Gb450_fol-3 Provided by University Library of Tübingen Transcribed with Tesseract

To the best of our knowledge this work is free of known copyrights or related property rights (public domain).

 Summa, 3 Alexander, von Hales 4 —— — 4 *2 N 1245 11912128 021 CIunuumutntantIo. . . ⸗ Tübingen Br. . 3 . òèòG. = =è . Sð . = Sð 2 “ S “ =ð 4 * . . — S ⸗ ” . * 4 . . —– . . . ⸗ D — - . . * * . D – 7 rcia pte ſumme ale/ xandri de l⸗ tractatur e Accuſatoꝛis ↄditionibo.qxlij. Adoꝛatõne.q.xxx. Aſcenſione domini ⁊ ſeſſione xpi ad dexteram dei pris q· xxiij · et ſequenti. . Aauentu yp̃i ad iudicium: de loco et tempoꝛe eiuſdem · xxv. : Aduocatis ⁊ eoꝝ ↄditõnibus q·xliij. . Belli exercitio ⁊ c ircumſtantijs. q. xlvij. membꝛo. ũij. HPñficiẽtia dandi:cui.quõ.et quando.q lxrrr. Cerimonialibo pceptis eoꝝ intelligentia ſpũali rati one.et obſeruantia.q.liiij. et ſequentibus. Cerimonialium pᷣceptoꝛum ceſſatione.q.lix · Conceptõnis xpᷣi tempoꝛe ⁊ oꝛdine.q.viij. . Conceptõnis gloꝛioſe virginis marie ſckitate. q.ix. Decimis quando et quibus ſunt dande. et a quibo ac⸗ cipiende.q.lj. . Decalogi in genere ⁊ in ſpecie explanatõne.qxxx.vſq; ad.xl.excluſiue. „ . Dyabolice religatõnis effectu.q.xviij. mem bꝛo.ij. Bilectõne amici ⁊ inimici et eoꝝ effectu.q.lxvij. Diuortio.q.lxij.articulo finali. . Sominice diei feſtiuatũ obſeruantia.q·xxxij. Dominio hominis ſuꝑ bomine.q.xlviij. Elemoſina omnia mũdante.q.lxv. Euangelicis pᷣceptis.q.lx.et ſequentibus. Falſo teſtimonio.q.xxxvij. Jeſtiuitatum obſeruantia.q.xxxij. ide teſtibus adhibenda. qõe.xlv.membꝛo.vj. articu⸗ 0. j. Fide infoꝛmi.⁊ eius ratione:effectu:et actu.q.lxxiiij. Iide foꝛmata et eiꝰactu foꝛmali et materiali.q.lxxviij. Eidei obiecto:ſubiecto:⁊ paſſionibus ↄſequentibus fi⸗ cm.q.lxxix. Raer articulis et ſimbolis apoſtoloꝛum et niceno.q. lxxxij. Furtu et rapina in eo ꝓhibita.q.xxxvſ. BGBratia xp̃i in generali⁊ ſpeciali.q.xj.et.xxun. Gratia abſolute ↄſiderata quid ſit ⁊ de differentijs ei cauſa et ſubiecto.q.lxix. . Gratie effectibo. cognitione et ↄꝑatione ad dona ⁊ vix⸗ tutes.q.lxx.et ſequentibo. HBratia gratiſdata ꝗd ſit ⁊ de differentijs eius.q.lxxiij. Inte BGratia gratiſdata ad honoꝛem dei ⁊ vtilitatem ꝓximi et que ſit maioꝛ gꝛatia.q.lxxvij. Honoꝛe paꝛentum et obligatione eiuſdem pꝛecepti.q. xxxiij. Incarnationis xpᷣi ↄuenientia.q.ij. Incarnatõnis xpᷣi pdeſtinatione.q.iij. Incarnationis xpᷣi actu vtrũ diuina natura humanaʒ Incarnationis actu qᷓtum ad vnionem et eius effectu · vij. Bntentoͤnie rectitudine.ſimplicitate.et diſcretione.q vrüj. Ira et gradibus ſuis qᷓtum ad reatum.q.lxj. Judicij ertremi loco.tempoꝛe.ꝑſona iudicis et aſſeſſo⸗ ribus.q.xxv. Judicis perſona officio et dr̃ia iudicum.q/xl. Judicij pꝛoceſſu videlicet inquiſitõnibus.probationi⸗ bus ⁊c. q.xlv. Juramento ſi ſit vniuerſaliter ꝓhibitum. immo ſi lice⸗ at per creaturas iurare.q.·lxiij. Juramenti actu.foꝛma.⁊ comitibus.q.xxxj. Abdechie concubitu.ꝗ.xxxv. Lapſu humane nature ⁊ reparatõne eius quõ quẽ ſit fieri oꝛdinata.q.j. LCege eterna.q.xxvj · Lege naturali.q xxvij. Lege moyli.q.xxviij.et.xxrir. Legibo iudicialibo qᷓtum ad pſonã iudicis:q.xl. QLegibo ꝑmiſſionis vicʒ repudij ʒelotipie ⁊c. q ·xlvj. TLibello repudij.qxlvj. Apechia ſolum voluntate commiſſa vtrũ ſit p facto re putanda.q.lxij. Aſendacio ſi aliqͥ caſu ſit licitum.q.xxxvij· Merito xp̃i et effectu meriti.q.xvi. Moꝛte xpᷣi ⁊ deſcenſu eius ad inferos.q.xix. Aſoꝛtis lententia ſi ſit ꝓpter tempoꝛale damnum infe⸗ renda.q.xlvij. HWDWM . . ADutuo dando abſq; ſpe accipiendi pᷣ̃ter ſortẽ.q. lxvj. Matiuitate xp̃i ·q· x. . Megociatõne et eius ↄtractibo quibo liceat.q.l. Oblatõnibus ſi ſint in pꝛecepto·quibus dande ⁊ a qui bus accipiende.q.lii· . Occiſione bominũ et bꝛutoꝝ aĩaliũ quomodo ꝓhibea tur. q.xxxiiij· H . Patientia reſpectu iniurie coꝛpoꝛis rerum et angarie lxiiij. z Paradiſi ianue aꝑtione. q.xviij.membꝛo·iüjſzß. Paſſione xp̃i et effectu paſſionis.q/xvij. ſequenti. Potentia dei.q.xiiij. . Pareliate ſocergotali regali et eoꝛum comparatõne q. xlviij. . Pꝛeceptis decalogi in ſpẽ et eoꝛum explanatẽne.qxxx et ſequentibus. . Pꝛeceptis cerimonialibo.q.liiij. tribus ſequẽtibus. Pꝛeceptis euangelicis.q·lr. .. Pꝛedicatoꝛe q̃ tenet᷑ ſcire ⁊ facere.q lxviij.mẽbꝛo.iij. Pꝛimitijs ſi ſint in pcepto ⁊ quante ſint dande. q. lij. Rapina in furtu pꝛobibita.q.xxxvj. Regali et ſacerdotali poteſtate et eoꝛum ↄparatione. · xlviij. “ Reox punitõne et qui ſint puniendi.q.xliſj. KRepudio ꝑmiſſo.ſi Fm ſe ſit licitũ vel pctm.qxlvj· EKeſurꝛectõne xp̃i:q.xx. „ Reſurꝛectõnis dominice argumentis.q.xxrij Sacerdotali 2 regali ptate et eoꝝ ↄꝑatione.qxlvij. Sacrificioꝝ legaliũ ritu.q.lviij. Satiſfactõne rerum.q·xlvij.membꝛo. v. Scientia dei.q.xiij. Sepultura xp̃ᷣi quõ quieuit in ſepulcro.q.xix. Seruoꝝ obligatõne ⁊ manumiſſione.q.xlviij. Simbolis apoſtoloꝝ et Qiceno ſanctoꝝ patrum atq; athanaiij.q.lxxxij. Spe infoꝛmi.actu et rectitudine eius.q.lxxv. Teſtibo et eorum ydoneitate.q· xliij. Teſtimonio falſo ꝑhibito.q.xxxvij· Theſauris ſi liceat ſingulis theſauriʒare.q.xlix Timoꝛe ſeruili ⁊ differentijs eius.q.lxxvj. Tranffiguratõne xp̃i.q.xxj. Vindicta ſi ſit iudicialiter expetenda.q.xlvij. Voluntate dei.q·xv. Voluntate pꝛo facto reputanda in mechia.q.lxij. Vſura qᷓtum ad affectum et effectum prohibita.q. xxxvj · Aſura ſi aliquo modo liceat pꝛeter ſoꝛtem accipere.q· lxvj. Finit tabula tractatuum. Tabula queſtionuʒ tercie ptis ſumme alexandri de Ales. Nueſtio prima de lapſu humane nate et eiꝰreꝑatione hʒ ſeptem membra. Primo querit᷑ vtrum bumana natura ſit lapſa ab illo atu in quo fuit condgitt. Scðdo vtrũ ſit lapſa reꝑabiliter vel irꝛeꝑabiliter et ba⸗ bet duos articulos. DPꝛimus vt quelibʒ culpa moꝛtalis ſit irꝛeꝑabilis ſiue irremediabilis generaliter. Scðs vtrũ peccatũ ſit irꝛemediabile. Tercio vtrũ neceſſe ſit bumanã naturã regari. Quarto an poſſit reꝑari ſine ſatiſfactõne peccati ꝑ qð lapſa eſt. Quinto vtrum homo ꝑ ſe poſſit ſatiſſacere et habet du os articulos. Dꝛimus an poſſit homo ſatiſfacere generaliter de a⸗ liquo peccato. ¶ Secundus an poſſit aliquo modo ſatiſſacere ꝓ oꝛigi nali peccato. oquerit᷑ vtrũ ſatiſſactio ꝓ oꝛiginali pcto poſſit fi⸗ eri ꝑ aliã creaturã et habet duos articulos. Pꝛimovtrum hec ſatiſfactio poſſit fieri ꝑ angelicam naturam. Scðòs an per aliquam aliã creaturam. Septio oñdit᷑ ꝙ hec reꝑatio debuit fieri ꝑ hoĩem deũ. 7 Nueſtio. ij. de connenien/ tia incarnatõnis xp̃ᷣi hbabet tredecim membꝛa. Pꝛimo qnerit᷑ in generali vtrũ diuina natura ⁊ buma na ſint vnibiles adinuicem. Scðo in ſpali vtrũ dĩna nata ſit vnibilis nate bũane. Tercio vtrũ abſtractis ꝑſonis ſit vnibilis diuina na⸗ tura humane. Nuarto vtrũ ſit vnibilis in vna perſona tm̃ vel ĩ plibo Quinto querit᷑ in qua ꝑſona ſit diuina natura vnibilis humane ſub duolo articulis. Pꝛimꝰvtꝝ pr̃i ↄueĩat incarnaꝛi ſiẽ filio.ꝛ ſiłr ſpui.ſ. ¶ Secundꝰvtrũ patri ⁊ ſpũiſancto ſit poſſibile incaꝛna ri ſuppoſito ꝙ eis nõ ↄgruat opus incarnatõnis. Sexto querit᷑ ex ꝑte humane nature de vnibilitate per daꝑtionem ad naturam angelicam. Septimo de vnibilitate humane nature ad diuinã per ↄparationẽ ad creaturã ſicut ad vniuerſum. DOcetauo vtꝝ hũanitas aſſuüpta debuit eſſe nr̃i generis. Nono vtrũ ille homo debuit eſſe adam. Deciĩo vtrũ hõ ille debuit plaſmari ꝑ viã generatõnis. Vndecimo vtrum cõueniens fuit eductio carnis xpᷣi de viro et de muliere. 1 Duodecimo vtrum ↄuenientius educat᷑ caro xpᷣi de vi ro ꝙ de muliere vel econuerſo. Tredecimo de conuenientia incarnatõnis ſi nõ fuiſſet humana natura lapſa. Nueſtio. ij. de pᷣdeſtinati one incarnatõnis rp̃i habet ſex membꝛa. Pꝛimo vtrum filius der ſit pdeſtinatus. Sedo vtrum ſit pᷣdeſtinatus eſſe bomo. Tercio vtrũ p̃deſtinatus ſit eſſe filius tei. NQuarto ad ꝗd ſit pꝛedeſtinatus. Quinto vtrum ꝑ xpᷣm ſimus pdeſtinati. Sexto vtrum pᷣdeſtinatio dicat᷑ vniuoce vel equoce de ipſo et de nobis. QNueſtio.uij.de actu incar nationis xpᷣi habet ſeptem membꝛa. ꝛio qᷓrit᷑ vtꝝ dĩne nate ↄueĩat aſſumẽ bumanã nataʒ Decundo vtrũ ↄueniat tribus ꝑſonis. Tercio vtrũ humana natuꝛa ſit aſſumpta. Quarto vtrũ hũana natura ſᷣm coꝛpꝰ⁊ aĩaʒ ſit aſlũpta Nuinto vtrũ coꝛpꝰſit aſſumptũ mediante aĩa. Sexto vtrũ ꝑſona ſit aſſumpta. Septimo qualiter intelligit᷑ homo aſſumptus. Nueſtõ.v. de coaſſumptis penalitatibo habet tria membra. . Pꝛimo querit᷑ an xpᷣc aſſumpſit humanã natuꝛaʒ cum paſſibilitate ⁊ defectu. Secundo quos defectus aſſumpſit ⁊ quos non a habʒ ſex articulos. “ OPꝛimꝰvtrũ aſſũpſit iꝗꝛantiã ex ꝑte intellectus. Scðs vtrũ aſſumpſit triſticiam ex ꝑte affectus. Terciꝰvtrũ in xpo fuerit vera paſſio timoꝛis. , ¶ Quaꝛtv vtrũ xpᷣc habuerit timoꝛẽ reuerẽtie maioꝛem I Quintꝰvtrũ ĩ xpᷣo fuerit veꝛa paſſio ire. ; nos Sextus vtrũ xpᷣc generaliter aſſumpſit om̃es tefectꝰ noſtros pꝛeter peccatum. Tercio qrit᷑ ad qd aſſũpſit hmõi defectꝰa hzʒ duos. §. ¶Pꝛimus ꝙ ſuſcepit tefectus coꝛpoꝛis et anime vt ꝓ⸗ baret verum coꝛpꝰ⁊ animã habere. Secundus ꝙ aſſumpſit vetuſtatem pene vt noſtram duplam ↄſumeret.ſ.culpam et penam. Nueſtio. vj. de conſtituto ꝑ aſſumptionem habet tria membꝛa. Pꝛimo tractat᷑ pꝛima opinio ſub.S.ſuis. Scðo ſecunda opinio ſub ꝗnq; articulis. Pꝛimus vtrũ xpc ſit vnum vel duo. ¶ Secundꝰan xpᷣc ſᷣm ꝙ homo ſit deus. ¶ Tercius an xpᷣc ſᷣm ꝙ hõ:ſit indiuiduum. lOQuartꝰvtrũ xpᷣe ſᷣm ꝙ hõ: ſit perſona. Quintus vtrũ in xpᷣo ſit ponẽ intentõeʒ totiꝰ ⁊ ꝑtis. Tercio tractat᷑ tercia opinio repꝛobata ꝑ decretalem alexandri. Nueſtio.vij.de actu incaꝛ: natõnis q;tum ad vnionem habet tria membꝛa. NPꝛĩo querit᷑ d eſſe vnionis ſub tribo aꝛticulis. ¶ Primꝰan ſit vnio in perſona. Vpoſtaſi. Scðs vtrum abſtracta ꝑſona poſſit vnio illa fieri in ¶ Tercius vtrũ abſtracta ypoſiaſi et ꝑſona a dina na⸗ tura poſſit adhuc intelligi vnio diuine nature ad hua⸗ nam naturam in re nature. Scðo querit᷑ de cauſa hmõi vnionis ⁊ hʒ.iij.aꝛticłos. ¶ Pꝛimus vtrũ gratia ſit cauſa hmõi vnionis. ¶ Secundꝰvtrum hinõi vnitas ſit naturalis. 4 Tercius vtrũ illud vnũ ad quod terminat᷑ iſta vnio ſit maxima inter alias vnitates creatas. Tercio q̃rit᷑ de effectu iſtiꝰvnionis ſub duobo aꝛticłis. Pꝛimꝰvtrũ hec vnio faciat mutatõeʒ in vnitis. 1 Secundus ſuppoſito ꝙ nõ oĩno.vtꝝ faciat de vnitio vnũ ſit alterũ vel vnum in altero. Queſtio. vm.de concepti one xpᷣi.habet tria membꝛa. Pꝛio querit᷑ de tꝑe ↄcep:õnis ſub quatuoꝛ.S. Scðdo de oꝛdine ↄceptõnis. Tercio de pᷣncipijs ⁊ rõe ↄceptõis ⁊ hʒ.iiij. articulos. MPꝛimꝰẽ de rõne pᷣmi q̃ eſt oſtenſio caritatis. ¶ Scðds ẽ oſtẽſio gre quã nulla p̃ceſſerũt merita. ETerciꝰqꝛ oꝑatõe ⁊ vᷣtute ſpũſſcti ↄceptus eſt. Quartꝰquare nõ dicit᷑ filius ſpirituſſancti. Nueſtio.ix.de ſanctitate ↄceptionis habet quatuoꝛ membꝛa. -ð Primo querit᷑ quoꝝ ſit ſctificatio ſub vuobo aꝛticlis. Primus vtrũ ſonctificatõ ſit rei rõnalis ſolum. Secundus vtrũ ſit ronalis rei qᷓ eſt xpc: an rei rona⸗ lis que eſt pura crettug. Scðdo querit᷑ de ſanctificatõne bre virginis in q̊ ſtatu potuit ſanctificari et habet gnq; articulos. ¶ Pꝛimꝰan ante ceptõez ſuã fuit ſanctificata. Secũdꝰ an in cõceptõe fuit ſanctiſica. Terciꝰan pꝰↄceptõeʒ añ aĩe inſuſionẽ fuit ſcriſicata lQuartꝰan ptꝰinfuſionem anime in vtero matris ſue fuit ſanctificata. . ¶ Ouint a quibo fuit ſanctificata aut p̃ſernata. Tercio querit᷑ de ſanctificatõne bẽe virginis in conce⸗ ptu ſaluatoꝛis ꝑ quatuoꝛ articulos. ¶ Pꝛimꝰan necia fuit ſanctiſicatõ ſecunda. Secundꝰa quibo fuit ſanctificata ſi ub. SF. ſuis. Tercius ꝑ quem fuit ſanctificata. . Onartovtrũ añ ↄceptõeʒ xp̃i fuerit obnoxia pcro. Quarto querit᷑ de ꝑfectõne dñici copoꝛis. LNueſtio. x. de natuntate xpᷣi habet ſex membꝛa. . SHꝛimo querit᷑ an diuina natura ſit nata. Scðdo an due ſint natiuitates filij dei. Tercio an poſſit dici duo filij dei. Quarto vtrũ ypc ſit filius adoptiuus. NQuĩto vtrũ vniuoce dicat᷑ filiꝰ dei et filiꝰ virginis. Sexto querit᷑ de filiatõne per adoptionem per quinq; oꝛticulos. OPꝛimus vtrũ ratio paternitatis ſiue filiatõnis dica tur vniuoce de nobis filio dei. Secundus vtrum ratio qua dr̃ pater noſter ↄueniat patri tm̃:aut toti trinitati. Tercius vtrũ xpᷣe ſᷣm ꝙ hõ ſit filiꝰadoptionis. ; Quartus vñ ſit in nobis filiatio. OQuintꝰvtrũ ante incarnatõeʒ fuerit filiatio. Nueſtio.xj.de gratia xpᷣi in generali habet tria membꝛa. Pꝛimo querit᷑ an in xpᷣo ponenda ſit gratia que dicit᷑ vnionis. Scðdo an in xpo ſit ponẽda gr̃a ſm quã eſt caput. Tercio an in xpᷣo ponenda ſit gr̃a abſoluta vt ↄſidera tur vt quidã homo ſingularis. H Nueſtio. xij. de gratia xpᷣi in ſpeciali habet tria membra. Pꝛimo querit᷑ de gꝛatia vnionis ſub duobus articlis. Primus cæ eſſentia ipſius gratie abſolute.vtrum ſit creata vel increata. Secundus de gratia vnionis ꝑ ↄꝑationẽ ad gꝛatiaʒ Fm quam eſt caput ſub duobo.S. Secundo querit᷑ de gratia xpᷣi ſm quam eſt caput ⁊ ha bet tres aꝛticulos. Acronr ſim quam ratõnem ypᷣc dicitur caput ſub tribus. S. ¶ Scðs quoꝝ vel cui ſit caput ſub q̃tuoꝛ.S. . Teꝛciꝰð vnione capitis ad coꝛpꝰ⁊ ecõuerſo ſſᷣ ſex.S. Tercio querit᷑ vtrum gratia xpᷣi fᷣm ꝙ eſt hõ ſingula⸗ ris ſit gatia plenitudinis. Nueſtio.vm.de ſcientia cei habet ſeptem membꝛa. Pꝛimo querit᷑ vtrum in xpᷣo ſm duas naturas ſit po⸗ nere duas ſcientias. Secundo vtrũ ſcia fuerit in xpᷣo ab initio ſue ↄceptõis aut ꝑ ſucceſſionem tꝑis acquiſita. Tercio vtrũ fuerit ſine aliqua ignoꝛantia. Quarto vtrum fuerit omnium. Nuinto vtrum ſᷣm omnẽ modũ ſciendi humanũ. Sexto vtrum aliquam ſcĩam recepit ab angelie. Septimo vtrũ⸗ equalis fuit ſcia xpi ſcientie dei. Nueſtõ. xuij.de potentia dei habet duo membꝛa. Pꝛimo querit᷑ an geneꝛaliter fuerit in xpᷣo potentia nõ peccandi. Scðo vtrũ in xpᷣo ſᷣm ꝙ bomo fuerit om̃ipotentia. Nueſtio.xv. de voluntate et oꝛone xpᷣi habet duo membꝛa. Pꝛimo queritur de voluntate xpᷣi ſub duobo articłis. ¶ Pꝛimꝰan in xpᷣo fuerint diuerſe volũtates. Scðs an in vpo fuerint ↄtraꝛie volũtates. Secundo querit᷑ de oꝛatõne xpᷣi inꝙ̃tum hoino ⁊ habet duos aꝛticulos. Pꝛimus vtrum oꝛauit m affectõneʒ ratõnis vel ſen ſualitatis. SSð Secundus vtrũ in omni oꝛatõne ſua fuerit in omni⸗ bus exauditus. Nueſtio. xvj. de meruto xpᷣi habet quatuoꝛ membꝛa. Pꝛimo querit᷑ an pꝛopꝛie ponendũ ſit in xpᷣo merituʒ. Secundo querit᷑ de tempoꝛe merendi qtum ad xpᷣm ſſ duobus articulis. Pꝛimus an ab initio ceptõnis ſue meruerit. Secundus an in vita ſua potuerit nõ mereri. Tercio queritur de cauſa merendi et habet tres arti⸗ culos. Pꝛimus quõ meruit caritate. Secundus quõ mernuit actõne. Tercius quõ meruit ꝑ paſſionem. Quaꝛto querit᷑ de effeciu meriti xpᷣi ꝑ duos aꝛticulos. Pꝛimus ꝗd ſibi meruit videlicet ſi exaltatõeʒ. ſi glo⸗ riam.ſi nomen ſub.S. Secundꝰquid xpᷣe meruit nobis videlz ſi deletõnem eulpe.ſi remiſſionẽ pene eterne et tꝑalis. Mueſtio. vvij.de domini⸗ ca paſſione habet ꝗnq; membra. Primo queritur de veritate paſſionis ſub duobus ar⸗ ticulis. Eri mus de potentia paſſionis. Secundus de actu et ſenſu paſſionis. Scðdo q̃rit᷑ de generalitate paſſionis ꝑ duos aꝛticłos. Beinne de generalitate reſpectu paſſibiliũ. Secundꝰte generalitate reſpectu paſſionũ ſp.S.ſins Tercio queritur de neceſſitate paſſionis et bhabet tres aꝛticulos. Pꝛimus de neceſſitate qᷓtuʒ ad cauſam inſerioꝛẽ ma terialem et fſormalem. Scðs teæ neceſſitate qtũ ad cãm inferioꝛẽ finalem. Zerciꝰdeneceſſitate qtũ ad cam ſuꝑioreʒ efficienteʒ noſtram redemptionem. J Quaꝛto querit᷑ de ↄuenientia paſſiõis ꝑ duos aꝛticłos Pꝛimꝰde ↄueniẽtia paſſionis quo ad deum. Scõðs de ↄuenientia qͥ ad nos ſub.S.ſuis. Quito querit᷑ de qntitate paſſiõis ꝑ duos aꝛticulos. Pꝛimus de quantitate in ſe. Scðs de q̃ntitate in ↄꝑatione ad ſatiſfactiõem. Nueſtio. vviij.de effectu dominice paſſionis habet quatuor membꝛa. Pꝛio querit᷑ de effectu iuſtificatõis a pctis.ſ.deletõne. Scðdo de effectu recõciliatõnis ad deũ ꝑ tres aꝛticlos. ;Erimꝰſi xpᷣc ſit mediatoꝛ illiꝰreconciliatõnis. 4 Scðdðs ſᷣm quid ſit mediatoꝛ. Tercius quõ ſit mediator. Tercio querit᷑ ð effectu religatõnis dy abolice pꝛatis qtum ad potẽtiam nocendi et temptandi. . Quarto te effectu appaꝛitõis ianue ꝑadiſi ſb.S.ſuis. Nueſtio.xix.de morte vpᷣi habet quinq; membꝛaa. =èBDWĩ Pꝛimo querit᷑ an moꝛs rp̃i debeat intelligi ſeꝑatõ bu⸗ manitatis a deitate. Secundo an ↄcedendum ſit ſimpliciter ðᷣ xpᷣo ꝙ fuerit moꝛtuue. Tercio an ↄcedendũ ꝙ in triduo fuerit bomo. Onarto de deſcenſu anime eius ad inferos. NQuinto de quiete coꝛꝑis eius in ſepulcro. LMueſtio.xx.de reſi nrꝛecti⸗ one xpᷣi habet tria membꝛa. “ Pꝛimo queritur de veritate reſurꝛectõnis per duos ar ticulos. 4Pꝛimus vtrum reſurꝛectio xp̃i fuerit neceſſaria et quid eſt. ¶ Secundus an idem ſit modus reſurgendi in xpᷣo et in nobis. —. Secundo querit᷑ de cauſalitate et effectu reſurꝛectõnis per ſex articulos. .— Primus quo genere cauſe dicenda ſit cau- ſalitas reſurꝛectõnis. Secundus an reſurꝛectio xp̃i ſit cauſa iuſtiſicatõnis animarum. 4 Tercius an ſit cauſa reſurꝛectõnis coꝛpoꝝ. Quaꝛtus an reſurꝛectio xpᷣi ſit cauſa ↄiuncta vel re⸗ mota ad noſtram reſurꝛectõnem. 4 4Quintus an ſit cauſa ncc̃ia vel ↄptingen. Sextus de differentia paſſionis ⁊ reſurꝛectõnis ĩ cau ſando noſtram reſurꝛectõnem. Tercio queritur de tem ꝑe reſurꝛectõnis rp̃i per tres articulos. ¶⁊N Pꝛimus de acceleratõne reſurꝛectionis. ¶ Secundus de dilatõne vſq; in tercium diem. 1¶ Tercius de determinatõne reſurꝛectionis qtum ad diem et hoꝛam. Nueſtio.xxj.de tranſfigu ratione rpᷣi habet nouem membꝛa. Pꝛimo querit᷑ vtrum mutatio facta in coꝛꝑe dñi debe⸗ at dici tranſſiguratio. Secundo an claritas que apparuit in coꝛꝑe dñi fuit ve ra vel imaginaria. . Tercio an claritas illa fuit in coꝛꝑe xpᷣi vt in ſubiecto vel in gere circumfuſo. Quarto an claritas illa fuit gloꝛioſa vel ſimilis gloꝛioſe. . Quinto an claritas illa fuit naturalis vel aſſumpta. Serxto querit᷑ an ſolum coꝛpus xp̃i fuit tranſfigurabi⸗ le vel etiam moyſi et helie. Septimo de ↄpatione ⁊ differentia aparitõnis domi⸗ nice anteqᷓ fieret ⁊ poſtᷓ facta ee. Octauo an moyſes et helias aparuerunt ibi ꝑſonali ter vel angeli vice eoꝛum. . ono an viſio apłorũ fuit oculo coꝛpoꝛali. Qnueſtio. xxij.de aꝛgumen tis dominice reſurꝛectõnis habet duo membra. Pꝛimo querit᷑ in generali per quatuoꝛ articulos. Pꝛimus quõ dicatur hec apparitio. ¶Secundus an argumenta apparitõnis aſtruãt fidẽ. CTercius vtrum argumenta illa euacuarent fidem q tum ad meritum. DQuartus de numero ⁊ ſufficientia argumentoꝝ. Scðo querit᷑ in ſpeciali per tres articulos. Pꝛimus de argumento qtum ad viſum. ¶ Secundus q;tum ad tactum. Tercius ytum ad guſtuam. „ Nueſtio. xxiij. de aſcenſio ne domini habet ſeptem membra· Primo queritur an ſit. Secundo quid ſit. Tercio quomodo ſit. NQuarto ſᷣm quid ſit. Quinto quando fuit. Sexto ad quid per duos articulos. Pꝛimus tæ termino aſcenſionis reſpectu coꝛpoꝛaliũ vtrum ſuper omne coꝛpoꝛeum. RDM 4Secundꝰ de reſpectu ſpñalium.vtrũ ſuꝑ omnes ſpũs Septimo ꝓpter quid ſit per duos articuloo. ¶ Primꝰ ꝗs ſit fructus aſcenſionis qᷓtum ad ipᷣm. ¶ Secundus quis ſit fructus qtum ad nos tam moꝛ/ tuos q; viuos ſub.S. 7 *% Mueſtio. xx iiij. de ſeſſione xpᷣi ad dexteram dei patris habet quatuoꝛ membꝛa. Pꝛimo queritur an ↄueniat alij qᷓ rpᷣo ſedere ad txxte⸗ ram patris. . Secundo an xpᷣo fm ꝙ homo ↄueniat ſedere ad dexte⸗ ram dei patris. = Tercio an conueniat ſpirituiſancto. Quarto an ↄueniat filio dei ᷣm diuinam naturam. Nueſtõ.xxv. de aduentu xpᷣi ad iundicium habet quinq; membꝛa. . Pꝛimo querit᷑ te ſignis precedentibus aduentũ ad iu/ dicium per quinq; articulos. J ¶ Pꝛimus de immutatõne coꝛpoꝛum celeſtium. Secundus de ↄmotione virtutum celoꝛum. 1Tercius de ſigno filij hominis. 4 Quartus de confragatione mundi. ¶ Quintꝰde fignis ↄiunctis voce archangeli ⁊ tuba ði Secundo querit᷑ de loco ⁊ tempoꝛe iudicij. Tercio de perſona iuditcis. NQuarto de apparitõne iudicis in q̃ forma veniet. NQuinto de aſſiſtentibus iudici per duos articulos. Pꝛimus vtrum angeli iudicabunt. Secundus vtrum apoſtoli iudicabunt. LNueſtio. xxvj. de lege eter na habet nouem membꝛa. Pꝛimo querit᷑ an ſit lex eterna. = Secundo an notio legis diuine ſit impꝛeſſa menti ra⸗/ tionali. Tercio quid ſit lex eterna NQuarto de intentõne legis eterne ſᷣm ꝙ in deo.an ſcili cet aꝑpꝛopꝛietur perſone vel eſſentie. MNMuinto de immutabilitate legis eterne. Serxto de vnitate legis eterne. Septimo de deriuatõe legũ a lege eterna ꝑ.v.articłos Pꝛimꝰvtrũ leges iniq̃ deriuent᷑ a lege eterna. ¶ Scðs vtrũ lex fomitis ſiue lex carnis deriuet᷑ ab ipᷣa 4Tercius vtrum leges humane deriuent᷑ ab ipſa. Quartus vtrũ lex naturalis deriuet᷑ ab ipſa. Octauo q̃rit᷑ ſpiectis legi eterne ꝑ ſex articulos. Pꝛimꝰan volũtas diuina ſit ſubiecta legi eterne. ¶ Scõðs an filius dei ſubijciat᷑ legi eterne. ¶ Terciꝰan irꝛõnalia ſint ſubiecta legi eterne. ¶ Quartus an rationalia videlicet mali homies ſubij⸗ ciuntur legi eterne. Quintus an iuſti ſubijciant᷑ legi eterne. Sextuo an beati ſubijciuntur legi eterne. Nono querit᷑ de effectibus legis eterne. ℳ3 Nueſtio. vxvij. de legena turali habet quatuoꝛ membꝛa. S- Pꝛimo queritur an ſit per duos artienlos. Pꝛimꝰ ẽ an talis lex ſit q ſit rõnali creature indita. ¶ Scdðs dato ꝙ ſit. an ſit creata vel increata. Scdo querit᷑ quid ſit lex naturalis ꝑ tres articulos. Pꝛimus quid ſit in genere an potentia vel paſſio vel habitus. ̊“dRẽ Secundus ſuppoſito ꝙ ſit habitus.an ſit habitus co gnitiuus vel motiuus. ercius ſuppoſito ꝙ motiuus.an ſit idem quod con ſcientia et ſindereſis. Tercio querit᷑ quõ ſit per duos aꝛticulos. Pꝛimus quõ ſit qᷓtum ad eſſentiam.ſ.vtrum ſit deli⸗ bilis vel non. Secundꝰ.ſ.vtrũ ſit mutabilis qᷓtum ad mandata et pꝛecepta iuris naturalis. . Quarto querit᷑ quoꝝ ſit per tres articulos. SPꝛimus de differenti aſſignatione eoꝛum que ponũ⸗ tur eſſe legis naturalis. Scðs an habeat pᷣcepta oꝛdinatiua ad deum. 4 Tercius ꝑque homo rationalis in lege naturali oꝛ⸗ dinat᷑ ad ꝓximũ ratõnalem ſub.S.ſuis. Mueſtio. xxviij. de lege moyſi generaliter habet ꝗnq; membꝛa. Pꝛimo querit᷑ de lationèe legis ꝑ ꝗnq; articulos. Primus de vtilitate lationis. Secundus de neceſſitate lationis. Tercius de tempoꝛe lationis. ¶ Luartus de pſonis quibus lata eſt. ¶ Quintus de latoꝛe legis quis fuit. Secundo querit᷑ deↄtinentia legis moſayce per duos aꝛticulos. . Pꝛimus qtum ad genera ↄtentoꝝ ſub.S.ſex. ¶Secundꝙᷓtum ad q̃litatẽ ↄtentoꝝ ſub tribo.S. Tercio querit᷑ de lege moyſi qᷓtum ad impletõnem peꝛ xpᷣm per duos articulos. J Pꝛimus an ypc legem impleuit. ¶ Secundus an impleuit omnia. Quarto queritur de obſeruantia legis qᷓtum ad onus per tres articulos. 4 Pꝛimus an obſeruantia legis magis oneret qtũ ad diſicultatem pᷣceptoꝝ qᷓ; obſeruantia euangelij. Secundꝰ an plus oneret euangelium qᷓ lex. Tercius quis magis oneratur an ferens legem:an euangeliunm. J Quinto querit᷑ de fructu obſeruãtie legis.ꝑ.ij.aꝛticłos ¶Primꝰ generaliter an lex iuſtiſicet. Secundꝰ ſpecialiter quõ moꝛalia.iudicialia.cerimo nialia et ſacramentalia iuſtificent. ⸗ — — 7 Nueſtio. xxix. de pᷣceptis ccalogi in geneꝛali habet duo membꝛa. Pꝛimo querit᷑ in generali te radice et oꝛigine pᷣcepto⸗ rum per quatuoꝛ articulos. Pꝛimus an radix vel oꝛigo moꝛalium pꝛeceptoꝝ ſit natura vel diſciplina vel gratia. Secundꝰan ſit in cognitõne vel affectöne. Tercius ſi in affectõne:an in affectõne timoꝛis an amoꝛdiis.. OQnaortus an ſit eadem radix moꝛalium pꝛeceptoꝛuʒ que eſt virtutum. Secundo querit᷑ de diſtinctione et numero pꝛeceptoꝛũ per quinq; aꝛticulos. Sl Pꝛimus an diſtinctio decalogi fuerit in natuꝛa bene inſtituta vel ſit ſ̃m naturam coꝛruptã. Secundus ᷣm quam rõnem acci ceptoꝛum decalogi. . Kercius vtruʒ numerus decalogi in pluribo vel pau cioꝛibo qᷓ; decem debet poni. Quaꝛtus de diſtinctõne decalogi Stum ad oꝛdinem. pitur diſtinetõ pꝛe⸗ ¶Quintua ve diſtinetione qᷓtum ad modum tradendi quare quedã ſunt affirmatiua 2 quedã negatiua. Nueſtio.xxx.de adoꝛatio ne babʒ tria membra. Pꝛimo querit᷑ de adoꝛatõne dei ꝑ tres articulos. Pꝛimꝰquid dicat᷑ diuina adoꝛatõ per tres.S. ¶ Secundꝰe ratõne diuine adoꝛationis. ¶Tercius de vnitate 2 differentia adoꝛatõnis. Secundo querit᷑ de adoꝛatõne xpᷣi.vtru eadem adoꝛa⸗ tione adoꝛetur ſᷣm deitatem et humanitatem. Tercio querit᷑ de adoꝛatõne create ꝑ tres aꝛticulos. Pꝛimus de adoꝛatõne creature rõnalis angelice. Scðs de adoꝛatõne creature rõnalis humane. Tercius de adoratione creature irꝛatõnalis. „ Nueſtio. xxxj. de ſecundo p̃cepto decalogi habet ꝗnq; membꝛa. S Pꝛimo querit᷑ in generali ꝑ duos articulos. Pꝛimus de expoſitõne huiꝰpꝛecepti. Seðs de ↄtinentia ⁊ intentione hꝰmãdati ꝑ.S.ſuos. Scðdo querit᷑ in ſpãli de actu iuramenti ꝑ ſex aꝛticłos. Pꝛimꝰan iuramentũ ſit bonũ vel malũ an indiffeꝛẽs Scðs vtrũ iuraꝛe ſit licitũ vel illicitum. Terciꝰan ꝓhibet᷑ iuramentũ rõne affectꝰvel effectus Quartꝰan /ꝓhibet᷑ qᷓtũ ad ↄſuetudieʒ vł qᷓtũ ad actũ. Quintus quibo ↄueniat iurare vel liceat. Sertus an licitum ſit iuramentũ reciꝑe. Tercio querit᷑ de foꝛma iuramenti ꝑ tres aꝛticłos. ¶; Pꝛimus de foꝛma iuramenti ↄceſſa. H ¶ Scðs de foꝛma iurãdi nõ ↄceſſa ſiue ꝓhibitt. Tereiꝰ de foꝛa iuramẽti ꝑtim ↄceſſa ꝑtim nõ aceſſa. NQuarto querit᷑ de comitibo iuramẽti ꝑ.iiij.articulos. Pꝛimns de comite iuſticie. rUMẽ⸗ 4¶ Secundus de comite iudicij. 1¶ Tercius de comite veritatis. S Suaꝛtus an poſitis iſtis vłr ſit obligatoꝛium. Quinto querit᷑ cuius ſit interpᷣtari iuramentum. Nneſtio. xxxij. detercio pᷣ cepto decalogi habet ſex membꝛa. Pꝛimo querit᷑ vtrum pᷣceptum de ſabbato ſit generale vel paꝛticulare. Secundo vtrum ſit moꝛale vel cerimoniale. Tercio de circũſtantijs hꝰpcepti ꝑ q̃tuoꝛ aꝛticulos. 4 Pꝛimus quaꝛe huic pᷣcepto additur verbum recoꝛda tionis.d.memento. ꝗMẽBÿ Scðs vtrũ tp̃ᷣs vebuit taxari.ſ.die ſeprtimg. Tereius quõ intelligat᷑ ſex diebus fecit deus celnʒ 2 terꝛam ⁊ in ſeptima requieit. D Quaꝛtus quaꝛe ponit᷑ illa circũſtantia.vt requieſcat ſeruus ⁊ ancilla ⁊ bos ⁊c̃. l Nuarto queritur de obſeruantibus pꝛeceptum per du os articulos. B —R NPꝛimus de obſeruantia ſabbati temꝑe legis.et quid dicatur opus ſeruille. Ml Scðs an debeat obſeruari ſabbatũ temꝑe gratie. Quinto querit᷑ de obſeruantia dominice et aliaꝝ feſti⸗ uitatum ꝑ duos aꝛticulos. ¶ Mꝛimus an obſeruantia diei dominice pꝛecipiatur boc precepto. ”UVU Secundus a quiba operibus ſit ceſſandum in die do minica et feſtiia. Serto querit᷑ cui perſone in diuinis apropꝛiatur il⸗ lud pꝛeceptum. Queſtio.xxxiij.de quaꝛto pꝛecepto habet quatuoꝛ membꝛa. Pꝛimo queritur quis dicatur pater et mater in boc Precete. Secundo qᷓtum ad quid intelligatur bonoꝛ in boc pꝛe cepto ꝑ quatuoꝛ articulos. Pꝛim an bonoꝛ ſit exbibitõ ſpũalis vel coꝛpalis. Scðs vtrũ honoꝛ dicat reſpectũ peminentie. Zerciꝰcũ honoꝛ dicat᷑ multiplr.vtrũ dicat᷑ equoce. Quaꝛt vtru in hoc pcepto qlibet bonoꝛ iubeat᷑. Tercio querit᷑ de foꝛma huiꝰ pᷣcepti ꝑ tres aꝛticulos. Pꝛimus de iuſſione bonoꝛis. .. Scðs de ꝓmilſione meꝛcedis videlʒ longeuitatis. Tercius d oꝛdine. “ . . Quaꝛto querit᷑ de obligatõne huius pꝛecepti ꝑ quinq; articunloo. Pꝛimꝰan ſoluat᷑ obligatio ꝑ votum religionis. Secundus an ꝓpter neceſſitatẽ patris dimittendꝰ ſit ingꝛeſſus religioniliiiis.. —. Tercius in quibus tenemur patri carnali obedire qͥ ad bonoꝛem renerente. Quartus an honoꝛ debeat᷑ patri ſpuali ex p̃cepto vł ex conſilio. . Quintus an honoꝛ debeat᷑ prelato malo. Nueſtio. xxxui. de quito pcepto non occides bz tria membea.— Pꝛimo querit᷑ quid ꝓbibeat᷑ occidi ꝑ qᷓtuoꝛ aꝛticulos. Pꝛimus vtrum hic pbibeat᷑ occiſio bruti animalis: 1es ean, J . Sceõðs vtrũ in boc pᷣcepto ꝓhibeat᷑ occiſio ſin. Tercius vtrũ in boc pcepto phibeatur occiſio pbomi nis maleficc. : . lQuaꝛtus vtruʒ in aliquo caſu poſſit innocens occidi nõ pꝛeuaꝛicando hoc pᷣceptum. — Scdo querit᷑ ꝗqs ꝓbibeat᷑ occidere ꝑ tres articulos. Pꝛiman generalr gꝗlibet ꝓhibeat᷑ occidere. Secundus an ille ꝑſone qᷓ non hñt pratem vniuerſa liter ꝓhibeant᷑ occidere maleficum ꝑ tres.S. Fm ꝙ oc⸗ ciſio ↄmittit᷑ voluntate neceſſitate ⁊ coſu. Tercius an illi qui babent ſpualem poteſtateʒ ꝓhi⸗ beant᷑ occidere. S Tercio querit᷑ de genẽ occiſiõis q̃ h pcepto ꝓbibeat Nueſtio.xxxv. de ſexto p/ cepto.i Zon mechaberis hʒ octo membra. Pꝛimo querit᷑ vtꝝ ſit p̃ceptũ pꝛime tabule vel ſecunde Secundo vtrũ ſit pceptum moꝛale legis nature vł mo rale diſcipline. Tercio vtruin coitus maris et femine nullo addito ꝓ hibeat᷑ hoc pꝛecepto. NQuaꝛto vtrũ oeubinat? ꝓhibeat᷑ boc precepto. Quiĩto vtrũ foꝛnicatio ſimplex ꝓhibeat᷑ hoc pᷣcepto. Sexrto vtrũ hic ꝓhibeat᷑ couus inceſtuolſus. Septimo de coitu cũ pluribo ꝑ duos aꝛticulos. Pꝛimvtx generalr hr̃e plures bic ꝓhibeat. Scðdðs ſpãlit æ facto abꝛabe ⁊ iacob ꝗ ples habuert. Oetauo queri? de coitu ↄiugali qs ſit licitꝰ qꝗs illicuiꝰ p̃cepto.iQon furtũ facies hʒ qnq; membra. Pꝛimo querit᷑ quid/ phibeat᷑ nomine furti. Gcðo an om̃is rapina ſit hic ꝓhibita. Tercio vtrum furxtum ct rapina ſint in aliquo caſu li· cita ꝑ quatuoꝛ eaſus ſub.S. NQuaꝛto vtrũ vſura ſit hicꝓhibita ꝑ duos articulos. Pꝛimus vtrũ/ ꝓhibeat vſura ꝙtum ad affectum. Secundus vtrũ ꝓhibeat tum ad actunm. Quito queriẽ᷑ de furto interpᷣtatiuo ꝑ qᷓtuoꝛ aꝛticulos. ᷓPꝛimꝰde furto interpretatiuo qui contingit in deti „ Secundꝰde furto ꝗ ↄtingit in expendendo. CTercius x furto ꝗ ↄtingit in aꝑpꝛopꝛiando. Qu aꝛtꝰ tde furto ꝗ ↄtingit ĩ vendedo et emendo. Nueſtio. xxxvij. de octa uo pᷣcepto. Non falſuʒ teſtimoniũ dices hʒ.vjmẽbra. Pꝛimo querit᷑ vtrum iſta ꝓbibitio ꝑtineat ad pꝛimaʒ tabulam vel ſecundam. . . Scðdo quid intelligot ꝓhiberi ꝑ falſum teſtimonium. Teꝛcio vtrũ ꝓhibeat᷑ bic locutio falſitatis. Qu aꝛto vtꝝ bic ꝓhibeatur taciturnitas veritatis cum veritas requiritur. NQuinto vtꝛũ ꝓhibeat᷑ hic mendacium. . Sexto vtrum mendaciũ ſit hic vniuerſaliter ꝓhibituʒ ita ꝙ in nullo caſu ſit licitum. Mueſtio. xxxviij. de vlti mis duobo pᷣceptis decalogi habet q̃tuoꝛ membꝛa. Pꝛimo querit᷑ an iſta pᷣcepta ſint pᷣcepta legis nature. Scðdo vtrũ ꝓhibeat᷑ hic ↄcupia generalis aut ſpãlis. Tercio vtrum iſtis pᷣceptis ꝓhibeat᷑ actus interioꝛ ꝗẽ in pᷣmo motu aut delectatõne ⁊ ↄſenſu. Quaꝛto vtrum ad idem pᷣceptum ꝑtineat ꝓhibitio vo⸗ luntatis ⁊ operis. Nueſtio.xxxix. deexpla natõne decalogi habet qnq; membꝛa. Pꝛimo querit᷑ quid ſit pꝛeceptum que diuiſio pᷣcepti generaliter. Secundo q̃ diuiſio pᷣceptoꝝ legis nature. Tercio que diuiſio legis ſcripte. Quaꝛto que diſtinctio legis moſayce ĩ moꝛalia iudici alia et cerimonialia. NQuinto qualis intelligentia ſinguloꝝ pᷣceptoꝛuʒ deca logi ſub.S.ſuis. Mueſtio.xl.de legibus iu dicialibo q;um ad ꝑſonam iudicis hʒ ſexr membꝛa. Bimmo querit᷑ an homo poſſit eſſe index hoĩs. cdo an inferioꝛ poſſit iudicare ſuperioꝛm. Tercio an ſuꝑioꝛ malus poſſit iudicare inferioꝛem. NQuaꝛto que ↄditõnes requirunt᷑ ad hoc ꝙ aligꝗs poſſit eſſe oꝛdinate index. NQuinto de diffeꝛentia iudicum. Sexto de officio iudicis iur̃ legeʒ deut.ꝑ.iiij.articłos PPrimus de pᷣma ꝑte legis iudices et mgros ↄſtitues in omnibo poꝛtis tuis. D Scðds de alta ꝑte legis.vt iudicẽt ꝑꝑłm iuſto iudicio. Tercius de tercia ꝑte legis qua dr. nec in alterã ꝑtẽ declinent non accipies ꝑſonam nec munera. 4Quaꝛtus de vltima ꝑte legis qua dicit᷑. Juſte quod iuſtum eſt ꝑſequeris. Lueſtio. xh. de ꝑſona rei habet quinq; membꝛa. Pꝛimo querit᷑ vtrũ mali ſint generaliter puniendi ſeu iudicandi et ſpãliter tꝑe gꝛatie. Scðdo querit᷑ vtrum abſentes pñt iudicari. Tercio vtrũ multitudo peccans ſit punienda. Qu aꝛto vtrum innocentes ⁊ iuoluntarij circa actꝰſint iudicandi ꝑ tres articulos. Pꝛimus vtrũ vnus debeat vel poſſit puniri ꝓ alio. Scðòs vtrũ ignoꝛãtes ſint iundicãdi aut puiri poſſint ¶ Tercius vtrum coacti ſcʒ qui inuiti faciunt aliquid ſint puniendi. Quinto querit᷑ vtrũ iudex reos in ſe delinquentes de/ beat punire. Nnueſtio.xlij.de ꝓſona ac cuſatoꝛis habet ſex membra. Pꝛimo querit᷑ an ꝗs teneatur accuſare. Scdo an ſubditi pñnt ſuos pᷣlatos accuſaꝛe. Tercio an mali poſſint accuſare. OQnaꝛto an omnes boni poſſunt eſſe accuſatoꝛes. MNuinto que ↄditões requirunt ad hoc ꝙꝓ aliquis pol⸗ ſit accuſare. „N Sexto quando et quomodo debeat quis aliũ accuſaꝛe. Nueſtio. xli. de teſtibus habet quinq; membꝛa. Prund qucht vtrum quilibet teneat᷑ ad ferendũ teſti⸗ monium. Secundo de numero teſtium. Tercio de ydoneitate teſtium. DQuarto de fide teſtibus adbibenan.“— Quinto vtrũ in aliquo caſu licitũ ſit vendẽ teſtimoniũ Nueſtio. xluij.de aduoca/ tis habet tria membꝛa. . Pꝛimo querit᷑ vtrũ aduocatus teneat᷑ ad iuſtuʒ patro⸗ cinium indigenti ↄferendum. Secundo vtrũ iuriſperitus ſimiliter aduocatus poſſit vendere iuſtum ↄſilium. Tercio q̃ regrunt᷑ ad legittimũ aduocatum. Nneſtio. xlv. de pꝛoceſſu iudicij habet ſeptem membꝛa. . Pꝛimo querit᷑ de triplici ꝓceſſu iudicij. Scðo de oꝛdine ꝓceſſus iudicij. Tercio de inꝗſitionibo ⁊ purgatõnibo. Quarto de ↄuictõne rei ꝑ ↄfeſſionem. Nuinto de ꝓbatõnibus in generali. Serto in ſpãli de ꝓbatõne ꝑ teſtes ꝑ duos articulos. ¶Pꝛimꝰan ad ꝓbatõeʒ admittat᷑ teſtimoniũ ð auditu ¶ :ZSecundꝰ ſide teſtibus adhibenda. Septimo de ꝓbatõne ꝑ pᷣſumptiones. Nueſtio. xlvj. de legibus ꝓmiſſionis habet tria membꝛa. . . Pꝛimo querit᷑ de legibus ꝑmiſſionis in genere q̃re hec tria ⁊ nõ alia ꝓꝑmittebant᷑. Secundo ſpãliter querit de lege repudij ꝑ.vj.aꝛticłos. DPꝛimꝰan repudiũ de ſe ſit peccatum. Secundus an repudium ex lege fiat nõ pcẽm. ETercius vtrũ licitum ſit repudiate viuente pꝛioꝛi vi ro alium ducere. OQuortus an in repudio vir et mulier debuerunt pa⸗ rificari. . Quintus de pᷣcepto ſcribendi libellum repudij et effe ctu eiunſdem. Sextus de pꝛecepto non recipiende vxoris poſi repu dium. Tercio querit᷑ de lege zelotipie ꝑ tres articulos. Pꝛimus vtrum ſic inueſtigare adulterium ſit licituzʒ vel illicitum. Scðds vtrũ in nona lege aliquod ↄſimile ſit licitum. Tercius quare in lege determinat᷑ inueſtigatiuum adulterij et non furti. Mueſtio. xlvij. de legibus punitõnis habet ꝗnq; membra. Pꝛimo querit᷑ de lege flagellatõnis. vtruʒ mali per fla gella ſint ad bonum cogendi. Scðdo de lege talionis.vtꝝ vindicta ſit expetenda. Tercio de legibus belloꝝ vel impugnationis per tres articulos. V Pꝛimꝰvtrũ mali poſſint licite debellari. Scðs de circũſtantijs belli ſub.S.quatuoꝛ. ¶ Tercius de exercitio belloꝛum in cirocinijs.vtrũ ſit licitum. HZ Quarto querit᷑ de legibus occiſionis ꝑ.iij.articulos. Pꝛimus an pena moꝛtis ſit homini inferenda. Scðs de generibo moꝛtis ſm legem inferendis. Tereius de cauſis occiſionis. DOuinto querit᷑ de legibo ſatiſſactõnis ꝑ damna rerum ſub duobus articulis. Pꝛimus vtrũ iuſie boni poſſint malos ſi poliare. Secundus quomodo lex damnificatoꝛes peꝛ damna rerum puniat. . 77„ ℳ 7 Nueſtio. xlviij. de pᷣceptis iudicialibo circa ꝑſonas bʒ quatuoꝛ membra. Pꝛimo querit᷑ de pceptis iundicialibus circa ꝑſonas re gis ⁊ ſacerdotis ꝑ tres articulos. Primꝰvtrũ iuſtum ſit hoĩem dominari homini. Secundꝰvtrũ neceſſariũ ſit in ſtlatu dñationis duas eſſe ptates regis et ſacerdotis. ¶erciꝰde ↄꝑatione ſacerdotalis pratis rega lis. Scðdo querit᷑ de legibo circa ſuos ꝑ tres articulos. Pꝛim vtrũ ᷣm legem diuinã debeãt ſubijci malis. Secundꝰce manumiſſione ꝓpꝛioꝝ ſeꝛuoꝝ. ¶ Cercius de receptione ſerui alieni. Tercio querit᷑ de legibo iudicialibo circa virũ 7 vxoꝛeʒ vel vroꝛes repudiandas vel ſumendas. Quarto querit᷑ de legibus iudicialibus cirea infames et aduerſarios. Mueſtio. xlix. de pᷣceptis iudicialibo circa poſſeſſiones reꝝ bʒ tria membꝛa. Pꝛimo querit᷑ de rebus acquiſitis. vtruʒ licitũ ſit the⸗ ſauriʒaꝛe. Scðdo querit᷑ te ſcða lege circa res hereditarias. vtrũ ſacerdotes et leuite ſeu peꝛſone eccleſiaſtice poſſint res hereditaꝛias poſſidere. Tercio querit᷑ ð legibo iudicialibus in rebus diſtribn endis ſeu ↄmunicandis. Mueſtio.l.de pᷣceptis iudi cialibus circa actõnes habet tria membꝛa. Pꝛimo querit᷑ generalłr.vtrũ negociatio ſit licita. Scðdðo vtrũ negociari clericis in aliqͥ caſu ſit licitũ. Tercio ſpecialiter de p̃ceptis ↄtractibus multipliciteꝛ dubitatur. NMueſtio. h. de de decimis habet octo membꝛa. Pꝛimo querit᷑w᷑ de inſtitutõne ecimaꝝ. Scðo vtrum decime ſint in pᷣcepto vel in oↄſilio. Earcio an pꝛeceptum de decimis ſit moꝛale an cerimo niale. — de quibus debeat daꝛi decima per tres arti⸗ culos. Pꝛimꝰ vtrũ de turpiter acqꝗſitis tebeat dari decima. Secundꝰvtrũ tecime ꝑſonales ſint in pᷣcepto. Cerciꝰvtrũ decime pᷣdiales de minutis ſint ĩ pcepto. NQuinto querit᷑ q debeat daꝛi decima. Sexto ꝗbo debeat dari decĩa ꝑ ſex aꝛticulos. OPꝛimꝰvtrũ laici poſſint decimã accipeꝛe. Scðs vtrũ religioſi poſſint accipere decimas. Terciꝰvtrũ clici ꝗ hñt aliũde ſufficiens ſtipendium. Quartus vtrum vna ecclia poſſit accipere de terꝛito rio vel ꝑſona alterius eecleſie. Quintoꝰvtrũ pauꝑibo ſint decime tribuẽde. Sextꝰ vtrũ dño pape ſint ſoluẽde decime tecimaꝝ. Septimo querit᷑ qui teneant᷑ dare decimam per tres articulos. Pꝛimꝰvtrũ om̃es vłr teneant᷑ decimã dare. Secundꝰovtrũ clerici teneant᷑ dare. Terciꝰvtrũ religioſi teneant᷑ ad ſolutõezʒ decimaꝝ. Octauo querit᷑ de emptõne ⁊ venditõne decimaꝛuʒ per Pꝛimovtꝝ decime poſſint emi. tres articlos. Scðs vtrũ decime poſſint licite a laicis redimi. Tereius vtrum poſſint impignoꝛari. Queſtio.lij.de primitijs habet duo membꝛa. 1 Pꝛimo querit᷑ vtrum pꝛimitie ſint in pꝛecepto. Secundo quanta debeat eſſe pꝛimitia. J Nueſtio. li. de oblatiom bus babet tria membꝛa. „— Primo queritur vtrum oblationes ſint in pᷣcepto tem⸗ poꝛe gratie. Secundo cui Tercio a quo recipienda ſit oblatio. ‚1117 Nueſtio. luij. de cenmom alibus in generali babet duo membꝛa. . Pꝛimo querit᷑ vtrum in cerimonialibus vniuerſaliter ſit ſenſus ſiue intelligentia litteralis. G Secundo qualiter in pᷣceptis cerimonialibus ſit intel⸗ ligentia ſpiritualis. Nuneſtio.lv.de ratione ce/ — rimonialiũ vnico ↄtexu de circũciſione de phaſe de ceri monijs in victu. in veſtitu. circa actũ indifferentem.de cerimonijs immũdiciaꝝ cauendaꝝ.de cerimonijs puri ficatõnis immũdiciaꝝ.de cerimonijs ſacrificioꝝ. de ce rimonijs tabernaculi.de cerimonijs circa oꝛdinatõneʒ miniſtroꝝ et oꝛnatum ſacerdotũ et leuitaruʒ. Et de ce⸗ rimonijs ſolennitatum ſub. S. luis. Oueſtio. lvj. de numeroet differentia cerimonialium habet duo membꝛa. Pꝛimo querit᷑ de numeroſitate cerimonialium. Scdo in generali de differentia cerimonialium. Nueſtio. lvij. de obſeruan tia cerimoniaꝝ circa ĩmundicias babet duo mẽbꝛa. Pꝛimo querit᷑ cõit quid dicatur pꝛincipium vel oꝛigo immundicie. . Secundo in ꝑticulari ꝙᷓtum ad differentiam ſtatuum per articulos tres. S Pꝛim? oe immũdicijs qᷓtum ad ſtatum ante legem. Secundus de immundicijs in lege. Tercius de immũdicijs poeuacuatõnez legis. Nueſtõ.lvij.de ritu ſacri ficioꝝ legaliũ habet octo membra. Primo querit᷑ vtrum ſacrificia legalia fuerĩt vera ſa⸗ crificia. Secundo vtrum fuerint deo placita. Tercio virum fuerunt in genere bona. Quarto vtrũ ſacrificia ex lege nature ſint offerenda. Nuinto vtrum ſint ſoli o offerenda. Sexto querit᷑ de perſonis offerentium per quatuoꝛ ar ticulos. — Pꝛimus vtrũ omnes tenebant᷑ ad ſacrificium taʒ iu dei q; gentiles. Secundus vtrũ offerentes ſacriſicia tenebant intel⸗ ligere ſignificatõnes eoꝝ. Tercius vtrũ mali pñt offerꝛe ſacrificia. Quartus in ſpeciali de ꝑſonis offerentiũ in lege. Septimo querit᷑ de inchoactõne ſacriſicioꝝ · Octauo te drijs ſacrificioꝝ ꝑ tres articulos. Pꝛimus de differentijs lacrificioꝝ que erant ante le⸗ gem et in lege. H Secũdus de differentijs ſacrificioꝝ ꝓ tꝑe añ legem. 4I Terncius de differentijs ſacrificioꝝ in lege. Mueſtio. l. de ceſſatione cerimonialiũ habet tria membꝛa. Pꝛ mo querit᷑ in generali.vtrum obſeruantia cerimo⸗ ſit danda oblatio. nialium ſemꝑ ſit in pᷣcepto. Secundo in ſpeciali ꝑ tres articulos. Pꝛimꝰvtrũ ſacrificia legalia mõ ſint facienda. ¶ Secundus vtrũ circumciſio debuit ceſſare. 4 Tercius vtrũ ſabbatum ebuit ceſſare. Tercio querit᷑ vtrum obſeruantia cerimoni differens tempoꝛe gratie. Nueſtio.lx. de lege ⁊ pꝛece ptis euangelij in generali habet. x. membꝛa. Pꝛimo querit᷑.an vna ſola ſit lex data vel indita rõna⸗ li creature. Secundo vtrum pꝛeter legem inditam ſit ponere legez ſcriptam. Tercio vtrum ſint due leges tm̃ lex nature ⁊ lex moyſi ita ꝙ nõ requirat᷑ lex euangelij. Quarto vtrum lex euangenj eadem ſit cuz lege natura li vel indifferens. Quinto vtrũ eadem ſit ler euangelij cũ lege moyſi. Serxto de differentia legis moyſi et euangelij ſeptem articulos. Primus vtrũ Differũt ſicut ↄtraria aut diſꝑata. Secundꝰde modis drie ſᷣm ↄſideratõeʒ virtutis. Tercius ſᷣm ↄſideratõem veritatis. 4Quartus m ↄſideratõeʒ ſeueritatis. Quintus ſm ↄſideratõeʒ bonitatis. Sextus ſᷣm ↄſideratõeʒ remuneratõnis. Septimus fm ↄſideratõeʒ lationis. Septimo querit᷑ de ↄtinentia euãgelij in lege moyſi. Octauo de additõne euangelij ad legem moyſi. Mono de impletõne legis ꝑ euangelium. Decimo querit᷑ de latoꝛe legis euangelij per duos arti culos. 4 Pꝛimus de latore noue legis ꝑ plures.S· Secundus de tempoꝛe lationis. Dueſtio. lxj. de lege enãge lij in ſpeciali oꝛdinante pꝛimo motuʒ iraſcibilem bhabʒ quatuoꝛ membra. Pꝛimo querit᷑ de oꝛdine motus iraſcibilis ad rationa lem ⁊ ↄcupiſcibilem. Secundo vtrũ iraſci vniuerſaliter ſit ꝓhibitum. Tercio de gꝛadibo poſitis circa ire reatum. Quarto de pceptis reconciliatõnis ad/ ꝓximum ⁊ con⸗ coꝛdie ad aduerſaꝛium. 7 Nueſtio. lxij. de precepto euangelico oꝛdinante motũ cõcupiſcibilem hʒ quatuoꝛ membꝛa. Pꝛimo querit᷑ quõ intelligatur preceptum quo /ꝓhibe tur voluntas mechandi cũ dicit᷑. Om̃is ꝗ viderit mulie rem ad ↄcupiſcendũ iam mechatꝰeſt eam. Secundo an voluntas ſit ꝓ facto reputanda. Tercio de pꝛecepto vitande occaſionis. vtrũ ſit ad lit: teram obſeruandum. . Nuarto de pꝛobibitione ſeꝑationis ab vxoꝛe per duos articulos. MPꝛimus de repudio. Secundus de diuoꝛtio. Nueſtio.lxuij. de pᷣceptis euangelicis oꝛdinantibo motum ratõnalem et pꝛimo ð ꝓhibitione iuratõnis habet duo membꝛa. Puꝛmo querit᷑ vtrũ iurare ſit vniuerſaliter ꝓhibitum. Secundo vtrũ ſit licitum iurare ꝑ creaturas. Nueſtio. lxuij.de pᷣceptis patientie reſpectu triplicis i niurie hʒ tria membꝛa. Primo queꝛit᷑ de pᷣcepto patientie reſpectu leſionis coꝛ poꝛum. aliũ ſit in⸗ Secundo de pꝛecepto patientie reſpectu ablationis re rum ꝑ quatuor articulos. Pꝛimus vtrũ ſit licitum ſua repetere. Scðs vtruʒ ſit licitũ ꝑfectis ſua repetere. 4Tercius vtrũ ſit licitũ imꝑfectis ſua repetere. ¶ Quartus vtrũ licitũ ſit om̃ia repetere. .B Tercio querit᷑ de pᷣcepto patĩe reſpectu angaꝛie oꝑm. Nueſtio.lxv.de precepto bñſficentie datõnis hʒ qnq; membꝛaa. Pꝛimo querit᷑ ꝗd pᷣcipiat᷑ dari ꝑ duos aꝛticulos. Pꝛimꝰvtrũ de illicite acꝗſitis poſſit dari vt de vſura et meretitio. . ¶ Scðs vtrũ ncciũ an ſuꝑfluũ pᷣcipiat᷑ dari. Scðo querit᷑ quis iubeatur dare. Tercio cui pᷣcipiat᷑ dari. Nuarto quõ et qñ tenemur dare. Nuinto qꝛe ełyne attribuit᷑ omnia mundaꝛe. Mueſtio.lxvj.de precepto mutui habet quatuoꝛ membꝛa. Buno querit᷑ vtruʒ accipere aliquid pᷣter ſoꝛtem ſit p⸗ bibitum. Secundo vtrũ ſola ſpes accipiendi aliquid pᷣ̃ter ſoꝛteʒ faciat vſurarium. Tercio vtrum in aliquo caſu ſit licituʒ accipere aliꝗd pꝛeteꝛ ſoꝛtem. MNuarto an accipere aliꝗd pꝛeter ſoꝛtẽ ſit malũ ſ̃m ſe. Queſtio. lxvyj. de pᷣcepto caꝛitatis habet ſeptem membꝛa. Pꝛimo querit᷑ vtrũ diligere amicũ ſit meritoꝛiũ. Scðdo vtrũ diligẽ inimicũ ſit pᷣceptũ vel ↄſiliũ. Tercio vtrũ bnſacere inimicis omibo ſit pceptũ. Quarto vtrũ maiꝰſit diligere amicũ ꝙᷓ inimicũ. Quito vte magis ſit meritoꝛia dilecto iimici qᷓ; amici. Sexto vtrũ inimicũ maledicere ſit licitum. Septimo vtrũ ꝓ om̃ibo inimicis ſit orandum. Nueſtio. lxviij. de pᷣceptis oꝛdinantibo intentõeʒ habet tria membꝛa. Pꝛimo querit᷑ de rectitudie intentõis ꝑ duos aꝛticłos WPꝛimus vtrum generaliter om̃es actõnes ſpales2 coꝛꝑales teneamur referꝛe in finẽ deum. Scðs vtꝝ ſpũales actões poſſint rferꝛi ad finẽ tꝑalẽ Secundo queritur de ſimplicitate intentõnis per tres aꝛticulos. BDꝛimus vtruʒ manente ſimplicitate intentonis poſ-⸗ ſint ↄſtitui duo fines. 1 Secundus vtrum poſſit conſtitui intentõ ſiue finis ĩ creatura. erciꝰvtrũ om̃is ſollicitudo tꝑaliũ ſit ꝓbibita. Tercio querit᷑ de diſcretõne intentõnis.iQolite ſct᷑m dare canibo ꝑ duos aꝛticulos. Pꝛimus de intelligentia huius precepti. Scðs de obligatõe eiuſdem ſub tribo.S. videlʒ ꝗd te⸗ netur ſcire pᷣdicatoꝛ.q̃ tenet᷑ faceꝛe ⁊ vtrũ malus peccet pꝛedicando. Queſtio.lxix.de gꝛatia ab ſolute ↄſiderata habet ꝗnq; membra. Pꝛimo querit᷑ an gra ſit ꝑ duos articulos. Pꝛimꝰoñdit graʒ eſſe ꝑ rõnes natales ↄtra phos. Secundus idem ſatagit ꝑ ratõnes theologicas ↄtra pelagianos heꝛeticos. Secũdo querit᷑ quid ſit gratia ſ̃ᷣm rem ſᷣm rõnez 2 Fm diffinitõez ꝑ ſex articulos. Pꝛimꝰvtꝝ aliquid ſit m rem in gtiſicato vel ſolum ſit in acceptõne gratificantis. Secundus ſuppoſito ꝙ ſit aliquid in gratificato vtꝝ ſit quid creatum vel increatum. Terciꝰſuppoſito ꝙ ſit creatũ vtrũ ſit ſubᷣa vel accñs. Quartus ſuppoſito ꝙ ſit accñs vtrum ſit idem ꝑ eẽn tiam cum virtute gratuita. ¶ Quintꝰquid ſit gratia pᷣm noĩs ratõnem. Serxtus quid ſit gratia ſᷣm diffinitõnem. Tercio querit᷑ de dr̃ijs gr̃e ꝑꝗnq; articulos. Mꝛimus an gjra ſit diuiſibilis ꝑ differentias m ali⸗ quem modum. Secundꝰſuppoſito ꝙ ſic.vtrũ ponenda ſit gr̃a oꝑans et cooperans. Terciꝰvtꝝ ponẽda ſit gr̃a pᷣueniẽs ⁊ gr̃a ſubſequens 1 Quartus dæ diuiſione ꝑ tres differentias ſcilʒ ſcire velle et operari. 1Quintus te differentia gre qᷓtum ad ſtatꝰ ante ⁊ ptꝰ peccatũ.añ et ptꝰincarnatõneʒz in ſtatu ꝑuuli ⁊ adulti ſub. S. ſuis. Nuaꝛto querit᷑ de ſubiecto gr̃e ꝑ duos articulos. Pꝛimus quõ habet fieri in ſubiecto. 4l Secundus quõ ſit in ſubiecto ᷣm maius et minus: Fſᷣm intenſionem ⁊ remiſſionem. NQuinto querit᷑ de cauſa gr̃e ꝑ q̃tuoꝛ articulos. Pꝛimꝰan ex ꝑte nr̃a ſit cauſa meritoꝛia gr̃e. Secundus an gratia cadat ſub merito. 1 Terciꝰan faciẽti qdð in ſe ẽ:nccio datur gꝛatia. 4lQuartus an nõ facienti qð in ſe eſt detur. Nueſtio.lxx.de effectibꝰ gratie habet ſex membꝛa. Pꝛimo querit᷑ vtrũ ꝓpꝛij effectus gratie ſint purgaꝛe il luminare et pficere. . Secundo vtrũ ꝓpꝛij effectus gratie ſint viuificaꝛe aſſila re vel ↄfoꝛmare et gratificare aĩam. Tercio vtrũ effectus eius ꝓpꝛij ſint iuſtificare excitare motus meritoꝛios elicere. Quarto vtrũ liberũ arbitriũ moueat᷑ a gratia ſponta⸗/ nee aut coacte. Quiĩto vtꝝ gra faciat nos in pñ̃ti eſſe ſine pct̃o. Sexto de ordine iſtorũ effectuum iuſſificare viuificare purgare illuminaꝛe. Nueſtõ.lxxi.de cognitio⸗ ne gꝛatie habet tria membꝛa. Rrnmo querit᷑ de cognitõne gre in generali. o de cognitione gratie in ſpeciali. Tercio de cognitõne gratie in particulari per tres ar ticulos. Pꝛimus vtrum aliquis poſſit cognoſceꝛe ꝑ ſcientiã. ſe habere gratiam. ¶ Scðs vtrũ ꝑ exꝑimentũ poſſit hoc cognoſcere. Tercius vtrum ꝑ reuelationeʒ poſſit aliquis ſcire ſe eſſe in gratia. „ Queſtio. lxxij.de gratia in com ꝑatõne habet quatuoꝛ membꝛa. * Pꝛimo querit᷑ de ↄꝑatione virtutũ donoꝝ fructuum et beatitudinũ ad gratiam. Scðo de ↄꝑatione ipſoꝝ adinuicem ꝑ duos aꝛticlłos. Pꝛimꝰde ↄꝑatione donoꝝ ⁊ vᷣtutũ adinuicem. ¶ Scðs de ↄꝑatione virtutũ ad fructus. Tercio querit᷑ que neceſſitas oĩm iſtoꝝ. Quarto de oꝛdine virtutũ et donoꝝ adinuicem. ueſtio.lxxiij. de gꝛatia gratiſdata ꝓpter ſe habet tria membꝛa. Pꝛimo querit᷑ an ſit ponere gr̃am gratiſdatam non fa cientem gratum. L Scðdo querit᷑ qd ſit gra gratiſdata in hac rõne. Tercio de diſerentijs gratie gratiſdate et eoꝛum ſuffi cientia. Queſtio.lxxiuiij.de fide in/ foꝛmi bhabet nouem membra. Pꝛimo querit᷑ jm quam acceptionem fidei dicatur fi⸗ des infoꝛmis. Scðo vtrum fides infoꝛmis ſit donum dei hoc eſt habi tus gratuitus. Tercio ſuppoſito illo.vtrum fides infoꝛmis ſit virtꝰ. Quarto qua ratõne dicitur infoꝛmis. Quinto de effectu fidei infoꝛmis in hominibo ꝑ duos aꝛticulos. Pꝛimus de effectu interioꝛi ꝓprio qui eſi credere. Secundus de effectu exterioꝛi ↄmuni qui eſt in faciẽ do aliqua de genere bonoꝛum. Sexto vtrum fides infoꝛmis in hominibo adueniente caritate fiat foꝛmata. Septimo vtrũ fides infoꝛmis ſit in demonibo. Octauo ſuppoſito ꝙ ſic vtrũ fuerit eis data pꝰlapſum. Mono de actu fidei infoꝛmis in demonibo. Nueſtio.lxxv.de ſpe in foꝛmi habet tria membꝛa. Pꝛimo queꝛit᷑ vtrũ ſpes poſſit eſſe infoꝛmis. Secundo ſuppoſito ꝙ ſit.vtruʒ ſpes infoꝛmis poſſit fi⸗ eri formata. Tercio de actu et certitudine ſpei informis. Nueſtio.lxxvj. de timore ſeruili habet quatuoꝛ membꝛa. Pꝛimo queritur de differentijs timoris. Scðdo vtrum timoꝛ ſeruilis ſit donũ ſpirituſſancti. Tercio de actu timoꝛis ſeruilis:an ſit bonꝰ vel malꝰ. NQuarto de differentia timoꝛis ſeruilis ad alios. Nueſtio. lxxvij. de gratia gratiſdata ad honoꝛeʒ dei ⁊ vtilitatẽ ꝓximi babet qua⸗ tuoꝛ membra. . Pꝛimo querit᷑ vtrum gratia ſermonis ſapientie ſcien⸗ tie et fidei ſit gratia vna vel differentes gratie. Secũdo vtrũ detur vel ſubtrabatur ex meritis. Tercio que maioꝛ ſit gra ſermonis.an gẽa ꝓphetie. Quarto an ſufficiat ad edificatõnem auditoꝛuzʒ gꝛatia ſermonis. Nueſtö. lxxvuij.de fide foꝛ mata m rem ⁊ diffinitõnem hʒ ſex membꝛa. rimno queritur.an fides ſᷣm rem ſit neceſſaria ad ſa⸗ Secundo ſuppoſito ꝙ ſic.an ſit per rationes ſuaſa vel aſpꝛobata. S Tercio vtrum fides ſit virtus. Quarto ſuppoſito ꝙ ſic. vtrum ſit virtus generalis an ſpecialis. NQuinto quid ſit fides ᷣm diffinitõeʒ ꝑ duos articlos. 4l Primus ð diuerſitate diffinitionũ fidei ab auẽtibo. Secũdus de diffinitõne quam ponit apoſtolus. Sexto querit᷑ de actu fidei foꝛmali et materiali per ſex articulos. 4 Pꝛimus an credere dicat᷑ vniuoce vel equoce. 4Secũdus qd ſit credere ᷣm intentõeʒ generalem. 4Tercius quid ſit credeꝛe ꝓut eſt actus fidei foꝛmalis quod eſt aſſentire. 4¶Quaꝛtꝰ te actu materiali.an in pñti ſit aliter cogno⸗ ſcere deum qᷓ; per fidem. Quintꝰ quid ſit cognoſcere ꝑ fidem. Sextꝰ quid ſit pꝛius credere:vel intelligere. Nueſtio.lxxi.de obiecto fidei habet ſex membꝛa. Mꝛimo querit᷑ vtrũ obiectũ fidei ſit falſuʒ aut t̃ veꝝ. Secundo vtrum verum apparens ſit obiectum fidei. Tercio vtrũ verũ qð eſt ſcituʒ poſſit eſſe obiectũ fidei. Quarto vtrũ verum neceſſarium:an ↄtingens ſit obie ctum fidei. . Quinto vtrum obiectum fidei ſit cõplexum an incom plexum. = . Serx to vtrũ obiectum fidei ſit verum creatuʒ vel incre⸗ atum. vel increatum tm̃. Nueſtio.lxxx.de ſubiecto fidei habet quatuoꝛ membꝛa. Pꝛimo querit᷑ in qua vi anime fides ſit ſic in ſubiecto. Secundo vtrũ fides fuerit in angelis. Tercio vtrũ in adam ante lapſum. Quarto vtrũ in xpᷣo ante paſſionem. Nueſtio.lxxxj.de paſſiom bus ↄſequentibo fidem habet tria membꝛa. Pꝛimo querit᷑ vtrum ſides cercioꝛ ſit qꝙᷓ ſcientia. Secundo vtrum fides ꝓfecit ſᷣm tempoꝛis proceſſum ſicut cognitio. L Tercio vtrũ fides ſit funãamentũ aliaꝝ virtutum. Nueſtio. lxxxij.de articu/ lis fidei et ſimbolis habet quinq; membꝛa. Primo queritur quid ſit articulus fidei. Scðdo que ſit ratõ ſimboli.i.collectõnis articuloꝛum. Tercio de ſufficiẽtia credibiliũ ſᷣm diſtinctões tempo rum ꝑ duos articulos. Pꝛimus vtrũ eſſet ſufficientia ſalutis ſine fide medi⸗ atoꝛis. K¶ Secundus vtrũ neceſſariũ fuerit credere om̃i tempo re ea que credimus de fide mediatoꝛis. Quarto creditur de ſufficientia fidei qꝙᷓ; ad ſimplices ꝑ duos articulos. Pꝛimus d fide ſimplicium in generali. vtruʒ poſſit haberi fides vniꝰaꝛticuli ſine alio. Secundus iin ſpeciali de fide coꝛnelij.vtrum neceſſario fuerit fides diſtincta Fm determinatõneʒ tꝑis. Quinto de diſtinctione et expoſitõne articuloꝝ ꝑ qua⸗ tuoꝛ articulos. Primus qualiter diſtinguunt᷑ articuli fide in ſim bo lo apoſtoloꝝ. Secundus qualiter exponunt᷑ aꝛticuli fidei in ſimbo lo apoſtoloꝛum. 4Tercius de ſimbolo patrum qui cantat᷑ in miſſa. 4lQuartus de ſimbolo athanaſij· Deo laus et gloꝛia. ( Ota cbꝛiſtiane fidei 4 Tercia pars ſũme diui Alerandꝛi de Ales: irrefra⸗ gabilis doctoꝛis pariſienſ:oꝛdinis minoꝝ obſeꝛuantiſ⸗ limi.xpᷣi nomine inuocato incipit. plina pꝑtinet ad duo.ad fi⸗ em ⁊ intelligẽtiaʒ ↄditoꝛis:⁊ fidẽ atq; intelligẽtiã ſal⸗ uatoꝛis. AUnde ꝓꝓſa.ꝗꝓpha in ꝑſona dñi loquẽs dĩc. xliij. vt ſciatis ⁊ credatis mihi ⁊ intelligatis: qꝛ egoipᷣe ſum: ante me nõ eſt ſoꝛmatꝰdens:x poſt me nõ erit.Ego ſum. ego ſum dñs:⁊ nõ eſt abſq; me ſaluatoꝛ. IFides em̃ pᷣnci⸗ paliter ↄtinet duo.ſ.cognitõezʒ ſube ↄditoꝛis:⁊ cognitio nem oꝑis ↄditoꝛis.Cognitio ſube ↄditoꝛis ↄſiſtit in co⸗ gnitione diuine vnitatis:⁊ eiuſaẽ beatiſſime trinitatis. Cognitio no oꝑis ↄditoꝛis ↄſiſtit in cognitõne creatio⸗ nis:ſeu rerũ foꝛmatõnis.vnde ꝓpha ſignateꝛ dixit.qtuʒ ad cognitionẽ ſube intelligatis qꝛ ego ſum. Exo.iij.ego ſum qui ſum.qꝙᷓtum ad cognitionẽ oꝑis ſubdit.ante me nõ eſt foꝛmatꝰ us:a quo fit pᷣncipiũ vniuerſe creatõis Itẽ fides ⁊ intelligẽtia ſaluatoꝛis verſat᷑ circa duo.ſ. circa ꝑſonam ſaluatoꝛis:⁊ circa opus ſaluatõnis. Per⸗ ſona aũt ſaluatoꝛis eſt ꝑſona filij dei.ſ.xpᷣc.in duabo na turis:diuinitatis.ſ.⁊ humanitatis.Deus eniʒ ⁊ homo vnus eſt xpᷣ.vnde ad ſignificanduʒ ꝑſonam ſaluatoꝛis in natura diuinitatis dicit.ego ſum:cui.ſ.opetit nomen quod eſt Exo.iij. Qui eſt milſit me ad vos.Ad ſignificã dum eandẽ ꝑſonam in natura bumanitatis.addit. ego ſum dñs.vnde in apoc.xix. Habet in veſtimẽto ſuo ⁊ in femoꝛe ſuo ſcriptũ rex regũ ⁊ dñs dñantiũ.Opus ſalua⸗ tionis oſiſtit in ſacramẽtis ſalutis ꝑ pᷣſentẽ gratiã: ⁊ p⸗ mijs ſalutis ꝑ futuꝛã gloꝛiã. Ad qð deſignadum addit. 7 nõ eſt abſq; me ſaluatoꝛ:a quo.i.ſit pᷣncipiuʒ ⁊ cauſa noſtre ſaluatõis. Oſee. xiij. Beũ abſq; me neſcies:⁊ ſal⸗ natoꝛ nõ eſt pᷣter me. Inquiſitõ igit᷑ catholica de his que ꝑtinent ad fidẽ quadriꝑtita eſt. Pꝛima pars ꝑtinet ad cognitionẽ ſube diuine trinitatis ⁊ vnitatis.Secun⸗/ da ad oꝑa diuine ↄditõis. Tercia ad ꝑſonã ſaluatoꝛis in natura diuinitatis:⁊ natura bhũanitatis.Quarta pᷣo ꝑtinet ad ſacramẽta ſalutis:⁊ oꝑa future gloꝛificatõis. Pertractatis igit᷑ duabo pꝛimis ꝑtibo ꝑtinẽtibo ad fi dem ↄditoꝛis:nũc accedẽdũ eſt ad inquiſitõeʒ eoꝝ q̃ ꝑti⸗ nent ad fidẽ ſaluatoꝛis. Et pᷣmo circa ꝑſonã filij dei:g ẽ caput noſtre ſalutis ꝑ aſſumptionẽ noſtre humanitatis Deinde vᷣo circa ſacramenta nr̃e ſalutis:2 opꝰgloꝛifica tionis.ad quã rem ſciẽtes vere qð dicit beatꝰ aplus.ij. Coꝛin.iij.¶ ·õ ꝙ ſufficiẽtes ſim cogitare aligd q̃ſi a no⸗ bis.ſ̊ ſufficiẽtia nr̃a ex deo eſt:ex totis p̃ᷣcoꝛdijs ſaluato ris graʒ imploꝛamꝰ. Adiuuãte igit᷑ ſua gra hoc oꝛdi ne ꝓſeqmur. PPimo de incaꝛnatõe 2 aſſumptöne. Scdo de ↄceptõe 2 natiuitate.Tercõ de gra.ſcĩa ⁊ pkate ißiꝰ. Prima Quarto de meꝛito ⁊ volũtate. Quinto de paſſõe ⁊ moꝛ te. Sexto de deſcẽſu ad inferos ⁊ reſurrectõe.Septĩo de aſcẽſione ad celos ⁊ ad dexterã pr̃is ſeſſione. Octauo de aduẽtu ad iudiciũ dei ⁊ hoĩs ihu xpᷣi.¶ Circa pᷣmũ pᷣmo queret᷑ te neceſſitate incarnatõis.de ↄueniẽtia incarna⸗ tionis.de pᷣdeſtinatõe incaꝛnatõis.de actu incarnatõis. Nneſtio prima de lapſu humane nature ? eius reparatõne. Runo queritur de neceſſitate incaꝛnatõnis:an.ſ.ncce fuit teũ incarnari. Sed qꝛ hec queſtio po⸗ nit lapſuʒ hũane nature. ideo ingremꝰ hoc oꝛdine. In pᷣncipio an ſit huma⸗ na natura lapſa.vel taliter a deo inſtituta. Scðo oſten ſo ꝙ ſit lapſa:queret᷑ vtꝝ ſit lapſa reparabiliter vel irre parabilit. Tercõ ꝓbato ꝙ reꝑabilit inꝗꝛet᷑ vtꝝ neceſſe ſit eam reꝑari. Quarto an poſſit reꝑarĩi ſine ſatiſfactõe peccati ꝑ qð nab a eſt. Quinto vtꝝ homo poſſit ſatiſface re.Sexto vtꝝ ſatiſſfactõ ꝓ oꝛiginali peccato poſſit fieri ꝑ aliam creaturam. Septimo oñdit᷑ ꝙ hec reꝑatio debuit fieri ꝑ hominẽ deum. Membꝛum pꝛimũ Dpꝛimũ quo querit᷑ vtꝝ humana natuꝛa ſit lapſa ab illo ſtatu in quo fuit ↄdita:qð tñ a fidelibo nullatenꝰdubitat᷑ cũ dicat ſal uatoꝛ Luc.xix. veĩt filiꝰhoĩs q̃rẽ ⁊ ſaluuʒ facẽ qð ꝑierat.qð oñdit in ꝑabola ouis cẽteſime:q erra uerat:quã querit donec inueniat.ꝑ quã deſignat hũanã naturã Luce.xv. Tamẽ ↄtra phos infideles multis mo dis ꝓbat᷑ ꝙ natura hũana lapſa ſit a ſtatu pᷣme ↄditõis 4 Pꝛimo ſic.dicit enim Anſeł.ĩ pᷣmo li.cur deꝰ homo. Mequaqꝙ; exiſtimabis ↄuenire deo vt creaturã quã fecit iuſtã ad beatitudinẽ ſine peccato. miſeraʒ eſſe cogat.ho minẽ aũt moꝛi miſerũ eſt.Si &̊ deꝰ exigit moꝛtẽ ab boĩe ſub ſiatu ſub quo nũc eſt:& eſt ſub culpa.̊ᷓ hũana natu⸗ ra lapſa eſt a pᷣmo ſtatu in quo fuit ↄdita.⁊ h̊ ꝑ culpaʒ. Scdo ſic.nihil oꝛdinatũ ad beatitudinẽ ſᷣm ꝙ hmõi: eſt oꝛdinatũ ad miſeriã.qꝛ nihil oꝛdinatũ ad alteꝝ oꝓpo ſitoꝛum ſᷣm ꝙ hmõi eſt oꝛdinatũ ad reliquũ. Sed cois ẽ ↄceptio etiã phoꝝ:ꝙ natura hũana in ſtatu ſub quo cõ⸗ dita fuit.eꝛat oꝛdinata ad beatitudinẽ. In pᷣſenti autem ſtatu oꝛdinata ẽ ad miſeriã.ſicut ptʒ: qꝛ ad penalitatẽ ⁊ moꝛtẽ.⁊ nõ niſi ꝑ culpã:cum dicat᷑ ꝓuerb.xiiij.miſeros populos facit peccatũ.ᷓ ſub ſtatu ſub quo mõẽ.nõ fuit ↄdita.g̊ᷓ lapſa eſt a ſtatu ſue pᷣme ↄditõnis.⸗. Tercõ ſic. Mihil deteſtabile vel pudẽduʒ ſᷣm ratõeʒ põt poni ĩ ope ribus ↄditõis diuine.qꝛ oĩa facit creatoꝛ oꝛdinãdo ad ſe Sed in nobis ſũt paſſiones carnales ⁊ multa alia dete⸗ ſtabilia ſᷣm ratõeʒ: & talia nõ fuerũt ↄdita in hũana na⸗ tura. Relinquit᷑ &̊ ꝙ eſt lapſa.¶ Quarto ſic. Sũma cõ⸗ coꝛdia ſiue ſũma pax nõ ẽ cauſa effectiua diſcoꝛdie vłre bellionis.Sed ſũma bonitas ẽ ſũma pax ⁊ ↄcoꝛdia:q̊ ñ eſt cauſa rebellionis ĩ aliquo effectiua. Ab ipᷣa igit᷑ non eſt ↄdita hũana natura ſub rebellione ⁊ diſcoꝛdia.Sed natura hũana ̃m hũc ſtatũ eſt in rebellione ⁊ diſcoꝛdia vnde apłus Ro.vij. Video aliã legẽ in mẽbꝛis meis re⸗ pugnãteʒ legi mẽtis mee ⁊c.Et gala.v.Caro ↄcupiſcit aduerſus ſpm. ſub hoc ſtatu non eſt ↄdita a creatoꝛe. lapſa eſt a ſtatu pᷣme ↄditõnis. Si foꝛte dicat᷑ ꝙ hmõi rebelliones fiũt nobis materia exercẽde vᷣtutis.⁊ G̊ mõ oꝛdinant᷑ ad deũ:⁊ ad pacẽ ꝓut dicit aug.in li.de ci.dei li.xix.c.xij.ꝙ hac intentõe iuſtũ bellũ gerit᷑ vt pax acqui ratur.Cõtra hoc nihilominꝰobijcit᷑.ꝙ ſũt multe miſeꝛie in hũano genere ad nullũ bonũ:nec ad ſalutem oꝛdina⸗ biles:ſicut ſũt erroꝛes ⁊ ignoꝛãtie.vñ Anſeł.in.ij.li.cur — 2* deꝰhomo. gnoꝛãtia nũqᷓ vtilis eſt:ſᷣ ſemꝑ nocet.Relĩ⸗ X) Oicez ☛ 7)9 Lrr 9* SnD 2—9 )02 . quit᷑ ̊ ꝙ ſub iſtis miſerijs non fuit natura ↄdita..l IJtẽ a S LNN IVꝗ9 *)&α õ „ 2 Q ic QW) V o — faee ſüma bonitate nibil efficit᷑ qð non ſit magis inclinabile ad bonitatẽ ꝗᷓ; ad maliciã: ̊i pᷣma ↄditõe magis fuit hbu mana nat᷑ᷣa ĩclinabił ad bonitatẽ qꝙᷓ; ad malitiã.ſ̊ Fm ſta tũ pᷣſentẽ ꝓnioꝛ ẽ ad malitiaʒ. vñ geñ. vij. Seẽſus hoĩs ⁊ cogitatõ ꝓna ſũt ad malũ ab adoleſcẽtia ſua ⁊c. Religt ꝙ; ẽ lapſa a ſtatu ſue pᷣme ↄditõis.i¶ Iẽ in quodã li. de ebdomadibo. Creatoꝛ nate nihil facit ↄ naturã:qꝛ facẽt ↄtra ſe.fecit eĩ naturã ad ſe.ſi &̊ ↄ hũanã naturã ẽ moꝛs &̊ creatoꝛ hũane nat᷑e moꝛtẽ non ſecit:ſic dẽ ſapie.j. Qm̃ deꝰmoꝛtẽ nõ fecit:nec delectabit᷑ ĩ ꝑditõe viuoꝝ. O: aũt ʒ naturã ſit moꝛs ptzʒ.qꝛ natalis aꝑpetitꝰaĩe ẽ:q nũqᷓ pt amoueri:vnionis ad coꝛpꝰ.vñ.ij.coꝛin.v.olumꝰexpo⸗ liari h̊ ſuꝑueſtiri ⁊c.q¶¶ Si vo inſtet᷑ ꝙ cuilibʒ rei natali vt ptz ĩ coꝛpoꝛibo ſimplicibo ⁊ mixtis infixꝰẽ appetitꝰna turalis ad ſui ↄſeruatõez:⁊ tñ coꝛruptibiles ſũt.pari rõ ne põt eẽ appetitꝰnatalis ĩ hũana nata ĩmoꝛtalitatis:⁊ tñ nihilominꝰerit moꝛtalis.Cõtra.ſnĩa phoꝝ ẽ.cũ aliq materia ẽ ſub aliq̃ foꝛma nobili:nũqᷓ appetit ſeꝑari ab il la:⁊ eẽ ſub minꝰnobili.vt ptʒ ĩ materia celi:q nũqᷓ ape⸗ tit eẽ ſub alia foꝛma.q; ẽ ſub foꝛma nobiliſſima: q ei poſ ſit ↄuenire.ſ.ſoꝛma lucis.Et inde ẽ.q celũ ẽ ĩcoꝛruptibi le.nõ aũt ſic ĩ elemẽtis ⁊ mixtis.qꝛ licʒ appetãt ſui ↄFᷣua⸗ tionẽ:iñ materia appetit qͥdã nat᷑ali appetitu eſſe ſub foꝛ⸗ ma alia:cũ nõ ſit ſub foꝛma nobiliſſima.Cũ g coꝛpꝰhũa nuʒ ſit ſub foꝛma nobiliſſima:q ẽ rõnalis aĩa: nullo mõ appetit ab ea ſeꝑari ſᷣ ſub eadẽ ↄᷣuari.q̊ ꝑ naturã ñ erit hõ coꝛruptibilis vel moꝛtalis.⸗l Ad oppoſitũ arguit᷑ mł tis modis.pᷣmo ſic. Om̃e ↄpoſituʒz ex ↄrijs ẽ diſſolubile: ſiẽ dĩc Auicẽna.Cõtraria ſꝑ appetũt ire ĩ regiões diuer ſas.Sʒ coꝛpꝰade in ſtatu pᷣme ↄditõis fuit ↄpoſitũ ex ð⸗ rijs:ꝑ naturã fuit diſſolubile coꝛruptibile.Sʒ tale ẽ mõ coꝛpꝰhũanũ.qᷣ ꝑ coꝛruptibilitatẽ nõ ꝓbat᷑ ſiatꝰ nate lapſe.¶ Itẽ om̃e ↄtinuũ eſt diuiſibile.ſᷣ coꝛpꝰade ĩ pᷣma ↄditõe erat ↄtinuũ. diuiſibile.ᷓ vt pꝛiꝰ.¶ Itẽ erat ſenſi licatũ.ꝗ erat ſenſitiuũ doloꝛis.q ſic dic aug.doloꝛ ẽ ſen⸗ ſus diuiſiõis ĩpatiẽs.eꝛat igit᷑ ſenſitiuũ doloꝛis.NQõ igit᷑ ſenſus doloꝛis ⁊ pene ꝓbat ſtatũ nat᷑e lapſe. Itẽ dic au gu.ſuꝑ geñ.ad l̃aʒ.q adã nõ mãducauit de pomo eo q credẽt eẽ teꝰ:p̊ ne ſuas delitias ↄtriſtaret.ſ.vxoꝛẽ.ſit Sa lomon adoꝛauit ydola.iij.xeg.xj.ne ↄtriſtaret vxoꝛes ſu as.ꝭ ſciebat ꝙ eua erat triſtabilis ĩ ſtatu pᷣme ↄditõis ſᷣ triſtieia ẽ paſſio affligẽs aĩaʒ. Reliꝗt᷑ ̊ ꝙ ſtat pᷣme ↄdi⸗ tionis ẽ ſtatꝰpaſſibilitatis aĩe ⁊ coꝛꝑis.ſic oñſuʒ ẽ pꝛiꝰ. 4l Itẽ ſicẽ dic YSoh.dama.ↄcedit deꝰiuſtũ incidẽ ĩ calami tates ꝓgt᷑ multas cauſas.vna ẽ vt eã q in ipᷣo latet vᷣtutẽ alijs manifeſtã faciat.vt Job.j.Alia ẽ vt nõ ex recta cõ⸗ ſcĩa excidat ĩ ſuꝑbiã vt ĩ paulo.ij.coꝛin.xij. Alia ꝓꝑt eru ditõeʒ alioꝝ:vt alij erudiãt᷑.vt in Laʒaro ⁊ diuite Luc. xvj.Alia ꝓpt᷑ głiaʒ dei:nõ ꝓpter ꝗꝓpꝛiũ aut parẽtũ pctm. ot ĩ ceco a natiuitate. Joh.ix.Alia ꝗꝓpt zeluz alteriꝰſiue imitatõʒ vt głia eiꝰꝗ paſſus ẽ magnificata ĩ pugna alijs paſſio fiat ſpes future glłie vt ĩ martiribo. Hebꝛe.xj. Re linquit᷑ ergo ꝙ nõ eẽt incõueniẽs: etiã ſi hõ nõ peccaſſet habẽ penalitates q̃ oꝛdinarẽt eũ ad maioꝛẽ głiam:⁊ ad pᷣ̃dictas vtilitates. Itẽ cũ ſenſibilia bꝛuta patiant᷑:⁊ ſi ne peccato.cũ equalis ſit ei cura de oibo.Sapie.xj.ergo pari ratõe nõ erit incõueniẽs etiã ſi hõ non peccaſſet: q; habẽt hmõi penalitates ⁊ miſerias. Relingꝗt᷑ ergo ꝙ ꝑ hmõi miſerias nõ ꝓbat᷑ hũanã naturã eẽ laplaʒ. Jtem ſtatꝰpᷣme oↄditõis ponẽdꝰẽ talis:ꝙ magis ſit ad vtilitatẽ homĩs. Scðm boc arguit᷑.Qð magis ẽ ad meritũ:ma⸗ gis ẽ ad brẽitudinẽ.Sʒ ſtatꝰ patiẽdi magis ẽ ad merituʒ q; ſtatꝰnõ patiẽdi.qꝛ ſicut dꝛ Jaco.j.Patientia opꝰ ꝑfe⸗ ctum habʒ ⁊c.⁊.ij.coꝛin.xij.Virtꝰĩ infirmitate ꝑficituꝛ. Si g̊ ſtatꝰnature ↄdite fuit talis: ꝙ magis ẽ ad merẽdũ beatitudinẽ.̊ fuit ſtatꝰpatiẽdi.q¶¶ SItẽ potioꝛẽ ſtatꝰꝗ ma gis dirigit ⁊ mouet ad deũ.Sʒ ſtatꝰpatiẽdi ẽ hmõi.Vñ ps. Multiplicate ſũt infirmitates eoꝝ: poſtea accelera uerũt.q̊ᷓ ſtatꝰpatiẽdi ẽ potioꝛ in pᷣſenti.Si &̊ ↄditõ natu⸗ re fuit in ſtatu potioꝛi·ꝗ⁊ in ſtatu patiẽdi.ql Itẽ potioꝛ eſi ſiatꝰ:qui magis ẽ ad coꝛonã.Sʒ ſtatꝰ pugne ⁊ rebel⸗ lionis ẽ ſtatꝰqui magis ẽ ad coꝛonã.qꝛ ſicut apłs.ij.thi⸗ mo.ij. Qõ coꝛonabit᷑:niſi ꝗ legittime certauerit:ergo ⁊c Itẽ potioꝛẽ ſtatꝰ in qͥ magis erudit᷑ hõ.Sʒ ſtatꝰpena⸗ litatis ẽ hmõi.vñ hiere.vj.ᷣm aliã lr̃aʒ. Per om̃e flagel lũ erudieris hierłm. Et greg. Pena oculos aꝑit:qͥs cul pa claudit. ̊ ⁊c. Itẽ potioꝛ ẽ ſtatꝰ in qͥ magis hõ pᷣſer⸗ uatur a pcto. Sʒ ſiatꝰtẽptatõis⁊ tribulatõis ẽ hmõi.vñ ij. coꝛin.xij. e magnitudo reuelationũ extollat me:da⸗ tus ẽ mihi ſtimulꝰcarnis mee ⁊c̃.ergo ⁊c̃. Reſt onſio ſm catholicã veritatẽ ↄcedẽduʒ P eſt hũanã naturã eſſe lapſaʒ:qð tñ phᷣi ignoꝛauerũt.vñ nec medicũ q̃ſierũt.ᷣm illð hieꝛe mie.x. Stultꝰfactꝰeſt oiĩs hõ a ſcia ſua. Ad obiecta vo pmo intelligẽdũ ẽ ꝙ diſtinguit Hugo de ſcto vict. in li. ⁊ ſacramẽtis tres ſtatꝰhũane nature. Pꝛimꝰẽ nature a co ↄdite.ſcõus eſi nature lapſe.terciꝰvᷣo nature bte.vn pᷣmo ſtatu habuit hõ poſſe peccare ⁊ poſſe nõ peccare:et hoc fuit pᷣma arbitrij libertas.Et in eodeʒ ſtatu habuit poſſe moꝛi:⁊ poſſe nõ moꝛi.⁊ hoc fuit pᷣma hũani coꝛpo ris ĩmoꝛtalitas. In ſcdo ſtatu hʒ poſſe moꝛi:⁊ nõ poſſe nõ moꝛi.ſicut ⁊ poſſe peccare:⁊ nõ poſſe nõ peccare.qm̃ in hoc ſtatu ẽ peccãdi ⁊ moꝛiẽdi neceſſitas. In tercio vᷣo ſtatu babebit poſſe nõ moꝛi:⁊ non poſſe moꝛi.ſic ⁊ poſſe nõ peccare:⁊ nõ poſſe peccare.qm ad hunc ſtatuʒ ꝑtinet moꝛiendi ⁊ peccandi impoſſibilitas. Scom hoc ergo di cẽdũ ẽ.ꝙ ſicut nõ eſt ponere ↄueniens bonitati diuine ⁊ ſumme ꝙ ↄdiderit naturã in ſtatu neceſſitatis peccandi: ita nec in ſtatu neceſſitatis patiendi.quoniã ſicut ad im poſſibilitatem peccandi ſequit᷑ impoſſibilitas patiendi in ſtatu tercio:ita ad poſſibilitatẽ peccandi ⁊ nõ peccan di poſſibilitas patiendi ⁊ nõ patiendi.ſicut fuit in ſtatu pꝛimo.ita in ſlatu moderno ad impoſſibilitatẽ non pec⸗ candi ſequit᷑ impoſſibilitas non moꝛiendi. Ex quo eui⸗ æns eſt naturã hominis eſſe lapſam.4 Ad pꝛimũ ergo obiectũ dicendũ ẽ m Hug. de ſancto vict.in li.de ſacra mentis. Homo ante peccatũ natura moꝛtalis ⁊ paſſibi/ lis fuit.qui tñ ex bñficio creatõnis pᷣcedẽte:⁊ ꝓpꝛio ſtu⸗ dio ſubſequẽte facere potuiſſet vt nõ moꝛeret᷑: nec ĩ vita coꝛruptionẽ pateret᷑. Ex quo relinquit᷑ ꝙ in adam erat poſſibilitas ad diſſolutõeʒ ⁊ coꝛruptõeʒ: tamen cum po tentia deuitandi omnẽ defectũ ⁊ coꝛruptõnem.In ſtatu vᷣo moderno eſt poſſibilitas cum neceſſitate ad diſſolu⸗ tionem ⁊ coꝛruptionẽ:⁊ ineuitabilitate.⸗ Ad ſecunduʒ dicendũ ſᷣm Hug.de ſancto vict.ꝙ in pꝛimo ſtatu erat ĩ homine cum diuino adiutoꝛio omnẽ violentiã repellere dicit em̃ ꝓpterea ratõni humane adiuncta eſt, puidentia Diuina.vt ratõ humana ex vna parte vigilaret ↄtra ne⸗ gligentiã: pꝛouidentia vᷣo diuina ex parte altera ſtaret ↄtra violentiã. Ex hoc ergo patet ꝙ qᷓuis homo in pᷣmo ſtaru haberet coꝛpus ſenſitiuũ doloꝛis: poterat tñ ꝓ rati onem ꝗꝓpꝛiam ⁊ ꝓuidentiã diuinã cauere omnẽ doloꝛeʒ. A Ad terciũ iam patz rñſio.qꝛ qᷓuis haberet naturã tri⸗ ſtabilẽ:nũq; tamen triſtaret᷑:dum tũ ratõ ꝑ negligẽtiaʒ a Apꝛio ſtudio nõ deficeret.vnde Hugo.qꝛ bomo naturã paſſibileʒ habuit ↄtra paſſionem: ei cuſtodia neceſſaria fuit.vt videlicet ꝑ ratõeʒ ꝓꝑꝛiam ↄtra negligẽtiã cauẽdã excitaret᷑:⁊ ꝑ ꝓuidentiã diuinaʒ illeſus ſeruaret᷑. Ao quartũ dicẽdũ. ꝙ; dama.loquit᷑ m ſtatũ nature lapſe: nõ ᷣm ſtatũ nat᷑e ſimpł?.Dicẽduʒ eſt &:ꝙ oĩs penalitas ↄſequit᷑ ad culpã oꝛiginalẽ ⁊ actualẽ.vt ſi nõ fuiſſet cul⸗ pa vel oꝛigialis vel actualis: nũqꝙᷓ fuiſſet pena:Añ ĩ maꝛ tiribo ſanctis ⁊ ceteris caſibo qͥs ponit dama. quis non ↄſequat᷑ pena ad culpã actuale:ↄſequit᷑ tñ ad culpã oꝛi⸗ ginalem.quia ſi nõ pceſſiſſet culpa oꝛiginalis:non oꝛdi⸗ narentur ſancti ad beatitudinem per ſuſtinentiam ali⸗ cnius paſſionis.nec etiam ipᷣe dñs paſſus eẽt:niſi ꝓpter culpam humani generis expiandam.4lAd quintũ dicẽ⸗ dum. ꝙ nõ eſt ſiłe de bꝛutis ⁊ homibo. bꝛuta em̃ nõ oꝛdi⸗ nantur ad beatitudinẽ vite ꝑpetue: ſᷣ rõnalis creatura rax 0 e dr wN Nueſtio õ oꝛdinat᷑ er ↄditõe nature. Ael ſi ſoꝛte hõ nõ pecaſſet vel bꝛuta nõ eẽnt:xel ſi eẽnt:diſſolutõ eoꝝ nõ eẽt illis pe nalis.Ad ſextũ dicẽdũ.q; magis eẽ ad merituʒ dẽ du⸗ plicit.quẽadmodũ aliud dẽ meliꝰalio.ſ.ſimplꝰ.⁊ ſᷣm qd ſicut vinũ ẽ meliꝰ aqua ſimpł?.tñ aqua melioꝛ eſt egro. Eodẽ mõ dicẽdũ.ꝙ ſtatꝰpatiẽdi nõ ẽ melioꝛ natuꝛe hũa ne ſane:quis ſit melioꝛ nature hũane lapſe. Simpłꝛ em ẽ melioꝛ ſtatꝰnõ patiẽdi ſtatu patiẽdi.nec magis ad me⸗ ritũ ẽ ĩ ſiatu nature bñ inſlitute ſtatꝰpatiẽdi.¶ Pꝛetea ĩ ſtatu nature lapſe ſtatꝰpatiendi ⁊ nõ patiẽdi ſe hñt vt ex cedẽtia ⁊ exceſſa.Qã ei ꝗ ꝓnꝰẽ ad ĩpatiẽtiaʒ magis ẽ ad meritũ ſtatꝰnõ patiẽdi.Ei po ꝗ ꝓnꝰẽ ad laſciuia ſtatus patiẽdi.¶ Ad ſeptimũ dicẽduʒ e cũ dicit᷑. ſlatꝰ patiẽdi magis mouet ad trũ.hẽ veꝝ in natura toꝛpete. ſic mõẽ Sʒ nõ ẽ h̊ veꝝ in natura vigilãte intẽta ad deũ. imo H eẽt ei malũ qᷓtuz ad illũ ſtatũ. retrabẽt ei ipaʒ a deo: dũ ipa ſuis paſſionibo intẽdẽt. Ad octauũ dicẽdũ.q bea⸗ titudo et᷑na alibi dꝛ coꝛona.⁊ alibi dẽ cenaꝛiꝰ. Scom dẽ denariꝰ:ↄſiderat᷑ vt pᷣmiũ qð dat᷑ ad remuneratõnezʒ oꝑis. Scom ꝙ coꝛona:oſiderat᷑ vt pᷣmiũ:qð dat᷑ ad glo riã honoꝛis:ꝗ põt ꝓuenire ex duplici rõne vel rõe victo rie vitõꝝ ſᷣm rõeʒ pugne ⁊ tẽptatõis añ pctm: ꝓut adã ⁊ eua ĩ pmo ſtatu legũt᷑ tẽptati.geñ.iij. Vel rõe victoꝛie tẽptatõis ⁊ pugne pm ſtatũ illũ q ẽ ptpctm. In pᷣmo eĩ ſtatu pugna erat tẽptatõ extioꝛ. In ſcdo ſtatu tẽptatõ ĩ⸗ terioꝛ. terq; &̊ ſtat erat ad coꝛonã. etiaʒ pᷣmꝰllatꝰm ſe magis:qꝛ magis ad victoꝛiã.⸗¶ Ad nonũ dicẽdũ.qꝙ cũ dẽ. ꝙ hõ magis erudit᷑ ĩ ſtatu penalitatis.ᷓ veꝝ ẽ qᷓtuʒ ad ſtatũ nate lapſe. Sʒ h̊ nõ ẽ veꝝ qñ hõ rectꝰẽ ⁊ ĩ ſtatu rectitudis.ſic fiit ĩ pᷣma ſui ↄditõe.¶¶ Ad vltimũ dicẽdũ ꝙ cũ dẽ ꝙ hõ ſtatu tribulatõis ⁊ tẽptatõis magis pᷣſer uat᷑ a pcto.̊ ẽ veꝝ qtũ ad ſtatũ nat᷑ e lapſe.Aidemꝰeĩ ꝙ; alit p̃ſeruat᷑ ſanꝰꝙᷓ eger.qꝛ egro aliqd ſubtrabit᷑ ad pᷣſer uatõeʒ ipiꝰ:qð daret᷑ ſano.nec tñ idẽ dat᷑ vtriq; ad pᷣſer uatõeʒ ipoꝝ. Sil? dicẽdũ.qꝙ natura lapſa licet pᷣſerue tur a pcto ꝑ tẽptatões ⁊ tribulatões:nõ tñ ſic ẽ de natu⸗ ra in pꝛimo ſtatu ſue ↄditionis. Mlembꝛũ ſecundnz Onſequẽter ſuppoſito ꝙ hũana natura ſit lapſa:q̃rit᷑ vtꝝ lapſa ſit reꝑabilit:vel irre parabilit:Et ĩ pᷣmis oñdit᷑ ꝙ q̃libʒ culpa moꝛtalis ſit irreꝑabilis ſiue irremediabił generalit. Scðo ꝙ pctm ade ſit irremediabile. Articulus pꝛimꝰ pmi ſic obijcit᷑. dic Anſek. in li. cur de bõ Scðm mẽſurã delicti oꝑtʒ ſatiſfactõeʒ eẽ.ali ter inoꝛdiatũ remanẽt pctm: qð eẽ nõ pt.qm̃ denihil dimittit inoꝛdiatũ ĩ regno ſuo. Sed om̃e petm moꝛtale bʒ quãtitatẽ infinitã.ſ. culpã q ẽ infinita. ſᷣm illd exigit deoſatiſfactõeʒ infinitã. Sʒ remiſſio pcti moꝛ talis nõẽ ſine ſatiſfactõe.ſic dĩc anſel. ⁊ coĩs alioꝝ ↄce⸗ ptio:g remiſſio pcti moꝛtalis nõ põt eẽ ſine ſatiſfactõe in ſinita.Sʒ a nob nõ põt eẽ ſatiſfactõ ĩfinita:qᷓ pctẽn moꝛ⸗ tale ĩ nobis ẽ irremediabile. aũt quãtitas culpe moꝛ talis ſit ĩfinita:ptʒ.qm moꝛtali pctẽo debet᷑ pena et᷑na:q̃ ẽ infinita.vñ deꝰpunit pena ĩſinita p ipᷣa.q̊ vel deꝰẽ iiu⸗ ſtus puniẽdo ſicꝓ culpa moꝛtali:vel ponet᷑ quantitas eiꝰſit ifinita.quatitas aũt pcti attẽdit᷑ ad reatu.¶¶ Item ad idẽ ſm anſeł.ĩ eodẽ li.Albi nõ põt hri ſatiſfactõ:ñ pt hr̃i remiſſio. Sʒ nõ põt hr̃i ſatiſfactõ:niſi fieri poſſit re⸗ cõpenſatõ.g̊ nõ põt hr̃i remiſſio:niſi poſſit hr̃i recõpẽſa⸗ tio. Sʒ nõ pt fieri recõpenſatõ ꝓ peto moꝛtali.ᷣ no põt petm moꝛtale remitti. O aũt nõ poſſit fieri recopẽſatio ꝙipᷣo:ptzʒ. Peccãs em̃ moꝛtalit᷑ amiſit ĩfinitũ bonũ.ſed nulla recõpeſatõe põt hr̃i qd põdẽt ⸗ qð ſit eq̃le ĩfinito bono. Et ſiẽ dic anſeł.Mõ ſufficit cu lpa reddẽ qð ab⸗ latũ ẽ: ̊ p iniuria illata plꝰreddẽ ꝙᷓ abſtulit. vñ g laltuz ledit alteriꝰ:nõ ſufficit ſi ſaltũ reſtituat.niſi c illata in⸗ Pꝛima iuria aliqd recõpẽſet. Ex qͥ relingt᷑. ꝙ nõ põt fieri recom pẽſatõ. nec põt fieri remiſſio ð illo. q̊c irremediabile. Articulꝰ ſecundꝰ Onſequẽter oñdit᷑: pctᷣm ade ſit irꝛemedia bile ſic. Om̃e pctm:qð ẽ in ſpm̃ſcim:ẽ irreme diabile. Dicit eĩ gꝛeg · ꝙ ẽ peccaꝛe i preʒ:ẽ pec care ĩ filiũ:⁊ ẽ peccare ĩ ſpmictm.Et qꝛ pri attribuit᷑ po tentia.filio ſapia.⁊ ſpũiſeto bonitas:pctm ĩ pr̃em eſt ex inſfirmitate. petm ĩ filiũ er ignoꝛãtia.ſᷣD pctm in ſpm̃ſctm eſt ex certa malitia. Sʒ pctm ex certa malitia ẽ irreme⸗ diabile.⁊ perm ade ẽ hmõi.qᷓ ẽ irremediabile. at᷑ pec catũ ade ſit tale ptʒ.qꝛ nõ peccauit ex infirmitate.cũ nul lam habẽt infirmitatẽ eũ ad pctẽm impellẽtẽ. Itẽ nec ex ignoꝛãtia.qꝛ nõ erat ignoꝛãs:łᷣ ſpũali mẽte p̃ditꝰ.ſiẽ dĩc augu. Eñ bene ſciuit ſe peceare.qᷓ peccauit irremediabi liter. ¶ Itẽ H idẽ videt᷑:ↄꝑando pcim hoĩs ad pctẽm ange li.NPeccatũ em̃ ade ⁊ pctm angeli fuerũt ꝓpoꝛtionabilia ⁊ in eodẽ genere.qꝛ vterq; peccauit ꝑ ſuꝑbiã.nã hõ pec⸗ cauit aꝓpetẽdo ſciẽtiã diuinã.angelꝰðvᷣo peccauit appeten do om̃ipotẽtiã. Vñ dixit IYſa.xiiij. Aſcẽdã in celũ.ſuper aſtra exaltabo ſoliũ meũ ⁊c. ꝓpoꝛtionabilia ſunt pecca tum hoĩs: ⁊ pctm angeli in genere pcti.¶ Itẽ ſᷣm circũ⸗ ſtantias:q ſunt libeꝝ arbitriũ in vtroq;:⁊ auerſio a deo ⁊ ↄuerſio ad ↄmutabile bonũ.Liberũ em̃ arbitriũ ange li nõ excedit in infinitũ libeꝝ arbitriũ bomĩs. Silłꝛ nec auerſio auerſionẽ:nec ↄuerſio ↄuerſionẽ in infinituʒ ex⸗ cedit.ergo pctm vniꝰnõ excedit pctm alteriꝰin infinitũ. Sed pctm irremediabile excedit in infinitũ peccatũ re⸗ mediabile.ergo ſi pctm angeli ẽ irremediabile: videt᷑ ꝗ; per̃Um homis(cũ ꝓpoꝛtionabile ſit)ſimilit ſit irremedia⸗ bile.¶ Item hoc idẽ oñdit᷑ ↄꝑando effectũ peccati homi nis ad effectũ peccati angeli. Effectus em̃ peccati ange⸗ li fuit nocere.qꝛ ſicut dicit anguſt.in li.de natura boni. Aalũ nõ dicit᷑ niſi quia nocet. Sed plus nocuit pecca⸗ tum ade q; peccatũ angeli.ergo magis malũ.ergo irre⸗ mediabilius. O aũt peccatũ ade plus nocuerit qᷓ; pec⸗ catum angeli:pꝛobat᷑ ſic.Ro.v.Per vnũ homineʒ ĩ oẽs homiĩes moꝛs ꝑtranſijt: in quo oẽs peccaueꝛũt. Omnibo ergo homĩbo nocuit peccatũ ade.ſed peccatũ angeli nõ nocuit niſi tm̃ vni ꝑſone.ſ.ipᷣi ꝑſone peccãtis: g̊ peccatũ homiĩs plus nocuit.i Item bhoc ideʒ videt᷑: ꝑando pec⸗ catum ad peccantẽ. Peccatũ angeli dicit᷑ irremediabile Aut ergo qꝛ deus nõ põt reꝑare:aut qꝛ impoſſibile ẽ eũ reꝑari.i on qꝛ deus nõ põt reꝑare ipᷣm:qꝛ hoc dicẽ eſſ ↄtumelia diuine potẽtie ergo boc eſt qꝛ non põt reꝑari. 1¶Sedo tunc obijcit᷑. Qam ſicut libeꝝ arbitriũ bomĩs ẽ ad bonũ ⁊ ad malũ.ita ⁊ angeli:ergo ita põt penitere ſi⸗ cut homo.ergo nõ eſt maioꝛ cauſa in angelo ; in homĩe quare peccatũ angeli ſit irremediabile.ergo ſi ẽ irreme⸗ diabile:⁊ peccatũ homĩs erit irremediabile.q] Si dica⸗ tur.ꝙ hoc nõ eſt verũ.qꝛ liberũ arbitriũ in homie eſt ſᷣm ↄuerſionẽ ad bonũ:⁊a reuerſionẽ ad bonũ poſt lapſuʒ.li⸗ berum aũt arbitriũ in angelo eſt ſᷣm poſſibilitatẽ ↄuer⸗ ſionis ad bonũ:⁊ nõ reuerſionis ad bonum poſt lapſuʒ ꝓpter qð penitere nõ poteſt.⁊ ideo peccatũ eiꝰirremedi⸗ abile eſt. Contra. Facultas liberi arbitrij in angelo di⸗ gnioꝛ eſt qᷓ in bomine.quia eſt imediatius a deo·⁊ etiaʒ eſt angelus dignioꝛ ſtatura q; homo. Sed ſi in libeꝛo ar bitrio angeli nõ poſſit eſſe poteſtas reuertẽdi ad bonum poſt lapſuʒ:ſubtraberet᷑ ab ipᷣo dignitas li.ar.hoc eĩ eſt cx dignitate li.ar.ꝙ ſic habeat duplicẽ potentiaʒ.Sed quicqd eſt dignitatis datũ eſt angelo ⁊ etiã pluſqꝙᷓ bomi ergo eſt ponere iſtã duplieẽ potentiã ĩ libero ar. angeli. ergo angelꝰpoſt lapſuʒ põt reuerti ad bonuʒ.ergo culpa eiꝰeſt remediabilis.¶ Si dicat᷑.ꝙ natura angeli ẽ imu⸗ tabilis:⁊ ſilꝛ potentia eiꝰ.quia potẽtia ſequit᷑ naturã.⁊ ideo q ↄuertit᷑ ad aliquio: imut abiliter ſe habet ad il⸗ lud: nec poteſt ipᷣm deteſtari.⁊ cum elegit malum: ĩmu⸗ tabiliter adheret illi. Et pꝛopter hoc peccatum eius eſt ua r ſi P. D 4 2 3 S . N ◻— . (1 ef on “ ₰„ M NAr 4 0 4 We = „e —) ſo —⁵R Ant en it ge — J . — C. 4 lree (N ho P A ) Nedet † irremediabile. Ecõtrario vᷣo eſt de boĩe. Sʒ ↄtra boc ſic obijcit. Quia ſicut augu.dicit. Eo ſunt angeli imutabi les:qͥ ad deũ ↄuertũt᷑.̊ ꝑ natura pꝛiã ñ ſũt imutabiles LCi ſolut onẽ pᷣſentis q̃ſtiõis abſq; irc 1 pᷣiudicio ſentẽtie meli oris.notãdũ ẽ plures cauſas ↄcurrẽ ad irreꝑabilitatem angelice nate:⁊ ad reꝑabilitatẽ hũane nat᷑e. He at᷑ vidẽ tur accipi pluriba modis.qtũ ad ꝓpꝛietatem liberi arbi trij. qᷓtũ ad ↄditõez nat᷑e.qtũ ad q̃litatẽ pct᷑i.qtũ ad oꝛ⸗ dinẽ diuĩe iuſticie.⁊ qᷓtũ ad ↄgruitatẽ miſcdie. Ntuz ad ꝓpꝛietatẽ li.ar. m aug.ẽ facultas volũtatis ⁊ rõnis. dupłꝛ ↄſiderãdo ꝓpᷣyetatẽ volũtatis:⁊ ꝗpꝛietatẽ ratõnis Mtũ ad ꝓpᷣetatẽ volũtatis videbat᷑ ſᷣm alis diffeꝛꝛe hõ 7 angelꝰ.qꝛ li.ar.hoĩs añ electõeʒ volũtatis ⁊ ptꝰelectõ nẽ ſe habʒ mutabilit.Libeꝝ ar. angeli añ electõez ſe hʒ mutabilit. ptꝰelectõeʒ vᷣo ſe babʒ ĩmutabilit.Et hac ra tione ĩ ſũmo qdu ẽ li.ar.ĩ deo.in infimo aũt gdu ẽ ĩ hoĩe Si ergoẽ libeꝝ ar.in angelo: neceſſe eſt vt ſit medio mõ ſe habes.Et ita cũ dicit᷑ libeꝝ ar.ĩ deo ĩmutabilit ſe ha⸗ bere ad bonũ ? ante electõeʒ ⁊ ptꝰ:libeꝝ ar.in hoĩe mu⸗ tabiliter añ 2 poſt. ergo libeꝝ ar. angeli ſe habebit me⸗ dio mõ.ſ.mutabilit᷑ ad bonũ ante electõeʒ:⁊ ĩmutabili⸗ ter poſt. Poteſt em̃ eligẽ ⁊ nõ eligẽ.ſ̊ quicqd illud ſit: ſi ue bonũ ſiue malũ.nõ põt illud deteſtari poſtqᷓ elegeꝛit. Ex quo ptʒ.ꝙ; nõ põt penitẽ ſiue ꝑ penitẽtiã culpa delẽ: que ẽ deteſtatõ mali.⁊ ita relinquit᷑. culpa eiꝰnõ pt᷑ re mitti: ſicut culpa hoĩs.4l Itẽ qtũ ad ꝓpꝛietatẽ rõnis pʒ qꝛ in libero ar.ẽ iudiciũ de bono. ſ differẽter in hoĩe ⁊ ĩ angelo.qꝛ ſicut dicit dyoni. Intellectꝰ angeli deifoꝛmis eſt. ⁊ hoc ẽ qꝛ ſupꝛa tempꝰ.Et ita accipit totũ ſimul: ⁊ ñ hoc ptꝰillud:vel hoc ex illo.⁊ ideo dicit᷑ gelꝰ intellectua lis ſuba.Sʒ intellectꝰhoĩs ẽ in tꝑe.⁊ ita ↄferẽdo accipit vnde nõ accipit totũ ſimul:ſ̊ vnũ ptꝰaliud ⁊ vnũ ex alio ſicut ex pᷣmiſſis accipit gcluſionem.⁊ ideo hõ dẽ rõnalis ſuba.q; ratõ ẽ virtꝰcollatiua ex alio.Qualis ergo ẽ ↄꝑa tio ſimplicis ad ↄpoſitũ ⁊ pũcti ad lineã in eẽndo:talis ẽ ↄpatio intellectꝰ angelici ad intellectũ hoiĩs in intelligen do ⁊ in iudicãdo.Cũ ergo iudiciũ fiat ab intellectu:ptʒ ꝙ angelꝰſm ſtatũ ſue ↄditõnis indicat de re non in tẽpo re:⁊ de re tota ſimul. ⁊ iudicando de ipᷣa:videt eam totã ſimul.ergo certiſſime iudicat.Si ergo peccat in iudican do. ptz ꝙ peccat ex certiſſima malitia. nullo ergo mõ pt excuſari.ergo eiꝰpeccatũ eſt irremediabile.. õ aũt ſic ẽ de homĩe. VUnde cũ totã rem nõ ſimul videat: põt decipi in ſuo iudicio.⁊ ita cũ peccatũ eiꝰaliquo mõ poſſit excu ſari:nõ eſt irremediabile. Vñ geñ. vj. Nõ pmanebit ſpi⸗ ritus meꝰ in hoĩe.qꝛ caro eſt.¶ INẽ qᷓtuʒ ad ↄditõeʒ na⸗ ture pʒ.ꝙ angelꝰnõ ẽ reꝑabilis ſicut hõ.ñ anſeł.in li. ij. cur de? hõ. Homo ꝑ aliũ hoĩeʒ ꝗ nõ eẽt ſui generis:nõ debuit reꝑari.Et cũ nõ ſint oẽs angeli vniꝰ generis:ptʒ ꝙ nõ fuit poſſibilis bec reꝑatio in angelo: ſicut fuit ĩ ho mine. Itẽ tuz ad q̃litatẽ pcti variat᷑ ↄſideratõ tripli citer. Attendẽdo genꝰpct᷑i.Attẽdendo circũſtantiã pec⸗ cati. Attẽdendo occaſionẽ pct᷑i. Attẽdendo genus:tam angelꝰꝙᷓ hõ peccauit ꝑ ſuꝑbiam.ſᷣ differẽter. Homo em peccauit appetẽdo oẽm ſciẽtiã dei. Geñ.iij. Eritis ſic dij ſcientes bonũ ⁊ malũ.Sʒ angelꝰpeccauit apetẽdo om̃i⸗ potentiã. vnde IYJſa.xiiij. Aſcendaʒ in celũ ⁊c. In deo em ſunt duo.ſ.om̃ipotẽtia ⁊ om̃iſapia. Om̃ipotẽtiã aũt ſuã nũqᷓ voluit coĩcare alicui creature.qꝛ ᷣm illã ẽ pᷣncipiũ qꝛ ꝭ̊ angelꝰappetijt eẽ pncipiũ:⁊ ſilis eẽ deo ĩ potẽtia: ꝓ⸗ pter h̊ appetijt id ad qð nullo mõ erat oꝛdinatus.⁊ ꝓpt h nõ habet excuſatõeʒ aliquã.⁊ ꝓpter h̊ pcẽm eiꝰẽ irreme⸗ diabile. Scientiã aũt oẽm vult coĩcare creature.Ad il⸗ lam em̃ eſt hõ oꝛdinatꝰ in glia.ſᷣ nõ ad potentiã omniũ. vnde ⁊ xpᷣc ſim ꝙ homo:nõ habuit om̃ipotẽtiã.ſᷣ habuit om̃iſciam.Quia ſũma oꝛdinatõ eſt appetẽ illud ad qð nulla creatura eſt oꝛdinata.homo autẽ erat oꝛdinatꝰ ad ſciam quã appetebat: ideo peccatũ homĩs eſt remediabi le.peccatũ angeli nõ:qꝛ illud appetijt qð erat ꝓpꝛiũ crea⸗ Gre è H toꝛis. Itẽ attendẽdo circũſtantiã peccati: ptʒ differẽtia Mam in adã fuit aliq̃ ignoꝛãtia.nã peccatũ qð erat moꝛ tale:credidit veniale.ſicut dĩc aug.vñ nõ tantũ credidit peccare quãtũ peccauit.Angelꝰaut nõ habuit ignoꝛan⸗ tiam in peccãdo. Intellectꝰem̃ hoĩs carne obũbꝛatꝰ eꝛat ſtatis: ꝓpter illã obũbꝛantiã non vnde defecit a luce veri poterat ita iudicare defacili.⁊ ꝓpter h̊ nõ peccauit ĩ ſpm̃ ſctẽᷣm:ſicut angelꝰ. Itẽ habuit ꝓpoſitũ penitẽdi:⁊ peten⸗ di veniã de peccato:qdð credidit eſſe veniale.angełꝰ autẽ nõ: ⁊ ꝓpter hoc peccauit in ſpm̃ſcim:homo non. Et tale peccatũ irremediabile eſt. Itẽ attẽdendo occaſionẽ pec⸗ cati:ſiłꝛ ptzʒ ꝙ homo nõ peccauit ſeip̃o:ſᷣ alio mediãte.ſ. vxoꝛe. Elxoꝛ ſimiliter ſeip̃a nõ peccauit:ᷣſuaſa a ſerpen⸗ te. Juſtũ ergo videt᷑:vt qui ꝑ aliũ cecidit:ꝑ aliũ releuet᷑. Sed angel p ſeipᷣm peccauit.⁊ ꝓpter hoc ꝑ alterum rele nari nõ debuit. nec etiã ſeipo potuit.ſicut dictũ eſt.¶ Ie qᷓtum ad ↄgruitatẽ diuine iuſticie ſumit ratõ.qꝛ in hoĩe vno erat tota ſpecies humana:nec adhuc multiplicata: ſed poſtea multiplicãda in alijs.ſ̊ᷣ in angelo peccate non erat tota natuꝛa angelica.ĩmo iã tota multiplicata erat ꝓpter hoc diuine iuſticie ↄgruũ fuit.vt nõ ſtatim puni ret vel iudicaret hominẽ qᷓ; cito peccauit: donec ſpẽs hu⸗ mana multiplicaret᷑.⁊ maxime numerꝰ electoꝝ. ⁊ tunc iudicarent᷑ ⁊ punirent᷑ qui eſſent puniẽdi.Sed ſtatim de buit punire angelũ.vnde dilatio iſta nõ habuit locuʒ in angelo ſicut in bomĩe.Et ꝓpter hoc angeleſtatim fuit in dicatus. homo vᷣo puniẽdus iudicabit᷑ poſi multitudinẽ ſpeciei bumane.Et hoc erit poſt moꝛtẽ iudicio ꝑticulari vel in fine poſt multitudinẽ electoꝝ iudicõ generali.Et tunc nullũ erit remediũ. ſicut nec angeli eſt mõ.Et hoc eſt qð dicit dama. QOðẽ homĩ moꝛs:hoc ẽ angelo caſus. Itẽ qtuʒ ad exigẽtiã diuĩe miſcðie ſumit᷑ alia ratio.⁊ ſunt ĩ vniuerſo octo rõnes.Et hoc ptz.qꝛ ĩ pᷣmo homine erat tota nata hũana.iõ ipo ꝑdito tota eẽt nata ꝑdita ⁊ coꝛrupta.ſᷣ nõ eẽt decẽs diuĩe miſcðie ⁊ ſumme bonitati vt naturã rõnalẽ hñanã ex toto ꝑire ſineret.⁊ ideo ñ pu⸗ niuit ſtatim pᷣmũ hoĩeʒ. Sʒ coꝛrupto angelo ⁊ ꝑdito nõ eſt cũ illo tota ãgelica nata ꝑdita ⁊ coꝛruꝑta: qꝛ ñ tota erat ĩ illo.⁊ qꝛ coꝛruptõ angeli fuit coxuptõ vniꝰ ꝑſone. ideo nõ habuit remediũ ſui peccati ſicut bomo. Ad pꝛimã rationẽ?dnodhee Pꝛ 9 ne perm moꝛtale ẽ irremediabile. dicẽdũ ꝙ irremediabile dicit᷑ triplꝛ.ſicut inuiſibile.ſ.negatiue.pꝛiuatiue.⁊ ↄtrarie.Irremedia⸗ bile negatiue eſt qdð nullo modo poteſt remitti. Irreme⸗ diabile pꝛiuatiue eſt qð nõ habet aliqo dignũ ꝑ qð debe at remitti. Irremediabile ↄtrarie eſt qð habet ↄtrariam diſpoſitõeʒ ad remittẽdum. ſine qua nullo mõ poteſt re mitti. Pꝛimo mõ dicit᷑ irremediabile peccatũ angeli et peccatũ dãnatoꝝ· Scðo mõ dicũt᷑ irꝛemiſſibilia pecca⸗ ta in ſpm̃ſetm.ſ.deſꝑatio.pᷣſũptio. inuidẽtia fratne gr̃e. ꝓpoſitũ nõ penitẽdi. peta ex certa inalicia. Iſta em̃ ſunt ſub diſpoſitõibo Zrijs ad remiſſionẽ. illis at ablatis pñt remitti. Elñ ad h̊ ꝙ deoremittat deſꝑationẽ:oꝑtet ꝙ ba⸗ beat᷑ ſpes.⁊ ſilꝛ pᷣſumẽti exigit᷑ ꝙ habeat timoꝛẽ: ꝙ deus puniat ꝓp petis. Silr aũt ? petm er certa malicia nõ ba⸗ bens coloꝛẽ excuſatõis hoc mõ vꝛ irremiſſibile. Tercio mõ dicit᷑ om̃e pctẽm moꝛtale irremiſſibile.qꝛ nullũ moꝛ: tale bʒ aliꝗd ꝑ qð ſit dignũ remiſſione. Ad hoc ꝗ̊ quod obijcit. ꝙ hõ nõ pt᷑ ſatiſſacẽ de pcto moꝛtali.dicẽdũ ꝙ ve rũ ẽ.ꝙ ð ſe nõ hʒ vñ poſſit ſatiſfacẽ:niſi deꝰ det illð. Ha bet em poſſe recipiẽdi a deo illud:ꝑ qð ſatiſſaciat ð pec⸗ cato moꝛtali.ſ.gram a deo.deꝰem̃ ſemꝑ coꝛda irradiat: paratꝰdare vnde poſſumꝰſatiſfacere ꝓ peccato moꝛtali. Et cũ infinita requirat᷑ ſatiſfactio ꝓ pcto moꝛtali·cõce⸗ dendũ ẽ:q non poſſet fieri ſatiſfactio ab hoĩe ꝓ illo:niſi ab infinito bono qð eſt deꝰ:acciꝑet homo diuinã graʒ 8 quã fit ſatiſfactio ⁊ recõpenſatio ꝓ pcto moꝛtali.Et ꝑ tz ſolutio ad ea que obijciũt᷑ de peccato moꝛtali in gene rali.¶ Ad id qð obijcit᷑ de peccato ade.dicẽdum ꝙ perm Ne S . —— CPp.ae⸗ 1 ſſn — 3 0 5** pn 1— A. P eg PVS “ ulee. pa d nN en K . . RR Red D 2 . H ade nõ fuit in ſpm̃ſctm.ſ̊ habuit excuſatõez.ſ.ignoꝛãtiã quãnitatis pct᷑i.¶¶ Ad aliud dicẽduʒ.ꝙ plꝰnocere dẽ du plicit.ſ.quãtitatiue vel qualitatiue. Peecmin Sade plꝰ nocuit quãtitatiue.qꝛ pluribo nocuit.łᷣ̊ nõ tatum nocuit gqualitatiue quãtũ pcĩm angeli.qꝛ m intẽtionẽ nocumẽ ti:qð attẽdit᷑ in irremiſſibilitate: nõ tãtũ nocuit peccatũ ade.Et pᷣm intẽtionẽ illam attẽdit᷑ maioꝛitas nocumeti per̃i. ¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ li. ar. in bomiĩe ⁊ in angelo oĩno ſũt ĩpꝛopoꝛtõnabilia.vt ſinitũ ⁊ infinitũ.vt dictũ e Ad aliud dicẽduʒ.ꝙ pctm angeli dẽ irremiſſibile.nõ qꝛ de nõ poſſet ipᷣm remittẽ:ł qꝛ ipᷣm nõ põt remitti.tuʒ . — — „ 2 2 † — 6 ꝓter ↄditões ⁊ circũſtãtias dictas.tũ ꝗpt᷑ genꝰ pcti.tn· deopoſſet ip̃m remittẽ mutãdo naturã ageli.ꝗ4 Ad ali qð obijci᷑ꝙq dignitatis ẽ ĩ hoĩe reuerti ad bonũ ꝑli.ar. Dicẽdũ ꝙ qẽ veꝝ.ſᷣ nõ eẽt ̊ dignitatis ĩ deo:vt mutaret illud qð elegit ꝑ li.ar.diuinũ.nec etiã in angelo.qꝛ h̊ͥ po neret eq̃lẽ mutabilitateʒ nature ĩ angelo⁊ ĩ hoĩe.vñ hoc nõ ẽ dignitatis ſimplłꝛ.ſ̊ᷣ ſolũ ĩ ſubiecto:qð ẽ homo. Membꝛü terciũ Stenſo ꝙ hũana natxca ſit lapſa reꝑabilit q̃rit᷑ vtꝑ ſit ncce eã reꝑari:qð oñdit᷑ pluri bus modis. Pꝛimo ſic. ſic dĩc anſetł. in li. cur deꝰ hõ. Qdlibz ꝑuũ incõueniẽs deo ſe⸗ quit᷑ ipoſſibilitas.Idẽ.i 2õ decebat vt qð de de hoĩe p⸗ poſuerat:penitꝰ ãnihilaret.Sʒ ſi hõ ñ rꝑaret᷑:qð deꝰ ð ipo ꝓpoſuerat:penitꝰãnihilaret᷑.&̊ non decebat vt hiana natura nõ reꝑaret. Sʒ qðlibʒ incõueniẽs deo ſeꝗt᷑ ipoſ⸗ ſibile.̊ ĩpoſſibile fuit ꝙ nõ reꝑaret᷑.ꝗ̊ ncce fuit eã reꝑa⸗ ri. IJtẽ anſeł.Aut defaciet de hũana nat᷑a qð incepit: aut ĩ vanũ ſecit eã natnurã poſſibilẽ ad btitudinẽ. Sʒ de⸗ us fecit eã poſſibilẽ ad btitudinẽ.ꝗ̊ aut ꝑficiet iſtã poſſi⸗ bilitatẽ.ſ.ꝙ hũana nat᷑a ꝑueniat ad btitudinẽ:aut ĩ va⸗ nũ fecit eã.Sʒ niſi reꝑaret᷑:nõ poſſet ꝑfici iſia poſſibili⸗ tas ĩ ip̃a.q̊ in vanũ feciſſet eã.̊ cũ ĩpoſſibile ſit teuʒ ali⸗ quid facẽ in vanũ:ĩpoſſibile ẽ ꝙ nõ reparet naturã hũa⸗ nã.ꝙ ncce erat ꝙ reꝑaret᷑. Itẽ p̃s.iQNũqd vane ↄſtitui⸗ ſti oẽs fi.ho.ꝗs ẽ hõ ꝗ viuet ⁊ nõ vi.moꝛ.eruet aĩaʒ ſ.⁊c Sʒ ſi h:in vanũ ↄſtituta ẽ hũana nata.ꝗ cũ nõ ↄueniat diuĩe bonitati:ncce ẽ vt reꝑaꝛet᷑ hũana nata ad ̊ vt poſ- ſet erui ⁊ ꝑuenire ad btitudinẽ. Itẽ anſeł.Alienũ eſt a ſũma bonitate vt vllã creaturã rõnalẽ penitꝰ ꝑire ſinat. Si gẽ ĩpoſſibile ꝙ iſtud fiet qð alienũ ẽ a ſũma bonita te:ĩpoſſibile ẽ vt ſinat᷑ ꝑire hũanã naturã.Sʒ ſi ñ reꝑa⸗ ret᷑ hõſinẽt᷑ perire:neceſſe ẽ ̊ᷣ ip̃aʒ reꝑari.q] Item.v.ad idẽ. Dis aꝛtifex oꝑans ꝗ ꝓpoſuit aliꝗd oꝑaꝛi:ſi nõ ↄſeꝗt᷑ finẽ ſuũ:aut impotẽs ẽ.aut ignoꝛãs.aut nolẽs.Sʒ deꝰ ẽ q̃ſi artifex oꝑans hũanã naturã ⁊ ad btitudinẽ:&̊ ſi ipſa nõ ↄſeꝗt᷑ britudinẽ ĩ aliqͥ ſingłari vel indiuiduo eiuſdem nat᷑e:aut h̊ ẽ ex impotẽtia ſui artificis.ſ.dei.aut ex igno rãtia.aut ex eiꝰ volũtate.Sʒ cũ ipᷣe ſit om̃ipotẽs ⁊ ſũme ſapiẽs:ptʒ ꝙ ̊ nõ ẽ ex eiꝰimpotẽtia nec ex eiꝰ ignoꝛãtia. Sitꝛ nec ex eiꝰ volũtate:qꝛ alienũ ẽ ab eo vt ſinat perire hũanã naturã. Ipᷣe at nullo mõ vult qð ſibi ẽ alienũ.ꝗ̊ᷓ põt ⁊ ſcit ⁊ vult adimpleri finem ſui oꝑis.Nnis aũt ſui oꝑis ẽ btitudo hoĩs. neceſſeẽ:ꝙ hũc finẽ ↄſeq̃t᷑.Cũ igi⸗ tur h̊ nõ poſſit eẽ ſine reꝑatõe huane nature:neceſſe ẽ eãẽ reꝑari.¶ Itẽ nihil ẽ ſuꝑfſluũ in oꝛdine vniuerſi.Qulla ꝙ ſpẽs ẽ ſuꝑflua:nec hũana nec angelica.Sed tota hũana natura fuit coꝛrupta ⁊ lapſa ꝑ pctẽᷣm pᷣmi hoĩs.qꝛ in ipᷣo tota fuit potẽtialit᷑ ⁊ oꝛigialit.ᷓ tota cecidit ĩ io. Sed tota ãgelica nõ ſic cecidit.ſ̊ mãſit eiꝰↄditõ ĩ ꝑte illa q̃ ſte tit:̊ nullo mõ ↄſeqbat᷑ hũana natura illud ad qð facta erat.ſ.btitudinẽ.Sʒ angelica ĩ ꝑte ↄſeq̃bat᷑ eã. Sʒ cum aliqᷓ̃ natura nõ ↄſeqꝗt illnd ad qð creata ẽ:ſuꝑflua ẽ.ꝗ̊ ni ſi ↄſeqret᷑ hũana natura btitudinẽ:ſuꝑflua eẽt. Sʒ ĩ nul la ꝑte ↄſeq̃ret᷑ eã niſi reꝑaꝛet᷑:̊ neceſſe ẽ eã reꝑari.¶¶ Itẽ N ratõeʒ ſumptã a ꝑte veritatis obijcit᷑ ſic. Oipotẽtis ve ritatis ĩpoſſibile ẽ ꝙ nõ ĩpleat ꝓpoſitũ.qꝛ ipa ẽ veritas ĩ⸗ cõmutabił.ꝛ ĩpoſſibile ẽ veritatẽ imutabilẽ mẽtiri. Si Aocs Coee o ebebar B 1 —ꝑ Pen ade Her 195.9) en Prima veritas ĩmutabilis q̃ ẽ deꝰ:ĩmutabilit ꝓpoſuit te hoĩe ꝙ brificaret᷑. ⁊ q̊ etiã ꝓpoſuit tꝑalit᷑ ꝑ ꝓghas:q̊ ſi ĩpoſſi⸗ bile ẽ ĩmutabilẽ nõ implẽ qð ꝗꝓpoſuit de hoĩe ꝙ brificaret᷑ ita ĩpoſſibile ẽ ꝗqn natura hũana btificet᷑.Cũ q̊ ̊ nõ fiat ſine reꝑatõe:neceſſe ẽ ꝙ reꝑet᷑. Ad oppoſitũ obijcitur multipl⁊.pꝛimo ſic.anſeł.cur deꝰhõ.Ois neceſſitas aut eſt coactõ:aut ꝓbibitõ.⁊ ↄuertũt᷑ iſta ↄrie.ſiẽ neceſſariũ ⁊ ipoſſibile.vñ ſeꝗt᷑.ſi aliꝗd cogit᷑ eẽ: ꝓhibet᷑ nõ eſſe.vel ſi aligd ꝓhibet᷑ ec:cogit᷑ nõ eẽ. Si g in deũ nõ cadit co⸗ octio vel ꝓhibitõ:&̊ ĩ deũ nulla cadit nccitas.&ᷓ nõ ẽ ncci tas reꝑatois hoĩis ex ꝑte pᷣme cauſe.Silꝛ nec ex ꝑte crea ture.ſ.hoĩs ẽ aliq̃ nccitas.̊ nõ ẽ neceſſe ex aliq̃ ꝑte ꝙ re pararet᷑. Itẽ anſeł. Si neceſſe ẽ vt deꝰ faciat de hũana natura qð ĩcepit:ne alit᷑ qᷓ; cceat facẽ videat᷑.q̊ cogit᷑ ne ceſſitate vitãdi indecẽtiã:vt/pcuret ſalutẽ hũanã.j ſi im poſſibile ẽ vt deꝰcogat᷑ aliqͥ neceſſitate vitãdi ĩdecẽtiã:j nõẽ ncce vt ꝓcuret ſalutẽ hũanã.Sʒ nõ fit reꝑatõ a deo niſi vt ꝓcuret ſalutẽ hũanã: ̊ nõ ẽ neceſſe vt reꝑet hũa⸗ nã naturã.. Itẽ ad idẽ.Ois nccitas ⁊ ipoſſibilitas diui ne ſubiacẽt volũtati.qꝛ ꝗcqd ẽ:ẽ a diuĩa cã.̊ oĩm q ncci⸗ tate ſũt ẽ cã.Et ſilłꝛ ſi aliq̃ imutabilit᷑ ſe hñt ad nõ eẽ:illa dicũt᷑ eẽ ĩpoſſibilia. Et hec oĩa volũtati eꝰſubiacẽt.ã vo lũtas dei nulli ſubiacet nccitati.&̊ nõ ẽ ncce deo ꝓcuꝛaꝛe ſalutẽ hũanã ꝑ reꝑatõeʒ.¶ IJtẽ Ro.x. ũgd dicet lutũ figulo.ꝗd me feciſti ſic: Sʒ ſic ſe hʒ hũana nat᷑a ad deũ vt lutũ ad figulũ:vt ex eo faciat vas ĩ honoꝛẽ vel ĩ ↄtume liã.Si ꝗ̊ nulla nccitate ↄſtrigit᷑ figulꝰvt faciat vas ex lu⸗ io ĩ hbonoꝛẽ:̊ nec aliq̃ ncc̃itate aſiringit᷑ deꝰvt faciat ho⸗/ minẽ ad br̃itudineʒ. nulla neceſſitate tenet̃ illũ reꝑare nõ igit᷑ neceſſe ẽ hũanã naturã reꝑari. . Dicẽdũ.ꝙ cũ q̃rit᷑ vtꝝ hũanam Reſponſio *naturã nareſſe ſit reparuvrlkin⸗ guẽda ẽ.eſt eĩ nccitas duplex.Quedã eĩ ẽ nccitas cauſe. ⁊ qdã cauſati.eceſſariũ nccitate caule ſolũ ẽ iſtũ ꝗ pᷣ⸗ deſtinatꝰẽ ſaluari.Qeceſſariũ ncc̃itate cauſati.vt ſolem oꝛiri cras.qꝛ ẽ cauſa oꝛdiata ĩmutabilis ad oꝛtũ ſolis.ſ. cras motꝰceli:q ponit neceſſitatẽ ĩ creato.Si ̊ logmur de nccitate cauſati.dicẽdũ q nõ ẽ neceſſe hũanã naturã reꝑari.qꝛ nulla ẽ nccitas ex ꝑte ipᷣiꝰad h̊ vt reꝑet᷑. Si at loqmur de neceſſitate cauſe:diſtingnẽda eſt dupiꝛ neceſ ſitas cauſe.i.dei ſᷣm anſeł.Eſt em̃ quedã neceſſitas ĩmu tabilitatis.⁊ q̃dã neceſſitas ineuitabilitatis. ccitas ĩ⸗ euitabilitatis nõ ẽ ponẽda ĩ deo.qꝛ hec diuidit᷑ ĩ coactõ⸗ nẽ ⁊ ꝓhibitõem.hec at᷑ ĩ deo nullo mõ ſũt ponẽda.Et eſt nccitas ꝓhibitõis:cũ aliqd ꝓhibet᷑ eẽ ineuitabiliter:ne⸗ ceſſitas coactõis ẽ cũ aliꝗd cogit᷑ eſſe ineuitabiluer. Et hec nõ ſunt ponẽda in li.ar.ergo multofoꝛtiꝰnec in deo. xvñ nõ eſt aliqd quin poſſit ↄotrarium ſi velit. Qeceſſitas aũt ĩmutabilitatis ponit᷑ in deo. hãc em̃ neceſſitatẽ ſolũ pabet diuina puidẽtia.qꝛ ipe de ĩmutabilis ẽ ⁊ ſua ꝓui dentia.Sed hm anſel. pꝛie dicit᷑ neceſſitas q̃ eſt coactõ nis ⁊ ꝓbibitõis.Neceſſitas aũt ĩmutabilitatis ꝓpꝛie ñ cebet dici.ſ̊ ĩpꝛopꝛie.vñ dĩc anſeł.Deꝰnihil facit neceſſi tate.qꝛ nõ cogit᷑ aut ꝓhibet᷑ aligd facẽ.Et cũ dicit᷑ deum facere aliad neceſſitate vitãdi inboneſtatẽ: quã vtiq; nõ timet:potiꝰintelligẽduzʒ ẽ.ꝙ hoc facit neceſſitate ſeruan 1 ARANHE —5 CoAche Rreo 4 ä ,E. „ 9 „J Ne „cn di honeſtatẽ.que neceſſitas nõ eſt aliud qᷓ; imutabilitas honeſtatis.⁊ ĩpꝛopꝛie dicit᷑ neceſſitas in deo..¶ Quando ergo qᷓrit᷑ vtꝝ neceſſe ſit hũanã naturã re ꝑari:dicẽdũ.q — ſi loq̃mur ex ꝑte cauſe q̃ ẽ deꝰ:ꝙ ibi ẽ nccitas imutabili⸗ tatis ſolũ.licʒ ñ ꝓpꝛie dicat᷑ necitas.Si voo loq̃mur ex ꝑ te cauſati.creature.ſ.humane: neutra neceſſitas eſt ibi. Poſſet tñ dici. ꝙ ſit tercia nccitas.ſ.indigentie.⁊ ſic be⸗ ne fuit nccitas ex ꝑte nature humane laple ⁊ repabilis. Ad pᷣmã ꝗᷓ ratõeʒ: q̃ ondit ꝙ neceſſariũ ẽ:q deꝰ reꝑxet hyiũana naturã.ſ.qꝛ qdᷣlibet incõueniẽs deo ẽ impoſſibile dicẽdũ.ꝙ ſicut ẽ nccitas duplex: ita impoſſibilitas du⸗ pler.Quedã eĩ ẽ impoſſibilitas coactõis ⁊ ꝓhibitõis.ſ. n aliauidcogie ineuitabiliter nõ eſſe.vel ꝓhibetur in⸗ euitabiliter eſſe. Et eſt alia impoſſibilitas immutabili⸗ wache S Krr D Pt. e1 Rr V ¹3 No RV NRN 37 ( 21 Re W འ—= NN „en gef 4 — „ UʒW „S äl „Rd tatis. ⁊ de hac ĩpoſſibilitate bñ ꝓcedit ratõ: nõ de p̃ᷣma. ¶ Ad ſcdᷣaʒ ⁊ terciã ⁊ quartã rones dicẽdũ ; nibil põt pꝓuenire ex ꝑte create:ſine bonũ fuerit ſiue malũ:qn * oꝛdinet ill. vñ dic anſ. Si ea q celi ambitu ↄtinent: vel⸗ lẽt nõ eẽ ſub celo vel elõgari a celo:nullatenꝰ poſſent nit ſub celo eẽ. nec fugere celũ:niſi apꝛopinquãdo celo.ſã vnde ⁊ qͥ irẽt: ſi ſub celo nõ eẽnt.⁊ quãtomagis a q̃libet Silꝛ ẽ te huana natura reſpectu diuĩe ꝓuidentie.qꝛ ⁊ ſi nõ oꝛdinet᷑ ad beatitudinẽ:oꝛdinabit᷑ ad ſuppliciũ ꝑ diui nã ꝓpuidẽtiã. Et hoc ẽ qd dicit Hoeciꝰ. Oꝛdo qꝗdẽ diuĩe ꝓuidentie cũcta ↄplectit.vt ſi ꝗs ab aſſignato oꝛdine re⸗ ceſſerit: in aliũ oꝛdinẽ relabat᷑ ita teꝰñ fruſtꝛa facit bu manã naturã nec iuanũ:qꝛ ꝗcad ipa faciat: tñ ipᷣe oꝛdi⸗ nat illã.vñ an.qᷓuis hõ malꝰa ãgelꝰ diuĩe volũtati ſub iacere nolit ⁊ oꝛdini:nõ tñ eã fugẽ valet.qꝛ ſi vult fugere de volũtate iubẽte:cadit ſub volũtate puniẽte.Et ita li⸗ cet hõ ꝑ diuinã miſcdiaʒ ad bẽitudinẽ oꝛdinaꝛet᷑:ſi tñ oꝛ dinaret᷑ ad ſuꝓpliciũ ̊ eẽt ꝑ diuinã iuſticiã.Et ad ſequẽ tes obiectões ſimiliter reſpõdendũ eſt. Membꝛũ quartuʒz Onſequẽter detmĩato:an ncce ſit hũanazʒ gnd e e e e . n eber e El1 o=SO Quicgd deꝰ vult ẽ decẽs ⁊ rectũ. qꝛ ñ vult niſi illð qð eſt 26α N iuſiũ ⁊ decẽs. Si gᷓ vult dimittẽ pctm ſine ſatiffactõe:nõ facit inceõueniẽs vł iniuſtũ ſ̊ iuſiũ ⁊ rectũ.q̊ iuſte ⁊ recte põt reꝑare hũanã naturã ſine ſatiſfactõe. Rñ. ad h̊ eſt intelligẽdũ ꝙ indiſticte pt᷑ ↄcedi.paſſiua.ſ.hũana nata. nõ pt᷑ reꝑari ſine ſatiſſactõe.Sʒ cũ dꝛ.deꝰ nõ põt reꝑare dbũanã naturã ſine ſatiſfactõe.notãdũ ſaluo melioꝛi in⸗ dicõ ſᷣm bẽm anſ.ꝙ duobo modis ?ẽ ↄſiderare diuinã po tentiã.ſ.abſolute:vel cũ oꝛdine.Cõſiderãdo diuinã po⸗ tentiã abſolute:cogitamꝰquãdã vᷣtutẽ infinitã.⁊ ſᷣm hũc modũ nõ ẽ detmĩare diuinã potẽtiã.⁊ ↄcedit᷑ h̊ mõ ꝙ p reꝑare hũanã natur ſine pct᷑i ſatiſfactõe. Sʒ ↄſideran do ip̃am cũ oꝛdine:ſic e ↄſideramꝰĩ oꝛdine iuſticie ⁊ mi⸗ ſericoꝛdie.⁊ H̊ mõ ↄcedit᷑.ꝙ nihil põt facẽ niſi cũ miſeri coꝛdia ⁊ iuſticia ſᷣm ꝙ dic augu.ſuꝑ geñ.⁊ exponit illud qð diĩc angelꝰĩ ꝑſona dei ad Loth.i .õ poſſuzʒ qcꝙᷓ facere donec exea ⁊c.poſſuʒ de potẽtia.ſᷣ nõ poſſuʒ de iuſticia. Si ; loq̃mur de potẽtia dei pᷣmo mõ:põt hñ pctm dimit tere ſine ſatiſfactõe.Si aũt loqmur de dei potẽtia vt in⸗ telligit oꝛdiata m iuſticiã ⁊ miſcdiaʒ.ſm ꝙ dẽ. deꝰ põt tia.⁊ cũ h:pꝑ iuſiiciã q dic reſpectũ ad creaturã: cõnotat᷑ retributõ vnicuiq; ſᷣm meritũ. Oñ ᷣqrit᷑ vtꝝ deꝰ de iu⸗ naturaʒ reꝑari: q̃rit᷑ an poſſit reꝑari ſine A ſticia poſſit dimittẽ pctẽm im punitũ.põt referri poſſe de ſatiſfactõe pcti:ꝑ qð lapſa eſt:¶ Ao qð ſie iuſticia ad pᷣncipale ſignatũ qð ẽ diuia eẽntia.⁊ tũc ide,ʒ obijcit᷑.⁊ pᷣmo ẽ rõ anſ.ad ꝑtẽ negatiuã ta eſt poſſe de iuſticia qð poſſe de potẽtia.h̊ mõ põt.Si au lis. NPeccatũ ſi nõ punit᷑ inoꝛdinatuʒ dimittit᷑.qꝛ ſicẽ vt 3 tem referat᷑ ad ↄnotatuʒ dicit anb. ꝙ tũc poſſe de iuſticia oꝛdinat᷑ ad gliaʒ:ita pctẽm ad penã.vñ dic aug. E pec⸗ 2 Ve poſſe ſᷣm ↄgruẽtiã meritoꝝ.⁊ Gq̊ͥ mõ dicit idẽ an.i2õ cãtes ĩ ſuppliciũ oꝛdinãt᷑. Sʒ deuʒ nõ decet aliꝗd inoꝛdi⸗: põt deꝰpctm impunitũ ſine ſatiſfactõe dimittẽ:nec pecca natũ dimitteꝛe ĩ regno ſuo.ꝗ̊ nõ decet ipᷣm peccatũ dimit E toꝛ ad beatitudinẽ qualẽ habiturꝰerat ante pctm: pote⸗ tere impunitũ.ꝗᷓ opoꝛtet ꝓ peccato ſatiffacere: vel ſemꝑ in pena eẽ.̊ pᷣmũ. Iteʒ ᷣm an. Si pctm dimittit᷑ im⸗ punitũ.ſił eſt apud deũ peccãti ⁊ nõ peccanti. Hoc aũt deo nõ ↄuenit:ꝭqᷓ im poſſibile eſt ꝙ dimittat pctm ſine pe⸗ na.& ſine ſatiſfactõe nõ põt fieri reꝑatio.q Item anſelł. Si dinĩa ſapiẽtia vbi puerſitas rectũ oꝛdinẽ ꝑturbare nitit᷑ nõ adderet:fſieret iĩ ip̃a vniuerſitate quã deꝰdebʒ oꝛ rit ꝑuenire.¶ Ad pmũ aũt dicendũ:ꝙ miſcdia hoĩs lau dat in remiſſiõe delicti ſine ſatiſſactoe: cũ hõ eſt pꝛiuata pſona. cũ aũt hõ eſt ꝑſona publica vt iuder qui emiſter iuſticie:vituꝑabilis ẽ remiſſio culpe ſine ſatiſſactõe ꝓpte rea cũ deꝰſit ſũmꝰiudex ⁊ oꝛdinatoꝛ iuſticie:ad laudem eiꝰnõ eẽt dimittẽ pctm ſine ſatiſfactõe.¶¶ Ad ſcdᷣm quoð obijcit. ꝙ deꝰ pᷣcipit in nos peccãtibo ſine ſatiſfactõne di⸗ dinare magna defoꝛmitas. Seo ſi deꝰnõ oꝛdiaret ĩ ſua mittere ⁊c̃.dicẽdũ ſᷣm an.ꝙ nulla ẽ repugnantia:ꝙ deꝰ vniuerſitate qᷓ debz oꝛdinare:deſicẽt ⁊ a ſua diſpoſitõne pᷣ̃cipiat peccãtibo ĩ nos ſine ſatiſfactõe dimittẽ: ⁊ tñ ipe ergo vbi ꝑuerſitas rectũ oꝛdinẽ ꝑturbare nitit᷑: neceſſe ẽ . nõ dimittat.Aã hoc facit:vt nõ pᷣumamꝰ acciꝑe qð ſo⸗ deũ aliqd facere ⁊ addere.Sed ꝑ pcẽm homĩs ꝑtuꝛbata lius dei eſt.ſ.vindictã iniuriaꝝ.qð nõ eſt nr̃m:ſᷣ ſoliꝰdei fuit vniuerſitas ⁊ oꝛdo rectꝰqui erat ad beatitudineʒ:g Ad nullũ em̃ ꝑtinet vindictã ſumere iniuriaꝝ niſi ad de neceſſe ẽ deũ aligo ꝓpter pctm faceꝛe.aut ſequet᷑ defoꝛmi tas in vniuerſitate rerũ. Illud aũt qð deberet fieri ꝓpt peccatũ ẽ ſatiſſactio vel danatio. ̊ ad reꝑationẽ hoĩs ex igit᷑ ſatiſſactio.¶ Item idẽ anſeł. Si peccatũ dimittitur um qui dñs eſt oĩm:vel ad iudicẽ quiẽ mĩſter hñs ptatẽ ſub ipo oꝛdinatã.⁊ pᷣcipit ꝓpter hoc nobis dimitteꝛe ſine ſatiſfactõe.ſᷣ ipᷣe debet vindictã facere.¶ Ad terciũ dicẽ⸗ dum. ꝙ libertas arbitrij nõ ẽ niſi ad hoc qð expedit aut .. qð decet.ſicut dĩc anſ.in li.de li.ar.vnde nulla libertas nec punit᷑:nulli legi ſubiacet.ergo libeꝛioꝛ ẽ iniuſticia qᷓ ¹ n elſet ſi diceret᷑.deꝰpõt facere malũ. Si igit᷑ nõ decet ſᷣm iuſticia.ſi peccatũ ex ſola miſcðia dimittit᷑ impunitum. Et ſilꝛ er hoc ſequit᷑.ꝙ iniuſticia ſit deo ſilis.qꝛ deꝰnul⸗ li legi ſubiacet. ergo cũ hoc ſit incõueniẽs ⁊ impoſſibile apud deũ: neceſſe ẽ ꝙ peccatũ legi ſubiaceat. Et ſi h.ne⸗ ceſſe eſt ꝙ apud ipᷣm ſequat᷑ dãnatio:vel fiat pꝛo eo ſatiſ⸗ factio. Ad oppoſitũ aũt ſũt rõnes.pᷣma talis.In infi⸗ nitũ excedit miſerendo miſcdᷣia dei miſcviazʒ hoĩs. Si qꝗ miſcdia hoĩs laudat᷑ ex remiſſiõe alicꝰ delicti ſine ſatiſ⸗ factõe:cũ ipᷣa dei miſcdia ſit ĩ infinitũ laudabilioꝛ:debʒ dimittẽ pcm de ſua miſcdia ſine aliq ſatiſfactõne.q̊ põt haberi reꝑatõ ꝑ remiſſionẽ pct᷑i ſine ſatiſfactõe.⸗· SJtem idẽ anß.Cum deꝰoĩno nobis pᷣcipiat peccãtibo ĩ nos di⸗ mittẽ ſine ſatiſfactõe:videt᷑ ̊ ei repugnare.vt nobis pᷣci piat qð ipᷣm facẽ ñ decet. Si ꝗ̊ ñ dimittit nob pctm ſine ſatiſſactõe:pᷣcipit nobᷣ aliꝗd qð ipᷣm ñ decet.h̊ aũt ẽ incõ ueniẽs:g dʒ dimittẽ pcẽᷣm ſine ſatiſfactõe ꝗ̊ᷓ debẽt fieꝛi re par atõ ſine ſatiſfactõe.¶¶ Itẽ idẽ an. Deꝰliber ẽ ⁊ nulli legi ſubiacet.& ſi dimittit pctm ſine aliq ſatiſſactõe:ñ fa⸗ cit aliquã iniuriã:nec facit ↄ aliquã legẽ.ꝗq̊ᷓ pt᷑ dimittere peĩm ſine ſatiſfactõe.i¶ Itẽ ideʒ anſ.i Ahil deo benigniꝰ ¶ excogitari pt. Sʒ maxia benignitas ẽ ĩ hoĩe:vt iniuriaʒ ſibi illatã ſpõte dimittat. cũ ĩ deo ſit ſũma benignitas 4 z. ⁊ ita ſi dimittẽt pctm ſine ſatiſſa oꝛdinatõeʒ ratõis iuſticie:vt oñſuʒ eſt:nec expedit vt de us dimittat petm ſine ſatiſſactõe:nõ eẽt dicẽda libertas fi dimitteret᷑ peccatũ ſine ſatiſfactõe.¶ Adquartũ dicẽ⸗ dum vm anſeł.Mõ benignitas dei dicẽda ẽ que aliꝗd in ccens oꝑat᷑.x ideo nõ eſt benignitas dei ſi ſit ↄtra iuſti⸗ ciam:aut ſi oꝛdinet ad indecẽtiã. vnde ſicut iuſticia ſie iſcòia crudelis ẽ ⁊ vitioſa:ita benignitas ſine iuſticia gnitas eẽt iniuſticia ⁊ oparet᷑ ad indecetia in deo.vñ nõ eſſet benignitas.qdð intellige ſᷣm diſtinctõneʒ pᷣdictã.vñ anſek. 205 ꝑtinet ad dei libertatẽ aut benignitatẽ:peccã⸗ tem qui nõ ſoluit deo:impunitũ dimittẽ.¶ Ad quintum dicendũ ſᷣm anſ.ꝙ aliq̃ ſũt ĩ ꝗbo ſeꝗt᷑.ſi deꝰvult h̊ illud ẽ iuſtũ.Alia ſũt ĩ ꝗbo nõ ſeꝗt᷑.ſ̊ ſeꝗt᷑.ſi deꝰ vult h:q&̊ ipᷣe nõ eſt deꝰ vel iße nõ ẽ iuſtꝰ.qꝛ q̃dã ſũt q̃ velle deum ẽ cõueni⸗ ens.⁊ ĩ talibo ſeꝗt.deꝰvult h:ꝭẽ iuſtũ. Sunt etiã alia qᷓ velle deũ ẽ incõueniẽs.vt ſi vellet eẽ ignoꝛãs ⁊ mẽdax.H velle eẽt incõueniẽs:⁊ ↄtra ſe vellet ⁊ iniuſte.⁊ ideo ĩ ta⸗ libo nõ ſeꝗt᷑.deꝰ vult G.̊ hẽ iuſtũ ⁊ decẽs.ſᷣ̊ ſolũ in illis que velle deũ ẽ ↄueniẽs.vñ bñ ſeqt᷑.deꝰ vult vt pluat.ᷓᷓ h eſt iuſtũ.qꝛ H̊ nõ ẽ incõueniẽs deo.velle aũt dimittẽ pecca dʒ dimittẽ petm ſine ſatiſſactõe.̊ pᷣmũ.i: Iteʒ idẽ an. ¶ tũ ſine ſatiſfactõe nõ ẽ ↄueniẽs deo: ſicut ptz er pᷣdictis. P — *) Py 1. P 3 ο 4 Wa ..Ca⸗ LR: Da . Pen Pſere? — J 9r) Ver α ” Ke 7 — — . „ E.E mb i n.. Ap Srags- 5 *. .. ha ſn Viα C I. ) GcRn h* Vaae N—. — — -— — 2 Nueſtio vñ nõ ſegt᷑ ꝙ iſtud ſit iuſtũ. vñ dic anß. Si nõ decet deũ aliqd inoꝛdinate aut iniuſte facere:nõ ꝑtinet ad eiꝰlibeꝛ tatem ⁊ benignitatẽ peccantẽ qui nõ ſoluit deo:impuni tum dimittere. Nlembrum quintui Abito ꝙ ñ p reꝑaꝛ hũana nata ſine ſatiſ ſactõe pcti ꝑ qdð lapſaẽ:qꝛit᷑ vtꝝ hõ hãc ſa tiſfactõeʒ poſſit facẽ ꝑ ſeꝛad cuiꝰrei ingli⸗ tionẽ qrẽda ſũt duo. Pꝛimo generalit an poſſit hõ ſatiſfacẽ ð aliqͥ pcto. Scdo an poſſit aliqͥ mõ ſa tiſfacẽ ꝓ oꝛigiali pcto:qdð ẽ pctʒ ꝑ qð nata bũana lapſa ẽ Articulꝰprimꝰ Dpmũ obijcit ſic. ij. thimo. ij. dꝛ. Deꝰ ſemet⸗ ipᷣm negare nõ pt.aug. Cũ ſit iuſtꝰ:nõ pt ne⸗ gare ſua iuſticia peccatibo.Cũ q pnioꝛ ſit ad miſerẽdũ ꝑ miſcdiaʒ q; ad ↄdẽnãdũ ꝑ iuſticiã:nõ põt ne gore ſua miſcðiam ad ſe ↄfugiẽtibo.Cũ bõ ꝑ libeꝝ ar⸗ bitriũ poſſit ↄfugẽ ad miſcdiaʒ faciẽdo qð in ſeẽ: S ꝑli. arbi. pt᷑ ↄſequi veniã ⁊ remiſſionẽ pcti. li.ar. pt ſatiſ ſacere de pcto. Itẽ ad idẽ. QAulla iuſticia exigit ab alich ſupꝛa poſſe illiꝰ.Si igit᷑ hõ nõ hʒ potẽtiã ſatiſfaciẽdi ſu⸗ pra ſuã potẽtiã:q̊ ſũma iuſticia nõ exigit ab eo ꝙ faciat ꝓ pctᷣo niſi ſᷣm ſuã potẽtiã. Sed qð ẽ in ſua potẽtia põt ͤ põt facere ꝓ pcto quãtũ erigit diuĩa iuſlicia. 2 latiſ⸗ acere. Cotra. Offenſa dei excedit oẽm creaturã. H declarat an.dicẽs.Cõſidero actionẽ malã. leuiſſimum quoddã video. Sʒ cũ intueoꝛ ; ſit ↄotrariũ volũtati dei: eſt grauiſſimù dãnũ ⁊ nulli dano pↄꝑabile intelligo. Si igit᷑ volũtati dei ↄriũ ẽ grauiſſmũ. ⁊ om̃e petᷣm moꝛtale ſit hmõi.ꝗ om̃e petm moꝛtale ẽ grauiſſimũ malũ. Soffen ſa eivexcedit oẽm creaturã. Sʒ ſᷣm mẽſurã pct᷑i dʒ fieri ſatiſfactio de pcto.q̊ ſatiſfactio pcto moꝛtali x bʒ exce derẽ oẽm creaturã. nec hõ nec aliq creatura põt ſatiſ⸗ facere p illo.¶ Itẽ ad idẽ. Querit anſel.a diſcipulo ſuo quid reddes deo p pct̃o:⁊ ille rñdet.penitẽtiã. coꝛ ↄtri⸗ tũ.abſtinẽtiã.⁊ hmoi.Et anſet. In oibo his non reddis deo qð ei nõ qebeas añ pctm. rõne creatõis tue ⁊ bo ni qð accepiſti a deo.vñ dĩc ſic. Dia iſla debes deo q̃ di⸗ cis. vnde tantꝰ debet eẽ amoꝛ ꝙ nullã leticiã ſentire ebe as:niſi de illis q̃ auxiliũ aut ſpẽ dat ꝑueniẽdi ad deũ.hõ itaq; etſi nõ peccaſſʒ:ſe totũ ⸗ gegd facere pt᷑ deo dz. Si ergo nõ debẽt ↄputari ĩ ſatiſfactõe ea q̃ ante pctm debẽt᷑ ergo nõ põt hõ aliqd facẽ qð poſſit ↄputari in pct᷑i ſatiſ⸗ factõe.̊ hõ ꝑ ſe nõ põt ſatiiſacẽ ꝓ pcio. PBñ.cum qrit vtꝝ hõ ꝑ ſe poſſit ſatiſfacere p pcto:dicẽdũ eſt. ꝙ nõ ꝑſe ſine dono gre. ¶ Ad pᷣmã ratõeʒ in ↄtrariũ dicendũ. ꝙ ſi hõ ad duʒ ↄfugiat faciẽdo qðð in ſe ẽ:deꝰ dat ei gẽ̃am. ⁊ tñ h̊ nõ ẽ ex dignitate hoĩs faciẽtis gð in ſe eſt:ß hoc ẽ ex liberalitate ſũme bonitatis. Satiſfactõ ẽ digna recõpẽ⸗ ſatio ꝓ becto. pᷣ ꝙᷓdiu eſt hõ ĩ pcto:eſt indignꝰ deo.nec ali⸗ quod ſeruitiũ dignũ deo facẽ pt᷑:g nec pt᷑ de ſe facẽ ſatiſ⸗ factionẽ dignã.̊ ad h̊ ꝙ ſati ſfaciat:oꝑtʒ ꝙ deotet digni tatem.ſ.gram gratũfaciẽtẽ. Et ſic hõ de ſe nõ põt facere ſatiſfactionẽ de pcto ſine diuio auxilio.4! Si obijcit. Si homo faciat qð in ſe eſt:deꝰ dat ei gram.qᷓ ꝑſe põt ſatiſ⸗ facẽ.nõ ſecjuit᷑: ĩmo ſatiſfaciet ey gra ſibi collata. Ad ſecundã ratõeʒ cũ dicit᷑. Deꝰnon exigit a creatura ſt upꝛa KP poſſe. diſtinguẽdũ eſt. ꝙ duplex ell poſſe. eſt em poſſe po⸗ tentia actina.2 eſt poſſe potentia ſi uſceptiua. A creatura aut ratõnali.ſ. hoĩe nõ exigit eꝰſup̃ poſſe potẽtia ſulce⸗ Ptiua.poteſt em homo ſuſcipere graʒ qdiu viuit.qua ſu ſcepta habet ptatem ſatiſfaciẽdi de peccatis. vnde ſi deꝰ exigat ab homie ſatiſſactioneʒ:nõ exigit ſupꝛa poſſe hoc modo dictũ. Si aũt exigit ab homine qui eſt in peccato ſatiſfactionẽ:qᷓuis in homine nõ ſit poſſe ſatiſfacere po⸗ tentia actiua:nõ eſt incõueniẽs qꝛ h̊ accidit ex culpabili efectu hois rẽnuẽtis aut negligetis ſuſciꝑe facultatem ſatiſſaciendi:que eſt ex gra. ð f Ph Rn 3 —ne M A c. a RνXα. * poſſt — — — Peima Articulus ſecũdꝰ Onſequẽs ẽ q̃ſtio vtx poſſit bõ ꝑ ſe ſatiſſace⸗ re ꝓ pcto oꝛigiali? Ad qð ſic. Si aligs pt ſa⸗ tũlacẽ de maioꝛi:pt ſatiſfacẽ e mioꝛi Sz gli bet hõ ꝑ graʒ ſibi datã pt ſatiſfacẽ de pcto moꝛtali actu⸗ ali:qð maiꝰẽ q pctm oꝛigĩale. glibʒ bõ põt ſatiſfacẽ de pct᷑o oꝛigiali ꝑ graʒ ſibi datã. O aũt petᷣm moꝛtale actu ale maiꝰſit ꝙᷓ oꝛigiale:ptʒ.qꝛ pct᷑m maiꝰſᷣm dxi iuſſiciaʒ magis punit᷑. Sʒ pctm moꝛtale actuale magis punit᷑ qᷓ; . petm oꝛigĩale:qꝛ actuale punit᷑ pena du plici.ſ.pena da⸗ ni:q̃ ẽ carẽtia viſionis dei.⁊ pena ſenſibili:q eſi pena ge bẽne. Oꝛigĩiale vᷣo ſolũ punit᷑ pena dãni.ſ.caꝛẽtia viſiõis dei. actuale ẽ maiꝰoꝛigiali. ¶ ICẽ ſiẽ dicũt ſcti. Deꝰnon dimittit pctm in ꝑte.ſ̊ in toto.⁊ hoc ẽ intelligenduʒ vᷣm ſctos:ꝙ dimittẽdo vnũ pctẽᷣm dimittit aliud q;tuʒ ad of⸗ fenſaʒ ⁊ pene eterne reatũ.AVñ dicũt ſcri.q pbanũ eſt a do in ꝑte ſperare veniã. Sʒ homĩ faciẽti qdð in ſe eſt peꝛ gram iuſtificatõis ſibi data dimittit᷑ peccatum actuale moꝛtale.ergo ⁊ peccatũ oꝛiginale ſibi dimittit᷑ p granã faciẽdo qð in ſe eſt.ergo glibet hõ ꝑ gram iuſtificatoõnis põt ſatiſſacere ꝓ peccato oꝛiginali. ¶ Itez in adã idẽ fuit numero peccatũ oꝛiginale ⁊ actuale.ergo ſi adam ſatil⸗ fecit.ꝓ peccato actuali:ſatiffecit ꝓ oꝛiginali. ſi nõ eſt in nobis pctm oꝛiginale niſi ab ipo.piʒ ꝙ deletum eſt pec⸗ catum oꝛiginale ꝑ ſatiſfactionẽ ade. ergo ꝑ hominẽ po⸗ tuit fieri ſatiſſactio.⸗i Itẽ ſicut lux ⁊ tenebꝛe opponũtur ita pcim ⁊ gr̃a oꝓponũt᷑ im dama. Sed adueniẽte luce nullo mõ remanẽt tenebꝛe. ̊ᷓ adueniẽte gra tia in adã 2 in ſanctis patribo:ſicut in abrahã 2 in iacob: nullo mõ tenebꝛa oꝛigialis peccati potuit remanẽ: q̃ excludit a vi ſione dei:⁊ excecat oculũ mẽtis ne intueat᷑ gloꝛiam dei. 5 P Pec „t W. 8 „ Ate) 5 d. e . 2 — potuit fieri ſatiſfactio et remiſſio peccati oꝛiginalis per gram iuſtificatõis ſine incarnatõe ſilij dei.¶ Item qᷓdiu fuit moꝛbus:fuit medicina.Cum ergo ꝑ virtutẽ circũci⸗ ſionis remitteret᷑ ſuo tꝑe oꝛiginale peccatũ ſicut mõ per baptiſmũ.i õ neceſſe fuit ꝓpter remiſſionẽ illiꝰdeũ icar⸗ nari. Ad oppoſitũ ſic obijcit᷑. QAihil poſteriꝰ nat᷑a pt agẽ ĩ io qð ẽ pꝛꝰnat᷑a. Sʒ motꝰꝗcũq; volũtariꝰ ẽ natali ter poſterioꝛ pcto oꝛiginali:̊ nullꝰmotꝰvolũta riꝰpõt in petm oꝛiginale.ᷓ nullꝰmotꝰvolunta riꝰpõt eẽ remiſſoꝛiꝰ pet᷑i oꝛigialis. Sʒ oĩs motꝰnr̃ ſatiſfactoꝛiꝰ?ẽ motꝰvolũta rius.ꝗᷓ nullo mõ põt eẽ ad deletionẽ oꝛiginalis. ̊ homo nullo mõ põt ſatiſfacere ꝓ pct̃o oꝛigiali. aqũt oĩs mo⸗ tus volũtariꝰſit poſterioꝛ natura pcto oꝛiginali:ptʒ.qꝛ ↄceptio hoĩs añcedit oẽm motũ volũtariuzʒ in ipo. Sed petm oꝛigiale ↄcomitat᷑ ↄceptionẽ: petᷣm oꝛigiale añce⸗ dit oẽm motũ volũtariũ ĩ hoĩe.̊ ⁊ ſatiſfactoꝛiũ⸗ quẽli⸗ bet aliũ. aũt pctm oꝛiginale ↄcomitet᷑ oceptionẽ: ptz E p̃s. dicentẽ. Ecce em̃ iniquitatibooceptꝰ ſi uz. 7ĩ pec. cõ ce.me ma.mea.ql Itẽ ſᷣm ꝙ dic anp.iõ ſufficit ad H̊ aliꝗs ſatiſfaciat reddere qdð ablatũ eſt:niſi etiã plꝰ reſti⸗ tuat ꝙ abſtulit. Sed homo pꝛimꝰꝑ pctẽm oꝛiginale ſe to⸗ tum ⁊ totã hũanã naturazʒ in poſteris do abſtulit. Ro. v.ſicut ꝑ vnum hominem mexzs intrauit in hunc mũdũ peccatũ intrauit:⁊ ꝑ peccatũ moꝛs. ita in oẽs ptrãſijt: in quo oẽs peccauerũt.ᷓ nullꝰ hõ põt ſatiſfacere ꝓ pctco oꝛiginali.qꝛ oꝑtẽt ꝙ plus redderet ᷓ ſe totũ: pluſqᷓ ſit tota hũana natura.qð nõ põt eſſe.¶ Itẽ ambꝛo.ſuꝑ illð Hebꝛe.ij. Becebat em im ꝓpter quẽ omnia ⁊ quẽ oĩa qui multos filios ĩ gliaʒ adduxerat. auctoꝛẽ ſalutis eo⸗ rũ ꝑ paſſionẽ ↄſũmari niſi xpᷣc moꝛeret᷑ hõ ñ redimeret᷑. 2 no redẽpt ꝑiret. Sʒ niſi rpᷣe incarnaret᷑.nõ meꝛeret᷑ ſic hõ ꝑiret penitꝰ.h̊ aũt ẽ impoſſibile ᷣm anſeł.⁊ a ſũ⸗ ma bonitate penitꝰalienũ. vt creaturã ra tõnalez perire penitꝰſinat.ᷣ edẽptio hũane nature fit ꝑ ſatiſfactõʒ pec cati oꝛiginalis.̊ ad ſatiſfactõeʒ pct᷑i oꝛiginalis neceſſa⸗ ria ẽ incarnatõ xpᷣi.¶ IJtẽ Ro. v. In quo.ſ.adaʒ omnes peccauerũt. Peccatũ em oꝛiginale traãſqt in oẽs bomies Vñ.j.coꝛin.xv.Et ſicut ĩ adã oẽs moꝛiũtur.ita ⁊ in xpᷣo 4 . 2 O — AIch: — “ * ey vHHHHtr ven . Parte 7 Pa Pre⸗ P. n. 2— X P S . SZSDð l aeN K 7 5 — 2 . ₰ ft. 6 x Ree 6r e. . —PC † 224 . 2 2 —— An nes ) Abee 4 A* n. ⸗ 1 acre N4‚ͤü/ Vione j. . t. , ote ſarer 5 = X) ‧ ð 4 24* * AJre 7 . ——,ãCù — 4 1 d. Par, Af: . e 23 1cab⸗ oꝛẽs viuif icabũt᷑. Peccatũ SOoꝛigĩale vłe ẽ om̃i nat᷑e bũa ne. Sʒz ſatiſfactõ boĩs vniꝰẽ bonũ ſinglare.&̊ nulla ſatiſ factio alicuiꝰboĩs ẽ ↄmẽſurabilis culpe oꝛigiali.Sʒ Fm menlſurã pcłi debẽt fieri ſatiſfactõ ꝓ pcio: null bõ ſin⸗ gularis põt ſ. atiſfacere p pcto oꝛiginali: etiam ſi ſibi gra pferat. Polſet dici ad h̊ ꝙ ĩmo poterit hõ ſatiſſace ꝓ eccato oꝛiginali. ſm ꝓ in ſe ẽ. qꝛ ſic ſingulare ẽ: ⁊ eins fatiſfactio ſingularis.¶ Cõtra. Peccatũ oꝛiginale nõ eſt in aliqͥ ſingulari.ſicut ĩ petro.qꝛ petrꝰẽ:vel qꝛ hoc ſingu lare ẽ:bᷣ qꝛ ẽ de genẽ ade.vñ in ipᷣo ẽ a ꝑte ſui generis. ⁊ nõ a ꝑte ſue ꝑſone.̊ peccatũ oꝛiginale ĩ quocũq; hoĩe ſit eſt viciũ generis. Satiſſactõ aũt hoĩs ſi ingularis eſt actꝰ xſone.bᷣ nullłꝰ actꝰ ꝑſonalis põt expiare viciũ generis: ̊ nullo mõ põt aligs homo ſatiſfacere ꝓ pcto oꝛiginali: nec in ſe: nec in alio.¶¶ Itẽ ſicut ẽ ponẽ genꝰhũanũ quã libet ꝑtẽ illiꝰgeneris:ita ẽ ponẽ viciũ ꝑlonale:qð ẽ viciũ ꝑſone ſicut petm aliqð actu ale qð ẽ ex volutate alicuiꝰ ꝑ ſone. ⁊ ẽ ponẽ pctm generale pctm totiꝰ generis: ⁊ hoc ? petĩm oꝛigĩale. Sʒ ſic ſe hʒ culpa ad ꝑſonã: ita ſe bʒ ſatiſ ſfactio culpe ad ꝑſonã. Sʒ ꝑſona nõ bʒ pꝛatẽ niſi in illuʒ ncſcwie ſneipan. i ãactꝰculpe oꝛigialis nõ ſit acius volũtari alicuiꝰꝑſone boĩs ꝙ ſit filiꝰ ade. h ẽ viciũ gene⸗ ris:&ᷓ nec ſatiffactio illiꝰerit ex actu ꝑſone. 4 Ytẽ differt dicẽ naturã:⁊ rẽ nature. ſiẽ̃ dĩc hylariꝰ.q; nat᷑a dẽ ipſa ſpẽs ſiẽ̃ hõ:res nature vo dic ꝑſonã. Res aũt nate nũqᷓ; dat eẽ nature.ſᷣ magis ecõuerſo.Sʒ qð nũqᷓ põt eẽ pᷣnci piũ ad eẽ alicuiꝰ:nec ad reꝑatõeʒ eẽ. res nature buma j ne nõ põt eẽ pᷣncipiũ reꝑatõis eẽ hũane natuꝛe. Sʒ reꝑa tio buane nature fit ꝑ ſatiſfactõeʒ pct᷑i oꝛigialis: ſatiſ⸗ factio pcti oꝛigialis nõ põt fieri ꝑ aliquã ꝑſonã huanã.2 ita nec ꝑ aliquẽ hoĩez ſingularẽ.¶¶ Itẽ ome perẽm ẽ ĩiuſti⸗ cia. Sz qda ? iniuſticia quã facit hõ ſibi: ⁊ fit ꝑ perm actuale. Alia ẽ iniuſticia qᷓ fit homini: ⁊ hoc fit ꝑ perm W oꝛiginale. Sʒ m modũ fiedi petmẽ ſatiſfactio ꝓ pet̃o. Sʒ iniuſticia que ẽ a pcto oꝛiginali ineſt ꝑſone iſtiꝰ ho⸗ minis ab alio ⁊ nõ a ſe:g ⁊ iuſſicia ꝑ qua fit ſatiffactõ ꝓ peto oꝛiginali fiet ꝓęſone hominis ab alio.ᷓ nullꝰhõ po⸗ teſt ſatiſſacere ꝓ peccato oꝛiginali.etiã p eo qð ẽ in ipo. ſed opoꝛtet ꝙ ſit ab alio beiffetid. . 1 atiſfac tõez peti regrit᷑ gr̃a Re ſpo nſio i ꝑ quã fit abioluts reatꝰeter ni ⁊ ſuſtinẽtia pene tꝑalis.pᷣmũ ẽ ex dei miſcdia.ſcðm ex iuſticia.ideo ſicut ad remiſſionẽ pct᷑i actualis qð ẽ petm hoĩs ex ſeipᷣo:reqꝗrit᷑ cũ gra doloꝛ ſeu ↄtritio ad h vt ſatiſ faciat/ꝓ pcto.que quidẽ ẽ pena tꝑalis:ita ad ſatiſſactõʒ oꝛigialis pct᷑i qdð ẽ pctẽm hoĩs ab alio ↄtractũ nõ ab actu ſuo:reqrit᷑ cũ gra exolutõ pene tpalis ab alio ſiue ꝑ alii vot locu habeat diuia iuſlicia. 4 Ad id qð pᷣmo obijcit . Rmñdet᷑. ꝙ cũ pctm actuale ſit ab actu ꝑſone ex ipᷣa.pcẽᷣm ðo oꝛiginale ẽ ex vicio nature ip̃iꝰꝑſone:⁊ nõ ex ipᷣa ſed ab alio. ſicut dic anſeł.qꝛ ꝑſona coꝛrũpit naturã: ̊ natu ra coꝛrũpit ꝑſonã..ideo nò ſeꝗt᷑:ꝙ ſi ꝑſona põt ſatiſface⸗ re ꝓ actuali: ꝙ poſſit ſatiffacere ꝓ oꝛiginali qð ẽ minus. quia oꝛiginale ⁊ actuale nõ ſũt pctᷣa eiuſdẽ generis.⁊ iõ nõ eſt ꝓpꝛia ↄꝑatõ ᷣm magis2 minꝰinter ea.¶¶ Ad ſcom dicẽduzʒ .· ꝙ cũ dicit. deꝰnõ põt dimittẽ peccatũ in ꝑte ſed in toto: hoc intelligẽdũ eſt qᷓtuʒ ad offenſaʒ ⁊ reatũ eter⸗ ne pene: quã ꝰ dimittit ꝑ gram iuſtificatõis de ſua ſũ⸗ ma miſcdᷣia. Sʒ nõ eſt intelligẽdũ de debito tꝑalis pene que requirit᷑ ratõe iuſticie.alit deꝰrelinqueret peccatuʒ impunitũ. Ad teꝛciũ dicẽduʒ. ꝙ duplex honoꝛ debetuꝛ ceo. vnd in natura.aliꝰin ꝑſona. honoꝛẽ in natura aufert culpa oꝛigialis.honoꝛẽ ꝑſone culpa actualis. Honoꝛẽ g̊ in ꝑlona quẽ abſtulit culpa actualis ꝑ gr̃am iuſtificatõ⸗ nis põt deo reddẽ ꝑſona: honoꝛẽ dᷣo ĩ natura: quẽ abſtu⸗ lit culpa oꝛigialis: nõ põt deo reddẽ ꝑſona alicui?boĩs: mii ſit talis qᷓ pppondẽt in pluſqᷓ ſit tota hũana natura. Ad quartũ dicẽduʒ. ꝙ; oꝛiginale ⁊ actuale in adã fuit idẽ qtuʒ ad actũ.S̊ᷣ nõ fuit idẽ q;tuʒ ad reatũ. Peccatuʒ em̃ ade duplicẽ babuit reatũ · qꝛ ſi ipᷣe ſeruaſſet pᷣceptuʒ „ „v. — A4 Na. Poer azcr gH d l: 2 Pae So z 200 *1 . a deo datũ: eẽt remnneratõis cauſa qᷓtuʒ ad ꝑſonã ⁊ qᷓ⸗ tum ad naturã. qꝛ er obediẽtia remu neratõez habuiſſet in ſe ⁊ in ſua poſſeritate. ſicui dĩc anſel. ideo reatꝰ fuit dupler in puaricatõne p̃cepti. Aciualis inqᷓtuʒ abſtulit pᷣmiũ ꝑſone.⁊ oꝛiginalis inqᷓtum abſtulit pᷣmiũ nature. AUnge pctm ade obligauit pſonã ⁊ obligauit naturam. maxime qꝛ tota erat in adã 2 eua.Et ſic ꝑſona coꝛrũpit naturã. vt dĩc anſeł. Nec ſequit᷑. adam ꝑ gratiam ſatil⸗ fecit ꝓ reatu actuali. 2, c oꝛigiali. qꝛ ꝑſona ade potuit gram ſatiſſacere de reain ꝑſone.ſᷣ̊ nõ ꝓ reatu nature. ficut oñſuz eſt ſupꝛa.4¶. Ad quintũ dicenduʒ.ꝙ in pr̃iba gram dimittebat᷑ pctm oꝛiginale qtuʒ ad offenſam ⁊2 reatũ pene eterne:que erat tenebꝛa eterne carentie viſio nis del. ¶26 tñ dimittebat᷑ pena tꝑalis que erat carẽtia viſionis dei:quouſq; fuiſſet ſatiſſactũ ꝓut dictũ ẽ. Et ſi militer dicẽduz eſt ad vltimũ. qꝛ medicina circũciſionis ſanabat oꝛiginale q;tuʒ ad offenſaʒ 7 eternũ reatũ:ſᷣ nõ qtum ad tempoꝛalem. Membꝛum ſextũ Emõſtrato ꝙ hõ nõ põt ſatiſfacere ꝑ ſe de pcẽo:ꝑ qð eſi lapſa hůana natuꝛa. Nueri⸗ tur vtꝝ ſatiſfactio poſſit fieri ꝑ aliã crea⸗ turã: ⁊ querũt᷑ duo. Pꝛimo vtꝝ poſſit fie ri ꝑ ãgelicã natu rã. Scðᷣo an ꝑ aliquã aliã creatura· Articulꝰprumꝰ Dpᷣmũ obijcit ſic. ſũpta ꝓpoſitõe quã accipi⸗ unt ſcti. Quia hõ cecidit ꝑ aliũ ĩpellentẽ:ↄue niẽs ẽ ꝙ habeat aliũ releuãtẽ. ̊ cũ hõ cecidit ꝑ ãgelũ ĩpeliẽtẽ:oↄueniẽs ẽ vt habeat ãgelũ releuãtẽ. cõ ueniẽs ẽ vt ſatiſfactõ fieret ꝑ ãgelu. ¶ YIẽ Ro. v. Alolto masis iuſtificati ĩ ſanguĩe ipᷣſalui erimꝰab ira ꝑ iðm. glo. At ſic iuſticia vĩcẽt dyabolꝰ. qð ↄñter explanat.q cũ ĩ xpᷣo nihil dignũ moꝛte inueniret:occidit eũ tñ.⁊ iðo iu lũ e: vt debitoꝛes qͥs tene bat: libeꝛi dimittãt᷑. Si ̊ hec ẽ rõ qꝛe dy abołꝰ iuſte ꝑdidit oẽs ĩ qbo dñiũ babebat añ paſſionẽ.qꝛ miſit manũ ĩ illũ ĩ qͥ nibil iuris habuit:⁊ ꝓ curauit eiꝰmoꝛtẽ: q cũ iſta rõ poſſʒ ᷣuari.ſi ãgelꝰaccepiſ ſet carnẽ 1 dy abolꝰ pcuraſſuz eiꝰ moꝛtẽ: ꝑ ãgelũ de iuſti⸗ cia poſſz fieri ſatiſſactõ. Cõtra.De ròe iuſticie ẽ:vt ꝗ peccauii ſatiſſaciat. qꝛ ille ꝗ obligauit dz ſoluẽ debitũ. b in ſatiſfactõe ꝓ pcto oꝛigiali debʒ puari iuſticia: ̊ ꝑ ho⸗ minẽ debz fieri illa ſatiſfactõ nõ ꝑ ãgelũ. 4 Itẽ reatꝰpeti oꝛigialis obligat totã hũanã natura: ? oẽs illiꝰ generis ſeu nat᷑e ad danatõeʒ etnã. Sʒ nullꝰãgelꝰ põt ex ſe eq̃ri toti bũane nate. Si g i ſatiſfactõe ſiẽ dic anſeł.optzʒ fie⸗ ri reſtitutõ de ablato: 1 emẽda de iniuria. Et ita illud p qð fit ſanſſactõ dʒ eẽ maiꝰq; ↄmiſſuʒ.⁊ oꝑtʒ ploreddẽ ẽ fint ablat ũ:ᷓ oꝑtz ꝙ ille ꝑ quẽ fit ſatiſfactõ de pctᷣo oꝛi⸗ ginali:ſit tatꝰ: poſſit eq̃ri toti hũane nate.⁊ ꝙ etiã plꝰ valeat. Sʒ nullꝰagel'ſingularis ẽ hmõi.q̊ ꝑ nullũ ange lũ põt fieri ſatiſfactõ hmoi.⸗ Yteʒ ſi hõ reꝑet᷑:oꝑtʒ ꝗ; reſtituat᷑ ad vignitatẽ illa:quã habiturꝰerat añ perm: ſi nõ peccaſſz. Sʒ ſi rexet ꝑ ãgelũ: nõ põt reſtitui ad illazʒ dignitatẽ. ꝑ agelũ n põt nec dʒ re xari. E at ñ poſſz re ſtitui ad illa dignitatẽ qua habiturꝰerat ſi nõ peccaſſet: ſi reꝑaret᷑ ꝑ ãgelũ:ptʒ.qm ſi nõ peccaſſʒ.eẽt eq̃lis ãgelio i ĩ celis.⁊ hoc idẽ nobis ꝓmittit poſi reꝑatoeʒ ⁊ reſur rectionẽ. Math. xrxij. mar̃.xij.luce.xr. Erunt ſicut ange⸗ li dei in celo. Si aũt reꝑet᷑ ꝑ angelũ:nullo mõ poterit ꝑ⸗ uenire ad illã dignitatẽ ꝙ ſit equalis angelis.qꝛ bomo factꝰ eſt ad imaginẽ ſimilitudinẽ dei.Geñ.ij. Sʒ rõne ſue reꝑatõis debz hõ ſeruitiũ ei ꝑ quẽ reꝑatꝰ ẽ.ergo ſi ꝑ angelu reꝑaret᷑.eſſet ei angelꝰone. boc autẽ nõ xcet di⸗ gnitatẽ humanã.ergo nullo mõ põt eſſe ꝙ bõ ꝑ angeluz reparet᷑ ad ſua dignitatẽ. Et iſte due ratoes ſundat᷑ ſup auctoꝛitate Anſel.qui dicit. Quecũq; alia perſona bo⸗ minem a moꝛte redimẽt.eius ſeruus ideʒ bomo recte iun dicaretur. quod ſi eſſet. nullatenug reſtauratus eſſet in — . R 9 Peeet Z 6 1744. 7 1 928 9 14 1 Y N 4 N 4 Nueſtio illã dignitatẽ quã habiturꝰerat:ſi nõ peccaſſʒ.cũ ißegn niſi ſeruꝰi ⁊ eq̃lis ãgelis bonis futurꝰ erat:ſeruꝰ eſſet eiꝰ:qui deꝰnõ eẽt. Cõcedẽdum igit Fm anſel. 2 verita⸗ tem ꝙ nõ potuit hõ nec debuit ꝑ angelũ repari. 4Ad P⸗ mã ratõeʒ in ↄtrariũ dicẽduʒ .ꝙ idem oꝛdo ſeruatꝰeſt in lapſu⁊ in reꝑatõe hũani generis.qꝛ ſicut ibi fuit cõſen⸗ ſus mlłieris cauſa pcti malo angelo eidẽ ſuggerẽti.geñ. iij.ita cauſa reꝑatois homis fuit ↄſenſus mulieꝛis bono angelo eidẽ nũcianti.Luce.j.Cui rñdet virgo.Ecce an⸗ cilla dñi ⁊c. Ad iſtũ em̃ ↄſenſuzʒ ↄſecuta eſt incarnatõ.2 Pter h̊ dicit᷑ cauſa reꝑatõnis.Et ſic ptʒ qualit oꝛdo re⸗ paratõis ↄſequit᷑ ad oꝛdinẽ lapſus.lnde ſicut in lapſu fuit malꝰangelꝰſuggeſtoꝛ:ita in reꝑatõe fni t bon? ange⸗ lus nr̃e reꝑatõis pᷣdicatoꝛ.¶. Ao ſecũdaʒ dicendũ.ꝙ ra tio iuſticie in nr̃a redẽptõe reſpicit ꝙ fiat ſatiſfactõ. Sʒ de exigẽtia iuſticie ẽ: ꝙ qui peccauit ſatiſfaciat. Angelꝰ aũt nõ peccauit: ⁊ ideo nõ eẽt ſatiſfactũ:ſi ꝑ angelũ incaꝛ natũ ſieret ſatiſfactõ.qm̃ ⁊ ſi dyabolꝰ mittẽt manũ ĩ an⸗ gelũ incarnatũ:nõ tñ fieret ſatiſfactio.⸗ Ad illð vo qð obijcit.ꝙ dy abolꝰiuſte detinebat boĩeʒ ⁊c̃. rñdet anlel. Muais hõ iuſte a dyabolo toꝛqueret᷑: ipᷣm tñ iniuſte toꝛ⸗ quebat.homo nãq; meruerat vt puniret᷑:nec ab vllo cõ⸗ ueniẽtius qᷓᷓ ab illo cui ↄſenſerat vt peccaꝛet.dy aboli vo nullũ meritũ eꝛat vt puniret:ĩmo tanto faciebat iniuſtiꝰ quãto nõ ad hoc amoꝛe iuſticie.ſed inſtinctu malicie im⸗ pellebat᷑ ad toꝛquendũ. Articulꝰ ſecundꝰ Ecũdo querit᷑ vtꝝ poſſit fieri reꝑatio bũani generis ꝑ creaturã aliam ab angelo.Ad qð ſic obijcit. Aug.Diuina iuſticia nõ plus exi⸗ git in pena:qᷓ; ↄmiſſuʒ fuerit in culpa.Si g̊ ↄmiſſum ẽ in culpa ade a pura creatura:̊ nõ exiget ſatiſfactõneʒz niſi pure creature.ᷓ pura creatura poterit ſatiſfacẽ.¶ Itez tota bonitas humani generis eſt finita.quia ipᷣa ẽ crea⸗ ta.⁊ oĩs creatura eſt finita:ergo poſſet inueniri vel crea ri a deo pura creatura ꝑ quã poſſet eſſe recõpenſatõ bo⸗ nitatis amiſſe. ꝙ in aliqua creatura poſſet eſſe equalẽtia bonitatis amiſſe. ꝑ illã potuit fieri reatio. Cötra. ſicut dicũt ſancti:maiꝰeſt de impio facere piuʒ:qᷓ creare R, . 6 „ celũ ꝛ terrã. Sed ꝑ lapſuʒ bũani generis omnes cecide⸗ . rũt in impietatẽ: ̊ ad h̊ꝙ de impus fiant pij: oꝑtz ꝙ in⸗ terueniat maioꝛ actio qᷓ; fuerit creatio celi ⁊ terre. Si S actio maioꝛ nõ põt venire niſi a vᷣtute creatoꝛis om̃ipo⸗ tentis:pʒ ꝙ ꝑ nullzã virtutẽ creature põt fieri bmõi actõ que ẽ reꝑatio hũani generis.q¶ Item anſeł. Neceſſe eſt ꝓ bonitas dei ꝑ incõmutabilitatẽ ſuam ꝑficiat in homi ne qð incepit.l Iteʒ hoc negt fieri vt fiat hoĩis reꝑatio: niſi ſit ꝗ ſoluat deo ꝓ pcto hoĩs aligd maiꝰ qᷓ; om̃e qð pÿ̃⸗ ter deũ ẽ. Ex h̊ ſequit᷑. ꝙ ille qui poterit dare de ſuo ali⸗ quid maiꝰ:q; om̃e qð nõ eſt deus:poterit hãc ſatiſſactio nem facẽ:⁊ non alius.Sed nulla creatura põt dare ali⸗ quid qð ſit maiꝰq; om̃e qð ẽ pᷣter deũ niſi deꝰ ſi olus.qꝛ ni bil ẽ maiꝰomniũ qᷓ ſunt pter deũ niſi deꝰſolꝰ.qᷓ ſolũ hanc ſatiſſactõeʒ põt facẽ ſolꝰ deꝰ:⁊ nõ aliq̃ creatura. Rñ. CLoncedẽduʒ ꝙ; nulla pura creatura põt hanc ſatiſfactõ⸗ nem facẽ.q Ad pᷣmã ratõeʒ in ↄtrariũ dicẽduz ꝙ quãti tas pcti ade debet attẽdi qᷓũ ad iſia tria.ſ qᷓ;tũ ad peccã tem.⁊ qtuʒ ad inoꝛdinatõeʒ peccati.⸗ qᷓtum ad illuʒ in quẽ peccat.Et ꝙ quãtitas peccati debeat attendi ꝑ ↄꝑa tionem ad illũ in quẽ peccat᷑:patet.qm̃ ſi aliquis offen⸗ deret regẽ ⁊ militẽ:plꝰoffendet offendedo regẽ ꝙᷓ militẽ. ⁊ ita quatitas iſtiꝰoffenſe attẽdit᷑ ex ꝑte eiꝰĩ quẽ peccat᷑. his ꝗ̊ modis attẽdit diuĩa iuſticia quãtitatẽ pcti ade. li⸗ cet & pctm ade quãtũ ẽ ex ꝑte peccãtis:fuerit ſoliꝰ creat᷑e tũ peccauit adã ĩ bonũ infinitũ.ſ.ĩ deũ. Itẽ droꝛdinauit 2 req fecit totã hũanã naturã. ᷓ ſm iſtos duos ad minꝰ ẽ petn ade ifinitũ ⁊ trãſcẽdẽs oẽm hũanã creaturaʒ. Si deoʒ ex igẽ ĩ pena quãtũ ↄmiſſuʒ ẽĩ culpa:pʒ ꝙ dz exi⸗ gẽ penã ĩfinitã ꝓ pcto ade. Aut ſi admittat ſi atiſfactionẽ MN 9 * as a E 5 1 ) D 4 4 1 o) .. D To Gz; .. . V 2 ſVan aHn1 29,,Jr P", de „ccrN Peima debz fieri ſatiſfactõ a tali ꝑſona ĩ q ſit infinitũ bonũ:q a qua fit oꝛdinatõ totiꝰhũane nate. Sʒ nulla pura crea⸗ tura ẽ hmõi.⁊ ꝗꝓpt h̊ᷣ de iuſticia nõ fuit vt ꝑ purã creatu⸗ rã ſieret hmõi ſatiſfactõ. 4l Ad ſcᷣm dicendu. q bonitas creature finita ẽ ĩ ſe.tñ ip̃a oꝛdinata ẽ ad infinitũ bonũ. An vo ipm offendit:deoꝛdinata ẽ ab illo:? ẽ rea infiniti mali.Cu ꝗ bonitas creature ſit finita:ptʒ ꝙ nulla crea⸗ tura pura poſſz hũane nat᷑e r̃ſtituẽ illð a q̊ deoꝛdiata ẽ ꝑ Petm.· qꝛ bonitas creature cũ ſit finita: nõ pt recõpẽſare hũane nate bonitatẽ ĩfinitã. Jã igẽ habem?ꝰꝙ ꝑ deũ fieꝛi tebẽt repatio:nõ ꝑ aliquã creaturã purã. MNlembrũ ſeptimũ Robato ꝙ reꝑatio hũani generis ñ poſſit ſieri ſine ſatiſtactõe.⁊ ꝙ ñ poſſit fieri ꝑ ho minẽ puꝝ.nec ꝑ creaturã aliã:oñdẽdũ eſt ꝓ debeat fieri ꝑ hoĩem deum. Ad qð ſic obijcit᷑. Eiuſdẽ vᷣtutis ẽ creare ⁊ recreaꝛe.ſ. vᷣtutis ĩfinite & ſic ĩ creatõe nõ intcidit aliqd mediũ.nec vnit᷑ de i cre⸗ ando alicui create: ꝙᷓ nec ĩ recreãdo vniet᷑ alicui creat᷑e. nec debẽt cadere actio creature media ad Gᷣ ꝙ recreet hu manũ genꝰ: ꝑ ſe xberet recreare bũanã naturã.ĩ IJtẽ ſolo vbo voluit deꝰcreare oĩa.Geñ.j.Dixit ⁊ facta fũt. ergo ſolo verbo nõ vnito alij debuit reꝑare.õ ergo ſa eg tur ꝙ verbũ caro factũ ſit ad hoc vt homo reꝑet᷑. ¶ Yteʒ anſeł.Mõ eſt ſapiẽs qui nõ vult vitare indecẽtiã cũ poſ⸗ ſit. Sʒ miſeria.moꝛs.ſitis.eſuries.⁊ paſſi bilitas iſia ñ ccẽt diuinã naturaʒ:ꝗ ſi vellet deꝰiſta acciꝑe:diceremꝰ ipᷣm inſipientẽ. Sed iſta ↄcomitãt᷑ hũanã naturã.ꝗᷓ non xcet tcũ vt accipiat ⁊ vniat᷑ hũane nature ad hoc ſa⸗ ti faciat p peccato hoĩs.Et hoc ẽ qð dicit anſeł.ponen⸗ dopinionẽ infideliũ.Si dicitis ꝙ hec omnia nõ potuit facere deꝰſolo iuſſu:quẽ cũcta creaſſe iubẽdo dicitis:re⸗ pugnatis vobiſmetipᷣis.qꝛ impotẽtem ipᷣm facitis.Ecce ſuꝑ h̊ fundat᷑ ſcdᷣa obiectõ.Deinde dicit.aut ſi fatemini qꝛ potuit:ᷣ nõ voluit niſi hoc mõ.quõ ſapiẽteʒ poteſtis eum oñdẽ.quẽ ſine vlla ratõne tam indeceẽtia velle pati aſſeꝛitis? Cõtra.Si de?ſolo vᷣbo ⁊ ſolo iuſſu liberalſet hũanã naturã. ̊ liberaſſet eã ꝑ potentiã ſuã ſine ſatiſſa⸗ ctione ↄmiſſi:ᷓ dimiſiſſet pcẽm hoĩs impunitũ. h̊ aũt eſt ĩpoſſi bile:q̊ ñ debebat liberare genꝰhũanũ ꝑ potẽtiã ſo⸗ lam.nec ꝑ ſolũ iuſſuʒ. O. aũt deꝰnõ debuit peccatuʒ di⸗ mittere inpunitũ ptʒ. quia ſicut deꝰnõ poteſt facẽ malũ ita nec põt facere aliquid inoꝛdinatũ. Sed peccatũ inoꝛ dinatũ nõ dimittit᷑ niſi ſatiſfactio vel pena ſequat᷑.ſicut dicit anſeł.q̊ non debuit dimittẽ petm ſine ſatiſfactõne. Itẽ deeꝰnõ debebat ſatiſfacẽ licet poſſet.ſolꝰ aut bomo inter creatuꝛas oẽs debebat ſatiſfaceꝛe:ſᷣ nõ põt ꝓgt quã titatẽ pcti. ̊ neceſſe ẽ ꝙ ſatiſfaciat deꝰꝗ põt: ⁊ hõ q dz. cebẽt ſatiſfacẽ deꝰhõ ⁊ nõ ſolꝰdeꝰ:nec ſolꝰhõ.⁊ hoc qð dicit anſeł. Mon põt facere hanc ſatiſfactõeʒ niſi deus. nec eandẽ niſi homo.alioquin nõ ſatiſſaceret bomo.Si ergo ↄſtat ꝙ neceſſe ẽ hoĩez reꝑari:nec hoc valet eſſe niſi fiat pᷣdicta ſatiſfactio:quã non poteſt facere niſi deꝰ: nec e bet niſi hõ: neceſſe ẽ igit᷑ ea faciat deꝰhõ. Itez ad hoc ꝙ ſit ſatiſfactõ pᷣdicta oꝑtet ꝙ ſit ab illo qui poſſit:⁊ ab iloꝗ debet. Sʒ H̊ nõ põt inueniri nec in ſolo deo nec in ſolo hoĩe niſi vniat᷑ deꝰhomĩ:qꝛ e poteſt ſed nõ debʒ homo pᷣo debʒ ſ̊ nõ põt.ꝗᷓ oꝑtet ꝙ ille faciat hanc ſatiſfa ctionem q ſit hõ des. nõ aliꝰ? aliꝰ.⁊ hoc ẽ qʒ dicit anſetł. Si nõ ſit idẽ deꝰ qð ⁊ hõ:impoſſibile ẽꝙ ambo nõ faciãt qð fieri neceſſe ẽ.ſ.repatõeʒ hũanã.i ã ceꝰ nõ faciet:qꝛ nõ debet. nec hõ:qꝛ nec põt.vt ergo hoc faciat deꝰ hõ:ne⸗ ceſſe ẽ ipᷣm eſſe ꝑfectũ hoĩeʒ pfectũ deũ. qui hanc ſatiſfa⸗ ctionem facturꝰeſt. ð ↄcedenaũñ eſt. ꝙ hãc ſatiſfacti onem requirit neceſſitas iuſticie: vt fiat ꝑ deũ vnitũ hũa ne nature. 4 Ad pmã ratõeʒ in ↄtrariũ dicẽdũ.ꝙ nõ eſt ſile oĩno de actu creatõis 2 recreatõis.ã actꝰ creatõ⸗ nisẽ ſolũ ꝑ ratõez potẽtie.a cum illa potẽtia ſit infinita ⁊ cauſa ſui operis non exigit aliquam creaturã medioʒ Siidz QA Uens- — — D 4 N n E R —ν 1 ache P (2 13 ANi 9 1 XN in creãdo:ĩmo ſ̊ repuãret ſũme potẽtie:ꝙ opaꝛet᷑ ꝑ me⸗ diũ aliqð:quãtũ ẽ ð rõe potẽtie:q ſi exigẽt creatuꝛa me dia: iã nõ eẽt tota cauſa ſue oꝑatõis.⁊ ꝓpter h ĩ creatone rerũ nõ oꝑatꝰ ẽ deꝰ ꝑ creatura bũanã mediã.Recreatio aũt nõ ſolũ ẽ ꝑ ratõeʒ potẽtie:ſᷣ cũ h̊ ꝑ ratõeʒ iuſticie.qꝛ in recreatõe agit᷑ de dimiſſione pct᷑i:ad quã de iuſticia ſe uit᷑ ſatiſfactõ.ſic ꝓbatũ ẽ ſuꝑiꝰ.⁊ qꝛ hac ſatiſfactõeʒ pẽ facẽ deꝰpᷣ nõ tebʒ de ſe:eã debz hõ ſᷣ nõ põt. ꝓpter H oꝑtz recreatõne vniat᷑ deꝛhũane nature.Et ꝑ h̊ ptz rñ.ad ſcoᷣm. 4! Ad terciũ dicẽdũ.ꝙ de penalitates ñ aſſumplit ſine rõe:ſ ſũma rõe ⁊ altiſſimo ↄſilio ſapie dei.vñ dic an ſekł. Moõne videt᷑ ſatis neceſſaria rõ cur h̊ deꝰ facẽ q; dixi⸗ mus debuit. qꝛ hũanũ genꝰ tãpᷣcioſuʒ opꝰeiꝰoĩno ꝑieꝛat nec decebat vt qð deꝰ de homie ꝓpoſuerat:penitꝰãnihila ret᷑.nec eiꝰ ꝓpoſitũ ad effectũ duci poterat:niſi genꝰhũa num ab ißo creatoꝛe ſuo taliter liberaret᷑. Jam babe⸗ mus ex pᷣdictis.q ꝑ boĩeʒ deũ debet fieri reparatõ bũa⸗ ni generis ⁊ ſatiſſactio peccati. — Nueſtio ſecũda de cõne nientia incarnationis xpᷣi. Equitur de ↄueniẽ tia incarnatõis.circa quã inqrẽda ſunt iſta. Pꝛĩo de ↄueniẽtia incarnatõis po ſita natura lapſa. Deinde de ↄueniẽtia incarnatõis: ſi nõ fuiſſet natura lapſa. Itẽ qtuʒ ad pᷣmũ qrit᷑ in ᷣmis de ↄueniẽtia ĩcarnatõis a pte vnibiliũ ĩ generali. SBeinde a ꝑte vnibiliũ in ſpali. Pꝛimo q̃rit᷑ vtrum diuĩa natura⁊ bũana ſint vnibiles adinuicẽ. Scðo ĩ ſpãli vtꝝ diuĩa natura ſit vnibilis bu ne nature. Tercõ vtꝝ abſtractis ꝑſonis ſit vnibil diuia natura. Quarto vtzꝝ ſit vnibilis ĩ vna ꝑſona tm̃:vł etiã in pluribo ꝑſonis· Quinto dato ꝙ ĩ vna tĩ q̃rit᷑ ĩ qᷓ.Sex to ex ꝑte huane nature q̃rit᷑ de vnibilitate ꝑ ↄꝑa tõez ad naturã ãgelicâ. Septio de vnibilitate ꝑ ↄꝑatõʒ ad oẽm aliã creaturaʒ. Octauo vtꝝ bũanitas aſſumpta debeat eẽ nr̃i generis.Qono vtꝝ hõ ille debuit eẽ adã.Decimo vtꝝ hõ ille debuit plaſmari ꝑ viã generatõnis. Vndecĩo vtꝝ ↄneniẽs fuerit eductio carnis xp̃i de viro 1 muliere. Duodecio vtꝝ ↄueniẽtiꝰeducat᷑ xrpᷣi caro ð viro qᷓ ð mu liere vel ecõuerſo. Tredecio de ↄueniẽtia incarnatõis ſi nõ fuiſſet natura hũana lapſa ꝑ petm. 7 Mlembrum primũ KRimo &ᷣ qrit᷑ in geneꝛali vtꝝ diuĩa natura 2 hũana ſint vnibiles adinuicẽ. Aug.ĩ li. de aĩa ⁊ ſpũ.Silhia gandẽt ſilibo.Ex h̊ em eſt coꝛpꝰvnibile aĩe.qꝛ infimũ aiĩe.ſ.fantaſ⸗ ma vł fantaſticꝰſpũs:a ſupᷣmũ coꝛpꝑis.ſ.ſenſualitas ſilia ſũt.ᷣcũ nata diuia ⁊ hũana ſint ſiles.cũ ſit hõ ad ima⸗ ginẽ dei factꝰ: ptʒz ꝙ ſũt vnibiles.4 Itẽ aug. in li. de aĩa 7ſpũ.Sic ſupᷣmũ aĩe.ſ.intelligẽtia ſiue mẽs.imaginẽ et ſilitudinẽ gerit ſui ſuꝑioꝛis.i.dei.vñ eiꝰſuſceptiua eẽ po tuit ⁊ ad vnionẽ ꝑſonalẽ:ſic ſupᷣmũ carnis.ſ.ſenſualitas aiĩe gerẽs ſilitudinẽ ad vnionẽ ꝑſonalẽ eiꝰ eẽntiã ſuſciꝑe põt. Silis ̊ ẽ ↄ ꝑatõ qᷓtũ ad vnibilitatẽ mẽtis q ẽ ſupꝛe⸗ ma ꝑs aĩe ad den.a ſenſualitas qᷓ ẽ ſumũ caꝛnis ad ani mã.ſic ꝗ̊ᷓ ſenſualitas carnis nat᷑alit ẽ vnibilis ipi aie vni one ꝑſonali:.ita natali oꝛdie aĩa hũana erit vnibilis do vnione ꝑſonali. Cõtra. Oia vnibilia ſũt ſiłia. Sʒ oĩs ſilitudoẽ ſᷣm aliquã foꝛmã cõem: oĩa vnibilia hñt ali⸗ quã foꝛmã cõem. Sʒ nõ ẽ acciꝑe aliqꝗd cõe dei ⁊ hoĩs:ſi⸗ ue creatoꝛis ⁊ creat᷑e.nec ĩ genẽ nec ĩ ſpẽ:&̊ nõ eſt acciꝑe aliquo mõ ſiłitudinẽ int vũ ⁊ hoĩeʒ. nata diuĩa ⁊ hu/ mana nõ ſũt vnibiles. ꝗ Scðda rõ ad idẽ. Mulla inter qᷓ eſt penitꝰdiſtãtia ĩpꝛopoꝛtõnabitł᷑ ſũt vnibilia. Sʒ crea⸗ toꝛ ⁊ creata ſũt hmõi:ꝗꝛ diſtãtia ẽ int᷑ hec infinita ſic in⸗ ter finitũ ⁊ ĩfinitũ:q̊ nullo mõ ſũt vnibilia. Rñ.dicẽdũ ꝙ ſilitudo dupłꝛ attendit᷑ int aliqᷓ. Nut fm foꝛms cõem — pticipatã abilł: 2 H mõ nõ ẽ ſilitudo aliq int᷑ naturã di⸗ uinã 7 hanã creaturã. Uel m ↄueniẽtiã ꝓpoꝛtõis vni⸗ ad alten: 2 B dupłꝛ. VUno mõ ↄꝑando duo ad terciũ:⁊ B mõ iuſiicia increata 2 creata coueniũt.̊ nõ ĩ aliq foꝛma omũi genẽ vel ſpẽ:qꝛ iuſticia increata ẽſuba diuĩa.iuſti⸗ cia vᷣo creataẽ qtitas.ſᷣ ↄueniũt ĩ habitudie ad eũdẽ effe ctum:qui ẽ reddẽ vnicuiq; qð ſuũ ẽ. Alio mõ attẽdit᷑ hec ſilitudo ↄꝑando vnũ ad alteꝝ.vt ſi dicã. Deꝰ ẽ bonꝰ:cre atura ẽ bona. bonitas increata ẽ bonitas ꝑ eẽnti az. l. ipe ꝰ. 7 ad bãc oꝛdinat᷑ bonitas creata. Hoc ̊ qð dico oꝛ⸗ dinari ad illã: facit aueniẽtiã ⁊ ſilitudinẽ bonitatis cre⸗ ate ad increatã. tñ ẽ dicẽdũ. ꝙ bonitas increata ſit ſilis bonitati cꝛeate ̊ ecõuerſo:qꝛ nunꝙᷓ detmĩat᷑ ſiłitu⸗ do reſpectu alicꝰdeterioꝛis: ᷣ reſpectu maioꝛis vel eq̃lis Sicut ̊ domi oꝑe ſilis ẽ domui vel arti in mẽte. eo ꝙ fa cta ẽ ⁊ ducta in eẽ m illã.ᷣ nõ dẽ ecõuerſo ars ſilis do⸗ mui:ita creat᷑a ſilis dẽ creatoꝛi.qꝛ ẽ oꝛdiabilis illi.⸗ nõ ecõnerſo.qꝗ̃ ſititudo attẽdit᷑ ĩ oꝛdie vel habitudie vniꝰad alterã. 2 ex ̊ ſũt vnibiles. ¶ Ad ſcᷣm dicẽdũ.ꝙ q̃dã ẽ di ſtantia eẽntialis rei ad rẽ:⁊ H̊ mõ ĩfinita ẽ diſtatia natu⸗ re diuĩe ad naturã creatã. Alia ẽ diſtãtia reꝝ Fm eẽ oꝛdi nis. 2 hec nõ ẽ infinita cret᷑e ad creatoꝛẽ. ⁊ em iſtã minꝰ diſtat hõ a deo ꝙᷓ aliqᷓ alia creatura: qꝛ vltimuʒ coꝛpꝰ in natura ẽ coꝛpꝰhũanũ ↄmũicãs cũ om̃i coꝛpe ĩ natura. ſi⸗ militer vltima foꝛma in natura ẽ aĩa rõnalis. inde ẽ ꝙ oĩa alia oꝛdinãt᷑ ad hoĩeʒ.⁊ ideo eſt ꝓinquioꝛ deo.⁊ ita eſt ei vnibilis. Membrũ ſecundũ Equit᷑ de ↄueniẽtia incarnatõis apte vni⸗ biliuʒ ĩ ſpãli.Et q̃rit᷑ vtꝝ natura diuĩa ſit vnibił bũane. Ad qð ſic obijcit᷑. Om̃e vni tum ẽ termĩatũ. ome vnibile ẽ termiabile Sed nullũ infinitũ ẽ termiabile: ꝙᷓ nullũ infinitũ eſt vni bile. Sʒ nata diuĩa ẽ infinita: ipᷣa nõ ẽ vnibilis.4¶ Si dicat᷑ ꝙ nata diuĩa ĩ ſe ↄſiderata nõẽ terminabilis h̊ ßᷣm ꝙ cauſa:qꝛ cauſa quodãmõ termĩat᷑ ad ſuũ effectũ.Con⸗/ ira. ᷣm ꝙ cauſa ẽ ĩ rõe potẽtie:ſeqt᷑ & ꝙ potẽtia dei ſit ter minata. qð ẽ falſuzʒ. 4 Iẽ om̃e vnibile ẽ potẽtiale reſpe⸗ ctu vnionis. Sʒ ome potẽtiale ẽ imꝑfectũ ĩſpectu maio⸗ ris ꝑfectõis. Si oĩs imꝑfectõ relegat a eo. ð̊⁊ vnibi⸗ litas. Cõtra. Gei potẽtia ẽ in oẽm actũ:ꝗ nõ ponit in⸗ oꝛdinatõʒ vel defectũ. Si vniꝛe nõ ponit inoꝛdinatõeʒ vel defeciũ:̊ diuĩa potẽtia põt ſibi vnire hũanã naturã qꝛ h̊ qð ẽ vnire ſibi nõ ponit defectũ actꝰvel inoꝛdinatõʒ pͦ ſũmã ꝑfectõez 1 oꝛdinẽ. PRñ. Infimitũ dẽ duplꝛ. l. qð nec finit aliquid nec finit᷑ ab aliquo.⁊ ſic ẽ diuia eẽn tia infinita ab et᷑no m ſe.qꝛ ſic nõ finit nec finit᷑ ab aliquo Vel dicit᷑ infinitũ:qð non finit᷑ ab alio ſᷣ finit aliud. B mõ dicit᷑ infinita ᷣm ꝙ ad ipᷣazʒ oꝛdiat᷑ creatura. Et iſta diſtinctõ habet᷑ ex habitudie huiꝰ pᷣpoſitõis in: addite ꝑ opoſitõez ei qð ẽ finitũ:q ponit dre abnegatõz finiti in⸗ q̈tuz ſiniẽs:vel finiti inqtuʒ finitũ. Eſt em̃ dicere diui⸗ nam eẽntiã finire creaturas inꝙᷓtuʒ ab ipᷣa ſunt vt a pᷣn⸗ cipio:⁊ inqᷓtuʒ ad ip̃am oꝛdinãt᷑ vt ad finem. 2 ſunt ßm ipaz. 1z ſic dic Crimegiliꝰ. Diuina eẽntia ẽ ſic ſpeꝛa i⸗ telligibilis. cuiꝰ cẽtrũ ẽ vbiq; circũfeꝛẽtia vᷣo nuſqᷓ. Inq⸗ tum em̃ diuina eẽntia ↄſiderat᷑ vt res ĩ ſe: ꝑfecta eſt.cuiꝰ nõ eſt acciꝑe finẽ bonitatis.⁊ ſic ↄſiderat᷑ vt circũferen⸗ tia:cuiꝰnõ eſt acciꝑe finẽ nec pncipiũ:p̊ eſt extra oĩa.·ſicẽ bonitate dei. Vel põt ↄſiderari vt ẽ in creatura finiẽs ipam a limitãs ⁊ deducẽs.ꝛ ſic dicit cẽtrũ.qmia ſicut cẽ/ trum finit lineas ? ab ipo linee deducũtur:ita creatoꝛ fi nit creatas ⁊ limitat 2 deducit eas.4¶ Ad ſcoõm vᷣo.ſ.om ne vnibile ẽ potẽtiale reſpectu vnionis ⁊c̃.dicẽdũ ꝙ du⸗ plex ẽ potẽtia.ſ.actina ⁊ paſſiua.Si loquamur de potẽ⸗ tia paſſiua: ſic verũ eſt ꝙ natura diuina nullo mõ eſt vni bilis. qꝛ qd eſt vnibile hoc mõ eſt potẽtiale reſpectu ma⸗ ioꝛis ꝑfectõis. quia ergo nõ ẽ potentiale:q; potentia dei pficiat ex actu incarnationig. ꝓpter hoc non eſt ponere ++ — ☛ r — . i it NLueſtio ſm viã iſiã diuinã naturã vnibilẽ. Si aũt loqmur de po tentia actiua.ſic nata diuia ẽ vnibilis hũane:qꝛ in deo ẽ potẽtia actiua vt ſibi vniat naturã hũanã.vnibile igitur dẽ de nat᷑a diuĩa ſᷣm potẽtiã actiuã.ſ.ꝙ poſſit ſibi vnire naturã creatã. De nata vᷣo hũana dẽ ᷣm potẽtiam palſ⸗ ſiuã:eo ꝙ poſſit vniri.⁊ ĩ h fuit ſi uma oſtẽſio manileſta tio ſue potẽtie. Ponat᷑ em ꝗ; nõ poſſit vniri actiue nate hũane.h̊ nõ diceret᷑ eẽ ꝑfectõis ĩ deo. Et ſic ↄcedẽdũ ẽ ꝙ natura diuina ⁊ humana ſunt vnibiles. Membrum terciũ Oſtea querit᷑ vtꝝ abſtꝛactis ꝑſonis ſit vni bilis diuia natura?⁊ oſtẽdit᷑ ꝙ nõ. Suppo nimꝰem̃ ꝙ vnio ĩ diuĩs ſit ſubalis:⁊ nõ ac cidẽtalis. Sʒ oĩs vnio ſubalis ẽ nature vł pſone: qꝛ ĩ ſuba diuia nõ ẽ rexire niſi naturã vel rẽ nat᷑e Res vᷣo nate ẽ ꝑſona:vbi ↄtigit reꝑire ꝑſonã.vnio &̊ ſub ſtãtiał erit ĩ nat᷑a vłi ꝑſona. Si igit᷑ diuĩa nat᷑a vnit bu mane:h̊ erit vłĩ vnitate nate.vł ꝑſone.ſ̊ ꝑſone nõ:qꝛ iã poſitũ ẽ ꝙ ꝑſone ſũt abſtracte.Cũ q̊ vnio ſuſponat ens: erit illa vnio ĩ vnitate nate.ꝗ cũ h̊ ſit ĩpoſſibile.ſic h ita mõſtrat᷑:ñ vniet᷑ diuia nata hũane iĩ vnitate nat᷑e nec ꝑ⸗ ſone.vt pʒ ex dictis ̊ nullo mõ ẽ vnibił abſiractis xſois Ad idẽ euidẽtiꝰargu.anſeł.Si vniꝛet᷑ diuĩa nata hbũa ne ñ abſtractis ꝑſomis: aut ipᷣa diuia nata mutabit᷑ ĩ bu manã:aut ecõuerſo.aut fiet tercia nata ex ilł ptꝰ vnionẽ vel ſaltẽ fiet vtraq; vnio ĩ alia nat᷑a. Lerciũ ? ipoſſibile qꝛ ex h ſeqꝗt᷑ ꝙ diuĩa nata ſit poſſibilis ad vlterioꝛem pfe ctionẽ. Itẽ ſeqret ex G̊ ꝙ eẽt aligd: qð neq; eẽt creatũ ne⸗ qʒ icreatũ.ſ.id terciũ.Siłꝛ duo pᷣma ſũt ĩpoſſibilia. Aut eẽt dicẽ ptꝰvnionẽ nata diuia ẽ hũana 2 ecõuerſo:q̊ᷓ non fiet vnio ĩ nata. Silꝛ nec i ꝑſona:cũ ponãt᷑ eẽ abſtracte. igit᷑ abſtractis ꝑſonis ⁊c. ¶ Si dicat hᷣ ſit veꝝ de pſo⸗ nis ĩcreatis:vñ nõ fiet vnio ĩ ꝑſona ĩcreata.ſᷣ ĩ ꝑſona cꝛe ata ſicut ĩ hoĩe aliqͥ. Cõtra.nibilominꝰadhuc ſegt᷑ incõ⸗ ueniẽs.ſ.ꝙ diuĩa nat᷑a ſit poſſibilis ad maioꝛẽ ꝑfectõezʒ. ita eẽt materialis reſpectu vnitatis cꝛeate.Redit g ad idẽ qdð pꝛiꝰ.¶ Si dicat᷑ ꝙ illa ẽ talis enio ſiẽ accidentis ⁊ ſubiecti:qꝛ hũana nata ĩ illa vnione degenerat in acci dẽs. qꝛ om̃e qð aduenit rei pꝰeẽ ↄpletũ:tenet modũ ſiue naturã accidẽtis. Lalis aũt ẽ hũana nata reſi pectu diui ne ĩ illa vnione. Cõtra. Abicũq;ẽ vnio ſubiecti ⁊ accidẽ tis:accidẽs trãſit ĩ vnitatẽ ſubiecti:ita ꝓ ẽ vnũ nũero cũ ipᷣo.vt albũ ⁊ ſor.cũ dẽ ſor.albus.q̊ ᷣm q̊ hãana natuꝛa traãſiret ĩ vnitatẽ nat᷑e diuĩe:qð ẽ ĩpoſſibile.¶ Pꝛet ea ſe queret᷑ ꝙ diuia nata eẽt ſubiectũ reſpectu hũane.qð ite⸗ rũ ĩpoſſibile eſt. An opoſitũ ſic. abſtractig ꝑſonis ad⸗/ buc intelligit᷑ diuĩa eẽntia:2 intelligit᷑ ĩ ĩa om̃ipotẽtia ſiue ſũma potẽtia:ſapiẽtia ⁊ bonitas. Sʒ nõ ẽ omipotẽ⸗ tia niſi diuia eẽntia poſſet ſe vnire hũane: gͤlſi remaneat in ipa om̃ipotẽtia:ptʒ ꝙ abſtractis ꝑſonis põt ſe illi oni re.⁊ ita ẽ adhuc vnibilis. Itẽ remanet ſcin q̃ ſcit ſuam om̃ipotẽtiã:⁊ ſua bonitas q nõ vult dimittẽ perire crea⸗ turã hũanã.hec aũt ſufficiũt ad illã vmionẽ 7 faciũt ipᷣaʒ gabſtractis ꝑſonis ꝑ intellectũ adhuc ẽ vni bilis diuia eẽntia. Rn. Fm anſel. De ĩcarnatõe vᷣbi Matura dini na ⁊ hũana nõ pñt inuicẽ mutari: ita nee miſceri. vt q̃⸗ dam tercia fiat ex dnabo: qᷓ nec ſit diuĩa nec hũana. Gᷣin ꝑſona ncce ẽ vnionẽ fieri. Dico ꝗᷣ abſtractis ꝑſonis ñ itelligo diuinã naturã poſſe vniꝛi. Et ſi aligs foꝛte poſſz H ĩtellige: ego ñ itelligo. qꝛ ſic dĩc Johᷣ.dama.iij.li.oꝑtzʒ ſcire ꝙ ñ ſm termiatõeʒ nat᷑e vł vſionẽ vl alteratõeʒ vel oↄfuſionẽ caro dñi.i.hũanitas deificata d. 2 ſubdit au⸗ ctoꝛitatẽ theologi gꝛegoꝛij niſſeni. Hoc ñ Fm trãſmutati onẽ nate fit.ſ̊ ſᷣm diſpẽſatiuã vnionẽ qᷓẽ ſᷣm ypoſtaſim: Fm quã igiuiſt ibilꝛ deo vbo vnitaẽ.⁊ eã qẽ iuiceʒ nataꝝ circũ ĩceſſionẽ: vt aimꝰ:⁊ ferꝛi ignitõz. ſi ubdit. Quẽad⸗ modũ eĩ ignitõ ñi traſmutat igmiti naturã ? eã q̃ ignis: b mõſtra 127 ignitũ 2 qð igniuit.⁊ ñ vniꝰſᷣ duoꝝ ẽ demon ſtratiuũ. Pꝛetea dicẽdũ. ꝙ abſtractis ꝑſõis ñᷣ pt ĩtelligi 4 ij. illa vnio: qꝛ nũq; itellectꝰn ĩtelligit naturã eẽ ĩ actu:ni⸗ ſi ĩ re nate.ſiẽ bũanitatẽ eẽ ĩ actu ñ ĩtelligo niſi ĩ habẽte ipᷣaʒ. Silꝛ igẽ nec diuitatẽ ĩtelligo niſi ĩ hñte diuinã na⸗ turq. hñs at illã ẽ ꝑſona vł ypoſtaſ.Cũ igẽ ꝑ rẽ nat᷑e tm̃ ſit itelligibik vniri: ↄſtat ñ pt itelligi vniri ſi abſtraha tur pſõe ſiue res nate ab ipᷣa nat᷑a.qð pleniꝰ ifra videbit᷑ Membꝛũ quartuʒ IYſo ꝙ diuia nata ñ itelligit᷑ vnibił abſtra ctis ꝑſois: ↄnter ẽ q̃ſtõ vtꝝ ſit vnibiłi ꝑſo na vna vł ĩ pluꝛibo ꝑſõis.et ꝙ ĩ pluꝛibo:vr . Siẽ creatõ ẽ opꝰ trinitatis:ita rcreatõ ſi⸗ ue icarnatõ.p̊ tota trinitas vnifoꝛmit ſe hbʒ ad creatõeʒ nec aliqo attribuit᷑ vni ꝑſõe qð ñ alij qtũ ad opꝰcreatõ⸗ nis: ̊ ſilꝛ opꝰr̃cꝛeatõis toti tꝛinitati attbuit᷑.nec magis dz attbui ꝑſone filij ᷓ alij ꝑſõe.̊ rereatõ fetaẽ ꝑ ĩcarna tõeʒ:̊ diuĩa nata ĩ tribo ꝑſõis ẽ ĩcarnabił ſiue ĩcarnata 4 Scda rõ talẽ. ĩ.iij.c.pᷣme di.tcij li.ſentẽ.dic mgr̃. pr ⁊ filiꝰ ſpũſſ.potuert iĩcarnari.ꝗᷓ ptas ad incarnãdũ fuit eis coĩs.q̊ ꝑ aliqð cõe ĩ ipis.Sʒ nihil ẽ cõe ĩ ipᷣis ni ſi eẽntia: eẽntia ĩ pre ⁊ filio ſpũſctᷣo potuit ĩcarnari q̊ ĩ pluribo ꝑſõis pt᷑ fieri ĩcarnatõ.4¶. Itẽ qðcũq; eẽ bʒ diui na eẽntia ĩ nata iĩcreata:pt̃ habẽ i nata creata.cũ poten⸗ tia diuĩa p̃cipue qͥ ad ſuu eẽ ſit intmĩabił. Sʒ ĩ naka in⸗ creata hʒ eẽ ĩ tribo ꝑſonis.qᷓ ĩ nata creata pt eẽ diuĩa eſ⸗ ſentia ĩ trip ꝑſonis.ſᷣ ĩ nata creata ẽ ꝑ ĩcarnatõem ſiue E vnionẽ. in tribo ꝑſonis. Ad oppoſitũ ſic. Oĩs vnio vel ẽ ĩ vnitate nate: vel ĩ vnitate ꝑſone. Si igẽ diuia eẽn⸗ tia vniat᷑ ĩ pluribo ꝑſonis:vel ̊ erit ĩ vnitate nate vel in vnitate ꝑſone.̊ nat᷑e ñ.ſicẽ oñſũ ẽ ĩ alia qſtiõe deducẽdo ad icõueniẽs.ſilꝛ nec ꝑſone.qꝛ vbiẽ plalitas ꝑſonaꝝ ibi nõ ẽ vnitas ꝑſõe.qꝛ vnitas ⸗ płalitas ꝑſonaꝝ opponũt᷑. Si gᷣ vnio diuie nat᷑e cũ hũana termĩat᷑ ad vnitatẽ pſõe pʒ ꝙ ñ pr ei vniri ĩ pluribo ꝑſõis.⸗ Itẽ diuerſas ploõas eẽ vnã eãdẽq; ꝑſonã ĩ vno eodẽq; hoĩe:hH negt ĩitelligi. ſiẽ dic anſel.qꝛ ibi eẽt Tpugnãtia intellectuũ.ſ̊ ſi diuia eẽn⸗ tia ĩtelligat᷑ ĩ pluribo ꝑſõis eẽ vnibił nat᷑e hũane.eẽt tũc itelligẽ plures ꝑſõas eẽ vnã. cũ h̊ ſit ĩpoſſibile. pᷣmũ ẽ ĩpoſſibile.NDedia pbat ſic.ſ.ꝙ ſi diuia eẽntia vniret᷑ĩ pluribo ꝑſõis.iĩtelligerẽt᷑ ꝑſõe eẽ vna inqtũ illa nata ĩ q̃ fieret vnio triũ ꝑſonaꝝ ĩtelliget᷑. vt ĩ atbomo.vłſiẽ indi uiquũ.nõ vt ſpẽs. vñ ſi trinitas ꝑſonaꝝ aſſumẽt hoĩem vl hũanitatẽ.illa hũanitas ñ eẽt coĩs vtſi pẽi.ᷣ vt indiui dui. Illð at᷑ indiuiduũ aut ẽ ꝑſõa.aut ñ.⁊ cũ ſit ronalis nat᷑e ĩdiuidua ſba.ẽ ꝑſõa. &̊ eẽt ĩtelligẽ plures ꝑſonas eẽ vnã.qð negꝗt ĩtelligi ̃m anp.Et h̊ẽ qð dic anß. Si hõ vnꝰcũ pluribo ꝑſonis ẽ vna ꝑſona.ncce ẽ plures ꝑſonas qᷓ alie ſũt. ad ſeinuicẽ eẽ vnã eãdẽq; ꝑſonã.4. Itẽ ĩpoſſibi le ẽ diuerſaꝝ ꝑſonaꝝ ꝗpꝛietatũ eadẽ eẽ collectõeʒ. Sʒ ſi plures ꝑſõe diuie aſſumerẽt vnũ eũdẽq; hoĩeʒ. eẽt diuer⸗ ſaꝝ pſõaꝝ ꝓpetatũ collectõ. ill eſt ipoſſibile.¶ Itẽ ſi pr ⁊ ſi.⁊ ſpuũſſ.aſſũpſiſt ſent h idiuiquũ ihs.tũc qᷣcũq; eẽt ꝓpᷣetas eꝰ.eẽt ꝓpetas pr̃is ⁊ fi.⁊ ſpũſ.ſ.ſ̊ᷣ ꝑ vnionẽ ipiꝰ ad ꝑſonã pr̃is i vnitatẽ ꝑſõe ppᷣetas ihu ꝓpᷣetas pſone pris. ihs ẽ ꝑſoa generas. Itẽ ꝑ vmionẽ eiuſdẽ ad filiũ ẽ ꝓp̃etas eꝰ ꝓpetas ſilij.̊ ihs ẽ pſõa genita. Silꝛ ꝑ vnio⸗ nẽ ad ſpm̃ſctm ẽ ꝑſõa ꝓcedẽs. Cũ ꝗ̊ ꝑ vnionẽ ad quaͤlibz ꝑſonã hẽut ihs ppᷣetate cuiuſlibʒ ꝑpſõe.2 qlibʒ ꝑſõa coĩcʒ ꝓpyetates ihu.ſeqt᷑ ncẽrio ꝙ ꝓpᷣetas cuiullibet pſone ſit pris.⁊ ſilꝛ filij.⁊ ſilꝛ ſpũſ.ſ.⁊ ita erit ibi ↄfuſio ꝑſonaꝝ. Rñ.qm̃ circa iſtã ſaẽtiſſimã matiã nihil ẽ temẽ aſſerẽ dũ. quis anß. dicat.ij. li. cur deꝰhõ. plures ꝑſone nõ pñt vnũ eũdẽqʒ hoĩeʒ aſſumẽ. qꝛ ncce ẽ ĩ vna ꝑſona vnio nem fieri.tamẽ dicẽdũ ſine piudicõ.ꝙ cũ dicit᷑ vnꝰ ⁊ idẽ homo.põt ſuꝓponi vna ⁊ eadem ꝓſona vel vnũ indiuidu um. Differẽtia em̃ ẽ inter indiuiduũ 7 ꝑſonã. Perſona eĩ dic rẽ ſũme diſcꝛetã. vk diſtictã Apꝛietate dignioꝛi.⁊ in⸗ x eſt ꝙ nullo mõ põt vnꝰ2 idẽ homo.qui ſit ꝑſona vł aſ ſumpta in vnitatẽ ꝑſone. aſſumi a tribo perſonis. qꝛ ꝑſo nalitas dignioꝛis pꝛopꝛietatis non poteſt eſſe ex parte humane nature:nec etiã ex ꝑte diuinaꝝ ꝑſonaꝝ: cũ ſint tres ꝑſone. Et ideo relinqꝗt ꝙ a tribo ꝑſonis nõ põt aſſu mi vnꝰz idẽ homo in vnitate ꝑſone. ſicut nec eſt poſſibile tres ꝑſonas poſſe ↄfundi. Si vo vnꝰ⁊ idẽ hõ ſupponat ĩ⸗ diuiduũ.ſ.ↄpoſitũ h̊ ſingłare ex aĩa ⁊ coꝛꝑe.ſᷣm hũc mo dũ poſſet ↄcedi: ꝙ tres ꝑſone poſſent aſſumere⁊ coĩcare vnũ ⁊ eũdẽ hoĩeʒ:vt indiuiduũ.Cuiuſmõi aũt ſit illa cõ mũicatõ: nõ ẽ hoĩs diffinire.¶¶ Ad pᷣmũ ꝗ̊ obiectũ dici⸗ ꝙ ĩ creatõe itelligit᷑ vnũ ſolũ.⁊ illud ẽ actio.ꝛ bhʒz ſe vni⸗ foꝛmiter ad totã trinitatẽ. Sed ĩ incarnatõe duo intelli gunt᷑.ſ.actio ⁊ vnio.qdð ᷓ actõis ẽ in incarnatõe vnifoꝛ⸗ miter ſe hbʒ ad totam trinitatẽ:ſic ⁊ creatõ.vñ ſicut tota trinitas creat: ita tota trinitas oꝑata ẽ incarnatõʒ . Sʒ p̃ter actionẽ adhuc intelligit᷑ vnio vel relatõ ad carnem ratõe cuiꝰſu ꝑadditi.nõ ↄueit fieri in pluribo ꝑſonis.ſi⸗ cut dictũ ẽᷣ.¶ Ad ſcðᷣm dicẽdũ.qꝙ mgfr loꝗt᷑ ĩ ſentẽ.de po tentia incarnãdi pᷣm modũ illũ ꝗ ↄceſſus c. ¶¶ Ad terciũ dicẽdũ.ꝙ illð qð dẽ ſilłꝛ ſe habẽ ⁊c.interpᷣtat᷑ qdĩ adali quid.qm̃ qð dꝛ ĩ pᷣma qdcũq; eſſe ⁊c.̊ eẽ dicit eẽ gd. b eẽ in tribo ꝑſonis ad aliqd ĩ ſcða.qm dicit eſſe relatũ. Membꝛũ quintum Oſtea q̃rit᷑ in q̃ ꝑſona diuĩa natuꝛa ſit vni bilis hane.⁊ qᷓrunt᷑ hic duo. Pꝛimo vtꝝ patri ↄueniat incarnari ſic filio.⁊ ſilꝛ vtꝝ ſpũiſcto. Scdᷣo vtꝝ pr̃i ⁊ ſpũiſcto ſit poſſi bile ĩcarnari:ſuppoſito ꝙ eis ñ ↄgruat opꝰincarnatõis. Articulus pꝛimꝰ D pmũ ſic.videt᷑ ꝙ incarnari ↄueniat patꝛi. Opus incarnatõis fuit oñſiuũ ſũme potẽtie Cum g̈ ſũma potẽtia attribuat᷑ pr̃i: videt ꝙ pr̃i ↄueniat incarnatõ. ꝛ aüt ita ſit. die Joh. dama.iij. li. j. e. Deꝰens ꝑfectꝰhõ fit:⁊ ꝑficit᷑.qð ẽ omniũ nouoꝛuzʒ nouiſſimũ.qdð ſolũ nouũ ſub ſole:ꝑ qð infinita ei vᷣtus oñdit᷑.quid em̃ maiꝰ ꝙᷓ deũ fieri hoĩeʒ:Ex quo relinqui tur ꝙ incarnatõ eſt onſiua ſũme potentie. potiꝰↄuenit patri incarnari qᷓ filio.¶ Itẽ dicit Joh.dama. ꝙ in in⸗ carnatõe monſtrat᷑ ſůma bonitas ? iuſticia.bonitas ꝗ⸗ dem qꝛ nõ deſpexit ꝓpꝛij plaſmatis infirmitatẽ. Sʒz viſce⸗ ra eiꝰↄmota ſũt ĩ ipo cadẽte:⁊ manũ poꝛrexit. Juſticia vᷣo qm bomie victo nõ alio:fecit vincẽ tyrãnũ. mᷣ ſile ſili reſalu auit. Sed oñſio bonitatis ⁊ iuſticie attribuit᷑ ſpi⸗ rituiſcto.ᷓ ſpũiſcto attribuitur incarnari potiuſẽ filio Coõtra. anſek.ij. li. cur de hõ. xj. c. Si quelibz alia ꝑp⸗ ſona a filio incarnaret᷑.eẽnt duo filij in trini tate. filꝰ.ſ. dei qui ante incarnatõem filiꝰeſt:⁊ ille qui ꝑ incarna⸗ tionẽ erit filiꝰvirginis.⁊ erit in ꝑſonis meq̃litas ßm di⸗ gnitatẽ natiuitatuũ. A¶ Item idẽ in eodẽ. Homo ꝓ qͥ erat oꝛaturus. 7 dyabol? quẽ erat expugnaturꝰ: ambo falſa ſiłitudinẽ dei ꝑꝛiã volũtateʒ pᷣſenſerãt.vnde ſi pecialiꝰ quaſi aduerſus filiũ peccauerũt: que vera ſilitudo pr̃is credit᷑ illi.itaq; cui ſpecialiꝰſit iniuria:ↄuenientiꝰattri⸗ buitur culpe vindicta aut indulgẽtia.4. Itẽ idem in eo⸗ tem. Cõueniẽtiꝰſonat filiũ ſupplicare pr̃i:qᷓ alia ꝑſonaʒ alij. ð magis ↄuenit incarnari filio ꝙᷓ alij perſone.Et he ſunt ratönes Anſeł. ¶ Item hugo de ſcko vic. in li. de ſa cramẽtis. Qui aſtutia vicerat:iuſtũ fuit vt nõ foꝛtitudi⸗ ne ̊D pꝛudẽtia vincẽt᷑. vt in eodẽ quo ſe victoꝛ erererat: vi ctus ſterneret᷑.iuxta illud Job.xxxj. Et pꝛudẽtia eiꝰper cuſſit ſuꝑbũ.Cũ ꝗᷓ pꝛudẽtia attribuat᷑ filio:potiꝰↄuenit filio incarnari.4¶ Item aug.in li.de trini. Conueniens nõ erat vt pr̃ ab alio mitteret᷑: qui ab alio nõ erat . Cõue niens aũt fuit vt pᷣmo mitteret᷑ filiꝰ:qui a ſolo pr̃eẽ. De⸗/ inde ſpũſſetus qui ẽ a pre ⁊ filio.pᷣmũ filiꝰvenit vt homi nes liberarẽt᷑:deinde ſpũſſctus vt hoĩes beatificarentur Itẽ aug . i eodẽ. At hoĩes ex deo naſcerẽt᷑:ᷣmo ex ipis natꝰẽ deꝰ. Q ꝗᷓſiuit ĩ terra niſi mreʒ:qꝛ iã habuit patrẽ in celo.opoꝛtuit nos filios fieri ꝑ adoptionẽ ꝑ illũ qui E filiꝰnature.Cũ ad h̊ ſit incarnatõ vi de filijs ire efficia mur filij gre: potiꝰoueit ipi filio incarnatõ. Q cedi mus. 4 Et qð obijcit᷑ de ↄueniẽtia incarnatõis ad patrẽ ratõe potẽtie ⁊ ↄueniẽtia bonitatis ad ſy pm̃ſctm non ar⸗ guit ꝙ incarnatõ ↄueniẽtiꝰ ↄpetat pr̃i ⁊ ſpũiſcto qᷓ ſilio. Eſt em̃ ↄueniẽtia ſᷣm appꝛopꝛiata ⁊ Fm ꝓpꝛia. Cõuenien tia pᷣm appꝛopꝛiata ẽ:q aſſumit᷑ ſᷣm appꝛopꝛiatõeʒ poten tie pr̃i. ſapie ſilio.bonitatis ſi pũiſcto. Cõueniẽtia Fᷣm ꝓ⸗ pꝛia ẽ:q̃ẽ ſᷣm ꝓpꝛia pr̃is ⁊ filij⁊ ſ pũſſcti.q̃ ſũt pat᷑nitas filiatõ. ⁊ ſpiratõ. Faciẽdo aũt ↄpatõeʒ vᷣm appꝛopꝛiata q̃ ſũt potẽtia. ſapia.bonitas ad tripler genꝰopatõis di⸗ uine.ſ. creatõis recreatõis.⁊ glłificatõis.Opꝰ creatõis magis ẽ ꝑtinẽs ad potẽtiã. Recreatõnis vo ad ſapiaʒ. gloꝛificatõis ad bonitatẽ. ſiẽ patʒ ex dictis. Et ita cũ ſa⸗ piẽtia axpꝛopꝛiet᷑ filio:magis adhuc ſᷣin hãc patõeʒ cõ⸗ uenit filio ĩicarnari. IFaciendo vᷣo ↄꝑatõeʒ ſᷣm ꝓpꝛia:ma⸗ gis ↄueĩt ip̃i filio ĩcarnatõ. Qã filio magis pↄueit eẽ fili⸗ um ẽỹ alijs. Et iten ſiẽ tãgit ĩ genologia Luc.iij.q ĩcipit ab adã.qꝗ pᷣmo fuit filiꝰ ꝑ adoptõzʒ:cũ ceciderit ab hac fi liatõe cũ tota poſieritate ſua: oꝑtz redire ad hac ꝑ illũ. cjui ab et᷑no ẽ genitꝰ:⁊ ꝑ illum regenerari.⸗ Q 5dia Johᷣ.dama.ideo dã vt oñdat᷑ ꝙ tota trinitas opata ẽ in⸗ carnatõez filij. vñ ad ̊ deſignãdũ fuit ibi:qð? ſũme po⸗ tentie. ſũme ſapĩe.⁊ ſũme bonitatis.Opꝰ potẽtie fuit oñ ſum ĩ h:ꝙ nouoꝝ nouiſſimũ fuit eleuatũ ĩ vnione cũ dei⸗ tate. Sapientie ſũme opꝰfuit ibi oñſuʒ:eo ꝙ decẽtiſſime recõciliatõ facta fuit. qꝛ ꝑ deũ hoĩeʒz facta fuit recõcilia tio hoĩs ad deũ. Opꝰvo ſume bonitatis qᷓtũ ad ꝑtẽ miſe ricoꝛdie:eo ꝙ ñ deſpexit ꝓpꝛij plaſmatis ifirmitatẽ. qᷓtũ v̈d ad ꝑtẽ iullicie: eo ꝙ ide fuit vincẽs: qui añ fuerat vi⸗ ctus.⁊ qui ante fuerat vinccs:fuit poſiea victꝰ. Et ideo dicit Zoh.j. c. iij. li. monſtrãt᷑ ſimul bonitas ⁊ ſapien tia ⁊ iuſticia potẽtia di. Articułꝰ ſecundꝰ Vppoſito ꝙ pr̃i ⁊ ſpũſct᷑o nõ ↄgruat ĩcarna⸗ ri:vlteriꝰ ẽ q̃ſtio vtꝝ ſit poſſibile pr̃em ⁊ ſpm̃ ſcr̃m incarnari:ſiẽ filiũ.ad qð ſic obijcit.Eo dẽ res imago qͥ ĩ ea ẽ ſilitudo expᷣſſa.̊ cũ exp̃ᷣſſioꝛ ſiłitu⸗ do reſpctu trinitatis ſit in hoĩe ꝙᷓ ĩ ceteris creat᷑is:recte debʒ bõ eẽ imago trinitatis.⁊ ñ cetẽ create. Sʒ eoẽ res vnibik alij ẽ ſilitudo eiꝰ exp̃ſſa:g eo ẽ res vnibit alijꝛq̊ẽ eiꝰimago. Si g hõ eq ẽ imago totiꝰ trinitatis.q̊ᷓ eq̃ vni⸗ bilis ẽ homĩ qᷓibʒ ꝑſona diuiĩa. poſſibile ẽ patrẽ ſpm̃ ſcẽm ĩcarnari.ſiẽ fitiũ.¶l Itẽ cũ caritas q̃ attribuit᷑ ſpũi⸗ ſcto ſit rõ ad ĩcarnatõeʒ: eidẽ attribuẽda ẽ icarnatõ po⸗ tiꝰꝙᷓ filio.vñ math.j. Dð ĩ ca natũ ẽ ꝛc. Suꝑ illud glo. Sola caritas fecit filũ ĩcarnari.Sʒ caritas attribuit ſpũiſcto.̊ c. Ad oppoſitũ pᷣmo li.cur ceꝰ hõ.dic anb. Möolibet incõueniẽs deo ſegt ĩpoſſibile. Sʒ ſi alia ꝑſõa qᷓ filiꝰ icarnaret᷑:ſeq̃ret᷑ incõôueniẽs deo. ipoſſibile ẽ ali am pꝑſonã ꝙᷓ filiũ ĩicarnari. ANedia ptz. Incõueniẽs eĩẽ ceo ꝙ ſit ↄfuſio digtatis ꝑſonaxꝝ. ſᷣ ſi pr ĩcarnaret᷑: eẽt ĩ o ↄfuſio digtatis ꝑſonaꝝ.qꝛ tũc nccio pr̃ dicẽt eẽ filiꝰ ita pr ⁊ filiꝰↄſuſã haberẽt noĩatõez. ¶ 2 & manẽt tꝑali ter diſtictio ꝑſonaꝝ:ſic et nalit.¶ Itẽ ſoli filio ↄueit eẽ filiũ.pri ᷣo ⁊ ſpũiſcto diſcõueniret eẽ filiũ. qꝛ ex h̊ ſeq̃re tur ↄfuſio ꝓpꝛietatũ.Si qᷓ qlibʒ diſcõueniẽtia ĩ di uis eſt iĩpoſſibił. ipoſſibile erat preʒ vl ſpm̃ſctm ĩcarnari:ſen filiũ hoĩs fieri. Rñ.dicẽdũ.qꝙ ẽ poſſe diuinũ dupl?. ſcʒ poſſe abſolute: ⁊ ¶ mõ dz. iij.ſentẽ.qlibʒ ꝑſona potuii i⸗ carnari. Et ẽ poſſe de ↄgruẽtia:⁊ h mõ ſoli filio ↄueit ĩ⸗ carnari. 4 Ad pᷣmũ g dicẽdũ ſᷣm ꝙ dic augu. Eſt ſolum imago ñ ad imaginẽ· ſic filiꝰĩ diuis:ꝗ ẽ imago pꝛis:⸗ nõ factꝰad imaginẽ. Et ẽ imago ad imaginẽſic bõ ꝗẽ ima⸗ go. 1l. ſilitudo expſſa. ⁊ ẽ ad imaginẽ.ſ.exẽplar diuinum. Et aliꝗd ẽ ad imaginẽ tm̃⁊ nõ inago:ſicut i rratõnalis creatura.qꝛ nõ ẽ ſilitudo dei exp̃ſſa.a tñ eſt facta ad exẽ plar diuinũ: a in eſſe deducta. Homo ergo gerit in ſe ſi⸗ — militudinẽ dininã exp̃ſſam. Et hec exp̃ſſio poteſt eſſe y⸗ tum ad potẽtiã: vel qᷓtuz ad eſſentiã naturam. Rtuin Nueſtio ad potẽtiã ſicut dicit ang. ꝙ in ſuꝑioꝛi ꝑte aĩe.ſ.mẽte eſt homo imago trinitatis qtuʒſ.ad potẽtias: que ſũt in⸗ telligentia.memoꝛia.volũtas. Scdm boc dico ꝙ homo eſt eque imago trinitatis totiꝰ. Elel põt eẽ illa expᷣſſio qᷓ tum ad eẽntiam ? naturaʒ:⁊ ſm hoc non dicitur hbomo eque eẽ imago totiꝰtꝛinitatis.ſ̊ magis filij:qꝛ bõ ſᷣm eẽn tiam eſt ens ab alio:⁊ ab eo aliꝰ. Habet ꝗ̊ ptatẽ ꝓducen di ex ſe ꝑſonã. Pater aũt eſt ens nõ ab alio:a quo ẽ aliꝰ Soũl.ſ. eſt ens ab alio vel alijs.nõ tñ ab ipᷣo aliꝰ.INiliꝰ eſt ens ab alio:⁊ a quo aliꝰ. Homo igit᷑ ſm ꝓpꝛietatẽ ꝑ⸗ ſone nõ ↄfigurat᷑ patri:in quo non inuenit᷑ ꝙ ſit ens ab alio. Silꝛ nec ſpũiſcẽo:qꝛ non inuenit᷑ ꝙ ab ipᷣo.ſ.ſpũ.ſ. ſit alius.̊ hoc totũ inuenit᷑ in filio:⁊ ideo m agis ↄpetit ꝙ ſit vnio ᷣm ↄfiguratõeʒ ad ꝓpꝛietatẽ ꝑſone filij:qᷓ Fm ↄfiguratõeʒ ad ꝓpꝛietatẽ ꝑſone alterius.⸗ Ad aliud di cendũ.ꝙ in incarnatõe duo ſunt.ſ.actio ⁊ relatio. Si g loquamur ⁊x actõne:dico ꝙ illa ↄuenit toti trinitati.qꝛ tota trinitas fecit incarnatõeʒ. Camẽ ſᷣm appꝛopꝛiatõʒ Fm qð dicit᷑ ꝙ potẽtia attribuit᷑ patri.ſapia filio boni⸗ tas vel caritas ſpũiſcto. dicendũ. ꝙ magis attribuit᷑ il⸗ la actõ incarnatois ſpũiſct᷑o qᷓ; alteri ꝑſone:qꝛ amoꝛ fuit q̃ſi motiuũ dei ad incarnatõeʒ.ſ.ne periret genꝰ hũanũ. amoꝛ do attribuit᷑ ſpũiſcto:⁊ ideo dicit᷑ xpᷣe natꝰ eſt ⁊ ↄceptus eſt de ſpnͥ.ſ.Sed ratne relatõis dico ꝙ ſoli fi⸗ lio debet attribui incarnatõ.quia q;tum ad vnionẽ ma⸗ gis inuenit᷑ ↄfiguratio nature humane ad ꝑſonam filij. ad aliquã aliã ꝑſonã. Mlembꝛum ſextũ Oſtea querit᷑ de vnibilitate ex ꝑte huma⸗ ne nature.cũ habitũ ſit de ea ex ꝑte dinine nature. Et pᷣmo q̃rit᷑ de ea ꝑ ↄꝑatõʒ ad na turã ãgelicã.que.ſ.natura ſit vnibilioꝛ di⸗ uine nature.vtꝝ hũana vel angelica.4. Ad qð ſic Iſið. in li.de trini.Quãto ſubtilioꝛ ẽ natura:tanto pleniꝰ aſ⸗ ſiſtit ad ſilitudinẽ diuine vnitatis expꝛeſſa.Sed natura angelica ſubtilioꝛ eſt ꝙᷓ; hũana:ꝗ̊ᷓ magis eſt ad ſiłitudinẽ diuine nature ꝙ; hũana. ſi ̊ eo ẽ vnibilitas quo ſilitudo natura angelica magis ẽ vnibilis diuine nature q; hũa⸗ na.4 Item angelꝰſimplicioꝛ eſt qᷓ; aĩa.qꝛ angelꝰ ſiue in⸗ telligẽtia eſt ſubᷣa ſpũalis coꝛpoꝛi non vnibilis.Sed aĩa rõnalis licet ſit ſuba ſpũalis:coꝛꝑi tñ eſt vnibilis:q̊ ẽ cõ poſitioꝛis nature qᷓ; angelꝰ. diſſimilioꝛ ẽ diuine ſimpli citati ⁊ magis diſtans ab ea qᷓ; angelꝰ:q̊ minꝰ ẽ vnibilis diuine nature. Ado hoc rñdent quidã ꝙ angelꝰ non eſt adeo vnibilis diuine nature ſicut hõ.qꝛ hõ in ſe repᷣſen⸗ tat totalitatẽ diuini exẽplaris:angelꝰaut nõ.qdð ptʒ.qꝛ ĩ eremplari ẽ reperire ratõem vel ydeã nature coꝛꝑalis ⁊ ſpũalis.qꝛ eſt exẽplar rei coꝛꝑalis ⁊ ſpũalis.Sʒ in ãge⸗ lo eſt tm̃ natura ſpũalis.in hoĩe vo eſt natura coꝛꝑalis ⁊ ſpũalis:⁊ ita hõ expᷣmit totã ratõeʒ diuini exẽplaris. angelꝰ aũt nõ. Et ideo magis eſt vnibilis qᷓ; ãgelꝰ.¶ Cõ tra.dyoni.in li.de diuinis noĩbo.c.iiij. AUngelꝰeſt imago 2 manifeſtatõ nõ apꝑentis lumĩs:⁊ ſpeculũ ꝛc.totam ſi poſſibile eſt:recipiens ſpeciẽ. Et apellat ibi ſpecieʒ foꝛ⸗ mam exemplarẽ.ſ.ſapientiã diuina:quã ipᷣe angelłꝰreci⸗ pit ſᷣm poſſibilitatẽ ſuã:ſicut ſpeculũ recipit ſpeciẽ rei. S angelus eſt magis vnibilis m totalitateʒ exemplaris: qua magis repᷣſentat qꝙᷓ homo.. Item pꝛimo ecci. Pꝛi⸗ mo om niũ creata eſt ſapiẽtia.Hoc nõ põt intelligi de ſa pientia increata:qꝛ ipᷣa nõ eſt creata. hoc in telligit de natura angelica:que dicit᷑ eẽ ſapientia. Sed qð pꝛimuʒ omniũ creatũ eſt:imediatiꝰſe habet ad pꝛincipiuʒ.⁊ qð ĩmediatiꝰſe habet ad ipᷣm:vnibiliꝰ eſt ipi.̊ᷓ angelus cuʒ imediatiꝰſe habet ad ipᷣm:vnibilioꝛ eſt diuine fube ĩ na⸗ tura q; homo.qꝛ eſt ſpũalioꝛ ⁊ ſimplicioꝛ.̊ quãtũ eſt ex Ete nature:angelꝰeſt vnibilioꝛ.Silꝛ ⁊ quãtũ eſt de rõne ꝑſone: q; ↄpoſitioꝛ eſt ratõ ꝑſone in hoĩe qᷓ in angelo. qꝛ in angelis attendit᷑ diſtinctio ꝑſonalis qᷓtum ad quali⸗ tatem tm:in homie vo qtum ad oꝛiginẽ qualitatem.ſi % . cut dicit Rich. de ſcro vict. in li.de trini. Oꝛigine eĩ dif⸗ fert vnꝰhomo ab alio.qꝛ vnꝰeſt ab alio.⁊ quãtitate ↄmu ni ſᷣm ꝓpꝛietates ↄſequentes eẽntiam:cuiuſmodi ſunt ac cidentia ↄmunia vel ꝓpꝛia.Sed angelus ab angelo non differt oꝛigine:quia vnus angelus nõ eſt ab alio.g̊ cum in diuinis ſit ratio ꝑſone qᷓtum ad diſlinctõeʒ illaʒ que eſt oꝛigine ſolum:in homine vo ſᷣm vtrũq; modũ: patet ꝙ diſtinctio ꝑſonalis in angelo ſim plicioꝛ eſt et magis accedens ad diſtinctõem ꝑſonalem in deo q; in homine. ergo angelus eſt vnibilioꝛ diuine ſube q;dtum ad rationẽ ꝓſone ⁊ nature.4! Item augu.in li.de ſpũ ⁊ anima.Eo aĩa im ago eſt:quo dei capax ⁊ ꝑticeps eẽ poteſt.capax ꝑ intellectũ:ꝑticeps ꝑ affectum. ergo ſi angelus ſᷣm vtrã⸗ qʒ potentiã ⁊ cognoſcitiuã ⁊ motiuã ſiue affectiuam.ma gis eſt eius capax ⁊ ꝑticeps:ergo ⁊ magis eſt eius ima⸗ go.ergo vnibilioꝛ.i Item augu.in li.de aĩa ⁊ ſpũ.Aia ſm mentẽ eſt habens imaginẽ dei in potentia cognoſcen di:⁊ ſimilitudinẽ in potentia diligẽdi.Sed hec duo ma⸗ gis reꝑiunt᷑ in angelo.ergo ratõ imaginis eſt magis in ipᷣo.ergo eſt vnibilioꝛ.¶ Itẽ augu.in li.de trini.Eo aĩa imago dei eſt:quo meminit.intelligit.⁊ diligit eũ a quo facta eſt. Sed iſti actꝰmagis reperiũtur in angelo:ergo eſt magis imago qᷓ; aĩa huana.ergo eſt vnibilioꝛ. Ad oppoſitũ vᷣo ſic.augu. in ſermone de imagine. Qulli alij creature dedit deus ꝙ ſit imago qᷓ; homini.ergo nõ ãge⸗ lo.Si eꝛgo imago eſt expꝛeſſa ſiłitudo:nulli alij dedit q; eſſet expꝛeſſa ſimilitudo qᷓ; homini.ſ̊ eypꝛeſſam ſimilitu⸗ dinem ſequit᷑ vnibilitas:ergo nulli alij creature qᷓ; bomi ni dedit ꝙ eſſet deo vnibilis. ſerrl . A dicendũ ꝙ ſimilitudo creature Reſponſio *ra nald⸗ ad deum m plura ẽ in homine qꝙᷓᷓ in angelo.eſt em̃ ſilitudo in natura.in ꝑſo na.in potẽtia. In natura:qꝛ ſicut dicit aug.in ſermone de imagine. Sicut deꝰvbiq; totus eſt. oia viuificans mo uens ⁊ gubernas:ſic aĩa vbiq; in ſuo coꝛpoꝛe tota viget mouet ? gubernat.qð non ↄuemi angelo: cuʒ nõ ſit ſub ſtantia viuificando coꝛpoꝛi attributa. Item in homĩe ẽ ſimilitudo in ꝑſona.qꝛ in homiĩe ẽ ratio ꝑſonalis ſᷣm oꝛ⸗ dinem oꝛiginis.qꝛ homo eſt ab hbomĩe:ſicut in diuĩs deꝰ a deo. angelꝰaũt non eſt ab angelo. Item in homie eſt ſi⸗ militudo in potẽtia.qꝛ in homie eſt potẽtia rñdens tota litati exemplaris.ſᷣm ꝙ ait augu. ANia ad ſimilitudineʒ totius ſapientie facta omniuz ſimilitudines in ſe gerit. Cum em̃ in diuino exemplari ſit ratio eſſe coꝛpoꝛalis et eſſe ſpũalis:inuenit᷑ in anima ⁊ in homine vtrũq; coꝛpo⸗ rale ⁊ ſpũale eſſe ⁊ poſſe.⁊ potentia ad coꝛpus in anima ⁊ potentia in ſe abſtracta.qð non inuenit᷑ in angelo. Ex his ergo ptʒ ꝙ natura hũana eſt vnibilioꝛ diuĩe ꝙᷓ ange lica.. Ad pꝛimã aũt ratõeʒ ſumptã ex auctoꝛitate 2li⸗ doꝛi dicendũ.qꝙ ↄtingit ↄſiderare diuinam eẽntiam abſo lute.hoc eſt nõ put eſt cauſa:neq; ꝓut eſt in ꝑſonis.Vel 2tingit ↄſiderare ipᷣ̃am non abſolute ſiue vt abſtractam ſed ꝓut eſt cauſa:⁊ ꝓut eſt in habente eam.hoc eſt in re nature ſiue in ꝑſonis.Pꝛimo modo dicendũ.ſᷣm ꝙ ↄſi⸗ deratur vt abſtracta:ꝙ ipᷣe angelus magis expꝛimit di⸗ uinam vnitatem ⁊ magis exiſſit ad ſimilitudinẽ diuine vnitatis.quia ratõne maioꝛis ſimplicitatis magis acce⸗ dit ad naturã vnibilitatis diuine: ꝓut ſic ↄſideꝛat᷑ diuĩa nat̃a. Si aũt ↄſideꝛet᷑ diuina eẽntia vt cauſa:⁊ ꝓut nõ ẽ abſtracta a ꝑſonis:ſic homo magis expꝛimit ſimilitudi nem ip̃ius qᷓ; angelus.qꝛ ſicut dictũ eſt:homo eſt magis repᷣſentatiuus cauſe exterioꝛis diuine qᷓ; angelus. Item ſicut dictum eſt:ratõ ꝑſonalitatis ſicut eſt in deo:magis expꝛimit᷑ in hbomine ꝙᷓ in angelo.Determinatũ eſt ſupe⸗ rius.ꝙ diuina eẽntia ꝓut ↄſiderat᷑ pemitus vt abſtꝛacta a ꝑſonis.nõ intelligiteſſe vnibilis.ſed ſolum ꝓut ↄſide⸗ ratur in re nature ſiue ĩ ꝑſonis.Z ideo a parte illa qua angelus magis expꝛimit ſimilitudinem ulius.non eſt vnio cũ diuina natura.ſ̊ ſolũ a ꝑte illa qua homo eiꝰ ſi⸗ militudinem magis expmit.⁊ ideo nata hũana ẽ vnibi⸗ 2— lis deo ⁊ nõ angelica.l Ad ſcõᷣm dicẽdũ.q; nõ valet na tura hũana ẽ cõpoſitioꝛ ꝗᷓ angelica. g minꝰ vnibilis. in⸗ ſlantia. Coꝛpꝰſim plex ſiẽ elemẽtũ ꝓpter naturã ſimplici tatis magis accedit ad naturã aĩe ꝙᷓ; coꝛpꝰↄpoſituʒz ſiue elemẽtatũ.g magis ẽ aĩabile.iſtud nõ ſequit. ĩmo oppo⸗ ſitum.aĩa em̃ qꝛ limplex ẽ:ideo exigit coꝛpꝰↄpoſitum.qꝛ quãto aliqꝗd ſim pliciꝰeſt in natura:tanto multipliciꝰin virtute. Cum ꝗ aĩa ſit ſoꝛma ſimplex:ĩmo ſimpliciſſima inteꝛ foꝛmas creatas vnibiles:ptz ꝙ ipᷣa eſt multiplex in virtute. ⁊ diuerſaꝝ oꝑationũ pꝛincipiũ.ita ꝙ eius actõ nes nõ ſunt vniuſmodi:cũ plures habeat vires.Et iðo cum ꝑ coꝛpus oꝑetur:neceſſe eſt vt ei rñdeat coꝛpus opo ſitum 2 diuerſaꝝ naturaꝝ ſicut elemẽtatũ.⁊ nõ vniꝰna⸗ ture cuiuſmodi eſt elemẽtũ: qꝛ ꝑ illð nõ oꝑaret᷑ niſi vno modo.Requiꝛit᷑ &̊ coꝛpus elemẽtatũ oꝛganiʒ atũ:vt que libet vis aie oꝑans ꝑ oꝛganũ opꝑetur ꝑ oꝛganũ ſibi poꝛ⸗ tionabile. Sic & ex ꝑte iſta dicẽduʒ.ꝙ cum diuina eſſen⸗ tia ſit ſimpliciſſima:licet coꝛpꝰ humanũ ſit ↄpoſitũ: po⸗ terit tamẽ fieri vnio nature hbumane cũ diuimna:ſicut coꝛ poꝛis ↄpoſiti cum aĩa ſimplici.vnde nõ ſequit᷑ eſt ↄpoſi⸗ tioꝛ humana natura:ergo minꝰovnibilis.i Ad tercium qð obijcit᷑ ex auctoꝛitate dyoni.dicẽduʒ.ꝙ exẽplar diui num expmit᷑ in creatura dupliciter. Ael ꝙtum ad oↄgni tionem. vel tum ad eſſe. Otum ad cognitõeʒ duplicit. ſcʒ actu vel potẽtia.Dico q̊ ꝙ qtum ad cognitõem actu expꝛimit᷑ in angelo exemplar diuinũ.qꝛ angelꝰcognoſcit ꝑ ſimilitudinẽ omnẽ creaturã ſibi inditã a cauſa exem⸗ plari a creatõne ſua. Similiter aĩa hoc habet ꝙᷓtuʒ ad potentiã.ſᷣ ſm viam eſſendi maioꝛ eſt expᷣſſio diuini exẽ⸗ plaris in homĩe qᷓ in angelo:qꝛ homo habʒ ſimilitudinẽ cuʒ om̃i creatura.ſ.coꝛpoꝛali ⁊ ſpũali:quaꝝ ratões ſũt in exemplari diuino: qʒ non habet angelꝰ. Et ita hõ eſt vnibilioꝛ: cum ᷣm viam eſſendi magis expmat ſimilitu⸗ dinem exẽplaris diuini.¶ Ad aliud de eccleſiaſtico.qð obijcit᷑.ꝙ pꝛimo omniũ creata eſt ſapia:dicendũ.ꝙ crea tura duplicit᷑ oꝛdinat᷑ ad teũ.ſ.vt a quo ẽ: ⁊ vt ad quẽ ẽ Scdðm ꝭ illũ modũ quo oꝛdinat᷑ creatura ad deum vt a quo eſt:non eſt vnibilis creatura creatoꝛi.qꝛ vnio habet eſſe pᷣm acceſſum:⁊ nõ ᷣm receſſum.ſᷣm aũt hunc modũ recedit creatura a creatoꝛe.⁊ ſm hoc ꝓcedit illa ratio. Seo Fm ꝙ oꝛdinat᷑ ad deum vt ad finem:ſic accedit.Et· Fm iſtam viam magis occedit anima ad deum qᷓ ange⸗ lus quo ad boc:qm̃ homo eſt vltima creatura⁊ vltima ĩ oꝛdine vniuerſi ⁊ finis aliarum creaturaꝝ:quod nõ an gelus.⁊ ita vnibilioꝛ: quia magis accedens. Ad aliud quod obijcitur.ꝙ homo minus aſſiłatur cum deo in na tura ⁊ ꝑſona q; angelus:iam ptʒ hoc eſſe falſum.qꝛ qtũ ad naturã homo aſſiłatur ſimplicit.⁊ ſimilit qᷓtum ad ꝑſonã. Et ſi obijciat᷑.ꝙ ↄpoſitioꝛ eſt ratõ ꝑſonalis in ho mine q; in angelo:⁊ ita minus vnibilis.dicẽduʒ ꝙ non. quia illa ratõ ꝑſonalis in angelo nõ aſſiłlatur ratõi ꝑſo nali in deo.ĩmo magis q̃ſi tenet naturã oppoſitõis. ſᷣ in hoĩe aſſiłatur ratõ ꝑſonalis ratõi ꝑſonali in deo.Qua⸗ litas etiã ⁊ oꝛigo ſolũ faciũt diſtinctõneʒ in ꝑſonis.ſᷣ̊ in diuina natura eſt ꝑſona ᷣm ratõeʒ oꝛiginis ⁊ nõ quali⸗ tatis:qꝛ qualitas dicit᷑ ibi foꝛmna ſingularis.vna aũt eſt ſingularis diuinitas:⁊ eadẽ eſt in tribo ꝑſonis. In ãgeł aũt eſt diſtinctõ ꝑſonalis ſᷣm qualitatẽ ſoluʒ:qꝛ vnꝰfoꝛ⸗ ma ſua ſingulari differt ab alio angelo.in homie aũt eſt vtroq; mõ.⁊ ita ratõ ꝑſonalis in deo ⁊ in angelo magis ſe habet modo oppoſito qᷓ; in hoĩe ⁊ deo: nec impedit vt dictuz eſt ↄpoſitõ vnionẽ.¶¶ Ao aliud qð obijcit᷑.ꝙ ma⸗ ioꝛ capacitas ⁊ ꝑticipatio dei eſt in angelo ꝙᷓ in homine: dicẽduʒ ꝙ iſta capacitas penes cognitionẽ in angelo eſt maioꝛ capacitas ⁊ ꝑticipatio qᷓ; in hoĩe: quãtũ eſt de na tura ↄditionis.ſ̊ hec nõ eſt cauſa ſufficiẽs vnibilitatis. 4 Ao aliud dicẽduʒ. ꝙ imago dicit ſiłitudinẽ expꝛeſſaʒ expᷣſſio aũt ſiłitudinis attendit᷑ nõ ſolũ ſᷣm ↄꝑatõeʒ vniꝰ partis:łᷣ totius ad id cuiꝰimago eſt:quia ̊ homo ſᷣm cõ paratõeʒ totiꝰad deũ magis eſt ĩ imitatõe ꝙᷓ; angelꝰ put ſupꝛa dictũ eſt:ideo ⁊ magis ⁊ veriꝰeſt imago qᷓ angelꝰ: ꝙ̃uis angelꝰp̃m ꝑtem ↄparatꝰad deũ ſieut obijciebatur: poſſet dici ſilioꝛ. Augu.vᷣo determĩat imaginis ratõem in homine in illa auctoꝛitate ᷣm ꝑtem: non m totũ eſſe hominis.¶ Ad aliud dicẽduʒ.ꝙ iſti actus.ſ.meminiſſe intelligere ⁊ diligere eũ a quo creatura ratõnalis eſt fa⸗ cta:pñt eſſe dupliciter. Vel in potentia ad meminiſſe et cognoſcere ⁊ diligere deũ ĩ ſua natura.i.in natura crea ture:in qua ipᷣa facta eſt.Et hoc modo iſti actus magis ↄueniũt homini:⁊ magis ſunt in homine ꝑ imitatõnem ad deũ qᷓ in angelo:quia cognoſcet deũ in ſua natura.ſ. humana. Ael põt eſſe in alia natura in qua rationalis creatura nõ eſt facta.⁊ hoc modo magis ↄueniũt angelo NQuia dᷣo imago attendit᷑ iᷣm ꝙ iſta attendunt᷑ in maioꝛi ↄſoꝛmitate.pꝛimo aũt modo maioꝛ ẽ ↄfoꝛmitas: ideo hõ ſm hoc erit magis imago q; angelus:cũ ſit natꝰ ad me⸗ miniſſe ? intelligere ⁊ diligere deũ in ſua natura que hu mana eſt:⁊ vnitum ſue nature. vnde Job.xix. In carne mea videbo deum ſaluatoꝛem meum. Membꝛũ ſeptimũ Oſtea querit᷑ de vnibilitate humane natu re ao diuinã ꝑ ↄparationẽ ad creaturã ſicẽ ad vniuerſũ.⁊ querit᷑ vtꝝ vnibiiioꝛ ſit na⸗ tura vniuerſi deo:qᷓ humana:vel minus. Et ꝙ magis ſit vnibilis natura vniuerſi diuine qᷓᷓ hũa⸗ na natura videt᷑. Effectꝰ vłis magis aſſiłatur cauſe vli q effectꝰ ꝑticularis. Sed deꝰẽ cauſa vłis.vniuerſi vᷣo ef fectus vlłis ẽ.⁊ hõ effectꝰ ꝑticularis.q̊ magis aſſilłiat᷑ vni uerſuʒ deo qᷓ; homo.Sʒ maioꝛẽ aſſiłlatõeʒ ſequit᷑ maioꝛ vnibilitas: vniuerſuʒ magis vnibile ẽ deo ꝙᷓ hõ.. YItẽ ad idem tripler ẽ mũdꝰ.ſ.archetipꝰ.æ quo dicit boeciꝰ in.iij. de ↄſo. Pulchꝝ pulcherrimꝰmente gerens. Et eſt ille mundꝰintelligibilis. Item eſt mũdus ſenſibilis vel ſenſualis. iſte eſi dupler.ſ.maioꝛ ⁊ minoꝛ.maioꝛ ẽ eni⸗ uerſum:minoꝛ eſt ip̃e homo.⁊ dicit᷑ vniuerſuʒ ↄtinentia rerum coꝛpoꝛaliũ ⁊ ſpũaliũ:minoꝛ vo eſt hõ.⁊ ideo dici tur homo oĩs creatura. qꝛ bõ habʒ ↄueniẽtiã cum omni creatura. Sed minoꝛ mũdꝰ magis elongat᷑ a mũdo ar⸗ chetipo: ⁊ minus accedit ad ipᷣm ꝙᷓ maioꝛ mũdus.cũ di catur diminutiue reſpectu maioꝛis mundi. ergo maioꝛ mundus qui dicitur vniuerſum imediatius ſe habet ad mundũ aꝛchetipũ q; mũdus minoꝛ qui dicit homo.eꝛgo vnibilioꝛ eſt mũdus cum ipo deo ſiue mundo archetipo qð idem eſt:qᷓ minoꝛ mũdus qui eſt bomo.⸗ Itẽ bonuzʒ pficit᷑ bonitate.ergo bonũ ꝑticulare ꝑficit᷑ bonitate ꝑti culari. bonũ vłe vli bonitate.ergo cũ homo ſit bonum ꝑticulare:ꝑficit᷑ ꝑticulari bonitate.Et cũ vniuerſuz ſit bonum vle. quia in ſcðo geñ.habet᷑. Eidit deꝰcũcta que fecerat erant valde bona. In vniuerſo erãt valde bo⸗ na.ergo vniuerſum perficitur bonitate vniuerſali. Sed ſum ma bonitas eſt bonitas vniuerſalis:ergo magis cõ petit ꝙ vniatur ſumma bonitas que eſt deus vniuerſo: 2 vniuerſum cum illa q; homo. Ad oppoſitũ ſic. Aa gis aſſimilatur effectus vniueꝛſalis vnitus cauſe vniueꝛ fali:que eſt vnitas ꝙᷓ effectus vniuerſalis multiplicatꝰ. Si ergo homo eſt effectus vniuerſalis ⁊ vnitus (omnes em̃ nature vniũtur in hoĩe) rerum vo vniuerſitas ẽ effe⸗ ctus vniuerſalis multiplicatꝰ ſiue nõ vnitus. Cauſa vo vniuerſalis que eſt dedeſt vnitas.ergo magis accedit ad illam homo ꝙᷓ; vniuerſum. ergo magis eſt vnibilis illi. IZtem rei que eſt ſimplex. ⁊ vna natura magis aſſimi⸗ latur qð eſt ↄpoſitũ ⁊ vna natura:qᷓ; qð ẽ ↄpoſitũ ⁊ plu⸗ res nature ꝓpt duplicẽ oppoſitõeʒ. Sz vniuerſuz dic cõ⸗ poſitũ ⁊ plures naturas.hõ vo ↄpoſitũ ⁊ ĩ vnã naturaʒ q̃ eſt hũana.qꝛ natura coꝛꝑalis ⁊ ſpũalis ĩ hoĩe reducũt᷑ in vnitatẽ tercie nature:̊ deo magis aſſimilat᷑ hõ ꝙᷓ vni nerſuʒ. ei eſt vnibilioꝛ. ¶ Item mũdus factus eſt ꝓpteꝛ bominem fm ꝙ dicit Oꝛigenes. ⁊ bomo pter deuz. Si ergo rerũ vniuerſitas ad hominem oꝛdinatur ? per ho⸗ P: dr: n ſe nile n⸗ tet lchen lagis Onenn Inſ. nalis ngdo iori tobo me, ebun ne el gi wmm gve hü l⸗ ni⸗ ly⸗ 5 5 — — — QNueſtio V minem ad deum: immediatius et pꝛopinquius ſe habe pomo ad deum ỹ vniuerſum. ergo ⁊c. Keſponſio. Cõ cedendum eſt ꝙ vniuerſum nõ ẽ vnibile eo.ſed hõ quis effectui multiplicato non debet vniri vnitas cauſe ſim pliciſſime: niſi reducatur in vnitatem nature.4 Ao pꝛi⸗ mum dicendum . ꝙ magis aſſilari dicitur dupliciter. ſcʒ quãtitatiue et qualitatiue.Quãtitatiue hoc eſt in pluri bus:ſic ↄcedo:ꝙ effectꝰ vniuerſał magis aſſimilet᷑ cauſe vniuerſali qᷓ particularis.quia plus multiplicant᷑ cau⸗ ſe vniuerſalis effectus in illo effectu.ſed plus qualitati⸗ ue.qð falſum eſt:immo ſic plus aſſimilatur homo xo⸗ quia et ſi homo ſit effectus ꝑticularis ßm ſe:nibilomin eſt effectus vniuerſalis inquãtum quaſi conflatur ex om nibus naturis.quia vnio eſt effectus vnicus mogis qua litatiue vnitati aſſimilatur:que eſt deus.⸗ Adſecundũ dicendũ q; ſimilitudo mũdi archetipi pt᷑ dupliciter repᷣ⸗ ſentari in mundo ſenſibili.vel magis diffuſe:vel mogis expꝛeſſe.Si magis diffuſe:ſic magis repꝛeſentatuꝛ ĩ vni uerſo. Magis vo expꝛeſſe repꝛeſentatur in homine:in qͥ repꝛeſentatur vnitas in natura. et im modum perſone ſilij dei:qui dicitur mundus archetipus.⸗ Ad vltimuʒ iam patet ſolutio ex dictis. am bonum in vniuerſo ẽ multa re.qᷓuis vnum oꝛdine.bonum vo quod eſt huma na natura eſt vnum re et oꝛdine. Vnde bonuʒ in vniuer ſo nõ ẽ vnibile indiuiſibili vnitati:que eſt diuina nat᷑a. ſed bonum humana natura. MWembꝛum octanum Onſequẽter eſt queſtio vtrum humanitas aſſumpta vbuit eſſe noſtri generis.quod non videtur. Opoꝛtuit ꝙ ille homo ꝗ de⸗ buit ſatiſſacere ꝓ peccato oim:maxie eſſet elongatus a peccato:nec haberet conuenientiam cũ pec cato. Sed magis eſt elongatꝰ a pcto qui nec habet rem peccati nec ſimilitudiem carnis peccati:q; qui habʒ ali⸗ quod iſtoꝛum.ergo ille vebuit eſſe talis:qui nec habeꝛet rẽ peccati nec ſimilitudinẽ carnis peccati. Sed nõ pote rat eſſe bomo noſtri generis quin hẽret ſimilitudinẽ car nis peccati:ergo homo ille cui vnitus eſt dens:nõ tebu⸗ it eſſe noſtri generis:ſiue de genere Ade.ſed de buit eẽ de nouo creatus.et eẽ alterius generis. Ad oppoſitũ ſunt rõnes Anp.quarũ pꝛima talis. Si nouũ hoĩem facit ñ ex genere ade:nõ ꝑtinebit ad genus bũanum. quare nõ debuit ſatiſfacere ꝓ eo.qꝛ nõ venit de llo. Sed ſic iuſtũ eſt yt ꝓ culpa homis hõ ſatiſfaciat:ita iuſtũ eſt vt ille ꝗ ſatiſſecit ſit idem aut eiuſdem geneꝛis cũ eo qui fecit pec catũ.aliter nec adã nec aliquis ſatiſſaceret ꝓ ſe.Si eꝛgo opoꝛtet ꝙ ſatiſfactio ſit ab illo ꝗ debet ſatiſſacere:ncce ẽ ꝙ ille hõ ſit nr̃i generis ⁊ nõ alteꝛiꝰ.⸗ Secũda rõ Anſ. talis eſt. Adam et totũ genus hũanum ꝑ ſe ſtetiſſet ſine ſuſtentatõe alterius creature:ſi nõ peccaſſet. ſi opoꝛtʒ ꝙ ideʒ genus reſurgat qdð cecidit:opoꝛtet ꝙ ꝑle et reſur gat et releuetur.quia ꝑſe ſtetiſſet. Sed ſi ille hõ eẽt alte⸗ rius generis qᷓᷓ de genere ade.nõ reſurgeret ꝑ ſe genus humanũ.quia nõ ſurgeret ꝑ aliquẽ ſui geneꝛis.ergo ⁊c̃. Teꝛcia ratio Anp. Si adazʒ nõ peccaſſet:nõ indigeꝛet aliquo releuãte:nec aliquo ſuſtinẽte.et hec erat digtas hoiĩs cõſtituti ante peccatũ. Si igit᷑ reꝑatio debet eẽ ad illam dignitatem rehabendã: opoꝛtet ꝙ ipᷣe releuetur ñ ꝑ aliquẽ qui nõ ſit ſui generis.aut nõ puenit ad pꝛiſiinã Dignitatem. Quod cõcedendum eſt. Et rñdendũ ad obiectum. ꝙ ſi imilitudo carnis pcti ꝓut dꝛ in xpᷣo: eſt cũ ſumma elongatione a peccato.qꝛ nõ dicitur hoc ꝓPter ſi miitudiem que ſit in culpa:ſed ꝗpter ſimilitudiem que eſt in pena.que quidem in nobis eſt pena ꝓ peccato. In x5pᷣo vᷣ eſt contra omne peccatuz.quia aſſumpta fuit pe na a xpᷣo ad ſatiſfactionem et emendationem noſtri pec⸗ cati.Ratio autem pꝛedicta currit ac ſi diceretur ſimili⸗ tudo peccati ratione culpe peccati:nõ ratione pene.que eſt aſſumpta ad emendationem peccati. 4 ° ij. AMlembꝛum nonumn Einde queritur.vtrum ille bomo debuit eſſe adam. ꝙ ſic videtur. Ab apoſtolo ba⸗ betur.v.ad ro.Qos peccamus in adà pec cante.ergo debemus ſatiſfacere in adam ſatiſtaciente. Si ergo deberet ſatiſfacere.et deus poteſt. ille homo maxime debet eẽ adam. ergo ille qui ſatiſfacit ebet eſſe deus homo adam.Ad idem. Opoꝛtet de iu⸗ ſticia ꝙ ille qui debet ſatiſfaciat:quia maxime ille idem numero qui obligauit ad debitum. debet ipᷣm ſoluere. Sed ille fuit adam.ergo adam debet ſatiſſacere.et deus poteſt. ergo deus homo adam debet ſatiſfacere.4 Item ſi aaen non peccaſſet:erat in ſlatu et dignitate ꝙ tranſ fudiſſet iuſticiam.i.natnralem rectitudinem toti ſue po ſteritati. ſicut tranſfudit eis iniuſticiam oꝛiginaleʒ poſt peccatum.Sed reparatio eſt ad rehabenda pꝛiſtinà di⸗ gnitatem. ergo neceſſe eſt ꝙ adam reſtituatur in illã pꝛi⸗ ſtinam dignitatem. vt tranſfundat iuſticiam omnibus filijs ſuis.vel non erit reparatio ade perfecta.et hoc nõ poteſt eẽ niſi ipᷣe ſit xpᷣc. Ylle igitur bomo quem deus al⸗ ſumit:erit adam. aliter non reſtituetur in dignitatem pꝛiſtinam. Ao oppoſitum ſic. An.dicit. Quodlibet incõueniẽs deo ſequit᷑ impoſſibile.Sed ſi ille bõ cui vni tur dus eẽt adam. ſequeretur inconueniens deo. im⸗ poſſibile eſi ꝙ ille homo ſit adam. Media patet.nam ſi ille homo eẽt adam:ſequeretur ꝙ pꝛopꝛietates que cõue niunt ade conuenirent illi homini.ergo eẽt dicere de il⸗ lo homie ſicut de adam ꝙ peccauit.Sed ille homo ẽ deꝰ et pꝛopꝛietates que conueniunt illi homini conueniunt filio dei cui vnitur.ergo cum ſit dicere de illo homine q; peccauit:erit dicere ꝙ filius dei peccauit.quod impium eſt dicere.quia a deo quicquid enoꝛie eſt remouetur.et quicquid eſt laudabile in ipo intelligitur. ſicut ergo deꝰ non poteſt eẽ qui peccauit.nec adam ille qui non pecca⸗ uit. ita im poſſibile eſt ꝙ iſte bomo ſit adam. Reſpon⸗ ſio.Concedenduʒz eſt ꝙ ille bomo aſſumptus a filio dei per quem dæbet fieri ſatiſfactio nõ debuit eẽ adam⸗quia tunc eẽt dicere de filio ei ꝙ eẽt peccatoꝛ.¶ Ad pꝛimum dicendum ꝙ non ſequitur.ꝙ ſi adam potuit tranſfunde re iniuſticiam oꝛiginalem in ſua poſteritate:q; ipᷣe poſſʒ ſatiſfaceꝛe.et hoc eſt.qꝛ in peccato ade fuit reatus ꝑſone et nature coꝛruptio.qꝛ ſi ſeruaſſet obedientiã:remuneꝛa tum fuiſſet ꝑſone ſue et nature in poſſeritate ſua.ꝑ trãſ⸗ greſſionem vᷣo pᷣcepti punitus eſt in ꝑſona ſua et natura quia cum tota natura hũana eẽt in adam: poterat illaʒ totam coꝛrumpere coꝛrumpendo ſuam ꝑſonam. Et pꝛo⸗ pter hoc omnes filij ade ſunt rei. ſicut dicit apłus Ro. v. In quo om̃es peccauerũt ⁊c. Sed ip̃e non potuit na⸗ turam reſtituere.quia adam fuit res nature ſue. et fuit ſingulare hominie.Singnlare aũt homis nunqᷓ eſt pꝛĩ⸗ cipium ſue nature ad eẽ:ſed ſolum ipᷣe deus qui creauit naturam.qᷓ;uis ſingulare poſſit eẽ pꝛincipiũ ſue nature ad nõ eẽ.ſine ad nõ bene eẽ. Sed quod nõ eſt pꝛincipiũ ad eẽ.nec eſt pꝛincipium ad reꝑationem eẽ. Jdeo adam nõ potuit reꝑare naturam humanam.nec omes alij poſ ſent ꝓgter eandem impotentiam. Opoꝛtuit ergo ꝙ repa ratoꝛ humane nature eẽt pꝛincipium illius et de genere illius:ſicut oſtenſum eſt.ſed pꝛincipium iſtius eſi deus. res illius generis eſt homo.ergo reꝑatoꝛ humane natu re debuit eẽ deus bomo et non adam. 4.:Ad ſecundũ di⸗ cendum. ꝙ eẽt iniuſticia et inconueniens ſi ille bomo eſ ſet adaʒ. quia cum non poſſit ſatiſfaceꝛe niſi deus ⁊ vni tus homini:ſequeretur ꝙ deus eẽt vnitus cum bomine peccatoꝛe in vnitate perſone.quod eẽt abſurdum dicere Et ideo opoꝛtuit aſſumere naturam humanam mundã et immunem ab omm peccato. Ad tercium dicendum ꝙ adam reparatur ad maioꝛem dignitatem q́; pꝛius ba buit.quia ſi hoc fuit dignitas in adam ꝙ debuit tranſ⸗ fundere iuſticiam in omnes poſteros ſuos: certe ̊ erit maxime dignitas.ꝙ ille qm eſt pꝛincipiuʒ ade: erit filiꝰ ade.quod foꝛte non fieret ſi non peccaſſʒ.vnde ad maio rem dignitatem reparatur per incarnationem: ꝗ; pꝛius habuerit:cum pꝛincipium totius nature et totius iuſti⸗ cie ſit filius ade.Et pꝛopter hoc opoꝛtet ꝙ ipſe deus ſit hõ te genere ade.et non adam:ſed de filijs ade.quia ĩ h datur ade ſumma et ſupꝛema dignitas ꝑ reparationem Jam igitur habemus ꝗ ille homo debet eſſe de genere ade.et non debet eſſe adam. Membꝛum decimum Onſequẽter querit᷑ vtrum conueniat ꝙ il⸗ le homo ſit de adam per viam generatõis ꝙ ſic videtur. Abi eit moꝛbus: ibi debet adhiberi medicina. Si ergo moꝛbus hua ne nature eſt maxime in via generationis: quia per illã tranſſunditur culpa oꝛiginalis:ergo caro xpᷣi que eſt me dicina moꝛbi iſtius:debet educi per viam generationis: vt medicina ponatur in loco moꝛbi. Ad oppoſituz ſic Mon conuenit vt caro immunis ab omni peccato.⁊ que aſſumitur in ſatiſſactionem pꝛo peccato.et cui debet vni ri diuinitas:ꝙ educatur per viam peꝛ quam tranſſundi tur peccatum. Sed per viam generationis hũane tranſ funditur peccatũ oꝛiginale ĩ poſteros ab adam: relingꝗ⸗ tur ergo ꝙ caro chꝛiſti non educetur per viam genera⸗ tionis humane. Quod concedendum eſt. Et ad illud quod obijcitur reſpondendum m auguſtinum. ꝙ in ge neratione humana duo attenduntur.ſubſtantia coꝛpu⸗ lenta:et rõ ſemĩał. Subſtãtia coꝛpulẽta ẽ q̃i materiale. Ratio ſeminalis ẽ q̃ſi foꝛmale.Et ſᷣm rationem ſemina lem quam comitatur concupiſcentia et oꝛiginalis cul⸗ pa eſi traſfuſio oꝛiginalis peccati non ſm ſubſtantiã coꝛ pulentam. At ergo caro xpᷣi medicina ſit: neceſſarium ẽ vt penitus liberata ſit a moꝛbo concupiſcentie. et ita ꝗꝙ non educatur ſᷣm rationem ſeminalem. Et vt loco moꝛ bi aiponatur ipſa medicina: conuenit vt educatur per deciſionem coꝛpulentam ſubſtantie que deciſa eſt a coꝛ⸗ poꝛe gloꝛioſe virginis.Conuenit ergo vt in generatione chꝛiſti de adam educatur ſola ſubſtantia.ratio vᷣo edu⸗ cendi ſit non natura ſeminalis: ſed gratia et operatio ſpirituſſancti. Membꝛũ vndecimum Einde queritur vtrum conueniens fuerit eductio carnis chꝛiſti de viro et muliere. ad quod ſic arguit anpheł.dicẽs. Non eſt multo laboꝛe vt oſtendatur quia mundi⸗ us et honeſtius pꝛocreabitur ille homo de ſolo viro vel femina qᷓ; de commixtione vtriuſq;.ſicut omnes filij ho⸗ minum.ergo conuenientius eſt vt ille homo pꝛocreetur e ſolo viro vel muliere qᷓ de viro et muliere per commi xtionem. Ad oppoſitum ſic. dicit ioh.damaſ.q ſpiri⸗ tuſſanctus pꝛeuenit in virginem et purgauit ipſam: tra dens ei virtutem generatiuam verbi dei. Sed ſimiliter poſſet ſpirituſſanctus pᷣuenire in viro et muliere ⁊ pur/ gare eos:ita ꝙ ſine aliqua immũdicia generarent. ſicut eẽt ſi adam nõ peccaſſet.ergo conueniens fuit vt educe⸗ retur de viro et muliere.ſicut alio modo.4¶ Item pꝛinci pium coꝛruptionis fuit ꝑ virũ et mulierem. ſcʒ adam 2 euam:ergo cõuenit ꝙ pꝛincipiũ reꝑationis ſit ex viro 2 muliere. Solutio ad pꝛimũ dicenduʒz cum dupler ſit aduẽtus.primus in incarnatõe.ſecũdus in generali re⸗ ſurꝛectõne.et duplex ſit coꝛruptio ex oꝛiginali pcto.ſcilʒ coꝛruptõ nature:et coꝛruptio ꝑſone.ꝑ aduentũ pꝛimuʒ in carne eſt abolitio coꝛruptõis ꝑſone.ꝑ aduentũ ſcðᷣm eſt abolitio coꝛruptionis nature.qꝛ ſiẽ dicit᷑.j.coꝝ.xv. Tic fiet ſermo qui ſcriptꝰ ẽ.vbi eſt moꝛs victoꝛia tua. vbi eſt moꝛs ſtimulꝰ tuus.qꝛ ergo coꝛruptio nate trãſfũ ditur ꝑ viam generatõis ex viro et muliere:q̃ nõ eſt tol⸗ lenda ꝑ aduentum pꝛimum in carnem: ideo nec conue⸗ nit vt veniat rpᷣc in carnem ſeminatam ꝑ virum et muli erem.¶ Ad ſecũdũ dicendum ſᷣm An.ꝙ ↄueniens fuit vt quẽadmodum peccatum ? cauſa nr̃e damnatõis ſum pſit oꝛtum de femina:ita conueniens eſt vt medicina no ſtri peccati et cauſa noſire ſaluationis naſcatur et aſſu⸗ matur ſolum de femina. Membꝛum. rxij. Onſequẽter querit᷑ vtrum cõuenientiꝰedu catur caro rp̃i de viro ꝙᷓ de muliere iin vel ecõuerſo.¶¶ Ad qð ſic.pꝛimuz pꝛincipium ꝓpagationis et trãſductionis coꝛruptõis oꝛigĩał pcti fuit a viro et non a muliere. qꝛ in bomie eſt pꝛima ratio generatõis:in muliere ſecũda.Si ergo pꝛĩ⸗ cipium oꝛiginalis coꝛruptõis venit a viro et non a muli ere:ergo pꝛincipium reparationis debet venire a viro ſolum et nõ a muliere. ergo cõuenientius eſt ꝙ ex ſolo viro educatur caro chꝛiſti qᷓ; ex ſola muliere.Ad oppo ſitum ſic Anß. Quatuoꝛ modis poteſt deus facere boĩeʒ Aut nec de viro nec de muliere ſicut fecit adam. Aut de viro et femina. Aut de viro tm̃ ſicut fecit euam. Aut de muliere tm̃ et non de viro. Scom bunc quartum modũ non fecerat hominem ante incarnationem: ſed per tres pꝛimos modos.vt ergo monſtretur perfectio diuine po tentie: opoꝛtuit vt faceret bominem quarto modo ſcili⸗ cet de muliere ti ſine viro.nihil ergo conuenientius qᷓ ꝙ de femina tm̃ aſſumat illum boĩem quem querimꝰ ſcʒ hominem per quem debet fieri noſtra liberatio.¶ Iteʒ Anb. oſtendit.ꝙ ille bomo debet naſci de femina virgi⸗ ne ſic. ſi virgo erat que fuit cauſa totius mali bumano generi: multomagis decet vt virgo ſit que erit cauſa to⸗ tius boni humano generi. Si ergo eua virgo fuit cauſa mali:ergo multomagis virgo eſt mater chꝛiſti que cau⸗ ſa eſt fructifera totius boni et totius ſalutis humano ge neri. ¶ IJtem Anb. Si femina facta de viro ſine muliere fuit facta de viro virgine ſicut eua de adam: ergo cõue⸗ nientius eſt ꝙ vir qui ſit de muliere ſine viro:ſiat de mu liere virgine. ergo rpᷣc debuit naſci de virgine. ¶ Item Anb.de femina tm̃ malum ꝓceſſit.ergo opoꝛtuit ad re⸗ foꝛmandã ſpẽm earũ vt de muliere tin. bonũ ꝓcederet. ſcʒ illud bonum ꝑ quod ſumus a malo liberati.⁊ ſie pzgẽ ꝑ pᷣdictas rationes ꝙ yxpᷣe debuit naſci ſolum de femina et virgine. Quod concedendũ eſt. qꝛ ſiẽ dicit aug. ĩ li⸗ bꝛo.lxxxiij.qᷓſtionũ.Deus cũ liberat:nõ ꝑtem aliquam tm̃ ſed totum liberat. Sapientia aũt et verbum dei qui dicitur filius vnigenitus homie ſuſcepto liberationẽ ho minis indicauit.homĩs aũt liberatio in vtroq; ſexu de⸗ buit apparẽ:ergo qꝛ illũ opoꝛtebat ſuſciꝑe ꝗ ſexus hono ratioꝛ eſt: conſequens erat vt feminei ſexus liberatio hinc appaꝛeret ꝙ ille vir de ſemina natus eſt. Et per hoc ſoluitur ratio ad oppoſitum.ꝙ conuenientius ſit ip na ſci ex ſolo viro ꝙᷓ ex ſola muliere. Membꝛum. xii. Onſequens eſt queſtio de conueniẽtia in⸗ carnationis ſi non fuiſſet natura lapſa ꝑ peccatum. vtrum ſcilicet eſſet ratio vel cõ⸗ uenientia ad incarnationem. Et oſtendi⸗ tur ꝙ ſic:dicit dyoniſius. Honum eſt diffuſiuum ſui eẽ ſicut nos dicimus ꝙ in diuinis pater diffundit ſuaʒ bo⸗ nitatem in filium per generationem et ab vtroq; eſt dil⸗ fuſio in ſpiritumſanctum. ſcilicet per pꝛoceſſionem. et bec diffuſio eſt in trinitate.et hec eſt ſumma diffulio cre⸗ atura non exiſtente.ergo ſi ſummum bonum exiſtẽte na tura non ſe diffundit in creatura: adhuc erit cogitare maioꝛem diffuſionem ꝙᷓ; diffuſionem eius. Si ergo eiꝰ debet eſſe ſumma diffuſio quia eſt ſummum bonum:con uenientius eſt ꝙ diffundat in creatura. Sed hec diffu⸗ ſio non poteſt intelligi ſumma niſi ipſe vniatur creatu⸗ re:ergo conuenit ꝙ deus vniatur creature et maxime humane ſicut oſtenſum eſt. ergo poſito ꝙ ipᷣa non eẽt la⸗ pſa:adhuc ei vniretur ſummum bonum. 4 Item nõ eſt 10 , n pbun Nds ſ eſt dp⸗ uli r. ſo opo boie; t de t de odi res po lli⸗ ſc; i irg⸗ nano to⸗ auſ ⸗ ge e e⸗ n ſe⸗ et. ine n ni N ono atio kor Snn Nueſtio beatitudo niſi in deo et creatura rõnalis tota eſt beatifi cabilis.ᷣ creatura rõnalis qᷓ eſt homo hʒ duplicẽ ↄgni⸗ tõem.ſcʒ ſenſitiuã:et intellectiuã.et habet delectatõz in vtraq;. Si ergo tota eſt beatificabil:ergo et ßm ſenſum et ſm intellectũ.ergo opoꝛtet ꝙ in deo beatificet ꝙtũ ad vtrũq;. Sed in deo ſm ſe cõſiderãdo et in ꝓpꝛia natura nõ poteſt beatiſicari ſenſus ſed ſolus intellectus.qꝛ non beatificat vel delectat᷑ ſenſus niſi in ſenſibili ſolũ: ſiue ĩ eo qð coꝛꝑale eſt. Si ergo totꝰ bõ debz beatiſicari ĩ veo: opoꝛtet deũ eẽ coꝛꝑalem et ſenſibilem. Sed nõ eſti cõue⸗ mẽs vt aſſumat quãlibet coꝛpalem naturã vᷣ ſolũ buma nam vt dictů ẽ. 4 Itẽ otingit intelligere tres ꝑſonas in vnitate ſubſtãtie.et ex oppoſito tres ſbas in vnitate per⸗ ſone. et int hec duo tres ꝑſonas ĩ tribo ſubſtatijs.ſi eꝛgo vnũ extremoꝝ ẽ ĩ rerũ natura. videlicʒ tres ꝑſone ĩ vna ſubſtãtia vt in trinitate.et mediũ vt tres ꝑſone in tribo ſubſtãtijs:demõſtratis tribo bomĩbo vel angelis.vł vna ꝑſona in trinitate: vno angelo et homine: cõtingit po nere terciũ vicʒ vnã ꝑſonã in tribo ſubſtãtijs ſed boc nõ poteſt fieri niſi per vnionẽ diuĩe nature ao hũanã.qꝛ in nulla alia creatura eſt ponere duas ſubſtãtias ꝙᷓ in ho⸗ mine ſcʒ ſpũalem ⁊ coꝛꝑalem vt aĩam et coꝛpꝰ. Simili ter nulla creatura poteſi hoĩem ꝑficere ita vt vniat᷑ cum illa:qꝛ angelus hoc nõ pt.cũ bomo ᷣm ꝑtem ſuꝑioꝛẽ ſit angelo equalis. cõuenit ergo ꝙ ſit vnio diuĩe nature ad bũanam in vnitate ꝑſone: vt ſit in rerũ vniuerſitate per fectio.vt ſicut tres gĩone in vna natura.et tres ꝑſone in tribo natis.ita tres nature in vna ꝑſona ſcʒ dinitas coꝛ pus et aĩma. 4¶ Iem nos inuenim vnitatẽ nature ĩ tri bus.et hec eſt de ꝑfectõe natnre vt in deo.vtẽ nos inne⸗ nimꝰ vnitatẽ ꝑſone in pluribo naturis vt in bomie.Si g de pfectione nature eſiꝙ ẽ ĩ pluribus ꝑſonis: ergo et de ꝑfectione erit ꝙ poteſt eſſe in pluribo naturis. Si ergo lemꝑ qð eſt ꝑfectius eſt deo tribuendũ q;dtum ad naturõ et qᷓtum ad ꝑſonã. ſiẽ diuĩa natura eſt ens in pluribus ꝓſonis:ita dina ꝑſona erit potens eſſe in pluribo natu⸗ ris. Sed boc nõ pt poni ab eterno.qꝛ plures nature nõ poſſunt eſſe ab eterno:eſt ergo aliqua dĩna ꝑſona in plu ribo naturis ex temꝑe.ſed hoc nõ ẽ poſſibile niſi vniatuꝛ nature create:ↄuenit igit᷑ ad oſtenſionẽ ꝑfectõis in ꝑſo⸗ nalitate diuina.ꝙ vniatur diuĩa natura nature create ĩ pſona diuina. ſed nõ cõuenit cuilibet vt dictũ eſt ſoluz hũane:nec eti cuilibʒ ꝑſone in trinitate niſi ſoli filio vt ſupᷣdictum eſt.relinquit᷑ ergo ꝙ circũſcripto lapſu hũa⸗ ne nature: adhuc eſt cõueniẽtia vnionis in ꝑſona filij. Ao oppoſitũ ẽ auẽtas eccce.i pᷣfatõe cerei.Nibil na⸗ ſci ꝓfuit:niſi redimi ꝓfuiſſet.ergo inutilis eſt incarna⸗ tio niſi ſecuta fniſſet redemptio. ſed ſi natura nõ eſſet la⸗ pſa non fuiſſet redemptio.ergo ſuppoſito ꝙ natura non ſit lapſa:nullus ẽ fructꝰ incarnatõnis.ergo nõ cõuenit xeo incarnari cũ nõ conueniat deo aliꝗd facere fruſtra. KReſpõſio ſine p̃iudicio.Cõcedẽdũ eſt ꝙ et ſi nõ fuiſſ‚ natura hũana lapſa: adhuc eſſet conueniẽtia ad incar⸗ natõnẽ ſᷣm ꝙ dicit bẽus berñ.ſuꝑ Jone.ij.ꝓpteꝛ me oꝛta eſt tẽpeſtas.exponẽs illud verbũ cæ filio dei dicẽs.ꝙ lu⸗ cifer ꝑꝛeuidit rõnalem creaturã aſſumẽdã in vnitate ꝑ⸗ ſone filij dei. vidit et ĩuidit. Unde iuidia fuit cã caſꝰdya boli ⁊ mouẽs ipᷣm ad temptãdũ hoiem cui felicitati in⸗ uidebat:vt ꝑ petm demereret᷑ hũana natura aſſumptõʒ ct vnibilitatẽ ad deũ.ex qͥ pʒ ꝙ lucifer intellexit vnionezʒ bũane nature ad deũ:non exiſſente lapſu hũane nature et ipᷣm lapſum intellexit vt impeditiuũ vnionis: ꝓpt᷑ qð ꝓcurauit lapſum.ex hoc ergo relinquit᷑ ꝙ circũſcripto lapſi u ad huc ẽ ponẽ ↄuemiẽtiã incaꝛnatõis.Pꝛeterea ad bocidem ẽ qð dicit btus aug.in li.de aĩma et ſpũ.ꝓptẽa dus factus eſt homo.vt totũ hoĩem in ſe bẽificaẽt. vt ſi ne homo ingrederet᷑ intus ꝑ intellectũ ſiue egrederet᷑ ex tra ꝑ ſenſnm: in creatoꝛe ſuo paſcua ĩueniꝛet.paſcua in⸗ tus in cognitõne deitatis:paſcua foꝛis in carne ſaluato⸗ ris. Hec aũt ratio manet etiã circũſcripto lapſu hũane nature. Vo illud eꝛgo qð obijcit.reſpõdendũ eſt ꝙ illa Tercia auẽtas ĩtelligit᷑ ſupoſito reatu nature lapſe.Vñ ſenſꝰ? ꝓ ſifilius dei eſſet incarnatꝰ? nõ ſolniſſet reatũ:nihil/p⸗ fuiſſet hane nature qꝛ nõ beatificaret᷑ vel redimeꝛet᷑.ali ter aũt eſt ſi circuſcribat᷑ lapſus bumane nature ꝓut di ctum eſt. Nueſtio. iij. de pꝛedeſti⸗ natione incarnationis xp̃ᷣi. Abito de neceſſita te incarnatõis et cõueniẽtia: cõſeq̃ns ẽ inquirere de p̃deſtinatõe incarnatõis. Circa quã ꝑtem querẽda ſunt iſta.Pꝛi mo. vtrũ filiꝰ dei ſit pdeſtinatꝰ. Secun⸗ do. v. pdeſtiatꝰſit eſſe bõ. Cercio.v.pᷣdeſtinatꝰ ſit eẽ fili⸗ us dei. Quarto ad quid ſit p̃deſtinatꝰ. Quinto.vtruʒ ꝑ xpm ſimus pᷣdeſtinati. Sexto.vtrũ vniuoce pᷣdeſtinatio dicatur te ipᷣo et de nobis. Nlembꝛum primum Dpꝛimũ obijcit᷑ ̊ mõ.viij.ad Ro. Ouos pdeſtiauit bos ⁊ vocauitgl. Pꝛedeſtina uit nõ exñtes: vocauit auerſos.g p̃deſiĩa tio ẽ ñ exntis.nõ ↄuenit filio dei. qꝛ nũqᷓ fuit non exiſtẽs. Item Oꝛigenes. deſtinat᷑ qui eſt: pde ſtinat᷑ qui nõdum eſt. Hec verba dicunt᷑ ꝓpter illos qui in vnigenitũ dei impietatẽ loquũt᷑.et putant eũ eſſe onu⸗ merandũ inter eos qui cũ ante nõ fuerant: pꝛedeſtinati ſunt vt eſſent.ergo nõ eſt cõcedendũ ꝙ filius dei ſit pꝛe⸗ deſtinatus. ¶¶ Iem ſi filius dei eſt pdeſtinatus abetno. aut m dinam naturã: aut 'm hbũanam.nõ ᷣm dinã na⸗ turã cõſtat:qꝛ ante ipam nihil.nec ſᷣm hũanã.qꝛ abeteꝛ no nõ habuit naturã bũanã. ergo nõ eſt p̃deſtinatus ſm illam. 4 Item ſolius creature eſt pdeſtinari ergo ille ter minus pdeſtinatus copulat ꝗd creatũ filio dei. S nullũ creatũ ineſt filio dei abeterno. ergo nõ eſt pdeſtinatus. Ad oppoſitũ ſic Jo. damaſ.i .on ſcãdaliʒabit᷑ ao no⸗ men creature:qui ſe vermen aut ſeruũ aut granũ natuʒ de terra noĩamtt.cũ ergo cõueniẽter dicat᷑ filius dei crea tura ↄueniẽter dicet᷑ pᷣdeſtinatus.⸗ Itẽ aug · xpᷣm factũ creaturã ꝑ quẽ facta ẽ om̃is creatura:opoꝛtuit oẽm cie⸗ aturã teſtem habeꝛe. ergo filiꝰ dei ẽ creatura.cũ ergo im mediate ſeq̃tur ad creataz rõnalem finaliter bonam eẽ pdeſtinatã.cũ filius dei ſit rõnalis creatura:finalit bo⸗ na erit pdeſtinatus.¶ Item. xiiij. Jo. dicit. In domo pa tris mei mãſiones multe ſunt:reſpectu q̃rũ dicit᷑ p̃deſti natio. Si ergo diſtĩctio mãſionũ eſt m diſtinctõem me ritoꝛũ:et diſtinctio meritoꝝ ſᷣm diſtinctõem graꝝ et ꝑ⸗ ſonaꝝ. cum ergo meritũ ſit ꝑ ſe ꝑſone: pᷣdeſtinatus erit xpᷣe ſᷣm ꝙ ꝑſona.ſed ſᷣm ꝙ ꝑſona eſt filius dei: ergo pᷣde ſtinatio cõuenit filio dei. ¶ Item quicqd ↄuenit filio xei ꝑ naturam: cõuenit filio bomĩs ꝑ qam et ecõuerſo. Vñ fumit᷑ ꝙ quicqd cõnenit filio dei: couenit filio bomis et ecõuerſo. ergo cum filio homis cõuenit eſſe p̃deſtinatũ. et filio dei ſitr cõueniet eſſe pdeſtinatũ. Solutio dõm ꝙ cũ in h̊ ꝙ dico pᷣdeſtinatũ.rõne huius pᷣpoſitõis pꝛe: notet᷑ anteceſſio alicuiꝰ:ad illud qð dicit᷑ pꝛedeſtinatuʒ nõ eſt anteceſſio alicuiꝰ reſpectu filij dei:ideo abſolute ñ eſt cõcedendũ.filius dei eſt p̃deſtinatus:niſi cum deter⸗ miatione diceret᷑ m bomo.et hoc eſt quod voluit di⸗ cere Aug.in illa glo. ad Ro.viij. Oꝛigeñ. in pᷣdicta au ctoꝛitate. Qon ergo abſolute cõcedenqũ filiũ dei eſſe pꝛe cæſtinatũ:ſed pᷣm ꝙ homo. Ad illud qð obijcit tercio ſm ꝙ homo nõ fuit abeterno vel ᷣm naturã hũanam: non eſt pdeſtinatus abeterno 'm bũanam naturã. dicẽ dum ꝙꝙ non ſequitur. Qam iſie terminus bõ vel bũana natura ampliatur ad ſupponendũ ꝓ huanitate futura. non quã habet vel babnit abeterno: ſed quã babiturus erat. ſicut cum dicit᷑ aliquis pomo pᷣſcitus ab eteꝛno. iſte terminus homo ſupponit ꝓ bomiĩe.non qui fuit vel eꝛat ab eterno: ſed qui eſt futurus in temꝑe.l Ad quartum dicendum.q; hec dictio pꝛedeſtinatus:habʒ in ſe duo ꝑ⸗ ticipia incluſa. Sdem em eſt pᷣdeſtinatꝰ qð pᷣſcitꝰ hĩturꝰ Sed hoc ꝙ dico pᷣſcitum nihil copulat in pᷣdeſtinato ſed in pᷣdeſtinãte:hoc aũt ꝙ dico habiturꝰcopulat in pᷣdeſti⸗ nato nõ de pñ̃i vel de pᷣterito ſed de futuro.et ideo nõ ſe⸗ quit᷑ nihil creatũ ineſt filio dei abeterno:ergo nõ eſt pꝛe deſtinatus ſᷣm ꝙ homo.qꝛ abeterno erat dicere.ꝙ aliꝗd ei inerit ſcʒ hũanitas.reſpectu cuiꝰ ẽ pᷣdeſtinatio q;tum ad hũanam gratiam et glłiam.ſic eꝛgo pʒ reſpõſio ad ob iecta ad ꝑtem negatiuã. Ad ea vᷣo que obijciebant᷑ in ꝑtem affirmatiua.dicendũ ad pꝛimũ qð dicit ioh.dam̃. ꝙ; nõ ſcãdalizabit᷑ ⁊c.ꝙ filius dei dicitur creatura Fm ꝙ dicit᷑ ſeruꝰ aut vermis.qꝛ nõ dicit᷑ iſta eẽ abſolute: v cum reduplicatõe ſcʒ pᷣim ꝙ hõ.ita etiã ſᷣm ꝙ bomo cõce⸗ dendũ eſt. ꝙ eſt pꝛedeſtinatus:et hoc ꝗꝓpter hereticos ſiẽ Dicit aug. qꝛ cum determiĩatõe eſt dicendum ꝓpter here⸗ ticos filiꝰdei creatura ſᷣm ꝙ homo./ AYld aliud vo aug. xpᷣm factum creaturam ⁊c.dicendũ ꝙ verum eſt ꝙ filiꝰ cei pᷣm ꝙ eſt creatura eſt pᷣdeſtinatus.4. Ad tercium vᷣo qð obijcitur ꝙ meritum attribuitur ꝑſone ⁊c. dicenduʒ ꝙ cum filius dei ſit filius hominis.ratione illa qua di⸗ citur filius hominis:eſt diſtinctio meriti ſᷣm diſtinctõeʒ gratie.quia gratia eſt ſᷣm diſtinctõem ypoſtaſis ſiue in⸗ diuidui hominis ex parte bumane nature: non rõne ꝑ⸗ ſone eterne ſiue ex parte hũane nature.ita etiam pꝛede⸗ ſtinatum.¶. Ad vltimum dicendum.ꝙ illa regula beati aug.eſt intelligenda. quicquid conuenit filio dei conue⸗ nit filio hominis et econuerſo.non abſolute:ſed cum re duplicatione ſubintellecta vel expꝛeſſa.vt vel filius dei creatura vel cepit eẽ ᷣm quod homo.Ita etiam filiꝰ dei eſt p̃deſtinatus. Mlẽbrum ſecundum Onſequenter queritur.v.cõcedendum ſit HAvYlilius dei pᷣdeſtinatus ſit eẽ homo:ſicut ecõuerſo.et cum eẽ filium dei ſit er gratia illi homini.pꝛopter qð eſt dicere illũ ho⸗ minem pᷣdeſtinatum eẽ filium dei.cẽ aũt hoĩem nõ eſt ex gratia filio dei.ergo nõ erit dicere filiũ dei eẽ p̃deſſiatuʒ vt ſit homo. Item qꝛ vnio hũanitatis ad deitateʒ eſt ꝑ gr am illi homi. ideo ẽ dicere illũ hoĩem eẽ p̃deſtinatum filiũ dei.ergo cũ vnio deitatis ad humanitatẽ non ſit ex gratia filio dei:ergo nõ erit dicere filiũ dei eẽ p̃deſtina⸗ tum hoĩem. Item Cum boc ; dicit pᷣdeſtinatũ ponat añceſſionem reſpectu p̃deſtinati. nibil aũt antecedit fili⸗ um dei:ergo non poteſt dici pꝛedeſtinatus eẽ homo vel aliquid aliud. Ad oppoſitum ſic. filius dei eſt homo: ergo vel ex gratia.vel ex natura.ſed non ex natura ẽ ho⸗ mo.relinquitur ergo ꝙ ex gratia eſt bomo. Si &ᷣ ex gra⸗ tia eſt homo. ergo eſt pdeſtinatus eẽ homo. cum conſtet ꝙ illa gratia ſit pꝛedeſtina ta qua filius dei eſt bõ. mKe⸗ ſponſio.refert cum dicitur de aliquo pᷣdeſtinatus abſolu te vel ſine determinatione: et cum dicitur cum determia⸗ tione.Cum em̃ dicitur abſolute iſte homo eſt pꝛedeſnia⸗ tus: ſenſus eſt. eſt pꝛeuiſus ad habendum gratiam ĩ pꝛe ſenti et gloꝛiam in futuro. Pꝛopterea nõ eſſ dicere filiꝰ dei eſt pꝛedeſtinatus niſi cum determinatione.ſcilicet fi⸗ lius dei ſm ꝙ homo. Cum vo dicitur cum determinati⸗ one: vt cum dicitur IOlle homo eſt pꝛedeſtinatus filiꝰ dei ſenſus eſt. id eſt pꝛeoꝛdinatus ex gratia ad hoc vt ſit fili us dei. Scom hoc ergo dicendum.ꝙ cum dicitur Chꝛi⸗ ſins eſt pꝛedeſtinatus eẽ bomo. Senſus eſt. id eſt pꝛeoꝛ⸗ dinatus ex gratia ad hoc ꝙ ſit homo.Diſtinguendum ẽ autem in hac pꝛopoſitione.am reſpectus anteceſſio⸗ nis denotatus per hanc pꝛepoſitionem pꝛe cum dicitur pꝛeoꝛdinatus.et reſpectus calitatis qui notatur ꝑ banc pᷣpoſitõem ex.cum dicitur ex gratia. poteſt eſſe reſpectu ſuppoſiti. AVel r̃ſpectu illius ad quod dicitur oꝛdinatus Si reſpectu ſuppoſiti:falſa eſt.quia ſuppoſituʒ eſt filius ci. reſpectu cuius nõ eſt accipere cauſalitatem vel ante ceſſioneʒ. Si reſpectu eius ad quod dicitur eſſe oꝛdina⸗ tus: ſcilicet ꝙ eſt eẽ homo.vera eſt:quia reſpectu eſſe ho⸗ minis eſt antecedens diuina oꝛdinatio et gratia eadem Et eſt ſenſus.filius dei eſt pꝛeoꝛdinatus eẽ homo ex gra tia.vt anteceſſio et cauſalitas dicatur reſpectu eius ꝙ dico eſſe homo:non reſpectu fſilij dei.et per boc patet ſo⸗ lutio ad obiecta. Membꝛum tercium DODſtea queritur.vtrum bec ſit vera. Nilius dei eſt pꝛedeſtinatus ad hoc vt ſit filiꝰ dei. Quod pꝛobatur.Iſte homo eſt pꝛedeſtina tus eſſe filius dei.ſed quod conuenit iſti cõ nenit filio dei:ergo filius dei eſt pꝛedeſtinatus vt ſit fili us dei.¶¶ Secunda ratio ad Ro.pꝛimo. Qui pꝛedeſtina tus eſt eſſe filius dei in virtute. Umbꝛoſius exponit de perſona filij dei. ergo ⁊c̃. Ad oppoſitum ſic hec dictõ pꝛedeſtinatus:notat anteceſſionem cauſalem. Si ergo nulla cauſa. anteceſſit filium dei:relinquitur ꝙ non poſ ſit filius dei dici pꝛedeſtinatus ad hec vt ſit filius dei. Solutio.Cum dicitur pꝛedeſtinatus cum determi⸗ natione.conſiderandum eſt an ſit aliquid in locutione reſpectu cuius poſſit dici anteceſſio cauſalis que im poꝛ tatur per hoc nomen pꝛedeſtinatum.ſi ᷣo non inuenia⸗ tur in locutione:non eſt concedenda.et ideo hec eſſe fal⸗ ſa. IFilius dei eſt pꝛedeſtinatus eſſe filius dei.quia reſpe⸗ ctu filij dei qui deſignatur ex vtraq; parte:non eſt acci⸗ pere anteceſſionem cauſalem. iſte autem ſunt vere ſᷣm quod dictum eſt.filius dei m ꝙ homo pꝛedeſtinatus. vel filius dei pꝛedeſtinatus eſt eſſe homo.quia eſt inue⸗ nire in locutione ex aliqua parte reſpectu cuius notatuꝛ anteceſſio cauſalis.¶ Ad illud ergo quod pꝛimo obijci⸗ tur iam patet reſponſio.¶ Ad illud ᷣo Ambꝛo. dicen⸗ dum ꝙ ipſe accipit eſſe pꝛo manifeſtari ſᷣm pꝛopꝛietateʒ locutionum in ſcripturis.qua dicitur res incipere eſſe: cũ incipit manifeſtari vel innoteſcere.⁊ ſᷣm hoc ẽ ſenſus Eilius dei eſt pꝛedeſtinatus eſſe filius dei in virtute.id eſt pꝛedeſtinatus eſi manifeſtari filius dei. Et notatur anteceſſio cauſalis reſpectu maniſeſtatioĩs vel reſpectu filij dei. Membrũ quartum Einde queritur ad quid ſit pꝛedeſtina⸗ tus rpᷣc Fᷣm ꝙ homo. et cum in chꝛiſto ſit gratia ᷣm quam eſt quidam homo ſingu⸗ laris. Item m quid ẽ caput eccleſie. Iteʒ gratia vnionis ᷣm quam diuina natura eſt vnita cum humana.et hec eſt triplex gratia.Queritur ergo an pꝛe deſtinatio chꝛiſti ſit pꝛeparatio gratie hbuine vel ullius vel vniuſcuiuſq; harum. Et eſt gratia que attenditur Fm ꝙ eſt homo ſingularis infoꝛmans hunc hominem vel animam huius hominis ſit gratia creata ergo re⸗ ſpeetu gratie ſit pꝛedeſtinatio.¶ Item ex parte alia.Cũ gratia 'm quam eſt caput eccleſie ſit gratia infinita. qꝛ Em illam eſt influens in coꝛpus eccleſie et de hac dicitur NYobhannis pꝛimo. De plenitudine eius accepimus om⸗ nes.et.iij.ioh. Qon eſt ei datus ſpiritus ad menſuraʒ· ergo gratia iſta eſt gratia increata. et cum gratia cre ata ſit finita et nõ fluẽs:cũ ergo pꝛedeſtinatio non ſit re⸗ ſpectu increati: nec erit pꝛedeſtinatio reſpectu buius gratie. Ad oppoſitum. glo. ſuper epiſtolam ad Ro. NQullum maius donum poſſit deus pꝛeſtare hominibus q̃ vt verbum ſuum(per quod ommia condidit) fecit il⸗ lis caput:et ipſos tanq; membꝛa coaptaret.ergo gratia Fm quam eſt caput eccleſie eſt donum dei. ergo eſt crea⸗ ta. ergo pꝛedeſtinatio eſi reſpectu ipſius. Solutio concedendum eſt et dicendũ.ꝙ cũ in xpᷣo ſit tripler gra tia.gratia vnionis.gratia huius ſingularis bominis: nte na⸗ ſen 1 o ſi ⸗ eq; Un pr us r — —N Mueſtio et gra m quã eſt caput. p̃deſtinatio xpᷣi eſt reſpeetn buiꝰ triplicis gre. ¶ Ad illud ergo q8 obijcit ꝙ grẽa m quaʒ eſt caput nõ elt creata.dicendũ q ſicut caritas donũ eſt in nobis dupliciter. ſcʒ donũ incꝛeatũ qð eſt ſpũſſctẽus:et donum creatũ qð eſt virtus. Ita gr̃a ßm quã eſt caput ĩ⸗ telligit increata: ipa eſt ſpirituſſctus ꝗ eſi datꝰ ei nõ ad menſurã. Et pꝛima gra creata fm qu ꝑ virtutẽ increa⸗ te influit in alios:et de plenitudine eius accepimus om nes. j. Jo. Membrũ quintun ¶Lterius eſt q̃ſtio.v.p xpᷣm ſimus pdeſtina ti hoc eſt querere. v. ipe ſit cauſa effectiua vel exẽplaris vel finalis nre pᷣdeſtiatõnis. Ad pꝛimuz videt᷑ ꝙ ſic. NQam.·j.ad ephᷣ. Pꝛedeſtinanit nos in adoptõʒ filioꝝ ꝑ ihᷣm xpᷣm. ergo pdeſtinatio ihu xp̃i eſt cauſa nr̃e pᷣdeſtinatõis.( Itez re furrectio ſua eſt cauſa nr̃e reſurrectõis.cum ergo pᷣdeſti natio reſpiciat gram reſurrectõnis finalit. pᷣdeſtinatio xpi eſt cã nr̃e pᷣdeſtinatõis.q¶ Iem. Oꝛdo eſt in pᷣdeſtina tione. oꝛdo aũt talis eſt in p̃deſtinatõe qð ꝓbatur Job. xxxvij. Nungqd noſti oꝛdiem celi?glo.oꝛdinem celi noſſe eſi ſuꝑnarũ diſpoſitionũ occultas diſ poſitões videre. p̃deſtinatõnes oꝛdinẽ babent.¶ Icẽ. viij. ad Ro. Quos pᷣſciuit:et p̃deſtinauit cõfoꝛmes fieri imagims filij ſui. S pꝛedeſtinatio eſt cõfoꝛmitas imaginis ſilij. cũ ergo plus ſit imago ꝙᷓ illud qð ad imagĩem eſt:ſi imago filij intrã ſitiue ell:et ip̃e xpᷣe pꝛedeſtinatus.pᷣdeſtinatio xpᷣi pꝛior erit noſtra pᷣdeſtinatõne.et ſicut imago ad illud quodẽ ad imaginem. ergo ſicut exemplar. ¶ Item in li. de pde⸗ ſtinatõne ſanctoꝝ dicit.pꝛeclariſſimũ lumen nr̃e pꝛeqe⸗ ſtinatõnis eſt xp̃e ihs.ergo ſe habet ſicut cauſa manife⸗ ſtatiua ad nr̃am pᷣdeſtinatõem.Ad eph̊.iij. Aſcẽdit ſuꝑ om̃s celos vt impleret om̃ia.̊ xpᷣc ẽ finis oim. Sʒ que ẽ comꝑatio pᷣdeſtinati ad p̃deſtinatũ:eadem eſt comꝑatio pꝛedeſtinatõnis ad p̃deſtinatõem. Si ergo xpᷣc eſt finis oĩm pꝛedeſtinatoꝝ:ergo pᷣdeſtinatio ſua ẽ finis omniuʒ p̃deſiinatõnũ.ex his ergo relinꝗt᷑ ꝙ pᷣdeſtinatõ xpᷣi ẽ cau ſa effectiua exemplaris et finalis oim pꝛedeſtinatõnum. Ad oppoſitũ ſic.om̃es rões eterne ſimul ſunt in mente diuina et ſᷣm has ẽ pᷣdeſtinatio.̊ pᷣdeſtinatões.pᷣdeſtĩa⸗ toꝝ ſimul ſunt in mente diuĩa.nò ergo ꝑ pꝛiꝰ et poſteriꝰ cum ergo cã effectiua antecedat: relinꝗt᷑ ꝙ pᷣdeſtinatio xpᷣi nõ ẽ cauſa effectiua cum ſimul ſit in alijs in mẽte di⸗ uina. ¶ Item ad hoc ẽ auẽtas aug. ꝗ dicit. ꝙ pᷣclariſſi⸗ mũ lumẽ nr̃e pᷣdeſtinatõis eſt xpᷣe.et intelligit hoc de xpᷣo ſm ꝙ hõ ſiẽ dicit aug.in glo.ſuꝑ pꝛimũ ad mRo. qꝛ ipſe dicit ꝙ ille bomo ſine meritis babuit ſola gra vt eſſet fi⸗ lius dei.Et de eodẽ dicit ꝙ eſt lumẽ pᷣdeſtinatõis noſtꝛe. Sed pᷣ̃m hoc obijcit᷑.om̃es ſunt abeterno pᷣdeſtinati.et vnuſꝗſq; habet ſuã rõem in mente diuĩa.que quidẽ ratõ eſt lumen nr̃e pᷣdeſtinationis: ergo vnuſquiſq; bʒ ꝓpꝛiũ lumen pᷣdeſtinatõis ſue.non ergo ẽ ponere xpᷣʒ eſſe lumẽ nje pᷣdeſtinatõnis.ſed ſᷣin ꝙ rpᷣc ẽ lumen dicit᷑ cauſa exẽ plaris.ergo xpᷣe nõ ẽ cauſa exemplaris nr̃e pᷣdeſtinatõis Tercia ratio ſi xpᷣe ẽ finis nr̃e pdeſtinatõis.et ſi xpᷣe ñ eẽt incarnatus:ñ eẽt pᷣdeſtinatio xpᷣi.ergo pᷣdeſtinatões nr̃e carerẽt fine.ergo fruſtrarent᷑.ergo om̃es pᷣdeſtinati fruſtrarentur quod nullus poneret.non ergo ẽ cauſa fi⸗ nalis nec exemplaris nee effectiua. Solutio dicẽdum ꝙ cum dico pᷣdeſtinatõem xp̃i noĩe pdeſtinatõis ratõne pꝛincipalis ſigmſicatiquod ẽ diuina pᷣſcientia cum ap⸗ pꝛobatõne dicitur eternum. ratõne vo cõnotati quod ẽ gratia xp̃i et gloꝛia:dico temꝑale. Attendendo igit᷑ ad pꝛincipale ſignificatum pᷣdeſtinatio xpᷣi et alioꝛum pꝛe⸗ vſtinationes ſimul ſunt in mente diuina. Attendendo vo ad cõnotatum eſt oꝛdo pᷣdeſtinatõnis xpᷣi ad alias p̃⸗ ceſtinatõnes ſᷣm ꝙ nos dicimus ꝙ gĩa et gloꝛia in xp̃o eſt cauſa et exemplum gratie et glorie nr̃e. Scðm bec ſoluitur pꝛimũ obiectum quia qᷓtũ ad pꝛincipale ſignifi catum eius ꝙ dico ꝙ pᷣdeſlinatio quod eſt eternũ.non ẽ „ % *△ „ pꝛioꝛitas vel cãlitas pdeſtinationis xp̃i ad aliam. ꝙtũ ad cõnotatum quod eſt tempoꝛale ẽ pꝛioꝛitas et cauſali tas.4: Ad ſecũdum vᷣo qð obijcitur ꝙ xpᷣc eſi lumen nr̃e pᷣdeſtinatõis ſcʒ eternuʒ et temꝑale. Rone ſignificati in pᷣdeſtinatione quod ẽ eternum.dicendũ ꝙ xpᷣc ᷣm ꝙ deꝰ et ſapia eterna:eſt lumẽ nr̃e pᷣdeſtinatõnis oĩm pᷣdeſtia⸗ toꝛui et ſinguloꝝ.et cum ſit vnum et idem lumẽ:tamen qꝛ ad multos ẽ qui ſunt pᷣdeſtinati.multipliciter accipit᷑ reſpectus ad ipᷣm vt dicat᷑ et huiꝰ et illius lumen. Rati one ðᷣo cognotati in p̃deſtinatione quod ẽ tempoꝛale ſcʒ gratia.dicendum ꝙ xpᷣe ᷣm ꝙ bomoẽ lumen tempoꝛale nr̃e pᷣdeſtinatõnis:quia hec ſuꝑhabundantia ẽ ipius ſu pereffluentis gratie qua aſſumptus eſt in vnitate ꝑſone ita ꝙ filius dei vniuerſalis ẽ filius hominis.et vnuſꝗſ⸗ q; pꝛedeſtinatoꝝ per participationem illius ſuperefflu⸗ entis gratie ẽ filius adoptionis. Unde gratia ſua ẽ ve⸗ lut lumẽ in ſole.nr̃e vo gratie ſiẽ radij com ꝑati ad ſolẽ. Ao vltimum quod obijcitur ꝙ vpᷣc nõ ẽ finis. dicendũ quemadmodum in alijs.ꝙ in pᷣdeſtinatione ẽ pꝛeſcientia et gratia finalis vnum vt ſignificatum.aliud et cõnota⸗ tum. Si ergo reſpiciamus ad pꝛeſcientiam: ſua pꝛede⸗ ſtinatio non ẽ finis nr̃e pꝛedeſtinationis. Si autem re⸗ ſpiciamus ad gratiam cõnotatam: ſic eſt finis.gratia eĩ vnionis que ẽ in xpᷣo:eſt terminus omnium gratiarum nr̃arum.quia omnes nr̃e gratie terminantur ad ſuam: et rationes nr̃e gloꝛie ad ſuam. 4 Ad illud ergo qð obij citur.ꝙ fruſtrarentur pᷣdeſtinationes ſi nõ eẽt incarna⸗ tio.dicendum ꝙ fruſtrarentur qtum ad finem conueni⸗‚⸗ entiſſimum:non tamen ſimpliciter.quia alius modꝰ eẽt liberatõnis.et ille eſſet finis:ſed ñ ita ↄueniens.⁊ ſic pa tet quomõ ſe habʒ pᷣ̃deſlinatio xpᷣi vt cauſatiua ad nr̃am pꝛedeſtinationem. Membrũ ſextum Ltio querit᷑.v.pᷣdeſtinatio dicat᷑ equoce vł viuoce ð pᷣdeſtiatõe rpᷣi ⁊ alioꝝ. Ad qð ſic obẽ.pᷣdeſtiatio ẽ ſaluãdoꝝ.Saluãdi at᷑ ſũt ꝗ pnt egrotaẽ ꝑ culpã.cũ g̊ xpᷣc ñ potu⸗ erit egrotaẽ ſᷣm ꝙ dic aug. Alij pcto pᷣuiẽ potuerũt: ipſe vo nõ.ᷣ nõ ẽ ſaluãdꝰ. ei nõ cõuenit rõ pᷣdeſtiatõis ſᷣm ꝙ dꝛ pᷣdeſtiatio poꝛdiatio ſaluãdoꝝ.gᷓ ⁊c̃.¶. Item dicit aug. Pꝛedeſtiatõ ẽ ꝓpoſitũ miſerẽdi.pᷣ̊ miſeria in nobis et ĩ xpo equoce dꝛ.qꝛ ĩ nobis ẽ miſeria ↄtracta:in ipo vðᷣo ẽ volũtarie aſſũpta.q̊ equoce di. Solutõ dom ꝙ p̃de⸗ ſntano aliqñ diſſinit᷑ ꝑ pꝑatõem ad gr̃aʒ liberãtẽ a ma⸗ lo:aut ꝑ com ꝑatõʒ ad graʒ oꝛdinãtẽ ad głiaʒ. Pꝛĩio mõ dicit᷑ pᷣdeſtiatio pᷣoꝛdiatõ ſaluãdoꝝ ⁊ ꝓpoſitũ miſerẽdi. Secũdo mõ dẽ pᷣdeſſiatio.p̃paratio gre in pñti et glie in futo. Pꝛĩo mõ dẽ vniuoce pᷣdeſtĩatõ de xpᷣo ⁊ de alijs q́;tũ ad cõnotatũ que eſt gra liberans a malo: q;tum ad ſcðm modum dicit᷑ equoce. Nueſtio quarta de actu incarnationis chꝛiſti. Ractato de neceſſi tate et cõueniẽtia ⁊ pᷣdeſtiatõe ĩcarnati onis xpᷣi:cõſeq̃ns ẽ ingꝗrere de actu ĩcar natõis.ꝗ cõſiderat᷑ duobo mõis ſcz ĩ fie ri:et ĩ facto eẽ. Actꝰĩcarnatõis ĩ fieꝛi dẽ aſſũptõ.Actꝰ vᷣo ĩcarnatõis ĩ facto eẽ dꝛ vnio. Pꝛimo ꝗᷓ q̃rẽdũ ẽ de actu aſſũptõis.Scðo de actu vnionis. De aſ ſumptõe at᷑ qrũt᷑ iſta.pꝛĩo de aſſumẽte deinde de aſſũpto De pꝛio qrit᷑.v.aſſumẽ hũanã naturã ↄueĩat dine na⸗ ture. Scðo vtrũ ↄueniat tribo ꝑſoĩs.Tercõ q̃rit᷑ de ipᷣo aſſumpto.v.hũana nata ſit aſſũpta. Or̃to.v.hũana na tura ſᷣm coꝛpꝰ ⁊ aiaʒ ſit aſſũpta.Quĩto vtrũ coꝛpꝰ ſit aſ ſũptũ mediante aĩa.Sexto.v.ꝑſona ſit aſſũpta.Septio qualiter intelligit᷑ homo aſſumptus. embꝛum primmn D pꝛimum ſic. Quicquid conuenit diuĩe nature conuenit toti trinitati. Sed aſſu⸗ mere humanam naturam non cõuenit pa⸗ tri et ſpirituiſancto.ergo nec diuine natu⸗ re. ¶ Iteem. An. in li. de incarnatione verbi. Mon dif⸗ fert oĩno pater et filius et ſpirituſſanctus in eſſentia di uina. Si ergo natura diuina aſſumit bumanam natuꝛd ergo pater et filius et ſpirituſſanctus aſſumũt naturaxʒ humanam. Ad oppolitum ſic. Aſſumere dicit actoõez ſed actio conuenit ſubſtant ie nature:ergo aſſumere con uenit diuine nature. IJtem arguitur per ſimile.anima infundendo creatur et creando infunditur. et eiuſdem Fm ſe eſt creare animam et eam vnire:ergo eodeʒ modo eiuſdem ſ̃m ſe erit hũanã nat᷑aʒ aſſumptã creare ⁊ eam aſſumere. ergo cum diuina natura creauerit humanaʒ aſſumpſit eam. ¶ Iem aſſumere et aſſumptionem face⸗ re conuertuntur. Sed diuina natura fecit aſſumptõem ergo diuina natura aſſumpſit humanam. Ytem queꝛt tur qᷓuis iſta concedatur. natura diuina aſſumpſit hũa- nam naturam: nunquid iſta conceditur eẽntia diuina aſ ſumpſit.humanam naturam:cum ipſa natura dicatur eſſentia et econuerſo. IJtem cum nature bumane con⸗ ueniat aſſumi et vniri pꝛopꝛie.ergo ſimiliter ipi nature diuine cõuenit aſſumere et vnire.ſic enim videtur ſe ha⸗ bere natura diuina ad vnionem et aſſumptioneʒ actius ſicut natura bumana ad vnionem et aſſumptõem paſſi⸗ uam. Reſponſio aſſumere dicitur ↄmuniter ⁊ impꝛo pꝛie ad aliquid ſumere.⁊ ſᷣm hunc modum tota trinitas aſſumit filio humanam naturam. SItem aſſumere dici⸗ tur communiter et pꝛopꝛie ad ſe ſumere.quod poteſi eẽ duobus modis.vel ad ſe ſumere vt vniatur: vel ad ſe ſu⸗ mere vt in quo vniatur. Aſlumere pᷣo pꝛopꝛijſſime dicit᷑ in ſe ſumere vł ad ſe filialiter ſumere qð idem eſt. Scðʒ modum iſtum conuenit perſone ſolum aſſumere:quia H eſt ſumere in ſe vt vniatur. Scom modum illum quo aſ ſumere dicit ad ſe ſumere vt ſibi vniatur:ſic conuenit di uine nature aſſumere hũanaʒ. Scðm ergo ꝙ ↄmuniter et impꝛopꝛie dicit᷑ cõuenit trinitati:ᷣim ꝙ ꝓpꝛie et cõmu niter cõuenit diuine nature. Scðm vo ꝙ ꝓpꝛijſſime: ſic conuenit ꝑſone filij.et ſᷣm hoc in vno ſenſu ꝓcedũt rões ad vtranq; ꝑtem obiecte:in alio ſenſu nõ.⸗ Ad ea ergo que obijciutur in ꝑtem negatiuã. Rñdendũ eſt pꝛimo. dicendũ ꝙ natura dĩnam aſſum ere hũanã pt᷑ accipi du⸗ pliciter.vno mõ vt nat᷑a diuĩa cõſideret᷑ Fm ſe vt vna in tribo ꝑpſonis:et hoc mõ nõ eſt cõcedendũ diuĩam naturã aſſumpſiſſe hũůanam ꝓpꝛie ſumẽdo aſſumere. Vel ſᷣm ꝙ cõſiderat᷑ natura diuĩa tota in vna ꝑſona ſcz filij:et hoc modo natura dinĩa aſſumpſit hũanaʒ.i.ſibi vniuit.Að illud ̊ qð obijcit᷑. Quicquid cõuenit diuine nature:con uenit toti trinitati.ſed aſſumere nõ cõuenit trinitan:er go nec diuine nature.dicenduʒ ꝙ in hoc ꝙ dico aſſumẽ Duo intelliguntur.ſcilicet ſumere actio: et reſpectus ad idem qui notatur ꝑ ad ſe.ſᷣm ꝙ nos exponimus aſſume re.id ẽ ad ſe ſumẽ:et rõne illiꝰ reſpectus nõ cõuenit toti trinitati q́;uis conueniant nature.qꝛ tota trinitas ſᷣm ꝙ; trinitas:nõ eſt in vna ꝑſona.ſed tota natura eſt in vna ꝑſona.Et ſic patet ſolutio ad ea que obijciebãtur ad ꝑ⸗ tem negatiuam.¶ Ad ea vᷣo que obijciũtur ad ꝑtem affiꝛ matiuam.ſcʒ ad pꝛimum dicendum. aſſumere dicit actõem ⁊c̃. Habet naturã relationis ſcʒ ad ſe vel in ſe vnde non ſequitur. ſi actio conuenit nature:ꝙ actio quocunq; alio ſuꝑaddito eonueniat. Ad ſecunduʒ vo dicendum.qꝙ non eſt ſimile de vnione anime et aſſumpti one:pꝛoꝑter reſpectum ſuꝑadditum.. Ad tercium vo dicendum.; non conuertuntur aſſumere et aſſumptio⸗ nem facere ᷣm ꝙ aſſumere pꝛopꝛie dicitur. quis cõuer⸗ tantur ſᷣm ꝙ dicitur impꝛopꝛie. Ad quartum vᷣoo dicẽ dum.ꝙ quis ſit idem natura et eentia::tamen differen tia eſt in ratõne dicendi.quia eẽntia dicitur quo res ẽ: hatura vᷣo quo res agit vel patitur. Aſſumere auteʒ di⸗ cit ſic actionem:ſicut aſſumi paſſionem. et ideo aſſume⸗ re et aſſumi dicuntur de natura et non de eẽntia. VUnde non eſt concedendum ꝙ quis diuina natura aſſumat:q; pꝛopter hoc diuina eẽntia.¶ Ad vltimum dicendum.q; pꝛopꝛie loquendo differentia eſt inter aſſumptionem et vnionem.iQam vnio pꝛopꝛie dicit comꝑationem duoꝝ ad tercium. Aſſumptio vo tm̃ dicit com ꝑatõnem vnius ad vnum. Aſſumere enim eſt aliquid ſibi copulare.vn⸗ de dicit habitudinem eius in quo eſt vnio ad aliud.⁊ iõ diuina natura pꝛopꝛie loquendo non debet dici aſſume re.licet pꝛopꝛie dicatur vnire vel vniri humane nature in vnitateʒ perſone. Membꝛum ſecundum Onſequenter queritur. vtrum aſſumptio cõueĩat tribo peꝛſonis.ad qð ſic. Quicꝗd facit pater facitjfilius ⁊ ecõuerſo.qꝛ indiui M ſa ſunt opera trinitatis.ſed filius aſſũpſit carnẽ:eꝛgo ⁊ pater.⸗¶. IiÄẽ dicit Jo.damaſ.quoniã pateꝛ ⁊ filius pſpirituſſanctus ſᷣm omnia ſunt vnuʒ pꝛeter ⁊ ingenerationem generationem et pꝛoceſſionem. ſed aſ⸗ ſumptio nec eſt ingeneratio nec aliquod alioꝛum: ergo ſunt vnum in aſſumptione.ergo quelibet pars aſſumit humanam naturam. Reſponſio ᷣm auguſtinum ĩi li. de fide ad petrum. O trinitas aſſumptionem ſecit: ſed verbo:non patri vel ſpirituiſancto.vnde et indiuiſa eſi aſſumptio q;tum ad actionem et q;tum ad perſonam cui conuenit.quia vni et indiuiſe perſone filij. otandum autem eſt. ꝙ in argumentatione eſt mutatio pꝛedicamẽ⸗ ti.mutatur enim quid ĩ aliquid ſicut dicit Hugo de ſan cto victo. Cum dicitur filius dei aſſumpſit.ex vi occul⸗ te relationis qua intelligitur ꝙ ſibi vniuit: id de patre non dicitur.quia ſi idem diceretur:non idem ſed aliud intelligeretur. quia ſicut alius in ꝑſona eſt pater: alius filiꝰ:ſic alið dicit᷑ cũ filius incarnatꝰ dicit᷑ qᷓ ſi pater in⸗ carnatus diceret᷑.nõ ergo ↄſequẽs eſt ſi filius carnẽ aſ⸗ ſumpſit: idcirco carnem aſſumpſilſſe et patreʒ.ſic conſe qᷓns ñ ẽ ſi filiꝰ carnẽ ſibi vniuit:eãdẽ carnẽ ſibi vniuiſſe et patrẽ.et ẽ ſigura dictõnis.legr ĩ li.iudicũ. manue vxoꝛẽ accepit:filio ſuo.ñ tñ ſibi vxoꝛeʒ accepit:vᷣ ꝙ filio vxoꝛẽ accepit.Nemo eſt qui argumẽtet᷑ ⁊ dicat.Si pa⸗ ter filio vxoꝛẽ accepit ergo vxoꝛem accepit pater.et con⸗ cedat vxoꝛatum et᷑ patrem qñ filio vxoꝛeʒ accepit.q̃re g̊ incarnatus dicat᷑ eẽ pater:qꝛ filio ſuo carnem vniuit.ſi⸗ cut filius dicitur incarnatus:quia carnem ſibi copula uit.¶¶ Ad ſecũdum dicendum.ꝙ quedaʒz dicuntur ĩ deo abſolute ſine reſpectu ad creaturas.ſicut ſunt notiones Apꝛietates reuelatões:et ſimilit᷑ bonitas ſapiẽtia et con ſiłia.Et q̃dã dicunt᷑ in ce ſiue attribuũt᷑ deo ᷣm relat: ones ad creatas.et hmõi eſt aſſumptio.Aſſumptio em̃ non ponit aliquid in aſſumente quo aſſumens aliquam innouationem accipiat:ſed ponit aliquid in aſſumpto quo fit innouatio in creatura aſſumpta. Illud aũt Jo. damaſce.intelligitur pꝛeter comparationem ad creatu⸗ Tram. Membꝛum tercium Onſequenter eſt queſtio de ipſo aſſumpto et pꝛimo vtruʒ natura humana ſit aſſum pta.Ad quod ſic.Nam ſᷣm pꝛopꝛietatem locutionis non videtur hec concedi perſo na aſſumpſit naturam. am cum natura diffiniatur quatuoꝛ modis a boetio in libꝛo de duabus naturio et vna perſona chꝛiſti.Communiſſime ſic.Natura eſt ea⸗ rum que cum ſint quoquo modo intellectu capi poſ⸗ ſunt.in qua diffinitione accidentia et ſubſtantie conti⸗ nentur.hec enim omnia intellectu capi poſſunt. Ad⸗ ditum autem eſt quoquo modo: quia qus et materia perfecto intellectu intelligi non poſſunt:ſed ceterarum — — — ſn⸗ 165 lne ure ſ⸗ . Nueſtio reꝝ pꝛiuatõe. Cõmuniter vo diffinit᷑ natura vt oueniat ſolũ ſubſtantijs coꝛpoꝛeis et incoꝛpoꝛeis. boc mõ natu⸗ ra eſt vel quod facere vel quod pati põt. Stricte etiam diffinitur natura vt cõueniat ſolũ coꝛpoꝛeis.hoc modo natuꝛa eſt pꝛincipium motus ꝑ ſe nõ peꝛ accidẽs.Quaꝛ to modo diffinitur natura ſᷣm ꝙ nos dicimus diuerſaʒ eſſe naturam auri 2 argenti in boc ꝓpꝛietatẽ rerũ mon⸗ ſtrare cupientes. hoc modo natura eſt vnãquãq; rẽ in⸗ foꝛmans ſpecifica differẽtia. Scoõm vltimã diffinitõem duas in xpᷣo naturas eſſe cõſtituunt. Si ergo hoc vltio modo dicatur natura.ſ.ſpecifica differẽtia bumane na ture. cõtra eſt autoꝛitas Yo. dam̃.iij.li.xj. c. Verbũ non eam que nuda cõſideratione cõtemplatur naturã aſſü⸗ plit.nec eã que in ſpecie cõſideratuꝛ.ſ.ſpecificã differen tiam ſicut ẽ rénalitas hominis. relinquit᷑ ergo ꝙ non poteſt dici aſſumpſit bumanã naturã.4(l Itẽ ſi dicatuꝛ XYy natura accipitur aliter.ſ.vis inſita rebus ꝓcreans ſi milia ex ſimilibus.ſeo hoc etiam modo non poteſt dici natura aſſumpta.quia vis illa ꝓcreandi ſimiliter conſe quituꝛ aſſumptõem quia ẽ iam in exiſtẽte xp̃o ſᷣm ꝙ põt multiplicare ſpẽm inqtum homo.ergo hoc etiaʒ modo nõ poteſt dici aſſumpta netura. 4 Item aſſumptio fuit miraculoſa nõ m naturam.2 ideo ex illa ꝑte nõ tenuit ratonem nature que eſt vis pꝛocreandi ſimilia ex ſimili bus. ergo nec m modum iſtum vel illum poteſt dici al ſumpſiſſe naturã. NQuod bene coõcedendum eſt. S pm alium modum dicendi naturam. Dicitur etiam natuꝛa alio modo ex qua fit eſſe rei naturalis ex quibẽ res no ta.⁊ Fm hunc mõdum tam coꝛpus qᷓ; anima dicunt᷑ na⸗ tura.quia ex his eſſe humanum eſt natum et conſtitutũ Stem queritur an ſicut ↄcedit᷑ iſta. perſona aſſumpſit humanam naturam:debeat iſta conced i.peꝛſona aſſum pſit humanam eẽntiam:cum idem ſit natura et eẽntia. Aoquod dicendum ꝙ ꝙᷓuis ſint idem re.natura ⁊ el⸗ ſentia: tñ differunt ratione.i Zatura em̃ reſ picit rem in fieri.eẽntia vo reſpicit rem ſᷣm eſſe.quia ergo non fuit ĩ eſſe res aſſumpta ante aſſumptõem:ideo nõ debet cõce⸗ di aſſumpſit humanam eſſentiam.ſed debet cõcedi.aſſũ pſit humanã naturãꝗ.quia aſſumebatur res q̃ nõ erat H̊ que fiebat. Membꝛũ quartum Oſt boc inquirendum eſt.vtruʒ bumana natura ᷣm coꝛpus ⁊ animã ſit aſſumpta. Mam quidam heretici dicebant.ꝙ nõ fu⸗ it verum coꝛpus ſed fantaſticum. vt Tlalẽ tinus Appollinaris dixit. ꝙ anima fuit ſine ſenſu. Eu⸗ nomius dirit.ꝙ fuit caro vnita abſq; anima.4.Contra humana natura fuit lapſa ᷣm animam in agppetitu ſciẽ⸗ di ſicut deus: lapſa etiam fuit m carnem in guſtãdo de pomo Geñ.iij. Si ergo totum quod eſt lapſum per pec⸗ catum debet reꝑari per xpᷣm.ergo ad repationem perti net aſſumptio vtriuſq;.ſ.anime ⁊ coꝛpoꝛis.¶ Item non conuenit ſummo medico curare naturam ᷣm partem:27 m partem incuratam dimittere. Sed ſi ſummus medi cus naturam humanam aſſumpſiſſet in paꝛte vel anime vel carnis:in parte eam cuꝛaſſet non ᷣm totuz. Quia ſi cut dicit Yo.dam̃. Nð inaſſumptibile eſt:incuꝛabile eſt Relinquitur ergo P aſſumpta eſt in toto et nõ in parte Ad oppoſituʒ ſic. nature marime diſiantes minime ſunt vnibiles. Si ergo maxime diſtant nature que nec conueniunt genere nec ſpecie vel et ſimilitudine: mini, me erunt vnibiles.talis aũt eſi diuina natura 2 natura carnis.quia nec conueniunt genere nec ſy pecie nec etiaʒ ſimilitudine.quemadmodum anima per hoc ꝙ eſt ad imaginem? ſimilitudinem dei. relinquitur ergo ꝙ non eſt vnibilis. ¶ Item maioꝛ eſt diſtantia inteꝛ ſpiritale do minium ⁊ quodcũq; coꝛpoꝛeum.qᷓ inter coꝛpoꝛeum cali dum et coꝛpoꝛeum frigidum. Si ergo coꝛpoꝛeuz calidũ 2 7 11* * non poteſt vniri coꝛporeo frigido ſine mutatõne natn⸗ re alterius:ergo non poteſt vniri coꝛpoꝛeum bumanuz ſpiritui diuino ſine mutatione alterius,.ſed ſpiritus di⸗ uinus nõ poteſt mutari.ergo ſi vniatur coꝛpoꝛeum bu⸗ manum diuino ſpiritui:mutabitur:⁊ iaʒ non manebit coꝛporeum. Caſſa ergo eẽt vnio ⁊ vana.relinquitur er⸗ go ꝙ non eſt vnibile coꝛpus humanum deo./ Item na⸗ ture diſtantes magis accedunt ad vnionem minoꝛem q; ad vnionem maioꝛem vel maximam.Eſt autẽ vnio cre⸗ ature ad deum per gratiam preſentem et per gloꝛiaʒ fu turam ſᷣm cognitionem et amoꝛem. maioꝛ auteʒ et ma⸗ xrima eſt vnio creature ad ten que eſt in vnitatem perſo nalem: quia maius eſt vniri in ꝑſona quaʒ vniri ſm co gnitionem vel voluntatem. Magis ergo accedʒ omnis creatura ad vnionem primam cum deo quaʒ ad ſecun⸗ dam. Si ergo impoſſibile eſt vt coꝛpoꝛea natura vniat᷑ deo ᷣm primam: impoſſibile eſt vt vniatur ſᷣm ſecundã et he ſunt obiectiones hereticoꝛuʒ. Reſponſio ad pꝛi mum et dicendum. ꝙ natura hũana ⁊? diuina non con⸗ ueniunt geneꝛe nec ſpecie.tamẽ ſunt in ſimilitudine ſᷣm aliquem modum. non quia diuina natura aſſimiletur corporee:ſed magis quia ipſa natura coꝛpoꝛea aſſimi⸗ lat᷑ diuine ſᷣm aliquã ſimilitudinẽ. quia eſt condita iux exemplar diuine ſapientie.Et preterea eſt in participa⸗ tõne bonitatis diuine ſᷣm aliquem gradum ⁊ ipſius bo nitatis veſtigium ſᷣm quod dicit beatus Dyon:ſius.ix. ti. Yerarchie angelice.nichil eoꝛum que ſũt:eſt vłr boni participatõne priuatum.vt eloquioꝛũ veritas ait. Dia bona valde. eſt eygo ex omnibus intellectualibus 21 ma terialibus foꝛmare diſſimiles ſimilitudies. Diſtinguẽ⸗ dũ tamen eſt. ꝙ eſt ſimilitudo creature ad deũ ᷣm ima⸗ ginem: 2 ßm veſtigium. Scoõm imagmem vt rationalis anima:pᷣm veſtigium vt irrationalis ⁊ coꝛpoꝛea ſubſtã⸗ tia in qua et ſi nõ ſit imago expꝛeſſa tꝛinitatis:eſt tamẽ ĩ ea veſtigium ſumme bonitaris.⸗ Ad ſecundum dicen⸗ duʒ.ꝙ duplex eſt eſſe Eſt.n.eſſe natuꝛe: et eſſe oꝛdinis. Similiter duplex eſt diſtãtia eſſentialis ſiue naturalis ꝙ̈tũ ad eẽ nate:⁊ ꝙtũ ad eẽ oꝛdĩs.Diſtãtia qᷓtũ ad eſſe nat᷑e facit h̊ ñ eſſe hoc:ſiue hanc rem nõ eſſe illã.Diſtã⸗ tia vᷣo itum ad eſſe oꝛdinis:facit hãc rem non eẽ oꝛdĩa tam ad illam ſiue non oꝛdinari ad illam. Scoᷣm pꝛimũ modum maioꝛ eſi diſtãtia dei ſiue diuine nature ad quã libet creaturaʒ:qᷓ alicuius creature ad quãlibet creatu ram aliaʒ incomꝑabiliter. Et hoc modo verum ẽ ꝙ ma ioꝛ ẽ diſtantia dei ad humanum coꝛpus qᷓ coꝛpoꝛei cali di ad coꝛporeum frigidum.yt ignis ad aquaʒ. Sed ſᷣm ſecũqum moduʒ dicẽdum.ꝙ ẽ diſtãtia ꝑua coꝛpoꝛis hu mani ad deum ſiue ad diuinũ ſpiritum.a minus diſtat qᷓ; corpoꝛeum calidum a frigido.quia hoc non oꝛdinat᷑ ad illud cum ſit ei cõtrarium.hoc vo oꝛdinatur ad denz in relatõe pꝛopinqua.ad diuinum eĩ eẽ oꝛdinatur gegd ab ipo cõditũ ẽ:nõ ſolũ ſpũale eẽ imo corꝑale. Vñ ſicut in ſpũaliba(ſic als onſuʒ ẽ)magis accedit ad ipᷣm rõna lis aĩa:ita in coꝛpoꝛalibo magis accedẽs ẽ ad ipᷣm etiaʒ coꝛꝑe natura hũana.ad coꝛpus eĩ humanũ oꝛdinantur oĩa coꝛꝑa.nec ẽ aliqð coꝛpus ĩ vniuerſo cũ quo nõ cõue niat.pꝛopterea cum ſit vltimum coꝛpoꝛuʒz in genere cor poꝝ:immediate ſe bʒ ad deũ.et iõ vnibile ẽ᷑.¶ Ad terci um dm. ꝙ ꝙᷓnis coꝛpoꝛea natura de ſe ſᷣm ꝙ coꝛpea ñ ſit oꝛdinata ad vnionẽ cũ deoq ẽ ꝑ gr̃aʒ ⁊ gliam. tñ cor poꝛea natura ᷣm ꝙ hũana ⁊ rõnali aĩa viuificata ⁊ ꝑfe cta oꝛdinabihs ẽ ad illã.nõ ſm ſe ſ̊ pᷣm illam.⸗ etiã ipᷣa rõnalis anima oꝛdinabilis ẽ ad beatitudinẽ ĩ creatore ſuo ßm partem intellectiuam qua nõ cõuenit cuz coꝛpo re.et ſm ꝑtem ſenſitiuam qna vnitur cum coꝛꝑe.Vnde dicit beatus aug.vt ſupꝛadictum ẽ ĩ li.de aĩa ⁊ ſi pũ.pro pterea deus factꝰẽ homo vt totũ hoĩem ĩ ſe beatificaret vt ↄueꝛſio hominis eẽt ad ipᷣm: et tota dilectio eẽt in il⸗ lo.cum aſſenſu carnis videꝛetur per carnem: et aſſenſu „ mentis ꝑ deitatis ↄtemplatõem. ⁊ hoc ẽ totũ bonũ bo⸗ minis.vt ſiue ingrederet᷑ ſiue egrederetur paſcua foꝛis in humanitate ſaluatoꝛis:et paſcua intus in diitate cre atoꝛis inueniret. Membrum quintum Onſeqnenter ẽ querere.vtrum coꝛpus ſit aſſumptũ mediãte aĩa.Ad qð ſic. Seꝑa⸗ ta aĩa a caꝛne adhuc mãſit vnio deitatis . et carnis.q̊ immediate vniebat᷑ caro dei⸗ tati:nõ igit᷑ mediãte aia vel intellectu.¶ Itẽ eẽntialiter ẽ deitas in omni creatura ⁊ immediate.quia nõ in vna creatura ꝑ aliaʒ.ſ̊ multomagis ẽ in humana natura in qua ẽ eẽntialiter et ꝑſonaliter. ꝗc in humana natura.ſ. coꝛꝑe et aĩa immediate:nõ ĩ vno ꝓpter aliud. ſine me⸗ dio vnitur deitas carni.¶ Itẽ cũ in vniõe anime aliquo mõ ponat᷑ mediũ.quo mõ ſeꝑato medio ab extremis ſi⸗ cut ĩ moꝛte xp̃ᷣi aĩa a coꝛꝑe:nõ fiet ſeꝑatio extremi ab ex tremo.i.deitatis a coꝛꝑe?Si ꝙ̊ manet vnio deitatis ad coꝛpus: nõ ẽ inter illa mediũ rõnalis aia. Ad oppoſi tũ ẽ Joh.dam̃. Vnitũ ẽ caꝛni ꝑ intellectũ dei vᷣbũ.⸗. IYItẽ greg. carnẽ deitas aia mediãte ſuſcepit.¶ Itẽ aug. ĩ epi ſiola ad oluſianũ.ipᷣa deitas aiam rõnalem:⁊ ꝑ ean⸗ dem coꝛpus humanũ ſibi aptauit. MRñſio. diſtinguẽ⸗ do ꝙẽ mediũ neceſſitatis: ⁊ ẽ mediũ ↄgruitatis.Nedi um neceſſitatis ligat ertrema ita ꝙ eo remoto ſeꝑantuꝛ extrema quẽadmodũ armonia ſiue ↄtemꝑantia coꝛꝑis d ligans aĩam coꝛpus:iõ ipa deſtructa ſequit᷑ ſeꝑatõ Aſediũ vᷣo ↄgruitatis nõ ligat extrema.ſᷣ dicit oꝛdinẽ in extremis: quẽadmodũ ẽ ĩ elementato.q;uis em̃ ſimul ſint elemẽta quatuoꝛ:tñ oꝛdie nate media ſunt int ignẽ quiẽ ſubtiliſſimꝰ:⁊ terrã que ẽ groſſiſſima:aer et aqua Scðm ꝗᷓ hũc moduʒ ſi loquamur de medio neceſſitatis inter ſpuᷣalem ſubſtãtiam increatam que ẽ deitas:⁊ coꝛ poꝛalẽ creatã in xpᷣo nullũ fuit mediũ.Si vᷣo loquamur de medio ᷣjm oꝛdinis ↄgruentiã:mediũ ẽ duplex.ſ.ſpũs 7 aĩa.quia inter ſpũalẽ naturã nõ ↄfoꝛmẽ coꝛꝑi:⁊ coꝛpo reã ſubſtãtiã nõ ↄfoꝛmẽ ſpũi diuino ſunt duo media oꝛ⸗ dinate nature.videlicʒ natura ſpũalis ↄfoꝛmis ſpiritui diuino.et ſpiritualis natura confoꝛmis ſpiritui huma⸗ no. Et hbec dicunt᷑ ſpũs et aĩa. ſpiritus qtum ad ſuꝑio⸗ rẽ ꝑtem aĩe inqᷓtum ẽ ſeꝑabilis. Anima do ᷣm inferio⸗ rẽ ꝑtem:ᷣm quã ẽ animãs coꝛpus et vnibilis.Et h̊ mõ intelligit᷑ qð a doctis dr ꝑ ſpm̃ et ꝑ aiam coꝛpus huma nũ ſibi coaptauit.Et ꝑ hoc patʒ ſolutio ad pꝛimũ et ſe⸗ cundũ obiectũ.Iñ aug.in li.de aĩa ⁊ ſpũ.At ſupꝛemuʒ aĩe intelligẽtia ſiue mẽs que dr ſpũs.imaginẽ et ſimili⸗ tudinẽ gerit ſuꝑioꝛis.i.dei.Añ et eius ſuſceptiua eẽ po⸗ tuit.et ad vnionẽ ꝑſonalem:qñ ipᷣe voluit abſq; vlla de⸗ mutatõe nate ſuſcepta fuit.ſic ſupᷣmũ carnis.i.ſenſuali tas aĩe gerẽs ſimilitudinẽ ad vnionẽ ꝑſonaleʒ eius eẽn⸗ tiam ſuſciꝑe põt.i.aie. Vñ relinqꝗtur ꝙ G̊ mõ inter deũ ⁊ coꝛpus mediũ ẽ ſpũs et aĩa. Ad vltimuʒ vᷣo dðᷣm. ꝙ; cũ ſumma bonias cõmunitcat ſe alicui:nũqᷓ ab eo rece⸗ et cui ſe cõmunicat:niſi eẽt indignitas illius. aliter ñ eẽt ſumma bonitas.et hoc tenet ſiue cõicet ſe dãdo gra tiam:ſiue vniendo ſe cũ creatura.quia ꝗ̊ humana natu ra in xp̃o tã in coꝛꝑe ꝙᷓ in aĩa nõ fuit poſſibilis ad indi⸗ gnitatẽ:nõ fuit ſeꝑabilis vnio verbi ad carnẽ: ſicut nec anime ad verbum. Membꝛum ſertum Einge queritur vtrũ ꝑſona ſit aſſumpta. Ad qð ſic obijcit᷑ ꝑ autoritatẽ Jo.dama. iij.li.c.xj. VNerbũ incarnatũ deus neq; eã q̃ nuda ↄtemplatõe ↄſiderat᷑: naturam aſ ſumpſit.iõ em hoc ẽ incarnatio.ſ̊ fictio incarnatõnis neq; eã q̃ in ſpẽ ↄſiderat᷑.̊ eã q̃ ĩi athomo.pꝛimicias em aſſumpſit nr̃e maſſe.nõ ſᷣm ſeipᷣm iã ſubſiſtentẽ ⁊ atho⸗ mũ exñntem pꝛius:et ita ab ipᷣCo aſſumptam:ᷣ in ipᷣa filij ypoſtaſi exñte · igit aſſumpſit naturã ĩ atbomo. Sʒ na⸗ tuꝛa exñs ĩ atbomo ẽ ꝑſona. aſſumpſit ꝑſonã.pſons eĩ & rõnalis nature indiuidua ſubſtãtia.qð ↄuenit nature ĩ athomo.¶ Itẽ rich.de ſanc.vic.in li.de trinitate.dicit ꝙ ĩ diuinis determinat᷑ ꝑſona penes rocm oꝛiginis. In angelis vo penes rõem q̃litatis. In hoie vo pᷣm vtruq; modũ. Eũ ꝙᷓ in natura bumana aſſumpta ſit alia ꝓprie⸗ tas oꝛiginis ꝙᷓ in filio dei.quia deſcẽdit Fm earnẽ ama tre. ⁊ ᷣm naturã diuinũ ẽ a pr̃e.itẽ alia ꝓpꝛietas quali⸗ tatis ſiue foꝛme.ꝗ ſiłr ẽ alia et alia ꝑſonalitas. 4 YItem anſeł.ĩ li. de incarnatõe verbi dic. Oꝛ filiꝰdei nõ aſſum pſit hoĩem ſimpliciter. ᷣ hũc hoiem. ſ. ihm. Si g̊ hic hõö Ys c rõnalis nature indiuidua ſubſtãtia: ꝗ̊ aſſumplit ꝑſonã.¶ Iẽ ꝑſona ẽ res diſtincta ꝓpꝛietate ad dignita⸗ tẽ ꝑtinẽte ſᷣm aliã diffinitõem.Vñ dicit boetiꝰ ĩ li. de du abus naturis et vna ꝑſona xp̃i. ꝙ hoc nomẽ dignioꝛibo ſubſtãtijs accomodatũ ẽ. Si ̊ cũ hõ aſſumit᷑:nata eius exraltatuꝛ:nec aliqd de ꝓpꝛietate vel dignitate eius minn itur: relingtur igit᷑ ꝙ ꝑſona ẽ aſſumpta.¶¶ I,eʒ cum ſint tres actus ↄcurrẽtes ſimul.creare.aſſumere ⁊ vnire:cõ ſtãs eſt ꝙ creare pꝛiꝰẽ qᷓ aſſumere. IJtaq; cũ ẽ terminus creatõis:ẽ inceptio aſſumptõis.cũ &̊ creare terminetur ad actũ ens: erit aſſumptio entis actu.S ⁊ ꝑſone cum ens actu bic ſit ꝓęſona. Ad oppoſitũ aug. in li. de fide ad pe. Deus naturã hominis aſſumpſit ñ ꝑſonã.relin gtur igit ꝙ nõ aſſumpſit ꝑſonã. ¶ Iteʒ boetius Z neſto⸗ riũ. Si duabo ꝑſonis manẽtibo ĩ rpᷣo ↄiunctio facta eſt naturaꝝ:vnũ de duobo nihil effici potuit.omĩno em̃ ex dua bo ꝑpſonis nibil vnũ effici potuit.nibil igit᷑ vnũ Fm Qeſtoriũ xpᷣcẽ.ac ꝑ hoc oĩno nihil. ð em̃ nõ ẽ vnum nec eẽ oĩno põt. Sʒ eẽ xpᷣm manifeſte et veraciter olite⸗ mur vnũ:igit᷑ dicimꝰrpᷣm. qdð ſi ita ẽ: vnã rxp̃i ſine dubi⸗ tatõe ꝑſonã eẽ neceſſe ẽ. ¶ Iẽ ſi ꝑſona aſſumpta ẽꝛnecel ſe ẽ in xp̃o duas eẽ ꝑſonas.qꝛ nõ põt dici abſoꝛberi ꝑſo na bumana ĩ aſſumẽdo.cũ ñ fuerit pus ꝑſona ꝙᷓ aſſum⸗ pta.manẽt igit᷑ ĩ xpo ⁊ differẽtes nature 7 dinerſe pſo⸗ ne.nõ ẽ igit᷑ vnũ i natura nec vnũ ĩ ꝑſona.Relinquitur igit᷑ ꝙ nõ ẽ vnio dei ad boĩem: niſi ſic ĩ alijs boĩbo:qð ẽ abſurdiſſimũ. Relinquit᷑ igi᷑ ꝙ ꝑſona nõ eſt aſſumpta. Quod ↄcedendũ ẽ: ⁊ rñdendũ ad obiecta.dðm ꝙ ad eẽ pſone requirit᷑ triplex diſtinctio.ſ.ſingularitatis.in⸗ cõmunicabilitatis 2 dignitatis. Diſtinctio ſingularita⸗ is ẽ in aĩa aliqua.dũ ẽ in coꝛꝑe.ẽ em̃ diſtãs a qualibet aĩa aliqua ꝓpꝛietate ſingulari. Oiſtinctio do incõmuni cabilitatis e. quã habet aliqð ſingulare. vt iſte aſinus aĩal. Sʒ h ñ hʒ aia exñs ĩ coꝛpꝑe: cũ ipᷣa ⁊ coꝛpꝰ coĩcent ĩoↄſtituẽdo vnũ eẽ. Diſtinctio vo dignitatis c. q pꝛiꝰ ali quis hõ diſtinguit᷑ ab alio rõnalitate indiuiduali.q̃ ꝗ dẽ ẽ digniſſima ꝓpꝛietas.qꝛ ſic dic it boety. Hoc nomẽ pſons dignioꝛibo accõmodatũ ? ſubſtatijs. Ad eẽ ꝑſo ne requirit᷑ hec triplex diſtinctõ. ſinglaritatis? coĩca⸗ bilitatis.⁊ dignitatis.qᷓ attẽdit᷑ ẽm ꝓrietatẽ dignioꝛẽ. Dm ꝗᷓ ꝙ pᷣma diſtinctõ ẽ ĩ aĩa rp̃i.ſ.ſingłaritatis.⁊ et ĩ coꝛꝑe.pma ⁊ ſecũda ẽ ĩ ↄpoſito ex aĩa ⁊ coꝛꝑe q pot no tari cũ dico h̊ͥ hõ:demõſirato cõpoſito ex aĩa coꝛꝑe.ſ. ſingulare. Pꝛima vo ⁊ ſecũda ⁊ tcia ẽ ĩxpᷣo deo hoie.et quis pꝛima ⁊ ſecũdã poſſit hẽe ex ꝑte bũane nature:tn terciã ñ põt niſi ex rõe diuine ꝑſone.⁊ ita eſſe ꝑſonã in xpᷣo ñẽ rõe hũane nature.Cũ em̃ rõ ꝑſone aſſumat ab ercellẽtioꝛi ꝓꝑꝛietate ⁊ dignioꝛi.dignioꝛ at ꝓgrietas in xpo nõ ẽ ex ꝑte bũane nature ᷣ ex ꝑte diuine ꝑſone.pꝛo pterea relinquit᷑ ꝙ ñ ẽ aſſumptio ꝑſone. Diſtictõ em ꝑ⸗ ſonaꝝ dz eẽ m id qð in ip̃is ꝑſonis inuenit nobiliꝰ.qꝛ & ĩ boĩe aſſumpto nobiliſſimũ ẽ eẽ filiñ di. iõ ſm k̊ ineſt ei diſtictio ꝑſonał.vt ſit vna ꝑſona cũ filio dei. ¶ Ad p⸗ mũ ̊ qð obijcit᷑ e ioh.dam̃.ꝙ aſſumpſit humanà natu 1ã ĩ athomo: verũ ẽ. nõ tñ ſeqt ex h̊ ꝙ aſſumpſit ꝑſonszʒ qꝛ ꝑ athomũ qð ẽ idẽ qd indiuiduuʒ.ñ notat᷑ nili diſtin ctio ſingłaritatis vel incoĩcabilitatis. nõ dignitatis a q̃ ſumit rõ ꝑſone. ¶ Ad ſecũdũ vᷣo qð obijcit de richar⸗ netr cum ſige relin neſto⸗ ta eſt emer nüßn gnunm ire ubi⸗ necel igo ſſumn⸗ lo⸗ gutur ai hnpen 9 o Mie⸗ ibet uni ſnns dicnt bli ic nonè ica ori⸗ 1tt no⸗ .4. e.et etñ ſain ab s in pto 4 ſgeſt oß ntu No; n 86 , do. doõm ẽ. ꝙ licet ſit alia ꝓpꝛietas natuꝛe ⁊ oꝛigis in ho⸗ mie aſſumpto ꝙᷓ ĩ filio dei:nõ tñ ſequit᷑ ꝙ alia ꝑſona.qꝛ ꝑſona ſic dicit rẽ ↄpletã ⁊ ſie diffinitã:vt nõ ſit poſſibił᷑ ad vlterioꝛẽ vnionẽ:⁊ diſtinctũ ꝑ ꝓpꝛietatẽ dignioꝛẽ.qð nõ ↄuenit xpᷣo ſᷣm ꝙ bõ.i Ad terciũ anſ.dðm.qꝙ cũ di⸗ cit aſſumpſit hũe hoĩem.ꝑ h̊ nõ demõſtrat᷑ ꝑſona q vna ẽ filij dei ⁊ filij boĩs.ſᷣ demõſtrat᷑ indiuiduũ.ſ.illudoſti⸗ tutũ ex coꝛꝑe ⁊ aĩa ſingłare.Et qð obijcit᷑ ꝙ becẽ rõnatł᷑ nature indiuidua ſubſiãtia.ꝗ̊ ꝑſona.dðm ẽ ꝙ vis ẽ ĩ H dico indiuiduũ.⁊ impoꝛtat᷑ illa triplex diſtinctio que dicta ẽ.vñ negãdũ ẽ ꝙ nõ ẽ indiuidua:cũ ſit adhuc poſſi bile ad vnionẽ cũ dignioꝛi ſubſtãtia. Adquartũ doᷣm ꝓ iã patet rñſio.qꝛ nec ꝑſona aſſumit᷑.nec tñ ẽ diminu⸗ tio digtatis.̊ ꝑſonalitas eſt a ꝓpꝛietate dignioꝛi.¶ Ad quintũ dðm.ꝙ aliqñ creatur aliꝗd ꝑ ſe aliqñ vt in alio. Si ſit creatũ ꝑ ſe nõ ĩ alio:⁊ ſic indiuiduũ rõnalis na⸗ ture erit ꝑſona.Si vᷣo ſit cꝛeatũ vt ĩ alio:licʒ ſit indiui⸗ duũ nature rõnalis.nõ tñ erit ꝑſona.qꝛ ñ ẽ a qͥlibʒ alio diſticta ſubſtãtia.Et hac rõe nec rõnalis aĩa qꝗᷓ infundẽ do coꝛꝑi creat᷑ ⁊ creãdo infundit᷑:nõ ẽ ꝑſona ſiti modo. qꝛ ̊ cõpoſitũ ex coꝛꝑe ⁊ aĩa creando aſſumit᷑ ⁊2 aſſumen do creat᷑.nõ pt᷑ dici ꝑſona.i Et ſi obijcitur ſᷣm obijcit Anß. in li.de incarnatõe verbi.qꝛ deẽ ꝑſona.hõ aſſum ptꝰẽ ꝑſona.ᷓ due ꝑſone ſunt in xpᷣo.Rñſio ꝙ quẽadmo dũ pr ẽ deus.filiꝰẽ deus.nõ tñ plures dij ̊ vnꝰ ẽ deꝰ.ita ĩ xpo deꝰẽ ꝑſona.hõ ẽ ꝑſona.nõ tñ due ꝑſone:ſʒ vna peꝛ ſona.ec deſignari põt filiꝰdei ſine filio hoĩs vel econ⸗ uerſo.qꝛ idẽ ẽ filiꝰ dei ⁊ filiꝰhoĩs.⁊ eadẽ ẽ verbi ⁊ aſſum pti hoĩs ꝓpꝛietatũ collectio.Diuerſaꝝ aũt ꝑſonaꝝ im⸗ poſſi bile ẽ earũdem ꝓpꝛietatũ eẽ eandẽ collectõeʒ.aut ea dẽ de inuicẽ pᷣdicaꝛi. Itẽ queꝛit᷑ cũ aĩa ſit nobiliſſimũ ĩ hoĩe ſicut filius dei in ro:quare aĩa nõ dr̃ aſſumẽ cor pus ĩ ꝑſonã ſuã:ſicut filiꝰdei hoĩem.⸗:. Ad qð redditur multiplex rõ. VUna ẽ qꝛ aſſumẽs pusẽ q; aſſumptũ.⁊ qð aſſumit inſeꝑabiliter aſſumit.quoꝝ neutrũ couenit aĩe reſpectu coꝛꝑis. Itẽ aſſumẽs cuʒ vnit᷑ aſſum pto: efficit aliquã vnitatẽ.aĩa aũt nõ facit vnionẽ ſui ad corpꝰ.ꝗa ſił creat᷑ ⁊ infundit᷑. Iẽ aſſumẽs ⁊ aſſumptũ ñ cõponũt aliqð totũ:nec ſunt ꝑtes alicuiꝰtotius.Sʒ aia cũ coꝛꝑe hoĩem ↄponit:⁊ ſunt ꝑtes illiꝰ. Itẽ cũ q̊ dubitat᷑ de qᷣdã qð dicit męr ĩ.ij.ſnĩaꝝ.ſ.qꝙ aĩa ſeꝑata a coꝑeẽ ꝑſona. Sʒ cũ ꝑſona ſit attributa rei er aliqᷓ dignitate:ĩ reſur⸗ rectõe coꝛpoꝛũ minueret᷑ edignitas.vñ dðᷣm.qꝙ aĩa ſe⸗ ꝑata nõ ẽ ꝑſona.qm̃ ẽ ſubſtãtia coĩcabilis lʒ nõ coĩcans vñ nõ ẽ veꝛũ qð dicit mgr: niſi ipe accipiat ꝑſonã ꝓ indi nidquo.et huius rei determinatio alubi plenius innue⸗ tur. MNMNlembrum ſeptimmm Onſequẽter querit᷑ qualiter intelligit᷑ hõ aſſumptus.Ad qð obijcit᷑ pꝛimo ſic.de au ctoꝛitatibo ioh.dam.ꝗ dicit. nõẽ ſumẽ cõem ſpẽm ĩ dño YJu xpo.ꝗ̊ xrpᷣe ſᷣm ꝙ bõ nõẽ eiuſdẽ ſpẽi cũ alijs hoĩb.q̊ hõ dꝛ equiuoce ð xpᷣo et de alijs. ¶ Ytez de olibet g ẽ hõ pdicat᷑ ipa ſpẽs cõis. Si coĩs ſpẽs ñ pᷣdicat᷑ de xpo.qꝛ nõ ẽ ibi cõem ſpẽm ſumẽ relinꝗt ꝙ rpᷣc nõ ẽ hõ. Cũ ẽ xpᷣe ſit hõ:relinquit᷑ ꝙ ẽ cõ⸗ munẽ ſpẽm ſumẽ. Ad oppoſitũ ſic. Spẽs ẽ totũ eẽ in⸗ diuiduoꝝ.ſicut hec ſpẽs ho ẽ totũ eẽ ꝑticulaꝛiũ hbominũ Sʒ hõ ñ ẽ totũ eẽ xrp̃i.relingt igit᷑ ꝙ non ẽ cõem ſpẽm ſu mere de xpᷣo ⁊ de alijs. Itẽ querit᷑ cũ dĩ hũana natuꝛa aſſumpta a xpᷣo:ꝗd ſugonat᷑: aut em ſuponit᷑ coꝛpus 2 aĩa ex ꝗbo cõponit᷑ hõ:aut ſupponit᷑ cõpoſitũ ex his. Si pꝛimo mõ.qᷓ ꝑ humanã naturã non ſuwponunt᷑ ꝑtes ho minis:nõ cõpoſitio ipᷣaꝝ.̊ ſi ꝑtes ſic ſumpte nõ cõſtitu unt hoĩem:nõ erit dicẽ ex aſſumptõe coꝛꝑis ⁊ anime bu mane nature xpᷣm eẽ hoĩem. Si ſecũdo mõ.ſʒ cõpoſituʒ ex coꝛꝑe et aĩa ẽ hõ:ergo erit dicere xrpᷣm aſſumpſiſſe ho minẽ᷑. Sʒ aſſumẽs nõ eſt aſſumptũ.xt dicit᷑ in regulis fi di:ð xpᷣe nõ eſt bõ.q. Ytẽ ſi aſſumpſit hominẽ. aut igit .Un. hoĩem cõmunẽ ſpẽm aut ſingularẽ. Si pꝛimo mõ tĩ.gᷓ accidit erroꝛ qui vðᷣſiꝛuit᷑ a Jo.dam̃. Si ſecũdo mõ.eꝛgo aſſumplſit ꝑſonã.cũ hõ ſingularis ſit ꝑſona. qð eſt erroꝛ Nõ ei pſona aſſumpſit ꝑionã ſʒ naturã:ſicut dicit aug. Occaſione buiꝰquerit᷑ vtrũ aſſumpſit boĩem. Ao qð inducunt᷑ auctoꝛitates et rões.pꝛimo ex pᷣs. Peatꝰquẽ elegiſti et aſſuʒ. Nug.Anatha ſit q dicit kua dei hoĩem ſemel afſſumptũ depoſuiſſe.¶ Item filius dei aſſumpfſit coꝛpus ⁊ aĩam ſimul iuncta. Sed coꝛpus ⁊ aĩa ſimul iũ cta faciũt hoiĩem:qᷓ filius dei aſſumpſit hominẽ.¶ IJ†em homo ꝓpꝛie loquẽdo denominat᷑ a ꝓpꝛietatibo aĩe. vnde ꝓrie dr rõnalis.⁊ ſimiliter a ꝓpꝛietatibus coꝛpoꝛis. vñn ꝓprie dicit᷑ coloꝛatus.ergo multofoꝛtius denomina bitur a ꝓpꝛietatib vtriuſq;. ergo cũ aſſũptio ſit diſpoſi tio coꝛꝑis et aĩe. ꝓprie debet dici hõ aſſumptus.ꝗᷓ filius cei aſſumpſii hom inẽ.¶. Ad oppoſitũ.aſſumpſit hoĩem. pᷣ nõ niſi iſtũ.& iſte hõ ẽ aſſumptus.ꝗᷓ pſona ẽ aſſumpta qð ẽ erroꝛ damnatus. Rñſio ad pꝛimũ. Actus peꝛ ſe attribuunt᷑ ip̃is ſingularibo.ꝑ aceidẽs vo ipi ſpẽi. vnde ſe actus currẽdi ↄuenit ſingulari:cũ dẽ hõ currit.per accñs vo ipi ſpẽ. Scðᷣm g huc modum dm. ꝙ aſſumi impoꝛtat actũ:ꝗ ꝑ ſe cõuenit nature ſingłari vnite xpᷣo Per eccñs vᷣo ipi nature vniuerſali.Oð ᷓ dicit iohañ. dam.nõ ↄtradicit.qꝛ nõ intẽdit negare quin ꝑ accidens natuꝛa vniuerſalis ſit aſſumpta a xpᷣo:ſᷣ ꝙ ipᷣa vniuerſa lis natuꝛa non ſit aſſumpta ſine natura ſingulari. que ſupponitur ꝑ ſe.cum dr natura aſſumpta a xpo.4lAo il luo qð obijcit ð auctoꝛitatibo Yo. dama. : i dño Jphu xpᷣo nõ ẽ cõem ſpẽm ſumere.dðm ꝙita intelligit.qꝛ non puenit d xp̃o dicẽ cõmunẽ ſpẽm cõſlatam ex deitate et humanitate.quia nec deus eẽt nec hõ.ſicut dicebãt bere tici. ſicut patʒ ꝑ hoc qdð ſubdit᷑. cq; eĩ factus ẽ neq; ali qñ fiet alius xpᷣe.Qõ negat᷑ ergo ꝙ 'm ꝙ hõ de ipo non pdicet᷑ ipa cois ſpecies.⁊ vniuoce ſicut de alijs. Elel pt intelligi aliter.ꝙ non ꝓꝛſus eodẽ mõ p̃dicatur de xpᷣo ꝛ d alijs.quia pᷣdicata de alijs cõpꝛehẽdunt totũ eẽ ipoꝝ ſed pdicari de xpᷣo nõ cõpꝛehẽdit totũ eẽ xp̃i.qꝛ nõ ↄpꝛe bẽdit deitatẽ.nõ tamẽ ſequit᷑ ꝙ dicat᷑ equiuoce de xpᷣo. quia pᷣdicata de xpᷣo pᷣdicant totũ eẽ eiꝰ qtum ad huma nã naturã eo mõ quo et alioꝝ bominum. et ideo vniuo ce. Et per hoc patet ſolutio ad omnia cõtra hec obiecta Ad tercium vᷣo obiectum ꝙ queritur quid ſupponat᷑ cum dicituꝛ humana natura dom ꝙ refert dicere hu⸗ manã naturã hoĩem ⁊ hũanitatẽ.qꝛ bũana natura di cit ↄ ponẽtia vnita.hõ vᷣo noĩat qð ẽ ex his:humanitas ðᷣo noĩat illð qð ẽ. Dicẽdũ ẽ q̊q hũana natuꝛa ſupponit ipa ↄponẽtia.ſ̊ vnita.Si eĩ intelligerẽt᷑ ſeꝑata coꝛpꝰab ĩa.ñ intelligẽt᷑ totalitas nate.qꝛ nat᷑e totalitas ponit ñ ſolũ ipᷣas ꝑtes:ſʒ et vnionẽ ipaꝝ.ilAld illð vo qð q̃ꝛit vltĩo.vtrũ aſſumpſit hoĩem:rndet᷑. ꝓpꝛie loqnẽdo cũ hõ dicat qð ẽ oↄſtitutũ ex coꝛꝑe ⁊ aĩa.⁊ ſit ↄpletũ vt non polſibile ad alið ↄplemẽtũ.ↄpletuʒ at er coꝛꝑe ⁊ aĩia rõ nali ẽ ꝑſona. õ ſie nõ ↄcederet᷑ bec.aſſũpſit ꝑſonaʒ:ita et ñ ↄcedit᷑ hec.aſſũpſit hboĩeʒ ꝓpꝛie loquẽdo.qꝛ ex rõne ðpᷣbi aſſũptõis.ſ.aſſũpſit.vidẽt᷑ qddã ↄſtitutũ ex coꝛꝑe et aĩa añ vnionẽ.tñ ſub impꝛopꝛietate ſᷣm quã nos accipi mꝰ hoĩeʒ ꝓ hũana nata. 2 naturã bũans /p coꝛꝑe ⁊ aia vnitis:dr hõ aſſũptꝰ.ñ ⁊ ille autoꝛitates ſᷣm hanc im pꝛopꝛietateʒ accipiẽde ſunt vt accipiat᷑ ibi hõ ꝓ boĩs na tura.¶j Ad illð ꝗ̊ qð obijcit᷑.aſſũpſit coꝛpꝰ⁊ aiaʒ ſił con iũcta.ꝗ̊ aſſũpſit hoĩeʒ.dðᷣm ꝙ ñ ſeꝗt᷑.ĩmo ẽ ibi mutatio pᷣdicamẽti.ↄmutat᷑ eĩ ibi ꝗd ĩ gs.ꝓcedit᷑ eĩ ab alſũptõe nate ad aſſumptõ eʒ ꝑſone.¶ Zd vltimũ dᷣo dom. ꝙ hõ denviat᷑ a diſpoſitõe ſuaꝝ ꝑtiũ:q fũt ꝑtes ſiue diſpoſitõ nes abſolute. ñ a diſpoſitõibo ꝗᷓ ſũt reſpectiue. Vñ cũ eẽ ꝑtẽ ſit diſpoſitio reſpectiua aĩe:cũ dẽ aĩa ẽ ꝑs hoĩs.ñ tñ ab hac venoĩat᷑ hõ.vt dicat᷑ hõ ẽ ꝑs hoĩs.Eodem mõ cũ aſſumptio ſit ꝓpꝛietas reſpectiua vtriuſq; ꝑtis:nõ di cet᷑ ð toto ꝙ ↄſtituit᷑ ex ꝑtibo.q; ñ denoĩat ipᷣm.2 iõ non valet illud.ergo filius dei ⁊c. 1 Nueſtio.v. de coaſſum/ ptis penalitatibo. „ . Onſequẽter queri tur de coaſſuptis.ſ. penalitatibv.circa que querũt᷑ plura. SPꝛimo an xp̃c aſſũ⸗ pſit bũanã naturã cũ paſſibilitate ⁊ de⸗ fectu. Secũdo qͥs defectꝰ aſſũpſit: et qᷣs nõ. ZLercõ ad ꝗd begͤr iſta. “ Membꝛu prunum Dpꝛimũ ſic obijcit᷑ Jo.dama. diuidit int actũ ⁊ paſſionẽ motꝰ. Scðᷣm ꝙ fiũt ab aĩa pm naturã actus ſunt.ſᷣm aũt ꝙ iĩmodera te fiunt ⁊ p̃ᷣter naturã.paſſiões ſunt.Si g in xp̃o nõ ẽ ponẽ imoderãtiã mot aie.nõ erit i eo pone⸗ re paſſionẽ.ẽᷣ nec paſſibilitatẽ..¶ Item Kemigiꝰ diffinit paſſionẽ ſic. Paſſio eſt motus aĩe ꝑ ſuſpicionẽ boni et mali. Si ᷣ vbicũq; ẽ ſuſpicio eſt ĩcertitudo:in aĩa at xpᷣi nulla fuit icertitudo.relinqꝗt᷑ ꝙ nec ſuſpicio boni et mali 6ͤnec paſſio.¶ Itẽ oẽ qð patit ab aliqͥ ẽ ĩferiꝰ eo a q̊ pa⸗ tit. Si ergo natura xpᷣi nulla virtute creata eſt inferior ergo a nulla cratura põt pati. Illud em̃ qð infert paſſio nẽ: ſꝑ virtuoſius eſt eo qð patit. ¶ Itẽ quatuoꝛ ſunt peꝛ turbatões ſicut dicit Augſ.gaudiũ.dolor.ſpes ⁊ metꝰ. Ex bono qð mouet᷑ in pñti eſt gaudiuʒ.Ex malo doloꝛ. Itẽ ex bono qð mouet᷑ in futuro eſt ſpes.Exr malo metꝰ Vñ boetiꝰ in li.de ↄſo. Viuere ſi vis tramite recto.gau dia pelle.pelle timoꝛẽ. Spemq; fugato: nec dolor aſſit. Si ẽᷓ aĩa xpᷣi nõ erat nata ab aliq̃ ꝑturbaꝛi. nõ erit paſ ſibilis. paſſio em diffinit᷑ a. Dama.motus appetitiue ſen ſibilis in imaginatõe boni ⁊ mali.¶j Itẽ cuius nõ eſt cã eius nõ ẽ effectus oꝛdinatus ad cãm illam. Sʒ cã paſſi⸗ bilitatis ſᷣm q; pena eſt:eſt culpa.&̊ cuius nõ ẽ culpa:nec eius paſſibilitas eſt.Cuʒ in xpᷣo nõ fuerit culpa.&̊ nec paſſibilitasl Itẽ miuſtũ eſt innocentẽ ⁊ nõ delinquẽteʒ punire. Si xp̃s fuit oĩno innocens: iniuſtum erat in eo eſſe penã vel paſſibilitatẽ. Itẽ paſſibilitas ẽ in ſpũali ſb⸗ ſtantia dupliciter. VUno mõ ᷣm ꝙ ↄtrahit᷑ ꝑ culpẽ alteꝛi us mediante carne.vt in aiabo ꝑuuloꝛũ:et tũc ſimul con trabit᷑ pena ⁊ culpa.Alio mõ ᷣm ꝙ ↄtrahit᷑ ꝑ culpaʒ ꝓ pꝛiã mediante inoꝛdinata volũtate.vt in demonibo. Sʒ neutro iſtoꝛũ modoꝛũ põt pena ↄtrabi ab aĩa xp̃ᷣi: ꝗᷓ nul lo mõ erit in ea paſſibilitas.al Item ſummũ gaudiũ nõ ↄpatit᷑ ſecũ paſſionẽ. Si & in aĩa rpᷣi erat ſummũ gaudi um ex gloꝛia fruitõis inſeꝑabiliter. ̊ non poterat ineſſe paſſio..¶¶ Itẽ paulus ĩ raptu neſciuit an in corꝑe eſſʒ an ex corpus. nõ fuit in eo ſenſus.an aĩa eſſet in corꝑe. nec ſenſus eius:qð eſt pati in coꝛꝑe. manente raptu ñ pateret᷑:ſi eſſet tunc in carne paſſio. Cũ ꝗᷓ plus ſit ſꝑ ad- berere deitati qᷓ; ꝑ vnã hoꝛã. adherentia aĩe cũ deitate ĩ xpᷣo multofoꝛtius abſoꝛbuit ſenſum paſſiõis que fuit in carne. 4 Item moy ſes vidit deũ nõ in ſua ſpecie ſᷣ ſb g⸗ buſdã figuris:ſicut dicit beatus Gꝛe. diu in h coꝛꝑe viuimus:videri põt deus ꝑ quaſdã imagines. ꝑſubſtan tiã aũt ſnã videri nõ põt.Si ̊ moyſes ex ipᷣa viſione tã tam ↄcepit velectatõnẽ:q abſoꝛberet paſſionẽ ieiunij.xl. dierũ.ergo multofoꝛtius aĩa xpᷣi que videbat deum facie ad faciem:ſine omi figura abſtrabebat᷑ ab om̃i ſenſu paſ ſionis.i¶ Itẽ ꝓbat Seneca ꝙ in ſapiẽtẽ non põt cadere ꝑtur batio aliqᷓ.ergo nec paſſio. Sapientẽ aũt xpᷣm nul⸗ lus negabit.g in rpo nõ potuit cadere paſſio.¶ SPrete rea rõ ad h. validius eſt qð ledit eo qð ledit᷑.i võ eſt aũt neꝗcia validior vᷣtute.nõ aũt ledit᷑ ꝗs niſi ab boĩe nequã Melinꝗt᷑ ꝗ̊ ꝙ nõ põt ledi ſapiens.Itẽ oĩs iniuria ẽ dimi nutio alicuius rei q̃ auferri põt.Sapiens aũt nihil põt ꝑdere.oĩa em in ſe repoſuit ⁊ nihil foꝛtune credit. bona ſua habet in ſolido vᷣtute ↄtentꝰ:ꝗ foꝛtunis nõ indiget. Snõ põt res ipᷣius augeri vel minui.̊ nõ põt pati iniuꝛi am.ꝭ nõ eſt paſſibilis.4l Item nihil eripit fortuna niſi qð dedit.vᷣtuteʒ aũt nõ dat.ergo eã nõ cetrahit. Libera ergo eſt virtus inuiolabilis incõcuſſa.̊ bñs vᷣtutem non pot pati iniuriã. Ad oppoſitũ ſic. Jo.dam. Nia coꝛꝑe inciſo ↄdolet ⁊ patit᷑ · Et hoc eſi qꝛ vnit coꝛ ꝑi paſſibili. Cũ ergo ſuerit tale coꝛpns xp̃i:fuit in coꝛꝑe paſſibilitas in aĩa ↄpaſſibilitas. ¶ Itẽ dam. Om̃e qð eſt creatũ eſt ðpᷣtibile m generatõem ⁊ coꝛruptõem vei alteratõnem. Cũ ꝗᷓ aĩa rpᷣi creata ſit:⁊ coꝛpus erit vᷣtibile ᷣm genera⸗ tõem ⁊ coꝛruptõz vel alteratõeʒ. Sʒ om̃e tale eſt paſſibi le: ᷓ coꝛpus ⁊ aĩa xpᷣi eſt paſſibile ꝑ naturã.4l Ytẽ nõ ieſt actus alicui niſi fuerit eidẽ potẽtia ad actũ eundẽ.⁊ cui ineſi finis actus:eidẽ ineſt actꝰ. Si q̊ finis nature aſſum pte eſt redemptio ꝑ ſuſtinentiã pene: ergo inerit ei actꝰ ⁊ potentia ſuſtinẽdi penã. ⁊ paſſibiltas.¶ IeF ad h̊ ſũt ouctoꝛitates yſa.liij. Vere lan.no.ip.tu.⁊c̃.Et mar.xx⸗ vj.Triſtis eſt aĩa mea vſq; ad mort. Rũſio Fᷣm JZo. dama. Paſſio generaliteꝛ dicta eſt motus ex alio in alið hoc aũt põt eẽ dupliciter. lel in aliud m naturã.lel ĩ aliud p̃ter naturã. Si vo in aliud ſᷣm naturã fit mutatõ vel motus: dicet᷑ tunc paſſio ⁊ paſſibile a patyn greco qð ſonat infoꝛmatõem.⁊ hoc mõ dicit᷑ aĩa paſſibilis.i.rece⸗/ ptibilis ipoꝛũ intelligibiliũ ſciarũ ⁊ vᷣtutũ:ao qð m na turã nata ẽ. DHoc mõ generaliſſime dicit᷑ paſſibilitas re ſpectu cuiuſq; creature inqᷓtũ eſt receptibilis cuinſcunq; ꝑfectõis. Si vo eſt pᷣter natura:tũc paſſio dicit᷑ ſpãliter. Fm ꝙ diſſiguit So.dam.int᷑ oꝑatõʒ ⁊ paſſionẽ.qꝛ oꝑatõ dicit᷑ motus:qꝗ eſt ᷣm naturã. Paſſio vᷣo dẽ motus ꝗ eſt p̃ter naturã.ſicut coꝛdis pulſus nõ m naturã motꝰ pab ſio eſt.nõ tñ ſicẽ dicit dama.omnes motus paſſiui paſſio nes vocant᷑:ſ̊ ꝗ ſunt vehementioꝛes ⁊ in ſenſum ꝓceden tes. Qui em̃ pui ſunt ⁊ inſenſibiles nõdũ paſſiones ſunt Ideo diffiniet᷑ paſſio m hũc modũ. Paiſio eſt motꝰ pᷣ/ ter naturã ſenſibilis.4¶ Diſtinguendũ eſi ergo ſm bunc modum:ꝙ cum paſſibilitas ſit potentia patiendi. poten tia autez tripliciter ↄſiderat᷑ primo vt potentia ĩdiſpo⸗ ſita ad patiendum. ſcdᷣo vt oiſpoſita ad patiendũ. tercõ vt neceſſitas ad patiendũ. Dicendum ergo ꝙ in Adam ſuit potentia ad patienduzʒ:ſed indiſpoſita in ſtatu inno centie. In nobis vᷣoo eſt potentia que eſt cũ neceſſitate ad patiendum. In domino vo hieſu fuit medio modo. ſcili cet potentia cum diſpoſitõne ad patiendum. aſſumpſit & naturã noſtrã cũ paſſibilitate. nõ cũ ↄria diſpoſitõe ad patiendũ.vł q̃ eẽt cũ nccitate ad patiẽdũ.qꝛ oĩa ſbiecta erãt eius voluntati.yſa.liij. Oblatꝰ ẽ qꝛ voluit:vᷣ ꝗᷓ erat cum diſpoſitione ad patiendum. ¶ Ad ratõnes autem in ↄtrarium dicendũ ad pꝛimuʒ.ꝙ; ſicut moderantia di citur duobo modis.ſcʒ ſᷣm naturam ⁊ m rationẽ: ita et immoderantia duobo modis.ſm naturaz que nullo mo do eſt culpabilis ſed penalis. ſᷣm rationem vo que non ſolum eſt penalis ̊ culpabilis. Dicenduʒ eꝛgo ꝙ in xpᷣo non fuit immoderantia ym modum ſecundum ſed ſᷣm pꝛimum. Sed diſtinguẽdo immoderantiam Fmnaturaʒ dupliciter in diſpoſitione vel neceſſitatc. In diſpoſitiõe ad patiendum ſic fuit in chriſto. cũ neceſſitate vo fuit in nobis. 4 Ad ſcᷣm dicunt quidam. ꝙ duplex eſt ſuſpicio m ratõem. 7 m ſenſualitatem. In xpo ergo fuit ſuſpi⸗ cio boni et mali ſᷣm ſenſualitatem. non tamen in eo fuit ſuſpicio ſᷣm rationem:ſed plena certitudo.qð nobis nõ videtur ſm ꝙ ſuſpicio dubitationeʒ dicit. Poteſt igitur dici.ꝙ ſuſpicio pꝛoprie ſumitur.⁊ ſic dubitatönem im⸗ poꝛtat.et ſic non ſumit᷑ in ratione Kemigij. Sumit etiã nomine extenſo ꝓut dicit aꝑrehenſionem ſiue cognitio nem: ⁊ ſic ſumitur in ratõe Renngij ſub hoc ſenſ⸗ u. Pal ſio eſt motus anime ꝑ apꝓprehbenſionem boni vel mali. et — ſic ſumitur in chꝛiſto. ¶ Ad terciũ dicendum. ꝙ eſt conſi derare naturam bumanitatis chꝛiſti dupliciter. m ſub ſlantiam.et ᷣm diſpoſitionem ad redemptõnem. Scm primum moduʒ nulla creatura poteſt agere in humani⸗ tatem chꝛiſti. nec ipa pati ab aliqua. Sed ſᷣm modum ſe cundum cſt aſſumpta paſſibilitas: ⁊ potentia ſuſtinendi voluntarie penam a creatura inferioꝛi.¶ Ad quartum „ . 2—. . ,S . — ſunt 15 ne en o⸗, red aun no ſ; tta N n adi get ono non rpo ßn mz MV5ueſtio dðm ſic. Perturbatio aliqũ ẽ motꝰ ſenſualitatis.qñq; ꝑtis rõnalis. ꝛout ẽ motꝰ ſenſualitatis:ſic fuit ĩ xpᷣo. Pꝛout ẽ motus ꝑtis rõnalis:põt eẽ duobo modis.xelĩ ꝑte ꝓut ẽ natura:⁊ ſic potuit eẽ in xpᷣo ex infirmitate vł diſpoſitõe aſſumpta.vel ꝓut ẽ rõ ſiue rõnalis:⁊ ſic neq̃ q põt adhuc ꝑturbatio ſumi.ꝓnt paſſio nullo mõ gene rãs inoꝛdinatõʒ.vt irã vel impatientiã. vel aliqð hmõi ⁊ ſic fuit in xpᷣo.Alio mõ ꝓut paſſio indueẽs inordina⸗ tõem ire vel impatiẽtie vel alicuiꝰhmõi auertẽtis a bo⸗ no vel ꝓuocãtis ad malũ. et ſic nullo mõ fuit ĩ xpᷣo.nec hmõi ꝑturbatione nata fuit aliquo mõ aĩa xpᷣi ꝑturba⸗/ ri.¶ Ad quĩtum vbi dr.ꝙ pene ſemꝑ cã ẽ culpa.dom ꝑ interemptõeʒ.qꝛ ſiẽ dicit greg.ſuꝑ Sob.vij.ltinã oppẽ derent᷑ ⁊c. Pena duplicẽ babet oꝛdinatõnem. Vnã ad culpã q pcedit. Alterã ad głiam quã pᷣcedit. Job g̊ ſuſti nuit penã nõ ꝓpter culpã quã ipᷣe ↄmiſit:b ꝓpter glie au gmentũ.J nõ ẽ verũ ꝙ oĩs pena fit ꝓpter culpã. VUnde Jo.ix.dr d ceco nato.i eq; hic peccauit nec ꝑentes eiꝰ bᷣ vt manifeſtent᷑ oꝑa dei in illo.vbi etiã oñdit᷑.q penaẽ aliqñ ꝓpter głiam dei manifeſtandã.4 Ad ſexiũ dom. diſtinguẽdũ.ꝙ aligꝗs põt puniri iuſte ſine culpa.nõ tñ ſine cã.Et h̊ mõ nõ ẽ iuſtũ innocẽtem puniri.Cã auteʒ maxima fuit redemptio bumam generis:quare xpᷣe vo luit puniri. Ad ſeptimũ dðm.ꝙ paſſibilitas ĩ aia xpᷣi nõ ẽ ꝑ modũ illũ quo eſt in demonibo.vel ꝑ modũ illuʒ quo ẽ in aĩiabo ꝑuuloꝝ omnino:aliqua tñ ↄueniẽtia eſt Nã in aĩabo ꝑuuloꝝ ẽ paſſibilitas ꝑ cõpaſſibilitatẽ ſᷣm ꝙ dicit Yo. dam̃.ꝙ aĩa coꝛpoꝛe inciſo ↄdolet ⁊ ↄpatitur ita ⁊ aĩa xp̃ᷣi ex vnione ad carnẽ habet cõpaſſibilitatem Fm ꝙ dẽ. j. ad coꝝ.ij. Si em̃ cognouiſſent:nũq; dominũ glie cruciſixiſſent. Glo.Coꝛpus patit᷑ ⁊ moꝛit᷑:oĩa non moꝛit᷑ ̊ cõpatitur.deitas aũt neqʒ moꝛit᷑ neq; patitur. Sic g eſt quedã cõueniẽtia paſſibilitatis aĩe xpᷣi ⁊ ꝑuu loꝝ.Eſt aut diſſimilitudo.qꝛ aĩa ꝑuuli bʒ neceſſitatem ad pati.⁊ hoc ex culpa ↄtracta.Aia aũt xpᷣi habʒ diſpo ſitõem ad pati nõ ex culpa ↄtracta.h̊ volũtarie aſſũpta Erx alia ꝑte aliqua ẽ ↄueniẽtia cũ paſſibilitate.que eſt ĩ cmonibo.ã in demonibo inqᷓtum ſunt ſpũs creati:ẽ paſſibilitas vertibilitatis ꝑ naturã.ſicut dic Jo.dam̃. DOmne creatũ vertibile ẽ.Et ita aĩa xpᷣi inqᷓtum creata vertibilis fuit ꝑ naturã.qᷓuis ſᷣm ꝙ vnita deitati inuer tibilis a bono m electõem. Eſt aũt diſſimilitudo qꝛ in dmonibo ẽ paſſibilitas cõtracta ex culpa acta cum ne⸗ ceſſitate ad penã.¶ Ad octauũ doᷣm ꝙ ẽ ↄſiderare aĩaʒ xpᷣi vt aĩam.et ẽ ip̃am ↄſiderare vt ſpm̃.ꝓut diſtinguit beatus aug.in li.de ſpũ et aĩa.Anima ex eo dicta eſt. q; ad viuendũ adiuuet coꝛpus.i.viuificet. Spũs ipᷣe ẽ pꝛo ſpũali natura.Spũs naq; ad ſubſtantiam dr.aĩa dicit᷑ ad viuificatõem.Jnq;tum ẽ ſubſtãtia rõnalis ſpũs eſt. aĩa ðᷣo inq;tum ẽ vita coꝛꝑis.Scðm h̊ ꝗᷓ̊ dõᷣm.ꝙ aĩia xpᷣ Fm ꝙ ſpũũs eꝛat in ſummo gaudio a pꝛima cõditõe inqꝙᷓ⸗ tũ vnita coꝛꝑi paſſibili habuit paſſibilitatẽ.⁊ erat ĩ eo⸗ dẽ ſummũ gaudiuʒ ⁊ paſſibilitas:nõ tñ ſᷣm idẽ. In aĩa em̃ ẽ natura vnibilitatis ad coꝛpꝰ.⁊ ex illa ꝑte erat paſ ſibilitas.ĩ aĩa ẽ etiã natura ſpũs ſᷣm quã ſeꝑabilis ẽ et manẽs ſeꝑata.ſᷣm quã erat beatitudo cũ nulla paſſibili tate.. Ad nonũ dðm.ꝙ ĩ raptis ↄtemplãtibo rapit᷑ vir tus ſenſibilis qtum ad actum ſuũ ſiue vſuʒ.⁊ etiã actꝰ amme irrõnalis q;tum ad actũ ſuum reſpectu coꝛꝑis. Et iõ ẽ ꝙ in raptu Pauli nõ fuit paſſiõis ſenſus.nec et ꝓ rõnem cognitio paſſionis:ſi fieret in coꝛꝑe.In aĩa vᷣo rpᷣi nõ erat hmõi abſtꝛactio.ĩmo ꝑfecte vires habebant vſus ⁊ actus ſuos in coꝛꝑe.⁊ iõ in eo fuit ſenſus paſſio⸗ nis doloꝛ? triſticia.¶¶ Ad decimũ de moyſe dðᷣm. ꝙ de⸗ lectatio illa q̃ erat ex viſione ĩ moyſe nõ abſoꝛbuit paſſi onẽ̃ ex toto:quin pateret᷑ ex ieiunio:quis diminueꝛetuꝛ a tãto.Ex ipᷣa eĩ dulcedine viſionis nõ rputabat hmõi paſſionẽ. ⁊ ex virtute ipius dulcedinis retardabat᷑ effe⸗ ctus paſſionis vt ſuſtineret ieiuniũ.xl.dieꝝ.ſicut etiam legitur in dño Yu factũ Math.iiij. In dño fuit aliter 2 ernen . O †* „ Q◻ F* — — . . 4 V. qin moyſe.quia ĩ moyſe fuit impaſſibilitas ad tpᷣus.2⸗ Em dictum modum per prerogatiuaʒ gratie ſingularis In chriſto veꝛo fuit paſſibilitas per diſpenſationẽ gra⸗ tie redemptionis. ¶¶ Ad vltimum dicendum ꝙ verbum Senece intelligendum eſt per ſe.In ſapientem enim vt eſt ſapiens non cadit perturbatio.⁊ hoc ſumpta peꝛtur batõe eo modo:quo eſt inductiua inoꝛdinationis ſcilicʒ ire vel impatientie vł huiuſmodi alicuius auertentis a bono:vel excitantis ad malum ſicut dictum eſt. Membꝛum ſecundũ Onſequenter queꝛit᷑ quos defectus aſſum pſit:⁊ quos nõ.Circa qð queruntur que dam. Primo queritur de defectibus ex ꝑ⸗ te anime. Scðo de defectibus generaliter ex parte anime ⁊ coꝛpoꝛis. Et circa primum queritur an ex parte anime aſſumpſerit ignorantiam ex parte in tellectus:tꝛiſticiam vero timoꝛem ⁊ iram ex ꝑte affectꝰ. Articulus pꝛimus DO primum ſic obijcitur ex auctoritate bea⸗ ti Am bꝛoſij qui dicit ꝙ in chriſto ſenſus pro ficiebat humanus:ñ diuinus.exponẽs illud Luce.ij. Proficiebat IJheſus etate et ſapientia. Et ſᷣm auctoꝛitatem YJſaie.viij.Quia auteqᷓᷓ ſciat puer vocare patrem ſuum ⁊ matrem ſuam ⁊c̃.dicit.ꝙ expers cogni⸗ tionis infantia per humanam impꝛudentiaʒ qð adbuc non didicit ignoꝛabat.ex quo expreſſe videtur ꝙ aſſum⸗ plerit ignorantiaz. IZtez Yoh. damalce.iij. lib. dicit. Ignorantem ⁊ ſeruilem aſſumpſit naturaz. Itẽ Anſ helmus.ij.libro cur deus homo. Cur nõ poterat ille hõ vere eſſe ignoꝛans:ſicut vere moꝛtalis erat. Ex quo ar⸗ guitur cum vere aſſumpſerit moꝛtalitatem:ꝙ ⁊ ignorã tiam. Ao oppoſitum ſic. Anp. Ala aſſumptio in vni⸗ tate ꝑſone filij dei non niſi ſapienter a ſumma ſapientia fiet.⁊ ideo nõ aſſumet in homine qð nullo modo vtile ẽ ſ̊ valde noxium eſt ad opus:quod idem homo facturus eſt. IJgnoꝛantia nãq; ad nihii illi vtilis eẽt:ſed ad mul⸗ ta noxia. Itẽ idẽ.quõ tot ⁊ tanta faceret oꝑa ſine im⸗ mẽſa ſapiẽtia.¶¶ Itẽ idẽ.Quõ illi crederẽt hoĩes: ſi illũ ſcirẽt neſciẽtem? Si at᷑ neſcirẽt:ad ꝗd erit ei vtilis igno rãtia? ¶¶ Item Jo. dam. Pꝛoficere dr etate ⁊ ſapia ꝑ au gmẽtatõem etatis.eã q̃ inerat ſibi ſapientia ſᷣm gram ĩ manifeſtatõem inducens. O aũt dicũt ipᷣm etate ꝓfice re et ſapientia.vt additamentum ſuſcipientem. non eã que m ypoſtaſim eſt vnionem venerantur.4 Item ma ioꝛ eſt cognitio creature per vnionem q; per compꝛehen ſionem. Si ergo in cognitione peꝛ compꝛehenſionem q̃ erit in gloꝛia.non manet ignoꝛantia:ergo nec cum vnio ne poterit eẽ ignoꝛantia.¶ Item ſi aliquis oculus habe ret ſimilitudines omniũ viſibiliuʒ: virtus viſiua vnia· ◻ illi oculo haberet cognitionem omnium ſenſibilium. er 1 jj. —WTr2n„ 1 1 .„ Ra. „ go cum intellectus anime xpᷣi vnitus ſit intellectui in⸗ creato:in quo ſunt rõnes ei ydee rerũ omnium:intelle ctus xpᷣi habebit cognitionem omnium ſine ignorantia alicuius. Quod concedendũ ẽ.¶ Ad pꝛima ergo ra⸗ tioneʒ que pꝛocedit ſᷣm auctoꝛitateʒ ambro. reſpondet magiſter in.iij.li.ſenteñ.⁊ dicit.q bec verba Ambroſij ex parte illuminant ad veritatem:que quidẽ eſt ꝙ chri⸗ ſtus iuxta duas naturas duas habebat ſcientias. Ex parte vᷣo male intellecta pꝛebẽt materiã erroꝛis.ſcilicet ꝙ rpᷣc in pꝛincipio habuit ignoꝛantiam.pꝛopterea ma⸗ giſter dicit. Intelligenda ſunt verba ambro.vt q;ẽtuʒ ad viſum hominum ⁊ ſui ſenſus oſtenſionem ꝓfeciſſe dica tur. 4 Ad ſecundam rationem dicendum ?m Jo. dam. = 2 ſFm grego.theologum. Seꝑato quod videtur: ab eo quod intelligitur et ſerua dicetur et ignoꝛano caro. ꝓps — „ 3 — 1 5 pter ypoſtaſeos autem.i.perſone indiuiſibilem vnionẽ — P1 2 A .2C 2 11,4 Heb ditata eſt anima domini futuroꝛum cognitione vt et re⸗ liquis diuinis ſignis.¶ Ad terciã rationem dicendum ſi ies1 2 5 J, 55 O* 1.G eerel AA e 414 m anſeł. Sapienter us aſſumet moꝛtalitatẽ:q̃ ſapiẽ ter et valde vtiliter vteret᷑. YIgnoꝛãtiã vo nõ poterit aſſu mere ſapienter:quia nũqᷓ ẽ vtilis ſᷣ̊ ſemꝑ noria. niſi foꝛ te ꝑ eã mala voluntas que nũꝙᷓ in illo erit:ab effectu re ſtringitur vel detineatur. Articulus ſecundus Oſt boc queritur.vtrũ aſſumpſerit tꝛiſticiaʒ ex ꝑte affectus. Ad qð ẽ auctoꝛitas expꝛeſſa math̊.xxvj.Zꝛiſtis ẽ aĩa mea ⁊c. Itẽ ad h̊ ẽ autoꝛitas Ambro. Suſcepit triſticiã meam ofidẽter. triſticiã nomino qui crucẽ pdico. Ad oppoſituʒ Iſa. xlij.2 erit triſtis neq; turbulentus 77. Rũñſio. Eſt triſticia ex ↄditõis neceſſitate.et ᷣm paſſionẽ que atten ditur ĩ ꝑturbatõe rõis.Et hoc mõ nõ fuit in xpᷣo triſti⸗ cia.Et ẽ triſticia ex volũtate diſpenſatõis ſiue ᷣm paſſi onem que attendit᷑ in ſenſualitate pᷣter ꝑturbatõem rõ nis:et hoc mõ fuit in xpᷣo triſticia. Pꝛeterea.ſicut pa tebit ẽ ↄſiderare rõem vt naturã.⁊ rõem vt rõeʒ. Si vt naturã ſic etiã fuit tꝛiſticia ẽm rõem.Si vt rõem:ſic nõ fuit in rõe teiſticia. , Articnlus tercius. Onſequẽter querit᷑ vtꝝ ĩ xpᷣo fuerit vera paſ ſio timoꝛis.Ad qð eſt auctoꝛitas thobie.vj. Quẽ expaueſcẽs thobias clamauit voce ma gna dicẽs ⁊c· Glo.xpᷣc ĩ moꝛtis ꝑiculo cepit pauere: nõ dyabolũ:̊ moꝛtem naturali carnis fragilitate ꝑhoꝛre· ſcẽs.¶ Itẽ ioh.dama.Timoꝛis nomẽ duplicẽ habʒ in⸗ telligẽtiam.Eſt em̃ timoꝛ naturalis nolẽte aĩa diuidi a coꝛꝑe. pter eã que in pꝛincipio a cõditoꝛe impoſita ẽ ei naturalẽ ↄditionẽ.Et dicit ꝙ verbũ homo factũ fuit in exꝑientia huius timoris.quia timoꝛ ⁊ pauoꝛ ſunt natu raliũ paſſionũ et nõ ſubiectaꝝ peccato. Ad oppoſituʒ aug. in li.lxrxxiij.q̃ſtionũ.Signũ ꝑfectõis nullꝰ timoꝛ ẽ. Cũ g in xrpᷣo ſumma pfectio fuerit:in eo nõ fuit aliquis timoꝛ. Itẽ hiero.Cõtriſtat᷑ nõ timoꝛe patiẽdi.qꝛ ad G̊ venit.̊ ꝓpter ſcandalũ apłoꝝ et euerſionẽ hierłm.4. IJt cũ multipliciter dicat᷑ timoꝛ.Eſt em̃ timoꝛ naturalis:j aĩa nõ vult ſeꝑari a coꝛꝑe.vt dictũ ẽ.Et ẽ timoꝛ gratui⸗ tus multiplex. Seruilis quo aliquis exiſtens in ꝓecca⸗ to timet penã eternam. Etẽ timoꝛ initialis quo aliquis timet ne poſſit ſatiſfacere ꝓ peccatis deo.Et ẽ timoꝛ fili alis quo filius.i.aliquis ꝑfectus timet offenſam patꝛis celeleſtis. Itẽ ẽ timoꝛ vicioſus.quo aliquis eligit pecea re ne ledatur in poſſeſſione. Humanus quo aligꝗs eligit peccare ne ledat᷑ a coꝛꝑe.Si ergo nullus iſtoꝝ modorũ fuit in xpᷣo:relinquit᷑ ꝙ nõ fuit timoꝛ in xpᷣo.Cõſtãs eĩ ẽ ꝙ in eo nõ fuit timoꝛ vicioſus nec timoꝛ gratuitus ſer uilis qui ẽ cũ peccato.nec timoꝛ initialis qui eſt ex pᷣteꝛi to peccato.nec timoꝛ filialis reſpectu offenſe pr̃is ꝑ fu⸗ turũ peccatũ.quia nec in eo fuit actus peccandi nec po⸗ tentia ad peccandũ. ſolũ fuit ĩ eo timoꝛ naturalis.qui eſt reſpectu ſeꝑatõis aĩe a coꝛpe. Sed cõtra h̊ ẽ.quia paulus philipᷣ.j.cupiuit diſſolui ⁊ eẽ cũ xpᷣo.⁊ ſicut diẽ aug:Miles coꝛonadus gaudet moꝛi.et dñs coꝛonatuꝛꝰ timet moꝛtẽ.q.d.nõ.(¶ Iteʒ.j.ioh.iiij. Perfecta caꝛitas foꝛas emittit timoꝛẽ.Cũ ergo ĩ xpᷣo fueꝛit ꝑfecta caꝛitao a x¶pᷣo excluſit omnino timoꝛem. Solutio.dom.ſic di ctũ ẽ.ꝙ ẽ timoꝛ naturalis et timoꝛ gratuitus et ẽ timoꝛ vicioſus.Cimoꝛ naturalis dicit᷑ multipliciter. Eſt em timoꝛ naturalis ꝑ modũ nature.quõ dicit io.dam̃. O. timoꝛ naturalis ẽ nolente aĩa diuidi a coꝛꝑe ⁊c. Pꝛopt qð aĩa naturaliter timet et agoniã patit᷑ ẽ refugit moꝛ⸗ tẽ velut natura moꝛbũ. Eſt iterũ timoꝛ naturalis ꝑ mo⸗ dũ ſenſualitatis ĩ agꝛehenſione futuri mali ꝑ ſenſũ hm qꝙ ipᷣe Jo.dam̃.dicit alubi.ꝙ malũ qð expectat᷑ ↄſtituit timoꝛẽ.⁊ hoc ex ꝑte ſenſualitatis nõ rõis. Et iſtis duo⸗ bus modis fuit timoꝛ naturalis in xpᷣo.Eſt etiaʒ timoꝛ naturalis m modũ cõpꝛehẽſionis:que ẽ ẽᷣm rõem. ſᷣm —.— —— — —— .„ ꝙ dỹ timeri malũ intelligibile.vt iehenna vel iudicium diuinũ.⁊ hic timoꝛ nõ fuit in xpᷣo.Et ẽ timoꝛ naturalis ſᷣm immoderatõem nature.ſᷣm ꝙ dicit ioh.dam̃. ti⸗ moꝛ ẽ ex ꝓditõe cogitatõnũ ⁊ credulitate cũ ignoꝛantia qui timoꝛ pᷣter naturã ẽ.quõ nõ fuit timoꝛ in xpᷣo.ſicẽ di cit io.dam̃.quia ẽ irratõnalis ⁊ pᷣter naturaʒ.vñ dicit. Ideo nõ timuit niſi paſſionis tꝑe ⁊ diſpẽſatõe ſeipᷣm cõ tꝛaxit.nõ em̃ ignoꝛabat tpᷣs. Itẽ timoꝛ gratuitus dicit᷑ multipliciter.ſ.ſeruilis.initialis ⁊ filialis.qui ẽ dicen⸗ dus timoꝛ offenſe ⁊ reuerẽtie.quo vltimo mõ fuit ſolum timoꝛ gratuitus ĩ xpᷣo.⁊ hic ẽ timoꝛ dñi ſanctus.qui ꝑ⸗ manet in ſeculũ ſeculi.de quo Yſa.xj. Replebit eũ ſpus timoꝛis dñi. SDe timoꝛe aũt vicioſo planũ ẽ ꝙ nullo mõ fuit ĩ xpo. Ad illud qð obijcit.qð dicit aug.ꝙ ſi gnũ ꝑfectõis nuilus ẽ timoꝛ.intelligit᷑ de timoꝛe innatu rali vel vicioſo.¶ Ad ſecũdũ hiero.patet rñſio.quia nõ fuit in ipᷣo timoꝛ ſeu triſticia patiẽdi ſᷣm ꝑtem rõnalem ter ſe.ſᷣm ꝙ ↄſideramus ꝑtẽ rõnalẽ vt ronalem.ſicut poſtea patebit.qᷓuis fuerit ĩ eo ſᷣm ꝑteʒ ſenſualẽ.vł ſᷣm rõem vt naturã.. Ad terciuʒ dõm. in xpᷣo fuit timoꝛ naturalis pene vno mõ ꝓut diſtinctũ ẽ:et timoꝛ gratui tus alio mõ ꝓut diſtinctuʒ ẽᷣ.¶ Et ad illud qð obijcit᷑ de paulo dᷣm.q; ẽ timoꝛ ᷣm rõem.⁊ ẽ timoꝛ ᷣm ſenſualita tẽ. Limoꝛ ſm ſenſualitatẽ fuit ĩ paulo et in xpᷣo.Itẽ ti⸗ moꝛ ſᷣm rõem ẽ duplex.quia ẽ ↄſiderare rõem vt natuꝛã Fm quã vnitur coꝛꝑi.⁊ naturaliter ꝑ hoc ↄpatit᷑. Et eſt ↄſiderare rõem vt rõem Fᷣm ꝙ nõ ſe habet ad coꝛpꝰ.im⸗ mo actũ habet extra coꝛpus.pꝛimo mõ habet naturalẽ oꝛdinẽ ad coꝛpus.ſecũdo mõ ẽ in oꝛdine ad deũ volũta⸗ rie.pꝛimo mõ fuit timoꝛ in paulo ⁊ in xpᷣo.ſecundo mõ ðvᷣo nõ. Ad quartũ iã patet rñſio.quia illud qð dicit᷑ ꝓfecta caritas foꝛas mittit timoꝛẽ.intelligit᷑ ð timoꝛe ꝗ ẽ cũ imꝑfectõne.ſicut timoꝛ ſeruilis.initialis.et timoꝛ offenſe.nõ de timoꝛe reuerentie.quiẽ timoꝛ filialis per⸗ manens in ſeculũ ſeculi. Articulus quartus Ed vlterius querit᷑.vtrũ xpᷣc habuit timoꝛeʒ reuerẽtie maioꝛẽ q; noo:qð videt᷑ ꝑ illð ꝗIſa. xj. Replebit eũ ſpũs timoꝛis domini ⁊c̃. Er⸗ go xpᷣs pleniſſime habuit donum timoꝛis et reuerentie.¶ Ad oꝓpoſitũ.Limoꝛ reuerẽtie eſt reſilitio a magnitudie diuine maieſtatis in ꝓpriã ꝑuitatẽ.Cum ergo in nobis ſit maioꝛ ꝓuitas ꝙᷓ; in xpᷣo: maioꝛ eſt effe⸗ etus timoꝛis reuerẽtie in nobis ꝙᷓ ĩ xpo. Rñſio.iõ dicitur maioꝛ timoꝛ reuerẽtie quia in maioꝛẽ ꝑuitatem: Hᷣ quia maioꝛ eſt reſilitio:que nichil aliud eſt niſi volun taria ſubiectio diuine maieſtati:que magis eſt in xpᷣo qꝙᷓ in aliqͥ alio.⁊ ideo dicit.Repleuit eũ ſpus ti.do. Articulus quintus. Onſequẽter q̃ritur an in xpᷣo paſſio ire fue rit:⁊ videt᷑ ꝙ nõ.cũ dicat Aug.e ira ẽ tur⸗ bulẽtus aĩ appetitꝰauferẽdi ea q̃ facilitatẽ ac tiõis ipediũt.Sʒ hoc nõ fuit in xpᷣo.Relinꝗ tur ergo ꝙ in xpᷣo nõ fuit ira.¶ Scda rõ Jo.dam. Jra eſt deſideriũ repũitõis.Cũ ergo xpᷣs nichil fecerit amo⸗ re vidicte ſ̊ iuſſicie relinꝗtur ergo ꝙ in xpᷣo nõ fuit ira. 4 Tercia rõ Jo.dama. ꝛa eſt feruoꝛ eius qð circa coꝛ ẽ ſãguis ex euaparatõe vellis.Sʒ hoc eſt praue diſpoſi⸗ tiõis.Cũ ergo in xpᷣo nõ fuerit aliq̃ praua diſpoſitõ:er⸗ go in xpᷣo nõ fuit ira.¶ Quaꝛta rõ. Si in xpᷣo fuit ira:ñ fuit in eo ira niſi ꝑ ʒelũ.Sʒ dr ſuꝑ Zob.v. Virũ ſtultũ intficit iracũdia ⁊c. Grego.Jra ꝑ vitiũ oculuʒ mentis excecat.ira ꝑ ʒelũ illũinat.Et inde mẽs tur bata ꝓficit: vt inde clareſcat.ſic infirmati oculo colliriuzʒ ĩmittit᷑:et lux priꝰnegat᷑.̊ poſtea plẽius reſtituit᷑.Cũ ergo in xp̃o nõ fuerit mẽtis ꝑturbatio. reliquit᷑ q in rpᷣo nõ fuerit ira ꝑ zelũ.ergo nec ira vłn. MRñſio. Ira dẽ dupłr. Eſt em̃ ira axpetitꝰ vidicte cũ ꝑtbatõe:quõ diffinitur iꝛa ab % — „ Je fnn . . ouʒ Jo. Ern noe ſio In e⸗ 6 en. Nlun vj e n n⸗ ra o n. ſu l 2 F.¹ N. 1† A . Nueſtio augu. Jra ẽ turbulẽtꝰ appetitꝰc.⁊ a Johᷣ.dama.JYra eſi citur apetitꝰ vindicte abſq; ꝑturbatõe ex amoꝛe iuſticie 2 boc efn tira in 15o. Brikt ps. Lũc loquet᷑ ad eos in ira ſua ⁊c. Glo. Ira txi nõ eſi ꝑturbatio mẽtis queẽ ab eo penit aliena:ß vis qua iuſte iudicat. Et ꝑ hoc ptʒ reſponſio ad auctoꝛitatẽ aug.⁊ ad illã Joh.dama. vra eſt feruoꝛ ⁊c.l Ad aliud vo qð obijcit᷑ de Yꝓo.dam.ra eſt appetitꝰrepunitõis ⁊c̃.dicendũ q; aſpetitꝰ vindicte di citur dupliciter. Ano mõ ꝓueniẽs ex impatiẽtia leſe cõ cupiſcẽtie.ſicut dicit YOh.dama.ra ẽ audax vindex le feruoꝛ ⁊c. Scðm iſtũ modũ nõ fnit in xpᷣo. Alio mõ di⸗ . —— ſe ↄcupiſcẽtie.Cuʒ em̃ ↄcupiſcimꝰaliquid T ꝓhibemur ab aliquo: iraſcimur aduerſus eũ.quõ dicitur Ro. xij. 125 voſmetipos defendẽtes cariſſimi ⁊c̃. Alio mõ eſt p⸗ ueniens ex amoꝛe iuſticie diuine.quõ dicũt ſãcti apoc. vj.lſquequo dñe ſctus eternꝰ nõ vindicas ſanguinem noſtrũ de his qui habitant in terra.Et hoc mõ ſolũ fuit in xpᷣo appetitꝰ vindicte.q¶ Ad vltimum vo qð obijcit᷑ de ira ꝑ zelũ dicendũ.ꝙ ira ꝑʒelũ duo ponit in nobis.ſ.ap petitũ iniurie dei vindicãde ex amoꝛe iuſticie:⁊ ꝑturba⸗ tionem infirmitatis humane. ex hoc qð eſtimat᷑ defectꝰ potentie ad vindicidũ. Pꝛimũ eſt pfectõis. Scoõm im ꝑfectõ nis.Oð ergo ẽ ꝑfectõis iuſticie fuit in xpᷣo. nñ.l. eiecit emẽtes ⁊ vẽdẽtes de tẽplo. Qð aũt ẽ impꝑfectois.ſ. ꝑturbatõ ex eſtimatõe impotẽtie nõ fuit in xpo. Articulus ſextꝰ Onſequẽter querit᷑ de defectibo generalit᷑ ex ꝑte aĩe ⁊ coꝛpoꝛis.⁊ cuʒ dicat Yohᷣ.dama.q; xpᷣc oẽs defectꝰ noſtros accepit in ſe pᷣter pec⸗ catum.querit᷑ vtꝝ hoc ſit veꝝ: qꝛ videt᷑ in multis habe⸗ re inſtantiã.õ em̃ xpc accepit erroꝛẽ vel ignoꝛãtiã: nec fomitẽ.qꝛ nõ eſt peccatuʒ:ſ̊ pena.remanet em̃ poſt mun dationẽ a pcto oꝛiginali. nec iterũ oĩa genera egritudi⸗ num aſſumpfſit xrpᷣc.¶ Iteʒ nec oẽs defectꝰqui inſunt ho mini ex ꝑte coꝛꝑis:aſſumpſit xp̃. Inſunt em defectꝰꝑ de fectum mẽbꝛoꝝ ⁊ ꝑ ſupabũdantis ꝑtium:qð quidẽ non aſſumpſit xpᷣ̃e.4! Si dicat᷑ ꝙ illa diſtinctio reſtringit᷑ ad celect quos ↄgruebat xpᷣm accipe:iſtud nihil eſt. qm̃ ßᷣm poc nõ poſſet peccatũ excipi ab illa totalitate:cũ nõ con⸗ tineatur in illa.Ad hoc intelligẽduʒ eſt ꝙ defectꝰ ꝓut ac cipitur hic:nõ eſt quecũq; rei abſentia. ſᷣ eſt pꝛiuatio ali cuiꝰrei ab aliquo cui nata eſi ineſſe. Vñ in adã ante pec catum potẽtia ad moꝛiendũ ſine abſentia coꝛruptibilita tis ſeu abſentia alicuiꝰſciẽtie nõ erant defectꝰ:quia non erant nata tũc ei ineſſe. Sed pꝛiuatoões eoꝝ que nate ſũt ineſſe ip̃i ade ⁊ alijs homib:hmõi appellatur defectus. Sed notandũ adpuc ꝙ cũ iſti defectꝰſint pena:dupli citer vicũtur. Eſt em quedã pena a peccato ⁊ ad pecca⸗ tum:cuiuſmodi eſt erroꝛ ex ꝑte aĩe ⁊ fomes ex ꝑte coꝛpo ris.Aliꝰeſt defectꝰ qui eſt pena a pcto:ł non eſt pena ad peccatũ.cuiuſmodi eſt in nobis neceſſitas ad moꝛiendũ fames.ſitis.⁊ hmõi.Item iſte defectꝰeſt duplex. qm̃ qui dam ſunt defectꝰ qui inſunt vlꝛ homini ⁊ de neceſſita te: vt neceſſitas ad moꝛiendũ.fames.ſitis.⁊ ſilłia. Alij ſunt defectꝰqui nõ vłꝛ inſunt om̃i homini:ſ̊ vnꝰvni.ali⸗ alij: cuiuſinodi ſunt geneꝛa egritudinũ 2 defectꝰmẽbꝛoꝝ. Di cendũ ergo ꝙ dama.ꝑ hoc nomẽ defectuz intelligit defe⸗ ctus vles: nõ ꝑticulares. defect?qui ſunt a pcto: non gqg ſunt ad peccatũ.ſ.erroꝛem⸗ fomitem.qm ſunt initiuʒ ſi⸗ ue cauſa quoquo mõ peccati. Mlembꝛüũ terciũ Onſequẽter querit᷑ ad quid aſſumpſit hu iuſmodi defectus.⁊ reddit duplex cauſa. tercio ſenten.di.xv. Pꝛima eſi ꝙ ſuſcepit teſectus coꝛpoꝛis ⁊ anime: vt ꝓbaret᷑ veꝝ opus ⁊ animam habere. Scda eſt bec. accepit vetuſta tem ſimplam pene: vt noſtram duplam conſt umat culpe pene. . G Lo1 re r. ☛m „) v. Otum adpꝛima .S§. j. cauſã obijcit hoc mõ. In reſurrectõe glioſa nõ erũt hu⸗ iuſinodi defectꝰ fames ⁊ ſitis in coꝛpore: doloꝛ⸗ timoꝛ iĩ aia. ergo ꝑ iſtos defect'non ꝓbat᷑ veritas coꝛpio 2 aĩe. Itẽ defectꝰ opponit᷑ veritaii.qꝛ nõ eſi defectꝰ nature ni ſi reſpectu veritatis nature. ꝑ iſtos deſectꝰnõ ꝓbat᷑ ve ritas nature. 4I Itez anf.ij. l. cur deꝰbõ. c. xj. Si ꝑtinẽt ad veritatẽ hũane nature moꝛtalitas:nũqᷓ poſſet eſſe bõ qui eẽt ĩmoꝛtalis.ꝗᷓ nõ ꝑtinet ad ſinceritatẽ hũane natu re coꝛruptibilitas ſiue icoꝛruptibilitas:qm̃ neutrũ facit aut deſtruit hoĩeʒ. ſ̊ altera valet ad eiꝰmiſeriã: altera ad eiꝰ beatitudinẽ. Itẽ idẽ in eodeʒ. Om̃ nullꝰeſt homo ꝗ nõ moꝛiat᷑. idcirco moꝛtale ponit᷑ in bomĩs diffinitõe a phᷣis:qui nõ crediderũt totũ hominẽ aliqñ potuiſſe aut poſſe eẽ ĩmoꝛtalẽ.quaꝛe nõ ſufficit hoc ad moſtãdũ xpᷣm hominẽ debẽ moꝛtalẽ eſſe:qꝛ verꝰ hõ erat.Ex quo reling tur ꝙ nec veritas hũane nature ꝓbat moꝛtalitatem:nec ecõuerſo. Rñ.dicẽdũ ſᷣm ꝙ dicit᷑j.coꝛin.xv. Semĩat᷑ coꝛp: aĩale:ſurget ſpũale.⁊ pꝛius eſſ qð aĩale:deinde qð ſpnale.Scðm hᷣ ergo dicẽdu.ꝙ aliud ẽ oñdere veritatez coꝛꝑis vt eſt aĩale: aliud eſt ondere veritatẽ coꝛꝑis vt eſt ſpũale.pꝛimo mõ eſt indigẽs alimẽto.ſcdᷣo mõ nõ.Silꝛ aliud ẽ oñdere veritatẽ aĩe vt ẽ vnita coꝛpoꝛi aĩali: alið vt eſt vnita coꝛpoꝛi ſpũali. Dicendũ ergo ꝙ ꝑ defectũ fa⸗ mis ⁊ ſitis ꝓbat᷑ veritas coꝛꝑis aĩalis: nõ veritas coꝛ⸗ poꝛis ſpũalis. Silꝛ ꝑ doloꝛẽ ⁊ triſticiã ꝓbatur veritas vnite aĩe coꝛpoꝛi aĩali:quis non ꝓbet᷑ veritas aĩe vnite coꝛpoꝛi ſpũali vel vt ſeparate. Lonſequẽter queri.S. ij. tur de ſcða cauſa q̃ dẽ ꝙ aſſumpſit ſimplã vetulſiatẽ pene vt nr̃am duplaʒ olumẽt.i.culpe a pene.i Ad qð obijcit ſic. Si pena paſſionis xp̃i fuit ſufficiẽs ↄſumptõis pene 2 culpe ĩ nobis qtuʒ ad reatũ: & xpo paſſo tota culpa et pena debʒ eẽ ↄſũpta ĩ nobis.cuiꝰvidemꝰgriũ. Quia dic HBeda ꝙ qᷣtuoꝛ ſũt nobis inflicta ꝓ pcto ade.ſ.inſirmi⸗ tas.ignoꝛãtia.malicia.ↄcupiſcẽtia.Ex quo videt᷑.q nõ fuit cauſa ſufficiẽs nr̃e redẽptõis. Itẽ ſicut dic an.in li. cur deꝰ hõ. Ad ſatiſſactõeʒ debitã non ſufficit ſolũmõ reddere qð ablatũ ẽ:ſ ꝓ ↄtumelia illata plꝰ debʒ reddẽ ̈ abſtulit. Cũ plus ſit ſeꝑatio a deo ꝑ carentiã viſio⸗ nis dei ꝙᷓ ſeꝑatio aĩe a coꝛꝑe:&̊ ſeꝑatio ale a coꝛꝑe ĩmoꝛ⸗ te xpᷣi no ſatiſfaciet ꝓ reatu ſeꝑationis a deo 2 carentia viſionis:que eſt ꝑ culpã oꝛiginalẽ.4l Itẽ cũ nullũ tꝑale ſit ꝓpoꝛtionabile eterno. Reatꝰaũt ſeꝑatõis ꝑ culpa oꝛi⸗ ginalem erat eternꝰ:g ꝓ illo nõ poterit ſatiſfaceꝛe paſſio tꝑalis:cũ opoꝛteat eẽ ꝓpoꝛtioneʒ ſatiſfactõni ad illud p quo ſatiſfacit. Et de hoc pleniꝰ inferiꝰ inquiretł. Rñ. quedã eſt cauſa ſufficiens ⁊ ↄpleta.que nõ habet ſempeꝛ effectũ ſibi ↄiunctũ:ſ̊ tempoꝛe determiato. Et alia ẽ que habet ſemꝑ effectũ ſibi ↄiunctũ.verbigr̃a.motꝰ ſolis cir⸗ ca terrã ẽ cauſa eclipſis ſufficiẽs.nõ tñ quolibet tꝑe relĩ quit iſtũ effectũ:ſ̊ tꝑe determĩato.ignis vo cauſa ẽ calo⸗ ris ⁊ ſemper relinquit iſtum effectum. Sicenduʒ eꝛgo ꝙ; paſſio xp̃i eſt cauſa ſufficiens ⁊ cõpleta ↄſumptonis pe⸗ ne ? culpe in nobis.Sed diſtingueduʒ eſt:quia pena po teſt ↄſiderari cum reatu ſeꝑationis a deo ſen carentie vi ſionis. Elel ſine reatu m ꝙ eſt materia exercitiũ vᷣtu⸗ tis.Fᷣm ꝙ diſtinguit beatus Grego. ſuꝑ Job.iiij. eſt pena que infligit᷑ homini ꝓpter reatuz p· eſt pena que oꝛdinat ad meritũ ſiue pᷣmiũ. Dicendum q̊ ꝙ paſſio xp̃i ſicut cauſa ↄiuncta effectui.delet omnẽ penã qtũ ad reatum:in illis qui ſuſcipiũt ſacramẽtũ ſue paſſionis.ſ. aptiſinũ. Inq;tum vo pena eſt virtutis exercitiũ.nõ de⸗ omnẽ penã in pᷣſenti:ſed delebit in futuro tempoꝛe de terminato:cum coꝛruptibile hoc induet incoꝛruptionẽ. j· coꝛin. xv. Et ſic ptz ſolutio ad pꝛimũ.¶: Ad ſcvᷣm dicẽ⸗ dũ.ꝙ in pena ſatiſfactoꝛia duo neceſſaria ſũt.ſ.volũtas ⁊ pena.nec opoꝛtʒ ꝙ maioꝛ ſit pena qua ſatiſfacit:qᷓ pe⸗ — nrr O r⸗ o1 7 7- 4 . . 1 * 4 — 1 —— P- “ (* 3/. na ꝓ qua ſatiſſacit: ꝙ volũtas oiuncta pene maioꝛ ſit. uis ergo ſeꝑatio aĩe a coꝛꝑe in moꝛte xpᷣi non fuerit maioꝛ pena ꝙᷓ pena ſeꝑationis a deo:tñ volũtas ↄiſicta moꝛti ſeu ſeꝑationi aie a coꝛꝑe maioꝛ eſt. volũtas em̃ qᷓ eſt in vnione cũ deo gaudens de ſeꝑatione aĩe a coꝛpoꝛe eſt ↄdigna ſatiſfactio ꝓ ſeꝑatione aĩe a xo. QNon ergo ẽ ſatiſfactoꝛia paſſio ratione ſeꝑationis aĩe a coꝛꝑe tin: H ratõne volũtatis ſeꝑationis: que excellit penã oꝛigialis prẽci. vnde anſeł. Si a te queꝛeret᷑ vtꝝ ꝓ toto mundo vel⸗ les occidere xp̃ᷣm. reſpondẽs ꝙ nõ:quia vita ſua fuit no biliſſim a.ſimiliter volũtas nobiliſſima: qua erat exi⸗ ſtens in vnione ad drũ. ¶ Ad terciũ iam ptz rñſio.qꝛ ſi cut in ſatiſfactione ex ꝑte noſtra requirit᷑ voluntas ⁊ pe na(opoꝛtet em̃ ꝙ ſit doloꝛ de peccato:⁊ ꝙ ſit gaudiuz de pena )ita ? in xpᷣo fuit pena paſſionis in coꝛꝑe: ⁊ pena etiam ↄpaſſionis in doloꝛe pꝛo peccato bumani generis cum voluntate maxima patiendi: in quo eſt oplementuʒ ſatiſſactionis. que quidẽ erat voluntas reſpectu ſuſtinẽ di quãcũq; pena ꝓ peccato hũani generis. que etiam vo luntas ad patiendũ nõ erat hominis puri: p̊ hbomiĩs vni ti deo: qui eſi bonũ infinitũ.⁊ quia ipᷣa volũtas eſt ĩ vni⸗ one ad infinitũ bonũ ⁊ eternũ: ꝗꝓpoꝛtõnabilis eſt reatui eterno ſeꝑationis ⁊ infinito. Nueſtio. vj. de cõſtituto per aſſumptionem. . — 7 Onſequẽter queri⸗ tur de oſtituto ꝑ aſſumptionẽ.Ciꝛca qð notãde ſunt opiniones.iij.deinde ſubiũ gende ſunt dubitatões que incidũt cir⸗ ca ip̃as. Sunt aũt tres opiniones qua⸗ rum pꝛima dicit. Pꝛimo ꝙ in incarnatõne verbi diuini ↄſtitutꝰẽ quidã homo ex ala ratõnali ⁊ hũana carne ſub ſiſtens pꝛiꝰvnione natura:nõ tꝑe. Scðdo dicit. ꝙ ille hõ cepit eſſe deꝰ: de cepit eſſe ille hõ.ita vt deꝰfactꝰſit hõ: q ecõuerſo ille homo factꝰſit deus. Tercõ qꝛ in xpᷣo ſunt due ſube ↄplete: quaꝝ vtraqʒ facit aliqð in vnitate ꝑſo⸗ ne. iurta illud. gemine gigas ſube: dicit xpᷣm eſſe duo. Quarto dicit ꝙ aſſumẽs ẽ aſſumptũ.i.filiꝰ cei ẽ hõ ſiue filiꝰhoĩs:tñ ſuppoſito filio hoĩs nõ ſuponit᷑ filiꝰ dei:nec ecõuerſo.Quinto? vltimo dicit.ꝙ ille hõ nõ eſt diuĩe et hũ ane nature:ſ̊ tm̃ hũane.⸗! Scda opinio dicit pꝛimo. ꝙ ille hõ nõ ſolũ oſti tutꝰeſt ex illis duobo.ſ.ex aĩa ratio nali? humana carne:vᷣ ex tribo ſubſtãtijs in vnitate ꝑſo ne. ſ. ex deitate. ⁊ aĩia.⁊ carne. non tñ dicit᷑ ibi deitas ſi⸗ cut pars. Scðdo dicit ꝑſonã vbi fuiſſe ſimplicẽ añ incar⸗ nationẽ: ̊ in incarnatõe dicit eã eſſe facta ↄpoſitã ratõe aſſumpte nature. Tercõ dicit.q; diuĩa ꝑſona aſſumpſit quid:nõ hominẽ bunc vel illũ:ſ̊ naturã hoĩs vel huma⸗ nam. qð eſt otra pꝛimã opinionẽ.⁊ ex hoc dicit xpᷣm eſſe vnũ tm: 1 nõ duo.Quarto dicit. ꝙ nõ cepit ille eſſe deꝰ ſed ecõuerſo.qꝛ nõ fuit illud ſupoſitũ homĩs anteqᷓ ipᷣe eſſet deus:nec tꝑe nec natura.qð eſt opoſitũ pꝛime opi⸗ nionis. 4l Tercia opinio dicit ꝙ illa duo. videlicet aĩa 7 caro ita ſunt vnite ꝑſone verbi vel nature diuine ĩ ver bo: vt ex illis duobo vel tribo nõ ſit aliqua vna ſuba vel ꝑſona:ſ̊ magis verbũ dei veſtitũ eſt illis duobo velut qͥ⸗ dam indun vnde dicit ꝙ xpᷣc Fm ꝗ hõ nõ eſt gd:nec verbum in ẽ quid ĩ incarnatõe: h̊ qualiter ens vel quodãmõ ſe hab ẽs. Et ex ↄſequẽti videt᷑ dicẽ ꝙ illa vnio nõ fuit ſubalis: ſ̊ q̃ſi accidẽtis cũ ſubo: accipiẽtes illud Pbil.ij. In ſilitudinẽ bominũ factꝰ:2 habitu inuentus vt homo. IYlle ſunt tres opiniones ꝑ ſe. De cetero dendũ eſt de ratõe diſtinctõis ipſaꝝ:vbi tres fuerũt ſe tentie. Pꝛima quaꝝ diſtinguit iſtas tres opiniões.Cũ em̃ ſunt due nature ĩ ypoſtaſi xpᷣi: eſt reſpicẽ vtrãq; na⸗ turam vt facientẽ quid in vna ꝑſona.vel vnã vt facientẽ quid:a alterã ꝑ modum habitꝰ.⁊ hoc dupliciter. vel ita ot hũana natura ponit᷑ ꝑ modũ habitꝰ:diuina vt faciat quid.vel ecõuerſo:vt hũana natuꝛa quid:diuĩa ꝑ modũ habitꝰ. ꝓut dicit ꝗꝙ a ſanctis habet᷑ deꝰ ꝑ grazʒ inhabitã tem. maxime in ſcto ſctoꝝ ihu rpᷣo p gr̃aʒ vnionis. Pꝛi⸗ mũ dicũt aſſerẽ ⁊ ponere opinionẽ ſ ecũdã. Scðm dicũt ponere opinionẽ terciã. Lerciũ vðo dicũt ponẽ opioneʒ pꝛimaʒ.⁊ hoc foꝛte:qꝛ dicit᷑ ille hõ deificatꝰmaxime ſᷣm illã opinionẽ. 4 Sed ↄtra boc obijcit᷑. aʒz pᷣma opinio dicit xpᷣm eſſe duo ſᷣm duas naturas. 8 nõ accidẽt ſi di uina natura eẽt ibi ꝑ modũ habitus. 4 Item magis eẽt repꝛobãda pꝛima opinio qᷓ tercia: cũ magis ↄueniat cũ fide ſimpliciter deũ habitu inuentũ vt hoꝛeʒ:qᷓ; hoĩeʒ ha bitu inuentũ vt deũ: cũ hoc in diuina ſcriptura nõ legat᷑ illud vo legit. ꝓpteꝛea nõ vident᷑ ratõe ſupꝛadicta diſtin gui opiniones.⸗ Pꝛopter qð dicũt alij. ꝙ iſle opiniões diſtinguũtur hoc mõ. due em̃ pꝛime dicũt aſſumptum a ver bo eẽ quid. Tercia vᷣo opinio dicit. ꝙ non aſſumpſit — quid:ł̊ quõ ſe habens. Item pꝛima opinio dĩc ꝙ aſſum pſit quid.ſ.hoĩm ſubam.ſ. quãdaʒ ↄiunctã ex aĩa 7 coꝛ⸗ poꝛe. Alia vᷣo opinio dicit. q aſſumpfit quid:nõ hoĩem: ſed bomĩs naturã.· Inde eſi.qꝙ pꝛima opinio dicit ꝙ xpᷣe eſt ouo.ſcdᷣa dicit ꝙ xpᷣc eſt vnũ.tercia dicit ꝙ xpᷣc Fᷣm ꝗ bhomo nõ ẽ quid.ĩmo illa vnio fuit q̃ſi accidẽtis cũ ſubo Indeẽ ꝙ pꝛima opinio ↄcedit deũ cepiſſe eſſe hominẽ:⁊ homin cepiſſe eẽ deũ.ſcda vᷣo negat. nõ cepit bomo eẽ deus ſ ecõuerſo.tercia vo dicit.ꝙ non cepit eẽ quid:ſedð quodãmõ ſe habens.Alij alio mõ diſtinguũt pᷣm tripli⸗ cem ſpeculatõeʒ reſpectu eẽ in xpᷣo.Eſt em̃ eẽ moꝛale.et eẽ naturale. eſſe ratõnale. Pꝛima opinio reſpexit ad eſſe naturale. ⁊ qꝛ due nature ſunt in rpᷣo: dicit xpᷣm eſſe duo.⁊ qꝛ vtraq; eſt ↄpleta ſuba:Fᷣm ꝙ dicit᷑. gemine gi⸗ gas ſube:dicit deũ cepiſſe eẽ hoĩeʒ: hoĩeʒ cepiſſe eẽ deũ Sequens vo opinio reſperit ad eẽ moꝛale.ꝑſona em̃ no men eſt dignitatis. dignitas aũt ad eẽ moꝛis retoꝛquet᷑. vnde ad ꝑſonam ꝑtinent moꝛales ꝓꝛietates. Iſta dicit quia pſona eſt vna:xpᷣe eſt vnus.⁊ quia vnite ſunt natu⸗ re in ꝑſona ita ꝙ de eſt homo⸗ ecõuerſo:dicit xpᷣm eſſe vnũ.⁊ qꝛ ↄpleta ſuba nõ vnitur ↄplete. boc eſt dicẽ. pſo⸗ na nõ vnit᷑ ꝑſone ſ̊ natura nature.Dico aũt naturã bu⸗ manã ⁊ coꝛpus ↄiuncta ſiue hunc hoĩeʒ ex diuina ⁊ na tura hũana oſtantẽ. ideo nõ ocedit ꝙ hõ cepit eẽ dens. h ecõuerſo nec ꝙ hõ eſt deificatꝰ:pᷣ deꝰ eſt bumanat?. Ter cia vᷣo opinio ↄſiderat eſſe ratõnale. vnde dicit xp̃ᷣm eſſe quid ſᷣm ꝙ dens:⁊ aliquo mõ ſe habentez: ßm ꝙ bõ. B Apter eẽ hũane nature:qd aduenit poſt ↄpletam ypoſta fum. ã cum due nature ſint vnite in hac ꝑſona: vna ea rum aduenit poſt eẽ buiꝰ ꝑſone. Oð aũt aduenit poſt eẽ y poſtaſis nõ cedit in ꝗd ipᷣiꝰypoſtaſis:h̊ in q̃liter ens vt quo quomõ ſe habẽs.⁊ ideo iſta opio dĩc ꝙ rpᷣe non ẽ go ſm ꝙ hõ. Hec igit᷑ eſt diſtinctõ opionũ:qua⁊ tercia re⸗ pꝛobata eſt ꝑ decretalẽ alexandri.quia ꝓpinqua eſt erro ri.ſicut infra plenius manifeſtabitur. Membꝛũ primu Ueritur aũt de pꝛima opinione ↄtra quã obijcitur hoc modo.ſQam iſta opinio po⸗ nit plura. Pꝛimo enim ponit ꝙ filius dei incepit eſſe bomo: ⁊ ꝙ bomo incepit eſſe fi lius dei. 1 ꝙ filius aſſumpſit bominẽ. Secũdo ponit ꝗ; aſſumens.i. filius dei eſt aſſum ptum.i.homo ſiue filiꝰ bominis. tamen ſuppoſito filio bominis nõ ſupponitur filius dei nec ecõuerſo. Tercio ponit ꝙ ülle homo nõ eſt diuine ⁊ humane nature:ſed humane tĩ. , Lontra pꝛimu HG.j. obijcitur boc modo.Ille homo cepit eſſe deus.⁊ con ſtat ꝙ in inſtanti incarnationis: ergo recenter. eſt deus. qð falſum eſi ? incõueniens.Qam dicit beatꝰ augu. ꝗ etſi xpc eſt recens homo:nõ tamen recens deus.4 Iẽ ſi iſte homo incepit eẽ tꝑe incarnatõis: ergo vere poterat dici ninpt⸗ ongleet Gentat rönele nineg⸗ li di no uer. Nat tu⸗ eſe 0 ben 65 G poln gen e noft igo are⸗ o o⸗ di efi 1 ii tur jelt . lut ſi ke Nueſtio ꝙ nõ fuit tꝑe abꝛahe. iudei vere poterãt ↄtradicẽ xpᷣo. Yoh̃. viij.reſerẽtes ad filiũ hoĩs:cuʒ ipᷣe diceret.Anteq; abꝛabam fieret ego ſum. MRñ.ad pꝛimũ.ꝙ nõ ſequit᷑. eſt recẽter deꝰ:ergo eſt recẽs deꝰ.qꝛ aduerbiñ cũ ſit adie⸗ ctiuũ verbi ponit ſignificatõeʒ ſuã:nõ circa ſuꝑpoſitum. ſed circa copulatũ. Sed recens cũ ſit nomẽ adiectiuum ponit rem ſuã circa ſuũ ſuppoſituzʒ.⁊ eſt inſtantia.iſie eſt recẽter ſenex:ergo recens ſenex.¶ Ad ſcõm dicendũ.q; licet ille ꝓgpoſitões nõ ſint ↄtrarie.cũ in vna affirmatur aliquid de filio dei:⁊ negat᷑ de filio hoĩs.tñ ſi referat᷑ ad ꝑſonã.qꝛ eadẽ eſt ꝑſona ſilij dei ⁊ filio homĩs: eadeʒ erit ↄtradictio ſᷣm quẽ modũ vtebant᷑ iſtis ꝓpoſitonibo xpᷣe ⁊ iudei.mReferendo vᷣo ad ſuppoſitum indiuiduũ nõ erit ↄtradictio:nõ em̃ idẽ eſt ſupꝑpoſitũ homĩs filij dei. Lontra ſecũdã poſi .S.ij. tionẽ obijcit᷑ hoc mõ.Si aſſumẽs eſt aſſumptũ:cũ aſſum ptum ſit vnitũ:⁊ aſſumẽs ſit vniẽs.qꝛ verbũ carnẽ vł hu manitatẽ aſſumẽ nõ eſt niſi eaz ſibi vnire vel ↄiũgẽ.ergo idem eſt vniẽs ⁊ vnitũ.ergo idẽ ſibi vnit᷑:qdð eſt impoſſi⸗ bile.¶ Itẽ ſi aſſumẽs eſt aſſumptũ.ᷓ aſſumẽs eſt buma na natura.qꝛ hũana natura ẽ alſumpta.̊ pari rõne ecõ uerſo aſſumptũ erit aſſumẽs.qᷓ hõ erit ſiliꝰdei vel filius bomis erit filiꝰ dei. Sed filiꝰ dei eſt diuia eẽntia: filiꝰ homis eſt diuia eẽntia ſiue natura:qð negat iſta opinio Itẽ quecũq; vni ⁊ eidẽ ſunt eadẽ:inter ſe ſunt eadem. Si ergo filiꝰhomĩs eſt idẽ filio dei:⁊ filiꝰdei eſt idẽ cum diuina eẽntia:ergo ⁊ filiꝰhomĩs eſt idẽ qdᷣ diuina eẽntia qð ipa negat. Item anß. Suppoſito filio bomĩs ſup⸗ ponitur filiꝰdei.Joh.iij. Et nemo aſcendit in celuʒ niſi qui d celo deſcendit filiꝰhomis qui ẽ in celo.ergo ille ꝗ xeſcendit de celo eſt filiꝰhomĩs.⁊ ſuꝑpoſito illo ſupponi⸗ tur filiꝰ homis.̊ ille eſt filiꝰ dei:ergo ſupoſito filio dei ſupponit᷑ filiꝰpomĩs.il Itẽ dicit aug. Quicqd ↄuenit fi⸗ lio dei ꝑ naturã:ↄuenit filio homĩs ꝑ gram. ergo cũ di⸗ catur de filio dei ꝙ eſt diuĩa eẽntia ꝑ naturã:⁊ ꝙ creauit mundum:põt dici de filio homĩs ꝙ eſt diuĩa eẽntia:⁊ ꝙ creauit mundũ. Itẽ ſi qð ↄuenit filio dei nõ ↄuenit fi⸗ lio bomĩs.ſicut ipe dicit.ꝙ nõ ꝓpꝛie dicit᷑ filiꝰ hoĩs crea uit mũdũ.ergo ex hoc ſequit᷑.ſi nõ creauit mũdũ:ꝙ non eſt creatoꝛ mudi.ergo nõ eſt filiꝰdei.¶ Iiẽ verba ſüt filij homis. Yoh.viij.Ego pᷣncipiũ qui ⁊ loquoꝛ vobis. Aut ergo dicit᷑ pᷣncipiũ ꝑſonaliter.aut eẽntialiter. Si ꝑſona liter.ſ̊ hoc mõ nõ dicit᷑ niſi reſpectu ſpũſ.ſ.qð eſt falſuʒ. MRelinquit᷑ igit᷑ ꝙ eſi pᷣncipiũ eẽntialiter. Sed q̊ mõ non dicit᷑ niſi reſpectu creaturaꝝ.ergo filiꝰhomiĩs eſt pꝛinci pium creaturaꝝ: ⁊ creauit mũdũ. g̊ quicꝗd ↄuenit filio dei ↄuenit filio hoĩs.⁊ ſupoſito vno ſupponit᷑ alterum. Sot,ſuſtinendo quãtũ valemꝰ ſᷣm catholicã veritatẽ iſtã opinionẽ q̃ eſt.ꝙ filiꝰdei aſſumpſit quẽdam hoĩeʒ ex aĩa ⁊ carne:⁊ ita ſibi vniuit vt hõ ille eẽt filiꝰdei ⁊ econ⸗ uerſo. dicendũ ꝙ poſſumꝰloqui de illo homĩe nõ loquen do de filio dei. vt cum dicimꝰiſte homo incepit eẽ. vel in⸗ cepit eẽ deus:neutrum quoꝝ poſſumꝰdicere de filio dei. Similiter ecõuerſo poſſumꝰloqui de filio dei nõ loquen do de filio bomĩs.vt cum dico ꝙ eſt genitꝰ ab eterno.ꝛ q; eſt de patre ſine matre:que nõ ↄueniũt filio homĩs:pꝛo⸗ pꝛie loquẽdo.ideo diſtinguũt ⁊ dicunt ꝙ omnes iſte ꝓ⸗ poſitiones ſunt duplices.filiꝰdei eſt paſſus vel moꝛtuꝰ. quia ſi teneatur iſte terminus paſſus vel moꝛtuus ſub⸗ ſtantiue: vera eſt ſimpliciter. quia filiꝰ dei eſt ille qui eſt paſſus.i.filius hbomis.Si vo teneatur adiectiue falſa c̃. quia eẽ paſſum nõ ↄuenit filio dei m ꝙ filiꝰ dei eſt. Si⸗ militer iſte ſunt duplices.iſie puer:demonſtꝛato filio ho minis: eſt eternꝰ vel a patre genitus. am ſi adiectiue falſe ſunt.Si ſubſtatiue vere fũt ſub pᷣdicto ſenſu.⸗¶ Ad pꝛimũ ergo qð obijcit᷑.dicendũ.ꝙ nõ ſequit᷑ aſſumens ẽ aſſumptũ:ergo idem vnitꝰſibi.p̊ bene ſequit᷑ ergo vniẽs eſt vnitũ. refert em dicere aliquid vniri ſibi.⁊ aliquid eẽ ſibi vnitũ.nũqᷓ; em vere põt dici aliquid ſibi vniri.tamẽ vpf. vere põt dici aliquid ſibi vnitũ.qꝛ taliter verbuʒ vniuit ſibi hominẽ qð fecit vt ille bomo eẽt idem qð ipe.⸗¶ Ao ſcðm dicenduũ.ꝙ iſta opinio dicit aſſumẽtẽ eẽ aſſumptũ. q; filiꝰdei eſt hõ:⁊a dicit hoĩeʒ eẽ aſſumptũ ꝓpꝛie loquẽdo Si aũt dicat᷑ bumanã naturã aſſumptã eẽ: nõ dicæẽt iſta opinio aſſumẽtẽ eẽ aſſumptũ:ſ̊ negaret. Silꝛ econuerſo ↄcedit ꝙ aſſumptũ eſt aſſumẽs.qꝛ hõ eſt ꝑſona q̃ eſt filiꝰ dei. Si aũt diceret᷑ natura diuĩa aſſumẽs: nullo mõ di⸗ ceret ꝙ aſſumptũ eẽt aſſumẽs ꝓpꝛie loquẽdo.qꝛ negat q filius homĩs ſit diuĩa eẽntia. Hec ̊ opinio dicit aſſumẽ tem eẽ aſſumptũ.qꝛ aſſumentẽ dicit nõ naturã diuinã:ᷣ rem nature.ſ.filiũ dei.Siłꝛ dicit ꝙ aſſumptũ eſt res na⸗ ture humane.ſ.iſte homo potiꝰ qᷓ; hũana natura.⸗Ad illud vᷣo qð obijcit tercio dicendu.q; nõ ſequit᷑.hoc ẽ idẽ illi. ſuppoſito vno ſupponit᷑ alterũ. vel qdð dicit᷑ de vno dicit᷑ de altero.⁊ eſi inſtãtia.pater ẽ idẽ diuĩe eſſentie:⁊ diuina eẽntia idẽ eſt filio.̊ pater ẽ idẽ qð filiꝰ. Idem di co maſculine vel pr eſt filius.Silꝛ nec ſequit᷑.filiꝰdei eſt eẽntia diuĩa:⁊ filiꝰhomiĩs ẽ idem filio dei.q̊ filiꝰhoĩs eſt diuina eẽntia:⁊ eſt ibi ſophiſma accidẽtis.q̃ſi em̃ accidẽ talis habitudo eſt filij homis ad filiũ dei.eſſentialis vᷣo filij dei ad eẽntiã diuinã.4¶. Ad illud qð quarto obijcit. nemo aſcendit ĩ cel.⁊c.rñdent ⁊ dicũt ꝙ impꝛopꝛia ẽ:et debet exponi hoc mõ. Filiꝰ homĩs deſcẽdit de celo.qꝛ ille qui eſt filiꝰpomĩs deſcẽdit de celo.il Ad quintũ obiectũ dicendũ.qꝙ illa ꝓpoſitio aug.ĩtelligit᷑ impꝛopꝛie.quicqd ↄuenit filio dei ꝑ naturã:ↄuenit filio homĩs ꝑ gr̃am. vñ ſic intelligẽdũ eſt.qꝛ ille qii ẽ filiꝰdei eſt filiꝰpoĩs:⁊ ecõ⸗ uerſo.vñ ſemꝑ referẽdꝰeſt intellectꝰ ꝓpoſitõis ad ꝑſonã nõ ad ſuppoſitũ indiuiduũ.4. Ad ſextũ obiectũ dicendũ ꝙ ibi eſt ſophiſma accidẽtis.nõ creauit mũdũ:j non eſt creatoꝛ.qꝛ cum dicit᷑ non creauit negat᷑ actus nature.in ocluſione vᷣo negat᷑ res nature.ſ.ꝙ filiꝰhomis nõ ſit ille qui eſt creatoꝛ.ſicut nõ ſequit᷑. ſtatua nõ eſt naturalis.g ſtatua nõ ẽ res nature.¶ Ad ſeptimũ obiectũ dicẽdũ.q; cũ dicit᷑.ego pᷣncipiũ ꝗ ⁊ loquoꝛ vobis.hoc ꝙ dico pᷣnci⸗ piũ põt ſumi ſubſtãtiue.ſ.ꝓ filio dei.⁊ ſic verũ ẽ.vel ad⸗ iectiue ⁊ ſic falſum ẽ.qꝛ ſᷣm iſtos nõ ↄcedit᷑ ꝙ filiꝰhoĩs ſe habeat relatiue vt pᷣncipiũ ad creaturas: vel ad ſpm̃.ſ. qᷓuis ſit ille qui ẽ pᷣncipiũ.ſ.filius dei. Lontra terciã poſi S. ij. tionẽ obijcit᷑ hoc mõ. Demõſtrato filio hoĩs:iſle hõ non eſt diuine nature:ſed tm̃ humane. ergo eſt purus homo ergo nõ eſt deus. ¶ Item demonſtrato filio hoĩs inqtũ hmõi.iſte homo eſt genitꝰa matre:⁊ non eſt genitꝰa pa⸗ tre inqtum hmõi:ergo eſt filiꝰmatris ⁊ nõ filiꝰ patris. 4¶ Item filiꝰbomiĩs eſt deꝰ.pater ẽ deus.aut gᷓ pluꝛes dij aut vnꝰ dens.non plures dij:ergo vnꝰeſt deus. Sed vnꝰ deus nõ eſt niſi vna eẽntia:ergo filiꝰhomĩs ⁊ pater ſunt vna eẽntia.ergo filiꝰhomĩs eſt diuina eẽntia. Rñ.ad pꝛimũ.eſt purꝰhomo.ergo non ẽ deus.nõ valet. Qã hec dictio purus facit excluſionẽ ſuã ratõne alteriꝰeẽntie vł nature.nõ ratõne rei nature.vnde debẽt ſic arguere. eſt purus homo.ergo nõ ẽ alia eẽntia ab homie.ergo nõ eſt dinina eẽntia.⁊ nõ ꝙ ſit res diuine eẽntie:q̃ ſupponit᷑ ꝑ hoc nomẽ teus.cũ dicit᷑ fili?bomĩs ẽ deus.i.filiꝰ homĩs eſt filius qui ẽ deus.q] Ad ſcom dicendũ.ꝙ h̊ nomẽ filiꝰ põt accipi adiectiue.⁊ G̊ mõ verũ eſt ꝙ filiꝰmatris nõ eſt filius patris.Vel ſubſtantiue.⁊ q̊ modo falſa eſt.q¶ Ad terciũ dicendũ.q nõ ſequit᷑.filiꝰhomĩs ẽ deus.pr ẽ deꝰ. ergo vn? deus vel plures.Nazʒ aliter pᷣdicat᷑ deꝰ de filio homiĩs.aliter de pre.Cũ em̃ dicit᷑ de filio hoĩs:pᷣdicat ꝑ ſonã ſeu rem nature.vnde ſenſus ẽ.filiꝰ hoĩs ẽ deꝰ.i.fili us homis ẽ ille qui ẽ deus. Cum vo dicit᷑ de pre: pᷣdicat foꝛmã ſiue naturã diuinã.vnde ſenſus ẽ.pater ẽ teꝰ.i.di nina eẽntia. ⁊ ideo nõ ſequit᷑.ergo vnꝰdeꝰ vel plures:qꝛ ꝑſona ⁊ eẽntia in ratõe dicendi in parte ſunt idem ⁊ in parte diuerſa.⁊ ideo nõ ſequit᷑. Membrum ſecudũ Irca ſecũdaʒ opinionẽ dubitat᷑ multiptꝛ. qꝛ hec opinio ponit ꝙ xpᷣc ẽ vnuʒ. Querit᷑ pꝛimo vtꝝ xpᷣc ſit vnuʒ vel duo.Scðo an rpᷣc ſᷣm ꝙ hõ ſit deus. Tercio an rpᷣe ſᷣim ꝙ hõ ſit indiuiduũ.Quarto an xpᷣ hõ ſit ꝑſona. Quin to ⁊ vltimo qꝛ hec opinio ponit q̃ſi ꝑſonã ↄpoſitã.q̃rit vtꝝ in xpᷣo ſit ponẽ intentõeʒ totiꝰvel partis. Articułꝰ primꝰ Irca pꝛimũ ꝓcedit᷑ ̊ mõ.vtx.ſ.xpᷣc ſit vnuʒ vel duo. Ad qð ſic. Pꝛimo habet᷑ auctoꝛitas augu. in ench. poſita in tercõ li.ſentẽ. Atra⸗ qʒ ſuba diuina ⁊ hũana filius ẽ vnicꝰdei patris.ᷣ aliud ꝓter verbũ.aliud ꝓpter hoĩeʒ.ergo xpᷣc ẽ aliud ⁊ aliud. Eſt ergo duo.i Item Yſið.in li.de trini.aſdediatoꝛ dei ⁊ bomiĩs hõ ih̊s:quis aliud ſit a patre.aliud de virgie: nõ tñ aliꝰ.ergo xpc ẽ aliud ⁊ aliud.ergo ẽ plura neutra⸗ liter. ¶ Item anp.de incarnatõe verbi.õ eſt aliꝰdeus alius homo in xpᷣo:quis ſit aliud deus aliud hbomo.er⸗ go pꝛimũ. Item quoꝝ diffinitões vel ratões ſube ſunt diuerſe:ipᷣa ſunt diuerſa. Sed dei ⁊ homĩs ſunt diuerſe ratõnes.ergo rpᷣe cum ſit deꝰ⁊ homo ẽ diuerſa.⸗ Item xpc eſt aliquid qð eſt pater:qꝛ deus.⁊ ẽ aliquid qð nõ ẽ pater: qꝛ homo.ergo ẽ duo.nõ ergo vnũ. Ad oppolſitũ ſic. Per.ad Eugeniũ papam diſtinguit plures modos vnitatis.inter quos ponit ſũmũ gradũ vnitatis: q̃ tres ꝑſone ſunt vnũ vnitate ſube. ſcdo loco dicit ꝙ illa ẽ vni⸗ tas qua ecõuerſo tres ſube ſunt in vna ꝑſona.ergo vni⸗ tas triũ naturaꝝ in rpᷣo ẽ maioꝛ q; vnitas duaꝝ natura rum in hoĩe.⁊ ita cũ hõ nõ dicat᷑ eẽ plura ꝓpter duas na turas p̊ vnũ:nec vpᷣc dicet᷑ eẽ plura ſᷣ vnũ.¶ Itẽ Hoe.ĩ li.de duabo naturis ⁊ vna xpᷣi ꝑſona.Om̃e qð eſt inqᷓtũ eſt:vnũ eſt.Sed eẽ xpᷣm veraciter ↄfitemur.vnũ ergo di⸗ cimus xpᷣm. Sol.dicendũ ꝙ refert dicẽ hoc eẽ hoc.et hoc eẽ huiꝰ. Itẽ refert dicẽ naturã ⁊ rẽ nature in oĩbo ci tra pꝛimũ.ſ.deũ. Dicendũ ergo ꝙ plures nature ſint in xpᷣo.nõ tñ pᷣdicant᷑ de xpᷣo in rectitudine. hoc ẽ dicere vt xpᷣc ſit ipiꝰnature.⁊ hoc quãtũ ẽ ex ꝑte hũane nature.qꝛ ex ꝑte diuĩe nõ differt natura ⁊ res nature.qꝛ ꝑſona ẽ eſ⸗ ſentia.nec differt etiã ̊ dicẽ eẽ h.⁊ h̊ eẽ huiꝰ:qꝛ ꝑſona ẽ diuina eẽntia.⁊ pꝑſona ẽ diuine eẽntie. Sʒ ex ꝑte hbũane nature diffeꝛt. Falſuʒ em̃ ẽ.xpᷣc ẽ hũana natura.⁊ tñ veꝝ eſt xpᷣc ẽ hũůane nature:vł habẽs hũanã naturã.Quia g nõ pᷣdicat᷑ ꝑ eẽntiã natura hũana de ꝑſona.ſ.de xpᷣo ſᷣ ꝑ cauſaʒ:nõ dicit᷑ xpᷣc plura ꝓpter pluralitatẽ naturaꝝ.qꝛ ea que dicunt᷑ in obliꝗtate nõ numerãt.Ex pᷣdietis ̊ ra tionibo nõ ſequit᷑ ꝙ xp ſit plura:ᷣ ꝙ ſit pluriũ.ſicut nõ ſequit᷑ ex ꝑee homis:ꝙ qᷓuis ſit coꝛpus ⁊ aĩa ↄiuncta:⁊ aĩa eſt vnũ:⁊ coꝛpus ẽ vnum ergo bomo ẽ plura.⸗j Ad auctoꝛitates ᷣo obiectas dicendũ. ꝙ intelligũt᷑ ꝑ cauſã vñ cũ dẽ aliud ⁊ alið eẽ xpᷣc:debet exponi.aliꝰ⁊ aliꝰnatu re.ſ.diuine ⁊ hũane.vnde ſᷣm intellectũ ꝓpꝛiũ magis pꝛe dicatur hoc eẽ huiꝰ:q; hoc eẽ hoc.¶ Ad quartã vo ratõ⸗ nem qua obijcit.Quoꝝ diffinitões ſunt diuerſe:ipᷣa ſũt diuerſa.dicendũ.qꝙ hoc verũ eſt vbi dicit᷑ aliquid de ali⸗ quo in rectitudine ⁊ foꝛmaliter:nõ ꝑ cauſam. vbi vo in obliquitate nõ ſequit᷑. vnde nõ ſequit᷑ diuerſe ſunt diffi⸗ nitiones coꝛpoꝛee ⁊ incoꝛpoꝛee nature.ſed homo eſt coꝛ⸗ poꝛee ⁊ incoꝛpoꝛee nature.ergo homo eſt diuerſa. Ad quintã ratõeʒ iam ptʒz rñſio.qꝛ cũ dicit᷑ xpᷣc eſt aligd qð nõ eſt pater.iſte terminꝰaliquid ſupponit ꝓ hoĩe:̊ nõ p diuina eẽntia. Cum ðvᷣo dicit᷑ eſt aligd qð ẽ pater:ſupo⸗ nit ꝓ diuina eẽntia.nõ q̊ ſequit᷑.ergoẽ aliꝗd qð ẽ pater 7 qð nõ ẽ pater.ĩmo ðẽ ibi fallatia figure dictionis a plu ribus ſuppoſitõibo ad vnã.qꝛ in ↄcluſione iſte terminus aliquid vnicã ſolum habet ſuppoſitõem.vnde opoꝛtet ꝙ; teneatur aut pꝛo diuina eſſentia tm̃.aut pꝛo homie tm. Ecũdo q̃rit᷑ an xpᷣc ᷣm ꝙ hõ ſit deꝰ.Nã om̃e qð pᷣ̃dicat᷑ de aliqͥ inqᷓtũ ipᷣm ⁊.aut ẽ ſicut per ſe accidẽs illi:aut diffinitõ:aut ꝑs diffinitõ⸗ nis:aut effectꝰilliꝰ.Sed nullo iſtoꝝ modoꝝ ſe bʒ deꝰad xpᷣm ſᷣm ꝙ hõ:̊ ᷣm ꝙ hõ nõẽ deꝰ. ¶ Itẽ xpᷣc ſm hõ eſt aial ratõnale moꝛtale.Si &̊ hec ratõ repugnat eẽ diuĩo. g̊ xpᷣc ſᷣm ꝙ hõ nõ erit deꝰ.ꝗᷓ nec ſᷣm ꝙ hõ filiꝰ dei.⸗ Itẽ querit᷑ vtꝝ xpᷣc inqtũ iſte hõ ſit deꝰ aut dei filiꝰ.⁊ cũ eſſe honũs ſᷣm ſuã diffinitõem repugnet eẽ diuĩo:ꝗ̊ ⁊ eẽ iſtiꝰ hoĩs.q̊ᷓ ſi ſᷣm ꝙ ẽ hõ nõ ẽ deꝰ:nec ſᷣm ꝙ iſte bomoẽ deꝰ. 4 Pꝛeterea. Be?non ↄꝑat᷑ ad iſtũ hoieʒ ſicut diffinitio vel ꝑs diffinitõis. nec ſicut ꝑ ſe accidẽs vel effectꝰ.ergo inq tuʒ iſte hõ nõ eſt deꝰ*. Ad oppoſitũ.Xp̃c ᷣm ꝙ hõ habet ptᷣatẽ dimittẽdi pcta.ix.math.At ſciatis qm̃ filiꝰ homĩs habet ptatem dimittẽdi pct᷑a.tũc ait paralitico. ſurge ⁊c. Sed ptᷣas dimittẽdi pcta ẽ ſoliꝰci.q̊ ſᷣm ꝙ hõ eſl deus. Sol.dicenduʒ ẽ.ꝙ hec pᷣpoſitio ſᷣm.accipit᷑ multipliciter.aliqñ em̃ ᷣm notat cauſam. aliqñ vo ↄdi⸗ tionem nature.aliqñ vo vnitatẽ ꝑſone. Pꝛeterea notat cauſam aliqñ efficientẽ.vt xpᷣc ſᷣm ꝙ de reſurrexit.ali⸗ quãdo materialezʒ:vt xpᷣc ſᷣm ꝙ hõ nos redemit.Aliqñ vᷣo cauſaʒ foꝛmalẽ.vt xpᷣe ſᷣm ꝙ deꝰẽ aligd.Cõditõeʒ vᷣo nature notat cũ dicit᷑ filiꝰ cei m ꝙ deꝰ dimittit pcim.i. xpᷣc ſᷣm ꝙ ẽ habẽs naturã diuinã dimittit pctm. Aliqñ vo ↄnotat vnitatẽ ꝑſone.vt cum dicit᷑ xpᷣe ſᷣm ꝙ hõ crea⸗ uit ſtellas.i.xpᷣc.ſᷣm ꝙ ẽ ille vel illa ꝑſona que ẽ hõ:crea uit ſtellas. Silꝛ cum dicit᷑ ᷣm ꝙ hõ habet ptᷣatẽ dimittẽ di pcta.Scðm hũc modũ ptʒ rũſio ad obiectũ.qꝛ ſi bec dictio ſᷣm notat cauſam vel ↄditionẽ nature:falſa ẽ hec. xpᷣc ᷣm ꝙ hõ eſt deꝰvel dei filiꝰ. Si vᷣo notet vnitatẽ ꝑſo ne vera eſt:qꝛ ſi notet᷑ ↄditio nature:ſenſus eſt.xpᷣc ratõ ne hũane natureẽ teus.⁊ hoc ẽ falſuʒ. Scðm vᷣo ꝙ no⸗ tatur cõditio ꝑſone:ſenſus ẽ.xpᷣc ſᷣm ꝙẽ ille:qꝗ ẽ hõ ẽ deꝰ 7 hoc iterũ falſuʒ ẽ.⁊ ꝑ hoc ptz rñſio ad pꝛima obiectio⸗ nem.4 Ad ſecũdaʒ dicendũ.ꝙ diffinitões aſſignant᷑ na ture vel eẽntie:nõ ꝑſone ſiue indiuidui.vnde diuerſe na ture pᷣm diffinitõeʒ ſunt vniꝰindiuidui. Idem em̃ ẽ indi uiduum albi ⁊ hoĩs.⁊ tñ eſt alia diffinitio albi ⁊ hoĩs. Silꝛ vna ⁊ eadem ꝑſona dei ⁊ homĩs:licet alia ſit diffi⸗ nitio dei T homĩs.¶ Ad terciã dicendũ.ꝙ hec eſt diſtin guenda.xpᷣc ſᷣm ꝙ iſte hõ eſt deꝰ. Mam hoc ꝓnomen iſte põt demõſtrare indiuiduũ hoĩs.⁊ ᷣm hoc ſi hec pᷣpoſi⸗ tio ſᷣm notet cauſaʒ: falſa ẽ.ſi vᷣo notet vnionẽ ꝑſonalẽ: vera ẽ.ᷣ ſicut ptz ex iam dictis. Vel pt᷑ demõſtrare ꝑſonã filij dei ? iſte terminꝰ hõ ꝑ appoſitõeʒ ↄiungat᷑ illi.⁊ Fᷣm hoc vera eſt ſimpliciter.xpᷣc Fᷣm ꝙ filius dei qui eſt hõẽ deus.Et ſm hoc ſoluit᷑ hec queſtio. Articulꝰterciꝰ Ercio querit᷑ an xpᷣc ſᷣm ꝙ hõ ſit indiuiduũ. Et cũ indiuiduatõ dicat᷑ duobo modis.pᷣma ſcʒ ⁊ ſcdðᷣa. Pꝛĩa indiuiduatõ ẽ ĩ ypoſtaſi ſᷣm ſe rõe ꝓpꝛietatis ſinglłaris: q̃ ab omi alia diſtiguit᷑ ſeipᷣa Fm ꝙ dicit᷑ petrus aliꝰeſſe a paulo.Scðda vo indiuidua tio ẽ ꝑ ꝓpꝛietates adueniẽtes cõſequẽter ipᷣi ypoſtaſi ſᷣm ꝙ dicitur indiuiduatio collectio ꝓpꝛietatuʒ:que nũqᷓ in alio eedem erunt. Scõm boc dicit᷑ indiuiduũ duobo mo dis. Indiuiduũ pᷣmo.ſ.ypoſtaſis.i.ipᷣa ſuba ſingularis ratõe ſingularitatis ſube.ã ſi abſtrahãt᷑ oẽs ꝓpꝛieta⸗ tes que ſunt ĩ petro ⁊ ĩ paulo:adhuc tñ hec ſuba eſt alia ab illa.Alio mõ dicit᷑ indiuiduũ ex collectõe ipᷣ̃aꝝ ꝓpꝛi etatũ que nũqꝙᷓ ĩ alio eadẽ ẽ. ¶ Sʒ oñdit᷑ ꝙ vtroq; mõ di citur ihᷣs ſᷣm ꝙ iſte ſiue ſᷣm ꝙ homo indiuiduũ.i 2c pꝛi⸗ mo mõ ptz ꝙ eſt indiuiduũ.eſt em̃ indiuiduuʒ ſuba ſᷣm ꝙ hõ:que ſeipᷣa diuidit᷑ ab alijs oibo homibo.Itẽ ⁊ ſcõo mõ.quia ſᷣm ꝙ ihs vel hõ eſt habẽs collectõeʒ ꝓpꝛietatũ quã nõ eſt in alio reꝑire.q̊ ſᷣm vtrãq; ratõeʒ indiuidua⸗ tionis ẽ indiuiduũ. Itẽ ſicut patet ꝙ ſoꝛtes ſua ſuba — — — – — —— — ————— ——r-ũ- — Mueſtio ſingulari diſtinguit᷑ a ceteris. ita ⁊ rpᷣe ſm qᷓ; hõ a cete⸗ ris homĩb.Sic em̃ ſoꝛtes quãtitate ⁊ qualitate diſlin⸗ guitur a ceteris. ito etiaʒ ihs vel xpᷣe Fm ꝙ hõ a ceteris hominibo. Sed ex iſtis dicit ſoꝛtes indiuiduũ.Relĩqui⸗ tur ꝙ ihs dicit᷑ ſilꝛ indiuiduũ. Ad oppoſitũ dicit ioh. pama.In dño ihu xpᷣo nõ ẽ ↄmunẽ ſpeciẽ ponere vel ſu⸗ mere.i xp̃c nõ eſt indiuiduũ huiꝰſpeciei hõ nec alterius ergo nõ eſt indiuiduũ ſᷣm ꝙ hõ. Item ſi xpᷣc ſᷣm ꝙ bõ eſt indiuiduũ.ᷣ m ꝙ eſt bo eſt vnꝰquis.⁊ ſᷣm ꝙ deẽ ẽ ſi⸗ militer vnꝰ quis:q;ꝛ vna ꝑſona.ꝗ eſi duo quis.g reddit incõueniẽs.ſ.otra ſimbolũ ꝙ deꝰ homo nõ eſt vnꝰrpᷣe. Sobł.dicendũ ⁊ notandũ ad euidẽtiã iſtiꝰ queſtionis differũt ypoſtaſis.ꝑſona.indiuiduũ.ſuppoſitum ſiue upoſita natura. Ipoſtaſis em̃ ẽ exiſſẽtia vel ſuba incõ⸗ municabilis ex quibuſcũq; diſtinguẽtibo.⁊ hec ratõ col⸗ ligitur ex determinatõe Rich.de ſctᷣo vict.qui aliqñ ac⸗ cipit ꝓꝑſonã ꝓ ypoſtaſi.Perſona vᷣo ſᷣm rem ⁊ nomẽ ꝑſo ne eſt ſuba incoĩcabilis ratõnalis diſtincta ꝑ pꝛietateʒ dignitatis.vnde ex h̊ ptʒ ꝙ oĩs ꝑſona eſt y poſiaſis: ſed nõ ↄuertit᷑. In naturis em̃ ratõnalibo natura ratõnalis que dignitatẽ impoꝛtat.ſua ypoſtaſis ẽ ꝑſona. In alijs ðdo naturis nõ eſt ſua ypoſtaſis ꝑſona:niſi loquẽdo de ꝑ ſona grãmatice.bic aũt ẽ adbuc in relatõe ad actũ ratõ⸗ nalis nature.ſ.loqui ᷣm ꝙ pꝛima ꝑſona ẽ que de ſe loꝗt᷑ ſcðᷣa ad quã fit ſermo.tercia de qua fit ſermo.Itẽ indiui duũ dicit᷑ duplicit tam indiuidua ſuba: que ſeipᷣa diui⸗ ditur a qualibet alia: tam habẽs collectõeʒ ꝓpꝛietatũ:q̃ nũꝙᷓ in alio eadẽ ẽ reꝑire:ſicut dictũ ẽ pꝛius. Itẽ natuꝛa ſuppoſita:ſiue ſuppoſitũ dicit᷑ fſoꝛma ĩ materia.vt aĩa in coꝛꝑe:vel coꝛpꝰ⁊ aĩa vnita.⁊ G in ↄpoſitis. In ſimplici⸗ bus ðᷣo id qð res ẽ dicit᷑ natura ſupoſita.ſᷣ tñ ꝓpꝛie eẽn⸗ tia ẽ quo res ẽ.Natura vo que oꝑatur agit vel patitur qð ẽ no ſuppoſita natura:ſicut ſi diceret᷑ de deitas.de⸗ us dicit qð ẽ.deitas vᷣo quo ẽ.qui ẽ dᷣo dicit ſuppoſitum: qð ẽ res nature.vt in deo aliqua ꝑſonaꝝ:vel in hoĩe ali quis bominũ.Ex his g reliquit᷑ ꝙ ypoſtaſis ẽ coĩs ꝑſo⸗ ne ⁊ indiuiduo.vnde xpᷣc inꝙᷓtuʒ filiꝰdei ẽ ypoſtaſis:que eſt ꝑſona.nꝙᷓtuʒ vo ẽ iſte bomo ẽ ypoſtaſis que ẽ indi⸗ uiduũ.Ex quo relinquit᷑ ꝙ ab eterno fuit ꝑſona ſ̊ nõ ab eterno indiuiduũ.¶l Ad auctoꝛitatẽ ðᷣo Johᷣ.dam.iam ptʒ ex ſuꝑioꝛibo rñſio.qꝛ ſic intelligẽda ẽ. Qon ẽ ↄmunẽ ſpeciẽ ponere de xpo.i.nõ ↄuenit pdicare ↄmunẽ ſj pecieʒ & xpᷣo: que quidẽ ↄpꝛehẽdat diuinã naturã ⁊ bumanaʒ qſi ↄflatam ex duabo.ſ.diuinitate ⁊ bumanitate.2 tñ ẽ acciꝑe ↄmunẽ ſpeciẽ ſᷣm humanã naturã cũ alijs duobo Ad ſcdam ðvᷣo ratõneʒ ⁊ vltimã dicendũ. inter ꝑſo nam ⁊ ſuppoſitã naturã mediũ eſt indiuiduũ ſiue indiui dua ſuba. Aſdediũ aũt debet habere ↄuenientiã cũ extre mis. Erit ̊ indiuidua ſuba ↄmunicãs cũ extremis.Cũ ergo multe ſint ſupoſite nature in xp̃o.vna autẽ ꝑſona dicet᷑ indiuiduo bomĩs:ꝙ ẽ aliud qᷓ ſit ſin ꝙ deꝰ. ; nõ ẽ aliud h̊ quidẽ referẽtes ad ꝑſonã. illud aũt ad ſit up⸗ poſitam naturã. 2 m ̊ intelliguntur plures auctoꝛita⸗ tes. ¶ Ad illud qð obijcit ꝙ ẽ vnus quis? alius quis: ergo duo quis.dicendũ. non ſequit᷑. Qam duo dicit vnũ numero. h̊ aũtẽ in illis in quibo ẽ ſignficatõ diſtin cta tãꝙᷓ ſitualiter. hic aũt nõ ẽ indiuidua ſubſtantia filij hominis ⁊ ꝑſona filij dei. immo ſunt indiſtanter vnita: ita etiã vt ſit filius homĩs filius dei 1 econuerſo. Et ſic patet ſolutio huius queſtionis. Articulus quartꝰ Varto querit᷑ vtꝝ rpᷣe ſᷣm ꝙ homo ſit ꝑſona Ad quod ſic. Npᷣc ſm ꝙ homo eſt ratonalis „nNature indiuidua ſuba.qꝛ ẽ indiuiduũ huiꝰ ſpeciei homo.⁊ bec ẽ ratio ꝑſone ſᷣm Hoeciũ.ergo ei cõ uenit ratio ꝑſone 'm ꝙ bomo. Relinquit igit᷑ ꝙ ſᷣm ꝙ bomo eſt ꝑſona.¶¶ Item ihs m ꝙ ihs: qð ẽ nomen xpi hm ꝙ homo:reſ⸗ pondet᷑ ↄuenienter ad interrogatõeʒ fa⸗ ctam ꝑ quis.vt ſi querat᷑.quis docet:ↄueniẽter reſpõde⸗ pf. tur ihs. Se quis nõ querit niſi de pſona.ergo ihs inqᷓ tum ihᷣs ẽ ꝑſona.q¶j Item nullũ ſequit᷑ incõueniẽs ſi dica tur ꝙ ihs inqꝙᷓtuʒ is ẽ ꝑſona.vnde nõ videt᷑ valere ꝓba tio magiſtiri in tercõ ſentẽtiaꝝ. Si filiꝰ dei m ꝙ ihs eſt ꝑſona: ergo creata vel increata. Sed nõ increata:ergo creata. Sed creata ꝑſona nõ eſt pater. nõ eſt filius.non eſt ſpũſſanctus:ergo eſt quaternitas in ꝑſonis.quod nõ videtur ſequi:quia ſi dicatur ꝙ ſit creata:⁊ ꝙ creata ſit increata nullũ ſequit᷑ inconueniens. am recte dicit filius dei ẽ tꝑalis ⁊ eternus: creatus ⁊ increatus.4¶ Si dicatur ſm mgrm in ſenten. ꝙ nõ ↄuenit ei ratio tota ꝑ⸗ ſone:quia nõ eſt.ſ.iſtud indiuidua ſi uba. quia nõ eſt ꝑ ſe ſonans: ſed alij rei ↄiuncta. Sili ratõe filiꝰ dei nõẽ ens ꝑ ſe ſonans:ſed alij rei ↄiũctus.ergo nõ ẽ ꝑſona.¶ Item ſi dicatur ꝙ ꝑſona habet in ſe incoĩcabilitatẽ cum alio. aut illud intelligit᷑ de incoĩcabilitate ſm actum:aut ſᷣm potentiã.Si ſᷣm actũ:ergo tunc aĩa ſeꝑata a coꝛpe eſſet ꝑſona.Si ᷣm potentiã:ergo nullꝰ homo eẽt ꝑſona:cum vnuſquiſq; potuiſſet vniri deo in ꝑſona.4¶! Item anß.in li. de incarnatõe verbi. Sicut pater ẽ deus:filiꝰẽ deꝰ:ita in xpᷣo deus ẽ ꝑſona.homoẽ ꝑſona. Sed pater inqᷓtum pater ẽ deꝰ.ergo rpᷣc inqᷓtuʒ homo ẽ ꝑſona.¶ Item cum ꝓſonalitas ſit aliqð bonuʒ homĩs.videt᷑ ſᷣm h̊ ꝙ ꝑſona diuina auferat aliqð bonũ ab homie aſſumpto:ſi ſᷣm ꝗq; homo nõ eſt ꝑſona.ergo xpᷣc ſm ꝙ homo ẽ ꝑſona.¶ Itez obijcit᷑ ratõe pᷣdeſtinatõis.qꝛ ſi xpᷣe inqᷓtuʒ homo ẽ pᷣde⸗ ſtinatus eẽ filiꝰdei:a illud qð ẽ pᷣdeſtinatum ẽ ab eterno modo:ergo modo ſᷣm ꝙ homo? filiꝰdei.ergo ſᷣm ꝙ hõ ẽ ꝑſona. Ad oppoſitũ ſic. Perſona dicit q̃ſi ꝑ ſe vnũ.vñ ꝓſona ẽ ſuba a qualibet alia diſtincta:⁊ nõ piuncta.Si ergo ſᷣm ꝙ ihs ẽ pſona:ſᷣm ꝙ homoẽ ſeꝑatꝰa diuina ꝑ⸗ ſona:qð ẽ falſuʒ.Relinquit᷑ igit᷑ ꝙ ſᷣm ꝙ homo nõ ẽ ꝑlo na.¶ Item in niceno ↄcilio dicit᷑ ꝙ in incarnatõne ꝑĩo⸗ na ↄſumpſit ꝑſonã.ergo nõ manſit ꝑſona creata cuʒ in⸗ creata.ergo ſᷣm ꝙ ihs nõ ẽ ꝑſona.¶ Item ſᷣm ꝙ ibs eſt ꝓſona.⁊ ᷣm ꝙ verbũ eſt ꝑſona.ergoẽ due ꝑſone.ergo ⁊ duo quis.ergo nõ eſt vnꝰ:ergo deꝰ homo nõ ẽ vnꝰxpᷣe. qð eſt ↄtra ſimbolũ fidei.¶ Si dicat᷑ ꝙ nõ ſequit᷑. ergo duo quis.qᷓuis ſᷣm ꝙ homo ſit ꝑſona.⁊ ſᷣm ꝙ de ſit ꝑſo na.quia hec ꝑſona ẽ illa ꝑſona.ſicut filiꝰ homĩs eſt filiꝰ ei. Illud nihil eſt ſicut patet ꝑ ꝓpꝛiam rationẽ ad oꝑo ſitum:cum ꝑſona dicat qͥſi ꝑ ſe vnũ. Sotł.dicendum. Fm vtrãq; opinionẽ. ꝙ xpᷣe ᷣm ꝙ homo nõ eſt ꝑſona. eſt tamen indiuiduuʒ ſicut eſt dictum. vnde cum queritur. vtrum rpᷣc ſᷣm ꝙ homo ſit quis.ſi hoc nomen quis ſup⸗ ponit generaliter ſubſtantiaʒ ſingularem. hoc eſt dicere ſi ſupoonit indiuiduuzʒ:dico ꝙ eſt quis.Si vᷣo ſupponat ſubſtantiam ſingularem nõ alteri dignioꝛi ↄiunctam:ſᷣ diſtinctam:ꝙ eſt ꝑſona:dico ꝙ ſᷣm ꝙ homo hoc mõ non eſt quis.ql Ad ratõnes ergo obiectas reſpõdendũ:ſicut tactum eſt pꝛius: ꝙ ad hoc ꝗ ſit ꝑſona reqrit᷑ triplex de⸗ terminatio vel diſtinctio.ſ.ſingularitatis.incoĩcabilita tis. niuratis. Prima cæterminatio eſt in anima ſor⸗ tis:que ſingulari ſua ſubſtantia differt a qualibet alia. ⁊ hec diſtinctio opꝑponitur indiſtinctioni vniuerſalitatis Secunda diſtinctio eſt in indiuiduo cuiuſlibet rei irra⸗ tionalis:ſicut in hoc equo ⁊ in hoc aſino.⁊ hoc eſt incõ municabilitatis.ex hoc.ſ.ꝙ non eſt ↄmunicabile alij vt pars.⁊ hec diſtinctio oꝑonitur indiſtinctioni incõmn⸗ nicabilitatis: quẽadmodũ partes cõmunicant in toto: vt ex vna cum alia ſit totum. Tercia diſtinctio in ſor.ſ. dignitatis.ex eo.ſ.ꝙ eius hbumanitas nõ eſt coniuncta foꝛme dignioꝛi:ſed ẽ diſtincta a qualibet dignioꝛi.⁊ hec diſtinctio oꝑonitur vnibilitati ad ſubſtantiam dignio⸗ rem. Dicendum ergo m hoc. ꝙ tripler diſtinctio regri tur ad eſſe ꝑſone.⁊ ab vltima ſumitur ratio ꝑſone.quia ergo ab vltima deficit xpᷣe ſ̃m ꝙ homo: non eſt perſona vm ꝙ homo.et ideo dicitur in concilio:q dignioꝛ perſo na adueniens conſumpſit perſonam. hoc eſt dicere fe⸗ cit ꝙ non eſſet perſona.4 Ad illud quod obijcit d ra⸗ tione Moetij. indiuidua ſuba ⁊c. dicendũ ꝙ ſi indi⸗ uidua ſuba impoꝛtet illã triplicẽ diſtinctõeʒ ſᷣm hẽ dil⸗ finitio ꝑſone.⁊ ſFᷣm H ↄcedendũ ẽ ꝙ vpᷣc ſᷣm ꝙ hõ nõ ẽ in⸗ viuidua ſuba ratõnalis nature. Si vo ſolu dicat duas ꝑſonas: diſtictões erit dicere tũc ꝙ ẽ indiuidua ſuba ra⸗ tonalis nature.nõ tñ ſequit᷑ ᷓ ꝓiona.4l Ad ſecũdã vᷣo que dicit ꝙ quis querit de ꝑſona.dicẽdũ ẽ.ꝙ quis pẽ q̃⸗ rere de ꝑſona:⁊ põt querẽ de indiuiduo.⁊ ꝑ boc ptʒ rñ⸗ ſio.4. Ad terciã vᷣo que dicit ꝙ nõ ſequit᷑ quaternitas in pſonis. dicendũ ꝙ imo neceſſario ſi ihs inqꝙᷓtuʒ ihs ẽ ꝑ⸗ ſona.qꝛ ſi ẽ ꝑſona inqᷓtuʒ ihs:ihs eſt ſeꝑata filio dei.⁊ ita neceſſario ẽ alia ꝑſona qᷓ filiꝰdei.⁊ cum ihs ſit deus ſequeret᷑ neceſſario ꝙ in diuinitate eẽnt quatuoꝛ ꝑſone. 4 Ad quartã ratõem que ẽ circa rñſionẽ que ibi ponit᷑. dicendũ ſicut ſuperiꝰpluries dictũ ẽ.ratõ ꝑſone dicit in⸗ diuiduã ſubaʒ. ⁊ in indiuiduatõe intelligit᷑ incoĩcabili⸗ tas ſiue etiã vnibilitas ad foꝛmã dignioꝛẽ ſeu pfectioꝛẽ nam reſpectu indignioꝛis nõ attendit᷑ iſtud. vnde cuʒ/ p⸗ pꝛia ratõnalitas in indiuiduo hoĩe puro ſit nõ oꝛdinata ad dignioꝛẽ: ex hac erit ei ꝑſonalitas:nõ tñ ex hac tollit quin ſit poſſibilis ad alias foꝛmas accidentales. ꝓprie tñ dicendũ cũ indiuiduꝰhõ ſit ſuba ꝑ ſe fixa:nõ dicet᷑ nõ eſſe ꝑ ſe:qᷓuis ſit vnibilis ipᷣis accidẽtalibo foꝛmis.h ipe foꝛme accidẽtales dicent᷑ ei vnibiles ⁊ adiacẽtes. Scðm hũc modũ dicẽduʒ ẽ.ꝙ qᷓuis hõ aſſumptꝰ ꝓpter h̊ ꝙ vni⸗ bilis caret eẽ ꝑſonali.vnitur em̃ ꝑfectioni: tñ filius dei qᷓuis vniat᷑ homini:ꝑſonã a ſe habet:qꝛ in comꝑatione ad hũanẽ naturam ẽ ſuba fixa ⁊ ꝑ ſe:hoc ẽ nõ in alio vt adiacens. Humana vᷣo natura ẽ vnita ei vt adiacens.qꝛ homo pꝛiꝰ nõ exiſtens vnit᷑ filio dei ab eterno exiſtenti. ⁊ ita quo ad hoc tenet modũ accidẽtis: qᷓuis nõ ſit acci⸗ dens.⸗l Ad quintã dicendũ.ꝙ incoĩcabilitas in ratõne ꝑſone dicit᷑ nõ ſolũ ꝑ pꝛiuatõeʒ actus.ſᷣ ꝑ pꝛiuatõʒ apti tudinis ſiue potẽtie diſpoſite.nõ tamẽ ꝑ pꝛiuatõeʒ potẽ⸗ tie pꝛime.ꝓut dicit auguſt. Oꝛ in coſta erat vnde poſſet fieri mulier:ſᷣ nõ vnde fieret.hoc ẽ dicere.ibi erat potẽ⸗ tia.i.poſſibilitas obedientie.que eſt in omni creatura: vt ex ipᷣa faciat creatoꝛ quicqd vult.nõ tñ ibi erat aptitu do ſeu potẽtia diſpoſita. Inde eſt ꝗ cum homĩboꝛ ange lis nõ ſit aptitudo ad vnionẽ cum filio dei vel cum alio: eſt in eis incoĩcabilitas:que requirit᷑ ad ꝓſonam.q Ad ſextã rationẽ dicendũ.ſicut pꝛius.ꝙ cuzʒ dicit᷑ xpᷣe ſᷣm ꝙ bomo eſi ꝑſona:ꝙ hec dictio ſᷣm ẽ expᷣſſiua vnitatis ꝑſo ne:⁊ habet᷑ veritas rñſionis ex eo qð ibideʒ ſubdit᷑.nec m̃ due ſunt ſ̊ vna ꝑſona. Ad ſeptimã dicendũ.q vnio diuine nature ad humanã nullũ bonũ aufert homĩ.ĩmo ſicut dicit augu.in li.de moꝛibo manicheoꝝ.Creatoꝛ na ture nõ coꝛrũpit naturã.vnde nec filiꝰ dei ꝑſonã homĩs coꝛrũpit.qꝛ coꝛruptio nõ ẽ niſi pꝛius rei exiſtentis.ſᷣ ille homo nõ fuit pꝛius qᷓ eſſet aſſumptus:nec ẽ etiã diminu tio dignitatis bomĩs.qꝛ qᷓuis nõ habuerit ꝑſonalitateʒ humanã:habet tñ ꝑſonalitatẽ diuinã.¶ Ad octauã ra⸗ tionem dicendũ bec ẽ dupler. xp̃e ̃m ꝙ homoẽ pᷣde⸗ ſtinatus eẽ filiꝰ ei.qꝛ hoc ꝙ dico ᷣm:põt dicere cauſam reſpectu eiꝰꝙ dico pᷣdeſtinatꝰ.vel reſpectu eiꝰ ꝙ dico eẽ filiũ.Si reſpectu eiꝰ ꝙ dico pᷣdeſtinatũ:tũc vera ẽ.qꝛ ſᷣm ꝙ bomo ? q̃ſ materia pᷣdeſtinatõis.qꝛ ei ↄuenit p̃deſtia tum eſſe filiꝰ dei. Si vᷣo reſpectu eiꝰꝙ dico filiꝰ dei:falſa eſt. qꝛ nulla põt notari cauſalitas vt ſit ſenſus.xpᷣc eſt pᷣ⸗ ceſtinatus vt ſit filiꝰ dei ᷑ᷣm ꝙ homo. Si tñ hoc ꝙ dico ßm nõ diceret canſam ſed vnionẽ ꝑſonalem:vera eſſet.ſi cut patet ex ſupꝛadictis. Articul? quintꝰ UVinto querit᷑ vtꝝ in xpᷣo ſit ponere intentio⸗ nẽ totiꝰ⁊ ꝑtis.Et circa h̊ pᷣmo qrit᷑ vtꝝ hũa⸗/ nitas ſit ꝑs ꝑſone. Scðo vtꝝ xpᷣc debeat dici totum. tũ ad pꝛimũ S. fj. obijcit de H qð habet᷑ i.iij.ſentẽ. Vñ dic mgr Fm auẽtem aug. ꝙ pſona ñ ↄſiat ex deo ⁊ hoĩe q̃ſi totũ ex ꝑtibo.bũa nitas igit᷑ nõ ẽ ꝑs ꝑſone.¶¶ Ad oppoſitũ ſic. v. leuit. ſuꝑp illũ tex. pꝑtẽ ephi decimã. dic Eſiciꝰ. Decima ꝑs ephi eſi bũanitas xp̃i.ephi at᷑ mẽſura triũ modioꝝ ſi ignificat tri nitatẽ. IFit ò argumẽtũ. Signũ ẽ ꝑs ſigni: ſignatũ ẽ ꝑs ſignati. Sʒz decima pꝑs ſignificat hũanitatẽ: S huũanitas eſt ꝑs trinitatis.ſᷣ nõ niſi ratõe filij. eſt ꝑs pſone filij. 4l Itẽ Joh. dama. Npc ẽ ypoſtaſis ex diuĩa ⁊ hũana na tura.ꝙᷓ hũana natura ẽ ꝑs ypoſtaſis xpi. Sol. dicen⸗ dum. ꝙ ꝑs dicit᷑ gnqʒ modis. lno mõ dicit᷑ ꝑs illðĩ qð eſt poſſibile diuidi m quãtitatẽ. Alio mõ dicit᷑ pars id qð numerat ſuũ totuz:ſicut ĩ quãtitate diſcreta:q dꝛ xs aliquota aliter qᷓ; in quãto ↄtinuo. Tercio mõ dicitur paꝛs ĩ quã poſſibile ẽ foꝛmã diuidi abſq; quatitate.ſicut differẽtie dicũt ptes generis. Quarto mõ dẽ ꝑs q cõue⸗ nit ĩ ↄpoſitõez alicuiꝰtotiꝰ ᷣm naturã.vt cupꝛũ dicit᷑ ꝑs ſpere cupꝛee.Quinto mõ dẽ ꝑs q ↄuenit ĩ ↄpoſitõeʒ ali⸗ cuiꝰtotiꝰſᷣm ratõeʒ.vt ĩ diffinitõe genꝰ⁊ differẽtie dicũ⸗ tur ꝑtes ſpẽi.Dicẽaũ ̊ᷓ ꝙ ꝓpꝛie loquẽdo nõ ẽ dicẽdũ hũa nam naturã eẽ ꝑtẽ xp̃ᷣi ꝓpt ratõeʒ aug.qꝛ videret᷑ ex hoc ipo ante hũanitatẽ eſſe filiꝰdei diminutꝰ vel imꝑfectꝰ.tñ ſi debʒ reduci ad aliquã ratõeʒ ꝑtis: debet reduci ad ꝑ⸗ tem diffinitõis. qꝛ ſi vellemꝰ diffinire xpᷣm: nos dicemꝰ ipᷣm eẽ ꝑſonã in diuina ⁊ humana natura. „ Becũdo queritur S.· ij. iuxta hoc vtꝝ xpᷣe debeat dici totũ.Et cũ totũ ⁊ ꝑs dicã⸗ tur ad aliquid: ſi nõ eſt dicẽ in xp̃o ꝑtẽ bumanã vel diui nam naturã: g nõ eſt dicẽ in ipo totũ.¶ Ad oppoſitũ ſic Joh. dama. Lotꝰfuit ĩ ſepulchꝛo: ſ̊ nõ totũ. Solutõ Totũ dicit᷑ duobo modis.Vno mõ totũ dicit᷑ ex ↄpoſitõ ne ꝑtiũ.⁊ hoc mõ totũ ⁊ pars dicũt᷑ ad aliquid.⁊ a quo remouet᷑ intentio ꝑtis ⁊ totius. Alio mõ dicit᷑ totum ex eo qð nihil eſt acciꝑe extra: qð debet eẽ intra.⁊ hoc mõ rpe dicit᷑ eẽ totuso ⁊ totũ.vt totus ad ꝑſonꝗ. totũ ao na⸗ turã referat᷑ ideo dicit᷑ in ſepulchꝛo totꝰqᷓtũ ad ꝑſonã Hpᷣ nõ totũ qᷓtũ ad naturã.qꝛ aliꝗd erat tũc extꝛa.ſ.qĩa. Membꝛüů terciñ Irca terciã opinionẽ dubitat᷑ vtꝝ xpᷣe ſit aliquid: qð negat tercia opinio ⁊ due pꝛi⸗ me ↄcedunt. Ad qð ſic obijcit᷑.pc eſt deꝰ homo. Sed eẽ deũ eſt eẽ quid:⁊ eẽ homi nem ſilꝛ. Sed xpc eſt aligd ᷣm ꝙ bõ. &̊ ſi xpᷣc ẽ aliqo ſᷣm ꝙ; homo:xpc eſt quid ⁊ quid.⁊ ita duo. qð videt᷑ incõue niens. 4 Ytem ſi xp̃c eſt vnũ quid vnitate creata.⁊ ↄſtet ꝙ eſt vnũ quid vnitate increata eẽntialiter. Sʒ iſte ſunt diuerſe vnitates eẽntialiter. xpᷣc erit duo eẽntialiter. 5 rpc nõ eſt vnuʒ. ¶ Item foꝛma ſubalis facit ſi ubalit diſ⸗ ferre. Si & in xpᷣo ſunt due foꝛme ſubales eẽntialit dil⸗ ferentes qð ſequit᷑:ſi ſm ꝙ ẽ homo ẽ aliqd:faciẽt ſubalẽ drñtiam in xpᷣo.ergo ſi humanitas ponitur foꝛma ſub⸗ ſtantialis ĩ xpᷣo qð accidit: ſi ſᷣmm ꝙ hõẽ aliqd⁊ diuitas ſile. neceſſe eſt ꝙ xpᷣc ſubaliter differat. eſt aliud ⁊ alið. 4 Item vna quidditas nature ĩ tribo ꝑſonis facit tres ꝓſonas.ſ.patrẽ.⁊ filiũ.⁊ ſpm̃.ſ.eẽ vnũ.qᷓ plures quiddi tates naturaꝝ faciũt vnã ꝑſonã eẽ plura. Si inconue⸗ niens eſt dicẽ xp̃ęm eẽ plura:nõ vnũ.relinquit ꝙ rpᷣe Fm ꝙ bõ nõ eſt quid:cũ ſit quid ſᷣm ꝙ; deꝰ. Vera igit᷑ ẽ opĩo que dicit. ꝙ cũ dicit. xpᷣc eſt hõ:nõ dicit᷑ xpᷣc eẽ aligd: ſed aliquo mõſe babẽs.il Itẽ xrpᷣc ſᷣm ꝙ dee bʒ eẽ ↄpletũ ßm naturã diuinã:⁊ Fm ꝙ pſona diuina ab eterno.nec bũa mitas adueniens addit aliquid ipᷣi ꝑſone vel ipi nature. Cum ꝗg̊ illud qð ↄſequit᷑ eẽ ↄpletuzʒ ipius ꝑſone? nature ſit ſicut adiacens ⁊ nõ quid reſpectu illiꝰ:relinquituꝛ ꝙ xp̃c ſᷣm ꝙ bõ nõ eſt aliquid. Ad oppoſitũ ẽ cecretalis alexandri pape. Cum xpcc ſit ꝑfectꝰ deus ꝑfectꝰ hõ:qua temeꝛitate quis audet dicere.ꝙ xpᷣe ſm ꝙ bomo non eſt aliquid. ſe aũt tanta ĩ eccłia dei poſſit ſuboꝛiri abuſio ten i uni bis nins eſſt. ane Den⸗ ſRics red hs Neitur Niar coe⸗ tos ali⸗ dici⸗ ibün rhoe ſtñ aap⸗ * 0 cen⸗ 7/ i. dice Adioi Urüe Soluo wſo nco une Mend jadn 1ghoni gia. Kit Mep⸗ cl libont ſcpfn inie⸗ ſe ſteſint glier⸗ it d litdiß ſbali alube⸗ Uitas glid. ttres niti onue/ rn topio E eüfn cchü⸗ ature. gamre ning uls ga nſio Nueſtio cõuocatis magiſtris ſub anathemate interdicat᷑. ꝑ quã decretalẽ ptʒ ꝙ dãnata ẽ opinio tercia. Sot. dicendũ ꝙ eſt ↄſiderare naturã rei:cũ dicit᷑ xpᷣ eſt bõ:aut ratõeʒ dicendi. Si ↄſiderãdo naturã rei: aliꝗs dicẽt ꝙ xpᷣe ſm ꝙ homo nõ ẽ quid vel aliquid:erraret ſine dubio.⁊ ſᷣm iſtã opinionẽ dãnatã ꝓcederet.Sed ſi ꝗs attendẽs ratõ nem dicendi dicẽt ꝙ cũ dicit xpe eſtij vel facthõ:nõ pᷣ⸗ dicat᷑ ly homo vt quid de xpᷣo:quis ſit quid:ſᷣ ꝙ pᷣdica⸗ ret quõ ſe hns: nõ videret᷑ abſolute errare ſᷣm illð apli. ij. phił. Habitu inuẽtus vt hõ.ſuꝑ quo verbo diſputãs augu. in li. lxxxiij. queſtionũ.vbi diſtinguit babituʒ ſᷣm quatuoꝛ modos:quoꝝ vnꝰ eſt. cũ illud qð habet᷑ nõ mu tatur a ſua natura:ſᷣ aliã ſpeciẽ ⁊ foꝛmaʒ accipit.prout applicat᷑ habẽti vt eſt veſtis: que teiecta atq; depoſita ñ habet eã foꝛmã quam ſumit induta.qð genꝰ ↄgruit huic com ꝑationi:cum dicit᷑ habitu inuẽtus vt hõ. Scoõm H̊ diceremꝰad p̃dictã queſtionẽ.ꝙ xpᷣe ſᷣm ꝙ hõ eſt quid et aliquid:ſ̊ tñ nõ pᷣdicat᷑ vt quid.Sʒ qꝛ opiniones ꝓpin⸗ que erroꝛi nõ ſunt extẽdẽde:ideo abſolute dicat᷑ ſine di⸗ ſtinctõe ꝙ xpᷣe ſᷣm ꝙ homo ẽ quid ⁊ aliqd.⸗ Rñdendũ aũt ad obiecta pᷣmo ſᷣm pᷣmã opinionẽ.ꝙ vpᷣcẽ duo neu⸗ traliter.ſ̊ tñ nõ ẽ duo maſculine.Eſt em vnꝰ.i.vna ꝑſo⸗ na ſ nõ vnũ.i.vna natura.a ideo nõ eẽt incõueniẽs ↄce dere ĩ vno ſenſu ratões:que oñdũt ꝙ rpᷣe ẽ duo.¶ Ad vl timã aũt ratõeʒ: que obciebat᷑.ꝙ hũanitas aduenit po eſſe ↄpletũ:̊ nõ eſt ꝗd.dicẽduʒ ꝙ nõ ſequit᷑.qꝛ etſi adue⸗ niat poſt:tñn aſſumit᷑ ĩ vnitatẽ ꝑſone.quẽadmodũ poſito 2 aĩa crearet᷑ añ coꝛpꝰ:⁊ poſtmodũ coꝛpꝰ ei vniret᷑non equeret ꝓpter h̊ ꝙ coꝛpꝰnõ eẽt quid ip̃iꝰpois:qᷓuis ↄſeq̃ retur ad eẽ ratõnale oↄpletũ ipiꝰaie. Scðm aũt opio⸗ nem ſecũdã incõueniẽs ẽ: ypᷣc ſit duo.ĩmo ẽ vnũ ſolnʒ: 2 rñdẽt ad obiecta.⸗ Ad pmũ cũ dicit᷑xpᷣc ẽ deꝰ 2 hõ:ſi ſiat copulatio ratõe ſugoſitoꝝ:falſa ẽ.Si vᷣo rõne natu rarũ:tũc ẽ vera.qꝛ nõ ẽ ibi niſi vnũ ſuppoſitũ:⁊ tñ diuer ſe nature. . Et ad id qò obijcit.q ẽ ꝗd pᷣm ꝙ deꝰ: alið q ̃m ꝙ hõ: duo.nõ ſegꝗt᷑qꝛ illud ꝗd ſᷣm ꝙ hõ nõ oↄnu⸗ merat᷑ cũ illo quid qð ẽ deus:qꝛ nõ ſunt ꝗd vmꝰgeneris Ad aliud dicẽdũ.ꝙ qᷓuis in xpo ſit binariꝰeẽntialis: vna tñ vnitatũ illiꝰbinarij degenerat q̃ſi in accidentalẽ. liceat mõ ita loꝗ ſicut doctoꝛes locuti ſunt. videlicʒ vni⸗ tas que ẽ ex ꝑte hũane nature.⁊ ideo ille binariꝰ nõ nu⸗ merat ſubiecta ſ̊ naturas:quẽadmodũ numerꝰacciden⸗ tiũ nõ numerat ſubiecta:ſ ſuas foꝛmas.4. Et Phᷓ ptʒ ſo lutio ad aliud:qꝛ foꝛme iſte ſubales faciũt eẽntialit᷑ dif⸗ ferre naturas:łᷣ nõ ipᷣm ſuoſitũ.q;ꝛ vna illaꝝ ſicut di⸗ ctum ẽ q̃ſi degenerat ĩ accidẽs:eo ꝙ ẽ poſt adueniẽs. Et E hoc patet ſolutio ad aliud. Nueſtio. vij. de actu in carnatõnis q;ẽtum ad vnionem. * „ P Icto de actu inca: natõis qtũ ad aſſumptõeʒ: decetero di cendũ ẽ de ipᷣo qtũ ad vnionẽ.Qã actꝰ incarnatõnis põt duplꝛ ↄſiderari. Aut . em̃ ↄſiderat᷑ ĩ fieri:2 ſic dicit᷑ aſſumptõ Aut oↄſiderat᷑ in facto eẽ.x ſic dicit᷑ vnio. Querit igit & actu vnionis.Puimo de eẽ huiꝰvnionis.Scðo ð cau lſa hmõi vnionis.Tercõ effectu huiꝰvnionis. Nlembꝛũ primũ KRimo querit᷑ de eſſe vnionis.cum in diui⸗ nis intelligamꝰ naturam ſicut diuinitatẽ in xo ? rem nature. An ſit vnio in ꝑſona , Secundo vtrum abſtracta perſona poſſit onio illa fieri in ypoſtaſi. Tercio vtrum abſtracta ypo⸗ ſtaſi ⁊ ꝑſona a diuĩa natura poſſit adhuc intelligi vnio diuine nature ad humanam naturam in re nature. Articulꝰ primꝰ vij. D pꝛimũ articuluʒ obijcit᷑ ſic. QAulla vnitas vnita ſiue ↄiuncta ẽ vnitas ꝑſonalis.qꝛ cum ꝑſona ſit ꝑ ſe ſonãs:eiꝰ vnitas nõ debʒ eẽ cõ⸗ iuncta. Sʒ vnitas filij dei cũ vnit᷑ carni nõ ẽ vnitas ꝑſe ſed ↄiuncta.ꝗ̊ nõ ẽ ꝑſonalis.NMaioꝛ etiã ptz ꝑ magiſtʒ in ſentẽ. vbi querit vtꝝ xpᷣe ſᷣim ꝙ homo ſit pſona.a dicit aia nõ eſt ꝑſona:qꝙᷓuis ſit ſuba rotõnalis.qꝛ nõ ẽ ꝑ ſe ſonãs:ſ̊ ↄiuncta carni. igit᷑ vnio filij dei cum carne nõ ẽ vnio in ꝑſona.¶ Item nihil põt eſſe mediũ ⁊ extremuʒ m eandem ratõeʒ. Sed ꝑſona diuina ⁊ hũana natura ſunt extrema iſtius vnionis:ergo nõ fit hec vnio ĩ ꝑſona cum mediũ ſit illud in qð fit vnio extremoꝝ.4 Item ni⸗ bil terminat᷑ ad ſeipᷣm. Si ergo vnita term inãtur ad il⸗ lud in qð fit vnio:patʒ ꝗ nullũ vnitoꝝ ẽ illud in quo fit vnio. Si ergo in hac vnione ꝑſona eſt vnita.ſ.ipᷣe filius cei:ergo nõ eſt vnio in ꝑſona. Ad oppoſituʒ. Si vnio iſta nõ eſt in ꝑſona.gᷓ eſt in natura. Aut ꝙ in natura cre ata:aut ĩ natura increata.Si ĩ natura increata q̃ ẽ diui na natura: g natura diuia ⁊ hũana vnũ ſunt ĩ illa vniõe qð ẽ impoſſibile. Siłꝛ ſiẽ in natura creata ſeq̃ret᷑ idem incõueniẽs:qꝛ diuerſe nature tũc erũt vna natura.Igit hec vnio nõ ẽ ĩ natura.ſ̊ eſt ĩ natura vel ꝑſona.qᷓ ẽ ĩ ꝑlo⸗ na. Ytẽ dupliciter vniũt᷑ aliqua.aliqñ ita ꝙ vnũ eſi pᷣ⸗ dñans alteri.aliqñ nõ.OQñ pᷣmo mõ fit vnio:tũc pᷣdomi nans trahit alterũ ad ſui vnitatẽ. Qñ vo ſcdðᷣo mõ:tunc vnũ nõ trabit alterũ ad ſui vnitatẽ.ſed ex his fit terciũ. Sed in hac vnione natura diuina pᷣdominat᷑ humane: ergo trahit ipam ad ſui vnitatẽ.Sed nõ põt trabi ĩ vni⸗ tatem nature ita ꝙ ſit eadẽ natura cum illa.ergo trahit ipᷣam in vnitatẽ ꝑſone. Hec ꝗ̊ vnio eſt ĩ ꝑſona:⁊ nõ ĩ na⸗ tura creata nec increata. Sol.dicẽdũ.ꝙ vnũ ſubalit dicit᷑ duplicit.ſ.ſimplicit.⁊ ſᷣm ꝗd.Anũ ſimplicit dicit duobo modis.ſ.vnũ ꝑ vnitatẽ.⁊ vnũ ꝑ vnionẽ.Anũ peꝛ vnitatẽ ẽ illud vnũ in 3 nõ ẽ multitudo:qð.ſ.nõ ẽ ĩ mul⸗ tis nec ex multis vt deꝰ. Vnũ vo ꝑ vnionẽ eſt qð ẽ ĩ mul⸗ tis vel ex multis. Anũ pᷣm quid ẽ vnũ ꝑ apoſitõneʒ:qð nõ eſt ſimplicit vnũ:ſᷣ ꝑ appoſitõeʒ alicuisad alteꝝ.⁊ G vnũ dicit᷑ triplicit.qꝛ aliq vnũ vnit᷑ alteri ꝑ apoſitõeʒ. ita ꝙ neutrũ ab altero aliquã ↄtrahit denoĩatoez nec ꝓ⸗ pꝛietatem.aliqñ ita vnũ apponit᷑ alteri: ꝙ vnum trahit ab altero ꝓpꝛietatem aliqua:ſed nõ denomĩatõezʒ. aliqũ bᷣo ita ꝙ vnum trahit ab altero denomĩatõem ſed nõ ꝓ⸗ pꝛietatem. verbigr̃a.lapis apponitur lapidi in aceruo: ⁊ fit vnum ex ipis ꝑ aggregatõneʒ.⁊ tamen vnus lapis ab altero denomĩatõnem nõ trabit nec ꝓpꝛietatẽ. Scõo modo vnitur per appoſitionem pomum vel aromaticum manui.pomum em appoſitum manui afficit manũ odo⸗ re:ita ꝙ manus ab eo trahit aliquã ꝗꝓpꝛietatẽ ſed nõ de⸗ nominationẽ.Tercio mõ vnitur veſiis ꝑ appoſitõeʒ illi qui veſtitur ex ea:quia ille recipit denominatõeʒ a veſte dicit᷑ veſtitus.ſed nõ recipit ꝓpꝛietatem aliquam a ve⸗ ſte nec trahit ex hboc aliquam ꝗpꝛietatem ſᷣm quã afficia tur. Unũ nũt ſimpliciter:qð eſi vnũ vnione dicit᷑ multi⸗ pliciter. Ino modo quãdo aliqua duo vniũtur ſeruata natura vtriuſq;:⁊ ſine mutatõe vtriuſq; nature.alio mõ quãdo nõ ſeruat᷑ vtraq; natura.⁊ hoc põt eẽ dupliciter. qꝛ aut mutat᷑ natura in vtroq;:aut in altero. In altero mutat᷑ natura: ſicut qñ vnũ ẽ pdominãs ĩ alterũ.qꝛ tra⸗ hit ipᷣm in ſuã vnitatẽ vel naturã. ſicut ptz ĩ vnione vini multi cũ parũ de aqua in vtroq; mutat᷑. ſicut in vnione aque ⁊ mellis:quado ex illis ↄponitur tercium.4 IJtem vnio que eſt vtraq; natura ſeruata eſt duplex. qꝛ aut ex illis ſit terciũ.aut non:ſed fit vnũ de altero. Pꝛimo mõ eſt vnio anime ⁊ coꝛpoꝛis ĩ vnũ hominẽ ↄpoſitũ ex illis. nõ em mutat᷑ natura aie neq; coꝛpoꝛis. Scðo modo eſt vmio ſicut dicimus ꝙ ſurculus piri vnitur arboꝛi cni ĩ⸗ ſeritur ſicut pomo vel alij. Seruat᷑ em natura.ſ.vtriuſq; ſcʒ piri ⁊ pomi:nec vnqᷓ tiet pirum pomũ:nec ecõuerſo. nec ex illis efficit᷑ terciu.ſ.arboꝛ aliqua que nec ſit pirũ nec pomum.ſed vnuʒ fit de altero ſiue eſt de altero ſicut 45* * pirus de po no. qꝛ in i nſertione dñans trahit alterã ad ſui vnitatẽ ita ꝙ ẽ de illo. nõ ẽ illud. In vnione igit in qua mutat᷑ alterũ ẽ vnio in eo ꝙ trahit alterũ ad ſuã na⸗ turam. In vnione in qua vtrũq; mutat᷑ ẽ vnio in tercio ſcʒ tercia natura.qð.ſ.terciũ ex illis efficitur ſiue ↄficit᷑ Sev in vnione in qua eſt vnuʒ de altero ſicut in vnione ꝑ inſertionẽ eſt vnio in vna ypoſtaſi.ita ꝙ vna ẽ ypoſta⸗ ſis duarũ naturarnʒ. vnde piri ⁊ pomi in eodem ſtipite inſerto:poſtqᷓ vniũtur ꝑ inſeꝛtionẽ ẽ eadem ypoſiaſis.ſ. eadem arboꝛ que habet duas naturas oĩno differentes. ⁊c ibi vnũ ypoſtaſi nõ natura.q¶ Scvᷣm hunc modũ di cendum. ſſicut poſſumꝰdicere(nam nõ ſumꝰ digni coꝛri⸗ giam calciamẽti ſoluere.hoc ẽ ſacramẽtuʒ vnionis expo nere) &. vnio bumanitatis ad deitatẽ ẽ illa in qua vnũ fit.vel ẽ de altero.⁊ non in qua vnũ ſit alterũ.nec in qua vnũ.ſ.terciũ ſit ex illis. Vnde dicit beatus iacobo Jac̃. j. In mãſuetudine ſuſcipite inſitũ verbũ.i.filiũ dei hũa⸗/ ne natuꝛe vnitũ.⁊ ita cum diuina ꝑſona ſit pꝛedñans in hac vnione trahit bumanã naturã ad vnitatem ſue y po ſtaſis. Vnde humanitas non ẽ pars diuine ꝑſone.ſ̃ᷣ ẽ de illa:qꝛ ẽ vna ypoſtaſis vtriuſq;. Seruat᷑ autẽ integritas vtriuſq; nature.⁊ ob hoc dicit Jac. ſuſcipite inſitũ vᷣbũ Et ſic ptʒ ꝙ vnio iſta ẽ in vna y poſtaſi diuina vel ꝑſona 4 Ad pꝛimã ratõeʒ in ↄtrarium dicendũ.ꝙ ꝑ ſe vno mõ excludit ens cum alio.Alio mõ dependẽs ab alio.ita q; ꝑ ſe ẽ idem qð nõ cum alio vel nõ dependẽs ab alio.Oñ ergo dicit᷑ ꝙ ꝑſona ẽ ens ꝑſe:verum ⁊ẽ.i.nõ dependẽs ab alio.ſ̊ nõ excludit᷑ ꝙ ñ ſit ens cũ alio.Ande ꝑſona ẽ ens ꝑ ſe.i.nõ dependẽs ab alio.põt tñ eſſe cũ alio ᷣm ꝙ ſuba vicit᷑ ens ꝑ ſe.licet ſit alij ↄjiuncta:qꝛ nõ dependet ab eo. Vnde pomũ vnitũ piro ẽ ens ꝑ ſe:quia ab eo nõ depẽdet Et ſilłꝛ filius dei ẽ ens ꝑſe in hac vnione:qꝛ nõ depẽdet ab humana natura ſua ypoſtaſis vel ꝑſona. 4 Sʒ ↄtra Mulla vnitas vnita ẽ vnitas ꝑſonalis.Ad bhoc dicendũ ꝙ aliquid vnit᷑ alij ita ꝙ trabit᷑ ad vnitatẽ eiꝰ:⁊ ꝑticipat eam. vel ita ꝙ ipᷣm dat ſuã vnitatem alteri.⁊ trahit᷑ ipᷣm ad ſuam vnitatẽ.ſicut qũ pomũ dñat᷑ in inſertõe eiꝰcuʒ piro:trahit pirũ ad vnitatem ſue y poſtaſis.pirum aũt ita vnitur ei:ꝙ ipᷣm ꝑticipat ⁊ ad eaʒ ↄtrabit᷑. vnitas illius qð ita vnitur ꝙ trabitur ad vnitatẽ alteriꝰnon e ꝑſonalis:ſ̊ vnitas eius quod ſic vnit᷑ ꝙ alterum trahit. Hoc mõ vnitur filiꝰdei hũane nature.qꝛ trahit ipᷣm ad vnitatem ſue ypoſtaſis.⁊ non ecõuerſo.⁊ ideo eius vni⸗/ tas eſt gſonalis..¶l Ad ſcðᷣam ratõeʒz qua obijcitur ꝙ ni bil eſti medium ⁊ extremũ ᷣm eandem ratõeʒ:dicenduʒ. ꝙ cum dicit᷑ hec arboꝛ vnitur ſurculo:poſſumus ↄſide⸗ rare hanc arboꝛem vt ẽ res nature. vel vt ẽ indiuiduum quia refert ↄſiderare ſic ⁊ ſic.ſicut patebit inferiꝰ.Et ꝓ⸗ ut ẽ res nature ſic ẽ extremũ vnionis. ꝓut aũt eſt indiui duum ſic ẽ mediũ iſtius vnionis.quia ſic ẽ illud in quo fit vnio.quia hec res.ſ.arboꝛ vnit᷑ ſurculo in indiuidui⸗ tate vel y poſtaſi.Silłꝛ filiꝰ dei ᷣm intelligẽtie ratõem vt eſt res nature:ſic ẽ extremũ iſtius vnionis.ꝓut aũt ẽ ꝑ⸗ ſona:ſicẽ mędiũ iſtius vnionis.quia verbũ vnit᷑ hũane nature in ꝑſona.⁊ ſic differenter ẽ mediuʒ ⁊ extremum. ¶¶ Ad terciam ratõeʒ qua obijcitur ꝙ nibil terminatur ad ſe.dicendũ.ꝙ verum ẽ ſᷣm eandem ratõeʒ.ſ̊ ſicut cir⸗ culus inchoat lineã ⁊ etiã in illa terminat᷑.vnde ideʒ ad ſe terminat᷑.ſed differt ſᷣm rationẽ: ſiłlꝛ dicenduʒ ꝙ ꝑſo⸗ na que ẽ filius dei ꝓut ẽ res nature:ſic ẽ extremuʒ vnjo⸗ nis·. ꝓut aũt ẽ ꝑſona:ſic ẽ medium:⁊ terminat vnionẽ ⁊ ſic terminat᷑ ad ſe.differt tũ ſᷣm ratõeʒ.i¶ Sʒ tũc queri⸗ tur vlteriꝰ ſic.erſona illa quã tu dicis eẽ mediũ vnio⸗ nis:vnit᷑. In quo ergo vnit᷑.cũ ſit vnio in aliquo ſimł de illo:in quo vniet᷑.erit q̃ſtio in qͥ vnit᷑.⁊ ſic erit abire ĩ ĩſi nitũ. Ao h̊ dõm.ꝙ alit᷑ vnit᷑ extremũ extremo.⁊ mediũ extre mis.Qã extrema in nicẽ ſeipᷣis ñ vniũt᷑. ſᷣ ꝑ mediã Aediũ aũt ſei pᷣo vnit᷑ extremis. Et ꝓpt᷑ h̊ nõ ẽ querẽ de vnione medij:in quo ſit:cũ ſeipᷣ chidtens aliqð medi um. Silꝛ ẽ dicẽq de ꝑſona. Et ſic ptz ſolutõ. Articulꝰ ſecundꝰ Ecũdo q̃ꝛit᷑ vtꝝ abſtacta ꝑſona ſiue rõe ꝑſo ne poſſit vnio illa fieri ſiue intelligi ĩ ypoſſa⸗ ſi.⁊ oñdit᷑ ꝙ ſic.qm̃ oĩs ꝑſona ẽ ypoſiaſis:⁊ nõ ecõuerſo.qm̃ y poſtaſis ẽ ↄmũe ⁊ ad ꝑſonãia ad indi⸗ uiduũ nature irratõnalis: ꝑſona aũt ſolũ ẽ circa indiui⸗ duũ rei ratõnalis. Añ quodlibet indiuiduũ ẽ ypoſtaſis 7 ſilꝛ quelibet ꝑſona.ſ̊ nõ quodlibet indiuiduũ ẽ ꝑſona ergo circũſcripta ratõe ꝑſone ſiue abſtracta ꝑſona: ad⸗ huc poterit remanẽ ypoſtaſis vnibilis.⁊ poterit intelli⸗ gi vnio iſta:ſicut põt intelligi y poſtaſis abſtracta ratõe ꝑſone. Item in ſuba noiĩali intelligit᷑ ypoſtaſis vt actu diſtincta ꝓpꝛietate ſignata. In ſuba aũt ꝓnoĩali intelli⸗ gitur y poſtaſis:nõ vt actu diſtincta ꝓpꝛietate ſignata:vᷣ vt diſiinguibilis.Vnde dicẽdo ſor̃.dico ſubaʒ ſingulaꝛẽ actu diſtinctã ꝑ ꝓpꝛietatẽ ſignataʒ.Cum vo dico iſte. ſi⸗ gnifico ſubazʒ ſingularẽ nõ diſtinctã actu aliqua ꝓpꝛieta te ſignata.ſᷣ dico merã ſubaʒ ⁊ diſtinguibilẽ. Sʒ ypoſta ſis ⁊ ꝑſona differũt ſicut diſtinguibile ⁊ diſtinctũ:quia pſona dicit diſtinctũ ypoſtaſis pᷣo diſtinguibile.y poſta⸗ ſis ergo dicit ſubazʒ vt pꝛonoĩalẽ. ꝑſona aũt dicit ſubam vt noĩaleʒ. Sed abſtracta ſuba noĩali adhuc remanet ⁊ intelligit᷑ ſuba pꝛonoĩalis:qꝛ abſtracta ꝓpꝛietate diſtin⸗ guente ſubaʒ ſingularẽ actu:adbuc remanet ſubſtantia vt diſt inguibilis. ergo abſtracta ꝑſona adbuc remanet intelligit᷑ ypoſtaſis 2 vnibilis.ergo poteſt pᷣdicta vnio intelligi fieri in ypoſtaſi abſtracta ꝑſona. Ad oppoſi⸗ tum ſic. In ꝑpetuis nõ differt eſſe ⁊ poſſe. quia ẽ ibi po⸗ tentia perfecta ⁊ ſemper ẽ actu. Sed y poſiaſis dicit di⸗ ſtinguibile:⁊ ita potentiam. Perſona autẽ dicit diſtin⸗/ ctum actu: ⁊ ita actum.ergo in ꝑpetuis nõ differt perſo⸗ na ⁊ ypoſtaſis.ergo abſtracta perſona in deo per intelle ctum:nullo modo poterit intelligi ypoſtaſis.Abſtracta ergo vnione in ꝑſona:nullo modo poterit intelligi vnio in ypoſtaſi· ¶ Item in diuinis nõ eſi potentia poſſibilis intelligi ſine actu.quia in deo nulla ẽ imꝑfectio potentie Potentia ðᷣo ꝑ actum ꝑficitur. Qui ergo aufert actum. aufert ⁊ potentiaʒ. Sed ibi ẽ diſtingui actu ꝓpꝛietate ſi⸗ gnata: ⁊ boc ꝑtinet ad ꝑſonam. Et ſimilit poſſe diſtigui 7 hoc ad ypoſtaſim.ergo qui aufeꝛt ꝑſonam ⁊ abſtrabit aufert ypoſtaſim.ergo abſtracta ꝑſona nõ poteſt intelli gi in deo vnio in ypoſtaſi. Soł.dicunt quidã ꝙ ſᷣm ĩ telligentie rationeʒ abſtractõ perſone põt intelligi ĩ deo duobo modis.Aut quia totaliter perſonalitas a deo in telligitur abſtr abi.aut ab vna perſona ſolum.ſ.ab hac perſona pater vel ab aliqua aliarũ abſtrabendo perſo⸗ nam in deo. Hoc ſcdᷣo mõ adbuc remanet? intelligitur ypoſtaſis in deo.⁊ ſic põt adhuc intelligi vnio ĩ ypoſta⸗ ſi. Sed abſtrabẽdo ꝑſonã pꝛimo mõ:nullo mõ põt intel ligi vnio ĩ ypoſtaſi diuina.quia ꝑſona penitꝰ abſtracta nõ põt intelligi eſſe actu ypoſtaſis.⁊ hoc ẽ qꝛ abſtracta ꝑſona abſtrahit᷑ ypoſtaſis actu nec põt intelligi:nec re⸗ manet actu.ſicut nec pꝛonoĩalis ſuba abſtracta noĩali: ſed ſolum potentia.Sed qui aufert ſubam actu entem: aufert vnionem.quia nunꝙ intelligitur vnio ad rem ſo⸗ lum entem in potentia ſed actu. Qui ergo aufert ſimpli citer perſonam in deo:aufert omnem reſpectum ypoſta⸗ ſis ad vnionem. 4¶ Ad pꝛimã ergo ratõeʒ qua obijcit ꝙ abſtracta ꝑſona adhuc intelligit᷑ ypoſtaſis. dicendũ.q; abſtracta ꝑſona ſimplicit nõ itelligit᷑ ypoſtaſis vt ſuba ens actu.⁊ ita nõ intelligit᷑ vt vnibilis abſtracta ꝑſona. 4l Ao ſcdaʒ ratõeʒ ſiłꝛ dicẽduʒ ẽ.ꝙ redit in idẽ cũ pᷣma. AVel põt aliter dici.ꝙ ſicut ſupꝛa in pᷣmo li.determiatũ eſt:abſtractis ꝓpꝛietatibo ꝑſonalibo:adbuc ẽ intelligere ypoſtaſes in diuinis:⁊ diſtinctas ſuo modo.licet nõ ꝓꝑ⸗ pꝛietatibo ꝑſonalibo. VUnde cum contingat intelligere il las ⁊ ſuo modo diſtinctas: eſt intelligere eas vt vn ibi⸗ les.¶:. Ad illud ergo quod obijcitur ꝙ in perpetuis non differt eſſe ⁊ poſſe ⁊c.dicendum.ꝙ boc nihil facit ad/p⸗ ndde ett lelti ; uni .ſi tieng oſtn a la⸗ m 12 n⸗ t Nt nio io ſtdi⸗ ſo⸗ e W io biis entie ☚ eſi⸗ i it teli fmi ideo ron bbet nſo⸗ tur ſ⸗ ſel 1 ta re⸗ li: ſo⸗ pli ta⸗ ſg ba ns. nd⸗ ani er 4 1 ; . Nueſtio poſitũ. qꝛ licet ĩ dininis nõ ſit aliqua ypoſtaſis diſtĩgui bilis tm̃ ſ̊ actu diſtincta.qꝛ idẽ eſt ibi ypoſtaſis ⁊ ꝑſona põt tñ intelligi ypoſtaſis ſiue diſtinguibilis reſpectu p pꝛietatis ꝑſonalis.i.nõ diſtincta ꝓpꝛietate ꝑſonali.ver⸗ bigr̃a.põt intelligi in diuĩs vnꝰeſſe ab vno:vel vnꝰa duo bus nõ intelligẽdo ꝑ generatõez:vel ꝑ ſpiratõneʒ. ⁊ ita põt intelligi ypoſtaſis abſq; ꝑſonali pꝛietate.¶j Ad ali ud dicenduz. ꝙ intelligẽdo in diuinis diſtinguibile ſiue ypoſtaſim: nõ intelligẽdo imꝑfectõeʒ potentie reſpectu alicuiꝰactu ꝑficientis.q; ibi idem eſi y poſlaſis ⁊ ꝑſona potentia ⁊ actus.nec ſic intelligẽdo ponit᷑ aliqua imꝑfe ctio in ipis ypoſtaſibo.Vñ ſic intelligendo vel ſic:no di ſtinguitur ſiue diuidit᷑ ex ꝑe diuinaꝝ ꝑſonaꝝ:ſᷣ ex ꝑte intelligẽtis.modꝰintelligẽdi differẽs ponit᷑.põt igit᷑ in⸗ telligi ypoſtaſis vnibilis.nõ tñ vnibilis in vnitate ꝑſo⸗ nali ſiue in vnitate ypoſtaſeos. Articulꝰ terciꝰ Erxrcõ querit᷑ vtꝝ abſtracta ypoſtaſi ⁊ ꝑſona a diuina nata poſſit adhuc intelligi vnio di⸗ uine nature ad hũanã naturã in re nature.et oñdit᷑ ꝙ ſic.qꝛ pt᷑ eẽ ñ intelligã ſoꝛtẽ nec iſtũ.i.nec ꝑſo⸗ nam nec ypoſtaſim: tñ adbuc poſſuz intelligẽ habenteʒ bumanã naturꝗ. ſilꝛ in diuina natura poſito ꝙ nõ in⸗ telligam ꝑſonã nec ypoſtaſim:poſſuz tñ intelligẽ adhuc habentẽ diuinã naturã. Sʒ diuina natura ꝓut eſt in ha bente ſic appellat᷑ res nature:& adhuc inteliigo rẽ natu⸗ re.q̊ abſtracta ꝑſona ⁊ ypoſtaſi:adhuc poſſum intelligẽ vnionẽ iſtã in re nature.¶ Ad oppoſitũ ſie. In homiĩe ẽ natura 7 res nature. Qaturaẽ hũanitas:que dicit quo hõ eſt. Res vᷣo nature duplex ẽ.ſ.res nature vlis.a res nature ſingularis. Res nature vlis ẽ hõ:qꝛ dicit hbũani tatẽ in habẽte eã vlłʒ. Res nature ſingularis ẽ iſte bõ:qꝛ dicit naturã hãc in habẽte ſingulari.Natura ont in ba⸗ bente appellat᷑ res nature.Qatura vᷣo dicit qͥ ẽ. Res na⸗ ture vlis dicit ꝗd ẽ. Res nature ſingłaris dic ꝗs ẽ. Res nature vłis nũꝙ; poterit eẽ ens ĩ actu ſine re nature ſin⸗ gularis: nõ põt intelligi actu ſine illa.qꝛ vli in ſui diſ⸗ finitõe ↄcernit eẽ ſingłaris.Eſt em̃ vlłe dicibile de pluri⸗ bus.4 Item hõ qui ẽ res nature vlis dicit habẽs huũani tatẽ coĩter. Sʒ iſte hõ qui ẽ res nature ſingularis dicit bhabẽs hũanitatẽ mõ ſi ingulari:⁊ ita dicit rẽ nature ꝓut eſt ſubijcibilis ꝓpꝛietati. Sʒ hec ẽ ratio ypoſtaſis.q̊ ñ pt intelligi res nature ſingularis: quin intelligat᷑ ypoſta⸗ ſis.nec res nature vłis:quin intelligat᷑ eẽ res nature ſin gularis.⁊ dico pᷣin actũ. Vnio igit᷑ rei nature vlis⸗ ꝑ⸗ ticularis ſine ypoſtaſi nullo modo põt intelligi. Abſtra cta ergo ꝑſona ⁊ ypoſtaſi: nõ põt hec vnio eẽ in re natu⸗ re vllo mõ. Sol.dicendũ ꝙ quidã dicũt ꝙ in homine eſt ponẽ quo ẽ ⁊ quid ẽ quis ẽ. Quo ẽ:dicit ipᷣ̃am natu ram.Quid ẽ:dicit ip̃am naturaʒ ꝓnt ẽ in habẽte coĩter. Nuis ẽ:dicit ip̃am ꝓut ẽ in habẽte ſi ingulari.Et ita vnũ dicit rem nature ſingularis.alterũ vniuerſalis. Sʒ res nature ſingularis ẽ dupler.qꝛ aut in potentia ad ſ ignifi cationẽ ⁊ ad ꝓpꝛietatẽ diſtinguẽteʒ:⁊ ſic appellat᷑ ypoſta ſis.Aut ẽ actu ſignata ꝗpꝛietate diſtincta.a ſic appellat̃ ꝑſona ⁊ indiuiduũ. Sʒ differt qꝛ ꝑſona ſolũ attenditur in creatura ratõnali. Indiuiduuʒ vo coĩter attenditur in ratõnali ⁊ irratõnali. Siłꝛ in dooẽ natura.ſ.deitas. eſt ibi vt res nature vniuerſalis 7 ſingularis ſᷣm ratõ nem intelligẽtie loquẽdi.qꝛ ſᷣm rem quicꝗd in dxo eſt vnũ ẽc.nec ſunt iſte intentões.ſ.vniuerſale ⸗ ſingulare in co. ſicut als ꝓbatũ eſt:tñ cũ dico deꝰ:dico vt rẽ nature vniuerſalis.qꝛ dico deitatẽ vt in habẽte coĩter:nõ appꝛo⸗ pꝛiando ad hãc ꝑſonã vel ad aliã. Cũ vo dico iſte qui ẽ xus: demõſtrata aliqua ꝑſonaꝝ: dico vt rẽ nature ſin⸗ ularis. Cuʒ vo dico pr vel filiꝰvel ſpũſſ. dico ꝑſonam. Sʒ ſi hũana natura vniat᷑ alicui:nõ fiet vnio ĩ nata ſo⸗ lum.cũ deitas ĩ deo ſit q̃ſi natura coĩs nature.Nari ra⸗ tione t re nature vlis.& in re nature v: ſingularis. Sed vN * res nature vt ſingłaris ĩ deo ẽ iſte ꝗ eſt deꝰ. Perſona at eſt pr: qꝛ dicit eã vt ſignatã actu. Sicut aũt ſe bʒ ꝑſona ad ypoſtaſim: ita ypoſlaſis ad rẽ nature ſinglaris:qꝛ ꝑ additõeʒ alicuiꝰ reſpectꝰ.ꝗ ſi abſtracta ꝑſona ſimplicit᷑ nulla põt intelligi ĩ ypoſtaſi vnio: ſilꝛ abſtracta ypoſta/ ſi nulla poterit intelligi ĩ re nat᷑e vnio.¶ Ad ratõeʒ con trariã dicẽdũ. ꝙ abſtracta ꝑſona ⁊ ypoſtaſi ad huc itel⸗ ligit᷑ res nature.ᷣ nõ põt intelligi vt vnibilis. Aliter vi ctur nobis dicẽdũ.ꝙ res nate põt intelligi vnibił᷑ paſſi ue:imo iuxta modũ ↄceptõis intellectꝰnr̃i faciliꝰintelli⸗ git res nature ⁊ ypoſtaſis vnibilis:q; ꝑſona.qꝛ vt ſic in telligũt᷑:intelligũt᷑ vt in maioꝛi diſtãtia ab vltima diſti⸗ ctione que ẽ ex ꝑſonali ꝓpꝛietate.vñ ⁊ in maioꝛi aptitu⸗ dine ad vnionẽ.nõ tñ ad vnionẽ in vnitate ꝑſone ̊ ypo⸗ ſtaſeos vel habẽtis naturã.iec ẽ alia rõ Apoſita cogẽs ad ↄtrariũ:cogũt tñ ad oñdendũ ꝙ res nate nec ypoſta ſis inqtum huiꝰ põt intelligi vnibilis in vnitate ꝑſone. Pꝛetea vnibilis actiue põt intelligi cũ ĩ nullo pᷣiudicat᷑ diuine ptati ex huiꝰintellectu vel ↄſideratõe. nec intelli⸗ gitur diminuta diuina pfas:ſiue ↄſideret᷑ vt hñtis natu rã diuinã:ſiue vt ypoſtaſis ſiue vt ꝑſone.Siue igit᷑ vni⸗ bilis ĩtelligat potẽs vniri ſiue potẽs vnire:res hñs diui nã naturaʒ vnibilis põt intelligi.ſimiliteꝛ y poſtaſis di⸗ MNlembꝛum ſecũdũ Onſequẽter querit᷑ de cauſa huiꝰ vnionis hoc modo. Pꝛimo vtꝝ gr̃a ſit cauſa buiꝰ vnionis.Secũdo vtꝝ hmõi vnitas ſit na⸗ tur alis.Lercio vtꝝ ſit maxima. Articulꝰ primꝰ D pmũ poſſet dari rñſio ſᷣm Joh̊ dama. diuinitas vnit᷑ coꝛꝑi mediãte ĩtellectu vłaĩa ⁊ gia mediãte gra.⁊ ita cũ aĩa ſit ſuſceptiua gr̃e:inde ẽ ꝙ gra ẽ vinculũ iſtiꝰ vnionis cũ coꝛpꝰꝑ aĩam que ẽ ſuſceptiua gr̃e:vniat᷑ diuinitati.¶ Sʒ ð hac rõeʒ obijcit᷑ ſic.Inter imaginẽ ⁊ illud cui ẽ imago:ſi aligd ad ditur qð ſit alteriꝰgeneris: plus facit diſſilitudinẽ qᷓ ſi⸗ militudinẽ.q;ꝛ imago ẽ expᷣſſa ſimilitudo eiꝰcuiꝰẽ imago Sʒ aĩa ẽ imago diuinitatis.& ſi aligꝗd alteriꝰgeneris ve niret mediũ inter aĩam ⁊ diuinitatẽ: induceret diſſimi⸗ litudinẽ int ea. Gr̃a vo ẽ alteriꝰgeneris qᷓ dei imago q̃ẽ aĩa:ꝗ̊ mediãte ipᷣa nõ fit vmo aĩe xpᷣi cuʒ diuinitate.O⸗ gra ⁊ imago dei que ẽ aĩa ſint alteriꝰgeneris ptʒ. qꝛ aĩa eſt ĩ genẽ naturali:⁊ gra ĩ genẽ gratuito. Cõtra. Im⸗ poſſibile ẽ creaturã ꝑ naturã creat᷑e ſublimari ſuꝑ crea urã ſiue ſuꝑ ſtatũ creature. Sʒ vnio hũanitatis ad di⸗ uinitatẽ ẽ ſublimatio creature ſuꝑ creaturam ſiue ſupeꝛ ſtatũ creature: qua nõ põt maioꝛ cogitari. ergo nõ põt aliquo mõ ꝑ naturã hũane creature ꝙ vniat᷑ ad diuini⸗ tatem. Hec & vnio nõ ẽ ꝑ naturã.ꝗ eſi ꝑ aliqð additum ip̃i nature.qð eleuet ip̃am ſuꝑ oẽm naturã.Dʒ illud ad Ditũ eſt donũ gratiſdatũ nature. & eſt gra.⁊ cum ꝑ illud fiat vnio.erit igit᷑ gra in xpᷣo cauſa vnionis. Sol.dicẽ du.⁊ ocedẽdũ ꝙ ĩ xpᷣo ſit gra vnionis ad vniẽdũ hũami⸗ tatẽ cũ diuinitate.⁊ hoc ẽ qꝛ nõ ẽ poſſibile creature hũa⸗ ne: ꝙ' ipa ꝑ donũ ↄditionis nature eleuet᷑: diſponat᷑ ad diuinà vnionẽ. ⁊ ideo neceſſaria ẽ ei gra que eleuet ad hᷣ ⁊ diſponet ip̃am quã nos oꝓpellamꝰgraʒ vnionis.⸗ qAd ratõneʒ ↄtrariã qua obijcit᷑ ꝙ ſi aliquid alteriꝰ generis additur inter imaginem? illud cuiꝰeſt imago ⁊c.dicen dum ꝙ eſt imago dei in potẽtia 2 in actu.imago dei ĩ po tentia:eſt ip̃a aia ꝑ naturã.imago vo dei in actu:eſt ipᷣa aia ꝑ gram. 2 nõ aliter qᷓ ꝑ gẽ̃am:qꝛ ipᷣa gra eſt ſimilitu do dei in actu. z illud qð trabit im agineʒ de potentia in actum eſt gratia:que facit de ſimili potentia actu ſimile ideo venit inter imaginẽ ⁊ illud cuiꝰeſt vt actu aſſimi⸗ let ⁊ iterũ illa ꝓpoſitio inter imaginem a illud cuius eſt imago: ſi aliquid addit᷑ quod ſit alteriꝰ generis potius facit diſſilitudinẽ ſilitudinẽ. falſa ẽ vbi illud qð addi⸗ tur ẽ ꝑfectio alteriꝰ.gra vo ẽ pfectõ imagĩs trabẽs ipᷣaʒ ce potẽtia in actũ.⁊ ideo ponit⁊ facit ſiłitudineʒ eiꝰ ad illuo cuiꝰẽ.de ̊ pleniꝰhabebit᷑ infra. Articułꝰ ſecundꝰ Ecũdo querit᷑ cuiuſmõi ſit vnitas ĩ hac vnio ne. vtꝝ ſit naturalis. Ad qð ſic. Areſ.in me⸗ tha.ſua diſtinguit vnũ in vnũ ꝑ ſe:⁊ vnũ per aceidẽs. AUnũ ꝑ accidẽs eſt ſicut accidens ⁊ ſubiectũ vel uo accidẽtia in vno ſubiecto. Vnũ ðvᷣo ꝑ ſe ẽ decem mo⸗ dis.qꝛ aliqua ſunt vnũ ↄtinuatõe.ſicut quoꝝ ẽ terminꝰ vnus. Scðdᷣo ẽ vnũ foꝛma ſiue ſpecie.qꝛ ſub h̊ ↄpᷣbendit᷑ vnũ ſpecie vt ſoꝛtes ⁊ plato.Tercio mõ ẽ vnũ genere vt homo ⁊ bos.Quarto mõ vnũ diffinitõne vt diffinitio ⁊ diffinitũ.⁊ ſiłꝛ ſpecies generis. Quinto mõ eſt vnũ indi uiſibilitate:qð nullo mõ babet multitudinẽ. ſicut pũctꝰ Sexto mõ ẽ vnũ numero vt ſingulare. Septimo mõ eſt vnũ vniuerſalitate. Octauo vnũ totalitate.⁊ B eſt vnuʒ ꝑfectõne:qꝛ totũ ⁊ ꝑfectũ idem ⁊ ſic circulꝰ ẽ magis vnꝰ al s figuris.qꝛ ꝑfectioꝛ ẽ.ſQono dicit᷑ vnũ ꝓpoꝛtione vt ſicut ſe habet nauta ad nauẽ:ita magiſter ad ſcolas.vn⸗ xe ſunt vnũ in ꝓpoꝛtione in regẽdo. Decimo mõ ẽ vnum materia. Xp̃c autẽ deus ⁊ homo nullo iſtoꝝ modoꝝ eſt vnũ:qꝛ nec ꝓpoꝛtõne nec totalitate.qꝛ xpᷣe nõ ẽ vnuʒ ſicut circulꝰ. ec vnũ vniuerſalitate.qꝛ vniueꝛſaleẽ genꝰ vel ſpecies.⁊ Hᷓ̊ nõ eſt ponẽ in xpᷣo qᷓtuʒ ad illã vnionẽ. Nec vnũ in genere.nec vnũ ſpecie.nec vnũ numero:quia illð vnũ ſemꝑ ẽ alicuiꝰſpeciei.xpᷣc aũt nõ ↄpꝛehẽdit᷑ ſub ſpe⸗ cie aliqua ſm iſtã vnionẽ.Qec vnũ ĩdiuiſibilitate vt pu⸗ ctus.qꝛ in xpo intelligit᷑ diuiſio ⁊ differẽtia naturarum nec vnũ foꝛma:nec vnũ diffinitõe. VUnio &illa ad aliquã vnitatẽ nõ reducit᷑. ¶ Item Algaʒel in ſua metha. diſti⸗ guit vnũ in vnũ ſimpliciter. ⁊ in vnũ ſᷣm quid. Vnũ ſim pliciter eſt tribo modis.Quoddã in quo nõ eſt multim⸗ do actu nec potentia.ſicut punctꝰ ⁊ vnitas ⁊ deus.Alið eſt in quo ẽ multitudo potentia ſ̊ nõ actu.ſicut ↄtinuum vt linea:que vnũ eſt in actu:multa tñ in potentia ꝑ diui ſionem. Tercio mõ eſi vnũ in quo eſt multitudo potẽ tia ⁊ effectu.illa tñ multa vniunt᷑:vt lectus ⁊ mẽbꝛuʒ. qꝛ in manu plura ſunt potentia ⁊ actu:vt caꝛo ⁊ oſſa ⁊ ner⸗ ui. Vnũ dᷣo ᷣm quid eſt quinq; modis.ſ.vnũ genere. vnũ ſpecie.vnũ accidente.vt nix ⁊ camphoꝛa.vnũ ſubie⸗ cto.vnũ ꝓpoꝛtione.ſ̊ in pᷣdicta vnione nõ eſt vnũ genere vel ſpecie:vel ꝓoꝛtione:vel numero.nec vnum ſubiecto. qꝛ deus nulli eit ſubiectus. Item non eſt ibi vnũ ſim⸗ pliciter pᷣmo mõ nec ſcdᷣo mõ:ſicut linea: quia hec vni⸗ tas ſolũ eſt in rebo que ſunt vniꝰnature ꝑↄtinuatõnem. Similiter nec vnũ tercio mõ:ſicut lectus.quia tale vnũ eſt ꝑ ↄſtitutionẽ ↄpoſitionẽ ex diuerſis ꝑtibo.Sed hoc modo nõ dicit᷑ xp̃e vnũ:quia nature in rpo nõ ſunt ꝑtes oↄponentes ipᷣm.vnde diuerſitas non eſt ibi aliqua ꝑtis: cum pars de ſui natura incõpletõeʒ ⁊ poſſibilitatem di⸗ cat.ergo nullo mõ eſt ibi aliqua naturaliũ vnitatuʒ: nec ↄſitis alicuiꝰ*. Sol.dicendũ ẽ ad iſtã queſtionẽ q vni⸗ tas illa ad quã trahit᷑ hec vnio:nõ eſt nature ſ̊ gr̃e.ph̊s aũt loquit᷑ de vnitatibo nature.⁊ ꝓpter h̊ iſia non ↄtinet᷑ in diuiſiõe ſua.tñ aliquo mõ eſt reducibilis ad aliquas illaꝝ.⁊ quo ad pꝛimã diſtinctõeʒ reducenda eſt ad vnuʒ totalitate:̊ nõ totalitate partiũ ſicut manus:ł̊ totalita te ꝑfectionis.quia illud vnũ quod eſt xpᷣe.in quo ẽ pꝛedi cta vnio ꝑfectiſſimũ eſt. vnde ſemꝑ ſalua catholica ↄfeſ⸗ ſione põt dici ꝙ in xpᷣo eſt vnitas totalitate numero ⁊ ĩ⸗ diniſibilitate ꝑ aliquã ſimilitudinẽ.quia inq;tum deꝰdi citur vnũ indiuiſibilitate.inq;tum dicit᷑ vnꝰhomo dicit᷑ vnũ numero.Cum ðᷣo dicit᷑ vnꝰ.i.vna ꝑſona in duabus naturis intelligit᷑ vnitas totalitate.⁊ ſic illa vnitas re⸗ ucibilis eſt ad vnitatẽ ſᷣm totalitatẽ ꝑfectönis. Ad id quo ſedo obijcit᷑ de vnitatib ſm phᷣm dicendũ.ꝙ xpᷣe eſt vnũ ſimpliciter. Sed vnũ ſimpliciter dicit᷑ duobo mo dis. ſ. enũ vnione 2 vnũ vnitate. Vnũ vnitate dicit du⸗ pliciter. Quoddam eſt in quo nõ eſt multitudo actu nec potentia vt deus. Et eſt vnũ in quo eſt multitudo poten tia ſ̊ nõ actu vt linea. Vnũ vnione eſt in quo ſunt mul⸗ ta potentia ⁊ actu.vt lectus.ad hãc vnitatẽ reducibilis eſt vnitas qua xpᷣc eſt vnũ.nõ quia xpᷣc ſit ↄpoſitꝰex plu⸗ ribo naturis tanqᷓ ex ꝑtibo ſ̊ qꝛ ſunt in eo plures nature actu ⁊ potẽtia vnitate.ſ.deitas.aĩa.⁊ coꝛpꝰ.talis auteʒ vnitas vnionis eſt in ꝑſona. Articulꝰ terci Einde querit᷑ vtꝝ illud vnũ ad qð terminat᷑ iſta vnio ſit maxime vnum inter alias vnita⸗ tes creatas. AUd qð ſic H. in quinto de ↄſide ratione ad Engeniũ. Inter oĩa que recte dicũtur vnum arcẽ tenet vnitas trinitatis:qua tres ꝑſone ſunt vna ſub ſtãtia.ſcðᷣo pꝛecellit illa vnitas:qua tres nature ſũt vna ꝑſona.Seo hec eſt vnitas qua xpᷣc eſt vnũ.ergo ptꝰ vni⸗ tateʒ trinitatis que increata eſt:marima eſt vnitas rpi inter oẽs vnitates creatas.⸗ Item quecũq; vniuntur in aliquo:quãto illud eſt ſimpliciꝰ:tanto er illis eſt magis vnũ. Si ergo in xpᷣo vnio diuine nature ad bumanã ẽ in ꝑſona ſimpliciſſima.eꝛgo bec vnio terminat᷑ ad maxime vnũ.4 Item oſtendit᷑ ꝙ ſit maioꝛ ꝙᷓᷓ vnitas aĩe ⁊ coꝛꝑis ĩ ꝑſona hominis. Maioꝛ eſt vnitas:que nõ eſt ſeꝑpabilis vel diſſolubilis q; illa que eſt hmõi.Sed vnio diuine na ture ⁊ humane in ꝑſona xp̃ᷣi nõ eſt aliquo modo ſeꝑabi⸗ lis vel diſſolubilis.Vnio vᷣo anime ⁊ coꝛpoꝛis in ꝑſona bominis eſi ſeꝑabilis:ergo ad maioꝛem vnitatẽ termia⸗ tur illa qᷓ iſta.Ainoꝛ patʒ. in vnione diuine nature ad humanam in ꝑſona:ꝑſona vincit⁊ ligat illas naturas. Sed ꝑſona eſt vnitas indiſſolubilis.ergo ligat illas na turas indiſſolubiliter. ergo non eſt aliquo mõ ſeꝑabilis hec vnitas.ergo eſt maxima inter creatas.⸗. Itẽ ẽ natu⸗ ra res nature. ꝑfectiſſima vᷣo vnitas ẽ aliquoꝝ q̃ ſunt vna natura:ſicut pluriũ ꝑſonaꝝ in trinitate. Si &̊ hec ẽ pfectiſſima vnitas que ẽ in diuia natura. poſt ilſã ꝑfe⸗ ctiinima ẽ inter alias vnitates creatas vnitas q̃ eſt in re diuine nature. hec aũt ẽ vnitas xp̃i: ip̃a ẽ maxia inter omnes vnitates creatas. Ad oppoſitũ ſic. Magis eſt vnũ qð ẽ vnũ in natura ⁊ ꝑſona:qᷓ; qð ẽ vnũ in ꝑſona tñ Sed vnio aiĩe ⁊ coꝛpoꝛis in homine terminat᷑ ad vnũ in natura ꝑſona.qꝛ ex vnione hoꝝ reſultat in hoĩe natuꝛa vna ꝑſona vna. In xpᷣo autẽ terminat᷑ vnio deitatis⁊ humanitatis ad vnũ in ꝑſona ſolũ:eꝛgo illud vnũ ad qð terminat᷑ hec vnio inter vnitates creatas: nõ eſt maxie vnũ. 4 Item mima eſt vnitas que eſt Fm mimũ eſſe. SDz vnitas que eſt ſᷣm relationem eſt mimũ eſſe.ergo vnitas ſm relationem eſt mĩma. Sed vnitas qua xpc eſt vnum eſt vnitas ᷣjm relationem. ergo eſt mima inter vnitates creatas. &. autem vnitas m relationem ſit ſm mimũ eſſe:ptʒ quia inter oĩa p̃dicamẽta relatio mime bʒ deeſſe Alia em ponũt aliquid in ſubiecto:quo tdempto vel ad⸗ dito fit mutatio in ſubiecto.Longũ em̃ ponit aliquid in ſubiecto ſᷣm quãtitatẽ.albũ ſᷣm qualitatẽ.legẽ ſᷣm actio nem. homo ſm ſubſtantiã. ſi dicat᷑ de aliquo ꝙ ſit bomo 7 ſic de alijs. his em̃ remotis vel additis fit mutatio in ſubiecto. Sed p̃dicãdo relationẽ de aliquo nõ ponit ali⸗ quid in ipo:quo dempto vel addito fiat mutatio in illo. vt ſi dicatur aliquis pꝛimus. hoc non ponit aliquã mu⸗ tationem in ipo:quia veniat alteꝛ ante ipᷣm: iam non eſt pꝛimus:nec ꝑ boc eſt mutatio alicuiꝰnature facta ĩ ſub iecto.⁊ ſic relatio nihil addit ad eſſe: qð additũ ſit natu ra aliqua.⁊ ꝗꝓpter hoc mĩme habet deeſſe.⁊ ideo vnio teꝛ minata ad ipſum eſt mima. E autem vnio in xpᷣo termi netur ad vnitatem m relationem patet.quia in trinita⸗ te non eſt niſi eſſe ſubſtãtie ⁊ eſſe relatõnis.Eſſe ſube ꝑ⸗ tinet ad eſſentiã. Eſſe relatõnis ꝑtinet ad ꝑſonam.quia eſſe ꝑſone eſt eſſe relatõnis.ſed hec vnio terminatur ad vnitatem perſone filij dei. et cum dico filium: non dico i 4 ſun tas ten g — —— —. te nr⸗ t aner cnſen dſun fedtthi⸗ Gi 8 nes fun⸗ llaefntn nod ſi Uthrpnun Int pnaſe reſüten voptn⸗ Nltaspi unturin Amagis lonain norime corpisi epabilis dininena loſepabi in plone tetermin⸗ Haturead Madturos. lloena pabilis kenarn⸗ näfunt Nbeti e ellinn Nria int, Mege 1honi mniin eſztet isn cütdd elmmt⸗ ile Gomnins Amun lenes jnini zdeſe Gelach gnidin nactio homo lio in nitali⸗ inuo. wämmn non cniſeb ſtnatn iottn Pln minty ilep ,gola rad rieo quid ſ̊ aliqꝗd.ᷓ vnitas xpi ẽ ᷣm eẽ relatõis.¶ Itẽ magis vnũ 52 5 ꝑticipãtibo: ꝙᷓ; qð ẽ ex pluribo.Sed ĩ xpᷣo ſunt tres vnitates entes actu. ſ.vnitas diuie nature. vni tas aie. ⁊ vnitas coꝛꝑis.⁊ ſunt etiã ſubales. In hoĩe au tem nõ inueniũt᷑ niſi due.ſ.vnitas aĩe.⁊ vnitas coꝛꝑis. ergo minꝰeſt vnũ xpc qᷓ; bomo.⸗¶ Item Algazel diuidit vnũ in vnũ ſimpliciter ⁊ in vnũ ſᷣm quid. Vnũ ſimplicit tripliciter. Quoddã in quo nõ ẽ multitudo actu nec po⸗ tentia. Quoddam in quoẽ multitudo actu 2 potentia. Vnũ pꝛimo mõ magis eſt vnũ qᷓ; vnũ ſcdðo mõ.Et vnum ſcðo mõ magis ẽ vnũ ꝙᷓ vnũ tercio modo.Cum ẽ rpc lit vnũ tercio mõ.linea vo ſcðᷣo mõ:ergo magis ẽ vnũ linea ᷓ rpc. ¶ Item vnũ homogeneũ magis ẽ vnũ qᷓ vnũ ethe rogeneũ.quia vnuʒ qð eſt vmꝰnature in toto ⁊ in ꝑtibo: magis ẽ vnũ qᷓ quod ẽ diuerſaꝝ naturaꝝ. vt elementuʒ magis eſt vnũ qᷓ elementatũ. ergo cũ xp̃c ſit vnũ ethero⸗ geneũ.quia ẽ diuerſaxꝝ. aer vo vel alſquod elementũ ſit vnũ bomogeneũ ⁊ vniꝰ nature.ergo ẽ magis vnũ ꝙ vpe· Item que magis diſtant in vnione minꝰſunt vnũ. Sʒ magis diſtant in vnione diuĩa natura ⁊ humana ꝙ coꝛ⸗ pus ⁊ aĩa in vnione homĩs:ergo minꝰeſt vnũ qð ẽ ex di⸗ uina ⁊ humana natura:qᷓ; homo qui eſt ex coꝛꝑe ⁊ aĩia.S vnitas xp̃i nõ eſt maxima inter vnitates creatas. So lutio p̃ᷣnotãda ẽ quedã diuiſio vnitatis: quã ponit M.ĩ li.de ↄſideratione ad Eugeniũ. diſtinguit em vnitatem Fm nouẽ modos.pꝛimo in coꝛꝑe.ſcðo in homine.tercio in deo. Vnitatem ĩ coꝛꝑe aſſignat duplicẽ. pꝛima eſt vni tas collectiua:ſicut cũ multi lapides vmiũtur ĩ vno acex uo. Scðdᷣa eſi vnitas ↄfoꝛmatiua:ſicut cũ multa membꝛa vniũtur in vno coꝛꝑe ao ↄfoꝛmãdũ ipᷣm. Pꝛima iſtaruʒ vnitatũ facit vnũ ᷣm quid.ſ.vnũ aggꝛegatõne.Scða fa cit vnũ ſimpliciter:ſicut dicimꝰ multa mẽbꝛa eſſe vnum coꝛpus.AVnitatẽ vo in homie aſſignat triplicẽ.pꝛima eſt vnitas in iure.ſcõa ẽ vnitas in natura.tercia eſt vnitas volũtate. VUnitas iuris ẽ vnitas ↄiugata: qua fit vt duo iam nõ ſint duo: ſ̊ vna caro. vt vir ⁊ vxoꝛ ſunt vna caro Beñ.iij. Et hoc ẽ vnũ iure:quia vnũ habet ptatẽ coꝛꝑis alteriꝰ.j.coꝛin.vij.Et põt vterqʒ in aliũ vt in ſe.neutruʒ vᷣo ꝓpꝛiã coꝛꝑis habet ptᷣatẽ. Vnitatẽ aũt in natura aſſi⸗ gnat duplicẽ.ſ.qdtum ad eẽ.⁊ q;dtum ad bene eẽ.Anitas qtum ad eẽ eſt vnitas natiua:qua vnitate aĩa ⁊ caro ef⸗ ficituꝛ vel naſcit᷑ vnꝰhomo.Anitas qᷓtum ad bene eſſe ẽ vnitas pᷣcatiua:qua hõ vᷣtutis nõ inſtabilis:nõ diſſilłis. ſed vn ſibimet ſemꝑ nitit᷑ inueniri.vult dicẽ. ꝙ glibʒ bõ ꝓnaturã vult ſemꝑ vnã habẽ virtutẽ: qꝛ ſemꝑ vellet eſſe in natura ſana:nũqꝙᷓ infirmꝰ. VUnitatẽ in voluntate aſſi⸗ gnat duplicẽ᷑.qꝛ quedã eſt ꝙtum ad ꝓximũ.quedã qtuʒ ad deũ,. tum ad ꝓximũ hec ẽ ↄſentanea.cũ.ſ.ꝑ carita tem multoꝝ hominũ ẽ coꝛ vnũ2 aĩa vna Actu.nij. AUni tas volũtate q;'tum ad deum ẽ vnitas votiua:cum.ſ.aia votis omnibo adherẽs deo vnꝰſpũs eſt.j.coꝛin.vj. Ani⸗ tatẽ in deo aſſignat dupliciter.ſ. vnitas in natura 2 vni tas in ꝑſona. Anitas in ꝑſona ẽ vnitas dignatiua q̃ͥ bu- mana natura 2 diuĩa ĩ vna ꝑſona ẽ.in qua vnitate limꝰ noſter aſſumptꝰẽ a verbo ĩ vnã ꝑſonã. lnitas ĩ natura eſt oſubalis vnitas ſicut vnitas trinitatis:in qua tres ꝑ ſone ſunt vna ſuba ⁊ natura:q̃ xrpᷣc ẽ vnũ. Vnitas digna tiua que ẽ in ꝑſona vna.4 Dicẽdũ qᷓ ꝙ ẽ quedã vnitas ĩ vno.⁊ quedã vnitas ĩ pluribo:ſicut ille q̃ dicte ſunt. De pꝛima nõ loqꝗt᷑ O. ſ̊ ſolũ de vnitate ĩ pluribo:⁊ inter oĩa que dicũt᷑ vnũ hoc mõ verũ ẽ: ꝙ arcẽ tenet vnitas trini⸗ tatis: qua tres ꝑſone ſunt vna ſuba. Scdo illa vnitas p̃ cellit oẽs alias vnitates: qua tres nature ſũt vna ꝑſona vñ H. dicit. Decuit ꝙꝙ g hoie ↄſtitutũ ẽ ſacramẽtũ cũ ſũ⸗ ma que deꝰ: ⁊ in do ẽ vnitate ↄgruerit: vt quõ ibi tres ꝑſone vna ſuba:ita hic tres eẽntie vna natura.Oñ ergo querit᷑ vtꝝ illa vnitas qua xpᷣcẽ vnũ ſit maxima. ↄcedo ptꝰvnitatẽ trinitatis ẽ illa vnitas mariĩa inteꝛ oẽs vni tates pdictas:qᷓ ſunt ĩ pluribo. Ad pᷣmã rõeʒ ĩ ↄtrariũ dicẽdũ.ꝙ magis vnũ 2 minꝰvnũ pot dici duplꝛ.ſ.quãti vij. tatiue a qualitatiue.Quãtitatiue magis ẽ vnũ qdð pluꝛi bus modis ẽ vnũ.vel qð in pluribo eſt vnũ.q̃litatine ma gis ẽ vnũ qð magis ẽ indiuiſuʒ. Pꝛimo mõ magis ẽ hõ aliꝗs vnũ:qꝛ in pluribo ẽ vnũ.ſ.in natura 2 ĩ ꝑſona.Se cundo mõ ẽ xpᷣc magis vnũ qᷓ aligs hõ: qꝛ magis ẽ indi⸗ uiſa vnitas diuinitatis ad hũanitatẽ in xpᷣo in ꝑſona:qᷓ vnio aie vel coꝛꝑis vt oñſuʒ eſt: ⁊ inſeꝑabilioꝛ ꝙᷓ aliqua alia vnitas.⁊ hocẽ magis vnũ dictũ ſimplꝛ. ¶ Ad ſecũ⸗ dam dicẽdũ ꝙ ẽ relatio ſubſiſtẽs:⁊ relatio aſſiſtẽs. Pꝛi⸗ ma habet maxiĩe deeſſe. ſcõa mime. Ad qð notãdũ.qꝙ eſt ſuba.materia.⁊ foꝛma.ſubᷣa materia ẽ vt potẽtia. foꝛma vt actꝰ.ſᷣ potẽtia dicit᷑ relatio ad actũ ⁊ ecõuerſo.̊ ⁊ in pꝛincipijs ſube inuenit᷑ relatio:que ita eẽntialis ẽ:ꝙ ni⸗ ſi ia eẽt:ſuba nõ eẽt. Hec &̊ relatio ẽ pᷣncipiuʒ ad eẽ ip̃iꝰ ſube. ⁊ hec ẽ ſubſiſtẽs vel inſiſtẽs. Relatio aſſiſtes ẽ que ſequit᷑ ad eſſe ſube:q̃ cauſat᷑ ex ↄꝑatione reꝝ aliquoꝝ p̃⸗ dicamẽtoꝝ inuicẽ ſiẽ ad ſubaʒ ſequũt᷑ iſte relatõnes idẽ diuerſuʒ. Ex h̊ em̃ ꝙ eadẽ foꝛma ſubalis ponit᷑ ĩ duobo aſſiſtit ⁊ ↄſegꝗt hec relatio:que ẽ idẽptitatis ſpecie.Silr ex h̊ ꝙ ↄſilis quãtitas cauſat᷑ hec relatio q̃ ẽ eq̃litatis.2⁊ hec relatio mĩme habet dæeſſe:q̃ cauſat᷑ ſolũ ex alijs. In trinitate &c relatio.ſ̊ hec ẽ relatio ſicut inſiſtẽs vel ſubſi ſtens:⁊ nõ aſſiſtẽs.vnde facit ꝑſonã veriſſime eẽ:qꝛ ꝑſo⸗ nalis ẽ vt alibi declaratũ ẽ. hec em̃ relatio magis habet xeſſe ꝙᷓ aliqua alia ſuba creata. Et ita cũ vnitas xpᷣi ſit in ꝑſona que habet eẽ iſtius relatõnis:patʒ ꝙ ipᷣa habet maximc eẽ inter creatas vnitates.4 Ad terciã dicendũ ꝙ vnuʒ ẽ dupliciter.ſ.in natura.⁊ in ꝓꝑſona. Pꝛimo mõ ccurrit obiectio. Scðo mõ magis ẽ vnũ xpᷣc.qꝛ ille tres vnitates ſunt magis indiuiſe ⁊ inſeꝑabiles in xpᷣo ꝙᷓ il⸗ le due que ſunt in hoĩe.q Ad quartã ⁊ quintã dicendũ. ꝙ eſt vnũ natura ⁊ re nature ſiue ypoſtaſi.Si dicimus vnũ natura: ſic aligd homogeneũ magis ẽ vnũ qᷓ xpᷣc.ſᷣ re nature magis ẽ vnũ xpᷣc.qꝛ res nature q̃ ẽ in xpᷣo ma⸗ gis habʒ eẽ indiuiſuʒ.¶ Ad ſextã dicẽdũ.q ĩ foꝛmis ma terialibo bñ ſeꝗt᷑ ꝙ q̃ magis diſtãt:ſi vniãt᷑ minꝰ ſũt vnũ Sʒ ĩ foꝛmis ſpũalibo q̃ magis diſtãt magis vniũt᷑.⁊ hbꝰ ratio ẽ ſimplicitas ipᷣiꝰfoꝛme.qꝛ ĩ ſimplici nõ eſt diuiſio ptis ⁊ ꝑtis.⁊ ꝓpter h̊ cũ vnit᷑ totũ ſimul vnit.Sʒ nõ ſic ẽ in foꝛma materiali:q ꝑticipabilis ẽ ⁊ diſtẽſa.Ifoꝛma igẽ vma q̃ ẽ verbũ:cũ ſit ſimpliciſſima maxĩe ſe vmt:⁊ maxi me facit vnũ.Et ideo xpᷣe ẽ maxime vnũ. Membꝛũ tercium Onſequẽter querit᷑ de effectu huiꝰvniõis ⁊ circa hũc duo q̃rũt᷑. Pꝛimũ eſt vtꝝ vnio faciat mutatõʒ ĩ vnitis. Scðo ſuppoſito ꝙ nõ oĩno vtꝝ faciat de vnitis ꝙ vnũ ſit alte xum:vel vnũ in alterum. Articulꝰ primꝰ D pꝛimũ ſic obijcit᷑. Om̃e qð ẽ alio mõ ſe ha⸗ bens nũc qᷓ; pꝛiꝰ mutatũ. Sʒ om̃e qð ẽ nunc aliud ꝙᷓ pꝛiꝰ:ẽ alio mõ ſe habẽs nũc qᷓ pꝛiꝰ.g om̃e qð ẽ aliud qᷓ pꝛiꝰẽ mutatũ.Sʒ vᷣbũ ꝑ vnionẽ cũ caꝛ ne ẽ aliud ꝙᷓ; pꝛiꝰ. hec vnio facit mutatõeʒ ĩ diui nat᷑a AMutari em nihil aliud ẽ qᷓ; alio mõ ſe habẽ nũc qᷓ; pꝛiꝰ. Seo plꝰ eſt eẽ aliqd nũc qð nõ pꝛiꝰ:qᷓ eẽ alio mõ ſe hñs nũc q; pꝛius.Si gillud facit mutatõezʒ.qᷓ ⁊ illuo. Sʒ v⸗ bũ in hac vnione ẽ aligd qð non pꝛius:qꝛ mõ ẽ hõ ⁊ pꝛiꝰ nõ fuit. ergo ẽ mutatũ.4. Item om̃e qð tranſit de nõ eſſe ad eẽ mutat᷑ ̃om̃e qð trãſit ð aliqͥ ñ eẽ ad eẽ mutat᷑. Sʒ ſilius dei ꝑ incarnatõem tranſit de nõ eſſe homo ad eſſe homo.ergo in vnione illa mutat. Ad oppoſitũ.omne mutabile ẽ imꝑfectũ. Sed verbũ eternũ nullo mõ ẽ imꝑ fectũ: ergo nullo mõ ẽ mutabile nec mutatũ.vñ Merñ. Deus ſemꝑ eſt idem: ⁊ vno mõ ſe habens ⁊ vnꝰſibi. p̃s. KTu aũt idẽ ipe es ⁊ anni tui nõ deficient. Soł. Que⸗ Dam vniũtur ita ꝙ fit mutatio in vtroq; vnitoꝛum:vt a⸗ qua vnitur cum vino.lel in altero tm:ſicut cũ vnit᷑ lux ſolis ip̃i aeri.lux nõ mutat᷑ ĩ illa vnione: nec recipit ali/ quã diſpoſitõeʒ quã nõ habuit pꝛius: licet mõ ſit illumi nans ⁊ pꝛiꝰ nõ.hic em̃ nõ ponit nouà diſpoſitõeʒ in luce ponit tñ in recipiẽte.qꝛ mõ eſt illuminatuin ⁊ nõ pꝛius. Scõðm hoc dicendũ.ꝙ vnio verbi ad carnẽ nullam facit mutationẽ in verbo:ſᷣ ſolũ eſt mutatõ in ipᷣ̃a bumanita⸗ te que mõ recipit radiũ diuinitatis ⁊ pꝛius nõ.⁊ ꝓpter h nõ eſt faeta mutatio in luce eterna. 4 Ad pꝛima ratõeʒ in ↄtrariũ dicẽdũ.ꝙ aliquid dicit᷑ aliter ſe habẽs qᷓ; pꝛi⸗ us vel ꝓpter mutationẽ que eſt in illo:vel ꝓpter mutatõ⸗ nem in altero.qð ſe babet mõ ad ipᷣm aliter ꝙᷓ pꝛius. ſic ſol dicit᷑ illuminãs ab actione qua habet in aerẽ: qð nõ pꝛius.⁊ tamẽ nõ mutat in ſe.ᷣ aer nũc ſe habet aliter ad ipᷣm qᷓ; pꝛius.Sol aũt de ſe ſe babet eodẽ modo. Sic di⸗ co ꝙ verbũ non ſe habet aliter qᷓ pꝛius.ſᷣ aliter ſe babet: aliquid ad verbũ qᷓ pꝛius.ſ.ipa bumanitas. Ad ſcdᷣam ſilꝛ reſpõdendũ eſi.ql Ad terciã dicendũ.q filiꝰ dei non tranſit de nõ eẽ aliquo ad aliquod eẽ ꝑ iſiã vnionẽ.ſ̊ ali quid qð ſe habet ad ipᷣm. ſicut hũana natura tranſit de nõ eſſe diuino ad eſſe diuinũ ꝑ vnionẽ cum ver bo in vns ꝑſona ⁊ in vnũ eſſe ꝑſone. Arxrticulꝰ ſecundꝰ Ecũdo querit᷑ vtꝝ hec vnio faciat ꝙ homo ſit verbũ recte.vel ſit in ſe babens hoieʒ.Ad qð ſic augu.Talis fuit iſta ſuſceptio q̃ deũ face⸗ ret hoĩeʒ:⁊ hoĩeʒ deũ: ̊ facit ꝙ verbũ recte ſit hbõ.⸗ Iteẽ augu.TZanta fuit illa vnio:vt quicꝗd cõuenit filio dei ꝑ naturã:ↄuenit filio boĩs ꝑ gr̃am. Sʒ quecũq; ſunt h̊ mõ vnũ recte pᷣdicat᷑ de alio.ꝗ erit recte pᷣdicare filiũ homĩs de filio dei. ¶ Item B. v. de oſideratione. Lam erxpᷣſſaʒ vim vnionis ex ſe pᷣfert ea ꝑſona qua deꝰ⁊ hõ vnꝰ eſt xpᷣe vt ſi duo de inuicẽ pꝛedices: nõ erraſti. deũ videlicet ho⸗ minẽ ⁊ hominẽ deu.⸗:! Item ſi nõ pᷣdico aliquigd in recti⸗ tudine ſ̊ totũ in obliꝗtate:ſicut dicũt quidã cũ dicit᷑ fili us dei eſt hõ.ſenſus eſt.i.filiꝰ dei eſt ens in bumanitate. Hec igit᷑ vnio nõ facit h̊ eẽ H:vᷣ hoc eẽ in illo.̊ minoꝛ eſt hec vnio qᷓ; vnio accidẽtis ad ſubiectũ:que facit ꝙ vnuʒ pdicet᷑ de altero recte.q Itẽ ſi dicat᷑ ꝙ nõ pᷣdicat᷑ ibi eſſe ſed habere. qꝛ ſenſus eſt.filiꝰdei eſt habẽs hũanitatem g hec pᷣdicatio ſolum dicit quõ ſe habet.⁊ ita redit tercia opinio que dãnata ẽ in ſenten. Maã ex pᷣdicatõe ſᷣm habi tum nõ ſequit᷑ alia vnio.vñ nõ ſequit᷑. iſte ẽ habẽs veſtẽ. ergo veſtis ei vnit. Sʒ ex ꝑte iſta fit vnio filij homĩs ⁊ fi lij dei.q̊ plus pᷣdico qᷓ; habitũ dicẽdo.filiꝰdei ẽ hõ.¶ Di⸗ cunt quidã ꝙ idem pᷣdicat᷑ de ſe cũ dicit᷑.filiꝰdei eſt homo h̊ aliter ſe habẽs.vñ ſenſus ẽ.filiꝰdei eſt filiꝰqui ẽ homo. ⁊ ſic in pᷣdicamẽto intelligit᷑ implicatõ.ſ.ille qui eſt hõ. Sed vbicũ q; eſt p̃ſdicatõ ꝑ implicatõeʒ: locutio impꝛo⸗ pria eſt.vñ cũ inuenimꝰ in auctoꝛitati ſanctoꝝ. ꝙ na⸗/ tura generat naturaʒ in trinitate:impꝛopꝛie dicit᷑: ⁊ ex⸗ ponẽdũ eſt.i.ille qui eſt natura generat illũ qui eſt natu ra.ſ.pater filiũ.qꝛ hoc ꝓpꝛie non ↄuenit ibi natuꝛe:ł̊ ei ꝗ eſt nata.ſ.pr̃i ſilꝛ ſi ſenſus ẽ.filiꝰdei ẽ hõ.i.filiꝰci ẽ ille qui eſt hõ.impꝛopꝛia ẽ hec pᷣdicatio:filiꝰ dei eſt hõ.qð eſt incõueniẽs. Iteʒ querit᷑ de illa implicatõe:que ẽ ille ꝗ eſt hõ.hic em̃ pᷣdicat᷑ idem de ſe ⁊ nõ aliud. cũ dico ille ꝗ eſt homo.jᷓ erit ſenſus filiꝰ dei eſt filiꝰqui ẽ filiꝰ qui ẽ ho⸗ mo.Silꝛ⁊ iterũ querit᷑ hac implicatõne.⁊ ſic in infini⸗ tum.⁊ etiã ibi eſt nugatio. igit᷑ nõ eſt ibi p̃dicatio ſᷣm ha bitum.ſed recta cum dicit᷑ filiꝰ ei eſt homo. Solutio notandũ ꝙ in pᷣdicationibo diuinis maxima ẽ differen⸗ tia.Aliqũ eſt ibi pᷣdicatio ꝑ entitatẽ.i.ꝑ idẽptita tẽ.Ali⸗ quãdo pᷣdicat᷑ in diuinis eſſe de.aliqñ eſſe buiꝰ.aliquã⸗ do eſſe ad.aliqñ eſſe a.verbigr̃a.quado aliquid pᷣdicat᷑ ĩ diuinis ab eterno:eſt pᷣdicatõ ꝑ entitatẽ.vt filiꝰ dei ẽ deꝰ ſimiliter de eſt potens. hec em̃ eſt pᷣdicatio ꝑ idempti⸗ tatem eſſentie.Aliqñ aũt in diuinis p̃dicat᷑ eſſe ad:ſicut cum pᷣdicant᷑ notiones ꝑſonales de deo.ſicut cum dico. deus generat dedeſt genit?. Per hoc ꝙ dico genit? vel ge nerans nõ dico quid ſᷣ eẽ adaliquid m relatõem pſone ad ꝑſonã:quã pᷣdicat generãs genituʒ ⁊ ꝓcedẽs:⁊ bmõi ſunt relatões diuine.i.diuinaꝝ ꝑſonaꝝ. Sʒ eſt alia re⸗ latio creatoꝛis ad creaturas:quã pᷣdicant de deo iſta no mina.dñs.cauſa.⁊ hmõi.qꝛ cauſa dicit᷑ ad effectũ:⁊ do⸗ minus ad ſeruũ.ſᷣ pꝛimũ adaliquid nõ dicit quid. vnde generãs genitũ p̃dicat de deo adaliquid qð nõ eſt quo vel ſubſtantia:quia dicunt relatõneʒ ꝑſonalem.ᷣ ſᷣm ad aliquid dicit quio in deo. vnde dicẽdo.deꝰ eſt cauſa ſiue dñs.hic pᷣdicat᷑ relatio que eſt quid vel ſubſtantia.vnde ſubſtãtia ꝑ modũ relatõnis ibi pᷣdicat᷑. Aliquãdo auteʒ in diuinis pᷣdicat᷑ eſſe hmõi.vel eſſe in:qð idem eſt.⁊ nõ ſum at᷑ ibi eſſe in:ſicut accidens in ſubiecto. Et hoc mõ fit pᷣdicatio hic ſᷣm ꝙ aſſignat augu. Vnꝰ eſt vtrãq; de⸗ monſtrata hum ana a diuina natura.ſ.xpᷣe. Hec em̃ pᷣdi catio nõ eſt ꝑ idẽptitatẽ eẽntie adminꝰ ex ꝑte hũane na⸗ ture:licʒ ex ꝑte diuine.quia filiꝰdei ⁊ diuina natura ſũt idem ꝑ eẽntiã:cũ in deo nõ differũt natura ⁊ res nature Sed filiꝰ dei ⁊ hũana natura nõ ſunt idẽ vñ ſenſus illiꝰ p̃dicatõnis eſt idẽ.xpᷣc eſt in diuina ⁊ hũana natura:vel diuine ⁊ hũane nature.Aliqñ aũt ibi pᷣdicat᷑ eẽ a:vt cuʒ dicit᷑.dñs eſt foꝛtitudo mea.dũñs eſt ſpes mea.Nã ſen⸗ ſus eſt foꝛtitudo mea ẽ a deo.ſpes mea ẽ a deo. Et hec ẽ p̃dicatio ᷣm quã pᷣdicamꝰeffectũ de cauſa.Sed vlteriꝰpᷣ dicatur in diuinis eẽ de.⁊ talis eſi ibi pᷣdicatio.deꝰẽ hõ. filiꝰdei eſt homo. Nam ſicut dictũ eſt: in xpᷣo eſt vnio di uine ⁊ hũane nature:que ẽ q̃ſi vnio ꝑ inſertõeʒ. Sed in vnione ꝑ inſertõeʒ vnũ nõ eſt alterũ nec in altero.ſᷣ vnuʒ fit de ypoſtaſi alteriꝰ.ſicut quãdo pirũ inſertũ pomo fit vna y poſtaſis ex duabo naturis.ſ.vna arboꝛ.quia vnuʒ trabhit alterũ ad ſuam ypoſtaſim.⁊ ita vnũ ſit de altero ĩtuʒ ad eſſe ſue y poſtaſis.Vnde pirũ ẽ de eſſe ypoſtaſis vel arboꝛis cui vnit᷑:⁊ ſilꝛ pomũ.⁊ ꝗꝓpter hoc cũ dicitur iſta arboꝛ eſt pirũ:hic pᷣdicat eſſe de.qꝛ pirũ eſt de eſſe il lius arboꝛis.Silꝛ cum dicit᷑ rpᷣe eſt homo.qꝛ nõ ſolũ eſt ſenſus.xp̃c eſt ens in hũana natura:ĩmo etiã hũana na⸗ tura ẽ de xrpᷣo.Sicut q̊ cum dico.homo eſt aĩal.hoc genꝰ animal nõ pᷣdicat totũ eſſe bominis.ſ̊ dicit de illo.ſimi⸗ liter hic ita.q̊ᷓ eſt verbũ inſitũ: quod trahit hũanã na⸗ turã ad eſſe ſue ypoſlaſis:⁊ quod eſt de ſua ypoſtaſi. ſi⸗ cut pirum de ypoſtaſi pomi. tamen natura piri nõ eſt natura pomi. Siłꝛ nec diuina natura eſt humana: nec vna natura fit de alia. ſᷣ facit hec vnio vnam naturã eſſe e ypoſtaſi alterius:⁊ nõ vnam eſſe aliam. Et ita non pᷣ dicatur ibi habitus ſolum: nec eſſe in ſolum:ſed eſſe de. Et lic facit ꝙ bomo eſt de eſſe ꝑſone verbi ſiue quid ſue ypoſtaſis.⁊ non ꝙ ſit ipᷣm recte.ĩmo pᷣdicat᷑ ibi eſſe de.⁊ ſic facit ꝙ homo eſt de eẽ ꝑſone verbi:ſiue quid ſue y po⸗ ſtaſis.⁊ non q; ſit ĩᷣm recte.ĩmo pꝛedicat᷑ ibi eſſe de.⁊ ĩ rectitudine filius dei eſt homo.ſicut ⁊ hic cum dicit᷑.hec arboꝛ eſt piruʒ. 4¶ Ad id ergo qðo obijcitur. ꝙ iſta ſuſce⸗ ptio facit hoĩez eſſe deũ ⁊ deum hominẽ: patet reſponſio qꝛ licet homo ĩ pdicãdo dicit᷑ recte de tro ⁊ ecõuerſo:nõ tñ hõ eſt recte deꝰ.ſᷣ ſignat᷑ hõ ſiue natura hũana eſſe de ypoſtaſi filij dei. Silꝛ rñdendũ ẽ ad illud Der.Ad alia ptʒ rñſio.qꝛ opiones ſuppoſite nõ vſq;quaq; ſunt vere:xt aſſerunt ratões ↄtra illas ꝓpoſite. 727 Queſtio. viij. de oceptu EYpeditis cuʒ adiu toꝛio xpᷣi queſtionibo ꝑtinẽtibo ad mini ſterium incarnatõis filij dei: ↄſequẽter cũ om̃i reuerẽtia q̃rẽdũ ẽ ð ſacramẽtis ↄceptõis ⁊ natiuitatis:que ei cõueniũt ratõc aſſumpte carnis.Et pᷣmo de ↄceptõne. circa quaʒ querunt᷑ hec. Pꝛimo de tꝑe ↄceptõnis.Secũdo de oꝛdi⸗ ne conceptõnis. Tercio de pꝛincipijs ⁊ ratione ↄceptio⸗ mo. “ä — —— — ——U zeſin nn friinn emn en ſtcuſſi heninnte gnichent, Ethoen ſ vtrigd cenſ n natomſät resnature nſus illis gturarvel karpt aaʒ B ſen⸗ Erdeci dNereß lo.de ho. eſteniodt ez. Oedi⸗ nend inn rtüporof, quiafnn ſit tonr ſſeypchis Necinn eſt achei ꝛnöſelial hüanaonen Nhocgen⸗ üani na⸗ 0ali. ſi pirinde mana: e natnrick Etitancn bniſedeſer juequidl ſbiehen nidſueſ⸗ ledi nolaithet lſo ſſer⸗ pvnſip verſono naeſlede DBalia myereeet epei goin wod mini Negnin ſcnuniis e cbeni nugoc; Uerut wßno⸗ ““ 4 Membꝛum primum Irca tẽpus ceptionis querẽdũ ẽ de dilati one incarnatõis q́ꝛe ꝑ tanta tꝑa dilata eſt Sed hec q̃ſtio ↄſeq̃nter determiatur i inꝗ ſitõe moꝛaliũ de tꝑe latõis euãgelij. Rtuz tñ ad pñs notãdũ eſi vbũ apli ad Gal.iiij. At vbi venit plenitudo tꝑis:miſit deus filiũ ſuũ factũ de muliere: fa . ctuʒ ſub lege.vt illos ꝗ ſub lege erat redimeret ⁊c. Cir ca hanc auctoꝛitatẽ apłi ſunt qᷣtuoꝛ dubitatões. pꝛima eſt de plenitudine temꝑis.ſecũda de miſſione: qua dicit᷑. milit deus filiũ. tercia de hoc ꝙ dicit᷑ factũ de muliere. Quarta de hoc ꝙ dicit factũ ſub lege. Circa pꝛmum §. . obijcit᷑ Math.xiij. Que cũ impleta eſſet.dicit᷑ de ſagena HGlo. Aniuerſaliter in fine ſeculi.ergo añ finẽ ſeculi nõ eſt temꝑis impletio. Iteʒz.j.coꝝ.xinij. Erx ꝑte cognoſci⸗ mus et er ꝑte ꝓphetamꝰ. Sed cum venerit qð ꝑfectuʒ : tuacuabit᷑ ꝗð ex ꝑte eſt.ᷓ nõ eſi tꝑe gratie donoꝝ pleni⸗ tudo.Nõð em̃ eſt ex ꝑte nõ eſt totũ plenum.4 Itẽ ro.vaj· NMoſipᷣi pꝛimitias ſpũs hñtes intra gemimꝰ adoptionẽ filioꝝ dei expeciãtes ⁊c.̊ nõ eſt plenitudo.qᷓtũ ad ado⸗ ptõem. Item ſicut ibideʒ dicitur.om̃is creatura inge miſcit et ꝑturit vſq; adhuc ⁊c ergo nõ eſt plenitudo q;⸗ tum ad liberationeʒy. Meſpõſio.eſt plenitudo nature. gratie et gloꝛie.Et nature pleitudo duplex ẽ.pꝛimo q;tũ ad cõditoem rerũ cõpletã ſᷣm genꝰ et ſpẽm. de qua dicit geñ.ij. Cõpleuit deus die ſeptimo opus ſuũ qð feceꝛat:⁊ regeuit ⁊c. Secũdo ꝗᷓtũ ad multiplicatõʒ:de quo dicit ĩ ps.Oñi eſt terra et plenitudo eiꝰ ⁊c.Et yſa.xxxiiij. Au⸗ diat terra et plenitudo eiꝰoꝛbis ⁊ om̃e germẽ eiꝰ⁊c̃. Ple nitudo vᷣo gr̃e dicit᷑ tᷣus incarnatõis ⁊ redẽptõnis xpᷣi · pꝛimo ꝑ comꝑatõʒ ad deũ. In incarnatõe em̃ facta ẽ ple na ꝑticipatio deitatis.vñ Coł.ij. In ipᷣo habitat oĩs ple nitudo deitatis coꝛꝑaliter. Secũdo ꝑ comꝑatõzʒ ad an⸗ gelũ: quia ruina angeloꝝ reꝑat᷑ ꝑ redemptõʒ ex electis bomibo.ps.Judicabit in natõibo impleuit ruinas ⁊c̃. Tercio ꝑ comꝑatõem ad hoĩem multiplicit.pꝛimo ĩ ple na liberatõe a culpa ꝑ miſcðiam.Colł.j. In ipo compla cuit oẽm plenitudiem inhitare: ⁊ ꝑ eũ recõciliari.Dein de ĩ plena ꝑceptione boni neceſſarij ad ſalutẽ q;ẽtũ ad bo num veritatis ad intellectũ:⁊ gr̃e qtũ ad effectũ.de qua JYoh.j. Plenũ gr̃e et veritatis.et ſubdit᷑. de plenitudine eius accepimꝰ oẽs. Quarto ꝑ comꝑatõeʒ ad oẽm crea⸗ turã que ex incarnatõe ꝑficit᷑. Cũ em̃ om̃is creatura oꝛ⸗ dinet᷑ ad hoĩem.et hũana natura vnit᷑ dine.cõplet᷑ vni⸗ uerſa creatura cũ qua coĩcat hõ ſiue ſit coꝛꝑalis ſiue ſpi ritualis.Et h̊ eſt qd dꝛ Eph.j.Scðm bñplacitũ eiꝰ qð ꝓpoſuit ĩ diſpẽſatõe plenitudis tẽpoꝝ inſtaurare omia in xpᷣo q̃ ĩ celo et ĩ terra ſũt ⁊c̃. His g̊ rõnibo dieit᷑ tẽpus gr̃e tpᷣus plenitudis. Plenitudo vo głie attendit᷑ qᷓtum ad duo.pꝛimo q;tum ad plenitudiem nũeri electoꝝ:de q̃ Apoc.vj.Suſtinete modicũ donec impleat᷑ numerꝰ fra⸗ trũ vr̃oꝝ.Secũdo q;tũ ad ꝑceptõem eternoꝝ bonoꝝ.de qua eccleſiaſtici.xxuij. In plenitudine ſccoꝝ detẽtõ mea ¶ Ad pꝛimũ obiectũ iã pʒ rñſio.qꝛ glo.illa intelligit᷑ de plenitudie nũeri electoꝝ:q̃ nõ ꝑtinet ad pleitudieʒ gr̃e B glie.¶ Ad ſecũdũ qð dẽ de cogtõe ĩ ꝑte.dðm ꝙ ẽ ple⸗ nitudo qᷓtũ ad ſtatũ ſufficiẽs.et ẽ plenitudo ſimpłr ꝑfe⸗ eta.Mtũ ad pꝛimã ẽ plenitudo ſctoꝝ donoꝝ ĩ pnti.ſᷣ̊ nõ Ijtum ad ſecũdam ĩ mẽbꝛis yp̃i.s. Ad terciũ qð obijci tur de plenicudie adoptõis dicendũ.ꝙ eſt pleitudo ado ptõis in re et in ſpe.plenitudo adoptionis in re nõ eſt in pꝛeſenti:ſed in ſpe.vnde ibidem dicit apłus. Spe ſalui facti ſumꝰ.q:! Ad vltimũ qð obijcit᷑ de pleĩtudie liberati oĩs dicẽdũ.ꝓ ẽ pleĩtudo libeꝛatõis a culpa:⁊ ẽ pleĩtudo libeꝛatõis a pena.pꝛima eſt ꝑ vᷣtutẽ redẽptõis.Scðda vo erit ꝑ głiam future beatitudis.Vnde ro.viij. Om̃ crea⸗ tura liberabitur a ſeruitute coꝛruptõnis in libertatem gloꝛie filioꝝ dei. Conſequenter S.ij Lonſequenter „ querit᷑.qũo deus miſit filiũ ſuũ.Determiatõem hꝰ qſti⸗ onis require g li:.j.in inꝗſitione de notionibo queſtione de miſſiõe. . 8„ querit᷑ qũo factus de muliere:qᷓuis iſtud tactũ ſit ſupꝛa Cum aũt tota maſſa in adã fuiſſet coꝛrupta: cũ ſubſtan tia xpᷣi oĩno ſit mũda:videt᷑ ꝙ nõ debuiſſet eẽ facta nec ð viro nec de muliere.ſicẽ adam nõ fuit factus de viro:nec muliere. 4 Item quare non fuit factus de viro ſicut Eua fuit facta de adam. Zld qð reſpõdet anphel.ĩ.ij. li.cur deus hõ dicens. Quatuoꝛ modis pt᷑ deus facẽ ho⸗ mĩem. vicʒ aut de viro et femĩa.ſicut aſſiduus monſtrat vſus.Aut nec de viro nec de femĩa. ſicut creauit adam. Aut de viro ſine femĩa.ſicut fecit euam. Aut de femina ſine viro.qð nõdum fecerat.ſ.añ incarnatõem. Elt igit᷑ bunc modum pꝛobet ſue ſubiacere pt ati:et ad hoc ipin opus dilatũ eẽ.nihil cõuenientiꝰ q; vt de femina ſine vi⸗ ro aſſumat illum homĩem quẽ querimus. et in hoc oſtẽ⸗ ditur magnitudo ſue potẽtie.qꝛ maius ẽ facere ſiue aſſu mere carnẽ de natura coꝛrupta qᷓᷓ de incoꝛrupta. IYtẽ querit᷑ qualit᷑ beata vᷣgo dicat᷑ mr̃ xpᷣi ſᷣm ꝙ hõ.cũ dicat᷑ bic factꝰde muliere nõ natus.ad gal.iiij. Að ro.j. actꝰ ex ſemĩe dauid ſᷣm carnẽ.Nõ em̃ ſequit᷑ aliꝗd factũ ẽ de carne virgis.ergo natũ eſt de virgine vel filius virginis nam pediculus fit de carne homĩis:et tñ nõ eſt filiꝰboĩis Reſpõſio vtrũqʒ dicit᷑ natũ et factũ. Qatũ ¶Math.j. Nð in ea natũ eſi de ſpũſcto eſt.Luc.j. Nðõ naſcet᷑ ex te ſctm vocabit᷑ filius dei.Factũ vo dicit᷑ gał.iiij/⁊ ad ro.j. et ratio huiꝰ ẽ:ad oſtendẽdũ ꝙ nõ naturali ꝓagatione de carne virginis ẽ educta caro dñi ſaluatoꝛis: ſᷣ vᷣtute et gra ſpũſct᷑i.Añ luce.j.Spũſſct᷑us ſuꝑueniet ĩ te:⁊ vtꝰ altiſſimi obũbꝛabit tibi. Ideoq; et qð naſcetur ex te ſan ctũ vocabit᷑ filius dei. In dañ.ij.lapis abſcindebat᷑ de monte ſine manibo.i Sed iuxta hoc obijcit᷑.nam ꝑ hoc videt᷑ ꝙ beata vᷣgo oceptõni nõ pᷣbuit niſi materiale pꝛĩ⸗ cipiũ.Sed cõtra.Si nõ pᷣbuit niſi materiale pꝛincipiũ. eꝛgo nõ pt᷑ dici mater xpᷣi: quemadmodũ nec Adam qui pᷣbuit materiale ꝑꝛincipiũ ad foꝛmãdũ carnẽ xpᷣi: nõ dẽ eius pater.nec hõ dicitur pater pediculi:qꝛ pᷣbet ei ma⸗ teriale pꝛincipiũ. Item nõ naſcit᷑ aligs niſi ex generã⸗ te habente potentiã generatiuã.Sed ipᷣe xpc natꝰ eſt de virgine ſiẽ dici Math.j. Qð ĩ ea natũ eſt ⁊c̃. ergo ipᷣa nõ fuit pꝛincipiũ materiale ſolũ:imo etiã actiuũ conce⸗ ptionis carnis xp̃i.¶ Iem ioh̊.dam̃.Poſt aſcenſũ ſct̃e virginis ſpũſſctus ſuꝑuenit in ipᷣ̃am. purgans ipam et virtutẽ cõceptiuã verbi dei tribuẽs:ſimul aũt et genera⸗ tiuã.ergo ipᷣa ſuit nõ ſolũ materiale pꝛincipiũ:vᷣ pꝛinci⸗ piũ generatinũ ipᷣius carnis xpᷣi.¶ Reſpõſio ẽ loqui de beata virgine qᷓ;tum ad ſtatũ pᷣcedentem ſuꝑuentionem ſpũ̃ſſcti/et ſpᷣm hoc in ea fuit ſolũ materiale pꝛincipiũ.et reſpiciens hũc ſtatũ. Apłus ro.j.dicit.Qui factꝰ ẽ ex ſe 1 381 4 — — mine dauid pᷣm carnẽ.Et qtũ ad ſtatũ poſt ſuꝑuentöem ¶Diis veN: l⸗ „2 Ey in qua recepit virtutẽ generatiuã a ſpũſcto.et ꝙtũ ad h̊ dicit᷑ natus et genitus de virgine. Lonſequenter Frnm. q̃rit᷑ de hoc ꝙ dicit᷑ factũ ſub lege.In ps.j.ſuꝑ illũ locũ et in lege dñi ⁊c̃.dicit Aug.Aliud eſt eẽ ſub lege.et alið in lege.Qui eſt in lege ſᷣm legẽ agit volũtarie obediens legi.Qui aũt eſt ſub lege ſᷣm legem agit nccitatis tioꝛe coactus.Sed in xpᷣo nulla potuit eſſe coactio.q¶ Itẽ iu⸗ ſto nõ eſt lex poſita.i.ad Thi.j.iQõ ẽ igit᷑ xpᷣe ſub lege. A dic vt r̃dimẽt eos ꝗ ſbᷣ lege erãt.& ſi ipᷣe erat ſb lege ipe erat r̃dẽpturꝰ ſe. MReſpoſio.eẽ ſ lege dicit᷑ duobo mõis.Eſt ei ſubiectio volũtaria:et ẽ ſubiectio nccitatis Pꝛimo mõ ᷣm pꝛimã fuit ſub lege.ſed ſᷣm ſecũdam ſub⸗ iectõem nõ.vñ glo.ad gał.iiij. Sub lege.i.ſub onere le⸗ gis ſicut ſub alijs penis.nõ vt ab ea expiaret᷑:bᷣ vt ab ea 4 A e lAIE 8 4 — — 1 f ſidd “ 12 liberaret. vnde factus ſub lege dicit glo. At circũciſus appareat:quaſi ſilius abꝛabe ſignũ habens eius cui pꝛo miſſus fuerat.in quo impleta eſt circũciſio: et ita ſignũ iam ceſſat.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ iuſio nõ eſt lex poſi ta.dðm.ꝙ hoc dicit᷑ quia qð iuſtus agit nõ agit timoꝛe ſed amoꝛe.legis aũt ⁊ euãgelij(ſicut dicit aug.ↄtra ada mantiũ )ẽ bꝛeuiſſima dẽntia timoꝛ et amoꝛ.4l Ad aliud qð arguit:vt eos ꝗ ſub lege erãt redimeret.ergo redem⸗ pturus ſe.nõ ſequit᷑.Qam alio modo dicitur xpᷣc ſub le ge. aliter redempti ab ipſo. Membꝛum ſecundum Onſequenter queritur de oꝛdine cõceptio nis vtrũ caro xpᷣi pꝛius fuerit concepta q; aſſumpta. Ad qð reſpondet magiſter in ſententijs.ꝙ nõ pꝛius ſᷣm tempus cõcepta eſt qᷓ aſſumpta.ſed ſimul.¶¶ Sed querit᷑ cũ pꝛeintelliga tur cõceptio carnis:que erit ratõ vt non pꝛius concipe retur qᷓ; aſſumeretur. ¶¶ Item ſuppoſito ꝙ non pꝛius 'm tempus ſit conceptio qᷓ aſſumptio.queritur tñ qð iſtoꝝ ſit pꝛius ſᷣm naturã. ZQam cũ conceptõ carnis poſſit in⸗ telligi ſine aſſumptõne ſed nõ eonuerſo:pꝛius eſt natu⸗ raliter concepno qᷓ; aſſumptio.¶¶ Item pꝛius eſt natu⸗ raliter ſumere ꝙᷓ afſſumere:qꝛ aſſumere eſt ad ſe ſumere et pꝛius eſt eẽntialiter eẽ carnis:qᷓ; ſumptio carms.Cũ ergo conceptio det eẽ carm:pꝛius eſi naturaliter conce⸗ ptio ſumptione et aſſumptõne. Contra.n incarna⸗ tione fuit oꝑatio diuina et operatio creature.et pꝛtoꝛ fu it oꝑatio diuina ꝙᷓ; oꝑatio creature.Cum eꝛgo aliumeꝛe ſit oꝑatio dei. conciꝑe vᷣo oꝑatio virginis:relinqt ꝙ; plꝰ eſt naturaliter aſſumptio conceptione.⸗! SItem cũ circa incarnationẽ verbi accipiant᷑ multi actus vicʒ miſſio. incarnatio.cõceptio.aſſumptio.vnio factio ſeu cꝛeatio:. que erit iſtoꝝ differentia.¶ Item eſt ne oꝛdo in his acti⸗ bus ſm pꝛius et poſterius temꝑe: aut ſᷣm pꝛius et poſte rius natura? Reſponſio.ad pꝛimũ dðm ꝙ conceptio non debet pꝛecedere aſſum ptionẽ temꝑe. ſed ſimul eẽ · et hoc ꝗpter tꝛes rõnes. Pꝛima eſt qꝛ tam aſſumptio q; cõ ceptio ſunt actõnen ipius ſumme potẽtie que eſt infinita et cuius vᷣtus ẽ ſupᷣ tempus:quis mediãte virgine cõci⸗ piente:de qua caro dñi ſumpta eſt. Et ideo nõ cõuenit vt ſᷣm ſucceſſionẽ tem ꝑis oꝑetur pꝛius conceptionem et poſt aſſumptionẽ. Secũda ratio eſt. qꝛ actiones iſte ſũt gratie nõ naturales. Gꝛatia aũt eleuata eſt ſup̃ tempꝰ et eius operatio que eſt ab ipᷣ̃a ſine noſtro arbitꝛio:ſᷣ nu tu diuino.Tercia ratio eſt.q; ſicut opus pꝛime cõdirio nis abſqʒ om̃i ſucceſſiõe tꝑis fuit ĩ creatõe.ita opꝰ r̃crea tõis dzʒ eẽ abſq; oẽ ſucceſſiõe tꝑis.¶ Ad ſecũdũ dðm.q; Fm naturã pꝛius eſi cõceptio qᷓ; aſſumptio paſſiua.Eſt em̃ aſſumptio actiua que ẽ aſſumẽtis:et ẽ aſſumptio paſ ſiua que ẽ aſſumpti. Oꝛdine nature aſſumpti pꝛius ẽ aſ ſumptũ cõcipi qꝙᷓ aſſumi:qᷓuis ſimul temꝑe eſti cõceptio cum aſſumptione paſſiua. Oꝛdine vdo nature aſſumentis que eſt pꝛioꝛ:pꝛius erit aſſumptio actiua ↄceptõe.⸗ AdD terciũ dõᷣm ꝙ illi ſic diſtinguutur. Miſſio ein eſt ꝑſone diuine ſcʒ filij. mmiſſio intelligit᷑ ratio ꝓceſſionis ab alio cum effectu manifiſtatõis in creatura vt dicit aug⸗ in li.de trini.vñ miſſio ꝑtinet ad filiũ.nõ ad diuinã na⸗ turam. Incarnatio dᷣo ꝑtinet ad diuinã naturã ꝓut eſt in ꝑſona filij:qꝛ incarnatum eẽ idem eſt qð carni vnitũ eẽ. Et hoc ꝑtinet ad naturã diuinã in ꝑſona filij: in cuiꝰ pꝑſona natuꝛa diuina eſt vnita hũane.Conceptio em̃ ꝑti net ad naturã hũanam. In carne em̃ ꝓpꝛie concipit᷑ il⸗ lud qð ꝑ generatõem educit᷑ AVnde caro ꝗꝓpꝛie dicit con cipi.Creatio vᷣo ſiue factio ꝑtinet ad hũanam naturam in aima. Ipᷣa em̃ ẽ facta:nõ infecta ſicut diuina natura ⁊ creata de nihilo:nõ ſicut caro q̃ Facta eſt de aliqͥ. VUnio vo eſt naturaꝝ diuine et humane in ꝑſona. Aſſumptio etem̃ ꝗpꝛie eſt ꝑſone dĩne rſpectu hũane nature.Sic igr patʒz iſioꝝ diſiinctio.¶¶. Oꝛdo aũt iſtoꝝ actuũ nõ m te⸗ pus accipit᷑:ſed ᷣm rõeʒ intelligẽtie.Dꝛius igit᷑ eſt miſ ſio pſone in reſpectu humane nature.Deinde eſt conce⸗ ptio ipᷣius carnis in virgine. Tercio eſi creatio ſeu fa⸗ ctio aĩme cum infuſione· Quarto eſt aſlumptio vtriuſq; ab ip̃a ꝑſona diuina. Quinto eſt vnio:que ẽ terminꝰ al⸗ ſumptionis. Sed quia vnio poſſet intelligi deitatis ad ſolam aĩazʒ:ideo cõſequit᷑ ſexto loco ĩcarnatõ. q̃ expᷣmit᷑ vnio deitatis nõ ſolũ ad aĩaʒ ̊ ad carnẽ ĩ vnitateꝑſone. Membꝛumtercium Onſequẽter queritur de pꝛincipio et rõne cõceptionis. Querit᷑ igit᷑ qua rõne dicat᷑ xpᷣc cõceptus de ſpũſcto.Ad quod aſſignã tur tres rõnes.de quibo querit᷑ ꝑ ſingula. Pꝛima ratio ẽ oſtenſio caritatis.Secũda eſt oñſio gre quã nulla pᷣceſſerũt inerita.Tercia qꝛ operatione ⁊ vir tute ſpirituſſancti cõceptus eſi. Quaꝛto querit᷑ quare nõ dicitur filius ſpũſſancti. Articulus primus Dpꝛimum Aug.in ench.Cum illa creatura quã virgo cõcepit et peꝑit.quis ad ſolã ꝑſo⸗ nam filij ꝑtinẽtem tota trinitas fecerit.neq; em̃ ſeꝑabilia ſunt opera trinitatis:cur in ea facienda ſo lus ſpũſſctus noĩandus eſt.et qñ vnus trium in aliquo opere nomĩiatur vniuerſa oꝑari trinitas intelligat᷑: ita vere eſt:et exemplis doceri poteſt. Querit᷑ ergo vtrũ ca⸗ ritas ſit ratio cõceptionis.Et videtur ꝙ ſic.Jo.iij. Sic deus dilexit mundu:vt filiuʒ ſuũ vnigenitũ daret.Glo. Filiũ homĩs qui idem ẽ filius dei et dilectione dei ad h̊ᷣ miſſus.¶ IJtez Math.j. Qð in ea natum eſt de ſpũſcto eſt ⁊c̃. Glo. Sola caritas fecit eum incarnari.⸗ Cõtra. Joh.damaſ.In aſfſumptione quatuoꝛ monſtrant᷑.beni tas.ſapientia.potentia.iuſticia.ergo nõ ſolum ratõ fuit incarnationis bonitas caritatis.immo.ſapientie.poteẽ⸗ tie.et iuſticie. Reſpõſio.ratio incarnationis pt᷑ acci⸗ pi ſᷣm differentem cãlitatem. Si em̃ conſideremus cãm mouentem ſummã bonitatem ad reꝑatõem hũani gene ris:ratio fuit caritas ſᷣm ꝙ vicit JZohᷣ.damaſ.Aſdõſtrat᷑ caritas in incarnatione:nõ deſpexit ꝓpꝛij blaſmatis in⸗ firmitatẽ:ſed viſcera eius cõmota ſunt ⁊c̃. Si vo cõſide remus cãm effectiuã:ratio fuit demonſtratio potentie. quia ſicut dicit Yoh.damaſ.In quo deus facꝰeſt homo: monſtratur infinita dei virtus. Si conſideret᷑ cã foꝛma lis ſiue modus liberationis:ratio fuit ſumma ſapiẽtia: que pᷣm Joh.damalſ.decentiſſime excogitauit huůanam redemptionẽ:ſm ꝙ dicit᷑ Job.xxvj.Pꝛudẽtia eius per⸗ cuſſit ſuꝑbum ⁊c̃. Si vᷣo cõſideremus cãm finalem icar nationis que fuit noſtra redemptio.ratio incarnatõis fuit iuſticia.pᷣm ꝙ dicitur ¶Math.iij · Sic docet nos im⸗ plere oẽm iuſticiam. Motiua aũt cauſa que er ꝑte dei attenditur:eſt pꝛioꝛ ᷣm rõem intelligẽtie omibus alijs. et ideo caritas ẽ pꝛima ratio incarnationis.Et iõ dici tur xp̃us conceptus de ſpirituſancto.¶ Querit᷑ ſi cari⸗ tas eſt ratio incarnatõis.et iõ dicit᷑ cõceptus de ſpũſcto quare etiã nõ dicit᷑ cõceptꝰte caritate:ſic de ſpũſancto? Rñſio dõm ꝙ ſpũſctus dat᷑:et ꝙ ſpũſſ.oꝑat᷑. Dat᷑ ot inquãtũ donũ.dat᷑ ideo inquãtũ caritas.oꝑat᷑ a᷑ inquã tum ſpũs.caritas em̃ nomẽ eſt doni.ſpũs aũt nomen eſt ptatis. Et ideo dicit᷑ cõceptus de ſpũſcto:nõ tñ de cari⸗ tate:qꝛ quis ſpũſſctus ſit amoꝛ:nõ tñ oꝑat᷑ inquantum amoꝛ.ſ̊ amoꝛ eſt qͥ oꝑat᷑.nõ cõgruit q̊ dici cõceptꝰ de ca ritate:ſᷣ de ſpũſcto oꝑante ꝑ caritatẽ.¶ Itez qrit᷑ q̃liter ĩ alijſ oꝑibo vna noĩata ꝑſona treo ĩtelligũt᷑:ſic dĩc aug. ſup. Dicendũ ꝙ in oĩ oꝑe pᷣme ↄditõis.geñ.j.ſᷣm aug. cuz dicit᷑. Dixit deus fiat:⁊ factũ ẽ.et vidit deꝰ ꝙ eẽt bo⸗ nũ ⁊c̃. Pr intelligit᷑ ꝗ dixit.fiat.Oꝛ aũt dicit᷑ factũ ẽ pꝛo culdubio ꝑ verbũ. Per h̊ ꝙ dicit᷑ vidit ꝙ eẽt bonũ.ſpũſ⸗ ſctus intelligit᷑.Et ſic tota trinitas ĩ ſuis oꝑibo intima tur. Silr in oꝑe regeneratõmis:cũ baptiaabant in noie xp̃i. In hoc noĩe rpᷣe pater vngens:et ſiliꝰꝗ vngit᷑:⁊ ſpi⸗ rituſſanctus vnctio intelligitur. — — Can. 4. lrx. 22 = f—— —¶.—— — — - — —— ſor 6 oſaſg⸗ nu tatne erim tege. loetſie Mne dieg daſtgni hſngie onſi⸗ fohent quareng eatum l plo⸗ lite ne mnn 1dige gat in wtrücs⸗ ii⸗S ret.B di d ſpüͤſch (Cone. mt.eni loitt e pote⸗ pi acci⸗ us cn ani gene Mört matisine do cſi poſenn⸗ eſttorr kcſnt aſcheut ſthünnn 4tipen glenir umnaͦs tnosinn/ epte ui Moali⸗ tdle ſauni⸗ ſſci⸗ ſunete: Dta inqn oneneſt zreri gvantun dc' dect hirt (icang ma⸗ gei w cuign niſi⸗ vinni ntoe 6 ſ⸗ Nueſtio Articulus ſecundus D ſecundã rõem dicit aug. Pꝛofecto modꝰ iſte:quo natus ẽ xpᷣc de maria ſicut filiꝰ:⁊ de ſpũſcto.nõ ſicut filiꝰ:inſinuat nobis gꝛaʒ dei de qua ihus nullis pᷣcedẽtibo meritis in ipᷣo exoꝛdio na⸗ ture ſue:quo ipᷣe cepit verbo dei copularet᷑ et filiꝰ boĩs in tantã ꝑſone vnitatẽ:vt idem eẽt filiꝰdei:qui filiꝰhoĩs et filius hoĩs ꝗ filius dei. In nature hũane ſuſceptõe fie ret quodamõ ipᷣa gratia illi bomĩ naturalis: qua nullũ poſſit admittere peccatũ.que gra ideo ꝑ ſpmſcim ẽ ſigni ſicata:qꝛ ipᷣe ꝓpꝛie ſic eſt deus.vt ſit etiã donũ dei.¶ Que rit᷑ ergo vtrũ nullis pᷣcedẽtibo meritis vniuit ſibi natazʒ nr̃am:qð nullis videt᷑. Ad ty tũ.ij. Apparuit gr̃a dei ſal uatoꝛis nr̃i om̃ibo hoĩbo erudiẽs nos.et loꝗt᷑ de gra in⸗ carnatõis. Vñ glo. Saluatoꝛ nr̃ dei filius etſi inuiſibił ſit in foꝛma dei:tñ ꝑ gr̃am apparuit in foꝛma ſerui. Sʒ vt dicit aug. Qð eſt ex gra nõ eſſ ex meritis.¶ Item ad Titũ.iij. Vpparuit benignitas et humanitas ſaluatoꝛis nr̃i dei:nõ ex oꝑibo iuſticie ⁊c. Còqtur aũt ibi aplłus de benignitate oſtenſa in incaꝛnatõe. vñ glo.ibi cũ benignꝰ bumanatꝰ deus ſaluatoꝛ nr̃ aparuit. Itẽ ſuꝑ illud psẽ Reſpice in teſtlamẽtũ tuũ.dicit glo.ꝙ meminit ꝓmiſſio nis:qꝛ merita defeceꝛũt.et loqꝗt᷑ de ꝓmiſſiõe incarnatõis Ex his pʒ ꝙ nõ pᷣcedẽtibo meritis incarnatus ẽ filiꝰ dei Cõtra.ps.iat miſcðia tua dñe ſuꝑ nos quẽadmo⸗ dum ſperauimꝰ ĩ te.Fᷣm glo.hic inſinuat᷑ deſideriũ ꝓphe de incarnatõne et merit adimpletõis. Pꝛimũ cũ dicit. Ni. m.t.d.ſ.n. AUñ gl. Incarnatõʒ teſiderat ĩpleri ꝓpha Scðm ibi.Quẽadmodũ ſperauimꝰ ĩ te. Vñ glo. Quo merito quẽadmodũ q̃ſi ita fiat.et ꝓpter ̊ fiat:qꝛ ſpaui⸗ mus in te.nõ alio. bec glo.Ex hoc vidr̃ ꝙ meꝛitũ fuit re ſpeetu incarnatõis. IJtem ps. Pꝛopter miſeriã inopũ et ge.pau.nũc exur.dicit dño.Glo. Axꝓpaꝛebo in filio in hoc tꝑe gr̃e.Ex q̊ pʒ ꝙ loquit᷑ ibi de incarnatõe ſeu ap⸗ faltce ĩ carne.Sit᷑r tãgit᷑ ibi meritũ. Unde glo.ibidẽ. oc faciã pt᷑ gemitũ pauperũ:ꝗ de malis gemunt:et peccatis cõterũt᷑.Nam aliter nõ eẽnt digni aurilio.hec glo. Hec aũt dignitas eſt merito gemituũ et cõtritionis ergo ⁊c.i Itẽ ꝗ meret᷑ pꝛincipale:meꝛet᷑ et illud qð oꝑa tur ad illud. vt ꝗ meret᷑ hr̃e domũ vel caſtrũ: meret᷑ ppa ratoꝛiũ ad h̊ ꝙ ſit caſtrũ.Sed ſcti pres añ aduentũ xpᷣi eo ꝙ deceſſerut in caritate meruerũt btitudiem patrie. IYgit᷑ cũ incarnatio xp̃i ſit cooꝑatoꝛia btitudini patrie. antig pr̃es decedẽtes in caritate meruerũt incarnatõeʒ rp̃i.¶¶ Item ioh. vj. Petite et accipietis ⁊c.qdð intelligẽ⸗ dum eſt ſi fiat petitio cũ cõditõibo efficacibo ad meritũ exauditõis.que ſunt ꝓ ſe:pie ꝑſeuerãter:et ad ſalutem. meret᷑ igit᷑ oꝛatio digne et modo debito effuſa exaudiri. Sed cõſtat ꝙ patꝛes antiqui affectuoſiſſime deſideraue runt aduentũ filij dei in carnem et inſtãtiſſime illaʒ po⸗ ſtulauerũt. VUnde yſa.lxiiij. Atinã diſrũpes celos et de⸗ ſcenderes. Glo. In ꝑſona ſua et oim ꝓphᷣaꝝ aduẽtũ xp̃i deſiderantiũ loquit᷑ yſa.pᷣuidens aduentũ filij dei. 4 Y in ps. Inclina celos et deſcende. aũt pie 2 ꝑſeuerant᷑ et ad ſalutẽ poſtulauerint manifeſtũ ẽ:igit᷑ meruerũt ex⸗ audiri.ergo ⁊7. Reſpõſio.dðᷣm ꝙ cũ dicit ang.nilis pᷣcedentibo meritis hõ copulatus ẽ verbo dei. pt ĩtelligi vel de meritis illius homĩs qui copulatꝰ ẽ verbo cꝰnlła pᷣceſſerunt merita.quia in inſtãti ſue cõceptõis copula⸗ tus eſt:et tunc intelligit᷑ nullis pcedentibo meritis.ſcilʒ hominis aſſumpti. Et tunc plana ſunt obiecta. quia li⸗ cet nulla pꝛeerant illius homĩs merita:erant tñ merita eccleſie pᷣcedentia. Ael poteſt intelligi de meritis eccłie et tunc reſpõderi pt.ꝙ eſt meritũ cõgrui qð pceſſit et eſt meritum cõdigni qð non pceſſit.deritũ aũt cõgrui nõ tollit gratiã.¶ Ad id ergo qð obijcit᷑ de merito f⸗ pei ⁊c. diennt ꝙ hoc intelligit᷑ de merito congrui. Non aũt vi⸗ detur hec reſponſio ſufficiens:cum virtutibo meret᷑ excõ digno ſᷣm quoſdam. pter quod dðõᷣm. ꝙ glo.non dicit Aphᷣa meruerit incarnatõʒz merito ſpei.ſᷣ ꝙ deſidera⸗ 9 bat incarnatõem adimpleri. Incarnatio aũt nõ eſt ↄpᷣle ta in aſſumptione hũane nature:ſed in aſſumptõe et re⸗ paratõe hoĩs mediãte incarnatõe: ꝓpter quã ꝑ ſe erat di ſpenſatio incarnatõis. Ex ſpe igit᷑ habita ex ꝓmiſſione incarnatõis ipᷣam deſiderabat. ex ipa ſpe merendo eiuſ dem adimpletõem petebat dicẽdo. Fiat mĩa ⁊c̃.Et hoc ſignat glo. que eſt. incarnationem deſiderat pbeta com pleri.vt ꝑfectus poſſit eſſe.vnde petebat eẽ ꝑfectus ex ad impletione incarnatõis. Ad aliud qð obijcitur ꝗꝙ di⸗ gni erant merito gemitus ⁊cõtritõis. Dicendũ ꝙ eſt di gnitas ↄgrui:ſic erant digni.⁊ ẽ digtas ↄdigni:⁊ ſic nõ erant digni.¶ Ad alið qð obijcit᷑ ꝙ qui meꝛetur pꝛinci⸗ pale: meretur cooperatoꝛium ad illuꝰ Poteſt dici Fᷣm quoſdã ꝙ beatitudinem patrie non meretur quis er cõ⸗ digno ſ̊ ſolũ ex ↄgꝛuo.ſᷣ̊ ſuppoĩto ↄꝛio.ſ.q bti meꝛẽt᷑ illã ex ↄdigno a nobis ſine pᷣiudicio videt᷑ dicẽdũ ꝙ caritas illam meretur merito cõdigni. Poteſt dici ꝙ licet quis mereatur aliqð pꝛincipale: non tamen meret᷑ quodlibʒ cooꝑatoꝛium ad illud. Poterat em̃ dñs cõtuliſſe iuſtis beatitudinẽ ſine cooꝑatõne mediatoꝛis.ſcʒ xpᷣi homĩs. NQuia igit᷑ iſte modus cõferẽdi nõ fuit neceſſariꝰ nec ſic meruerũt de cõdigno beatitudiem. Mõ igit᷑ meruerunt incarnatõem xp̃i:que oꝑabatur illis ip̃am beatitudiem Ao aliud qð obijcit᷑.ꝙ meꝛuerũt efficatia oꝛõis ⁊c̃.di cendũ ꝙ antiqui patres nõ petebãt a dño incarnationẽ eius:ſᷣ incarnatõis acceleratõem.bene em̃ ↄſtitit eis ex ꝓmiſſione facta pr̃iarchis ⁊ reuelatõne facta ꝓphᷣis q; deus incarnaret᷑. Vñ nõ inſtabant ad impetrandũ icar natõex: ̊ ad impetrãdũ acceleꝛatõz incarnationis. Pꝛe terea vna cõditionũ que requirit᷑ ad hoc ꝙ oꝛatio ſit effi cax eſt pꝛo ſe.Ad hoc aũt ꝙ fiat ꝓ ſe:opoꝛtet ꝙ poſtule⸗ tur aliquid obtinendum in ipᷣo petente. hoc aũt non fie bat in petitione incarnationis filij.vnde deficit illa cõdi tio oꝛonis efficacis que eſt ꝓ ſe. Si autẽ poſtulaſſent a deo plenam beatitudinem mediãte incarnatione: nõ vi⸗ deo quare nõ impetraſſent:dũmodo cõcurriſſent om̃ia que ad efficaciã oꝛois requiꝛũtur.vnde plena beatitudo mediante incarnatione cadit ſub merito o?onis:incar⸗ natio aũt nequaꝙᷓ qꝛ nõ dicitur oꝛatio efficax niſi reſpe etu honi habendi in ipᷣo petente.quod notatur per hoc ꝙ dicitur pꝛo ſe. Articulus tercins Ercio queritur de hoc quod dicitur.ꝙ oꝑati one et virtute ſpũſſancti conceptus eſt. DBicit em̃ am bꝛoſius in li.ð ſpũſ.Si quaſi ex oꝑa⸗ tione et poteſtate ſpũſſ.virgo cõcepit:quis neget ſpiritũ ſanctum dominice incarnationis auctoꝛem. Sʒ eadem ratione debet dici cõceptus de patre et filio:cum eoꝛum poteſtate et virtute virgo concepit.¶ Item ꝙ ſpũſſ. eſt et opꝑatur:habet a patre et filio:igitur auctoꝛitas oꝑatio⸗ nie ſpũſſ.pꝛimo reſidet penes patrem et filium.ergo au ctoꝛitas incarnationis dominice magis attribuenda ẽ patri et filio q; ſpirituiſancto. Item opus incarnatio⸗ nis eſt mirabile:et magis mirabile qᷓ; aliquid aliud.qꝛ omne aliud eſt ſolummodo circa aliquod creatuʒ. Sed hoc non eſt circa creatum ſolum:ſed etiam circa increa tum. In hoc em̃ opere fit vnio extremoꝝ: quoꝝ vnum ẽ creatum:alterum increatum. Sed om̃ia alia opera mi rabilia ꝑ indiſſerentiam referuntur ad trinitatem per⸗ ſonarum. Similiter videtur ꝙ id:vel ſi referri habeat ad aliquã perſonam:ꝑ aliquã rationem aꝓpꝛopꝛiatõnis hoc debet fieri ad illam ꝑſ. onam:penes quam pꝛimo reſi det auctoꝛitas poteſtatis.ſcilicet ad patrem. ¶ Pꝛeteꝛea opera creationis ꝑ indifferentiam referuntur ad trini⸗ tatem pſonarũ. Similiter videtur ꝙ debeat eſſe de opi⸗ bus recreatõis. Qon igitur magis appꝛopꝛiatur ſpũiſ. patri vel filio. Reſponſio.ꝙ filius dicitur conce⸗ ptus operatione et virtute ſpũſſancti:dicitur per appꝛo pꝛiationem eo ꝙ m rationem ſit ꝓximioꝛ ad actum cõ⸗ septionis ſiue incarnationis.vt ꝑ quem ſiue in quo ad R t R. N 1 — ν ſoo 5 . ,. yns Zu, 6 An necoſ an äl H 4 LEA ́MB,e nos diuina deſcendũt. Vñ aug. de ſpũ et aima. Mobios omis vſus deitatis eſt ex munere quodãmõ.Mam et q̃i ꝛioꝛ nobis viqr̃ eẽ ſpũſſctus.vtpote pꝛis et filij mun⸗ ex ipᷣo nimirũ eſt om̃is vſus gr̃e cũ patre et filio.⁊ poſt in eodem.a patre ꝑ filiũ et ſpm̃.vel potius in ſpũ diuĩa ad nos deſcendũt.Alia ratio eſt ſ̃m HDug.de ſctᷣo victo. ꝑ ſiłitudinẽ cõceptõis naturalis:ĩ qua eſt amoꝛ motiuũ ad cõceptõem:ſm ꝙ ipᷣe dicit ĩ muliere amoꝛ viri:in vi ro amoꝛ mulieris idð agere ſolʒ.vt qꝛ in altero ſolo nat᷑a ſibi ſufficiẽs nõ eſt: alterutrũ ſibi ꝑ dilectõeʒ ſubueniat vt qð in neutra ꝑ ſe potuit:in vtraq; ꝑ ſe cũ altera poſ⸗ ſit. Semen igit᷑ hũani ꝑtus ſolũ foꝛmandũ a mulieꝛe cõ cipitur:qð ſimul a viro et a muliere ſeminat᷑.qð in mu liere ꝑ amoꝛẽ viri:et in viro ꝑ amoꝛeʒ mulieris natura oꝑatur.¶¶ Conſequenter aſſignat rõnem quare Maria dicatur de ſpũſctᷣo concepiſſe dieens.Concepit Maria 3. 9 10 de ſpſctoꝛ nõ de ſubſtãtia ſpũſſcti ·ſcʒ ſemen ꝑtus ac⸗ eperit: ſed quia ꝑ amoꝛem ⁊ opatõem ſpũſſcti ex carne 3 virginis dĩno ꝑtui ſubſtãtia miniſtraret᷑.Qam qꝛ in coꝛ v eius amoꝛ ſpũſſcti ſingulariter ardebat.ideo ĩ carne eius amoꝛ ſpũſſcti mirabilia faciebat:cuius dilectio in coꝛde nõ accepit ſocium:eius oꝑatio in carne illius nõ habebat exemplum.Ad aliud dðᷣm.ꝙ auctoꝛ qñũʒ di⸗ citur coĩter ab actõne.qñq; ꝓpꝛius.Ab actõne oꝛigina li pꝛincipali.pꝛimo mõ dicit᷑ ſpũſſcẽus auctoꝛ incarnati onis et ratione ſupꝛadicta.nõ ſcdᷣo.¶¶ Ad illud qð ſeqꝗt᷑ dᷣm.ꝙ ſi auctoꝛ diceret᷑ penes quẽ reſidet pꝛima pꝛinci palitas ſiue auctoꝛitas:locũ hr̃et qð ꝓponit᷑:ſed nõ ẽ ſic vt tactũ eſt. ¶¶ Ad vltimũ dðm.ꝙ ſicut dicit Aug.ð aĩa et ſpũ. ſpũſſcẽs eſi patris et filij munꝰ.vñ ratio mũe ris ꝓpꝛie cõuenit ſpũiſctẽo ꝓpter qð et illa que ꝓpꝛie rati onẽ ſiue ꝓpꝛietatẽ muneris dicũt:ſpũiſcto attribuũtur. Talia aũt ſunt dona gratuita.vtpote quibo fit homĩs reparatio. ꝛeterea hmõi dona nõ dant᷑ niſi enti actu. 2 . Creatio aũt eſt ꝓductio nõ entis in eẽ.vñ collatio eoꝝ . ͤ M — ) quibo cõuenit rõ doni vt muneris ſequit᷑ eẽ actu:ꝗpt᷑ qð OQpe mrrA w dong que referũt᷑ ad recreatõem appꝛopꝛiant᷑ ſpuiſſan⸗ –= — — cto. Vñ ſecus eſt de oꝑibo creatõis ⁊ recꝛeatõis. Pꝛete rea in oꝑibus cõditõis ſiue creatõis eſt qdam modꝰap⸗ pꝛopꝛiatõis.licet effectus indifferẽter ſit a tribo ꝑſonis Auctoꝛitas em̃ patri attribuit᷑ars filio.cãlitas ſiue dif fuſio ſpũiſ.Vñ aug.xj.de ci.dei.Quia tria quedã ma⸗ xime ſciẽda de creatura nobis opoꝛtuit intimari ꝗs eaz fecerit.ꝑ ꝗd fecerit.quaꝛe feceꝛit inquit.Dixit deus:fiat lux.et facta eſt lux.et vidit deus lucẽ qꝛ bona ẽ.Si ergo querimꝰ ꝗs fecerit:deus ẽ.Si ꝑ ꝗd fecerit.dixit deus et facta ẽ.Si quare fecerit.qꝛ bona ẽ.nec actoꝛ ẽ excellenti oꝛ deo:nec ars efficatioꝛ dei verbo.nec cã melioꝛ qᷓᷓ vt bo nũ crearet᷑ a bono. Dicendũ igit᷑ ꝙ licʒ in creatõe cõe ſit opus triũ ꝑſonaꝝ:tñ rõne aliqua ꝑ diſtinctõʒ fit ap pꝛopꝛiatio ꝑſonis:qꝛ vt dicit aug.xj.de ci.dei. Pr intel ligit᷑ ꝗ dixit ſiat.OQð aũt intelligit᷑ factũ ꝓculdubio ꝑ fi⸗ liu factũ ẽ. In eo vᷣo ꝙ dicit᷑ vidit deus ꝙ; bonũ eẽt:ſpũſ⸗ ſctus intelligit.Et ſic trinitas in ſuis oꝑibo intimatur. Sic erit in recreatõe in q multomagis ſignũ bonitatis apparet. Plus em̃ eſt aĩiam reꝑare q; creare celũ ⁊ terrã Sic ẽ ergo vt pr̃ ↄceptõem faciat ꝑ verbũ ſiue in verbo et ſua bonitate:que aꝓpꝛopꝛiat᷑ ſpuiſcto.vñ bonitas eſt quaſi cã ↄiũcta vt cui aꝑꝛopꝛiat᷑ ipſa diffuſio ĩ ipᷣa vnio ne ſiue in noſtre nature aſſumptione. S Articulus quartus Varto queritur vtrum dicat᷑ filius ſpũſſacti Cum em̃ dicatur cõceptus de ſpũſ.cur nõ ſit filius ſpũſſcti.Reſpondendũ eſt ſᷣm aug.in ench̊.non eẽ cõcedendũ ꝙ qui de aliqua re naſcit᷑ conti⸗ nuo filius eẽ nũcupet᷑.⁊ ẽ inſtãtia ĩ capillo et pediculo q̃ᷓ naſcunt᷑ de homiĩe:et in aqua et ſpirituſcto:de quiba na ſcunt᷑ fideles.Oſtendit᷑ aut ꝙ nõ cõuertit᷑ ↄſequentia.ſi ali ꝗd naſcit᷑ de aliquo ꝙ ſit eius filiꝰ:vel ſi dicat᷑ filius ꝙ naſcatur de illo.et eſt exemplũ in illis: ꝗ dicũtur filij 90 . 4 e Q ) We 2—24 O A 4 iehẽne. Cirea hanc qõem querit᷑ ſic.et oñdit᷑ ꝙ nõ ſit filius ſpũſſcti. Dicit em̃ aug. E natus ẽ de maria ſicut filius.et de ſpũſcto nõ ſicut filius.¶ Item aug·de trini. ij. YBus neq; ſuue neqʒ ſpũſſcti filiꝰ dici xł. Contra. Quecũq; ꝑ indifferẽtia cooperãtur alicui effcctui ad ꝓ⸗ ductionẽ alicuiꝰin eẽ:Fm indifferentẽ reiationẽ ſe habẽt ad illud. Si ergo pater et ſpũſſctus ꝑ indifferẽtiã ſe ba bent ⁊ indifferẽter cooꝑãtur incarnatõi xpᷣi ſiue natiui⸗ tati eius tꝑali:ᷣm ĩdifferẽtẽ relatõʒ ſe bñt ad xpᷣj hoĩeʒ Si ergo filiꝰ pᷣm ꝙ hõ dicit᷑ filiꝰ dei pr̃is:et deus pater pater illius:et eadẽ rõne ſpũſſ.dicet᷑ pr̃ eiuſdẽ. Sed qð ouenit illi hbomĩ cõueiĩt filio dei.Igit᷑ filius dei ẽ ſiliꝰſpi rituſſcti..¶ Item tota trinitas eſt pater nr.et ſic ſpũſſan ctus eadẽ rõe.et pateꝛ illiꝰ hoĩs.Sed qð cõuenit illi ho mini: cõuenit filio dei ergo ⁊c. aũt trinitas ſit pr̃ nr hẽt᷑ Jo.j.Dedit eis pt̃atem filios dei fieri.dr de iuſtis. Hec aũt filiatio ẽ ꝑ gr̃am.Sed in xpᷣo fuit habũdaãtiſſi⸗ ma gr̃a. Vñ et ipᷣe debet dici maxime filius ſpũſſcti:cui alpꝛopꝛiat donum gr̃e. Dicit em̃ Aug.Tãtomagis effi⸗ citur filius:quãto largius dat᷑ ei ſpũns bonus. Sʒ cum largiſſime data ẽ gr̃a rpᷣo hoĩ:maxie dicet᷑ filiꝰ.¶ Itẽ in can.deutro. Deus nõne ipᷣe ẽ p̃ tuus:ꝗ poſſe dit fecit et creauit te. Sed cõſtat q; tota trinitas fecit ⁊ creauit ho miĩeʒz illũ ⁊c. ¶ SItẽ ſic in trinitate ſunt tres ꝑſone in ea⸗ dem eẽntia.ſic in dño ihᷣu ſunt tres nature ĩ eadẽ pſona. vt dicit. H. ſ. Sup̃ma que eſt dinitas.ĩfima que ẽ caxo. media que eſt aĩa.Sed rõne ſupᷣme nature eſt filius ſeʒ dei patris.rõe infime ẽ filius.ſcʒ virgis matris.Igitur et rõne nature medie ſilłr erit filius.ſcʒ creatõis vlł recre atõnis.Sed ſiue ſic ſiue ſic:erit filius trinitatis. et ita filius ſpũſſct᷑i.vt ſupᷣ.¶ Iteʒ ꝑ hoc ꝙ dicitur conceꝑtus de ſpũſancto notatur alia relatio xpi ad ſpm̃ſctn. Xp̃i dico ᷣm ꝙꝙ homo:et hoc eſt ᷣm rõem oꝛiginis. MMulto igit᷑ magis dicet᷑ filiꝰ ſpũſſcti:qᷓ; homo purus dicatur ꝑ gratiam filius trinitatis. MKeſponſio. In diuinis nõ eſt aliquid ponendũ:vnde ſequatur relationũ ſeu ꝓpꝛie tatũ ꝑſonaliũ cõfuſio. Abi em ꝑfectiſſimus oꝛdo eſt. vt in diuinis ꝑſonis:ibi nulla poteſt eẽ cõfuſio.pt᷑ quod nulla rõne ponẽdũ eſt in diuinis ꝑſonis:vñ ſequat᷑ rela tionũ cõfuſio vel ꝓꝑſonaliũ ꝓpꝛietatũ pr̃is ⁊ ſpũſſcti.Añ Anßhel. Pꝛopter hoc ſolus filius incarnatus eſt. vt pf nõ cõmunicet rõem filij.nec ecõuerſo.nec ſpirituſſanctꝰ rõem filij vel pr̃is.vt ſicut diſiinguũtur relatõnes perſo narũ eternalit:ita etiã diſtinguaãtur tꝑaliter:et ille ꝗ fu it filius dei ab eterno ſit filiꝰvirginis temꝑaliter.qliCõ⸗ cedendũ aũt eſt ꝙ eſt filius pr̃is et eſt filius dei.h̊ cũ dr filius patris intelligit᷑ de eterna generatõne.cum vo di citur filius dei intelligitur ᷣm huanam naturã: cæ filia tione que eſt ꝑ creationem et gram. Et cum dicitur fili us dei patris intelligitur ꝙ ꝗ eſt filius dei patris ꝑ natu ram:eſt filius tei ꝑ gratiam. Mon tñ conuenit cõcedi ꝙ ſit filius trinitatis ſimpliciter.poſſet tñ cõcedi cũ deter minatione vt eſt filius trinitatis ꝑ creatõnem.quis em̃ eẽ deũ cõueniat patri.filio.et ſpũiſcto:nõ cõuenit ꝙ di⸗ catur filius filij vel filius ſpũſſancti:ne cõfundant᷑ rões in ꝑſonis. Pari rõne non concedit᷑ filius trinitatis.qꝛ de ratione trinitatis intelligitur pater filius et ſpirituſ⸗ ſanctus habentes vnam eſſentiam.licet bene cõcedatur ꝙ ſit filius dei. Vñ in ps.ſuꝑ illud.e ventre mr̃is mee veus meus es tu. glo. Scdᷣm illud quod eſt de matre ba beo:non ſm id quod eſt de te habeo. Nam de te es pa⸗ ter meus:ſed de matre es deus meꝰ et creatoꝛ ſᷣm ꝙ ho⸗ mo ſum.ſed ſᷣm ꝙ deus ſum a te ſum genitus. Ad hoc igitur quod pꝛimo obijcitur dðõmꝙ licet in tribus per⸗ ſonis ſit indifferentia in actione qᷓtum ad incarnationẽ filij: non tamen eſt indifferẽtia in relatione reſpectu in⸗ carnati.ſiẽ nec ſegt.eſt indrñtia in eẽntia. in relatõne Actio autem bmòi eẽntialis eſt.ſi auteʒ eſſet actio ſiue vt actio perſonalis vt generare ſpirare. et hmõi.bene ſequeretur.quia ad bmõi actiones ſiue vt actiones ſe⸗ R / ‚— e. O 7n) m — — — —— —. — — ſe i. om. icdn ülebe hatfuis twi pule lcs ftoſn ſpiſin fillibe pr tis. tiſi⸗ cui Ser zcum Nein kcitet itho mmea⸗ ſonde g. de Mwr Nknor g,eti Kp ſncr operſ⸗ llegin 1,40 Fai war ſla urffi nan hcelig jan isen dĩ bes is⸗ mnwuß dator s mee mebe r oboe per⸗ Ptone mir oſie bene gſe⸗ Oyv X . NX 8 P NLueſtio quũtur ꝑ cõfoꝛmitatẽ relatõnes et pꝛietates plonales. ſcʒ ad ydẽptitatẽ actõnũ et diuerſitatẽ ydemptitas 7 di uerſitas relatõnũ et ꝓpꝛietatũ.nõ aũt ſic eſt de actõnibo eẽntialibo.et ſic qz ſic:hoc nõ eſt nccitate ↄſeqntie foꝛ⸗ malis ̊R materialis. 4. Ad aliud qð obijcit᷑ & tota trini⸗ tas dicit᷑ pr̃ nr̃ c. dom. ꝙ nõ eſt ſimile de nobis ⁊ ð xp̃ᷣo bomiĩe. gratia em̃ inbabitãs que ẽ in nobis a tꝛinitate fa cit nos filios dei. nõ naturales ſed adoptiuos.cuiuſmo di filiatio xpᷣo nõ cõuenit. Gra aũt que eſt in xpᷣo a tri⸗ nitate:que quidẽ gra eſt gratia vnionis: facit xpᷣm filiuz dei naturale. Qaturalis aũt filiꝰ nõ poteſt dici niſi dei patris ꝓpter rõem ſupꝛadicta:ne ſcʒ accedat in diuinis relationi et ꝓpꝛietatũ confuſio. Licet igit᷑ in xpᷣo ſit Gs gratũfaciẽo ſupaddita nature. qꝛ etiaʒ ẽ ſuꝑaddita gra vnionis: et ꝓpt quã eſt filius ꝑ naturã et a qua ꝓpꝛie eſt filius.nõ aũt eſt filius naturalis trinitatis ꝑ gram: que eſt ſuꝑaddita nature:que ſolũ gratũ facit:non debet ab bac gra dici filius trinitatis vel ſpũſſcti.¶ Ad boc qð obijcit᷑.ꝙ tantomagis efficit᷑ filius ⁊c dðm. ꝙ intelligẽ de filiatõne ᷣm ꝙ coĩter ſe habet ad filiatõem ꝑ gꝛatiam et ad filiatõem ꝑ naturã.et qꝛ ceteris homĩbo cõuenit ſo lum eẽ filios ꝑ gram nõ filios ꝑ naturã:xpᷣo aũt homini cui nõ eſt datus ſpũs ad menſurã.ꝑ gram vnionis cõone nit eẽ filiũ patris ꝑ naturam. ideo magis effectus ẽ filiꝰ ꝙᷓ alius.Añ in ps.ſuꝑ illud.ADe ſuſcepit dextera tua. glo.i.ſapia tua verbum tuũ.In xpᷣo em homiĩe ⁊ nos in illo ſumꝰ aſſumpti ſed diuerſo moille ꝑ vnioneʒ.nos ꝑ adoptõem. 4 Ad aliud dõᷣm.ꝙ licet tota trinitas feceꝛit boĩem illum: vnde poteſt dici filius trinitatis ꝑ creatõʒ ſiue ſpũſſeti. hec em cõcedit᷑ iſte hõ ẽ filiꝰ ſpũſſcti ꝑ crea tionẽ: ꝓut iſte hõ dicit ſuꝓpoſitũ ſiue indiuiduũ homĩs: nõ ꝑſonam filij.hec em̃ nõ cõcedit᷑.filius dei eſt filiꝰ ſpiꝛi tuſſcti ꝑcreatõem: quia habitudines ſeu ꝓpꝛietates fi⸗ lij et ſpũſſ.nõ reſp:ciũt ſe coꝛrelatiue.vñ nullo mõ dom eſt filius dei filiꝰſpũſſ.¶ Si aũt obijciat᷑.filius dei eſt hõ ille qui eſt filius ſpũſieti ꝑ creatõem.ergo eſt filiꝰ ſpũſſã cti ꝑ creatõem. Dicendũ ꝙ nõ ſequit᷑.qꝛ et ſi aliqua que dicũtur de iſto homĩe dicũt᷑ de filio dei:nõ tñ quecunq;. vtpote que dicta ponũt cõfuſionẽ peꝛſonaliũ ꝓpꝛietatũ. vel que impediũt habitudiem re lationuʒ ꝑſonaliũ:que accideret ſi diceret᷑ filius dei filius ſpũſſct᷑i ꝑ creatõeʒ. qꝛ tunc eadem ꝑſona eſeet ſpiratoꝛ et ſilius reſpectu eiuſ dem. ¶ Pꝛeterea poteſi dici ꝙ ẽ loqui de gr̃a xpᷣi jm ꝙ ꝑ eam habitat in eo trinitas:et eſt loqui de ea ſm ꝙ ꝑ ulã eſt vnio.pꝛimo mõ eſt comꝑatio vpᷣi homĩs ad totã tri⸗ nitatem. ſecũdo mõ eſi comꝑatio illius hbomis ad dinazʒ pſonam. Scdᷣm pꝛimã com patõem gre iſte hõ eſt filius dei.nõ tñ cõuenit cõcedi ꝙ' filius trinitatis ꝓpter rõem p̃dictã:qꝛ in hac com ꝑatõe nõ eſt filiꝰ pr̃is vt pairis:ſed Fm ꝙ deus.Qec filius filij vt filij:ſed ſᷣm ꝙ deus nec ſpi rituſſet᷑i ſimiliter. et ideo nõ debet dici filius trinitatis ſed dei.Scðdᷣm ſecũdã comꝑatõem eſi comꝑatio ad dinã ꝑſonã ꝑ gram vnionis:et ꝑ eandẽ gr̃am ẽ filiꝰ patris ꝑ natura.et hoc ꝙ dico iſte homo ſupponit ipam ꝑſonam eternã.¶ Ad qð obijcit᷑ de coicatione ydiomatũ. doðm ꝗ bec coĩcatio nõ eſt generaliter oĩm ſ̊ eoꝝ que abſolu⸗ te aſſignãtur conuenire.Et ſunt diſpenſatiue aſſumpta ad hominis reꝑatõem:cuiuſmõi ſunt infirmitas ſiue pe nalitas moꝛiẽdi patiendi famẽ:ſitim et alia hmõi:q̃ bo minis cõgruũt reꝑatõni. Ad qð obijcitur ꝙ rõne ad⸗ ditõnis medie nature.ſcʒ aime debet ſpũſſctus dici pa⸗ ter.dðm.ꝙ nõ eſt ſiłe de naturis extremis et media.ſupᷣ⸗ ma em̃ natura ꝓut eſt ip̃ius filij ſiue filiꝰ eſt de ſubſtan⸗ tia patris ſeu de ip̃o patre ꝑcõfoꝛmitatẽ pꝛincipalẽ:pꝛo pter qð cõuenit illi modus eſſendi a patre:qui ẽ ꝓpꝛius filio. Similiier et infima natura.ſcʒ caro xp̃ᷣi eſi de car ne virginis. Habet em̃ eſſe m carnem a carne virginis pꝛopter qð illi cõöuenit modus eẽndi a beata virgĩe:qui eſt ꝓpꝛius filio. Sed natura media ſcʒ aĩma exit in eẽ ꝑ creatõem.vndẽ nõ eſt ex aliquo ꝑ acceptionẽ eſſe de ſub⸗ ſtantia alicuius.vñ qᷓtum ad aĩam nõ cõuenit ei mod⸗ R 4 Dan. 2 ſ. * ama aliquis qui ſit ꝓpꝛius filio. Quia igitur filius q;tuʒ adᷣ naturam ſupꝛemã eſt de ſubſtantia patris.qtũ ad caꝛnẽ ſuſceptã de ſubſtãtia matris:dicit᷑ filiꝰ patris ⁊ matris rõne illius duplicis nature habite ſiue modi exiſtendi⸗ Ad illud qð vltimo obijcitur quare nõ eſt filius ſpiri tuſſancti:exquo eſt de ſpũſſ.dvᷣm.ꝙ eẽ de aliquo dicitur tripliciter. Aut ſicut de mateꝛia.aut ſicut de ſubſtantia aut ſicut de poteſiate. Solo medio mõ eẽ de aliquo poĩt filiatõem: dũmõ addatur ſiłitudo nature ſpẽi.Fm ꝙ di cit ioh.damaſ. generare eſt ſimile de ſua ſubſtatia ducere. Scðm pꝛimũ modũ ꝓducitur pediculus de ho mine.ſᷣm modum ſecũdũ filius a patre.ᷣm modũ terciũ opus ſiue effectus ab artifice.et hoc vltimo modo dicit cõceptio de ſpirituſancto ſᷣm ꝙ dicit am bꝛoſius ⁊ hugo de ſanc.vic.in li.de ſacramentis.iQon idcirco pater xpᷣi dicendus eſt.quia eius amoꝛ conceptionẽ virginis ope⸗ ratus eſt.et non de ſua eẽntia vigini ſemen partus tri⸗ buit:ſed de carne pꝛopꝛia virgini ſubſtantiam miniſtra uit. Npc ergo et de virgine eſt natus:et de carne virgis carnis ſubſtantiam accepit.Spũſſanctus nanq; virgi⸗ ni ſuperuenit:vt ꝑ eius oꝑationeʒ caro xp̃i de carne vir ginis foꝛmaretur. Ad maioꝛem enidentiam pꝛedictoꝛũ queritur hic incidenter de gratia xpᷣi.qualit᷑ illi dicatur naturalis:cum gratia et natura ex oppoſito diuidantur. 4 Ad quod dm eſt.ꝙ naturale dicit᷑ duo⸗ bus modis. Ael qð eſt a natura:et hoc mõ gratia ñ fu⸗ „ it naturalis in xp̃ᷣo.Ael qð eſi ꝑ moduʒ nature.et h̊B mõ C 6 gratia dicitur naturalis.qꝛ ſic naturales vires inſunt inſeꝑabiliter ſubiecto:ita gratia inſeꝑabiliter ineſt xpᷣo Matur ale etiã dicit᷑ qð ẽ rei inatũ a pꝛicipio ſue cõditõ⸗ nis.et hoc mõ dicũt᷑ hitus natales ꝗ inditi ſunt aĩme a ſua creatõne.Scðm hũc etiam modũ dicit᷑ gr̃a xpᷣo na⸗ turalis.qꝛ ĩnata eſt xpᷣo hbomĩ a cõditõe. Iẽ queritur qũo dicat᷑ xpᷣc dĩna gra coꝛꝑaliter repletꝰ. Hoc eĩ dẽ.ij. Col. In ipᷣo hitat ois plenitudo dinitatis coꝛꝑaliter:cũ ↄſtet ꝙ deitas nõ mõ coꝛꝑali hitet in xpᷣo.⸗ Ad qð dõᷣm ꝙ illud intelligit᷑ multiplicit᷑ ᷣm ꝙ hẽt᷑ ibi in glo. Uno mõ vt accipiat᷑ tropice.vñ dicit glo.Trãſlato vᷣbo vſus eſt et ꝓgter cõpletõem vmbꝛaꝝ legaliũ figuraꝝ dixit coꝛ ꝑaliter.i.et cõplectiue:qꝛ in ipᷣo cõplent᷑ om̃ia vt quodã mõ ſit coꝛpus et impletio vmbꝛaꝝ legis.i.ſignificatõnũ illaꝝ ipᷣe ſit veritas.Alio mõ vt accipiat᷑ ad lr̃am. vnde dicit glo.Dicit coꝛꝑaliter qꝛ in xpᷣi coꝛꝑe qð aſſumpſit ð virgine tanq; ĩ templo babitat deus. Uel poſſet alio mõ intelligi:q dicit᷑ coꝛꝑaliter ſᷣm modũ trine dimẽſionis: qua determinat᷑ coꝛpus.Eſt em̃ deus ĩ rebo tribo modis In om̃ibo creaturis eſt ꝑ cõtinẽtiã et ↄſeꝛuatõʒ. In ſctis eſt ꝑ gram ⁊ caritatẽ. In xpᷣo vo ẽ ꝑ vnionẽ. Pꝛimꝰ mo dus cõꝑatuꝛ dimẽſioni lõgitudis.qꝛ ſᷣn illũ modũ dicit᷑ ſapᷣ.viij.ꝙ attingit a fine vſqʒ ad finem foꝛtiter ⁊ diſpoĩt omnia ſuauiter. Secũdus modus comꝑatur dimenſio ni latitudinis.quia caritas eſt latitudo ſpũalis.vñ põ. Om̃is ↄſũmatõis vidi ſinẽ latũ.m.t.n. Terciꝰ modus qui eſt ꝑ vnionem com ꝑatur/ꝓfunditati qꝛ ille modꝰin⸗ timus eſt. Eph̊.iij. VUt poſſitis compᷣhendere q ſit longi tudo qᷓ;tum ad pꝛmũ.latitudo q;tum ad ſecũdũ.et ꝓfu⸗ dum ẽtum ad terciũ.vt ſu blimitas referat᷑ ad hůanam natura que ſublimata eſt ad vnionẽ cũ diuina. et ꝓfun⸗ dum referatur ad diuinã que intime ꝑ vnitatem ꝑſone vnita eſt ad humanã.quia eꝛgo hoc triplici mõ ẽ deitas in xpᷣo:ideo dicit᷑ repletus gra coꝛꝑaliter. vñ in ps.ſuꝑ illud. Mons in quo beneplacitũ eſt deo habitare in eo. glo. erbum babitabit eum.i.hoĩem rxpᷣm vſq; in fineʒ quia ꝑſonaliter vnitus eſt ei.in quo habitat omis pleni tudo diuinitatis coꝛꝑaliter. Sic em̃ vtiq; verbum ĩ car⸗ ne vt etiam verbũ caro factum ſolũ diceret᷑.ideo homo verbo in vnam ꝑſonam copularetur. — 6 9 —,,— X O — 0 – 4 7 N — R Pr. A * Nueſtio.ix.de ſanctita te cõceptionis. — „ Onſequẽter queꝛẽ dum eſt de ſckitate cõceptõis. et hoc tri pliciter. Pꝛimo qtum ad ſctitatẽ conci pientis matris. Secũdo ꝙ;tũ ad ſcrita⸗ tem cõcepti filij. Lercio ;tũ ad ꝑfecti⸗ onem dñici coꝛꝑis.¶ Querit᷑ igit᷑ in ꝑte iſia. Pꝛimo qᷣꝝ ſit ſanctificatio. Secũdo de ſctificatõne beate virginis in quo ſtatu potuit ſanctificari.Tercio de ſckificatione eius in cõceptu ſaluatoꝛis. Quarto de ꝑfectione dñici coꝛꝑis. Membꝛum primum Rimo queritur quoꝝ ſit ſanctificatio vt pateat ꝗd ſit et ĩ quo caſu fuerit virginis ſanctificatio vel a quo fuerit ſanctificata Circa quod querũt᷑ duo.Pꝛimo vtrũ ſan ctificatio ſit rei rõnalis ſolum. Secũdo vtrũ ſit rõnalis rei que ẽ xpᷣc.an rei rõnalis que eſt pura creatura⸗ Articulus prunns D primũ arguit᷑ ſic. Cum ſctificatio opponit᷑ peccato. vbi nõ erit pctm: nec erit ſanctifica⸗ tio. Sed peccatũ nõ eſt ponere in re irrõnali ergo nec ſctificatõem· ergo ſctificatio ſolum eſt in re ra⸗ tionali.¶· Ad oxppoſitũ. In vltimo exo. et fere x totã legẽ inuenimꝰ tabernaculũ ſcẽm ⁊ oleũ vnctõis ſctm ⁊ vaſa ſcr̃a et veſtes ſcẽas.ſiẽ veſtes Aaron et hec oĩa ſunt res irrönales. Sed vbi eſt ſctitas:et ſctiſicatio. on ergo ſolũ eſt in re rõnali ſctificatio. Reſpõſio dðᷣm.ꝙ ſan⸗ ctificatio nihil aliud ẽ qᷓ motus ad ſctitatem.ſic dealba⸗ tio dicit᷑ motus ad albediem. Sed ſãctitas dicit᷑ qᷓtuoꝛ ⁶) 9E. * madmogtis. Eſt em̃ ſctitas ꝑ dedicatõem ad cultũ dei. Et eſt ſctitas ꝑ emũdatõem a peccato. Tercio modo dicitur ſct̃itas in ſcriptura ipᷣa abſtractio a carnali actu.Qr̃to mõ dicit᷑ ſccitas ꝑ cõfumatõem in bonũ.¶ Sckitas vᷣo ꝑ cedicatõz ad cultũ dẽ ↄiſſime.vñ ↄuenit ⁊ rei rõnali ⁊ ir rõnali:dũmõ ſit dedicata ad cultũ dei. Ab hae ſctifica⸗ tõe dicebãt᷑ naʒarei ſancti: qꝛ dedicati erãt ad cultũ dei vot habet᷑ nueri.vj. nõ debent nazarei bibere vinum: nec radere comam.et poſtea addit.de ritu eoꝝ ita faciet vnuſquiſqʒ ad ꝑfectõem ſctitatis ſue. Hoc etiã mõ oice⸗ bant᷑ ſacerdoteo ſcti. ſiẽ pʒ.viij.leuit. Abi loqꝗt᷑ de conſe cratõne ſacerdotũ:ꝗ ſunt cultui dĩno mãcipati vel œdi⸗ cati.poſuit laminã aureã ↄſecratã ĩ ſctiſicatõne. Et hoc etiã mõ dicũt᷑ r̃iani ſcti:qꝛ dedicati ſunt ad cultũ dei in baptiſmate. Hoc etiã mõ dicũt᷑ res irrõnales ſckificate tabernaculũ ſcẽᷣm et vaſa ſancta. Lumeri:vj. Cõpleuit moyſes tabernaculũ vnxit⁊ ſctificauit.¶ Secũda ẽ ſcti tas ꝑ emũdatõʒz a pcto.de q̃ b̃.vj.ad ro.Qũc aũt libe⸗ rati a peccato ſeꝛui facti dei hẽtis fructũ ĩ ſctificatõe.Et ſilr ad theſſak.iiij. ¶ Hõ vocauit nos deꝰ in ĩmũdiciã: ſed ĩ ſcrificatõem.¶ Lercõ mõẽ ſctitas ꝑ abſtraetõʒ a carna li actu.de quo exo.xix.pᷣcipit᷑ moy ſi vt ſctcificet ꝓpłʒ. Va cæ ingꝗt ad ppłm. et ſctifica eos hodie et cras.et lauent ve ſtimẽta. Et dic glo.ꝙ ſctiificatio iſta erat abſtinentia a mulieribo.De bac.j.Re.xxj.vbi querit᷑ ſi mũdi ſũt pue⸗ ri maxime a mulieribo. Sunt ne vaſa pueroꝝ ſcta? Et rñdet dð.Et quidẽ ſi de mulieriba agit᷑ cõtinuimus ⁊c̃. ¶ Quarto mõ ẽ ſctitas vel ſanctificatio ꝑ cõfirmatõem in bonũ.in pẽ.Oñne ꝗs habitabit in taber.tuo:aut quis reꝗ.in mon.ſ.t.innocens manibo ⁊c. Per montem ſctm ſignificat cõfirmatõem. vnde ſcẽm vno mõ idem ẽ qð cõ firmatũ.ſctẽm alio mõ grece idem ẽ qð agyos.ab a quod eſt ſine.et gyos terra.vnde ſctm.i.ſine terra.Et ꝑ terꝛaʒ ſignatur peccatũ vel culpa.hoc eſt ſanctũ ꝑ emũdatõem a peccato.Scðm ergo pꝛimũ modũ eſt ſanctificatio rei rõnalis et irratõnalis.Fᷣm alios modos eſt ſoluʒ rei ra⸗ tionalis. , Articulus ſecundus Onſequẽter queritur vtrum ſanctificatio ſit ip̃ius xp̃i.et videtur ꝙ nõ. Dañ.ix· Cum ve⸗ nerit ſctuſſanctoꝝ. glo.dicit. Ap̃c qui ẽ ſcẽs nõ debet dici ſanctificatus.ergo ſanctificatio non debet dici de xpᷣo.¶ Item ſanctificatio eſi motus de non ſan⸗ cto ad ſanctum.ſed xpᷣc nunꝗᷓᷓ fuit nõ ſanctus.ergo non poteſt dici ſanctiſicatus. Contra. Yere.j. Pꝛiuſqᷓ exi res de ventre ſanctiſicaui te.glo.Quidã hũc locũ ſuper ſaluatoꝛẽ intelligũt:ꝗ pꝛiuſꝙᷓ ĩ vtero virgiali foꝛmaret᷑: et anteqᷓ exiret de vulua eſt ſanctificatꝰ.¶ YJẽ. xij. Joh. et logt filiꝰ dei ad patrẽ. Ego ꝓ eis ſctifico meipʒʒ. BGlo. Aug. Ego me hoĩem ſnceſted ĩ me verbo.Sed talis ẽ ſanctificatio xpᷣi:ergo xp̃c eſt ſanctificatꝰ*. Solutio di cendũ.qꝙ ſanctificatio eſt motꝰ ad ſanctitatẽ. Hoc at pt eẽ dupliciter.qꝛ omis motus eſt ab aliqͥ in aliꝗd. Sckifi catio aũt dicit motũ in ſanctitatẽ.vñ ſanctitas ẽ termi⸗ nus in quẽ ip̃ius ſctificatõis. Sed motus in ſctitatẽ dr aliqũñ de ſcto in ſãctũ.aliqñ de nõ ſctᷣo in ſctm. Et motus de nõ ſancto ĩ ſanctũ ẽ dupliciteꝛ.qꝛ nõ ſanctũ pt᷑ dici pꝛi hatiue.ſiue cõtrarie vł negatiue.i Zon ſanctũ negatiue pĩ dici de eo qð nõ eſt.qꝛ illud qð nõ eſt.ẽ non ſanctum. on ſanctũ cõtrarie vł pꝛiuatiue dicit᷑ de eo quod ẽ tm̃ pꝛiuatũ ſanctitate:ſiue hñs cõtrariã diſpoſitõem ad ſa⸗ ctitatẽ:ſiẽ aligs peccatoꝛ. Sãctificatio vᷣo de ñ ſcto dicit łqꝛ de nõ ſcto negatiue.vel de nõ ſcto pꝛiuatiue ſiue cõ trarie. Sanctificatio vo que ẽ de nõ ſancto negatiue ills fuit in xp̃o homiĩe in ipa incarnatõe ſua.ſcʒ qn creabat᷑ eius beata aĩa:pꝛius fuit dicere de ea nõ ſanctũ: qꝛ pꝛiꝰ fuerat nõ ens. In ſua aũt creatõne fuit mutata de ñ ente in ens: et de non ſancto negatiue in ſanctum. Et h mõ loquitur glo.Jere.j.Alio modo dicitur ſãctificatio mo tus de nõ ſancto pꝛiuatiue ſiue cõtrarie in ſanctũ.⁊ iſta ſanctificatione ſanctificatus fuit Yohes baptiſta ĩ vte⸗ ro.qꝛ Johes ante ſanctificatõem fuit pꝛiuatꝰſ anetitate et habebat diſpoſitõem cõtrariã.ſcʒ culpam oꝛiginaleʒ Hoc etiã mõ ſanctificat᷑ quilibet ꝑuulus in baptiſmo. Hec aũt ſanctificatio nõ fuit ĩ xpᷣo.qꝛ xpᷣe hbomo nunqꝙᷓ fuit pꝛiuatus ſanctitate.Sanctificatio vo que eſt mo⸗ tus in ſanctitatem de ſancto eſt dupliciter. Uno modo cum mouetur aliquis de minoꝛi ſanctitate in maioꝛem ſanctitatẽ. Alio mõ nõ qꝛ moueatur in maioꝛẽ ſanctita⸗ tem:ſed qꝛ mouetur in cõtinuationẽ ſanctitatis. De ſan ctitate pꝛimo mõ habemus Joh. xvij. vbi xpᷣe oꝛat prem ꝓ apłis dicens. Pater ſctifica eos in veritate. et tñ iaʒ erãt ſeti aphi. Glo.dicit. Sicut gratia tua incepta ẽ ſan ctificatio ꝑ quam iam non ſunt de mundo:ita eadẽ gra ꝑſeuerent in veritate.i.in ſanctitate que ẽ in ꝑſeueratia vt de ſanctitate iuſticie preſentis ꝑuemãt ad ſctitatem iuſticie finalis. Vñ pʒ ꝙ ſanctificatio ibi dicit motum in maioꝛẽ ſanctitatem. Loquẽdo aũt de ſanctificatione alia que eſt in cõtinuatõem et extenſionez ſanctitatis:hHᷣ modo ſanctificantur illi qui ſunt in patria:et nõ eſt ſan ctificatio ꝓpꝛie motus.qꝛ tota ſimul in ſe:ſᷣ ꝓpter cõtinu atõem dr quaſi motus. Illi em ꝗ ſunt in patria ſemꝑ cõ tinuant᷑ in ſanctitatẽ. ſicut lucere dicit quãdã extẽſionẽ et cõtinuatõem.et hoc mõ ẽ ſanctificatio ĩ xpᷣo: cũ dẽ in Joh̃ᷣ. Ego /ꝓ eis ſanctifico meipʒʒ.i.ↄtinuo me in ſctita⸗ te: vt a me recipiãt ſctitatẽ. et in glo. ſilr ego me hoĩem ſanctifico in me verbo. Membꝛum ſecundum Onſequẽter q̃rit᷑ de ſctificatõe bte virgĩs. In qᷣ ſiatu potuit ſctificari.Et circa h plu ra querũt᷑. Pꝛimũ ẽ an añ ↄceptõem fue⸗ rit ſctificata. Secũdũ ẽ an ĩ ↄceptõe fuent ſckificata. Lerciũ ẽ an poſt ↄceptõz añ infuſionẽ aĩe fue rit ſctificata. Or̃tũ an pꝰaĩe ĩfuſiõʒ fuẽit ſetificata ĩ vte ro mr̃is ſue.Quintũ a quibo fuit ſanctificata. — ſ2 . D 0— „ P ſechtt Cing, quiiſiz nondbe non n⸗ ergonon ulſze lei lher ſanmni⸗ ei do. tißg Go. edtalsi oluniod caip 1. Geiifi lermi⸗/ kitate d tmotus diapui ganne anctum. noditin emad ſi ſciodict iue ſinech egnineſl gn cregbei ai: gend ndientt Eth m itato mo tü. Tilta iſai vte⸗ ſanceuitate Oinale; bapuinw⸗ ono gpecw⸗ Oloroe inmucen oreſcein uns Rein ntfin te ettün napgiſn tn igtt gkeucnint ſiütaren r noem füunone aitats:b nöeſtſan ter Gtins alenpe jerteſion⸗ aüdfi einſcäin⸗ ne hwien um bie is ciahpr ön i⸗ ii atirte O pꝛimuʒ arguit᷑ ſic.xj.ad Ro.dr.Si ra⸗ dix ẽ ſancta:⁊ rami ſunt ſancti. Sʒ ſic ſe ha⸗ bẽt ꝑentes beate virginis ad ipᷣ̃am ſicut ra⸗ dir ad ramũ. Si ꝗ in ꝑentibo beate virginis potuit eẽ ſanctificatio ⁊ infuſio ſctitatis.& ramus.ſ.b.virgo po tuit ĩ eis ſanctificari. Sed quicqd potuit ei boni ↄferꝛi Cc ei collatuz.q̊ ipᷣa fuit ſctiſicata in ꝑentibo ſuis añ ↄce⸗ ptõem.i Itẽ.v.ad ro.Qos peccamus oẽs in adã.ergo oẽs peccamus in radice.Sed ſcłificatio cũ ſit ꝑ infuſio nẽ gre opponit᷑ peccato.̊ nos oẽs potuimꝰ ſctificari in radice. et beata virgo:cũ foꝛtioꝛ ſit gr̃a ad ſckificatõʒ qᷓ culpa ad ↄdemnatòeʒ. Sʒ quicquid potuit habẽ bo⸗ ni habuit.hoc ſupponimus:ꝙ fuit ſanctificata ĩ radice. ſcʒ ĩ parẽtibo añ pceptõem. Cõtra.H.ĩ epła g̊ lugdu . — nenſes canonicos mouet queſtionẽ de ſanctificatõe vir ginis dicẽs. DOẽ ne ſanctificata quatenꝰiã ſcta ↄciꝑetuꝛ ac ꝑ hoc ſcẽs vocaꝛet᷑ ↄceptꝰ:⁊ obijcit ᷣ G.ſAõ valuit añ ſctᷣa eẽ ꝙ eẽt. Sʒ nõ erat anqᷓ; ciꝑet᷑:q̊ nõ potuit ſckili⸗ cari añꝙ; ↄciꝑetur.¶ Itẽ eph.ij. Eramus oes natura ſi lij ire. Sʒ natura iſta ſe extẽdit vſq; ad btam viꝛginem: g̊ beata virgo fuit filia ire. õ gᷓ ſanctificata añ oceptõ nẽ in ꝑentibo. Gra ergo huius qrit᷑ qre nõ potuit ſctifi caꝛi in ꝑntibo Solutio.dðm ꝙ duplex ẽ ſctificatõ.ſ. ſanctificatio nature.et ſanctificatio ꝑſone.Sct᷑ificatio ꝑſone ẽ ꝑ pñtem gr̃am. Sctificatio nature nõ eꝛit niſi ꝑ futurã gliam.qꝛ ibi ſanctificabit᷑ natura.ſ.in glia.ꝓut innuit᷑.j.coꝝ.xv. In reſurrectõe eĩ ſcciſicabit᷑ nata ipᷣa qꝛ tũc fiet ſᷣmo ꝗ ſcriptꝰẽ.Abi ẽ moꝛs victoꝛia tua: vbi ẽ moꝛs ſtimulus tuꝰ: Et appellat ſtimulũ fomitẽ. San⸗ ctificatio aũt q̃ẽ ꝑ baptiſmũ 2 q̃ẽ ꝑ pnñtem gram:nõ eſt ſct̃ificatio nature ̊ ſanetificatio ſolũ ꝑſone.vᷣ fomes ad huc remanet pobaptiſmũ ĩ natura? trãſfundit᷑ ꝑ gene⸗ ratõem ĩ totã naturã. ꝓpter hoc nõ ẽ generatõ ſine pcto qꝛ natura nõ ẽ ſctificata.⁊ ꝑ generatõnem trãſfunditur natura:iõ neceſſe ẽ vt qd generat᷑ ĩ generatõne ↄtrahat per̃m. Et ꝓpter hoc beata virgo nõ potuit in ꝑentibo ſu is ſanctificaꝛi.ĩmo neceſſe fuit ꝙ in generatõe ſua ↄtra⸗ beret peccatũ a ꝑentibo.Erat etiã in ipis añ ↄceptõem Ftũ ad rõem nature ⁊ nõ ꝑſone.⁊ ꝓpter boc ĩ ip̃is ſan⸗ ctificari nõ potuit.¶¶ Ad pꝛimũ obiectũ dom ꝙ ẽ ſctitas nature ⁊ pſone. Cicet radir ſit ſancta qtum ad ꝑſonã nõ tñ ramꝰẽ ſanctꝰ. Sʒ radix beate virgis.i.pentes eiꝰ nõ potuerũt ſanctificari qᷓtum ad naturã:ſ q̈tum ad ꝑ ſonã.Cũ ꝗᷓ natura ĩ pentibo ſit radix ipᷣa.a q̃ ꝓcedit pex generatõem.cũ illa n potuerit ſanctificari: nec bĩa vir⸗ go ĩiilla radice.Et iterũ loquit᷑ apłus ibi de iudeis 13 illos ꝗ deſpiciebãt iudeos aſſerẽtes ꝙ ñ ſaluarent᷑. ꝓpt qð oñdit aptus ꝙ iudei aliqñ ſaluabunt᷑.qꝛ radirx.ſ.pa rẽtes eoꝝ ſicut ſcti pꝛes ſaluati ſunt.ꝗᷓ rami ſaluabunt ſcʒ iudei.qꝛ ſunt aliqñ imitaturi fidẽ ſ anctoꝝ patrũ. et B ẽ ſᷣm viã pᷣdeſtinatõis:⁊ nõ nature.qꝛ ita poꝛdinatum ẽᷣa xo.iQec loquit᷑ de oibo iudeis:ß in genẽ logt᷑.qꝛ ali⸗ qñ ſaluabunt᷑.⁊ꝛ ſic patʒ ꝙ nõ facit hec auẽtas ad ꝓpoſi tũ.¶ Ad aliud dom ſiẽ̃ dictũ ẽ ꝙ peccatũ ꝑſone coꝛrum pit natuꝛã ſicut peccatũ ade.qꝛ ab eo epẽdebat tota na tura hũana.Sctificatio vᷣo que ẽ ꝑfectio ꝑſone non po⸗ tuit ſctificare naturã. vñ ſi adã eẽt ſctificatꝰ:nõ iõ eſſet ſanctificata natura hũana.vñ ſctificatio ĩ radice redit ĩ ſctificatõem ꝑſone:⁊ nõ nature.quare S nõ educit᷑ rõe ꝑſone ſᷣ rõe nature.vñ vis generatiua eſt vis nature et nõ ꝑſone niſi rõe nature.iõ nõ potuimꝰ ĩ adã ſccificari. nec eadẽ rõe beata vᷣgo in ꝑentibo ſuis.qꝛ educimur ex pte illa ex qua nõ eſt ſanctitas.ſ.ꝑ viaʒ nature. Flia at nature nec natura potuit ſanctificari ꝑ adam. Articulus ſecundus Onſequẽter qrit᷑ vtrũ beata vᷣgo potuit ſan⸗ „ ) F K ctificari ĩ cõceptione ſua.a oſtendit bea. . qꝙ non. di⸗ cens. IFoꝛte inter amplexus maritales ſãctitas ißi cõ⸗ ceptõni ſe immiſcuit.vt ſimul ſanctiſicata fuerit ⁊ cõce⸗ pta.ita foꝛte dicet.¶ Sʒ ʒ h̊ obijcit ſic. Sʒ h̊ inquit non admittit ratio. quõ nãq; aut ſctitas abſq; ſpũ ſctificãte. aut ſctoſpiꝛitui ſocietas cũ peccato fuit.aut pctm quõ ñ fuit vbi libido nõ defuit.¶¶ Ieẽ. . Añ oceptõem mime ſanctiſicari potuit.quia nõ erat:ſ nec inlipo ↄceptu ꝓt petm qð inerat. Reſtat vt poſt ↄceptũ i vtero iã exns ſetificatõnem accepiſſe credat᷑ q excluſo pcto ſctam fecit natiuitatẽ: nõ tñ ↄceptõem.& poſt ↄceptõem nõ ĩ conce⸗ ptõe fuit ſctificata.¶ IJItẽ. H. p ↄꝑatõzʒ ad xpᷣm. Si pau cis filioꝝ hominũ datũ ẽ cũ ſctitate naſci:nõ tñ ↄcipi. vt vni ſane ſeruaret᷑ progatiua ſcci ↄceptꝰ vel ſctificatõ nis ĩ nceptu. Cũ ᷓ rppᷣt habeat p̃rogatiuã ſct᷑i ↄceptꝰ:pʒ ꝙ aliquis alius n fuit ſctificatꝰĩ ↄceptu.ã nec bẽa virgo ¶ Itẽ. G. Solus ihs de ſpũ.ſ. ceptꝰ.qꝛ ſolꝰañ ↄceptũ ſcts.q̊ excepto reſpicit vniuerſos.qð vnahũilit ofitetur In inigtatibo ↄceptꝰſum ⁊ ĩ pctis concepit me m̃ mea. Solꝰꝗ xpᷣc ↄceptꝰẽ abſq; pcto.nõ ꝗ̊.b.virgo fuit in ſuo ↄceptu ſctificata.q⸗:! Itẽ ſi.b. vᷣgo ñ fuiſſet ↄcepta ĩ pcto. gñ fuiſſet obligata pcto:nec huiſſet reatũ pcti.Si ̊ qð n hʒ reatũ pct᷑i ñ indiget redẽptõe.qꝛ redemptõ ẽ ꝗpter obligatõem ad pctm ⁊ ad reatũ pcti.̊ nõ indigẽt redẽ⸗ ptõe ꝑxpᷣm.qð ſᷣm catholicã fidẽ ñ ẽ ponẽdũ. Itez ſal uatoꝛ nr̃ ſicut ꝓ liberãdis oĩbo venit.ita nulluʒ a reatu liberũ reꝑit.̊ nec beatã virginẽ inuenit liberã a reatu pcti.̊ ↄcepta fuit ĩ pcto.ñ ̊ ſctcificata fuit ĩ ↄceptu ſuo. Ad oppoſitũ.Coitus ↄiugalis põt eẽ merũoriꝰ ſic dicit aug. vt fuit in abꝛahã.qñ Sara ocepit yſaac:qꝛ h̊ fecit ex obediẽtia.Sʒ vbicũq; ẽ meritũ:ibi ẽ gra mouẽs.vbi⸗ cũq; ẽ ga mouẽs:ẽ ibi pntia ſpãſſcti. Sʒ vbicũq; ẽ pnᷣ⸗ tia ſpũſſcti:ibi pt eẽ ſctificatio.q̊ ĩ coitu ↄiugali põt eſſe ſctificatio.Cũ ̊ gloꝛioſa virgo ↄcepta ſuerit ĩ coitu ↄiu gali:ibi potuit ſctificari.Sʒ quicꝗꝗ boni potuit ei da⸗ ri datũ ẽ:ꝗ datũ ẽ ei ꝙ eẽt ſctificata ĩ ↄceptu ſuo.q¶j. Iteʒ vt diſtinguũt theologi. Coit? oiugalis ẽ triptr. Aliqñ ẽ meritoꝛiꝰ.aliqũ licitꝰ.aliqñ illicitꝰ.Et intelligat᷑ illici⸗ tus coĩter q;tũ ad veniale pctm ⁊ moꝛtale.Coitꝰvᷣo me ritoꝛiꝰẽ dupłr. Quia aliqn fit cẽ/ ꝓlis ſuſcitãde ad cul⸗ tũ dei.ſicut ſi hõ moueret᷑ ꝓꝑ caritatẽ ad ſuſcitãdũ ꝓlẽ ad cultũ veiĩ coitu maritali vł ↄiugali:iſte coitꝰeẽt meꝛito rius:ſicut fuit in abrabã ꝗ ſuſcitauit ꝓlẽ dño.⁊ ipᷣm ad hB mouit caritas vt generaret filiũ.ꝗ ſᷣuiret deo. Alius ẽ cã reddendi debitũ vxoꝛi.⁊ de hͥ habet᷑.j.coꝝ.vij.Vxo ri vir debitũ reddat.vñ ſi aliquis hõ moueret᷑ ad coitũ. nõ cauſa libidinis ſue.ſed vt per hoc redderet vxoꝛi ſue debitum.quod ei debet.quia vir nõ habet poteſtatẽ coꝛ poꝛis ſui ſed mulier ⁊ econuerſo.moueretur ex iuſticia. vñ coitus ille ei eẽt meritoꝛius.Eſt etiã coitus qui dici⸗ tur licitus.ſicut quãdo mouet᷑ homo ad coitum ↄiuga⸗ lẽ cauſa foꝛnicatõis vitande.ſᷣm ꝙ dicit apłs.j.coꝝ.vj Vnuſquiſq; habeat ſuã pter foꝛnicatõem. Eſi coitꝰ cõ⸗ iugalis qui dicit᷑ ꝑmiſſus.ſicut dicitur coitus fragilis. vt cum aliquis coit cũ vxoꝛe ſua nõ cã vitande foꝛnica⸗ tõis:nec propter aliquam cauſaʒ predictam.ſed quia. querit in vxoꝛe ſua delectatõem ſuam.quã tamen in al⸗ teram nõ quereret.poſtponẽdo tamẽ delectationẽ ſuam illi delectationi que eſt in deo.et ad coitũ iſtum ſequituꝛ peccatum.quia delectatur in creatura. ſed tamen veni⸗ ale.eo ꝙ poſtponit illã delectatõem delectatõi q̃ ẽ ĩ deo. Eſt alius coitus qui dicit᷑ ꝓphibitus.ſicut qñ aliquis co it ſolũ cũ vxoꝛe ſua cauſa libidinis explende.ſicut facẽt cũ meretrice.et querit in ea delectatõnem ꝑ meretricas blãdicias.ſicut faceret cum mẽtrice.⁊ ad tale coitũ ſeꝗt pctm moꝛtale.Er his ̊ habemus ꝙ aliquis ẽ coitꝰↄiu⸗ galis meritorius. Sed vbi eſt meritum ibi mouet gra⸗ tia. et ibi eſt pꝛeſentia ſpirituſſancti.et ita ſanctificatio ergo ĩ aliquo coitu poteſt eſſe ſctificatio.ergo beata vir go potuit ĩ conceptu ſanctificari.qꝛ potuit eẽ meritoꝛiꝰ cõceptꝰ.ſʒ datũ ẽ ei oẽ bonũ qdð potuit.q̊ᷓ ĩ ↄceptu ſctcifi⸗ + †% n ſir- E 9 . p * 79 ₰ — M 2 „ ) e) ad X„.◻ . No ͤ ANt ol 4 TP cata fuit. Rñſio. Suppoſito ꝙ alubi diſputat᷑ ꝙ coi⸗ tus ↄiugalis poſſit eẽ meritoꝛius diſtinguẽdũ. ꝗ ẽ conſi terare ↄiugalẽ coitũ meritoꝛiũ Fᷣm ꝙẽ actus ꝑſone vel nature. Pꝛout ẽ actus ꝑſone ſic eſt ibi volũtas mouẽs. Pꝛout ẽ actus nature.ſic ẽ ibi natura mouẽs: u differẽ ter. quia inꝗᷓtum ẽ ille actꝰa volũtate mouẽte:ſic etiam ibi mouet caritas inqtum eſt a natnra mouẽte: ſic etiã ibi mouet fomes peccati. qꝛ ſic ille actꝰoꝛdinatꝰẽ ad pec catũ Ade et ex fomite peccati. Volũtas enim mouet ibi m oꝛdinẽ caritatis. 2 a ꝑte illa ẽ meritoꝛiꝰ.QAaz at mo⸗ uet ibi 'm inoꝛdinatõem: ⁊ a ꝑte illa ẽ libido in coitu et peccatũ. Sʒ ↄceptio ſequit᷑ ad coitũ:⁊ reſpicit natuꝛaʒ mouẽtẽ:⁊ nõ volũtatẽ.Cõceptio em̃ dicit cõmixtiont᷑.qͥ ẽ in pꝛicipijs ſeminalibo viri ⁊ mulieris.q̃ cõmixtio fit ꝑ naturã.⁊ iõ natura ẽ mouẽs ↄiunctũ ĩ ↄceptoe Aꝑte aũt illius cõmixtiõis ẽ libido.Et ꝓpter h̊ dic. D. Quõ petm nõ fuit vbi libido non defuit.Licʒ ᷓcoitus ex vna gpte poſſet eẽ meritoꝛius nũꝙᷓ tñ oceptio poteꝛit eẽ meri⸗ toꝛia: 2 ita nec ſanctificatio ↄceptõe.Et iõ beata viꝛgo in ſua ↄceptõe ſanctificari nõ potuit. Articulus tercius Onſequẽter querit᷑ vtrũ beata virgo pꝰſuaʒ ↄceptõem fuerit ſanctificata añ infuſionem aie. ita ꝙ; caꝛo eiꝰ eẽt ſanctificata anteqᷓ infũ deret᷑ aĩa in ea.Et oñdit᷑ ꝙ ſic.ſicut in luẽ.j.hr de bea⸗ to Jo.qũñ beata virgo ſalutauit Eliʒabeth pꝰ annũcia⸗ tõem angeli ei factã.ſ.ꝙ ↄciꝑet ſaluatoꝛeʒ: exultauit in gaudio infans in vtero.dicit glo. Mõdum ĩ eo enat ſpi⸗ ritus vite.et tñ iã erat ſpũs gre.Si ꝗ̊ᷓ qð datũ eſt Yohi nõ debet denegari glioſe virgini:patzʒ ꝙ añ aĩe eiꝰ infu⸗ ſionẽ in carne fuit caro eiꝰſanctificata.¶¶ Itẽ hiere.j.di xit dñs ad hiere.Pꝛiuſꝙᷓ te foꝛmarẽ in vtero noui te.et pꝛiuſqᷓ exires de ventre ſanctificaui te. Sʒ noſcere dei ẽ dupliciter.quia ẽ noticia ſimpliciter:⁊ ẽ noticia aꝑpꝛo⸗ batõis. Zoticia ſimpliciter ẽ qua nouit bona ⁊ mala ĩ⸗ differẽter. Qoticia appꝛobatõis ẽ qua ſolũ nouit bona. ⁊ qua appꝛobat ipᷣa bona:ſᷣm quã dicit dñs math.xxv. Meſcio vos.Conſtat ꝙ dñs loquit᷑ ad hiere.de noticia appꝛobatõis. Sʒ illa nuũꝙᷓ ẽ niſi te bono. iã erat hiere⸗ mias in ſtatu bono añqᷓ eẽt foꝛmatꝰĩ vtero. Sʒ añ foꝛ⸗ matõem coꝛꝑis nõ infũdit᷑ aĩa.̊ añ infuſionẽ aĩe eratĩ ſtatu bono.Sʒ qð datũ ẽ hiere.nõ debuit negari bte vir gini. ipᷣa fuit ſcciſicata ĩ vtero añ infuſionẽ aie. Cõ⸗ tra.i Zihil ꝑtinet ad gr̃am qð nõ ꝑtinet ad gliam quia Gẽa oꝛdinata ẽ ad gliam.Sʒ aug.dicit in li.de ciui.dei de aboꝛtiuis q: nõ ꝑtinẽt ad głiaʒ reſurrectõis.qꝛ nibil ꝑtinʒ ad głiaʒ reſurrectõis niſi qð cecidit ꝑ moꝛtẽ. ß il⸗ li nõ cecixerũt ꝑ moꝛteʒ:qꝛ nũqᷓ hũeꝛũt vita.vñ ñ ꝑtinẽt ad reſurrectõis głiaʒ.Silr cũ caro añ infuſionẽ aĩe nił⸗ lo mõ ꝑtineat ad głiaʒ.qꝛ dato ꝙ nũꝙᷓ aĩet:nũqᷓ; glifica⸗ bit᷑. ergo nlło mõ ꝑtinet ad graʒ. Seo ſctificatõ ẽ ꝑgra tiã: ̊ an infuſionẽ aĩe nõ põt ſctificari.¶ Irẽ.xxj. Exo. hẽmus legẽ de ꝑcutiẽte mulierẽ pᷣgnãtẽ.et diſtiguit᷑ ibi ĩ glo.ꝙ ſi puerꝑiũ fuerit ĩfoꝛme:ille ñ dʒ dãnaꝛi nec iudi cat᷑ hõicida.ſ̊ ſolũ punit᷑ pena pecũiaria:⁊ ñ moꝛte.Si aũt puerꝑiũ fuit foꝛmatũ:ille dʒ iudicari hõicida. Añ infoꝛmationẽ aũt nõ ẽ fetꝰaĩatus.lidemꝰ ꝗ̊ ꝙ lex deiñ ↄputat fetũ añ aĩatiõeʒ.̊ niło mõ põt ſct᷑ificari añ aĩa tionẽ.· Solutõ dicẽdũ ꝙ caꝛo añ aĩationẽ nullo modo põt ſctificari.⁊ rõ huius ẽ:qꝛ coꝛpꝰnr̃m de ſe ẽ coꝛrupti⸗ bile:nec bẽt de ſe natuꝛã ꝑpetuatõis ad eſſe.Sʒ nccitas ꝑpetuitatis eẽ ineſt ipᷣi ex vnione að aiaʒ rõnalem:que ẽ ſubſtãtia ꝑpetua.vñ ex hoc ꝙ ꝑficit᷑ ipꝛimit᷑ ei vita ꝛõna lis.ex vniõe retinʒ coꝛpꝰ huanũ poſſibilitatẽ ad vitaʒ ꝑ petuã ⁊ nccitatẽ reſurgẽdi:ſic aũt nõ eſt in coꝛꝑibo alijs aĩatis.qꝛ nõ hñt oꝛdinẽ nec vnionẽ ad foꝛmã ꝑpetuã.qꝛ aĩa vegetabilis ſẽſibilis.q ſũt ꝑfectiões alioꝝ coꝛꝑxum aĩatoꝝ ſũt coꝛruptibiles. DPtʒ ergoꝙ coꝛpꝰhũanũ acci⸗ pit ex vniõe ad aĩaʒ poſſibilitatẽ ad głiaʒ.Cuʒ igit᷑ gr̃a we D L. R* A Gac oꝛdiet᷑ ad gliaʒ: ſitr accipiet poſſibilitatẽ ſuſcipi tiã ꝑ vnionẽ ſui ad aĩazʒ. Sicut ̊ coꝛpꝰ añ aĩation — bẽt ↄditionẽ ꝑ quã poſſit oꝛdiari ad głiazʒ.ſilłr nec ↄditi onẽ ꝑ quã poſſit oꝛdinari ad graʒ.̊ añ aĩationẽ nõ pDöt ſuſciꝑe gram.ẽ nec ſctificationẽ:cũ ſctiſicatõ ſit ꝑ graʒ. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ð Johe dicẽdũ ſic̃ ptʒ in Eia.ꝙ tuũe erat ſextus mẽſis Johis qñ miſſus fuit angelꝰ ad ¶Da⸗ riã ⁊ pꝰ eiꝰ ſalutatõeʒ acceſſit ip̃a ad Elyzabeth ⁊ ſalu⸗ tauit eã:⁊ ad vocẽ ipᷣius exultauit puer ĩ gaudio ĩ vtero Sʒ ſicut dicit Aug.iuxta ſñiaʒ medicorũ coꝛpꝰ foꝛmat᷑ vſq; ad.xl.dies quo foꝛmato aĩia infũdit᷑.Et ſic ſexto mẽ ſe eſt coꝛpꝰaĩatũ:⁊ viuificatũ.ergo ĩ Johhe erat iã aĩa et ſpũs vite.Sʒ tũc queꝛit᷑ quõ dicit glo.ꝙ nõdũ ĩ ipo eꝛat ſpũs vite.Dicẽdũ ꝓ aliqñ d res eẽ qñ innoteſcit.aliqñ nõ eẽ cũ nõ innoteſcit. E q̊ d̃ ꝙ nõdũ erat in ipᷣo ſps vite:hoc ẽ verũ qᷓtum ad manifeſtatõnem.qꝛ nõ adhuc innoteſcebat ꝙ haberet ſpiꝛitũ vite.q;tum vo ad vegeia tõem ⁊ viuificatõem erat ibi ſpũs vite vᷣ ñ apꝑebat qtũ ad motũ.¶ Ad aliud qð obijcit᷑ de hieꝛe. Pꝛiuſqᷓ; ⁊c.no ui te.dðm.ꝙ ibi loquit᷑ de noticia aꝑpꝛobatõis. Sʒ noti cia apꝛobatõis ẽ duplex.quedã ſᷣm pᷣdeſtinatõem.que⸗ dã ſm pñtem iuſticia.pꝛima nõ ponit bonũ ĩ actu:bᷣ bo nũ futurũ.ſecũda ponit pnñᷣtis gre bonũ ĩ actu cognito. Cũ ergo dicit pꝛiuſꝙᷓ ⁊c.noui te.intelligit de noticia ap pꝛobatõis ſᷣm pᷣ̃deſſinatõem:q̃ nõ ponit bonũ vel Qam ĩ pñti actu.ſ̊ ĩ futuro ĩ ipᷣo cognito.Illð ᷓ noſcere ñ po nit ſctificatõem ĩ hiere.añ foꝛmatõem:ſ̊ in futuro ſᷣm p deſtinatõem. 1 hoc eſt qð dicit.b.H.de hiere. Pulchre inter figuratõem ĩ vtero.⁊ ꝑturitõem ex vtero diuinuʒ diſtinxit oꝛaculũ.vt illã tm̃ pcognitã.ſ.figuratõnem vel foꝛmatõem iſtã.ſ.ꝑturitõem ſanctitatis munere poꝛna⸗ tã oñderet.ne quis ꝓphete pᷣrogatiuã putauerit de ſola pᷣſciẽtia eſtimandã.Et ſic pʒ q añ figuratõeʒ fuit tãtũ⸗ mõ ſanctificatio ĩ hiere.vt pᷣcognita ⁊ appꝛobata ⁊ nõ ĩ actu.ſicut poſſum dicere.qꝙ ante creatõneʒ mũdi nouit nos noticia appꝛobatõis. Articulus quartus Onſequẽter querit᷑ an poſt infuſionẽ anime fuerit ſctificata ĩ vtero mr̃is ſue.qᷓuis iſta q̃ ſtio mota ſit pᷣmo li.in tractatu de trinitate. obi querit᷑.quõ deus ſit in rebo ꝑ gram.⁊ oñdit᷑ ꝙ ñ fu⸗ it ſanctificata ſicut diẽ aug.ad dardanũ.iõ video quõ edificent᷑ hoĩes in domũ dei ad habẽdum ĩ ſe inbabitã⸗ tem deũ:niſi cũ fuerint renati.qð nõ pñt eſſe añꝙᷓ nati. Ex h̊ ſic obijcitur.Qullus põt habere deũ inhabitantẽ in ſe niſi fuerit renatus.nec poteſt eẽ renatus anteq; na tus.ergo nullus anteqꝙᷓ natus poteſt habeꝛe deũ inhabi tantẽ in ſe.Si ̊ᷓ deus inbabitat ꝑ Ram: nullus ĩ vtero anteꝙᷓ ſit natus poteſt habere gram. Cum ergo ſancti⸗ ficatio ſit ꝑ gr̃am inhabitantẽ:pʒ ꝙ beata virgo in vte ro matris ſue ante ſuã natiuitatẽ nõ potuit ſanctificaꝛi Itẽ aug.ad dardanũ. lla ſanctificatõ qua efficimuꝛ ſinguli templa dei nõ eſt niſi renatoꝛũ.quod nõ niſi na⸗ ti homines eſſe poſſunt.⸗¶ Sʒ poſſz dici. ꝙ legit ꝙ Jo. et biere.fuerunt ſanctificati in vtero anteqᷓ eẽnt nati. Contra quod aug.obijcit hoc mõ.de hominibus conſti tutis intra materna viſcera.vtrũ exiſtimemus eos ali⸗ quo ſanctificatõnis mõ donari.⁊ hoc ꝓpter Yo.⁊ hiere. tñ illa ſanctificatio qua efficimur templa dei nõ eſt niſi renatoꝛũ.quod nõ niſi nati homines eẽ poſſunt.Sed il la ſanctificatio eſt ꝑ receptõem gratie.quia ꝑ receptõʒ gratie efficimur templa dei.ergo beata vigo in vteroñ potuit recipere gratiã nec ſanctificatõem ante ſuam na tiuitatẽ. ¶ Poſſet dici ad hoc ꝙ duplex ẽ natiuitas. ſcʒ natiuitas in vtero:⁊ natiuitas ex vtero.Sanctificatio⸗ nẽ aũt ante natiuitatẽ in vtero nemo poteſt habere. ſed ante natiuitatẽ ex vtero poteſt. quia iam eſt infuſa ani⸗ ma in vtero carni.Et ita dr de xpᷣo Math.j. Quod in ea natum ẽ de ſpiꝛituſancto eſt. Contra opponit aug. B EZ Dy 1 .* — — — — —— N—N nito. iaag Gam eüpo ofnß ulchre dininng nen vel Pome ſola lati⸗ 1oĩ nouit anime giſtai initate. igiſn deogt nbabiti äͦmi abitani nti äubabl gitero Uſonen lntte nifna anmve ſſin⸗ N⸗ nati. Conſti oseli biere. Aniti Goil chth ſteron nunn tas finm⸗ el ſin⸗ woin 1. — ſi ναπν „uare vo/ NMueſtio mõ. Huic natiuitati que.ſ.ẽ in vtero iã accedit ſecunda natiuitas qẽ ex vtero. iã nõ erit ſecũda natiuitas illa ꝓ quã renaſci dicimur:ſ̊ tercia. Oñs at᷑ cũ huic loque⸗ ret᷑ inquit.Qiſi ꝗs renatus fuerit denuo ⁊c̃.eã ↄputãs pꝛimam natiuitatẽ q̃ fit mr̃e pariẽte nõ ↄcipiẽte.q fit ex ea:nõ que fit in ea.oõ r̃naſei dr reſpectu natitatis ex vte ro:q̃ ẽ mr̃e pariẽte:⁊ ñ reſpectu natiĩtatis i vtero.⸗ Itẽ iã diceret᷑ tercia natiuitas.quã dñs vocat ſecũdã.q̊ cuʒ nõ poſſit aliꝗs ſctiſicari añqᷓ; renaſci.nõ põt aligꝗs ſctifi cari in vtero.i Itẽ ſi hõ regenerari ĩ vtero põt ꝑ gram. cũ reſtat illi adhuc naſci:renaſcit᷑ anꝙᷓ; naſcat᷑.qð fieri nullo mõ põt. nec ſctificari põt ꝑ gram ſpũs anqᷓ; na⸗ ſcat᷑.qꝛ ſanctificaꝛi nõ ẽ niſi renaſci.&̊ virgo non potuit ſctificari ĩ vtero.¶¶ Itẽ obijcit aug.de ſct̃ificatõne hiere. dicẽs. Illa ſanctificatio põt nõ incõuemẽter ſᷣm pᷣdeſti natõem intelligi.ſicut filios dei appellat euãgeliũ nõdũ renatos.ſ̊ pᷣdeſtinatos ſolũ.cũ dr Joh̊.xj.Xpᷣc erat mo riturus vt filios dei ↄgregaret ĩ vnũ.hic vocat filios di Fm pᷣdeſtinatõem ſolũ.ſ.nõdũ regeneratos. &̊ ſimiliter 1 illa ſanctificatõe ↄuemẽter põt intelligi. 0 ẽ igit᷑ in⸗ ſtãtia de hiere.ꝙ poſſit fieri ſanctiſicatio añ natiuitateʒ ex vtero. Itẽ hiero.Non credas mihi qð dixero tibi: niſi traxero de nouo vel veteri teſtamẽto.Sʒ de ſctifica tõe vᷣginis ĩ vtero nihil inuenit᷑ nec ĩ nouo nec in veteri teſtamẽto.q̊ ñ dʒ credi fuiſſe ſanctificata ĩ vtero. Ad oppoſitũ.Her.in epła ad canonicos lugð.Lego ð Hie remia pꝛiuſqᷓ exiret de vulua ſanctificatus ſit.⁊ de Jo. bap.nõ ſecus ſentio.qui deũ in vtero ſenſit.¶¶ Iẽ hier̃. j:dixit dñs hiere.Pꝛiuſꝙ exires de vẽtre ſcttiſicaui te. Glo. Johes etiaʒ ſanctificatus fuit in vtero:⁊ ſpiritũ/ ſanctũ accepit.i¶ I. Luẽc.j.vbi dixit belyʒabeth ad ma riã. Ut at facta ẽ vox ſalutatõis tue ĩ auribo meis.exul tauit inſans ĩ gaudio ĩ vtero meo. dicit glo. Ambroſij. Mõ pꝛius mẽ ẽ repleta ſpũ.ſ.q; filius.ſᷣ ſiliꝰrepletus re plet et mr̃em:⁊ aꝓparet qð angelus dir erat.ꝙ ſpũ.ſ.re⸗ plebit᷑ adhuc ex vtero mr̃is ſue.Ex his gᷓ patʒ ꝙ iohes fuit ſctificatus in vtero:⁊ ſimilr hiere.¶ Ex his ſic ar⸗ guit. H. Qð paucis moꝛtaliũ ↄſtat eẽ collatũ:fas ceꝛte no ẽ tate virgim fuiſſe negatũ. Sʒ oſtat alijs collatã eẽ gram ſanctificatõis in vtero ſicut Jo.⁊ hiere.q ſctifica tio in vtero fuit collata virgini.q̊ mater dñi ꝓculdubio cta eccłia celebrãs ſancta eius natiuitatis diẽ. Sʒ ſta⸗ —— pꝛius fuit ſancta qᷓ; nata.¶ Itẽ Mer. ¶õ fallit᷑ oĩno ſan tui ĩ pcto nõ debet᷑ gaudiũ nec ſolennitas ſ̊ luctꝰ.̊ cuom natiuitati beate viꝛginis debeat᷑ gaudiũ ⁊ ſolẽnitas:pʒ eiꝰnatiuitas fuit ſcta.q̊ beata vᷣgo pꝛius fuit ſancta q̃ nata.qꝛ ſi eẽt nata ĩ pcto potiꝰeẽt flendũ de ſua nati⸗ tate q; gaudendũ. Ite an.ĩ li.de ↄceptu virginali.De cebat vt illius hoĩs ↄceptio de mr̃e pnriſſima fiẽt ea pu⸗ ritate:qua maioꝛ ſub deo nequit intelligi. Et ponit rõʒ huius.Cui deus pr vnicũ filiũ.quẽ de coꝛde ſuo genuit equalẽ ſibi ita dare diſponebat:vt naturaliter eẽt vnus eidẽqʒ cõmunis di pr̃is et vᷣginis filius.⁊ quã ſubſtãtia liter filius ſibi mr̃em facere eligebat.et de qua ſpũſſan ctus oꝑaturus erat.vt de illa ↄciꝑet᷑ ⁊ naſceret᷑ ille:deqͥ ipe ꝓcedebat.⁊ pteꝛ hoc decebat vt illius hoĩs.ſ.xpᷣi cõ ceptio ð matre puriſſima fieret:qua puritate nulla ma ioꝛ poſſit intelligi ſub deo.Sʒ ſi nõ eẽt purificata ⁊ ſan ctificata in vtero:intelligeret᷑ maioꝛ puritas in Johe.2 hiere.qᷓ in ᷣgine. Si &̊ in illis nõ põt intelligi maioꝛ pu ritas qᷓ; in virgine.relinquit᷑ ꝙ pꝛiꝰfuit beata virgo ſan ctificata q; nata.Solutio.Cocedẽdũ ẽ ꝙ gloꝛioſa viꝛgo añ ſuã natiuitatẽ pꝰinfuſionẽ aĩe ĩ ſuo coꝛꝑe fuit ſaneti ficata ĩ vtero mr̃is ſue.et ↄcedendũ etiaʒ ꝙ maioꝛi dono gratie fuit ditata qᷓ aliquis alius.lAd rões aũt aug. dðm.ꝙ ẽ regeneratõ q̃ ẽ ꝑ gram ſacramentoꝝ.⁊ hic eſt Fm legẽ cõmunẽ.Eſt alia q ẽ ꝑ gam ſpũſſcti.⁊ hec ẽ ſin legẽ ꝑꝛiuatã.qꝛ ſicut dicit aug. Deus nõ alligauit virtu tẽ ſuã ſacramẽtis.Vñ qᷓuis deterit virtutẽ ſacramẽtis ⁊ potẽtiam ſanctificãdi.nihilominus põt ipᷣe iuſtificaẽ — 4 ꝑ gram ſpũſſancti ſine ſuſceptõe ſacꝛamẽti.vñ ſine ſacꝛa mẽto põt dare gram.dðm ꝙ aug.loquit᷑ de regenera⸗ tõe vel ſanctificatõe.que eſt ᷣm legem cõmunẽ.⁊ nõ ſᷣm legẽ pꝛinatã.quod patet qꝛ dicit illa ſanctificatio q̃ ſin⸗ guli efficimur templa dei ⁊c̃.⁊ ꝑ hoc ꝙ dicit ſinguli: ſi⸗ gnat ꝙ illa ſanctificatio ꝑtinet ad oẽs.et vult dicere q illa ſanctiſicatio que ꝑtinet ad omnes non põt eſſe miſi fuerit homo natus.quia hoc ẽ per gratiã baptiſmatis: ſed nullus poteſt baptiʒari in vtero.Et ſimiliter cũ di⸗ cit aug.de hominibus cõſtitutis ⁊c̃. vult diſtinguere ꝙ; eſt ſanctificatio pꝛiuata:et cõmunis.⁊ nõ vult dicere q; Jo.et hiere.nõ fuerint in vtero ſanctificati ſanctificatõ ne pꝛiuata.ſed ꝙ nõ fuerunt ſanctificati in vtero ſancti ficatõe cõmuni.que eſt ſᷣm legem cõmunẽ per ſuſceptõ⸗ nem ſacramenti.vnde cum dicit. illa ſanctificatio q̃ ſin⸗ guli ⁊c̃.Et cum dicit.vtrũ extimemus eos ⁊c̃.vult dicẽ ꝙ ſanctiſicatio ꝑtinens ad omnes nõ poteſt eſſe niſi ho⸗ minis nati.quia ẽ per ſacramenta. Sev illa que eſt per gratiam pᷣrogatiue ſpũſſcti:poteſt eſſe in vtero.Et ſimi liter illa verba accipit. niſi quis renatus fuerit denuo ⁊c̃.intelligit de regeneratõne vel ſanct:ificatõne.que eſt ſᷣm legem cõmunem que eſt per ſacramentuzʒ baptiſima tis.quod patet per illud qunod ſequitur ex aqua et ſpiri tuſcto. Sanctificatio aũt beate virginis Jo.⁊ hiere.fu⸗ it progatiue per grãm ſpirituſſancti et per legem pꝛiua tam:et maxime ſanctificatio beate virginis.¶ Ad alið dðm.ꝙ et ſi ſanctificatio beate virginis in vtero nõ le⸗ gatur expꝛeſſa. legitur tamen in ſignificatione.pᷣs. Sä⸗ ctificanit tabernaculum ſuũ altiſſimus.quia pᷣfigurata fuit ĩ multis locis in veteꝛi et nouo teſtamẽto.Similiteꝛ legitur in ratione fidei ĩ veteri et nouo teſtamento.i.ã legitur de Jo.et Hiere.ꝙ ſanctificati fuerint in vtero. ORee“ A N 1 *nn Pirnt 5* 4 ſed quod alijs eſt cõceſſum:nõ eſt tante virgini negatuʒ ⁊ ita fides eſt et ratio fidei.quia credendum eſt: exquo illi fuerunt ſanctificati ĩ vtero. ꝙ ſimiliter beata virgo et multofoꝛtius fuit ſanctificata in vtero. Articulus quintus Onſequẽter queritur a quo fuit ſanctificata in vtero.Ad quod ſic.Qon eſt dubinʒ quin beata virgo ĩ pꝛima ſanctificatõe fuerit ſan⸗ etificata a culpa.queſtio eſt ergo vtrũ in pꝛima fuit ſan ctificata a fomite.Et oñditur ꝙ ſic.H. Decuit reginã virginũ abſq; omm peccato ducẽ vitã. Sʒ ſi poſt pꝛimã ſct̃ificatõeʒ remãſiſſet fomes:remanſiſſet inclinatio ad peccatũ neceſſario.qꝛ fomes ẽ inclinatiuꝰ ad peccatum adminꝰveniale ineuitabiliter.Si g remãſiſſet fomes:ñ poſſet vitã ducere abſq; omni pcto adminꝰveniali.q̊ pꝰ pꝛimã ſctificatõem nõ remãſit fomes:ſᷣ fuit ſanctificata ab ilo. ¶ Ytẽ. O. Puto ꝙ copioſioꝛ gẽa ſctificatõnis in ipᷣam deſcẽdit.que nõ ſolũ eius ſanctificauit oꝛtuʒ.ſʒ ab omni peccato deinceps cuſtodiret immunẽ. Contra. Incõueniẽs ẽ tẽdẽti ad ſummã ꝑfectõeʒ remouere ꝓmo tiuũ ad virtutẽ.Sʒ beata virgo debebat tendẽ adſũmã ꝑfectõem. ab ea nõ debuit remoueri illudo qð ẽ ꝓmo⸗ tiuum ad virtutẽ.Sʒ fomes ẽ ꝓmotiuũ ad virtutẽ.qꝛ ſi cut dicit aug.hac rõe remanet fomes in nobis poſt ba ptiſmũ.ſ.ad exercitiuʒ virtutis.i¶ Itẽ ſic habet᷑.j.luce. Tus aĩam ipᷣius ꝑtrãſibit gladius.Super h̊ dic dam̃. Doloꝛes quos virgo effugit pariẽs.hos in xp̃ᷣi paſſione ſuſtinuit.Paſſio ergo iſta vel gladius pertraãſiuit aiam virginis ſicut carnẽ xpᷣi.Sʒ gladius ꝑtꝛãſiens aĩaʒ ma gis penetrat qᷓ; penetrans coꝛpus vel carnem. ᷓ maioꝛẽ habebat virgo paſſionẽ vel doloꝛẽ qᷓ; ſi gladius ille pene traſſet carnẽ eiꝰ.ergo virgo habuit ꝑturbatõnem in aĩa ex ſummo doloꝛe.Sed ꝑturbatio ẽ effectus fomitis ad-⸗ hue remanẽtis.ergo poſt pꝛimã ſanctificatõem babuit fomitẽ vł remanſit fomes in aĩiam viꝛginis.4l Itẽ aug. in queſtionibus noui et ve.teſtamẽ.Luce.ij.q; dicit Sy meon ad Mariaʒ. Tuam ip̃ius animã ꝑtꝛanſibit gla⸗ K qua . A piNZS A — Kn 4 dius ⁊c. hoc vtiq; ſignauit. quia etiã Adaria pꝑ qu ge virgis dubitatõ infidelitatis tetigit. qꝛ in ide nun du — ſtũ ẽ miniſteriũ incarnatõis ſaluatoꝛis in moꝛte dñi du bitauit.ĩmo diſcipulis nõ credẽtibo ĩ paſſiõe ſola in fide . bitaret.nõ tñ in dubitatõe ꝑmaneret.Sicut em̃ aĩaʒ ꝑ⸗ ſietit. Intelligẽda aũt eſt hec dubitatõ pietatis natura i trãſit gladius:ſi dubitatio nõ ꝑmaneat in cogitatione. tr nõ heſitatio infidelitatis. Vel põt dici ꝙ fuit dubitatio pellat᷑ ſuꝑueniẽte refoꝛmãte ſe pꝛiſtina vᷣtute. Sʒ du⸗ admiratiõis:q̃ ſolʒ qñq; hẽre oꝛtũ ex ↄſideratiõe rei ſtu . ch nlioe bitatio circa fideʒ ꝓcedit ex vicio ſomitis. Solutio. pẽ de. Mouebat᷑ em̃ bꝛa virgo ſtupoꝛe admiratõis cum dðm· ꝙ fomes reſpicit naturã:⁊ reſpicit ꝑſonã. In pma vidẽt filiũ ſuũ:quẽ firmiter credidit deũ taliter patiẽtẽ aũt ſactificatõe nõ remouebat᷑ fomes a virgine iniꝙ̃tuʒ cuiuſmodi ↄſideratõnẽ ſolʒ aſſociare queda dubitatõ vt reſpicit naturazʒ:ſᷣ in ſecũda.quia ĩ ſecũda mũdata fuit poſſet cogitare:ẽ ne iſte filiꝰmeꝰquẽ ſic pati vido. caro eius vt ẽ pꝛincipiũ ad carnẽ aliã.et ᷣ vt de ip̃a caꝛ ne virginis ſumeret᷑ caro ſine peccato:q̃ verbo vniret. Nlembrum tercium 6 Fomes aũt ꝓut reſpicit ꝑſonã duplicẽ habet effectũ.q vnus ẽ ꝓnitas ad malũ.ſecũdus ẽ difficultas ad bonũ. te pꝛimo effectu habet᷑ geñ. viij. Pꝛoni ſunt ſenſus boĩs Onſequẽter querit᷑ de ſanctiſicatõe beate virginis in cõceptu ſaluatoꝛis.et in hunc modum. Pꝛimo an neceſſaria fuerit ſan⸗ ad malũ ab adoleſcẽtia ſua. De vtroq; etiã dicit aplus ad Ro.vij.i ·õ em̃ qð volo hoc ago bonũ.hoc dicit ꝓpt difficultatẽ ad bonũ. Sed qð odio malũ ill facio.hᷣ dic ter ꝓnitatẽ ad malũ.Foꝛſitan ſicut dicũt:nõ omnino omes ertinguebat᷑ in ꝑſona ꝑ gram pꝛime ſanctificatõ ctificatõ ſecũda. Secũdo a quo fuerit ſan ctificata.Zercio ꝑ qd fuerit ſanctificata.Quarto vtꝛũ añ ↄceptõem xp̃i fuerit obnoxia peccato. Articulus pꝛimus . ũ imuũ fic. Rꝛi eg ci nis. ſ̊ ſolũ quãtum dicit ꝓnitatẽ ad malum. In ſecũda D pꝛimũ ꝓcedit᷑ ſic. Pꝛima ſanctificatõ quã 1 ðo quãtũ ad difficultatẽ ad bonũ.vñ qᷓtuʒ ad boc poſt habuit beata virgoĩ vtero abſtulit oẽm cul⸗ . pꝛimã ſanctificatõem nõ poſſet peccare:ſ̊ extingueretuꝛ pã ab ea.abſtulit etiã fomitẽ peccati. Relin⸗ L quit᷑ igit᷑ poſt pꝛimã ſanctiſicatõem nihil remãſit in tota ꝓnitas:q̃ẽ ad malũ:tñ adhuc pꝰ illã remaſit diſſi⸗ poſt pꝛimã ſanctiſic moil! 5 . virgine purificãdũ.& nõ fuit alia ſanctificatõ neceſſaꝛia — cultas ad bonũ:que remota fuit ĩ ſecũda ſanctificatõne Par fer. amn ———— Eß paſtem Credo tñ firmiter ꝙ beata viꝛgo ĩ pꝛima ſanctificatõne qtum ad ſuam ꝑſonã ita puꝛgata fuit ⁊ a peccato ⁊ a fo mite: ꝓut dicit ꝓnitatẽ ad malũ et difficultatẽ ad bonũ ꝙ nibil in ꝑſona ſua remãſit purgãdũ:̊ ſolũ in natura Ad obiectũ ꝗ̊ dᷣm.ꝙ ẽ ꝓmotiuũ vᷣtutis dupłr ſic pꝛo motiuũ ſanitatis.Eſt em ꝓmotiuũ ſanitatis in ſano et in egro.⁊ nõ ẽ idẽ ꝓmotiuũ ſanitatis in vtroq;.quia vi⸗ nũ ẽ ꝓmotiuũ ſanitatis ⁊ ↄſeruatiuũ in ſano.ſ̊ in egro febricitãte nõ.ĩmo/ꝓuocaret maioꝛẽ egꝛitudinẽ ĩ eo. Si militer aqua ẽ ꝓmotiuũ ſanitatis in egro.ſed nõĩ ſano. hſ potius ꝓmoueꝛet egritudinẽ in eo.Simiłꝛ ẽ ꝓmotiuũ vᷣtutis in natura ſana ⁊ in natura egra.Iomes & in na⸗ tura lapſa et egra ꝑ peccatũ ẽ ꝓmotiuũ að virtutẽ ꝑ ac⸗ cidẽs:ſ̊ nõ in natuꝛa ſana.vñ ſi adã nõ peccaſſʒ aliquo mõ fomes nõ eẽt ꝓmotiuũ ad virtutẽ:ſʒ peccati ꝓuoca⸗ tiuũ eſt. Eſt igit᷑ fomes ꝓmotiuꝰvtutis in natura lapſa ſolũ ĩ ꝑfectis.qꝛ ĩ alijs nõ mouet fomes virtutẽ.ᷣĩ perfe etis quia reſiſtũt et abſtinẽt a peccato.ad qð inclĩat eos fomes.et becẽ virtus marima.⁊ iõ dr fomes ꝓmouere in eis virtutẽ.vñ in paulo hoc mõ ꝓuocauit virtutẽ.qꝛ dolebat de ſtimulo carnis.vñ dic.ij.coꝝ.xij. Datus eſt ſtimulus carnis ⁊c.hoc em̃ ꝓuocabat ipᷣm ad hũilitatẽ ᷣ ſi reuelationũ diuĩaꝝ magnitudo nõ extolleret ipſuʒ. nec ex eis ſuꝑbiret.ł&̊ teneret᷑ in tãta hũilitate q̃nta fuit humilitas virgis:qñ gles ãnũciauit ei ⁊ reuelauit ſe creta dei.vñ ipᷣa dixit.Quia reſperit hũilitatẽ ãcille ſue credo ſi ita eẽt in Paulo:nõ dicẽmus ꝙ ſtimulus vel fo mes eſſʒ matẽia builitatis ĩ ipo:ĩmo ĩpeditiuũ. Sed qꝛ T ipᷣo eſſʒ paſſio elatõis niſi eẽt fomes:iðo dicit᷑ fomes ꝓ uocatiuũ hũilitatis ĩ io. In natura g̊ ſana fomes ñ eſt ꝓuocatiuũ virtutis.Cũ ergo bꝛa virgo ꝑ ſpaliſſimã gra tiã ſctificatõis tota fuit facta ſana ĩ pria ſctificatiõe: in ea nõ ꝓmoueret virtutẽ.q Ad aliud dicẽdũ ꝙ ĩ virgine fuit doloꝛ de paſſiõe filij ſui ſᷣm ꝑtẽ inferioꝛẽ aĩe.ſ.ſᷣm ſẽ ſualitatẽ:⁊ etiã ſᷣm ꝑtẽ infeꝛioꝛẽ rõnis:ñ tñ tãtꝰq̃ntus ĩ filio. Sed ſᷣm ſuꝑioꝛ⁊ ꝑtẽ qua ipᷣa ↄſiderauit fructũ paſ⸗ ſionis.ſ.redẽptionẽ nr̃azʒ ei fuit ſůmũ gaudiuʒ:qꝛ ipſum fructũ maxĩe deſiderabat.et iõ maxĩe gaudebat.Talis ergo doloꝛ nõ oꝛiebat᷑ ex fomite:nec ex pcto:łᷣ ex natura li pietate ⁊ ſenſualitate.Quia doloꝛ ꝗ ꝓnenit ex fomite cauſat᷑ ex ĩoꝛdinatõe viriũ:qua aĩa ꝑtuꝛbat᷑ vt minꝰ vi⸗ ceat veꝝ ⁊ bonũ ꝗ doloꝛ nõ fuit in bia viꝛgĩe. Ad illuo Aug.dicẽdũ ꝙ dria eſt int ſpm̃ ⁊ aiaʒ:q̃lis inter rõnem 7 ſenſualitatẽ. Rõ ergo ſe tenet ex ꝑte ſpũs ſenſualitas ex ꝑte aĩe.i õ dixit aut Aug. dubitatõ ꝑtrãſiret ſpm̃ 5 aiazʒ: B eſt ſeſualitatis naturã. Mũqꝙᷓ; aũt rõnalẽ ꝑtem quia inutilis eẽt. ſanctificata et purificata fuerit a culpa oꝛiginali ⁊ a fomite patet ꝑ. H.dicẽtẽ. Copioſioꝛ Fa ſanctifieatõis ĩ ip̃am deſcẽdit.que nõ ſolũ eiꝰ oꝛtuʒ ſnenkicauit. ab oĩ peccato deinceps cuſtodiuit immu nẽ.ꝗ nõ indigebat alia ſanctificatõe. Itẽ ẽ ſanctifica⸗ . 4 tio coĩs q̃ ẽ ꝑ ſacẽm:et ẽ ſanctificatio ſpalis q̃ ẽ ꝑ gr̃am ſpũſſcti. et bec fuit in Yohᷣ.et hiere.⁊ ſpãliſſima fuit ĩ be ata virgine.⁊ ꝑ gram ſpãliſſimã. Hoc em̃ opoꝛtʒ diceꝛe cũ copioſioꝛ fuerit.Maioꝛ ẽ gra ſctificatõis ĩ virgĩe qᷓ ĩ alijs.et gr̃a ſctificatõis ſpãlis qᷓ; gra ſctificatõis cõ inunis.Sʒ gr̃a ſctificatõis coĩs remouet culpã.rema⸗ net tñ fomes ⁊ ꝓnitas ad peccãdũ:ſic̃ patʒ ĩ baptiʒatis R̊ cũ quadã ineuitabilitate peccãdi. Plus ꝗ datur de nvtute ſclificatõi ſpãli. ip̃a remouet culpã oꝛiginalẽ et fomitẽ vel ꝓnitatẽ ad peccãdũ:ſ̊ nõ ꝓnitateʒ ad qðlibet peccatũ.ſᷣ ad pctm moꝛtale.ſiẽ eredit᷑ fuiſſe ĩ ZJo.⁊ biex. Szʒ gẽia ſctificatõis ĩ vᷣgine habũdat vlt iſtas.̊ bẽa vir⸗ Go ita ſanctificata fuit ĩ vtero:vt remoueret᷑ culpa oꝛigi nalis fomes ſiue ꝓnitas ad culpã nõſolũ moꝛtalẽ:ſeꝰ eẽ venialẽ. ᷓ nibil remaſit ĩ ea purgãdũ. Ad oppoſitũ ſiẽ habet᷑ diſ.iij.tercij libri ſniaꝝ iur̃ ſanctoꝝ atteſtatõ nẽ.caro aſſumpta a verbo pꝛius peccato obncxia fuit ſi cut reliq̃ ᷣginis caro.ſᷣ ſpuſſcti oꝑatõe ita mũdata. vt ab oĩ ↄtagiõe peccati imunis vniret᷑ ᷣbo.Maꝛiã quoq; ſpũſſets ĩ eã pᷣueniẽs a peccato ꝓrſus mũdauit ⁊ a fomi te pcti etiã liberauit.ꝗᷓ indigebat ſecũda purgatõe ĩ oce⸗ ptõe filij ſui. Itẽ ſiẽ diẽ hugo. catholice veritatis diffi nitio ẽ. ꝙ filius dei de carne obnoxia pcti carnẽ aſſum⸗ pſit libeꝛatã a pcto.⁊ tũc libeꝛata qũ mũdata.⁊ tũc mũ data qñ aſſumpta.qᷓ caro pᷣginis añ filij ſui ↄceptõneʒ fuit immũda ⁊ indigẽs puꝛgatõe.. Itẽ ſic habet᷑ a Jo. dam̃.in.iij.li. Poſt ↄſenſum btre ðᷣginis ſpũſſcts ſuꝑueĩt ĩ ĩam ſᷣm vᷣbum dñi:qð dixit angelus purgãs ipᷣam. adhuc erat aliq̃ labes ĩ ip̃a pꝰpꝛimã ſctificatõem purgã da. Soko.dom.ꝙ caro bre vᷣgis duplicẽ habuit oꝛdi nẽ.vnũ.ſ.ad ſuã beatã aĩam. ſic ↄſiderat᷑ ĩ ſe nõ ꝑ ↄꝑa tõem ad aliã carnẽ. Aliũ habuit oꝛdinẽ ad naturaʒ ſᷣm quã ipᷣa poterat eẽ pꝛincipiũ alterius earnis ꝑ genera⸗ tõem.ſ.ꝙ ex ipᷣa poſſet alia caro deſcidi ꝑ generatõem. ſiẽ ẽ de carne hoĩs.q põt ĩ ſe ↄſiderari.vel inqtum ẽ pꝛi cipiũ ad aliã carnẽ q põt ab ipᷣa deſcindi ꝑ generatõem Loquẽdo qᷓ ð carne vᷣginis vtroq; mõ dom ẽ ꝙ ipᷣa fuit 1. ſctificata.ᷣ ĩ pꝛima ſct᷑ificatõe fuit caro eius ſctiſicata: ſm ꝙ ↄſiderat᷑ ĩ ſe ĩ ↄꝑatõe ad ſuã aĩaʒ.ſ.Fᷣm ꝙ eſt caro ſingularis ꝑſone. EIñ qᷓtũ ad ꝑſonã ſccificata ẽ ĩ pꝛima ſctificatõe.n ſecũda vo ſctiſicatõe fuit ſctiſicata inqᷓtũ „ Ka⸗ f ☛ ad- ſpe a P.-J / P e JFeP E l., nRα lapſA Ne Kc — Ansdd 2 — 7 Pe en r. plvn . „n 457. e LO2 — une JcaA naſhtu — = Möeben etin lun. ſweni n ſbenitfn nopti o imn alt⸗ Pelin⸗ wäſitin cehiania Afuerit: Lopioſe nedom linitimm ſunetid ſipgn ſutibe tzocee inigie atois co i. rema⸗ ptizatis datur de ginaleet dcben X his. g⸗ ir/ Upa eng ſoncli:ſe ſoopoſti Lanteſui erisſutſ nüdat⸗ ignag rahni oti nsdiſki iaſun lcmĩ ceptönez Nta do⸗ ſupne 8 ißanne enporg⸗ bet oi ö Uuruzfn . Ccnerg nenntoen. Fonißt gin hit ſiſftats: Alono jifinm nnin 4 Jule ⸗ P.. 1*2 Pef- + vr ſ for r NLueſtio potuit eẽ pꝛincipiũ ad carnẽ aliã.et ſic fuit ſanctificata inqtum reſpiciebat naturã. ⁊ Gᷓ vt ð ipa acciꝑetur caro vniẽda verbo ſine peccato.quia ᷣm illã duplicẽ ↄpatõz vel ↄſideratõem carnis nr̃e ẽ duplex impuritas. Quia igitur ſolũ ꝙtum ad ſeipaz fuit ſanctificata ĩ pꝛima ſan ctificatõe.iõ neceſſaꝛia fuit ſecũda.⁊ illa pꝛima ſanctifi catio remouit ab ea oẽ qdð poterat eẽ inclinatiuũ ad pec catũ:⁊ ad motus carnales qui ſerpunt ĩcarne velut ſer pẽt es.⁊ tãta fuit illa ſanctificatio vt enã extenderet᷑ ad alios:⁊ ꝙ extingueret omnẽ cõcupiſcentiã carnalem in alio.⁊ ꝓpter hoc dicit᷑ cedrꝰ.Ecci.xxiiij.⁊ q̃ cedrus ⁊c. Quia ſicut cedrus interficit ſerpẽtes odoꝛe ſuo:ita ſan ctificatio eiꝰirꝛadiabat ĩ alijs ⁊ i eis extinguebat om̃es motus cõcupiſcẽtie carnales ĩ carne ſerpẽtes.Et ſimitꝛ ꝑatur mirre.Eccł.xxiiij. Ego ſicut mirra electa ⁊c.qa ſicut mirra interficit vermes:ita eius ſanctitas interfi, ciebat vermes.i.cõcupiſcẽtias carnales.vñ etiã dicunt infideles. Cũ maria pulcherrima fuerit:a nullo tamen 6 vnqᷓ potuit ↄcupiſci.⁊ h̊ erat quia vntus ſue caſtitatis ⁊ ſanctitatis ertiguebat omnẽ motũ carnalẽ ĩ alijs aſpi ciẽtibo ipam.⁊ hanc progatiuã habuit p oibus ſanctifi catis ⁊ virginibo.quia ſanctitas eaꝝ nõ extiguebat mo tus nec ocupiſcẽtias ĩ alijs.nec traſfundebat᷑ ad alios. Sic patʒ ad ꝗd ſanctiſicatio ſecũda fuit neceſſaria.qꝛ pꝛimã erat ſanctificata pleniſſime in ſe qtum ad ꝑſonã Eꝑſecundã fuit ſanctificata vt poterat eẽ ꝑ naturã pꝛinci piũ ad carnẽ aliã ꝑ deciſionẽ a carne ſua.¶. Ad pꝛimam aũt rõem dᷣm.ꝙ fomes coꝛꝛũpit ꝑſonã:a coꝛrũpit na⸗ tuꝛã. Inqtum aũt coꝛrũpit ꝑſonã:ſic fuit extinctus fo⸗ mes in pꝛima ſanctificatõe:ſ nõ inqtum coꝛrumpit na turaʒ.⁊ ꝓpter hoc neceſſaria fuit ſanctificatio ſecũda in qua tolleret᷑ fomes inqᷓtum coꝛrũpit naturaʒ. Et in illa ſanctificatõe exceſſit Jo.⁊ hiere.qꝛ magis ⁊ copioſius ſanctificat᷑ in ſe qꝙᷓ alij. Illi etiã alio mõ nõ erãt ſanctifi⸗ cati ꝙᷓ in ſeip̃is. Articnlus ſecundus VOnſequẽter querit᷑ a quo ſanctificata fuerit Et q̃runt᷑ tria. Pꝛimo vtrũ ſanctiſicata fue⸗ rit a culpa ĩ ↄceptõe filij dei. Secũdo vtrũ a potẽtia peccãdi.Tercio vtrum a reatu carẽtie viſiõis. Ad pꝛimum ſic obij/ S. j. cit᷑. O aufeꝛꝛet᷑ pcim ab ipᷣa p iſtã ſctificatõʒ pʒ Luc.j. Spũſſcto ſuꝑueiet ĩ te ⁊c.gl.dicit. Suꝑueniẽs ſpũſſan ctoin vᷣginẽ mentẽ ipᷣiꝰab omni ſoꝛde vitioꝝ caſtificauit Sed tũc fuit facta ſecũda ſct᷑ificatõ.q̊ ſecũda ſanctifica no abſtulit a beata vpᷣgine ſoꝛdes vitioꝝ.q̊ ⁊ peccatum. èItẽ aug.in li.de pfectõe iuſticie boĩs.eẽ ſine pcto ð ſo lo vnigenito ĩ hac vita ẽ dictũ. Itẽ aug.ĩ eo. Apłs cuʒ miniſtros eligẽt oꝛdinãdos: nõ ait.ſi ꝗs ſine peccato ẽ. qð inueniri nõ pt: ait.ſi ꝗs ſine crimine ẽ.qð inueniri pt.Ex bis videt᷑ ꝙ beata virgo etiã pꝰↄceptõem nõ fue⸗ rit ſine peccato. Cõtra.M. Decuit reginã virginum abſq; oi peccato ducẽ vitã. ⁊ loquit᷑ pꝰ pꝛim ſctiſicatõʒ d añ ſecũdã ſctificatõeʒ erat immunis a peccato. ſecũ da ſctiſi catio nullũ abſtulit pctm ab ipa.¶ Itẽ aug. li⸗ c baptiſmno ꝑuuloꝝ. Sola medicina parẽ nro vulneri potuit:q ñ ex pcti vulnẽ geꝛmẽ pie plis emiſit. Sed ipᷣa emiſit piã ꝓlẽ ex carne.reliqt᷑ igit᷑ ꝙ ĩ caꝛne nõ erat vul⸗ nus pcti. ꝭ̊ nõ fuit ſecũdo ſctificata a pcto: cũ ñ haberet petm.¶ Itẽ aug. Inde ſcim e gee ſit plus collatũ ad vi cendũ ex oĩ ꝑte pcẽm.ꝙ ↄciꝑe ⁊ parẽ meruit quem ↄſtat nullũ hũiſſe pctʒ.hac excepta oẽs ſcti dicũt.j. ioh.j. Si dixerimꝰꝙ pctm nõ habemꝰnoſipᷣos ſeduciꝰ⁊c. Rñ⸗⸗ ſio m quoſdã dðm diſtiguendo.q; pctm aliqñ dr pena pcti. Ro.viij. De pcto dãnauit pctaĩ carne.Aliqũñ dicit᷑ peim fomes pcti m ꝙ dr Ro. vij. Sʒ qð nolo facio il⸗ lud.nõ oꝑoꝛ illud:S qð habitat ĩ me petm. Et iteꝛũ.pec catuʒ occõne ꝑ madatũ ⁊c̃.Aliqñ vo dꝛ pcẽm reatꝰipᷣiꝰ . . . ℳ — — 4 — e r1 — a P — wih/ . 9 W. peti. Ro.vj. Qui mõꝛtuus ẽ pctĩo iuſtificatꝰẽ a peccato. Scðm h̊ rnñdendũ ẽ.ſi petm dicat᷑ pena pct᷑i dðm ẽ.ꝙ ca ro vᷣginis añ ↄceptõem filij fuit obnoxia pctᷣo:⁊ foꝛte pꝰ 2ceptõem. ⁊ dico obnoxietatẽ ⁊ neceſſitatẽ ad ſuſtinẽdũ penã pcti ſic coꝛꝑales neceſſitates ⁊ moꝛtẽ. Si ðᷣo pcim dicat᷑ reatꝰ pcti.quẽ reatũ.b. Anſeł.dic carẽtiam debite iuſticie ſiue maculã. DHoc mõ nec caro ip̃ius nec aĩa fu⸗ it obnoxia pcto a ſtatu pᷣme ſctificatõis. Si vᷣo pctm di cat᷑ fomes pct᷑i.ddᷣm.ꝙ ſomes dupliciter ↄſiderat᷑ vłcõ⸗ ꝑatur.ad ꝑſonã vel ad naturã.ſᷣm ꝙ viciat ꝑſonã:ñ fu⸗ it obnoria pcto pꝰpꝛimã ſctificatõem. Fm ꝙ ↄpꝑatur ad naturã nõ fuit obnoria pcto pꝰſecũdã. Sʒ alit᷑ põt dici. 2 ſoꝛte meliꝰ.ꝙ differt pcim ⁊ viciũ.i Aã pctm dicit cul pã.viciũ vᷣo ñ dic̃ culpa:vᷣ illð qð ſeqꝗt᷑ ex culpa.ſ.penã. 2 vult glo. ſupdicta dicẽ ꝙ tũc fuerit liberata a pec cato ꝑ illã ſctiſicatõeʒ ſecũdã cũ ñ habẽt pctm: h̊ fuit li⸗ berata a ſoꝛdibo vicioꝝ.i. ab illis difficultatibo q̃s ha⸗ bebat ad tendendũ ĩ bonũ.ã difficultates dicunt᷑ coꝛru⸗ ptões potentiaꝝ aĩe ſiue vicia potentiaꝛũ.qꝛ ſunt obnu bilatões earũ.et ab his ſoꝛdibo fuit liberata:ita vt ſine difficktate ꝓmpta fuit ad oẽ bonũ diligẽdũ ⁊ veꝝ diſcer nẽdũ.Eſt et alit dðm. Suppoſito ꝙ fuerit ſctificata in pᷣma ſctiſicatõe ab iſtis difficultatibo:qm̃ dr res tũc fie ri cuʒ innoteſcit. Senſus & illiꝰglo.vel auctoꝛitatis eſt ſpũſſcts ⁊c̃.caſtificauit.i.caſtã ondit.ſ.q ↄcepit filiuʒ ſuũ.qꝛ aliqua alia res ñ ita bene pbaret iſtã caſtificatõ nẽ ſiẽ ↄceptio filij dei.Nõ vult ꝗ̊ dicẽ.ꝙ pꝛiꝰnõ eẽt caſti⸗ ficata a ſoꝛde vicioꝝ:ſᷣ ꝙ tũc caſtitas eius manifeſtius apparuit:qũ ſiliũ ſuũ ↄcepit. Lonſequente: que S. ij. rit᷑ vtrũ fuerit ſctiſicata.b.nᷣgo a potẽtia peccadi.⁊ oſtẽ dit᷑ ꝙ ñ. Triplex eĩ diſtiguit᷑ ſtatꝰ.ſ.ſtatꝰ innocẽtie. ſta⸗ tus nature lapſe.⁊ ſtatꝰglie.In ſtatu innocẽtie ẽ poten⸗ tia ad peccãdũ ⁊ ad nõ peccãdũ. In ſtatu nature lapſe ẽ neceſſitas ad peccãduzʒ. In ſtatu gloꝛie non ẽ potentia peccandi. In duplici ergo ſtatu eſt potentia peccandi. ĩ ſolo auteʒ ſlatu glłie nõ ẽ potẽtia peccandi.Si qᷓ glioſa vᷣgo pꝰſecũdã ſctiſicatõeʒ ĩ ↄceptõe filij ſui ñ erat adhuc in ſtatu głie:pʒ ꝙ adhbuc habebat potẽtiã peccãdi vł ad peccãdũ. ĩ ſecũda ſctiſicatõe ñ fuit ablata potẽtia pec⸗ cãdi ab ea. Itẽ apłs ad Ro.viij. Stipẽdia pct᷑i moꝛo Sʒ ĩ.b.ðgine remaſit potẽtia moꝛiẽdi pꝰſecũdã ſctifica tõem.̊ ⁊ potẽtia peccãdi. Cotra.aug.in li.de gr̃a.et natura dic̃.Inde ſcimꝰꝙ ei gr̃e plꝰſit collatũ ad vincen dũ ex oĩ ꝑte pctm:ꝙ ↄciꝑe ⁊ parẽ potuit.quẽ ↄſtat nul⸗ lũ hũiſſe pctm. Si ꝗ ex plenitudine gre data ẽ marie po teſtas ad viĩcẽdũ ex oĩ ꝑte pctm:⁊ H̊ i oceptõe filij. ĩ ip̃a non remanſit potentia ad peccandum. ¶¶ IJtem duplex ẽ peccatum.ſ.veniale et moꝛtale.Similit᷑ eſt potentia ad peccandum moꝛtaliter et venialiter. Sed minima gra⸗ tia aufert peccatum moꝛtale.vnde minima gratia non cõpatitur ſecũ mortale.gratia ðo perfecta aufert pecca⸗ tũ veniale:nec ipᷣm vllo mõ ſecum patitur.vnde cum p⸗ fecta gratia nõ poteſt moꝛari peccatum moꝛtale nec ali quod veniale.ergo cũ ꝑfectiſſima gratia nõ remanebit potentia ad peccadum. Si ergo poſtꝙ virgo cõcepit fili um in ipa fuit ſumma plenitudo gratie.vnde dixit ange lus. Nue gratia plena.ergo ſecunda ſanctificatio eius abſtulit potentiam ad peccandum.quia non potuit re⸗ manere cum gratia perfectiſſima. Solutio.dom. q; ſicut in angelis cõfirmatis poſt ſuam cõfirmatõem nõ remãſit potentia ad peccandum.ita in gloꝛioſa virgine poſt ſanctificatõem illam quã habuit in cõceptõne filij ſui nõ remãſit potẽtia ad peccãdum.quia ablata fuit ꝑ ſanctificatõnem illam quam habuit.cum dixit angelus Kuce.j Aue gratia plena.vnde pleitudo gratie ſunt gra tia confirmationis in bonum. Sed notandum ꝙ potẽ⸗ tia libe.arbitrij.vno modo conſideratur pꝛout ſe habet indifferenter ad peccandum et non peccandum.Et hoc — õ Prr 2 ſrg rnran H ſ „ p* A Pnn n. P P „ n“ Be. . . C 1. * 0 C Pr Q₰ “ G₰ AEBr mõ cõſideratur q̃i indiſpoſita ad hoc vel ad illud. Alio mõ ↄſiderat᷑ cũ diſpoſitõe ad peccandũ. ercio mõ cũ diſpoſitõne ad nõ peccandũ. Quarto mõ cũ neceſſitate ad peccandũ. Quinto mõ cũ neceſſitate ao nõ peccãdũ. Cõſiderat᷑ potẽtia liberi arbitrij vt indiſpoſita et vt di ſpoſita et vt neceſſitas.ſicut potẽtia materie põt cõſide⸗ rari ꝓut nõ ẽ diſpoſita ad aliquã foꝛmã: p̈ indifferenter ſe habet ad oẽs. Alio mõ ꝓut ẽ diſpoſita ad aliquã foꝛ⸗ mã. Tercio mõ ꝓut ẽ neceſſitas ad aliquã foꝛmã:⁊ tũc nõ põt eẽ ſine illa. Pꝛimo mõ fuit potẽtia liberi arbitꝛij in adã in ſtatu innocẽtie.ſ.nõ diſpoſita:̊ indifferenter ſe habẽs ad peccãdũ vel nõ peccãdũ.vñ ecci.xv.dꝛ. Re⸗ liquit eũ dñs ĩ manu cõſilij ſui.i.in li.ar.ptate.Danꝰ em̃ ibi dicit poteſtatẽ li.ar. In regeneratis ꝑ ſacramen tũ baptiſmi ẽ potẽtia li.ar.cũ diſpoſitõe ad peccandum quia ab ip̃is nõ aufert᷑ ſomes qui ẽ diſpoſitio inclinãs ad peccandũ. In nõ regeneratis ẽ potẽtia li.ar.cũ neceſ ſitate ad peccãdum.vñ fomes in illis nõ ſolũ ẽ vt diſpo ſitio ad peccãdũ:ſᷣ vt quedã neceſſitas. In ſanctificatis ẽ potẽtia diſpoſita ad nõ peccandũ:ſicut in Jo.⁊ hiere. in beata virgine ꝑ gram ſanctificatõis vltime que ma⸗ xime ſuꝑhabũdat oibus alijs ſanctificatõtbo: q ẽ ꝑ ple⸗ nitudinẽ gr̃e potẽtia li.ar. neceſſitas ad nõ peccãduzʒ. et ſic poſt illã ſanctificatõem nõ habuit potentiã peccandi vñ aug. Cum de peccatis agit᷑:de maria nullã volo fie⸗ ri mentionẽ.¶ Ad pꝛimũ auũt obiectũ dðm.ꝙ non poſſe peccare nõ ſolũ ꝑtinet ad ſtatũ gloꝛie:ᷣ etiã ad ſtatũ ꝑfe cte gratie.ſicut ẽ in ſancto hoĩe ꝑſeuerãte finaliter qui moꝛit᷑ cũ ꝑſeuerãtia in bonũ:nõ habet potentia peccan⸗ di. ſ. in vltimo inſtãti.tñ nõ ẽ in ſtatu glie: ẽ ĩ ſtatu ple ne gre.qꝛ ꝑſeuerãtia ẽ finalis ſtatus plene gẽe. Cũ ergo beata virgo poſt ſanctificatõem ſecundã eẽt ĩ ſiatu ple⸗ ne gratie. vñ dixit angelus.Aue gratia plena.pʒ ꝙ nõ habuit potentiã ad peccandum..¶ Ad aliud dðᷣm. ꝙ ex coꝛꝛuptõe oꝛiginali eſt aliquid qð ẽ puꝛe ꝓ culpa.quid⸗ dã pure pena:quiddã mediũ:ſicut fomes qui? ĩ nobis diſpoſitio ad peccãdum.dico ꝙ in virgine nõ remalit culpa poſt ſecundã ſanctificatoem: nec diſpoſitõ ad eul ã. ſ. fomes ̊ ſolũ illud qð ẽ puꝛe pena.ſ.ꝙ ipᷣa fuit moꝛ talis poſt ſecundã ſanctiſicatõem.⁊ hãc etiã penã acce⸗ pit filius eiꝰxpᷣe volũtarie.vñ quia pure pena iſta nõ ſu it oꝛdinãs ad culpã ſed ad maioꝛẽ gliam ſuper Yob.iiij. Eſt pena oꝛdinãs ad culpã et ad głiam. ⁊ ita nõ remã⸗ ſit in ea pena ꝓut ad culpã:ð̊ ꝓut ad maioꝛẽ gliã.Apo ſtolꝰ autẽ loquit᷑ ĩ ñ ſctificatis ĩ guo fomes remanet. Conſequenter que S. iij. rit᷑ vtꝝ in bẽa virgĩe pꝰ ſcðaʒ ſcrificatiõeʒ remãſit reatꝰ ſcʒ carẽtie viſiõis.⁊ viðt᷑ ꝙ nõ.qꝛ oꝛgĩali pcto debet᷑ ca⸗ rẽtia viſiõis dei. Sʒ ab ipᷣa virgie remotũ fuit peccatuʒ oꝛiginale cũ ſeq̃la ſua in ſcda ſctificatõe.ᷣ pꝰ illã nõ re⸗ mãſit ĩ ea ratꝰcarẽtie viſiõis dei. ¶¶ Cõtra poſito ꝙ xpᷣs nõ moreret᷑. adbuc ñ remoueret᷑ rũphea ſiue ĩtercluſio ad bꝛaʒ viſionẽ.ꝗᷓ ſi ba virgo moreret᷑ añqᷓ; xpᷣs eẽt paĩ⸗ ſus:ĩtercluſio int ipᷣaʒ ⁊ btaʒ viſionẽ eſſet.ergo nõ euo⸗ laret ad głiazʒ.q̊ in ip̃a remãũſit reatꝰ illiꝰ pꝰ ſcðaʒ ſctifi⸗ cationẽ. Soſutõ dicẽdũ ꝙ ſicẽ duo ſũt qᷓ ꝓhibẽt viſiõʒ ſcʒ defectꝰ viſus vt cecitas:⁊ defctẽs lumĩs.ſiłr ſunt duo que ꝓhibẽt viſionẽ dei etnã priuãs viſionẽ:⁊ ꝓhibens lumẽ.Viſionẽ priuãs fuit culpa oꝛigĩalis ĩ ſinglis ꝑſo⸗ nis. Prohibẽs aũt lumẽ fuit ipſa růphea q̃ eſt ex reatu nat᷑e hũane generali manẽs ſnia.Primũ ꝓhibet viſio nẽ eternã in hitu. Scõm ĩ actu in nõ circũciſis ꝗ̊ fuit ca rẽtia viſiõis ⁊ qtũ ad defectũ viſus et qᷓtũ ad defectum lumĩs:q tꝑe circũciſiõis nõ fuerũt circũciſi. In circũci⸗ ſis aũt ſiẽ ĩ Abrahã ⁊ ſctis pr̃ibo fuit carẽtia viſiõis q/ tũ ad defectũ lumĩs reatꝰ vicʒ humane nature:gꝗ deſiãt᷑ ꝑ rũ pheã:ꝗ ſolũ potuit remoueri ꝑ paſſionẽ rpᷣi.n vir⸗ gine eꝛgo ꝑ gꝛaz datã ĩ ſckificatõe remouebat᷑ gegd vebe bat rmoueri:qð eꝛat ꝑtinẽs ad cecitatẽ ꝑſone:vᷣ n qð ꝑ⸗ 2 . ſ . PrGr ) —— — tinebat ad reatũ nat᷑e.ex quo? defcts lumis. iõ q virgo nõ euolaret añ paſſionẽ ſi moꝛeret᷑. hoc non facit tefectus ex ꝑte ipᷣius vidẽtis:ſʒ quia ſanctificatio nõ re mouet tenebrã nature.ſ. rumpheã ·qᷓ ẽ ꝓhibẽs exterius qð ſolum tollit᷑ ꝑ paſſionẽ xp̃i. Articulus tercius Onſequẽter querit᷑ ꝑ quẽ fuerit beata virgo ſanctificata. Et dicit archangelus gabriel Luc.j.Spũſſanctus ſuꝑueniet ĩ te.⁊ vir.al. ob.ti.vñ Jo.dam̃.Spũſſanctus ſuꝑueniẽs in eã purga uit eã. ¶ Item dicit hugo.ꝙ in coꝛde eius amoꝛ ſpũſſan cti ſingulariter aꝛdebat:iõ ĩ carne ipᷣius amoꝛ ſpũſſcti mirabilia faciebat.ſ.increatus. Sanctificauit & eã ſpi rituſſanctus.¶ Cõtra.lidet᷑ ꝙ ꝑcreaturã fuit ſanctifſi⸗ cata.ſ.ꝑ angelũ qui venit ad ipᷣam.quia ſicut dicit dyo niſius:triplex ẽ actus angeli.ſ. ꝑficere.illuminare.pur gare. Ad illuminatõem ſequit᷑ purgatio.vñ non illumi nat quin purget. Sed angelus gabriel miſſus ad mari⸗ am ipᷣam illuminauit.quia virgo recepit lumen cogni‚ tõis ab angelo.cũ ipᷣe dixit ſpũſſanctus ſuꝑuenict in te. ⁊c̃.ꝗ Habriel angelus puꝛgauit ipam:̊ puꝛgata fuit ꝑ angelũ. Solutio.dðm.ꝙ duplex ẽ purgatio. Quedã ẽ purgatio a peccato ⁊ ſequela peccati:⁊ boc ſolũ fit peꝛ virtutẽ increatã.⁊ ẽ ſolius dei.xliij.yſa.Ego ſuz ipᷣe qui deleo iniquitates ꝓgpter me.Et ad heb.j. Purgatõʒ pec catoꝝ faciẽs.Simiłr purgatio ſequele peccati ẽ a ſolo deo.⁊ ſᷣm hoc purgata fuit beata virgo efectiue ꝑ ſpiri tumſanctũ.Eſt alia purgatio que ẽ ꝙᷓtum ad defectuʒ cognitionis.ſ.qn purgat᷑ intellectus ab eo quod neſcit. Et talis purgatio habet fieri ꝑ angelos.qꝛ om̃s angeli ſunt manifeſtatoꝛes.vt dicit dyo.et ĩ hoc ꝙ manifeſta⸗ toꝛes ſunt purgatoꝛes. Hac purgatõe que ẽ ab ignoran tia fuit beata virgo purgata ꝑ angelũ:qñ purgauit eaʒ ab ignoꝛãtia qua neſciebat quõ cõciꝑet filiũ dei:cũ dice ret.quõ fiet iſtud.quoniã virũ nõ cognoſco.Et dixit an gelus. Spũſſanctus ſuꝑueniet in te ⁊c. . Articulus quartus Onſequẽter queritur de ſanctitate ↄceptõis ex ꝑte ↄcepti.circa quod querit᷑ de carne xpᷣi vtrum añ ↄceptõem fuerit obnoxia peccato. Eet ſᷣm hoc mouet᷑ qõ:vtruzʒ rpᷣe decimatus ſit in Abra hã ſicut dicit apłs de leui ad heb.vij.cũ decimatio debe ret᷑ rõe peccati:¶ Ad hoc obijcit᷑ hoc mõ. Illa decima⸗ tio aut fuit ſᷣm carnẽ.aut ſᷣm aĩam. Non äᷣm aiam.qm̃ leui in abrabã nõ fuit ᷣm aĩam.q̊ ßm carnẽ. Sʒ tã rpᷣe q leui fuit ĩ abrabã ſm carnẽ indiſticte. ergo taʒ xpᷣc ꝙᷓ leui fuit decimatus.Qulla enim eꝛat differentia carnis abrabe ad carnẽ leui:et ad carnẽ xpᷣi.¶ Itẽ qꝛ omẽs fui mus in lumbis Ade qñ peccauit:oẽs peccauimꝰ ĩ adaʒ 6ppari rõe qꝛ oẽs leuite fuerũt ĩ lũbis abrabe.oẽs decĩa ti ſunt ĩ abrahã.q ꝑi rõe xpᷣc cũ fuerit ĩ lumbis abrabe cecimatus ẽ ĩ abrabã. ¶¶· Item tota caro beate virginis fuit in lũbis abrabe decimata. ꝗᷓ quelibʒ eiꝰꝑs. Sʒ ca ro xpi fuit ꝑs eiꝰ. fuit decimata. ¶ Itẽ tota maſſa hbůa ni generis fuit coꝛrupta in adã ⁊ indigẽs curatõe.Seod caro xpᷣi fuit de maſſa humani generis. indiquit cura tõe ̊ ⁊ decimatõe.qꝛ ſicut dicit aug.decimabat᷑ qð cuꝛa bat᷑. IRtẽ xpᷣc fuit circũciſus ⁊ altari oblatus:lʒ nõ ba buerit peccatũ oꝛiginale:quare nõ ſiłr decimatꝰ. Cõ tra ẽ autoꝛitas apłi ad heb.vij.vbi ꝓbat ꝙ ſacerdotiuʒ xp̃i qd ẽ Fm oꝛdinẽ melchiſedech:maiꝰẽ ſacerdotõ leui. qꝛ leui cimatꝰfuit:qũ abrahã decimas dedit melchi. geñ.xiiij. et dicit apłs.ꝙ dignioꝛ ẽ qui accipit decimas: qᷓ ꝗ dat.ᷓ melch.fuit dignioꝛ abrabã.¶ Itẽ dignioꝛ eſt ꝗ bndicit:qᷓ qui bñdicit᷑. Sʒ melch.benedixit abrahe.ſi cut dr̃ geñ.xiiij·et toti poſteꝛitati.g dignioꝛ fuit tota po ſteritate abrabe.̊ ⁊ dignioꝛ leui.ᷓ eſi dignius ſacerdo tium xp̃ᷣi qð ẽ ᷣm oꝛdinẽ Melch.ſaceꝛdotio leuitieo.re⸗ . —* 4 * +£* 741. „ 2 X DarSy⸗ P LN¹0) ſanαρο.α ue SS—Mẽ Benen eatnſ s gln 6 in ei pu⸗ nor ſinn fiſi nit geiſß itl Nen tdicitd⸗ lnore. F vonillumi adn ari⸗ encchn etinte. dtafuitg Quec üfitper ſgziheni wgatözper nieg do ciepſui 0 m quodſeic⸗ ofnu b mantce gbigen unganiten wirüdi Etdrüten ceptis carne ri peccano ſtin don imatiodh Nla Neino naiangi Gtizſef entiacam gkonnisf ninsjadn is gin noobihe epirginis 6. God nalſg hüa 1e Oed iguntcurt tgcun srhnöht nale. ſcenconin erdotolen⸗ Gitnech. ſtwannts. ignare lnmf Gtwnn ho ſoerco into⸗e linquit igit ꝙ rps ñ eſt decimatus in abꝛabaʒ ſiẽ leui. Item decimatio dabat᷑ rõne culpe oꝛiginalis:ꝑ quã erat amiſſa decima dꝛagma qᷓ̃ fuerat ꝑdita luc.xv. ſcʒ genus bumanũ. Si culpa oꝛiginalis nullũ reſpectũ hʒ ad carneʒ xpᷣi:nullo mõ põt dici decimata. 4 YItem obijcit᷑otra ratõʒ apli.quia ñ videt᷑ valere:quẽadmo⸗ dũ nõ valet ſi dñs papa eſt in lumbis patris ſui:⁊ pat᷑ ſuus det vcimas alicui ſacerdoti:ꝙ t᷑ h̊ ſacerdos ſit dignioꝛ oño papa.ꝭ pari rõne ñ ſequit᷑ ꝙ Leui ſit di⸗ gnioꝛ MMelch.i¶ Iteʒ dicit augꝰ. Oð decimabat᷑ cuꝛa bat᷑.ſ̊ nullus fuit curatus in abrahã:qꝛ tam abrabaʒ qᷓ ſua poſteritas deſcendebat ad limbũ vſq; ad xpᷣm. S nullus decimabat᷑ in abrabã.q̊ nec leui.⸗ Iteʒ ſi obla tio deciaꝝ tũc diminuebat ↄcupiaʒ: ⁊ mõ dʒ diminu ere.ſi ̊ mõ ñ diminuit nec tũc.ꝗᷓ nihil ꝓfuit eẽ decima tũ quo ad remediũ oꝛiginalis.q Iteʒ erant ne oẽs be⸗ nedicti in abꝛahã:ſicut decimati.eadeʒ.n.videt᷑ ratio. Pretea cum in bñdictõne ⁊ decimatõne AWelch. dimi nueret᷑ oꝛiginalis ↄcupia.ſ̊ h ñ erat niſi ꝓpt collatõeʒ gratie:gratia aũt ñ eſt niſi in aia.̊ cum aia non ſit ex traduce:nihil eſt dictu leui benedictũ fuiſſe ĩ abꝛabã. nulle g ſunt rõnes apłki. Rñſio ſᷣm opinionẽ qrũdã quam ponit hugo de ſan.vic.in li.de ſaẽmẽtis. Quidã putant carnẽ illam que accepta eſt a veꝛbo ab initio in primo parente:qũ tota maſſa ꝑ peccatũ eſt coꝛupta:a ↄtagione conuptionis peccati immuneʒ fuiſſe cuſtodi⸗ tã.Aiunt.n.qꝙ illa ꝑs nature ſub peccato eẽ ñ debuit: ꝑ quam ipſa bumana natura a peccato liberãda fuit. Ad ꝓbandã qͥʒ extimatõeʒ ſuã adducũt ratõʒ apłi: ꝗ cum nouũ ſacerdotiũ veteri p̃ᷣferendũ aſſerẽt: Melch. qui typũ xp̃i aut noui ſacerdotij viceʒ gerebat:ab abra ham vecimas accepiſſe oñdit. Qũo aũt Leui:ꝗ m caꝛ nem in lumbis patris tũc fuit decimatus eſt: 2 xpᷣs qui Fm carnem ibideʒ fuit decimatus ñ eſt:nullã cãm poſ⸗ ſe inueniꝛi putãt:niſi quia caꝛo Leui cũ culpa ibi fuit. caro vᷣo xp̃i ſine culpa fuit.ſic nãqʒ leui in lumbis abꝛa he deeimatus eſt.quia naturã ⁊ culpã ibi habuit: ga naturã ⁊ culpã inde accepturus fuit.xpᷣs aũt decima⸗ tus ñ eſt: ꝓpterea ꝙ inde ſolũ naturã accepturus erat: ⁊ culpam ibi ñ habuit. Sʒ quia caro leui ⁊ caro xpᷣiĩ abrabam nõ erat actu ̊ potentia. ꝓpterea ñ videt᷑ aliq̃ ratio dici vt dicat᷑ caro a peccato a pꝛincipio fuiſſe cu⸗ ſtodita.¶ Pꝛopt᷑ h̊ dðʒ ſᷣm glo.ad heb.vij. O duo ſũt inſſemiĩe.coꝛpulenta ſuba:⁊ inuiſibilis rõ.deo eſſe in lumbis abrahe dicit᷑ dupłr. materialr ſcʒ ᷣm coꝛpulẽ⸗ tam ſubam:⁊ m inuiſibileʒ ratõʒ: que qgeʒ ẽ rõ ꝓpu⸗ gnatõis cũ libidine. Omẽs bter xpᷣm fnerũt in lubis abrahe vtroq; mõ.xpᷣs aũt tmmodo materiatr: qꝛ cor⸗ pulentã ſubam te carne b. ᷣginis ſumpſit.Rõ aũt ce⸗ ptõnis ñ a virili ſemie:łᷣ deſnꝑ venit.Et iõ omẽs pꝛet xpᷣm decimari debuerũt.quia erãt obligati ñ tm ga ibi erant materialr:ſᷣ quia ibi erant m ſemialeʒ ratiõez. Et ꝑ hoc pʒ ſolutio ad obiectũ primo.⸗! Ad ſecũdum ðᷣo dðᷣm·ꝙ caro xpᷣi eẽ in lumbis dꝛ duobo modis.ſᷣm actũ:⁊ ſᷣm potẽtia.ſᷣm actuʒ nec caro leui nec caro xpᷣi fuit in lumbis abrahe. Itez Fᷣm potẽtiaʒ duptr.aut vñ fieri poſſit:aut vñ fiat.ſicut dic aug. Om̃ in coſta erat vñ poſſet fieꝛi mateꝛialłr:łᷣ ñ vñ fieret.vñ poſſet fiẽi diẽ materialeʒ cãm:vñ fiat diẽ actiuã ſen foꝛmalẽ. Scoᷣm H & dõm. ꝙ ceteri hoĩes a rpᷣo fuerũt in lũbis abrabe ĩ potẽtia ſᷣm vtrũq; modũ.xpᷣs po ñ niſi ſpᷣm primũ. Ob⸗ ligari aũt peccato eſt: eo ꝙ ſunt in lumbis pᷣm potẽtiaʒ actiuã que debet᷑ ſoli ſemiali rõni: que ſᷣm legẽ carnal cupie oes generat.⁊ ideo decimabiles.¶. Ad tercium qð obijcit᷑ de carne vᷣginis. dõm refert diceꝛe carneʒ in abrabam m ꝙ eſi in potẽtia ad carnẽ vᷣginis:⁊ Fᷣm ꝙ eſt in potentia ad carneʒ xpᷣi.Qam ꝓut eſt in poten⸗ tia ad carneʒ virginis:ſic eſt educẽda ᷣm potentiã ma⸗ terialeʒ 2 ratõʒ ꝓpagatõis cuʒ libidine. a ideo decima bilis. Scom voo ꝙ in potẽtia ad carnem xpᷣi:ſic ſolũ po .lx. nitur potentia materialis: que educẽda eſt in actu per oꝑationeʒ ſpũſſancti.⁊ ideo ñ cecimabilis.tota ꝗ̊ caro virginis erat tecimabilis: ̊ ñ tota caro virginis vt in potentia ad carneʒ xp̃i. Eodeʒ mõ rñdet᷑ ad q̃ꝛtum qð obyijcit.ꝙ tota maſſa hũani genẽis fuit coꝛꝛupta ĩ adã. ¶Ad quintũ qð obijcit de circũciſione dõm.ꝙ non eſt ſimile de circũciſione ⁊ decimatione: qꝛ decimatio fie⸗ bat rõne nature: nõ rõne ꝑſone.nõ.n. in lumbis abra⸗ he decimabant᷑ hoies ĩ actu exñtes. Ciꝛcũciſio vo 7 ob latio fiebant rõne ꝑſone: nec fuit ratio circũciſiõis xpi ꝓPter ſe vel ꝓpter culpam oꝛiginaleʒ:ſ̊ ꝓpter nos.⁊ ad oñdendũ penalitatẽ aſſumptaʒ.¶¶ Ad illud aũt qð ob⸗ ijcit᷑ ↄtra rqtõʒ aplłi.ddᷣm ꝙ ratio ꝓcedit ſi uppoſita ꝓ⸗ poſitione ꝙ abraham fuit dignioꝛ om̃i ſua poſteritate ⁊ hanc ſupponit iuxta opõm iudeoꝝ.ↄſequit᷑ igit h̊ ſup poſito.ꝙ ſi abrahaʒ eſt dignioꝛ Melch. in quo figura tur ſacerdotiuʒ xp̃i:: abrabam eſt dignioꝛ Leui ſua poſteritate. ̊ Aldelch. eſt dignioꝛ Lem 2 ſacerdotiũ eiꝰ ⁊ ita ſacerdotium xp̃i.¶ Ad illud qð obijcit᷑ ̃ᷣm auẽtẽ aug.i¶ õ decimabat᷑ nili qð curabat᷑.ſᷣm quoſdam ex⸗ ponit᷑.decimabat᷑.i.ad reddendã decimã obligabatur. qð curabat᷑.i.qð curatõne indigebat.Sʒ alit᷑ ⁊ meliꝰ exponit᷑.decimabat᷑ qd curabat᷑.qꝛ in oblatõe cecima⸗ rũ abrabe curatõ oꝛiginalis moꝛbi ꝑ xpᷣm ſignificaba⸗ tur.vnde ſigtio curatõis erat in oblatõe abrahe.ſᷣ effe ctus erat ꝑ fidem xpᷣi.⁊ ideo ñ ꝓcedit obiectio.q Ad il lud qð obijcit ꝙ oblatio decimaꝝ diminuebat ocupiaʒ dom ꝙ H nõ erat er vᷣtute ſua: ſ ex virtute gratie fidei offerentiũ.vñ nõ erat eis alligata gratia ſicut mõ ĩ ſa⸗ cramento baptiſmi alligat᷑ gratia ꝑ xpᷣm: cuiꝰ virtute oꝛiginalis ↄcupia minuit᷑.tñ ſiẽtio diminutõis ↄcupie oꝛiginalis erat in decima.ſicut dicit hugo de s.vic.In lege naturali pꝛimo data ſunt ſacramẽta. decimatões. ſacrificia.⁊ oblatões.vt in decimatiõe pctoꝝ remiſſio. in ſacrificijs moꝛtificatio. in oblatõne boni opꝑis exhi⸗ bitio ſignaret᷑. Sʒ obſcura fuit ſiẽtio in ſacram̃to de⸗ cimatõis:vbi homo de his que polſidebat ꝑtẽ obtulit. vt ad hũc modũ qð erat imꝑfectõnis ſibi tribueret qð ad bonitateʒ ſpectat:deo imputaret.⁊ h̊ ſibi voluerũt noueʒ ꝑtes retente.quia nouenariꝰ ſignũ imꝑfectõis ẽ a denario ꝑfecto deficiens.¶ Ad vltimũ dom ſʒʒ aug. omĩa creata fuerũt ſᷣm materiã vel ᷣm ſimilitudinẽ. Vemilit dom ꝙ ſunt filij abrabe ᷣm carneʒ: ⁊ ſunt fi⸗ lij abrahe ᷣm fidem. Illi ſunt filij ßᷣm materiaʒ:iſti ſũt bᷣm ſimilitudineʒ:quia imitatoꝛes fidei abꝛahe. Hñdi ctio igit᷑ erat oim in abraham qui erãt filij eius per ſi dem.i.imitatoꝛes fidei eius.vnde ad rom.ix.Qon enĩ qui ſm carneʒ ſunt filij dei:ſᷣ qui filij ꝓmiſſionis exti⸗ mant᷑ in ſemine ⁊c. IJtem rom̃.iij. Signũ accepit ciꝛcũ ciſionis vt pater ſit oim credentiũ.non his qui ſunt ex circũciſione:̊ his qui ſectant᷑ veſtigia fidei patris nr̃i abrabe.De decimatõne aũt nõ eſt ſic.quia decimatio ẽ preſignatio faciende liberatõis per xpᷣm:que qͥ ad ſuf⸗ ficientiam reſpicit omẽs: p̊ quo ad efficaciam ñ omẽs ſᷣ m electos. Hec ꝗ̊ eſt ratio quare omẽs decimabant᷑ nõ omẽs benedicebant᷑. Et qð obijcit᷑ ꝙ gratia nõ ẽ ex traduce nec aĩa.dðm ꝙ lʒ vna aĩia ñ ſit ab altera nec F tia tranſfundat᷑ ab aia in aiam: vna tñ põt habere ſili⸗ tudinẽ.i.exempluʒ credendi ab alia.⁊ ſic patet ſolutio ad predicta. Membꝛũ quaꝛtũ Einge querit᷑ de ꝑfectione dñici coꝛꝑis. Ad qð aug.i li.de ſide ad petꝝ. Firmiſſi me tene nullatenꝰ dubites: nõ carnem . xrp̃i ſine deitate eẽ ↄceptam in vtero viꝛgi nis priuſqᷓ ſuſciꝑet᷑ a verbo: ſᷣ iᷣm verbũ dñi ſue car⸗ nis aſſumptione ↄceptũ ipſamq; carnẽ vᷣbi aſſumptiõe ↄceptam.Si q̊ ipſum verbũ aſſumpſit coꝛpus pfectuʒ ⁊ ſoꝛmatũ totaliter:q̊ ſimul coꝛpꝰ fuit ↄceptũ ⁊ foꝛma⸗ tum. 4l Item aug'. in li. de tri. Mon er vtero virginis prius caro concepta eſt: ⁊ poſiea deitas venit ĩ carnẽ?: ſed mox vt verbum venit in vteꝝ ſeruata ꝓprietate na ture ꝓprie factum eſt caro:⁊ ꝑfectus bomo in veritate carnis ⁊ anime. Contra.augꝰ.ſuꝑ JZo.ij. Soluite tẽ plum.⁊ ſubdit᷑.xlvj.annis edificatum eſt templũ ⁊c. Hic numerus ꝑfectioni dñici coꝛꝑis ↄuenit: quot die⸗ bus foꝛma coꝛpoꝛis humani ꝑficitur.ex quo arguit᷑ ꝙ prius fuit concepta caro xpᷣi ⁊ foꝛmata qᷓ; verbo vnita: ſicut eſt in alijs coꝛꝑibus que pꝛius ↄcipiunt᷑ ⁊ foꝛmãt᷑ qᷓ aĩe infundant᷑. KRñſio.non hoc dixit aug.vt nega ret ꝗn caro illa eẽt ↄcepta ſimul ⁊ foꝛmata ⁊ aſſumpta ſed quia membroꝝ diſtinctio in ipſo momento conce⸗ ptionis ⁊ vnionis adeo erat parua: vt humano viſui vix poſſet ſubijci. In diebus auteʒ illis quos memorat eſt notabilis facta.Et nota qð dicit augꝰ.in li.lxxxiij. queſtionũ. De numero dieꝝ ꝑfectõnis coꝛpoꝛis chꝛiſti ↄceptio humana ſic dicit᷑ ꝓcedere ⁊ perfici.vt primis ſer diebus quaſi lactis habeant ſimilitudinẽ. nouẽ di⸗ ebus conuertit᷑ in ſanguineʒ. deinde.xij.diebus ſolide⸗ tur.xviij.diebus foꝛmet᷑ vſq; ad perfecta membra.de⸗ inde vſq; ad tempus partus ĩ magnitudine augeatur. quadrageſimogꝗnto 4 7 vno addito qð ſummã ſignifi⸗ cat fit ſummatio templi.& ſi mulniplicet᷑ hic nume⸗ rus per ſex:qui erat caput huius numeri: fiunt ducen ti ⁊.lxxvj.in nonem menſes ⁊ ſex dies:qui computant᷑ ab octauo kał.aprilis: quo die ↄceptus dominus cre⸗ ditur:vſqʒ ad octauũ kał.ianuarij:quo die natꝰ ẽ.iõ ergo abſurde.xlvj.annis fabricatum eſt templum: qð coꝛpus eius ſignificabat.vt quot anni fuerunt ĩ fabꝛi⸗ catione templi:tot dies fuerũt in fabꝛicatõne coꝛpoꝛis dñici.Et ſic patet ꝙ bic numerus perfectõni dominici coꝛꝑis conuenit. Nueſtio. x. de natiuitate fi Nquiſito de his que ꝑtinent ad conceptionem: inꝗqren dum eſt de natiuitate filij dei in hunc modum.Primo.an dinina natura ſit nata. Secundo.an due ſint natimta⸗ tes ſilij dei. Lercio.an poſſint dici duo filij dei.Quar to.vtꝝ xpᷣs ſit filius adoptiuus.Quinto.vtꝝ vniuoce dicatur filius dei ⁊ filius virginis. Sexto.ad maioꝛeʒ cclarationeʒ queritur v filiatõe m adoptõz. Membꝛũ pꝛimũ Rimo igit᷑ dubitat᷑.vtꝝ diuĩa natura ſit nata de virgine? Et videt᷑ ꝙ ſic. Zdeʒ eſt eus ⁊ diuina eſſentia.cum & vere dicit᷑: eus eſt natus de virgine. gᷓ vere dicetur diuina natura eſt nata de virgine. Item diuina na⸗ tura eſt incarnata.ſᷣ incarnatio oꝛdinat᷑ ad generati⸗ onem:g diuina natura eſt genita.& nata.4! Iteʒ augꝰ. dicit expreſſe diuinam naturam concipi ⁊ naſci de hu/ mana natura. Contra. ſi diuina natura eſt nata de virgine.̊ diuina natura eſt filia virginis:qð eſt abu⸗ ſio dicere.q IJtem omni cui conuenit eſſe natum:cõue⸗ nit eſſe ab alio.ſi &̊ diuine nature nullo modo conueit eſſe ab alio:nec ei conuenit eſſe natam.cum ipſa ſit ens nõ ab alio. MKñſio. dm pro regula.ꝙ nulla dictio ſignifſicans ꝓprietateʒ ꝑſonalem creatam vel increatã conuenit diuine eſſentie. Inde eſt. ꝙ ſicut diuine eẽn⸗ tie non conuenit eſſe genitam vel generari.quia hec ẽ propꝛietas filij que ponit eſſe ab alio ⁊ increata: ita ñ conuenit diuine eſſentie mitti vel naſci.quia in hoc ꝙ dico mitti ⁊ naſci:intelligitur eſſe ab alio.quod nullo modo conuenit diuine eſſentie.¶ Ad primu ergo ob⸗ iectum dicendum.ꝙ non eſt ſimile.nec ſequitur deꝰeſt modo.quia diuina eſſentia ſigniſicat eſſentiam vt eẽn⸗ tiam.i.in abſolutione ab omni relatione.⁊ ideo non ſupponit perſonam: nec ei conuenit ꝓprietas perſona⸗ lis. Hoc nomen vᷣo deus vt habenteʒ illam eẽntiam ſi ⸗ gnificat.⁊ quia hoc conuenit peꝛſone habere eſſentiaʒ diuinam:ideo hoc nomen deus ſupponit peꝛſonaʒ:⁊ ei ↄuenit ꝓprietas peꝛſonalis.q;uis ̊ dicatur deꝰ natus non tamen dicet᷑ eſſentia nata.4 Ad ſecundũ doᷣm.q; nõ ſequit᷑ incarnatio oꝛdinat᷑ ad generatiõʒ:&̊ cum di⸗ uina eſſentia ſit incarnata:eſt nata.naʒ incarnatio eſ⸗ ſentie nõ eſt oꝛdinata ad generatõʒ eẽntie:ſed ad gene rationeʒ perſone.⁊ ideo nõ ſequit᷑ ꝙ diuina eẽntia ſit nata de vugine p̊ ꝑſona.q AVd vltimũ dðᷣm.ꝙ auctoꝛi⸗ tates debent intelligi hoc modo:vt nõ dicat᷑ natura cõ cipi vel naſci quantuʒ eſt de ſe:ſ̊ hoc rõne ꝑſone.vnde ſenſus eſt, natura eteꝛna nõ poſſet concipi vel naſci ⁊c̃. H eſt ille ꝗ eſt natura dĩna.ſ.filiꝰ ñ poſſet concipi ſine ſuſceptione veritatis hũane natuꝛe. Miembꝛũ ſecũdum Onſequẽter querit᷑ an ſint due natiuita⸗ tes filij dei.Et arguit᷑ ſic. Nũc eternita⸗ tis ⁊ nũc temꝑis nõ faciũt numeꝝ: quia eternitas cum temꝑe ẽ: ̊ nec faciũt bis. ̊ᷓ cũ vypᷣs filius homĩs natus ſit in tꝑe:xpᷣs filiꝰ dei na⸗ tus in eternitate:nõ ẽ dicẽ ꝙ ſit bis natꝰ. Itẽ bis di⸗ cit numeꝝ ⁊ interruptõʒ tempoꝝ.q̊ ⁊ diſcõtinuationẽ 7 diſtantiã. Si ̊ ñ põt poni diſtantia entis ĩ eternita⸗ te ⁊ entis in temꝑe:cũ ſimul ſint.ñ erit dicẽ bis natum xpᷣm ꝓpt eternã natiuitatẽ ⁊ tꝑaleʒ. RKñſio.hec di⸗ ctio bis dupłr dicit᷑.qñq; enim ſignificat numeꝝ tem⸗ poꝝ:qñq; oꝛdinẽ aliquoꝝ ſe habentiũ ſ̃m priꝰ ⁊ poſte rius.Scðm primũ modũ hec dictio bis ponit interru ptioneʒ tempoꝝ vel viciſſitudineʒ.⁊ ideo ᷣm hũc mo⸗ dũ nõ eſſet dicere xpᷣm bis genitum. Scðm aũt modũ aliũ eſt dicere xrpᷣm bis genitũ.qꝛ ꝑ h̊ notat᷑ oꝛdo gene⸗ rationis temꝑalis ad eternaʒ. ⁊ quia eternitas pꝛior eſt temꝑe ⁊ nõ tempꝰ:ideo rõne natinitatis ef᷑ne ⁊ tꝑa lis eſt dicere bis natũ xpᷣm ⁊ bis genitũ. Membꝛũ terciũ Onſequẽt᷑ q̃rit᷑ an xpᷣs poſſit dici duo fi⸗ lij. Et videt᷑ ꝙ ſic.qꝛ cuʒ filiũ eẽ dicat᷑ rõe natiuitatis:⁊ due ſũt natiuitates xpᷣi.S xpᷣs ẽ duo filij.¶¶ Itẽ alia ẽ ſuba de q̃ ge⸗ nitꝰ ẽ filiꝰ vᷣginis:alia de q̃ geĩtꝰ ẽ filiꝰ dei.g̊ duo erũt filij:exqͥ ſubalit ſunt due generatões..¶ Itẽ geneꝛãs dẽ ad geiĩtũ.ſi q̊ ſũt duo generãtes:⁊ duo geiĩti.ꝗᷓ ⁊ duo fi lij. ¶ Itẽ ꝑſona ↄſeꝗt᷑ naturã.q̊ ſi plures nat᷑e ſũt ĩ xrtᷣo 7 plures erũt ꝑſone. ꝗa młtiplicato pᷣoꝛi młtiplicabit᷑ qð ↄñs ẽ ad illð.Si ẽ̃ generatõ ſᷣm płes naturas:ne ceſſe ẽ płes ꝑſõas eẽ geĩtas.ᷓ duo geiti ꝑſonałr. Sxpᷣs ẽ duo geĩti ꝑſonalr. ¶ Itẽ ſic ſe hʒ qtũ ad vnitatem ⁊ płalitatẽ vle ad ſingłare: ſic ſe bʒ nata ad rẽ nate. ſi S pluriũ vniuerſaliũ ñ ẽ vnũ ſingłare vel ꝑticłare. q̊ nec pluriũ naturaꝝ erit vna res nat᷑e.ᷓ nec vna ꝑſona.ſed xp̃ᷣs eſt genitꝰ qᷓtũ ad duas naturas.ᷓ nõ ẽ vna ꝑſona. g̊ eſt duo filij. Rñſio.dðm ꝙ generatio non ſolum comparatur ad natum: ſed ad illud ex quo eſt gene⸗ ratio.⁊ ideo q;uis non multiplicetur natum: tam mul tiplicatur generatõ vel natiuitas ex paꝛte eius ex quo eſt generatio.Et ideo non ſequitur due generationes vel due natiuitates.ergo duo filij vel duo nati.quem⸗ admodum non ſequitur.due dationes: ergo duo data cum dominus dat ſeruo aliquid ad tempus: ⁊ poſtmo dum dat ei ad perpetuitateʒ.ſicut etiaʒ nõ ſequit᷑.due factiones:̊ duo facta. ſicut cũ aligs facit imaginem ⁊ poſtea deaurat eam.ſed bene ſequeret᷑.ergo factuʒ du⸗ natus: ergo diuina eſſentia eſt nata. ᷓuis boe men us ⁊ diuina eſſentia ſignificent ideʒ: tamẽ alio ⁊ alio —— — — — . Chnd nnatooef, 1 Genen geintnſt Ganctors Naturc ne, pnge ulizi⸗ ipi ſine ntinite⸗ ernita⸗ :nin aeüͤtbis. dNine Nbisdi tinuation, igemnin bisnatnn ſo.bee di⸗ vmnen en⸗ nozpoſe itintermn hüc no⸗ itmodi logene⸗ as pnor nentgn iciduo ſiͤ⸗ eidicakfit atesri⸗f Pa dge⸗ doci geneidli Srovf ürin uni mmene tegrps faten? gteſi; ſe hnet ſonnſel abſonn. onſolun eſt gene⸗ tannu nocrcho aticnes tgben⸗ odotn 1oſno ve r⸗ pliciter. Et ꝑ hoc pʒ rñſio ad primũ.¶ Ad ſecundum dom. ꝙ ñ ſequit᷑.due ſunt ſube ex quibo eſt generatõ:S duo filij.quia vnitas filiatõis ñ eſi reſpectu eius ex qͥẽ generatio:ßſᷣ eins cuiꝰ eſt. B eſt rõne qui geneꝛat.Et qꝛ generatio iſta eſt vniꝰ bypoſtaſis ſiue ꝑſone.ideo vna ent filiatio ⁊ vnus eſt filius.i Ad terciũ dom. ꝙ nõ ſe⸗ quit᷑.duo generantes:̊ duo geniti.NQam aliqd vnum ⁊ idem põt referri duobo drñtibo m dꝛũtezʒ habitudi nem.nec ex hac relatione ſequit᷑ ipm eſſe duo. Ita vnꝰ ⁊ idem filius ſe hʒ relatiue ad patrẽ ꝑ generationeʒ di uinam:⁊ ad matreʒ ꝑ generatõʒ bumanã. nec erit di⸗ uerſa filiatio: h eſt filiatio reſpectu diuerſoꝝ. Similit nec erit duo filij:quia filiatio dicit ꝓprietateʒ ſiue rela tioneʒ ꝑſone.⸗:! Ad illud qð obijcit᷑ vltimo in duabus rationibo ſicut prius tactũ eſt. quia vt dicit Moetiꝰ de duabo natuꝛis.ꝙ ꝑſona nõ eſt in accidentibo:ł̊ ſolũ in ſubſtantijs.⁊ nõ in quibuſcũq;: ſ̊ in rationalibo.⁊ non in quibuſcunq; rationalibo:p ſolũ indiuiduis. Sʒ vl⸗ terius addendu eſt ꝙ eſt quedaʒ ſubſtãtia indiuidua ꝑ ſe hñs ſubſiſtentiaʒ. Quedam vᷣo eſt que nõ hʒ ꝑ ſe ſb⸗ ſiſtentiã ſicut aĩa:lʒ ſit ſuba rõnalis indiuidua: nõ bʒ ſe ſubſiſtentiã:⁊ ideo ñ eſt dicenda ꝑſona.ꝑſona eni conſequit᷑ natuꝛã rõnaleʒ indiuiduã ꝑ ſe erñteʒ vel ſoᷣ ſiſtentẽ. Hinc eſt ꝙ cum hũana natura in xpᷣo nõ habe⸗ at ꝑ ſe ſubſiſtentia:nõ habebit eẽ ꝑſona.immo cũ ꝑſo⸗ na dicat ſubam completã nõ poſſibilẽ ad ꝑfectõneʒ di⸗ gnioꝛem:nullo mõ dicet᷑ ꝑſona ſm humanã natuꝛam. Per h̊ etiã pʒ ſoło.nõ.n.eſt veꝛũ ꝙ ꝑſona ſequat᷑ natu ram quãcunq;:ſ̊ naturã ꝑ ſe ſubſiſtentẽ. Pꝛetea.non ẽ vera com ꝑatio.ꝙ ſicut vnũ indiuiduũ nõ põt eẽ diuer⸗ ſoꝝ vniuerſaliũ:q vna ꝑſona ñ poſſit eẽ pluriũ natuꝛa rũ:quia vniuerſale dicit totuʒ eẽ indiuidui.natuꝛa vo dicit vt ꝑtem vel q̃i ꝑtem ipᷣiꝰ ꝑſone.ſicut pʒ ꝙ due na⸗ ture ſunt in vna ꝑſona in hoie.ſ.aĩa ⁊ caro.4! Sed ſi obijceret᷑.ꝙ ꝑ ſe ſubſiſtere ꝑfectõis eſt.cũ ̊ natura ali⸗ orũ hoĩm ſit ꝑ ſe ſubſiſtẽs:nõ aũt natura hũana ĩ xpᷣo: videbit᷑ hũana natura xp̃ᷣi eſſe imꝑfecta reſpectu natu rarum alioꝝ hoĩm. SDicenduʒ ꝙ eſſe vnibile ꝑfectioꝛi vel foꝛme dignioꝛi ñ eſt imꝑfectõis:immo magis peꝛfe ctionis.vt patet:quia vis vegetabilis ꝑfectioꝛ ẽ in ſen⸗ ſibilibo ꝙᷓ in vegetabilibo.⁊ tñ in vegetabilibo eſt ꝑ ſe: in ſenſibilibo vo eſt in vnione ⁊ oꝛdine ad foꝛmẽ digni⸗ oꝛeʒ · Similit vis ſenſibilis ꝑfectioꝛ eſt in hoĩe vbi ẽ in oꝛdine ad ratõʒ:ꝙᷓ in brutis vbi eſt ꝑ ſe ſubſiſtens.Si milit natma hũana ꝑfectioꝛ eſt in xpᷣo:quia in vnione ad diuinã naturã qꝙᷓ ĩ alijs hoĩbo vbi eſt ꝑ ſe ſubſiſtẽs. Nlembꝛũ quaꝛtũ Onſequent᷑ querit᷑.vtꝝ xpᷣs ſit filius ad⸗ optiuus.Et videt᷑ ꝙ ſic. Hyla.in lib. de tri. Poteſtatis dignitas ñ amittit᷑: duʒ caꝛnis humanitas adoptat᷑.̊ xpᷣs ſᷣm ꝙ homo eſt filius adoptiuus. ¶ Item augꝰ. de vocatõne ſanctoꝝ. Ea gratia fit ab initio fidei homo ꝗcũq; xpᷣia nus:qua gratia ille homo factus eſt xpᷣs.ſ̊ hõ fit xpᷣia⸗ nus ꝑ gratiam adoptõnis.q ille homo fit xpᷣs ꝑ grãm adoptõis.ꝗ eſt filius adoptiuus.¶ Item bñn ↄceditur xpᷣs ᷣm ꝙ homo ẽ creatura.ꝗ ſimilit xpᷣs ſᷣm ꝙ hõ ẽ fi⸗ lius adoptiuus. Contra. Phit.ij. Dñs ihs ẽ in gla i patris ⁊c̃. Glo.inqtum homo aſſumpſit nomẽ dei nõ ꝑ gratiam adoptõis:ſ̊ ꝑ grãm vnionis.ſ.vt non ſit adoptõne deus:̊ verus deus cui flectitur om̃e genu. l Item rom.j.Qui predeſtinatus eſt filius dei ⁊c.am bꝛo.Volui reuolui ſcripturas: nũꝙᷓ filiũ adoptiuũ in⸗ ueni. 4 Itez augꝰ. in ecciaſticis dogmatibo. Natus eſt Fm veritatẽ nature ex deo dei filius:2 ſm veritateʒ na ture ex hoĩe hoĩs filius.vt veꝛitas geniti nõ adoptiõe: nõ appellatõne:ſ̊ in vtꝛaq; natiuitate filij nomẽ naſcen do haberet. PRñdeo.cum adoptio ſit vt de nõ filio ſi at filius.nõ eſt aũt dicere ꝙ xpᷣe ᷣm ꝙ bomo fuerit nõ „ Y. filius.ideo ſᷣm ꝙ; homo non poteſt dici filius adopti⸗ uus.4l Ad auẽtem Hylarij qua dicit ꝙ carnis huma nitas adoptatur. Dicenduʒ ꝙ bumanitas carnis po⸗ teſt accipi dupliciter. Fm ſpecieʒ cõmunẽ: aut ſm ſub⸗ ſtantiam ſingulareʒ. nullo modo eſt dicendum: ꝙ bu⸗ manitas in xpᷣo adoptetur ſᷣm ſubſtantiam ſingularẽ. Scðm ðᷣo ſpecieʒ cõmuneʒ poſſet dici adoptari huma nitas in xpᷣo.ſed hoc non reſpectu xpᷣi:ſed reſpectu ali⸗ oꝛum hoĩm qui cum rpᷣo cõmunem habent humanita⸗ tem. vt diceret humanitas adoptari ᷣm bunc ſenſum. quia que non habebat eſſe filij in alijs:in xpᷣo habet eẽ filij. Et ſᷣm hunc modum humanitas ſiue bomo de nõ filio in alijs fit filius in xrpᷣo. Et ſᷣm hoc dicitur huma nitas adoptari in xpᷣo. Ad aliud dicendum. ꝙ ẽ gra tia creata infoꝛmans animã. eſt gratia increata cau⸗ ſans creatam. Quando ergo dicit Auguſti. Eadẽ gꝛa⸗ tia qua homo ſit xpᷣianus ⁊ homo factus eſt xpᷣsintel⸗ ligitur de gꝛatia increata: que eſt ſpirituſſanctus: qua ſicut cauſa efficiente efficituꝛ homo xpᷣianus:⁊ ille ho⸗ mo factus eſt xᷣus. Gratia vᷣo creata non eadeʒ:quia illa in homine puro eſt gratia adoptiõis:in xpᷣo vᷣo ho mine gratia vnionis. 4 Item ad tercium dicenduʒ.ꝙ; adoptio ponit differentem ſtatuʒ humane nature. vnũ in quo ſit non filius.quod non eſt inuenire in xpᷣo Fᷣm ꝙ homo.Creatura vo non ponit ſtatus diffeꝛentiam: lſed ſolũmodo eſſe de nihilo.quod conuenit xpᷣo ᷣm ꝙ; homo. Preterea.creatura ponit eſſe poſt non eſſe.ad⸗ optio vᷣo bene eſſe poſt male eſſe.qð nullo modo conue nit xpᷣo ᷣm ꝙ homo. Membꝛũ quintum Gnſequenter queritur. vtrum chriſtus vniuoce dicatur filius dei ⁊ filius virgi⸗ nis. Et videtur ꝙ ſic. Quia cum dicatuꝛ P filius hominis ⁊ filius dei ſm rationem generationis naturalis ex vtraq; paꝛte non dicitur eꝗ uoce filius:ſed vniuoce.4 Contra. filius virginis eſt per deciſioneʒ partis a virgine.filius vᷣo dei patris eſt non per deciſionem: ſed per totalitateʒ ipſius ſubſtan tie quam accepit a patre.ergo equiuoce dicitur ſilius: non vniuoce. MKeſpondeo. non dicitur vniuoce nec equiuoce: ſed analogice.i.ſᷣm prius ⁊ poſterius.quẽ⸗ addmodũ bonitas de bono creato? increato.4 Itez q⸗ rritur.vtꝝ debeat dici filius natura.nam boc dicũt au⸗ ctoꝛitates ſanctoꝝ.⁊ cum filius dicat᷑ filiatione.deus ðo dicit᷑ deus natuꝛa que diuina eſt.homo vo dicit᷑ ho⸗ mo humana natura.Apᷣs.n. deitate dicit᷑ deus:buma⸗ nitate homo:liliatione filius.Qon igit᷑ natura eſt fi⸗ lius: ſed magis filiatione. Yteʒz cum eſſentia ſit ideʒ quod natura:poterit ne dici filius eſſentia:ſicut filius natura? ¶ Rñdeo ad primum ᷣm dicit magr in ſen tentijs. Aliter enim dicit᷑ deus natura: aliter filius na tura.cum.n. dicitur deus natura: ablatiuus eſt quaſi foꝛmalis.ſicut ſi diceretur deitate deus.cuʒz vo dicit᷑ fi lius natura: nõẽ ablatiuus quaſi foꝛmalis: ſed quaſi materialis ſiue ſubalis.vnde ſenſus eſt filius natura: id eſt filius hñs naturam.vnde lʒ dicat᷑ filius filiatio⸗ ne foꝛmaliter: nibilominus eſt deus natura. 4 Ad a⸗ liud dicenduʒ. ꝙ cum dico eſſentia: dico deitatem ab⸗ ſolute.cum vᷣo dico naturam: dico deitatem cum rati⸗ one generationis ſcilʒ filij.Qatura eniz eſt eſſentia ba bens virtutem pꝛoducendi ex ſe ſimile.pꝛopterea q;uis concedatur filius natura: non tamen cõcedi debet fi⸗ lius eſſentia in ablatiuo: cum ꝑ ablatm̃ ſigniſicet᷑ cir⸗ cumſtantia materialis. Membꝛum ſextum Onſequenter queꝛit᷑ ad maioꝛez declaꝛa tioneʒ de fili atione ꝑ adoptioneʒ in bũc modum. Primo. vt ? ratio pateꝛnitatis ſiue filiatõnis dicat᷑ vniuoce de nobis 2 filio dei. Se⸗ cundo.vtꝝ ratio qua dicit᷑ pater noſier:cõueniat patri tm̃ aut toti trinitati. Lercio.vtꝝ xpᷣs ᷣm ꝙ bomo ſit filius trinitatis ſiue filius adoptõis. Quarto.vñ ſit ĩ nobis filiatio.Quinto. vtꝝ ante incaꝛnationeʒ fuerit filiatio. Articulꝰ pꝛum⸗ D primũ ſic obijcit᷑. AUnũ vni opponit᷑ eno genere opoſitõis. Si g alia eſt relatio qua — xpᷣus dicit᷑ filius patris:⁊ qua nos dicimur filij patris.quia illa eſt increata:⁊ iſla creata.ꝗͥ alia ẽ relatio qua dicit᷑ pater filij:⁊ qua dicit᷑ pater nr̃. ̊ hec paternitas alia eſt ab illa paternitate. ¶ Item Yo. xx. Aſcendo ad patreʒ meũ ⁊ patrẽ veſtrũ ⁊c.interlĩieaꝛis Aliter dicit᷑ meũ:alit dicit᷑ veſtrũ. Meũ dr̃ natura:ve ſtrum pᷣo gratia. alia eſt ratio paternitatis 2 filiati⸗ onis:qua dicit᷑ pater filij: ⁊ qua dicitur pater noſter. Contra.Aug'. in li.de trini. Pater dicit᷑ prĩcipiuʒ filij qũo genuit eum.⁊ pꝛincipium ſpũſſancti qũo donũ eius eſt.⁊ principium creature qũo creauit eam.⁊ ta⸗ men ꝓpter has rõnes diuerſas nõ multiplicat᷑ ratõ pᷣn cipij.̊ cun dicitur pater filij pater creature:nõ mul tiplicabit᷑ ratio patris reſpectu filij ⁊ reſpectu creatu⸗ re rationalis.q Item ephe.iij.lecto genua mea ante eum ⁊ patreʒ a quo omis paternitas in celo ⁊ ĩ terra nominat᷑.q̊ paternitas in celo ⁊ in terra ſᷣm hoc nõ di citur ſᷣm rationeʒ diuerſam. Cum gO pateꝛnitas in celo ſit qua dicitur pater filij: paternitas in terra qua dici⸗ tur pater noſter.g non erit differens ratio:cuzʒ dicitur pater ſilij:⁊ cum dicit᷑ pater noſter. Rñdeo. ſicut cũ dicitur principium reſpectu filij ⁊ reſpectu creature. ratio principij ex parte eius quod eſt principium non mutatur: ſed ex parte illoꝛum ad que dicitur princi⸗ pium.vnde non eſt dicere plura pꝛincipia.Sili modo cum dicitur pater filij ⁊ pater noſter: non eſt differen⸗ tia paternitatis ex paꝛte eius qui dicitur pater ᷣm rẽ: ſed tm̃ ſm modum. Sed ex parte eoꝛum ad quos dici⸗ tur pater.ſicut cum dicitur principium filij dicitur ꝑ⸗ ſonaliter.cum ðvᷣo dicitur principium creature:dicituꝛ eſſentialiter. Similiter cum dicituꝛ pater filij:dicit᷑ ꝑ⸗ ſonaliter. cum dicit᷑ pater creature:dicitur eſſentialit. nec eſt ibi differentia ſᷣm rem: ſed tm̃ ſᷣm modũ.4! Ad illud ̊ quod primo obijcit᷑.ꝙ vnum nõ opponit᷑ młitis conelatiue.dðm ꝙ falſum eſi etiã in inferioꝛibo.immo cum vnus eſt pateꝛ multoꝝ: vnum opponit᷑ multis coꝛ: relatiue. Dicendũ ꝗᷓ eſt ꝙ nõ multiplicat᷑ relatio in pa⸗ tre m eſſentiaʒ:cum dicit᷑ deus eſt pater filij: 2 cuʒ dr eſt pater noſter. ſᷣ ſolum eſt ibi differens modus:qᷓuis multiplicet᷑ in his que ſunt ab eo.q¶. Ad illud quod di cit Augꝰ.ſuper Jo. Aliter dicitur meum: aliter veſtꝝ ⁊c.dðim p gratia ⁊ natura non faciũt diſtinctioneʒ ex ꝑte illius a quo:ſ̊ ex ꝑte eoꝝ que ſunt ab illo. Neticulus ſecũdus Onſequent querit᷑. vtꝝ ratio paternitatis reſpectu nr̃i ↄueniat toti trinitati:⁊ cum ſi⸗ lius ſm ratoneʒ nomis nõ dicat reſpectuʒ ad poſterius ſed ad prius:2 ſimilit᷑ ſpũs inqtũ ſpũs. nomen aũt paternitatis dicat reſpectũ ad poſterius. S non conuenit filio ꝙ dicatur pateꝛ noſter:quemadmo⸗ di nec dicitur filius noſter. quia filiatio dicit in reſpe⸗ ctu ad prius.pari ratione nec ſpũſſanctus.4l Itez ab⸗ ſtractis ꝑſonis ab eſſentia:adhuc remanet ſumma bo⸗ nitas per intellectum quo ad nos.ſed ſumma bonitas quo ad nos non oſtenditur niſi per impaꝛtitioneʒ gra tie.ᷓ adhuc intelligeretur impartitio gratie.ergo ⁊ fi⸗ liatio. Ex quo relinquitur ꝙ eſſe filium per gratiã nõ dependet a patre 2 Tirteuſemcro. Contra. Jpe filiꝰ dicit in euangelio. Nli remittuntur tibi peccata tua.gᷓ per conſequens dicitſe patrem. Jeem ad epbeß üf. Vnus deus:vnus dominus:vna fides:vnũ baptiſma: vnus deus pater omnium. Dicit glo. Pater omnium dicitur creatione: ſed fidelium regeneratione.Si er⸗ go creatio ⁊ regeneratio eſt cõmunis effectus trium ꝑ ſonarum.ergo ⁊ paternitas. Reſpondeo dicenduʒ. qꝙ; pater noſter dicitur cõmuniter de tribus perſoms. ad filiationem enim per gratiam requiritur ꝙ ſimus ad imaginem ⁊ ſimilitudinem per gratiam. Ee auteʒ ſimus in eſſe gratie hoc pertinet ad patrem. O vo ad imaginem:ad filium qui eſt imago patris. autẽ ad ſimilitudinem: ad ſpiritumſanctum qui eſt ſimilitu⸗ do peꝛ quam aſſimilamur co. Pꝛeterea a patre per fi⸗ lium regeneramur.ab vtroq; per ſpiritumſanctum re⸗ foꝛmamur.ex quibus duobus eſt filiatio per adoptio⸗ nem. Ex quo relinquitur ꝙ ratio paternitatis qua di citur pater noſter: conuenit toti trinitati. Ad illud quod primo obijcitur dicendum.ꝙ nomen paternita⸗ tis conuenit filio.non eo ꝙ dicitur filius: ſed eo ꝙ pᷣn cipium gratie redemptionis. Similiter ſpirituſſanctꝰ non eo ꝙ dicitur ſpiritus: ſed eo ꝙ nobis eſt in pignꝰ eterne heꝛeditatis.Inde Auguſti.in libꝛo de anuma 2 ſpiritu. Filium dedit in precium redemptõnis: ſpiritũ ſanctum in priuilegium adoptionis: ſe deniq; totum ſeruat hereditatem adoptatis.4 Ad aliud dicenduʒ. ꝙ qᷓuis abſtractis ꝑſonis intelligitur impartitio gra⸗ tie: non tamen ſᷣm apꝓpꝛopꝛiatam rationeʒ vt gr̃e ado⸗ ptionis.ad gratiam enim optionis concurrunt duo in filijs ade.qui naſcũtur filij ire: ſiue fili dy aboli. ri⸗ mum eſt redemptio a filiatione dyaboli. Secundum eſt adoptatio in filiationeʒ dei. Primum per appropꝛi ationem fit a patre per filium. Secundum ab vtroqʒ per ſpiritumſanctum. IUnde Auguſtinus in libro de anima ⁊ ſpiritu. Dater tradidit filiuʒ quo redimeret ſeruos: miſit ſpiritumſanctum quo ſeruos adoptaret in filios. Aeticulus tercins Onſequenter queritur. vtrum chriſtus ſᷣm ꝙ homo ſit filius trinitatis.Et hec queſtio ſupꝛa determinata eſt: vbi queritur:quare chriſtus nõ dicat᷑ filius ſpũſſancti. Articulus quaꝛtus Onſequenter 64 vnde ſit in nobis filia tio. am ad roma. viij. dicit᷑. Ypſe ſpiꝛitus reddit teſtimoniũ ſpũi noſtro ꝙ filij dei ſu⸗ mus.ꝭ ꝑ ſpiritũ ſumꝰ filij adoptõnis.¶ Stẽ ſup augꝰ. Aiſit ſpmſanctuʒ vt puos adoptaret ĩ filios.¶ Item viij.roma.iꝛ0õ accepiſtis ſpiritũ ſeruitutis ſed ſpiritũ adoptõis:in qͥ clomanꝰ abba pr. Glo.timoꝛ caſtus qui bonus eſt 1 pficiẽs nos Sencrer ſilios.ꝗ ꝑ timoꝛeʒ effi⸗ cimur filij.¶ Itẽ Jo.j. Dedit eis ptãteʒ filios dei fieri bhis ꝗ credũt ĩ noĩe eiꝰ. ꝑ fidẽ efficimur filij.4! Itẽ.j. Jo.Mð natum eſt ex ſpiritu.⁊ ſequit᷑. Qiſi ꝗs renatꝰ fuerit ex aqua ⁊ ſpirituſancto.qᷣꝑ ſacꝛamẽtũ baptiſmi efficimur filij cri.qꝛ ꝑ illud regeneramur. ¶ Stẽ.j. Jo. Lij. Fidete qualeʒ caꝛitateʒ dedit nobis deus:vt filij dei nomiemur ⁊ ſimus.ꝗ filqj ſumus per caꝛitateʒ.4 Itez Aug. Ipſa humilitas facit nos naſci de ſpirituſancto. ergo ſumus filij per humilitateʒ. ¶¶ Item augꝰ. Com⸗ pertum eſt nos eſſe filios per adoptionem per illũ qui eſt filius per naturam. ergo filij ſumus per filiũ. Que ritur ergo iſtoꝛum diffeꝛentia. Reſpondeo.adoptio reſpicit cauſam increatam: cauſam creatam. Cauſa increata eſt trinitas dupliciter.ꝑ gratiã in preſenti: ⁊ gloꝛiaz in futuro. Per gratiam vᷣo hoc modo pater ꝑ filium tollens filiationeʒ dyaboli in redemptõne.⁊ ꝑ ſpiritũſanctum conferens filiatõʒ dei.⁊ hoc modo de⸗ ſcendũt diuina ad nos. Ad gloꝛiam vo pẽ ꝑ ſpmſan/⸗ „&ẽ dK U—00 ʒ————M — -— NTCTCʒ—ʒ— — r- aplen Offn W Oning Mtentg derſong, ün ee Ain Aani tre perſu Uetunre dopto 1 quad, Näilud ternita, og nn ipigns nina ſpirit̃ Wrun enanz. ano G greach⸗ int duoin li Pri ecundun rapront biog libwo d imeret pptaret lusßnn gbeſi⸗ ur eſda ſpanns diß⸗ upang⸗ 4n ſpii lvscei eſn mifin Mij ſenar! giiſni p. fiiii Nʒ ſanco. Kon lüͤgei i.O opti⸗ Ci enn! pneer e h ſan⸗ ctum reducit nos ad ↄfoꝛmitatem filij:2 filius reducit nos ad imaginem patris. vnde augin li.de aĩa ⁊ ſpu. Spũſſanctus ꝑducit ecciaʒ ad xrpᷣm:quam ipſe ſine ma cula ⁊ ruga tradet regnũ deo ⁊ patri.Cauſa vᷣo creata determinat᷑ multipłr m differentem cõſiderationem. NMam cauſa diſponens eſt humilitas.caulſa effſiciẽs eſt gratia ſacramenti.cauſa perficiens reſpectu patris ti⸗ moꝛ filialis.reſpectu filij fides. reſpectu ſpirituſſancti caritas. Articulus quint? O nſequent᷑ querit᷑.vtꝝ ante incaꝛnationeʒ fuerit filiatio ꝑ adoptiõeʒ. Et cum dicatur Jo. j. M poſtq; verbũ caꝛo factuʒ eſt: dedit eis ptãtem filios dei fieri his ⁊c.videt᷑ ꝙ ante incarna tioneʒ nõ fuerit filiatio ꝑ adoptioneʒ. ¶ Item dicit᷑ in tercio li.ſent᷑.di.viij.Qos dicimur filij adoptiui:quia cum nati fuerimus filij ire.ephe.ij. ꝑ gram facti ſumꝰ filij dei. Cum & in ſtatu innocẽtie non eſſent filij ire: ᷓ nec poterant eſſe adoptiui filij. & adam ante peccatum non fuit filius adoptõnis.4 Contra.ante incarnatõeʒ 2 ante peccatum ⁊ poſt ſancti erant filij. aliter nõ ꝑti⸗ nerent ad hereditatem. vnde eſa.lxiij. AUere tu pater nẽ es: ⁊ abraham nos neſciuit. Aut gfilij naturales.aut adoptiui.aut ſolum filij per creationem: ſicut cetera. Mon primo modo: nec tercio ſoluʒ: relinquit᷑ S ꝙ filij adoptiui. Rñſio. adoptio reſpicit dupliceʒ terminũ a quo:⁊ ad quem. tum ad terminũ a quo: refert in ſtatu ante peccatum ⁊ poſt peccatuʒ. nam in ſtatu poſt peccatum de filio ire fit filius. Sn ſtatu vo ante pecca⸗ tum non de filio ire ſed de non filio ꝑ grãm fit ſiliꝰ.vñ poſt peccatum eſt ↄtraꝛia diſpoſitio ad filiatõeʒ.ĩ ſta⸗ tu innocentie negatio filiatonis. tum dᷣo ad termi nũ ad quem refert ante incarnationeʒ poſt. nam añ incarnationeʒ ex ſide incarnatõis erat filiatio in potẽ tia.non in effectu:qui eſt cum ↄſecutione hereditatis. Poſt incarnationeʒ pᷣo ⁊ paſſioneʒ erat filiatio in effe ctu cum conſecutõne hereditatis:remota obligatiõe ꝑ paſſioneʒ. Item refert adoptio ante peccatũ: ſi nõ eſſet incarnatio:⁊ poſt peccatũ poſt incarnatõʒ.nam ſi non eſſet incarnatio eſſet ſolũ hereditas in terra fluẽte mel ſcʒ in dulcedine diuinitatis tm̃. Per incarnationeʒ vᷣo eſt hereditas aucta in terra fluente lac ⁊ mel.i.delecta tioneʒ diuinitatis æ huanitatis aſſumpte ĩ vnitate ꝑ⸗ ſone filij dei. vñ. viij. rom. Heredes quideʒ dei: cohere⸗ des aũt xpi. H H Nueſtio.xj.de gratia vpᷣii generali . Onſequẽteꝛ mqui rendũ eſt de gratia xp̃i. hec.n.queſtio preambula eſt ad ceteras:que ſunt de ptãte.ſcia.volũtate.⁊ merito dñi ſal⸗ uatoꝛis. Querendũ eſt ̊ generaliter. Beuno an in xpᷣo ſit ponenda gratia que dr vnionis. cdᷣo.an in rpᷣo ponẽda ſit gratia m quaʒ eſt caput. Tercio.an in xpᷣo ponẽda ſit gra abſoluta vt ↄſiderat᷑ vt quidaʒ homo ſingularis. .— — „ Mlembꝛũ pꝛimũ D primũ obycit ſic. In xpo eſt vnio di⸗ uinitatis ad coꝛpus. Si ꝗ̊ ipᷣm coꝛpꝰ ñ ẽ ſuſceptm gratie.ꝭ ñ vni᷑ coꝛpus diuini⸗ tati nec diuinitas coꝛpoꝛi ꝑ gr̃am. MMi⸗ noꝛ pʒ.ſ.q; coꝛpus ñ ſit ſuſceptm̃ gratie. quia oꝓpoſita nata ſunt fieri circa ideʒ.⁊ qð nõ eſt ſuſceptm̃ gẽe vniꝰ oppoſiti:nõ eſt ſuſceptm alteꝛius.peccatũ vᷣo ⸗ gra ſunt opoſita.ꝭ̊ coꝛpus nõ eſt ſuſceptin peccati.ᷓ nec gꝛe. ñ geſt aliqua gratia que vniat coꝛpꝰ cũ dinitate. Ex HG̊ͥ vlterius arguit᷑.quoniaʒ ſimul eſt ratio vniendi totaʒ bumanitatẽ diuinitati.ſi ̊ coꝛpꝰ vnituꝛ diuinitati ſine geatia.g bumanitas vnit᷑ diuinitati ſine ga. Ad il⸗ lud põt dari rñſio m Jo.dam̃.ꝙ diuinitas vnit᷑ cor⸗ poꝛi mediante intellectu vel aĩa: 2 aia mediãte gꝛatia. ita cñ aĩa ſit ſuſceptiua gratie: inde eſt ꝙ graẽ vin⸗ culũ illius vnionis.quia coꝛpus vnit᷑ aĩe:? p ipᷣaʒ ani⸗ mã que eſt ſuſceptiua gratie vnitur dinitati. Sʒ cõ⸗ tra hoc obijcit᷑ hoc modo. In triduo erat ſeꝑata aia a coꝛpoꝛe rp̃ᷣi:⁊ tamẽ coꝛpus xpᷣi vniebat᷑ dĩnitati. non vniebat᷑ ꝑ aiam.ꝗ in triduo nõ vniebat᷑ coꝛpus xpᷣi di⸗ uinitati ꝑ grãm.ſed ideʒ eſt modus ⁊ fuit vniendi hu⸗ manitateʒ cum diuinitate in ↄceptiõe ihu rpᷣi:⁊ ſemꝑ. Cum ꝭ̊ in triduo nõ fuerit hec vnio ꝑ gratiam: & nec in eius ↄoceptione.¶ Item ponat᷑ ꝑ impoſſibile ꝙ aĩa ĩ triduo ſeparetur a dĩnitate:aut k pieꝛ B ſoluit᷑ vnio diuinitatis ad coꝛpus:aut non. Si no:g ſi nõ vnit᷑ coꝛ⸗ pus diuinitati per gratiam niſi ratione anime. ggra⸗ tia non fuit medium vnionis in triduo.ᷓ illa vnio que eſt in xpᷣo non fuit per gꝛam. 4¶. Item potentioꝛ eſt vir⸗ tus educens effectum ſine medio: qᷓ; cum medio. ꝗa ex txfectu virtutis eſt ꝙ indiget medio ad ꝓductionẽ ſin operis.ſed virtus diuina eſt potentiſſima.̊ ſemꝑ pro⸗ ducit effectum ſuum ſine medio.Cum g eius effectꝰ fu⸗ erit incarnatio ſiue vnio humanitatis ad diuinitatez in xpᷣo:̊ hec vnio fuit ſine medio.ꝗᷓ gratia nõ fuit iue⸗ dium in illa vnione.⁊ ſic in xpᷣo non eſt ponere gratiã vnionis. Ad oppoſitum. Zugꝰ. Aſdaioꝛ gratia non poteſt cogitari qᷓ; ꝙ filius homis ſit filius dei. ſed filiꝰ bominis eſt filius ci per vnionẽ. gratia vnionis eſt in rpᷣo.¶ INem augꝰ. Quicquid couenit filio dei ꝑ na⸗ turam: cõuenit filio hominis per gratiam. ſed ꝙ ̊ cõ⸗ ueniat filio hominis quod conuenit filio dei: nõ eſt ex alia gratia q; que vnit filium homis filio dei. neceſſe eſt ponere gratiam vnionis in xpᷣo.¶ Item Yo.j. habe tur ꝙ verbum caro factuʒ eſt plenũ gratie 2 veritatis. gꝙ eſt gratia vnionis verbi cum carne.¶ Item impoſſi bile eſt creaturam ꝑ naturam creature ſublimari ſuꝑ creaturam ſiue ſuꝑ ſtatum creature.ſed vnio humani⸗/ tatis ad diuinitateʒ eſt ſublimatio creature ſuꝑ crea⸗ turam ſiue ſuꝑ ſtatum creature: qua nõ poteſt cogita⸗ ri maioꝛ. non eſt aliquo modo per naturam bumane nature ꝙ vniatur ad diuinitatez. & neceſſe eſt ꝙ ſit per aliquid additum nature:quod eleuet ipſum ſuꝑ omẽm naturam. ſed illud eſt donũ gratiſdatuʒ. ↄſtar gratia. Et cum per illud fiat illa vnio:neceſſe eſt ponere gra⸗ tiam vnionis in rpᷣᷣjßÿD. Solutio.dicendũ ⁊ ↄcedenaũ eſt ꝙ in xpᷣo ſit gratia vnionis humanitatis ad diuini tateʒ. ⁊ ratio huiꝰ eſt.quia nõ eſt poſſibile ipſi cꝛeatuꝛe humane per donum conditõnis nature: eleuet ⁊ dil⸗ ponatur ad diuinam vnioneʒz. ideo neceſſaria ẽ ei gea tia: que eleuet ⁊ diſponat ipſam ad vnioneʒ diuinam. hanc aũt gratiam dicimus gratiam vnionis.4 Ad pᷣ⸗ mũ quod obijcitur in ↄtrarium ꝙ coꝛpus nõ eſt ſuſce⸗ ptiuum gratie.Dicendũ ꝙ ſuſceptm̃ gratie dicitur du⸗ pliciter.ſcʒ ꝑ ſe:⁊ per aliud.ſicut ẽ ſuſceptm̃ peccati ꝑ ſe ⁊ ꝑ aliud.ſola ronalis creatura eſt ſuſceptiua pecca ti ꝑ ſe:⁊ gratie ꝑ ſe coꝛpus vo ꝑ accñs ſiue ꝑ aliud ſcʒ ꝑ aĩam.quia.n.anima eſt ꝑfectio coꝛpoꝛis: ⁊ coꝛpꝰ eſt ſuſceptm̃ ꝑfectionis ab ala.ꝑfectio aĩe que eſt gra me⸗ diante anima ſuſcipit᷑ a coꝛpoꝛe: quemadmodũ erit in gloꝛia.gloꝛia enim erit in aia: ⁊ anima gloꝛificata ꝑfi ciet coꝛpus.⁊ inde erit in coꝛpoꝛe gloꝛia. Similiter eſt d& gratia.quia anima eſt ꝑfectio coꝛꝑis:gratia vᷣo ẽ ꝑ⸗ fectio anime.a ideo mediante anima coꝛpis eſt peꝛſe⸗ ctio. Dicendũ igit᷑ ꝙ in xpᷣo ſicut ipſa anima vniebat᷑ diuinitati ꝑ gratiam vnionis:ita ipſum coꝛpus ꝑ ean⸗ m gratiam vniebatur diuinitati mediante aĩa.ſicut dicit Dama.qꝙ mediante intellectu vnitur diuinitati. Ad illud quod poſtea obijcit᷑ de triduo.⁊ ad illð qð ſequitur.dðᷣm ꝙ in triduo vniebatur diuinitas coꝛpo⸗ ri mediante anima: ꝙᷓuis eſſet etiaʒ ſeꝑata a coꝛꝑe. nã aĩa exquo vnitur coꝛpoꝛi relinquit in coꝛpe diſpoſitio nez que remanet in coꝛꝑe:ſeꝑata aĩa ab ipſo.ꝛ illa dil⸗ poſitio eſt ipſius aĩe ſicut eſectus. Et ꝓyter H̊ quicqd fit ꝑ illam diſpoſitõʒ vel mediante illa: fit mediãte aĩa ſue cauſe ꝓxime.mediante ðᷣo illa diſpoſitõe eꝛat vnio diuinitatis ad coꝛpus in triduo.⁊ ideo dicit᷑ ꝙ median te aĩa fuit vnio.quia mediante diſpoſitõe derelicta ab aĩa in ipſo coꝛꝑe:ꝑ quam coꝛpus ad vnioneʒ diſpone⸗ batur ⁊ tenebatur in vnione. Quod manifeſtatur ſic. Augꝰ. mouet queſtioneʒ de aboꝛtiuis fetibus.vtrũ ꝑti neant ad reſurrectõʒ. Et dicit ꝙ nõ.quia ipſum puer⸗ periũ nondũ fuit animatũ.⁊ ꝓpter hoc coꝛpꝰ aboꝛtiuũ nihil ſoꝛtitur ab aĩa:quia nondũ fuit vnitũ aĩe.⁊ ideo exr impreſſione aie nõ ſoꝛtitur diſpoſitiõeʒ ad incoꝛu⸗ ptioneʒ ⁊ ꝑpetuitatem.⁊ ideo oĩno reſoluit᷑ in pꝛiſtinã materiaʒ. Coꝛpus vᷣo Herodis ꝑtinet ad reſurrectiõʒ ſ nõ ad beatã.quia coꝛpus eius vnituʒ fuit aĩe: q̃ erat ſuba immoꝛtalis ⁊ ꝑpetua: que tñ nullam hẽbat grazʒ nec condignitateʒ ad gloꝛiam ꝑ grãm. inde eſt ꝙ ſor titur coꝛpus ꝑ diſpoſitõʒ ad eſſe ꝑpetuuʒ:ſed nõ gloꝛi⸗ oſum ⁊ vnietur iteꝝ aĩe herodis.Alterius eſt in coꝛꝑe beati petri:quia fuit vnitũ coꝛpꝰ eius aĩe que erat ſub⸗ ſtantia ꝑpetua.⁊ hñs grãm ex qua erat in eo cõdigni⸗ tas ad gloꝛiam.⁊ ideo ex eius impreſſione ſoꝛtit᷑ poſſi⸗ bilitateʒ ad reſurrectioneʒ ⁊ ad eſſe ꝑpetuuʒ ⁊ gloꝛio⸗ ſum. Habet g̊ coꝛpus petri ſeparata aĩa petri ab ipᷣo poſſibilitateʒ oꝛdinatazʒ ad gloꝛiaʒ. Alterius fuit ĩ cor poꝛe ihu xpᷣi:quia plus fuit in ipſo qᷓ in alijs.quia nõ ſolum erat gratia coĩs in aĩa ſua ſicut in alijs aĩiabus ſanctis.ſicut in aĩa petri:immo vlterius in ſua bẽa aĩa erat gratia vnionis ad diuinitateʒ. Sicut & in coꝛpoẽ petri ꝑ vnioneʒ ad ſubam ꝑpetuam: que eꝛat eius aĩa habens etiaʒ gratiam relinquebat᷑ poteſtas in coꝛpoẽ petri ad reſuꝛꝛeciõz ad gloꝛiam.eodeʒ modo ĩ dño ihu gꝛatia vnionis qua beata eius aĩa vniebat᷑ diuinitati: relinquebat in coꝛpoꝛe eius ab aĩa ſua que erat peꝛpe: tua ⁊ gratioſa omni plenitudinegratie: poſſibilitateʒ ad eſſe ꝓꝑpetuum ⁊ gloꝛioſum ⁊ ad diuinam vnionem. Abſtracta dᷣo anima non abſtrabit᷑ impreſſio que ẽ ab aĩa in coꝛpoꝛe. vnde in coꝛꝑe ihᷣu xp̃ᷣi manet diſpoſitio ad diuinam vnioneʒ ſeꝑata anima ꝑ quam diſpoſitõʒ manet vnio coꝛꝑis ad diuinitateʒ .quia quelibet mate ria ſoꝛtitur ꝓprietateʒ ⁊ diſpoſitionẽ ſue foꝛme.Et ita aĩa xpᷣi ſeꝑata a coꝛꝑe in triduo illud qð ex aĩa erat ſcʒ impreſſio fuit mediũ: vel diſpoſitio vni onis coꝛꝑis ad diuinitateʒ. ¶ Ad aliud quod obijcit᷑.ꝙ potẽtioꝛ ẽ vir⸗ tus ⁊c.dðm ꝙ gratia vnionis fit nccia in rpᷣo ad vnio nem diuinitatis.⁊ bumanitatis ñ eſt de impotẽtia dei⸗ tatis:̊ de impotentia humanitatis. quia ipſa deitas de ſe potentiam hʒ actiuam ſufficienteʒ ad vniendũ ſi⸗ bi humanitatem ſine aliquo medio ⁊ adiutoꝛio.ſᷣ ipſa bumanitas impotentiaʒ habet de ſe ad hoc ꝙ vniatur diuinitati.ꝑ conditõneʒ.n. nature impoſſibile ẽ ꝙ; dil⸗ ponatur ad vnioneʒ illam.quia oꝑtet ꝙ in illa vnione elenetur ſupꝛa omẽʒ naturã ⁊? creaturã. Membꝛũ ſecũdum Onſequenter querit᷑ an in xpᷣo ſit ponen da gratia ᷣm quam eſt caput eccleſie.ad ephe.j. IJpſuʒ dedit caput ſuꝑ omneʒ ec⸗ cleſiam:que eſt coꝛpus eius.⁊ G̊ pᷣm hũa nam naturam. Si g xpᷣs eſt caput ſuꝑ omẽʒ eccleſiaʒ. ⁊ h̊ habet ex dono patris.quia dicit.ipſum dedit ⁊c.⁊ iſtud donuʒ eſt gratia.&̊ ex gratia habet ꝙ ſit caput ec⸗ cleſie.¶ Ieem augꝰ.ad dardanuʒ. In xpᷣo hĩtat omĩs plenitudo gratie:ſicut in capite in quo ſunt omẽs ſen⸗ ſus. ̊ ipſe eſt velut caput ex gratia dei. in ipſoẽ gra⸗ tia Fᷣm quam eſt caput eccleſie. YIeʒ Hugo de ſan. vic. in li. de ſacramẽtis dicit. Sicut ſpũs bomĩs mediante capite ad membra deſcendit viuificanda: ſic ſpuſſan⸗ ctus ꝑ xpᷣm venit ad xpᷣianos: cuiꝰ plenitudo quidẽ eſt in capite.ꝑticipatio ᷣo in membris. Ad oſpoſitum ſupponitur hec ꝓpoſitio:que aſſeritur a ſanctis. Cor⸗ ruptio oꝛiginalis traducta eſt per peccatuʒ ade.⁊ per carnem traducit᷑ in nobis.quia enim caꝛo eſt extradu⸗ ce:⁊ ex carne generat᷑ caro.ideo traducitur de carne ĩ carnem per generationeʒ. ſᷣ gratia non traducit᷑: quia aĩa eſt ſubiectum gratie.anima vᷣo non eſt extraduce. vnde ſicut non traducitur anima ab aĩa:ita nec gratia a gratia.ſed cum coꝛꝛuptio oꝛiginalis ſit ĩ carne. ſicut traducit᷑ caro ex carne: ita coꝛuptio. Ex his obncit᷑ aĩe non ſunt extraduce:immo ſunt diuiſe ⁊ diſtincte a co create immediate.iuxta illud pᷣs.Qui finxit ſigil/ latim coꝛda eoꝛum. g ab aĩa xp̃i non traducit᷑ gr̃a ad aĩas noſtras.ꝙ non perficiunt᷑ anime ab ipſa gꝛa ani⸗ me xpᷣi.non põt ̊ aĩa ipſius tranſfundere gratiam nec influere ad aias noſtras. Sed alia ratione nõ dicit᷑ ca put:niſi quia ſicut caput vitam ſpirituʒ tranſfundit alijs mem bris: ita xpᷣs gratiaʒ membris ſuis que ſũt fideles anime.Cum & hec non poſſint eſſe:relinquitur ꝙ in eo non eſt gratia ſᷣm quam ſit caput.⸗ Itez aug. Aens nulla interpoſita natura ab ipſa prima verita te foꝛmat᷑.ſed hec foꝛmatio nihil aliud eſt qᷓ ꝑfectio: q̃ eſt gratia in anima vel in mente.̊ ipſa gratia eſt ime⸗ diate in aĩabus noſtris ab ipſa prima veritate.¶ IYtez nullius creature eſt daꝛe gratiam.quia ſicut aĩa imme diate eſt a deo:ita eius perfectio que eſt gratia. gra⸗ tia nullo mediante eſt a deo. cum ypᷣs inqtum hõ ſit creatura:non põt eſſe medium influentie gratie dei ad nos.Sed alia ratione nõ dicit᷑ habere gratiã ſᷣm quã dicit᷑ caput eccleſie. non eſt in ipſo ponenda gr̃a ᷣm quam dicatur eſſe caput eccleſie. Solutio. doõm ꝙ ĩi xpᷣo ſᷣm ꝙ homo eſt ponere gratiam ᷣm quaʒ eſt caput eccleſie.Ad illud intelligendũ notanduʒ eſt.ꝙ influen tia gratie eſt a deo ſine medio:⁊ ꝑ medium ſine medio rpᷣus ſm ꝙ deus immediate eſt datoꝛ gratie aucẽte2 in propria ratione efficientis.vñ eſa.xluj.dicit᷑. Ego ſuʒ ipſe qui deleo inigtates ꝓpter me.ꝑ mediũ xpᷣus Fᷣm ꝙ homo multis modis. Eſt enim mediũ ꝑ moduʒ fidei. ꝑ modũ meriti.ꝑ modũ deſiderij: ſiue oꝛonis.ꝑ modũ diſpoſitõnis. Per modũ fidei ꝓut ipſe conſideratur ĩ fide.fides enim que de xpᷣo ſiue de deo hoie eſt: diſpoĩit immediate aĩaʒ ad gratiãâ. immo impoſſibile fuit ſine fide illa aliquem gratum eſſe deo.vnde ꝓpter boc dicit pater mathᷣ.iij. Hic eſt filius meus dilectus in qͥ mihi bene complacui. Glo.i.ꝑ ipſum mihi alij placẽt. Au⸗ guſti. Sine fide mediatoꝛis nũqꝙᷓ; aliquis placuit deoo. Similiter ꝑ modũ meriti:quia ꝑ paſſionẽ ſuã meruit a patre vt daret᷑ gratia omibus credentibo in ipſum 2 amantibus ipſum m ꝙ dicit᷑ eſa. liij. Iniquitates eo⸗ rum ipſe poꝛtabit:⁊ ideo diſpaꝛtiam ei plurimos.Si⸗ militer per modũ deſiderij ſiue oonis: quia omnibus credentibus ⁊ deſiderantibo gratiaʒ oꝛat ⁊ deſiderat. ᷣm ꝗ legit᷑ roma.viij.Deus qui iuſtificat:quis eſt qui condemnet? IOus xp̃s qui ſedet ad dexteraʒ patris:ꝗ interpellat ꝓ nobis.Et.j.o.ij. Aduocatum habe⸗ mus apud patrem ihm vpᷣm iuſtum.⁊ ipſe eſt ꝗꝓpiciatõ ꝓ peccatis noſtris. Ipſe.n.eſt medium ſicut aduocatꝰ 7 oꝛans ꝓ nobis:vt nobis detur gratia.Item per mo dum diſpoſitionis qtum ad naturam.quia tota natu ra humana ante incarnationem erat digna odio ⁊ re⸗ pꝛobatione ꝓgter peccatum oꝛiginale.ſ̊ cum fuit natu ra bumana aſſumpta a filio dei ĩ vnitate ꝑſone:diſpo⸗ nebatur ratione predeſtinato ꝝ ad gratiam diſpoſiti⸗ one congruitatis ſiue dignitatis. Sicut & ꝑ vnuʒ ho⸗ mineʒ fuit lapſa:ita per vnuʒ bomineʒ deum . ſ. xrᷣm ꝑ vnionem cuʒ diuinitate fuit diſpoſita ad iuſtificatõʒ· vnde ad roma.v.dicit᷑. Sicut ꝑ vnius delictuʒ omnes iut iſn g oſin R a canel ſtegt rodte⸗ g ne.ſin vobet linere tſigl, ghod Nan⸗ nnee atca unct neſit miur zng. Krd eno ſne⸗ N giulnne inzen mboſt ie Niat nqni gfabn ngi⸗ ſaapat inſluen emecio ezi l ahm Awodi Keratdel E dlhet ſefunſce Phabor infati ei. N coltd⸗ Hinent iphun! aeseo⸗ vos H mvibos Slei atris⸗g im babe grien auoent nhrn tota narn diont fuitnan nediſe⸗ diſpoſtu/ cnngw⸗ ueſtio bomies in condemnationeʒ: ſic 2 ꝑ vnius inſticiaʒ oẽs homines in iuſtificationeʒ vite. quia tedecus eẽt filio babenti humanaʒ naturazʒ: ſi ipſa tota peꝛderet᷑.¶¶ Ad primũ in ↄtrarium dᷣm. ꝙ peccatum traducitur vno modo:⁊ gratia alio modo. Peccatum.n. traducitur naturam coꝛuptõnis:gratia vo ꝑſi piritũſanctuz. Siẽ videmus continuationeʒ ab adam vſq; ad vltimuz fi lium ade.⁊ hanc continuationẽ facit natura. 7 ga ipſa coꝛꝛupta fuit in adã: ideo coꝛꝛupta eſt in omnibo alijs. ⁊ ideo per ipſuʒ traducit᷑ coꝛuptio oꝛiginalis in filijs ade. Sic ſpuſſanctus ꝑ queʒ abundat gratia in anima xßpi ꝙtum ad omẽʒ gratie actum. in alijs ſanctis conſi milez gratiaʒ infundit. Et ſicut vnus eſt ſpũs capitis ⁊ membꝛoꝝ viuificans caput ⁊ membꝛa: ſic ideʒ ſ pũs per queʒ in nobis eſt gratia 2 in rpᷣo. Et hoc eſt qð di cit Hugo in li.de ſacramẽtis. Sicut ſi pũs homis me⸗ diante capite ad membra teſcendit viuificãda:ſie ſpi⸗ rituſſanctus ꝑ xpᷣm venit ad xpᷣianos: cuius plenitudo quideʒ eſt in capite:paꝛticipatio ᷣo in membꝛis. vnde ſpiritus ille pleniſſime viuificat coput.conſequenter alia membꝛa.2 in capite ſunt omnes ſenſus:in mẽbꝛis ðo eſt ſenſus vnus.ſ.tactus.ſicut dicit augꝰ. Eſt ergo hoc modo gratia in nobis ab anima xpᷣi ꝑ ſpm̃ſanctũ. Ad aliud quod opponitur. ꝙæ mens nulla interpoſi⸗ ta natura ab ipſa prima veritate foꝛmat᷑. Dicendũ aliud eſt dicere animaʒ foꝛmari per gratiam: 7 aĩam accipere gratiam. Inter foꝛmationeʒ anime ꝑ gratiã 7 deum: nullum eſt medium. immo ipſa trinitas for⸗ mat ipſam.i.reducit in diuinam foꝛm ationez 2 ſimili tudinem. ⁊ hec foꝛmatio eſt gratificatio. Sed in acce⸗ ptione gratie ab anima poteſt incidere medium: quia acceptio reſpicit dantem ⁊ accipien tez. ſed inter dantẽ ⁊ accipienteʒ poteſt eſſe med iũ.dico vel fidei vel meriti vel alioꝛum modoꝝ quos dirimus S.¶.Ad alið quod obijcitur. ꝙ nullius creature eſt dare gratiam. Dicen/ dum ꝙ dare gratiam ꝑ modum auctoꝛitatis ſolius dei eſt. ſeꝗ dare gratiam ꝑ modum impetrationis 2 meri⸗ ti. ⁊ ſic de aljs modis poteſt eſſe creature.⁊ ſic ẽ ipius ihu xpᷣi ſ̃im ꝙ homo. . . ,.— Membꝛũ terciũ Onſequẽter querit᷑ an in xrpᷣo ponẽda ſit gratia abſoluta vt conſiderat᷑ vt quidaʒ bomo ſingularis: ſicut in alijs homibus ſanctis. Et oſtendit᷑ nõ.qm̃ maioꝛ lux abſoꝛbet minoꝛeʒ. ſ̊ gratia vnionis qua homo vnitur deo:vt ſit igem homo qð deus:eſt maioꝛ gratia q̃ poſ⸗ ſit cogitari.vnde eſt ſicut maio: lux. gloꝛia vᷣo ſingula⸗ ris ſanctitatis in homie ſingulari eſi ſicut minoꝛ lux. hec gratia in xpᷣo qua diceret᷑ factus homo ſingula⸗ ris:abſoꝛbetur per gratiam vnionis homis ad deuz: qᷓ eſt in xpᷣo.̊ in xpᷣo non eſt ponenda talis gꝛatia. IJte gratia vnionis eſt ſumma: quia maioꝛ cogitari ñ põt. eſt ergo ſufficiens ad omia opabilia que poteſt efficere gratia. ſed vanum eſt ponere pꝑplura ad quod ſufficit vnum. Si ꝗ gratia vnionis ſumcit ad omĩa oꝑanda:ꝗq̊ᷓ cum ipſa ſit in xrp̃o:vanum eſſet ponere gꝛatiam ſingu laris ſanctitatis. 4 Ad olpoſitum. Requieſcet ſup eũ ſpiritus domini. eſa. xj. Spũs ſ. apiẽtie 2 intellectꝰ ⁊c. ⁊ loquit᷑ de xpᷣo.ſᷣ he ſunt ſingulares gratie donox ſeu virtutum. in ipſo ſunt gratie ſingulares viꝛtutuz. In ipſo g eſt ponere gratiam ſi ingulaꝛis ſanctitatis m eſt quidam homo ſicut in alijs. Solutio. doᷣm in xpo fuit gratia ſingularis ſ/ anctitatis ſᷣm quã eſſʒ qui⸗ dam ſanctus homo.ita vt nibil deſſet ſibi de gratia qᷓ poſſet haberi ab homiĩe. Itez ipſe fuit homo deus: 7 iõ neceſſaria fuit in eo gratia vnionis. quia ꝓ ſit homo deus hoc habz ipſe ꝑ vnioneʒ. Ieʒz ipſe fuit mediator dei ⁊ homĩs.⁊ ideo fuit gratia in ipſo pᷣm quam eẽt ca put. vt eſſet mediũ influentie gratie in nobis ſiẽ caput ad alia membꝛa. Ad primam rationeʒ in contrariũ dicenduʒ. ꝙ non elt ſimile de luce coꝛꝑali ⁊ ſpũali. IJn luce enim coꝛpoꝛali minoꝛ lux abſoꝛbetur a maioꝛi: H̊ non in luce ſpirituali. bec eſt ratio.qꝛ omia lumina coꝛpoꝛalia ſunt ad vnum actum.ſ.ad manifeſtandum viſibile.⁊ loquoꝛ de ipſis ꝙᷣtum ad illuminationem.⁊ ideo q;tum ad manifeſtationeʒ vnuʒ abſoꝛbet᷑ ab alio. Sed tamen qᷓtum ad virtuteʒ non abſoꝛbetur vna lux per aliam. vnde virtus ſielle non abſoꝛbetur per virtu teʒ ſolis: nec virtus lune. immo retinent ſtelle ⁊ luna ſpeciales opationes 7 influentias ſuarum virtutuz ad iſta inferioꝛa. Ticz enim luna non luceat te die vt illu mminet nos: tamen retinet ſuam virtutem: nec abſoꝛ⸗ betur a virtute ſolis: immo potius ab ipſa foꝛtificat᷑. 7 virtutes ſtellarum ſimiliter. vnde in luminaribus ce leſtibus foꝛtificatur ⸗ multiplicatur virtus vnius lu⸗ minis quando coniu ngitur cum alio. In luce do ſpiri tuali que eſt gratia: non ſunt omnia lumĩaꝛia ad vnuʒ actum: ſed ad diuerſos per quos dirigunt animaʒ 2z illuminant diuerſimode. ſicut fides illuminat animaʒ 2 dirigit ad credendum: 7 menifeſtat ei quid de bzʒ cre re.q caritas ad diligendum. pꝛopter hoc vna nõ ab⸗ ſoꝛbetur ab alia in anima: ſed foꝛtiſicatur per coniun ctionem cum altera.ſic ergo in chꝛiſto gratia vmionis alie gꝛatie non ſunt ad vnum actum. ⁊ ideo vna non abſoꝛbetur ab alia. Ad aliud dicendum. ꝙ non eſt vanum ponere iſtas gratias in chriſto ſiue gratiaz ſic multiplicatã.quia ad diuerſa ſunt. Dico tamẽ ꝙ vna eſt gratia ſm eſſentiam in chriſto: non tamen eſt vna conſiderando operationem vel actum quia aliꝰ actꝰ eſt vnire hbumanitatem diuinitati. alius actus infiue⸗ re gratiam ⁊ eſſe exemplar ad omnes animas ſanctas per ſpiritumſanctum. Item ſua anima poterat cogita re de ſumma bonitate 7 amare eaz. ⁊ hic eſt alius actꝰ a predictis. Scom primum attenditur in chriſto gra⸗ tia vnionis.qᷓ;tum ad ſecundum gratia m quam eſt caput eccleſie ſiue medium influentie gatie in amima⸗ bus noſtris. qᷓtum ad tercium gratia ſingularis ſan⸗ ctitatis. Et ita cum iſti actus non ſi uperfluant ſed ve⸗ riſſime ſunt in chriſto: ideo non eſt vanum pont᷑ iſtas gratias in chriſto. Queſtio. xij. de gratia xpᷣi. in ſpeciali. Onſequenter que ritur de iſtis gꝛatijs in ſpeciali. Pri⸗ mo.de gratia vnionis. Secundo. de gratia m quam eſt caput. Tercio.ð gratia ſingularis ſanctitatis. Mlembꝛũ peimũ Rimo queritur de gratia vnionis h̊ mo⸗ do. Primo.de eſſentia ipſius gratie vni⸗ onis abſolute. Secundo.de eentia ipᷣius oↄꝑatõeʒ ad graʒ ᷣm quam xpᷣus dica⸗ tur eẽ caput. Articulus primus Dpmuzʒ q̊ qrit᷑ de gꝛa vnionis abſolute: vtx ſit creata vel increata. Et oñdit᷑ ꝙ ſit ĩ⸗ creata. Qulla creatura hʒ actũ ſi up creatu⸗ rã effectiue vł foꝛmalr.ſᷣ gea vnionis ẽ ad actũ ꝗ ẽ ſuꝑ oẽʒ creaturã.ſ.vnire hũa nitatẽ diuinitati. vniri.n.di⸗ uin itati q̃ ẽ pncipiũ oĩm creatuꝛaꝝ:ẽ ſup oẽz cꝛeatuꝛã. Rcã effectiua vel foꝛmalis illiꝰ vnionis eſt ſup oẽʒ cre⸗ aturã. nõ eſt creatura.eſt igit᷑ increata. 4 Itẽ ecci. j. Vanitas vanitatũ 2 oĩa vaĩtas. Ex &̊ obijcit. nihil cõ⸗ iugit vel coiũgẽ põt vaĩtatẽ nitati niſi Bitas.cũ g̊ hũa⸗ na nata ſit vanitag.dĩnitas ſit vitas. cũ nulla crea⸗ tura ſit veritas: nulla creatura põt eſſe iungẽs veita⸗ tem bumanitati: vel ecõuerſo bumanitatẽ deitati. Si g gratia vnioms eſt illud ꝑ quod fit vnio iſta. gratia onionis nõ eꝛit creata. 4 Item Yo. iij. Pater diligit fi lium. nõ enim ad menſuram dedit ei ſpiꝛitum. ex H̊ ar⸗ uitur. Oämis creatura eſt in menſura:quia omne cre⸗ atum eſt menſuratũ 2 creatuʒ ſub certa menſura. ſicut habetur ſapie.xj . Omiĩa in pondeꝛe numero 7 menſuꝛa iſpoſuiſti · Sed ſpiritus qui datus eſt ipſi xpᷣo ĩ vnio⸗ ne eſt ſine menſura.̊ nõ eſi creatus. Spiritus aut ille dicit᷑ gratia.̊ gratia data xpᷣo in vnione eſt increata· 41 Ytem ad roma. j. Pꝛedeſiinatus eſt filius xi i vir⸗ ture. ſuꝑ illud dicit augꝰ. 2os ſumus filij gratia: ipſe aũt filius natura. Si querat᷑ an ad boĩem referat: ſa⸗ ne dici poteſt. i. ſi querat ſi ipſe bomo ſit filius per na⸗ turaʒ patris. ſane põt dici. Sed ipſe homo nõ eſt filiꝰ niſi ꝑ vnionem. vnionis gratia facit illum bominezʒ eſſe filium natura.boc eſt eſſe illum filium qui eſt fili patris eternaliter. ſed boc nõ poſſet facere aliqð tem⸗ poꝛale. gratia vnionis non eſt tempalis. eſt igit eter⸗ na: increata. d oppoſitum. dicit Rabanꝰ. Cum ſpũſſanctus datur: hoc nõ eſt im̃ ſ̃m eſſentiam intelli⸗ gendum: ſed ſm dona eius.̊ cum dicimus ipᷣm datuz xpo nõ ad menſuraʒ: nõ debemus ſolum intelligere de eſſentia ſpũ ſancti: ſed etiaʒ de donis ſpũſſancti:q̃ ſunt ſapiẽtia intellectus ⁊c. Sicut habetr · x· eſa· Di ſpũs vel gratia in illis donis eſt ereata. in xp̃o preter ſpiri tumſanctũ fuit gratia vnionis creata. 4 Item cõditio humanitatis rpᷣi nõ precedit tempoꝛe vnionem ipſins humanitatis cum dihinitate: lʒ precedat oꝛdine natu⸗ re. Simul enim tempoꝛe fuit condita 2 vnita. In ipſa gvnione bumamtatis xp̃i ad diuinitateʒ: aut ipſi bu⸗ manitati aduenit aliqua diſpoſitio que nõ eſt natuꝛe: ſed ſuꝑadditur nature: aut nõ aliqua que nõ ſit natu⸗ re.Si dicatur ꝙ nõ aduenit ei aliqua diſpoſitio que n ſit nature. ex boc ſequit᷑ nõ plus ſe habet ad h̊ ꝙ vni atur bec bumanitas rp̃i ad diuinitateʒ: ꝙ alia buma⸗ nitas. boc aũt falſum eſi 2 incõueniẽs.ᷓ aduenit ei ali⸗ qua diſpoſitio que nõ eſt nature humane. ſuꝑaddita eſt ei gratis data ad vnioneʒ ipſius cum dininitate. 3 ipſa eſt gratia vnionis. neceſſaria eſt & creata diſpo⸗ ltio ipſa gratia vnionis. Solutio. intelligenduʒ eſt primo ad ſolutõnem buius queſtionis.ꝙ gratia vnio⸗ nis duplex eſt. Eſt enim gꝛatia vnionis duponẽs: 7 eſt gratia vnionis complens. Diſponẽs eſt gratia creata· Complens dᷣo ? ꝑficiens ẽ gratia increata. hec ẽ ipſe ſpũſſanctus. IOple.n.ſpũſſanctus nõ ſolum ꝑ appꝛopri ationem eſt donum: ſed etiaʒ ꝑ ſuam ꝓpꝛietateʒ ẽ amoꝛ procedẽs a patre ⁊ filio:qui eſt donum ꝑ ꝓprietateʒ:quia illud quo ꝓprie datur ali quid alij eſt amoꝛ. vnde omoꝛ eſi ratõ dom: eſt illð qð primo donat᷑:quia ſi ex alia cauſa detur aligd ẽ ex pu⸗ ra liberalitate ⁊ amoꝛe.nõ eſt donũ ꝓpꝛie:vt ſi detur ali quid ex timoꝛe: nõ ẽ donũ ̊D redibitio. Similit ſi ex cu⸗ piditate detur: nõ eſt donũ ̊ queſtus.ꝗᷓ donuʒ ꝓprie re⸗ ſpicit liberalitatẽ ⁊ amoꝛem dantis. quia & ſpuſſanctꝰ eſt amoꝛ:ideo eſt donum. ⁊ quia eſt donũ:ideo ipᷣe ẽ gra tia. Ipſe eſt gratia increata. Gratia vᷣo creata ẽ ipſa diſpolitio que ab increata relinquit᷑: que diſpoſitio ñ eſt aliud ꝙᷓ deifoꝛmitas vel diuina aſſimilatio. 4l Dieẽ dũ igit᷑ ꝙ ẽ gratia vnionis duplex.creata: increata·. BGratia increata eſt ſpũſſanctus: qui eſt ſicut complẽs 7 perficiens vltimo iſtam vnioneʒ. Sed gratia creata eſt diſponẽs ad banc vnioneʒ ex ꝑte bumanitatio. cã Apter quam opoꝛtet ponere illud duplex mediũ in vni⸗ one hec eſt: quia maxime diſtant ſubſtantia creata ⁊ i⸗ creata. ſcilz diuinitas z bumanitas. vnde ad hoc ꝙ cõ neniant in vnioneʒ neceſſe eſt ꝙ veniat mediũ ĩ dupli⸗ ci ratione. mediũ aũt eſt gratia vnionis que interueit ad illam vnionez. Cum igit᷑ ex vns ꝑte ſit ſuba creata a amoꝛ eſt ꝑ ꝓprietatẽ . ið0o ſcʒ bumanitas.ex alia parte ſit ſubſtantia incrcata ſes diuinitas. oꝑtz ꝙ gratia vnionis illarum ſit gra crea⸗ ta 7 gratia increata. Sed nõ põt eſſe vna gratia ereata 2 increata: ᷓ oꝑtz ꝙ ſit duplex. oꝑtz igit᷑ duplex eẽ me⸗ dium in illa vnione. gꝛatiaʒ increatam er pte dininita tis:2 gratiam creatam ex ꝑte humanitatis. Et ſic ptʒ ꝙ in illa vnione neceſſe eſt eſſe duplicez gratiaz que fit mediũ vnionis.ſ.gratiam creatazʒ ⁊ increatam que eſt ſpũſſanctus.4 Katio auteʒ ꝗpter quaʒ hoc magis at⸗ tribuit᷑ ſpirituiſancto ꝙ ſit grana increata vnionis ꝙᷓ alij pſone bec eſt. Scom. n. illud quod ꝓpinquius no bis ex ꝑte diuinitatis ſm illð debet eſſe vmo deitatis ad humanitateʒ: que eſt natura noſtra.quia q̃ vniunt maxime vniunt in eo in quo appropinquãt. ꝓinquiꝰ aũt dicimus ꝑticipatione vel comunione. Scðm.n. q; deitas ꝑticipatur ? cõmunicat ſe creature: dicit᷑ acce⸗ tere vel appropinquare.nõ aliter. Vnde augẽ. in li. e anima? ſpiritu. boc modo ponit fieri vnioneʒz aĩe cum coꝛpoꝛe:q aĩa ſᷣm illud m qꝗð magis apꝛopinquat cũ coꝛpoꝛe vnit᷑ coꝛpoꝛi.hoc aũt ẽ infimũ ipſius aĩe: qa il lud quod eſt infimũ ipſius aĩe maxime accedit ad na⸗ tuꝛam coꝛpis.ſimiliter coꝛpus m illud ſᷣm qð magis appropinquat aĩe vnitur cum ipſa aĩa.B aüt eſt ſupre⸗ mũ coꝛꝑis.Coꝛpus.n.Fᷣm ſupꝛemũ ſuuʒ quod eſt ſpũs magis appropinquat ad natuꝛam aiĩe. quia ilud ſupꝛe mũ eſt ſubtiliſſimũ qð ſit in coꝛpoꝛe.⁊ quia magis ac⸗ cedit ad natuꝛam anime: ideo eſt mediuʒ ex ꝑte coꝛpis ad vniendum coꝛpus cuʒ aĩa. Similit eſt in parte iſta prout poſſumus per quandaʒ ſimilitudinẽ dicẽ.qꝛ ſᷣm illud 'm quod magis accedit diuinitas ad bumanam natura: 'm illud ex ꝑte bumanitatis dicit eſſe vnio di⸗ ninitatis cuʒ bumana natura in xpᷣo. Illud aũt m qð magis accedit diuinitas ad bumanaʒz naturam ẽ ſpiri tuſſanctꝰ. ſicut dicit augꝰ. in li.de aĩa ⁊ ſpiritu dicens .· ꝙ; omis vſus deitatis eſt nobis ex munere qui eſt ſpũſ⸗ ſanctus. vnde ꝑ ipᷣm ẽ nobis cõmunio totius tꝛinitatis Et ratio huiꝰ ẽ.quia ſpũſſanctus amoꝛ eſt. illud eni ꝑ qð cõmunicat ſe trinitas eſt amoꝛ. amoꝛ aũt eẽntialit 7 pſonaliter in ipſa trinitate ẽ ſpuſſanctus. 2 ideo per ipfum eſt nobis cõmunio deitatis: que cõmunio deita⸗ tis ſumma fuit in ipſa vmone ipſius ad bumanitateʒ in xpᷣo in vnitate ꝑſone.⁊ ideo ſpũſſanctus potiꝰ dicit᷑ medium iſtius vnionis ex ꝑte deitatis ꝙᷓ alia peꝛſona. Iteʒ dicit dyoꝰ.in li.de di.no.Amoꝛ eſt vis vnitiua. ſi dbet vniri diuinitas bumanitati ꝛmagis debet ei at⸗ tribui ꝙ ſit ratio vel mediũ hꝰ vnionis: ̈ alij. qꝛ amoꝛ eſt ſpuſſanctus ꝑ ꝓprietateʒ· Item ſpuſſanctus ẽ nex⸗ . vinculum ⁊ cõmunio patris ⁊ filj. vt dicit augꝰ. ⁊ B eo ꝙ eſt amoꝛ. Sicut Sſpũiſa.ↄuenit eẽ vnioneʒ diui⸗ 7 narũ ꝑſonaꝝ in diuina natura: 2 eſt oñſiuuʒ vnitatis eaꝝ.ita ↄuemet ei vt ſit vnio naturav in vna perſona filij. Debemus preterea intelligere gra tiã creatã vnio⸗ nis in xpᷣo in tanta ꝑfectõne 2 ↄſummatione 2 excellẽ⸗ tia. vt non ſolũ diſponat ad amoꝛẽ ⁊ cogitatõez dei cre atam ? taleʒ qualis competit bomini deo: pᷣ vlteriꝰ ad vnitatez pſonalez cum deo ita diſt ponendo.ꝙ qcqd cõ⸗ ueniat filio dei ꝑ naturam: ↄueniat filio bomis ꝑ gra⸗ tiam. ſicut dicit augꝰ. Et ſic gratia vnionis creata èp⸗ fectiſſima aſſimilatio creature rõnalis ad den: ꝗ poſſit eſſe aut intelligi. Gratia vo vnionis increata ? ſpuũſſa. Ad primũ dom qð obijcit᷑ in ↄtrariũ.ꝙ ſi loqmuꝛ x foꝛma complente: ſic nulla creatura põt ſe habe foꝛ⸗ maliter ad actum ſupra omẽz creaturã ·ſ loquendo ⸗ foꝛma diſponẽte:ſic poteſt ſe habere foꝛmalit ad ipſuʒ aliquo modo:quia põt ad ipᷣm diſponere:b non ipſum complere. Hoc & modo ſe habet gratia creata ad vni⸗ onem in xpo foꝛmaliter ex parte bumanitatis. qꝛ ipſa eſt velut foꝛma diſponens ad vnioneʒ er ꝑie humanita tis. Gratia vᷣo increata que eſt ſy pũſſanctus:eſt oplens 1 ꝑficiens illam vnionem. ꝗ Ad aliud dðm. ꝙ gratia — — — — 1 ſit le vin . ſit Gine Natſadn uplerin Liedune gtiaz Geſt MNamel we nagbrn ta vniongz pinquigin mo dins Nu jnini 1t. Pingne , Gecn erdicik ger⸗ ugdinli nlzaiecun bingatci gier ga il lit aano⸗ g nagis tcſ ſopre⸗ dden ſpis Auaſur afnagod r gecope inpareſin edcigen Abunuan keſe niod⸗ faitenes ram iſoin imdicens. wieſtlpü 8 nigitanis illudeni- i eintinl 1ickope nnio deita mannat; pot di giapehn is miinl gldi 1 gone uss 1 aug one din⸗ c int muupeln ctaino⸗ Merorli Nönnic anen ntcs nisp geatatt⸗ miſon ſlojnn ſeban ogven⸗ ißſß nipin te D tomnani pen 4 Grs “ WS creata habet duplicem reſpectũ. m dicimus ꝗ⸗ oĩs crcatura dupliceʒ habet reſpectum. qmia creatura cõ⸗ paratur ad illud a quo eſt: ⁊z ad illud de quo eſt. Si re ſpiciainus illud a quo eſt: ſic inuenimus deũ. quia eſt a deo. Si reſpiciamus illud de quo eſt: ſic inuenimus nibilum. quia omis creatura inqꝙtum creatura de ni⸗ hilo eſt. Ex hoc vo ꝙ creatura eſt de nihilo: ex hoc eſt vanitas: ⁊ habet eſſe vertibile. ſicut dicit damaſ. Sed ex reſpectu ad illud a quo eſt: quod eſt prima veritas. ſcʒ deus.ex hoc ipſa eſi creatura babens eſſe verum: 7 nõ eſt ᷣm hoc vanitas. Ad aliud pʒ ſolutio.ꝙ in xpᷣo eſt gratia vnionis duplex. ſ. creata increata. Gratia vnionis increata illa eſt infinita 2 ſine mẽſura. 7 hec eſt ſpũſſanctus.⁊ de bac loquit᷑ YHoh.Non ẽ ei datꝰ ſy pi ritus ad menſuram. Sed gratia vnionis creata eſt in menſura. de hac nõ loquit Johᷣ. Ande nullũ eſt incõ ueniens ꝙ dicat᷑ gratia eiꝰ increata infinita 7 ipſo ſit gꝛatia creata finita. Iſtud tamen inuenies plane de terminatũ in primo libꝛo in queſtione de infinitate di uine eẽntie. Vltimũ iam ꝑ dicta pʒ. Neticulꝰ ſecũda⸗ꝰ Gnſequẽter querit᷑ de drñtia dnionis ꝑcõ⸗ paratõneʒ ad gratiaʒ 'm quam eſt caput. Et primo querit᷑. an gratia vnionis ſit ea⸗ dem cum gratia ᷣm quam eſt caput. Secundo querit qjue illaꝝ ſit pꝛioꝛ. — Ad primũarguitur S. j. ſic. Nuguſti.iQulla maioꝛ gratia cogitari poteſt: qᷓ filius homĩs ſit filius dei. ̊ hec eſt gratia vnionis. g nulla maioꝛ gratia poteſt cogitari ꝙᷓ gratia vnionis. hec &; eſt in xpo.de qua babetur JYo. j. De plenitudine eius accepimus omnes gratiam. Et illa gratia de qua nos accepimus: eſt illa 'm quam xrpᷣs eſt caput.q̊ gꝛa⸗ tia vnionis in xpᷣo eſt gratia illa 'm quam vp̃s eſt ca⸗ put. ¶ Item Hugo dæ ſancto victo. dicit in libꝛo de ſa⸗ cramẽtis.AUnus eſi ſpiritus qui per xpᷣm venit ad xpᷣi⸗ anos: cuius plemitudo in capite 7 participatio in mẽ⸗ bris. Sed plenitudo ſi pũs ĩ capite en gratia vnionis. ipſa vo participatio que venit a capite in membꝛa ẽ F⸗ tia ßm quam eſt caput. quia ex illa fluit participatio in membris. ᷓ eadeʒ eſt bec gratia cum alia. 4 Ad op⸗ poſitum. Ad alium actum eſt gratia vnionis:⁊ gratia Fm quam eſt caput. & eſt alia ? alia Ratia. Maioꝛ pʒ. quia gratia vnionis eſt ad vniendum bumanitateʒz cũ deitate: alia ad vniendum caput 7 mem bꝛa. p̊ iſti ſunt actus diuerſi. ab alia alia gꝛatia. Solutio.dicẽ dum.ꝙ gratia vnionis intelligitur gꝛatia creata 7 gea tia increata.Et ſimiliter gratia ᷣm quam xpᷣus eſt ca⸗ put intelligit gratia creata ⁊ increata. Si g intelligas ex vtraq; ꝑte gratiaʒ increatam. dico cadeʒ ẽ gratia vnionis increata:⁊ gratia ſᷣm quam eſt caput.increa⸗ ta re ⁊ ratione.ſ.ſpũſſanctus. Et hoc vult dicẽ anẽtas Hug. ſcʒ ꝙ vnus eſt ſy pũs qui ꝑ rpᷣm venit ad xpᷣianos cuius plenitudo in capite: pticipatio in mẽbꝛis. Si au tem intelligamꝰ gratiam vnionis creatam: ⁊ grãʒ ſᷣm quam eſt caput creatam.ſic differt gratia a gratia ſᷣm rationeʒ:⁊ nõ ſᷣm ſubam.ſicut ſi diceret᷑. ꝙ eageʒ ẽ lux que pleniſſime lucet in ſole:⸗ per quã eſt influentia lu⸗ minis a ſole ꝑ radios ad iſta inferioꝛa. Similit eadeʒz eſt gratia vnionis que ex ſua plenitudine lucet in xrpᷣo que hʒ virtutẽ lucendi ? lucet⸗ radiat ab ipſo ĩ alijs. xpᷣo vniens humanitateʒ deitati: dicit gratia vnionis. ſed ſᷣm ꝙ ab ipſo radiat in membꝛis dicitur gꝛatia ᷣm quam eſt caput. Et per hoc ſoluitur ratio in contra⸗ rium. quia non oſtendit diuerſi tatem eſſentie. ſed EFm reſpectus qui ſolum ſunt ſm diuerſas rõnes gratie. Lõſequẽter queri S. ij. tur. que iſtaꝝ gratiaxꝝ ſit pꝛioꝛ: cum diffeꝛant m intel ligentie rationẽ.an gratia vnionis: vel gratia ſm quã eſt caput.Et videt᷑ g gratia vnionis ſit poꝛ.quia quo poſito ponit᷑ aliud: ⁊ quo remoto remouet᷑: illð ẽ priꝰ illo natura. Sed poſita gratia vmonis ponit᷑ gra ſm quã eſt caput:⁊ remota hac remouet᷑ illa. prioꝛ ẽ gꝛa Vnionis natura ꝗᷓ illa. 4¶ Itez caput eſt prius vnitum aĩe:⁊ poſtmodũ influit vitam ⁊ ſenſuʒ alijs membꝛis. Similit᷑ dicit aug. Humanitas xpᷣi vnit᷑ deitati q̃i aĩe An ditas eſt vita ipſius humanitatis. ex h oñdit᷑ rpi Pumanitas caput: z infundit ad alios vitam ſpũalẽ ⁊ ſenſum. ſed caput prius reſpicit vitam ⁊ ſpirituʒ qᷓ in⸗ fluit. ̊ bumanitas rp̃i prius vnitur deitati qᷓ inſtuat alijs vitam ſpiritualeʒ. prioꝛ eſt gꝛatia vnionis qᷓ F⸗ tia influentie ᷣm quam eſi caput. Ad oppoſitũ. gra vnionis non fuit niſi tempoꝛe incarnationis xp̃i.quia non fuit quouſqʒ vniretur bum anitas xpi diuinitati. Sed gratia ſᷣm quam dicit caput fuit ante inca:ꝛnati⸗ onem iuxta auẽtes ſanctoꝝ. ſed quia illa fuit a primo iuſto ⁊ influebat in omnibus iuſtis. ſicut in abel 7 in ſanctis patribus:vitam ? lumen gratie ratõe fidei me diatoꝛis. prioꝛ eſt gratia m quaʒ eſt caput:q gratia vnionis.¶ Si dicatur ꝙ gratia vnionis erat in ſide 7 ideo precedebat gratiam inſluentie. ſicut in abel erat fides de incarnatione chriſti. ⁊ ita fides de gratia vni⸗ onis.⁊ ex hac fide ſequebatur influentia gratie ĩ ipſo. Tunc obijcitur. Eſſe in fide non eſt eſſe ſunpliciteꝛ ſed Em quid. ergo eſſe gratia vnionis in fide non erat eſſe ſimpłr. ſed alia ſimpliciter erat ſcilʒ gratia influentie bm quam eſt caput: quia influebat alijs. ergo pꝛioꝛ eſt ſimpliciter gratia influentie m quam eſi caput: quia inſluebat alijs. ergo pꝛioꝛ eſt ſimpliciter gratia inſiuen tie ꝙᷓ vnionis. Solutio. dicendum chriſtus dicit eſſe caput ratione fidei. VUnde eoipſo eſt caput quo cꝛe Ditus.Et quia fides noſitra 2 antiquoꝛum eadem eſt: qᷓuis per tempoꝛa varietur. vnum tamen eſt creditum iqem.a tamen nos credimus chriſtum incarnatum. ipſi ᷣo crediderunt incarnandum ſiue futuram incar⸗ nationem.⁊ quia creditum idem: ideo fides vna mo⸗ d ? tunc: ſicut dicit Auguſti.ideo vnum caput omni⸗ bus credentibus in chriſium modo ⁊ tunc.quia nõ eſi fides de homine tm̃: ſed de bomine deo. Hec aũt non mutabatur ante incarnationem 7 poſt. Ex hoc vo ꝙ ẽ fides de homine deo creditur gratia vnionis.ex h̊ vᷣo P credit᷑ gratia vmonis eſt xpᷣs vel homo deus nobis cCaput: nos membra eius. aliter non. ſ. niſi habeam? fidem de hoie deo: ſiue de tro hoĩe. Eſt ̊ prioꝛ ſᷣm ra tionẽ intelligẽtie gꝛa vmionis qᷓ gra ſᷣm quã eſt caput: lſʒ eadẽ ſit im ſubaʒz.qꝛ alit ñ eẽt caput noſtꝝ: niſi cre⸗ vremꝰ grãm vnionis.¶ Ad rõnes in vꝛiũ dᷣm.ꝙ gꝛẽa Im quã ẽ caput poĩt eẽ ſimpłr ex ꝑte deitatis: ſᷣ ex pte hũanitatis ñ poĩt cẽ ſimpłr: ̊ eẽ in fide. Gꝛa pᷣo vnio⸗ nis credita facit ꝙ ſit caput.2 pter h̊ añ incarnatõeʒ erat caput. Mlembꝛeum ſecũdu; Onſequẽt᷑ q̃rit᷑ d gẽa rpᷣi ſᷣm quã eſt ca⸗ put.Et qrunt᷑ tria. Prio.ſᷣm quã ratiõʒ p̃s dẽ caput. Scðdo. qͥꝝ vel c ſit caput. Tercio. de vnione capitis ad coꝛpus: 2 econueꝛſo. Aꝛticulus pꝛimus Rimo q̃rit᷑ ̃m quã ratõʒ ſit caput.⁊ circa H tria qrunt᷑. Primũ ẽ. m quã prietateʒ dicat᷑ caput. vtꝑ ꝑ gr̃azʒ influẽtie. Secũdũ. quã naturã dicat᷑ eẽ caput. Cerciũ.an alij ↄueniat eſſe caput. Ad prinſuum. S.) . Scðm Pi. ꝓpꝛietateʒ dicit᷑ eſſe caput: ꝓceditur ſic. Caput.n.dicit᷑ metaphoꝛice in alijs ſicut rex dicit eſſe caput regni: quia per ſuum imperiũ mouet regnũ · Si ergo xpᷣs ſᷣm ꝙ homo eſt rex regum. S habet regnũ ſuꝑ omẽʒ creaturam. ſᷣm ꝙ habetur. xix. apoca. In femoꝛe ſuo ſcriptum eſt. rex regum ⁊ dominus dominantiuz. ergo m hoc dicit᷑ eſſe caput. ¶ Item melius 2 digniꝰ in quolibet genere dicit᷑ caputĩ illo genere. ſicut leo di citur caput animaliuʒ:quia eſt digniſſimũ ⁊ nobililſſi⸗ mũ animaliũ.Si rpᷣs eſt digniſſimus ⁊ nobiliſſimꝰ ĩ genere rationalium: cõſlat ꝙ ipſe 'm boc eſt caput cre aturarum rationaliuʒ. 4! Item paterfamilias dicituꝛ eſſe caput ſue familie: quia omnibus prouidet.ᷓ cum xps ſe habeat in hũc modum ad eccleſiam: qa paſtor ẽ epiſcopus animaꝝ ⁊ promdet ꝛ regit eccleſiaʒ. ſicut babetur.j. petri.ij. Eratis ſicut oues errantes: ſ̊ nunc conuerſi eſiis ad paſtoꝛem 2 epiſcopũ animaꝝ veſlra⸗ rũ. Et ad coloc.j. IJe eſt caput coꝛpoꝛis eccleſie. Glo. . ipſe ita ſe habet ad eccleſiam ſicut caput ad coꝛpꝰ. ꝓ· uidet enim eccleſie 2 regit eam. ̊ ſᷣm hanc ꝓprietatein dicit᷑ caput. Item ita ſe babet caput ad aiam pficiẽ⸗ tem per ſenſum: ꝙ in capite ſunt omẽs ſenſus: iͦ ĩ cor⸗ poꝛe nõ. Si xpᷣs hoc modo ſe habet ad ſpiritũſanctũ a quo accipit omẽs modos gratie ſicut caput ad aĩaʒ. nos vo ſicut membꝛa: quia nos omnes ſenſus gr̃e vel modos gꝛatie ab ipſo recepimus.& ipſe dicit᷑ ßᷣm hunc modũ caput noſtrum: quia plenitudinem gratie rece⸗ pit a ſpũſancto ſicut caput ab anima. nos vo ſicut mẽ⸗ bra. Et hoc eſt quod dicit augꝰ. ad dardanũ.· In capi⸗ te qð eſt xp̃s ſunt omẽs ſenſus gratie: in alijs vo eſt ſo⸗ —— lus tactus:quibus datus eſt ſpũs ad menſuram. Dici tur rpᷣs caput ᷣm bas ꝓprietates:quia eſt velut rex: 7 quia eſt digniſſimus creaturaꝝ rationalium: ⸗ quia eſti in rõne ꝓuidentis: ⁊ quia habet plenitudineʒ gra⸗ tie ꝙtum ad omẽʒ ſenſum gratie.4 Ad oppoſitum. ꝓ⸗ uerb.iiij. Omni cuſtodia ſerua coꝛ tuum: quoniam ab ipſo vita procedit. Sicut & a capite fluũt ſenſus ĩ mẽ⸗ bris: ita a coꝛde fluit vita in mẽbris. ſᷣ prioꝛ actus aĩe eſt vita.ſecundus actus eſt illumĩare vel ſenſiſicare: ⁊2 etiam prius procedit vita a coꝛde in membris:2 poſt ſenſus a capite in membris.Si ga primo actu dzʒ xp̃ᷣs magis denomiari ꝙᷓ a ſecũdo: magis debet dici xpᷣus coꝛ eccleſie qᷓ caput eccleſie. Solutio.dðm ꝙ qᷓuis xpᷣs poſſit dici caput ſm predictas metaphoꝛas. eo.ſ. ꝙ ſit in ratione mouentis regnum ſicut rex in ratione digniſſimi ⁊ pꝛouidentis eccleſie.⁊ quia eſt in eo ple⸗ nitudo gratie qᷓtum ad omẽʒ ſenſum ſpũalem gratie: ſicut omẽs ſenſus ſunt in capite: tamẽ ꝓpꝛia ratione di citur caput per ratõeʒ influentie. vt ſicut ab ipſo capi⸗ te eſt infuentia ſenſus ⁊ motus ſᷣm diuerſas ꝑtes eiꝰ. quia ab anterioꝛi parte capitis fluũt nerui:p quos flu it ſenſus ad membra. A poſterioꝛi pᷣo parte fluũt ner⸗ ui ꝑ quos fluũt motus ab anima ad ſingula membꝛa. Similiter xp̃s in eccleſia influit ſenſum ⁊ motum ſpi⸗ ritualiter.ſenſum influit per fidem: motum vᷣo ꝑ amo rem. Influit enim ſenſum fidei ⁊ motum amoꝛis. a il⸗ la ratione ꝓprie dicitur caput eccleſie.vnde ſᷣm ꝙ vide mus ꝙ caput quodãmodo gerit vicem anime in mouẽ do coꝛpus:⁊ cõſulendo ei per ſenſum.ita eſt de xpᷣo re⸗ ſpectu eccleſie: quia ſe habet ad ipſam in ratione mo⸗ uentis ⁊ conſulentis per ſenſum gratie:quem ei influ⸗ it. vnde ad coloc.j. Ipſe eſt caput coꝛpoꝛis eccleſie.glo. Capiti omĩa ſubiecta ſunt ad oꝑandum. d autẽ ſcilʒ caput ſupra locatum eſt ad ↄſulendum:quia ipſius aĩe quodãmodo vicem gerit caput.In hoc ꝓꝙ dicit ad ope⸗ randuʒ oſtendit quomodo motus eſt a capite in mem⸗ bris. In boc ꝙ dicit ad oſulendum: oſtendit ꝙ ſenſus eſt ab ipſo in membro.ꝗ! Ad illud quod obijcit᷑.ꝙ ma gis debet dici coꝛ ecclelie ᷓ caput. dicẽdum ſicut auge. in li. de aĩa 2 ſpiritu. ꝙ triplex eſt vis aĩe ad coꝛ⸗ pus.ſcʒ vis naturalis que opat᷑ in epate. ⁊ vis vitalis que opat᷑ in coꝛde.⁊ vis aĩalis que oꝑatur in cerebꝛo. Vis natuꝛalis dicit᷑ illa que eſt nutritiua: ſicut digeſti ua. retẽtiua.expulſiua.⁊ etiaʒ augmẽtatiua. Vis vita⸗ lis que opatur in coꝛde eſt illa vnde eſt motus cordis cõtinue. AUis aĩalis eſt illa que oꝑatur in cerebro: vnð eſt motus ?1 ſenſus in membris. ⁊ Fm hoc diuiduntur motus ⁊ ſpũs qui ſunt vebicula virtutum.ſ.in ſpiritũ naturalem. ſ. vitalem 1 animaleʒ. Sed opꝑatões virtu⸗ tis naturalis oĩno ſunt inuolũtarie: nec ſubiecte ſunt rationi. Operatõnes animales oĩno ſubiecte ſunt rati oni:⁊ ideo recipiũt imperium ab ipſa. Operatõnes vi⸗ tales paꝛtim ſunt ſubiecte rationi ꝑtim nõ: ⁊ iõ paꝛtim ſunt voluntarie ꝑtim naturales. Scom boc dicẽdũ. ille motus qui eſt a xp̃o capite in coꝛpus eccie ẽ oĩno m motum volütarium: qui ſimpliciter nõ eſt natura⸗ lis vel vitalis:ideo potius debet dici chriſtus caput ec cleſie metaphoꝛice ſᷣm illum motum ꝙᷓ coꝛ vel epar. — Conſequẽter que S. ij. ritur. ᷣm quam naturã dicatur vps eſſe caput.Aut.n. dicit᷑ caput m diuinam naturam: aut bᷣm bhumanaz. M bm diuinam patet. ad epheſ.j. Ipſum xædit caput ſuꝑ omẽz eccleſiam que eſt coꝛpus ipius. BGlo. ſuꝑ oẽʒ eeciaʒ que in celo? in terra eſt: dum ofitẽtur hũc eſſe ꝑ quem facti ſunt. ſubijciũt.n.ei tanqᷓ capiti a quo tra⸗ bũt oꝛiginem. ſed er ipſo facti ſunt Em deitatem. relin quit᷑ ̊ ꝙ bm deitatez eſt caput eccleſie. 4 Contra.vniꝰ nature ſunt caput? coꝛpus.ſi grpᷣ fᷣin diuinã natuꝛã 7 eccleſia nõ ſunt vnius natuꝛe:immo ſm bumanam. ergo nõ eſt caput eccleſie ſ̃m diuinam naturã: ſed ſᷣm bumanã. Ad hoc intelligedum eſt. ꝙ caput eccleſie dicit cõmuniter 1 ꝓprie. Cõmuniter tota trinitas eſt caput eccleſie. Propꝛie xpᷣs bomo ſiue deus homo eſt caput eccleſie. Lota.n. trinitas mouet ⁊ regit eccleſiã 7 infundit grãm ei qua ſentiat ꝑ fidem 2 moueat ꝑ ca⸗ ritateʒ vnde in rõne regẽtis ⁊ influentis ſe bʒ ad ipaz. Scðm vo hũanitatẽ ꝓrie dicit᷑ caput:quia hoc modo ſe hʒ ad ecciaʒ ſᷣm ratõʒz ↄfoꝛmitatis ad ipſam ꝑ gra 2 naturã. vnde ephe.j. Ipᷣm dedit caput ⁊c̃ glo. prie . dicit᷑ caput ̃m humanitateʒ: 'm quam ei ↄiũgitur ec⸗ cleſia natura ⁊ gratia. , Conſequẽter que .S. iij. rit᷑. vtꝝ alij ↄueiat eſſe caput eccleſie: qᷓ x̃o hbomiĩ deo. Et querit᷑ vtꝝ ſpũiſa. ueĩat eſſe caput eccleſie.⁊ ꝙ ſic videt᷑.qm a ſpũſancto fluit omĩs gratia. eo.n.qꝙ nobis dat᷑ ſpuſſanctus:dat᷑ nobis omĩs gratia.ᷣ⁊ oĩs motꝰ ratie 2 ſenſus nobis datur ꝑ ſpmſ. Cuʒ a capite in⸗ uetſenſus 1 motus: 7 eo dicit caput. ſpũſſanctus ẽ caput eccleſie. ¶ Item ad ephe.iii· VUnũ coꝛpus 2 vnꝰ ſpus.ſ.eſt eccleſie.Glo.vnus ſpũs habitat in nobis q̊ vnũ efficimur. vnũ.n. coꝛpus efficimur ꝑ ſocietatẽ quã facit ſpũſſanctꝰ. Si ̊ ſpuᷣs facit nos eẽ in tanta ſocie⸗ tate qua ſimꝰ vnũ coꝛpus:& ipſe eſt noſtrũ caput regẽs illud vnũ coꝛpus.4 Iteʒ querit᷑ vtꝝ patri pueniat eſſe caput eccĩe. Et videt᷑ ꝙ ſic.qm̃.j.ad coꝝ.xj dicit᷑. Ca⸗ put mulieris vir. caput viri rpᷣ. caput rp̃i dꝰ. Blo. caput xp̃i deus pr̃:qꝗa ab ipſo genitus ⁊ẽ. ⁊ ideo dignuz eſt vt filij caput pẽ dicat᷑. Ex h̊ relinquit ꝙ ipſius filij ſm diuinitatẽ pater eſt caput.Si ̊ filius 'm diuinita tem eſt caput eccie: multomagis ⁊ pꝛ ẽ caput eccleſie. Itẽ ibidez dicit glo. ſuꝑ illud caput xp̃i deꝰ. diuina eẽntia vel trinitas caput xp̃i ſm ꝙ hõ.qꝛ xitas cꝛeatx eſt creature aſſumpte ſiue trinitas.Si i it tꝛinitas eſt caput rpᷣi m ꝙ hõ.⁊ xpᷣs ʒ bũanitatẽ eſt caput eccie.· Smultomagis ipᷣa tꝛinitas ẽ caput eccĩe.̊ ⁊ p? ⁊ ſpüſſ. R igi nõ ↄuenit ſoli filio. Solo. doõᷣm æ caput dicit nd ntur iriii zſin⸗ trati e Ni Atn cidi. 0ino tura⸗ ntee tem. maz. taput di ceg lo ra⸗ nereli n n Natei tnen⸗ dn ee ono rcleii Ntpcx ſipz. mnodo Fm ppre⸗ ture⸗ mido⸗ 1 nobis no llein se n⸗ bisi ne oce⸗/ reges nin .Ca Goo⸗ dig inintn cleie⸗ hiuin entt se cõmuniter ⁊ ꝓprie. Scom ꝙ dicit᷑ eaput coĩter: nibi plus impoꝛtat qᷓ eſſe principium. Sed duobo modis ẽ principiũ. quia pater eſt pricipiũ ad diuinas ꝑſonas: trinitas eſi principiũ ad creaturas.a in hoc ẽ dꝛñtia. quia principiuʒ qð dicit᷑ pater ad diuinas ꝑſonas: eſt principiũ in idemptitate ſube.ſᷣ trinitas eſt prĩicipiuʒ ad creaturas in diuerſitate ſube: ga eſt principiũ crea ture faciens illam eſſe de nihilo.ſ̊ pater eſt pꝛincipiuʒ filij ee ſeipſo:quia de ſua ſuba generat filium: ⁊ ð ſua ſuba cum ipſo filio ſpirat ſpiritũſanctũ.Et ita ſᷣm hoc caput dicit᷑ dupłr. vno modo qð eſt principiũ ad aliud in idẽptitate ſube.alio modo in diuerſitate. Et vt ple⸗ nius dicat᷑ caput coĩter accipit᷑ eẽntialiter.⁊ ſic diẽ pᷣn cipiũ reſpectu creatuꝛe:⁊ ſupponit trinitateʒ.2 G modo dicit᷑ trinitas creatrix caput creature. Caput etiã cõ⸗ muniter dici?᷑ pſonaliter. ⁊ aliqũ ꝓ vna ꝑſona: ſiẽ dr pater caput ſilij generatione eterna.aliqn ꝓ duab ꝑ⸗ ſonis:Fſᷣm ꝙ pater ⁊ filius dicunt᷑ caput ſpũlſancti ſi pi⸗ ratione eterna. Et ſᷣm hũc modũ dicit᷑.j.coꝝ.xj. ĩglo. Dignũ eſt vt filij caput pater dicat᷑. Iſtis g̊ modis di⸗ cit᷑ caput coĩter. ¶ Caput ꝓprie nõ ſolũ dicit intentõz principij: ſed etiaʒ inſluentie ſenſus 2 motus ſi pũalis. Et hoc duplr.quia poteſt dici caput ꝑ rationeʒ influ⸗ entie tm̃:vel ꝑ rationeʒ influentie 2 ꝑ confoꝛmitatẽ na ture.Primo modo trinitas dicit̃ caput eccleſie.⁊ xpᷣs Fm diuinitateʒ ſcʒ ſᷣm ratõz influentie tm̃ ſenſus fidei 2 motus caritatis. Secũdo modo dicit᷑ xp̃s ſᷣm huma nitateʒ caput eccleſie.quia ei cungit natura ⁊ gꝛatia ſicut dictum eſt. Primo modo dicit᷑ capnt minꝰ ꝗpꝛie: ſecũdo modo magis ꝓprie.Soli rpᷣ̃o ꝓprie conuenit eſſe caput eccleſie.hoc eſt ſᷣm ratõʒ influetie⸗ ↄfoꝛmita teʒ natuꝛe.⁊ hoc ſᷣm humanitateʒ. Trinitati vᷣo ⁊ xrpᷣo Fm diuinitatẽ ↄuenit eſſe eccleſie caput minꝰ ꝓpꝛie.h̊ ẽ m ratõʒ inſluentie tm̃. Patri po ⁊ ſpũiſancto coĩter: quia eſt principiũ ad creaturas.⁊ etiam minus ꝓprie. 1 Ad rationes & iam patet ſolutio. 2 primo ad illud quod obijcit᷑ ſpũſancto.quia qᷓuis ab ipſo ſit influẽ⸗ tia in eccleſia omis ſenſus ⁊ motus ſpũalis gꝛatie:non tñ ei ↄuenit ꝙ ſit in confoꝛmitate nature cũ eccleſia.2 ideo nõ ↄuenit ei ꝓprie eſſe caput: ſed coĩter ⁊ minꝰ ꝓ⸗ prie. Siliter qð obijcit᷑ de patre.dðᷣm ꝙ ei nõ conueit eſſe caput niſi coĩter ⁊ minꝰ ꝓprie ꝓpter defectũ cõſor⸗ mitatis natuꝛe cũ eccleſia. Articulus ſecundꝰ Onſequent querit᷑ qnoꝝ xp̃s ſit caput. Et querunt᷑ quatuoꝛ. Pꝛimo.vtꝝ rp̃s ſit caput angeloꝝ. Scðo. vtꝝ ſit caput oĩm electoꝝ. Tercio.vtꝝ ſit caput repꝛoboꝛũ. NQuarto.vt⁊ꝝ ſit ca⸗ put animaꝝ tm̃:aut coꝛpoꝝ ⁊ aĩiaꝝ. id primum ſic ob/ S. j. ijcitur. AUniꝰ nature ſunt coꝛpus ⁊ caput.ſi rps inꝙᷓ⸗ tuʒ homo ⁊ angeli nõ ſunt vniꝰ nature.̊ xpᷣs ſᷣm ꝙ bõ nõ eſt caput angeloꝝ ſ̊ hoĩm ſolũ.¶ Cont᷑.ad colo.ij. DOui eſt caput omĩs principatus 2 ptãtis.⁊ loquit᷑ de xp̃o.ibi dicit glo.iõ tm̃modo homĩs:ſ omĩis pꝛiĩcipa⸗ tus ⁊ ptãtis angelice ipſe eſt caput.⸗ ſequit᷑. Et nos ꝙ̊ implere põt qui ſuꝑnos ciues implet. Ex q relinqt᷑ cũ ibi loquat᷑ de xpᷣo hoĩe ꝙ rpᷣs inqᷓtũ hõ eſt caput ange⸗ loꝝ.¶ Iteʒ omĩa ſubiecit ſub pedibo eius:ad ephebſ.j. auẽte pᷣs. Glo.ſicut pes eſt infima ꝑs coꝛꝑis: ita ĩ xpᷣo infima ꝑs eſt humanitas:quaʒ angeli adoꝛãt.Ex quo relinquit᷑ ꝙ angeli ſunt ſubiecti ipſi hũanitati.Si ̊ dẽ caput eccleſie eo ꝙ regit eccĩaz ſibi ſubiectã: g ſilit᷑ dʒ dici caput angeloꝝ eo ꝙ regit imꝑat angelis ſibi ſb/ iectis. Sold iſtius pʒ ex pdictis. Qam fi dicatur ca put ꝑ metaphoꝛã:qua rex dicit᷑ caput regni ⁊ mouens ⁊ imꝑans ipſi. ſic ip̃e xrp̃ inꝙtũ hõ eſt caput angeloꝝ: qe iße eſt rex ↄſtitutus ſuꝑ omẽs angelos ꝗadoꝛãt eũ. Si aũt dicat᷑ caput pᷣm ↄfoꝛmitateʒz nature:ſic xpᷣs in⸗ qᷓtum homo nõ eſt caput angeloꝝ ſimplr: ̊ ſᷣm ꝗd. ꝗa nõ eſt ↄfoꝛmis angelis in natura ſi implr: ſ ſᷣm ꝙ dr ꝙ; aia rõnalis q;tũ ad ꝑteʒ ſi upioꝛeʒ intellectiuã hʒ cõfoꝛ mitateʒ cũ angelis. Eſt caput ipᷣis inqtũ ↄfoꝛmatur eis in natura p ꝑteʒ rõnis intellectiuã. DHominũ aũtẽ Arur ſimplr iſo mõ: quia plenã hʒ ↄfoꝛmitatem cum illis. Lonſequẽter que/ S. ij. rit. vtꝝ ſit caput electoꝝ oĩm. Ad qð ſic obijcit᷑. Ipſe Eps ꝓrie nõ eſt caput niſi ſm ꝙ homo.ſi nõ fuit hõ ante incarnatõʒ: gn fuit caput ante inca rnatõʒ. g nec fuit caput ſanctoꝝ patrũ ante incarnatõʒ exiſientiuʒ. Itcez rp̃s dicit᷑ caput eccĩe ꝓprie Apter ↄfoꝛmitatem nature quã hʒ cũ eccia.ſi ꝗ̊ an incarnatõʒ nõ erat ipſe ↄfoꝛmis in natura cum eccia:&̊ nõ erat caput eccĩe ſiue fideliũ:qui ſunt mẽbꝛa eccie an incarnatiõʒ. Cont᷑. xpᷣs eo dr eẽ coput:qͥ creditus eſi eẽ hõ ꝓprie loquẽdo. Si geageʒ fide credebat᷑ a pmo iuſto an incarna tiõeʒ vſq; ad vltimũ iuſtum poſt incarnatõʒ. Sʒ poſt incar⸗ nationeʒ credit᷑ iam eẽ bomo.ab illis aũt futurus hõ. ⁊ tñ fides eadeʒ.quia creditũ ideʒ.ſ.deus hbomo. Fe eſt caput eoꝝ qui fuerũt ante incarnatõʒ ⁊ poſt. 4¶ Ite aut ypᷣs dicit᷑ caput poſt incarnationeʒ ꝓpter naturam quam iaʒ hʒ huma nã que eſt natura ↄfoꝛmis ſidelibo: aut ꝓpter fideʒ quaʒ hñt fideles de illa bũanitate. Si ſolum dicat᷑ caput quia hʒ humanitatez. g̊ cum ᷣm hu⸗ manitateʒ equaliter cõöueniat cum bomibo fidelibus 2 infidelibo:equaliter eſſet caput ſidelinʒ ⁊ infideliũ.qð marimũ eſt incõueniẽs:quia nunq; homo exiſtẽs ĩ pec⸗ cato nec infidelis eſt mẽbrũ eius ꝓprie.eo ergo dicituꝛ caput ꝙ credit᷑ homo cuʒ amoꝛe dei.Si ergo fides iſta manet eadem in ſanctis ante incarnationeʒ ⁊ poſt tẽ⸗ poꝛe ſolum variato: manifeſtum eſt ꝙ equaliter ⁊ eo⸗ m modo eſt caput ſanctoꝛum exiſtentium ante incar nationem 2 poſt. ¶ Item colocen. primo. IYpſe eſt ca put coꝛpoꝛis eccleſie.Glo.querit.cuʒ eccleſia ab abel inceperit: quomodo chriſtus eſt caput eoꝛum qui tũc fuerunt:? Et reſpondet ꝓ dicitur caput ᷣm diuinita⸗ tem ⁊ humanitatem. Scdm diuinitatem fuit princi⸗ pium ⁊ fundatoꝛ eccleſie: quia omnes iuſtos qui ab abel vſq; ad vltimum iuſtum generantur virtute di⸗ uinitatis illuminauit. Scoᷣm humanitatem etiam po teſt dici caput vel principium eccleſie: quia ſuper fi⸗ dem humanitatis eius fundata eſt. Ex boc expreſſe re linquitur. ꝙ ſi eccleſia fuit fundata ſuper fideʒ huma⸗ nitatis ſue ante incarnatõnem. eo dicitur caput quo eſt ſides de ſua humanitate. ergo eſt caput eoꝛum qui fuerunt ante incarnationem fidelium: ſicut eoꝛuʒ qui ſunt poſt incarnationem. Solutio. dicendum lcdʒ Auguſtinum qui ponit exem plum in libro de catheri⸗ ʒandis rudibus.quod eremplum habetur triceſimo⸗ octauo geneſ. filijs Jude: in quoꝛuʒ natiuitate Za ram prioꝛ edurit manum:in qua obſtetꝛix ligauit coe⸗ cineum dicens. Iſte egredietur prioꝛ. illo ᷣo retraben te manum egreſſus eſt alter. Et dicit Auguſtinus. ſicut Zaram dum naſceretur prioꝛ emiſit manũ:poſt⸗ modum caput ſecutum eſt: deinde cetera mem bra. ſed tamen caput dignitate ⁊2 poteſtate precellit: iʒ tempo re ſequeretur. Ita chriſtus mediatoꝛ tei⸗ hominum: in patriarchis ⁊ pꝛophetis premiſit manuz anteqᷓ; ap⸗ pareret in carnem vinculis legis ſuperbum populum conſtringentem ſiue comprimentem. tempore autem naſcendi ſecutum eſt caput corporis eccleſie: cui ad⸗ heſerunt omnes fſideles credendo. Kelinquitur er⸗ go ꝙ fuit caput fidelium 7 preſentium ⁊ antiquorum. non ſequitur ergo.tuuc non fuit homo.ergo tunc non fuit caput: quia ipſe eſt caput eo ꝙ eſt creditus ho⸗ mo ? amatus. ꝗl Ad primum obiectum in contra⸗ ————— riũ pʒ rñſio.quia xp̃a ñ d caput eo ꝙ eſt homo in re: ß eo ꝓ eſt bomo in fide· AUnde ꝗqa cꝛeditus eſt eẽ bomo ideo eſt caput. G mõ ſiłr ſe bʒ ad antiqͥs ⁊ pñtes: qꝛ ea⸗ cem ſides eſt. VUñ ſicut eadem eſt predeſtinatio veri⸗ tas predeſtinatõis ante exitum rei predeſtinate 7 pꝰ: lʒ res mutet᷑ſimilit eadeʒ eſt veritas fidei:qua credi⸗ tus eſt xp̃ incarnaturus vel incarnatus.lʒ tꝑe variek. Ad aliud ſiłr pʒ rñſio. Conſequenter que S. iij. rit᷑. vtꝝ xpᷣs ſit caput repꝛoboꝝ:qui ſunt in fide ⁊ cari⸗ tate: tñ in h ñ ꝑſeuerabũt. Ad qð ſic obijcit᷑. Coꝛpꝰ xp̃i verũ qð traxit de virgine:eſt figura ⁊ ſacramentũ cor⸗ poꝛis miſtici qð eſt eccleſia.quia ſicut coꝛpꝰ xpᷣi eſt ↄpa ctum ex puriſſimis ſanguinibo virginis⸗ ꝑtinẽtibo a gloꝛiã reſurꝛectõis: ita a ſimili coꝛpꝰ miſticũ qð ẽ eccle ſia:ↄpaginatũ eſt ex puꝛiſſimis ⁊ fidelibo aĩabo ꝑtinen tibus ad gloꝛiã reſurrectiõis.̊ nõ ſunt mẽbra eccleſie niſi ꝑtinentes ad głiaʒ reſurrectõis. Sʒ repꝛobi exiſtẽ tes in fide ⁊ caritate qui tñ nõ ꝑſeueꝛabũt:⁊ infideles nõ ꝑtinẽt ad gloꝛiã reſurrectõis:lʒ ꝑtineãt ad reſurre⸗ ctionẽ.q̊ nullus repꝛobo eſt mẽbꝝ eccleſie. Srp̃s ñ ẽ ca put repꝛoboꝝ etiã erñtiũ in caritate. Contra.repꝛo bi exñtes in fide ⁊ caritate recipiũt a xp̃o ſenſuʒ ⁊ mo tũ.quia cum ſint in caritate ⁊ fide: habẽt ſenſum fidei 2 motũ amoꝛis.⁊ ↄſtat ꝙ h̊ habẽt a capite. Item ipſi ſunt in ↄfoꝛmitate nature ad xpᷣm. xpᷣs ̊ᷣ caput eſt eoꝝ ipſi membra eius. Sobo. dom ꝙ eẽ membxy rp̃i vl eccleſie nõ ponit niſi ſenſum gratie ꝑ fidem ⁊ motuʒ ꝑ amoꝛeʒ ⁊ ↄfoꝛmitateʒ cum xpo in natura.⁊ qꝛ iſta ſunt in repꝛobis erñtibus in fide ⁊ caritate lʒ nõ cum pſe⸗ ueꝛantia.ideo qᷓdiu ſunt iſta in illis:ocedendum eſt ꝙ ſint membꝛa xp̃i ⁊ eccleſie:⁊ comꝑantur ad xpᷣm tanqꝙᷓ ad caput qtum ad preſenteʒ ſtatuʒ in quo ſunt in fide caritate.qñ aũt poſtea decident ab iſtis: tũc erũt mẽ⸗ bra abſciſa a coꝛpoꝛe eccleſie.¶l Ad ratõʒ in ↄtrarium dðm. ꝙ coꝛpus xp̃i verum figura eſt ⁊ ſacꝛamentũ cor⸗ poꝛis miſtici qᷓtum ad pñtem ſtatum: ſed nõ qᷓtum ad futurũ.ratio aũt ꝓcedit ac ſi reſpiceret ſtatum futuꝛũ: cum obijcitur de ꝑtinentibus ad gloꝛiaʒ reſurrectiõis. CLonſequẽter que S. uij. ritur. vtꝝ rpᷣs ſit caput animaꝝ tm̃:aut coꝛpoꝝ? ani⸗ maꝝ. Ad quod ſic arguit. Oꝑtet † membꝛa habeant ↄtinuationeʒ ad caput.ſ̊ coꝛꝑa noſtra nullam pñt ha⸗ bere ↄtinuationẽ nec cõiunctõneʒ ad coꝛpus ⁊ animaʒ ipſius xp̃i.gᷓ coꝛꝑa noſtra nõ ſunt membra eius. ipſe nõ eſt caput coꝛpoꝝ noſtroꝝ· ¶. Contra. j.cox.vj.ie⸗ ſcitis quoniaʒ coꝛpoꝛa veſtra membꝛa ſunt xp̃i. ipſe eſi caput coꝛpoꝛum noſtrox. Solutio. dm ſicut ha betur.j.coꝝ.vj. An neſcitis ⁊c. Glo.xpᷣs caput noſtꝛũ eſt eo ꝙ factus eſt ꝓpter nos.Coꝛpus aũt eius eſt eccle ſia · Si tmmodo aĩam ſuſcepiſſet ſine coꝛpoꝛe:membꝛa eius nõ eſſent niſi aĩe noſtre.quia vᷣo coꝛpus ſuſcepit: ⁊ coꝛꝑis caput eſi.qui.n.coꝛpus ſuſcepit ⁊ coꝛpoꝝ ca⸗ put eſt. Et ſie pʒ ꝙ xpᷣs non ſolũ eſt caput aĩaꝝ ſᷣ etiaʒ coꝛpoꝛũ.¶l Ad ratõʒ in ↄtrariũ dᷣm.q coꝛpoꝛa noſtꝛa dupliceʒ hñt ↄiunctioneʒ cum coꝛꝑe xpᷣi.Inam ꝓpter ſimilitudinẽ in ſpecie.Aliaʒ ꝓpter ꝑfectioneʒ vnam ⁊ eandeʒ. Coꝛꝑa & noſtra hñt ↄiunctõneʒ cum coꝛꝑe rpᷣt quia ſunt coꝛꝑa eiuſdez ſpeciei noſtra coꝛꝑa ⁊ ſuũ coꝛ⸗ pus. Cõiunctio vᷣo que eſt ꝓpt᷑ ꝑfectõʒ vnaʒ põt eẽ du⸗ plicit. qꝛ eſt ꝑfectio nature:⁊ ſic aĩa ẽ ꝑfectio.⁊ eſt ꝑfe⸗ ctio ſanctificatõis noſtre.⁊ h̊ eſt ſpũſſanctꝰ. Dicen⸗ dũ ᷓ ꝙ attendendo ꝑfectiõeʒ nature que eſt aĩa: ſic eoꝛ poꝛa noſtra ⁊ ſuũ nõ bñt ꝑfectioneʒ vnam. quia alia ẽ aia xpᷣi que ꝑficit coꝛpus xpᷣim numexꝝ:⁊ que corpo⸗ ra noſtra.ſᷣ coꝛꝑa noſtra hñt ꝑfectioneʒ vnam:accipi⸗ endo ꝑfectioneʒ ſanctificatõis que eſt ſpũſſanctꝰ. Peꝛ⸗ ſectio.n.coꝛpoꝛis non ſolum eſt anima: ſed etiam ſpiri tuſſanctus:cuius coꝛꝑa noltra templum ſunt. ſieneha⸗ betur prima ad coꝛinth.vj.Qeſcitis quoniaʒ membta veſtra templum ſunt ſpirituſſancti. Sed anima perfi⸗ cit qᷓtum ad eſſe nature. ſpirituſſanctus iỹ̈tum ac eſſe ſanctificatõnis. IJdem autem ſpirituſſanctus qui ſan⸗ ctificat coꝛpus chriſti: ſanctificat ⁊ coꝛpoꝛa noſira cuʒ ſumus in fide ⁊ caritate.ex bac ſpeciali ſanctificatõne imprimitur diſpoſitio ⁊ pertinet ad gloꝛiam reſurre⸗ ctionis. Vnde apoſtolus ad roma.vuij.probat peꝛ hoc coꝛpoꝛum reſurrectionem gloꝛioſam dicens. Si ſpiri⸗ tus eius qui ſuſcitauit ihᷣm a moꝛtuis habitat ĩ nobis viuificabit ⁊ moꝛtalia coꝛpoꝛa noſtra ꝓpteꝛ inhabitã⸗ tem ſpm̃l.in nobis. Articulꝰ terci Onſequenter eſt queſtio de vnione capitis ad membra. ⁊ quia caput primo vnitur mẽ bris: ⁊ poſtea inſluit in illis. Primo ergo queritur de vnione capitis ad coꝛpus.vtrum mali pꝑti⸗ neant ad illam vmonem. Secundo.ꝑ quid ſit vnio mẽ bꝛoꝛum in coꝛpoꝛe eccleſie. Leꝛcio.qualiter ẽ vnio ca⸗ pitis ad coꝛpus. Quarto. de influentia capitis. videlʒ vtrum poſſit eſſe influentia a xp̃o bomine in coꝛpꝰ ec⸗ cleſie. Quinto.vtrum ab ipſo rxp̃o homine poſſit eẽ in⸗ fluentia in angelos. Sexto.vtruʒ influentia eius ĩ ho⸗ mines fuerit maioꝛ poſt incarnatõzʒ ꝙᷓ ante. Ad prim arguitur S. . ſic. Dicit Hugo in libꝛo de ſacramentis. Per ſidẽ ac⸗ cepimus vnioneʒ: per caritatem viuificationem. ⁊ lo⸗ quitur de vnione ⁊ viuificatione coꝛpoꝛis eccleſie. Sʒ multi exiſtentes in peccato moꝛtali babent fideʒ infoꝛ mem: lʒ non habeant caritatem. ergo ad vnioneʒ per- tinent coꝛpoꝛis eccleſie per fidem: Iʒ non pertineãt ad viuificationem per caritatem. 4 Contra. Hugo in eo⸗ tem libro.Qihil in coꝛpoꝛe moꝛtuum: nihil extra coꝛ⸗ pus viuuʒ. Sed omnis exiſtens in peccato m oꝛtali eſt moꝛtuus. ergo non eſt in coꝛpoꝛe. ergo nullus exiſtens in peccato moꝛtali pertinet ad vnionem coꝛpoꝛis eccle ſie. Solutio. dicendum ꝙ ad vnionem coꝛpoꝛis mi⸗ ſtici ſiue eccleſie nunqᷓ; proprie peꝛtinent exiſtentes in peccato moꝛtali.tamen refert dicere vnitatem eccleſie coꝛpoꝛis eccleſie. In vnitate enim eccleſie ſunt boni mali: dummodo habeant fidem rectaʒ.2 hoc eſt qð habetur Math. xiij. O ipſi tritico adiuncta ſunt ʒiʒa nia. ⁊ dicit Auguſtinus· ꝙ eccleſia eſt ager: in qua ra⸗ dicantur triticuz.i.boni:⁊ ʒziʒania boc eſt mali ſimul. tamen in fine ſeꝑabuntur. Anitas ðᷣo coꝛpoꝛis eccleſie non eſt niſi per fidem foꝛmatam caritate. ⁊ de hac in⸗ telligit Hugo cum dicit: Per fidem accepimus vnio⸗ nem ſcilz foꝛmatam. on ſunt ergo ᷣm propꝛiam ra⸗ tionem coꝛpoꝛis de coꝛpoꝛe eccleſie mali: ꝙᷓuis ſint de eccleſia. Et cum dicit Hugo.per fideʒ accepimus vni onem: per caritatem viuiſicationeʒ. ipſe loquitur per ſimilitudinẽ coꝛpoꝛis humani.quia in coꝛꝑe hũano eſt q̃dã vnio membꝛoꝛum materialis. ſicut vnio que eſt ꝓ neruos. Alia eſt foꝛmalis. ſicut illa que eſt membꝛoꝛuʒ per participationem vnius vite communis ab anima. ſed hoc in coꝛpoꝛe eccleſie ponit duplicem vnionẽ. vnã quaſi materialeʒ. ⁊ hanc appellat vnionem per fidem. aliam foꝛmaleʒ. ⁊ hec eſt ꝑ caritateʒ. ,„ Conſequenter que S. ij. ritur. per quid eſt vnio membroꝛum in coꝛpoꝛe eccle⸗ ſie. Ad quod ſic. Diuerſa eſt fides ⁊ caritas baben⸗ tium fidem a caritatem. ⁊ differt numero fides mea ⁊ tua. ſed ex diuerſis numero non eſt proprie vnio. er⸗ go cum non ponatur vnitas in coꝛpoꝛe eccleſie niſi peꝛ fidem ⁊ caritatem. non eſt ergo vnio ſimpliciter ĩ cor⸗ ꝑe eccie ꝑ fidẽ ⁊ caritatẽ. b ſolũ videt᷑ adunatõ mẽbro⸗ ſun Gn mus inut nnn nu Dia nti Ano 64 P op u⸗ inc coe ———N—————· — d h⸗ une⸗ abo⸗ ſpin⸗ hobis abit⸗ apitis Urm engo lpti⸗ omẽ (a/ detz E⸗ Kim⸗ Ro d ſickge⸗ n. 11o, eſte G ſez io nezper ſneitat winen tracor⸗ toliel ſtens eccle is mi⸗ s in eſi Kwoni Neſas ſuntzizt Nrarn diſinnt. eccllt wbarin⸗ ns mig marmn tu 9ſint d nus pni itur per nanoel neeſt mnbromz . amima. one. a er fiden⸗ En e ech⸗ haben/ bonen⸗ mi a nſipe ricor/ nibro/ rum eccleſie:ſicut ẽ aceruꝰlapidũ.i Contra.j.coꝛin.x. Vnũ coꝛpꝰmulti ſumꝰ:⁊ vnus panis.Glo. AUnũ oẽs ſu mus eccleſia vna vniti vinculo fidei ſpei ⁊ caritatis: et mutua operũ erhibitione. Querit᷑ ergo quõ dicet iſtud vnũ.ſꝙ ſideles babentes caritatẽ ſiue eccleſia dicit eſſe vnum ⁊ vnũ coꝛpus ⁊ vnus panis. Sol. dicendum ꝙ; vnũ coꝛpus dicitur ab vna ꝑfectione ⁊ a ↄſili diſ poſitõe Dicitur ergo vnũ coꝛpus eccleſia ab vna ꝑfectione.vna em̃ eſt ꝑfectio in capite noſiro xpᷣo ⁊ in omnibo ſctis cre⸗ dentibo amantibo ipᷣm ⁊ hec pfectio ẽ ſpũſſanctus ex qᷓ eſt nobis ↄmunio trinitatis. Vnde bug.de ſcto vict. di⸗ cit. In coꝛpoꝛe vno vnus ſpũs.i.vnũ eſt coꝛpus eccleſie ab vno ſpiritu. Unde dicit eccleſia ſancta coꝛpus rp̃i eſt vno ſpiritu ſanctificata ⁊ vnita fide vna.hmõi coꝛpoꝛis membꝛa ſunt ſinguli fideliũ ⁊ omes vnũ coꝛpus eriſtũt ꝓpter ſpiritum vnũ ⁊ fidem vnã.Eſt ergo vnitas huius coꝛpoꝛis.ſ.eccleſie ab vna ꝑfectione.ſ.a ſpirituſancto:qꝗ vnus ? idem ẽ in omnibo. Siuiſiones em gratiaꝝ ſunt: idem aũt ſpũs ſicut dicit᷑.j.coꝛin.xij. Similiter ẽ vnitas in coꝛpoꝛe a ↄſili diſpoſitione: quia in omnibo ſanctis ẽ quedã ↄſimilis diſpoſitio in ꝑticipatione vniꝰꝑfectõis. ſcʒ ſpũſſanctus.Et hec ſimilis diſpoſitio attendit᷑ qtuʒ ad quatuoꝛ. Quia qᷓtum ad cognitionẽ ratõnis. tuz ad deſiderium ↄcupiſcibilis.⁊ qtum ad expectationem iraſcibilis.⁊ qtum ad operis imitationẽ. Anitas ergo que eſt in illis a ↄſimili diſpoſitione ꝗtum ad cognitio⸗ nem:eſt ꝑ fidem. idem em̃ credũt. ſimiliter idem appetũt vel volũt.ſ.ſũmã bonitatem ꝑ caritatẽ.eſt ergo qtum ad teſiderium ↄcupiſcibilis vnitas ꝑ caritatẽ vnam. Simi liter idem expectant.ſ.eternã beatitudinẽ.⁊ boc ꝑ ſpem Vnitas ergo qᷓtum ad expectationeʒ ipſius ir aſcibilis itum ad ſpem vnã. Similiter idem imitant᷑.ſ.ihᷣm xpᷣm ꝑ operũ exhibitionẽ. Et iſta quatuoꝛ tangũt᷑ in glo.ſuꝑ illud Colł.ij. Caput ex quo totũ coꝛpus ↄnexũ ẽ ⁊c̃.dieit glo. Caput veritate ⁊ gra plenũ.⁊ hic eſt xpᷣe.d cuius plenitudine accipiẽdo totũ coꝛpus.i.eccleſia ꝑ nerus ca ltatis: 2 ↄiunctões ſpei⁊ fidei ⁊ operum fideles ↄiũcti ſunt ⁊ ſimiles.⁊ hic notant᷑ quatuoꝛ pꝛedicta.Ex his ꝗ̊ patet ꝙ vnitas coꝛꝑis eccleſie ẽ ex ↄſili diſpoſitõe. Sũt ergo ſimiles in fide ſpe caritate ⁊ opere.4 Ad ratõneʒz aũt in ↄtrariũ.q ex diuerſis numero nõ fit vnũ.dicẽdũ. ꝙ ſicut videmꝰ in coꝛꝑe aĩalis:quodlibet mẽbꝛũ coꝛꝑis babeat ꝓpꝛiam ſpeciẽ:qua diſtinguit᷑ ab alio mẽbꝛo. Itẽ babent mẽbꝛa in coꝛpoꝛe ↄmunẽ ꝑfectionẽ.ſ.vitam ↄmu nem:qua viuũt ab anima vna. Similiter dicendum. de coꝛpoꝛe eccleſie: ꝙ quodlibet mẽbꝛũ eccleſie coꝛꝑis habʒ ꝓpꝛiam ꝑfectionẽ ſuam.ſ.gr̃am. fidem caritatẽ.⁊ ſpem. ita ꝙ in ea fides nõ eſt tua numero.⁊ ſic de alijs. Habẽt etiam mẽbꝛa eccleſie vnã ↄmunẽ ꝑfectionem.ſ.ꝑ ſpm̃ſan ctum.ſicut dicit Hugo.A ſpiritu vno.coꝛpꝰ vnũ.Ende a pte iſta eſt vnitas in coꝛpoꝛe eccleſie ⁊ membꝛis eius. Item fides qᷓẽtum ad illud:quod creditur eſt eadẽ nume ro in omnibo ſanctis qui ſunt membꝛa eccleſie: quia idẽ numero credunt.ſ.xpᷣm ipſᷣm.VUnde qᷓẽtum ad hoc ẽ fides eadẽ numero in oĩbo credẽti. Sed nõ qtuz ad illud q̊ credit᷑:quia illud quo creditur nõ eſi idem numero in il lis:ſed eſt ſimile vel idem ſpecie. Conſequẽter que S. ij. ritur de vnione capitis ad coꝛpꝰ.⁊ ecõuerſo.lt⁊ hec ſit vnio ſimpliciter. Ad qð ſic obijcit.ad eph.j. Et ip̃ᷣm de dit caput ſuꝑ omnẽ eccleſiã.glo.Qullũ maiꝰ donũ poſſʒ deus pꝛeſtaſſe homini.q; ꝙ verbũ ſuũ ꝑ quod ↄdidit om nia: faceret illis caput.vt illos illi tanꝙᷓ mẽbꝛa coapta⸗ ret.Ex quo relinquit᷑ ꝙ verbũ di efficitur caput noſtꝝ 7 nos mẽbꝛa ip̃ᷣi coaptata.l Item dicit ibi glo. de iſta coaptatione illius doni quo coaptat᷑ dicens.vt eſſet fili⸗ us dei filius hominis.vnus deus cuʒ patꝛe.vnus homo cum hominibo.Si ergo ipᷣe filius hominis eſt vnꝰ deus cum deo vnitate ſimpliciter: ergo ⁊ cum homine eſt vnꝰ vnitate ſimpliciter. Contra.ſilius hominis eſi vnus vel vnũ cum deo vnitate in ꝑſona. Sed nos non ſumus vnum cum xpo vnitate in ꝑſona. Qec etiam alia vnitate niſi volũtate.ſ.quia idem volumꝰqð ipſe vult.Sed nõẽ vnum vniuoce vnũ in voluntate:⁊ vnum in ꝑſona.quia vnum in pſona eſt vnũ ſimpliciter.ſicut ptʒ de coꝛpoꝛe ⁊ anima: vnum vo in voluntate nõ eſt vnũ ſimpliciter. er⸗ go nõ eſt vnum ſimpliciter ipᷣm caput ⁊ coꝛpus.Queri⸗ tur ergo quõ ſunt vnũ. Sol.dicendũ.ſᷣm Hug. de ſã cto vic.qui exponit illud Joh.xvij. Pater ſancte ſerua eos in nomine tuo quos dediſti mihi·vt ſint vnũ ſicut et nos ⁊c̃.Diſtinguit vnũ multipliciter.quia eſt vnũ in na tura.⁊ boc modo pater ⁊ filiꝰ⁊ ſpũſſanctꝰſunt vnũ.Se⸗ cũdo modo ẽ vnũ in ꝑſona.quõ humanitas ⁊ diuinitas ſunt vnũ in ꝑſona filij. Tercio modo ? vnũ ꝑ iuſticiã pᷣ⸗ ſentem 2 futurã gloꝛiã.⁊ illud ẽ vnũ qð attendit᷑ in ↄfoꝛ⸗ mitate voluntatis. OPꝛima ⁊? ꝑfectiſſima vnitas eſt vnio ꝑſonaꝝ in natura vna. Scða eſt vnitas naturaꝝ in ꝑ⸗ ſona vna. Tercia vᷣo vnitas eſt vnio capitis ⁊ coꝛpoꝛis eccleſie.que eſi vnitas ↄfoꝛmitatis ĩ voluntate vna. Et bec eſt ꝑ iuſticiam pᷣſentem. quia ſicut dicit anſeł. Juſti⸗ cia eſt rectitudo voluntatis. Et dicitur vnitas ᷣm ana⸗ logiam. vnde Hugo loquens de iſtis vnitatibo dicit. veꝛ bum cum patre vnum in natura. DHomo cuʒ verbo vnũ in ꝑſona.Adembꝛa cum capite ſunt vnũ in iuſticia pᷣmo ⁊ poſtea vnum in gloꝛsia. ℳ . 1 Lonſequẽter que S uij. ritur de influẽtia gratie a capite xpᷣo in coꝛpꝰeccłie.Ffun datur autẽ hec queſtio ſuꝑ illuo Joh.j.De plenitudine eius nos omnes accepimꝰgratiã pꝛo gratia. Et queſtio iſta ꝑtitur boc modo.Pꝛimo querit᷑ vtrum poſſit eſſe in fluentia a xpCo homini in coꝛpꝰ eccleſie. Scdᷣo queritur vtrum ab ipo xpᷣo homine poſſit eſſe influẽtia gratie ab ipo in angelis.Tercio querit᷑ de influẽtia gratie ab ipo in bomines.vtꝝ maioꝛ fuerit ptꝰ incarnatõeʒ qᷓ;ᷓ ante vt patebit. S. ſequentibo. Ad pꝛimũ ſic Joh.j.Gratia ⁊ veritas per ihm xpᷣm facta ẽ.Glo. Gratia remiſſio om⸗ nium peccatoꝛum.ergo per ipſum ihᷣm vxpᷣm ẽ gratia re⸗ miſſionis peccatorum.ergo gratiam remiſſionis pecca⸗ ti influit in coꝛpoꝛe.⁊ membꝛis eccleſie.¶ Item auguſti. ſuper illnd Joh.j. De plenitudine eius ⁊c. ⁊ ſuper illud Plenum gratie ⁊ veritatis.dicit. Accepimus de ipſius plenitudine gratiam vt in ipſum credamus:⁊ veritateʒ vt ipſum intelligamus.quia intellectus diuinoꝛum con ſequitur ad fidem.⸗ Ad oppolitum Iſa.xliij. Ego ſum. ego ſum ipſe qui deleo iniquitates tuas pꝛopter me di⸗ cit dominus.Solius ergo dei eſt delere peccata pꝛopter ſe: ergo ſolius dei eſt influere gratiam remiſſionis pec⸗ cati.iQon igitur eſt hoc poſſibile xo homini. Solu⸗ tio dicendum. ꝙ xpᷣe homo influit gratiam coꝛpoꝛi eccle ſie ⁊ membꝛis eius tribus modis. Vno modo per mo⸗ dum meriti. Alio modo per modum exemplaris. Ter⸗ cio modo per modum capitis. Per moduʒ meriti eſt in nobis gratia ab ipo xpo homine. quia ipe eſt qui meru⸗ it nobis gratiam ꝑ quam remitterent᷑ peccata noſtra.2⸗ gratiam qua cognoſceremus 2 diligeremus ipᷣm:⁊ om⸗ nibus credentibus in ipſum ? diligentibus boc meruit Fm ꝙ babetur Roma. v. Sicut per vnius hominis in⸗ obedientiam ↄſlituti ſunt multi peccatoꝛes:ita ꝑ vnius bominis xpᷣi obedientiam iuſti ↄſtituuntur multi. Secũ do modo influit nobis gratiaʒ per modum exemplaris ſicut em videmus ꝙ ſe habet exemplar ad exemplum. 2 quodãmodo exemplum educit᷑ ab exemplari: ita in ipᷣo xpᷣo homine eſt exemplar ꝓpoſitum gratie:cui debemus nos coaptare? ↄfoꝛmare. Ande ipe eſt liber vite iuxta quem debent ſeribi noſtri libꝛi.i.conſcientie que ſunt li⸗ bri vt habetur in Apec. xx. Et iſta edictio ſignatur in. j. ad Coꝛinth.xv.pꝛimus homo de terra:terrenus.ſecũ⸗ dus homo de celo celeſtis. Sicut eꝛgo poꝛtauimꝰ imagi⸗ nem terreni: poꝛtemimaginem celeſtis. Lerciꝰmodus inſluẽtie ab ipᷣo eſt ꝑ modu capitis.Eſt aũt quidã amoꝛ ⁊ appetitus naturalis capitis ad mẽbꝛa. Ipᷣm em̃ caput quodã naturali amoꝛe diligit mẽbꝛa. VUnde a ſpũs aĩa⸗ les qui ſunt in capite er hoc amoꝛe decurrũt a capite in mẽbꝛis.Vñ ſi aliqð mẽbꝛũ ledat᷑:ocurrũt ſpũs a capite ad ꝑtem illam dolentẽ ⁊ ibi colligunt. Influẽtia q̊ capi⸗ tis ad mẽbꝛa vt ſenſificent᷑ ⁊ moueant᷑ ẽ ꝑ naturalẽ amo rem:⁊ hunc appetitum implet ſpũs aĩalis fluens a capi⸗ te in mẽbꝛa vel in mẽbꝛis.Scðm hoc dicendũ.q ſpiritꝰ increatꝰꝑ queʒz eſt nobis ↄmunio totiꝰtrinitatis.ſ.ſpũs ſanctꝰhabũdat in nr̃o capite.ſ.xpᷣo.⁊ ipᷣius xpᷣiꝛ ſue be ate aĩe eſt veſideriũ vt ꝑticipemꝰſuuʒ ſpm̃. Ipᷣe vᷣo ſpũs erxplet deſideriũ qð habet xpᷣc ad nos: ꝗꝓpter amoꝛẽ quez habet erga nos. Et hoc mõ eſt influentia gre a xpo capi te in coꝛpus eccleſie.vnde Hugo. Sicut ſpũs hoĩs me⸗ diante capite ad mẽbꝛa deſcendit viuificanda: ſic ſpũs ſanctus ꝑ xpᷣm venit ad xpᷣianos:cuiꝰplenitudo quidezʒ eſt in capite.ꝑticipatio pᷣo in mẽbꝛis.⸗l Ad pꝛimũ dicen dum .. ꝙ eſt remiſſio peccati qtum ad maculam:⸗ ïtum ad penam. Pꝛima eſt a xpo m deitateʒ. Scðda eſt a xᷣo hm ꝙ homo ꝑ modum meriti ſatiſfactionis.4! Ad illud quoo obijcitur de glo.ſuꝑ Soh. O de plenitudine eius accepimus gꝛatiam ⁊c̃.dicendum.ꝙ ab ipᷣo xpᷣo im dei⸗ tatem accepimus hoc auctoꝛitate. ſed ab ipᷣo rpᷣo inqtũ homo accepimus hoc per modum meriti ⁊ modis alijs vt dictum eſt. Lonſequẽter que S. v. ritur.vtꝝ a xpᷣo homiĩe poſſit eſſe influẽtia gr̃e ĩ angelis. Ad qð ſic obijcit.ſuꝑ illud Luc.ij.Ynuenerũt eũ ſeden⸗ tem in templo in medio doctoꝝ ⁊c̃.dicit greg. Diſcit in terra qui angelos docet in celo. Si ergo ſᷣm ꝙ hõ diſcit in terra: ergo ſilꝛ ſᷣm ꝙ homo docet angelos in celo. A xpᷣo ergo homie accipiunt angeli doctrinã veꝛitatis:q̊ re ceperunt influentiã ſcientie ab ipo.¶ Item dyo. in ie⸗ rarchia ipᷣe ſcripture ſubas angelicas introducũt apud ihm xpᷣm querẽtes ⁊ ꝓ nobis ſue diuine actõnis ſciẽtiaʒ diſcentes 2 eos ipᷣm ihm ĩmediate docentem. Ergo ab ipᷣo ihu ſiue a xpᷣo homine recipiunt ſcientiã ipᷣi angeli. ¶ Itẽ yſa.lxiij. Quis ẽ iſte qui venit de Edon tinctis ve ſtibus de Boſra ⁊c. Ita dicebant angeli:qñ ihs aſcen⸗ dit in celum:⁊ dicebat eis.Ego qui loquoꝛ iuſticiazʒ ⁊c̃. Ex quo patet ꝙ ipᷣe docebat eos de miſterio ſue incarna tionis.q Ad opꝓpoſitum. Angeli erant beati ante incar nationem xp̃i:ſed beatitudo eſi ſtatus omniũ bonoꝝ cõ gregatione perfectus:ergo ip̃i erant in ſtatu omniũ bo⸗ noꝛum ↄgregatione perfecto. Ergo nihil deficiebat eis de aliquo bono.nec de iocũditate aliqua.nec ↄgnitione. ergo nõ indigebant edoceri a rpᷣo homie.ergo nõ recepe runt aliquã influentiã cognitionis ab ipo.¶ Item ↄſtat ꝙ non indigent ab ipᷣo xpᷣo remiſſione peccati:nec redẽ/ ptione.Si em̃ non incarnaretur xpᷣ.nibilominus eẽnt ip̃i beati. Mon recipiunt ergo ab ipᷣo aliquã influentiã. Sot.dicendum ꝙ a capite xp̃ᷣo homine recipiunt an⸗ geli cognitionem veritatis:⁊ honoꝛem:a dulcedinem:⸗2⸗ iocunditatem. Cognitionem veritatis:quia erudiuntur ab ipo ĩmo per eccleſiam etiazʒ que eſt coꝛpus eius inno⸗ tuit eis miſterium incarnationis.nec erubeſcunt erudi⸗ ri per ip̃am. Vnde aplus ad Eph.iij. At innoteſcat pᷣn cipibus ⁊ poteſtatibo in celeſtibp per eccleſiam multifoꝛ mis gratie dei ᷣm pꝛefinitioneʒ ſeculoꝝ quã fecit in xpᷣo ihu dño noſtro.:! Item ſicut ibi dicit glo. Innoteſcat eccleſiam que dona dei recepit.i.peꝛ aplos in eccleſia P⸗ dicantes pꝛincipibo? poteſilatibo.i.diuerſis oꝛdinibus angeloꝝ: qui ſunt in celeſtibus.i.in celo. vbi ⁊ nos eri⸗ mus. Dicit nanq; beatus hiero. Angelicas dignitates ſupꝛa memoꝛatum miſterium ad purum nõ intellexiſſe: donec cõpleta eſt paſſio xp̃i: x aploꝝ pꝛedicatio per gen⸗ tes dilatata.¶ Item accipiunt honoꝛem:qui attenditur qtum ad reparationem: ſeu reſtaurationẽ rnine angeli ce.Non em̃ parum erat eis detractuʒ honoꝛis er ruina apoſtatarum angeloꝝ.ſed per incarnationeʒ ⁊ paſſionẽ ſit reparatio ſeu reſtauratio ruine angelice ꝑ bomines implẽtes numerũ ipᷣoꝝ angeloꝝ.ſᷣm qð habetur in pᷣs. Iudicabit ĩ nationibo implebit ruinas ⁊c. Et ad eph.j. Henedictꝰ deus ⁊ pater dñi noſtri ihu xpᷣi ⁊c. qui ꝓpo⸗ ſuit in eo diſpenſationem plenitudinis tempoꝝ inſtau⸗ rare omnia in xpᷣo:que in celo⁊ que in terra ſunt in ipᷣo ⁊c̃. Glo.dicit.NDꝛopoſuit inſtaurare.i.ad pꝛimũ ſiatum reducere omnia ꝑ peccatum deſtructa: angelos ⁊ hoĩes quia ꝑ hominis reſtitutionem ruina angeloꝛuʒ reparet᷑ inſtaurant᷑ que in celis ſunt.ſ. qdð cecidit in angelis re⸗ ſtauratur in hominibo. Item recipiunt dulcedinem⸗ iocunditatem ab ip̃a humanitate xpᷣi. Habent enim ma gnam iocunditatem ⁊ dulcedinem in ↄtemplatione diui nitatis. Sed cum rident diuinitatẽ in humanitate. eis alius modus eſt dulcedinis: ꝓpter qð dicit Petrus. In quem deſiderant angeli conſpicere.⁊ hac ratõne dicitur JYoel. iij. Colles fluent lac ⁊ mel.Colles angeli ſunt qui ante incarnationem fluebant mel in dulcedine contem⸗ plationis diuinitatis in ſe. Sed ex eius incarnatõne flu unt dulcedine contemplationis diuinitatis in humani⸗ tate que ſignatur per lac.¶ Ad rationes in cõtrariũ di cendum.ꝙ eſt beatitudo in gaudio eterno ſubali:⁊ bea⸗ titudo in gaudio et᷑no accidentali ſiue ſuꝑaddito. Gau dium ſubale eſt in contemplatione diuinitatis. ibi eniz eſt ſuba beatitudinis ratõnalis creature. Gaudium ac⸗ cidentale eſt in contemplatione ſocietatis humanitatis cum diuinitate. tum ergo ad ſubam gaudij nihil ac⸗ creſcit in gaudio beatitudinis. ſed tm̃ q;tum ad multitu dinẽ.qꝛ pluribo modis habẽt mõ gaudiuʒ ĩ beatitudine ꝙᷓ ante incarnatõneʒ.¶ O ꝗ obijcit.angelis nihil dreſt exquo ſunt beati. hoc eſt verũ qᷓtũ ad ſubam gaudij ſeu beatitudinis:̊ nõ q;tum ad multitudinẽ. Lonſequẽter eſt S. vj. queſtio de influẽtia a capite rpᷣo in hoĩes.vtꝝ maioꝛ ſit poſt incarnatõe:ꝙᷓ ante: vel equalis.Ad qð ſic. Xpc eſt nobis caput: ⁊ ipᷣis qui fuerũt ante incarnationẽ ꝑ fidẽ Tcaritatem. ⁊ ꝑ fidem ⁊ caritatem nobis influit⁊ ipᷣis. Si ergo equalis eſt fides ⁊ caritas in patribo ante ĩcar nationem: ergo equalis eſt influentia a capite xpᷣo ĩ ho⸗ minibo ante incarnationẽ ⁊ poſt. 4 Contra. Ante incaꝛ nationem nõ receperũt patres gratiaʒ remiſſionis pene que eſt carentia viſionis dei.Sed poſt incarnationeʒ et paſſionem xp̃i receperunt homiĩes ſoncti totaliter gr̃am remiſſionis illius pene ⁊ aliarum penarum eternarum ergo maioꝛ eſt influentia gratie a capite rpᷣo in bomiĩes poſt incarnationẽ qᷓ; ante. 4. Item ſacramenta noue le⸗ gis que habẽt virtutẽ ꝑ paſſionẽ xpᷣi:maioꝛẽ habẽt virtu tem ꝙᷓ ſacramẽta veteris. Efficiunt em̃ qð figurãt.ij.ad Coꝛin.iij.¶os vᷣo omnes reuelata facie gloꝛiaʒ dñi ſpe⸗ culantes ⁊c. Jpi ᷣo ſub velamine:ergo plus recipimus de cognitione veritatis a xpᷣo qᷓ ifi. Sot.dicendum. ꝙ eccleſia poſt incarnationẽ 2 paſſionem xpᷣi maiorem recipit gratiam ab ipᷣo rpᷣo capite q; ante. VUnde habet᷑ mRo.iij.ꝙ ipᷣe deus ꝓpoſuit xpᷣm ꝓpiciatoꝛem ꝑ fidẽ ĩ ſan⸗ guine. hoc eſt ꝑ fidem paſſionis ad oſtenſionem iuſticie ſue.hoc eſt iuſtificatõnis ꝑ paſſionem ꝓpteꝛ remiſſionem pᷣcedentium delictoꝝ:in ſuſtentationẽ dei ad oſtenſionẽ iuſticie ſue in hoc tꝑe.Et vult dicere ꝙ ꝑ fidem paſſiõis rp̃ᷣi: erat remiſſio peccatoꝛum antiquoꝛum 2 neno⸗ rum. Sed differenter. quia ante incarnatõeʒ per fidem paſſionis erat remiſſio peccatoꝛum:qᷓtum ad culpam et nõ itum ad omnem penam. quia remanebat pena carẽ tie viſionis dei. Sed poſt incarnatõeʒ eius ⁊ paſſionẽ ẽ remiſſio peccatoꝛum q;tum ad omnem cu lpaz 7 bename Ange ante incarnationem erant in ſuſtentatione id eſt expectatione.carentes viſione dei glorioſa. Seð modo iii — — — 2 — — — e ☛☚ t – — — di 8 ſe s W. u ni anun ddies hni 1e re nemz mmm dinn ,elg „In ſtur gui em⸗ i adi benn ieni; inge⸗ itats Ma⸗ lin Nine in ſit eſt is. icar iho⸗ incen ſczet Fan mn nies d es 68 . em bet n⸗ icie nen. ſis ,— Nueſtio patet nobis gloꝛia. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ in cõtrariũ ꝗ equalis erat fides ⁊ caritas in patribo ante incarnatio⸗ nem: ⁊ in illis qui ſunt ptꝰ.dicẽdũ ꝙ fides eccleſie ante incarnatõnẽ ⁊ poſt equalis eſt.cũ vᷣtuoſioꝛ eſt poſt qᷓ; añ Et hoc eſt.qꝛ poſt incarnationẽ ⁊ paſſionẽ habet meri⸗ tum paſſionis xpi ſibi giunctũ:qð nõ habebat añ. Vn⸗ de qui credit xpᷣm incarnatũ ⁊ paſſuʒ:habet meritũ ſue paſſionis ſibi viunctum. Vnde ratõne meriti paſſionis xpᷣi ſibi ↄiuncti:eſt maioꝛis virtutis qᷓ; ante.⁊ efficit ali⸗ quid quod nõ ante. Membꝛũ tercium Onſequẽter querit᷑. Atꝝ gr̃a xpᷣi ſᷣm ꝙ eſt quidã hõ ſingularis ſit gra plenitudinis. ⁊ oñdit᷑ ꝙ ſic. Joh̊.j.Verbũ caro factũ eſt ⁊c.plenũ gr̃e ⁊ veritatis. Sed verbũ caro factũ eſt ipᷣe xrp:̃t homo.j̊ ⁊ xpᷣc vt quidã hõ habuit pleni cudineni gr̃e ad om̃e bonũ ⁊ veritatis qᷓtum ad ſcientiã ommũ.⸗ Cõtra.In vxpᷣo homiĩe nõ fuerũt oẽs virtutes. Sed nõ eſt plenitudo gr̃e ſine plenitudine oĩm virtutũ: in xpᷣo nõ fuit pleniſſima gra. Oð ptʒ.qꝛ in xpᷣo ñ fuit fides:que ẽ pꝛima virtutũ.nã fides ẽ cũ viſione enigma tica.xpᷣc em̃ videbat ſine enigmate. Siłꝛ nõ habuit ſpẽ. nam ſpes ? expectatio future beatitudinis que nõ habe⸗ tur. ipᷣe aũt iam beatitudinẽ habebat nec expectabat eã Item penitẽtia eſt vna virtutũ.Sed xpᷣc nõ habuit eã nam penitẽtia ẽ virtus:qua ↄmiſſa mala cũ emendatio nis ꝓpoſito plangimꝰ ⁊ odimus. ſicut habet᷑ in.iiij.ſen⸗ ten. ¶ Htem ſi dicat ꝙ in xpᷣo ꝓut eſt quidã hõ ſingula⸗ ris eſt plenitudo gre.ſicut fuit in beata virgine:ꝛ in bea to Stephano.vnde Aci.vij.dicit᷑. Stephanꝰplenus gr̃a ⁊ foꝛtitudine. Et ſilꝛ dicit᷑.ꝙ plenitudo gre eſt ĩ eccleſia Querit᷑ ergo quõ differt plenitudo gr̃e in iſtis.¶ Po⸗ ſtea querit᷑. vtrum rpᷣe ſm gratiã quã habet vt quidam bomo ſingularis: poſſit dici membꝛũ coꝛpoꝛis eccleſie. Et videt᷑ ꝙ ſic. Quia ſm iſtam gꝛatiã:eſt ſicut quidã ſin gularis homo ſanctus.ſicut fuit Petrus vel vnus aliꝰ. Seod omnes ſancti ſunt mẽbꝛa eccleſie:ergo xpᷣe ſᷣm hãc gratiã eſt membꝛũ eccleſie.¶ Si dicat᷑ ꝙ boc nõ põt eſſe quia ipᷣe eſt caput eccleſie.⁊ ideo nõ põt eſſe membꝛum. Iſtud nihil eſt. quia caput eſt pncipale membꝛũ coꝛꝑis ergo xpᷣc põt eſſe membꝛũ coꝛpoꝛis miſtici.ſ.eccleſie cuz ſit caput eius. Qam coꝛ epar ⁊ caput ſũt mẽbꝛa pncipa⸗ lia coꝛꝑis.q Item.j.Coꝛin.xij.Alos aũt eſtis coꝛpꝰxp̃i 2 mẽbꝛa de mẽbꝛo.i.de ihu xpᷣo.Xpc ergo eſt membꝛuz. Sol. dicendũ ꝙ cum in xpoo ſit gratia vnionis:⸗ gra Fm quã eſt caput:⁊ gratia ſᷣm qua eſt quidaʒ homo ſin⸗ gularis ſanctus.dicimꝰ ꝙ gratia ſic tripliciter dicta in ipᷣo põt dici gratia plenitudinis. Scm ratõeʒ cauſe fi nalis:gra plenitudinis eſt gr̃a vnionis.quia ſũma ⸗ p⸗ fectiſſima eſt in ipo.Aã vltimꝰeffectus gre ⁊ pfectioꝛ eſt nos vnire deo. Sed in alijs a xpᷣo non eſt vnire niſi ꝑco⸗ gnitionẽ ⁊ amoꝛẽ. In xpᷣo vo nõ ſolũ ſᷣm cognitionem ⸗ amoꝛẽ:̊ etiã in vnitate ꝑſone.vt ſit idem filiꝰhoĩs qui 2 filiꝰ dei. Et hec eſt maioꝛ vnio que poſlet eſſe vel cogitaꝛi Vnge iſte eſt effectꝰ pleniſſimꝰqui poſſit eſſe gre. Scom ratõeʒ vo cauſe efficiẽtis gra xpᷣi pᷣm quã eſt caput ẽ gr̃a plenitudinis. Quia ſicut quedã luminaria pficiunt᷑ ſuo lumine ſolũ: ⁊ nõ habẽt poteſtatẽ influendi ſuũ lumẽ in alijs. ſicut ptʒ de carbone. Quedã vo nõ ſolũ retinẽt ſuũ lumẽ in ſe. v ipᷣm influũt ⁊ ulluminãt alia coꝛꝑa.ſicut pa tet de flãma:ita gratia xp̃i radiat ab ip̃o ad alios.non aũt gratia in alijs ſanctis.̊ tm ꝑficit ipoꝝ aĩas:nec ha bent poteſtatẽ influendi ipam. Et ꝓter hoc:ſicut lumẽ in flãma dicit᷑ plenũ.lumen vo in carbone ſemi plenum: ita gratia in rpᷣo ᷣm quã eſt caput. debet dici gra plena In alijs ſanctis nõ:ſed debet dici gra ſemiplena. Scðʒ dᷣo ratõʒ cauſe foꝛmalis:dicit᷑ gratia ſingularis xpᷣi gra tia plenitudinis:plene infoꝛmans aĩiam xpᷣi:⁊ pleniſſi⸗ me omnes viꝛes beate aĩe eius q;tum ad omnes actꝰi po ij. rum. quia in ipo eſt gra cognitionis veritatis omnium Et hoc pficit q;tum ad actuʒ ratõnis:⁊ pficit qtum ad actum ↄcupiſcibilis:qui eſt amoꝛ bonitatis:⁊ qtũ ad ʒe lum iraſcibilis. In alijs vo ſancns licet ipᷣa infoꝛmaret ym ercellentiã ad vnũ actuʒ. nõ tñ ad omnes actus. Et cum in alijs ſanctis ſit peminẽtia reſpectu alicuiꝰ doni. Em ꝙ dicit᷑ de ſanctis Eccle. xliiij.Qõ eſt inuentus ſilis illi: in rpᷣo eſt peminentia reſpectu omniuʒ donoꝝ.quia nõ habet gratiam ad vnum actum gratie im:ſed ad om⸗ nes.⁊ hoc eſt qdð dicit Nugu. ꝙ accepit gratiam totalit vniuerſaliter. VUnde ↄparatõ gratie xp̃i ad gr̃as alio⸗ rum:Fm plenitudinẽ ? ꝑfectionẽ eſt:bᷣm comꝑpat figu⸗ ra circuli ad alias figuras angulares. Circulus em̃ eſt capaciſſima figura reſpectu aliaꝝ. Ita gratia xp̃i capa⸗ ciſſima eſt. Capax em eſt omnis actus cuiuſlibet virtu⸗ tis:quod nõ eſi in alijs gratijs ſanctoꝝ.q¶ Ad rationeʒ in cõtrariũ dicendũ. Oe ſunt quedã dona gratuita cũ im ꝑfectione:quedã aũt ſine imꝑfectione.hoc eſt que nõ di⸗ cunt imꝑfectionẽ. Iides aũt eſt donũ gratuitũ cũ imꝑfe⸗ ctione.nde nõ ſolum dicit ꝑfectionẽ:ĩmo etiã nomiat impfectionẽ. Qam fides eſt que aſſentit veritati quam nõ videt. Hoc qð dico aſſentire veritati ꝑfectionis eſt:ſ hoc qð dico qu nõ videt im ꝑfectionis.Similiter peni⸗ tentia eſt donũ gratuitũ cum im ꝑfectõne. Penitẽtia em̃ eſt virtus ↄſiſtens in deteſtatione mali.qð cõmiſſuʒ eſt. Deteſtatio mali dicit ꝑfectionẽ:ſed qdð ↄmiſſum eſt dicit imꝑfectioneʒ. Perſfectionis em̃ eſt deteſlari malum:ſed im ꝑfectionis eſt ꝙ ↄmiſſa ſint.Cum igitur in ipᷣa gr̃a q̃ eſt plena ĩmo pleniſſima ſicut gratia xpi nulla ſit imꝑfe ctio:ptʒ ꝙ nõ deberent in ipᷣo eſſe dona gratiaꝝ cum im⸗ ꝓfectione ratõe ſue ꝑfectõnis.Et ꝓpter h̊ nec fides ĩ ra⸗ tione ſidei:nec ſpes in ratõne ſpei:nec penitẽtia in ratõ⸗ ne penitẽtie debuerũt eſſe in xpᷣo.quia ſub ratõnibo iſtis dicunt imꝑfectionẽ.Sed illud ſolũ qdð erat ꝑfectũ ĩ iſtis donis fuit in xpᷣo.In ipᷣo em̃ fuit aſſenſus pꝛime veritati qð eſt ꝑfectionis in fide.ſed illud qð eſt im pfectionis in fide nõ fuit in xpᷣo.ſ.cognitio enigmatica. Similiter in ipᷣo fuit maxime quod eſt ꝑfectionis in ſpe.ſ.adheſio cũ bono:ſed non cum illa imꝑfectione que eſt expectatõ bo ni quod nõ habetur.Similiter illud quod eſi ꝑfectõnis in penitentia ſuit maxime in ipo.quia nũqᷓ; aliquis tan⸗ tum potuit deteſtari peccatum quatuʒ ipe deteſtabatur. quia nũqᷓ; habuit aliquis tantã opoſitioneʒ voluntatis ad maluʒ aliquod.Semꝑ ergo qò eſt ꝑfectionis gratie ⁊ plenitudinis eſt in gratia xpᷣi abſoluta.⁊ ideo in ipᷣoẽ gratia plenitudinis.¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ plenitudo gratie dicit᷑ multipliciter. dicit᷑ em̃ plenitudo gr̃e qtum ad ſufficientiã: hoc eſt que ſufficit aie ao habendũ vitaʒ cternã ⁊ aureolã.Et hoc mõ Stephanꝰ dicit᷑ plenꝰgr̃a. AVcx.vij. Sua em̃ gratia nõ ſolũ fuit ↄdigna aurea.i.pᷣ⸗ mio etno ſubſtãtiali:ĩmo etiã ⁊ aureola.Meruit eĩ au⸗ ream ⁊ aureolã.quia fuit pᷣdicatoꝛ ⁊ martir. Scdo mõ dicit᷑ plenitudo gratie q;tum ad numeroſitatẽ.Et h̊ mõ eccleſia dicit᷑ plena gratia.quia nõ eſt aliquod genꝰ gre qð nõ ſit in eccleſia:q;tum ad aliqdð membꝛũ eius. ita huic datur iſtud.alij aliud.Vnde apłus. Siuiſiones æ tiarum ſunt.idem aũt ſpiritus.Alij datur ſermo ſapiẽ⸗ tie.alij ſermo ſcientie ⁊c.j.coꝛin.xiij. Lercio mõ eſt ple⸗ nitudo gre pᷣrogatõe ſuꝑ omnẽ creaturã purã.⁊ hec ẽ in beata virgine LCuc.j. Aue gr̃a plena. Ex boc em̃ ꝙ ipſa eſt mater filij dei:eſt ei quedã excellentia ⁊ progatiua g⸗ tie:cui non poteſt pura creatura com ꝑari. AUnde anſel. Mempe decẽs erat vt ea puritate qua maioꝛ ſub deo ne quit intelligi virgo illa niteret:cui deꝰpater vnicũ filiuzʒ quem d coꝛde ſuo equalem ſibi genitum tanqᷓ ſeip̃ᷣm di⸗ ligebat. Quarto modo dicitur plenitudo gratie qtũ ad 2ſũmationem ſiue perfectionem ⁊ hoc eſt in xpo homĩe Vnge ioh.j. Plenuʒ gratie 2 veritatis.qꝛ babuit graʒ ꝙtum ad oẽm actũ ꝑfectũ.Et ex hoc etiã ẽ ꝙ xpᷣc non ba buit fidẽ ⁊ ſpem ſub his ratõnibo.qꝛ nõ ſunt gratie cõ⸗ ſũmate:ĩmo ſunt eoꝝ que nõdũ habent᷑.X ideo dicunt il⸗ lud qð dicũt cũ imꝑfectõe.Xpc aũt habuit gr̃am pfectõ nis ⁊ ad omnẽ actũ ꝑfectũ.¶ Ad alis queſtionẽ.vtꝝ xpᷣe Fm gratiã abſolutã ſit mẽbꝛũ coꝛꝑis eccleſie.dicendũ.ꝙ; xpᷣc dicit᷑ caput eccłie ſm hũanitatẽ ⁊ diuinitatẽ. Si er⸗ go dicat᷑ caput m diuinitatẽ.⁊ ↄpemus ad h̊ caput hu⸗ manitatẽ xp̃i:ſic xpᷣe ᷣm hũanitatẽ eſt mẽbꝛũ.ſ.ipins di⸗ uinitatis que ẽ caput.qꝛ ipa diuinitas cui vnita eſt hu⸗ manitas:mouet ipᷣ̃am hũanitatẽ⁊ ſenſificat ſicut caput mẽbꝛa.⁊ hoc mõ xpᷣc eſt mẽbꝝ coꝛꝑis eccleſie:cuiꝰcaput eſt diuinitas.hoc mõ dicit᷑.j.coꝛin.xij.Vos aũt eſtis coꝛ pus xp̃i ⁊ mẽbꝛa de mẽbꝛo.glo.de mẽbꝛo.i.de xpᷣo capite Vngde appellat ibi xpᷣm caput ſᷣm hũanitatẽ cauſe.mem bꝛum reſpectu diuinitatis. Si vo dicat᷑ caput ſᷣm hũa⸗ nitatẽ:ſic nõ debet dici mẽbꝛũ coꝛpoꝛis eccleſie: ſ̊ caput 4Sed tũc obijcit᷑ tra. Om̃ caput eſt membꝛũ coꝛꝑis:2 e integritate ip̃ius.Dicenduʒ ꝙ nõ eſt ꝑ omnia ſile.de capite ⁊ coꝛꝑe materiali ⁊ ſpũali.qꝛ in capite ⁊ coꝛpore materiali: ita eſt q; cũ influat caput ad coꝛpus ⁊ ad ſin⸗ gula eius mẽbꝛa:ipᷣm tamẽ caput indiget alijs membꝛis AVnde alia mẽbꝛa influũt ip̃i. Sicut em a capite inſluit ſenſus ip̃i coꝛdi:ita a coꝛde influit vita capiti.Et ſimili⸗ ter ab epate influit nutrimẽtuʒ ad caput:ſine quibo non poteſt eſſe caput. Unde mutuo ſibi ſeruiunt caput ⁊ mẽ bꝛa materialia. Vnde caput materiale nõ ſolũ ſe habet in ratõne influẽtis ad alia mẽbꝛa:ſed etiã in ratõe reci⸗ pientis ab ip̃is.quia ſe habẽt in mutua indigentia. ita ꝙ; mẽbꝛa indigent capite ⁊ ecõuerſo.Vnde.j.ad Coꝛin. xij. on põt aũt dicere oculus manui.oꝑa tua nõ indi⸗ geo. Aut iterum caput pedibo. nõ eſtis mihi neceſſarij. Sed xrpᷣc ſ̃m humanitateʒ que eſt caput ſpũale reſpectu coꝛꝑis ſpũalis eccleſie.nõ indiget mẽbꝛis ſuis.Vnde ſe habet ad ipᷣa ſolũ in ratõe influẽtis ⁊ nõ ab ipᷣis recipi⸗ entis. Et ideo dicit᷑ caput coꝛꝑis eccleſie ⁊ nõ mẽbꝛũ:qꝛ nõ indiget coꝛꝑe.⁊ ſic patet reſponſio. Nueſtio.xiij.de ſcientia Oſt inquiſitionem de gratia xpᷣi.ipᷣo adiuuante inquiren⸗ dum eſt de eius ſcientia ſᷣm ꝙ homo in hunc modum. Pꝛimo vtruʒ in xpᷣo Fᷣm duas naturas ſit ponere duas ſciẽtias Secũdo vtꝝ ſcientia fuit in xpᷣo ab initio ſue ↄceptõnis aut ꝑ ſucceſſionẽ tempoꝛis acquiſitã.Tercio vtꝝ fuerit ſine aliqua ignoꝛãtia. Quarto vtꝝ fuerit omniũ.Quin to vtꝝ ſᷣm omnẽ modũ ſciendi humanũ. Sexto vtꝝ ali⸗ quaʒ ſcientiã receꝑit ab angelis. Septimo vtꝝ equalis fuerit ſcientia xpᷣi ſcientie deeie. Membꝛũ primũ Dpꝛimũ arguit᷑ ſic. Cum in xpᷣo ſit vna ꝑ ſona. Vniꝰaũt ꝑſone vna eſt ꝑfectõ. Scĩa aũt ẽ ꝑfectõ.Relinꝗt᷑ ꝭ̊ ꝙ vna erit ſcĩa xpᷣi 4 Itẽ cũ xpᷣe ſit ſciẽs ſᷣm ſciam increataʒ. Sciĩa aũt increata ẽ certiſſima ⁊ ꝑfectiſſima ⁊ nobiliſſi⸗ ma de oĩw. ᷓ Fm illã xpᷣc de oĩb hʒ ꝑfectiſſimaʒ ⁊ nobi⸗ liſſimã ſciaz. Vanũ ẽ aũt ponẽ haberi ꝑ plura:qð ꝑfecte habet᷑ ꝑ vnũ:relinꝗt᷑ &̊ ꝙ xpᷣe nõ hʒ ſciam aliã qꝙᷓ increa⸗ tã. 4l Itẽ hñs ſciaʒ nobilioꝛẽ nõ indiget ignobilioꝛi. Cũ uin xpᷣo ſit ſcia ꝑ graʒ vnionis ⁊ ſcia increata:ſuꝑfſlue q̊ ponerẽt᷑ in xpᷣo alie ſcie create.ſ.nature integre ⁊ ꝑfecte 7 ſcĩa exꝑientie.⸗j SItẽ ſcia xpᷣi q̃ ẽ ꝑ graʒ vnionis eſt ſᷣm maiꝰlumẽ qᷓ ſint alie tres ſequẽtes.Sʒ ſic ẽ ĩ lumĩie coꝛ⸗ poꝛali ꝙ maiꝰlumẽ abſoꝛbet minꝰ:ꝗ ſiłꝛ erit ĩ lumiĩe ſpi⸗ rituali.&̊ nõ manẽt ĩ xpᷣo alij modi ſciẽdi.niſi ſolũ duo pᷣ mi ſupᷣ diſtincti:qͥꝝ vnꝰẽ ſcie increate.aliꝰeſt ꝑ lumẽ gr̃e vniõis.ij Itẽ ĩ angelis ptꝰↄfoꝛmatõeʒ nõ remaſit cogni⸗ 2 —. 0- tio veſꝑtina: nec in hoĩbo adueniẽte gr̃a ↄpᷣbẽſionis ſiue beatitudinis manebit ſcia fidei.qꝛ cũ venerit qð ꝑfectũ eſt: enacu abit᷑ qð ex pte ẽ.j.coꝛin.xiij.Ergo ĩ xpᷣo nõ po⸗ tuit eſſe ſcĩa creata cũ ſcia increata:vel adminꝰ ſcia vnio nis vel ↄpᷣhenſionis. Cõtra. Joh̊.dama.Quoꝝ ſunt diuerſe nature:eoꝝ ſunt diuerſe oꝑatões.oꝑatõnibo aũt ꝓoꝛtionat᷑ habitꝰ. cũ in xpᷣo ſunt diuerſe oꝑatões ꝓ⸗ pter diuerſas naturas:erũt in ipo diuerſi babitꝰ.gcuʒ ſciĩa dicat habitũ pᷣm diuinã naturazʒ ⁊ humanã.in xpᷣᷣ erunt diuerſe ſcĩe.¶. Item ſi in xpᷣo non eſſet niſi ſcĩa in⸗ creata:nõ eſſet aĩa xpᷣi ſciens.cũ ſcientia aĩe qua ſcit foꝛ⸗ maliter ſit creata:eadẽ ratõne nec eſſet diligens.nec be⸗ nta.relinquit igit᷑ ꝙ ipᷣa eſt ſciens ſciẽtia creata.⸗ Iteʒz ſicut dicit Hoe.ĩ li.de duabo naturis ⁊ vna ꝑſona rp̃ᷣi. AXpc accepit aliquid a tꝛiplici ſtatu humani generis ſeu ade.Vnus ſtatꝰfuit qui de be bat᷑ ei ſi ſtetiſſet.ſ.ſtatꝰbea titudinis in pᷣmiũ.Alius fuit ſtatꝰin ſtatu in quo eꝛat.ſ. ſtatus innocẽtie ſᷣm quẽ ſtatũ de bebat᷑ ei ſciẽtia que de⸗ betur nature integre ⁊ ꝑfecte. Alius ſtatus fuit poſt la⸗ pſum ſᷣm quem ſtatum habuit ſcientiam exꝑimentalẽ. Habuit etiam ſcientiã pene peccati ꝑ exꝑientiam. Apᷣ⸗ mo ergo ſtatu habuit vpc ſcientiã cõpꝛehenſiõis.a ſcðo ſtatu ſcientiã nature integre? ꝑfecte.a tercio ſtatu ſcien tiam exꝑientie:b̊ nõ exꝑientie culpe.ſᷣ tm̃ pene.Relinꝗ⸗ tur igit᷑ ꝙ pꝛeter ſcientiaʒ increatam ⁊ ſcientiam gratie vnionis eli in xpo triplex alia ſcientia: ſicut ſupꝛa dictũ cſt. Qð ↄcedendũ eſt. dicendũ igit᷑ ad pꝛimũ ꝙ habi⸗ tus nõ diuerſificat᷑ ſ᷑ᷣm ꝑſonam: ĩmo ᷣm naturã. Vnde dicit Joh.dama. E in xpo ſunt diuerſe voluntates ꝓgt diuerſas naturas:⁊ ſiłꝛ dicenduz in xpᷣo ꝓpter diuerſas naturas diuerſas ſcientias:creatã ⁊ increatã.¶ Ad ali ud dicendũ. ꝙ quis xp̃c hbomo vna ſit ꝑſona cũ filio dei: pter ꝑſonalẽ vnionẽ eſt ſciens ſcientia increata:ſicut fi lius dei. Ende ratõe ꝑſone nõ indiget alia ſcĩa.tñ ratõe ꝑſone in hũana natura indiget alia ſcia.ſ.creata. Non em̃ debet eſſe bũana natura in xpᷣo imꝑfecta.quod cõſe⸗ queret᷑ ſi careret ſcia creata.Sed pꝑfectioꝛ debz eſſe i ip̃o natura omnibo alijs.ideo omni genere ſciendi ſcia crea ta opoꝛtet ꝙ ſit ꝑfecta illa aĩia.4. Ad aliud dicenduʒ. ꝙ; Duplex eſt neceſſitas vel indigentia.vna quidẽ eſt rei ĩ ſe altera eſt reſpectu finis:que quidẽ neceſſitas ideʒ eſt qð vtilitas pꝛout neceſſariũ dicit᷑ vtile in vno ſenſu.Dicen⸗ dum ergo ꝙ xpᷣc homo babens ſciam vnionis⸗ opꝛeben ſionis ꝓpter ſe nõ indiget altero modo ſciẽdi. Sed quia aſſumpſit bumanã naturã: vt genus bumanũ per verũ homineʒz redimeret: reſpectu finis iſtius neceſſaria erat duplex in rxpo ſcientia naturalis.ſ.⁊ ſcientia exꝑpientie. Scientia naturalis ſiue nature integre ⁊ ꝑfecte:vt verꝰ homo ꝓbarxret᷑. Scientia vo exꝑientie:vt genꝰ humanũ ꝓꝑ ſenſum pene.⁊ exꝑientiaʒ redimeret᷑ ⁊ hmõi ſcĩe ſunt vtilioꝛes ſeu magis ↄuenientes fini predicto: qᷓuis alie ſimpliciter melioꝛes.⸗ Ad aliud dicendũ.ꝙ in coꝛpoꝛa libus minꝰlumen obfuſcat᷑ ⁊ abſoꝛbet᷑ a maioꝛi.Et ratõ puieſt.qm oĩa lumina coꝛꝑalia ſunt ad vnũ actũ.ſ.ma⸗ nifeſtationis. qui quidẽ actus ꝑ ſea ꝑfectiſſime eſt a lu⸗ mine maioꝛi. Sed in ſpũalibo nõ ſic. on em̃ omnia lu mina ſpũalia ſunt ad vnum actum. Diſtinguendũ tñ eſt m ſtatum ↄpꝛehenſoꝛis ⁊ viatoꝛis.Viatoꝛis em non eſt onus actus ̊ plures. AUnde luminaria plura virtutum ſeu donoꝝ in viatoꝛe nõ ſunt ad vnum actum.⁊ inde eſt ꝙ nõ eſt eadem cognitio m ſpeciem ꝑilla. In ſtatu vo ↄpꝛehẽſoꝛis inꝙᷓtum ↄpꝛehẽſoꝛis: nõ eſt niſi vnus actus qui determinat᷑ m ſũmũ lumĩs ⁊ totalitatem virtutis eius.Lumẽ.ſ.diuine viſionis in gloꝛia. Scom hoc eꝛgo dicere volunt:ꝙ alie cognitõnes que ſunt ᷣm minoꝛa lu mina.ſ.fidei ⁊ hmõi abſoꝛbent᷑.Et ᷣm boc accipit᷑ illud qð dicit᷑ cũ venerit qdð ꝑfectũ eſt ⁊c. pc aũt erat in ſta⸗ tu ↄphẽſoꝛis ſimul ⁊ viatoꝛis ſᷣm pꝑtes aĩe differẽtes iſfe rioꝛem ⁊ ſuꝑioꝛẽ. ⁊ ideo ſcia ↄpꝛeheſiõis nõ abſoꝛbebat alias ſcias.⁊ ſic pz ſolutõ ad obiecta. ℳ— —— Cü -- ð Nturn geel nd enns Hvte a Nul ilo lie⸗ tbat . Nneſtio Membrũ ſecũdũ Onſequẽter querit᷑.vtꝝ ſciẽtia indita ſue⸗ rit xp̃o ab initio ſue oceptionis vel ꝑ ſuc⸗ ceſfionem tꝑis acquiſita. Ad quod ſic ar⸗ guitur Hebꝛe. v. Didicit ex bis qꝗᷓ paſſus eſt obedientia. Sed diſcere eſt venire in noticia illiꝰ qð pꝛius nõ habuit.ergo xpᷣe nõ babuit plenã ſcientiã a pn cipio. ergo acquiſita eſt.4¶ Item pſal. Qui tribuit mihi intellectũ ⁊c. Glo. vſqʒ ad moꝛtẽ erudiuit me ꝑs ĩferioꝛ mea.ſ.carnis aſſumptio vt erꝑirer tenebꝛas moꝛtis.Er go ex aliqua ꝑte fuit in eo ſcientia acqmiſita. vtez ſuꝑ illð Luẽ. ij. ꝛoſiciebat puer ihs etate? ſa. Meda· Si⸗ cut carnis elt etate ꝑficere:ſic aie gratie ⁊ ſapiẽtia.eꝛgo recepit cognitionẽ quã pꝛius nõ habebat.l JYtẽ Leo pa pa. Adoꝛauerũt infantem in nullo ab alije generalitate infantie diſſimilẽ. Sed nõ habere aliquã noticiã ꝑtinet ad generalitatẽ infantie:ergo nõ habuit tũc noticia.· er⸗ go poſtea ꝓfecit. ¶¶ Item dama. Opoꝛtet cognoſcẽ. qm̃ ſeruilem ? ignoꝛantẽ naturã accepit. Serua em̃ dei ẽ bo minis natura qui fecit eã.⁊ nõ habet ſuturoꝝ cognitio nem.4 Item ſi imꝑfectionẽ habuit ex ꝑte affectine. mul tofoꝛtius ex ꝑte cognitiue que oꝛdinat᷑ ad affectiuã. Cũ ergo ↄſtat ꝙ imꝑfectionẽ habuit ex ꝑte affectiue ſenſibi⸗ lis ᷣm qua habnit triſticiam ⁊ timoꝛem. ergo ex pte co⸗ gnitiue ſenſibilis habuit imꝑfectionẽ.⸗¶ SItem ſimili ra⸗ tione videtur ꝙ in parte rationali habuit imꝑfectionẽ: qᷓtum ad cognitionẽ.cum etiã in pte rationali habuerit imꝑfectõnẽ:qᷓtum ad affectiuã.qð ꝓbat᷑. Dicit em̃ hie⸗ ro. Cepit ihs timere: ne aĩa eiꝰvideret irrationalis.& ĩ ratõne fuit timoꝛ. Scoõm ergo bũc modũ viatoꝛis fuit ti moꝛ in ratõne.4¶:! Item Hebꝛe.iiij.¶ 2õ ba bemꝰ pontificẽ qui nõ poſſit ↄpati ⁊c̃. Augu. Aſultiplex eſt in xpᷣo na⸗ tura.Elna ᷣm quã patiebat᷑.ſ.coꝛpus.altera pᷣm quam ↄpatiebatur.ſ.anima. tercia ſᷣm quã nec patiebatur nec ↄpatiebatur.ſ.diuinitas. Ergo ſi recte diſtinxit:anima Fm omnẽ partẽ patiebatur. quia ᷣm ſenſitiuam patien⸗ do. ᷣm affectiuã ratõnalem ↄpatiendo. ergo ⁊ in ratõna li.⁊ ita didicit ꝑ exꝑientiã pars illa.q¶ Item deꝰ aſſum⸗ pſit humanã naturam in ſimilitudinem carnis peccati quia ſumpſit eam de maſſa peccati. Ro.viij. Sed illud ẽ bumane nature coꝛrupte. Sed ?m hominem oꝛdinata cognitio eſt vt ex multis ſenſibus fiat vna memoꝛia.⁊ ex multis memoꝛijs vnum exꝑimentum.ergo hic modꝰ co⸗ nitionis erat etiam in xpᷣo.¶ Stem augu.ſuper GBeñ. ngeli cognitionem matutinam babnerunt in comꝑa⸗ tione ad verbũ. veſpertinã in comꝑatione rerũ in gene⸗ re ſuo. Ergo ſi xrp̃ce vtroq; modo cognouit babuit cogni⸗ tionem vtrãq;.⁊ ita potuit creſcere veſꝑtina ſciẽtia eiꝰſi⸗ cut zngelokiqul poſſunt fieri que nõ ſunt. Contra. grego. ſuꝑ illud Luc.ij. Pꝛoſiciebat etate ⁊ ſapiẽtia ⁊c̃. 2õ accipiẽdo qð nõ habebat ꝑ acceſſuʒ tꝑis ̊ pandẽdo donũ gratie.¶ Itẽ dama.pꝛoficere dicebat᷑ ſᷣm eam que inerat ſibi ſapientiã in manifeſtationeʒ ducens.Relin⸗ quitur ergo:ꝙ nõ defuit ſcĩa licet manifeſtatio.q Item nihil habẽs habitũ m nobilioꝛẽ modũ ⁊ ꝑfectuʒ.habet oꝛdinatõeʒ ad illã ſᷣm modũ im ꝑfectũ. Sed ignobilioꝛ eſt ille qui eſt ſ̃m exꝑientia:illo qui eſt ſᷣm viã aliã.ergo xpᷣc nõ pꝛofecit in ſcientia ſᷣm exꝑientiã.q Item xpᷣc ᷣm intellectũ fuit ↄpꝛehẽſoꝛ.Sed dia in gloꝛia nullo mõ oꝛ⸗ dinatur ad habitũ exꝑimentalẽ.ĩmo euacuat bui habi⸗ tum tanqᷓ id qð imꝑfectũ ẽ:cũ adeſi cognitio ꝑfecta.Si ergo ꝑfectũ tollit imꝑfectũ pᷣteritũ: nõ oꝛdinat ad imꝑ⸗/ fectum futurum. Relinquitur ergo ꝙ cognitio in parte non ſuit in xp̃ᷣo: exquo habuit cognitionem perfectam. Solutio.vnus eſt modus ſciendi in xrpᷣo ſᷣm diuinam naturam:⁊ ibi ſcientia idem eſt qð idipᷣm.i.qdð eiꝰ eſſen tia.iſte modus fuit in filio dei ab eterne. Scðs eſt ĩ r̃o Fm gratiam vnionis quam ſcientiam nulla alia creatu⸗ ra babuit.Iſte em̃ modus diſtinguitur ab omni alio ſci ente. YItem tercius eſt 'm gratiam oↄpꝛebenſoꝛis:in hae omunicant angeli: ⁊ anime ſancte. Item quartꝰ ᷣm na/ turam integrã anime: ſᷣm quã habuit Adam ſcientiam in ſtatu innocẽtie: ⁊ hanc habuit ꝑfectius ꝙᷓ alij puri ho mines. Item quintꝰpᷣm penalem naturã aſſumptã. Jiẽ ſextus eſt quedã gꝛatia data xpᷣo ad cognoſcẽdũ res ᷣm numerum ſᷣm ꝓgreſſum tꝑis: que fuit a pꝛincipio data anime xp̃ᷣi:Fm intellectũ.non dico ipᷣa cognitio:⁊ qtum ad pꝛimum:ſimiliter ſe habet ante incarnationẽ 2 poſt. Scẽðdus vo nõ fuit ab eterno.ſᷣm banc ommiũ habuit co gnitionem.ſ.eoꝝ:que ꝑtinebant ad miſterium incarna⸗ tionis:paſſionis ⁊ redemptionis. Hanc etiam non ha⸗/ buerunt angeli ſiatim poſi ↄfirmationẽ. VUnde dixerunt Ila.lxiij. Quis eſt iſte:qui venit ð Edõ ⁊c. Et ſi aliqui babuerunt: hoc fuit ex ſuꝑadditione aliqua: non ex ipᷣa gloꝛia. Et m hoc intelligitur illud ad Eph.iij. At in⸗ noteſcat pꝛincipatibo ⁊ poteſtatibo per eccleſiã. Scðvᷣm vo terciũ modum cognitionis.ſ.ↄpꝛehenſoꝛis:habuit co gnitionem om niũ ꝑtinentiũ ad ſuam gloꝛiaʒ: ⁊ ſuoꝝ·i. eoꝛum que oꝛdinãtur ad illa. Quartꝰ vᷣo modus cogni⸗ tionis que eſt ̃m naturam integram: que fuit in adam Beñ.iij. Adduxit ea ad adam:vt videret ⁊c̃.uit in xp̃ᷣo Fm naturam integram quã aſſumpſit.Quintus qui eſt cognitionis:que eſt ſᷣm naturam penalem:fuit ſimiliteꝛ in rpᷣo. In hac didicit diuerſas penalitates ᷣm exꝑien⸗ tiam in affectiua: quã tamen cognouit ᷣm aliũ modum Sed m gratiam cognitionis:que data eſt ſibi ꝑ gram vnionis. vnde pᷣſciuit illas ſᷣm gratiam que fuit gratia vnionis. Sextus modus cognitionis eſt ad cognoſcen⸗ dum ꝑ exꝑientia nõ vt pꝛioꝛ que affectiue fuit:pᷣ cogniti⸗ ue ex ſenſu.Vnde ſpecialis gratia quam habuit ad ſcien dum:fuit ei data quo ad exꝑientiaʒ in cognitiua.q¶lu? o tandum autem ꝙ eſt dupler cognitio in ſenſu per ex ꝑiẽ⸗ tiam. Cognitio enim in ſenſu eſt duobus modis. AUno modo cum res eſt in ſenſu ſᷣm ſimilitudinem. Alio mo⸗ do cum eſt in ſenſu ſᷣm foꝛmam.Aliter enim eſt ſimilitu do coloꝛis in oculo.aliter doloꝛ.Et ſᷣm hoc duplex eſt co gnitio in xpᷣo ſᷣm experientiam. Pꝛima qᷓ;dtum ad natu⸗ ram penalem. Secunda qᷓ;tum ad ſpecialem gratiaʒ co⸗ gnoſcendi res: ſᷣm numerum per pꝛoceſſum tꝑis.⸗l Ad obiecta dᷣo in contrariũ dicendũ. quedam auctoꝛita⸗ tes intelliguntur pᷣm cognitionem ↄpletam pᷣm gratiam vnionis ⁊ ↄpꝛehenſoꝛis:⁊ integre natuꝛe.Alie vo intelli guntuꝛ ᷣm cognitionem exꝑimentalem. Alie vᷣo ᷣm ma nifeſtationem quo ad nos. Nota tamen.ꝙ ſi qñq; nouit pꝛimo modo.qð pꝛius nõ nouit illo eodem modo:nõ de⸗ bet ꝓpter hoc dici ignoꝛantia. IJItꝑnoꝛantia em̃ dicit᷑ eſſe alicuiꝰqð pꝛius non fuit cognitum:⁊ de his que neceſſa⸗ ria ſunt.ſed talis non fuit in xpᷣo.Non em̃ poteſt diei ꝙ; aliquid nõ nouit quod nõ pꝛiꝰ:quia ſenſibilia que addi dicit per experientiam pꝛius nouit per modum nobilio rem ⁊ perfectioꝛem. IJgnoꝛantia autem eſt defectus per⸗ fectionis.Et ſic patet reſpõſio ad pꝛimo obiecta.Quia ⁊ ſi didicit ex his que paſſus eſt obedientiã.⁊ ſi eruditꝰ eſt vſq; ad moꝛtem:nõ ꝓpter hoc ſequitur ꝙ fuit ignoꝛãs quia qð ꝓceſſu tꝑis cognouit ſcientia exꝑimentali:pꝛiꝰ recognouit alio modo cognitionis.Similiter intelligẽ⸗ dum eſt de alijs obiectis ſequentibo. VUnde non venit in aliquid non notum oino per pꝛoceſſum tempoꝛis: ſed in aliquid nõ notum ſic.4¶qAd hoc qð dicit dama. al⸗ ſumpſit naturam ſeruilem:⁊ ignoꝛantẽ.dicendũ.ꝙ ſer⸗ uilis dicitur ratõne peccati. Sed ſic nõ fuit in eoſeruił: ſed ſeruilis ratõne pene.ad quã obligata fuit hũana na tura ꝓpter peccatum. vᷣo dicitur ignoꝛans.hoc refer⸗ tur ad genus nature.nõ ad naturã ꝓut fuit in xpᷣo. Ipᷣe em̃ dicit᷑ filius:nõ ſeruus. Vnde anſeł.oñdit.ꝙ non de⸗ cuit ipſum aſſumere ignoꝛantiam dicens. Quomõ tot 7 tanta faceret ille hõ ſine imenſa ſapia. &lbi oñdit.q ñ fuit ignoꝛãtia nature reſpectu boni: nec reſpectu mali. ſic ſi nibil amat᷑ quod nõ cognoſcatur:ſicut nibil boni ẽ 4 qð nõ amet. ſic nihil eſt qd ignoꝛet. Honũ aũt nemo ꝑfe cte nouit.niſi qui ſcit illud a malo diſcernere. Et ſic nõ fuit ignoꝛãtia: nec reſpectu mali:nec reſpct᷑u boni.⸗lAd illud qð obijcit᷑ ꝙ imꝑfectio fuit ex ꝑte ↄgnitiue:ſicut ex ꝑte affectiue.dicendũ.ꝙ nõ eſt verũ.quia ipᷣe dñs diſpẽ ſatiue 2 m ↄgruitatem redemptionis noſtre: aſſumpſit im ꝑfectiones quaſdam ex ꝑte affectiue pꝛout ↄgruebat noſire redemptioni. Non aũt ex ꝑte cogn itiue.qꝛ bmõi efectus.ſ.quiꝗponunt ignoꝛantiam:noxij eſſent ĩ mul⸗ tis ⁊ in nullo vtiles.vt vult anſeł. Ad aliud augu.qð obijeitur ꝙ; ↄpaſſio fuit in intelligibili affectiua.ſic paſ⸗ ſio inſenſitiua.dicendum ꝙ licet intelligibilis pars eſſʒ conſentiens vel ↄpatiens coꝛpoꝛali quãdo patiebat᷑:ni⸗ hilominus fruebatur ꝑfecte.Ex hoc em̃ ꝙ patiebat᷑ gau debat vnde ꝑfectum habuit gaudium:⁊ maximã paſſio nem.quia ex hoc fuit gaudium ꝑfectius.ſicut eſt in ſan⸗ ctis patientibo pꝛo xpᷣo. Gloꝛia vᷣo illa ⁊ gaudium erat Fm oꝛdinem ad ſuperius.ſ.ad diuinã naturã ſibi vnitã: m quam reſidebat ratio totius redemptionis.Cõpaſ⸗ ſio ðᷣo ſᷣm oꝛdinatõnem ad inferius. Vnde licet ↄpaſſio eſſet ⁊ paſſio:ex magnitudine tamen gloꝛie nõ reputaba tur. Pꝛeterea licet hoc didicerit ꝑ ex ꝑientiã.ſciuit tamẽ alio modo vt ſupꝛadictũ eſt. Unde nõ fuit ignoꝛans. li⸗ cet em̃ ratõnalis pars didicerit ꝑ exꝑientiam. ſciuit ta⸗ men alio modo. Ad aliud qð obijcit᷑:ꝙ ex multis ſen⸗/ ſibus vna memoꝛia ⁊c̃.dicenduz.ꝙ duplex eſt cognitio exꝑimentalis.vna ꝑ viam acquiſitõnis ſciẽtie.Fᷣm ꝙ ex multis memoꝛijs colligi᷑ n᷑num exꝑimentũ:⁊ ex multis erꝑimentis vnũ vłe quod eſt pꝛincipiũ ſcientie.Alia eſt in via exercitij pꝛactice.ſicut cuʒ aliquis habet theoꝛicã medicine: ex ꝑitur ⁊ ꝓceditur in operibo pꝛactice. In pᷣ⸗ ma via eſt motus ab incognito ad cognituʒ. In ſcða vᷣo eſt motus nõ ab incognito ad cognitũ:ſed a cognito hoc modo:incognitũ ᷣm alium modũ.ſicut dicit phs. Pꝛĩa via eſt imꝑfectõnmis nature.qꝛ eſt motꝰab ignoꝛantia ad ſcientiã.⁊ ideo nõ eſt ponenda in xpᷣo.Scða vo via ẽ ꝑ⸗ fectionis nature.Qam ſᷣm eam nõ eſt motꝰab ignoꝛan⸗ tiam ad ſcientiã.ſed ab hmõi ſciẽtia ad alteriꝰmodi ſci⸗ entiam. Pꝛeterea venire a poſterioꝛibo in pꝛioꝛa eſt ßᷣm naturam coꝛruptã ⁊ im ꝑfectã:ecõuerſo pᷣo venire eſt ᷣm naturam ꝑfectam in pꝛimo ſtatu. ita fuit in xpᷣo.¶! Ad aliud dicendũ.ꝙ diſſimiliter ẽ in xpᷣo ⁊ in angelis matu tinum ⁊ veſꝑtinũ.Veſꝑtina em̃ cognitio ꝓpꝛie dicitur in creatura que poſſibilitatẽ habet ad obſcuritatẽ. Veſper tinum em̃ dicit poſſibilitatẽ ad obſcuritatẽ:⁊ hec poſſibi litas fuit in angelis. Ande hoc fuit ĩ natuꝛa alia a xpᷣo tm̃:ſed in ipo non fuit hec poſſibilitas ꝓpter vnionẽ.ñ ⁊ ſi habuit cognitionẽ rerũ in genere ſuo: nõ ↄuertit᷑ cũ cognitione veſꝑtina niſi fiat additio.ſ. poſſibilitas ad obſcuritatẽ. Vnde habere cognitionẽ in genere ſuo cum tali poſſibilitate:ↄuertitur cum cognitõne veſꝑtina.Sʒ talem nõ habuit rpᷣc ergo nec veſꝑtinã.Sed ſtatim cum vnita eſt natura humana cum diuina habuit gratiaʒ: ⁊ ſic fuit cum lumine:⁊ non cum obſcuritate aliqua ſicut angeli quãtum eſt de natura ſua. Membrum terciũ Onſequẽter q̃rit᷑.vtꝝ ſcĩa xp̃i fuit ſine ali⸗ qua ignoꝛãtia.Dicit em̃ am bꝛo.ĩ.iij.li.de ſpũſcto.Sic deꝰ ꝑfectõeʒ nature aſſumpſit hũane.ſuſcepit ſenſuʒ hoĩs.ſᷣ nõ ſenſu car nis inflatꝰ. Senſu hoĩs aiazʒ dixit turbatã.ſenſu homĩs eſuriuit ⁊ rogauit:ſenſu hoĩs ꝓfecit.ſicut ſcriptũ ẽ.ꝓhᷣs ꝓficiebat etate ſapia ⁊ ga. Quõ ꝓficiebat tei ſapia ꝑ⸗ fectus etatis:⁊ ꝑfectꝰſapie nõ diuine:ſů huũane. Et ſeꝗt᷑ expers aũt agnitõis infantia ꝑ hũanã vtiq; ĩpꝛudentia: qð adbuc nõ didicit ignoꝛabat. ¶ Iteʒ iohᷣ.dama.iij.li. Ignoꝛantẽ ⁊ ſeruilẽ aſſumpſit natura.4 Item anſeł.ij. Cur deꝰhõ.Cur nõ poterat ille hõ vere eſſe ignoꝛans:ſi cut vere moꝛtalis erat:ex quo arguit᷑.Cũ vere aſſumpſe 1* — — rit ipe moꝛtalitatẽ ꝙ ⁊ vere ignoꝛantiã. Cõtra.anſeł. Illa aſſumptio in vnitate ꝑſone filij dei nõ niſi ſapiẽter a ſũma ſapientia fiebat.Et ideo nõ aſſumpſit in hbomie qð nullo mõ vtile.ſed valde noxiũ eſt ad ſuũ opꝰ:qdð ideʒ bomo facturꝰeſt. I–⸗).noꝛantia nãq; ad nihilum illi vtilis eſſet.pᷣ ad multa noria.¶ Item quõ tot ⁊ tãta oꝑa face⸗ ret:ſine ĩmenſa ſapĩa.il IOtem idem anſeł.quõ illi crede rent homĩes.ſi illum ſcirent neſcientẽ. Si aũt neſciret. ad quid eſſet illi vtilis ignoꝛantia.4 Item Joh.dama. Pꝛofſicere dicit᷑ etate ſapia:ꝑ augmẽtationẽ etatis:eam cjue ei inerat ſapientiã in manifeſlationeʒ ducens. Qui aũt dicunt ip̃ᷣm ꝓficere etate ⁊ ſapientia.vt additamẽtũ ſuſcipientẽ:nõ eam que ſᷣm ypoſtaſim vnionẽ venerãtuꝛ q Item maioꝛ eſt cognitio creature ꝑ vnionẽ:qᷓ; ꝑ ↄpre⸗ henſionem. Si ergo in cognitione que erat ꝑ apꝛebhen⸗ ſionem:in gloꝛia nõ manet.ergo nec cuʒ vnione poterit eſſe ignoꝛantia.¶ Item ſi aliquis oculꝰhaberet ſiłitudt nes omniũ viſibiliũ vnitas:virtus viſiua iuncta illi ocu lo haberet cognitionẽ omniũ ſenſibiliũ.Ergo cũ intelle ctus aĩe ypᷣi ſit iunctꝰintellectui increato.in quo ratões ⁊ idee rerũ omniũ ſunt:intellectꝰ xpᷣi habebit cognitõeʒ omniũ ſine ignorãtia alicuiꝰ. Oð ↄcedẽdũ eſt.⁊ dicẽ⸗ dum. Ad pꝛimũ in ↄtraꝛiuʒ ſᷣm Soh̊.dama.Si ſᷣm theo logum grego.Seꝑabis qð videtur ab eo qð intelligitur ⁊ ſerua dicetur ⁊ ignoꝛans caro. ꝓpter ypoſiaſeos at᷑.i. ꝑſone indiuiſibilẽ vnionem ditata eſt anima dñi futuro rum cognitione.¶ Ad ſcõm rñdet anſeł. Sapienter deꝰ aſſumpſit moꝛtalitatẽ:qua ſapienter ⁊ valde vtiliter vte retur. IJgnoꝛantiã vᷣo non poterat aſſumere ſapiẽter.qꝛ nunꝙᷓ eſt vtilis ſed ſemꝑ noxia:niſi foꝛte mala voluntas que nunqᷓ in illo erit ab effectu reſtringat᷑. ¶ Ad aucto ritatem ambꝛo.rñdet magiſter in ſentẽ.exponẽdo dicẽs: ꝙ intelligenda ſunt verba ambꝛo.vt q;tum ad viſum bo minũ ⁊ ſui ſenſus oſtenſionẽ ꝓfeciſſe dicat᷑. Membꝛũ quartũ Onſequent q̃rit᷑.vtꝝ ſcia vxpᷣi fuerit oĩm.i. vtꝝ oĩm habuerit ſciam. Ad qð ſic anſeł. li.ij. Cur deꝰ?hõ. ihil amat᷑ qð nõ cogno ſcatur.Si &̊ nibil eſt boni: qð aĩa rpᷣi non amet. ergo nihil ẽ boni qð ignoꝛet. Honũ aũt nemo ꝑfe cte nouit:niſi qui ſcit a malo illud diſcernere. Nullũ g erit malũ:quod ignoꝛabat.ex quo relinquit᷑: oĩm tam bonoꝝ qᷓ; maloꝝ habuit ſcientiã.q¶ Iteʒ apoc.v.Dignꝰ eſt agnus qui occiſus eſt accipere virtutem ⁊ diuinitatẽ 7 ſapientis.glo.omniũ rerũ cognitionẽ:ſicut verbũ ſibi vnituz. Contra.mathᷣ.xiij.De die illa nemo ſcit:neq; fulius ⁊c̃. Ergo ipᷣe ſᷣm ꝙ homo diem iudicij ignoꝛauit. 4 Ytem biero. Solus pater ⁊ filius ⁊ ſpuũſſanctꝰ.i.vnꝰ deus in ſua ſcientia:alijs incognituʒ hoc reſeruat.g ab illa cognitione excluditur omnis creatura. g ⁊ xp̃i aia. ¶ Item ambꝛo. Per humanã ipꝛudentiã qð adhuc non didicit ignoꝛabat. MKRñ.aliud eſt loqui de natura ĩſe. aliud de natura vnita. ergo dicit᷑ neſcire de hoꝛa iu⸗ Dicij intelligit᷑ ratõne nature in ſe:ratõe vᷣo nature vni⸗ te habet noticiã illius. Vnde dama. ſᷣm theologũ gꝛeg. Si ſeꝑabis qð videt᷑ ab eo qð intelligit᷑:ignoꝛans dicit᷑ caro. ꝓpter ꝑſone vo indiuiſibilẽ vnionẽ ditataẽ aĩa dñi futuroꝝ cognitõe.lel aliter ſᷣm Rab.⁊ Medã.Cuʒ dr neſcire filius. intelligit᷑ de filio adoptiuo. VUnde dicunt oñditur nõ de vnigenito:ſed de adoptiuo filio B̊ dixiſſe. ⁊ hoc patz rñſio ad pꝛimũ.⸗ Ad ſcdᷣm dicendum.Fᷣm anſeł.in li.Cur deus hõ.Cum dictum eſt vpᷣe didicit.i⸗ telligendũ eſt fecit alios diſcere.vel quod ꝑ ſcientiã non ignoꝛauit erꝑimento didicit.¶ Scðm hoc querit᷑.vtruʒ ſequatur.xpᷣc habet ſcientiã omniũ:ergo habet ſcientiaʒ creandi mũdũ. Ad qð dicendũ.ꝙ hec ẽ duplex. Xp̃c bʒ ſcientiã creandi mũdũ.qꝛ iſte genitiuꝰcreandi:põt dice re habitudinẽ ad ſcientiã cauſe materialis:vel effectiue Si dicat babitudineʒ cauſe materialis:vera eſt.⁊ ẽ ſen/ —- — — — — . ler . e ckee ſite, Nam. Reamn Q amnerd crine pren deben vterit ſtwc ſoeu elle des ice⸗ Grar R. uture erde lerve inn luntns lauce odi ſumte lſel. Wo non ohfe Mü6 ntam Dign nitoti büſbi ſtneg Nauit⸗ im? 6e) jgin. non iſe. gin⸗ Vnd e dicii 4 dſti vzdf dicunt iriſt. n⸗fn icited anon enticz eh bice gine ſen Nueſtio ſus:habet ſcientiã creandi.i.habet ſcientiã de creaturis aut de ipᷣa creatione.Si dicat habitundinem cauſe effici entis falſa eſt.quia tunc eſt ſenſus babet ſcientiã ad creã duim.vel ad hoc vt creet:qð falſum eſt. Membꝛũ quintũ HSnſequẽter q̃rit᷑.vtꝝ vpᷣc habuit ſcientiã ſm oẽm modum ſciẽdi.Querit᷑ . vtꝑ ba⸗ buit ſciam deliberatiuã.qð videt᷑.qꝛ iſta ẽ ꝓpꝛie hᷣane nature ipᷣe aũt accepit oẽs/p/⸗ pꝛietates bũane nature: ꝙ̊ ⁊ iſtã babuit.lCõtra.dama. In xp̃i aĩa nõ inquimꝰↄſiliũ ⁊ electionẽ.iſQõ em̃ habuit ignoꝛantiã. ¶ Rñ.electio dicit᷑ duplꝛ:⁊ ↄſiliũ ſiłꝛ. Vno modo ↄſiliũ dicit᷑ agetitꝰinquiſitõnis ei qð ignoꝛat᷑:⁊ electio poptio pꝛoueniens ex hmõi ↄſilio.⁊ hoc mõ non fuit in rpᷣo ↄſiliũ:nec electio. Alio modo ↄſiliũ dicit᷑ di⸗ ſcretio in trina boni a malo:⁊ electio pᷣoptio boni:⁊ hoc modo fuit in xpᷣi aĩa ↄſiliuʒ:⁊ electio ⁊ ſcia deliberatiua Item querit᷑. vtꝝ in xpᷣo fuerit cognitio ſucceſſiua ex gꝑte intellectus ſpeculatiui.Qam dicit augu.li.xv.de tꝛi nitate. Omniũ ſcientiã vno aſpectu videbimꝰ.nec erũt volubiles cognitiones de vno in aliud. ergo multoma/ gis intellectus xpᷣi vnitus ſũme ſapientie: oĩa ſciebat et ↄtemplabat᷑. Cõtra.Scientia in xpᷣo homie eſt ſᷣm na turam ratõnis hũane.Sed ratõ ſᷣm ꝙ eſi ꝓpꝛia hbomĩs: facit differentiã a deo:⁊ angelis decurrit ab vno ↄgni⸗ to ⁊ accepto ĩ aliud:⁊ ab vno pꝛius accepto ptꝰ aliud.vt a pᷣmiſſis ad ↄcluſionẽ. Sed ↄſtat vbicũq; eſt talis ↄgni⸗ tio:eſt ſucceſſio.nec eſt in vno aſpectu.Relinquit᷑ igitur ꝙ ſcientia xpᷣipᷣm rationẽ humanaʒ ex ꝑte ſpeculationis eſt ſucceſſiua.¶ Item gꝛeg. Cum mens homĩs ad vnum ſe cõuertit:auertit ſe ab alio.q Rñ.cum multiplex ſicut dictum eſt ſit ſcientia in xpᷣo creata:ſcientia.ſ.ſᷣm gr̃am vnionis:⁊ ſcientia ↄpꝛehẽſionis:⁊ ſcientia natuꝛe ꝑfecte ⁊ ſcientia exꝑientie. Scoᷣm duas pꝛimas eſt ſciĩa in xpᷣo ſub vno aſpectu:nõ ſucceſſiua.quia eſt in ↄtemplatione cauſe:que deus eſt:in qua videt om nia ſimul.ſᷣm ꝙ dicit aptus in.j.ad coꝛin.xiij. Cunc cognoſcaʒ ſicit ⁊ cognitꝰ ſum.quia ſicut deus cognoſcit nos in ſeipᷣo ⁊ om̃ia alia: ita ⁊ nos in gloꝛia ꝓpꝛehendimꝰnos ⁊ omnia alia ĩ x̃o ⁊ ita ſimul omnia. Et hoc modo aĩa rpᷣi ꝑ graʒ vnionis ⁊2 ↄpꝛehẽſionis ſimul nouit oĩa nõ ſucceſſiue. Scoᷣm vo ſciam integꝛe nature ⁊ ſciam exꝑientie: nõ ſpeculabatur oĩa ſimul.ſ̊ erat decurſus ab vno noto ad aliud notum. nõ tñ a noto ad ignotũ.ſ̊ a noto ᷣm hũc modũ:ĩ ignoto Fm aliũ modũ.Fᷣm ꝙ dicit phs.Quia ſciẽtes ꝓpt quid: neſciũt ipᷣm qꝛ.cũ igit᷑ poſtea ipᷣm qꝛ ↄgnoſcãt:nõ mouẽt᷑ a cognito in nõ cognitũ.ſᷣ a cognito ſic in incognitũ ſᷣm aliũ modũ.⁊ ſm hoc ptʒ rñſio ad obiecta. Coͤſequẽteꝛ querit᷑.vtꝝ cognitõ ꝑ ex ꝑientiã mãſit in aĩa xpᷣi ptꝰſeꝑa tionẽ.qꝛ videt᷑ ꝙ hmõi ſcia bona eſt.ſed nullũ bonum ei defuit. ergo iſta ſcia ꝑmãſit.¶ Cõtra.Iſta ſcia fit ꝑ paſ⸗ ſionem ſenſus.ſ̊ nulla paſſio ꝑmanſit:nec ſenſus paſſio ergo nec iſta ſcia ꝑmãſit.4 Rñ.in cognitõne erꝑientie im ꝑfectio eſt. Ratõne eius imꝑfectionis nõ põt remanẽ in beatificata aĩa ſᷣm ꝑtem ſenſibilem: ⁊ ideo qꝛ in ꝑte ẽ non remanet.ſᷣm qð dicit᷑.j.coꝛin.xiij.Cum venerit qð ꝑfectum eſt euacuabit᷑ qdð ex ꝑte eſt. Membꝛũ ſerxtũ Onſequẽter querit᷑.vtꝝ xpᷣc acceperit ali⸗ quam ſciam ab angelis. Ad qð ſic Dyo. in hierarchia angelica. Per angelos vide mus eum ſub paternis legibus oꝛdinatũ. Sed ſuperioꝛ oꝛdo inferioꝛem illuminat:⁊ ſic deinceps relinquitur ergo ꝙ ſupꝛemus oꝛdo ad minus erat illu⸗ min atiuus anime xpᷣi.¶ Cõtra.ad He bꝛe.j. Minuiſti eum paulominus ab angelis.glo.hoc eſt ratõne paſſio⸗ nis non potentie.ergo nec ratione ſciẽtie minoꝛ erat an⸗ geli s. Item glo/ ibidem natura mentis bumane quaʒ W YX. aſſumpfſit xp̃e ſolus maioꝛ eſt deus.ergo nõ eſt mioꝛ an⸗ gelis.ergo nunq; habuit illuminatõnem ab eis. Oð ↄcedendum eſt.Ad illud ergo qð dicit Dyoni.dicendũ ꝙ nõ intelligit ip̃e ꝙ ſubdatur angelis qᷓtum ad ſcienti am:ſed q; ꝑ angelicum officium incarnationis miſteriũ diſpenſatum eſt. VUnde dicit. Aideo quia diuinum hũa nitatis miſterium angeli docuerunt. ſicut diuiniſſimus Babꝛiel zachariam docuit ⁊ Mariam.Alius angelo⸗ rum Joſeph erudiebat.Et ipᷣe ihᷣs ſuꝑceleſtium eſſentia rum ſuꝑeſſentialis eẽntia ſubdit᷑ patris 2 dei ꝑ angelos diſpoſitõnibo.ꝑ ipᷣos nũciat᷑ ad ioſeph ihᷣu ad egiptum receſſio.⁊ rurſus ad iudeam reditio. Membrũſeptimũ Onſequẽter queritur.vtꝝ ſcientia anime xpᷣi fuerit equalis ſcientie dei. Ad qð ſic obijcituꝛ.Quãtias ſcientie attenditur ſᷣm quantitatem ſcibilium. Si ergo equalia ſunt ſcibilia anime yp̃i ſcibilibus ſcientie dei:eq̃lis erũt ſcientie. ¶ Item Dug.de ſan. vict. Anima xp̃i eque ſapi ens eſt vt deus. Contra.ſcientia dei eſt ſua eſſentia:2⁊ ↄpꝛehendit ſuam eſſentiam ⁊ ſuam potentiam ⁊ virtutẽ Cum ergo eſſentia potentia ⁊ virtus ſint infinita.etiam ſcientia dei infinita.Cum ergo ſcientia anime xp̃i ſit fi⸗ nita quia creata:impoſſibile eſt equari.¶ Item Hugo. de ſancto vict. Vnum ſcio ⁊ indubitanter affirmo.quia aut alia ſcientia pꝛeter diuinam in anima yxp̃i non fuit. aut ſi alia fuit:ei equalis non fuit.q¶ Item pſal. Aldira bilis facta eſt ſcientia tua ex me: confoꝛtata eſt ⁊ nõ po⸗ tero ad eam. glo. DHomo vnitus diuine nature non po⸗ teſt ei equari in ſcientia. Reſpon.eſt conſiderare diui naʒ eſſentiam. Fᷣm ꝙ dicitur reſpectu ſui.⁊ ſᷣm ꝙ dicituꝛ reſpectu creatoꝛis. Scõm ꝙ dicitur reſpectu ſui eſt ſciẽ⸗ tia eſſentie ⁊ virtutis infinite.⁊ ſᷣm bunc modum nihil ẽ ei eq̃bile. Scðm ðᷣo ꝙ dicitur reſpectu creaturarum:cõ ſideratur diuina ſcientia in triplici reſpectu. Pꝛimꝰ re⸗ ſpectus eſt ad id quod ſcitur. Secundus ad mediuʒz per qð ſcitur. Tercius eſt ad modum quo ſcitur. Et ad hoc ꝙ dicatur aliquid equale ſcientie dei:opoꝛtet ꝙ equetur Em hec tria.quod nõ eſi poſſibile creature aliquo modo Dicendum ergo ꝙ ↄꝑatione habita ſcientie anime r¶p̃i ad diuinam ſcientiam m illud qð ſcitur:eſt dicere ani⸗ mam vxp̃i eque ſcire ſicut deus.quia ſcit omnia que deꝰ. Com ꝑatione vo habita qᷓtum ad medium ꝑ qð ſcitur. vel qtum ad modum quo ſcitur:nõ erit dicere equalita⸗ tem.quia deus ſcit omma ꝑ ſeipᷣm ſieut cauſam omniũ: anima vo yp̃i nõ ꝑ ſeip̃am cauſam.imo ꝑ cauſam deum Ecce inequ alitas qtum ad medium. Pꝛeterea clarius ⁊ luculentius eſt cognitio dei qᷓ; cognitio anime xp̃ᷣi ð re bus omnibus. quia ipᷣe deus omnes res videt vt in ſe. Anima vo xp̃i non vt in ſe:ſed vt in deo. Ex quo ptʒ in⸗ equalitas qtum ad modum. Ex quo relinquituꝛ ſimpli citer inequalitas ⁊ inequalis. Nueſtio. xuij. de poten/ Oſt inquiſitionem tia dei. de gra ⁊ ſcĩa xpᷣi.eſt ingꝗrẽdũ de potẽtia xpᷣi.⁊ qrunt᷑ duo. Pꝛimũ an generalit᷑ fuerit ĩ xpᷣo potẽtia non peccãdi.Scðo vtꝝ in ipᷣo ſᷣm ꝙ hõ fuerit om̃ipotẽtia. Membꝛum primũ DDpmũ obicit᷑ ſic.anſeł.Quõ dicemꝰ eum nõ potuiſſe mẽtiri:qð ſemꝑ ẽ pctm. cũ di⸗ cat iudeis de patre. Si dixero.quia non ſcio euʒ ero ſimilis vobis mendax. Et in⸗ ter hec verba dicat non ſcio eum. Ergo ipſe potuit eſſe mendax ·ergo potuit peccare. IJIttem idem anſeł.Quis szz õ eum dicat has tres dictiones nõ potuiſſe proferre ſine alijs verbis:vt diceret nõ ſcio eũ.qð ſi faceret vt ipᷣe ait eſſet mendax.cũ eꝛgo hic potuit:peccare potuit.¶ IStem ſi xpᷣe nõ poteſt peccare.ergo de neceſſitate ↄſeruat iuſti ciam:ergo nõ eſi laudãdus de iuſticia.Cum eꝛgo ſit lau dandno: relinquit᷑ ꝙ poteſt peccare.¶ Item potẽtia pee candi ip̃is ſanctis cooꝑat᷑ ad meritũ ⁊ pᷣmiuʒ ſicut dicit᷑ Ecẽi.xxxj.Potuit tranſgredi ⁊ nõ eſi tranſgreſſus:facẽ ma.⁊ nõ fecit. Relinquit᷑ ergo ſi auferat᷑ a rpᷣo potentia peccãdi: ꝙ minuat᷑ de pꝛemio ⁊ merito eius. Rñ.ad pꝛimũ ſm anſeł.in li.Cur deꝰ homo. Dis poteſias ſegẽ voluntatẽ. Cum em̃ dicit᷑ ꝙ poſſum loqui vel ambulare ſubaudit᷑ ſi volo.Si em̃ nõ intelligit᷑ voluntas:nõ ẽ po⸗ teſtas ſed neceſſitas.nam cum dico quia volens poſſum trabi aut vinci.nõ eſt hec mea poteſtas:ſed neceſſitas ? poteſtas alterius.nõ eſt em aliud poſſum trabi aut vin⸗ ci:qᷓ alius me trabere aut vincere poteſt. Ppoſſumꝰ ita: qʒ dicere de xpᷣo.quia cũ dicitur potuit mentiri.ſubaudi tur ſi vellet.qm̃ nolens nõ potuit mentiri.Cum ergo nõ potuerit velle mentiri: nõ minus dici poteſt nequiuiſſe mentiri.4! Ad aliud dicenduzʒ. ꝙ ẽ neceſſitas coactõnis ⁊ ꝓhibitionis.Et cum aliqð bonum ſit ex hmõi neceſſi tate nõ tebetur laus:quia iſta tollit voluntatẽ.Et eſt ne ceſſitas imutabilitatis. 1 iſta nõ tollit voluntatem: nec laudem. ſed ponit ĩmutabilitatem voluntatis in bono. boc modo teus dicitur ex neceſſitate eſſe bonus.⁊ ſer⸗ uare iuſticiam. ita etiam xpᷣc.non tamen pꝛimo mõ fᷣm qð neceſſitas dicitur ꝓhibitionis vel coactionis.ElInde anſeł.ĩpꝛopꝛie dicitur neceſſitas vbi non eſt coactio nec ꝓhibitio.Quapꝛopter quia deus ꝑfecte habet a ſe quic quid habet:maxime laudandꝰ eſt de bonis que habet⁊ ſeruat ea nulla neceſſitate.ſed ꝓꝛia ⁊ eterna ĩmutabili⸗ tate.ſᷣm hoc ergo patz ꝙ neceſſitas ĩmutabilitatis dicit ꝓpꝛie neceſſitas.nõ tñ tollit laudẽ.¶ Ad aliud dicendũ. ꝙ potẽtia peccãdi inꝗtum hmõi loquẽdo foꝛmaliter nõ cooꝑat᷑ ad pᷣmiũ nec etiã ad merituʒ.ᷣ inqtum potentia peccãdi eadẽ eſt:que ẽ potẽtia benefaciẽdi:potẽtia peccã di dicit᷑ cooꝑari ad meritũ nõ inĩtuʒ ẽ peccãdi:ſᷣ inq̃tũ potẽtia foꝛmaliter loquẽdo. Ad pᷣmiũ vo materialit᷑ ſo⸗ lum dicit᷑ potẽtia peccãdi cooꝑari.qꝛ materia glie erit ꝙ babuit potẽtiã peccàdi.⁊ tñ nõ vſus ẽ ea ad pcẽm. Ex quo maniteſtũ eſt. ꝙ nõ dicit᷑ ſimpłꝛ potẽtia peccãdi co⸗ oꝑari ad meritũ vel pᷣmiuzʒ:ſ̊ ſᷣm quio. Simplꝛ cooꝑat᷑ ad meritũ potẽtia libertatis arbitrij:ſᷣm ꝙ ẽ ad faciẽdũ vel nõ faciẽdũ ſeu faciẽdi ⁊ nõ faciẽdi.nõ ſᷣm ꝙ eſt peccã di ⁊ nõ peccandi. hoc ergo poneret᷑ in xpᷣo que ſimplici⸗ ter eſt potentia merendi. Membrum ſecũdũ Onſequẽter q̃rit᷑.vtꝝ in rpᷣo fuerit om̃ipo tentia. Ad qð ſic Joh.iij.ſQõ eſt ei datus ſpũs ad mẽſurã.ꝗ̊ data ẽ ei gr̃a nõ mẽſura ta.ergo cũ gra ſit ad cognoſcẽdũ ⁊ ad ope randũ. ꝗᷓ ei data ẽ gra ſine mẽſura ad cognoſcendũ ⁊ ad oꝑandũ.ergo ſicut ꝑ gratiã ĩmenſaʒ ſiue nõ mẽſuratam cognoſcẽdi habeat ſciẽtiam omniũ:ita ꝑ gratiã oꝑandi imen ſaʒ poterit oꝑari omnia.4! Item rationalis aia eſt imago trinitatis ꝑ naturã. ſed imago trinitatis atten⸗ ditur ᷓtum ad potentiã ſcientiã ⁊ voluntatẽ. ergo ſicut per naturã aĩa eſt capax diuine ſciẽtie:ita ⁊ potẽtie. ſi cut aĩa xp̃ᷣi naturali potẽtia potuit caꝑe oẽm ſciẽtiaʒ ita om̃ipotentiã.Sed datũ eſt illi aie ꝑ gram eſſe illud cuiꝰ erat capax ꝑ naturã:ꝗ̊ᷓ ei data ẽ om̃ipotẽtia.q Item cuzʒz ſint tria:potẽtia ſciẽtia ⁊ volũtas.potẽtia nõ ponit ſciẽ⸗ tiam:nec ſciẽtia volũtatẽ.h̊ ecõuerſo ſcientia ponit potẽ tiam:⁊ volũtas ſciẽtiã.ita ꝙ ↄſequit᷑ neceſſario.ſi volun tas ẽ:ſciẽtia ẽ.⁊ ſi ſciẽtia ẽ:potẽtia ẽ.nõ em̃ ẽ ſcientia niſi a potẽtia ſciẽdi. Ex hoc &̊ relinquit᷑ ꝙ natura q̃ ẽ capax volũtatis:ẽ caparx ſciẽtie.⁊ que ẽ capax ſciẽtie dei:⁊ potẽ 2 tie dei erit capax ·il Itẽ oĩs ſciẽtia pꝛactica alicuiꝰ bonn oꝑio ẽ cauſa effectiua vel erẽplaris illiꝰoꝑis.cũ q ſcien⸗ tia omniũ ↄpꝛehẽdat ſpeculatiuã ⁊ pꝛacticã ſciẽtiã oĩm ⁊ in rxpᷣo ſit om̃iſcia:erit ĩ io ᷣm aĩam ſcĩa pꝛactica oĩm ergo erit cauſa effectiua vel exẽplaris oĩim. Si ꝭ̊ hmõi ſcientiã ſequit᷑ potẽtia actiua:erit in aĩa xpᷣi poteſias fa⸗ ciendi oĩa.¶! Itẽ artifex materialis nõ ſolũmõ ↄfert alij ſcientiã ſpeculatiuã ſui oꝑis.ſed etiã actiuã.̊ cum arti⸗ fex ſummꝰ ↄtulerit xpᷣo homini om̃iſciam: relinquit᷑ q nõ ſolũ dedit ei ſcientiã ſpeculatiuã:ſed etiã actiuã oĩm. ergo ⁊ ꝑ ↄſequens om̃ipotentiã. Fruſtra em̃ eſſet actiua potentia niſi eſſet potentia ad actũ.4¶ Item ſi diceretur ꝙ; nõ poteſt dari omipotẽtia creature ꝓpter hoc.quia eſt infinita:ergo ſilꝛ nec ſcientia:cum ipᷣa ſit infinita ⁊ ma⸗ ioris extenſionis qᷓ; potentia dei. Ad quecũq; em̃ ſe extẽ dit potentia:⁊ ſcientia.ſed nõ ↄuertit᷑:quia ſciẽtia ſe ex⸗ tendit ad bona ⁊ mala entia ⁊ nõ entia.potentia vᷣo nõ ſe extendit ad mala.magis igitur erit capax potẽtie.cũ ſit minoꝛis extenſionis creatura qᷓ; ſcientie. Contra. Omnis potentia cuiꝰ eſt ſuſceptibilis creatura ↄſequit᷑ eſſentiam creature. Si ergo potentia faciendi vel crean/ di omnia nullo modo ↄſequit᷑ eſſentiaʒ alicuiꝰcreature ſed añcedit omnẽ creaturã.ergo potentie faciendi vł cre andi oĩa:nõ erit ſuſceptibilis aliqua creatura.ergo nec rpᷣi anima.¶ Item nihil põt eſſe ſuip̃ius pꝛincipiũ.cuʒ ergo om̃ipotentia ſit anime xpᷣi ⁊ omniũ pꝛincipiũ:eꝛgo nec anima xp̃i nec aliquid om niũ põt habere om̃ipoten tiam. 4 Item nulla potentia entis creati tranſcẽdit ens cũ ergo potẽtia creandi tranſcẽdat ens.quia eſt oꝑatiua & nõ ente ſimpliciter ens.⁊ de nihilo aliquid:ergo nul⸗ la potentia entis creati põt eſſe potẽtie creandi.eꝛgo nec ꝑoↄſequens om̃ipotentia.ergo anima xpᷣi nõ habuit nec habeꝛe potuit om̃ipotẽtiãõã. Rñ.ↄcedendũ eſt q; aĩa xp̃i nõ habet nec habuit om̃ipotẽtiã ſicut om̃iſciam: niſi eo modo quo dicit᷑ habuiſſe diuinitatẽ cuiꝰeſt om̃ipotẽtia. nõ tamẽ dicit᷑ habuiſſe om̃ipotentiã vt ex ſe poſſet faceꝛe oĩa.ſicut ex alia ꝑte habet om̃iſciaʒ.qꝛ ex ſe põt ſcire oĩa 4l Ad pꝛimũ aũt dicendũ ꝙ data ẽ ei gra ſine menſura: ſed ad cognoſcendũ ⁊ oꝑandũ ᷣm poſſibilitatem nature cognoſcentis ⁊ oꝑantis data eſt gra ſine menſura ad co gnolcibilia creature ⁊ ad omnia oꝑabilia creature. ta⸗ inen oĩa ſimpliciter cognoſcibilia ſunt creature ratõna⸗ li.nõ tamen oĩa oꝑabilia.ꝓpterea nõ ſequit᷑ ꝙ ſicut per gram habuit om̃iſciam ꝙ om̃ipotentiã. 4¶. Ad aliud di⸗‚⸗ cendũ ꝙ om̃iſcia nõ ponit cauſalitatẽ vt pꝛincipiũ reruʒ ſed ſolũmõ ponit ſimilitudinẽ ad res oẽs:⁊ ideo cuʒ aia ſicut dicit augu.ad ſimilitudineʒ totius ſapientic facta ſit:eſt omniũ ſimilitudo in potentia ꝑ intellectũ.ſcia aũt nihil aliud eſt qᷓᷓ ſilłatio intellectꝰ ad rem. Erit igit᷑ aĩa ꝑ naturã capax omiſcie.Om̃ipotẽtia vᷣo ponit cauſalita tem ⁊ pꝛincipiũ rerum omniũ qð nullo mõ põt ↄueniꝛe habenti pꝛincipiũ ſiue ei qdð eſt de pꝛincipio.talis aũt eſt oĩs creatura ⁊ ratõnalis anima.ex quo euidens ẽ ꝙ nul lo mõ ẽ capax om̃ipotẽtie.q Ad aliud dicendũ.ꝙ poten tia dicit᷑ dupliciter. Ano mõ potẽtia dicit᷑ reſpectu actꝰ interioꝛis ſᷣm ꝙ dicit᷑ potẽtia cognoſcẽdi: vł volẽdi.alio mõ dicit᷑ potẽtia reſpectu actꝰ exterioꝛis ſᷣm ꝙ dicit᷑ po⸗ tentia oꝑandi.Pꝛimo mõ dicta potẽtia ↄſeꝗt᷑ ad ſciam. Scðdo vᷣo mõ nõ.ſequit᷑ em̃ ſi ſcia ẽ: potẽtia cognoſcẽdi ẽ ſed nõ ſequit᷑.ſi ſcia eſt:potẽtia oꝑandi eſt.illo ̊ mõ quo potentia ſequit᷑ ad ſciam eſt potẽtia ad oĩa: ſicut? ſcĩa. ſed hec nõ eſt potẽtia oꝑandi.ſed potẽtia cognoſcẽdi oĩa 4 Ad aliud dicẽdũ. ꝙ ſciẽtia pꝛactica duobo modis ha⸗ betur. Habet᷑ em̃ ſcĩa pꝛactica pꝛactice:⁊ ha beĩ᷑ ſcia pꝛa ctica ſpeculatiue.pꝛactice cũ refert᷑ ad opus ſeu ad exe⸗ cutionem operis.ſpeculatiue vᷣo cum non refert᷑ ad exe⸗ cutionem operis.ſed ad ↄtẽplationẽ operis.ſᷣm hoc er⸗ go dicendũ.ꝙ anima xp̃ᷣi habuit ſcientiam pꝛacticã om⸗ nium ſpeculatiue non pꝛactice. et ita ſcientia omnium pꝛactica que fuit in deo pꝛactice.ſ.ad executionẽ operis fuit in anima xp̃i ſpeculatiue.ſcʒ ad contemplationem ſe 1⸗ 1n. i NMueſtio oꝑis. Et boc mõ ſũmus artifex omniũ dedit ſcĩam pra⸗ cticam omniũ xpᷣo bomini. Ad ſciam aũt dictã boc mõ nõ ſequit᷑ om̃ipotẽtia ſed ad ſciam pꝛacticam alio mõ di ctam. 4 Ad aliud dicendũ.ꝙ quicqd eſt creature eſt fini tum actu. Lamẽ ratõnalis aĩa qtum ad potentiaʒ vno mõ eſi infinita:alio mõ finita. Infinita em eſt ꝙtum ad potentiã cognoſcẽdi.iſ 2õ em̃ determinat᷑ ad aliq cogno⸗ ſcibilia.quin adhuc poſſit in plura ſi eẽnt.⁊ ideo qutũ eſt ſe eſt infinita potẽtia.quãtũ vo ad potentia oꝑan⸗ di:aĩa ratõnalis eſt finita:qꝛ determinat᷑ ad finita oꝑa⸗ bilia.qꝛ ita dat᷑ ꝙ ad tot ⁊ nõ ad plura. Ex quo patʒ ꝙ; nõ eſt ſilis ratio ex ꝑte capacitatis ſcientie dei: ⁊ poten tie.qꝛ potentian cognoſcẽdi que quodaʒ modo infinita ẽ: quodã modo eſt capax ipᷣius ſcientie inſinite.ex alia ꝑte potentia oꝑandi que finita eſt nõ eſt capax potentie infi nite cei. ¶ YItem ſi querat᷑ pter quid creature nõ poteſt ↄferri potentia creandi.ſicut generato potentia generã⸗ di. Beneratꝰem̃ homo babuit potentiã geneꝛandi homi nem. ergo eadẽ ratõne videt᷑ ꝙ creatũ poſſit habẽ poten tiam creandi. Rñdendum eſi ꝙ hoc eſt.qꝛ oĩs creatura agit de ſupoſitõne materie.Non em̃ põt eſſe tota cauſa ſui oꝑis.ſicut pᷣma potẽtia dei.qꝛ ergo potẽtia creandi ẽ in nõ ſubiectã materiã. inde eſt ꝙ creatura nõ eſt ſuſce⸗ ptibilis potẽtie creandi.i SItẽ ſi querat᷑ vtꝝ aia xp̃ᷣi ha⸗ buit omniũ voluntatẽ ſicut ſcientiam:quod videt᷑.qꝛ ha⸗ buit voluntatẽ omnis boni. vnũquodq; aũt inqtuʒ eſt: bonũ eſt. ergo ha buit voluntatẽ omniũ.⸗! Cõtra.volun tas dicit᷑ ad opus. Vnde nihil eſt dictũ:volo domũ.ſ̊ vo lo facere domũ: ⁊ ita videt᷑ ꝙ ſicut potẽtia eſt actꝰ:ita ⁊¶ʒ 2 P voluntas.ꝗ̊ ſicut nõ habuit omniũ potentiã.ita nec om⸗ nium volũtatẽ. Rñ.volũtas ⁊ ↄſenſus dicunt᷑ dupli⸗ citer.Eſt em̃ voluntas aꝓpetitus rei vt ſit:vel rei vt fiat. pꝛimo modo eſt volũtas omniũ.ſcðᷣo modo nõ.pᷣmo mõ voluntas dicit᷑ reſpectu exiſtentie boni.ſcdðo modo dicit᷑ reſpectu operationis boni. Nueſtio. xv. de volütate Radincoſequenti querendũ eſt de volũtate:⁊ oꝛatõe ⁊ me rito ſaluatoꝛis. loluntas in actu coꝛ⸗ dis eſt.oꝛatõ in actu coꝛdis ⁊ oꝛis.meꝛi tum in actu coꝛdis ⁊ oris ⁊ oꝑis. Pꝛi⸗ mo querit᷑ de voluntate xpᷣi ̃m ꝙ homo.Secũdo de oꝛa tione.Tercio de merito.⁊ hoc queſtione ſequenti. Membꝛũ prunũ E voluntate chꝛiſti queruntur duo. Pꝛi⸗ mo queritur. an in chꝛiſto fuerint diuerſe voluntates. Secundo an in chꝛiſto fuerũt contrarie voluntates. Articułꝰ prumꝰ D pmũ obijciẽ᷑ ſic.math.xxvj. Pater ſi poſſi bile ẽ trãſeat a me calix iſte.verũtñ nõ qð ego volo: 5ſ̃ qð tu vis.Ex h̊ oñdit mgr ĩ x-p̃o diueꝛ ſas fuiſſe volũtates.xvij.di.iij.li.ſentẽ.dicẽs. Quo ciꝛca ambigẽdũ ñ ẽ diuerſitas ĩ xpᷣo fuiſſe volũtates iuxta du as naturas.ſ.diuinã ⁊ hũanã volũtatẽ.Et hũana volũ tas ouplex ẽ.affectꝰrõnis:⁊ affectꝰſenſualitatis.⁊ volũ⸗ tate diuĩa ⁊ rõnis volebat:ł volũtate ſenſualitatis refu giebat. 4¶ Itẽ ibidẽ.ꝗ boĩs naturã ſuſcepit:q̃ ſũt homis ſubire debuit.Si g hoĩs ẽ duplex affeciꝰrõnis ⁊ ſenſua⸗ litatis:̊ꝛ ĩ xp̃o debuit eẽ geminꝰaffectꝰ vel duplex volũ tas rõnis q̃ vellet moꝛi:⁊ ſenſualitatis q̃ nollet.¶¶ Item ꝙ duplex ſit affectꝰ boĩs oñdit᷑ Joh.xxj.vbi dẽ petro cũ ſenueris extẽdes manꝰtuas ⁊ aliꝰte cinget: ⁊ ducet te qͥ tu nõ vis.Et exẽplo pauli dicẽtis. Cupio diſſolui⸗ eſſe cũ xpᷣo.j.ad phi.ꝗpt qð dic ang ꝙ paulꝰmẽtig affectus .XV. ratõe cupit diſſolui ⁊ eẽ cũ xp̃o.ſenſu aũt carnis refugit ex bis arguit᷑ diueꝛſas volũtates eẽ ĩ xpᷣo vel fuiſſe. Cõ tra.ſi xpᷣc volebat moꝛi volũtate rõnis.⁊ volũtate ſenſu alitatis nolebat: caro ĩ ro ↄcupiſcebat aduerſus ſpm̃ ecõuerſo.ſᷣm ꝙ dꝛ ad Gakł.v.ſᷣ h ẽ falſuʒ.Qõ gᷓ fueꝛũt in eo diuerſe volũtates. Rñ.aug.nõnullũ ẽ viciũ cuʒ caro ↄcupiſcit aduerſus ſpm̃.⁊x ſeꝗt᷑.talis em rixa taliſq; ↄcertatio ĩ aĩa xpᷣi nullatenꝰeẽ potuit:qꝛ carnalis ↄcupi ſcentia ibi eſſe nequiuit.dei etiã voluntas fuit vel erat ratõni placebat vt ſᷣm carnẽ nollet quatenꝰveritas hũa nitatis in eo ꝓbaret᷑: ſic ̊ ptʒ rñſio ꝙ diuerſe fuerũt vo luntates:nec tñ fuit rebeilio carnis ad ſpiritũ. Articuꝰ ſecũdꝰ Onſequẽter q̃rit᷑.an in xpᷣo fueꝛint volũtates ↄtrarie.Ad qð ſic augu.ſuꝑ geñ. Omne aiĩal fuit in archanoe.qꝛ omnes motꝰfuerũt paca ti in xpᷣo.ꝗ in eo nõ erat ↄtraria voluntas ſenſualitatis volũtati ratõis.¶ Itẽ motꝰſenſualitatis in rpᷣo aut erat oꝛdinatꝰſub volũtate:aut nõ.ↄſtans eſt ꝙ nõ inoꝛdinatꝰ relinquit᷑ ergo ꝙ oꝛdinatus.ergo erat ſub voluntate ra⸗ tionis.⁊ ſᷣm volũtatẽ ratõis. Cõtra.Cõtrarie volun tates ſunt que ſunt ↄtrarioꝝ. Sicut dicit augu. in li.de trinitate.ꝙ ſᷣm ſpecies volitoꝝ diſtinguũt᷑ ſpecies volũ tatũ.Cũ ergo volũtas ſenſualitatis ⁊ ratõis in xpᷣo fue⸗ runt ↄtrarioꝝ:qꝛ vna erat volũtas viuẽdi: altera moꝛiẽ di. ergo fuerũt volũtates ↄtrarie.4¶ Item ex ꝑte carnis erat ↄcupiſcẽtia viuendi:ex ꝑte ſpũs ↄcupiſcẽtia moꝛien di. ̊ in xpᷣo caro ↄcupiſcebat aduerſus ſpm̃.(¶ Itẽ bieꝛo. dicit.ꝙ volũtas hũana ꝓꝑt fragilitatẽ carnis recuſabat paſſionẽ:ſ̊ volũtas diuina ꝓmpta erat ꝑficere diſpenſa tionẽ. Scðm hoc ꝭ̊ obijcit᷑.cũ teneret᷑ xpᷣc volũtatẽ hu⸗ manã ↄfoꝛmare volũtati diuine.⁊ ſciẽter volebat ↄtra⸗ rium.ſ.nõ moꝛi:ꝗ̊ peccauit. in xpᷣo fuit inoꝛdinata vo⸗ luntas.4 Item aut volũtas humana dicit᷑ a hieꝛo. vo⸗ luntas ratõnis:aut ſenſualitatis. Si volũtas ratõnis: ergo voluntas ratõnis nõ erat ↄfoꝛmis volũtati diuine. ergo peccauit.Si voluntas ſenſualitatis.aut ergo mo⸗ tus ille voluntatis erat oꝛdinatus:aut inoꝛdinatꝰ.ſi in⸗ oꝛdinatus: ergo nõ aꝓꝛcbabat᷑ a ratõe.ſi oꝛdinatus:& aꝓpꝛoba bat᷑ a ratõe.ergo ratõ nolebat idẽ ſenſualitati ⁊ redit idem qð pꝛiꝰꝙ peccauit.q IJtem omnis motꝰvolũ tariꝰↄtra diuinã volũtatẽ eſt illicitꝰ.ergo cũ motꝰqͥ vole bat nõ moꝛi ſit ↄotrariꝰdiuine volũtati que erat ad moꝛi ergo illicitꝰ* Rñ.pᷣnotandũ ẽ ꝙ vpᷣe dicit᷑ habuiſſe di⸗ uerſas volũtates quatuoꝛ modis.pꝛuno mõ iuxta duas naturas diuinã ⁊ hũanã dicunt᷑ in xpᷣo diuerſe volunta tes:diuina.ſ.voluntas ⁊ hũana.Scðo mõ ſᷣm bumanã naturãa dicunt᷑ in xpᷣo diuerſe voluntates.ſ.ratõis ⁊ vo luntas ſenſualitatis. Tercio mõ dicunt᷑ in xpᷣo diuerſe voluntates ſᷣm ratõeʒ.qꝛ ratõ habet quandà voluntatẽ vt natura ẽ vnibilis coꝛꝑi:⁊ habet volũtatẽ vt ratõ eſt ꝑ oĩa ↄfoꝛmis diuinitati. Et ſᷣm hoc dicerent᷑ diuerſe vo⸗ luntates in xpᷣo: volũtas naturalis ⁊ volũtas rationis. NQuarto modo dicunt᷑ dinerſe voluntates in vxpᷣo ratõe ſui:⁊ ratõne mẽbꝛoꝝ.⸗ Ricendũ ergo ꝙ in vpᷣo fuerunt diuerſe voluntates: vt quedã dicatur velle in ꝑſona ſua quedã vo in ꝑſona membꝛoꝝ.Dicendum ergo ꝙ in xpᷣo fuerunt diuerſe voluntates:ſed non contrarie.nec volũ⸗ tas ſenſualitatis contraria voluntati ratõnis:nec volũ tas hũana ↄtraria diuine volũtati:nec volũ tas natura lis ↄtraria volũtati ratõis. nec volũtas ratõe ꝑſone ſue ↄtraria voluntati.ratõne membꝛoꝝ.qᷓ;uis quidã diſtin guant ꝙ ẽ ↄtrarietas nature duplex.nat᷑alis ⁊ moꝛalis Cõtrarietas moꝛalis ẽ que ẽ de ↄtrarijs in moꝛibo.Con trarietas aũt in moꝛibo determĩat᷑ ſᷣm ratõeʒ boni ⁊ ma li.qꝛ ergo ĩ xpᷣo vtrũqʒ erat bonũ.ſ.viuere ⁊ moꝛi.volun tas ſenſualitatis 1 ratõnis nõ fuerunt ↄtrarioꝝ in mo⸗ ribus:cum vtrũq; ſit bonũ.Cõtrarietas ðo natalis ẽ il⸗ la que ẽ de ↄtrarijs i natura.Cõtraria aũt ĩ natura attẽ⸗ dunt᷑ m pↄtrarias diſpoſitões in natura. Vnde ſᷣm hoc viuere ⁊ moꝛi ſunt cõtraria:⁊ voluntas ſenſualitatis ⁊ rationis m hoc fuerunt ↄtrarioꝝ.⁊ ſᷣm hoc voluntates ↄtrarie. Mon tamen er hoc ſequit᷑ ꝙ inoꝛdinatio fuit in xp̃o.quia oꝛdinatio ⁊ inoꝛdinatio attendũt᷑ ſ̃ᷣm ratõneʒ moꝛalem.i.m rationem boni ⁊ mali. Sed dicendũ ẽ rectius ſm Joh.dama. E vxpᷣc habuit diuerſas volũta tes:ſed nõ contrarias.Contraria em̃ nata ſunt fieri cix ca idem.quia ergo nõ erat circa idem voluntas moꝛien⸗ di ⁊ viuendi.nec ſᷣm idem in xpᷣo:quia vnũ eſt circa ſen⸗ ſualitatem.aliud circa ratõeʒ:nõ erit ↄtrarietas volun⸗ tatis ſenſualitatis ⁊ ratõnis.i Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ vo luntates ſunt ↄtrarie que ſunt ↄtrarioꝝ.dicendũ ꝙ non eſt verum niſi vbi ſunt eiuſdẽ generis volũtates.Volũ⸗ tas aũt ſenſualitatis ⁊ ratõnis nõ ſunt eiuſdẽ generis. quia illa habet liberam poteſtatẽ reſpectu ſui actꝰ.iſta vo habet inditam neceſſitatẽ.4¶ Ad aliud dicendum.qꝙ; nõ dicitur ↄtrarietas carnis ⁊ ſpiritus:eo ꝙ caro cõcu⸗ piſcat aliquid quod nõ ↄcupiſcit ſpiritus:ſed quia caro ↄcupiſcit aliquid qð ſpiritus nõ vult eam ↄcupiſcere.et hoc modo dicitur Gał᷑.v.caro ↄcupiſcit aduerſus ſpiri⸗ tum:⁊ ſpiritus aduerſus carneʒ.hec em̃ ſibinuicem ad⸗ nerſantur.ſ.in nobis. Pꝛopter hoc dicuntur aduerſari in nobis ↄcupiſcentia carnis ⁊ ſpiritus.quia ↄcupiſceꝛe carnis ⁊ ſpiritus ↄtrariantur nõ ſolum ipᷣa ↄcupita.In dño autem ihu qᷓuis ipᷣa ↄcupita fuerint ↄtraria a ſpiri tu ⁊ carne.ſ.viuere ⁊ moꝛi:tamen ↄcupiſcere carnis non erat ↄtrarium ipᷣi ↄcupiſcere ſpiri tus.quia ſpiritus vo⸗ lebat ꝙ ipᷣa hoc ↄcupiſceret.¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ illð argumentũ nõ valet tenebatur ↄfoꝛmare voluntatẽ hu⸗ manam voluntati diuine ⁊c̃.ergo peccauit.quia ꝗꝓpoſi⸗ tio illa intelligit᷑ indefinite nõ vniuerſaliter.i Zon em̃ te nebatur omnẽ ſuam voluntatẽ ↄfoꝛmare voluntati diui ne. ſed que eſt ratõnis ſolum. Voluntas em ſenſualita⸗ tis eſt determinata ad vnã ꝑtem a aditoꝛe ad ea.ſ.appe⸗ tenda que ſunt vite ↄſeruatiua:⁊ fugienda ↄtraria.Io luntas dᷣo ratõis ipᷣa eſt libera dña ſui actus.ꝛ ei lex im ponitur ↄfoꝛmatõia.ſ.ad diuinã voluntatẽ.⸗. Ad aliud dicendũ:.qꝙ a Hiero.appellatur voluntas humana volũ tas ſenſualitatis vel voluntas ratõn is naturalis.2 oce dendũ eſt ꝙ ille motus fuit oꝛdinatus.⁊ voluntas ratõ nis voluit ideʒ vno modo qð ſenſualitas.alio modo nõ Voluit em̃ vt ille motꝰ ſurgeret.ſed noluit vt ꝓcederet. Pꝛeterea voluit abſolute ſiue ĩ ſpiritu quod voluit ſen⸗ ſualitas.ſ.viuere.cõditione vᷣo noſtre redemptionis vo⸗ luit oꝑoſitum.ſ.moꝛi. Voluntate ergo naturali voluit idem cum ſenſualitate.ſ.viuere.Ratonali vᷣo voluntate cõſideratione noſtre redemptõnis voluit moꝛi.nec ſunt voluntates ↄtrarie:ſed diuerſe.¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ; motus voluntarius dicit᷑ ꝓpꝛie ⁊ impꝛopꝛie.ANDotꝰ volũ tarius ꝗpꝛie dicit᷑ voluntate ratõnali que ẽ dña ſin actꝰ vt dictum eſt.⁊ ideo ei lex ĩponit᷑:a ideo circa motũ eius eſt licitũ ⁊ illicitũ. QDotus vo voluntarius ĩpꝛopꝛie di⸗ citur naturalis voluntatis vel ſenſualitatis qui ẽ deter⸗ minatus ad vnam ꝑtem.r ideo neceſſarius.⁊2 ideo circa illum motum nõ cadit licitum vel illicitum. Itẽ inci⸗ Anter querit᷑ de illo veꝛbo apłi.Cupio diſſolui ⁊ eſſe cũ rpᷣo.phi.j.quia ↄtrarium videtur.ij.coꝛin.v.iſ Lolumus expoliari ſed ſuꝑueſtiri ??7. Reſpondent ꝙ voluntate naturali ſiue ſenſualitatis nolebat expoliari:ſed ſuꝑue⸗ ſtiri. Sed voluntate ratõnis cupiebat diſſolui.¶ Sed ↄtra hoc obijcit᷑ phi.j.vbi dicit.Cupio diſſolui ⁊c.mul⸗ tomelius ꝑmanere in carne ꝓpter vos neceſſarium 21 B cõfidens.quia manebo ⁊c̃.Ex quo relinquit᷑ ꝙ melius erat ei remanere in carne ꝓpter fratres. Sed aptus vo⸗ luntate ratõnali volebat qð melius eſt: ergo voluntate ratõnali volebat nõ diſſolui.ergo voluntate ratõnali vo lebat ↄtraria.¶ Item vtrũq; ex caritate rolebat.ꝗᷓ vole bat ↄtraria ex caritate qð non videtur ↄueniens.⸗¶q Ad quod dicendũ.ꝙ in carne eſt infirmitas agsgrauãs ani⸗ mam ⁊ naturaʒ Fᷣm ꝙ dicit augn. xij. de tiui dei. co; pus coꝛruptibile aggrauat animnã.nõ quia coꝛpus:ſᷣ qꝛ coꝛruptibile.Cum ergo dicit᷑ nolumus expoliari ſ̊ ſuꝑ⸗ ueſtiri:dicit᷑ reſpectu nature.ꝙ vo dicituꝛ cupio diſſolui dicitur reſpectu aggrauãtis infirmitatis vel coꝛruptio⸗ nis.¶ Ad aliud vᷣo qð obijcitur dicendũ. eſt volũtas abſoluta ⁊ eſi voluntas ↄditionalis.voluntas abſoluta eſt qua aliquid volumus ſimpliciter. voluntas vᷣo ↄditõ nalis eſt qua volumus aliquid ratõne alicuiꝰ cauſe tra⸗ hentis vel impellẽtis. Voluntas vo diſſolutõnis ĩ Pau lo nõ erat abſolute ſed ſubↄditione vt eſſet cum xpᷣo.vo⸗ luntas vᷣo abſoluta erat manere.tamen pᷣm determina⸗ tionem apli neutrum erat abſolute volituʒ.quia mane re erat ꝓpter vtilitatem fratrum: diſſolui erat vt eſſet cũ xpᷣo.⁊ ideo nõ erant voluntates ſimpliciter abſolute.qꝛ erant ↄditionales ⁊ hec ptʒ ſolutio ad obiecta. Mlembꝛum ſecũqũ HSrnſequenter queritur de oꝛatõne xp̃i. Et queruntur duo. Pꝛimo vtrum oꝛauit ᷣm affectionem ratõnis vel ſenſualitatis. Se B cundo vtrum in omni oꝛatione ſua fuerit in omnibus exauditus. Articulus primꝰ Dpꝛimũ arguit᷑ ſic dicit YJohᷣ.dama. Oratõ eſt aſcẽſus intellectꝰin deũ.ergo oꝛo ſoluʒ eſt vᷣtutis intellectiue ſiue ratõis.i QLon igit᷑ oꝛa uit xpᷣc ᷣm ſenſualitatẽ.ql Itẽ oꝛo eſt piꝰmẽtis affectꝰ in deum directus:ſicut dicunt ſancti.Si &̊ ſenſualitas nõ dirigitur in diuina.quia nec põt cogitare diuina:g nec affici circa diuina.Ergo piꝰaffectꝰin deuʒ directꝰnullo modoẽ ſenſualitatis:ergo nec oꝛo.illa ergo oꝛo xpᷣi qua oꝛauit vt tranſiret calix nõ fuit ſenſualitatis ſed ratõis. Item ao ſolã ratõeʒ ꝑtinet ↄferre res:ſiue ꝑ ↄditionẽ ſiue alio mõ.Ad ſenſualitatẽ vᷣo ꝑtinet ſimplicit res ap pꝛehẽdere ⁊ nõ ꝑ collatõeʒ vel ↄditionẽ.Cũ ꝗᷓ petitõ illa ꝓponeret᷑ a xpᷣo ſuboditõe.Pater ſi poſſibile ẽ ⁊c.relin⸗ qui?᷑ ꝙ petitio illa vel oꝛo fuit ratõis ⁊ nõ ſenſualitatis Itẽ nullꝰiſcretꝰpᷣm diſcretionẽ oꝑat᷑ aliquid cuiꝰcõ⸗ trariũ velit.̊ xpᷣc nõ petijt aliquid cuiꝰ ↄtrariũ velit ſᷣm ratõeʒ. Cũ petierit tranſitũ paſſionis.relinquit᷑ ꝙ vo luit ꝙ tranſiret paſſio ſᷣm ratõeʒ.& ſᷣm ratõeʒ oꝛabat vł petebat nõ moꝛi.¶ Contra illud exp̃ſſe eſt qð dicit mꝗr xvij.diſ.in li.iij.dicẽs. Ex affectu humano ſenſualitatis nõ ratõis illud voluit ⁊ petijt: nec impetrauit.nec ideo petijt vt impetraret. KRñ.dicẽdũ.ꝙ illa petitõ vel oꝛa tio fuit ratõis ⁊ ſenſualitatis.h̊ aliter ⁊ aliter.qꝛ ſenſua litatis vt mouẽtis.ratõis vt ꝗponẽtis. Vnde dicũt ꝙ in hac petitõe ratio fuit ſicut aduocatꝰ ſenſualitatis. Uñ in petitõe notãda ẽ materia petitionis ⁊ foꝛma.mate⸗ ria petitionis fuit vt tranſiret calix.foꝛma vo fuit ↄditi onalis.ſi poſſibile eẽt ſm diuinã diſpoſitõeʒ. materiã gᷣ petitionis vel oꝛatõis ſumpfſit ratõ a ſenſualitate: p̊ foꝛ⸗ mam petitionis vel oꝛatõis ex ſe:ſeu ex ſua intentõe ad⸗ iunxit.⁊ ꝑ hoc ſoluũt᷑ tria pᷣma obiecta.¶ Ad illud qð obijcit ꝙ nullꝰdiſcretꝰfacit aliquid cuiꝰↄtrariũ velit.di⸗ cendũ.ꝙ diſcretꝰ ꝗꝓpter ſe non facit aligd cuiꝰↄtrariũ ve lit ̊ ter alios.diſcretꝰem̃ ⁊ bonus ꝓpter alios bñ oꝑa tur aliquid qð ſi ↄpleret᷑ quodãmõ eſſet ↄtꝛa illud quod vult.ſicut accidit ĩ illis qui docẽt alios pugnare:qꝛ faci⸗ unt intentatões ad ledendũ ⁊ tñ nolũt ledere.ſᷣm iſtum modũ dicẽdũ.ꝙ vpᷣc ꝓpoſuit petitionẽ vel oꝛatõeʒ quam impetrare noluit ꝓpter inſtructionẽ noſtrã duplicẽ. Pꝛi ma eſt qꝛ ꝑ illã inſtruimur ꝙ nobis licet velle aligd ꝓpꝛi um ex ſenſualitate: nec ẽ ꝑiculoſuʒ martiribo ſi hoꝛreat moꝛtẽ:cũ filius dei illam hoꝛruerit.Alia eſt ꝙ nos debe mus ſupponere voluntatẽ ſenſualitatis volũtati diuine in periculis poſiti. Vnde ſubiunxit verũtñ nõ ſicut ego volo ſed ſicut tu. . — èòò —— — = – = –☚..e——.-ẽ—— PR lins lnn N ttn Nan ho. ne⸗ ſane tci * Nueſtio Articnlꝰ ſecudc Onſequẽter querit᷑vtꝝ xpᷣc in omni oꝛatõne ſua fuerit in omnibo exauditus.qð ꝓbatur per illud Hebꝛe. v. In omnibo exauditeſt ꝓ ſua nenere ſgg.4 Iteʒ iße pie ⁊ iuſte petijt in oibo qð pe tendum erałergo in omnibo tebuit eraudiri. Itẽ ipe erat ſũmus ſacerdos:ſ- anctus:innocens:ĩpolutꝰſicut dr ad Hebꝛe.vij. ergo ip̃e pꝛo omnibo debuit impetrare ꝓp quibo oꝛauit.¶¶ Item pſal. Volũtate labioꝝ eiꝰnõ frau daſti eum. Contra.pſał. Deus meꝰ clamabo ꝑ diem 2 nõ exaudies ⁊c. ¶ Item petijt vt tranſiret paſſio ĩ quo nõ eſt exauditus.iJon in omnibo eſt exauditꝰ*. Rñ. dicendũ.ꝙ in omnibo e exauditꝰqᷓ;tum eſt de ſe ſᷣm foꝛ⸗ mam petitionis. Illa ergo auctoꝛitas pſał. Seꝰmeꝰ cla mabo ꝑ diẽ ⁊ nõ exau. nõ intelligit᷑ de capite pſᷣm ſe.ſ̊ de capite ratõe mẽbꝛoꝝ.ql Ad aliud dicendũ ꝙ m foꝛmaʒ petitionis eſt exauditꝰnõ ſᷣm materiã.nõ em̃ petijt paſſi onem amoueri abſolute ſed ſub ↄditione. Nueſtio. xvj. de merito Onſequẽter queri tur de merito chꝛiſti circa quod querũ⸗ tur iſta. Pꝛimo an pꝛopꝛie ponendum ſit in chꝛiſto meritum. Secũdo de tem⸗ poꝛe meriti vel merendi qtum ad ipᷣm. Tercio de cauſa merendi.Quarto de effectu meriti. Membꝛum primũ DODpꝛimũ ſic. MMereri eſt facere de indebi⸗ to debitum. quia ſicut dicit augu. q me⸗/ remur q̃ſi ex debito redditur. Cum g xpᷣo nihil ſuerit indebitum. eꝛgo xpᷣc nõ potuit mereri. vt fieret debitum. ergo nec ſimpliciter mereri. Item ypc a pꝛincipio ſue ↄditionis ſᷣm homo fuit ĩ! ſtatu ↄpꝛehẽſoꝛis ſiue beati: quia fruebaiur ſicut ſancti in gloꝛia.ſed ſtatus ↄpꝛehenſoꝛis nõ eſt mereri. ergo nec xp̃i.¶ Item beatꝰ Hyla.dicit nõ ſibi oꝛauit vt tranſiret⸗ calix.ſed ꝓ bominibo:quia ꝑ calicem paſſionis temptã⸗ di erant omnes diſcipuli. ergo pari ratione nec ſi bi me⸗ ruit.⸗l! Item quieũq; meretur pꝛoficit in melius.Si er⸗/ go xpᷣe non poterat pꝛoficere in melius ſibi: relinquitur S non poter at mereri ſibi. aũt nõ poſſet ꝓficẽ ꝓbat auẽte greg.dicẽtis.ſQõ habuit xpᷣ iuxta aĩe meritᷣ quo potuiſſʒ ꝓficẽ.in mẽbꝛis aũt que nos ſi um?quotidie ꝓfi⸗ cit. ¶ Itẽ ome meritũ ẽ ex motu caritatis: que nõ ẽ bea⸗ titudo nec ꝑs beatitudis.qꝛ ſi eſſet beatitudo vel ꝑs bea titudinis: ſeqret᷑ ꝙ idẽ eſſet pᷣmiũ ⁊ meritũ: ⁊ ita idẽ eẽt cauſa ⁊ effectꝰreſpectu eiuſdẽ.Cũ ꝙᷓ in xp̃o motꝰ carita⸗ tis fuerit ꝑs beatitudis:relinquit᷑ ꝙ nõ fuerit meritoꝛi⸗ us. ꝙ, nec aliꝗs alius motꝰ:cũ a motu caritatis habeãt omnes alij eſſe meritoꝛij. ¶, Btem cum in xpᷣo fuerat ſum ma caritas:magis merebatur xpᷣe qᷓ aliquis homo me⸗ reatur ex caritate.ſed homo ex caritate meretur viſionẽ dei:⁊ dilectionem eternam. Si ergo nõ eſt poſſibile me⸗ reri maius ꝙᷓ ſit viſio dei:⁊ dilectio eterna: nõ ergo erit poſſibile xrpᷣo habenti ſũmam caritatem mereri ſibi cum viſionem ⁊ dilectioneʒ dei habuerit a ↄceptõe.q¶:!qCõtra augu. Humilitas xpᷣi claritatis ẽ merituʒ. Claritas vᷣo humilitatis eſt bpᷣmiũ. Rñ. mereri dicit᷑ multiplꝛ. Vno mõ dicit᷑ mereriiĩpꝛopꝛie ſicut dicimꝰ mereri in fpꝛetati⸗ ue: put dicit᷑ exiſtens in pcto moꝛtali:bonũ faciens.ſᷣ mala intentione meretur. quia deus retribuit ei maius ꝙᷓ faciat:⁊ ideo intpꝛetatur teus remunerando:ac ſi il⸗ le meruiſſʒ. Alio modo dicitur mereri ↄmuniter ſᷣm qðᷣ S dicitur mereri de cõgrno ᷣm quẽ modum dicunt᷑ ſancti mereri pꝛimã gratiã exiſtenti in peccato. Tereio mõ di eitur mereri pꝛopꝛie m ꝙ nos dicimus mereri de non A xvſ. ebito facere debitum: m quem modum dicimus mere ri ex gratia ⁊ libero arbitrio vitam eternam m qð di⸗ citur.ij.thi.vlt. De reliquo repoſita ẽ mihi coꝛona iuſti⸗ cie: quam reddet mihi in illa die inſius iudex. Quarto modo dicitur mereri te debito facere maius debitũ. m quem modum dicitur mereri ex ſequentibꝰ operibus fa ctis in caritate. Tnde augu.ad bonif. Sratia meret᷑ au geri vt aucta mereatur ⁊ perfici. Iſtis modis dicit᷑ me⸗ reri ĩ nobis. Quinto modo dicitur mereri de debito ha⸗ bitus facere debitum actus. m quem modum xpᷣc me⸗ ruit ſibi:quia cum ab inſtanti ↄceptionis deberetur ei habitum plenitudinis gratie queʒ habebat omne bonũ tamen ꝑ tempoꝛis ſucceſſum ex actu gratie in operibus ſuis excellentibo fecit ꝙ ſibi debeꝛet᷑ ex actu:qð ſibi debe batur ex habitu. Et ꝑ hoc patet rñſio ad pꝛimũ obiectũ Ad ſcdᷣm reſpõdent hoc modo. quia ſicut angeli qui iam beati ſunt duplicem habent opationem. naʒ qua dtemplantur teum. aliam qua miſirant nobis: 7 Fm il⸗ lam qua ↄtemplant᷑ nõ meꝛent᷑.ſed iam ſunt beati ĩ ſuba pmij. Scom vo miniſteriũ quo miniſtrant nobis meren tur excellentiã ⁊ augmẽtũ ipius pmij. Scom iſtũ modũ magni oſilij angelus homo rpᷣc du plicem habuit opera⸗ tionem anime m partem ratõnis. vnam qua vↄtempla⸗ batur gloꝛiam diuinitatis ßm quam erat ↄpꝛehenſoꝛ et beatus. aliam ſm qu opabatur diſpenſationeʒ nr̃e re⸗ mptionis in coꝛꝑe moꝛtali:ᷣm quem modũ merebat 7 erat in ſtatu viatoꝛis.¶ Ad aliud dicendum. illud qð dicit Hyla. Mon ſibi oꝛauit intelligit᷑:quia nõ timo re paſſionis ex parte rationis oꝛauit quo ad ſe. q;uis ti⸗ moꝛe ſenſualitatis oꝛauerit p ſe.vt patet ex dictis. Sili ratõne dicendum. ꝙ qᷓtum ad ſi uam ſuperioꝛem partem nihil meruit:cum ᷣm illam eſſet beatus.qᷓ;uis illam me ruit qᷓtum ad aliam ꝑtem inferioꝛem 2 ſenſualitatez ex pꝑte coꝛpoꝛis: ᷣm quaʒ erat paſſibilitas ⁊ moꝛtalitas:2 ipᷣe meruit ĩpaſſibilitatem ⁊ ĩmoꝛtalitatem coꝛpoꝛi.hoc infra patebit planius.⸗. Ad aliud dicendum.qꝙ anima xp̃ᷣi ſin ꝑtem ſuperioꝛem nõ poterat ꝓficere in meliꝰcuʒ ab inſtanti ↄceptionis haberet pleniiudinem gratie 2 ve ritatis. 2⁊ m hoc intelligitur auctoꝛitas geeg. Scoõm vᷣo ꝑtem inferioꝛem ſᷣm quã habebat ↄpationẽ ad paſſibile coꝛpus erat ꝓficere in melins.quia iuxta illam 7 4pter illam dicitur in pſał.2 Hebꝛe.j. Ainuiſti eũ paulomi⸗ nus ab angelis ⁊c̃. quo ad illam ergo erat imꝑfectio et ratõne illius poterat dici ꝑfectus.⸗¶!. Ad aliud dicendũ motus caritatis duplex eſt. Eſt motus caritatis ĩ deñ ⁊ eſt motus caritatis in ꝓximum. Adotus caritatis in ceum eſt m viam ſuperioꝛem: motus caritatis in ꝓri⸗ mum ſm viam inferioꝛem ratõis. Notus dᷣo caritatis in deũ:in xpᷣo erat ꝑs beatitudinis ipᷣius:motꝰdo cari⸗ tatis in ꝓximum erat actus meritoꝛius.quia motꝰcaꝛi tatis in deum erat m ſtatum patrie.ſed motꝰcaritatis in ꝓximum erat m ſtatum vie. Ad vltimũ dicendũ. ꝙ; maius bonum meruit rp̃c actu ſue caritatis q̃ᷓ aliꝗs homo. Sed bonũ illud qð meruit xpᷣc põt in telligi quo ad nos:aut quo ad ipᷣm.quo ad ipᷣm nõ meruit maiꝰbo⸗ nũ beatitudine q́; noo meremur.i.in genẽ. h̊ nõ fuit ex cfectu caritatis ſue vᷣ ex plenitudie ſue gre q̃ augeri nõ poterat quo ad ipᷣm.quo ad nos vo meruit maiꝰ bonũ: ipe omnibo nobig meruit vitã eternã: quãtũ eſt de ſe. Vnde pᷣmiũ ſue caritatis nõ fuit ꝑticulare ſed vłe oĩbo: nec nos ex actibo noſtris poſſemꝰ mereri vitã eternã ni⸗ ſi eius meritum pᷣ̈ceſſiſſet.ſic igitur patet de merito xpᷣi. vtrum ſibi vel mebꝛis meruit. Mlembrum ſecũdũ Onſequenter queritur de tempoꝛe meren di qtum ad ipſum xpᷣm. Et querunt᷑ duo. Pꝛimo vtrum ab initio conceptionis me⸗ ruerit. Scdo an ĩ vita potueꝛit nõ mereꝛi. Articulł primꝰ D pꝛimũ ſic in tercio li.ſenten.xviij.di.dicit ab ip̃a ↄceptione tãtũ meruit quãtũ ꝑ marti rij tolerantiã. 4 Contra. Pꝛiꝰ eſt eſſe ꝙ oꝑa⸗ ri. Sed om̃e mereri eſt oꝑari.ergo pꝛiꝰ eſt eſſe qᷓ mereri. ergo pꝛiꝰfuit xp̃c qᷓ meruerit. õ ergo ab initio ↄceptõ nis:ſed ptꝰoceptionẽ meruit. Item nullus meret niſi ſit diuiſus a materno vtero.Cũ ꝗ̊ a pᷣncipio ſue ↄceptio nis nõ eſſet diuiſus a materno vtero:a pᷣncipio ſue con⸗ ceptionis nõ meruit. MKRñ.eſt pᷣncipiũ extra ſumptum vel intra ſumptũ. Si dicat᷑ pꝛincipiũ intra ſumptũ.nõẽ . . . * dicere ꝙ a pꝛincipio ↄceptionis meruerit:qꝛ tunc pꝛinci pium illud dicit illud inſlans quo ꝓducebat᷑ in eſſe per ſym̃ſanctũ. Si vᷣo initiũ vel pꝛincipiuʒ dicat᷑ extra ſum⸗ ptum: tũc eſi dicere ꝙ xpᷣc meruit a pꝛincipio ↄceptõnis quia ſtatim poſiꝙᷓ ↄceptus eſt:habuit plenũ vſum li.ar. ⁊ fuit vir pfectus qᷓtum ad aĩam ꝑ plenitudinẽ ſciẽtie et gratie 2 vſum ratònis.⁊ ꝑfectus ꝙᷓtnʒ ad coꝛpus fuit qᷓ; tum ad diſtributionẽ membꝛoꝝ ? foꝛmationẽ: licet non ̈tum ad quãtitatem: Fm qð dicit Hiere.xxxj. Mulier circũdabit virum. 4 Ad aliud dicendũ.ꝙ licet nõ fueꝛit diuiſus a materno vtero ſm carnẽ ſiue coꝛpꝰ.quia in eo erant ꝑfecte quecũq; requirũt᷑ ad merituʒ merebat᷑. In⸗ carnatio em̃ coꝛꝑis nõ tollit poteſtatẽ merẽdi alijs ↄcur⸗ rentibo que ſufficiunt ad meritũ.⁊ per boc patet reſpon ſio ad obiecta. Articulus ſecũdꝰ Snſequẽter querit᷑.an xpᷣe potuerit nõ mere⸗ ri in vita. Ad qð ſic. Cum om̃e meritoꝛiũ ſit voluntariũ.põt fieri ⁊ nõ fieri ꝑ arbitriũ vo⸗ luntatis: ergo poterat xpᷣc mereri ⁊ nõ mereri. 4¶ Item ꝑuuli baptiʒati ſine om̃i merito ꝑueniũt ad gloꝛiã. ergo — . xpe ſine om̃i merito ꝑuenire poterat ao gloꝛiã ĩmoꝛtali⸗ tatis. 4 Itẽ in xpo erat libeꝝ arbitriũ dermĩatũ ĩ bonũ neceſſario. Cum g meritũ attendat᷑ penes li.ar. indeter⸗ minatũ.ᷓ re nõ poterat mereri:cũ nõ ↄueniret illud ſi bi.· eccle. xxxj. Potuit tranſgꝛedi ⁊ non eſt tranſt greſſus. Cõtra.gloꝛioſus ẽ habere pᷣmiũ ex ſuo merito q non ex ſuo merito. Si beatitudo xp̃i nõ potuit eſſe gloꝛio⸗ ſioꝛ ꝙᷓ fuit.ergo nõ potuit illã nõ babẽ ex merito.¶ Iteʒ exiſtenti in ſtatu merendi ꝑfectõnis eſt mereri: ⁊ imꝑfe⸗ ctionis non mereri.ſi ergo quicꝗd eſt ꝑfectionis neceſſa⸗ rio eſt ei tribuendũ. ergo neceſſe fuit im mereꝛi in ſtatu merendi. ſiatus aũt merendi aie eſt cũ exiſtit ĩ carne paſ ſibili.quia adhuc eſt in via diſtans a fine gloꝛie ↄſũma⸗ te. Rñ.dicendũ.ꝙ vp̃c ſᷣm ratõeʒz illã qua erat viator nõ poterat nõ mereri. Anima em̃ ratõnalis xpᷣi duplicẽ habebat oꝑationẽ.vnã ſᷣm comꝑationẽ ad diuinã natu ram cui vniebat᷑: ̃m quã fruebat᷑ ⁊ ↄtemplabat᷑ diuini⸗ tatem.aliã ſᷣm ↄꝑationẽ quã habebat ad coꝛpꝰcui vnie⸗ batur.ſᷣm pᷣmã ↄpationẽ erat in ſtatu ↄpꝛehẽſoꝛis ⁊ bea titudinis:Fᷣm ſecundã ↄꝑationẽ erat in ſtatu viatoꝛis ⁊ merendi. Scðm hoc ergo abinitio ↄceptionis merebat᷑ quia virtutes nõ poterãt in eo eſſe ocioſe.¶ Ad illud qð obijcitur mereri eſt voluntariũ.ergo poterat nõ mere⸗ ri.dicendu.qꝙ mereri põt dici dupliciter.in ꝑticulari ⁊ ĩ vli. In ꝑticulari vt cuʒ dicit᷑ mereri h̊ motu vel illo:vel oꝑatõe hac vel illa.Et h̊ mõ poterat xpᷣc mereri 2 ñ me⸗ reri.i.mereri h̊ motu ⁊ nõ mereri illo motu.qꝛ in pate ſua erat moueri vel nõ moueri h̊ motu.Si ðvᷣo mereri di catur in vłi.ſic nõ poterat nõ mereꝛi.qꝛ qᷓuis poſſet non mereri h̊ motu vel illo: tñ nõ poterat eſſe ꝗn meret aliq̃ᷣ nec ex h̊ ſequat᷑ ꝙ mereri nõ ſit volũtariũ.qꝛ volũtariuʒ ſemꝑ determiat᷑ reſpectu actꝰſingularis vel ꝑticularis. Sile eſt cũ oponit᷑ de peccato veniali qð nõ põt vitari intelligendũ eſt ꝙ põt vitari in hoc motu ⁊ in illo.nõ ta men pot vitari in vłi in quocũq;. ¶ Av illud qð obijcit puulio.dicẽdũ ꝙ ꝑuuli ſine ꝓpꝛio merito ꝑueniũt ad loꝛiã: nõ tñ ſine merito xp̃i.⁊ ratõ eſt.qꝛ nõ habẽt pote ſlatẽ vtendi li.ar.nec vſum vᷣtutis poſſunt habẽ. In xpᷣo aũt nõ ſic.qꝛ ab initio ↄceptionis habuit ptatẽ arbitrij — oꝑationẽ ſacta ꝓpter 7 —GM = 12444 „ endũ eſt. ¶ Ad illud vo qð obijcit᷑ de remuneratõe ſu⸗ pra ↄdignũ.hoc intelligit᷑ reſpectu actꝰ inqᷓtuʒ pᷣneipiu ip̃ius ẽ creatura.nõ inꝙᷓtuʒ actꝰ meritoꝛij pncipiũ ẽ gẽa etiã increata. Vnde in xpo erat remuneratõ actꝰ corita⸗ tis.ſupꝛa ↄdignũ inqetuʒ pᷣncipiũ eiꝰerat li.ar.cre atũ:ß ⁊ vtebat᷑ arbitrio:⁊ ideo mouebat᷑ meritoꝛie ſᷣm babitꝰ virtutũ. Vnde bhiere.xxxi. Nouũ faciet dñs ſuꝑ terram mulier circũdabit virum. Et ideo nõ eſt ſimile de xp̃oꝛ de ꝑpuulis. Ad aliud dicendũ.ꝙ li.ar.erat in xpᷣo det⸗ minatũ in bonũ qð eſt finis.ita ꝙ non erat ab illo auer⸗ ſio. In bono vᷣo qð eſt ad finẽ:qð eſt penes oꝑa virtutuʒ diſtinguẽdũ: quia ſi dicas bonũ in vłi:ſic erat li.ar.de⸗ term inatũ in bonũ. Si dicas bonũ in ꝑticulari vt ĩ hoc opꝑe vel illo:ſic erat indetermĩiatũ ⁊ poterat hoc opꝰface re vel dimittere. ⁊ ideo manet determiĩatio ſm quã attẽ⸗ ditur meritũ. Eſt em̃ duplex indetermĩatio liar.vna eſi inter bonũ 2 malum: ſeu inter benefacere ⁊ malefacere. alia eſt inter boc bonum ⁊ illud bonũ: ſiue facere boc ⁊ non facere.vtraq; indetermnĩatio eſt in noſtro li.ar.Se⸗ cunda tm̃ fuit in xpo ſufficiens ad merendũ ⁊ ſic patʒ ſo lutio ad obiecta. Membꝛüů terciũ Onſequenter queritur de cauſa merendi. Et queruntur tria. Pꝛimo quomodo me ruit caritate. Secundo quomodo meruit actione. Tercio quõ meruit ꝑ paſſioneʒ. Articulus prunꝰ Dpmũ ſic. Om̃e meritũ ĩ minꝰ ẽ ꝙᷓ ſit pᷣmiuʒ qð reddit deꝰmerito.Cũ g caꝛitas xpᷣi excede ret om̃e pᷣmiũ.vel adminꝰeq̃ret᷑:cuʒ deꝰſemꝑ remun?᷑t ſupꝛa ↄdignũ. ꝙᷓ nõ poterat mereri ꝑ caritatẽ. Itẽ quãtãcũq; dulcedinẽ ⁊ iocũditatẽ ĩ deo babẽ pote rat ꝑ caritatẽ aia xpᷣi dabat ab initio ↄceptõis. Si ergo p̃miũ aie ꝓ merito ẽ ipᷣa iocũditas ĩ deo:religt ̊ ꝙ ꝑca⸗ ritatẽ nibil ampliꝰ merebat. Cõtra. Omni oꝑationi volũtarie de bet᷑ laus vel vituperiũ vel indifferẽtia: cũ eſt recte facta laus 1 pᷣmiũ:cum male facta vituperiũ ⁊ ſup plicium:cũ indifferẽter: nec laus nec vituperiũ. Cũ er⸗ go xpᷣc oꝑaret᷑ voluntarie ⁊ recte oſtat cum omnibo cir⸗ cũſtantijs debitis. ergo debebat᷑ ei laus ⁊ pᷣmiũ. ¶ Item xpᷣc erat in ſtatu opatoꝛis. ergo oꝑabat᷑ aut digne deo: aut nõ digne. Conſtat ꝙ digne. ergo opationi ipius de⸗ bebat deꝰ pᷣmiũ.Cõmunis em̃ ↄceptio ſidei eſt ꝙ omnezʒ qtum ad pncipiũ ſumme gre etiã increate:que erat pꝛin cipium mouens in xpᷣo nõ erat ſupꝛa odignũ.ꝗ¶ Ao alið dicendũ ꝙ meritũ in xpo non erat reſpectu pᷣmij ſubalis quodↄſiſtit in ↄtemplatõe diuinitatis ⁊ in fruitõe ſum⸗ me bonitatis:ſed reſpectu pᷣmij accidẽtalis:qð determi⸗ natur in felicitate creata ꝑtis ſenſibilis 2 imoꝛtalitate coꝛpis qᷓtum ad ipjm. qᷓtum vo ad nos impletio nr̃e redẽ ptionis. 4. Ao aliud volunt dicere qð eſt meritũ rei ba⸗ bite: ⁊ hoc fuit in xpo reſpectu pᷣmij ſubalis.ſicut dicit ꝙ angeli merent᷑ beatitudinẽ habitam miniſtrando no⸗ bis. ⁊ eſt meꝛitum rei habende:⁊ hoc fuit in xpᷣo reſpectu iĩmoꝛtalitatis ⁊ impaſſibilitatis.ſ̊ melius eſt vt dicat ſi cut dictũ eſt ad pᷣcedentẽ obiectionẽ. Articul? ſecund? Onſequẽter q̃rit᷑ quõ meruit xp̃ ꝑ actõʒ.od qð ſic.xpᷣe ab initõ ↄceptõis babuit plenitu⸗ dinẽ gre ⁊ vᷣtutũ. ̊ᷓ gegd meruit ꝑ palſionem: meriti attendit᷑ penes quãtitatem gratie 1 caritatis. er⸗ go cum per paſſionem meruerit aꝑtionem ianue 2 libe⸗ meruerat ante per dilectionẽ ⁊ oꝑationẽ.quia qu ãtitas ſe digne remunerat deꝰ*. Dõ oce⸗ — — — —. — — h— — S — — — — te W emn nien de⸗ len hmm ,d iboe ie Mane⸗ n geere, boeꝛ 310 i. awe Neruid onez. tmnin igrat Wn Urfr. beper Sieng Ppe Ationi cieſ 1ſup i er⸗ de⸗ Rem ede: us n R Aoeſt hnehi ſhigin Coin ti5 tomm 16 halis ſumt ermi⸗ itate eredi eiba⸗ tdici dono⸗ ſhetn Nenki ſenitu⸗ hem: titn6 e⸗ rlibo⸗ Mueſtio rationẽ. ergo et hoc añ meruerat. 4 Item xp̃c quolibet motu ſuo meruit nobis vitã eternã·qð maius eſt ꝙᷓ aꝑ⸗ tio ianue vel liberatio.ergo in quolibet motu meruit qð minus ẽ ianue apertionẽ liberatõem. Itezʒ ſi qli bet motu ſuo meruit nobis vitã eternã ergo et illud qð de neceſſitate ãnxeum ẽ vite eterne.ergo ⁊ aꝑtonẽ ianue et liberatõem. ergo et añ paſſionẽ illud meruit.4⸗ Item luc.iij. Gaptiʒato dño aꝑti ſunt celi.dicit Heda ꝙ; ꝑ ba ptiſmũ aꝑta eſt ianua ꝑadiſi.ꝗ. Ytẽ dicũt alie auctes ꝗ; ꝑ aſcẽſionẽ apꝑta ẽ ianua ꝑadiſi.nõ &̊ ꝑ paſſionẽ?. Con tra. Am bꝛo.lſuꝑ epłam ad ro. Lantũ fuit peccatũ nrm vt ſaluari nõ poſſemus niſi vnigenitus dei filius ꝓ nob mereret᷑ debitoꝛibo moꝛtis. PReſpõſio dðᷣm. ꝙ ꝙtum ad vim merẽdi que attendit᷑ penes gram et caritatẽ ta⸗ tum meruit añ paſſionẽ quãtum poſt.ſᷣ̊ nõ qᷓtum ad effe ctũ meriti.qᷓtũ aũt ad effectũ meriti meruit nobis adi⸗ tum regni. Cota em̃ vis meriti cõſiſtit penes gr̃aʒ ⁊ ca⸗ ritatem. nõ tñ totus effectus.ſicut tota vis cõburẽdi li⸗ gna cõſiſtit penes ignẽ. nõ tñ totus effectus ſic dictũ eſt pꝛius.et ſic patet ſolutio ad pꝛimũ.¶¶ Ad aliud dðᷣm.ꝙ; ex caritate eſt meritũ vite eterne.ſᷣ ex caritate infoꝛman te paſſionẽ eſt meritũ remiſſioĩs pene: ꝓpterea nõ ſegꝗtur meruit ex caritate nobis vitã eternã. ergo meruit qð mi nus eſt.ſcʒ liberatõem.qꝛ ad liberationẽ requiꝛit᷑ ſolutõ pene:qꝛ hoc eſt merit remiſſionis pene.⸗ Ad aliud di⸗ cendũ.ꝙ cũ dicit᷑ meruit quolibet motu ſuo nobis vitaʒ eternã.intelligi pt dupliciter.in potẽtia ⁊ in effectu.In potentia meruit nobis quolibet motu vitam eternã. nõ tñ qð erat annexũ.ſcʒ aꝑtionẽ ianue et liberatõʒ. In ef⸗ fectu vᷣo nõ meruit niſi ex bibita ſatiſfactione ꝓ oꝛigina li reatu. VUñ dom eſt.ꝙ quodlibet opus xpᷣi añ paſſionẽ fuit nobis meritoꝛiũ.pᷣ paſſio fuit nobis meritoꝛia et ſa⸗ tiſfactoꝛia.meritoꝛia vite eterne: et ſatiſſactoꝛia quo ad remiſſiõʒ pene. Ad vltimũ dðm.q ĩ baptiſmo xpi dici tur apiri ianua ꝑadiſi ꝑ figurã. Illa em̃ aꝑtio celi ĩ ba⸗ ptiſmo xp̃i fnit figura: qð baptizatis vel baptiʒandis baptiſmo rp̃i ex virtute paſſieis aꝑietur ianua. In pal⸗ ſione vᷣo dicit᷑ aꝑiri ianua ꝑ cãm et meritũ.In aſcẽſione do ꝑ effectũ. Articulus tercins Onſequẽter querit᷑.qũo vpᷣc meruit ꝑ paſſiõʒ Ad qð ſic. Xpc ab initio ſue cõceptõnis hũit par em caritatẽ in om̃i ſua actõne et paſſione Quãtitas aũt meriti attendit᷑ im quãtitatẽ caritatis.& par fuit meritũ xpᷣi ĩ om̃i ſua actõe et paſſione ab iniuio cõceptionis. ergo nihil meruitſibi ꝑ paſſionem.X Itez tota vis merendi eſt penes caritatem. Si ergo ĩ xpᷣo ab initio fuit eadẽ caritas.et eodẽ mõ ſe hñs.ergo idẽ meri tum:nihil ̊ nouũ ſibi meruit ꝑ paſſionẽ.4¶ Item greg. ¶ hũit oino xpᷣc iuxta aĩme meritũ quo potuiſſet ꝓſi⸗ cere.In mẽbꝛis aũt que nos ſumꝰ quotidie ꝓficit.⸗ IR cũ ꝑ paſſionẽ nõ fecerit de indebito de bitũ:nec de debi⸗ to magis vebitũ.qꝛ caritas in eo nõ poterat augeri q̃re nec meritũ.ergo nec de debito habitꝰ debitũ vſus: cum pꝛius ꝑ vſt um caritatis et aliaꝝ virtutũ meruerit omne bonũ. Relinquit᷑ ergo ꝙ ꝑ paſſionẽ nihil meruit 'm ali qua rõem merendi.¶ Item paſſio in rpᷣo erat ex ꝑte coꝛ . foeis et cõpaſſio ex ꝑte aime irꝛõnali.et nõ ex ꝑte rõna i. ergo cũ ome meritũ ſit ſm ꝑtem rõnałẽ.ñ erat paſſio eius meritoꝛia.¶¶ Item paſſio eſt motꝰ ĩiuolũtariꝰ.¶Do tus aut inuolũtariꝰ nõ eſt meritoꝛꝰ. ergo paſſio ñ fuit meritoꝛia. ¶¶ Cõtra.aug.ſuꝑ Jo. Ut xpc clarificaret᷑ re⸗ ſurrectõne pꝛius humiliatus eſt paſſiõe. Humilitas ca⸗ ritatis eſt meritũ.claritas humilitatis eſt pᷣmiũ. Re ſponſio.meritũ itũ ad virtutẽ cõſiſtit penes cari tatem. tum dᷣo ad effectũ cõſiſtit in ope mouente caritate ſiue ſit opus interius:ſicut volũtas:ſiue exterius qᷓtum ad agere et pati. Attendendo ergo ad virtutem meriti.tan⸗ tũ meruit rpᷣe añ paſſionẽ: quãtũ in paſſione. Attenden d do ad effectum meriti. plus meruit.id eſt pluribo mo xvf. dis: ſiue in pluriba m ꝙ dicit magiſter in ſen. xviij. dil. iij. li. ꝛ nõ ꝓfecit qtum ad virtutem meriti.b qtuʒ ad numerũ meritoꝝ. Ad illud oñt qð obijcit᷑ de quãtita⸗ te meriti dᷣm. ꝙ de quantitate meriti eſi loqui duplici⸗ ter:aut per modum quãtitatis continue: ſᷣm ꝙ dicitur quantitas virtualis in merito:et boc etiam attenditur ꝓtum ad caritatem. Aut ꝑ modum quantitatis diſcre⸗ te:et hoc attenditur qᷓtum ad numerum effectuuʒ ipᷣius meriti.ſᷣm pꝛimum modum equale fuit in xrp̃o ſemꝑ me ritum.ſᷣm modum ſecũdũ multiplicabatur.4l Ad alið iam patet reſponſio.quia vis merẽdi conſiſtit penes ca⸗ ritatem non tamẽ totus effectus: ſicut patet ꝙ tota vis com burendi conſiſtit penes ignem:non tamen totus ef⸗ ſectus:immo effectus combuſtionis conſiſtit in igne et materia lignoꝛum. ſcʒ eodem modo tota vis merendi in caritate conſiſtit:effectus vᷣo conſiſtit penes caritatem et opera caritate infoꝛmata. Ad auctoꝛitatem grego. patet reſponſio ꝑ magiſtrũ.quia debet ĩtelligi ꝙ nõ pꝛo fecerit qtum ad vim merendi.ſed qᷓ̃tuin ad numerũ me⸗ ritoꝛum ſicut dictum eſt.q¶ Ad aliud dicendum.ꝙ mere ri nõ ſolum dicitur m illas rõnes dæ indebito facẽ de⸗ bitum. vel de debito facere magis tebitum c. ſim quas rõnes nõ poteſt poni mereri in xpᷣo.ſed mereri dicit᷑ de bito habitus faciendo debitum vſus.ſᷣm quem modũ nõ dicit᷑ merniſſe a pꝛincipio conceptionis: quia cũ fᷣm habitum gratie virtutum eſſet dignus omibus bonis nõ exeundo in actuʒ virtutis:ex ipᷣo etiã actu habuit di⸗ gnitatem ⁊ debebat᷑ ei om̃e bonum.vt nõ ſolum habeꝛet dignitatẽ reſpectu p̃mij ex habitu.ſed etiã haberet meri⸗ tum pꝛemij ex actu. Dicit᷑ etiã alio mõ mereri ex debito vnius actus facere debitũ altsrius actꝰ.ſᷣm quẽ moduʒ xpᷣe merebat᷑ quolibet actu.et qð meruerat ꝑ vnũ actuʒ virtutis.merebat᷑ ꝑ alterũ actum virtutis.et qð merue rat ꝑ actionẽ merebat᷑ ꝑ paſſionẽ.et ita ꝑ plura idẽ me⸗ ruit. ſᷣm ergo bunc modum dicit᷑ meruiſſe ꝑ paſſionem immoꝛtalitatẽ coꝛꝑis ⁊ impaſſibilitatẽ aĩme:qꝛ cũ pꝛius meruiſſz ex actione illud ⁊ eẽt ibi debitũ ꝑ actõem: ideʒ meruit ex paſſi one:et factum eſt ei debitum ꝑ paſſionẽ. ſic ergo eſt in io mereri ꝑ paſſioneʒ: quia er debito vni us actus fit debitum alterius actus. Ad aliud dicen⸗ dum .· ꝙ paſſio erat in parte irrationali ſicut accidẽs in ſubiecto. Paſſio ðo eꝛat in paꝛte rõnali ſicut volitum in volente. quia ergo paſſio non erat in parte irrationali ſolum: ſed etiam in parte rationali.tamen ſᷣm aliũ mo⸗ dum. ſcilicet ßᷣm quem attenditur meritum. Mon enim aliquid dicit᷑ meritoꝛium niſi ſit in voluntate ſicut voli tum et placitum. pꝛopter hoc eſi paſſio xp̃i meritoꝛia.qꝛ fuit in ꝑte rõnali ſicut volitum et placitum.¶ Ao aliud dicendum.qꝙ aliter fuit paſſio in xpᷣo:aliter in alijs ſan⸗ ctis. In xpᷣo em̃ fuit paſſio voluntaria:et qtum ad fieri et qtum ad eſſe. non em̃ in coꝛpoꝛe ſuo paſſio fieret niſi voluiſſet.nec etiam in ipᷣo eſſet paſſio niſi voluiſſʒ.Erat etiam paſſio roluntaria q;um ad actum.quia ei place⸗ bat pati. In ſanctis ðᷣo quis paſſio qᷓtum ad fieri ⁊ ꝙᷓ⸗ tum ad eſſe non ſubiaccat voluntati. quia eſt a violentia extrinſecus agente: tamen ipᷣm pati qui eſt effectus paſ- ſionis eſt volitum. Vnde ſᷣm hoc patet ꝙ in ſanctis paſ⸗ ſio ᷣm quid eſt inuoluntaria.ſimpliciter tamen volun⸗ taria quo ad effectum: et ideo meritoꝛia. In xpᷣo vᷣo et gquo ad cauſam et quo ad effectum eſt voluntaria.Cuʒ ergo dicitur paſſio eſt inuoluntaꝛia in xpᷣo.dicendum.qꝙ; ſalſum eſt. nec qtum ad cauſam nec q;tum ad effectum. In ſanctis vo inuolutaria eſt quo ad cauſam: ſed volũ⸗ taria quo ad effectum. et ſic patet ſolutio ad queſita. ANlembrũ quartum Onſequẽter queritur de effectu meriti xpᷣi et quia meritum xp̃i completur ꝑ poſſio⸗ nem querũtur hec. Pꝛimo quid ſibi me/ ruit. Secũdo quid nobis meruit. Articulus pꝛunus Dpꝛimũ cũ dicat Aplus phi.ij. ſactꝰ ẽ obe diens ⁊c.pꝛopterea ꝙ et deus exaltauit illu⸗ʒ querit᷑ an meruit exaltari ſm dĩnã naturam aut ſᷣm bũanã.Secũdo an meruit ſui coꝛꝑis gloꝛiſicati onem. Tercio q̃liter mernit nomen de quo phi.ij. dicit. Dedit illi nomen qð eſt ſuꝑ omne nomen. Ad pꝛunum phi.ij. Factus eſt obediens vſq; ad moꝛtem:moꝛtẽ auteʒ crucig. Wien qð et deus exaltauit illũ. ergo meruit exal tatõem ſuam ꝑ humilitatem vel obedientiaʒ paſſionis. ¶ Item iuxta hoc queritur. vtrũ exaltatio iſta referatur ad diumã naturaʒ vel bumanã. Zlug. In qua em foꝛma crucifixus ẽ:in ea exaltatus ẽ.in ea donatũ eſt ei nomen qð eſt ſuꝑ om̃e nomen:vt cum ipᷣa foꝛma ſerni nominek vnigenitus filius dei:hoc illi donatũ eſt vt bomini qð iã babebat idem deus ipe.hoc igit᷑ ꝑ gratiã accepit vt ipſe ens homo:vel ſpſiſtens in foꝛma ſerui.i.in aĩma et car⸗ ne nominetur 2 ſit deus.ergo exaltatꝰ eſt ̃̃m bumanaʒ naturã nõ ſᷣm diuinã.4 IJtem Anbeł.in li.de incarna tione verbi. In incarnatõne filij dei nõ fuit dina natuꝛa bumiliata:̊ ſolum natura hũana exaltata.ergo nec re⸗ ſurrectõne fuit dina natura erxaltata.cũ nõ pꝛius fuerit bũiliata. Contra. Am bꝛo. dicit nomẽ illud donatũ eeę deo nõ homi.et ita videt᷑ cõtrarius eẽ aug. Et ita videt᷑ eraltatio dĩne nature nõ bhũane.4 Item ad illã naturã ꝑtinet eẽ exaltatã que fuit bumiliata. Cum ergo diuina natura fuerit buĩliata. q; exinanita ſicut pʒ phi.ij. Ex⸗ inaniuit ſemetip̃n foꝛm Fᷣui acci.ergo ipᷣa natura diui na fuit exaltata ꝑ obedientiam paſſionis.¶ Item in vni one diuine nature et humane.natura bumana exaltata fuit in altitudine diuine nature.ergo ⁊ eadem rõne diui na natura bumiliata eſt er vnione ad humilitatem bu⸗ mane nature.Ergo ad diuinam naturam ptinet meri⸗ tum exaltationis. Reſpõſio natura diuina nunqᷓ; fu⸗ it exaltata ſᷣm rem:ſed ſolũmodo ſi dicatur exaltata.in⸗ telligitur qtum ad hoĩm opinionẽ᷑. Et hoc qꝛ in reſurꝛe ctione apparuit rpᷣe:nõ tm̃ homo ſed deus qð pꝛius non apparebat.. Ad illud Amb. quod videĩ ↄtrariũ aug. dð m.ſicut dicitur.xviij.diſ.iij.li.ſen. amb. intelligit illud de naturali donatõe qua eternalit generãdo dedit teus filio nomẽ qð eſt ſuꝑ ome nomẽ.ſcʒ deũ eẽ ꝑ natu⸗ ram.qꝛ genuit ab eterno filiũ plenũ ⁊ ſibi equalẽ deum. Aug. aũt loquit᷑ de donatõne gratuita vel ꝑ gram.ſicut patet in auẽtate ſua.⸗ Ad illud qð dicit aplus. Dinaʒ naturã exinanitã fuiſſe ⁊ ita humiliatã. dðm ꝙ nõ dicit hoc apłus ꝓpter aliquã mutatõem in diuina natura ſeu in ꝑſona filij.ſed hoc dicit quo ad hũanam opĩoem: eo ꝙ deitas moꝛtalitate carnis induta nõ credebat᷑ eſſe qd erat.¶ Ad aliud dõᷣm.ꝙ cum natura nobilioꝛ ignobilio ri vnitur. hec vnio nõ facit vt nobilioꝛ vileſcat: ̊ vt igno bilioꝛ nobilitet᷑. vt cum aĩma rõnalis coꝛꝑi vnitur: non deſcẽdit aĩma rõnalis a ſua nobilitate:ſed coꝛꝑalis aſcẽ dit ad maioꝛẽ nobilitatẽ. Multomagis et incom ꝑabili⸗ ter eꝛit in vnione diuine nature ad huanã.Diuina nat᷑a nõ deſcendit:ſed hũana aſcẽdit. In illa eĩ vmone alteꝝ extremoꝝ ẽ mutabile:alterũ ꝓꝛſus ĩmutabile. et iõ illa vnio ñ fit niſi ↄomutatõe alteriꝰextremoꝝ.ſcʒ bũane na ture nõ dĩne:ſicut cõtingit relatõʒ mutari.altero relati uoꝝ mutato ſolũ.altero vo imutato. vt ille ꝗ eſt dexter oĩno quieſcẽs ⁊ ĩmutatꝰ:fiet ſiniſter altero mutato qui eſt circa ipᷣm a leua in dextrã ſicut dicit Hoetius ĩ li.de trini.Silr diĩna natura vnii hũane.ipᷣa oĩno ñ mutata nec humiliata ĩ deterius:ſed hũana natura mutataẽ et exaltata in melius. LConſequẽter que .S. ij. ritur.an xpᷣc meruit ſui coꝛꝑis gliſicatõem. Ad qð ſic. Ambꝛo. Euidens ſuit ꝙ xpᷣe ꝑ hũilitatẽ et obedientiaʒ paſſionis meruit gloꝛificatõem vel clarificatõʒ coꝛpis. Contra. Mderitũ oꝛdinat᷑ ad pꝛemiũ:ſ̊ maius bonum nõ oꝛdinat᷑ ad minus bonũ.ergo pꝛemiũ eſt maiꝰ bonuʒ qᷓ meritũ. Cum ergo omnis afſectio anime oꝛdinata ſit maius bonum ꝙᷓ quelibet diſpoſitio coꝛpoꝛis.ergo ßm actum caritatis in affectione anime oꝛdinata nõ poteꝛit eſſe meritum immoꝛtalitans coꝛpoꝛis.¶ Itẽ coꝛpus xpi non babebat debitum moꝛtalitatis.ergo ſine ommi me⸗ rito ei debebatur immoꝛtalitas. Reſpõſio dicunt ꝙ dotes coꝛpoꝛis gloꝛioſi magis attribuende ſunt anime F coꝛpoꝛi:quia econtrario neceſſitas ad moꝛiendũ pꝛo⸗ ꝛie eſt pena anime non coꝛpoꝛis. VUnde in contrarium eius immoꝛtalitas pꝛopꝛie magis eſt debita aĩme ꝙᷓ coꝛ⸗ poꝛi. Scðm hoc ergo vicunt.ꝙ actus anime quibo me⸗ rebatur refertur ad diſpoſitionem anime non coꝛpoꝛis. niſi ex conſequenti:quia ex gloꝛia anime eſt gloꝛia coꝛ⸗ poꝛis.i¶ Ad aliud dðm.ꝙ ꝗᷓuis coꝛpus xpᷣi non habeꝛet debitum moꝛtalitatis:nibilominus immoꝛtalitatem po terat mereri ꝙᷓtuʒ ad acceleratõneʒ: Fᷣm ꝙ dicunt ꝙ rpᷣc ꝑ paſſionẽ acceleratõem reſurrectõis meruit iuxta au⸗ ctoꝛitatẽ pſal. Qon dabis ſanctum tuũ vi·coꝛ. Et ack. ij. Solutis doloꝛibo inferni.iuxta quod impoſſibile erat illũ detineri ab eo ⁊c̃.glo.ꝑ putrefactionẽ et incineratio nem quibus caruit. Poſſet tamen dici ꝙ non eſt incon⸗ ueniens ſi dicamꝰ ꝙ ex maioꝛi bono.ſcʒ er caritate xpᷣc meruit minus bonum. ſcʒ immoꝛtalitatem coꝛpoꝛis.qꝛ hoc non eſt ex defectu caritatis ip̃ius merentis: imo ex pfectione que cunrnon habeat maius bonum in quo ſe extendat.extendit ſe in bonum minus merendum. Si⸗ militer dicendum ad aliud.ꝙ non eſt inconueniens: ꝙ;⸗ uis ĩmoꝛtalitas ſit debita coꝛpoꝛi: ꝙ cadat ſub merito ſm rationem merendi.qua dictum eſt ſuperius ꝙ mere ri eſt facere de debito magis debitum. LConſequẽter que .S. in. ritur. qualiter meruit nomen quod eſt ſuper omne no⸗ men.de quo phi.ij. Et queritur de hoc nomine iheſus. vtrum illud meruit chꝛiſtus:et an conueniat ei ex tem⸗ poꝛe vel ab eterno. Ad quod ſic Math.j Vocabis no⸗ men eius ibeſum. glo. Qon impones quod ab angelo vel ab eterno eſt impoſitum. ergo ab eterno babuit bu⸗ iuſmodi nomen. ergo illud non meruit. ¶ Item ſi hoc nomen eſt ab eterno impoſitum vel ab angelo. ergo nõ erat ex tempoꝛe imponendum vel ab bomine ſcilicet io⸗ ſeph. Contra. Hoc nomen iheſus conuenit xpo ab eſ⸗ fectu ſalutis.Fᷣm quod dicitur Math.j. YJße ſaluum fa ciet populum ſuum a peccatis eoꝛum.ergo cũ ꝑ paſſio⸗ nẽ meruerit effectum ſalutis noſire:relinquitur ꝙ me u it hboc nomen per paſſionem. 4 Ytem criſo. exponens il⸗ lum locum dicens. Tocabis nomen eius ibeſum dici⸗ tur ioſeph. hoc nomen do tibi imponendum et ſi non ſit tuus fetus:ſed ea que patris ſunt circa ipſum xmon⸗ ſtrabis. eſponſio boc nomen iheſus idem eſt quod ſaluatoꝛ. Saluatoꝛ autez tripliciter dicitur: vel ob actu ſaluandi: vel ab babitu: vel a potentia ſaluandi. Scom quod dicitur a potentia ſ aluandi: ſᷣm hoc conue nit hoc nomen ab eterno: et dicitur ĩpoſitum ab eterno. Scom quod dicitur ab habitu ſaluandi: ſic dicitur impoſitum ex tempoꝛe ab angelo quod conuenit a pꝛincipio conce⸗ ptionis. Scdᷣm vo quod dicitur ab actu ſaluandi ßm h dicitur impoſitum a ioſeph ratione future paſſionis. et hoc modo dicitur illud nomen meruiſſe. Nem queri tur de differẽtia buiꝰ nominis ibeſus et huiꝰ noĩs rpe Ao qð bꝛeuiter dõm. ꝙ cum deus et hõ vnus ſit xpe in vnitate ꝑſone. pĩ ſignari ꝑſona xpi dupliciter. vel rõne diuine nature in cõꝑatione ad hũanã: ſᷣm qua dr ihᷣus i. ſaluatoꝛ. verbo em in hũana natura cõuenit ſaluare. vel rõne hũane nature in comꝑatione ad diuinã: et hoe modo noĩatur yp̃c qð dicitur rõne hũane nature ꝑ vmo nem ad diuinam. tum ce! inb ed⸗ geft Ife ſ 1 ſone Hos ie⸗ we nio bile poſſe ſufficere ad ſoluendum qð debetur ꝓ peccatis Lonſequenter queritur an meꝛuit nomẽ dei. hoc eſt maĩfeſtatõem nomis Fm ꝙ dicit in. ij.li. ſen. xviij. diſ. Ad qð ſic obijcit᷑ MMath. viij⸗ Dicebãt demões ihu fili dauid:ad quid veniſti añ tpᷣus toꝛquere nos. Glo.tantũ ĩnotuit quãtũ opoꝛtuit no ſiẽ angelis: per hoc ꝙ eſt vita ⁊ lux ſupple inotuit emonibo ß eis terrendis ꝑ quedã virtutis effecta. ergo cũ demoe⸗ baberẽt ſciam ꝑ effectũ virtutis xp̃i ꝙ eſſet dens añ pal⸗ ſionẽ: ergo nõ meruit ꝑ paſſionẽ noticiã vel maifeſtatõz noĩs diuini. Item luc. iiij. Dixit demon ſcio ꝙ ſis ſan⸗ ctus dei · glo. dñium in terra vidẽtes ſe cõtinuo indican⸗ tos eẽ credebãt.ergo cũ ſcirent ſe nõ eſſe indicãdos niſi a teo:ſciebant xpᷣm eẽ deum. ¶¶ Jtem. j. Coꝝ. ij. ſup illd⸗ Si cognouiſſent ⁊cc. Glo.maioꝛes indei qui ad cogniti⸗ onem legis tenebant᷑ ſciuerũt ꝙ eẽt xpᷣe. minoꝛes vᷣo et ſimplices qui ad cognitõem legis nõ tenebant᷑ neſciert ergo cũ demones maioꝛẽ babeãt cognitõem maioꝛibo iudeoꝝ.demones vt maioꝛes iudeoꝝ ſciuerũt xpᷣm eſſe deum. ergo ꝑ paſſionẽ nõ meruit illiꝰ noĩs maifeſtatõʒ. EContra.j.coꝝ.ij.ſuꝑ illud ſi cognouiſſent nunqᷓ dñm gloꝛie crucifixiſſent ⁊c᷑.ſ ſm ꝙ de iudeis exponit᷑: dicit crucifixiſſent.i.crucifigi ꝑmiſiſſent.ſ̊ ſᷣm ꝙ de demoĩbo dicit᷑ crucifixiſſent.i.crucifigi ſuggeſſiſſent.ergo nec de⸗ mones:nec iudei cognouerut.· mKeſpõſio dðm.qꝙ non cognouerũt nec demones nec iundei xpᷣm eẽ deũ.qᷓuis co gnouerũt ipᷣm eẽ ſanctũ virũ.¶ Ad illud qð obijcit᷑ pꝛi mo. doõm. ꝙ cognitio illa ꝑ effectũ inducebat ad creden dum ißm virtute diĩna oꝑari:vᷣ non ad credendũ ꝙ eſſet deus. VUñ.j. Coꝝ.ij. Si cognouiſſent ⁊c̃.glo.ꝙ dicũt de⸗ mones in euangelio. magis ex ſuſpitione ꝙᷓ; cognitione dicere credendi ſunt. Ad ſecũdum dicendũ.ꝙ illð qð dicit᷑ cõtinuo ſe iudicãdos credebant.iĩtelligit᷑ ñ de cre⸗ dulitate fidei vᷣtutis.ſed de cꝛedulitate opinionis.AdD vltimũ dᷣm.ꝙ tam maioꝛes qᷓ; minoꝛes iudei ex ignoꝛa tia peccauerunt. Sed differenter:quia maioꝛes ſciue⸗ runt ipᷣm eẽ meſſiam:ſed non deum.quia nõ inueniebãt expꝛeſſum in lege pᷣm ſuum intellect um. MMinoꝛes autẽ vtrunq;ʒ ignoꝛ abant. Articulus ſeccundus Onſequenter queritur quid vpᷣc meruit no⸗ bis et marime peꝛ paſſionem. Et queruntur tria. Pꝛimo qualiter meruit vniuerſalit de⸗ letionem culpe. Secundo qualiter remiſſionẽ pene eter ne.Lercio qualiter ex merito paſſionis ſii remiſſio tem poꝛalis pene. Ad pꝛimmm S. j. obijcituꝛ ſic. Anphel.in li.ij. cur deus homo.xiiij. c. Dic mihi cur ita tuum coꝛ iudicat vt plus hoꝛreat.vnũ pec⸗ catũ in leſione huius homĩs:qꝙ om̃ia alia que excogita/ ri pñt.cum om̃ia quecũq; fiunt peccata contra illũ ſint Et reſpõdet diſcipulus.qm̃ peccatuʒ qð in ꝑſona eius fit.incom ꝑabiliter ſuperat om̃ia alia peccata que extra ꝑſonam illius excogitari poſſunt.Et ſequitur.ita vide⸗ mus quia violationi vite coꝛꝑalis huius hominis niła immenſitas vel multitudo peccatoꝝ extra ꝑſonã dei cõ⸗ ꝑari valet.¶ Item idem putas ne tantũ bonum tãama totius mundi.et reſpondet immo plus poteſt in infini⸗ tum. Vides igitur quomodo hec vita vincat omia pecca ta ſi pꝛo illis detur.ſi ergo dare vitam eſt moꝛtem acci⸗ pere:ſicut datio huius vite pꝛeualet omnibo hominum peccatis.ita et acceptionem moꝛtis.q¶Contra.idẽ anf. Si tam malum eſt xpᷣm occidere ꝙᷓ bona eſt vita eius: quomodo poteſt moꝛs eius ſuperare et delere peccata eoꝛum qui eum occiderunt.Aut ſi alicuius eoꝛumpecca tum deleret.quomodo poteſt alioꝛum quoq; bominum peccata delere? Credimus em̃ ꝙ et multi ex illis ſaluati ſunt et innumerabiles alij ſaluantur. Reſponſio. ßm xvſ. Anß hel.ij. li. eur deus bomo. xv.c. hanc qeʒ ſoluit apo ſtolus qui dicit. Quia ſi cognouiſſent nunq deum glo⸗ rie cꝛucifixiſſent. Cantum nanq; differunt ſcienter factũ peccatum et quod per ignoꝛantiam fit. vt malum quod nunqᷓ facere poſſent pꝛo nimietate ſua ſi cognoſceretur veniale ſit quia ignoꝛanter factum eſt. Deum em̃ occi⸗ dere nullus homo vnqᷓ ſcienter ſaltem velle poſſet.Et iõ qui occiderunt illum ignoꝛanter: non in illud infinituʒ peccatum cui nulla alia peccata com ꝑari poſſunt pꝛoꝛu erunt. am ſi conſiderauimus eius imaginem ad vidẽ dum qᷓ; bona eẽt vita illa:ſᷣm hoc quod ignoꝛanter factũ eſt.ſed quia ſcienter fieret quod necnunqᷓ fecit aliquis nec facere potuit. Lonſequenter que .S. ij ritur.qualiter meruit remiſſionem pene eterne per paſ⸗ ſionem. Ad quod ſic Anhel.in.j.li.cur deus homo.di cit. Opoꝛtet in ſatiſfactione plus reddere qᷓ ſit ablatum Si ergo moꝛs xpi eſt ſatiſfactoꝛia pꝛo pena eterna.quia hec iuſta eſt redemptio.pena aũt eterna eſt ablatio vite eterne:ergo moꝛs xp̃i erit maius ꝙᷓ ſit vita eterna.ſᷣm h ergo obijcitur ſic. ignioꝛ eſt vita qua anima viuit deo qᷓ vita qua viuit in carne. Oiguioꝛ etiam eſt vita gratie q; vita nature.ergo moꝛs que pꝛiuat vitam in carne vel vitam nature non erit cõ penſabilis pꝛo moꝛte que pꝛi⸗ uat vitam in deo ſiue gratie.ſed talis fuit moꝛs xpᷣi: ta⸗ lis ex alia parte fuit moꝛs culpe vel reatus pene eterne rehinquitur ergo ꝙ non fuit ſatiſfactoꝛia pꝛo pena eter⸗ na.¶ Item cõiunctio aĩme ad deum eſt cõiunctio ad vi⸗ tam que eam ꝑficit.Coniunctio aime ad carnem ponit vitam qua aĩma eſſicit. Maioꝛ aũt eſt delectatio in ſua — ab ißo dei fi timationem pene ſatiſfactum fuiſſe.EInde ro.viij. Qui ꝑfectione qᷓ; in illo cuiꝰ eſt ꝑfectio: ergo oppoſitum erit maioꝛ pena.Aſdaioꝛ ergo pena erit moꝛs culpe qᷓ; poſſit eẽ moꝛs rpᷣi in ſeꝑatione aĩme a coꝛꝑe. Item tanta po teſt eẽ delectatio aime cum deo ꝙ facit appetere ſeꝑatõz aĩme a coꝛpoꝛe.ſicut patet in Paulo phi.j.ergo incom⸗ ꝓabiliter maioꝛ pena eſt ſeꝑatio aĩme a teo: ꝙᷓ ſeꝑatio anime a coꝛꝑe.¶ Item maioꝛ eſt pena q̃ aufert pacẽ ani⸗ me in ſe q; que aufert pacem aĩme ad coꝛpus.Si ergo ꝑ moꝛtem culpe ꝑdet pacem in ſe:ꝑ moꝛtem coꝛpalẽ pacẽ ad carnem. ergo pꝛimũ. Contra.Eita xpᷣi qua viue⸗ bat in carne erat vita dei.ſed nulla vita qua viuat crea⸗ tura eſt maioꝛ vita dei.relinquit᷑ ergo ꝙ dare hanc vitã erit maius qᷓ fuerit ablatio vite eterne.¶ Item Anbᷣhk. ij. cur deus homo. Putas ne tantũ bonum tam amabile quãtum fuit vita xpᷣi poſſe ſufficere ad ſoluendum quod betur pꝛo peccatis totius mundi. immo plus poteſt in infinitum: relinquituꝛ ergo ꝙ datio buius vite pꝛeua let omnibus hominuʒ peccatis.ergo ⁊ acceptio moꝛtis. Quod concedendum eſt. Ad obiecta vᷣo dᷣm.ꝙ in ſa tiſfactione non ſolum penſandum eſt quan tum ſoluat᷑: ſed a quanto et ex quãto ſoluatur. Si ergo vita xpᷣi qua viuebat in carne p animam vnitam diuinitati conſide⸗ retur.maius eſt vita rpᷣi ratione aĩme vnite diuinitati: q5O(jaliqua vita creature. Si vo conſideretur abſolute. maius eſt vita qua anima viuit veo.et pena maxima eſt moꝛs ſiue ſeꝑatio ab illa vita.non tamen ſentitur vt ma xima niſi in ſtatu ſeꝑationis a coꝛpoꝛe in quo ſtatu ani⸗ ma nata eſt ad fruendum illa vita. Pꝛeterea ſi conſide/ retur a Ananto fuerit ſatiſſactio ꝑ moꝛtalitatem xpᷣi: qꝛ i filio qui eſt verus deꝰ.inueniet᷑ ſuꝑ omneʒ ex filio ſuo vnigenito non pepercit ſed pꝛo nobis omnibus tradidit illum. quomodo non nobis omnia donauit.i. condonauit et remiſit. Pꝛeterea ſi conſideretur ex quan to.i.ex quanta caritate moꝛtem ſubierit:qꝛ fuit caritas immenſa.inuenietur ſuper omnem modum extimatõis ſatiſſactio.Pꝛedicte igitur rationes pꝛocedunt facta cõ paratione moꝛtis culpe ſeu pene eterne ad moꝛtem ho⸗ minis puir. 8 LConſequenter que S. ij. Aeorb xp̃i ẽ cõceptũ de ſpuᷣſcto:et a pꝛĩcipio celeſti: pꝛincipio nature ſicut natuꝛa coꝛꝑis nr̃i.Er quo ritur. qualiter ex merito paſſionis ſit remiſſiõ pene tem relinquit᷑ ꝙ nõ habet natam ad dolendũ ſicut coꝛpꝰntm ꝑalis. An qð ſic obijcit᷑. Creñ.j.O vos oẽs ꝗ tranſitis Item nõ poteſi fieri vt timoꝛ ſigniſicet᷑ in verbis euã⸗ ꝑ viam:attendite et videte ſi eſt doloꝛ ſicut doloꝛ meus. gelij.quibo dicit᷑ trãſeat a me calix iſte ⁊c.cũ fiducia te⸗ Ergo doloꝛ xp̃i erceſſit om̃es doloꝛes. IJtiem pſal. Om neatur in factis. Cum ergo fiduciã babuerit in factis. nes fluctus tuos induriſti ſuꝑ me.glo.i.om̃es paſſiones ſicut patʒ math.xvj.vbi dicit perro.Scandalũ mibi es Itein aug. in li. ci.dei.Doloꝛ adempti boni eſt teſti vade retro me ⁊c̃.cum pᷣdiceret paſſionẽ:videt᷑ ꝙ non ti⸗ moniũ nature bone. Si ergo in xpᷣo fuit optima natuꝛa muerit paſſionẽ.¶ Pꝛeterea qũo timuit ꝗ armatis ob⸗ et cõplexio et bonũ ademptuʒ maximũ:ergo ſuus doloꝛ uius ꝓdijt. Relinquit᷑ ergo ꝙ nõ fuit timoꝛ in mente:et maximus. Contra:quato aligd magis volũtarium: ita nec doloꝛ. ¶¶ YItem nõ eſt ĩfirmitas in coꝛꝑe ad cuius tãto minus eſt penale.Sed paſſio et moꝛs xpᷣi marime occurſum cõſternata ꝑſequẽtiũ agmina ſupinatis coꝛꝑi fuit volũtaria inter oĩm paſſiões.ergo minus penalis. bus concidũt.Sʒ tale fuit coꝛpus xpᷣi:ſicut habet᷑ iohᷣ. ¶ Item paſſio xpᷣi erat cõiũcta maxime delectationi que xvij.ergo relinquit᷑ ꝙ nõ fuit infirmitas ĩ coꝛꝑe xpᷣi cuiꝰ erat in aima xpᷣi qᷓtum ad ſuꝑioꝛem ꝑtem. ergo plus hʒ erat tanta vᷣtus.¶¶ Item res que ẽ ſanatiua et ablatiua de conſolatõne qᷓ; alicuius paſſio:ergo minus penalis. doloꝛis dñatur ſuꝑ doloꝛẽ.ᷣ talis fuit manus xpᷣi ⁊ coꝛ⸗ ¶ Item quãtũ aliqua paſſio minus habet de cã.ſczʒ meri pus:relinquit᷑ ergo ꝙ nec manꝰ nec coꝛpus xpᷣi habuit to patiẽdi.minus ẽ penalis maxime viri ꝑfecti.ſed talis doloꝛis infirmitatẽ. ¶ Item obijcit᷑ ꝑ comꝑatõem ad ſta fuit paſſio xp̃ᷣi. Reſponſio.magis penale dicit᷑ vel qð tum ade.dicebat᷑ em adam immoꝛtalis qꝛ poterat ñ mo magis eſt contra naturã patientis:et hoc mõ paſſio xp̃i ri:ſi em̃ vellet nõ eẽt moꝛtalis.ergo ſimiliter cum chꝛiſtꝰ fuit marime penalis. vel qd magis habet de ca vel minꝰ non pateretur niſi vellet.non debʒ oici paſſibilis.¶¶ Jtẽ —— V cõſolatõne.et hoc mõ nõ fuit marime penalis. vel qð eſt gratia que compatitur ſecum peccatum. ſcilicet veni magis eſt cõtra volũtatem patientis.et hoc dupłr vł cõ ale et eſt amplioꝛ gratia que non compatitur peccatuzʒ. tra voluntatẽ naturalẽ vel ſenſualitatis.et hoc mõ maxi tamen cõpatitur penã peccati:ſicut fuit de gratia beate me fuit penalis:vel cõtra voluntatẽ rõnis.et ſic nõ ma⸗ virginis.Et eſt alia gratia que neutrũ iſtoꝝ ſecũ patit᷑: rime penalis et ꝑ hoc ſoluũtur obiecta. ſicut gratia fruitionis.ergo cum xpᷣc hanc habuit nõ de Lonſe qu Eter que S Nij bet dici paſſibilis. Ad opooſitũ aug.de ci. dei. Eſt ali⸗ BPe e,e⸗ qua natura beata et ĩmoꝛtalis. et eſt alia miſera ⁊ moꝛ⸗ ritur.qũo noſlram moꝛtẽ moꝛiẽdo deſtruxit.hoc em̃ di⸗ talis ei oppoſita:et eſt media que eſt miſera et immoꝛta⸗ cũt auẽtes.¶¶ Contra.Oeſſrurit moꝛtẽ ergo temꝑalẽ vel lis. ſed illud medium eſt mediũ diuidens.quia nõ ponit eternã.tꝑalem nõ.qꝛ ita moꝛimur vt pꝛius.eternã nõ. nos in idem:ſed in diuerſum.quia ſeparat nos a deo. quia pᷣſciti ad moꝛtem ita damnant᷑ ſicut pꝛius.ergo nõ Ideo introducit vnum mediatoꝛem ihᷣm qui habet beati xararſe moꝛtẽ temale eteꝛns. Kaboſio ogen g tudinem et moꝛtalitatem. ergo eſt paſſibilis. deſtruxit moꝛtẽ ꝑ cam. Moꝛs em̃ eius eſt cã.ſcʒ merito⸗ 1 ₰n 34½ ſe . . ria weli wetiono neure moꝛtis in gloꝛioſa reſurrectõne JA. tic ntus cc undus HPM Adoꝛtem etiam eternam deſtruxit in ſuis quia fecit vt Hnſequẽter queritur te ſenſu paſſionis.poĩt eam non incurrerent.ſed et dominium moꝛtis tempoꝛa⸗ em̃ hyl.x.de trinitate.et introducit ſiłitudi⸗ lis deſtruxit in pluribus. Ita enim dominabatur moꝛs nem teli ꝑfoꝛãtis aera.Et cum in aere fit paſ pꝛius ꝙ timoꝛe moꝛtis retro abibant.ſed poſt factum ẽ ſio:nullus tñ eſt ibi ſenſus paſſionis.xv. dil.iij.li.ſentẽ. vt non timeretur:ſed gratanter currerent ad moꝛteʒ.qðd Si ergo ſimiliter caro xp̃i patiebat᷑:in carne xp̃i nõ fuit in martiribus claruit. . ſenſus aſole⸗ 1 ren ex hoc B dicit. dicẽs vree . 14 , coꝛꝑis ſine ſenſu pene.vim pene deſeuiẽtis excepit.⸗ I)tẽ Lueſtio * vxvyi de domi 4 ** idẽ hył.x.de tꝛi. En ðo ꝗ ſchſu rõnis meilikre:wintnb nica paſſione. . .. ihm ad quid feſtinat timere et cõſternantem foꝛtes infir Dnſe I Eti a ui „ mitate trepidare: et vulnera nõ ꝑmittentẽ dolere vulne⸗ 4 9 ratum:et cõtumelia crucis dehoneſtari.cui crux cõſen⸗ ſitionis inquirit vt agamus de veneran ſus ad deum ẽ ⁊ reditus ad regnũ.er quibo veꝛbis videt da et ſuꝑ omia recogitãda dñica paſſio hył.dicere expꝛeſſe in xpᷣo non fuiſſe paſſionis ſenſus. ne. cuius inꝗſitionis ꝑtes eꝛũt ſex. Pꝛi Item dyo.ad Yo.euageliſta. Abſit vt ego ita inſaniã ma inquiretur de veritate paſſioĩs. Se vt credam vos aliquid pati ſed et coꝛpoꝛis paſſiones ſo- cũda de generalitate paſſioĩs.Tercia de nccitate paſſi⸗ lum ſm iudicare ipas ſentire credo. Si ergo non eſt di onis.Quarta de cõueniẽtia paſſionis.Quinta de quan ſcipulus ſuꝑ magiſtrũ:ſi aplłi nõ patiebãt᷑. ergo nec xpe titate paſſionis. Sexta de cauſalitate et effectu paſſoĩs Item hył. Virtus coꝛꝑis ſine ſenſu pene:vim pene de B queſtione ſequenitt. SS ſeuientis excepit.ergo nõ habuit ſenſum pene. IRtẽ eꝛat em bꝛum rimum ſumma delectatio in ipo qua maioꝛ excogitari nõ poteſi P quia compꝛebenſoꝛ erat.ergo ſecum non patiebatur paſ MRimo tde veritate paſſionis querunt᷑ duo ſionis ſenſum. Contra.yſa.liij. Vere languoꝛes no⸗ Pꝛimo tde potentia paſſionis. Secũdo de ſtros ipᷣe tulit ⁊c.Et math.xxvj.Triſtis eſt anima mea . actu et ſenſu paſſionis. ⁊c̃.¶ Item yſa.liij. Vidimus eum virum dloꝛum ⁊ ſci⸗ ꝛti culus rimu 6 entem infirmitatem. ¶ Item queritur de differentia pal P ſionis in xpᷣo et in nobis.Sic paſſus eſi iobannes ante Dpꝛimũ arguit᷑ ſic. Pꝛeſtãtioꝛ ẽ natᷣa ageno poꝛtam latinam et tres ꝑueri Dañ.iij.et iſti ſine ſenſu patiẽte.Si ergo nulla nata ẽ pᷣſtantioꝛ nat᷑a pene:et ſic non ẽ paſſus xp̃ᷣc. Ciꝛca ſolutionem huius xp̃i:̊nõ pt᷑ pati ab aliqͥ. maioꝛ pʒ.p aug.ſuꝑ queſtionis nota ſolutioneʒ magiſtri in.iij.li.ſenten.xv. geñ. xij.dicentẽ. Om̃i mõ pᷣſiantioꝛ ẽ nata agẽs:nata pa diſ.vbi dicitur.Audiſti lectoꝛ ⁊c.et eſl ſumma reſponſi tiente.¶ Itẽ coꝛpꝰ nr̃m alteriꝰ ẽ nat᷑e qᷓ coꝛpꝰ xpᷣi.qꝛ ĩfir onis vt intelligantur verba Hylł.quibus dicit doloꝛm me nature ẽ coꝛpꝰ nr̃jm: coꝛpꝰ vᷣo rpi ẽ pĩatiue nate vt ſcz paſſionis in cbꝛiſtum non incidiſſe et huiuſmodi.quia ferat᷑ vndis ⁊ ſiſtat ĩ ligdis:⁊ ſtricta trãſcurrat.Si ergo in ſe non habuit cauſam ſeu meritum doloꝛis. ſcʒ oꝛigi⸗ coꝛpꝰ xpᷣůihabʒ ptatem nat᷑e hmõi.ergo coꝛpꝰ xpᷣi nõ ha nale peccatum. ſiue quia in eo non habuit dominium bebit infiꝛmitatẽ nat᷑e nr̃e.ꝙᷓ nõ hẽbit doloꝛis nr̃i nram. paſſio ſiue doloꝛ:ſeu quia in eo non fuit neceſſitas do — = — ———-—U —— hii — ☛ — 4 h „ — — —— lendi ſiue timendi. In verbis był.nõ excludit᷑ veritas paſſionis a xpo:ſed excludit᷑ cà dñium ⁊ nccitas patien di. Uñ magi oñdit ꝑ eundẽ hyl.verã triſticiã et paſſio⸗ nem fuiſſe. vbi dicit triſticia at ⁊c vna eſt auẽtas był. in li.de tri.in qua dicit ꝙ triſticia fuit in xpᷣo.ſᷣ tñ cã tri ſticie eius fuit defectꝰ apłoꝝ.et hoc ẽ qð dicit᷑ ibi inter⸗/ rogo quid ſit triſtem eẽ ⁊c᷑. IJtem hył.in li.de ſynodis. Dicit ꝙ genera paſſionũ infirmitatẽ carnis vel carnẽ af fecerint.nõ tamẽ diuinitatẽ verbi.et boc dicit ibi:cũ hec paſſionũ genera ⁊c. ¶ Alij dicũt ꝙ cũ in xpᷣo ſint due na⸗ ture in vna ꝑſona.illa que dicit byt.ibi intelligũt᷑ de / ſona ꝓut eſt in diuina natura:ſᷣim quã nõ habuit paſſi⸗ bilitatem nec naturã doloꝛis.rõne em̃ vnionis ꝑſonalis qð dicitur de filio dei:dicit᷑ de filo homĩs. Vnde i llud qð dicit de impaſſibilitate qᷓtum ad homĩem: hoc dicit rõne ꝑſone.non rõne hũane nature. Et hoc patet ꝑ ver bum hyl.in li.de ſynodis.xverbũ caro factũ eſt pati po⸗ tuit. Sed paſſibile eẽ nõ potuit.qꝛ paſſibilitas nature infirme ſignatio eſt. Et eſt rõ dicti.qꝛ actus ꝑtinet ad ꝑ⸗ ſonam. ſed paſſibilitas ꝑtinet ad naturã. Ideo pſone fi⸗ lij cõuenit pati ꝗpter aſſumptã naturã:nõ tamẽ cõuenit Y ſit paſſibilis.Et ſᷣm hoc exponũt verba byl. Scom danc opioem domm. ꝙ aliqd fuit paſſibile in xpo ſimplici ter ſcʒ coꝛpus.aliquid ðo impalſſibile ſimpliciter: tamẽ FEm quid paſſibile ſicut aĩma.ſicut dicit ioh.damaſ. Ai⸗ ma impaſſibilis exiſtens coꝛpoꝛe inciſo.ipᷣa nõ inciſa cõ dolet et cõpatitur. Aliquid po ſimpliciter impaſſibile et cõpaſſibile: ſicut diuinitas ꝓut dicit ioh.damaſ.ꝙ diui nitas impaſſibilis ens nõ eſi compaſſa coꝛpoꝛi: ſicut ſo⸗ le ſuplucente in ligno.ſi ſecuris incidat lignũ : inciſibił et impaſſibilis remanet ſol:ſic ꝑſona vere erit in pa ſſibi lis:et cum pati dicit᷑ rõne hũane nature.ſed ꝙ vᷣba byl. 26 intelligant e pſong ſed de ipᷣ̃a hũana natura. exp̃ᷣſſe habet᷑ in lra.vbi expſſe dicit hył.habuit ſane illud domi ni coꝛpus doloꝛis noſtri naturã: ſi eoꝛpus noſtrum id nature habet vt calcet vndas. Item quam infirmitateʒ dominatam huiꝰ coꝛpoꝛis credis cuius tantam habuit natura virtutem? Pꝛeterea dixeꝛũt alij aſſignãtes dif ferentiam inter potentiam patiẽdi et paſſibilitatẽ. Qã potentia patiendi dicit ſolũ potentiaʒ materialem. Paſ Rbilitas vo dicit pꝛeter illam potentiã aptitudineʒ que eſt neceſſitas ad patiendum: ᷣm quem modũ dicitur materia pꝛima nõ eſt mobilis ſm ſe ſurſũ vel deoꝛſum: ̊ tamen eſi in ea potentia ad motum.ſed ꝓut eſt ei cõiun cta grauitas dicitur mobilis.quia habet aptitudinem ad hoc vt moueatur deoꝛſũ:Fᷣm hũc modũ volunt dicere de natura humana rp̃i.ꝙ habuit naturã ad patienduʒz nõ tñ eſt paſſibilis:qꝛ nõ habuit nccitateʒ ad patiendũ. Et hec volũt ſenſiſſe hył.ꝗ dicit in li.de ñ ynodis. ꝙ xpᷣc pati potuit:łᷣ paſſibilis eẽ nõ potuit qꝛ ĩ nat̃a hũana xpᷣi nõ fuit pꝛincipiũ materiale diſponẽs neceſſario ad pati endũ.qð quidem eſt lex cõcupiſcẽtie ſiue fomitis tradu eta ſicut in nobis. Sed pꝛincipiũ patiẽdi fuit extra na- turã ſua.ſcʒ in cã efficiẽte.ſcʒ in volũtate eiꝰꝗ niſi ipe vo 7 luiſſet nõ potuiſſet pati:nec vulnerari:nec ledi.Et ̊ͥ mõ erponũt verba był.ꝙ non habuit naturã ad dolendum io ẽ legẽ natke ſeu meritũ m quã eſt nccitas ad patiẽdũ. Sitr exponũt nõ habuiſſe ſenſũ pene quia nõ fuit diſſen ſus volũtatis. et ideo dicit᷑ doloꝛ nõ fuiſſe in ſenſu.qꝛ nõ fuit ĩ ſenſu volũtatis diſplicentia. 4. Ad illud vo qð dẽꝛ nõ tumuiſſe nõ doluiſſe: dicũt hoc dicit᷑ qꝛ nõ fuerũt in eo paſſiões hmõi.ſicut in nobis put diffimiũt a pho per motũ iuolũtariũ.Fm Hᷣ ſoluũt oĩa. ¶¶Sʒ vtra h̊ obijciẽ viij. Hebẽ. ſuꝑ illud. Si ergo eẽt ſup terrã nõ eet ſacer⸗ vs ⁊c̃. glo. quid tam ↄgruẽter offerꝛet᷑ p hoĩbo qᷓ; hũůana caro:et quid tam apt ũ imolatõni qᷓ caro moꝛtalis:et ſe quit᷑ de ſacrificio qð obtulit rp̃e in paſſione de quo hoc eſt inte ligend Eſn ibi dꝛ. vnus ipe erat qui offerebat et quod offerebat. Ex quo relinquit᷑ ꝙ caro xpᷣi nõ ſolũ babuit potentniam ad imolatõem et paſſionẽ:ſed etiã di ſpoſitõem et aptitudiem. Item boetius in li. de duabo — naturis et vna ꝑſona xp̃i. diſtinguit tres ſtatus homis. ſtatum innocentie.ſtatum miſerie.ſtatum beatitudinis et dicit ꝙ a ſtatu innocentie accepit xpᷣe coꝛpus aĩale in⸗ digens alimẽto ſicut adam habuit.A ſlatu miſeꝛie acce pit coꝛpus moꝛtale.AVñ dicit moꝛtale coꝛpꝰ aſſumpfſi it vt moꝛtem a genere humano fugaret. A ſilatu vo beatitu⸗ dinis accepit peccandi impoſſibilitatẽ. Si ergo eſt coꝛ⸗ pus moꝛtale et non eſt cum potentia ſiue aptitudine:re linquitur ꝙ coꝛpus xpᷣi habnit aptitudinem ad moꝛien⸗ dum et patiendum.i Reſponſio ſᷣm beatũ augu. Volũ tate triſticiam ſuſcepit veram quo modo carnein. Et ſi⸗ cut dicit beatus hyt.x.de trinitate. Homo ille de celo ẽ bens ad patiendum coꝛpus et paſſus eſt. ſed natura non habens ad wolendum. IJtem był. quam infirmita⸗ tem dominatam huius coꝛpoꝛis credis: cuius tantã ba buit natura virtutem. Itiem hyl. licet foꝛma coꝛpoꝛis no ſtri eẽt in xpᷣo.non tamen vicioſe infirmitatis noſtre foꝛ ma erat in coꝛpoꝛe.ſᷣm ergo beatum augu. patet ꝙ fuit paſſio in xpᷣo:ſed ſubiecta voluntati.Vnde dicit volun⸗ tate triſticiam ſuſcepit veram:quo modo voluntate car nem veram. Scðm vo beatũ hyl.nõ fuit paſſio in xpᷣo ꝑ neceſſitatem.et ideo dicit naturam non habens ad do lendum nec per dominationem vt paſſio dominaret᷑ ſue voluntati:pꝛopter quod dicit non infirmitatem domina tam huius coꝛpoꝛis:nec per vicium ſiue peccati obnoxi etatem:pꝛopter quod dicit non vicioſe infirmitatis no⸗ ſtre erat foꝛma in xpᷣi coꝛpoꝛe.Dicendum ergo ſᷣm bunc modum ad determinatõnem verboꝛum beati był.⁊ pꝛe cedentium ſanctoꝛum. ꝙ in xpo aliter fuit potentia pa⸗ tiendi qᷓ ſit in nobis in ſtatu miſerie.et qᷓ; fuerit in adaʒ in ſtatu innocentie. In nobis enim eſt potentia cum ne ceſſitate patiendi et voluntate non patiendi:nec poten⸗ tem pꝛohibere paſſionem. In adam fuit potentia in ſta eu innocentie ſine aliqua neceſſitate et diſpoſitione ad patiendum: et voluntate ad patienduʒ. nec potente pꝛo hibere paſſicnem ſi eẽt. In dño vo ihu fuit potentia ad patiendum.non tñ indiſpoſita vt in adam:nec cum ne⸗ ceſſitate ad patiendum vt in nobis:ſed cum diſpoſitione ad patiendum et cum voluntate potente pꝛohibere paſ⸗ ſionem. Dicendum igitur ꝙ cum ſit potentia actiua et paſſiua. Potentia actiua in nobis eſt ſoluʒ ſubiecta vo⸗ luntati.potentia paſſiua non.ſed ſequitur conditionem nature. In domino vo iheſu potentia paſſiua ſicut potẽ tia actiua fuit ſubiecta volũtati.vt eẽt domina ſui actꝰ et ſue paſſionis.vt ſicut voluntas noſtra habet dominiũ ſui actus potens pꝛohibere eum vel educere:ita xp̃i vo⸗ luntas dominium habuit et potens fuit pꝛohibere paſſi onẽ a potẽtia patiẽdi aſſumpta vel ip̃aʒ educere in actũ patiendi.Et ideo quia paſſio in effectu in xpᷣ depende⸗ bat a voluntate:qᷓuis eẽt potentia diſpoſita pati in car⸗ ne:pꝛopterea dicit hył.q; non hahet naturã doloꝛis nec excipit ſenſum pene neceſſario nee timet nec dolet vłſen tit vulnus per naturam: tamen dicit eum vere paſſum et habere coꝛpus ad patiendum:nec infirmitatem domi natam ſuo coꝛpoꝛi nec vicioſe infirmitatio foꝛmam ha⸗ buiſſe. Dicẽduʒ ergo ꝙ adaʒ ad hoc ꝙ eẽt impal ſibilis erat ex virtute dinine ꝓtectionis pᷣm bug.in li. de ſ acra inentis non er ſua natura. Item ĩ nobis eſt paſſibilitas cum neceſſitate ad patiendum. ſed in xpo erat diſpoſitõ ad paſſibilitatem: tamen potens erat pꝛobibere omnes paſſiones et hoc habebat amplius qᷓ; adam.i Zos vᷣo ha bemus dominium actionum noſtrarum non paſſionum Fm damaſce. Xpc autem babuit vtrunq; dominium. et hoc vult bhył.in auctoꝛitate pꝛedicta.q¶ Ad illud quod queritur de gratia fruitionis ꝙ deberet pꝛohibere om⸗ nem paſſionem et ſenſum paſſionis. Dicendum ꝙ gra⸗ tia in chꝛiſto conſideratur dupliciter. vel ſm ſe:et ſic ba bebat ſummam delectationem. vel vt oꝛdinatur ad re⸗ demptionem et ſic exigebatur ꝙ babetur et paſſibilita⸗ tem quia exigebat penam. ¶ Ao aliud quod obijcitur. ꝙ habebat ſummam delectationem et voluntatem ad —..——g— —— 4 . ſnſ⸗ „n. K — patiendum et ideo impaſſibilis. doᷣm m aug. de aia et ſpũ. Anima dupliciter cõſiderat᷑. vt aĩma: et ſic habet relationẽ ad membꝛa que viuificat et hoc modo patie ba tur: vel cõſiderat᷑ vt ſpũs:et ſic fruebat᷑ ¶ Ad aliud qð obijcit᷑ ꝑ auctoꝛitatẽ dyo.ad ioh.euangeliſtã.dõm ꝙ in telligit de paſſione ꝑturbante rõem. et nõ de ꝓpaſſione. NAo illud qð querit᷑ de ſenſu paſſionis.q; viget᷑ dicere był.ꝙ nõ habuit ſenſum paſlionis.dðm. ſiẽ diſtigui tur paſſio et ꝓpaſſio:ita debet diſtingui ſentire et ꝓlſen⸗ tire. vt ſentire dicatur de ſenſu ꝑturbante rõem: ꝓſenti⸗ re de ſenſu qui eſt ſolũmõ in ſenſualitate.⸗¶ Ad alið qð queritur de differẽtia paſſionũ in nobis et in xpᷣo.dðm. ꝙ in nobis eſt neceſſitas ad patiendũ:in ipᷣo vo ſolũmõ diſpoſitio abſq; vlla neceſſitate. YItem nos patimur veli mus nolimus: ipᷣe autẽ dominium babuit ſue paſſionis ot dictu eſt. Item nos paſſibilitatem habemus per cau⸗ ſam: quia per peccatum ſeu ex peccato.ipᷣe aũt paſſibili tatem habuit non ꝑ cauſam vel neceſſitatem aliquam. ſed ſola voluntate aſſumpta. Mlembꝛum ſecundum Onſequẽter querit᷑ de generalitate paſſio nie xp̃ᷣi.Et querũtur duo. Pꝛimo de gene ralitate paſſibilium. Secundo de gener a⸗ litate paſſionis. Articulus pꝛunus Irca pꝛimũ queritur pꝛimo. vtrum pateret ſm ſenſualitatem. Secundo vtrum ᷣm rõem et ſi hoc:ſi ſᷣm ſuperioꝛem et inferioꝛem. Teꝛ cio vtrum pateretur 'm omnem voluntatem. NQuarto vtrum pateretur anima xpᷣᷣi ̃m ꝙ anima et Fm ꝓꝙ ſpiri⸗ tus. Ad pꝛimum §. , „*N * ſic obijcitur hykł.in li.de trinitate.x. Hominibus ſũt na turalia ꝑ anime ad gloꝛiam ardentis caloꝛem.vt paſſio⸗ nes ſuas neſctant:et vulnera ignoꝛent.et moꝛtem nõ in⸗ telligant. Ergo ſi in aliquibus feruoꝛ fidei abſoꝛbet paſ ſionem multofoꝛtius gratia in xpo abſoꝛbuit omnẽ paſſi onem. Vnde był.ibidem. Dominus gloꝛie ihus ypᷣe c9 fimbꝛia virtus eſt. cuius ſpiritus et ſermo natura coꝛpo ris eſt. dum et mancus iam non mancus manus iubet extendere: et cecus natus natiuitatis vicia non ſentit. trũcus aure non truncus eſt. in ea infirmitate coꝛpoꝛis eputabitur: in qua gloꝛioſos ac beatos viros fidei ſue ſpiritu non relinquit.¶ Iteʒ ſi dicatur ꝙ intelligitur de ſenſu rationis non carnis. Contra.Hył.ꝙ pati animꝰ gloꝛie cupiditate contendit:id ſe pati coꝛpus anima ve⸗ getante non ſentiat.ergo ſi coꝛpus non habet ſenſum: quando animus ꝓpter amoꝛem gloꝛie vult pati: relinꝗ⸗ tur ꝙ nec in xpᷣo.cuʒ maxime fuerit amatoꝛ gloꝛie.¶ Se dicatur ꝙ non ſentire dicitur.quia non reputatur ta⸗ men eſt ibi ſenſus paſſionis verus.Contra.byl.xj. ð tri nitate. non vis impie beretice vt tranſeunte palmas cla uo xpᷣc non doluerit. Interrogo cur pueri ignem non ti⸗ muerunt nec doluerunt. aut quid in eoꝛum natura fuit vt naturam ignis excederet? Si eꝛgo bona eſt com ꝑatio quam ponit.videtur ꝙ rpᷣc clauum non ſenſerit. Me⸗ ſponſio dðᷣm. ꝙ NHyl· nõ vult remouere verũ ſenſuʒ paſ ſionis ſed erroꝛem arrij. VUnde dicit.volunt pleriq; eoꝝ ey paſſionis metu et er infirmitate patiendi non in natu ra eum impaſſibilis dei fuiſſe.vt qui timuit et doluit:nõ fuerit in ea ſecuritate poteſtatis que nõ timet vel in ea ſpiritus in coꝛruptione que non dolet. Sic eꝛgo dicebat Arrius ipᷣm nõ eſſe deum ſi paſſus eẽt vere. Dicendum ergo ꝙ paſſio rp̃i fuit Im ſenſum et ĩ parte ſenſibili.Ca — % 2 . . . men bm byl. hec eſi differentia.et m damaſ. Aſſignat autem hyl. x. de trinitate. differentiam in paſſione xpᷣi et noſtra. Eſt em̃ patiex infirmitate. et eſt pati ex pote⸗ ſtate. Qui patitur et non poteſt pꝛohibeꝛe paſſioneʒ:pa⸗ — citer ſm qð dicit aug/ꝙ rati titur er infirmitate. Qui autem poteſt pꝛobibere patit᷑ ex virtute. AUnde dicit damaſ. Paſſus eſt vnigenit de⸗ us omnium incurrentes in ſe paſſionum noſir arum in⸗ firmitates:ſed paſſus virtute ſue nature.ſicut et virtute ſue nature natus eſt. Loſtrum autem pati eſt ex infami tate. Ad auctoꝛitatem był. dᷣm. ꝙ vult oſtendere ex⸗ cellentiam nature diuine et etiam bumane. VUnde cum obijcitur ꝙ martires non ſentiunt paſſiones. dðm. ꝙ B eſt quia non reputantur pꝛopter amoꝛeʒ gloꝛie immo ſu perferuntur paſ ſionibus. ꝗ¶ Ad aliud quod obijcitur de pueris in ignem poſitis.Dañ.ij. dicendum ꝙ ñ vult excludere ſenſum paſſionum ſed oſtendere ercellentiaʒ nature. Aatura enim dicitur natura patiendi ex coꝛru⸗ ptione humane conditionis er adam. que non fuit in chꝛiſio.et in nobis eſt paſ ſibilitas contracta ex neceſſi⸗ tate.in xp̃o autem ſolummodo aſſumpta. et hoc intẽdit oſtendere. Vñ dicit babens nr̃i doloꝛis coꝛpus:h̊ natu⸗ rã non hñs ad dolendũ. Vñ byl. x. de trinitate dicit.Cũ lege hominũ natus ſit: non tamẽ lege hoĩm cõceptꝰẽ ba⸗ bes in ſe cõſtitutionẽ hũane cõditõis in ꝑtu:et ipe extra ſlitutõz hũane cõditõis ĩ oꝛgine. Patet ergo ꝙ vult oñ dere excellentiam hũane nature in xpᷣo· Conſequẽter que ritur vtrũ paſſio ſit in xpo Fm rõem inferioꝛẽ et ſ uꝑioꝛ? Ad qð ſic obijcit. AUdaʒ peccauit ſm ꝑtẽ ſuꝑioꝛẽ ⁊ infe rioꝛem.et etiã punitꝰ ẽ:ergo et xpᷣc eæbuit ſatiſfacere Fm vtrãq;. ¶ Si dicat᷑ ꝙ duplicit eſt cõſiderare ſuꝑioꝛẽ ꝑtẽ rõis. vt eſt nata: vel vt eſt rõ. Si cõſideret᷑ vt eſt ratio: ſie nõ fuit in xpᷣo paſſio.ſed ꝓut cõſideratur vt natura. Contra. In li.ar.cum peccat eſt ratio vt ratio. Pecca⸗ tũ ant eſt in li.ar. cum nõ eligit eligẽda.ergo pena vebet eẽ in rõne vt eſt rõ.nõ ſolum vt eſt nata.¶ Di dicat᷑ ratõ vt rõ dupliciter cõſiderat᷑.vt ad ſunʒ ſu ꝑius oꝛdinat᷑: et ſic nullã hẽbat paſſionẽ:nec culpã.Si conſideret᷑ vt cõ⸗ patur ad ſuũ inferius.ſcʒ ad ſuas vires:ſic habuit paſſi onem et culpã ſuꝑioꝛ ratio in adã.Contꝛa AMarci.xiiij. Triſtis eſt aima mea ⁊c. IJpero. Patitur aima xpᷣ ine credat᷑ irrõnalis: ſed magis dicit᷑ rõnalis ßᷣm qð cõuer⸗ tit᷑ ad ſuum ſuꝑius.boc eſi ſim ſuꝑioꝛẽ poꝛtõem. relinꝗt eꝛgo ꝙ in illa fuit paſſio.¶ Item ibidẽ Ambꝛo. Remota delectatõne deitatis. tedio bũane calamitatis afficitur. ex hoc videt᷑ ꝙ patiebat᷑ vt verus bõ.ex quo ſeꝑata crat cxelectatio deitatis. Item adam peccauit ex cõpꝛeben⸗ ſione deitatis et ᷣm ſuꝑioꝛẽ ꝑtem: et ita ſim ꝙ ratio con uertit᷑ ad ſuũ ſuꝑius fuit in adã culpa·ergo in ipo hm H debuit eẽ pena ſeu paſſio.¶ Contra.xpe fuit cõpꝛehẽſoꝛ. ergo ſummã babuit lectationẽ ex illa ꝑte. ergo xpᷣc ni⸗ pil patiebat᷑ ſm rõem cõuerſam ad ſuꝑius ſuũ. Re⸗ — ſponſio.dðm.ſine pᷣiudicio.qꝙ; eſt cõſiderare rõez dupli nio diuidit ſe in duo.in ſuꝑi⸗ oꝛem et inferioꝛẽ. ᷣm duplicem comꝑatõem· vYtẽ rõ põt dupliciter cõſideꝛari.vel vt rõ:vel vt natura. ſm ꝙ cõſi⸗ crratur vt natura: appetit vnionẽ cum ſuo coꝛꝑe et refu git ſeꝑationẽ. dõm ergo ꝙ in xp̃o fuit paſſio in rõne Fm ꝙ ratio.et fim ꝙ natura. Ende hiero.xxvj· math. Tri⸗ ſlis eſt aima mea ⁊c. cõtriſtat᷑ ꝓpter ſcandalũ apoſtoloꝝ et hoc intelligendum eſt de inferioꝛi rõne. Scand alum vo nõ eſt ſolum in rõne vt natura ſeu motꝰ ſcandali quẽ babebat vt dicit hyl. ſed in rõne vt ratio. In ſuꝑioꝛi dᷣo pte fuit paſſio vt eſt natura. nõ vt eſt ratio. ergo obij⸗ citur ꝑ hiero. Patit᷑ aĩa xp̃i ne putet᷑ eẽ irrõnalis.dðm. ꝙ iße loquitur contra hereticos qui dicebant ip̃m ſolu habere deitatẽ cum coꝛꝑe ſine aĩima. Vnde oſtendit eum pabuiſſe rõem.¶ Ao aliud quod obijcit.ꝙ remota dele⸗ ctatione deitatis: tedio hũane calamitatis afficit. dðm. ꝙ vpc ante paſſionẽ gaudebat in ſuꝑion ꝑte rõnis · Et ex hoc erat inſtuentia ipᷣis viꝛibus inferioꝛibus a qur⸗ bus remota eſt conſolationis influentia in paſſione- Ande m hoc intelligenda eſt auctontas Anbẽ. ſuper 1 ⸗ 4 xvij. N c) 1 . Queſtio ”ÿMB ilud. Deus meus deus me? vt quio c. Clamat bomo aditõnalẽ.¶ Itẽ Ro. v. Vix ꝓ iuſto quis moꝛit᷑. Oꝛigẽ.· deitatis ſeꝑatione moꝛiturus. Sʒ ↄſiat ꝙ nõ intelligit diſtinguit. Eſt aliquis qui moꝛit᷑ neceſſitate:⁊ placzʒ ei: te ſeꝑatõe vnionis.ſ̊ e ſeꝑatõe ↄſolatõis influẽtis ſux⸗ talis moꝛitur ꝓ iuſto.Eſt alius qui vult moꝛ ex carita⸗ mi inferioꝛes vires.ꝙᷓ etiã ſpuales viri.bñ ſentiũt dicẽtes te:ſicut martires:talis moꝛitur ꝓ bono.Querit᷑ ̊ diffe N pm pſal. Omnia oſſa mea dicent. dñe quis ſimilis tibi rẽtia iſtoꝝ et ſi xp̃e paſſus ẽ:et voluit pati nõ pꝛo iuſto un ⁊c̃. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ adam ex cõpꝛehenſiõe idẽ neceſſitate.qdð videt᷑.ergo ꝓ bono moꝛtuꝰẽ.i.volun⸗ a deitatis peccauit dm. q; cõpꝛehenſio deitatis ẽ dupli⸗ tarie.̊ et mera voluntate.qꝛ melius ſꝑ ẽ ei tribuendũ. vſn citer.vna ᷣm auerſionẽ ᷣm quod ei ꝓponitur bonũ com Rñũiſio.triplex eſt volũtas abſoluta lelle abſolutũ ẽ eut mutabile. et alia 'm cõpꝛehenſionem que ei adhẽt ſpre quo aliqd appetit᷑ ñ aliq̃ coactiõe ex alio. Etẽ velle ab⸗ ut to om̃i cõmutabili:⁊ Fᷣin hoc erat cõpꝛehenſio in anima ſolutũ quo aliquid appetit᷑ ppter ſe:ſicut volo btitudiẽʒ nunz xp̃i.ſᷣm hanc autẽ cõpꝛehenſionem nullo modo cõmitti Vtroq; mõ fuit volũtas abſoluta in xpo: qꝛ a nullo fuit Nrn tur peccatum: ſed m pꝛimã. vnde illa cõpꝛehenſio non coacta. p̃tea appetebat aliqd ꝓpt ſe.i.btitduinẽ mẽbris n ↄcludit ꝙ xpᷣc debuit dolere Fm illam ꝑtem qua compre ſuis.ſ.tercia. Prima eſt volutos abſoluta.i.nõ relata ſi⸗ bendit. alið. Si g accipit aiuras abſalur prĩo mõ vkł s ſcſ — ſic xpᷣs voluit pati volũtate abſoluta.ſi autẽ accipit᷑ a / Lonſequenter que Sein. ſolula id ell voluͤtas u klata ad alid ſic ſ futt ablolnta⸗ i ritur.vtrum pateretur xpᷣc ſᷣm omnẽ volũtatẽ. Ad quod ſe B § ſic. Paſſio ſitin xp̃o Fm ꝙ culpa fuit in adam. Sʒ cul⸗ Lon lequente: que J. V. 8 pa fuit in adam ᷣm voluntatẽ ſenſualitatis et rõnis.er rit᷑.vtꝝ aĩa xpᷣi pateret᷑ ßm ẽ aĩa:2 fm eſt ſpũs pm RRKR goet pena vel paſſio in xpᷣo. Cõtra.Eſt pena damna⸗ ⸗ qð dicit Aug. aia dupliciter põt ↄſiderari m ſuum xS& =. toꝛia in infeꝛno. Purgatoꝛia in purgatoꝛio.Satiſfacto ſ eſſe abſolutũ:⁊ ſic eſtſpũs.⁊ ſᷣm ↄꝑationem ad coꝛpꝰ:2 1 gal um d ſatiſfactione pꝛo culpa.ergo gaudet voluntas de ponimus gaudiũ nõ tꝛiſticia. VUñ rõ vt ↄſiderat᷑ vt ratõ rinſe paſſione. ergo in xpᷣo nõ fuit paſſio voluntatis rationis abſolnit᷑ a pena.⁊ ẽ volũtas vt deliberata:et hoc qꝛ plꝰ geßn qua gaudebat de ſatiſſactõe.¶ Item martires gaudent abſtrahit᷑ qᷓ naturał a coꝛꝑe:ergo cũ aĩa inqᷓntum ſpũs RR t paſſiombus.quia ibi adeſt quod volunt. Latrones oĩno abſtrahbat᷑:videt᷑ ꝙ vt ſic ↄſiderat᷑ nullatenꝰ patiat ratd⸗ cruciantur.quia ibi eſt quod diſplicet.ſed vbi eſt quod EKRñſio hfm Aug. ſpus dicit multiplicit. Aliqũ dicit᷑ rs, vult aliquis nõẽ triſticia.ergo nec xpᷣt habuit paſſiõeʒ nomẽ ſbe ſpũalis Aliqñ nomẽ potẽtie.⁊ hoc dupłꝛ quia ecn rationis.¶ Item ex eadem ꝑte nõ poteſt eſſe volitum et nominat potẽtiã aĩe rõnalis vt eſt in eſſe abſoluto nõ re rate inuolitum.placitum et nõ placitum.gaudium et triſti⸗ lato ad coꝛpꝰ.vel vt eſt vnita coꝛꝑi. Primo mõ ↄſidera ki cia.ergo ſi in parte rationis ſuperioꝛis erat gaudium. ta ſic eſt idẽ qd ratio ↄſiderata vt ratio.⁊ ſic in x-po non kt m illam nõ inerat triſticia.¶ Iteʒ arrius poſuit ꝙ paſ fuit paſſio. eꝛgo obijcit᷑ ꝙ natura nr̃a erat obligata ſio fuit in xpᷣo ſᷣm omnẽ naturaʒ xpᷣi.ſed queritur ſi po⸗ Fm animã ⁊ m ſpiritũ ⁊c.dicendũ ꝙ nõ ſequitur qꝛ eo nin namus ſicut arrius.ſi poneremus paſſioneʒ magis me dem mõ poſſet deſtrui diſtinctio que eſt de rõne vt ratio Hach ritoriam qᷓ; nunc.et videtur ꝙ ſic.quia maioꝛem poneꝛe Et rõ huiꝰ eſt.qꝛ volũtaꝛiã oꝑtʒ eſſe paſſioneʒ ſed ad vo m⸗ mus paſſionem:et ita magis meritum:et magis meꝛito luntariã exigit᷑ ꝙ ſit in aliqua ꝑte gaudiũ:⁊ hoc eſt ĩ ſu Air c Krs α7 ine riam. Sed ad hoc dici poſſet ꝙ non dicitur magis me⸗ perioꝛi ꝑte ronis. Ad meriũ em cocurrit voluntas ſeu 4 — . 1 utr⸗ g ritoꝛia paſſio qꝛ maioꝛ:ſed qꝛ ex maioꝛi caritate. Re paſſio voluntaria.Itẽ ſi oino remoueret᷑ lectatio ſeu . . v lungt ſponſio Fm damal. Voluntas eſt rationis et liberi axpe gaudiũ a ſuꝑioꝛi ꝑte rõis.tũc ſũma eẽt triſticia itd im . ſ.x: 2. PE —/ hon titus. Toluntas nõ eſt ꝓpꝛie ex parte ſenſualitatis: ſed patiẽtia: ⁊ ita nõ eẽt paſſio nec volũtaria nec meritoꝛia — ſolum ex parte rõnis.quia ẽ appetitus rõnis.ſed aꝓpeti quia ex hoc ſequeret᷑ qð pateret᷑ ſñ caritate.et amore.ꝗ n tus duplex. ideo voluntas duplex. appetitus rõnalis et amoꝛ maxime exigit᷑ in oꝑe meritoꝛio. Itẽ ſi obijcitur rhen naturalis.ſicut rõnalis voluntas eſt duplex:ẽ natura⸗ illud Marci. Triſtis eſt aĩia mea vſq; ad moꝛteʒ. Glo. non lis reſpondens appetitui naturali rationis.et delibera⸗ remota delectatõne eterne deitatis: tedio humane cala vfn⸗ tiua que rñdet appetituirationali. vtraq; aũt voluntas mitatis afficit.Ex quo videt᷑ ꝙ etiã ᷣm ꝑteʒ ſuꝑioreʒ q̃ etiſr idem eſt ſ̃m rem.ſed differens ſᷣm rõem. In naturali ꝙᷓ eſt in ↄtẽplatiõe diuinitatis fuerit paſſus.Ad qð dicen en voluntate fuit paſſio:ſed nõ in delibeꝛatiua.iAatuꝛalis dũ ſicut ſupra tactum eſt: ꝙ ſicut dicit᷑ lux ſolis remo⸗ Re autẽ voluntas eſt ꝑ ↄꝑationem ad ſuum coꝛpus.et dolʒ ueri cũ nõ illũinat ꝑtem infeꝛioꝛẽ ꝙᷓuis nũqᷓ; remouea⸗ nyl xcæ cõtrario.ſ.de ſeꝑatione.ideo paſſio fuit in voluntate tur lux ab ipſo coꝛꝑe ſolis.ita delectatio diuina ᷣm ra⸗ hi rationali. Delibeꝛatiua eſt 'm quam contulit vtilitatt 4½ ntionẽ dicitur ammoueri cũ non radiabat ſuper ꝑtem ĩ⸗ Hot paſſionis.et ſᷣm hanc nõ fuit paſſio.Fᷣm hoc rũdendum ferioꝛem in paſſione.ꝓpter quod dicebat deus meus vt = oi eſt ad omnia obiecta. Et ſᷣm hanc diſtinctõnem diſtin⸗ quid me deꝛeliquiſti ⁊c.vt eo dicatur derelictꝰ: quo pai =R 52. (S. 3 feol. S ri guendum eſt cũ obijcitur ꝙ habuit gaudiũ ſummũ ⁊ꝛc̃. ſioni ſbiecing Vn Feun erg. Aeetalbei ꝑtis ſupe X . . . efn ſe Z. rioꝛis vires inferioꝛes cum delectabant᷑.nõ dicitur dere 9 * 77 5* Cri⸗ L Lon equeter que §. uy * ligctus:̊ᷣ inq;tum diſpenſatiue ſubtrabebatur delectatö 7 or ritur.vtrũ paſſio fuerit im voluntatem abſolutã vel cõ in paſſione.dicitur remota delectatione eterne deitatis Alon ditionalem. Ad os ſic Sgatur⸗ inennd qð aſpe tecdio humane calamitatis affici. liqe titur:appetitur voluntate cõditionali.ſᷣ xpᷣc appetebat ſ d u pati nõ volũtate abſoluta ſᷣ̊ cõditionali.ſ reſtenpt⸗ Articu us lecun us ohi⸗ ne. .· ⁊c. ¶ Cõtra. Abicũq; ẽ apetitus voluntatis con⸗ Onſequẽter querit᷑ de generalitate paſſiõis dn. ditionalis ẽ ꝑtim inuoluntarium:et ꝑtim volũtarium. Ißtum ad genera paſſionũ. Et pꝛimo querit᷑ nſoi Et ponit dam̃.exemplũ de illo qui ꝓijcit merces in ma⸗ vtrum habuit omnia genera paſſionum ceꝛ tenn ri:nec e ſimpliciter illa voluntas. Si ergo xpᷣ̃c paſſus ẽ poꝛalium. Secundo vtrum paſſus ſit omni genere paſ⸗ 1nle volũtate cõditionali.q̊ ſua paſſio nõ fuit ſim pliciter vo ſionum ſpiritualium eẽt querendum. Sed hanc queſtio von. luntaria:ergo nec ſimpliciter laudabilis quia ſolũ actꝰ nem babes determinatã ſupra in inquiſitione ð aſſum .E voluntarij laudabiles ſunt. Stẽ ſi nõ fuit volũtaria: ptione humane nature queſtione de effectibus quos cũ gni⸗ fuit cõpulſio.et vbi ẽ voluntas ↄditõnalis ẽ cõpulſa vo natura noſtra aſſumpſit xpᷣc. e⸗ lũtas.̊ in xpᷣo nõ ẽ ponere voluntatem cõpulſam:q̊ nec per ria in pñti. In pena damnatoꝛia eſt pena ſine volunta⸗ te. In pena purgatoꝛia cum voluntate. In pena ſatiſfa⸗ ctoꝛia ex voluntate.Sed vbi eſt voluntas ibi eſt gaudi AX Al..n. H Nanig ne ſonn 4 7 14 Barf rius2. * — l. „* „ Q ſic eſt aĩa.¶ Ad qð arguit᷑ ſic. Paſſio ſeu ſatiſfactio dẽt eſſe ᷣm qð obligati ſumꝰ.ſed obligati ſumꝰ in aia et ſᷣm ꝙ aĩa:⁊ Fᷣm ꝙ ſpũs eſt ꝭ̊ ⁊c.¶ Contra.in pꝑte aĩe ſuꝑioꝛi ₰ 5 ) . P * H) a 7 —, — Circa pꝛimum ergo .S. . obijcituꝛ ſic.Hył.x.de tri.VUnigenitus deus ad ꝑagen dũ moꝛtis ſue ſacramentũ ↄſummaſſe oẽ humanarũ ge⸗ nus paſſionũ teſtatus ẽ.cũ inclinato eapite emiſit ſpiri tũ.q̊ paſſus ẽ oĩ genere paſſionis humane.tã coꝛꝑis qᷓ; ſpũalis.¶¶ IJtꝗ damaſce.Lotũ hominẽ et oĩa que bomi nis ſunt aſſumpſit pᷣter peccatũ.Naturales etiã ⁊ inde⸗ tractabiles paſſiones.quecũq; ex tranſgreſſione in hũa nã deuenere vitã.ꝗ paſſus ẽ ſᷣm omne genus paſſionum ¶ IDẽ paſſio xpᷣi fuit ſatiſfſactoꝛia ᷣm omnimodã iuſtici am.Sʒ omnimoda inſticia exigit ꝙ fiat ſatiſfactio per penã eiuſdẽ generis.ꝗ̊ ſi omne genus paſſionũ bumana rũ debet abſolui ꝑ paſſionẽ xpᷣi:paſſus eſt ſm omnẽ paſ ſionẽ.¶ IJtem omnis habẽs oẽs oꝑationes omniũ viriũ ẽ habens omnes paſſiones.Sed xpᷣc fuit hmõi.ᷓ ⁊c̃.ꝙ omnes naturales viriũ oꝑatões ſint paſſiones:patet ꝑ dam̃.qui dicit.q ira ẽ oꝑatio ſeu actio ipᷣius iraſcibilis et tñ ẽ paſſio. Vñ patet ꝙ actões ſunt paſſiones. Cõ tra. Omnis paſſio inqᷓtum paſſio eſt inuoluntaria.Sʒ nihil inuolũtariũ ponendũ ẽ in xpᷣo. nulla paſſio ponẽ da ẽ in rpᷣo.¶ Item paſſic eſt motus ab aliquo inceden⸗ te paſſo. Sʒ nullus motus poterat fieri in xpᷣo vel eſſe cui cederet natura xp̃i. nec aliqua paſſio.i¶ Itẽ ẽ deſe⸗ ctus cognitiue et affectiue.Sʒ nullus defectus cogniti⸗ ne fuit in xpᷣo.&̊ nec defectus affectiue. Sʒ hmõi defectꝰ ẽ paſſio.ꝗ̊ ⁊c.¶ Si dicat᷑ ꝙ nõ ẽ ſimile.quia debuit tol⸗ lere penã nõ ignoꝛantiã:etita xpᷣc debuit habere paſſio⸗ nẽ nõ ignoꝛantiã.Cõtra.Vtraq; debuit tollere xpᷣe⁊ ex ꝓte affectine et cognitiue.q̊ vtrũq; debuit acciꝑe.ſed nõ accepit defectũ ex ꝑte cognitiue.q̊ nec ex ꝑte affectiue.qᷓ nec paſſionẽ.¶ Ite omnis paſſio.aut ẽ ꝑ modum paſſio nis.aut ꝓpaſſionis.ſʒ nõ fuit in xp̃ᷣo ꝑ modũ paſſionis quia ñ fuit eius rõ turbata.yſa.xlij.i 2õ̃ erit triſtis nec turbulentus ⁊c.¶ IOtẽ nec ꝑ modũ paſſionis.quia ꝓgaſ „„„ ſio eſt ſubitus motus ſᷣm glo.ſuꝑ illð apli eph.iiij. Ira ſcimini et nolite peccare ⁊c̃. Ira ẽ ſubitus motus ⁊c.ſ,- nibil ſubitũ fuit in xpᷣo.ꝗ̊ nec paſſio.ꝙ nihil ſubitũ fue⸗ rit in eo patet.quia nibil paſſusẽ qð n puiderit. Re ſpõſio ſᷣm.b.aug.⁊ hił.ẽ paſſio culpabilis que nũqᷓ; fu⸗ it in xpᷣo.Et ẽ paſſio penalis duplex. Quedã que dero⸗ gat dignitati.⁊ quedã que nõ.pꝛima ẽ ſicut diceremus paſſionẽ ꝑ modũ paſſionis que turbaret rõem. Similꝰ ignorãtia ᷣm aug.Similiter ↄcupiſcẽtia.quia hec deꝛo gãt dignitati ſue.Itẽ ille paſniones q̃ non derogant di⸗ gnitati ſunt dupliciter. Quedã ſunt oꝛdinate ad nr̃am redemptõem quedã nõ. Pꝛime ſunt ſicut infirmitates. febres ⁊ hmõi.hec nõ cooꝑerent᷑ ad nr̃am redemptõem Dicendum ergo ſᷣm aug. aſſumpſit om̃s paſſiones 2 ſue dignitati nõ derogates:⁊ aonram . eeran nõ culpabiles:⁊2 ſu . 6 redem ptõem oꝛdinatas.Et hboc idẽ vult był x. ð trini. ¶ Að bhoc aũt qð obijcitur ꝑ anctoꝛitatẽ hy ł.dðm ꝙ ve⸗ rũ eſt ꝙ aſſumpſit omne genus paſſionũ.nõ tamẽ omnẽ ſpeciẽ. AUnde dicit nihil vicioſe infirmitatis aſſumpſit. Ad illud qð obijcituꝛ ꝑ auctoꝛitatẽ dama.ddᷣm.qꝙ ipᷣe determĩat quid aſſumpſit.cũ dicit naturales 2 indetra ctabiles. Paſſiones naturales que cõueniũt omnibus nec poſſunt detrahi ab homini. vt fames.ſitis et hmõi. Mõ tñi ꝙ peccatũ aliquãdo dicit culpã vel quod eſt oꝛdi nãs ad culpa.vt ſic peccatũ dicit idem qð culpa.vel qð oꝛdinãs ẽ ad peccatũ vel ꝓnitatẽ.vel qð eſt ex pctẽo.⁊ he ſunt pene que inſunt omnibo:vel inſunt aliqui. illas aſſumplſit que imnſunt omnibo.⁊ hoc vult dicere damaſ. Aod ulud quod obijcit᷑ ꝙ debuit pati ᷑ᷣm omnimodaʒ iuſticiã ⁊c̃.dðm.ꝙ nõ exigit᷑ ĩ ſatiſfactõe pati ſᷣm omne genus pene.ſed exigitur equiualẽtia pene.· ꝓ ſit pena eꝗ nalens. Item opoꝛtet ꝙ ſit cõdignitas in ſatiſfactione. Si aũt poneremus omnes paſſiones in xpᷣo:iam nõ ſeꝛ naretur cõdignitas:⁊ ita nec ſatiffactio.¶¶ Ad illuo qð obijcitur. omnis babens naturales virium oꝑationes ⁊c.dðᷣm.q paſſio dicitur a patin.quod ẽ infoꝛmaꝛe.vñ cõpꝛehẽſiones ⁊ affectiones dicũtur paſſones ĩ anima et de his paſſionibus intelligitur auctoꝛitas Jo. dam̃. Si ðᷣo paſſio dicatur actus ſeu motus pᷣter naturã. tũc dicitur paſſio a pati:⁊ de hac non intelligitur illa ꝓpo⸗ ſitio.¶ Ad primũ quod obijcitur in contrarium dicen⸗ dum ꝙ voluntarium ⁊ inuoluntarium dicunt᷑ duplicit ſicut ſupra diſtinguitur voluntas vt eſt natuꝛa:vel vt eſt deliberatiua. ſᷣm deliberationem nihil fuit inuolunta⸗ rium in chriſto. Item aliquando fit paſſio preteꝛ volun tatem Aliquando contra voluntatem cum nõ poteſt ꝓ⸗ hibere quis paſſionem. Alterius fuit in chriſto qui paſ⸗ ſus eſt ex voluntate.Vnde dicit damaſ. Nihil coactuʒ in chriſto conſideratur.ſ̊ omnia voluntaꝛia. volẽs eſu⸗ riuit.volens ſitiuit ⁊c. ¶ Ad alið quod obijcitur de iq⸗ rantia.dicendum ſᷣm Anſelm̃.in libro cur deus homo debuit aſſummere illos defectus qui vtiles eſſent ad re⸗ demptionem. Ignoꝛantia autem nihil vtilis eſt.⁊ ideo non debuit eam aſſumere ſed compaſſio erat neceſſaria ideo aſſumpſit. Ad aliud quod obijcitur ꝙ nibil ſub⸗ itum in chriſto ⁊c. dicendum ꝙ ſubitum dicitur dupli⸗ citer:quod non eſi preuiſum ratione.⁊ hoc modo nihil fuit ſubitum in chriſto.AVł ſubitum dicitur idem quod non preuiſum ſenſualitate:et ſic ſubituʒ fuit ĩ Chriſto. MNembrum terciũ Onſequẽter querit᷑ de neceſſitate domini⸗ ce paſſionis.Et querunt᷑ tria. Prĩo de ne ceſſitate q;tum ad cauſam inferioꝛẽ mate⸗ rialem vel foꝛmalem. cauſam inferioꝛem finalem. Tercio de neceſſiiate qtuʒ ad cauſam ſuperioꝛem efficientem ad noſtrã redemptõ⸗ nem. Articulus pꝛimus O primuʒz Aug.Chriſtus aſſumpſit primiti as carnis noſtre.Sed primitie carnis noſtꝛe ſunt caꝛo hominis añ peccatum ſcilicet ĩ ſta⸗ tu innocentie.cum ergo in illo ſtatu nõ habueꝛit hbomo neceſſitatem ad moꝛiendum: ̊ potentiam tm:nec caro Chriſti.¶ Item ſuper illud Johan.iij. Qui deſurſum venit ſuper omnes eſt.gloſa auguſti.quia ð altitudine hum ane natuꝛe ante peccatum accepit verbũ dei nat᷑aʒ bumanam. Si igitur in illa altitudine non fuit neceſſi⸗ tas ad moꝛiendum:relinquitur ꝙ nec in carne Chriſti. Item neceſſitas ad moꝛiendum eſt pena peccati. Sʒ remota cauſa vniuerſaliter remouetur effectus:reling⸗ tur igitur cum caro chriſti fuerit penitus ſine peccato. quia magis etiam qᷓ; adam iminunis fuit a peccato. in ſtatu innocentie:eo ꝙ non potuit peccare:quod potuit adã.ergo nec in caꝛne eius debuit eſſe neceſſitas ad mo riendum. 4 Item anſehmus ꝙ voluntas di nulla neceſ- ſitate facit aliquið ſed ſola poteſtate.Et voluntas chꝛi ſti fuit voluntas dei.nulla neceſſitate mortuus eſt. ſed ſola pt̃ate.⸗ Idẽ.ij.Cur deꝰhõ. Cũ querit᷑ vtrũ deus et hõ potuit ſᷣu aꝛe vitã ſuã:vt nũqᷓ; moꝛeret᷑. Oubitãdum nõ ẽ qm ſꝑ habuit ptatem Fᷣuãdi qᷓuis nequiuerit velle fuare vt nũꝙ; moꝛeꝛet᷑.et qm̃ boc a ſeipo habuit.vt ſcʒ velle nõ poſſet.nõ neceſſitate ſʒ libeꝛa ptate aiam ſuam poſuit. Itẽ ĩ eodẽ. Sicut nõ debes dicẽ.quia nõ potu it velle nõ moꝛi:aut neceſſitate voluit moꝛi.ſic nõ ẽ dõm ꝙ nõ potuit nõ moꝛi: aut neceſſitate moꝛtuus c.¶ It in eodẽ. Ois neceſſitas aut eſt coactio aut ꝓhibitio. qᷓ due neceſſitates ↄuertunt᷑ adinuicẽ ↄtrarie:ſiẽ neceſſe ⁊ im poſſibile.quieqd nãq; cogit᷑ eẽ: ꝓhibet᷑ nõ eẽ.⁊ qð cogi᷑ nõ eẽ: ꝓhibet᷑ eẽ quẽadmodũ qð neceſſe ẽ eẽ: impoſſibi⸗ leẽ nõ eẽ.⁊ qð neceſſe ẽ nõ eẽ:impoſſibile ẽ eẽ ⁊ ecõueꝛſo Si ꝭ̊ᷣĩi xpᷣo nõ fuit coactio ad moꝛi nec ꝓhibitio ad non moꝛi. ĩ xrᷣoñ fuit nccitas ad moꝛiẽdũ. articulus fidei habet neceſſariã veritatẽ.Cũ ergo moꝛi ecundo de neceſſitate q;tum ad Cõtra. ODis — — — -444 xp̃m eẽt articulus fidei:neceſſaria erat veritas.ᷓ nõ po xvij. § reſpectu mentis. vt ſicut caro ante peccatum nullo mõ n terat eẽ falſuʒ. neceſſe erat moꝛi. Itẽ anſel. ij· li. Cur concupiſcebat aduerſi us ſpiritum. ſed omnino ſubicie⸗ n. xeus hõ. Si moꝛtuus nõ eẽt.virgo de q̃ alſumptꝰẽ mü⸗ batur: ſic et caro chriſti etiam plus ſubijciebatur ſ piri⸗ i da non fuiſſet. OQm̃ hoc nequaqꝙᷓ valuit eẽ:niſi veꝛãẽ moꝛ tui.Non tamen attenditiꝝ ſimilitudo qᷓtum ad moꝛtẽ. o tẽ eius credẽdo:nec ille de illa potuit aliter aſſumi.qua quia in adam fuit ſolum moꝛtalitas ᷣm potentiam abl⸗ Nen. re ſi nõ moꝛtuus ẽ ex neceſſitate poſtqᷓ aſſumptus eſt de q; aliqua diſpoſitione et neceſſitate ad moꝛiendum. in hligt virgine:potuit de virgine nõ eẽ aſſumptꝰ.qð impoſſibi chꝛiſto vo fuit moꝛtalitas cum aſſumpta diſpoſitiõe ad Re le ẽ. ¶ Itẽ in eodẽ qð deus immutabiliter vult nõ pt nõ moꝛiendum. que quidem diſpoſitio ſm rationem cauſe Unte eẽ.ßᷣ neceſſe ẽ eẽ.quapꝛopt ſi deꝰvoluit:vt hõ ille moꝛere finalis ponit neceſt ſ itatem. ꝙuis m rationem cauſe ma Plnn tur:nõ potuit nõ moꝛi.ſ̊ neceſſe habuit moꝛi.¶¶ Itẽ idẽ terialis vel ſoꝛmalis vel efficientis ꝓut dictum eſt non lp in eodẽ. Ad hoc valuit ĩ xp̃o diuerſitas naturaꝝ ⁊ vni⸗ ponat neceſſitatem. Et per boc patet ſolutio ad duo p⸗ MU-ĩ innß tas ꝑſone. vt qð opus erat fieri ad hominũ reſtauratõʒ ma.¶ Ad alind dicendum. ꝙ hoc quod hic dicitur re⸗ D „. 9. n. F1 . en ſi hůana natura nõ poſſet: faceret diuina.⁊ ſi diuĩe mi mota cauſa remouetur effectus: intelligitur ĩ cauſis na en d rſ e ZD ſs nime cõueniret erbiberet bũana. æ nõ alius nec alius turalibus et effectibus. non ĩ cauſis innaturalibus. vñ S i idẽ ipe eẽt. qui vtrũq; ꝑfecte exiſtẽs ꝑ hũanam ſoluẽt. exemplum aug.tale eſt in li.ð tri. Infixio teli in opo⸗ qð illa debebat: ⁊ ꝑ diuinã poſſet qð expediebat. Ex qᷓ re eſt cauſa moꝛbi: nõ tamen remota nziche teli remo ne, auctoꝛitate reliquit᷑ ꝙ ſm humanã naturã debebat pa⸗ uetur moꝛbus. Pꝛeterea ſicut dictum el bpa. Pen⸗ o ti xpc.vt redimet᷑ genus humanũ.Seo ſi habuit debitũ non ſeuper eſt effectus peccati in ſuſtinente penã. e 1 ¶babuit neceſſitatẽ debiti ad moꝛiẽdum:ſeu obnoxieta dam eiĩ pena eſi que non oꝛdinatur aoculpa: ſeo ad g No . cẽ qð idem ẽ.¶¶ Itẽ aug.ad Julianũ.Si talẽ carnẽ qua riam.ſicut dicit beatus BGregoꝛius. Quedaʒ etiam . l lẽ babuit adã:in pꝛimo ſtatu aſſumpfſit xpe.nõ ſolũ ca⸗ pena pꝛo peccato alieno non pꝛopꝛio quomodo fuit pe⸗ —.— di ro xpᷣi nõ eẽt caro pcti:ſ nec ſikitudo cornis pct᷑i.Qua⸗ na in xpᷣo ad ſatil ſactõnem noſtri peccati non ſi ni. 4 Ao l lr n, l. ( od re videt ꝙ nõ aſſumpſit caꝛnẽ ð pꝛimo ſtatu ade ſed de aliud anſeł. dicenduʒ. ꝙ eſt neceſſitas immutabilitatis Io—&O „ o ſecũdo. Et ita relinquit᷑ ꝙ aſſumpſit caꝛnẽ vt ẽ ĩ ea neceſ et eſt neceſſitas coactionis vel pꝛohibitionis. Nceſſita wa „ ſitas ad moꝛiẽdum. ¶ Itẽ aſſumpſit carnẽ de carne vir⸗ te immutabilitatis dicenduʒ eſt.ꝙ neceſſe fuit x:ᷣm mo ginis licet nõ ſᷣm legẽ ꝓpagatõis.ſʒ oꝑe ſpũſſcti.Cum F ri. quia immutabiliter moꝛi voluit. neceſſitate vᷣo coa * tota vᷣgis coꝛo hũit neceſſitatẽ ad moꝛiẽdũ ⁊ caꝛo rpᷣi. ctõnis vel pꝛohibitionis minime. VUnge dicit Anſelmꝰ * Itẽ hebr.ix.glo. Sicut alijs hoĩbo ſtatutũ Eſemel mo ſicut dicis. Iccirco nõ potuit non moal ria vere moꝛi „* ri.ita vps eadẽ nccitate moꝛtuus ẽ. Relĩquit eꝛgo e cꝛi turus erat.et ideo moꝛiturus erat.quia hoc ſponte ⁊ ĩ⸗ r ſtus moꝛtuꝰeſt neccitate. Rñ ſio.ſᷣm ꝙ dicit phus in mutabiliter voluit.ſequituꝛ illum non ob aliud non po nn metaphy. nccium dr q̃tuoꝛ mõis.ſᷣm q̃tuoꝛ genera cãꝝ tuiſſe non moꝛi.niſi quia immutabili voluntate voluit eann Eſt em̃ nccitas ſᷣm cãm foꝛmalẽ.ſᷣm ꝙ; dicit᷑ ꝙ calidum moꝛi.ꝑqAd onmirale obiecta per Anſel. dicendum ꝗ npo de neceſſitate calefacit ſeu patiẽs de neceſſitate patitur. poſſe et non poſſe:et neceſſe et im poſſibile dicuntur du⸗ Et eſt nccitas ſᷣm cãʒ materialẽ:ſᷣm quã dicit S neceſſe obus modis. Potentia vel impotentia neceſſitate vel ĩ⸗ eſt calidũ in ſũmo ſieri ignẽ:Fm ꝙ diceꝛet᷑ paſſibile in poſſibilitate.vel impoſſibilitate que eſt in ipo:aut que D ſũmo diſpoſitũ neceſſe eſt pati.Et eſt neceſſitas ſᷣm cãõm eſt in alio.Cum ergo dicitur ð deo et de xpᷣo neceſſe xel miti efficiẽteʒ:que vocat᷑ nccitas ſᷣm violentiã rel coactionẽ. impoſſibile: intelligendum eſt non de neceſſitate vel im⸗ r Fm quã dicit᷑ ꝙ foꝛtiter lapidẽ ĩpulſũ neceſſe eſt moueri poſſibilitate que eſt in ipo.ſed neceſſitate vel impoſſibi⸗ to⸗ Et eſt nccitas ſᷣm cãm finalẽ ſᷣm quã dicit᷑ ꝙ ſerrã nccẽe litate que eſt in alio.et hoc pꝛopꝛio modo accepto nomi no eſt eẽ ex ferro ⁊ calibe:qꝛ eſt ad diuidẽdũ dura 2 ſolida. ne neceſſitatis.Fᷣm ꝙ dicitur coactio vel pꝛobibitio ⁊ H o Bicẽdũ ̊ ꝙ in nobis eſi nccitas ad moꝛiẽdũ vel patien⸗ eſt quod dicit Anſelmꝰ. Cum dicimus iſie homo poteſt um ũ ſm cam materialẽ: foꝛmalẽ:a efficientem: In dño ðůo vinci.ſenſus eſt aliquis poteſt eum vincere. Vnde non gine ihᷣu fuit nccitas ſolũ pᷣm cãz ad patiẽdũ finalẽ: pᷣm ꝙ dẽ ponitur potentia in ipo:ſed in altero.Similiter enm di ſty HBak. iiij. Adiſit deꝰ filiũ ſuu ꝛc vt nos redimẽt ⁊c. Sz cimus ille non poteſt vinci.ſenſus eſt quia nullus eum teſſ⸗ iſta redẽptio nõ potuit eẽ niſi ꝑ ſatiſfactionẽ nec ſatiſſa vinceꝛe poteſt. AUnde per hoc non ponitur impotentia ĩ niſti⸗ ctõ niſi ꝑ paſſionẽ.iðo ᷣm neceſſitatẽ cãe finalis fuit ne ipᷣo ſed in altero.Similiter cum dicimus deum ð neceſ G₰ ceſſitas patiẽdi in xp̃ᷣo ſᷣm ꝙ d Hebre.ix. ſuꝑ illð. Vt ſitate facere aliquid.non ſignamꝰꝙ ĩ illo ſit aliqua ne⸗ lng moꝛte intercedẽte ⁊c.glo.moꝛs eꝛat neceſſaria in redẽ⸗ ceſſitas:ſʒ ꝙ ẽ in alio.Cum ergo dicimus aliquid neceſ . ptiõe:⁊ ſubdit. Lãtũ vtiq; fuit nrjm peccatũ vt ſaluari ſe eẽ aut non eſſe in deo.non intelligitur ꝙ ſit in illo ne⸗ „ nõ poſſemꝰ niſi vnigenitꝰ dei filius ꝓnobis debitoꝛibo ceſſitas cogens aut pꝛohibens:ſed ſignatur ꝙ in omni i moꝛtis moreret᷑.iꝛ0 aũt in xpᷣo fuit neceſſitas ad moꝛi⸗ bus alijs rebus eſt neceſſitas pꝛohibens faceꝛe eas ⁊ co o endũ.pᷣm neceſſitatẽ cauſe efficientis.quia nulla cauſa gens non facere contra hoc quod de deo dicitur. nã cũ 6 poterat euʒ cogere ad moꝛiendũ. cã inquã creata. Mec dicimus ꝙ neceſſe eſt deum ſemper verum dicere: et ne⸗ ii eſt neceſſitas ſm rõem cauſe materialis. quia illa ẽ ne⸗ celſſe eſt eum nunꝙᷓ; mentiri. non dicitur aliud niſi quia 4 ceſſitas ↄtracta ex vicio ꝓpagatõis in nobis:⁊2 illa ẽ ne⸗ tanta eſt in eo conſtantia ſeruandi veritatem. vt neceſſe t ceſſitas cõditionis. Mec neceſſitas m rõem cauſe foꝛ⸗ ſit nullam rem facere poſſe vt verum non dicat. aut vt e malis.quia illa nõ põt ꝓhiberi:nec eſt volũtaria. quia mentiatur.quapꝛopter cum dicimus filius dei non po⸗ dicit Yohañ.damaſ. Paſſiones etſi in legẽ nature fie tuit non mentiri.aut neceſſe habuit moꝛi.non ſignatur 6 bant in rpᷣo:nõ tamen coacte ſed voluntarie. Zld ea eꝛ in illo vlla impotentia ſeruandi vitam ſi uam immoꝛta⸗ 44 go que obijciuntur in partem negatiuam. et ad pꝛima lem. Similiter cum dicitur neceſſario voluit moꝛi. aut on duo dicendum.ſᷣm auctoꝛitatem Hoetij ĩli.de duabus non potuit velle non moꝛi.non ſignatur impotentia vo n naturis et vna perſona chriſti. ꝙ xp̃c a triplici ſtatu ho lendi ſeruare vitam ſua m. ſed immutabilitas volunta⸗ 4 minis accepit aliquid. A pꝛimo ſlatu accepit indigen⸗ tis qua ſe ſponte ad hoc fecit hominem.vt in eadem vo⸗ tiam cibi et potus vel ad cibum et potũ. A ſecũdo neceſ luntate peꝛſeueꝛans moꝛeretur:et quia nulla res potuit in ſitatẽ ad moꝛiendum. A teꝛcio impoſſibilitatem ad pec voluntatem illam immutare.⁊ per hoc patet reſponſio candũ.et ita nõ accepit carnẽ in omni eo mõ quo fuit ĩ ad oĩa obiecta ad ꝑtem negatiuam. Ad obiecta ad è adam in ſtatu pꝛimo.dm ergo cum dicitur aſſum⸗ ꝑtem affirmatiuam. Ad tria pꝛima reſpondendum ẽ ꝑ — 9 ⸗ pſiſſe ð alti tudine hbumane nature ⁊2 ð p̃mijs nfe maſſe viſtinctõʒ anſeł.li. ijj. Cur de hõ. xvij. c. Eſt nccitas pᷣce S0☚ „ Ven boc dicitur quia accepit carnẽ cum plena ſubiectione des q cauſa eſt vt fit res.Et ẽ neceſſitas ſequens quam — Po 1) — ve . ͤ ) +* J . —— PX 5 — „ E 7 res facit. Pꝛecedẽs et efficiẽs neceſſitas ẽ cuʒ dr celum volui:quia neceſſe ẽ vt voluatur. Sequens vo ⁊ que ni hil efficit ſed fit. hec ẽ.cũ dico ex neceſſitate loqui cũ loq ris. Cũ em̃ hic dico.ſignifico te nihil facere poſſe.vt dũ loqueris nõ loquaris.nõ ꝙ aliquid te cogat ad loquen duũ.ã violẽtia naturalis ↄditõis cogit celũ volui. Te vᷣo nulla neceſſitas facit loqui. Sʒ vbicũq; ẽ pcedẽs ne⸗ ceſſitas: ⁊ ſequẽs.nõ aũt vbi ſequẽs:ibi ſtatim ⁊ pᷣcedẽs Poſſumus nãq; diceꝛe neceſſe ẽ celũ volui.quia voluit᷑. ſʒ nõ ſimiliter ẽ veruzʒ.idcirco te loqui.quia neceſſe ẽ vt loquaris.ita ſequẽs neceſſitas currit ꝑ omnia tꝑa hoc mõ. Quicquid fuit neceſſe ẽ fuiſſe.quicqd ẽ neceſſe ẽ eſſe neceſſe ẽ futurũ fuiſſe. Quicqd futurũ ẽ:neceſſe ẽ eẽ fu turũ. Si vis qᷓ omniũ que fecit xp̃:⁊ que paſſusẽ verã ſcire neceſſitateʒ. ſcito oĩa ex neceſſitate fuiſſe.quia ipᷣe voluit. Voluntatẽ dᷣo eius nulla pceſſit neceſſitas.qua⸗ re ſi nõ fuerũt niſi quia ipᷣe voluit:ſi nõ voluiſſet nõ fuiſ ſent. Per hãc ergo diſtinctõem neceſſitatis patet ſolutõ ad tria pꝛimo obiecta.ꝗ Ad aliud ſimiłr patet ſolutio ꝑ diſtinctõem anſeł.in eodẽ li.xviij· c. Scito quia ſicut cõtingit poſſe ⁊ nõ poſſe.et neceſſitatẽ aliqñ dici.nõ ꝗa ſunt ĩ rebus vbi dicũtur:ſed qm ſunt in alio:ita ⁊ debe⸗ re. Quippe cũ dicimus pauꝑes a diuitibus elemoſinaʒ debere acciꝑe.nõ ẽ aliud ꝙᷓ diuites pauꝑibo debere ele⸗ moſinã impẽdere.hoc nãq; debitũ nõ ẽ exigẽdum a pau pere:ſʒ a diuite.Deus quoq; dr oĩbus debere peſſe. nõ qquia ĩ hoc ille aliquo modo ſit debitoꝛ: quoniã omnia ebent illi ſubeſſe. et dẽ debere facere quod vult.quoni⸗ am qð vult debet eẽ. ita qñ vult creatura aliquid facere qð ſuum ẽ facere ⁊ nõ facere dẽ debere facere. quia qðᷣ ipa vult debet eẽ. Oñs itaq; iho cũ moꝛtẽ ſicut dicimus voluit ſuſtinere:qm ſuũ erat et pati ⁊ nõ pati debuit fa cere qð fecit.quia qð voluit facere:debuit facere.⁊ non cebuit facere quia nõ ex debito:et ſic patet ſolutõ ad qᷓr tum obiectũ.¶¶ Ad alia vo obiecta dðm. Eᷣm Joh. dam̃. ꝙ naturales nr̃e paſſiones m naturã et ſupᷣ naturã fu erũt in xrpᷣo. Scðim naturã em̃ mouebant᷑ paſſiones qñ deus ꝑmittebat carnẽ pati que ſunt eius ꝓpꝛia.Suꝑ na turã aũt.quia nõ pᷣcedebãt in dño naturalia.i.natura⸗ les paſſiones voluntatẽ. Aibil em̃ coactũ ĩ xpᷣo cõſide⸗ rat᷑.ſʒ oĩa volũtaria.volẽs eſuriuit.volẽs ſitiuit. volẽs moꝛtuus eſt. ¶ Ad vltimũ qð obijcit · ix. ad bebre.ĩ glo. Sicut ĩ alijs hoĩbo ſtatutũ ẽ c.dõm.ꝙ vis faciẽda eſtĩ hoc ꝙ dẽ ſemel.nõ fit ibi ↄꝑatio moꝛtis ad moꝛtẽ. ̊ moꝛ tis ſemel ad moꝛtẽ ſemel. ſ̃m ꝙ dẽ Ro.v. Xpc ſemel pꝛo peccatis noſtris moꝛtuꝰ ẽ ⁊c. ⁊ ſic abſoluit᷑ qſtio iſia. Articulus ſecundus Onſequenter querit᷑ de neceſſitate paſſionis qᷓtum ad inferioꝛẽ cãm finalẽ ſᷣm ꝙ dicimus ſerrã neceſſe ẽ eẽ ex ferro ⁊ ex calibe.quia eſt ad ſcindendũ:eodẽ mõ dici debeat rpᷣm neceſſe eſt pati. quia mcarnatus ẽ ad redemptõem. ¶ Ad qð ſic grego. Lanta debuit eẽ humilitas redemptoꝛis quãta fuit ſu⸗ perbia p̃uaricatoꝛis:⁊ quãta fuerit hũilitas patʒ.quia Adã aſcendere voluit ad deitatẽ.nõ in vnione ꝑſone.hᷣ in ↄfoꝛmatõne ſciẽtie. Sʒ deus deſcẽdit vſq; ad vnionẽ cũ humana.phił.ij. Habitu inuẽtus vt bomo ⁊c̃.Ergo tanta fuit humilitas quãta pᷣuaricatio. ergo nõ neceſſe fuit xpᷣm pati ad redimẽdum hoĩem. Item tantuʒ me⸗ ruit ab initio ſue ↄceptõis.quãtum poſt qð patet.quia qntitas meriti attẽdit᷑ penes caritatẽ. Si ergo tãta ca⸗ ritate mouebat᷑ ab initio quãta poſt.quia ñ creuit cari tas ĩ eo cũ ſemꝑ fuerit plenꝰ gr̃a? veritate. tãtũ meꝛu it añ ⁊ poſt:eꝛgo nõ neceſſe erat pati.Itẽ Her. vna gut⸗ ta ſãguinis ſumiciẽs fuit pᷣciũ nr̃e redemptiõis.ergo pt⸗ circũciſionẽ nõ fuit neceſſe eũ pati.¶ Itẽ per ſolã gratiã recõciliamur deo.ergo cũ ĩ plena recõciliatiõe ſit plena remiſſio pene ⁊ culpe:ergo n fuit neceſſaria paſſio.Ro. iij. Juſtificati gratis per gratiiꝗ. Ad oppoſituz He⸗ * 14 ₰ . „9 484 l .. bre. ij. Decebat eĩ eñ ꝑ paſſionẽ ↄoſummare. glo. niſi xps pateret᷑:hõ nõ redimeret᷑.⁊ nõ redẽptus peꝛiret ⁊ ſic fru Rſra oĩa.Ex quo relinꝗtur ꝙ neceſſe fuit ipᷣm pati ad re dimẽdũ hominẽ. ¶ Iẽ ad Thy.ij. Aparuit a dei ⁊c. glo. nõ eſſemꝰ ꝑticipes diuinitatis eius niſi cẽt pticeps moꝛtilitatis nre.ergo ⁊c. MRñũſio dicẽdũ ſᷣm Anſel. ꝙ dũ eſt inter liberationẽ ⁊ redẽptionẽ. Redimẽ em̃ eſt r ſuaz iuſio pcio recuꝑare:et miſi eſſʒ paſſio nõ eẽt p iuſtũ preciũ recuꝑatũ qð eꝛat amiſſum.tñ ſi alio mõ libeꝛaſſʒ ꝙᷓ ꝑ paſſionẽ eſſet liberatio nõ redẽptio. Vnde dic glo. — dicta niſi xp̃s moꝛeret᷑. hbomo nõ redimeꝛetur poſito ꝙ debebat redimi.i.iuſto pᷣcio liberari vel recuꝑaꝛi.Deus em̃ creauit de terra hominẽ ſᷣm imaginẽ ſuã ⁊ iterũ con uertit eũ in ip̃am.i.in ipᷣam imaginẽ quod factum eſt ꝑ gratiã redemptõis.ecẽi.xvij.¶ Ad illud quod obijcitur maioꝛ fuit humilitas redemptoꝛis in incarnatõe ꝗᷓ; ſu⸗ perbia p̃uaricatoꝛis ade. Dicendum ꝙ in peccato Ade nõ ſoliũ fuit elatio:ſᷣ etiã ꝑuerſa delectatio. AUnde geñ. iij. Vidit mulier lignuzʒ ⁊c.⁊ fuit ꝑuerſa delectatio ᷣm ſpiritũ ſcilicet in appetendo ⁊ m coꝛpus.ſ.comedendo AVngde ſicut ab elatione inchoauit peccatum ade:ita fu⸗ it cõſummatõ in cõmeſtionis delectatione.eo deʒ modo diſpenſatio noſtre redemptõnis fuit in initio humilita tis incarnatõis. ꝓgreſſus in cõuerſatione ĩ qua paſſus eſt per cõpaſſionem. vnde ſteuit Lucẽ.xix. Cõſummatio vo fuit in paſſione. vnde dixit cõſummatũ ẽ.decuit eniʒ ſic adimplere oẽm iuſticiã. vt ſicut delectatio fuit ꝑoẽs ſenſus pꝛeuaꝛicatoꝛis.vt patet geñ.iij.ita xpᷣe paſſus eſt per omnes ſenſus vt patet i cendum ꝙ mereri ẽ dupliciter in viꝛtute ⁊ ĩ effectu. Me ritum in virtute menſuratur m caritatem. et quãta ca ritas tantũ meritum. Meritum in effectu nonſolum ẽ in caritate.ſed in caritate cõiuncta effectui.Pꝛimo mo do tm̃ meruit ypc in initio ⁊ poſt. Secundo modo non. Vnge per voluntatem cõiunctam caritati qua pꝛedica ritatem cõiunctam effectui meruit remiſſionem pene et culpe totaliter. ¶ Ad aliud quod obijcitur ð vna gutta ſanguinis ⁊c. dõᷣm. ꝙ ſatiſfactoꝛia pena poteſi duplici⸗ ter ponderari. aut m genus aut m circũſtantias.Si ßm circũſtantias perſone ponderetur pena:cũ vita xpᷣi ſit vita dei. ſic quelibet gutta ſanguinis ſufficiens fuit. et ſic intelligitur auctoꝛitas Mern. In ſatiſſfactõe autẽ relſpondere debet genus pene generi culpe. et iõ m ge⸗ nus culpe nõ fnit ſufficiens.¶ Ad aliud quod obijcitur per ſolam gratiam reconciliamur ⁊cc. Dicendum ꝙ; ve/ ruʒ eſt:ſuppoſita paſſione xp̃i. AUnde dicit apoſtolꝰ Ro. iij. Juſtificati gratis peꝛ fidem in ſanguine.Vnde fides ſanguinis paſſionis eſt que iuſtificat. Articulus tercius Onſequenter queritur de neceſſitate palſſio⸗ nis qᷓtum ad cauſam ſuperioꝛem. Ad quod ſic. Neceſſitas multipliciter dicitur. Qeceſ⸗ ſitas cauſe inferioꝛis.ſ.que ponit impoſſibilitatem no eẽndi.ſ· qʒð impoſſibile ẽ aliteꝛ ſe habeꝛe.Eſt neceſſitas cauſe ſuperioꝛis que eſt neceſſitas immutabilitatis. vt cum dicitur deum neceſſe eſt eẽ bonum. ſeu illud foꝛe qað ceus vult:et de hac loquimur bic.¶ Anſek in li. cur ⸗ us homo. Quodlibet inconueniens deo ſequitur impoſ ſibile. i. in ðo poni inconueniens eſt impoſũibile. immo quodlibet conueniens necelſe eſt deo attribui. Sed niſi xpᷣc patiatur ſequitur incõueniens deo.ergo xpᷣm neceſ ſe eſt pati.pꝛobatõ minoꝛis.niſi xpe moꝛiatur homo nõ redimitur.et niſi redimatur fruſtra ſunt omnia. Ergo cum inconueniens ſit deo aliquid facere fruſtra:incon⸗ ueniens eſt deo ꝙ xp̃e non patiatur.ergo neceſſeẽ xpᷣm pati. ¶ Item ſuper illud hebre. ij. Per paſſionem con⸗ ſummare ⁊c̃.glo.niſi xpᷣe moꝛeretur bomo ñ redimeret᷑ te neceſſitate redẽptionis paſſus eſt xpᷣs.tñ diſtinguen neuangelio. 4 Ad aliud di 4 bat et bmõi faciebat:meruit remiſſionem pene.ſẽd ꝑR ca — — — mmmmndmmnmnmmmnnmnmnnnnnnnnennn mn — eret u et nõ retemptus peꝛiret.r ſic fruſtra eſſent omnia focta qð eſt ĩpoſſibile. quare videt᷑ ꝙ neceſſe fuerit xpᷣm pati. 1. Si dicat᷑ ꝙ aliud eſt deũ liberoꝛe:⁊ aliud boĩeʒ libeꝛa ri. Hõ ꝑ ſe nõ poterat liberari.cũ mibil haberet: deꝰtñ e poterat liberare. Uñ Gre.in moꝛalibus.xx. Qui nos fe uen cit exiſteꝛe ð nihilo.reuocare nos potuit ſine moꝛte ſua et paſſiõe. Cõtꝛa. deus nũꝙ; ſine ſatiſfactiõe liberat hoĩ⸗ ſi nem.ſʒ nullus homo poteſt ſatiſfacere de oꝛiginali. ga uß nsõ poteſt ſatiſfacere de iiuria quã ĩtulit deo.nec aliqua do. creatura vt dicit Anſ. ergo opoꝛtuit ꝙ eſſet bomo deus iog Añne dicit Anſel. Alle qui de ſuo poterit dare ꝙ ſuꝑet end uonnne qð ſub eſt maioꝛem neceſſeeſt eſſe omni eo qð con ub xo eſt. Unde pie eligendũ fuiſſz. ade cotemnere oia ſt ſub to qꝙᷓ eum offendiſſe.⁊ ſimiliter cuilibet peccatori. ergo plus debuit reddere qᷓ; omnia que ſũt ſub teo.qð ñ poteſt facere niſi deus.̊ ⁊c. ¶ Item Anſel. ¶ Aihil deus ge poteſt dimittere inoꝛdinatũ.ſed ſi dimitteꝛet peccatum . impunitũ ipſe dimitteꝛet inoꝛdinatũ S nõ poteſt dimit⸗ 1 tere peccatũ impunitũ. Sed punire peccatuʒ eſt duplici 4 ter. ym iuſtitiam in inferno: aut m miſericoꝛdiã in pre 4 ſenti puniendo. ᷓ oꝑtuit ꝙ ſic vel ſic puniret. Sed nõ cõ & uenit dinine bonitati totaliter punire creaturaʒ buma⸗ ia nam in inferno. quia tota obligabat᷑ per peccatum ade us ergo opoꝛtuit ꝙ hic recipiat ſaticfactionẽ. Sed homo ñ atio potuit ſatiſfacere ⁊ tñ debuit ſatiſfacere deus aũt potu⸗ en; it: ſed ſatiſfactionis debitoꝛ nõ fuit.ſi ergo ſatiſfactionẽ doi⸗ neceſſe eſt eẽ per penã eius qui dẽt 2 poteſt. ergo neceſſe ioet eſt ſatiſfactionẽ eſſe ꝑ paſſioneʒ hominis di. ¶¶ Si dicat *“Dl . Rus potuit peccatum dimittere impunitum dæ po⸗ . tentia: non dæ iuſtitia. que diſtictio ponitur Gene.xviij. ina 25 poteꝛo celare Abrahaʒ. Cõtra. Ponat᷑ ꝗ; dimittat uni culpã humani generis impunitã. Sed ſi hoc facit oꝛdia ne te facit.quia quicquid facit oꝛd inate facit.eꝛgo nulla 5 i. diſtinctio.ergo neceſſi tate cãe ſuꝑioꝛis paſſus eſt.Cõ . tea. Yo. ij. Sic deus diler it mundũ vt filiũ ſuum daret: “ Si eꝛgo dedit:gratis dedit.ñ ergo neceſſitate. Reſpõ 4 ſio ßm Anſel. Eſt neceſſitas cõiter dicta ſicut neceſſitas ſi imutabilitatis. et ẽ neceſſitas pꝛoprie dicta ſicut coacti ⸗ onis vel prohibitionis Prima eſt in ceo. ſcða nũ. Si S ergo refeꝛatur neceſſitas paſſionis chriſti ad coactioneʒ uff vel probibitionem. ſic non eſt neceſſitate aliqua pa ſſus ſn eſt. Unde dicit Anſelmus Loluntas der nulla neceſſita le facit. ſed ſua poteſtate. Sed voluntas Chriſti fuit vo⸗ luntas dei. MQulla ergo neceſſitate moꝛtuus eſt. ſed ſua ne poteſtate. ICo non ob aliud dicimus eum non potuiſſe Wäm non moꝛi.niſi quia immutabili voluntate voluit nõmo g ri.¶ Ad illud quod obijcitur quodlibet inconuenies 8o impoſſibile ſequitur. dicendum ꝙ ſi non liberaſſet eſſet rſic . conueniens ſm iuſtitiã. Si veꝛo alio mõodo liberaſſet eſ⸗ 45 ſet conueniens m miſericoꝛdiam quemadmodum ꝙ B modo liberauit eſt conueniens ᷣm iuſtitiam milericor⸗ diam et lapientiam. 4 Ad obiecta omnia habes ſoluti⸗ ſo⸗ onem ſupra in queſtione de potentia dei libro primo. , vbi queritur quid dicatur deo poſſibile . . Rlembrum quartum itas VOnſequenter queritur de cõueniẽtia paſ⸗ 8,6 ſionis chriſti. Et primo de conuenientia ucs quo ad deum. Secũdo de conuenientia l ad nos. n . Articulus pꝛimus. bn Rimo queritur de conuenientia quo ad deũ Nenl dupliciter. Primo ſi conuemens eſt iuſti HY cie. Secundo ſi Oueniens miſericoꝛdie. , Ad pꝛumum ſic G. . in Anſel.que iuſticia ẽ hoĩem iuſtiſſimũ omniũ moꝛti tra⸗ 0on dere ꝓ peccatoꝛe.Quis hoc ſi innocẽtem dãnaret.vt no — y „ — NTo . r.) Je, . S. &., 2 baſß⸗ ern . . Anr. 1 Lr „₰₰ G⁵⁰. Preterea quia nõ poteſt conqueri creatura ð aliqua i⸗ g P tis. non conueniret diuine miſericoꝛdie.quia tunc non centẽ liberaret damnãdus nõ iudicaret᷑.qᷓ videt᷑ ꝙ non ↄueniat iuſticie dri.¶¶ Itẽ anp. Si aliter peccatoꝛes ſal⸗ uare nõ potuit.vbi eſt eius omnipotẽtia. Si veꝛo potu⸗ it ̊ noluit:quõ defendemus eius miſeꝛicoꝛdiã potẽtiam eiꝰ atq; iuſticiã.hec eſt oppoſitio infideliũ. Si dicat᷑ q ñ dãnauit nec tradidit ſed ꝑmiſit hoc fieri.Cõtra.Anlſel. ĩmo pater pᷣcepit vt moꝛeret᷑ ñ phᷣ.ij. Factus ẽ obedi⸗ ens pr̃i vſq; ad moꝛtẽ ⁊c̃. Itẽ hebre.iiij. Didicit obediẽ⸗ tiã ex his que paſſus ẽ Itẽ Ro.viij. Pꝛoprio filio ñ pe⸗ Ecit.ergo pr tradidit eũ in moꝛtẽ: qd nõ vi det᷑ cõuenire iuſticie dei. Rñſio dicẽdũ ꝙ; mod iſte fuit de zueniẽ⸗ tia diuine iuſticie. Dei em̃ iuſticia eſt vt nũqᷓ peccoatum dimittat᷑ ſine pena. peccatũ nulluʒ ordinat᷑ niſi in pena Im ꝙ dicit aug.in lib.de natura boni. Peccãtes in ſup plicijs oꝛdinãt᷑.ergo aut peccatũ oꝛdinat᷑ de diſtricta iu⸗ ſticia vt puniat᷑ eternaliter: Aut ð iuſticia cũ miſericoꝛ dia vt puniatur tempoꝛaliter.⁊ ſic paſſus eſt de iuſticia quia nõ poterat reatus ſolui per bominem purum ſᷣm ꝙ probat anſelmꝰ. Nomo enim nõ poterat reddere ſed xbebat. dens poterat.ſed nõ debebat. Opoꝛtuit eꝛgo ſolueret bomo dens. homo qui deberet et Ae Ad aliud qð obijcituꝛ:q innocentem condemnaꝛe nõ eſt inſtum dicendum ſm anſel. ipſum pater nõ coegit ad moꝛtem: ſed ipſe voluntarie ſubijt moꝛteʒ. quia ergo voluntarius fuit.nõ fuit iniuſticia.Eſt tñ addenduʒ ad e α nn. ſn, R ſolutionem anſel.ꝙ refeꝛendo ad potentiam dininaʒ ab † ſolutam.nulla eſſz iniuria punire innocentem:Fᷣm ꝙ; di cit apłs Roma.xj. Qunquid poteſtatem habet figulꝰ — ℳ ðẽ ⁊c̃.quia nulla actio dei poteſt eſſe iniuſta. Item refeꝛen, do ad iuſticiã dicendum ꝙ deus oꝛdinat mala. Vñ põt punire innocentem propter bonum qð inde elicit. ſ. ſa⸗ lus humani generis. Ande ſic punitus eſt Job tñ ꝓ bo no proprio chriſtus aũt pro alieno.quomodo ergo defẽ demus eius potentiam ? ſapientiam dicendũ ꝗ; ex eo ꝙ SA B. Pr. AWn ex malis pene elicit bona ex hoc defendimus eiꝰſapiam . 4 — J * . J„ AOn16 15 iuria dfendimꝰeius iuſticiaʒ.¶ Ad aliud qð obijcitur pᷣcepit eum moꝛi.dicendum ᷣm anſel.ꝙ diſcernendum eſt in his que fecit ex obedientia quia.ſ.ſeruauit miſeri coꝛdiam et iuſticiam et veritatem ⁊ obedientiam. vnde dicit ſponte ſubijt moꝛteʒ non pꝛopter obedientiam de⸗ ſerendi vitam.ſed ꝓpter obedientiam ſeruandi iuſticiaʒ in qua tamfirmiter perſeuerauit.vt inde moꝛtem incur reret.vnde quia pater pꝛecepit tenere veritatem pꝛopt ipᷣam vᷣo tenendã paſſus eſt. Lonſequenter que / .S. ij. ritur. vtrum conueniat diuine miſericoꝛdie. Ad quod ſic. Ponitas dei et miſericoꝛdia debent eligere viam il lam que magis eſt ad ſalutem. Sed via que magis ba⸗ bet imitatoꝛes magis eſt ad ſalutem. Sed in via ꝓſperi tatis magis haberet imitatoꝛes:⁊ dico pꝛoſperitatis ñ culpabilis.ergo magis eſt ad ſalutem. ergo illam ma⸗ gis debuiſſet elegiſſe moꝛtem. 4¶ JItem Dyoniſi. Opti mi eſt optima adducere et optimo modo. Sed optime adduceretur ſalus noſtra ſine peccato alicuius ꝙᷓ cum multoꝛum peccato.ſed per paſſionem non adducitur ſa⸗ lus noſtra ſine peccato multo.ergo non conuenit diui⸗ ne miſericoꝛdie· Reſponſio.dicendum ſᷣm aug. de ve ra religione. Omne peccatuʒ eſt ex eo ꝓ apetimus que xpᷣc contempſit:et quia refugimus que ipᷣe ſuſtinuit vel atpetiuit. Appetiuit autem chriſtus paupertatem. vili⸗ tatem et ſubiectionem. Homines vo eligunt diuitias. delicias et honoꝛes. Si ergo elegiſſet viam pꝛoſperita — — 7 — . ₰J₰ 7 eſſet receſſus a peccato.ipᷣe aũt elegit talem in quaẽ re⸗ NRN/B. 0) ceſſus a peccato. Vel poteſt dici ꝙ redemptio bominis buit fieri per ſatiſfactõem pꝛo peccato. atiſfactio aũt pꝛo peccato debet eſſe penalis 2 afflictiua. ꝓpter qð de⸗ , "e „ — 7 „* „₰ Seſer „ſol õ W R— ₰ ) buit eẽ redemptõ hoĩs nõ ꝑ inceſſum ĩ via ꝓſperitatis. ſ potius aduerſitatis penalis.¶ Ad aliud qð obijcitur optimi ⁊c. Dicẽdum ᷣm boe.Oꝛdo ꝓuidẽtie diuine cũ⸗ cta cõplectitur:vt ſi quis ab aſſignato oꝛdine receſſerit aliũ oꝛdinẽ relabat᷑:et exemplũ anſeł.ẽ in centro⁊ cir cũferẽtia quãto em̃ plus elongat᷑ a centro: tantoplus appropinquat circũferẽtie ⁊ ecouerſo.eodẽ mõ dõm. ꝙ ꝓnidetia ẽ ſicut circũferẽtia cũcta ↄtinẽs.⁊ quãto quis elongat᷑ a vita:ꝓximat moꝛti? ecõuerſo. Similiter eſt de iuſticia ⁊ miſcdia.Ipᷣe aũt nõ coegit liberũ arbitriũ hoĩs:ſ dedit neceſſitati ad redemptõem nõ cogendo li. ar. Vñ ſi ↄpuliſſet vt nõ poſſet ei intemptare moꝛtẽ:iaʒ habuiſſet coactã vitã. Vñ ex ꝓpꝛio impetu moꝛtẽ intule rũt. IJpᷣe aũt ex malo impetu eoꝝ bonũ redemptõms ꝓ⸗ ducit ſeruato oꝛdine. Articulus ſecundus Onſequẽter querit᷑ de conueniẽtia paſſionis quo ad nos.Ad qð ſic Math.xxj. Foꝛte ve⸗ rebunt᷑ filiũ meuʒ. Hiero.foꝛte diceres tãgit li.ar.eoꝝ vt nõ intentarent ei moꝛtẽ ſi nõ vellẽt.poteꝛat nõ pati ab eis. Hoc ſuppoſito querit᷑. ſi ↄueniẽs eẽt ipᷣm pati a demonibo vidꝰẽ ꝙ ſic.qꝛ dy abolus fuit auctoꝛ culpe ꝑ quã ẽ genus bumanũ ꝑditũ.ergo ↄuenit vt ꝑ eũ dem introduceret᷑ ſalus ꝑ rpᷣm.ᷓ ↄueniũẽs fuit vt eẽt paſ ſus a demone:ſi nõ fuiſſet paſſus ab boĩe.⸗¶ Ieẽ debebat ſoluere reatũ boĩs nõ demonis.ꝗ̊ᷓ hõ non debebat com⸗ mittere reatũ in occidẽdo xpᷣm. Sʒ in moꝛte xpᷣi augmẽ tatũ ẽ peccatũ vel reatus.ergo nõ debuit pati ab homi⸗ ne. Rñſio.dm ꝙ nõ fuiſſet paſſus a demone: ſi non fuiſſet paſſus ab hoie.Añ ſi nõ fuiſſet paſſus ab homie nihilominus eẽt redemptio ſeu liberatio hoĩs:et ſuffice ret ſola volũtas patiẽdi ad redemptõem ſiue ad libera⸗ tõem. Vñ Roma.iij. Ei at ꝛc.merces imputat᷑ ⁊c.glo. ei qui habet voluntatẽ ⁊ facultatẽ nõ ſufficit ſola volun⸗ tas. Ei aũt qui bhabet voluntatẽ ⁊ nõ facultateʒ ſufficit ſola volũtas.eodẽ mõ dõm ẽ de xpᷣo.¶ Ad alið qð obij⸗ citur.ꝙ ↄuenientius fuiſſet pati a demone:dðm. ꝙ paſ⸗ ſus ab homine ẽ paſſus a demone.a demone vt ſuggerẽ⸗ te. ab homie vt exequẽte. Vñ ſicut ſuggelſit peccatũ hoĩ mo ſic ſuggeſſit fieꝛi paſſionẽ.⁊ ↄpueniẽs fuit ꝙ ſic vicit uggerẽdo ſolũmõ vt ſuggerẽdo ſolũmõ vĩcat᷑.¶ Ad ali ud qð obijcit᷑ ꝙ nõ debuit pati ab hoĩe.dðm.ꝙ iſte mo⸗/ dus fuit cõuenientioꝛ et maxime oſtenſiuus caritatis. Vñ nõ ſolũ ſoluit ab oꝛiginali.ĩmo alliciẽs fuit ad amo rẽ.cũ a peccatoꝛibus ſuſtineret in ſemetipᷣo ↄtradictõeʒ Hebꝛe. xij. Et etiã oꝛauit /ꝓ illis.Luce.xxiij. Membꝛũ quintum Hnſequenter queritur de quantitate paſ- ſionis.Et qneruntur duo. Pꝛimo ð quã titate in ſe. Secundo de quantitate in cõ⸗ ꝑatione ad ſatiſfactõnem. Articulus pꝛimus DOpꝛimũ ſic aug.Teſtimoniuʒz nature bone eſt doloꝛ adempti boni.ꝗᷓ vbi melioꝛ natura: maioꝛ doloꝛ. Sʒ natura rp̃ᷣi fuit optima.q̊ in eo fuit maximus doloꝛ. Itẽ Treñ.j. Attẽdite et vide⸗ te ſi ẽ doloꝛ ſicut doloꝛ meꝰ⁊c̃.¶ Itẽ doloꝛ ẽ ſenſus diuiſi onis impatiẽs. Vñ vbi ẽ maxima ↄueniẽtia:ibi ẽ maxi⸗ mus doloꝛĩ diuidẽdo.Sʒ xpᷣi natura optime erat ↄple xionata &τr1. Lontra. Paſſio que magis habet ſibi ↄiunctã delectatõem minoꝛ ẽ.et que marime ↄiũcta:mi nima?.ᷣ xpᷣc ſemꝑ fruebat᷑:ꝙ̊ minimã babuit paſſionẽ. Itẽ cũ natuꝛa rapit᷑ ad oꝑatões naturales.ſ.in doꝛmi endo vt vegetabilis ad oꝑatões interioꝛes:tũc tota ceſ⸗ ſat ab oꝑibo exterioribo ⁊ ab actu rõis ⁊ hmõi:g̊ multo foꝛtius cũ aĩa xp̃ᷣi m rõeʒ totã rapetur ad dei ↄtempla/ tõem:minimãã habuit paſſionẽ.¶ Itẽ motus maioꝛesĩ⸗ — pediũt minoꝛes. Cum ergo xp̃ marximo motu rapetur 7 moneret᷑ in deũ:gᷓ motus doloꝛis minoꝛ impediebatuꝛ Rñſio.dðᷣm ſm anſeł.diſtinguẽdo naturã ĩ xpᷣo:a et rõeʒ. Doloꝛ xp̃i ſi ↄſideret᷑ ̃̃n naturã maximꝰ eſt doloꝛ. Aldagnꝰ. n. doloꝛ ẽ ꝗ magis ẽ ↄtra naturã patientis.ma ioꝛ ꝗ magis ẽ ↄtra natura patiẽtis et etiã ↄtra volũtatẽ ADaioꝛ ꝗ̊ fuit doloꝛ ĩ xrpᷣo.qꝛ magis ↄtra natuꝛã patiẽtis vñ cuz coꝛpꝰeius fuit optie ↄplexiõis ⁊ optie conueniẽs aĩe:aĩa maxĩe doluit in ſeꝑatõe.iõ maioꝛ doloꝛ.Si ↄſið ret᷑ maioꝛ doloꝛ ſᷣm ꝙ dicit᷑ cõtra volũtatẽ patiẽtis h eſt duplꝛ.ã ẽ volũtas naturalis:⁊ ẽ volũtas rõnis vł vo lũtas rõnał.Primo mõ fuit maximꝰdoloꝛ ĩ xpᷣo.et ſcðo mõ nõ fuit doloꝛ ĩ xpᷣo.qꝛ nũꝙᷓ fuit martir ꝗ tatũ ifoꝛma tus caritate deſi deraret moꝛi.⁊ ex h̊ eſt meritũ paſſiõis Cũ ergo obijcit.ꝙ hũit delectatõʒ ↄiũctã.dicẽdũ ꝙ de⸗ lectatò fuit ĩ volũtate vt ẽ rõ.paſſio vero ĩ volũtate.vt ẽ natura: ⁊ iõ nõ ex eadẽ ꝑte fuit delectatio ⁊ paſſio.vn de optuit ꝙ ĩ vna ꝑte hẽret ſũmũ gaudiũ vt volũtarie et ex caritate ĩpleret paſſionẽ qð exigit᷑ ad meritũ:⁊ ex alteꝛa ꝑte marimum doloꝛẽ. Et hoc vult dam. cũ loqꝗtur ð paſ ſionibus ſupꝛa natuꝛam ⁊c̃. Articulus ſecundus Onſequẽter q̃rit᷑ de qᷓntitate paſſiõis ꝑ ↄꝑa tioneʒ ad ſatiſfactionẽ. Ad qð ſic. Melioꝛ ẽ vita gr̃e ⁊ nobilioꝛ incõ ꝑabiliteꝛ vita natuꝛe ergo deſtructio illiꝰ peioꝛ. Si ergo ꝑ peccatũ ſubtrahit vita gr̃e. in moꝛte xp̃i ſolũ vita nature ergo nõ eſt cõꝑa⸗ bilis moꝛs xp̃i ad ſatiſfaciẽdũ ꝓ peccato.¶ IJtẽ peccatũ Ade fuit generale.qꝛ trãſfuſum in omnes.moꝛs xp̃i ꝑti cularis.eꝛgo nõ potuit eſſe ſatiſfactoꝛia pꝛo illo.¶¶ IJtem anſeł. Reatus peccati menſuratur ſm magnitudinem nocumenti.tantuz ergo fuit peccatum crucifixoꝛum ſeu crucifigentium xpᷣm:quãtum bonum fuit vita xpᷣi.eꝛgo nõ eſt cõpenſabilis ad ſatiſfaciendum:niſiꝓ peccato eo rum.ergo nõ pꝛo peccato omnium. Contra. Ille qui patit᷑ nõ ſolum eſi bomo ſed eſt deus. Si ergo pondere tur quelibet actio eius:erit illa cõpenſabilis pꝛo quoli bet peccato.¶ Item Fm voluntatem ⁊ caritatẽ ẽ menſu⸗ ra meriti. Si ergo perſona ſatiſfaciens eſt perſona dei. 7 caritas illa maxima que excellit omnia. ergo poterit ſatiſ facere pꝛo qu alibet culpa. Rñſio.dom.qꝙ nõ eſt . cõſiderandum quãtum paſſus eſt. ſeꝰ ex quanto. vnde coõſiderando circũſtantias perſone. quia filius dei eſt. 2 circũſtantias paſſionis ⁊ hmõi:ſufficiens eſi paſſio xpᷣi 7 § — — ſ ad omnem. 7 omnium ſatiſfactõnem. ¶ Ad illud quod obijcitur de ſubtractione vite natuꝛe.dicendum. ꝙ vita xp̃ᷣi dupliciter poteſt cõſiderari.vt eſt vita dei: vel vt eſt vita hominis in ſe. Si conſideretuꝛ vt eſt vita dei. ſic eſt ſufficiens ad ſatiſfſaciendum pꝛe infinitis peccatis.ſi vt vita bominis in ſe cõſideretur nõ eſſet ſufficiens.¶ Ad aliud quod obijcitur ꝙ ſatiſfactio fuit particularis pec⸗ catum vniuerſale.dicẽdum.qꝙ ſicut peccatum generale: ita et ſatilfactio. Ande Ro. v. Sicut per vnius inobe⸗ dientiam peccatoꝛes conſiituti ſunt multi: ita per vniꝰ obedientiam iuſti conſtituti ſunt multi.ꝙᷓtum ad ſuffici entiam: qᷓuis non qtum ad efficientiam. ſicut ſol cau⸗ ſa ſufficiens eſt illuminationis omnium bominum:non tamen cauſa efficiens illuminationem in omnibus. gqa nõ in cecis.¶ Ad aliud quod obijcitur de peccato cruci fixorum. dicendum ꝙ neſcierunt vitam chriſti eſſe vitã ei. Vnde.j.coꝛinth.ij. Si cognouiſſent nũqᷓ; deum glo⸗ rie cruciſixiſſent 77. Vnde non eſi infinitum peccatum eoꝛum.quia non attingebat niſi ᷣm ſcientiam eoꝛũ. Un⸗ e non intendebant ſubtrahere niſi vitam bominis. vn cæ excuſantur ab infinito:et paſſio chriſti per omia ſuſ⸗ ficiens eſt ad ſoluendum pꝛo peccatis omniũ. 7 2 — Dn2 a/. P 5 O n., 8 * Bo( * X per .) 9 „.) 4 Pal.⸗n 3 Pen A tme bit cat i len n . u G eo gui ere oli ſu⸗ die Reri⸗ noͤck nde l ſori dgnen ſi z ſirck in o ⸗ Aler de⸗ Nnd⸗ fici (an⸗ on 64 uci ſi ngo tun 1 ſi⸗ Dne Queſtio. xviij. de effectun paſſionis dominice. Onſequenter que renduʒ eſt de effectu paſſionis dñiceꝗ ponunt᷑ quatuoꝛ.Pꝛimꝰiuſſtificatiõis a pct̃is.Scðs recõciliatõnis ad deũ. Tercius religatio poteſiatis dy aboli Nuartus apertio ianue paradiſi. Mlembrum primũ DOpꝛimuʒz obijcit᷑ in hũc modũ yſa.xliij. Ego ſum:ego ſum ipſe ꝗ deleo iniqꝗtates ꝓrer me.ergo ſolꝰ deꝰ eſt ꝗ delet peccatũ relingꝗtur ̊ ꝙ paſſio nõ telet pcẽm. qꝛ de terminatiĩe ⁊ excluſiue dic.Ego ego ſum ꝗ deleo ⁊c̃. vt nulli alij tribuat᷑.¶ Item dic auẽtas ꝙ magis ẽ de im⸗ pio facere piũ ꝙᷓ creare celũ ⁊ terꝛã. Si & ſolius dei eſt creare:ſoliꝰdei eſt de impio facere piuũ.Cum ̊ ꝑ paſſi⸗ onem nõ poſſit eẽ creatio.ꝑ paſſionẽ nõ põt eſſe iuſtifi⸗ catio ꝑ quaʒ eſt de impio facẽ pium. ¶ Iem paſſio xpᷣi nõ attingit aiam iuſtificandã: qa iam pᷣterita eſt. nec et attigit tꝑe paſſiõis qꝛ erat in alio ſbiecto.Relingt᷑ igit᷑ ꝙ nõ põt agere in aiam: nec delere pctm. 4 Iteʒ ſola gra deletur peccatũ.Si ergo paſſio xpᷣi nõ eſi cã gratie em̃iciens ſeu dans: nec cauſa deletõnis peccati.ſolus aũt deus eſt datoꝛ gratie nõ aliq creatura. pᷣm ꝙ dicit berñ. Abſit vt pfectionẽ anime tribuamꝰcreature.deo aũt eius creatõnem:cũ longe ꝑfectius ſit eẽ ꝑfectum qᷓ factum.Ex quo ptʒ ꝙ ſolus deus ẽ datoꝛ gratie nõ ali qua creatura. Contra.Apoc.j.Lauit nos a pecca⸗ tis in ſanguĩe ſuo:g ſanguis paſſionis lauit peccata. Item heõ.ix. Sanguis rp̃i ꝗ ꝑ ſpm̃ſanctũ ſemetipᷣm obtulit emundauit ↄſciam nr̃am ab oꝑibus moꝛtuis. Item ibidẽ dicit᷑ ꝙ ſine ſanguinis effuſione nõ eſt re miſſio pctoꝝ. Rn. paſſio rpᷣi ſe hʒ ad remiſſionẽ pec cati modis pluribo.Eſt em̃ paſſio xpᷣi dupłr:in rei na⸗ tura ⁊ in aĩa.ſᷣm ꝙ paſſio xpᷣi eſt in rei natura: ↄparat ad cletionẽ peccati dupliciter. ꝑ modum meriti: 2 per modum ſatiſfactõnis. In peccato aũt ſunt duo.macu⸗ la et reatus.macula que eſt defoꝛmitas vel diſſimilitu do ad deum: reatus obligatio ad penam. Eſt igit᷑ paſ⸗ ſio cauſa meritoꝛia deletõnis macule:quia meruit no⸗ bis gr̃am ⁊ ome illud qͥ xelet᷑ peccatũ. Uñ Ro. viij. Si ꝓꝛio filio nõ peꝑcit.quõ nõ cuʒ illo om̃ia donauit:Et eſt etiã cauſa ſatiſfactoꝛia reatpene:ſm ꝙ dicit᷑ yſai. liij. Vere nros languoꝛes ipᷣe tilit ⁊c. VUñ anſel.ij. cur deus hõ. Putas ne vitã xpᷣi tantuʒ bonũ tam amabile poſſe ſufficere ad ſoluendũ qð debetur p peccatis totiꝰ — mũdi.Et rñdet ĩmo plus põt in infinitũ:⁊ ſubdit᷑. Ai⸗ xs igit᷑ quõ vita hec vincat omia peccata:ſi ꝓ illis det Sic g& paſſio xp̃i in ipᷣa natura rei delet perjm vt cã me⸗ ritoꝛia gr̃e ad delendũ maculã: ⁊ vt cã ſatiſfactoꝛia ad delendũ reatũ ad penã.¶ Scom vo ꝙ paſſio vxpᷣi ↄſide⸗ ratuꝛ ſm eẽ qð hʒ in aĩabo valet etiã ad remiſſionẽ pec cati qᷣtuoꝛ modis.ꝑ dilectõneʒ.ꝑ fidem.ꝑ ↄpaſſionẽ.ꝑ imitatõneʒ. Iſtis em̃ qᷓtuoꝛ modis ↄiungit᷑ nie et hʒ eẽ in illa. Paſſio igit᷑ xpi in dilectõe ⁊ fide: valet ad dele⸗ tionẽ macule. Paſſio vᷣo xpᷣi in ↄpaſſione et imitatõne valet ad deletioneʒ obligatõnis 7 reatus pene. Paſſio rp̃i duobo modis valet ad deletionẽ peccati:ſicut di⸗ cit magiſter in.iij.ſenten.xviij.diſ. Puꝛmus modus eſt ex pte caritatis. Scdᷣs ex ꝑte ſidei. Ex parte caritatis modus eſt ꝑ modum ercitantis ad caritatem. Ex par⸗ te fidei ꝑ modum efficientis. Modus ̊ ex ꝑte carita⸗ tis eſt: qa ꝑ paſſionẽ xpᷣi excitat᷑ in nobis amoꝛ dei:ſᷣm ꝙ dicit apis Ro.v.Comendat deꝰ caritatẽ ſuam in no bis. qm̃ cuʒ eſſemꝰpeccatoꝛes xpᷣe ꝓ nob moꝛtuꝰeſt.Et ex hoc attendimus ad amandum ipſum amoꝛe carita —J Jnacle- . rrxah) — 5 — — 2 n Ton Xew/ n * xviij. tis: que operit multitudineʒ peccatoꝛum. Ex paꝛte ᷣoo fidei oſtenditur modus ꝑ modum efficientis.quia paſ ſio rpᷣi ꝑ fidem foꝛmatam que eſt cum amoꝛe dei: valet ad deletionem macule peccati vt cauſa effectui ↄiũcta. ⁊ hoc in adultis in fide ꝓpꝛia:vel cum ſacramento fidi vt baptiſinatis ad deletionem macule in ꝑpuulis: et eſt boc ex fide aliena eccleſie. Unde apoſtolus Rom̃.iiij. Juſticia dei ꝑ fidem eſt ihu quem ꝓpoſuit ꝓpiciatoꝛem ꝑ fidem in ſanguine.i.per fidem paſſionis.Ex quo re⸗ linquitur. ꝙ ex fide paſſionis eſt iuſtificatio ſiue emun datio peccatoꝛuʒ. Paſſio vᷣo xp̃ᷣi in ↄpaſſione ⁊ imita⸗ tione:vel ꝑ paſſionem et imitationem valet ad deletio⸗/ nem reatus pene. Sed paſſio interioꝛ vt cauſa merito/ ria remiſſionis pene.imitatio in actu eaterioꝛi vt cau⸗ ſa ſatiffactoꝛia pene debite.De cõpaſſione.ij.thi.ij. Si oↄpatimur ⁊ conregnabimus.De imitatione.j. petr.ij. xpᷣc paſſus eſt ꝓ nobis ⁊c. 4¶ Dicendum igit᷑ ad pꝛimũ ỹ ipſe ſolus deus eſt cauſa delens culpam vt pᷣncipale efficiẽs et agens. Paſſio vo xp̃i eſt in genere cãe mate⸗ rialis vel eicientis vt meꝛitoꝛiũ:quod nõ ẽ principale ſed cooꝑans: ſicut patet ex dictis. Cum ergo dicitur. Ego ego deleo inigtates ꝓpter me.intelligiẽ per exclu⸗ ſionem alterius cauſe pꝛincipalis non meritoꝛie vłco⸗ oꝑantis ſeu materialis.⸗¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ paſſio rpᷣi iuſtificat ſᷣm ꝙ ↄſideratur in rei natura ꝑ modum cauſe meritoꝛie vel ſatiffactoꝛie. Scoᷣm vo ꝙ cõſiderat᷑ vt habet eẽ in anima ꝑ fidem:ſic ſolum iuſſlificat in ra tione efficientis.ſᷣ hoc eſt fides de ipſa paſſione.et hoc modum cauſe cooꝑantis:non ꝑ modũ cauſe operan tio.¶¶ Ad aliud iam ptʒ rñſio. Paſſio eĩ xpᷣi attingit aĩam vel in modũ meriti gr̃e que aĩe datur: vel in mo⸗ dum ſolutionis pene reatus ꝓ aĩa:vel in modũ quo eſt in aĩa vt dilecta vt credita vt afficiens ꝑↄpaſſioneʒ.et ↄfoꝛmata ꝑ imitatõeʒz vt dictũ eſt. Ad vltimũ iam pʒ rñſio.quia q;uis paſſio xp̃i nõ ſit cauſa gratie effectia eſt tamen cauſa meritoꝛia. Lonſequenter que/ .S. j. ritur de cauſalitatis dr̃ia in iuſtificatõne vel remiſio⸗⸗ ne peccati ꝑ paſſionẽ ⁊ ꝑ reſurrectõeʒ.i Iam dr̃ Rom. iiij. ADoꝛtuꝰ eſt ꝓpter delicta nr̃a ⁊ reſurrexit ꝓpter iu⸗ ſtificatõneʒ noſtrã. Querit᷑ ̊ quaꝛe plus attribuit᷑ re⸗ miſſio ⁊elicti paſſioni ⁊ iuſtifſicatio reſurꝛectõni qᷓ; ecõ⸗ uerſo.¶ Iem iuſtificatio ponit remiſſionẽ pct᷑i. Si er⸗ go reſurꝛexit ꝗꝓpter iuſtificatõeʒ nr̃am: et ꝓpter pecca ti remiſſionẽ.¶ Item ſi ꝑ paſſionẽ eſt remiſſio peccati ꝑ paſſionẽ eſt iuſtificatio. ¶ IStem glo.dicit ibi Rom̃.v. Vtraq; moꝛs ⁊ reſurꝛectio xpᷣi delicta tollunt:⁊ vtraq; iuſtiſicant.ij Lon ᷓ dʒ attribui moꝛti tollere per̃jm et re⸗ ſurꝛectõni iuſtificatio.¶ Pꝛeterea dicit᷑ Ro.iij. Juſtifi cati ꝑ fidem in ſanguine.ẽᷓ paſſio vel fides paſſonis ẽ cauſa noſtre iuſtiſicatõnis.Conuenientiꝰ̊ debuit dix⸗ iſſe moꝛtuus eſt ꝓpter iuſtificationẽ nr̃am et reſurꝛerxit Apter delicta noſtra.¶ Item xp̃c poſt reſurꝛectõem nõ erat in ſtatu merendi:ergo nibil meruit ꝑ reſurꝛectio⸗ nem.ergo reſurꝛectio ſua non fuit cauſa meritoria nr̃e iuſtificationis vel noſtre reſurꝛectõnis. Rñ. m gl. MRo. iiij. Aldoꝛtuꝰ eſt ⁊c. Qota ꝙ vtraq;.i.moꝛs ⁊ reſuꝰ rectõ rpᷣi delicta noſtra tollũt et vtraq; iuſtificãt. moꝛs tamen rpi ſola interitum vite veteris ſignat ⁊ in reſur rectõne noua vita ſignatur. ideo quia qtum ad ſitio⸗ nis diuerſitatẽ vᷣba diuiſit. Ex quo accipitur.ꝙ mors ⁊ reſurꝛectio xpᷣi ↄparant᷑ remiſſioni peccati et iuſtifi⸗ cationi vt cauſa ⁊ ſignum. Scᷣm ꝙ ſignũ moꝛs ↄpara tur remiſſiom.reſurꝛectio iuſticie vel iuſticatõi.Scðᷣm ðᷣo ꝙ cauſa:vtrũq; ↄuenit vtriq; ſicut ſupꝛa obiectũ eſt et ꝑ hoc ptʒ rnſio od primũ.⸗ Ad aliud dicendum qꝓ eſt iuſtificatio motus ad im pfectã iuſticiã: qᷓ ẽ in pñti vita: et eſt iuſtificatio motꝰad ꝑfectã iuſticiã que erit ĩ patria.Pꝛima eſt ꝑ meruũ paſſiõis.Scða erit ꝑ rſur⸗ – — — 7 1. „ R / . O vS ) Oz rectionem que eſt cauſa noſire glorioſe reſurꝛectionis. 7 ita ꝑ ↄſequens ꝑfecte iuſticie.Paſſio ergo ⁊ reſurꝛe⸗ ctio indifferenter iuſtificant.vñ ſuper Ro.iij/glo. o na vita a iuſtificatõe incipit?⁊ in ĩmoꝛtalitate perficiet᷑ Ex his iam pʒ rñſio ad alia. Sed addendũ eſt ꝙ iuſti ficatio large dicit᷑ reſpectu remiſſionis pcti.⁊ reſpectu adeptõnis iuſticie ᷣm ꝙ iuſticia ponit duos terminos a malo ad bonũ. Stricte vᷣo reſpectu adeptõnis iuſti⸗ cie. tum &̊ ad figurã:tum paſſio rpᷣi:tum reſurrectõ iuſtificat ſᷣm ꝙ iuſticia ſumit᷑ large. Fm vᷣo ꝙ ſumitur ſtricte ꝙtum ad cãm paſſio xp̃i et reſurꝛectio iuſtificãt. non ꝙtum ad figurã. Ao vltimũ dõm. ꝙ licet ſtatꝰ gloꝛie nõ ſit ſiatus merendi ſumendo ꝓpꝛie merituʒ ꝙᷓ⸗ tum ad meritum ſubalis pᷣmj.et boc qᷓtum ad exiſten⸗ tes in gloꝛia:merent᷑ tamen impetrãdo alijs 2 aduocã: do illis.lñ habemꝰ.j.ioh.ij. Aduocatuʒ habemus apud patrem ⁊c. De cãlitate vᷣo reſurꝛectõnis infra de terminabitur. Niembrum ſecundũ Onſequẽter querit᷑ de effectu recõciliati onis ad deũ.De quo Rom̃.v.Si adhuc cũ inimici eſſemꝰrecõciliati ſumus deo ꝑ moꝛtẽ filij eius: multomagis recõciliati ſalui erimus in vita ipſiꝰ.ſᷣm iſtũ effectũ dicit᷑ xpᷣe me⸗ diatoꝛ dei et hoĩm Muerunt᷑ igit᷑ circa bec tria. Pꝛĩo an ſit mediatoꝛ. Scðo ſᷣm quid mediatoꝛ.Lercõ quõ mediatoꝛ. Articuius pꝛimus Irca primũ ſic babet᷑ ab aug·ix.de ciui di. Dixerũt quidã phi.mediatoꝛes eſſe int᷑ nos et deũ demones. qm̃ de eſt imoꝛtalis ⁊ ſine om̃i miſeria:hoĩes miſeri et moꝛtales:demones miſeꝛi aiĩmoꝛtales.ex h̊ ↄcludebant demones eſſe mediatoꝛes inter nos? deũ.qm̃ ĩmoꝛtale et miſerũ eſt mediũ.inter ĩmoꝛtale ⁊ beatũ:et moꝛtale et miſerũ.Sʒ determinat aug. ꝙ neceſſe eſt hr̃e alium mediatoꝛẽ: quia mediator hmoi ſeparat ⁊ impedit acceſſum ad beatitudinẽ. dicit em̃ ſic.ix.de ciui.dei.xv.c.Alius eſt medius malꝰꝗ ſe⸗ parat amicos.Aliꝰbonus ꝗ recõciliat inimicos.et iðo multi ſunt medij ſeꝑatoꝛes: quia multitudo q̃ beata ẽ vniꝰdei ꝑticipatõne fit beata:cuiꝰꝑticipatiõis pᷣuatõe miſera multitudo maloꝝ angeloꝝ que ſe oponit poti us ad impedimentũ: ꝙᷓ interponit ad bẽitudinis adiu⸗ toꝛium.etiã ipᷣa multitudine obſtrepit quodãmodo ne poſſit ad illud beneficiũ bonum ꝑueniri. Item beati angeli non pñt eſſe mediatoꝛes: qm̃ ipᷣi ſunt ĩmoꝛtales ⁊ beati.quoꝝ neutra ꝓpꝛietas ↄuenit homiĩ. Dicit em̃ ſic aug. in eodem li. Honi igit᷑ angeli inter mi ſeros et moꝛtales 2 btos ĩmoꝛtales medij eſſe nõ pñt:qꝛ ipſi qᷓ 7 bti et ĩimoꝛtales ſunt.Ex his ptʒ ꝙ neq; angeli boni neq; mali pñft eſſe mediatoꝛes. Sʒ oꝑtet ꝙ aliꝗs ſit me diatoꝛ ꝗ ſit moꝛtalis et bĩs. moꝛtalis ad tpᷣs:et beatus ꝑpetuo.vt eo ꝙ moꝛtalis ad tpᷣs ↄueniret cũ hoĩe exñ⸗ ti in via:ꝑ boc ꝙ beatus exiſtens in patria. talis ẽ xpᷣe ceus et hõ. Vñ aug. in eodem li. Querendꝰ eſt mediꝰq non ſolũ homo.verũetiã deus ſit.vt homĩes ex moꝛtali miſeria ad beatam ĩmoꝛtalitatẽ huiꝰ medij beata mor⸗ talitas interueniendo ꝑdueat.quẽ neqʒ nunc non fieri moꝛtalem opoꝛtebat neq; permanere moꝛtaleʒ· moꝛta lis qui ꝓprie factus eſt.non infirmata verbi dimnitate ſ carnis infirmitate ſuſcepta.nõ aũt ꝑmãaſit in ip̃a caꝛ ne moꝛtalis quam reſuſcitauit a moꝛtuis qm ip̃e ẽ fru ctus mediatõnis eiꝰvt nec ipſi ꝓpter quos liberandos mediatoꝛ effectus eſt in ꝑpetua vel carnis moꝛte rema nerent. PPꝛoinde mediatoꝛẽ inter nos et deũ ⁊ moꝛtali tatem babere opoꝛtuit tranſeuntẽ et beatitudinẽ ꝑma⸗ nentem: vt ꝑ ideʒ quod tranſit ↄgrueret moꝛtuus: 2 ad id quod ꝑmanet tranfferret ex moꝛtuis. Xpᷣc igit me⸗ dius ſeu mediatoꝛ eſt ↄueniens concilians cuius ꝑti cipatione ⁊ beneficentia homo miſer et moꝛtalis fieret beatus et imoꝛtalis. VUnde aug.in eodem li.Ad hoc ſe quipe interponit medins ĩmoꝛtalis et miſer. vt ad im moꝛtalitatẽ beatã tranſire nõ ſinat.qm̃ ꝑſiſtit q impe dit.i.ipſa mileria. Ad hoc ſe aũt interpoſuit immoꝛta lis et beatus. vt moꝛtalitate tranſacta: ⁊ ex moꝛtuis fa ceret immoꝛtales.qð in ſe reſurgendo monſtrauit ⁊ ex miſeꝛis bonos.vnde nunqᷓ ipſe diſceſſit.Ex his pateꝛe põt ꝙ xpᷣc etiã inẽtum bhomo:mediatoꝛ eſt inter nos et deum. Extrema em̃ ſunt deus iĩmoꝛtalis et beatus: bõ moꝛtalis et miſer. medius eſt hõ moꝛtalis et bus qui fuit xp̃e qᷓtum ad naturã bumanã. VUnde in eodeʒz dic aug. on tm̃ ob hoc mediatoꝛ.ꝙ; verbũ maxime quip⸗ pe ĩmoꝛtale et marime beatũ. longe autẽ a moꝛtalibus miſeris. Sed mediatoꝛ ꝑ qð homo eoipſo vtiq; oſten⸗ cns ad illud non ſolũ beatum: verũetiã bñficum nõ opoꝛtere queri alios mediatoꝛes:ꝑ qͥs arbitremur no⸗ bis peruentõnis gradus eſſe molliendos:quia beatus et benificus deus ꝑticeps factꝰhũanitatis noſtre.com pendium pᷣbuit ꝑticipande deitatis ſue.iec enim nos ab ĩmoꝛtalitate 2 miſeria liberans ad angelos immoꝛ⸗ tales beatoſq; ita ꝑducit: vt eoꝝ participatione nos i⸗ moꝛtales et beati fimus: ſed ad illam trinitatem cuiꝰ participatõne angeli beati ſunt. Articulus ſecundus Ecundo querit᷑ ſm quid ſit mediatoꝛ:.Fm hᷣ ꝙ rpc dicit᷑ eſſe mediatoꝛ non inꝙᷓtuʒ homo Aldedium eniʒ debet coĩcare cum vtroq; ex⸗ tremoꝝ: ſed inqtum homo nõ coĩcat niſi cũ altero ſcz cum nobis nõ cũ deo. Ao hoc dm. ꝙ mediũ dicitur multipkr. ſ. tum ad ↄuenientiã nature:qtum ad ↄue/ nientiã ꝓpꝛietatis:qᷓtum ad ↄuenientiaʒ ꝑſone. Dicit᷑ mediũ ꝙtum ad naturaʒ:ſicut eſt mediũ in coloꝛibo. aũt modo nõ eſt mediũ inter deum et hominẽ: qm non põt eſſe natura media.Dicit᷑ aũt aliter mediũ qtuʒ ad ↄuenientiã ꝓpꝛietatũ·et hoc mõ põt vxpᷣc dici mediũ eſſe qtum ad buanaʒ naturã: ⁊ inter dum et hominẽ: qm̃ habet ꝓprietates ↄuenientes cũ vtroq;cum deo. ſ. bea⸗ titudinẽ plenitudinẽ gre et ſcĩe.⁊ hʒ alias in quibo cõ⸗ municat cũ bomine.ſ.moꝛtalitatẽ ⁊ alios defectꝰ. Cuʒ ergo dicit᷑. ꝙ neceſſariũ eſt mediũ coĩcare cũ extremis. intelligendum eſt tum ad boc ꝙ extꝛema ſunt: ſeu km ea m que ſunt extrema. Sed deus ⁊ homo nõ ſunt ex⸗ trema: m ſuas naturas:ſed qtum ad ſuas pꝛoprieta⸗ tes. AUnde deus dicebat᷑ extreium ratõne ſue immore talitatis et beatitudinis. Homo vo rõne ſue miſerie et moꝛtalitatis. Xpc aũt ꝙtum ad naturã humanã vtri⸗ uſq; coĩcat alteram ꝓpꝛietatẽ. ¶ Item alio modo dꝛ xpᷣe mediũ inter deum et hoĩem: eo ꝙ eiꝰypoſtaſis eſt ĩ na⸗ turis duabo. Añ dicit damaſ. eius ypoſſaſis eſt ex ouabo naturis.qð ſic exponit᷑.i.ex duabo naturis ſub⸗ ſiſtit ſcʒ diuina et humana.nec mutat᷑ diuina in huma nam: nec humana in diuinã. ſed vtraq; in ſua ꝑfectõne remanet. Xpc ergo qtum ad bumanitatem poteſt dici mediatoꝛ dei et bominum: quia licet ᷓtum ad naturã ↄmunicet cũ hominibo ſolum:ratõne tñ perſone ↄmu⸗ nicat cum deo.qm perſonam babet filij dei non ꝑſonã creatam aut ↄpoſitam: ſed eternam ſimpliceʒ. De boc mediatoꝛe dicit yſidoꝛus in libꝛo de trinitate.Aſdedia toꝛ dei et bominum. bomo ypᷣc ihs.non aliter in deita⸗ te aliter in humanitate: ſed idem vnus in vtraq; natu⸗ ra.nec prius conceptus homo:nec prius homo editus nec meritum accepit vt deus eſſet.ſed dei verbo manẽ⸗ te incõmutabili eſſentia.aſſumpſit caꝛnẽ in qua impal⸗ ſibilis pati.immoꝛtalis moꝛi:eternus ante ſecula tem poꝛaliter poſſet oſtendi. l — be,r Gae . rat cogi ad peccandũ ſicut nec modo. ergo no maioꝛeʒ Articulus tercin Paſlwr haꝛabuit dyaboloptatem tẽptandi q; modo.⸗. Item ꝑ cir 1.— 3.06.5 7 t 4X99 Ercio querit᷑ quõ mediatoꝛ ſit. Aug.de ci. cumciſionẽ in ſanctis añ paſſionẽ velebat᷑ culpa oꝛigi⸗ P. „„ di.xj. Hic eſt mediatoꝛ dei et hboim hõ xpᷣs nalis ⁊ culpa actualis ꝑ caritatẽ. Ergo cũ nõ habebat P ſſt * ihs.ꝑ hoc mediatoꝛ ꝑ qð hbomo:ꝑ qð et via ptatem dyabolꝰpuniendi niſi rõne peccati:non kxba⸗ d Si inter eũ ꝗ tendit:⁊ illũ quo tendit via media eſi:eſt tuc ptatem puniendi bonos:ſic nec mõ.ꝭ̊ ⁊c. Cont 8f ſpes ꝑueniendi.Si aũt deſit et ignoꝛet᷑ qua ſit eundũ: Apoc.xx. lidi angelũ deſcendentẽ e celo 2 appꝛeben . quid ꝓdeſt noſſe qͥ eundũ eſt.ſola ẽ aduerſus om̃s erꝛo dit dꝛaconẽ qui eſt dyabolꝰet liganit eũ ⁊c. Seꝛ quem e res via munitiſſima vt ipᷣe ſit deus ⁊ hõ.qͥ itur deꝰ quo angelũ intelligit xpc.ᷓ ꝑ paſſionẽ xpᷣ diminuta ẽ ptas itur hõ. ⁊ ita ſm ꝙ bhomo mediatoꝛ ẽ et via.4¶ Notan⸗ vyaboli vt minus poſſit ꝙᷓ pꝛius.¶. Item ꝑ paſſionem t ia qᷓ dicunt᷑ de doo ᷣm ꝙ bõ.media⸗ abſolutꝰeſt reatus in illis ꝗ baptizʒ ant᷑ oꝛiginalis 2⁊ eei gui mnn g ber ſnn n3 a ngnnant altcke. boſtiu.ſa⸗ 3 am actualis culpe.Cum ꝗ̊ᷓ dyabolꝰnõ hẽat ptatem ni di terdos.oſtin inelnentfkeium red re er luator ſi rõne peccati:nullã oĩno habet ptatem. 4. Item ante d Erdoa hoſia ſiue ſacrifcinin renptor et ſaluat f pactone vyaboleudcedme erarne ien ategts alhe Senenan ginänszEtigbguekoomni Emider . ne ꝑ mundum iaʒ nuſq;ᷓ adoꝛatur. Ex quo certiſſime re . vrmiaʒ acchũ fi pois. En vn⸗ octuoxp babitat m adoꝛari vt deus.¶ Item ſct᷑i angeli pꝰincarnatõem na⸗ . 3 ritari ſen aMunt nnio iin am feipne li 1 iſta p turam gencraliter humanã reuerent᷑. VUñ angelꝰ iohi 4 nne onelitt Fuun acnen di Ponkienotar aihr volenti ſe adoꝛare dixit. Vide ne feceris ↄſeruus tuus . inptal dnm df ne abiteris detin lro t⸗ ne. ſum ⁊ fratrũ tuoꝝ.vlt.apoc. Rñ.dvᷣm.ꝙ dyabolus 4 cäs per paſſionem xpᷣi minoꝛẽ babet ptatem in natura,ʒ bu· . ture et diuine:eo em̃ ꝙ hũana natura xpi vnita deitati manam vninerſaliter:quia ſi ubtracta ẽ ei ptas qua pꝛi cipat xpc pri iu ine nature et bũane: ſeu p⸗ us ſubijciebat eã in infidelibus ſibi ydolatria 2 veneꝛa 4 Dnenmndinndettnannznainrceet Frnm a4 hůc cn tione q̃ſi deus.ſubtracta ei etiaʒ in fidelibo in quibſus „ . . . Re . . . 1- . . —☚. — . õ . i rsei * aedeneePicrolencd terems ſionis eſt. ſ. crucis ex ſacramento baptiſmatis uo . i inqᷓ 5.ſ. i hoĩ uales: aboli ptas cohibet᷑.AVñ apoc.vij.dr.q̃tuoꝛ anglis.ſ⸗o ni ſentarcirt geams Pömnoreg n nieſtlnnne lite nokere quoaduſq; ſi em lernos er nr̃i fronti⸗ ono ſeu largiri gram ꝓn e ip̃o Yoh.j. De plen: tudine dadu renfiin ſroni eiꝰaccepimꝰom̃es.⁊ ſᷣm hũc actũ dr caput.capitis eim bus eoꝝ. Rũ.igitur ad illud qð obijcit᷑ pᷣmo dðm 6 eeſt influẽ ſenſum ? vitã vel motũ alijs mẽbris. Sed ꝗa 5 ſimpłr dy abolꝰꝑmiſſus ẽ nocẽ. ¶Ninoꝛẽ ptateʒ bʒ pt fa pᷣmo ↄfeꝛt᷑ indiſtincte.ideo pꝰhãc infuſionẽ gr̃e ſeu paſſionẽ q; pꝛius in ipſis fidelibo.qꝛ fideles pꝰpaſſiõezʒ uarion⸗ hoĩbo:ſeꝗtur diſtinctõ aĩe:q̃ quidẽ dilſtinctõ foꝛtioꝛa arma hñt defenſionis 2 reſiſtentie ↄtra omnez ſt ſim intellectũ ⁊ affectũ.vñ poeffuſionẽ grẽe ↄſequun impugnatõeʒ dy aboli.Uñ.vj.ad eph̊. In oibo ſumen tur duo actꝰtum ad diſtinctõeʒ gre.ſ.illuminaꝛe itel⸗ tes ſcutũ fidei vt poſſitis oĩa tela nequiſſimi extingue⸗ lectũ:⁊ accendere affectũ.qtum ad actũ illumiationis re. Habẽt etiã nomẽ ihu:cuiꝰnoĩs inuocatio pellit de⸗ arellect⸗ ſt intelli Kaſ idei dr fundamentũ: q́;⸗ mones:ſicut dicit᷑ math.vlt. In noĩe meo demoia eijci raltes⸗ d 4 ndendi affeer of boltin Prius et S ☚ ent 7c. Ao ſedᷣm dom. ꝙ ppaſſionẽ bʒ ptateʒ veran⸗ L, – L H dueghamm wf age diſtribuere. Iem pꝛiſeſt illumia⸗ qi coꝛꝑa: ſ nõ quoꝛũcũq;: nec qlitercũq;· tatem enim · J Jα ια1 * Tar 8 io intellectꝰqᷓ; accenſio affectꝰ.ſed pꝰiſtos actꝰeſt ĩ coꝛ verãadi hʒ coꝛꝑa excoicatoꝝ pᷣciſoꝝ ab eccłia: ſᷣm ꝙ dr vn Namntr; dor Tieſi 1t ſacr. pticipatõ i.. Coꝛin.v.de foꝛnicatoꝛe quẽ excoicauit apłus dicens. L9 . poꝛare nos eccleſie qð fit ꝑ ſacramentoꝝ ꝑticipatõem j. Coꝛin.v.de foꝛnicatoꝛ V dicens. a⸗ 7 qtum ad hũc actũ ꝙ eſt nos ꝑ ſacramenta regeneꝛa⸗ JYudicaui illũ qui hmõi eſt tradeꝛe ſathane in inkenin — n re.dr rpᷣc ſacerdos łᷣ fruſtra eẽt regeneratio niſi ſeque & carnis ⁊c̃. on B qui noſime Fein⸗ nbeect 5 8 i 1 — . erur uiſfitio gue lie per kn ſratonenn baſtns n & manreontects⸗ rvelgelctor herkiein et coꝛonã ßm ꝙ emekong negut Par relnnas cagentis gele dielar de io antboni⸗ poſtqᷓ fuit a dya bolo flageila n 1 nio⸗ S eian era ↄtractũ a ꝑentibo.et Pier pec tus:ꝙ ei querẽti a dño apparente ſibi vbi erat cũ flagel or cata actualia q̃ iinz Es lacrafi ſoluẽ ²⁸ 5 eneftetel antboni ie enn torti hts jeet penã vel obligatõeʒ.⁊ ſic dr hoſtia vel redemptoꝛ. S Añ paſſionẽ dᷣ n hẽbat vexa m luta aüt iſta pena vel obligatõe eſt aliꝰactꝰ.ſ. amouere poꝛaliter fies feenlos el Fadlegioſ pi u teneb emphe bryv, valns 1 eretge dad wrii derek nri einda⸗ 2 vtebat᷑ ſp F⸗ bolꝰ ptate puniẽdi vt . . .* d * Xx — . 1 . 1 Dya . . . Deinde? irimere glenn:i Pible netam dĩ ſachatgge ,nmaioꝛẽ haberet prtatem ſeducẽdi ꝑ culpã.ſic ⁊ nunc in b Si ſtinctõ 2 oꝛdo iſtoꝝ nominũ p diſiributo. E “ excoĩcatis ⁊ infidelibus. ¶¶ Ad teꝛciũ dicendũ. ꝙ eſt co nern ———— e actio ſufficiens ⁊ eſt coactio inducens. ꝙᷓtuʒ ad coacti ne onem ſufficientem li.ar.ſemꝑ fuit liberum a neceſſitate Mem brum tercin coactionis.qᷓtum vᷣo ad coactionẽ inducente que atten ri Onſequẽter querit᷑ de effectu ablationis ditur quo ad terꝛoꝛes ⁊ doloꝛes penaꝝ:vel ꝙᷓtum ad cu m ptatis dyaboli qᷓ;dtum ad ptateʒ nocendi piditates ⁊ blandicias voluptatũ.vñ his em inducituꝛ ni ⁊ teptandi.Ad qð ſic obicit᷑ Job.j.dya li.ar. ante paſſionẽ magis potuit ꝙᷓ poſt. ANinus eniʒ N bolus nõ poterat ponẽ manũ:nec in iob nec in res eiꝰ põt dy abołlꝰindncere terrendo vel blandiendo popaſſi 1 niſi ꝑmiſſus.vñ dicebat dño.Mitte manũ tuam ⁊c. S onem ꝙᷓ pꝛius:cũ et ipᷣe terꝛeat᷑ ab ipo ſignaculo enels dyabolꝰañ incarnatõeʒ nõ hẽbat ptᷣatem nocendi.niſi ⁊ inuocatõne noĩs xpᷣi.Fm ꝙ dr . . A voce mi 1 q;tum erat pmiſſus. Sʒ popaſſionẽ bʒ ptateʒ ꝑmiſſus ni pauebit Aſſur virga ꝑcuſſus er. * tini ieen 5 ſicut ptz in flagellatõe Anthonij alioꝝ ſckoꝝ:relingt 3,g quis geletnti⸗ nlanet Alna Aaiginal SGeaenenemnare rren. Serd wnalſ, lrehtügebenne: 5ͤ tamen tum ad reatũ cerentie vi onẽ hʒ ptatem verandli coꝛꝑaliter boĩes.ſic ptzʒ in mul⸗ ad reatũ gehenne: nõ tamen qtum a⸗ eeenatg tis ꝗ etiã ſũt fideles:ᷓ nõ eſt ꝑ paſſionẽ diminuta ptas ſionis diuine:ratõne cuiꝰbabebat dy bolus p nocendi. Item lib.aꝛ.ſemꝑ libeꝝ fuit a neceſſitate co vetinendo eos in limbo. actionis: añ paſſionẽ ꝑ temptatoeʒ dyaboli nõ pote⸗ 7 )— 0 — – Membꝛum quartũ Onſequenter querit᷑ te effectu aꝑtionis ianue ꝑadiſi.Et pꝛimo dubitat᷑ qd dica⸗ tur decretũ:et q̃ eſt dria decreti et cyꝛog phi. Ad qð bꝛeuiteꝛ dõm. ſᷣm ꝙ dr coll. ij. Delens ꝙ aduerſus nos erat cyꝛographũ decreti: ⁊ ipᷣm tulit de medio affigens illud cruci. Glo.xcretuʒ cei fuit ꝙ ade pᷣcepit.ſ.de ligno ſcie boni et mali ne co⸗/ medas.huiꝰdecreti violati cyꝛographũ.i.memoꝛiã de leuit deus.q pctm pᷣmi ꝑentio ꝑ ſanguinẽ xp̃ᷣi abluit. Scðm g̊ hoc pʒ ꝙ decretũ dicit᷑ diuinũ pꝛeceptũ quod datum fuit ade.Cyꝛographũ dicit᷑ memoꝛia pᷣuaꝛica⸗ tõnis ade:ſiue reatꝰpeccati ade.(¶ Item alio mõ expo⸗ nit glo. Decretuʒ eſt ſnia cunctis hoĩbus aduerſa qua ſcʒ dictũ eſt. Moꝛte moꝛiemini.Cyꝛographũ d pecca tum ade:qð quaſi cautõeʒ ↄtra nos tenebat dy abolus H iſtud cyꝛographũ tulit:cum nobis delicta ↄdonanit. ſm hoc ̊ pʒ.ꝙ decretũ dicit᷑ ſnia dei reſpectu neceſſita tis moꝛtis:ſeu excluſionis a via celeſti. Cyꝛographuʒ ðvᷣo erat reatus peccati ade in totum genꝰhumanum. Lonſequenter du- S. j. bitat᷑ e impotẽtia apertõis.de qua dr apocẽ.v. nul lus erat ꝗ poſſet aꝑire libꝛũ liber dr in q̊ oĩa legunt᷑ ſumma ⁊ dina ſapĩa ſeu veritas ð quo apoc.xx. Tiber apertꝰeſt ꝗ ẽ liber vite:clauſio buiꝰlibri ẽ clauſio ↄtem platõnis diuĩe ꝓpter reatũ oꝛiginalis pet᷑i.Ex q̃ auẽte ptz ꝗꝓ nullus poterat ꝑ meritũ ſuũ puenire ad diu inã ↄtemplatõeʒ:et h̊ eſt aꝑiri ianuã padiſi.¶ Sed ↄtra h obijcit. Quãtumcũq; caritas fuit pᷣcioſa ⁊ vᷣtuoſa tẽꝑe nr̃o:tanta fuit ⁊ tampᷣcioſa tꝑibo abꝛahe.Si g̊ᷓ virtus caritatis ⁊ p̃cioſitatis tꝑe iſto meret᷑ vitã eternã ⁊ con templatõez dei.videlicet aditũ ꝑadiſi: ̊ caritas tꝑibo abrahe meruit aditũ ꝑadiſi: ſine paſſiõe xpᷣi eẽt aditꝰ in ꝑadiſum. 4 Item ſi abꝛaba meruit intraꝛe ꝑadiſuʒ meruit aꝑtõez ꝑadiſi.g̊ manente merito abꝛahe neceſ⸗ ſe erat introitũ eſſe:ſeu xpᷣe pateret᷑ ſeu non.i Item ſi⸗ cut dicit Apłs ad Balł.iij. Abꝛahe dicte ſunt ꝓmiſſio nes.q̃ quidẽ ꝓmiſſiones de hereditate nõ ꝑtinebãt ad terꝛena ſᷣ̊ ad celeſtia.Cuʒ ̊ ↄſtet ꝙ liberalioꝛẽ rex eter nus q; tꝑalis:cũ ſequat᷑ ex iſta ꝑte:ꝙ ſi aliquis ſeruiat regi terꝛeno ꝓ bono tꝑali ſibi ↄmiſſo meret᷑ bonũ tꝑa⸗ le.Ergo multofoꝛtiꝰex ꝑte alia.ſi abꝛahaʒ ſeruiat regi eterno ꝓ hereditate ſibi ꝓmiſſa eterna meret᷑ illã. Cuʒ ↄſtat ꝙ ſeruierit p hereditate eterna ſibi ꝓmiſſa:con ſtat ꝙ meruit illaʒ:ᷓ iuſtus iudex reddidiſſet ſibi here ditatẽ eternã: ſine paſſione eſſet ei patens aditꝰ ꝑadi⸗ ſi. Rñ.dðm.ꝙ nulliꝰhoĩs caritas põt mereri vitaʒ eternã pꝰpeccatũ:niſi interueniente merito xpᷣi.qꝛ oẽs ſunt oꝛiginali reatu obligati ad ſetiſffactõeʒ: quã nullꝰ purus hõ põt exhibere:cuiꝰ ꝓbatõeʒ inuenies tactam in qõnibo de incarnatõne.que quidẽ obligatio vel rea tus eſt obtruſio diuĩe ↄtemplatõnis ſeu ꝑadiſi.ſ̊ ĩ hoc eſt dria inter fideles pꝰpaſſionẽ et an. ꝗa añ paſſioneʒ nõ eſt ſolutõ ſatiſfactõnis oꝛiginalis reatus.ſed ꝑ paſ⸗ ſioneʒ ẽ ſolutõ oꝛiginalis reatꝰ.et ideo fidelibo ptꝰpaſ⸗ ſionem ex virtute ſacramenti paſſionis patʒ aditus ad ꝓadiſum:añ paſſionem vo nõ.¶¶ Ad illud ergo qð pꝛi⸗ ino obijcit᷑.ꝙ tanta fuit caritas tũc:quãta nuc.ↄcedo. Mon tñ ex hoc ſegtur ꝙ meꝛuit aditũ pꝛius ſicut nunc Et ratõ huiꝰẽ:qꝛ caritas añ paſſionẽ nõ hʒ meritum paſſionis xpᷣi ↄiunctũ.per qð ſolũ eſt oꝛiginalis ſolutõ reatus.ſed pꝰpaſſionem hʒ caritas meritũ xpᷣi ↄiũctũ. quia iam exhibitũ eſt.inde eſt ꝙ meret᷑ ptꝰ paſſionẽ qð nõ pꝛius.¶Ad ſcdᷣm ddm. ꝙ nõ ſequit᷑ abrahã meru⸗ it intrare ꝑadiſuʒ: ̊ meruit aꝑtionẽ ianue ꝑadiſi.qm̃ aꝑtio ianue ꝑadiſi nihil aliud intell igit᷑ qᷓ; ſolutõ debi/ ti oꝛiginalis reatus:ve l pꝛo oꝛiginali peccato.⁊ ponũt exemplum in patre qui obligat debito terꝛam ſuã:cuiꝰ O⸗= A „ w mNO „α ſ. oſ N ⸗= 8 P. 0 Polbrr 4 filio de iure hereditario competit heꝛeditas patris:nõ⸗ tamen poterit illam babere niſi ſoluto debito patris. AVnge ſicut iſte debet intrare terꝛam ſuam:tamẽ debet X abſolni a debito ꝓ quo obligata eſt prius qᷓ intret.ita in hac ꝑte pꝛius opoꝛtuit ſolui debitum pro peccato ade ꝑ paſſionem xpᷣi anteqᷓ poſſet eſſe introitus ad pa⸗ radiſum.nullus aũt debitum ſolueꝛe potuit niſi chꝛiſtꝰ patet ergo ꝙ; non ſeꝗtur quod obiectum eſt. Non enim ſequit᷑ ꝙ ſi quis mereat᷑ ↄſequens:ꝙ mereatur antece⸗ ns. 4¶· Ad vltimum patet rñſio.non em̃ facta ẽ abra⸗ he ꝓmiſſio niſi in ſemine.quod exponit apłus.Qui eſt xpᷣc ſubↄditione.ergo fiebat ꝓmiſſio abrahe heredita⸗/ tis eterne que fuit impleta in xpᷣi paſſione. Et ex h̊ nõ ſequitur ꝙ debeat᷑ ei ſine xp̃i paſſione. 6 „ 7 . „ Incidenter queri S. ij. tur de verbo ambꝛo.dicentis.Saluari nõ poſſemꝰ niſi vnigenitꝰdei moꝛeret ꝓ nobis debitoꝛibo moꝛtis.iij.li. ſenten.xviij.di.¶ Contra qð obijcit᷑ ſic. Ergo abꝛahaʒ fuit debitoꝛ moꝛtis:q̊ dignus moꝛte.non dignus vi⸗ ta eterna.] Item ſi moꝛtis debitoꝛ fuit et moꝛtis ſpũa lis:ꝙ̊ debuit dãnari.cum moꝛs ſpũalis ſit debituʒ mor tis ſpũalis.vel ipſa dãnatio.¶ Item anſel.in li.cur de us homo.Qihil aſꝑius vel difficilius põt hõ ad hono rem dei ſponte et nõ ex debito pati q; moꝛtẽ:et nullate⸗ nus põt ſe magis dare hõ deo ad honoꝛẽ qᷓ; cum ſe tra⸗ dit moꝛti ad illiꝰdei honoꝛem. Eꝛgo aliꝗs põt pati:nõ ex merito ſᷣ̊ ad honoꝛem dei.relinꝗtur ̊ ꝙ non omnes ſunt debitoꝛes moꝛtis.¶ Item obijcit de xpᷣo. Xpc ex obedientia moꝛtuus eſt.ſicut dicit᷑ phᷣ.ij.pᷣc factus ẽ obediens vſq; ad moꝛtem.ꝗ erat debitoꝛ moꝛtis: qꝛ te⸗ nebatur ex pᷣcepto patris moꝛi ꝓ redemptõne humani generis. ¶ Item dicit aug. Seruitia quãta minus de⸗ bita tanto gloꝛioſioꝛa.ergo cũ paſſio xpᷣi fuit maxie de⸗ bita:quia maxime debebat obedire patri: minus fuit grata. KRñ. ad pꝛimum dom: ꝙ duplex eſt dignitas ſuſficientie et cooꝑationis. Si reſpiciamus ad digni⸗ tatem ſufficientie:non eſt dignitas in abꝛaham. vel in aliquo alio reſpct᷑u vite eterne ſeu paſſione xpᷣi. Si vᷣo dicatur dignitas cooperatiõis:dignitas fuit ĩi abrabã reſpectu vite eterne.Cooperatus enim eſt paſſioni xpᷣi id eſt oꝑatus eſt:vt per paſſionem haberet vitam eter⸗ nam.¶ Ad aliud vᷣo quod obijcitur ꝙ erat debitoꝛ moꝛ tis. diſtinguendum elt ꝙ eſt mors multipliciter. Eſt eĩ moꝛs ſeꝑatio anime a coꝛpoꝛe. Et eſt moꝛs ſeꝑatõ ani me a deo. vnde dicitur moꝛtale peccatum. Et eſt mors ꝑpetua ſeꝑatio anime a diuina btꝛitudine irreꝑabiliter vñn dicit᷑ moꝛs eterna.Et ẽ moꝛs ſeꝑatio aĩe a dei ↄtem/ platõne ſeu bꝛa viſione nõ ꝑpetuo.ſed ad tempꝰ.et ſᷣm hunc modũ accipitur moꝛs.cum dicitur ab Am bꝛo.q; om̃es erãt debitoꝛes moꝛtis.Et hoc modo fuit abꝛahã debitoꝛ moꝛtis ſpũalis.Et per hoc patet rñſio ad pri⸗ mum..Ad illud vo qð ſcdᷣo obijcit᷑.dðm.ꝙ damnatõ eſt ꝑpetua ſeꝑatio a deo.et ideo ẽ moꝛs irꝛemediabilis nõ aũt ſic dicit᷑ debitum moꝛtis:qꝛ nõ accipit᷑ de moꝛte irꝛemediabili ſicut dictum eſt.¶¶ Ad tercium dicendũ. ꝙ; auẽtas anſel.non intelligitur de alio bomine a xpᷣo. vnde ibi ſtatim ſequitur.talem opoꝛtet eſſe illum quiꝓp pcto hoĩs ſatiſſacere poſſit:vt moꝛi poſſit ſi velit. Et ſe quitur.video plane illũ hominem quẽ querimus taleʒ eẽ opoꝛtere.ꝗ nec ex neceſſitate moriat᷑ quia om̃ipotẽs erit:nec ex debito qui nunqᷓ; peccatoꝛ erit:⁊ mori poſſit ex libera volũtate quia neceſſariũ erit.¶ Ad quaꝛtum dicendum.ꝙ eſt debitum duptr. Eſt em debitum ex ne ceſſitate.et eſt debitum ex caritate. Pꝛimo mõ non fuit xpᷣc debitoꝛ moꝛtis.ſed ſcdðᷣo mõ.Vñ anſel.ij.Cur deus hõ. Dñs ihs cum moꝛtẽ ſuſtinere voluit:qm̃ ſuuʒ erat pati et non pati: debuit facere quod fecit.ꝗa qð voluit fieri debuit. et non debuit facere: quia non ex debito. Ex hoc relingtur ꝙ eſt debitum er neceſſitate: et eſt de⸗ a5“) — „, . W Ain An 3 6 nenin nnteen ahr it fecinn⸗ r bns / ni . b8 ug wor NR dono⸗ Aane⸗ ſſetr patin onbes Nire nensi r Unnani od led⸗ ſuit ltas pi in ido mi G anor wüön Atnore ablict Nigen Nafn Nnbog Akraba Ari⸗ nnotö ablis morde cnci. anßo⸗ ngoip .Etſe unit ipois ipoſt narwn marne von it hr s gei wout ho⸗ ſ — —— — - – U- — bitũ er oꝛdinata volũtate. pꝛimo modo nõ crbuit mo ri ſeo ſcdᷣo mõ:qꝛ oꝛdinata erat ſua volũtas ꝑ obedien tiam ſub volũtate pr̃is.nõ tñ ſeqtur ꝙ debitoꝛ:qꝛ eẽ de bitoꝛem impoꝛtat neceſſitatẽ moꝛtis.ꝗ Ao vltimuz di cendum. oꝑaꝛi ex debito pcepti põt quis duplr. at⸗ tendendo ad obligatiõeʒ pcepti:vel attendendo ad bo⸗ nitatez pcipientis. hoc eſti diceꝛe attendendo ad ptateʒ p̃cipientis: vel ad bonitatẽ pcipientis. attendens pote ſtateʒ pcipientis diminuit meritũ ſuum: quia attendit ip̃am obligatõem vt debitũ. Attendens vᷣo bonitate pᷣ cipientis nõ reſpicit obligatõem vel debitũ.Et ideo ſo lum ad oꝑandum fert᷑ amore bonitatis pᷣcipientis.nõ ex debito pratis. In pᷣmo j ſenſu intel igit aug. ꝙ ſer⸗ uitia quanto magis dæbita:tanto minus grata: ſecun/ do modo ſuit in xpᷣo. Vltimo queritur S. ii. de cãlitate paſſionis.nam pateꝛ tradidit filiũ Ro.viij. NQui etiã ꝓpꝛio filio ſuo nõ peꝑcit:ſedꝓ nobis omnibo tradidit illũ.Niliꝰtradidit ſeipᷣm.j.pe.ij. Lradebat at iniuſte ſe iudicãti ⁊c̃. JOndas etiã tradidit illũ.ANMarci xiiij. Judas ſcaryoth ꝗ tdidit eũ. Silr ⁊ iudei tradi⸗ derũt eum. VUñ math. xxvj. Sciebat aũt pylatꝰ ꝙ ꝑ in⸗ uidiam tradidiſſent illum ⁊c. Sʒ actio pris ⁊ filij fuit bona. actio iude ⁊ iudeoꝛũ fuit mala.4 Obijcit᷑ ſic. ↄptrariaꝝ cauſaꝝ ſunt effectꝰotrarij. Volũtas dei ⁊ xpi 7 volũtas iude ⁊ iudeoꝝ ſunt cãe ↄrie.ꝗᷓ effectus ↄrij: ð paſſio xp̃i nõ erit effectꝰilloꝝ.¶¶ Item ſi deꝰvult paſſi onẽ xpi. ⁊ iudei volũt idem: ̊ volendo h̊ ↄfoꝛmãt volũ tatem ſuã volũtati diuĩe: ̊ nõ peccant.¶¶ Item cum pr fuit cã ⁊ filius ⁊ iudas ⁊ iudei:aut eodẽ genere cauſe: aut differenti.iõ differenti:cũ ſit in genẽ cauſe effici⸗ entis.i25 eodẽ:quia vna cã in genere boni:ſic̃ dr.xx. dil.li.ũj.ſnĩa ę.Quałr q̊ pr et filius iuſte potuerũt tra dere innocentẽ ad moꝛtẽ.Eſt em̃ iniuſtũ innocentẽ pu/ nire. Rñ. põt dici qm̃ pr et filiꝰtradiderũt: qꝛ poten tiam ſuã ne ſieꝛet nõ exercuerũt.ſi eniʒ voluiſſent exer. cuiſſe potentiã:nullatenꝰipᷣm iudei crucifixiſſe potuil-⸗ ſent. Szʒ vltra diſtinguendũ eſt: qm eſt bonũ dupłꝛ.Ex genere ſui: ⁊ bonũ ex fine. Silr ecõtrario dr̃ malũ du⸗ pliciteꝛ:põt vtiq; qð eſt bonũ ex genẽ:eſſe malũ ex fine. 7 ecõuerſo qð eſt malũ ex genere.eſſe bonuʒ ex fine:vel ex circũſtantia. Scðm hoc ̊ doᷣm.qꝙ ipᷣm tradere erat malũ ex genere.⁊ abſolute erat maluz.ipᷣm tñ tradẽ vt genus hũ anũ redimeret᷑:erat bonũ ex fine. Scdᷣm hoc O dom.ꝙ pr̃ tradidit filiũ:⁊ ipᷣe ſeipᷣm ad hoe vt penaʒ ſuſtineret ꝓ liberatõne generis hũani.hoc aũt bonum erat:ex h̊ eſt qdð dĩc apls ad gał.iiij. Miſit deꝰfiliuũ ſuũ factũ ex muliere factũ ſub lege: vt eos ꝗ ſub lege erant redimeret vt adoptiones filioꝝ recipemus. Et iõ filiꝰ ſe tradidit vt obediret pr̃i. VUñ factus eſt pr̃i obediens vſq; ad moꝛtẽ ⁊c̃.phi.ij.on aũt iudas et iudei ex hoc⸗ fine tradiderũt:ſᷣ iudei ne amitterent locũ et gentẽ.xj. Johᷣ.et iudas ſilr ex auaricia:et ideo iſti peccauerunt Intentio em̃ infoꝛmat oꝑationẽ.vñ bona vel mala dr rõne intentõnis. Vñ dic amb. ꝙ intentio ſeu affectus nomẽ imponit.⁊ ſic pʒ ſolo ad q̃rtuʒ obiectũ.¶ Ad pꝛi⸗ mum aũt dðm. ꝙ eſt effectꝰcauſe q̃ efficit:et eſt effectus quẽ efficit.Contrarij aũt fuerũt effectus voluntatũ dæi et iudeoꝝ quibus effecerũt.quia ↄtrarie intentões dxi et iudeoꝝ et actus ↄſequentes.tñ effectus quem effece runt eſt idem. videlicet paſſio xpᷣi ᷓuis ex diuerſa intẽ tione.et illud non eſt inconneniens quemadmoduʒ di⸗ ſtinguit opus oꝑans:et opus operatum. Opus gope⸗ rans non fuit idem.tñ idem fuit opus operatũ.Et peꝛ hoc patet rñſio ad pꝛimũ. Aod ſcdᷣm dicendum. ꝙ for matio voluntatis humane ad diuinam non eſt in vo⸗ lendo quod deus vult.ſed in volendo eo modo quo deꝰ vult nos velle.quod non fuit in iundeis.¶ Ad tercium dicenduʒ.ꝙ deus pater fuit cauſa efficiens moꝛtis xpᷣi — — —RLZ Mπω G. s. ) 6 . — „ 7 j , Dſern — 1 xvüij. vt permittens:non vt pꝛohibens moꝛtẽ cũ poſſet. Xp̃e ðvᷣo vt paſſionem volũtarie ſuſcipiens:nec ꝓhibens cũ poſſet. Judei vo et iudas vt cauſa pcurans.Cruciſixo res vdᷣo cauſa inferens moꝛtem. Atem queritur §S. uij. te effectu paſſionis xpᷣi:an ſit bonus vel malus.Cum enim paſſio xp̃i ſit bona et ipſam oꝑati ſint iudas ⁊ iu dei:videt᷑ ꝙ iudas ⁊ iudei oꝑati ſint bonum.¶:R ñ.di⸗ cendum ꝙ nõ:qm̃ paſſio xpᷣi nõ erat bona niſi ex fine: quem finẽ iudas ⁊ iudei nõ babebant:ſ̊ potius ↄtraꝛiũ BDicendum ergo qm̃ paſſio xp̃ᷣi ↄꝑatur ad pfatem et ad cauſam inferentẽ vt eſt effectus actionis iude indeo⸗ rum que mala eſt:eſt ipſa paſſio mala.qm̃ bonꝰ effectꝰ nõ põt eſſe a cauſa ꝓxima mala.vt aũt illa paſſio ẽ pa⸗ tientis volentis ⁊ deſiderantis ꝑ ſuã paſſionẽ genꝰhũa num redimere: bona eſt ⁊ meritoꝛia.qm̃ nõ ſic eſt paſ⸗ ſio pura:ſed ꝓut refert᷑ ad inferentes: eſt paſſio pura. et ideo non meritoꝛia. Nueſtio.xix. de moꝛte xpᷣi Naqmſito de domi in daleecindanerendiga nen⸗ er cuiꝰↄſideratõne magis eſſet lugẽdũ qᷓ diſputandũ.Solent tñ querere cir⸗ ca hoc diſputantes. Pꝛimo an moꝛs xp̃i debeat intelli gi ſeꝑatio hũanitatis a diuinitate. Scdo an conceden dum ſit ſimplr de xpᷣo ꝙ fuerit moꝛtuus. Tercio an cõ cedendum ꝙ in triduo fuerit vomo.Quarto de deſcen ſu anime eius ad inferos.Quinto de quiete coꝛꝑis eiꝰ in ſepulcro. Membrum primũ D pꝛimũ arguit᷑ ſic:ſicut dĩc dam.Caro vnita eſt deitati mediante aĩma ⁊ intelle ctu:ergo ꝑ animam vniebat᷑ caro diuini tati. Soluta ̊ vnione aĩe ⁊ intellectꝰad carneʒ:ſoluet᷑ nccio vnio dſuinitatis ad eandẽ.ſeꝑato enim medio ↄiungente extrema:ſeꝑat᷑ neceſſario extre/ mum ab exrtremo. Cuʒz ꝗ in moꝛte ↄſtet ꝙ facta ẽ ſeꝑa. tio aĩe ⁊ intellectus a carne:q̊ facta eſt ſeꝑatio deitatis ab eadẽ.¶ Item dic aug. Moꝛs quã timẽt hoĩes ſeꝑa⸗ tio ẽ aĩe a carne:moꝛs aũt quam nõ timẽt eſt ſepaꝛatõ anime a deo. vtraq; vᷣo dy aboli ſuaſu hominis ꝓpina⸗ ta eſt. Si g̊ moꝛs xpᷣi debuit delere moꝛtẽ quã dy abolꝰ ꝓpinauerat hoĩ: ̊ moꝛs xp̃i debuit eſſe ſepaꝛatio aĩe a carne ⁊ a diuinitate.¶ Item amb.tractans illð math. xxvij. Ihs clamãs voce magꝗ dicẽs.Deꝰ deꝰme? vt quid me dereligꝗſii.Clamat hõ ſeꝑatõeʒ diuĩtatis moꝛiturꝰ ã cuʒ diuitas moꝛtis libera ſit: vtiq; moꝛs ibi eẽ nõ poterat niſi vita diſcederet:qꝛ vita diuĩtas ẽ: ex qͥ̊ relin gꝗtur pꝛimũ.¶ Iteʒ anaſtaſiꝰ.Aſdaledictꝰ ꝗ totũ hoĩem quẽ aſſumpſit dei filiꝰdenuo aſſumptũ:vel liberatũ ter cio die a moꝛtuis reſurꝛexiſſe nõ ↄfitet᷑. Relinꝗtur q̊ q; denuo aſſum ptꝰẽ hõ in reſurꝛectõe quã aſſumpſerat in incarnatõe.DBepoſuerat ̊ eũ in moꝛte. Itẽ cũ in xpᷣo ſit vnio carnis ad aĩam ⁊ vnio carnis ad diuinitatem prioꝛ eſt nata vnio carnis ad aiam ⁊ oꝛdinat᷑ ad vnio nẽ carnis ad diuinitatẽ.ſi ꝗ̊ pꝛima ẽ diſſolubił ꝑ moꝛtt Get ſcdða. ¶ Item vnio diuitatis ad carnẽ eſt ꝑ gratiaʒ Sʒ ſubiectuʒ gr̃e non poteſt eſſe niſi rõnalis ſuba.Se⸗ parata igit᷑ a carne aĩa:ſeꝑat᷑ rõnalis ſuba.ſeꝑat᷑ ̊ et gr a: et vnio cũ dina natura. Iteʒ ioh.x.Ego pono aĩam meã:xvt iterũ ſumam eã.nemo tollit eã a me. ſed ego pono e a meipᷣo. Cõſtat ꝙ iſtud nõ dic caro:ł̊ di⸗ uinitas.ꝗ̊ᷓ dinitas ꝓpoſuerat deponẽ aĩaʒ. 4 Itẽ cũ ca⸗ ro nõ hẽbat ptatẽ a ſe ponẽdi vel ſumẽdi aiaʒ.g iſla ñ potuer̃t eẽ ðᷣba rõe carnis.qᷓ ſi vera ſũt:ðdᷣa ſũt rõe dĩni⸗/ tatis:ergo diuinitas depoſuit animam in moꝛte.(¶ Itẽ cuʒ aĩa ſui natura ꝑ ſubtractõeʒ gr̃e ſit ſeꝑabilis a di⸗ uina natura:ſiłr et coꝛpꝰ.Querit᷑ an ecõuerſo.ſ.diui⸗ nitas ſit ſeꝑabilis de ſui natura ab aia et carne quibo vnita fuit.qð ſi dicatur:̊ ſimplr eſt ſeparabilis diuĩ⸗ tas ab hũanitate. Contra.Aug.ſuꝑ ioh̊.x.Ego po⸗ no aiam meã ⁊c̃.verbũ ex quo ſuſcepit hoĩem.i.carnẽ aiam.nunꝙᷓ depoſuit aĩam:vt eſſet aĩia ſeparata a d⸗ bo.ſᷣ̊ caro poſuit aiam qñ expiranit:q̃ redeũte reſurꝛe⸗ xit.IDoꝛo ad tp̃s carnẽ ⁊ aiam ſeꝑauit:ſᷣ neutrũ a p⸗ bo dei. ¶ᷓ¶ Item ioh. dama.ſi moꝛtuꝰ eſt vt hõ et ſcta eiꝰ aĩa ab eiꝰcoꝛꝑe diuiſa eſt: tñ diuinitas inſeꝑabilis ab vtroq; pꝑmanſit:neq; iſta vna y poſtaſis in duas diui⸗ ſa eſt. Eteniʒ coꝛpus ⁊ aĩa ᷣm idem a pᷣncipio in verbi ypoſtaſi habuerũt ſubſiſtentiã.⁊ in moꝛte a ſeinuicẽ di uiſa manſerũt ſingulũ eoꝝ vnã y poſtaſim verbi habẽs neq; em̃ coꝛpꝰneq; aĩa ꝓpriam hñt ypoſtaſim: pᷣter ver⸗ bi ypoſtaſim.¶ Item leo papa. Lanta ẽ vnio dei ⁊ ho⸗ minis:vt nec ſupplicio poſſent dirimi.nec moꝛte diſtin gui:igit᷑ moꝛs xpi non dʒ intelligi ſeꝑatio aĩme vel caꝛ nis a diuinitate.ſ̊ ſeparatõ aĩe a carne. Qðoceden dum eſi.⁊ rñdendum eſt ad obiecta.¶ Ad pꝛimũu diſti⸗ guendo.ꝙ eſt mediũ vnionis inter aliq̃ extrema dupir neceſſitatis:⁊ ↄguitatis. Qeceſſitatis mediũ ſicut vi⸗ ta vegetabilis ⁊ ſenſibilis media ſunt vnionis vite ra⸗ tionalis ad carnẽ.ita vt ſeparata vita vegetabili ⁊ ſen⸗ ſibili a carne:ſeꝑatur vita rõnalis a carne. edium vᷣo ↄgruitatis eſt:vt aq̃ eſt mediũ inter terꝛam ⁊ aerem Congruit em̃ vt inter terꝛã que ẽ frigida ⁊ ſicca per na turam.et aerẽ ꝗ eſt humidus ⁊ caliqꝰꝑ naturam.ſit aq̃ media que ẽ frigida et humida.nõ tñ neceſſitatis ẽ me diũ.qꝛ remota aq̃ nihilominꝰvniet᷑ aer terꝛe. Dicendũ ergo ꝙ aĩa ⁊ intellectus ẽ medium ↄgruitatis vnionis diuinitatis ad carnẽ nõ neceſſitatis.intellectꝰem̃ et aĩ⸗ ma ꝓpter naturã incoꝛpoꝛeitatis magis ↄueniũt cũ di⸗ uina natura qᷓ; caro.et ideo ↄgruitatis medium eſt:nõ tñ neceſſitatis:gꝗa diuina natura nõ indiget aliquo ad ſui vnionẽ cum aliq creatura. Inde eſt ꝙ ſeꝑatõne fa⸗ cta aĩe a carne:non ſequit᷑ ſeꝑatio carnis a diuinitate. 4 Ad ſcõom doðm.ꝙ moꝛs xpᷣi vᷣtutẽ habuit delẽdi moꝛ⸗ tem quã dy abolꝰ ꝓpinauit homini:ex hoc ꝙ erat moꝛs dei. ¶Moꝛs aũt dei eſſe nõ potuit q;tum ad diuinã natu ram:ꝗ moꝛs di eſſe nõ potuit niſi qᷓtum ad hũanã quã aſſumpſerat naturã. Aſdoꝛiebat᷑ ̊ xp̃c hñs hũanam na turam in ipſa hůana natura.ſeꝑata aia a carne:ↄiun⸗ ctis aĩa ⁊ carne cũ diuinitate.Et ideo nihil ad ꝓpoſitũ qð arguũt ex auẽte aug. Ad terciũ dðᷣm.ꝙ ſicut ĩtel⸗ ligit᷑ ſeparatio in auẽte ambᷣ.ſic intelligit derelictio in auẽte euãgelij. AUt ꝗd me dereł.Derelictõ em̃ intelligi⸗ tur non q́;tum ad receſſum diuĩtatis ab hoĩc qᷓ;dtum ad vnionẽ:ſ ſolũ qtum ad receſſum qᷓ;dtum ad ꝓiectionem Si em̃ illa derelictio intelligeret᷑ vnionis ſoło.añ mor tem facta fuiſſet dei ⁊ hoĩs ſoło.ꝗa añ moꝛtẽ dixit. De us deus meꝰ⁊c̃.alioꝗn fuiſſet aliqð tpᷣs.qũ rpᷣc adhuc hõ viuus erat ⁊ nõ deꝰ:qð eſt abſurdũ.Separatio er⸗ go dĩnatis a carne dʒ intelligi q;dtum ad ſubtractioneʒ ꝓtectõnis q̃ per potentiã nõ amouit violentiã paſſiõis nõ ꝙ̃tum ad ſolutõeʒ vnionis.¶ Ad quartũ dðᷣm.q ĩ verbis anaſtaſij.aſſumptõ intelligi᷑ nõ ᷣm carneʒ tm ſ ſm totũ.iQon em̃ dic ſimꝑłr hoiem aſſumptũ denuo ſᷣ totũ hoĩem.vt oñdat hoĩem aſſumptũ.i.denuo piun ctũ in reſurꝛectõe ꝗ pꝛiꝰin moꝛte fuerat diuiſus ſepaꝛa ta aĩa a carne.¶ Ad ꝗntuʒ dõm.ꝙ nõ ſegtur:hec vnio ſegtuꝛ vel oꝛdinat᷑ ad illam.& ſi hec ſeꝑetuꝛ ⁊ illa:quod ptʒ.gꝗa eſt vnio manꝰ vel pedis ad corpus oꝛdinata.ad vnionẽ coꝛꝑis cũ aĩa:⁊ tñ ↄtingit eſſe ſeparatõeʒ manꝰ pedis a coꝛꝑe:manente tñ vnione coꝛpoꝛis cũ anima id ẽ qᷓuis vnio carnis ad aĩiam oꝛdinet᷑ ad vnionem caꝛ nis ad diuinã naturã:nõ ſeq̃tur ꝙ ſeparata vnione aĩe a caꝛne.ſeꝑetur vnio carnis a diuinitate. Ad ſextum dicendum.qꝙ; eſt gratia que ↄſoꝛmat naturam ſpiritua lem diuine ꝙtum ad cognitõnem et amoꝛẽ. et buiꝰgꝛa⸗ tie ſubiectũ eſt natuꝛa rõnalis.Et eſt gꝛatia que cõfoꝛ⸗ mat ſᷣm ꝙ poſſibile eſt naturã coꝛpalem ad diuinaʒ qᷓ;⸗ tum ad ſuſceptionẽ dinine actõnis ⁊ vᷣtutis.et huiꝰgꝛa tie ſubiectũ põt eſſe natura coꝛꝑalis.et gratia hec fuit ſunime in incarnatõne xrp̃i vt eſſet aſſumptibilis a ver bo dei ⁊ ſuſceptibilis diuine vnionis.¶ Ad ſeptimuʒ dõðm. ſᷣm aug.ꝙ caro ponit ⁊ ſumit aĩam nõ poteſtate ſua:h̊ ptate inhabitantis carnẽ diuinitatis.verba & il⸗ la ſunt xpi rõne carnis inqtum hʒ in ſe ptatem diuini⸗ tatie.4! Ad vltimũ doᷣm. ꝙ diuinitas nõ eſt ſeꝑabili⸗ ce ſui natura ab aĩa et carne:quibo fuit vnita.ſicut ecõ uerſo.⁊ hoc eſt quia natura diuina q̃ eſt ſummũ bonũ q̃ntũ eſt de ſe:nulli deeſt nec deficit creature.tamẽ crea tura per naturaʒ ſuam que defectibilis eſt: quia eſt ex nibilo deficit illi. NMlembrum ſecundũ Onſequẽter querit᷑.vtrum ſimpliciter ð ceo ↄcedenduʒ ſit ꝙ fuerit mortuus.et q; ſic.pꝛimo oñditur per auẽtem aug.ler bum caro factũ eſi:⁊ ſᷣm hocipᷣm verbum erucifixũ eſt: ̊ nõ eſt mutatũ in hoĩem:homo ĩ illo mu tatus eſt vt melioꝛ fieret.¶ Item idem auguſ.quicquid paſſus eſt hõ non põt dici nõ paſſus deus: ꝗa deꝰ eꝛat hõ:& ſi hõ eſi moꝛtuus: dicet᷑ deꝰ eſt moꝛtuus. Item aug.quõ nõ potes dicẽ te nõ paſſum iniuriam.ſi veſtis tua incidat᷑:qᷓuis veſtis tua nõ ſit tu. multomagis ꝗc⸗ quid patit᷑ caro vnita verbo:debet dici pati deꝰ. lʒ ver bum nec moꝛi nec coꝛrumpi nec mutari potuit.i Iteʒ amb.iiij . li. de ſpũ.ſ. ꝙ verbum caro patiebat᷑ manẽs in carne verbuʒ in ſe ꝓ coꝛpoꝛis aſſumptõne referebat᷑ vt pati diceret᷑.ꝗa caro patiebat᷑:ſicut ſcriptũ eſt.j.pe.iiij. AXpo in carne paſſo. Ex his ᷓ relinquit᷑ ꝙ ſimpliciteꝛ ↄcedendum eſt. Seus eſt moꝛtuus:deus eſt paſſus ver bum eſt cruciſixrũ. Contra.Aug.ſi quis direrit atq; credideꝛit filiũ dei deum paſſum:anathema ſit. Item non eſt ſimpłr affirmare ↄtraria ſeu ↄtradictoꝛie oꝓpo⸗ ſita de eodeʒ. ſed d deo eſt ſimplr dicẽ ꝙ eſt impaſſibi: lis ĩmoꝛtalis: ̊ nõ erit de eo acciꝑe ↄtraria ꝙ paſſibił ꝙ moꝛtalis ſeu ꝙ paſſus ꝙ moꝛtuus.4. Item in diuĩs non differt ꝙ eſt et quo eſt:deitas et deus.Vnde nulla operatio eſt quã ſit dicere de do reſpectu creature:quã non ſit dicere de diuinitate.ſicut enim dicit᷑ deus cꝛeat iu ſtificat.⁊ gloꝛificat:ita dicitur diuinitas creat.iuſti⸗ ficat.⁊ gloꝛificat.⁊ ſicut dicit᷑ deꝰincaꝛnatꝰdicit᷑ deitas incarnata.Si g̊ ↄuenienter dr deus ẽ paſſus ⁊ moꝛtuꝰ ꝑ carnẽ ſibi vnitaʒ: ita diuinitas dicet᷑ paſſa ⁊ moꝛtua ꝓpter carnẽ ei vnitã qð nõ admittit ↄfeſſio fidei.Relin quit᷑ ig ꝙ nec ↄueniẽter dicet deus paſſus ⁊ moꝛtuus ¶ Item natura diuina vmit᷑ hñanitati:ſicut diuia ꝑſo⸗/ na:⁊ de ſicut deitas.lñ eſt dicẽ incarnatuʒz de vtroq; ſcʒ natura ⁊ ꝑſona:ſiłr d alijs q̃ dicunt᷑ de natura hu⸗ mana ꝙ xbeant dici de vtroq;.ſ.natura ⁊ ꝑſona.⁊ ita eẽ moꝛtuũ dr̃ de vtꝛoq;.Juxta h̊ queꝛit᷑ an ſeꝑata aĩa a carne manẽte vnione deitatis ad carnẽ:debeat dici ca⸗ ro moꝛtua:qð videt᷑:ꝗa moꝛs eſi ſeꝑatio anime a car⸗ ne.Contra.ſicut aĩa eſt vita ita deus eſt vita. et cã vite veriꝰqᷓ; aĩa.g̊ cum ab aĩa erñte in carne dicat᷑ caꝛo viue re:eo ꝙ aima eſt vita ⁊ cã vite:multomagis ab vnione deitatis cũ carne dʒ dici caro viuẽ cũ deitas ſit veriſſi⸗ ma vita: ⁊ cã veriſſima vite. Rñ. ſᷣm anctes predi⸗ ctas aug.⁊ amb.ↄcedendũ ꝙ ↄuenienter dr̃ deꝰ paſſus cedmoꝛtuꝰ. ¶ Ad illud g̊ qð pᷣmo obijcii ex auẽte aug. dðm. ſm ꝙ ipſemet exponit in eodẽ. ſi ꝗs dixerit ꝙ in paſſione doloꝛẽ ſentiebat filiꝰi:deꝰa no caro tm̃ cum aĩa quam ſibi acceꝑat anathema ſit. anathematiʒat g ſᷣm aug.dicentem deũ paſſum rõne diuine nature non rõne humane nature aſſumpte.¶ Ad ſcõᷣm dicendum. Nesin e citen per at temn ho⸗ lbi⸗ ſi iis nolla bi eot iuſi dine u Ne 1 9 1 3 ⸗ ine one nſſi⸗ di ſs ⸗ ꝙ contraria vel ↄtradictoꝛia non eſt accipere de eodeʒ m idem.tñ ſm diuerſa nullũ eſt incõueniẽs. Vñ non eſt incõueniene diceꝛe ꝙ paſſus eſt deꝰᷣm humanã na⸗ turam: moꝛtuus.nõ paſſus nõ moꝛtuus ᷣm diuinaʒ ⁊ ſicut de ꝑſona xpᷣi ſimpłr eſt veru diceꝛe ꝙ eſt deus ⁊ ſiłr ꝙ homo:ita ſimplłr erit affirmare de ꝑſona rp̃i ꝓ⸗ prietates dei ꝓpꝛietates hoĩs tñ ſᷣm diuerſas natas. Eñ ambꝛo. Beneralis eſt iſta fides:ꝗa xpc eſt filiꝰcei natus ex virgine.quaʒ q̃ſi gigantẽ ꝓpha veſcribit eo ꝙ bifoꝛmis gemineq; nature:vnus ſit cõſors diuinita⸗ tis ⁊ coꝛꝑie. Idem & maſculine patiebat᷑ 1 nõ patiebat᷑ moꝛiebat᷑ et nõ moꝛiebat᷑. Ao tercium dm. q;uis deus 2 deitas idem ſint m rem:tñ difſt rut ̃m intelli gentie rõnem. ¶ Qam diuinitas ſignificat diuinam na⸗ turain inqtum hmõi: ⁊ ideo nõ ſupponit pſonã. boc no men teus ſignificat diuinã naturã in hñte ipam et iõ ſu ponit ꝑſonã.quia q̊ vna ꝑſona eſt in duabo naturis ideo ꝓpꝛietates vtriuſqʒ nature ↄueniunt ꝑſone. et erit dicẽ deum moꝛtalẽ ⁊2 ĩ noꝛtaleʒ.deũ paſſum 2 nõ paſſũ rõne ꝑſone et hmõi.q¶¶ Qð aũt obijcit de vnione ga na⸗ tura vnit bumanitati:ſicut et ꝑſona et deitas:ſic deus Vñ eſt dicere incarnatũ de vtroq;.dðm.qꝙ aliter 2 oali⸗ teꝛ.i Lam diuĩa natura ſeu deitas vnit᷑ huanitati nõ vt bũ anitas ſit vnũ in illa:ſ̊ vt diuinitas 1 banitas ſint vnũ in ꝑſona diuina.⁊ ideo ſiẽ natura in i pᷣa vnione di ſtinguit᷑ a natura:ita et ꝓpꝛietas nature a ꝓpꝛietate na⸗ ture. Inde eſt ꝙ licet dicat᷑ incarnata.i.caꝛni vnita:nõ tñ dicet᷑ ꝙ eſt paſſibilis moꝛtalis moꝛtna vel paſſa. ſed cum dr̃ ꝑſona vnit᷑ humanitati ſiue deus. rõne peꝛſone ſigtur bumanitatis vnio ad ꝑſonã nõ in aliquo alio: ſb in ipſa perſona. Inde eſt q; Irꝛietatee nature buane pueniũt diuine ꝑſone:vt ſit dicere ꝑſonã moꝛtuã⸗ paſ ſam: ⁊ ita deum moꝛtuũ 2⁊ paſſum. ¶ Ad vltimuʒz dom. ꝙ aĩa eſt vnita coꝛpoꝛi in vnitate nature:a ideo ex vnio ne vel ↄiunctõne aĩme ad carnẽ reſultat vita in carne. Vita em̃ eſt actꝰ⁊ pfectio nature.diuinitas vo nõ vnit carni in vnitate nature.⁊ ideo quis diuinitas ſit vita ⁊ caulſa vite.vbi eſt ↄueniens ſi uſceptibile:tñ ex vnione diuinitatis cũ carne vel coꝛpoꝛe nõ erit dicere coꝛpus viuere vel eſſe viuũ gꝗa nõ eſt dicere vnã vitam ↄmunem nature deitati ⁊ carni eſſe. MNlembrum tercium Einde querit᷑ an xpᷣe in triduo moꝛtuus: fuerit hõ.Circa hoc ſic obicit. Si aima nunqᷓ fuiſſet vni ta coꝛꝑi.et ſi diuerſa aſ⸗ ſumpta ſuiſſent a vᷣbo: nunqᷓ fuiſſet hõ. Sʒ in triduo nõ fuit aĩa vnita carni: ̊tũc nõ fuit hõ. Itẽ in illo triduo fuit hõ:⁊ nõ potuit loꝗ:nec audire nec videre:nec aliqð aliud officiũ boĩs exercere. gͤin il lo triduo fuit hõ cecꝰſurdꝰmutus: qð ẽ abuſio dicere. Item ſicẽ̃ dĩc boeciꝰ. Triplex ẽ ſtatꝰpoĩs.añ petm. pꝰ petm:⁊ ſtatꝰgloꝛie. Dꝛimꝰfuit poſſe moꝛi 2 poſſe ñ mo ri. Scs nõ poſſe nõ moꝛi. Terciꝰ vo nõ poſſe moꝛi.q̊ expᷣmit᷑ imoꝛtalitas głie quã tũc nõ hũit xpc:vᷣ nullum iſtoꝝ hũit in triduo: ꝙ̊ nõ fuit hõ. ¶¶ Iem nuſ. qᷓ fuit hõᷣ in illo triduo:qꝛ nec ĩ ſepulcro cũ ibi nõ hr̃et aĩam: nec in inferno cũ ibi nõ hr̃et coꝛpꝰ.relinꝗtur ̊ p nuſqᷓ fuit bõ. Contra. Nug.talis fuit illa ſuſceptõ q deũ facẽt hoĩem: ⁊ hoĩem duʒ. ß illa ſuſceptõ nunq deſijt eſſe. nunꝗꝙ xſijt cdeſſe hõ. Item pſal. Tu es ſaceꝛdos in eternu ꝛc. nunꝙᷓ deſijt eẽ ſacerdos. g nec deſ ijt eſſe põ exqͥ foctus ẽ ſacerdos in incarnatõne. YItez gegd pꝛi⸗ us fuit ſubiectũ ronalitati: fuit ſubiectũ rõnalitati ĩ tri duo. quia anima nõ deſijt eſſe vnita verbo. Snon deſijt eſſe rõnalis. Simili rõne nec deſi ijt eſſe ſubſſantia cor⸗ poꝛalis:quia caro illa non deſijt eſſe vnita verbo. ergo ipſe rpᷣc in triduo fuit ſubſtantia coꝛporea rationalis: ergo fuit homo. ¶ Itẽ in illo triduo fuit ypoſtaſis hu⸗ mane nature: ſeu habens humanam naturam. ga ha⸗ .xix. buit animam et carnem ſibi vnitam: ergo fuit bomo. ¶ Item bug. de ſacramentis. Quid eſt ſtultius dicere qᷓ ꝙ homo tunc eſſe eſinat quando vere eſſe incipit:et tanto vtiq; verius eſt:quãto verius eſt in quo eſſe inci⸗ pit.ergo cum homo ſanctus in moꝛte incipiat eſſe bea⸗ tus quod eſt eſſe veriſſimum:ergo ſtultiſſimum eſt dice re:ꝙ bomo tüc eſſe deſinat.¶ Item idem paulus ingt. Cupio diſſolui⁊ eſſe cum xpᷣo.ꝗd cupis moꝛi et in xpᷣo eſſe.imo dicũt quidã ꝙ moꝛi eſt nibi eſſe:quia nõ eris qð fuiſti pomoꝛtem. Si iſtis credis paule:moꝛtezʒ non optas:niſi foꝛte nõ eſſe deſideras. Relingꝗtur igit᷑ ꝙ in moꝛte nõ teſinit eſſe aliquis homo.g̊ multomagis:nec filius dei deſinit eſſe hbomo. Ao boc diuerſi diuerſa dixerũt.Quidã indiſtincte dixerit ꝙ xpc in triduo fu it hõ vt igr et hug.de ſancto vict.ſeð differenti ratõne Mam ngr dicit ꝙ fuit homo.ꝗa habuit illam eandem naturã ipſe deꝰſibi vnitaʒ ⁊ eodẽ modo qͥ pꝛius:ex qua vnione dr̃ homo.dicit etiaʒ ꝙ aliter eſt in puro bomĩe aliter in xpᷣo:qꝛ in puro hoiĩe nõ eſt niſi vna rnio.ſ. aĩe ad carnẽ ſed in xpᷣo ſunt due vniones.vna vnio hũani⸗ tatis ad diuinitatẽ.⁊ hec facit eum hominẽ.alia eſt aĩe ad carnem:et bec facit eum viuere. VUñ cum bec fuerit ſolnta in triduo dicunt eum fuiſſe moꝛtuũ.Sed qꝛ alia nõ fuit ſoluta dicũt ipſum fuiſſe hoĩiem. ¶ Ad hoc autẽ ꝙ dicit xpᷣc nuſqᷓ fuit bomo in illo triduo. ipſi re pon⸗ dent ꝙ in inferno fuit homo et in ſepulcro.qꝛ in vtroq; habuit humanã naturaʒ. Quidã tn illoꝝ ſunr ꝗ dicut ꝙ in illis duobo locis fuit homo ita ꝙ ĩ neutro. Hug. ðo ↄcedit ſimiliter ꝙ vpᷣc in triduo fuit homo. AUñ dic. ꝙ recte verbũ poſiꝙᷓ factum eſt homo:nunq; poſlea hõ eſſe deſijt.quia ſe nec in moꝛte carnis ab aſſumpta bu⸗ manitate nunqꝙᷓ diuiſit. Cñ ſua opinio eſt ꝙ eſſe perſo nale hoĩs ↄſiſtat penes aĩam pᷣncipalr. vnde dĩc. ꝙ ſpi ritus rõnalis ꝓpꝛie dr̃ ꝑſona numero diſcretus:a rõne diſcernẽs. Vñ dicit ꝑſonã elſe.q̃ſi ꝑ ſe ſonantẽ ſiue ſin⸗ gulaꝛiter diſcernentẽ.inq;ẽum numero piſcreta eſt ꝑſe inꝙᷓtum rõne diſcernit ſonantẽ ſiue iudicantẽ per ſe in telligimꝰ. Scom hanc diſtinctionẽ ærie dicimꝰ ſpi⸗ ritus rationalis perſona eſt. Corpus vᷣo vnitum ipſi ſpiritui rationali accipit ab eo vt ſit perſono. Vtrũqʒ ðo vnitum ipſi perſone verbi accipiũt ab ipſo verbo eſ⸗ ſe perſone.Concedit igitur bug. ꝙ homo moꝛtuus eſt homo.nec quando homo viuere deſinit: deſinit eſſe ho mo.quia aĩa non moꝛitur nec viueꝛe deſinit.etiã quan⸗ do viuiſicare deſinit: ꝙᷓuis foꝛtaſſis ſᷣm ſenſum loquen di non poſſit dici bomo.quia illud nomen ð terꝛa ſum⸗ ptum eſt tamen fm eſſe pꝛincipale ipſius hominis eſt dicere hominem eſſe etia cum ſeparatur ſ piritus a cor poꝛe. Vnde arguit in hunc modum.Cum homo ex cor poꝛe et anima conſtet:tamen ꝓpter vnam partem que ẽ coꝛpus dicit᷑ homo corpꝰ.Aſdulto g̊ magis ꝓpter ptem aliam que amima eſt vebet dici aĩa. Si em̃ ex ꝑte totũ naturaim et nomen trahere dicitur ab illo. ꝓculqubio pte e dignioꝛ et melioꝛ eſt. rectius ⁊ naturam et no⸗ men trahere dicetur: qᷓuis bumana locutio ab illa ꝑ⸗ te homis potiſſimuʒ vocabula foꝛmauerit: qᷓ pꝛimo in homine ſenſus humanus agnouit. Solum em coꝛpus in homine videtur:et ideo a coꝛpoꝛe homims nomẽ ſu mitur. Ex his g reliquit hug.ꝙ ſi homo dꝛcit ꝑſonam homo moꝛtuꝰeſt homo.Si dᷣo bomo dicat anime cor poꝛis vnionẽ.hõ moꝛtuꝰ nõ eſt hõ. Vñ dicit ſeꝑata aĩa a carne eadeʒ ꝑſona ſpũs rõnalis remanet:q licet for taſſis ſᷣm ſenſum loquẽdi hõ iaʒ dici nõ poſſit:qꝛ id qð iam de terꝛa ſumprtũ erat iam ſibi enitũ nõ bẽat:nõ tñ minus pſona eſt ⁊ eadem ꝑſona que pꝛiꝰfuit. Scõᷣm 6G ipſum Hug. eſt dicere xrp̃m in triduo eſſe boĩem. Sed contra opinionem hugo.eſt opinio alioꝛum qui dicũt. anima non eſt pſona. Suſtinentes g ipſum diſtigne remus iſtam. pc in triduo eſt homo.quia hoc ꝙ dico bomo poteſt dicere ↄiunctuʒ ex aĩa et corꝑe:et hoc mõ xpᷣc in triduo non fuit homo. Vel poteſt dicere hoc ꝗꝙ dico bõ ꝑſonã hñtem bũanaʒ naturã: hoc ẽ coꝛpꝰ⸗ ani mam:a bm boc vpc in triduo fuit bö. Alij vo dixer̃t diſtincte ꝙ xpc in triduo nõ fuit bõ.dicentes ꝙ ad hoc ꝙ purus hõ ſit homo.vnũ tm̃ exigit᷑.ſ.vnio aĩe ad car⸗/ nem. Sed ad ̊ ꝙ rpc ſit hõ duo exigunt᷑.ſ.vnio hũani tatis ad deũ.⁊ vnio aie ad caꝛnẽ.qꝗa vo faciliꝰ ẽ deſtru⸗ ere qᷓ; ↄoſtruere. dicũt ꝙ qꝛ vna illarũ fuit ſoluta.ſ.vnio aie ad carnẽ: tũc nõ fuit hõ. Ad hoc em̃ ꝙ; ſit hõ albus duo exigunt᷑: ꝙ ſit hõ:⁊ ꝙ ſit albus. ſed ad boc ꝙ nõ ſit homo albo:ſufficit ꝙ alterũ nõ ſit. ¶ Ao illð qð obij⸗ citur pᷣmo:ꝙ talis fuit illa ſuſceptio ⁊c. Dicendũ ꝙ il⸗ la ſuſceptio fecit boĩem ꝗa fuit aĩe caꝛnis vnitaꝝ.Ex boc ꝙ fuit aĩe et carnis ſoluʒ nõ fecit hoĩem:ſed ex h̊ ꝙ gie et carnis vnitaꝝ.qꝗa vnio aĩe carnis deſijt. ideo inter duo deſijt eſſe hoͤ. 4 Ad ſcðᷣm vo ꝗð obijcit tu es ſacerdos ineternũ ꝛc ·rñdent dicentes h̊ eſſe dictuʒ·qa ſacerdotiũ xpᷣi ſuturũ erat ineternũ:nec eiꝰ ſacerdotio aliud ſucceſſit. ſicut ſacerdotio aaron ſucceſſit ſacerdo tium xp̃i. ¶¶ Ad tercium rñdent ꝙ non ſegtur. fuit ſba coꝛpoꝛea rõnalis: ̊ homo. ꝓcedit em ab inſufficiẽti. di cunt eĩ ꝙ quedã ꝓprietates ſunt q̃ tm̃ ſumunt᷑ ᷣm aĩaʒ vt aĩalitas. queda tm̃ ſjm coꝛpꝰ vt coꝛpoꝛeitas. quedaʒ ex cõcurſu aĩe et carnis vt humanitas. Ad hoc gᷣ ſit bomo oꝑtuit ꝙ om̃s tales ꝓprietates ibi ſint qᷓ ſᷣm car nem ſunt que Fᷣm aĩam ſunt:et que ſunt ex ocurſu il⸗ loꝛum ↄiũctoꝝ:et ideo nõ ſegtur. ¶¶q Ao quartũ dicen⸗ dum.ꝙ nõ ſeqtur eſt ypoſtaſis hũane nature.̊ hõ niſi vbi ypoſlañs eſt rõne bumane nature.In xpᷣo vᷣo ypo ſtalis ſeu ꝑſona nõ eſt rone hũane nature: rõne natu re diuĩe in oᷣbo:⁊ ideo nõ ſeqꝗtur niſi ſolũ ꝙ eſt ypoſtaſ hñs humanã naturaʒ.i.coꝛpꝰet aiam. ꝗ¶ Ad rõnes do Hug. de ſcio vict. ptʒ rñſio ex pᷣdictis vᷣbis. Alij vᷣo diſtinguũt ꝙ ẽ ↄſiderare eſſe hoĩs ᷣm actũ ⁊ rem: ⸗ Fm hoc diffinit᷑ hõ ſuba ↄpoſita ex coꝛꝑe⁊ aĩa rõnali 2 eſt ↄſideraꝛe eſſe hoĩs Fm habitũ et rõnem: et bm b̊ diffini tur bomo. eſt aĩal ronale. Pꝛimo mõ dixerũt ꝙ bec nõ eſt vera. Ceſar eſt hõ:vel homo moꝛtuꝰeſt hõ. Secũdo modo dicũt ꝙ vere ſunt. Ceſar eſt hõ: hõ moꝛtudeſt hõ quia pꝛimo mõ ponit᷑ eſſe hoĩs ſjᷣm actũ. ſcðo vðᷣo modo nõ affirmat᷑ eſſe hoĩs ſᷣm actũ. ſᷣ ſolum ᷣm babitum et rõnem qð eſi eſſe abſtractũ a tꝑe.boc ò̊ modo volũt cõ cedeꝛe ꝙ xp̃c in triduo eſt hõ:pᷣmo mõ non.¶ Põt tam̃ dici aliter: ꝙ hõ dicit᷑ materialr ⁊ foꝛmatr. materialr loquendo xpc in triduo eſt hõ.quia habet eſſe in aĩa et coꝛꝑe:ex quibo ↄſtituit bomo. Joꝛmalꝛ vo nõ eſt homo quia nõ fuit ibi ↄpoſitõ ex coꝛꝑe et aĩa.vnde eſt foꝛma lis ↄſtitutio hoĩs.quia ergo eſi ypoſiaſis ſeu ꝑſona ha bens animõ et coꝛpꝰ:eſt dicere ꝙ eſt materialłr bomo. quia vo nõ eſt ypoſiaſis ſeu ꝑſona ſubſiſtens in coꝛpo⸗ re et anima vnitis.non eſt dicere ꝙ ſit ſoꝛmaliter hõ. Ilembrum quartũ HGnſequẽter queꝛit᷑ de deſcenſu xpᷣi ad in- feros. Ad qð obijcit᷑ ſic. Aug.dic ad dar danuz. Mon facile alicubi in ſcripturis nomẽ inferni in bono inuenit᷑.¶ Itez ſa⸗ pienti.ij. Non eſt agnitus qui reuerſus ſit ab inferis. ¶ Item luce. xvj. Mdaxrimum chaos firmatuz eſt inter nos et vos:ergo videtur ꝙ xpᷣc non deſcenderit ad in⸗ fernum. ¶ Item dixit latroni. Hodie mecum eris ĩ pa radiſo:ſed hoc non dixit ratione deitatis ſed rõne ani⸗ me. Cum ergo paradiſus et infernus ſint oppoſita lo⸗ ca:in triduo non fuit anima xp̃ᷣi in inferno. Sʒ con tra. act.ij. dixrit Meatus petrus rpᷣm ſoluiſſe doloꝛes ĩ⸗ ferni quibus non poterat detineri.¶ Item dama. De⸗ ſcendit ad infernum anima deificata vt quemadmodũ bis qui in terꝛa ſunt oꝛtus eſt ſol iuſticie: ita his que ſſᷣ terꝛa ſunt et in tenebꝛis et vmbꝛa moꝛtis ſedent ſuper⸗ luceſcat. Quod concedendum eſt.et reſpondendum ad obiecta ꝙ infernus vno modo dicitur locus:a ẽ no men loci infimi deputati animabus damnatis⁊ B mo do dicebant᷑ ſancti deſcendiſſe ad inferos vel in infeꝛno et anima xp̃i · Alio mõ dicit᷑ actus ⁊ maxime penahs vt magis ſit nomen pene ꝗꝙ loci.⁊ ᷣm hoc demones ex⸗ iſtentes in iſto aeꝛe caliginoſo dicunt᷑ eſſe in inferno ra tione pene. Iñ hiero.febꝛicitans ⁊ ſi in lectis ponatu: eburneis: feruoꝛẽ tamen aut frigus multi laboꝛis neqt euitare. ita demones? ſi in templis vel ydolis colant᷑ aureis:ſeu quocunq; modo ꝑ aerem vecti:igne tamen ſemꝑ ardent iehennali. Iſto ergo modo non poteſt ali quis reuerti ab inferis: nec rpᷣc dicitur deſcendere ad infernum. 4 Ad illud vᷣo quod ↄſequenter obijcitur de paradiſo: ſimiliter dom.ꝙ vno modo paꝛadiſus pĩ di cere nomen loci.Alio mõ nomẽ ſummi gaudij:⁊ ſum⸗ me delectatõnis. que eſt in deo.et hoc vltimo modo ac⸗ cipiendũ eſt qð dixit dominus latroni. Hodie mecum eris in paradiſo. Scoᷣm quod dixit aug. ad daꝛdanuʒ. Si ſᷣm inquit hoĩem quẽ deus verbo ſuſcepit. putamꝰ⸗ dictũ eſſe hodie mecum eris in paradiſo:non ex his v⸗ bis eſtimandus eſt in celo ꝑadiſus.non em̃ illa die fu⸗ turus erat xpᷣe homo in celo.⁊ poſt quis audeat diceꝛe dominuʒ ihm ad penales inferni partes veniſſe nec fu iſſe apud eos qui in ſinu Abꝛabe requieſcunt vbi ſuit ipſe: intelligendus eſt padiſus quẽ latꝛonis anime pol liceri dignatus eſi: ſi ita eſt.generale nomen paradi⸗ ſi eſt vbi feciliter viuitur et poſt vbicũq; ꝑadiſus ſit gl⸗ qʒ bonoꝝ:ibi eſt cũ illo qui vbiq; eſt. * §. * g 7 Atem queritur vtrũ xp̃c deſcendit ad infernum inferius: et cum limbꝰ dicatur vbi erant anime ſanctoꝝ liberandoꝝ.et h erat infernus ſuꝑioꝛ.infernus vᷣo inferioꝛ erat locus ſuppli cioꝛum:vbi erãt anime non liberandorum:ſed ꝑpetuo damnatorũ de quo inferno dicit᷑. In inferno nulla eſt redemptio ⁊c. Si ergo nõ deſcendit ad infernum niſi ꝓpter animas liberandas:ergo non deſcendit ad infer num inferius. Contra.pſal.Eruiſti aimaʒ meam ex inferno inferioꝛi.¶ Item zach. ix. Lu vᷣo in ſanguie te ſtamenti eduxiſti vinctos de lacu ⁊c.glo.ꝗa eos qui te nebantur vincti in inferni carceribo:vbi eos nulla re⸗ frigerauerat miſcðia: quã ille diues querebat.tua libe raſti miſcdᷣia:ſed ↄſlans eſt ꝙ ille diues erat in inferno inferioꝛi:relinꝗtur igitur ꝙ xpᷣe deſcendit ad infernuʒ inferius. Rn. infei ius vel inferioꝛ dicit᷑ triplicit ra tione meriti:ratione pene:rõe loci. Rõne meriti vt ex iſtentes in peccato moꝛtali dicunt᷑ eſſe in inferno.⁊ di⸗ cuntur erui quando illuminati ad penitentiã ↄuertun tur ad dolendũ de ſuis peccatis. Rõne pene dicit᷑ infeꝛ nus inferioꝛ pena eterne amnatõnis de qua nõ eſt li⸗ beratõ. Rõne vo loci dr infernꝰ inferioꝛ in reſpectu ad locum noſire habitatõnis:vt ꝓpter miſerias quas hic ſuſtinemꝰdicit᷑ infernꝰ. Vnð aug.in queſtionibo ſuper geñ. eſt infernus inferioꝛ iſto inſerno in quo ſumus in bac carne:et in hac moꝛtalitatecoꝛpus em̃ mortuũ eſt pter peccatũ.eꝛgo et hic ſunt moꝛtui:vt non mireris ꝙ infernꝰdicit᷑ quia moꝛtuis habũdat. Scðdðm ergo au guſti. ꝓpter duo inferna.quoꝝ alterũ eſt ſuꝑius: alte⸗ rum inferius miſſus eſt dei filius vndiq; liberans. ad hoc naſcendo:ad illud moꝛiendo. Et m boc patet re⸗ ſponſio ad obiecta. Mlembrum quintũ Onſequẽter q̃rit᷑ de gete xrpᷣi in ſepulcro. Ad qð ſic. Om̃e totũ d relatie ad ꝑtem Si ů totũ fuit ĩ ſepulcro: q̃ibet ꝑs eiꝰ qð falſuʒ ẽ. Relingꝗtur ꝙ nõ ĩuit totꝰ in ſepulcro:neq; vbiq; · ¶ Item ſiẽ dic aug . ꝓbat hug. ð ſcto vict. Deitas ꝑs nõ fuit:vt ex ipᷣa totũ fieret maius ipa. nec in ipa ꝑs fuit: vt in ipᷣa aliquid eẽt minꝰ ipa. S e ge nong hatnen nen dart inen eſet fead r bidi un⸗ 6 l; eR ſun rad⸗ ſige „ linh⸗ tben ſup peng llaeſ nni infer mer iete bite lare⸗ alibe hſerno ſemnm, ſciefn itte 0,70 Pertn kinſe l o. bi⸗ per Gin cris Pen alte⸗ 6. ſere⸗ glao. ſemn en wen en ins 5 abipſa deitate in xp̃o remouetur om̃is ratio tot tis: g̊ et abipſa hũanitate. Qon em ꝑs vr niſi reſpectu ↄpartis. hũanitas nõ eſt ꝑs in xpᷣo cũ diuinitate.nõ ergo põt dici totũ in rpᷣo.cũ om̃e totũ dicat reſpectu ꝑ tis.nihil eſt ᷓ dicere totꝰ vbiq; eſt ſeu totũ.¶ YItez obij⸗ citur ꝙ coꝛpꝰrpᷣi põt eſſe in pluribo locis ·qꝛ eſt ĩ diuer⸗ ſis altaribo.ſeo q rõne aptũ eſi eſſe in duobo: ita in tri bus et q̃tuoꝛ:⁊ ſic deinceps.ꝗ et ſi coꝛpꝰxpᷣi poterit eſſe vbiq; multo foꝛtioꝛi rõne ⁊ mia:q̊ ſi totũ referat᷑ ad hu⸗ manam naturã: totũ põt eſſe vbiq;. 4 Item diſtinguit Hug·ꝙ aliud eſt aliq̃ ſimul ꝑ vnionẽ ad vnitatẽ ↄponi aliud aliqᷓ ꝑ vnitatẽ vnioni aponi.qñ em̃ aliqᷓ ꝑ vnio⸗ nem ad vnitatẽ ↄponunt᷑.nomẽ totiꝰ ptes coĩcare non pñt. vᷣbigr̃a paries tectũ et füdamẽtũ bec tria qdã ſũt. et nullũ hoꝝ ꝑ ſe domus ẽ.qñ vo aliqua alicui vnitatẽ ſuam ex ſe hñti ꝑ vnionẽ apponunt᷑ in ꝑticipatõeʒ illiꝰ tranſeũt cui aponunt᷑:et nomẽ illiꝰpꝑiter cum illo par⸗ ticipare incipiãt.ſicut ꝑ vnionẽ vnitatẽ illius pticipa⸗ re inceperũt.⁊ ponit exemplũ.corpꝰrõnali ſpũi vnitũ. nõ dat illi vt ſit ꝑſona:ſᷣ ↄiunctum accipit ab illo vt ſit vna ꝑſona cũ illo.ſic humanitas iũcto vᷣbo nõ quideʒ dedit illi vt eſſet ꝑſona:ſᷣ vnita illi accepit ꝑſonã cuʒ il lo.Ex h̊ ergo arguit.Si humanitas accepit ex vnione vnitatẽ ꝑſone:q̊ cuʒ vnitas ꝑſone ſit vbiq;.accipiet eſſe vbiq;. erit dicẽ᷑:ꝙ tota hũana natuꝛa ẽ vbiq;.i¶ Iteʒ dubitat᷑ de h̊ qð dicit mgr.iij.li.in ſen.xx.di.ꝙ nõ ma⸗ ioꝛ erat ꝑſona.vbi alteꝝ tm̃ vnitũ hẽbat q; vbi eꝛat neun trũ hñs vnitũ. Ex qͥ videt᷑ iplicaꝛe:q alicubi erat neu⸗ trũ bñs.. Cont᷑.poſtꝙᷓ naturã bũ anã aſſumpſit:nũqᷓ depoſuit:̊ nunq fuit neutꝝ bñs. Rñ.totũ vno mõ dr ideʒ qð ꝑfectu.⁊ h̊ mõ totũ nõ dr ad ꝑteʒ. Alio mõ totũ dr ex ꝑtibo ↄſtitutũ. Prio mõ dr totꝰſuiſſe xrpᷣe in triduo ⁊ in inferno ⁊ ĩ ſepulcro:⁊ nõ totũ.qꝛ totꝰ ꝑtinet ad ꝑſonã:q quidẽ ꝑfecte erat vbiq;⁊ plene.otũ vᷣo ꝑ tinet ad natur:q̃ quidẽ ᷣm hũanaʒ naturaʒ: nec erat vbiq;:nec etiã erat ꝑfecte in ſepulcro:nec pꝑfecte ĩ infer no:ᷣ ſm ꝑtem:et ꝑ hoc pʒ rñſio ad primũ.¶ Aoſcdᷣm dom. ꝙ intentõ ꝑtis remouet᷑ ab huanitate ꝑ ↄpatõeʒ ipſiꝰad diuinitatẽ.Qon em̃ cũ deitate venit in ↄpoſiti⸗ onem ipſiꝰꝑſone xp̃i.nõ tñ ab ea remouet᷑ intentõ totiꝰ ⁊ ꝑtis ſᷣm ꝙ accipit᷑ ᷣm ſe.Vñ hug.de ſcto vict. In hu manitate ſola inueniem ꝑtes et totũ in ꝑtibo.Conſtat em̃ hõ vt quoddã totuʒ ex ꝑtibo.ſ.aĩa et carne. ꝓpterea igit᷑ verbũ totũ hoĩeʒ aſſumpſit.qꝛ totũ qdð erat bomis aſſumpſit.ſ.coꝛpꝰ⁊ aĩam: nõ aũt totꝰhõ in ſepulcro ia⸗ cuit ̊ ꝑs hoĩs.¶ Ad terciũ dðm.qꝙ inter ſbam creataʒ ſeꝑatam ⁊ ſbam diuinã.media ẽ dignitate 2 excellẽtia nature:natura vnita diuĩe ſube.Ois autẽ ſba creata ẽ circũſcripta.X⁊ ĩ vno ſolo loco. Suba dᷣo diuĩa:qꝛ incir cũſcripta vbiq;ẽ.ſubaa pᷣo vnita diuĩe vᷣtute vnionis ex cellit oẽm aliazʒ: et hʒ eſſe in pluribo locis.ſᷣ qꝛ in minꝰ ꝙᷓ dinĩa:ideo nõ eſt poſſibile vt ſit vbiq;.Qon ẽ ſe equit᷑ põt eſſe in H̊ꝛ in illo. in qͥlibet:qꝛ nõ eſt ↄſiłis ratò ad eſſe vbiq;. Pꝛeterea ſolũ determinat᷑ ei eſſe in pluꝛibus rõne ſacramẽti:qᷓuis ſᷣm ſpẽm difficillimũ ſit diffinire an natũ ſit eſſe in vno loco tm̃ vel in pluribo.⸗! Ad ali⸗ ud dm. ꝙ cum dicit᷑ ꝙ huanitas accipit vnitatem per ſone. intelligendũ eſt qꝛ bũanitas nõ hʒ aliã ꝑſonalita tem: niſi que eſt ꝑſone diuĩe:nõ tñ ipſa hũanitas ẽ ip̃a ꝑſona.et ideo non ſequitur ꝙ ab ea accipiat eſſe vbiq;. Ad vltimũ dom. ꝙ nõ intendit mgĩ negaꝛe vnionem hüane nature cũ diuina abſolute:pᷣ reſpectu loci. q;uis em deus ſit ſemꝑ: nõ tñ eſt ſemꝑ hic cũ angelo. licet ſit ſemꝑ cũ angelo:qm̃ angelꝰnõ eſi hic.ſiłr xpᷣc ſemꝑẽ ha bens humanã naturã. ̊ nõ ſemper eſt hñs naturazʒ in hoc loco in quo nõ eſt natura bumana: et bec eſt inten tio magiſtri. Ad plenioꝛem intel S. j. ligentiam querit᷑.quõ deſcendere dicatur de xpᷣo.cũ di⸗ citur deſcendiſſe ad inferos vel deſcendiſſe de celo. Et 8 ratio totiꝰ 2 ⸗ Yix. pꝛimo querit᷑ an deſcendere cõueniat xpᷣo ſᷣm diuinam naturã: ad qð ſic. Aſcendere et deſcendere ſunt actio⸗ nes circũſcripte ſube.p̃c ſᷣm diuinã naturã eſt incir⸗ cũſcripta ſuba:ergo nõ ↄuenit ei aſcendere deſcendẽ c celo rõne diuine ſube.q̊ ratõne hũane nature:q̊ veꝛe ⁊. ꝓprie filius hoĩs deſcendit æ celo rõne ↄditõnis hbu⸗ mane nature. Item filiꝰdei ßᷣm diuinã naturã ẽ vbi⸗ q;· ̊ non mutat locum:ergo nõ deſcendit. ¶ Item obij⸗ citur de hoc qð dẽ Joh.iij. Qemo aſcẽdit in celũ:niſi ꝗ celo deſcendit filiꝰhoĩs. Sed ſolus xpᷣc deſcendit. ſolus xpᷣe aſcendit in celũ: ergo nos non aſcendemus. Rñ. doðm. ꝙ cum deſcenſus in xp intelligit᷑ ſm di⸗ uinam naturã in ↄpatione ad humanã.quẽadmodum intelligit᷑ miſſio ᷣm qð dicit aug. in li.de tri. dicit euã geliſta Yoh. j. In mũdo erat et mundus ꝑ ipᷣm factꝰeſt ⁊c̃. Deinde ſubiũgit in ꝓpria venit ⁊c.illuc autem milſ⸗ ſus eſt quo venit:illuc ergo miſſus ẽ vbi erat. Miſſus oũt dicit᷑ inqᷓtum apparuit foꝛis in creatura coꝛpali. 9 intus in natura ſpuali oculis moꝛtaliũ ſemꝑ occultus eſt:deſcenſus ergo nõ aliud intelligit᷑ niſi apparitio ſb⸗ limitatis verbi in bumilitate humanitatis aſſumpte. Ea dᷣo que obijciunt᷑ primo non ꝓcedunt in hac via. quia accipiũt aſcenſum vel deſcenſum:ſᷣm ꝙ ſunt ꝓpri⸗ etates creature.Et per hoc patet rñſio ad duo prima. Ao vltimum vo ddm. qꝙ ꝑſona xp̃ᷣi aliqñ accipit᷑ cuʒ pᷣ̃ciſione p ſolo capite.quẽadmodũ dicitur ioh.ij.Qui ceſurſum venit ſuper omes eſt. Aliqñ vᷣo ꝓ toto coꝛpo⸗ re eccleſie ſeu ꝓ capite inqtuʒ ſunt ei membꝛa vnita.vi delicet om̃es fideles exñtes in caꝛitate.Et hoc mõ acci pitur in ioh.iij. Aemo aſcendit in celum ⁊c. Uñ aug?. in li.de baptiſmo ꝑuuloꝝ.In vnitate eius om̃s immu tandi leuandiq; ↄcurꝛunt.vt ille qui deſcendit:ſit ille q aſcendit:non aliud ſe deputans qᷓ; coꝛpus noſtrũ.vt de ipſo et eccłia veriꝰdicat᷑ erũt duo in carne vna. Mon g ſequit᷑ ſolus xpᷣc aſcendit:nõ eꝛgo nos aſcendemꝰquia ſicut dicit glo.ſuꝑ ioh.iij.ſemo aſcendit ⁊c.nõ alcen⸗ dunt in celũ:niſi ſint membꝛa coherentia illi qui ẽ vna ꝑſona homo et dei filius. Sic ergo terminat᷑ bec pars ad laudem et gloꝛiam ihu rp̃ᷣi. Nneſtio. xx. de reſurꝛecti one xpi. DZ Oſt inquiſitioneʒ paſſionis et moꝛtis dominice.inꝗren/ dum eſt de reſurꝛectione ⁊ demonſtra⸗ tõne reſurꝛectõnis.q¶] Circa reſurrecti — onem vᷣo querendũ erit pꝛimo de veri tate reſurꝛectõnis.Scðdo de cãlitate et effectu reſurꝛe/ ctionis.Tercio de tempoꝛe reſurꝛectõnis. Nlembrum primũ Irca veritatẽ querunt᷑ duo.an ſit.qd ſit. que patebũt in inꝗſitõne habita de neceſ ſitate reſurꝛectõis.ex quo relingtur qaẽ De modo reſurꝛectõnis.ex quo relinqui tur quid eſt. Articuls primus Dpꝛimũ igit᷑ arguit᷑ in hũc modũ.j.coꝛin. xv. Si rpᷣc ñ r̃ſurꝛexit inanis ẽ fides nr̃a ⁊c. Ex h̊ videt᷑ ncciũ ꝙ vrpᷣc reſurꝛexit.qꝛ ncce ẽ fidẽ nram eſſe verã.¶ Itẽ luc.vlt. qd turbati eſtis.ibi glo.ſi nõ eſt veritas reſurꝛectõis:ꝑditꝰẽ fructꝰpaſſiõis. reſurꝛectõ nccia ẽ ad nr̃aʒ redemptõeʒ.¶ Ite Ro. v.i Aos ſaluati — ſumꝰab ira ꝑ ipᷣm. Sʒ ſaluatõ ab ira ẽ terminꝰa q. ſ. a pena.Saluari ĩ vita ẽ terminꝰad quẽ.ſ.ad vitã.vñn gl. ibidẽ:vt iuſte viuamꝰ:qꝛ ałr viuẽ ñ poteramꝰ Si g̊ᷣ per aĩam ſolũ teſcendentẽ ad inferos:xpᷣc moꝛtuus ſalua⸗ uit nos ab ira.ꝗᷓ ad ſaluandũ in vita exigituꝛ ꝙ ſit viuꝰ ergo exigitur reſurꝛectõ eiꝰ. neceſſaria eſt. Ad op⸗ g— Matonls e †f ma aor Nanßge— poſituʒ Johᷣ.v. Audient qui in monumentis ſunt ꝛc̃.· Aug. Per verbũ tdei fit reſurrectõ aiaꝝ. Per verbum carnẽ factũ fit reſurꝛectio coꝛpoꝝ. Juxta ̊ arguitur. Ad plenã reſtitutõʒ nõ exigit᷑ niſi reſurꝛectio aĩe ⁊ cor poꝛis. Sed per incarnatõneʒ fit reſurꝛectio ⁊ reſtitutõ bmõi:gꝗa verbũ caro factũ eſi Yoh.j. Ergo ad plenã re ſtitutõneʒ nõ eſt nccia reſurꝛectõ xpᷣi.¶ Item ad idem. Plena reſtitutõ fit in remiſſiõe culpe ⁊ pene.Si Sper paſſionẽ fit plena remiſſio pene ⁊ culpe.ꝙ ⁊ plena reſti tutio.qꝛ iuſtꝰdñs reddet vnicuiq; qdð meruit. Sed ſct᷑i meruerũt gloꝛiã ſoluta pena oꝛiginali.̊ plene ꝑ paſſio nem eſt reſlitutõ. ꝑ paſſionẽ fieret reſtitutõ pʒ ꝑ il⸗ lud.j.pe.ij. Peccata nra tulit in coꝛꝑe ſuo ſuꝑ lignum Et y ſa.liij · Cuiꝰliuoꝛe ſanani ſumꝰ.Et ꝑ illud Colbk. ij. Delens cyꝛographũ decreti.i.diuinã ſniaʒ ⁊c. ¶¶ Iteʒ in paſſione dr ↄſummatũ eſt YJohᷣ.xix. S ſufficient erat ſatiſfactũ ꝓ culpa ade. Sed ſi adam nõ peccaſſet tranſ feret᷑ ad gloꝛiã.̊ ⁊ tamcito pꝰpaſſionẽ hõ poterat trſ⸗ ferꝛi:ergo ⁊c. ¶ Item paſſio amouit rumpheã.ꝗg et ob⸗ ſtaculũ videndi deũ.ᷓ nec ad gloꝛiã aĩaꝝ nccia ẽ reſur⸗ rectio. Rñ.dᷣm.ꝙ nccia eſt reſurꝛectõ xp̃i ⁊ viatoꝛi bus et beatis:licet alio ⁊ aliomõ. Viatoribo eſi nccia triplici rõe.⁊ beatis duplici rõne. Viatoꝛibo pᷣino ꝓt iuſtiticatõeʒ noſtrã.vñ Ro.iiij. Reſurꝛexit ꝗpter iuſti⸗ ficatõneʒ nr̃am. Scðdo ꝓvter graʒ impetrandã.ſeu pro pter reconciliatõeʒ. vñ heb.x. Elt appaꝛeat vultui dei nobis.ſ.in coꝛꝑe ⁊ aĩa vt oꝛet pꝛo nobis.Vñ dicunt ꝙ cauſa meritoꝛia eſt quodammõ:vt deus pater nob mi⸗ ſereat᷑. Lercia rõ eſt ex ꝑte ſuſcipientis gram.ſ. ꝗꝓpter diſpoſitõeʒ amplioꝛẽ ad ſuſcipiendũ gr̃aʒ.vñ tota hua na natura oꝛdinat᷑ ad xpᷣm: a eſt in reuerentia etiã ſan ctis angelis poſtqᷓ; aſſumpta ẽ. vnð põt ipᷣa ſuſcipẽ ma ioꝛem gram ꝙᷓ añ poſſet.vñ in aſſumptõne accepit hu⸗ iuſmodi diſpoſitõeʒ. In paſſione recepit maioꝛ? diſpo⸗ ſitionẽ a in reſurꝛectõne amplioꝛẽ. VUñ geneꝛalis diſpo ſitio amplioꝛ in nata buana ad gram ẽ er nat᷑a eiuſdẽ ſpeciei qᷓ reſurꝛexit ĩ ro.qꝛ magis ex ̊ eſt accepta o 4( Pꝛeterea diſpoſitio ꝑſonalis ẽ in credente:Fᷣm ꝙ die apłs Ro.iiij. reſurꝛexit ꝓpter iuſtificatõeʒ noſtram ⸗ moꝛtudeſt ꝓpter delicta nr̃a:qð dr̃ ꝓpter fidem ⁊ amo⸗ rẽ. Intelligendũ eſt &̊ ꝙ reſurrectio iuſtificat.ſimilit 2 paſſio:ſᷣ paſſio iuſtificat in adultis ſolũ ꝑ fidẽ et amo⸗ rem.i.vt credita et dilecta. Hoc em̃ erigit᷑ ad h̊ vt effe ctus iuſtificatõnis habeat᷑. VUñ ſuſſiciens ẽ cauſa iuſti⸗ ficatõnis paſſio.ſᷣ nõ efficiens niſi credat᷑ deus paſſus ad qð marie reſurꝛectõ oꝑat᷑.vel glo.intelligit ſi nõ eſt xeritas reſurꝛectõis.q.d.fruſtrabit᷑:qꝛ nõ crederetur. Et ſuꝑ pſal.Que vtilitas in ſanguĩe meo.glo. Si ſta⸗ tim nõ reſurgo coꝛruptũq;ʒ fuerit coꝛpꝰmeũ:nemini an nũciabo:nulluʒ lucraboꝛ:et ita ꝑibit ↄfeſſio.ſ.teſtimo⸗ nium deitatis. Et ideo act.ij. Quẽ deus ſuſcitauit ſolu tis doloꝛibo ⁊c̃. Slo.aſſertio reſurꝛectionis hbſic neceſ⸗ ſaria eſt reſurꝛectõ viatoꝛibo.¶¶ Item bris nccia ẽ reſuꝛ rectio xp̃i dupłr ad maioꝛẽ gloꝛiã ſpirituũ.⁊ h eſt com mune alabo et angeł qꝛ gloꝛificata hũanitate xp̃i: ẽ du piex delectatõ in xpᷣo.vna in ↄtemplatõne diuinitatis alia in ↄtemplatõne bũanitatis.in q̃ etiẽ angeli væſide rant ꝓſpicere.j.pe.j/⁊ hG̊ de pñti. Iterũ ad reſurꝛectio⸗ nem coꝛpoꝝ.ſua em reſurꝛectõ erit cã futme reſurꝛecti onis: hoc in futuro. vñ in pſal. Ao veſpeꝝ demoꝛabi⸗ tur fletus 7 ad matutinuʒ leticia. Glo. dñs reſurꝛexit mane. idem nobᷣ ꝓmittens ꝑ ſus reſurꝛectõeʒ. que ẽ effi ciens cauſereſurꝛectõis nr̃e aĩe ⁊ corꝑis.⸗ Ad illud quod obijcit᷑ ꝑ verbũ caꝛnem faciũ fit reſurꝛectõ coꝛpo rũ.dm. qð verũ eſt.ſᷣ hec nõ eſt. ꝓxima diſpoſitio.ĩmo exigunt᷑ alie.ſ. per verbũ paſſum in carne ? reſurgẽs:⁊ veniens ad indicium. iſte ſunt diſpoſitiones ꝓxime no⸗ ſire reſurꝛectõnis.¶ Ad aliud quod obijcitur. ꝗ plena eſt remiſſio culpe et pene per paſſionem dicendum. ꝙ r plena eſt tum ad ſufficientiam. non tamen qᷓtuʒ ad ef per paſſionem nen credetur dene dictũ eſt: per reſurꝛectõem credit᷑ deus. vnde aſſertio reſurꝛectõnis teſlimoniũ eſt deitatis. dicit glo. ſuper il lud pſal. Que vtilitas in ſanguie meo 1c. 4 Ao aliud ficientiam. vnde quod obijcit᷑ ꝙ ↄſummatũ eſt. ovᷣm. ꝙ licet ſatiſfactum eſſet p culpa ade.et quo ad boc ↄſummatũ: tñ require batur vlteriꝰ apeꝛtio ianue ꝑ efficientiã que debuit fie⸗ ri ꝑ aſcenſũ xp̃i in celũ. Vnde in moꝛte rpᷣi nõ fuit oĩno ↄſummatio eoꝝ que requirebant᷑ ad plenam iuſtoꝛum beatificationem: quia oꝛdinatum fuit ſiue dñi ꝓuiden tia diſpoſitum: vt in carne gloꝛioſa introduceret aias in celum. et hoc exigit᷑ ad babendam tantam gloꝛiam quantam debebant habere. Articulus ſecundus Onſequenter querit᷑ de mõ reſurꝛectõis ſcʒ an ſit idem modꝰreſurgendi in xpᷣo: ⁊ in no bis. Ad qð ſic.Qoſtra reſurꝛectõ eſt a mor te ⁊ ab incineratõne.querit᷑ an hoc modo ſit in xpᷣo:vel poſſibile ſit ſic fieri.¶ Ad qð damal.iiij.li. Keſurꝛectõ dñi eſt coꝛꝑis facti incoꝛrupti ⁊ amiĩe vnio. in reſurꝛe ctõne xpᷣi coꝛpꝰtranſijt de couptõne ad incoꝛruptõeʒ coꝛpus eius fuit coꝛruptum coꝛpꝰFm ꝙ dicit apłs de coꝛpoꝛe nr̃o.j.Coꝛi. xv. Optuit coꝛruptibile boc indu ere incoꝛruptõeʒ ⁊c. ¶ Item greg. Adoꝛtẽ nr am moꝛiẽ do deſtruxit.ſ̊ xpᷣe non ſolum vebuit deſtruere moꝛtem id ẽ. diſſolutionẽ aĩe et coꝛꝑis:ſ̊ moꝛtem ꝗ attenditur ĩ coꝛruptõne.i.in incineratone.¶ YIieʒ moꝛtalitas reſpi⸗ cit dilſolutõeʒ aĩe et coꝛpis. Incineratio diſſolutõnem coꝛpis ſm ſententiã dñi Geñ.· iij. Terꝛa es c. Sʒ paſ ſio xpᷣi ſoluit debitum moꝛtis:g et debitũ incineratois ſoluere de buit incineratõne ſua: ̊ debuit incinerari. Item phᷣ. ij. Humiliauit ſe vſq; ad m oꝛtẽ. quare er⸗ go non vſq; ad incineratõnem. ¶ Item in coꝛpe noſiro eſt viciũ oꝛiginis:quia viciũ eſt cum oꝛigine. Itez vici⸗ um ẽ in vnione coꝛpis et aie.ſed ꝓpter viciũ in ↄiunctõ⸗ ne coꝛꝑis et aie:ineſt nobis viciũ moꝛtalitatis.i. ſeꝑa⸗ tionis coꝛꝑis et aĩe. et ꝓpter viciũ oꝛiginis:inerit no⸗ bis incineratio. Si ergo rpᷣe accepit penaʒ que ↄſequit᷑ ad viciũ vnionis: rpᷣe ſimiliter debuit accipꝑe illazʒ pe⸗ nam que eſt ꝓpter viciũ oꝛiginis ſcilicet incineratõneʒ. Item ſicut dr̃ ad beb.vij·leui cecimatus eſt in abꝛa bam n tamen xpc. quia ſolũ æſcendit Im coꝛpulentã ſubam: nõ tn ſm inuilibilem rõnem.ſ/ↄcupiam oꝛigis ſicut leui. Juxta hoc videtur ꝙ xpᷣc eoq; deſcendit ſᷣm coꝛpulentã ſubam:accepit moꝛtalitatẽ. et qꝛ nõ deſcen dit ſeminalẽ rõnem: ideo nõ accepit incineratiõeʒ ſicut alij hoĩes. Si poc ponat᷑· Contra, coꝛpꝰ deſcendens ab adam ſubm eſt ↄtrarietati: quia eſt ex ↄtrarijs: que ap; petũt ire in regiones diuerſas:ſed ad tale coꝛpꝰſeqtur incineratio: ergo Fm ꝙ ab adam xvxſcendit hm coꝛpulẽ tam ſubſiantiã.coꝛpus eius eſt incinerabile. Ytez c⸗ trouerſia eſt inter animam ⁊ ſt piritũ. Bal. v. Caro con cupiſcit ⁊c.ſed iſta rebellio que ↄſegtur ad inuiſibilem ocupiĩam ⁊ in ſpiritu bene oꝛdinato: facit concupiſcere moꝛtem. Eñ Ro. vij. Quis me liberabit 2c.· ergo mor talitatis ſeqtur ad inuiſibilẽ rõnem. fm hoc nec xp banc debuit ſuſcipere penã. Item act. ij. Tetatum eſt coꝛ. Glo. in hoc creuit leticia ꝙ reſurꝛectõeʒ ſuã in exẽ⸗ pluũ nobis dabat: & reſurꝛectio eiꝰeſt in exemplũ. gcuz noſtra ſit ab incineratione 7 moꝛte: et ſua debet eſſe. Ad oppolitũ plal. on dabis ſctm tuum videre coꝛ ruptõnẽ. Glo. coꝛpꝰ meũ ſanctificatũ ꝑ qð alia ſctifica⸗ tur non patiens coꝛrumpi. Ytem ſi virtus aliq cres⸗ ta vnita coꝛpi non patitur ipᷣim coꝛrumpi.ſ. ipa anima dum vnið coꝛpi. multofoꝛtiꝰpᷣtus dimna vnita coꝛpi nõ pateret᷑ ipᷣm coꝛrũpi. Rñ. ad driaʒ reſurꝛectiois ſue et noſtre videndum eſi: quod dicit dama. ꝙ quedãa reſurꝛectionis diffinitio eſt cõmuniſſima: que eſt talis. Relurꝛectio eſt coꝛpis 2 aĩe iterata copulatio· : Ffõ hec Nenti cuß tufn gn en eip⸗ nu, ll 10 Cn jen tete mor e na n ſn nec fich jaen Mninn t mos ldi glio⸗ he⸗ Nueſtio ↄuenit ſuſcitationi:ſicut in Laʒaro ſuſcitato ad vitam moꝛtalẽ. Item quedaʒ dicit᷑ ꝓpria talis reſurꝛectio eſt eiꝰqdð cecidit et diſſolutũ eſt aimalis ſcðᷣa reſurrectõ: appellat caſum moꝛtẽ:que ↄſequit᷑ ad peccatũ:nec ſtare põt cum natura recta.hoc modo om̃es reſuꝛgemꝰ: iſ⸗ ſolutõem dicit incinerationẽ.ſcdᷣa ibi aponit ad diffe⸗ rentiã ſuſcitatoꝝ ꝑ miracula.illa em̃ dicit᷑ prima.qꝛ ẽ ſurꝛectio ad coꝛpus coꝛruptibile.⁊ iterũ caſuꝛuʒ mo⸗ riturũ.¶ Iem pᷣm dama. Quedaʒ dicit᷑ appꝛopꝛiata. talis reſurꝛectio eſt eius qdð cecidit ſcdᷣa reſurꝛectio.et hoe poteſt conuenire beate virgini ſᷣm ꝙ pie credituꝛ a quibuſdã ꝙ iam ſurꝛexẽit:nec ponit ibi diſſolutũ.quia nihil de coꝛꝑe eius inuenit.Eñ non credit᷑ incineratũ ſed ponit᷑ caſus qui refert᷑ ad moꝛteʒ. Alia eſt ꝓpꝛia do mini.talis reſurꝛectio eſt coꝛꝑis facii incoꝛrupti.i.im⸗ paſſibilis iterata vnio.nec ponit᷑ ibi caſus: quia moꝛs xp̃i nõ fuit caſus oppoſitus nature recte.¶¶ Ad hoc q; obijcit᷑. ꝙ pꝛius fuit coꝛruptuʒ dᷣm.Fᷣm põ.i ·õ dabis ſanctũ tuum videre coꝛruptõneʒ. Glo. vno modo dicit̃ coꝛruptõ paſſionis vel paſſibilitatis: boc ↄuenit coꝛpi xp̃i · Alia putrefactõnis:hoc non ↄuenit ei.Inde glo. coꝛpus meũ a te ſanctiſicatũ videre coꝛruptõneʒ.i pu⸗ trefactõeʒ:alibi dicit᷑ pati corruptõʒ id ẽ vulneratõeʒ: ibi que vtilitas in ſangume meo dum deſ.in coꝛ.¶ Ad aliud qd obijcit᷑. Qui mortẽ noſtrã ⁊c.dᷣm.q; nõ con/ uenit xpᷣo ꝙ ꝑ incineratõneʒ ſuã deſtrueret nr̃a. Qam coꝛpus eiꝰerat vnimũ deitati 2 aĩe.moꝛs aũt eſt ſepatio coꝛpis ⁊ aĩe.quia ꝗᷓ vpᷣ aſſumpfſit coꝛpus in qͥ debebat fieri redemptõ.ideo aſſum pſit moꝛtalitatẽ.ſed ita non eſt de incineratõne.ꝗa vnio erat cum coꝛpe ⁊ aĩa ſeꝑa⸗ biliter. ideo ſecuta eſt moꝛs vel moꝛtalitas. Sed vnio carnis indiſſolubilis erat cuʒ deitate regente coꝛpꝰ:ne iret in diſſolutõeʒ. VUñ pſal. Aſſimilaboꝛ deſcendenti-⸗ bus in lacum. Glo.ſi ſilueris.i.ceſſabis a ↄtinẽtia.aſ⸗ ſimilaboꝛ deſcendẽtibo in lacũ.Ex eo em mihi ſꝑ ver bum vnit᷑:nõ ſum talis q̃les ceteri boĩes qui naſcũtur in ꝓfunda miſeria. verbu eſt hoiĩs xpᷣi ad deitatez. miſe ria magna ẽ moꝛtalitas.̊ pfunda incineratio 2 coꝛru⸗ ptio.⸗. Ad aliud qð obijcitur.ꝙ eſi moꝛs ſolutio moꝛ⸗ tis. ergo incineratio incineratonis dᷣm. ꝙ non ſeqtur imo ſufficit moꝛs ad ſolutõeʒ moꝛtis ⁊ incinera tõnis. Vñ iob. j. Utinaʒ appenderent᷑ pcta mea ⁊c.⸗ appellat peta ſuo: peccata hũani generis p quibo ſatiſſecit: et ſi iſta penderent᷑.p̃pondeꝛat paſſio xpi ad ſufficientiã ꝓ mille mũdis. VUn quia xpc viuit vita dei.⁊ eadẽ eſt xpᷣi vita ⁊ di.ſicut dĩc anſel.ideo moꝛs eiꝰpꝛeponderat. Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ bumiliauit ſe ad moꝛtẽ. ̊ de⸗ buit ſe huiliare ad incineratiõeʒ. dom. ꝙ; nõ dybuit:ga ſic huiliaret᷑ vſq; ad ꝓfundò miſeriã:qð nõ decuit ipᷣin Vñ nec in ipa paſſione accepit illã ꝓfundam miſeriazʒ que eſt in ꝑturbatõne rõnis:q eſt vitimus effectꝰpaſſi⸗ onis ex ꝑte aĩe. Vñ nõ abſoꝛpta eſt ſua ratõ moꝛtis do loꝛe:licet fuerit ſeꝑatio coꝛꝑis 2 aĩe.Eodẽ modo dicẽ⸗ dum.ꝙ nõ decuit ꝙ deſcenderet vſq; ad vltimũ effectũ pomoꝛtẽ ſcʒ incineratõeʒ ex ꝑte coꝛꝑis. Ad aliud qð obijcit. ꝙ accepit moꝛtẽ que ↄlegtur ad viciũ ↄiunctio⸗ nis ſcʒ coꝛꝑis et aĩe.̊ ⁊c.dᷣm.ſᷣm aug. ꝙ debuit acci⸗ peꝛe quod ↄueniret ad noſtram redemptonem: et ſuaʒ non dedeceret dignitatẽ. Incineratio autem ſi uaz dede ceꝛet dignitatem.quia ſequit᷑ vicium oꝛiginis quod nõ accepit xpᷣe. Vnde.j. Coꝛint᷑.xv. Pꝛimus homo de ter⸗ ra terrenus.ſecundus te celo celeſtis. EVnde glo. dicit. fuit a pꝛincipio celeſti. AUnde ſ. icut dictum eſt: ſiẽ nõ habuerit vltimum effeciuz paſſionis ex paꝛte anime ſi cut patet. cum dicit Centurio vere: filius tei erat iſte. Vnde anima non mouebat oꝛganum coꝛpoꝛis: nec im pediebatur vis motiua ſicut in nobis: ita nec ex parte coꝛpoꝛis incineratio.¶ Adillud quod obijcitur.ꝙ ad eſſe de adam m coꝛpulentam ſubſiantiam ſequituꝛ in⸗ cineratio.dðᷣm: ꝙ non eſt.ſed incineratio ſequit᷑ viciuʒ oꝛiginis. vnde ſi adam non peccaſſet: nec filij eius non baberent viciuʒ oꝛiginis: nec expoliaremur: ſed ſuper⸗ ueſtiremur ſm illud.j.Coꝛin.v.4. Ad illud qð obijcit. ꝙ moꝛtalitas ſegꝗtur ad inuiſibilem rationem pꝛopter quod nec xpᷣ( debuit banc ſuſcipere.dðm.ꝙ nõ ſegtur. qui em̃ venit in carnem vt hoĩem redimeret: debuit ac cipere que ↄuenirent ad hominis redemptõeʒ. Vnð li cet non tæbuerit ad moꝛtẽ obligari vt ad ſequelam iĩui ſibilis ratõnis.ↄueniens tamẽ fnit vt illam diſpenſati ue acciperet inq;tum cõueniebat noſtre redemptioni. Ao aliud quod obijcit᷑.ꝙ reſurꝛectõ xpᷣi eſt nobis ex⸗ emplar. Dicendũ ꝙ ſimiliter eſt noſtre exemplar:qᷓtũ ad terminum ad quẽ ſceʒ ad immoꝛtalitatẽ: ſed nõ ſimi liter qtum ad terminũ a quo ſcʒ ab incineratõne eſt ex emplar noſtre immoꝛtalitatis ⁊ incoꝛruptõnis:nõ coꝛ ruptionis ſeu incineratõnis. Mlembrum ſecundũ Onſequẽter querit᷑ de cãlitate et effectu reſurꝛectõis. Et pꝛimo querit᷑ in quo ge nere cauſe dicenda ſit cãlitas reſurꝛecti⸗ onis.Scðo an cauſa iuſtificationis ani maꝝ et qualiter. Tercio an ſit cauſa reſurꝛectõis coꝛ: poꝝ.Quarto de modo cauſandi: vtrum cauſa remota ab effectu vel ↄiuncta. Quinto vtrũ neceſſaria vel ↄtin gens. Sexto de differentia cauſalitas per paſſionem 2 reſurꝛectionem. L Articulus primus D pꝛimũ ſcʒ in quo genere ſit. Querit᷑ pri⸗ mo an in genere cauſe meritoꝛie vel efficien tis vel materialis.Et obijcit᷑ ſic ad pꝛimuʒ. Mereri non ↄuenit xpᷣo m ꝙ deus:ſᷣ ſᷣm ꝙ bõ. Si er go mereri nõ eſt pꝰmoꝛtẽ:& nec reſurꝛectio eſt cã meri⸗ toꝛia cũ ſit pᷣmorteʒ.¶ Item ſtatus merendi ꝑtinet ad ſtatũ viatoꝛis ⁊ ſeruiẽtis.cuiꝰſtatꝰ terminꝰeſt beatitu⸗ do. Si rpc reſurgens nõ eſt in ſtatu merendi: quia ẽ ad finẽ ſeu ad terminũ:g̊ 2c. ¶ Item phᷣ.ij. ꝓpter quod der altauit illũ ⁊c̃.hoc ꝑtinet ad pᷣmiũ nõ ad merſtũ. Sed reſurꝛectio ꝑtinet ad exaltationẽ: Sſi exaltatio oꝛ dinat᷑ ad pᷣmiũ nõ ad meritũ rſurrecto: reſurꝛectio nõ ꝑtinet ad meritũ.¶ Item caꝛitas eſt radix meriti:et Fm quãtitatẽ caritatis eſt quãtitas meriti. Si Stanta caritas fuit in xpᷣo ab inſtanti ↄceptõnis quanta pto: g tantuʒ meruit ab illo inſtãti qᷓntũ poſt: ̊ c. Cont᷑. Mon eſt incõueniens ponere in angelis ſtatũ merendi ⁊ britudinis.ſilr nec in xpᷣo añ moꝛtẽ.qᷓ in xpᷣo pꝰ? mor⸗ tem ſiłr nõ erit incõueniẽs ponere meriũ et btitudinẽ Item rpᷣc anticipauit tempus merendi:quia ab in- ſtanti ſue ↄceptõnis meruit:qð non fuit ſᷣm legez com⸗ munem.ergo ſimiliter non erit incõueniens ponẽ me⸗ ritum in xpᷣo poſt moꝛtem. Lonſequenter que S. ). rit᷑ vtrũ ſit reſurꝛectõ eiꝰcã efficiens. Ad qð ſic. ꝙ r̃ſur⸗ rectio xp̃i iuſtificet ptʒ ꝑ glo. Ro.iiij. Atraq; iuſtiſicãt moꝛs ⁊ reſurꝛectõ.ſuꝑ illud. Reſurꝛexit ꝓpter iuſtifica⸗ tionẽ nr̃am.p̊ iuſtificatio ẽ iuſtũ facẽ. teʒ glo. ibidẽ vt iuſte viuamꝰqð aliter nõ poteramꝰ.ꝗ eſt ca efficiẽs. Item.j.cori.xv. Si xpᷣe pᷣdicat᷑. lo. ꝗ eſt cã efficiens nĩe reſurꝛectõis.¶ Iteʒ pp. Ad ve peꝝ demoꝛabit᷑ 2c. Blo.reſurꝛectõ xpᷣi cã eſi nre reſurꝛectõnis aĩe in pñti: 7 coꝛpis in futuro. Cont᷑. Ahil ignobiliꝰ in nata pt agẽ in nobiliꝰ. Oʒ om̃e coꝛpꝰignobiliꝰ? q;tumcunq;ʒ ſit nobile aia.ꝗᷓ quelibet paſſio coꝛꝑis ignobilioꝛ ẽ q̃libet paſſione aĩe. reſurꝛectõ xp̃i nõ põt eſſe cã iuſtificatio⸗ nis aie efficiens. ¶ Iteʒ ꝗ; nõ ſit cã reſurꝛectõnis videt᷑ ſic. MNaiꝰeſi ee pfectũ q; factũ. Sed nulla creatura po teſt eſſe creatio coꝛpoꝝ:eꝛgo nec repaꝛatio. Poſtea queritur S. i. an ſit in genere cauſe materialis. Ad quod ſic. Reſur⸗ rectio nõ habet effectũ niſi inqꝙᷓtum credita.Sed nõ di citur cauſa niſi reſpectu effectꝰ. ſed ſᷣm ꝙ credit᷑ eſt ma⸗ teria fidei:q̊ͥ eſt cauſa materialis.¶ Contra. Si dicat᷑ ꝙ ſit ſoluʒ cauſa in genere cauſe materialis: nõ eſt cã reſurꝛectõnis malo æ.ꝗa fides nõ eſt in ipſis malis:et aliter nõ efficit reſurꝛectõneʒ: nõ eſt cã materialis re ſurꝛectõnis eoꝝ. aũt nõ ſit ita pʒ ꝑ glo.ſuꝑ pſal.da bit voci ſue vo.ð.glo.efficaciã ſuſcitandi omes moꝛtu⸗ os. Rñ.dicendũ.ꝙ reſurꝛectio eſt in genere cãe me⸗ ritoꝛie ſed nõ ꝓpꝛie.et in genere cãe efficientis ꝓpꝛie ⁊ in genere cauſe materialis inq̃tum credita.in genẽ cãe fi nalis inqtuʒ amata:et in genere cauſe foꝛmalis vel ex emplaris inqᷓtum cõſiderata. In genẽ gᷣ cauſe merito⸗ rie eſt impꝛopꝛie.i Qam meritũ nõ eſt in beatitudine cõ pleta cũ ſit ſeruitiũ: nec eſt inſtantia in angelis: ſed eſt in genere cãe ꝑ modum interpellatõnis. EIñ Ro. vuij. Interpellat ꝓ nob:et de ſctis oꝛamus adiuuẽt nos eo⸗/ rũ merita. ¶ O obijcituꝛ ꝙ non eẽt incõueniens in xpᷣo meritũ poſt moꝛtem. dicendum ꝙ falſum eſt imo ↄueni ens eẽt ꝓpꝛie ſumendo meritum.quia hoc eẽt poneꝛe vi atoꝛem quodammõ. Elñ ioh. xxij. Stetit in littoꝛe ⁊c. HBGlo. dicit᷑ de ſctis in littoꝛe erunt cum in fine cum xpᷣo reſurꝛererint. Eſſet &̊ hoc incõueniens:qꝛ hoc eẽt ponẽ ipᷣm non in ſtatu gꝗeſcentis quod ſigtur ꝑ littus..Ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ anticipauit tempus merendi 7c. Di⸗ cendũ ꝙ nõ fuit incõueniens ꝙ meret᷑ poſt moꝛteʒ: nec ſue dignitati:nec ſue redemptõni ↄueniret. Vñ in palſ⸗ ſione totũ meritũ eius eſt ↄſummatuʒ. 4 Ad aliud qð querit᷑ an ſit cã efficiens.ddᷣm ꝙ ſic ſᷣm gl.⁊ ſm ſctos. dom g ꝙ eſt in genere cae efficientis.ſ.ꝑ modum ope⸗ rantis ipſe xpᷣe reſurgens.Ende ioh.vj. Venit hoꝛa 2 nũc eſt ⁊c. Glo.ꝑ verbũ filij dei fit reſurrectio aĩaꝝ.ꝑ verbũ factũ in caꝛne fit coꝛpoꝝ reſurꝛectio. Cã autè re ſurꝛectõis pꝛima ẽ ipſe deꝰ.Cã media ipſa humanitas verbi ſeu verbũ hbumanatũ.Cã ꝓxima eſt ip̃a bumani tas vᷣbi appaꝛens gloꝛioſa in iudicio.¶ O obijcit᷑ e eqᷓ⸗ le fuit merituʒ ab inſianti ↄceptõnis ⁊c᷑. dõm ꝙ poſſu mus loqui de merito dupłr.qtum ad foꝛmã merendi: ſen ᷓtum ad vim merẽdi.⁊ ſic verũ eſt ꝙ tantũ meruit a ↄceptõne quantũ poſt. Vel poſſumꝰetiã loꝗ de meri⸗ to qᷓtum ad numeꝝ meritoꝝ: ſiue qᷓtum ad effectũ me⸗ riti.⁊ ſic nõ tantũ meruit quantũ poſt.Et ẽ exemplum in igne cuiꝰtota vis ↄburendi ẽ in igne.tñ maioꝛ eſt cõ⸗ buſtio cũ plura accendunt᷑ ligna. Ita doᷣm ꝙ tota vis meriti ẽ in caritate.tñ plures ſunt effectꝰin pluribo ef⸗ fectibo vel oꝑibo caritatis: vel maiꝰeſt meritũ in pluri bus effectibo caritatis. 4 Ad aliud qð obijcit. ꝙ aliter viuere nõ poteramꝰ.ſ.iuſte niſi ꝑ reſurrectõeʒ.dðm ꝙ hoc intelligendũ eſt ꝓut iuſte dicit modũ iuſticie ſeu iu ſtificatõnis ↄplete ſeu ꝑfecte.et eſt rñſio ex illa gl.Ro. iiij. Reſurꝛer it ꝓpter iuſtificatõeʒ nr̃am. Glo.noua vi⸗ ta a iuſtificatõne incipit ⁊ in gloꝛia ↄ ſummat᷑. Vñ ẽ iu ſtificatio ꝑfecta cũ homo ꝑtingit ad ꝑfectõneʒ iuſticie: 7 eſt abolita pena inclinãs ad culpã et ipſa culpa. Re ſurꝛectõ aũt oꝛdinat᷑ ad ꝑfectõeʒ iuſticie:⁊ ꝑfectõ iuſti⸗ cie eſt in oimoda abolitõne pene:que eſt etiã incinera⸗ tio:qdð nõ fiet niſi ꝑ reſurꝛectõeʒ.¶¶ Ad aliud qð obijcit ꝙ nibil ignobiliꝰaltero nõ põt agere in nobiliꝰ⁊c.Si . coꝛpꝰqᷓtumcũq; dignũ nõ põt digniꝰeẽ aĩa.Qec palſ⸗ io coꝛꝑis poterit eẽ cauſa inſtificatõnis anime.dicen⸗ dum fm illud Johᷣ.vj.Caro non ꝓdeſt quicqᷓ. Vñ ni⸗ hil ꝓdeſt ꝗa caro:ſed ꝗa caro vnita verbo:ſicut patʒ in ſacramento altaris de quo ibi dicitur. Qui nõ mandu cat carnẽ ⁊c. Paſſio em coꝛꝑis ⁊ reſurꝛectio vt eſt ſim/ pliciter coꝛpis nõ eſt cã paſſionis aĩe.i.iuſtificatõms.ſᷣ coꝛꝑis vniti verbo.Et ex hoc patʒ rñſio ad illud quod obijcitur ꝙ nulla creatura põt eẽ creatio coꝛpoꝛũ.Vn⸗ te nec reparatio: quia creatura non eſi coꝛporuʒ repa⸗ tio:vt eſt creatura abſolute:ſed vt eſt vnita creatoꝛi. 4 Ad aliud quod querit᷑· an ſit in geneꝛe cauſe materi alis:quia nõ iuſtificat niſi inqᷓtum credita. quod non ouenit malis. dm. ꝙ eſt cauſa reſurꝛectõnis cu immu tatõne gloꝛioſa.j.coꝛin. xv. Om̃es quideʒ reſurgemus: ſed nõ omes imutabimur:et boc in bonis inꝙᷓtum cre dita 2 amata. Et eſt cauſa reſurꝛectionis nõ cum iĩmu⸗ tatione et hoc in peccatoꝛibo. Pꝛimo modo eſt in gene re cauſe materialis in bonis. Scðo modo in genẽ cau⸗ ſe efficientis in omnibo.ſic ergo rñdendum cum queri tur te cauſalitate reſurꝛectõnis xpᷣi. Articulus ſecundus Onſequẽter querit᷑.an reſurꝛectõ rpi ſit cã iuſtificatõnis aĩaꝝ et quõ. Et querit᷑ vtruʒ ſit in genere cauſe efficientis. Ad quod ſic. Ro.ijij. Reſurꝛexit ꝓpter iuſtificatõez nr̃aʒ. Glo. vtra q; moꝛs xp̃i et reſurꝛectõ iuſtificant.¶ Item ph.iijj. Ad agnoſcendũ virtutẽ reſurꝛectõms eiꝰ. Glo. ex relurre⸗ ctione eius iuſtificamur. Contra.reſurꝛectio xpᷣi or dinat᷑ ad futurã gloꝛiã.iuſtificatio ad pñtem gꝛatiam. &̊nulla eſt cãlitas reſurꝛectõnis reſpectu iuſtificatõis. ¶ Item ſicut ſe bʒ paſſio ad iuſtificatõeʒ:ſic reſurꝛectõ ad nr am reſurꝛectõneʒ. iuſtificatio eſt ꝑ paſſioneʒ.gᷓ nõ ꝑ reſurꝛectõem. ¶¶ IYtem Ro.iiij. Juſtificati ꝑ fidẽ in ſanguine.i. ꝑ fideʒ paſſionis.quaꝛe ꝙ̊ magis attribuit aptls iuſtificatõem reſurꝛectõni ꝙᷓ paſſioni: cũ dixit re/ ſurꝛerit ꝓpter iuſtificationeʒ ⁊c. ¶ Item ad boc ꝙ aliq cauſa agit in ſubiecto oꝑtet ꝙ attingat illud. li reſurꝛe ctio nõ attingit:queritur quatlr iuſtificat. Ao h̊ di⸗ cenduʒz. ꝙ reſurꝛectõ xp̃ᷣi põt dupłr ↄſideraꝛi.vt ẽ in re el vt eſt in aĩa ꝑ ↄſideratõeʒ ſicut tactũ eſt ſuꝑius in q̃ ſtione de paſſione. Scom ꝙ ↄſiderat᷑ in re:ſic ſe hʒ du obus modis ad nr̃am inſtificatõez ſcʒ ꝑ modũ diſpoſi tõnis:⁊ ꝑ modũ exemplaꝛis.ꝑ modũ diſpoſitõis: q; to ta bũana natura oꝛdinat᷑ ad naturaʒ bũanam in rpᷣo. Vñ cum vnit᷑ in x-pᷣo deitas: tota ſublimat᷑ ita vt ſit in tota ꝑticipatõne deitatis. Hinc eſt ꝙ hr in reuerentia a ſctis angelis.vt dicit᷑ apoc.xix.Et boc ptʒ quia dya⸗ bolꝰ ꝗ añ incarnatõeʒ adoꝛabat᷑ ab hoĩe:iam nõ ado⸗ ratur etiam a barbaꝛis nationibo. Diſponit᷑ ergo ma⸗ gis ac magis ꝑ incarnatõeʒ paſſionem:et etiam ꝑre ſurꝛectõneʒ ad maioꝛ? gꝛatiã.vnde pſal. Reſpice in fa⸗ ciem xp̃i tui. Slo.fac xpᷣm innoteſcere omnibo vt poſſi⸗ mus ire de virtute in vᷣtutem. Item ſe hʒz p modum ex emplaꝛis ad nram:Fᷣm ꝙ dicit᷑ Ro.vj.Quẽadmodum xpᷣc reſurꝛexit:ita nos in nouitate ambulemus.iſto mo do ſe hʒ ad iuſtificatõnem nr̃am pñtem. Duplex enim eſt iuſtificatio. Qam iuſtificatio eſt rectitudo a curui⸗ tate in rectitudinẽ. Juſtificatõ in pñti ẽ a curuitate cul pe ad rectitudinẽ gre. Iutura vo iuſtificatio erit a cur⸗ uitate miſeꝛie ad oĩmodã rectitudinẽ? ſic iuſtificatõis future ẽ exemplaꝛ ſeu cã exemplaꝛis.ſic ſe bʒ ſᷣm ꝙ ↄſi⸗ derat᷑ in re. Scom autẽ ꝙ ↄſiderat᷑ in aĩa vt credita et amata iuſtificat:ſic dictũ eſt ⁊ in glia ↄſummat᷑.¶ AVd illud qð obijcit᷑ ꝙ magis attribuitur iuſtiſicatõ paſſi⸗ oni. doᷣm. ꝙ nõ ſeꝗt: qꝛ plena iuſtificatõ ab oiĩmoda mi ſeria nõ erit niſi ĩ btitudie q̃ iuſtificatio incipit ĩ pñti. a in britudine cõſummat᷑:ſᷣm ꝙ dicit glo. Ro.iiij. ¶Qo⸗ ua vita in iuſtificatõne incipit ⁊c. ¶ Ad aliud qð obij⸗ cit᷑. ꝙ vtraq; iuſtiſicant.dðm. ꝙ verũ eſt etiã qntu cre⸗/ dunt᷑ et amantur.ſed boc eſt diſponendo.reſurrectõ eĩ credita et amata diſponit ad iuſtificatõeʒ. Keſurꝛectõ ðo ſignum eſt et cauſa iuſtiſicationis ſe olum. Paſſio cã eſt ſᷣm ꝙ dicit glo. Hede. et ideo magis attꝛibuitur in ſtificatio reſurꝛectõni ꝙᷓ paſſioni:quia ſignum ⁊ cauſa eſt et complementum. iſtc eru⸗ 8 tr D fre⸗ or n. nd e ii rbei Nrire⸗ gli feſune ſoboi⸗ tihr oin e dei⸗ . ſtin W d d 300 goma ſanpre ceintn tpoſ odomnt dnodon geiſlom bexenin urui itare el itoaur ſcatis ncpoſß ccltg t 1 o an nocen ſtipſti ii⸗ cdon jmiae⸗ Frecoe⸗ Aurteet⸗ aſſoc gniuurto annſ eſtio us tercius Onſequẽter querit᷑ an ſit cauſa reſurꝛectio nis coꝛpoꝝ. Et pᷣmo querit᷑ an ſit bonoꝝ et malox:an bonoꝝ tm̃. Ao primuʒ ſic plal. Dabit voer ſue vo.ðᷣ.Glo.ſuſcitandi generalłr omnes moꝛtuos ⁊c. ¶ Item ioh. v. Genit hoꝛa et nũc eſt ⁊c. HGlo.ꝑ verbũ carnẽ factũ fiet:coꝛpoꝝ reſurꝛectio in fu turo.¶ Item ibidẽ om̃es ꝗ in monumẽtis ſunt audiẽt vocẽ filij dei 77. Contra. ſicut ſe bʒ paſſio 'm cauſa⸗ litatẽ ad redemptõeʒ:ſic reſurꝛectõ ad reſurꝛectiõʒ. Si & paſſio nõ hʒ effectũ niſi in boms. qꝛ nõ iuſtificat niſi bonos: nec reſurꝛectio erit cã niſi reſurꝛectõis bono⸗ rũ.¶ Jteʒ quicꝗd fecit: fecit ꝓpter iuſtiſicatõeʒ nollrã et ꝓpter remiſſionẽ pctoꝝ.Vñn Ro.iiij. Moꝛtuꝰẽ ꝓpter tlicta ⁊c. ᷓ reſurꝛectio nõ habebit effectũ niſi ĩ bonis q hñt remiſſionẽ pctoꝝ.¶ Si dicat᷑ ꝙ generalioꝛ eſt cã litas reſurꝛectõis q; paſſiõis. Querit q̃re cãlitas re⸗ ſurꝛectõis ſit genẽalioꝛ:⁊ attigat bonos ⁊ maloſ pluſqᷓ cãlitas paſſiõis. Ad qð dðm. ꝙ reſurꝛe xpᷣi ẽ ca re⸗ ſurꝛectõnis bonoꝝ ⁊ maloꝝ: ſ̊ diffeẽter. gꝗa bonorũ cũ imutatõne maloꝝ nõ cum immutatione. Ideo heb.vj. Iundamentũ reſurꝛectõis moꝛtuoꝝ. Glo.niſi aliquis credat ꝙ reſurꝛectio xpᷣi efficit nram:non hʒ ſuꝑ quod fundamentũ edificet.¶ Ad pꝛimũ obiectũ dõm.ꝙ vno modo.ſ.loquẽdo de reſurꝛectõe gloꝛioſa ſic ſe hʒ reſur⸗ rectio ad reſurꝛectõeʒ:ſicut paſſio ad redemptenem vł iuſtiſicationem. Si autem loquamur te reſurrectõne coĩter nõ ſic ſe bʒ ⁊ rõ heeſt.qꝛ xpᷣc reſurgẽs głioſe cã ẽ reſurꝛectõis:nõ tñ/ ꝓducit᷑ effectus niſi cũ axparebit iu dex viuoꝝ et moꝛtuoꝝ.qꝛ auẽtas iudicãdi data ẽ ei cũ gloꝛioſa reſurꝛectõe:ſᷣm ꝙ dicit glo.ibi. Parauit in iu dicio thꝛonũ.ſ.qꝛ iudicatꝰfuit:datũ eſt iudiciũ ei. Jðdo etiã dr phi.ij. Pꝛopter paſſionẽ dedit illi nomẽ.qð ẽ ſu per oĩe nomẽ.Et h̊ etia drĩ math.vlt.Data ẽ mihi ois pras ⁊c.⁊ G̊ eſt ſuꝑ bonos ⁊ malos:et ita cũ veĩt iudex om̃es oꝑtet reſurgẽ. Ad aliud dðᷣm.ꝙ licet xpᷣe fece⸗ rit qð fecit ꝓpter iuſtiſicatõeʒ nr̃am:nõ tñ ſeꝗtur ꝙ re⸗ ſurꝛectio ſua nõ hebit effectũ niſi in iuſlificatis. Licet em̃ q fecit xpᷣe oꝛdinata fuerint ad hoĩs iuſtificatõnem nihilominꝰqꝛ hũiliauit ſe ad ſuſtinendũ dura 2 indecẽ tia:data fuit illi ſublimatio qtum ad pfatem exercẽdi iudiciũ qũ ad bonos ⁊ malos vt pʒ ex pᷣtactis. Vñ cã⸗ litas reſurꝛectõnis fuit generalioꝛ caulalitate paſſiõis Vñ cum venerit ad indicandum omnes relurgent. Articnlus quartꝰ Snſequẽter querit᷑ de mõ an ſe hẽat vt cau⸗ ſa ↄiuncta:vel vt remota ad nr̃aʒ reſurrecti onem.⸗ ſi reſurꝛectio efficeꝛet modo in ſctis reſurꝛectionẽ coꝛpoꝝ.Ad qð amᷣ. Gaudiũ patrifami lias fideliũ ſibi leticia comitat᷑ vt quẽ ſubſecuti ſunt ſi⸗ militudine paſſionis:comitent᷑ gloꝛia reſuꝛꝛectõis.ſᷣm Pꝓ dr̃.i.Coꝛint᷑.j.Si ſocij fuerimꝰ paſ.⁊c. ergo videtur ꝙ reſurꝛectõ eiꝰſit cã ↄiuncta.4.! IJtem ambibidem in quodã ſermone paſch.Nath.xxvij. Multa coꝛꝑa ſã ctoꝝ ſurꝛexerũt.legimꝰin pꝛima reſurꝛectõnis feſtiui⸗ tate ſanctoꝝ coꝛꝑa ſuſcitata fuiſſe: cur nõ quotiẽs feſti nitas reſurꝛectõnis eius celebrat᷑ quotiens reſurgẽ cꝛe damus et ſanctos. ¶¶ Item biero. in ſermone de aſſum⸗ ptione: veri teſtes non eſſent niſi vera eſſet eoꝝ reſurꝛe ctio. 4 Item ᷣm ülud act. ij. Sepulcrũ illius apð nos eſt. In quodam ſermone biero.non fuit auſus diceꝛe ꝓ ipſe aut coꝛpus eius apð nos eſt:ſed ſepulcꝛũ eius ⁊c̃. Similiter querit᷑ ð glorioſa virgie an reſurrexẽit. Ao quod reſpondeo.quia dðo nihil eſt inpoſſibile:nec nos factum de beata viꝛgine abnuimns. Contra. ps. Ao veſperum demoꝛabit fletus ⁊c. Glo. fletus eſt miſeria oꝛiginalis culpe que ðmoꝛabitur vſq; ad diem domini quo reſurꝛectio noſtra finura eſt.ergo nõ ſumus reſur⸗ xx. recturi vſq; ad diem domini. ¶ Item iob. xiiij. Non eui gilet homo donec atteratur celum.i.donec mouetur gl. non negat reſurgere:ſed donec atteret᷑ celum: ergo ⁊c. Item act.ij. Quem deus ſuſcitauit.glo.nõ ↄmuni re ſurꝛectõne que in finẽ differtur:ſed que tercia die cele⸗ bꝛaret. ¶ Item idem patet ad ſenſum cũ ſint apud nos coꝛpoꝛa ſanctoꝝꝛ. Rñ.dðm. m aug. ad paulinum. Alij ſunt humani limites rerũ. alij diuinaꝝ ſigna vir⸗ tutum: alia qᷓ naturaliter.alia que mirabiliter fiũt. di cendum ergo. ꝙ ſm curſum nature nõ debet eſſe reſur⸗ rectio ante innouatõeʒ mũdi per paſſionẽ igitur xp̃i fu it meritũ et noſtre iuſſificatõnis ⁊ noſtre reſurꝛectiõis 7 gloꝛie quo ad coꝛpꝰz quo ad animã.vnde ꝑ ſufficien tiam reſtituet᷑ homo ꝑ illam in priſtinam dignitatem. ſed adhuc nõ erat effectus pductus.qꝛ duplex erat ad-⸗ huc tentõ.ſ.aĩaꝝ in limbo:et coꝛpoꝝ incineratõe. Ad ſoluendã tentionem aĩaꝝ apparuit verbũ in aia apud inferos.Siłr ad ſoluendũ tentionẽ coꝛpoꝝ opoꝛtuit q; verbum cum anuma ⁊ coꝛꝑe appaꝛeat vniuerſaliter qð fiet pꝛinnouatõeʒ. Pꝛumus effectꝰ.ſ.liberatõnis aiaꝝ factus eſt ſiatim pꝰpaſſionem. Reliquus fiet ptꝰinno⸗ uationẽ mũdi.vt dictũ eſt.ꝗpoꝛtionalia em̃ ſunt locꝰ et locatũ.ideo ad gloꝛiã coꝛpoꝝ exigit᷑ innouatio locoꝛũ. bm ergo limites rerũ nõ debet eſſe reſurꝛectio coꝛpoꝛũ niſi cũ aparebit in iudicio innonato mũdo. Innoua⸗ tio aũt nõ debet eſſe niſi ↄpleta moꝛtali generatõne. ſᷣ ſm diuina ſigna virtutum non eſt negandũ quin aliq⸗ rum reſurꝛectio ſit.Fm hiero.qui non auſus eſt negare reſurꝛectõeʒ beate virginis.¶ Sicendum ad illud am⸗ bꝛo. ꝙ gaudiũ patriſfamilias ⁊c.ꝙ eſt reſurꝛectio ĩ me rito ⁊ in re.EIñ ambᷣ.Eſt plane ſocietas:quia ſi nõ re ſurꝛererũt coꝛꝑe:reſurrexerũt iã mente.ñ amb.intel ligit de merito non de re.¶ Ad aliud quod obijcit᷑ ð re ſurꝛectione coꝛpoꝝ ſanctoꝛum.dðm.ſᷣm hiero. Pꝛopt cautelaʒ ſalua ſide pio magis deſiderio dubitare opor tet ꝗꝙᷓ temere diffinire que ſine ꝑiculo ſciri nõ pñt. Ael poteſt dici:ꝙ vera fuit eoꝝ reſurꝛectio.ſ.in coꝛpore ve ro non fantaſtico ⁊ anima.ſed ↄpleto eo ꝓpter quod re ſuſcitati fuerũt:redacti ſunt in puluerem. vt vult aug. de mirabilibo ſacre ſcripture. Ande dicit coꝛꝑa ſancto rum de monumentis venientia in monumenta ſe retra xerunt vbi vltimam reſurꝛecetõnem expectant. Articulus quintꝰ Onſequenter querit᷑ an ſit cauſa neceſſaꝛia vel ↄtingens.Ad quod ſic.j.Coꝛin.xv. Si xpᷣc reſurꝛexit et nos reſurgemus ſi ↄſequẽ⸗ tia eſt neceſſaꝛia a cã ad effectum: reſurꝛectio xpᷣi caõ eſt nccia.q¶ Cõtra.ſi nccia cauſa eſt: circũſcripta illa nõ eꝛit ponere nr̃am. aũt circũſcripta illa ſit reſur⸗ rectio nr̃a:pʒ.qa circũſcripta redemptõne ⁊ reſurꝛecti one.neceſſe eſt eẽ diuinã iuſticiã:⁊ ita oꝑtet reddẽ vni⸗ cuiq; ꝙ meruit:⁊ ita nccia ẽ reſurꝛectõ vt fiat retribu⸗ tio in aĩa et coꝛꝑe.¶ Item aliꝰmodus fuit do poſſibi⸗ lis:&̊ reſurꝛectio eſt cã otingens. Rñ.dðm. ꝙ eſt ne⸗ ceſſariũ ꝑ ſe:⁊ ꝑ accũs.Pꝛimũ eſt ꝙ nõ potuit:nec pt᷑: nec poterit aliter ſe hr̃e. Per accñs eſt ꝙ nõ põt aliter ſe hre:h̊ potuit.talis ẽ reſurꝛectio. VUel aliter:eſt neceſ⸗ ſitas ᷣm cãm ſuꝑioꝛẽ ⁊ inferioꝛẽ ſicut et veritas. Item Fm cãi ſuꝑioꝛem dupliciter eſt neceſſitas pᷣſcientie:et eſt neceſſitas iuſticie. Qeceſſitate pᷣſcientie neceſſaꝛia erat reſurꝛectio rpᷣi.et etiam ab initio quia ibi ab eter⸗ no erat poꝛdinatum: non tamen neceſſaria neceſſitate iuſticie.immo poſt lapſum ſolum neceſſaria fnit necel⸗ ſitate iuſticie. ⁊ noſtra ſimiliter circũſcripta redempti⸗ one neceſſaꝛia erat reſurꝛectio ſm hũc modũ vltimum Item Fm cam inferioꝛem ſimiliter diſtinguendum: ꝗa aut ſe habet ad ſemꝑ ꝓducendum effectum.i. cõiuncta effectui:et ſic non eſi cauſa neceſſaria. vel ſe habʒz ad ꝓp ducenduʒ effectum ſuũ indeterminato tem ꝑe:vt motꝰ celi.in tali ſitu eſt cauſa eclipſis: ſic reſurꝛectio xp̃i or⸗ dinata in iudicio:eſt neceſſaria noſtre reſurꝛectõnis cã Et hoc dicit glo.ſuꝑ illud pſal.Dabit voci ſue ⁊c.⁊ ꝑ hoc patet rñſio ad obiecta. Articulus ſextus Onſequẽter queꝛit᷑ de dr̃ia paſſionis⁊ reſuꝛ rectõnis in cauſando. Ad qð ſic Ro. v. ſ26 ſicut delictũ ita ⁊ donũ.glo.i.maiꝰ eſt donũ xp̃i qᷓ peccatũ ade. Si ̊ perſfim ade intꝛoduxit peccatũ in aĩa et pena.̊ᷓ donũ moꝛtis xp̃i fuit ſufficiens cã pro his om̃ibo velendis. g reſurrectõ nõ eſt cã. ¶ Item ſal⸗ natoꝛez expectamꝰea pꝛate q̃ pt ſibi ſubijcẽ oĩa.phᷣ.iij. Sed hec ptas data eſt illi ꝑ paſſionẽ. Phi.ij. Pꝛopteꝛ qð et de exaltauit illũ ⁊c. totũ referendũ eſt ad paſſi⸗ onem. MKn. paſſio xp̃i fuit vt cã meritoꝛia nr̃e reſur⸗ rectõnis 2 felicitatis. Sʒ deſcenſus ad inferos:⁊ reſuꝛ rectio fuit ſᷣm efficientiam. Elñ Ro.v.Glo.ſaluati ſu⸗ mus ab ira ꝑ paſſionẽ ? recõciliati pr̃i: nõdum tñ reſti tuti ꝑ effectuʒ felicitati.ᷣ eſt felicitas eſſentialis:⁊ hec erit in deo et eſt felicitas accidentalis q̃ eſt ex ↄſoꝛtõ vł loco.verbũ & deſcendẽs liberauit ſanctos a loco dolo⸗ ris: Fm qð dicit glo.Act.ij. Solutis doloꝛibo inferni. vñ reſtituit ſᷣm effectũ felicitatẽ que in deo eſt ꝑ deſcen ſum ad inferos. Sʒ alia ẽ felicitas in ↄtemplatõne bu manitatis:et hãc habuerũt ꝑ reſurꝛectõeʒ ⁊ hec iteruʒ eſt felicitas accidentalis. Sʒ in aſcenſiõe addita ẽ feli⸗ citas accidẽtalis qᷓ eſt ex ↄſoꝛtio angeloꝝ ⁊ pulcritudi⸗ ne loci.ſ.celi empirei. Alteriꝰaddet aduentꝰad iudici⸗ um. qꝛ tũc eꝛit plena reſtitutõ felicitatis.ſ.in amĩabo ⁊ coꝛꝑibo:et ſic ſunt differentes cauſalitates m effectuʒ ſic patet rñſio ad obiecta. Membrum tercium Onſequẽter querit᷑ de tꝑe reſurꝛectionis xpᷣi.Et querit᷑ pꝛio e acceleratõne reſur rectõis.Scðo de dilatõne reſurꝛectõnis vſq; ad terciũ diem. Tercio de determia tione reſurꝛectõnis qtum ad diem et hoꝛam. Articuls primus D pꝛimuʒ ſic obijcit᷑. Heb.ij. Debuit ꝑ oĩa fratribo ſimilari.& debuit eis ſimilari i na⸗ tura ⁊ gr̃a ⁊ ſiłr in gła:nõ videt᷑ q̊ ꝙ debuerit gliaʒ ſu⸗ ſcepiſſe niſi cũ fratribo: nec añ fratres reſurgẽ.¶ Itẽ ſic ſe hʒ xpᷣc ad eccłiaʒ ſic caput ad coꝛpꝰ.Sʒ incõueni ens ẽ caput eſſe diſſiłe coꝛꝑi ĩ natuꝛa.vñ monſiꝝ ẽ.ſicut ſtatua illa Dañ.ij.Siłr ẽ incõueniẽs ꝙ fit diſſile ĩ gra Keagem röne videt᷑ incõueniẽs ꝙ ſit diſſile in gloꝛia. Sʒ ſi ponat᷑ reſurꝛectõ xpᷣi ante generalẽ:ponit᷑ diſſile caput ⁊ coꝛpꝰ:̊ ⁊c.¶ Iteʒ ꝓpoꝛtõnatłr ſe hnt gra ⁊ gla Si nõ ſceſſit gr̃a ſᷣm rem i capite.̊ nõ dʒ pᷣcedẽ glo⸗ ria.ꝙ aũt nõ pᷣceſſerit ſᷣim rem gra.pʒ.qꝛ gr̃a fuit in an tiquis pribo ꝗ erãt eiꝰmẽbꝛa. Si q̊ fm rem ⁊ oꝛdinem nõ pᷣceſſit in capite gra:&ᷓ nõ dʒ pᷣcedẽ gloꝛia. Itez le⸗ ui.xix.Nõ moꝛabit᷑ opus mercenarij apð te ⁊c̃.hec eſt lex diuĩia.nõ dʒ merces mercenaꝛij detineri.ſi g̊ ſcti me ruerũt gloꝛiã aie et coꝛꝑis ↄpleta redemptõe ꝑ xpᷣm:er⸗ go nõ dz detineri qn heant mercedẽ ſuã.̊ debuerũt re⸗ ſurgẽ ců xpᷣo:vel q̃re retinent᷑ merces eoꝝ.⸗ Itez ſtixẽ dium ptti moꝛs ẽ.Ro.vj.Sʒ pctm oꝛiginale cõe eſt oĩ⸗ bus.qꝛ ſił om̃s vłr peccauerũt.Sʒ ꝑ xpᷣm fit deſtructio moꝛtis q̃ fuit ꝑ peccatũ ade.eꝛgo in reſurꝛectõne xpᷣi de bent omes reſurgeꝛe. KRñ.dðm.cum querit᷑ de acce⸗ leratione reſurꝛectõnis xpᷣi:· an ↄueniens fuit eam dif⸗ ferꝛi.ddm ꝙ non: nec fuit cõueniens q;dtum ad ipſum: nec qtum ad nos.qtum ad ipᷣm:ꝗa non eſt ſimilis ſua ↄaditio noſtre ↄditõni.gꝗa ſua eſt a pᷣncipio celeſti.j.coꝛ. xx. Seðs homo de celo celeſtis. Glo.quia nõ humano ritu: ſed nutu diuino cõceptus eſt et natus. Noſtra ↄditio de pncipio terꝛeno eſt. vñ ibidẽ qualis terꝛenus tales et terꝛem. Item gꝗa eſt pꝛimꝰz maximꝰ in dignita te:dignum eſt vt pꝛiꝰreſurgat in gloꝛia.Itez qtum ad nos nõ fuit ↄueniens ꝙ diſerꝛet᷑ reſurꝛectio eiꝰ.imo ne ceſſariũ erat ꝙ reſurgeret qͥ ad nos:qꝛ ad faciendũ fidẽ in nobis:qꝛ niſi cito reſurgeret:q̃ſi nullꝰdeinceps ipᷣm crederet eſſe deũ. Item neceſſariũ fuit ꝙ cito reſurgerʒ vt daꝛet᷑ nobis foꝛma ⁊ exemplar nr̃e reſurꝛectiõis.nõ em̃ poſſemus iſta allici ad amoꝛẽ beatitudinis:mili ex⸗ emplar nr̃e reſurꝛectõnis videremꝰ.Vñ.j.coꝛĩ.xv.pri⸗ mitie vpᷣc eccłie dignitas in xpᷣo:ꝑ quã oꝑtet reſurgere Vñ glo. Pꝛimꝰiꝑe maximus dignitate ꝗ pꝛioꝛ reſurꝛe xit vt ſidem faceret:et foꝛmã daret credentibo ⁊c̃. Ecce triplex ratio ſupᷣdicta. 4¶ Oð aũt obijcit. ꝓ debuit fra⸗ tribo ꝑ om̃ia aſſimilari.dðᷣm.ꝙ verũ eſt in his q̃ nccia ſunt ad nr̃am redemptõeʒ:⁊ ↄueniũt ſue dignitati. O. aũt differ?᷑ reſurꝛectõ nõ ꝓdeſſet ad nram redemptõeʒ imo noceret et etiã ſuã dignitatẽ vt p̃dictũ eſt nõ dece⸗ ret.¶ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ nõ debuit pᷣcedẽ gloꝛia ca pitis. quia non pꝛecedit gratia. dicendum ꝙ oꝛdo glo⸗ rie non attenditur ſᷣm oꝛdinem temporis:ſed ſᷣm ordi‚⸗ nez dignitatis. AUnde quia habet pꝛogatiuã in gra:de⸗ bet hr̃e pꝛogatinã in gloꝛia. Vnð ſuꝑ pſal. Pꝛeueniſti eũ in benedictõnibo ⁊c. Glo.in eo plenitudo diuinita/ tis habitauit vt ipᷣe ſit pᷣmo genitus in multis fratriba p̃ ceteris habens ſpiritũ.i.gratiam ⁊ pꝛe ceteris reſur gens ⁊c. ¶ Ad aliud qð obicit᷑.ꝙ non dʒ detineꝛi mer⸗ ces ſanctorũ.dðm.qꝙ ſi retributio pᷣmij differꝛetur ᷣm meritũ vltra tempꝰquo ↄferendum eſt:tũc nõ eſſʒ iuſti⸗ cia.ſi aũt differat᷑ m ꝙ ipſe ordinat qui potiꝰillaz re⸗ tribuit ex gratia q ex meritis et pꝛout congruit: tũc nõ eſt iniuſticia: ⁊ quia illud eſt ſ'im generalem iuſticiam qua debet᷑ pꝛemium electis.⁊ qua om̃es inſimul remu nerabunt᷑. Ande apoc.vj.Date ſunt illis ſingule ſtole et dictum eſt vt ſuſtinerent modicum donec impleatur numerus fratrum. 4¶ Si queritur quaꝛe differtur re⸗ ſurꝛectio generalis.dicendũ ꝙ non debet eſſe ante ino⸗ uationem mundi: qm̃ locus et locatum ſe habeꝛe dᷣ bꝛt Fm ꝓpoꝛtionem. quia eꝛgo non cõuenit ꝗ, mundus iſie innouetur donec impleat᷑ numeꝛus electoꝛum: ꝗa opoꝛ tet ꝙ ſit locus merendi:idðo non ꝓpoꝛtionaretur locus locato. vdeo auguſti.xx.de ciui.dei.Qobis in meliꝰim mutatis ipſe mundus innouabitur vt ita ꝓpoꝛtionetur locus locato.4 Ad aliud quod obijcitur. ꝙ omnes in adam peccauimus. Dicendum ꝙ omnes peccauimus in adam m cauſam: non tamen ᷣm effectum. eodẽ mo do omnes reſurgemus cum xpᷣo m cauſam non ᷣm ef⸗/ ſectum. Articulus ſecundus Onſequẽter querit᷑ de dilatiõe reſurꝛectõis vſq; in diẽ terciũ. Ad qð ſic.ſõ ẽ maioꝛ di gnitas Pui ᷓᷓ dm. Si g er indignitate eſt re⸗ ſurꝛectõis dilatõ: nõ magis dʒ differꝛi reſurꝛectõ xpi ꝙᷓ alicꝰſerui.Sʒ aliꝗ ſerui rapient᷑ obuia xpᷣo ĩ gera.j. teſſa.iij. ⁊ erit eoꝝ reſurꝛectõ in momẽto tꝑis.̊ multo foꝛtiꝰreſurꝛectõ xpᷣi.¶ Iteʒ act.ij. Impoſſibile erat ver bum detineꝛi moꝛte ⁊c̃.̊ ncciuʒ fuit ipᷣm reſuꝛgẽ. Si 8 ponat᷑ ꝙ nõ reſurꝛexit añ diẽ terciũ:̊ ponimꝰipᷣm detẽ tum moꝛte. 4 YItem pz. Que vtilitas in ſan.meo. Glo. ſi non ſtatim reſurgo ⁊7. Contra.j.coꝛin. xv. Reſur rerit tercio die. Glo.pꝛobata vera moꝛte: ⁊ hoc tercia die vt credatur eadem poteſtate nos poſſe ſuſcitare.ſ ſi ſtatim reſurꝛeriſſet non crederetur vere moꝛtuus. cũ ergo non debuerit reſurgere ita vt ꝓbaret veram moꝛ⸗ tem: debuit differꝛi reſurrectio vſq; in diem tercium. vt ſicut in oꝛe duoꝛum vel trium teſtimonium ſtat om⸗ ne verbum. ergo in illis tribus diebus experiri poſſit omne factum. MRñ.dicendũ ꝙ ↄueniens fuit ꝙ expe⸗ ngen oisn ler⸗ poeh lngen eſmne Cce leſto⸗ ii bez ce⸗ ac o⸗ Ni⸗ N⸗ ic in fanin reſne cnimner⸗ eiur n But, lin lici uinn fepn ſoe ſanur te NMo anſe ihe url⸗ nnelen morent onpesin CNninrs Meno Nfnd . bis ſdi iſre⸗ era. nnito mk ndi⸗ Por eſekec num wus⸗ nn . ctaret tercium diem ꝓpter tria. Pꝛopteꝛ ſignatõeʒ. lu. xxiiij. Opoꝛtuit pᷣm pati:⁊ reſurgere tercia die. Glo. merito vna die ⁊ duabo noctibus in ſepulcro iacuit.qꝛ lucem. i. gratiã ſue moꝛtis q̃ tm̃ in carne erat tenebris nr̃e duple moꝛtis:quia in carne ⁊ aĩa erant opꝓpoſuit. Et ad ſignificandũ ꝙ lux ſue moꝛtis curauit nr̃am du plam moꝛtẽ.· Scdo ꝗꝓpter ꝓbationẽ.qꝗa ſicut in oꝛe duo⸗/ rum vel triũ teſtimoniũ ſtat om̃e verbũ:ſic in tribo die bus exꝑitur om̃e factũ. Vñ hec eſt rõ litteralis ſcʒ vt p baret veram moꝛtẽ ſm glo.pᷣdictam. ercio ꝓpter ſue pfatis oſtenſionẽ: qꝛ ſi ſiatim reſurꝛexiſſet non videret᷑ hr̃e ptatem ponẽdi aĩam ſuaz:ſicut reſumẽdi ⁊c.Et eſt quod dicit glo.j.Coꝛi.xv. Pꝛobata vera moꝛte 76. Ao hoc ꝭ qð obijcituꝛ.ꝙ nõ eſt maioꝛ gloꝛia ſerui qᷓ dñi.dm.ꝙ hoc nõ eſi ꝓpteꝛ dignitatẽ ſeꝛuoꝝ ꝙ ip̃i ſta tim reſurgant:ſed ꝓpteꝛ gloꝛiã electoꝝ que ampliꝰnon debet differꝛi. ñ ĩ inſtanti moꝛient᷑ et incinerabũtur 2 reſurgent. Ad aliud qð obijcit᷑. ꝙ impoſſibile erat ipᷣm detineri moꝛte.dðᷣm.ꝙ ſtatim no dicit minimum tꝑis.̊ bꝛeuitatẽ.ſ.vſq; ad diem terciã. Vñ glo.j.coꝛ. xv. ꝛobata vera moꝛte ⁊ hoc tamcito ſcilʒ tercia die ⁊c. Eñ tamcito nõ dicit minimũ tempoꝛis ſed breuita tem c. Articulus tercius Onſequẽter querit᷑ de determiatõne diei et boꝛe.Querit᷑ &̊ an tribo diebaꝛ noctibo fue rit moꝛtuꝰ⁊ pꝰreſurꝛexit. Ad qð ſic math. xij. ſicut ionas ⁊c. ¶ Contra. Ro.vj. Hoc ſcientes ꝗa vetus hõ nĩ crucifixꝰeſt vt deſtruat᷑ coꝛpꝰpcti. Glo.ꝗe uit i ſepulcro vna die et duabo noctibo: ꝗa nr̃aʒ duplã vetuſtatẽ ſua ſimpla ↄſumpſit. Ad qð rñdenduʒ.q; fuit ibi tribo diebus ⁊ tribo noctibo.⁊ ꝑ tres ⁊ ies nat᷑a les ſexta feria cuʒ nocte pᷣcedente erit vna dies:⁊ ita ſynodochen fuit ibi illa die.Item fuit ibi ꝑ totum diẽ ſabbati cũ nocte p̃cedenti:⁊z ita ꝑ illũ totũ diem natuꝛa lem abſq; ſynodoche. Item nox pᷣcedens dñicaʒ reſur rectõnis cũ ipᷣa die eſt vna dies natalis.et ꝑ illã noctẽ fuit ibi:⁊ ita ꝑ diẽ naturalẽ.i.ꝑ ſynodochen:et ita per tres dies naturales fuit in ſepulcro:nõ tm̃ fuit ibi per vnũ diem artificialẽ: ⁊ ꝑ duas noctes integras:x ſic in telligit᷑ illud Ro.vj. 4 Item querit᷑ de hoꝛa cũ dr ter⸗ cia die. Qungd intelligit᷑ de luce ſurꝛexit vel añ luceʒ: videt᷑ ꝙ añ lucem.ꝑ illud qð dicit᷑ indi.xvj.Doꝛmi⸗ uit ſamſon vſq; ad medium noctis ⁊c. Glo. Samſon media nocte nõ ſolum exinit ſ̊D poꝛtas tulit: quia redẽ⸗ ptoꝛ nr nõ ſolũ de inferno liber exiuit:bᷣ de inferni clau ſtro poꝛtas deſtꝛuxit.⁊ ſic videt᷑ ꝙ añ lucem reſurꝛexit. Sed ↄtra.aug.ſuꝑ illud.j.¶Dach.iij. Elegit lylias ptolome.Glo.ab hoꝛa noctis rpᷣi vſq; ad diluculũ re⸗ ſurꝛectõis ↄſtant hoꝛe.ᷣxl.ſi ip̃a nona ↄnumeret᷑.Cuʒ Sᷣ dir erit ibi ꝙ in diluculo.pʒ ꝙ nõ añ lucem ĩmo in die Ao qs rñdendũ.ꝙ nõ ſunt ↄtraria hec:ga ꝙ dr ante lucẽ ſurꝛexit reſpicit illud qd dĩc ioh.xx. Cũ adhuc te⸗ nebꝛe eſſent. Et ſic intelligit᷑ illud añ lucem.i.anteqᷓ eſ ſetxlaꝛa dies.in diluculo em̃ nondũ eſt claꝛa dies. Lueſtio.xrj. de tranſfigu ratione xpi pludio reſurꝛectõnis. Eſtat querere de demõſtratõne reſurꝛectõnis. Reſurꝛe ctio aũt demõſtrata ẽ bis anteqᷓᷓ fieret In monte petro ⁊ iacoboꝛ iohi. xvij. J Adath.2 poſtqᷓᷓ facta eſt pluries dilci pulis ꝑ dies.xl.aſparẽs eis Act.j.4. Queſtio ̊verſat circea pꝛimã demõſtꝛatõeʒ ſen oſtenſionẽ gloꝛie reſurꝛe ctõnis.De qua dicit᷑ math.xvij. Tranſfiguratꝰeſt ⁊ re ſplenduit facies eiꝰſicut ſol:⁊ veſtimenta eiꝰfacta ſunt alha ſicut mx ⁊c. Circa quam querunt᷑ plura. ꝛĩo xxj. vtrum mutatõ facta in coꝛpoꝛe domini debeat dici traſ figuratõ. Scðdo.an claritas que apparuit in coꝛpꝑe dñi in illa fuit vera vel imaginaria. Tercio. an claritas il la eſſet in coꝛꝑe xp̃i vt in ſubiecto vel in aere circũfuſo. NQuarto.an claritas illa fuit gloꝛioſa:vel ſimilis gloꝛi oſe.Quinto.an claritas illa eſſet naturalis vel aſlum⸗ pta. Sexto.an ſolum coꝛpus xpi ſit tranſfigurabile.et vtrum debeat dici tranſfiguratio fuiſſe in moyſe ⁊ he/ lia. Septimo. de ↄꝑatõne 2 differentia appaꝛitõnis do minice anteꝙᷓ fieret ⁊ poſtqᷓ facta eſt. Octano.de circũ ſtantijs illiꝰan ſcʒ moyſes ⁊ helias fuerunt ibi veꝛe vel imaginarie.i lono.de viſione apoſtoloꝝ.an viſio illo⸗ rum fuit oculo coꝛꝑali. Membrum primũ Irca pꝛimũ obijcit᷑ in hũc modũ.Qulla mutatio facta in coꝛꝑe figurato.manẽte eadem figura que pꝛius in illo:poſt illaʒ mutatõeʒ debet dici tranſfiguratõ.ſᷣ mu tatio facta in coꝛꝑe xp̃i in illa aparitõne qñ reſplẽdu⸗ it facies eiꝰſicut ſol:fuit facta in corꝑe figurato. et re manſit eadẽ figura in eo coꝛꝑe que pꝛius eęrat:ergo il⸗ la mutatio nõ debet dici tranſfiguratio. Scðda ratio apparitio eſt in coꝛꝑe vpᷣi añ reſurꝛectõnem ⁊ pꝰreſurꝛe ctionem.Et tũc obijcit᷑ ſic.Sicut ſe bʒ coꝛpus moꝛtale ad /ꝓpꝛietatem moꝛtaleʒ:ita ſe bʒ coꝛpus gloꝛioſum ad ꝓprietatem ĩmoꝛtalẽ:gᷓ ꝑmutatim: ſicut coꝛpꝰgloꝛioſũ ſe hʒ ad ꝓpꝛietatẽ coꝛpoꝛis moꝛtalis:ita ſe habet coꝛpꝰ moꝛtale ad ꝓpꝛietatẽ coꝛꝑis gloꝛioſi.Si q̊ poreſurꝛecti⸗ onẽ coꝛpꝰxpᷣi gloꝛioſuʒ fuit oſtenſum ſub ꝓpꝛietate cor, poꝛis moꝛtalis qꝛ ſub palpabilitate.Añ reſurꝛectõem ðᷣo coꝛpus eius moꝛtale fuit oſtenſum ſub ꝓprietate coꝛ poꝛis gloꝛioſi· Sed pꝛima oſtenſio que ẽ coꝛꝑis gloꝛio⸗ ſi non dicit᷑ tranſfiguratio:& ſimiliter nec iſta oſtenſio que eſt coꝛꝑis moꝛtalis ſp ꝓprietate coꝛꝑis gloꝛioſi de bet dici tranſfiguratio vel quaꝛe dicat᷑ tranfriguratio: ⁊ illa nõ.Et ꝙ ↄueniat hec ↄpatio patet ex.xxij. math̊. Tranſfigurat eſt ante eos ⁊c. Glo.bede oſtendit claꝛi tatem ſimilem future ĩmoꝛtalitati:ſicut pꝰin coꝛꝑe im⸗ moꝛtali.oſtendit diſcipulis ſuis non moꝛtalitatẽ:ſ̊ foꝛ mam ſimilẽ moꝛtalitati.non em̃ coꝛpus moꝛtale ſubdi, tum eſt imoꝛtalitati: nec immoꝛtale moꝛtalitati. Ad oppoſitũ.j.Coꝛin.iiij.hoc tranſfiguraui in me ⁊ ĩ apol⸗ lo.Glo.in me ⁊ apollo figurã ꝓpoſui.tranſfignratõ igi tur nihil aliud eſt ꝙᷓ ꝓpoſitio ſiguꝛe.Si ꝗ̊ xpᷣe ꝓpoſuit il lam claritatẽ in figurã gloꝛie reſurꝛectõis:q̊ fuit ꝓpoſi tio figure in illa mutatõne. recte dĩ tranſfiguratõ.⁊ hoc patet Mathᷣ.xvij. Trãſfiguratus eſt ⁊c. Glo.glo riam future reſurꝛectionis oſtẽdit xpᷣc ergo oſtendit il⸗ lam claritatem in ꝓpoſitione figure. hoc eſt in ſignum future reſurꝛectionis. Solutio.dicendum ꝙ figura in ſcriptura dicit᷑ tripliciter. Uno enim modo dicit᷑ fi⸗ gura diſtinctio ſᷣm quantitatẽ.et hoc dicit᷑ ꝓprie figu⸗ ra.De hac legi Sapi.vij. In ventre mr̃is figuratus ſum.Scðo modo dr figura ideʒ qð foꝛma.Et h̊ modo dr̃ figura ſᷣm qualitatẽ.⁊ eſt in quarta ſpẽ qualitatis. que ẽ foꝛma vel circa h̊ aliquid ↄſtans figura.De hac habet᷑.j.Coꝛin.vjj. Pꝛeterit figura huius mũdi. Ter⸗ cio modo dicit᷑ figura idem quod ſignũ rei. De hac ha bet᷑.j. Coꝛin.x. Hec aũt in figura ↄtingebant illis. Cũ igit᷑ tranſfiguratio ſit mutatio figure ſeu ᷣm figuram põt tranſſiguratio eſſe mutatio figure ᷣm q̃ntitateʒ vł Fm qualitatẽ:vel oſtenſio ſigni.Si ̊ dicat᷑ tranſfiguꝛa tio mutatio figure ſᷣm quantitatẽ h̊ modo nõ fuit trãſ figuratio in aparitõne illa xp̃i:ſᷣ dicendo tranſfigura tionem ſcðo mõ hoc eſt ſ̃m ꝙ dr quedã tranſfoꝛmatio 2 mutatio in foꝛmam aliã.De qua etiam dicit᷑.ij.coꝛĩ. rj· Sathanas tranſſigurat ſe in angelum lucis.q̊ mo⸗ go fuit ibi tranſfiguratio.Loquendo & de tranffigura⸗ tione dicta tercio mõ:hoc modo etiam fuit ibi tranſſi⸗ guratio ſicut patet ex glo. predicta.j.Coꝛin.iij.ſᷣm hoc ergo dõᷣm. ꝙ loquendo de tranſfiguratõne pᷣmo mõ bñ ꝓcedit rõ pꝛima.ᷣ non ſcdo vel tercio mõ.¶ Ad aliud dom.ꝙ tranſfiguratõ idem ẽ qð tranſfoꝛmatio? aſſila tio ad aliquid.ſ̊ vbi eſt mutatõ ſeu aſſimilatio ignobi⸗ lioꝛis ad nobiliꝰ: ꝓprie dr aſſimilatõ vel tranſformatõ 7 nõ ecõueꝛſo.ſicut domꝰin mente ſeu ars nõ dicit᷑ ſimi lis domui in opeꝛe ſeu artifitio: ſ̊ econuerſo domus in oꝑe dr̃ ſilłis aꝛti:ſeu domui in mente.Sed coꝛpꝰglorio ſum nobiliꝰeſt qᷓ; coꝛpꝰmoꝛtale.Vbi g fuit oſtenſio cor poꝛis gloꝛioſi pꝰreſurꝛectõeʒ ſub ꝓprietate coꝛꝑis moꝛ⸗ talis:nõ debuit dici tranſfiguratio vel aſſimilatio glo⸗ rioſi ad nõ gloꝛioſum.ꝗa erat ſub ꝓprietate deterioꝛis qᷓ ſui.Sed vbi fuit oſtenſio coꝛꝑis moꝛtalis añ reſur⸗ rectionẽ ſub ꝓpꝛietate coꝛꝑis nobilioꝛis ſcʒ gloꝛioſi ſcʒ ſub im moꝛtalitate:recte debet dici aſſimilatio ad glo/ rioſum coꝛpus. Miembrum ſecundũ Oſtea querit᷑ vtrũ claritas que apaꝛuit in coꝛpore xp̃i fuit vera vel imaginaria. Ad qð ſic Luc.ix.Non guſtabũt moꝛ⸗ tem donec videant regnũ dei. Glo. bede. gloꝛificatõeʒ coꝛꝑis in tranſfiguratõne.i.imaginariaʒ repñtatõeʒ futuꝛe btᷣitudinis:erx qͥ̊ ptʒ:ꝙ gloꝛificatio il⸗ la ſeu claritas fuit imaginaria et nõ vera.¶ Item con ſimilis mutatõ fiebat in veſte xp̃i et in facie eiꝰ.ſ̊ in ve ſte eiꝰnõ fuit facta mutatõ coloꝛis vniꝰ in coloꝛẽ alium qꝛ ex nõ alba:nõ fuit facta alba.Cuʒ &̊ ſe hẽat coloꝛ ve ſtis ad ſplendoꝛẽ illũ ſicut ꝓprietas coꝛꝑis ad eundẽ:G facies xpᷣi ex nõ clara non fiebat clara.Si g̊ aparebat clara:h̊ erat ſolũ claritate imaginaria. Contra.ma⸗ thei.xvij.Qon guſtabũt moꝛtẽ donec videant filiũ ho⸗ minis venientẽ in regno ſuo.Glo.in ea claritate ĩ qua erit ꝑacto iudicõ.⁊ loꝗtur de claritate quã viſuri erãt diſcipuli in trãſfiguratõne.Si & illa in q̃ erit ꝑacto iu dicio ẽ vera.et hec ſiłr cũ ſit eadẽ illi eſt vera:et nõ ima ginaria.4l IZez in natiuitate oñdit xpᷣc verã ſubtilita⸗ tem. ałr nõ exiuiſſet clauſo vᷣginis vtero. Siłr ambu⸗ lando ſup mare verã agilitatẽ:qꝛ aliter nõ ambulaſſet Ergo ſilt in trãſfiguratõne oñdit verã claritatẽ. So lutio ↄcedendũ eſt ꝙ claritas illa fuit vera.¶ Ad pᷣmũ qð obijcit᷑ in ↄtrariũ.dðm.ꝙ imaginariũ dĩ duplr ſicẽ imago. no em̃ mõ dr̃ imago ſilitudo q̃ eſt expᷣſſa ĩ re Alio mõ dicit᷑ imago ſilłitudo in cõpꝛehenſione ſic nos dicimꝰꝙ imagines rerũ coꝛꝑaliũ ſunt in aĩa imagina ria.et ergo repñtatio põt dici ab imagine ſᷣm ꝙ babet eſſe ꝑ ſimilitudinẽ expᷣſſaʒ in re vel in ↄpꝛebẽſione ima⸗ ginaria. Ergo repñtatio future beatitudinis dĩ illa ð⸗ monſtratio gloꝛie ab ipſa ſimilitudĩe expᷣſſa in re:quia ipſa claritas expᷣſſa fuit ſiłitudo claritatis future bea⸗ titudinis.talis aũt imaginaria repñtatio vera eſt. ſed nõ ſcda hec eſt realis:et de iſta ꝓcedit ratio nõ de pꝛia. ¶ Ad aliud ddᷣm ſicut hr̃ luc.ix. Facta ẽ dũ oꝛaret ſpe⸗ cies vultꝰ eius altera.et veſtitus eiꝰ albo refulgẽs.vbi põt eſſe dyaſintetica ↄſtructio vt ſit ſenſus refulgẽs al⸗ bus.⁊ tũc erit dõm.q ex ſplendoꝛe ciꝛcũfuſo videbatuꝛ albo. vel eꝛit ſenſus ſßᷣm ꝙ oꝛdinant᷑ verba albo refulgẽs 1 tũc hoc eſt dicere:ꝙ veſtitus albo refulgebat ex ſplen doꝛe vultus illiꝰ.Et hoc mõ debet fieri ↄſtructio:et ita ex nõ alba nõ fuit facta alba.¶ Ad aliud doðᷣm. ꝙ alit᷑ fuit mutatõ in veſte ⁊ in facie:ꝗa in facie erat immuta tio ab interioꝛi.ipſa em̃ claritas que reſplenduit in fa⸗ cie:ꝓcedebat a virtute interioꝛi ſcʒ a virtute diuinita⸗ tis ſm aug. ſed ꝙ fiebat in veſte ꝓcedebat ab erterioꝛi: et ſolum ab exterioꝛi erat mutatio in veſte ſeʒ a ſplẽdo re faciei.vnde facies eius ſplendebat:⁊ ex hoc veſtis.⁊ vera fuit immutatio in facie:ſed non in veſte ſicut patʒ ex pꝛedicta auctoꝛitate Luce.Nec debuit etiam ita eſſe ſicut in coꝛpoꝛe chꝛiſti·quia coꝛpus chꝛiſti erat gloꝛifi⸗ cabile: et non veſtis. et pꝛopter hoc debet oſtendi inſi militudinem ꝓprietatis coꝛpoꝛis gloꝛioli.que ſimiliuun⸗· do realis eſt et vera. Membrumterciuumm Einde querit᷑ d claritate illa que appa⸗ rnuit in coꝛꝑe dñi. in quo fuit vt in ſubie⸗ cto.vtrũ ſcʒ in coꝛꝑe xpᷣi:vel in aere circũ fuſo. Ad qð ſic math.xvij. Ponũ eſt nos bic eſſe. Glo. Petrus videns clarificatã humanitateʒ tanto afficit᷑ gaudio:vt nunqᷓᷓ velit ab eiꝰintuitu ſecer⸗ ni. Videbat igit᷑ petrus clarificatã hbumanitatẽ:ſ non diceret᷑ clariſicata hũamias niſi illa claritas eſſet ĩ hu manitate: & illa claritas erat in coꝛꝑe dñi vt in ſubie⸗ cto.¶ Item math. xvij. Lranſfiguratꝰeſt ⁊c. Glo. glo⸗ riam future reſurꝛectõis oñdit.Illa ̊ claritas erat ad oſtendendã gloꝛiaʒ future reſurꝛectõnis.̊ ſi illa clari⸗ tas non eſſet in coꝛꝑe dñi vt in ſubiecto ſ̊ in aere:iaʒ ꝑ boc nõ oñderet᷑ gloꝛia future reſurꝛectõnis.qꝛ claꝛitas illa que erat in futura reſurꝛectõne:nõ erat in aere ſed in coꝛꝑe dñi.ergo claritas illa que apparuit in tranffi⸗ guratone cum eſſet in ſignũ ⁊ oſtenſionẽ illius que eꝛit in gloꝛioſa reſurꝛectõne:nõ erat in aere vt in ſubict᷑o:hᷣ in coꝛꝑe dñi.¶ Item aliter eſt ſplendoꝛ in ſole:aliter ĩ coloꝛe.quia ſplendoꝛ ſolis ab initio eſi.vñ emittit ſplẽ⸗ doꝛem in alia coꝛpoꝛa.in coloꝛe autẽ eſt ſplendoꝛ ab ex intrinſeco vt in veſte.Si ergo facies eiꝰreſplenduit ſic ſol:relinꝗtur ꝙ ſplendoꝛ ille et claritas illa erat in coꝛ⸗ poꝛe dñi vt in lubiecto. Contra. In coꝛpe xpi ſicut ĩ alijs coꝛꝑibus erat duplex natura ſcilʒ elementaris:et natura anti coꝛꝑis ſcilʒ natura celeſiis:que eſt natura lucis.ſed ꝙ coꝛpus nr̃m habeat potentiam ad clarita⸗ tem:hoc nõ eſt ꝑ naturam elementalẽ: quia pm illã eſt coꝛꝑale:⁊ ſubiectum cõtrarietati ⁊ opacum. Eꝛgo hoc eſt ꝑ naturam lucis que ↄciliat elementa in coꝛꝑe nr̃o. ſed ſic ſe habet natura elementaris ad naturam lucis vt cum vna apparet in coꝛꝑibus:alia occultatur: ſicut modo apparet in coꝛpoꝛibo noſtris natura elemẽtaris ſed latet natura lucis. Sed econtrario erit in ipſa glo ria in coꝛpoꝛibo gloꝛificatis.q natura lucis manifeſta bitur:et natura elementaris latebit.Si ergo vna ma⸗ mfeſtata alia latet:cum in tranſfiguratõne dñi manẽt natura elementaris in ſuo dominio in coꝛꝑe ipſiꝰ: nec mutaret᷑ natura illa ĩ ipſo.quia ſᷣm ſenſum adhuc eꝛat paſſibilis ⁊ natꝰad patiendũ: ꝗ̊ natura lucis ⁊ paſſibi⸗ litas ad eam latebat in ſuo coꝛꝑe.Ergo ſi a natura lu⸗ cis eſt claritas in coꝛꝑibo:cõſtat ꝙ claritas illa in qua tũc apparuit nõ er at ꝑ eductionẽ alicuius de potẽtia in actũ in ipſo: ſ abextrinſeco erat. ergofuit in aere vtĩ ſubiecto:et nõ in corꝑe dominico. Itẽ impoſſibile eſt ꝙ circa idem ſubiectũ ſimul ſint opacũ et clarũ. Si er⸗ go naturã elementareʒ nõ ↄcomitat᷑ inſepabiliter opa⸗ citas ᷣm actum: nullo mõ erat claritas 'm actũ in coꝛ poꝛe in quo m actũ ſeruat᷑ nata elemẽtaris.ᷣ in traãſfi guratõne ſeruabat᷑ adpuc ſᷣm actũ natura elemẽtaris in coꝛꝑe dominico:quia ſᷣm illam erat adhuc coꝛpale ⁊ paſſibile: ergo opacitas erat ſm actũ in ixſo.Claritas ergo q̃ aparuit in ipſo nõ eꝛat ipſius nec in ipſo vt in ſubiecto: ſed ĩ aere circũfuſo. Solutõ. dicenduʒ.q; claritas illa fuit in coꝛpoꝛe xp̃i tanqᷓ in ſubiecto:⁊ non tm̃ in aere circumfuſo. VUnde luc.ix. Facta eſt duʒ oꝛa⸗ ret ſpecies eiꝰaltera ⁊c. Et loꝗtur ðᷣ tranſſiguꝛatõe ipᷣa id ẽ alterata:vt dicit glo.ꝙ non poteſt eſſe niſi fieꝛet im mutatio circa ip̃am. boc auteʒ fuit ꝑ claritateʒ. VUnde claritas fuit in coꝛꝑe ſicut in ſubiecto:et aliter ⁊ aliter erat claritas in veſie in coꝛpꝑe.qꝗa in coꝛꝑe erat ab in⸗ terioꝛi ſicut dictũ eſt: ⁊ ita vt ĩ ſubiecto: ſᷣ in veſie ab ex terioꝛi ſcʒ a ſuꝑfuſo ſplendoꝛe faciei.¶ Ad pꝛimũ at᷑ in cõtrariũ dðᷣm.ꝙ in coꝛꝑe dñi ẽ ↄſiderare multiplicem naturã ſcʒ naturã coꝛꝑis ſᷣm ꝙ coꝛpꝰ:⁊ natura coꝛpo⸗ it 8 di der itſie ncN ſcuri iget aturn Gritan lieſ ohoe jo. neis ſcut is glo ſa wa⸗ amet Mee cetat db ral n titn eſti riß „, i 6 4 85 n ſon tin ſce ſer i in 0 ris m ꝙ animatum anima ratõnali vel coꝛꝑis natu⸗ ram ſm ꝙ vnitũ aĩe que eſt plena om̃i gra: ⁊ naturam coꝛꝑis ipſiꝰ ꝓut ↄiunctuʒ eſt diuinitati.qꝛ illud eſt alij natura q comitat᷑ ſuã oꝛiginẽ ⁊ natiuitatẽ. Nec autem vnio ↄcomitat᷑ natiuitatem coꝛꝑis dñi.ideo eſt ei ipſa vnio natura.Et ꝑ hunc modũ ⁊ m has diuerſas cõſi⸗ deratõnes coꝛꝑis:ſunt habitus diuerſi ↄſequẽtes coꝛ⸗ pus 2 pꝛietates diuerſe.ſicut ptʒ coꝛpꝰmeũ ſᷣm ꝙ coꝛ⸗ pus eſt graue deſcendẽs deorſum nõ mobiie añ vel re⸗ tro vel ſurſum:nec mobile motu ꝓgreſſiuo.ꝓut aũt eſt vnitũ anime rõnali:ſoꝛtit᷑ has ꝓpꝛietates:q eſt mobile in añ et retro in ſurſuʒ ⁊ etiã in motu ꝓgreſſiuo:qa aĩa ↄꝑatur ad ipᷣm ſicut motoꝛ ad mobile.Sic coꝛpus dñi m illas ↄſideratõnes ſoꝛtit᷑ diuerſas ꝓprietates. ſᷣm em̃ ꝙ cõſiderat᷑ vt coꝛpꝰeſt in ipo natura elementaris dnans. natura celeſtis latens.⁊ qtum ad h. bñ verũ eſt ꝙ ſoꝛtit᷑ opacitatẽ ⁊ coꝛruptõeʒ:̊ ex vnione ad diui nitatẽ ſoꝛtit᷑ habitũ.ꝗ dʒ pᷣcellere om̃i creature coꝛꝑa⸗ li. ⁊ ex natura illius vnionis.ineſt ei potentia ad agili⸗ tatem ad ſubtilitatẽ 7 ad claritatẽ. AUnde hył.in li.de tri. NHa bet coꝛpꝰdñi naturã vt ferat᷑ in vndis: ſiſtat in liqdis ⁊ ſtricta trãſcurꝛat.⁊ ſiẽ coꝛpꝰrelietuʒ ſue natu⸗ re eſt tendens deoꝛſum ⁊ ĩmobile motu ꝓgreſſino.vni⸗ tum vo aĩe mouet et abile eſt ad hoc ꝙ moueat᷑ ꝓgreſſi ue.ſic coꝛpus dñi eleuatũ ad vnionẽ cũ diuina natura hʒ aliquid vltra naturã coꝛꝑis.⁊ ſoꝛtit᷑ habilitatem et ptatem ad quedã que nõ ↄueniũt coꝛꝑi alteriꝰhoĩs ſcʒ claritatẽ agilitatẽ et ſubtilitatem: ⁊ eſi ei naturalis ex illa vnione. ¶ Yllud qð obijcit tenet in coꝛꝑis natuꝛa lm ꝓ coꝛpꝰ.ſed h̊ eſi plus ſcʒ ipᷣm coꝛpꝰdiuinitati vni⸗ tum: ⁊ ex hoc ſoꝛtit᷑ patem ad iſtã claritatẽ 2 ad aliaʒ Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ nõ ſunt ↄtraria ſił.ddᷣm.ꝙ ſi⸗ militer poſſet obijci de agilitate quẽ hũit ambulãdo ſu pra mare:⁊ d ſubtilitate quã hũit naſcendo de virgĩe: ſicut hic oꝑonit᷑ ð claritate.ꝗa in ipᷣo erat coꝛpulẽtia: nõò gO ſubtilitas ⁊c. ꝓpter h̊ dom. ꝙ in exitu eoꝛꝑis dñi ex vteꝛo vᷣginis fuit ᷣm actũ ſubtilitas ⁊ coꝛpulẽtia ſᷣm habitũ.ſimiliter ambulando ſuꝑ aquas fuit actu agi⸗ litas in ip̃o:ſed habitu grauitas ſic in tranſfiguratõe fuit claritas actu.⁊ G̊ ex bac vnione ad deitatem: 2 opa citas in babitu.hoc modo nihil ꝓhibet cõtraria ſimul eſſe circa idem ſubiectum. AUlembrum quartũ Onſequenter querit᷑ an illa claritas fu⸗ erit gloꝛioſa vel ſilis gloꝛioſe. Vd quod ſic Math.xvij. Tranſffigurateſt. Glo. bede.in coꝛꝑe moꝛtali ondit nõ ĩmoꝛtali⸗ tatem: ſᷣ claritatẽ ſimilem future ĩmoꝛtalitati: ſicut pꝰ in coꝛꝑe immoꝛtali oñdit nõ moꝛtalitatẽ ſ ſimilitudi⸗ nem ſiue foꝛmã ſimilem moꝛialitati.Ex quo pʒ.q non fuit claꝛitas gloꝛioſa quã oñdit b̊ gloꝛioſe ſimił. ¶ Itẽ ibidem beda in glo.Coꝛpus moꝛtale nõ eſt ſubditũ im moꝛtalitati: nec ĩmoꝛtale immoꝛtalitati.Si ᷓ coꝛpꝰdo⸗ mini in tranſfiguratiõe adhuc erat moꝛtale. claritas que fuit tũc in ſuo coꝛꝑe:nõ fuit claritas immoꝛtalita/ tis.ꝗ̊ non fuit gloꝛioſa claritas:p ei ſimilis. Cont᷑. AMarci.ix.ranſfiguratꝰeſt. Olo.in ea claritate in q̃ erit ꝑacto iudicio. Ea em̃ relatiuum eſt idemptitatis ſube. ergo ſupponit ꝓ illa et eadem claritate:ſᷣm ſubam in qua erit ꝑacto iudicio.ſed claritas in qua erit paꝛa:⸗ cto iudicio eſt claritas gloꝛioſa:ergo ⁊ illa claritas fu⸗ it gioꝛioſa.4 Item ad phi.iij. Eypectamus dominum ihᷣjm xpᷣm qui refoꝛmabit ⁊c.Gloſa.aſſimilabimur cla ritati qu habuit in tranffiguratõne. Sed claritas no ſtra erit gloꝛioſa:ergoꝛ illa quazʒ habuit in tranſfigu⸗ ratione fuit gloꝛioſa.¶¶ Iteem math. xvij. Duxit eos in montem. Glo.gloꝛiam maieſtatis oſtenſurus. Si oſtẽ dit eis gloꝛiã moieſtatis. claritateʒ gloꝛioſaʒ oñdit: yel gloꝛioſa fuit claritas in qua aparuit. Solo.ad Yj. hanc queſtionẽ pꝛenotandum: bic ſunt diuerſe opio⸗ nes. na ẽ ꝙ illa claritas nõ fuit gloꝛioſa: ſᷣ ſilis glo⸗ rioſe.et hoc dicũt iuxta auẽtes bede.que eſt in coꝛpoꝛe moꝛtali oñdit nõ immoꝛtalitatem ⁊c. Alij dicũt ꝙ fuit gloꝛioſa:h̊ fuit aſſumpta ad tp̃s ſicut alias ꝗꝓpꝛietates aſſumpſit añ reſurꝛectõem ad tps ſcʒ agilitateʒ ambu⸗ lando ſupᷣ mare:et ſubtilitatẽ naſcendo de gloꝛioſa vir gine.⁊ impaſſibilitatẽ ſicut qũ dedit coꝛpus ſuum in ſa cramento in cena. VUñ hiero.Coꝛpus qð habuit ꝑ na⸗ turã dedit diſcipulis in cena nõ moꝛtale:nõ coꝛruptibi le. Ita etiã in tranſfiguratõne claritateʒ gloꝛioſam aſ⸗ ſumpfſit. Et hoc fecit vt diſcipulis ſuis onderet gloꝛiaʒ ſue et noſtre reſurꝛectõnis.q Sed dem. eſt ſine piudi⸗ cio medio mõ ſcʒ ꝙ multiplex eſt ſimilitudo. Quedam eſt ſimilitudo enigmatica in re.que eſt oĩno alteriꝰ ge⸗ neris:ſicut nos dicimus ꝙ fides hic in via ſimilis ẽ vi⸗ ſioni in patria ſeu aſſimilat᷑ cognitõni gloꝛioſe.Eſt ite⸗ rum ſilitudo realis. et hec eſt rerũ eiuldem generis. pᷣ hoc põt eſſe dupłr.quia aut pᷣm ꝑfectõem: aut ſᷣm imꝑ fectionem. Si pᷣm im ꝑfectionẽ:hoc mõ dicimꝰ ꝙ cari⸗ tas in via aſſimilat᷑ caritati in patria. Non em̃ eodem mõ aſſimilat᷑ quo fides cognitõni in patria qꝛ ſides aſ ſimilat᷑ ei enigmatice:qꝛ fides euacuabit᷑:ſᷣ caritas vie caritati patrie realiter.qꝛ nõ euacuabit᷑ caritas vie ad⸗ ueniente illa que eſt in gloꝛia: ſ̊ ↄplebit᷑ ab ea. ergoẽ ei ſimilis in re:bᷣ tñ ſᷣm imꝑfectionẽ:qꝛ differũt ſᷣm perfe ctum ⁊ imꝑfectũ.Eſt etiã ſimilitudo realis ſᷣm ꝑfectõ nem: ſicut nos dicimus ꝙ filiꝰ eſt ſimilis patri. Et ca⸗ ritas petri in patria caritati pauli in patria. Si loq̃ᷓ mur e ſilitudine enigmatica qꝗ̃ eſt rerũ oĩno alteriꝰge neris. hoc mõ claritas illa nõ fuit ſimilis gloꝛioſe:ſed dicendo realem ſilitudinẽ que eſt rerũ eiuſdeʒ generis ñ ſᷣm imꝑfectõeʒ h̊ mõ fuit illa claritas ſimilis glo⸗ rioſe.ñ etiã potuit dici gloꝛioſa m quid. Si autez loqmur de ſilitudine reali que ẽ m pfectionẽ reꝝ eiuſ dem generis.hoc mõ nõ fuit ei ſimilis ſcʒ ſᷣm ↄpletũ.2 boc patet.qꝛ ſicut in aĩa xpᷣi:eo ꝙ fuit vnita deitati fu⸗ it gloꝛia ſᷣm ꝑtem licet nõ ſᷣm totũ boc eſt ſᷣm vim ſuꝑi oꝛem:et nõ ſm inferioꝛẽ:ĩmo ſᷣm ꝑtem inferioꝛẽ ineꝛat ei paſſibilitas ⁊ miſeria. et ea q̃ non intrant gloꝛiam:ſ Fſm ꝑtem ſuꝑioꝛem erat gloꝛia.r iſta gloꝛia non fuit al terius generis ꝙᷓ gloꝛia quã poſt habuit ſcʒ pꝰreſurre⸗ ctionẽ: ſic in diſpenſatõne q̃ oñdebat᷑ in ſuo coꝛꝑe glłia cũ ipᷣm eſſet vnitũ deitati ſicut aĩa:poterat eſſe gła ſᷣm ꝑtem:et ſᷣm ꝑtem non. Et dico ſᷣm ꝑtem hoc eſi vᷣm ꝙ vnitũ deitati.qꝛ ſicut er diſpenſatõne fuit ꝙ coꝛpꝰ illð eſſet coꝛruptibile ⁊ obſcurũ:et hoc ꝓpter liberatõeʒ no ſtram:ſic ex diſpenſatõne fuit ꝙ oñderet᷑ in illa claꝛita te añ reſurerctoeʒ in qua debuit eſſe pꝰ:et hoc ꝓpter cor roboꝛatõeʒ fidei noſtre quam habuit ex vnione ad dxi⸗ tatem.Et ꝑ hoc ptz ſolutio ad obiecta. MNembrum quintũ Oſtmodũ queritur. vtrum hec claritas fuit naturalis illi vel aſſumpta. Et pᷣmo querit᷑.vtrum fuit in potentia naturali: vel fuit aſſumpta a xpᷣo. Ad qð ſic mat᷑ xvij. Tranſfiguratꝰeſt. Glo.ſᷣm ſpẽm illius quã habe⸗ bat ꝑ naturã oñdit nõ admittere carnem quam aſſum pſerat volũtate.Si ꝗ̊ ſpẽm quã eis oñdit hẽbat per na turã.̊ ꝑ naturã hẽbat claritatẽ quã eis oñdit: ei fuit claritas illa naturalis. Item ipᷣe aſſumpſit corpꝰↄue⸗ niens diſpenſationi.quicꝗd ꝗ fuit in eo.aut fuit ex na⸗ tura ſue oꝛiginis: aut ex diſpenſatõne. Sed ex natura ſue origimis fuit ei cõueniens naturalit᷑ claritas. quia fuit a pꝛincipio celeſti ſcilicet a ſpirituſancto. de quo di citur eſſe conceptus.a parte ergo ſue oꝛiginis ſeu prin cipij ſue oꝛiginis eſt ei naturalis. Similiter ex diſpen⸗ ſatione naturaliter ↄuenit ei:gꝗa ſicut ex diſpenſatione Abuit acciꝑe paſſibilitateʒ ⁊ miſeriam ꝗpter noſtram redemptionem:ita ex diſpenſatione fuit ꝙ ante moꝛteʒ tebuit oñdere claritatem ſue gloꝛificatõnis ꝓpter fidei noſtre coꝛroboꝛatõezʒ. Sicut & in aſſumptõne debuit aſ ſumere ꝓpꝛietatẽ ↄuenientẽ moꝛtis.ſ.paſſibilitatẽ: ita ĩ aſſumptone debuit aſſumẽ claritatẽ ſue gloꝛificatõnis. cũ eazʒ debuit añ moꝛteʒ ondere. Fuit ̊ naturalis ei:et a ꝑte oꝛiginis? ſue diſpenſatõis. Contra.Damaſc. Hm̃es paſſiões nr̃as naturales et indetractabiles aſ⸗ ſumpſit pᷣter pctm. Et boeciꝰdĩc in li.de duabo nat᷑is. Ipſe aſſumplſit paſſibilitates ⁊ alios defectꝰᷣpᷣter pcẽᷣm nõ ſm ſtatũ ante pcẽm:ſ̊ ſᷣm ſtatũ ſecũdũ. Si &̊ aſſum⸗ plit defectꝰnr̃os:cũ opacitas ſit ꝑ naturã in nobis: q̊ĩ ipſo fuit ꝑ naturã:q̊ ꝑ naturam nõ fuit in ipo claritas. AVlterius querit᷑. vtrũ eſſet in eo naturałr ſᷣm actũ. ita ꝙ nõ ſolum in potẽtia naturali vt diceret᷑ eſſe in eo Fm actũ:licʒ nõ ſꝑ apareꝛet.Ad qð ſic ſuppoſitis pᷣce⸗ dentibo.ſicut ſe hʒ claritas ſpũalis q̃ eſt ſcia ad animã xp̃i:ita ſe hʒ claritas coꝛꝑis ad coꝛpꝰxpᷣi. Si g̊ ab ini⸗ tio ſue ↄceptõnis habuit ſciam oĩm ſicut pꝰ: ⁊ ꝙ dicit᷑ ꝓfeciſſe hoc ẽ tm̃ qtum ad manifeſtatiõeʒ:⁊ ita aia eiꝰ ſemꝑ fuit clara.ᷓ ſiłr ab inſtanti ↄceptõis ſue hũit cla ritatem coꝛpis Fᷣm actũ:lʒ nõ ſemꝑ aꝓpareꝛet ſᷣ ꝑ diſpẽ ſatõneʒz. ¶ Item ſemꝑ fuit in aĩa xpᷣi claritas qtum ad ꝑtem ſuꝑioꝛẽ ex vnione ad diuinitatẽ: ſicut in inferioꝛi paſſibilitas ex vnione ad coꝛpꝰ. Ergo ſiłr coꝛpꝰeiꝰcuʒ eſſet vnitũ dĩnitati ſiẽ aĩa:ſemꝑ habuit ſᷣm actũ natu⸗ raliter gloꝛiã ⁊ claritatẽ in quadã ſui ꝑte. Contra. Si diceret᷑ ſeq̃ret᷑ ꝙ coꝛpꝰeius nõ eſſet paſſum ſᷣm oẽm ꝑtem:ꝗa in ꝑte illa nõ eẽt paſſibilis in qua eẽt iſta cla⸗ ritas.p̊ hoc nõ põt ↄcedi:qꝛ ſua ba aĩa ſᷣm ꝑtem illã q̃ erat vnita coꝛꝑi totaliter patiebat᷑.licet nõ ſᷣm illam q̃ vnita erat dinitati.ᷓ coꝛpꝰeiꝰ ſᷣm totũ patiebat. So lutio.d ðm.qꝙ naturale dr q̃tuoꝛ modis ſᷣm q̃druplicẽ cauſam. Ano mõ dr̃ naturale ꝑ ↄꝑationẽ ad illud a q̊ res nata ẽ ꝙ eſt cã efficiens. Alio mõ ſᷣm ↄꝑationẽ ad cãm ſᷣm quaʒ nata eſt:q̃ eſt ꝑfectio et ↄplementũ eius. Tercio mõ in ↄꝑatõne ad cam de q̃ nata ẽ que quidem eſt materia. Quarto mõ in ↄꝑatõne ad cãm ad quã na ta eſt q̃ d finis.Si ̊ ↄſideret᷑ natura in coꝛꝑe vpᷣi a ꝑ⸗ te oꝛiginis ſeu in ↄꝑatione ad illud a q̊ nata ẽ: ſic paſ⸗ ſio nõ eſt ei naturalis:nec inuenit᷑ in ea paſſibilitas vł moꝛtalitas.Vñ był.x.de tri.Quid ꝑ naturaʒ bumani coꝛpꝑis carnẽ de ſpũſcto ↄceptaʒ iudicamus? Caro illa de celis ẽ. Si aũt ↄſideret᷑ Fᷣm cãm ſᷣm quã eſt caro.id ẽ ſm ſuũ ↄplementũ ſcʒ ex vnione ad dĩnitatẽ.hoc modo adhuc dico ꝙ nõ eſt in coꝛꝑe xpᷣi ꝑ naturã paſſibilitas: nec ea q̃ oponunt᷑ gloꝛie.et h̊ ꝑ naturã illiꝰↄplementi: ſ̃ ex hoc ẽ coꝛpꝰeius poteſtatiuũ ſuꝑ om̃s paſſiones ſcʒ a plenitudine vᷣtutis dine. Scdᷣm naturã originis et ↄplementi nõ erat paſſibilitas in ſuo coꝛꝑe. Accipien⸗ do aũt ſᷣm ↄꝑationẽ ad illud de qͥ eſt nata caro xpᷣi.Fᷣm hboc ðẽ ei naturalis paſſibilitas ⁊ ꝓꝛietates ↄſequentes ga de carne ðᷣginis aſſumpta ẽ.Aſſumpſit enim de nr̃a natura:naturã coꝛpulentã ex elemẽtis ↄpoſitã ⁊ ↄtra rietati ſubiectã. Accipiendo aũt ſᷣm finẽ ad queʒ nata eſt:qꝛ nata eſt ad redemptõeʒ noſtrã vt ꝑ paſſioneʒ nos redimeret:ſic ad hoc eſt ei naturalis paſſio ⁊ moꝛtali⸗ tas.Cum ꝗ̊ querit᷑ vtrũ claritas fuit ei in potentia na⸗ turali.Dico ꝙ ſic:pꝛimo et ſcdðᷣo mõ accipiendo nat᷑aʒ ⁊ potentiam naturalẽ:ſed nõ alijs duobus modis.im⸗ mo paſſibilitas fuit ei in potentia naturali.et hoc ẽ qʒ dicit hył.x.de tri. Habuit coꝛpus dñi ſed ſue oꝛiginis ꝓprium nõ ex vicijs hũane ↄceptõnis exiſtens:ſed ĩ for ma coꝛpoꝛis nr̃i ᷣtutis ſue pt̃ate ſubſiſtens et ſic ſoluit primũ ꝓbleuma.¶ Ad ſecundũ qð querit᷑.vtrũ habuit illam claritatẽ ſemꝑ in actu per naturã licet nõ appaꝛe ret.dðm.ꝙ nõ.Et qð obijcit᷑.ꝙ ſicut ſe habet claritas anume ad an imã:ita claritas coꝛpoꝛis ad coꝛpus. Di⸗/ cendum ꝙ põt fieri illa ↄꝑatio q;tum ad vnionem cum diuinitate:vt qᷓtum ad diſpenſatõnem noſtre redẽptio nis. tum ergo ad naturam et poteſtatez —— it in anima xpᷣi ſcie claritas et ſimiliter ex diſpenſatõe ſed qᷓtum ad naturã vnionis ſolum ⁊ ptatem vnionis. potuit eſſe ſemꝑ claritas ᷣm actũ in coꝛpoꝛe rpi. non ex diſpenſatõne illiꝰad nr̃am redemptõem. Repugna⸗ ret em̃ diſpenſatõni iſti:quia coꝛpꝰxpᷣi non eſſet palſibi le iam m totũ.qð nõ debet ↄcedi.qꝛ cũ ex diſpenſatiõe fuerit ꝙ eius aĩa debebat pati ſᷣm oẽm vim quã hẽbat per ↄꝑationẽ ad coꝛpus:ↄſtat ꝙ ex diſpenſatiõe fuit ꝙ coꝛpus eiꝰpm totũ pateret᷑.et ſic qᷓtuʒ ad h̊ nõ fuit ſem per ſᷣm actum claꝛitas in ea:ſed in potentia.licet qtuʒ ad ptatem vnionis cum diuinitate poterit ita eſſe ⁊ ſi qᷓtum ad boc tenet illa ↄparatio. Membrum ſextum Onſequẽter querit᷑ an ſolũ coꝛpꝰ rpᷣi fuit tranſfigurabile.an etiaʒ alia coꝛpꝑa ſicut Aoyſi ⁊ helie tranffigurabilia eſſent. Ad qð ſic Exodi.xxxiiij. hr.ꝙ apparuit facies moyſi coꝛnuta ex ↄſoꝛtio dñi ex maximo ſi plẽdo⸗ re.et.ij.Coꝛĩ.iij. dẽ ꝙ nõ poterãt filij iſrael intendere ĩ faciem moyſi ꝗꝓpter gloꝛiã vultus eius.Et dicit glo.ibi ꝙ tanta fuit claritas in facie eiꝰ:ꝙ maioꝛ eſſe non pote rat.ſed in coꝛꝑe xpᷣi poterat eẽ maioꝛ claritas qᷓ illa q̃ fuit in tranffiguratone.Si coꝛpꝰxpᷣi dr tranſfigura⸗ tum ſm illã claritatẽ.ita ⁊ coꝛpꝰmoyſi debet dici trãſ⸗ figuratũ:vel q̃re hec oñſio claritatis eẽt tranſfiguꝛatõ 7 iſta nõ.¶¶ Iem. ij. coꝛin. ij. Tanta erat claritas ĩ fa cie moyſi ꝙ nõ poterat ꝑcipi niſi relaret᷑.q̊ fuit maioꝛ claritas ꝙᷓ claritas q̃ fuit in facie xp̃ᷣi. Si oſtenſio il⸗ lius in rpᷣo dr trãſfiguꝛatõ ita in moyſe.& aliud coꝛpꝰẽ tranffigurabile qᷓ coꝛpꝰrpᷣi ⁊ magis etiã dʒ dici traſſi⸗ guratio in coꝛpoꝛe moyſi ꝙᷓ in coꝛꝑe xpᷣi.¶ Iteʒ math. ij.õ cognoſcebat eã donec peꝑit ⁊c̃. BGlo. Joſeph ma⸗ riam facie ad faciem videre nõ poterat quam ſpũſſcts impleuerat. Ex qͥ videt᷑.ꝙ gloꝛioſa vᷣgo fuerit traſfigu rata ſicut coꝛpꝰ xpᷣi. Ad oppoſitum. math. xvij. Re⸗ ſplenduit facies eiꝰſicut ſol.dicit Hiero.Deus nõ põt in hac vita tam clarum facere.Ergo ſimplicit impoſſi bile eſt ꝙ tanta elaritas fuerit in coꝛꝑe moyſi ⁊ gloꝛio⸗ ſe ᷣginis quãta fuit in coꝛpoꝛe dñi:qð tñ ſupꝛa ꝓbaba tur. ¶ Ex qͥ vlterius obijcit. cum tranſfigurato ſit in expᷣſſioꝛi ſimilitudine ad claritatẽ gloꝛioſe reſurꝛectio⸗ nis:ſolum dʒ dici trãſfiguratõ in dño ihu ⁊ nõ ĩ alijs. Solutio.dðm eſt ſine pᷣiudicõ ſicut nos dicimus: ꝙ aliter eſt fides ſiłis viſioni in patria qᷓ caritas vie cari tati in patria. Ita dicimꝰnos ꝙ aliteꝛ fuit ſiłitudo glo rie in facie moyſi ⁊ in bta vᷣgine ⁊ in coꝛꝑe xp̃i:qꝛ in fa cie moyſi et bre vᷣginis fuit ſiłitudo claritatis qᷓ eꝛat al terius generis ſimpłr qᷓ claritas gloꝛie.ñ erat ſimi⸗ litudo enigmatica:ſicut ſiłitudo fidei ad viſionem pa⸗ trie.ſ̊ in coꝛpoꝛe xp̃i fuit claritas q̃ erat eiuſdẽ generis cum claritate gloꝛie:⁊ ſi nõ ſimpłr tñ ſᷣm ꝑtem:ſic caꝛi tas vie aſſimilat᷑ caritati patrie.et hoc ẽ ga radiꝰclari⸗ tatis in facie moyſi fuit a ↄſoꝛtio Fmonis dñi.Sitr in bta virgine fuit illa claritas ex ↄſoꝛtio dei quaʒ hẽbat ſpũaliter in mente:quã etiã hẽbat coꝛꝑaliter in carne. Seo in coꝛꝑe xp̃i fuit claritas ex ᷣtute vnionis corꝑis xp̃i cũ diuinitate.et ꝓpter hoc nulla alia oſtenſio clari tatis debuit dici tranſfiguratõ ſicut iſta. qꝛ ſolum illa que eſt in exp̃ſſa ſiłitudine ad gloꝛiã dei: debet dici traſ figuratio.hoc aũt ſolum fuit in xpo.et hᷣ eſt qꝛ claritas que fuit in alijs fuit peꝛ gratiã ↄſequentez naturã:ſed ĩ coꝛpore xp̃i fuit per gratiã que eſt ei natura:vt dictum eſt ſcʒ per gratiã vnionis.Et ex hoc eſt ꝙ verioꝛ et erpᷣſ ſioꝛ ẽ ſimilitudo gloꝛioſe claritatis in xpᷣo qꝙᷓ alie.¶ Ad illud ergo quod obijcitur.ꝙ maioꝛ fuit claritas in mo⸗ yſe quia non poterat videri ⁊c. Dicendum ꝙ non ſeꝗ⸗ tur: non poterat videri. ergo maioꝛ fuit ſeu magis oñn⸗ ſiua gloꝛie reſurꝛectõnis.i Zam ꝙ claritas moyſi non ſt t it 97 bi e ra⸗ riß⸗ natd iſe ngior io l ope ath. na ſſis Fge Re⸗ ot ſi io⸗ ſtin ctio⸗ dlis. e:9 ecari c nſ ol ini , 6 4 ſͦ in ne. d lonn i ins ſi wun no⸗/ n poſſit videri: hoc erat nõ quia maioꝛ eſſet: ſed ga offen cebat ⁊ diſgregabat viſum.ſicut etiã videmꝰ dæ claꝛita te ſolis que ꝓpter hoc nõ põt videri.Sed claꝛitas axpa rens in facie xpᷣi erat delectans viſuʒ et ↄfoꝛtans: ſicut claritas gloꝛie que ↄfoꝛtat ⁊ coꝛroboꝛat viſum. AUnde ĩ apoc. xx. Comꝑatur claritas ciuitatis ſuꝑne ⁊ dr ſimi lis lapidi iaſpidi:cuiꝰclaritas demulcet ⁊ ↄfoꝛtat aſpe ctum:et ſic iterũ qtum ad hboc ẽ claritas xpᷣi in maioꝛi ↄfoꝛmatõne ⁊ ↄfoꝛmitate ad claritatẽ gloꝛie 2 in expᷣſſa aſſimilatõne:⁊ ideo ↄfoꝛtabat viſum. Et ꝑ hoc ſoluun⸗ tur tres prime obiectõnes.il Ad aliud quod obijcit᷑.ꝙ cus nõ põt tamclaꝝ facere.dðm.ꝙ licet verũ conclu⸗ dat rõ intelligendum eſt tñ quaꝛe dicit hic hiero.in cor poꝛe enim moyſi et vᷣginis bte fuit potentia paſſiua ad claritatẽ. vñ in eis fuit potentia:nõ pr̃as. Sʒ in corpo re rp̃i ſuit potentia que dicit᷑ pẽas. hec ẽ actiua poten⸗ tia ad hãc claritatẽ:ideo non maioꝛ fuit. Et hoc eſt qð dicit hył.in foꝛma coꝛꝑis nr̃i virtutis ſue pfate ↄſiſtẽs qð ergo vult dicere hiero. & deus nõ poterat tamcla⸗ rum facere.hoc eſt ga coꝛꝑa nr̃a hñt oppoſitõeʒ cũ glo⸗ ria ꝓter pctm. ſed in coꝛpe xpᷣi erat imunitas a peto. vñ nõ erat opoſitũ gloꝛie· quia em̃ ſine peccato erat cõ ceptus ⁊ dininitati vnitꝰ.nõ põt deus de potentia con gruentie tantã claritatẽ in alijs facere:licet poſſz ð po⸗ tentia abſoluta. Iñ negat᷑ hic potentia ↄgruentie 2nõ potentia abſoluta:ex ꝑte dei.Ex ꝑte aũt creaturaꝝ ne⸗ gatur potentia paſſiua q eſt in eis vt dictũ eſt: quia nõ poſſent tantã claritatẽ ſuſtinere vel ſuſcipere:⁊ G̊ quia nõ ſunt immunes a peccato.ſed xpᷣc põt:cum immunis ſit. Et hoc vult dicere auctoꝛitas. MHembrum ſeptimũ Oſtea querit᷑ de ↄꝑatione pᷣm differentiã aparitõnis dominice reſurꝛectionis añ⸗ fieret:et pꝰpoſtq facta ẽ. Et pᷣmo que⸗/ ritur pᷣma apparitõne. Scðdo de ſcdᷣa. Ge pꝛima apparitõne q fuit ante reſurꝛectõeʒ que di tranſfiguratõ.Querit᷑ quare oñſio gloꝛioſe reſu rꝛecti onis potius facta fuit in illa ꝑ claritatẽ qᷓ per alias p⸗ prietates:ſicut ꝑ agilitatẽ:ſubtilitatẽ:ĩpaſſibilitatem. Ad quod ſic claritas non ſolũ eſt coꝛpoꝝ glorificato rum:ĩmo coĩs eſt etiã alijs coꝛꝑibo:ſicut celo et ſtellis. ſed alie dicte ꝓprietates ſunt ſolum coꝛpoꝝ gloꝛificato rũ et nõ alioꝝ coꝛpoꝝ.Conuenientioꝛ aũt elt oſtenſio facta ꝑ ꝓprietates ꝓprias qᷓ; ꝑ cões: gͤouenientioꝛ eſſet ꝓilla demõſtratio gloꝛioſe reſurꝛectiõis coꝛpoꝝ fieret in tranſſiguratõne ꝑ alias ꝓprietates q́; ꝓ claritatem. BDe ſcdᷣa aũt apparitõne queritur que facta fuit a do mino pꝰſuam reſurꝛectõnem:cum apparuit diſcipulis ⁊ intrauit ianuis clanſis.Et querit᷑ quare non fuit fa cta ꝑ claꝛitatẽ ſicut ꝑ ſubtilitatẽ.¶¶ Ad qð ſic. Maz ipᷣe ceus in euãgelio ꝑ claritatẽ maximam ſiꝗt reſurꝛectõ⸗/ nem futuram ⁊ eius gloꝛiã:cum dicit᷑.Iju lgebunt iuſti ſicut ſol ⁊c̃. Math.xtij.qᷓ ↄuenientiꝰfuit vt eam oſten⸗ deret ꝑ claritaiẽ qᷓ per ſubtilitatẽ. Solutio.dom.ad pꝛimuʒ: cum ſint ꝓpꝛietates quatuoꝛ ſᷣm quas oñdit᷑ gloꝛificatio.ipſa claritas eſt pᷣncipalis ad quam conſe⸗ quuntur cetere. Maturam em̃ lucis ↄſequitur ſubtili⸗ tas. nde lux per naturam habet ſi ubtilitateʒ ⁊ ad pe netrandum coꝛpoꝛa:et maxime coꝛpoꝛa tranſparentia ſicut patet in lapide criſtallino:qui penetratur a luce. Similiter ad ipſam cõſequit᷑ agilitas.vnde motus vel mutatio eius eſt quaſi ſubita.Similiter ipᷣ̃am ſequituꝛ impaſſibilitas.vnde etiã nullum inqnamentũ patitur ab alijs.ꝗa & claritas ponit om̃s alias ꝓprietates que ſunt coꝛpoꝝ gloꝛificatoꝝ:et nulla alia ponit oẽs alias ideo ↄueniẽter fit oſtenſio gloꝛificatõnis coꝛꝑis ꝑ cla⸗/ ritatẽ. Et ꝓpter hoc dñs in euãgelio ſigns gloꝛiã reſur⸗/ rectõms:non multiplicat verba:ſed eam ꝑfecte ⁊ inte⸗ gre ⁊ totaliter ſigt per claꝛitatem:cum dicit. Fulgebũt xxj. iuſti ſicut ſol. ¶ Ao ſedᷣm dicendum. ꝙ oꝛdo debuit eſſe in oſtenſione gloꝛie reſurꝛectõnis ſᷣm gradus. vngra/ dus debuit eſſe ad ſenſum ⁊ hic debuit eſſe primꝰ. Ali· us gradus debuit eſſe ad intellectũ hic debuit eſſe vlti⸗ mus. Qam debuit eſſe oſtenſio illius qᷓtum ad cogniti onem ſenſitiuaʒ et qᷓtum ad intellectiuam. Et ſicut co⸗ gnitio ſenſitiua pꝛioꝛ eſt qᷓ intellectiua:ita ↄueniens fu it ꝙ pꝛima oſtenſio eſſet ad ſenſuʒ:vltima ad intellectũ Et ideo prima oſtenſio que fuit in trãſſiguratõne ante reſurꝛectõnem:debuit eſſe per ꝓpꝛietatẽ ꝑtinentem ad ſenſum. hec aũt maxime eſt claritas. et ideo debuit fie ri ꝑ claritatẽ. Vltima aũt que fuit poreſurꝛectõnem fu⸗ it ad intellectum.nec debuit fieri ꝑ claritatem cum ſit ꝓprietas que maxime a ſenſu ꝑcipitur:ſed per ꝓprieta tem que ſolo intellectu et ſola rõnis collatione percipe retur: et nullo modo ꝑ ſenſum. hec autem fuit ſubtili⸗ tas quam nõ capiebat ſenſus:ſed ſola ratio. Quod eĩ videbant apoſioli eum palpabilẽ. hoc non monſtrabat ſubtilitatem:ſed ſolo intellectu⁊ rõnis collatione per⸗ cipiebant ipᷣm eſſe ſubtilem:ſicut domus clauſa erat:⁊ ipſe intrauit ianuis clauſis.ergo tranſiuit per muruʒ ergo ſubtilis eſt. Ita ̊ faciendo collationẽ in ſe ꝑcipie bant ꝙ eſſet ſubtilis. Mlembꝛum octauum Einde querit᷑ circumſtiantijs illiꝰ ap⸗ paritionis.an ſcʒ moy.et he.fuerunt ibi vere vel imaginarie.vtrum ſcilʒ agpaꝛue runt ibi ꝑſonaliter vel in ſubiecta creatu ra:vel angeli vice eoꝝ.¶ Ad qð ſic Luce.ix. ANpaꝛue runt moy.et he.⁊c. Glo.ſciendum non coꝛpoꝛa vł ani mas helie et moyſi apparuiſſe:ſed in ſubiecta creatura illa coꝛpa fuiſſe foꝛmata. Poteſt enam credi vt in ange lico mĩſterio hoc factum eſſet vt angeli eoꝝ ꝑſonas aſ⸗ ſumerent. ̊ non apparuerunt ibi vere. ¶¶ Item aug. ad ſimpliciũ de anima ſamuelis diſputans dicit.nõ vt ſpi⸗ ritus ſamuelis a requie ſua ſuſcitatus eſt:ſed aut fan⸗ taſma vel illuſio imaginaria dyaboli fuit machinatio nibus facta quam pꝛophetam ſamuelẽ appellant ſicut imagines reꝛum ſolent ſuis nominibus appellaꝛi.habz ergo aug.pꝛo inconuenienti.ꝙ anima ſamuelis ſuſci⸗ taretur de requie ſua et apareret ſauli. ergo ſimiliter inconueniens eſt ꝙ ſpiritus moy. qui iaʒ requieſcebat in ſinu abꝛahe ſuſcitaretur et vere ibi appareret. Et ſi⸗ militer ipſe helias cum iam eſſet tranſlatus ad paꝛadi ſum.¶ Item ſi Mſoy.ibi apparuit apoſtolis vel oculis apoſtoloꝛum: erge apparuit in coꝛpoꝛe. ſed conuenien⸗ tius in coꝛꝑe pꝛopꝛio qᷓ in alieno: ergo fuit reſuſcitatꝰ in coꝛpoꝛe et anima.Ergo aĩma eius ſuit in ſuo coꝛpo⸗ re moꝛtali.ergo adhuc erat in ſtatu merendi. ſed ſi ſic: ergo adhuc poterat moyſes damnari quod eſt incõue⸗ niens. Ao oppoſitum. augu. loquens de operibus do mini dicit. ſi vnum eſt verum reliquum eſt verum: ſed quicquid fuit ibi fuit opus dei gloꝛioſi: ergo ſi non fuit vera aꝓaritio moyſi et helie nec fuit vera appari⸗ tio domini. Solutio.dicendum.ꝙ circa iſtam queſti onem ſunt plures opiniones. AUna enim eſt ꝙ quidam ponunt plane ꝙ moyſes et helias non aparuerunt ibi vere.ſed ſolum imaginarie:et hoc vult dicere iurta au toꝛitatem bede in glo.predicta ſuper.ix.Luce. Scien⸗ dum non coꝛꝑa vel animas helie moy. ⁊c. Alij dicũt aparuerũt ibi moy.et he.vere:et axꝓparuit ibi moy. in ſuo coꝛpoꝛe reſumpto ad tempus. Et hoc dicũt iux⸗ ta illud luc.ix. Faciamus hic tria tabernacula.Gloſa. tres teſtes habemus: de terꝛa apłos tres.de celo moy. et he.et ipſum patrem. Sed ſi non fuerunt ibi vere:nõ Potuerunt eſſe veri teſtes.ergo fuerũt ibi vere moyſes et helias ſicut perſona patris fuit ibi vere. Iſtud ideʒ confirmant per glo.ſuꝑ illud Math. xvij. Et apparue⸗ rũt moy.et be. Glo. Adoyſes legiſlatoꝛ et he.pꝛophe⸗ tarum eximius. ergo vere apparuerũt ibi. quia iſti ſũt vere moyſes et belias. Qos aũt dicimꝰſm aug.in lib. æ cura agenda. p moꝛtuis ad paulinuʒ dicentem. Alij ſunt hũanaꝝ limites rerũ. Alia diuinaꝝ ſigna vᷣtutuʒ Alia ſunt que naturałr.alia que mirabilit fiũt: qᷓuis z nature deus adſit vt ſit ⁊ miraculis natura nõ deſijt Mon igit᷑ putandũ eſt viuoꝝ rebus quoſlibet intereſſe poſſe defunctos.qm̃ quibuſdã ſanãdis vel adiuuãdis martires adſunt. Sʒ ideo potiaintelligendũ eſt. ꝙ per dininã potentiã martires viuoꝝ rebus interſunt. quo⸗ niam defuncti ꝑ naturã ꝓpriam viuoꝝ rebo intereſſem poſſunt. Et ex hoc ſegtur ſm beatum aug. axparitio aĩaꝝ poſt moꝛtem m limites rerũ non eſt poſſibilis. ſed ſolum m ſigna diuinaxꝝ virtutũ:ſeu ſolum ßm di⸗ uinam impotentiaʒ:et non m rerũ naturam Hoc er⸗ go modo dicimꝰꝙ apparuit ibi moy.anima vere. ſed Hh ꝑ diuinam potentia: ſicut legimus ab aug. ꝙ aĩe mar⸗ tirum ꝑ diuinam potentiã pnt hboĩbus appaꝛere. Enð etiã aug.ibidẽ dicit.Qon em̃ ſolis beneficioꝛuʒ affecti bus:verũetiam ip̃is hoĩm aſpectibo ↄfeſſoꝛem felicem apparuiſſe ciuibo vel inglinis pie a ſe dilectis.cũ a bar baris nola oppugnabat᷑:audiuimnõ in certis moꝛibo ſed teſtibo certis. VUtrũ aũt aia moy. coꝛpus aſſumpſe⸗ rit nõ legimus nec iſtud aſſerimꝰ:ſ̊ dicimus ꝙ ſicẽ bea tus felix apparuit aſpectibo ciuium in aĩa ꝑ diuinã vir tutem:nec ter boc reſumpſit coꝛpus:ſic dicim?ꝙ aĩ⸗ ma moy. ibi fuit vere ⁊ eis aparuit ſcʒ aplis ꝑ diuinã virtutez: nec opoꝛtuit ꝙ reſt urgeret coꝛpꝰ. De helia aĩ ꝗq viuus erat bnᷣ ↄcedenduʒ eſt: ꝙ apparuit in aĩa et coꝛ⸗ poꝛe. Szʒ tüc reſtat qõ qm ſi ſolum aĩa moy. apparu it cũ ipa ſit inſenſibilis:quõ potuit moy.appaꝛeꝛe aſpe ctibus apłoꝝ? Ad quod dõm.ꝙ ſuba ſpualis duobo mochs apparet ſenſui ſcʒ angelus. VUno mõ ꝑ corpꝰaſ⸗ ſumptum. Alio mõ ꝑ ſolam ſilitudinẽ corꝑis quaʒ fa⸗ cit in ſenſum:et ꝑ quã immutat ſenſum. Sicut eĩ ange lus ptatem bʒ ſup coꝛꝑa vt ſic poſſit coꝛpus aſſumere et appareꝛe ſenſui ꝑ illud:ita hʒ potentiaʒ vt poſſit ali⸗ quam ſilitudinẽ coꝛꝑis in oculo efficere et ꝑ illam ocu⸗ lum imutare:vt ab oculo ꝑ ilam ꝑcipiat᷑. Sicut F me⸗ diante coꝛꝑe põt facere ſilitudineʒ qua opꝛehendit᷑:ita et ſine coꝛꝑe. Ita dico ꝙ aĩa ſancta q gloꝛioſa eſt habet iſam potentiã. et boc mõ potuit aia moy· appareꝛe ocu lis coꝛꝑalibo apłoꝝ:ſine coꝛꝑis aſſumptione: quaʒ nõ legimus in ſcriptura:et ſic ꝑ ſimilitudinẽ coꝛꝑis quaʒ effciebat in ſenſum pꝑcipiebat᷑.¶ Item et ad boc faciẽ⸗ dum nata eſt aĩa:qꝛ ratio totiꝰcoꝛꝑis eſt in aĩa:ſicut di cit aug. Vñ nõ ſolum ↄpatur ad coꝛpꝰſicut foꝛma: ſed etiam licut ars. Vñ membꝛa a oſſa que ſunt in coꝛpoẽ naturalr ſunt in aĩa ſicut in arte.⁊ ideo ꝑ diuinaʒ vir⸗ tutem põt appareꝛe ꝑ ſimilitudinẽ ſine coꝛpe. Sʒ vl⸗ terius reſtat quereꝛe qᷓre nõ apparuit enochꝗ fuit ante legẽ ſicut moyſes ꝗ fuit cũ lege ⁊ helias ꝗ fuit ptꝰlegez vt haberet᷑ teſtimoniũ ex bis ꝗ ante legẽ et cũ lege ? pꝰ legez reſurꝛectõnis gloꝛioſe xpᷣi .¶ Solutio. doõm!: ꝙ ſi⸗ cut dicit glo.ſuꝑ.ix.luc.ꝙ apparuerunt ibi moy.vt ha betur teſtimoniũ xp̃i ex lege.et helias vt habet᷑ teſtimo nium ex ꝓphetis ſcʒ vt oſtendt ipſum eſſe qui locutus eſt in lege et ꝓphis.ex lege ꝑ moyſen vt diceret᷑ hic eſt de quo ſcripſi. Ex ꝓphᷣis ꝑ heliam vt diceꝛet bic eſt de q̊ ꝓppetaui. Sed añ tpᷣs abꝛabhe non fuit facta diſtinctio nec explicatio noſtre redemptõnis ⁊ reſurrectõnis glo rioſe. Quõ debet fieri:tamen credebat᷑ futura ſ impli⸗ cite nõ explicite.ĩmo pꝛimo fuit facta abꝛahe explicatõ ga g enoch fuit illius tꝑis ante legem in qͥ non erat ex⸗ plicatio noſtre redemptõnis.an ſcʒ deberet fieri ꝑ ho⸗ minem ſolũ vel ꝑ angelũ:vel ꝑ deũ hominẽ: ideo nõ ap paruit enoch ad ferendũ teſtimoniũ in tranffiguratõe ſed legiſlatoꝛ pha. Sed tũc querit᷑.meliꝰem̃ ſcire tur gloꝛioſa reſurꝛectio xpi ſi publicaret᷑ ⁊ p̃dicaretur illa aparitio.quaꝛe ꝓhibuit diſcipulis ſuis ne dice⸗ rent eam: dicens.· Nemini direriti⸗ utio⸗ dictũ eſt. opoꝛtuit ꝙ fieret oſienſio reſurꝛectõis xpᷣi an⸗ teqᷓ fieret.ſᷣ nõ debuit eſſe pᷣdicatio eiꝰniſi poſtq facta eſt: quia oꝑtuit ꝙ gbaret᷑ veritas dnice paſſionis ante qᷓ reſurgeret. Sʒ li diuulgata eſſet illa oſtenſio reſur⸗ rectõnis añ ſuam paſſionẽ:ꝑ boc occultaret᷑ paſſionis veritas:et fides ipſiꝰinfirmaret᷑. putaret᷑ em̃ ꝙ nõ eſſz vera eiꝰ paſſio ſi pᷣdicaret᷑ gloꝛia ſue reſurꝛectõnis.qꝛ ſi ſciretur in ſuo coꝛꝑe añ paſſionem tanta fuiſſe Zloꝛiazʒ 7ꝙ ipſe apparuit in tãta claritate ſczʒ ſicut ſol.credeꝛet᷑ eius paſſio nõ eſſe vera:ſ ſolum fantaſtica:ſicut dixe⸗ runt quidaʒ beretici. qꝛ ita debuit oſtendi et manife ſtari gloꝛia reſurꝛectionis:ne ꝑ hoc im pediretur fides veritatis paſſionis.ideo non debuit pdicari niſi poſtaỹ facta eſt ipſa reſurꝛectio. Membrum nonum Hnſequẽter querit᷑ de viſione apłoꝝ.an viſio illoꝝ potuit fieri oculis coꝛpalibj. Ad qð ſic. NQullius coꝛꝑis põt videꝛi cla ritas q̃ coequat᷑ claritati ſolis ab oculis coꝛꝑis aĩalis. Sed claritas ꝗᷓ fuit ĩ coꝛꝑe xp̃i fuit eq̃lis claritati ſolis: et etiaʒ maioꝛ ſicut dicit glo. ſuper illud math. xvij. Facies eisſicut ſol ⁊c. Slo.nõ bʒ clari⸗ qð ↄparet ̊ nõ potuit videri ab oculis coꝛꝑis aĩalis. ſᷣ ta⸗ les erãt oculi corꝑales apłoꝝ: ̊ ⁊c. ¶ Item claritas q̃ erat in coꝛꝑe dñi:erat claritas coꝛꝑis gloꝛioſi. pᷣ clari⸗ tas coꝛꝑis gloꝛioſi nõ poteſt ꝑcipi a coꝛꝑe non gloꝛio⸗ ſo: ab ipſis apłis ꝗ non adbuc erant gloꝛificati non poterãt cor ꝑaliter videri. ¶ Item petrus dixit. Domi⸗ ne bonuz eſt hͤ nos eſſe. g claritas ülla erat delectabilis ipſis apoſtolis.ſed ipſa claritas erat excellens omnem claritotẽ. Cuʒ igit᷑ ſenſus coꝛꝑalis nõ delectet᷑ in excel lenti.ſed coꝛrumpit᷑ ab ipſo:ↄſtat ꝙ nõ ꝑcipiebãt illaz claritateʒ ſuo coꝛꝑali oculo:ſed intellectuali. Solu⸗ tio.dðᷣm.ꝙ viſio apoſtoloꝝ fuit coꝛꝑalis:et oculis coꝛ poꝛalibus pꝑceperũt claritatẽ dni. 4¶ Ad illud autez qð pꝛimo obijcit dom. ꝙ eſt quedam claritas que eſt gene ratiua caloꝛis:quedã que non. Claritas qᷓ generat ca loꝛem rõne caloꝛis ↄſumentis bumiditatẽ pupille ſiue oꝛganũ videndi:bʒ ↄtrarietatem cum oꝛgano videndi talis aũt eſt claritas ſolis.et inde eſt ꝙ cuʒ eſt excellẽs ꝙ aggrauat᷑ oculus ꝑ illam ⁊ dilgregat᷑:et ideo nõ põt ip̃am ꝑcipere. Sʒ claritas coꝛꝑis gloꝛioſi nõ eſt gene⸗ ratiua caloꝛis. vñ nuliã hʒ ↄtrarietate cuʒ ipᷣo oꝛgano viſus: ſed eſt confoꝛtans et delectans viſum.et pꝛopter hoc cõparatur claritati lapidi iaſpidis: qui confoꝛtat aſpectum:et pꝛopter hoc in ſui excellentia non ẽ coꝛru⸗ ptiua viſus:ſicut pꝛima.ſed poteſt ab oculo percipi ſi⸗ ne offenſione. talis autem erat claritas quaʒ babebat chꝛiſtus et quam videbant apoſtoli.4 Ad aliud dicen dum.ſicut dicit auguſti.ad paulinum introducens au ctoꝛitatem ambꝛo. Differentia eſt in ſubſtantijs ſpiri⸗ tualibus ⁊ coꝛpoꝛalibus:in hoc ꝙ in coꝛpoꝛalibus ita eſt ꝙ in noſtra poteſtate eſt vidẽ ipſt. as:ſi preſentes ſint Vnge nec ipſa coꝛpoꝛalia poſſunt pꝛobibere quin vide amus ea: et in neceſſitate habent hoc ſcilicet ꝙ videa⸗ mus ea. ſed in ſpiritualibus ita eſt ꝙ in ſua poteſtlate et voluntate eſt ꝙ a nobis videantur: et non in noſtra videre ipſa.immo bene poſſunt pꝛohibere ne videãtur et bene poſſunt ſe manifeſtaꝛe in angelis. In poteſtate ergo coꝛpoꝛis gloꝛioſi animati eſt per naturam anime qua viuum eſt:et quia ſpirituale eſt ꝙ videatur:ſ̊ non in noſtr a poteſtate vel voluntate ꝙ ipſum videsmus. bene concedo ſic.ꝙ ſolum erat in voluntate ⁊ poteſtate coꝛpoꝛis domini ꝙ videretur ab apoſtolis et non in po teſtate ipſoꝛum.¶ Ad terciam ratõnem dicendũ. q tri plex eſt differentia lucis. Eſt enim lux que eſt in natu⸗ ra babente cõtrarietatem ſicut eſt ignea lux. Et eſt lux in natura non habente ↄtrarietatem. ſed multifoꝛmi/ Me eln onns eſß geli ricg deet direr Anife ſies ide ſea⸗ ſene Dlte ütur eſete me Hnon nns⸗ eſte npo⸗ Nt⸗ l / tatem ſicut lur celeſtis: et hec eſt verioꝛ: ſicut enim lur iſta iſto mõ hʒ multifoꝛmitatẽ in ope. ita? in vᷣtute et ĩ natura et lumine. Tercio mõ eſt lux in natura non ha bente ↄtrarietatẽ: nec multifoꝛmitatẽ. ⁊ talis eſt lux ce li empirei:⁊ talis ſibr eſt natura lucis in coꝛꝑe gloꝛifi⸗ cato ſicut in celo empireo.quia ẽ locus eiꝰvñ ei ꝓpoꝛtõ natur natura lucis pᷣmo mõ dicte:cuʒ eſt in excellentia nullo mõ hʒ ↄuenientiã cũ oculo ſᷣ ↄtrarietatẽ rõne hu miditatis cui ↄtrariat᷑.et ꝓpter hoc exiſtens in ſua ex⸗ cellentia coꝛrumpit oculũ.ſj Zatura aũt lucis ſcdðo mo⸗ do nõ hʒ ↄuenientiã ſiłr cũ oculo in ſuo excellentia: qa nullo mõouenit cũ omibo naturis oculi cũ ſit in oculo natura humiditatis:claritatis:ſiccitatis: frigiditatis Et ꝗpter hoc cũ illa natura lucis ſit bñs multifoꝛmita teʒ: 2 natura multifoꝛmis nõ ↄciliat multifoꝛmẽ natu⸗ ram que eſt oculi. Jdeo excedens in ſua excellentia nõ ↄciliat naturã oculi:a ideo ab iplſa natura oculi ledit᷑ nec in ipſa oculꝰdelectat᷑:ſ offendit᷑. Sʒ natura vnifoꝛ mis ↄciliat naturã diffoꝛmẽ:⁊ ideo natura lucis gloꝛi⸗ ficati coꝛꝑis ↄciliat ⁊ ↄfoꝛtat naturã que eſt in oculo:q̃ multifoꝛmis eſt.ita ꝙ in aſpectu ipſius oculus delecta tur:⁊ ido viſibilis eſi oculis coꝛpoꝛalibo ſine offenſiõe. Nueſtio. xxij.de aꝛgumen tis dominice reſurꝛectõnis. Onſequẽs eſt ad/ iuuãte dño inꝗreꝛe de demonſtratõne dñice reſurꝛectõnis poſtqᷓ facta ẽ. de q Act.j. Pꝛebuit ſeipᷣm viuũ ꝑ dies.xl. apperens in multis argumentis.Cir⸗ ca quod querit᷑ pᷣmo in generali.deinde in ſpãli. Membrum prinmum NQgenerali querunt᷑ q̃tuoꝛ. Primo quõ dicat᷑ hec aparitõ. Scdo an aꝛgumenta apparitõis aſtruant fidẽ. Tercio vtrum argumẽta illa euacuarẽt fidem qtum ad meritũ.Quarto de nũero⁊ ſufficientia argumentoꝝ. Articnlus primus Rimũ multiplłr inueniri põt ex vᷣbis aug. in li.de tri. Abi dicit.ꝙ legit᷑ dñs appaꝛuil⸗ ſe in ve. teſt. vt abꝛahe Geñ. xviij. Et in oyſi ĩ rubo.exo. iij · Tegit᷑ etiã appaꝛuiſſe in nouo pereſi urꝛectiõeʒ: ſic hr in fine oĩm euãgelioꝝ.Si gᷓ ſunt aꝓparitões et be⸗ ille querit᷑ vtrũ eiuſdẽ rõnis ſint.⁊ ſi nõ:in qͥ cõueniãt 2 in q differãt. Ad qð dicim?ꝙ illa aſparitio q̃ fuii in ve teri teſtõ põt dici manifeſtatio dĩne nature ĩmutabilis in ſubiecta creata mutabili. Oꝑtebat em̃ ſiẽ dĩc aug?. in dicto li. ꝙ creatura illa eẽt mutabilis: qꝛ ſicut dicit ibi. Om̃e qð viſibile ẽ mutabile ẽ. Axpparitio vᷣo ꝓut in nouo pt᷑ dici corꝑis impaſſibilis:q̃ſi paſſibił oſienſio. Articulus ſecundus Oſtea queritur an argumenta aparitõnis aſtruant fidẽ. Ad qð ſic Act᷑.j.dr. Pꝛebuit ſeipᷣm viuũ aplis ptopaſſionẽ ſuã in multis argumentis ꝑ dies.xl. apparens eis 2 loquens ð regno i.ex quo accipit᷑.ꝙ ad ꝓbationẽ ⁊ ad facrendũ fidem ſue reſurꝛectõnis fuerũt apparitõnes ille. Unde dam̃. dicit.ꝙ ad certiſicandũ vel credi faciendũ fecit:qꝙ illud qð paſſum eſt reſurꝛexit. ¶ Sed tũc obijcit. qu videtur b illas appaꝛitõnes magis infirmata ſit ſides reſur rectõnis qᷓ ↄſirmata. Pꝛimo qꝛ ſi apparuit viſibilis et ab oculis nõ gloꝛificatis. omne aüt hmõi viſibile ſicut dicit aug. mutabile eſt: apparuit ͤ vt mutabilis. Si er⸗ go reſu rgens gloꝛioſe ĩmutabilis dz eſſe factꝰ: plus dz illa aaritio dare credi ꝙ non reſurꝛexiſſet gloꝛioſe qᷓ oepoſitũ.4 Scðo qꝛ pᷣbuit ſeip̃m palpabilem. Si ergo 4 xxij. in palpatione illa non ſolum fuerunt extrema cõtingẽ⸗ tium:imo etiã immutatõ tangentis a otingente. aliter em̃ nõ eſſet palpatio. Cangens aũt erat coꝛpꝰ nõ gloꝛi ficatuʒ:ᷓ pᷣbuit ſe palpabilẽ ſᷣm q̃litates tactus.hmõi aũt ſunt calidũ a frigidũ aſperuʒ ⁊ leue:fluidũ et ſoli⸗ dum ⁊c.Si g iſte non ſunt coꝛpoꝝ gloꝛificatoꝝ magis ex his faciebat ſe credi talẽ ꝗ nõ reſurꝛexiſſet gloꝛioſe: q; qui reſurꝛexiſſet. Pꝛeterea.ioh.xx.dicit thome. in⸗ fer digitũ tuũ huc: et affer manũ tuã in latus meũ. Si ergo inferꝛe vel immittere ponit ↄcauitateʒ:videt᷑ ꝙ ad buc in latere erat ↄcauitas. Si ergo illa ↄcauitas non erat ibi a natura.in reſurꝛectõne aũt gloꝛioſa ſicut dic Aug.in li.d ciui.dei.remouent᷑ om̃es diffoꝛmitates q̃ pᷣter naturã acciderẽt:⁊ gloꝛificabat᷑ coꝛpꝰin illa diſpo⸗ ſitõne qua erat bene diſpoſituʒ ſm naturã:⁊ ↄcauitas illa nõ erat amota:magis potuit videri nõ reſ urꝛexiſſe ꝙᷓ reſurꝛeriſſe gloꝛioſe.Aut ſi tu dicis ꝙ nõ erat ibi cõ⸗ cauitas q;uis oñderet᷑.tũc fuit ibi fictio:qð incõuemiẽs videt᷑. Ad hoc dicimꝰ.ꝙ cũ reſurꝛectio ſit motꝰa mu tabilitate ad ĩmutabilitatẽ ſine inſinuatõne iĩmutabili tatis pᷣcedentis ⁊ ĩmutabilitatis ſequẽtis nõ monſtra bitur reſurꝛectõ.Vñ ſpũs ĩmutabiles nõ dicunt᷑ reſur⸗ gere:nec coꝛꝑa ſi ſemꝑ fuiſſent moꝛtalia reſurgere dice rent᷑. Unð dama. Reſurꝛectio eſt eiꝰqð cecidit iterata ſurꝛectio. Scðᷣm hoc ergo ad ꝓbandũ reſurꝛectõnẽ rpᷣi nõ ſolum opoꝛtuit manifeſtari gloꝛiã quam habuit vel habebat:ſed paſſionẽ que pceſſerat gloꝛiã.et etiã gꝗa il⸗ le idem qui pꝛiꝰſuerat paſſus erat idem ꝗ nũc eſt gloꝛi⸗ oſus:et ſm hec ꝑtita ſunt argumenta aſparitionu. em̃ pᷣbuit ſe palpabileʒ in loco vulnerũ: aꝛgumentũ fu⸗ it ꝙ paſſus fuerat.ꝙ aũt intranit ianuis clauſis:argu: mentum fuit eis:ꝙ erat coꝛpus gloꝛioſuʒ. nõ quia hoc ꝑpenderent ſenſu exterioꝛi:led oferendo in ratõne ſen⸗ ſu pꝛimo poterant h̊ cognoſcere.Si em̃ pꝛius non erat ibi et poſtmodũ erat cum foꝛes eſſent clauſe ante et pꝰ: potuerunt intelligere ꝙ intrauerit ianuis clauſis.ꝛ ex boc vlterius ꝙ erat ſpus vel coꝛpus ſubtile.ſed nõ erat ſpũs:hoc bene videbant ex palpatione.ex quo potuer̃t intelligeꝛe ꝙ erat illud coꝛpus gloꝛioſum. G: aut pbuit ſe viſibileʒ ſub eiſdem liniamentis 2 foꝛma et figura ſb quibus erat ante reſurꝛectionem. hoc fuit aꝛgumentuz quod idẽ qui pꝛius fuit paſſus:poſtea gloꝛioſus. Ad pꝛimum ergo quod obijcitur.ꝙ omne viſibile mutabi⸗ le eſt.ergo ſi aparuit vt viſibilis: aꝓparuit vt mutabi⸗ lis.dicimus ꝙ ſi dicatur ibi mutabile ꝓ mobili pᷣm lo. cum: ſic coꝛpus gloꝛificatum bene fuit mutabile. Agi⸗ litas enim eſt dos ipſius coꝛpoꝛis gloꝛioſi.Si autẽ di⸗ catur mutabile pꝛo coꝛruptibili:tunc non ſequitur fu⸗ it viſibile ergo mutabile id eſt coꝛruptibile: ſed ſeque⸗ retur.ergo coꝛruptibile vel tanꝙᷓ; coꝛruptibile.Et h̊ ve⸗ rum eſt ſolum ꝙ coꝛpus xp̃i tanqᷓ coꝛruptibile.non tan qᷓ; gloꝛioſum videbatur ab illis.ꝗ Similiter aũt ad il⸗ lud qð obijcitur de palpatõne reſpondemus ꝙ ſunt q̃⸗ dam ſenſibilia ꝓpria.quedã ↄmunia tactu.ᷓ in palpa⸗ tione coꝛꝑis xpᷣi nõ fuit ↄprehenſa dria ſenſibilis Apꝛij vtpote ꝙ eẽt calidũ vel frigidum:vel aliqd hmõi.hᷣ̊ ꝑce ptum fuit ꝙ eſſet coꝛpꝰ:et ꝙ talis figure et talis foꝛme vnde nõ ſequitur fuit palpatum: ergo calidũ vel frigi⸗ dum vel hmõi:ſed ſolum ꝙ fuit coꝛpus vel ſic figuratũ vel ſic foꝛmatũ. Si g obijcit᷑ ꝙ ſi fuit ibi toctus fuit ibi immutatio:dicimus ꝙ hec mutatio nõ fuit ex ꝑte cius recipiebat᷑:ſed magis ex ꝑte recipientis.4¶ Similit aũt ad illud quod tercio obijcit dicimus. ꝙ de illo dif⸗ ferent᷑ ſentiũt ipi ſcti:qm̃ ſᷣm aug.in li.de ci.dei.vlti.c. xx. Oñ querit vtrũ indicia maꝛtirij remanebũt in ipis coꝛꝑibo martirũ gloꝛiſicatis.Rũñdet aug.et fortaſſe vi⸗ debimꝰ.Mõ em̃ dfoꝛmitas i eis ̊ digmitas erit.⁊ que dam ꝙᷓuis in coꝛpꝑe nõ coꝛꝑis: ſed virtutis pulcritudo ſulgebit. ec ideo tñ ſi aliq martiribo ãputata 7 abla ta ſunt membꝛa:ſine ipᷣis mẽbꝛis erũt in reſurꝛectione moꝛtuoꝝ quibus dictum eſt. capillus capitis vri non peribit:led ſi hoc decebit in illo nouo ſeculo vt indicia gloꝛioſoꝝ vulnerũ in illa caꝛne immoꝛtali cernant᷑ vbi membꝛa vt preciderent᷑ ꝑcuſſa vel ſecta ſunt ibi cicatri ces. tñ eiſdem mẽbꝛis redditis nõ ꝑditis apparebũt. Scom dam. anſel.ſimiliter dom.qꝙ; hmõi cicatrices remanſiſſent in carne rp̃i gloꝛificata: diſpenſatio erat nõ natura. VUñ dicit. Eoꝝ que poreſurꝛectõneʒ deo di⸗ gnioꝛi modo ſunt diuerſi. Qam et hoc vere non Fm na turã: ſed ᷣm diſpẽſatõeʒ ad certificandũ vel credi faci/ endum:qm̃ ipᷣm ꝙ paſſuz eſi coꝛpꝰreſurꝛexit: vt cicatri ces cibatio atq; potatio que poſi reſurꝛectõeʒ fuerunt. Alia vo et ſm naturã vt tranſire de loco ad locũ infati gabiliter et ꝑ ianuas clauſas intraꝛe. Alia ſᷣm fictõez vt illud finxit ſe longius ire.Eñ vult ꝙ ßm tres diffe⸗ rentias fuerũt aliqua in coꝛpꝑe gloꝛificato: que oſtenſa ſunt.quedã ſᷣm naturã:queda ſᷣm fictõem.quedaʒ aũt ſm diſpenſatõem.et hoc modo fuerũt in ipᷣo cicatrices ſm diſpenſatõeʒ.nõ ꝙ diſpenſatio tolleret veritateʒ: BH diſpenſatione fiebat h: vt remanerent cicatrices vt no ſtram fidem ↄfirmaret.¶ Si obijcit . ꝓa aditione vel a pꝛima diſpoſitione coꝛꝑis xpᷣi:non erat ibi cicatrix: nec in gloꝛificatõne debuit remanere. põt dici ꝙ glo⸗ rificatio reſpicit creatõeʒ in coꝛꝑe xpᷣi:et etiam redem⸗ ptionẽ. Et ſi ̊ non q̃ntũ eſt ex pᷣmo reſpectu: tñ qtum eſt ex ſcðo debuerũt remanere cicatrices in gloꝛificato 7 etiam ad maxumã ſpeciei coꝛꝑis decoꝛem. AUñ apoc. xix. dicit. Et veſtitus erat veſte aſpeꝛſa ſanguine. Articulus tercins Einde querit᷑ vtrũ illa argumenta euacua⸗ rũt fidem qtum ad meritũ.Ad qð ſic greg. ſides nõ hʒ meritũ cui bumana ratio pᷣbet exꝑimentũ.̊ ſi eis fecit xpᷣe argumenta quibo pñt ſuã reſurꝛectõez caꝑe.etiã ad ſenſum humanuʒ: videt᷑ ꝙ in ipſis non hret amplius fides reſurꝛectõnis meritum. Item greg.oꝑatio diuĩa que rõne ↄpꝛebendit᷑ mira⸗ bilis nõ eſt. Si &̊ ad hec fuerũt argumenta vt facerent illam reſurꝛectõez rõne ↄpꝛehendi:videt᷑ ꝙ nõ fuit mi⸗ rabilis:̊ nõ eſt meritoꝛiũ credẽ niſi ꝙ eſt mirabile:vi· det᷑ ꝙ non fuit illud meritoriũ credere. Rñ.dicimꝰ ſi accipiens innitat᷑ argumentis et rõnibo et nõ ipſi idei: ibi ꝓculdubio non bʒ fides meritũ. Ex ea autem pte qua ipſi fidei innitunt᷑.etiã ſi hẽat rõnes et argum̃ ta ad idem: nibilominꝰtñ meritũ hʒ fides ex ea paꝛte qᷓ ipſi ĩnitit᷑. Añ ioh.iiij · Zam nõ/ Pter tuã loquelã credi mus.ſamaritani pᷣmo audierũt quedã quibo q̃ſi intro⸗ — duci a muliere potuerũt. ſed poſtea audierũt ipᷣm ihm tanqᷓ deſurſum:⁊ tũc demũ crediderũt.Vñ tũc dixeꝛũt Jam non ꝓpter tuã loquelã ⁊c. Silr diſcipuli accepert illa argumenta tanqᷓ introductiua:vt illuminati quo⸗ dammodo hac illuminatõne inferioꝛi faciliꝰ ſe ſubijce⸗ rent illi illuĩationi qᷓ deſurſuʒ eſt:Fm cuiꝰreceptõeʒ eſt fides. 4¶¶ Ad aliud dicimꝙ ſicut dicit aug.in lib.de vi⸗ dendo deo. Illud dr ↄpꝛebendi ꝓprie cuiꝰtermini tota liter circũſpiciunt᷑ Oꝑatio g reſurꝛectõnis mirabilis eſt: nec põt totaliter ↄpꝛehendi:ĩmo ſolum a ꝑte inferi⸗ oꝛi attingi poteſt:ſed ↄpꝛebendi non: quia gloꝛiam re⸗ ſurꝛectionis et virtuteʒ videre non poſſumus ad plenũ in pꝛeſenti.tamen et a poſterioꝛi poſſumus eam intelli gere: Em ꝙ dicit Greg. Ex ipſa reruʒ ſpecie ꝙ ratõna⸗ les ſumus:poſſumus colligere reſurꝛectõnem. et ſimi⸗ liter aug. in lib.de quantitate anime. Si curſum natu ralem rerum videamus certius erit nobis reſurꝛectio nem futuram: ꝙᷓ ſolem cras foꝛe oꝛiturum. He em̃ pre⸗ ſumptiones ſunt non cauſe. Articulus quaꝛtus Onſequenter querit᷑ de numero ⁊ ſufficien tia argumentoꝝ. Ao qð ſic. Patet ei ex his que dicta ſunt: ꝙ, quedaz oſtendunt ipſum eſſe coꝛpns quantomagis in reſurꝛectõne: vt viſio ⁊ certius palpatio. Quedam aũt ; eſſet coꝛpꝰ motum a ſpiritu.ſicut manducatio:quod em non ẽmo tum a ſpiritu: coꝛpus nõ poſſet manducare. ꝛ autem eſſet vnio coꝛꝑis ad ſpm̃ ſicut ad foꝛmam.boc nõ pote⸗ rat oſtendi ꝑ ſenſum:ſᷣ per rõnem. Vñ argumentu hu⸗ ius potuerũt hr̃e:tũ ex ver bis que eis dixerat añ reſur rectõnem vt math.xvj q. xx. Oñ dicebat eis ante pal⸗ ſionem ſe eſſe paſſurũ.dicebat poſtmodũ et ſe eſſe reſuꝛ recturum. Euntibo etiam in emaus. Luc.vlti. Aperu⸗ it ſcripturas:vt ipſi intelligerent de eius reſurꝛectõne. Fuit ᷓ argumentũ er parte cognitõnis verboꝛꝝ et ſcri⸗ pturax: vt ipſi cognoſcerẽt et oſe rꝛent.O ſi animatus fuerat et habens ſpm̃ ſicut foꝛmam coꝛꝑis: et nõ ſicut motoꝛem tm̃.qñ dixit illis verba et paſſus eſt: ita etiaʒ nuc animatus eſſet habens ſpm̃ ſicut foꝛmaʒ coꝛpoꝛis aũt eſſet illud coꝛpus gloꝛioſum fuit argumentum ꝑ intrationẽ ianuis clauſis factam.qᷓuis em̃ non pol⸗ fent videre oculis:potuerũt tamen ꝑpendere ex ratiõe ſubtilitatẽ: et gloꝛificatõeʒ ipſius. Sed querit h cuʒ ſint quatuoꝛ dotes quarũ claritas eſi pᷣncipalis. VUnde ßm illam dotem aſſignat᷑ dr ia gloꝛificatoꝝ· j. Coꝛi. xv. Alia eſi claritas ⁊c. quaꝛe ſᷣm aparitiõeʒ illius dotis que eſt claritas nõ fecit ipſis diſcipulis argumentü re⸗ ſurꝛectõnis:ſicut ſᷣm ſubtilitatẽ.Fᷣim hoc em̃ manifeſta uit ſe in tranffiguratione math.xvij. ¶ Solutio autem puiꝰeſt. ꝙ ipſi nõ poſſent videre claritatẽ iſtaʒ ſi ſe Fm claritatẽ manifeſtaret illis pꝰreſurꝛectõem. Vñ augu. ad Oꝛoſiũ. Caro rp̃i gloꝛificata reſurrexit. ſed noluit in illa claritate diſcipulis ſuis appareꝛe: quia non poſ- ſent oculis moꝛtalibo claritatẽ talem oſpicere. Si eniz eum in tranſfiguratõne diſcipuli videre non potuerũt qð intelligenduz eſt ßm ꝓpriam virtutem: poſſent tñ ᷣm virtutem diuinaz ro⸗ boꝛantem ip̃am ſenſitiuã. Aliam vᷣo rõnem babes ſu⸗ pꝛa in qõne de tranffiguratõne. 4 Similiter aũt ſi que retur quaꝛe nõ manifeſtauit ſe ꝑ manifeſtationẽ aliaꝝ dotiuz:ſicut impaſſibilitatis ⁊ agilitatis dicũt ꝙ non potuit eſſe. Ympaſſibile em̃ vniuerſalitateʒ dicit. vłe aẽ nõ põt ad plenum manifeſtare niſi ꝑ ꝑtes Si oſten⸗ diſſet ſe impaſſibilem ab boc: non ꝓpter hoc oſtendeꝛet ſe im paſſibibilem reſpectu alioꝝ qui nõ erant ibi. Si⸗ militer aũt eſt de agilitate. Si em oſtendiſſet ſe agilem reſpectu huiꝰloci.non ꝓyter boc oſtendiſſet in alijs.vñ hec ſe non poteꝛant ita cito ↄpꝛebe ndi niſi a rõne recta ꝑ gr̃am: ⁊ ita ꝑ ſolam dotẽ ſubtilitatis voluit illis facẽ argumentü ſue reſurꝛectõnis. Sed melius dom videt᷑. ꝙ ad ſubtilitateʒ ſequebant᷑ impaſſibilitas ⁊ agilitas. Subtilitas em̃ coꝛꝑis gloꝛioſi ponit potentiã actiuaʒ cui nõ poſſet obſiſtere queuis reſiſtentia alteriꝰcoꝛꝑis ex q̊ ſegtur ꝙ impaſſibile. Yteʒ ſĩ ubtilitas ponit ſuptra ctionem om̃is gꝛoſſiciei et grauedinis coꝛpoꝛeitatis ad quod ſequitur diſpoſitio agilitatis · Miembrum ſecundũ Onſequenter querit᷑ de argumentis ap⸗ paritionis in ſpeciali.Et querunt᷑ tria. Heimo de argumento qtum ad viſum. Secundo qᷓ tum ad tactum. Tercio qtũ ad guſtum xp̃i. Articnius pꝛimus Irca pꝛimum autem queritur ſic. Marci. vlti. dicit dominus apparuit in alia effi⸗ gie. Aut ergo apparnit in effigie coꝛpis glo⸗ rificati viſui nõ glificato: tũc cũ impꝛopoꝛtõnalis ſit nat᷑ a coꝛꝑis głificati viſui ñ gkificato:ſᷣm pꝛioꝛẽ aucte aug. ad Oꝛolium ſupᷣdictam nõ potuit videri a viſuñ gloꝛificato. Si in ſpecie coꝛꝑis nõ loꝛificati. Aut gil⸗ la ſpecies erat in illo coꝛpoꝛe chriſti: et ſic due ſpecies e nd en üb Neſur eaß eſen penn göne, tſci natug ſen etig; voris um voß⸗ toe ce nde e. ois dre⸗ e mtem iſefn egn Nolui: n nz tnein eſn 1ch e es ſ⸗ ſiqne liag pnon ℳeei oſten⸗ endenet aglen alſsti hetten lioſui ticet glios ganne, lans Hins 0 4 a mis. iſan, oin Per. ia en⸗ S eſt mmit⸗ iuñ nii⸗ xcies H erant in eodem ſcʒ ſpecies gioꝛificata et non glorifica⸗ ta. Aut erat illa ſpẽs in aere circumfuſo: et ſic nõ erat ibi veritas:h̊ fantaſma.. Pꝛeterea ſi viſus euntiuʒz in emaus immutatꝰeſt cũ motiuũ viſus nõ gloꝛificati ꝓ⸗ pꝛie ſit coloratũ: videt᷑ ꝙ in corꝑe rp̃i eſſet coloꝛ. Qð ſi ↄcedit᷑ ↄtrariũ eſt qĩm̃ natura coloꝛis nõ ſaluat᷑ in natn ra coꝛꝑis gloꝛificati. Dicit᷑ eniʒ coloꝛ extremitas ꝑſpi cui in coꝛꝑe termiato.p̊ nõ eſt hmõi natura in coꝛpibo gloꝛificatis. immo totałr puia credunt᷑ eſſe. Item ſi coꝛpꝰſtellaꝝ non videt᷑ ſub coloꝛe ꝗ ſit ipſaꝝ.ĩmo ſi vi dent᷑ ſub coloꝛe:ille eſt coloꝛ alienus. multomagis coꝛ poꝛa gloꝛificata que lucidioꝛa ſunt ſtellis: nõ habebũt coloꝛẽ in ſe.¶ Pretẽa.ſi coꝛpꝰgloꝛificatũ longe excedit nõ gloꝛiſicatum.⁊ paſſio ſił excedit paſſionẽ:2 ſimili⸗ ter ratio videndi longe erit alia in his 2 in illis. Si er go ratio videndi coꝛpꝰnõ gloꝛificatũ eſt coloꝛ:ratio vi⸗ vendi gloꝛificatũ nõ erit coloꝛpᷣ longe aliud.g̊ nõ vide⸗ runt ipᷣm ſub coloꝛe.neq;ʒ alio modo poſſent videre:ni⸗ ſi ſub coloꝛe:̊ penitus nõ viderũt eum. Pꝛeterea cum impꝛopoꝛtõnata ſunt coꝛpꝰglificatũ:et oculꝰnõ gloꝛifi catus.aut ad hoc ꝙ ꝓpoꝛtionarent᷑ adinuicem depoſu⸗ it ſuam diſpoſitiõeʒ. Aut eleuauit viſum eoꝝ.aut ipᷣm coꝛpꝰhẽbat:q qñ volebat poterat videri oſtendere ſe talem:et qũ volebat talem. Si pꝛimo mõ hoc nõ videt᷑ qm̃ ↄoſtat ꝙ dos que eſt diſpoſitõ ꝑpetua ẽ.ſᷣ qð amouet᷑ aliqñ nõ eſt ꝑpetuũ. nõ depoſuit diſpoſitõeʒ ſuã. Si ſedo modo aut tantũ ſublimauit viſum eoꝝ vt gloꝛifi⸗ caret᷑ aut nõ.ſi remanſit nõ gloꝛificatꝰ: q;tumcũq; ele⸗ uaret᷑ nondũ habuit ꝓpoꝛtõeʒ ad coꝛpꝰgloꝛificatũ. non ergo viderũt ipᷣm adhuc. Si dicat᷑ ꝙ fuit gloꝛificatus boc nõ videt᷑ verum. Conſtat em̃ ꝙ is eſt oꝛdo vt ab in cõpletione vie veniat᷑.ad ꝑfectionẽ patrie nunqᷓ econ⸗ uerſo. Si ergo gloꝛificat? fuiſſet eox viſt us:nunꝙ poſt/ modũ fuiſſent ſub dr̃a ogoſita:fuit aũt illud. Coſtat 6 nõ fuit gloꝛificatꝰ. Si dicat᷑ tercio modo tũc obijcitur ſicut pꝛius:qm nihil poterat oñdere niſi vellet decipe⸗ re:niſi qdð erat in ſe. Erat vtrũq; in ipᷣo.ꝗᷓ coꝛpꝰillud erat gloꝛioſum ⁊ nõ gloꝛioſum:qð eſt inconueniens. ¶ Item ſilr põt obijci de illa ſpecie pegrina:in qua dñs abparuit. ſi em erat in ipo:cũ hec nõ eſſet glorioſa:erãt ibi due ſpẽs. Si autẽ nõ erat in ipᷣo.&̊ tm̃ erat ludifica⸗ tio:hoc aũt falſum eſt.¶ Pꝛeterea Luc. vlt. Teneban⸗ tur oculi eoꝝ ne ipᷣm agnoſcerent.Querit ergo aut te⸗ nebant᷑ reſpectu ſpẽi gloꝛioſe:aut reſpectu nõ gloꝛioſe. NMon reſpectu glorioſe:qꝛ ↄſiat ꝙ eam videre nõ pote⸗ rant.Ad quid ᷓ impedirent᷑ ab eo vel diceꝛent᷑ impedi ri. Si reſpectu nõ gloꝛioſe:quõ tenebant᷑:cũ illã cape⸗ re valerent. Circa ſolutõʒ huiꝰqõnis.nota pꝛio opi⸗ nionem ꝓbalẽ ppoſitiui.dicit em̃ ꝙ coꝛpꝰgloꝛificatum naturalr põt videri:a a coꝛpꝑe gloꝛificato 2 nõ gloꝛifica to ſimiliter ⁊ palpari.ſed in hoc eſt dr̃ia:qꝙ coꝛpꝰ ñ glo rificotũ tangit᷑ detinet᷑ ⁊ videt᷑ relit nolit. Sed coꝛpus gloꝛificatũ qñ vult p̈bet ſe viſibile. qñ nõ vult prebet ſe non viſibile:ſicut ſuꝑ illud Luc.j. Apparuit angelꝰ. di cit amb.d angelis.ꝙ in pfate illoꝝ eſt agpareꝛe ⁊ vide ri qñ volũt:et non videri q non volunt.¶ Scðdo nota opinionẽ altiſyodꝛenſis q eſt. Pcoꝛpus gloꝛificatuʒ vi ctur a ñ gloꝛificato:⁊ hoc ꝑ immutatõeʒ factaʒ a ꝑte videntis: ⁊ aliqͥ modo ꝑ virtutẽ gloꝛificatõnis. Vñ di⸗ it. ꝙ in coꝛꝑe dñi nõ fuit niſi vna foꝛma ſcʒ gloꝛificata Sed inde qn placebat ei mutabat viſum intuentiũ:ac ſi eſſet nõ gloꝛificata: ſicut cameleon auis que viuit ex aere. non habet niſi vnum coloꝛem. ſed ex oppoſitione multoꝝ coloꝛum: in alije coꝛpoꝛibo diuerſorũ coloꝛum videtur eſſe. ſimiliter et topaʒius vnde idem coloꝛ non ſemꝑ eodem mõ immutat. Similiter vnicum coloꝛem habuit dominus: ſed ſiue ꝑ miraculum ſiue ꝑ potenti⸗ am coꝛꝑis gloꝛificati non eodem modo ſemꝑ immutat Clarum ergo fuit coꝛpꝰdñi naturam: ſed ꝑ potentiã oſtendebat᷑ vt obſcurum:qᷓtum ad effectũ ſeu ᷣm mo⸗ .xxij. dum immutandi.et iſta non ſunt ↄtraria. ſicut nõ ſunt otraꝛia in cameleone ⁊ thopazʒio. Dicimꝰergo ꝙ foꝛma illa:ſeu ille modus ĩmutandi in corꝑe dñi erat.non/ꝓ pter boc tamen ↄtraꝛia eꝛant in eodem.ſᷣ opinionibus iſtis obijcit᷑ ꝑ rones p̃dictas. Pꝛopterea dicendum tenendo mediuʒ inter p̃dictas opiniones.qꝙ in xpᷣo t̃ fuit ſpecies vna ⁊ gloꝛioſa in ſe.verũtamen quia rece⸗ ptum nõ eſt in recipiente niſi ſm modũ recipientis: iõ licet eſſet gloꝛioſa:ipſis tñ videbat᷑ non vt gloꝛioſa. nõ a ꝑte oſtendentis:ſed a ꝑte illoꝝ ꝗ poterãt nõ aliter ca pere.Ex emplũ aũt eſt te ſole ꝗ ⁊ ſi ꝓpter luciditatẽ ſuã impꝛopoꝛtõnabilis ſit viſui:videt᷑ iamen ga m deſcen ſum ſolis ad ꝓpoꝛtõnem ↄtingit ipſum videri ab oculo Deſcendit em ſol in radio:⁊ radius iterũ deſcendit ad nubẽ: vel aliud hmõi. in illa via dicimus nos videre ſolem.etiã aliquo mõ ſub coloꝛe qᷓ;uis nullum coloꝛem habeat de ſe.iĩmo coloꝛ iſte eſt eiꝰad qð ipſe ſol deſcẽdẽ⸗ do ꝓpoꝛtionatꝰeſt oculis noſtris.dicimus ergo ꝙ vide mus ſolem: non tamẽ videmus eum in ſua luciditate: nec dicimꝰeum habere duas ſpecies.ſimiliter autez di⸗ cimus ꝙ deſcendit natuꝛa iſta gloꝛificata:que lucidioꝛ eſt ſole vſq; ad tranſꝑentia media: in quibo aliquo mo do viſibilis facta eſt:non tñ vt gloꝛioſa:nec iðᷣo tamen dicenda eſt alia ſpecies.ſed vna eadem que nõ poteſt a nobis videri ꝓut eſt ꝓgter debilitatem nr̃am. Pꝛeter h autem dicimus.ꝙ natura humana qtumcunq; gloꝛifi cetur:cum nihil perdat de veritate humanitatis ſemꝑ ſeruat naturam elementarem:er qua veriſſime fuit et eſt:quis ſit occultata ꝓpter dominiuʒ nature celeſtis qᷓ eſt lux.quia ergo ibi eſt natura elementaris: et ſic non dominans.coloꝛ auteʒ ſeqtur natuꝛam elementaꝛem:⁊ ideo nõ euacuatur penitꝰnatura coloꝛis a coꝛpoꝛe glo⸗ rificato.Vnde erit ibi aliquid de natura coloꝛis qᷓ;uis ꝑ dominiuʒ ſit lux. Quia ergo coꝛꝑe gloꝛificato poteſt vti anima:m quãalibʒ naturã ipſius coꝛꝑis. nõ eſt in⸗ conueniens vt oculis gloꝛificatis oſtendat ſe ſᷣm natu ram quã capere poſſunt lucis.non gloꝛificatis autem qui naturam lucis acciꝑe non poſſunt oſtendat ſe ſ̃m illud qð habet ꝓpoꝛtõnem cum illis:⁊ ita non erit ſicut de ſole qui videtur ſub coloꝛe alieno ſolum. quia illud coꝛpꝰeſt nature elementaris:et ſi occultate 2 ſubiacen⸗ tis nature celeſtis dominantis:nec tamen erũt ibi due ſpecies.ĩmo cum ſpecies dicat ↄpletionem: vna autem ſit completio erit vna ſpecies:tamẽ ibi ſunt plures na⸗ ture ſᷣm quas oſtendit ſe vnicuiq;:Fm illud qð eſt ĩ ip⸗ ſa ꝓpoꝛtionabile videnti. Credimꝰ tamen ꝙ iſte coloꝛ non erit eiuſdem rationis cum coloꝛe qui nunc eſt imo longe alterius.¶ His ergo viſis facile eſt reſ pondere ad obiecta.Non enim ſequitur ſi non videbit᷑ ſub ſpẽ gloꝛioſa.ergo non erat gloꝛioſum:qm ratio huius ſpe⸗ ciei non erat ex parte viſus:ſed ex parte videntiuz. ⁊ iõ non gloꝛificatõ plus debet argui ex parte videntiuʒ qᷓ; in vilo.¶ O aũt querit᷑ vtrũ ſit ibi coloꝛ:iam patet rñ⸗ ſio ꝑ pᷣdicta.nõ em̃ erit ibi ſicut in ↄplemẽto ſicut eſt h nec ſub eadẽ rõe.¶¶ OQðò oñdit de ſtellis: q̃ nõ vident᷑ ſbᷣ ꝓrio coloꝛe:iã viſum eſt.ꝙ non eſt ſimile:cuʒ nihil ſit in eis ð natura elemẽtaꝛi.¶¶ Qð oñdit ſiłr ſi coꝛpus gloꝛificatũ excedit non gloꝛificatum. & et ratio videndi ibi:ratõneʒ videndi hic.ergo ſi hic eſt ratio vidẽdi. co⸗ loꝛ ibi nõ erit. poteſt dici ꝙ nõ ſegꝗtur. non erit ibi co⸗ loꝛ: ſed ſic.ſi eſi coloꝛ:non erit eiuſdem ratõnis cuius 2 nũc. ¶ Similiteꝛ ꝙ querit᷑ quid pᷣdictoꝝ triũ fuit in il⸗ la viſione.dicimus ꝙ qñ voluit mamifeſtauit hoc q̃ndo voluit illud. Si em̃ angel:i hoc pñt facere de coꝛpoꝛibo nõ gloꝛificatis.multomagis poteſt fieri de coꝛpoꝛe glo rificato. ¶ Sed ſi obijcit. ꝙ ſimiliter ſe hʒ nõ gloꝛifica tum ad non videri:et glorificatuʒ ad videri:ſi non po⸗ tuit faccere aĩa qtumcunq;ʒ potens vt nõ gloꝛificatũ nõ videret᷑: neq; potuit facere vt gloꝛioſum videret᷑. Sed hec obiectio non recte arguit.ĩmo ſi tanta eſi imperfe⸗ ctio in coꝛpoꝛe non gloꝛificato. er boc debet argui ma⸗ gna pfectio in coꝛpe gloꝛificato:ſᷣ maioꝛ eſt perfectio maioꝛ deſignatio potentie. Si coꝛpus gloꝛiſicatuʒ põt manifeſtari ſicut vult ⁊ occultari:ꝙᷓ ſi poſſet occulta: ri tm:imo hoc vltimũ videꝛet᷑ q̃ſi im ꝑfectõnis eſſe ⁊ im tentie. Et ideo vtrũqʒ põt.quis de imꝑfectione non gloꝛificati ſit: vt nõ poſſit occultari.¶ Ad aliud quod querit᷑ de iſta ſpecie ꝑegrimi.dðm.ꝙ ſicut dicit glo. ibi oꝛtionabat᷑ viſus erterioꝛ iĩterioꝛi.vñ gꝛeg. in omeł. ſuꝑ illũ locũ Luc.vlt.hoc egit foꝛis dñs in oculis coꝛ⸗ poꝛis:qð apud illos agebat᷑ in oculis coꝛdis. apud ſe⸗ metipos intus amabant 2 dubitabant: ⁊ oñs pñs eis aderat ꝓpter hoc ꝙ amabant: ſed aberat ꝓpteꝛ illud ꝙ dubitabant. et ibidẽ greg. Lalem ſe ex hibuit eis exte⸗ rius in coꝛꝑe:qualis erat eis in mente. hoc etiaʒ poſſu mus nos videre frequẽter. ꝙ dubitatio interioꝛ anime facit etiã exterioꝛem dubitationẽ. AUnð cum dicit de H pomine ꝙ alibi ſit: ſi aliquo caſu videꝛet᷑ hic ratõne ĩ⸗ terioꝛis dubitatõnis crederet᷑ non eſſe.ſic cum dieit᷑ iu ſolus ꝑegꝛinus.intelligit᷑ ꝑegꝛinus.i.extꝛaneus ßm ꝙ eis videbat᷑ ꝓgpter dubitatõnem interioꝛeʒ. VUñ ſᷣm boc dicit beda.i Zon veritate fallente c. Zld alind quod querit᷑ ratõne cuiotenebant᷑ oculi: vtrum reſpecu ſpeci ei gloꝛiole:vel nõ glorioſ. e. dicimꝰ non reſpetu honec ilius: tenebant᷑ oculi eoꝝ: quo ad hoc ne ex viſu eiꝰ quẽ intuebaut᷑ exteriꝰ:poſſent interius ꝑpendere eum eſſe ihᷣm xpᷣm. ¶ Si querat᷑ quaꝛe potiꝰ cognitus eſt in hoſpitio &ᷓ in itinere? Dicendũ ꝙ hoc fuit ꝓpter modũ ſuum frangendi panem queʒ viderũt in domo. Elel Fm greg. ad ſignificandũ ꝙ melius cognoſcit᷑ veritas ope⸗ re qᷓ p̃aicatõne.EIñ glo. luce. vlt. quẽ in expoſitõne ſcri pture nõ cognouerũt:in fractõne panis cognouerunt: qꝛ nõ auditoꝛes legis:ſed factoꝛes iuſtificant᷑. Et Ro. jij. Veritas melius oꝑando ꝙᷓ; audiendo itelligit. Vñ a mandatis tuis in agendis.iſ .intellexi. ¶¶ Itẽ ſi quera⸗ tur quaꝛe plus in fractione panis eum cognouerunt qᷓ in alio actu: dicũt ꝙ hoc fuit ꝓpter quẽdam ſpecialem modum frangendi ex virtute manus rp̃i: quia ſua fra⸗ ctio erat velut cultelli inciiño. Articulus ſecundus Equit᷑ inquireꝛe de argumẽto qð fuit ſum/ ptum ex cicatricũ oñſione ⁊ ex palpatione. Luc. vlt. Palpate ⁊ videte:qꝛ ſpũs caꝛnem et oſſa non habet.⁊ pᷣmo de eo qð ex palpatõne. Scðo de eo qʒð ex cicatricũ oſtenſione. Ad primum ſicut .S. . dictũ eſt pꝛiꝰ.qꝙ in palpatõne oñdebat᷑ coꝛpoꝛis figura vel foꝛma q ſunt ſenſibilia coĩa ſed oñditur ꝙ ꝑcipie⸗ batur in palpatõne ſenſibile ꝓꝛiuʒ boc mõ. Senlibile diuidit᷑ in ſenſibile ꝑ ſe:⁊ ſenſibile ꝑ accidens. Per ac cidens aũt ſenſibile nunqᷓ ſentit᷑ ſine ſenſu ꝑ ſe. Iterũ autẽ ꝑ ſe diuidit in ſenſibile ꝑ ſe ⁊ pᷣmo:⁊ ſenſibile ꝑ ſe 2 nõ pmo. Per ſe ⁊ pmo ſenſt ibile eſt ꝓpꝛiũ.ꝑ ſe ⁊ nõ pꝛi mo eſt cõe. er quo relinqꝗtur ꝙ qtumcũq; eſſet ſenſibile cõe in aliquo.nunqᷓ ↄpꝛebenderet᷑ ſenſu ꝑticulari illð: niſi in eodẽ ſubᷣo eſſet ſenſibile ꝓpꝛium reſpectu eiuſdeʒ ſenſus.qᷓuis em̃ aer ſit quantꝰ.nunqᷓ põt videri quãti⸗ tas aeris:⁊ hoc qꝛ nõ eſi coloꝛ in aere:quo viſo videtuꝛ magnitudo vel quantitas vel figura ipſiꝰ aeris. Ex qͥ iterũ relinꝗtur ꝙ nõ ꝑcicipit᷑ ſenſibile ↄmune:nec a ta⸗ ctu neq; ab alio ſenſu ꝗn ꝑcipiat᷑ aliqð ꝗꝓpꝛiũ. Si ergo ꝛia ſenſibilia fm que imutat᷑ tactus non gloꝛificatꝰ unt calidum 2 frigidũ: durũ molle ⁊ hmõi.hee autem ſunt qualitates coꝛpoꝛum non gloꝛificatoꝛũ: ergo coꝛ⸗ pus xpᷣi in iſto taciu erat molle vel durum: et ita vt vi⸗ detur coꝛpus non gloꝛificatum:ergo ſi fuit gloꝛificatũ non fuit palpabile ab illis.¶¶ Item luc.vlt. Palpate 2 videte quia ſpiritus carnem et oſſa nõ hʒ ſicut videtis ſuo duo ↄtraꝛia oſtendit.ſ.coꝛpꝰ palpabile ⁊ einſdẽ na ture vt infoꝛmet ad fidẽ: incoꝛruptibile alteriꝰ glorie vt inuitet ad pᷣmium Si ꝗoñdit: aut vere in ipᷣo erãt. aut nõ.ſi nõ videt᷑ fuiſſe deceptio.ſ.oñſio eiꝰ qð non eſt Si ſic: ᷓ fuerũt vere ↄtraꝛia in eodẽ. 4¶¶ IOtem palpabile incoꝛruptibile ſunt ↄtraꝛia. Ad palpabile em̃ ſequit᷑ coꝛruptõ:vt dicit gꝛeg· in omel. paſch. Om̃e qð palpa tur neceſſe ẽ coꝛrũpi et ita omepa elile⸗ paſſibile: S vere fuerũt ↄtraꝛia in eodẽ.¶E uerit᷑ etiã ex alia par⸗ te quõ ſint ↄtraꝛia incoꝛruptibile ſeu gloꝛificatũ ⁊ pal pabile. boc em̃ nõ videt᷑.qm luc.vlt.ſuꝑ dictũ locũ. dic beda de coꝛꝑe cuiuſqʒ reſurgentis loquẽs.pꝰ reſurꝛecu onem eſt coꝛpꝰnoſſtru ſubtile ꝑ effectũ ſpũalis potentie 7 palpabile ꝑ veritatẽ nature Pp qð eſt de veritate natu re nõ tollet᷑ in gloꝛioſa reſurꝛectõne.̊ etiam quodlibet coꝛpus gloꝛificatũ erit palpabile. ¶ on vident᷑ ↄtra⸗ ria:nec in xpᷣo nec in alio coꝛpꝰgloꝛificatũ ⁊ palpabile quid eſt qð dic geg? Circa hanc qõeʒ nota dineꝛ⸗ ſas opiniones. Ad bec generalis ſolutõ eſt. ꝙ coꝛpus gloꝛificatũ nõ eſt palpabile naturalr a manibo nõ glo⸗ rificatis: ſicut nec viſibile ab oculs nõ gionſicatis: 5 palpabile eſt a manibus gloꝛificatis. Cõcedit᷑ ergoꝙ palpatũ fuit coꝛpꝰa manibo diſcipuloꝝ pꝰreſurꝛectõeʒ ß mir aculoſe.a palpabile ⁊ incoꝛruptibile nõ ſunt con traꝛia ſimpłr: ̊ m rõnem naturaleʒ ſunt ↄtraꝛia. õ em̃ negotians circa coꝛꝑa que inuenit palpabilia poĩt eſſe coꝛruptibilia:qꝛ nõ ↄſueuit palpaꝛe niſi coꝛꝑa coꝛ⸗ rup:ibilia.quia ↄtraria ſunt ẽm rõnem naturalẽ:iõ ponit gꝛeg. illa eſſe ↄtraꝛia: licet ſimplłr nõ ſint ↄtraꝛia Et ſic pʒ ſolutio ad pꝛimũ obiectuʒ. Ad aliud ſoluit᷑ ꝑ hoc ꝙ nõ valʒ hec aꝛgumẽtatio.Coꝛpꝰ xpᷣi palpabile eſt a manibo diſcipuloꝝ:ergo coꝛruptibile. Deberet eĩ addi et eſt palpabile ꝑ naturam vel naturaliter: et hoc eſt falſum: ſicut non valet bec argumentatõ: hec eſt riꝛ go. ergo nõ peꝑit: ſeo ſeqtur hec eſt vᷣgo:ergo nõ peꝑit naturaliter.4 Sʒ otra hanc ſolutõnem multipliciter obijcitur. quia coꝛpꝰrp̃i gloꝛificatũ aut eſt naturaliter palpabile a mambo nõ gloꝛificatis:aut non. Si ſic: ha beo ꝓpoſitũ.ſi nõ ̊ ante paſſioneʒ erat naturaliter pal pabile a manibo non gloꝛificatis: ergo variata eſt na⸗ tura.ergo coꝛpus xp̃i gloꝛificatũ non eſt eiuſdẽ nature cuiꝰerat ante paſſionẽ.⁊ greg. dicit ꝙ eiuſdem nature. Item ſi eiuſdeʒ nature eſt cuiꝰ ante.ſ̊ manente cau ſa manet effectus: cum añ paſſionẽ eſſet palpabile ex natura quã hẽbat a maĩbo nõ gloꝛificatis:⁊ mõ ex ea⸗ dem natura eſt palpabile a manibus non gloꝛificatis. Item coꝛpexpᷣi gloꝛificatũ:aut põt palpari a manibo nõ gloꝛificatis:ant nõ põt. Si non pot. Contra.palpa tum fuit a manibo diſcipuloꝝ: poterat palpari. Si do põt palpari a manibo nõ gloꝛi icatis:ergo natuꝛali ter palpari põt a manibus non gloꝛificatis. Dicit em̃ ꝙ cecus naturalr nõ põt videre:q; non poteſt vidẽ na⸗ turaliter. Suſtinentes bãc opinionem rñdent dicẽ⸗ tes vel diſtinguentes triplicem naturam. VUnã que da tur ad eſſe rei ſʒ naturales potentie. Ali q dat᷑ ad be ne eſſe. videlicet habitus naturales ꝑ quos idonei ſu⸗ mus ad opeꝛa. Tercia que datur ad bene eſſe qtuz ad nũc ſcilicet vt fiant opera generationis et coꝛru ptõnis Angde dat᷑ interim bomĩ gꝛoſſicies:Fm quaʒ eſt palpa⸗ bilis:q̃ remouebit᷑ a reſurꝛectõne. Dicũt ergo ꝗ- nõ va⸗ let bec argumẽtatio.G̊ coꝛpꝰgloꝛificatũ naturalr nõ ptᷣ palpaꝛi a nõ gloꝛificato.⁊ pus poterat palpaꝛi natuꝛa liter. ergo non eſt eiuſdẽ nature cui pꝛiꝰ. Remanet em̃ palpabilitas naturalis. groſſicies q remota eſt. non eſt ꝓpꝛietas tangibilis. ſed eſt mediũ quo in pñ̃ti fit pal patio. ſicut medium in viſu nõ eſt viſibilis pprietas · B lur vel color. Tan gibiles em ꝓprietates ſunt calidũ et frigidum.bumidũ.ſiccũ.aſi perum. lene. molle. durum pondeꝛoſuz. leue. quoꝝ nullũ ẽ gꝛoſſicies. Sedm autez me habere. ibi glo. igit poſt reſurꝛectõem dñs in coꝛpe N i. bile guit Nalp ble Apa⸗ ap h.d iren Rentie enann bclibe taen heli diner toprs atigh ergo ctg unteon lapot Nacoy mlle rn ſolunt gbie ltei le i er er d N NWr re gure⸗ lecan hlecr erer cons. anl p ei e be ilne za ois Ape t ſoßt on Ktenn Non nl Get lez W 5 Prepoſitm ſicut dictum eſt prius diceret᷑: ꝙ coꝛpꝰ glo rificatum Fm nutum volũtatis eſi palpabile impal⸗ pabile ꝑ naturam. 2 buic ↄſonant pdicte aucẽtes. ] Et ad illud quod pꝛimo obijciebat᷑ dm. ꝙ impalpabile 2 incoꝛuptibile nõ ſunt ↄtraria:niſi Fm naturaleʒ rati⸗ oneʒ. naturalis.n.ratio nõ ↄſueuit inuenire palpabi⸗ lia niſi conuptibilia.¶l Ad ſecundũ obiectũ pʒ ſolutio ꝙ nõ valet ᷣm iſiam opi.hoc eſt palpabile natuꝛalit· S coꝛuptibile. Sed ↄtra vtrãq; opi. ſic obijcit. Dicit in euanꝭg. Fulgebunt iuſti ſicut ſol. xiij. math. Di ð ſol ex neceſſitate eſi viſibilis nature: vnde videt᷑ ſi obiciat᷑ viſui.eodeʒ modo coꝛpus gloꝛificatũ ex luce ſua vel co⸗ loꝛe ex neceſſitate natuꝛaliteꝛ viſibile debet eſſe oculo ñ gloꝛificato.⁊ nõ eſt in voluntate ſua videri vel non vi⸗ deri:immo videt᷑ relit nolit:ũmodo obiectũ ſit viſui. Item nibil eſt palpabile ſine reſiſtentia. bec ꝓpoſi⸗ tio eſt quaſi ꝑ ſe nota.ſ̊ coꝛpus gloꝛificatũ non reſiſtit coꝛpoꝛi nõ gloꝛificato.eſt.n.ſubtile ⁊ penetratiuũ.Eñ uñs ſine miraculo poſt reſurrectioneʒ intrauit ad di⸗ ſcipulos ianuis clauſis. Si ꝗ̊ coꝛꝑis gloꝛificati ad nõ gloꝛificatũ nõ ſit reſiſtentia. gloꝛiſicatũ nõ eſt palpabi le a nõ gloꝛificato.ſubtile.n.reſiſtit ſubtili: ⁊ gloꝛioſuʒ gloꝛioſo.ſ̊ groſſum nõ reſiſtit ſubtili. ¶ Item qñ cor⸗ pus gloꝛiſicatum palpatur a nõ gloꝛificato. aut ſumit aliquam ꝓprietatem quam pꝛius nõ babebat:aut nul lam.ſi nullam:ᷓ qua ratiõe modo ẽ palpabile ⁊ pus. Sſi modo palpat᷑ a coꝛpoꝛe nõ gloꝛificato:⁊ prius pal pabatur cum eque ꝓpinque eſſent.Si aliqua ꝓprieta⸗ tem aſſumpſit: nõ niſi groſſiciem. q̊ cum palpabatur ẽ roſſum. nõ eſt ſubtile.̊ᷓ nec gloꝛificati. Solutio m vltimam opi.que nobis magis placet.Dicendum eſt ꝙ ſicut lignum putridum ⁊ quidam vermes duas habent ꝓprietates.ſ.luciditateʒ que de nocte videt᷑: ⁊2 ꝓprium coloꝛeʒ que de die videt᷑. Similit coꝛpus glo⸗ rificatuʒ duas habet ꝓprietates.Eſt.n. palpabile per veritateʒ nature ⁊ ſubtile ꝑ effectum ſpũalis potentie. Vnge cum vtitur palpabilitate põt palpari a coꝛꝑe ñ gloꝛificato.cum vo vtitur ſubtilitate nõ põt palpari a nõ gloꝛificato.ſᷣ̊ q luciditas ligni putridi vel vermis aliqñ videtuꝛ aliqñ nõ:non eſt te natuꝛa ligni putridi ſed ab extrinſeco.ſ̊ coꝛpus gloꝛificatum de natura ſue gloꝛificatõis habet ꝙ videt᷑ ſi vult:⁊ ſi nõ vult non vi⸗ detur.⁊ palpet᷑ ſi vult:⁊ ſi nõ vult nõ palpet᷑. Vnð qð habuit beatus Oartholomeꝰ a miraculo nõ gloꝛifica tus.ſ.ꝙ videbat᷑ qñ voluit: ⁊ ñ videbat᷑ qñ nõ voluit: habet coꝛpus gloꝛificatũ de natura ſue glonficatõnis. Fm hoc ꝗᷓ facile eſt rñdere ad obiecta.i¶ Ad pᷣmo q̊ ob⸗ iectum dicimus.ꝙ nõ eſt ſimile de ſole:quia coꝛpꝰ glo⸗ rificatum dignioꝛis potentie eſt qꝙᷓ; ſol. Eſt.n.coꝛpꝰ ſpi rituale vt dicit apłs.j.coꝝ.xv. Seminat᷑ coꝛpus aĩale ſurget coꝛpus ſpũale. Vnde in ptãte ſua bʒ videri ⁊ ñ videri.ſol aũt nõ hʒ ptãtem ſpũalem.¶ Ad ſcdo obie⸗ ctum dicimus.qꝙ hec eſt falſa coꝛpus gloꝛificatũ nõ re⸗ ſiſtit coꝛpoꝛi nõ gloꝛificato.immo qñ vult reſiſtit: ⁊ ſic prebet ſe palpabile. Abſcondit.n.qñ vult ſubtilitateʒ ſuaʒ ꝑ quam eſt penetratiuũ ⁊ vtitur palpabilitate na turali.ſicut dicit augꝰ.in li.de ciui.dei. dñs qñ ap paruit diſcipulis ſuis ⁊ prebuit ſe viſibileʒ eis: abſcõ⸗ dit lucem ſuam. ¶ Ad tercio obiectũ dicimus. q cum coꝛpus gloꝛificatum palpatur a nõ gloꝛificato:ñ aſſu⸗ mit aliquam nouaʒ ꝓprietatez:ſed vtitur quadam ꝓp/ prietate qua prius nõ vtebatur.videlʒ palpabilitate. ꝓPrium enim eſt ſpũalium apparere qñ volunt.ſic di⸗ citur de angelis ſupᷣ primũ luc.Et pʒ rñſio ad omnia. Aliter põt dici.ꝙ reuera in iſta palpatione fuit ſen ſus tactus: ⁊ non ſolũmodo reſpectu ſenſibilis cõmu⸗ nis:ſed reſpectu ꝓprij.cuʒ enim nature impotentis in coꝛpoꝛibus ſit cedere:potentis vo ſit reſiſtere. Coꝛpus aũt gloꝛificatum nobilius ⁊ potentius ſit nõ gloꝛifica multomagis põt reſiſtere gloꝛificatuʒ nõ gloꝛifica⸗ . . to qᷓ econtra qñ vult ille qui habet coꝛpus gloꝛifieatũ. ſuit ꝙ in palpatione xp̃i non ſolum ſenſus quantitatis vel figure: immo etiaʒ ibi fuit ſenſus reſiſtentie.⁊ etiã lm magis ⁊ minus potuit percipi illa reſiſientia.Dic enim palpate ⁊ videte:quia ſpũs caꝛnem ⁊c. Vnde nõ ſolũ opoꝛtuit vt reſiſteret ꝙ palpatur:immo etiã opor tuit vt diſſerenti modo reſiſtendi cognoſceꝛent carnem ⁊ oſſa.vt ꝑcipiendo ꝙ hoc magis reſiſteret: illud minꝰ ꝑciperet drñtiam ꝙ bec eſſet caro:illud aũt os. Juit g reſiſtentia ibi qᷓi ꝓgprium ſenſibile.ſᷣ in hoc eſt di fferen tia a reſiſtentia coꝛpoꝛis nõ gloꝛiſicati:quoniaʒ reſiſtẽ tia in coꝛꝑe nõ gloꝛificato: eſt ſm diſpoſitiõeʒ mateꝛie condenſate. reſiſtentia pᷣo in coꝛꝑe gloꝛificato nõ ẽ ſᷣm conditioneʒ materie: immo magis ex parte virtutis qᷓ materie.⁊ per hoc pʒ rñſio ad primũ.q¶ Ad ſecunduʒ aũt notandũ eſt.ꝙ cum in coꝛꝑe gloꝛificato ſit natura duplex.ſ.celeſtis ⁊ elementaris.habet aliaʒ ratõʒ pal pandi rõne nature celeſtis:⁊ aliam ratione elementa⸗ ris.quia ̊ receptum nõ fit in recipiente niſi ſᷣm modũ recipientis.intelligendũ eſt ꝙ lʒ ratio palpandi a cor⸗ poꝛe gloꝛificato potuit eſſe ratione nature celeſtis.ra⸗ tio tamen palpandi a nõ gloꝛificato fuit magis ſᷣm na turam elementareʒ:qð eſſet reuera coꝛuptibile: ſi ĩ eo dominaret᷑ natura elementaris.quia ́̊ apprehendeba/ tur ꝓpter impotentiaʒ accipientiũ magis ſᷣm naturazʒ elementarem ꝙᷓ ſm celeſtem: vt coꝛuptibile apprehen⸗ ebatur qᷓ;uis nõ eſſet coꝛuptibile. Et ꝓpter hoc bene dicit Grego.ꝙ dominꝰ oſtendit duo ↄtraria in corꝑe ſuo.nõ ꝙ ſibi eſſent ↄtraria in ſe: ſed quia modus in q̊ oſtenditur erat ↄtraꝛius qualitati oſtenſe.tamen nõ ex ꝑte oſtendentis:łᷣ ex parte eius cui oſtendebat᷑.⸗44q(Ad alia auteʒ que querũt᷑ dicimus.ꝙ duplex eſt palpatio. Eſt.n.vna que ſequitur naturam coꝛꝑis: ſᷣm ꝙ corpꝰ omne ſolidum oſſe dicitur eo ꝙ coꝛpus eſt.⁊ hoc bñ ⁊ ĩ coꝛꝑibus gloꝛiſicatis:nec ponit coꝛꝛuptibile de ſe.⁊ de hac ans Heda.Eſt aũt alia palpatio que oddit ra⸗ tioneʒ quaſi materie: vel materialitatis ⁊ groſſiciei: m qð diſtinguimus ſuꝑioꝛa ab his inferioꝛibo ꝙ bec ſunt coꝛpoꝛa materialia:illa aũt non.Et hoc modo di citur ꝙ ſola palpabilia ſunt groſſa: que ſunt denſa vel condenſabilia ſᷣm ratiõeʒ ſue materie.⁊ hoc modo bñ ponit palpatio coꝛꝛuptibilitateʒ. Et ᷣm h̊ loꝗ᷑ Greg. cum dicit.ꝙ omne quod palpatur neceſſe ẽcoꝛũpi Poſtea queritu S. ij. de cicatricibo que in carne xpᷣi apparuerũt:vtꝝ eas tan geret Thomas. Dicũt enim quidã ꝙ nõ tetigit illas: ſed ſufficit ei ꝙ dñs oſtendit ſibi illas ⁊ obtulit palpã das.Et ad hoc etiaʒ inducũt ꝙ in penultimo JYo.non dicit᷑. Quia tetigiſti me thoma credidiſti: ſᷣ̊ quia vidi ſti me ⁊c̃. AUnde videt᷑ ꝙ viderit tm̃ ⁊ ñ tetigerit.¶ Sʒ ↄtra Leo papa. Quis dubitet a moꝛtuis redijſſe ſalua toꝛem cuiꝰ preſentiaʒ agnouit oculus:attrectauit ma⸗ nus:digitus ꝑſcrutatus eſt.ex quo videt᷑ ꝙ tetigerit. ⁊ ſi hoc.redit queſtio quare dicit᷑ quia vidiſti:nõ quia tetigiſti. Solutio. dicimus ꝙ Lhomas ⁊ vidit ⁊ te tigit.ſᷣ ad ſuã fideʒ ſuffecit ei videre.qᷓcito.n.vidit cre didit.vnde de ipſo dicit᷑ quia vidiſti ⁊c.quia ĩ viſu fu⸗ it primũ ⁊ ſufficiẽs motiuũ ad credẽdũ. Quia aũt nos poſſemus de eo dubitare quia credideꝛat in viſu tm̃:iõ tenigit vt nos crederemꝰ ſibi. ᷓ vidit ſolum cicatrices. nobis aũt nõ ſolum vidit ſᷣ? tetigit vt nullatenꝰ dubi⸗ temus. Ende Leo papa. Thomas cum eſſet ſanctꝰ 2 fidelis non dubitauit: ̊ vt omẽʒ ſuſpitioneʒ increduli tatis a nobis excluderet ſuffecit ad fideʒ ꝓpriaʒ vidiſſe quod viderat:ſed nobis oꝑatus eſt vt tangeret quẽ vi debat · Item querit᷑.vtꝝ cicatrices quas xpᷣs ſerua⸗ uit q oſtendit eas diſcipulis ſuis manſeꝛũt in ipſo tm̃ ad tempꝰ:vel manſure ſint ſemꝑ ⁊ imꝑpetuum. Dicit enim dama.ꝙ tm̃ m diſpenſatõʒ fuerũt in ipſo: bᷣ qð 0 eſt ᷣm diſpenſationeʒ eſt temꝑale.¶ Itez obijcit᷑ ſilit. qð ſemꝑ eſt atteſtatur ei qð m naturam eſt.qð.n.na⸗ turale eſt ſemꝑ debet manere. q̊ qð non eſt naturale ñ ſemꝑ manebit. h̊ hmõi cicatrices naturales nõ ſunt:ñ gſemꝑ manebũt. 4! Item luce vlt. Oñdit eis manꝰ ⁊ pedes.glo.Pede. cicatrices tunc ſeruauit ⁊ in iudicio Fuaturus eſt.Primo ad fideʒ reſurrectiõis aſtruẽdã. Deinde vt ꝓ nobis patri ſupplicans quale genꝰ mor⸗ tis ꝓ homiĩe ꝑtulerit ſemꝑ oſtẽdat. Lercio.vt ſua moꝛ te redempti q;miſcðiter ſint adiuti. ꝓpoſitis eiuſdem moꝛtis inſinuauit indicijs. Poſtremo vt in iudicio qᷓ iuſte damnarent᷑ impij denũciet:oſtẽſa quã ab illis ac⸗ cepit cicatrice.Si g̊ omnes iſte cauſe quare cicatrices ſeruet dominꝰ temꝑales ſunt:a nõ extendit᷑ effectꝰ vlt cauſam:videt᷑ ꝙ nõ imꝑpetuũ ſ̊ temꝑaliter ſuet ſoluʒ dñs illas cicatrices.4¶¶ Sed ↄtra. Heda in fine eiuſdẽ glo.non er impotentia creandi cicatrices ſᷣuauit: ſᷣ vt imꝑpetuum victoꝛie ſue circũferat triumphũ. Re⸗ ſponſio.de hoc neutꝝ diffinimꝰ. ̊ tamen de hoc dicit augꝰ.de ciui.dei.ꝙ ſi ad decentiã ſunt martirij indicia remanebunt ſemꝑ ad decentiaʒ:2 ad oſtendenda ſigna victoꝛie ſemꝑ. Vnde etſi alie cauſe que deteꝛminant᷑ in illa glo. bede temꝑales ſint:iſta tamen eſt ꝑppetua ſcilʒ vltima. O g dicit dam̃.ꝙ ſᷣm diſpenſatõʒ fuerũt ĩ ipo dicimus ꝙ ſi ad hec ita eſt diſpenſatio.tamen iſta non opponunt᷑ veritati nature ⁊ ꝑpetuitati.ſed dꝛ diſpenſa tio reſpectu alioꝝ hoim: in quibus nõ eẽt ita ↄueniẽs ſeruari cicatrices ſicut in ipſo ad circumferendũ ꝑpe⸗ tuũ victoꝛie triumphũ:⁊ redemptõnis titulũ qua nos E iſta vulnera redemit.quod nullus alioꝝ ſanctoꝛũ fe⸗ cit.¶¶ Ad hoc quod obijcit᷑. ꝙ cicatrices iſte ñ ſunt na turales: ⁊ ita nõ debuerũt manere in gloꝛia. dicẽ poſ⸗ ſumus ſicut dictum eſt S.ꝙ gloꝛificatio in xpᷣo nõ ſolũ reſpicit cꝛeatõnis ratõʒ:ſᷣ̊ etiam ratõʒ redemptõnis.2⸗ iges dicimus ꝙ remanebũt vel remanere poterunt in gloꝛia. NAꝛticulus teꝛcius Onſequẽt querit᷑ de argumento ſumpto ex parte guſtus.quia ſuꝑ illud luc.vlt.Cũ mã ducaſſet dicit glo.greg.ad inſinuandam ve ritateʒ reſurrectionis non ſolum tangi:ſᷣ etiaʒ cõueſci voluit.ſᷣ coꝛpus gloꝛificatũ nullo cibo indiget. mãdu⸗ catio enim eſt ꝓpter cibi indigentiaʒ.magis gᷓ axpaꝛu⸗ it ex illo eius reſurrectio non eſſe gloꝛioſa.q Ad quod dicimus.ꝙ eſt manducatio ex indigentia deꝑditionis. ⁊ bec non eſt in coꝛꝑibus gloꝛificatis.⁊ de hac ꝓcedit obiectio prius facta.Eſt etiaʒ manducatio poteſtatis non indigentie.⁊ quia magis potentia ſunt coꝛꝑa glo⸗ rificata ꝙ; non gloꝛificata: ideo non amiſerunt ptãtem illam. ⁊ bac manducatione manducauit xp̃ᷣus poſt re⸗ ſurrectõeʒ.⁊ hoc eſt qð dicit glo.ibidem conſequent᷑.ñ ꝙ ipſe vel nos poſt reſurrectioneʒ cibo debeamus indi gere: ſed vt coꝛpus non ſpiritum eſſe maniſeſtaret mã ducauit: poteſtate non neceſſitate. Aliter.n. abſorbet aquam terꝛa ſitiens.aliter radius ſolis calens.illa in⸗ digentia:iſte ptãte: Voluit ̊ conueſci ad inſinuandaʒ veritateʒ reſurrectionis.ꝙ ſcilʒ coꝛpus ſuum erat cor⸗ pus verum ⁊ non fantaſticum.fantaſmata eniz etſi ſo⸗ leant aliqũ coꝛꝑaliter oculis aparere: non tamen ſo⸗ lẽt comedere coꝛꝑa fantaſtica.ipſe aũt ↄmedit. Que⸗ ritur poſtea. quid fiebat de cibo quem aſſumpſit xp̃us poſtq habuit coꝛpus gloꝛificatum. aut enim conuerte batur in eius naturam: aut deſinebat ſimptr eſſe. aũt conuerteret᷑ in eius naturam videt᷑ velle aug. in li bꝛo ſex queſtionũ.future reſurrectionis coꝛpus imꝑfe cte beatitudinis eſſet ſi cibos caꝑe non potuiſſet. Ex j videt᷑ ꝙ cibos poſſit capere vere coꝛpus gloꝛificatum. Si g̊ vera ciboꝝ captio eſt in ↄuerſione in naturaʒ p *½ priam:videt᷑ ꝙ ibi fuit ↄuerſio in naturã illaz. 4 Itez aug'. in eodeʒ dicit. ꝙ ſien caſſe:ita verũ fuit. ſi angeli n 2 — ui freg „ eurn hẽba loquẽs de iſtis mãducatõnibo dicit.nõ vt ſtatim in machũ ⁊ inteſtina tranſeãt:ᷣ cuʒ viderent᷑ digeſſiſſe in ſpũaleʒ naturã ↄuertant᷑. Cont᷑.cũ ibi nulla ſit deꝑ ditio ſi adderet᷑ ↄueꝛteret᷑.ꝗ eẽt augmẽtuz.ſi ̊ non eſt poſſibilis additio ad ꝑfectum. adhuc coꝛpus gloꝛiſica tum non eſſet ꝑfectũ:cũ ei eſſet poſſibilis additio fieꝛi. Pretea.ſi ideʒ ĩ ſuba eſt qð nutrit ⁊ qð auget.⁊ nu trimentũ eſt prius augmento.vbi nõ eſi poſſibile nutꝛi mentũ: nec augmentũ.ſi & ibi non fuit poſſibile nutri mentũ.ᷓ neq; augmentũ. Solutio.dicimꝰ ꝙ ĩ ↄme⸗ ſtione xp̃i ⁊ etiaʒ angeloꝝ ſicut dicit augꝰ. fuit vitas. ſed hec veritas comeſtionis ſolũ ↄſiſtit in maſticatõne cibi:⁊ traiectõne eius in ꝑtem interioꝛeʒ:⁊ ñ in puerſi one in coꝛpus vbi aponebat᷑.tñ verioꝛ eſt manducatio xp̃i ꝙᷓ angeli.quia xpᷣs hõ hʒ dim determinatã ad man ducationeʒ ꝑ naturãa ſue anime.angelꝰ pᷣo nõ. VUñ nul⸗ lo mõ ſicut dicit aug.lʒ mãducaret xpᷣs ↄnerteret᷑ cib⸗ in coꝛpus eius.l Ad illã auẽteʒ aug.q dicit.ꝙ in ſpi⸗ ritualeʒ naturã ↄuertat᷑.dᷣm ꝙ ñ eſſ intelligenduʒz in ſpũaleʒ naturã que ſit coꝛꝑis gloꝛificati: ̊ intelligit᷑ ĩ ſpũaleʒ naturã reſ pectu materialitatis quã hẽbat pꝛiꝰ cibus aſſumptus. vñ quẽadmodũ radius ſolis agens in aquã q groſſe nature ẽ ↄuertit illã. nõ in naturã ſui hſ in vapoꝛẽ cuiꝰ.ſ.eſt natura ſubtilis reſpectu nat᷑e aq̃ ita põt intelligi ex ꝑte iſta. Nueſtio. xxiij.de aſcen/ ſione dxmini. . . —„ Oſt inquiſitönem de dñica reſurrectõe inꝗꝛendũ ẽ ðᷣ aſcẽ ſiõe dñi ſᷣm ꝙ ĩ ſymbolo ↄtinet᷑. Aſcen dit ad celos:ſedet ad dexteraʒ patris. NQueꝛendũ igit᷑ pᷣmo de aſcẽſione eius ad celos.deinde de ſeſſione ad dexteraʒ dei pꝛis.⸗.De aſcenſione aũt querũt᷑ hec. Primo.an ſit.Scðo.quid ſit. Tercio.qũo ſit.Quarto.ſᷣm ꝗd ſit.Quĩto.qñ ſit. Sexto.ad ꝗd ſit.Septimo.t᷑ qd ſit:vt ꝓꝑt᷑ quẽ fineʒ vel effectum. Membꝛũ pꝛimũ . Dprimũ ſic obijcit᷑ ꝑ rões cõmunes.ad quodlibʒ coꝛpꝰ gloꝛiſicatũ ſic. Oĩs motꝰ eſt actꝰ imꝑfectꝰ ſeu ꝓpt᷑ indigẽtiã.ſᷣ cor⸗ poꝛis glificati nullꝰ ẽ actꝰ imꝑfectꝰ: nec vlla indigẽtia. nec motꝰ. cũ aſcenſio ſit motꝰcoꝛꝑis gkificati n ẽ aſceſio.q̊ nec coꝛꝑis dñi pꝰ glificatõʒ pᷣt eẽ aſcẽſio.Aſdinoꝛ pʒ ꝙ coꝛꝑis glłificati nlła ſit indigẽtia qꝛ H̊ ñ ↄneĩt bẽitudini.naʒ aĩa ñ diceret᷑ bꝛa vel glifica ta ſi aliqͥ indigeret er vel int᷑.̊ nec ſilłr coꝛpꝰ:cum ſilis ſit rõ btᷣitudis coꝛꝑis ⁊ aĩe.ſi &̊ coꝛpꝰgloꝛificatũ indige ret aliqͥ ſic loco:nõ eẽt ſumme bẽm.ñ igit᷑ ueĩt moueri ei ad locũ.ꝗ̊ nec aſcẽſio.q Itẽ aug.loquẽs de ſlatu bea titudis aĩaꝝ in coꝛꝑibo głificatis:dicit. Obi erit qcqd voles:nõ erit ꝗcꝗd noles.ꝗ̊ aĩa gliſicata in ſuo coꝛpoꝛe glificato hẽbit quicqd volet. om̃e ſuũ volitũ erit ei pᷣ⸗ ſens.̊ nõ queret aliqꝗd ex ſe.ſᷣ cũ volũtas mouet quẽit aligꝗd er ſe.̊ ñ mouebit᷑ coꝛpꝰ aĩa poſt glificatõʒ ipᷣiꝰ. 4 Itez augꝰ. aĩa ſtabilita in deo:ſtabiliret conſequent coꝛpus ſuum. ſi ergo anima totaliter in deo ſiabiliet᷑. ergo coꝛpus gloꝛificatum totaliter ſtabilietur in ipſa anima.ergo nullo modo erit motus ipſius cum tota⸗ liter ſtabilitum ſit. IStem coꝛpora gloꝛificata nec ino uentur per naturam: nec per voluntateʒ. ergo nec mo nentur. non per naturam patet.Motus enim ce⸗ li cauſa eſt omniũ motuum natuꝛaliñ.̊ ceſſante cauſa ceſſat effectꝰ.Si ꝗᷓ poſt gloꝛificatõneʒ coꝛpoꝛum ceſſa⸗ Ili ang ant nam rã coꝛꝑis qᷓ x̃s.mãducauit ̊ ⁊ xrpC̃s vere.¶! Itez ange. bi in ti W ns ſi al⸗ ſeen 1s. s ſn. inez 641 nor c eNet i “ä U bit motus celi. motus coꝛpoꝛũ naturalis ceſſabit. ſimiliter nec ꝑ voluntatem: quia voluntas mouet pro⸗ pter aliquid. Cum g illud eſſet aliud a veo: ſequitur ꝙ diuerteretur intentio voluntatis in alind ꝙᷓ deum. qð eſt contra anime beatitudineʒ. non mouebit per na turam nec per voluntatem nec per violentiam. conſiat 67c. 4 Item omne moueri eſt impfectõnis:quia nul⸗ ſum mobile inqtum mouetur habet confoꝛmitatẽ cuʒ primo perfeeto ſcilʒ cum deo:cui nullo modo conuenit moueri. ̊omnis motus inqtum bmõi deficita beati⸗ tudine. Si beatitudo eſt ſiatus oim bonoꝝ cogrega tione perfectus:nõ poteſt ſimul ſtare motus ⁊ beatitu do. Si coꝛpus rp̃i fuit beatum poſt gloꝛificationem: conſtat ꝙ nullo modo potuit moueri.4 Item corꝑibo noſtris gloꝛificatis coꝛꝑa celeſtia immutabunt᷑ in me⸗ lius.⁊ erunt in quiete ſicut dicit glo.ſuꝑ illud ro.viij. Omis creatura mngemiſen t c. Quieſcẽt nobis aſſum⸗ ptis ⁊c.̊ melius eſl eis eſſe in quiete ꝑfectius q eſſe in motu. Si ꝗᷓ coꝛꝑa gloꝛificata habebũt quicꝗᷓ ꝑfecti⸗ onis erit2 bonitatis in ipſis. ↄſtat ꝙ babebũt oinoꝗ⸗ etem: ⁊ nullo modo motum. Sed conſimilis fuit ratõ de coꝛpoꝛe xp̃i poſt gloꝛificatõneʒ ſicut de alijs.ẽᷣ ⁊c. Ad oppoſitum.cũ natura coꝛꝑis determinata ſit ad vnum locum tm̃. Si coꝛpus gloꝛificatum immobilita⸗ retur in illo loco oĩno iam non poſſet anima illã traſ⸗ ferre ab illo loco.deficeret igit᷑ a virtute ſupra coꝛpus ſuum.⁊ a beatitudine.poterit igit coꝛpus monere. 4l Item cum locus maxime cõueniens coꝛpoꝛi gloriſi cato in quo predominat᷑ natuꝛa celeſtis ſcʒ lucis ſit ce lum. Omne aũt coꝛpus eſt mobile ad locuʒ ſibi conue⸗ niens: ⁊ anima beata ſuo coꝛpoꝛi eliget locum magis conuenientem. Si g coꝛpus xrp̃i ſit in terris.ꝑ naturaʒ mobilis ⁊ motoꝛis mouebituꝛ ad celum.S aſcendit ad celos.ql Item ad hoc ſunt auẽtes ad rom.x.iZe dixe⸗ ris in coꝛde tuo nemo aſcendet in celum. Glo.ne cogi tes in coꝛde tuo quis aſcendet in celum.quia qui ̊ co⸗ gitat negat xp aſcendiſſe.xpᷣs &̊ aſcendit.g aſcenſio ẽ. ¶ Item pᷣs. Ponis nubem aſcenſum tuum: ⁊ loquit᷑ ð xpᷣo.q̊ xrpᷣs aſcendit. 4 Item act.j.videntibo illis eleua tus eſi. c. Solutio. coꝛpus omne preter primuʒ celum ſcʒ localeʒ: eſt ꝑ naturam coꝛpoꝛis determiatuʒ 2 coartatum ad vnum locum ſolum.hec auteʒ deteꝛmi natio ad vnum locum ſolum nõ eſi ꝑfectõnis in eo: ſed imꝑfectionis.quia dicit ↄcluſioneʒ ſubſtantie ⁊ virtu⸗ tis ⁊ oꝑationis. AUnde cauſa prima que pfectiſſima eſt ad nullum locum teteꝛminatur.ſimilit᷑ ſube ſpũales q̃ ꝑfectioꝛes ſunt coꝛꝑalibus: minus determinat᷑ ad lo⸗ cum ꝙᷓ coꝛꝑales.Ex quo pʒ.ꝙ immoꝛari in loco ſolo ẽ imꝑfectionis ipſi coꝛpoꝛi. Si g detur ei virtus q̃ poſ⸗ ſit moueri de loco ad locum: iſiud erit perfectõis ĩ ipᷣo hoc autem eſt in illis que mouent᷑ a principio qð ẽ int ſe. Judiciuzʒ q̊ virtutis eſt moueri a principio intra ſe. Vnde in animatis:quia ipſa habent cauſam motus in ſeipſis:eſt moueri ꝑfectõnis reſpectu inanimatoꝛũ. ⁊ hec eſt diſtinctio motus ꝑ comꝑationeʒ ad mouẽs.Si militer ꝑ comꝑationeʒ ad fineʒ diſtinguendũ eſt. ꝙ eſt motus ꝓpter ſuplementum indigentie:⁊ eſt motus ꝓ⸗ pter explicationeʒ virtutis.motus primus ponit imꝑ⸗ fectõneʒ in mobili:ſed ſecũdus ponit perfectõʒ ·quia ſi defectus virtutis eſt immobilitari in loco:viꝛtutis ꝑfe cte erit moueri de loco ad locum. Aſcenſio &̊ xpᷣi ñ fuit motus habens principium extra ſe:nec fuit ad ſupple⸗ mentum indigentie.ſed habuit prĩcipium in ſe ſcʒ ſuã beatam aĩam: ⁊ naturam ſui coꝛꝑis gloꝛiſicataʒ obedi enteʒ anime:⁊ vtrãq; obedienteʒ deitati.⁊ nõ fuit mo⸗ tus in ipſo ꝓpter ſupplementum indigentie:ſ Apteꝛ de⸗ clarationeʒ virtutis.hoc auteʒ modo eſt motꝰ in cor⸗ poꝛibus gloꝛificatis. Rõnes aũt prime ꝓcedunt alio modo de motu. ¶ Ad primum patet ſolutio. tamen dicendum eſt ꝙ eſt beatitudo ſubſtantialis:⁊ accidẽ⸗ talis. Subalis beatitudo poſtꝙᷓ eſt: non recipit magis nec minus.Accñtalis aũt aliquo modo recipit. verbi gratia. ſubſtantia beatitudinis anime eſt ĩ gloꝛia ex co gnitione ⁊ amoꝛe ⁊ fruitione dei ꝑpetua.que poſt eſt nõ auget᷑ nec minuit.Accidẽs aũt beatitudinis deter⸗/ minatur reſpectu exteꝛioꝛis: ſicut gaudium illud quod habet de ſocietate ſua in qua eſt.⁊ illud auget᷑ ⁊ minu⸗ itur. ſic dico de beatitudine ſubſtantiali coꝛꝑis que eſt cum babet coꝛpus omne quod neceſſarium eſt ſue ꝑfe⸗ ctioni.Accñtalis aũt eſt quicquid eſt cõueniẽs ſue po⸗ tentie vt locus ↄuenientiſſimꝰ. Vnde augꝰ. diſtinguit ꝙ eſt abſoluta ꝑfectio ⁊ comꝑata.primam babuit ſine aſcenſione.ſecũdam ſcʒ comꝑatam habuit in aſcenſiõe ſcilʒ quia ꝑ aſcenſioneʒ fuit ĩ ſuo cõuenientiſſimo vbi. ¶ Ad aliud dᷣm.ꝙ aĩa gloꝛſicata hẽbit quiequid vo⸗ let ⁊c.̊ nõ poterit mouere.Si.n.iſte motus eſſʒ ꝓpter ſuxplementũ indigẽtie bñ ſequeꝛet᷑:pᷣ de alio nõ ſeqtur. Ad aliud dᷣm. ꝙ coꝛpus gloꝛiſicatum quantũcũq; moueat᷑: ſemꝑ ſtabiliet᷑ in ſua beatitudine totalit᷑ ſub⸗ ſtantiali quã hʒ ab aĩa: ita ſemꝑ ſtabiliet᷑ in ſua ꝑfe⸗ ctione. nõ tñ ſequit᷑ ꝙ totaliter ſtabiliet᷑ in toco ſᷣm im mobilitationeʒ. ita ꝙ; nõ habeat virtuteʒ mouendi ſe ð vno loco ad alium locũ.4 Ad aliud dõm. ꝙ nõ mouẽ tur coꝛꝑa ꝑ diuerſioneʒ intentõis voluntatis a deo di⸗ uertendo ſe ꝑ intentioneʒ 2 voluntatẽ a deo: ̊ ꝑ inten⸗ tioneʒ in deuz. ſicut videt᷑ ſentire augꝰ. ſᷣm phos ð an⸗ gelis. Cum.n. angeli mouẽt celos: nõ põt diueꝛti intẽ⸗ tio eoꝝ a deo.ſᷣ̊ magis in faciendo h̊ fert᷑ in deũ.q;ꝛ mo⸗ uent celos vt ſuo cꝛeatoꝛi aſſimilent᷑ ſᷣim oꝑationeʒ: ita dðm eſt ꝙ aia mouẽdo coꝛpus gloꝛificatũ ſi moueret ñ diuertet intentioneʒ ſuam a deo:łᷣ magis fert᷑ in deum vt ꝑ hoc aſſimilet̃᷑ deo.¶¶ Ad aliud qð obijcit᷑ dõᷣm.qꝙ moueri eſt imꝑfectõnis:ꝙ aliter eſt in re q̃ nullo modo teterminat᷑ ad locũ:⁊ que determĩat᷑.qꝛ in pᷣmo nullo modo ↄuenit moueri localit.ſᷣ q eſt determĩatio ĩ lo⸗ co.aut ponit᷑ ibi quies:aut motus. Quies ibi ẽ imꝑfe⸗ ctionis:ſ motus ibi eſt ꝑfectionis.⁊ hoc rõne determi natõis in loco.lʒ &̊ moueri nõ ſit ſimpłr ꝑfectiõis:tam̃ moueri reſpectu tetermiĩatõis in loco ꝑfectõnis eſt.qa qñ res mouet᷑ de loco ad locũ: minus ẽ determiata ad locũ.⁊ maioꝛ eſt tũc ↄfoꝛmitas eius cũ deo qui non de⸗ terminat᷑ in loco.cuʒ igit᷑ coꝛpus gloꝛificatũ q̃ntũcũq; beatificatũ ſit cũ determinet᷑ in loco.pʒ ꝙ cũ beatitudi ne eius põt ſtare motus ſine imꝑfectoõne.4 Ad vltimũ pʒ rñſio.quia moueri a principio qð eſt in ſe ꝓpter de⸗ claratõʒz virtutis ẽ ꝑfectõis. Miembꝛũ ſecũdum Onſequent᷑ querit᷑ qꝗd ſit aſcenſio.⁊ cum ſit motus querit᷑ vtꝝ ſit motus natuꝛa⸗ lis vel violentꝰ. Ad qð ſic. Om̃e vectũ ð loco ad locũ eſt violent᷑ motũ.bᷣ coꝛpꝰ xpᷣi in aſcenſione ad celos fuit vectũ de loco ad locũ.ᷓ fuit violent motũ.Aſdaioꝛ pʒ.quia quatuoꝛ ſunt ſpẽs motꝰ violenti. ſeʒ tractus.pulſus.vectio.vertigio. Mĩoꝛ pʒ QLeo papa in ſermone de aſcẽſione exponit illud verbũ videntibo illis eleuatus eſt: dicẽs. Cum audis eleuatũ agnoſce militie celeſtis obſequiũ: in eo ꝗ eleuat dĩnaʒ potentiazʒ: in eo qui eleuat᷑ hüanam agnoſce naturaʒ. fuit eleuatus ⁊ ita vectus.4! Item in pᷣs.angel ſuis deus mandauit de te. Slo.manibo angeloꝝ ſublat?eſt xppᷣs in celum.q̊ latus ꝑ aliũ.ꝗ¶ Item motus natuꝛalis cuiuſlibet coꝛꝑis eſt ad vbi ↄueniens ſue nature.ᷣ coꝛ⸗ pus bumanũ ſiue ſit gloꝛificatum ſiue nõ: hʒ vbi cõue⸗ niens ſue nature citra celũ.ſ.in ꝑte mũdi elementaꝛi 2 nõ in celo.ᷓ nullo mõ natiꝛałr mouet᷑ ad celũ: ̊ ad ꝑ⸗ tem elementarẽ citra celũ. Minoꝛ pʒ.coꝛpꝰ.n.hũanuʒ ſiue ſit gloꝛificatũ ſiue ñ: elemẽtatũ eſt ſeu elementaꝛe. celũ aũt empireũ nõ eſt elemẽtare.̊ ñ hʒ ouenientẽ na⸗ turã cũ celo empireo.qᷓ celũ empireũ ñ põt eẽ locꝰ eius *Dens x6 „ ℳ 4. 5*½ naturalis:cum ſit ꝓBoꝛtio loci ad locatũ.Si F ad ipᷣm moueat᷑ coꝛpus humanũ ſeu gloꝛificatũ:ſeu nõ mouet᷑ violent.q̊ aſcenſio dñici coꝛꝑis in qua fuit hmõi motꝰ fuit violenta.¶¶ Item locus debet᷑ rei a ꝑte materie.vñ tceterminat᷑ locus rei ſᷣm determinatõʒ ſue quãtitatis. Quantitas aũt eſt a ꝑte materie.ſ̊ materia coꝛꝑis hu mani nõ eſi celũ empireũ: ̊ elementatũ. ᷓ ꝑ naturam erit in loco qð eſt eiementatũ vel ↄplexionatũ er elemẽ tis: ⁊ nõ in celo empireo. ̊tra naturã ⁊ violent mo⸗ uetur ad celum empireũ.l Iteʒ greg. dicit ſi uꝑ illð ver bum. homo quidex ꝑegre ꝓficiſcẽs ⁊c. Carnis locꝰ ꝓ⸗ prie terra eſt: que q̃i ad ꝑegrinandũ ducit᷑ duʒ per re⸗ emptoꝛeʒ in celo collocat. Peregrinꝰ ᷓ locus hũane nature eſt celum empireum. ꝓprius aũt terra.̊ ꝑ vio⸗ lentiam mouebat᷑ coꝛpus xpᷣi in aſcenſione ad celum. Ad oppoſitũ. yſa. lxiij. Quis eſt iſte qui veĩt ð eom 2⁊c̃.gradiens in multitudine virtutis ſue.hoc dixerunt 4 angeli de xpᷣo q aſcendit celos. Ex quo pʒ ꝙ moueba tur virtute ꝓꝛia. nõ ferebat᷑. ¶ Itez Aichee.ij. aſcẽ dit pandens iter ante eos.ergo ꝓpꝛia virtute aſcendit. Solutis.dðm ꝙ ferꝛi dicit᷑ dupłr. Vno mõ nccitate ſuſtentatõnis. ſ. cũ virtus coꝛpis nõ eſti ſufficiẽs ad ſu⸗ ſtinendũ motuʒ. Alio modo dicit̃ aligꝗd ferri obſequio xeneratõis.ſicut rex fert᷑ a ſuis militibo:⁊ papa ab epi ſcopis ſuis.Cum dicit᷑ coꝛpꝰ xpᷣi fuiſſe latum ꝑ ange los in aſcenſione: hoc fuit ſolũ obſequio veneratõis:⁊ nõ nccitate ſuſtentatiõis. Et hoc eſt qdð dicit leo papa. Cum audis eleuatũ agnoſce militie celeſtis obſequm. ⁊ ſimilit᷑ ſuꝑ illð pᷣs. In maĩbo poꝛtabũüt te. BGlo.poꝛ. te. i.angeli qui obſequebant᷑ regi.⁊ ſic ad demonſſirati onẽ honoꝛis regalis fuit iſtud. Et h̊ ſenſu intelligitur illud ps.Currus dei decem milibo multiplex milia le⸗ tantium ⁊c̃.Et ꝑ hoc ſoluit᷑ ſecũda ratio: quia ſi eẽt ve ctus primo modo bñ obijceret. 4 Ad alið dðm. ꝙ du pler eſt ſtatus coꝛpis.⁊ ſᷣm hoc duplex vita.ſ.aĩalis 2 ſpũalis.ſicut diſtiguit apłs.j.ad coꝝ.xv.vbi diẽ. priꝰ eſt quod aĩale eſt: deinde qð ſpũale. ſm ꝙ eſt vita aĩa⸗ lis eſt natura coꝛpis aĩalis: 2 eſt vbi ↄueniẽs vite aĩa⸗ li.Fm aũt q; eſt vita ſpũalis:eſt naturaſi pũalis. 2 eſt lo cus vel vbi ↄueniens vite ſpũali.Vbi aũt vel locus cõ⸗ ueniens vite aĩali eſt elementatũ vel coꝛpꝰ ex elem̃tis ↄplexionatum. Abi aũt ↄueniens vite ſpuali eſt celum empireũ.nec hʒ coꝛpus ᷣm vitam illam tantam ↄueni entiam cum vllo coꝛpoꝛe:quantuʒ bʒ cũ celo em pireo. Coꝛpus.n.gloꝛificatuʒ coaptabit᷑ vt ſit ↄueniẽs ꝑ oĩa aie deum contemplanti.ſᷣ eſſe in celo empireo plus ẽ cõ ueniens diuine ↄtemplatõni qᷓ eẽ alicubi.⁊ ꝓpt h̊ con⸗ uenientioꝛ locus empireũ celum ᷣm vitam ſpualeʒz eſt elementũ. quia ̊ reſurget tunc coꝛpus ſpũale ſcʒ qñ gloꝛiſicabit᷑.i.abſiracta coꝛpulentia ⁊ mole que impe⸗ Dit motuʒ aĩie ⁊ obumbꝛat eius ↄtem plationeʒ.⁊ ꝓpteꝛ boc celum empireũ eſt vbi ouenientiſſimũ coꝛpoꝛi glo⸗ riſicato ⁊ nõ coꝛpus elemẽtare.õ aũt ꝓcedit ᷣm pri⸗ mã viam. 4 Ad aliud doᷣm. ꝙ; materia coꝛpis humani nõ ſolum eñ elementũ: immo etiam ꝗnta eẽntia vt no⸗ bis ſine preiudicõ melioꝛis ſentẽtie videt᷑.ſcilʒ natura lucis celi empirei.qð pʒ. Coꝛpus.n.aĩatum compoſi⸗ tum eſt ex ↄtrarijs. pᷣ impoſſibile eſt otraria ↄueniãt faciant armoniã niſi ꝑ naturam concilian tẽ. hH aũt ñ põt eſſe natura elemẽtaris:quia hʒ otrarietateʒ. ᷓ bec cebet eſſe natura illa que ↄciliat naturas elemẽtares ↄtrarias:⁊ que bʒ ꝓpoꝛtioneʒ ad omẽs.hec aũt eſt na⸗ tura lucis. Ad hoc g ꝙ coꝛpoꝛa ſint debito mõ 7 in de⸗ bita armonia ↄpoſita ad ſuſe ceptõʒ aĩe.neceſſe eſt natu⸗ raʒ lucis in ipſis coꝛꝑibus eſſe.ſᷣ coꝛpa ita ſe bñt ad ſu as pfectiones ꝙ reſpectu nobilioꝛis ꝑfectõis nobilioꝛ eſt diſpoſitõ Si gů ad ſuſceptõʒ aĩe vegetabilis ẽ diſpo ſitio ex ꝑte coꝛꝑis ↄcilians ptes ↄtrarias coꝛpoꝛis:ipᷣa lux viſibilis que eſt lux firmamẽti.cum aia ſenſibilis ſit nobilior ꝑſectio.neceſſe eſt lux nobilioꝛ diſponat ⁊ pciliat coꝛpus ad ſuſceptõʒ ipſius.hec aũt eſt lurx cri ſtallina: que eſt lux celi criſtallini.⁊ cũ vlteriꝰ nobilior ſit ꝑfectio inter iſtas aia rõnalis.ncce eſt ꝙ lux nobili⸗ or diſponat ad illam. hec aũt lur ẽ celi empirei.ncce ẽ ꝙ lux celi empirei ꝑ influentiã infuſam ſubintret coꝛ⸗ pus hũanũ ad ſuſceptõʒ aĩe rõnalis. Et iſtud axparet: quia homo alit᷑ nõ poſſet appellaꝛi minoꝛ mũdus: niſi aligd de celo empireo influeret coꝛpꝰ hũanũ.hec autẽ ẽ influentia lucis ſue. Sʒ in vita ſpuali: qñ erit coꝛpus gloꝛificatum: tũc natura lucis dnabit᷑ ĩ coꝛpe ⁊ maĩfe⸗ ſtabit᷑.nata aũt elemẽtaris latebit ⁊ occultabit᷑. ̊ mõ fit ecõtrario ⁊ ideo ↄueĩet locus coꝛpoꝛi gloꝛificato ſᷣm naturã lucis 2 ñ ſᷣm elementarẽ. Hic aũt locus erit ce lum empireũ:qꝛ natura lucis eſt celi empirei.⁊ ita na turalis locus erit coꝛpoꝛi głificato.⸗: Ad alið dðm. ꝙ eſt natuꝛa infoꝛmata in vita aĩali q̃ indiget alimto.⁊ ð hac dicit greg. ꝙ ꝓprie locus carnis terrac. hᷣ ñ ẽ ve ru natura inſtituta in vita ſpũali. ſic erit nata cor⸗ poꝛis glificati.ĩmo ꝗꝓprie locꝰ erit celũ em pireũ. Mlembꝛü tercinz Oſtea ꝗquerit᷑ qũo ſit aſcẽſio. Querit᷑ enĩ vtꝝ aſci io ſit motꝰ deſcriptꝰ ſᷣm ſpaciũ ⁊ vtꝝ aleẽſio ſit motus ſucceſſiuꝰ in tꝑe. Ad qð ſic augꝰ.loquẽs de coꝛꝑibo glo⸗ rificatis dic. Abicũq; ſpũs voluerit: illie erit coꝛpꝰ. motus coꝛꝑis glificati ẽ m motũ volũtatis mouẽtis. bᷣ motus volũtatis mouẽtis eſt ab vno in aliud ĩ pũcto ⁊nõ deſcꝛibendo ſpaciũ.ᷓ̊ ⁊ motus coꝛꝑis gloꝛificati. Si g ſilis rõ motus fuit coꝛpis dñi poſt reſurrectionẽ dñi.ſ.in aſcenſione.conſtat ꝙ aſcenſio non ſuit motus eſcriptus ꝑ ſpaciũ:nec ſucceſſiuus in tꝑe.¶.¶ Item m phᷣm.tria ſunt que faciũt ad agilitateʒ motus.ſ.virtꝰ monuentis.figura ipſius mobũis.⁊ ſpaciũ ꝑqð ẽ mo⸗ tus.Quanto.n.ſpacium minus reſiſtit coꝛpoꝛi mobi⸗ li:tanto citius mouet᷑.ſicut pʒ.q citius mouet᷑ lapis ĩ aere ꝙ; in aqua ꝓpter minoꝛeʒ reſiſtentiã. Siłr ad hoc facit figura:quia diſponit ad motũ. vnde figuraʒ cir⸗ culareʒ ſequit᷑ motus circularis:⁊ rectam rectus. Si⸗ milit ⁊ virtus mouẽtis:quia tanta virtus mouet ĩ tã⸗ to tempoꝛe: ⁊ dupla virtus in minoꝛi tempoꝛe ĩ duplo 2 quanto maioꝛ eſt virtus: tanto mouet in minoꝛi tem poꝛe.ergo infinita virtus mouet in nullo tempoꝛe. Si ergo in coꝛpoꝛe chriſii poſt reſurrectioneʒ erat virtus infinita ad mouendum: mouebat coꝛpus eius in ñ tẽ⸗ poꝛe.ergo motus eius in aſcenſione nõ fuit ſucceſſiuꝰ in tempoꝛe: nec ſpacio deſcriptus.⸗ Itẽ poſito vacuo coꝛpus motum per vacuum non deſcribit ſpaciuʒ: nec mouetur ſucceſſiue ſiue in tempoꝛe. ſed in inſtanti: qa vna ratio quare non mouetur coꝛpus in inſtanti:ẽ ꝓ⸗ pter reſiſtentiam partium ſpacij.ſed coꝛpus gloꝛifica⸗ tum ſe habet ad coꝛpus non gloꝛificatum per qð moue tur ſicut coꝛpus motum per vacuum. ergo non mouet᷑ in tempoꝛe nec deſcribendo ſpacium. Aldinoꝛ pʒ.quia in nullo partes coꝛpoꝛis non gloꝛificati poſſunt retar⸗ dare motum coꝛpoꝛis gloꝛificati:nec prohibeꝛe.ſic nec vacuum motum coꝛpoꝛis quod fieret per ipſum. 2 hoc eſt ꝓpter ſubtilitatem coꝛpoꝛis gloꝛificati per quã etiã mouetur per ipſum ⁊ ꝑtes eius.ergo ⁊c.¶ Iteʒ au⸗ guſti. in queſtionibus de reſuꝛectõe dicit · ꝙ tales ſunt motus coꝛpoꝛum gloꝛificatoꝛum ſicut motus radij ſo⸗ lis. VUnde ipſe dicit.ꝙ coꝛpus gloꝛiſicatum vtraq; int⸗ ualla pari celeritate contingit: vt radius ſolis qui nõ citius peruenit ad pꝛopinquioꝛa ſpacia oppoſita qᷓ; ad remotioꝛa.Si ergo non citius.ergo nec deſcribit᷑ mu⸗ tatio eius per ſpacium.ergo nec motus coꝛpoꝛis domi ni in aſcenſione. Reſpondet᷑ ad illud. ꝙ; motus coꝛ⸗ poꝛis gloꝛificati eſt deſcriptus ſpacio ⁊ in ſucceſſione. ſed hoe non eſt ex parte reſiſtentie ſpacij: ſed ex pte di⸗ menſionis coꝛꝑis gloꝛificati moti quã bʒ.lʒ fit gloꝛifi⸗ 4 i Nret niſt nne; ps aiſe⸗ n oßn ſtee ane 19 75 tainm. Mon põt autez intelligi dimenſio ſine pte poſt paꝛtem.⁊ ita intelligitur diuiſio partium:⁊ ideo ñ po teſt eſſe ſimul eius motus.4 Sed contra iſtud obijcit̃ ſic:⁊ queritur. Poſito coꝛpoꝛe gloꝛificato in tanto ſpa⸗ cio: poteſi ne eſſe in minoꝛi ſpacio ꝙᷓ ſit modo qᷓtuʒ ad locum.patet ꝙ ſic.qm̃ maioꝛis poteſtatis eſt poſſe eſſe in maioꝛi ⁊ minoꝛi loco q; determinari ad alteꝛuʒ tm. Si ꝭ̊ quicquid eſt poteſtatis coꝛꝑalis conuenit coꝛpo ri gioꝛificato. & in eiꝰ poteſtate eſt eſſe in maioꝛi vel mi noꝛi loco.Non igit᷑ ̃m ſuam dimenſiõeʒ eſt: deſcriptio motus ipſius in ſpacio. eius dimẽſio nõ impedit ꝗn eius motus ſit totus ſimul.ꝗ̊ᷓ ⁊c.¶ Item coꝛpus gloꝛi ficatum motum non põt pꝛobiberi per ꝑtes ſpacij:nec etiaʒ vna pars coꝛpoꝛis gloꝛificati poteſt probibẽ aliã eius ꝑtem:cum plus conueniant inuicem eius paꝛtes: qᷓ; cum ꝑtibus loci.⁊ econuerſo: q; ꝑtes loci cum ipis. Cum &̊ nec ᷣm dimenſioneʒ nec ᷣm ſpaciũ: nec ꝑ par⸗ tes ꝓhibeatur quin totum ſimul moueat᷑. patet ꝙ ni⸗ hil pꝛohibet motum eius ꝗn poſſit eſſe totum ſimul ⁊ ĩ inſtanti: ⁊ quin ipſum coꝛpus totum ſimul poſſit ferri ad locum.¶: Ad opoſitum. Om̃e coꝛpus diuiſibile eſt ⁊ habens parteʒ poſt partem.ſi ꝗ̊ mouetur:parti ſucce dit pars: ſucceſſiue.ſᷣ coꝛpus gloꝛificatuʒ retinet na⸗ turam ⁊ rationeʒ coꝛpoꝛis.̊ ⁊c. aſcẽſio dñi fuit ſuc⸗ ceſſiua ⁊ cõmenſurata ſpacio.¶ Item ſi aſcenſio dñi ñ deſcriberet ſpacium.̊ motus eſſet ſubito ad celum.g̊ ñ poſſet percipi nec deſcribi ꝑ viſum in motu ſuo.ſi &̊ vi⸗ dentibus apoſtolis eleuatus eſt act.j.cõſtat q motus eius deſcribebat ſpacium ? erat in ſucceſſione. So⸗ lutio.nõndum ꝙ circa queſtionem iſtam diuerſe ſunt opĩones.Quidam enim ponũt abſolute:ꝙ coꝛpꝰ glo⸗ rificatum motum non deſcribitur per ſpacium: ſic nec voluntas ſuo motu deſcribit ſpacium. ⁊ dicũt ꝙ quan do ipſa mouetur a volito in volitum: ipſa nõ mouet᷑ ꝑ ſpacium.ita etiam dicũt ꝙ non mouetuꝛ coꝛpus gloꝛiſi catum ꝑ ſpacium. Sed ipſi deficiũt:quia cum volũtas ſeu aĩia mouetur a volito in volituʒ:ipſa non mouetur extra ſeipſam. ſed cum mouetur coꝛpus de loco ad lo⸗ cum mouetur extra ſcipſum.vnde nõ eſt ſimile. Itẽ pa tet ꝙ non bene dicunt: quoniaʒ natura coꝛꝑalis nũqᷓ poteſt pertingere ad ſubtilitateʒ nature ſpũalis.̊ nec oꝑatio nature coꝛpꝑalis ad ſubtilitatem oꝑationis na⸗ ture ſpũalis. Vnde lʒ gloꝛificatum coꝛpus ſimpler ſit in geneꝛe coꝛpoꝛeitatis:nũqᷓ; tamen ꝑuenit ad ſimplici tatem anime.̊ nunqꝙᷓ ſimplicitas motus coꝛꝑis poteſt eſſe tanta quanta eſi ſimplicitas motus aie. ipſi tamẽ dicũt hoc ꝓpter predictas auẽtes.i¶j Alij dicũt ꝙ cor⸗ pus gloꝛificatũ in ſuo motu deſcribit ſpacium ⁊ moue tur ĩ tem ꝑe.ſed illud tempus eſt imꝑceptibile.ꝛ illa de⸗ ſcriptio eſt imꝑceptibilis ꝓpter ſubtilitateʒ coꝛpoꝛuʒ. Vnge ſicut radius ſi eſſet coꝛpus moueret᷑ imꝑceptibi liter in maioꝛi vel minoꝛi ſpacio: ita dicũt ð coꝛꝑibus gloꝛificatis.tamen ſucceſſine mouent᷑ vt dicũt:quia in ipſis eſt ꝑs poſt ꝑtem ⁊ mouetur vna poſt aliam ſicut dictum eſt. 4 Alij dicũt medio modo. ꝙ ſicut ſe hʒ res ad circumſcriptionem in loco:ita ſe habet ad moueri loco.Eſt ̊ res que nullo modo circumſcribit᷑ in loco: nec replet locum:nec ↄmetituꝛ ſe loco.ſicut ipſe deus 9 vbiq; eſt incircumſcriptus. nec tamen ſicut materia 4 replet locum mole ſua.nec cõmenſurat ſe loco:immo ?ẽ ſupra omia 7 extra omia non excluſus 2 intus omnia non incluſus.Eſt alia res que circumſcribit᷑ loco ̊ nõ replet locum nec cõmetitur ſe loco.ſicut angelus circũ ſcribitur in loco vbi eſt.⁊ bʒ ſuam circũſcriptioneʒ tm̃ ſue virtutis.vnde ibi eſt vbi opatur:nõ tñ ſua ſubſtan tia replet locum nec cõmetit᷑ ſe loco:quia ſua circũſcri: ptio non cõmetit᷑ ſe circũſcriptioni loci.Eſt alia res qᷓ circũſcribit᷑ in loco ⁊ cõmetit᷑ ſe loco:ſed non replet lo⸗ cum.Coꝛpus.n.pure luminoſuʒ non habet naturã re⸗ pletiuam loci ſicut radius ſolis: Fm illos qui ponunt xxüj. ipſum coꝛpus.quia ſi ſit ſol in gere: nõ ꝓpᷣter hoe ẽ aer ſpiſſioꝛ:tamen circumſcriberet᷑ in illo loco:⁊ cõmetire tur ei. Eſt alia res que circumſcribit᷑ ⁊ ↄmetit᷑ ſe loco: ⁊ replet locum.ſicut coꝛpus elementare nõ gloꝛificatũ 7 inde eſt 8. talia duo coꝛpoꝛa nõ pñt eſſe in eodem lo⸗ co ſenſibili:quia replent locum. Sicũt ̊ q; itũ ad con ditioneʒ coꝛꝑis gloꝛificati põt ſe deſcribẽ ⁊ moueri ſuc ceſſiue.ſed quantũ eſt de poteſtate gloꝛie põt ſe nõ ↄine tiri ⁊ nõ circumſcribi ſenſibiliter:quia quadam pote⸗ ſtate gloꝛie eſt quaſi infinitũ quo ad nos reſpectu poſ⸗ ſibilitatis coꝛpoꝛis non gloꝛioſi.⁊ hoc eſt qʒ vult dicẽ augꝰ. ꝙ vtraq; interualla pari celeritate ↄtingit ⁊c. id eſt.ſi voluntas ſit anime poteſt illud coꝛpus ferre in ꝑ· ceptione per ſpacium longum ? breue.⁊ hoc eſt de po⸗ teſtare gloꝛie non coꝛpis quia coꝛpus.Et ſic ꝓcedũt pᷣ me rationes. ¶¶ Ad primũ in ↄtrarium dom.ꝙ eſt con ſiderare partes coꝛꝑis gloꝛificati ſᷣm oꝛdineʒ queʒ ha bent in coꝛꝑe:vel ſᷣm oꝛdineʒ quem babent ad locum. Primo modo eſt diſtantia ⁊ ſucceſſio partium delcri⸗ ptibilis in illo.ita ꝙ pars ſit poſt partem. Sʒ ſecundo modo de poteſtate gloꝛie omẽs partes vno modo ⁊ ſi⸗ mul qᷓtum ad deſcriptioneʒ ꝑceptibilem poſſunt ſe ha bere ad vnum locum.4¶ Ad aliud dom. ↄcedendũ eſt bene:ꝙ coꝛpus dñi in aſcenſione mouebat᷑ deſcribẽdo ſe in ſpacio ⁊ ſucceſſiue.ſed hoc fuit ex voluntate ⁊ nõ er neceſſitate ſicut in alijs coꝛꝑibo. Et per boc ſoluunt᷑ Mẽbrũ quartum Onſequẽter querit᷑ ſᷣm quid ſit aſcenſio in xpᷣo.Et querit᷑ an ᷣm eandeʒ naturaʒ aſcendit xpᷣs ⁊ deſcendit.⸗ Ad qð obijci tur ſic.iiij.ad ephe. aſcendit quid eſt niſi quia deſcendit primũ in inferioꝛes ꝑtes terꝛe.glo. ↄſtat ꝙ fᷣm humanitateʒ xpᷣs deſcendit ⁊ aſcendit ⁊c.ſᷣ Fm itateʒ que vbiq; eſt nec aſcendit loco:nec deſcen⸗ dit.⁊ ita ᷣm ideʒ ſcʒ 'ᷣm humanitatem aſcendit ⁊ deſcẽ dit. 4 Item Dam̃.aſcendere ⁊ deſcendere ſunt propꝛi⸗ etates coꝛpoꝛis circumſcripti.ergo diuine nature non conuenit aſcendere. 4 Item ᷣm diuinam naturam eſt vbiq;:ſed hoc eſt contra rationem deſcenſus.quia aſcẽ ſus ⁊ deſcenſus ponit motum ab vno loco in alium. Contra.Jo.iij. Qemo aſcendit in celum niſi qui de ſcendit de celo.Glo.aſcendit ſᷣm ꝙ bomo: deſcẽdit ſᷣm ꝙ deus. non ̊ ᷣm idem. 4! IJtem Zluguſtinus ĩ ſermo⸗ ne de aſcenſione. De noſtro fuit quod apprehendit:de ſuo ꝙ aſcendit.ſᷣm ergo humanitatem pependit in cru ce:⁊ ſᷣm diuinitateʒ aſcendit. Solutio.dicenduʒ q; deſcenſus dicitur dupliciter.pꝛopꝛie ſcilʒ ⁊ impꝛopꝛie. Im propꝛie dicitur deſcenſus de chꝛiſto Fᷣm diuinitatẽ. ſcilʒ ipſa exinanitio deitatis:qua exinaniuit ſemetipᷣʒ foꝛmam ſerui accipiens Phil.ij.Et hec eſt ipſa agari tio in carne:quãdo ſe vmuit paruitati noſtre.⁊ hec de⸗ ſcenſio non ponit motum ſed terminũ vnionis.iiij.ad ephe.Deſcendit in inferioꝛes ꝑtes terre. Glo. Deſcen dit quideʒ diuinitas non localiteꝛ: ſed per exinanitõʒ. Deſcenſus auteʒ ꝓprie eſt propꝛietas ſubſtantie diffi⸗ nibilis in loco.ſᷣm quod dicit Dam̃. ꝙ aſcendere ⁊ de⸗ ſcendere ſunt ꝓprietates rei circumſcripte.⁊ hoc mo⸗ do deſcendit m humanitateʒ xpᷣus ad inferos:⁊ deſcẽ det ad iudicium.Vnde glo.ſuper illud.iiij.eph̊.ꝙ aſcẽ dit quid eſt ⁊c᷑.dum ſᷣm animaʒ ad inferos deſcẽdit:Fʒ coꝛpus ⁊ animam ad celos aſcendit. Item aſcenſio ſi⸗ militer dicitur dupliciter.ſcilicʒ propꝛie ⁊ impropꝛe. Impropꝛie dicitur aſcenſio de chriſto: ita exaltatio hu manitatis chriſti in reſurrectione.quia manifeſtata ẽ poteſtas celſitudo deitatis. Alio modo dicitur aſcẽ⸗ ſio proprie.ſcilʒ motus localis qui eſt ab inferioꝛi lo⸗ co ad ſuperioꝛem locum.ſumendo igit᷑ aſcenſum ⁊ de⸗ ſcenſum ꝓprie:ſic ſᷣm idem aſcendit ⁊ deſcendit.qꝛ de⸗ 4 XN& 1 *Nn R . * N. X Pgzpie ſcenſus eius ꝓprie fuit ad inferos:⁊ hic fuit ſᷣm aĩaʒ. aſcenſus ꝓprie ſᷣm aĩiam ⁊ coꝛpus.vnde pᷣm humanita⸗ tem fuit vtrũq;. ¶ ꝛ aũt querit᷑ ̃m quid conueniat aſcenſio xpᷣi.dðim ꝙ hec pꝛepoſitio ſᷣm:aliqñ notat cõ⸗ ditioneʒ nature.aliqñ notat cãm.aliqñ vnitateʒ ꝓprie ꝑſone.Conditõneʒ nature notat cum dicit᷑ x̃s ſᷣm ꝙ bhomo paſſibilis:ßᷣm ꝙ deus impaſſibilis.Cauſaʒ no⸗ tat cum dicit᷑ x-pᷣs ſᷣm ꝙ deus reſurrexit: quia virtus di nina fuit cauſa reſurrectõis. Anitateʒ ꝑſone notat cũ dicit᷑ rpᷣs ſᷣiim ꝙ homo creauit mundũ.i.xpᷣs ſᷣm ꝙ eſt ꝑſona illa que hʒ humanitatẽ creauit mũdũ. Si ergo Hm in pnti notet ↄditioneʒ nature: hoc modo xpᷣs ſᷣm humanitateʒ aſcendit.Si notet cauſam: ſic ei cõuenit aſcenſio m diuinam naturam. quia virtus dina fuit cauſa ſue aſcenſionis.Et hoc vult dicere augꝰ. cuʒ di⸗ cit. ſuo eſt ꝙ aſcendit loquens cauſalit:i.virtute ſue ditatis fuit hoc ꝙ aſcendit. Si notet vnitateʒ ꝑſone: ſic eſt ꝙ deus aſcendit: ⁊ ᷣm ꝙ homo ſimilit᷑ aſcendit. quia ſᷣm ꝙ deus eſt illa ꝑſona que eſt homo:⁊ HG̊ modo homo aſcendit.⁊ ſic pʒ rñſio ad predicta argumenta. Et ſic intelligit᷑ illud JSo.iij. Lemo aſcendit in celum: niſi qui deſcendit de celo filius hoĩs qui. eſt ĩ celo. qᷓtuʒ ad vnitateʒ ꝑſone loquit᷑. Membꝛum quintuʒ Einde querit᷑ qñ fuit aſcẽſio xpᷣi. Ad qð ſic phi.ij. Vactus eſt obediẽs vſq; ad moꝛ tem: ꝓpter qð ⁊ deus exaltauit illum ⁊c. Ex qͥ etiã ⁊ m beatũ aug.videt᷑.q; xpᷣus paſſioneʒ ſuam meruit exaltationeʒ. nõ ſolum q;tuʒ ad gloꝛiam reſurrectionis: ſ̊ etiam q;tum ad locũ exal tationis.vt ſcʒ aſcenderet.&̊ ſtatim poſt paſſionem de⸗ buit aſcendere.¶ Juxta hoc querit᷑.quare ñ teꝛcia die aſcendit poſt reſurrectioneʒ:ſicut tercia die reſurrexit poſt paſſionem. cum per tres dies probari poſſit ve⸗ ritas reſurrectionis.ſicut per tres dies veritas paſſio nis. Solutio.dðm ſm beatũ luc.qui dicit in actibo primo. Per dies.xl.apparens eis ⁊ loquens de regno i:ꝙ dilata fuit aſcenſio eius per.xl.dies poſt reſur⸗ rectioneʒ.⁊ hoc dicit Leo papa in ſᷣmone de aſcẽſiõe. Quadragenarius erpletus eſt numerus ſacratũfimo oꝛdine diſpoſitus:vt dum a dño hoc ſpacio moꝛa cor⸗ poꝛalis extenderet᷑.fides reſurrectionis documẽtis ne ceſſarijs monſtraret᷑. Dicenduʒ ̊ ꝙ diſpenſatio fuit ꝗ; natus fuit xp̃us:⁊ ꝙ fuit moꝛtuus:⁊ ꝙ reſurrexit:⁊ ꝙ aſcendit.⁊ ſicut ꝓpter diſpenſationeʒ dilata fuit reſur rectio eius quouſq; ꝓbaret᷑ veritas paſſionis eiꝰ: ita diſpenſationeʒ neceſſarium fuit differꝛe aſcenſioneʒ eius quouſq; veritas ſue reſurrectõnis ꝓbaret᷑.⁊ hoc eſt quod dicit leo papa.ꝑ omne tempꝰ quod int᷑ reſur⸗ rectioneʒ dñi ⁊ aſcenſioneʒ eius exactum eſt:hoc ꝓui⸗ entia dei curauit.h̊ dcuit.vt dñs ihs xpᷣs vere agno⸗ ſceretur reſuſcitatus:qui vᷣe erat natus paſſus ⁊ mor⸗ tuus.il Sed querit᷑.quare plus fuit dilata aſcenſio pꝰ reſurrectioneʒ qᷓ ꝑ tres dies.dðᷣm ꝙ difficilius erat p bare veritateʒ reſurrectõnis qᷓ; paſſionis.quia a teꝛcia die vſq; ad terciam poterat ðᷣe ꝓbari paſſio:ſ̊ ad verã reſurrectioneʒ ꝓbandam plures dies requirebant᷑.⸗ ideo maius tempus requirebatur inter aſcenſioneʒ 2 reſurrectioneʒ ꝙᷓ inter paſſioneʒ ⁊ reſurrectiõeʒ. IJItem alia ratio eſt. qm̃ conſolationes diuine ſemp ſuꝑabun dant tribulationibo.ſᷣ tempus illud paſſionis ante re⸗ ſurrectioneʒ fuit tempus tribulatõnis apoſtoloꝝ. tpᷣs aũt quod fuit inter reſurrectõeʒ ⁊ aſcenſioneʒ fuit tẽpꝰ conſolatõnis eoꝝ.Si ̊ diuina bonitas ſemꝑ dʒ extẽ⸗ cere ⁊ augere tempꝰ conſolatõis ſuꝑ tempꝰ tribulati⸗ onis ſanctoꝝ.ideo magis dilatum fuit tempꝰ int aſcẽ ſionem ⁊ reſurrectioneʒ q; inter paſſionex 2 reſurrecti onem. Sed tunc ſqni aneſti⸗ quare dilatuʒz fuit ꝑ xl.dies ⁊ non ꝑ plures nec paucioꝛes? Dicẽdũ ꝙ dies C 2 3 conſolationis diuine compant᷑ ad hoꝛam tribulatõis ſicut annus ad diem.⁊ ita conſuetum eſt in ſcriptura. ⁊ hoc eſt de miſericoꝛdia dei ad quam ꝑtinet ꝙ magis extendatur tempus ↄſolatõnis qᷓ tribulatõnis.vñ yſa. lxj. Ad annũciandũ miſit me ⁊c.vt predicarem annũ placabilem domino:⁊ diem vltionis deo noſtro. EInð ꝓ die reddit annum: ⁊ diem ꝓ hoꝛa. Cum g. xl.fuerũt hoꝛe paſſionis ⁊ tribulatõnis apoſtoloꝝ: conſtat ꝙ de buerint eſſe.xl.dies conſolatiõis.⁊ hoc eſt quod dicit glo.act᷑.j.Quadraginta hoꝛis moꝛtuus fuerat: ꝓpter hoc.xl.diebus ſe viuere confirmat.⁊ hoc fuit vt ſtatus deſolationis eſſet ſicut hoꝛa.ↄſolatõnis ſicut dies. Et ſic ꝑpʒ ꝓpter quid.xlꝰ die aſcẽdit.⁊ ꝙ fuerũt.xl.hoꝛe ſue paſſionis:⁊ ita tribulatõis apoſloloꝝ. Illud pʒ.quia prima die ſuit ibi ꝑ tres hoꝛas moꝛtuus ꝑ vnum dieʒ 7 duas noctes fuit in ſepulchꝛo. ⁊ hoc in quolibet ꝑ rij.· hoꝛas.⁊ ita.xxxvj.boꝛis.⁊ addant᷑ tres pme⁊ erũt xxxix.⁊ hoꝛa.xl.ſurrexit ſcʒ mane diluculo tercia die. ita quadrageſima die aſcendit. — Membꝛũ ſextum Oſtea queꝛit᷑ de termino aſcenſionis xpᷣi ad celos: qui notat᷑ ꝑ hanc pꝛepoſitionẽ ad.cum dicit᷑ aſcendit ad celos. Et pᷣmo querit᷑ de teꝛmio aſcenſus reſpectu coꝛpo raliũ. vtꝝ aſcendit ſuꝑ omne coꝛpoꝛeũ.Scðo reſpectu ſpũalium.vtꝝ aſcendit ſuꝑ omẽs ſpũs. Articulꝰ? pꝛamꝰ? D primũ obijcit᷑ ſic.pᷣs.Eleuata eſt magni⸗ ficentia tua ſuꝑ oẽs celos: in aſcenſiõe ſcʒ. ſuꝑ celum empireũ aſcendit.ſ.ipſum vlti mũ coꝛpoꝝ.̊ vltra omẽs celos ⁊ vltra omne coꝛpoꝛeũ. ſed vlitra nõ eſt niſi celuʒ trinitatis.gᷓ aſcendit vſq; ad celum trinitatis.⸗ Item locus determinat᷑ non ſolum ſm conditiõeʒ nature vel oꝛdineʒ vniuerſitatis:immo etiam ſᷣm meritum determinat᷑ locus.ꝗᷓ vbi eſt impro⸗ poꝛtio meriti ad meritũ ſm excellentiaʒ:eſt impropoꝛ⸗ tio loci ad locum. ſ̊ meritum xp̃i qᷓtum ad excellẽtiaʒ non hʒ ꝓpoꝛtioneʒ cum meritis alioꝛum.q̊ ſᷣm h̊ debet ei dare locus oĩno differens a locis oĩm creaturaruʒ ⁊ angeloꝛum:⁊ etiã excelſioꝛ locis eaꝝ. locus in quo ẽ ſua gloꝛia debet eſſe ſupꝛa locum angeloꝛum quod ẽ ce lum empireum. ſed vltra non eſt niſi celum trinitatis. g̊ aſcendit ſupꝛa omne coꝛpoꝛeum ⁊ vſq; ad celũ trini⸗ tatis. 4 Item Hebre. vij. Excelſioꝛ celis factus. Glo. id eſt omni rõnali creatura.eꝛgo angelis eſt excelſioꝛ. Saſcendit vltra locum angeloꝝ ⁊ vſqʒ ad celum trini⸗ tatis:quia non eſt aliud vltra.¶ Iteʒ pᷣs.A ſummo ce lo egreſſio eiꝰ. Glo.i.ab equalitate patris.⁊ occurſus eius.Glo.occurꝛit ipſe homo plenitudine diuinitatis vſq; ad equalitateʒ patris. Occurſus rpᷣo cõuenit ſᷣm homiĩeʒ:dum ad ſedeʒ patris aſcendẽs occurrit.igitur vſqʒ ad celum trinitatis ⁊ ſuꝑ omẽs celos aſcendit. Itez. iiij · ad ephᷣ. Uſcendens in altum.glo.dignitate loco.⁊ poſtea dicit textus.ſuꝑ omẽs celos. Exr q ptz ꝙ ſuꝑ omẽs celos aſcendit:nõ ſolum dignitate ſ̊ etiaʒ loco.⁊ ita vſq; ad celum trinitatis. Ad oppoſitum. ps. Oñs in celo ſedes eius. ꝗ̊ terminus ſue aſcenſiõis eſt celum. ¶ Si dicatuꝛ ꝙ hoc intelligit᷑ de celo trinita tis quod eſt ſedes eius.⁊ ſic eſl ſupꝛa alios.Cont᷑.celũ trinitatis non aliud eſt qᷓ; celſitudo trinitatis. ſicut ha betur in.ij.ſent᷑.ſ̊ impoſſibile eſt ꝙ cꝛeatuꝛa vllo modo ſublimet᷑ vſqʒ ad celſitudineʒ trinitatis.quia ſic crea⸗ tura in aliquo equaret᷑ creatoꝛi.qdð eſt impoſſibile.vñ etiam xpᷣs ſm ꝙ homo quia eſt creatura:non põt ei eqᷓ⸗ ri. &nõ põt aſcendere vſqʒ ad celſitudinem trinitatis: qð eſt celum trinitatis.Oꝛ ꝗᷓ dicit᷑ dñs in celo: intelli⸗ gitur de celo empireo.q̊ᷓ ibi eſt terminꝰſue aſcenſiõis. ⁊ ita nõ eſt ſupꝛa omne coꝛpoꝛeũ. Solutio.dðim ſiẽ 2) P e eALaA 1 e. Nmd G lerit Re dicit Ppeer bnns Et eſue guin die; etg tit „ ſi M mo⸗ N W agni eſg. 1pl rei. gol lutn mo 10/ oꝛ⸗ z det 32 no? R atis. trini G⸗ liot fini ſoce ſſy⸗ s n - e 6 i; n. Gis ite i tha hod ren i lo: l⸗ ſ. ſe 7 ..— 85 cè Nueſtio babetur beb.ij. vbi introducit᷑ auẽtas p̃s.Conſtituiſti eum ſuꝑ opera manuuʒ tuaꝝ: ⁊ omia ſubieciſti ſub pe dibus eius. Glo.ſcilʒ ptãte ⁊ dominio:vt adoꝛẽt illum ⁊ vereantur.ſm bhoc ̊ dõᷣm.ꝙ qñ dicit᷑ xrpᷣs conſtitutꝰ ſuꝑ omẽs.hec pꝛepoſitio ſuꝑ:poteſt diceꝛe eminentiam dignitatis ⁊ poteſtatis: vel eminentiam loci. Si pᷣmo modo.ſic aſcendit ſuꝑ omĩa:quia omĩa poteſtati ⁊ do⸗ minio eius ſubijciunt᷑.vnde etiam ab angelis honoꝛat humanitas ſua beata. Et hoc dicit glo. heb.ij. Conſti⸗ tuiſti eum ſup opera manuũ tuaruʒ. Glo.i.ſuꝑ digni oꝛa opera angelos ⁊ homines.Et iterum heb.primo. Sedet ad dexteram maieſtatis in excelſis.Glo. dicẽs in excelſis: non in loco concludit deum:ſed oñdit xpᷣm omnibus altioꝛem 1 omnibus eminentioꝛeʒ.⁊ BGᷓ etiaʒ ibi dicit tertus.Si aũt ly ſuper dicat oꝛdineʒ loci.di⸗ ſtinguendum.quia ſunt localia: ⁊ ſunt non localia.vl⸗ timũ continens ſcʒ celum empireũ:locale nõ eſt. Suꝑ igit᷑ omia localia eſt loco: ⁊ non ſuꝑ non localia eſt lo⸗ co.ſuꝑ omnia vᷣo dignitate 2 poteſtate.⸗l Ad rationes que oſtendunt ꝙ ſupra celum empireũ ſit loco. dicen⸗ dum ad primam. ꝙ ſi intelligatur illud ſuper celos.ſ. poteſtate ⁊ dignitate:ſic bene dico.ꝙ eleuata ẽ ſua po teſtas ſupꝛa omne celum. AUnde data eſt ei poteſtas in celo ⁊ in terra.⁊ nomen ſuper omne nomen ⁊c̃. Si aũt iſtud intelligatur localiter non eſt verum: quia ſuper non locale ponere oꝛdinem loci.nibil ẽ dictu neqʒ poſ⸗ ſibile.Quia eꝛgo coꝛpus illud ſcʒ celũ empiꝛeũ eſi n lo cale:quia vltimum. ideo dicere ꝙ ſit ſuper ipſum loco chriſtus. hoc nihil eſt dictu. 4 Ad aliud dom.ꝙ meri tum chriſti eſt meritum homĩs: ⁊ etiam hominis dei. Scðm ꝙ homo eſt: ᷣm hoc meritum eius bene poteſt eſſe ꝓpoꝛtionale.ſed ſᷣm ꝙ homo deus non: ſed magis reſpicit meritum ꝙ homoè: qᷓ; ꝙ homo deus.quia dei non eſt mereri.⁊ ita ᷣm hoc cuʒ aſcenſio conueniat ei ꝓrie ſᷣm ꝙ homo. cõuenienter terminat᷑ ſua aſcenſio ad locum angeloꝝ. Iteʒ ſi locus eſſet de ſubalibo bea⸗ titudini bene ꝓcederet obiectio:ſed ita nõ eſt.unmo de accidentalibꝰ.eque.n.poteſt beatificari xpᷣs ĩ loco cor⸗ poꝛali ſicut in alio loco.⁊ ideo non ſequit᷑ ꝙ ſi meritũ ſit impꝛopoꝛtionale:ꝙ locus impꝛopoꝛtionalis.ꝗa il⸗ lud non tenet niſi in illis que ſunt de ſubſtantia beati⸗ tudinis.ſieut ſunt viſio dilectio.⁊ etiam dotes coꝛꝑis. agilitas.claritas.ſubtilitas.qui enim plus meruerit: 7 plus hbabebit de beatitudine: a plus videbit: plus amabit ⁊c. Vnde ihs xpᷣs plus habebit iſta hᷣm ꝙ ho⸗ moqꝙᷓ creatura alia.⁊ impꝛopoꝛtionabilii ſicut meritũ impꝛopoꝛtionale.4 Ad aliud pʒ ſolutio m diſtincti⸗ onem factam. vt ly excelſioꝛ dicat talem oꝛdineʒ vel ta lem ⁊c̃.4! Ad aliud qð obijcitur de glo.ꝙ occurſus eiꝰ vſq; ad ſedem patꝛis conuenit rp̃o ẽᷣm homĩeʒ. Dicen dum ꝙ ſm: aliqñ dicit conditioneʒ nature. aliquãdo vnitateʒ ꝑſone.Si dicat conditioneʒ nature: tunc hec diſtinguenda eſt.xpᷣo ſᷣm hominem conuenit occurſus vſq; ad ſedem patris.quia vſqʒ poteſt teneri excluſiue vel incluſiue. Si ercluſiue tunc eſt vera: quia poĩt tũc ꝙ non ꝑtingerit ad ſedem patris.tamen ꝑfecte occu r⸗ rit.nihilominus circa ipſum? tamen vſq; ad ipſuʒ. ſi⸗ cut ille dicit currere vſq; ad ciuitatem qui ꝑuenit vſqʒ ad poꝛtam:⁊ tamen non intrat ſed manet extra.⁊ tunc vſq; excluſiue tenet᷑. Si auteʒ intret tunc tenetur inclu ſiue. Si aũt hic ly vſqʒ teneatur incluſiue:ꝛ ly ſm di⸗ cat conditioneʒ nature:ſic eſt falſa. quia ponit tunc ꝙ perfecte attigerit ⁊ paꝛticipet celſitudineʒ patris.⁊ po nit equalitateʒz ipſius ad patreʒ m humanã naturaʒ. qð ñ ẽ poſſibile. Si dicat veritatẽ pſone.⁊ tũc ẽ ſenſus xpᷣs ſᷣin ꝙ ipe ẽ illa ꝑſona q̃ ẽ hõ:occurrit vſq; ad ſedeʒ pris.G̊ bñ verũ ẽ ⁊ ẽ equalis patri. Ad aliud qð ob⸗ ncit᷑ ꝙ loco ⁊ dignitate aſcẽdit ſuꝑ oẽs celos. Dicẽduʒ ꝙ; ſuꝑ oẽs locos locabiles aſcẽdit loco ⁊ dignitate. ſu⸗ per omẽs aũt dignitate:h̊ nõ loco. „ — & rteej *— P yAA een * % xxij. ANiꝛticulus ſecũdus Oſtea queritur de termino aſcenſionis re⸗ ſpectu ſpirituũ.vtꝝ aſcendit ſuꝑ oẽs ſpũs: L ſicut ſuꝑ angelos 2 aĩas beatas. Ad qð ſic ſubſtantijs ſpnalibus debetur locus ſi pũalis: ⁊ coꝛpo⸗ ralibus coꝛꝑalis. locus igitur angeloꝛuz eſt ſpũalis: 2 locus cuiuſſibet coꝛpoꝛis coꝛꝑalis.⁊ ita locus corꝑis xpi.ſed impoſſibile eſt ꝙ aliquis locus coꝛꝑalis ſit tan te dignitatis quante ſpiritualis.̊ locus coꝛꝑis xpᷣi nõ eſt tante dignitatis quante locus angeloꝛum. ergo nõ eſt ſuper eum: ſed citra. on ẽ ſi uper ſpirituales ſub⸗ ſtantias beatas aſcendit. 4 Item angelica natura ſub⸗ limatur ad contemplationeʒ diuinam. Ad boc autem non poteſt ſublimari natura coꝛpoꝛea etiam in xpᷣo.ꝗa hoc eſt contra naturã coꝛꝑis.ſᷣ̊ ᷣm ſublimatõʒ nature ſublimatur eius locus. locus angeloꝝ ⁊ beataꝝ ani maꝝ ſublimioꝛ eſt qᷓ locus coꝛpoꝛis xp̃i.nõ igit᷑ ſuper angelos aſcendit. Cõtra. coꝛpus rpᷣi eſt digniꝰ omi coꝛpoꝛali creatura.ſi ergo debet determinari locus ſᷣm dignitatem nature:opoꝛtuit ꝙ locus eius ſit in ſupre mo loco coꝛpoꝛali.¶ Item coꝛpus xp̃i eſt vnitum deita ti.ſed vnio cum diuinitate eſt excellentiſſima:qua nul⸗ la maioꝛ cogitari poteſt in creatura. g̊ ſm hoc excellit omneʒ creaturam. Sſi m dignitatem detur locus ſuꝑ angelos dabitur locus eius. Solutio. dicendum / ſimpliciter xpᷣus aſcendit eſt ſupꝛa omne coꝛpoꝛale ⁊ ſpirituale: ſed tamen differenter. quia ſupra omne lo cabile eſt loco.ſimpliciter auteʒ ſuper omne quod ẽ cre atum tam locale q; non locale eſt dignitate 2 poteſta⸗ te.⁊ ſic ſuper angelos. vnde ad ephe.j.Conſtituẽs ad exteram ſuam in celeſtibus ſuper omneʒ pꝛincipatuʒ 7 poteſtatem virtutem ⁊ dominationeʒ ⁊c.4¶ Ad pri⸗ mam rationeʒ in contrarium dicendũ.ꝙ locus ſpiritu alis angeli dicitur tripliciter. Ano modo ipſum cor- pus in quod opeꝛatur ſᷣm ꝙ dicit᷑ angelus eſſe vbi ope ratur. ⁊ dicitur iſte locus ſpiritualis: quia ꝙ angelus ſit vbi operatur. hoc intelligitur ⁊ non ꝑcipit᷑ ſenſu. Alio modo dicit᷑ locus ſpiritualis terminatio ſue vir tutis ⁊ eſſentie. Cercio modo dicit᷑ metaphoꝛice ꝓut dicitur deus locus cõmunis angeloꝛum ⁊ animaꝝ be⸗ atarum. Si loquamur de loco ſpirituali angeli pꝛimo modo:dicitur ſpirituale angeli ratione contenti:quia intelligibiliter eſt in eo.ſic ſuperioꝛ ẽ locus xpᷣi jm cor pus ꝙᷓ locus ſpiritualis angeli.qꝗa angelus in celo em⸗ pireo eſt⁊ ibi operatur opere.quod eſi oꝛnatus ſiue or nare:⁊ vltra qᷓ; angelus oꝛnet eſt ipſe chriſtus.⁊ h etiã locus ſpiritualis non eſt dignioꝛ loco coꝛꝑali chriſti. cum hic locus ſpiritualis coꝛpoꝛalis ſit ſᷣm veritateʒ. dicatur ſpiritualis ratione contenti quod eſt ſpiritua liter in illo.⁊ iterum contentum coꝛpoꝛale qð eſt xp̃s. dignius eſt illo contento ſpiꝛituali ratõne vnionis ad diuinitateʒ. Si loquamur de loco ſpirituali angeli ſe⸗ cundo modo:ſic nulla eſt comparatio neq; propoꝛtio. quia terminus coꝛpoꝛis ⁊ terminus ſubſtantie ſpiritu alis non ſe habent vniuoce:ſed equoce. Si tercio mõ: adhuc ſupius eſt coꝛpus rp̃i qᷓ̃tum ad illum locũ qᷓ; an gelus:quia plus eſt ſaluari in deum per vnioneʒ ⁊ vni tatem perſone q; ſolum per amoꝛem ⁊ contemplatõeʒ. quo vltimo modo ſaluatuꝛ vel vnitur angelus deo.coꝛ pus auteʒ chriſti primo modo. 4¶. Ad aliud quod oſtẽ dit ꝙ locus xp̃i ſit inferioꝛ angeloꝝ loco.Dicenduz q; lʒ coꝛpoꝛea natura in xpᷣo non ſublimet᷑ ad contempla tioneʒ: tamen ſublimat᷑ ad vnioneʒ cum diuinitate. 2 hec ſublimatio ſuperioꝛ eſt qᷓ ſublimatio angeli. quia bec eſt in vnitate perſone cum deo: illa nõ.⁊ rõne buiꝰ xbet᷑ ei locus ſublimioꝛ in celo empireo. e rN . 24 N e fſ Membꝛum ſeprunũ HSrnſequenter querit ꝓpter quid ſit aſcen ſio.ſ.quis ſuit fructus aſcenſionis. Et pᷣ mo querit᷑ quis fuit fructus aſcenſionis q̃tum ad ipſum. Secundo.quis fuit fru ctus qᷓ;tum ad nos. Articulꝰ pꝛimꝰ D primũ querit᷑.vtꝝ aliqua noua iocundi⸗ tas ei accreuit ex ſua aſcenſione. Ad qð ſic pᷣs. Delectationes in dextera tua vſqʒ in fi⸗ nem. Glo.delectatio ⁊ leticia erit mihi in cõſenſu tuo: bumanis obtuitiba ſubſtracto.ſed iſte conſenſus fuit ĩ die aſcenſionis.q̊ delectatio ⁊ leticia fuit ei in die aſcẽ ſionis.accreuit ei igit᷑ aliquod nouum gaudiũ.¶ Ad oppoſitum. xpᷣus anie aſcenſioneʒ eꝛat ꝑfecte beatus.ſᷣ beatitudo eſt ſiatus oumn bonoꝝ congregatõne ꝑfectꝰ. g cum eſſet in illo ſtatu:non erat poſſibile ꝙ accreſcerzʒ ei aliquod nouum gaudiuʒ ex aſcenſione. Solutõ. dᷣm ꝙ nouum gaudium põt dici quo ad nouam ſpe⸗ ciem gaudij:⁊ quo ad numeꝝ gaudioꝝ.aut poteſt dici nouum gaudium ſolum: quia eſt nouus modus gaudẽ di vel gaudij.OPrimo modo nõ accreuit ei nouum gau dium:quia de nullo gauiſus eſt in aſcenſione de qͥ pus non gauderet. VUnde ſicut modo gaudet de hoc ꝙ ſedet ad dexteram patris.i.loco competentioꝛi fruitioni po tioꝛum bonoꝛuʒz potris.ita prius gaudebat de boc qð —,— ſciebat ſe ſeſſurum ad dexteꝛam patris.Sed modꝰgau dij differt:vnde ei accreuit nouus modus ſolum. vnde ſicut dicimus: ꝙ cum ſit deſcenſus a theoꝛica practice ad practicam experientie. non fit deſcenſus a noto ad ignotum:ſed ad notum alio modo. ſic de nullo habuit celectationem poſt aſcenſionem: quin ante de illo ba⸗ buit ⁊ q;tum etiam ad numeꝝ gaudioꝝ.tamen nouus modus ipſi humanitati accreuit. cum per experienti⸗ am ſciuit ⁊ vidit militiam angeloꝛum ſibi ſubiectaʒ. Aꝛticulꝰ? ſecũdꝰ Onſequenter queritur iuxta hoc de fructu aſcenſionis quo ad nos. Et primo quo ad moꝛtuos.Secũdo quo ad viuos. Ad pꝛunũobijcitur S. j. 7 queritur.vtꝝ aſcẽſio xp̃i ſit cauſa noſtre aſcenſiõis. Et videtur ꝙ ſic.quia ſua reſurrectio eſt cauſa nẽe re⸗ ſurrectionis. ſimiliter ⁊c. ¶ Item aug.in ſermõe de aſcenſione.Aoꝛs xp̃ᷣi viuificat nos: reſurꝛectio erexit aſcenſio vexit.&̊ ſua aſcenſio eſt cauſa noſhʒe ſubuectio⸗ nis ſeu aſcenſionis. Contra. per paſſioneʒ xpᷣi amo tum fuit omne impedimentuʒ quod erat ex ꝑte noſtra aſcendendi ĩ celum. Similit ex ꝑte ſanctoꝛuʒ erat me ritum vt aſcenderent ⁊ gloꝛificarent᷑ in celis.& de iuſti cia dei ipſi aſcenderent etſi xpᷣs nõ aſcẽdiſſet.̊ ſua aſcẽ ſio non eſt cauſa noſtre aſcenſionis. Juxta h̊ queꝛt᷑ vtꝝ aſcenſio xpᷣi aperuit ianuam ꝑadiſi.Ad quod ſic. hebꝛe.iiij. Habentes pontificem qui penetꝛauit celos. Blo.penetrauit.i.peitus intrauit vt nos ſeꝗ poſſimꝰ. gᷣ aſcenſio xpᷣi aperuit ianuam celi.q¶ Contra.Marci xv.hoꝛa ſexta tenebre ⁊c. Glo.diuĩe pietatis oꝛdo po⸗ ſcebat vt eodeʒ temꝑis articulo quo ade pᷣuaricati ob⸗ cluſerat: latroni penitenti ianuam reſeraret ꝑadiſi.ſᷣ̊ hoc fuit in ſua paſſione. paſſio xpᷣi ianuam apeꝛuit:ñ ergo aſcenſio.q] Item luc.iij. Paptiʒato ihu ⁊ oꝛante ⁊c. Glo.dum aquas ioꝛdanis ſubijt nobis ianuaʒ celi pandit.⁊ dum caro noxia aquis frigentibus tingitur: oppoſita noxijs quondaʒ rumphea ignea extinguitur. ̊ baptiſmus eius aperuit nobis ianuam ꝑadiſi.nõ eſt igitur hic effectus aſcenſionis. ꝓpter quod queritur.ſi aſcenſio aperuit ⁊ paſſio ⁊ baptiſmus: qũo different: .16760 74 4 eo) 4 1., ⸗ „ℳ nab 4. 921 P⸗ Solutio. duplerx eſtoꝛdo. vnus ? oꝛdo iuſticie gene ralis:⁊ eſt oꝛdo diſpenſationis ſpẽalis. Eꝛdo iuſticMie generalis attendit ante peccatum ⁊ poſt. Et oſideran do iſtum oꝛdineʒ:ſᷣm ipſum debent reddi bonis bona: ⁊2 malis mala. 2 finaliter malis ſupplicium eternum. Sed vlterius eſt oꝛdo qui reſpicit diſpenſatõeʒ ſpecia⸗ lem: que fuit etiam in incarnatione ⁊ paſſione ⁊ reſuꝛ rectione ⁊ dñi aſcẽſione.Quia hec oĩa fuerũt ex diſpẽ⸗ ſatione diuina ꝓpter noſtram redemptioneʒ. Prĩo mõ ſi non fuiſſet peccatum: ſufficeret primus oꝛdo ad ape riendum ianuam celi.quia nõ fieret niſi bonum:⁊ red ceretur bonum pꝛo bono.Et hoc modo non dicit᷑ aſcẽ ſio dñi cauſa noſtre aſcenſionis.ſ̊ qᷓtum ad alium or⸗ dinem eſt cauſa:quia ex diſpenſatione aſcenſio ⁊ reſur rectio ⁊ alia ſacramenta oꝛdinant᷑ ad noſtram redem⸗ ptionem.¶ Et ſi obijcit᷑. Qonne iuſticia generalis ſuf⸗ ficeret ad noſtram aſcenſionem ſine alijs diſpenſatio⸗ nibus ſpecialibus.dðm ꝙ ſic ante peccatum: ſed non poſt peccatum.immo ſemꝑ poſt peccatum ſm illaʒ no bis redderetur malum ⁊ nũqꝙᷓ; bonum: quia nõ fuit bo num niſi per comꝑationeʒz vel aſpectum ad incarnati onem.⁊ habendo fidem de ipſa ? d alijs ſacꝛamentis. ſicut dictum eſt ⁊ ꝓbatum ſuꝑius.il Et ſi querat᷑: an alie ſint cauſe noſtre redẽptionis ⁊ aperitionis ianue. dðm eſt ꝙ ſic. quoniam eſt cauſa ſᷣm meritũ ⁊ m effe⸗ ctum. Scðm meritũ cauſa noſtre aſcenſionis ⁊ reſera tionis ianue fuit ipſa paſſio xpᷣi.quia per ſuã paſſionẽ nobis hoc meruit.Cauſa auteʒ ſm effectum dicit᷑ ꝑce⸗ ptio beatitudinis.deteꝛminat᷑ auteʒ beatitudo qᷓtũ ad gloꝛiam in contemplatione deitatis: ⁊ qtum ad viſio⸗ nem aſſumpte humanitatis:⁊ q;tum ad ſocietateʒ cõ⸗ fruentium deo. Vnde m hoc debet determinari effe⸗ ctus iſtius cauſalitatis. Deſcenſus igitur ad inferos fuit effectus gloꝛie qᷓtum ad contemplatõneʒ deitatis. Vnde tunc habitãtibus in regione vmbre moꝛtis lux oꝛta eſt eis.ſicut habetur eſa.ix. Quia autem humani tas xpᷣi non erat gloꝛificata ante reſurrectionem:dici⸗ mus ꝙ reſurrectio xp̃i fuit cauſa gloꝛie que eſt in ↄtem platione ⁊ fruitõne ipſius humanitatis.⁊ hec fuit glo ria in lacte:ſicut prima in melle ᷣm promiſſionem fa⸗ ctaʒ Ero.iij. Aſcenſio autem cauſa fuit gloꝛie que ẽ in ſocietate confꝛuentium.⁊ in hoc eſt magna gloꝛia ⁊ ma xime in illo loco qui plus participat operatione dei ⁊ gratia:vbi congregate ſunt beate anime cum angelis ⁊ ſimul vident deum. hanc enim gloꝛiam adduxit aſcẽ⸗ ſio.⁊ ſic patet ꝙ aſcenſio eſt cauſa noſtre beatitudinis ſiue aſcenſionis ⁊ alia ſed diffeꝛenter.¶ Ad alið quod obijcitur de baptiſmo.dicendum ꝙ paſſio aperuit ce⸗ lum ſᷣm meritũ: baptiſmus ſicut cauſa diſponens. ꝗa baptiſmus per gratiam quam confert diſponit aĩam vt ſit digna illa beatitudine: ipſa aſcenſio vt cauſa in⸗ troducens.⁊ hoc eſt quod dicitur in illis auẽtibo pan⸗ dens iter ante eos.NMich.ij. Et penetrauit.i.penitus intrauit ⁊c.iij.ad hebꝛe. , Poſtea queritur S. ij. cæ fructu aſcenſiomis quo ad viuentes.⁊ obicitur ſic. Si omis actio xpᷣi fuit ꝓpter noſtram ſalutem. ſed pre ſentia domini magis eſſet ad noſtram ſalutem qᷓ eiꝰ ab ſentia.ergo non debuit aſcendere:ſed moꝛari nobiſcuʒ hic.¶ Contra. Leo papa in ſermone de aſcenſiõe. Do minus ihs dum humanam conditioneʒ ſideꝛibus im⸗ poꝛtauit credentibus celum poſt ſe patere mõſtrauit. Si ergo hoc erat neceſſarium nobis: patet ꝙ neceſſa⸗ rium fuit ipſum aſcendere. ¶ IStem aſcendit ſuꝑ omẽs celos vt adimpleret omnia.iij.ad epheſ. Glo.ſuis do⸗ nis rationali creature.⁊ etiam omni creatuꝛe pꝛofecit ſua aſcenſio ⁊ contulit dona. ꝗᷓ neceſſarium fuit nobis ipſum aſcendere. Queritur igit᷑ que ſint illa dona qui bus omnia adimpleuit in ſin aſcenſione. Solo.di⸗ — 9 7 14 1 Zſin erneſ erdſte fion; 1 nnan Nleſs limar, nein Ulegenn os ino⸗, Aon , 1o Ultbo mnt tis⸗ tin anne. nce⸗ dern paſhone dieſ⸗ Ne⸗ ofial tntezc/ grieſſe, jnſeros tonis. 1 lor mani dia⸗ Ntem o mſa⸗ KLin a e di! anges ntdi tudu ic runtee s gt hinn ſſonn, n iuss cendum ꝙ duplex fuit fructus dñice aſcẽſionis quo ad viuos. Enus fuit qtum ad certificatõʒ ſpei beatitudi nio. alius fuit ꝙ̈tum ad ſuſceptõʒ 2 ꝑticipatõʒ ſpiritu⸗ alioꝛeʒ diuini amoꝛis. ſprimũ fructum aſſiqᷓt Leo pa⸗ pa dicens.Aſcenſio xp̃i noſtra eſt ꝓuectio: 7 quo pre⸗ ceſſit gloꝛia capitis:eo ſpes tẽdit 2 coꝛꝑis.⁊ ſic ex aſcẽ⸗ ſione xp̃i certioꝛat᷑ ſpes beatitudinis coꝛꝑis.i.eccleſie ſiue ſpes noſtra. De ſecũdo fructu habemus ĩ Yo. xvj. NMiſi ego abiero ꝑaclitus nõ veniet ad vos.a diẽ glo. „ ₰ . 5 aug. Mon poſitus in terra nõ poſſet dare: ̊ quia nõ/ ſunt idonei acciꝑe.niſi cum ᷣm carneʒ teſiſiant noſcẽ. ſtatim poſt dicit. Si caꝛnaliter heſeritis:ca paces ſpi ritus nõ eritis. Patet ꝙ ipſa pñtia coꝛpalis erat ge neratiua amoꝛis carnalis dñi in aptis.⁊ ille amoꝛ car nalis impediebat 2 diminuebat amoꝛeʒ ſpũalem dei. 2 ideo dicit niſi ego abiero ⁊c. Qiſi pñtia mea coꝛpo⸗ ralis a vobis ſubtrahat᷑: nõ erit in vobis pfectio diui⸗ ni amoꝛis. 2 G eſt qd dicit augꝰ.ſuꝑ illud Jo. Si 2no⸗ ſceritis me ⁊c. Ideo ſubtraho a vobis foꝛmã iſiã erui: in qua pater maioꝛ eſt me: vt ab oculis carnis ßui foꝛ ma ſubtracta deum ſpũaliter videre poſſitis.⁊ ſic fru⸗ ctus aſcenſionis eius eſt ꝑfectio diuini 2ſi pũalis amo⸗ ris ⁊ cognitõis ſpũalis.¶ Ad illud qð obycit in ↄtra⸗ rium. dõm ꝑ interemptõʒ. q pñtia coꝛꝑalis ipſius ſal uatoꝛis minus eſſet ad noſtram ſaluteʒ. quia minꝰ eẽt ad noſtram ſpem:⁊ minus ad diuinũ amoꝛez. Et ideo ncc̃iuʒ fuit q;tum ad noſtram ſaluteʒ ꝙ aſcẽderʒ.4. Ad aliud qð queꝛit᷑ quid ſit dictu:ꝙ adimpleuit omia ſuis donis. dᷣm ꝙ illa impletio oĩm dicit᷑ itum ad hoĩcʒ ꝗ hʒ cõmunioneʒ cum omnibo:⸗2 qui quodãmodo ẽ oĩa: ym ꝙ dici ſapie.j. Et h̊ qdð continet omia ſcientiã ha⸗ bet vocis.ibi appellat᷑ qð continet omĩa homo. Et ſilr Aarci vlt. Predicate euãgeliũ omni creature. appel⸗ latur bic oĩs creatura hbomo. Impleuit g̊ᷓ omĩa.id eſt: boĩem ſuis donis.ſcʒ gratia ſi pũſſancti in ſua aſcenſio⸗ ne. quia nõ erant homies bene diſpoſiti ad amoꝛẽ ſpiꝛi ualem niſi ipſe auferret ſuam pꝛeſentiam coꝛpoꝛalem ab eis. Nueſtio. xxuij.de ſeſſione xpᷣi ad dexterã dei patris. Onſequenteꝛ viſo de aſcenſione rp̃i: ⁊ de termĩo aſcenſio nis:queꝛendũ eſt de ſeſſione xp̃i ad de⸗ xterã pr̃is.De qua dĩ in ſymbolo.ſe⸗ det ad dexteram patris. ꝗ Et circa h querũt᷑ qᷓtuoꝛ. Primo.an ↄueniat alij q; xrpᷣo ſedere ad erterq pr̃is. Scðo.an xpᷣo ſᷣm ꝙ hõ cõueniat ſedẽ ad xxterã pꝛis. Tercio.an ↄueniat ſpũiſancto. Quarto. an ↄueniat filio dei jm diuinam naturaʒ. Membꝛum pꝛimnz Dprimũ aꝛguit᷑ ſic.j.ad ephe.Conſtitu ens illum ad dexterã. Glo.id eſt eteinam beatitudineʒ. VUnde dicit ꝙ dextera dei ẽ beatitudo eteꝛna que ſanctis dat᷑:ſiẽ ſini ſtra eius miſeꝛia ꝑpetua que impijs dat᷑. Sʒ oinnibus ſanctis cõuenit quieſcere in beatitudine eterna. ꝗᷓ oĩbo ſanctis alijs a xpᷣo ↄuenit ſedere ad dexterã pr̃is.Cõ tra. hic dextera 'm ꝙ dẽ de xrp̃onõ exponit᷑ niſi dupłr. ſicut pʒ ad rom̃.viij.vbi dĩ. qui eſt ad derterã tei.ſ.pa tris.Glo.i.equalis patri:vel in potioꝛibo bonis pꝛis. g dextera pꝛis vel eſt equalitas pꝛis:vel potioꝛitas bo⸗ noꝝ pr̃is. Hec aũt ſunt quibo nulla bona pñt cogitaꝛi melioꝛa.̊ nulli creature alij ↄuenit equalitas cũ patre nec potioꝛitas bonoꝝ pr̃is.̊ nulli alie creature a xpᷣo ↄuenit ſedere ad derterã pr̃is. 4¶ Steʒ ad ephe.j. Cõſti tuens illum in celeſtibo.ßᷣ iſte ↄſenſus ↄuenit nature di⸗ uine: vel creature vnite diu initani. b nulla creata talis eſt niſi xpe. nõ auenit alij ᷓ rpo iſte ↄſenſus. Ad pꝛo⸗ bandum minoꝛeʒ dicit Aeo papa in ſermone de aſcen⸗ ſione. Humanitas rpi eſt eterni patris recepta cõſeſ/ ſu. Et ponit ratõneʒ hui⸗ ſic.Conueniẽs erat vt illius gloꝛie ſociaret᷑ in thꝛono: cuius ⁊ natura copulabat᷑ ĩ filio. Si g̊ ſola humana natuꝛa chꝛiſti copulat᷑ diuini tati ⁊ non alia. ꝗ̊ 7. Solutio. doͤm ꝙ ſedere ad de⸗ rteram patris ſoli chriſto conuenit: ita ꝙ nõ alij crea ture ab ipſo ↄuenit iſte conſeſſus.vnde etiaʒꝝ nec ange⸗ lis ↄuenit.⁊ hoc habet᷑ pᷣmo ad heb.Cui aliqñ angelo rum dirit. ſede a derteris meis.q̃i dicat nulli. 41 Sed notandum.qꝙ differunt eſſe ad texteram patris:⁊ ſedẽ ad dexteram patris. Eſſe eniʒ ad dexteram patris:etſi poſſit conuenire alijs a xpᷣo:non tamen ſedere ad eius xxteram.quia ſedere impoꝛtat vnioneʒ vel equalita⸗ tem ⁊ quandam cõmunioneʒ beatitudinis cum patre. quod nulli alij a ro conuenit. Sed eſſe ad dexteꝛaʒ eſt eſſe in eteꝛna beatitudine: quod bene conuenit multis alijs a xr̃o.Et ꝑ hoc ſoluit᷑ ratio in ↄtrariũ. Membꝛnũ ſecũdum ſtea queritur. an xpo m ꝙ homo con ueniat ſedere ad dexteraʒ patris. Ad qðᷣ ſic. m enim primam expoſitionem eius dico ſedere ad dexteram patris nõ eſt dubium quin ei conueniat: quia ipſe collocatus eſt in potioꝛibus bonis patris. ſcilʒ in amoꝛe dei in viſione veꝛitatis ⁊c. Sed ꝙtum ad aliam expoſi itioneʒ qua ex⸗ ponitur ſedere ad equalitateʒ patris maioꝛ eſt dubita tio.Ad quod ſic Jo.damaſ.¶Lon localeʒ texteꝛaʒ pa⸗ tris dicimus. dexrtera enim a ſiniſtra eoꝛum que circũ⸗ ſcribuntur ſunt.Seyrteram patris dicimus honoꝛeʒ ⁊ gloꝛiam dei patris ſiue deitatis in qua dei filius ante ſecula vt deus patri conſubſtantialis ⁊ in vltimis in⸗ carnatus coꝛpoꝛaliter ſedet gloꝛificata eiꝰcarne. Si S dei filius cum gloꝛificata eius carne ſedet ad dexteraz patris que dicit᷑ honoꝛ ⁊2 gloꝛia dei patris.ergo pᷣm ꝙ; homo ſedet in equalitate patꝛis.4 Itez pᷣs. Mſummo celo egreſſio eiꝰ. Glo.ab equalitate patris egreſſio eiꝰ ⁊ occurſus eius vſq; ad ſummũ eius.ᷓlo.i.in equali⸗ tate patris. Vnde dicit ipſa glo. Occurrit ipſe bõ ple⸗ nitudine diuinitatis vſqʒ ad equalitatẽ patris. Ad oppoſitum. Impoſſibile eſt ꝙ creatuꝛa in aliquo equet᷑ creatoꝛi: quia omĩs creatuꝛa finita: creatoꝛ autez in⸗ finitus.̊ impoſſibile eſt creaturam ſedere in equalita tem patris.Sed xpᷣs inqtum homo eſt creatura.ergo non ſedet in equalitate patris.ᷓ ei non conuenit ſede⸗ re ad dexteram patris ᷣm vltimaʒ expoſitõeʒ. So⸗ lutio.dicendũ ꝙ conſeſſus in dextera patris poteſt in⸗ telligi vel ̃m rationeʒ equalitatis:vel ſᷣm rationẽ vni onis ad illum qui eſt equalis patri.Si ſᷣm ratõʒ equa litatis: ſic xpᷣo non conuenit iſte conſeſſus ̃m puma⸗ nam naturam.vt ᷣm: dicat conditõneʒ nature.Si au tem intelligatur hic ᷣm rationeʒ vnionis ad illuʒ qui eſt equalis patri: ſic iſte conſeſſus conuenit xpo ſᷣm q; homo ſiue humanitati.2 dicit ibi pm: vnitatem perſo⸗ ne. conuenit eniʒ humanitati xp̃i vniri in vna perſona filij dei qui eſt equalis patri.Et hoc modo dicit dam̃. Adoꝛatur vna hypoſtaſis cum carne ab omni creatu⸗ ra.Et ſic loquitur⁊ intelligit Leo papa conſeſſuʒ iſtũ in predicta auctoꝛitate. Et ſic etiaʒ loquitur de iſto cõ ſeſſu glo. ſuper illud. Et occuꝛſus eius ⁊c qꝛ dicit glo. occurrit plenitudine diuinitatis ad equalitateʒ pr̃is. Hec enim plenitudo eſt per vnioneʒ ad diuinitatẽ.vn⸗ de per hoc ſignat ꝙ hoc conuenit ei ſᷣm vnioneʒ illam ad illum qui eſt equalis patri.ſcilz filio dei Fm diuinã naturam. „ Vnſequẽter que 2 ſedere ad dexterã patris. Ad qð ſic obi / cit᷑:⁊ accipit᷑ ſedere ſᷣm ſecũdam expoſi⸗ tionẽ que eſt ſedeꝛe ad equalitatẽ patris. In li. de regulis fidei dicit᷑ in patre vnitas.ĩ filio eq̃li⸗ tas.in ſpũſancto vtriuſq; ↄnexio. & ſoli filio ↄueĩt ſedẽ ad equalitatẽ patris 2 nõ ſpũiſa.¶ Item dextera ma⸗ nu nos oꝑamur. ſᷣ filio ↄuenit hoc ꝙ dico ꝑ ipᷣm omĩa ſieri.vnde Joh.j. Dia ꝑ ipᷣm facta ſunt.⁊ ad ro.xj.Ex ipſo ⁊ ꝑ ipᷣm ⁊ in ipo ſunt omĩa. Ex ipo dr tpatrẽ: in ipſo ꝓpter ſpm̃ſ. ꝑ ipᷣm ꝓpter filiũ. ipſe eſt cui ↄue⸗ nit ꝙꝙ ꝑ ipʒʒ fiũt omia:⁊ nõ ſpũſſanctꝰ. debet dici filiꝰ ad derteram. quia ex ꝑte illa qua oꝑatur deus omĩa 7 nõ ſpũſſanctꝰ. Ad oppoſitum. ſedere ad dexterã pa⸗ tris impoꝛtat diſtinctõz ꝑſonaꝝ ⁊ equalitatẽ ꝑſone ad ꝑſonam in gloꝛia ⁊ honoꝛe.ᷣ ſic ſe bʒ ſpũſſanctꝰad pa⸗ trem. ei ↄuenit ſedere ad dexteꝛã patris. Solutio. dom ꝙ eſt loqui de equalitate ꝓrie vel ꝑ apꝛopꝛiatõʒ ſm ꝙ ſumit᷑ ꝓprie nõ dicit aliud equalitas in diuinis niſi dininam eẽntiam: vt virtuteʒ que nõ eſt maioꝛĩ ꝑ⸗ ſonis in vna ꝙᷓ in alia.ſ̊ vna eadeʒ in qua coequat ꝑ⸗ ſone.hoe modo eſt vna equalitas in diuinis ꝑſoĩs: ſiẽ vna eẽntia.vnde equalitas eſt ipᷣa diuina eẽntia. Alio modo ſumit᷑ equalitas in diuinis ſᷣm aꝓpropꝛiatõʒ: vt dicat᷑ equalitas ↄfoꝛmitas in notiõe ſiue babitudie.⁊ hoc modo aſppropꝛiat᷑ filio.equalitas.n.ponit dualita tem. In oꝛdine.n.primo diuinaꝝ pſonaꝝ pater ẽ pꝛin cipium. filins intelligit᷑ ꝓrimus ab illo. ideo in filio prima dualitas que coequat᷑ principio patri in eſſen⸗ a qua alia eſt ꝑ ſpiratõz: ſic filius ẽ ꝑſona a quaẽ alia ꝑſona ꝑ eandeʒ ſpiratõʒ. ⁊ hoc mõ com ꝑat᷑. Equalitas primo dicit ↄſoꝛmitateʒ in eẽntia diuina ⁊ virtute.⁊ B ↄuenit cuilibet ꝑſone.⁊ hoc mõ ſedere ad equalitatem patris ↄuenit ſpũiſa. ᷣ ſi ſedere ad equalitatẽ dicit᷑ ßᷣm appꝛopriatõz ſᷣm ꝙ equalitas dicit ſm aſpꝛo ꝛiatiõez que eſt ↄfoꝛmitas in notione:ſic ſoli filio ⁊ ñ pũiſa.cõ uenit ſedere ad dexteꝛã patrio. Membꝛũ quaꝛtũ Onſequent᷑ querit᷑ qũo ↄuenit filio ſʒ di uinã naturam ſedeꝛe ad equalitatẽ pr̃is 7 loq̃mur de equalitate m notõʒ. Et vi⸗ detur ꝙ nõ ↄuenit h̊ modo. Pater ẽ pſo⸗ na nõ ab alio a quo alius.⁊ ex hoc attribuit᷑ ei ratõ au ctoꝛitatis ⁊ auẽtas primi principij. ᷣ filius ẽ ab alio: lʒ ab ipſo alius. nõ eſt piena ↄfoꝛmitas in notõe filij ad patreʒ. Cum ꝙ equalitas notionalis impoꝛtet ple⸗ nam ↄfoꝛmitatẽ notionaleʒ.̊ nõ ↄuenit filio ſedere ad equalitateʒ patꝛis que eſt in notõne.⁊ ita nec ad dexte ram hoc modo. 4 Item Hyla. in li.de ſynodis ponit verbum ↄcilij.nõ exequamꝰ vel comꝑamꝰ filiũ patri: Rᷣ ſubiectũ intelligimꝰ.⁊ loquit᷑ de filio ſᷣm diuinã natu⸗ ram. ꝭ filio ̃m diuinam naturam nõ ↄuenit ſedere ad equalitatem patris.&̊ nec ad dexteram:cum ᷣm equa⸗ litateʒ dicamus ſedere ad dexteram patris. Soto. dõm. abſolute ꝓprie ⁊ ꝑ appropꝛiatõʒ ↄuenit eq̃litas fi lio ⁊ ſedere ad derteram patris.4l Ad illud vo qð ob ijcit dom.qꝙ eſt drñtia inter equare ⁊ exequare.hec.n. eſt ſimpłr neganda:non equamꝰ filium patri.hec autẽ exponenda eſt nõ exequamꝰ. Equaꝛe.n.dicit ↄfoꝛmita tem in natuꝛa ? virtute.⁊ hoc eſt inteꝛ patreʒ ⁊ filium. ſed bec prepoſitio ex:dicit habitudinẽ ad alið vt ad pᷣn cipium. ⁊ hec beatitudo conuenit filio ⁊ nõ patri ratõ⸗ ne cuius dicit᷑ nõ exequamus filium patri.i.nõ exeqᷓ⸗ mus. in ex. hoc eſt ĩ habitudine impoꝛtata per hac pᷣ⸗ tia in virtute 2 etiaz ĩ notiõe: quia ſicut pater ẽ ꝑſona poſitõʒ ex:quia pater non eſt ex alio ſicut filius.qꝛ pat eſt principium ſine principio. filius eſt principiuʒ & puũiſancto ueiaat principio.ſed ſubiectum intelligimus: quia filiꝰa pze. vnde rõne oꝛiginis dicit᷑ illud verbum 2 nõ rõne virtu tis 2 eẽntie.i Ion enim poſſumꝰ dicere ꝙ filius ſit ens non ex alio ſicut pater. ⁊ ꝓpter boc nõ exequamꝰ. VUñ ſtatim accipit ↄcilium illud verbum geñ. xix. Plnit do⸗ minus a dno. dicit. nõ enim pluit filius a ſeipſo:ſed a dño auctoꝛe. Nueſtio. xxv. de aduentu xpi ad in cium. quiſito de aſcen ſione ſaluatoꝛis ad celos.ↄſequent in⸗ quirendũ eſt de aduentu eius ad iudi cium.nam diſcipulis dictuʒ eſt ab an⸗ gelis act. ij. Viri galilei ga ſtatis aſpi cientes in celum. bic ihs qui aſſumptus ẽ a vobis in ce lum:ſic veniet quemadmodũ vidiſtis euʒ aſcendenteʒ. math. xx.iij.· Yidebitis filium bomiĩs venientẽ in vir tute multa ⁊ maieſtate.j. coꝝ.iiij. Iaq; nolite ante tẽ⸗ pus iudicare quoaduſqʒ veniat dñs: qui illuĩabit ab⸗ ſcondita tenebraꝝ: 2 manifeſtabit conſilia coꝛdium. Et qtum eſt ad pñtez intentioneʒ querunt᷑ hec. Pri mo. de ſignis precedentius aduentum ad iudicium. Secũdo.de loco ⁊ temꝑe iudicij. Lereio.de ꝑſona vẽ⸗ turi iudicis. Quarto.de appaꝛitõe iudicis. Quinto.de aſſiſtentibo iudici. Membꝛũ pꝛimũ Irrca pmuʒ nota. , ßm math. xxiiij. a ſal⸗ — uatoꝛe ponunt᷑ multa genera ſignox pee⸗ apmbula aquentũ iudicis. Quedaʒ remo ta vt de diuerſis generibo tribulationũ. Surget. n. gens otꝛa gentem 2 regnũ ↄtra regnum 7c. — Hpoꝛtet. n. bec fieri ſed nondum ſtatim finis. Quedã po ꝓpinqua.vt aduentus antixpi ⁊ ſuoꝝ. vnde ibi dici tur. Cum ꝗ videritis abominationeʒ deſolatõnis que dicta eſt a daniele ꝓpheta ſtantem in loco ſancto.⁊ ibi ſequit᷑. ſtatim aũt poſt tribulationeʒ c̃. Quedã vo ꝓ⸗ + xima. vt immutatio ſuꝑioꝝ ſol obſcurabit᷑ ⁊c. ⁊ ſequit videbunt filium homĩs venienteʒ. Quedam vo cõiun⸗ cta vbi dicit᷑ mittet angelos ſuos cum tuba ⁊c. Omiſ⸗ ſis igit᷑ ſignis remotis ⁊ ꝓpinquis de quibo tractabit cum agetur de iudicio generali: in pñti queremus de ſignis ꝓximis ⁊ coniũctis.¶¶ Querit igit de illis tri⸗ bus ſignis que ponũtur math.xxiij. Quoꝝ vnnz ẽ im⸗ mutatio coꝛpoꝝ celeſtium. Aliud cõmotio virtutuʒ ce⸗ loꝛum. Zercium apparitio ſigni redemptõnis boim. Vnge ibi dicitur ſol obſcurabit᷑.⁊ luna ñ dabit lumẽ. ſtelle cadent de celo.ecce primũ.Et vntutes celoꝛum mouebun?᷑.ecce ſecũdum. Et tunc apparebit ſignüũ filij homiĩs ⁊c.ecce terciũ. Quaꝛtum vo ſignum ponit᷑ con fragatio mundi in pᷣs. Ignis ante ipſum precedet ⁊ i⸗ flãmabit in circuitu inimicos eius. Quinto de ſignis coniunctis. Articulus quintꝰ D primũ introducũtur auẽtes apo.vij. Et quartus angelus tuba cecinit: 2 percuſſaẽ tercia pars ſolis:a tercia ꝑs lune:⁊ tercia pars ſtellaꝝ:ita vt obſcuraret᷑ tercia ꝑs eoꝝ.Eſa.xiij. Quoniam ſtelle celi 2 ſplendoꝛ eaꝝ non erpandent lu⸗ men ſuum. obtenebꝛatus eſt ſol in oꝛtu ſuo: ⁊ luna non ſplendebit in lumine ſuo. Apoc̃.vj. Et ſol factus eni⸗ geꝛ tanꝗᷓ ſaccus cilicinus:⁊ luna tota facta ẽ ſanguis: 72 ſtelle de celo ceciderũt ⁊c. ¶ Contra.ↄſtat ꝙ coꝛpoꝛa celeſtia inalterabilia ſunt. ̊ nõ obſcurabũtur. 4 Item qũo intelligitur hec obſcuratio.aut per mutationeʒ fa ctam in ipſis coꝛpoꝛibus: aut q;tum ad awparitione di cuntur tranſmutari.4! Item cum conſtat ꝙ Fm ſubam 00 . . ſ — — — =ͥ —————— ðũ —— — — -— . — ͤ — immutabilia. qũo dicun?᷑ maa marß. E tunc crux multo ſolaribo radijs luenlentior Rñſſio. quia obſcuratio poteſt intelli⸗ rit. & aprebit in maioꝛi lumioſitate qᷓ heat ſol 2 ra⸗ Im. gi . vel immutatio ſicut fuit in moꝛte xp̃i: ita in ſũma⸗ dij eins. B H nõ põt eſſe niſi gloꝛificet᷑. quia ꝑ ſui gloꝛifi/ e none mundi exaltatione rp̃i. vel abſconſio quẽadno cationeʒ ita luminoſa apparebit nõ ꝑ ſuã natura. S ap NW dũ minoꝛ lux ſub maioꝛi.ita adueniẽte maxima lumi⸗ parebit cum cruce facta gloꝛioſa. 4¶ Sed hoc poſito q Ni noſitate coꝛpis rp̃i: obſcurabunt᷑ ꝑ abſconſioneʒ ſol lu ritur. vtrum ipſa crur in hac immutatione vel lumino epbot na ſtelle celi.vnde hiero. Sidera in die iudicij vide⸗ ſitate permanebit. quia videtur non: quia ſicut di⸗ bunt᷑ obſcurari nõ diminutõne ſue lucis accñte: dᷣ cla⸗ cit Auguſti. Omnia que pꝛopter hominis neceſſitateʒ ” ritate veri lumis ſuꝑueniente. de qua yſa.xx:iij. Eru⸗ creata ſunt teſinent eſſe 2 ceſſabunt: quoniaʒ ipſa ne⸗ een H beſcet luna ⁊ ↄfundet᷑ ſol cum regnauerit dñs exerci⸗ ceſſitas hominis ceſſabat. Sed vegetabilia ⁊ coꝛpora tuum. Ceteꝝ ꝑacto iudicij die fiet quia idein ꝓpha diẽ mineralia ⁊ anumalia bꝛuta 2 huiuſmodi terrenaſcen alibi. xxx. Et erit lux lune ſiẽ̃ lux ſons:a lur ſolis erit tia tm ad hominis neceſſitatem oꝛdinata ſunt. elemen ce⸗ ſeptempttr ſicut lux. vij. dieꝝ. 4 Ad illud qð queritur ta autem ⁊ huiuſmodi non ſolum creata ſunt propter W) quo dicunt᷑ cadere ſtelle tæ celo. Dicendũ ꝙ hoc intel bominis neceſſitatem: immo etiam propter vniuerſi adi ligitur duplr. Pꝛimo. ꝙᷓtum ad mutatõʒ lumioſitatis tatis dæcoꝛem. 2 iſta manebũt qtum ad hoc ſunt ad foban in obſcuritatẽ ſicut dicit Raba.qð de ſtellis dictuʒ 4 decoꝛem vmuerſt itatis. euacuabuntur autem tum ad tbaſ 2 ſtelle cadent de celo hoc in ¶Marci. xii ia ſerſpue t hoc ꝙ ſunt ad hominis neceſſitatem. Eꝛgo cuz crux ſit biner 7 ſtelle celi erunt ccidẽtes. boc eſt ſuo lumie priua i de numero vegetabilium: 2 ita propter hominis ne⸗ nre tur vt vicinũ dñi indicent aduentũ. Secũdo põt intel⸗ ceſſitatem creata: non permanebit immo tcceſinit eſſe nſcz. ligi qᷓtum ad aparitõʒz ſicut videt᷑ nũc vapoꝛ aſcẽdens poſtqᷓ aparuerunt in hac claritate. ergo non rrit glo⸗ nſr inflãmatuos cadere ad modũ ſtelle vt venienteʒ prece⸗ rificata: cum omne gloꝛificatum ſit perpetuũ. Re n⸗ nt ſigna inflãmationis mũdi.pᷣs. Ignis ante ipſum ſponſio.dicendum ꝙ nihil hic debet temere diffiniri: dd pce.⁊c.Eleuatis vapoꝛibus ⁊ inflãmatis apparet ca⸗/ cum ſancti ponant diuerſa.i Iam ſᷣm quoſdam. ſi coꝛ⸗ HMM 2 d ſus ſtellarum. poꝛa unonmanenr Ar elementa 3 anpeilinte ſen Crrc 4 Fenen a ben e 8 * ⁊ coꝛpoꝛa celeſtia: multofoꝛtius videtur ꝙ i ud qu 44 . u Aꝛticulus ſecũd us fuit inſtrumentum noſtre redemptionis 1 iſtüd futt H nE Nui Irca ſecũdum ſignũ querit᷑.quid intelligãt crux. Ende per hoc datur intclligi. ꝙ ipſa crux in illa undd virtutes celoꝝ:⁊ cum dicat᷑ in pᷣs. Pñndici⸗ luce apparebit de qua dicit Criſoſtiomus. ꝙ luculẽtior te dño omẽs virtutes eius: miniſtri eiꝰ qui erit ſolaribus radijs. ⁊ q etiam in illa remanebit: ſi⸗/ facitis voluntateʒ eius.⁊ ſequit᷑ ꝑ expoſitõʒ. Pñdici⸗ cut alia coꝛpoꝛa ⁊ elementa que coꝛuptibilia ſunt de . te dño omẽs angeli virtutes celi:angeli intelliguntuꝛ. ſui natura: cum iſtud coꝛpus fueꝛit noſire redemptio⸗ niiznn ¶ Item Heda 2 Remigius. Quid mirum tremẽ ho⸗ nis inſtrumentum. Unde per hoc habet quandam di norpe⸗ mines: cum aſpectu iudicis tremant angelice ptãtes. gnitatem ex qua videtur babeꝛe congruentiom ad peꝛ⸗ Gene Vnde Job.xxvj.Columne celi contremiſcũt 7 pauent manendum ſicut illa. Poſſet dici tamen ꝓ ſicut rpus mmi, ad nutum eius. Grego.Quid ꝗ facient tabule qñ tre⸗ in tranſfiguratione oſtendit quandam claritatem ma un . ment columne? quid virgula deſerti patit᷑ qñ cedrꝰ pa nente adhuc coꝛpoꝛe ſuo moꝛtali: ita poſſet ibi oſten· QAned diſi concutit᷑. Cont᷑.cum angeli ſint beati.beatitu⸗ re claritatem in cruce manente tali coꝛpoꝛe coꝛupti ibidei d vo excludit omneʒ miſeriaʒ mutabilitateʒ: nullo bili.⁊ ſic poſt talem oſtenſionem non opoꝛteret ꝙ re⸗ nis gae modo vere poſſunt dici timoꝛe affici vel moueri. Iiẽ maneret.non tamen ẽ diffinita ſententia a ſanctis.iðᷣo lo. 1ib uae nõ dicunt᷑ angeli dis ſen entots⸗ heſfo o nec hic diffiniꝛe volumus ſententiaz. Cädo⸗ ad primũ moueri dicunt᷑ angeli affectu ex ↄtemplatüe 88 . 1— aſeen⸗ maieſtatis xp̃i reſilientes in ꝓpriam Parmitatem, hic ꝛcic U us qua ꝛtus docnn affectus dicit᷑ reuerentie ſiue timoꝛis. Alio mõ q̈tum Irca quartum queritur de confragratione 1 Oi⸗ ad effectum exequendo miniſteriũ conſummatõis mũ⸗ que fiet per ignem. vtrum precedet iudiciũ perictlit di 2 innouationis ⁊ humane reſurꝛectõis.4 Ad aliud aut ſequetur. Pſalmiſta. Ignis ante ipſum gerenner dðm. ꝙ angeli dicũt᷑ ante iudicium: quia in miniſieꝛiũ precedet.Et vltimo Aſaie ſuper illud. In igne veniet. „ „„ . — Tiin miſſi ꝓpter eos qui hereditateʒ capiũt ſalutis hebꝛe. j. Blo.qui purgabit electos. Prima coꝛinthioꝝ tercio. 9/ he vi efnnn Virtutes vo in iudicio dicunt᷑ ꝓpter excellentiã opeꝝ Vniuſcuiuſq; quale ſit opus ignis probabit. Itez ma üun⸗ motus in innouatione mundi ⁊ reſurrectõe coꝛpoꝝʒ. lach.tercio. Ipſe ſedebit conflans.⁊ poſt ſequitur. ⁊ W Ar cic “ lus tercius purgabit filos Leui.⁊ poſt accedam ad vos ⁊c. Ex his omnibus arguitur ꝙ prius erit confragratõ q; iu⸗ gaba VYrca terciũ ſignũ querit᷑.quid dicat᷑ ſignuʒ dicium. ¶ Contra. Arguitur ex oꝛdine iudicij deter⸗ ſnifi filij hoĩs.nam ſignũ illud põt intelligi mul minato ab Auguſtino de ci uitate dei viceſimo. caplło nken tipkr. Et ad hoc rñdet᷑. poteſt dici aut ſi⸗ vltimo. In ilo iudicio has res dicimus eẽ venturas. lert gnum crucis.vnde Criſo.Crux apparebit ſole lucẽtioꝛ Helyam teſbitẽ fidem iudeoꝛum.antichriſtum perſe⸗ rſigie exiſtens. 2 nõ eſt neceſſitas excuſatõnis cum viderint cuturum. chriſtum iudicaturum. moꝛtuoꝛum reſurre⸗ crucem. Aut ſigna paſſionis in carne xp̃i. vnð Criſo. ctionem.bonoꝛum ⁊ maloꝛum direptioneʒ.mundi cõ⸗ NQuidaʒ putant cruceʒ xpᷣi oñdendã eſſe in celo: veriꝰ fragrationem.eius deniq; renouationem.2 poſt exiſti⸗ aüt ipᷣm rpᷣm habenteʒ in coꝛꝑe ſuo teſtimonia paſſio⸗ mo ea que a me commemoꝛata ſunt oꝛdine omnia eſſe giͤs nis. i. vulneꝝ lancee ⁊ clauoꝝ. vt impleat᷑ illud Zach. ventura. 4 Item videtur ꝙ hec omnia debeant eſſe ſi nahi xij. Nidebũt in queʒ tranſfixerũt. Apoc.j. Ecce veĩt cũ mul. ſcilicet confragatio.iudicium. ⁊ condemnatio.2 ent nubibus celi ⁊ videbit eum omis oculus: ⁊ qui enʒ pu hinuſmodi. Eccleſiaſti. cimoctauo. Oui viuit ine⸗ Gani pugerůt. Aut ſignũ crucis impreſſum frontibo fideliũ teꝛnum creauit omnia ſimul. ergo pari ratione omia lt qð figurat᷑ in ezech. ix. in thau. Suꝑp frontes viroꝛum ſimul recreabit. mMKeſponſio. põt dici q ille ignis di n . gementium ⁊ dolentiũ.apoc.vij. Qolite nocere terre ⁊ uerſos habebit eſfectus. Purgabit enim 7 ſm hoc pre un mari neq; arboꝛibo quouſq; ſignemus ſeruos dei nr̃i cedet iudicium. Qon.n. accedent electi ad iudiciũ niſi 4 in fronti eoꝝ. ¶ Sed tunc querit᷑ ſi aparebit cumi prius purgati.Iteʒ ꝑ ipᷣm ignẽ fiet innouatõ vniuerſi ſn cruce: vtꝝ hoc erit cum cruce facta gloꝛiola vel nõ. Et 27 poſt ↄdemnationeʒ maloꝝ. 2 m ᷓ ſequetur. 2 Fm n videt᷑ erit gloꝛioſa. qm dicit Eriſo. omel. lxxvj. ſupeꝛ boc concoꝛdande ſunt auctoꝛitates que videntur con⸗ nngz toned jſton * 3 D 12 Nν 6 4 4* . —0 . trarie.¶¶ Ad hoc quod obijcitur ꝙ omĩa reꝑabunt᷑ ſi⸗ mul. dm ꝙ nõ eſt ſimile de opere creatõni 4 repati⸗ onis finalis.nam creationis actus ſolum recipit cau⸗ ſam creatriceʒ.reꝑa tio vo finalis ⁊ conſummatio re⸗ ſpicit cauſam ⁊ creaturam rõnaleʒ. ratione cuiꝰ diſpẽ ſatur nõ ſimul ſed ſᷣm exigentiam ipſius. Ideo primꝰ effectus eſt purgatõnis bonoꝝ. Secũdus erit iudiciũ bonoꝝ ⁊ maloꝝ. Tercio ſuccedet maloꝝ ↄdemnatio beatiſicatõ bonoꝝ. Poſſet tamẽ dici ꝙ ſicut in opere prime cõditõnis triplicatur actus vt ſit opus creatio⸗ nis:opus diſtinctõnis:⁊ opus oꝛnatus.ita in oꝑe vlti⸗ me ↄſummationis triplicatur actus:vt ſit actꝰ vel opꝰ purgatõnis:⁊ opus diſcretionis iudicij:⁊ opus retri⸗ butionis.⁊ tamẽè ſimul omẽs purgabunt᷑ purgandi.ſi⸗ mul omẽs iudicabũtur.ſimul premiabũtur:quis ñ ſi⸗ mul ſit purgatio.iudiciũ.⁊ retributi. Articulłꝰ quitꝰ . Onſequẽter querit᷑ de ſignis coniunctis.de quibus.j.theſſalo.iij.Quoniaʒ ipᷣe dominꝰ in iuſſu ⁊ in voce archangeli ⁊ ĩ tuba dei de⸗ ſcendet de celo ⁊c. Quia nõ videtur ibi neceſſitas iſto⸗ rum.quia ſicut ſolo verbo creauit deus omĩa: ita ſolo verbo poteſt omĩa ſuſcitare.ergo nõ requirũtur iſta. 4 Preterea que eſt differentia inter tubam ? vocem: quoniazʒ ꝑ tubam videt᷑ deſignari vox. Vnde ſuꝑ illud xxiiij. math. Mittet angelos ſuos cum tuba. dicit ATu guſti.qꝙ tuba eſt poteſtas ſuſcitandi moꝛtuos.vox ma⸗ gna vt nullus remaneat non iuſtificatus: ⁊ vt oẽs ſint in iudicio.Et ſuper illud pꝛima theſſa.iiij. In iuſſu ⁊c. dicit glo.ꝙ tuba erit vor magna angeloꝝ.in quo ergo differt a voce. Solutio. dm ꝙ in ipſo iudicio bene ſufficeret iuſſus dei ſicut ⁊ in creando: tamen ad nota⸗ dum congruentiaʒ apponunt᷑ illa tria. Mam ſicut di⸗ ctum eſt.ipſe vel tota trinitas iudicabit poteſtate au⸗ ctoꝛitatis. Gilius dei inqꝗᷓtũ homo iudicabit poteſtate excellentie. YOpſi aũt angeli lʒ nõ iudicent:habebũt ta⸗ men miniſteriũ antecedens iudiciũ. Ipſi.n.ↄgꝛegabũt electos a quatnoꝛ ventis terre. ſicut habet᷑ mat᷑.xxiiij. Ex cõuenientia ̊ notatur ꝙ ex paꝛte dei ĩ illo iudicio eſt.⁊ hoc notat᷑ in iuſſu. In voce archangeli notat᷑ ꝙ ẽ er parte xpᷣi. In tuba notat̃ ꝙ eſt ex ꝑte angeli ſcʒ po⸗ teſtas miniſterij xp̃i collata ad ↄgregandũ ad iudiciũ. vnð math.xxiiij. habetur plane ꝙ mittet angelos ſuos cum tuba voce magna ⁊ ↄgregabũt᷑ ⁊c.vnde tuba ad angelos refert᷑.⁊ ſi ẽ vox:poteſt dici vox angeloꝝ. Vñ ps· Ecce dabit voci ſue vocẽ virtutis.iſtud patet ibi ex glo. Solus g̈ iuſſus ſufficeret ad iudiciũ.tamen er cõ⸗ gruentia notant᷑ illa:quia congruebat ꝙ aliꝗd notare tur in illo iudicio er parte dei. aliqꝗ ex ꝑte xpᷣi bomĩs aliquid ex ꝑte angeloꝝ ꝓpter ſuũ miniſteriũ quod an⸗ tecedit iudicium. Mlembꝛum ſecundn Oſtea queꝛit᷑ de loco ⁊ temꝑe iudicij.Et primo de loco: quia videt᷑ ꝙ locus eius debet eſſe in valle ioſephat.ſᷣm ꝙ; habet᷑ Joel.iij. Congregabo g̊ omẽs gentes in valle ioſephat: ibiq; diſceptabo cum illis.⁊ loquit᷑ de ↄgregatione ad iudicium.ꝗ̊ ⁊c.¶ Sed contra.pᷣs. In celo parauit ſedem ſuam. Glo.de bonis ⁊ malis iudi⸗ cabit in celo exiſtens.⸗ Cõtra.j.theſſa.j.vbi loquit᷑ de aduentu ad iudiciũ.dicit in reuelatione dñi noſtꝛi ihu xpᷣi de celo cũ angelis venientis.̊ dñs ad iudicanduʒ Solutio.dðm venit de celo.non & in celo iudicabit. ꝙ non erit iudicium in valle ioſephat. immo determi⸗ nat glo.ſuper illum locum vbi erit.vnde ſᷣm glo.nibil aliud intelligitur ibi per vallẽ ioſephat niſi vallis iu⸗ dicijt vnde non determinat᷑ ibi locus.dicit eniʒ glo.ſic. Quidam pueriliter intelligunt ꝙ in valle qui eſt ĩ la⸗ tere montis oliueti deſcenſurus ſit dominꝰ ad in quod friuolum eſt. quia non in terra: ſed in ſpa geris ſedebit circa locum montis oliueti:ex quo a dit. Et ſumit᷑ ex hoc quod dicit.ij.theſſa.iiij. Sim piemur cum illis in nubibus obuiam xpᷣo in aera. Et ſicut Jo. Criſo.ait.Angeli deferent ante eum ſignum crucis.ioſephat inter pretatur iudiciuʒ dñi. Ad iudi⸗ cium & domini congregabunt᷑ non ſolum iudei qui cre dere noluerunt: ſed omẽs impij qui ab initio fuerunt. Jaſti vᷣo non deſcendent in vallem iudicij.i.damnati⸗ onis:ſed in nubibus eleuabunt᷑ obuiam xpᷣo.4!. Ad i⸗ lud vᷣo quod obijcit᷑. Judicabit in celo exiſtẽs.vult di⸗ cere.ꝙ xpᷣs per aſcenſum eius in celo ad dexteram pa⸗ tris ſiue in potioꝛibus bonis patris accepit iudiciari⸗ am poteſtatẽ. Et ideo dicit pᷣs.dñs in celo parauit ⁊c. id eſt ex hoc habet poteſtateʒ iudiciariam:ꝙ ſedet ĩ po tiſſimis bonis patris.vnde ſenſus illias glo.nonẽ ta⸗ lis ꝙ dominꝰ iudicabit in celo: ſed ꝙ ipſe qui modo eſt exiſiens in celo parauit ſedem ſuam.i.per hoc ꝙ in ce⸗ lo eſt ad dexteram patris:parata eſt ipſa chriſto homĩ poteſtas iudiciaria. Deinde queritur de temꝑe iuaicij. Et primo de die. Scðdo de hoꝛa iudi⸗ cij ꝓyter illud quod dicitur math.xxiiij. de die illa ⁊ hoꝛa nemo ſcit neqʒ etiam angeli celoꝝ:neq; etiaʒ fi⸗ lius:ſicut quedam littera dicit:ſed ſolus pater.q¶ Cõ⸗ tra.noticia eſt nomen eſſentiale ĩ trinitate.̊ oĩa que⸗ cũq; nouit pater nouit filius. ̊ habet noticiam de illo die.ſicut pateꝛ.¶¶ Steʒ filius eſt ſapientia patris.ergo quecũq; ſunt nota patꝛi:nota ſunt filio.¶ Itez math. xj.Et nemo nouit filium niſi pater: neq; patrem quis nouit niſi filius:⁊ cui voluerit filius reuelare.Ex bis patet ꝙ indiuiſa eſt noticia patris ⁊ filij. ̊ de omnib noticiam habet filius de quibo ⁊ pater. ꝙ de illo die. Solutio.dðm ꝙ filius habuit ⁊ habet noticiam il⸗ lius diei.Cum ẽ dicitur neq; filius. iſtud intelligit de filio pro coꝛpoꝛe ſuo quod eſt eccleſia.vnde cum dicit: niſi ſolus pater: nõ excluditur filius neq; ſpũſſanctus quia in noticia patris eſt noticia filij ⁊ ſpirituſſancti. ideo non poteſt excludi: ſed fit excluſio ipſius corꝑis eccleſie ſcʒ angeloꝛum ⁊ hoĩm cuiꝰ eſt caput cum dicik neq; filius.⁊ boc eſi quod dicit augꝰ.in li.de verbis do mini cum dirit pater ſcit.ideo hoc dixit: quia in patre 1 filio ſcit:neſcit tamen filius.i.coꝛpus eius in tra po⸗ ſitum quod eſt eccleſia. Item dicit augꝰ.pater lolꝰ ſci⸗ re dicitur:quia ſolus facit filium ſcire.⁊ eſt ſimile tem ptat vos deus vt ſciat.i.ſcire faciat ſi diligitis eum. 4¶ Sed tunc querit᷑.xpᷣs bomo nungd nouit illaz dieʒ. quia videtur ꝙ ſic.quoniaʒ coł.ij.habet᷑: ꝙ in chriſio ſunt omẽs theſauri ſapientie ⁊ ſcientie abſconditi.ꝗd eſt ꝙ dicit nemo. Dicenduʒ eſi ad hoc fin b. Grego. qui dicit. Louit vmgenitus hoꝛam iudicij: bᷣ nõ ex na tura humanitatis. hoc eſi ex generali natura bumani⸗ tatis: quia tunc alij hbomies ſcirent. ſed ex vitute di⸗ uinitatis influente ſuꝑ illum bomineʒz. Cuʒ dicit ne⸗ mo nouit ⁊c.ꝑ hoc non excludit᷑ xpᷣus bomo a noticia illius diei:ſed per hoc excluditur ꝙ non er virtute bu manitatis ipſaʒ habet: ᷣ ex virtute diuinitatis. Itẽ queritur de hoꝛa iudicij. aꝓpter hoc quod dicitur math. xxv. Aedia autem nocte clamoꝛ factus eſt. igitur erit nocte media.Contra.Roma.ij. In die ire ⁊ reuelatio nis iuſti iudicij dei.¶ Rñſio.media nocte dicit᷑ ventu rus vt dicit augꝰ.non pro hoꝛa temꝑis: ſed quia tunc Rxeniet cum non ſperatur. ANedia & nocte ſcʒ cum val⸗ p obſcurum erit. i.occultum veniet. Dies.n. dñi ſicut ur in nocte ita veniet. Poteſt tamen non incongrue i⸗ telligi media noctis tempoꝛe venturus.ꝗa vt ait Caſ⸗ ſiodoꝛus. hoc temꝑe primogenita egipti ꝑcuſſa ſunt. Aduentus vo xp̃i dicit᷑ dies oñi nõ pro qualitate tꝑis 9)] bera ſu en, 4 5 . add de eta olage⸗ unri⸗ muce⸗ eznt venges Erbis onnih oore. an il⸗ gede dicſt: ntus gancni. cor un di Nerbed ninpn intng⸗ erſch inbe ſgan⸗ ſn Uchnhe g N. N nani⸗ ed⸗ citne⸗ onas mmehn rnann tureni uelt⸗ trcnn biam Unudh hſiſen nn, . mt. epis ſed reꝑ: qꝛ tic cogitatõnes a ↄſilia ſinguloꝝ patebũt. j. CLoꝛi.itij. Qolite an tp̃s iudicare qᷣuſq; dñs venerit ꝗ il⸗ lumiabit abſcõdita tenebꝛaꝝ: 2 maifeſiabit ↄſilia coꝛdiũ Mlembꝛü terciũ Onſequenter querit᷑ d ꝑſona iudicis.an ſoli filio ↄueniat ⁊ an ſm bumanã natuꝛã iudicabit.. Ad pꝛimũ ſic.habemꝰpeccata . appꝛopꝛiata ↄtꝛa ꝑſonas.ſ̊ iudiciũ reſpicit peccatũ qm eſt de peccatis iudiciũ.Fᷣm ꝗ̊ᷓ axpꝛo ꝛatõnes peccatoꝝ ſunt agꝛopꝛiatõnes iudicioꝝ.ſicut ꝗ̊ habem peccatũ in patrẽ in filiũ in ſpmſctm:ita videt᷑ pater x pcrĩo qð eſt ↄtra ipᷣm.⁊ filiꝰ de pcto qð eſt ↄtra ipᷣm.et ſpũſſanctꝰ pcro qð eſt ↄtra ipᷣm iudicabit.⁊ꝛ ita cuiuſ⸗ libet ꝑſone ẽ iudicare.¶ Itẽ indiuiſa ſũt oꝑa trinitatis G& iudicat tota trinitas.nõ ꝗ̊ ſolus filiꝰ. Pꝛeterea vide tur ꝙ pater iudicat.qm̃ Sanieł.vij.habet᷑. antiqu? dierum ſedit.⁊ ꝑ antiquũ dierũ ſignat᷑ pater.⁊ loquit᷑ ðᷣ ſeſſione iudicij vel in iudicio.lñ ſubdit᷑. JYudiciuʒ ſedit ⁊ libꝛi aꝑti ſunt:⁊ loquit᷑ de indicio extremi examĩs.er⸗ go ip̃ius patris eſt iudicare. Ad oppoſitũ Joh. v. pa⸗ ter nõ indicat quẽqᷓ.ſed om̃e iudiciũ dedit filio.ꝗ̊ patris nõ eſt iudicare.nec ſpũſſancti:ſᷣ ſoliꝰfilij.qm̃ om̃e iudici um dedit filio.4 YItem ad idem facit qð dicit pſał. Deꝰ iudiciũ tuũ regi da.i.xpᷣo dedit. Glo.⁊ ita videtur ꝙ ſo⸗ lius filij ſit iundiciuʒ. Soł.ſᷣm Hugo.de ſancto victo. Ita dictum eſt ꝙ pater nõ indicat quẽqᷓ.ſed omne iudi⸗ cium dedit filio.ac ſi diceret᷑. patrem nemo videbit ĩ iu⸗ dicio viuoꝛum ⁊ moꝛtuoꝝ:ſed omnes filiuʒ: quia filius hominis eſt:vt poſſit ⁊ ab impijs videri.cum ⁊ illi vide⸗ bunt in quẽ pupugerũt.Omne igit᷑ indiciuz dedit filio. quia iudex in ſoꝛma filij homĩs aꝓparebit.que foꝛma nõ eſt patris ſed filij.nec ea filij eſt inq;tum equalis ẽ patri vel in qua:ſed in qua minoꝛ eſt patre:vt ſit in iudicõ cõ⸗ ſpicuus bonio malis. Sic ergo patet ꝙ illud intelligi tur de indicio exterioꝛi.nihilominꝰpater ⁊ tota trinitas indicabit in iudicio interioꝛi ſeu intelligibili.qꝛ indiui⸗ ſa ſunt oꝑa trinitatis.vnde erit iudiciuʒ totius trinita⸗ tis.tamen exterius apparebit eſſe ſolius filij. quia ſolus apparebit:⁊ pꝛofert ſententiam extra:⁊ cauſ. az ꝓponet. Si em̃ nõ eſſet ibi illa pꝛolatio ſentẽtie2 ꝓoſitõ cauſe: nihilominꝰ aĩe iudicarent᷑:quedã ad penam. quedaʒ ad pꝛemiũ.⁊ haberet quelibet qð habere deberet. Er h̊ di⸗ cimus iudiciũ interius ſeu intelligibile:⁊ illud eſt ꝙ to ta trinitas iudicat. Ffilius aũt faciet illud qð ibi appare bit exterius:ſine quo mhilominꝰeſſet iudiciũ.Sic ergo Patet.ꝙ tota trinitas indicabit:a qualiter ſolus filius. 4 °D⁰ϑ § aut dicitur in Banieł.ꝙ antiquꝰdierum ſedit.di cimus.q hoc dicituꝛ ꝓpter hoc ꝙ filius habet a patre ꝗ; iudicet. AUnde dicit᷑ illud ad denotandũ ꝙ ꝑſona fi lij ha bet a patre ꝙ iudicet.⁊ ꝙ pater nõ habet ab alio ꝙ iudi cet.quia ipe eſt pꝛincipiũ nõ de pꝛincipio. Ao illud q8 obijcitur eſt peccatũ in patrẽ ꝛc. dicimꝰ ꝗ peccatũ in pa trem dicit᷑:quãdo homo peccat ex ifirmitate.nõ ꝙ offen datur pater ⁊ nõ filius:ſed quia ex hoc diſcõuenit a pa⸗ Rtre cui eſi ſima potentia.Silꝛ peccatũ ex ignoꝛantia di F citur peccatũ in filiũ.qꝛ ꝑ illud diſcõuenit homo a filio qui eſt xi ſapientia. Peccatũ aũt in ſpm̃ſctm dicit᷑ pec⸗ catum ex malicia:q; ꝑ illud diſcõuenit hõ a ſpũſanctoq eſt ſũma bonitas. Licet ergo dicat peccatũ in patrẽ ⁊c. tamẽ cois eſt offenſa in his triũ pſonaꝝ. Vnde reatus 2 offenſa coĩter reſpiciũt totã trinitatẽ:⁊ ideo iudiciũ illo rum cũ ſit ad penam eſt totius trinitatis. Nueritur poſtea §.1. cum pater omne iudiciũ dederit filio ſicut dicit᷑ Soh.v. vtuꝝ hoc intelligat᷑ de ꝑſona filij ratone humane nature tm̃:xel diuine tm. vel ratione vtriuſq; Joh.criſo. Dare iudicium filio nihil aliud eſt niſi iudicem gignere. p in⸗ dicem gigni eſt filij in diuina natura.eꝛgo iudicare eſt fi J . . P LE — lij tñ̃ in diuina natura. aut in bũana patʒ: qm̃ Joß. v. dicitur. Poteſtatẽ tedit ei iudiciũ facere:quia filiꝰbo minis eſi:ergo iudicare attribuit᷑ filio ratõne bũane na ture nõ diuine. Item Hebꝛe.j. Tanto melioꝛ angelis effectus eſt. Criſo.vult ꝙ hoc intelligat᷑ de xpᷣo ratõe hu mane nature quia effectus dicit᷑ ex tpe.vnde non ↄuenit eterno.ſed datum ſiłꝛ dicit᷑ er tꝑe vel cum tꝑe:ergo non duenit eterno.ergo ꝙ dicit᷑. pater omne iudiciũ dedit fi lio:hoc dicit᷑ ratone bumane nature in xpᷣo quã habʒ ex tꝑe vel cum tꝑe.⁊ nõ ratõne diuine.quia hoc qdð eſi dare conotat tempus. ergo ſi detur filio ꝙ iudicet hoc erit ex tꝑe:vel cum tꝑe.YJudicare ergo ipᷣi attribuit᷑ in bumana natura. Sol. dicendum.qꝙ iudicare ↄuenit ip̃i filio in vtraq; natura.ſ.diuina ⁊ humana.dicendũ ergo ꝙ ſicut cum dicit᷑ filius miſſus eſt a patre.ibi ẽ pꝛincipale ſigna tum.in hoc qð eſt miſſus.ſ.pꝛoceſſio que eſt eterna.⁊ ibi eſt ↄnotatũ temꝑale: ſimiliter dico dedit ei iudicium fa cere.ipᷣm dare duo impoꝛtat.ſ.vnũ qʒð eſt eternũ.alterũ qð eſt tꝑale: a illud eſt ↄnotatũ.ratõne pꝛincipalis ſigni ficati qd eſt eternũ:ſenſus eſt iſtius auctoꝛitatis. Pote⸗ ſtatem dedit ei iudicium facere ⁊c.i.filius habet a patꝛe ꝙ iudicet.⁊ ratõne huiꝰ dicit Criſo.nõ ꝓpterea ſuſcepit iudicium qm̃ homo eſt:quia quid ꝓhibet omnes homi⸗ nes eſſe iudices: ſed quia ineffabilis illius ſube eſt filiꝰ uitur ipi filio eſſe iudicẽ ratõne diuine natuꝛe:ſm quã babet ꝑilitatẽ ad patrẽ: ſicut dicit Criſo. I;t hoc ꝙ ẽ dare ↄnotat tꝑale.vnde ſᷣm hoc ſenſus eſt. dedit ei iudi⸗ cium facere.hoc eſt ꝙ filius cauſaʒ oꝓponat exterius di⸗ cens. Eſuriui ⁊ nõ dediſti mibi manducare ⁊c.⁊ ſenten. tiam ꝓferat. Ite venite ⁊2c. VUnde ratõne illius ↄnotati dicitur illuo.poteſtatẽ dedit ei iudiciũ facere.qm filiꝰho minis eſt. VUnde hanc clauſulaʒ qm̃ filius homis ẽ vult ipᷣe legere piungendo ↄſequenti dicens. ita igit᷑ legendũ eſt.deuns pater dedit ei iudiciũ facere:⁊ nõ mireris ꝓpter hoc ꝙ filius homiĩs eſi.i.nõ eſt mirandũ.ſi ille qui eſt fi⸗ lius dei habet poteſtatẽ iudicandi a patre. licet accepe⸗ rit hũanã naturaʒ. Alio mõ lege ſic.qm filius hoĩs E.i. tedit ei cauſam ꝓponere ⁊ ſententiã ꝓferre. Mlembꝛũ quartũ Onſequenter queritur de aparitione iu⸗ dicis in qua.ſ.foꝛma veniet ⁊ apparebit re pꝛobis.ſ.vtrum apparebit eis ſ'ᷣm vtrãq; fſoꝛmam diuinitatis.ſ.et humanitatis. et loquimur de appaꝛitione intelligibili:nõ de ſenſibili. : per ſoꝛmam diuinitatis videtur. Habent enim in p̃ſen⸗ ti mali aliquam cognitionem ipᷣius diuinitatis ſeu iuſti cie.aut per acquiſitõnem aut per fidem:ex qua cognitõ ne augmentat᷑ 2 aggrauatur in ipᷣis cõtemptus:Fᷣm qð dicitur Luce.xij. Seruus qui ſcit volũtatem domini ſui terea ⁊ iudex. Vnde pᷣm hunc modũ dicendũ. ꝙ attri ⁊ non facit: vapulabit multis.Augmẽto igit᷑ culpe ĩ in— dicio reſpondebit augmentum pene. ergo malis ad au⸗ gmentum ſue pene aparebit dominus in iudicio ᷣm foꝛ mam diuinitatis.ſᷣm etiam ꝙ dicituꝛ de demonibo. Ja⸗ co.ij. Bemones credunt 2 contremiſcunt.⸗ Contra yſi d. in li.de ſũmo bono.In iudicio repꝛobi humanitateʒ xp̃ᷣi in qua iudicatus eſt videbunt vt doleant.Diuinita⸗ tem vᷣo eius non videbunt ne gaudeant. Quibus enim demonſtratur:ad gaudium demonſtratur.⁊ in hac ſen⸗ tentia concoꝛdat Augu.⁊ omnes ſancti Hugo de ſan cto victoꝛe.⸗ Iteʒ Adath.v. Oꝛomittitur iſta viſio mũ dicie beatitudini. Heati mundo coꝛde qm ipᷣi denz vide bunt. non ergo mali ĩmundi.q⸗ Poſtea queritur vtrum repꝛobi videbunt humanitatẽ ſᷣm ꝙ gloꝛificata eſt⸗ glo rioſa. Et videtur ꝙ non:quia ad talem viſionem ſequit᷑ lectatio ſicut dictum eſt de diuinitate.ergo ⁊c.¶¶q SIteʒ ſicut poſt reſurrectionem aꝓparuit diſcipulis dubitan⸗ tibus in ſpecie peregrina Luce. xxiiij.ita poterit tũc ma lis apparere in ſoꝛma non gloꝛificata.4! Item augu. di⸗ cit ꝙ oculus interioꝛ reficietur in ↄtemplatione diuini⸗ tatis exterioꝛi in aſpeetu humanitatis. ergo ex aſpectu coꝛpoꝛis gloꝛioſi ſequ at᷑ delectatio. 4 Ad hoc rñdẽt qm̃ excellens diſtantia ipᷣius xpᷣi ad peccatoꝛes pꝛiuat dele⸗ ctationem que eſt in vnione delectabilis cum delecta bi⸗ li.quia tñ peccatoꝛes erunt tunc incoꝛru ptibiles: ipſum xpᷣm videbunt.ſed nõ ad delectationem: quia in aſpectu coꝛpoꝛis gloꝛificati: nõ poteſt delectari coꝛpus nõ gloꝛi⸗ ficatum. Iteʒ Luce.xvj. Inter nos 7 vos chaos magnũ firmatum eſi. ibi habetur ex gloſa.ꝙ mali ante vltimam ſententiã cognoſcent aliquid quod erit de gloꝛia electo⸗ rum. 7 hoc cedet eis in penam ſicut ↄtigit de diuite epu lone qui vidit Laʒarum in ſinu abꝛabe: ſic igitur abſq; clectatione poterũt videre bumanitatem xpi in foꝛma gloꝛioſa.sd quam oꝛdinati erant ex creatione.⁊ boc ce⸗ tet eis in penam. ¶q/ Queritur etiam vtrum oſtenget re⸗ pꝛobis cicatrices vulneꝛum. Qðò ſic videtur Apoc.j. Vi debit eum omnis oculus:2 qui eum pupugerũt. 4 Ytem queritur vtruʒ aꝓparebit vnifoꝛmiter repꝛobis ⁊ electig videtur ꝙ non.yſido. Apparebit terribilis repꝛobis ⁊ blandus bonis. YOtem Hiere.xxv. A facie ire columbe. Glo. Gꝛego.in extremo iudicio.ꝛ⁊ incõmutabilis in ſe⸗ ipᷣo manet.ſed nequaqᷓ ſub ſpecie ĩmutabilis apparebit: quia trãquillus iuſtis ⁊ iniuſtis apparebit iratꝰ. 4 EUn⸗ c erit hec diffoꝛmitas. nũquid a parte ipᷣius iudicis cũ ſit vnus 2 idem ⁊ in ſe incõmutabilis? Si dicatuꝛ ꝙ hec Diffoꝛmitas erit m merita ⁊ demerita electoꝛum ⁊ re⸗ pꝛoboꝛum. Contra. In hoc non determinatur niſi cauſe diuerſitas.nec pꝛopter hoc mutabitur diſpoſitio in iudi ce. Item. ij. Joek. Terribilis apparebit malis etiam bo⸗ nis. Quid ergo dicit yſidoꝛꝰ.⁊ gꝛego. eis apparebit blandus. MWñ. ad pꝛimum ᷣm Hugo. de ſancto victo. Cum bonia mali viſuri ſint iudicem viuoꝛum ⁊ moꝛtuo rum. pꝛoculoubio mali videre non poterunt niſi ᷣm foꝛ mã q̃ẽ filiꝰhoĩs.ſᷣ eũ elaritate ĩ q iudicabit ñ ĩ huanita⸗ te ĩ q indicatꝰẽ. Zon em̃ in cruce xpᷣe iterum videndꝰeſt Ceterum illam dei foꝛmam in qua equalis eſt patri.pꝛo culdubio impij non videbunt.ij Zon enim ſunt mũdi coꝛ⸗ de. Meati enim qui ſunt mundi coꝛde quoniam ipi deuz videbunt. Alioquin ſi filius dei iudex in foꝛma in qua equalis eſt patri etiam impijs cum iudicaturus eſt appa rebit: quid eſt qð pꝛo magno dilectoꝛi ſuo policetur di⸗ cens. Ego diligam eum 7 oſtendam meipſum illi. Eſt autem alia viſio que non eſt facie ad faciem. ĩmo eſt ob⸗ ſcura.quia eſt cognitio ſpecularis. Unde ſicut dicitur. ꝙ demones credunt ⁊ contremiſ cunt. vnde habent quã⸗ dam cogni diuine potentie.⁊ etiam per illud quod datum fuit eis. ita mali habebunt buiuſmodi cognitionem obſcuram ꝑ fidem ⁊ hec eſt cognitio ſpecularis. ⁊ hec erit ip̃is ad pe nam. Hac enim cognitione cognoſcent ipſum deum vt beneficum.⁊ cognoſcent ipſum per creaturas quas in beneficium coniulit homini: ꝙ quia ingrati ſunt:cedit illis iſta cognitio ad triſticiam: et ita ad penam. et ideo iſtam habebunt ad maioꝛem ſui damnationem. 4 Sed tunc obijcitur.i Qunquid poteſt viſio dari rationali cre⸗ ature non exiſtente gaudio concnpiſcibilis:quoniaʒ iſte ſunt diuerſe vires anime. ergo poteſt ab ipſis videri di⸗ uinitas ſine gaudio. Dicendum ꝙ viſio que dicitur eſſe merces fidei: non tm̃ eſt ᷣm intellectum ſpeculatiuum. immo etiam m pꝛacticum. ⁊ ideo viſio illa eſt cum af⸗ fectione. ⁊ ideo non poteſt eſſe in rationali ſine gaudio concupiſcibilis,. cum obiectum ſit afferens ſũmam dele⸗ ctationem intellectui. ideo mali illam non habebunt. Electi autem videbunt ipſam diuinitatem facie ad faci⸗ em: ⁊ ipſam bumanitatem gloꝛificatam. 4 Ad ſecundũ qð queritur vtrum mali videbunt bumanitatem gloꝛifi⸗ catam chꝛiſti· Dicendum ꝙ ſic ᷣm auetoꝛitates ſancto⸗ rum etiam iam dictas. 41 & ergo obijcitur ꝙ hec viſio tionem obſcuram de diuinitate per effectum humanitatis gloꝛificate nõ potelt eſſe ſine gaudio ſier ſus enim delectatur in medio ſibi conueniẽti. Vnde ad habendum telectationem in viſu non ſolum opoꝛtuit of ferri luminoſum viſui: ſed luminoſum pꝛopoꝛtionale. Nicet autem ſit pꝛopoꝛtionale qtum ad viſionem pro⸗ pter oculi immoꝛtalitatem: non tamen qᷓtum ad dele⸗ ctationem habendam in illo viſu. opoꝛtet enim eſſe con⸗ iunctionem immoꝛtalis gloꝛificati cum immoꝛtali gloꝛi ficato: quia delectatio eſi pꝛopoꝛtionalis conuenientis cum pꝛopoꝛtionali conuenienti. Ydeo igitur viſio iſta ce det bonis ad gaudium ⁊ delectationem:quia ipſi habe⸗ bunt oculum diſpoſitum ad videndum ⁊ ad velectandũ habebunt enim oculum incoꝛruptibilem? gloꝛificatũ. Aalis autem cedet ad penã. hoc erit pꝛopter indiſpo ſitionem oculi: quia non habebunt oculum diſpoſitum vt eius eiſionem ſuſtineant ſine pena:ſicut nec oculꝰno⸗ ſter viſionem ſolis ſuſtinet ſine pena pꝛopter ſuam in⸗ diſpoſitionem. ¶ Oꝛ ergo obijcitur ꝙ in viſione huma⸗ nitatis reficitur ſenſus exterioꝛ. dicendum ꝙ verum eſt de oculo bene diſpoſito:ſed non de indiſpoſito cuiuſmo⸗ di ſunt oculi maloꝛum. 4 Sed tunc queritur nunquid poteſt cedere viſio diuinitatis ad penam oculo indiſpo⸗ ſito ſicut viſio bumanitatis. Conſtat ꝙ ſic.ſicut em̃ ma li videbunt ipſam humanitateʒ ad ſui penam: ita ⁊ ipaz diuinitatem.cum nihil ibi debeat deeſſe:quod eis cedat ad penam. Rñ. dicendum ꝙ non ſolũmodo habebunt oculum intellectus non diſpoſitum ad delectandum in ipſa diuinitate.immo etiam indiſpoſitionem habebunt ad videndum ipſum. Mon enim incoꝛruptibilitas vel ꝑ petuitas intellectus eſt diſpoſitio ad videndum diuini⸗ tatem. ſicut ex parte alia dictum eſt. Qam ſi ſic eſſet: tüc anima in pꝛeſenti videre poſſet diuinitatem facie ad fa⸗ ciem. ꝙ eum non habeant diſpoſitionem ad eius viſio⸗ nem: manifeſtum eſt ꝙ non poterunt ipſum videre ad ſui penalitatem. Pꝛeterea poſito ꝙ ipſum poſſent vide⸗ re. non tamen poſſet eſſe eis hec viſio in penam. immo non poſſet ſine magno gaudio eis eſſe. quoniam iſta vi⸗ ſio eſt ita coniuncta ſumme delectationi.ꝙ nihil in ipſa poteſt videri qʒð non ſit ad ſummam delectationem: cum ipſa ſit finis omnium viſionum. Et ideo viſio iſta nõ po teſt alicui connenire niſi ad ſummam delectationem et nullo modo ad penam. 4 Ad illud ꝙ queritur vtru ma⸗ li videbunt cicatrices vulnerum ehꝛiſti· dicendum ꝙ ſic. cedet eis ad magnam penam.quia er hac viſione chꝛi⸗ ſti: percipient ſe eſſe omnino ingratos. Videbunt enim que ⁊ quanta paſſus eſt dei filius pꝛo ipſis. VUnde vide⸗ bunt beneficium eiꝰ et hoc cedet eis ad magnum dolo⸗ rem et triſticiam. Et boc eſt quod dicit YHobannes Cri⸗ ſoſto.ſuper AMathe. omeł.lxxvj. Juſticiam maximam babens ſcilicet crucem. ita adueniet in illud iudicium chꝛiſtus non vulnera ſolum: ſed moꝛtem erpꝛobꝛabi⸗ liſſmam oſtendens. Eius autem gratia hoc ſignum ap⸗ paret vt et ſuperhabundantia multa opiliet iudeoꝝ in verecundiam:et pꝛeter hoc illoꝛum perſidoꝛum pꝛo qui⸗ bus paſſus eſt.⁊ accipitur hoc ex illo verbo Math. xx⸗ iiij. Zunc apparebit filij bominis ſignum. hoc eſt ſignuz crucis.bec eſt illa moꝛs expꝛobꝛabiliſſima de qua dicit. ijj. Saß. Moꝛte turpiſſima condemnemus eum. Ad illud ꝙ queritur vtruʒ vnifoꝛmiter vel diffoꝛmiter appa rebit chꝛiſti humanitas bonis et malis. Dicendum ꝙ; Diffoꝛmiter:quoniam electis apparebit blãdus.⁊ repꝛo bis terribilis. Vnde licet ſit vna foꝛma apparẽs.tamen diffoꝛmiteꝛ recipient. ⁊ boc eſt qdð dicit᷑ ſuꝑ illud Hieꝛe. xxv. A facie ire colũbe.Glo. Gꝛego. dicit. eox mẽtes eque vnum reſpicient.ſed nõ equaliter modificabuntur quia iſſis eum benignũ oſtendit ante actam iuſticiam illis terribilẽ culpam, Ande quia diuerſimode diſpoſi⸗ ti ſunt ad ipᷣin videndũ boni ⁊ mali.iõ differẽt illis ap/ nec viſio diuinitatis. Dicendum ꝙ non eſt verum. = 3 = = =☛⁵ et = dle⸗ on do ents lace abe, indi tii r n 0, 19 1 l 0 A n pa; cecat Gont mn i ebont ſhine ie 66, , ſ n n inu ge echi tenit elict N in i ni, ip⸗ ng ſeep⸗ m i⸗ ſis r. parebit: m diſferentias diſpoſitionũ in ip̃is. Et babet exemplum hmõi de diſcipulis euntibus in Emaus.qui bus dominus poſt reſurrectioneʒ ſuam apparuit ſub ſpe cie ꝑegrini nõ ſub ſpecie coꝛpoꝛis gloꝛificati:qm̃ ſic vult grego.Talis apparuit eis extra:qualem ipᷣm babebant intra. Unde quia habebãt ipᷣm vt peregrinum intus in mente. ideo 2 ip̃ᷣis vt ꝑegrinus apparuit:⁊ ſic ᷣm diſpo⸗ ſitionem recipientium ipᷣm ipᷣis apparuit. Ita dicimus hic.ꝙ ſm diſpoſitiones recipientium bonis ⁊ malis ap⸗ parebit. Et hoc habet᷑ ſuper illud JYob.xl. Diſperge ſu⸗ per bos in furoꝛe tuo.vbi dicit Gꝛego. Ipᷣe quidem ĩ iu⸗ dicio m aſcientiam vniuſcuiuſq; modificabitur iratus vel placatus.4 Ad illud quod obijcitur. . etiã terri⸗ bilis aparebit bonis:a ita apparebit vnifoꝛmit bonis 2 malis.notanda eſt intelligentia illius verbi. dicendũ em̃ ꝙ ipᷣe iuder vpc dicitur terribilis duobo modis.Teꝛ ribilis enim poteſt dici in acceſſu ad iudicium. Ael ter⸗ ribilis in remunerando. vtroq; ergo modo erit terribi⸗ lis ipᷣis repꝛobis in iudicio:quoniam ⁊ in acceſſu eiꝰad iudicium:⁊ in remuneratione incutiet eis timoꝛem dam nationis eterne. Pꝛimo autem modo.ſ.in acceſſu ad iu dicium erit terꝛibilis ipᷣis repꝛobis.ſed blandus erit bo nis facto iudicio ſiue in remuneꝛatione.Et pꝛopteꝛ hoc non dicitur ipᷣe terribilis iuſtis:ſed dies eius in qua ac cedet ad iudicium. ꝓpᷣe tamen erit blandus ⁊ benignus in remunerando: quia ſupꝛa condignum remunerabit ip̃is. Dicitur autem terribilis ip̃is bonis in acceſſu eiꝰ ad iudicium. ꝓpter hoc ꝙ incutiet eis timoꝛem quendaʒ reuerentie nõ terroꝛem damnationis ? malis.AIñ JYJob penult.dicitur. O timebunt angeli ⁊ territi purgabun⸗ tur. AUnde dicit glo. ꝙ angeli vocantur pꝛedicatoꝛes ſeu nuncij qui nũciauerunt fidem domini per bona opera:⁊ iſte pauoꝛ erit iis ad purgationem ſi quid ſit purgabi⸗ le in ipis. VUnde dicit imenſo terroꝛe ↄcuſſi etiam ſuper⸗ ne patrie nuncij cõtremiſcent.⁊ quia in eis hboc pauore excoquitur ſi qua in eis potuit eſſe leuium rubigo vitio⸗ rum:aperte ſubdit ⁊ terꝛiti purgabuntur:non tamẽ erit timoꝛ in ipis de pena vel damnatione eterna. Membꝛũ quintũ Onſequenter queritur de aſſiſtentibus iu dici. Et pꝛimo queritur.vtrum angeli iu dicabunt. Secundo vtrum apoſtoli iudi⸗ cabunt. Articulꝰprimꝰ Dpꝛimũ ſic obijcitur.ij.theſſa.j.vbi loquituꝛ de iudicio in reuelatõe domini noſtri ihu xpᷣi tx celo cum angelis virtutis eius in flamma ignis dantis vindictam his qui nõ nouerunt deum. ex quo videtur: ꝙ ipſi angeli venient cum xpᷣo iudicaturi. ¶ Item Aldath̊.xix. habetur ꝙ ipᷣi apoſtoli iudicabunt Vnge dicit vos qui ſecuti eſtis me in regeneratõe: cuʒ ſe rit filius homĩs in ſede maieſtatis ſue ſedebitis ⁊ vos ſuper ſedes duodecim: iudicantes duodecim tribo iſrt᷑. Et in pſał. Illic ſederunt ſedes in iudicio ſedes ſuꝑ do⸗ mum dauid. Bloſa. id eſt iuſti.⁊ poſt dicit. Hi ſedebunt cum xpᷣo ſuper ſedes duodecim vt iudicent domum da⸗ uid.i.familiam xpᷣi cui dederunt cibum in tempoꝛe.Ju⸗ dicabunt autem illi qui omnia reliquerunt xpᷣm ſequen tes. Ex his patet ꝙ omnes iudicabunt in illo iudicio. Item ſuper illud pſał. on reſurgunt impij in iudi⸗ cio ibi aſſignat glo.quatuoꝛ oꝛdines dicens.q; alij erunt qui iudicabunt? non iudicabuntur vt apoſtoli 2 alij ꝑ⸗ fectiſſimi.Si ergo homines iudicabunt multofoꝛtiꝰan⸗ geli.⁊ hoc tali ratione patet.quoniam angeli videntur magis accedere ad ratõnem iudicis ꝙᷓ ipi apoſtoli.quo niam boni angeli nihil habuerunt de iudicando:ſ̊ apo ſtoli boni aliquio habuerunt de indicando adminꝰ oꝛi⸗ ginale peccatum ⁊ aliqua actualia aliquando.ipᷣi auteʒ angeli boni non. erg angeli plus accedunt ad rationẽ indicis q apoſtoli. Si ergo eſt dicere ꝙ apoſtoli iudica⸗ bunt.multomagis eſt iſtud dicere de angelis.4l Itẽ ma thei.xxiiij. babetur. Cum venerit filius pominis in ma⸗ ieſtate ſua 2 omnes angeli eius cum eo ⁊c.⁊ loquit᷑ ibi x iudicio.⁊ loquitur de angelis non de apoſiolis.vide⸗ tur ꝙ angeli erunt iudices ⁊ non apoſtoli.ſed potiꝰ erũt & iudicandis de quibus ibi dicit. Statuet oues a dexte ris ⁊c. Reſpõdeo. dicimus ꝙ angeli iudices nõ erũt tamen habebunt multiplex miniſteriũ. Habebunt eniz miniſterium congregandi ad iudiciuz ⁊ ſuſcitandi moꝛ tuos.Et ideo dicit apoſiolus pᷣma theſſa.iiij. O ipᷣe do⸗ minus veniet in iuſſu ⁊ in voce archangeli ⁊c̃.veniẽt er go angeli ad illud officium ⁊ de iſto officio vel miniſte⸗ rio habetur Math. xiij. vbi dicit dominus ꝙ meſſoꝛes ſunt angeli ſcilicet congregantes ad iudicium ⁊ ſuſcitã⸗ tes.Et iſtud erit ante ſeparationem. Vnde ipᷣi conuoca bunt ad iudicium ⁊ congregabunt. Item habebunt mi⸗ niſterium ſeparandi m ꝙ habetur. xxiiij. Oꝛ angeli venient cum eo. quod dicitur ratione huius miniſterij. AUnge ſequitur poſt.⁊ ſepaꝛabit eos abinuicem:ſicut pa ſtoꝛ ſegregat oues ab edis.⁊ iſtud fiet miniſterio angelo rum. Et Math. xiij. Aldittet filius hominis angelos ſu os:⁊ colligent de regno eius omnia ſcandala: ⁊ eos qui faciunt iniquitatem 1 mittent in caminum ignis.Simi liter teſtificatio erit miniſterium eoꝛuzʒ:quia teſtes erũt ſicut dicit Remigius.Similiter poſi iudiciuʒ hbabebũt miniſterium mittendi ad penas.ſicut habetur Math. riij. O mittent eos in caminum ignis. ſic igitur multi⸗ pliciter habebunt miniſterium cirea iudiciuʒ antecedẽs vel ſequens ipſum:ſed nec ipᷣi iundicabunt. Vnde nec ipi diſcutient:neqʒ diffinient. Sed filius hominis chriſtus diſcutiet ⁊ diffiniet. Vnde non intelligitur ꝙ ipᷣi angeli habeant miniſterium iudicandi. 4¶ Auctoꝛitates ergo que dicunt ꝙ ipᷣi venient ad iudicium non intendunt di cere ꝙ ipᷣi tebeant iudicare:ſed dicũt hoc pꝛopter diuer ſa miniſteria que habebunt circa iudicium.¶ Ad aliud dicendum ꝙ non eſt ſimile de angelis ⁊ apoſtolis.quo⸗ niam ipᷣi apoſtoli annũciauerunt fidem ihu chꝛiſti ipᷣis gentibus ⁊ iudeis.⁊ ideo venient ad iudicium iudican⸗ tes ſicut teſtes.Eſt enim iudicium auctoꝛitatis:⁊ iſtud pertinet ad totam trinitatem. Et eſt iudicium excellen⸗ tie:a iſtud pertinet ad filium in humana natura. Apo⸗ ſtoli autem ſicut aſſeſſoꝛes ⁊ veritatis teſtes iudicabunt quia annũciauerunt fidem chꝛiſti ⁊ fuerunt teſtes ipᷣiꝰ in hac vita.⁊ ſicut hic teſtes eius fuerunt: ita erunt te⸗ ſies ipᷣius in iudicio contra repꝛobos.nde erunt iudi⸗ ces ſicut aſſeſſoꝛes:non ꝙ pꝛoferant ſentenciã:vel ꝙ cau ſam diſcutiant: ſed aſſidebunt ibi vt teſtes et ſocij ſicut dicet᷑. Item eſt iudicium comparationis: hoc etiam mo do ipſi iudicabunt.quia comparatione ipſoꝛum iudica⸗ buntur alij ſicut infra patebit. De hoc iudicio Math. rij. dicitur viri niniuite ſurgent in iudicio cum genera⸗ tõne hac ⁊ condemnabunt eam ⁊c̃.Et poſt dicit.regina auſtri ſurget in iudicio cum generatione iſia ⁊ condem⸗ nabit eam:quia venit a finibus terre audire ſapientiaʒ ſalomonis.⸗:! Ee ergo obijcitur ꝙ angeli magis accedũt ad rationem iudicis.dicendum ꝙ non:quia non dicituꝛ ipſi angeli annũciauerunt fidem cbꝛiſti ip̃ᷣis iudeis 2 gentibus ſicut apoſtoli. Item apoſtoli ſecuti ſunt ipᷣm chꝛiſtum: 2 ideo dicitur eis Mathei.xix. ꝙ iudicabunt ⁊ ideo magis accedũt apoſtoli vt ſint iudices qᷓ angeli. iudices inquã comparatõne xvel aſſeſſoꝛie. Articulus ſecũdus Oſtea queritur de ipſis apoſtolis vtrum ipᷣi inudicabunt:ꝙ ſic videtur Mathei. xix. Se⸗ debitis ⁊ vos iudicantes.Et Mathei.xij.di citur.ipſi iudices veſtri erunt: de apoſtolis loquitur. ¶Contra. apoſtoli non habent conſimilem rationem iu dicandi.quam habet ipſa gloꝛioſa trinitas ⁊ chꝛiſtꝰho⸗ moꝛ:ſed trinitas iudicat auctoꝛitate.Chꝛiſtus homo iu⸗ dicat exterius poteſtate ſua exequendo: ſᷣm quam ergo rationem dicuntur apoſtoli iudicare: Si t icatur ꝙ ſint iudices comparatione: hoc certe conuenit alijs q; apo⸗ ſiolis. Vnde.xij.mathei habetuꝛ.ꝙ viri niniuite conſur gent in iudicio cum generatõne iſta:⁊ ceteꝛa.⁊ loquitur de iudicio comparationis.⁊ ſimiliter de regina auſtri. ſicut ergo ipᷣi dicuntur iudicare: ita et illi. Quero ergo que eſt ratio ſpecialis quare dictum eſt eis. Sedebitis ſuper ſedes duodecim. ¶ Pꝛeterea queritur de boc ꝗ; dicit ſedebitis ſuper ſedes duodecim.Fᷣm hoc videtur ꝙ alij nõ iudicabunt niſi duodecim apoſtoli.ſed hoc ẽ fal⸗ ſum:quoniam ipſe Paulus iudicabit ⁊ alij ſancti viri. quoniam Sapien.iij.dicitur. Judicabunt ſancti natio⸗ nes ⁊ dominabũt᷑ populis.⸗ Pꝛeterea obijcitur de hoc ꝙ dicitur iudicantes duodecim tribus iſꝛabel quoniam ex hoc videtur ꝙ alij non iudicentur. Contra qð Yoeł. iij. habetur. Congregabo omnes gentes ĩ valle ioſephat ⁊ diſceptabo cum eis:⁊ loquitur de diſceptatione iudi⸗ cij. Quare ergo ſpecialiter dicit iudicãtes duodecim tri bus iſrahel.queritur ergo ſᷣm quam rationem apoſtoli dicuntur iudicare ⁊ quare. Solutõ.dicendum ꝙ ſᷣm triplicem rationem dicuntur apoſtoli iudices. Judica⸗ bunt enim comparatione. Item iudicabunt vt ſocij. Itẽ iudicabunt vt teſtes vel aſſeſſoꝛes. Comparatione ſicut dicitur de regina auſtri ⁊ viris niniuitis.id eſt compaꝛa tione peccatoꝛum iudicabunt tribus iſrahel.nam eiſdẽ legibus erant educati iudei ⁊ iſti.quia ſicut dicit Criſo ſto. Ipſis credentibus:alij credere noluerunt. Item ipᷣi apoſtoli iudicabunt per aſſociationem: quia ſcilicet ſo⸗ eij ſunt chꝛiſti in hoc ꝙ ipſuʒz imitati ſunt vt ſicut aſſocia ti erant chꝛiſto imitatione paſſionis ⁊ tribulatione: ita erunt aſſociati in poteſtate: ⁊ ſᷣm hoc dicitur ꝙ iudica⸗ bunt poteſtate.in glo.j.Coꝛin.vj.An neſcitis quoniam angelos iudicabimus.Vnde dicit Criſoſtomus.Nomẽ troni aliqð magnum ſignificat. manifeſtum eſt ꝙ con⸗ regnabunt ⁊ cõmunicabunt ipſi ſcilicet xpᷣo.Si enim ſu ſtinuerimus ⁊ conregnabimus. Item ipſi dicuntur iu⸗ dices quia teſtes vel aſſeſſoꝛes:quia per imitationẽ chꝛi ſti teſtificabuntur ipſum iudicem. Vnde dicit dominus ipſe diſcipulis ſuis Actu.j. los eritis mihi teſtes ĩ hie ruſalem ⁊ in omni iudea ⁊ ſamaria ⁊ vſq; ad vltimum terre. VUnde ⁊ ſuper illud Mathei.xij. SOpſi iudices ve⸗ ſtri erũt.dicit gloſa.ipᷣi teſtes mei iudicij iudicabũt duo⸗ decim tribus iſrahel.4 Sed obijcitur.j. Coꝛin.vj. An neſcitis quoniam ſancti de hoc mundo. Gloſa. iudica⸗ bunt auctoꝛitate 2 poteſtate.Contra hoc autem habetuꝛ Mathei.xij. Ipſi iudices veſtri erunt.Gloſa.non pote⸗ ſtate ſed comparatione.Ad hoc dicendum ꝙ ipᷣi iudica bunt comparatione ſicut ⁊ dicit glo.j.Coꝛin.vj.Sancti iudicabunt melioꝛis facti comparatione.quia exemplo illoꝛum perfidia huius mundi damnabitur: ⁊ poſt leꝗ⸗ tur. iudicabunt etiam auctoꝛitate ⁊ poteſtate.¶ Circa quod notandum.ꝙ poteſtas iudiciaria eſt multipliciter Eſt enim poteſtas auctoꝛitatis:⁊ hec eſt poteſtas trini⸗ tatis in iudicio.quia trinitas iudicabit auctoꝛitate. Itẽ eſt poteſtas excellentie: ⁊ hec eſt chriſti hominis in illo iudicio. Item eſt poteſtas comparationis qua ſcilicʒ fit comparatio ad iudicandos.Auctoꝛitas autem eſt ſentẽ tia digna imitatione.ipᷣa igitur trinitas iudicabit quia dabit poteſtatem chꝛiſto homini vt iudicet.et ſimiliter ipᷣis apoſtolis:quia ipᷣi ſentient idem in iudicio qdð trini tas. VUnde ipᷣa trinitas ſentit ita eſſe iudicanduʒ. ⁊ chꝛi ſtus ⁊ ipᷣi apoſtoli imitabuntur trinitatem.4¶.!. Ad aliud ergo ꝙ queritur vtrum ſoli apoſtoli iudicabunt:vel eti⸗ am alij viri ſancti.dicendum pᷣm ꝙ dicit Rabanus.Qe mo putet tm̃ duodecim apoſtolos iudicaturos: nec tm̃ Ouodecim tribus iudicandos.tunc enim leuitica teihns non eſſet iudicanda.⁊ Paulus non iudicans cum dicat Meſcitis quia angelos iudicabimus.tamen per quen⸗· Dam pꝛeeminentiam dicitur illud de apoſtolis.xix.ma⸗ thei. Sedebitis ⁊c.licet etiam de alijs intelligatur. Mueſtio triceſumaſexta de lege eterna. Hmma theologi⸗ ce diſcipline in duobus conſiſti 6 fide ⁊ moꝛibus. Expeditis inquiſitionibus pertinẽtibus ad fidem.vt de redempto re:cum adiutoꝛio ihᷣu chꝛiſti.pꝛoceden⸗ dum eſt ad inquiſitiones pertinentes ad moꝛes.Ad in⸗ foꝛmationem autem moꝛum concurrunt neceſſario pꝛe⸗ cepta ⁊ leges.gratia ⁊ virtutes.dona.fructus ⁊ beatitu⸗ dines. Leges ⁊ pꝛecepta vt oſtendentia debitum boni fa ciendi:⁊ mali vitandi gratia ⁊ virtutes ⁊c̃.vt pꝛeſtantia facultatem faciendi ⁊ vitandi. ꝛima igitur pars inqui ſitionis moꝛalis erit de legibus ⁊ pꝛeceptis. Secunda de gratia ⁊ virtutibus.Tercia de donis:fructibus:⁊ be atiiudinibus.q Sed quia omnes leges pꝛout dicit Au⸗ guſtinus.⁊ pꝛecepta ab eterna lege deriuata ſunt. Ideo ab ipſa lege eterna inchoandum eſt querendo. Primo an ſit lex eterna. Secundo an notio eius impꝛeſſa ſit mẽ ti rationali. Tercio quid ſit. Quarto dæ intentione le⸗ gis eterne ſcðᷣm ꝙ in deo. Quinto de eius immutabili⸗ tate. Sexto de eius vnitate. Septimo de deriuatione le⸗ gum tempoꝛaliũ ab ipſa.Octauo de ſubiectis legis eter ne. ono de effectu legis eterne. Nlembꝛum primũ D pꝛimum yſidoꝛus in.ij.ethimologiaꝛũ. Si ratione lex conſtat.lex erit omne quod ratione conſtiterit. Si ergo prouidentia dei conſtat ratione.ergo pꝛouidentia dei eſt lex:ſed non niſi eterna. Cum ergo pꝛouidentia diui⸗ na ſit: conſtat legem eternam eſſe. Minoꝛ patet.Qam ſicut dicit Moecius. Pꝛouidentia eſt diuina ratio a ſũ⸗ mo pꝛincipe conſtituta qua cuncta diſponit.4¶ Ampli⸗ us auguſtinus ĩ libꝛo de libero arbitrio.videtur lex iſta que regendis ciuitatibus fertur multa concedere atq; ĩ- punita relinquere:que per diuinam pꝛouidentiam vin⸗ dicantur.⁊ intendit ibi auguſtinus iſtam pꝛopoſitioneʒ aſſumere ꝙ nullum malum debet eſſe impunitum. et ꝙ ſimiliter omne malum punitur m aliam legem. Si er⸗ Go eſt aliquod malum quod non punitur per legem tem poꝛalem ⁊ non relinquitur impunitum. ergo punietur per legem eternam. Ergo ipla eſt. ¶ Item auguſtinus in libꝛo pꝛimo de libero arbitrio. Due leges ita ſibi vi⸗ dentur contrarie. vt vna earum hbonoꝛem dandi popu⸗ lo tribuat poteſtatem:alia non.vt nullo modo in vna ci⸗ uitate eſſe poſſint ſimul. Munquid dicemus aliquam illarum iniuſtam eſſe 2 ferri minime debuiſſe: quaſi di⸗ cat non. ? ita vtraq; eſt iuſta. Ex hoc obijcitur. Ympol⸗ ſibile eſt leges contrarias tempoꝛales conciliari in ratõ ne iuſticie:niſi per legem non habentem contrarnium co⸗ ciliantem illas: quam legem eternam appellam?. Itẽ in partem oppoſitam arguitur. Lex habet ſtatum in di⸗ ſpoſitione latoꝛis: ⁊ ſic nõ meretur nomen legis:quia q; Diu eſt in diſpoſitione adhuc non obligat. 4 Item babz eſſe in pꝛomulgatione.⁊ tunc meret᷑ nomen legis.q tũc ligat. Lex ergo nõ põt dici er diſpoſitõe ſeꝰ ex ꝓmulga⸗ tione. Si ergo ꝓmulgatio aliquoꝛum faciendoꝝ vel vi⸗ tandoꝛum non poteſt eſſe eterna: quia pꝛomulgatio fit creature: conſtat ꝙ non poteſt lex eſſe eterna. Item ſi N nſie ibue npto gen⸗ i, Ne⸗ tu⸗ tia ui Nda 1be Don N⸗ Pino ltne ee⸗ l⸗ ſe Ge i. nod ntia di divi⸗ N aſi⸗ hnp⸗ eriſi ig⸗ nnen toe eg ie, — D 55, —0 2„ HM R„ Wl Seaennn P15 N1 NMueſtio lex nõ eſſet impꝛeſſa creature ratõnalinõ ligaret eã cui⸗ ſignum eſt ꝙ nõ ligat creaturas irratonales quibo nõ ẽ impꝛeſſa:nõ eſt igit lex ex impꝛeſſione niſi ad rationem: ſeu qð impꝛimit᷑ ratõni.ſed hec impꝛeſſio eſt tempoꝛalis 27 nõ eterna. ergo intentio legis eſt tempoꝛalis 2 nõ eter na. Solt. dicendum pm ꝙ dicit auguſti. in li. de vera religione.Aſdenti noſtre ↄceſſuʒ eſt videre legem verita⸗ tis imutabilem. ANens em noſtra iudicat de veritate i⸗ mutabili.vt iudicat iſtam ꝓpoſitionẽ. Juſtum eſt vt om⸗ nia ſint oꝛdinatiſſima. Cuʒ ergo ipᷣa ſcʒ mens bumana mutabilitatem pati poſſit erroꝛis apparet ſupꝛa mentẽ noſtram eſſe legem que veritas dicit᷑ bec aũt eſt lex eter na.qð em̃ eſt ſupꝛa mentẽ noſtrã eſt eternũ.¶ Ad pᷣmuʒ obiectum dicendum. ſicut dicit yſið.ij.ethimologiaruʒ lex vno modo dicitur a legendo. alio mõ a ligando.ſcõʒ ꝙ dicitur a legendo:extenſo nomie lectionis non ſolum ad lectionem tempoꝛalem ſed ad lectionem ſᷣm ꝙ legi⸗ tur in mente:ſic lex eſt in diſpoſitione.Lex autem prout eſt in pꝛomulgatione dicitur a ligando.pꝛimo ergo mo⸗ do eſt eterna. ſcõðo autem non. Lamen poteſt diſtingui cum dicitur lex ligat: quia ligare poteſt ſumi actiue vel paſſiue.Si actiue: ſic lex eterna in deo dicitur a ligãdo Fm ꝙ accipitur paſſiue: dicitur reſpectu creature. Sed adhuc diſtinguendum de lege ligante in deo:ſicut de do⸗ minio in deoo. Dominiũ em eſt poteſtas cohercendi ſub⸗ ditos:⁊ ſic dicitur ſᷣm habitum. Ael põt dici ſcdᷣm actũ 7 ſic dominium eſt actus cohercendi ſubditos.⁊ vtrobi⸗ q; cõnotatur reſpectus ad creaturam.ſed pꝛimo modo ĩ babitu.ſcdo in actu. Sicut eꝛgo dominium in habitu de deo dicitur ab eterno dominium in actu ex tempoꝛe: ita lex ſi impoꝛtet habitum ligandi: ſic ab eterno eſt ĩ diſpo ſitione ad ligandum:⁊ hoc modo dicitur lex eterna.ſed ſi impoꝛtet actum ligandi nõ. ⁊ per hoc patet reſponſio ad ſcoᷣm.¶ Ao terciuʒ patet ſolutio:nam licet impꝛeſſio ab eterno non ſit in effectu cum eſt in ratione. Inde lex ab eterno eſt in diſpoſitione:⁊ ad hoc vt aĩe rationali ĩ⸗ pꝛimat᷑.licet ab eterno nõ ĩpꝛimat᷑ in effectu. Nlembrũ ſecũdũ Ecundo queꝛitur an notio legis diuine ſit impꝛeſſa cuilibet rationali aĩe in creatio⸗ ne. Ad qð ſic augu. in li. de vera religione eliſt lex ſcom quã deus iudicat omnia. de qᷓ nullus indicare poteſt.ſed hec eſt ler eterna: ergo nuli! poteſt iudicare de lege eterna. Si ergo iudicare ẽ noſce⸗ re.patet ꝙ eius notio nulli impꝛeſſa eſt. ¶¶ Item aug. in libꝛo ↄfe.iij. YIgnoꝛa bã ⁊ nõ noueram iuſticiã verã inte⸗ rioꝛem ex iuſtiſſima lege dei om̃ipotentis. qua foꝛmarẽt᷑ regionũ moꝛes.cum ipᷣa vbiq; eſſet.hoc aũt ẽ lex eterna: ergo aug. eam ignoꝛabat.ergo non eſt nota cuilibet aĩe. Ad oppoſitũ de vera religione. menti noſtre talẽ legẽ videre ↄceſſum eſt.ergo ipᷣa eſt nota aĩe ratõnali: 2 eius notio ei impꝛeſſa.l IMẽ aug.in li.æ li. arbi. eterne legis notio nobis imp̃ſſa eſt. ea em eſt qua iuſtũ eſt vt oĩa ſint oꝛdinatiſſima.Queꝛat᷑ em̃ a quolibet vtꝝ imp̃ᷣſſuʒ ſit aĩe ſue ⁊ notũ:ꝙ iuſtũ eſt vt oĩa ſint oꝛdinatiſſima. dicet vti ꝙ ſic. Sol.ſcõᷣm beatum aug.in li.de vera religio⸗ ne. eternazʒ legem mũdis aiĩs fas eſi cognoſcere:iudicare non eſt fas. boc aũt intereſt inter noſſe? iudicare: ꝙ ad cognoſcendũ ſatis eſt vt videamꝰaliquid ita eſſe:vel non eſſe. Ad iudicandũ vᷣo aliquid addimꝰ vt iudicemus ita poſte eſſe vel aliter. velut cum dicimꝰ. ita debebit eẽ vel buit: vt in ſuis operibo artiſices faciunt. Judicare S lege eterna nullus põt.qꝛ iudicans ſem ꝑ eſt ſupioꝛ iu Dicato. Sed videre ſeu cognoſcere eã cuilibet aĩe impꝛeſ — ſum eſt: ⁊ ſic notio eius aie imp̃ſſa eſt:ſed nõ eiꝰ iudiciũ ⁊ boc ſoluit᷑ pꝛimo obiectũ. Ad ſcdᷣm dicendum pᷣm Dama. in li.j.ꝙ cognitio exiſtendi deum nobis naturali ter inſerta eſt. ſed tn intatũ innaluit ꝑnicioſa bominum malicia ⁊ deduxit in baratrũ: vt dicerẽt nõ eſſe deũ:ſicut — . LCr as 2 erl, FeN& xxvj. in p̃s. Dixit inſipiens in coꝛde ſuo nõ eſt deus. Sicut S babitꝰ cognoſcendi deum impſſus eſt aie naturaliter:in aia actu pot deum ignoꝛare. cum ipᷣa euertit ſe ab babi⸗ tu illo ad exterioꝛa ꝑ ſui maliciã: ſic lex eterna nõẽ om̃i aie ſcᷣm habitũ. tamẽ ꝑ maliciam noſtram qñq; ab ipᷣ̃a auertimur ad exterioꝛa mala:ita ꝙ ipᷣazʒ ignoꝛamꝰſcom actum. 2 hoc vult dicere augu. cum dicit ignoꝛabã. 12 quicuq; cõuertit ſe ad illum habitum cognitionis legis eterne. ſemꝑ eam cognoſceret.⁊ ꝙ eam aliqñ ignoꝛet: B eſt ꝑ auerſionem ab illa. Membrum terciũ Ercio querit᷑ quid eſt lex eterna. Et aſſi⸗ gnantur plures eiꝰdiffinitões.Aug.in li. d li.arbi.vnã aſſignat dicens.vt bꝛeuiteꝛ . legis eterne nomẽ explicẽ: ea eſt qua iuſtũ eſt vt oĩa ſint oꝛdiatiſſima.4¶ Cõtra iſtã diffinitõeʒ obij⸗ citur.Qõ eſt iuſtũ vt oĩa ſint optima etiã bonitate quaʒ nata ſunt habẽ. ergo nõ eſt iuſtũ vt oĩa ſint oꝛdinatiſſi⸗ ma. 7 ꝙ ſequat᷑ ptz:qꝛ ſiłis eſt ratõ boni ⁊ oꝛdinati.Nã ſicut malũ ⁊ inoꝛdinatũ ex vna ꝑte cadunt:ita bonum 2 oꝛdinatũ ex vna ꝑte:optimũ ⁊ oꝛdinatiſſimũ ex vna. E aũt nõ ſit iuſtũ vt oĩa ſint optima. ptʒ qm ſi hoc eſſet in⸗ ſtum: oia eſſent optima bonitate: etiã quã nata ſunt ha⸗ bere. hoc aũt eſt falſuʒ. ergo nõ eſt iuſtũ vt oĩa ſint oꝛdi⸗ natiſſima. Itez alia diffinitõ legis eterne aſſignat᷑ ab augu. in li. de vera religione. Maret ſupꝛa mentẽ nr̃aʒ lege eſſe que veritas dicit᷑: hic ẽ icõmutabilis veritas:q elt ler omniũ arti: 2 lex omipotetis artificis. ꝗ Cõtra hãc diffinitõneʒ obijcit᷑. Et pᷣmo ↄtra hoc qð dicit᷑ oĩim artiũ.Qã ſicut dicit aug.viij.de ciui.dei. Ynueniũtur ar tes magice ⁊ malicioſe.ſi ergo lex eterna nulliꝰmali eſt: lex ergo nõ eſt lex malarũ artiũ.eꝛgo male dicit᷑ ꝙ ſit lex oĩm artiũ.ĩmo deberet addi ꝙ ẽ lex bonarũ artiũ.⸗ Si⸗ milit obijcit᷑ ↄtra h̊ qdᷣ dicit᷑ lex om̃ipotẽtis artificis.qꝛ bic ẽ libertas dei vt nulli legi ſubiaceat nulliꝰ iudicõ:vti dicit anſeł.in li. cur deus ho. ergo male dicit᷑ lex omipo⸗ tentis artificis. Tercia diffinitõ legis eterne ponitur o ab aug.in li.j.de lib.arbi. Lex eterna eſt ſũma ratio eui ſemꝑ obtẽꝑandũ eſt.p quã mali miſerã:boni bonã vita⸗ꝭ merent᷑: ꝑ quã illa que temꝑalis ẽ recte fert᷑ recteq; mu⸗ tatur. Contra iſtam diffinitõeʒ obijcit᷑.⁊ pᷣmo contra iſtud mẽbꝛũ.cui ſemꝑ obtẽꝑandũ eſt. qm lex iſta eterna: eſt idẽ qð dei volũtas.ſũma em̃ ratõ eſt volũtas dei. Sʒ dicit aug.ꝙ bonꝰfilius bona volũtate vult patrẽ viueꝛe quem dus vult moꝛi. ꝙ pater moꝛiat᷑ hoc eſt ſm legem eternam: ſeu ſᷣm dei voluntatẽ:ergo bonꝰfilius bene po teſt velle ↄtrariũ legi eterne.ergo nõ eſt ei ſemꝑ obtẽꝑã⸗ dum. ¶ Contra illud mẽbꝛum.ꝑ quã mali miſeram:bo⸗ ni bonã vitam merent. obijcit᷑ ſic.qm in volũtate noſtra ↄſiſtit meritum ⁊ xxmeritũ.in lege aũt pᷣmiũ vel ſupplici um. ergo per illam nõ meremur.vel demeꝛemur.4! Pꝛe⸗ terea queritur an iſte rationes notificent legem eternã Em equalem compaꝛationem ad rem:aut vna vniuerſa⸗ lioꝛ ſit alia.⁊ quomõ ei cõueniunt. Sol. dicendum notio legis diuine ↄſiderari poteſt tripliciteꝛ:ſicut lex cterna. Nam lex eterna põt ↄſiderari ſcdᷣm reſpectũ ad bona vel mala: vel ſᷣm ꝙ reſpicit bona tm̃.⁊ hoc dupli⸗ citer. quia poteſt conſiderari ſᷣm ꝙ reſpicit bona gene⸗ raliter. vel bona ſpaliter. que ſunt bona ratõnalis crea⸗ ture tm̃. tum ergo ad pꝛimam rationem ↄuenit ei hec ratio.lex eterna eſſ qua iuſtum eſt vt omnia ſint oꝛdina tiſſima. Lex em eterna m ꝙ eſt ius oꝛdinandi reſpictt bona mala:quia deꝰbona facit ⁊ oꝛdinat.malũ aũt nõ ſacit ſed oꝛdinat. VUnde oꝛdinare eſt actꝰ ↄmunis ipiꝰle⸗ gis reſpectu bonoꝝ ⁊ maloꝝ.⁊ ita hec eſt notio ipiꝰ pꝛo ut reſpicit bona ⁊ mala. Scom aũt ꝙ reſpicit bona ge⸗ neraliter. ſeu ſint bona ratõnalis creature ſeu irratona lis:ↄuenit ei iſta rõ.Cex eterna ẽ lex oim artiũ ⁊ lex om mnipotentis artificis.inqᷓ;tum eniʒ eſt ars omnipotentis õ Ny N. we R ſir- artificis: reſpicit cauſam diuinã que ẽ ars ⁊ cauſa oĩm bonoꝝ.Scdm autẽ ꝙ reſpicit bona ratõnalis creature tm̃: ↄuenit ei iſta diffinitio. Lex eterna ẽ ſũma ratio cui ſemꝑ obtẽꝑandũ ẽ ⁊c̃. Ratõnalis em̃ creatura oꝛdinan⸗ da eſt ꝑ leges. VUnde lex temꝑalis fertur ab homiĩe ⁊ ſuꝑ homines.⁊ ita cum ei ↄueniat ferre leges tꝑales vt dici tur in diffinitione:conſtat ꝙ hoc eſt reſpectu rationalis creature.Sitłꝛ qð dicitur cui ſemꝑ obtẽꝑandũ eſt.conue nit ei reſpectu creature ratõnalis:quia ſolum rationali creature ↄuenit ille actus qui ẽ obtẽperare.⸗ Ad obie⸗ ctum ↄtra pꝛimam diffinitionẽ dicendũ eſt ſcõᷣm auguſ. qui dicit in geñ.ſuꝑ illud. Vidit deus cũcta que fecerat erant ⁊c̃.ꝙ de ſingulis ẽ dictum ꝙ erant bona: de vni⸗ uerſis aũt ꝙ erant valde bona.quia quodlibet in ſe ẽ bo num ſed in vniuerſo eſi valde bonuʒ. Siſtinguendũ er⸗ go ꝙ poſſumus intelligere in ſingulari:⁊ hoc modo dici tur ꝙ omnia erãt bona.vel in vniuerſitate:⁊ boc dupli⸗ citer.vel in reſpiciẽdo oꝛdinẽ vt nũc: vel reſpiciẽdo oꝛdi⸗ nem ſimpliciter ſcdᷣm ꝙ ↄpꝛehẽdit totã ſeriem oꝛdinis pᷣ ſentium pᷣteritoꝝ ⁊ futuroꝝ.quia res que pꝛeſens eſt ad huc habet oꝛdinem ad rem ppᷣteritã:⁊ ad aliam rem futu⸗ ram. Si ergo dicat᷑ oꝛdo vniuerſi ⁊ accipiat᷑ pꝛo oꝛdine vt nũc: ad hoc nõ eſt dicere ꝙ omnia ſint valde bona in vniuerſo:qm̃ poſſunt eſſe melioꝛa.ſed ↄpꝛehẽdendo totã ſeriem oꝛdinis pꝛeſentium pꝛeteritoꝝ ⁊ futuroꝝ:ſic om⸗ nia ſunt valde bona in vniuerſo.ita ꝙ nõ poſſunt eẽ me⸗ lioꝛa. Sicut ergo bonũ eſt ꝙ omnia ſint optima.non in ſingulari ſed in oʒdine vniuerſi pꝛout dictum eſt:eodem modo dicendũ ꝙ iuſtum eſt vt omnia ſint oꝛdinatiſſima hoc modo intelligitur illa diffinitio. Vel poteſt dici q; omnia in genere oꝛdinatiſſima ſunt in vniuerſo.ſcðᷣm ꝙ habetur ab augu.viij.ſuꝑ geñ:dicentẽ. Voluntas diui⸗ na ſubijcit ſibi pꝛimitꝰomnia.deinde creaturã coꝛpoꝛalẽ ſpirituali.deinde irrationalem rationali.terreſtrem ce⸗ leſti. Poſſemus tamen dicere.ꝙ in illa ratione eſt falla⸗ tia figure dictionis. ꝙ in illa diffinitione ly omnia non habet actualem ſupꝓpoſitionẽ. vnde nõ ſupponit res ip̃as in actu:ĩmo ab eterno poſſet dici iſtud.ſed cũ dicit᷑ poſt nõ iuſtũ eſi vt omnia ſint optima.ly oĩa habet ibi ſuꝑpo ſitioneʒ actualem.⁊ ſupponit ibi ꝓ ipᷣis rebo actu aliter exiſtentibo 2 vt nũc.q¶ Ad oppoſitũ pꝛimoↄtra ſcðaʒ diſ⸗ finitionem dicendũ.q ſicut ꝗꝓpꝛie nõ eſt lex que mala eſt ſeu que ſonat malum:ita ꝗꝓpꝛie non eſi ars que mala eſt. ars enim virtus ⁊ lex cadunt ſub ratione boni.ſilꝛ malũ viciũ ⁊ inherentia cadunt ſub vna ratione.ſ.mali.Pꝛo pter hoc dicendum.ꝙ artes magice inqᷓtum eſt ibi veri⸗ tas ſunt a lege eterna.inq;tum autẽ eſt ibi falſitas ⁊ ma licia non:nec ſunt ꝓpꝛie artes:⁊ ſic lex eterna non eſt lex earum. Illuſio enim demonum pꝛincipium eſi artiũ ma gicarum: ⁊ qtum ad boc eſt ibi falſitas ⁊ malicia ⁊ in⸗ oꝛdinatio.⁊ ſic pꝛopꝛie nõ ſunt artes.¶ Aoſcðm dicen dum ſcdm augu.in li.confe.qui dicit.Lex tua domie lex legum:⁊ lex tua tu:⁊ tu ipſa lex. Iſtud ergo debet intel⸗ ligi intrãſitiue ⁊ nõ tranſitiue.lex omnipotentis artifi⸗ cis. VUnde dicit augu.ꝙ ipᷣa eſt ſumma veritas.⁊ cõſtat ꝙ ſumma vxeritas eſt deus. Ratio autem pꝛocedit ac ſi il lud tranſitiue 2 diuerſitatem diceretur. Diffinitur er⸗ go ibi lex eterna ꝑ comꝑationem ad omnia bona gene⸗ raliter. que deriuatur ab arte pꝛima eterna que eſt cau⸗ ſa. Seo quedam bona ſunt ab ipᷣa immediate: ſicut illa que ſunt ab oꝑatione diuina.Quedam autem mediate: ſicut illa que ſunt ab oꝑatione humana. Dicit᷑ ergo lex eſſe omnium artium vt intelligatur eſſe regula oꝑatio⸗ num bonarum a rationali creatura. Dicitur autem lex omnipotentis artificis.ſcõᷣm ꝙ eſt regula illoꝝ bonoꝛũ que ĩmediate ſunt a creatoꝛe.¶ Ad obiectum pꝛimo cõ⸗ tra terciam diffinitionem dicendum.ꝙ hec diffinitõ cõ⸗ uenit legi eterne ꝑ comꝑationem ad creaturam ratõna⸗ lem. ſcoᷣm ꝙ ipᷣa lex eſt pꝛincipiũ oꝛdinis rationalis erea ture. ſicut dictum eſt. ſed rationalis creatura triplicem ðð —.— —– 4 — * 141X V 3 l l.n. habet oꝛdinem ad deum: ad ſe. ⁊ ad pꝛoximum. Inẽtus lex eterna eſt pꝛincipium oꝛdinis ratõnalis creature ad deum cui oꝛdinatur ꝑ ſubiectionem ⁊ obedientiam.dici tur cui obtẽ ꝑandũ eſ. Inqᷓtum autem ipᷣa eſt pꝛincipiũ oꝛdinis rationalis creature: ad ſe dicitur per quã mali miſeraʒ:boni ⁊c̃.quia homo ſibi meretur vel demeretuꝛ penam vel gloꝛiam. Scðm ꝙ eſt pꝛincipiuz oꝛdinis ipiꝰ ad pꝛoximum dicituꝛ per qu illa que tem ꝑalis eſt recte fertur ⁊c.vt ergo oſtendit ꝙ ipᷣa eſt pꝛincipium vmuer⸗ ſale oꝛdinis rationalis creature.tot ponuntur membra in diffinitione illa. ergo obijcit᷑ ꝙ nõ ẽ ei obtẽꝑandũ dicenduʒ ꝙ rectitudo volũtatis nr̃e nõ ſemꝑ attendit᷑ in ↄfoꝛmatõe eius ad diuinã voluntatẽ reſpectu voliti: ſed reſpectu volentis. Motus em̃ volũtatis comꝑat᷑ ad vo⸗ lentem ⁊ ad volitũ. Confoꝛmatõ ergo volũtatis mee ad diuinam ſempꝑ debet eſſe qtum ad volentẽ:ſed nõ ſemꝑ ad volitum. Unde debeo me ſic confoꝛmare ei.vt ego ve⸗ lim qð deus vult me velle:nõ vt velle qð vult ſemꝑ. Vñ ſuꝑ ulud pᷣs.Rectos decet collaudatio.dicit glo.conue⸗ nit vt quodcũq; vult deus te velle:velis ⁊ tu.non dicit vt velis quodcũq; vult dens.⁊ ſic bonus filius volens pa⸗ trem viuere quẽ deus vult moꝛi: conſoꝛmat voluntatem ſuam ⁊ obtẽꝑat diuine.quia ipᷣe vult qð deus vult ipᷣm velle.ſ.patrem viuere.Et hoc dicit auguſt. in ench.vxult ꝙ ipſe filius velit patrem viuere ex naturali pietate.quẽ vult moꝛi ex ſuo iudicio. q¶ Ad ſcdᷣm dicendum ꝙ meri⸗ tum appellatur vno modo actus dignus beatitudine vel miſeria hoc eſt bonus vel malus.Alio modo dicit᷑ meri tum oꝛdo actus ad pꝛemium ſeu ſit beatituao ſeu ſit pe⸗ na.actus ergo eſt a li.arbi.ſed oꝛdo actus illius ad pꝛe⸗ mium eſt a lege eterna. Vnde qᷓ;tum ad pꝛimum moduʒ verũ ẽ qð dicitur ꝙ in voluntate nr̃a conſiſtit meritũ et cmeritum:ſed non ſecũdo modo.quia oꝛdinare actum bonum vel malum ad beatitudinem vel ſuplicium.non eſt li.arbi. Ande augu. intendit ꝙ ler eterna oꝛdinet bo num actum ad beatitudinem: malum autem ad ſuꝓpli⸗ cium dicens.hoc lex eterna incõmutabili ſtabilitate fir⸗ mauit vt in voluntate merituʒ:in beatitudine ⁊ miſeria pꝛemium. Et ſic patet ꝙ oꝛdo ad pꝛemium eſt ex ipᷣa. Membꝛũ quartũ Varto queritur de intentione legis eterne ſcðm quã intentionem ſit in deo.an.ſ.ap⸗ pꝛopꝛietur ꝑſone vel eſſentie.Et ꝙ eſſentie patet ꝑ augu. Apparet ſupꝛa mentẽ noſirã eſſe legem que veritas dicitur. nec ambigendũ eſt illam eſſe incõmutabilem naturam: ⁊ ita eſt in deo ſcõm ratõ nem eſſentie. ⁊ iſtud verum eſt.illa em natura incõmuni cabilis eſt diuina eſſentia.¶ Sed tunc eſt queſtio.vtruʒ alicui ꝑſone apꝛopꝛietur.r oſtenditur ꝙ m intentionẽ poteſtatis ⁊ ſic aꝑꝛopꝛiatur perſone patris. Augu. ſu⸗ per geñ. Deus naturas creat bonitate. voluntates oꝛdi⸗ nat poteſtate. vt nec ſit natura que ab eo non ſit:nec vo⸗ luntas bona cui nõ pꝛeſit: nec mala qua bene vti nõ poſ⸗ ſit. Poteſtas ergo in deo eſt pꝛincipium oꝛdinis. ſi ergo lex eterna eſt pꝛincipium oꝛdinis: ergo eſt in deo ſcᷣm ĩ/ tentionem vel rationeʒ poteſtatis.ergo aꝓꝛopꝛiatur ꝑ⸗ ſone patris. Conſequẽter oſtenditur ꝙ ſit ſcðm intentio nem veritatis. ita appꝛopꝛiatur filio. quia lex eterna dicitur veritas. Vnde augu. in li. de vera religione. ex eterna eſt incõmutabilis veritas.? vult oſtendere ꝙ lex appꝛopꝛietur filio. ſicut iudicium filio in illo libꝛo ⁊ di⸗ cit. pater non iudicat quẽqᷓ.ſed omne iudicium dedit fi⸗ lio.⁊ ſpiritualis homo a nemine iudicatur.i.a nullo ho mine. ſed a ſola ipſa lege.ſcdᷣm quã iudicat om̃ia ⁊ ideo veriſſime dictũ eſt. opoꝛtet nos omnes exhiberi ante tri⸗ bunal chꝛiſti. Si ergo omne iudicium datum eſt filio. quoniam veritatis ſeu ſapientie eſt iudicare:2 iudiciuʒ ſcom legem eſt vt dicit. ergo lex eſt in deo ſcðm rationez veritatis appꝛopꝛiate filio.Conſequẽter oſtendit ꝙ ſcðʒ ; ein m dult ue neri⸗ erel ſen tpe pe⸗ eane ſap⸗ ſcntie Plri ln tati nunt rz tione N. odi w hoß⸗ m. ntio eena Ne gle 70 fiß⸗ obe ſeo le. ii; ſ 8 rationẽ bonitatis.⁊ ſic appꝛopꝛiatur ſpirituiſancto.pᷣs. Non ðẽ qui ſe abſcondat a caloꝛe eius.glo.i.a ſpirituſan cto:qjui ſpũſſanctus ẽ lex ⁊ teſtimonium ⁊c.ipᷣi ergo ap⸗ propꝛiatur. ita eſt ̃m rationem bonitatis. Item. viij. ad Ro. Cex ſpiritus vite.glo.i.ſpirituſſ.qui docet quio agendum ſit.vult ergo ꝙ ſpirituſſanctus eſt lex.⁊ ita lex eterna habet eſſe ſcᷣm rationeʒ bonitatis.quia ſpiritui ſancto attribuitur bonitas:ſm quã ergo intentioneʒ ſit in co queritur ⁊ cui apꝛopꝛiatur perſone. Solut:o. dicendum ꝙ aq qualibet legem concurrunt tria.ſ.aucto ritas. veritas. bonitas.⁊ boc ſm tria que concurrunt ad boc ꝙ ſit lex.ſ.pꝛincipium legis:foꝛma legis:⁊ finis Ratõne pꝛincipij debetur ej auctoꝛitas: quia non poteſt eſſe pꝛincipium legis niſi habens auctoꝛitatem. Ratio⸗ ne dᷣo foꝛme debetur ei veritas: quia lex nũꝙᷓ fertur ſine recta ratione.Item ratione finis debetur ei bonitas:qꝛ lex non ẽ niſi ad bonum. Vnde ſicut habetur ex alia ſci⸗ entia. Cex eſt ſanctio ſancta iubens honeſtum pꝛohibẽſ⸗ qᷓ contrarium. Si ergo reſpiciamus in lege eterna au⸗ ctoꝛitatem. dicitur in deo ſcdᷣm rationem vel intentionẽ poteſtatis:⁊ ſic axpꝛopꝛiatur perſone patris. Si autem reſpiciamus veritatem ſcdᷣm rationem foꝛmalem:ſic ap pꝛopꝛiantur ſapientie ⁊ ita perſone filij. Reſpiciendo au tem bonitatem que debetur ci ratione finis:ſic axppꝛopꝛi atur ſpirituiſancto. Ex hoc patet qualiter iſti effectꝰ de⸗ riuantur a lege eterna.ſ.imperare.vetare ⁊c.ij Lam iſti actus imperare ⁊ vetare ſunt ipſius legis ratione aucto ritatis. Iſti autem duo actus conſulere 2 peꝛmittere ſũt ipſius ratione veritatis. Iſti autem duo punire pᷣmium tribuere:ſunt ipſius ranone bonitatis.⁊ pꝛopter hoc di ctuʒ eſt a ſapientibo.ꝙ hec eſt virtus legis.a ſic opoꝛtet ꝙ in lege inueniatur ratio vel intentio potentie vt pꝛeci⸗ piat vel pꝛohibeat. Item ⁊ ratio veritatis vel ſapientie vt poſſit ꝑnittere vel ↄſulere:⁊ ratio bonitatis vt puni⸗ at malefacta ⁊ pꝛemiet benefacta. hoc em ꝑtinet ad boni tatem. ? ſic ſcom diuerſas rationes comphendit lex po/ tentiam. ſapientiam. ⁊ bonitatem. 2 ſcdᷣm hoc diuerſos babet actus. Patet etiã ex hoc ꝙ pꝛedicti actus legis re ſpiciunt vires anime. nam cõſulere⸗ ꝑmittere reſpiciũt ratõnalem. Sunt enim actus legis ratõne veritatis vel ſapientie: ⁊ hoc ꝑtinet ad vim ratõnalem. Im pare autẽ et vetare ꝑtinent ad iraſcibilem. ſed punire ⁊ pꝛemium tribuere ꝑtinent ad concupiſcibilem. ſic cuilibet perſo ne aꝑpꝛopꝛiatur lex.ſcdᷣm tamen diuerſas intentiones et diuerſos actus. Mlembrum quintũ Vinto querit᷑ de imutabilitate legis eter⸗ ne. Utrum ſit imutabilis xel mutabilis. Ao qð ſic. Omnis lex pꝛecipiens otraria eſt variabilis ſiue mutabilis. lex eterna ẽ hmõi:ergo ẽ mutabilis.NDaioꝛ patet.qm̃ ſᷣm pᷣcepta va riatur lex. Minoꝛ ptʒ ꝑ augu.in li. ↄfe.vbi dicit.Oñe ſi mõ imꝑas qð aliqn vetaſti:quis dubitat hoc eſſe facien dum? Ex quo ꝑpendit ꝙ deus pꝛecipit qð ante vetuit.ſᷣ pꝛecepit ⁊ vetat m legem eternam: lex igitur eterna p̃⸗ cipit contraria.¶ Secũda ratio. pꝛecepit deus aliquan do plures habere vroꝛes:modo autem vetat. ergo aliqñ pꝛecepit qdð modo vetat. Ande auguſſi.in li.confe. Ali⸗ qua licuerunt in antiquo ſeculo iuſiis: que modo non li cent.quia illis pꝛecepit dominus iſtud.iſtis aliud ꝓ tem poꝛalibus cauſis. ergo lex pꝛeceptionis diuine ẽ muta⸗ bilis. ſi ergo virtus legis conſiſtit in pꝛeceptis:cõſtat le⸗ gem eternam eſſe mutabilẽ.¶ Tercia ratõ:nam iſtud pa tet ex ꝓhia cominatõis 2 ꝓmiſſionis. Hiere.xviij. Re⸗ pente loquar aduerſus gentem ⁊ aduerſus regnũ. ſi pe⸗ nitentiam egerit gens illa ⁊c. hec eſt ꝓphia cominatõnis ſed ſententia ꝓphie cominationis eſi mutabilis.quia pᷣ⸗ mo dicit aduerſus gentem:poſt dicit ſi penitentiam ege⸗ rit ⁊c. agam ⁊ ego penitentiam.ſi imiliter eſt de ꝓphia ðð : D 5 S”ů SS 6 ) N He: H —r y) 14*1 een MNMNMyueſtio xxvj. miſſionis ſicut ptz ibi : alibi. Si ergo ſententia tri quã do comimatur vl pꝛomittit per ꝓphᷣas pꝛocedit a lege eter na. bec ſententia eſt mutabilis:ergo ⁊ lex eterna ẽ mu⸗ tabilis.4 Quarta ratio. Omnis ſententia que fertẽ ſub conditione ⁊ non abſolute mutabilis eſt: ⁊ maxime illa que dependet cum hoc a libero arbitrio.ſed ſententia le gis eterne fertur ſub conditione ⁊ non abſolute ⁊ maxi⸗ ine depenget a libero arbitrio:ergo ſentenna legis eter⸗ ne eſi mutabilis. ergo lex eterna eſt mutabilis. Ainoꝛ patet. quoniam lerx eterna nũq́; indicabit vel dicet abſo lute iſte dãnabitur: ſed ſemper ſub conditione ac ſi fue⸗ rit malus finaliter. ſimiliter non dicet abſolute iſte ſal⸗ nabitur: ſed ſub bac conditione ſi fuerit finaliter bonꝰ. Vnge ſemper hoc dicet ſub conditione malicie vel boni⸗ tatis finalis. Sed hec conditio que eſt:ſi fuerit bonus vel malus: finaliter vpendet a libero arbitrio. ex quo marime ſequitur ꝙ ſit mutabilis. Ad oppoſitum. au⸗ gu. in. iij. ↄfe. Ygnoꝛabã iuſticiã veram interioꝛem. non ex conſuetudine iudicãtem: ſed ex iuſtiſſima lege dei om⸗ nipotentis qua foꝛmarentur regionum moꝛes: cum ipᷣa vbiq; ⁊ ſemper.non alibi alia. non alias aliter. et omne tale ſimpliciter eſt immutabile:ergo lex eterna ſimplici⸗ ter eſt immutabilis. ¶ Secunda ratio. augu. in li. de ve ra religione.cum ſᷣm legem quadrature iudicetur: 2 fo rum quadratum ⁊ lapis quadratus 7 buiuſmodi. Rur ſus ſᷣm totam equalitatis legem iudicentur conuenire motus pedum currentis foꝛmice:⁊ gradientis elephan⸗ tis:quis dubitat eam.i.iſtam legem interuallis locoꝛũ ⁊ tempoꝛum:nec maioꝛem eſſe nec minoꝛem: cum poten tia ſuperat omnia.hec eſt lex omnium artiũ cum ſit om⸗ nino immutabilis. Solntõ. dicendum ꝙ ſicut dicitur voluntas dei dupliciter.ſcʒ voluntas que eſt eſſentia dei 2 hec eſt voluntas beneplaciti ⁊ hec eſt immutabilis: et voluntas ſigni:⁊ hec eſt mutabilis.ſic loquendo de lege diuina dupliciter poſſumus dicere.ꝙ; vno modo eſt mu⸗ tabilis: alio modo eſt immutabilis ſcdᷣm ꝙ dieit Breg. Deus non mutat conſilium ſed ſententiam.⸗ appellatuꝛ ibi conſilium ratio diuina:ſcdðᷣm quaʒ duiudicat⸗ diſpo nit omnia. Sententia autem appellatur ipſe tempoꝛalis effectus qui ſequitur.⁊ iſte mutabilis eſt. Si eꝛgo loqua mur de lege m rationem conſilij: ſic ipſa immutabilis eſt. Si Fm rationem ſententie: ſic mutabilis. quia ipſe tempoꝛalis effectus ſequens ex ipſa mutatur quotidie. ſed ipſa ratio ᷣm quam diiudicat et diſponit ⁊ deriua⸗ tur ab ipſa:effectus manet immutabilis.a ſcdᷣm pꝛimũ modum dicetur lex eterna.ſ. Fm ꝙ accipitur pꝛo conſi⸗ lio vel ratione.ſᷣim ꝙ accipitur pꝛo ſententia non dicituꝛ eterna:ſed tempoꝛalis. tamen obſolute lex dicitur ipſa ratio pꝛecipiendi vetandi ⁊c. effectus autem eius ſunt pꝛeceptio prohibitio ⁊c̃. Si ergo ipſa ratio immutabi⸗ lis:patet ꝙ ler eterna ſimpliciter eſt immutabilis. effe⸗ ctus autem eius mutabiles ſunt. ꝗ Ad pꝛimam ratio⸗ nem in contrarium dicendum. ꝙ bec eſt falſa. Omnis lex pꝛecipiens contraria eſt mutabilis.nilſi addatur hoc ſcdᷣm rationes contrarias.vt dicatur omnis lex pꝛecipi ens contraria. ⁊ ſeᷣm rationes contrarias ⁊c. Lex au⸗ tem eterna nũqᷓ; pꝛecipit ſᷣm rationes contrarias.immo ſcðᷣm rationem vnam J imutabilem. 4 Ad ſcðam dicen dum. ꝙ ſoluitur ibi ꝑ hoc qð dicitur in auctoꝛitate illa ex temꝑalibus cauſis. vnde eſt ibi mutatio ratione ali⸗ cuius tempoꝛalis.qð ſubiacet egi eterne 7 eiꝰpᷣceptis.2 hoc eſt quod dicit augu.in li. de vera religione. At ars rei medicine cum eadem maneat nec vllo pacto mutet᷑. mutat tamen pꝛecepta languentibus. quia mutabilis ẽ noſtra valitudo:ita diuina pꝛouidentia cum ſit oninino incõmutabilis: mutabili tamen creature varie ſubue⸗ nit pꝛo dinerſuate moꝛboꝛum. alijs alia iubet aut ve⸗ tat: vnde varietas eſt in effectu tempeꝛali.¶ Ad terci⸗ um. ſi dicatur ſententia legis eterne pena temporalis que xbetur ex meruo: ſie ipſa mutatur. ſi autem dica⸗ — „ — enn E . 4 * DB. ——— 1, — — 20 G₰ 4112 s 7 . v„ α tur ſententia ip̃a ratio:hec eſt eterna ⁊ ĩmutabilis.i.Et ꝙ obijcitur ꝙ ipſa reſpicit li.ar. dicendum ꝙ actus iſti⸗ ſententie mutabilis eſt. vnde ꝙ iſte puniat᷑ hoc eſt muta bile.ſed ratio ſentẽtie que dicit ꝙ ſi ꝑmaneat aliquis in malicia fin aliter puniet᷑.ĩmutabilis eſt:licet ipᷣa ſenten⸗ tia ſeu actus ſententie ſit mutabilis. Ratio aũt illiꝰſen⸗ tentie a li.ar.nõ dependet.licet eſſe bonũ finaliter depẽ⸗ deat ab ipᷣo. Vnde aug.de li.arbi.ponit exemplũ de con trarijs legibo. quarũ vna tribuit populo poteſtatẽ dan⸗ di honoꝛem:alia aufert.⁊ dicit.ꝙ; ratõ harum ĩmutabi lis eſl:⁊ tracta ex eternitate. Vnde ipᷣe dicit.Si populꝰ quodam tempoꝛe iniuſte honoꝛes dedit.quodam rurſus iuſte nõ dedit:hec eſt viciſſitundo tem poꝛalis vt eẽt iuſta. ex illa eternitate tracta eſt.hoc eſt ex ratõne eterna qua ſemꝑ iuſtum eſt grauem populum honoꝛem dare:leuem non dare. ⁊ ſimiliter ratio eterna ĩmutabilis: que dicit ſi ꝑmaneas in malo finaliter:punieris.dicit etiam ꝙ i ꝑmaneas in bono finaliter: pᷣmiaberis.hec autẽ ratio ĩmutabilis eſt ⁊ abſoluta non dependens a li.arbi.ſicut ſententia. Sed lex eterna dicit᷑ ip̃a ratõ ſententie.Ende augu. in li.de li.arbi.Lex illa que ſũma ratio nominat᷑. cui ſemꝑ obtẽ ꝑandum eſt.per quaʒ mali miſeram: boni bonam vitam merent᷑.per quam deniq; illa quam tem⸗ poꝛalem vocandã diximus recte fertur recteq; mutatur: poteſt ne cuipiam intelligẽti nõ incõmutabilis eternaq; videri.quaſi dicat nõ.ex quo habeo legem eternam:que eſt ſũma ratio eſſe incõmutabilem: licet effectus eiꝰ ſint mutabiles.quia tempoꝛales ſunt. Membꝛũ ſextũ Exto querit᷑ de vnitate legis eterne.⁊ que ritur an ſit vna vel plures. Ad qð ſic.au⸗ gu. in li.lxxxiij.q. vbi loquitur de rationi⸗ bus quibus condite ſunt creature dicit.qꝙ alia eſt ratio qua creatus eſt homo: alia qua creatus eſt equus ⁊c. Sed ſicut ſe habent iſte rationes ad creatu⸗ ras: ita lex et᷑na ad alias leges.ſ.tempoꝛales.quia ipᷣa eſt ratio legum tempoꝛalium. Vnde augu.lex eterna ſũ ma ratio nücupatur. Si ergo aha ⁊ alia ratio iſtiꝰ crea ture⁊ illius:⁊ ſimiliter lex eterna cum ſit ratio legum tẽ poꝛalium:non eſt vna ſed plures.¶ Scðda ratõ augu.in li.de cathetiʒandis rudibus. Nouit deus oꝛdinare de⸗ ſerentes ſe animas.⁊ ex earum iuſta miſeria:inferioꝛes partes creature cõuenientiſſimis atq; congruentiſſimis legibus adiuuande diſpenſationes oꝛdinare.omnes er go iuſtiſſimis cei legibus damnati ſũt. ſed leges ille nõ lunt aliud qᷓ; lex eterna: ergo ſunt plures leges eterne. Ad oppolitum. ſſicut dicit augu.Lex eterna eſt ars ar tium ⁊ lex omnipotentis artificis.⁊ etiam ſicut ipᷣe di⸗ cit in li.confeſ. Sicut ars medicine vna eſt ⁊ tamen ha⸗ bet differentiam pᷣceptoꝛum:ita lex eteꝛna.quia ita ſe ha bet lex eterna ad leges tẽpoꝛales ſicut ars medicine ad ſua pꝛecepta.Ex his ergo auctoꝛitatibo videt᷑.ꝙ lex eter na ſit vna:⁊ ꝙ non recipiat pluralitatem.¶ Scða ratõ non ponimus pluralitatem in diuinis pꝛopter diuerſi⸗ tatem reſpectuum. Nam ſi hoc eſſet:cum hoc nomẽ cre⸗ atoꝛ dictum de deo habeat plures reſpectus:ſequeretur ꝙ poſſent dici plures creatoꝛes: quia habet reſpectum ad hanc creatuꝛam ⁊ ad illam ⁊c̃.Ergo ſimiliter ratõ di nerſitatis reſpectu legis eterne ad tempoꝛales leges nõ ponet pluralitatem in lege eterna. licet ergo plures ſint leges tempoꝛales:nõ pꝛopter hoc plures eterne. So⸗ lutio.dicimus exemplarem cauſam diuinam eſſe vt artẽ pꝛout dicimus ipſum operari ad vnum finem. Ars em̃ finem vnum reſpicit.quia ars eſt collectio pꝛincipioꝛuʒ ad vnum finem tendentium: et ideo non pñt in diuinis dici artes multe. Katio aũt dicit diuinam cauſam ↄno⸗ tando reſpectum ad creaturam: pꝛout ipᷣa habet eſſe in oꝛdine. Oꝛdo aũt ad finem eſt. ſed eſt oꝛdo reruʒ dupli⸗ citer.ſ.oꝛdo reꝝ ad ſuũ finem vltimũ increatũ: ⁊ ẽ oꝛdo reꝝ ad ſeinuicem ſicut oꝛdinãtur coꝛpoꝛalia ad locum. vel ſicut oꝛdinat᷑ res ad ſuam vtilitatem.⁊ ſic oꝛdinãtur ratõne ſue dignitatis. Iſte oꝛdo ad fines ꝑticulares ha⸗ betur ex oꝛdine reꝝ adinuicem. Scm ergo ꝙ ratio re⸗ ſpicit oꝛdinem iſtum creaturaꝝ inter ſe ſeu ad finem cre atum: dicimus ꝙ ſunt plures rationes ratione cõnota⸗ ti. Una tamen ſemꝑ eſt ratione pꝛincipalis ſigniſicati. Vnge in omnibo his eſt vnitas ratõne ſignificati pꝛinci palis. Scoõm ꝙ reſpicit oꝛdinẽ reꝝ ad finẽ vltimũ incre⸗ atum. ſic ẽ vna ſola ratõ.⁊ hãc ratõneʒ ↄnotat ars:quia huiꝰfinis eſt vna ratõ.ſcõm hoc dicendum.ꝙ lex eterna pt dici vt ars:2 vt ratõ. Eſt em̃ lex eterna ars eterna bo ni 2 veri. Ieem lex eterna ſᷣm aug.ſũma ratio nũcupat᷑. Si dicimꝰeam vt artem.ſic ſt vna.Si aũt dicamꝰ eam vt ratõem pꝛout ratio accipit᷑ a fine ꝑticulari:ſic plures ſunt ratione cõnotati.ſicut ſunt plures fines ꝑticulares ver bigr a. Ler quedaʒ tꝑalis eſt ꝙ populꝰ det honoꝛes. Cõtraria aũt lex aſſignat᷑ in alio tꝑe.Ratio vniꝰ legis eſt leuitas inoꝛdinatio populi. ratio alteriꝰ legis ẽ gra uitas ⁊ honeſtas populi. Et ſic due ſunt ratõnes ꝑticu⸗ lares iſtarũ legum:⁊ boc attẽdendo ponũt fines ꝑticula res ⁊ oꝛdinẽ reꝝ ſm illos. Sed attendẽdo artẽ vna ẽ ra tio illaꝝ.quia illa eadem ratio que dicet iuſtũ eſt vt po⸗ pulus grauis det honoꝛes:dicet ꝙ iuſiuʒ ẽ vt leuis ⁊ in⸗/ oꝛdinatus nõ det honoꝛes. Et ꝑ boc ptz ſolutõ. Ad ra tionem qua obijcitur ꝙ non dicunt᷑ plures creatoꝛes.di cendũ ꝙ in noĩbo diuinis eſſentialibo que ſignificãt con crete nũqᷓ; debet recipi multitudo vel pluralitas quicũq; ↄnotetur reſpectus.vnde nõ debent dici plures domini. nec plures creatoꝛes: ſed ſolum in noĩbo dictis ꝑ abſtra ctõnem. ſicut ydea ⁊ ratõ ⁊ hmõi ·quia ſunt noĩa foꝛma rum. põt aliqn pluralitas diei ratõne cõnotati.Tamen diſtinguendu. q; attendẽdo pꝛincipale ſignificatũ ſemꝑ eſt in iſtis vnitas. Si aũt attendamꝰↄnotatũ aut reſpe⸗ ctus ille cõnotatus eſi ſᷣm difſerentià:aut ſcm vnitateʒ ⁊ indifferentiã.ſi ſcðo mõ:ſic nõ põt dici pluralitas ĩ il⸗ lo noĩe.vnde non dicunt᷑ ꝓpꝛie plura exẽplaria vel artes Si aũt pᷣmo mõ:tũc ẽ vnitas in illo noĩe ratõe pꝛincipa⸗ lis ſignificati.⁊ multitudo ratõne cõnotati. Mlembꝛũ ſeptimũ Eptimo queritur de deriuatione legum.a lege eterna. Et circa hanc queſlionẽ plu/ ra querunt᷑.Pꝛimum eſt vtꝝ leges inique deriuent a lege eterna. Secũdũ ẽ vtrũ lex fomitis ſeu lex carnis deriuet᷑ ab ip̃a.Tercium eſt vtrũ leges humane deriuent᷑ ab ip̃a.Quarto vtꝝ lex natura⸗ lis deriuet᷑ ab ipa.Quinto an lex moyſi: illud differt inquirendũ cũ tractabit de lege moyſi. Articułꝰ primꝰ Veritur ergo pꝛimo an leges inique de qui⸗ bus habetur.x.yſa.Ve qui condũt leges ini⸗ quas: deriuent᷑ a lege eterna.⸗ Ad quod ſie Voluntas dei non poteſt eſſe pꝛincipium vel cauſa male voluntatis·quia deus nõ eſt auctoꝛ maloꝝ.ergo nec lex eterna legum iniquarum. Ad oppoſitum. Tegis eter⸗ ne eſi ꝑmittere ſicut pcipere. ſed leges iuſte feruntur iuſ ſu legis eterne. leges inique feruntur eius ꝑmiſſione. SF ſicut leges iuſte ferunt᷑ ab ipᷣa:ita leges inique deriuan⸗ tur a⁊ ferunt᷑ ab ip̃a.¶ Scòa ratõ. Tex eterna ẽ qua oia ſunt oꝛdinatiſſima vt dicit aug.ergo ab ipᷣa oꝛdinant᷑ le⸗ ges inique 2 eque. ᷣ oĩa oꝛdinata a lege eterna deriuãt᷑. 7 ferunt᷑ ab ipa:ꝗq̊ leges inique deriuant᷑ ab ißa. Sot. dicendũ ꝙ lex iniqua inqᷓtuz iniqua eſt: nõ ẽ a lege eter⸗ na. AVnde mali inqtuʒ mali efficiẽs cauſa ſi querit᷑ non inuenit᷑:nõ em̃ habet cauſam efficientẽ.ſᷣ deficiẽtez. ſicut ipᷣe actus malus ex defectu eſt ſicut dicit aug.¶ Ar pꝛi⸗ mam rationem in ↄtrariũ dicendũ.ꝙ ẽ volutas dei pci⸗ piens 7 ꝑmittẽs. volũtas di pᷣcipiens dicitur vel poniiĩ on ſtane Hind inere igni terna mabe upet, denn lunes ores bes, gs Na cu⸗ bla irA WN Sa Wate duesdi äteen clicig dit⸗ Peben ſaſonnn Tann atüſen ufte nten Uiuoi en mmagr lont eg gnigre is ekvni unn ſht n ſi⸗ ſie e e en⸗ ri ſeg nan gei . W Queſtio in aliquid. Sed cuʒ dicit᷑ volũtas dei ꝑmittẽs:nõ von in aliquid ip̃a. Lex aũt ꝑmittẽs nõ dicit᷑ in licui. . modo cũ.ſ.qð dicit᷑ in aliquid nõ ẽ in ratõe cauſe v o ginis:⁊ ideo nõ dicimꝰeaʒ eſſe p̈ncipiũ vel oꝛiginẽ egis inique:cum ſolũ comꝑetur ad eam ſicut ꝑmittẽs. . ſcm dicendũ.ꝙ malum in eo ꝙ malũ nõ eſt oꝛdinatum Seo dicendo malũ:dico naturam deficientẽ a bono.cuʒ dico naturam:dico rem bonã bonitate nature. ſed do ipſam maliciam dico defectũ a ebito oꝛdine: ⁊ ideo malicia eſt inoꝛdinatio.⁊ ideo malũ inqtum maluʒ boc eſt ratõe malicie nõ eſt oꝛdinatũ. Sed dicat oꝛdinatũ bhoc eſt ratõe ſubſiſtẽtis:quia ipᷣa oꝛdinat᷑ ad ſupplicium eternum ꝑ legem diuinã: exquo noluit oꝛdinari ad glo⸗ riam. Elel poteſt dici ꝙ boc argumentũ nõ valet. eñ dinatum a lege eterna: ergo eſt deriuatũ ab ea. nõ em eſ vriuatũ ab ea niſi quatenꝰeſt oꝛdinatũ ſe en in oꝛdie. Vñ nõ ipm eſt a lege eteꝛna ſed eius oꝛdo potius. Articulus ſecũdus Ecundo querit᷑ an lex fomitis ſeu lex carnis qo idem eſt deriuet a lege eterna. Ad qð ſic. Ro. viij. Lex ſpũs vite ĩ xpo ihu liberauit me Blo. due leges bone ſunt. lex ſpũs que peccatum tollit: lex moyſi que peccatũ oſiendit. lex peccati mala que re⸗ os facit. Si ergo lex peccati facit reume eſt mala: 2 nul lum maluz a lege eterna: lex peccati ſeu lex fomitis qð idem eſt:nõ eſt a lege eterna.¶ Scda ratio Ko. vij. Vi⸗ deo legẽ in mẽbꝛis meis captiuãteʒ me in lege pcti Blo. bec eſt lex mala qua quiſq; carnali ↄſuetudine implicatꝰ aſtringit᷑.¶ Tercia ratõ Ro. vij. Yam ego nõ operoꝛ il⸗ lud:ſed qð habitat in me pct᷑m. Glo.i.lex caꝛnis ad quã dyabolus vt ad ſuam legẽ accedit. ſi ergo lex carnis eſt dyaboli vt ſua:ergo dyabolꝰeſt cauſa eiꝰ. deriuat᷑ a le⸗ ge dyaboli ⁊ nõ a lege dei eterna. Quarta ratõ aug. j. x li. arbitrio.õ eſi oꝛdinatiſſimũ vt impotẽtia poten⸗ tioꝛibus imperarent q̃ſi neceſſe arbitroꝛ eſſe. vt plopoſſit mens qᷓ; cupiditas. Si ergo ex lege carnis eſt ꝙ ĩpoten⸗ tioꝛ potentioꝛi imperet.ſ. caro ſpiritui: iſtud eſt vtra re⸗ ctum oꝛdineʒ. ſed qð eſt ab eterna lege eſt oꝛdinanſſimũ lex carnis nõ deriuat᷑ ab eterna lege dei. ¶ Quinta ra tio augu.j.de li.arbi.nullo mõ rectus oꝛdo eſt aꝓpellan ous:niſi melioꝛa ſubijciũtur deterioꝛibo. h legem car⸗ nis ſubijcituꝛ melius deterioꝛi ſ.ſpũs carni:ratõ ſenſua litati: ergo nõ eſt recto oꝛdine.Si Cnibil eſt ab eterna le ge niſi ſit recto oꝛdine.ergo ⁊c.4 Sexta ratõ augu. j. de li.arbi.Cum mẽs irrõnalis animi motꝰ regit.id domĩa tur in homĩe cui dñatio in lege debet᷑ ea qua eternã eſſe comꝑpimꝰ.Si qñ mens dominat? ſupꝛa ſenſualitatẽ id dominat᷑ cui debet᷑ dominiũ ßᷣm legem eternam. a con⸗ trario.quãdo mens ſubdit illi: dominat᷑ illud cui nõ de⸗ betur dominiũ ſcom legem eternã:ſed illud domin inz eſt ſcdm legẽ carnis vt fomi tis. ergo ipa lex carnis nõ teri⸗ uatur a lege eterna. immo oino eſt ei repugnans. Ad oꝑoſitum Ro.viij. Scio ÿ nõ habitat in me boc eſt in carne mea bonũ. Glo. Manet coꝛruptio in coꝛpoꝛe:ro⸗ bur tenens diuine ſentẽtie date ĩ adã.⁊ poſt dĩic Herñ. hec eſt lex carnis. ex igitur carnis tenet robur diuine ſententie 2 ita legis eterne. ¶ Secũda ratio Ro. vij. Ti deo legem in mẽbꝛis meis repugnanteʒ legi mentis mee loſa. fomes peccati recte dicitur lex. quia legittime fa ctum eſt. vt qui non obediuit ſuo ſuperioꝛi:ei non ſerui⸗ at ſuum inferius.ſ.caro. ſed a lege eterna eſt omnis lex legittima. ſi ergo lex fomitis recte ⸗ legittime dicit lex: conſtat ipſum eſſe a lege eterna. 4 Bratia huius queri⸗ tur cuz lex fomitis appelletur ab apoſtolo.lex peccati lex uiembꝛoꝛum omnium: cum planum ſit ꝗ inetum lex eſt peccati non eſt a lege eterna: queritur tamen p̃m ꝙ ip̃a eſt lex membꝛoꝛum: an ſit a lege eterna. Solutio.dicẽ dum fomes impoꝛtat quãdam inoꝛdinationem 2 defe ctum in nobis ey Peccato ade.que inoꝛdinatio ʒ cefectꝰ 4 xxvj. eſt er eo: ꝙ, non obedit inferius ſuo ſuperioꝛi:vt caro ſpi ritui. Jomes igitur ĩ nobis pena eſt. ſed eſt pena duplex ſeʒ feditatis 2⁊ paſſibilitatis. inqtum fomes eſt pena fe⸗ ditatis: ſicnõ eſt a teo. quia actus ſuus eſt defoꝛmis. qꝛ actus fedationis non poteſt eſſe a deo vt a pꝛincipio ſeo a dyabolo. Scðm do ꝙ ipſa eſt pena paſſibilitatis ⁊ aſ⸗ flictionis. eo.ſ. affligit animam:ſic ipla eſt a deo. Af⸗ ictio enim illa dicit bonum. 2 oꝛdinem ad diuinam iu ſticiam. Afflictio enim iſta tempoꝛalis eſt ⁊ ad bonum: vt homo coactus redeat 2 conuertatur ad deuz. Ex hoc enim ꝙ anima videt ſe ita deiectam:2 tante vilitati ⁊ coꝛ ruptioni ſubiectam:citius eonuertitur ad deum.2 ſic o mes inꝙᷓtum eſt pena paſſibilitatis: a co eſt. ⁊2 oꝛdinat ad drum. eſt em̃ a diuina iuſticia.Lerx ergo fomitis vno modo poteſt axpellari lex paſſibilitatis. Alio modo lex feditatis. pꝛimo modo eſt vt affligens. ⁊ hoc mõ appel⸗ lat eam aplus legem mem bꝛoꝝ. hoc mõ ipᷣa eſt 2⁊ deriua tur ab eterna lege. ip̃a enm dicitur lex paſſibilitatis.i. hm ꝙ homo ꝑ eam habet legem vt affligat᷑ ex illa ⁊ con⸗ uertatur ad deum. hoc enim modo reſpicit oꝛdinem diui ne iuſticie. Scom aũt lex fomitis dicit lex feditatis. ſic ipa appellatur ab aplo ler peccati.⁊ ſic lex iſta nõ eſt a lege eterna.ſed a dyabolo vl peccato:quia lex iſta ma la eſt. AUnde ſuper illud ad RKo.vij. Scio ꝙ non habitat in me hoc eſt in carne mea bonum. Dicit glo. Æ. eiꝰcon ſoꝛtio anima maculatur peccato.Dicitur aũt mala hoc modo quadruplici ratõne. Pꝛimo quia facit reũ.Secũ do quia maculat animã. Tercio quia ꝑ eam quiſq; car⸗ nali ↄſuetudine implicatus aſtringit᷑. Quarto qꝛ ad eã accedit dyabolus vt ad ſuã.iJam fomes aut peccatum duos pꝛimos actus habet.ſ.animã maculare.⁊ reã face re.⁊ remouent᷑ iſti actus ꝑ baptiſmum. Sed dicit᷑ macu lare inqᷓtum deſoꝛmat animo ſeu imagineʒ dei. ream vᷣo faciet animã obligando ip̃am ad penam.hec em̃ duo fa cit peccatum ſeu fomes.⁊ ita lex fomitis ſe eu peccati.vel dicitur peccatum ſeu fomes macula: quia facit animaʒ indignam gloꝛia. Dicitur aũt reatus quia facit eam di⸗ gnam pena. Alia aũt duo facit poſi peccatum. ¶ Dam fo⸗ mes poſt baptiſmum dupliceʒ habet in nobis effectũ. ſ. difficultatem av bonum:⸗ pꝛonitatem ad maluʒ. pꝛimo dicitur mala:quia implicat hominem ad cõcupilcentiã carnalem. Scðo dicitur mala. ſ. ratõe ꝓnitatis ad ma⸗ lum.quia ad eam dyabolꝰ vt ad ſuam accedit. Vñ poſt boc dicit glo. vt hominem ſi uggeſtionibo malis decipiat ne faciat homo que lex pᷣcipit.tum auteʒ ad pꝛimum actũ ante baptiſmum qui eſt maculare:dicit᷑ in glo.cuiꝰ pſoꝛtio anima maculatur. tum ad ſcõᷣm qui eſt reum facere dicit᷑ mala.Et ſic glo. illa ſupꝛadicta loquit᷑ cum Dicit lex peccati mala:quia reos facit. His quatuoꝛ mo dis lex fomitis eſt lex peccati dicens inoꝛdinationẽ ⁊1 ma la ſimpliciter:⁊ ſic nullo modo eſt a lege eterna.̊ pꝛimo modo non dicit moꝛdinationem.lſ.ſᷣm eſt lex paſſibili tatis.⁊ ſic eſt ab ip̃a.tum ad hoc em dicit glo. pꝛedi⸗ cta.· ꝙ tenet robur diuine ſentẽtie.ſ. in hoe quia affligit 2 punit animam pꝛopter peccatum.q;tum ad hoc etiã di citur lex fomitis legittima: quia legittime factum eſt vt dicit glo.alia. vt qui non obediuit ſuo ſuperioꝛi:ei non ſeruiat ſuum inferius. Ad pꝛimam auctoꝛitatem au⸗ gu. dicendũ. ꝙ ſicut videmus ꝓ iuſte per peccatuʒ ſu bij ciebatur homo dyabolo ante paſſioneʒ xpᷣi.⁊ tamẽ dya bolus iniuſte tenebat eum: ita hoc iuſtũ eſt vt ſpũs ſubij ciatur carm: 2 tamẽ caro iniuſte dñat᷑ ſpiritui.qꝛ legitti mum eſt vt qui nõ obediuit ſuo ſi uperioꝛi:ei non obediat ſuum inferius.2 loquimur ꝙᷓtum ad penam paſſibilita⸗ tis de lege iſta. ¶ Ad ſcᷣam dicendũ. ꝙ eſt meliꝰqtũ ad eſſe nature. eſt melius qᷓ̃tum adeſſe oꝛdinis.Ratõna⸗ lis creatura melioꝛẽ natura qᷓ aliqð coꝛpoꝛeũ ſeu q; ca⸗ ro.ſed cũ ipa efficitur peccatrix: peioꝛ eſi q;tum ad eẽ oꝛ dinis qᷓ caro. qᷓ aliqua creatura coꝛpoꝛea. Si & reſpi⸗ ciamus natura.ſic ipa ſubijcitur deterioꝛi:cũ ſubijcitur carni · ſed ſi reſpici amꝰoꝛdinem: ſie ſubijcitur melioꝛi qꝛ ipᷣa caro magis ſeruat oꝛdinẽ ſuũ ꝙᷓ ratio vel aĩa pecca⸗ trix. 4 Ao terciam dicendum. ꝙ ex lege eterna eſt oꝛdo nature: 7 eſt oꝛdo iuſticie. Oꝛdine nature ↄcedendum:qꝙ ipᷣa mens ex lege eterna dnatur irratõnabilibus animi motibus: ſeu ipi ſenſualitati. ſed poſtꝙᷓ ipᷣa peccatrix ef⸗ ficitur oꝛdine iuſticie:motibus illis ſubicitur ipᷣa mens ip̃i ſenſualitati ex lege eterna.⁊ loauamur e illa ſub iectione inqᷓtum inducit paſſibilitatem ſeu afflictionem in anima ſeu in ratõne: ⁊ non inq̃tum penam feditatis ſicut dictum eſt. , Articulus tercius Ercio querit᷑ de legibo hũanis an deriuent a lege eterna.4l Ad qð ſic auguſt. in.j.li. de li. arbi. In tpali lege nihil eſt iuſtũ atq; legitti⸗ mum:qðs nõ ex eterna homines ſibi deriuauerint. Si si illis eſt aliquid iuſtũ 2 legittimũ.ergo ⁊c. ¶ Scðᷣa ratõ ſi omnes bonitates deriuant᷑ a bonitate pꝛima: 2 om̃es veritates a veritate pꝛima.ergo ſ ilꝛ omnes leges: a pri⸗ ma lege eterna. Aod oppoſitum.iuxta augu. Ler hua⸗ na relinquit impunita que iuſtuz eſt pumiri. ſed ſcðm le⸗ gem diuinã nihil tale debet impnnitũ relinqui.eꝛgo ⁊c. Aldaioꝛ ptz ꝑ augu.j. de li. arbi. Lex illa que regẽdis ci uitatibus fertur multa concedit atq; im punita relinqt que ꝑ diuinã ꝓuidentiã iudicant᷑. 4 Scda ratõ. Lex bu mana iudicat liberos a pena: quos eterna iudicat reos ad penã.· ergo nõ eſt ab illa Alaioꝛ ptz ꝑ aug:qui penit exempluʒ de illis qui occidunt ne occidant᷑.vel ne amit⸗ tant res temꝑales: quos lex bumana iudicat eẽ liberos a pena. lex eterna reos. VUnde dicit pmo te li. arbi. 126 lex iuſla ẽ que dat pr̃atem vel viatoꝛi vt latꝛonẽ ne ab eo occidatur occidat.vel cuipiam viro aut femine. vt violẽ⸗ tum ſibi ſtupᷣtoꝛem irruentem: aut illatum ſtupꝛũ ſi poſ ſit inteꝛimat.⁊ ponit ratõnem huiꝰ poſi.quõ em apud eã ſcʒ legem eteꝛnã ſunt iſti peccato liberi:qui ꝓ his rebus quas ↄtemni opoꝛtet huũana cede poluti ſunt.4 Tercia ratio.Lex humana cõcedit aliqua mala fieri vt ne occi⸗/ daris occidas.ſed occidere hominẽ illud nõ põt fieri ſi⸗ ne libidine: ergo ↄcedit aliqua fieri exr libidine: ⁊ que nõ poſſunt fieri ſine libidine hoc eſt ſine impꝛoba ⁊ inoꝛdi⸗ nata voluntate.ſed hoc ꝓhibet lex eterna:ergo 1c. Et ꝙ; bomicidiũ nõ poteſt fieri ſine libidine.aug. pꝓbat. Quõ poſſum dicere iſtos carere libidine.qui ꝓ his rebus di⸗ gladiãt᷑ quas pñt inuiti amittere. aut ſi nõ pñt quid opꝰ eſt pꝛo his reba vſq; ad hominis necem ꝓgredi. hoc dic ꝓpter caſtitatẽ quã nullus poteſt amittere inuitus: cum caſtitas ſit virtus ipius anime vel mentis. Sol.dicẽ dum ꝙ omnis lex humana 7 omnes leges qtuʒ ad id ꝗꝙ pabent iuſſum ? legittimũ in ſe: tracte ſunt a lege eteꝛna ſicut omne id qð bonũ eſt in creatura tractũ eii ex boni tate pꝛima.⁊ qd verum ex veritate pꝛima.4 Ad pꝛimuʒz qð obijcitur in eõtrarium.ꝙ; illa dimittit impunita que ꝑ diuinam ⁊c. Dicendũ ſcðᷣm augu.in pꝛimo li.de li·ar bi. Videtur mibi legem iſtam que populo regẽdo ſcribi tur recte iſla ꝑmittere ꝑ diuinam ꝓuidentiam vindi⸗ cari. Ea em̃ vindicanda ſibi hic aſſumunt que ſatis ſũt cõciliande paci bominibo imꝑitis. Et vult dicere. lex tem ꝑalis nõ habet punire niſi mala que ſunt contraria ſuo fini:qui eſt ↄciliatio pacis inter homines. VUnde nõ aſſumit ſibi vindicanda mala ↄtraria paci bommuʒ ao weum. ſicut foꝛnicationem hmõi. Sed lex eterna h̊ vin dicat.⁊ ꝓpter hoc nõ ſequit᷑ ratio illa.Cex tꝑalis dimit⸗ nt impunitã que nõ vindicant᷑ ꝑ dininam.niſi cum hoc addatur. ipa poſita eſt ad vindicandu mala illa. 4 Ud ſcðᷣam qua obijcit᷑ indicat liberos quos eterna reos. — Dicendũ ꝙ ex hoc nõ ſequit᷑ ꝙ ſit ↄtraria legi eterne: H ꝙ ſit imperfecta reſpectu ip̃ius:quia ſoluʒ de illis iudi⸗ . cat lex tempoꝛalis: que ſunt ad ſuum finẽ vel ↄtra ip̃ᷣm. Liberos ergo iudicat quos non inuenit ↄtrarios paci inter homines:que pax eſi finis ipius.ſed ler eterna nõ ſolum reſpicit pacem iſtam:ſed etiam pacem hominum ad denz. ꝓpter boc iudicat reos quos temꝑalis liberos ſicut foꝛnicatoꝛes ⁊ hmõi.⁊ punit eos.⁊ ita im ꝑfecta ẽ reſpeetu legis eterne a nõ ↄtraria. Unde auguſ. in li. de li. arbi. dicit. Laudo pꝛobo iſtam.ſ.legem temꝑalẽ q; uis inchoatam minuſq; ꝑfectaʒ videtur multa relinque re impunita que ꝑ diuinam tamen ꝓuidentiam vindi⸗ cantur ⁊ recte.¶ Ad terciam dicendũ ꝑ interpᷣtationem ꝙ ler tem ꝑalis nũꝙ dicit nec iubet ꝙ aliquid fiat ex libi dine. EUnde dicit augu. ꝗ lex nõ habet culpam in hoc.⁊ oſlendit quõ:quia ponat᷑ ꝙ aliquis vim vi repellat.aut ille eſt oꝛdinatꝰ ad hoc ⁊ iuſie facit ⁊ oꝛdinate: vt cauſa ciniũ tuendoꝝ ſicut miles vł iudex qui eſt miniſter legis aut nõ.ſi ſic:obtẽpandũ eſt illi legi ſine libidine que hoc pᷣcipit.ſi nõ eſt oꝛdinatus ad hoc.nũqᷓ ei lex pcipit hoc. hᷣ relinquit in ſua poteſtate.Et hoc eſt qð iße dicit in li. j. de lib. arbi. Poteſt ergo illi legi queltuendoꝝ ciuium cauſa vim hoſiilem eadem vi repelli iubet ſine libidine ebtemꝑari.⁊ de omnibo miniſiris qui iure atq; oꝛdine poteſtatibo quibuſcũq; ſubiecti ſunt illud dici poteſt. ſed illi homines lege inculpata. quõ inculpari queãt eſſe nõ video. Non em̃ eos lex cogit occidere.ſed relinquit ĩ po teſtate.liberuʒ itaq; eſt neminem necare pꝛo his rebus quas inuiti poſſunt amittere.⁊ ſic lex nõ eſt culpabilis: licet ↄcedat aliqua fieri que nõ fiunt ſine libidine.immò illi qui faciunt qð nou pꝛecepit lerx ꝙ faciant illa:ſed di⸗/ mittit eoꝛum arbitrio. Articulus quartus Varto querit᷑ an lex naturalis deriuet᷑ vni⸗ uerſaliter a lege etema. Ad qð ſic. Deꝛiuatõ leguma lege eterna eſt ꝑ ratõeʒ app̃ᷣhendẽteʒ legem eternã . Sed ſoli rationali creature ↄceſſum ẽ vi⸗ dere legem eternã ⁊ ↄſulere:ficut dicit aug.in li. de vera religione: ergo lex naturalis ſolum ꝓut eſt in creatura rationali deriuatur a lege eterna. Cum ergo ſit lex natun ralis in creatura ratõnali vel irratõnali ſicut dicit yſi⸗ do. ij. etbimologiarũ. ꝙ; lex naturalis eſt quã natura do⸗ cuit omnia aĩalia.ergo nõ deriuatur vniuerſaliter a le⸗ ge eterna.· ANaioꝛ ꝓpoſitio patʒ ꝑ augu. in li. e li. arbi. ſihil eſt iuſtũ atq; legittimũ niſi qð homiĩes ſibi ex eter na lege deriunauernt. ſed bee deriuatio eſt ꝑ apphenſio⸗ nem. 4 Scda ratio. Qon eſt deriuatio a lege: niſi ſcᷣin actum ⁊ virtuteʒ legis.ſed actus ſeu virtꝰ legis vt dictũ eſt ⁊ vt habetur in canone ſunt.imꝑare.vetare.ꝑmitteꝛe ↄſulere. punire.pꝛemiũ tribuere. Sed omnes iſti actaſo⸗ lum reſpiciunt ratõnalem creaturam: quia nõ fit pꝛece⸗/ ptio nec pꝛobibitio ꝑ legeʒ miſi ratõnali creature ⁊c. nec pꝛemiatio nec conſultus.ergo ſolum lex pꝛout eſt ĩ crea⸗ tura rationali deriuatur ab eterna lege. 4 Aliquis dice ret ad hoc ꝙ iſti ſunt pꝛopꝛij actus legis. nec ᷣm eos fit cæriuatio legis. iĩmo eſt cõ nunis actus ipius.ſ.artare. ſcðᷣm quem ſit deriuatio.⁊ hoc ↄuenit legi eterne reſpe⸗ ctu ratõnalis 2 irrationalis creature. quia artat imnqtũ cterminat potentiam que eſt indeterminata in ratona li creatura ⁊ irrationali. Et ſic ſcõm rationem artatio⸗ nis eſt deriuatio. EInde augu.ſuper geñ. Oinis natu⸗ ra vſitatiſſimos curſus habet: ? quaſdam naturales le⸗ ſuas.ſcdᷣm quas ſpiritus vite qui creatꝰ babʒ quoſ⸗ dain actus ſuos determinatos. quos etiam mala volun tas nõ poteſt ercedere. Et ſimiliter de elemẽtis dicit ip̃e elementa huiuſmodi coꝛpoꝛea habent dxfinitaʒ vim et qualitates pꝛopꝛias.quid vnũquodqʒ valeat quid non valeat. er quo patet. ꝙ artatio illa reſpicit omnem crea⸗ turam. 4 Sed contra hoc obijcitur quia creatur irra⸗ tionalis artatur er neceſſitate rationalis. non cũ ſit ar⸗ bitrio libera: ergo equiuoce eſt artatio in illis.⸗ nõßm aliquam ratõnem ↄmunẽ. ex quo ſequit illuo qð pꝛins. 4 AEd ofpolitũ. Ois bonitas elt vmuerſaliter a bonit ni⸗ lnun ben kenz nli Mli lingee inen tohen teritt lbe Atant tcanſe flegs lebye we⸗ lij. um ine ine ſed ipo⸗ fedas wils: immnd ſede ifni hnuat iin nin nn iſſ⸗ neſe⸗ abe ſge doſ⸗ ſ Kdi nin ſaetſo ipne Nine Fi/ e Gfi are⸗ ſe ii ͤne ano⸗ and sl pl olt ſtß⸗ zein onl te eterna. ergo oĩs lex naturalis cuʒ ſit bona: eſt vn iuer ſaliter a lege eterna.ergo ⁊c. Sol.dicendum ꝙ om̃is lex naturalis eſt a lege eterna. tamen ſcdᷣm ꝓpinquius et remotins: ſcðᷣin ꝙ nature in quibo eſt:ſe habet ſcdᷣm ꝓ⸗ pinquius ⁊ remotius ad deum. Eſt em lex naturalis en pler. quedam que reſpicit oꝛdinem ratõnalis creature qua habetur ad Ro.ij. Cum gentes que legem non ha⸗ bent.naturaliter ea que legis ſunt faciunt.⁊ etiaʒ dicit ibi glo. Ler nature.qua intelligit vnuſuiſq; ⁊ ſibi conſci us eſt quid ſit bonum ⁊ quid malum. Item eſt lex natu⸗ ralis reſpiciens oꝛdinem creature irrationalis ſenſibi/ lis:de qua dicit yſið.Lex naturalis eſt qua natura do⸗ cuit omnia animalia vet maſculus cum femina. Iteʒ eſt ler naturalis reſpiciens oꝛdinem ommis alterius crea⸗ ture.ſ.irrationalis ⁊ inſenſibilis · de qua dicit auguſ.in li.ſoliloquioꝛum.Deus cuius legibus rotantur poli:et curſus ſuos ſidera ꝑagunt. ſcm has differentias vni⸗ uerſaliter eſt lex naturalis a lege eterna.pꝛima tamen ꝓ pinquius qᷓᷓ ſcdᷣa ⁊ tercia:⁊ ſcðᷣa qᷓ; tercia.ſcdðᷣm ꝙ ratio⸗ nalen creaturam conſtat eſſe pꝛopinquioꝛem deo qᷓ; ſen ſibilem.⁊ ſenſibilem qᷓ; inſenſibilem ⁊ irrationalẽ. Ad pꝛimam rationem in contrarium dicendum.ꝙ duplex ẽ notio legis eterne ᷣm auguſ. Ana eſt ler eterna qua iu⸗ ſtum eſt vt omnia ſint oꝛdinatiſſima. Alia eſt lex eterna que eſt ſumma ratio cui obtemꝑandum eſt.qua mali mi ſeram boni bonam vitam ſequũtur. Ex quibus patet. ꝙ lex eterna dicit artem diuinam ⁊ ſapientiam inq;tum oꝛdinat creaturam ⁊ motũ creature.⁊ ita oꝛdo ſcdᷣm le⸗ gem in omni creatura eſt ab ea⁊ lex ſimiliter.ſed oꝛdo duplex. Quedam em̃ creatura eſt dña ſui actus ſicut ra tionalis.quedam non ſicut irrationalis creatura. oꝛdi⸗ nat ergo lex eterna oꝛdine neceſſario actum irratõnalis creature.actum autem rationalis non oꝛdinat oꝛdie ne⸗ ceſſario ſed relinquit eum in arbitrio.¶ E ergo obijci⸗ tur ꝙ deriuatio a lege eterna eſt ſeðm appꝛebenſionem. dicenduʒ ꝙ hoc dicitur reſpectu legis tempoꝛalis.⁊ nõ reſpectu legis naturalis.VUnde auguſt.loquitur de lege tempoꝛali cum dicit.nihil iuſtum atq; legittimum ⁊c.et ratio huius eſt. quia lex naturalis eſt in nobis ſine no⸗ ſtra cooꝑatione:ſed ex dei inditione ⁊ impꝛeſſione. IJm⸗ pꝛimit enim vim oꝛdinis naturalem ipſe de in ratõnali ⁊iĩ irrõnali creatura. ſᷣ ĩ lege tꝑali nos coopamur ad H̊ ſit in nobis.hec autem cooꝑatio eſt per rationem ap⸗ pꝛehendentem.⁊ ideo de illa intelligitur.. Ad ſcdm di cendum ꝙ ſicut calefacere dicit actum per ſe pꝛincipa lem ignis.indurare actum conſequentem ? non pꝛinci⸗ palem: ita artatio dicit effectum conſequentem legem. D5 actus pꝛincipalis currens in omnes ⁊ Fm quem fit deri uatio eſt oꝛdinare. quia lex eterna eſt qua iuſtum eſt vt omnia ſint oꝛdinatiſſima.⁊ iſie actus decurrit ⁊ in pre⸗ ceptione ⁊ in pꝛohibitione ⁊ in alijs actibus legis:⁊ vl terius reſpectu creature irrationalis ⁊ eius actus.quia oꝛdo currit per omnem actum. AUnde augu. ſuper Geñ. viij. Noluntas diuina ſubicit ſibi pꝛimitus omnia.dein &c creaturam coꝛpoꝛalem ſpirituali. deinde irrationa⸗ lem rationali. terreſtrem celeſti.⁊ ſic oꝛdo decurrit per omnia. Poſſet etiam dici ꝙ extenſo nomine pꝛecepti ſi⸗ cut nomine obedientie currit illa deriuatio ſcm ratio⸗ nem pꝛecepti. Ertendimus enim nomen obedientie ad rationalem ⁊ irrationalem creaturam. ſcdᷣm ꝙ dicimꝰ omnia obediunt deo.⁊ bec eſt naturalis ſubiectio. Vn⸗ Plſał. Mandauit ⁊ creata ſunt.pꝛeceptum poſuit ⁊ non pꝛeteribit.Glo. Pꝛeceptum.i.legem conditioneʒ ⁊ ſimiliter Anſel.pᷣmo.Cur deus bomo.Vnaqueq; cꝛe atura cum ſibi pꝛeceptum oꝛdinem naturaliter aut rati ona biliter ſeruat:deo obedire dicitur. maxime rationa⸗ lis cui datum eſt intelligere quid debeat.⁊ ſic extenden⸗ do pꝛeceptum poſſet dici ꝙ currit illa deriu atio ſcvᷣm ra⸗ tionem pꝛecepti. Membꝛũ octauũ Hnſequẽter eſt queſtio de ſubiectis legis eterne.Circa qua plura inquirũt᷑.Pꝛimũ eſt an volũtas diuĩia ſit ſubiecta legi etne. Secũdũ ẽ an filiꝰdei ſit ſubiectꝰ legi etne. Terciũ ẽ an irꝛatõnabilia ſint ſubiecta legi e᷑ne.Quaꝛ tum ẽ an ratõnabilia ſicut mali homiĩes ſint ei ſubiecti. Nuintũ eſt an iuſti ſint ei ſubiecti.Sextum eſt an beati ſubiciuntur legi eterne. Articulꝰprimꝰ D pꝛimuʒz obijcitur ſic. olũtas dei ↄſequi rationem iuſticie.vnde eſt ad bona tm̃ ⁊ oꝛdi nata licet ſua ſciẽtia ſit bonoꝝ ⁊ maloꝝ.ſed quicꝗd ſequit᷑ rationem iuſticie eſt ſub lege eterna:quia lex eterna ſumma ratõ nũcupatur:⁊ eſt ipa ratio iuſticie ergo volũtas dei eſt ſub lege eterna.ꝗ ſubijcit᷑ ei.¶ Se⸗ cunda ratõ anſeł.j.li.Cur deꝰhõ.LCicet in illis que deuʒ velle eſt ↄueniens ſequat᷑ ſi deꝰ vult hoc eſt iuſtũ:tamen in eis que deũ velle eſt incõueniens nõ ſequat᷑.vnde non ſequitur ſi deꝰvult mentiri ꝙ iuſtum ſit mentiri:ĩmo po tius ꝙ iße non ſit deus.ſed generaliter ſequit᷑ econuerſo ſi hoc eſt iuſtum deus vult hoc.ergo plus ſequitur volũ⸗ tas dei iuſticiam qᷓ; ecõuerſo.ergo eſi ſubiecta legi et᷑ne. Ad oppoſitum. augu. in li. de trinitate. Volũtas dei ẽ pꝛima ratio omnium ſanitatis 2 egritudinis pᷣmioꝛum penarum.Sed pꝛime ratõnis nõ eſt ratõ:ergo cuʒ lex eterna ſit ratõ. ↄſtat ꝙ volũtatis diuine nõ eſt lex eterna ergo nõ ſubijcit᷑ ei volũtas dei. Scðda ratio aug.in li. lxxxiij.q.Qui querit cauſaʒ volũtatis diuine querit ma ius volũtate diuina: ſ̊ hoc eſt impoſſibile inuenire.ergo ipᷣius nõ eſt aliqua cauſa.nec ratõ. cũ lex ſit ratõ eius qð eſt ei ſubiectũ:nõ eſt lex.ergo nõ ſubijcit᷑ legi eterne. ¶ Tercia ratõ anſelł.Cur deꝰhõ.Cum deꝰliber ſit:nul⸗ li legi nulliuſq; iudicio ſubiacet.vt nihil decẽs:nihil re⸗ ctum ſit niſi q vult. Sol.dicendũ ꝙ; volũtas diuina non eſt ſubiecta legi. ĩmo eſt ipᷣa lex eterna. Vnde dicit augu. Tantũ differt in ratõne intelligentie cũ dicit᷑ lex ⁊ cum dicitur volũtas.quia dicit᷑ volũtas reſpectu boni inqᷓtum acceptat qð bonũ eſt.eadem voluntas dicit᷑ lex inq;tum oꝛdinat qð bonũ eſi.i Ad rationẽ g̊ qua obijci⸗ tur.ꝙ volũtas dei ſubſequat᷑ rationẽ. Dicenduʒ q ſcðᷣm rationem intelligentie verum eſt ꝙ volũtas di eſi cũ ra tione. Vnde bene ſequit᷑.deus vult hoc: ̊ hoc hobet ra⸗ tioneʒ. ſed ratõ illa nihil aliud eſt ſcdᷣm rem qᷓ; ip̃a volũ tas.¶:! Ad ſcdᷣm dicẽdũ.q aliqñ detmĩat᷑ reſpectu dimi⸗ nuẽtis.aliqñ reſpectu nõ diminuẽtis.Quãdao q̊ volũtas cei detmiat᷑ reſpectu diminuẽtis ſicut ẽ mẽtiri:nõ ſequi⸗ tur iuſticia ad ipſam. ĩmo ex hoc ſequit᷑ ꝙ nõ ſit diuina volũtas.ſ̊ qũ determĩat᷑ reſpectu nõ diminuẽtis. ſicut ẽ pluere ⁊ hmõi actus cum quibo ſtat:tunc ad ipᷣaʒ ſequi tur iuſticia.ꝑ hoc ſoluit᷑ pꝛima ratio. Articulus ſecũdus Ecundo querit᷑ an filiꝰ dei ſubijciat᷑ legi et᷑ne Ad qð ſic. Abicũq; inuenit᷑ rõ ſubiectõis ibi eſt dicẽ ſubiectõeʒ ſcdᷣm legẽ aliquã.qꝛ omis ſubiectõ eſi ſcᷣm legeʒ aliquã.ſi &̊ in filio dei inuenit᷑ rõ ſubiectõis ad patrẽ: ꝙ in eo eſt ſubiectõ ſcõm legem ali⸗ quã.ᷣ nõ niſi ſcdᷣm legẽ eternã.ꝗ̊ ip̃e ſcdðᷣm naturã diui⸗ nam eſt ſubiectus legi eterne. Minoꝛ patet.qm Hyla. in libꝛo de ſynodis ponit verbum concilij dicens. Qon exequamus vel com ꝑamus filium patri. ſed ſubiectum intelligimꝰ ſcdðᷣm diminã naturã.Eſt ergo ſubiectꝰſcðᷣm ius legis eterne.¶ Scðᷣa ratõ habet᷑ in eodem. Si quis vnũ deum dicens. xpᷣm aũt ante omnia ſecula filium dei obſecutum patri in creatione omnium non confitet᷑ ana thema ſit.⁊ loquit᷑ ſcdᷣm diuinitateʒ d filio dei.ſed ver⸗ bum obſequij eſt verbum ſubiectionis.hec aũt ſubiectio * 4 fit ſeruis legis eterne.̊ ⁊cL. Ad oppoſitũ.aug.in li.de vera religione.t nos de inferioꝛibo rebo iudicamꝰ.ſic te nobis ſola veritas iudicat. De ip̃a aũt nec pater: nec em̃ minus eſt qᷓ ipe.⁊ ideo que pater iudicat ꝑ ipᷣm iudi cat.⁊ ſcdᷣm hoc dicit᷑ ꝙ pater omne iudiciuʒ dedit filio. Si ꝭg̊ᷣ filiꝰeſt ip̃a veritas.ꝗ̊ nõ eſi minoꝛ patre.nec de ipo pater iudicat.ergo nõ ſubijcit᷑ patri ergo nec legi eterne Solutio.dicendũ ſcdᷣm beatũ byla.ſemꝑ intelligẽtia dictoꝝ ex cauſis eſt aſſumẽda dicendi. Vnde iſte aucto⸗ ritates debent exponi.nõ extendi.nomẽ em̃ ſubiectõnis dicitur multipliciter. Aliqũ em̃ ſonat in digniꝰreſpectu eius cuiꝰdicitur ſubiectũ.quõ dicimꝰmateriã ſubiectazʒ foꝛme. 2 paſſiua actiuis:⁊ inferioꝛa ſuꝑioꝛibo. Aliquã⸗ do em̃ ſonat ĩ ĩidignius quõ dicimꝰſubam ſubiectam ac⸗ cidenti.ſuba em in eo ꝙ dicit᷑ ſubiectuʒ dignioꝛ eſt acci⸗ nte. quia dicitur ſubiectũ in eo ꝙ facit accidens ſubſi ſtere. Aliquãdo aũt ſonat in equale quõ dicimus natu⸗ re virtutem eſſe ſubiectã nature.⁊ virtus nature ẽ equa lis nature cuiꝰeſt. Pꝛimo mõ impoꝛtat ſubiectio habitu dinem ſcm inferioꝛitatem ſicut habitudinẽ ſubiecti re⸗ ſpectu eius qð eſt ſuꝑ illud. Sco modo impoꝛtat babi tudinem reſpectu eius qdð eſt in ſubiecto. Lercio modo impoꝛtat habitudinem que attendit᷑ in hoc ꝙ dico eẽ ab alio. ſic virtus eſt a natura ⁊ hic eſt habitudo oꝛiginis. boc ergo mõ habitudo ſubiectionis filij ad patrem.im⸗ poꝛtat habitudinem oꝛiginis.⁊ nõ indignitatis vel infe rioꝛitatis.ſ̊ equalitatis. Vnde exponendum eſt qð dicit nõ exequam?zc. i. nõ dicimꝰfilium equalem patri.ita ꝙ dicamꝰfiliũ eſſe nõ ex alio ſicut patrẽ.quia filiꝰeſt a pa⸗ tre. Vnde poſt illam auctoꝛitatẽ habet.neq; em̃ pluit ex ſe.ſed a domino.ſ.auctoꝛitate patris. Eodem mõ intel⸗ ligendũ eſt illud qð dicitur filiũ eſſe obſecutuʒ patri in creatione.iQam verbũ obſequẽdi nõ notat ibi minoꝛita tem vel diminutionẽ potentie in filio:ſed notat in patre pꝛima auctoꝛitatẽ.vnde ſicut in imperãte eſt auctoꝛitas pꝛima.in erequẽte eſt auctoꝛitas ab illo:ſic filiꝰhabʒ au ctoꝛitatem a patre.⁊ in patre eſt pꝛima auctoꝛitas creã⸗ di res. Et qtum ad hoc intelligit᷑ illud ſicut etiã patʒ in illo libꝛo.Ex his ergo nõ ſequit᷑ ꝗ filiꝰ ſcdᷣm diuinã na⸗ turam ſit ſubiectus legi eterne.ſed magis ſeꝗt᷑ ꝙ ipe ſit lex eterna.qꝛ lex dicit ius ⁊ ex aliqua pꝛima auctoꝛitate ipe aũt filiꝰeſt ius ipᷣm ⁊ ratio que eſt ex patre. Articulꝰterciꝰ Er cio querit᷑ an irratõnabilia ſubijciãt᷑ legi eterne. Ad qð ſic dama. Actus inuoluntarij Innec pꝛecio nec pena digni habent᷑. ſed actus irratõnabiliũ ſunt inuolũtarij.̊ ⁊c. Si ergo legis eter⸗ ne eſt pᷣmiũ tribuere:⁊ punire ſcdᷣm meritum. Quia lex eterna eſt qua mali miſeram: boni bonã vitã merentur. ergo nec irratõnabilia nec actꝰeoꝝ cadunt ſub lege eter na. ergo nõ ſubijciunt᷑ ei.¶ Ad oppoſitum Augu. xix. de ciui.dei.nullo mõ aliquid legibo ſũmi creatoꝛis oꝛdina toꝛiſq; ſubtrahit᷑ a quo pax vniuerſitatis adminiſtrat᷑. Quicgd ergo eſt in rerũ vniuerſitate cadit ſub oꝛdine le gis eterne. ergo ⁊ irratõnabilia. Sol.dicendum ſᷣm beatuʒ anſeł.ꝙ irratõnabilia ſubijciunt᷑ legi eterne. ſed eſt ſubiectio legis eterne naturalis ⁊ ſine iudicio: ⁊ hoc modo irratõnabilia ſubijciũtur legi eterne. Alia eſt cuʒ iudicio ⁊ hoc mõ ratõnabilia ſubijciũtur. Omnis autez creatura ei ſubijci᷑ pꝛima ſubiectione. Vnde anſeł.Cuzꝛ eus homo. naqueq; creatura cum ſibi pᷣceptum oꝛdi nem naturalit aut ratõnalit ſeruat:deo obedire dẽ.ma⸗ xime ratõnalis cui datuʒ ẽ intelligere quio debeat.2 ita quelibet creatura obedita ſubijcitur legi eterne. Articulꝰ? quartꝰ Varto querit᷑ de ratõnabilibo. Et pꝛimo an mali repꝛobi ſu bijciuntur legi eterne. Ad qðᷣ Alic.· Ro.viij. Sapiẽtia carnis ininuca eſt deo legi e deing eſt ſubieeta. glo. Elnꝰ hõ ẽ endẽq; natura a bono deo cõdita bona.que heri ſapiebat ſcdᷣm carnem hodie ſcoᷣm ſpm̃.ſ.que dum viciũ habet.non põt ſubijci legi dei:ſicut claudicatio nõ põt ſubijci recte ambulatõ⸗ ni.Si ꝭ̊ impoſſibile ẽ ꝗꝙ claudicatio ſubijciat᷑ recte abu⸗ lationi.ergo impoſſibile eſi ꝙ natura habẽs viciũ ſubij⸗ ciatur legi eterne.ſed homines repꝛobi ſunt huiꝰnatuꝛe ergo ⁊c. ¶ Scða ratio augu. in li.de libero arbi. Cum manifeſtum ſit alios hoĩes eſſe amatoꝛes reꝝ eternaꝝ. alios rerũ tꝑaliu.cũ ſic duas leges eſſe ↄuenit vnã eter⸗ nam:aliã tpalem. quos iſtoꝝ iudicas eterne legi eẽ ſub dendos: Rñdet beatos illos ſub eterna lege agẽ. AMNilſe⸗ ris vo tꝑalis lex imponit᷑. Ergo miſeri repꝛobi qui ſũt amatoꝛes reꝝ tꝑaliũ ſubijciũtur legi tꝑali.ſicut bom le⸗ gi eterne.qui ſunt amatoꝛes eternoꝝ. cum ita ſe habeãt ad illa: ſicut iſti ad iſtã.nõ ergo ſubijciũtur eterne.q Ad oꝑpolitũ augu.in li.de catheʒiʒ andis rudibo.Qouit deꝰ oꝛdinare deſerẽtes ſe animas.⁊ ex eaꝝ iuſta miſeria paꝛ tes inferioꝛes creature ſue ↄueniẽtiſſimis ⁊ ↄgruentiſſi⸗ mis legibo admirãde diſpẽſationis oꝛnare.Ergo aie re pꝛoboꝝ que ſunt deſerẽtes deum oꝛdinantur oꝛdine diui no. Sed oꝛdo diuinus eſt lex eterna.qua iuſtum ẽ vt om nia oꝛdinatiſſima ſint:ergo ſubijciũtur oꝛdini legis diui ne vel eterne. Sol.dicẽdũ ſᷣm aug.in.iij.ↄfe.ꝙ ſubijci legi eterne ẽ dupliciter.vel eiꝰ pᷣceptioni vel eius punitõ ni. Aſdali ergo ſubijciũtur legi eterne qdtum ad punitio⸗ nem. ſed non ſue pᷣceptioni. Ande augu.iij.ofe.Oñe qui dimittit te:quo it aut qͥ fugit:niſi a te placido ad te ira⸗ tum. Mam ibi inuenit legem tuaʒ in pena ſua:⁊ lex tua veritas eſt⁊ veritas tu.q Ad pꝛimã ratõeʒ in ↄtrariuʒ. dicendũ ſcõm anſeł.in pꝛimo.Cur deꝰhõ.vbi facit taleʒ comꝑationẽ. Sicut ea que celi ambitu ↄtinent᷑.non eſſe ſub celo aut elongari a celo nullatenꝰpñt:nec fugere ce⸗ lum.niſi ab aꝑꝛopiquãte.Item qᷓ;uis hõ vel angelꝰdiui ne volũtati ? oꝛdinationi ſubiacere velit.cũ eam fugere nõ valet.quia ſi vult fugere te ſub voluntate pᷣcipiẽte.fſu git ſub voluntate puniẽte? boc etiã dicit Hoetiꝰ. Oꝛdo cũcta complectit᷑: vt ſi quis ab aſſignato oꝛdine receſſe⸗ rit:in aliũ oꝛdinẽ relabat᷑.ipᷣa em̃ lex eterna ſicut circu⸗ lus eſt.qui em̃ fugit vnã ꝑtem appꝛopinquat alteri. Et ita licet mali ab ea receſſerint qtum ad pᷣceptionem.ſũt tñ ſub ea qtum ad punitionẽ.¶ AVo ſcõm ꝙ non ſequit᷑ ꝙ ſi mali ſubiecti ſunt legi temꝑali.ꝙ ꝓpter hoc nõ ſint ſubiecti legi eterne.ĩmo qð ſubiectum eſt legi temꝑali:ẽ ſubiectum legi eterne ⁊ nõ ecõuerſo:quia ↄplectit᷑ eam⁊ circuit oẽs leges. Vñ aug.in li.de li.ar. IJllud incõocuſ⸗ ſum teneas.ꝙ aꝑtiſſime iam nõ demõſtrauit eos ꝗ tꝑa⸗ li legi ſeruiũt:nõ eſſe poſſe ab eterna libeꝛos. Articulꝰ quintꝰ AUiinto querit᷑ an iuſti ſubijciant᷑ legi eterne. Ad qð ſic.j.thi.j.Juſto nõ eſt lex poſita.ſed iniuſtis ⁊ nõ ſubditis. Gloſa poſita.iimpo⸗ ſita vt ſupꝛa illũ ſit ⁊ ei dñet᷑.in illa em̃ potiꝰ ẽ ⁊ cũ ipᷣa: ꝙᷓ ſub ipa.qꝛ amicꝰiuſticie eſt. Ex quo ptʒ q; iuſtꝰcuʒ ſit amatoꝛ iuſticie nõ ẽ ſine lege eterna.ſᷣ cũ ipᷣa. Ad op⸗ poſitũ.augu.in li.de li.ar.Juſtos ſub eterna lege agere exiſtimo. Sol.dicendũ ꝙ iſtud qð dico eẽ ſub lege pt᷑ dupliciter accipi.vel ꝓut dicit neceſſitatẽ coactionis:vł voluntatẽ obediendi.ſicut dicimꝰꝗ aliter eſt filiꝰſub pa tre:⁊ ſeruus.q; ſeruus ſub patre eſt neceſſitate timoꝛis coactus.filius aũt voluntate obediendi. Juſti ſũt ſub lege volũtarie ⁊ nõ neceſſitate coactionis. VUñ pſal.In lege dñi voluntas eius.glo. Aliud eſt in lege eſſe. aliud ſub lege. qui in lege eſt m legem agit volũtarie obedi⸗ ens legi.Qui aũt ſub lege eſt. ᷣm leges agit᷑ neceſſitatis timoꝛe coactus.Et hoc modo non eſt iuſius ſub lege ſed pꝛimo mõ vt dictuʒ eſt. vnde pꝛimoſenſu dicit᷑ ad Sat. Aiſit deꝰfiliũ ſuũ factũ ſub lege.ſ.volũtarie ⁊ nõ necel⸗ ſitans coactione. —. — — —, — — — —U.— —. rin ſüſute unr N un tenm, ni ler⸗ geiſib uiſit bon le ubeit 1 it & npar tiſſi⸗ iere dini tom 8dini ſubii pun viti⸗ Bign dofr tn Funin⸗ ttie voneſt erece⸗ n ere te fn Ndo ceſſe⸗ Creu⸗ ri.E ein ſüt ſequt hoͤſn npeli kion, Nin gl Articulus ſertts Exto querit᷑ an beati ſubijciũtur legi eterne. Ad quod ſic. Auguſtinus.ij. ciuitate xei. In ea certe ciuitate vera iuſticia eſt: de qua ſeriptura dicit. Gloꝛioſa dicta ſunt te te ciuitas cxi. et vocat ciuitatẽ illam beatitudiem. ergo in ea eſt vera in. ſticia ergo et oꝛdo iuris:et ita lex.Ergo beati ſant le⸗ ge. ¶ Secũda rõ põ.Cuſtodiã legẽ tuã ſemꝑ ⁊c̃. Caſſio 4 doꝛus dicit ⁊ diſtinguit legẽ pꝛeſeniẽ a lege que erit po ſed alia erit lex dñi quã ſe ꝓmittit cuſtodire ꝓplus ſan/ ctiſſimus. Scit em ꝑ banc vmbꝛ legis ad miniſteriũ le gis eterne aſcendi.i Louit etiã cõſuetudinem angeloꝝ et pfatum.dom inũ ſine fine laudare.ſcit ſumme beatitudi⸗ nis eẽ ſolẽnitate dũm iugiter cõtueri. Scit deniq; fideli um ibi eẽ leges quas ſe ꝓleſſus eſt ſine fine ſeruare. Si ergo in eterna beatudie ſunt leges.ergo beati ſunt ſbłᷣ le⸗ ge. ¶ Ad ogoſitũ Aug.in li.de li.ar.Cex eterna eſt qua mali miſera.boni bonã vitã merent᷑.ꝑ legem ergoẽ me⸗ reri.ſed in beatitudie nõ eſt tẽpus merẽdi:ergo nec oꝛdi⸗ nãdi ſub lege. Solutio dᷣm ſm aug.d li.ar.Cex eter na eſt cui ſemꝑ obtem ꝑandũ eſt.et ꝑ quã mali miſeram . Mtü ergo ad h ꝙ or. Per quà mali miſerã ⁊c̃. nõ manet ler in patria.qꝛ ibi non ẽ mereꝛi.Sed qᷓtũ ad hoc ꝙ dicit᷑. cui ſemꝑ eſt obtemꝑãdũ.manet ipᷣo lex ĩ patꝛia. et qtũ ad hoc ſunt boni ſub lege. ſcʒ cõfoꝛmãdo volutatẽ ſuam volũtati diuine.hoc em̃ mõ obtemꝑanduʒ eſt legi eterne.et qᷓtum ad hoc loquit᷑ Caſſiodorꝰ. Mlembꝛum nonum Ona queſtio pꝛincipalis eſt de effectibus legis eterne reſpectu rationalis creature. Et pꝛimo queritur de numero ipᷣoꝝ effe⸗ ctuũ in generali.Secũdo querit᷑ de ip̃is ef fectiba in ſpeciali.et ſic iſta queſtio ꝑtit᷑ ſic.qm pꝛĩo qrit de effectu pᷣceptõis ⁊ ꝓbibitõnis.Secũdo querit᷑ x effe ctu ꝓmiſſionis et cõſilij. Lercio de effectu punitönis et pꝛemiatõis.ſed be qõnes tractate ſunt pꝛimo libꝛo qõe de volũtate.¶ Etum ad pꝛimũ obijcit᷑ ſic yſidoꝛꝰ. DOis lex aut punit aut vetat. aut pᷣcipit.qᷓ in om̃i effectu legis eſt punire.vel vetare.vł pᷣciꝑe.Eꝛgo nõ ſunt niſi iſli tꝛcꝰ effectus legis cterne.i¶¶ Ad oppoſitũ quecũq; ſunt eadeʒ Fm eẽntiã. hñt eandẽ virtutẽ et eandẽ dꝛñtiam effectuuʒ ſed volũtas dei et lex eterna ſunt eadẽ Fm eẽntiã.Cum &̊ effectus vel ſigna volũtatis diuĩe ſint quinq; et non tria tĩ.ſcʒ pᷣceptũ.ꝓhibitio.cõſiliũ.ꝑmiſſio.et impletio ſeu oꝑatio.ergo erũt quinq; effectus legis eterne.et nõ tres tm. 4 Secuda ratio qꝛ ſicut dĩc yſido.et legiſconſultus. Virtus legis tempoꝛalis conſiſtit in iſtis differẽtijs effe ctuũ.qui ſunt pᷣcipere.vetare.cõſulere.ꝑmittere punire. pᷣmiare.Ergo cũ lex tempoꝛalis trahat᷑ a lege eterna ſi⸗ cut viſum ẽ:pʒ ꝙ iſti ſex effectus ſunt legis eterne ⁊ non tres tm̃. 4¶ Lercia ratio lex eterna reſpicit actũ rõnalis creature.Aut ergo reſpicit actum qui factus ẽ:aut ꝗ fa⸗ ciendus ẽ.ſi actũ qui factus ẽ:aut ille eſt bonus aut ma lus.ſi bonus ſic retribuit.ſi malus ſic punit.q̊ ſunt duo effectus ipᷣius ex ꝑte actus rõnalis creature facti.Si at᷑ reſpiciat actum fiendum.aut ille actus eſt abſolutꝰ aut comꝑatus.Ael ſic.Aut reſpicit ipᷣm abſolute aut com/ ꝑatiue.ſi abſolute:aut ille eſt actus bonus aut malus.ſi bonus: ſic pꝛecipit.ſi malus:ſic ꝓhibet.Si comꝑatiue. aut ille eſt bonus aut malus.ſi bonus:ſic reſpectu eius eſt cõſilium.qꝛ cõſiliũ eſt reſpectu melioꝛis boni.ſi malꝰ ſic eſt ꝑmiſſio que eſt reſpectu mali.vel ꝓpter hoc ꝙ non fiat peius:aut ꝓpter hoc ꝙ fiat bonũ melius.babʒ ergo quatuoꝛ differentias effectum ex ꝑte actus rationalis creature fiendi.et duos ex ꝑte facti.Et ſic ſunt ſex diffe⸗ rentie effectuum legis eterne reſpectu rõnalis creature et non plures. Sed adhuæ videtur ꝙ debet eẽ ſeptimꝰ quoniam om̃is actus rõnalis creature eſt oꝛdinatus a lege.Si ergo ẽ aliꝗs actus ꝗ nõ eſt imꝑatus a lege et᷑na xxv. nec ꝓhibitus nec pmiſſus. nec cõſultus ⁊c. exgo erit ali qua differentia efſectus legis eterne pᷣter pdictas reſpe ctu illius actus oꝛdi nãdi. Minpꝛ pzʒ.qꝛ quids ſunt actꝰ rõnalis creature indiffeꝛẽtes.qui nec ſunt imꝑati nec ve titi ⁊c.ꝑ legẽ eternã.eos aũt opoꝛtet oꝛdiaꝛi ꝑ eam ꝗ̊ ⁊c. Et ſic deficit vnus in pꝛedicta aſſignatõöne. Solutio võm.ꝙ omes actus eterne legis reſpectu rõnalis crea⸗ ture compꝛehẽdunt᷑ in iſtis ſex.ſicut pʒ ꝑ rõeʒ que dicta eſt in qua aſſignat᷑ nüeꝛuo eoꝝ. ¶¶ Ad roem pꝛimũ q̃ obij citur ꝙ nõ ſunt niſi tres m yſido.dðᷣm ꝙ yſið.loquituꝛ ũ lege bũana: et nõ cæ lege diuĩa.Lex aũt hũana reſpi/ cit malũ ꝑ ſe vt ipᷣm cobeꝛceat:bonũ vo ꝑ accidẽs.lex vᷣo eterna ecõuerſo.ſcilicʒ bonũ ꝑ ſe reſpicit malũ ꝑ accidẽs Intelligit ergo illud verbũ yſið.de lege hũena que im⸗ poſita eſt ad hoc vt malũ coherceat. Vnde dicit ipe yſi⸗ doꝛus. facte ſunt leges vt earum metu bumana coherce atur audacia.tutaq; ſit inter repꝛobos innocentia. et in ipᷣis foꝛmidato ſupplitio refrenetur audacia nocendi fa cultas.Ex quo patet.ꝙ lex bumana reſpicit ꝑ ſe maluʒ vt ipᷣm coherceat.et ſᷣm boc ꝑ ſe habet pᷣdictos effectus. tres ꝑ accidens:alios qui reſpiciunt bonuʒ · Poſuit vo in illa aſſignatõne actus ꝑſe.naʒ cum lex tempoꝛalis re ſpiciat malum.aut reſpicit ipᷣm abſolute: aut comꝑate. Si abſolute hoc dupliciter.quia aut vel faciendũ. et ſic ꝓhibet ipᷣm.aut vt foctũ.et ſic punit pꝛo ipo.Si in com ꝑatione vt ſcʒ nõ fiat peius hoc modo ꝑmittit ipm.ã ꝑmittit illicita ne fiant grauioꝛa ſicut dicit yſidoꝛus. Ad aliã q̃ſtionẽ que ẽ de volũtate eterna et lege.dðm. ꝙ plures ſunt actus legis eterne ꝙ; tres ſicut volunta⸗ ris.ſed tamen differũt.licʒ em̃ volũtas diuina et lex eteꝛ na ſint eadem m eẽntiam:differũt tamen m rõem ĩtel ligentie.qꝛ volũtas reſpicit actũ.lex ðo oꝛdinẽ actus.et ideo erit accipere ſigna voluntatis ſm differentiã actꝰ: et effectus legis ſᷣm differẽtiã oꝛdinis actus. Actus vo dupliciter reſpicitur a voluntate.quia voluntas reſpi⸗ cit actum.aut dum fit:aut dum faciendus eſt.ſi dum fit aut ille actus eſt bonus aut malus.ſi bonus:ſic ſignum voluntatis diuine dicitur impletio ſeu oꝑatio.ſi malus ſic ꝑmiſſio.Ande Aug.in ench. Omne quod fit aut fit voluntate dei ꝑmittente aut oꝑante.ſi aũt reſpicit aciuʒ vt fiendum.aut reſpicit ipʒʒ vt abſolute vitandũ: aut vt abſolute faciendum.aut in comꝑatõne vitandũ vel ĩ cõ⸗ ꝑatione faciendũ. Pꝛimo modo ꝓhibet.ſecũdo pᷣcipit. Tercio mõ cõſulit.qꝛ conſiliũ nõ ſolum eſt reſpectu me lioꝛis boni faciendi:immo etiã reſpectu minoꝛis mali vi tandi.ſicut reſpectu culpe venialis. Vnde eccleſiaſlici. xviij. NPoſt cõcupiſcẽtias tuas nõ eas. Sʒ lex eterna re⸗ ſpicit oꝛdinem actus.reſpicit em̃ actum vt factẽ. Oꝛ⸗ do aũt actus eſt duplex.ſcʒ oꝛdo retributõis:et oꝛdo exe cutionis. Si reſpicis oꝛdinem retributionis:ſic habet duos effectus.ſcʒ punire et pꝛemiare.ſed pumire eſt rſpe etu mali.pꝛemiare reſpectu boni.Si autem reſpicit oꝛ⸗ dinem actus in executione:ant ille oꝛdo eſt abſolutus. aut comꝑatus.Si com ꝑatus.aut reſpectu boni. aut re⸗ ſpectu mali.ſi reſpectu boni:ſic eſt conſilium.ſi reſpectu mali:eſt ꝑmiſſio.Si abſolutus ⁊ reſpectu boni:ſic ẽ pꝛe ceptum. Si abſolutus et reſpectu mali:ſic eſt ꝓhibitio. Ad vltimam rationem qua obijcitur de actibus indiſ ferentibus rationalis ereature.ddᷣm ꝙ; oꝛdo taliũ actuũ eſt ꝑ effectum legis qui eſi permiſſio.ſed permittere ẽ du pliciter.ſicut habetur in decret᷑.diſ.iij.ofrcium ſeculari um ſiue eccleſiaſticarum legum eſi pꝛecipere quod neceſ ſe eſt fieri.aut pꝛobibere quod malum eſt ſieri.permitte re vel licita vt pꝛemium tribuere.vel quedam illicita vt dare libellum repudij ne fiant grauioꝛa. et ſic ẽ ꝑmiſſio licitoꝛum et illicitoꝛum grauioꝛa ne fiant. Pꝛimo ergo modo loquendo de ꝑmiſſione oꝛdinantur ꝑ ipᷣm actus indifferentes.quia ſi ſic coaꝛtaretur li.ar.ꝙ omnia ei pᷣ⸗ ciperentur vel pꝛohiberentur:eſſet ei periculum pꝛeua⸗ ricationis.et ideo factum eſt ꝙ quidam actus ſũt ei in ꝑ miſſione:ſicut ea que licita ſunt.per hoc enim ꝙ talis ẽ 2 5„ 4 aenn e e 2 ꝑmiſſio oꝛdinatur ad ſaluten. Mueſtio xxvij.de lege NDinuante dimna gratia. Conſequenter inquirendum eſt de legibus deriuatis a lege eterna ad oꝛdinandã rõnalem creaturã. Harum aũt quedã eſt rõnali creature indita vt lex naturalis.Quedam vo impoſita ſeu addita. vt lex moy ſi:lex euãgelij ⁊ hũana.pꝛioꝛ ergo inquiſitio erit de lege naturali:conſequẽter vo de legibus additis:quãtũ ꝑtinet ad theologicã inquiſitionẽ.¶ De lege aũt natuꝛa li inquſitio eſt talis.Pꝛimo.an ſit. Secundo.quid ſit· Tercio.quomõ ſit.Quarto.quox ſit. Mlembꝛum pꝛimum Vm queritur an ſit. Pꝛimo. abſolute que ritur an talis lex ſit que ſit rationali crea ture indita. Secundo.dato ꝙ ſit.an crea⸗ ta vel increata ſit. Articulus primus D pꝛimum ergo arguit᷑ ſic. Ro.ij. Cum em̃ gentes que legeʒ nõ habent naturaliter ea ꝗᷓ legis ſunt faciunt.Glo.Et ſi nõ habent legẽ ſcriptam. habent naturalẽ tamen: qua quiſq; intelligit et ſibi conſcius eſt quid bonum et quid malum.Ex quo patet ꝙ lex naturalis eſt.ꝗ Secũda ratõ.ibidẽ ad Ro. dicitur. Opus legis ſcriptũ in coꝛdibus ſuis. Glo.i.fir miter impꝛeſſum rationi eoꝝ.dum illa oꝑa laudãt que lex iubet.illa damnant que lex ꝓbibet.Ergo cũ hoc ſit naturale cuilibet homĩ.patzʒ ꝙ lex naturalis eſt.¶ Ter cia ratio eccleſiaſtici.xiiij.addidit illis diſciplinã ⁊ legẽ vite.Glc.naturalẽ quã dedit homĩ vt ſubijceretur ſuo creatoꝛi:et bonoꝝ oꝑũ in ſe honoꝛificentiã cuſtodiret.q̊ᷓ lex naturalis eſt.¶ Quarta ratio eſt lex naturalis in ir⸗ rõnali creatura inſenſibili qua dirigitur in finem. Vñ Jere.xxxj.Si defecerint leges iſte.ſcʒ ſolis et lune ſtel larum celi.lEx quo patet ꝙ ſunt leges celi et terre. Sitr eſt lex innata irrõnali creature ſenſibili ſᷣm ꝙ dic y ſið. ꝙ; lex naturalis eſt quã natura docuit om̃ia animantia ꝓfectioꝛ aũt eſt creatura rõnalis om̃ib iſtis: ergo ncce eſt ponere ꝙ habeat legem naturaliter ſibi inditã: qua dirigat᷑ et regulet᷑ in ſuũ finem. Ergo lex naturalis vni uerſaliter habet eẽ.¶ Quinta ratio rõnalis cꝛeatura eſt debitrix volũtarie faciendi bonũ et vitandi malũ.Si er go nõ pt᷑ facere bonũ ⁊ vitare malũ volũtarie niſi pꝛius cognouerit: ergo naturaliter habet notionẽ faciendi bo num et vitandi malũ.hoc aũt legẽ naturalẽ dicimꝰ per quã hoc cognoſcit.¶ Sexrta ratio.Om̃ ſicut aima nata eſt ad cognoſcendũ verũ:ita nata ẽ ad oꝑanndũ bonum. Si ergo pꝛĩcipia coqſcẽdi veꝛũ ſunt innata natuꝛe cuiuſ libet diſcẽtis:et pꝛincipia faciendi bonũ. Cum ergo ſit aĩma debitrix faciendi bonum et fugiendi malum:ergo habet pꝛincipia innata ꝑ que reguletur in faciendo bo⸗ num et fugiendo malũ:de quibo eſt lex que naturalis di citur.q¶ Septima ratio.Jere.v.Qui habentes oculos ñ videtis. Gloſa.dat intelligere q abſq; pᷣcepto naturali ter debemus intelligere que recta ſunt.ergo habemꝰ le gez naturaliter ad hoc nobis inditã. Ad oppoſitum. Tria ſunt ꝑꝛincipia.deus.voluntas et natura.Aolun⸗ tas eſt ſupᷣ natura. Deus aũt ſupꝛa vtrũq;. ergo volun⸗ tas eſt ſup naturalia ex cõditõne ſua.ergo et ſup om̃em legem nature.ergo nulla eſt lex nature que pꝛelit li.ar. ſeu volũtati.ergo liberũ arbitriũ nõ habet eam. et ſicut nec ipᷣm:ita nec alia.ergo lex naturalis nõ eſt indita ⁊c et ita nõ eſt.¶ Secunda ratio AUug.ẽ.Lex eterna eſt no⸗ bis naturaliter impꝛeſſa.ergo ipᷣa habet legem eternam ſibi impꝛeſſam qua iudicat om̃ia interioꝛa.exteriꝰ autẽ „ 4 habet legem ſcriptam qua iudicat exterioꝛa: ſicut legem moyſi et euangelicã:ergo cum iſia duo ſufficiant.vanũ eſi ponere aliam legem ſibi inditam quã naturalem di⸗ camus.ADaioꝛ patet ꝑ aug.in li.de li.ar.j.qdicit. Vt bꝛeuiter legis eterne que nobis impᷣſſa eſt notionẽ expli⸗ cere.hoc eſt qua iuſtum eſt vt omnia ſint oꝛdinatiſſima. ¶ Tercia ratio eccleſiaſtici.xv.Deus ab initio conſtitu it hominem:et reliquit illum in manu conſilij ſui.adie⸗ cit mandata et pꝛecepta ſua. Suppoſito autem ꝙ nõ ad derentur:nihil eſſet ei peccatum quod faceret. ſi ergo li⸗ berioꝛ eſſet rationalis creatura amoto peccato qᷓ; poſito quia poſſe peccare non eſt libertatis:et in ſumma ſua li bertate creatum eſt liberum arbitrium.ergo nunqᷓ; con creatum eſt cum illo.nec ei inditum mandatum nec pre ceptum:et ita nec lex:cuzʒ eius ſit pꝛecipere.ergo nec ha bet legem naturalem.¶ Quarta ratio.liberum arbitri⸗ um abſolutum eſt ab omni neceſſitate.ſed lex naturalis ligat neceſſitate:ergo abſolutum eſt ab ea. Minoꝛ pa⸗ tet per Augu.ſuper geñ.ad litteraʒ. Omnis nature vſi tatiſſimus curſus ha bet quaſdaʒ naturales leges ſuas Fm quas ſpiritus vite qui creatus eſt habet quoſdaʒ ap petitꝰ determinatos:quos etiam mala voluntas nõ po⸗ teſt excedere.ſed lex que non poteſt excedi a voluntate ẽ lex neceſſitatis:ergo lex naturalis eſt lex neceſſitatis. ¶ Quinta ratio.Ex parte ſenſus non eſt foꝛma aliqua innata ad hoc ſicut regula.vt natura ſenſibilis perueni at ad ſuum finem. ergo nec ex parte nature intellectua⸗ lis:cum ſit perfectioꝛ qᷓ; ſenſibilis. Sed tale quid poni⸗ tur eẽ lex naturalis.ſcilicet vt ſit regula naturalis: qua aĩa cognoſcat quid faciendum ſit et quid non.ergo non eſt in creatura rationali nec ſimiliter in alijs: ergo non eſt. Solutio.dicenduʒ. ꝙ lex naturalis eſt ſicut dicit apoſtolus.et in creatuꝛa rationali.Nam ſicut cognitiua habet pꝛincipia veri ſibi innata:et notionem illoꝛum. ſi cut hie. Omne totum eſt maius ſua parte:et de quolibet affiꝛmatio vel negatio:ita et motiua regulam babet ſibi innatam per quam regulatur in bonum.hanc autem le gem appellamus naturalem. 4 Uo pꝛimam rationem in contrarium qua obijcitur ꝙ li.ar. eſt ſupꝛa legem na turalem. dicendum ꝙ eſt lex natmꝛalis infra li· ar. et ſupᷣ li. ar. et p̃ter li.ar. et cum li.ar.et extra liberũ ar. Infꝛa li. ar.eſt ſᷣm ꝙ dicit damaſ. quedam vires ſunt que recipiunt et obediunt li.ar. ſieut eſt vis generatiua que li.ar.ſubijcitur.quia ſi vult homo generat:et ſi nõ vult non. VUngde eſt in ſua poteſtate non generare. Lex ergo naturalis que regulat motum natuꝛe obediẽtis ſiue ſub iecte li.ar.lſcilicet buiuſmodi virium.ipᷣa eſt infra li.ar. ſicut lex generationis.et hoc ſenſu dicitur eſſe voluntas ſupꝛa naturam.ſcilicet ſnbiectam. hoc eſt ſᷣm illam par. tem qua natura ei ſubijcitur. Et de hae lege naturali di citur ꝙ ipſa eſt:quam natura docuit omnia animantia ſicut eſt lex generationis YStem eſt lex naturalis pꝛeter liberum arbitrium.ſicut ita que regulat motum viriuʒ que non obediunt neq; ſubijciuntur li. ar. ſicut vult da⸗ mal.ſicut eſt vis digeſtiua retentiua:et hmõi vires na⸗ turales hoc modo lex naturalis nõ ſolum ſe ertendit að naturam inferioꝛem. ſed ad omnem naturam babenteʒ appetitum determinatum. m banc enim eſt appetitus determinatus in vnoquoq;et ſm boc eſt naturalis ap⸗ petitus felicitatis.Et in hoc ſenſu dicit Auguſtinus ſu⸗ per geñ. ꝙ ſunt leges m quas ſpiritus vite babet appe⸗ titus determingtos:quos etiam mala voluntas non po Grem eſt teſt ccegere lex naturalis cum ipſo libero ar⸗ bitrio. hoc modo lex naturalio eſt qua quiſq; intelligit et ſibi conſcius eſt quid bonum et quid malum Item eſt lex naturalis ſupꝛa liberum arbitriũ.et ſic lex natu⸗ ralis eſt lex increata.que eſi lex ſumme illius nature in⸗ create:et ſic loquitur glo.ſuper illud.xj. aꝰ Ro.Tu au tem contra naturam inſertus es in bonam oliuam. di⸗ cens contra illam ſummã nate legem a noticia remota ſeu impioꝛuz ſeu infirmoꝛum.tamen deus nullo modo ) — 0 3 .DD WMra οα Fl õ 6 J 2— 5 — P — een ar N latſinn bohſin ſſnlage 4 1 ngn vin nnaſtn nunien nhecpre oheche arbitri⸗ Phrolig 0 pa⸗ repſi ſuas nzap O ſo⸗ eae ſians. digne Pperuent elecg: nidpont dlisrgn Clgonon ercoon ſcutdie ogniain loum guoltbet bet ſibi ten e ionem em na aſuß Juſen ſunt ge tiva ge ſino Lr ſut fle ohuhe Myr a unie rter ri lrden end ite bene; peims loap⸗ nueſe tege nſ heoen elig⸗ nun mnein on 4. / mots noco facit.quia contra ſeipʒʒ nõ facit.Et hoc modo dĩc Aug. in li.de vera religiõe.Cum mens hũana mutabilitatem pati poſſit erroꝛis. up mentem nr̃am eſſe legem que veritas dici? Item eſt lex naturalis extꝛa li:ar. ſic dicit᷑ in decret.ꝙ lex naturalis eſt que in lege et ĩ euage⸗ lio cõtinetur.et hoc eſt qꝛ ipa a lege naturali extrabit᷑: vt pꝛecepta moꝛalia et iudicia et hmõi. Sic ergo li:ar. vno mõ habet legẽ naturalẽ que ſibi cõcreata ẽ tanq; re gula:que tñ ſupꝛa ipᷣm eſt inquãtũ eſt regula ipᷣiꝰ.¶ Ad ſecũdum dom ꝙ cum dicitur.Lex eterna nobis natura liter impꝛeſſa eſt hoc eſt notio eius ſicut patet er verbis aug. Motio aũt illa legis eterne impꝛeſſa aĩme mil ali⸗ ud eſt qᷓ ißa ler natuꝛalis in aima:que quidẽ eſt ſimilita do et imago ip̃ius diuine legis:et diuie bonitatis in aia Vnde lex naturalis eſt notio legis eterne impꝛeſſa gie: ſicut imago que eſt in ſigillo impꝛimẽs eſt: imago aunt qᷓ eſt in cera et impꝛeſſa:et eſt ſimilitudo et imago illius que ẽſi ſigillo. Ota eſt hic.quia lex eterna eſt impꝛimens lex naturalis eſt impꝛeſſa aime.¶ Ad terciã qua obijcit ꝓ li. ar. eſſet liberius ſi eẽt abſolutũ a lege et a mãdatis. ddm ꝙ nõ. Lex em̃ naturalis nõ detrabit libertati eius ſed eſt regula libertatis ſue. Anſᷣhelmus aũt dicit ꝙ li⸗ bertas nõ eſt dicenda ad id qð nõ expedit:nec qð nõ de⸗ cet. Ponat᷑ aũt q; nõ eẽt lex vel mandatũ inditum aĩme adhuc indecens eẽt ꝙ aĩma ſe ſubijceret vilibo et inferio ribo.ſicut peccato et ſenſualitati. Regulat᷑ aũt ꝑ legem ſibi inditam: ꝙ ita nõ ſubijcit᷑:et ideo lex gubernat et di⸗ rigit eius libertatem. Zd quartã dᷣm. ꝙ eſt quidam appetitus rõnalis creature determinatus. ſicut qui ẽ ex ꝑte finis.ſcʒ aꝓetitus beatitudis:et odiũ miſerie. Lex ergo naturalis regulans iſtum appetitũ eſt lex neceſſita tis. eſt etiam appetitꝰ ip̃ius determinatꝰ.ſcʒ ꝙ liberũ ar bitriũ poteſt appetere vel nõ apetere:poteſt mouere vel nõ mouere.et hmõi appetitus et actuũ taliũ li.ar.reglła eſt. Lex naturalis que nõ eſt lex neceſſitatis:que etiã re —— cte dicit᷑ lex naturalis.eo ꝙ cum ipᷣa natura nobis indi⸗ ta eſt. ¶ Ad quintã rõem dõm. ꝙ nõ eſt ſimile de ſenſu intellectu.qm finis ſenſibilis nature:finis dico intenti⸗ onis:ñ determĩat᷑ ſup ipaʒ:h̊ ĩ ſe.vñ ipᷣa ẽ ſibi finis.ſᷣ ra tionalis natura habet finẽ deteꝛminatũ ſup̃ ſe ĩam:quẽ admodũ ſuũ pꝛincipiũ.finem dico quẽ habet de ſua intẽ tione.illũ em̃ nõ habet de ſe nec in ſe ſieut ſenſibilis.Vn t eccliaſtici.xvij. Fecit deꝰ hoĩem ad imaginẽ ſuã:⁊ ite rum conuertit illũ in im. Vñ qð eſt ei prĩcipiũ eſt ei fi⸗ nis ⁊ ita ſupra ſe hẽt finẽ.qd em eſt ad imaginẽ nũqᷓ ter miĩat᷑ ad ſe:ſed ad illud cuius eſt imago.et iõ neceſſe ẽ ꝙ habeat aliꝗd ſibi ĩpreſſũ taqᷓ regulã pueniẽdi ad finem VYllud aũt appellamꝰ naturalẽ legẽ regulãtẽ ipᷣm in oꝑa tione boni. Articulus ſecundus Ecũdo qrit᷑ vtꝛũ lex natuꝛalis ſit creata vłin creata.Ad qð ſic.Lex natuꝛał eſt m quam aĩe rõnales de iſtie infeꝛioꝛibo recte iudicant Sʒ lex eterna eſt hm̃oi ergo lex naturalis eſt lex eterna. ergo increata.Maioꝛ ptʒ ꝑ in libꝛo de veꝛa religi one. Cex etna eſt pria veritas:⁊ ler omniũ artiuʒ: 2 ler oĩpotẽtis artificis.vt em̃ nos ⁊ oẽs rõnales aĩe ſᷣm veri tatẽ de infeꝛioꝛibo rcte iudicemus. ſic ðᷣ nobis qndo eidẽ inheremꝰ ſola veritas iudicat: 2 hãc veritatẽ appellat le gẽ eternã.⁊ ſic per eã rete iudicamꝰ de inferioꝛibo.¶ Se cũda rõ Aug.in li.de vera religiõe. Mẽti nr̃e vceſſum ẽ videre legẽ talẽ.ſed hoc nõ viſioe coꝛꝑali.illud planũ eſt ſimiliter nec imagĩaria: eꝛgo viſiõe intellectuali Sʒ diẽ Aug. ꝙ viſiõe intellectuali vident᷑ res que vident᷑ re non ſimilitudie:ſeu que nõ vidẽt imagine:ſed re ipa.ergo nõ ẽ ſilitudo aliq vłt imago legis etne ĩ aĩa.ĩmo lex etna ẽ ĩ aĩa. Sʒ lex natuꝛal creata ẽ imago illiꝰ ipᷣa ñ ẽ ĩ aĩa.q̊ ſi eſt aliqᷓ lex in aĩa.hoc eſt ſolũ ler naturalis increata. Ao oppoſitũ.lex naturalis obſcurat᷑ et obtenebrat᷑ peccatũ:ſiẽ habet᷑ in glo.Ro.ij.ſed lex increata uõ:eꝛgo vxxvij. lex naturalis nõ eſt increata. Scðda rõ eccle.xvij. Ad⸗ didit ei diſciplinã ⁊ legẽ vite hereditauit illos.glo. Del legẽ littere ad coꝛrectionẽ legis naturalis ſcribi voluit. Tex ergo naturalis eſt coꝛrigibilis.ſed lex increata nõ. qm in lege et᷑na ſeu increata nõ cadit mutabilitas. ergo lex naturalis nõ eſt increata:ſed creata Solutõ. dicẽ dũ ꝙ lex naturalis vno mõ dicit᷑ rigła exẽplaris pria:2 ſic eſt pria veritas. Et ſic lex naturalis idẽ eſſ qð ler eter na ⁊ ĩcꝛeata. Alio mõ dicit᷑ lex natuꝛalis ſeda.que eſt ex emplũ indita aĩe ad cognoſcẽdũ quid faciẽdũ.⁊ quid nõ ⁊ hoc mõ creata eſt ⁊ ↄcreata aĩe.⁊ de hac ꝓcedit queſtõ ſic. patet ipᷣa eſt creata.¶¶ Ad primã rõem in ↄtrariũ dðm. . cũ dicit᷑ ſm legem eternò rcte iudicamꝰ ð iſtis inferioꝛibo. hic notat᷑ ca foꝛmalis exẽplaris. Cũ aũt dr Fm legem naturalẽ iudicamꝰ tæ inferioꝛibo.hic notatur cauſa foꝛmalis exẽplata. 2 ita differẽter dr de iſtis illud Ad ſcdᷣam dm ꝙ cũ dicit᷑. ꝙ illud qð videt᷑ viſiõe in⸗ tellectuali.videt᷑ re ip̃a ⁊ nõ ſimilitudie:hoc verum eſt ð viſiõe intellectuali:que eſt terciũ celuʒ.iQam tripler eſt viſio.Primo vna coꝛꝑalis que fit per ſenſũ. Alia autez imaginatiua que fit in ſomnis. Tercia intellectualie.2 eſt hec triplex m tres celos.i Qam eſt viſio intellectual que fit ꝑ ſimilitudinẽ abſtractã a ſenſu.⁊ hec viſio intel⸗ lectualis coꝛꝑalis dicit᷑ ſuo mõ. Alia eſt viſio intellectu⸗ alis que dicit᷑ imaginaria q.ſ.fit ꝑ ſimilitudineʒ abſira ctam ab imaginatione. Tercia eſt qua ↄgnoſcit aĩa reʒ non per ſimilitudinem abſtractam a ſenſu vel imagina⸗ tione:ſed qua ↄgnoſcit rem vt eſt.⁊ hoc eſt terciũ celum. Et de hac dr̃ paulus eſſe raptus vſqʒ ad tercium celum. hec fuit viſio per reuelationem. De hac autem viſio ne veꝛa eſt illa auctoꝛitas aug.nõ de alijs.niſi diſtingua tur duplex ſimili tudo ſcilicet coꝛꝑalis 2 ſpiritualis.que ergo videntur viſione hac:nõ vident᷑ ſimilitudine coꝛꝑa⸗ li.Sed ſpirituali vident᷑ quedam hac viſione.nã quedã videt anima hac viſione:que non videt nec ſimilitudine coꝛꝑali nec ſpirituali.ſicut qñ videt ſe ⁊ ſuas affectiões et actiones ⁊ ſuam iuſticiam. Quedaʒ autem videt hac viſione peꝛ ſimilitudinem ſpiritualem ſicut Angelum.2 ſicut cognoſcit iuſticiam alterius.Et pꝛopter hoc iſta p poſitio indeffinite dicitur ꝙ que videntur viſione intel⸗ lectuali.videntur re ⁊ non ſimilitudine. vt intelligetur x illis que videt anima per ſe ⁊ per preſentiam ſeu ꝑ re uelationem. veꝝ eſt tamen ſimpliciter ꝙ nõ videntur ſi militudine coꝛꝑali aliqua hac viſiõe.ſed tamen quedaʒ⸗ ſic ſimilitudine ſpirituali.⁊ ſic lex eterna in anima vide tur per viſionem intellectualem. Membrum ſecundum. Onſequenter queritur quid ſit lex natu⸗ ralis.Et queꝛuntur tria. Primo.quid ſit in genere an potentia.vel paſſio.vel habi⸗ tus.Secundo.ſuppoſito ꝙ ſit habitus: an ſit habitus cognitiuus vel motiuus. Lercio.ſuppoſito ꝙ motiuus:an ſit idem quod conſcientia ⁊ ſinderiſis. Articulus primus O primum ſic dicit philoſophus. Omne qð eſt in anima aut eſt potentia. ant paſſio. aut habitus. Sed lex naturalis exiſtens in ania non eſt potentia.quoniam potentia eſt indeteꝛminata 2 ad oppoſita.· Item nen eſt paſſio:cuʒ paſſio vt dicit Da maſcenus ſit motus ex alio in aliud:lex non. ergo ipſa eſj habitus.¶ Secunda ratio vt dicit philoſophus. Ha⸗ bitus eſt diſpoſitio difficile mobilis.ſed lex naturalis ẽ in anima vt diſpoſitio difficile mobilis. ergo ipſa eſt ha bitus Ad oppoſitum. Auguſtinus dicit ꝙ babitus eſt quo aliquid agitur cum opus eſt. ſed lex naturalis non eſt hbuiuſmodi:ergo ipſa non eſt habitus. Adinoꝛ patet quoniam in paruulis non habitat lex naturalis ad agẽ dum: nec ꝑer eam poſſet agi in eis. Similiter nec in dã⸗ natis poteſt agi aliquid lege naturali et tamẽ eſt in eis. C( ʒðA w rert Cum aũt a quibuſdam dicatur:ꝙ lex naturalis actꝰ ſit rõnis et habitus volũtatis. Querit᷑ an illud ſit verũ et oſtenditur pꝛimo ꝙ nõ ſit actus rõnis.quia nullus actꝰ rõnis eſt innatus.ĩmo ratio cum innaſcitur ſopita eſt qtum ad ſuũ actum.Cum igitur lex naturalis ſit inna ta ei cuius eſt. patet ꝙ nõ poteſt eẽ actus rõnis.⸗ Secũ da ratio ſicut videmus ꝙ nihil qð ſit accidens alicuius poteſt eẽ ſubſtantia alterius. ita eſt in alijs generibus diſtinctio.q nihil qdð ſit qlitas alicuius: poteſt eẽ actio alterius. Si ergo lex naturalis eſt habitus voluntatis et ita qualitas: ergo non eſt actus rõnis. Si dicat m phᷣm ꝙ duplex eſt actus. ſcʒ pꝛimus vt ſciẽtia. et ſecũdꝰ vt cõſideꝛare.Pꝛimus eſt actus in habitu. Secũdus in effectu. Verum ẽ Sg lex naturalis non eſt actus ratio⸗ nis in effectu. ſed eſt eius actus in habitu. Contra. Pꝛi mus em̃ actus idem eſt quod habitus:ſicut patet de ſci entia. Eſſet igitur lex naturalis babitus rationis ſicut voluntatis: et ita non magis vnius qᷓᷓ alterius.¶ Secũ da ratio.in li.ar. ſunt tria ᷣm que in ipᷣo intelligit᷑ ima⸗ go trinitatis. ſcʒ facultas. ratio. voluntas. 'm aut facul tatem intelligimus imaginem ſumme potentie. Fm rati onem imaginem ſapientie. m volũtatem imaginem bo nitatis. Virtus autem babitus eſt voluntatis. Ars au⸗ tem cum ſit idem quod ſcientia. babitus eſt rationis ſi⸗ cut ſcientia:licet differant in hoc ꝙ ſcientia dicitur ab⸗ ſolute.ars in comparatione ad opus.Cex autem natu⸗ ralis habitus eſt facultatis.ergo non ipᷣius voluntatis M ſit habitus facultatis patet: quia lex dicitur quia li gat et artat. Sed non pꝛopꝛie dicitur artari ratio ſeu iu dicium. immo iudicium eſſe de bono et malo. Similiter artatio nõ eſt ipius voluntatis.eꝛgo ſolũ dicitur artatio in libero ar.reſpectu facultatis.Cex ergo per ſe eſt ha⸗ bitus facultatis nõ voluntatis nec rationis. Solutõ Quidam poſuerũt ꝙ lex naturalis actus ſit rõnis ⁊ ba bitus volũtatis.Et cõfiꝛmant opinionẽ ſuam ex hoc ꝗð dicitur in Glo.ij.ad Ro.qꝙ lex naturalis eſt qua quiſq; intelligit et ſibi cõſcius eſi quid bonum et quid malum Cum em intelligere ſit actus rationis.ex hoc ꝙ dicitur qua quiſ intelligit:dicunt ꝙ ipᷣa eſt actus ratõnis. Ex hoc vᷣo ꝙ dicitur et ſibi conſcius eſt.quia conſcium im/ poꝛtat habitum. dicunt ꝙ eſt habitus voluntatis. Et ꝙ dicit᷑ actus rõnis intelligituꝛ actꝰ.i.q̃dam oꝑatio ſᷣm ꝙ dicit Johes damaſ. oꝑatõ eſt vniuſcuiuſq; ſubſtatie innatus motus ſicut lucere in ſole.lucere em̃ eſt actꝰ in⸗ natus ſubſlãtie ſolis. Jlluiare aũt ex oꝑatione in alio: ſic lex naturalis eſt qddam lucere in rõne.Eſt aũt in vo lũtate ſicut quedam habilitas ad bene oꝑandü.et intel⸗ ligitur actus ſiẽ lucere.nõ ſic luĩare in ſole.Oicendum tñ ꝙ aduertendo illud qð dicit᷑ ĩ glo.illa KRo. ij. H dĩ de lege naturali qᷓtum ad effectũ ↄſeqᷓntem. et nõ qtum ad effectũ pꝛincipaleʒ. et pꝛimũ ſcʒ ꝙ ler naturalis eſt qua quiſqʒ intelligit ⁊c. Et ꝓpter hboc dicimꝰ ꝙ ꝑſe et pꝛinci paliter lex naturalis eſi habitus ipius facultatis.ſi aũt alioꝝ hoc ẽ ꝑ cõſequẽs.Libertas em pꝛimo et ꝑ ſe nõ dr eſſe in volũtate nec in rõne:ſed in facultate.quia ipᷣi de⸗ betur auctoꝛitas et poſſibilitas.Et a ꝑte eius ẽ flexibili tas. Et ido lex naturalis cũ ſe teneat a ꝑte auctoꝛitatis ſeu ptᷣatis. et ita a ꝑte flexibilitatis ſeu auctoꝛitatis dĩ eſſe pꝛimo et ꝑ ſe in facultate.tãqᷓ; regula facultatis.ã ſicut grauitas ſen põderoſitas in grauibo regulat totũ motum grauis.et diceretur eẽ lex ipius motus: ita lex naturalis regulat motũ rõnalis creature pꝛincipaliter in eo qð faciendũ eſt. Et ideo a parte eius cuiꝰ pꝛimo ẽ libertas ⁊ imperiũ.ſe tenet ⁊ ẽ flexibilitas ad opꝰ.Atrũ aũt dbeat dici habitus facultatio. Dicenduzʒ ꝙ duplex eſt intentio habitus.vna ſᷣm ꝙ dicitur habitus diſpoſi⸗ tio difficile mobilis.et ſic ipᷣa eſt habitus.Alia eſt inten tio habitus ſᷣm quã dicit᷑ dnoĩare habẽtem ſic ſcientia ſcientem. Et ſᷣm hanc viam nõ intelligimꝰ ip̃am legem natur alem poſſe dici habitum:quia ᷣm ipᷣ̃am nõ ẽ deno minatio habentia. ¶ Ad pꝛimam rationem.ſoluendum eo videtur poſſe oſtendere ꝙ ſit habitus Fm quamli⸗ bet intentionem. eſt dicendum. ꝙ illa pꝛopoſitio philo⸗ ſophi intelligenda eſt ſᷣm illam viam qua fiũt res ĩ ani⸗ ma.et eſt motus rerum ad animam. Quia cuʒ fiunt res in anima per abſtractionem. eſt ponere aliquid in quo fiunt:et ſic ponitur potẽtia.et iterum res illa infert paſ⸗ ſionem et immutationem ei in quo fit: et ſic eſt paſſio. Item habilitat ipᷣam potentiã:et ſic eſt habitus.hoc au tem modo non eſt lex naturalis in anima ſicut res ille. et ideo non habet hic locum illa pꝛopoſitio.nec etiã quã do eſt motus immo multa ſunt in anima ſicut etiam ſue actiones que non ſunt aliquod pꝛedictoꝛum. Articulus ſecundus Ic conſequenter queritur vtrum lex natura lis ſit habitus cognitiuus.vel motiuus.Ad quod ſic Ro.iij. Per legem fit cognitio pec⸗ cati. Effectus ergo legis per ſe eſt cognitio. et dicit hoe de lege ſcripta.ergo cum in intentione legis conueniat lex ſcripta et lex naturalis: ipſa lex naturalis eſt ba bitus cognitiuus.cum eius effectus ſit cognitio ſicut et ſcripte.¶ Secũda ratio glo.Ro.ij. Lex naturalis ẽ qua quiſq; intelligit ⁊c.ergo eius effectus eſt intelligere. er- go eſi habitus cognitiuus. Tercia ratio. Ro.ij. Opꝰ legis ſcriptum. Glo.id eſt firmiter infirum rationi. ſed habitus infirus rationi eſt cognitiuꝰ.ergo ⁊c. ¶¶ Ad op poſitum. Qullus habitus cognitiuus ligat arbitrium ad faciendum vel non faciendum.quia cognitio non li⸗ gat. ſed lex dicitur eo ꝙ liget ad faciendum vel non: er⸗ go ipſa eſt habitus motiuus vel operatiuus. et non co⸗ gnitiuus. Solutio dicendum ꝙ cum liberum arbitri um ſit facultas voluntatis et rationis. SPatet ꝙ in inte⸗ tione li.ar. concurrunt tria. Jacultas. ratio. et volun⸗ . tas.ad que comparatur lex naturalis.Et ſm illas ope⸗ rationes habet triplicem actum. Pꝛimus eſt ligaẽ quẽ habet ad facultatem per comparationem. Et hoc eſt qꝛ facultas dæ ſe habet liberam inflerionem et ideo com⸗ paꝛatione illius eſt ligare.Secundus auteʒ actus eius eſt oſlendere.quem habet comparatione ad rationem. et hoc ſᷣm intentionem qua lex dicitur: eo ꝙ in ea lega⸗ tur ſicut dicit yſidoꝛus.iiij.ethimologiaꝝ. Lex a legen⸗ do dicitur. Tercius eius actus eſt inſtigare ſeu mouere ad bonum faciendum:et malum vitandum. quem babʒ com ꝑatione ad voluntatem. ſᷣm ꝙ dicit yſidoꝛus. iij⸗ ethimologiaꝝ. Jus naturale commune ommum eſt. eo ꝙ vbiq; in inſtinctu nature non aliqua conſtitutõne ba beiur. Dicitur ergo lex naturalis reſpectu facultatis ſi cut ligans et artans. Reſpectu autem rationis ſicut il⸗ luminans rationem. Reſpectu vᷣo voluntatis ſicut ad bonum inſtigans.et ſic partici pat naturaʒ vtriuſq; ha⸗ bitus. ſcilicet ⁊ cognitiui et motiui et ſm diuerſos eius actus pꝛocedunt rationes. Articulus tercius Oſtea queritur vtrum lex naturalis ſit idez quod conſcient ia et ſindereſis.Et pꝛĩo que⸗ rit᷑ de conſcientia. Conſcia autem diſtigui ↄuobo modis. Vno mõ cõſcĩa dicit᷑ opinio de agẽdis et vitãdis.i.opio de eo qð debet vitari vel fieri. et de hac p̃ma Cox. viij. Quidã ar̃ cũ ↄſcia ydoli vſq; nũc. quaſi ydolaticũ mãducãt. et ↄſcia eoꝝ cũ fit ĩfirma polluitur Alio mõ dẽ ↄſcĩa ſic Maſiliꝰ dĩc.ſᷣim ꝙ ẽ qdðdã iudicaio riũ natale. Ro.ij. Teftimoniũ reddłẽte illis ↄſcia eoꝛu. Querit᷑ ̊ vtꝝ ↄſcĩa h̊ ſcdᷣo mõ dicta idẽ ſit qð lex nat᷑ał. Ad qð ſic dama. Cõſciĩa ẽ lex ĩtellectꝰnẽi oꝑpoĩta peto ſed lex naturalis ẽ hmõi.ergo idẽ ſunt.¶ Scda rõ Ko. ij. Glo. Naturalis ler ẽ qua ꝗſq; intelligit et ſibi ↄſcius eſt gd bonũ et qd malũ bᷣ ↄſcia ẽ bmõi.̊ ⁊c. ¶ Ao oppoſi tum conſcientie eſt errare.legis natnralis nullomo ẽ er rare.ergo ipᷣa nõ eſt conſcia. Secũda rõ ↄſcia reſpicit li⸗ le⸗ nntter hne enpc⸗ haſto. bornn ee ſle. eniti ganſte d Nre Do bec⸗ boe nlat Lhe tet iga e. R⸗ G Oniſed EN ſinun onr orer tM narbn Phintn t roln⸗ lasope gaeni gceſle⸗ con⸗ s eins onen. alege⸗ alegen mober den beh onno unet⸗ nöt Ulane bſant ſuton igto els Nueſtio intellectum:q; dicit ſciam.lex vo magis affectũ ergo nõ ſunt idem. Tercia ratio. Conſcia nõ eſt eadem apud omes. lex naturalis eſi eadem apud omes & nõ ide ſunt Poſſt hoc querit᷑ vtrũ idem ſit qdð ſindereſis.Ad qð ſic. ſindereſis cõſiſtit circa dictame opandoꝝ in genera li. dictat em̃ ĩ ratione generali:et nõ in ratione pꝛopꝛia ea que facienda ſunt. talis eſt lex naturalis. idem igi eſt effectus eẽntialis ip̃aꝝ.ergo ſunt idem.¶ Secũda rõ ſindereſis habet inſtinctũ quo ad bonũ. ſimiliter ſic dic yſið.ꝙ lex naturalis ad bonũ inſtigat. Ergo babet eun⸗ dem eſſectu eſſentialẽ ergo ⁊c. ¶ Ad oppoſitũ. Jero.ſuꝑ eʒech.vbi ſoquit᷑ ð illis facieb.dicit:ꝙ ꝑ tres facies in ferioꝛes ſignificãt᷑ tres vires.ſ.Cõcupiſcibilis. iroſcibi lis.rõnalis. Quarta aũt eſt ſupra: quã greci ſinderiſim vocãt. Sindeꝛiſis eꝛgo eſt potentia anime.ergo lex natu ralis nõ eſt in potentia aĩme ſed magis babitus poten⸗ tie. ergo ipa nõ eſt ſindereſis.¶¶ Secũda ratio.Lex natu ralis dirigit potentiã.ergo nõ eſt potentia ergo nec ſin⸗ dereſis.¶¶ Iem cũ lex naturalis dicat᷑ regula et conſcia regula.⁊ ſindereſis regula.querit᷑ q̃ ſit diſferẽtiꝛ. So lutio.dðᷣm ad pꝛimum. lex naturalis nõ eſt cõſciẽtia nec ſindereſis:licet extendẽdo cõneniant in hoc quod eſt regulare.differũt tñ qm lex ꝓpꝛie eſt regula facultatis 2 pꝛio ? , ſe. mediante aũt conſciẽtia eſi regula rõnis:qm̃ conſcientia ex lege foꝛmatur. mediãte vo ſindereſi queẽ ſcintilla conſcie:eſt regula ipius voluntatis.Lex em̃ pꝛi mo mõ artando facultatẽ dictat in faciente quid facien dui et quid nõ:qm in faciente eſt flexibilitas ad bonuʒ vel malum. Cex aũt dictat ei bonũ faciendũ:et malũ vi⸗ tandũ.poſt hoc ſequit᷑ iudiciũ in rõne.et ſic foꝛmat᷑ con⸗ ſciẽtia. vlterius facto iudicio ꝙ ſic debet eẽ. Seinde ſeq⸗ tur ſindereſis:que eſt ſcintilla conſcĩe que ſtimulat volũ tatem ad bonum faciendũ. Et ideo lex ꝑſe regulat facul tatem. Mdediãte aũt conſcia.hoc eſt ſ'm ꝙ ratio accipit iudicium legis regulat rõem. Legis em̃ ratio eſt in ip̃a et tunc foꝛmat᷑ conſcia.Nediãte aũt ſcintilla conſcien⸗ tie.i.ſindereſi regulat voluntatẽ:et ſie differũt ſpecialit in hoc qð ẽ regulare.qꝛ conſcĩa eſt ꝓpꝛie regula in röne. Sindereſis in volũtate inſtigado ipam et ſiimulãdo ad bonũ.¶ Ad illud ergo qð obijcit᷑ ꝙ conſcia eſt lex intel⸗ lectus noſtri ⁊c. Dicendũ eſt ꝙ conſcia dupliciter acci⸗ pitur.ſcʒ materialiter vel foꝛmaliter. Conſcia foꝛmalit eſt acceptio debite ſciẽtie legis:cum debito faciẽdi vel vi tandi.et hoc modo conſcientia nõ eſt lex ſed foꝛmat᷑ a le ge. qꝛ eſt iᷣm iudiciũ rõnis contcipiẽtis legem. Si accipi atur materialiter ſic conſcientia eſt ĩm conſcitum me⸗ diante quo anima regulat᷑ et dirigit in oꝑatione boni. Et hoc modo conſciẽtia eſt lex intellectus. ¶ Ad ſecũdã rõnem dm.ꝙ glo.illa loquit᷑ qᷓtum ad effectum legis: nõ em̃ vult dicere ꝗ lex ſit ꝛonſciẽtia:ſed ꝙ facit conlſciẽ⸗ tiam.ſiue eſt cauſa conſcientie ex qua foꝛmatur.Cuʒ em̃ ratio legis ſit in regula facultatis queẽ lex:in telligit ibi debitum faciendi bonum et vitandi malum. et tunc ſibi conſcia eſt.¶ Ad ſecũdũ quod obijcitur de ſindereſi. di⸗ cendũ ꝙ lex pꝛopꝛie dictat vt regula.ſindereſis pꝛopꝛie dictat vt natura.et hoc eſt quia ſtimulat ad bonuʒ tm̃. Ao ſecundã rõnem dom pꝛopꝛie lex mouet ſᷣm inſti ctum ſicut vult yſidoꝛus. conſcia vᷣo mouet m iudiciũ. ſindereſio aũt 'm appetitũ naturalem veri boni. Vel ſiẽ dictum eſt ꝙ inſtinctus legis refert᷑ ad facultatẽ. conſciẽ tie ad rõem: ſindereſis aũt ad voluntatẽ. Ex his colligẽ ꝙ lex naturalis eſt indita regula facultatio faciendoꝝ. cu directõne rationis. et inſtinctu volũtatis. Membꝛum tercium ſo ſit ler naturalis et quid ſit. Conſe⸗ queter inquirendum eſt quomodo ſit. Et pumo queritur quomodo ſit qtum ad eẽn iij. vtrum ſcilicet ſit delebibis aut nõ. Se cundo qᷓ;tum ad mandata. vtrum ſit mutabilis aut nõ. Articulus pꝛimns pꝛimum ſic obijcitur Ro.ij.cũ gentes ⁊c. BGlo.non ꝙ ꝑ nature nomen vt dictum eſt ne gaatn ſit gratia: ſed potius per gratiam repa⸗ rata natura qua gratia interioꝛi homine innouato lex iuſticie ſcribitur quã deleuerat culpa.et vocat hic natu⸗ ram:legem naturalem: ipᷣa ergo deleta eſt ꝑ culpam. er⸗ go eſt delebilis. ¶ Secunda ratõ. Malach. ij. Cuſtodite ſpiritum veſtrum:et vroꝛem adoleſcentie tue noli deſpi cere. Glo. Vxoꝛem.i.naturalem legem in coꝛde ſcriptã. que etiam incredulos cõpellit dicere deus iudicet deus videat:et ipi cuncta inter me et te diiudicanda ꝑmitto. bec vxoꝛ reſiduum eſt ſpiritus noſtri.quia noſiro ſpiri⸗ tui ſemper copulatur: que ſi recedit a nobis ſtatim offẽ⸗ dimus deũ: ipᷣa ergo recedit et ita delebilis eſt ab aima. Tercia rõ.qð poteſt ĩ id quod maius eſi:poteſt in id quod minus eſt. Si eꝛgo culpa poteſt delere legem gra⸗ tie que plus eſt ꝙᷓ lex nature.ergo poteſt delere legeʒ na⸗ ture. et ita velebilis eſt. Ad oppoſi itũ. Aug. ij. confeß. Jurtum domine punit lex tua et lex ſcripta in coꝛdibus hominuʒ: quam nec vlla quidẽ deleuit iniquitas. Quis em̃ fur equo aimo alium patitur furem: ex quo patet q; nõ eſi æœælebilis.quoniã ſi delebilis eſſet.hoc eſſet pꝛopt iniquitatem aliquam. Solutio doᷣm ꝙ aliquid dici᷑ telen dupliciter. vel qᷓtum ad eſſentiam. vel qtum ad effectum.ſicut patet in eclipſi ſolis.Lux em̃ ſolis ibi nõ teficit qtum ad eſſentiam led q;tum ad effectum quem babet in nobis qui eſt luiare. lucet aũt ſemꝑ in ſe. Eodẽ modo eſt ĩ hac parte.quia lex naturalis que eſt ſicut ſol in anima qtum ad eſſentiam nunqꝙᷓ teletur ab ea: ̊ ſem per ibi lucet in ſe.deletur tamen aliquando q;ẽtum ad ef fectum.ſcilicet quia non ſemper ipſam animam illumi⸗ nat. ſicut cum anima auertitur a dro:et obtenebꝛatur ꝑ peccatum. Vnde tenebꝛa peccati interpoſita inter ani⸗ mam et drum pꝛohibet iſtum effectum legis. Unde Ro. ij. Cum gentes 77, Glo. Mon ergo vſq;adeo in anima hbumana..imago dri terrenoꝛum affectuum labe detrita eſt.vt nulla in ea lineamenta remanſeꝛint.non omnino letum eſt quod ibi per imaginem dei cum crearetur ĩpꝛeſſum eſt. Unde ſem per manet ſcriptura legis natu⸗ ralis in anima. Qam per imaginem impꝛeſſa eſt ip̃a lex et pꝛopter hoc ſi deletur qtum ad locutionem pꝛopter terrenum affectum. non tamen ꝙ̃tum ad eſſentiam. Et ad hoc poteſt haberi ratio ex glo.pꝛedicta. ¶NQalach.ij. quia dicit ibi ꝙ lex naturalis ſemper ſpiritui noſiro co⸗ pulat᷑.ergo non eſt delebilis ab eo.Et boc intelligendũ eſt qtum ad eſſentiam legis naturalis.¶ Ad pꝛimam er go rationẽ que oſtendit ꝙ ſimpliciteꝛ ſit delebilis. dicen dum.qꝙ eſt ſcriptio legis qᷓtum ad eſſentiam.et eſt ſcri⸗ ptio legis qᷓtum ad mamifeſtationem. ergo dicitur ꝙ lex iuſticie naturalis inſcribitur:hoc non eſt qᷓtuʒ ad eſſentiam ſed ꝙtum ad manifeſtationem. vt ſcilicet luce at quod obtenebꝛatum erat per peccatum. 4 Ad ſecun⸗ dum dicendum. ꝙ lex naturalis dicitur recedere q;tum ad officium vel effectum. non tamen qᷓtum ad eſſentiam Sicut dicitur dominus receſſiſſe quando non habet im perium in domo.¶ Ad tercium dicendum ꝙ non ſequi᷑ ꝓ ſi gratia poteſi deleri quod maius eſt.q poſſit deleri io quod minus eſt.quia non ſequitur. gratia tdelet pec⸗ catum moꝛtale quod maius eſt:ergo delet peccatum ve⸗ niale quod minus eſt. Similiter non ſequitur Culpa de let legem gratie que maioꝛ eſt:ergo et legem nature que minoꝛ eſt. Culpa em naturaliter oponit᷑ legi gratie et nõ legi nature:et ideo ipᷣam delet et nõ iſtam niſi qtum ad effectũ. et iterum licet lex gratie plus ſit qtum ad vir tutem ꝙᷓ lex nature:nõ tñ ꝙᷓtum ad diuturnitatẽ in ſub⸗ iecto.quia naturaliter eſt indita anime illa ratio. et ita non eſt delebilis per culpam ſicut illa. F. (ℳ NNE. frn Articulus ſecundus Ecuũdo querit᷑ de mõ eſſendi legeʒ naturalem q̃tum ad mandatũ.Et querit. AUtrũ ſit mu⸗ iabilis qtum ad pᷣcepta iuris naturalis.Ad qs ſic in decretis habet᷑ diſ.vj. & naturale ius ab exoꝛ dio rõnalis creature incipiẽs manet immobile.ꝑ h̊ vo⸗ lens aſſignare differenti eius ad legem ſcriptam.ergo ius naturale qꝙtum adjſua pᷣcepta ĩmobile ẽ. ¶ Secũda ratio.in eodẽ.diſ.v. Qaturale ius cepit ab exoꝛdio rati onalis creature.nam nec variat᷑ tempoꝛe.ſed imutabi⸗ le manet. Tercia ratio.Lex poſita ab aliquo manẽte volũtate poſitoꝛis:et illo cui impoſita eſt ſemꝑ dicit᷑ ma nere.ergo cũ maneat volũtas ponẽtis legẽ naturalẽ: et maneat rationalis creatura cui impoſita eſt:et ipſa ler naturalis manet immutabilis. Ad oppoſitum. yſið. iiij. eth. Jus naturale cõmune eſt omi nationi. hoc iure cõis eſt omis poſſeſſio:et oĩm vna libertas. ſi ergo ſan⸗ ctio iſta mutata eſt ita vt meo iure ſit aliquid ꝓPꝛiuz: pa tet ꝙ mutabilis eſt ler nature qᷓtum ad ſuas ſanctõnes et mãdata.¶¶ Secũda ratio Jere.iũij. Sed qũo ſi cõtem⸗ nat mulier. Glo. idens eam ſeruire libidini ſue:et in ſe mutatã legem nature ꝑ quã quondã viro ſuo ſbiecta fuerat. ſi mutata eſt lex nature.ergo ẽ mutabilis.¶¶ Ter cia ratio.eccł.xvij. Addidit eis diſciplinã et legem vite HGlo. Legem littere qᷓtum ad coꝛrectõem legis naturał ſcribi voſuit.Lex ergo naturalis coꝛrigibilis eſt.ergo et mutabilis:qꝛ omne coꝛrigibile mutabile eſt. 4 Quarta ratõ.temꝑe Lamech.qui pꝛimus habuit pluꝛes vxoꝛes fuit peccatũ habere plures vxoꝛes. Vnde dicit glo. ibi. ꝙ cõtra legem et naturã adulteriũ cõmiſit. Poſt ðᷣo nõ fuit illud peccatũ. Unde lacob plures babuit vroꝛes ſi⸗ ne peccato. Et dicit Aug.ꝙ peccatum nõ erat qñ mos erat:et hoc Fm ius naturale.ergo pꝛecepta iuris natu⸗ ralis mutata ſunt.¶ Itẽ in decretis diſ. viij. Differt ius naturale a cõſuetndie.nam iure naturali omia ſunt cõ⸗ munia om̃ibo. Jure vᷣo cõſuetudinis et cõſtitutõis h me — um eſt: illud vo alterius.ſi pꝛimũ mutatum eſt.ergo ⁊c. Sexta ratõ.in decretis dil.j. Jus naturale eſt quod ĩ lege et in euãgelio cõtinet. Si ergo in lege cõtinent᷑ mul ta iura mutabilia:ius naturale ẽ mutabile. dom ꝙ opinio quoꝛũdã eſt. in lege naturali quedazʒ ſunt ſicut pꝛecepta et pꝛobibitõnes. vt fac alijs que tibi vis fieri:et nõ facias alijs qð tibi nõ vis fieri. Quedam aũt ſicut demõſtratõnes:vt omia eẽ cõia oibo.Et differt demõſtratio legis naturalis a pꝛeceptis:ſicut conſilium a ſceptis. Vñ demõſtꝛatio ibi accipit loco cõſilij. Dicũt ergo ꝙ tü ad pᷣcepta ⁊ ꝓhibitões ĩmutabilis ẽ lex na⸗ turalis. qtum ad demoſtratões ẽ mutabilis.q; demõ⸗ ſtratones nõ ſunt p̃cepta: nec ꝓhibitões legis naturalis ſed ſolũ demõſtratões ad quas aima nõ tenet᷑ ſicut nec ad conſilium niſi tem poꝛe nccitatis. Aliter aũt eſt doᷣm hm beatů Aug. in li. ↄfeſſionũ. ſicut videmus ꝙ me⸗ Dicina eſt ars imutabilis tamẽ medicus aliqñ mutat pᷣ⸗ cepta languẽtibo:et tñ ratio pᷣcepti artis in ſe ẽ immuta bilis:nec venit mutatio iſta ex pꝑte artis hſ ex pte alia.ſcʒ eius cuiꝰ miniſtrat᷑ ex arte:ita lex naturalis imutabilis eſt qꝙtum ad rõem ſuoꝝ pꝛeceptoꝝ ⁊ ſanctionũ.nõ tamẽ ÿtü ad obſeruãtiã oĩm ſanctionũ ſicut medicina.¶ AUd pꝛimã ergo rõem que oſlendit ꝙ ſit mutabilis in ſe.ðm ꝙ iuꝛe naturali eẽnt om̃ia cõia et oĩm vna libertas.hoc fuit añ peccatũ.poſt peccatũ quedã funt gbuſdaʒ ꝗꝓpꝛia et hec duo ſunt ꝑ legem naturalẽ. Sicut em̃ ars medici ne dictat vinũ eẽ ſanũ:et eadem ars negat vinũ egro.ita eadẽ lex naturalis dicit ꝙ ſane nature om̃ia ſunt cõia:⁊ ꝙ ita debet eẽ. et tñ eãdem dabit nature egre ꝓpꝛietateʒ nec mutat᷑ ꝓpter hoc qtum ad rõem ſanctõis.ĩmo eadẽ ratio que dictat eſſe omia cõia in natura bene inſtituta: dictat aliqua eſſe ꝓpꝛia in natura deſtituta ꝑ peccatuʒ. T ſic ſolũ eſt mutatio qtum ad obſeruantiã ſanctionũ ⁊ effectuũ.et nõ qᷓtum ad rõnes ipᷣoꝝ.⸗ Ad ſedðᷣam rõem . .Z ore G mſtue Iic aAf; õ Jin Pin tν ſhtahe luczr T Eſt AC Wu ſ. Me Solutõö. S e. BNN 1 4 H N PAN 2 4 vin M ” ” dicenduʒ. ꝙ nõ intenaͤit dicere glo. illa legẽ mutari ſim⸗ pliciter. ſeâ ſolum in vxoꝛe illa qtum ad effectum quem abet in illa. et boc ꝗpter interpoſitionẽ culpe inter ani mã ⁊ deum. ſicut ſol dicitur mutaꝛi in nobis vel quo ad nos:qñ non habet effectum in nobis. 4 Ad terciũ dom: E coꝛrectio quedam ponit viciũ.quedã vᷣo ſuꝓplemẽtũ nõ dicit᷑ ergo lex naturalis coꝛrecta ꝑ legem littere. qᷓtũ ad aliqð viciũ:qꝛ hec coꝛrectio ponit mutabilitatẽ. B ſo⸗ lum qᷓtum ad ſupplemẽtũ:et hoc nõ ponit mutabilitatẽ. Tex em̃ naturalis dictabat in generali ſicut patet. LCuz dicit nõ facias alij ⁊c. Sub hac em̃ generalitate compꝛe 4 pendũtur multa ꝑticularia. vt nõ occidas. nõ falſuʒ te⸗ ſtimoniũ dices ⁊c᷑. Lex aũt littere explicat iſta ꝑticula⸗ ria.vnde ſcripta eſi ad coꝛrectionẽ ſuꝑplemẽti et nõ vicij Ad quartã de bigamo doᷣm.ꝙ ſi effectus mutat᷑: non tamen ratio legis. Lex em naturalis reſpicit illum cui fit: et ex hoc venit mutatio iſta:quia cõia fiunt pꝛopꝛia Item reſpicit ipᷣm deum cuius auctoꝛitate fertur.⁊ Fm boc dictat in mãdato inferioꝛis ſemꝑ. ꝙ ipeꝗſt uÿ legem eſt. ſcʒ deus poſſit mutare ſcʒ legem· vnde nunqꝙᷓ auctoꝛi naturalis ꝙ ſoluʒ vna eẽt vnius.ꝗn exciperetur ab hoe dictamie ſuꝑioꝛis auctoꝛitas. O aũt iacob plures ha⸗ buit . hoc fuit auctoꝛitate et voluntate dei. et ideo nõ fuit contra dictamẽ legis.Ex dictis patet ſolutõ gnte rõis. Ao ſextam rõem reſpõdet gratianꝰ in decretis dicẽs. ꝙ in lege quedã ſunt moꝛalia:quedaʒ aũt miſtica.Ado ralia qᷓtum ad ius naturale reducunt᷑.ꝙ ergo dicituꝛ ꝙ in lege mutatio eſt facta.hoc eſt verũ tum ad ceꝛimoni alia.et nõ qtum ad moꝛalia ꝙtũ ad litteram: nec ꝙtum ad miſtica. hoc eſt qtum ad ſenſum ſpũalem. Mlem beum quartum Vleſitum ẽ de lege naturali ſi eſt:⁊ quid ẽ: et qũo eſt. Conſeqnter inquirẽdũ ẽ de ipa: quoꝝ eſt. Pꝛimũ de differenti aſſignatõne ðð ce: que ponitur eẽ legis naturalis. Secũ dum eſt an habeat pᷣcepta oꝛdinãtia rönalem creaturaʒ ad deum. Terciũ eſt ꝑ que in lege naturali oꝛdinat᷑ bõ rõnalis ad Kicu rationalem. Articulus pꝛimus Dpꝛimum duo queruntur vt magis pateat quoꝛum eſt ler naturalis. Pꝛimum eſt de dif⸗ ferenti aſſignatõne eoꝝ:que ponũtur eſſe iu⸗ ris naturalis a diuerſis. Secũdũ eſt de com ꝑatione iu⸗ ris naturalis ad poſitiuum. — ₰ — . 2 ſic ꝓceditur ſᷣm aug.et hug.de ſancto vic. Aſſignantur duo pꝛecepta iuris naturalis. vnũ affirmatiuuz 2 aliud negatiuum. egatiuũ nõ focias alij: q tibi nõ vis fieꝛi Thbo.iiij. Affirmatiuum.fac alijs quod tibi vis fieri.et ſumitur ſᷣm hoc qð dicit᷑ math.vij. Quecunqʒ vultis vt faciant vobis bomĩes.⁊ vos facite illis. Habemus er⸗ go ꝙ ius natuꝛale Fm iſtos aſſignat᷑ qtum ad duo pꝛece pta. AUlterius ßm yſt ið.iii· ethimologiax · babet ꝙ ius natur ale eſt cõmune oĩm nationũ.vt viri et femine con⸗ iunctio.liberoꝛum ſucceſſio et educatio: cõis oĩim poſ⸗ ſeſſio. et oim vna libertas. Acquiſitio omnium que celo et terra mariq; capiuntur. depoſite rei vel commendate reſtitutio.violentie per vim repulſio. In bac aſſignatio ne plura ponuntur ꝙ; in aſſignatõe Nug.et Hugonis ⁊ tamen non poteſi fieri reductio iſtoꝛum ad illa.quia yſi doꝛus aſſignat ea que debent eſſe iuris naturalis. ſᷣm ꝙ ipſum ius naturale oꝛdinat naturam vniuerſalem que eſt ſpecies: et naturam ſingularem.quod patet. quom⸗ am ad oꝛdinem nature vniuerſalis pertinet boc ꝙ dicit maris et femĩe ↄiunctio ⁊ libeꝛoꝝ educatio ſucceſſio. Ad oꝛdinatõem auteʒz ſingularis ꝑtinent illa que po⸗ nuntur in illa aſſignatione.Sed pꝛedicta duo pꝛecepta tas ſuperioꝛis excipit᷑. Et ꝓpter hoc nunqᷓ dictauit lex NWe d emei e i 5o onpe⸗ ge hu ofe⸗ n m 1m gen o! ler da⸗ fuit dis. diis. Ao ng non ſn nde la: one Eii raz e Nten do cſeinn neis . Mr ud en et t e⸗ ee o n 0 re nno 1s1 ufi eng e / 8 7 8 4 6 eNN LNueſtio ſolum ꝑtinent ad oꝛdinem vnius nature ſingularis:nd aliam naturam ſingularem: 2 hoc dupliciter. l. Em in⸗ nocentiam 2 m beneficentiam. ergo vna iſtarum aſſig tionum elt ſuperflua. vel alia diminuta.4Item Tulli us in fine rethoꝛice. aliter aſſignat ius naturale dicens Jus nature eſt quod non opinio ſed quedaʒ innata vis inſeruit.vt religionem pietatem. gratiam. vindicatõeʒ obſeruantiam. veritatem. Si ergo ius nature conſiſtit in his differ entijs. per differentias autẽ hic aſſignatas non ſolum eſt oꝛdinatio creature ratõnalis ad pꝛoximu ĩmo etiam ad deum.quia religio ad deum oꝛdinat ſicut patet per eius diffinitioneʒ. Religio eſt que ſuperioꝛis cuiuſdam nature quam diuinam vocant cuꝛam ceremo niamq; affert. Scom autem pᷣdictam aſſignationez yſi⸗ wꝛi non eſt oꝛdo per legem ad teum. ergo adhuc videt᷑ aſſignatio yſidoꝛi inſufficiens. Pꝛopter hoc breuiter qᷓ ritur de differentia iſtarum aſſignationum. Solutio dicendum.ꝙ lex naturalis eſt pꝛincipium ad ome iuo moꝛale. ſᷣm ꝙ vita bominis debeat oꝛdinari.Eſt auteʒ ius naturale triplex.ſ.natiuum. bumanum. diuinum. Jus natiuum dicitur cõmuniter. quia eſt illud debituʒ quod innaſcitur. Et eſt cõmune nonſolum ratõne natu re ſingularis:ſed etiam ratõne ſalutis ſpeciei.2 hᷣm hoc ius nature ſe extendit ad omnia animantia. ſicut dicit yſidorus.ꝙ lex nature eſt qð natura docuit omnia ani manma Sin autem humanum ſolum reſpicit oꝛdinati onem nature ſingularis. VUnde hoc modo appellat᷑ ius humanum vm qð dicitur ius gentium. quia ſicut habe⸗ tur. ff. de iuſticia? iure. Jus gentium eſi quo gentes hu mane vtuntur.ſed hoc ſolum ꝑtinet ad rationalem cre⸗ aturam. Jus autem diuinum dicitur quo oꝛdinatu ra tionalis creatura ad gratiam: et 'm hoc moꝛalia legis moyſi emanant a lege naturali.Scðm ergo ꝙ lex natu ralis rſpicit ius nature.pꝛimo mõ ẽ aſſignatio ipᷣius ab yſidoꝛo.quia ius naturale pꝛimo modo aut oꝛdinat na turã ratõe ſpeciei:aut rõe ſingłaris. Si rõe ſpeciei.Fᷣm hoc ſumuntur iſte ſanctiones.maris et ſemine coniun⸗ ctio:liberoꝛum educatio ⁊ ſucceſſio. Si oꝛdinant natu/ ram rõe ſingularis:ſic ſunt quedam ſanctõnes eius re ſpectu nature inſtitute.quedam aũt reſpectu ſtatus na⸗ ture lapſe. Reſpectu aũt nature bene inſtitute ſunt due ſcʒ cõmunis omnium poſſeſſio ⁊ omnium vna libertas eſt. ſeo vna eſt reſpectu rerum.ſ.iſta comunis omnium poſſeſſio.alia autem eſt reſpectu perſonarum.ſ.omniuʒ vna libertas. Reſpectu autem ſtatus nature lapſe: ba⸗ bet alias ſanctiones.cum em̃ natura lapſa fuit:tunc ce cigdit in defectum ⁊ paſſionẽ ſeu paſſibilitateʒ.ſ.ꝙ pote rat pati perſona. Defectus autem ille fuit defectus re⸗ ſpectu rerũ. Et m hoc ſunt due ſanctiones.ſ.acquiſitõ reſtitutio:ſed differunt.quoniã vna eſt in acquirendo ꝓpꝛium. hec.ſ.acquiſitio omniuʒ q̃ celo.terra mariq; ca piunt᷑.que quidẽ nullius ſunt dominij. vnde rſpectu ta⸗ liũ ẽ hec acquiſitio Alia aũt ẽ in reſtituendo alienum. vñ eſt reſpectu eoꝝ que ſunt ꝓximi.⁊ ſᷣm boc ſumit᷑ hec ſanctio depoſite rei vel cõmendate reſlitutio. Reſpectu aũt paſſibilitatis ꝑſone ſumit᷑ alia ſanctio.que ẽ violen tie ꝑ vim repulſio. Illud em̃ ẽ ad remouẽdum paſſionẽ illatã in pſona ſScm aũt ꝙ lex naturalis reſpicit ius 3 bumanũ ſumitur aſſignatio Tullij.quia h̊ mõ ſolũ ꝑti iet ad oꝛdinẽ nature ſingularis. In hac aũt aſſignatõe nihil dꝛ reſpectu nature ſpeciei. Qatura autẽ ſingula⸗ ris ꝑ ins bumanuʒ dupliciter oꝛdinat᷑.ſ.ad deum et ad ꝓrimũ.Ao deũ aũt oꝛdinatur ꝑ religionẽ. quia religio elt vt iße dicit.que ſupioꝛis cuiuſdam nature quã diui⸗ nã vocãt:cultũ ceremoniamq; affert. Si aũt oꝛdinetur ytum ad ꝓximum. tripliciter attendit᷑ ille oꝛdo. aut ꝙᷓ⸗ tum ad vim rõnalem aut iraſcibilem aut concu piſcibi⸗ lem. ſi iỹtum ad rationalem: hoc modo ius naturale or ctat veritatem.⁊ bec ẽ veritas aſſertoꝛia vel ꝑmiſſoꝛia. ex qua naſcuntur pacta vel pꝛomiſſa. VUnde diffinitur — . NEui anf . Kr. 1 3 dH L 2 mines aliqua dignitate antecedentes cultu quodam et 2òð bee veritas a Tullio. eritas eſt per quam immutata ea que ſunt.aut ante fuerunt.aut futura ſunt.dicuntur Si aũt attenditur oꝛdo nature qtum ad iraſcibileʒ. ſic oꝛdinatur per obſeruantiam et vindicatõeʒ. Et hec ob ſeruantia quedam reuerẽtia eſt:ſʒ differenter.quoniaʒ ad vim iraſcibilem ꝑtinet reuerentia.cum.ſ.humiliat᷑. ⁊ vindicatio.ſ.cum audet:⁊ ſic debituʒ humilitatis eſt reuerentia ſeu obſeruantia. quod idem eſt. Unde diffi⸗ nit obſeruantiam dicens. Obſeruantia eſt per quaʒ bo 3 O G nmanmn 1X A ,„Rcna 9 honoꝛe dignantur. Vindicatio auteʒ ſumitur ſᷣm ꝙ au det.ſ.inſurgendo ad iniuriam.vnde diffinit eam dicens Vindicatio eſt per quam vis et iniuria ⁊ omnino om̃e id quod ibi obfuturum eſt defendendo aut vlciſcendo ꝓ pulſatur. Si autem oꝛdinetur natura q;tum ad cõcupi⸗ ſcibilem.ſic oꝛdinatur per gratiam et pietatem:ſed diffe renter.quoniam ipᷣa cõcupiſcibilis oꝛdinatur per natu ram. vel mouetur ad ꝓpinquum cognatione vel patria. — Item oꝛdinatur ad beneficium. Pꝛimo modo oꝛdinaf 2cE ν⅞⁊ ꝑ pietatem. Vnde pietas eſt per quam ſanguine cõiun⸗ ctis patriaq; beniuolis officium et diligens tꝛibuit᷑ cul⸗ tus. Secundo autem modo oꝛdinatur per gratiaʒ. que gratia eſt qua dicitur homo gratus.Vñ dicitur.ꝙ gra tia eſt in qua amiciciarũ ⁊ officioꝛum alterius memo⸗ ria remunerandi voluntas cõtinetur. Scom autem ꝙ; oꝛdinatur lex naturalis ad ius diuinum. ſic oꝛdin — ad gratiam.⁊ ſic loquitur de lege natuali⸗ (Merecy diſtinguunt iuriſꝑiti.Fm ꝙ reſpicit ius hbumanum. oꝛ⸗ dinat nos ad gratiam dupliciter:vel oꝛdinando nos ad deum vel ad ꝓximum.ſi ad deum:ſic ſanctio eſt eius ſo⸗ iectio creature rationalis ſuo creatoꝛi. Vnde ecci.xvij. ZYlddidit illis diſciplinam ⁊c.dicit glo.diſciplinam na⸗ turalem quam dedit homini vt ſubijceretur ſuo creato⸗ ri. Si autẽ oꝛdinet nos ad ꝓrimum. hoc eſt dupliciter. ant ᷣm innocentiam: ſic ſanctio eiꝰeſt.nõ facias alijs ac. Zhobᷣ.iiij.aut ſᷣm beneficentiam ⁊ ſic ſumitur alia ſanctio ſeu aliud mandatum.ſ.quodcũq; vultis vt faci⸗ ant vobis homines ⁊c. Math.vij. Et ᷣm hanc rõnem teterminantur legalia Moyſi. ſm aliam leges poſiti⸗ ue. Ex his patet differẽtia aſſignationũ legis natuꝛal. Becundo queritur S. ij. de com ꝑatione legis naturalis ad ius poſitiunum.Et ꝗᷓ ritur vtrum aliquid ſit licitum ᷣm ins naturale.qð nõ ſit licitum ᷣm ius poſitiuum et econuerſo.¶ Ad quod ſic.yſidoꝛus appellat fas ius natnrale.Jus aũt appꝛop⸗ at iuri poſitiuo.dicit ergo ſic.traſire ꝑ alienum agrum fas ẽ qꝛ ẽ licitũ.fas eĩ ẽ qð ẽ licitũ.ſᷣ̊ nõ ẽ ius ſᷣm ius po ſitiuũ.ĩmo vetitũ ẽ in iure poſitiuo.q̊ ius poſitiuũ facit illicitum quod ẽ licitum m ius nature. ergo ſanctiões eoꝛum ſunt cõtrarie.¶ Secunda rõ.aliqua ſunt illicita pᷣm ius naturale.ſicut que ſunt cõtraria ſanctionibus legis natuꝛalis.vt aliqua eẽ ꝓpꝛia ⁊ non cõmunia.Iſtð tamen licitum eſt pᷣm ius poſitiuum. Item m ius na⸗ turale non eſt licitum aliquem dominari alij ⁊ aliquem eẽ ſeruum alterius:tamen m ius poſitiuum iſtud ẽ lici tum.ſ.ſeruitus ⁊ dominiũ.ergo ius poſitiuum de illici⸗ to iure naturali facit licitum. ꝙ̊ mutat ſanctõnes eius ⁊ ſupꝛa ipᷣm c.hoc aũt ẽ falſum.̊ nõ põt mutare ſanctões eius.nec de illicito facere licitum ⁊ ecõnerſo. pꝛopter h̊ queritur que ſunt illa licita vel illicita in iure naturali que poteſt mutare ius poſitiuum. 4 Item repitur ius naturale mos: 1 boneſtas. queritur ergo diſferentia hoꝛum.quia obijcitur. Jus naturale ẽ regula omnis iu ris conſequentis.ergo omne quod eſt ius fieri habebit regulam in lege naturali.ergo quod fit Fn honeſtatem et m moꝛem habet regulam in lege naturali. Maior patet.quoniam lex naturalis eſt a pꝛima iuſticia.⁊ iðᷣo regula iuris ſequentis. Solutõ.dðm. lex natura lis quedam ſanctit et diciat vt debita. quedam vt vti⸗ GBꝛzeana — NOS . WWR . „₰ Nay mnia Hon ͤ ſerp ſen⸗ e een e een Bar, SF 1. ſto — . . N 4 4 B WL. lia.quedam vt expediẽtia in alijs. Oue dictat vt debita nõ poteſt ius poſitiuũ de licito facere illicitum vel ecõ⸗ uerſo.quia nõ habet aliquid in illis. Vñ bugo in li.de ſacramentis dicit. E in lege naturali tꝛia ſunt.pᷣceptõ ꝓhibitio et cõceſſio. Pꝛeceptũ ergo et ꝓhibitum in le⸗ ge naturali.hoc dicimus debitũ fieri vel nõ fieri.que G ſic pᷣcepta vel ꝓhibita dictat vt debita:in his nihil pot mutare ius poſitiuũ.faciendo de nõ pᷣcepto pᷣceptuʒ.⁊ de nõ ꝓhibito ꝓphibitum quin peccet. VUnde in hbis duo. bus intelligitur debitum quod tibi nõ vis fieri ⁊c᷑.⁊ q̃ cũq; vultis ⁊c. In tercio ant.ſ.in cõceſſione intelligituꝛ vtile et expediens.ſunt em̃ quedam in dictatione eius ĩ rõe vtilis:et ꝙ ↄfert ad finẽ.et hoc modo dictat in natu ra bene inſtituta omnia eẽ cõmunia vel libertatem 1c. hec em̃ in natura bene inſtituta cõferrent ad finẽ. Que⸗ dã aũt dictat vt expediẽtia:⁊ ſic dictat poſt peccatũ ali quod eẽ ꝓpꝛium.quia aliter accideret incõmodum cõcupiſcentiam bominũ in ſocietate humana.ſimiliteꝛ dictat ſeruitutẽ et ſubiectõem.quia aliter irruerent ho- mines niſi baberent quid coherceret eos.et tñ eadem ẽ regula vel ratio ᷣm quã dictat in ratõne vtilis in natu ra bene inſtituta omnia eẽ cõmunia.⁊ ſᷣm quã dictat ĩ rõe expedientis in natura lapſa aliqua eẽ ꝓpꝛia. Vnde aug. ponit exemplũ de medico.qui ſᷣm eandem rõem v artem quã dictat vinũ eẽ bonũ ſano.:dictat ipᷣm eẽ ma lum egro.¶ E ergo obijcitur ꝙ tranſire ꝑ agrum alie⸗ nũ licitũ ẽ.Fᷣm ius naturale ⁊c. Dicẽdum ꝙ hoc nõẽ de pᷣcepto vel ꝓhibitione iuris naturalis.ĩmo de cõceſſiõe et ideo nõ ꝓcedit. Similiter dõm ad alia.¶ Ad vltimũ Röo differentia illoꝝz trium. dm. ꝙ ius ꝓpꝛie reſpicit de nreſrah “ n * bitüu vnde mſtu ꝓpꝛie reſpicit debitum fieri vel nõ fieri⸗ oneſtum vᷣo nõ reſpicit debitum: ſed dignum vel de⸗ cens fieri vel nõ fieri. AUnde ꝓpꝛie honeſtum reſpicit ap pꝛobandum ſi inplieier ,Ado aut vlterius reſpicit ap pꝛobandum ex cauſa vel ex cireũſtantia.et nõ aꝓpꝛobã⸗ dum ſimpliciter:ſicut honeſtum. vñ ꝙ vna ſit vniꝰiſtud honeſtum eſt.ꝙ aũt vna diuidat carnẽ ſuam:iſtud inde⸗ cens eſt ſimpliciter. & aũt tꝑe abrahe plures eẽnt vni us.iſtud nõ fuit ſimpliciteꝛ aꝑpꝛobandum:ſed ex cauſa et circũſtantia.quia diuino intuitu hoc faciebant.et ꝓ⸗ pter multiplicatõem ꝓlis.et ex hoc accidit ꝙ mutatur mos.honeſtum aũt ſemꝑ manet.quia quod ẽ appꝛoban dum ſimpliciter:nũqᷓ; mutatur.ſʒ mos reſpicit apꝛobã dum ex cauſa vel ex circũſtãtia.Ex cauſa ſicut aliqñ fu it habere plures.cauſa fuit multiplicatio fideliũ ad cul⸗ tum dei.qꝛ tunc habundabat ydolatria.Aꝑpꝛobanduʒ et᷑ fuit ex circũſtantia.quia fuit h̊ ex diſpenſatõe dinĩa. vnde Lamech arguitur ab Aug. ꝙ habuit plures con⸗ tꝛa naturã et cõtra moꝛes.quia nõ fuit cã.quia nec fuit hec cauſa multiplicationis pꝛolis.ſed cauſa libidinis ⁊ ſic cõtra naturam.quia natura intendit multiplicatõʒ ſeu reſpicit. Similiter non fuit circũſtantia ſeu diſpen ſatio diuina.Similiter fecit cõtra moꝛem. quia tunc ñ erat cõſuetudo habere plures.Mos aũt r̃ſpicit appꝛo⸗ bandum ex cõſuetudine ob cauſam.⁊ tunc nõ fuit cau⸗ ſa nec conſuetnudo. Articulus ſecundus Onſequenter queritur de lege naturali ſpe⸗ cialiter.an habe at pᷣcepta oꝛdinatiua ad de⸗ um Et querũtur tria. Pꝛimũ ẽ vtrum conti neat mãdatum oꝛdinans ad deum. Secundo. vtrũ ha⸗ beat vnde oꝛdinetun ꝑ fidem ad deum. Tercio.vtrum ha beat vñ oꝛdinetur ꝑ caritatem in deum. tum ad pꝛimum .S. j. ſic eeci.xvij. Addidit illis diſciplinã ⁊c. Glo. Siſcipli⸗ nã et legem naturalem quam tedit homini vt ſubijceret᷑ ſuo creatoꝛi.et bonoꝛum oꝑum in ſe honoꝛiſicẽtiã cuſio diret.ergo in lege naturali ẽ ꝙ homo ſubijciatuꝛ ſuo cꝛe ſpe as Non „ “r Pr. 4 „ 4 .õ atoꝛi.?⁊ ꝙ ad ip̃m oꝛdinetur ꝑ obedientiazʒ. Secunda rõ Tullius in fine rethoꝛice dicit ꝙ ius natuꝛale eſt qð nõ opinio genuit.ſed quedam innata vis inſeꝛuit. vt re ligionẽ. pietatem ⁊c. Et dicit ꝙ religio eſt que ſuꝑioꝛis cuiuſdam nature. quam diuinã vocant cultũ ceremoni amq; afferunt. Religio ergo conſiſtit in cultu diuine nature.ſi ergo religio ẽ ꝑs iuris naturalis.ergo ius na turale oꝛdinat ad cæum et ad cultũ ei?. Ad oppoſituz Hugo de ſanc.vic.ĩ lege naturali tm̃ duo pᷣcepta fuerüt ſcʒ quod tibi nõ vis fieri alij nõ facias. Lhob.iiij. et ꝗ⸗ cũq; vultis vt faciant vobis ⁊c̃.math.vij.ſed ꝑ hec pᷣce⸗ pta oꝛdinatur ſolum rõnalis creatura ad ꝓrximum et nõ ad tdeum. ergo aut inſufficienter diuidit Hugo.aut lex nõ oꝛdinat ad deum. Secunda ratio.ij. Ro.Cum gentes ⁊c̃. Olo.Lex naturalis eſt iniuriam nemini in⸗ ferre.nec alienũ pᷣripere.a fraude ⁊ ꝑiurio abſtinere et hmõi.et vt breuiter dicatur nolle alij facere quod nibi ñ vis fieri.quod euãgelice cõcoꝛdat doctrine Math. vij. ex quo patet.ꝙ pᷣcepta legis naturalis reducũt᷑ ad iſið Quecũq; vultis vt faciãt vob hoĩes ⁊c̃. Si illud oꝛdi⸗ nat ad ꝓximũ et nõ ad deũ:patet ꝙ nõ habet lex natuꝛa lis pᷣcepta oꝛdinãtia ad deum. Solutio.dðm ᷣm ꝙ ha⸗ betur.ij. Ro.Cum gentes ⁊c̃.ibi dicit glo. O. ex hoc ꝙ homo ẽ ad ymoaginem et ſimilitudinẽ dei.habʒ legẽ qua intelligit et ſibi conſcius eſt quid bonum et quid malũ. In eo em̃ ꝙ boc eſt ad ymaginem.habet cognnitioneʒ pꝛime veritatis que deus eſt.quia ſᷣm aug.ymago attẽ⸗ ditur in potentia cognoſcendi.Ex hoc vᷣo ꝙ eſt ad ſimi⸗ litudinẽ:ẽ in potẽtia et debito diligẽdi ſummã bonitatẽ quia ſimilitudo attenditur in potẽtia diligẽdi. vt dicit aug.⁊ ꝓpter hoc lege eſt ꝙ ꝑ ipᷣm oꝛdinet᷑ homo ad deũ et ita ad ꝓximum. Ad pꝛimam rationem in cõtrariũ dicendum.ꝙ in illis mandatis intelligitur oꝛdo homi⸗ nis ad deum. MQam ſicut in dilectione et mãdatis de di lectione ꝓximi intelligitur dilectio ſui.quod patet cum dicit. Non furtum facias ⁊c. iſtud reducitur ad iſtud mandatum non facias alij ⁊c.⁊ iſtud ad iſtud. fac alij quod tibi vis fieri.i.fſac alij bonũ quod tibi vis fieri bo⸗ num. hic enim intelligitur dilectio ſui.ſic ex ꝑte iſta eſt reſoluere mandata legis naturalis ad dilectionẽ ſui.re ſoluendo ipᷣm et in ipᷣa intelligitur. boc aũt quecũq; vul tis reſoluitur ad dilectionẽ ſui.ſieut viſum eſt.⁊ ſic mã datum de dilectione ſui eſt illud in quo fundãtur man⸗ data iuris naturalis.Sed in bhoc quod eſt diligere ſe ꝓ⸗ ut homo diligit ſe oꝛdinate et ad finem bonum: intelli⸗ gitur dilectio dei et dilectio ꝓximi. Si em̃ diligo meet meum eẽ:diligo per naturam pꝛineipium mei eẽ et eon ſeruatõis eius.hoc aũt eſt deus.et ſic in hoc naturalit᷑ fundatur dilectio dei.¶ Item vnũquodq; per naturam diligit ſibi ſimile in ſpecie:quia natura appetit ſuum ſi⸗ mile. et ſic in hoc intelligitur dilectio ꝓximi. diligendo em̃ me.diligo naturaliter meam ſpeciemet mihi ſimilẽ in ſpecie. AHlio tamen modo dicitur dilectõ ſui fundamẽ tum ciuitatis dyaboli.ſ. ꝓut non eſt oꝛdinata ad finem cebitum. ſed ſic non loquimur bic de ipᷣa.et ſic pꝛecepta nature inqᷓtuʒ nature ſunt.fũdantur ſupꝛa illud dilige re ſe. et ſic patet quomodo oꝛdinant ad deum et ad pꝛo⸗ rimum.quia in dilectione ſui intelligitur dilectio ſui et pꝛoximi.⁊ ex hoc ſequit᷑.ſac alij quod tibi vis fieri. Lex aũt gratie eleuat naturam quia ponit omnium funda⸗ menta dilectionẽ dei. Et ſic patet reſponſio. Conſequẽter que S. ij. ritur.ſi in lege naturali eſt ꝙ per ipᷣm oꝛdinetur ratõna lis creatura per fidem ad um. ſcʒ vtrum lex natura⸗ lis dictet fidem vnius dei.et redemptoꝛis et trinitatis hmõi.ad quod ſic.in deutꝛo.dicituꝛ. Audi yſrahel.de us tuus vnus eſt. hoc ẽ pꝛeceptum de fide vnius dxi. et poſt ibi ſequitur aliud mandatum de dilectione dei.cu dicit · Diliges dominum deum tuũ ex toto coꝛde tuo ⁊c· — 9. —— — — ————— Kidne diig ügn poſtn aſinit Nibe 6 dbri nung gon in nlniin, nent er nbii diſ vodt tann d⸗ t Can mei. mitone cgoati⸗ ſin ſini bontti ientdet vad i Cormi ohen⸗ o d er cun. ikvo⸗ al eribo⸗ a WN qzee aſcen tür win igetſ⸗ n int ligomt lciete noralt oruren ſunn ſ⸗ igenco ſſimi Ndam finem cepta ddlige aope tioſtic ien funer N Fuon rhnund iittsss . i id on.⸗ Nueſtio Si ergo ſᷣm mandatũ quodẽ de dilectione dei ẽ in lege naturali. quia aũt lex et ratõ naturalis dictat cuilibet boc. ergo et fides de vno deo ſimiliterẽ ſibi ſcripta Er go eſt de lege naturali. ¶ Similiter oſtẽditur fides re demptoꝛis ſiue redemptõnis noſtre ſit & lege naturali Jo. iiij. da mihi bibere. Glo. Petit a natura potum ro⸗ tionis in qua cõditoꝛ et redemptoꝛ i. nueſtigatur. ſeo nõ petit a natura niſi quod debet et poteſt natura. Cum er⸗ go petat ꝙ inueſtiget conditoꝛem et redemptoꝛem:ergo nobis dictat fidem redemptoꝛis. Si dicatur ꝙ implici te:et nõ ſpecialiter vel explicite.ſi ergo fides implicita noſtre redemptõis eſt in lege naturali.quia lex natura⸗ lis dictat q; poſt lapſum hamana natura beat reꝑa⸗ ri. Si ergo bec fides implicita habeat omnia credenda de noſtꝛa redemptione.ergo lex naturalis nobis dictat omnia que ad redemptõem ꝑtinent. ergo nobis dictat noſtrum redemptoꝛem ſeu illum ꝓ queʒ debet fieri redẽ ptio.¶ Tercia ratio eſt quaſi cõfirmatio pᷣcedentis ra⸗ tionis.qm dicit bugo.Omnes qui futuram redemptõ⸗ nem crediderunt in quo fieret crediderunt.ergo in fide redemptionis eſt implicitum.in quo fiat redemptio.ſʒ lex naturalis dictat ꝙ redimendũ eſt genus bumanum poſt lapſum:eꝛgo dictat in quo fiat redemptio.¶ Quaꝛ ta ratio qua oſſienditur ꝙ ſides incarnationis ſeun hüa⸗ nitatis xpi ſit ibi:et ita modus redemptõnis implicite. ſuppoſita hac ꝓpoſitõe.q ratõ naturalis animaduertit ꝙ tota beatitudo rõnalis creature ſit in deo et nõ ĩ alio ſeo beatitudo rõnalis creature conſiſtit in cõtem platõe et delectatione bonitatis diuine. Creatura aũt rationa lis duplicem habet cõtemplationem.ſ.intellectiuam et ſenſitiuam. ergo ad hoc ꝙ tota in deo beatiſicetuꝛ:opoꝛ tet ꝙ vtrãq; babeat delectationem in deo/ſed delectatõ⸗ nem nec contemplatõem ſenſitiuam poteſt habere ĩ deo ĩtum ad diuinitatem.ſed ſolum qtum ad intellectiuã. ergo ad hoc ꝙ totus homo beatificetur: opoꝛtet vt vnia tur deus alicui creature ſenſibili.ita ꝙ ſit deus illa cre⸗ atura et ecõuerſo. Si ergo lex naturalis vł rationalis ei dictat vtrãqʒ delectatoem et cõtemplatõem ꝓpter in⸗ tegram beatitudinem:ergo ex dictatõe naturalis ratõ⸗ nis ẽ fides diuinitatis et humanitatis.vel creature ſen ſibilis ei vnite.vt beatificetur ſᷣm intellectum et ſenſum OQuinta ratio.duplex eſt notio in anima. innata ⁊ ac quiſita. Innata eſt ex hoc ꝙ anima eſt ad ymaginem et imitationeʒ pꝛime veritatis.Acquiſita vo eſt experimẽ to ⁊ ſenſu ⁊ diſciplina.ex eo.ſ.ꝙ anima noſcit hoc mo⸗/ do per rerum ſimilitudines. Veritas aũt acquiſita nõ. ergo vniuerſalioꝛ eſt notio innata ꝙᷓ acquiſita. Si eꝛgo notio acquiſita que eſt per ſenſum et diſciplinaʒ ducit ad fidem incarnationis et paſſionis et reſuꝛꝛectõis.aſcẽ ſionis.⁊ omnium eoꝛum que credenda ſunt.ergo młto⸗ magis notio innata ducit ad omnia iſta.ſed hoc eſt m legem naturalem.ergo ſm legem naturalem hbabemus fidem incarnatõnis ⁊ redemptõnis ⁊ hmõi.e autem notio per ſenſum et diſciplinam ducat ad p̃dictam fidẽ patet. ¶ Qam fides eſt ex auditu. et ſic notio per ſenſum ducit ad fidem. Sed dicit aug. xxij.de ciuitate dei. c. v. Tria ſunt incredibilia que tamen facta ſunt.incredibi le eſt xpᷣm reſurrexiſſe in caꝛne ⁊ in celum aſcendiſſe cuʒ carne. Incredibile eſt mundum rem tam incredibilem credidiſſe.et incredibile eſt homines ignobiles infimos pauciſſimos imꝑitos:rem tam incredibilem tam effica citer mundo et in illo etiam doctis perſuadere potuiſſe hoꝛuin trium incredibilium pꝛimum volunt iſti cum ꝗ⸗ bus agimus credere. Secundum coguntur et cernere. ꝙ; non inueniunt vnde ſit factum. ſi non credunt terciũ Si ergo experimento habetur ꝙ mundus credidit rem tam incredibilem.⁊ ita tãtũ incredibile factum eſt cre⸗ dibile.ergo cognitio per ſenſum et experientiam ducit in fidem paſſionis ⁊ aſcenſionis ⁊ hmõoi. Ad oppoli⸗ xxvij. mum Rom̃.j. Quod notum eſt dei manileſtum eſt illis Glo. Multa ſunt que de deo per naturam ſciꝛi non pol ſunt: vt de myſterio incarnationis et redemptionis. 5 lex naturalis non dictat fidem iſtoꝛuʒ.¶¶ Poſt hoc que ritur vtrum fides trinitatis ſit de dictatione legis natu ralis. Ad quod ſic Ro.j. Inuiſibilia dei per ea que fa⸗ cta ſunt ⁊c. Glo. Per inuiſibilia intelligatur pater.per virtutem filius.per diuinitatem ſpirituſſanctus. Sed philoſophi naturaliter cognouerunt ſempiternam vir⸗ tutem 2 deitatem. ergo per naturalem legem potuerut ſimiliter cognoſcere patrem.filium ⁊ ſpiritumſanctum ergo et habere fidem trinitatis naturaliter. 4 Si autez dicatur ꝙ cognouerunt per axpꝛopꝛiata.ſ.potentiaʒ·ſa pientiam. ⁊ voluntatem.non per pꝛopꝛia. hoc eſt ſm di ſtinctionem perſonarum.tunc obijcitur. Augꝰ. dicit. ꝗꝙ magi cognouerunt duas perſonas Rhogatõ ⁊ Moyz. hoc eſt patrem er genitum.in tercio ſigno defecerunt.qꝛ in cognitione tercie perſone per pꝛopꝛietatem non per⸗ uenerunt. 2ũquid cognouerunt duas perſonas per p⸗ pꝛia vel ſolum per apꝛopꝛiata. Si per appꝛopꝛiata ſo⸗ lum. ergo non defecerunt in tercio ſigno.quia etiam ap pꝛopꝛiatum ſpiritumſanctum naturaliter cognouerũt ſcʒ bonitatem.ergo cum dicat ꝙ in tercio ſigno defece⸗ runt. conſtat ꝙ cognouerunt duas perſonas adminus per pꝛopꝛia.hoc eſt ſᷣm diſtinctionem perſonarum. er⸗ go habuerunt cognitionem de duabus perſonis.ſ.ð pa tre 2 filio.¶ Poſtea queritur incidenter cuʒ ſit fides 8 to ꝙ ſit creatoꝛ vnus.⁊ ꝙ fuit incarnatus.⁊ ꝙ ſit tri⸗ nus et vnus. vtrum ſit eadem fides. qð non videtur.qꝛ ratio naturalis attingit fidem huius ꝙ deus ſit ⁊ de⸗ us ſit vnus. ſed ad fidem incarnatõnis ⁊ redemptionis non attingit natura.ĩmo ad illam eleuat gratia pꝛima. ergo eſt a pꝛincipio nature.hoc aũt eſt a pꝛincipio gra⸗/ tie. ergo eſt alia fides et alia.¶ Item ſecunda fides ẽ eo rum que excedunt naturam: pꝛima autem non. Ende Ko.j·qð notum eſi dei. Gloſa.innotum dei ẽ ratio ſub⸗ ſtantie vel nature.que omnem latet creaturam. ſimili⸗ ter et myſterium liberationis bumane. ergo alia eſt et alia pꝛima fides ⁊ ſecunda.¶¶ Item natura m poten⸗ tiam ⁊ ſᷣm actum attingit ſeu peruenit ad hoc ꝙ dey ſit. ⁊ ꝙ ſit omnipotens et vnus creatoꝛ. O autem incarna tus ſit. attingit qtum ad potentiã ⁊ non qᷓtum ad actũ. Hꝛ em̃ poſſit ſe vnire ⁊ ꝙ poſſit incarnari dictat natu⸗ ra non ᷣm ꝙ ſit ſᷣm actum. do ſit deus trinus ⁊ vnꝰ. ad illud non peruenit natuꝛa.nec qᷓtum ad potentiam. nec qᷓtum ad actum.quia non diciat ꝙ ſit ſic. nec ꝗ; poſ ſit. hic eniʒ gradus eſt eleuatiſſimus.vnde hic eleuatur natura ſupꝛa id quod eſt de actu⁊ potentia.pꝛima eꝛgo fides colligitur ex natura ᷣm actum et potentiam.ſecũ⸗ da er natuꝛa ſᷣm potentiam ſolum.tercia nec ᷣm actum nec ſᷣm potentiam colligituꝛ ex natura.ergo non eſt ea⸗ dem fides pꝛima cum ſecunda.nec teꝛcia cum pꝛima et ſecunda.⁊ ita alia fide cꝛeditur deus eſſe.⁊ eſſe omnipo tens cꝛeatoꝛ.et eſſe incaꝛnatus ⁊ tꝛinus et xęnus. So⸗ lutio.dicendum.q fides dicituꝛ dupliciter.eſt em̃ fides que colligituꝛ ex rationibus.⁊ eſt fides qua homo aſſen tit veꝛitati.pꝛopteꝛ ſe ex gꝛatia ⁊ non pꝛopter rationeʒ hec ſecunda fides non eſt natiꝝe ſeu ex natuꝛa. immo pꝛincipium eius eſt gꝛatia.pꝛima eꝛgo fides eſt nature aſſentit em̃ natuꝛa bene veꝛitati pꝛopteꝛ rationem velꝓ pteꝛ teſtimonium. Vnde iſtud aſſentiꝛe eſt in lege natu rali.2 iſia fides ſic collecta ex rationibus vel teſtimo⸗ nijs non eſt viꝛtus. Item intelligendum ꝗ eſt fides im⸗ plicita ⁊ explicita.Et dic hugo.ꝙ fides nũqᷓ; minus ha bẽ potuit ꝙᷓᷓ cꝛedẽ vnũ deũ:oĩm dnm.rectoꝛẽ· vniuerſoꝝ collatoꝛẽ oim bonoꝝ:a eoꝝ ꝗ ĩ mat ſunt.⁊ eũ qrunt et expectãt redẽptoꝛẽ.Iñ dðᷣm.q ĩ roe ꝑticulari nõ pt le gi fides articłoꝝ ĩ lege naturali:ſ̊ ĩ rõe vniuerſali.Lex naturalis habet vnde poſſit dictaꝛe aĩe om̃ia neceſſa: ria ad ſalutẽ in vniuerſali et implicite:faciendo crede⸗ re et aſſentire teſtimonio rõnis.¶ Ad ſecũdam ꝗᷓ rõem qua obijcitur ꝙ nõ dictet fidem redemptionis.doõm.ꝙ; iĩmo implicite ſicut dictũ eſt.Et qð obijcit ꝙ multa ſunt que per naturam ð deo ſciri nõ pñt.dm ꝙ faciẽda eſt vis in hoc ꝙ dicit miſterium incarnatõis et liberatõis Ante em determĩatõem factã abrahe erat fides cõdito ris et redemptoꝛis. Vnde augꝰ.dicit.ꝙ nullus potuit ſaluari ſine fide mediatoꝛis.nõ tamẽ erat explicita:ſed poſt fuit magis explicita abrahe.cũ dixit ei deus. In ſe mine tuo benedicẽt᷑ ⁊c.et fuit hic explicitus modus ſed nõ plene.quia neſciebatur adhuc an ab homine puro ꝗ eẽt de ſemine abrahe fieret redemptio.an ab homine ꝗ eẽt deus qui eẽt de ſemine abrahe. Sed iſtud poſtea fu⸗ it expꝛeſſum.ſ.qñ aduenit lex et legales hoſtie que paſ⸗ lſionem rp̃i determinabãt et ſigurabant: maxime fuit h expꝛeſſum tꝑe Iſa.qui dixit.Ecce virgo cõcipiet ⁊ pa⸗ riet ⁊c. Etuʒ ad articulũ deſcẽſus ad inferos videtur indeterminata fuiſſe fides tꝑe Yo. baptiſte.qui legitur miſiſſe diſcipulos ad querendũ.Tu es qui venturꝰ es ⁊c̃. Ad miſteriũ ergo non põt lex naturalis vt dictet ꝙ ſic vel ſic debet fieri redemptio.quia nõ põt dictare mo dũ redemptõnis:licet ꝑ rõem dictet redemptõʒ.ad mo dũ ergo redemptõnis et nõ ad redemptõem vniuerſalẽ ꝑtinet illud quod dicit᷑ miſteriũ incarnatõis ⁊c.¶ Ad aliud quod queritur ð fide trinitatis reſponſum ẽ.j.li. queſti.ij.de cognitione dei in ꝑtem negatiuam. Camẽ in ꝑtem affirmatiuam põt dici ſᷣm Rich.ð ſanc.victo. E ad oĩa que neceſſe ẽ eẽ nõ deſunt ratõnes neceſſarie Vnde credendũ ꝙ habet anima naturales rões ad co⸗ gnoſcendum ſibi neceſſaria ad ſalutẽ:tñ ad vitã ꝑ grãʒ magis cognoſcit. Ratio em̃ obtenebrata nõ põt illas/p ducere niſi adinta ꝑ gratiam.et ſic habet fidem que aſ⸗ ſentit veritati iſti.ꝙ et deus vnus ẽ trinus ꝑ rõem ali⸗ quã ex lege naturali.q Ad illð ergo quod obijcitur ibi. dðm.ꝙ phᷣi nõ habuerunt cognitionẽ naturalem de tri⸗ nitate ꝑ ꝓpꝛia.habuerunt tamen vniuerſalem natnralẽ qua poſſent peruenire ad generantẽ genitum et ꝓceden tem:nõ tamen habuerunt ꝙ aſſentiret veritati ꝓpter ſe ſine gratia. Vel dᷣm.ꝙ cognouerunt ꝑ appꝛopꝛiata.et dicuntur defeeiſſe in tercio ſigno.nõ q;tum ad ſimplicẽ cognitõem bonitatis:ſᷣ ꝙ̃tum ad memoꝛialeʒ.quia hãc nõ habuerũt.¶ Ad vltimũ dðm.ꝙ alia eſt et alia fides qua creditur per rationẽ naturalem deum eẽ vnum. q̃ᷓ creditur incarnatum trinũ ꝑ rationem et teſtimonium ⁊ fides qua credũtur aſſentiendo veritati ꝗꝓpter ſe.quia vna eſt acquiſita ꝑ ratõnẽ.alia ẽ infuſa per gratiã.Cre dere tamen deum vnũ incarnatum trinum aſſentiendo veritati ꝓpter ſe:iſtud eſt de lege gratie.et ſic nõ eſt alia et alia fides qua iſta creduntur de deo:eo mõ quo cꝛede re ẽ aſſentire veritati pꝛime pꝛoptiſe.licet em̃ articuli ꝗ⸗ dam magis remoti ſint ab vniuerſali cognitione.quidã minus:nõ tamen eſt alia et alia fides qua illis aſſentit ꝓter ipᷣ̃am veritatem. Item lex naturalis nõ venit ad fidem incarnationis niſi in vniuerſali vt viſum eſt. licʒ ad hoc deum eſſe vnuʒ magis in ſpeciali veniat.quia ñ eſt ita remotum a rõne naturali.ſicut iſtud deum eẽ in⸗ carnatum et eẽ trinum. Ex his patet reſponſio. Poſtea queritur¶S. iij. ſi lerx naturalis dictet nobis. diligamus deum ſuper omnia.Ad quod ſic ecci.xvij.Addidit illis diſciplinaʒ ⁊c. Glo. NHec naturalis lex et litteralis inſinuat.vt deũ toto coꝛde.tota anima.tota virtute diligamus.et man⸗ data eius in dei et pꝛoximi dilectione cuſiodiamus.Er go in lege naturali poſſumus legere caritatem et deum eſſe diligendum ſuper omnia.quia hoc eſt diligere toto coꝛde.¶ Secũda ratio.vnuſquiſq; ꝑ naturaʒ ſnꝑ omia diligit ſuum eſſe. ſed diligendo ſuum eſſe diligit pꝛinci⸗ piuʒ ſui eſſe ꝑ naturam:ſed dilectio qua diligit pꝛinci: piuʒ ſui eſſe:equalis eſt illi qua diligit ſe vel maioꝛ etiã ſi ergo pꝛincipium optimum eẽ humane creature ẽ deꝰ ergo diligit ipᷣm ſuper omnia per naturam.cũ nõ diffe rat hec dilectõ ab illa q̃ diligit ſe. ¶ Lercia rõ diligẽ ẽ velle alij bonũ ſ̊ ex lege natali diligo deũ:& ex lege nat᷑a volo ei ſuũ bonũ. Ergo cum ſuũ bonũ ſit ſummũ: volo li ei per naturam ſummũ bonũ.ſed diligẽdo me nõ vo⸗ lo mibi ſummũ bonum.quia meum bonum nõ eſt ſum⸗ mum. ergo per naturam maius bonum volo deo qᷓ mi⸗ hi.ergo ex lege naturali habeo ꝙ diligam deum ſi uꝑ me et ſuper omnia alia. Ad oppoſitum. Impoſſibile eſt intelligens intelligat aliquid plus ſe per naturam. ſed dilectio non extendit ſe vltra intelligentiam. qnia non diligitur bonum niſi cognitũ.ergo impoſſibile eſt ꝙ ali quid diligat aliud plus ſe ꝑ naturam.eꝛgo ex lege natu rali nõ poteſt creatura rönalis deum diligere er cari⸗ tate:hoc eſt ſupꝛa ſe et ſupꝛa omnia. ¶Maioꝛ patzʒ. quia quedam res intelligitur ꝑ ſuas ſimilitudines in anima quedam aũt per ſeipas entes apud animaʒ. ſicut res qᷓ EPp̃ſentian ſunt in anima.et hoc modo anima ſe intelli⸗ git 2 ſuam iuſticiã et ſuas affectões.quia ſibi pñs eſt: illa ſimiliter. Si ergo hec cognitio maioꝛ eſt qᷓ illa que eſt ꝑ ſimilitudines cum nulla res ſit pꝛeſentioꝛ aĩe ſeipᷣa impoſſibile ẽ ꝙ plus cognoſcat aliquid aliud qᷓ ſe: nec etiam deum cum non ſit er ita pᷣſens ſicut ipᷣa ſibi.quia intelligit ipᷣm per ſimilitudines et ꝑ ſpeculum ĩ enigma te.¶ Secunda ratio.ad boc ꝙ intellectus intelligat de⸗ um ſicut eſt.opoꝛtet ꝙ ſpoliet ſe ſua foꝛma.quia datoq vtatur ſe:iã adhuc videt deum ſimilitudine? ita nõ ſiẽ eſt. ergo opoꝛtet ꝙ exeat extꝛa ſe vel ſupꝛa ſe.ad h̊ ꝙ ipᷣm intelligat ſicut eſt. Similiter ad hoc ꝙ ipm diligat affe⸗ ctus plus ſe.opoꝛtet ꝙ extra ſe exeat.ſi ̊ nõ põt ꝑ natu rã exire extra ſe.nec legere ſupꝛa ſe.ergo nec ꝑ naturaʒ deum ſupꝛa ſe diligere.et ita nõ ex caritate ꝑ naturã põt ipᷣm diligere. Solutio.dðᷣm.ꝙ diligere deum et ſup omnia et ſup̃ ſe ⁊ ꝓpter ſe:ẽ in lege naturali tãqᷓ in inſi⸗ nuante et inſtigante:ſed nõ tãq efficiẽte vel ꝑducente. Ler em̃ naturalis eo ꝙ lex:oſtẽdit anime et inſinuat ꝙ; debet deum ſic diligere. eo ꝙ naturalis ſe habet ad ani⸗ mã vt inſtigãs ad hoc. Et ideo dicit glo.ecci.xvij. Hec naturalis lex inſinuat vt deum toto coꝛde diligamus. Vnge dicit.q ad hoc inſinuat et inſtigat:ſed nõ ꝑducit ad hoc.et iõ neceſſaria ẽ lex gratie.que ad iſtud ꝑducat verum etiam ẽ ꝙ cũ hoc poſt peccatum neceſſaria ẽ lex ADoyſi.¶ Ad pꝛimã rõem dm.ꝙ nõ dicit glo.ꝙ nõ fa ciat lex diligere:ſed ꝙ inſinuat. vnde loquitur ᷣm inſi nuatõem ⁊ nõ ᷣm puentõem. Ad aliã qua obijcit. ꝙ vnũquodq; dil um eẽ et pꝛincipium ſuũ ꝑ naturaʒ Dicẽdum.q; io pꝛincipij ẽ dupliciter. quia eſt dili gere pꝛincipiũ eo ꝙ pꝛincipiũ.aut eſt diligere pꝛincipiũ abſolute.nõ eo ꝙ pꝛincipium. vt poſſim diligere deum quia deus in ſe vel eo ꝙ pꝛincipiũ. In lege ergo natura li nõ eſt diligere pꝛincipiũ in ſe et abſolute ſuꝑ omnia:ſᷣ diligere ipᷣm in ratione qua eſt pꝛincipium: iſtud bene ẽ ibi·ſed tunc eadem eſt dilectio ſui et pꝛincipij.quia pᷣn cipium inq;tum pꝛincipium nõ diligit aĩa niſi quia re⸗ flectit ipᷣm in ſuum eẽ quod diligit et nõ econuerſo. Et ſic deum naturaliter nõ poteſt diligere plus ſe.quia na tura non ſe extendit ſupꝛa ſe.¶¶ Ad tercium dicendum. ꝙ non valet hec ratio.volo deo ſummum bonum.mihi non. ergo plus dlligo deum qᷓ; me. Sed bene ſequitur. ergo maius bonum volo ei q; mihi.quia eſt ibi velle.et eſt ibi bonum. Poteſt ergo iſtud aduerbium magis de⸗ teꝛminaꝛe ipᷣm velle.vel ipᷣm quod dico bonum. Si feꝛa tur ad bonum:ſic non ſequitur ratio.ſi ad hoc qð ẽ vel le:ſic ſequitur.quia intentio dilectõis venit ex parte vo luntatis.non ex parte ſui boni qð eſt volitum.per natu ram autem magis volo mihi meum bonum quod minꝰ eſt:qᷓ deo ſuum bonum quod eſt maius.ſicut miles ma⸗ gis vult ſibi ſuam terram paruulam qᷓᷓ regi ſuuʒ regnũ Nueſtio magnũ.¶ Ao rõnes in cõtrarium dðᷣm. nõ eſt in po⸗ teſtate noſtra tãqᷓ efficiẽte diligere deum ſuꝑ nos ⁊ ſu- omnia:eſt tamen iſtud in poteſtate noſtra taqᷓ ꝓpꝛiãdo faciendo quod in ſe eſt.ſimiliter nõ eſt in poteſtate no⸗ ſtra ꝙ- intellectus et affectus expoliet ſe effectiue tamen pꝛopꝛiatiue. G Articulus tercius Onſequẽter queritur de his peꝛ que oꝛdinat lex naturalis ad ꝓximum. Et qtum ad pnñs queritur de tribus que ponũtur eẽ iuris na⸗/ turalis Fm yſido. Pꝛuno de matrimonio quod eſi con⸗ iunctio maris et femine.Secundo de cõmuni omnium poſſeſſione. Tercia de vna omniũ libertate. tuʒ ad pꝛimum queruntur hec.Pꝛimo vtrũ matrimonium ſit de lege naturali. Secundo de legittimitate ꝓſonarum. Tercio vtrum dæ lege naturali ſit ꝙ vna vnius.Quar to vtrum inſeꝑabilitas que eſt in matrimonio ſit de le⸗ ge naturali. tum ad pꝛimum .S. . ſic obijcitur.Qihil quod fit ex inſtitutõe ẽ de lege natu⸗ rali.mrᷣimoniũ eſt huiuſmõi.q̊ ⁊c. Maioꝛ patʒ yſidoꝛꝰ dicit ꝙ ius naturale vbiq; inſtinctu nature nec aliq̃ cõ⸗ ſtitutone habet. ¶Dinoꝛ patʒ per hugo. de ſacramentis qui dicit.cõiugiũ eſt ſocietas quã deus ab initio int ma ſculũ ⁊ feminã ↄſtituit.quãdo mulierẽ de latere viri foꝛ⸗ matã eidem ſociauit. Scða rõ quecũqʒ ſũt de lege na⸗ ture:ſũt eadem apud omẽs.ſed mr̃imoniũ nõ eſt hmõi. ergo nõ eſt de lege naturali.Ninoꝛ ptʒ. quia mr̃imõiũ infidelium eſt diſſolubile vel ſeparabile.ſidelium autezʒ non. ſſed hoc facit differentiam eſſentialẽ.cũ foꝛma mr̃i⸗ monij ſit viunctio.cõiunctõni autẽ oꝓonit᷑ ſepaꝛatio.et ita nõ eſt idem eſſentialiter apud oms.. Ad oppoſitum ff. de iuſtitia ⁊ iure.ex lege naturali deſcendit maris et femine ↄiunctio quã nos mr̃imoniũ appellamꝰ. So⸗ lutio dðm ꝙ mr̃imoniũ põt duplicit ↄſiderari.inq̃ntuʒ eſt res:vel in q̃ntũ eſt ſignũ. Conſiderando ergo rẽ mr̃i⸗ monij que eſt ↄiunctio maꝛis ⁊ femie:ſic eſt de lege nata li. Ynquãtũ veꝛo eſt ſignũ: eſt ab inſtitutõe diuina et nõ ex lege naturali.nec eſt incõueniẽs ꝙ ab alio et ab alio ſit mrimomũ res ⁊ ſignũ. Sicut circulus ab alio boĩne poteſt babere ꝙ ſit circulus:⁊ ab alio ꝙ ſit ſignũ.ſignũ em̃ oꝛdinem dicit.Cõiunctio em̃ maris et femine natu⸗ ralis eſt.ſed ꝙ illa cõiunctio ſigmificet.ſ.inſe ꝑabilitatẽ vel cõiunctõem xp̃i et eccleſie et anime ſancte ad deum. hoc habet a diuina nnteutoe ſeel dom ꝙ ĩ omni ſacꝛa mento ſunt tria.ſ.ſimilitudo.ſignificatio ⁊ ſanetificatõ Similitudinẽ ergo habet matrimoniũ ex pꝛima cõditõ ne.ſignificatõem ex infoꝛmatõe.ſanctificatõem vo er re demptõe.exquo em̃ creatus eſt homo et femina:fuit na turale ꝙ cõiungerentur.ſed ꝙ per hoc ſignificaretur cõ iunctio anime ad deum.vxel rpᷣi ad eccleſiam.vel huma⸗ nitatis et diuinitatis in xpᷣo:iſtud fuit ab inſtitutione diuina. e aũt ſit ſanctificatio.hoc eſt ga in matrimo⸗ nio ſeu in cõiunctis per matrimonium:hoc ẽ per paſſio nem rpi que ſanctificat omnia ſacramenta et ꝑ ipᷣm ha bent omnia ſacramenta virtutem ad ſanctificandũ ma trimonium. ergo qᷓtum ad ſimilitudinẽ dico ꝙ eſt ex le⸗ ge naturali et eius dictamine.nec hoc modo eſt ex inſti tutõe.qtum vo ad ſignificatõem non.quia ſic eſt ex in⸗ ſtitutõne.nec qᷓtum ad ſanctificatõem.per hoc patet re⸗ ſponſio ad pꝛimã roõem.⸗ Ad ſecundã dõm ꝙ matrimo mnium iỹ̈tum ad rem et ſimilitudinem ẽ idem apud om̃s quia cõiunctio maris et femine eadem eſt apud omnes ſed nõ qtum ad ſignum vel ſignificatõem. Aliud em̃ ſi⸗ gnificat apud fideles et infideles.quia apud fideles ſi⸗ gnificat inſeꝑabilem vnionem.que eſt dei ad bumanaʒz naturam: ⁊ rppᷣi ad eccleſiam. Et quia hec vnio eſt inſe⸗ ꝑabilis: ꝓpter hoc matrimoniũ filium eſt inſeꝑabile. e o ſhr ſtr te:a) crn 2 netrf xxvij. 7„ Becundo queritur .S. ij. de legittimitate ꝑſonarum vtruʒ ſit de dictatione legis naturalis.ſ.ꝙ excipiatur a matrimonio pater et mateꝛ ⁊ hmõi que excipiuntur.¶ Ao quod ſic geñ.ij.dixit adã Hoc nunc os ex oſſibus meis:et caro de carne mea.pꝛo pter hoc relinquet homo patrẽ et matrem. A pꝛima er⸗ go conditione excluditur a matrimonio pater et mater ſed illud quod habet eẽ a pꝛima conditõne habet eſſe ꝑ natura: ergo per naturã excluditur pater et mater.cuʒ lex ab oꝛigine ponatur in ꝑſonis.¶ Ad oppoſitum. ex naturalis eſt eandem apud omnes. ſi ergo apud barba⸗ ros nõ excluditur pater et mater.nec aliqua perſona.eꝛ go ex lege naturali non eſt excluſio ſeu legittimitas ꝑſo naruz. ¶¶ Secunda ratio in. ff. Uidetur inter cetera:aĩa lia iſtius iuris ꝑitia cenſeri.ſed cetera animalia nõ diſ⸗ cernunt inter perſonas quin maſculus coeat cuʒ matre ergo de lege naturali non eſt ꝙ excipiatur pater et ma⸗ ter. Similiter queritur de lege naturali.vtrũ ſit ꝙ ex cipiatur frater et ſoꝛoꝛ. Ad quod ſic.omne quod ẽ con⸗ tra legem naturalem: ſemper eſt et fuit culpabile. Sed nõ ſemper fuit culpabilis coitus fratris cum ſoꝛoꝛe. ſi⸗ cut in pꝛincipio.ergo non eſt ex lege naturali ꝙ excipia tur frater et ſoꝛoꝛ.¶ Ud oꝓpoſitum aug.de adulterinis cõiugijs.Adulterij malum vincit foꝛnicationem.vinci⸗ tur ab inceſtu.ergo maius malum eſt inceſtus qᷓ; foꝛni⸗ catio vel adulterium.ſi ergo adulterium ẽ contra legeʒ naturalem.ergo multomagis inceſtus.ſed inceſtus eſt cum eſt coitus perſone cognate cum cognata vel fratris cum ſoꝛoꝛe.quoniam vt ait aug.inceſtus eſt lubricũ caꝛ nis cõtra votum vel conſanguinitatem:vel affinitatem cõmiſſum.ergo contra legem naturalem eſt coitus fra⸗ tris cum ſoꝛoꝛe.ergo ſᷣm legem naturalem excluduntur frater et ſoꝛoꝛ a matrimonio. Solutio.dicendum ſi⸗ cut dicit hugo.duas perſonas inſtitutio excepit.ſ.pr̃eʒ et matrem. lenit poſtea inſtitutio ſecunda que per legẽ facta eſt.et excepit quaſdam perſonas alias. ſiue ad de⸗ corem nature.ſeu ad pudicicie augmentum.⁊ tũc cepit ex ꝓbibitione eſſe ꝓhibitum.quod ex natura fuerat cõ⸗ ceſſum.ſᷣm hoc dicendum.ꝙ lex naturalis quoddaʒ di⸗ ctat quia debitum. quoddam vᷣo quia decens et honeſtũ ex ergo naturalis a matrimonio excepit fratrem 2 ſo roꝛem.nõ quia vebitum.ſed quia honeſtum et decens. maxime in natuꝛa multiplicata. Qmia etiam lex licet h̊ in ſtatu nature nõ multiplicate concederet:non tamen ĩ ſtatu nature multiplicate.Excipit autem patrem ⁊ ma trem tãqᷓ; debitum.et hoc eſt quia in generatõne eſt du⸗ pler habitudo.ſ.habitudo pꝛincipij generatõnis ad il⸗ lud quod eſt d illo.et hic eſt oꝛdo pꝛioꝛis ad poſterius. Item eſt ibi oꝛdo in latere inter marem et feminaʒ qui ſunt comites generationis.iIam cum dico patrẽ ⁊ ma trem dico comites generationis.ſi ergo cõiungerentur pater et filia in generatione:eſſet comes generationis. qui erat pꝛincipium generationis. et ita confunderetur oꝛdo generationis.ia em̃ comes generationis fieret pᷣn cipiũ generatõis ⁊ ecõuerſo.et ita confunderetur oꝛdo generationis.Quia ergo lex naturalis dictat q omnia oꝛdinate fiant.dictat ꝙ debet ſeruaꝛi iſte oꝛdo.iõ dictat natura ꝙ vbet excipi pater et mater a generatione.et ita a matrimonio. Sed ſi frateꝛ coeat cum ſoꝛoꝛe: non eſt ita ĩmo comes generationis eſt cum comite nec con funditur oꝛdo.et ideo non excipit illud lex naturalis tã q debitum:ſed ſolum ſicut decens et honeſlum.et patꝛẽ et matrem tanꝙᷓ debitum:quia vſus generationis debet cõfoꝛmari ipᷣi oꝛdini. d pꝛimam ergo rationem qua obijcitur de barbaris qui non excipiunt perſonas ali⸗ quas:nec patrem nec matrem.dicendum.ꝙ non ẽ hoc apud eoꝶ ex natura ꝙ nõ excipiant:ſʒ ex concupiſcẽtia Sed apud infideles non ſignificat copulam inſeꝑabilẽ quia tunc non eſt ſeꝑabile. 1111 — N — 0 ° J nα ſ⸗ PeV — = D „ 4ʒ6 Perd e +£ „ libidinoſa.⁊ ſimiliter ĩ alijs.¶ Quod aũt dicit᷑.hoc nũe os oſſibus meis et caro de carne mea. ꝑ hoe intelligi tur virtus actiua ⁊ paſſiua que cõcurrũt in generatõe In oſſe ei ẽ robur per quod ſignificatur virtus actiua in carne que infirmioꝛẽ virtus paſſiua. Unde dat᷑ intel ligi.ꝙ a generatõe foꝛtiori cõtrahat᷑ os.ab interioꝛi.ſ. a muliere caro.Ver hoc aũt ꝙ ſequit᷑ ⁊ adherebit vxo⸗ ri ſue ⁊ erũt duo in carne vna:intelligitur duplex vnio vel copula que ẽ ĩ matrimonio.ſ.vnio que ẽ ꝑ cõſenſuʒ aĩoruʒ.que intelligitur ꝑ hoc.et adherebit vxoꝛi ſue.et vnio que eſt ꝑ copulam carnaleʒ:que intelligitur ꝑ hoc ꝙ dicitur et erunt duo in carne vna.in qua ẽ cõiunctõ ad vnam carnem ꝓpducendam. S. 4* Tercio queritur vtrũ de dictamie legis naturalis ſit ꝙ vna ſit vnius. q; ſic videt᷑ geñ.iiij. dicit glo.de lamecp.ꝛimus cõtꝛa na turã et moꝛẽ duas vxoꝛes accepit.q̊ habere plures vxo⸗/ res ẽ cõtra naturã.ergo de dictamie nature ẽ ꝙ ſit vna vnius.Secũda rõ Ro.ij.Cum gẽtes ⁊c̃.dicit glo. Lex naturalis ẽ nolle alij facere:quod ſibi nõ vult fieri. Sʒ cõſtat ꝙ vir nollet ꝙ mulier diuideret carnẽ ſuam cum pluribus.ergo vir tenetur ex lege nõ diuidere ſuam:er⸗ go nõ habere plures vxroꝛes. Ad oppoſitũ geñ. xix. de Yacob hahetur ꝙ habuit plures.dicit aug.ibi ꝙ nõ cõ tra naturam.nec cõtra legẽ.nec cõtra moꝛẽ fecit.⁊ con⸗ ſtat ꝙ habnit plures.ergo ꝙ vna ſit tm̃ vnius nõ ẽ ð di ctamine nature.¶. Secũda rõ.natura dictat ꝙ młtipli cada ẽ ſpẽo.ſᷣ multiplicatio ſpeciei melius fit ꝑ plures q ꝑ vnã.ergo nõ erit e dictamine nature ꝙ vna im̃ ſit vnius. IJuxta hoc queritur quare aliqñ non licuit ꝙ vna mulier haberet plures viros:ſicut vnus vir pluꝛes mulieres. Solutio.dom.ꝙ triplex ẽ dictamen nate. Fm ꝙ natura tribus modis mouetur. In natura em̃ ra tion alialiqñ mouetur natura vt natura.aliquando na tura vt ratio.aliqñ ratio vt ratio. Et ſᷣm hoc diuerſifi⸗ cat᷑ dictamẽ nature.qꝛ Em ꝙ natura mouet᷑ vt natura: dictat maſculũ ↄiũgi femie ad multiplicatõeʒ ſpẽi:ſcõm autẽ ꝙ natura mouet vt ratio:dictat vt vnus cũ vna con iũgi debet.vel ᷣm congruentiam ſtatus et tẽpoꝛis oꝑ⸗ tunitatem vnus cum pluribus:eo diſpenſante qui eſt ſu pra naturã.quia natura vt ratio confert ⁊ legit.ꝙ non eſt faciendũ alteri:quod ſibi non vult fieri.vnde natuꝛa vt ratio dictat vnũ debere cõiungi cum vna ſimpliciter vel cũ pluꝛibo exigente ſtatu temꝑe:eo dilpenſte qui ẽ ſupra naturam.ſᷣm autẽ ꝗ ratio mouet vt ratio.vlteriꝰ confert ⁊ dictat natura ꝙ vnus debet ↄiungi cum vna ĩ ſeꝑabiliter cõiuncta.Et ſic patet quomõ babere plures eſt cõtra dictamen nature et quomõ nõ.quia m ꝙ na⸗ tura mouet vt natura:ñ ẽ cõtra dictamẽ nature habere plures. nec m ꝙ natura mouet vt ratio: eo modo quo dictũ eſt.alio modo ſic. Ad primã rationẽ de Jacob. qua obijcit.ꝙ hoc nõ ſit de dictamie nature.dicẽdũ ꝙ iõ dicit᷑ JHacob nõ feciſſe cõtra naturam.quia qð fecit fecit cauſa prolis:⁊ ſic nõ fecit cõtra naturam ᷣm ꝙ natura mouet vt natura.Cõtra veꝛo pᷣceptum iõ dicit᷑ ꝙ ñ fecit qʒ ex diſpẽſatõe fecit.qꝛ diſpẽſatũ fuit cũ illo ab illo qui eſt ſupra naturã. Oð aũt fit auctoꝛitate ſuꝑioris nõ fit tra p̃ceptũ.qꝛ in pᷣcepto ĩtelligit᷑ excludi auctoꝛitas ſu ꝑioꝛie.Cõtra moꝛes dicit᷑ nõ feciſſe.qꝛ nõ fecit cõtra cõ⸗ ſuetudinẽ.que nõ eẽt appꝛobãda.pluribo em̃ rõnibo ap⸗ probãdũ erat qð fecit. Primo qꝛ fecit ex diſpẽſatõe. Se cũdo ex cà honeſta:qꝛ.ſ.vt multiplicaret᷑ proles.⁊ nume rus ſidehũ ad cultũ dei. Lercio qꝛ modeꝛate vtebat᷑ pl⸗ ribo. Quarto agpꝛobãda erat ↄſuetudo ꝓpter ſacramẽ⸗ tũ.qꝛ oĩa ↄtĩgebãt illis ĩ figurã. Vñ in pluribo vxoꝛibo Abrabe:figurabat᷑ differẽtia ſeruiẽtiũ deo. Alij eĩ ſer⸗ uiũt.ꝓ mercede qui ſigniſicant᷑ ꝑ filios agar. Alij p he⸗ reditate iſti ſunt filij Sare.Similiter in duabus vxoꝛi ribus Yacoh liberis.ſignificatur duplex vita. actiua ĩ Ne J Pay AKE ) .ον2 ν⅓⁵ — . ſ = rEE* ſ: Ranch. fud õ PV „ mL2 Hiry Lia. contemplatiua in Rachele.et ĩ qualibz ſunt quidã mercẽnarij.et quidã liberi.patet ergo quaꝛe dicitur Ja cob nõ feciſſe cõtra naturã nec cõtra moꝛes. Et de boc etiã dicit aug.ſuꝑ geñ. Alia ſunt peccata cõtra naturã alia cõtra moꝛes.alia cõtra pᷣcepta.ſed Jacob hoc non fecit cõtra naturã. quia nõ laſciuiendi ſed gignendi cã ☛☚ nel ch e Pe mulieribus vtebatur.nec cõtra moꝛes.quꝛa in illo tꝑe in illis terris factitabatur.nec cõtra pᷣceptũ.quia nul⸗ la lege ꝓhibebatur.¶ Ad ſecũdã dõᷣm.ꝙ natura dictat ꝙ ſpẽs multiplicetur ſ̊ debito modo. Jus em̃ naturale in homine debet regulari rõne. Ratio aũt dictat ꝙ vna vnius.i Ad terciã dðᷣm.ꝙ nũqᷓ; diſpenſatũ fuit cu mu⸗ liere. Pꝛima ratio ẽ.quia vna nõ põt fecundari a pluri bus.ſed vnus bene poteſt fecundare plures.⁊ iõ nõ eẽt vtile ad multiplicatõem. Iiͤpͤ melius põt ſeruari pax ſi vnus dominetur pluribus:qᷓ ſi plures dominarent᷑ vni IYtem vir ẽ caput mulieris.ideo magis ẽ diſpenſatũ cuʒ eo. Alia ratio ẽ ſacramẽtum.quia.ſ.vnus ẽ ſponſus rpᷣi licet plures ſint eccleſie. L Nuarto queritur S. uij. de inſeꝑabilitate matrimonij. Tria eĩ ſunt bona matri monij.ſ.fides.ꝓꝓles ⁊ ſacramentũ.pꝛimũ ⁊ ſecundũ ẽ de dictamine nature.dᷣ̊ terciũ nõ videt᷑ eẽ de dictamine na⸗ ture.quia habet eẽ ex inſtitutõe. Sacramentum em̃ ha bet eẽ ex inſtitutõe.q Secũda rõ.nullus actus natura⸗ lis ẽ peccatum.ſed ↄiunctio maris cũ femina ẽ natura⸗ lis.ergo nõ ẽ peccatũ dummõ ſit ſoluta.quia tunc non ẽ cõtra legem naturalẽ.⸗. Tercia rõ.actus comedendi ñ ẽ peccatũ q fit ꝓ ſalute indiuidui.ergo eadem rõe actꝰ generatiue nõ erit peccatũ dummõ ſit ad multiplicatio nẽ ſpeciei ſeuſalutem.¶. Quarta ratõ.mulier põt ſe da re ad omne tempus ſolũ.eꝛgo multofoꝛtius põt ſe dare ad aliquod tempus ſolum. Aod ophoſitum. m legeʒ nature debes alij facere quod tibi vis fieri.łᷣ nullus ra⸗ tione oꝛdinatus vult ꝙ affectus vxoꝛis ſepaꝛetur a ſe.ᷓ tenetur m illud p̃ᷣceptum adherendum vroꝛ ſue inſe⸗ ꝑabiliter ᷣm affectum.ſicut vult ſe diligi inſe ꝑabibilit᷑ non ad tempus. oꝛdo ad deum et ad ꝓximum. Lex em̃ naturalis dictat ꝙ honoꝛificetur deus et ſemper.ſemꝑ aũt nõ põt niſi in ꝓle.vnde lex naturalis dictat multiplicatõem ꝓlis ad cultum dei:et hoc ſeruato oꝛdine generationis vt prin⸗ cipium generationis nõ fiat comes in generatõe.quod eẽt ſi pate n cõtraheret eum filia.et ita excludit patrem ex debito.Poſt naturam auteʒ multiplicatam excludit alias ꝑſonas ꝓpter boneſtatem. Scom autẽ ꝙ; oꝛdinat ad ꝓximum dictat nõ facere alij.quod homo nõ vult fie ri ſibi.Et per hoc dictat ꝙ vna ſit vniꝰ.quia nullꝰ vult ꝙ vxoꝛ diuidat ſe pluribus. Item dictat etiã facere alij quod ſibi vult fieri:⁊ inde venit ꝙ dictat inſeꝑabilitatẽ vult em̃ vir ꝙ affectus vxoꝛis inſeꝑabiliter adheret ſibi pꝛopter quod debet idem vxoꝛi.q¶ Ad pumã rõnem qua oſtenditur ꝙ inſeꝑabilitas ẽ ex inſtitutõne.ddim ꝙ inſe ꝑabilitas ſᷣm ꝙ eſt ex dictamine legis naturalis non eſt ſignum niſi in potentia.quia ipᷣa res habet naturaliter ex ſimilitudine oꝛdinẽ et poſſibilitatẽ ad ſignificandum ſed ꝙ ſignificet actu non habet niſi ex inſlitutõne ex na tura:ergo res habet vt poſſit ſignilicare inſeꝑabilẽ vni onem xpi et eccleſie:et diuine et humane nature in xpᷣo. ſed ꝙ ſignificet hoc.habet ex inſtitutõne.q Ad ſcdam dicẽdũ.qꝙ eſt natura generio:et eſt natura ſpeciei.⁊ Fᷣm hoc eſt lex nature generalis ⁊ ſpecialis. Ex prima lege venit ꝙ maſculus cũ femĩa:ex alia que eſt ſpeciei vt ho minis vt eſt homo et rationalis:venit ꝙ vnus cum vna Contra primum eſt peccatum ſodomiticum. contra ſe⸗ cundum eſt habere plures ſimul ſeu bigamia.4l Ad teꝛ eium dicendum ꝙ cõmedere ad ſuſtentationem ſingn: lis poteſt eſſe peccatum.ſi non ſeruatur modus neqʒ tẽ⸗ pus neq; materia conueniens. Ata ex iſta parte in acin — 2☚ 1 PK2:6) veoON 2 UH .π / . AW. 4 SrNO . — Solutio.dðdᷣm.ꝙ ex lege naturaliẽ r, ,9 Nueſtio generatiue requiritur debita materia yt cum ſi ua. ſicut comedens non debet comedere furtiuũ.¶ Ad quartã dom. ꝙ nõ poteſt ſe dare ad tempus oꝛqinate.qꝛ iſtud eſt ↄtra ius nature dictantis. ꝙ faciendu eſt alteri qðᷣ ſibi vult fieri. Hoc habito queri S. v. tur ꝓpter illud quod dicit᷑ in diffinitõne Iſido. comu⸗ nis oim poſſeſſio. ltꝝ de lege natuꝛali ſint omĩa coĩa. Et videt᷑ ꝙ non.quia vbicũq; eſt acquiſitio? reſtitutõ alienoꝝ eſt ꝓprietariũ.ᷣ ſicut habet᷑ in diffinitõe Iſi. de lege naturali eſt acquiſitio eoꝝ que celo terra ma riq; capiũtur:⁊ reſtitutio depoſitoꝝ.qᷓ de lege natnꝛali eſt ius ꝓpꝛietariũ.ᷓ non dictat omia eſſe coia. Scða ratõ. ↄtra legeʒ naturaleʒ:eſt furtum qð eſt ↄtractatõ rei aliene inuito dño.qᷓ de lege naturali eſt habere p⸗ Prium. Ad oppoſitum. Aug. ſup Yoh. Jure buano hec villa mea eſt. H ſeruus meus eſt. tolle iura imꝑato ris: quis audet dicere hec villa mea eſt. meus ẽ iſte ſeꝛ uus. mea eſt iſta domus. g aliquis poſſet dicere hoc eſt meũ. hoc eſt de iure imꝑatoꝛis. habere ꝓriuʒ eſt ſolum de iure poſitiuo. ¶ Scða ratio.appꝛopꝛiare ſibi alienũ eſt otra ius naturale. ᷓ appropꝛiare ſibi quod ẽ cõmune eſt otra ius naturale. eſt peccatũ. Solu⸗ tio.dm ꝙ lex naturalis circa cõmunioneʒ 2 prieta⸗ tem dictat different. Dictat eniʒ aliquid quia debitũ: ⁊ aliquid quia bonũ:aliꝗd quia equũ. Quia debitũ di ctat ꝙ in ſtatu neceſſitatis ſint omĩa coĩa. In ſtatu enĩ iſto ſunt omia coĩcanda:⁊ boc modo in precepto ẽ cõ⸗ municatio.⁊ hoc eſt dictamen reſpectu reꝝ ad ſuſten⸗ tationeʒ ꝑſonaꝝ.⁊ inde ſumit᷑.omia que vultis vt faci ant vobis homies ⁊c. Reſpectu vo ꝑſonarũ qẽtum ad multiplicatõʒz prolis dictat ꝙ vxoꝛ ſit ꝓpria ⁊ ᷣm om̃e tempus. Juxta illud.n. principium. qð tibi nõ vis ſie⸗ ri alij nõ feceris. Aliter dictat circa cõmunionẽ 7,ri etateʒ aliquid quia bonũ.quia in ſtatu nature bñ inſti tute dictabat omĩa eſſe coiĩa. In ſtatu vo nature coꝛu⸗ pte dictabat ꝙ bonũ eſt eſſe aliqua ꝓria. alioꝗn boni egerent ⁊ nõ ſtaret ſocietas hũana: quia mali raperẽt omiĩa. ita ᷣm diuerſos ſtatus dictat bonuz eſſe ꝙ oĩa ſint coĩa: ⁊ ꝙ aliqua ſint ꝓpria. dictat etiam circa pꝛo⸗ pꝛietateʒ ⁊ cõmunioneʒ aliqd:quia equũ. Et ſm dicta men equitatis dictat quedam eſſe inappꝛopꝛiabilia. vt aerem mare littoꝛa. Dictat etiam ꝙ ea que ſunt appro⸗ priabilia ſi in nullius ſint bonis:occupanti ↄcedant᷑. Nõ.n.ſub nullius dñio eſt:occupanti ↄcedit᷑. Et hinc eſt acquiſitio eoꝝ que celo terꝛa mariq; capiunt᷑. vt ca ptio auium ⁊ piſciuʒ.ſicut dicũt leges hũane.4·Ad il⸗ lud qð obijcit᷑ ꝙ qui appꝛopꝛiat ſibt cõmune peccat.di⸗ cendũ ꝙ cõmune duplr dicit᷑. Vno modo dicit᷑ cõe qð in nullius bonis eſt:⁊ tale ſi eſt appꝛopꝛia bile occupã⸗ ti concedit᷑. vt ſunt aues piſces 2 lapides pꝛecioſi ĩ lit⸗ toꝛe maꝛis.Alſio modo dicit᷑ cõmune qð eſt alicuiꝰvni uerſitatis. vt platea aliqua vel campꝰ coĩtatis.in tali⸗ bus nõ licet apꝛopriare ſi ibi:quia hic fieret iniuria cõ munitati. In primo aũt nulli ſit iniuria.Et per h̊ pa⸗ tet ſolutio. Hoc habito quia .S. vj. dicit᷑ in prima diffinitõne Ilido. ꝙ lex naturalis eſi qᷓ oim eſt vna libertas. Querit᷑ de dñio ſeruitute.vtruʒ ſit de dictamie legis naturalis. qð nõ videt᷑.p illð Iſi. iiij. ethymo. Jus naturale eſt cõe oĩm nationũ.⁊ ſubdi tur/coĩs oĩm poſſeſſio:2 oim vna libertas. Sſi ſᷣm na⸗ tur am libertas eſt oĩm. ſeruitus dominiũ erit ↄtra naturam. § nõ erit de lege nature. 4 Scda rõ. Augꝰ. xix.de ciui.dei.ratõnaleʒ homĩez factum ad imaginem ſuam: voluit niſi irrõnalibus dñari.nõ hoĩez homĩ: H hoĩem pecoꝛi.ꝗᷓ ↄtra naturã eſt ꝙ homo dñetur homĩ. Tercia ratio. Greg. omẽs bomĩes natura equales Ddinina iſtud oꝛdi genuit. ̊ ꝓ varijs meritis dei diſpenſatio iuſia:ſ. ed oc⸗ culta ꝓpoſuit. prelatio 2 ſubiectio hñt eſſe er diſpen⸗ ſatione. ß qð eſt ſolum er diſ penſatione: nõ eſt de natu rali lege.q̊ dñiuʒ ⁊ ſeruitus non ſi unt de lege naturali. Quarta ratio.in li.inſtitutionũ.de iure naturali gẽ tium ⁊ ciuili. Eſu exigente ⁊ humanis nccĩtatiba gen⸗ tes humane quedaʒ conſtituerunt ſibi. bella. n. exorta ſunt ⁊ captiuitates ſubſecute 2 ſe eꝛuitutes:que ſunt iu⸗ ri naturali ↄtrarie. ᷓ conſtat ꝙ ſeruitus nõ eſt de lege naturali.¶ Quinta ratio.in eodeʒ. iure naturali ab ĩ⸗ itio oẽs hoĩes de iure liberi naſcebant᷑. ex iure gẽtiũ omes pene ↄtractus introducti ſunt.vt emptio.vendi⸗ tio.locatio.conductio. ſocietas.depoſitũ.mutuũ.⁊ alij innumerabiles. Ad oppoſitũ. Rom̃.xiij. Qon ſoluʒ Apter iram ſ̊ ꝓpter ↄcupiſcentiã.⸗ loquit᷑ de ſubiectiõe exhibenda.ꝗᷓ ſubiectio hoĩs ad hoĩeʒ eſt de iure natu⸗ rali:qꝛ oſcia dictat.⸗¶ Scða rõ.Aug.xix.x ci.dei.pe⸗ nalis ſeruitus ea lege oꝛdinat᷑ que naturaleʒ iubet oꝛ⸗ dinem ſeruari:ꝑturbari vetat. Quia ſi ↄtra eam legeʒ nõ eſſet factum. nihil eẽt penali ſeruitute coercendum. ideo aplus ſeruos monet eſſe ſubditos dominis ſuis. Tercia ratio.in eodeʒ. Juſtum eſt ꝙ malis homĩbo ſit vtilis ſeruitus:cum ſcʒ impꝛobis aufert᷑ iniuꝛiaruʒ licẽtia:⁊ domiti melius ſe habebũt.quia indomiti de⸗ terius ſe habuerũt.Ex his manifſeſte oſtendit᷑. ꝙ ſerui tus iuſta ſit ⁊ de lege naturali. Solutio.doᷣm ꝙ ẽ lo⸗ qui de natura m ſtatum ante peccatũ:⁊ poſt peccatũ. Ante peccatũ nõ fuit ſeruitus:vt dicit aug. xix. de ci. di. Qullus in natura in qna prius deus hoiez condi⸗ dit ſeruus eſt hoĩs: aut peccati.ꝑ peccatũ aũt introdu cta eſt ſeruitus ſicut pena peccati.⁊ ivᷣo ſubijcit. homo homĩ.quia fecit ſe ſeruũ peccati. Lex & uaturalis di⸗ ctat cõmuneʒ libertateʒ oĩm m ſtatum nature inſtitu te. ſ̊ ſm ſtatum nature coꝛupte dictat ꝙꝙ neẽcia eſt Fui⸗ tus ⁊ dominiũ ad coercendũ malum.ſicut dicit aug. in li. de ci. dei. ꝙ ſicut deus homĩ ⁊z animꝰ coꝛpoꝛi: ita rõ debet dñari ⁊ im ꝑare libidini.dictat.n.ratio iuſiũ eẽ vt rõnabiliter viuentes dñentur his qui carnaliter vi⸗ nũt. Ende hiere.iiijſuꝑ illud. quo ſi contemnat muli er amatoꝛez ſuum.dicit glo. videns euz ſeruire libidi⸗ ni ſue:⁊ in ſe mutatam legeʒ ꝑ quam cuidam viro ſub⸗ iecta fuerat. 4 Ad illud Gꝛeg. q dicit. ꝙ diſpenſatio mnauit. dm ꝙ diſpenſatio aliqñ dicit iuris relaxatio.vt ꝙ Yacob haberet plures vxoꝛes.h̊ modo qð eſt ex diſpenſatione: nõ eſt ex lege. Alio mõ dicitur diſpenſatio iuris reſtitutio ſicut . vbi t᷑ pec catum libertas aliquibo ſubtracta eſt.qð iuſlũ eſt ⁊ ʒ dictamen ratõnis. Oictat.n.lex naturalis: ꝙ ſubtra⸗ henda eſt malis libertas:vt arceatur eoꝛum malicia. A Ad illud qð obijcit᷑ de auẽte iuris. que videt᷑ dicere ſeruitutes eſſe ↄtrarias legi naturali. Dicenduz ydu plex eſt ſeruitus. Ina que ꝓcedit ex vi dñantis:qn ꝗs vſurpat ꝑ potentiam ſibi dominiñ.⁊ talis eſt contra le gem. ⁊ de hac loquit᷑ ibi. Alia eſt que ꝓcedit ex merito peccantis.⁊ iſtam dietat lex naturalis:ſicut dictuz eſt auẽte aug.ð ci.dei.penalis ſeruitus ea lege oꝛdinatur ⁊c̃. ¶ Hd illud qð obijcitur de aplo ad oxppoſitum. nõ ſolum ꝓpter iram ſed ꝓpter conſciam. Motandũ ꝙ du⸗ plex eſt ſeruitus.vna eſt neceſſitatis que ſecuta eſt pec⸗ catum. alia eſt reuerentie ⁊ honoꝛis erga ſuꝑioꝛes. Et x hac intelligit apoſtolus cum dicit. Sed ter con⸗ ſcientiam. hoc enim dictat conſcientia ſemper:ꝙ reue⸗ rentia maioꝛibus exhibenda eſt. Unde Tullius po⸗ nit de lege naturali obſeruantiam: per quam (ſic ideʒ dicit) homines dignitate antecedentes cultu quodaʒ 7 bonoꝛe dignant᷑ ⁊ ꝑ ̊ pʒ ſolutio. — Mueſtio.xxviij. de lege moyſi in generali. Onſequens eſt ad iuuãte dei gratia inquirẽ de lege moy ſi. Et primo generalit᷑ ꝙtum ad legis conditõnes. Secũdo in ſpeciali ꝙtuʒ ad legis pꝛecepta ⁊ ſanctones. Cir⸗ ca conditõnes aũt legis moſaice inquirenda ſunt hec. Primo. de latione legis.Secũdo.de cõtinentia legis. Tercio. de impletione ꝑ xp̃ᷣm. Quarto.de onere obſer uantie legalis. Quinto. & iuſtificatõne legis. Membꝛũ pꝛimum .. KRimo ad legis lationẽ inquirenda ſunt hec. Primo.de vtilitate latõnis. Scdo · ce neceſſitate latõnis. Lercio.de temꝑe ,B latõnis.Quarto.de ꝑſonis quibus lata eſt. Quinto.de latoꝛe legis. Articulus primus D primũ ſic ꝓcedit᷑.Ro.v. Lex ſubintra⸗ uit vt abundaret delictũ. Slo.naturale in⸗ ſticie ingeniũ niſi babeat qðᷣ reſpiciat ⁊ ve⸗ neret᷑ non facile ꝑficit b̊ egrotat:⁊ ſi upuenientibo cedit peccatis ⁊ appellat illud ingenium ideʒ qð legez natu⸗ raleʒ: ſeu viuacitateʒ diſ. cernendi que venit ex lege na⸗ turali.Et vult dicere. ꝙ niſi homo habeat principiuʒ quo reſpiciat in ſummũ bonũ ⁊ mercedeʒ:non ꝑficit ſᷣ egrotat. pᷣ ꝑ legem moyſi reſpicit bomo deũ tanqꝙᷓ acto reʒ:2 venerat᷑ tanqᷓ retributoꝛẽ · quia ad hoc ei data E. gᷓler moyſi fuit danda bomĩ ? ferenda. 4 Scða ratõ. prima Thi.j · Scimus quia lex bona eſt ſi quis ea le⸗ gitime vtat᷑. ſ. vt ꝑ eã cognoſcat moꝛbũ 2 qᷓrat medicũ. Suppoſito q natura hũana egra ẽ:obijcit᷑ ſic. Omni egrotanti nccia ſeu vnlis ẽ cognitio moꝛbi ſui: ⁊ queſi tio medici. ̊ lex moyſi h̊ facit: q; facit ↄgnoſcẽ moꝛbũ ſcʒ peccatũ:⁊ querẽ medicũ.ſ.deũ.vñ glo.ſuꝑ illõ ro. qnto.lex ſubintrauit ⁊c̃. Ad hoc data eſt ler vt hõ defi ciens in pᷣceptis ⁊ factus pᷣuaricatoꝛ:liberatoꝛẽ ſalua⸗ toꝛẽq; requireret.&ᷓ ncc̃ia ſeu vtilis eſt lex moyſi hũane nature que egra eſt. lex igit᷑ fuit ferenda. Ad oppoſi tũ.prima ad coꝛint᷑.xv.lirtus peccati lex. Glo. lex ꝓ⸗ hibẽdo auget peccati cupiditateʒ. H nibil ad qð ſequit᷑ augmentü peccati eſt vtile ſaluti.̊ ad legeʒ ↄlequit᷑ au gmentũ peccati.ᷣ nõ fuit lex moyſi vtilis ſaluti. ñ ſu it ferenda.4 Si dicat᷑ ꝙ lex nõ auget peccatũ niſi ꝑ oc caſionez ſolũ:⁊ nõ ꝑ cãm.Cont᷑ hᷣ opponit᷑. Magis ex⸗ pedit aĩe ſaluti ꝙ tollat᷑ cauſa 2 occaſio peccati: ꝙᷓ ꝙ ſolũ tollat᷑ cauſa ⁊ occaſio remaneat.cũ ᷓ lex ſit occa⸗ ſio peccati ⁊ augmentũ eius: ſalubꝛe eſſet aĩe ꝙ tollere tur lex neqʒ daret᷑.nõ igit᷑ ferenda erat.⸗ Tercia rõ. Ko. vij. occaſione accepta: ꝑ mandatũ peccatũ oꝑatuʒ eſt in me omẽʒ ↄcupiſcentiã · Glo. dicta eſt ↄcupiſcẽtia ex ꝓhibitione legis. lex inflãmauit cõcupilſcentiaʒ. S noxia fuit ⁊ nõ expediens ad ſalutẽ.iᷣ nõ cebuit dari. Quarta rõ. Qullũ bonuz oꝛdinate dat᷑ qð nocet illi cui dat᷑.ſicut vinũ lʒ ſit bonũ:tñ nõ dat᷑ oꝛdinate febri citanti:qꝛ nocet illi.ſi ̊ lex nocuit illis quibo dabat᷑.ſi cut pʒ ꝑ predictas auctes ⁊ ꝑ multas alias:pʒ ꝙ ñ oꝛ⸗ dinate dabat᷑.ſ̊ nõ erat danda niſi oꝛdinate.q̊ ñ debu⸗ it dari. aũt lex noceret illis cui dabat᷑: pʒ ex auẽte apki ro.vij. Peccatũ ꝑ mandatũ oꝑatum eſt in me moꝛ tem vt fiat ſupꝛa modũ peccans peccatũ.4 Quita rõ. Om̃e obtenebꝛans aĩam plus nocet aĩe qᷓ; ꝓſit.ſed lex obtenebrat aĩam: g plus nocet aĩe qᷓ; ꝓſit. nõ erat fe⸗ renda. Aldinoꝛ pʒ ꝑ illud math.iiij· ſpus qui ſedebatĩ tenebꝛis 7c. JObi dicit Criſo.tenebꝛe erãt maxĩe ſm le⸗ gem: que nõ ad manifeſtandã dei iuſticiã data fuerat: ad puniendã duriciã coꝛdis eox. ſicut ait dñs. Jyter duriciã coꝛdis veſtri moyſes iſta mandauit:⁊ n ad ſal uandos eos ſ excecandos.· 4 Sexta ratio.Nugꝰ.cõtꝛa Fauſtũ. lex impꝛobos pᷣuaricatõis reatus ligat cu in⸗ bet qð nõ pñt implere. preuaricatõis reatus maxĩe nocet. ̊ cũ lex liget: relinquit ꝙ lex marĩe nocet.plus igit᷑ nocet ſaluti aĩe qᷓ; ꝓſit.q̊ nõ erat ferenda.4 Septi marõ. Augꝰ. in li. de nata ? ga. Aata qᷓ hõ ex adam naſcit᷑ indiget medico. ſᷣ lex ñ facit ad medicinã ⁊ cu⸗ ratõʒ moꝛbi: ĩmo ad ipᷣm ſeꝗt moꝛboꝛ infirmitas.no⸗ cet gſaluti aĩe.q̊ñ erat ferẽda. Octaua rõ. Gat.iij. lex yt trãſgreſſoꝛes poſita ẽ. Glo.i. vt hõ ſuꝑbe de ſu⸗ is viribo fidẽs: acciꝑet pᷣcepta in ꝗbo deficiẽs ⁊ factus pᷣuaricatoꝛ:liberatoꝛẽ ſaluatoꝛẽq; regreret. Data eſt ſex:vt ſuꝑboꝝ ceruir qͥs faceret traſgr edi hũiliaret᷑:vt —— medicꝰ optaret᷑. De intentõe & legis erat:vt hõ poegri tudinẽ medicũ regreret:⁊ ꝙ bõ pꝛiꝰ deficeret. bᷣ ↄſtat ꝙ iſte ñ eſt optimꝰ modꝰ adducẽdi ad medicũ: ꝗẽ ſcilʒ ꝑ egritudieʒ.̊ ſi optimi ẽ optĩa adducẽ.ñ ẽ aũt adductõ optimi cũ fii malũ vt veniat bonuʒ. ñ fuit latio legis bona.vt ſcʒ factꝰ bõ pᷣnaꝛicatoꝛ qᷓreret bonũ. Solo. dðm ꝙ nccitas fuit dandi legeʒ moyſi⁊ vtilitas · Ppteꝛ tres leges qs diſtinguit apłs.ꝗᷓ ſunt lex natke. lex cõcu⸗ piſcẽtie ſeu lex fomitis.⁊ lex euãgelij ſen gꝛe. ⁊ Em hoc lex moyſi decurrit m tres rõnes dine diſpẽſatõis · da⸗ tur. n. in adiutoꝛiũ legis nate: ⁊ 'm h̊ decurrit m mi⸗ ſericoꝛdiã. dat᷑ etiã ĩ coertõʒ legis pct᷑i vł fomitis.⁊ Fʒ i decurrit ẽm ratõʒz iuſticie. IYtẽ dat᷑ in ſignũ ⁊ ſignifi catõʒ legis gr̃e ⁊ directõʒ ad ipᷣaʒ. F̃m h̊ decurrit ſᷣm ratõz ſapĩe. De pᷣmo habet᷑ ſuꝑ illð ro.v.lex ſubinira⸗ uit. dicit glo. data erat lex in adiutoꝛiũ hũane nat᷑e.vt qꝛ ipſi nate qdãmõ inſerta ſunt iuſticie ſemĩa: addeꝛet lex cniꝰ auẽte ⁊ magiſterio ingeniũ natale ꝓficerʒ ad fructũ iuſticie faciendũ.a hec eſt pꝛima vtilitas latõis legis. Scðda aũt eius vtilitas eſt ad coertiõʒ legis pcti vel fomitis.r de hac babet᷑ gał.iij. ler ꝓpt trãſgreſſoẽs ⁊c᷑. Glo.lex poſita eſt ꝓyter trãſ⸗ greſſiõz cohibẽdã.i. vt ſaltẽ timoẽ ceſſarẽt hoies trãſgꝛedi. vt qñq; idẽ faceꝛẽt volũtate data ẽ vtykm dei erudiret ſub timoẽ dei: vt digny fieret accipe ꝓmiſſiõez q̃ẽ xpᷣs. Tercia vtilitas fuit ad figurãdã legẽ gꝛe vel euãgelij: 1 directioneʒ ad ip̃am. vñ ps. lex dñi ĩmacłata oue rtẽs aĩas.Glo.ↄuer tes aĩas. i.ſua diſtꝛictõe coꝝiges ad xp̃ᷣi Graz mittens. Et ſic pʒ ꝙ ẽ ad coercẽda pcta ad directõʒ figurati onẽ legis gee. 'm h̊ dr̃ ro.v. lex ſubintuit. Glo. erãt in illo pplo tria genera hoĩm.ſ.duri.incipiẽtes.⁊ ꝑfecti. his oĩbo data ẽ lex. ſ̊ duris dat᷑ ĩ flagellũ.incipiẽtibo ĩ pedagogũ. data ẽ iuſtis in ſignũ.ſ.future ge ꝑ xpᷣm.⁊ gak. iij . ꝓpt trãſgreſſoꝛes. Glo. data ẽ lex i ſignũ futu⸗ roꝝ.vt futura figuris atteſtarẽtk. Et ſm ̊ tria erãt ĩ le ge. ſ. moꝛalia que erant ad dilucidandã legem nature. 7 qtũ ad hoc erat ad inſtruendũ incipiẽtes. Iem ba⸗ buit lex iudicialia ad coercendũ legezʒ ↄcupie vel fomi tis. ⁊ qᷓtum ad h̊ erat duris in flagelium. Iez habuit figuralia ſeu cerimonialia ad figurandã legez grane. quia figure erant figure futuroꝛum. 7 qtum ad bᷣ fuit iuſtis in ſignum. m hoc & patet intentio vtilitas le gis ferende. 4 Ad primaʒ rationeʒ & in contrarinʒ di cendũ.ꝙ illud intelligit᷑ non per cãm:ſᷣ ꝑ occaſiõʒ · vñ ro. iiij lex iram oꝑatur. lo. ad hoc data eſt ler: etre⸗ os faceret delinquẽtes. non efficienti cauſa: b nõ adiu⸗ uante gratia. vnde verbum illud dicit᷑ ꝑ abnegationẽ. quia videlʒ lex nõ dat gẽam. p facit oſtenſiõeʒ peccati. rom̃.vij. Pcĩm accepta occaſione mandatũ:opera tũ eſt in me ⁊c. ¶ Ad ſcdᷣam qua obicit᷑.ꝙ; magis expe Dit vt tollat᷑ cã ⁊ occaſio ⁊c.dðᷣm ꝙ quedaʒ eſt occalio nulliꝰ boni ĩductĩa:alia ẽ q ẽ alicꝰ boni ĩductia.ĩ pᷣmis occaſiõib pcti veꝝ ẽ ꝙ tollẽda ẽ occaſio a expediten n daẽ. occaſio at᷑ qᷓ ẽ alicꝰ boni ĩductia:ſi ſit ccar indrñ tẽ: adhuc bene cõcedo ꝙ tollenda eſt vitanda. Si aũt — — — ———— e 8 dr amd aß, ſignii mmtfn binrae hote, dent ez latos bpei ſes l.pt enit et fnas GA guer iuens. oren crin ſgien pikl rnt fuun/ ritie e. ba/ bmi beit ane. zſa tas . ſigd z ſtſen do⸗ ntone ccdn⸗ cen baße en in⸗ 1 1 n aot Nueſtio ſit eirca rem ncciaʒ ad ſalutẽ. dico ꝙ nõ expedit q tol⸗ latur. vnde ſi aliquis vxt alij occaſionem ſcandali ꝓpt᷑ veritateʒ vite vel doctrine:quia ſcʒ predicat veritatem vite iuſticie.nõ ꝓgter boc debet dimittere ſuã pᷣdica⸗ tioneʒ.̊ ſi de aliquo indifferenti daret alijs occaſionẽ eccati ⁊ ſcandali: erxpediret ꝙ dimitteret. Ler aũt ta is occaſio eſt inductiua boni: qdð nullo mõ dimittẽdũ eſt. ſcʒ neceſſarij ad ſalutez. vt pʒ. Dicimꝰ etiã ꝙ lex ſꝑ quantũ eſt de ſe factiua eſi boni.vnde rom.vij.Lex ſan cta 7 bona:⁊ mandatũ ſanctũ ? iuſtum ⁊ bonuʒ.qð g bonum eſt mibi factũ eſt moꝛs: abſit.⁊ dicit glo.Cex eſt ad vitam ? iubet bona ⁊ mala ꝓhibet ⁊ fecit pecca tum cognoſcere.vnde dicit᷑ ſancta.i.ſane docens mãda tum. Juſtum.i.iuſlificans peccatoꝛeʒ.⁊ bonũ.i.vtileʒ vitam acquirens.ᷣ̊ ꝙ nõ ſequat᷑ bonũ ſᷣ peccatũ ex le⸗ ge. H nõ eſt ex lege ſ̊ ex faciente.vnde dicit eadem glo. poſt. non eſt ex ipſa lege moꝛs ſᷣ̊ ex vicio hoĩs:qꝛ nõ lex h fomes eſt efficiẽs cauſa moꝛtis.l Ad teꝛciam patet ſolutio ꝑ predicta: z marime ꝑ l̃am ſupra quã glo.il⸗ la ponit᷑.⁊ hoc eſt qð dicit glo.rom̃.vij.ſuꝑ illud.itaq; lex ſancta ⁊c.ſicut medicina nõ eſt cauſa moꝛtis:p oſtẽ dit venena moꝛtificata. Iʒ his mali hoĩes abutant᷑ ad moꝛteʒ ſuaʒ vel alioꝝ. ſic lex que venena peccatoꝝ de⸗ monſtrat: ⁊ hoĩeʒ libertate ſua abutentẽ qi freno cobi⸗ het ⁊ compoſito greſſu incedere docet: nõ eſt cauſa effi ciens peccati:ſᷣ potius vicium homiĩs.i.fſfomes.⸗ Ad quartam rationeʒ dm.ꝙ lex de ſe nulli nocuit:gꝗa iu⸗ ſtis nõ obeſt.immo eſt eis in ſignũ.Silr inſipientibꝰñ obeſt: ̊ eſt eis in pedagoguʒ. Silr malis nõ nocet.qð pʒ ꝑ glo.ſuꝑ illud.j.ad thim.j. Juſto nõ eſt lex poſita que dicit.ideo data eſt lex:vt vel reum puniret vel pec⸗ care volenteʒ coerceꝛet.ſic ꝗ̊ valet malis:qꝛ coercʒ eos ne peccent:⁊ reos punit. Et hec fuit intẽtio legis circa malos.vnde pʒ ꝙ oꝛdinate dat᷑: quia datur ᷣm oꝛdinẽ diuine iuſticie.quia ſemꝑ datur vel vt ꝑuerſus punia tur.vel vt peccare volens coerceat᷑:⁊ vtrũq; eſt bonũ. nam ⁊ ipſa diuina iuſticia punit malos in ſupplicijs. 4 Ad quintam rõncʒ dom. ſicut dicit quedã glo.p̃di⸗ cta.data eſt lex ad domandũ ſuꝑbum: 2 ad flagelladũ durum: ⁊ ad inſtruendũ inſipienteʒ:ad manifeſtatiõʒ 2 teſtimoniũ future gratie iuſtis. Loquit᷑ &̊ Criſoꝰ. de ipſa lege ꝑ comꝑatõʒz ad duros. vñ dicit ad puniendã duriciaʒ coꝛdis eoꝝ ſicut ait dñs. ꝓpter duriciam cor dis veſtri moyſes iſla mandauit. Sata.n.fuit duris ĩ flagellũ:vt eos puniret infligendo penas.vt ſubtrahẽ⸗ do delectabilia.⁊ qᷓtum ad hoc dedit lex libelluʒ repu⸗ dij. qð eſt in lege ꝑ ꝑmiſſioneʒ: vt ipſos duros ſcʒ ⁊ ꝑp- uerſos a malo ſubtraheret.quia proni erant ad interfi ciendũ vxoꝛes.⁊ vt eos ſlagellaret in h̊ ꝙ ñ licebat eis rehabere vxoꝛes poſtꝙᷓ eis dederant libellum repudij. Silr glutonibo infligebat penam ꝓhibendo delectabi lia gule: ſicut hũc cibum vel illũ. Itez ſuꝑbis etiã data fuit ad domandũ ſuꝑbiam eoꝝ qui ex arrogantia 2 ſumptione dicebant.nõ deeſt qui impleat: ̊ dreſt ꝗ iu⸗ beat. 7 iſtis data eſt multitudo cerimonialiũ: que im⸗ poſſibile erat implere.hoc.n.erat onus qð patres poꝛ tare nõ potuerũt. ſic fuerũt in lege q̃tuoꝛ. ſcʒ moꝛalia ad inſtruendũ inſipientes.ſacramẽtalia ad ſignifican⸗ dũ iuſtis gratiam futuraʒ. iudicialia ad flagellandum malos.cerimonialia ad domãdũ ſu ꝑbos ⁊ preſumptu oſos.⁊ ſic habent᷑ quatuoꝛ:vt ſub figuꝛalibo accipiant᷑ duo.ſ.cerimonialia ⁊ ſacramẽtalia 4Ad alias rõnes dðm. ꝙ ſicut eſt oꝛdo diuine ꝓuidentie: ita duplex eſt oꝛdo legis.Eſt aũt oꝛdo ꝓuidentie duplex.ſ.principa⸗ lis in quo ſtatuit᷑ creatura. aliꝰ eſt ñ principalis: ꝗ po ſitus eſt ad h vt ſi bomo ab aſſignato oꝛdine receſſerit in aliũ relabat᷑.vt ſi recedat bomo ab oꝛdine miſcdie: ſtatim eſt ſub oꝛdine iuſticie.⁊ boc dicit HBoe. ordo cuncta complectit᷑. vt ſi ꝗs ab aſſignato ſibi oꝛdine re⸗ ceſſerit: ſtatim in aliũ oꝛdinem relabat᷑.ſic in lege fuit xxviij. oꝛdo principalis:qui fuit vt homo oꝛdinaret᷑ ad denzʒ. 2 alius quo oꝛdinabat boĩeʒ ad penam: qn a predicto oꝛdine recedebat.vnde vt repꝛimeret᷑ fomes peccati in bomie:⁊ reduceret᷑ homo ad gratiã. iſte fuit oꝛdo mi ſericoꝛdie: quia inſtruebat inſipientes ⁊ coercebat pec catoꝛes a ſuo malo.Oꝛdo nõ principalis erat oꝛdo iu ſticie:quo oꝛdinabat hoĩeʒ ad flagella ⁊ egritudinẽ.vt E hoc ipſum ad prioꝛeʒ oꝛdinẽ reuocaret: ſi ab ipſo di⸗ uerteret. Vñ ſi ↄtĩgeret aliqueʒ peccare:reuocabat eũ flagella.r iſte fauit optimus modus adducẽdi boĩem ad ſaluteʒ. vt ſcʒ malos flagellaret: ac ꝑ boc reuocaret 7 volentes peccaꝛe a malo coercet: ⁊ inſipientes inſtru eret.Lex q̊ ſimptir erat in adiutoꝛiũ ad bonũ inſtruen⸗ doꝛ coercendo a malo.nõ principałr ad hoc vt homo teficeret ⁊ fieret preuaricatoꝛ: ̊ vt moꝛbo p̃ᷣuaricati⸗ one creſcente medicus queret᷑.ſicut dicit glo.ſuꝑ illud gatł.iij. ↄcluſit omĩa ſub peccato ⁊c. Et ſic pʒ rñſio ad iſtam queſtionẽ: que magis.j.declaꝛabit᷑ NAꝛticulus ſecũdus Ecundo querit᷑an lex ſit nccia ad ſaluteʒ. Ad qð ſic. Hugo de ſan.vic.in li.ſnĩaꝝ di⸗ cit. ꝙ in lege naturali fuerũt tria.ſ.pᷣceptio ⁊ iſta fuit de neceſſarijs.ꝓhbibitio:⁊ iſta fuit de noxijs. ⁊ ↄceſſio de indifferentibo.ſᷣ nullũ peccatuʒ ita excecat hoĩem:ꝗn cognoſcat ꝑ naturale iudicatoꝛiũ legis na⸗ turalis ꝗd facienduzʒ ⁊ quid vitandũ.vnde augꝰ.in q̃⸗ ſtionibo ve.⁊ no.teſia. Quis neſciat qd bone vite ↄue⸗ niat aut ignoꝛat: quia qdð ſibi fieri nõ vult:alij non de⸗ beat fieri.̊ ſine lege moy ſi poterat homo cognoſcẽ ꝗd ſibi ncc̃iuʒ eſſet ad ſalu:eʒ. nõ igitur nccia erat ſaluti. Secũda ratio. In nobis eſt ipa virtus diiudicatiua eoꝝ que ſunt neceſſaria ad ſalutẽ.ſ.ſyndereſis. Silłr ĩ nobis eſt ipſa virtus appetitiua ſalutis.& ſine lege po terat homo videre ſeu cognoſcere ⁊ deſiderare qð ſibi erat nccium ad ſaluteʒ. lex nõ fuit ei nccia.4 Ter⸗ cia ratio. Augꝰ. Ignoꝛãtia nemineʒ ſic excuſat:vt hõ ſempiterno igne nõ ardeat.ꝛ intelligit᷑ iſtud de ignoꝛã tia eoꝝ que ſut ncc̃ia ad ſaluteʒ.ſ̊ ignoꝛãtia legis moy⸗ ſi hoĩeʒ excuſat vt nõ ardeat eterno igne.ſicut pʒ ð be⸗ ato Job ⁊ alijs ſanctis.qui ignoꝛauerũt legeʒ tempoẽ legis: nec erant de iudeis.q̊ ipᷣa lex moyſi nõ eſt nccia ad ſaluteʒ.4l. Ad oppoſitum. Ald ſalutẽ nccia ẽ cogni⸗ tio credendoꝝ:⁊ oꝑatio agendoꝝ. ſ̊ lex moyſi tũ ad figuralia facit cognitionẽ credendoꝝ ⁊ ad ipſa ꝑtinet. qᷓtũ pᷣo ad precepta moꝛalia ꝑtinet ad oꝑationeʒ agen doꝛũ:etiam in eoꝝ cognitioneʒ.ꝗ̊ eſt nccia ad ſalutem. Solutio.dðᷣm ꝙ lex moyſi includit legeʒ naturaleʒ ꝓ explicationeʒ in moꝛalibo.legem vo gratie ꝑ ſignifi⸗ cationeʒ in cerimonialibo.⁊ ideo debet dici nccia ſalu⸗ ti ꝙᷓtum ad moꝛalia: que ſunt legis naturalis. Utilis ds ſaluti qᷓtũ ad cerimonialia ⁊ ſiguralia ante latõez: 2 his qui nõ erant de gẽte iudeoꝝ. eceſſaria vᷣo poſt lationeʒ his qui ⁊e gente iudeoꝝ erant quibo data eſt lex. Et ex ̊ pʒ rñſio ad obiecta. Articnlus tercius Ercio querit᷑ de tꝑe lationis legis.Et pᷣmo querit᷑.vtꝝ añ peccatũ de buit dari lex. Ad qð ſic. Sũmus medicus dat medicinã ñ ſo lũ curatiuã:vᷣ etiã preſuatiuã.ſi g̊ eſt medicina ad pec catũ:debuit eã dare ſummꝰ medicus qui eſt deus ante petm vt pᷣſeruaret hoĩeʒ a peccato. Scðo querit᷑.an ſtatim debuit dari poſt peccatũ. Ad qð ſic. diu eſt moꝛbus:tempꝰ eſt medicine.ſicut dicit DHu.de ſan.vi⸗ cto.in ſent᷑.ſ̊ ſtatim poſt peccatũ fuit moꝛbo.& ſtati de⸗ buit adhiberi medicina.ſ̊ᷣ lex ẽ medicina pct᷑i.̊ ſtatim Abuit dari poſt pctm. E ſit medicina pʒ. ꝗa in vulne ribo hoĩs ſauciati inſundit᷑ vinũ ⁊ oleũ.ſicut habet᷑ de ſamaritano qui miſcdia motug ſuꝑ enz infundit vinũ ⁊ oleum in vulneribus eius:⁊ ſanauit euʒ luẽ.x.⁊ ap⸗ pellatur ibi medicina ꝑ vinũ:medicĩa ꝑ legẽ.¶ Scða ratio.ꝑ legẽ eſt cognitio peccati. Ro.iiij.̊ ſiatim debu it dari lex poſtq; fuit peccatũ factuʒ. qm homi taliẽ ne ceſſaria ſui peccati cognitõ.⁊ maxime quia tũc ſuit ho minis ratio tenebꝛata.vnde indiguit adiutoꝛio ad ſuũ peccatũ cognoſcendũ. Tercio querit᷑.vtꝝ añ dilu⸗ uiũ debuit dari lex. Ad qð ſic. Lex data fuit ad coerti oneʒ malicie ⁊ peccati.ſicut habet᷑ SGał.iiij ex ꝓpter tranſgreſſionẽ poſita eſt.dicit glo.cohibenda:hp̊ an di⸗ luuiũ fuit maxima inclinatio ⁊ maximꝰ fluxus ad pec catum.qᷓ tunc fuit maxime neceſſaꝛia coeꝛtio pct᷑i.⁊ ita tunc fuit maxime neceſſaꝛiũ dediſſe legeʒ.Minoꝛ patz ſcʒ ꝙ maximus eſſet flurus tunc ad peccatũ.ꝑ geñ· vj · vbi dicit᷑ omĩs caro coꝛuperat viam ſuã.⁊ tantum malũ fecerant: ꝙ deus faceret diluuiũ ad puniendum eos. ¶ Scðᷣa ratio. Augꝰ. in queſtionibo ve.⁊ no.teſ. dicit. Data eſt lex:vt que neſciebant᷑ auẽteʒ haberent: in faciendis ſupple ⁊ vitandis.⁊ que latere cepeꝛat ma nifeſtarent᷑. Lex & moyſi dat auẽteʒ faciendoꝝ ⁊ vita⸗ doꝛum. ſed illud fuit ſemꝑ neceſſaꝛiũ etiã ab initio ante peccatũ.ꝗᷓ debuit dari lex ante diluuiũ.¶ Tercia ratõ. Ante peccatuʒ vixit homo ſub aliqua lege ſicut habet ecẽci.xvij. Addidit illis legeʒ vite ⁊c.ſ̊ poſt peccatũ fu⸗ it maxima legis neceſſitas ⁊ maioꝛ ꝙᷓ; ante:vt ſciret hõ qũo deberet viuere.gᷓ poſt peccatũ ante diluuiũ debu⸗ it dari lex moyſi.que ad hoc dat᷑. Quarto queritur an poſt diluuiũ ante tempus abrahe debuit dari lex. Ad quod ſic.ſi. Date ſunt leges vt eaꝝ metu hũana coerceat᷑ audacia.ſᷣ̊ tũc fuit maxima audacia ⁊ inoꝛdi⸗ nata:quia tũc voluerũt filij noe edificare turrim: cuiꝰ cacumen pꝑtingeret vſq; ad celum.ſicut habet᷑ geñ.xj.S tunc maxime debuit dari lex. Quinto querit᷑.· an in temꝑe abrahe debuit dari lex.Ad qð ſic. Lũc fuit ma xima ncciĩtas legis.q̊ᷓ tũc fuit maxima ↄueniẽtia vt da⸗ ret᷑ lex. ̊ tunc debuit dari. Maioꝛ ptʒ. Lex.n.dat᷑ ad reuocandũ ab y dolatria.ſ̊ tunc erat totus mũdus re⸗ pletus ydolatꝛia.g tũc fuit maxima ncciĩtas legi 8. Ali noꝛ pʒ ꝑ quandã glo.ſuꝑ geñ.que dicit.ꝙ ꝑ ſex dies ſi gnant᷑ ſex etates.⁊ tercia die qua ſeꝑat᷑ terra ab ags: ſignificat ſeꝑationeʒ ſeu diuiſioneʒ que facta fuit tẽꝑe abrahe populi dei fidelis ab ydolatris:quoꝝ erroꝛ va nus ⁊ inſtabilis.que ſeꝑatio facta ẽ ꝑ abꝛabaʒ.4. JIteʒ videt᷑ ꝙ tunc fuit maxima ↄueniẽtia dandi legeʒ:qꝛ tũc populus qui erat ad colendũ deum:erat diſcretꝰ ⁊ di⸗ uiſus ab alijs.⁊ in hoc acceꝑant ſignũ ſeu pactũ circũ⸗ ciſionis.⁊ illis danda erat lex.i¶ Iteʒz iaʒ erat abrabe facta reuelatio de ꝓmiſſione illius qui ſignificatꝰerat ꝑ legem.ſ.de xpo:qn ꝓmiſit dñs abr abe.In ſemĩe tuo benedicent᷑ omẽs gentes. ̊ maxime tũc erat cõueniẽs dari legẽ vt mitteret᷑ ad xvpᷣm. Solutio. dom ꝙ non tebuit lex moyſi dari añ peccatũ: nec vlla vtilitas eẽt. quia tunc nõ erat nccia figura ad ſignificandũ cũ eſſet bomo ſpũalj mente preditus:nec ꝓhibitio ad coercen dũ concupiſcentiã:que inoꝛdinata nõ eꝛat.dico tamen ꝓ nũqꝙᷓ vixit homo ſine aliqua lege.nð etiã ade fuit addita lex aliq̃.ſ.lex diſcipline.qn dixit ei de ligno ſci⸗ entie boni ⁊ mali nõ comedes. Vñ augꝰ.in queſtiõibo no.⁊ ve.teſta.primũ lex foꝛmata in litteris dari nõ de⸗ buit:quia in natura ipſa inſerta quodãmodo ẽ ipᷣa cre atoꝛis noticia.Nam quis neſciat ꝗd bone vite cõueni at:aut ignoꝛat.qꝛ qð ſibi fieri nõ vult alij nõ debeat fi⸗ eri. Ande prius opoꝛtuit vt homo vteret᷑ lege natura li. ⁊ cũ illa ei deficeret ſieut fecit ade.⁊ꝛ lex ſimiliter di⸗ ſcipline qñ peccauit:adderet᷑ ei lex.gał.iij.ſuꝑ illð.ꝗd igit᷑ lex. Glo. Nota ꝙ nõ ait data ſ̊D oꝛdinata: q̃i oꝛdĩa⸗ biliter data.ſ.int tempus naturalis legis:de qua con⸗ uicti ſunt ꝙ iuuare non poterat.⁊ tempꝰ gratie anteqᷓ; gratiã cõuincendi erãt de lege.Silłr nec poſt peccatuʒ buit ſtatiʒ dari.immo adadita fuit lex legi nature ad lis cura ſpec omnib ibus. diſſerentia quo ad hoĩes. ſicut nec in pꝛima cura q̊a ipſam oꝛdinandaʒ m diuerſas etates. Sm ꝙ tripler ẽ inoꝛdinatio nature:quia eſt inoꝛdinatio ipſius ↄcupi⸗ ſcibilis.ipſius iraſcibilis.ipſius rõnalis. SDrimo enĩ ante diluuiũ viguit inoꝛdinatio concupiſcibilis maxie ⁊ ad hanc reſtringendam ⁊ oꝛdinandã fuit addita lex quedazʒ: in qua vixit homo ante diluuiũ.iij.gen. Sub te erit appetitus tuus.ſ.ſub ratione. Hac aũt lege ru⸗ pta poſt diluuiũ fuit magna inoꝛdinatio iraſcibilis.ſ. qñ filij noe voluerũt ediſicare turrim vſqʒ ad celos.ꝓ⸗ pter qð data eſt lex ad oꝛdinandaʒ iraſcibilẽ erga ꝓxi⸗ mũ.que fuit: carnem cuʒ ſanguine nõ comedetis.⁊ rs fuit ad hoꝛoꝛeʒ ſanguinis ⁊ deteſtationeʒ homicidij. vt hoꝛeret homo fundere ſanguineʒ humanũ. Poſtea dðo ſecuta eſt inoꝛdinatio rationalis temꝑe abrabe. ꝗa omẽs erant ydolatri.ↄtra hanc inoꝛdinatõz data fuit abrahe lex circũciſionis in ſignum reuocatiõis ipſius populi ad deum adoꝛandum:⁊ in ſignum fſederis inteꝛ ſpolm fidelem ⁊ deũ. Geñ.xvij. At ſit ſignum int᷑ me ⁊ vos.Prima inoꝛdinatio erat homis ad ſe.Scða bo⸗ minis ad ꝓximũ.Tercia homĩis ad deum. quia ꝓpter ydola cultum dimittebant diuinũ.ſic &̊ fuit aliqua lex addita homĩ ante diluuiũ: ⁊ poſt ĩ temꝑe abrabe. Sʒ lex moyſi non debuit adhuc dari immo cũ ipſa ſit ius hoĩm viuentiũ ſub vno iure: prius neceſſe fuit ꝙ eſſet populus vnitus q; daret᷑ lex. A temꝑe aũt circũciſio⸗ nis cepit eſſe populi vnitas ⁊ diſcretio.Uñ dicit Hu⸗ go. ꝙ extunc cepit vnitas populi dei: ⁊ vnitas conuer ſationis fidelis:que pꝛimũ figurata eſt ꝑ ſacramentuʒ circũciſionis: poſtea ſignificatur per ſacꝛamentuʒ ba⸗ ptiſmatis.⁊ ideo ante non debuit dari lex: ĩmo lex cir cumciſionis fuit ſignuʒ gratie future.⁊ ideo debuit p̃⸗ cedere. Preterea.prius opoꝛtuit ꝙ eſſet fundamentuzʒ legis q; daretur lex. Erant autem fundamentum iſta quatuoꝛ.ſcilʒ fides vnius dei.⁊ fides incarnationis.ꝓp batio fidei.⁊ fidei firmitas.prius enim q; daret᷑ opoꝛ⸗ tuit eſſe atteſtationem fidei vnius dei.⁊ hec preceſſit in ſigno circumciſionis: que poſita eſt in ſignum federis inter deum ⁊ populum. Atteſtatio auteʒ fidei incar⸗ nationis facta eſt: quando facta eſt pꝛomiſſio abꝛabe de chriſto.in ſemine tuo ⁊c̃. ſed quia non ſufficit teſti⸗ monium in oꝛe vnius: immo in oꝛe duoꝛum vel trium ſiat omne verbum. ideo prius facta eſt iſta promiſſio etiam Yſaac ⁊ iacob.⁊ repetita cuilibet in ſemine tuo ⁊c.qᷓ; daretur lex.Sed nec ſtatim debuit dari:ĩmo pᷣus opoꝛtuit ꝙ eſſet fides probata. Probata auteʒ fuit in egipto per aduerſitates.vt ſcilʒ nulla aduerſitas poſ⸗ ſet eos auertere a fide: quibus danda erat lex ducens in deum etiam incarnatum.opoꝛtuit etiam ꝙ eſſet fir⸗ mata: ne poſſet populus ſeduci aliqua fallacia. Iir⸗ mata autem fuit in multis ſignis ? mirabilibo: que ei dominus fecit ⁊ oſtendit in exitu de egipto: ⁊ per deſer tũ.bis auteʒ factis ⁊ impletis debuit dari ipſa lex mo yſi: que ducit in chriſtum. hoc autem fuit completũ in quarta etate. Articulus quaꝛtus Varto querit᷑.quibus debuit dari lex. Ad qð ſic. Act᷑.x.iſQon eſt perſonaꝛũ acceptor deus. Si ergo iudei legunt᷑ non ſolum deo accepti ſ̊ multi alij: ſicut multi gẽtiles.vt pʒ de ſancto Job. ergo ita debuit illis dari lex ſicut iudeis.. Se⸗ cunda ratio. Sapientie.vj.Equalis eſt ei cura de omi bus. Cura autem dei duplex eſt. ſcilicʒ generalis qua pꝛouidet omnibus.⁊ cura ſpecialis:que ẽ directio ho⸗ minis per legem 2 diſciplinaʒ. ergo ſi equalis eſt ei eu ra generalis de omnibus:eadeʒ ratione debet eè ei eq⸗ ialis de omnibus homibus.neq; dxebet eẽ creaturas ocs. 5 dz dari lex eqlit oibus boĩbo. 4 Ter cia ratio· Mathei. v. Soleʒ ſuũ facit oꝛiri ſuꝑ bonos oe ki danfii igipſin Mig inte int me⸗ do b/ er a ler is geſ irchſ sconuer nmnenny uy ho⸗ lrar tß⸗ nnng uniſa loni mion teeſira Nldnis lincar⸗, Arabe ſten⸗ Aian toinico nine to⸗ imozs ſefu ſtasßg rduens cſaſt aa. N gei er aſer ler no ſetüin gecger e rbe gege gon uch d nton Nnes Nueſtio 2 malos.¶Nagis aũt eſt deo cura aĩaꝝ qᷓ cpoꝝ. g ſi lucẽ coꝛꝑaleʒ ſolis miniſtrat equalit omibo.̊ ⁊ lucem ſpũaleʒ debet miniſtrare equalit omibo: queẽ lux aĩa⸗ rũ.hec añt eſt lerx. nde ꝓuer.vj. Mandatuʒ luceꝛna eſt ⁊c.¶¶ Quaꝛta rõ. Rom̃.v.Subintrauit.Glo. poĩt dupliceʒ ratõz quare illis ſolis debnit daꝛi ⁊ nõ alijs. AVna eſt.qꝛ ille pus ſolus ſcʒ iudeoꝝ vnũ deũ colens dignus erat cui eloquia dei crederẽt᷑. Alia rõ eſt.qꝛ de illo ꝓpło erat filius dei naſciturus.Contra primã ra⸗ tioneʒ obijcit᷑. Quia in gentilibo erant aliqui nõ colen tes ydola:ſ̊ vnũ deuʒ ſicut in iudeis.vt beatus Job 7 alij multi. ̊ ꝑ iſtam ratõʒz debuit dari illis lex. Cõtra ſecundaʒ ratõʒ.quia de patribo abrahe naſciturus eẽt dei filius.ſicut de Seth 2 alijs predeceſſoꝛibo. pꝑ hãc ra tioneʒ debuit dari illis lex. Quare ꝗᷓ huic pplo data fu it ⁊ nõ alij. ¶ SItem dicit᷑ in ecẽ? xvij. E in vnãquãq; gentez prepoſuit cæns rectoꝛeʒ.ſ. angelũ. quia de ipſis boc intelligit.ſicut ꝗᷓ angelus qui erat rectoꝛ gẽtis he⸗ braice miſtrauit eis legem: ita videt᷑ ꝙ angeli qui erãt rectoꝛes aliaꝝꝑ gentiũ deberent miſtrare legez. aut vi⸗ cetur culpa eſſe ipſis:eo ꝙ nõ miſtrauerũt. 4 Itez. ir. daniel habet᷑. ꝙ michael archangelus princeps eſt gẽ⸗ tis hebreoꝝ.vnde danieli qui erat hebreꝰ dicit᷑ ibi:mi chael priceps veſter. Silr legit᷑ ibi. ꝙ alius erat ange⸗ lus qui erat princeps ꝑſaꝝ:alius gentis grecoꝝ ⁊c. ſi⸗ cut & michael miniſtrauit legem bebreis:ſic debuerũt alij angeli facere alijs ꝓptis. vel quare nöo. Solo. di⸗ cendũ ſicut dictuʒ eſt de glo.rom̃.v.ꝙ duplici de cauſa data eſt iudeis lex ⁊ nõ alijs. AUna eſt. quia ille populꝰ ſolum vnũ deum colens dignꝰ erat cui eloquia di cre⸗ derent᷑:ceteris ydola colentibo. vnde ſolus ille ppts pᷣ⸗ ꝑabat ſe ad ſuſceptõʒ legis.⁊ ex hoc erat dignitas ĩ eo ad hoc ſᷣm ꝙ dicit᷑ math.vij. olite ſanctum dareca⸗ nibus:neq; margaritas ꝓycere ante poꝛcos.7 ꝑ ſcẽᷣm intelligit᷑ ibi legis eloquiũ ꝑ margaritas ſcientie pꝛo⸗ phetaꝝ. Alia ratio eſt. vt dilcerneret ille populus ð qͥ erat filius dei naſciturus. vnde Hugo in ſent. Circũ⸗ ciſionis ſacramentũ ſemini abrahe ſanctificando ? ſi⸗ gnificando pariter datum eſt. Sanctificando:vt iuſti⸗ ficaret᷑.ſigniſicando:vt a ceteris gentibo diſcerneretur quaten? ſingularis ⁊ diſcreta generatio maneret de qᷓ xp̃ᷣs naſceret᷑. Muio g eent ĩ alijs ꝓpłis aliq ꝑſone deo accepte:tñ nullus populus pᷣter iſtũ erat deo acceptꝰ. Terx aũt non dat᷑ ꝑſone:ſᷣ populo ↄgregato ⁊ vnito vi⸗ uenti ſub vna conſuetudine.vnde bec eſt ratio q̃re nec abrahe nec yſaac nec iacob: nec etiam tꝑe patriaꝛcha rũ data eſt lex:immo ſolum poſſq; multiplicati ſũt.Et generaliter data eſt illi pło lex non alteri.qꝛ non eꝛat alius qui drũ coleret:vel ſe pꝑaret. ꝓpter hoc patʒ ꝙ; non fuit dñs acceptoꝛ ꝑſonaꝝ in datone legis.qꝛ liex n cebet dari ꝑſone:̊ populo vnito. immo viuenti ⸗ pꝛe⸗ ꝑanti ſe ad diuinam obeditioneʒ. 4 Ad ſecũdaʒ rati⸗ oneʒ dᷣm.ꝙ equalis fuit cura deo dando omibo legeʒ quantũ fuit ex ꝑte ipſius.⁊ equaliter illam dedit quan tũ erat de ſe. non tñ ex ꝑte ſuſcipientum fuit equalitas quia non omẽs fiebant digni preꝑando ſe:ß ſolus po⸗ pulus iudaicus.Sicut.n.eſt de gratia ꝙ deus nõ vult necitate dare gratiam ſuam non volentibo eam babẽ. vnde non vult homies de neceſſitate eſſe beatos: ira nõ vult hoĩes de neceſſitate dirigi in ſaluteʒ: h̊ voluntarie 7 quia datur lex ad directioneʒ in ſalutẽ. ideo non de⸗ buit dari niſi volentibo dirigi.hi aũt fnerũt ſoli g ſe pᷣ⸗ pabant. Ex hoc pʒ ꝙ nulli populo ↄueniebat dari niſi iſti. ſic tamen dedit eis legez: vt alij de gentibo poſſent ad eam tranſire ſi vellent. vnde ſic data fuit huic pplo vt ⁊ cuilibet alij qui vellet eſſe ſub lege. Et hoc ẽ qð di cit aug.in queſtionibo no.⁊ ve.teſta.vnde poſtẽ lex na turalis eua nuit oppreſſa conſuetudine delinquedi: tũc opoꝛtuit manifeſtari vt in indeis omẽs audirent. Et ſic lex reſpiciebat omẽs qtum ad boc: omẽs poterãt xxviij. audire in iudeis ? tranſire ad legem ſi vellent. AUndeĩ exo. xx. dicit. ꝙ ante lationem legis querebat᷑ a iudeis an vellent 2 conſentirent viuere ſub lege. ¶ Ad terciaʒ dom. q' ſicut lux coꝛpoꝛalis non lucet oculo niſi diſpo⸗ ſito:ita lux ſpũalis que eſt lex non datuꝛ niſi diſpoſito. Diſpoſitus auteʒ eſt homo ad ipſam ꝑ voluntatem vt velit homo ſub lege viuere. ¶ Ad rationeʒ autem que eſt contra primaʒ rationeʒ glo. patet ſolutio ex dictis. Ad rationem que eſt contra ſecũdam. doᷣm ꝙ ler q;⸗ tum ad figuralia erat ducens in xpᷣm. Et ꝗpter h̊ anꝙᷓ; fieret reuelatio de rpᷣo: non debuit dari. ſon fuit aũt facta Seth:nec Moe:nec alijs patribo abrahe. ſed fuit facta primo abꝛahe.cum dixit dominꝰ illi.in ſemie tuo ⁊c̃.⁊ deinde illud idem dicit yſaac.poſt iacob.vt habe rentur tres teſtes de fide incarnationis. Sed tũc etiaʒ non debuit daꝛi.immo poſtq; populus eſſet multiplica tus ⁊ vnitus:vt diſcretus eſſet populus cui dabat.⁊ ð hoc erat xpᷣs naſciturus.⸗lj Ad aliud quo oñdit ꝓ cul pa fuit angeloꝛum ꝙ; non miniſtrauerunt legem bis g⸗ bus preerant. Dicendum ſᷣm beatum DOyoniſiũ ĩ hie⸗ rarchia angelica.ꝙ iſtud non fuit culpa angeloꝝ: ĩmo fuit culpa gentium quibus dominant᷑ angeli:qui non preꝑauerunt ſe ad ſuſceptioneʒ legis: nec volebant ſe preꝑare.vnde noluerunt recipere illuminationeʒ ꝑ le⸗ gem. Et quia non datuꝛ niſi volentibus eam.ideo non fuit eis lata. ec defuit hoc ꝑ angelos quin bene mi⸗ niſtraſſent: ſi illi ſe preꝑaſſent. ⁊ ꝓpter hoc fuit culpa gentium: non angeloꝛum. Sumus enim arbitrio libe ri recipere quod per angelos miniſtratur. Et hoc ẽ qð dicit Syoniſius.Si auteʒ quis dicat.qũo hebreoꝛuʒ populus reductus eſt ſolus ad diuinas illuminatõcs?⸗ Reſpondendum ꝙ non angeloꝛum rectas dominatio⸗ nes accuſari opoꝛtet de alioꝛum gentium erroꝛe: ſed il los populos propꝛijs motibus ex recta reductione ad domnuinn decidentes amoꝛe ꝗꝓpꝛio ⁊ ſuperbia: neq; co⸗ actam habemus vitam neq; per prouidentie poteſtatẽ diuina lumina reuelantur. Et intendit peꝛ hoc dicere. ꝙ illa que ſunt per poteſtateʒ prouidentie: ſunt neceſſi tatis:que auteʒ ꝓpter oꝛdineʒ non. Diuina ergo illu⸗ minatio facta per legem. quia non eſt per poteſtatẽ pꝓ⸗»⸗ uidentie ſed per oꝛdinem: non eſt neceſſitatis.⁊ ideo ñ fuit lata nec miniſtrata niſi volentibus.hec ergo ẽ ſua ratio:quare alijs gentibus nõ miniſtrabant angeli le⸗ gem. ¶¶ Sed iunc poſſet queri: quare iſtis per angeluʒ ſuum michaelem rectoꝛem fuit miniſtrata: non ſimili ter alijs gentibus ꝑ ſuos angelos.Et reſpondet.ꝙ alij populi habuerũt angelos:⁊ etiam ſanctos homĩes re⸗ ctores.ſicut fuit Melchiſedech. tamen illi populi nõ ſe preꝑauerunt ad legem ſuſcipiendam. Soli autẽ he⸗ brei conuerſi ſunt ad deum ⁊ ſe preꝑauerunt.⁊ ideo il⸗ lis eſt miniſtrata.⁊ hoc ẽ quod dicit᷑.non ſi implex mel⸗ chiſedech theoſopha amicum dei im: ſed ⁊ ſacerdotem ci vocant: vt habentibus prudentiam aperte ſignifi⸗ cent: ꝙ non ſolum ad vere exiſtenteʒ deum erat cõuer⸗ ſus: ſed etiam alijs ſicut hierarchia ducatũ prebebat. ⁊ pharaoni apud egiptios.⁊ babilonioꝛuʒ principi ⁊ gentibus illis qui dei miniſtri ſtatuti ſunt. foꝛmatarũ ab angelis viſionum: manifeſtatõnes ſanctis viris da nieli 2 ioſeph ex deo per angelos ſunt reuelate. ipſa al⸗ tiſſimi ꝓuidentia oẽs hoĩes ſalutarie ſuſcitatiuis ma⸗ nuductionibo diſtribuẽto ſolo preter omẽs iſrael. ad veri lumis donationeʒ 2 cognitionez ouerſo.vnde the⸗ ologia dicit deum poſſediſſe iſrahel. Nꝛticulus qmntꝰ Onſequens eſt querere de legiſlatoꝛe.Et pᷣ moↄtra manicheos oñdẽdũ eſt. ꝙ lex moy ſi ſit lata a bono ⁊ a ſolo deo. Secũdo qrit vtx ſit lata ab eo ꝑ miniſteriũ angeloꝝ.Contra mani cheos qui blaſpbemant legem dicentes eam latã oꝛe impijſſimo a principe tenebraruʒ arguitur ex teſtim⸗ nijs noui teſtamẽti qð recipiũt ſicut dicit ſaluator ma⸗ thei.xv. Quare vos tranſgredimini mandatũ dei pꝛo pter traditioneʒ veſtram. dus. n. dicit honoꝛa patreʒ tuum ⁊c̃.4¶! Secunda ratio Luc.xviij. Juueni queren ti: quid faciendo vitam eternam poſſidebo. Reſpõdit dñs.AlNDandata noſtinon occides.nõ mechabeꝛis ⁊c̃. ALex igitun a bono deo lata eſt.4¶ Si dicatur ꝙ qtum ad cerimonialia ſit a malo deo: non qtuʒ ad moꝛalia. Cõtra. MMath. viij. dixit dñs leproſo. Nade ⁊ offer mu nus quod precepit moyſes in teſtimoniũ illis. ̊ oↄſtat ꝙ illud munus erat cerimoniale. g̊ ex hoc ꝙ precepit offerri approbauit cerimonialia. nullo modo appro⸗ baret aut preciꝑet fieri quod traditum eſſet a dy abo lo. & illa ſunt a deo.¶¶ Stem hiere. Ecce dies veniũt di cit dñs: a conſummabo ſuꝑ domũ iſrael: ⁊ ſuꝑ domum iuda nounum teſtamentuʒ. non m teſtamentum qð fe⸗ ci patribus eoꝛum ⁊c idem eſt latoꝛ legis 7 euãgelij noui vete. teſta. ¶ Item. j. ad coꝝ.ix. addacit apoſto⸗ lus illud. Qon alligabis os bouis trituꝛantis.⁊ dicit iſtud dictum eſſe in lege.a inducit ad oſtendendum ꝙ licitum erat ei acciꝑe ſumptus. 4 Item JYaco.iiij. vnꝰ eſt legiſlatoꝛ:qui poteſt perdere ⸗ viuificare.ex his pʒ legem eſſe datam a bono teo.4 Item rom. v. Lex ſan cta mandatum ſanctum ? iuſtum ⁊ bonũ. ea bono 7 ſancto. a lege eterna. 4l Item volenti mihi facẽ bo nuz inuenio legem: qm bona eſt. a bono eſt. ergo ⁊c· Al Item. j. ad Thi. j. Hona eſt ler ſi quis ea legitime vtatur. 4 Item math. v. on veni legem ſoluere: ſed adimplere. ſed nibii impletur a co niſi bonum.· tẽ cus er oꝛe ſuo dixit eam legem dei. math.· xv. Dimit⸗ titis legem dei ꝓpter traditiones veſtras. Ad oppo⸗ ſitum ſunt blaſphemie impioꝛum manicheoꝝ ſub ſpe⸗ cie ratiocinantium. Aug'. in li.de libero arbi. Jubet eterna ler amoꝛeʒz auertere a tem ꝑalibo: emendatuʒ ad eterna conuertere. ſ̊ lex moyſi conuertit aĩm ad tẽ⸗ poꝛalia: ⁊ auertit ab eternis. Seſt contraria legi eter⸗ ne. non deriuatur ab ea.Minoꝛ patet/nam lex moy ſi conuertit aĩm ad ſua pꝛomiſſa.Mſa.j. Si volueꝛitis audieritis me: bona terre comedetis vt terram lac mel ⁊ bmõi.non conuertit & animuʒ ad eterna: ſed ad tem ꝑalia. ꝗ Secunda ratio. Aſumma ratione ñ egre ditur preceptum aliqð ſine ratione.cum ꝙ in lege mo⸗ yſi ſint multa precepta.ſeʒ cerimonialia line ratione⸗ 6 non ſunt a ſumma ratione que eſt lex eterna. Sʒ cõ⸗ at ꝙ quidam ſunt ab aliquo principio ⁊ vno. g a ma lo pricipio:vt dicunt manichei. autez ſint ibi mul⸗ ta ſine ratione patet.quia qð dicit᷑ in deut. Oana ⁊ li⸗ no non veſtieris.ſimilit non coques bedum ĩ lacte ma tris ⁊c.iſta nullam habent rationeʒ.4l! Tercia ratio. HGmne opus rectum ſicut in quo eſi intentio oꝑatoꝛis oꝛdinata eſt ꝓpter finem honoꝛabileʒz vel vtilem. b om̃e opus diuine legis eſt rectum. ̊ eius finis eſt honoꝛa⸗ bilis ⁊ vtilis. Si ponamus pcepta cerimonialia eẽ ab eterno ⁊ bono. eoꝛũ eſſet finis honoꝛabilis vel vti lis.Sed hoc eſt falſum.quia ex hoc.nõ coques heduʒ 2 non arabis in boue ⁊ aſino: non acquirit᷑ aliqua bo⸗ na diſpoſitio in aĩa:nec aliqð bonuʒz in coꝛpoꝛe ſm lit teram:nec aliqua vtilitas. ⁊c. Si dicat᷑ ꝙ ratio eſt ĩ cerimonialibo: ſicut in iſtis non arabis in boue 2 aſi⸗ no.⁊ non veſtieris in lana ⁊ linoꝛ in alijs in quibo ꝓꝑ⸗ pibent᷑ mixtiones:quia lex moyſi ꝓbibet omẽʒ cõmi⸗ xtioneʒ vitandam ⁊ boꝛendam: que eſt in peccato cõ⸗ tra naturam.ne homĩes qui tunc erant proni ad malũ c ſimilibus ad ſimilia tranſirent:vt ne crederent ꝙ ſi cut fit cõmixtio aliquoꝝ: fieꝛet oĩm.ſᷣ nihilominꝰ ſunt adhuc multa alia cerimonialia quoꝝ non eſt rõ. ſicut non coques hedũ ⁊c̃.⁊ quare tot hirci ad litteraʒ offe⸗ runt᷑: ⁊ nõ plures:⁊ quare hoc mõ:⁊ quare aries ⁊ nõ alind.⁊2 ſic d alijs. Ergo adhuc ideʒ qð pꝛius ſequit᷑: q non deriuetur lex moyſi ꝑ vninerſalitatẽ ab eterna⸗ ¶ Item ad heh.ᷣvij. Repꝛobatio fit pcedẽtis mãdati⸗ pter infirmitateʒ 7 inutilitateʒ.2 loquit᷑ qᷓtuzʒ ad ceri⸗ monialia.ſᷣ nibil infirmũ ? inutile ẽ a lege eterna ĩmo ßm conferens eſt vtile. ̊ ⁊c. ¶à Itezʒ roma.vij. Vir⸗ tus peccati lex · S lex eſt effectiuuʒ peccati.ſ̊ nulluʒ ta⸗ le eſt a lege eterna. ̊nec lex moyſi.4 Sexta ratio.Ad ro. vij. Lex ſubintrauit vt abundaꝛet delictũ.gᷓ lexẽ au gmentatiuũ peccati. ⁊ boc dicit glo.ſuꝑ illud rom̃.iiij⸗ Seg ei qui ex fide eſt abrabe. Glo.lex auget peccatũ. ß nullum tale eſt a lege eterna.&̊ ⁊c. ¶ Item rom̃.vij. Paſſiones peccatoꝛum que per legem erant. lex mo⸗ yſi eſt cauſa illarum paſſionum. ⁊c̃. ¶ Dicut aũt qui dam ꝙ hec omnia intelliguntur per occaſionem ⁊ non per cauſam.ſcilʒ ꝙ ler ſit augmẽtatiuũ peceati ⁊c. Sʒ tunc obijcitur. quoniaʒ ſi hoc eſſet verum. g idem eſſet poſita lege ⁊ remota.ſed hoc eſt falſum. quia lege ad⸗ neniente peccatum factuʒ eſt prenaricatio.quia vbi ñ eſt lex neq; preuaricatio Roma.iiij. ler dicit cãm pec cati aliquam.ergo occaſio non prinat ibi oĩno caulali tatem. 4 Item roma. cij. Peccatum eſt oꝑatum in me er mandatum omneʒz concupiſcentiaʒ. dicit poſt vt iat ſupꝛa modum peccans peccatum per mandatũ.ex quo habetur ꝙ mandatuʒ operatur ad peccatum.⁊ ꝙ per ipſum magis intenditur fomes.ergo lex eſt cã pec⸗ cati aliquo modo ⁊ non ſolum occaſio.ergo c. 4 Ytez ſic ſe habet lex ad homineʒ poſt peccatum: ſicut vinuʒ ad febricitantem. quoniam ſicut vinum bonum eſt in ſe: tamen maluz eſt egro vel febricitanti.quia ẽ diſpo ſitus ad hoc vt inflaãmetur a vino.ita lex in ſe ſancta ⁊ mandatum ſanctum 2 bonum. vt habetur.vij· ad Ro. Tamen bhomo poſt peccatum diſpoſitus eſi ad malũ: ad hoc ſcʒ ꝙ fomes incendatur per legeʒ. ſed datio vi⸗ ni egrotanti non poteſt eſſe ad bonum neca bono me⸗ dico: immo culpabilis eſſet. ergo ſimiliter datio legis moy i non poteſt eſſe ad bonum nec a bono principio. ergo ⁊c. ¶ Item ler moylſi precipit legez talionis. vt oculum pro oculo.denteʒ pro dente. lex eterna ſeu euã gelica probibet. cũ contrarie ſint: non ſunt ab eodẽ. ſed bec eſt a bono principio. gilla a malo. 4 Item lex moyſi dicit odi inimicum. lex enangelica iubet cõtra⸗ rium. ſeʒ diligite inimicos veſtros. S ſi hec eſt a bono: illa eſt a malo principio. 4 Item moy ſes conceflit li⸗ bellum repudij ⁊ iuſſit fieri ipſum. lex euangelij pꝛobi bet ipſum ergo ⁊c. ¶ Item lex data ab optimo deo di rigit per ſpiritum.ſed obſeruantia legis exeludit ſpiri tum. ſicut habetur ad gat.v. Si ſpiritu ducimini non eſtis ſub lege. ergo non eſt data ab optimo.⸗ Itẽ a bo no non eſt miniſtratio damnationis 2 moꝛtis· ſed dici tur ſecunda coꝛint᷑.ij. ꝙ littera occidit.⁊ iterum dicit ibi. ſi miniſtratio moꝛtis fuit in gloꝛia ⁊c.⁊ oppellat le gem miniſtrationez moꝛtis. ergo lex nõ eſt a bono deo. Item deus bonus non ell auctoꝛ mendach⸗ſed actor legis eſt actoꝛ mendacijſicut habe tur tercio regũ. xxij. vbi dicitur. Quis decipiet Achab. reſponge vnus⸗ Ero ſpiritus mendax in oꝛe omniũ prophetaruʒ eius. Et poſtea ſequit. Egredere ⁊ fac.ergo iuſſit illi menti⸗ ri⁊ tecipere.ſed precipere eſt eſſe auctoꝛem:auctoꝛ igi tur legis eſi auctoꝛ mendacij.eꝛgo non eſt deus bonus. 4l Item auctoꝛ veteris teſta.non fuit fidelis ⁊ cquus: ſuis mandatis. quia iuſſit rapinam filijs iſꝛael ĩ egreſ⸗ ſu de egipto. precepit etiam dolum.i.ꝙ ſimularent mu. tuum cum non intenderent reddere. Item gal. tercõ NQuecũq; ſunt ſub operibus legis:ſub maledicto ſunt. ſed opera maledicta non ſunt ab optimo deo.ergo ⁊c. Item mathei quinto.Zludiſtis quia dictum eſt anti quis.ex boc videtur diſtinguere ⁊ dicere.qꝙ ab alio da ta fuerunt illa: ab alio dantur iſta noua. Stez ab eodeʒ mandante non procedunt mandata contraria, ſed contraria ſunt diligere inimicũ quod precipitur a „ . l de luze io gin i centt. ernn eqt Znon eſſer q⸗ li pee ſali me, N n Re⸗ finz neln diſp⸗ nenne ſe⸗ nai tiori one⸗ s pio. eui ce. ukr en bore eel jm oden thpen ininen int dil D Alele. 90⸗ en tri⸗ ſus⸗ ns, Nueſtio deo. odire inimicũ quod preeipitur ab auetoꝛe legis. ergo lex non eſt a bono deo. 4 Nem deus non eſt ſibi diſſidens ⁊ cõtrarius.iiij.exo. Auctoꝛ legis iurat ſe da turum terram promiſſionis.alibi iuꝛat ſe non datuꝝ. ergo diſſidet ſibipſi.ergo non eſt bonus deus. 4 Item auctoꝛ veteris teſtamenti eſt auctoꝛ maloꝛum. ſicut ba betur AUmos tercio. Si eſt malum in ciuitate quod nõ faciat vminus. Solutio. Dicenduʒ ꝙ lex Moyſi data eſt a bono deo.. Ad primam rationeʒ in contra rium ddm ſm auguſti.contra aduerſarium legis pro⸗ phetarum. Anus eſt deus: vnus creatoꝛ bonoꝝ tempo ralium ⁊ eternoꝛum.ita vnus eſt deus auctoꝛ duoꝛum teſtamentoꝛum.ſcilʒ veteris ⁊ noui teſtamenti.tamen in vno allicit ꝓpter eterna ſcilʒ in nouo:⁊ in veteri ꝓpt tempoꝛalia. Et ita cum nouũ teſtamentuʒ ſeu lex euan gelica ſit a lege eteꝛna.conſtat ꝙ ſimiliter ⁊ lex moſai⸗ ca que dicitur vetus teſtamentum. Ad id tamen quod obijcit.q lex moſaica conuertit animaʒ ab eteꝛnis 2 cõ uertit ad tempoꝛalia. Dicendum ꝙ eſi cõuerti ad tem oꝛalia ꝓpter tempoꝛalia: vt ibi fiat ſtatus.Et hᷣ modo ex moſaica non conuertit ad tempoꝛalia. Item eſt cõ⸗ uerti ad tempoꝛalia non ꝓpter ſe:ſed ꝓpter eterna. B modo lex moyſi conuertit ad tem ꝑalia.ſcʒ vt per hoc alliciatur homo ad eterna.ſcilʒ vt ex dono moneat ho⸗ mineʒ: ⁊ alliciat ad amoꝛem dantis ſcilʒ dei. VUnde in tceutro.x. Poſſideas terram quam iuraui tibi. Audi iſrael quid petit: vt timeas dominũ ⁊ ambules in vijs eius:⁊ diligas eum.q¶ Ad ſecunduʒ dicenduʒ. ꝙ in le⸗ ge moy ſi duplex eſt ratio precepti.ſcilʒ litteralis2 ſpi⸗ ritualis. In omibus moꝛalibus a iudicialibus eſt ra⸗ tio litteralis manifeſta. In cerimonialibus auteʒ ẽ ho⸗ mini ſpirituali ratio ſpiritualis manifeſta. Sed litte⸗ ralis ratio poteſt accipi in eis dupliciter. aut qtuʒ ad generalitateʒ ipſoꝝ:aut qᷓtum ad ſingulaꝛitateʒ:ſicut ꝙtum ad circumſtantias. Primo modo poteſt ĩ eis in/ ueniri ratio litteralis: ſicut in pꝛecepto de ꝓbibitione cõmirtionum.ſicut dictum eſt. Sed ſecundo modo nõ poteſt inueniri vt quare aꝛies ſacrificat᷑ non aliud.q̃ꝛe in tali numero ⁊ non maioꝛi nec minoꝛi. ⁊ tamen ĩ his circumſtantijs latet ratio litteralis: lʒ nota ſit aliqua ſpiritualis in vnaquaq; circumſtantia. quelibet enim circumſtantia habet rationeʒ ſi piritualeʒ notam homi ſpirituali. vnde mathei.v. Jota vnum aut apex vn nõ tranſiet a lege quin omĩa fiant. Ex quo patet ĩ oĩbo circumſtantqs eſt ratio ſpiritualis.tamen illud.j.ple⸗ mius determinabitur queſtione de ratione cerimonia⸗ lium preceptoꝛum. 4 Ad tercium dicenduʒ. ꝙ quoꝛũ⸗ dam preceptoꝛuʒ vtilitas nobis nota eſt:ſieut vtilitas iſtius. Qon occides.non foꝛnicaberis c̃. Quoꝛundaʒ autem vtilitas non eſt nobis nota: ſicut vtilitas pꝛobi bitionis eſus ligni de nouo plantati. 2 illa quoꝛuʒ vti⸗ litas ſcitur. vocat Rabi moyſes iudeus iudicia: alia vocat cerimonialia generali nomie.habemus tamẽ ꝙ ommnia vocantur precepta generali nomine. deut.qrto Audi iſrael precepta ⁊ iudicia que ego doceo te:vt fa⸗ cies ea ⁊ viuas:⁊ ingrediens terram poſſideas eã.ecce eoꝛum vtilitas.Et ſimiliter deut.xxxij. Cuſtodite 7 fa⸗ cite vniuerſa que non incaſſum ſunt precepta vobis.g patet ꝙ ex ipſis habemus vtilitateʒ. ſed h vel occultaʒ vel manifeſtaʒ.Et ꝑ hoc ſoluitur ratio. Sed tamen vl terius poteſt addi.qꝙ vtilitas precepti poteſt eſſe vel ex precepto:vel ex precipiente.ſ.ex obedientia ipſius ob⸗ temꝑantis. In multis cerimonialibo nõ eſi ncce di⸗ cere ꝙ ſit ibi vtilitas ex parte precepti: tñ eſt ibi ex ꝑte precipientis.ſ.vtilitas obedientie. AUnde augꝰ. ſupꝑ ge ne.viij. vbi loquituꝛ de ꝓhibitione quã deus fecit ade. ad quid eſſet vtilis. Dicit cauſam iuſſionis huiꝰ ñ lon gius diſſeramus. ſed hecipſa magna eſt hoĩs vtilitas ꝙ vo ſeruit. In iubendo deus vtiliter fecit quicꝗd iu⸗ bere voluerit. Habemus &̊ in illis meritũ 2 vtilitatezʒ xxvuij. obedientie. ¶ Ad quaꝛtuʒ dᷣm. quia dicit fit repꝛo⸗ batio prioꝛis mandati: pter ſuam in irmitatez. B di⸗ citur qtum ad ſtatuʒ euangelij:reſpectu cuiꝰ erat i nfir mitas illa in cerimonialibuo.quia inutile eſſet ea eẽ cũ euangelio.Lex.n. qꝙᷓtũ ad illa erat vmbꝛa ⁊ figuꝛa coꝝ que in euangelio implentur. Et ſicut figura eſt inuti⸗ lis adueniente figurato ꝓter quod eſt:ita illa adueni ente euangelio.Et ꝓpter hoc illð dicitur reſpectu euã gelij: non m ſe. vnde. vij.ad bebre. Lranſlato ſaceꝛdo tio neceſſe ẽ vt legis tranſlatio fiat.¶ Ad alias aucto⸗ ritates dicendum.ꝙ eſt loqui te peccato ſeu de paſſio⸗ nibus peccatoꝛum:aut ꝙᷓtum ad ſui notioneʒ:aut qᷓtũ ad ſui augmentum. IPrimo modo intelligunt᷑ ille au⸗ ctoꝛitates cauſaliter:quia lex ipſa fuit cauſa cognoſcẽ⸗ di peccatum. EUnde roma. vij. Peccatum non cognoui niſi per legem. Glo. per legem paſſiones peccatoꝛuʒ.i. interioꝛes concupiſcentie fuerunt note. Si autem loq̃⸗ mur d peccato qtum ad augmentum:ſic omẽs ille au ctoꝛitates intelliguntur ab apoſtolo per occaſioneʒ nõ per cauſam.ſicut dictum eſt. Unde roma.vij. Occaſio⸗ ne accepta: peccatum per mandatum operatum eſt in me ⁊c.⁊ ſic paſſiones peccatoꝛum non ſunt aucte le⸗ gem tanꝙ per cauſam: ſed per occaſioneʒ. . Squeri tur: qui dicit eſſe per occaſioneʒ priuat ne cauſam: di cendum ꝙ differt dicere aliquid eſſe ex cauſa ſe: 2 ex cauſa per accidens:⁊ ex caſu⸗ occaſione.Dicendo.n. cauſam per ſe ⁊ per accidens:dico principium abſolu tum. ſed differt. Si enim dicam domificatoꝛ edificat: dico cauſain per ſe.dicendo auteʒ muſicus edificat: di co cauſam per accidens.ſed dicendo caſi um per occaſi⸗ onem:dico principium comꝑatum.i/ Zazʒ caſus ⁊ occa⸗ ſio ſunt ex pluribus cauſis confluentibus:⁊ preter in⸗ tentioncʒ. ſed differenter: quia caſus ex cauſis conflu⸗ entibus eſt nõ contrarijs:occaſio ex contrarijs. Si di cam iſte inuenit theſauꝝ queʒ alius repoſuit: dico ex caſu.qꝗa ibi ſunt plures cauſe.ſcilʒ quia iſte repoſuit:z quia ille fodit ideo inuenit.⁊ tamen qꝛ ille repoſuit:2⸗ iſte fodit erat pret intentiõz inneniendi theſaurum. Sea occaſio eſt ex cauſis cõtrarijs ⁊ ↄtingentibo pᷣter intentõʒ.vt ſi dicam:aqua ſuꝑiecta igni magis fac̃ feꝛ uere igneʒ. Bue ſunt h cauſe reſpectu feruoꝛis.ſ.calor qui eſt cauſa per ſe feruoꝛis.⁊ aqua que eſt frigida qẽ cauſa contrarij:quia eſt ad frigendũ.⁊ ita preter inten tioneʒ ad hoc ꝙ ſit maioꝛ feꝛuoꝛ.tamen confluentibus his cauſis.quia calidum contrarium eſt frigido:⁊ ecõ uerſo adueniente frigido comprimitur caloꝛ:nec eua⸗ poꝛat ⁊ compreſſus ita poſtea magis feruet. Aqua.n. per ſe erat ad comprimendum caloꝛem. ꝙ ergo ex illa compreſſione magis poſtea feruet: hoc erat preter in tentionem.⁊ ita occaſionaliter. Similiter dicendum. lex erat ad bonum per ſe.ſicut ad comprimendũ fo⸗ mitem a concuppiſcentias prauas: ⁊ ad probibendum illas. quia tamen ſemper nitimur inuetitum: quia per fomitem proni ſumus ad malum: ex hoc occaſionalit preter intentioneʒ legis accidebat incenſio fomitis. l Ad octauaʒ ratõz ſolutum eſt ꝑ hoc.⸗ Ad nonã di⸗/ cendũ.ꝙ non eſt ſimile:qꝛ lex ſe hʒ ad egꝛotum per pec catum ꝑ ſe:vt medicina.vinum auteʒ non ſic ſe habet ad febricitantem.⁊ ſic poſſet eſſe ꝙ medicina inueniẽs malam diſpoſitionem occideret.tamen hoc eſſet per oc caſionem ⁊ preter intentioneʒ:cum non oꝛdinet᷑ ad h̊. Sic eſt ex parte iſta.lex enim erat ad bonuz. ſcʒ ad co gnitionem ⁊ xæteſtationeʒ peccati.ꝙ autẽ cognito pec⸗ cato fomes incendat᷑:huius pꝛincipiuʒ per ſe erat coꝛ⸗ ruptio carnis ſicut caloꝛ fernoꝛis ignis:⁊ ñ lex niſi peꝛ occaſionẽ.ſiẽ aqua iſtius feruoꝛis nõ eſt principiuʒ: 2 ſic lege ſubintrante nõ cꝛeſcit moꝛbus ſicut per cauſaʒ ſed occaſionaliter. aũt ill vlterius oꝛdinet᷑ ad bo⸗ nũ.ſ. ꝙ homo ꝑ hoc humiliet᷑ cognoſcendo ſuã infimi tateʒ 2 vtilitatem. iſte ordo ad bonum fuit a lege eter na. Iz eius principiũ ꝑ ſe eẽt malũ.ꝗ Ad decimã ratõʒ qua obijcit᷑ de talione. Dicendũ ꝙ quedaʒ ſunt in lege moſaica ſᷣm preceptõʒ· quedaʒ ᷣm conceſſioneʒ. Que ſunt in ea ſᷣm preceptiõeʒ: bona ſunt ſᷣm rem vel ſᷣm ſi⸗ gnificantiam. Que aũt m conceſſioneʒ. dõm ꝙ lſʒ eo⸗ rum nuda ſit conceſſio:tamen id qð concedit᷑ nõ ſemꝑ licitum eſt. AUnde augꝰ. dicit in li. de libero arbi.ꝙ lex tem ꝑalis iuſte dat licentiam aliquoꝝ:que eterna pꝓphi⸗ bet. vnde dicit ſic. Satis video ↄtra hmõi accuſationẽ legem eſſe munitam.quia in eo populo quem regit mi noꝛibus malefactis: ne maioꝛa ↄmitterent᷑ licentiam dedit.ſᷣm hoc dðᷣm de lege talionis: ſᷣm ꝙ ponit aug. ibi dicens. Multominus eſt euʒ qui aliene vite inſidi⸗ atur:qᷓ eum qui ſuam tuetur occidi. vnde pʒ. ꝙ lex tali onis non eſi contraria legi eteꝛne.quia non facit hoc ꝑ preceptõʒ:bᷣ ꝑ ↄceſſioneʒ. vt ſcʒ maius malũ vitet. ſcʒ ne vnus occidat alium. Sed ex hoc ſequit᷑ ꝙ ipa lex ſit imꝑfecta. ᷣm ꝙ dicit aplus: q lex neminez ducit ad ꝑ⸗ fectum:qui ſcʒ ſequat᷑ ſenſum litteraleʒ. Silr eſt de li⸗ bello repudij. Cauſa.n. iſtiꝰ fuit pꝛonitas hoĩm ad in⸗- terficiendum vxoꝛes ſuas cuz diſplicebãt eis. IUnð ad vitandum illud mains malũ conceſſit lex iſtud.tñ ipᷣa precepit⁊ inſtituit ꝙ nõ licet repudiare quacuq; ex ca. hoc.n.eſt niſi eſſet cauſa expreſſa. Ande h̊ inſtituit cõ⸗ tra repudiũ:⁊ ſic conceſſit vel ꝑmiſit ipſum: tamè ma⸗ gis precepit ↄtra ipſum: qꝙᷓ cuʒ ipſo.ſ.reſtꝛingẽdo ipᷣm. Silr ꝙ dicit lex. diliges amicũ tuum. boc dicit bm pꝛe ceptioneʒ. Oꝛ aũt dicit odi inimicũ.h̊ dicit ſᷣm oceſſio nem vel ꝑmiſſioneʒ. quia ꝓpter pronitateʒ bominũ ad malum: ꝑmittebant eos odire ne peius accideret. Tñ notandum. qꝙ eſt concedere ꝑ appꝛobatiõʒ: ⁊ ſic lex non conceſſit iſta.maxime in eo ꝙ non erat iudex oꝛdinat Et eſt concedere ꝑ non coertioneʒ. ⁊ hoc mõ conceſſit: quia ſcʒ non coercebat nec cogebat ad ↄtrarinʒ nec pu niebat ex hoc:⁊ tamen non precipiebat odire: ĩmo po tius ↄtrarium.lſ.diligere inimicũ precipiebat. vnde in exo.precipit.ꝙ homo ſubleuet aſinuʒ inimici ſui.ergo multomagis ꝙ ſubleuet ꝑſonam cuius eſt aſinus.2⸗ ſic odium habetur ex ꝑmiſſione ⁊ nõ precepto.immo ma⸗ gis eius contrarium. ideo non eſt lex moyſi cõtraria ſegi eterne.¶ Ad aliud dðm. ꝙ lex noua ⁊ vetus datr ſeu eſt data ab vno deo.ſicut dicit Jaco.iiij. Unus le giſlatoꝛ:ille enim qui locutus fuerat in ꝓphetis nouiſ⸗ ſime locutus eſt in noua lege.que ſicut dicit apoſtolus gał.iij. oꝛdinata eſi ꝑ angeſos in manu mediatoꝛis.vñ rom̃.iij. Quid g̊ amplius in iudeo:rñdet multũ ꝑ oẽm modũ.primũ quideʒ quia credita ſunt illis eloqa dei. ¶ Ad illud ꝗ̊ quod primo obijcit᷑ ꝙ lex excludit ſpiri⸗ tum. dom ꝗꝙ eſſe ſub lege eſt duplr.ſ.nccĩtatis timore: vel obedientie voluntate.qui ̊ ducit᷑ a ſpiritu non eſt ſub lege primo modo.i.non implet ex timoꝛe.Sʒ ſcðo modo verum eſt.ꝙ aliquis eſt ſub lege ⁊ ducit᷑ ſpiritu: ſicut ⁊ dñs ſub lege factus dicit᷑ ab aplo.¶ Ad aliud dðm. ꝙ lex in ſe bona eſt:tñ occaſio eſi moꝛtis.ſicut di⸗ cit apis.j.ad coꝝ.xiij.ꝙ ſcientia inflat.qð non dicit vt oſtendat ꝙ mala eſt ſcientia:ſed illud dicit.quia ſciẽtia ſine caritate occaſio eſt ſuꝑbie.Silłr lex dicit᷑ miniſtra tio damnationis.non vt oſtendat᷑ mala: ſed vt oſtenda tur cuiꝰ eſt occaſio illi qui nõ hʒ gratiam. Et hoc ẽ qd dicit augꝰ.ↄtra fauſtum. Semꝑ bona eſt lex: ſiẽ ſol ſꝑ bonus eſt:ſiue dolentibo oculis noceat:ſeu ſanos mul⸗ ceat. Illud ꝗ̊ non dicit᷑ ꝑ efficienteʒ cãm: ſ̊ ꝑ occaſiõʒ. 4 Ad aliud dõm.ꝙ quedaʒ attribuũt᷑ o ꝑ oꝑatõeʒ. quedaʒ ꝑ ꝑmiſſioneʒ.ſicut.ij.theſſa.ij.dicit. Mittet il lis oꝑatoꝛeʒ erroꝛis:vt credãt mendacio.Et ↄſtat ꝙ il lud intelligenduʒ eſt ſᷣm ꝑmiſſioneʒ.ſilłr illud ꝙ dedit ſpiritũ mendacij. Siłr.ix.ad roma.ueʒ vult indu⸗ rat.nõ dicit᷑ illud ꝑ oꝑatõʒ pſᷣ per ꝑmiſſioneʒ.4¶ Ad q̃ꝛ tum ddm.qꝙ in facto irraelitaꝝ pluribo rõnibo põt in⸗ telligi fuiſſe equitas.primo quia intelligit᷑ fuiſſe dna⸗ tio gratuita.ibi.n.dicit᷑ Dedit dñs populo ſuo gratiã coꝛam egiptijs ⁊c. Iteʒz certa ſcientia excludit dolũ: ꝗa ſciebant eos recedere ⁊ voluerũt dare.Alia rõ eſt ius 2 poteſtas dñi ad diſpenſandũ de rebus ſicut vult: vt tranſferat dominiũ cum voluerit. Iteʒ m legeʒ talio⸗ nis:quia tenebant᷑ illis egiptij ꝓ laboꝛe.non fuit iniꝗ tas ̊ recompenſatio laboꝛis illoꝝ in quo ſeruierũt il⸗ lis.q Ad aliud dðm.ꝙ eſt maledictũ pene: ⁊ HG̊ modo erant ſub maledicto ꝗpter obſeruantias grauantes.2 eſt maledictum culpe: ⁊ hoc mõ nõ erant ſub maledi⸗ cto qui erant ſub oꝑibus legis: inq;tum erant oꝑa le⸗ gis.̊D ᷓtum ad illos qui de oꝑibus preſumebant de ſe confidentes verũ eſt. quia erant ſub maledicto ꝓpt pꝛe ſumptioneʒ ⁊ ſuꝑbiam:quia ĩ oꝑibo confidebãt.⁊ h ñ quia a lege.⸗ Ad aliud dðm. ꝑ illud verbũ mathei nõ vult innuere aliũ eſſe auctoꝛeʒ illius legis ⁊ noue: ſů vult innuere ꝙ lex moyſi data eſt a deo mediate: no⸗ ua vᷣo immediate.4l Ad aliud dðᷣm.ꝙ quedam erant ĩ lege precepta.vt illa que ꝑtinebant ad ſaluteʒ 2 vitaʒ. NQuedaʒ vo ꝑmiſſa.ſicut que data erant ꝗꝓpter duriciã eoꝝ:vt erat de libello repudij. Similit dðm eſt ð odio inimicoꝝ.ꝙ non erat preceptum ſ̊ ꝑmiſſuʒ.q Ad alið dðm.ꝙ non ꝓmiſit illis terram niſi ſub conditiõe.ſcʒ ſi non ſeruarent mandata ipſius. aũt nõ ſeruauer̃t mandata:nõ fuit ex ꝑte illius b̊ ex ꝑte ipſoꝝ.¶ Ad a⸗ liud dðm.ꝙ ẽ malũ culpe:⁊ malũ pene.Mali pene deꝰ eſt auctoꝛ oꝑando.mali culpe nõ: ſ̊ ꝑmittit illð.¶ Si obijciat᷑ de ilo verbo Joh.x. Quotqͥt venerũt ante me fures ſunt ⁊ latrones.gᷓ moyſes fuit latro. Ad hoc au guſti. Omẽs qui ante xpᷣm venerũt fuꝛes fuerũt ⁊ latꝛo nes:quia miſſi non ſunt. Qui aũt miſſi ſunt non ante ipſum:ſᷣ cum ipſo veneꝛũt. NAꝛticulus ſextus Vpoſito ꝙ lex moyſi ſit lata ab optio deo: querit᷑ vtꝝ ſit ab ipſo data vel lata immedi ate:vel ꝑ miſteriũ angeloꝝ.⸗. Ad quod ſic gal.iij. Lex ꝓpter tranſgreſſiones poſita eſt: donec ve⸗ niret ſemen cui ꝓmiſerat: oꝛdinata ꝑ angelos ĩ manu mediatoꝛis.Ex quo pʒ ꝙ lex data ſit miniſterio ange⸗ loꝝ. Itez act.vij. AVccepiſtis legeʒ in diſpoſitõe ange loꝝ:⁊ nõ cuſtodiſtis. Iteʒ act.vij.dicit᷑ de moy ſe.hic eſt qui fuit in eccĩa ⁊ in ſolitudine cũ angelo qui loque batur ei in monte ſynai. Recepit igit᷑ legeʒ a deo ꝑ an⸗ gelum. 4 Item heb. ij. habet. Si. n. qui ꝑ angelos di⸗ ctus eſt pᷣmo factus eſt firmus.Glo.ſermo dei ꝗ ꝑ an⸗ gelos dictus eſt ad moyſen ad ceteros fratres: factꝰ eſt firmus.i.verus vt lex ꝑ miracula ⁊c. Ex qͥ vult di⸗ cere ꝙ lex data ſit moyſi ꝑ angelos. Iteʒ ſumit᷑ ratio a Dyoniſio in hierarchia angelica eſt hec oim cauſa⸗ ſuꝑ omĩa bonitatis ꝓrium ad cõmunionem ſuã.e q̃ ſunt vocare:vt vnicuiqʒ eoꝝ ꝓpria ꝓpoꝛtione diffinit. Sũma ꝗ̊ᷓ bonitas ducit homineʒ ad ſe ⁊ ad ↄmunionẽ ſuã:Fᷣm ꝓpoꝛtioneʒ ipſius homĩs ꝓpriã. ſᷣ angelus eſt prioꝛ creatura qᷓ; homo media inter deũ ⁊ hoĩeʒ.g̊ du⸗ cit᷑ homo in ſummã bonitatẽ mediate angelo. Si &lex data eſt ad iſtã ductõʒ ⁊ directõʒ. relinquit᷑ ꝙ ſit data homiĩ ꝑ angelos.⸗l Iteʒ dyoni.in eodeʒ.ſ uꝑceleſtium ſubaꝝ oꝛnatus ſuꝑ ea q tm ſunt ⁊ irrõnabilit᷑ vinetia: ea que m nos fiũt irrõnabilia: in hierarchia tradi⸗ tõnis ꝑticipatõe facte ſunt.Si q̊ hierarchia ꝑticipato eſt. ſiẽ dicit b.dyo.vt ſecũde ſube oꝛdinent᷑ ꝑ primas q ſunt angeli:lex data ẽ ad iſtam reductõz · relinquit᷑ ꝓ data fuit ꝑ angelos.Recepit igit᷑ moyſes legem ꝑan⸗ gelos. ¶ Item dyoni.ibideʒ. ꝓpterea vltra oia cogno⸗ miĩatõne angelica digni facti ſunt: eo ꝙ pᷣmo in ſeipſis educit diuimã illuĩatõʒ: ⁊ ꝑ ſe in nos deferũt q ſuꝑ nos ſunt manifeſtatões.ꝑ eos igit᷑ facte ſunt legis manile⸗ ſtationes in nobis.¶ Itez dyo.ibideʒ. Elideo qꝛ; ⁊ i⸗ uinũ xpᷣi hũanitatis miſteriũ angeli docu erũt.ſicut d hi le: o: . nge b⸗ gle oi⸗ QNueſtio niniſſimus gabꝛiel Zachariã miſteria deuit. mariãq; qũo in ipſa ſoꝛet diuine foꝛmationis miſteriũ. Sʒ diẽ b. Hern.Qð alicui de ſanctis fuit conceſſum: virgini gloꝛioſe non fuit negatum. Ergo qð fuit ei negatũ: nõ fuit alijs conceſſuʒ qui erãt inferioꝛes ꝙᷓ ipſa. Si ergo dee batur virgo ꝑ angelum miſteriũ diuine incarnati onis.ꝙ ſcʒ deus de ipſa naſceret᷑ 7 nõ per deũ immecdli⸗ ate. ⁊ moyſi ꝗ fuit multũ inferioꝛ qᷓ ipſa.data ⁊ nũ⸗ ciata fuit lex ꝑ angelos:⁊ non a dro immediate.4 Ytẽ Dyoni.in eodeʒ.xiij.c. Ignis caliditas magis ſeipſuʒ diſtribuit ad magis ſuſceptiua ⁊ ad ſimilitudinẽ ſuaʒ venientia.Ad ↄtrarias pᷣo ſubſtantias aut nulluz aut obſcurum ſue oꝑationis veſtigiuʒ manitfeſtat.ex bis qᷓ non ſunt cognata ꝑfamiliariter ad ipſi um ſe habentia accedit. Juxta hanc igit᷑ naturalis oꝛdinatõis ratõeʒ ſuꝑnaturalis omis boni oꝛnatus 2 oꝛdinatio congꝛue dilucidatõis claritateʒ primo apparentẽ copioſiſſimis effuſionibus in excellentiſſimis ſi ubſtantijs manifeſtat 2 eas que poſſunt eſſentie diuinũ ꝑticipant radium. ſicut ꝙ̊ ignis primo oꝑatur in eo qð eſt ſibi confoꝛme: illud accedit ad illud qð non eſt ſibi cognatuʒ: ſic claritas ſummi boni copioſiſſima effuſione 7 pᷣmo ma nifeſtat ſe ſuꝑexcellentiſſimis ſubſtantijs ſcʒ angelis. eas alie magis remote diuinũ diuine lucis partici pant radium. KRationalis creatura que eſt bomo: di uine claritatis illuminatõeʒ ꝑ angelos ꝑticipat. Si q̊ lex data eſt ei ad eius illumiatõneʒ. gᷓ habet legẽ a deo ꝑ miniſterium angeloꝝ. Ad oppoſitum. mens nulla interpoſita natura a prima veritate foꝛmat᷑. ſicut diẽ augꝰ. ipſa foꝛmatur per mandata legis a deo:quia ꝑ hoc cognoſcit 2 diligit deum. ̊ nulla interpoſita natu⸗ ra habet hoc a eo: non ꝑ angelos. 4 YIem numeri xij. habetur qð dicit dñs de moyſe.oꝛe ad os loquar ei 7 palam non ꝑ enigmata ⁊ figuras. Et in fine teutro. habetur. Mon ſurrexit vltra pheta in iſrael ſicut mo⸗ yſes quem dominus noſſet facie ad facieʒ in omnibus ſignis atq; poꝛtentis que miſit ꝑ eũ.Et exo.xxxiij.ha⸗ bet᷑. ꝙ loquebat᷑ dñs cum moyſe facie ad faciem: ſicut homo loqui ſolet ad amicũ ſuum. immediate S Peepit legem ab eo. 4. Itez inter imaginez ⁊ illud cuiꝰ ẽ ima⸗ go nihil eſt mediũ:quia imago eſt ſimilitudo expreſſa. ſed ᷣm imagineʒ venit diuina illumiatio in aĩa rõnali que eſt imago dei.q nullo medio illuminat?᷑ aĩa a deo. ſi g illuminat᷑ per legem datam a dro: conſtat ꝙ ipſaʒ habere debuit immediate a deo:2 non mediante aliqͥ. Ytez ꝑ totam legem legit.ꝙ locutus ſit dñs ad mo⸗ yſen: non ꝑ angelũ ſed ꝑ ſe.⁊ marime qñ dedit ei legẽ: non legitur locutus fuiſſe ad deum ꝑ angelum ß ꝑpſe. Solutio.dðm ꝙ lex data eſt a deo angelos.i.per miniſteriũ angeloꝝ. ſicut pʒ ꝑ plures auẽtes. vñ dyo. in hierarchia angelica. docet theologia legem ꝑ ange⸗ los ad nos puenire: tanqꝙᷓ legali oꝛdine illud legaliter ponente. 2 hoc eſt ꝑ primã. ſecvida in deũ reduci⁊ ñ ſo⸗ lum in ſuppoſitis ⁊ ſubiectis aĩs: ſ in equipotentibus ipſa lex diſſerit. hoc eſt ꝑ vnquãq; bierarchiaʒ pᷣmas ⁊ medias ⁊ vltimas eẽ oꝛdinatões virtutes.ſic ꝑ an⸗ gelicã naturã ronalis hũana debuit acciꝑe legeʒ:⁊ ad cum reduci.Et hoc eſt qð dicit i bideʒ paulo S.ſigdez vt theologia ait:añ legeʒ poſt legeʒ pres noſtros an geli ad deũ reducebãt:2 ad rectã veritatis viã ex erroẽ ⁊ vita immũda reducẽtes.aut occultas viſiões aut di uinas añ pᷣdicatões ꝓphetie reuelãtes.4 Ad pᷣmaʒ ra tionẽ in ↄtrariũ.dðm ꝙ ex ̊ nõ ſequit᷑ ꝙ aligd ſit me⸗ diũ in foꝛmatõe mẽtis a deo tanq infoꝛmãs:pᷣ ſolũ tãqᷓ; admiculans. 7 ſic ad foꝛmatõʒ mentis ꝑlegẽ requirit angelicũ miniſteriũ.nõ tanꝙᷓ infoꝛmãs:ſů ſolũ tãqᷓ;ᷓ ad⸗ miniculãs.⁊ h dicimꝰ iux illd apti.j. ad coꝝ.iij. Neq; a plantat neq; qrigat aliqd: ꝗ incremtũ dat deꝰ. ga ſiẽ agricola ñ eſt ibi aliqd qͥ fiat incꝛemẽtũ:ſic neq; an gelus qᷣ fiat foꝛmatõ vt infoꝛmãs.ſiẽ tñ ſe bʒ doctoꝛ ad 7177 xxvi.. diſcipulũ: ita angelꝰ ad illam infoꝛmatõʒ. 4 Ad ſcvᷣm dom. nõ ꝑ hoc negat᷑ qn ꝑ angeluz data ſit lex. h vult ollendere. ꝙ excellentioꝛ reuelatio ſibi facta ẽ. nã tripler eſt viſio. I. intellectualis.imaginaria.2 coꝛpa⸗ lis. Oliſio aũt intellectualis triplex eli. Quedaz ?4 fit ꝑſpẽm ſeu ꝑſ imilitudineʒ coꝛꝑaleʒ a ſenſibo acceptã: ⁊ hec eſt dei viſio ꝑ enigmata. Alia enim dicitur viſio intellectualis que fit ꝑ ſimilitudineʒ imaginariã. 2 ta lis viſio dicit eſſe ꝑ figuras:que repñtãt᷑ int᷑ vt ĩ ima⸗ ginatiua.aliqñ aũt eſt viſio intellectualis que ſolũ fit per ſpeciem intelligibileʒ. ⁊ hec non eſt nec ꝑ enigma⸗ ta nec per figuras.⁊ hec viſio appellatur terciuz celuʒ: qua dicitur paulus fuiſſe raptus vſq; ad terciuʒ ce⸗ lum. Prima viſio ſeu reuelatio facta ſuit moyſi in ru⸗ bo. Secunda viſio facta fuit danieli: quia fiebãt ei re⸗ uelationes: non per ſimilitudines repñtantes ſenſui: ſed reuelatio ſeu viſio tercia facta fuit moyſi in latiõe legis cui miniſtrabantur ſ pecies intelligibiles per an gelos:⁊ ideo dicitur ꝙ nec per enigmata nec per figu⸗ ras locutus eſt ei dominuo. non tamen per hoc negat᷑ miniſterium angelicum in miniſtrando ei ſpecies in⸗ telligibiles. ¶¶ AZd tercium dðm. ꝙ ſicut videmus ĩ vi⸗ ſu dupler eſſe medium. quia quoddam eſt ibi mediuz ſicut lux. Item dicimus ſpeculuʒ repreſentans imagi nem ſeu ſimilitudines rerum eſſe mediuʒ ad videndũ: 2 iſtud appellat᷑ medium qð eſt ſimilitudo.quia repre⸗ ſentat ſimilitudines: ꝑ quas ↄgnoſcit᷑ res ꝑ viſuʒ. Sic dicimus ꝙ deus ſe hʒ ad aĩam vt medium intelligendi qð eſt ſicut lux. Angelus aũt ſicut ſi peculum miniſtrãs ei imaginem.vnde intellectus ꝑ luceʒ cognoſcat ⁊ acci⸗ piat aliquid. Inter aĩam igit᷑ que eſi dei imago ⁊ deũ: nihil eſt mediũ ꝑ modũ lucis.eſt tñ aliꝗd mediũ ꝑ mo dũ ſimilitudis vel ſpeculi.⁊ he ſunt murenule auree: ſicut dicit augꝰ.diſpenſatiue ſi ilitudines que miſtrant᷑ ꝑ angelos.Vñn cant.j.dicũt ſponſe murenulas auꝛeas faciemus tibi verniculatas argento. Uel alit põt dici interimendo illudz dicendo. in lege dñs fueꝛit locu tus cum moy ſe ⁊ degerit ei legez ꝑ angelicũ miſteriũ. vñ ero.xxiij. habet᷑. ꝙ dixit dñs ad moyſen. Ecce ego mittam angelum meum qui precedet te:⁊ cuſtodiat in via:⁊ introducet ad locum quem preꝑaui: obſerua eũ ⁊ audi vocem eius.Exr quo patet pꝑ miniſterium ha⸗ betur expreſſe in lege a domĩo moyſi eſſe legẽ datam. 2⁊ in.iij.exodi habet᷑.ꝙ apparuit moy ſi in flãma ignis medio rubi ⁊c.Et vbi habetur ibi dominus in litte⸗ ra ſeptuaginta interpretum habet᷑ angelus. vñ dicũt: apparuit ei angelus. Et beatus BGꝛego.cõcoꝛdas huic littere dicit ibideʒ in glo. angelus qui moyſi aparu⸗ iſſe deſcribit᷑: modo angelus:modo dominus memoꝛa tur. Angelus quia exterius loquendo ſeruit:dominus quia interius preſidens efficaciam loquendi tribuit. Cum.n.loquens ab interioꝛe regitur:⁊ ꝑ obſequiũ an gelus:⁊ ꝑ inſpiratõʒ dominꝰ memoꝛatur. Vult 6Bre go.q ꝑ obſequiũ angeli exterius: ꝑ diuinam inſpira⸗ tioneʒ interius data ſit lex moyſi.¶ Sʒ adhuc poſſet obijci contra hoc ꝑ auẽtem aug. in ſoliloquijs dicẽtio ſicut in ſole tria aduertimus:ꝙ eſt: fulget:q illu⸗ minat. ſic ĩ deo tria aduertere debemus. ꝙ eſt: ꝙ intel⸗ ligit: ꝙ cetera intelligere facit. Si deus facit cetera intelligere. ergo ipſe eſt quo intellectus intelligit. igit eſt immediatus apud intellectum: ſicut lux apud vi⸗ ſum. Nihil ergo eſt mediũ inter ipſum ⁊ aĩiam. Ergo ſi ab eo data eſt ler: que quideʒ eſt ad illuminandũ a⸗ nimaʒ. vnde ꝓuer. vj. Mandatum lucerna 2 lex.Lux ergo eſt data aie immediate.nõ fuit g data moyſi per angelicum miſteriũ.¶ Ad hoc dðm.ꝙ in illuminatõe ſiue infoꝛmatõe mẽtis a deo ꝑ legẽ nibil ẽ mediũ tãqᷓ ĩ⸗ foꝛmãs ſeu illuiane:ᷣ ſoluʒ ſiẽ admĩculãs.⁊ H̊ mõ an⸗ gelꝰẽ ibi mediũ.ſ.ↄferẽdo ⁊ adiuuãdo ad illuĩatõz. ⁊ H duplr.ſcʒ auferendo impedimentũ: ſicut ille ꝗ aperit 2 3 2 feneſtram vt illuminet᷑ domus. dĩ talis illumĩare dẽ mũ: quia ſcʒ remouet impediens illuĩatõʒ: 2 etiã cõfe/ rendo ad ſuſcipiendũ illuiatõeʒ. quia excitat 7 monet ad ſuſcipiendũ:⁊ pñtat ſiłitudineʒ ad videnduʒ. ſicut ſpeculum preſentat oculo rei imagineʒ. nibilominꝰ tñ cus erit immediate ſe habens ad illuĩ ationeʒ mẽtis: ſicut lux ad oculũ. Mlembꝛũ ſecũdum Oſtẽᷓᷓ inquiſitũ eſt de latione legis moy⸗ ſi. reſtat nunc inquirẽ de ↄtinentia legis moſaice. Et circa hoc plures ſunt dubi⸗ tatõnes. Primo.qtum ad genera ↄtẽto⸗ rum. Scdo.qᷓtum ad qualitateʒ ↄtento· Articulus pꝛunꝰ Rimo de generibo vtentoꝝ querunt᷑ plura. SPrimo. vtx omia que ſunt in lege otineant in vno genere. Scðo. an ĩ duplici gene tm. Tercio.an ĩ triplici genere tm̃: ita ꝙ nõ addat᷑ qꝛtũ. Quarto. de teſtimonus in lege:ſub quo genere contine ant᷑. Quinto. de iuſtificationibo ſub quo genere conti⸗ neank. Sexto. de ꝑmiſſis ⁊ conſultis 2 comminationi⸗ bus: ſub quo. GStumad pꝛmũ que.S. j. ritur. VUtꝝ omĩa que ſunt in lege pñt reduci ad vnum genus moꝛalium: ita ꝗ omĩa dicant᷑ moꝛalia. Ad qð fic. Omis actus virtutis m ſe eſt moꝛalis. mᷣ oĩs actꝰ p̃ceptoꝝ legis ſeu moꝛaliũ ſen cerimonialiũ ſeu iudici⸗ alium eſt actus virtutis. omis actus oĩs p̃cepti le⸗ is eſt moꝛalis. Dmiĩa pcepta legis quecũq; ſint illat unt moꝛalia. A(inoꝛ ꝓbat᷑ pᷣmo ĩ iudicialibo:ꝗa puni re maleficũ eſt actus virtutis iuſticie. ſ iſte eſt actus 2 intentio pcepti iudicialis.̊ actus pcepti iudicialis eſi mobilis. Judicialia & ſunt in genere moꝛaliũ. Simili⸗ ter illud pʒ de cerimonialibo:qꝛ om̃e qð eſt neceſſaꝛiuʒz ad ſalutẽ eſt in genere moꝛaliũ. ̊ talia erant aliqᷓ ceri monialia legis.ſ.ſacramẽtalia: ꝙtum ad ſtatũ. ᷓ ceri⸗ monialia erant moꝛalia. MMinoꝛ pʒ ꝑ aug. fauſtuʒ · dicit.ꝙ eẽnt preuaricatoꝛes niſi facerent. Item omis actus latrie eſt moꝛalio.5pᷣ actus ſacrificioꝝ erãt latrie ga illis colebat deus 2 bonoꝛabat᷑ vt deus. erãt actꝰ moꝛales. igit᷑ cerimonialia aliꝗᷓ.ſ. ſacramen talia eꝛant moꝛalia. Silr iſtud pʒ de omibus cerimonialibo:ſicut ce iſto. on arabis in boue 2 aſino.nõ coques heduzʒ in lacte matris.nõ veſtieris lana ⁊ lino ⁊c· quoꝝ non erat ratõ manifeſta. quia ſicut dicũt iudei expoſitoꝛes legis ad litterã.omia pᷣcepta quoꝝ nõ eſt rõ manikeſta dabant᷑ iudeis vt reuocarent᷑ ab ydolatria. erat intẽ tio taliũ cerimonialiũ eẽ lõge ab ydolatꝛia. pᷣ longe eẽ ab ydolatria iſtud eſt moꝛale.vt ſcʒ bõ eũ colat ⁊ non ali ã.omĩa igit᷑ cerimonialia erant moꝛalia. Itẽ Te uit.xvij. Hõ quilibet de domo iſrael: ſi occideꝛit boueʒ aut ouez ſeu capꝛam in caſtris vel extra caſtra: ⁊ ñ ob⸗ tulerit oblationez dño ad oſtiuʒ tabernaculi: ſanguĩs reus erit q̃i ſanguineʒ fuderit:ſic ꝑibit de medio popu li ſui. Jdeo offerre debent ſacerdoti filij iſrael hoſtias ſuas:⁊ nequaqꝙᷓ vltra ĩmolabũt hoſtias ſuas demoni⸗ bus. erant ad cultũ ⁊ honoꝛẽ dei. 4 Itez ceꝛimoĩalia legis ꝙ̈tũ ad lam reuocabãt ab ydolatria:gꝗa ipᷣis co⸗ lebat᷑ 1 bonoꝛabat᷑ deus vt deus. 4 Itez ẽtũ ad ſpũalẽ ſenſum ducebãt in xp̃m. ̊ h̊ eſt moꝛale.ſ. colere deum ⁊ ducere in xp̃m. ̊ cerimonialia erãt in genẽ moꝛaliũ.2 ſic in vno genere. Ad oppoſituʒ. dutro .iin. oſtendit vobis pactũ ſuũ qð pᷣcepit vt faceꝛetis ⁊ decẽ veꝛba que ſcriplit in duabo tabulis lapideis. mihiq; mãdauit in illo tꝑe vt docereʒ vos cerimonias iudicia que faceꝛe deberetis. Lriplex g eſt genꝰ pcepti in lege.l. moꝛale: qð ꝑtinet ad dcalogũ: qð ſignificat᷑ ibi ꝑ·x. vᷣba. ⁊ cc⸗ 2— rimoniale atq; iudiciale. ñ ſunt omia qᷓ ↄtinent in le ge in genere moꝛaliũ. ¶ Scða rõ. in lege ſunt pᷣcepta: quoꝝ rõ deſcribit᷑ in lege naturali.ſicut ẽ pᷣceptũ deca⸗ logi. In lege etiã ſunt pcepta quoꝝ rõ nõ eſt deſcripta in lege nature.ſiẽ pᷣcepta diſcipline:⁊ hec ſunt cerimo⸗ nialia. in lege ſunt pcepta nature ⁊ pcepta diſciplie: ſiue p̃cepta moꝛalia ⁊ cerimonialia ex oppoſito diſtin⸗ cta. nõ ſunt omĩa in geneꝛe moꝛaliũ. Becundo queritur S. I. Vtꝝ que ſunt in lege ↄtineant᷑ in duplici genẽ tm̃. Ad qð ſic. Augꝰ.ð fauſtũ.Sũt pꝛecepta vite agẽde:⁊ ſunt pcepta vite ſignificande.ſᷣ pᷣcepta vite agende dicũtur moꝛalia.que ſcʒ docẽt gad agendũ.pᷣcepta vo ſignifican⸗ ce vite dicũt᷑ cerimonialia: q ſunt in ſignũ.⁊ ñ diſtin⸗ guit plura genera pceptoꝝ. Sũt igit᷑ pᷣcepta legis oĩa in duplici genere tm̃. ¶ Itez ps. Miudicijs tuis nõ de⸗ clinaui.Glo.i.ab bis q oſtituiſti regulã viuendi. Sũt &ᷣiudicia recte viuẽdi.ſ̊ moꝛalia ſunt hmõi.q idẽ ſunt moꝛalia legis⁊ iudicialia.omiĩa igit᷑ in duplici genere ptinent᷑.¶¶ Itẽ quidã expoſitoꝛ legis hebꝛeꝰ diẽ. ꝙ om̃e pᷣceptũ cuiꝰ vtilitas nota ẽ dẽ preiudiciũ.quoꝝ ðo vti⸗ litas ignota eſi dicũt cerimonie.ſᷣ tale eſt om̃e pᷣceptũ ꝙ eius vtilitas nota eſt vel ignota. ome pᷣceptũ vel ẽ cerimoniale vel iudiciale.ſunt omiĩa ſolũ ĩ duplici ge nere tm̃. ¶¶ Iteʒz deut. v. Audi ifrael cerimonias atz iu dicia.reducit q̊ ibi omia q̃tinet lex ad duo genera. ſ. ad cerimonias iudicia.¶ Iteʒ leuit . xviij. Jacietis iu dicia mea:⁊ p̃cepta mea Fuabitis.eꝛgo totũ qð ẽ i lege ptinet᷑ ſub iudicijs vel pceptis. oĩa igit᷑ in duplici genẽ vtinent . ¶¶ Itez deut. iij. Scitis ꝙ docuerim vos pꝛece pta atq; iudicia.ↄpᷣhendit oĩaꝗ ↄtinent᷑ in lege ſb p⸗ ceptis ⁊ iudicijs.ꝛ ita ſub duplici genere. Ad oppo⸗ ſitũ. deut. vj. Hec ſunt pᷣcepta cerimonie atq; iudicia. 7 ↄſtat ꝙ nõ poneret in tali numero:niſi hec abinuiceʒ diſtinguerent᷑. Si iudicia ſunt puniendoꝝ:cerimo⸗ nie credendoꝝ.ↄſlat ꝙ pcepta ſolũ eꝛũt faciendoꝝ.Eſt igit᷑ triplex genꝰ eoꝝ que ↄtinent᷑ in lege.nõ ſoluʒ in duplici genere otinent᷑ . ¶ Iteʒ deut. iuj · Que ẽ alia gẽs ſic inclita:que hẽat cerimonias atq; iudicia:⁊ vniuer⸗ ſam legez. Comp̃hendüt᷑ ea que in lege ſunt ſub tri⸗ plici dꝛñtia: non ſoluʒ ſub duplici. Tercio queritur. S. in. An oĩa qꝗᷓ ↄtinet lex ſolũ ↄprebendũt᷑ in triplici genere: ita ꝙ nõ ſunt plura genera mandatoꝝ in lege & tria. Ad qð ſic.deut᷑.vij. Caue ne obliuiſcaris dñi dei tui: 2 negligas mãdata eiꝰ atqʒ iudicia ⁊ cerimonias.qᷓ to tũ qð eſt in lege:compᷣhendit ſub ß̃ triplici genẽ. ¶ Itẽ leuit. xxvj. Hec ſunt pᷣcepta atq; iudicia ⁊ leges q̃s de⸗ dit dñs int ſe ⁊ filios iſrael.Ex qͥ pʒ ꝙ tota lex vtinet ĩ triplici genere ſolũ. Ad oppoſitũ ondit᷑. ꝙ optʒ ad⸗ dere qrtuʒ genꝰ.deut᷑.xj. Ama dñm cũ tuũ:⁊ obſerua p̃cepta eius:ceꝛimonias:iudicia atq; mãdata om̃i tꝑe· ꝑ p̃cepta tãgit vnũ genꝰ.ꝑ ceꝛimonias aliud.ꝑ iudicia aliud. ̊ ꝑ mãdata tãgit ſitr q̃ꝛtũ genꝰ. 4 YIẽ ĩ lege eꝛat cerimotalia ñ ſacramtalia: a2 in lege erat ſacmẽtalia. Itẽ in lege erãt moꝛalia ⁊ indicialia. Exo.xxj. Hec ſüt iudicia qᷓ ꝓones eis. Cerimoĩalia ſacmẽtalia erãt: qᷓ ↄferebãt ſi circũciſio. Cerimonialia ñ ſacmẽtalia: vt nõ coques hedũ in lacte matris ⁊c. hmõi gͤ cerimonia lia erãt ſub duplici drñtia:⁊ erant alia duo generg. 5 erant q̃tuoꝛ genera ad que reducebat᷑ ea ꝗᷓ ↄtinebãt in lege.¶ Poſſet aũt dici. ꝙ mãdata ñ faciut genꝰ diffe⸗ rens a pceptis.ſᷣ oñdit᷑ ꝙ immo.qꝛ dicit hiero. ꝙ ĩ pce⸗ ptis ẽ iuſticia.ĩ mãdatis caritas ſeu amoꝛ.& ĩ alio ⁊ a⸗ lio genẽ ſunt mãdata ⁊ p̃cepta. faciũt 8 dentia genea. 4 Si dicat᷑ X5 ñ ſegt qꝛ mãdata ſtãt ꝓ pᷣceptis digm oꝛibo ꝑtinẽtibo ad amoꝛẽ.ſic ſunt. Diliges dñm deum tuũ ⁊c. Et diliges ꝓximũ tuũ ⁊c· Cont᷑ preceptum e e . u 2 N / ti 14 an eit in⸗ n n n LSð Lueſtio eius qui iubet aliquid ꝑ ſe:mandatũ eins qui iubz ali⸗ quid ꝑ alium.ſ̊ multo dignius ẽ preciꝑe ꝑ ſe ꝙᷓ ꝑ aliũ ᷓdigniꝰ eſt preceptũ qᷓ; mandatuz. igit gen? differens. ¶Pꝛetea. aliqũ inuenimꝰ legẽ ↄdiuidenteʒ otra alia: aliqñ mãdata:aliqñ omiĩa ſibinuicẽ ↄdiuidẽtia.qð nõ eſſet: niſi facerẽt differentiã ſeu diuerſuʒ genꝰ.⁊ queri tur etiaʒ ratio hoꝝ. „„ Nuaꝛto queritur .S. uij. de teſtimonijs:qũo ſe hñt ad predicta genera.vtꝝ ↄti⸗ neant᷑ in illis vel ↄtineant illa.deut᷑.vj.Cuſtodi prece pta teſtimonia atq; cerimonias. Querit . vtx teſtio⸗ nia ſint idem genus cum illis:an differens. Ad qðᷣ ſic hiero.dicitꝙ in preceptis eſt iuſticia.in mandatis caritas.in teſtimonijs fides. Igit᷑ in teſtimonijs conti⸗ nent᷑ credenda ⁊ nõ in alijs.teſtimonia g̊ faciũt genus differẽs.⁊ ſunt aliqua pret illa.q¶] Si dicat᷑ ꝙ ſunt re⸗ ducibilia.querit᷑ ad que.iQaʒ glo.ſuꝑ illud pᷣs.Teſti moniũ dñi fidele.dicit.quia qð omĩbo fidelibo ꝓmittit implebit᷑igit᷑ teſtimoma ſunt ꝓmiſſiones.ſᷣ ꝓmiſſio⸗ nes nõ ſunt in genere alioꝝ: ſᷣ̊ faciũt genus differẽs ab illis.ᷓ ⁊ teſtimonia nõ ſunt.ᷓ reducibilia ad aliquod illoꝝ. 4 Item pᷣs. Lex tua veritas.Glo.vera ꝑ omia. quia ꝑ eam eſt cognitio peccati.⁊ ꝑhibet teſtimoĩa iu⸗ ſticie dei. Leſtimonia igit᷑ ſunt cominatõnes.ſᷣ cõmi⸗ nationes continent᷑ ſub teſtimonijs.quia qð eſt ad ꝑhi bendum teſtimoniũ continet᷑ ſub teſtimonio. ̊ commi natões ſunt ad ꝑhibendũ teſtimoniũ iuſticie dei.ꝭ cõ⸗ tinent᷑ ſub teſtimonijs. Sed cõminatõnes diffeꝛunt ab alijs: nec in aliquo genere eoꝝ ↄtinẽt᷑: nec ad aliquod reducũtur. & ſitr nec teſtimonia.ſed faciũt genus diffe rens ab illis omĩbus. Ad oppoſitum.pᷣs. Teſtimo⸗ niũ poſuit in iacob. Glo.teſtimoniũ dicit᷑ vetus lex: qꝛ nouũ teſtamentũ habet teſtimoniũ a lege 2 pꝛophetis. vnde ⁊ tabernaculũ teſtimonij dicebat᷑ illud ꝙ tot mi⸗ ſtiea figurabat teſtimoniũ.ꝗᷓ dicit᷑ vetus teſtamentum inqtum ꝓbat teſtatur: lex inqᷓ‚tum iubet.idem ꝙ ſi⸗ gnificat᷑ ꝑ teſtimoniũ:ł̊ alia ⁊ alia ratione.Ita idẽ in⸗ telligit᷑ ꝑ iacob ⁊ iſrael ⁊ ꝓpłlus iudaicus.lẽx his pʒ ꝙ teſtimoniũ dicit᷑ lex eo ꝙ figurat.qᷓ teſtimoĩa ſunt ipᷣa figuralia:nec faciũt aliud genus ab illis.4 Itẽ ibideʒ dicit᷑.ꝙ lex bene vtentibus teſtimoniũ eſt quo fugiant peccata.⁊ male vtentibus quo conuincant᷑ puniẽdi 2 peccatoꝛes.ſicut xpᷣs credentibo eſt lapis in caput an⸗ guli.prima Pe.ij.i Aon credentibo eſt lapis offenſiõis yſa.viij. Ex quo pʒ ꝙ teſtimonia ſunt ipſa indicialia. quia iudicialia erant ad fugiendũ peccata. ↄprehẽdũt Sin ſeipſa teſtimonia.q¶! Iteʒ augꝰ.ↄtra fauſiũ. Scri⸗ ptura illa tunc erat pᷣceptum:nũc teſtimoniũ.⁊ loquit᷑ de legalibo.qᷓ teſtimonia ſunt cerimonialia.⸗ Iteʒ pᷣs. Teſtimonia mea hec que docebo eos. Glo.teſtimonia pᷣcepta vite.&̊ teſtimonia ſunt ipſa moꝛalia:quia moꝛa lia ſunt precepta vite. Nunto queꝛiturde.S. v. iuſtificatõibo legis.an ↄtineãt omia predicta vel ad a⸗ liqð eoꝝ reducant᷑. Ad qð ſic.pᷣs. Ineternũ nõ obliui⸗ ſcaꝛ iuſtificatõnes tuas.Glo.i.legem.ꝗᷓ iuſtificatõnes omia ſicut lex compᷣhendũt. Iteʒ pᷣs.Legẽ pone mi⸗ hi dñe viã iuſtificationũ tuaꝝ. Glo.ler eundi ſit mihi via iuſtificationũ tuaꝝ. Reputat g iuſtificatõnes 2 le⸗ gez ideʒ. ᷓↄtinet omĩa ſicut lex. Ad oppoſitũ. videt᷑ iuſtificatõnes reducãt᷑ ad genus moꝛaliũ.pᷣs.vt cu⸗ ſiodiant iuſtificatões eius.Glo. iuſtificatiões ſunt vbi eſt euidens ⁊ abſoluta pᷣceptio.vt diliges deũ ꝓxim̃. Diuſtificatões ſunt ipſa moꝛalia:ſeu ĩ geneꝛe moꝛaliũ. ſic pʒ ꝙ reducũt᷑ ad moꝛalia.⸗ Sʒ còtra.videt᷑ ꝙ re⸗ ducũt᷑ ad iudicialia.pᷣs. Atinã dirigant᷑ vie mee. glo. iuſtiſicatõnes preſto pplo fuerũt:vt famulus ſex annis ſeruiret.⁊ pẽ reuerent haberet᷑:⁊ ſilius diſeiplinaret᷑. 6 xxvi. Hᷣ illud eſt iudicialiũ. iuſtificatõnes ſunt in genẽ indi cialiũ.⸗ Sʒ ↄtra.videt᷑ ꝙ iuſtiſicatões ſunt cerimoni alia.pᷣs. Doce me iuſtificatiões tuas.Glo.i.Fᷣm ſpũa⸗ lem intellectuʒ figuratiuas obſeruãtias ſae auertere. iuſtificatõnes ̊ ſunt ceꝛimonialia.ꝗ Sʒ ↄtra oĩa iſta. ps.Ju ſtificatones tuas doce me.Glo. quibo tu iuſtifi cationeʒ facis nõ homo.Juſtificatões ́̊ ſunt oꝑa dei: ⁊ nõ ſunt oꝑa hoĩs:que bomĩ precipiãt᷑ implere.̊ nõ reducũt᷑ ad aliqua p̃dictoꝝ. 24 S Pf * Bexto queritur. Cum in lege ſint quedam conſulta ſen ↄſilia. ꝑmiſſio⸗ nes vt repudiũ ⁊ ↄminatiões: an faciant drñtia gene⸗ ra a predictis:an ſub aliquibo eoꝝ ↄprebendũt᷑. Con ſilia.n. ſunt vt leges votoꝝ ⁊c̃. Hi aũt actus ſunt diffe rentes a predictis.&̊ faciut genera differẽtia ab illis. Reſponſio ad predictas queſtiones.Dicendum ꝙ lex dicit᷑ multiplr. dicit᷑ eniʒ lex generaliſſime.dicit᷑ lex generoliter.dicit᷑ ſpecialit᷑. dicit᷑ ꝑticularit᷑. Generaliſſime dicit᷑ lex ſcriptura ſeu doctrina totius veteris teſta.ſeu ſit doctrina oꝑandoꝝ ad quam ꝑtinent libꝛi moyſi.ſeu ſit doctrina credẽdo⸗ rũ:ad quam ꝑtinẽt ꝓphetie in quibo ↄtinent᷑ reuelatio⸗ nes credendoꝝ.ſiue doctrina oim:ad quam pertinʒ do ctrina pſalmoꝝ.Et hoc mõ accipit᷑ lex Jo.x. Nonne ĩ lege veſtꝛa dictů eſt. Ego dixi dij eſtis.oſtat.n.qꝙ iſtud dĩ in p̃s.vult ̊ dicẽ. ꝙ doctrina pſalmoꝝ ↄtinet᷑ ĩ lege Sic & lex ↄtĩet libꝛos moyſi ⁊ oẽs ꝓꝓhas ⁊ pᷣs. Scdðo mõ dẽ lex generałr.⁊ ſic ſolũ ſumit ꝓ doctrina oꝑando rũ.Et ſic diuidit᷑ ð p̃s.⁊ ꝓphas.⁊ ad hanc coartat᷑ lex. Cuc.vlt. Hec ſunt ðᷣba q locutꝰſuʒ vobis cũ adhuc eẽʒ vobiſcũ.qm̃ oꝑtet impleri oĩa q̃ ſcripta ſunt ĩ lege mo⸗ yſi ⁊ ꝓphetis ⁊ p̃s.de me.Ecce h̊ ↄdiuidit legẽ ↄtrap phetas ⁊ pᷣs.ſic lex ↄtiet doctrinã pᷣceptoꝝ ad quaʒ ꝑti nẽt libꝛi moyſi.⁊ doctrinã exẽploꝝ:ad quaʒ ꝑtinent li⸗ bꝛi biſtoꝛiales.⁊ doctrinã amonitionũ:ad quã ꝑtinent libꝛi ſalomoĩs.Tercio mõ dj lex ſpalit᷑: ⁊ ſic ſumit᷑ ꝓ Doetrina pᷣceptoꝝ ⁊ eoꝝ q̃ ꝑtinẽt ad obpᷣuãtiaʒ. ⁊ ſic ſo lũ ↄtinẽt libꝛos moyſi.Et h̊ mõ ſumit᷑ lex ro.v.lex ſub intrauit vt abũdaret delictũ. Quarto mõ dr ꝑticłarit lex:⁊ ſic aliqñ ſumit᷑ ꝓ pᷣceptis deealogi.ſᷣm qð babet᷑ ro.xiij. Qui diligit ꝓrimũ legeʒ impleuit: ⁊ mat᷑.xxij. In his duobo mãdatis tota ſer pẽdet.aliqñ ſumit᷑ p pᷣ ceptis cerimoĩalibo.⁊ ſic ſumit᷑ ad heb.x.vmbꝛaʒ hbñs lex futuꝛoꝝ.⁊.j.ad thi.j.Juſto ñ ẽ lex poſita.Aliqñ ſu mit᷑ lex ꝓ pceptis iudicialibo.⁊ ſic ſumit᷑ ro.iiij.lex irã oꝑat᷑. Glo.i.penã.Ad h.n.data ẽ vt reos facẽt tẽꝑali pena.oculũ ꝓ oculo:dentẽ ꝓ dente ⁊c̃.⁊ etiaʒ pᷣt dici ꝙ ſumit᷑ aliqñ lex ſingłarit.exo.xij. Hec ẽ lex phaſe.Ac⸗ cipiẽdo & ↄtinẽtiã legis generaliſſime: ſic ↄtinet doctri nã oꝑandoꝝ ⁊ credendoꝝ:⁊ doctrinã oꝛationũ. Gene⸗ ralit ſic ↄtinet doctrinã oꝑandoꝝ. Sʒ ſpẽalłr ſic ↄtinet doctrinã pᷣceptoꝝ. Sʒ adhuc diſtinguẽduʒ. ꝙ lex ſic ſpalit ſumpta:qdã ↄtinet q̃ ſunt ipiꝰ: q̃dã q̃ ſunt ad le gẽ.ↄtinent᷑ ꝗ̊ qdã ĩ lege q̃ ſunt ad legem:⁊ ſic ↄtinet lex amonitões.arguitões ↄmĩiatões.⁊ ꝓmiſſiões.hec eniʒ ad legẽ dicũt᷑ eẽ:qꝛ mouẽt ad obᷣuàtiã legis.Si at᷑ co⸗ artat᷑ lex ad id qð ẽ legis:diſtiguẽdũ ð. qꝛ q̃dã ſunt ipᷣiꝰ legis ꝑ ſe.⁊ hec ſunt ĩ tplici drñtia. Hec.n.ſunt moꝛa⸗ lia legis ⁊ iudicialia ⁊ cerimoĩalia.q̃dꝗ at̃ ↄtĩet lex.ꝗa ſũt ipiꝰ legis ꝑ accñs.⁊ h̊ mõ ↄtiet ↄſulta ⁊ ꝑmiſſa.nã ↄſultũ reſpic maiꝰ bonũ vt fiat.vñ reſpic meliꝰ fiẽi.ꝑ⸗ miſſuʒ at᷑ ne deteꝛiꝰ fiat:⁊ vt vitet᷑ maiꝰ malũ.lex at pn cipalr reſpic pᷣceptũ ⁊ ꝓhibitõeʒ. Sʒ q; cca iſia ↄtĩgit fieri meliꝰ⁊ deteriꝰ.hʒ lex cõſulta ad meliꝰ vt fiat ⁊ ꝑ⸗ miſſa ne peius fiat.ſic ꝗ̊ principalit continet illa tria genera preceptoꝝ.ſcʒ moꝛalia.cerimonialia.iudicia⸗ lia. Qã ſicut diẽ aug.ẽ pᷣceptũ vite ſigficãde.⁊ iſta ſũt ceꝛimoĩalia.⁊ ẽ p̃ᷣceptũ vite agẽde.⁊ iſið ẽ duplx qꝛ du⸗ plex eſt ratio agendi.ſcʒ honeſtũ qð ſua dignitate tra⸗ hit ad ſe ⁊ allicit.⁊ talia ſunt moꝛalia. Alia ratio agẽ di eſt expediens.vt ſcʒ remoueat᷑ impediens obſeruan tiam legis.⁊ talia ſunt iudicialia.¶ Ad rõnes qui⸗ 5 * bus oſtendit᷑ ꝙ omĩa ↄtinent᷑ ſub genere moꝛaliũ.Di⸗ cendum ꝙ bonum triplłxr eſt. ſcʒ bonum m ſe.bonũ in genere. bonum er circumſtantia. Ponũ ex circumſtã⸗ tia dicit᷑ quodlibet indifferens:dũmodo infoꝛmet᷑ ali⸗ qua bona circumſtantia.vt loqui de ſe eſt indifferens: tamen loqui ꝓpter deum bonum eſt ratione circũſtan⸗ tie addite.Monum auteʒ in genere duplr eſt. ſcʒ quia aut eſt in genere honeſti:aut expedientis.bonũ ĩge⸗ nere qð eſt honeſtum pꝛincipałr reſpicit moꝛale.bonũ expediens iudiciale.bonum ðvᷣo ex circumſtantia ceri⸗ moniale. Similiter moꝛale tripłr poteſt dici. Si ergo extendatur moꝛale ſᷣm ꝙ extenditur bonuʒ.vt dicatur moꝛale ex circumſtantia ſicut bonuʒz. ſic cerimonialia poſſunt dici moꝛalia: ⁊ eoꝝ inſtitutio: reuocatio ab ydolatria ad cultum dei.ſunt.n.in ſignum gratie.Si autem dicatur moꝛale in genere boni expedientis.hoc modo iudicialia poſſunt dici moꝛalia.ꝓprie tñ moꝛa⸗ le reſpicit bonum in ratione honeſti. ¶ Ad ſecundum quando querit᷑.an omĩa que ſunt legis in duplici ge⸗ nere contineant᷑.ſcʒ cerimonialium ⁊ iudicialiuʒ.Di⸗ cendum ꝙ iudicium ſumit᷑ er ratione diſcernendi. Eſt auteʒ diſcretio multiplex. Eſt diſcretio boni ⁊ mali:⁊ eſt diſcretio veri ⁊ falſi:⁊ eſt diſcretio que eſt ĩ retribu⸗ tione pene ⁊ premij. VUno ̊ modo dicũtur iudicialia ĩ diſcretione veri ⁊ falſi. ⁊ hoc modo ſumitur iudiciũ in glo. ſuꝑ illud pᷣs. Judica iudiciũ meum. Glo.i.diſcre⸗ tionem fidei mee. ſic & dicit᷑ iundicium quo diſcernimꝰ veritatem credendoꝛum ab erroꝛe.Secũdo modo iudi cium dicit᷑ in electione boni ⁊ mali ſeu diſcretõe.⁊ ſic ſumit᷑ iudiciuʒ in pᷣs. Judicia eius in conſpectu meo. Glo.i.premia iuſtoꝝ.penas impioꝝ.flagella coꝛꝛigẽ⸗ doꝛum. temptatõnes ꝓbandoꝛum ſemꝑ attendo:⁊ ꝑſe⸗ ueranti contemplatione conſidero. Cõmuniſſime ergo iudicium acceptum ſe extendit ad credenda ⁊ operan⸗ da.⁊ ſic comprehendit ⁊ moꝛalia ⁊ alia. Sed cõmuni ter dicitur ꝓut eſt in diſcretione que eſt in electiõe bo⸗ ni ⁊ mali.⁊ ſic ſe extendit ad oꝑanda.⁊ hoc mõ ↄpre⸗ hendit in ſe moꝛalia.ſᷣ ꝓpꝛie ⁊ ſpecialiter dicit᷑ iudiciũ in diſcretione que eſt in retributõe pene ⁊ pᷣmij.⁊ ſic ñ continet moꝛalia.⁊ ſic diuidunt᷑ ↄtra moꝛalia cerimo⸗ nialia. 4¶ Ad tercium queſituʒ.vtꝝ omiĩia que ſunt ĩ le ge ↄtinent᷑ in triplici genere:vel oꝑtzʒ addere q̃ꝛtuʒ ge⸗ nus.ſ.mandata. Sicendũ ꝙ pʒ ſolutio ex manifeſtati one qũo moꝛalia ⁊ iudicialia ᷣm ↄtinentiaʒ ſe habent ad alia.Et qð obijcit᷑.ꝙ oꝑtʒ addere quartuʒ genꝰ ſcʒ mandata.Sicendũ q; intentio mandati duplex eſt. dr enim mandatũ coiter:⁊ ſic ↄpᷣbendit om̃e qð iubetur. alit ꝓprie dẽ ſtricte ſᷣm intentõʒ noĩs:vt dicat᷑ monda⸗ tũ qð ꝑ aliũ iubet᷑ ⁊ qð nõ ex nccĩtate.ſm qᷓ hanc intẽ⸗ tionezʒ:qð ꝑ alium iubet᷑ ſtringit᷑ mandatũ ad iudici⸗ alia ⁊ cerimonialia:que non iuſſit dñs ꝑ ſe:ſed ꝑ moy⸗ ſen:ꝑ quem data ſunt.Oñs.n.ꝑ ſe ꝓmulgauit mora⸗ lia.bᷣ ꝑ moyſen cerimonialia ⁊ iudicialia.ſᷣm g̊ hãc ĩ⸗ tentõʒ nõ ex neceſſitate ꝑtinet mandatũ ad ea que pꝑti⸗ nent ad amoꝛeʒ ⁊ eis appropꝛiat᷑.⁊ ſic vno mõ diuidit᷑ ↄtra ꝓreceptũ:Fᷣm ſcʒ ꝙ preceptũ eſt ex timoꝛe ⁊ impoꝛ tat neceſſitateʒ.4¶. Ad ea q̊ que obijciũt᷑ dõᷣm. ꝙ ſicut ĩ genere veri eſt verũ pᷣmo notũ ⁊ ſecũdo notũ: ſic in rõ⸗ ne boni oꝑandi eſt pᷣmo notũ ſic dilectio: ſeu mãdatuʒ de dilectõne.⁊ eſt ibi qð ẽ ſecũdo notũ:ſic decalogꝰ qð refert᷑ ⁊ dependet a dilectione.⁊ in h̊ genere primo no⸗ tũ reſpicit mandatũ.⁊ ꝑ h̊ pʒ rñſio quia nõ ponit᷑ alið genus ꝑ mandatũ.Diliges dñm deũ tuũ:⁊ ꝓximum. Scðo vᷣo notũ reſpicit pᷣceptũ.⁊ ꝑ h̊ pʒ rñſio.quia non ponit᷑ ad genus ꝑ mandatũ ⁊ ꝑ pceptũ.ſ̊ ponitur alia drñtia in genere moꝛis.ſ.pᷣmo notũ:⁊ ſecundo notuʒ. lud eſt ſacramẽtale.⁊ ẽ fig 4¶ Ad aliud doᷣm.·q; ceꝛimoniale dicit coĩter. ⁊ hoc mõ ideʒ eſt tãtũ ↄpᷣhendit quantũ figurale: ſiue ſit ſacra mẽtale ſeu nõ ſacramẽtale.Eſt. n. ſigurale credẽdi:2 il . urale faciẽdi: ⁊ illud eſt ceri moniale:ſtricte ſumẽdo cerimoniale.⁊ ſic ſtricte acce⸗ ptũ diuidit᷑ ↄtra ſacramẽtale.iQazʒ in ſacramẽtalibus ꝛie figurat᷑ vita cũ remedio moꝛbi. In cerimoĩalibo ðᷣo figurat᷑ vita cũ ipᷣa ſanitate vel virtute.4¶ Ad ilð qð querit᷑ quaꝛto de teſtimonijs qũo ſe hñt ad alia. di cendũ ꝙ teſtimoniũ dicit᷑ quicqꝗ fit in atteſtatõʒ.dicit᷑ aũt teſtimoniũ ſic atteſtatio dr. Nã d teſtimoniuʒ ve ritatis ſeu ſapĩe.⁊ iſtud ẽ in credẽdis.⁊ G̊ modo ſumit Hiero.teſtimonia cũ dic.in teſtimonijs fides.Eſt ite⸗ rũ teſtimoniũ dine iuſticie: ⁊ ſic dicũt?᷑ teſtimonia ↄmi⸗ natões. Itẽ ẽ teſtimoniũ dĩne miſcðie:⁊ ſic dicũtur te⸗ ſtimonia ꝓmiſſiones. Iteʒ ẽ teſtimoniũ maieſtatis: 2 ſic dicũt᷑ teſtimonia eẽ pcepta.vñ in pᷣceptis eſt teſtimo niũ maieſtatis.ᷣ h̊ tripłr.qꝛ dẽ eſſe teſtioniũ vt ſignũ: ⁊ ſic cerimonialia dicũt᷑ teſtimonia. Itẽ dr eẽ teſtimo niũ vt ſignũ ꝑ modũ rei.⁊ hoc duptr.qꝛ quedam ẽ res que facit teſtimoniũ reſpectu ſuipᷣius:vt lux.a⁊ hoc mõ pᷣcepta moꝛalia dicũt᷑ teſtimonia:qꝛ in ſeipſis habẽt te ſtimonia ꝙ faciẽda ſunt vel dimittenda.Quedã aũt eſt res que facit teſtimoniũ reſpectu alteriꝰ:⁊ ſic iudicia⸗ lia dicũt᷑ teſtimoĩa. qꝛ ex pena illa quã infligebãt erat ſignũ pene future maloꝝ.vt ſcʒ ꝑ illa ſciret᷑ ꝙ deus pu niat malos.⁊ ita veritas iſta atteſtat᷑ alteri veritati. Ad illud qð quinto querit᷑ de iuſtiſicatõibo. doᷣm iuſtificatio vno mõ dẽ actus dei:⁊ ̊ mõ nõ eſt effectus legis bᷣ diuine gr̃e. Alio mõ dẽ iuſtiſicatio actus boĩs. Et h̊ triptr.qꝛ aut ↄſiderat᷑ iuſtificatio ſᷣm eẽ iuſticie. Bᷣ eſt ꝓꝑ com ꝑatõʒ ad illud in quo eſt iuſticia.ꝛ ſic iuſti⸗ ficatio dr illud in quo ẽ iuſticia.⁊ ſic moꝛalia dicũtur iuſtificatõnes.ꝗa ꝑ illa eſt ↄſeruatio iuſticie.Aut iu⸗ ſtificatio dicit᷑t executio iuſticie.⁊ ſic iudicialia dicũtuꝛ iuſtificatões. Aut dẽ iuſtificatio vt ſignũ iuſticie: ⁊ ſic cerimonialia dicũt᷑ iuſtificatões: qꝛ ſunt ſigna iuſticie ſeu gratie future añ xpᷣi incarnatõʒ. Et ex his patʒ rñ⸗ ſio ad omĩa obiecta. Axticulus ſecũdus HGnſequẽt᷑ q̃rit᷑ de ↄtinẽtia legis moyſi qᷓtũ ad q̃litatẽ ↄtẽtoꝝ. ꝓpt᷑ illð vᷣbuʒ apłi ro.vij. lex qdeʒ ſcta ⁊ mãdatũ ſcẽm:⁊ iuſtũ ⁊ bonũ Circa qð querit᷑ ſic. Primo.vtꝝ om̃e qð ↄtinet᷑ lege ſit ſanctũ. Scðo.vtꝝ om̃e qð ↄtinet᷑ in lege ſit bonuʒ. Tercio.vtꝝ om̃e qð ↄtinet᷑ in lege ſit iuſiũ. Stum ad pꝛimuſic .S. j. ꝓcedit᷑. Augꝰ. fauſtũ dicit.qꝙ illicitum eſt ꝙ lege illa ꝓhibet᷑:qua naturalis oꝛdo ſeruat᷑.S̊ᷣ repudiũ ꝓhibe tur lege qua naturalis oꝛdo ſeruat᷑.̊ repuadiũ eſt illi⸗ citũ.ſᷣ om̃e ſanctũ eſt licitũ.nõ g̊ om̃e qð in lege ↄtinet ſanctũ eſt. Ninoꝛ pʒ.ſcʒ ꝙ repudiũ ꝓhibet᷑ illa lege q̃ᷓ naturalis oꝛdo ſeruat᷑:hᷣ ẽ lege naturali.qm̃ de lege na turali eſt matrimoniũ indiuiduã vite ↄſuetudineʒ re⸗ tinens.ↄtra quã eſt repudiũ.gᷓ ꝓhibet᷑ lege naturali. 4¶ Si dicat᷑ ꝙ repudiũ erat ſolũ in lege ſic ꝑmiſſuʒ ne ſcʒ peius fieret.⁊ iðo licitũ. Cont᷑.nõ debẽt fieri mala vt veniãt bona. nec ſilr mala debẽt ꝑmitti ne veniãt peioꝛa. nullo mõ eſt licitũ repudiũ:vt ſcilʒ vitet᷑ dete⸗ rius malũ.ꝗᷓ nec ſanctũ.nõ g̊ om̃e mãdatũ legis ſcẽm. YItẽ om̃e qð ẽ ↄtrariũ legi caritatis ẽ illicitũ.ſj habẽ odio inimicũ ẽ ↄtrariũ legi caritatis.ergo eſt illicituʒ· Si ergo odio habere inimicum iſtud continetur in le⸗ ge: ſicut patet ᷣm verbum ſaluatoꝛis in euangelio. S aliquod mandatum illicitum continetur in lege. 2 ita ñ ſanctũ.¶Minoꝛ pʒ.ſcʒ ꝙ ſit ↄtrariũ legi caꝛitatis.vñ etiã ĩ lege euãgelij:que ẽ lex caritatis precipit᷑ · Diligi⸗ te inunicos veſtros ⁊c.4! SItẽ.ij. coꝝ.iij. E ſi miſtꝛatio giein Rerat Nusp ritati. Dng efeone hoin ☚ ſciuli Mcünr Ut iu⸗ i 11 e n⸗ „ aii d. boni ileg WN Lneſtio moꝛtis litteris deſoꝛmata fuit in gloꝛia.glo. Quia lex m lam multa inboneſta pᷣciebat:ſ̊ omne ſctᷣm hone⸗ ſtum.q̊ multa mãdata ↄtinebat ler non ſancta.4l YJtem aug. Peccatũ eſt dictũ vel factũ vel ↄcupitũ ↄtra legeʒ der. Sed tale ẽ expetitõ talionis.qꝛ mibi vindicaʒ ⁊c· Ro. xij. ·õ vindicãtes vos. expetitõ talionis ẽ pctm Snõ ſancta.ᷣ lex ↄtinet expetitõeʒ talionis ſic ptʒ ocu⸗ lum ꝓ oculo ⁊c. Ootinet aliq̃ nõ ſancta.¶ Ad oppoſitũ Ko. vij. Lex quidẽ ſctẽa.⁊ in põ.Lex dñi imaculata ⁊c. Omia igit᷑ qↄtinet lex ſancta ſunt ⁊ ĩmaculata.qꝛ atr ipᷣa nõ poſſet dici ſeca. Solo.ad hoc intelligendum iuxta aplm.qꝙ lex ↄotinet mandata ſancta iuſta ⁊ bona. Cum em ſit triplex genꝰ mãdati in lege.ſ.cerimoniale moꝛale.et iudiciale.et triplex q̃litas rñdens ſingłarit᷑ illis tribo.vt dicat᷑ mandatũ ſctm q́;ẽtum ad cerimonia lia.iuſtũ qᷓtum ad iudicialia.bonũ qᷓtum: ad moꝛalia. Vñ ꝑ hoc vult ipſe apłs notare q̃ſi ꝓgprias diſpoſitio⸗ nes mandatoꝝ: Fm ſua genera. Ratõ tñ boni curꝛit ꝑ ſingula. ꝓprie tñ dr̃ ſanctũ reſpectu cerimonialiuʒ. Aoð boc em̃ fueꝛũt cerimonialia vt ꝑati eſſent ad cultũ diui num: 2 B; reſpicit ſanctũ. Judicialia vᷣo erãt ad punien dum malos: 2 reſpicit iuſtũ. Moꝛalia vᷣo cõferebant bonitatẽ: Fm ramos caritatis.ꝗ ſunt dilectõ dei 2,prxi⸗ mi. Et ideo ꝓpꝛie dr bonũ reſpectu moꝛaliũ.Añ mani⸗ feſte ↄtinent moꝛalia in ſeipſis bonitatẽ. 4 Ad illð qð obijecit de libello repudij.dðᷣm. ꝙ in lege quedã ſunt vt iuſſa:quedã vt ꝑmiſſa:quedã vt ↄſulta. Repudiũ ergo ↄtinebat᷑ in lege vt ꝑmiſſum ⁊ nõ vt iuſſum. Añ ler ipᷣa nõ fuit ꝓpter repudiũ vᷣ ꝓpter libellũ.ꝗa pᷣcepit dari li⸗ beilũ:̊ non pcepit repudiuʒ. bᷣ ſolum ꝑmiſit.Qam ibi erant tria.vnũ qð erat in pᷣcepto.ſ.ipᷣe libellꝰ.aliud qð erat in ꝑmiſſione.ſ.repudiũ ne.ſ.peius fieret. Lerciũ erat ibi in pena.ſ.ꝙ repudiatã poſtea nõ haberẽt. xxij. cu. Et ſie pceptũ legis nõ fuit repudium.ſed libellus. pᷣcepit em̃ libellũ ↄtra diuoꝛtiũ.vt ſcʒ moꝛa diſcipline aꝑpponeret᷑.q;tum ad diuoꝛtiũ:ne ſcilʒ ſeꝑaꝛent᷑ ſ̊ retra berent᷑ ꝑ ſcribentes libellũ ab h̊ malo deſiderio: vt ꝑ il los diſciplinarent᷑? hec fuit intentio legis.q̃re pᷣcepit pꝛioſcribi libellũ q́; repudiarẽt:quẽ nõ poterat ſcribeꝛe niſi mꝗgẽi ⁊ doctoꝛ es.et er h̊ aperte fuit iuſticia. qa intẽ debant ꝙ recurꝛerẽt ad mgr̃os ⁊ doctoꝛes. vt illa face⸗ rent ne repudiarẽt. Et ideo pᷣcepit ꝙ ſi appeterẽt diuoꝛ tium.qꝙ nõ repudiarẽt niſi pꝛiꝰfacto libello.⁊ vt in illa moꝛa ipſi ab illa mala volũtate ceſſarẽt.et ſic ptʒ ꝓpter qnid fuit foꝛmatõ libelli añ repudiũ. Et h̊ eſt qð dicit aug.ↄtra fauſtũ.ᷣ illud de vxoꝛe nõ dimittẽda qð dñs pᷣ cepit:cũ antigꝗs dictũ ſit.Quicũq; dimiſerit vxoꝛẽ ſuaʒ At er libellum repudij. Si diligenter intueamur: vide bimus nõ eſſe ↄtrariũ.vtiq; nolebat vxoꝛẽ dimitti a vi. ro ꝗ hanc interpoſuit moꝛa.vt in diſcidiũ animꝰpᷣceps ⁊ libelli ↄſcriptione refractus ablſiſteret:ſed quid mali eſſet vroꝛem dimittere cogitaret. Pꝛeſertim qꝛ vt per⸗ bibent apud hebꝛeos ſcribere lr̃as hebꝛeas: nulli fas erat niſi ſolum ſcribis.Et dicit in eodem.libellum vir bonus pꝛudenſqʒ nõ ſcriberet niſi in aio nimis aduer⸗ ſo atq; pꝑuerſo ↄſilium ↄcoꝛdie nõ valeꝛet.ſic ergo patʒ permiſit ſolum repudium ne fieret peius:⁊ nõ pꝛece pit. 2 ſicut lex eterna nõ accuſat᷑ nec dicit᷑ iniuſia: quia permittit mala fieri vt eliciat de illis bonuʒ 2 ne fiant peioꝛa: tamen mala nõ facit. ſicut et lex moyſi nõ erat iniuſta. quia ꝑmittebat mala fieri vt vitarenẽ᷑ peioꝛa: ſeʒ homicidiũ.nec ideo põt dici ꝙ faciat mala vt veni⸗ ant bona: quia non faciebat hoc.ſed ſolum ꝑmittebat. Licet em̃ nõ poſſunt fieri mala vt veniant bona vel vi⸗ tentur peioꝛa:tamẽ poſſunt permitti.¶ Ad illud quod obijcitur odio inimicoꝝ. Dicenduʒ ꝙ de intentione legis nõ fuit ꝙ baberetur odio inimicus:ſupple qᷓtum ad ſuam ꝑſonam. immo magis intendebat ꝙ diligeret et pꝛecipiebat. Vnde in exo.xxiij.pꝛecipit lex. Di vide ris aſinum odientis te iacere ſubonere.nõ ꝑtranſibis =?DB xxvüj. ſͦ euz eo ſubleuabis. Ecce ſi ler iſta pcepit de re inimici tui:q̃ntomagis pᷣcepit ð inimico tuo vt ei ſuccurras in neceſſitate. ꝓgter H̊ doᷣm. ꝙ in eo ꝗ eſt inimicꝰvuo ſunt. ſcʒ nata et vicium.Qaturã ẽ inimici tui nõ debes hr̃e odio:ſed potius diligere. ſed vicium in illo debes odi⸗ re. vnde lex nõ permiſit odium inimici quo ad naturã ſed quo ad vicium.vt ſcilicet nõ odires illum:ſed viciũ in illo.tamen ꝓpter pꝛauum intellectum iudeoꝛum coꝛ rigit dominus ̊ mandatum in enangelio.⁊ non qꝛ lex in hoc male intenderet. Et hoc eſt qð dicit aug. contra Fauſtum.vnuſquiſq; iniquus homo.inqtum iniquus odio habendus eſt. Inqtum aũt homo eſi: diligendꝰẽ Audito igit᷑ ⁊ nõ intellecto ꝙ antiquis dictũ eꝛat.odi⸗ etis inimicũ veſtrum.ferebant᷑ homines in hoĩs odiuz cum deberent nõ odiſſe niſi vicium:hos coꝛrigit domi⸗ nus dicendo.Diligite inimicos veſtros.pᷣcipiendo igi tur vt diligamus inimicos:cogit nos intelligere quo⸗ modo poſſemꝰvnũ eundemq; bominem odiſſe propter culpam.et diligere ꝓpter naturam. 4! Ad aliud qð oñ/ dit ꝙ lex multa inhoneſta pᷣcipiebat. ddᷣm. ꝙ inbone⸗ ſtum dicitur tripliciter ſceʒ negatiue pꝛiuatiue. contra⸗ rie. Lex & nibil pcipiebat inboneſtuʒ pꝛiuatiue:nec cõ trarie:ſed bene pᷣcipiebat aliquod inhoneſtum negatie quia pᷣcipiebat aliqua que de ſe nõ erant boneſta: ſ̊ ex circumſtantia erãt honeſta.quia ſemꝑ ex aliqua cauſa fiebant iuſta ⁊ bona. Aut em̃ ſemper ad litteram erat cauſa honeſta: aut ſignificatio honeſtatis.4 Ad ꝗntuʒ ſoluit aug.ↄtra fauſtum dicens. Illud qð dictum ẽ an tiquis.dentem ꝓ dente.oculum ꝓ oculo.quõ ↄtraꝛium habet:quod ait dominus.Ego autẽ dico vobis non re ſiſtere malo. Sed ſi quis te ꝑcuſſerit in maxiilam ⁊c. MQuis em̃ tandem facile ↄtentus eſt: tantum repende/ re vindicte quantũ accepit iniurie. Huic igitur immo derate:ac per hoc iniuſte vltioni lex iuſtum modum fi⸗ gens penam talionis inſtituit.hoc eſt vt qualemcunq; quiſq; intulit iniuriam:tale ſuꝑplicium pendat.Et ptꝰ dicit. cum peccet.qui per immoderatõneʒ iniurie vult vindicari.non peccat autem qui modum adhibens iu ſte vindicari vult.Remotioꝛ eſt a peccato iniuſte vindi cte:qui nõ vult omnino vindicari.peccat enim qui exi⸗/ git vltra debitum.non peccat autem qui exigit debituʒ iſtud. Lamen quia dubitabile videt᷑:relinquimꝰinfra diſputationi. . Circa ſecundum .S. ij. ſic pꝛocedit᷑.Et queritur vtrum om̃e mandatum legis ſit bonum. Ad quod ſic.xx.Eʒe.Dedi eis pꝛecepta nõ bona:et iuſtificatõnes non bonas in quibo nõ viuent. 4 Item om̃e quod non eſt ↄferens ſen quod eſt carens vtilitate:caret ratione boni.ſed mandata cerimonia⸗ lia erant hmõi ꝙ carebant vtilitate:nec conferebãt ali quid. Vnde heb.vj. Repꝛobatio fit pꝛioꝛis mandatip pter ſuam inutilitatem ⁊ loquitur de cerimonialibus ergo cerimomalia ſunt nõ bona. Item om̃e quod nõ ↄfert aliquam ↄmoditatem:eſt non bonum. Sed talia ſunt aliqua cerimonialia.vt nõ coques hedum in lacte matris.lana ⁊ lino non indueris.nõ arabis in boue et aſino.Ergo iſta mandata ſunt non bona.non ergo bo⸗ num eſt ome mandatum legis.¶ Ad oppoſitũ.j. Thi. j. Bona eſt lex ſi quis ea legittime vtatur: ſed nõ dice⸗ retur bona niſi ea que continet eſſent bona. Itẽ deut. xxxij.Non in caſſum pꝛecepta ſunt vobis ⁊ loquitur ð vniuerſis que ſcripta ſunt in lege.ergo om nia habent vtilitatem: Oomma ſunt bona. Solutio. dicendum. ꝙ om̃e mandatum qð continetur in lege eſt bonum.ſᷣ diſtinguendum eſt. quia eſt bonum ſimpliciter: ⁊ iſtud eſt bonum er genere ⁊ ita de ſe.et eſt bonum qð dicitur ↄgruum:et iſtud eſt bonum ex circũſtantia.qn ergo di⸗ citur dedi eis pᷣcepta non bona.verũ eſt:q; ꝓut dr non bona ð ſe ſiue ex genẽ:aliq̃ erãt non bona: tamẽ ex cir⸗ X P rvcela ne Pand Peioze . N. x vſti . . cumſtãtia omnia erant bona.vnde omnia precepta ce⸗ rimoniaꝝ dicunt᷑ bona de ↄgruo:hoc ẽ ex circũſiantia ſcʒ qᷓtum ad rationẽ inſtitutionis. qꝛ ſemꝑ ex aliqua bona cã inſtituebant᷑:⁊ hoc mõ loqꝗtur aplłs ꝙ bona eſt lex:ſi quis ea legittime vtat᷑.nõ tñ erant om̃ia cerimo⸗ nialia bona te ſe ſiue ex geneꝛe.Et hoc mõ intelligit᷑ il lud verbũ Eʒe.⁊ hoc ẽ qʒð dicit aug.ↄtra fauſtũ.ꝓpłus em ille ꝗ in coꝛde ſuo lapideo multa pᷣcepta magis cõ⸗ grua qᷓ; bona acceꝑat ꝗbo tñ figuꝛaꝛent᷑ ꝓgharent᷑ fu⸗ tura.q¶¶ Ao ſcõᷣm doᷣm.ꝙ loqtur ibi apłs nõ ſimpłr ſed qᷓtum ad ſtatũ noue legis ſiue euãgelij: qꝛ illa pꝛecepta erant in ſignificatõeʒ noue gr̃e ſiue legis euãgelij: que cũ venerit ſunt illa repꝛobanda non ſimpłr:ſᷣ reſpectu iſtoꝝ.qꝛ figurabãt iſta q̃ iaʒ ↄtigerãt. Qota tñ ꝙ in il⸗ lis pᷣceptis duo attendẽda ſunt.ſ̃.ſignificatio:et obſer⸗ uantia. Ault q̊ ꝙ adueniente lege euãgelij illa eẽnt re⸗ pꝛobanda ſupple ꝙᷓtum ad obſeruantiã ⁊ nulliꝰ vtilita⸗ tis:nec deberẽt ampliꝰobſeruari:nõ tñ qᷓtuʒ ad ſigniſi cationẽ vult ꝙ ſint repꝛobanda:ſᷣ qᷓtum ad hoc ſũt vti⸗ lia.ſᷣ qᷓ̃tum ad obſernantiã eſt inutilitas eoꝝ reſpectu ſtatus euãgelij.Et boc ẽ qð dicit augꝰ.ↄtra Fauſtum. Ceſſationẽ ſabbatoꝝ quidẽ ſuꝑuacuã ducimꝰad obſer uandũ.exq̊ ſpes reuelata ẽ nr̃e getis eterne.non tñ ad legendũ ⁊ intelligendũ ſacriſicia ve.teſta.figure nr̃e fu erũt:et oĩa talia młtis ⁊ vaꝛijs modis vnũ ſacficiũ cu/ ius nũc memoꝛiã celebꝛamꝰſignauerunt.vñ iſto reuela to ⁊ ſuo tꝑe ablato illa de agẽdi celebꝛitate ſublata ſũt in ſignicandi auẽte manſerũt.¶ AVd tercium dðm. ꝙ; om̃ia cerimonialia erant ꝓpter aliquã vtilitatẽ.vñ illo rũ cerimonialiũ quoꝝ nõ erat rõ manifeſta: erat etiaʒ vtilitas.pꝛimo.ſ.reuocatio ab ydolatꝛia.ipſi em̃ miſe⸗ ri iudei in veneratõeʒ ydoloꝝ hẽbant quoſdaʒ ritꝰ:qͥs dñs ꝑ cerimonialia pᷣcepta dãnauit.ſic mixturas ſaci ebant in veneratõeʒ elemẽtoꝝ q̃ miſcent᷑:q quidẽ elemẽ ta ip̃i adoꝛabãt.ↄtra qð datũ eſt eis mandatũ de mix⸗ turis ne facerẽt eas nõ veſtieris lana ⁊ lino ⁊c.Et ſiłr pᷣmos fructꝰarboꝝ dabãt ydolis tanqꝙᷓ dijs nature ⁊c. ↄtra q̃ omia vt ab ip̃is reuocarent᷑ ad cultum dei.data ſunt eis pᷣcepta cerimonialia. Vñ leuiti. xvij.equaqᷓ ampliꝰofferꝛent hoſtias ſuas demonijs. Alia fuit vtili tas ipſoꝝ cerimonialiũ qᷓ erât in ſignũ future gre qͥ ad pfectos.Et ſic ſoluendũ eſt ad illam rationẽ per inter⸗ emptionem. . — . 7 . Cercio queritur. S. iij. an om̃e mandatũ iuſtũ ſit: an ↄtineat aliqð non iuſtũ. Ad qð ſic aug.ↄtra Fauſtũ.eſtialis natura non pec cat:qa nihil facit ↄtra legẽ eternã. Sed iniuſtuʒ ẽ vt nõ peccans puniãt ꝓ pcto: ꝗ iuſtũ eſt ꝙ aialia q̃ non pec⸗ cauerũt puniãt᷑ ꝓ pcto hoĩm. Sʒ tales erãt leges ſacri ficioꝝ ꝙ quidẽ aĩalia non peccãtia puniebant᷑ ꝓ pecca to hoĩm ⁊ interficiebant᷑. erãt iniuſte. Et h̊ etiã ẽ illð qð dictũ fuit ab aliquibus.Quid merueꝛe boues:aĩal ſine fraude doliſqʒ.¶¶ Item de iuſticia eſt vt qui peccat puniatur.q̊ cum ſolꝰhõ peccet et nõ animalia: de iuſti⸗ cia eſt ꝙ ſolus homo puniatur et non animalia:⁊ ſic le ges ſacrificioꝝ erant iniuſte.¶ Item iſtud oſtendit᷑ de iudicialibo.quia iuſticia eſt vt ꝓ menſura culpe: ſit mẽ ſura pene. Vnde deut.xxv. Pꝛo menſura peccati erit ⁊ plagarum modus.vbi igitur maioꝛ culpa: debet ſequi maioꝛ pena. Sed in lege non eſt inflictio penarum ſᷣm quantitatem culpaꝛu m. ergo et leges iudicialium q̃ pe nas inferunt ſunt iniuſte. Minoꝛ patet.quia exo.xxij. habetur. Pꝛo vno boue furato quinq; boues reſtituan tur et ꝓ vna oue quatuoꝛ. ꝛo furata vᷣo pecunia ſi in⸗ ueniatur fur:dupluʒ reddet ita dicit ler.plus ergo pu nitur fur bouis et ouis.qᷓ; fur pecunie:et tamen eſt ma ioꝛ culpa in furto pecunie qᷓ in fuꝛto bouis vel ouis.qꝛ maioꝛis poſſet eſſe vtilitatis pecunia poſſeſſoꝛi ſuo ꝙᷓ bos vel ouio.eꝛgo non infligitur pena ᷣm quantitatem eulpe. non eſt igitur equitas in pena. 4l Itez iſtud pa⸗ tet in lege talionis.quia de iuſticia eſt vt non ſoluʒ pu⸗ niatur ſed etiam ꝙ fiat reſtitutio leſo. Sev in lege tali onis nõ fiebat reſtitutio leſo. Ande non reddebatur ei oculus.ſed ſolum puniebatur peccans. Einde ocnlum ꝓ oculo ⁊c. In lege voo furti fuit facta reſtitutio et tam̃ maioꝛis erat vtilitatis oculus:qᷓ; aliqua res tempoꝛał. ſi ergo lex nõ determinauit aliquã reſtitutõeʒ ibi:relin quitur ꝙ fuit iniuſta.nõ ergo iuſta ſunt om̃ia qᷓ ↄtinẽt᷑ in lege. et maxime qtum ad legem talionis. 4 Item de iuſticia eſt vt maioꝛi bono reddat᷑ maius pᷣmium. Vn⸗ de nõ eſt equum iudicium vt equale pᷣmium reddat᷑ ma ioꝛi et minoꝛi bono.ſᷣ lex facit hoc: & lex non eſt iuſta. Mon gᷓ om̃e qð eſt in lege eſt iuſtuʒ. ¶Ninor patet.qm̃ xxij. deutr. dicit᷑. Si ambulaueris ꝑ viam? inueneris nidũ et matrẽ pullis deſuꝑ incubantẽ: nõ tenebis eam cum filijs:̊ abire patieris. Et poſt ſubdit᷑ ꝓmiſſio.vt ſcʒ bene ſit tibi ⁊ longo viuas tꝑe.ſᷣ idem pꝛemiũ ꝓmit titur honoꝛanti patrẽ ⁊ matrẽ.xx.erxo.qð tñ quaſi ĩ in⸗ finitum maius eſt bonũ: ̊ mandatũ iſtud nõ ẽ iuſtum. nõ ſunt ergo iuſta om̃ia q̃ ↄtinent᷑ in lege. Solutio. dicendũ ꝙ omia ↄtenta in lege ſunt iuſta ſicut dictum eſt: nec eſt aliqð iniuſtum ↄtentum in lege.Et ꝙ; obijci⸗ tur de aĩalibus.dm.ꝙ nõ puniunt᷑ pꝛo peccato ſ̊ pati untur ꝓ homine.et boc ꝗꝓpter vtilitatẽ hominis.Et ml⸗ tiplex canſa eſt quare patiuntur. Mam eſſe animał et ſuum viuere et ſuuʒ moꝛi eſt pꝛo hbomine.Elñ ſicut pro vtilitate homĩs ⁊ ſuſtentõne quo ad coꝛpus cõueniens eſt ꝙ interficiantur animalia: ita qtũ eſt ad ſpiritualẽ vtilitatem ipſius anime eſt illud ↄueniens ẽ. hic auteʒ vtilitas fuit vt per moꝛtem animalium que nihil com⸗ miſerant.oſtenderet᷑ ꝙ peccans dignus erat moꝛte eter na. Vnde oſtendit ei dominus per moꝛtem animalium quantus erat reatus peccati in deũ. Et ꝑ hoc peccans ſignificaret ſe dignum moꝛte eterna. Alia vtilitas fuit vt impꝛimeretur in eis diſtrictio et rigoꝛ iuſticie diuĩe. et oſtendetur eis. Qam maxrimus erat rigoꝛ iuſticie et videbatur ꝙ dominus volebat animalia non peccan tia punire. vt in boc legerent diſcretionem diuine iuſti cie et rigoꝛem qtum ad ipſos qui peccabunt. Tercia otilitas fuit reuocatio ab ydolatria: quia ipſi faciebat ſibi ydola ſub figuris animaliũ:et illa collebant ⁊ ado rabant.et propter boc vt reuocarentur a cultu ydolo⸗ rum ad cultum dei:pꝛecepit eis dominus immolare aĩ⸗ malia: et talia qualia ipſi non erant conſueti adoꝛare vyt eſſet alter ritus et ſepararentur a pꝛiſtino. Quarta vtilitas erat immolationis animalium propter ſigni⸗ cantiam hoſtie.quaʒ obtulit ſaluatoꝛ pꝛo peccatis om⸗ nium. Vnge dicit quedam Glo. ſuper Leuit᷑. in princi pio ꝙ omnes legales hoſtie:chꝛiſti hoſtiã figurabant. 4¶ Ad ſecundum dicendum. ꝙ multis de cauſis inferk maioꝛ pena.Aliquando em̃ maioꝛitas pene infertuꝛ ꝓ pter maioꝛitatem damni: ſicut patet ꝙ lex plus punit illum qui furatur bouem ꝙᷓ qui furatur ouem. quia ꝓ vno boue debent quinq; reſtitui:pꝛo vna oue quatuoꝛ. et hoc quia magis damnificat᷑ bomo in amiſſione bo⸗ uis ꝙᷓ ouis.quia vtilioꝛ eſt bos. Similiter aliquãdo ĩ⸗ fert lex maiorẽ penã ratõne maioꝛis inclinatõnis: ſic maioꝛẽ infert penam furanti bouẽ ⁊ oueʒ qᷓ furanti pe⸗ cuniã:quia ipᷣa in cuſiodia recludit᷑.Et ideo quia faci⸗ lius cõmittitur furtum ouis vel bouis ꝙᷓ pecunie: ma⸗ ioꝛ eſt inclinatõ ad fuꝛandũ bouẽ vel ouẽ qᷓ; pecuniam. Et ideo plus punit vt ab hac inclinatõe retrabat ⁊ co⸗ herceat. Item infert aliquando maioꝛem penam rati⸗ one maioꝛis facilitatis et conſuetudinis: et ideo plus punit lex furem ꝙᷓ raptoꝛem. punit enim furem ĩ duplo ſed raptoꝛem in quinto ſolum. Vñ non oportet ꝙ red- dat nili quintam pteʒ eius quod rapuit: z illud q ra⸗ puit. Gur aut redadet ad minꝰduplaz ꝑtem ſupra illu qð rapuit. VUnde Leui.vj.Anima q peccauerit et con⸗ NMueſtio tento dño negauerit depoſitum ꝓrimo ſuo: vel vi ali⸗ quid extoꝛſerit:reddet om̃ia que ꝑ fraudem voluit ob/ tinere integra.⁊ ꝗqntaʒ inſuꝑ ꝑtem addet dño cui dam⸗ num intulerat. Katõ aũt huiꝰẽ maioꝛ ↄſuetudo ⁊ faci⸗ litas. Maioꝛ em̃ cohertio magis eſt nccia vbi ẽ maioꝛ ↄſuetudo.maioꝛ eſt aũt ↄſuetudo et pnitas ad furãduʒ q̃ᷓ ad rapiendum: qꝛ fur locuʒ hʒ ſurandi in cinitate 2 extra.vnde in om̃i loco furat᷑.raptoꝛ non:ĩmo ſolũ ext poꝛtã ciuitatis.et ideo maioꝛ ẽ cohertio ꝑ penã ad de⸗ clinandũ a furto ꝙᷓ a rapina. Et hec eſt intentõ legis. boc aũt iuſtũ eſt ſimpłr.¶¶ Ad quartũ dðᷣm. ꝙ pena le⸗ gis aliqñ eſt ſ̃m eꝗtatem.aliqñ ſᷣm diſtrictõneʒ. In pe na talionis ẽ eqꝗtas et nõ diſtrictõ:qꝛ nõ punit᷑ peccans in ampliꝰq omiſit. AUñ oculũ ꝓ oculo.tentem ꝓ dente ⁊c̃.⁊ ratõ eſi.In illis em̃ peccatis q fiunt mouẽte ↄcu⸗ piſcentia:punit lex ̃m diſtrictõeʒ. In illis aũt q̃ fiunt mouente ira:punit ſᷣm eꝗtatem. ⁊ hoc ẽ ga motꝰ ↄcupi ſcentie ꝓnioꝛ ẽ et pꝛioꝛ qᷓ; motus ire.Añ dam.ira ẽ au⸗ dax vindex ↄcupie leſe. Pꝛopter qð pʒ.ꝙ motꝰ ↄcupie p̃ᷣcedit motum ire 2 ꝓnioꝛ eſt:vñ tota coꝛruptio ⁊ totꝰ Qurus malicie ẽ ex ꝑte ↄcupie. Et ꝗpter h̊ peccata que ſunt mouẽte ↄcupia:punit m diſtrictõem ⁊ determĩat in illis reſtitutõeʒ.ſicut pʒ in furto:ſᷣ nõ ſic ẽ de ira.Et Pter h̊ᷣ lex talionis.q punit peccats talia q̃ fſt mouẽ⸗ te ira:punit ſm eqtatem.nõ m diſirictõeʒ. Eñ nõ de⸗ teꝛminat reſtitutõeʒ aliquã ſᷣ̊ ſolũ penã infert equalem peccãti.¶ Ad ꝗntum dm.qꝙ pᷣmiũ maiꝰ aliqñ attendi tur rõne maioris boni.aliqn rõne maioꝛis mali vitãdi MRatio g̊ pᷣcepti de dimiſſione mr̃is ſuꝑ pullos incubã⸗ tis.fuit vitatio maximi mali.videlʒ y dolatrie ↄſuetu⸗ do. qa ipſi iudei ydolatrie faciebãt ↄiecturatones ſuas 2 ouguria in cãtu taliũ auiũ ſiue garꝛitu.et ſiłr in aligꝗ bus membꝛis ſiẽ in extis.vt ̊ dimitteret᷑ ↄoſuetudo iſta ⁊ intenti eſſent ad cultũ tei: ꝓmittebat᷑ eq̃le pᷣmiũ pie⸗ tatis:q̃ erat in dimiſſione mr̃is incubãtis ſuꝑ pullos. ⁊ pietatis qᷓ erat in honoꝛãdo pr̃em.et rõ fuit marimũ malum vitandũ ſicut dictum eſt. Aliter dõm.ſ.ꝙ retri butõnes ꝓmiſſe nõ ſemꝑ fiebant ſᷣm eꝗtatem coꝛreſpõ⸗ dentez meritis obſeruatie mandatoꝝ. pᷣ qñq; fim bene/ placitũ ꝓmittentis.ↄſiderata ↄgꝛuitate aliq̃ tãtũ ꝓmit/ tebat᷑ minꝰmerenti qᷓntũ magis ſiue idem. vñ ſic ↄpla⸗ cuit diuine volũtati ꝓmittere longeuitatẽ liberis ꝓpter ſuſtentatõneʒ eoꝝ ineſſe a ꝗbo hẽbant eſſe:ſiłr aplacuit diuie volũtati pnuittẽ longeuitatẽ ꝑmittentibꝰ matrez pulloꝝ viuere vt ad h̊ pullificaret ſiue pullos multiplii caret ad ſuſtentatõnem vite ꝓximoꝝ. Pꝛeterea multa erat motiua ad honoꝛandũ ꝑentes.ſ.natura.ſiue incli natio nature. debitũ:affectio pietatis ⁊ bmõi quoꝛum nullũ erat motiuũ ad ꝓmittendũ matrẽ pulloꝝ viuere ꝓPter qð ↄueniebat vt maioꝛis fieret ꝓmiſſio ex iſla ꝑ⸗ te ex illa.maioꝛis dico habito reſpectu ad alið man datum. Mlembrum tercium Onſequẽter querit᷑ de lege moyſi q;tum ad impletõeʒ ꝑ xpᷣm ꝓpter illud verbũ qð dicit᷑ math.v.on veni ſoluẽ legem ⁊c. HW Pꝛimo an xpc legem impleuit et quõ im pleuit. Scdo querit᷑ an impleuit omnia. Articulus primus D pꝛimũ ſic obijcit. Om̃is egens ↄtra ea q̃ legis ſunt:eſt ſoluens legem. xpᷣc eſt agens DPtrga ea que legis ſunt: eſt ſoluens legem. Minor patet.math.viij. Habet᷑ ꝙ extendens manum tetigit lepꝛoſum. ſ̊ hoc erat ꝓhibitum in lege:eꝛgo fecit ↄtra legem:et ita ſoluit eam. Sed nullus talis eſt im⸗ plens legem:eꝛgo xpᷣe nõ impleuit legem. ¶¶ Si ad pᷣmã ꝓpoſitioneʒ dicat᷑ ꝙ vera eſt de his qui ſunt ſubiecti le gi · ſed xpᷣc non erat ſubiectus legi. Zunc obijcit᷑. Xps — ante baptiſmum inuenitur legez impleuiſſe feciſſe ea que erant legis:ſed poſi baptiſmũ non fecit ea q erant legis generaliter. immo aliqua ſic: aliqua nõ ſᷣm ꝙ ei placebat.q̊ poſt baptiſmum faciebat aliqua otra legeʒ Fipſam ſoluebat.Sʒ tñ tũc nõ erat legi ſubiectꝰ.̊ nõ opꝑtet ad hoc ꝙ aligꝗs ſoluat legem: ꝙ ſit legi ſubiectus. Item mathᷣ.viij. ANade ⁊ oſtende te ſaceꝛdotibo.glo. Aldittit ad ſacerdotes ne legẽ ſoluẽ videret᷑. Ault ̊ di⸗ cere glo.ꝙ niſi miſiſſet ad ſacerdotes ꝙ ſoluiſſet legem Sed mitti ad ſacerdotes q̊ erat figurale. Et ſoluiſſet legem niſi &̊ feciſſet:& ſiłr ſoluit legẽ in tangendo lepꝛo ſum.quia ꝓhibitum erat in lege ⁊ figurale.ſᷣ̊ nullꝰ tlis implet legem. g̊ xpᷣe nõ impleuit legẽ.4. Ytez oñs legis faciens ↄtra legẽ dr̃ ſoluere legẽ:aliter tñ q; ſubditꝰ le⸗ gi faciens ↄtra eam.qꝛ primꝰor ſoluere irꝛepꝛebenſibi⸗ liter:aliꝰaũt repꝛehẽſibiłr. Sed xpᷣc ꝗ eſt dñs legis in⸗ uenit᷑ feciſſe ↄtra legem:ꝗ ſoluit legẽ licet tñ irꝛepᷣhenſi biliter. Sʒ nullꝰſoluens legez ſine repᷣhenſibiliter ſiue irꝛepᷣbenſibiliter implet legẽ.ĩmo eſt ↄtrariꝰlegi: xpᷣe nõ impleuit legẽ.¶ Item dicit᷑ in lege. Reddes domĩo tuo iuramenta tua.̊ eſt pᷣceptuʒ moꝛale iudiciale. ſed xpᷣc pᷣcepit ↄtrariũ huiꝰ.Math.v.cũ dixit. Ego auteʒ Dico vobis nõ iurare oĩno.q̊ᷓ ſoluit legẽ q;tum ad moꝛa lia:et nõ impleuit. Item. vij.ad heb. Tranſlſato ſac⸗ dotio neceſſe ẽ vt legis tranſlatio fiat.Sʒ tranſlatum ẽ ſacerdotiũ ꝑ xpᷣm:q̊ legis tranſlatõ fit ꝑ xpᷣm. ſ vbi eſt legis tranſlatõ:eſt legis mutatio:et vbi eſt legis muta tio nõ eſt legis impletio:q̊ ꝑ rpᷣęm non eſt impleta lex. ¶ Iem. ij. Coꝛint.iij. Si quod euacuat᷑ ꝑ gloꝛiam eſt. Aldultomagis qð manet in gloꝛia eſt. et axpellat illud quod euacuat᷑ legem moy ſi:illud qð manet legem euã⸗ gelij. Ex hoc ſic obijcit᷑.ihil quod euacuat᷑ ⁊ nõ ma⸗ net inq;tum hmõi impletũ eſt. Seo ler moyſi ꝑ chꝛiſtũ et gloꝛiã eius euacuat᷑ ⁊ nõ manet ſicut habet᷑ ibi:̊ ꝑ xpᷣm nõ implet᷑.¶ Item KRo.xiij. Qui diligit ꝓximum legem impleuit ⁊c.ſi qð eſt aliud mandatũ in hoc vᷣbo inſtaurat᷑.glo.i.ↄtinet᷑ et impletur.Ex quo obijcit᷑ ſic. Aihil quod impletũ eſt indiget impletione.ſ̊ manda⸗ ta legis hůt mandatum dilectõne ꝓximi in quo im⸗ plent᷑:ergo nõ indigent impletõne illa. nõ implentur rpᷣm. ¶ Item.j.ad thi.j. Nnis pᷣcepti caritas. Glo. Irnpletio ⁊ ↄſummatõ legis eſt caritas.et hec gemina eſt ſcʒ dei 1/ ꝓximi:totã ein magnitudinẽ et amplitudi⸗ nem diuinoꝝ eloquioꝝx ſecura poſſidet caritas:q̃ deuʒ ꝓvimumq; diligimus:que radix eſt omniũ bonoꝛum. Si per mandatũ de caritate implet᷑ lex:non ergo per xpᷣm impletur lex. Ao oppoſitum. om̃is ꝗ addit rei qð ei deeſt:⁊ figure exhibet qð figurat:implet reʒ ⁊ ip ſuʒ ſignũ ſiue figurã.Sed in lege erant pᷣcepta vite agẽ de.ſcilicet moꝛalia.⁊ pꝛecepta vite ſignificande.ſ.figu⸗ ralia.ſicut dicit augu.ↄtra Fauſtum.⁊ mandatis vite agende addidit qð derat ſicut ptʒ math.v.mandatis vite ſignificande ſcilʒ figuꝛalibus exhibuit quod figu⸗ rabant. VUñ ſuꝑ illud Math.v. Nolite putare ꝙ veni ſolueꝛe legem. Glo. Adimplet xpᷣc deum pᷣmiſſis ad in choationẽ vite agende ſuꝑaddidit plura ad ꝑfectioneʒ moꝛalium pᷣceptoꝛum ⁊ que figuris tegebant᷑ ⁊ futura figurabant in ſe ꝑficit ⁊ in eccleſia:ſine quo figure va⸗ Tue eſſent ⁊ ſine effectu:generaliter &̊ rpᷣe legem imple⸗ uit. Solutio.dðm.ꝙ vpᷣc homo impleuit legẽ: ſicut ipſemet teſtatur ex oꝛe ſuo.NMath̊.v. Cum dicit.on veni legẽ ſoluere ̊ adimplere: differenter tamen eam adimpleuit.quia ſicut ĩ lege ſunt tria.ſ.iudicialia.mo⸗ ralia. figuralia: ſic fnit modus implendi generaliter legem a xpᷣo. Figuꝛalia enim impleuit ſed hoc triplici⸗ ter. ſcʒ per terminatõnem ꝑ exhibitionem. per manife⸗ ſiationem ᷣm tria que ſunt ↄſideranda in figuralibus ſcilicet obſernantia. ſignificantia.figura. Impleuit er go figuralia ꝑ terminationem qꝙtum ad obſeruantiam m ꝙ dicit augꝰ. ↄtra Fauſium te p̃ceptis ⁊ ſacramen — 0 . 11 O . nelri ern D f LL. I985 ) 7 . dN1 . ðÿ — OR Ent Drn AA les coꝛd =ð tis ve. teſt. Sepe ac multa iam diximus vt intelligere⸗ tur aliud ibi fuiſſe:qð ꝑ gratiã noui teſtamenti facien⸗ do donaret᷑ implendũ.aliud qð ꝑ veritatẽ patefactam remouẽdo demonſtraret᷑ impletu. Item impleuit figu⸗ ralia ꝑ manifeſtatõeʒ ꝙᷓtum ad ſignificantiam: m qð dĩc aug.ↄtra Fauſtum. Aliud erat quo hoc opoꝛtebat ꝑ figuratas ꝓphᷣias ꝓnunciari: ⁊ aliud eſt quo hoc iaʒ opoꝛtet ꝑ manifeſtam veritateʒ redditamq; adimpleri Item impleuit figuralia ꝑ exhibitõeʒ:quo ad figuraʒ ſcʒ exhibendo illud qð figurabãt.Et hoc eſt qð dĩc au guſti.ↄtra Fauſtũ. Implet᷑ lex. vel cũ fit q ibi p̃cepta ſunt:vel cuʒ ibi exhibent᷑ que ibi ꝓhibita ſunt.⸗ Item alieſt modus implendi qͥ impleuit ipſa moꝛalia: 2 iſte eſt ꝑ ꝑfectã boni oꝑationẽ. Sed ad ꝑfectã boni opera⸗ tionẽ tria reqrunt᷑.ſ.boni cognitio.boni executio.⁊ pꝰ caſum releuatio. Et ſic impleuit moꝛalia q;tum ad ꝑfe ctam boni cognitionẽ:qᷓtum ad executiõeʒ.⁊ qdtum ad releuatõeʒ ptꝰcaſum. Etum aũt ad ꝑfectã boni cogni tionẽ tripłr impleuit.qꝛ ad hoc ꝙ ſit ꝑfecta boni ↄgni tio. opoꝛtet ꝙ ſit mali cognitio ꝑfecte:et ꝙ ſit boni co⸗ gnitio pfecte. Item optet ꝙ ſit melioꝛis cognitõ et m hoc eſt ꝑfectio moꝛaliũ in euangelio. Implet em̃ ea qᷓ⸗ tum ad pfectam mali cognitionẽ. Cum dicit dictuʒ eſt antigꝗs.i Aon occides.et ẽgo dico vobis nõ iraſceris:et ſic de alijs ꝓhibitõnibo mali:quas addit ꝓhibitionibo legis. Siłr et qᷓtum ad ꝑfectã boni cognitõeʒ. cũ dicit Diligite inimicos vr̃os. Item implet ea qtum ad cog tionem melioꝛis. Sicut cũ ipᷣe addit ↄſilio.vt ſi vis ꝑ⸗ fectus eſſe vade 2 vende om̃ia q̃ habes ⁊ da pauperib⸗ Et ſic g̊ implenit ea qᷓtum ad cognitionẽ:et hũc modũ implendi tangit aug. ↄtra Fauſtũ. gꝗa nõ intelligebant iudei homicidiũ niſi ꝑemptionẽ coꝛꝑis hũani:ꝑ quam vita pꝛiuaret᷑:aperuit dñs omnẽ iniquũ motũ ad nocẽ⸗ dum fratri in homicidij geneꝛe deputati. Uñ ⁊ ioh.dic Qui odit fratrẽ ſuum homicida ẽ.Et qm̃ putabãt tan tũmodo corpoꝛalẽ cum feĩa illicitã ↄmixtionem vocari mechiã demonſtrauit mꝗr etiã talem ↄcupiam nihil a⸗ liud eſſe.uit ꝗ iſte modus implendi in boc ꝓ dñs ma nifeſtauit quid bonũ ⁊ quid malũ et quid meliꝰ. ſuper Aath. v. glo. criſo. ANdandatũ xp̃i nõ eſt ↄtrariũ legi. ßſ latio in ſe ↄtinens legem:ꝗ nõ iraſcit᷑ nõ occidit.ſᷣ nõ ecõuerſo. Licentia iraſcendi cã eſt hbomicidij.tolle iraz nõ fit homicidiũſScdᷣns modus implendi moralia fuit in dando gr̃azʒ ad ꝑfectã boni executioneʒ.qð non dat᷑ ꝑ legem. Et boc tangit aug.ↄtra Fauſtũ.Lex pᷣua ricatõnis reatu ſuꝑbos teuinxit augendo pctm: cũ iu⸗ bet qð adimplere non pñt. ipſiꝰ legis implet᷑ iuſticia ꝑ gram ſpũs in eis:ꝗ diſcunt a xpᷣo mites eſſe atq; bumi ercius modꝰim plendi moꝛalia fuitj in rele uando pᷣcaſum:qð nõ faciebat lex. Et bũc moduʒ po⸗ nit aug.ↄtra Fauſtum: dicens. Quia ſub gr̃a poſitis:ĩ hac moꝛtali vita difficile ẽ oĩno implere qð in lege ſcri ptum eſt.nõ ↄcupiſces.illic ꝑ carnis ſue ſacrificiuʒ:ſa⸗ cerdos effectus impetrat vobis indulgentiã. etiaʒ hic adimplens legem.vt ꝙ ꝑ noſtram infirmitateʒ minus poſſumus:ꝑ illius ꝑfectioneʒ recuperet᷑:cuius capitis mẽbꝛa effeeti ſumus.vnde vult.ꝙ nobis ipſe impetret indulgentiã poſt caſum vt releuemur poſtꝙᷓ tranſgꝛeſſi ſumus:quod nõ poterat lex facere.ĩmo damnabat ta⸗ les. Vlterius ipᷣe impleuit iudicialia vt.ſ.facerẽt de⸗ clinare a malo:non tamen pfecte hoc faciebant.ꝗa tri plex eſt malum. ſ. malum m ſe, ⁊ hoc eſt malum qͥad le illicite ſeparatioma omnes.et tale fuit repudium ſiu ris et femine contra oꝛdineʒ matrimonij/Eſt etiã ma⸗ lum ex ↄcomitantia:et hoc eſt malum quo ad pluꝛes ⁊ frequenter:et tale fuit talio.Licet enim poſſit aliquan⸗ do accipi iuſte aliqua vindicta vel talio:eſt tamen ma⸗ lum in pluribus ⁊ frequenter:quia vix poteſt fieri ſine libidine vindicte. Eſt etiam malum ex occaſione ⁊ hoc eſt malum raro et in paucioꝛibus.tale fuit iuraꝛe.Ju⸗ — Q 5 7 — ¹* J „ rare enim licet in ſe bonum ſit et non ſimpliciter malũ tamen aliqñ pᷣbebat occaſionem mali ſcʒ ꝑiurij:ſcilicʒ cum fiebat:frequenter tamen erat ad declinandum ma lum. Ande heb.vij. Om̃is ↄtrouerſie finis eſt iuramẽ⸗ tum. Sed non ꝑfecte declinabãt iſta iudicialia a malo facta aũt eſi ꝑfecta declinatio ꝑ xpᷣm. VUnde ↄtra iudi⸗ ciale de iuramento dicit.õ iurabis oĩno.ↄtra repu/ dium dixit. Quicũq; dimiſerit vxoꝛem ſine cauſa facit eam mechaꝛi.Contra talionem dixit.dico vobis non reſiſtere malo:et hoc fecit vt ꝑfecte nos faceret declina re a malo.Et hoc eſt qð dicit aug.ↄtra Jauſtum.quia piurare graue peccatum eſt. Jurare aũt ſicut veruʒ iu rare nullum peccatum eſt. ſeo longius remotus ẽ a fal⸗ ſum iurando ꝗ nec iurare ↄſueuit:qᷓ; qui veꝛum iuraꝛe. nam iurare ꝓcliue eſt ad xiurium. Maluit dñs nos ñ iurantes recedere a vero:q; veꝛum iurantes ꝓpinquaꝛe ꝑiurio. Similiter dicit de talione.ſicut in iurando eti am qui verũ iurat ꝓpinquat ꝑiurio.vnde etiam longe abeſt qui oĩno non iurat.⁊ qᷓuis non peccet qui veruʒ iuret:remotioꝛ tamen a peccato eſt qui non iurat.vnð admonitio non iurandi ↄſeruatio eſt a peccato ꝑiurij. Ita cum peccet:qui ꝑ immoderationẽ iniuſte vult vin dicari.non peccet autem qui moderatõne adhibita iu ſte vindicari vult:remotioꝛ tamen eſt a peccato iniuſte vindicte qui non vult oĩno vindicari. Et ſic cũ lex iſtðᷣ concederet pꝛopter declinationem a malo: chꝛiſtus im plet ꝑ perfectam declinationem.cum iubet oĩno nõ iu⸗ rare nec reſiſtere malo.Similiter de repudio dic aug. illud de vxoꝛe non dimittenda:quod dominus pꝛecipit Aath. v. Cum antiquis dictum ſit. Quicunq; dimiſe rit vxoꝛem ſuam det ei libellum repudij.ſi diligenter ĩ⸗ tueamur:videbimus non eſſe contrariũ. vtiq; nolebat vxoꝛem dimitti a viro qui hanc interpoſuit moꝛam:vt in diſcidium animus pceps ⁊ libelli conſcriptione re⸗ fractus abſiſteret:⁊ quid mali eſſet vxoꝛẽ dimittere co⸗ gitaret. p̃ſertim vt perbibent.apud hebꝛeos ſcribere lit teras hebꝛeas nulli fas erat:niſi ſolum ſcribis:cum et excellentioꝛem ꝓfiterentur ſapientiam. et ſi eoꝝ eſſent equitate ac pietate pꝛediti: et non tm̃ ꝓfiterentuꝛ: ĩmo etiam ſectarent. Ad hos igitur quos opoꝛtet pꝛuden⸗ tes eſſe legis interpretes et iuſtos diſcidij diſſuaſoꝛes: lex mittere voluit eum quem iuſſit libellum repudij da re ſi dimiſiſſet vxoꝛem. boc autem impleuit ſaluatoꝛ cũ iuſſit vroꝛem oĩno non dimittere.4¶ Ad rõnes in cõ⸗ trariũ.⁊ pᷣmo ad pᷣmũ.dᷣm.· ꝙ ſolo figuraliũ eſi dupl: vel qᷓtum ad figuram:vel ꝙtum ad veritatem figure. Etum ergo ad figuram aliqua ſoluit ⁊ fecit contrari um figure: ſed non ᷓtum ad interioꝛem figure verita⸗ tem. Et hoc eſt quod dicit glo.ſuper illud Mathei.v. Molite putare quia veni legem ſoluere: h adimplere. Xpc legẽ impleuit qꝛ exterioꝛes legis figuras ſoluens. impleuit veritatẽ interioꝛẽ.⁊ ſic pʒ quõ ſoluit ⁊ ĩpleuit eang e, impleuit q̊ͥ ad veritatẽ interioꝛẽ erbiben⸗ do eã. ¶Ao illud qð obijcit de iurare quod eſt et mora le et iudiciale.q dominus fecit ↄtrarium.dom.ſicut di ctum eſt. reddere iuramentũ in lege:erat ad declinati⸗ onem mali. Sʒ illud qð dñs addidit fuit ad maioꝛẽ de elinatõem.ſ.oĩno nõ iurare. Qui em̃ nõ iurat longiꝰ ẽ a piurio qᷓᷓ ſi etiã verum iuret. Et ꝓpter hoc maluit do⸗ minus nos non iurantes recedẽ a vero:qᷓ veruʒ iuran tes appꝛopiquare ꝑiurio. Et ſic eadem fuit intentõ xp̃ᷣi et legis.cum dicit redaes dño iuramenta tua. ſ. longe fieri a ꝑiurio.¶ Ad illud quod obijcit tranſlato ſacer dotio ⁊c.dðm.ꝙ ꝑ ſacerdotiũ xpᷣi nõ eſt mutatio moꝛa lium: ſed ↄpletio. Sed de figuralibo loquenduʒz eſt du⸗ pliciter: vel qtum ad obſeruantiã. vel qᷓtum ad auẽteʒ ſignificandi.qᷓẽtum ad obſeruantiã eſt mutatio eorum tranſlato ſacerdotio:ſ̊ non q;tum ad auctoꝛitatẽ ſigni⸗ ficandi:ĩmo adhuc habent ea vt poſſit adhuc homo le⸗ gere in ipſis.ſed quod pꝛius ſigniſicabant vt futuruz: — ſdnd en Sa guahe G P * 9) ℳ Nueſtio modo ſignificant vt pꝛeteritum.et ſic remanent ſignifi cantia nõ mutata.Et hoc eſt qð dicit aug· ↄtra fauſtũ ceſſationẽ ſabbatoꝝ ſuꝑvacuã ducimꝰſad obſeruandũ exquo ſpes reuelata eſi nr̃e quietis eterne.nõ tñ ad le⸗ gendũ ? intelligendũ ſacriſicia ve.teſ.figure nr̃e fuert 7 omia talia multis ⁊ varijs modis vnũ ſacrificiũ cu⸗ ius nũc memoꝛiã celebꝛamꝰfigurauerũt.vnð iſto reue lato ⁊ ſuo tꝑe oblato illa de agendi celebꝛitate ſublata ſunt.ſed in ſignãdi auẽte manſerũt.i Ad ſeptimũ ptzʒ ſolutõ.qm̃ euacuat᷑ qᷓtum ad obſeruantiã: vᷣ nõ qtum ad auẽtem ſignificandi.q¶ Ad octauã et nona ratõneʒ dðm.ꝙ aliter erat pᷣceptũ de dilectione dei et ꝓximi in lege:⁊ in euãgelio.quia ſᷣm foꝛmã legis pᷣceptũ carita⸗ tis erat cũ ꝓmiſſione boni tꝑalis:incitantis ad amoꝛeʒ xp̃i 2⁊ ꝓximi ⁊ ꝓmouentis.Et ideo erat ibi mandatum de dilectione imꝑfecta.ſ.tracta ꝑ bonum tempoꝛale.et ideo indigebat adhuc impleri. Sed illud qð additum eſt a xpᷣo impleuit H̊. Vñ in euãgelio in pᷣcepto de dile⸗ ctione dei.nõ allicit᷑ hõ ad caritatem ꝑ bona tꝑalia.ſᷣ allicitur ſolum eternis.vnde pᷣcepto iſti addidit domi⸗ nus in euãgelio totis viribo Luc.x. Tũc em̃ totis viri bus diligit deus.qũñ eſt plena abdicatio boni tꝑalis.2⸗ remanet ſola ſpes boni eterni.⁊ bec eſt ꝑfecta dilectio. ⁊ ſic ſolũ bonis eternis trahit᷑ bomo ad amoꝛem dei in euãgelio.⁊ ideo eſt ibi pᷣceptũ de dilectione ꝑfecta.Et ĩ bac ẽ pfecta inſtauratio alioꝝ nõ ſᷣm ꝙ datũ eſt. p Fm foꝛmã legis.Et ſic ꝑxpᷣm ẽ impletũ mandatũ de caꝛita te qð datũ erat ſᷣm foꝛmã legis.hoc eſt qð dic aug.con tra fauſtũ.tꝑaliũ rerum ꝓmiſſiones teſtamento veteri oↄtineri.et ideo teſtamentũ vetꝰ apꝓpellari nemo veſtrum ambiget. ꝙ eterne vite ꝓmiſſio regnũ celoꝝ ad no.teſ. ꝑptinet.¶¶ Ad ſcõᷣm qð querit᷑ de modo implẽdi.dðim q; om̃s iſti modi pñt ibi aſſignari. Quedã em̃ ꝑ executio nem impleuit ̊ nõ oĩa:ĩmo ſolũ expediẽtia.Quedaʒ ꝑ additõeʒ vt moꝛalia.ꝑ exhibitõeʒ q;tum ad figuralia. q́tum ad veritatẽ interioꝛẽ exhibendo eã.ꝑ terminatõ⸗ nem ꝙ̃tum ad obſeruantiã eoꝝ.ꝑ declaꝛatõeʒ qtuʒ ad om̃ia. Rõnes in ↄtrariũ quarũ non patet ſoło ſoluent᷑ inferius.marie q;ẽtum ad iſtud qð obijcit de circũciſio⸗ ne ⁊ de nõ ↄcupiſcere.qð etiaʒ ꝓhibetur in lege ſicut in euangelio xpi. Articulus ſecundus Onſequẽter querit᷑ quoꝝ eſt impletio facta ꝑ rpᷣm: an generałr omniuʒz vel nõ. Ao qðᷣ ſic Math.v. on veni ſoluẽ legẽ ⁊c̃. Glo. Significantia ꝑ impletõʒ ↄſũment᷑.ex quo pʒ ꝙ ↄſum⸗ mata ſunt ibi om̃ia q legis ſunt.⁊ ſiłr math.vij.ĩ fine. cũ ↄſũm aſſet ihs ſermones hos.glo. Qihil imꝑfectio⸗ nis hʒ hic ſermo. & in ſermone de monte cõſumm auit ih̃s om̃ia:q̃ erant in lege. Ad oppoſitũ.Non fecit ibi mentiõeʒ de cerimonialibo nõ impleuit illa.q̊ nõ oĩa ibi ↄſummant᷑. Item cerimonialia tranſeũt q;tuʒ ad obſeruantiã:g ibi nõ implent᷑.¶ Silr de iudicialibus ↄſtat ꝙ nõ impleuit ibi oia.qꝛ de multis iudicialibus nõ fit ibi mentõ:ſ̊ ſolũ de tribo.ſ.de talione ⁊ repudio. de iuramẽto ꝓut eſt iudiciale.ꝓut ſcʒ ẽ ad terminan⸗ dũ cauſas ⁊ ↄtrouerſias. Sitr de moꝛalibo ptʒ.ꝙ non implent᷑ ibi vniuerſaliter a dño.quia pᷣcepta pꝛime ta⸗ bule nõ ponunt᷑ ibi.ſed illa erãt pᷣcipna pᷣcepta:qꝗa or⸗ dina bant ad dũ.pᷣcepta ſcdðe ad ꝓximũ.q̊ᷓ dimiſit pre⸗ cipua ad implendũ. Silr illud videt᷑ de pᷣceptis ſcdᷣe tabule:qꝛ ibi nunꝙᷓ fit mentõ de iſto mandato. Hono⸗ ra patrẽ:qð eſt ſcðe tabule.q̊ ñ implent᷑ ibi.non g vni/ uerſaliter implentur ibi moꝛalia.¶¶ Item qᷓ;ẽtum ad mã datum de ↄcupiſcentia iſtud patet:quia in lege dicitur Non ↄcupiſces.nec plus addit euangelium: ergo non implet᷑ ibi.¶ Si dicat᷑ ꝙ in lege logtur ſolum de concu piſcentia ꝓgꝛeſſiua in actum erterioꝛẽ. euangeliũ autẽ cum hoc ꝓhibet ↄcupiſcentiã interioꝛeʒ. Contra.Ro. 17 vxvj. vij. conenpiſcentiam neſciebam: niſi lex diceret nõ con cupiſces:b̊ falſum videt᷑ qð dicit apłs.Qiſi lex ꝓhibe⸗ ret ↄcupiam interioꝛẽ:quia loqtur de interioꝛi.¶¶ Itez in lege ꝓhibetur ↄcupĩa mulieris et reꝛum:in ſermone aũt dmi ſolũ ↄcupia mulieris.¶¶ Icem ſuꝑ illud. ↄcupi⸗ ſcentiã neſciebam niſi lex diceret ⁊c.glo. Mona eſt lex que dum hoc ꝓhibet:om̃ia mala ꝓhibet. in lege ꝓbi⸗ bitõis ↄcupĩe omia mala/ phibent᷑.̊ nihil addidit euã gelium. ¶ Item ibi dicit glo. O: ex ↄcupĩa om̃ia mala veniũt.q̊ phibendo ↄcupiam /ꝓphibet lex cauſam omni⸗/ um maloꝝ.ꝗᷓ ꝓhibent᷑ ⁊ abſcindunt᷑ in lege om̃ia mala in ſua cauſa. lex eſt in ſua plenitudine.õ g implen tur moꝛalia ꝑ euangeliũ xpᷣi:maxime q;tum ad h̊ man⸗ datũ nõ ↄcupiſces:xpᷣc ̊ ñ impleuit omia. Solutõ. dðm. ſᷣm ꝙ dicit aug.ↄtra Fauſtũ.Lex ꝑ moyſem da ta eſt gra et veritas ꝑ ihᷣm xpᷣm facta eſt.⁊ ſumptũ eſt Joh.j. Scðm hoc q̊ dõᷣm.ꝙ lex implet᷑ dupłr a xpᷣo.ꝑ modũ gratie:⁊ ꝑ modũ veritatis. VUñ dicit de pᷣceptis ⁊ ſacramentis ve.te.Sepe ac multa iam diximus vt ĩ telligeret᷑ aliquid ibi fuiſſe qð ꝑ gratiam noui teſtam̃ ti faciendo donaret᷑ implendũ.aliud qð ꝑ veritateʒ pa tefactam remouẽdo demonſtraꝛet᷑ impletũ. Per modũ aũt gr̃e duptr.vno modo eo ꝙ dat᷑ gratia executionis. Alio mõ eo ꝙ datur gr̃a releuatõnis pꝰcaſum.hec em̃ duplex gꝛa nccia eſt oꝑanti ad hoc ꝙ exequat᷑ opꝰ ſuũ. et maxime ſcda.eo ꝙ ↄtingit cadẽ ꝓpter infirmitatem. Xpc dᷣo impiet legẽ.quia pᷣcipit ⁊ dat gr̃am exequendi ſiue implendi.Lex aũt ſolum pᷣcipit:ſ̊ nõ dat gratiam ad implendũ.lñ aug.ↄtra fauſtũ.Lex ſuꝑbos pᷣuari⸗ catõnis reatu deuinxit augendo petm. cũ iubet qð ad implere nõ pñt: ipſius legis implet᷑ iuſticia ꝑ gratiaʒ ſpuũᷣs in eis:ꝗ diſcũt a xpᷣo mites eſſe:atq; humiles coꝛ⸗ de. Alio modo impleuit conferendo gratiã releuanteʒ et ſic dicit ibi augꝰ.quia ſub gratia poſitis in hac moꝛ tali vita difficile eſt om̃i modo implere qð in lege ſcri/ ptum eſt.nõ ↄcupiſces.illic ꝑcarnis ſue ſacrificiuʒ ſa⸗ cerdos effectus nobis impetret indulgentiã.hic adim/ plens legem.vt qð ꝑnr̃am infirmitatẽ minus poſſumꝰ Pꝓ illius ꝑfectionẽ recuꝑetur. Per modum autẽ verita⸗ tis eſt impletio multipliciter vt repetamꝰ bꝛeuiter pᷣdi cta.quia valde vtilis eſt materia ſcilʒ q;tum ad figura⸗ lia moꝛalia et iudicialia. tum ad figuralia eſi tri: plex modus.qui dictus eſt ſcilʒ per terminationem ꝙᷓ; tum ad obſeruantiaʒ:et ex hoc dicitur impletio ꝙ ceſ⸗ ſat iſta et ſuccedit alia melior obſeruantia. implentur etiam ꝑ maniſeſtationem:quo ad ſigmificatina.per ex⸗ hibitionem quo ad figuram.⸗ Similiter impletõ mo⸗ ralium tripliciter.vt viſum eſt pleniꝰ: maxime quo ad cognitõnem triplicem.quia imꝑfecta boni operatione opoꝛtet ꝙ cõcurꝛat perfecta noticia mali.hoc nõ dedit lex.ĩmo quando dixit.non occides:ſolum de actu exte rioꝛi dedit noticiam. Sed xpᷣc dicendo. non iraſceris. addidit noticiam mali actus interioꝛis.Similiter da⸗ tur in euangelio ꝑfecta noticia boni.Cum dicitur. Di ligite inimicos veſtros:et non in lege. Vlterius ĩ lege eſt ↄſummatio ſcʒ perfecta noticia melioꝛis ꝙ eſt conſi lio.Aldath.xix.Si vis ꝑfectus eſſe vade ⁊ vende om̃ia ⁊c̃. Similiter vt dictum eſt qtum ad moꝛalia que erãt in declinatione mali:eſt triplex impletio. O ergo que ritur.vtrum omnia implent᷑ per xpᷣm. Dicenduʒ ſieut dicit glo.ſuꝑ illud Math.v. Non veni legem ſoluere ⁊c̃. Xpc eſt legis et ꝓphetarum virtus:per quaʒ om̃ia implent᷑.ergo omnia implentur ꝑ xpᷣm. Et in ſermone generali de monte. Ad illud ergo quod obijcitur ĩ cõ⸗ trarium.dicendum ꝙ ſunt moꝛalia pꝛime tabule et ſe⸗ cunde.Aſoꝛalia pꝛime tabule oꝛdinant animaʒ ad de um.Moꝛalia autem ſecunde tabule ad pꝛoximuʒ. ſᷣm boc ergo dicendũ. ꝙ omnia cerimonialia dependebãt a mandatis pꝛime tabule.q; om̃ia erant data ad diui⸗ num cultum:et vt bomo reuocaretur ab ydolatria.ſi⸗ ee er 112½6ʃ½ʃ◻.6½ s r A 9 4 ee X 2* in. ) l . NN „ eut dictum eſt:et ideo oꝛdinabant ad deum reducebã tur ad moꝛalia pꝛime tabule:⁊ ideo implent᷑ cerimoni alia in illis ſicut in cã. Judicialia vᷣo qꝛ erãt ad ↄſeruã dam pacem ad ꝓximũ:dependebãt a moꝛalibo ſcde ta⸗ bule que erãt ad ꝓximũ:⁊a ideo implent in illis.Et ita nõ opoꝛtuit fieri mentõnezʒ cerimonialiũ ⁊ iudicialiuʒ ꝑ illuz modũ quo dabantur ꝑ legem ĩ impletõne legis Math.v.qꝛ impletio illoꝝ fuit in cauſa:⁊ ſic patʒ vbi illa impleta ſunt.¶. Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ non fit men⸗ tio de mandatis pꝛime tabule.dõm. ꝙ anima hʒ in ſe ꝑtem qua oꝛdinat᷑ ad ſuꝑioꝛa ſicut ad deum: ⁊ qua oꝛ: dinatur ad inferioꝛa ſicut ad ꝓximũ. Et ᷣm hũc dupli cem oꝛdinem duplex tabula ẽ.Et dicunt᷑ mandata pri me tabule:que ꝑtinent ad oꝛdinem aĩe ad deuʒ. ADan data ſcðe tabule q̃ ꝑtinent ad oꝛdinẽ anime ad ꝓximũ ⁊ m hoc hʒ anima duplicẽ impletioneʒ.⁊ eſt impletio iſtoꝝ mandatoꝝ. In illa ꝑte.attendite ne iuſticiã ve⸗ ſtram faciatis coꝛã hominibo.⁊ eſt impletio oĩm: q̃ ꝑti nent ad oꝛdinem aĩe ad deũ.Et ſic eſt ibi impletio mo⸗ raliũ pꝛime tabule.l Et qð obijcit.ꝙ nõ fit ibi mentõ ce illis dicendũ ꝙ ↄuerſio aĩe in deũ eſt dupłr · ſ. ſiẽ in ſuum pᷣncipiũ:⁊ ſicut in ſuũ finẽ.⁊ hec ſcða eſt ↄuerſio pfecta. Intentio legis qᷓtum ad mãdata pꝛime tabu le erat. vt ↄuerteꝛet᷑ aia in deũ tanqᷓ; in ſuũ pᷣncipiũ.vñ intendebat lex.vt ꝑ exhibitũ bñſicium recogitaret aĩa creatoꝛẽ ſuũ ⁊ adoꝛaꝛet.Sʒ vlteriꝰ ꝑ legem xpᷣiẽ cõuer ſio aĩe ad deũ:tanꝙᷓ in ſuũ finẽ.Et hec ẽ ↄuerſio ꝑfecta hic eſt q̃ nõ reuertit᷑ in ipᷣm vt in pᷣncipiũ ꝓpter bñnficiũ acceptũ:ĩmo tota intentio fert᷑ in ipᷣm ſicut in finẽ.Et ſic mãdata pꝛime tabule implent᷑ ꝑ euãgeliũ.qꝛ ꝑ ipᷣm fit ꝑfecta aĩe in deũ ↄuerſio:ꝑ illa aũt nõ.Quaꝛe auteʒ nõ fit ibi mentõ de ipᷣis.pʒ.qꝛ mãdatis pᷣme tabule peꝛ euangeliũ nõ fit aliqͥ additio foꝛmalr. q̃ quidẽ ſit ſicut foꝛme ad materiã.ᷣ̊ eſt additio ſic finis.hᷣ eſt er ꝑte or⸗ dinis ad finẽ.h̊ nõ fit illis additio ſiẽ ad materia.vnde illis nihil addit᷑.finis eniʒ extra ẽ:⁊ nõ intra.⁊ ꝓpter h̊ nõ eſt neceſſe fieri mentõeʒ de ipſis ꝓpter iſtã additiõeʒ Sʒ mãdatis ſcðe tabule de quibo ſit ibi mẽtio ẽ additõ ſicut foꝛme ad materiã.qñ.ſ.ei qð ẽ nõ occidẽ: addit ñ iraſci. Aſtectꝰem̃ eſt ſicut foa ad actũ. Et ideo opoꝛtzʒ de illis fieri mentõezʒ ad ſui ↄpletioneʒ:nõ aũt de iſtis. 4l Ad aliund dom.ꝙ mãdata ſcðe tabule ibi implentur Per illa em̃ ẽ oꝛdo ad ꝓximũ.łᷣ̊ hoc duptłr.ſ.ſᷣm benefi centiã.cũ dicit᷑ honoꝛa pr̃em.⁊ ſᷣm innocentiã cum d nõ occides. Scðm aũt bñficentiã erat oꝛdo imꝑfectꝰ ĩ lege.qꝗa erat ſolũ in ꝑte.ſ.ad ꝓximũ.qꝛ nõ pᷣciebat ho⸗/ noꝛẽ niſi patri.ſ̊ ꝑ euãgeliũ eſt oꝛdo iſte ꝑfectus.qꝛ pᷣci pit bñficentiã nõ ſolũ patri ſ̊ cet᷑ fratri ⁊ amico ⁊ etiam inimico:vñ dicit lex euagelij. Qui petit a te da ſibi.Et etiã dĩc oꝛate ꝓ ꝑſeq̃ntibo vos. Silr oꝛdo ᷣm innocen⸗ tiã ad ꝓximũ ꝑ legẽ erat imꝑfectꝰ: qꝛ ibi erat ſolũ ꝓhi· bitus actꝰnocẽdi in ᷣbo:in oꝑe:ĩ volũtate.In oꝑe cuʒ dĩc nõ occides.qꝛ vᷣo vlteriꝰeſt actꝰnocẽdi in affectu. ꝓ hibet xpᷣc illũ.cũ dĩc nõ iraſceris ⁊c.⁊ ſic implet q;tum ad h qð erat diminutũ. Item lex ꝓhibet actũ nocedi in vᷣbo cũ dic.i2õ falſuʒ teſtimoniuʒ dices.qᷓ;tum ad hoc xpᷣc implet.cũ dĩc.Sit ſermo vr eſt ẽ.nõ nõ. Sittr in ex petitõne vindicte q̃ eſtĩ talione.addit nõ reſiſtẽ malo. Silr lex ꝓhibet actũ nocẽdi in volũtate cũ dĩc.Qõ con cupiſces rem ꝓximi tui.Xpᷣc aũt implet vlteriꝰcũ docʒ hoĩem erogare ſua:non enim ↄcupiſcit aliena ꝗ erogat ſua. Ad aliud qð obijcit᷑.ꝙ bona ẽ lex.q̃ dũ ↄcupĩiam ꝓhibet ⁊c.dom.ꝙ verũ ẽ quodãmõ in cã.Sʒ notandũ ꝙ aliud ẽ de vᷣtute legis:⁊ foꝛa legis.Attendẽdo eĩ vir⸗ tutẽ legis.lex ꝓhibet ↄcupiĩaʒ.nõ ſolũ exterioꝛẽ ſ inteꝛi oꝛẽ.qꝛ puniẽdo exterioꝛẽ:repꝛobabat ĩterioꝛẽ.Sʒ attẽ⸗ dendo foꝛmã legis m ꝙ punit pena tꝑali.dðᷣm ꝙ non 126 em̃ punit ↄcupiam interioꝛẽ.Et ratio huiꝰc.qꝛ lex moyſi nunqꝙᷓ punit niſi ſub teſtimonio ⁊ maxĩe pluriuʒ Vnde.xxxv.nũe.dicitur homicida ſub teſtibo punietuꝛ ad vni teſtimoniũ nullꝰↄdemnabit᷑:nullꝰ aũt põt ferꝛe teſtimoniuʒ de ↄcupĩa interioꝛi.et ideo ſᷣm foꝛmã legis q̃ punit nõ ꝓhibebat eam. ſ̊ ſolũ exterioꝛẽ ꝓgꝛeſſiuam ꝓbibebat em manũ nõ animũ:qꝛ puniebat manũ non animũ. Si g ↄſideret᷑ illud qð cadebat in foꝛma legis nõ ꝓhibet᷑ interioꝛ motus:̊ᷣ ſolũ exteriꝰ ꝓgrediens. Membrum quartum Onſequẽter inꝗrendũ eſt de obſeruantia legis qtum ad onus.⁊ hoc ẽ querere ꝗd magis oneret an lex:an euãgeliũ.Et pꝛi⸗ mo ex ꝑte oneris.ſcðo ex parte ferentis. Etum ad pꝛimũ duo querunt᷑. Pꝛimo an obſeruãtia legis magis oneret qᷓtum ad facultatẽ ꝑꝛeceptoꝝ.Se⸗ cũdo an magis oneret qtum ad nũerũ pᷣceptoꝝ. Articulus prumus Opꝛimũ querit᷑.an obſeruantia legis ma⸗ gis oneret qᷓtum ad difficultatẽ p̃ceptoꝝ:qᷓ obſeruãtia euãgelij:vel econuerſo.q Aoqð ſic. Om̃is obſeruãtia q̃ eſt difficilioꝛ ad exequendũ ma gis onerat. Sʒ obſeruãtia pᷣceeptoꝝ euãgelij difficilior eſt ad implendũ qᷓ; obſeꝛuãtia pᷣceptoꝝ legis:g̊ onꝰeuã gelij maiꝰeſt ⁊ grauiꝰ qᷓtum ad difficultatẽ pᷣceptoꝝ qᷓ onus legis.Aldinoꝛ pʒ · Joh.criſo.ſuꝑ illud Math.v. NOni ſoluerit vnũ de mandatis iſtis minimis dĩic. man data moyſi in actu quidẽ facilia ſunt:⁊ ideo in remue⸗ ratõne modica ſunt:in traãſgreſſione ðo magna. ¶Dan data aũt rp̃i in actu quidẽ difficilia ſunt.⁊ ideo ĩ remu neratiõe magna:in tranſgreſſione vᷣo parua ſunt.Sũt 6difficilioꝛa mandata rp̃i ſiue euãgelij qᷓ mandata le⸗ gis. ¶ Item. j. ioh. ij. In hoc cognouimcaritatem dei qm̃ ille aiam ſuaʒ ꝓ nobis poſuit:et nos debemꝰ ꝓ fra⸗ tribo animã ponere.hoc aũt difficilimũ eſt. Sʒ ad hoc nõ tenemur ex lege ſ̊ ex euangelio:̊ magis onerat euã⸗ geliũ ̃tum ad difficultatẽ pᷣceptoꝝ qᷓᷓ lex.¶ Iteʒ ꝗtuʒ ad aĩam penitentẽ iſtud pʒ.qꝛ in lege aĩe penitenti det minat᷑ vnũ qð eſt cõe cuʒ aĩa penitente tꝑe gratie.ſ.ſa⸗ criſicium deo ſpũs cõtribulatus ⁊c̃.vltra hoc ꝓ ſatiſſa⸗ ctõne determinat᷑ in lege ſatiſfactio in carne aliena ſcʒ in carne aĩalis ꝙ eam ſacrificet dño:ſicut ptʒ per totũ leui.ſ̊ in euangelio determinat᷑ ſatiffactio in carne ꝓ⸗ pria.vt ꝓpꝛiam carnem moꝛtificet ſacriſicet dño ⁊ nõ alienã.ſed hoc ẽ grauiꝰ⁊ difficilius qᷓ moꝛtificare car⸗ nem alienam.ẽᷓ difficilioꝛ eſt obſeruantia legis euãge⸗ lij:qᷓ legis:⁊ ita onus grauiꝰ. autem pᷣcipiatur ita m euangeliuʒ patet Ro.vj. Sicut exhibuiſtis mẽbra veſtra ſeruire immũdicie ⁊ iniquitati ad iniquitatem: ita nũc exhibite membꝛa veſtra ſeruire iuſticie in ſctifi cationem.et Ro.xij.Obſecro vos fratres vt exhibea⸗ tis coꝛpoꝛa veſtra hoſtiam viuẽtem ⁊c.¶ Item talis ẽ ↄpꝑatio exiſtentiuzʒ tꝑe legis ad exiſtentes temꝑe gratie vel euangelij.qualis ẽ ↄꝑatio ꝑuuloꝝ ad adultos.gał. iij. Cum eſſemꝰꝑuuli.ſub elementis mũdi eramꝰſerui⸗ entes ⁊c. Sed ꝑuulis nõ ſunt onera grauia imponen⸗ da:ĩmo adultis.ergo ſumma ſapia que omnia cum di⸗ ſcretione facit:nõ impoſuit grauius onus.immo lemꝰ exiſtentibus ſub lege qᷓ; exiſientibus ſub euangelio.Er go difficilius eſt onus euãgelij ꝙᷓ legis. Ad oppoſituz Aath. xj. Jugum meum ſuaue eſt ⁊ onus meum leue Et loquitur de onere euangelij per comparatõnem ad legem. Ergo vult dicere ſaluatoꝛ in euangelio.ꝙ leuiꝰ ſit onus euangelij ⁊ ſuauius qᷓ; onus legis.⸗ Stem eo⸗ dem. c. dicit. venite ad me omnes qui laboratis ſcilicet per legem.quia ibi loquitur per comparatõnem euan⸗ gelij ad legem. 4¶ Item actu. xv. dicit beatus Petrus. Qui temptatis imponere iugũ ſuꝑ ceruicem diſcipto⸗ rum:quod neq; nos neq; patres noſtri poꝛtare potui⸗ mus. Ergo ita difficile eſt onus legis: ꝙ n ullus poteſt N — ð . 6ezer „ re J S = Lneſtio poꝛtare nec potuit: ergo difficilius eſtꝙᷓ onus euange⸗ lij. Solutio.dicenduʒ ꝙ duobus modis eſt difficul⸗ tas oneꝛis.aut qtum ad actum: aut qᷓtuʒ ad affectuz. Mium ad actum duobo modis eſt difficultas oneris. quia vel reſpectu multitudinis pceptoꝛum: vel reſpetu pfectionis pꝛeceptoꝝ. Pꝛimo modo ſimpliciter diffici lioꝛ et oneroſioꝛ eſt obſeruantia legis qᷓ euangelij. AUn⸗ ̃tum ad hoc dicit beatus petruo act. xv. O. hoc iu gum neq; nos neq; patres noſtri poꝛtare potuimꝰ. Se⸗ cundo modo maioꝛ eſt difficultas r oneroſitas in actu in euangelio qᷓ in lege:ſm qð habetur AWath. vij. Ar⸗ ta eſt via que ducit ad vitam.hoc eſt pᷣn euangelium: et dicit arta reſpectu legis.quia magis habet de diffi⸗ cultate in ꝑfectione mandatoꝝ qᷓ lex. Sicut pʒ de iſtis Kelinquere om̃ia ꝓpter xpᷣm. moꝛtificare carnem: que nõ pᷣcipiunt᷑ m legeʒ:iſta ꝑfectioꝛa ſunt qᷓ; aliqd qð ſit in lege. Si aũt loquamur de difficultate q;tum ad affe ctum.dicimus ꝙ duplex eſt affectus.ſ.timentis ⁊ amã tis.pſal.Leſtimomiũ ſuſcitauit in iacob.glo. Initium eſt ve.teſ.quia ibi eſt timoꝛ:qui eſt initium ſapie.finis ðvᷣo eſt nouum teſtamentum. quia hic eſt xpᷣc.ꝗ eſt finis ad iuſticiã omni credenti.qui dat ſpirituʒ quo caritas diffundit᷑ in coꝛdibo noſtris.⁊ phił.iij. Scom iuſticiaʒ que in lege eſt.glo. Que timoꝛe nõ amoꝛe ſeruire facit. Scðm hoc ergo dðᷣm. E. in lege eſt affectꝰ timentis: ĩ euangelio aũt eſt affectus amantis.a hoc patet de rati one ⁊ fſoꝛma vtriuſq; legis.qunia diſpoſitõ generata ex coõpꝛehenſione veteris legis eſi generatiua timoꝛis: illa ðᷣo que generat᷑ ex ↄpꝛebenſione noue legis:geneꝛatiua amoꝛis.AVſfectꝰaũt timoꝛis habet difficultatẽ in operã dis nõ aũt affectus amantis.ĩmo nibil grauat ipſum. Ipter hoc loquendo de difficultate oneris q̈tum ad af⸗ fectum:maioꝛ eſt difficultas ⁊ onus in obſeruanna le⸗ gis qᷓ euangelij. ¶ Sed ſi queriẽ quid ſimpliciter ma⸗ gis oneret. Dicendũ ꝙ duplex eſt onus ſe cʒ onerans. et onꝰadminiculãs:ſiue adiuuãs poꝛtantẽ. Pꝛimũ onꝰẽ obbuãtia legis.ſcdᷣm ẽ obſᷣuãtia euãgelij.qꝛ ẽ onꝰlenãs portantẽ.et hoc ꝑ gratiã quã ↄferũt ſacramenta euan⸗ gelij: 1 mandata que dant᷑ vt fiant ex amore et ſic habẽt vnde adiuuent poꝛtantẽ:quod tñ non eſt in moꝛalibus legis.quia ex timoꝛe implent᷑:neq; ↄferunt gꝛatiaʒ ad⸗ iuuantẽ inqtum bmõi. Et ponit beatne Hernardꝰ in quadã epiſiola ſua loquens de hoc exemplũ de quadri⸗ ga dicens. Quadriga amoto iumento ſarcinaʒ que ab ipſo moueꝛi nõ poterat auget quidẽ:ſed poꝛtabilioꝛem facit.onus oneri additur ⁊ minꝰonerat.ſic ⸗ oneri gꝛa uiſſimo legis accedeno quadꝛiga euangelij auxit perfe ctionẽ: difficultatẽ diminuit.volens per hoc dicere ꝗ ſi cut eſt de quadriga addita iumento cum qua melius 7 maius onus poꝛtat᷑ et tamen onus additur oneꝛi: ſic ẽ euangelio.quia licet maius ſit onus addito euange⸗ lio.quia onus addit᷑ oneri.tamen ſimpliciter minꝰone rat.vnde augmentum ꝑfectionis quod eſi in euãgelio. facit ad diminutõnem oneris.et ſic patet ſolutio ad il⸗ lud quod querebat᷑ de onere qᷓtum ad difficulta tem pᷣ⸗ ceptorum. Licet em difficilioꝛa ſimpliciter ſint pᷣcepta euangelij:et maius onus euangelij in ſe legis ſimpli citer: tamen minꝰonerat. Articulus ſecundꝰ Onſequẽter querit᷑.an plus oneret euange⸗ lium jᷓ lex qtum ad multiplicitatẽ p̃ceptoꝝ Ad qð ſic actu. xv. Dicit petrus de onere le gis:ꝙ hoc eſt onꝰqð neq; nos neq;ʒ pr̃es noſtri poꝛtare potuimꝰ. Et vult dicẽ hoc vt videt ꝓter multiplicita⸗ tem pᷣceptoꝝ.ꝗᷓ grauioꝛ ẽ obſeruãtia legis q;tuʒ ad miłł⸗ titudinẽ pᷣceptoꝝ q; euãgelij. ¶ Item aug. in li. de vera religione dic.ꝙ multe cerimonie obſeruantie impoſi — te ſunt iudeis ꝓpter eoꝝ diſſolutionẽ: vt ꝑ eas diſſolun ones eoꝝ oꝑꝛimant᷑: ⁊ nõ poſſint vacare malis ſi ſem ;]R— / J . ii Br – ) Roc r WN — 17„ xxvuij. per intenti ſint ad bonum. ſed ita non eſt in euangelio grauioꝛ ergo eſt obſeꝛuantia legis q; euangelij ỹtuz ad multitudinẽ pꝛeceptoꝝ.4! Ad oppoſitum AMath. v.nõ veni ſolueꝛe legẽ ſed adimplere.glo. Ndimplet xpᷣe duʒ pᷣmiſſis ad inchoationeʒ addit plura ad ꝑfectionem.g plura ſunt mandata xpi qᷓ legis.ergo plus onerat euã gelium ꝙtum ad multitudinem p̃ceptoꝝ. Solutio. dicendũ.ꝙ qtum ad ſacramentalia 2 cerimonialia le⸗ 09 . gis maioꝛ eſi numerus pᷣceptoꝝ in lege. nec iſta habet M le 02 A8 etiam in ſe rõnem iuuandi poꝛtantem. ſicut hñt ea que ſunt in euangelio: ſed grauandi onerandi. Sed qytũ ad moꝛalia dico:ꝙ maioꝛ eſt numerꝰ in euangelio itũ ad pᷣcepta. Et qtum ad hoc dicit glo. ANMath. v. ſu⸗ peraddit plura ad p̃ceptionẽ.nõ tamen ꝓpteꝛ hoc ſequi tur ꝙ magis oneꝛet euangeliũ q lex:lʒ ſit maius onus quo ad moꝛalia quia pꝛeſiat adiutoꝛium poꝛtãti.⸗ ergo obijcit᷑.ꝙ ſit maioꝛ multitudo pᷣceptoꝝ in lege. Di cendum ꝙ illa auctoꝛitas actuuʒ loquitur qᷓtum ad ce rimonialia. qtum autem ad moralia: et ſi ſit maioꝛ mł titudo pᷣceptoꝛum in euangelio: non tamen tantũ one⸗ rat:ĩmo ſubleuat. Eſt em̃ onus ad ↄprimendum ſicut illud quod fertur peꝛ timoꝛem: 7 tale eſt onus legis/ad leuanduʒ. ſicut qdð fertur et ſuſtinet᷑ er amoꝛe.ſicu vi⸗ cmus de pẽnis auium ꝙ addũt onus:et tamen leuãt auem in ſuo volatu:ſic eſi onus euangelij: et hoc exem⸗ plum ponit beatus ber. Occurꝛit mihi de pẽnis auiuʒ vtrũq; coaptem.quodã ſinglari mõ coꝛpulentiorem reddunt ſubam et agiliorem. mirum opus nature.n de ergo ceſſit materia.inde ſuba leuigatur. et qnantuʒ creſcii in maſſa:tantum decreſcit in pondere. Sic ergo eſt de pꝛeceptis additis per euangelium:quia licʒ ma⸗ ioꝛ ſit numeꝛus:tamen alleuiant. IUnde quantum cre ſei in obſeruantijs moꝛalibus:tantum decreſcit ĩ pon ere. Articulus tercins Onſequenter querit᷑ de onere legis ex paꝛte ferentis. Quis ſcʒ magis onerat᷑:an ferens legem an euangelium. Et oſtenditur ꝙ non magis oneratur vnus qᷓ; alius:immo ꝙ ſe habent vt ex cedentia et exceſſa. Quia dicunt Auguſti. et oꝛigenes. ꝙ in nouo teſtamento ſunt ꝑtinentes ad vetus econ⸗ uerſo.quia in veteri lege.quicunq; ſeruabant legem ex amoꝛe erant pertinentes ad nouum.qui auteʒ in noua lege ſeruant euangelium. non ex amoꝛe ſed ex coactio⸗ ne et timoꝛe:ſunt pertinentes ad vetus.Ex hoc obijcit᷑ quando væbilior eſt ſuſtinens: plus oneratur a paruo onere ꝙᷓ foꝛtis a magno.Similiteꝛ quando facit bomo illud quod facit ex timoꝛe et actione: magis onerat᷑ qᷓ qui facit ex amoꝛe. Ergo cum in lege ſint quidã foꝛtes quidam debiles ⁊ ſimiliter in enangelio.ſimiliter cum vtrobiq; ſint ſuſtinentes pondus ex amoꝛe 2 timoꝛe: er go ſunt quidam in lege quos nõ grauat pondus legis et quidam quos gꝛauat. Similiter quidam ſunt ĩ enã⸗ gelio quos grauat pondꝰ euãgelij. quidam quos nõ. § non magis grauat᷑ ferens legem ꝙᷓ ferens euangelium nec econuerſo.ĩmo ſe habent vt excedentia ⁊ exceſſa qꝛ vtrobiqʒ quidã grauant᷑ quidã non. Itez in lege erat quedam cerimonie que ꝑtinent ad cultum diuinum:ſi⸗ cut ſacramentalia. Quedaʒ ad abſtinentiã ci boꝛũ 2c. pꝛimis cerimonialibo fuit opinio qrũdam iudeorũ. ꝓꝙ bec erant ꝑfectioꝛe q́; mandatũ de dilectione. ꝓpter hoc Math.xxij.querũt iudei a dom ino. ANagiſter qð eſt mandatum magnum in lege. Alij autem dicebant ꝙ mandata de dilectione erant maioꝛa et perfectiora illis. Ratio autem pꝛimoꝝ fuit:quia qui ſeriit in effe⸗ ctu:plus exhibet qᷓ qui ſolũ ſeruit in affectu. Eꝛgo ma ioꝛ eſt obſeruantia et difficilioꝛ illoꝛum cerimonialiuʒ ꝙ mandati de dilectione. Sed dominus illud tetermi⸗ nat ibidẽ. Sed ponat᷑ aliquis exhibeat obſeruãtiaʒ Ohr 4 X illoꝛum cerimonialium.ſed non ex amoꝛe:ſed ex timo⸗ re ⁊ coactꝰ.ↄſiat ꝙ illi eſt graue ⁊ oneroſum. Alij autẽ q exhibent ex amoꝛe nõ eſſet oneroſa illa obſeruantia nec difficilis:ergo ſiłr in lege ⁊ euangelio illis ꝗ obſer nant ea ex timoꝛe difficile 1 oneroſum: iſtis aũt qui ob ſeruant ex amoꝛe nõ eſt oneroſum.ergo ſe babent feꝛẽs euangeliũ et legem vt excedentia exceſſa.quia feren⸗ ti euangeliũ er timoꝛe.gꝛauiꝰonus imponit᷑ qᷓ ferẽti le gem er amoꝛe 7 econuerſo. Ytem dicit opłus. Juſto nõ eſt lex poſita.j.ad Thi.j. Et hoc dicit᷑ quia ſponta nee implet ⁊ er amoꝛe q̃ ſunt legis nõ ex timoꝛe.Sʒ ꝓ⸗ pter hoc iniuſtis eſt poſita lex: ga ex neceſſitate implẽt legem ⁊ ex coactõne.pᷣmis nõ erat difficile onus legis ſecundis erat difficile. Silkr in euangelio ita eſt ꝙ qui dam implent euangeliũ ex caritate ⁊ amoꝛe: et illis nõ eſt onus euãgelij difficile.quidã ex neceſſitate et timore ſeu coactõne:a illis eſt difficile.Ergo ſe hñt lex ⁊ euan geliuz vt excedentia 2 exceſſa qtum ad ferentem onus vtriuſq;· ¶¶ Iteem duplex eſt bõ. interioꝛ et exterioꝛ: ſed qtum ad hominẽ exterioꝛẽ grauioꝛ eſt obſeruantia le⸗ gis. qtum ad hominẽ interioꝛ? grauior eſt obſeruãatia euãgelij.̊ vnũ nõ excedit alterũ qᷓtum ad ferentes:ſed ſe hñt vt excedẽtia exceſſa. Minoꝛ ptʒ. qm̃ vita homi nis exterioꝛis ſuſtentat᷑ ꝑ cibos.videmus autẽ in lege eſſe plura cerimonialia d ſubtractõne ciboꝝ ⁊ abſtinẽ tia ab illis. in euãgelio aũt nibil tale ſi ubtractũ eſt:nec aliqua abſtinentia impoſita a cibo.Ergo i;tum ad ex terioꝛem hoĩem grauioꝛ eſt lex euageliũ. Silr qtum ad hoĩem interioꝛeʒ grauioꝛ ẽ obſeruantia euãgelij. ga euangeliũ cohibet voluntatẽ ſeu animũ: lex aũt nõ ſed manuũ. Eꝛzgo euangeliũ plus cobibet hoĩem interioꝛeʒ ᷓ lex: qꝛ lex nõ aufert voluntatẽ mali pᷣncipaliter ſ̊ fa⸗ cultatẽ.euangeliũ ecõuerſo:qꝛ oĩno aufert voluntatez Ergo gꝛauiꝰeſt euangeliũ ꝙtum ad iſtuʒ:grauioꝛ ẽ lex qᷓtum ad illum.i Lon ꝙ plus eſt ſimpkr ð onere in lege qᷓ in euangelio:nec ecouerſo quo ad ferentes. immo ſe bñt vt excedentia ? exceſſa. Solutio.ad hoc dicẽdũ eſt. ꝙ ſimplr magis onerat᷑ feꝛens legẽ et ſtans ſb lege: qᷓ ferens euãgeliũ om̃ibo etiã paribo in ipſis. Unde et ſi pares haberent caritates. magis tñ oneraꝛet᷑ adhuc ferens legẽ. ꝗa onus euangelij de le pᷣſtat diſpoſitõnem ad poꝛtandũ.quia totũ qð eſt in euãgelio eſt ad modũ pene et flãme. qa totũ eſt infla matiuũ amoꝛis ⁊ calefa⸗ ctiuũ amoꝛis:⁊ ideo de ſe ſubleuat poꝛtantẽ.ſic non eſt de onere legis.qꝛ nõ dat gratiã nec tantã diſ poſitõneʒ ad ſui poꝛtantẽ:ĩmo ipᷣm eſt onus ↄprimens poꝛtantẽ 7 nõ leuans. Et hoc ẽ qð dicit bĩs Merñ.·libet admira ri ꝙleue ſit onus veritatis.Qam vere leue ẽ qdð poꝛtã tem nõ grauat leuat. qd leuiꝰ onere quod nõ ſolũ nõ onerat:d poꝛtat illuʒ cui portandũ imponit᷑. Hoc onꝰ vterũ potuit grauidare: virginẽ grauare nõ potuit. Bh onus quibo ſe pᷣbuit ſuſtentanduʒ:ſenis ſymeonis bꝛa⸗ chia ſuſtentabat. Ipſa em̃ virgo ſpe ⁊ amoꝛe ↄcepit il⸗ lum. et ideo vterũ ſuũ grauidauit ⁊ nõ gꝛauauit. Sitr ſymeon ipᷣm amoꝛis bꝛachio ſuſtentabat: ideo ipſum nõ onerabat. Ad illud qð pᷣmo obijcit. dõm. ꝙ licet in lege eſſent alig ꝑtinentes ad no.teſta.ſicut dictũ eſt. tñ erant magis onerati qᷓ ferẽtes euangeliũ vt pʒ ex ra tionibo tactis. Et hoc etiã pʒ ex bo aug.ↄtra fauſtum Alia ſunt ĩſtituta vᷣtute magna.vtilitate melioꝛa:actu facilioꝛa: nũero paucioꝛa: ⁊ ſic nõ ſe hñt vt excedentia exceſſa qᷓtum ad ferentes.ĩmo de ſe ſimpłr plꝰonerat ferenteʒ onus legis:qꝙᷓ onus euangelij. Et ꝑ hoc ſoluũ⸗ tur rationes. Mlembrum quintimm Onſequẽter querit᷑ de fructu obſeruãtie legis. Circa qð queꝛunt. Pꝛimo genera liter an lex iuſtificet. Scðo ſpãliter quõ moꝛalia. iudicialia.cerimonialia et ſacramentalia iu⸗ ſtificent. “ Articulus prumus Irca pꝛimuʒ ſic arguo.xix.MNath. Si vis . ad vitam ingredi.glo.bede. Juſticia legis ſuo tꝑe cuſtodita. nõ ſolũ ↄſerebat bona tẽ⸗ poꝛalia: ̊ eterna. p̊ iuſticia ↄſerens bona eterna eſt peꝛ quã eſt iuſtificatõ vera:& ler iuſtiſicabat vere.⸗ Item Eʒe.xx. Dedi eis pᷣcepta mea ⁊ iudicia mea oſtẽdi eis q̃ faciens hõ viuet in eis.ſᷣ vita vera nõ eſt niſi ꝑgram 8 per pᷣcepta legis ⁊ iudicia eſt iuſtificatõ per gratiam Item in canone miſſe dr. Placeat tibi dñe hoc ſacꝛi ficiũ ſicut tibi placuit ſacrificiũ abel:ſᷣ hoc petit ad iu ſtificatõnem: vt ꝑ ſacrificiũ iuſtificemur: ſacrificium abel iuſtificabat. Contra.ad MRo.iij· Ex oꝑibus le⸗ gis nõ iuſtificabit᷑ omis caro cũ i llo.glo.Oꝑa legis di cunt᷑ que cũ lege inſtituta ⁊ termĩata ſunt vt erãt ceri⸗ monialia: et figuratiua:q̃ nunqᷓ valuerũt aſciam mun dare: etiã ſi cum caritate ⁊ deuotõne fierent.¶ Ytem ꝗᷓ ritur ibidẽ in glo.ſQungqd moyſes ⁊ dauid ⁊ alij boni ĩ lege nõ fuerũt iuſtificati ex lege: Et eſt ibi rñſio:ꝙ fue⸗ runt quidã: iuſti.ſ̊ nõ ex oꝑibo legis. ĩmo ſicut nos fi⸗ cæ laluamur mõ ꝑ ſpẽ xp̃i:ſic et illi ſaluabant᷑. Et qre nõ ex oꝑibo legis. qꝛ lex nõ venit peccata tollere: bᷣ oſtẽ dere pumre. Item ibidem in glo. Lex nõ iuſtificat apud deũ:p̊ fides. De lege aũt loꝗmur ᷣm ceꝛimonia⸗ lia:nõ ſᷣm moꝛalia qꝗᷓ vtiq; iuſtiſicant ⁊ in euãgelio con ſummant᷑. Contra.iuſtificariẽ de nõ iuſio iuſiuʒ ſieri. Sed hů̊ er nullo alio fit qᷓ er gra dei. Gra aũt dei nonẽ ex pᷣcedentibo meritis ſiue aliquibꝰ oꝑibus.Ro.x.Si gra:iam nõ ex oꝑibo.alioqn gra iam nõ eſſet gr̃a. ergo nec qtum ad moꝛalia:nec Gẽtuz ad cerimonialia iuſti⸗ ficat lex. ¶ Iem. x. ad Ro. Juſticia que ex lege ẽ.Blo. NQui opibo legis iuſtificat᷑:tꝑalem hʒ mercedẽ nõ autẽ opud deũ. ¶ Item aug. de ſpuͦ lr̃a exponẽs illud aphi ad Ro.iij. Juſtificati gratis ꝑ grẽ̃am ipſiꝰ. ibi arguit aug. ¶ Rõ itaq; iuſtificati ꝑ legẽ: nõ iuſtificati ꝑ ꝓpriam voluntatẽ: ß iuſtificati gtis ꝑ gram ipſiꝰ.4¶ Ytem apls in eodem. Quc aũt ſine lege iuſticia dei manifeſta ẽ te⸗ ſtificata a lege his. iuſticia aũt deiẽ ꝑ fidẽ ihu xpᷣi Ex q relinqꝗtur ꝙ lex nõ iuſtificat. Ad ků eſt coĩs re⸗ ſponſio.ꝙ opꝰdr aliqñ qð eſt oꝑatũ.aliq ipᷣa oꝑatio. Dicũt q̊ ꝙ oꝑata nõ iuſtificabãt:ſᷣ ipſa cꝑatio iuſtifi⸗ cabat. duũmõ fieret ex obediẽtia caritatis:et ita intelli⸗ git illa glo. Ro.iij. Eꝛ nõ iuſtificabãt etiã ſi cũ carita⸗ te et deuotõne fierẽt. Item diſtinguunt iuſtificari:qͥad plenã iuſticiã:vel nõ plenã. q̊ ad plenã iuſticiã nõ iuſti ficabant:qꝛ nõ euolarẽt ad gloꝛiã ꝑ illa. impediente re atu oꝛiginalis. Sʒ tñ quo ad nõ plenã iuſticiaʒ iuſtifi⸗ cabant.qꝛ obſeruata ĩ caritate faciebãt dignũ vita ete⸗ na.nõ ſtatim: ſ̊ de futuro:ſoluto reatu oꝛigialis ꝑxpᷣm 1. Et h̊ mõ intelligũt auẽtem bede ꝙ iuſticia legis ofere⸗ bat eterna. Vñ glo. ad Ro. iij· ſuꝑ illud Juſtificas eũ qui ex fide eſt ihu xpᷣi.om̃ia erãt ei dimiſſa fideʒz 7 pe nitentiã. ſed oimode remiſſionis effectũ oſecuti nõ fue rant. Eſt em̃ duplex remiſſionis effectus ſcilicz carere pena: ⁊ frui gloꝛia. Alterũ habuerũt añ xp̃i moꝛtẽ. qa penã actualẽ nõ ſentiebã Alterũ vo nõ. qꝛ dnm no vi⸗ debebãt: hᷣ ꝑ xpᷣi moꝛtẽ data ẽ eis gloꝛia dnice viſionis. Ad illud vᷣo Eʒze.rñdent.Quia pᷣcepta⁊ iudicia le⸗ gis aut ſunt intellecta 2 obſeruata carnaliter aut ſpüͦ⸗ aliter. Si ſpualiter: vita ſpũalis eſt in illis qᷓ eſt in gẽa Si carnaliter: tũc nõ eſt vita ſpũalis in illis: tpalis. Et ideo nõ dicit ſimpliciter viuet: ſed viuet in illis. vñ gal.ii. ſuꝑ illud. Sʒ qui fecerit ea viuet. glo. Nõ apo deum habebit inde pᷣmiũ: habebit tamen mercedeʒ ne moꝛte moꝛiat᷑· 4¶ Ad illud vᷣo canonis dicũt. ꝙ intelligẽ dum eſt de opatõne abel 1 de opatõne ſacerdotis noue legis inqtum eſt de deuotõne caꝛitatis. ⁊ fit comꝑatio 1† — — eene Prnse — . 92 ☚ Pr AOα a — “ . H S Queſtio quo ad genus. placeat: fiat acceptum: ſicut placuit. nõ tamen ꝙ plus placeat. ¶¶ Ad illud vo qð obijcit᷑ de mo ralibo iam patebit. Sed adhuc obijcit. ¶am dicit᷑ ſi data eſſet lex que poſſet viuificare eẽt ex lege iuſticia Sedocluſit ſcriptura om̃ia ſub pcto:vt ꝓmiſſio ex fide ihu xpᷣi daret᷑ credentibo:ex hoc relinqtur non eſt ex lege inſtificatio.¶ Item aug. de ſpiritu et Fa. aſſumẽs illud Ro.iij. QAunc aũt ſine lege manifeſta eſt iuſticia di. non dicit iuſticia hoĩs ſ̊ iuſticia dei.nõ qua deꝰiu⸗ ſtus eſt: ſed q̃ induit hoĩem:cum iuſtificat impiũ.Lex iubendo ⁊ minãdo ⁊ neminẽ iuſtiſicando indicat in do no dei iuſtificari bomiem ꝑ adiutoꝛium ſpũs. Item aug.æ ſpiritujet lr̃a.quid eſt alind iuſtificari qᷓ iuſtuʒ fieri ab illo ꝗ iuſtificat impiuʒ.vt ex impio fiat iuſtus. Si ergo te impio facere piũ ſolius dei eſt:nõ erit ex le ge vel ex legis obſeruantia.¶ Item ſi diſtinguat. ꝙ eſt iuſtificatio quã deus facit. infundendo gr̃am qua fiat t impio pius.pſai. Juſtificatõnes tuas toce me: qui⸗ bus tu iuſtos facis non hõ.et eſt iuſtificatio quam ho⸗ mo facit exercitio virtutũ ⁊ obſeruatõne pᷣceptoꝝ. põ. Vt cuſtodiant iuſtificatõnes eiꝰet legem eiꝰrequirant. Pꝛimo mõ lex nec legis obſeruantia iuſtificat: ſᷣ ſcᷣo modo. Obijcit᷑. Si iuſtificatõ eſt inſticie ſeu gre infu ſio:qua rõne lex nõ iuſtificat:eadẽ nec euãgeliũ iuſtiſi cabit. Qam ſicut dic aug.iuxta apim. ad Ko. Iniuſt? Pgram inſtificat᷑ gratis.i.nullis ſuis pᷣcedentibo meꝛi tis. alioqn gratia nõ eſt gra. Cum ꝗᷓ ex oꝑibus enãge⸗ lij non ſit iuſtificatio qᷓ fit de impio pius. 5 non debʒ di ci iuſtificare:ſicut nec lex. ¶ Iteʒ ſi iuſtiſicatio d obſer natio pᷣceptoꝝ iuſticie:ſeu exercitiũ virtutũ. Cont᷑ ad Ro.ij.dicit᷑.i on auditoꝛes legis iuſtificabunt᷑.ſed fa⸗ ctoꝛes.ↄſtans eſt ꝙ de iuſtificatõne que eſt infuſio iuſti cie ſeu gr̃e nõ põt intelligi.vt dicit aug. de ſpu 2 la. ga iuſtificatõeʒ oꝑa non pᷣcedũt. Vñ ſic i ntelligenduz eſt. factoꝛes legis iuſtificabunt᷑ vt ſciamꝰnõ aliter eos eſſe factoꝛes legis niſi iuſtificent᷑. non vt iuſtificatio factoꝛi bus accedat:ſed vt iuſtificatio factoꝛes p̃cedat. ſic ergo dictũ eſt iuſtiſicabunt᷑ ac ſi diceret iuſti habebunt᷑: vel iuſti deputabunt᷑.ſicut de quodã dictuz eſt. ille volens ſe iuſtificare.i.q iuſtus haberet᷑ vel eputaꝛet᷑. iuſti ſicatio que ex lege eſt:non ẽ aliud q; iuſucie deputatõ. Aut && fm falſam opinionem:et tũc nulla erit. aut ᷣm veritatem: ⁊ tũc nulla alia iuſtificatio erit in euãgelio ꝙᷓ in lege. ¶ Item ſi diceret᷑ ꝙ lex nõ dicit᷑ iuſtificaꝛe ſiẽ euangeliũ ꝓpter hoc qð dicit aug. de ſpũ et lĩr̃a. Expo⸗ nens illud apli pꝛiuſq; veniret fides ſub lege cuſtodie⸗ bamur ↄcluſi in eandẽ fidem: que poſtea reuelata ẽ. lex data eſt vt gratia quereꝛet᷑. Gra data eſt vt lex implere tur. vicio pꝛudentie carnis nõ implebat᷑ lex. qð vicium E legem erat demõſtrandũ ꝑ gr̃am ſanandũ. Quia er⸗ S lex viciũ demõſtrat:nõ ſanat.ideo nõ iuſtificat. Sʒz ili rõne euãgelij p̃cepta viciũ demonſtrãt:nõ ſanãt.cũ ꝓhibet᷑ iraſci ⁊ vidẽ mulierẽ ad ↄcupiſcendũ eẽã. So lutio iuſtificatio dr̃ q̃tuoꝛ modis. Pꝛimo mõ dĩ iuſtifi catio gr̃e iuſtũ faciẽtis infuſio.⁊ H̊ mõ dr Ro.iij. Juſti ficati gratis ꝑ graʒ ipſius. Scõo mõ dĩ iuſtificatõ iu⸗ ſticie ſeu pceptoꝝ debita executio. Job.xxvij. Juſtifica tionẽ᷑ meã quã cepi nõ deſerã. Et his duobo modis ne⸗/ gat apls ſimplr ex lege ßm ſe eſſe iuſtificatõeʒ.vñ aug. de ſpu et lra. Sine ſpiritu gre doctrina legis eſt lr̃a oc⸗ cidens.qꝛ reos potiꝰpᷣnaꝛicatõnis tenet q; iuſtificet im pios. Et item idẽ in eodeʒ gra datur:nõ qꝛ legẽ imple: mus:ſed vt legẽ implẽ poſſimꝰ. Tercio iuſtificatio dr ſigniſicatio iuſticie.pẽ. Ineternũ nõ obliuiſcar iuſtifi catõnes tuas ⁊c̃.glo.i.legem. Et hoc mõ lex iuſtificat id ẽ. gr̃aʒ qua ꝑ xpᷣm iuſtificamur demõſtrat. VUñ aug. de ſpu ⁊ lr̃a. Niũc aũt ſine lege inſticia dei manifeſte et teſtata a lege.Ro. ij. Juſticia dei non ſine lege manife ſtat. quõ em legem teſtificata ſi ſine lege manifeſtata ſed iuſticia dei ſine lege eſt: quam deus per ſpiritũ gfe credenti confert ſine adiutoꝛio legis. Quarto mõ iuſti xxviij. ficatio dieit᷑ ductio ad iuſticiam. pſal. Viam iuſlifica⸗ tionum tuarum.glo.Aex eundi ſit mihi via inſtificati onum. Aug.de ſpiritu 2 lr̃a.exponens illud apłi. Bo⸗ na eſt lex ſi quis ea legittime vtat᷑ dicit. iniuſiꝰ vt iuſlꝰ fiat legittime lege vti debet:quo tanqᷓ pedagogo duca tur ad xpᷣm. CLex ergo iuſtificat ſignificando iuſticiam qtum ad intellectum: ducendo ad iuſticiã qᷓtum ad af fectum. nõ aũt iuſtificat faciendo iuſtã ꝑſonaʒ: que in⸗ iuſta eſt vel eliciendo opus iuſtum quod gratie eſt hoc eſt nõ facit er ſe iuſtum bominem vel iuſtum opus ho/ minis. Et per hoc patet reſponſioad tria primo obie⸗ cta.¶¶ Ad alia vᷣo que obijciunt᷑. ꝙ obſeruantia euãge⸗ lij non debet dici potius iuſtificare qᷓ lex. dicendum euangelium habet pᷣcepta et ſacramenta. In ſacramẽ⸗ Aucne en Snar tis habet ſignificatõeʒ gratie et cauſalitateʒ.ꝗa ſacra⸗ menta noue legis efficiut quod figurant ſacramẽta ve⸗ teris legis ſolum hñt ſignificantiã.⁊ ideo euangeliuʒ iuſtificare dicit᷑: non lex. quia habet obſeruanti q̃ ho mo iuſtus fiat de iniuſto. Item in pᷣceptis babet diſpo nendo:q;uis nõ cauſando:oꝛdinare animã ad executi⸗ onem iuſti oꝑis:et hoc illuminando rõnaleʒ intellectũ et oꝛdinando affectum moderando iraſcibilem.alliciẽ⸗ do ↄcupiſcibilem. in quibo omnibo deficit lex. Lex eꝛgo euangelica illuminat intellectũ ad cognitioneʒ gꝛatie Vngde aug.exponens illud.ij.ad Coꝛin.iij. Adhuc ve⸗ lamen in electione ve.teſta.manet.dicit.donec tranſea tur ad rpᷣm: et auferatur velamen.i.tranſeat᷑ ad gram Et intelligatur ab ipᷣo nobis eſſe iuſtificationem: qua faciamus qð iubet. Et iterum aug.in eodem de ſi piꝛitu ⁊ lr̃a. Hec gr̃a in ve.teſ.velata latitabat:que in chꝛiſti euangelio renelata eſt diſpenſatõne temꝑoꝝ oꝛdinatiſ ſima.ſicut nouit deus cuncta diſponere. Item oꝛdinat affectũ. Unde aug.de ſpiritu et littera. exponens illud. ij.ad Coꝛin.iij. Epla eſtis xpᷣi miniſtrata a nobis ſcri⸗ pta non atramento ſed ſpiritu dei viui. Ecce quemad⸗ modũ oñdit illud qð eſt legis extra homineʒ ſcribitur vt eum extrinſecus ſacriſicet:hoc in ipſo homiĩie non ei interius viuificet.et in eodem. Cum adeſt viuificãs ſpi ritus hocipſum facit intus diligi:quod foꝛis lex facie bat timeri. Differentia legis et euangelij vt dicit idem Aug.contra adamantium:timoꝛ et amoꝛ. Item mode ratur iraſcibilem vt non ↄfidat in virtute ſua:ß in dei gratia. Mam ſicut dicit aug. de ſpiritu et littera. lege operũ fac quod iubeo.lege fidei da quod iubes. Item idem in eodem. Quod operuʒ lex mandando imperat hoc fidei lux credendo impetit. Illa dicit.non concupi ſces:iſta dicit cum ſcirẽ ꝙ non poſſum eſſe ↄtinens niſi deus det. et hocipſum erat ſapientia ſcire cuius eſſet H donum: adij dñm et depꝛecatus ſum.vij.ſapĩe. Item in eodem.ꝑ legem factoꝝ dicit deus.non cõcupiſces. per legem fidei.ſine me nihil poteſtis facere. Item alliciẽ⸗ do ↄcupiſcibilem ꝑ pꝛomiſſionem: oꝛdinat iuſticiaʒ lex noua non vetus. Ende aug.de ſpiritu et lr̃a aſſumens illud Hiere.xxxij. Poſt dies illos dabo leges meas in viſceribus eoꝛum:et in coꝛdibus eoꝛum ſcribam eas:ñ docebit vnuſquiſqʒ fratrem ſuum ⁊c.quia cognoſcent a maioꝛe vſq; ad minoꝛem. ſuper quod auguſ. Sicut lex ſcripta in tabulis lapideis merceſq; eius terꝛa illa ꝓ⸗ miſſionis quam carnalis domus iſrael ab egipto libe⸗ rata accepit ꝑtinet ad teſtamentum vetus:ita lex fidei ſcripta in coꝛdibus merceſqʒ eius ſi pecies ↄtemplatio⸗ nis:quam ſpiritualis domꝰiſrael ab hoc mundo libeꝛa ta percipiet:ꝑtinet ad teſtamentũ nouũ. Ex bis igr pʒ quare lex non dicitur iuſtificaꝛe ſed euangelium. Articulus ſecundus Onſeqnter qrit᷑ in ſpali de moꝛalibo legis. vtꝝ iuſtificẽt.⁊ cũ iuſtificatõ dicatur duob .. modis.vno mõ ẽ infuſio iuſtĩe. vt de ñ iuſto hõ fiat iuſtus.ſᷣm ꝙ dicit᷑ ad Roma.iij.ex oꝑibo legis *„ nð iu ſtiſicabitur om̃is caro. Et in boc ſenſu planũ eſt ꝙ; moꝛalia legis nõ iuſtificant. Alio modo dicit iuſtiſi catio obſeruãtia iuſticie ſicut dicit᷑ in pſi al. VUt cuſtodi⸗ am iuſtificatõnes erꝰ. Et in boc ſenſu eſt queſtõ.vtrum moꝛalia iuſtificẽt. hoc eſt dicere vtrũ ↄferant ad obſer⸗ uantiã iuſticie.ex qua meritũ vite eterne acquiꝛit᷑. Ad quod math.xix. Si vis ad vitam ingredi ſerua manda ta: 1 exponit de moꝛalibo.non homicidium facies.non adulterabis 1c. Ergo ᷣm boc moꝛalia iuſtificant.pꝛo⸗ ut dicit᷑ iuſticia in exercitio virtutũ. 44 Contra. ij. Coꝛ. iij. Lra occidit.ſpũs aũt viuificat. Et dicit aug. in li. ð ſpiritu littera:ꝙ nõ aliã vult apts intelligi litteram q decalogũ in illis duabo tabulis ſcriptum. Si deca logus eſt littera occidens: nõ iuſſificat.¶¶ Item ſi di⸗ catur ꝙ illud apli intelligat᷑ de figuralibo pceptis. Ir̃a occidit. Inpꝛobat iſtud aug. ꝑ illud ad Ro.vij. Cõcu piſcentiaʒ neſciebã eſſe perjm: niſi lex diceret. nõ ↄcupi⸗ ſces:et poait. Occaſione accepta peim ꝑ mandatuʒ ſe⸗ duxit me: 1 illud occidit. Ecce ꝙ hec lra occidit: naʒ nibil figurate dicit cum dicit᷑ nõ cupiſces:bᷣ ſᷣm l̃am ſolum. Et ↄllat ꝙ iſtud eſt inteꝛ mandata decalogi:ma xime ꝑtinens ad moꝛes.nõ ↄcupiſces: S de moꝛalibus intelligit᷑ lr̃a occidit:non exgo inſtificat. Iem ſi dicat quẽadmodũ dic aug. de ſpũ ⁊ l̃a.ꝙ l̃a decalogi ꝓhi⸗ bens peccatũ non iuſtificat hoĩem:̊ potius occidit au gendo ↄcupĩam:⁊ iniquitatẽ pᷣuaꝛicatõne cumulando nili liberet gra que eſt in xpᷣm eum diffundit᷑ caꝛitas ĩ coꝛdibo noſtria. Ex quo videt dici illa rõne cecalogus occidit:ꝗa ſine gra occaſio eſt moꝛtis peccati. Obycit. Spꝛecepta euãgelica moꝛalia ſimili rõne dicent᷑ occide re.ꝗa poſſunt fieri ſine gra eo modo quo pcepta legis vel homini nõ hñti gratiã ſunt occaſio moꝛtis ſiẽ et il⸗ la. ¶ Item querit᷑ de iudicialibo quõ ſe hñt ad iuſtifica tionem. Qam. j. ecẽi. dicit. Si quis line timore eſt nõ poterit iuſtificari.Ergo cũ iudicialia ſint ad boc:vt co bercerent hoies ꝑ timoꝛ? a malo: neceſſaria erãt ad iu⸗ ſtificationem. 4 Ytem aug. de ſpñ et lr̃a exponẽs illud apli.j. ad Lhi /ſ. Wona eſt lex ſi quis ea legittime vta tur. Quis legittime vtit lege niſi iuſtus at ei nõ eſt lex poſita:ſ̊ iniuſto.an⁊ iniuſtus vt iuſtificet᷑.i. vt iuſtus frat legittime lege vti dvebet. quo taniᷓ pedagogo ꝑdu⸗ catur ad gram: ⁊ hoc ↄcedit aug. Si g iudicialia ad B ſunt vt iniuſtus ↄpellatur ad iuſticiam obſeꝛuandam. ergo ſunt velut pedagogus quo ꝑdacatur ad gꝛatiam. ncẽia igit᷑ eꝛãt iuſtificatiõi: ꝗᷓ homo fit de iniuſto iuſtꝰ AlContra. Angꝰ. de ſpũ ? Fa. exponens illud.ij. Coꝛĩ. iij. Si miniſkꝛatoõ dãnatõnis in gloꝛia eſt. multomagis pabundat miniſteriũ iuſticie in gloꝛia. Aldiniſtratonẽ vanatõnis dicit legẽ:marime tum ad iudicialia: que inferebãt moꝛtẽ iniuſtis. Aldimi ſtratõeʒ vᷣo iuſticie dĩc nouũ teſta cũ ꝑ onũ ſpũs opamun inſticiã. Ex boc er⸗ go relingtur. eũ iudicialia ſint mi niſiꝛatõ moꝛtis:q; nõ iuſiiſicãt eo mõ quo dicit᷑ iuſticia in exercitio vᷣtuiũ ¶ Item aug in eodẽ in ve. teſta. Eex extrinſecus poſita eñ:q iniuſti terꝛerent᷑. In nono vo intrinſecꝰ data ẽ: q̃ iuiſtiſicarent᷑. Si ergo in indicialibo legis maxime ter roꝛ eſt legis: terꝛent non iuſtificant. Stem querit de cerimonialibo quõ ſe habeant ad iuſtificationeʒ: ßm ꝙ iuſtiſicatõ dicit in erercitio vᷣtutũ. Ao qð ſic. Oð ma⸗ gis eſt meritoꝛium magis iuſtificat. Sed qð magis eſt ex obedientia magis ẽ meritoꝛiũ. ¶QDagis aüt er obedi entia eſt cũ pꝛecipit᷑ aliqꝗ fieri et fit:a nullã hʒ rõnem quare debebat fieri:niſi ſolã imꝑantis voluntatẽ.quazʒ cum ſcipit᷑ aliqd ⁊ fit et habet in ſe rõnem quare debe⸗ bat fieri. Cum & pᷣcepta cerimonialia ſint hmõi:maxi⸗ me iuſtiſicabũt: ga magis ex obedientia ⁊ magis meri toꝛia. on indueris em veſie lino lanaq; ↄtexta. Mon arabis in boue ⁊ aſino.nullaʒ hñt de ſe rõnem: q̃re de⸗ Bebant fieri. ¶ Item ſimili modo obijcit᷑ de ſacramẽta⸗ ſila. Quia dicit bugo. de ſcro vic. Sacra veteris legis pabent eundem effectum quem ſacramenta no. legis. Si g ſacramenta noue legis iuſtificant et ſacramenta ua veteris legis luſtificabant: etiã iuſtificatõne qua ð iniuſto fit bomo iuſtus.4 Contra. Ang. ſup illud. ix. ad bhebr. Munera 2 boſtie q offerunt 7c. Opa legis q̃ᷓ in lege inſtituta ſunt ? teꝛminata nunqꝙᷓ valebãt ↄſciam mundare. licet cum caritate fea: ns iuſtificabant. 4lYtem augu. de ſpũ ̃a.Circũciſio ⁊ ſabbatũ ⁊ alie drerũ obſeruatõnes: æ quarũdam eſcaꝝ cerimonie: et multiplex ſacrificioꝝ ſacroꝛumq; ritus: vetuſtati car⸗ nali iugoq; ſeruili ↄgruebant: ergo non iuſtificabant. Item querit᷑ generaliter quõ ſe habeant ad iuſtifica tionem moꝛalia legis.cerimoĩalia:2 iudicialia. So lutio. dðm. Sicut dietum eſt. ꝙ cum iuſtificatio dicat᷑ ovuobus modis. Vno modo infuſio iuſticie:qua de in⸗ iuſto fit iuſtus. Alio modo obſeruãtia iuſticie: ex qua eſt meritum vite eterne. Aſdoꝛalia vᷣo legis oꝛdinãt ad iuſtificationeʒ: que eſi in obſeruantia iuſticie ⁊ hoc per cognitõnez eius . qʒ faciendũ eſt ⁊ vitandũ:non tamen ſimpkr eſt. quia ⁊ ſi oſtendant qð faciendũ eſt:nõ oſtẽ⸗ dunt gratiaz ſine qua adiuuante nõ põt recte ſieri qð faciendũ eſt: ⁊ in boc deficit a moꝛali euãgelij. Un de dicit aug.de ſpiritu 2 litteꝛa.quia lex mandatũ bonuʒ pabet in littera demonſtrante: nõ in ſpiritu adiuuante Mam ſicut idem die. In lege dicit dñs. gac qð iubeo. In euãgelio aüt dicit. Da quod iubes. Judicialia vᷣo oꝛdinant ad iuſtificationem: q eſt infuſio iuſticie. quẽ⸗ admodũ timoꝛ ſeruilis oꝛdinat ad infuſionem gratie et caritatis: non tñ ſimpłr.quia adueniẽte caritate ex⸗ pellitur: ſed ipſa caritas ad quaʒ oꝛdinat euangelium manet. Et hoc eſt qð dicit Augẽ. de lr̃a ⁊ ſpiritu. illud enacuat᷑ boc manet.qm terꝛens pedagogus aufert cuz timoꝛi ſucceſſerit caritas: vbi em ſpũs domini ibi liber tas. Cerimonialia vo oꝛdinant ad iuſtilicationeʒ que ẽ in obſeruantia.⁊ hoc ꝑ ſignificationẽ ſiue ꝑ figuratio nem. quia illa cerimonialia qᷓ nõ ſunt ſacramentalia fi gure erant faciendoꝝ vt abſtinentia a carne ſuilla: ſi⸗ gnificabat ↄtinentiam ab om̃i immundicia ⁊ binõi. vñ dicit aug · ꝙ ſub figura adumbꝛate ſignificatõnis data ſunt. Sacramentalia vo oꝛdinãt ad iuſtificationẽ que infuſio iuſticie:et hoc ꝑ p̃figurationẽ cꝛatie xpi ey qᷓ eſt nobis iuſtificatio: vnde quo ad hoc dicit aug. Gra⸗ tia in veteri teſtamento velata latitabat.que ĩ xpᷣi euã⸗ gelio reuelata eſt. Jtem augulli. de iuſtificatõe ad qus oꝛdinat cerimonialia in eodem velamen polituz eſt in electione veteris teſtamenti: donec ad xpᷣm tranſeatur et auferatur velamen id eſt tranſeatur ad gatiam: et intelligatur nobis ab ipſo eſſe iuſtificationẽ qua facia mus quod iubʒ. Ex his &manifeſtum eſt quomodo ſe habeant ad iuſtificationem legis. legalia: leu in iudici alibus: ſeu in moꝛalibus:ſiue in ſe acꝛamentalibo. 4 Ad illud ergo quod pꝛimo queritur de moꝛalibus.⁊ quod dicitur ꝙ occidunt. Dicendum ſicut ſupꝛa queſtone ð latione legis. ꝙ illud dicitur non per cauſam: ſed ꝑ oc⸗ caſionem nec ratõne pꝛecepti:ſed illius cui datur pre⸗ . ceptum. Elnde auguſti. ve ſpiritu et littera. apparet lit tere vetuſtatem potius reos facere cognitõne peccati: ꝙ liberare a peccato. VUnde alibi ſcriptum eſt. Oui ap ponit ſcientiam apponit et doloꝛem . non quia lex ipſa mala eſt: ſed quia mandatum bonum habet in littera xemonſtrante:non in ſpiritu adiuuante. Duod man⸗ datum ſi fit timoꝛe pene nõ amore iuſticie: ſeruilit fit non liber aliter. ideo nec fit· non enim eſt fructꝰ bonꝰ qui dæ caꝛitate non ſurgit. 4 Ad illud vᷣo quod obicit de pꝛecepto euangelico dicendum: ꝙ nõ eſt limile. Anz ſic datur ad ſciendum quid facienaum eſt: vt uigniſice⸗ tur gꝛatia petenda ad exequendim uid facienduz eſt Angde poſt precepta data. v. vj. et. vij. ADath. dicitur. Petite. pulſate. querite. Ad illud vo quod querit æ indicialibus iam patet reſponſio·¶ aʒ licut timoꝛ ſer⸗ 1. le e⸗ Nueſtio nilis quo timetur pena ſe babet ad iuſtiſicationem:ſie iudicialia que pᷣncipaliter ſunt ad aꝛcenduʒ timoꝛem. Ao illud po qð obijcit᷑ de cerimonialibus.dom. qᷓ tum ad illos qui ex obedientia implebant iuſtificabat. ꝓut dicit᷑ iuſtificatio in exercitio vᷣtutis. h non ratione oꝑati qð de ſe eſt inutile:ß̊ rõne voluntatis opantis er obedientia.⁊ ita ipſa obedientia iuſtiſicabat: nõ ipſi u3 oꝑatum.4 tamen obijcit. ꝙ magis iuſtificant:quia magis ey obedientia fiũt q; moꝛalia. quia non eſt raotio quare fiant niſi voluntate oꝑantis.Dicendũ ꝙ er obe⸗ dientia magis fit meritoꝛie qdð fit ex obediẽtia cũ amo⸗ re maioꝛi.ex amoꝛe aũt magis hñt fieri moralia:quia in ſe hñt incentiuũ amoꝛis.I. ratõnem boni. qð nõ ha⸗ bent cerimonialia. ptʒ ̊ ꝙ er obedientia nõ aſtruit iu⸗ ſtificatiõeʒ:niſi ſit cũ amoꝛe obedientia.¶ Ad illud q8 obijcit de ſacramentalibo.dom.qꝙ eundẽ effectũ intelli gunt habere ſacramenta noue legis 2 veteris q̈tũ ad ſignificatõeʒ gratie:ſᷣ̊ non ꝙ̃tum ad cauſalitatẽ gratie. quia ſacramenta veteris legis ſignificant gr̃am nõ cau ſant:ſocramenta noue legis ſignificãt et cauſant: ſicut patebit cũ de ſacramentis aget. ¶¶ Ad obiecta in otra⸗ rium patet rñſio ex pꝛedictis. Queſtio.xxix. de pᷣceptis decalogi in generali. xpedita inquiſitõ/ ne de lege moyſi qᷓtũ ad eius ↄditões ↄſequenter cũ adiutoꝛio rpᷣi inquiſitõ verſabit᷑ circa legis p̃cepta 2 ſanctões Sicut aũt declaratũ eſt ſi up̃ queſtione eotinentia legis.Fm bẽm ang.cõtra Fauſium.prima diſtinctio mandatoꝝ eſt talis.quia eſt pᷣceptũ vite agẽ de:⁊ pceptũ vite ſignificande. Mꝛeceptũ vite ſignificã de eſt pceptũ cerimoniale 2 ſacramẽtale. Pꝛeceptũ vo vite agende duplex eſt. qꝗa aut eſt de honeſio: aut de ex. pedienti. De honeſto 2 imutabilitatio bono eſt pᷣceptũ moꝛale.De expedienti ⁊ bono ᷣm ſtatum ↄcupie frenã de iudiciale. Triꝑtita igit᷑ erit inquiſitio de pceptis le gs moyſi. Pꝛima de moꝛalibo. Scdᷣa de iudicialibo. Tercia de cerimonialibo. Circa moꝛalia pcepta erit inquiſitio duplexr. In generali de radice ſiue oꝛigine p cepioꝝ. In ſpãli de diſtinctione ⁊ numero pᷣceptoꝛum. Membrum primum Irca oꝛiginem ſiue radicẽ.querit᷑ primo an radix vel oꝛigo moꝛaliuʒ pᷣcepioꝝ ſit natura vel diſciplia vel gratia. Scðᷣo. an ſit in cogmtõne vel affectõne. Tercio ſi ĩ affectõne:an ſit in affectõne timoꝛis vel amoꝛis. Quaꝛ to.an ſit eadem radix moꝛalium pᷣceptoꝛum que ẽ vir/ tutum. Articulus prunus Dpꝛimũ obijcit᷑ ſic. Om̃e qð ẽ inſcriptũ na turalr ĩ coꝛde hoĩs:radicat᷑ in lege naturali Sas ſcepta moꝛalia legis ſunt bmõi. radi cant᷑ imediate ĩ lege naturali. Adinoꝛ ptʒz Ro.ij. Cum gentes ꝛc. ODñdunt opꝰlegis ſcriptũ in coꝛdibo ſuis.ſᷣ opꝰlegis eſt pᷣceptũ legis. pᷣcepta legis moꝛalia natu⸗ raliter ſcripta ſunt in coꝛde hois. ¶ Item ſi uꝑ illud idẽ opus legis ſcriptũ ⁊c̃. Glo.i.firmiter imp̃ſſum ratõni coꝝ.du illa oꝑa laudãt que lex iubet: illa dãnant q lex ꝓhibʒz. & bñt natalr ſcripta pcepta legis moꝛalia: ſiue affirmatia ſiue negatĩa in coꝛdibo ſuis: ita radicant᷑ imediate in lege nat᷑ali.¶ Iteʒ pẽ. Suſcitauit teſtimo/ nium in iacob. glo. i. legẽ in ada quaſi moꝛtuã 2 ſepul⸗ tam in pplo iudeorũ. informando ſcriptis:qð mentibo abolitũ erat excecatis. Sʒ lex moꝛtua 7 9ſopita i adaʒ fuit lex naturalis.Si ͦ lex moyſi dats nõ facit niſi di xix. ctare eam:et reſcribere in coꝛde bominis: ergo pᷣcepta legis moꝛalia ſunt in lege naturali.4. Si dicat᷑ ꝙ h pt eſſe verũ de moꝛalibo opandoꝝ. h̊ non de moꝛalibo cre⸗ dendox. Ad boe em̃ no attingit natura de ſe. Contra. Ro.ij. Cum gentes q̃ legeʒ non habent ea q̃ legis ſunt faciũt ⁊c.glo.ſcʒ credere in deũ et in xpᷣm. Et qᷓ;uis hu iuſmodi non hẽant legẽ ſcriptaʒ: ipſi ſibi ſunt lex. ergo ſine lege ſcripta naturaliter bʒ bõ dictamẽ ⸗ cogniuõzʒ credendoꝝ ſicut et oꝑandoꝝ: cum credere in xpm iſtð maxrime ad credenda ꝑtineat. Ad oppoſituz. Aihil additũ anime ꝑ diſciplinã vel acquiſitõneʒ eſt natura liter inſcriptuʒ in coꝛde hoĩs. Sed moꝛalia legis ſunt hbmõi: non ſunt natuꝛalr ſcripta in coꝛde:qͥ non radi cantur in lege naturali ĩmediate. AMinoꝛ pʒ ecci.xvij. Addidit illis diſciplinã et legem vite ⁊c̃. Glo. i. legeʒ littere quã ad coꝛrectõeʒ legis naturalis ſcribi voluit. Lex aũt littere hec eſt lex moyſi.q̊ lex moyli eſt addita ad coꝛrectionẽ legis naturalis:maxime qtum ad mo⸗ ralia.̊ moꝛalia legis moyſi radicãtur iĩmediate in ali⸗ quo habitu diſcipline vel gratie addito.⁊ nõ in ip̃a na tura:ſiue in lege nature. ¶ Item Ro. v. Peccatuz non imputabat᷑ cum lex non eſſet. ̊ habenti legem aliquid addebatur quod pꝛius non habebat. exquo ei imputa bat᷑ peccatũ qdð nõ pꝛius.ergo nõ radicant᷑ immediate in lege naturali immo in aliquo habitu addito anime. Iteʒ ho.iiij. Ubi nõ eſt lex. nec puaricatio.glo.ſ0 ta ꝙ nõ ait: vbi nõ eſt lex nõ eſt iniquitas: ̊ ait non eſt p̃ᷣuaricatio. omnis em̃ legem pᷣteriens eſt iniquus. ſed nõ om̃is iniquus legem pᷣterit.ꝗ legẽ nõ acceperũt inigꝗ dici poſſunt:pᷣuaricatoꝛes dici nõ poſſunt.Er quo ptʒ ꝙ pᷣuaricatoꝛ nõ eſt:niſi qi facit ↄtra legem ſcriptam vel additã. Sʒ pᷣuaricatoꝛ dr ꝗ facit contra legẽ moyſi vt dicit:̊ lex moyſi ſe habet ꝑ additionem ipſi legi na⸗ ture.¶ Item in aia:eo ꝙ imago eſt ſummi veri et ſum⸗ mi boni:indita ẽ naturaliter ⁊ im p̃ᷣſſa foꝛma veri⁊ foꝛ⸗ ma boni. Joꝛma aũt veri ſic eſt ei indita /ꝙ põt iudica⸗ re de om̃i vero generaliter ⁊ ꝙ nata ẽ. Ad hoc iudicʒ de rero in ſpeciali oꝑtet ꝙ odueiat ei ⁊ addat᷑ foꝛma ve ri in ꝑticulari: ſicut habitꝰaliꝗs ſcie.vt ſcientia geome trice ꝑ quã iudicet de quãtitate ↄtinua.⁊ vt ſcĩa aꝛiſme⸗ trice ꝑ quã iudicet te vero ꝑticulari ſicut de quãtitate diſcreta:que eſt numerus:⁊ ſic de alijs. Ergo ſimiliteꝛ ex parte boni nõ eſt ei indita niſi foꝛma boni in vniuer ſali.et ad boc ꝙ iudicet de particulari bono:opoꝛtet ꝗ; hoc ſit per foꝛmam vel habitum particularem boni ſi⸗ bi additum. Si g̊ ꝑ legẽ natuꝛalem eſt cognitio boni in vniuerſali.ꝑ legem aũt moyſi et per eius moralia ẽ co⸗ gnitio boni in ꝑticulari:ergo ler moyſi ſe hbʒ per addi⸗ tionẽ ad legem nature. Solutõ.dðᷣm.ꝙ moꝛale tri⸗ pliciter ẽ.ſ.Fm legẽ triplicẽ.Eſt em̃ moꝛale pᷣm legẽ na⸗ ture. eſt moꝛale ſᷣm legẽ humanaʒ que ẽ lex rõnis:⁊ eſt moꝛale m legem diuinã. Adoꝛale m legẽ nature ẽ q8 indituʒ eſt ipi aĩe rõnali: a ſua creatione. Aſoꝛale pᷣm humanã eſt ſᷣm dictamen rõnis indituʒ anime.ꝗa bec eſt lex rõnis vt dicit yſido. Loquens de lege humana. Me lex erit quicqd rõne ↄſtiterit. ¶ Doꝛale aũt pᷣm legez diuinam ponit vltra hoc dictamen alicuiꝰgratie:⁊ eti am diuine. ſm hoc ergo lex moyſi que eſt diuiĩa: nõ dic ſolum moꝛale pᷣm naturam:nec moꝛale ſᷣm legem hua⸗ nam.vel dictamẽ ratõnis:ĩmo vltra dicit moꝛale diui num. Ipter hoc ergo cũ querit᷑.an moralia legis moy ſi radicantur in lege nature.dðm.qꝙ non iĩmediate.Cũ enim ſit bonum in genere. bonum exr circumſtantia. bo num gratuitũ: In lege nature eſt dictamen boni in ge nere. vnde dictat qð bonum faciendum eſt. Sʒz in lege hũana eſt dictamen ex cireũſtantia. In lege autez moy ſi eſt dictamẽ boni gratuiti:⁊ generaliter in lege diuĩa ſiue ſit lex moyſi ſiue ſit lex euongelij: ga hec illa ↄfir matur ex medijs ſup̃ naturã. Quia vtraq; ſignis ⁊ mi⸗ raculis ſup naturq ↄfirmatur.vt patet in exoð.de lege Moyſi. et math. viij. de lege en angelij. Unde mar̃. vl. ſermonẽ pfirmante ſequentibo ſignis. Motandum 5 ꝙ moꝛale legis naturalis dic quid faciendũ.quoniam bonum moꝛale legis bumane dictat quõ ſit facienduz et ecce additio aliqua.et moꝛale legis diuine dictat cu ius intuitu eſi faciendũ.ſ̊ hoc dupłr: qm̃ moꝛale legis moyli dictat cuiꝰreuerentia faciendũ ſit bonuʒ: qm̃ re uerentia dei. AMNoꝛale aũt legis euangelij cui amoꝛe ſit faciendũ: ⁊ ſic ler naturalis et hbumana non dictant il lud qdð dictat ler moyſi.et ſic ꝑ additionẽ ſe babet ad il las. Unde Ro. v. Lex ſubintrauit vt babundoret deli⸗ ctum. Glo. Data erat lex in adiutoꝛiũ humane natuẽ vt quia ipſi nate quodamodo inſerta ſunt iuſticie ſemi⸗ na: adderet᷑ lex cuiꝰauẽte er magiſterio ingeniuz natu⸗ rale ꝓſiceret ad fructũ obedientie faciendũ.ſicut enim natiuitas interit niſi nutrimenta babeat quibus fota adoleſcat: ita et naturale iuſticie ingenium niſi babeat aliquod qð reſpiciat et veneret: nõ facile ꝓficit i̊ egro⸗ tat.et ſu ꝑuenientibo cedit peccatis. Tex data eſt non ot ſolũ babeat bomo dictamẽ quid faciendũ 2 quõ: ſed vt vlterius cuiꝰintuitu? reuerentia ſit faciendũ. VUnð qũn pꝛecipit᷑ aliqd in moꝛalib⸗ dicit prius ego dñs.q̃ſi dicat:reſpice in me. vt intuitu mei? reuerentia facias ga ego dns. Ad rõnes ergo que oſtendũt.q; imedia⸗ te radicent᷑ in lege naturali ſoluendũ. Et pꝛimo ad pꝛi⸗ mam eſt dom. ꝙ cribi duplr eſt. vel in ſuo vniuerſali: vel in rõne ꝓpꝛia. Belcriptio moꝛaliũ legis eſt ĩ lege nature ſicut in roõne vniuerſali et non in rõne ꝓpꝛia. In rõne añt pꝛia veſcribunt᷑ in lege moyſi. VUnde ſic con⸗ cluſiones deſcribunt᷑ in pꝛimis pꝛincipijs in ratõne vni uerſali ſolũ et nõ in rõne ꝓpria: ſic iſta in lege naturali et ter hoc addunt q;tum ad rõnem ꝓpꝛiam qua dicũ⸗ tur moꝛalia legis.Et ꝑ hoc patet rñſio ad ſcdᷣam ⁊ ter⸗ ciam. 4¶. Ad illud qð obijcit de credendis.dðm. E ſic cognitio oꝑandoꝝ neceſſarioꝝ ad ſalutẽ eſt in lege na⸗ ture in vniuerſali ratõne 2 nõ in ꝑticulari: ſic cognitio credendoꝝ ꝑ inſinnatõeʒ in vmiuerſali eſt in lege natu re:ſᷣ nõ in rone ꝓpꝛia. Unde ſicut põt lege naturali ve⸗ nire ratio naturalis ad cognoſcendũ ꝙ creatoꝛ vneſt. 7 ꝙ ipſe remuneratoꝛ ?:ſic eti ꝙ reꝑatoꝛ nature bũa ne lapſe ꝑ pctjm. et ſicut ipſa inſinuat de fide re patoꝛis bũane nature:ſic vltra inſinuat modũ reꝑatoꝛis tamẽ in vniuerſali. Uñ glo. illa nõ vult dicẽ ꝙ inſinuet xpᷣm vel verbũ carnẽ factũ tanqᷓ reꝑatoꝛem.niſi quia ſub ra⸗ tione vniuerſali et nõ gꝛia. Articulus ſecundus Onſequenter querit᷑.an radix moꝛalium pᷣ⸗ ceptoꝝ ſit in cognitõne an in affectõne. DBo uog ſic. Ome qo generat cognitõeʒz in aĩa: eſt in ꝑte aĩe cognitiua. Sed moꝛalia legis generat co gnitionẽ in ꝑte aĩe cognitiua:qm ſaciũt cognitõnez de faciendis vel vitandis. ſunt in ꝑte aime cognitiua: et ſic radicant᷑ in aĩa Fm diſpoſitionẽ cognitõnis. AMDiĩoꝛ ptʒ Ro. iij. er legẽ cognitio peccati. Glo. ꝑ legem co gnita ſunt peccata que ignoꝛabant᷑ eſſe peccata:2 que⸗ dam grauioꝛa ꝑ legem cognita ſunt ꝙ ante putarẽtuꝛ. 7 coĩter omia nõ impune futura apud teum: ꝓꝑ legẽ co⸗ gnita ſunt. Ergo lex facit cognitionẽ de vitandis ? per otrarium de faciendis. 4 Ytem Ro.vij. Peccatum nõ cognoni niſi ꝑ legẽ.glo. Oſtendit legẽ no eſſe peccatũ: ſ indicem peccati.nõ vt peccatũ in lereꝛet᷑ vel extirpare tur: ſed tm vt demonſtrareX. Ad oppoſitũ. Ter nõ ſo lum oiſponit niam vt cognoſcat quid ſit facienduʒ:ſed vt etiã afficiat᷑ circa facienduʒ. et hoc maxime ꝑ moꝛa⸗ lia.Vñ gał.iij. Lex ꝓpter tranſgꝛeſſiones poſita E. glo. vt ſaltem timoꝛe ceſſarent hoĩes trãſgredi. & lex diſpo⸗/ nebat animam. vt non ſoluz in ea eſſet cognitio de fa⸗ ciendo:immo etiam affectio timoꝛis circa ipᷣm bonum 2 M Littera occidit. ſpiritus vimficat. Slo. um aeſt vi⸗ uificans ſpus. hocipm intus ſcriptũ facit diligi: quod faciendum et malum vitandum. 4 Iem. ij. Coꝛin. üi. foꝛis ſcriptũ lex faciebat timeri. Ergo lex radicatur in parte aiĩe 'm diſpoſitionẽ affectõnis que eſt timoꝛ: ⁊ ñ vm cognitõeʒ tm. ¶¶ Item dupler eſt cogmitio de re. Eſt em̃ cognitio de re qa eſt. et eſi cognitio de re qꝛ bona eſt vel boneſta vel debita. Pꝛima eſt ſolũ diſcretiua. ſecũ⸗ da electiua. Pꝛima nõ generat affectionẽ. ſcdᷣa autem pꝛie reſpicit affectionẽ et generat.qa ipſa eſt de re cuz ſua vtilitate vel actu.quo cognito ſtatim anima afficit circa rem vel per timoꝛẽ vel ꝑ amoꝛem. Sed cognitõ qꝗᷓ eſt ꝑ legem et per eius moꝛalia.nõ ſolum eſt deſcripti⸗ ua ſiue de re ga eſt. imo etiaz eſt 2 electiua 1 e xre cum ſuo actu. Vn aug. in qonibo no. et ve. teſta. Lex a lecti⸗ one dicta ẽ: vt de maltis qd eligas ſcias. Solutõ.di⸗ cendum. ꝙ in pceptis moꝛalibo legis eſt diſcretio boni qð faciendũ eſt:a eſt etiã ibi executio faciendi.vnde eſt ibi regula dictans faciendũ. Eſt etiã ibi faciendũ de bi tum executõnis.Et ſᷣm hoc habemus duas ethumolo⸗ gias huiꝰnoĩs lex. Ler em diciĩ a legendo.qꝛ in ipᷣa eſt dictamẽ faciendi. Dicit᷑ etiã lex a ligando. qꝛ in ipᷣa eſt cbitũ ad executionẽ ſicut ſupᷣ dictũ eſt. Reſpiciendo S dictamẽ dõᷣm. ꝙ; radicant᷑ moꝛalia legis in aia:ᷣm di⸗ ſpoſitionẽ cognitõnis.et cũ duplex ſit cognitio ſcilʒ di⸗ ſcretiua et electiua.dictamẽ illud nõ ſolum attenditur Fm purã diſcretionẽ faciendoꝝ:ſᷣ etiã ſᷣm electionẽ fa⸗ ciendoꝝ. AUñ dictat quid eligendũ ſit ad facienduʒ.ſicẽ patet ꝑ auẽtem aug. ſupdictã. tum aũt ad debitum executionis faciendoꝝ radicant᷑ moꝛalia legis in ani⸗ ma ſm diſpoſitionẽ affectõnis: quia executio ſiue opꝰ reſpicit affectionẽ. Aliter etiam põt dici ad iſtam que⸗ ſtionem. ꝙ in lege ẽ tria ſ iderare.q̃ ſunt electio.lectio ligatio.ꝛ coꝛreſpondent iſta tria tribo que ſunt ĩ libeꝛo arbitrio ſ.facultas.voluntas.ratio. Ex ꝑte facultatis eſt in li. ar. libertas et flexibilitas. et ideo er i ſta ꝑte ẽ artatio ſiue ligatio ꝑ legem. EUnñ ligat ipam facultatẽ: quia ex illa pte debet eſle artatio ex q eſt libertas et fle⸗ xibilitas. Scom ꝙ dicit a lectõne reſpicit rõnem cuiꝰ eſt legere. Scom vo electõnem reſpicit voluntatẽ.quia volũtas eligit: et lic lex reſpicit totũ libeꝛũ arbitrium. Per bhoc ptʒ ꝙ nõ ſolum radicat᷑ in cognitione:ſᷣ etiaʒ in affectõne. 4 Ad pꝛima ratõneʒ in ↄtrarium doðm. ⸗ moꝛalia generãt cognitõneʒ in aĩa.quia inſtruũt quid faciendũ eſt.⁊ etiã cum h̊ generãt affectionẽ. Et quod obijcit in ſcða rõne ꝙ ꝑ legem fit tin demonſtratio. di⸗ cendum: ꝙ ꝑ boc qð eſt tm: nõ excludit᷑ affectio u gra. vnde vult dicere glo. ꝙ in lege ſit cognitio boni faciẽdi et mali vitãdi ſine adiutoꝛio gr̃e ad exeq̃ndũ ex amoꝛe. Articulus tercius Onſequẽter querit᷑ an radir moꝛaliuz pre⸗ ceptoꝝ ſit in affectione timoꝛis vel amoꝛis Ad qð ſic. phi.iij. Juſticia que eſt er lege SGio. Que timoꝛe nõ amoꝛe ſeruire facit. & ler ð ſe mo uet affectionẽ ſᷣm diſpoſitionẽ timoꝛis: ⁊ non amoꝛis. Et ſic moꝛalia legis radicant᷑ in affectõe timoꝛis et nõ amoꝛis. 4 Item gug⸗ↄtra adamantium. Pꝛeuis legis et euãgelij dr̃a timoꝛ ⁊ amoꝛ ꝙradicant᷑ ler z ei- mada ta ĩ timoꝛe ⁊ nõ in amoꝛe.Ad oppolitũ. ĩ omek. ſ uꝑ ill ioh.xv. Hoc ẽ pᷣeeptũ meũ vt diligatis inuicẽ. Dic Eee Quicꝗ pᷣcipit᷑ in ſola caritate ſolidat᷑.̊ oms actꝰ pꝛe⸗ cepti moꝛalis radicant᷑ in aia ßm affectioez amoꝛis ſeu caritatis 7 nõ timoꝛis. Item ibideʒ dic greg · pce⸗ pta dnica młta ſũt vnũ. Mlta ꝑ drſitatẽ oꝑis. vnuz in radice eoritarla⸗ ipa caritas ẽ radix oim pcepiox AWoꝛalia & radicant ĩ aia m diſpoſitiõeʒ affectois a⸗ moꝛis ſeu caritatis. 4 YVtẽ mat. xxij. diliges vñm eum 7c. In his duobus mandatis tota lex pendet. Oomnia n N7 G d; Niͦ d m ſ 1 1 to⸗ 4 8 . e Nueſtio pꝛecepta legis radicantur in dilectione ſiue in caritate. Sol.dicendũ.ꝙ duobo modis eſt ponere radicem in bp̃ceptis moꝛalibus legis.ſ.quo ad inchoationem:⁊ quo ad conſũmationem. Ponendo radicem eoꝝ quo ad in⸗ choationem. m boc radix eoꝛuʒ in anima eſt ſcm affe⸗ ctionem timoꝛis: ſicut habetur Ecci.j. Inicium ſapien tie ẽ timoꝛ domini.Et poſt dicitur.radix ſapientie iime⸗ re rum. Timoꝛ domini expellit peccatum. Si aute po⸗ natur radicatio eoꝛum quo ad conſũmationem:tunc re⸗ ſpicit executionem. ſic eſt radicatio eorũ in anima ᷣm diſpoſitionem amoꝛis qui eſt caritas.EInde augu.ↄtra Fauſtũ.exponens illud verbuʒ Eʒe. Auferam a vobis coꝛ lapideum:⁊ dabo vobis coꝛ carneũ.dicit. Auferam eis coꝛ lapideum ⁊ dabo eis carneum. quia in comꝑato ne lapidis qui ſine ſenſu eſt:caro ſentit. per lapidis in⸗ ſenſualitatem ſignatum eſt coꝛ non intelligens:⁊ ꝑ car⸗ nis ſenſualitatem ſignatum eſt coꝛ intelligens:tantũ no li eſſe ſub lege. vt illam timoꝛe impleas: ſed ſub gratia vt ſit plenitudo legis caritas.qtum ergo ad impletõem ⁊ conſũmationem eſt radicatio moꝛalium penes amoꝛẽ Et ꝑ hoc patet verificatio rationum. Articulꝰquartꝰ Onſequenter queritur. vtrum ſit eadem ra⸗ dix vuꝛtutum ⁊ pᷣceptoꝝ moꝛaliũ.⁊ iuxta hoc ſcðᷣo queret᷑ de oꝛdine boꝝ adinuicem. tum ad primũ .H§. f. obijcit᷑ ſic. Augu.in li.de ciui.dei.diffinit virtutẽ dicẽs. Virtus eſt oꝛdo amoꝛis.Et ſilꝛ in eccleſiaſticis dogma⸗ tibus diffinit omnes virtutes ꝑ amoꝛẽ.X ſumit ibi amo⸗ rem generaliter conueniẽtem cuilibet vi anime reſpectu ſui obiecti.Sicut bonum dicit᷑ generaliter. Radix ergo omniũ virtutum eſt amoꝛ rectus qui eſt caritatis. Sed iſte eſt radix omniũ p̃ᷣceptoꝝ.quia quicqd pᷣcipit᷑ in ſola caritate radicat᷑ vt dicit Oꝛegergo eadè eſi radix omni um virtutũ ⁊ pceptoꝝ moꝛaliũ.¶ Item pᷣcepta moꝛalia nõ ſunt niſi de actibo virtutũ.ſicut ꝓhibitiones de ↄtra rijs actuũ virtutũ.ſed actus virtutũ radicant᷑ in ip̃is ha bitibus virtutũ:ergo ⁊ p̃cepta radicant᷑ in ip̃is habitibo ⁊ hmõi habitꝰſunt virtutes ſeu habitꝰvirtutũ.in eodem ergo radicant᷑ virtutes ⁊ p̃cepta. 4 Item vna eſt radix omniũ vitioꝝ que oponũtur virtutibo ſeu actibo virtu⸗ tum ⁊ p̃ceptis.ergo ſilꝛ vna radix virtutum ⁊ pᷣceptoꝝ quia aliter ex oppoſita ꝑte non poſſet ſtare eadem radix Ainoꝛ patet quoniã libido ↄcupiſcentie eſt radix omni um maloꝝ ⁊ vicioꝝ. Ro.vij.Concupiſcẽtiam neſciebazʒ eſſe peccatum niſi lex diceret.non concupiſces. Glo.hoc elegit aptus.qð eſt generale peccatoꝛum.ſ.concupiſcen⸗ tiam. vnde omnia mala venerunt. bona eſt ergo lex que dum hoc pꝛohibet omnia mala pꝛohibet.⸗ Jtem omis actus debitus inqtuʒ hmõi eſt actus iuſticie.ſ̊ omne pᷣ⸗ ceptum moꝛale eſt de actu debito.ergo oĩs actꝰpᷣcepti in⸗ qᷓtum hmõi eſt opus iuſticie.ergo oĩa pᷣcepta exeũt a ra⸗ dice iuſticie. Sed eadẽ eſt radix virtutis ⁊ inſticie.quia iuſticia ẽ virtutis.ergo eadem ẽ radix virtutũ ⁊ p̃cepto⸗ rum. 4 Item oĩs actus debitꝰeyr imperio eſt actꝰobediẽ tie. Sed omne pceptũ eſt actꝰ xebitꝰ ex imperio.p̃cepta ergo nõ ſunt aliud ꝙᷓ ſit virtus.ergo ⁊7. Ad oppoſitũ n eſt eadẽ differentia p̃ceptoꝝ moꝛalium. que eſt dif ferentia virtutũ.nec ſjm eam eſt:quia pᷣcepta moꝛalia di ſtinguũtur in decalogum. Hec aut diſtinctio ? bic oꝛdo nõ pꝛocedit ſcdᷣm oꝛdinẽ ⁊ diſtinctionem virtutũ. Pꝛin⸗ cipium ergo diſtinctionis 2 oꝛdinis eſi differens vtrobi q;:⁊ ſic nõ eſt radix eadem. 4¶ Item virtutes 7 pꝛecepta directiua ſunt.ſed directio facta per virtutes ſoluitur et aimittitur quãdo fit contrariũ virtuti. Directio anteʒ p⸗ ceptoꝝ nõ ſoluit᷑ nec coꝛrũpit᷑.licet fiant ↄtraria. Dire⸗ ctio em̃ ꝑ virtutes refert᷑ ad volũtatẽ ſiue actũ volũtatis Directio aũt ꝑ pᷣcepta reſpicit rationẽ ſen actũ ratõnis. Xxrix. ergo hoc ſeꝑabile:⁊ iſtud inſeꝑabile.nõ eſt ergo eadem radix iſtoꝝ. ¶ Item actus pᷣceptoꝝ ſemꝑ reſpicit tentio nem.virtute aũt poſita vel amota:nõ magis vel minus manet hic tentio.ĩmo pꝛecedit virtutes. eſt ergo alia ra⸗ dir pᷣceptoꝛum ⁊ virtutum. 4! Item aliquid fit quia de⸗ bitum.aliquid vᷣo quia voluntarium. Actus virtutis in qꝙᷓtum hmõi voluntarius eſi:quia virtus eſt habitus vo lũtariꝰ. Holũtas at reſpicit bonũ ĩ rõe boni.Vlirtꝰ̊ ra⸗ dicat᷑ ĩ rõe boni:qꝛ bonũ.pᷣceptũ aũt ẽ actus debitus:qꝛ pᷣceptum ſub debito eſt:⁊ ita reſpicit bonũ inqᷓtũ hmõi. ergo pᷣcepta radicant᷑ in ratione boni quia debitũ.ergo nõ eſt eadem radix. 4 Si dicatur ꝙ virtus reſpicit debi tum actus.ſicut pᷣceptum vt iuſticia.vnde debitũ actus mouet virtutem iuſticie: ⁊ ſic illud nõ facit differentiaʒ radicis. Contra.aliud eſt debitum actus:aliud executõ cbiti actus.debitũ actus ſemꝑ eſt ex lege.⁊ boc ſemper nit p̃ᷣceptum. virtus aũt de ſe non ponit debitũ actus ed executionẽ ſiue ad habilitatem ad executionẽ debiti actus. Sicut ergo dicimꝰex alio ⁊ alio debitum actus 2 executionem debiti actus: ita ex alia ⁊ alia radice dice⸗ mus pꝛocedere pᷣcepta:⁊ virtutem iuſticie.q Item vide bitur alicui cum li.arbi.ſit facultas ratõnis 2 volunta⸗ tis.ex illa parte qua eſt facultas voluntatis:ponit᷑ oꝛdo virtutis.quia virtus ẽ habitus volũtarius. Unde oꝛdo ille eſt oꝛdo volũtatis. ſed ex illa parte qua eſt facultas ratõnis ex cqua venit iudiciuʒ:ponit᷑ oꝛdo ſcdᷣm legem ⁊ pᷣcepta.quia lex dicit᷑ eo ꝙ facit legem quid facienduʒ ſit qð ꝗpꝛie ꝑtinet ad rationem. Eſt ergo ponere radiceʒ pᷣ⸗ ceptoꝛuʒ in aĩa ſeu in li.arbi.ex illa parte qua eſt facul⸗ tas ratõnis:⁊ radicem virtutũ ex illa parte qua ẽ facul⸗ tas voluntatis. vt dicatur lex ⁊ pᷣcepta directiua ratio⸗ nis:viꝛtus aũt voluntatis.ergo alia ⁊ alia radix.qItẽ voluntas eſt libera ⁊ abſoluta.ſed ratõ nõ ita:ĩmo bene alicui neceſſitate ſubdita. Si ergo lex indicit quãdaʒ ne ceſſitatem.ergo nõ poteſt eſſe direcnuũ ex ꝑte volũtatis in qua eſt oĩno libertas. Eſt ergo ſolũ directiua ratõis. Sed virtus ẽ directiua volũtatis vt dictũ eſt.quia ẽ ha⸗ bitus volũtarius nõ imponẽs neceſſitatẽ:ergo nõ eſt ea⸗ cem radix hoꝝ. Soł.dicenduʒzʒ.ꝙ nõ eſt eadem radix virtutũ ⁊ pᷣceptoꝝ. Radicatio em̃ virtutũ ſemꝑ eſt ſcdᷣm foꝛmam boni vt boni.Radicatio aũt pᷣceptoꝝ ſcðᷣm foꝛ⸗ mam boni vt debiti. ⁊ inde differens ẽ oꝛdo iſioꝝ:⁊ diffe rens radicatio.¶ Ad qð notandũ eſt ꝙ eſt apetitus vł voluntas oino abſoluta qᷓtum ad neceſſitatem debiti:⁊ ̈tum ad neceſſitatem actus.⁊ hec eſt diuina voluntas. Vnge nulli xbet ſicut dicit Anſeł. nec eſt ei neceſſitas ad actum. Item eſi appetitus coaꝛtatus neceſſitate debi ti ⁊ actus:⁊ iſte appetitus eſt irratõnalis qui eſt in crea⸗ turis irratõnabilibus:ſicut in igne ⁊ elementis alijs.qꝛ in qualibet creatura eſt quoddam debitum. qð debet de ſui natura:quia a deo creata.ſimiliter in ipᷣa eſt neceſſi⸗ tas ad actum:quia non eſt dña ſui actus.ſed neceſſitate facit. IJtem eſt apetitus vel voluntas coartata neceſſita te debiti. ſed non neceſſitate actus. ⁊ hec eſt voluntas creature rationalis. Abſoluta enim ẽ a neceſſitate actꝰ: quia in ſua libertate eſt facere vel non facere.ſed nõ ab ſoluitur a neceſſitate debiti.immo tenetur ex debito: eo ꝓ eſt ſubdita deo ad confoꝛmandam voluntatem ſuam voluntati diuine. In pꝛima voluntate bene ponitur vir tus:ſed non lex. Vnde voluntas diuina nulli legi ẽ ſub⸗ dita.plena autem eſt omni theſauro virtutum. In appe⸗ titu vᷣo irrationali eſt lex ſed non virtus: cum totum ibi ſit debitum. In voluntate autem vel appetitu rationali lex eſt et virtus.ita ꝙ ex parte illa que eſt abſoluta:ha⸗ bet regulam directiuam ſui ne erret.⁊ hec eſt virtus.ex illa vðᷣo parte qua eſt ſub neceſſitate debiti: ſub lege eſt q̃ ipſum dirigit inſtruendo ⁊ dictando: quid debet ſeu ad quid tenetur. Scðm hoc ponitur iuſticia generalit᷑ tri⸗ plex ſcilicet iuſticia voluntaria omnino ⁊ non debita.et hec eſt in voluntate diuina. Ponitur etiam iuſticia de⸗ bita 7 nõ volũtaria:2 hoc ẽ in appetitu irratõnali.Et eſt iuſticia debita ⁊ volũtaria.⁊ hec ẽ in appetitu ſeu volun tate ratõnali.⁊ ex illa ꝑte qua erit iuſticia debita eꝛit lex ex illa vdᷣo ꝑte qua ẽ iuſticia volũtaria ẽ virtus.⁊ loquoꝛ cæ iuſticia generali ad legẽ ⁊ virtutes.⁊ ſic patet ꝙ non ex eadẽ parte erit ſumere radicẽ virtutũ moꝛaliũ legis ¶Ad pꝛimã ᷓ rationẽ in cõtrariũ dicẽdũ. ꝙ licet eiuſdẽ boni ſit virtus ⁊ pᷣceptũ:alia tamẽ eſt foꝛma ↄſideratõis 7 inde diuerſitas radicis. Alia em̃ eſt foꝛma boni vt bo⸗ ni: ⁊ boni vt debiti. ex illa parte qua ẽ foꝛma ſeu ratõ bo ni vt boni:ſumit᷑ radicatio virtutis.erx illa aũt qua boni vt debiti: ſumit᷑ radicatio p̃ᷣceptoꝝ legis.⁊ ſicut rectus amoꝛ qui eſt boni vt boni:⁊ boni vt debiti. ſub alia eſt et alia ratione 2 foꝛma boni: ſic alia ? alia radix.¶ Ad ſe⸗ cundã rationẽ.ſolutum eſt ꝑ boc.4l Ad tercià rationem dicendũ. ꝙ differẽter eſt directio actus ꝑ virtutes ⁊ pce⸗ pta.quia directio actus er debito: eſt ipſoꝝ pꝛeceptoꝝ · Directio aũt actus ex rectitudine volũtaria: eſt ꝑ virtu⸗ tes. ſic ſub alia ⁊ alia ratione ſunt directiua üloꝛum actuũ p̃cepta ⁊ virtutes.4 Ad quartã rationẽ dicendũ ꝙ non ſequit᷑ videmus em̃ ꝙ idem opponitur gratie na ture.ſ.peccatũ:ſpoliando.ſ gratuita.⁊ naturalia vulne rando. 7 tamen alia eſti rectitudo huiꝰ illiꝰ.vnũ em̃ ma lum ſufficit ad deſtruendũ plura bona cooꝛdinata:non tamen illoꝛum eſt vna ꝑfectio nec poteſt eſſe ſeu rectitu⸗ do. 4 Ad quiĩtũ dicendũ. ꝙ actus debitus aliter eſt pᷣce⸗ ptoꝛum ⁊ virtutis iuſticie.Juſticia em̃ in qua virtꝰ ẽ nõ reſpicit niſi executionem debiti actus.pꝛeceptum vo fa⸗ cit debitum actus. vnde hoe qð eſt ſeom eſſentiam lex in anima. nõ eſt niſi debitũ actus faciendi. Executio & de⸗ biti actus ẽ a iuſticia inqᷓtum virtus eſt.de bitũ do actꝰa lege. Et ſicut ab alio ⁊ alio eſt ꝙ ſit debitũ:⁊ ꝙ ſit erxecu tio debiti actus vt viſum ẽ:ſic ab alia radice pcepta ⁊ iu ſlicia virtus.¶ Ad ſextũ qð obijcit᷑ de obedientia ſilꝛ di cendũ.qꝙ obediẽtia vno mõ ẽ lex ſiue ipᷣiꝰlegis.alio mõ ẽ virrus. debitum em̃ obedientie eſt lex. ipᷣa vᷣo habilitas ad bonũ exequendũ ꝑ obedientiã virtus eſt. AUnde ſcðᷣm ꝙ eſt legis reſpicit debitũ:⁊ ſic ab eadem radice. Scom aũt ꝙ virtus reſpicit executionẽ debiti. ⁊ ideo ab alia ra dice. 4¶ Sed obijcit᷑ penes voluntatẽ eſt imperiũ ad oẽs actus. Penes vᷣo rationẽ eſt ↄſilium ad oẽs actus.Sed lex eſt pꝛincipiũ directiuũ in actũ ꝑ imperiũ. directõ le gis radicat᷑ ex illa parte qua ⁊ imperiũ.nõ ex qua conſi lium. Lex igit᷑ eſt ex parte volũtatis:⁊ non ratõnis. ex eadẽ parte radicant᷑ lex? virtus.ql! Ao iſtud dicendũ ſi⸗ cut ſolutũ eſt:ꝙ lex reſpicit volũtatẽ ⁊ nõ ſolũ rationẽ:⁊ ſiłꝛ virtus.tamẽ aliter ⁊ aliter.qꝛ lex eam reſpicit qtuʒ ad hoc:ꝙ tenet᷑ vel coartat᷑ ad debitũ actus.virtꝰ vᷣo in⸗ ïtum a debito eſt abſoluta:que ad h̊ eſt.vt dirigat aiam in actũ exequendũ.Ad cuiꝰexecutionẽ nõ coaꝛtat᷑ ſi non vult. ¶ Silꝛ ad alias ratões que oſtendũt ꝙ ler reſpicit rationẽ:virtus aũt voluntatẽ.Licet ↄcludant verum.di co tamen ꝙ penes hoc nõ eſt diſtinctio radicis in iſtis. ĩmo quia lex pꝛimo ⁊ per ſe reſpicit facultatẽ. deinde vᷣo rationem ? voluntatẽ. ex illa parte qua eſt tentio debiti radicat᷑.virtus aũt nõ vt dictum eſt. Jurxta boc ſecũdo .S. ij. querit᷑ de oꝛdine pᷣceptoꝝ ⁊ vᷣtutũ.qð hoꝝ ẽ pꝛius?i Laʒ ↄmũes actꝰſunt vtutũ ⁊ pceptoꝝ. aut ̊ qꝛ ſũt vᷣtutũ:ſũt pᷣceptoꝝ vel ecõuerſo. Sed oſtat ꝙ qꝛ ſunt vᷣtutũ:ſũt pᷣce ptoꝝ.Cõſtat em ꝙ moꝛalia ſeu actꝰmoꝛaliuʒ nõ ſunt in pᷣcepio:niſi qꝛ bona. qꝛ virtuoſa:quia virtꝰreſpicit bo⸗ num ſub ratione boni. Illi aũt actꝰboni ſunt:⁊ qꝛ boni. ſunt ĩ pᷣcepto.q̊ virtꝰ naturaliter pꝛiꝰqᷓ; p̃ceptum.4l!. Ad oppoſitũ ante vᷣtutes ẽ debitũ actꝰetiã tentio ad ipᷣm.ſed tebitũ actꝰ⁊ tentio ad ip̃ᷣm ſũt ꝑpᷣcepta: añ ðᷣtutes na⸗ turaliter ſũt pcepta. Sol.dicẽdũ.ꝙ lex ſeu pᷣcepta le⸗ gis naturalit ſũt pꝛioꝛa vᷣnutibo ⁊ H̊ ptʒ ſic.Honũ em̃ ſũ⸗ mũ mouet vt pᷣncipiũ vt finis. Jnqꝙtum em̃ ẽ bonũ pᷣn cipium ſeu ↄditio pᷣncipij:eſ diffuſiuũ ſuipᷣius.⁊ ex hac parte venit debitũ in creatura.ſ.ꝙ ip̃a tenet᷑ ad bonum: qꝛ em̃ creatura a bono.idẽ debet bonum vt ↄſoꝛmet᷑ ſuo pꝛincipio ſicut dictũ eſt. Et ex hac ꝑte venit lex. taqᷓᷓ di⸗ rectiua creature:⁊ dictãs ei bonũ debitũ.Ex illa aũt ꝑte qꝛ bonũ mouet vt finis:⁊ ꝙ creatura eſt ad ipᷣm vt ad fi⸗ nem ꝓuenit virtꝰtãqᷓ directiua ipius aĩe.qꝛ virtꝰdirigit in finẽ. Quia ꝗ̊ pꝛioꝛ ẽ comꝑatio aĩe ad bonũ in ratione qua ẽ ipᷣius pꝛincipiũ:qᷓ; vt finis naturalit:ideo pꝛioꝛ eſi oꝛdo pᷣceptoꝝ ſeu ſcõm pᷣcepta in aĩa:q; oꝛdo ſcõm virtu tes. . Ad ratõeʒ in cõtrariũ dicendũ.qꝙ inqᷓtuʒ ſunt bo na debita ſunt ipoꝝ pᷣceptoꝝ:inqᷓtuʒ vᷣo bona volũtaria ſunt ipᷣ̃arũ virtutũ. Sed pꝛioꝛ ẽ naturalit ↄditio boni de biti: ᷓ boni volũtarij.quia pꝛius accipit creatura natu⸗ raliter. vnde ipᷣa eſt debitrir deo tanqꝙᷓ pꝛincipio: qᷓ ipſa moueat᷑ volũtarie in ipᷣm vt in finem. Membꝛüũ ſecũduʒ IYſo de radice moꝛaliũ decalogi.Cõſequẽ⸗ ter inquirẽdũ eſt de diſtinctõe pᷣceptoꝝ de calogi. Et circa hoc plura incidũt dubita beilia. Pꝛimũ eſt an diſtinctõ madatoꝝ de calogi fuerit ĩ natura bene inſtituta.q fuerint ibi illa de cẽ vᷣba. Scdm ẽ Fm quã ratõeʒ accipit᷑ diſtinctõ decalo gi. Terciũ eſt de ſufficiẽtia numeri:an pluꝛa debent eſſe vel paucioꝛa.Quartũ de diſtinctõe decalogi qtuʒ ad or dinem. Quintũ de diſtinctõe qᷓtuʒ ad modũ tradẽdi. Articulꝰ prunꝰ Rimo ergo queritur an diſtinctio mandato⸗ rum decalogi fuit in natura bene inſtituta vł ſolum ſit ſᷣm naturã coꝛruptã.Ad qð ſic.Ad quodcũq; faciendũ vel vitanduzʒ in bonis? malis ſcðᷣm ſe tenet᷑ hõ peccatoꝛ.etiã tenebat᷑ ante pctm:qꝛ in natu⸗ ra bene inſtituta erat ĩ maioꝛi debito boni faciẽdi ⁊ ma li vitandi:qᷓ; in natura coꝛrupta. Si ergo omnia prece⸗ pta decalogi ſunt vel ao bonũ faciendũ qð eſt bonũ de ſe vel ad malum vitandũ qð eſt malũ de ſe: ergo ante pec⸗ catum tenebat᷑ hõ ad oĩa facienda que in decalogo pꝛeci piuntur: ⁊ ad omnia vitanda que ibi ꝓbibent᷑. Ergo in natura bene inſtituta erat diſtinctio decalogi que? mõ. Item homo in ſtatu innocẽtie ſue nature bene inſtitu⸗ te. tenebat᷑ maxime vitare quodlibet malũ.naʒ ipᷣe erat ſpũali mẽte pꝛeditꝰvt dicũt ſancti.vnde tũc habebat ma iorem cognitionem de bono faciendo ⁊ malo vitando.qᷓ in ſtatu nature coꝛrupte. Si ergo maioꝛ erat cognitio ⁊ eadem tentio maioꝛ:eo ꝙ plus cognoſcebat. Pꝛeceptio aüt naturaliter nibil aliud dicit miſi cognitionem boni faciendi ⁊ mali vitandi ? tentionem ad illa:ergo magis erat diſtinctio decalogi in natura bene inſtituta qᷓ; coꝛru pta. Contra. ante peccatum non tenebat᷑ bomo refre nare concupiſcentiã:quia nõ erat.ſed poſtꝙᷓ natura coꝛ/ rupta eſt tenet᷑:quia tunc regnauit cõcupiſcentia.vnde Heñ.iij. Sub te erit appetitꝰtuus. nõ erat tũc iſtud p⸗ ceptum. Mon ocupiſces. Aut ſi eſſet aliquo mõ:aliter tñ qᷓ modo.ergo nõ fuit hec diſtinctio mandatoꝝ ſcðᷣm na turam bene inſtituta. 4 IStem ſcom ſtatum illum om̃ia erant ↄmunia:nec erat aliqua inclinatio ad appꝛopꝛiatõ nem. ergo vana eſſet tunc2 caſſa pꝛohibitio furti . qꝛ fur tum ẽ contractatio rei aliene ſiue alij appꝛopꝛiate.. Itẽ virtutes in via ſunt ad dirigendos actus in quibus con ſiſtit ꝑfectio vite actiue. quia vo in patria ceſſabunt illi actus: ideo ceſſabunt virtutes inqᷓtum regule ad illos actus. Sed in ſtatu ante peccatum non erant hmõi actꝰ mali:quoꝝ eſt pꝛohibitio in decalogo:nec inclinationes ad malum. ergo ſimiliter nec regule ſeu pᷣcepta ad illos actus ⁊ inclinationes cauendas. ergo nõ erant iſto pce⸗ pta decalogi ſeðz ſtatũ nature ante pctẽᷣm. ¶ õ ↄcupiſces occides ⁊c. Qõ ergo tũc erat diſtinctõ mãdatoꝝ xæ⸗ calogi. Juxta bec queritur:que ſunt ⁊ que potuerunt Ne io di⸗ ne N n Ntic⸗ ioneg leſtn ntbe ln Cid utu 16 tn o Ge d “W le aſ 3 ſ n e rsr n Queſtio regere vel ↄſernare vitam homiĩs ante perm..¶ Itẽ ſicut homo poſi pcim ẽ in debito quo ad deũ.ſic eti ẽ in debi to quo ad ꝓximũ.⁊ ſcðᷣm hoc diſtinguũtur due tabule. Sitꝛ ante pcĩm erat in hoc duplici debito.Querit᷑ ergo an eſſent plura tunc mandata pꝑticularia quo ad deũ ꝙ modo:an plura quo ad ꝓximũ:an paucioꝛa ꝙᷓ modo oꝛ dinantia ad pꝛoximum ſcõm debitũ.an plura vtrobiq;: an paucioꝛa. plura em̃ vt videt᷑ ex dictis vident᷑ mõ eſſe oꝛdinantia ad pꝛoximuʒ qꝙᷓ; tunc.¶ Si dicatur ꝙ; diſtin⸗ ctio mandatoꝝ nõ eſt ſcᷣm naturã ante pcrm: ſed ſcõᷣm naturam coꝛruptam. Iſiud nõ videtur eſſe veruʒ.ſ. ꝙ ſit ſcom naturam coꝛruptam.quoniã natura coꝛrupta pꝛo na eſt in malũ. nde geñ.viij. Pꝛoni ſunt ſenſus hbomi nis:⁊ cogitatõ in malũ ab adoleſcentia ſua. Si ergo di ſtinctio pᷣceptoꝝ decalogi reſpicit naturam coꝛruptam. ergo debet eſſe diſtinctio ipoꝝ ꝑ diſtinctionem vicioꝝ.hᷣ nõ eſt ita:quia ſi acciperet᷑ diſtinctio vicioꝝ ſicut accipi⸗ tur.j. Joh.ij.ſ.ꝑ illa tria.Omne qð eſt in mundo ⁊c̃· er⸗ go vxcalogus nõ ha beret niſi tria mandata. ⁊ ſi accipe⸗ retur ſcᷣm capitalia vicia: illa nõ ſunt niſi ſeptem vt di cit Gꝛeg. ergo nõ eſſent niſi ſeptem mandata in decalo⸗/ go quoꝝ vtrũq; eſt falſum.ergo non eſt ipſoꝝ diſtinctio ſcðᷣm naturam coꝛruptam. Sol.dicendũ ſcᷣm ꝙ ba betur eccł.xvij. Deus creauit hominẽ de terra ⁊c̃. AUddi⸗ dit illis diſciplinã ⁊ legem vite. Juſticiam ſuã:⁊ iudicia ſua oſtendit ũlis.⁊ magnalia honoris eius vidit oculꝰ eoꝝ.⁊ honoꝛem vocis audierunt aures illoꝝ.⁊ dirxit il⸗ lis. Attendite ab omni iniquo et mandamt vnicuiq; de pꝛoximo. Mota igitur tria ꝑ que oſtẽdunt᷑ 2 deſignatur tria pᷣcepta oꝛdinantia ad deũ:que ſunt in pꝛima tabula In hoc ꝙ dicit.Magnalia honoꝛis eius vidit oculꝰeo⸗ rum.tangit᷑ 1 oſtendit᷑ magnificentia maieſtatis.ad qðᷣ eſt pꝛimum pᷣceptum:qð eſt de adoꝛatõne ⁊ magnificen⸗ tia diuine maieſtatis Exo.xx. Mon habe bis deos alie⸗ nos ⁊c̃. In hoc aũt ꝙ dicit. Et honoꝛẽ vocis audierunt aures illoꝝ:oſtendit honoꝛificentia ipſius veritatis ſeu ſapientie filij.vox em̃ dei eſt ia ſapientia dei:⁊ ſic iſlud ꝑtinet ad noticiã ⁊ reuerentiazʒ ſapientie ⁊ veritatis.ad qð datũ eſt ſcdᷣm mandatũ oꝛdinans ad deũ.ſ.non aſſu⸗ mes nomen dei tui in vanũ.In hoc ꝙ dicit᷑ attendite ab omni iniquo:oſtẽdit᷑ deteſtatio malicie ⁊ iniquitatis.vt ipi eſſent fixi in amoꝛe bonitatis ⁊ reuerentia.ad qð eſt terciũ mandatũ pᷣme tabule. de ſanctificatõe ſa bbati.qꝛ mandatũ illud ſpũaliter datũ eſt ad honoꝛẽ diuine boni tatis.vt hõ vacet deo ⁊ quieſcat in ipᷣo.⁊ ſic dedit deꝰho mini poſt creatõeʒ ante pctᷣm tria mãdata ſibi indita ex ↄditione oꝛdinãtia ad veũ. AUnũ aũt dedit ad ꝓximũ.ſ. mãdatuʒ de dilectõe ꝓximi.qʒð intelligit᷑ ꝑ hoc ꝙ dicit᷑ Vnicuiq; mãdauit de ꝓximo ſuo. Scom q̊ ergo dicen⸗ dum.ꝙ lex qᷓtuʒ ad pᷣcepta oꝛdinãtia in ceũ in pᷣmo ſta⸗ tu:⁊ in iſto nõ mutãt᷑ qtuʒ ad pꝛimã ratõeʒ madatoꝛuʒ vel p̃ceptoꝝ.ĩmo illa tria erãt que mõ ſunt: ſ̊ mutãt᷑ q⸗ tum ad oꝛdineʒ ad ꝓximũ.quia mõ ſunt plura mãdata oꝛdinãtia ad ꝓrimũ:tũc aũt vnũ ſolũ.⁊ ratio huidꝰẽ:qm̃ ex ꝑte dei nõ eſt facta mutatio ĩmo cũ ipſe ſit bonũ ĩmu⸗ tabile.ſi aliquid debet᷑ ei ante pctm: eadẽ ratõne poſt. nec debet mutari: ſicut nec ipᷣe illud debitũ 2 ideo nõ eſt mutatio quo ad oꝛdinãtia ad deũ in ratõne pᷣma debiti. Seo cũ ꝓximus ſit mutatꝰ ꝑ peccatũ:qꝛ factꝰ eſt ꝓnꝰad malũ.ideo mutata ſunt mãdata ad ꝓximum. ita ꝙ tunc erat vnũ ſolũ:mõ ſunt plura.⁊ hoc ẽ ꝙ ꝓximꝰante petᷣm nõ erat indigẽs. vnde nõ indigebat pater ſilio nec econ⸗ uerſo:nec etiã erat ꝓnus ad malũ:erat etiã ſcdᷣm quen dam modũ ĩmoꝛtalis.erãt etiã oĩa ↄmũia. vnde nõ man dauit ꝙ vnꝰſuccurreret olij.vt filius patri.nec ſerna⸗ ret ſe ab occiſiõe.ᷣ ſolũ ꝙ eſſet dilectio ad ꝓximũ. ¶Mo⸗ do aũt ꝓpter iſtas ꝓnitates ad malũ ⸗ coꝛruptões ꝑ pec catũ.madant᷑ plura oꝛdinãtia ad ꝓrximũ.ſ. ꝓhibitò fur⸗ ti:qꝛ modo ẽ aꝓpꝛopꝛiatõ ⁊ nõ ante pctm.⸗ ꝓhibitio oc⸗ ciſionis:qꝛ mõ ẽ moꝛtalis.⁊ mõ ẽ inoꝛdinatõ volũtatis inclinatio ad malũ ꝑ pcẽm. qð ante nõ eꝛat.⁊ ideo plu ra mãdabant᷑ ad ꝓximũ..! Ao illud qð obijcit. ꝙ debz eſſe eadẽ diſtinctio quo ad ꝓximũ.quia ad quecũq; tene tur hõ poſt pctẽm ⁊ ante.in bonis dico faciẽdis:⁊ malis vitandis. Dicendũ. ꝙ decalogus vt dictũ ẽ ſupꝛa.ẽ ſcõʒ legẽ nature 2 de dictamiĩe ip̃iꝰ nature:ſ̊ quiddazʒ dictat᷑ ibi abſolute.quiddã aũt ſub ↄditõe.iſQatuꝛa eĩ boni di⸗ ctat abſolute ꝙ vnꝰnõ noceat alteri:⁊ ꝓpter h̊ dicit vni⸗ cuiq; mãdauit te ꝓximo ſuo. h̊ non hoc mõ vel illo erat mandare. Silꝛ natura dictat abſolute oĩa eſſe omunia. Aliqua vᷣo eſſe ꝓpꝛia iſtud dictat ſub ↄditione.ſ.ſiatꝰna⸗ ture coꝛrupte. Ende dictat ꝙ natura coꝛrupta ſit apꝛo⸗ pꝛiatio.⁊ ſuꝑ hoc dictamẽ fundant᷑ iſla pᷣcepta.i2õ fur⸗ tum facies.⁊ alia que ſunt ad ſeruãdam oꝛdinatõeʒ cir⸗ ca hoc.quia ꝗ̊ variat᷑ dictamẽ nature in natura bñ inſti tuta ⁊ in natura coꝛrupta:ideo variat᷑ ⁊ pceptũ.vera eſt ergo illa ꝓpoſitio ad quecũq; ⁊c̃.ſub ↄditõe.ſ.ſtatꝰ natu re coꝛrupte.ꝑ hoc idẽ ptʒ ſolutõ ad ſcòam ratõeʒ ad idẽ Ao illud qð poſt querit᷑ an ſint plura vel paucioꝛa qͥ ad deum ⁊2 ꝓprimuʒz. dicendũ. ꝙ ex ꝑte ꝓrximi plurificat᷑ calogus ⁊ mutat᷑: ⁊ hoc ꝓpter ꝓnitatẽ nature ad ma⸗ lum poſt pctm: ⁊ ꝓpter miſeriã ⁊ indigentia noſtram.ex ꝑte dei nõ ſunt plura nec paucioꝛa:cũ ipᷣe ſit imutabilis 2 bitũ oꝛdinatõis homis ad ipᷣm iĩmutabile.4 Ao il⸗ lud qð obijcit᷑ ꝙ diſtinetio mãdatoꝝ debet eſſe ſcðᷣm di⸗ ſtinctionẽ vicioꝝ:dicendũ ꝙ nõ.ĩmo alia ⁊ alia ratione multiplicant᷑ pcepta ⁊ vicia.Peccatũ em̃ accipit multi⸗ plicatõeʒ ex cauſis quibo eſt auerſio a deo:⁊ ↄuerſio ad bonũ ↄmutabile.⁊ fᷣm hoc ẽ illa diſtinctõ triũ radicum pct᷑i.j. Joh.ij.per quas aĩa auertit᷑ a deo ⁊ ↄuertitur ad bonũ ↄmutabile.⁊ ſcom triplex bonũ ↄmutabile: eſt illa diſtinctio.aĩa em̃ auerſa a deo ⁊ ↄuerſa ad bonũ ↄmuta bile. aut ↄuertit᷑ ad bonuʒ ↄmutabile exterius.⁊ hoc eſt bonũ tꝑale:a iuxta h̊ ſumit᷑ ↄcupiſcẽtia oculoꝝ.Aut cõ uertitur ad bonũ ↄmutabile inferius qð ẽ delectatõ car⸗ nis.⁊ iuxta h̊ ſumit᷑ ↄcupiſcẽtia carnis. Aut ↄuertit᷑ ad bonũ ↄmutabile interius.qð ẽ amoꝛ ꝗpꝛie excellẽtie ⁊ ela tionis:⁊ ab h̊ ſumit᷑ tercia radix que ẽ ſuꝑbia vite.Silꝛ diſtinctõ capitalinʒ vicioꝝ ſumit᷑ penes auerſionẽ aĩe a do:⁊ ↄuerſionẽ ad bonũ ↄmutabile.⁊ G̊ vel ꝑ inoꝛdina⸗ tionẽ factã in vi vegetabili: ⁊ ᷣm ̊ ſumũt᷑ duo vicia ca⸗ pitalia.ſ.gula ⁊ luxuria:h differẽter.qꝛ gula ſumit᷑ ſᷣim inoꝛdinatõʒ vis nutritine.luxuria vᷣo ſᷣm ioꝛdinatõʒ ge⸗ neratiue.ſcm aũt inoꝛdinatõneʒ factã in ſenſitiua.per buiꝰauerſionẽ ⁊ ↄuerſionẽ ſumũt᷑ alia duo.ſ.ira ⁊ aua⸗ ritia.ſcᷣm aũt inoꝛdin atõeʒ factã in rationali ſumũtur tria alia.ſ.ſuꝑbia inuidia accidia.quoꝝ diſtinctio alibi patebit. Diſtinctio aũt pꝛeceptoꝝ decalogi nõ decurrit penes has vias:ĩmo penes ratõeʒ boni vt debiti vt vide bitur: ⁊ ideo nõ eſt diſtinctio p̃ceptoꝝ ſᷣm diſtinctionem vicioꝝ ſeu radicaliũ ſeu capitaliũ. Articulus ſecũdus Oſtea querit᷑ ſᷣm quã ratõneʒ accipit᷑ diſtin⸗ ctio pᷣceptoꝝ decalogi.Et circa h̊ plura inci⸗/ Dunt dubitabilia.ltrũ accipiat᷑ ſᷣm fidẽ.an ſᷣm caritatẽ.an ſᷣm timoꝛẽ.an ᷣm bñficetiã ⁊ innocẽtiã. an m affirmatõeʒ ⁊ negatõeʒ.an ſᷣm iuſticiã. Pꝛimo queritur §. ]. vtꝝ accipiat᷑ ſcõm fidẽ diſtinctio decalogi. Ad qð ſic.j. ad Thi. j. Nnis pᷣcepti eſt caritas de coꝛde puro:⁊ ↄſcĩa bona:⁊ fide non ficta.ergo ↄſũmatio caritatis in prece⸗ ptis ẽ ex fide.q̊ ex fide ẽ ratio diſtinctõnis in pᷣceptis de calogi.i Item ex hoc ꝙ hõ credit ꝙ deus eſt trinitas:de bet honoꝛẽ patri ⁊ filio ⁊ ſpirituiſancto. ſᷣ ꝑ hoc diſtin⸗ guũtur pᷣcepta pꝛime tabule:qm̃ pꝛimũ ꝑ oꝛdinatõeʒ ad patrẽ cui vnitas.ſcdᷣm ꝑ oꝛdinatõeʒ ad filium.terciũ or dinat ad ſpiritũſanctũ:⁊ h̊ ſcõᷣm honoꝛificentiã ⁊ reue⸗ rentiam.¶ Item ex hoc ꝗ credo ꝙ creauit hominem ad ſimilitudinẽ 2 imaginẽ ſuã. debeo ꝓximo meo honoꝛẽ:⁊ teneoꝛ ei in illis que pᷣcipiũt᷑ in ſcdᷣa tabula:que oꝛdinãt ad ꝓximũ.ergo ex fide ſeu penes ſidẽ ſumit᷑ rõ diſtinctõ nis decalogi.marime ĩ pᷣma tabula. qꝛ fides diſtinguit inter ꝑſonas.Silꝛ etiã ex fide ſumit᷑ ratõ debẽdi:q obli⸗ gat in pceptis ad ꝓximũ.Ex hoc em̃ ꝓrimꝰẽ ad ima⸗ ginem. cebeo ipᷣm honoꝛare. dbeo etiã ei benefacẽ ⁊ nõ nocere. Ad oppoſitũ. Tuliꝰdicit in rethoꝛica. ꝙ reli⸗ gio eſt qᷓ ſuꝑioꝛis cuiuſdã nature.quã diuinã vocãt cui⸗ tum ceremoniãq; affert.Ex religione &̊c diſtinctio ĩ pᷣce ptis de cultu diuino. Sʒ religio ẽ de iure naturali ſicut patet ibidẽ:ergo ex iure naturali ẽ diſtinctio in pᷣceptis decalogi que ſunt ad cultũ dei:nõ ꝗ̊ᷓ ex fide.⸗¶! Item ſi pe nes ſidẽ ſumeret᷑ hec diſtinctio.&̊ tria pᷣcepta pᷣme tabu⸗ le quibo pꝛecipit᷑ honoꝛ exbibẽdus trinitati:eſſent vnuʒ pꝛeceptũ.hoc aũt eſt falſuʒ.ergo cũ ſint tria:penes fideʒ nõ accipit᷑ hoꝝ diſtinctio.Aldaioꝛ patʒ. qm fides dictat ꝙ idem honoꝛ attribuendus ſit patri filio ⁊ ſpirituiſan⸗ cto.Et ideo dicit᷑ Yoh.nv. Qui nõ honoꝛificat filiũ:non honoꝛificat patrẽ. ̊ eſt honoꝛ ↄmunis dictatus ꝑ fidem toti trinitati.ᷓ nõ eſt hoꝝ diſtinctio ꝑ fidem.cũ ideʒ ho⸗ noꝛ ip̃ᷣis ꝑſonis ꝑ fidẽ pᷣcipiat᷑. Diſtinctꝰ aũt eſt honoꝛ appꝛopꝛiatus in üllis tribo pᷣceptis. Becudo queritur .S. ij. an ſcõm caꝛitatẽ debeat accipi diſtinctio mãdatoꝝ deca⸗ logi.Ad qð ſic.dicit augu.⁊ yſið.q ĩ dileciõe dei 1 pxri mi pendet tota lex. VUnde ſuꝑ exo.xx.dicit glo.yſi. Dat dñs Moy ſi legẽ innocẽtie noſtre:⁊ agnitõis ſue.que in decẽ verbis ↄſiſſit ſcripta in tabulis lapideis digito dei. tria ꝑtinent ad cognitionẽ ⁊ dilectõeʒ trinitatis.ſeptem ad dilectionẽ ꝓximi quibo hũana ſocietas nõ leditur.g diſlingnũt᷑ due tabule decalogi. ſcom ꝗ duplex diſtĩgui tur dilectio dei.ſ.⁊ ꝓximi.Et vult etiam ꝙ pᷣma tabula diſtinguat᷑ ſcõᷣm amoꝛẽ:⁊ reuerentiã trinitatis.ergo pe⸗ nes caritatẽ ſumit᷑ hec diſtinctio. 4¶ Ao oꝓpoſitũ obijcit᷑ ſic. Si penes caritatẽ vel dilectionẽ ſumit᷑ hec diſtinctio Cum nõ ſit nini duplex dilectio ⁊ duplex mãdatũ de dile ctione:ergo nõ eſſent niſi duo mãdata decalogi. ¶ᷓ BGtem augu. in. viij. libꝛo de trinitate. NQui ꝓximũ diligit con⸗ ſequens eſt vt deũ pᷣcipue diligat.⁊ hoc dicit qꝛ ꝓximus eſt imago dei. vñ ratio diligẽdi ꝓximũ ꝓuenit ex o.ea dem Feſt ratio diligẽdi deũ ⁊ pꝛoximũ.ᷓ mandatũ d di lectione dei ⁊ mãdatũ de dilectione pꝛoximi vnũ manda tum ſunt. Si penes iſta eſſet diſtinctio decalogi. to⸗ tus vecalogus eſſet vnũ mandatũ. 4! SItem cũ vna ſit di lectio dei ⁊ pꝛoximi.̊ vnũ mandatũ. Lercio queritur .S.iij. an ſcõᷣm timoꝛẽ debeat accipi diſtinctio mandatoꝝ.Ad qʒ ſic. Ro.viij.nõ accepiſtis ſpiritũ ſeruitutis iteruʒ in timoꝛe:ſed accepiſtis ſpiritũ adoptionis filioꝝ.volẽs ꝑ hoc diſtinguẽ inter legẽ ⁊ euãgeliũ.penes timoꝛẽ ⁊ amo re m. qꝛ in lege erat timoꝛ.in euãgelio amoꝛ.timoꝛ q̊ mo⸗ uebat ĩi lege. ̊ ſcdᷣm motꝰꝗ ſũt ex timoꝛe accipit᷑ diſſictio mãdatoꝝ decalogi. Ad opꝓpoſitũ ſic. Cimoꝛ nõ cohibʒ niſi manũ ⁊ nõ animũ ſeu volũtatẽ.ꝗ etiã h̊ xecalogꝰnõ ꝓhibet niſi manũ ⁊ nõ volũtatẽ. gͤ ſcᷣm h̊ illud pᷣceptuʒ 25 cupiſces: nõ eẽt pᷣceptũ decalogi. 4 Pꝛetea timoꝛ nõ mouet niſi ad declinatõem a malo.ꝗᷓ in decalogo non eſſent pᷣcepta faciendi bonũ. . .S. uij. 4 „ Nuarto queri tur vtꝝ ſcm bñficẽtiã ⁊ ĩnocẽtiã ſumat᷑ diſſictio pcepto rũ decalogi. Ad qð ſic.h̊ pceptũ. Honoꝛa pr̃eʒ:ẽ pᷣceptũ bñficẽtie.alia at᷑ ad ĩnocẽtiã ꝑtinẽt:maxĩe de illis q̃ erãt ad ꝓrximũ.& penes bñficẽtiã ⁊ ĩnocẽtiã ſumit᷑ diſtictõ ho rũ.¶ AUd oppoſitũ.eadẽ ẽ vᷣt ᷣopoſitoꝝ vniꝰſic faciẽdi al eriꝰſiẽ vitadi. ⁊ eadẽ lex. illo pcepto qͥ pꝛobibet᷑ me⸗ chia:pᷣcipit᷑ caſtimonia·x illo qͥ pᷣcipit᷑ honoꝛ ⁊ bñficẽtia patris:pꝛohibet᷑ ibi inhonoꝛatio ⁊ maleficẽtia erga ipᷣm EKogdem ergo mandato pᷣcipitur beneficentia⁊ innocen⸗ tia.nõ eſt ̊ penes hec diſtinctio. M S. v. Nuinto queritur vtꝝ ſcdᷣm affirmatõeʒ ⁊ negatõeʒ hẽ iuſſionẽ ⁊ ꝓhibitõ⸗ nẽ ſumat᷑ hec diſtictio. Ad qð ſic.Cuilibet affirmationi opponit᷑ ſua negatõ ⁊ ecõuerſo. cuilibet pᷣcepto affirma tiuo erit pꝛohibitio opoſita ⁊ ecõuerſo. Si ergo hoc fa cit diſtinctionem erunt.xx.mandata in decalogo.⁊ non ſolum. x. qʒ eſt falſum. .J. Vſ. Berxto queritur vtꝝ accipiat᷑ hec diſtictio penes iuſticiã. Ad qð ſic. Juſti cia mouet ad debitũ.vñ debitũ ẽ de intẽtõe iuſticie. Pꝛe⸗ cepta at᷑ penes debituʒ diſtiguũt᷑.ſi ex iuſticia venit:ex iuſticia venit diſtictio mãdatoꝝ.⸗¶ Cõtra.Si intẽtio iu⸗ ſticie reꝑta ĩ pceptis.ſ.qꝛ facit debitũ facit diſtictionẽ pᷣ ceptoꝝ. ſilꝛ cũ intẽtio pꝛudẽtie reꝑiat᷑ in mãdatis.ſ.ele ctio.⁊ ſit ĩ intẽtõe pᷣceptoꝝ decalogi:&̊ penes pꝛudẽtiã ſu met᷑ oiſtictio decalogi.⁊ ſi nõ:̊ nec ᷣm iuſticiã.MDinoꝛ ptʒ.ſ.ꝙ electõ ſit de intẽtõe legis. Qm̃ aug.in q̃ſtionibo no. ve. teſ. dĩc. Lex a lectõe dicta ẽ vt de multis ꝗd eli/ gas ſcias.4! Itẽ hec iuſticia aut dicet᷑ iuſticia generalis aut ſpalis. Si iuſticia generalis:⁊ eiꝰactꝰ ẽ declinare a malo ⁊ facẽ bonũ.q ſic eẽt diſtictio decalogi.ꝙ qdã man data facerẽt ſolũ declinare a malo.q̃dã ſolũ oꝛdinarent ad bonũ.qð falſuʒ ẽiĩmo vtrũqʒ faciũt pᷣcepta decalogi. nõ ſcdᷣm iuſticiã generalẽ ſumit᷑ diſtictio· ideo nec ſcõʒ iuſticiã ſpãlẽ.qm iuſticia ſpãlis ſeu ꝑticłaris ſoluʒ oꝛdi nat ad ꝓximũ.ꝗ nec ſcᷣm eã accipit diſtinctio decalogi. BG t dicẽduʒ ꝙ ſcoõm foꝛmã boni vt debi⸗ 0 10. ti penes aĩiam. Fm.ſ. ꝙ ipſa eſt debi⸗ trix boni venit lex ⁊ p̃cepta moꝛalia:qꝛ lex nihil aliud di cit niſi debitũ boni actꝰ.ſcom vᷣo foꝛmã boni vt boni pe⸗ nes aiam:ẽ radix vᷣtutũ. Vñ ex vᷣtute ẽ actꝰ bonꝰ:ex lege aũt fit debitꝰ. 1 ſic ſcᷣm intẽtionẽ boni vt debiti. ẽ acciꝑe diſlinctõz pᷣceptoꝝ moꝛaliũ.i] ota igit᷑ ꝙ ẽ debitũ deo ẽ debitũ imagini dei q ẽ ꝓximꝰ. Eo em̃ ꝙ ẽ ad imaginẽ cebemꝰei bñficẽtiã ⁊ innocẽtiã. Debitũ vo deo reſpiciũt mãdata oꝛdinãtia ad deũ. Debitũ vᷣo imagini reſpiciũt mãdata oꝛdinãtia ad ꝓximũ.Scðm mutiplicatõeʒ de biti ad deũ. eſt multiplicatõ p̃ceptoꝝ oꝛdinatiũ ad deũ. Hec aũt intẽtio debiti triplicit eſt. Creatura em̃ eo ꝙ ẽ effectꝰ debet ſe deo. qꝛ effectꝰ debet ſe totũ ſue cauſe.Cau⸗ ſa aũt que deꝰẽ in triplici habitudine cauſe ſe habet. Eli em̃ vt pncipiũ ſeu vt cauſa efficiẽs. Itẽ ſe habet vt cs foꝛ⸗ malis exẽplaris. Itẽ ſe habet vt cauſa finalis. Efficiẽs cauſa ẽ ipe deus ſeu pᷣncipiũ ratõe potẽtie.Cauſa foꝛma lis ſeu exẽplaris ratõe veritatis. Cauſa vo finalis ĩ rõe bonitatis.ſic q̊ ẽ debitũ quo debet ſe creatura deo ſic pᷣn cipio vel cauſe efficiẽti.⁊ de bitũ quo debet ſe ei ſic cauſe foꝛmali vel exẽplari. ⁊ debitũ qͥ ebet ſe o inqᷓtũ ẽ cau⸗ ſa final:S.2 ſcom triplex debitũ ſunt tria mãdata pꝛime tabule oꝛdinãtia ad drũ. Primũ oñdit debitũ deo ſient pncipio ⁊ cauſe efficiẽti.qꝛ illuo mãdatũ eſt de latria vel adoꝛatõe diuine maieſtatis ⁊ vnitatis ⁊ cognitoe eiul⸗ ci:J hoc eſt illud mãdatũ.õ habebis deos alienos. Penes vᷣo debituz quo de bet ſe hõ deo licut veritati vel cauſe exẽplari.ſumit᷑ ſcõm mãdatuʒ.ſ.nõ aſſumes nomè dei tui ĩ vanũ.ij Zomẽ illud dicit᷑ ipa veritas quã nõ de⸗ bemus affirmare aliquo mõ in teſtimoniũ noſire locutõ — nis ſine cauſa. In tercio p̃cepto oñdit᷑ debitũ deo ſiẽ cau ſe finali. qd debitũ ẽ qtuʒ ad appetitũ ⁊ intentionẽ boni tatis. ⁊ hoc eſt pceptum de ſabbato. qð pꝛopter hoc eſt. vt anima ↄuertatur ad ipam bonitatẽ? in ipᷣa quieſcat. ſic igitur quia eſt triplex ratio debẽdi quo ad euʒ . ideo tria ſunt mãdata oꝛdinãtia ad deũ. Eſi ? alia ratõ diſti guendi iſta mãdata oꝛdinãtia in deum. quia ↄuerſio aie in deum eſt triplex. ſcʒ coꝛde. oꝛe.opere. In primo ergo —Wn D cuch) Gonn) * RoE& Queſtio mandato oſtendit honoꝛ ⁊ reuerẽtia ſcdᷣm actuzʒ coꝛdis. cũ dicit.nõ babebis teos alienos ⁊c. In ſecundo:ſcvᷣm actũ oꝛis. In tercio oſtendit honoꝛ ⁊ reuerentia in actu exterioꝛis operis cũ determinat᷑ quies in ſabbato. vt va cet aĩa deo. bec em̃ ẽ intẽtio ſabbati.. Itez ſcᷣm appꝛo⸗ pꝛiationẽ ſumit᷑ alia diſtinetio.quia ꝑ pꝛimũ mandatuʒ oſtendit vnitas in tro: que apaopꝛiat᷑ patri. Per ſcm oſiendit᷑ veritas que appꝛopꝛiat᷑ ſilio. er tercinʒ boni⸗ 7 tas:que axꝓpꝛopꝛiat᷑ ſpirituiſancto.quia terciũ pᷣce ptum eſt de quiete ſabbati:quies aũt ipſius aie eſt in ipa ſum⸗ ma bonitate. 4 Item alia diſtinctio ſumit᷑ reſpiciẽdo di⸗ uinam latriã 2 bec diſtinctio quaſi ſcõᷣm allegoꝛiam ſu⸗ mitur ab Hugone de ſancto vict. libꝛo de ſacramentis. Deus em̃ eſt reuerẽdus tripliciter.Eſt em̃ reuerẽdus in ſua natura. Eſt etiã reuerẽdus in hũana natura. Et eſt reuerẽdus in ꝓpꝛia ↄſcia. Pꝛimũ mãdatũ qð ẽ de adoꝛa⸗ tione reſpicit ꝙ reuerẽdus ſit deus in ꝓpꝛia natura.Se⸗ cundũ mãdatũ reſpicit ꝙ ſit reuerẽdus in hbũana natu⸗ ra aſſumpta. vnde ſenſus ẽ ſcdᷣm glo.Nõ aſſumes nomẽ ci tui in vanũ.i.nõ credas xpᷣm purũ hoĩem. Itẽ reue: rendus ẽ in ꝓpꝛia ↄſcia:⁊ ad hoc ẽ terciũ mãdatũ de ſab⸗ bato.⁊ hoc ẽ qð dicit Hugo.Audi iſrł:hic nota obediẽ⸗ tiam. deus tuus:hic nota gratiã.deus vnꝰẽ:hic doctrinã quaſi dicat.obedientiã exhibe.gratiã intellige.veritatẽ agnoſce.ipᷣm adoꝛabis:hoc ꝑtinet ad fidẽ.⁊ ei ſoli ſerui⸗ es:hoc ꝑtinet ad oꝑationẽ.Et ſubdit. Deũ adoꝛare eſt totã mentẽ ad deuotionẽ ei ſubſternẽ:⁊ ipᷣm pᷣncipiũ⁊ fi nem oĩis boni credere.⁊ ſic vult ꝙ pꝛimũ oñdit deũ reue rendũ in natura ꝓpꝛia.ſcdᷣm in huana natura.EIñ dicit. Mõ aſſumes nomẽ ti tui ĩ vanũ. In vanũ.vt dic hugo aſſumere nomẽ dei: ẽ filiũ dei viſibilẽ ꝑ hũanitatẽ factũ creaturã eſtimare. In vanũ q; nomẽ di aſſumũt qui fi⸗ lium dei ad ſe miſſuʒ:⁊ ꝓ ſua ſalute incarnatum ↄtẽnũt. quid ẽ ergo dicẽ.iaõ aſſumes nomẽ dei tui in vanũ.i.ſi⸗ cut veneraris ⁊ adoꝛas ꝓpter h̊ ꝙ ab eo factꝰes:ſic ado⸗ ra ⁊ venerare ꝓpter hoc ꝙ ab eo redemptꝰ es.in quo ad-⸗ mouemur vt intelligamꝰeum nõ ſolũ adoꝛanduʒ in ſua diuinitate:ſed in hũanitate qua nos redemit.Tercium pᷣceptũ ẽ illud.Obſerua ſabbatũ. Sabbatum homis qð ei exterius ſeruandũ p̃cipit᷑.ſacramẽtuʒ ẽ interioꝛis.vbi mens ſancta ꝑ bonã ↄſciam a ſeruitute peccati quieſcẽs in gaudio ſpũuſſancti iocũdatur. Scðm aũt rationem debiti ad pꝛoximũ ſumit᷑ diſtinctio mandatoꝝ oꝛdinan⸗ tium ad pꝛoximũ.Nota igit᷑ ꝙ in natura hoiĩs ſeu pꝛoxi mi qui factus eſt ad dei imaginẽ.eſt duplex ratõ debiti. ſedm duo in quibo ẽ expꝛeſſio diuini eſſe in hoĩe.quia ſi⸗ cut in diuino eſſe ẽ natura ⁊ oꝛdo nature.natura ẽ ipſa diuina eẽntia:oꝛdo nature eſt ſcdᷣm ꝙ vna ꝑſona oꝛit᷑ ab alia.ſicut in hoĩe ẽ natura ⁊ oꝛdo nature: lcõm quẽ vnꝰ hõ oꝛitur ab alio:ᷣ in angelis nõ eſt ita.nam vn?ex alio nõ oꝛitur.⁊ ſic in hoĩe diuinũ eſſe expꝛimit᷑.⁊ q́tũ ad eẽ eẽntiale vel naturale ⁊ qᷓtuʒ ad eſſe pſonale. Eit igit᷑ de⸗ bitum ad pꝛoximũ duplex.vnũ ratõe oꝛiginis vel pꝛinci pij.⁊ ꝙᷓtuʒ ad hoc debitoꝛẽ filius patri.qꝛ ſcʒ ab ipᷣo oꝛi tur.⁊ penes hoc debitũ ſumit᷑ pꝛimũ mandatũ oꝛdinãs ad pꝛoximũ qð eſt. Honoꝛa patrẽ. Ex hoc em̃ ꝙ filius a patre eſt:debet patri ⁊ non pater filio.⁊ hoc dicit multi⸗ pliciter Hugo de ſancto vict.ĩ li:.de ſacramẽtis. Pꝛimũ pᷣceptũ ſcdᷣe tabule ad patrẽ ꝑtinet hominẽ. ſicut pꝛimuʒ pꝛime ad patrem deũ. vtrobiq; paternitas pꝛeponitur: vtrobiq; pꝛincipij dignitas honoꝛat᷑. Eſt aliud debitum ratione nature ad pꝛoximũ: 2 penes iſtius multiplicati onem ſumunt᷑ alia mandata.Debitũ aũt iſtud ẽ duplr. quia debitũ iſtud vel ẽ ex parte debentis: vel ex ꝑte eius cui debet.Erx parte debitoꝛis reſpicitur actus triplex. ſ. actus inteꝛioꝛ qui ẽ actꝰcoꝛdis:⁊a actꝰerterioꝛ.ſ. actꝰoꝑis eyterioꝛis: ⁊ actus medius ⁊ hic eſt actus oꝛis.ſ. loqui. qua loqui conſiſtit ex inteꝛioꝛi intentione⸗ exteꝛioꝛi pꝛo latione. ¶oqui em̃ eſt cum intentione pꝛoferre.pꝛopter boc eſt debitum triplex ex parte debentis. quia eſt debi⸗ tum er parte actus coꝛdis:⁊ ex parte iſtius debiti ſumũ/ tur duo mandata.ſ.2 ↄcupiſces vxoꝛem pꝛoximi tui: nõ deſiderabis domũ eius.Eſt etiaʒ debitum ex parte oꝛis qð eſt loqui.⁊ penes illud ſumit᷑ vnũ mandatum. ſ. nõ falſum teſtimoniũ dices.Eſt etiam debitum ex paꝛte actus exterioꝛis: ⁊ penes illud ſumũtur alia.ſ.non occi des:non furtum facies.non mechaberis: a diſtinguun⸗ tur iſta penes naturam cui debemus.Debitum em ex ꝑ⸗ te nature cui debemus ſic pꝛocedit.quia circa naturaʒ ẽ eſſe ⁊ bene eſſe. Ad eſſe ẽ ↄiunctio aĩe cum coꝛꝑe.contra hoc ẽ moꝛs ⁊ occiſio.⁊ q;tum ad hoc debet homo ꝓximo ↄſeruationem eſſe:⁊ penes iſtud debitum ſumit᷑ boc mã datum. NQon occides.qð.ſ.pꝛohibet moꝛtem xvel occiſio⸗ nem ſen deſtructionem nature in pꝛoximo. ſic in illo pᷣ cepto eſt expꝛeſſio debiti qᷓtuʒ ad eſſe nature.vt ſaluetur in pꝛorimo. Scdm aũt ꝙ debitum reſpicit bene eſſe na⸗ ture in pꝛoximo ſunt alia duo.Nam bene eſſe duo reſpi cit.ſ.multiplicationem ⁊ ſuſtentationeʒ.ANultiplicatõ nature ẽ per oꝛdinatam ⁊ bitam cõiunctionem viri 2 mulieris. Suſtentatio vo eſt per victũ. Penes ergo de⸗ bitum qtum ad bene eſſe qð reſpicit multiplicationẽ na ture ꝑ œbitam ⁊ oꝛdinatam ↄiunctionẽ viri mulieris ſumitur illud p̃ceptum.Mõ mechaberis. quia hoc pce⸗ ptum pꝛohibet inoꝛdinationẽ que ẽ contra bmõi multi⸗ plicationẽ. Penes aũt debitum qᷓtum ad bene eſſe qͥ ad ſuſtentationẽ nature ſumit᷑ illuo pᷣceptum. NQon fura be ris.qð pꝛohibet ↄtractionẽ rei aliene.Nam ipᷣa aia mi⸗ ſera ꝑ peccatũ cecidit in duplicẽ mileriã. moꝛtis.ſ.⁊ de⸗ fectus ſeu indigẽtie.q; cecidit in miſeriã moꝛtis:er H ha bet ꝙ nõ põt ſaluari in ſeipᷣa.ſed requirit in alio ſaluari ꝑoↄiunctionẽ viri ⁊ mulieris.quia do cecidit in defectuʒ ⁊ indigentiã:ex hac parte venit aꝑpꝛopꝛiatõ tꝑaliũ:qui⸗ bus ipa indiget ad ſuſtentationẽ ſui:alioquin ipᷣa defice ret.⁊ inoꝛdinationẽ contra hmõi aꝓpꝛopꝛiationẽ pꝛohi⸗ bet in hoc mãdato.õ furtum facies. Quia ergo in ge⸗ nere nõ eſt accipere debitũ niſi aut ad veũ aut ad ꝓximũ ⁊ ad deum tribo modis: ad pꝛoximũ aut ratõe oꝛiginis aut ratõe nature.⁊ hoc aut qᷓtuz ad eſſe aut qᷓtuʒ ad bñ eſſe.ex ꝑte æœæbitoꝛis vel cui debet: ideo tot ſunt pᷣcepta ĩ vniuerſo:⁊ ſe habent iſte diſtinctiones ex ꝑte debitoꝛis: ex ꝑte eius cui debet:ita ꝙ vna includit aliã:⁊ eſt ſicut cauſa alteriꝰ.Et ideo vna accipit᷑ ꝑ ſubdiuiſionẽ vnius mẽbꝛi alterius.Quia vo natura poſt lapſuʒ in dupliceʒ cecidit miſeriã.l.coꝛruptionia ⁊ vite.ideo habet ꝓnitatẽ in nobis vt ſaluet ſe in alio.⁊ ad hoc ẽ motꝰcõcupiſcẽtie nec ſumꝰdñi iſtius motus. Et qꝛ cecidit in miſeriã vite. opoꝛtuit ꝙ haberet domuʒ ⁊ terras ⁊ alia tempoꝛalia ꝑ que ſuſtentaretur. Et quia in has duas miſerias ceci⸗ dit homo.ideo mirabilis eſt inclinatio ipſius cõcupiſcẽ tie vt ſe ſaluet in alio.⁊ ad habenda tempoꝛalia per que ſuſtentet᷑.⁊ ideo geminat᷑ mandatũ ↄtra appetitũ vis ge neratiue:ꝑ quam ſaluet ſe in alio ⁊ contra appetitũ tem⸗ poꝛalium.ita ꝙ pꝛohibetur voluntas⁊ actus ĩ vtroq;.ſ. Mon concupiſces vxoꝛem pꝛoximi tui.hic volũtas.i20 mechaberis.hic actus generatiue.Non deſiderabis do mum ⁊c̃.hic pꝛohibet᷑ voluntas vel agetitus tempoꝛali um in volũtate ſolũ.õ furtũ facies:hic ꝓhibet᷑ actus illus pꝛonitatis.ſ.rapacitas vt dic glo.in exo.xx. Ad illud ergo quo queritur.an penes fidem accipitur diſti⸗ ctio mandatoꝛum.dicendũ.ꝙ nec penes fidẽ:nec penes alia accipit᷑:ſ̊ ſolũ penes ratonem debiti vt viſum ẽ.nec Fm aliquã diſferẽtiã vel ratõeʒ virtutis accipit᷑.quia ex alia ratõe ẽ intentio ⁊ differẽtia virtutũ pꝛeceptoꝛum. ¶ Ao ratões vᷣo quibo oſtendit᷑ ꝙ penes fidẽ accipiatuꝛ hec diſtinctio.dicẽdũ.qꝙ in pᷣceptis duo attẽdẽda ſunt.ſ. diſlinctio ⁊ executio.Diſtinctio ↄſequit᷑ differẽtiã debiti actus deo vel ꝓximo.⁊ ideo penes ratõeʒ debiti accipit᷑. Ad executionem aũt ipſoꝝ requiritur fides.pꝛudentia tumoꝛ ⁊ caritas.iuſticia.ſed diffeꝛenter:quia fides ⁊ pꝛu dentia monent ad executionem ipſoꝝ ex parte ↄgnitiue 7 N 42 nen 2 να½ N N . „ 0 RMEN ky⸗ pꝛactice. diſſerẽter tamẽ: quia fides mouet ad impletio⸗ nem pceptoꝝ ratõe finis.ſ/oſlendẽdo finẽ.pꝛudentia vo que eſt virtus politica reſpicit ducentia ad illũ finem.ſ. circũſtantiã actuũ.Ex parte aũt effectiue mouent alia ſᷣ differenter. qm timoꝛ mouet inchoatõne.Sap̃.j. IJnitiũ ſapientie ẽ timoꝛ dñi. Juſticia vᷣo mouet ſicut in ꝓgꝛeſſu vel executione.Caꝛitas vᷣo mouet in ↄſummatione.quia iſta tria attendũtur in impletione mandatoꝝ.ſ.inchoa⸗ tio. pꝛogꝛeſſus vel executio.ↄſummatio.⁊ ſic ex iſtis nõ pendent mandata qtum ad diſtinctionẽ: ſ qtum ad im⸗ pletionem vel inchoationẽ. pꝛogꝛeſſum ⁊ ↄſũmationẽ.et ſic virtus nõ efficit diſtinctionẽ mandatoꝝ ſed impletio nem. E ergo obijcit᷑. ꝙ er fide eſt diſtinctio ꝑſonarum honoꝛis trinitatis.dicendũ.q; cum hec eſt ratio debiti ue hmõi diſtinctionẽ facit ⁊ nõ fides niſi ex ↄſequenti. nde ratio honoꝛis vt debiti reſpectu maieſtatis in pa⸗ tre.veritatis in filio.bonitatis in ſpũſancto:facit hmõi diſtinctionem ꝑ ſe.4¶. Ad illud qð obijcitur de caritate. dicendũ ꝙ caritas mouet ad pᷣcepta q;tum ad ↄſũmatio nem nõ qᷓtum ad diſtinctionẽ.l Ad illud qð obijcit. ꝙ nõ ſit niſi vnũ pᷣceptum caritatis.quia vna dilectioẽ ra⸗ tio alterius.dicendũ ꝙ virtus reſpicit fſoꝛmã boni vt bo ni. Et quia foꝛma boni eadem ẽ in dilectione dei ⁊ pꝛoxi mi:ideo vna ẽ virtus caritas que reſpicit dilectionẽ dei 7 pꝛoximi:nõ tamen vnũ pᷣceptũ:quia pᷣceptum reſpicit rationẽ debiti.debitũ aũt vnũ nõ eſt ſ̊ duplex:qꝛ alio eſt omoꝛ debitus deo: ⁊ pꝛoximo debitus.⁊ licet vna ſit rõ alterius:tamẽ ex alia ratõe debet hõ amoꝛẽ deo ⁊ pꝛoxi⸗ mo.qꝛ deo debet amoꝛẽ ſicut cauſe.pꝛoximo vᷣo ſicut effe⸗ ctui facto ad imaginẽ.qꝛ g̊ debitũ duplex.ideo pᷣceptum duplex. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ de timoꝛe.dicẽdũ ꝙ timoꝛ nõ mouet ad pcepta niſi qtum ad impletionẽ.⁊ h̊ in in⸗ choatione. Ad illud qð queritur an penes beneficen tiam ⁊ innocentiã ſumat᷑.dicendũ ꝙ nõ inqᷓtuʒ hmõi.hᷣ inĩtuʒ beneficentia ⁊ innocentia cadunt ſub debito vel ↄtrario.¶! Ad qð obijcitur ꝙ illo quo pᷣcipit᷑ honoꝛ ⁊ be neficentia patris pꝛobibet᷑ inbonoꝛatõ ⁊ inbeneficentia erga ipᷣm. Dicendũ.ꝙ hoc verũ eſt:łᷣ ex hoc nõ ſequit᷑ ꝙ nõ diſtinguũtur pᷣcepta ſcdᷣm innocẽtiã ⁊ beneficẽtiã.qꝛ p̃cepta beneficẽtie ⁊ innocẽtie nõ dant᷑ reſpectu eiuſdem Pꝛeceptũ em̃ de innocẽtia que ẽ in ꝓhibitõe furti.nõ eſt reſpectu eius pᷣciſe reſpectu cuiꝰeſi pᷣceptũ de beneſicen⸗ tia honoꝛis parentũ. Ad illud qð querit᷑ an penes iu ſticiam ſumit᷑ hec diſtinctio. dicendũ ꝙ iuſticia ⁊ ẽ lex ⁊ eſt virtus: nec ẽ eadẽ ratio ipᷣius ſcðᷣm ꝙ ẽ lex ⁊ ſcdᷣm ꝙ; virtus. Juſticia em̃ ſcðᷣm q lex:dĩc debitũ actꝰ. Juſticia aũt ſcdᷣm ꝙ virtꝰ dĩc executionẽ debiti actꝰ.⁊ ſic debituʒ nõ ↄſequit᷑ iuſticiã vᷣtutẽ:ſ̊ ſcdᷣm ꝙ ẽ lex.⁊ ideo nõ penes iuſticiã vᷣtutẽ ſumit᷑ diſtinctõ p̃ᷣceptoꝝ.⁊ ꝓpter hoc nõ va let vlterius ooſitõ ꝙ penes pꝛudentiã debit accipi:qꝛ fundat᷑ ſuꝑ hoc ꝙ diſiinctio hoꝝ accipiat᷑ penes iuſticiã ⁊ virtutẽ.Et ſic patet ſolutio. Articulus tercius BHnſequẽter querit᷑ de ſufficiẽtia numeri de⸗ calogi. An.ſ.in pluribo vel paucioꝛibo debe⸗ at poni. Ad qð ſic.j. Joh.ij. Omne qð eſt in mungdo. aut eſi ↄcupiſcentia carnis.aut ↄcupiſcẽtia ocu⸗ loꝛum.aut ſuꝑbia vite.Sicut ̊ ↄtingit peccare duabus pꝛimis acupiſcentijs:ita ⁊ tercia.ſicut ̊ in pᷣceptis deca⸗ logi pꝛobibʒ ↄcupiſcẽtia carnis cum dicit᷑:nõ ↄcupiſces vxoꝛẽ pꝛoximi tui:⁊ ↄcupiſcẽtia oculoꝝ cũ dicit. õ de⸗ ſiderabis domũ pꝛoximi tui.⁊ ſicut penes iſta ſumũtur duo mandata:ſic penes terciã.ſ.ſuꝑbiam vite debet ac⸗ cipi aliqd mandatũ in quo pꝛohiberet᷑ ↄcupiſcentia ho⸗ noꝛis vel excellentie que ẽ ſuꝑbia vite:⁊ ſic deberent eſſe plura qᷓ ſint.¶ Si dicatur ꝙ debet pꝛohiberi ocupiſcen tia ſequens infectionem oꝛiginalis culpe.vnde ratione infectionis ẽ ꝙ pꝛohibet᷑ ↄcupiſcentia.tunc obijcit. Infe ctio nõ eſt ſicut dicunt niſi in parte vegetabili: ᷣm quaʒ tranſfundit᷑ peccatũ oꝛiginale. vnde ſolũ eſt infectõ ſcds ↄcupiſcentiã generatiue.hec q̊ ſola ſequit᷑ illã infectionẽ 7 nõ ↄcupiſcentia domus vel poſſeſſionis alicuiꝰ.ipᷣa er⸗ go ſola debet pꝛohiberi.qð eſt falſum.ergo nõ valet illa ratio.i¶ Item ſicut ex parte ipſius vis cõcupiſcibilis eſt peccare ſcom actum ⁊ affectum: ita ex parte iraſcibilis: actus autẽ iraſcibilis eſt occidere iſte pꝛohibetur.affe⸗ ctus aũt eſt ira.ergo in decalogo debʒ ira pꝛohiberi.ſi g nõ pꝛobibet᷑:ergo ẽ inſufficiẽtia in decalogo.¶ Item cir⸗ ca occiſionẽ eſt factũ ⁊ intentio facti.Factũ aũt bene põt fieri. ſ. qð ſit intentione iuſticie. ſicut eſt in iudice. male aũt fit ab eo qui occidit intentione vindicte:ſicut ẽ homi cida:⁊ ſic actus occiſionis bene põt fieri ⁊ male.⁊ circa ipſum ↄtingit peccare.circa vᷣo intentionẽ ſemꝑ eſt pec⸗ catum. vnde occiſio intentionis ſiue affectus ſemꝑ ẽ pec catum.quia cum dico intentionẽ occidendi.pono ꝙ intẽ tio ſolum terminet᷑ ad occidere.hoc aũt ſolum eſt in illo qui occidit ex libidine. ſi ergo actus põt eſſe bonꝰ ⁊ ma⸗ lus:intentio vᷣo ſemꝑ eſt mala:ergo magis debet ꝓhibe⸗ ri affectus vel intẽtio occiſionis qᷓ; actus:⁊ qꝛ nõ ꝓhibet᷑ ergo ẽ inſufficiẽtia p̃ceptoꝝ. 4¶! Item lex facit differẽtiaʒ inter volũtariũ homicidã:⁊ inuolũtariũ.qꝛ voluntario ↄcedit remediũ.ſ.ciuitates refugij.ſicut ptʒ Qume.xxxv 7 tamen vtrobiq; erat actus occidendi.&̊ magis eſtimat᷑ ſcõᷣm legem affectꝰoccidendi qᷓ; actus.g̊ magis debet ꝓ⸗ hiberi volũtas qᷓ; actus.aut inſufficientia ⁊c.¶ Item ſi⸗ cut circa mechia ↄtingit peccare actu ⁊ affectu:ſic etiaʒ circa quodlibet mandatũ.ꝗ circa quodlibet mandatum debet eſſe pꝛohibitio de actu ⁊ de affectu ſicut circa hoc. ¶l Item ſi ↄtingit peccare ꝑ inoꝛdinatõeʒ ad deũ ⁊ ꝑ in⸗ oꝛdinationẽ ad pꝛoximũ: ita etiã ꝑ inoꝛdinatõneʒ ad ſe⸗ ipᷣm. ſicut qñ aliquis peccat ꝑ moleſtiã carnis:ille detur pat ſeipᷣm.ſ̊ decalogus tm̃ duas ꝓhibet pᷣmas inoꝛdia⸗ tiones:nõ ergoẽ ſufficiẽs cũ tercia dehet ꝓhiberi.¶ Itẽ cetrahere ꝓrimo graue peccatuʒ ẽ.⁊ tñ non videt᷑ in ali quo mãdato: qꝛ detrahere nõ ẽ occidere.nõ ẽ mẽtiri.vñ nõ pꝛohibet᷑ in iſtis.& debet eſſe aliqdð mandatũ de ꝓhi⸗ bitione huiꝰ.vel erit inſufficientia in decalogo.4 Item quidã actus ẽ malus de ſe vel ſcdᷣm ſe:quidã ſolũ malus er radice que ẽ intentio:ſicut eſt ieiuniuʒ y pocritarum. quoquomõ ſit actus malꝰ:ſemꝑ ẽ radix peioꝛ actu. hec aũt radix ẽ affectus ſiue intentio:ergo debet ꝓbiberi cir ca quẽlibet actum. Ad oppoſitum oſtendit᷑ ꝙ deberent eſſe paucioꝛa. In aetu em̃ ↄtinet᷑ voluntas. actus em̃ nõ eſt bonus vel malus:niſi quia voluntarius.Vnde dicit dama.Oꝛ actus inuolũtarij nõ ſunt digni remuneratio⸗ ne nec ſupplicio:vnde nec laudabiles nec vitu ꝑabiles.ſi ergo pꝛeceptum pꝛohibitio non ſunt de actu niſi quia voluntarius: pꝛohibendo actum pꝛohibet voluntatem. ergo ſuꝑfluit pꝛohibitio volũtatis ſiue affectionis in de⸗ calogo. ⁊ ſic nõ ↄcupiſces nõ debet eſſe mandatũ decalo gi. ¶ Item volũtas cauſa ẽ actus.qꝛ actus ex voluntate ꝓcedit.ſ̊ ꝓhibita cauſa ꝓhibet᷑ effectus: phibita vo⸗ luntate pꝛohibet᷑ actus. ſuꝑfluũt mandata que ſunt de probibitõe actuũ. 4 IStem math. v. Si videris mulierẽ ad ↄcupiſcendũ eam iam mechatꝰes in coꝛde tuo. Nun⸗ — . quid ſitꝛ qui videt equũ ad ↄcupiſcendũ eum: furatus ẽ eum. conſtat em̃ ꝙ nõ:eꝛgo videmꝰꝙ quedã ↄcupiſcentia facit actũ quedã nõ.ſicut velle mechari facit mechiam. pꝛohibita ergo cupiſcentia mechãdi cũ dicit᷑. Non vcu piſces vxoꝛem ⁊c:ſuꝑfluit pꝛohibitõ de actu mechãdi.et ita nõ mechaberis hoc nõ debet eſſe mandatũ decalogi. Item Ro. vij. Concupiſcẽtiã neſciebã eſſe peccatũ ni⸗ ſi lex diceret. non concupiſces. Glo. Hona eſi ler que dũ ↄcupiſcentiam pꝛobibet: omnia mala pꝛohibet. ᷓ ꝓhibi ta ↄcupiſcentia generali ꝓhibent᷑ omnia mala. dicendo oĩia mãdata alia. ergo nõ ↄcupiſces: ꝓhibẽt᷑ oẽs mali actꝰ.⁊ ita ſuꝑfluũt Sotł.Ad euidẽtiã maioꝛẽ huiꝰ que⸗ ſtionis. intelligenduʒz eſt ꝙ ler decalogi triplicem habet com ꝑationem.ſ. ad triplicem legeʒ.ſ.ad legem nature. — 1 8 iſt ne Nn t ine ni nn nt n S Queſtio ad legẽ gratie: 1 ad legẽ fomitis. Ad legẽ nature comꝑa tur ſicut babes Ro. ij. Cum gentes que legẽ nõ habent naturaliter ea que legis ſunt faciunt ipi ſibi ſunt lex: qꝛ oſtendũt opus legis ſcriptũ in boſuis. Et comꝑatõ ad legem nature que ẽ ſcripta in coꝛde bomis. M ſimi⸗ liter com petur ad legẽ gratie habetur per glo. ſuꝑ illuꝰ pᷣs. Lex domini imaculata ↄuertens animas. Blo. Sua diſtinctione coꝛrigens 2 ad xp̃i gratiaʒ mittens.Ecce ꝙ habet comꝑationẽ ad legem gratie.aliter em od gratiaʒ nõ mitteret. Ad legem fomitis repᷣmendã compatur 'm ꝙ babetur.ij. Coꝛin. iij. Lra occidit ſpũs autẽ vinificat. BGlo.iLon dicit᷑ lr̃a occidens eo ꝙ lex mala ſit: ſed quia pꝛohibens peccatum nõ iuſtificat hominẽ: ſic pꝛobibẽ d peccatũ comꝑatur ad legem fomitis.⁊ Ro.v· vbi ha⸗ bundauit delictum. Glo. Frenatus ẽ ↄcupiſcentie fluuiꝰ Sed nota differentiã harum comꝑationũ.qꝛ comꝑatur ad legem nature manifeſtandã. vt.ĩ.que erant occulta ꝑ tenebꝛas peccati manifeſtarent᷑. VUnde augu.in queſlio⸗ nibus vete.7 no.teſ. Data ẽ lex vt que ſciebant᷑ auctoꝛi⸗ tatem haberent. 7 que latere ceperant manifeſtarentur Ad legem aũt gratie comꝑatur teſtificando. quia eſt in ſignum gratie. Ad legem aũt fomitis vel peccati com ꝑa tur cohercendo. iuxta iſtas tres com ꝑationes ſumunt᷑ tria que attendũtur in decalogo.ſ.numerꝰ.oꝛdo.modꝰ. Scði pꝛimã comꝑationẽ ſumit᷑ numerus.ſcoᷣm ſcðam oꝛdo.ſcðm etiam terciã modus tradendi.iQumerꝰergo decalogi eſt ex lege nature reſpiciente ſtatũ nature coꝛru pte. Et ſcvᷣm hoc duplex ẽ dictamen legis naturalis vt dictum eſt. Dictat em̃ duplex debitũ.ad deũ.ſ.⁊ ad. ꝓxi⸗ mum qui eſt imago dei.Dictamẽ nature debiti ad deum neceſſariuʒ eſt triplici ratione.quia com ꝑatur creatura ad deum tanqᷓ ad ſuũ pꝛincipiũ ſeu cauſoʒ efficientẽ.foꝛ malem ⁊ finalem. Et ideo cum quilibet effectus debeat ſe ſue cauſe:eſt debitũ creature ad deũ ratõe cauſe efficiẽ tis:ſcdᷣm ratõeʒ cauſe foꝛmalis exemplaris.terciũ ratõ ne finalis. Pꝛimũ eſt ratõne vnitatis pꝛincipij.ſcdᷣm ra tione veritatis.terciũ ratõne bonitatis Et ſcõm hoc tri plex dictamen nature accipit᷑ triplex mandatũ oꝛdinãs ad deum. Pꝛimum qð eſt de cultu ⁊ adoꝛatõne: reſpicit vnitatem pꝛincipij.quia debitum cultus vel honoꝛis re⸗ ſpicit iſam vnitatem ſeu pꝛincipiũ. Scðm de reuerẽtia veritatis.quia debitum reuerentie reſpicit veritatẽ. De bitum aũt vacationis vel ſanctificationis reſpicit boni⸗ tatem. ⁊ penes illud ſumit᷑ terciuʒ mandatũ de ſabbato vt dictum eſi pꝛius ictat etiam natura debitũ ad ipaʒ imaginem ci que ẽ pꝛoximus. imago aũt nõ habet de⸗ bitum niſi ab exemplari:aut ergo in imagine que ẽ pꝛo⸗ ximus erit debitũ ratione vnitatis ſeu pꝛincipij. vel ra⸗ tione bonitatis vel veritatis cuiꝰ eſt imago.quia homo imago eſt trinitatis.⁊ iuxta iſta debita ſumũtur manda ta oꝛdinantia ad pꝛoximum.Debitum ratione pꝛincipij eſt debitum honoꝛis.⁊ penes illud ſumit᷑ pꝛimũ manda⸗ tum oꝛdinans ad pꝛoximũ.ſ. Honoꝛa patrem ⁊c̃.Pater em̃ eſt pꝛincipiũ filij:⁊ ideo pater eſt iſiud debituʒ bono/ ris pꝛincipij. Penes ðvᷣo debituʒ qð debet᷑ pꝛoximo ratio ne veritatis.ſumit᷑ ratio illius mandati:nõ falſuʒ teſti⸗ monium dices. Reuerenda em̃ eſt veritas q;tuʒ ad ꝓxi⸗ mum: cum ſit imago veritatis que ẽ ſilius. Penes vᷣo de bitum ſanctificationis ⁊ amoꝛis bonitatis ſumũtuꝛ alia tria mandata.ſ.nõ occides ⁊c.Debitum em̃ ratõne bo⸗/ nitatis obligat non ſolum ad ſancuficandũ ⁊ ad aman dum bonitatem in exemplari: ĩmo etiam in imagine. ⁊ illuo æbitum bonitatis ꝙtum ad pꝛoximum triplex eſt quia ẽ bonum qð reſpicit ꝑſonam:⁊ bonum qð reſpicit ſpeciẽ:⁊ bonũ qð reſpicit ſuſtentationẽ. Ponũ qð reſpi⸗ cit ꝑſonam.ẽ vita ꝓximi: ⁊ penes debituʒ illius boni lu⸗ mitur illud mandatũ.nõ occides. Monũ qð reſpicit ſpe ciem eſt bonũ multiplicationis ſpeciei.⁊ ad boc ocurrit oꝛdinata ↄiunctio viri ⁊ mulieris.⁊ ratione debiti oꝛdi⸗ nis illius boni quod eſt in pꝛopagatõne ſpeciei ſumitur hoc mandatũ.nõ mechaberis. Honũ vo ſuſtentationis quod venit ex defectu nature: reſpicit apꝛopꝛiationem. Vnge ratio huiꝰeſt aꝑpꝛopꝛiatio rerum neceſſaria ad ſuſtentandũ naturam:2 penes debitum illiꝰboni ſerua⸗ di ſumit᷑ boc mandatũ.nõ furtum facies.Vnde ſicut de bitum deo eſt ratio pꝛincipij veritatis bonitatis: ſic tri⸗ plex iſind debitum imagini.⁊ circa hoc ſumũtur iſta mò data. Quia vo natuꝛa coꝛrupta facta eſt pꝛona ad malũ ſunt aũt quedam mala que vident᷑ licita ratione alicuiꝰ neceſſitatis.quedam ᷣm ſe ſunt mala ⁊ pꝛona ad vtraq; ideo lex reſpiciens naturam coꝛruptam nõ ſolum mani⸗ feſtauit mala ſcdᷣm ſe:ſed etiam mala occulta que viden tur licita. que quidem ſunt decipientia ſub ſpecie neceſ⸗ ſitatis:⁊ ideo expꝛeſſit de illis ⁊ pꝛohibuit ea. DHec autẽ ſunt ↄcupiſcentia vxoꝛis aliene:⁊ ↄcupiſcentia poſſeſſio nis aliene. MMirabiliter enim fit ↄcupiſcentia pꝛona ad iſtas ↄcupias: ꝓpt᷑ duplicẽ miſeriã ĩ quã cecidit ꝑ petm ſcʒ ꝗpt miſeriã ⁊ ꝓpt᷑ coꝛruptõeʒ ſiue moꝛtẽ.qꝛ eĩ cecidit in coꝛruptõeʒ.valde aꝓpetit ſaluari in alio ꝑ generatio⸗ nem. quia vo cecidit in defectum vite ⁊ languoꝛis: ideo aſpetit valde vt ſuſtentet ſe:⁊ ideo fit duplex pꝛohibitio voluntatis.ſ.circa appetitum multiplicationis ſpeciei qui eſt appetitus generatiue:⁊ circa appetitum rei aliene pꝛopter ſuſtentationem. Actus autem iſtarum concupi ſcentiarum pꝛohibentur tanqᷓ; mala m ſe: ⁊ manikfeſta ĩ duobus pꝛeceptis.⁊ ſic ex lege nature reſpiciente natu⸗ ram coꝛruptã eſt ſufficientia numeri in decalogo,.¶ Ad rationes ergo dicendũ.ꝙ tot ſufficiunt ſᷣm nature dicta men:nec eſt aliqð genus debiti quod non contineat᷑ hic. 4¶ Sed qð obijcit ꝙ hic debet pꝛohiberi concupiſcentia honoꝛis vel excellentie ſeu ſuꝑbia vite. Dicendum ꝙ in omni ectu pꝛohibetur vel pᷣcipitur ſua voluntas.de illis tamen ↄcupiſcentijs erat neceſſaria pꝛohibitio expꝛeſſa: que poterant deciꝑe ſub ſpecie neceſſitatis.hec aũt eꝛant 1 due.ſ.ↄcupiſcentia carnis ⁊ ↄcupiſcẽtia oculoꝝ.ſed nõ ita eſt de ſuꝑbia vite:a ideo nõ ſuit neceſſe ꝙ expꝛeſſe ꝓ⸗ hiberet᷑.¶ Ad illud qð obijcit᷑ de ira.dicendũ ſicut dicit dama.Jra ẽ audax vindex leſe ↄcupiſcẽtie:⁊ ſic ira ẽ mo „— AALeHtY — kr. P 4 eE tus ſequens ↄcupiſcentiã. Quia ſi ꝓhibet᷑ hõ a ↄcupiſcẽ tia ſtatim iraſcit᷑.⁊ ideo ĩ ↄcupiſcẽtia ꝓhibet᷑ ira:qꝛ ra⸗ tio iraſcendi eſt a ↄcupiſcẽtia.q; ergo hic ꝓhibet᷑ ↄcupi⸗ ſcentia:ideo ⁊ ira in hoc ꝓhibet᷑ ⁊ inſinuat᷑. Ratio vᷣo ꝓhibitionis expꝛeſſe ↄcupiſcẽtie eſt occultatio mali ſub ſpecie neceſſitatis.¶ Ad aliud de occiſione.dicẽdũ ꝙ in ipᷣo actu occidendi ꝓhibet᷑ ipa intentio vel volũtas. Vn e cum dicitur.non occides.non ſolum pꝛobibetur iniu ſie occidere:ſed etiam voluntas iuſte occidendi que ſem per eſi mala. Vnde ꝓpꝛie nõ poteſt dici ꝙ iudex habet in tentionem occidendi.ĩmo intentionem ↄſeruandi iuſſici am ⁊ ↄſeruandi rẽ publicam. 4! Ad illud qð obijcitur. quare nõ pꝛohibetur inoꝛdinatio homis ad ſeipᷣm. Di⸗ cendũ ꝙ in oꝛdine homĩs ad deũ ⁊ ad ꝓximũ.intelligit ad ſeipᷣm.nde mandatũ oꝛdinãs ad ſe hominẽ: colligi tur ex his que oꝛdinãt hominẽ ad deũ ⁊ ad ꝓximũ. Vñ ille qui polluit ſeipᷣm.facit cõtra mandatum ſanctifica⸗ tionis ſcdᷣm oꝛdinem ad teum. ↄtra illud non mecha⸗ ri quod eſt ad pꝛoximũ.quia in oꝑe carnis nõ debet ali quis vti nõ ſua.vnde ſi aliter facit:pᷣuaricatoꝛ eſt pᷣcepti nõ mechaberis.Silꝛ ille qui mentit᷑ ↄtra ſe facit contꝛa debitum veritatis ad deũ:⁊ ad pꝛoximuʒ. Et ſic in iſtis intelligit᷑ oꝛdo ad ſe. VUnde ſicut nõ ẽ aliquod mãdatuzʒ dilectione ſui.qꝛ in dilectõe dei ⁊ ꝓximi intelligit᷑ di⸗ lectio ſui:ſic nõ debet eſſe hic.q¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ ꝓp hibitio de detractatõne habet᷑ in ꝓhibitõe furti. Dꝛece ptum enim illud.non furtum facies eſt de adiunctis ad eſſe ꝑſone.⁊ ab hoc habet rationẽ illud p̃ceptum.quia ſi cut dicitur ꝓuerb.xxij. Melius eſt nomen bonum qᷓ di uitie mulie. Jama autem eſt de adiunctis ad eſſe perſo⸗ ne:ideo pꝛohibitio infamie vel detractionis ad illud pᷣ⸗ ceptũ reducit᷑.q Ad illud quod obijcit᷑ de malo ex radi⸗ 4 . 4 +† 44 nAR t,Ee eybemen ene 7 — . . ιπ 7 „ *) pi „. 5 % % 1 X 8 6 VOS L a. S= Ar X „ KHabe eren n eeR Pe. ce quare nõ pꝛohibetur ibi.Dicendũ ꝙ pꝛohibitio mali ex radice ſicut eſt ieiunium ypocritarũ.q;tum ad ratio⸗ nem pᷣcepti reducitur ad p̃ceptum de ſabbato.qð quidẽ eſt ad hoc vt anima cõuertatur ad bonũ ſuperius.i.deũ non ad inferioꝛa ꝗpter ſe.⁊ ideo per illud qð habetur qtum ad rationem pꝛecepti.habetur pꝛohibitio hmõi. foꝛma autem ſeu expꝛeſſio pꝛecepti euangelio reſeruatuꝛ boc quia malum illud eſi ſolum malum interpꝰ.ſcdᷣm autem foꝛmam legis nõ debet eſſe expꝛeſſio talis mali:hſᷣ eius expꝛeſſio euangelio reſeruat᷑ pᷣter qᷓ; de duabo cõcu⸗ piſcentijs que dicte ſunt:⁊ hoc ꝓpter dictã cauſam.Et ꝑ iſta patet ſolutio ad oĩia argumenta. Conſequẽter queri S.j. tur d differẽtia aſſignatõis numeri decalogi.quia a di uerſis diuerſimode aſſignatur. Ao qð ſic Leuiti.xxvj. Decem mulieres in vno clibano coquent panes. Eſiciꝰ dicit in glo.x.mandatoꝛum l̃am cuſtodiri ⁊ impleri:di gnum eſt. Ex quo obijcitur ſic. Si illud dignum eſt hoc etiam dictat natura:ſed mandatuʒ de ſabbato nõ debet impleri ſcᷣm lr̃am.ergo nõ eſt de decem mandatis deca logi.⁊ hoc eſt etiam qð ſubdit in glo.nec mandatũ ſab⸗ bati ↄtrarium eſt qᷓ;uis em̃.x.mandatis inſertum ſit:nõ tamen ex üllis eſt. quõ ergo ſunt decem mandata: Et di cit.Si aũt ſpeciale mandatuʒ ponimus. Ego ſum dñs deus tuus qui eduxi te de terra egipti ⁊c̃.ꝑſectuʒ decem mandatoꝝ numerũ inueniemꝰ.hoc eꝛgo ẽ vnũ mandatũ ſcdᷣm Eſiciũ:⁊ nõ mãdatũ de obſeruatõe ſabbati.q Itẽ Hiero.ſuꝑ Oʒee.x.Pꝛopter duas iniquitates.he dne iniquitates ↄtra duo decalogi pᷣcepta:in quibo dr̃. Ego ſum dñs deus tuus:⁊ nõ erunt alij tibi dij pᷣter me.ergo iſta ſunt duo mandata decalogi.i¶¶ Ad oppoſitũ.aug.ſu per exo.Queritur quõ decem pcepta legis ſunt diuiden da.vtrum ſint quatuoꝛ vſq; ad pᷣceptum de ſabbato que ad deum ꝑtinent:ſex aũt reliqua quoꝝ pꝛimũ eſt. Hono ra patrẽ tuũ ⁊ matrem que ad hominẽ ꝑtinent:an poti/ us illa tria ſunt:⁊ iſta ſeptem. Qui em̃ dicunt illa qua⸗ tuoꝛ eſſe:ſeꝑant ꝙ dictũ eſt. Mon erũt tibi dij alij pꝛeter me.vt aliud pᷣceptum ſit.iQõ facies tibi ydolũ ⁊c̃.vhi fi⸗ gmenta colenda pꝛobibent᷑ ⁊c.Et reſpõdet mihi an cõ⸗ uenientius videt᷑ accipi illa tria ⁊ iſta ſeptem:qꝛ ⁊ trini tatem videntuꝛ illa que ad deum ꝑtinent inſinuare.⁊ ꝙ dictum eſt.non erunt tibi alij dij pꝛeter me:hoc ipᷣm ꝑfe⸗ ctius explicatur cum pꝛohibent᷑ figmenta colenda.Au⸗ gu.ergo ponit pꝛimũ eſſe mãdatũ.nõ habebis deos alie nos.⁊ iſiud non facies tibi ſculptile.neq; adoꝛabis vllã ſimilitudinẽ.ponit totum vnum eſſe mandatũ.ergo non ſunt duo mandata ſicut poſuit hiero.Nec illud ego ſum ⁊c̃. eſt pꝛimũ mandatũ ſicut poſuit Eſiciꝰ.Sed ↄtrariũ huiꝰdicit Oꝛigenes.xx.exo.in glo. Pꝛimũ mãdatũ.i ꝛõ erũt tibi dij alieni pᷣter me. Et ſequit᷑.nõ facies tibi ydo lum neq; vllã ſimilitudinẽ ⁊c̃.hec oĩa ſimul putãt quidã vnũ eſſe mãdatũ.ꝙ ſi ita ↄputet᷑ nõ ↄplebit᷑ numerꝰ decẽ mandatoꝝ.Eſt ergo pꝛimũ mandatum.Mon erunt tibi dij alieni pꝛeter me. Scoõm. Non facies tibi ydolũ:nec vllam ſimilitudinẽ ⁊c. Ergo ſcdᷣm ipᷣm erunt vel ſunt q;̃ tuoꝛ mandata in pꝛima tabula:⁊ ſex in alia.ſᷣm vpᷣo Lu⸗ gu. ſolum tria.que trinitatẽ vident᷑ inſinuare.⸗j Stẽ au⸗ gu. videtur eſſe contrarius ſibipᷣi.quia in queſtionibo ve te.⁊ no.teſt.dicit in duabo tabulis.x.verba ſcripta dicũ tur.que.x.ſenſus ſunt.deinde dicit.Mõ ſint tibi dij alie ni pꝛeter me.pꝛimuʒ verbum bhoc eſt.⁊ ſubiecit.Qon fa⸗ cies tibi vllam ſimilitudinem in celo ſurſum:? in terra cæoꝛſum.neq; in aqua que eſt ſub terra. Deinde adiecit tercio.on aſſumes nomen dei tui in vanuʒ.hoc eſt.nõ in mendatio nomen dei tui aſſumas vt peieres per illud cinde quarto loco dicit:ſabbatum domini dei tui ſerua bis ⁊ non facies in illo vllum opus ſeruile.hec quatuoꝛ verba ad deum pꝛopꝛie pertinent:⁊ in pꝛima tabula cõ⸗ tinentur.ſcdᷣm hoc ergo contrariatur ſibi ꝗtum ad mã⸗ Data pꝛime tabule.quia dixit ĩ auctoꝛitate pꝛima: tm̃ ſunt tria. Similiter dicit illa eſſe vnum mandatũ.iQon habebis deos alienos.⁊ non facies tibi ſculptile ⁊c. hic autem dicit illa eſſe vuo) ¶ Similiter qtum ad manda ta ſcðᷣe tabule videtur ſibi cõtrarius.quia in auctoꝛita⸗ te pꝛecedenti poſuit duo mandata eſſe. Mon ↄcupiſces vxoꝛem pꝛoximi tii.⁊ non deſiderabis domuʒ illius.Cõ trarium dicit in queſtionid no.⁊ vete.teſ. In hac aucto ritate quia dicit conſequenter reliqua hec ſunt. Pꝛimãa verbum eſt honoꝛa patrem ⁊ matrem. Scõm.i·cõ occi⸗ des. Terciũ.Non foꝛnicaberis.Quartũ. Non furabe ris.Quintũ.Qon falſum teſtimoniũ dices. Sextũ.iõ concupiſces quicq; pꝛoximi tui.ergo contrariatur ſibi qtum ad numerum ⁊ qtum ad diſlinctionem manda⸗ toꝛum ſecũde tabule.¶ Item ᷣm Oꝛigenẽ. qui ponit q̃ tuoꝛ mandata in pꝛima tabula:ſunt vnum mandatũ.nõ concupiſces vxoꝛem.⁊ non deſiderabis domũ.ſcdm aũt augu.in glo.ſuper Exo.xx.ſunt duo. alioquin nõ eſſent ſeptem in ſcedᷣa. Vnde dicit decreuiſſe videtur ↄcupiſcen tiam vxoꝛis aliene a ↄcupiſcentia rei aliene quãdo vtrũ ꝙᷓ ſic cepit.non ↄcupiſces vxoꝛẽ pꝛoximi tui.nõ concupi ſces domum pꝛoximi tui.⁊ buic adiunxit cetera.õ au⸗ tem cum dixiſſet: non concupiſces vxoꝛem pꝛoximi tui. huic ãnexit alia dicens.neq; domum eius neq; agrũ eiꝰ ⁊c̃.ſed oĩa apparent hic eſſe ↄiuncta quaſi vno pᷣcepto cõ tenta ⁊ diſcreta ab illo quo vxoꝛ nomĩata eſt. ¶ Querit ergo quis verius dixit.vtrũ Oꝛigenes.an augu.Ad qð ſic.pᷣcepta non diſtinguũtur niſi aut ᷣm materiam.aut Fm foꝛmã. enes ꝗd g aſſignauit aug. diſſerentiã ⁊ pe⸗ nes ꝗgd origenes. Si dicãt᷑ ꝙ Oꝛigenes facit differẽtiã ſcdᷣm materiã.qð patet quia ponit duo eſſe pꝛecepta.nõ habebis deos alienos.⁊ non facies tibi ſculptile.⁊ bec non eſt differentia niſi ſcðm materiam:hic em̃ pꝛobibe⸗ tur duplex ydolatria.vna qua adoꝛatur creatura vt do⸗ minus.ſicut quidam adoꝛant ſolem ⁊ lunam ⁊c.Alia q̃ non habet creaturam vt deum: ſed habet figmentum et imaginem dei ⁊ iſtam adoꝛat.⁊ hec non eſt differẽtia ni⸗ ſi penes materiam.ſed ſi ſic:cum ergo hoc qð dico.non concupiſces vxoꝛem pꝛoximi tui:⁊ hoc qð eſt. non deſi⸗ derabis domum illius ⁊c̃.differant ſcdᷣm materiã: ergo debent eſſe duo mandata ſcõm Oꝛigeneʒ. ergo male po⸗ ſuit illa eſſe vnum mandatum. Similiter ſi dicat᷑ ꝙ au⸗ guſ.diuidit pꝛecepta penes ſoꝛmam.Et hoc patet ꝑ hoc quod ponit iſta eſſe vnum mandatuʒ. Mon habebis de⸗ os alienos.⁊ non facies tibi ſculptile ⁊c̃.pꝛopter ꝙ eadẽ eſt ratio foꝛmalis vtrobiq;. Cum ergo eadem ſit ratio foꝛmalis in iſtis.non concupiſces vxoꝛem.⁊ non deſide rabis domum:ergo ſcõm ipſum auguſ. deberet eſſe vnũ mandatum. ergo male ponit illa eſſe duo vt viſum eſt. 4¶ Item videtur ꝙ Oꝛigenes dicit veruʒz: ponendo duo eſſe mandata.Qon habebis deos alienos.⁊ non facies ſculptile.Et auguſti.falſum dicendo contrarium.quia duplex eſt ydolatria.vna que habet creaturam vt deuʒ alia que habet figmentum vel imaginem dei quam ado rat.Si ergo ratio differens eſt qua creatura vt de ado⸗ ratur:⁊ qua figuratur deus.⁊ non ſolum ſcᷣm materi⸗ am differens. immo etiam penes foꝛmam. ergo iſta ſunt ouo mandata foꝛmaliter: cum in pꝛimo pꝛobibeat᷑ pri⸗ ma ydolatria in ſcðᷣo ſcðõa. Solt.dicendum. ꝙ multi⸗ pliciter contingit aſſignare diſtinctionem ⁊ numerũ de⸗ calogi.vno modo reſpiciendo diſtinctionẽ in ſcriptõne. boc eſt ſicut ſcripta fuerunt in tabulis lapideis.alio mõ poteſt eſſe diſtinctio reſpiciendo foꝛmam pcepti. Tercoõ modo qᷓtum ad rationem pꝛecepti. ⁊ hoc dupliciter· vel ïtum ad rationem materialeʒ: vel qᷓtum ad foꝛmalem. Illi ergo qui reſpiciebant diſtinctionẽ pꝛimo mõ.dixe⸗ runt ꝙ quinq; erãt in vna tabula.quinq; in alia. Et ꝓ⸗ bant iſtud per illud qð dicit apłus Ro.xiij. Abi änume rantur ſolum quinq;:que ſunt vnius tabule. cum dicit. Qui diligit pꝛoximũ legẽ impleuit.i Zom nõ adultera⸗ n hi i Wd lDRan ne gancn Drni o funk iiſh r ſ nnde Mitg tid Nueſtio bis. Qõ occides. õ furaberis. Non falſuʒ teſtimoniũ dices. ¶25 ↄcupiſces ⁊c. Et ſic reſperit Joſephus diſtin ctionem mandatoꝝ decalogi.qui dicit. quinq; erant in vna tabula.quinq; in alia. Eſiciꝰaũt reſpexit diſtinctio⸗ nem mandatoꝝ m foꝛmam pᷣceptoꝝ.vnde quia vidit ꝙ ſabbatũ habet ſignificantiã ⁊ figurale eſt:⁊ cuʒ termi natione tempoꝛis. 2 vidit alia pᷣcepta decalogi ſtare 2 petua eſſe.⁊ ſeruanda ſcðm omne tempus. ideo dixit ꝙ p̃ceptum de ſabbato nõ erat de illis.ſolũ reſpiciens foꝛ⸗ mam mandati pᷣ̃dictam. Sed diſtinguit tria pcepta in pꝛima tabula oꝛdinãtia ad deum: æ remouet ſabbatum ſic ſcoᷣm triplicem actum latrie. quia colimꝰ deuzʒ coꝛde: 2 ſcdᷣm boc ſumit᷑ pꝛimũ mandatuʒ.ſ.hic.Ego ſum dñs eus tuns ⁊c. ¶õ habebis deos alienos. Item colimꝰ deum ꝑ reuerẽtiã ĩ oꝑe. Et ſcdᷣm hoc ſumit᷑ illud ſecũgũ mandatũ.i 26õ facies tibi ſculptile.Otem colimꝰ euz in oꝛe:⁊ ſic ſumit᷑ terciũ mãdatũ qð eſt.õ aſſumas nomẽ dei tui in vanũ.4. Oꝛigenes aũt reſpicit ratõeʒ materia⸗ lem pᷣceptoꝝ. Sed eſt materia tripler.ſ. materia nature 2 materia artis.⁊ materia rationis. Scm materiã na ture2 artis diſtinxit pꝛimũ.nõ habebis deos alienos: a ſcdo qð eſt. nõ facies tibi ſculptile.⁊ hoc qð dĩc. Ego ſum dñs deus tuus:nõ eſi pceptũ ſed ratio pcepti quare deus debet adoꝛari. Differunt em pᷣdicta duo illo modo quia duplex ẽ ydolatria. vna qua adoꝛat᷑ creatura vt de⸗ us:⁊ boc ꝓhibet᷑ ĩ pꝛrimo mãdato.nõ babebis deos alie⸗ nos. alia qua adoꝛat᷑ figmentuʒ ſicut eſt in ſculptili.⁊ B ꝓhibet᷑ in illo.nõ facies tibi ⁊c. Unde ydolatria ẽ ĩ ma⸗ teria nature:⁊ hec ꝓhibet᷑ in ᷣmo/ydolatria in materia artis.ſicut ĩ figmẽto vel imagine ꝓhibet᷑ in ſedᷣo. Scom dᷣo materiã ratonis reſpicit ⁊ diſtinguit in ſcdᷣa tabula. ſicut dicimꝰꝙ genꝰeſt materia ſpẽi.⁊ qꝛ eſt ea.dẽ mateꝛia ratõnis in duobo pᷣceptis de ↄcupiſcentijs.qꝛ.ſ.vtrobiq; vnũ genus:ideo dirit illa eſſe vnum mandatũ. Et ſcõm aſſignationẽ Oꝛigenis quatuoꝛ ſunt mãdata in pᷣma ta⸗ bula. vnuʒ eſt de reuerentia veritatis eſſentie.hoc.ſ.non habebis deos alienos. Scm eſt de reuerẽtia maieſta⸗ tis.que appꝛopꝛiat᷑ patri.ſ.hoc.nõ facies ⁊c.Cerciũ eſt de reuerentia veritatis: que aꝓpꝛopꝛiat᷑ filio.ſ.hoc.non aſſumes ⁊c. Quartum qðs eſt de ſanctificatõe ſabbati:⁊ eſt de reuerentia ⁊ ſanctificatione bonitatis que apꝓpꝛo⸗ pꝛiatur ſpirituiſancto.⁊ ſic ſm ipᷣm ptʒ diſtinctõ.¶ Au⸗ gulſ.aũt reſpexit ratõzʒ foꝛmalẽ pᷣceptoꝝ.⁊ quia ſcðm tri⸗ plex debitũ ſe habet creatura ad deũ. ideo in pᷣma tabu⸗/ la tria ſunt mãdata ſcdᷣm ipᷣm:⁊ dicit vnũ mãdatuʒz eſſe. Mon habebis deos alienos. ⁊ non facies tibi ſculptile. Foꝛmaliter em̃ nõ differunt. vnde dixit in glo.ſuꝑ illuo xx.exo.vbi dictũ eſt.i Aõ erunt tibi dij alieni pᷣter me.ptʒ huiꝰrei diligentẽ executionẽ eſſe in his que ſubiecta ſũt. NQuo em̃ ꝑtinent.non facies tibi ydolum nec vllam ſimi litudinem ⁊c.niſi ad id qð dictum eſt. Non erũt tibi dij alieni pꝛeter me. Similiter pᷣcepta ſcdðe tabule conſide⸗ rat ſcm rationem foꝛmalem:iQon ↄcupiſcere autẽ vxo⸗ rem.⁊ nõ ↄcupiſcere poſſeſſionem:nõ ſolum differũt ma terialiter ſed etiam foꝛmaliter.quia ad vim aliam perti net cõcupiſcentia carnis.que eſt ↄcupiſcentia vxoꝛis. et ↄcupiſcentia oculoꝛum: que eſt ↄcupiſcentia poſſeſſiõis aliene. Pꝛima em̃ ꝑtinet ad vim generatiuaʒ. Scða ad vim ſenſitiuam: ⁊ ideo ponit duo mandata de illis cõcu⸗ piſcentijs.⁊ pꝛopter hoc patet ſolutio cuiuſdam ratõis que oſtendit ꝙ ᷣm auguſt. non debent hic poni duo eſſe mandata. ⁊ per hoc etiam habetur intellectus rationuʒ ↄtrarietatum apparentium. 4 Sed qð obijcitur ꝙ au⸗ guſ.ↄtrariatur ſibi. per hoc qð dicit in libꝛo de queſtio⸗ nibus veteris ⁊ no. teſ.dicẽdũ ꝙ aug. aliqñ loquit᷑ ſcom opinionẽ ꝓpꝛiã.⁊ ſic loquit᷑ in glo.ſuꝑ exo.xx.vbi dic.ꝙ tria pᷣme tabule.trinitatẽ vidẽt᷑ inſinuare. Aliqñ vo lo⸗ quit᷑ ſcᷣm opinionẽ alienã.⁊ ſic loqt in qſtionibo vete.⁊= no.teſ.vnde multotiẽs loquit m opinionee alioꝝ nar-⸗ rando qð alij dixerũt. Articulus quaꝛtus Oc habito querit᷑ de diſtinctõne decalogi qᷓ; tum ad oꝛdinem.Ad qð ſic obijcitur queren⸗ do. cum ſint quedam pᷣcepta ex ꝑte coꝛdis. q dam vo ex parte operis.vt dictum eſt. queritur que ſint pꝛioꝛa naturaliter. Si dicat᷑ ea qᷓ coꝛdis naturalit pꝛio⸗ ra ſunt. ergo incõueniens eſt oꝛdo in ſcðᷣa tabula.qꝛ ibi oꝛdinant᷑ vltimo mandata ex ꝑte coꝛdis.ſ.que ſunt de cõ cupiſcentijs.pꝛimo aũt oꝑis mãdata. Si dicat᷑ ꝙ pꝛioꝛa ſunt naturaliter ea que oꝑis ſunt. ꝗᷓ incõueniẽs eſt oꝛdo in pᷣma tabula. quia pᷣmo ponunt᷑ mãdata ex parte coꝛ⸗ dis ⁊ oꝛis:vltimo mandata ex parte operis.ex quo vide tur ꝙ nullus ſit oꝛdo in decalogo.¶ IOtem vlioꝛa ſunt p⸗ cepta negatiua ꝙᷓ affirmatiua. quia negatiua obligant ſemꝑ ⁊ ad ſemꝑ affirmatiuna vo ſemꝑ.ſed nõ ad ſemper eꝛgo pꝛius debent poni ꝓbibitõnes que negatiue ſunt:qᷓ pꝛecepta affirmatiua. ergo male oꝛdinatur in ſcdᷣa tabu la pꝛeceptũ de honoꝛe patris.ante alia que negatiua ſũt 4l Item exo. xx. ſic oꝛdinat mandata de ↄcupi centijs. ꝗ; pꝛius oꝛdinatur ꝓhibitio ↄcupiſcẽtie domus vel poſſel⸗ ſionis pꝛorimi.deinde pꝛohibitio concupiſcentie vxoꝛis pꝛoximi. In deutrinomio vᷣo facit ecõuerſo: ergo bie vel ibi male oꝛdinat. 4 Item cõcupiſcentie que ſunt de rebo eiuſdem nature debent ſimul oꝛdinari. que aũt ſunt rex diuerſe nature: debent inuicem diſtingui ⁊ nõ ↄmiſceri. ergo pꝛohibitio ↄcupiſcentie poſſeſſionũ debet ſimul oꝛ⸗ dinari. ergo male interponit Exo.xx.ↄcupiſcentiã vxo⸗ ris que eſt rei alterius nature. inter ↄcupiſcentiã domꝰ ⁊ ↄcupiſcentiam agri.ſerui ancille.bouis ⁊ aʒini.cũ do⸗ mus bos ⁊ azinus ⁊c̃.ad poſſeſſionẽ ꝑtineãt.vxoꝛ auteʒ nõ.4l Juxta hoc querit᷑ vtꝝ oꝛdo pᷣceptoꝝ qui ẽ in pᷣma tabula:ſit ratio oꝛdinis pᷣceptoꝝ in ſcðᷣa.⁊ oſtendituꝛ ꝗq; ſic. quoniaʒ pᷣcepta pꝛime tabule pertinent ad deum vel oꝛdinant. pꝛecepta antem ſcòe oꝛdinant ad imaginẽ dei que eſt pꝛoximus. ſed non eſt oꝛdo in imagine niſi ſicut educitur ab exemplari.ergo eſt oꝛdo in pꝛeceptis ſecun⸗ te tabule que oꝛdinant imaginem dei:ſcᷣm oꝛdineʒ ſeu rationem oꝛdinis qui eſt in pꝛima tabula.4. Item ratio diligendi pꝛoximum eſt a dilectione dei. Qon em̃ diligi⸗ tur pꝛorimus niſi quia imago dei. ergo debita ꝑtinẽtia ad dilectionem dei pꝛoximi que ſunt ſcdᷣe tabule: debẽt oꝛdinari ſcdᷣm debita ꝑtinentia ad dilectionẽ dei que ſũt pꝛime tabule. Oꝛdo igitur qui eſt in pꝛima tabula:ẽ ra⸗ tio oꝛdinis qui eſt in ſcoa. Sol.dicendũ ꝙ oꝛdo deca logi ſumitur ꝑ comꝑationẽ ad legem gratie ad quã ma⸗ nifeſtandã oꝛdinat᷑ decalogus:⁊ ideo ſcdᷣm hanc comꝑa tionem dicit᷑ teſtimoniũ.vnde ſcdᷣm ꝙ magis manifeſtat teſtificat᷑ illam:oꝛdinãtur eius mandata. Tex gratie ẽ lex fidei de qua habet᷑ Ro.iij. Abi ergo eſt gloꝛiatio tua excluſa eſi.ꝑ quã legem:factoꝝ:nõ. ſed ꝑ legẽ fidei.Cer autem fidei reſpicit fidem trinitatis in deo: ⁊ fidem aſ- ſumpte humanitatis a eo. Oꝛdo ĩ pꝛima tabula ẽ ſcðõᷣm oꝛdinem fidei trium in ſe: ſic pater enim eſt pꝛincipium filij ⁊ vterq; eſt principium ſpũſſancti qui ab vtroq; pꝛo cedit.pater ergo eſt pꝛincipiũ ad alias ꝓꝑſonas.Pꝛimuʒ ergo mandatũ qð eſt de adoꝛatõe:eſt de honoꝛe pr̃is ra⸗ tione pꝛincipij. Scðm vo eſt de honoꝛe qui debet exhibe ri ipſi ſapientie vel veritati que aꝑꝛopꝛiatur filio. Cer cium reſpicit confoꝛmationem ad ſpiritũſanctum. An⸗ te reſpicit honoꝛem ſanctificationis ſpũſſancti.quod ſi⸗ gnificatur peꝛ ſabbati ſanctificationem. In ſecunda vo tabula eſt oꝛdo ſcᷣm oꝛdinem trinitatis.comꝑando ad imaginem:quia debitum eſt ad pꝛoximum ratione buiꝰ ꝙ eſt imago trinitatis.⁊ cum hoc eſt ille oꝛdo cum fide huanitatis aſſumpte. Ratio ergo paterni honoꝛis ima⸗ ginata que eſt ratione pꝛincipij:eſi ratio ad pꝛimuʒ pꝛe⸗ ceptum ſcdᷣe tabule.qð eſt d honoꝛe patris. Penes au⸗ tem rationẽ filialis honoꝛis:qui ẽ honoꝛ veritatis ⁊ cuʒ fide humanitatis aſſumpte:ſumũtur alia quatuoꝛ pce⸗ pta. Ratio ðᷣo imaginata honoꝛis ſpũſſancti 2 ſanctifi⸗ cationis eiuſdẽ eſt ratõ ad duo vltima madata que ſunt de ↄcupiſcẽtijs.Oe pꝛimo illud planũ ẽ ꝙ pater babet in ſe rationẽ pꝛincipij:⁊ ideo honoꝛãdus a filio.ideo ratio paterni honoꝛis imaginata que erat in pᷣmo.eſt ratõ ad illud mandatũ qui honoꝛ erat ratõe pꝛincipij.ideo pᷣmo oꝛdinat᷑ iſtud p̃ᷣceptum. Ratio aũt filialis honoꝛis ẽ ra⸗ tio ad alia quatuoꝛ hoc modo. quia filius dei deus ⁊ hõ quia vᷣo filius dei deus eſt.veritas eſt.⁊ impendit᷑ ei ho⸗ noꝛ ratione veritatis.Et iuxta hoc ſumit᷑ debitũ verita⸗ tis ad pꝛoximũ.qui ẽ imago filij dei qui veritas eſt.⁊ pe nes illud debitũ ſumit᷑ iſiud mandatũ.Qon falſuʒ teſti⸗ monium dices.Ratõne aũt huiꝰꝙ ſilius dei homo ẽ co⸗ aſſumpta humanitate ? ratõe fidei illiꝰſumũtur tria.ra tione em̃ humanitatis aſſumpte efficit᷑ pꝛoximꝰↄfoꝛmis ipᷣi filio i in natura aſſumpta.⁊ ratõe huiꝰ ↄfoꝛmita⸗ tis teneoꝛ ei ⁊ æbeo ſeruare ip̃am naturã.⁊ ea que faci⸗ unt ad multiplicationẽ iſtius ſpeciei vel nature.ſicut eſt oꝛdinata viri giunctio cũ mulieꝛe que eſt in matrimonio 79ſeruare etiam ipᷣa adiuncta pꝛoximo ad ſui ſuſtenta⸗ tionem. 2 ſic ſᷣm triplex debitũ ſe habet bõ ad pꝛoximuʒ ratõe bumanitatis aſſumpte a xpᷣo.Penes pꝛimũ debi⸗ tum ſumit᷑ illu mandatuʒ. Mon occides. Penes ſcᷣm ſumit᷑ illud.iõ mechaberis.quia mechia eſt ↄtra oꝛdi⸗ natam ↄiunctionẽ viri ⁊ mulieris. Penes vᷣo terciũ de⸗ bitum.ſumit᷑ illud mandatũ.iQõ furtũ facies.quia fur⸗ tum eſt ↄtrectatio rei aliene.Ratio aũt honoꝛis ⁊ ſancti ficationis ſpirituſſancti eſt ratio ad duo vltima manda ta de ↄcupiſcentia.quia ↄcupiſcentie iſte maxime vexãt animaʒ ⁊ auferunt quietem. Et ideo ratio ꝓhibitionis iſtarum ↄcupiſcentiarũ eſt a ratõne mãdati de ſabbato. quia mandatũ illud eſt de quiete aĩe in ſpũſancto.Non oꝛdinãtur ergo pᷣcepta ſcdᷣm has differentias: affirma⸗ tiuũ ⁊ negatiuũ.ſed ſcᷣm ꝙ ducunt ad gratiaʒ.Et quia bumanitas pꝛius ducit in gratiã ⁊ manifeſtatõneʒ gra⸗ tie qᷓ; diuinitas.quia ꝑ humanitatẽ venimus in cognitõ nem diuinitatis ⁊ ideo illa tria p̃cepta in quibo ẽ rõ de⸗ biti a ratõe debiti fihalis bonoꝛis ratõne humanitatis aſſumpte pᷣcedũt iſtud.i⸗õ falſuʒ teſtimoniũ dices.Sit ⁊ illoꝝ triũ inuicem ꝑ iam dicta planus eſt oꝛdo.4q Ad illud qð obijcit᷑ de ↄtrarietate oꝛdinis in deut.⁊ exo.di⸗/ cendũ ꝙ ↄcupiſcẽtia rerum ſeu epulẽtiarũ aliquãdo mo net ad ↄcupiſcentiã mulieris.aliquãdo eſt ecõuerſo.ali⸗ quãdo vᷣo mixte ſunt iſte ↄcupiſcẽtie.Cum ꝗ̊ᷓ lex nibil re linquat qð ꝑtineat ad ſalutẽ.vt ſignificet ꝗ opulẽtia ali quãdo mouet ad voluptatẽ vel ↄcupiſcentiã carnis.pꝛiꝰ ponit in exo.mandatũ de ꝓhibitõe ↄcupiſcẽtie reꝝ ſicut domus.deinde ↄcupiſcẽtia mulieꝝ.Quia ergo deut.eſt reſolutoꝛius legis.ideo ibi facit ecõuerſo ⁊ vt etiã oſten dat ꝙ aliquãdo voluptas mouet ad rerũ ↄcupiſcẽtiã. ſi⸗ militer etiã vt ſigniſicet ꝙ ſunt aliquãdo mirte iſte cõcu piſcentie interponit in medio ↄcupiſcentie rerũ. in exo. mandatũ de ꝓhibitõe ↄcupiſcentie mulieris. Et per di⸗ cta ſoluũtur omnia obiecta. Articulus quintus Oſt hec querit᷑ de diſtinctõe decalogi qᷓtũ ad modũ tradẽdi. Querit᷑ ̊ pꝛimo.vñ h̊ ꝙ que⸗ dam ſunt pcepta affirmatiua. quedã negati⸗ na.quare nõ oia negatiua vel oĩa affirmatiua.¶ YItẽ pᷣ⸗ mo pᷣcepto pᷣme tabule.tria addũt᷑.ſ..rõ.cõminatõ.ꝓmiſ ſio. Ratõ cũ dicit.Qui eduxi te. Cõminatio.pꝑ ̊ qd dic Viſitans iniquitatẽ patruʒ in filijs. Pꝛomiſſio.ꝑ G̊ qd dicit. Faciẽs miſcðiaʒ in millia his ꝗ diligũt me ⁊c. Sʒ nõ inuenit᷑ ꝙ hbec tria addãt᷑ alijs. Querit᷑ ᷓ vñ H. ¶¶ BZtẽ ſcdo pᷣcepto addit᷑ cõminatio.quare nõ ſił ratõ.vel pꝛo miſſio.dicit᷑ em nõ habebit inſonteʒ qui aſſumpſerit no⸗ men eiꝰ fruſtra.¶I Itẽ tercio addit᷑ ſola ratõ.dicit᷑ eĩ ſex diebo oꝑatus ẽ œꝰ in alijs nõ.vñ GB.¶ Itẽ in pᷣmo pꝛece⸗ pto ſcðe tabule ponit᷑ ꝓmiſſio.cuʒ pᷣcipit᷑ de hbonoꝛe pa⸗ 1† tris.vt ſis longeuus ſuꝑ terrã:querit᷑ ̊. vnde B. ꝗ JItem qued pᷣcepto dicunt᷑ indicatue.queda im ꝑatiue. Pꝛece pta affirmatiua dicunt᷑ imꝑatiue. Vnde in tercio man⸗ dato pme tabule dicit.ſemento ⁊c.⁊ ſilꝛ in pᷣmo ſede. Honoꝛa patrẽ c. Negatiua aũt dicunt᷑ indicatiue.que ritur vnde H. ¶ Itẽ in aliquibo ẽ ꝓhibitio actus:a affe⸗ ctus ſeu volũtatis.in aliquibo nõ.dico ſcdᷣm foꝛmam.⁊ modũ tradẽdi p̃cepta.querit᷑ ̊ vnde B. Sol.dicendũ de calogus habet coin ꝑationẽ ad legẽ fomitis coher⸗ cendam ⁊ repꝛimendã. penes iſtaʒ comꝑationẽ accipi tur modus tradẽdi pᷣcepta decalogi.ſicut dictũ ẽ. Alege em fomitis ꝓnitas ẽ ad quã cobercendam dat᷑ lex. Hec aut ꝓnitas triplex ẽ ex fomite. vna ẽ ex defectu nature. alia ẽ ex coꝛruptõe nature.tercia ex cõſuetudine.hec em tripler ꝓnitas ad malũ ẽ ex fomite.qꝛ feruoꝛ ↄcupiſcen⸗ tie fomitis ↄtingit.vel ex ꝓnitate inflicta:ſicut ẽ illa que eſt ex defectu nature.vel ex ꝓnitate ↄtracta que.ſ.eſt ex coꝛruptione nature.vel acquiſita.que.ſ.eſt ex ↄſuetudi⸗ ne. Pꝛima ꝓnitas reſpicit neceſſaria.vnde ab illa ꝓni⸗ tate eſt apetitꝰinoꝛdinatꝰneceſſarij ad multiplicatõem nature:2 ad ſuſtentatõeʒ. Hec aũt ꝓnitas facit moduʒ differentẽ ſcdᷣm affectum ⁊ actũ.vnde ſcᷣm hãac eſt diffe⸗ rens ꝓhibitio affectus ⁊ actus.⁊ hoc ẽ quia natura ꝓ⸗ pter defectũ ſuũ ⁊ miſeriã vite habet ↄpulſionẽ ad ſupplẽ dum ſuũ defectũ ⁊ quo ad multiplicationẽ ⁊ ſuſtentatio nem. ⁊ quia mirabiliter ẽ appetitus ⁊ inclinatio nature an iſta:ideo ꝓnitas iſta facit ꝙ in quibuſdã ꝓhibet᷑ af⸗ fectus ⁊ actus. Pꝛonitas aũt ↄtracta ex coꝛruptione na⸗ fure reſpicit pꝛeter neceſſariũ vel ſuꝑfluũ. AUnde ab iſta nitate eſt agetitꝰinoꝛdinatꝰpꝛeter neceſſarij vel ſuper ui.7 ex ̊ͥ ẽ natura ꝓna ad cõmittendũ malũ.⁊ omittẽ⸗ dum bonũ.Et ideo ꝓnitas iſta facit differentẽ modum in pᷣceptis.ſcdᷣm iſtas differentias.affirmatiuũ.negati uum.indicatiuũ.imꝑatiuũ.Ex illa ꝑte qua ẽ ꝓnitas ad omittendũ eſt affirmatiuũ. Ex illa ꝑte qua ẽ ꝓnitas ad cõmittendũ malũ venit negatiuũ. Prohibitio em̃ eſt cõ⸗ tra ↄmiſſionẽ.⁊ hoc ptʒ in mãdatis oꝛdinantibo ad deuʒ 7 ad ꝓrimũ.vbi em̃ eſt ꝓnitas ad ↄmittendũ malũ con⸗ tra eum ꝑ ↄtemptũ:occurrit lex negatiue.vbi vᷣo eſt ꝓ⸗ nitas ad omittendũ bonũ qð oꝛdinat ad deum:occurrit lex affirmatiue. Siłꝛ eſt in mãdatis oꝛdinãtibo ad ꝓxi⸗ mum. vbi eſt omiſſio eſt affirmatiuũ.ↄtra ↄmiſſioneʒ ne⸗/ gatiuũ. Et quia cõmiſſio videt᷑ dãnabilis ſed nõ omiſ/ ſio populo dure ceruicis.ſicut erant iudei:ideo in man datis que ſunt contra bonũ omittendũ ponit imꝑatiuũ. vt oſtendat ꝙ dãnabile eſt omittere bonũ:⁊ ꝙ ex debito tenemur ad nõ omittendum. Tercia vᷣo pꝛonitas eſt ex ↄſuetudine vel ↄuictu.Et ex hac ꝓnitate eſt additio cõ⸗/ minatõnis.rationis.ꝓmiſſionis.ad mandata. Hec au tem ꝓnitas quadruplex erat in iudeis. Erant em̃ ex cõ⸗ ſuetudine pꝛoni ad erroꝛem ⁊ ydolatriam. ſcdᷣm qð ha⸗ betur Ozee.ij. Urgentum multiplicaui eis 2 auruʒ que fecerunt Haal. Item pꝛoni erant ad ↄtemptũ dei.ſcom qð habetur IYſa.j.Filios enutriui ⁊ exaltaui.ipᷣi autem ſpꝛeuerunt me. Item erant pꝛoni ad obliuionẽ dei.ſeðᷣm qð habetur deut.xxxij. Oblitus eſt domini creatoꝛis ſui Item erant pꝛoni ad auaritiam. Math.xv. babetur. ꝙ ipſi tranſgreſſi ſunt mandatum dei de honoꝛe patris et matris per auaritiam ſuam.quia fecerant traditionem ne filij ſuccurrerent parentibns.nec eos honoꝛificarent muneribus:nec ſuſtentarent:ad qð inducebat eos aua⸗ ritia.vnde dicit ibi. Dunus quodcũq; eſt ex me ꝛc̃. Ad iſta ergo quatuoꝛ ꝓni erant ex ↄſuetudine:vel cõuictu. in illo mãdato qð eſt ↄtra erroꝛẽ.Addidit tria.ſrõnem ad monendũ intellectũ. cõminotionẽ.⁊ ꝓmiſſionem ad mouendũ affectũ:h̊ differẽter. quia mouet᷑ affectus amo re vel timoꝛe. Cõminatio ergo eſi ad mouendũ affectuʒ timoꝛe. ꝓmiſſio ẽ ad mouendũ affectuʒ amoꝛe.Et quia pꝛimũ mandatũ pꝛime tabule erat contra erroꝛẽ: iõ ad⸗ didit ei illa tria. Scᷣm vo mãdatuʒ.ſ.Qon aſſumes eſt n e an⸗ aſ n ndi ber, pi g ne lecc ſn ne di⸗ 1 35 ſer * M no Lueſtio ztra ↄtemptũ. Cõtemptꝰ aũt dei ꝑ ↄminationẽ cohercet ideo illi mãdato addit᷑ ↄminatio.Lerciũ pᷣo mandatũ ẽ ↄtra dei obliuionẽ. Contꝛa vᷣo obliuionẽ debet hõ excita ri ratione. ⁊ ideo illi mãdato addit᷑ ratio.bac de cauſa dicit. Memẽto q̃ſi dicat.habeas ĩ memoꝛia hec: ne tra⸗ das obliuioni ⁊c. Et hec ꝑtinẽt ad deũ.ꝛonitas at ad auaritiã erat reſpectu ꝓximi ſen ↄtra ꝓximũ. ? ideo ma datum ↄtra auaritiã eſt de ſeda tabula ſ.pꝛimũ. Hono⸗ ra ⁊c. Cõtra vo auaritiã tollendã nihil plus valet i p⸗ miſſio.⁊ ideo illi mãdato. Honoꝛa patrẽ addit ꝓmiſſio ⁊c̃. Per hec patet ſolutio omniũ obiectoꝝ · Nueſtõ triceſima de ado ODſtqᷓ inquiſitũ eſt de decalogo in generali. Reſtat nũc in⸗ quirere in ſpeciali de quolibet pꝛecepto ccalogi. vt autem planioꝛ ſit inquiſitõ querendũ eſt primo de adoꝛatione dei. Sec ũdo de adoꝛatõe xpᷣi. Dercio de adoꝛatõe creature. Membꝛũ pꝛimũ IYrca adoꝛatõeʒ der querũt plura. Pꝛimo quid dicat᷑ adoꝛatõ dei. Scðo que ſit ratõ diuine adoꝛatõis.Lercõ de vntate ⁊ dif⸗ ferentia diuine adoꝛationis. Articulus pꝛimus Kimo querit᷑ quio dicat᷑ adoꝛatõ diuina hoc modo. Pꝛimo an dicat᷑ vniuoce adoꝛatio de latria ⁊ ydolatria. Scðo an dicat᷑ vniuoce adoꝛatio que eſt latrie 2 dulie. Tercio an dicat adoꝛatõ actum interioꝛem vel exterioꝛem. tum ad pꝛimum .S. . oſtendit᷑ adoꝛatio dicat᷑ vniuoce de latria ⁊ ydolatria Ao qs ſic.appetitꝰ beatitudinis cũ eſl ſcᷣm veritatẽ di⸗ rectus.⁊ cũ ꝑ erroꝛẽ ẽ indirectꝰ.nõ dicit᷑ equiuoce ſ̊ vni⸗ noce. ec ipa beatitudo cũ appetit᷑ ſᷣm veritatẽ ⁊ im er roꝛem. ergo ſilłꝛ cultus deo exhibendus cũ exhibet᷑ ſcðᷣm veritatẽ ab aĩa fideli:⁊ cum exhibet᷑ ꝑ erroꝛeʒ ab ydola⸗ tria:nõ erit cultus equiuoce dictus:ſᷣ̊ vniuoce.igit᷑ ado ratio vniuoce dicit᷑ de latria ⁊ ydolatria.Ndaioꝛ ptzʒ. qꝛ cum appetit beatitudo ſcõm veritatẽ:ita ꝙ appetitus di⸗ rectus ẽ vbi eſt beatitudo:⁊ cũ appetit᷑ ꝑ apetitũ indire⸗ ctum ꝑ erroꝛẽ vbi beatitudo nõ eſt:ſicut apetũt eam er⸗/ rantes.qui querũt beatitudinẽ in diuitijs tꝑalibo.deli⸗ tijs ⁊ honoꝛibo.eadẽ eſt ratõ vtrobiq;.ſ.ratõ ſũmi boni. que mouet vtrũq; apetitũ.vterq; em ſummũ bonũ con⸗ ſiderat.⁊ ſummũ bonũ mouet vtrũq;. ergo ſilꝛ cũ ſit ea⸗ dem ratio cultus ⁊ adoꝛatõnis in fideli 2 in ydolatra.ſ. ratõ diuini numinis. Item ponat᷑ ꝙ aliquis intẽdat emere argentũ ⁊ emat ſtanũ.alter intendat emere argen tum ⁊ emat argẽtũ. nõ eſt equiuoca intẽtio in vtroq;.li⸗ cet vnus fallat᷑ alter nõ. Materia em̃ nõ diuerſificat in tentionẽ p finis.⁊ ita cũ idem ſit finis iſtoꝝ qui intẽdũt emere argẽtuʒ: ptʒ ꝙ vnica ẽ eoꝝ intẽtio.ergo ſilꝛ in la⸗ tria ⁊ ydolatria.cũ in vtraq; intẽdat adoꝛare aĩa numẽ i ſiue diuinũ:licʒ vnꝰadoꝛet numẽ diuinũ.alt᷑ nõ ꝗ fal lit᷑.nec illð qdð adoꝛet diuinũ ẽ.q¶¶ Itẽ oĩs enltꝰdeo de bi⸗ tus ẽ latria.̊ cultꝰydolatrie ẽ cultꝰdeo debitꝰ:ᷓ ydola⸗ tria ẽ latria.ᷓ adoꝛatio vniuoca. Maioꝛ plana ẽ. ¶ Di⸗ noꝛ etiã ptʒ.qꝛ nihil aliud ẽ ydolatria niſi cultꝰdeo debi tus datꝰydolo.AVd ooſitũ ſic. Hoe nomẽ deꝰ dr̃ nũcu⸗ patiue ⁊ eẽntialit. Eſſentialit᷑ dr̃ ð veꝛo deo:ſ̊ nücupati ue dr eẽ ſolũ de ydolo. Si ꝙᷓ nõ dicat᷑ vniuoce ſie ſic.Sᷣ equoce: ſilꝛ diuinũ dictũ de ydolo ⁊ de vero deo nõ e vniuocũ h̊ equocũ.ſ̊ diuinũ olideratũ vtrobiq; ẽ rõ ado⸗ ratõis.g ratõ adoꝛatõis latrie ⁊ ydolatrie equoca eſt.⁊ „½ ita equoce dicit᷑ adoꝛatio de latria 2 ydolatria.¶ Item Ro.j.Qui mutauerũt veritatẽ dei ĩ mẽdaciũ glo. Veri⸗ tas dei ẽ glia dei.veritatẽ txi tenẽ eſt vnũ deũ colere.veri tatem ĩ mẽdaciũ ↄueꝛtẽ ẽ creature ſeruire ꝓ creatoꝛe.ve ra em̃ religio in vniꝰↄſtat veri dei ſeruitõ.ipᷣa naq; veri⸗ tas vnꝰ ẽ deꝰ.ipᷣe em̃ vna natura ẽ naturalit᷑. vna ẽ vera diuinitas.⁊ ita non poſſunt duo veri dij veracit dici:ſic ipᷣa vna veritas nõ põt naturalit᷑ diuidi.vnũ itaq; deũ colere veroq; deo ſeruire nõ ẽ vtiq; veritatẽ dei ĩ medaci um ↄmutare.Si g̊ ydolatria creature ſeruit ꝓ creatoꝛe ↄmutat veritatẽ in mẽdaciũ.latria vᷣo veritatẽ tenet.nõ ergo ſe habet vniuoce adoꝛatio reſpectu latrie ⁊ ydola⸗ trie. Sok.dicẽduʒ q; nõ dicit᷑ vniuoce nec ꝑ analogiã uens i vtraq; adoꝛatõne equoca eſt.ſ.numẽ diuinũ ſcðᷣm veritatẽ:⁊ ᷣm extimatõeʒ.vnꝰ em̃ adoꝛat numẽ diuinuʒ ſcdᷣm veritatẽ.alter numẽ diuinũ ſcõm extimatõem.hec aũt nõ vniuocãt᷑.⁊ ideo rõ adoꝛatõis vtrobiq; ẽ equoca. 4Al Ad pᷣmã ratõeʒ ĩ ↄtrariũ.ſ.ꝙ appetitꝰbeatitudinis cũ appetit᷑ ſcᷣm veritatẽ.⁊ cũ appetit᷑ ſᷣm erroꝛẽ: nõ ẽ equo⸗ cus.Dicẽdum ꝙ appetitꝰ beatitudĩs ẽ duplex.qꝛ põt eſſe appetitꝰ volũtatis naturalis.⁊ tũc ẽ ſub ratõe ↄmũi ipᷣi beatitudis.ſᷣim ꝙ dicimꝰꝙ beatitudo ẽ ſtatꝰoĩm bonorũ ↄgregatõne ꝑfectus. Et ſic nõ equocat᷑ appetitꝰ.⁊ ſcðᷣm iſiũ nuũqꝙᷓ accidit erroꝛ.Eſt aliꝰaſpetiiꝰqui ſequit᷑ electio nem.qui quidẽ ẽ a ratõe:⁊ iſte reſpicit ratõem ꝓpꝛiã.cir⸗ ca iſtũ accidit erroꝛ ⁊ rectitudo.iſte em̃ appetitꝰ eſt ĩ ali⸗ quid determinatũ.⁊ cũ ponit beatitudinẽ vbi ẽ:⁊ oppeti⸗ tus tũc rectus ⁊ẽ.cũ vᷣo ponit eam vbi nõ eſt.ſ.in diuicijs vel in delicijs.tũc errat.⁊ iſte appetitꝰeſt equocꝰ.qꝛ ratio Apꝛia qua appetit᷑ bonũ vbi eſt:⁊ vbi nõ ẽ.ratõ equiuoca eſt. Sic dico ex ꝑte iſia ꝙ appetitꝰnaturalis ẽ in reueren tiam ⁊ adoꝛationẽ diuinã.ille aꝑetitꝰ accipit diuinum generali ratõne.nõ ponẽdo hic vel ibi.⁊ iſte apetitꝰvni⸗ uocus ẽ.⁊ nõ ẽ ydolatrie motꝰ:ſed volũtatis naturalis ſed appetitꝰ electõis qui mouet᷑ ĩ reuerẽtiã ⁊ adoꝛationẽ diuinã in ratõe ꝗpꝛia iſte errat.ponẽdo dininũ vbi nõẽ. qꝛ ponit diuinũ extra ſuã ꝓpꝛiã ratõeʒ.⁊ ꝓpt h̊ acceptio diu ini equoca ẽ.q¶ Ad ſcõm dicẽduz.q ſi adoꝛatõ dicit motũ pᷣm inclinatõeʒ nature ſeu appetitũ nature.dico ꝙ; vniuocꝰẽ ſemꝑ motꝰ⁊ idẽ.ĩmo iſte ſemꝑ ẽ rectꝰ:nec ciꝛca ipᷣm accidit erroꝛ.h̊ſi dic motũ adoꝛatõis i re de᷑miata tũc ẽ motꝰille ſcdᷣm appetitũ rõnis electiuũ.⁊ iſte motꝰñ eſt vniuocꝰ.nec idẽ ẽ.qꝛ reſpicit rõeʒ ꝓpꝛiã q̃ diffeꝛẽs ẽ.cũ ponit᷑ diuinũ vel ſũmũ vbi ẽ ⁊ vbi nõ ẽ.Alia em̃ ẽ rõ diui ni in deo vbi ẽ: ⁊ in creatura vbi nõẽ.qꝛ ibi ponit᷑ extra ꝛiã ratõeʒ.4! Ad aliud dicẽduʒ.ꝙ ĩ illo argumẽto eſt fallatia accidentis.fit em̃ ibi diſtributõ ꝓ ſingularibo:hſᷣ non ſumit ꝓ eijſdẽ numero:pů ꝓ ſimilibo.vnde ydolatria dicit᷑ cultꝰ deo debitꝰ:qꝛ ibi fit genuflexio ⁊c̃.q ſunt ſiłia his.q̃ ſunt ĩ cultu diuino latrie.⁊ ſic dicit᷑ ydolatria cul tus deo de bit ſimilitudinẽ.qꝛ.ſ.eſt ſiłis cultui qui deo exhibet᷑.⁊ ſic nõ ꝓ eodẽ cultu aſſumit.ſᷣ ꝓ ſili.iQam nõ põt eſſe idẽ numero.ſicut ptz ex glo.Ro.j.ſuꝑ illð.Qui ↄmutauerũt ĩ mẽdaciũ veritatẽ dei.nõ poſſunt dici vera citer duo veri dij.ſicut ipᷣa vna veritas nõ põt naturalit diuidi. vñ illa adoꝛatio q̃ adoꝛat᷑ deꝰ.nũq; dicit᷑ñ vninoce de aliq alia re.⁊ maxime de ydolo.niſi veritas ĩ mẽdaci um ↄmutat᷑ quãdo adoꝛat᷑ vt deus. Becundo queritur .S. ij. vtꝝ adoꝛatio vniuoce dicat᷑ de latria ⁊ dulia. Ad qð ſic latria dicitur cultus ſoli deo trino ⁊ vni debitus. Dulia vo dicitur cultus vel reuerentia debita rationali crea⸗ ture:ſuꝑioꝛẽ oꝛdinẽ tenẽti.ſicut eſt pᷣlatus ⁊ dominus et magiſier ⁊ hmõi.h̊ eadẽ eſt adoꝛatio qua adoꝛat᷑ deꝰ:et ◻ creatura ſuꝑioꝛem oꝛdinẽ tenens vt pꝛelatus ⁊ hmõi.g adoꝛatio vniuoce dicit᷑ de latria ⁊ dulia.Ninoꝛ ptʒz peꝛ ſile. videmus em ꝙ eadẽ eſi dilectio vel amoꝛ quo diligi tur us ⁊ pꝛoximus. iſtud patet.qnia dicendo diligit᷑ . LAna 907 „ . ₰ adoꝛatio de latria ⁊ ydolatria ̊ eqnoce:qꝛ ratõ ip̃a mo „ Ia — — ALb. N — — Sς ſ —. 1 ANE. Don Gonegn 2 KAL Al. Jro *) E . 9 n en polr- deus:diligit᷑ pꝛoximus. idem ẽ obiectũ ⁊ idẽ finis. Dili gere em̃ pꝛorimũ eſt velle ei bonũ ſummũ. qᷓ ſitkꝛ adoꝛatõ eſt eadem.quia adoꝛat᷑ deus in pꝛorimo inqꝙᷓtum eſt ima go eius ⁊ ſimilitudo.vnde adoꝛamus pᷣlatos ꝓpter ↄfoꝛ mitatem ad deum in poteſtate. doctoꝛes ꝓpter ↄfoꝛmita- tem in ſcientia vel ſapientia.viros ſanctos ꝓpter ↄfoꝛmi tatem ad deum in bonitate. De pꝛimo habet᷑ Exo. xrxij. Dijs nõ detrahes.⁊ dictũ eſt a dño ad moyſem.exo.vij. Poſui te deum pharaonis. De ſcðo in Joh̊.x.Si illos cos dixit ad quos dei ſermo factꝰẽ.De tercio habet᷑ in pſał.Ego dixi dij eſtis.ergo adoꝛat᷑ pꝛoximꝰratõne cõ⸗ foꝛmitatis 2 ꝑticipationis alicuiꝰ diuini.Ergo ſicut ea⸗ dem eſt dilectio ⁊ vniuoca:ita eadem adoꝛatio dei ⁊ ꝓ⸗ ximi. ergo vniuoce dicit᷑ adoꝛatio de deo ⁊ de pꝛoximo. Ad oppoſitũ.adoꝛatõ debita deo ſingulaꝛis eſt:⁊ ei ſo li debita:⁊ hec dicit᷑ latria. ſicut nõ eſt dicere de his qᷓ ſingulariter de deo ſunt vel dicũtur:ꝙ ꝑ analogiam cõ⸗ ueniant creature.nec etiam multomagis ꝑ vniuocatio/ nem non erit ſimiliter dicere ꝙ adoꝛatio dicat᷑ vniuoce. nec etiam analogice de latria:que ad deum ꝑtinet.⁊ de dulia:que ꝑtinet ad pꝛorimum. Sol.ſuꝑ ulud Ma⸗ thei.iiij.dominũ deum tuũ adoꝛabis⁊ illi ſoli ſeruies.di cit glo.grece latreoſis.latine ſeruitus.Seruitꝰaũt illa qᷓ ↄmunis ẽ deo ⁊ homini ⁊ cuicũ q;:grece dulia dicit.illa vo que ſoli deo debet᷑ latria.⁊ ſumut glo.illam duliã ex⸗ tenſo nomine dulie.ſcõm.ſ.ꝙ accipitur pꝛo ſeꝛuitute du lia vᷣo in ꝓpꝛia ratione ẽ reuerentia facta ſuꝑioꝛi creatu/ re.ſcdᷣm ꝙ dicit glo.ſuper illud pſał. Adoꝛate ſcabelluʒ pedum eius:qm̃ ſanctũ eſt.⁊ dicit.nõ illa dico adoꝛatio⸗ ne que latria ẽ que ſoli creatoꝛi debet᷑: ſed illa que dulia dignioꝛ eſt.dulia em̃ adoꝛatio eſt: que etiam creature ex hibetur:que duas habet ſpecies.vnã que omnibo indiſfe renter. alterã que ſoli humanitati xpᷣi exbibet᷑. ꝓꝛie er⸗ go ſumpto vocabulo latria ẽ ſeruitus que ſoli deo debe⸗ tur. Dulia dᷣo dicit᷑ ſeruitus? reuerẽtia. que ratõne ali⸗ cuiꝰdoni ⁊ dignitatis excellentis debet᷑ rationali creatu re. pter qð etiam debet᷑ ei adoꝛatio. Dicenduʒ ꝗ. ꝙ nec vniuoce nec equiuoce dicit᷑ adoꝛatio latrie ⁊ dulie ꝓpꝛie ſumpte:vᷣ analogice.hoc ẽ ꝑ pꝛius ⁊ poſterius.vnde ꝓ⸗ pter hoc dicit glo.illa.ꝙ latreoſis ſiue dulia extenſo no⸗ mine ẽ ↄmunis ſeruitus exhibita cuicũq;.non dicit vni⸗ uoca vel eadem:ſed ↄmunis.ſ.ꝑ analogiã.hoc ẽ ꝑ pꝛius 2 poſterius.hec aũt eſt ratio. adoꝛatio eſt veneratio vel reuerentia exhibita ratõne dignitatis ſuꝑioꝛis 2 excel⸗ lentis.⁊ hoc ꝑ pꝛius ⁊ poſterius cõuenit dulie latrie. Sũma em̃ excellentia dignitatis eſt in deo.⁊ rationen⸗ lius debetur adoꝛatio latrie ipſi deo.excellentia autẽ di gnitatis que eſt in creatura rationali nõ eſt ſumma:iĩmo ab illa diuiſa ⁊ ſub illa ⁊ ad illam.⁊ ratõne iſtiꝰ dignita tis debet᷑ creature adoꝛatio dulie.ex hoc em̃ ꝙ ſũmũ ẽ in creatoꝛe debet ei creature ſũme.⁊ ratõe iſtiꝰfſũmi in crea toꝛe.debet ad ratõeʒ latrie.Ratione vᷣo dignitatis date a deo creature debet᷑ ei dulia:nõ dignitatis que ſũma ſit ſed que ſub illa E ratõe cuiꝰ adoꝛat᷑ deus.q¶ Ad ratõeʒ ĩ ↄtrariũ dicendũ.ꝙ deus ẽ alpha ⁊ o:pꝛincipiũ ⁊ finis.ſi cut habet᷑ apoc.j.Adoꝛatio & reſpicit deũ inqᷓtuʒz ẽ pꝛin cipium ſuꝑius ⁊ excellens.lnde adoꝛatio ẽ motꝰin pᷣn cipium. Amoꝛ vᷣoẽ motꝰin ip̃m ſicut in finẽ. Ratõ aũt fi nis nõ mutat᷑ cuʒ dicit᷑ ꝙ diligit᷑ deus ⁊ ꝙ diligit᷑ pꝛoxi⸗ mus.ſ.diligere ſũmũ bonũ ipᷣi ꝓximo.Silꝛ nec debituʒ mutat᷑.ĩmo eadẽ ratõe debeo dilectionẽ deo ⁊ pꝛoximo. quia in ſeipᷣo ⁊ in ſua imagine debeo diligere ſummum bonum.ſeð cũ adoꝛatio ſit motus in pꝛincipiũ variat᷑ ra tio pꝛincipij qua adoꝛat᷑ deꝰ ⁊ ꝓximus.⁊ ſiłꝛ ratõ debiti quia deus ẽ pꝛincipiũ ad eſſe ⁊ ↄſeruationẽ eſſe ipᷣiꝰcrea ture. Rationalis vᷣo creatura ẽ pꝛincipiũ ratõe doni ex⸗ cellentis ad bene eſſe alteriꝰ ſicut ſubditi.ratõe cuiꝰ põt ipᷣm oucere in ſuꝑioꝛa.Sicut pᷣlatus ꝑ poteſtatẽ.doctor ratõne ſapientie ꝑ cognitionẽ. ſanctus vir ꝑ exemplum poſſunt alios ducere in ſuꝑioꝛa. Ratio & debiti ſilꝛ ẽ dif — 0 2 4 „8 — E . Ze ferens.qꝛ ratio debiti quo debeo dro:ẽ ratio qua debeo ipᷣi pꝛincipio adeſſe ⁊ ad ↄſeruatõeʒ adeſſe.⁊ ad oĩa reli⸗ qua. Ratio debiti qͥ debeo reuerẽtiã ꝓximo:ẽ ratio qua debeo pꝛincipio ad bñ eſſe.dignitas em̃ diuini eſſe ꝑ po⸗ tentiã ⁊ ꝑticipatõeʒ ↄuenit pᷣlatis. Dignitas ſapiẽtie doctoꝛibo.dignitas vᷣo bonitatis ſanctis ratõe quarũ di gnitatum ſunt pꝛincipiũ ad bene eſſe alioꝝ.⸗ ratõe qua rum debet᷑ eis honoꝛ ⁊ reuerẽtia.⁊ ſic nõ ẽ vniuoca ratõ tccbiti nec etiã equiuoca ſed analogica.ſ.ꝑ pꝛius ⁊ poſte rius variata.⁊ ideo debet variari ipᷣa adoꝛatio:⁊ radix ad vtrũq;. Tercio queritur S.iij. vtꝝ adoꝛatio dicat actũ exterioꝛẽ vel interioꝛeʒ. Ad qð ſic.exo.xx.NQõ adoꝛabis ea neq; coles.Glo.Aliud ẽ co⸗ lere.aliud ẽ adoꝛare. oteſt ꝗs inuitꝰadoꝛare vel adulã do regibo ydolatris vel toꝛmẽtis victus:cũ ſciat qꝛ ydo/ lum nihilẽ.colere vᷣo ẽ toto his affectu ⁊ ſtudio mãcipa⸗ ri:vtrũq; ergo reſecas.vt nec affectu colas nec ſpe ado⸗ ras.Ex his ptʒ ꝙ adoꝛatio ↄſiſtit in actu exterioꝛi vel af fectu:colere vo in affectu vel actu interioꝛi.ꝗ̊ adoꝛatio ẽ actus exterioꝛ.colere vᷣo interioꝛ.⸗¶ Itẽ apoc.v.Cecide⸗ runt in facies ſuas ⁊ adoꝛauerũt. ̊ adoꝛatio ẽ in ſigno exterioꝛi. dicit actũ exterioꝛ. Ad oppoſitũ.Joh.iiij. Venit hoꝛa ⁊ nũc ẽ. quãdo veri adoꝛatoꝛes adoꝛabunt patrẽ in ſpiritu ⁊ veritate.⁊ dicit glo.õ in templo.nõ in mõte hoc:Hſᷣ interiꝰ in intimo coꝛdis tẽplo.qᷓ adoꝛare ſeu adoꝛatio dicit actũ interioꝛẽ.q Itẽ pᷣs. Adoꝛate do⸗ minũ in atrio ſancto eiꝰ.i.in dilatato ⁊ ſanctificato coꝛ d.qꝛ ex caritate ẽ oĩs ſanctitas.ꝗᷓ adoꝛatio dicit actum coꝛdis.qᷓ dicit actũ interioꝛẽ. ¶ Item Rabanꝰ ſuꝑ geñ. Adoꝛare ẽ ad deũ qui ſolꝰẽ adoꝛãdus tota mẽtis intẽtio ne tendere. adoꝛatio ẽ actus mẽtis.Querit᷑ ̊ quõ diffe runt.colere.ſeruire.⁊ adoꝛare. Sol.dicenduʒ. ꝙ iſta diſtinguũt᷑ H̊ mõ.qꝛ adoꝛare ꝗpꝛie reſpicit intentõeʒ.co⸗ lere affectũ.ſeruitꝰcoꝛpus.qꝛ ſeruire ẽ ex illa ꝑte ex qua ẽ ſeruilis actus.hoc aũt ẽ ex ꝑte coꝛpoꝛis.ven erari auteʒ deum ſcðm affectũ poteſt eſſe oupliciter. vel interiꝰ:⁊ ſic colere dicit affectũ interius.vel exterius:⁊ ſic colere dic uffectũ in affectu ſeu in ſigno GSilꝛ adoꝛatio reſpicit in⸗ tentionẽ ſicut dicit p̃dicta autoꝛitas Rabani.ſuꝑ geñ. Adoꝛare ẽ ad deũ qui ſolꝰẽ adoꝛãdus tota mẽtis intẽtio ne tendere:⁊ ſic adoꝛatio reſpicit intentionẽ.ſ̊ h põt eſſe dupliciter.vel ſcõm ꝙ ẽ interiꝰ ĩ coꝛde adoꝛatio ĩ ſpiritu ⁊ veritate:⁊ ſic dicũt auetoꝛes ꝙ adoꝛatio eſt interiꝰ.pel ſcðᷣm ꝙ adoꝛatio ẽ exteriꝰin ſigno ⁊ ſignificatõe intẽtio⸗ nis:⁊ ſic ẽ exterioꝛ actus.q.ſ.ratõnalis creatura totazʒ ſe donat deo vt ſuo pꝛincipio ⁊ cauſe. Sernire aũt reſpi⸗ cit opus exteriꝰvel coꝛpus.tñ ſeruitꝰaliqũ appellat᷑ man cipanio rationalis creature.ſeu colendo.ſeu adoꝛando ĩ affectu ⁊ intentione. r ſic eſt in intentione ⁊ affectu:2 ſic dicit actũ interioꝛẽ. ſcõm aũt ꝙ eſt expᷣſſus motus vene⸗ rationis in coꝛpoꝛe:ſic eſt in actu exterioꝛi.⁊ ꝑ boc patʒ intentio rationum ad vtrãq; partem. Articulus ſecũdus Sſtea querit᷑ pᷣm quã ratõneʒ deo debet᷑ ado ratio.an.ſ.ratõe ptᷣatis.vel veritatis.vel bo⸗ nitatis. Ad qð ſic.q̃rit᷑ an circũſcripta boni: tate ? vᷣitate debet᷑ eo adoꝛatõ rõe ptatis.Et oñdit᷑ q ñ qꝛ ptas degeneꝛat ĩ abuſũ:niſi ſecũ habeat bonitatẽ ↄiũ ctam. ſ tali nõ debet᷑ reuerẽtia nec adoꝛatio: circũſeri⸗ pia bonitate nõ debet᷑ ptati adoꝛatio. Itẽ nõ ẽ ſimpli citer reuerẽda ptas.niſi ſecũ habeat veritatẽ.qꝛ tũc pꝛe⸗ ceps ẽ ⁊ ĩdirecta ĩ ſuas oꝑatõnes.ꝗᷓ nõ põt adoꝛari ptas ſine iſtis.̊ debet᷑ deo adoꝛatõ nõ rõe ptatis ſolũ:ſ etiaʒ ratõe iſioꝝ triñ.bonitas.veritas.ptas.¶ Silꝛ qrit vtx ſola bonitas ſit cauſa adoꝛatõis.⁊ videt᷑. Circũſcripta em poteſtate 2 veritate debet᷑ bonitati reuerentia de ſe. nõ ecõuerſo:ergo pꝛimo ⁊ ſe debetur reuerentia boni⸗ X 7 „ 5uALAE cWW1 5 ₰ vK. O „ . DZ – 4 Ocole a ras⸗ boſe nic lees ic uli o QNne ſtio tati. Ergo ipſa bonitas ſola pꝛimo et ꝑ ſe eſt caula ado⸗ ratõnis et veneratõis diuie.¶ YItem aug. x. e cim. vei. Cum mandatur de diligendo ꝓxio. quid aliud mand tur niſi vt ei tum poteſt cõmendet diligen dũ en ec vera religio.hec vera pietas eſt.hec tãtũmo debita eꝛui tus.er quo obijcit᷑ ſi m vera et debita ẽ ſeruitꝰ qua mò⸗ datur diligendus deus: ſed hmõi rõ eſt bonitas. gipſa bonitas eſt ratio et cẽ adoꝛatõis dei. Ao oppoſitum oſtendit᷑ pꝛimo ꝙ ſolum rõne prtᷣatis ſic. circumſcriptis alijs et remanẽte poteſtate deo debetur adoꝛatio. qꝛ la⸗ tria eſt ſeruitus: ergo adoꝛatio latrie eſt in intentoe ſer⸗ nitutis.ſed ſeruitus ſemꝑ dicit᷑ reſpectu dnij.domininz aũt dicit᷑ rõne poteſtatis.Ande Moetius in libꝛo tri nitate dicit. ꝙ dominiũ in dro nibil aliud eſt qᷓ poteſtas cohercẽdi ſubditos.ergo rõne ptatis primo et ꝑ ſe o debetur adoꝛatio.Circũſcriptis eꝛgo alijs.ipᷣa poteſtas adbuc eſt rõ adoꝛatõis.¶ Iem in deo eſt ptas.veritas et bonitas.ſicut aũt ſides eſt ipius veritatis: ſic amoꝛ E ipᷣius bonitatis.ergo ſimiliter bonoꝛ vel adoꝛatiꝰ erit ipᷣius poteſtatis.i¶ YItez adoꝛatio debet᷑ rõne dignitatis excellentis.vnde nunqꝙᷓ ſuꝑioꝛa adoꝛãt inferioꝛa:ſed ecõ uerſo.et hoc eſt qꝛ ſuperioꝛa habent dignitatẽ excellẽtẽ reſpectu inferioꝛs et nõ ecõuerſo.ſed bonitas de ſuo in tellectu et rõne nõ dat intelligere aliquã excellentiã di⸗ gnitatis.ſimiliter nec veritas:ſed ſola poteſias que ſem per intelligitur.reſpectu alicuius ſubiecti.ergo adoꝛa⸗ tio ꝓpꝛie et ꝑ ſe debetur deo rõne ptᷣatis.et ita circũſcri⸗ ptis alijs:adhuc ptas eſt ratio adoꝛatõis.⸗. Similiter obijcitur cõtra pꝛimũ.ſcʒ qꝛ rõne ſolius bonitatis nõ de betur deo adoꝛatio.Et ꝑ hoc patet qð dici t pẽ. Omnis terra odoꝛet te ⁊c. Gloſa.fide:ſed fides non adoꝛet niſi conceptione veritatis:ergo nõ rõne bonitatis ſolũ debe tur dro adoꝛatio. immo etiã rõne veritatis.q¶ Similit querit᷑ vtꝝ rõne maieſtatis in his tribo compꝛehẽſe que ſunt poteſtas.veritas boĩtas.debetur deo adoꝛatio.id quod pſalł. Adoꝛate dñm in atrio ſcto eius.Glo.de his atrijs venit᷑ in atriũ vbi maieſtas adoꝛat᷑.Ex hoc obijcit cũ intelligit᷑ bonitas:niſi intelligatur excellẽtia:nõ debe tur adoꝛatio ei:nec ſimiliter veritati:nec ſimiliter ptati et ſimiliter niſi intelligat᷑ excellẽtia in ſummo:nõ debe tur adoꝛatio que vni ſol debetur.que dicit᷑ adoꝛatio la trie. Si ergo eſt in maieſtate intelligit᷑ excellẽtia in ſum mo.quia dicit᷑ maieſtas a maioꝛi et ſummo ſtatu.Ergo ipᷣa maieſtas in illis tribo compꝛehenſa eſt rõ adoꝛatio⸗ nis deo debite. ¶ Item deo debetur adoꝛatõ:graꝛũ actõ: et laus:et hoc totum ex debito cauſali.boĩtas em̃ de ſua rõne diffuſiua ẽ ſui.⁊ diffũdit dona ſua ĩ creaturis.Cꝛe atura aũt ex hoc ꝙ accipit a deo efficit debitrix. et h eſt tebitũ gratitudis.hec aũt ẽ grarũactio.ergo grarũactõ debet᷑ deo rõne bonitatis: Item creatura rõnalis acci⸗ pit noticiã a deo.a veꝛitate aũt emanat oĩs noticia.quia veritas eſt ſuipᷣius declaratiua vt dic hylariꝰ.Ex hac at noticia debet ipᷣa creatura rõnalis laudare et magnifi⸗ care diuinã noticiã:vel veritateʒ ſeu ſapiam. g tenet᷑ ad laudẽ diuinã rõne ipᷣius vᷣitatis.Cum & reſpiciat maie ſtas maioꝛẽ ſtatũ.adoꝛatio aũt ẽ dignitatis ſuꝑioꝛis: ꝗ adoꝛatio ẽ reſpectu vel rõne diuie maieſtatis. Soto. dðm ꝙ latria vel ſeruitꝰ vno mõ dicit᷑ vel accipit᷑ ꝓ illis que exhibẽtur ĩ cultu:ſicut ſunt thurificatões oblatões genuſlerões et hmõi.Alio mõ ꝓ illis ꝑ que ẽ exhibitio. et hmõi ſunt vᷣtutes ſiẽ fides qᷓ ꝓteſtat᷑ verũ.vñ et ꝑ hoc erhibet adoꝛatoꝛẽ.· Caritas auũt diligit vt optimũ. Ter⸗ cio modo dicit᷑ adoꝛatio motus qui ẽ iius vꝛtutis:quã dicũt latriam deo exhibendũ ſeruiciũ debitũ. ſic ẽ̊ ado⸗ ratio iſtius virtutis.ſcʒ latrie ꝑ imperiũ.alia ꝝ vᷣo vᷣtu⸗ tum ꝑ executõeʒ vel exhibitõem:que ſunt.fides ſpes ⁊ẽ illoꝛum aũt actuum qui ſunt thurificatio et hmõi. mate rialiter.ipᷣius vᷣo caritatis ꝑ infoꝛmatõem.quia caꝛitas infoꝛmat om̃es alias virtutes et omnia opera. Sicẽdũ ergo ſimpliciter.ꝙ; adoꝛatio eſt ratione maieſtatis.qꝛ maieſtas dicitur reſpectu maioꝛis et ſuperioꝛis ſtatus xXxx. quod ſemp reſpicit adoꝛatio: 2 ſicut ratio maieſtatis pl⸗ le tenet ex parte pꝛatis qᷓ veritatis vel bonitatis:ſic ma⸗ gis rõne poteſtatis debetur deo adoꝛatio qᷓ veritatis vł bonitatis. cum ratione maieſtatis debeatur ſeruitus illa.i Ad illud quod obijcitur.ꝙ circumſcripta bonita te poteſtas degeneꝛat ⁊c. dicendum ꝙ poteſlas cui xbe tur adoꝛatio:eſt poteſtas in ſummo. Poteſtas aũt qͥ de⸗ generat deficit a poteſiate in ſummo:et ꝗꝓpter hoc de hac poteſtate nõ ꝓcedit bene rõ. VUnde pẽas que compꝛehen dit in ſe rõem adoꝛatõis.nõ eſt degenerãs aliquo modo et ideo habet in ſe rõem adoꝛationis. Et hec ptas diuĩa eſt. ¶ Ad illud qð obijcitur ꝙ fide adoꝛamꝰ.doᷣm ꝙ que libet virtus in aetu ſuo habet mouere alias ⁊ excitaꝛe.2 hoc eſt ꝓpter cõnexionẽ ip̃aꝝ adinuicem.vnde fides ex⸗ citat alias ad reuerentiam ipᷣius veritatis.Caritas vᷣo alias mouet et excitat ad amoꝛem bonitatis.vnde fides aliquando adoꝛat.cum ſcʒ per intuitum in ipᷣam verita tem exhibetur deo cultus.ſimiliter et caritas.tamen ca ritas magis mouet ad adoꝛatõem.quia mouet ſicut ĩfoꝛ mans.⁊ hoc eſt quia mouet ad bonum.bonũ em̃ ẽ obie⸗ ctum caritatis.vnde ſicut ratio boni infoꝛmat ⁊ mouet ꝓ infoꝛmationẽ om̃em appetitũ:qꝛ non appetitur verum niſi quia bonũ:ſimiliter aꝛduum et gloꝛioſum appetituꝛ quia bonum.ſic caritas mouet ad exhibitionem adoꝛa tionis ꝑ infoꝛmationem tamen quelibet habet ſuã pro⸗ pꝛiam rõem. ipᷣa vo latria mouet ſicut imperans que re⸗ ſpicit ipam maieſtatem pꝛopꝛie.quia reſpicit maioꝛem ſiatum: et per hoc patet notificatio eoꝛum que obijciun tur. Articulus tercins Onſequẽter querendũ eſt de vnitate et diffe⸗ rentia adoꝛationis. Pꝛimo ergo queritur de veritate. Secundo queritur de differentia. tũ ad pꝛimum S. . querit᷑ vtrum ſit vna adoꝛatio trium ꝑſonarum trinita tis.qua ſcʒ adoꝛatur pater et filius et ſpũſſctus:an alia et alia.¶¶ Ad quod ſic obijcitur.Adoꝛatio eſt trium ꝑſo narum.ſed ſᷣm trinitatem ꝑſonarum diſtinguũtur tria pꝛecepta oꝛdinantia ad deum:pꝛimum pꝑtinet ad patreʒ ſecundũ ad filium.tercium ad ſpiritumſanctũ ſicẽ ſupe⸗ rius dictum eſt.Cum ergo illa tria pꝛecepta pertineant ad bonoꝛem et reuerentiam trinitatis. ſicut vult Nugu. et ſunt tria:ergo tres adoꝛationes. Iteʒ alius ẽ honoꝛ et alia ratio debiti in quolibet pꝛecepto ad deuʒ oꝛdinã⸗ te.ergo alia et alio adoꝛatio.i¶ Itẽ in patre eſt dignitas qua eſt pater.que ſoli patri ↄuenit.In filio eſt dignitas qua eſt filius.que ſoli filio cõuenit.et ſimiliter eſt in ſpi rituſancto. Lriplex ergo eſt dignitas ꝑſonalis.ſed ado ratio debet᷑ trinitati vel deo rõne dignitatis excellentis ergo triplex debetur adoꝛatio trinitati.nõ vna:vt ĩ vna adoꝛetur pater rõne dignitatis qua eſt pater.in alia fi⸗ lius rõne dignitatis qua eſt filius.in tercia ſpirituſſan⸗ ctus ratione dignitatis qua eſt ſpirituſſanctus. Ad oppoſitum adoꝛare reſpicit illud quod eſt cõmune tribo ꝑſonis.ergo non eſt alia et alia adoꝛatio trium ꝑſonaꝝ Aſdaioꝛ pʒ qꝛ adoꝛatio reſpicit maieſtatẽ que eadem eſt et cõis tribus ꝑſonis.⁊ nõ alia et alia:ergo nec erit dif⸗ ferens adoꝛatio cũ rõe iſtius debeat᷑.¶ Ieẽ amoꝛ et ado ratio debetur trinitati.ſ̊ amoꝛ debetur rõne bonitatis. et qꝛ vna eſt bonitas in tribo ꝑſonis.et non alia et alia: ideo vno amoꝛe amamus bonitatem in ullis. Adoꝛatio aũt debet᷑ trinitati rõne maieſtatis.cũ ergo ſimiliter ea⸗ dem ſit maieſtas ĩ tribo ꝑſonis que ẽ rõ adoꝛatõis: ergo vnũ eſt debitũ adoꝛatõis.et ita vna adoꝛatõe adoꝛantur tres ꝑſone.⸗ Si dicat᷑ ꝙ pꝛi debet᷑ adoꝛatio rõe genera tõis ꝗᷓ actiue eſt ĩ patre:qꝛ pr̃ ẽ generãs. In filio aũt eſt generatio paſſiue.qꝛ filiꝰ dicit᷑ genitꝰ.et rõne buiꝰde bet ei adoꝛatio.et iõ nõ eſt eadẽ adoꝛatio.ſiẽ nec eadẽ gene⸗ ratio vł eodẽ mõ.Cõtra.pr pt geneꝛare filiũ.et filius pt — „/ 3 — 0 Pyf⸗ (9028 pac(o* 0α ſ .) .. 24 C 0 oy 1„ ₰ ₰ NX 1— . P ( ℳℛRỹ — A R —,., – 2 generari a patre. aut ergo eadem potentia aut alia. Si eadem.ſed adoꝛatio ſequitur potentiã.qꝛ rõne potentie tebet᷑ o adoꝛatio:ſi ergo eadem eſt ptas eẽntialis ge⸗ neratõis actiue et paſſiue. licʒ differat ſm rõem intelli⸗ gendi vel modũ:ergo et eadem adoꝛatio debita patri et filio:et pari rõne ſpũiſcto ꝗ pꝛocedit ab his.Si dicatur ꝙ ſit alia ⁊ alia hmõi potẽtia.ꝗᷓ ponẽt᷑ ĩ deo iam dĩ̃ſitas potentiaꝝ.qð eſt incõueniẽs.qꝛ ex boc ſequeret᷑ diuerſi⸗ tas eẽntiaꝝ.¶ IJtem ꝗcquid cõuenit deo m calitateʒ re⸗ ſpectu create:ↄueiĩt toti trinitati. et ſiẽ ĩdiuiſa ſunt oꝑa trinitatis:ſic indiuiſa cãlitas:ſic et vnum et indiuiſuʒ ẽ illud qð debetur rõne cãlitatis.Si ergo creatura ęo q; creatura.debet dñm adoꝛare venerari et amare bonita tem diuinam:ergo ex ꝑte cãlitatis eſt debitum adoꝛatio nis.ergo adoꝛatio cõuenit deo rõne ſᷣm cãlitatem reſpe ctu creature.Si ergo hec cãlitas eadẽ.ergo et vna et ea⸗ dem adoꝛatio.¶ IJteem Hyt.in li.de trinitate.honoꝛ ge⸗ niti eſt ĩ honoꝛe gignẽtis et ecõuerſo.quia ponemꝰ ꝙ ñ ſit filius ĩ trinitate:iam nõ ẽ generãs.ergo relatiua ſũt generans genitũ et pꝛocedens pari rõne.Sicut q̊ circũ⸗ incedunt ſe relatiua et vnũ in alio intelligit᷑. nec vnum ab alio ꝑ intellectũ pt ſeꝑari:ergo ſimiliter nõ erit ſeꝑa re honoꝛem ſequentẽ ad ꝗꝓpꝛietatẽ qua pater vt pater.⁊ ad ꝓpꝛietatem qua filius vt filius adoꝛat᷑. ĩmo vnus in alio intelligit᷑.ergo vna eſt ſemꝑ adoꝛatio.ſiue compꝛe⸗ hendat intellectꝰ eẽntiã:ſeu ꝑſonã.et maxie ſᷣm ꝙ vnaẽ ab alia.qꝛ ſic ſe habent ſᷣm relatöem. Solutio.dom. ꝙ ſimpliciter vna eſt adoꝛatio triũ ꝑſonarũ in trinitate qua adoꝛat᷑ pater.filius.et ſpũſſctus.ſicut vna eſt maie⸗ ſtas. Vñ geñ.xviij. habet᷑.ꝙ abꝛahã tres vidit et vnnm adoꝛauit. Eñ licet ſit diſcretio et numerꝰ triũ ꝑſonaꝝ.ẽ tamẽ vna adoꝛatio:qꝛ vna eſt maieſtas vna equalitas ĩ tribus.Et ideo dꝛ Joh̊.v.ꝙ qui nõ honoꝛificat filiũ.nõ honoꝛificat patrẽ qui miſit illũ.ꝑ hoc oſtendens ꝙ bo⸗ noꝛ patris eſt ex honoꝛe filij et ecõuerſo.et licet ſit ibi di ſcretio ꝓꝛietatũ:tñ ille ꝓpꝛietates inuicẽ ſunt et ad in⸗ uicem relate. Ende dicit dñs in euãgelio. Yo.xiiij. Phi lippe.Qui videt me videt et patrem meũ.deo ꝗ intelli git filiũ vt filiũ: neceſſe ẽ ꝙ intelligat pr̃em.et ſic reſpici⸗ endo diſcretionẽ ꝑſonarũ triũ vnus et idẽ honoꝛ et eadẽ adoꝛatio debet᷑ toti trinitati. Siłr reſpiciẽdo eẽntiam. vnus et idem honoꝛ nũero debet᷑ ei et eadem adoꝛatio Ad illud qð pꝛimo obijcit᷑.ꝙ ſi eadeʒ eſt adoꝛatio: vñ eꝛgo diſtinguũtur tꝛia pᷣcepta oꝛdinãtia ad deũ que ſunt e adoꝛatõe.Dicendũ ꝙ illa diſtinctio pᷣceptoꝝ nõ ẽ ra tione diſtinctõis trinitatis nec adoꝛatõis eiuſdẽ:ſᷣ rõ⸗ ne diſtinctõis debitoꝝ que impꝛimũtur rõnali creature ex rõne cãli.quia ſcʒ a deo creata ẽ.pendet em̃ a deo ſiẽ a ſuo pꝛincipio.et pendet ab eo ſicut a ſuo ↄſeruãte. Itẽ pendet ad eum ſicut ad ſuum fineʒ. VUnde triplex ẽ depẽ dentia ex ꝑte creature.que dependet.nõ ex ꝑte eius a q̊ dependet.immo vna cauſa eſt.et ſᷣm hoc eſt diſtinctio p⸗ ceptoꝝ.et nõ eſt alia ⁊ alia adoꝛatio in illis pᷣceptis:ſed eadem ibi pᷣcipit᷑:tamẽ debitum triplicis adoꝛatõis ibi oſtendit᷑. Aliter poteſt dici vt dicat᷑ q in pꝛimo pꝛece⸗ pto pꝛecipitur adoꝛatio.in ſecũdo laus.in teꝛcio gratia⸗ rumactio.quia poteſtati debetur adoꝛatio ad qð ꝑtinet pꝛimũ pᷣceptum.veritati at᷑ que facit noticiã debet᷑ laus Scðm aũt mandatũ ꝑtinet ad veritatẽ.et iðo dicit.⸗õ aſſumes nomẽ dei tui in vanũ.q̃ſi dicat.ſed aſſumes de⸗ bite ad laudem.ipᷣi aũt bonitati ad quã ꝑtinet terciũ mã datum debetur grarumactio.quia bonitas ipᷣa diffũdit ſe et dona ſua.q] Et qð obijcit᷑.hic ſunt alia pᷣcepta.eꝛgo alia adoꝛatio. Dicendum ꝙ adoꝛatio reſpicit ipſam diuinam cauſam ſeu pꝛincipium que non numeratur:et ideo vna eſt non numerata.et reſpectus ille bene notat᷑ ꝑ hanc prepoſitõem ad:ex qua componitur. ſed pꝛece⸗ ptum reſpicit debitum:quod quia vt viſum eſt numera⸗ aur:ideo et pꝛeceptum.adoꝛatio tamen eadem ĩ illis pꝛe cipitur. Per hoc patet ſolutio ad ſecundaʒ rõem.q Ad tercium dicendum qꝙ ille dignitates in inuicem et vnum 7 . Lafe 4 30 4 . Z⸗ 4 It. . PE .„ Abe n ſunt: nec eſt eas aliquo modo ſeꝑare etiam ꝓ intellectũ. vñ ẽ honoꝛ ĩ honoꝛe et dignitas ĩ dignitate.qꝛ inuicẽ ac cipit eas intellectus. Pꝛopterea ergo quia inuiceʒ ſunt et vnum ſunt.et ideo vna eſt adoꝛatio et cõis que reſpi⸗ cit illas. Jxta hoc nota de opinione quoꝛũdam q dixe runt ꝙ in pꝛecepto pꝛimo pꝛecipit᷑ latria in ſecũdo per⸗ ſeuerantia latrie.in tercio ꝑfectio latrie. Et ſᷣm hoc di⸗ ſtinguũt tria pꝛecepta oꝛdinantia ad deum. quia deut. v.dicit glo. de pꝛimo pꝛecepto qð ydolatriã pꝛohibet. ꝗ ꝓ oppoſitum pꝛecipit latriam. Similiter in ſecundo cuʒ dicit. Non aſſumes nomen dei tui in vanum. pꝛecipit perſeuerantiam latrie.quia qui recedit a cultu aſſumit nomen dei in vanum. In tercio mandato determinatur hoꝛa ſiue dies adoꝛationis et vacationis deo.ergo pꝛe⸗ cipitur ibi perfectio latrie.etiam dicit glo. omnia ſan⸗ cte faciendo a ſtrepitu vicioꝛum ceſſando.ecce perfectio Juxta hoc etiam queritur cum pꝛohibeat in pᷣmo mã dato ne fiant ſimilitudines in celo.nec in terra.nec in uie aqua:quare ſimiliter non pꝛohibet ſieri ſimilitudines ĩ gere et igne:cum aer et ignis coꝛpoꝛa ſint:et coꝛpoꝛa in eis ſint et figurari poſſint ibi ſimilitudines. Sed dicen dum. ꝙ non eſt differentia in illis pꝛeceptis per perſeue rantiam et perfectionem latrie.quia pꝛeceptum reſpi⸗ cit actum ſeu debitum actus perſeuerantia autem et ꝑ⸗ fectio non dicunt actum:ſed ſtatum actus. et ideo pe⸗ nes illam non eſt diſtinctio.immo penes debita reuerẽ⸗ tie vel honoꝛis latrie ſicut viſum eſt ſupꝛa. Poteſt ta⸗ men dici ſ̃m iam dicta.ꝙ aliter diſtinguuntur. vt dica⸗ tur ꝙ in pꝛimo pꝛecepto pꝛecipitur latria q;ẽtum ad ado rationem. In ſecundo q;tum ad laudem. In tercio qtũ — ad gratiarumactionem. Et hoc eſt quia pꝛimum pꝛece⸗ ptum reſpicit rationem dignitatis excellentis reſpectu cuius dicitur adoꝛatio. In ſecundo auteʒ pꝛecipitur aſ⸗ ſumptio nominis dei directa.hoc autem eſt cum laude. In tercio quod eſt de requie in ſabbato pꝛecipitur ſan⸗ ctificatio ſeu cacatio deo:et ſic gratiarumactio ratione donoꝛum acceptoꝛum a ſpirituſancto. Ad ſecundũ di⸗ cẽdũ ꝙ; aer et ignis ibi compꝛehenduntur ſnbeelggni celum vocatur communis natura ſurſum continè alia Vngde ſuper geñ.diſtinguuntur a ſanctis celi.ſcilicʒ ae reum. olimpicum.ita ꝙ aer et ignis ibi vocantur celi.⁊ ſie ſumitur in pſał.cum dicitur. Uolucres celi.ſQatura vᷣo deoꝛſum dicitur terra et aqua.et ita ſm modum ſa⸗ cre ſcripture compꝛehenduntur illa ſub celo.et idðo tria nominat in quibus pꝛohibet fieri ſimilitudines in qui⸗ bus omnia compꝛehendit. . Conſequenter que S. ij. rit᷑ de differẽtia adoꝛatõis et q̊ dupłr.abſolute? ĩ cõꝑa⸗ tõne. tũ ad pꝛimũ ſic.Querit᷑ vtrũ vna adoꝛatõe vel differẽti ſᷣm rẽ adoꝛat᷑ deꝰ. Ad qð ſic pẽ.In ecclłijs be⸗ nedicite deo dño de fontibo iſrł. Glo. Deo cui debet la tria.dño cui debetur dulia. Si g̊ dulia ⁊ latria dicunt dẽiaʒ adoꝛatõis ſᷣm rẽ:̊ differẽs ẽ adoꝛatõ vna q̃ ado⸗ rat᷑ vt deꝰ. alia q̃ adoꝛat᷑ vt dñs.¶¶ It pẽ.Oñe deꝰ me in te ſpaui. Glo. Dñe oĩm ꝑ potẽtia cui debet᷑ dulia. De⸗ oĩm ꝑ creatõʒz cui debet᷑ latria. ̊ dĩns ẽ eiꝰ adoꝛatõ ᷣm rẽ. vna qua adoꝛat᷑ vt deus.alia qua vt dñs. Itez du⸗ lia dicitur reuerentia que debet᷑ creature. latria dicit᷑ re uerentia que debetur eterno. Sed quedã dicũtur ð deo — ab eterno:quedaʒ ex tempoꝛe.vt deus.dñs.creatoꝛ 76. Et tdebetur ei honoꝛ rõne vtriuſq;. & debet ei latria rõe eiꝰ qð de ipo dicit᷑ ab eterno.⁊ dulia rõe ei qð de ipo dẽ er tẽpoꝛe. qꝛ latria reſpicit qð eternũ eſt: dulia illud qð tẽpoꝛale eſi et creatũ. differẽs bonoꝛ debet᷑ deo. vnꝰ la⸗ tria.alt᷑ dulia. ICtẽ deꝰ ſe hʒ ad creaturas vt deus et vt dñs.et eſt ſepare bas rões ꝑ intellectũ.qꝛ inquãtũ deus creat:ĩquãtũ dñs gubernat. Si ꝗ̊ᷓ ↄpᷣbẽſionẽ ſeqt honoꝛ differens reuerẽtia ei exhibet᷑ inquãtum deꝰ a inqutũ ñs.¶ Iem deus ſe habet ad creaturã vt creatoꝛ et ca. e nit Ne ar SSN 5⅞† öAN 6660 ve- eete 9 —— Nueſtio et tum ad hoc videt ipius ad ceatura diſparitasi na tura. Item ſe habet vt deus. et ſic diſparitas in cõditõe quia talis eſt dñi ad ſeruũ.Si ergo alia eſt ratio diſpa⸗ ritatis nature et cõdi tionis. et hoc compᷣbendit᷑ et com⸗ p̃benſionẽ ſegtur honoꝛ:eꝛgo alius bonoꝛ ei debet᷑ inqn tum creatoꝛ vel cã.et inquãtum dns.ergo vt pꝛius. AWalach. j. Si ego pater: vbi eſt honoꝛ meus. et ſi ego dñs:vbi eſt timoꝛ meus. Eꝛgo vult ꝙ alia reueretia exhi benda ſit ei inquantũ pater:et inquãtuʒ dns. Nd op poſitu. rõnalis creatura dependet a deo ꝙtum ad eſſe quia exijt ab ipo:et qᷓtum ad ꝑfectionẽ ee:et qytu ad cõ⸗ ſeruatõem eẽ. et rõne iſtoꝝ debet creatoꝛi ſuo honoꝛem qui dicit latria. Si ergo m om̃es iſtas cõditões deo de betur latria: ergo deo inquãtũ eſt dñs de bet latria.quia deus dicit dñs inqᷓtum ad regimẽ eius depenget cꝛeatu ra et conſeruatur et regit᷑ ꝑ ipᷣm.ergo eadem adoꝛatio debetur ei inquãtũ deus et inquãtũ ons et no differens Item latria dicit debitũ immẽſi honoꝛis.qꝛ dicit debi tum bonoꝛis rõne ſumme maieſtatis. dulia dicit de biiũ honoꝛis menſuratiqꝛ rõne alicuius menſurati et finiti Vñ nulli ſancto debetur ſummꝰ honoꝛ. deo aũt m om⸗ nem modũ debetur immẽſus bonoꝛ. ergo ſemꝑ ei debet latria. et ita ſemꝑ vnus bonoꝛ ſeu vna differentia hono ris. Item dulia et latria dicũt differentiã gradus: ſed Dulia dicit inferioꝛẽ gradũ.latria ſuꝑioꝛẽ.deo aũt nõ de betur gradus aligs infeꝛioꝛ honoꝛis.imo ſupᷣmꝰ.q; non eſt dicere ꝙ in eo ſit diminutio bonoꝛis rõne alicuiꝰ. g ſemꝑ inquãtũ deus et dñs.et creatoꝛ et hmõi debetur ei vna differẽtia honoꝛis ꝗᷓ eſt latria.4 Itẽ AUugu. in li. de pera religione dicit. ꝙ veꝛa religiõe colit᷑ deus vt pꝛinci pium vniuerſitatis et dñs. vera religiõe dẽ ꝑ oppoſitũ ad ydolatriã.ergo cũ latꝛia ſit ille bonoꝛ ꝗ opponit᷑ ydo latrie:ergo latria ei debet᷑ inquãtũ eſt deus et dñs.et ſic q̃tũ ad omia ſemꝑ vna adoꝛatõe adoꝛat᷑. Solutõ.di cendum. ſicut dictũ eſt ſup ſᷣm aug.ſuꝑ illud Mat.iiij· Bominũ deũ tuũ adoꝛabis ⁊c. Seruitꝰ duobo modis ac diuerſa ſignificatõe ſolet appellari.dicit᷑ em latria:di t dulia.ᷣ dulia intelligit᷑ ſeruitus cõis.hoc ẽ ſeu ðo ci ſeu honn ſeu cuilibet rerũ nature exhibita.a qua etiam ſeruitꝰ.i.dules grece nomẽ accipit. Latria aũt appellat ſeruitus illa que ſola diuitatis cultui debita nec vlli eſt ꝑticipãda creature.vñ ydolatre nuncupant᷑.¶l otãdũ ergo.ꝙ ſi dulia pluribo modis accipiat᷑.vno mõ dicitur cõtiter ad quẽcunq; honoꝛẽ debitũ.vel deo vel creature:⁊ ſic accipit Aug.duliam in pdicta auctoꝛitate. Secũdo moõ dicit᷑ ꝓpꝛie:et ſic dulia eſt cultus vel bonoꝛ ꝗ exhibe tur cꝛeat᷑e. Tercio mõ dicit᷑ dulia anthonomaſice. bec ẽ dulia dignioꝛ:que ẽ yperdulia.Glo.ſuꝑ pſał. Adoꝛate ſcabellũ pedum eius.dicens.Caro xp̃ᷣi ſine impietate a verbo dei aſſumpta adoꝛatur a nobis.nõ illa adoꝛatõne que latria eſt:que ſoli cꝛeatoꝛi debetur:ſed illa dulia que dignioꝛ eſt. Quarto modo dicit᷑ dulia ſᷣm analogiaʒ.et ſic dicitur nomie extenſo. Et ſic dulia eſt reuerẽtia debi ta ſoli deo. tamen rõne illius dignitatis in cuiꝰ ꝑticipa⸗ tẽne eſt creatura.et ſic intelligitur illud deo cui debetuꝛ latria. domino cui debet dulia. ¶ QRotandum ergo ꝙ mk tipliciter erponit᷑ illa glo. Pꝛimo modo ſic.Deo cui de⸗ betur latria.i. honoꝛ incõmunicabilis quẽadmodũ dei ſubſtantia. et natura eſt incõmunicabilis creature.dño cui debetur dulia. i. honoꝛ cõmu nicabilis. Dominium em̃ communicatur creature eo modo quo dicimus ꝙ de us potens eſt et facit creÄaturam potentem. Sapiens ẽ: et creaturam facit ſapientem. bonus eſt et facit creatu⸗ ram bonam.ita ꝙ porticipat eius bonitatem. et Fm bec debetur ei honoꝛ qui deſcendit in commumonem ſci licet ratione dignitatum. in quarum participatione di⸗ cimus eſſe creaturam. et i ſte honoꝛ nominatur nomine communi.quod eſt dulia pꝛopter communionem. Ra⸗ tione vᷣo dignitatis in cuius participatione non eſt ho⸗ noꝛ ſingularis.et dicitur latria.et ſic intelligitur illud deo cui debetur latria.domino cui debetur dulia.quia 0 Xxx. dominus cõnotat affectum creature. Secundo modo ex ponitur illud ſumẽdo duliam pꝛopꝛieet anthonomalice quia in xpo eſt natura increata.ſcʒ deitas et lnatura cre ata.ſcʒ bumanitas. Et qtum ad naturam creata domi⸗ nus eſt. m vo naturã increatam deus eſt 7 creatoꝛ· qua natura titas dicit᷑.quia ergo latria ꝓpꝛie debetur crea Ci.nα. toꝛi et ſoli: et dulia ꝓpꝛie creature.ideo deo veber latria domino dulia.¶ eà ergo obijcitur. diffeꝛens honoꝛ de betur ceo. doõᷣm ꝗꝙ non: ſed differẽs eſt debitum honoꝛis exr parte creature ad teum. et penes illa duo debita ſu⸗ mitur latria et dulia.ſed qtum ad illum qui bonoꝛatur idem eſt et vnus honoꝛ non differens.et hoc quia quocu q; modo adoꝛet᷑ dominus vel vt in ſe conſideratus vt vt cauſa.vel vt rõne dignitatis imparticipabilis vel ꝑtici⸗ pabilis:ſemꝑ ẽ adoꝛatio ratione eiuſdaeʒ dignitatis.ſcʒ maieſtatis. vnde ſemꝑ eadeʒz dignitas.ſcʒ maieſtas ado ratur.et hec omia ſunt vna dignitas in deo: que adoꝛat᷑ licet differenter inquãtum ſic et ſic et ſic. 4 Ao tercium quo dicitur ꝙ quedam dicuntur de vo ex tempoꝛe: que dam ab eterno. dom ꝙ bee omnia ſunt vnum et vna di⸗ gnitas in deo. et ideo non ſaciunt differentiam honoꝛis ex parte dei:ſed faciunt differentiam debiti ex ꝑte crea⸗ ture. 4 Ad quartum dicendum ſimiliter. ꝙ us creat. deus regit:hoc facit diffeꝛentiã ex parte creature. quia aliud accipit creatura ab eo quia cꝛeat:aliud quia regit et ideo differens eſi debitum. vnus tamen bonoꝛ ratio⸗ ne bhoꝝ.quia vna dignitas.bonoꝛ auteʒ numeratur per dignitatẽ cui expibetuꝛ.Et ꝑ hoc patet reſponſio ad cũ⸗ cta. LConſequẽter que· S. in. ritur de diſſerentia adoꝛatõnis diuine in comꝑatione. q̃tum ad equalitatem. an ſcʒ equali adoꝛatione adoret᷑ teus inquãtum deus et inquantum dominus et bmõi. Ad quod ſic. Oyoniſius in libꝛo de diuinis nominibo loquens de dominio dei dicit.ꝙ dominiuz eſt ommũ bo⸗ noꝛum pleniſſima ꝑfectio:et immutabilis firmitas.Er go dominium dictat honoꝛem in infinitum domino ex⸗ hibendum.ergo equali honoꝛe adoꝛatur inquantuʒ de? et dominus. ¶ Iem dominus dicitur de deo ex tempoꝛe ſed ex actu tempoꝛali non acreſcit veo honoꝛ nec mino⸗ ratur:ergo equalis honoꝛ ei debetur inquãtum deus et tdominus et non minoꝛ nec maioꝛ. ¶ Item creatio eſt cõ⸗ mendatio potentie infinite:quia dicit exitum de non eẽ in eſſe. Sed potentie infinite debetur bonoꝛ infinitus. ergo ratione creatõnis debetur honoꝛ infinitꝰ. rõe do⸗ minij. qꝛ exquo creatoꝛ et dñs. ¶ Item in boc ꝙ eſt dñs intelligit᷑ deus.cum dicit᷑ de ceo.ergo nõ minoꝛ honoꝛ 6 eq̃lis debet᷑ domino et deo. Adoppoſitum. Potentis i cxo eſt infinita.actus aũt finitus.honoꝛ aũt debet᷑ deo rõne actus et rõne potentie. Si &̊ actꝰ finitus ſicut crea⸗ tura. ergo et honoꝛ rõe ip̃ius debitus finitus eſt. et ſi po⸗ tentia infinita:ergo bonoꝛ rõne potentie infinitus.̊ nõ equalis honoꝛ debetur deo ratõne actus ⁊ potentie ſue. Item bonitas diuina eſt infinita.iñ beneficia eius in creatura ſunt finita.et ratione vtriuſq; debetur honoꝛ. et ex vno dulia.ſcʒ ex beneficẽtia ex alio latria. ergo in⸗ equalitas honoꝛis. Item eſſe diuinum conſideratuꝛ vt in ſe.conſideratur ? vt in creatura.vnde ſᷣm hoc dicit Trimegiſtus ꝙ deus eſt ſpera intelligibilis.cuiꝰ cẽtrũ eſt vbiq;: circũferentia nuſqꝙᷓ. diuinũ eſſe cõſideratum in ſe dicitur circumferentia que nuſqᷓ eſt.quia infiuita et nullo modo habet finem. Inquãtum vᷣo compatur ad creaturam. dicitur centrũ methaphoꝛice. que eſt eꝛgo cõ paratio centri ad circumferentiam: eadem eſt diuini eẽ ad ſemetipſum conſideratum ſic et ſic. Sed comparatio centri ad circumſerentiaʒ eſt ſiẽ finiti ad infinitũ:ergo iuinum eſſe vt in ſe conſideratum eſt infinitum. conſi⸗ eratum vo in creatura finitum. ergo ſi ratione vtriuſ⸗ q; debetur ei honoꝛ:debetur ei honoꝛ finitus et infinitꝰ et ita ineqlis. Solutio. vdᷣm. ꝙ equalis bonoꝛ ſemꝑ — AOoO0NO deo debetur ex ꝑte dignitatis.quia ſemꝑ eadem ẽ digni tas rõne cuius adoꝛat.nõ tñ ſemꝑ equaie eſt debitũ: qꝛ iuxta ſententiã euãgelij.xxv.math.cui plus cõmittit᷑ piꝰ tebetur.vñ vni dedit dñs duo talenta.alij quinq;.et plꝰ debebat cui cõmiſerat quĩq; qᷓ; cui vnũ erat cõmiſſum.et ſic ex ꝑte cõmiſſi ſeu accepti nõ eſt equale debitũ.tamen equalis honoꝛ:quia honoꝛ reſpõdet dignitati:et eadem dignitas eſt qua accipio hic et illud.¶ Ao pꝛimaʒ rõem in cõtrariũ dðᷣm.ꝙ ſicut in ſole duplex eſt actio.ſcʒ actõ qua agit᷑ ⁊ actio quã efficit:⁊ pꝛima dicitur lucere.ſecũ da illuĩare:ſic in deo eſt actio qua agit deus.et hoc ideʒ qð ſua eſſentia.et eſt actio quã efficit in creatura.Actio ergo qua agit eſt infinita et immutabilis ſicut ſua eſſen⸗ tia:licet actio quã efficit ſit finita.quia creature ſunt fi⸗ nite.honoꝛ aũt ſemꝑ impendit᷑ ratione actus.quo agit. et ideo honoꝛ infinitus dæbet᷑ ei rõne actus et rõne potẽ tie.¶ Ad ſecũdum dicendum.ꝙ licet beneficia dei finita ſint:tamen datur a bonitate infinita.vñ beneſiciũ mini mum quod dat deus datur ex infinita bonitate.Debitũ aũt honoꝛis rõne beneficij cõſequit᷑ illud ex quan to dat ſicut patʒ in Luce.xxj. De vetula que nõ poſuit in gaʒo philaciũ niſi duo minuta.et tamẽ habuit maioꝛẽ remũe ratõem ꝙᷓ qui plus poſuerũt:qꝛ ex maioꝛi affectu dedit. et ſic eſt bic.et ideo honoꝛ infinitꝰ debetur rõne beneficij ci.qꝛ ex infinita bonitate datur. Ad terciũ ddᷣͥn Fᷣm Dyo.Duplex eſt cognitio de co.vna eſt mõ infinito peꝛ ̃uaricationẽ aliaꝝ creaturarũ.vñ põ. Poſuit tenebꝛas latibulũ ſuũ.et eſt cognitio de deo ꝑ poſitionẽ mõ finito: ſicut cognitio de deo ꝙ eſt potẽs ⁊ ꝙ eſt bonus et ꝙ ſapi ens et ꝙ vbiq;.et ꝙ ca eſt et ꝙ hmõꝛ.ſed tñ hec omia vnũ et infinita ſunt. Gicendum ergoꝙ diuina ſubſtãtia ᷣm ꝙ cã eſt finiẽs eſt.ſed non finita:quia ſinit creaturã.qꝛ eſt cauſa cõtentiua eius et cõſeruans.Vnde deꝰẽ alpha et o.i.pꝛincipium et finis:ſed non finitur ab ea.vñ ꝓut com ꝑatur cauſa pꝛima ad creaturã nõ finitur ꝓꝑ eam:ſᷣ finit eam. Et ideo ſemꝑ eſt dignitas infinita rõne cuius teber᷑ honoꝛ et ideo ei infinitus honoꝛ.¶. Dicitur autezʒ eſſe vt centrum ꝓut conſideratur in creatura: non qꝛ fi⸗ niatur in ea:ſed quia vt in anthomo.et vt minima appa ret eſſe bonitas diuina conſiderata in creatura reſpectu eius quod in ip̃o conſideratur. Membꝛum ſecundum Oſt bec querit᷑ de adoꝛatione xpᷣi.Et que ritur vtrũ eadem adoꝛatõne adoꝛet᷑ xpᷣe. Fm diuĩtatem ⁊ bũanitatẽ.Ad qð ſic.xpᷣc eſt deus et homo. Sed rõne qua eſt deus dignus eſt honoꝛe debito creatoꝛi.Inquãtũ vᷣo ẽ homo. dignus eſt honoꝛe debito creature.Eꝛgo cũ adoꝛatio de⸗ bita creatoꝛi ſit latria.et debita cꝛeat᷑e ſit dulia:xpᷣc ado randus eſt dulia et latria.ſed he adoꝛatões diffeꝛunt:q̊ differenti adoꝛatõne adoꝛandꝰ eſt xpᷣc.¶ Ad oppoſitum Hiero. Non ſeoꝛſum verbũ xpᷣi adoꝛandũ eſt.ſeoꝛſũ dic ad hũanitatẽ.eꝛgo vna adoꝛatõne adoꝛat᷑ inquàtum deꝰ et inquantum homo.il Secundo iuxta hoc querit᷑. an debeatur maioꝛ veneratio filio dei incarnato.ꝙᷓ ante in⸗ carnatõnem.hoc em̃ videtur ꝑ phᷣm. Quia plura bona ſunt paucioꝛibo bonis magis eligenda:ergo plura vene rabilia paucioꝛibo ſunt magis venernanda.Ergo cũ plu va venerabilia ſint in filio incarnato.ſeʒ diuitas.huma nitas.et ꝑſona q; in nõ incarnato:relinquit᷑ ꝙ amplioꝛ veneratio debetur incarnato. Solutio.dðm ꝙ ĩ xpᷣo eſt dignitas ꝑſone.et diuerſitas naturarũ.quia ꝑſona ẽ in duabus naturis.reſpiciendo eꝛgo dignitatẽ ꝑſone.ſic vna debet᷑ xpᷣo adoꝛatio.qꝛ ipᷣe eſt vna ꝑſona:et vna eſt dignitas rõne cuiꝰ fit adoꝛatio.ſcʒ vna dignitas pſona lis et hec adoꝛatio eſt latria.et hoc eſt qd dicit Joh̊.da⸗ mal.iij.ſen.ix.diſ. Limeo carbonẽ tangere ꝓpter ignem copulato ligno. Adoꝛo xpᷣi naturam ꝓpter dei mei ſimł vtrinq; ꝓpter carni vnitam deitatem. Qon em̃ quartaʒ appono ꝑſonam in trinitate:ſed confiteoꝛ perſonazʒ vnã verbi et carnis eius. His verbis inſinuare videtur xpi bũanitatem cum verbo vna adoꝛatione eſſe adoꝛandaʒ. attendendo vnitatẽ ꝑſone. Reſpiciendo aũt diuerſitatẽ naturarum eſt differens adoꝛatio.quia ibi eſt natuꝛa di uina que adoꝛanda eſt latria. ibi etiam eſi bũanitas ex qua parte diſtinguendũ eſt. quia ip̃a hũanitas conſide⸗ rari ſᷣm ſe pt.inquãtũ eſt quedã creatura tam ſancta tã pulcra:vel ꝓut eſi diuinitati cõiuncta.Et ſi conſideret᷑ ſcðᷣm ſe.dicendum ꝙ ei debetur adoꝛatio que ẽ dulia di⸗ gnioꝛ.et m boc ſuꝑ illud.Adoꝛate ſcabellũ pedum eiꝰ. dicit glo.Caro xp̃i ſine impietate a verbo dei aſſumpta adoꝛatur a nobis.non illa dico adoꝛatione que latria ẽ que ſoli creatoꝛi debetur:ſed illa que dulia dignioꝛ eſt. Si aũt conſideratur ꝓut eſt dignitati vnita.ſᷣm hoc fu erunt circa hoc opiniones.quia quidam dixerunt ꝙ de betur ei dulia hoc modo.ſed digniſſima. Alij autem di⸗ xerunt ꝙ debetur ei latria ſm Aug.qui ſuper illið.i26 tur betur coꝛ veſtrum ⁊c̃.ita dicit.ego dominicam carn immo perfectam in xpᷣo bumanitatem ideo adoꝛo: ꝙ a diuinitate ſuſcepta et deitati vnita eſt.vt non alium et alium: ſed vnum eüdemq; deum et hominẽ filium dei eẽ conſiteoꝛ.Deniq; ſi bominem ſeꝑaueris a deo: illi nũꝗᷓ credo vel ſeruio.et loquitur de adoꝛatione que ẽ latria. 4Ad quod intelligendum notandum eſt.ꝙ latria dici⸗ tur tripliciter. vno modo dicitur pꝛopꝛie.ſcilicet cultus qui debetur deo ſoli:ſeu intelligatur ꝙtum ad dignita⸗ tem in cuius participatione non eſt creatura.vel in cuiꝰ eſt participatõne.Secundo modo dicitur latria ſtricte: cum ſcilicet aſtringitur vocabulum ad ſeruitutem que debetur creatoꝛi ratione dignitatis: in cuius participa tione non eſt creatura.et ſic non accipitur latria in glo. illa. Deo cui debetur latria.domino cui debetur dulia. In participatione em̃ iſtius dignitatis que deſignatur hoc noĩe deus.ſᷣm ꝙ accipit᷑ naturaliter:et etiam digni tatis que deſignatur hoc nomie creatoꝛ.ñ eſt creatura. Tercio mõ dicit᷑ large.nõ ſolũ ſeruitus que debetur di gnitati diuine: ſed etiam creature vnite ipi.in quo ſen⸗ ſu dicit Rabanꝰ.Caro xpᷣi latria adoꝛãda eſt ſiẽ verbũ. ſ nõ om̃i ſpẽ latrie.qm̃ nõ adoꝛamꝰ eã oĩno ꝓſtrati ĩ ter ra.ſic vt crcdamus ꝙ nos creauit de nibilo. vt ſacriſi⸗ camus ei ſicut deo:ſ̊ adoꝛamꝰ eã.qm̃ ꝑ ipᷣam redẽpti ſu mus.et ſic dicit᷑ latria nomiĩe ertenſo. et ſic reſpiciendo vnitatem ꝑſone vna eſi adoꝛatio. reſpiciendo diuerſita⸗ tem naturarũ: differens eſt adoꝛatio.diuina em̃ natuꝛa ſemper adoꝛatur latria bumana in ſe conſiderata ſem⸗ per dulia.quia ſanctumſanctoꝛum. Conſiderata vo vt diuinitati vnita. adoꝛanda eſt latria extenſo nomine la⸗ trie.¶¶ Ad ſecundum quod queritur.dicendum ꝙ maioꝛ veneratio poteſt dici dupliciter:quantitatine.quia ſcili cet in pluribus eſt veneratio.vł qualitatiue:eo ꝙ maio ri intenſione.veneratio ſᷣm pꝛimum modum poteſt dici xpo incarnato deberi maioꝛ veneratio. quia in pluribus debet venerari. Secũdo modo non debetur ei maioꝛ ve neratio.quia illud quod debetur venerationis buma⸗ nitati. magis debetur ip̃i diuinitati:quia ipſius huma⸗ nitatis cauſa effectiua totaliter eſt. et ideo illud qð obij⸗ citur ꝙ plura bona ſunt magis eligenda paucioꝛibus: intelligendum eſt m philoſophum quando non ſũt alte ra in alteris.et hoc eſi in pꝛopoſito.ratio enim venerati onis creature.ſcilicet bumanitatis aſſumpte:magis eſt in ipſa diuinitate qᷓ; in humanitate. Membꝛum tercium Onſequens eſt querere de adoꝛatione cre ature et hoc oꝛdine.Pꝛimo de adoꝛatione creature ratõnalis angelice. Secundo de adoꝛatione creature rationalis bumane. Tercio de adoꝛatione creature irrationalis. neſtio Articnlus pꝛimns E adoꝛatõne nature angelice querunt᷑ tria. an maioꝛ vł equalis veneratio debet᷑ ſanctis angelis poſt incaꝛnatioem rp̃i vel ante. An fint angeli adoꝛandi aliquo modo latria. Eltrum ange lus ſathane cum tranſfigurat ſe in angeluzʒ lucis dicens ſe eẽ xpᷣm:poſſit ſine peccato adoꝛari latria. . tũ ad pwhmum S.). obijcitur ſic. Ante incarnatõem xpᷣi angeli adoꝛabãt᷑ ab bomibo et nõ ꝓhibebãt ſe adoꝛari.ſed poſt incarnatõeʒ nõ ꝑmittũt ſe adoꝛari ab hoĩe: ĩmo ꝓbhibẽt Uñ ĩ apoc⸗ xxij.dicit iohᷣ.Cecidi vt adoꝛarẽ ante pedes angeli: qui dixit mihi vide ne feceris.cõſeruus em̃ tuꝰ ſum et fratꝝ tuoꝝ.ſ̊ ſi debet᷑ ei equalis honoꝛ ꝗ onte de bebat᷑:cõſtat ꝙ nõ ꝓhiberet ſicut nec ante:ergo nõ tantus honoꝛ de⸗ betur angelis poſt incarnatõʒ quãtus ante. 4 Iẽ Bꝛe⸗ Poſt incarnatõʒ qꝛ vident hanã naturã ſuꝑ ſe exalta⸗ tã:nõ ꝑmittũt ſe adoꝛari ab hoibo et pꝛius ꝑmittebant. ergo ⁊c. Itẽ ad oppoſitũ. Ita ſunt beati angeli pꝰĩcaꝛ natõem ſiẽ ante.vñ nõ eſt eoꝝ gloꝛia diminuta vel beati tudo ex incarnatõe.ſᷣ̊ potius ancta.Si & nõ ẽ ſubtracta dignitas beatitudis ex incarnatõne:ergo nec veneratio diminuta. Juxta hoc querit᷑.vñ fuit hoc ꝙ angelꝰ pꝛo bibuit ſe adoꝛari a ioh.cum ita eẽt dignꝰ ſic fuerat ante incarnatõem. Si dicat᷑ ꝙ hoc fuit ex huilitate.tũc vidr ꝙ ante incarnatõem debuiſſet ſe ꝓbibuiſſe ab hoĩe ado rari:qꝛ tunc fuiſſet maioꝛ eius huilitas ſi pꝛiꝰ ſe humili aſſet homĩ ꝙᷓ mõ.qꝛ nõ erat hõ ita dignus ſicut mõ.̊ nõ fecit ꝓpter hoc.ex quo videt᷑ ꝙ vellet angelꝰinnuere ꝙ ñ tantꝰ tebet᷑ ei honoꝛ poſt incarnatõʒ qnãtꝰ ante. So lutio.ddᷣm.ꝙ quãtũ eſt ex ꝑte ip̃ᷣoꝝ angeloꝝ.eq̃lis bonoꝛ debet᷑ eis poſt icarnatõʒ et ante.⁊ ex ꝑte hoĩs etiã maiꝰ eſt debitũ honoꝛis vel veneratõis angeloꝝ poſt icarna⸗ tõem qᷓ; ante:qꝛ plura fecerũt ꝓ hoĩe.fuerũt em̃ miniſtri incarnatõis et miraculoꝝ.ſicẽ de Gabꝛiele legit᷑ ꝙ amũ ciauit Marie.ꝙ de illa naſceret᷑ dei filiꝰ.¶¶ Ad illud at qð dicit᷑ ꝙ ſi eq̃lis bonoꝛ deberet᷑ eis.q̃re ergo ꝓhibent hmõi adoꝛatõem. dðᷣm ꝙ aligꝗd pt pꝛobiber. dupliciter vel qꝛ malũ eſt ſeu occaſio mali:vel ꝓhibet᷑ ꝓꝑter aliquã vtilitatẽ ſᷣm qð dic Tlug.ſuꝑ geñ.vbi loquit᷑ de angelis veniẽtibo ad a bꝛahã.duplici de cã aligs arcẽdus ẽ a bo⸗ no.vel ꝓpt᷑ ma bonũ aggrediẽdũ.vt dñs renocauit illũ qꝗ volebat ſepelire patrẽ ſuũ. Math.viij. vel ꝓpt facilẽ cclinatõem in malũ.et ſᷣm hoe dõm.ꝙ ꝓbhibuit angelꝰ iohem.ne ipᷣm adoꝛaret:qꝛ iſtud erat occaſio mali.qꝛ ſb pᷣtextu dulie poterat occaſionaliter introduci vt creatu re impenderet᷑ latria.qð eſſet maximũ malũ.ſicut pau⸗ lus ꝓhibet comedere de ydolatico.qꝛ poteſt eſſe occaſio mali.vel in ſe vel in alio.ſcilʒ veneratõnis ydoli.j.coꝝ. viij. Alia ratio fuit quare ꝓhibuit ſcʒ ꝓpter ꝓuocatõeʒ ad maius bonũ.quia ꝑ hoc volebat oſtend ere q;maxie eraltata eſt hũana natura poſt incarnatõem. et qᷓ; ma⸗ gna eſi gloꝛia dei in humana natura. et illud debet val⸗ de boĩem ad maximũ bonũ ꝓuocare. Becundo queritur.S. ij. AVtrũ angelus lieite poteꝛit adoꝛari latria.quod videt᷑ ꝑ tex.gen.xviij.vbi dicitur ꝙ abꝛabam adoꝛauit angelos et adoꝛatione que debetur trinitati.ergo latria.4:! Item ioſue.v. Joſue adoꝛauit angelum qui dixit. Ego ſum Pꝛinceps exercitus domini.Ergo ipᷣe adoꝛauit angelum latria. Ex his videtur ꝙ angelus poſſit adoꝛari latria. Solutio.dm quẽadmodũ dicit aug. de fruitõne: ſo⸗ la ĩmutabili bonitate eſi fruendũ ſimpliciter: rationali ðdᷣo creatura que nobiſcum poteſt ꝑticipaꝛe ſummam bo nitatem eſt fruendum ſcðᷣm quid et nõſi impliciter. Jteʒ fruendum eſt deo nõ in ſe fm ꝙ dicit aptus ad philemo nem. Ego te frater fruar in domino. Irrationali po cre atura que non poteſt nobiſcum ꝑticipare ſummam bo⸗ xxx. nitatem. non eſt fruendum nec ſimpliciter nec ſᷣm quid Eodem mõ doi:tamen nõ ꝑ omia.ꝙ latria ſimpliciter debetur deo. Latria vᷣo ſcdᷣm quid debet᷑ hũane nature in co.hoc eſt non de ſe:ſed ratione diuinitatis cui ẽ vm ta. Latria vᷣo nec ſimpliciter nec ſᷣm quid debetur crea ture pure.quia latria eſt ſeruitus debita creatoꝛi. Ao illud ergo qð pꝛimo obijcitur de abꝛabam.xviij. gen. ꝙ videtur angelos adoꝛaſſe latria.eſt reſponſio in glo. ꝙ abꝛaham intelligens diuinitatem in vnitate adoꝛabat et diſpenſationi angelice in foꝛma viſibili miniſtrabat. Ex hoc igitur apparet:ꝙ duo intelligebat Abꝛaham in apparitione illoꝛum viroꝛum. Intelligebat em̃ creatu⸗ ram angelicam in foꝛma humana.intelligebat etiazʒ tri nitatem: ideo et duplex actus ſequebatur in abꝛabam. ſcilicet adoꝛatio que conſequebatur intellectum trinita tis:et miniſteriuʒ quod conſequebatur ad intellectũ na ture angelice apparentis in humana natura. Ex qͥ patzʒ ꝙ adoꝛatio latrie in abꝛaham non exbibebatur angelo. 4 Ao illud quod queritur de ioſue. dicendum ꝙ ioſue intelligebat in angelo ipᷣm veum in cuius perſona appa rebat angelus et illum adoꝛabat. Vnde dicit ſupeꝛ illuʒ locum Adamantius.Adoꝛauit non ſolum quia ex decẽ ſed quia deus eſt.non em̃ adoꝛaſſet niſi deum cognouil⸗ ſet. Quis em eſt pꝛinceps militie niſi xpᷣc:Ex quo relin⸗ quitur.ꝙ intellige bat in angelo rpᷣm.cum dixit in ioſue v. Ego ſum pꝛinceps exercitus domini. et ſic patet ſolu⸗ tio huius queſtionis. Lercio queritur S.ii. de angelo ſathane cum tranſſigurat ſe in angelum lucis ſicut habetur.ij.coꝛinth.xj.et dicit ſe eſſe xpᷣm. Vtrum poſſit adoꝛari latria ſine peccato.quod videtur:qꝛ igno rantia facti adhibita diligentia excuſat:q;nis ignoꝛan⸗ tia iuris non excuſet.ergo cum iſte ignoꝛet quod factuʒ eſt et adhibeat æbitam diligentiam.relinquitur ꝙ non peccat adoꝛando dyabolũ ſicut xrpᷣ̃m. Item ſi aliquis credens hoſtiam conſecratam a ſacerdote celebꝛante q̃ non eſſet conſecrata adoꝛaret eam ſicut coꝛpus xpᷣi:pꝛo pter ignoꝛantiam facti excuſaretur.ergo ſimiliter ado⸗ rans dyabolum vice xp̃ᷣi in pdicto caſu ꝓpter ignoꝛan⸗ tiam facti excuſabit᷑. Solutio.dðm ꝙ ſathanaos trãſ figuratus aꝓparens ĩ ſpecie xpᷣi nõ eſt adoꝛãdus ꝓ xpᷣᷣ ſimpliciter: hec credendus eẽ xpᷣc.̊ ſub conditõe. Vn⸗ æ ſi adoꝛaret eum ſimpliciter peccaret.nee ignoꝛantia excuſaret eũ, et aſſignatur hui triplex ratio. Pꝛima ẽ qꝛ quilibet eſt pᷣmunitꝰ ꝑ ſacram ſcripturam ꝙ angelꝰ tenebꝛarum traſſigurat ſe in angeluʒ lucis.ij.coꝝ.xj.et ADath. xxiiij. Multi venient ĩ noĩe meo ⁊c̃.Et iõ tenẽ⸗ tur diſcutere et nõ ſtatùn adoꝛare.Secũda ratio eſt.qꝛ habet remedium oꝛationis.q; ſi oꝛaret deũ toto coꝛde vt reuelaretur ei veritas:deus non ꝑmitteret eum decipi. In h̊ em̃ caſu ĩtelligit᷑ illud Soh.xv.Quicꝗd petieritis pꝛeʒ ĩ noĩe meo dabit vobis. In noĩe meo ſcʒ qð ẽ ihᷣus quod interpꝛetatur ſalus.hoc eſt quicquid petieꝛitis að ſalutem ſᷣm ꝙ exponit beatus augſtinus. Patet eꝛgo ex hoc ꝙ qui non oꝛat non adhibet omnem diligentiam quam debet.Tercia ratio eſt.quia facilime poſſet vita⸗ re periculum apponendo. ſcilicet conditionem. hoc mõ adoꝛo te ſi tu es xpᷣc.¶ Ad illð quod obijcitur de hoſtia non conſecrata.dicendum ꝙ debet adoꝛari ſub conditi⸗ one.ſcilicet ſi foꝛma debita obſeruata ſit.⁊ h̊ conditõne tacia vel expꝛeſſa. Articulus ſecundus ODſtiᷓ habituʒ eſt de adoꝛatione angeli.Que ritur de adoꝛatione hominis.quia dicit apo/ R ſtolus. DHonoꝛe inuicem pꝛeuenientes. Ro. xij. Pꝛimo vtrus bomo adoꝛandus ſit latria.Secundo vtrum omnes bomines equaliter ſint adoꝛandi. Ter⸗ cio modo vtrum mali ſint adoꝛandi. Quarto quomo⸗ d ſancti viri ſunt adoꝛandi.OQuinto. vtrum malus pꝛe latus plus ſit adoꝛandus ꝙᷓ; bonue ſubditue. tũ ad pwhumum SS. ſ. ſic obijcitur. dicit JYo.damalſ.q; honoꝛ qni exbibet᷑ ima. gini refert᷑ ad illũ cuius eſt imago.vnde dicit magnus HBaſilius. Honoꝛ imaginis ad ꝓthotypũ ꝑuenit.i.ad exẽplar. Eſt em̃ ꝓthotypon.pꝛima foꝛma ſeu foꝛma exẽ plare ad quã facta ẽ imago.cum ergo homo ſit erpꝛeſ⸗ iſſima imago dei:poterat in bomie adoꝛari deus latria et ita ꝑ cõſequẽs homo poteſt adoꝛaꝛi latria.¶. Juxta B queritur de beata virgine.iſ ZLam dicit Jo.damaſ.ꝙ bo⸗ noꝛ qui eius eſt:ad eum qui de ea eſt incarnatꝰ refertur ergo ipᷣa poteſt adoꝛari latria. Solutio.ad pꝛimũ di⸗ cendũ.ꝙ bomo nõ poteſt adoꝛari latꝛia.tamẽ poteſt eſſe materia adoꝛatõis latrie inquãtũ eſt imago ducens ad cæum ecnius eſi imago.et ideo adoꝛatio dulie debetur ei Em ꝙ dicit Jo. damaſ.in.iiij.li.a pꝛĩcipio.deus bomĩeʒ Fm ꝓpꝛiã imagĩem fecit.cuiꝰ igitur gratia nos adinui⸗ cem adoꝛamus:niſi ꝙ ſᷣm imagieʒ dei facti ſumus.vt ei ait magnus in diuinis Baſilius. Honoꝛ imaginis adꝓ thoty pon ꝑnenit.i.exemplar. ꝓihoty pon aũt ẽ illð qð imago repᷣſentat. Av ſecũdum qò querit᷑ te beata vir gine.dðm ꝙ q́uis honoꝛ qui eius eſt.ad eum qui ex ea ẽ incarnatus reducat᷑:nõ ſequitur ꝓpter hoc ꝙ honoꝛ il⸗ le ſit latria:pᷣ ſequit᷑ ꝙ honoꝛ ille refertur ad xpᷣm. Ho⸗ noꝛ tñ ille qui beate virgini debetur eſt cuiuſdã pꝛogatĩe ſcʒ dulie ſingularis.et qſi immediate diſponens ad la⸗ triam.nõ tamẽ ẽ latria.cũ em̃ adoꝛo matrem dei: inquã tum hmõi nõ adoꝛo vt cãm mei conditricẽ.et ideo ñ ado ro vt latria.qꝛ aũt adoꝛo vt matrẽ dei:honoꝛo vt matreʒ cr eatoꝛis.et hoc ꝓpter ipᷣm creatoꝛẽ. Vnde ratio bono⸗ ris eſt ip̃e honoꝛ creatoꝛis.ipᷣe tũ honoꝛ exhibetur crea⸗ ture.Ex quo relinquit᷑ ꝙ ille honoꝛ eſt dulia pᷣꝛogatiue ſingularis diſponens ad latriam et cuius ratio latria eſt. Lonſequenter que S. ij. ritur. Atrũ om̃es hbomies equaliter ſint adoꝛandi. Ad qð ſic damaſ.in.iiij.li.A pꝛineipio deus hoĩem ſᷣm pꝛo pꝛiam imaginẽ fecit.cuius igr̃ gratia nos adinuicẽ ado ramꝰ.niſi ꝙ ſᷣm di imagiĩeʒ facti ſumꝰ. Ex qͥ obijcit᷑.ꝙ ſi om̃es homies equaliter ad imagiem dei facti ſunt:ergo om̃es bomĩes equaliter adoꝛandi ſunt.i¶ Contra.ado⸗ ratio eſt debitum rõne dignitatis excellẽtis.ergo ſi ẽ di⸗ gnitas aliqua excellens in vno reſpectu alteriꝰ: ñ equa⸗ liter debetur eis adoꝛatio.vel ſi dicas ꝙ ĩmo quia non adoꝛatur niſi rõne eius ꝙ ſunt ad imagiem:tunc ſequet᷑ ex boc ꝙ vnus nõ debet alium adoꝛare.qꝛ vnus equalis eſt alteꝛi qtum ad imagiem.4 Item pꝛelatus rõne natu re nõ debet adoꝛare ſubditũ.quia equalis eſt ei qtuʒ ad naturũ.ſimiliter habet dignitatem excellenteʒ reſpectu illius.ergo nõ debet ipᷣm adoꝛare rõne dignitatis.ĩmo potius ecõuerſo.ergo nõ equaliter betur om̃ibo ado⸗/ ratio. Solutio.doᷣm ꝙ omibo exhbibendus ẽ honoꝛ ꝓ ſtatu et tempoꝛe.qꝛ omes ad imaginẽ di facti ſunt vt di cit damaſ.et hec eſt ratio cõis.quare bonoꝛ om̃ibo debʒ exhiberi loco et tempoꝛe.¶ Sed notandũ q; in imagine que eſt bomo intelligitur qð eſt ꝑ naturam. intelligitur etiam in ea qð eſt ꝑ gratiam: que reducit ip̃am imagieʒ in plenam cõfoꝛmitatem di.quia gratia ipᷣa eſt dei foꝛ⸗ mitas. Ex ꝑte igitur nature nõ eſt differentia adoꝛatio nis. Vñ qꝙtum ad hoc ẽ equalitas in oĩba.ſed reſpicien⸗ do poſſibilitatẽ ad gr̃am vel actũ que ẽ ꝑ gr̃am q̃ actu ẽ in imagĩe:nõ ẽ ita.Si em̃ in ſſatu ẽ gre ⁊ bʒ gram actu: babet bonũ excellẽs ĩ ſe rõe cuiꝰ debet᷑ ei honoꝛ.glibʒ eĩ talis in aliqͥ vno excellit:licet nõ habeat oĩa dona.⁊ rõe illius vnius cantat᷑ de qͥlibʒ ↄfeſſoꝛc.nõ eſt inuẽtus ſilis illi. et ſic reſpiciẽdo actũ gr̃e in habẽte.rõe cuiꝰ ſemꝑ ex⸗ cellit.adoꝛadus eſt hõ:et vnus magis alio.Silr reſpici endo poſſi bilitatẽ ad gram ĩ hoĩe.lieʒ actu ſit extra gra⸗ tia:tñ adhuc poſſibilis ad tantaʒ gr̃am ⁊ ad maioꝛẽ: qᷓ aliquis hñs gratiã actu. et reſpiciẽdo poſſibilitateʒ bãc in imaginẽ in maioꝛi excellẽtia.ita etiazx reſpiciẽdo hoc. maioꝛ honoꝛ poteſi impendi vni ꝙᷓ alij. . CTercio queritur S.iij. Atrum malis homĩbo tebeat᷑ adoꝛatio. Ad qð ſic.Jo. damaſ. Honoꝛandi ſunt ſancti vt filij et beredes dei. vt dicit Jo.euãgeliſta.Si ergo mali bomĩes nõ ſunt ami⸗ ci.nec filij nec beredes xp̃i:eꝛgo nõ ſunt adoꝛandi.q¶¶ Ad oppoſitum Ro.xij. PHonoꝛem inuicẽ pᷣueniẽtes.Glo.i. in qualibet reuerẽtia.aliter nõ ẽ fraternꝰ amoꝛ: niſi mu tuis ſe pᷣueniant obſequijs. Item aligs mõ malus foꝛ⸗ te p̃oꝛdinatus eſt ad maioꝛẽ iuſtici qᷓ aligs mõ bonus et poſſibilis eſt ad hoc.Ergo dignus eſt honoꝛe ratione iſtius poſſibilitatis. Solutio.dðm ſicut ſupꝛadictuʒ fuit.mali homĩes inquãtum mali:nõ ſunt diligendi im⸗ mo odio habendi.quia odire malũ inqtum malum non eſt odire naturã eius:ſed odiꝛe vicium in ipᷣo vt dicit Au guſtinus.Et ideo ſic odiendi ſunt.et ſic non ſunt hono⸗ randi nec adoꝛandi. Attendendo tamen naturam ipᷣaʒ quia ſunt ao imaginem dei facti et poſſibiles ad gratiã ratione huius debetur eis honoꝛ et dilectio. Nuarto queritur S. uij. te adoꝛatione ſanctoꝛum qualis ſit. Ad quod ſic. Du⸗ lia adoꝛamus ſanctos:ſed dulia idem eſt quod ſeruitus vt dicit Nuguſtinꝰ.ergo ſeruitute ipos adoꝛamꝰ.q AO oppoſitum. Aug.in libꝛo de vera religione. Sõcti adoꝛã di ſunt pꝛopter imitationem non ꝓpter religionem.ado ramus eos caꝛitate nec ſeruitute:eꝛgo adoꝛatio qua ado ramus eos non eſt ſeruit?** Solutio.dðm. ꝙ duplex eſt ſeruitꝰ. Eſt em̃ ſernitꝰ obnoxietatis.⁊ hec debet᷑ deo. eo ꝙ ẽ pꝛincipiũ nr̃i eẽ.Eſt etiã ſeruitꝰ reuerẽtie · et hec de bet᷑ ſctis:qꝛ ipi ſunt nri ductoꝛes.vel ꝑ doctrinã ſicut pꝛelati.vel ꝑ interceſſionẽ.vel ꝑ admiſtratõem. NMuinto queriur S§S. v. an malꝰ pᷣlatus magis ſit honoꝛãdꝰꝙᷓ; bonus ſubditꝰ vel ecõueꝛſo.Ad qð ſic.Ro.xiij.Cui bonoꝛẽ:bonoꝛẽ.in pᷣla to qualiſcũqʒ ſit ẽ maioꝛ dignitas ꝙᷓ ĩ aliqͥ ſubdito:eꝛgo maioꝛ veneratio debet᷑ malo pᷣlato ꝙᷓ bono ſbdito.¶Cõ tra.Aldaioꝛ eſt dignitas ymagis ĩ bono ſpᷣdito qᷓ; in ma lo pᷣlato.ſᷣ dignitas ymagis rõ eſt quare nos adiuicem adoꝛamus.vt dicit.Dam. ̊ maioꝛ venaratio debet᷑ bo⸗ no ſubdito qᷓ; malo pᷣlato Solo.dðm.ꝙ malus pᷣlatꝰ inqᷓtuʒ platus magis debet bonoꝛari qᷓ; bonus ſpditus qjꝛ magis eſt in ꝑticipatõe debiti hbonoꝛis.qꝛ eſt honoꝛ gO⸗ tuitus debitus er neceſſitate:et eſt honoꝛ gtuitus nõ de⸗ bitus ex neceſſitate. Pꝛimus honoꝛ debet᷑ pᷣlato inq̃tum p̃ᷣlatus.quia inqtuʒ bmõi vice xrpᷣi eſt. Unde Ro.xiij.di cit apłus de ipo pᷣlato ꝙ dei miniſter ẽ. Honoꝛ aũt gtui⸗ tus nõ debitus ex neceſſitate debetur bono ſpdito: ido magis tenemur ad honorẽ maioꝛem pᷣlati inqᷓtum p̃la⸗ tus eſt. Sè Articulus tercius Oſt bec inquirendũ eſt de adoꝛatõe que debe tur irrationabili creature.que ẽ veſtigiũ dei et maxime de adoꝛatione que exbibetur cru⸗ ci chꝛiſti.Primo an maioꝛ generatio debetur cruci chꝛi ſti qᷓ bomini. Scdo an poſſit deus adorari latria ĩ veſti gio ſicut in ymagine. tũ aut ad pꝛimũ .S. ſ. ſic obicitur.exo.xx. ꝓhibet᷑ ꝙ non fiat ſculptile neq; vl⸗ la ſimilitudo. Si ergo figuramus deum in cruce . con⸗ tra pꝛeceptum facimus.non eſt ergo crux magis adoꝛã da q; rationalis creatura¶ Item adoꝛatio ſeu venerato reſpicit dignitatem.ſed maioꝛis eſt dignitatis rationał creatura q eſt bomo ꝙᷓ ipſa crux:qꝛ hbõ ad ymaginẽ dei tactꝰ ẽ ⁊ creatꝰ ẽ ad błitudinẽ ⁊ vt ſit ꝑticeps diuie boni n ſo — ð-ðð err Nueſti tatis et veritatis ꝑ cognitõem et omoꝛẽ crux aũt nõ ita cũ ſit irratõnalis creatura. ̊ maioꝛ veneratio xæbetur bomini qᷓ cruci.¶ Cõtra.crux a maximis adoꝛat etiaʒ petrus qui iam beatꝰẽ crucẽ adoꝛauit.nõ tn hoiez: eꝛgo maioꝛ veneratio debet᷑ cruci qᷓ; homĩ. Solutio.dðm. ẽ dignitas realis que debet᷑ rei.⁊eſt dignitas ymadi nis. et hec nõ ẽ ex ꝑte ymaginis.ſed ex pte rei qua yma ginat᷑. Eñ dam. Honoꝛ imaginis ad ꝓthotypuᷣ.i. exem plar refertur. Sed notandũ ꝙ ẽ imago ꝑ pticipatoez.7 bec ẽ rõnalis creatura.⁊ ẽ imago.vt ſi ignu. ſ. alicui be⸗ neficij dei: ſicut buanatõis eiꝰet paſſionis et bmõi. vbi gẽ imago vt ſignũ:totus honoꝛ refert᷑ ad ꝓthotypũᷣ.idð ẽ exemplaꝛ.vñ dicit dam̃.ð cruce.q adoꝛado cruce ado ramꝰpaſſionẽ xp̃i ſeu xpᷣm paſſum: ſub bis verbis· ado ramus typũ pcioſe crucis.⁊ ſi ex alia materia ẽ facta:n materiã adoꝛãtes:abſit:ſᷣ typũ vt xpᷣi ſimbolũ.i.notaʒ dixit em diſcipulis.tũc aꝓparebit ſignũ filij hoĩs in celo ſᷣ vbi ẽ imago ꝑ ꝑticipatõeʒ vt hõ ẽ adoꝛatõ dulie:⁊ ita nõ ẽ bec adoꝛatio crucis maioꝛ niſi qꝛ refert᷑ ad ſigna⸗ tũ.dulia aũt debet᷑ hoĩ eo ꝙ ẽ ĩ ꝑticipatõe diuine digni tatis.ſicut potẽtie.vel ſapietie.vel bonitatis.qdð nõ con uenit cruci. Iile & maioꝛ honoꝛ ꝗ exbibet᷑ cruci refertuꝛ ad rẽ ſignificataʒ cuiusẽ ſignũ:nõ ad ipᷣam crucẽ in ſe. Ad illud qð obijcit.õ facies tibi ſculptile. dõm Pm 4 dam̃. ꝙ anteqᷓ; deus eẽt bumanatꝰfacere imagineʒ deo erat impietatis.qꝛ ſm dininã naturã nõẽ figurabilis. ſed poſti viſibilis et ſenſibilis factusẽ ꝑ aſſumptõem carnis:nõ ẽ hoc impietatis:ſʒ potius pietatis ẽ ipᷣm fi⸗ gurare:⁊ hoc ꝓpter doctrinã et inſtructõem nr̃am. 7 ꝓ⸗ pter recoꝛdatõem paſſionis xp̃i.vt pñs ſit nr̃e memoꝛie ⁊ ꝓpter h̊ inſtruimur ⁊ allicimur ad bonũ. Hoc etiã de ca fiũt imagines ſctoꝝ.ñ dam̃.dicit.inuiſibilis.⁊ in⸗ coꝛpoꝛei.⁊ iucircũſcriptibilis.⁊ infigurabił dei:ꝗs põt facere imaginẽ:? Inlipientie igitur ſumme ẽ et impieta⸗ tis figurare qð diuinũ ẽ. Hic in veteri teſtamento non erat aſſuetus imaginũ vſus.qꝛ ðᷣo deus ꝓpteꝛ viſceꝛa mi ſericoꝛdie ſue ſᷣm veritatẽ factus ẽ hõ ꝓpter nr̃am ſalutẽ nõ vt abrabe viſus eſt in ſpecie bominis:nõ vt ꝓphetis: p ſm ſubſtãtiã factus ẽ ho.⁊ ꝑambulauit terrã ⁊ cũ bo minibus ↄuerſatus ⁊.miracła fecit:paſſus ẽ.crucifirus eſt. reſurrexit.aſſumptus ẽ et omnia m veritateʒ facta: ſunt et viſa ſunt ab boĩbo.ſcripta quidẽ ſunt ad memo⸗ riã ⁊ doctrinã nr̃am. quia aũt nõ oẽs noſcũt las nec le ctõi vacant:pr̃es excogitauerũt velut quoſdã triũphos in imaginibus deſcribere ad velocẽ memoꝛiã. quapꝛo⸗ pter młtotiẽs nõ ᷣm mẽtes habẽtes dñi paſſiones ima⸗ gine xpᷣi crucifixionis vidẽtes et ſalutaris paſſionis in memoꝛatõem veniẽtes ꝓcidẽtes adoꝛamus. nõ materi am ſed imaginatũ.Simiir et dei genitricis imaginis. nõ materiã ſʒ figurã adoꝛamus.honoꝛ em̃ qui ẽ ad ipaʒ ad ipᷣm qui ex ipa ẽ incarnatus reducit᷑. Siłr aũt ⁊ ſan ctoꝛũ certamina erigẽtia nos ad foꝛtitudinẽ ⁊ imitatõʒ et zelũ virtutis eoꝝ et gliam di ſicut diximus.et enim imagimis honoꝛ ad ꝓthoty puʒ.i.exemplariter ꝑuenit. Et ꝑ hoc ſoluunt᷑ omnia obiecta. 2 . 77 Becũdo queritu?.S. ij. Vtrũ deus poſſit adoꝛari latria in veſtigio:ſicut ĩ ima⸗ gine. qꝛ ſi ſic:cũ in omni creatura ſit veſſigium dei:erit adoꝛãdus latria ĩ oĩ creatura vt ĩ lapide. aũt ita ſit patet.qꝛ geñ.xxviij dr de iacob. ſurgens mane tulit lapidẽ quẽ ſuppoſuerat capiti.et erexit in titulũ fundẽs oleũ deſuper. Cũ & latria cõſiſtit in ſacrificij oblatõne. ipᷣm aũt oleũ obtulit ꝓ ſacrificio.& ipᷣe exhibuit latriaz lapidi.i I.tẽ cũ deus ſit vbiqʒ pñtialiter. potẽtialiter.⁊ eẽntialiter.ᷓ põt in oĩ re adorari.ᷓ Fm buc moduʒ pot cuilibet creature exhiberi latria. Solutio.cũ querit᷑ an deus adoꝛadus ſit in veſtigio.dðm ꝙ nõ.niſi inꝗᷓtũ veſtigiũ efficit᷑ ſignũ ꝑ inſtitutõem. quẽadmodũ taber⸗ nackm et lapis queʒ vnxit Jacob:erat ſignum ⁊ figuꝛa ip̃ᷣius xp̃i.et m hoc ſignatũ adoꝛat᷑ latria.Si vo ↄlide⸗ xxx. rat᷑ ipm veſtigiũ in ſe.nõ põt eẽ materia latꝛie. veſtigiũn em̃ nõ immediate ducit in deũ quẽadmodũ imago.le⸗ ſtigiũ em̃ deteꝛminat᷑ in creatura irratõnali ᷣm vnitati veritatẽ.bonitatẽ.que referũtur ad imaginẽ.q in crea⸗ tura rationali determinat᷑ jm memoꝛiã. intelligentiaʒ et volũtatẽ.que quidẽ immediate referunt᷑ ad trinitatẽ qꝛ ergo illud ſolũ qð immediate ducit in deũ põt eẽ ma / teria tarrie: veſaifin aũt nõ ducit in deũ immediate.pa⸗ tet ꝙ nõ poteſt e rie inq;tum bmõi h̊ ima go. hinc ? etiã ꝙ deus põt adoꝛari in imagine nõ ĩ veſti⸗ gio inqtum ẽ res.q¶ Ad illð vðᷣo quod obijcit᷑ de Jacob. dðm.qꝙ ipᷣe nõ impendit honoꝛẽ lapidi.ſed ſignato ꝑ la pidẽ quod erat xp̃c.¶ Ad vltimũ dom.ꝙ qᷓuis deus ſit in omni creatura pꝛout dicitur pꝛeſentialiter. potentia L liter. eẽntialiter.nõ tamẽ ſicut dicit beatus aug·ad daꝛ⸗ danũ.omnẽ creaturam inbabitat.ſolum em̃ habitat in illis in quibus eſt per gratiã.qui ſcʒ ſunt templuʒ eius ſicut dicit aplas. Templum dei ſanctum eſt quod eſtis vos. Templum aũt ſolum dicitur creatura rõnalis in qua deus inhabitat per gram. cognitõnem et amoꝛem. quia ergo creatura irratõnalis non eſt poſſibilis vt ſit templum. nec erit in ea adoꝛatõ pꝛout res eſt. niſi ſm ꝗ eſt ſignum.ſicut dictũ ẽ. Reliqua que ꝑtinent ad iſtam materiam inueniẽtur in queſtione de latria quando de virtutibus inquiretur. Et ſic patet reſponſio ⁊c. Queſtio. xxxj. de ſecun/ do pꝛecepto. Oſtẽ queſituz eſt de pꝛimo mandato decalogi.Cõſequẽ⸗ ter inquirendum eſt de ſecundo.qð eſt. Mon aſſumes nomen dei tui in vanuʒ Et circa hoc queretur. Pꝛimo genera liter. Secundo ſpecialiter. Membrum peiummn Eneraliter duo queruntur. Pꝛimo de er poſitione huius pꝛecepti.Secundo de cõ tinentia eius et intentione. Articulus pꝛimus Rimo querit᷑ de expoſitõe huius mandati. que aſſignatur tribus modis ᷣm tres expo⸗ ſitões que ponuntur in exodo.xx.et deut.v. AVna eiĩ expoſitõ ẽ q ponit᷑ exo.xx.Nõ aſſumes ⁊c̃. xpᷣm utãdo tm̃ creatura.⁊ deut.v.Mõ eſtimes creaturã eſſe ki di. Secũda expõẽ.q ponit᷑ exo.xx.Nõ aſſumes ⁊c iurãdo.ſ.ꝓ nihilo nom̃ di.deut.v.diẽ glo. Jurãdo ꝓ re q̃ ñ ẽ. Teꝛcia expõ ẽ ĩ deut.v.iſ2õ aſſu.⁊c̃.nom̃ vdi ligno ⁊ lapidi ⁊ hmõi tribuẽdo.Mtũ ad iſtas expões oxꝑpo nit᷑.⁊ pᷣmo qᷓtũ ad pᷣmũ.An ſit ↄueniẽs.hugo ĩ li.ð ſac mẽtis Aſſumẽ nomẽ ði ĩ vanũ.ẽ filiũ ði iuiſibilẽ ꝑ hũa⸗ nitatẽ fctm creatuꝛã eſtimaẽ.̊ aſſumẽ nomẽ ði ĩ vanũ ẽ credẽ xpᷣm purã creatuꝛã.hec ̊ expõ ↄueniẽs ẽ.¶ R pᷣe. Añ ſolẽ ꝑmanet nomẽ eiꝰ.glo.AVñn tꝑa ⁊ oẽm creaturã ꝑmanet nomẽ eiꝰ.i.filiꝰregis.̊ nomẽ ẽ ipe filiꝰ.̊ Ro. viij. dꝛ. Vanitati ſubiecta ẽ creat᷑a oĩs.ꝗ̊ aſſumẽ nomen Si ĩ vanũ:ẽ filiũ dei cꝛedẽ purã creatura.¶ Ad opꝓpoſitũ MRo.ij.Cuʒz gẽtes natalit ea q̃ legis ſũt faciũt: oñdunt opꝰlegis ſcꝛiptũ ĩ coꝛdibo ſuis natalit.q̊ decalogꝰẽ ð di ctamie legis natał. Sʒ filiũ dei eẽ hoĩeʒ vł incarnatuzʒ ñ ẽ ð diciamie legis natał.ꝗ ad ill mãdatũ ñ ꝑtinet ꝓ filiꝰ dei incarnatꝰſeu viſibilis factꝰ p hũanitatẽ.vt dicit bugo.ñ cꝛedat᷑ cꝛeata.q̊ nulla ẽ expo:̊ imꝑtinẽs adꝓgo ſitů. Etũ ad ſcðᷣaz expõeʒ obijcit᷑ ſic.i¶ Sõ aſſu.⁊c.ſ. iurãdo ꝓ nihilo.qꝛ ꝗcũq; aſſumit nomẽ ðiĩ vanum pec cat moꝛtalit:ł̊ ñ ꝗcũq;ʒ iurat ꝓ nibilo peccat moꝛtaliter Jurare /ꝓ nihilo non ꝓbibet᷑ h. Minoꝛ patet.qꝛ dato ꝙ iurare pro nihilo ſit moꝛtale peccatum. iam iurare e materia latrie inq;tum bmõi h̊ ima⸗ nõ eẽt indifferẽs.quia illud qð ẽ indifferens põt fieri ſi- ne cã.2 tñ nõ ẽ peccatũ moꝛtale.Jurare &̊ eẽt malũ ĩ ge⸗ nere:et nõ bonũ ex circũſtãtia. Itẽ aug. Jurare nõ eſt bonũ et tñ nõ ẽ malũ.ꝗ̊ Fm boc ẽ indiffeꝛẽs.&̊ aliquis pt iurare ꝓ nihilo ſine peccato moꝛtali. Itẽ pᷣs. Zec iu⸗ rauit in dolo ꝓximo ſuo. Glo.ꝓhibet nõ quodcũq; iu⸗ ramẽtũ.ſed iuramentũ in dolo.ꝗᷓ ſolũ iuramẽtũ ĩ dolo ẽ peccatũ moꝛtale.ꝗᷓ iuramentuʒ ꝓ nihilo nõẽ hic in ꝓpi⸗ Etum ad terciã ex poſitõem que ẽ.Qõ aſſu⸗ bitõe. mes ⁊c̃.Ligno vel lapidi nomẽ dei tribuendo: obijcitur quia ſᷣm hanc expoſitõem vanũ hic appel quicũq; hoc nomẽ xpᷣc ydolo tribuit:facit ydolatriam. . hic ꝓhibet ydolatriã.Ergo nõ diffeꝛt a pꝛimo pᷣcepto m hanc expoſitõem.i Ad oppoſitũ.aug.in li.de.x.coꝛ⸗ dis.Si tangis pꝛimã coꝛdã interficies beſtiã ydolatꝛie Si tangis ſecundã coꝛdam.interficies beſtiã erroꝛis. gᷓerroꝛ/ꝓbibetur in hoc mãdato.⁊ hoc dicit iſta expoſi tio.q̊ coueniẽs ẽ.q¶ Sʒ rõe huiꝰqueꝛit᷑ ſi erꝛoꝛ bic ꝓhibe tur.⁊ in pꝛimo mãdato.quõ differẽter. Solutio. di⸗ cendũ ſicut dictũ ẽ ſupᷣ. Lex moyſi media ẽ inter legem nature ⁊ legẽ gratie.Educit᷑ em̃ a lege nature. maxime qᷓtum ad decalogũ.ſicut dicit aug.in li.de q̃ſtionibo no ui ⁊ vet᷑.teſta.ſed hic manifeſtatur. Vñ dicit ꝙ data ẽ lex Moyſi.vt que latere ceperãt manifeſtarent᷑. Item ducit ad legem gratie.Eñ p̃s.Lex dñi ummaculata cõ⸗ uertẽs animas.Glo. Sua diſtrictõe coꝛrigẽs ⁊ ad xpᷣi gram mittens.Scðm hoc ꝗ̊ᷓ decalogus habet reſpectũ vel rõem vnazʒ ꝓut educit᷑ a lege nature.Aliã ꝓut ducit ad legẽ gratie. Sic igit᷑ mãdatũ illud põt cõſiderari ꝓ⸗ ut ducit ad legẽ gre.⁊ ſic trãſit in ſignũ.⁊ ſic nõ ſolũ lit⸗ teraleʒ:ſ̊ etia miſticũ.⁊ ſic exponitur vt ꝑtĩeat ad filiũ ſicut pꝛimũ ꝑtinet ad pr̃em.⁊ terciũ ad ſpiritũſanctum 7 ſm boc eſi eius expoſitio.Nõ aſſumes.i.non credes xpᷣm puram creaturã.Si aũt ſumatur hoc mãdatum ꝓ ut educitur a lege nature.aut cõſiderat᷑ ſᷣm ſuaʒ foꝛmã aut ſᷣm ſuam virtutẽ.Si ſᷣm ſuã foꝛmã cõſideret᷑: ſic ꝓ⸗ pꝛie nomẽ in vanũ aſſumeꝛe ẽ ſicut ſumituꝛ in atteſtatõe veritatis.ſicut in iuramẽto.et ſic exponit᷑ illa expoſitõe Aõ aſſumes ⁊c̃. Jurãdo ꝓ mihilo.exo.xx.Si aũt ſuma tur ſᷣm virtutem.vt ſumatur in vanũ ſumẽ.i.abuti no⸗ mine:ſic ẽ tercia expoſitio.iõ aſſumes ⁊c̃.Ligno vł la pidi nomẽ dei tribuendo.⁊ ſic mãdatum iſtud habet ex poſitõem miſticã.Eñ hugo ſupꝛa dixit ĩ vanum nomen ⁊c. Filiũ dei ⁊c.Litterales ſunt due alie expoſitões.ſcʒ iurando ꝓ nihilo.et iſta nomen dei lapidi vel ligno tri⸗ buendo. Hugo in libro de ſacramẽtis.Nõ aſſumes no⸗ men dei tui in vanũ.vel ad mendaciũ affirmandum vel ad ydolũ venerãdum.q Vd rõem in cõtrariũ dõm. licet lex nature nõ dictet incarnatõʒ in rõe ꝓpꝛia:dictat tñ eã in rõe vniuerſali.quia bene dictat ꝙ deus ſumme miſericoꝛs ẽ̃.et ꝙ nõ dimittet creaturã rõnalẽ quã fecit ad beatitudineʒ omnino ꝑire.¶ Ad ea que obijciunt᷑ de ſecunda expoſitõe.dðm. iurare ẽ ꝓferie verbũ iura⸗ mẽti.iurare ergo ꝓ nihilo aut ẽ idẽ qð aſſumẽ verbũ iu ramẽti cũ intẽtõe iurãdi ⁊ deliberatõe. aut ſine intẽtõe S dicat᷑ iurare ꝓ nihilo aſſumẽ verbũ iuradi ſine in tentõe iurãdi.ſic iurare p nihilo nõ ẽ peccatũ moꝛtale. nec ẽ in ꝓbhibitõe.vñ doꝛmiẽs ſi ꝓferret verbũ iuramẽti nõ peccaretquia nõ deliberaret nec intenderet iurare. Si aũt iurare ꝓ nihilo vel ſine cã dicat᷑ cũ intentõe iu⸗ rãdi:ſic ẽ in ꝓhibitõe.⁊ ſicẽ cõtra hoc pᷣceptũ. Aſſumẽ em̃ dicit ſumere cũ intentõe finis.qꝛ dicit ſumẽ ad.⁊/ p pter h̊ ille ꝗq cũ intentõe iurat ꝓ nihilo.directe peccat cõ tra h̊ mãdatũ. Ao illud qð obijcit᷑ r̃m aug. iurare ſit indifferẽs.dðᷣm ꝙ iurareẽ aſſerere ꝑ pꝛimã veritatẽ tdẽ cũ innocatõe pᷣme veritatis ad teſtimoniũ ſue affir llat᷑ ydolũ.Sʒ matõis. Ratõe eius qð ẽ aſſerere.veꝝ ẽ ꝙ iurare ẽ in⸗ Differẽs.qꝛ aſſerere põt bñ et male fieri. Sʒ hoc qð ẽ ĩ⸗ uocare pꝛimã veritatẽ ĩ teſtimoniũ.dicit quãdã ciꝛcũſtã tiã.que ita determinat hũc actũ.ꝙ ſine ea nõ poſſit abſ⸗ q; cõtemptu ip̃ᷣius veritatis que deꝰẽ fieri.· qꝛ iã talis nihilo duceret pꝛimã veritatẽ. ⁊ ita ſequeret᷑ ꝙ ipᷣm con temneret. Pꝛopter boc dõm ad auctoꝛitatẽ aug.ꝙ iura re nõ ẽ bonũ:⁊ tñ nõ ẽ malũ. ẽ indifferẽs.qꝙ indiſferẽs dupliciter dr.vno mõ dẽ actus indifferẽs ger põt bene i et male fieri:⁊ ſic iurare indifferẽs ẽ.quia fiat ex bo⸗ na cã bene fit li vo er mala cã fit: male fit. Alio mõ dici 1Tr 1 2 , 28 d 2R P. P Ber C . F.. 4 S. 1 tur indifferẽe. ⁊ hoc ꝓpter incluſam circũſtãtiam. 4 Et ꝙ obijcit᷑.ꝙ ſic ſequeret᷑:ꝙ iurare eẽt malũ in genere.di cẽdum ꝙ nõ.quia malũ in genere ẽ qð determinat genꝰ in malũ.et ſolũ ex circũſtãtia trahit᷑ ad bonũ.Sed iuꝛa re ſᷣm genus bonũ ẽ.ſ.aſſerere ꝑ pꝛimã veritatẽ.nec illa differentia trabit ipᷣm actũ ad malũ:ſ̊ ꝙ nõ indifferẽteꝛ exerceat᷑.¶ Ad terciũ dðin.ꝙ iuramẽtũ in dolo vniuer⸗ ſaliter ẽ in ꝓhibitõe.quia ſemꝑ determinat᷑ in malicia ſᷣ iuꝛamẽtuʒ ex cã põt bene fieri et male.⁊ iõ nõ dicitur ꝓhiberi ſupple vniuerſaliter.¶l Ad ea que obijciunt᷑ de tercia expoſitõe.dᷣm ꝙ hec expoſitio.i2õ aſſumes ⁊c̃. ligno vel lapidi nomẽ dei tribuedo.nõ ẽ qᷓtuʒ ad foꝛmã pꝛimã mãdati ſ̊ qᷓtum ad virtutẽ.Ex ꝑte aũt foꝛme pꝛo pꝛie attẽditur diſtinctio in màdatis.nõ ex ꝑte virtutis. vñ ſi ex ꝑte foꝛme ſumeret᷑ illa expoſitio:bene ꝓcederet rõ.Adhuc tñ ᷣm iſtã expoſitõem diſtinguit᷑ hoc manda tũ a pꝛimo.quia ſi accipiat᷑ ꝙ latria in his tribus man datis pᷣcipitur.ſic ẽ diſtinctio.quia in pꝛimo mãdato p cipit᷑ latria vt adoꝛatio ſen veneratio dei ſᷣm actum coꝛ dis cũ dicit.Nõ adoꝛabis ⁊c̃.qꝛ adoꝛatio dicit actum coꝛdis.Añ hugo in li.de ſacramẽtis. Deũ adoꝛare ẽ ei totã mẽtem pᷣm humilitatẽ et deuotioneʒ ſubſternere.et ipᷣm pꝛincipiũ et finẽ omnis boni credere.In ſecũdo ðo mãdato pᷣcipit᷑ latria ᷣm actũ oꝛis.vñ pᷣcipit᷑ aſſumere nomẽ dei in laudẽ et glonã ipius. cũ.ſ.ꝓbibet ne aſſu⸗ mat᷑ in vanũ. In tercio pᷣcipit᷑ veneratio dei m actum 3 oxpis. vt. ſ. in ſabbato eẽt vacatio deo.⁊ oꝛões.⁊ oblatõ⸗ nes ſacrificioꝝ fierent. Articulus ſecundus Oſtea querit᷑ de cõtinẽtia et intentõe iſtius mandati.Et circa hoc queꝛunt᷑ dno. Pꝛimo gqð eſt nomen qð ꝓhibetur bic aſſumi in va⸗ nũ.Secundo ꝗd eſt dictũ.nomen dei aſſumere ĩ vanũ. tum ad pꝛimum S. j. obijcit᷑.⁊ videt᷑ cũ nõ dicat᷑ ̊¶ nomẽ dei cũ aliqua deter⸗ minatõe.ꝙ accipiat᷑ gener aliter.ſ̊ ſunt noĩa ſue poten⸗ tie.ſue veritatis.ſue bonitatis.q̊ hic ꝓhibetur aſſumptõ in vanũ de nomine potentie ⁊ bonitatis et nõ ſolũ ð no mine veritatis.Cõtrariũ buius videt᷑ ꝑ aug.qui diſtin guit ꝙ pꝛimũ madatũ ꝑtinet ad reuerentiã maieſtatis Secũdum ad reuerẽtiam veritatis.Zerciũ ad reuerẽ tiã bonitatis.nõ eꝛgo ſumit᷑ bic nomen ꝓ noie potentie et bonitatis:ſed ſolũ ꝓ nomine veritatis.¶ Sʒ videt ꝙ ſumatur ꝓ nomine poteſtatis.p̃s.In multitudine vir⸗ tutis tue mentiẽtur tibi inimici tui.Sicut ̊ ↄuenit mẽ tiri cõtra nomẽ veritatis:ita cõtra nomen poteſtatis.ſʒ ſi aſſumpto nomine poteſtatis.ſ.cũ mendacio eſt aſſum⸗ ptio noĩis in vanũ.q̊ qui ſic accipit nomẽ poteſtatis:pᷣ uaricatus ẽ cõtra ilud mandatũ.¶¶ Iteʒz ps. Laudate pueri dñm:laudate nomen dñi. Glo.i.potentiã.Eꝛgo nomẽ dei ẽ potentia:ſ̊hoc nomen põt ſumi ĩ vanũ.ecꝛgo ꝓhibetur hic aſſumptio buius nominis.i Iteʒ ꝙ ꝓbi⸗ beatur hic aſſumi in vanũ nomen bonitatis:patet.pᷣs. tꝑalia ſperat ab eo:ſed illud qdð nome eius indicat. ſcʒ ſalutem.ſi ergo reſpectu boni ẽ ſpes.ergo nomen eius Heatus vir cuius ẽ nomen dñi ſpes eius. Glo.i.quiñ indicat bonitatem. Item quõ accipit᷑ nomen xei. vtꝝ ſcʒ perſonaliter vel eẽntialiter. ꝙ ꝑſonaliter patet.p̃s. Ante ſolem ꝑꝓmanet nomen eius.Glo. MNomen eius fi lius regis.Ergo cum ꝓhibet᷑ aſſumpꝛio noĩs ĩ vanum occipitur ꝑſonaliter ꝓ filio:ſed ſi ſic:ſolũ ergo exponit E oß 00 or tiei grren o60 mere al lat⸗ ius no NA⸗ , Aten⸗ ten nho ſe ſi⸗ i LNneſtio pꝛima expoſitõe.qᷓ eſt.i.nõ credas filiũ dei purã creatu rã. Si accipit᷑ eẽntialiter. tũc obijcit · Oyo.in ꝓlogo de dininis noĩbo.theologi tãq; innominabilẽ de laudant 2 ex omni nomine.Si gᷣ ex oĩ noie noĩat᷑ 2 laudat᷑.eꝛgo aſſumptio alicuiꝰnoĩs quodcũq; ſit.ſi ſumat in vanum vel ſine cã: faciet puaricationẽ ↄtra iſtud mandatũ.qð ⁊ incõueniẽs.nõ ſumit᷑ ᷓ hic nomẽ eẽntialit᷑ nec ꝑſona⸗ liter.ꝗdðẽ g̊ hoc dictũ.i IJõ aſſumes nomẽ di tui in vanuũ Solutio.dðm.ꝙ cũ dr.Qõ aſſumes nomen dei tuii vanũ.nomẽ accipit᷑ hic illud quo id qð deus ratõnali menti innoteſcit. Vñ pᷣs. Afferte dño gliaʒ nomini eiꝰ Blo. Afferatis.vt.ſ.ꝑ vos głioſe ĩnoteſcat.Sed nomẽ põt aſſumi ſm ꝙ iſtud mandatũ ducit ad legẽ gre.et ſic dẽ hic nomẽ ꝑſonaliter:et tũc illud nomẽ ẽ filius.ꝑ quẽ innoteſcit tota diuinitas.Iñ math.xj. emo nouit fi⸗ liũ niſi pater.nec patrẽ quis nouit niſi cui voluerit filiꝰ reuelare.hoc mõ dicit pᷣs.Ante ſolẽ ꝑmanet nomen eiꝰ Glo.nomẽ eius filius regis.⁊ illa expoſitio miſtica nõ credes xpᷣm eẽ purã creaturã. Ael põt nomẽ accipi ſᷣm ꝙ hoc mãdatũ educit᷑ a lege nature.Et tũc nomẽ accipi tur eẽntialiter.⁊ ſic nomẽ dei dr ipᷣa veritas vt ẽ nota. quia hec ẽ rõ nominis.nomẽ eĩ dr eo ꝙ ẽ nota.⁊ ſic ac⸗ cipit᷑ nomẽ dei in glo.ſuꝑ illud exo.viij.Percutiã om̃es terminos tuos ranis.q̃ dicit.nomẽ dñi veritas ẽ. ipᷣe eĩ dicit.Ego ſum veritas.qui loquit᷑ veritatẽ de deo loqui tur.qui em̃ loquit᷑ mendaciũ de ſuo loquit᷑.¶ Ad rõnes in ↄtraꝛiũ.dᷣm.ꝙ nomen ĩ diuinis accipit᷑.aut ſᷣm po⸗ tentiã aut m veritatẽ vel bonitatẽ. ã ex ꝑte potentie ẽ rõ vel pꝛincipiũ efficiẽtie.ex ꝑte veritatis ẽ pꝛincipiũ certitudinis.ex ꝑte bonitatis pꝛincipiuʒ beatitudinis. Sicut ꝗ̊ᷓ dicimus ꝙ efficiẽtia vel cãlitas ẽ ex ꝑte poten⸗ tie.et bic eſt veritatis et bonitatis hoc ẽ inqtum inten⸗ tio pr̃atis intrat bonitatẽ et veritatẽ.ſicut etiã dicimus ꝙ bonitatis ꝑ ſe ẽ allicere.et quicquid allicit ẽ in rõe bo nitatis.Vñ poteſtas nõ allicit niſi quia ẽ bona.nec ve⸗ ritas niſi qꝛ ẽ bona.ſicut dicm?ꝙ intentio noĩatõis peꝛ ſe ẽ veritatis.qꝛ noĩareẽ notũ facere ſeu certificare. Jõ ad veritatẽ reſpecin cuius ẽ certitudo:ꝑtinet ſe et potẽ tiã et bonitatẽ noĩare.vñ eiꝰ intẽtio ſe manifeſtat ⁊ po⸗ tentiã et bonitatẽ. Et ſic licet ſint noĩa potẽtie et bonita tis.tñ illud pᷣceptũ ſolũ ad veritatẽ ꝑtinet:qꝛ nomẽ non ẽ potẽtie:nec bonitatis.niſi inq;tum habẽt rõem verita⸗ tis in ſe.¶ Ad illud qð querit᷑.an nomẽ accipit᷑ ibi ꝑſo⸗ naliter vel eẽntialiter.patʒ ſolutio ex dictis.qꝛ ꝓut du⸗ cit ad legeʒ gr̃e ꝑſonaliter accipit᷑ ꝓ filio. ꝓut educitur a lege nature:accipit᷑ eẽntialiter ꝓ vitate.debitũ eĩ ho⸗ nais ibius veritatis naturaliter eſt inſcriptũ menti ra tionali. Becundo queritur..S. ij. quid ẽ dictu nomen dei aſſumẽ ĩ vanũ.Aſultipłr eĩ cõ⸗ tingit aſſumẽ nomẽ dei.ſ.ĩ atteſtatõe.in denoĩatõe.ĩ pᷣdi catõe.ĩ adiuratõe.ĩ ↄſecꝛatõe.⁊ tot modis ↄtĩgit aſſumẽ nomẽ dei ĩ vanũ.ↄtinet ne ̊ iſtð pᷣceptũ oẽs iſtas aſſum ptões ĩ vanũ? Si ſic.ſᷣ ↄtigit aſſumẽ nomẽ dei ꝑ denoĩa⸗ tõem ſic a rpᷣo d xpᷣianꝰ.et ab vncto vnctꝰ.vt dic aug. Si g̊ ↄtigit illũ ꝗ ſic aſſumit male aſſumẽ ⁊ in vanũ.et aſſumptõ nois ĩ vanũ ꝓhibet᷑ h. ꝗᷓ phibet᷑ hic aſſumẽ no mẽ in vanũ:ſic accipit ꝑ denoĩatoem. Cõtra.oĩs xpᷣia nopeccãs:peccat cõtra gr̃aʒ huiꝰnoĩs a q̃.ſ.d xrpᷣianus 5oiĩs xpᷣianus peccãs peccat ʒ ̊ pceptũ.2 ſic peccando ʒ alia pᷣcepta.peccat ð iſtud.i IRtẽ querit᷑ vtrũ ille ꝗ pec cat ꝓpter vanã glłiam aſſumat nomen ᷣm ꝙ h ꝓhibetur aſſumptiõ noĩs. Aã in oꝑibo bonis ꝑuerſa intentio eſt „ peccati.ſᷣ ille ꝗ p̃dicat ꝓpter vanã laudẽ bhabet puer⸗ ſam intentõem: peccat.cũ ́̊ nomẽ aſſumat:aſſumit no men ĩ vanũ.h̊ ois aſſumptio noĩs in vanũ hic ꝓhibetur ſicut oĩs adoꝛatio ydoli in pꝛimo mãdato.⁊ ſanctifica⸗ tio ĩ tercio.ꝗᷓ aſſumptio noĩs in vanũ ſicut aſſumit᷑ in p⸗ dicatõe ꝓpter vana laudẽ hic ꝓhibet᷑¶ Itẽ querit vtʒ — — — — a A. (WM.. NN. g. J.n. d —☛ vo- P dor Pan) * verdölen Ri . ArX VE xxr.. adiuuare malo fine ſit aſſumẽ nomẽ qð hic ꝓbibet᷑.ſicẽ cũ dr̃ exoꝛʒiʒo te cꝛeatuꝛa ſalis ⁊c.Et videt᷑ ꝙ ſic.qꝛ no men aſſumere ꝓprie ẽ nomen ad aliud ſumere. ſ̊ in ad⸗ iuꝛatõibo nomen ad alind ſumit᷑:̊ impꝛopꝛie aſſumituꝛ Vñ math. xij. Nilij veſtri in q̊ eijcint. Glo.exoꝛciſte iude oꝝ ·qui ad inuocatõem noĩs dei demões eijciebãt.Aſſu⸗ mit g̊ exoꝛciſia vel adiuratoꝛ nomẽ ad alið.q̊ ſi aſſumat ꝓpter malũ finẽ ſicut ꝓter pecumã.cõſtat ꝙ aſſumit in vanũ nomen.peccat ʒ h̊ pᷣceptũ.¶ Itẽ math.vij. Dñe nõne in noĩe tuo ꝓphetauimus.Glo.ꝓphetare.facẽ vir tutes.eijcere demones.interdũ nõ ẽ meriti illius ꝗ oꝑa⸗ tur.ſ̊ inuocatõe noĩs xpᷣi boc agit᷑ ad damnatõem inuo catis.vel ob vtilitatẽ eoꝝ ꝗ vidẽt vel audiunt.⁊ loꝗt᷑ de adiurãtiba. Iſti ꝗ̊ ſumũt nomẽ tci ad aliud.ſ.ad virtu⸗ tes faciẽdas vel demones eijciẽdos et in vanũ.qꝛ ad ſui damnatõem. vt dicit glo. Ergo in h̊ pcepto ꝓhibet᷑ aſſu meꝛe nomen in vanũ:ſicut aſſumit᷑ in adiuꝛatõibo.¶ Iciſ querit᷑ ſi ↄſecrare ꝓpter malũ finẽ ſit aſſumere nomẽ in vanũ qð hic ꝓbibetur.videt᷑ ꝙ ſic.qꝛ in cõſecratõnibus nomẽ ſumit᷑ ad aliud.AIñ Aar.vltimo. Eũtes docete oẽs gentes babtiʒantes eos. In noĩe pr̃is ⁊c.Ex qͥ patʒ ꝙ ſumitur ad ſanctificãdũ. Sacerdos ꝗ̊ q ꝓpter lucruʒ cõſecrat facit ð h̊ pᷣceptũ.qꝛ aſſumit nomen in vanũ.nõ Sartat᷑ boc pᷣceptũ ad aſſumptõem noĩs ĩ vanũ ĩ aſſer⸗ tõibo vt in iuramẽtis veritatis. Solutio.dðm ꝙ bᷣm ꝙ boc pᷣceptũ ducit ad legẽ gratie:ſic accipit᷑ miſtiece.et ſic noĩe extenſo dicimus.ꝙ aſſumere nomẽ in vanũ dr̃. ſicut ille qui accipit nomen xpᷣi ꝑ denominatõem in va⸗ nũ.quia ſic nomẽ dr ibi xpᷣ..a quo denominat ibi xpᷣia nus.Ad rõem in cõtrariũ dðm.ꝙ nõ ſequit᷑ ex hoc q; xpᷣianus quolibet mõ peccãs faciat cõtra hoc pᷣceptum ĩmo ille ſolũ qui apoſtatat ab hoc noie.nõ oĩs aũt xpᷣia nus peccãs apoſtatat ab hoc noĩe niſi quãdo a veritate recedit.Ende cõtra hoc pᷣceptum eſt peccatum bereſis⸗ quod eſt in receſſu a veritate.¶ Ad ſecundũ dðm. ꝙ p⸗ dicatoꝛ qui pꝛedicat in vanum.magis peccat cotra ter⸗ cium mandatum et nõ cõtra illud.quia intentio pꝛimi pᷣcepti eſt vt ſit veneratio dei.ea ratione qua eſt pꝛinci⸗ pium nr̃e cõditõnis.ſicut intentio ſecundi eſt. vt ſit eiꝰ veneratio pꝛout eſt pꝛincipium rectitudinis. In tercio eſi veneratio dei ex hoc ꝙ ẽ finis intentõnis.ſ.Fᷣm ꝙ bo num eſt ſummum. et hec veneratio eſt quies vel ſanctifi catio ſabbati:qui ergo habet malam intentionem pec⸗ cat cõtra tercium pᷣceptum.et ideo p̃dicatoꝛ qui pꝛopteꝛ vanam gloꝛiã pꝛedicat cõtra tercium mandatuz peccat quia babet malam intentõem.¶ Ad aliud de adiuratõ nibo et conſecratõnibus.dðm ꝙ eſt aſſumere nomen vt nomen.hoc eſt nomen vt veritateʒ.et eſt aſſumere nom̃ vt virtutem.ille ergo qui adiurat accipit nomen vt vir tutem. ſcʒ vt aliquid ꝑ ipᷣm agat.ille auũt qui cõſecrat ac cipit nomẽ vt bonitatem et gratiam peꝛ quam ſanctifi⸗ cet.ſicut baptiʒans.Solum at ille qui iurat accipit no⸗ men vt nomen.vel vt veritatem.quia ipᷣm inuocat in te⸗ ſtimouium ſue aſſertõnis.ſm autẽ ꝓpꝛiam intentionem huins pᷣcepti:nomen cei aſſumere eſt ad a ſſertões ip̃a,zʒ veritatem adducere ſeu in teſtimonium aſſertionum. NMNlembrum ſecundum Oſtqᷓ; inquiſitum eſt de ſecundo mandato gener aliter. Querendum eſt ſpecialiter ðᷣ ipᷣo q;tum ad iuramentum ꝓpter illam ex proſitõem. 5 aſſumes ⁊c̃.i.nõ iurabis ꝓ nibilo.Circa ꝙᷓ iuramentum plura querunt᷑.Et pꝛimo de actu iuramenti.circa quod plura querũtur. Pꝛimo an ſit bonũ vel malum vel indifferens. Secũdo an ſit li citũ vel illicitum vniuerſaliter. Lercio an ꝓbibetur iu ramẽtum rõne actus vel affectus. Quarto an ꝓhibetur qtũ ad ↄſuetudinẽ vel qᷓtũ ad actũ.Quito quibo ↄueni at iurare.Sexto an licitum ſit iuramẽtum reciꝑe. * VaNRα „. ₰ Ray’ . Articulus primus 53ssace 4 lum ſicut ad dei cõtemptuʒ: hoc ẽ ad ꝑiuriũ: vñ er occa D pꝛimũ ſic obijcit.ſuꝑ illud math.v.Dico ſione ẽ malum.⁊ hoc ẽ quod dicit aug.ad publicolã. di⸗ vobis.iꝛõ iurare oĩno.dicit glo.ꝑ qð quis ctũ ẽ in nouo teſtamento:ne omnino iuremus. qð mihi iurat.illud venerat᷑ ⁊ amat. ſ̊B amare cũ et ꝓPterea dictũ eẽ videt᷑:nõ ꝙ iurareẽ peccatũ. ſed quia venerari in ſe ẽ bonũ:& iuꝛare in ſe ẽ bonũ.q:. Itẽ om̃is peierare immane peccatuʒ ẽ.a quo nos longe eẽ voluit. actus ſᷣm quẽ ↄtingit aſſimilari deo ẽ bonus.ſed iurare qWui omino ne iuremus cõmonuit. ſic mal ẽ ex occaſi ẽ hmõi.g actꝰiuꝛãdi ſimpliciter ẽ bonus.minoꝛ patʒ.qꝛ one.qꝛ ẽ occaſio in ipo iurãte ad ꝑiurium.⁊ dei contem cediurat ꝑ ſeipᷣm veritatẽ.geñ.xxij. Per memetipᷣm iu⸗ pꝓtuʒ.ſed hmõi occaſio nõ venit ex ꝑte actus buius qui raui dicit dñs ⁊c̃.⁊ hebre.vj.qm̃ neminẽ habnit ꝑ queʒ iurare:ſ ratione ꝓnitatis ad malũ que ẽ in i po qui iu iuraret maioꝛẽ.inꝛauit ꝑ ſemetipᷣm.ſimiliter hõ ꝑ illaʒ rat.quia vt dicit aug.ex aſſiduitate eſi ꝓnitas ad hoc eãdẽ veritatẽ q̃ deus ẽ iurat.vñ eadẽ ẽ rõ aſſertõis vtro P hõ labatur in ꝑiuriũ. De indifferẽti aut actu notandũ. biq;. ꝑ actũ iurãdi aſſimilat᷑ bomo deo. il Itẽ iura?e indlfferens dr tripliciter. quia vno mõ dr indifferena inuocare deũ teſtẽ.h̊ᷣ qð ẽ deũ inuocare nõ dicit aliquazʒ quo nec ẽ bonum nec malum aliquo pᷣdictoꝛum modo inoꝛdinatõem.ſilr nec hoc qð ẽ teſtẽ dicit aliquã inoꝛ⸗ ruʒ.in moꝛibus dico.ſ.nec in ſe nec m ſe. nec ex cã.nec din atõem.qꝛ hoc ẽ inuocare deũ ad teſtificãdũ aſſertõʒ ex occaſione.et tale ẽ ambulare ⁊ ſedere.Secũdo modo XZlſſertio aũt ẽ vt credat᷑ veritas. Si g addat᷑ rõ q̃ cre⸗ dr aliquid indifferẽs quod nõ eſt malũ. nec ĩ ſe nec ᷣm dat᷑.nõ ẽ inoꝛdinatio:vᷣ ratõ inter oẽs qua magis debʒ ſe.tñ põt bene fieri ⁊ male fieri ex occaſiõe.⁊ tale indif⸗ credi ẽ ip̃a veritas pꝛima.qᷓ ĩam ſic inuocare nõ dicit ferens ẽ iurare. Lercio mõ ẽ indifferẽs qð malum ẽ ex aliquã inoꝛdinatõem. ſed bonũ ſimpłr. Juraꝛe qð diẽ ſuo genere tñ poteſt bene fieri ⁊ male:et tale ẽ occidere. hmõi inuocatõem ẽ bonũ ſimpliciter.¶. Itẽ aug. in ler⸗ ſic igitur patet quõ iurare ẽ bonũ et maluʒ 2 indifferẽs mone dñi de mõte.ita pᷣcepiſſe dñũm intelligit᷑ ne iurare Ad illa rõem qua obijcitur. ꝑ qð quis iurat illud ve⸗ tur.ne quiſq; ſicui bonũ apetat iuramentu vel iuſiurã⸗ neratur et amat.dm ꝓpter intelligentiã illius auctoꝛi⸗ „ X dum. 7 aſſiduitate iurãdi ad ꝑiuriũ ꝑ ↄſuetudinẽ laba⸗ tatis. cũ dr̃ ꝑ quod quis iurat ⁊c.bhoc dicitur ꝑ ſigni tur.iurare g phibet᷑ ꝓpter ꝑiuriũ.q̊ nõ eſt malũ in ſe vel ſficantiã. quia talis ſignificat ſe deũ amare a venerari. Em ſe. ẽ bonũ vł indifferens. Ao oppoſitũ. aug. JZu ui ꝑ deum iurat. ille em̃ qni iurat introducit ſemper te ratio falſa eſt ꝑnicioſa.vera ꝑiculoſa.nulla ſecura.ex qͥ eʒ ſue veritatis maioꝛẽ ſe.ꝗꝓpter hoc ſignificat ſe vene patet.qꝙ oĩs iuratio ẽ ꝑiculoſa.h̊ exponere ſe alicui ꝑicu rari illum ꝑ quem iurat:tñ ex ꝑte ꝓnitatis iurantis eſt lo quãtulocũq; nulla interueniẽte circũſtãtia ẽ malum occaſio ruine ad maluʒ.ſ.ꝑiuriũ.⁊ iõ ꝓhibetur vt dicit in ſe ſeu ſim pliciter:g iurare nõ põt bene fieri ſine cir⸗ aug.ne aſſiduitate iurãdi ꝑ cõſuetudinem labat᷑ homo cũſtãtia boni addita.Eſt igit᷑ iurare malũ ſimpłr et nõ ad ꝑiuriũ.⸗ Ad rões ex ꝑte oppoſita.dðm pꝛimo ad p⸗ bonũ..¶ Itẽ hiero.ſuꝑ.v.Math. Cõſidera ꝙ ſaluatoꝛ mam ꝙ dr̃ ꝙ iuratio vera ẽ ꝑiculoſa hoc ẽ dictũ ꝑ occa⸗ nõ ꝑ deũ iurare ꝓhibuit:̊ ꝑ celũ et terrã:⁊ hieroſolimã ſionẽ. Uñ periculoſum reſpicit ibi agentẽ cuius ꝓnitas ⁊ caput ſuũ.⁊ hoc ꝑuulis fuerat ↄceſſum in lege.vt quõ ẽ ad maluʒ.ſicut dr.viij.geñ.ſenſus et cogitatio homis teo victimas iĩmolabãt ne eas ydolis ĩmolarẽt:ſic iura ꝓna ſunt ad malũ ⁊c̃.et nõ dr hoc q;tuʒ ad naturã actꝰ re ꝑmitterent᷑ ꝑ deũ.nõ ꝙ h̊ recte facerẽt:ſ qꝛ melius in ſe.i¶ Ad ſecundũ qð dicitur ꝙ ſimiliter ꝑmittitur iu illud deo exhibere q; demonibo.ſ̊ offerre victimas nõ ẽ rare ⁊ immolare.dðm ꝙ hiero. loquit᷑ qᷓtũ ad occaſio⸗ bonũ ĩ genere.qꝛ ydolatre hoc agũt.ĩmo ſoluʒ ex circũ⸗ nẽ.quia ſimilis ẽ occaſio vtrobiq;.tamen natura actus ſtãtia tra hit᷑ ad bonũ.¶¶ Itẽ ꝓhibitio iuramẽti ẽ de pce⸗ iuradi ẽ in genere boni⸗ natura vᷣo actus imoladi ẽ in⸗ ptis moꝛalibo:sß omne qð phibet᷑ moꝛaliter ꝓhibet᷑ qa dDiſferens. Circa quod notandũ.ꝙ cõceſſio tribus mo⸗ malũ.q̊ iurare cuʒ ꝓhibeat᷑ ĩ euãgelio ſimpliciter nulla dis eſt. Eſt em̃ cõceſſio diſpenſatõis.ſ.qñũ cõceditur qð circũſtatia addita:cõſtat ꝙ iurare ſimpliciter ẽ malũ.ñ nõ ſit malũ.q; ſi nõ cõcederetur malũ eẽt.qualis conceſ S bonũ fm ſe vel in ſe. Solutio.dðm ꝙ bonũ in acti⸗ ſio fit monacho ð comedẽdo carnes a ſuo abbate. Alia bus mktipliciter dr.ſ.bonũ ſᷣm ſe:bonũ i ſe.bonũ er cã .£– cõceſſio alicuius ne malum eueniat.Tercia ẽ cõceſſio P bonũ ex occaſione.tot etiã modis dr ĩ actibo malũ. Ho alicimus ne peius eueniat.libellus ergo repudij fuit cö . . ſ nũ hm ſe dr̃.cũ ſic deſignat᷑ et inſoꝛmat᷑ actus.ꝙ nõ põt ceſſus iudeis ne peius eueniret.Secũdo aũt mõ fuit fa- fieri male nec cadere in oppoſitã differẽtiaʒ: tale ẽ diligẽ cta cõceſſio iudeis de imolatõne ⁊ ſacrifieije. hboc modo deũ ex caritate. Honũ aũt in ſe ẽ qð ex ſua noĩatõne bo etiã fuit iuramentum cõceſſum. Erant em̃ iudei ꝓni ad nũ ẽ᷑:tñ põt male fieri.vt p̃dicare.oꝛare.elemoſinã facẽ. ydolatriam et vt ſacrificarẽt ydolis. Similiter ert p⸗ Peccm ont male lien ſi fiant ꝓpt vanã laudẽ vel aliquã mni vi iurarent ꝑ ydola. Jdeo ad hoc cauẽdum cõceſſuin aliã malã intentõem:⁊ tñ de ſe nominãt bonũ. Honum ẽ eis iurare ꝑ denm.ſicut victimas offerre veo.ſed non ex ca ẽ:qdð nec m ſe nec ĩ ſe bonũẽ:tñ ex cã bonũ ẽ.vt co ſequitur ex hoc quin actus iurãdi in ſe ſit de genere bo⸗ medere ꝓpter ſuſlentatõem coꝛpis að ſeruiciũ dei. Ho⸗ ni·quia in iuramento duo ſunt.ſ.natura actus qui bo/ nũ ex occaſione ?.qð nec m ſe nec in ſe:nec ex cã dire D nus eſt. iterũ ibi eſt ꝓnitas ex parte hominis iurantis. cte bonũ ẽ ᷣm pĩmã intentõem.ſ̊ ſolũ drĩ bonuʒ.quia ad hoc ꝙ iuret per ydola.et hoc ẽ ſimpliciteꝛ maluʒ. õ quedã occaſio ducẽs nð bonũ.vt imolare victimas ⁊ ſa habendo reſpectum ad hanc pꝛonitatem iurantis.dici crificia.eꝛat occaſio quedã apud iudeos ducẽs ad bo⸗ tur iurare ꝑ deum eẽ in cõceſſione iudeis. Sed obijcit᷑ nũ.qꝛ faciebat eos vacare ab ydolatria. Vñ vt retꝛahe contra pꝛedicta.quoniã dicit aug.ꝙ iurare nõ eſi bonũ. rẽt᷑ a cultu ydoloꝝ quibo victimas offeꝛebãt:pᷣcipie bat᷑ et tamen nõ eſt malum.ergo nõ eſt bonum in ſe. dicen⸗ victime offerri deo. Cot etiã modis dr̃ malũ. Malum dum.·ꝙ intelligit dicere ꝙ nõ ſit bonum Fm ſe.boc ẽ ta⸗ g̊ m ſe ẽ qñ actus ſic ẽ defoꝛmatus.ꝙ nullo mõ põt be⸗ le bonum quod nullo modo poſſit male fieri.nihil abſo ne fieri nec cadere in opꝓpoſitã differentiã. vt foꝛnicari. lute dicitur bonum niſi tale ſit.¶ Ad tercium dðm. ꝓ ADalũ in ſe ẽ qð ex ſe nullo addito maluʒ ẽ.põt tñ addi differentia ẽ in ꝓbibitõibus legis et euagelij.quia ĩ lege talis circũſtãtia.ꝙ bene fit ⁊ ẽ bonũ.ſicut occidere in ſe pPꝓhibetur quod malum eſt. in euangelio autẽ ꝓhibetur † ẽ malũ:tñ addita aliqua circũſtãtia fit bonũ.ſicut ẽ oc⸗ non ſolum qð maluʒ ẽ:ſed etiam occaſio mali.et in boc ” cidere de iuſlicia.NDalũ ex cauſa eſt.qð ex geneꝛe bonũ )aadit cuangeliũ vltra legẽ. AUñ dicit cuangeliũ. v. maf᷑. ẽ.tamen ex cauſa malũ eſt.ſicut dare elemoſynaʒ ꝓpter S i oeulus tuꝰ ſcadaliʒat te æc7. VUñ oĩs occaſio peccãdi vanã laudẽ.Aalũ ex occaſione ẽ.qð in ſe bonũ ẽ.tñ ex ibi/ phibet᷑. Yurare ꝗ̊ phibet᷑ i euãgelio.nõ qꝛ ſit malũi occaſione malũ ẽ quia habet in ſe quãdam facilitateʒ ⁊ ſe vl ᷣm ſe:ᷣ qꝛ ẽ occaſio mali ĩ iurãte.q ꝓnus ẽ ad per⸗ ꝓnitatẽ in malũ.hoc mõ iurare malum ⁊ẽ.nõ em̃ iurare iurium. 8 2) ſt vr Sl.r B fenn —ð X J&σ JPr. ola V. Aas r. rNn. J Tiace . 5 0 1Be ⸗h — . Queſtio xrxf. .V . „ 4 d ocioſum. loqꝗ em̃ nõ ẽ de actibo ꝑfectis in ꝗbo determia⸗ Articulus ſecun us tur circũſtantia rõe ſue excellẽtie vt opoꝛteat ipᷣin fieri R Ecundo queritur. vtrũ iurare ſit Rcitus:vel ſemꝑ ex cã neceſſitatis:vel vtilitatis. Si n n⸗ vetls illicitum. Ad qð ſic exo.xx.õ a nes no keeceret argumetu. Jur ale Eu⸗ ẽ de ati 4 men dei tui vanmun. Bla⸗ duran kobt⸗ ine cauſa nõ põt exerceri abſq; peccato. ſ Püaiue Aeahe r hetnn unm annc circũſtantia Artic ulus tercius —MW 4 remota.eſt iurare pꝛo nihilo.ſed iurare ſimpliciter ẽ iu Ercio querit᷑ ce ꝓhibitõe iuramẽti. vtrũ ſcʒ S rare omni circũſtatia remota. ergo iurare ſimplicit ẽ in illa phibitio ſit ᷓtũ ad act vel ꝙtũ ad affe⸗ „ rare p nihilo. Sed iurare ꝓ nibilo nõ eſt licitum. ergo ctuzʒ. Mo qð ſic Ja. v. Ante oĩa fratres mei i nec iurare ſimplicit ẽ licitum. ¶ Cõtra.aug. ſuꝑ epłam nolite iuraꝛe· phibet᷑ ibi affectus.Vñ nolite iurare.i. D aad gal. nõ ẽ cõtra p̃ceptum dei iuratio que ad malũ nõ nõ affectetis iurare.ᷓ nõ ꝓhibet᷑ hic rõe actꝰiurãdi.cũ ͦ iurantis eſt. ſed increduli a quo iurare cogitur. nõ intel nõ fiat ibi mẽtio de actu.¶ Itẽ aug.in li.ð mẽdacio. di ne ligitur ita deum ꝓhibuiſſe a iureiurãdo.vt quãtũ ĩ ipſo cit dñs. Oĩno nõ iuraꝛe.i.quãtũ in teẽ nõ ames nec cũ d eſt ipe nõ iuret.ergo iurare nõ eſt illicitum.¶¶ JItẽ aug.ĩ aliqᷓ delectatõe appetas. Pꝛohibitio ̊ dñi refeꝛt ad affe 1 ſermone de verbis apoſtoloꝝ.ſi peccatũ eẽt iuratio.no ctũ:nõ ad actũ. Cõtra.exo.xx.Qon aſſumes nomẽ ði . diceretur in lege. Reddes dño iuꝛamenta tua.Licitum tui in vanũ. Glo.iurãdo/ꝓ nihilo. h vr ñ ſolũ de affectu aũt eſt quod nulla lege vel iure ꝓbibetur.ergo iurare n inurãdi:ĩmo de actu. Rõe huiꝰqrit᷑ q̃ꝛe in ꝗabuſdã actibo eſt ülicitum. Sed cõtra.loqui abſq; circuſtantia eſt pꝓhibet affect? 2 nõ actꝰ. ſic affectus habẽdi diuitias ꝓ ”MMB ſFRer. ) 1 — malum. quia hoc eſt loqui ocioſe.quia vt dic greg. Oci/ hibet᷑:bᷣ actꝰ.ſ.habere diuitias ñ/ꝓhibet᷑. Vñ pᷣs. Diui⸗ ☛R 70,. EEh n⸗ olum eſt quod caret rõe iuſte neceſſitatis vel intentoõne tie ſi affluãt nolite coꝛ aponeꝛe.i.non affectetis diuiti⸗ . ) M6 . . 4 Jiaa pwprie vtilitatis.boc aũt nõ ẽ licitum.ſed iurare ẽ loqui.& as.vñ/phibet coꝛ.i.affectũ poni in diuitijs.nõ ꝗn habe⸗ , R— iurare ſimpliciter abſq; circũſtatia nõ ẽ licituʒ.¶¶ ꝓtem ant᷑· Solutio.dðm·ꝙ dupler ẽ affectus. inductꝰſeu. 5 St 1. 1 ps.vir linguoſus ñ dirigetur. Glo. Si quis vera dicat cõpulſus ⁊ ſpõtaneus. Affectꝰcõpulſus ẽ ſicut ille aiu . *°n. 1 pᷣp̃ter neceſſitatem vir linguoſus ẽ. Ex quo patet ꝙ/ nõ ꝓᷣijcit merces ĩ mare ꝓpter ꝑiculũ euadẽdi.iſte mouetuꝛ . „ ne licet loqni pᷣter neceſſitatẽ· ꝙ̊ cum iurare ſit loqui.nõ li⸗ ad hꝛß coactus et cõpulſus neceſſitate. Jurare ̊⁊ diui cet ſimpliciter iurare pᷣter neceſſitatẽ. Solutio.dom tias appetere ꝓhibent qtũ ad affectũ ſpõtaneũ.ſ.ꝙ non 5 M i ꝙ quidã ſunt actus boni in genere. in quoꝝ vſu circũ⸗ bet hõ moueri ad iſta ſolo affectu ſpontaneo: ſeu vo⸗ D. meri + N xv. 1. no ſtantia ẽ in pcepto.Alij ſunt boni in genere quoꝛũ vſus lũtario.ĩmo ſemꝑ affectu inducto cam. ſiẽ ede ꝓijciẽte , ẽ indifferens.nã quidaʒ ſunt boni in genere. qui ꝑfecti merces in mare. Rõ aũt q̃re ĩ his ꝓhibet᷑ affectus ⁊ nõ i ſunt.qui ſm ſe referũtur in deũ.tales actus ſunt excellẽ actus ẽ.qꝛ qdã ſunt q̃ diſponũt ⁊ inclinãt aiam ad auer tes. vt ſacrificare.celebrare.iudicare.⁊ iurare. Alij ſũt ſionẽ a deo.ẽ ad ↄtemptũ vel ad cõuerſionẽ ad cõmu i boni in genere:nõ tamẽ excellẽtes ſunt.quia nõ referũ⸗ tabile bonũ.cuʒ ad illa aĩa inclinat᷑ talia ſunt iurare. 8 tur in deũ.vt dare elemoſinã et hmõi.In pꝛimis ꝗ̊ acti habere diuitias. Diuitie em̃ diſponũt aĩam ad cõuerſi⸗ bus rõe alicuius excellentie actus intelligunt᷑ circũſtã onẽ ad cõmutabile bonũ:iõ ad pctm. Jurare diſponit tie.ſine quibus nõ poſſunt fieri nec debẽt.hmõi aũt cir aĩam ad auerſionẽ a deo.hoc ẽ ad cõtemptũ ipᷣius.ideo cũſtãtie ſunt.vel loci.vel tꝑis.vel ꝑſone.vł cauſe.vł mo ad peccatũ.qꝛ vt dicit aug. Peccatũ ẽ ſpreto incõmuta di.verbigratia. Judicare ẽ de actibus excellentibo. Ju⸗ bili bono bonis cõmutabilibo adherere.deo etiã ꝓhi dex in iudicãdo ẽ loco dei et cõfoꝛmat᷑ deo et tenet tunc bet᷑ affectus diuitiaꝝ.vt.ſ.nõ apponat᷑ coꝛ ĩ dimtijs. vñ ſedem dei. Ro.ij. Scimus quoniã iudiciũ dei ẽ.deut.j. math̊.vj.Nolite ſolliciti eẽ aie vr̃e quid manducetis.et Iuiciũ dei ẽ.⁊ rõe buius excellẽtie determinat ſibi cir iõ dicit ſufficit diei malicia ſua.q̃i dicat: ſufficiat vobis 8 cuũſtantiã modi debiti ſeu qua nõ licet ipᷣm fieri.¶ Ytem ſi adhuc er neceſſitate moueamini.qi dieat. ſatis ẽ alad, ) (m) zen Nocraſt⸗ „NM , in pᷣcepto habet iudicare iſtã circũſtantiã.vt.ſ.iuſte fi⸗ buc malũ nõ affectetis ampliꝰ. In iüllis aũt in ꝗgbo actꝰ?V 9. 12ꝛ ) a. Arn 3 2 f at. Deut.xvj. Juſte quod iuſtũ ẽ ꝑſequeris.Similit ce nõ ẽ occaſio nec ad cõuerſionẽ nec ad auerſionẽ.nõ ẽ ꝓ·) 4a1 2. „ ig lebrare ẽ de actibo qui referuntur in deum.et rõe ſue ex hibitio nec actꝰnec affectꝰ. In illis aũt in gbo ꝓhibetur/ ⸗ W . r M 4 cellẽtie determinat ſibi circũſtantiã ꝑſone.quia nõ a q;̃ actus:ſemper ꝑꝛobibetur affectus qui imponit nomen? u—ð? . 4 libet ꝑſona põt exerceri. Hebreoꝝ.v.Omnis pontifer operi. Similiter maledicere ſine cauſa pꝛohibetur. ne 9 donmiid aſumpwo lomunhe conſtitutus R affectet homo illud.Inde Ro.xij. Qolite maledicere. offerendum deo ⁊c. Similiter ſacrificare ẽ de actibus excellentibus qui referuntur in deũ ⁊ in eius reuerenti Articu us quartus am maieſtatis.rõe cuius determinat ſibi circũſtantiaʒ Varto querit᷑ an ꝓhibet᷑ iuramentum q;tuʒ loci. VUnde deut. xij. Caue ne offeras holocauſta tua in ad conſuetudinem vel q;dtum ad actum. Ad omni loco quẽ videris.ſed in eo quẽ elegeꝛit dñs.Simi quod ſic math̊.v. Ego dico vobis nõ iurare liter iurare ẽ de actibo excellẽtibo.quia iurare ẽ ꝑ pᷣmã omnino.Glo.Vſum iuramenti pꝛohibet. Ergo hec ꝓ⸗ veritatẽ aſſerere.et iõ eſt actus excellẽs rõe cuius deter hibitio intelligitur q;tum ad vſum.nõ qᷓ;tum ad actum minat ſibi circũſtantiam cauſe. vt videlicet nõ fiat ſine Item ecci.xxiij. Jurationi nõ aſſueſcat os tuuzʒ.aſſue⸗ cã debita.Juraꝛe ergo nũqᷓ; bene põt fieri ſine cã.ſʒ hoc ſcere dicit vſum. Ad oꝑꝓpoſitum. Aſus nihil aliud eſi nõ facit malicia actus.quia in genere bonus eſt.ſ̊ hoc q iteratio actus.Cum ergo iurat aliquis.aut iurat ſi⸗ facit excellẽtia actus. Dare vo elemoſinã licet ſit bonũ ne cauſa:aut cum cauſa.Si cuʒ cauſa:actus eſi bonus ⸗ in genere.nõ tñ ẽ actus excellens.Ideo ſimpliciter ſine Similiter ſi iurat ſecundo et tercio ⁊c̃. Si ſemper cuʒ aliqua iſtarũ circũſtãtiaꝝ licitum ẽ ip̃ᷣm exeꝛcere.pᷣdcti cauſa ſemper actus licitus.eꝛgo et vſus licitus.nec vſꝰ aũt actus nõ.quia ſunt actus ad dũ relati ᷣm ſe.ſic er⸗ ꝓbibẽdus.Si iurat ſine cauſa:ergo nõ ẽ actus licitus. do iurare ſimpliciter ſine circũſtãtia debite cauſe nõ eſt illud ̊ qð pꝛimũ ꝓhibetur ẽ actus ipᷣe et non vſus niſi licitũ.quia inrare ẽ actus ꝑ deum.et iõ excellẽs: ſacrilſi rõe actus. Solutio.dðm.q actio iuramẽti põt eẽ cũ care et celebrare ſunt actus ad deũ. Judicare ẽ actꝰ ſᷣm cã vel ſine cã.ſ̊ ſine cã ſemꝑ ꝓhibet᷑ vſus et actus.quia ceũ.¶¶ Ad aliud tñ qð obijcit᷑ de loqui.dðm ꝙ ſi log ſit iuraꝛe ſic illud eẽt veritatẽ cõtẽnere:h̊ ẽ ꝓ mihilo ducere in caſu illo in quo debet eẽ ad neceſſitatẽ vel vtilitatem Si autem ſit cum cauſa.hoc poteſt eſſe dupliciter.vł cũ verũ ẽ ꝙ ſi fiat ſine cã malũ ẽ ⁊ ocioſum.̊ nõ oẽ loqui ẽ cauſa vtili ſolum:vel ex cauſa neceſſaria.qꝛ bis de cau⸗ bmõi.ĩmo aliquod loqui eſt qð nõ diſponit ad h̊ ꝙ aĩa ſis aliquando iuratur. ſcilicet pꝛo vtilitate vel neceſſi⸗ auertat᷑ a co.nec ꝙ minꝰↄuertat᷑ ad deũ.⸗ illud nõ eſt tate.et appello iuramentum ex cauſa neceſſaria. quod fg. . — . ä 2 eNRWͤ 3 1 R 4 8erane- t /5° ſ „E A . „ d de. n 7 . 4 l.2t 9 ſoay , „vans . 9.2 ., ,.. ſumpte poteſtatis ad aliquid faciendũ. vñ vterq; aſſu Oſuneh A., . Bon. ( W —.— — — — — -—— 2 f. k N boon 1 . ſcʒ nõ põt dimitti ſine peccato.vt ſi iudex cogat alique⸗ iurare.nõ poſſet ille dimittere iuramentũ ſine peccato. Si ſit iuramentũ ex cã neceſſaria:dicimus ꝙ nõ ꝓbibe⸗ tur vſus nec actus.Si aũt ſit iuramentũ ex cã vtili ſo⸗ lum:ſic vſus iurandi ꝓhibetur ⁊ hoc ꝓpter ꝓnitatem la bendi in ꝑiurium. Et hoc eſt quod dicit augin li.de ſer mone dñi de monte.ita pᷣcepiſſe dñm intelligitur ne iu⸗ raretur.ne quiſqᷓ; ſicut bonum appetat iuſiurandũ ⁊ aſ ſiduitate iuꝛandi ad ꝑiurium ꝑ ↄſuetudinẽ dilabat᷑. . Ad maioꝛẽ autem .S. j. euidentiã p̃dictoꝝ obijcitur cõtra ſolutões pᷣdictas in quibus dictum ẽ ꝙ iurare ẽ bonuʒ in genere.Ad quod ſic. Omnia bona in genere cũ debitis circũſtantijs intel lecta:appetẽda ſunt.Si ꝙ̊ iurare veſtitũ ſuis debitis cir cũſtantijs nõ ẽ apetendu:iurare nonẽ bonũ in genere. Ainoꝛ patet.quia Ro.j.dr. Teſtis ẽ mihi deꝰ ⁊c.vbi glo.iQõ ẽ iuratio bona.i.nõ appetẽda eſt.Et aug · in ſer mone dñi in mõte.ita pᷣcepiſſe dñm intelligitur ne iure tur:ne quiſq ſicut bonũ appetat iuſiuranduʒ.. Ad op poſitum. Siecut ille qui iuꝛat ẽ in aſſumptõne veritatis ad aliquid aſſerendu.ita ille qui facit miracula ẽ in aſ⸗ mit aliquid diuine excellẽtie.quia ad aliud ſumit. Sic eergo facere miracula bonũ ẽ in genere.nõ tamen ẽ abſo xNlute apetendũ:ita nihil impedit quin iurare ſit bonum in genere licet nõ ſit abſolute appetendũ. Itẽ ſunt qdã actus faciẽtes nos in ↄfoꝛmatõnem diuine ptatis.Alij qui faciunt nos in cõfoꝛmatõem diuine ſciẽtie vel veri⸗ tatis.⁊ ĩ iſtis nõ ẽ abſolutus appetitus. Alij faciũt nos in ↄfoꝛmatõem diuine bonitatis.et tales abſolute appe tendi ſunt.ſicut eẽ miſericoꝛdẽ.Vñ math̊.v.Eſtote mi⸗ ſericoꝛdes ſicut pater veſter celeſtis miſericoꝛs ẽ. Alij vo nõ ſunt abſolute appetendi.verbigratia.Actus qui nos ↄfoꝛmat poteſtati.nõ ẽ aꝑpetendus. VFñ moy.exo. iiij.recuſabat coꝛã dño habere pꝛincipatũ ſuꝑ populuʒ iſrahel.ſimiliter nec actus ↄfoꝛmãs nos ſciẽtie vel veri⸗ tati ẽ abſolute aꝑetẽdus.vñ hõ peccauit et cecidit eo ꝙ appetijt cõfoꝛmitateʒ diuine ſcie.cum dixit ei dyabolus gen.iij. Eritis ſicut dij ſciẽtes bonũ et malũ.ſimiliter et angelus cecidit eo ꝙ appetijt confoꝛmitatẽ ptatis. Si ꝗ̊ nõ ꝓhibet quin tales actus ſint boni in genere.licet nõ ſint appetẽdi ſimpliciter.vł abſolute.ſimiliter iurare ni hilominus erit bonũ in genere:Iʒ nõ ſit ſimpliciter ap⸗ petendũ. Solutio.cõcedendum ſicut dictũ ẽ.ꝙ iuraẽ qᷓtum ad naturã ſui actus ẽ bonum in genere ſeu de ge⸗ nere boni.⁊ nõ ſequit᷑.ꝙ ſi nõ ẽ abſolute appetẽdus. ꝓ pter hoc nõ ſit bonũ in genere.ã quedã ẽ cõfoꝛmitas ad deum. que ẽ in meritũ.quedã aũt que reſeruatur in pᷣmiũ.Cõſoꝛmitas que ẽ ĩ meritũ:ẽ cõfoꝛmitas ad ipᷣaʒ bonitatẽ ſᷣm vnũ modũ.Qaʒ vie bonitatis ſumme:ſunt miſericoꝛdia.veritas ſeu iuſticia.pᷣs. Uniueꝛſe vie dñi miſericoꝛdia et veritas.⁊ cõfoꝛmitas ad miſericoꝛdiaʒ ꝑtinet ad meritũ · cõfoꝛmitas at᷑ ad iuſticiã ꝑtinet ad p̃ miũ.Vñ ĩ.iij.ſapᷣ.dr.qꝙ iudicabũt ſanct natões.2⁊ ĩ p̃s. BGladij ancipites i manboeoꝝ ad faciẽdum vindictam in natõnibo ⁊c. Similr ↄfoꝛmitas potẽtie reſeruat᷑ ad pᷣmiũ.Vñ.v.ſapᷣ.dẽ.ꝙ ſanctiaccipiẽt regnuʒ decoꝛis.⁊ dy adema ſpeciei de manu dñi.Silꝛ ↄfoꝛmitas ad ſcĩaʒ ꝑtinet ad pᷣmiũ.Iñ aplłs.j.coꝝ.xiij.nũc cognoſco ex ꝑ⸗ te:tũc cognoſcã ſicut et cognitus ſum. Cum ꝗ vnũquod qʒ ſit appetendũ ꝓut ẽ in ſuo oꝛdine. iõ ipᷣi viatoꝛi appe⸗ tẽda ẽ cõfoꝛmitas ꝑtinẽs ad meritũ in via:que ẽ cõfoꝛ⸗ mitas ad miſericoꝛdiã.eẽ aũt cõfoꝛmẽ ptᷣati vł cõſcĩe vł iuſticie vel veritati:hoc nõ ẽ appetẽdum. Sed iterũ in ↄtrariũ obijcit᷑.Ciꝛca mala ᷣm ſe nõ ẽ tata phibitõ quã ta ẽ circa iurare.Quia dr ĩ math.Non iurare oĩno.vñ iuramẽtũ oĩno ꝓhibet᷑.ſed mechari vel foꝛnicari nõ ita vniuerſaliter ꝓhibent᷑.qꝛ nõ dr̃ nõ mechaberis oĩno. minꝰ videt᷑ licitũ iurare qᷓ; foꝛnicari vel mechari.qj Að T Eer Rs en h — X hoc intelligendũ ꝗꝙ mechari vłius ꝓhibetur qᷓ iurare: licet nõ apponat᷑ ibi nota vniuerſalitatis qᷓ ẽ oino.Dif⸗ fert em̃ dicere.dico vobis oĩno nõ iurare.⁊ non iurare. quia ſi dicat᷑ oĩno nõ inrare cadit diſtributõ ſuꝑ negati onẽ.⁊ tũc ẽ ſenſus.dico vobis in nullo caſu iurare.ſed ſic nõ ꝓhibet᷑ hic iurare.ſᷣ imo ꝓbibet᷑ ita ꝙ cadit nega⸗ tio ſuꝑ diſtributõeʒ.⁊ tũc ẽ ſenſus.nõ iurare oĩno.i.di⸗ ceſſaria vel vtilis ſocietati hũane.⁊ ita iuraꝛe nõ ꝓhibe tur vtr. ſʒ mechari ſimpliciter ꝓhibet᷑ ⁊ vniuerſaliter. Vñ ꝓhibetur mechari in omni caſu. Articnlus quintus Onſequẽter querit᷑ ꝗabo ↄueniat iurare vł li⸗ ceat. Pꝛimo an deo aueniat iurare.Secun⸗ do an angelis cõueniat iurare.Tercio an p feſſis foꝛm euãgelij ⁊ platis conueniat iurare. tum adpꝛimum S. ꝗj. querit᷑ vtrum deo ↄneniat iurare ⁊ ꝑꝗd.Et videt᷑ ꝙ ei ↄueit iuraꝛe.pᷣs.Jurauit dñs ⁊c.Et geñ.xxij. Per me⸗ metipſum iuraui dicit dñs. Ergo deo conuenit iurare. 4Sůʒ vlterius q̃rit᷑ ꝑ ꝗd ↄueniat ei iurare.vtrũ.ſ.ꝑ aliũ a ſe.ſ.ꝑ creaturã aliquã.vel ꝑ ſemetipᷣm.videt᷑ ꝙ ꝑ ſe et nõ ꝑ creaturã.qꝛ hebᷣ.vj.dr. OQm̃ neminẽ habuit ꝑ quẽ iuraret maioꝛẽ:iurauit ꝑ ſemetipᷣm. hoĩes enĩ ꝑ maio⸗ rẽ ſui iurãt.Si igit᷑ iuramẽtũ ẽ ꝑ maioꝛẽ:deꝰnõ põt iu⸗ rare ꝑ aliũ a ſe:ergo nõ pt᷑ iurare ꝑ creaturã.il Contra Amos.iiij. Suꝑ illud iurauit dñs ĩ ſancto ſuo.diẽ glo. In ſeipo vel ĩ filio vel ĩ aliqͥ electo angelo.vel ĩ bomine G̊ↄuenit ei iurare ꝑ angelos vel bomies:⁊ ſic ꝑcreatu⸗ ras.. Itẽ hiero.in oꝛiginali ſuꝑ illð idẽ.iiij.amos. Ju⸗ rauu dñs in ſeipᷣo vel ĩ filio vel in omni qð factũ ẽ.q̊ cõ⸗ uenit ei iurare ꝑ quãlibet creaturã.ꝓpter hoc queritur ſi deus iurat quid eſt ſuum iurare: Becũdo queritur.S.ij. vtrũ ſanctis angelis ↄueniat iurare. Ad qð ſic apoc.x. dr.ꝙ angelus iurat ꝑ viuẽtẽ in ſecula ſeculoꝝ. eis cõ⸗ uenit iurare.i Itẽ iurare ẽ certitudinẽ facere ꝑ pꝛimaʒ veritatẽ.hᷣ certificare ꝑ pꝛimã veritateʒ h̊ maxime ↄue⸗ nit angelo.⁊ magis ꝑ ipᷣam qᷓ; ꝑ aliaʒ:ꝗ iurare maxime ei cõuenit.¶ Cõtra.math.v. Sit ſermo veſter.eſt ẽ.non nõ.Glo.Qõð ꝑfectiꝰeſt docuit.qð infiꝛmitatis indulſit. qð vo ſuꝑſticioſum reſecauit.vñ ſᷣm B. Jurare ꝑ deũ ẽ infirmitatis.ſʒ qð ẽ infirmitatis nõ ↄuenit angelo.q̊ iu rare ꝑ deũ ei nõ cõpetit. , .„ CTercio queritn?ꝛ·S.iij. an pfectis ꝓfeſſis foꝛmã euãgelij ↄueniat iurare. videt᷑ ꝙ nõ. Her. de diſpenſatõe ⁊ p̃cepto. õ ſe valet extẽde⸗ re ptas imꝑantis.niſi q̃tenus attigerit votũ ꝓfitẽtis.ſʒ votum ꝓfitetis foꝛmã euãgelij ẽ ꝙ eaʒ obſeruet.ſ̊ foꝛma euãgelij ẽ. ſit Fmo veſter. ẽ .nõ nõ. j tenet᷑ ꝑ votũ hanc obßᷣuare.ſᷣ hãc obpᷣuãdo nõ imꝛat:& tenet᷑ nõ iurare.j ñ poterit cogi ad iurãdũ ꝑ ſuꝑioꝛẽ.¶ Cõtra.qꝗcũq; pt eẽ te ſtis:põt iurare. Sʒ quicũq; ꝑfectꝰ pt eẽ teſtis veritatis ſicut dr̃ de aplis.j.actuũ.Vos eritis mihi teſtes. gcũ qʒ ꝑfectus põt iurare. ꝓfeſſus foꝛmã euãgelij pt iuraè Et ſi põt cogi ad h̊ ꝙ ſit teſtis.pt cogi ad inꝛadũ.a⸗ ioꝛ patet.qꝛ nullus põt eẽ teſtis veritatis in iudicio mſi iuret. 4¶ Ratõne hoꝝ querit᷑ qualiter differentenouenit iurare do.angelo ⁊ homini ꝑfecto ſeu pfeſſo foꝛmã eua gelij. Solurio. dom. ſiẽ habetur ex ↄcilio tholetano. xxij.q.iiij. Vbi loquit᷑ de iuramẽto dei. Jurare dei eſta ſeipᷣo nullatenus oꝛdinata ↄuellere.i.nullatenus com⸗ mutare que a ſeipᷣo fueꝛint oꝛdinata ⁊ pꝛomiſſa.⁊ yſa. lrij. Super illuo. Jurauit dñs dicit glo.idẽ immobili⸗ ter ſtatuit. Ex ꝗbo patet ꝗd ẽ iurare dei.· Jurare dᷣo an geli ẽ qᷓ a deo immutabiliter oꝛdinata ſunt denũciare.qꝛ — — — - ‚— 406 *„ Uumtan. — co vobis nõ iuretis ĩ quolibet caſu.ſicut qũ nõ eſt cĩ ne ipſius eſt ꝓriũ denunciare:et monifeſtare facta a deo one buius queritur a quo malo. ſ.a malo iurantis: vel Jurare vo boĩs ẽ deũ teſtẽ ĩuocare.vel deo aligꝗd obpi⸗ eius ꝗ recipit iuꝛamentũ. et videt᷑ ꝙ a malo inrantis. g gnoꝛare: ſieut dic aug. ſic pʒ dr̃a..: Ad illud quod quilibet dʒ melius pſumeꝛe de alio ꝙᷓ de ſe. Ygik ſi u ſe obijcit᷑ an poſſit deus iurare ꝑ creaturã.dõm ꝙ bec pᷣ⸗ rans credit ſe eſſe veridicũ in iuꝛando.cũ bonita tis u ge⸗ poſitio ꝑ:aliq dicit aucẽtem: aliqñ ſubauẽtem. Cum mane ſit credẽ ꝓximũ eſſe veridicũ: iurantis eſt cre ene ide⸗ aũt dici?᷑ iurare ꝑ aliꝗd.hec pᷣpoſitõ ꝑ:dicit auctoꝛita illum cui iurat᷑ credere iurantẽ eſſe veridicũ. Si in e tem.ꝛ ideo non põt ↄuenienter dici. Jurat deꝰ ꝑ creatu rans credit eſſe veruʒ p quo iurat.vñ credit ſe eſſe veri⸗ e ram. Sed bñ põt dici iurare in creatura. qa dicẽdo ꝙ; dicum: debet ſuſpicari 2 pſumere: ꝗ alter cui debet iu⸗ lie⸗ deus iurat ꝑ creaturã.diceret᷑ ꝙ creatura eſſet ei pᷣnci⸗ rare credat illud eſſe verũ. Sed ſi oẽs crederẽt alijs nõ piũ certitudinis. ipſa aũt veritas pꝛima non hʒ aliud iuraretur. ergo iſte non debet iurare ſi credat illud eſſe pᷣncipiũ certitudinis qᷓ ſeip̃am: ⁊ ideo nõ põt dici iuꝛa verũ ꝓ q̊ iurat. Si ergo h̊ eſt malũ:hoc ẽ malũ wratis re ꝑ aliũ a ſe. bñ tñ facit deus certitudinẽ de ſua volun Siniliter etis ſi iuret fallũ ſempꝑ viceĩ eſſe a maloe ptli tate miſterio alicuiꝰ creature. Rõne buiꝰ dicit iurare tis. Itẽ vigetuꝛ ꝙ a malo recipiẽtis. Aug luꝑ epi⸗ “ vel iuraſſe in creatuꝛa ſicut in aliqͥ electo angelo vel bo ſtolã ad gatł.dic̃.iQõ eſt cõtra pᷣceptũ dei iuratio que a 9 mine. vt dicit glo illa. qa imutabilez ſuñ diſ poſitõnez malo nõ iurãtis eſt: ̊ increduli a quo iurare cagirur. manikfeſtat ſic in angelo. ſic loꝗtur glo.illa.⁊ hiero.in Item ſuꝑ illud Mot.v. qð amplius eſt ꝛc · glo. nuquid oꝛiginali ſuꝑ locũ illum. Ad ſcdam queſtionẽ dõm malũ quia etiã ſi nõ bonũ:tamẽ neceſſariũ · ̊ a malo ẽ ꝙ iurare angeli ẽ immutabilẽ veritatẽ vel ĩmutabilis non tuo:ᷣ illius a quo cogeris iurare.i.ab infirmitate veritatis diſpoſitõem ĩmutabilẽ ma nifeſtare.¶ Quod eius que malũ eſt. Ad oppoſitũ oſtendtit᷑ ꝙ licituz ſit Sobijcit.ꝙ iurare per deũ ẽ infirmitatis.dðm.qꝙ non reciꝑe iuꝛamẽtũ.xxij.q.j. In nono. Aug. ad publico⸗ eſt in angelo.ĩmo ꝑfectõis miſterij.in angelo ẽ ꝙ denũ⸗ lã. Muis dictũ ſit ne iuremꝰ. iñ nũqꝙᷓ in ſcripturis ſan . ciet diſpoſitõeʒ veritatis ĩimutabilis.Duplex em̃ ẽ na⸗ ctis me legiſſe memini ne ab alijs uramentum recipia tura. ſ.natura ſana. 2 natura egra. In natura infirma mus. Ex quo patet ꝙ licitum ſit reciꝑe iuramentum. . ſicut eſt hůana natura:veꝝ ẽ ꝙ ifirmitatis eſt ꝗpter ꝓ⸗ Itẽ. xxij.q.j. Si pctĩ. Augꝰ. de veꝛbis apli. ipᷣm iu⸗ H l nmitatẽ ad malũ. In natura aũt ꝑfecta 2 ſana.ſ.angłica rare ſic pctm̃ nõ eſt: ita iuramentuʒ ab aliqͥ reciꝑe ma⸗ nõ eſt infirmitatis ĩmo potiꝰsfirmitatis ⁊ ꝑfectõnis.ex lum nõ eſt. Solo. dom. ꝓꝙ licitũ ẽ iuramẽtũ recipei emplũ dæ vino qð nature ſane ſanũ et ↄueniẽs eſt: egre forma cõceſſa.ſic dicũt pᷣdicte auctoꝛitates.ſQotanduũ o incõueniẽs. vel põt dici ꝙ ẽ infirmitatis eiꝰcui iunza tñ iuxta quoddã vᷣbum qð dicit augꝰ.in glo.ſuꝑ illud. 6o tur nõ iurãtis. Ad terciam queſtiõeʒ doõm. ꝙ ꝓleſſi KRo.j.Teſtis eſt mihi deꝰ.vbi di.Ego vob dico. õ mne foꝛmam euãgelij poſſunt in cauſa cogi ad iuramentuʒ iurare oĩno ibi ꝓhibnit dñs qð eſt malũ: ſuaſit bonũ au qui em̃ vouet foꝛmam euangelij obſeruaꝛe:ita vouet vt qð eſt apetẽdũ. ꝓhibuit em̃ falſuz vel ſine neceſſitate Dn nulla cauſa cogente nõ iuret.cogente aũt cauſa nõ vo⸗ iurare ſuaſit verũ loꝗ in pulſit iuramentũ qð eſt necel⸗ ⸗n co/ uet non iurare.vt cogente malo incredulitatis cogẽ⸗ ſaꝛiũ. Scðm hoc ergo diſtiguendũ ẽ.ꝙ ſiẽ duplex ẽ iu⸗ — Pu un tur te vtilitate. ſticia.ſ.publica ⁊ pꝛinata:ita duplex eſt iuramentũ.ſ. Rz. L Arti cu ln 9 ſe tu 9 publicũ qð reſpicit iuſticiã publicã.⁊ pᷣuatũ qð reſpi⸗/ „ αP X cit iuſticiã pꝛiuatã. De iuramento pᷣuato in quo iurat᷑ Oſimodũ querit᷑ de receptõne iuramẽti.an falſum er cauſa diſtſiguendũ ſᷣm Aug.in glo.ſuꝑ illud 2 . licitũ ſit reciꝑe iuramentũ. Et circa h̊ que⸗ mHKo.j.Teſtis eſt mibi deꝰ ⁊c.quia recipiens iuramen⸗ runt᷑ duo. Pꝛimo an licitũ ſit recipere iura tũ aut ſcit illũ iurare falſuʒ:aut neſcit.⁊ tamẽ nõ ſcit il M M. σ (. „ 3 mentũ in foꝛma ↄceſſa.Scðdo an licitũ ſit recipere iura lum iuraꝛe verũ. Si ſcit illum iuraꝛe falſum et recipit: X/ Znu* Gita ne Gitum . d m m neſcit illũ iurare falſum. nec tamen ſcit illum iurare ve — on 9 Pri⸗ U . .) * rum: dicit ꝙ bũana temptatõ eſt.i.ꝙ veniale pctm eſt. ſ obijcit᷑ ſic.xxij.q.j. Aug.de verbis aplłi.dicit ſuꝑ illud vnð dicit. ꝗ aũt neſcit.⁊ ideo dicit iura mihi vt ei fides i Aath. v. qd ampliꝰeſt:a malo eſt.ſic qd amplius eſt: ſit:nõ audeo diceꝛe nõ eſſe pctẽm. tñ hũana temptatõ ẽ. ꝰ a malo eſt.nõ iurantis:ſᷣ̊ nõ credentis.ſ̊nõ credens h id ẽ veĩale pcẽm eſt. Si at᷑ feciſſe nouit ⁊ cogit: homici⸗ appellat᷑ ip̃e recipiens inramentũ. Ergo qð amplieſt da ⁊.q̃ꝛe dicit ꝙ; nõ audet dicẽ nõ eſſe pctm de illo ꝗ ne⸗ — hoc eſt iuramentũ:eſt a malo recipiẽtis.ᷣ nõ niſiꝗ re⸗ ſcit.qꝛ recipiens inramentũ ſemꝑ dʒ pᷣſumeꝛe de veria·a· cipit iuramentũ.ꝗ̊ᷓ nõ eſt licitũ recipere iuramẽtũ etiaʒ te ꝓximi xpᷣi. Vñ ſicut iudiciũ ſuſpitõnis de occulto ve Queſtio in foꝛma ↄceſſa.qn.ſ.iurat᷑ ꝑ drũ vel ꝑ creaturas ad h putatas..: Itẽ accipiẽs iuramẽtuʒ aut accipit illud ſciẽs illũ ꝗ inrat iurare falſum.aut neſciẽs ip̃ᷣm iurare falſum:aut ſciẽs ipᷣm iurare verũ.ſ̊ quocũq; mõ ſic ac⸗ cipiat ſꝑ pcẽm ẽ:g acciꝑe iuramẽtũ ſꝑ illicitũ ẽ ⁊ pctẽ᷑ᷣm ADinoꝛ pʒ ꝑ aug· in glo.ſuꝑ illud Ro.j.Teſtis ẽ mihi . q dic multu intereſt ꝗ exigit iuratõeʒ ſi nouit illuʒ iurare ſalſum vel nõ.ꝗ em nelcit.et iðᷣo dĩic. Jura mihi – — “””õ D “ (A8 . B. 0 UAueP. — „ 7 xxxj]. niale petm eſt:ſic iſtud pctm eſt.Si aũt ſit inramentuʒ publicũ.i.rõne publice iuſticie:ſic iudicis eſt recipere iuramentũ ſine peto.⁊ cogente oꝛdine iudiciario pt᷑ re⸗ cipere iuramentũ ſine peccato. ĩmo ad hoc ꝙ recipiat tenet᷑:ꝗqa bonũ publicuʒ dʒ pꝛeponi bono ꝑſone.Si tũ ſciat ipᷣm iurare falſum dʒ ipᷣm repellere ſᷣm ſuũ poſſe Si tamen cogit᷑ oꝛdine iudiciario.ita ꝙ ſi nõ recipeꝛet omitteret de his que ad oꝛdinem iudiciaꝛiũ ꝑtinẽt:di⸗ Is= A W. * 7 vt ei ſides ſit. nõ audeo dicẽ nõ eſſe pcm:tñ hũana tem Ptatõ ẽ. Si aũt ſeciſſe nouit ⁊ cogit iurare homicida ẽ Ergo neq; ſciens iurantẽ iurare falſum: neq;ʒ neſciens co ꝙ tenet᷑ acciꝑe ⁊ ſine pcto recipit.¶ Ad pꝛimum qð obicit᷑.qdð ampliꝰeſt:a malo ẽ. Bicendũ ſicut dĩc aug. an li. de li.ar. e duplex eſt malũ.ſ.malũ cupe.⁊ malũ põt reciꝑe iuramentũ ſine pcto.ſiłr neq; ſciẽs ipᷣm iuꝛa re veꝝ. ga ſi ſcit ipᷣm iurare verũ:facit ipᷣm iurare ꝓ ni⸗ hilo. ſine cã facit ipᷣm iurare:⁊ ipᷣe ↄſentit et recipit. peccat. Illicitũ ̊ eſt reciꝑe iuramentũ.⸗ Item videt᷑ ꝓꝙ iudex peccet ĩ recipiendo iuramentũ:qꝛ iuder exigit inꝛamẽtũ. Sʒ math̃.v.dẽ. Sit ᷣmo veſter eſt ẽ.nõ non. NDð em̃ ampliꝰẽ:a malo ẽ.Et dĩc glo.ſuꝑ illud Ro.j. Teſtis ẽ mihi deus.tu nõ facis malũ:ꝗ bñ vteris inꝛa tione vt alteri ſuadeas qð vtile eſt. ſ a malo ẽ ſupple il⸗ lius ꝗ recipit iuramentũ:q̊ hocẽ a malo iudicie. Rati 5 pene. Cum ꝗg̊ dicit qð ampliꝰeſt:a malo eſt. loqꝗtur de malo pene qð eſt infirmitas ſeu incredulitas.⁊ non de malo culpe. Et hoc eſt qð dicit auguſ. Ro.j.ſuꝑ illud. Teſtis eſt mibi deus. Glo.iuratio nõ eſt bona.i.aꝑpe tenda.non tamen mala.i.ꝓbibita cum ẽ neceſſaria.li cet ſit a malo infiꝛmitas eoꝝ quibus aliquid ꝑſuades que infirmitas vtiq; maluʒ eſt. vnde nos quotidie libe⸗ rari pꝛecamur dicentes. Cibera nos a malo.⁊ hoc eti⸗ am dicit aug. de verbis apli in canone.ſi peccatũ.xxij. q·j.eyxponens illud.quod amplius eſt:a malo eſt.dicit + II frn õ P 1 (112.171 , — Momine mali non malicia ſed peccati pena intelligit᷑. er penali em̃ infirmitate incredulitas illa ꝓceſſit: ꝗᷓ ad iuranduʒ ↄpellimur. hec aũt infirmitas ſeu increduli⸗ tas eſt ignoꝛantia: que eſt pena quedã natuꝛe coꝛrupte Ron & ſeqtur boc eit a malo pene: eſt pctm facere il⸗ lud. Ad ſcoᷣm patet ſolutõ ex pᷣdicta ſolutõne queſtiõis Ad illud qð obijcit᷑ de iudice.vñ hoc hbʒ ꝙ poſſit reci pere iuramentuʒ ſine pcto. dom ſm illuo apłi. Ro.ij. 8. Scimus qm̃ iudiciũ eſt dei. ex qͥ verbo intendit apłus —— ( . * p.r „ „ ꝙ iudex iudicando vicẽ dei hʒ. 7 locũ dei obtinet. vnde Es 46) lſoco ipſiꝰreſidet in iudicando.⁊ ideo mediante verita⸗ te qᷓ deus eſt:põt ꝑquireꝛe veritatẽ. cum em ſit vice dei cui om̃e iudiciũ reſeruat᷑ pᷣncipaliter: deũ hʒ mediũ ad iudicandũ.⁊ ideo cũ iuramentuzʒ ſit teſtificatio facta ꝑ veritatẽ pꝛimã ſiue ꝑ deũ:ideo iudex põt reciꝑe iuram tum ſine pcto:dũmodo /ꝓcedat oꝛdine indiciario.qꝛ ex hoc ꝙ ſedem dei obtinet:ꝑ deñ ꝗ eſt veritas pᷣma cetẽas veritates põt ꝑquirere.¶ Et ꝙ obijcit illud a malo eſt. dõm. ꝙ eſt malum generale:⁊ hoc ẽ malũ nature.⁊ eſt malũ ꝑſone:hoc ̊ nõ eſt a malo ꝑſone iudicis. ĩmo hoc eſt a malo generali:de q̊ etiã hr in pſal. Om̃is ho⸗ mo mẽdax.i.ꝓnus ad mendaciũ:hoc em̃ ẽ maluʒ gene rale. Silr a malo generali ẽ illud. qꝛ iudex non tenet ibi locũ ꝑſone:ſᷣ locũ ꝓ re publica ↄſeruanda.Sʒ q̃ri tur iurta h. cum malũ ſit reciꝑe iuramentuʒz in aliqͥ ca ſu.quare nõ ꝓhibuit dñs reciꝑe iuramentũ ſicut pꝓhi⸗ buit iurare? Ad hoc dᷣm.ꝙ deſignando vnũ deſigna⸗ 2 9 N - uit alterũ. quia nõ eſt reciꝑe ſen iurare.Et ꝗꝓpter boc ſi — . ( ₰ cut iurare ſine ca eſt peccatũ:ita recipere iuramentum Dpl, e n n nWſine cauſa eſt peccatum. et ſic ꝓpibendo vnum ꝓhibuit 35 alterum. Poſtea queritur S.ij. cæ receptõne iuramẽti in foꝛma nõ ceſſa.⁊ appello iu⸗ ramentũ in foꝛma nõ ↄceſſa.ſicut qn iurat᷑ ꝑ falſos de⸗ os:ſeu ꝑ ydola.querit᷑ & an ſit licitũ recipere tale iuꝛa mentũ.Ad qð ſic.xxxj.geñ.legit᷑.ꝙ iacob accepit iura mentũ a laban.ꝗ tñ iurauit ei ꝑ falſos deos.¶ Iteʒz.j. Aacha.viij.legit᷑.ꝙ iudas petijt iuramentuʒ a roma nis.qꝛ petijt ab eis fedus: ⁊ tñ ſciebat ꝙ iurarẽt ꝑ fal⸗ ſos deos ſeu ꝑ ydola.Si ꝗ iacob ⁊ iudas in om̃ibo cõ⸗/ mendant᷑:licitũ eſt reciꝑe iuramentũ ꝑ falſos deos. ſi⸗ ue in foꝛma nõ ↄceſſa. Contra. Ro.j.ꝗ talia agunt digni ſunt moꝛte:nõ ſolũ ꝗ faciũt:ſᷣ q ↄſentiũt facienti⸗ bus. Ex q̊ accipit᷑ ꝙ facientes et aſſentiẽtes eiuſdez rei ſunt.Si g recipiẽs iuramentũ factum ꝑ ydola.ↄſentit ipſi iuranti ꝑ ydolũ:nõ eſt licitũ reciꝑe tale iuramẽtũ Item aug.in lib.de doctrina xpᷣiana.oꝛdo caritatis ẽ ꝙ diligat᷑ deꝰſuꝑ om̃ia:deinde aĩa ꝓpꝛia.Tercio proxi mus.quarto coꝛpꝰ ꝓpriũ.ꝗ̊ qui ſaluteʒ ſui coꝛꝑis pᷣfeꝛt ſaluti aĩe ꝓximi peccat:qm ↄtra caritatis oꝛdinem fa⸗ cit. Sʒ hoc facit ꝗ pꝛo re tꝑali facit iurare ꝓximum ꝑ ydola:⁊ ab eo tale iuramentuʒ recepit.Ergo peccat ꝗ ꝓ re tꝑali recipit iuramentũ ꝑ falſos deos. Solutio dðm.qꝙ duplex eſt bonũ.ſ.bonũ publicum ⁊ bonum ꝑ⸗ ſonale.bonũ publicuʒ ſemꝑ pᷣiudicat bono ꝑſone:⁊ ſꝑ „ 0. 3 anCl. D ſee E Q. t ei pᷣponit᷑ ſeu pᷣoꝛdinat᷑.Fᷣm hoc q̊ dðm.q vbi eſt bonuʒ ſ A PeAES nr publicũ cauſa.licitũ eſt iuramentũ reciꝑe in foꝛma nõ h — pſra H⸗ ſI& ↄceſſa:ſᷣ non vbi bonũ ꝑſone eſſet cã. Jacob ꝗ iurauit laban:⁊ recepit ab eo iuramentũ ꝓpter bonũ publicuʒ ſcʒ poſteritatis ſeu ꝓlis q̃ ab vtroq; naſceret᷑. Similit᷑ iudas recepit iuramentũ a romanis ꝓpter bonũ publi⸗ cum. vt ſcʒ eſſet pax firmata iudeoꝝ ⁊ romanoꝝ.⸗ Ad primũ qð obijcit᷑ in ↄtrariũ.ꝙ nõ ſolũ qui talia agunt digni ſunt moꝛte:ł̊ etiã qui ↄlſentiũt facientibo ⁊c᷑. Di⸗ cendũ ꝙ ille qui iurat ꝑ ydolum firmat. Item per tale firmat.ſ.ꝑ ydolũ.vel ꝑ falſuʒ deũ.Ille ̊ qui r̃cipit iu⸗ ramentũ illud:aut hʒ intentõeʒ ad ſolam firmatõnem et pꝛo bone publico. Aut habet intentionem vltra ad rationeʒ firmandi ſcilicet ad ydolum per quod fit fir⸗ matõ.Si pꝛimo modo:dicimus ꝙ talis non conſentit illi ꝑ quod fit firmatio:ſed ſolum ipſi actui ſeu ipſi fir⸗ mationi.Et ꝗꝓpter hoc licet iurans peccet:non tamẽ ta lis recipiens iuramentũ peccat.Si aũt fert intentõem ſeðdðo modo:ſic peccat ſicut ⁊ iurans:et hoc modo ꝓce⸗ dit auctoꝛitas apłi.. Ad ſcðᷣm dicendũ.q pax tempo⸗ ralis aliqñ oꝛdinat᷑ ad bonum eoꝛꝑis ſolum:⁊ ſic Fᷣm oꝛdinem caritatis poſtponendũ eſi bono ſingulari ani me ꝓximi.⁊ ſic ꝓcedit ratio.Aliqñ autẽ oꝛdinat᷑ ad bo⸗ num ſpũale publicum. vt ad pacẽ ↄmuneʒ.vel aliquid hmõi.et ſic pᷣponderat᷑ ⁊ pᷣoꝛdinat᷑ bono aĩe ꝓximi.nec facit ↄtra oꝛdinem caritatis:ꝗ tale bonũ bono ſingula⸗ ri anime ꝓximi pᷣponit.ĩmo potius ſᷣm oꝛdineʒ carita tis.quia ſemꝑ bonũ publicum pᷣindicat bono ꝑſone.⁊ ſic licitũ eſt recipeꝛe iuramentũ a ꝓximo pꝛo bono tem poꝛali publico:et nõ eſt ↄtra oꝛdinem caritatis. Membrum tercium Oſtea querit᷑ de foꝛma iuramẽti. IToꝛma aũt iuramẽti quedã eſt ↄceſſa:ſicut illa q̃ iurat᷑ ꝑ dtũ.Quedã ẽ ꝓhibita ſicut illa q̃ iurat᷑ ꝑ falſos deos ſeu ꝑ ydola. Quedã ðo eſt ꝑtim ↄceſſa:ꝑtim nõ ↄceſſa.ſicut illa q̃ iurat᷑ per creaturã. Querit᷑ & de foꝛma ↄceſſa.de foꝛma nõ ↄceſſa ſeu ꝓhibita.De foꝛma ↄceſſa ꝑtim:ꝑtim nõ ↄceſſa. Articulus primus D pꝛimuzʒ querit᷑ ſic. Multiplices inueni⸗ mus foꝛmas iurãdi.vna ẽ. Viuit dñs:q̃ fu⸗ it in aliq̊ tꝑe legis: hec inuenit᷑.iiij. Re.iiij. Aplia ſiłr inuenit᷑.ij. Reg.nj.hec.ſ.̊ faciet mibi dñs.⁊ hoc addat.Alia ſilr inuenit᷑. Ro.ij.q eſt. Leſtis ẽ mi⸗ hi deꝰ. gqa dicit ang. ꝙ hic iurat apts. Tꝑe aũt moder no iurat᷑ ꝑ deũ. Queritur ꝗᷓ cũ idem ſit iurare:qð pᷣmã veritatẽ in ſuã aſſertionẽ adducẽ᷑.quõ foꝛma iuramẽti ſeu iurãdi multiplicet᷑ in tot:⁊ vaꝛiet.¶ Ee autem bec nõ ſit foꝛma iuradi.cũ dr viuit dñs:oñdit᷑.q; iuramen tũ fit ad aſſertõʒ veritatis.Sʒ aſſertõ veritatis magis ꝑtinet ad ſciam vel veritateʒ dei ꝙᷓ ad eius vitam. vnde Aprie aſſeritur veritas ꝑ veritatem: eꝛgo debet dici. ſcit dominus. nõ viuit dñs.et ſic illud nõ eſt forma iuran di. Querit᷑ ᷓ an ſit foꝛma iurandi: ſi dicat᷑. Scit dñs. ſicut qñ petrus dixit ioh.vlti.Tu ſcis dñe:qꝛ amo te. Fuit ne iuramentũ:⁊ oñdit ꝙ ſic.ij. Coꝛin.xij.dĩc apo⸗ ſtolus.deus pater dñi noſtri ihu xp̃i ſcit quia nõ mẽ/ tioꝛ. et dicit ibi glo.vt vera eſſe oſtendat que dirxit:vel qᷓ dieturus eſt iuramento ↄfirmat. Ex quo pʒ ꝙ ibi eſt iu ramentum:et ita foꝛma iurandi eſt. Scit dñs.⸗ Item cũ dicit apłus. Deus ſcit quia non mentior.hic aſſerit apls veritatem ⁊ introducit᷑ deus ſciens in teſtimoniũ et aſſertionẽ.huiꝰveritatis:ergo ibi eſt iuramentum.⁊ ita eſt ibi foꝛma iurãdi.¶ Item iurare eſt certitudineʒ ꝑ pꝛimã veritatẽ facere. Sʒ ille ꝗ dicit: deus ſcit: facit certitudinẽ ꝑ pꝛimã veritatẽ.qᷓ iurat:g ibi ẽ foꝛa iuran di. YIez ceenõ eſt teſtis niſi de eo qo ſcit . ſicut h eſt. œꝰẽ teſtis:põt adduci ad aſſertõeʒ veritatis. et ita iſtud. Deꝰſcit:& ibiẽ foꝛma iurãdi ſic ibi. ¶ Silr obijci tur de hac foꝛa iurãdi.Teſtis ẽ mibi deꝰ.vidr ei eẽ ea⸗ txz cũ iſia q̃ iurat.ꝑ deũ. Quia dic aug. in glo. ſux il⸗ lud ad Ro.j.Teſtis ẽ mihpi deꝰ. ꝗd em ẽ ꝑ deũ: niſi te/ ſtis ẽ mibi deꝰ. aut qd ẽ. teſtis ẽ mihi deus: niſi ꝑ drũ.ꝭ idẽ iuramentũ eſt 2 nõ differẽs.¶ Silr queꝛit᷑ qꝛ aliqn eſt iuramẽtũ ꝑ hãc pᷣpoſitõeʒ ꝓpter:vt.j.coꝛi.xv. q̃tidie moꝛioꝛ ꝓpteꝛ gloꝛiã vr̃aʒ fratres.ſᷣm vnũ modũ ſic glo. exponit que dicit.ꝙ iurat hic apłs:vt ſciamꝰꝙ vexꝝ iu⸗ rare nõ eſt pctm. Aliqñ eſt iuramentũ ꝑ hãc pᷣpoſitõʒ in: Ro.ix. Tleꝛitatẽ dico in xpo ihu ⁊ nõ mẽtioꝛ.vñ &̊ hᷣ eſt ꝙ addunt᷑ ad foꝛmã iuramẽti expᷣmendã: ⁊ nõ alie pᷣ poſitõnes? Item quõ differẽter exponũt foꝛmã iuramẽ ti. ¶ Itez in veteri teſtamẽto eꝛat foꝛa iurãdi dicẽdo.ſ. — Nueſtio xxxſj. viuit dominus.et hoc faciat mibi dominꝰ et boc addat pꝛimitiua aũt eccleſia fuit foꝛma iurandi.teſtis eſt mi⸗ 4 In pꝛimitiua ecclia erat foꝛma iurandi.Teſtis ẽ mibi hi deus.ratione aduentus pꝛimi in quo veritas teſtifi⸗ deus. In tpe aut moderno iurat᷑ ꝑ deum. Queritur 5 cata eſt per miracula.ſed duplex eſt veritas ſcz veritas c 2 da vñ hoc ꝙᷣ ſic variant᷑ ſoꝛme iurandi m diuerſitatẽ tẽ⸗ dicẽtis: ⁊ veritas rei dicte. tũc ergo nõ credebat᷑ apłis po⸗ poꝝ: 7 qua rone? Solutõ. dicendũ ꝙ ille ꝗ iurat ve⸗ ſicut modo credit᷑:quia tũc incipiebat fides pdicari.et n ritatem pꝛimã quã dʒ reueꝛeri adducit in teſtimonium erant tũc boĩes inſideles. Ideo neceſſe erat tüc verita⸗ ani ſue aſſertõnis. Vñ veritatis reuerẽtia ſemꝑ in iuramẽ tem adduci in teſtimoniũ ſenu teſtem ipᷣis aptis.2 iõ di lbo⸗ to dz ↄtineri.⁊ ideo foꝛma iuramẽti ſic expꝛimit᷑ ſemꝑ cebant teſtis ẽ mihi deus.et ſic in atteſtatõez veritatio ni vt reuereat᷑ veꝛitas.Debet aũt ipᷣa veritas reuereri ga in dicente erat bec foꝛma iurandi.teſtis eſt mihi at ne iudex eſt. Item debet reuereri quia teſtis eſt. debet eti ob h etiã ponit᷑ ibi boc ꝓnomẽ mihi. Sʒ modo 1 ⸗ le am reuereꝛi quia retributrix ẽvnicuiq; m opeꝛa ſua. les ſi unt hoĩes.totuʒ relatũ eſt ad rem: 7 adduci veri in ſed differenter: quia bonis eſt retributrix vite. et ma⸗ tas eſnunoni veritatis rei dicte. et ga nuc ideo mo⸗ e lis moꝛtis.⁊ his om̃ibo modis dʒ reuereꝛi.in foꝛma er do eſt oꝛma iura ndi:in qᷓ reuerentia veꝛitatis inqtuʒ en go iuramẽti introducit᷑ veritas ad reuerentiã inqtum pꝛincipiuʒ certitudinis expꝛimitur: et in tꝑe moderno pncipiũ eſt beritaris qᷓ aſterzkedel nenmn tenaei vl iuratur per deum. inq;tum ẽ vite retributrix bonis vel moꝛtis malis. Si ſe indtum pᷣncipiũ eſt:ſic reuerẽtia eꝰexpꝛimit᷑ in hac for rticu lus ecui nd us ma iurandi:q̃ iurat᷑ ꝑ deũ. Qui em̃ introducit deuʒ in Oſtea querit᷑ de foꝛma iurandi non ↄceſſa + iuramento:introducit veritatẽ vt pᷣncipiũ:in hac autẽ ſeu ꝓhibita:que eſt qñ iuratur ꝑ falſos de⸗ foꝛma iuramẽti. Teſtis ẽ mibi deꝰ. ↄcernit᷑ reuerentia . os ſiue ꝑ ydola.Et circa hoc duo querũtur ipᷣius veritatis.inqᷓtum teſtis ẽ.In hac autẽ foꝛma.ᷣ Primo an iuramentũ in foꝛma non ↄceſſa factuʒ obli⸗ mihi faciat teꝰ⁊ H̊ addat:introducit᷑ reuerẽtia verita⸗ gat.Secundo. an peius ſit iuraꝛe veruʒ ꝑ falſum deũ. nis infeum drenibum⸗ mall ſeu moꝛtis. In hac gure ꝙᷓ iurare falſum ꝑ verũ deum. J oꝛma. viuit dñs introducit᷑ eius reueꝛentia inꝗ;tuʒ e . retributrix boni vel vite.Quia autẽ eſt plu tileno is tum ad prunum S . * ↄceptio veritatis cũ reuerentia:ideo ſunt tot ſorme iu ſic obijci Aug.in ca.mouet.xxij.q.j.ad publicolam lo randi ⁊ nõ plures. Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ male iuꝛat᷑ quitur de illo ꝗ iurat ꝑ falſos deos dicẽs.qꝛ iurauit ꝑ ni viuit dñs.dðim.ꝙ cũ dr viuit dñs.h̊ eſt iuramentuʒ ꝑ quos nõ debuit:⁊ ↄtra pollicitam fecit idem qð nõ de⸗ n veritatẽ inqtum ẽ retributrix vite bonis:⁊ nõ ꝑ vitã ſo buit:bis itaq; peccauit.⁊ vult dicẽ.qꝛ iurauit ꝑ falſos i lum.⁊ etiã idem eſt veritao ⁊ vita ſicut dr in iohd. Ego ceos qð illicitũ eſt peccauit:⁊ quia fidem nõ ſeruauit 1 ſum via veritas ⁊ vita. Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ eadem peccauit.Ex quo ptʒ.qꝙ iuramentũ factum ꝑ ydola vł ni ſit foꝛma iurandi cũ dr ꝑ deũ:⁊ cũ dr teſtis ẽ mihi deꝰ. falſos deos obligat.¶ Contra.ſicut iuramentuʒ eſt te⸗ 1 Bicendũ ꝙ ideʒ ẽ iuramentũ q;tuʒ ad rem.qñ iurat᷑ ꝑ ſtificatio ꝓmiſſionis:ita ⁊ votum. Si ̊ votum factum ni cũ.et teſtis ẽ mihi deꝰ.qꝛ vtrobiq; eadẽ veritas intro⸗ ydolo nõ obligat:nec iuramentũ factũ ꝑ ydolum obli⸗ 3, ducit᷑.ſ̊ nõ eſt idem q;ẽtum ad rõneʒ dicendi.vt ẽ dictũ. gat. Minoꝛ pʒ.qm̃ ſi aliquis vouerit ſe ſacrificaturuʒ 8 qa in vno introducit᷑ veritas vt pᷣncipiũ:ĩ alio vt teſtis ydolo.nõ tenet᷑ ad ſacrificandũ ei.immo ſi ei ſacrifica Ao illud qð querit᷑ de iſtis ppoſitõibo. ꝓpter ⁊ in.di ret amplius peccaret:⁊ in vouendo peccauit. Silr er⸗ cenduʒ ꝙ hec pᷣpoſitõ ꝓpter.aliqñ notat ba bitudinem go aliꝗs iurando ꝑ ydolum peccat:nec tenet᷑ adimple⸗- principij cauſalis.et aliquando habitudinem princi⸗ re illud ꝓpter qð iurauit. Solutio.dðm.ꝙ iuramen 7 pij certitudinis. ſiłr hec pᷣpoſitõ in.ratõe q̊ ꝙ dicunt tum factũ per ydolũ obligat ipᷣm iuꝛantẽ ad reddẽduʒ 6 habitudinẽ pᷣncipij certitudinis:ponunt᷑ iſte pᷣpoſitões Ad quod videndũ:notandũ eſt.ꝙ nõ ſimile eſt de vo:· in iuramẽto.⁊ expᷣmunt᷑ ꝑ eas forme iurandi:nõ ratõe eius ꝙ notãt habitudinẽ pncipij cãlis:ſ̊ adhuc diffeꝛẽ ter notãt iſte ppoſitõnes habitudinẽ pᷣncipij certitudi⸗ nio.ꝗa ꝗpter.dicit habitudineʒ pᷣncipij certitudinis ad illud qdð certificat᷑. ꝓut ſcʒ veritas iſta egredit᷑ a pᷣma veritate:⁊ ↄꝑatur ad illã ſicut ꝑ quã manifeſtat᷑ cer⸗ tificat᷑.hec aũt pᷣ̃poſitio in. dicit habitudinẽ eiꝰqð certi ficatur ad ipᷣm pncipiũ certitudinis.vñ foꝛma iuramẽ ti expꝛimit᷑ ꝑ hanc pᷣpoſitõeʒ in. ꝓut ipᷣa veritas cꝛeata q̃ aſſerit᷑ in iuramento:in ipſa veritate incereata ↄſide⸗ ratur ſicut in cã.q¶ Ad illud qð dẽ de diuerſitate foꝛa⸗ rũ iuramenti m diuerſitatẽ tempoꝝ.dðm.qꝙ añ aduẽ tum rpᷣi vigebãt duo mala:ↄtra q̃ ſunt due foꝛme iurã di.vigebat em̃ tũc ydolatria.ad diſcernendũ eꝛgo cul⸗ toꝛes falſoꝝ iudeoꝝ a cultoꝛibo veri dei:data fuit foꝛa iurandi ꝑ viuum deum.hec ſcʒ viuit dñs. ↄtra ydola⸗ tras ꝗ iurabãt ꝑ falſos deos:ꝗ em̃ nõ ſunt dij viui.vnð dañ. vlti. Qungd ẽ Wel deus viuẽs? Item tũc vigebat ignoꝛatia iuſticie dei. qᷓ ſcʒ eſt punitoꝛ maloꝝ. Ignoꝛa⸗ bant em tũc hoĩes deũ punire peccata. EIñ Ro. v. pec⸗ catũ nõ unputabat᷑ cũ lex nõ elſet.glo. eſſe imputabat᷑ peccatũ ſupple añ legem apud hoĩes.ſᷣ̊ nõ apud deum apud quẽ putabat᷑ impune futurũ:cum neſciret᷑ iudica turus. Aſſerebãt em̃ hoĩes deũ incurioſum eſſe. ſiẽ dr Job.xxij.nec noſtra ↄſiderat:ſed circa cardies celi per em bulat.et ideo apud eũ impune pct᷑a futura.Contra 5 ignoꝛantiã adduxit ler hanc foꝛmã iurandi. G faciat mihi dñs.et hoc addat:ꝑ quã oſtendit᷑ deum eſſe puni⸗ toꝛem maloꝝ.cuʒ ꝑ hoc certiſicet de veritate. Ideo añ rpi aduentum tꝑe legis erãt iſte due forme iurãdi.In to ⁊ iuramento.licet eniʒ in vtroq; obligat veꝛitas.ta⸗ men differenter. qꝛ debitũ veritatis ſeruande deo obli⸗ gat in voto.Debitũ aũt veritatis ſeruande deo et ꝓxĩo in iuramento.votũ em̃ fit ſoli deo.vnð ꝗ vouet ſoli deo ꝓmittit ⁊ non homini.⁊ ſoli deo ſe obligat.ꝗ aũt iurat ꝓmittit ꝓrimo ꝑ ipᷣam veritatẽ pꝛimã que deus eſt: o quã firmat ſuã/ ꝓmiſſionẽ.et cuʒ ipſi veritati debeat re ueꝛentiam ⁊ honoꝛem:obligat᷑ ip̃i ad reddenduʒ illud ꝓpter qð ipᷣm adduxit in teſtimoniũ:alioꝗn ipſam con tempneret.ſic &̊ ĩ voto nõ eſt niſi vna ratio obligandi. Nuia ꝙ̊ nullũ eſt debitũ hoĩs ydolo.ideo nõ eſt obliga tio in voto facto ydolo.Quia aũt in iuramento eſt du plex ratõ obligandi.vna eo ꝙ adducit veritatẽ in teſti moniũ ſue aſſertõnis:⁊ hec obligat deo. Alia eo ꝙ pꝛo mittit ꝓximo cui dʒ veritatẽ ſeꝛuaꝛe ⁊ fidelitatẽ:dicimꝰ ꝙ in iuramẽto facto ꝑ ydolũ nõ eſt pᷣma rõ obligãdi.ſ. cebitũ veritatis ydolo:pᷣ ſolũ ſcðᷣa.ſ.debituʒ veritatis qa ydolo nihil dʒ hõ:ſed ꝓximo dʒ ſeruaꝛe veritatẽ.nõ Gapter ydolũ obligat:ſed pter ꝓximũ cui dʒ ſeruare fi cem. quia ſe intendit obligaꝛe illi:ſicut ille qui iurat ꝑ verum deum. Becũdo queritur.S. ij. qd ſit peiꝰ.vel iuraꝛe veꝝ ꝑ falſuʒ deũ:vel falſuʒ ꝑ veꝝ deũ. Ad qð ſic.xxij.q.j.mouʒ aug.ad publicolã.ſine vl la dubitatõe minꝰmalũ ẽ ꝑ falſos vos iuraẽ veracit:qᷓ ꝑ verũ deũ fallacit. Quãto ei magis ſctm ẽ ꝑ qð iurat᷑: tãto magis penale ẽ ꝑiuriũ. peiꝰẽ iuraꝛe falſuʒ ꝑ veꝝ deũ:q; ꝑ fallos eos verũ.4¶ Cont᷑.maiꝰpctᷣm ẽ ydola⸗ tria ꝙᷓ; ꝑiuriũ.Sʒ ꝗ iurat ꝑ faiſos deos ſiue verũ ſiue 7 9 . è Jgy ſoꝛ m, —2 d. k, 2 S Pene la/ Geman falſum eſt ydolatra.qui vᷣo falſum iurat per verũ denʒ peierat ſolũ.& peius ẽ iurare veꝝ per fallos deos ꝙ fal ſum ꝑ verum deum. Minoꝛ pʒ ꝑ aug. per qð ꝗs iurat illud amat et venerat᷑. quicũq; iurat per falſos deos amat illos ⁊ venerat᷑:ſ᷑ om̃is talis ydolatra eſt:& qui⸗ cunq; iurat per falſos deos eſt ydolatra. Solutio. dðm ꝙ in iuramento duo ſunt.ſ.illud qð iurat᷑:⁊ ratõ certitudinis G̊ eſt illud per qð iuratur. Reſpiciendo g ad illud per qð iuratur vel aſſerit᷑ per iuramentuʒ:mi⸗ nus malũ eſt iurare verũ per falſos veos. ꝗꝙᷓ falſuʒ per verũ deum.qꝛ hic aſſeritur falſuʒ qð nõ eſt:ibi verũ qð eſt. Et ᷣm h̊ loqꝗtur aug.cũ dicit.minꝰmalũ eſt ⁊c. Re ſpiciendo aũt ad illud per qð iuratur.qꝛ h iuratur per eum vex. illic per ydolũ: ſic peius eſt ꝑer falſos ceos iurare veraciter qᷓ; iurare per verum den mendaciter. Articulus tercius Onſequẽter qnerit᷑ de foꝛma iuramenti paꝛ tim ↄceſſa ꝑtim nõ ↄceſſa:q̃ eſt iurare ꝑ crea turas.Et circa h̊ querũtur duo. Pꝛimo an ſit licitum iurare ꝑ creaturas:vel nõ. Scðo qð magis obligat. vel iuramentum factum per creaturas vel per deum. GStum adprimum .S. f. ſic obijcit. Aug.ſuꝑ illud math.v. Sico vobis oĩno ñ iurare.neq; ꝑ celũ neqʒ ꝑ terꝛã ⁊c̃.dĩc glo.nõ penitꝰiu⸗ rare ꝓhibuit:ſ̊ occaſione ꝑiurij qð perfectõis ẽ docuit. ſuꝓle.ſ.cũ dixit.i2õ iurare oino.Nð vo ſuꝑſtitioſum eſt reſecauit cũ dixit.neq; ꝑ celũ ⁊c̃. Judei em̃ per ange los ⁊ hirłm iurãtes.⁊ per elementa: creaturas venera bant᷑.qð vero infirmitatis ẽ indulſit cũ dixit.qð auteʒ his habũdantiꝰeſt ⁊c. Ex quo pʒ.qm̃ iurare ꝑ creatu⸗ ras eſt ſuꝑſtitioſuʒ.nõ &̊ licitũ eſt iurare ꝑ creaturas. ¶Item. xxij.c.q.j.Oius papa.Si ꝗs ꝓ capillũ dei vel ꝓ caput iurauerit.vel alio mõ ↄtra deũ ſuum vſus fue⸗ rit:ſi in eccleſiaſtico ordine ẽ deponat᷑. Si laicus ana⸗ thematizet᷑:et ſi ꝗs per creaturas iurauerit accerꝛime caſtigetur:Si ꝗs aũt talẽ hoĩem nõ manifeſtaueꝛit.nõ eſt dubiũ ꝗn diuia ↄdemnatõne coherceat᷑. Juraꝛe ̊ ꝑ creaturas ẽ tantũ crimẽ vt faciat depoſitiõeʒ vel excoi⸗ catõeʒ ⁊ diuinã ↄdemnatõeʒ: nõ eſt licitũ.¶¶ Item au guſ.in ſermone de ꝑiurio.cũ ꝗs ait ꝑ ſalutẽ meaʒ:ſalu⸗ tem ſuam obligat veo.vel cũ dic per filios meos: oppi⸗ gnoꝛat illos deo vt eueniat ĩ caput illoꝝ qð exijt de oꝛe eius. In oĩ g̊ iuramẽto aut deꝰteſtis adhibet᷑:aut crea tura deo obligat᷑ ⁊ opignoꝛat᷑.vt h̊ ſit iuraꝛe deũ ſcʒ te ſtem adhibẽ.vel veo aligo opignoꝛare.h̊ eſt &̊ iuraꝛe ꝑ qbuãlibet creaturã.ſ.creatoꝛe ei teſteʒ adhibẽ.ſᷣ ꝗ iurat per creaturã:nõ adhibet deũ teſtẽ ſue aſſertõnis.⸗ Itẽ nõ põt aliꝗs obligaꝛe vel oppignoꝛare creaturã teo:cũ creatura dei ſit.Cũ q̊ iurare ſit vel deũ teſtem adhibẽ vel deo aligd opignorare.q nõ eſt licitũ iurare ꝑ crea⸗ turã aliq̊ modo.q Itẽ mathᷣ.v.Qolite iuraꝛe oĩno. ne/ q; ꝑ celũ qꝛ thꝛonꝰtei ẽ ⁊c. Ex q̊ relinꝗtur ꝙ nullo mo⸗ do licitũ ẽ iurare ꝑ creaturã.i Ieʒ iuramẽtuʒ ẽ ad te⸗/ ſtificatõeʒ aſſertõis.ſ̊ irꝛönabile nõ pt᷑ teſtiſicari:q̊ nõ dↄynenit iuraꝛe ꝑ creaturã irꝛõnabilẽ. Cont᷑. geñ. xlij. dr.ꝙ ioſeph iurauit ꝑ ſalutẽ phonis. Sʒ ioſeph ↄmen datur in oĩbo: licitũ ẽ iurare ꝑ creaturã.⸗ Iteʒ paulꝰ j.cori.xv. Jurauit ꝑ creaturã cũ dixit.qͥtidie moꝛioꝛ ꝑ gloꝛiã vr̃aʒ frẽs.gloꝛia aꝓpellauit illud ꝑ qð oꝛdinãtur ad gloꝛiã.ſ.pᷣdicatõeʒ euagelij. Jurauit ꝑ creaturam qꝛ ſic dic aug.ibi.Jurauit apłs. Si & ipᷣe nõ peccauit & licitũ ẽ iurare ꝑ creaturã.i] Itẽ qͥtidie iurat᷑ in eccłia p btam vᷣginẽ:⁊ ꝑ ſccos:⁊ ꝑ res deo dicatas:ſ̊ oĩa iſta ſũt creature ̊ ⁊c. Solo.ſuꝑ illud math.v.Dico vo⸗ bis nõ iuraꝛe oĩno.dĩc glo. Qon iuremꝰ ꝑ creaturas vt veneremur eas vltra ꝙ;ᷓ debemꝰ. 1205 rem? eas vt vi – AXR0) ⸗ Nen 2 9I.9 » SK. ) les extimemꝰ. vt.ſ.cũ per eas iuꝛamꝰnibil iuraꝛe exiſti memꝰ. Ex G̊ hr rñſio.qꝛ ꝗ iurat ꝑ creaturã. aut credit aliꝗd numinis eẽ in creatura. aut iurat ꝑ creaturã in⸗ tendẽs fraudẽ volẽs decipẽ aliũ.qꝛ.ſ.nõ credit iuraſ⸗ ſe. aut iurat ꝑ creaturã intendẽs ſolũ ꝓteſtari ꝙ deꝰ ſit pᷣma veritas:⁊ auctoꝛ creature. Si pᷣmo mõ iurat per creaturã · vt.ſ.credat aliꝗd numinis eſſe in ipᷣa:⁊ inten dat venerari creaturaʒ.ddᷣm.qꝙ peccat pctẽo ydolatrie. Si at᷑ intẽdit fraudẽ:dicimꝰꝙ talis peccat pcto ꝑiurij Si at᷑ nec intẽdat venerari aliqð numẽ ĩ creata:nec in tendit dolũ ad ꝓximũ:Hp̊ ſolũ intẽdat ꝓteſtari ꝑ creatu⸗ ram:⁊ in ipᷣa pᷣmã veritatẽ venerari.ſic dicimꝰ ꝙ licitũ eſt iurare per creaturã:nec peccat ꝗ ſic iurat. Et h̊ eſt qð dĩc aug.ad publicolaʒ. xxij.q.j.Oeꝰper creat᷑as iu⸗ raꝛe ꝓhibuit:ne vel moꝛe gentiliũ aliqð numẽ deitatis creaturis ineſſe crederemꝰ.vel ne creaturas ↄtẽptibi⸗/ les iudicãdo ꝑ eas ꝓmiſſa ꝓp nihilo duceremꝰ. Quidã tñ dicũt.ꝙ nõ licitũ ſit iurare ꝑ oẽs creaturas ſicut di ctũ eſt.ꝗ diſtinguũt ꝙ quedã ſũt creature deo dicate: ⁊ ad cultũ diuinũ mãcipate.vt reliquie ſctoꝝ:⁊ euãgeli⸗ um.⁊ per has ẽ licitũ vt dicũt iurare.per alias at᷑ qͥ nõ ſunt hmõi nõ ẽ licitũ.⁊ h̊ eſt vt dicũt.qꝛ alie nõ admit⸗ tunt᷑ in ſolẽni iuramẽto:ſᷣ iſte ſolũ.tñ ſicut dic aug. ↄtĩ git iurare per quãlibet creaturã. Vñ ſuper illð Mo.j. Teſtis ẽ mihi deꝰ.dĩic ipᷣe in glo. Qui per lapidẽ iurat falſuʒ perinꝛꝰẽ:⁊ ↄſtat ꝙ hoc nõ eẽt niſi tale iuramẽtuʒ obligatoꝛiũ eẽt.nõ aũt obligaꝛet: niſi per creatur ta⸗ ſſem iuraꝛe ↄtingeret.¶ Zd pmũ qð obijciebat᷑ in ↄtra⸗ PT riũ.dðm q; ꝓbibitũ ẽ hoc mõ iurare ꝑ creaturas.ne.ſ. in iuratõe eas veneremur. vel per eas dolũ vel fraudeʒ intedamꝰ.ſ̊ nõ ꝙ in iuramẽto facto per creaturã: crea toꝛem deũ auctoꝛẽ creature ꝓteſtemur:⁊ ipᷣm in creatu ra veneremuꝛ.4. Ao ſcom doᷣm. canõ loqꝗtur ð qͥſdaʒ ꝗq credebãt deũ ſᷣm diuinitateʒ hre capillos ⁊ caput.et les ꝓpꝛie ſunt blaſphemi.¶ Ad terciũ dðm. ꝙ iuramẽ⸗ tũ duplex ẽ.quoddã eſt aſſertoꝛiũ.quoddaʒ do eſt impᷣ⸗ catoꝛiũ. Juramẽtũ impᷣcatoꝛiũ eſt:cũ aliꝗs ſibi impᷣcat penã nili ita faciat ſicut ꝓmittit. Et dicit aug. in mo⸗ ne de periurio ꝙ foꝛma vel ratio talis iuramẽti ẽ talis per ſalutẽ meaʒ 2 filios meos.vnde dicit.cum quis ait per ſalutẽ meã: ſalutem ſu obligat deo.vel cuʒ dic per filios meos:oppignoꝛat eos deo.vt hoc eueniat ĩ caput eoꝝ:qð exit de ore ipſiꝰ.⁊ illð ẽ iuramentũ ð re futura ⁊ ꝓmiſſoꝛiũ:iuramẽtũ at᷑ aſſertoꝛiũ ẽ de re pñ̃ti vel pᷣte⸗ rita. Cũ & aſſertoꝛie iurat᷑ ꝑ ereaturã: ipᷣa creatura nõ adducit᷑ vt teſtis:iĩmo deꝰꝗ ẽ auctoꝛ creature.vñ ĩ cano ne.mouʒ.xxij.q.j.S.Sʒ ſciendũ ẽ.ꝙ ſct᷑i nõ taʒ ꝑ crea⸗ turas qꝙᷓ peꝛ creatoꝛẽ creaturaxꝝ iurabãt:nec in creatu⸗ ris aliud qᷓ; creatoꝛẽ ip̃aꝝ venerabãtur. ſicut ioſephq per phonem iurãdo.hᷣ in eo veneratꝰeſt qð cxi iudicio poſitus erat in infimis.vñ apłs Ro.xiij. omis ptas a deoẽ.Ct ſiłr ad h̊ idem ponit auẽteʒz in ſeꝛmone de peꝛ⸗ iurio.vbi dĩc ꝙ in omni iuratõne.aut deus teſtis adhi betur:aut creatura deo obligatuꝛ 2 oppignoꝛatuꝛ. vt.. . hoc ſit iurare deũ.ſ.teſtẽ adhibẽ:vel deo aligd oppigno raꝛe.hᷣ ẽ ̊ iuraꝛe ꝑ quãlibet creaturã.ſ.creatoꝛẽ eiꝰteſtẽ adhibẽ. Iteẽ aug.ĩ glo. ſupꝑ illð Ro.j. Teſtis ẽ mibi deꝰ dic.q per lapidẽ iurat falſum:ꝑiuꝛꝰẽ.qꝛ creatoꝛẽ deum adhibet teſtẽ. Sic &̊ in adoꝛatõe videm?ꝰꝙ veneratio fa⸗ cta creature ſꝑ refert᷑ ad ꝓthotipũ.i.ad exemplar vt di cit ioh.dam̃. Sic veneratõ crucis refert ad ipᷣm cruci⸗ fixũ:ita dicim?ꝙ teſtificatõ facta ĩ iuramẽto ꝑ creatu ras:vt ꝑ ſctos:refert᷑ ad ipᷣm auctoꝛẽ deũ:⁊ iuratõ fcta per crucem refertur ad ipſuz cuius eſt crux. Jurare eꝛ ( per creaturam eſt creatorẽ eius teſtem verita tisad-⸗ ducere.. Ad illud po quod obijcit ꝙ nullus poteſt ere aturam deo obligare.dicenduz ꝙ ille qui iurat per cre aturam non obligat vel opignoꝛat illam deo: ſed bo⸗ num quod ex creatura percipit deo obligat et opigno⸗ rat.vt ſcilicet in illo bono puniatur niſi eueniat ꝓ quo . ... – r n lere- 1. W le. *P 1 n iurat. et hoc vult dicere augꝰ. eum dicit. Cum quis in reus eſt qui per creaturam iurat mendaciter. dieendũ u rat ꝑ filios ſuos.vel ꝑ ſalutẽ ſuaʒ: oppignoꝛat hoc eo ꝓ boc nõ dicit d quocũq; iurante per creaturã:ſed de ⸗ id ẽ bonũ ſuuʒ quod bʒ ⁊ ꝑcipit in illis· ꝗa qui iurat x illo ꝗ in illo iuramento creaturã intendit venerari tan bn filios ſuos:iurat ꝑ creaturã in qua bʒ ↄſolatõeʒ. ita habentẽ aligd diuinũ in ſe: ⁊ qui etiã cuʒ hoc ꝓximũ fbe bonũ percipit ex ea.nõ ̊ obligat creaturaʒ deo ꝓprie hᷣ dolo capit. ideo dicit canon.ꝙ iurat per qð nõ eſt iu⸗ nten bonum ſuum. Erx boc patet ſolutio ad iſtam rationem randũ.tũc em̃ iuratur ꝑ qʒ non licet:qñ iurat᷑ per crea ine que eſt.ꝙ irꝛõnabilia non pñ̃t teſtificari. non em̃ crea⸗ turam venerando ipam tanꝙᷓ diuinam. 4 Ab illud qd n tura teſiificat᷑ q ꝑ ipſam iurat᷑:imo deus ꝗ eſt creatoꝛ ſedo obijcit᷑.dðm.ꝙ bonitas creatoꝛis vt in ſe eſt:exce rin ipſiꝰcreature: ⁊ ad ipᷣm teſtificatio refeꝛt᷑. alioqn nõ eſ⸗ dit in infinitum bonitatẽ eius ꝓut hʒ eſſe in creatura. t ſet iuramentũ.¶ Ad quartũ ſitr pʒ ſolutõ.nam ꝓbibuę o Eñ pſal.Confeſſio eiꝰ.i.laus eius ſuꝑ celum ⁊ terꝛa⸗ʒ ii it dñs iurꝛe ꝑ creaturas:ne.ſ.diuinum numen in eis id eſt pluſꝙᷓ de ipa in creaturis appareat. Sdeo ſanctiꝰ he⸗ veneraꝛent᷑ hoĩes:vel ne dolum iurando pꝑ eas intende eſt cum iurat᷑ per creatoxẽ in ſe ꝙᷓ per creatoꝛẽ in creatu Bin rent. Et H̊ eſt qð dicit biero.iudeis. q̃ſi ꝑuulis ↄceſſuʒ ra:et foꝛtiꝰeſt iuramentũ.¶ A terciũ qð obijcit᷑.ꝙ iu⸗ 16 fuit iuraꝛe ꝑ creatoꝛẽ. p̃ceptũ vt ſi iuraꝛe ↄtingeret: nõ ramentũ per creatas addit᷑ ad ſolennitatẽ. Dico ꝙ cõ⸗ bi niſi ꝑ creatoꝛem iurarẽt:nõ ꝑ creaturã. ꝗa iurãtes per parando ſimplicẽ foꝛmaʒ iuramenti ſimplicis plus eſt angelos 2 elementa:creaturas venerabant᷑ honoꝛe.et boc ꝙᷓ illud.Sed ↄꝑando iuramentũ factũ per deum: . meliꝰerat h̊ exhiberi teo ꝙᷓ creaturis. Infirmis g illö 2 cum hoc addito iuramento ꝑ creaturam ad inuramen ð ꝓhibuit. Sanctis vᷣo ꝗ in creaturis creatoꝛẽ venerabꝰ tum factuʒ ꝑ ſolũ deum: bene ↄcedo ꝙ plus eſt illud ꝙᷓ „ „ tuꝛ tm̃ nõ ꝓbibuit. Vñ ioſeph ꝑ ſalutem phonis iurã⸗ iſtud. Quanto em̃ creſcũt plus ſolennitates vt cum iu E3G 7 .1. oler. pbH do boc di iudicio in eo veneratus ẽ:quo poſitus erati ratur per crucem.reliquias.⁊ euangelia: tanto maius . 2 1.,t. P infimis.Xpc do qui per creaturas ita iuraꝛe ꝓhibuit: eſt iuramentũ:non tamen eſt maiꝰiuramentũ ꝑcreatu 7 C ne vel aliqð diumũ in eis credeꝛet ꝓ quo reuerẽtia eis ram in ſe qᷓ creatoꝛẽ: immo econuerſo.licet maiꝰſit iu⸗ deberet᷑: vel ne ꝑ eas iurantes fallum hoĩes ſe iuramẽ⸗ ramentũ et ſolenniꝰcollectũ ex iuramento ꝑ deum et ꝑ to tenerinon putarent. Kone Nisgofgcg.vtdi g ndiaetintanenſalnnt l 1. p. G a. 5 V 7 mo factã.ddm ꝙ violatio iuramẽti ſolennis h. (r2²2 Poſtmodũ queri S. ij. facit irꝛegularẽ rõne infamie. Infamia em̃ facit irꝛegu ſ „π wer. v 4. „2 ) 1 tur qð iuramentũ magis obligat. vel qð ſit ꝑcreatoꝛẽ. larem. Opoꝛtet em eũ qui dʒ ad ſacros oꝛdines accedẽ vel qð fit ꝑ creaturas.Ald qð ſic Aug ad publicolam br̃e bonam famã ↄmunem.Eñ aplłs.j.ad hi.iij. dĩc 8 Et in cahone mouet.xxij.q.j. Quanto ꝑ qð iurat᷑ ma⸗ ꝙ opoꝛtet oꝛdinãdos maxie in pᷣlatõne hr̃e bonũ teſti⸗ 5 gis ſcem eſt. tanto magis ẽ penale piuriũ. Sʒ magis ẽ moniũ ab his ꝗ foꝛis ſunt.et de dy aconibo dĩc ibidem . ſanctꝰĩmo in infinitũ eſt ſanctioꝛ deꝰqᷓ; creatura:&̊ ma⸗ ſiẽ nullũ crimẽ hñtes.⁊ ad thi.j.precipit ipſe aplus gis ẽ penale ꝑiuriũ qñ iurat᷑ falſum ꝑ deũ:qᷓ; qñ iura⸗ Tyto vt ↄſtituat pᷣſbiteꝛos ⁊ diſponat q̃les debent eſſe: , tur falſum ꝑ creaturã.Sʒ nõ eſt magis penale ꝑiuriũ qm ſine crimine debent eſſe.rõne eꝛgo infamie euenit il . niſi ga magis⸗ obligat iuramentũ: ꝗ magis obligat iu⸗ la irꝛegularitas. ramentũ factũ ꝑ deũ qᷓ; ꝑ creaturã.¶ Contra. xxij.q·j. b , mouet in fi.Dupir : q ꝑ creaturas iurat e ije Mlem! rum quartum 1 citer.qꝛ et ↄtra ꝓhibitiõeʒ iurat ꝑ qð ſibi iurare nõ lʒ. Einde querit᷑ e comitibo iuramẽti ⁊ ob . a q̊ pcto eſt imunis ꝗ nõ niſi ꝑ creatorẽ iurat.et ꝓximũ ligatione.ponunt᷑ aũt tres comites.ſ.iu⸗ 6 dolo capit:qð facit etiã ꝑ cꝛeatoꝛẽ mẽdaciter iuꝛãs.Si ſticia veritas ⁊ iudiciũ ſeu diſcretio. Et 5R duplex ẽ reatꝰin illo ꝗ iurat falſum ꝑ creaturã.a qͥꝛũ boc dĩc hiero.ſuꝑ hieꝛe.iiij.⁊ hr hoc.xxij. er vno imunis eſt ꝗ iurat falſum ꝑ creatoꝛẽ:gꝛauiꝰẽ ꝑiuri q.ij. Aĩadueꝛtendũ eſt ꝙ iuſiurandũ hos hẽat comites ut um factũ ꝑ creaturã q; factũ ꝑ creatoꝛẽ.Sʒ nõ eſt qni⸗ veritatẽ.iudiciũ ⁊ iuſticiã. Pꝛimo g q̃rit᷑ de comite iu⸗ nn us ꝑiuriũ niſi qꝛ magis obligat iuramentũ:g ⁊c.¶¶ YItẽ ſticie. Scðo de comite iudicij. Tercio de comite veri⸗ 6 ille ꝗ iurat ꝑ creaturã nõ iurat ꝑ ipſam ſolã:ſ etiam ꝑ tatis.Quarto an poſitis iſtis vniuerſaliter ſit obliga 6 eius — — eñ glufar pereatura: deũ au toꝛium iuramentum. 4 ctoꝛẽ illiꝰcreature teſtẽ inuocat.Sʒ maioꝛ eſt ↄtemptꝰ A 6 in illo ꝗ ↄtemnit creaturam ⁊ creatorẽ:qᷓ in illo ꝗ i * rticu us primus 1 alterũ ↄtemnit.Cum om̃is ꝑiurãs ↄtempnat illud ꝑ Rimo querit᷑. vtrũ ſi deſit iuſticia: ſit obli⸗ dð iurat:maius eſt ꝑiuriuʒ vnde ↄtemnit᷑ deus ⁊ crea⸗ gatoꝛium iuramentũ: Ad qð ſic.aug.ĩ ſex⸗ Dueſtio tura:qᷓ; vnde ↄtemnit᷑ deus ſolꝰ:grauiꝰeſt ̊ ꝑiuriuʒ fa⸗ ctũ ꝑ creaturã qᷓ; per deũ.⸗¶: Item ad ſolẽnitatẽ iuramẽ ti addit᷑ iuramentũ ꝑ creaturas.qꝛ aſpoꝛtant᷑ relige ſã⸗ ctoꝝ ⁊ euãgeliũ:ꝑ q̃ iurat᷑ ſolẽniter. Sʒ inuramentũ ſo⸗ lenne magis obligat.Si ꝗ̊ illud fit ꝑ creaturas: iura⸗ mentũ ꝑ creaturas maxie obligat.¶ Juxta h̊ q̃rit᷑.vnð hoc ẽ ꝙ violatio iuramẽti ſolẽnis facit irꝛegularẽ? ꝓpt hoc em̃ videt᷑ ꝙ ipᷣm maxime ligat. Solutõ.dðm.qꝙ; grauiꝰ⁊ foꝛtiꝰẽ iuramentũ factũ ꝑ deũ qᷓ; ꝑ creaturas: ⁊ magis obligat ſᷣm ꝙ dic aug.in cano.mouet.xxij.q. j. Si tanto magis ꝑiuriũ penale ẽ quãto ſanctiꝰẽ illud per qð iurat:apparet ꝙ et ſi ꝑ creaturã mẽdacit iurãs duplxr᷑ peccet:grauioꝛi tñ ſe ſubijcit pene ꝗ per creatoꝛẽ iurat mendaciter. Et iterũ ioh.criſo.vltima di.iij.ſen. hoc ↄfirmat. Si qua cã fuerit modicũ videbit᷑ faceꝛeꝗ iurat per deũ. Qui vdo murat ꝑ euangeliũ:maius aligd feciſſe videt᷑.ita opponit ipſe m quoſdam:ſed porñdet dicens.quibo dðm eſt.ſtulti.ſcripture ꝓpteꝛ deum facte ſunt:nõ deꝰ ꝓpter ſcripturas.Ita creature facte ſunt ꝓp pter deum. Ex quo vult hr̃e ꝙ maiꝰeſt iurare per deuʒ ꝙ per creaturas, Ad illud qð pꝛimo obijcit. ꝙ duplr mone de decollatõne Joh. bap.⁊ tranſumi⸗ tur in cano.Jurauit.xxij.q.iiij. Yurauit temeꝛe dauid: Hᷣ nõ impleuit iurationẽ maioꝛi pietate ductꝰ. Ecce da uid ſanctꝰ.iuramento quidẽ aſtrictus nõ fudit ſangui nem hoiĩs ſcʒ ipſiꝰnabal de cuiꝰlanguiĩs effuſione iura⸗ uerat.Sed eũ falſum iuraſſe negare quis poterit: Ec⸗ ce in illo iuramento qͥ iurauit dauid occidere nabal:nõ erat iuſticia:⁊ ꝓpter h̊ nõ impleuit.Sed dauid ſanctꝰẽ ⁊ in ̊ ↄmendat᷑:&̊ bñ fecit.Ergo nõ tenet᷑ hõ ad iura⸗ mentũ illicitũ:ſeu in qͥ deficit iuſticia implendũ. Tale ergo iuramentũ nõ eſi obligatoꝛiũ.¶ Item canõ yſið. xxij.q.iiij. In male/pmiſſis reſcinde fidẽ. In turpi vo⸗ to muta decretuʒ.qð incaute vouiſti ne facias.Impia Seſt ꝓmiſſio q̃ ſcelere adimplet᷑.ꝓmiſſio &̊ facta de in⸗ iuſto nõ obligat.iuramẽtũ ergo in q̊ deficit iuſlicia nõ eſt obligatoꝛiũ.q Contra.ioſue iurauit pacẽ cũ gabao nitis:⁊ ꝙ nõ occideret eos.ix.ioſue.Sed illud iuramẽ tum fuit iniuſtũ.qꝛ om̃e iuramentũ in qͥ iurat᷑ ↄtra dei p̃ceptũ eſt iniuſtũ: iurauit iniuſte. iurauerit ↄtra dei pꝛeceptum patet. ꝗa dñs pᷣceperat illi: ꝙ occideret om̃es habitatoꝛes terꝛe ꝓmiſſiõis:ne interficerẽt filios „ Ben r r nr. r. n. e n J. , — — ℳNα 1 5 V 5VSAHr Nrie 14 y Ne zX 4 + PNI X H . F.. 4 as N. M P e obl. tw. iſrael. ſicut habetuꝛ deut. vij. Ypſe antem iurauit con⸗ traꝛiũ gabaonitis qui ſimulauerunt ſe venire de terꝛa longinq.et tamen erãt de terꝛa ꝓmiſſionis.̊ iurauit õ pᷣceptum dei. Fuit ᷓ iniuſtũ iuramẽtũ.ſed ipſe iuramẽ to iſto obligabat᷑:q̊ iuramentũ in quo ⁊eſt iuſticia eſt obligatoꝛiũ. aut obligaret᷑ iſto iuramento ptʒ.xxij. q.iiij. Innocens vbi tranſumit᷑. Amblꝛo.in li.de officijs loquens ð iuramento facto ioſue gabaonitis. Iheſus tñ pacem quã dederat reuocandã nõ cenſuit.ꝗa firma ta erat ſacramenti religione.ne dum alienaʒ per fidem redargueret:ſuam fidẽ ſolueret.ſoluiſſet igit᷑ ſuã fideʒ: ſi nõ tenuiſſet qd iurauerat. illud ꝗ̊ iuramentũ ipſum obligauerat.¶ Item gꝛatianꝰ.xxij.q.iiij.aliqñ iuramẽ to deeſt iuſticia velut cũ quiſpiam poſt votũ caſtitatis ducit vxorẽ.iuramento firmãs nunqᷓ ab ea ſe diſceſſu⸗ rum.qð qᷓeuis illicitũ ſit.quia iuſticia ꝓbat᷑ ſibi deeſſe: tamen auẽte aug.pᷣcipit᷑ ſeruaꝛi.Ex quo ptʒ ꝙ iuramẽ tum illicitũ in quo deeſt iuſticia eſt obligatoꝛiũ. Sʒ ↄtra pꝛimã rõnem q̃ eſt de gabaonitis obijcit.quia vi: detur ꝙ iuramentũ qð fecit gabaonitis ioſue non obli gauit eũ.Ro.xiij. Om̃is anima poteſtatibo ſublim ioꝛi⸗/ bus ſubdita ſit.Ex quo accipit᷑ ꝙ factũ inferioꝛis non ſoluit mandatũ ſuperioꝝ:q̊ nee iuramentum ioſue ſol uit mandatũ dei de interſectione gabaonitaꝝ: ſi non interfecit eos peccauit. Juramentũ & ſuum nõ obliga⸗ bat eum. ¶ Similiter obijcit᷑ ↄtra illud qð dicit᷑ de au⸗ ctoꝛitate gꝛatiani.ꝗa videt᷑ ꝙ ille ꝗ pꝛius vouit caſtita tem:⁊ pꝰiurat ↄtrahere ſe matrimoniũ cũ aliqua et cũ ea ꝑmanſurũ:nõ obligat᷑ illo iuramento.pſal.Vouete reddite.Si ꝗᷓ prius vouit caſtitatẽ qᷓ; iurauerit ↄtra⸗ here matrimoniũ:tenet᷑ reddere ⁊ implere votũ. Sura mentum ꝗg̊ ſequẽs nõ ſoluit votũ pᷣcedens.4! Item obij citur.nam dic aug.ꝙ meretrix iurans ſe ſeruaturaʒ fi dem ſuo lecatoꝛi.iurando ⁊ adherẽdo ſuo lecatori ma⸗ la eſt: peioꝛ aũt iuramentũ nõ obſernãdo:gꝗ iuramẽtũ illicitũ obligat.i¶ Itez dic aug.ꝙ raptoꝛ ꝗ iurat ſe diui — ſurũ ſpolia cũ aliquo.magis peccat ſi totuʒ retineat:qᷓ; ſi diuidat:q̊ . Solo.dðm ſᷣm ꝙ dicitur.xxij.q.iiij. auẽte bede ſuꝑ math.Si aliꝗd foꝛte nos incautiꝰiura re ↄtigerit:⁊ obſeruatũ iuramentũ in peioꝛẽ vergat ex⸗ itum.libere illud ſalubꝛioꝛi ↄſilio mutandũ nouerimꝰ. oc magis inſtante neceſſitate peioꝛandũ nobis:qᷓ; ꝓ vi⸗ tando ꝑiurio in aliud crimẽ grauiꝰ eſſe dinertendum. Deniq; iurauit dauid ꝑ deũ occidere nabal.Sʒ ad pꝛi mam interceſſionẽ abigail pꝛudẽtis fennne: mox remi⸗ ſit minas.reuocauit enſem:nec aliꝗd culpe ſe ꝓ tali ꝑ⸗ iurioↄtrariſſe doluit.Fᷣm hoc ꝙ̊ dᷣm. ꝙ cũ iurat᷑ aliꝗd iniuſtũ in cuiꝰ.ſ.executõne iniuſticia ẽ: nulla ẽ obliga⸗ tio. ¶ Að pꝛimũ ꝗ qð obijcit᷑ de iuramẽto ioſue gabao⸗ nitis.diſtiguenduʒ ꝙ aliꝗd ẽ iniuſiũ qꝛ ꝓhibitũ:aliqꝗd ꝓhibitũ qꝛ iniuſtũ.ꝓbibitũ ꝗa iniuſtũ:ẽ qð de ſua na⸗ tura vicioſuʒ ẽ.vt adulteriũ? foꝛnicatio. Juꝛamentuʒ aũt de talibo faciendis nullo mõ eſt obligatoriũ:⁊ hoc ga deeſt comes iuramenti:qð eſt iuſticia. JIniuſtuʒ pᷣo qꝛ ꝓhibitũ:qð de ſe erat licitũ:ſ ex ꝓhibitõne factũ eſt illieitũ vt ade comedere de ligno ſcie.Cum aũt iuramẽ tum fit de talibo diſtinguendu.qꝛ aut iurãdo ſic ſeruat intentõ ꝓhibentis:aut iurat᷑ ↄtra intentõeʒ ꝓhibentis Si ↄtra intentõeʒ.nõ eſt obligatoꝛiũ nec licitũ:qꝛ deeſt comes iuramenti iuſſicia. Si pᷣo ſeruat᷑ intentio:licitũ eſt ⁊ obligatoꝛiũ quale fuit iuramentũ ioſue factũ ga⸗ baonitis. Inrando em̃ cũ eis fedus ⁊ nõ interficiendo ſeruauit intentõem diuine ꝓbibitõnis.i Qam intentio ꝓbibitõnis:q̃ habetur deutꝛ.vij.vbi pꝛecipit᷑ ꝙ occide⸗ rent᷑ habitatoꝛes terꝛe ꝓmiſſionis fuit:ne ſi dimitterẽ⸗ tur viuentes interficerẽt filios iſrael ⁊ auerterent a di uino cultu. vbi dicit᷑. Percuties eos vſq; ad interitõeʒ nõ inibis cum eis fedus.et ſeꝗtur.nec filiam illiꝰ acci pies filio tuo.quia ſeducet filium tuum ne ſequat᷑ me. dicendum ergo /put dicit am bꝛo.in li.de officijs. Adul 3 ctauit eos ioſue melioꝛi moꝛte ſcilʒ obſequio miniſterij vt eſſet clementioꝛ ſententia:ſed diuturna.icet &̊ non eſſene occiſi morte naturali q̃ eſt in ſeꝑatione anime a coꝛꝑe:ſunt tamen occiſi moꝛte legali que eſt ſeruitus. Seruitus em̃ eſi moꝛs interp̃ᷣtatiua. Interpᷣtatur eniʒ moꝛs m leges ſeruata intentõneʒ ꝓhibitõnis diuine. quia neminẽ poſſunt coꝛrũpere ſeruituti additi.¶ Ad ſcdᷣm vᷣo quod obijcit᷑ de auctoꝛitate gratiani.de iuran te poſt votum caſtitatis ⁊ ducente vxoꝛẽ. Diſtinguẽdũ inter votum caſtitatis ſimplex ⁊ ſolenne. am ſi ſolẽ⸗ ne:impedit matrimoniũ ↄtrabendũ:⁊ dirimit contra ctum:et euacuat iuramentũ.Si ſimplex: impedit con trahendũ:ſed non dirimit ↄtractum.vnde illud qð dic Gꝛatianus de illo ꝗ poſt votum caſtitatis ducit vxoꝛẽ iurans ſe nunqꝙᷓ ab ea diſceſſurum. qð iuramentũ ſer: uari pᷣcipit᷑. Intelligendũ ꝙ hoc nõ eſt rõne vinculi iu ramenti:ſed rõne vinculi matrimonij: qð non dirimit ſimplex votum:⁊ ita ꝑ accidens. Ad terciũ dicenduʒ ꝙ iuramentũ meretricis ꝑtim eſt licitũ:ꝑtim eſt illici: tum. Cum em̃ iurat ſe ſeruaturaʒ fidem lecatoꝛi.iurat ſe adhereꝛe illi ⁊ nõ alij.qtum ad hoc qð eſt adherẽ illi illicitum eſt nec obligat:q;ẽtum ad hoc qð nõ eſt adheꝛc Nalij licitum eſt ⁊ obligat.vnde tranſgrediendo peierat. Eodẽ modo dðm.cde illo ꝗ iurat ſe diuiſuruʒ ſpolia in⸗ rat em̃ ſe retenturũ ꝑtem.⁊ qᷓtum ad boc illicitum eſt: ⁊ nõ obligat.⁊ iurat nõ retinere totũ.⁊ qᷓ;tum ad k̊ lici tũ eſt ⁊ obligat.nullũ ergo iuramentũ inqᷓtum ẽ de illi cito⁊ iniuſto eſt obligatoꝛũ. Articulus ſecundꝰ Einde querit᷑ de comite iuramẽti qðẽ iudi ciũ.Circa qð querit᷑ de illo ꝗ iurat ſe nunqᷓ intraturũ religionẽ.Naʒ ↄſtans ẽ ꝙ iſte in⸗ diſerete iurat:vtrũ tali iuramẽto obliget᷑:¶ Ad qð ſie. xxij.q.iiij.gratianꝰ.Si aliꝗs a ꝑentibo coactus vt ton⸗ ſurã clericatꝰvel religionis habitũ ſuſcipiat:ſe neutrũ facturũ iuramento firmauerit hoc ꝙᷓuis aliquibo vide atur repᷣ̃henſibile.quia opus caritatis iuramento non facturũ ſe ꝓmiſit:nulla tñ auẽte ſeruaꝛi ꝓhibet᷑.ꝛ ⁊ ſi nunqᷓᷓ clericatꝰtonſurã vel religionis veſtẽ ſuſcipiat.ñ tñ ideo minꝰſalutẽ ꝓmereꝛi valet.Ex qͥ arguit᷑.ſi nulla auẽte hoc iuramentũ ſeruaꝛi ꝓbibet᷑:ꝗ̊ boc iuramentũ obligat. ̊ ſi religionem intrat peieꝛat.¶ IJ9tem ponamꝰ ꝙ hic ex hoc ꝙ cognoſcat ſuam infirmitatem.⁊ credat vᷓPſicut de loth dĩ geñ. xix. Facilius ſaluabit᷑ in ſegoꝛ. idẽ in pnia paꝛua: qꝙᷓ in monte religionis: iuret ſe non intraturũ religionem. Conſtat ꝙ iurat licitũ:a cũ iudi cio ſiẽ̃ videt᷑:ꝙ̊ obligat᷑. Contra.quicũq; iuꝛat ſe nõ facturum aliquid quo expeditioꝛ ſibi via pꝛeparat᷑ ad beatitudinẽ:iurat otra anime ſalutẽ.Sed nõ põt hõ ſe obligare ad hec q̃ ſunt ↄtra anime ſalutẽ.cum g nõ in⸗ traꝛe religionẽ ſit tale: nullus poterit ad hoc iuramen to ſe obligaꝛe. ¶ Iteʒ ſi dicat᷑ ꝙ nõ eſt ↄtra ſalutem aĩe. ga ſine hoc eſt ſalus.Ad hoc obijcit᷑ ꝙ nullũ iuramen⸗ iũ ↄtꝛa ↄſiliũ dei pt᷑ obligaꝛe:vᷣ iſtud ẽ tale:̊ nõ pt obli guꝛe. Soko. Fm ꝙ dr̃. xxij. q.iiij· ꝙ iuramentuʒ illici tũ multipłr intelligit᷑. Eſt em illicitũ ex eo ꝙ iurat᷑.ali⸗ qñ ex mõ iurandi.aliqñ ex cã extra veniẽte.ex eo ꝙ iu⸗ rat᷑:tũc illicitũ eſt qñ id qð iurat᷑ in ſui nata vicioſuʒ ẽ vel vitã adimens vt adulteriũ ⁊ homicidiũ ⁊ his ſilia. vel repaꝛaꝛi nõ ꝑmittens veluti cũ inimico ad paeẽ nõ regire. indigẽti miſericorditer ñ ſubuenire.iſta qꝛ per⸗ ſpicuã hñt in ſe iniuſticiã: ſi iuamẽto firment᷑ fuariñ vebẽt. Ex mõ vᷣo iurãdi illicitũ iuramẽtuʒ ẽ.qñ inconſi derate ⁊ incircũſpecte aliqd iuratuꝛ:q̊ͥ nec coꝛꝑalis nec ſpũalis ſalꝰadimit᷑.⁊ ſine qͥ vtraq; ſalꝰreꝑaꝛi ⁊ vita cõ⸗ ſeruaꝛi valet.veluti cũ aligs iurat ſe nõ intratuꝝ religi onem. Ex cauſis ðᷣo erueniẽtibo illicitũ iuramẽtũ ?. ve luti cũ aligs pꝰvotũ caſtitatis iurat alicui ſe babiturũ eã in ↄiugẽ.ↄiugẽ nãq; hr̃e in ſeipſo malũ nõ eſt:⁊ tam Pr. ₰. P Car. 66 TeN . , L17 . An * O. A „92. : P 1111 „ r0 2. 0 Nueſtio hi huic ex voto ꝑnitioſum eſt. In bis duobo caſibo dicit n gꝛatianꝰ. iuramentũ et ſi illicitũ ſit:tñ ſeruaꝛi nõ p⸗ id bibet᷑. Cn doc.in hac ꝑte coꝛrigũt gratianũ.Vñ de il⸗ lo ꝗ pꝰvotum caſtitatis iurat alicuiſe habiturũ eaʒ in ↄiugem.ſi ſimplex fuerit votũ pꝰↄtractum matrimoni ig. um:rõne matrimonij iuramentũ ſeruaꝛe nõ ꝓhibetur. R Si aũt nõ fuerit ↄtractũ:iuramentũ ſeruaꝛe ꝓhibetur urn ex hoc ꝙ dr̃.louete ⁊ reddite. Ad illud vo qð dic de ge⸗ iurante ꝙ nõ intrabit religionẽ.dicunt quia ⁊ ſicut iu ſiſoſ⸗ ramentũ ſeruaꝛe nõ ꝓhibet᷑:ita etiã nec iuramentũ ſeꝛ/ vontn nare pᷣcipit. VUñ tale iuramentũ nõ obligat:quia cũ ſit ircn factum in detrimentũ caritatis:defuit iuramento iudi gde cium.¶ Ad illud vᷣo qð obijcit.ꝙ tale iuramentũ eſt li por citum:diſtinguendũ ꝙ licituʒ duobo modis eſt. Eſt eĩ ſen licitum expediẽs: et licitũ nõ expediens.j.ad Coꝛĩ.vj. lin Dmia mihi licẽt:hłᷣ nõ om̃ia erpediũt. Licitũ expediẽs imtt G eſt qð hoĩem ꝓmouet ad meliꝰ.Licitũ ⁊ nõ expediens q5õ umpedit pmotõeʒ ad meliꝰ. Juramentuʒ de licito 2 ia⸗ expedienti:eſt obligatoꝛiũ. Juramentũ de licito ſᷣ non re⸗ expedienti:nõ eſt obligatoꝛiũ.quale eſt iuramentuʒ de li nõ intrando religionẽ. Vñ ſᷣm regulã bede.nõ ẽ obſer,· 8 uandũ. Om̃e em iuramentũ qð obſeruatum in deterio) u. rem vergit exitum:libeꝛe ſalubꝛioꝛi conſilio mutanduz in t. Articulus tercins i Einde querit᷑ de comite iuramenti g eſt ve⸗ riias. Querit᷑ &̊ ſi in iuramento deſijt veri⸗ tas: vt in illo ꝗ iurat in dolo vtrum obliget. Ao qð ſic. Periuriũ nõ eſt obligatoꝛiũ. Sʒ iuramẽtũ i qð fit abſq; veritate ẽ ꝑiuriũ:&̊ nõ eſt obligatoꝛiuʒ. ni aũt tale ꝑiuriũ ſit tale iuramentũ.ꝓbat᷑ multis modis i⸗ Pꝛimo auẽte augu.ſuꝑ pſal.Dñi eſt terꝛa. In dolo iu⸗ rat ꝗ alr facturus eſt q; ꝓmittat.cum ꝑiuriũ ſit nequit᷑ ſ cciꝑe credentes.¶¶ IJtem hiero.ſuꝑ hiere. Qui falſuʒ m iurat mentit᷑. MMentiendo aũt iuraꝛe nihil aliud ẽ qᷓ ꝑ⸗ 8 iurare: cum ſic iuraꝛe ſit ꝑiuraꝛe non videt᷑ obligaꝛe. e Contra.yſið.quacũq; aꝛte ᷣboꝝ ꝗs iurat: deus ita . accipit ſic ille cui iurat᷑ intelligit.Cum & ille cui iurat 4 intelligat iurantẽ in dolo obligaꝛi:obligat᷑.¶ Preterea n ſi tale iuramentũ nõ obligaret.ex dolo repoꝛtaret lucꝝ le Dolus autẽ nemini dʒ patrocinaꝛi. Relinqꝗtur igit᷑ ꝗ; 4 qᷓuis veritas deſijt cũ iuramento: nibilominꝰ ẽ obliga⸗ n toꝛiũ. Item querit᷑ que ſit rõ ꝙ exigant᷑ tres comites dn in iurando inſticia iudiciũ ⁊ veritas. Ad pꝛimũ di⸗ cendũ.ꝙ cũ iuramentũ ſit duplex.aſſertoꝛiũ et ꝓmiſſo⸗ m riũ.Aſſertoꝛiũ iuramẽtuz ẽ:q iurat᷑ de pñti aliꝗd eſſe l vel nõ eſſe.vel de pᷣterito aligꝗd fuiſſe vel nõ fuiſſe. Pꝛo j miſſoꝛiũ vᷣo cum iurat aligꝗs de futuro ſe facturũ aliꝗd vel nõ facturũ.Cum aũt querit᷑ de obligatõe iuramẽti . dʒ referꝛi ad/ ꝓmiſſoꝛũ.rõne cuiꝰtenet᷑ iuꝛans ad aliqꝗd faciendũ vel nõ faciendũ in futuro. Juramentũ ꝗ̊ aſſeꝛ toꝛiũ:cũ deeſt veritas nõ obligat ad aligd agendũ.nec alio mõ niſi obligatõne reatꝰ. Cum obicit᷑ ̊ de inrãte in dolo.referendũ eſt ad ꝓmiſſoꝛiũ.¶ Ad illud qð obij⸗ cit ꝑiuriũ nõ obligat.Diſtinguendũ ꝙ ꝑiurium aliqñ dr falſi iuratio:aliqũ ꝑuerſa iuratio qn.ſ.iurat᷑ illici⸗ tum:aliqñ vᷣo tranſgꝛeſſio iuramẽti. Item falſa iuꝛatõ dĩ duobo modis.ſ.falſñtate iurantis:vel eiꝰqð iuratuꝛ Hic aũt accipit᷑ falſa iuratio ꝓ falſitate iurantis.que eſt duplex in aſſerendo 2 in ꝓmittẽdo. In aſſerẽdo fal⸗ ſa inꝛatio nõ obligat niſi ĩ obligatõe reatꝰ. In ꝓmittẽ do falſa iuratio obligat ad executiõeʒ ꝓmiſſi:dũmodo it licitũ et expediens. Peruerſa vpᷣo iuratõ cuʒ. ſ.iurat᷑ illicitũ quõ obliget:et quõ nõ.dictuʒ eſt pꝛius.Tranſ⸗ geeſſio vᷣo iuramẽti nõ dr obligaꝛe:miſi obligatõne rea tus:quõ dr ꝓpꝛie ꝑiuriũ.Auijs ᷣo modis dr piuriũ in⸗ terpᷣtatiue. Cum ꝗᷓ dr̃ nullu ꝑiuriũ obligatoꝛiũ eſt.peꝛ banc diſtinctõeʒ ptʒ rñſio.. Ad vltimũ vᷣo dðm. ꝙ ſiẽ dẽ hiere.iij. Jurabis viuit dominus in veritate ⁊ iudi JJ AP § 0 2 —— P y» nn re 7 6 xxxj. cio et iuſticia.ꝙ tres comites debent eſſe in quolibʒ iu⸗ ramento:et hac ratione.i Qam iuramentũ debet eſſe oꝛ dinatum tum ex ꝑte iurantis.tum ex ꝑte eius quod iu ratur:tum ex ꝑte cauſe ꝓ qua iuratur. Ex ꝑte iurãtis Sfe .h,. e. r A comes iuramenti debet eſſe veꝛitas.vt aſſlerendo credat eſſe verum quod iurat:et ꝓꝓmittendo ꝓponat ſe factuꝛuʒ qð iurat.Ex ꝑte eiꝰqð iurat᷑ debet eſſe comes iuſticia: vt illud qð iurat᷑ licitũ ſit ⁊ iuſtũ.Ex ꝑte pᷣo cauſe ꝓ q̃ iurat᷑ debet eſſe comes iudiciũ:vt ſcʒ cũ cauſa rationa⸗ bili iuret.ſine cauſa vᷣo ⁊ diſcretione iudicij nõ iuret.· Articulus quartus Equit᷑ inquireꝛe.vtꝝ om̃e iuramentum qð hʒ iſtos tres comites ſꝑ ſit obligatoꝛiuʒ.Et querunt᷑ duo. Pꝛimũ vtꝝ iuramentũ ſpon taneũ hoc mõ factũ ſemꝑ obliget.Scðm vtrũ iuramẽ⸗ tum coactũ ſic factũ obliget. Circa primum po/ .S. . nitur caſus de illo ꝗ iurat ſe nunqꝙᷓ; futurnʒ ep̃ᷣm. ¶Qam ↄſtat ꝙ iurat licitũ:et tale ꝓpter qð multi ſunt laudabi les.Laudabile em̃ eſt exẽplo dñi honorẽ oblatũ fugere ioh.vj. Iteʒ iurat diſcrete qꝛ ꝓpter cãm expedienteʒ.et vtilẽ. Elegit em ſecuriꝰ.qꝛ ſecuriꝰeſt locũ huĩileʒ teneꝛe. ꝑ ardua dignitatũ incedẽ. maxie poſito ꝙ iße cꝛedat nunqᷓ; poſſe ſufficẽ ad regendũ epiſcopatũ. Itẽ iurat vere q̃ntũ in ſe ẽ.firmiteꝛ em̃ credit ⁊ ꝓponit nunqꝙᷓ futu rũ epᷣm. Cum g̊ iuramentuʒ iſtiꝰhẽat tres comites erit obligatoꝛiũ.qꝛ dictũ eſt deut.vj. Reddes dño inramẽ⸗ ta tua. Iteʒ quidã fecerat tale iuramentũ:poſtea ele⸗ ctus eſt in ep̃ᷣm.gꝗꝛeg.papa fecit inquiri.vtrũ tale iura⸗ mentũ feciſſet.̊ aũt eſſet ſuꝑfluũ niſi iuramentũ illud obligaꝛet. Contra.ſupᷣ deut.xxv.in lege de accipien da vxoꝛe fris defuncti ſine liberis.dĩc aug.ꝗ curã alen⸗ doꝝ ſubditoꝝ rẽnuit.diſcalciati obpꝛobꝛiũ ſuſtinebit. 126 em̃ vult ſuſcitaꝛe ſemẽ fris defuncti.i.xpᷣi.ſ̊ non ſu ſtinebit obpꝛobꝛiũ niſi ꝓpter pctẽm. Peccat igit᷑ tlis re⸗ nunciãdo ep̃atum:ꝗ̊ ⁊ irãdo. IJtem aug.Ociũ ſccm querit gr̃am veritatis.negociũ ſctẽm ſuſcipit neceſſitas caritatis.ſi &̊ neceſſitas ẽ ſuſciꝑe:iuꝛaꝛe ꝙ nõ ſuſcipiat nõ erit obligatoꝛiũ. Ad h̊ rñdent. ꝙ iuramentũ illð nõ habuit comitẽ iudiciũ:ſi quocũq; caſu ↄtingente iu⸗ V 1— rauerit ſe nunq; futurũ epᷣm. non em fuit diſcretũ neq; piũ vſq;quaq;.ſi ↄtingeꝛet ꝙ nullꝰ inueniret᷑ ſufficiens adeo ſic ipſe ꝗ ſic iurauit:⁊ nõ idðo eſt obligatoriũ ſim⸗ pliciter. Vñ diſtinguũt:aut cũ talis eligit᷑ ⁊ inuenitur aliꝰſufficiẽs:⁊ tũc obligat᷑ ad nõ ſuſciꝑe.aut nõ inueni tur:⁊ tũc petita diſpenſatõe a ſuꝑioꝛi de facto iuramẽ:⸗ to dʒ ſuſciꝑe.tñ in h̊ caſu ꝓpter religionẽ iuramẽti coa ctus mãdato ſuꝑioꝛis deberet ſuſciꝑe ⁊ ſi poſſet fieri ſi⸗ ne ſcandalo ecclie:et ꝑ H̊ rñdet᷑ ad pꝛimũ. Ad illð qð obij ·it de ingſitõe gꝛeg. dõm. qdð ̊ eſt factagpłr ſcãda lum. ga pᷣter illum aliꝰinueniebat᷑ dignꝰepᷣatu.⸗ài Sʒ ad h̊ obijcit.nam talis iurat licituʒ ⁊ expediẽs ̊ iurat diſcrete.g̊ obligat᷑ ꝑtale iuramentum:ſeu inueniat᷑ ali gs ſeu n6, Ad hoc dðm.ꝙ ſicut licituʒ dr duptłr.ſ.lici. tum ſimpłr qð nullo iure ꝓhibet᷑: et licitũ ex cauſa qð ex diſpenſatõe licitũ eſt: vel inſtãtia neceſſitatis vt fuit dauid licitũ comedere panes pᷣpoſitõnis.ſicut hr̃ mat᷑ xij. Sic expediens dr̃ duobus modis.Expediens ſim⸗ pliciter qð et q;tum ad ſe:et qtum ad aliuʒ ꝓmouet in meliꝰ.Et expediẽs in caſu.dom ergo ꝙ iuras ſe nõ fu⸗ tuꝝ epᷣm.ſi ex ↄſideratõe ꝑiculi ⁊ ſue inſufficiẽtie iuret qð iuꝛat:eſt expediẽs ex ca ſeu in caſu:nõ tñ ſimptx er⸗ pediens.qꝛ nõ expeditq; caſu ↄtingẽte:nec expedit vlłr quo ad ſe ⁊ alios.poſito ꝙ aliꝰ nõ inueniret᷑ ſufficiens Item dubitatur circa hoc in caſibus alijs. Pꝛĩo cuʒ vniuerſitas alicuius ciuitatis vel collegij iurat aliqã et moꝛtui ſunt iurantes.Querit᷑ vtrũ ſucceſſoꝛes iura⸗ mẽto añceſſoꝝ ligent.qð videt᷑:qꝛ ſuccedũt ĩ vtilitate ⁊ rie .ſſor.) Solo .ſ1. 0. ar ſl⸗ eh) P mſi v⸗ ſiar⸗ £+ TAeH R ponoꝛe collegij.ergo et in onere: ſicut filius qui ſucce dit ĩ hereditate paterna.q̃ eſt obligata debito:tenet᷑ ob ligatõni:̊ꝛ⁊ iſti pari rõne tenebunt᷑ iuramento.4 Itẽ dẽc decretalis.q obligatõnes anteceſſoꝝ tranſeunt ad ſucceſſoꝛes.¶¶ IZtem dicit cano.vij.q.j.ꝙ idem ẽ ꝓplłs in ſucceſſoꝛibo ꝗ et in añceſſoꝛibo:ergo et eadẽ obligatio. Contra.obligatõ iuramẽti nõ cõtrahit᷑ niſi ex ꝓpoſi⸗ to ⁊ ↄſenſu ꝓprio.Si g ſucceſſoꝛes nõ cõſentiũt in hoc qð iurauerũut anteceſſoꝛes nõ obligabunt. Solutio. eſt obligatõ ꝑſonalis ⁊ obligatio realis. Realis obli⸗ gatio tranſit ab añceſſoꝛibo in ſucceſſoꝛes in illa re.qꝛ res tranſit cuʒ ſuo onere.Cerſonalis vᷣo obligatõ non tranſit in aliũ:qꝗa illã facit ↄſenſus ꝓprius. Quia g̊ ob⸗ ligatio iuramẽti ẽ ꝑſonalis.iõ non tranſit ad ſucceſſo/ res qᷓtum ad ꝑiculum ꝑiurij: qꝙᷓuis tranſeat obligatio vel ꝓmiſſio rei q̃ attendit᷑ in onere rei. Item ponũt aliũ caſum de illo ꝗ iurauit in generali ſe ſeruatuꝝ ſta tuta in eccłia ſua edita. Poſtea ſit nouũ ſtatutũ.q̃runt Sſi ex iuramẽto obliget᷑ ad ſtatutũ.iQam generalr iu⸗ rauit ſe ſeruatuꝝ ſtatuta ecclie et bᷣ eſt ſtatutum: ⁊c. Ad hoc dom.ꝙ ſi in iurãdo intendebat tm̃ te ſtatu⸗ tis p̃teritis: non obligat᷑ ad futura. Si dᷣo intendebat tam de pꝛeteritis qᷓ te futuris obligatur: intentio eniʒ obligat. Bequitur querere S. ij. vtrũ coactũ iuramentũ obliget. ꝓbatur ꝙ nõ. Aaz di⸗ cit greg. coacta ſeruitia deo nõ placent. Item dic lex qð fit iuſti metꝰcã.ratũ nõ habeo.i Iteʒ ſi aligs iurat aliqd cã metus moꝛtis:nõ dʒ ratũ eſſe iuramẽtũ.¶¶ Itẽ violẽtia ñ dʒ iuuaẽ eũ ꝗ cogit iuraꝛe.ꝗᷓ ſi iurãs ꝓpt me tũ moꝛtis ꝓmilſit ſe aliqd daturũ ei nõ tenet᷑.¶ Iez dĩc aug.inramẽtũ nõ pt᷑ eſſe vinculũ i nigtatis. 4 Itẽ. lvũj. yſa.diſſolue colligatões ipietatis. Cont᷑·dic aug. ꝙ coacta volũtas:volũtas ẽ.q̊ coactũ iuramentũ iuram̃⸗ tum eſt. ¶¶ Item math. v. Reddes dño iuramenta tua. Item quidã ↄſuluit alexandꝝ papã de qͥdam coacto iuramẽto:⁊ rñdit nõ bẽbis me auctoꝛẽ ꝑiurij:̊ iuraĩ tum illud obligabat. ¶¶ Itẽ quidã coactꝰiurauit ↄcubi ne ſue ꝙ eã ducẽt in vxoꝛẽ.⁊ ꝙ decetero nõ exhibẽt pa⸗ rentes ſuos.ↄſultꝰfuit ſuꝑ h̊ aug.⁊ dixit de ↄſilio am⸗ bꝛoſij. ꝙ matrimoniũ tenet: ⁊ ꝙ penitet de reſiduo: vi⸗ delicet de eo ꝙ iurauerat: ꝙ decetero nõ exhibẽt parẽ⸗ tes ſuos. Rñ.qdaʒ diſtinguũt dicẽtes.ꝙ in ꝓmiſſo⸗ rio iuramẽto excuſat metꝰ. In aſſertoꝛio nõ:qꝛ potius dz gs moꝛtẽ pati qꝙ; falſuʒ iuraꝛe.Alij dicũt oẽ iura⸗ mentũ ſeu coactũ ſeu nõ:ſi ẽ licitũ ⁊ peioꝛẽ nõ veꝛgit in exitũ eſt obligatoꝛiũ..¶ Ad pᷣmuʒ ̊ rñdent ꝙ ſacriſicia coacta in ̃tuʒ coacta:deo nõ placẽt.tñ volutaria red-⸗ ditio deo placet.¶ Ad ſcõm poſſet dici.ꝙ metꝰmortis nõ eſi metꝰiuſt:qꝛ nõ dʒ cadẽ in virũ iuſtũ.ñ math. x. Molite timẽ eos ꝗ occidũt coꝛpus. Ael alr. lex appel lat iuſtũ metũ:ꝗ pot cadẽ in ↄſtantẽ viruz.⁊ loꝗtur qᷓ⸗ tum ad cãs foꝛẽſes.tñ verũ eſt ꝙ ſi aligs ꝓpter talẽ me⸗ tum aliqd ꝓmittit.ſb iuramẽto tenet᷑.tñ iuder pt cogẽ accipientẽ ad reſtitutõeʒ. Et ideo dĩc lex ratũ non ha⸗ beo: 1 etiã ipᷣe ꝗ iurauit pt᷑ repetere ſᷣm ius. Ad illud vo qð obijcit᷑.ðvᷣm.ꝙ violẽtia nõ patrocinat᷑ iſti:ga co git᷑ redadẽ et ſatiſſacẽ de violẽtia ſi poſſet ð eum ꝓbari. Ad vltimũ vo dᷣm. ꝙ ille auẽtes intelligunt᷑ de inꝛa mento illicito. G Membrum quartum Verit᷑ poſtea ſᷣm cuiꝰintentõeʒ interpꝛe⸗ tandũ ſit iuramẽtũ.ſ.aut iurãtis:aut re cipientis.ð h̊ dat yſið.iſtã regulã.Qua⸗ cũq; arte vᷣboꝝ ꝗs iuret.Deꝰita accipit: ſiẽ ille cui datur intelligit.¶ Itẽ in matrimonio ⁊ ſi nõ oĩno ↄſentias.ſᷣ t̃ verbis expᷣmas te ↄſentire:verboꝝ tñ obligatione nibilominꝰ obligaberis.ſilłr in voto: ꝗa yeritati pꝛeiudicat opinio. Contra. Yſia verba ſer⸗ uiũt intentõni.⁊ de talia pᷣba iudicat: q̃lia ex intimis ꝓferunt᷑.¶ Item dĩc amb. affectꝰ tuus oꝑi tuo nomen imponit. cũ iſte velit obligaꝛe ſe ſic ⁊ non aliter: obli⸗ gabit ſic ⁊ nõ alłr.ſ.Fᷣm ſuã intentõeʒ.¶ Item queri ð ulo ꝗ doloſe exigit iurametũ ab aliqͥ ꝓponendo vᷣba du⸗ plicia vt ipᷣm decipiat ⁊ capiat in ſermone.vt imponat ei poſtea qð illud iurauerit.cũ doluo nemini debeat pa trocinari:quõ accipiet deꝰpᷣm intentõeʒ illiꝰcui iurat᷑: Querit᷑ etiam vbi ſunt ðᷣba multiplicia in iuramẽto: quõ ſunt accipiẽda ⁊ ad ꝗd obligat᷑ iurãs:Qũquid ob ligat᷑ ad ſenſum illũ ad quem nõ intendit ſe obligare: Solo. dꝰ ſimplicitatis amator ⁊ duplicitatis aſꝑ⸗ nator:ita accipit.ſiẽ ille ꝗ ſine fraude ĩtelligit.vñ regu la y ſid.ĩtelligit᷑ de doloſe iurate.ñ ſenſus ẽ.q̃cũq; aꝛ⸗ te.i.q̃cunq; malicia ⁊c. Si vo vterq; fraudulent⸗ fne⸗ rit. debẽt accipi iſta ᷣba ſᷣm arbitriũ boni viri:⁊ ſᷣm q ſonãt verba illa apð recte intelligẽtes. Qñ vᷣo ita ſunt duplicia vt eqͥliter diuerſos ſenſus expꝛimãt: non obli gatur iurãs niſi ſᷣm intentiõeʒ ſuã.nec põt cogi ad ob/ ſeruatõneʒ in alio ſenſu:ſ ad implendum in illo ſenſu in quo intendit iurare. Nueſtio. xxxij. de tercio mandato decalogi. Rainis cõſequen tia reꝗrit q̃rere de tercio decalogi mã⸗ dato:quo dr. Memẽto vt diẽ ſabbati ſctifices:⁊ ſubdit᷑ rõ. Sex diebo ⁊c̃.de diſtinctõe aũt hꝰpcepti a ceteris in ge nerali dictuʒ eſt priꝰ. Tñ in ſpali plures dubitatõnes emergũt. Pꝛimo vtrũ pᷣceptuʒ de ſabbato ſit generale: vel ꝑticulare.Scðo vtrũ moꝛale:vł cerimoniale.Ter cio de circũſtantijs bꝰpᷣcepti. Quaꝛto de obſeruantibo pᷣceptũ. Quinto vtrũ obſeruãtia dñice et aliax feſtiui⸗ tatum in eccłia iubeat᷑ hoc pᷣcepto.Sexto cui ꝑſone in diuinis aꝑpꝛopriat᷑ illud pꝛeceptũ. lembrum prunũ pꝛimũ Jobh.ix. Non eſt hic hõ a deoꝗ ſabbatũ nõ cuſtodit.glo.ille ſpũalit ſab⸗ batũ cuſtodit ꝗ eſt ſine pcto.ille nõ quiẽ ſeruꝰpeti.ꝗᷓ hoc p̃ᷣceptũ vetat oẽ pctm.̊ ⁊ pcta q pꝛece⸗ ptis alijs phibent᷑:c igit᷑ generale pceptũ. Yẽ. xuij. lu. Archiſynagogꝰ indignãs qꝛ ſabbeto curaſſet. Ambr. Lerx ĩ ſabbato nõ hotem curare: ſᷣ fuilia oꝑa facere.i. pctis guari ꝓhibet. ſic ̊ pctm generalr ꝓbibet illo p⸗, cepto:ẽ generale. 4 Itẽ aug. in fmone de decẽ coꝛdis ꝑ terciũ mãdatũ interficit᷑ illicitꝰ amoꝛ:ſ illicit amoꝛ ẽ radix oĩs pcti vt dĩc aug.in li.de li.ar.relinꝗtur 5H5 hibet᷑ illo pcepto om̃e pctm. ¶ Iteʒ mar . j. ſabbatis in⸗ greſſus ſy nagogã.glo.docet nos verũ ſabbatũ: vt. ſ. ſa⸗ luti aĩaꝝ ſtudeamꝰ.ab oi oꝑe ſeruili:ab oĩbo vicijs vel illicitis abſtineamꝰ. Inde orguit᷑.oẽ pᷣceptũ ꝑtinet aut ad ſtudiũ ſalutis aĩe eſt bonũ faciendũ: aut ad abſti⸗ nendũ a vicijs.h̊ oẽ tale ↄtinet᷑ ſb iſto pᷣcepto: pᷣceptuʒ te ſabbato ↄtinet oĩa pᷣcepta.¶ Itẽ deut. v. oblerua diẽ ſabbati.glo.vt oĩa facias ꝓpter ſabbatũ.i.eterna reqꝗezʒ g qᷣlibet pᷣcepto p̃cipit᷑ ꝑticulare aliqð facienduʒ ꝓpter eternã regem. In ̊ aũt pcipit᷑ oẽ. hoc ̊ pᷣceptuʒ dtinet oẽ pᷣceptũ. Cont᷑.dĩc aug . ꝙ tria pᷣma pᷣcepta diſtin⸗ guunt?᷑· qꝛ pꝛimũ ꝑtinet ad maieſtatẽ.ſcdᷣm ad veꝛitate. terciũ ad bonitatẽ. Erit ̊ pceptũ de ſabbato ꝑticulqꝛe: ſiẽ duo alia q ſunt pᷣme tabule. Pꝛetẽa. inij. deut. dicu tur decẽ vᷣba ſcripta ĩ tabulis:⁊ vᷣba illa ſunt pᷣcepta & cem. vnũ aũt de illis ẽ illud pᷣceptũ:eſt igit᷑ diſtinctum ab alijs 2 ꝑticulare. Solutio. mandatuʒ æ labbato põt intelligi qᷓtuoꝛ modis. Cralr. ſpũatr. Sʒ ſpalit rriba modis..tropoloice. allegoꝛice· anagogice. Lralr “S I Z Pnafp— 2 Kν½ . 2 M nponn tbenth intde Wane Panid obiige ninn ccügt end liafn vitaſmn onahl adobe loſenin 7 0 n Aw ſdan wi nang ntöned tertſe C. nth Pin eſt 4 gi nnr i⸗ Unbe. let lioz⸗ s nmi⸗ i, 4 ſ⸗ 1 Nueſtio pꝛecipiebat ceſſationem ab operibo ſeruilibo. Vñ et de eo dr om̃e opꝰſeruile nõ facietis in eo/ Aoꝛalr ðo ſig⸗ ficat ceſſationẽ a pcto. Vñ ioh.dam̃.iiijli.c.de ſabba⸗ to. Circũciſio ẽ coꝛpoꝛalis ſupꝑfluitatis et ſupfluoꝝ nõ neceſſarioꝝ depoſitio. Sabbatuʒ ar eſt q a pcto ẽ reges vtraq; ſimł a ſpũalibo impleta ꝗ nulla ingetatẽ ope rant᷑. Allegoꝛice ſignificabat ſabbatũ coꝛpꝰ xpᷣi quie⸗ ſcendũ in ſepulcro.Iñ Aug.in.iiij.li.ſuꝑ Geñn.ad lit⸗ terã.dici ꝓbabiliter põt ad obſeruandũ ſabbatũ iude/ ie fuiſſe pᷣceptũ in vmbꝛa futuri.q ſpũalem requiẽ figu rabat.cuiꝰquietis ipe dñs xpᷣc ꝗ nõ niſi qñ coluit paſ⸗ ſus ẽ:in ſepultura ſua miſteriũ ↄſummauit:ipᷣo quippe die ſabbati reꝗeuit in ſepulcro:et eã totã diẽ hũit ſan⸗ cte cuiuſdã vacatõnis Anagogice vo ſignificat getem aĩaꝝ in patris futuram.vñ aug.in li.d lapſu mundi. Terciũ pᷣceptũ de ſabbato qð iudei carnalr celebꝛant nos ſpũaliter obſerua:nꝰin qͥ dñs requieuit. qð ſic di⸗ ctũ intelligas:vt p bona oꝑa ſcias te geturũ. VUñ exo. xx. Ser diebo desfecit celu.glo.ſignificans. qꝛ in perfe ctione ſenarij ſunt nob oꝑa ſaciendo:vt poſtea rege ꝑ⸗ fruamur eterna Dom g ꝙ m pꝛimã acceptiõez que ẽ lr̃alis:eſt ſimpłret omni mõ ſpale pᷣceptũ. Et H̊ mõ in⸗ tellige bat a ſimplicib. Scom vo qð accipit᷑ ſpũaliter Fm extenſionẽ rõnis moꝛalis poſſet dici generale:tñ ꝓ pꝛie nõ poterit dici generale. Uñ diſti nguendũ. ꝙ ſᷣm moꝛalẽ intelligentiã duplex ẽ intentõ hbomandati. Pꝛi⸗ ma?ẽ vacatio q̃ ẽ ad ſummã bonitatẽ in abſtractõne ab impedientibo. Scðᷣa intẽtio ẽ ceſſatõ a pcto q̃ quidẽ in⸗/ tentioẽ in iſio mãdato ꝑ ↄſeq̃ntia.qa ſeqꝗtuꝛ.vacas ⸗ ** eſcis ĩ ſumma bonitate: Sa pcrĩo ceſſas. Eodẽ mõ ſequi tur vacas et geſcis i ſumma bonitate: ſi aliqd facis: facis intentõe eterne getis.qꝗa ꝗᷣ pᷣcepta diſtiguunt᷑ ſᷣm intellectũ pꝛime intentõis.cũ in h̊ mãdato tropologice intellecto ſpãliter p̃cipiat᷑acatio in ſumma bonita te. cũ abſtractõe ab his q impediũt:q̃ nõ pᷣcipit᷑ in aliquo alio mãdato:qꝛ nõ in pᷣmo mandato in q̊ pcipit᷑ adoꝛa tio maieſtatis.nõ in ſcdᷣo in q pcipit᷑ reuerẽtia vᷣitatis. nec ↄſtat in pceptis ſcdᷣe tabule:q̃ oꝛdinãt ad ꝓximum erit igit᷑ iſtud maãdatũ a ceteris diſtinctũ etiã tropolo⸗ gice intellectũ. ¶ Ad auẽtes q obijciũtur in ↄtraꝛiuʒ In quibo videt᷑ dici ꝙ in pᷣcepto de ſabato pcipiebatuꝛ ceſſatio a pcto ⁊ bonũ faciendo ꝓpter eternã requiem. Dðm ꝙ boc dr ꝑ cãm. qꝛ in pᷣcepto de ſabbato pᷣcipit vacatio q eſt in ſummã bonitatẽ. ex q̃ ↄſeqꝗtur ceſſatõ a pcto:⁊ oim bonoꝝ operũ ad eternitatẽ relatio. qꝛ il⸗ lud nõ eſt de intentõe pᷣma hopcepti: nõ erit ex ̊ iſtud pceptũ generale. ¶ Si aũt obiciat᷑. qꝛ videbit᷑ illud ſo⸗ lum pᷣceptũ ſufficẽ ſpũaliter intellectũ: Sꝑoñs vident᷑ alia pᷣcepta ſuꝑfluere.BGicendũ ꝓ nõ ſeqtur. az quẽ⸗ admodũ caritas virtꝰercludit ome pctm. a ponit vnde ſit meritũ eterne vite.nõ tñ ſupfluẽt alie vᷣtutes fides: ⁊ ſpes.⁊ alie cardinales.hoc em̃ hʒ ipa caritas ex h̊ ꝙ; ipᷣa ĩmediate refert᷑ in finẽ: qẽ ſummũ bonum inꝙᷓtum bmõi. Alie pᷣo ᷣtutes mediate caritate.Qã pꝛimo et ꝑ ſe fides ẽ in ſummũ vex. Spes ĩ ſummũ gloꝛioſuz. ſic caritas ĩ ſummũ bonũ.Eodẽ mõ ex hac ꝑte ꝙuis ñ pe nitus. cũ pᷣmuʒ pᷣceptũ ſit reſpectu ſumme maieſtatis. Em reſpectu ſumme vitatis:iſtud vo reſi pectu ſũme bo⸗ nitatis. Honitas at dic vltimã rõneʒ ↄpletõis 2 cãlita tis ⁊ oꝛdinis:nõ ſupꝑfluẽt alia mãdata. iĩmo ſunt pam⸗ bula pᷣneceſſaꝛia ſicut fides et ſpes caritati. Membrum ſecunduũ Eingde querit. vtrũ pᷣceptũ de ſabbato ſit moꝛale vel ceꝛimoniale. Ad qð ſic.iQul⸗ lum pceptũ qðẽ tꝑale 2 ꝑticulaꝛe qa ad etttßs datü ? aligbo nõ oibo:ẽ moꝛale. Sed pceptũ de ſabbato ẽ pꝑticulare ⸗ tꝑale:qa ad tp̃ᷣs datũ. 7 qꝗa moꝛale ẽ de lege naturali.dico morale decalogi:ſicẽ „ — -v — Peſo aſſal r e ütr X = NXY, Ye 7 Lo xxxij. vult dicere augꝰ. Pꝛeceptum aũt legis natuꝛalis idem eſt apud om̃s:et ſemꝑ idem. ¶¶ Item Exo.xxxj. Videte vt ſabbatũ meũ cuſtodiatis:ꝗa ſignũ eſt inteꝛ me ⁊ vos glo. fruſtra gloꝛiant᷑ iudei de legali obſeruatõe. aperte em̃ dr̃ qꝛ ſignũ eſt:ꝗ eſt figurale.¶ Item eʒech.xx. De⸗ di eis pᷣcepta mea et iudicia mea.a ſequitur.2⁊ ſabbata mea dedi eis in ſignũ.glo.veri ſabbati: ꝗ̊ cerimoniale eſt. ¶ Item exo. xxxv. Septimꝰdies erit vob̃ ſcts. dicit aug. Mdandatũ de ſabbato fuit datũ in ſignũ:vt hodie nõ celebꝛet᷑:ſ̊ tĩ ſignatũ intueamur:g cerimoniale eſt. Item leui.xxvj.Decẽ mulieꝛes in clibano vno coq̃nt glo. decẽ mandatoꝝ m etiaʒ lram cuſtodiri 1 impleri dignũ eſt.nec mandatũ ſabbati ↄtraꝛiuz ẽ. qᷓ;uis enim decẽ mãdatis inſertũ ſit nõ tñ ex eis ẽ. Ex qͥ relinꝗtur ꝙ ẽ cerimoniale. Contra. Joh̊.dam̃.in inij. lib. Ua⸗ catõnis gra q̃ eſt ad deũ.⁊ vt dro ꝑticulã vite tribuant: regeſcat ſeruꝰet ſubiugale:ſabbati obſeruantia exco gitata eſt. Si ergo ex ipſa lege naturali eſt dictamẽ ꝙ aliqñ vacanduʒ ſit deo:et ꝙ aliqua pars vite ei tribua tur:et ꝙ pietatis eſt vt laboꝛanti ſeruo aliquando con cedatur quies:ergo ratio obſeruãtie ſabbati de dicta⸗ mine legis naturalis eſt:ergo ſimpliciter eſt morale. Item de ratione bene oꝛdinata eſt:q cum ſemper nõ poſſumus vacaẽ deo pꝛopter tempoꝛales 2 corpoꝛales neceſſitates:ꝙ aliquando vacemus. Opoꝛtet igit hr̃e tempus aliquod determinatum. Si ergo ſabbatũ erat determinatum tem pus vacationi ad deum:obſeruan⸗ tia ſabbati eſt de ratõne bene oꝛdinata:ergo eſt ſimpli- citer moꝛale.¶ Item ſi dicatur ſic.quidam dixerunt ꝓ babiliter ꝙ in pᷣcepto de ſabbato concurꝛunt tria. Soõ ctificatio que eſt in vacatione ad deuʒ. que exprimitur cum dicitur. Memento ꝙ ſabbatum ſanctifices. Tax atio tempoꝛis.vnde dicitur. Sex diebus operaberis: in ſeptima requieſces. Cõceſſio quietis laboꝛantibus ſernis.vnde dicitur vt requieſcat ſeruus tuus ⁊ ancil⸗ la.tum ad pꝛimum ſcilicet ſanctiſicationem. ſabba⸗ tum eſt moꝛale.qᷓ;tum ad ſecundum ſcilicet determina tionem tempoꝛis:figurale.qᷓ;tum ad tercium iudicia⸗ le. Hinc eſt ꝙ mandatum de ſabbato pꝛopter primum connumeratur inter pꝛecepta moꝛalia.Exoð.xx. OPꝛo pter ſcõm connumeratur inter cerimonialia.Exoð.xx xv.vbi dicitur. ſeptimus dies erit vobis ſanctus. ſab⸗ batum et requies domini. Pꝛopter tercium ↄnumera⸗ tur inter iudicialia.Exoð.xxiij. Sex diebus operabe⸗ ris: in ſeptima requieſces.vt quieſcat bos et refrigere⸗ tur filius ancille et aduene. Obijcitur contra illud. Scõðm dictamen ratõnis bene ordinate eſt ꝙ vacandũ ſit deo.aut ergo ſempeꝛ: aut aliquando. Sed ſemꝑ va care nobis impoſſibile eſt in neceſſitatibus huius vite degentibus:ergo dictat ꝙ aliquando vacanduʒ eſt.er go dictat aliquãdo ꝙ debeat tempus eligi ad hanc va⸗ cationem in quo ſit abſtractio ab operibus im pedienti bus vacationem. Taxatio igitur tempoꝛis eſt de ratio ne bene oꝛdinata: ergo eſt moꝛalis.¶¶ Item ſicut ſancti⸗ ficatio ſabbati ponitur inter moꝛalia: ita ipſa tempo⸗ ris taratio 1 ꝑ modum pcepti.incõueniẽter 8 poneret᷑ niſi eſſet moꝛale.¶ Item qre dicit᷑ cerimonialis tem po ris taxatio.Dices ꝙ ꝓpter ſignificationem: ſimiliter quies ſerui et ancille debet dici cerimoniale.¶ã ſicut dicit Joh.dama. ſignificatur per hoc:ꝙ iram ⁊ concu piſcentiam a peccato quieſcere faciamus.et ſi ubiugale id eſt coꝛpus noſtrum.ſimiliter hec om̃ia lpirituali⸗ ter nobis mãdat lex:dicet᷑ igit᷑ cerimomalis hmõi ges. Solo.pꝛeceptum de ſabbato ꝓponitur in lege vt res et vt ſignum. vt res ſempeꝛ debita et ſi non ad ſemꝑ.ſ. requies vacatio ad deum. xvj.Exoð. Kequies ſabba⸗ ti erit ſanctificata dño.glo.vt illi ſoli vacetis:vt ſi ignũ futuri et faciendi.Exoð.xxxj. Videte vt ſabbatum cu⸗ ſtodiatis.quia ſignum eſt inter me et vos. Glo. aper⸗ te dicitur ꝙ ſignum eſt ſuture quietis et beatitudinis 14 — 2è . er p fan- — .—..n SP Ir 1*1 7 o Pe ſir- / 7 — 7 „* — vel quietis ſanctoꝝ in preſenti quo quieſcunt a tumul tu mundanoꝝ operũ ⁊ vicioꝝ. Pꝛimo mõ ſabbatũ eſt moꝛale.⁊ ꝓponit᷑ in decalogo.Scðo mõ figurale ⁊ po- nitur inter figuralia.4 Ad illud qð obijcit primo. g p ceptum de ſabbato eſt tꝑale ꝑticulare.dicendũ ꝙ Fᷣm ꝙ; accipit ꝓ re debita.ſ.vacatone q̃ eſt ad deũ: eſt vle.et Fm ome tpᷣs ab omibo ⁊ om̃i tꝑe debita:et ſi nõ ꝓ om̃i tꝑe.Scdᷣm ðᷣo ꝙ ſignũ:ꝑticulaꝛe ⁊ tꝑale ⁊ in hunc mo dum intelligunt᷑ obiecte auẽtes.Et qð dicit eſitiꝰintel ligit᷑ de ſabbaio vt ſigno.i Vñ ad ſolutiõeʒ omniũ bĩc inde obiectoꝝ notandũ.ꝙ pᷣceptũ de ſabbato vt res:eſt moꝛale duobo modis. Eſt em moꝛale legis natalis:qᷓ tum dicit vacatõeʒ deo aliqñ. Vñ äm hoc dies ſabbati dr dies vacatõnis deo. Item eſt moꝛale diſcipline hoc eſt legis ſcripte:⁊ ſᷣm boc dies ſabbati dĩ talis dies.ſ. ſeptima determinata diuine vacatõi.poſtqᷓ em̃ ꝑ dicta men legis naturalis hr̃i põt:q vacandũ eſi dxo. Aliqñ per legẽ ſcriptam dʒ determinari qñ vacanduʒ eſt veo. eligitur dies ſeptima rõne miſtica. Obſeꝛuatio g̊ mo ralis eſt: inqᷓtum determinat᷑ vacatõni.quẽadmodum obſeruantia dñice diei:a additur ratio exemplaris do⸗ minice vacatõnis. Sex diebo fecit deus celum ⁊c. ⁊ le⸗ ptima die requieuit. Inqᷓtum vo inſtituit᷑ ad ſigniſicã tiam futuri: cerimoniale.⁊ hoc eſt qð dicit ioh.dama. Sabbatũ quidẽ ſeptima dies vocat᷑.ſigniſicat aũt reqꝗ em. In ipᷣa em̃ regeuit deus ab om̃ibo oꝑibo ſuis:vt di uina ait ſcriptura.nõ ſimpłr boc iuſſit:ſed ꝓpter qualſ⸗ dam a ſpũalibo⁊ ſpectabilibo viris intellectas cauſas Pꝛima quidẽ.vt ꝗ ſeruus cuſtodiret᷑ et ſubiugale.ſab⸗ bato vt ſcriptũ eſi regeſcant: quia vir iuſtus miſeretur aĩaꝝ iumentoꝝ ſuoꝝ. Scða aũt cauſa eſt: vt vacatõezʒ agentes ab amplexu ꝗ eſt circa materialia.ad deũ con gꝛegentur in pſalmis.⁊ bymnis.⁊ canticio ſpũalibo⸗ meditatõnibo diuinaꝝ ſcripturaꝝ.vniuerſuʒ ſeptimũ diẽ oſumentes:⁊ ideo reꝗeſcentes.¶ Si aũt obijciatur ꝙ ſi obſeruantia dieꝝ vacatõnis moꝛalis eſt.gᷓ immu⸗ tabiliter 2 ſemꝑ ſeruanda ẽ.dicendũ ꝙ nõ ſegꝗtur. Mã obſeruantia diei põt dici indetermĩate 2 Fm h̊ ẽ moꝛa⸗ le nature.Qam dictamẽ eſt legis naturalis ꝙ; alig tꝑe vacandũ ſit deo rõnali creature viuenti in tꝑe.⁊ HB̊ mo do eſt ĩmutabile. Alio mõ obſeruantia põt dici obſer⸗ lſ. uantia tꝑis determinati:⁊ illud eſt moꝛale diſcipline. 7 G eſt moꝛale determinatũ ex addita diuĩia interpᷣtati⸗ one. ã cum ᷣm om̃e tpᷣs de beamꝰ nos deo: q̃libet ꝑte tꝑis debemꝰnos ðo⁊ vacaꝛe dro.Cũ aũt ꝓpter tꝑales coꝛꝑales neceſſitates nõ poſſumꝰvacaꝛe deo q̃libet ꝑ⸗ te tꝑis:erit aliqn vacandũ. qñ aũt illud eẽ debeat: non erit hoĩs determinaꝛe ̊ dei. determinata eſt g ex cã mi ſtica ſextima dies vt dictum eſt. lembrum tercium Onſequẽter querit᷑ de circũſtantijs hꝰ p̃ᷣ⸗ cepti:q̃ reducunt᷑ ad qtuoꝛ. Prima ẽ:ꝗa h pᷣcepto addit᷑ verbũ rcoꝛdatõis ſeu me⸗ moꝛie. vt dic memẽto. Scðo qꝛ taxat᷑ tẽ⸗ pus determinatũ dies ſeptima. Tercia qꝛ ꝓ rõne mo⸗ uente ponit᷑ vacatõ diuĩa. Vñ dr. Sex diebo de fecit: ſeptimo regeuit. Quarta ẽ gꝗa ꝓ rõne finali ponit᷑ ges ſubditoꝝ hoĩm ⁊ aĩalium. Enð dicit᷑ xt requieſcat ſer uus ⁊ ancilla. bos ⁊c. rticulus prunn KRimo querit᷑ quaꝛe in alijs pᷣceptis nõ poĩt᷑ erbũ recoꝛdatõnis ⁊ memoꝛie:vt diceretur Memẽto vt nõ aſſumes nomẽ dei tui inua⸗ num. Si dicat᷑ ꝙ ideo dr memẽto:ꝗa obſeruatõ ſabba ti añ legem fuerit inſtituta.ſm ꝙ dr.xvj.exoð.Regꝗes ſabbati ſctificata ẽ dño.qdð diciũ eſt añ legẽ. Item ĩ lu. vj. Factũ eſt in ſabbato ſcdᷣo pꝛimũ.⁊ dic ibi Glo.ſcðo pꝛimũ pt dici:vt vnũ idẽqʒ no.teſta.ſabbatũ ſit ⁊ ſecũ „ ☛ S V .dot Par le ph v Awr Jaro/ ₰ — dum: quia poſt legale a nobis obſeruatur ⁊ pꝛimũ.qꝗa añ edicta legis a iuſtio obſeruabaĩ antiquis. Quia er go añ legẽ erat inſtitutũ ⁊ obſeruatũ: ideo dicit᷑ memẽ⸗ to.¶¶ Contra.cũ alia pᷣcepta euidentiꝰſcripta ſint ĩ coꝛ. — de hoĩs: et etiã obſeruata añ legem a patribo ſctis q p cepta ſabbati:magis debuit dici in alijs pᷣceptis memẽ toqꝙᷓ in iſto.¶ Item Yob. dam. Oñ ler nõ erat ſcripta nec ſabbatũ ↄſecratũ erat.qñ aũt a deo inſpirata ſcri⸗ ptura ꝑ moyſen data eſt: ↄſecratũ eſt a deo ſabbatum. Rõne inſiitutõnis pꝛioꝛis nõ poterit dici ad illud pᷣ — ceptũ memẽto. Solutõ. p̃ceptũ de ſabbato Fm quod erat moꝛale nature.ſemꝑ fuit in lege naturali implici⸗ tum. 2 poſtmodũ in lege ſcripta explicitum. Scom vo ꝙ erat moꝛale diſcipline:vt in determinatõne diei q̊ va caret᷑ deo: añ legẽ fuit inſpiratũ vt honeſtum ⁊ dignuʒ fieri: ᷣ in lege inſpiratũ vt pᷣceptũ et debitũ fieri. Quia &ante legẽ erat obſeruantia ſabbati apud pr̃es ᷣm de⸗ terminationeʒ diſcipline ⁊ inſpiratõnis diuine vt eſſet vacatio tali die.ideo ad iſtud pᷣceptũ dicit᷑ memẽto:et nõ ad alia. Ad alia em̃ dictat natura oĩno:2 ſi deſiciat diſciplina.ad iſtud vo ⁊curꝛit ⁊ dictamẽ natuꝛe geneꝛa le:et determinatõ diſcipline.⁊ ꝑ h̊ rũdet᷑ ad pꝛimum. Ad ſcðᷣům doᷣm.ꝙ ioh.dam̃.ſignãter dĩc ꝙ añ legem nõ erat ↄſecratuʒ.quia ⁊ ſi añ legem eſſet inſpirata ob⸗ ſeruantia pᷣm rõneʒ honeſti: boc ẽ dignũ fieri:nõ tamẽ ßm rõneʒ pᷣcepti. eſt debiti fieri.ðᷣ hboc mõ ꝓPonit i le⸗ ge. ⁊ ideo dr ↄſecratũ in lege a dño.i.a dño pᷣceptũ ſer uaꝛi vt ſcẽm. et ̊ inſinuat verbũ memento vt diem ſab⸗ bati ſanctifices. Articulus ſecundus Onſequẽter querit᷑ de ſcda circũſtantia q ẽ in taxatõne tẽꝑis alicuiꝰdetermĩati diuine vacatõni. Querit᷑ ̊ an debuerit taraꝛi.Nã cũ creatura rõnalis ſe debeat ſꝑ deo obnoria ẽ vacatõ ni m ome tps:j nõ debuit ꝑs aliq tꝑis ad h̊ determiĩa ri.¶ Item ſi dicat᷑ ſiẽ dicit ioh.dam̃. ꝙ h fuit ꝓpter iu⸗ deoꝝ imꝑfectõezʒ.q nõ omnẽ vitam xo ↄſecrabant:nec amoꝛe dominatoꝛi vt pr̃i ſeruiebãt: ̊ vt ſerui indeuoti paruã ⁊ minimã ꝑticulã ſue vite deo tribuebãt. Obijci⸗ tur & ſm h̊ ſeruientibo er amoꝛe ꝗ oẽm vita deo ↄſecꝛãt xp̃ianis ñ eſt tarandũ tpᷣs vacatõis. Snec dies octaua ſen dies dñ̃ica eẽt taxanda pluſꝙᷓ alia dies. ¶ Itẽ ioh. dam̃. Obſeruatio ſabbati. i.ſeptime diei excogitata eſt ꝑuulis:⁊ ſub elemẽtis mundi ſeruis effectis · et ſegtur. qa nõ ſumꝰſeꝛui ſᷣ filij: nõ ſub lege ſ ſub gꝛa.nõ ſumꝰ adhuc ꝑticulariter dño ſeruiẽtes in timore:ſ̊ om̃e tpᷣs ei offerꝛe debemꝰ. Non igit᷑ dies aliqᷓ rpᷣianis debebit determiari. Contra. impoſſibilis ẽ vacatõ ſᷣm ome tpᷣs ad deũ.qꝗa coꝛpꝰqð coꝛrumpit᷑ aggꝛauat aĩiam.⁊ i⸗ numerabiles ſunt coꝛꝑis tꝑis neceſſitates. erit igit ncẽiuʒ t̃s aliqd determĩari vacatõnis ad crũ. ꝗ Itez cũ actus nr̃i ſint in tꝑe.quare in alijs actiboꝗ pcipiun tur nõ ponit᷑ determinatõ tꝑis: vt in adoꝛatõe ꝗ ꝑtinet ad pꝛimũ mãdatũ pᷣme tabule: ⁊ in honoꝛe pentu qdðẽ pꝛimũ mandatũ ſcde tabule.⸗ Itẽ cũ generales circũ⸗ ſtantie actuũ ſint tp̃s ⁊ locus.⁊ viruq; ceterminet cul⸗ tui 2 vacatõni m legẽ. Naz de loco dr deut. xij. Veies ad locum quẽ elegit dñs ⁊ offeres oblatõnes tuas. De tꝑe dĩ ſerua diẽ ſabbati.Querit᷑ quaꝛe in decalogo in pcepto vacatõnis ad deũ xæterminat᷑ te et nõ locus. Solutio. vacatio que eſt ad deum intelligitur duo⸗ bus modis: in habitu:et in actu. In habitu non reci⸗ pit taxationeʒ tempoꝛis: ꝙtum ad ſeruientes deo er ca ritate. Ille enim qui eſt in caritate in habitu. totuz ie⸗ pus vite ſue deo offert. tamen qtum ad ſeruientes er ti moꝛe pene qui redimunt tempus in ſeruiendo. quia ve pus ſeruicij ẽ eis ſiẽ coactũ:tarat᷑ tp̃s. Et H vult diceꝛe ioh.dam̃.qtũ ad caꝛnales de iudeig q Fuiebãt ex timo re. In actu vᷣo vacatõ recipit taxatiõeʒ tꝑis:qꝗa non eſt ſegem aob⸗ diam eptüſer ſenſab 1 nti ti dinin rani hen rterni plerin nteec ſevoni Piei⸗ ſcut Ntand ioh. znanel lſegen noſur oſßeß an fnon n,, tie , Hin lhet 64 Nd 8 on le — Queſtio poſſibile dvegentibus in vita mortali ſꝑ vacare. inde eſt ꝙ ſpualibo de iudeis deierminabit᷑ dies ſeptima. ſicut xpᷣianis dies octaua. in quo ſicut dic ioh. dam.abam⸗ pleru ꝗ eſt circa materialia ad deum ↄgregent᷑ in pſal- mis 2⁊ bymnis ⁊ canticis ſpalibo 2 meditatõniboſcri pturarũ.Et ꝑ boc pʒ reſponſio ad pᷣmo obiecta. 4¶ Ad illud vero ꝙ querit᷑ quare nõẽ taxatũ vel aſſignatů tẽ⸗ pus in pᷣcepto adoꝛatiõis et in pᷣcepto bonoꝛis paꝛentũ ſicut hic dõm ꝙ ad vacatõem neceſſariũ ẽ tꝑs determi⸗ natũ in quo ceſſet᷑ a coꝛꝑali2 ſeruili ope.nõ em ſeſe cõ⸗ patiunt᷑ oꝑaꝛi talia ⁊ vacari vᷣo:pᷣ ad oꝛzonem nõ eſt ne ceſſe:nec ad honoꝛẽ paꝛentũ. Cũ eniʒ adoꝛatio pᷣncipa: liter cõſiſtat in latria mẽtis ↄcurꝛente denotione ſigei ſpei.et caritatis · bene ↄpatitur ſecũ opus coꝛpale. ſiłr honoꝛ parentũ.ideo ceſſando aboꝑe 2 oꝑando poſſu⸗ mus ꝑntes honoꝛare. et ideo nõ fuit taxandũ tempꝰin iſtis ſicut in p̃cepto de ſabbato.¶ Ad vltimum dðm. ꝙꝓ locus nõ debet taxari vacatõni.Locus eniz eſt mẽſura — coꝛꝑalis:vacatõ vo ſpũalis. Lpᷣs ᷣo menſura eſt ſpũiua lium motuũ ſuccedentiuʒ. t̃s ergo erat taxandũ:eo nõ omni tꝑe vacari poterat.non aũt locus: eo in qli⸗ bet loco vacari debet2 poteſt. Articulus tercius Einde querit᷑ de tercia circũſtantia pᷣcepti que ponit᷑ ꝓ rõne. Sex diebo fecit deꝰ celũ 2 terꝛã: ⁊ in ſeptima reꝗeuit. cũ moueri 7 qui eſcere ſint nata fieri circa ideʒ: ſi in deo nõ eſt accipere moueri aliquo mõ: nec geſcere.¶ Item ſi dicat ꝙ re⸗ quieſcere ſumit᷑ impꝛopꝛie ꝓ ceſſatione ab om̃i opere. Contra.iohᷣ.v. Pater meus vſq;mõ oꝑatur:⸗ ego ope roꝛ:ᷓ ſeptima die ab oꝑatione nõ ceſſauit.4. Si vo di⸗ ſtinguat᷑ opus diuinũ:qꝛ eſt opus pᷣme ↄditõnis.cũ na⸗ ture rerũ ſunt ↄdite. ⁊ qtuʒ ad hec opa dicit requieſce re ppoꝑa ſex dierũ.ñ ſᷣm bedam ⸗ aug. exponit᷑ rege uit.i.nouã creaturã facere ceſſauit. Item eſt opus ꝓpa gatõnis ſen pductõis qͥ nature inſite rebo ꝓducũt ſimi⸗ lia ex ſimiliba.vel in ſpecie vi hõ ex boĩe planta ex plã⸗ ta:vel in genere vt ex carne vermes:⸗ S̈tuz ad iſta ope ra oꝑat᷑.Contra h̊ obijci᷑ de animabo q̃ tota die crean tur:nõ em̃ ꝓducunt᷑ ex materia:nec de natuꝛa aliqua ſi cut mẽtiti ſunt heretici. Rñ.cum creant᷑ aĩme noua creatura creat᷑.in numero:nõ in genere velſi pẽ. Cũ em̃ creabat᷑ aĩa ade.q et ſpẽs aĩe creabat᷑. et iðᷣo ñ repugt ei qð dicit᷑ regeuit.ſi nouiter creat aĩas:qꝛ illud ſic ex⸗ ponit᷑ reqeuit.i.nouas ſpẽs facere ceſſauit. Quõ autẽ intelligant᷑ requieſcẽ. nõ multipłir ſjm ſnĩas bede ⸗ au⸗ guſ.in glo.ſuꝑ gene.q colligunt᷑ hac diuiſione.cũ eniz dicituꝛ deum quieuiſſe poteſt in telligi per negationem vel per poſitionem. Si per negationem duoba modis Vno modo vt ſit abnegatio ex ꝑte creature.vt ſit ſenſꝰ requieuit.ꝗa poſtea nihil nouũ fecit in ſpẽ ſᷣm auguſt. Alio mõ vt ſit abnegatio ex ꝑte creatoꝛis. et tũc ſic ex⸗ ponit᷑ ᷣm bedam.reqeuit.i.operibo non indiguit vt in eis regeſceret:ſᷣ in ſeipſo quietus fuit. Item ꝑ poſitio⸗ nem duobo modis.no modo vt ꝑbᷣ ꝙ dicit regeſceꝛe ponat᷑ actio. Alio mõ vt ponatur ſignifcatio.ſi ponat᷑ actio:intelligit᷑ ꝑ cauſam. VFñ ſᷣm aug.requieſceꝛe dei eſt rõnali creature in ſe requiem pᷣſtaꝛe. vt illic veſide⸗ rio feramur quo requieſcamꝰ. Sicut enim facere dici⸗ tur cum ipſo in nobis opꝑante facimus: et cognoſcẽ cuʒz cognoſcimus:ſic requieſcere cum eius munere quieſci mus. Si dᷣo ponatur ſignificatio. intelligitur duobus modis. Uno modo anagogice. requieuit die ſeptimo. id eſt ſignificauit q; poſi bona opera ĩ pꝛeſenti dabit re quieʒ in futuro. Alio modo allegoꝛice requieuit. quia diem quo xpᷣc poſt moꝛteʒ quieturus erat in ſepulcro pᷣ⸗ figurare voluit. Articulus quartus 4 ReNenn „½) 4** pyng . 3 xxxy. Oſtmoduʒ querit᷑ dequarta circũſtantia q̃ ponit᷑ ꝓ rõne illius pᷣcepti:vt regeſcat ſeꝛuꝰ ancilla ⁊ bos ⁊c.i Zam cũ pꝛeceptũ legis dei ſol reſpiciat rõnalẽ creaturam:nõ videt᷑ ↄueniens vt in pᷣcepto vacatõnis 2 quietis fiet mentio de gete ere ature irꝛatõnalis.¶¶ Item. j. ad Coꝛĩ.ix. ungd de bo bus cura eſt wo:vuit dicere apls.qꝙ illud legis: nõ al⸗ ligabis os bouis.nõ intelligit᷑ de boue ad litteraʒ: qui eſt animal irꝛatõnale:vñ ſic arguit. Mungd de bobus cura eſt o. aut ꝓpter nos vtiq; h̊ dicit ⁊ pꝰ.iQam pꝛo⸗ pter nos ſcripta ſunt.hoc ergo quoo dicit᷑ hic in iſto p cepto d quiete bouis:eadẽ rõne nõ debet accipi ad lit terã ſ in figura. erit igit᷑ figuꝛale. Incõueniẽter poni tur in vterminatõe pᷣcepti moꝛalis. Solo. dðm. ꝙ; bec determĩatio alr ponit᷑ in pᷣcepto de ſabbato. Exo. xr. ⁊ deut. v. et alr Exo. xriij. In moꝛalibo em̃ pᷣceptis bec determiatio ponit᷑ moꝛalr. Vñ ſicut dr exo.xx.2õ facies om̃e opꝰtu filiꝰtuus ⁊ ſeruꝰiumentü tuũ 2 ad⸗ uena. in qͥ interdicit᷑ opꝛimpediẽs vacatõeʒ qͥ ad deuz. Qam in pmo interdicit᷑ quo ad ſe. Per aliũ vo inter⸗ dicit duobo modis.iQaʒ ↄti ngit oꝑaꝛi miſterio rõnał hoĩs:et mĩſterio irꝛõnalis iumenti:⸗ vtrũq; moꝛale.2 inqᷓtuʒ.ſ.reducit᷑ ad vacatiõeʒ qᷓ eſt ad deũ. In pᷣceptis ðᷣo figuralibo ponit figuralr. nñ.xxiij. exo.dr. Septia die ceſſabis vt reqeſcat bos tuus ⁊ aſinꝰ:a⸗ ſernꝰ tuus. vult dicẽ damꝰ.ꝙ ꝑ bouẽ ſignificet ira.pꝑ aſinuʒ ↄcu⸗ piſcentia.ꝑ ſeruũ aꝓpetitꝰſenſualis.vñ ſiẽ ipſe dic. in H ſignificat᷑ ꝙ irã ⁊ ↄcupiſcentiã a peccato quieſcere faci amus:niſi deo vacemus. Membꝛum quartũ Einde querit᷑ ðĩ obſeruantia ſabbati.Et querunt᷑ duo. Primo de obſeruãtia ſab⸗ bati tꝑe legis. Secundo an debeat obſer uari tempoꝛe gratie. Articulus primus D pꝛimũ querit᷑ m lr̃am.qᷓtum ad qd ĩtel⸗ ligat᷑ vacatõ ſabbati:⁊ determinat᷑ lege ſic Om̃e opꝰßuile nõ facietis in ea. Sʒ querit᷑ qd dicat᷑ opꝰſeruile.Ad qð ſic ¶ Datr᷑.j. Sabbatis in⸗ gꝛeſſus ſynagogã.glo.docet nos verũ ſabbatũ:vt ab oĩ oꝑe ſeruili.i.ab omibo vicijs vel illicitis abſtinẽ ſtudea mus: gᷓ opꝰſeruile dr̃ pctm. ¶ Item in. xiij. luc. Ser di⸗ es ſũt ⁊c.glo.lex ĩ ſabbato non hoĩeʒ curaꝛe ſ᷑ ſeruilia oꝑa facẽ.i.pet̃is grauari ꝓhibʒ:g̊ in pᷣcepto ð ſabbato ſolũ ꝓhibet᷑ vacatõ ab ope malo.4 Itez mar.iij. ſi licet ſabbatis ⁊c̃.glo.arguit ꝙ pᷣcepta praua interpᷣtatõe vi olant.eſtimãtes ĩ ſabbato a bono oꝑe feriandũ.cuʒ lex dicat om̃e opꝰſeruile nõ facietis in ea.i.pectm. Eont᷑ Exo.xxxiiij. Sex diebo oꝑaberis.in die ſeptimo ceſſab arare 7 metere.ꝗᷓ erat ab omibo oꝑibo huiꝰ vacandum. nõ ꝗ̊ ſolũ a pcto.¶ Item exo.xvj.Reges ſabbati ſct̃ifi⸗ cata ẽ dño.cras quodcũq; oꝑandũ eſi facite:⸗ q̃ coquẽ⸗ da ſunt coqte.ergo in ſabbato non licebat coquẽ cibos Itez ioh. xix. ꝓpter paſceuen iudeoꝝ.glo. accelerata ẽ ſepultura ne adueſ paſceret:qñ nihil tale facẽ licebat. Item nũe.xvj.dr. e ille ꝗ colligebat ligna ĩ die ſab⸗ bati lapidatꝰeſt. Ex hoc relingtur ꝙ in pcepto de ſab bato interdicebat᷑ opꝰneceſſitatis coꝛꝑalis. ſeruile igit opꝰdicet᷑ opꝰrelatũ ad coꝛpꝰ:2 nõ ſolum petm. ¶ Item Math. xxiiij. Orate ne fiat fuga vr̃a byeme vel ſabba⸗ to.glo.in altero ꝓhibet duritia frigoꝛis.in altero trãſ⸗ greſſio legis ſi fugẽ velint: ꝙ nõ erat licitũ itinerare in ſabbato. Szʒ 3 B obijcit. nam ſiẽ dic ioh.daĩ.om̃is iſr circũcidet ĩ ſabbato: 2 ſacdotes a leuite ĩ tabnacli oꝑibo ↄtaminãt vel ſoluãt ſabbatũ:et inculpabiles ſũt. Item helias nõ ſolũ ꝑ ieiumiũ.ſᷣ etiã ꝑ itineꝛatõeʒ q̃⸗ draginta dieꝝ in ſabbatis ſeipᷣm affligẽs ſoluit ſabba⸗ tu. ⁊ nõ eſt iratꝰei ꝗ legem dedit:ſed in oꝛeb ſeipſum ei manikeſlauit.iij. Reg.xirx. Ex quo relinquitur ꝙ itine⸗ rare in ſabbato non erat illicitũ. ¶ YIem dam. Omnis iſrael ſeptem diebo archaʒ dni circũferentes in circui⸗ tu iberichontinos maros ſubuerterunt: in quibo oĩno fuit ſabbatũ.4¶ Item ſi dicat᷑. ꝙ iſte coꝛꝑales actiones facte ſunt auẽte diuina.? ideo licite.als aũt nõ eẽnt li cite: ſicut de ſpoliatõne egiptioꝝ. Contra. MWath. xij. Opponebat dñs iudeis. Quis ex vobis bñs vnã ouẽ ⁊ ceciderit die ſabbati ĩ foueã nõne tenebit a leuabit eã. pꝰocludit:ita licet ſabbatis bñfacere.Et ↄſtat ꝙ leua⸗ re ouem te fouea nõ eſt diuia auẽte: eſt coꝛꝑalis actꝰ ſeruile igit᷑ opꝰqð ꝓhibet᷑ fieri in ſabbato nõ eſt coꝛpo⸗ ralis actus. 4l Item in luc. xiij. Qõne vnnſquiſq; vrm ſoluit bouẽ et aſinũ:⁊ ducit adaquare.¶ ꝛeterea q̃ri tur ꝙtum ad quid dicat᷑ opus ſeruile. vtru dicat᷑ ſoluʒ opus qð eſt pctm: aut opus coꝛpoꝛale? ¶ Iem vtrum opus ſeruile dicat genus actꝰ: aut circũſtantiã actus Qam ſi diceret᷑ genus actꝰ. ſ. .actꝰcoꝛpoꝛalis: in cõtra⸗ rium eſt qa actus coꝛpalis aliꝗs licite poteꝛat fieri in ſabbato exigente neceſfitate: ſicut ſup ꝓbatũ eſt, Dicet᷑ ergo opꝰſeruile ꝓpter circũſlãtiã actus. Si h̊ dieatur: in cõtrariũ eſt qꝛ ſicut pʒ ex pᷣcedentibo in ſabbato ꝓbi bebant᷑ genera oꝑm. vt araꝛe metere cibos coquere et bmõr. Solutõ. dom. ꝙ opꝰſeruile dr̃ duobo modis 2⸗ moꝛaliter petm. Eñ glo. xiij. luc. Cer in ſabbato ſerui⸗ lia opa facere.i. peccatis grauari ꝓbibet. in mar. uj. ſi lʒ ſabbatis.glo.opꝰFᷣuile pctn. Cratr oĩs actꝰimpe⸗ diens vacatoneʒ ꝗᷓ eſt ad e tꝑe quo vacandũ eſt. et B mõ intelligit᷑ ad lĩ am. Ome opꝰſeruile nõ facietis ĩ eo boc eſt nõ implicabitis vos actibo quibo impedit᷑ vaca tio ad deũ.⁊ determiauit ler quoſdã actus:vt arare et metere 2 alios ꝗ dicti ſunt. EUñ in luc.xiij. Sey dies ſũt in quibo oꝑtet oꝑari ⁊c. glo.MMoy ſes ſabbato a ſerui li opere ⁊ noria actõne feriandũ pcepit. pᷣfigurãs tpᷣs in à nr̃a ſecularia oꝑa: nõ vo religioſa.i.laudandi cũ ceſſabũt. Ex qͥ relinꝗtur ꝙ ſecularia oꝑa dic ſeruilia: H pʒ rñſio ad obiecta: quibo videbat᷑ ↄcludi:ꝙ opꝰ ſeruile intelligeret᷑ ſolũ pctm. ¶ Ao alia vᷣo quibo vide tur. ꝙ om̃is coꝛꝑalis actus dica?᷑ opſeruile oꝛdinatuʒ ad coꝛpꝰ.dicendũ ꝙ; coꝛꝑalis actꝰaut impedit liberta⸗ tem ſpũᷣs:cũ vacandũ ẽ deo:quẽadmodũ ſunt mechani ca oꝑa: z arare ⁊ hmõi. Aut nõ impedit: quẽadmoduʒ eſt loq. moderatꝰinceſſus: ⁊ bmõi.talis actꝰnõ dicebat᷑ ſeruilis in lege:primꝰaũt actus dicebat᷑ ſeruilis. Et ꝑ boc pʒ rñſio ad ſedo obiecta.⸗ Ad vltimo vᷣo obiecta quibo videbat᷑ oſtendi ꝙ coꝛꝑales actus boni nõ eſſent ſeruiles. Diſtinguendu ꝙ coꝛꝑales actus q dicunt᷑ in lege ſeruiles eo ꝙ ꝓphibent vacatõeʒ ad deũ. aui fiebãt cogente neceſſitate: aut exigẽte vtilitate: aut nec ſic nec ſic: ̊ ſola volũtate. Si cogente neceſſitate nõ reputaba tur actoille ſeruilis: qᷓuis ex ſuo genẽ ſeꝛuilis eẽt.⁊ hoc eſt vñ erat licitũ.⁊ boc eſt qð dr..mar᷑. Sabbatuʒ ꝓ⸗ pter hoĩem factũ eſt.glo.ſabbatũ cuſtodiri pᷣceptuʒz eſt. vt ſi neceſſitas fuerit nõ ſit reus ꝗ violauerit. Macha⸗ bei ſabbato pugnãt qð non eſt licitũ in lege. neceſſitas tamen licitũ facit.ſic et hodie in ieiunijs:ſi ꝗs ieiuniuʒ fregerit neceſſitate:nõ tenet᷑ reus. Item ſi exigente vti — . — —— litate: non or ꝑ interp̃tatõeʒ actus ſeruilis. En ĩ maz?. ij. ſuꝑ ilind. Sabbatũ ꝓpter hoiem. interlineaꝛis.ideo pꝛima ſalus hoĩs cuſtodia ſabbati ꝓut hoiĩo vtilitas exigit ſupple dʒ ſeruari. Vnde ibi dicit glo. ꝙ ſabbato — circũcidi nõ eſi ꝓhibitum: qꝗa neceſſariũ et etiã vtile ſa- luti. Si vo ſit actus vt dictũ eſt impediẽs libertatẽ ſpi⸗ ritus vacandi co: nõ exigente vtilitate nec cogentene ceſſitate: m legez reputabot᷑ ſeruilis illicitus in die ſabbati:⁊ per ̊ ſoluunt᷑ obiecta.⸗ Lñ nota ad hãc di ſtinctõez circa actus ꝗ ſunt er geneꝛe ſeruiles: tñ ſunt neceſſarij2 vtiles. ¶ Jam aut ſic erat ꝙ poterant tales actus ante vel poſi diem ſabbati fieri: ſine detrimento vtilitatis vel periculo neceſſitatis ſicut erat coquere ci baria:ligna colligere:et huiuſmodi. Aut non poterãt fieri ante vel dimitti vſq; poſt ſine damno.ſicut pugna irꝛuentibo hoſtibus:vel extractio ouis de fouea. Si p⸗ mo modo tales actus reputabant᷑ ſeruiles.ſcdðᷣo modo non:diſpenſante in h̊ neceſſitate vel vtilitate. Itẽ in⸗ xta hoc quereꝛet aliꝗs. an obſeruantia ſabbati magis eſſet in p̃cepto:ꝗꝙᷓ ceteri actus ꝗ in alijs pᷣceptis decalo: gi iubent᷑ vel ꝓhibent᷑. Ao qð aꝛguit᷑. Hiero.Quis du bitat ſceleratius eſſe miſſum qð grauiꝰ eſt punitũ.ſed p̃uaricatio ſabbati grauiꝰpuniebat᷑ qᷓ ꝑiurium vel fur tum:ergo grauiꝰerat peccatũ:q̊ magis obligabat pᷣce⸗ ptum de ſabbato. gꝛauiꝰpuniret traſge ſio ſabba⸗ ti ptʒ: qa puniebat᷑ moꝛte coꝛꝑali:ſicut ptʒ Nũe.xv. de illo ꝗ colligebat ligna in ſabbato:nõ autẽ furtũ vel y⸗ iuriũ.¶ Contra. Pꝛeceptum de ſabbato recipiebat di⸗ ſpenſatõeʒ ꝑ euidentẽ neceſſitatẽ. Alia nõ ſicut ꝑiuriũ q minꝰerat obligatoꝛiũ. Solutõ.ſicut actõnes lega les erãt in figura ſiłr ⁊ pene.Vñ notandum. ꝙ in lege augmentũ penaꝝ erat ⁊ magnitudo: aliqũ rõne maio ris reatus ꝙᷓtum ad lr̃am: vt de interficiendo ydola⸗ tras:aliqñ aũt rõne maioꝛis reatus qtum ad figuraʒ quõ punita eſt puaꝛicatio ſabbati.In nume.xv. de il⸗ lo ꝗq lapidatus ẽ dicit glo.calũniant᷑ impij.ꝙ tam atro⸗ citer trucidet᷑ ꝗ colligebat ligna in ſabbato: ſᷣ om̃ia in figura ↄtingebãt ilus:q em diem ſabbati violaꝛe auſus eſt dum ligna colligeret ⁊ ideo punitꝰeſt:ſignauit eum ꝗ hodie in xpᷣo ſignatꝰinuenit᷑ agere carnale opꝰ: qui ſi fuerit dep̃henſus:lapidabit occidet᷑:qa aſt pũ alibo iu dicatur. Aliter vpo rndet᷑ ſup queſtione de ↄtinentia le⸗ gis. S. vtrũ quicqꝗd ↄtinetur in lege ſit iuſtum. Articulus ſecundus Einge queritur an tꝑe gratie eſſet ſabbatũ obſeruandũ.qð videt᷑ Exo.xvj. Reges ſab⸗ bati eſt ſctiſicata dño. interli. vt illi ſoli va⸗ cetis.ſi ergo m legem electa ẽ dies vacatõnis ſoli deo 72coꝛdat rõni bñ oꝛdinate:ergo nõ erit mutãda.¶ Si dicat᷑ ꝙ dies illa eligebat᷑ röne figure g⸗ figurabat fu⸗ turũ:ſilr dies dñica eligit᷑ ad figurandũ futurum.ſi er Sa tꝑe gre nõ ſunt ſeruade figure: qua rõne non ſeruat abbatu: nõ ſeruabit᷑ dmca. ſ̊ hoc eſt incõueniẽs. Itẽ ſabbatũ figurat illnd qꝗð ſemꝑ eſt faciendũ ſcilz ceſſaꝛe a peccato ſed tale figurale non enacuatur tempoꝛe gra tie quemadmodum nec thurificatio que ſignat duoti⸗ onem: ergo ſabbatum erit ſeruandum. Contra. rij. ADath. legituꝛ. Oꝛ ſaluatoꝛ ſoluit ſabbatum vbi dicit onne legiſtis 1c. glo.in boc facto nihil alið inſtrui⸗ mur niſi vt ſabbatum non ad litteram: ſed ſpiritualit᷑ obſeruemus. 4 YItem exo. xxxv. Septima dies erit ſab . batum id eſt requies. Olo.alia pꝛecepta in nouo teſta⸗ mento obſeruanda ad litteram non dubitamus. VlI autem de ſabbato velatum et in miniſterio poſitum fu it. vt hodie a nobis non obſeruetur: ſed ſolum ſignatũ intueamur. 4 Ytem ad boc eſt ratio. AVeniente veritate cebet ceſſare figura. ſed ſpecialiter ſabbatum erit figu ra quietis animarum per receptionẽ pꝛime ſtiole et be⸗ ata fruitione: ſed hec per moꝛtem xp̃i collata eſt. ꝙ̊non erit aliquo modo ſeruandus dies labbati poſt chriſti moꝛtem. vnde auguſti.libro.ij.contra Fauſium. Cum ueris quare ſabbati ocium non obſeruet chꝛiſtianus. reſpondeo quia quod ea figura ſiguratur iam chꝛiſt⸗ impleuit. Quod concedendum eſt. Lamẽ diſtinguẽ dum. ꝙ obſeruatio ſabbati poteſt intelligi duobus mo dis:vt dictum eſt pꝛius.vno modo indeterminate: vt di catur dies ſabbati dies requiei ſeu vocatõnisad deum et hoc modo dies dominica poteſt dici dies ſ⸗ abbati. et quelibet dies inſtituta ad diuinam vacationem. Inde et. v. deutro. eſt interpꝛetatio talis.ſabbatũ ?.id eſt re⸗ quies domini dei tui. Ende dicebatur dies ſabbati di⸗ es requiei domini:/et boc modo ſemper ſeruatur ctiam 8 N B⸗ N mags Muisd npelſi dbat D et.d ſebat di tpiuri ſeo ſege njo lole⸗ Uraz Nil⸗ do⸗ iain oſds eum egoiſ haliwin entiat⸗ 1 15 ſabbarü es ſab⸗ ſoli⸗ Ni S gtfu⸗ ier Kraat N Gane neget tAlon Ptrorn han nn finnt anſcn Hotete vnſi Geti itate nſige abe⸗ gron chrici Cun Kianne⸗ chi diſinge oboene areige Adan bnd n in NMueſtio tẽpoꝛe gratie. Allio modo dicit᷑ dies ſabboti etermĩa ta dies.ſ.ſeptima.Eroð.xxv. Sex diebo faciet opꝰ:ſe⸗ ptima dies erit ſabbatũ.⁊ hoc mõ qᷓuis eet moꝛale di⸗ ſeipline:erat tñ figurale.vñ ſigura inpleta tranſit. 2 h pʒ ſolutio ad primo obiectũ.i Ad lecũdũ. ꝗ ſabba⸗ tũ babuit figuram principaleʒ que figurabat᷑ futuruʒ videlʒ quierẽ aiaꝝ poſt moꝛtẽ xpi.a bec erat principa⸗ lis ratio inſtitutonis ſabbati. Iteʒ habuit figura faci endi. videlʒ ceſſatõz a peccato:que dnobo modis acci⸗ pit᷑. vel ſm ꝑteʒ tꝑis ſicut accipiebat᷑ a rudibo? carna libus iudeis:qui credebant tunc tem ꝑis ſolũ eẽ vaca⸗ dum a peccato.aut ſemꝑ accipit᷑:ſic a xpᷣianis ꝗ ſciunt ſe debere omni tempe ab illicitis abſtinere. ideo pticla tꝑis ad figurandũ ceſſationẽ eligit᷑ iudeis:xpᷣianis vo nõ. ſicut dicit Jo. damaſ. JàtUo ſabbatuz ineỹtuz eſt fi⸗ gura faciendi: non eſt ſeruanduʒ temꝑe gratie. 4l aliud ᷓ quod obijcit᷑. ꝙ ſabbatum figurat qð ſemꝑ fa⸗ cienduʒ eſt. dᷣm ꝙ duplr intelligit. diuiſim ſcʒ ꝙ figu⸗ rat ceſſationeʒ a peccato que ſemꝑ facienda eſt. vel cõ⸗ iunctim.i.ſigurat ceſſationeʒ a peccato vt ſemꝑ laciẽ⸗ da.⁊ boc mõ falſa eſt. non.n.ſignificat ꝙ ſemꝑ ſit ab⸗ ſtinendũ:lʒ in veritate ſemꝑ ſit abſtinendũ.⸗ Xd illð vo qð obijcit de die dñica. dom ; nõ inſtituta eſt ad ſi Gnificandũ qð futuꝝ eſt: ſᷣ qd iam preteritũ ⁊ pñs eſt. videlʒ reſurrectõeʒ dñi que facta eſt octauo die:⁊ iam gloꝛia reſurgentis pñs eſt in celis.vnde Innoc.papa diem dñicam ob venerabileʒ reſurrectõz xpᷣi non ſolũ in paſcha celebramꝰ:verũetiaʒ ꝑ ſingłas ebdomadas ipſius diei imagineʒ frequentamꝰ. de conſec.dil.iij.c. ſabbato ⁊c̃. Membꝛum quintũ Vinto querit᷑ de obleruãtia dñice.Et q̃⸗ runt᷑ duo. Primo.an obſᷣuantia domini ce diei precipiat᷑ hoc pᷣcepto. Scðo.agꝗ⸗ bus opꝑibo ſit ceſſandũ in die dñica. Articulus prunꝰ BeOD primũ arguit᷑. am cũ in hoc p̃cepto pᷣ⸗ cipiat᷑ obuantia tꝑis vacatõis ad deũ.di⸗ es aũt dñica ſit nobis determiatuʒ tempus vacatõnis. precipit᷑ hoc precepto.¶ Cont᷑.ſiẽ̃ dicit Jo.dam̃.ſ̊ precepto precipit᷑ obſᷣuantia diei ſeptimi: ſicut ipſe dicit. Sabbati obſeruatio exagitata eſt ꝑ⸗ uulis:⁊ ſub elemẽtis mundi ſeruis.⁊ ſubdit.Cũ venit quod ꝑfectum eſt:euacuatũ eſt qð ex ꝑte eſt.Fa euacu⸗ ata eſt:coꝛꝑalia quieuerũt:⁊ ſeruitutis ler completa ẽ 1 lex libertatis nobis donata ẽ.Ex quo videt᷑ ꝙ obſᷣuã tia ſeptime diei qᷓuis ꝓ tꝑe legis eẽt moꝛale diſcipline nullo mõ ꝑtineat ad obſᷣuantiã dñice diei.⸗ Item ad gatł.iiij.reprehẽdit aplłs galatas dicẽs.Qũo ↄueꝛimĩ iteꝝ ad infirma ⁊ egena elemẽta: quibo denuo ſeruire vultis.dies obſᷣuatis ⁊ mẽſes ⁊ annos. & tꝑe gfr̃e irre pᷣhenſibilis eſt obuantia diei.q̊ ⁊ diei dnice.ᷣteʒ da⸗ maſ.i õ adhuc ſub lege ̊ ſub gratia:nõ ſumꝰ dño ꝑ⸗ ticularit ſᷣuientes.ſ̊ om̃e vite tempꝰ ei offerre debemꝰ Snõ eſt dies aliqua tꝑe ge obuanda.4 Item querit᷑ de h̊ qð dicit dam. Ieſtũ celebꝛamꝰ ꝑfectũ tꝑe gr̃e bũa ne nature requiẽ aſſero vtiq; reſurrectiõis diẽ.ſᷣ reges hũane nature ñ eſt niſi ↄpleta generali reſurrectiõe q̃ ẽ futura.Dies ̊ dñica ẽ dies ſignificatiua futuri. ſi ̊ tẽ poꝛe gꝛe nõ ſunt ſuande figure futuroꝝ:nõ ẽ obſᷣuãda dies dñica. Solo. ſic pʒ ex pcedentibo.h̊ pᷣcepto pꝛe cipit᷑ tempꝰ vacatõis aliqdð:⁊ ſᷣm H̊H eſt moꝛale legis na ture.⁊ h̊ 'm indetermĩiatõz: ⁊ mõ ſm indetermĩatõ⸗ nẽ pᷣcipit᷑ dñica dies tꝑe gꝛẽe:a ſeptima tꝑe legis.Fᷣm vo termiĩatõʒ tꝑe legis pcipit᷑ dies ſeptima ex cauſa mi⸗ ſtica ⁊ ſignificatiua futuri: ſicut dictũ eſt.⁊ eſt morale viſcipline.tꝑe vᷣo gre precipit᷑ dies octaua ad determi natõʒ tꝑis vacatõis.h̊ nõ ex cã preſignãte futuꝝ: ſᷣ ex xxxij. cã repñtante preteritũ. Vñ Leo papa dicit. q dies do mica tantis diuina ꝝ diſpenſationũ miĩſterijs ẽ ↄſecta vt quicqꝗd inſigne a dño ẽ ↄſlitutũ in terris: in bꝰ diei dignitate ſit geſũ. In hac die mũdus ſumpſit exoꝛdiũ in hac ꝑ reſurrectõz ⁊ moꝛs interitũ ⁊ vita accepit n⸗ cipium.¶ Ad illud ꝗᷓ qdð obijcit᷑ primo: iam ptʒ rñſio. dies.n.dñica nõ eſt feſtum imꝑfectuʒ:ĩmo ꝑfectũ ſicut dicit Jo.dam̃.⁊ hoc qma ẽ repñtatiua ꝑfecte quietis. cum.n.quies hoiĩs ſit in duobo ex ꝑte aĩe:⁊ ex ꝑte cor⸗ ꝑis.in gloꝛia aĩe⁊ gloꝛificatõe coꝛꝑis.ſabbatũ figura⸗ bat quieteʒ aĩe futuꝛam.⁊a ideo cũ futuꝝ factum ẽ:pñs ceſſauit. Oies dñica repñtat ꝑfectam gloꝛiã aĩe ⁊ car⸗ nis nõ iam futura:ł̊ iam pñteʒ in xpᷣo: qui iam ẽ ĩ glo⸗ ria dei patris ſᷣm hũanaʒ naturã phi.ij.¶ Ad ſecũduʒ dðm.ꝙ aplus reprehendebat obſeruantiaʒ diei. ſicut obſeruant geneatici ad oꝑa inchoanda. vel illos Fʒ a⸗ liam expoſitõʒ qui obſeruabant legales obſeruatõnes tem ꝑe gratie iudaizʒ antes.vt diem ſabbati ⁊ alia feſia que erant figure futuroꝝ. ↄtra quos dicit etiã Greg. de conſe.di.iij. quidam die ſabbati aliꝗd oꝑari ꝓ⸗ hbibebãt:qͥs niſi antixpᷣi pdicatoꝛes dixerim:ꝗ veniens dieʒ ſabbatum atq; dieʒ dñicũ faciet cuſtodiri.quia eĩ moꝛi ſe ⁊2 reſurgere ſe ſimulat.haberi in veneratõe vult dieʒ dñicũ.quia płin iudaiʒare ↄpellit vt exterioꝛẽ le⸗ gis ritum reuocet: 2 ſibi iudeoꝝ ꝑfidiam ſubdat: coli vult ſabbatum. 4 Ad terciũ doᷣm · ꝙ ſicut diciũ eſt. In ſabbato ↄcurrunt duo.ſ.vacatio ⁊ ſignificatio.vacatõ ad deum.ſignificatio moꝛalis ceſſatõis a pcto.qᷓtũ ad vacatõʒ erat rei eius que nõ poterat fieri ſꝑ ꝓpt nccĩ⸗ tates multiplices bꝰ vite:que diſtrahãt ſpiritũ a vaca tione que eſt in deum. ⁊ hoc mõ nec temꝑe legis:nec tẽ poꝛe gre poſſumꝰ ſabbatiʒare.̊ eſt deo vacare in actu m ome tp̃s:bᷣ ſolũ aliq.ideo ncce fuit ⁊ tꝑe legis⁊ tẽ poꝛe gre determĩare diem vacatõis.ꝙᷓtũ pᷣo ad ſignifi⸗ catõʒ erat eius qð ſemꝑ dʒ fieri.ſ.ceſſatiõis a ꝑpeccato ad ſignificatõz reſpicientis.dicit damaſ.ꝙ tẽꝑe gre totũ deo offerre debemꝰ. 4¶ Ad vltimũ ptʒ rñſio.i. Qam dies dñica eſt dies requiei hũane nature.nõ ex h̊ ꝙ fu⸗ turũ eſt in generali reſurrectõe ſinguloꝝ:bᷣ ex hoc ꝙ iã preceſſit ⁊ pñs eſt ĩ ro: in quo reſidet exemplar ⁊ cau ſalitas generalis reſurrectõis.⁊ iam in xpᷣo ſicut ĩ ca⸗ pite gloꝛficata requieſcit hůana natura. vñ So. dam̃. Celebꝛamꝰ reſurrectõis diem in qua dñs ihs vite pᷣn⸗ ceps ⁊ ſaluatoꝛ:hos qui ſpũaliter deũ colũt ĩ ꝓmiſſam beꝛeditateʒ introduxit.ſupple iam in ſpe.⁊ ſeqt᷑.in qua ipſe p̃curſoꝛ nẽ intrauit.⁊ reſurgẽs a moꝛtuis aꝑtis ei celeſtibo poꝛtis ĩ dextera pr̃is coꝛꝑalit᷑ ſedet: vbi: qui ſpũaleʒ legem ᷣuãt introibũt. Articulus ſecũdus AWeꝛit᷑ poſtmodũ.a ꝗbo oꝑibo ceſſandũ ſit in die dñica. Ad qð introducit᷑ iſtud de ↄſec̃. di.iij. vbi dic s.aꝓpolloniꝰ. Die dñica nihil aliud agendũ ẽ niſi deo vacandũ.nlła oꝑatio ĩ illa ſan⸗ cta die agat᷑:niſi tm̃ hymnis ⁊ pſalmis ⁊ cãticis ſpũa libo dies illa tranſigat᷑.Ex quo videt᷑ ſeg ꝙ nec cibos emẽ nec coquere:nec itinerare liceat die dñica.¶ Iteʒz in tꝑe gr̃e nos tenemur ꝑfectiꝰ vacaꝛe deo qᷓ tꝑe legis. ſi & iꝑe legis ñ erat licitũ coquere cibos in die vacatõ⸗ nis nec itinerare.ſic pʒ ex ſupdictis.nõ erit licitũ tẽꝑe gẽe facẽ hmõi die dñica.⁊ de alijs oꝑibo coꝛꝑalibo mul tomagis ideʒ arguit᷑. ¶ Itez ſi dicat᷑.ꝙ abſtinendũ eſt ab omi ope ᷣuili:cũ ſᷣuile opus dicat᷑ ome opꝰ qð im⸗ pedit libertateʒ ſpũs ad diuinã vacatiõeʒ. 7 talia ſunt bmõi oꝑa.itinerare.piſcari ⁊c. hmõi ̊ nõ licet facẽ ta lia die dñica. ¶ Itez querit᷑. an ille ꝗ foꝛnicat᷑ die dñi⸗ co peccet ↄtra duplex preceptũ. Qaz cuz opus ſeruile maxime ſit peccatũ ſic pʒ ex dictis: peccat ↄtra illð pᷣ⸗ ceptũ de obſeꝛuãtia dñice:⁊ iteꝝ peccat ↄtra illud.non mechaberis.ꝗᷓ peccat ↄtra duo pᷣcepta. facit duo pec⸗ „₰ cata.4¶ Cont᷑.vnus ẽ actus.̊ vnũ peccatũ. Solutõ Dicendũ ꝙ die dñica ceſſandũ eſt ab oꝑe ſᷣnili.opꝰaũt Fuile dr duobo mõis.no mõ peccatũ dicit᷑ opus ſer⸗ uile.alio mõ opus ꝓhibẽs vacatõʒ ad deũ: que teter⸗ minata eſt ab eccia vice dei. Vñ etſi peccatũ ſit damna bile omni tꝑe:tñ tunc maxime dam nabile eſt: cũ fit tẽ⸗ poꝛe dterminato vacatõni diuine.opus vᷣoo ſeꝛuile de⸗ termĩat᷑ ab eccia.mechanica oꝑa.agricultura.⁊ ſecu⸗ laria negocia:vt mercatũ placitũ. Elñ ex cõcilio apud cõpen. habet᷑.oinẽs dies dñicos a veſꝑa in veſperũ oĩ veneratõne decernimꝰ obpᷣuari:⁊ ab om̃ illicito opeꝛe abſtinere.⁊ vt mercatũ in eis minime fiat neq; placitũ neq; aliꝗs ad moꝛtez vel ad penam iudicet᷑.nec ad ſa⸗ cramẽta niſi ꝓ pace vel alia neceſſitate preſtent᷑.er de ferijs.c.j.¶ Ad illud ̊ qð primo obijcit᷑ ꝙ ceſſandũ ẽ ab om̃i opere ſeruili.ſeruile aũt determinat᷑ ſiẽ dictuz eſt. Et qð dicit᷑ in auẽte ꝙ nihil aliud eſt agenduʒ niſi deo vacandũ.intelligendu eſt nihil ſcʒ qdð impediat va cationeʒ:⁊ boc excepta indulgentia in caſibo neceſſita tis. Ande Grego.ix.dixit.ꝙ diebus feriatis licitũ eſt oꝑari qui gratia vindemiaꝝ vel meſſiũ ob neceſſitates boĩm indulgẽt᷑.maxima aũt oꝑtet ꝙ ſit neceſſitas ad hoc ꝙ indulgentia detur in dñica ſicut ꝑiculũ hoſtiũ. vel cum alłs nõ poſſet differri.quemadmodũ eſt de ca⸗ ptõne alleciũ.ꝓ quibo Alex.iij.dicit. Indulgemꝰ vt di ebus dñicis ⁊ alijs feſtis liceat parochianis vꝛis pᷣtqᷓ in maioꝛibus anni ſolennitatibo ſi allecia terꝛe ſe incli nauerint eoꝝ captõi ingruente necitate intendẽ. ita ꝗꝙ; facta captura eccleſijs circũpoſitis:⁊ xpᷣi pauꝑibo con gruam faciãt poꝛtõeʒ.¶¶ Ad ſecũduʒ dðm.ꝙ in lege q⸗ dam ceſſatio erat figuralis: ⁊ illa tꝑe gratie nõ ſᷣuat᷑. Vnge diſtinguendu.q ceſſatio a ſeruilibo neceſſaꝛijs q poterant ałs preueniri in lege ßuabat᷑: nõ ſolum rõne vacatõnis pñtis:ſᷣ etiaʒ rõne figuratõis quietis et᷑ne: quemadmodũ coctio ciboꝝ? itineratio que rõne quie⸗ tis eterne in qua iſta nõ erant interdicebant᷑.⁊ preue⸗ niebat᷑ neceſſitas ĩ figura ꝙ debemus h pᷣuenire ꝑ me⸗ rita quieteʒ eternam in qua nõ erit mereri ꝑ bõa oꝑpa vt dicit glo.ſuꝑ illud exo.xvj.Cras qð coquendũ ẽ co⸗ quite.⁊ ideo temꝑe gratie ↄcedunt᷑ ne videamur ꝑ figu ras iudaiʒare.in alijs pᷣo confoꝛmis eſt ratio ceſſatois ab oꝑibus ſeruilibo temꝑe legis ⁊ temꝑe gratie.¶ Ad tercium pʒ ſolutio.Qam opus ſeruile interdicit᷑ qd ꝓ hibet vacatõʒ debitaʒ oꝛdinatã ab eccleſia cũ diſtincti — one que S. polita eſt. Ad vltimũ ↄcedendũ.q qui for Penan) Oee Sei e foca8 † t enicat᷑ in die dñico peccat duobo peccatis.ſᷣm ꝙ pecca⸗ tum numerat᷑ rõne reatus.peccatũ.n.põt dupłr nume rari.rõne reatus:⁊ rõne actus.ðbigꝛa.ĩ illo qui deſlo⸗ raudo intexficit virginẽ: dupłr peccat vno actu.inter⸗ ficiendo:⁊ ſtuprando.vnde ſi peccatũ numeret᷑ ratõne reatus:duo ſunt peccata.ſi rõne actus: vnũ ẽ peccatuʒ duplex. ſimilit᷑ eſt hic.¶ Si aũt querat᷑ de oꝑibus que ex ſuo genere ſeruilia ſunt2 fiũt cauſa pietatis.vt poꝛ⸗ tare lapides ad edificandas eccias. 2 ↄſtruere hoſpita lia ⁊ domos religioſas:que als vix vel nũqᷓ; poſſent edi ficari. vtꝝ licita ſint die dñica. Dicendũ ſicut prius de ſabbato. Mar.ij. Sabbatũ ꝓpter hoĩeʒ factũ ẽ. Glo. ſabbatũ cuſtodiri preceptũ ẽ: vt ſi nccĩtas fuerit nõ ſit reus qui violauerit.̊ aũt intelligit᷑ in bis maxie int⸗ ueniente diſpenſatõe illoꝝ quibo diſpenſatõ credita ẽ. Si aũt obijciat.cum iſtud ſit moꝛale decalogi:qũo re⸗ cipit diſpenſatõʒ ab hoĩe: dom ꝙ moꝛale ecalogi dẽ duobo modis. Ano mõ qð eſt de ipſa eẽntia decalogi Fm pꝛumã intentõʒ.⁊ ſᷣm h̊ vacatio ſᷣm tempꝰ aliquod indetermĩate eſt moꝛale decalogi. Alio mõ dz moꝛale decalogi qdð eſt ad determinandũ decalogũ.a ſᷣm h̊ va⸗ catio die dñica eſt moꝛale decalogi tꝑe gꝛe: ſic dies ſe⸗ ptima tꝑe legis.⁊ iſtõ ẽ moꝛale diſcipline.i.moꝛale ex inſtitutõne dina: ꝑ miſteriũ eccie exigente neceſſitate: in tali diſpenſatõʒ hʒ eccia.ſicut dicũ b. Peꝛn.in li. de diſpenſatõe 2 p̃cepto.ex auẽte Leonis pape.vbi nẽci⸗ tas nõ eſt nullo mõ violẽt ſanctoꝝ patrũ inſtituta: vbi nccitas fuerit od vtilitateʒ eccie qui poteſiatẽ babʒ ea diſpenſet. ex neceſſitate.n.fit mutatio legis. Etimo querit᷑ de appropꝛiatõne hꝰ man dati. Qam videt᷑ appꝛopriari filio ratõe ſapĩe.in ſapĩa.n. eſi requies ſicut ꝓbat᷑ multiplłr.ecci.lj. YOnueni mihi multã re⸗ quiẽ in ea.ſ.in ſapientia. Item ſapie. viij. Intras ĩ do⸗ mũ meaz conquieſcã cum illa ſcz ſe apiẽtia.̊ cum illud mandatũ ſit de quiete ſpũali debet appꝛopꝛiari filio gẽ ſapĩa. ! Itez in amoꝛe non eſt quies: qꝛ amoꝛ decurꝛit E deſiderium. vnde Grego. Amoꝛ dei nõ poteſt eẽ oci oſus.gᷓ mandatum de quiete nõ erit appropriandũ ſpi⸗ rituiſancto qui eſt amoꝛ. Contꝛa. v. rut. Obßua vt diez ſabbati ſanctifices.Glo.recte H̊ mandatũ ꝑtinet ad ſpmſ.tum ꝓpter ſanctificatõis nomen:tum pt eter nam requieʒ ad donum ſpũſſancti ꝑtinenteʒ. Solu⸗ tio. dᷣm ꝙ nec ꝑ amoꝛeʒ nec ꝑ cognitiõʒ eſt in preſenti Mleembꝛum ſextuz quies ꝑfecta:quia ex ꝑte cognoſcimus ſicut dicitur p⸗ ma ad coꝝ.xiij. ⁊ imꝑfecte diligimꝰ. ⁊ ideo nõ ẽ quies niſi in ꝑte per ſciam vel amoꝛeʒ. Sed quia aĩa ꝑ caꝛita tez tendit merendo in plenam requieʒ quaʒ bʒ in ꝑte. non aũt aĩia ſciens ꝑ ſuam ſcientiaʒ meret᷑ vt plene ge⸗ ſcat ſicut ꝑ ſuam caritatezʒ.ideo ſpũiſancto appropriat᷑ iſtud mandatũ:nõ filio. Pretea.cognitio in veruʒ eſt amoꝛ in bonum. bonũ aũt dicit ratiõʒ cauſe finalis in qua eſt quies ꝑ ſe.verũ vᷣo dicit ratõeʒ cauſe exempla⸗ ris ſᷣm quã eſt motus ⁊ oꝛdo:⁊ motus regulatus in fi neʒ. i.bonũ. Inde erit ꝙ in cognitõe nõ ponetur quies plena: ſᷣ̊ in amoꝛe.¶ Zid illud aũt qð obijcit. q quies eſt in ſapia.dðʒ ꝙ ſapia ſicut dicit᷑ ecci.vj.ſᷣm nomen ſuum eſt. vnde nõ ponit puram cognitõʒz que eſt reſpe⸗ ctu veri:immo ſapoꝛeʒ qui eſt ex dilectõne.q Ad alið dm.ꝙ amoꝛ anteqꝙᷓ; obtieat amatũ currit ꝑ deſideriũ: ſ cum obtinet qð amat in ipſo ꝑ delectatiõeʒ quieſcit. vnde aĩa que ꝑ caritateʒ in pnti deum hʒ in pꝑte.i.im⸗ ꝑfecte.in futuro po habebit plene ⁊ ꝑfecte inqtũ babʒ quieſcit in ſummo bono.inituʒ po nõ hʒ currit ꝑ deſi⸗ erium. to precepto decalogi. Nueſtio.xxxiij.de qua: Naquiſitiõis ratio exigit vt poſt pᷣcepta prime tabule de⸗ calogi que oꝛdinant in deũ: queramꝰ de preceptis ſecũde tabule oꝛdinãtibo ad ꝓximũ.Et pꝛimo de mandato ho⸗ noꝛis parentũ.de quo exo.xrx. Honoꝛa patreʒ ⁊ matrẽ vt ſis longenꝰ ſuꝑ terrã.⁊.v.deut. Honoꝛa pꝛeʒ tuũ ⁊ mr̃eʒ tuã ſic pᷣcipit tibi dũs:vt lõgo tꝑe viuas ⁊ bñ ſit tibi.¶ Circa h̊ qrit᷑ ᷣmo.ꝗs dicat᷑ p ⁊ mr̃ ĩ pcepto. Scðo.ad ꝗd intelligat᷑ honoꝛ ĩ h pcepto.Tercõ.ð foꝛ⸗ ma hꝰ pᷣcepti. Quarto de obligatione hꝰ pᷣcepti. Mlembꝛũ pꝛmum D pmũ ſic obijcit᷑. Pfr dr młtiplłr. Crea tõe deꝰ can. deut. xxxij. õne ipᷣe ẽ pꝛ tuꝰ q poſſedit te. Pꝛelatõe vt pᷣlatꝰ.eodẽ. In terroga pr̃eʒ tuũ ⁊c. Pꝛopagatõe ſʒ caꝛ nẽ.Querit᷑ &̊ an bis tribo mõis accipit᷑ pr:an aliq illo rũ cũ dꝛ.hõꝛa pr̃eʒ tuũ.ijAd qð ſic obijcit᷑ ecci.vij. Ho noꝛa pꝛeʒ tuũ.glo.h̊ ẽ mãdatũ pᷣmũ ĩ ꝓmiſſiõe deũ pa⸗ trẽ veꝛũ fide ⁊ oꝑibo hõꝛac᷑. In ̊ igr pᷣcepto pᷣcipit᷑ hõꝛ ei. ¶ Itẽ. v. deu. hõꝛa pr̃eʒ ⁊ mr̃eʒ.glo.txũ ⁊ eccleſiazʒ. ¶ Cõt᷑.ĩ pꝛio pᷣcepto pᷣme table pᷣcipit᷑ hõrandꝰ deꝰ.ſi ꝗ ſ igem hic preciperetur: hoc preceptum eſſet idem i- li. ꝗ Item Auguſtinus dicit.ꝙ mandata ſecunde ta⸗ . 7 9 . S WVe Pare Attt 2,) PCA W Queſtio xxxiij. M bule oꝛdinãt ad ꝓximũ.& cũ hoc ſit pceptũ ſecũde tabn trẽ tuuʒ ⁊c. Glo.officio pietatis ⁊ honoꝛis. Itẽ.vj.ad 4= le.honoꝛ ꝓximi precipit᷑ ⁊ ñ dei.nò igit pater intelli⸗ ephe.honoꝛa pa.⁊c. Glo.honorare pr̃eʒ: eſt ei reuerẽ git deus. cũ dicit bonoꝛa patrez. ¶ Nẽ querit. vtꝝ pa tiã ex hibẽ ⁊ nccia miſtrare. Itieʒ deut.v.honoꝛa patrẽ intelligat᷑ prelatus. Ad qð ſic.v.dent᷑. DHonoꝛa pẽem. c· Glo.iubemur parẽtes honoꝛare: ⁊ obſequiũ pieta BGlo. carnalẽ vel ſpũaleʒ. Et idez ecci · ij. ſuꝑ illud. ho/ tis ⁊ reuerentiã ex hibẽ.Ex his relinꝗt᷑ ꝙ honoꝛ debit⸗ han noꝛa patrẽ. pater igit᷑ intelligit in h̊ pᷣcepto platus: qẽ parẽtibo ẽ exhibitio ſpũalis ĩ reuerẽdo:⁊ coꝛꝑał nccia toe pr̃ ſpuᷣalis.¶l Cont᷑.mandata decalogi omia excepto ð mĩſtrando. Cont᷑.ſic differũt pr̃ caꝛnalis ⁊ ſpũalis: bal ſabbato:vt pʒ er pᷣcedentibo ſunt ad l̃am intelligẽda. ſic exhibitio carnalis ⁊ ſpualis.⁊ ſᷣm ꝙ ſe hzʒ rõ prni⸗ ne⸗ ad lr̃am dicit᷑ pr tm̃ carnalis. nõ igit᷑ pr intelligit pᷣ⸗ tatis:ſic dʒ ſe hr̃e rõ honoꝛis.pr̃i ̊ carnali honoꝛ debe . ⸗ latus.cnʒ dicit honoꝛa patrẽ. Solo. illud mandatũ tur carnalis:⁊ ſpũali ſpñalis.⸗ Steʒ q̃ ẽ rõ vt carnali/ — „Sernta lu põt inteliigi tribus modis. Primo mõ ſᷣm ꝙ educit᷑ a pri de beat᷑ exrhibitõ coꝛꝑalis ⁊ ſpualis. Si dicat᷑ ſicut .* PD ALarnna gi lege nature. Sco. ſm ꝗ legis ſcripte a dro inſpira⸗ quidã dixcrũt:qꝛ a paretibo ↄtrahimꝰ naturã:⁊ accipi B HZ n te.Tercio.ſᷣm ꝙ accipit᷑ Fm allegoꝛiã impꝛopꝛie.Pꝛi mus inſtructõʒ in moꝛibo.qꝛ ab eis naturã ↄtrabimꝰ: bej mo mõ mntelligit pater carnalis. natura.n.non nouit tenemur ſuſtẽtare naturã.qꝛ ab eis inſtruimur: debẽꝰ . niſi patrex qui eſt principiũ in eſſe ſue nature.Secun⸗ ei exhibere reuerẽtiaʒ . ⁊ pꝛ natalis inſiruit in moꝛibo domodo intelligit᷑ pẽ ſpũalis. ĩ hoc addit ler ſcripta naturalibo:pꝛẽ ſpũalis in moꝛibo ſpũalibo.ſic pr̃ carna⸗ . a to inſpirata ad legẽ nature.Qõ. n. reputat patrẽ il⸗ lis hʒ principiũ in eẽ nate:⁊ pẽ ſpalis prĩcipiũ ꝑmi/ lũ tm̃ ꝗq ẽ principiũ in eẽ nature:imo ⁊ illũ ꝗẽ pricipiũ niſteriũ in eẽ ge. ¶ Cont᷑. frequẽt ↄtingit ꝙ pꝛ carna⸗ ꝑ mĩſteriũ in eẽ gre.ſᷣm illud.j.ad coꝝ.iij· Per euage⸗ lis nũꝙᷓ inſtruit filiũ in moꝛibo.ſi ̊ eẽt rõ honoꝛis re⸗ liũ ego vos genui.Tercio mõ ꝑ allegoꝛia pr intelligit uerentie acceptio honoꝛis:ñ eẽt honoꝛãdus pꝛ a qͥ fit?ꝰ vi ad deus:̊ G̊ eſt impꝛopꝛie.¶ Dicendũ g ad primũ.q; ꝓ⸗ nõ accipet inſtructõ;. Solo.dðm ꝙ honoꝛ intelligr tener E 5 prie ⁊ ꝑ ſe in h̊ pcepto nõ precipit᷑ honoꝛari deꝰ:bᷣ hõ ꝗ exbibitõ coꝛꝑalis ⁊ ſpũalis.ſpũalis ĩ reuerẽtia: coꝑa G “B a. eſt prineipiũ ꝑ generatõz ad eẽ nature: velꝑ miniſte lis in ſuſtẽtatõe.ſic S.in auẽ tibo expᷣmebat᷑.¶ Iteʒ ex⸗ r. Q „ SSðõ riñ regeneratõis ⸗ ad eẽ gre. tñ p allegoꝛiã mil ꝓhi ⸗ hibitio bonoꝛis ĩ reuerẽtia tribo mõis ẽ.in affectu.effe 6 Geneenn SRF Effan⸗ bet pꝛeʒ vocari deũ: ᷣ impꝛopꝛie. Silłr ꝑ accñs ſicut ĩ ctu.ſigno. In affectu timẽdo offenſaʒ pr̃naʒ ex amoꝛe. D . dilectõe ꝓximi wenigcsmon dei. ſilr in honoꝛe pꝛis vñ hiero.de honoꝛãdis parẽtibo.pᷣbeat᷑ parẽtibo hõris SG 1 intelligit᷑ honoꝛ dei:a qͥ oĩs pr̃nitas in celo ⁊ ĩ terra no mixta foꝛmido.Effectu obediẽdo.ad ephᷣ.vj. Mlij obe⸗ i— mnin gin nd leſnicĩt aict orpontoec. D ſe e parẽtibo g õ illoꝝ obia. ſio. nã ſi u i o.ꝗ moꝛis vel pentibo obediũt.Si ꝗ̊ ẽ 6 cit᷑ a lege naturali ĩ ipſo. la iellidie patrearna aamonn Kerpe konor Rorrii: Eni 5—— do. li. Si oſidẽt᷑ vt legis ſcripte ⁊ a deo inſpiꝛate q addit:ĩ⸗ reddite honoꝛeʒ: vt aſſurgẽ ⁊ bmõi.ſuꝓle q̃ ſunt ſigna „ Qelas telligit᷑ taʒ carnał ꝙᷓ ſpũalis pr.vt dictũ eſt. Pnoris 41 Ztẽ ſi unetaeid nd t in n laatio vbo Gn „ we P SRnias r J rũ.in ſᷣuitio opex.in exhibitõe nccioꝝ On ſolatio ðᷣbo ſbr r v . osecdhewe Nr . Nlembꝛũ ſecundũ . rũ:ſiẽ dꝛ ecci.iij. DOedecꝰ filij pꝛ ſine hõꝛe.⁊ ſeqt.ſuſci⸗ 317 5 EKESA Einge q̃rit.qᷓtũ ad qd intelligat᷑ honoꝛ ĩ pe ſenectã pꝛis. Glo.filij carnales ⁊ diſciplłi hõꝛe ⁊ ſo iſto pᷣcepto. Ad cuiꝰ rei intelligentiaʒ q̃⸗ latio debẽt fauẽ ꝑentes. Et hiero.de hono.pa. emo runn tnos. Prina en Sngr ſit exhibi preʒ aſꝑis vᷣbis ledat:affectũ ſonet ꝗcꝗd lingue dixeꝛĩt multipłr:vtꝝ dicat᷑ equoce. Quarto.vtrũ in h̊ pᷣcepto q̃i dñis ſᷣuiet his ꝗ ſe gennerſe Sn ope:vt in exhibi⸗ bonoꝛ quilibʒ iubeat. . tõe nccioꝝ.ſic pʒ ex auẽtibo ſupᷣdictis.⸗ Ad illð vo qð Aꝛticulus prunꝰ Bio obijeit de Bbo pi pona t aii derererte 7c. nn Prr . om ꝙ ñ ẽ generał rõ hõꝛis:bᷣ ſolũ q exbibet᷑ rõe pemi⸗ renerentie eſt exhibitio ſpüalis. 57 bonor, tiin dtreen, c⸗ bönd i aeragend⸗ 6. ſup luc⸗ honoꝛãdus qꝛ pr̃ ⁊ principiũ generatõis:in qͥ ein imi⸗ Lipeülts writ. ekne ſf ſchges Parbe tatõe pmi paincipij q 7 to. vs biero.ĩ epla de partti⸗ ncipiü indiges alia. Bignitas pnc pher vbpre bus Haorzen is. Prebeot Pallvamoꝛis mixta ſoꝛmido 15 . de betẽ regerttia Roo naec eran ie ecs mi vobis ſunt cã na zibo filij: 6 zi 2 etiã ſpũali bomĩ 71 Si rõne pricipij ñ de betł᷑ deo niſi bonoꝛꝗ ẽ exbibitio 9 prteſen e B . ehtowpklict aiocoal .s ſna ie. neshanibe honoꝛ niſi qꝛ ẽ exhibitõ ſpi⸗ accipit᷑:ẽ ð coꝛpe pr̃is ſumptũᷣ ⁊ trãſfuſuʒ oꝑatõe aĩe. l ſit honoꝛãdus niſi ga in eo relucet gtia ⁊ ido filiꝰefficit᷑ de bitoꝛ h dĩni principij.Ex his vᷣo videt᷑ relinꝗ: ꝙ pꝛi ſolũ de be ni: nce aie, grain acoef 363 umrut in pie vt w. ua ped en ſawwz 1 tar bono: reuerẽtie erbibitois ſpualio. Mont. wde ernituz ciia vohe aic, qꝛ aia r coꝛp dcurꝛut in pfe vt oe ea f e pe n tm̃ debeat᷑ eis bonoꝛ coꝛpal⸗g filius i accrpira 2 ſit principiũ filij. Se eg coꝛꝑis pẽne ẽ bitũ ſuſtenta QHixnas tre niſi qð ẽ coꝛꝑale.bᷣ rõne accepti ſolũ ẽ debitoꝛ bono 1 nſteſſtatone⸗necconpot ren. 1 Adetdonſ e5 5 djri ponos niſi in exhibitõne coꝛꝑali..¶ Item ꝙ tam pr̃i carnali qᷓ ſ pũali debet honoꝛ reuerẽtie ⁊ ſu War nene B een pꝛeſunt pihen rhontes illð. j. ad thim̃.v. Qui bene ſtentatois. qꝛ.n. vterq; ẽ principiũ: ivo debet᷑ reueren; ſ G . 1 ſp. elemolina vel p and naripir wenan Pron del⸗ tia. qꝛ vterq; indiges: æ bet ſuſtẽtatio.qꝛ qtibʒ res dili n 1 ſiAnta? trẽ tui ac. tero,no in verbortonogen 6· honoꝛa pa git ſalutẽ ſui pᷣncipij. vñ bõ ꝑ ratõʒ oꝛdinatã tenet᷑ di⸗ caſſa t adulatoe fruſtrarit nce inopia aren⸗ ligẽ ſui pᷣncipij ſalutẽ. vñ ſi indigeat tenet᷑ ꝓcuraẽ que⸗ debere intelligi. g intelligit᷑ honoꝛ ſolũ lerbii econ cũq; ptinẽt ad ſalutẽ. Pretea. in carnali pꝛe ſpalis rõ pali. Jtẽ g intelligat eorgalt e c 4 i tbe coꝛ⸗ reuerẽtie ẽ:qꝛ principiũ generatõis.vñ hiero.parẽtes oñdi? multipłr. Ecc.iij puali exhibitone pᷣmo ſunt nobis cã naſcẽdi.⁊ in ecci.vij.dꝛ de pentibo. ndit᷑ multiplr. Ecci. ij. Honoꝛa pr̃eʒ ⁊c. Glo.reuerẽ ADem̃ ſi ꝑ illos ñ fuiſſ. Etatõnis vo rõ liã exhibẽdo:ncc̃ia miſtrãdo.Et in deut.v. b 5 . ut.v.honora pa⸗ ſpãlis eſt rõ educatõis.vñ hiero.de hõꝛe ꝑentũ.Joue⸗ — QNern⸗ 2 = ◻ * 2cre Ae e 10 — . 0 C Eiou 1 69 ſN Ne atur parentũ ſenectꝰ: ⁊ factis eoꝝ viciſſitudo reddat᷑. .O. O. ng hʒ.n·qᷓndã ſenectꝰ infantiã. ecci.vij. Retribue ilł: qũo eenh anc 1 ſpüe n. X illi tibi. In pfe vo ſpũali ſpat rõ reuerẽtie ẽ peminẽ⸗ Se uhin. ti ptãtis. Ro.xiij. Omĩs aia ptãtibo ſublimioꝛibo ſb⸗ ʒ dita ſit. Rõ ðᷣo ſuſtẽtatõis ẽ diſpẽſatio inſtructõis vel ĩ⸗ ſiitutõis.Gal.vj.Coĩcet is ꝗ catheʒiʒat᷑ vbo ei ꝗ ſe ca theʒizat in omibꝰ bonis. 77 Articul ſecũdus Onſequẽt qrit᷑.vtꝝ hõr ĩ ſuo ĩtellectu dicat reſpectũ preeminẽtie.Ad qð ſic.ſicẽ laus ad laudatũ:ita ſe hʒ hõꝛ ad hoꝛatũ.ſ̊ laus dic ſtatio peminẽtie boĩtatis ĩ illoꝗ laudat᷑:ita hõꝛ ꝓteſta tio pᷣeminẽtie digtatis ĩ illoꝗ hboꝛat᷑.¶ Cõt.j.pe.ij.oẽs hõꝛate.ſ̊ ↄſtat ꝙ ñ oẽs ſunt peminẽtes.hõꝛ igit᷑ ñ dicit reſpectũ pᷣeminetie.i Itẽ.xij.ad ro.hõꝛe inuicẽ pᷣueniẽ tes.ꝗᷓ hõꝛ ẽ reſpectu paꝛiũ.i¶] Itẽ amb.ſuꝑ illð luẽ.eꝛat ſubditꝰ ilł dic.ꝙ filiꝰ dei hõꝛauit ioſeph.ñ debito:ſ̊ pi⸗ etatis officõ.i] Itẽ rex Aſſuerꝰ dẽ hoꝛaſſe maꝛdocheũ vñ. vj. heſt. ſic hõꝛabit᷑ quẽ rex voluerit hõꝛare. So. ↄcedẽdũ q; hõꝛ dic reſpectũ pᷣeminẽtie.eſt at᷑ peminẽtia increata qᷓ attẽdit᷑ ſm pᷣeminẽtiã pᷣncipij.ſapie.bonita⸗ tis.q̃ excedit ĩ infinitũ quãlibʒ pᷣeminẽtiã cꝛeat᷑e. Inde 2— Sp eſi ꝙ hõꝛ infinitꝰ debet᷑ eo.Et ẽ pᷣeminentia cre ata:q̃ ((&. * Hone fr .α. ¶Weſt pᷣmo ſm tres modos.ſm ꝑticipatiõʒ pᷣneipij ſapĩe ⁊ 4 Ppoitatis. Itẽ p̃eminẽtia ĩ coĩcatõe pᷣncipijẽ ᷣʒʒ tres mo⸗ al. pg sS.qꝛ ẽ pᷣncipiũ ad eẽ ſiẽ pr caꝛnał.vt diẽ̃ glo.ad eph̊. vü. ſic veꝰ pᷣncipiũ ẽ hoĩs ſic pꝛ ſcdᷣaꝛio.⁊ rõe iſtiꝰ pᷣemi nẽtie ẽ pꝛ carnał hõꝛãdꝰ.ſicẽ dic hiero.de hõꝛe pa.hõꝛã di ſunt parẽtes:qꝛ prĩo ſunt nobis cã naſcẽdi.Itẽ ẽ pᷣn cipiũ ad bñ eẽ.qdð ẽ in eẽ ſpũali.⁊ rõe iſtiꝰpᷣeminẽtie eſt nuerunt in oꝑe ⁊ ᷣmone.Glo.nõ eſt in vulua vt oñda⸗ tur pꝛ ſpũalis maxĩe dignꝰ hõꝛe.vñ paulus ꝑeuange⸗ .,liñ ego vos genui.Itẽ eſt pᷣncipiũ ad bñ eẽ in eẽ tꝑali. * ſr on & 2 rõe iſtius p̃eminẽtie ẽ hõꝛãdꝰ pᷣlatꝰ tꝑał:vt rex.pᷣma pe.ij. regeʒ hõꝛate.Itẽ eſt peminẽtia ĩ ↄicatõe ſapie:ra tõne cuiꝰ pᷣeminẽtie hõꝛãdꝰ ẽ doctoꝛ ſeu ſenex.ĩ quibo ẽ diſcretio młta exꝑientie.Leu.xix.coꝛã cano capite aſ⸗ ſurge ⁊ hõꝛa ⁊c. Glo.etate vel ſapĩa. in antigs.n.ẽ ſa⸗ piẽtia ⁊ in multo tꝑe prudẽtia.ſicut dr in Job.xij. Itẽ eſt peminẽtia ĩ ↄpĩcatõe bonitatis: rõne cuiꝰ honoꝛãdꝰ =è eſt viꝛ ſanctꝰ.vñ ad phi.ij.de epafrodito dicit apłs.ex⸗ cipite illũ ⁊c.⁊ poſt dic.⁊ hmõi cũ hõꝛe habetote: qm̃ ter opus xpᷣi vſq; ad moꝛtẽ acceſſit tradẽs aĩaʒ ſuã. ¶ Ad illð ꝗ̊ qdð obicit᷑.q oẽs ſunt honoꝛãdi.dðm ꝙ G dicit᷑ rõne peminẽ᷑tie bonitatis.nõ ſolũ ſᷣm actũ ſic de⸗ bemꝰ eſtimare ĩ bonis.qꝛ quẽlibʒ bonũ debemꝰ eſtima re nobis melioꝛẽ.ſᷣm illud phi.ij.Suꝑioꝛes ſibinuiceʒ arbitrãtes:ſ̊ ſᷣm potẽtiã qua mali pñt fieꝛi melioꝛes qᷓ nos ſumꝰ.rõne cuiꝰ poſſibilitatis:⁊ foꝛte dĩne pᷣdeſti⸗ natõis ad maioꝛẽ ꝑfectõʒ:etiã illi qui mali ſunt hono⸗ rant᷑. Silr intelligit᷑ illð.hõꝛe inuicẽ pᷣueniẽtes.dẽ eniz ꝓpt᷑ pᷣeminẽtiaʒ boĩtatis eo mõ qͥ dictũ eſt.nõ ſuꝑioꝛi⸗ tatis q̃ attẽdit᷑ ĩ peminẽtia pᷣncipij vel ptãtis.4¶ Ad il lud vᷣo qð dicit amb.de dño.dðm ꝙ nõ hõꝛauit ioſeph vt pꝛeʒ ſuũ ꝑ generatõʒ:ſ̊ vt pꝛeʒ ſᷣm extimatiõʒ.qꝛ ſicẽ . A,dr. ij.luc.puta bat᷑ filius ioſeph:ſine vt pꝛeʒ ſᷣm educa⸗ N.ttnG νæo -(n Eᷣ tionẽ vt ſuo exemplo ad honoꝛẽ exhibendũ parentibꝰ r nutritoꝛibo inuitaret.l Ad vltimũ ddᷣm. ꝙ honoꝛare gliquẽ dicit᷑ duobo mõis.Vno mõ id q̊ honoꝛet᷑ daẽ vt ieW“ ſV pignitatez vel ſublimitatẽ. m h̊ aſſuerꝰ mardocheum ασι 6ααι bonozauit: q; ſublimitatẽ qua ab alijs honoꝛaret᷑ cõtu lit. Alio mõ honoꝛare dr honoꝛis officiũ exhibẽ. Offi⸗ 4 † 4l — * ) —O Dᷣne. nztie vel dignitatis. pʒ ꝙ bonoꝛ ſp dicit reſpectũ pꝛe⸗ eminẽtie in illo qui honoꝛat᷑.Fᷣm ꝙ honoꝛare dẽ hono⸗ ris officiũ exhibere. — 57 — p̃eminẽtiã ĩ laudato.q̊ᷓ ⁊ hõꝛ ĩ hõꝛato.vñ ſic laus ẽ ꝓꝑte hõꝛãdus pᷣlatus.ecci.iij. Canq; dñis vᷣuiet eis ꝗ ſe ge⸗ f ℳren⸗ /R) ciũ aũt hõꝛis ẽ ꝓteſtatio ĩ illo ꝗ hõꝛat᷑ alicuiꝰ ſupemi⸗ ) 4 e Pe e e⸗ 65,0% α E Articulus tercius Oſtea q̃rit᷑.cũ hõr dicat᷑ młtipłr.dẽ eĩ reſpe ctu dei ⁊ reſpectu hoĩs:⁊ h̊ mitis mõis.re⸗ ſpectu pr̃is carnał.reſpectu ſpũał.⁊ regis. 7 ſenis.⁊ doctoꝛis.⁊ reſpectu ſct᷑i hoĩs:⁊ et᷑ reſpectu c⸗ cũq; hoĩs.vtꝝ bõr dicat᷑ equoce.QOð videt᷑.hõr.n.qui debet᷑ deo ẽ hõr latrie q̃ hõ ꝓteſiat᷑ deũ ſic ſuũ ↄditoꝛẽ. hõr vᷣo ꝗ debet᷑ homĩ ẽ hõꝛ dulie.ñ igr̃ dʒ vniuocaꝛi ho noꝛ:quẽadmodũ creatoꝛ ⁊ cꝛeat᷑a ñ vniuocãt᷑.¶ Item hõr ꝗ debet᷑ homĩ deteꝛmĩat᷑ młitipłꝛ.nã vno mõ accipr in ſuſtẽtãdo:ſic diẽ̃ hiero.ꝙ cũ dẽ hõꝛa pꝛeʒ hõr ĩuictꝰ nccijs miſtrãdis dʒ ĩtelligi.Alio mõ ĩ reuerẽdo.vñ ec⸗ cle.iij.hõꝛa patrẽ. Glo.reuerẽtiã exhibẽdo. Lercõ mõ in obediẽdo.j.ad thi.v.Qui bñ pᷣſunt pᷣſpꝛi duplici ho noꝛe ⁊c̃. Glo.vt ſpałr eis obediẽt ⁊ exterioꝛa miĩſtꝛẽt. Nuarto Fᷣuiẽto.j.ad thi.vj.Quicũq; ſunt ſb iugo ſᷣui: dñ os ſuos cũ hõꝛe dignos arbitrẽt᷑. Glo.bñ eis ſᷣuiẽ⸗ do. Quito obſeqᷓndo.ro.xij.hõꝛe inuiceʒ pᷣueniẽtes.glo. nõ ẽ fraternꝰ amoꝛ niſi mutuis ſe pᷣueiat obſegis.Se⸗ xto aſſurgẽdo.ro.xiij.Cui hõꝛẽ:hõꝛeʒ.Glo.reddite ho noꝛẽ ei cui debetis vt aſſurgẽ.hᷣ iſte drñtie ñ dicunt᷑ ̃m vnã ratõʒ.̊ᷓ equoce.i Cõt᷑.hõr ſꝑ dicẽ̃ reſpectũ ſuꝑioꝛi tatis q;tũ ad aliquã digtateʒ.ſᷣ̊ ſuꝑioꝛitas ſeu dicat᷑ de creatoẽ ſeu de creata:n dr equoce:ſeu ſᷣm analogiax.Gᷣ eſt ꝑ priꝰ ⁊ poſteriꝰ:quẽadmoduʒ ptãs.ptas.n.de deo dẽ ꝑ eẽntiã.de creat᷑a vᷣo ꝑ ꝑticipatõʒ.⁊ ĩ creata deſcen dit ptãs ꝑ priꝰ ⁊ poſteriꝰ ᷣm gꝗdũ ꝑticipatõis.⁊ h̊ ſig ficat apłs.xiij.ad ro.vbi dic. Oĩs aĩa ptãtibo ſublimio ribo ſubdita ſit.ñ.n.ẽ ptãs niſi a deo.̊ hõr ñ dicet᷑ eg⸗ uoce. So.hõr ſᷣm ꝓpꝛiã rõnẽ ẽ ꝓteſtatio pᷣeminẽtie ĩ aliq̃ exhibitõe illi ꝗ hõꝛat᷑.hõr ̊ pᷣt accipi mateꝛialit ⁊ foꝛmalr. MMaterialr cũ accipit᷑ ꝓ eo qð exhibet᷑.vt bñ⸗ ficiũ.obſequiũ.obia.⁊ hmõi:q̃ dicta ſunt. IJor̃alr hõr accipit᷑ p ipᷣa ꝓteſtatõe pᷣeminẽtie vel digtatis. qtuʒ g ad ꝓteſiatõʒz hõr ñ dĩ equoce nee et᷑ vniuoce ̊ analogi ce:quẽadmodũ rõ pᷣeminentie cuiꝰ eſt.qᷓtũ vᷣo ad exhi⸗ bitõʒ equoce diceret᷑ niſi ↄcernat᷑ ipſa ꝓteſtatio. Et ꝑ h ſoluũt᷑ obiecta.quia in rationibo quibus ꝓbat᷑ ꝙ bo noꝛ dei equiuoce:accipit᷑ honoꝛ materialit.in alijs foꝛ/ maliter. Articulus quaꝛtus Onſequent᷑ querit᷑.an in iſto precepto pᷣci⸗ piat᷑ quilibʒ honoꝛ exhibendus.Ad qð ſic. In pᷣcepto quo ꝓhibet᷑ homicidiũ.ſ.ñ occi ds: ꝓhibet᷑ omis motus animi ad nocẽqũ. ſicut dicit glo. ſuꝑ illð math.v. Dictũ eſt antigꝗs nõ occides.q̊ in pᷣcepto quo pᷣcipit᷑ honor: iu bet᷑ oĩs honoꝛ exhibẽdus ꝓximo.vt bonoꝛ ꝗ debet᷑ ſeni.honoꝛꝗ debet᷑ regi.⁊ pa tri ⁊ hmõi.¶. SIeʒ ↄtingit peccare inhonoꝛãdo ꝓximũ multis modis.vt cum iuuenis inhonoꝛat ſeneʒ.vel ſeꝛ uus dñm. vel filius patrẽ.ꝗ eſt ↄtra aliqð preceptuʒ.ſᷣ nõ ↄtra aliud niſi ↄtra illud quo pᷣcipit᷑ honoꝛ. in hoc precepto ꝓhibet᷑ quelibʒ inhonoꝛatio:⁊ iubet᷑ quilibʒ honoꝛ. Cont᷑.honoꝛ ñ pᷣcipit᷑ h̊ abſolute:ĩmo cũ de⸗ termĩatõe honoꝛ pr̃is aut matris.vᷣ ꝗlibʒ ñ põt dici pꝛ aut matr᷑ reſpectu cuiuſlibʒ.⁊ tñ ẽ honoꝛandꝰ vt ſociꝰ. relingꝗt᷑ igit᷑ ꝙ nõ precipit᷑ ̊ mandato ꝗlibet honoꝛ ꝓ⸗ ximo exbibendus. Soto. doᷣm ꝙ m ratõʒ ꝓpriam hoc pᷣcepto nõ iubet᷑ honoꝛ niſi patri ⁊ matri.vñ ñ pci pit᷑ h honoꝛari niſi ꝗ ꝓprie põt dici pꝛ aut mr̃.hoc ẽ di cere pᷣncipiũ ꝑ generatõʒ.hoc aũt eſt duobo mõis tmᷣ: m ꝓꝙ eſt diſtinguere generatõʒ carnalẽ.⁊ ſpũalẽ.natu raleʒ ⁊ gratuita.reſpectu eẽ nature:⁊ reſpectu eẽ gꝛe.⁊ Fm hoc ñ pᷣcipit᷑ h honoꝛ niſi pꝛis caꝛnalis vel ſpũ alis ſcʒ pᷣlati.vñ glo.v.deut.honoꝛa pr̃eʒ carnalẽ vel ſpũa⸗ lem. Scðm vo ratõeʒ coẽʒ põt eẽ reductio honoꝛis ſe⸗ nis qui dẽ pater etate.ſicut dr ad thi.Senioꝛeʒ ne in⸗ crepaueris: ſed obſecra vt patrẽ. Regis qui dicit᷑ pat „ — Qir 11 RXinc Bye B . zria Jna. —, 15 cen ſis mio — . . S tie/ Qetn Wr 2ESPET 4 Peeetn wrent . 7 . Nneſtio miſcðᷣia. vel miatõe ĩ iudicãdo.El ſio pupilł mificoꝛs vt pr. ecci. vij.⁊ et bonoꝛis ſocij inqtũ ſupioꝛ arbitrat᷑. 4Ad pᷣmũ & qð obijcit᷑ ſoluẽdũ ꝑ intemptoʒ.qa n ois motꝰ ad nocẽdũ ꝓhibet᷑ cũ dĩ ñ occides:b gẽ determi⸗ natꝰad nocẽdũ ꝓxio qͥ ad eẽ ꝑſõe.ſic pʒ ex dictis. ¶¶Ad ſecũdũ dom.ꝙ ẽ pcrm:qꝛ ↄ pceptũ moꝛale decalogi.⁊ ẽ eĩ petm:qꝛ ↄ pceptũ additũ decalogo.ſic ſunt ĩlege in⸗ dicialia. in euanꝗᷓ pcepta aploꝝ ⁊ eccie. vñ ñ ſegt. ſi ↄtingat peccare ꝑ inhonoꝛatõʒ. ꝙ q̃libʒ inbonoꝛato fit ↄtra aliqð decalogi. Membꝛum tercinz Egt᷑ inquirẽ de ſoꝛma bꝰ pcepti qꝙᷓtuʒ ad tria.iuſſionẽ.ꝓmiſſionez.⁊ oꝛdineʒ· Articulus primꝰ D pᷣmũ arguit᷑ ſic.Cũ honoꝛ intelligat᷑ du⸗ ob mõis.in exhibitõe reueꝛẽtie.⁊ exhibitõe ſuſtẽtatõis.⁊ vtroq; hõꝛe dẽat hõꝛari ꝓxiꝰ ꝓ tꝑe ⁊ loco.̊ pᷣceptũ de hõꝛe debuit dari generaliꝰ. vt diceret᷑ hõꝛa ꝓximũ.aut q̃rit᷑ qre ñ.¶ Itẽ reſpectu pꝛis mt᷑̃is ĩ nob ẽ motiuũ intriſecꝰ ad hõꝛis exbibitõeʒ. H nõ ſie ẽ de qͥlibʒ ꝓxio. Aldinꝰ ꝙ difficile ẽ hõꝛare pꝛeʒ qᷓ hõꝛare generalr vel vłr ꝓximũ.pᷣceptuʒ at᷑ ẽ de difficili bono ſic vᷣtutes.ᷓ de magis difficili magis.rõne &̊ ma ioꝛis difficultatis debuit pᷣcipi honoꝛ ſb hac for̃a. Ho noꝛa /ꝓrximũ.qꝙᷓ ſub hac:hoꝛa pꝛeʒ. Dixeꝛt gqdã ꝙ ho noꝛ ꝓximi generatr pᷣcipit᷑ implicite: ñ explicite.⁊ hac rõe iudei eꝛãt q̃i rudes ⁊ ler pedagogꝰ.iõ a mĩoꝛibo ad maioꝛa:a facilioꝛibo ad difficilioꝛa ꝓuehi debueꝛt. Ho noraẽ at̃ ꝓxim̃.i.cuilibʒ indigẽti nccia mĩſtꝛaẽ: nimis duꝝ erat eis.iõñ erat dãdũ pᷣceptũ de nccioꝝ exhibiti one ſub for̃a explicita:ſᷣ ſub fora implicita.vt ſic duce rent᷑ ad ꝑfectũ.deinde vᷣo euacuato qð ex ꝑte ẽ ſeu imꝑ 7 „ — — - fectõis:daret᷑ ſub foꝛa explicita.Quia ðᷣo int oĩa q̃ ſũt de re illiꝰ mãdati faciliꝰ ẽ hõꝛaꝛe pr̃eʒ ⁊ mẽeʒ:datũ ẽ ſp bis termĩs.Eadẽ rõ ẽ q̃re cũ res tercij mãdati ſit moꝛa lis:tñ dat᷑ ſub for̃a cerimoĩali.G.n.factũ ẽ ꝓꝑt᷑ altitudi nẽ illiꝰmãdati.qꝛ ſi daret᷑ ſub foꝛa explicita:ñ intelli⸗ gerẽt illð. ¶T Sʒ ) B obijcit᷑ ĩ hũc modũ. Hu,. de s.vic.ĩ li.de ſacꝛis. Pꝛimũ pᷣceptũ ſecũde tabule ad pꝛez ꝑtĩet hoĩeʒ:ſic pᷣmũ pᷣme ad pr̃eʒ drũ.vtrobiq; pꝛnitas pᷣpo⸗ nit. vtrobiq; pᷣncipij dignitas hõꝛat᷑.qꝛ ?ᷣm q̃ndaʒ mo⸗ dũ ſic babẽꝰ pricipiũ naſcẽdi a pꝛe hoĩe:ſic pꝛincipiuʒ eẽndi ꝑ ↄditõʒ accepimꝰa deo pre.vt diſcat coꝛ buůanũ in eo pricipio qð videt:ꝗd dẽat illi pꝛcipio a qͥẽ ⁊ quẽ nõ videt.Fᷣm h̊ & ĩ iſto pᷣcepto ſolũ pᷣcipit᷑ hõr pr̃is ⁊ ñ ꝓrimi. OQð ↄcedẽdũ ẽ.¶ Ad illð g̊ qð pmo obijcit dðm . ꝙ ſic pʒ ex pᷣccdẽti.iſtð pᷣceptũ oꝛdiat nos ad ꝓ⸗ ximũ ſolũ a qͥ trabimꝰ oꝛigĩeʒ:⁊ accipiꝰ naturã.ſicẽ ſe⸗ quẽtia oꝛdinãt ad ꝓximũ cũ qͥ hẽmꝰ cõeʒ naturã. Inð eſt ꝙ ĩ H̊ pᷣcepto ſᷣm ꝗꝓpꝛiã ratõʒ nũqᷓ;cipit᷑ niſi honor pr̃is aut mr̃is. Ad illð pᷣo qð obijc ꝙ illð difficiliꝰ ẽ. dðm ꝙ illud ñ fac ad ꝓpoſitũ:qꝛ ñ pᷣcipit᷑ h hõꝛ gcunq; honoꝛ determĩatꝰ. Atem queritur qua/ S. j. re n pᷣcipit᷑ hõr filij ſic hõꝛ pꝛis.⁊ oñdit᷑ ꝙ mag debuit pᷣcipi.Prio ex hᷣ qð dr.ij.ad coꝝ.xij.Pres debẽt the⸗ ſauriʒaẽ filijs:nec debẽt filij ꝑentibo theſauriʒaẽ. ma gis dent pentes filijs nccia mĩſtraẽ qᷓ; ecõueꝛio.ᷣ hõꝛ ẽ in miſtratõe nccioꝝ. ꝙᷓ mag dʒz pcipi vel eẽ ĩ pcepto hõꝛ filij ꝙᷓ pr̃is.¶ Ad idẽ ſuꝑ illð math.xix. diẽ Criſo.bu⸗ moꝛ aſcẽdit de radice ad ramos. ſ̊ a ramis ad radiceʒ nõ flectit᷑: ſic caritas de pribo ad filios. ſ̊ ñ reuertit᷑ ad illos.̊ pᷣmũ.¶ Itẽ mag tenemur ad meliꝰ.in ſuſtẽtati one at᷑ filioꝝ ſaluat᷑ eẽ dinũ.vñ ecci.xxx. ¶Moꝛtuꝰ ẽ p eid:⁊ q̃i ñ ẽ moꝛtuꝰ. ſileʒ.n.ſibi reliꝗt pꝰ ſe.ſ.filiuʒ. In ſuſtẽtatõe at ꝑentũ ſolũ ẽ tꝑale vel ꝑticłare. Mag te nent᷑ pꝛes hõꝛare filios ĩ ſuſtẽtãdo ꝙᷓ ecõuerſo.ꝛt ſi ſic . ) rxxxiij. tũc mag debuit eẽ ĩ pcepto hõr filioꝝ ꝙᷓ parẽtũ.¶ Itez Seneca.Amoꝛ catuloꝝ ĩ venabula impigit feras.Et oſee.xiij · Ero qᷓi vꝛſa raptis catuł.ꝑentes plꝰdiligũt ſilios qᷓ diligãt᷑ ab eis natalłr.ꝗ̊ mag ẽ ð lege natuẽ.⁊ ſic ꝑtiet mag ad decalogũ.⁊ inde vt priꝰ. Cõt᷑. Jus nat᷑̃ale dic tenẽi ad ẽᷣtitudinẽ ⁊ ſugẽ ingtitudinẽ.b ſic Thob.iiij.dĩ de mꝛe filio.Memoꝛ eẽ de bes q̃ ⁊ quãta ꝑiclła paſſa ſit ĩ vtero ſuo ꝓpt᷑ te.Glo.ne ſis ingtꝰ ma⸗ ternis laboꝛibo:redde te ei q̃ cũ laboꝛibo dedit te.̊ ma gis tenẽt᷑ filij ꝑẽtibo qᷓ; ecõuerſo:qꝛ plꝰ receper̃t ab eis. Iteʒ amb.ſuꝑ luc.xiij.Etſi paueris mr̃eʒ ñ reddidi ſti ei cruciatꝰ qͥs ꝓ te paſſa ẽ.n obſeꝗa ꝗbo te geſtauit. nõ alim̃ta q̃ tribuit tibi vero pietatis affectu ĩmulgẽs labꝛis vbera.ñ famẽ quã ꝓ te ipᷣa tolerauit:ne ꝗd qð ti bi noxiũ eẽt omedẽt.ne ꝗd qð lacti nocẽt haurirʒ. tibi illa ieiunauit.tibi mãducauit.tibi illa cibũ quẽ voluit ñ accepit.tibi quẽ noluit cibuʒ ſumpſit.tibi vigilauit. tibi fleuit.⁊ ita illã egere patieris.illi debes qð habes cui debes qð es. Lho.iiij.honoꝛẽ hẽbis mr̃i tue oĩbus diebo vite tue.Ex his pʒ mag debẽ filios bõꝛare parẽ/ tes qᷓ; ecõueꝛſo.¶ Itẽ ph̊s.q ſpaꝛſim ſemĩata ſunt ĩ aĩa libus ꝑ naturãà:ĩ hoĩe collecta ſunt ꝑ rõeʒ.hᷣĩ li.ð aĩa⸗ libo legit᷑.ꝙ pulli lalach.ſ.cuiuſdaʒ auis cibãt ꝑentes ſuos ĩ ſenectute.⁊ pulli marothoth.ſ.cuiuſdã alterius auis cibãt parẽtes ſuos ñ ſolũ ĩ ſenectute:ſᷣ̊ qncũq; ĩ⸗ digẽt. ̊ iſtð maxie dʒ ſᷣuari ab boĩe.⁊ inð pᷣmũ.⸗. Stẽ hiero.ð hõꝛe ꝑentũ.ꝑentes adeo debẽt libeꝛos br̃e dul cioꝛes:qꝛ ꝑ alios reꝑari ñ pñt. vt cũ eos lex nat᷑e ſub⸗ traxerit: nec pr̃eʒ aliũ tibi poteris inueĩre nec mẽez. nõ ſic ẽ at᷑ de filjs. Soło.nondũ ꝙ amoꝛ pr̃is ĩ filio to tus ẽ gtuitꝰ:qꝛ filij ſunt a ꝑẽtibo.⁊ incẽdit᷑ amoꝛ ille ꝑ naturã ſenſualitatis.vñ hieꝛo.de ho:pa.mem̃to ꝑẽtuʒ eẽ ꝙ tatł es:qͥꝝ maĩbo crem̃ta ſumpſiſti.⁊ ſeꝗt᷑.ſit tibi Fta vita ipᷣoꝝ ꝗbo carioꝛ ẽ vita tua qᷓ; ꝓpꝛia.redde amo ris vicẽ colẽde pietatis. Umoꝛ at᷑ filioꝝ ĩ ꝑẽtes maxĩe ẽ debitꝰ:qꝛ accipiũt a ꝑentib eẽ ⁊ educatõʒ vñ dẽnt ſe ilł.vñ hiero.exolie fili qð debes ⁊ officia cbita q̃licũʒ exbibe famulatu: qꝛ ꝑentibn nẽo pᷣt reddẽ qð debet᷑. ? bmõi amoꝛ intẽdit᷑ ꝑ viã rõis ñ ſenſi nalitans E igit q̃rit᷑ q̃re ñ ẽ mãdatũ de hõꝛe filioꝝ ſiẽ̃ de hõꝛe ꝑentũ.di cẽdũ ꝙ nat᷑a ſufficiẽt incliat ad H̊. Ad hõꝛẽ vᷣo ꝑentũ ĩ⸗ clinat rõ excitata ꝑ ↄſideratõʒ debiti ⁊ pᷣcepti.quẽad⸗ modũ ñ ẽ pᷣceptũ de amoẽ ſui:qꝛ ad h̊ ſufficiẽt inclinat nata:ſ de amoꝛe ꝓximi. Pretea.alia rõ c.qꝛ oĩs hõr theologicꝰ ẽ reſpectu p̃eminẽtis:ſic pʒ ex dictis.pꝛ aũt eo ꝙ ẽ pncipiũ ſilij peminẽtiã hʒ reſpectu ipᷣiꝰ: ⁊ ñ ecõ⸗ uerſo. ¶ Et ſi obijciat ex illo qð bẽ ad ephᷣ.v. ſubiecti inuicẽ. Glo.ñ ſoluʒ auditoꝛes pᷣlatis ſ̊ plati ſubditis. Ex qͥ videt᷑.ꝙ bõr ñ ſꝑ dicat᷑ reſpectu peminẽus.Rñ⸗ dendũ ẽ.ꝙ reuerẽtia ſubiectiõis duplici rõne exhibet᷑. ſcʒ ĩ ſignũ ſubiectõis:⁊ ĩ ſignũ mutue caritatis.In ſi⸗ gnũ ſuꝑioꝛitatis dʒ exhiberi ab inſerioꝛibo pᷣlatis. vñ glo.ſuꝑ illð.v.ad eph̊.ſbiecti inuicẽ pᷣlati ſbʒditis. Jn caritate eis ſᷣuiẽdo:⁊ hũilit curã gerẽdo. Vñ diſtinguẽ da ẽ duplerx ſubiectio.ſubiectio inferioꝛitatis:q ẽ mĩo⸗ ris.⁊ hoꝛis q̃ ẽ maioꝛis.vñ ibidẽ dic glo.etſi dignitas eſt maioꝝ:admiſtratoꝛia tñ cẽ.vñ.j.ad coꝝ.ix.oĩm me Fuũ feci.eſt ꝙᷓ maioꝝ ſalua tñ dignitate puire:ſicẽ mĩo⸗ rũ ẽ hũilit᷑ obedire.i Ad illð ꝗ̊ qð pᷣmo obijcit᷑ ꝙ filij ñ debẽt theſaurizaẽ pentibo. doᷣm ꝙ ñ ſegt ex B. ꝙ ñ de beãt necia miſtraẽ.theſauꝛiʒ aẽ.n.ẽ ex ſuꝑabũdãtia ſuc cedẽti impoſteꝝ nccĩtati ꝓuidẽ.qꝛ rees ñ ſuccedũt fi lijs b̊ ecõnerſo.iõ dẽ ꝙ filij ñ debẽt iheſau. pa.ANDiſtꝛaẽ vo nccia ẽ pñteʒ indigẽnã ſuꝑlẽ.⁊ ̊ tenet᷑ filiꝰ facẽ pꝛi maxĩe ey h̊ ꝙ ẽ ei prĩcipiũ (M ſecũdũ ⁊ q̃ꝛtũ iã pʒ rñ ſio. qꝛ ex H̊ ꝙ effectꝰ patꝝ decurrit ĩ filios ꝑ naturãa ſen ſualitatis.ñ at ſic ecõuerſo.iõ mag dʒ eẽ pceptũ qð eſt mag debitũ ⁊ ad qð minꝰ incliat nata.vt hõr parẽtũ. 1¶ Ad terciũ dõᷣm. ꝙ ſuſſẽtatio taʒ ſilij ꝙᷓ pꝛis reſpicit xſonã.ꝑſõa.n.ſingłaꝛis ipᷣa ẽ q̃ ſuſiẽtat᷑ ñ ſpẽs.impꝛo⸗ v /R —, VvN Pap* Hon P6 Part Gono? P M CcI HW C=R *) encead wmrt Ghee Pall. „ 10—☛α¾ abat Penhs filte us ne ſtr⸗ Sprf *„ Orhonvee — - 8 ⸗ P'r Sin le,* Fenſoααα — Q 92) 4 4 X Anſbar n. uine — L..5 ſer prie.n.dicit᷑ ſpẽʒ ſuſtentari: eum ſingłare ſuſtentat. 2 quo nõ debuerũt parentes honoꝛari.2 cuilibʒ cõe br̃e cum ſub illa impꝛopꝛietate eque ſuſtentant᷑ ſpecies cũ parẽtes quos tenet᷑ honoꝛare ſp:etſi ñ ad ſꝑ.⁊ iõ affir⸗ ſuſtentat᷑ pater ſicut cum ſuſtenta᷑ filius.ideo eſt inte matiue. Sʒ in alijs mandatis nõ eſt inuenire ᷣm affir rimenda ꝓpoſitio quaʒ ꝓponit. .—. mationẽ ita vniuerſale ᷣm omne tempꝰ:⁊ cuilibʒ. Oc⸗ Articulus ſecũdus cidere.n. iuſte ꝙuis ſit vniuerſale qtu ad om̃e tempꝰ: 2— nõ tñ qᷓtum ad omẽʒ ꝑſonã.ſ̊ ſolũ iudicis. Sʒ ĩ nega⸗ Onſequent querit᷑.quare huic mãdato ad⸗ tione vniueꝛſali eſt.nõ occides iniuſte.Silłr vti coniu⸗ dita ẽ ꝓmiſſio pluſqᷓ; ceteris. Si dicat᷑ qex ge moderate nõ obligat omẽs ⁊ ſꝑ:qꝛ ſic tenerent᷑ oẽs hoc ꝙ iſtud eſt affirmatm: ⁊ ideo de facido habere vxoꝛes.ſ̊ negatio nõ mechaberis vlis eſt. ⁊ ſilr bono. alia ðᷣo pᷣcepta ſecũde tabule ſunt negatiua. ſiẽ in mandatis alijs que dant᷑ negatiue ĩ ſecũda tabula. nõ occides.nõ mechaberis.⁊ ideo de nõ faciẽdo malũ Sʒ qᷓuis hec rõ poſſit aſſignari ĩ ſecũda tabula: nõ tñ tũ ad foꝛmã precepti. acienti aũt bonũ debet᷑ mer⸗ in prima.¶ Ad illud vᷣo qð querit᷑:quaꝛe addit ꝓmiſ⸗ ces ⁊ premiũ:nõ facienti aũt malũ inqtũ hmõi nõ pt᷑ ſio longeuitatis.dðᷣm ꝙ rõne ↄgruitatis fit talis pro⸗ hoc debet᷑ merces:ł vitatio ſupplicij ſolũ.¶ Adhuc eſt miſſio.Congruũ.n.eſt vt ꝓcuratio oↄſeruatõis vite pᷣn queſtio.quare illud preceptũ pꝛeponat᷑ ſub ſoꝛma affiꝛ cipij:mereat᷑ ↄſeruatõʒ ſui.vnde Hiero.de honoꝛe pa⸗ matiua pluſꝙᷓ cetera.cũ dictum ſit in pᷣcedentibo ꝙ ĩ qᷣ⸗ rentũ. Humanitas talibo ꝑſonie oblata.ſ.parentibus libet precepto intelligat᷑ affirmatio in iuſſione:⁊ nega viuendi tempꝰ extendit.⁊ moꝛte dilata vicẽq; facienti⸗ tio in ꝓhibitõne. Iteʒ in pᷣmo precepto prime tabule bus reddens officia noſtꝛa dño videnti ↄmendat. Iteʒ addit᷑ ꝓmiſſio cũ dicit.faciẽs miſcdᷣiaʒ in milia: cũ tñ meret᷑ ab boĩe cui ẽ principiũ.ſ.filio vt eius vita ſuſtẽ⸗ ſit negatm̃.4 Iteʒ quare addit᷑ ꝓmiſſio longenitatis. tetur: ita ꝓlongetur. vnde hiero.in eoð. IFoueat᷑ pa⸗ Si dicat᷑ ꝙ iſtud eſi ꝓpter ↄgruentiã:quia ↄgꝛuũ ẽ ꝙ ꝗ rrentũ ſenectus:⁊ factis eoꝝ viciſſitudo reddat᷑.videãt oſeruat vitã patris:ꝙ vita eius ↄſeruet᷑. cũ in quinto liberi veſtri quid faciant:aut viceʒ vobis ſimilẽ reddi⸗ p̃cepto nõ occides:ꝑ affirmatõʒz iubeat᷑ ↄſeruatio vite turi.õ aũt ſic de ↄſeruatõne vite alteꝛius hoĩs qui ñ ꝓrimi.vñ ſuꝑ.v.deut᷑.glo.paſce fame moꝛientẽ: quẽ ſi eſt nobis principiũ.4 Ad illud qð querit᷑ de gemĩa ꝓ⸗ nõ pauerio:occidiſti.Illi p̃cepto maxime debuit addi miſſione:que ponit᷑ in deu.dðᷣm ꝙ in illa ꝓmiſſiõe fit iſta ꝓmiſſio.ꝗql Iteʒ querit᷑.quare in exodo addit᷑ vna additio ꝓpter explanatõz. Longeuitas.n. in miſeria ñ ꝓmiſſio tm̃.quia ibi dicit᷑.honoꝛa pꝛeʒ vt ſis longeuꝰ. eſt apetenda.nec ꝓmiſſio longeuitatis ſimpłr: niſi cũ ⁊ in deu.v. duplex. vbi dicit᷑.vt lõgo viuas tꝑe:⁊ bene ſucceſſu ꝓſperitatis alliceret. Ideo pꝛeceptuzʒ deut.qð ſit tibi. Si dicat᷑ ſicut quidã dixerũt:ꝙ h̊ eſt ꝓpt dupli dʒ explanatio eſſe exo.determĩat longeuitatẽ hñteʒ cõ⸗ cem ſtatũ.ꝑfectoꝝ ⁊ imꝑfectoꝝ.mãdata aũt exodi re⸗ iuncta ꝓſperitatẽ eẽ in ꝓmiſſione cũ dicit.vt longo vi⸗ ſpiciũt ſtatuʒ imꝑfectoꝝ.mandata vo deut.ſtatuʒ ꝑfe⸗ uas tꝑe.in quo ꝓmittit᷑ diuturna ↄueꝛſatio.⁊ bene ſit ctoꝝ.ideo im ꝑfectis qui ſuſtentãt coꝛpaleʒ vitã patrũ tibi.in quo ꝓmittit᷑ diuturna ꝓſperitas ad bene eſſe. addit᷑ vna ꝓmiſſio.ſ.longeuitas in coꝛꝑe.ꝑfectis vᷣo ꝗ 4 Ad illud vᷣo qð querit᷑ quare/ꝓmiſſio conſilis addi⸗ ſuſtentãt nõ ſolum vitã carnaleʒ tꝑali ſubſidio: h̊ etiã tur p̃dicto mandato figurali.dom ꝙ in lege eꝛat ꝓmilſ⸗ ſpũaleʒ vitam ſpũali ſolatio parentũ:duplex pᷣpoĩt᷑ ꝓ⸗ ſio addita precepto:aliqũ ꝓpter ↄgruitateʒ actus.⁊ HG miſſio.ſ.longeuitatis in coꝛꝑe: ⁊ bñ eſſendi in mente. mõ longeuitas ꝓmittit᷑ honoꝛanti patrẽ.Aliqñ Apt᷑ cõ . il Cont᷑.xxij.deut.precipit᷑.ſi inueneris matrẽ pullis trarietateʒ abuſionis actus:quẽadmodũ in pᷣdicto ce⸗ W vel ouis incubanteʒ.nõ tenebis eã cũ filijs.ſᷣ abire pa⸗ rimoniali. Qam ad litterã erroꝛ augurioꝝ apud ydo⸗ P tieris vt bene ſit tibi:⁊ longo viuas tꝑe.Sʒ ↄſiat ꝙ il⸗ latras credebat obtineꝛe longeuitate: ſi capet matrem 5. lud preceptũ nõ eſt obſeruantie ꝑfecte: ⁊ tñ ei ꝓmittit᷑ ſuꝑ pullos: ſeu ſuꝑ oua incubantẽ. ideo pꝛeceptũ dĩne , J. ideʒ qð in deut.honoꝛanti patrem. Qulla eſt & aſſig6ta „legis occurrit ꝑ ꝓbibitõeʒ obſeruãtie augurij.⁊ vt lõ⸗ 4 4* — . . . . . — . i. . . . — . *Fuc apt AI Be ſer ratio. Solo. dom ꝙ ꝓmiſſio addit᷑ buic p̃cepto: vt gilus ad hoc eos remoueret: ⁊ ne timerẽt ex h̊ infoꝛtu⸗ — ’* Hene P at ad ſuſtentationeʒ parentũ allicerent᷑ filij:⁊ inclinarẽt᷑ . niũ vite ſibi futuꝝ adeſt diuina ꝓmiſſio:que ꝓmittit 4 4 — . P — 1— — .1 2* — Mν .— — „ * . — P ☚ — — ex dina ꝓmiſſione.quẽadmodũ ad ſuſtentatõʒ filioꝛũ E auguriũ faciẽti longeuitatẽ ⁊ vite felicitatẽ. Et ſi q̃ 4 inclinant᷑ paꝛentes ex natuꝛa.⁊ maxime ſicut dictũ eſt reret᷑.quare tanta ꝓmiſſio quãta bonoꝛanti patrẽ.re⸗ S.queſtione de modo traditõis mandatoꝝ ꝓpter aua⸗ ſponſuʒ ẽ qõne de ↄtinẽtia legis.qꝛ h̊ nõ eſt quia illud riciã iudeoꝝ euacuandã. Quia g honoꝛ patris intelli⸗ in genẽ ſit tantũ bonũ quantũ honoꝛ parentũ:pᷣ hoc ẽ. gitur in erogatõne:euacuãda erat auaricia ſilioꝛuʒ di quia obſuantia hꝰ pᷣcepti ꝓ illo tꝑe deſtruebat tantuʒ nina ꝓmiſſione. Pretea rõne ſtatus ꝓpli iudaici cum malũ vel maius:quantũ ẽ inbonoꝛatio parentũ.videlʒ atn eſt lex quia data eſt in deſeꝛto: in quo ꝑ nrutenni . ydolatrie partẽ:q̃ ẽ in augurijs ad inhonoꝛatõʒ dei. fatigatõz itineris ꝑuenturi erant ad terrã ꝓmiſſionis — ne filij in ſubuemedne neceſſitatibo pareßtücque tũc Articu us tercius — maxime ingruebãt)eſſent negligẽtes:excitãdi erant ꝓ Onſequẽt querit᷑ de oꝛdine bꝰ mãdati.iã miſſione diuina.. Ad illud vᷣo qd querit᷑: quare affir⸗ cũ ĩ pᷣma tabula pᷣoꝛa ſint negatiua affirma⸗ . matiue dat᷑. dom ꝙ p̃cepta dabant᷑ inꝑfectis ⁊ rudibo fiaericerg ſitr debeat eẽ in ſcða.aut q̃ꝛi⸗ „ —— NXaO L, er ex coꝛꝛuptoe nature:pꝛonis ad omittendũ bonũ facien r qre ñ.¶ Si dicat᷑ ſic gdaʒ dixerũt.q de deo magis Qn h Prße. Ouf. ſer aü ⸗ du: 7 ↄmittendũ maluũ vitandũ.vbi erat maioꝛ ꝓni⸗ ansſelm⸗ qd ñ ẽ ᷓ gd 3 3 j0ꝛ negaio affiꝛmatiõe tas ad omiſſionẽ q; ad ↄmiſſionẽ dabat᷑ pceptũ affirma in pᷣceptis ꝗᷓ oꝛdinat ad deũ. De hoie vᷣo pᷣmo ↄgnoſci⸗ tiue. nde cũ duo ſint: honoꝛatio patris exhibenda:⁊2 mus qd ẽ.iõ ĩ ßcehtis oꝛdinãtibo ad ꝓximũ poꝛ ẽ affir⸗ inhonoꝛatio ſugienda. ꝓnioꝛes erant ad omiſſiõeʒ ho⸗ matio negatõe.Cõt᷑.ſiue oꝛdine ad deũ ſiue ad ꝓximũ noꝛatõis:q ad ↄmiſſionẽ inhonoꝛatõis.Et iõ affirma⸗ nõ pᷣcipit᷑ vel ꝓhibet᷑ niſi actꝰ nr̃.nẽ aũt actꝰ nobis no tiue debuit dari pᷣceptũ patris:ne ex auaricia q̃ in eis tiſſimꝰ eſt ⁊ eq: ſiue ſit actꝰ iuſſus vel ꝓbibitꝰ reſpectu marie erat: ſic pʒ ex euagelio: vel negligẽtia diuturni cei:ſeu iuſſus vel ꝓhibitꝰ reſpectu ꝓximi.· Propter kuitij ⁊ laboꝛioſi in deſerto iſtud omitterẽt. VUbi pᷣo nõ hHͥ dᷣm.ꝙ h̊ ẽ rõne principij:cuiꝰ honoꝛ pᷣcipit. Vnñ ſiẽ ſolũ ad omiſſionẽ ꝓnitas erat:ſᷣ ad ↄmiſſionẽ erat im⸗ in oꝛdine ad deũ pᷣmũ pᷣceptũ ẽ de honoꝛe pꝛincipij qð ẽ petus ꝓnitatis coꝛꝛuptõis:dabat᷑ preceptũ negatiue. dꝰ ĩ pꝛima tabula:ita ĩ oꝛdine ad ꝓximũ pᷣmũ pᷣceptũ ꝓt cuũ ex conuptõe nature maxĩe ꝓni eſſent ad homici⸗ eſt de oꝛdine principij qð ẽ hõ in ſcdða tabula.vnde ſic Dia ⁊ furta ⁊c.ideo negatiue data ſunt.nõ occides ⁊c. dicit Hu.de ſanc.vic.Atrobiq; dignitas principij ho⸗ il Juerũt tñ qui dixerũt ꝙ honoꝛare parentes vniuer noꝛatur. “ „ . ſale eſt reſpectu tꝑis oĩg: ⁊ oĩs ſubditi ·qꝛ nõ fuit tps ĩ — C . 8 9) At1 Er. aàa A R e r. ) a ie aend — — „ — — –— — — — — — Queſtio Membꝛum quaꝛtuz Einge querit᷑ de obligatõe h pᷣcepti.Cir ca qð querũt᷑ ꝗnq;. Primo.an ſoluatur obligatio ꝑ votum religionis. Scðdo.an ꝓOter necĩtateʒ patris dimittẽdus ſit in⸗ greſſus religionis. Tercio de bonoꝛe renerẽtie qtũ ad obedientiũ: in quibo debeat᷑ patri carnali.Quaꝛto.an honoꝛ debeat᷑ patri ſpũali ex pᷣcepto.Quito.an honor tebeat᷑ malo pꝛelato. Articnulus primꝰ D primũ ſic. Hoc preceptũ eſt pᷣceptũ mo⸗ rale legis nature. eſt immobile.g ꝓter ĩ⸗ greſſuʒ religionis nullꝰ abſoluitur ab illo. ¶ Item pꝑfectio gratie nõ deſtriut qð ẽ natuꝛe ̊ ꝑficit. Cum ꝗ̊ ingreſſus debitus religionis ſit ꝑfectõis gtie: ꝑficit obuantiã honoꝛis parentis ⁊ ñ ſoluit.⸗ Iteʒ ĩoſiliũ ſoluit preceptũ:nõ ſe ↄpatiũt᷑.g ſunt ↄria. in oꝛdine vite moꝛalis determĩato a deo eſſet grietas.qð eſt incõueniens.¶l Iteʒ obſeruãtia ↄſilioꝝ ſe bʒ ad ob ſeruantiã pᷣceptoꝝ ſicut ꝑfectio ad ꝑfectibile.ſic oñdit dñs math.xix.cum ſeruanti mãdata dixit.vnũ tibi de⸗ eſt.ſi vis ꝑfectus eſſe vade ⁊ vende oĩa que habes.ᷣ ꝑfe ctio nõ tollit ꝑfectibile ſ᷑ ↄplet.Ingꝛeſſus ꝗ̊ religionis nõ ſoluit obligationeʒ hꝰ precepti.⸗.! Dixeꝛũt quidam ꝙ ſolueret᷑ obligatio ꝑ ingreſſuʒ religionis qᷓtũ ad ef⸗ fectum:̊ nõ qtũ ad affeciũ. Sʒ ð.pᷣceptuʒ illud ꝑ opꝰ adimplet᷑.vt pʒ ab expoſitoꝛibo:nõ ꝑ affectũ. obligat ad opus.⸗! Iteʒ que eſſet cauſa quare ſolueret᷑ obliga⸗ tio in actu.nũꝗd ꝓpter impoſſibilitatẽ. ſiłr ꝑ paupeꝛ tateʒ irreleuabilem ſoluere. Cont᷑. Cum aligꝗs ſuo arbitrio ingerit ſe in impoſſibilitateʒ qua nõ põt face⸗ re qð tenet᷑ peccat. ſ religioſus ingrediendo religionẽ ponit ſe in impoſſibilitate qua nõ põt honoꝛare paren tes miniſtrãdo nccia.quos tenet᷑ honoꝛare.& ingredi⸗ endo religioneʒ peccat.¶ Iteʒ preceptũ dicit:da ſuꝑ⸗ flua.ↄſiliũ dicit: da oĩa.ſ̊ iſta nõ ſe ↄpatiũt᷑.nec datis omiĩbus poteſt ſubuenire patri in nccijs.ᷓ nõ ſe cõpa⸗ tiunt᷑ ↄſiliũ ⁊ preceptũ.ſoluit᷑ igit᷑ obligano pꝛecepti ꝑ ↄſiliũ.¶ Iteʒ honoꝛa patreʒ obligat ꝓ loco ⁊ temꝑe.ſᷣ in religione nunqᷓ ẽ tempꝰ nec loeus honoꝛãdi.ſic re⸗ ligioſus ñ obligat. Rñſio m qͥſdã. ꝙ nullũ oſiliuʒ ſoluit obligatõʒ pᷣcepti nature.vñ nec iſtud.tñ qꝛ affir matm̃ eſt nõ obligat niſi ꝓ loco ⁊ tꝑe. Vnde obligatio eſt ad nõ miniſtrandũ nccia patri ſimptr: pᷣ ſub cõdi⸗ tione duplici.vna ex ꝑte dantis ſi hʒ:⁊ alia ex ꝑte reci pientis ſi indiget.Et ad h̊ ſꝑ tenet᷑ ſecularis ⁊ religio⸗ ſus.ſ.dare ſi hʒ:⁊ ſi p indiget. ᷣ qꝛ religioſus nũqꝙᷓ pᷣt habẽ: ideo nũꝙᷓ; dabit.⁊ nõ tranſgredit᷑ qꝛ nõ tenebat᷑ ſimptr.Eodeʒ modo dicũt de omibus affirmatis. qꝛ ñ eſt obligatio ſimplex:ſ ↄditionalis.Nec eſt ↄtraria do ctrina preceptoꝝ ⁊ oſilioꝝ: qꝛ pᷣcepta nõ obligãt abſo⸗ lute.¶ Sʒ ↄtra.gal.v. Si ſpũ ducimini nõ eſtis ſb le⸗ ge. ſi ᷓ duce ſpiritu aligs intrat religioneʒ: iam nõ li⸗ gat᷑ lege honoꝛis exhibendi parentibo.4:. Iteʒ ſi dice⸗ ret᷑ ꝙ eſſe ſub lege eſt vt impleat᷑ ex timoꝛe.iſte auteʒ ex amoꝛe implet legeʒ.⁊ ideo nihil ad ꝓpoſitũ.Cont᷑.cõ⸗ ſtat ꝙ religioſus moꝛit᷑ mũdo. obligatio viuentiũ in mũdo nõ artat eũ. nõ tenet᷑ ad miſirandũ nccia que ꝑtinẽt ad vitã mũdi.q Iteʒ ſi moꝛit᷑ filius moꝛte natu re:ſoluit᷑ ab obligatõe hꝰ honoꝛis pr̃is.&̊ᷓ ſi moꝛit᷑ moꝛ te gratie ⁊ ꝑfecte ſicut religioſi ſoluet᷑. cũ moꝛs gratie eque nos ſeparet a vita mudi.quia qð eſt moꝛs ſecula ribo: H̊ eſt introitus religionis religioſis quo ad mun dũ. Itez matrimomiũ ↄtractũ añ carnalẽ copulã ſol⸗ uit ꝑ votuʒ religionis.⁊ hoc nõ ẽ mſi qꝛ ẽ quedã moꝛs ſpũalis.Noꝛte aũt ſoluit᷑ vinculũ matrimonij.ᷣ ⁊ ob ligatõ exhibitõis mũdanoꝝ ſoluit᷑: qꝛ illis moꝛit᷑ oĩno religioſus. Proptea videt᷑ dm.ꝙ cũ honoꝛ patris „ CS – 6 „ A. 266 ◻ a. Hvn — .ae cC -ente 7 .vxxxiij. aliſtat in pluribo:⁊ omĩa intelligãt᷑ cũ dicit᷑ honoꝛa pa . treʒ.vt pʒ ex predictis.nõ ſoluit᷑ obligatio exhibitõis honoꝛis ꝑ introitũ religionis:lʒ ſoluat᷑ obligatio quo ad debitũ ſuſtentatõis.qꝛ quo ad illam ſolutõz moꝛit᷑: ꝗ moꝛit᷑ mũdo. Sʒ exhibitio ſpũalis in reuerẽdo ĩ ↄſo⸗ lando in oꝛando nõ ſoluit᷑: immo ſub obedientia ma⸗ gis auget. ⁊ ex hoc eſi ꝑfectõ pᷣcepti honoꝛis pr̃is.iõ enim ꝑficit᷑ in exhibitõe coꝛꝑali: que nõ exhibet᷑ patri cã ↄfoꝛmitatis ad deũ principiũ: p rõne indigẽtie.iðo ꝑficit᷑ in exhibitiõe ſpnali marĩe in q̃ eſt ↄfoꝛmatio ad deũ.Et ꝑ hoc pʒ ſolutio ad obiecta. Articulus ſecũdus Oſtea querit᷑.vtꝝ ꝓpter nccĩtateʒ parentuʒ dimittendus ſit ingreſſus religionis.nã ho noꝛ patris intelligit᷑ in coꝛꝑali exhibitione cũ tempꝰ eſt.ſ̊ indigentibo parentibo tempꝰ ſubuenien di eſt.ſi ̊ ego nõ ſubuenio:tranſgredioꝛ.qꝛ nõ bonoro patrẽ qn tempus eſt honoꝛandi.̊ intrando religioneʒ pono me in ſtatu ñ ſubueniendi.qᷓ pecco.q⸗ Cõt᷑.mar⸗ ci.iij. Que eſt mat᷑ mea ⁊ qui ſunt fratres mei? Glo.ñ recuſat obſequi matri qui dicit. honoꝛa patrẽ ⁊ matrẽ ſ̊ oñdit ſe plus debere paternis miſterijs q; affectibus mateꝛnis.iõ exemplo monſtrauit qð verbo ait.ꝗ amat patreʒ aut matrẽ plus qᷓ; me:ñ ẽ me dignꝰ. Si q̊ᷓ intro itus religionis ꝑtiet ad paternũ miniſteriũ:ñ ẽ dimit⸗ tendus ꝓpter paternũ affectum. ¶q Itez ibidem in glo. Opus ſpũale prefert cognatõni docẽs melioꝛeʒ eſſe co pulam coꝛdiũ q; coꝛpoꝝ. Ad łh̊ dicũt quidaʒ. Quia aut poteſt ſecure manere in ſeculo ſine detrimẽto ſalu⸗ tis.⁊ in tali caſu dicũt ꝙ nõ debet intraꝛe:ł̊ patri mini ſtrare.Aut videt ſibi iminẽ ꝑiculum ſalutis ⁊ lapſuʒ ĩ peccatũ:⁊ in tali caſu nõ tenet᷑. Alij vᷣo dicũt ꝙ qncũq; ſpiritu dei ducit᷑:nõ tenet᷑ manere in ſeculo:vt miſtret neceſſaria paꝛentibo. Signũ aũt ꝙ ducat᷑ a ſpũ triplex eſt. Primũ.iocũditas mentis ex ꝑfectõe religiõis cõſi derata.Secũdum. ꝓpoſitũ cauendi circũſtantias pec⸗ cati.Terciũ.ꝓpoſitum ꝓficiendi in melius.Dicũt q;. aut hʒ temꝑalia de quibo poſſit ſuſtentari: aut ñ hʒ. i hʒ põt patri dimittere ea ad ſuſtentatõʒz. ſi non bʒ nõ tenet᷑ tũc miſtrare. ſᷣ cũ tranſſert ſe totalit ad ſerui tiũ liberaliſſimi dñatoꝛis patris celeſtis ↄmẽdare ipſi curã patris qui dat eſcã omni carni.q paſcit volucres celi.vij.math.Cui eſt cura de omnibo.⁊ ſic melioꝛi ꝓ⸗ uiſoꝛi dimittit᷑ p? ⁊ m̃.Et quis iſtoꝝ opinio videatuꝛ magis ꝑfecta: prima tamen magis pia. Juxta hoc querit᷑.vtꝝ in erroꝛe hereſeos filius accuſans pꝛezʒ ad damnatõʒ ſolueret hoc mandatũ: immo an teneat᷑ ac⸗ cuſare? Elidet᷑ ꝙ debet accuſare.qꝛ deu.xxj.dr̃. ꝛ etſi genuerit homo filiũ ↄtumaceʒ ⁊ ꝓteruuʒ qui nõ audi⸗ at patris ⁊ matris imperiũ: debet a parentibo accuſa⸗ ri:⁊ lapidibo obꝛuet eum populus.Si q̊ pater tenetuꝛ accuſare filium.ꝗ̊ filius patreʒ.¶ Ad hoc dðm.q; be⸗ reticus aut ſolum ſibi nocet:vt qn hereſis occulta eſt. Aut alios etiaʒ praua doctrina coꝛꝛumpit.pmo modo nõ tenet᷑ eum accuſare filius:ſed ſecũdo modo tenetuꝛ. Et rõ eſt.quia honoꝛẽ pr̃is celeſtis tenet᷑ pᷣferre bono⸗ ri patris carnalis. Unde carnalis pꝛz ꝗ dehoneſtat ⁊ ĩ⸗ honoꝛat patrẽ celeſteʒ:nõ eſt ſuſtentãdus.vñ in deut.ĩ laude Leui dicit᷑. Qui dicũt patri ⁊ matri neſcio vos Et ĩ tali caſu tenet illð eusgelicũ. Qui honoꝛat patrẽ ⁊ matrẽ plus qᷓ; me nõ ẽ me dignꝰ. Articulus tercius Onſequent᷑ queritur de honoꝛe reuerentie q;tum ad obedientiam.in quibus ſcʒ tenea⸗ mur obedire patri carnali. Ad qð ſic.Cot. iij. Nlij obedite parentibo vꝛis ĩ oĩb. ᷓ ĩ oibo licitis eis obediẽdũ.& tenẽt᷑ filij obedire parẽtibo precipienti⸗ bus intrare clauſtrum.ducere vxoꝛeʒ. fodere in vinea. 1 .0 AAer⸗ * απ Lhoens ¶ Iteʒz. xxj.deut. Si genuerit homo filiũ ↄtumacẽ qui nõ audiat patris ⁊ matris imperiũ lapidibo euʒ obuꝛ et populłꝰ.q Item Hu.de a.vic. tũ ſpectat ad FFaʒ duobo modis parentes nr̃os bonoꝛare debemꝰ. obedi endo eis in omibus exceptis his in quibo dilectio pa⸗ tris dei offendit᷑. ⁊ eos quãtũ facultas noſtra ſuppetit adiuuando.q̊ in omnibo licitis.¶ Item Hiero. de ho noꝛe parẽtũ. Imitamĩ filiũ machabeũ: qui matri ſua⸗ denti moꝛteʒ ſeruiuit.⁊ durum imperiũ gratanter ag⸗ greſſus eſt:ne offenderet genitricẽ. in ſuſtinentia eꝛgo moꝛtis debemꝰ obedire.⸗! Itẽ idẽ ĩ eodeʒ. Deuotus fi⸗ lius obediendo ꝓmotus eſt:qui nolens maternã aliq tenus ledere pietateʒ: ꝑpetuam vitam paſſione ſuſcepe rit. Solutio.dom ꝙ ſᷣm gradum ſupꝑioꝛitatis ẽ mo dus obeditõnis.quia ſicut dicit᷑ rom̃.xiij. Omĩs ptãs a doo data eſt:⁊ omĩs aĩa poteſtatibo ſublimioꝛibo ſp⸗ dita debet eſſe. Eſt auteʒ ſupioꝛitas conſtituta in ſpuũa libus ⁊ in temꝑalibo.Et in temꝑalibo qᷓtuʒ ad regimẽ reipublice.⁊ ꝙᷓtum ad regimen ꝓprie familie. In regi mine ſpũalium preeſt ſpualis prelatus. In regimine tem ꝑaliũ q;dtum ad rempublicam prelatus ſecularis. ſeʒ rex ⁊ princeps. In regimĩe temꝑalium qtuʒ ad ꝓ⸗ priam familia pater. Sicut & determinat᷑ obedientia prelati ſpũalis in his in quibo preeſt.ſ.ſpũalibo:⁊ pᷣta ti ſecularis in temꝑalibo reipu.ſic obediẽtia de bita pa tri in diſpoſitõne rei familiaris. Et ſm hoc dicit᷑. ꝙ ſi lius patriſfamilias tenet᷑ obedire patri in omnibo pꝛo babilit ꝑtinentibo ad neceſſitatẽ vel vtilitatẽ rei fami⸗ liaris.Vnde omẽs auẽtes que dicũt ꝙ filius obediat in omnibo.exponũt in omibo ꝑtinentibo ad diſpẽſatiõʒ rei familiaris.⁊ ſic exponũt auẽtem apłi ⁊ DHugonis. Ad illud deut.ſoluũt ꝑ auẽtem ſequenteʒ. MMonita patris audiꝛe contemnẽe ⁊ comeſationibo vacat atʒ lu rurie.vnde contemptus conectõis facit peccatũ.⁊ ma licia ↄuerſationis que nõ coꝛigit᷑ ꝑ patris monitiõeʒ. Vnde ex boc colligit᷑ ꝙ filiuſfamilias tenet᷑ obedire pa tri in diſciplinã moꝝ bonox. ſ hoc eſt intelligendũ de bis que neceſſaria ſunt ad ſalutẽ. 4¶ Ad vltimũ qð ob⸗ ijcit᷑ de filio qui obedit matri in martirio.dðm ꝙ ſuſti nentia martirij erat de neceſſitate ſalutis. quia opoꝛte bat aut apoſtatare a lege ad ydolatriam: aut moꝛi.tñ duplex cauſa mouit ad martiriũ.amoꝛ pᷣitatis: ⁊ obe⸗ dientia matris. Vñ hiero.ponit ipᷣm in obedientie ex⸗ emplum. Articulus quaꝛtus Oſtea queꝛit᷑an ex pꝛecepto vel ↄſilio debe atur honoꝛ in exhibitõne neceſſarioꝝ pᷣla⸗ to ſpũali.Ad quod ſic.j.ad Thi.v. Qui be ne preſunt preſbiteri duplici honoꝛe digni habeantuꝛ. Glo.ncciĩtatis eſt acciꝑe vnde viuit᷑: caritatis ẽ prebẽ. Si g̊ caritatis ẽ:volũtariũ eſt.nõ igit᷑ eſt precepti ſed conũᷣlij.¶¶ Itez. j.ad coꝝ.ix.Qui paſcit gregẽ ⁊c̃ · Glo. loquit᷑ de aplis ſicut conſtituit dñs de euãgelio viuen⸗ tes panem gratuitum manducabãt ab eis ſumptuʒ:ꝗ⸗ bus gratuitam gratiam predicabant. gratuituz eſt honoꝛare exhibendo neceſſaria.ꝗ̊ non eſt preceptum. Contra.prima ad coꝝ.ix.ſQungd non habemꝰ po⸗ teſtateʒ.mulierẽ.ſoꝛoꝛeʒ ⁊c̃. Glo.dñs mulieres miĩſtꝛa turas ſequi ſe noluit:ondens quid a plebibo deberetuꝛ euangeliſtis. & miſtratio neceſſarioꝝ eſt debita p̃ᷣlatis a ſubditis.⸗ Item gał.vj.Coĩcet is ꝗ catheʒiʒat᷑ ᷣbo ei ꝗ ſe catheʒziʒat in omibus bonis.Glo.vſitatũ prece⸗ ptũ eſt:vt pᷣdicatoꝛi verbi dei pᷣbeat nccia ille cui pꝛedi cat᷑ que boni appellatõne recte ſignificauit.¶ Item in pᷣs. Sumite pſalmũ.ſuꝑple predicatõis:⁊ date tympa⸗ nũ tem ꝑalis ſuſtentatõis.vt innuit glo. Iteʒ prima ad coꝝ.ix.Si nos ſeminamꝰ vobis ſpũalia: non ẽ ma gnũ ſi carnalia veſtra metamꝰ. 4¶ Item. ij. ad Thi.ij. Laboꝛanteʒ agricolam oꝑtet primũ de fructu edere.?· multa hmõi.ꝗᷓ honoꝛ in exhibitõne nccioꝝ pꝛelatis eſt in precepto. Solutio. dm ꝙ honoꝛis exbibitioẽ in precepto ſubditis.ſed honoꝛis receptio nõ eſt in prece pto prelatis:ſed ↄceſſione ⁊ poteſtate.vnde.j.ad coꝝ. ix.Qunquid non habemus poteſtatẽ mãducandi ⁊c. Glo.ꝑmiſit dñs:nõ iuſſit apłis acciꝑe nccia a ſubdi⸗ tis:vt quiſꝗs eo vteret᷑ qð ſibi liceret ex dñi ↄſtitutiõe. Si quis vᷣᷣo nollet:ñ ↄtra iuſſum faceret:ſed de ſuo iu⸗ re cederet.poteſtas.n.eſt: nõ iuſſio dñi acciꝑe ſumptꝰ. ⁊ eſt verbum Aug.de oꝑe monachoꝝ ſuꝑ illud math. x.dignus eſt oꝑarius cibo ſuo. ¶ Ad illud qð primo obijcit.ꝙ caritatis eſt prebere.intelligendũ eſt ꝙ h̊ d ꝓter modum tribuendi qui debet eſſe in hilaritate ⁊ ex amoꝛe.ſᷣm illud.ij.coꝝ.ix.Qõ ex triſticia aut ex ne⸗ ceſſitate.hilarez.n.datoꝛeʒ diligit deus. Glo.ñ triſtis vel coactus:ſed ſpontaneꝰ.hilaꝛẽ.n.datoꝛẽ.i.qui ex vo luntate bona dat:diligit deus.¶q Ad ſecũduʒ dom.ꝙ panis gratuitus dicit᷑ miniſtratio tꝑaliũ q;tũ ad acci⸗ pienteʒ.vt non ponat᷑ finis ſeu merces pᷣdicatiõis. vñ prima ad Thim̃.v.duplici honoꝛe.Glo.nõ tñ venale eſt euangelium vt ꝓ his predicet᷑:i̊ ꝓ eternis.iõ enĩ a populo reddit᷑ q̃i merces illis qui ſibi ĩ caritate euã⸗ gelij ſeruiũt:ſed tanqᷓ ſtipendiũ dat᷑ quo vt poſſint la⸗ boꝛare paſcant᷑.⁊ ꝑ bunc modũ intelligit᷑ illud math. x· Gratis accepiſtis 77. Szʒ querit᷑. qñ tenent᷑ dare. Mam ditata eccleſia non videt᷑ ꝙ teneant᷑ exhibere:ꝗa in malach.dr̃.iij. Inferte omẽʒ decimã in hboꝛeũ meuũ: vt ſit cibus in domo mea.Si g̊ ſufficiens eſt cibus ĩ do mo eccleſie:non tenent᷑ exhibere.¶ Item ceſſante cau⸗ ſa ceſſare debet effectus.ſᷣ cauſa exhibitõis eſt nccitas. prima Thi. v. Qui bene pᷣſunt. Glo.accipiũt ſuſtenta tioneʒ neceſſitatis a ꝓplło: mercedeʒz diſpenſatõis a do⸗ mino.Si g̊ nõ aſſit nccitas: nec eſt oꝛdinata poteſtas accipiendi pᷣlatis:nec debitũ exhibẽdi ſubditis. Ad hoc dðin.ꝙ tenent᷑ dare cum requirũt᷑ a platis.als.n. nõ tenent᷑ niſi viderent eoꝝ neceſſitateʒ.¶:§ Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ ſufficiens eſt cibus ⁊ nõ eſt necitas: dicũt/ꝙ; qᷓuis non ſit neeeſſitas qtuʒ ad diſpenſatoꝛes bonoꝝ eccĩaſticoꝝ ꝓpter ſe:tñ eſi neceſſitas ſemꝑ ꝓpter illos ꝗ bus debent bona eccĩaſtica diſpenſari.ſ.pauꝑes. Vn ſaluatoꝛ.Pauꝑes ſemꝑ habebitis vobiſcũ. vt dic hie⸗ ro. Res eccie paupeꝝ ſunt:nec ↄcedit᷑ diſpenſatoꝛibus bonoꝝ ꝓdigalitas nec ſuꝑfluitas:ſ̊ ſtricta neceſſitas. vnde b. Mern.Concedit᷑ tibi vt ſi altario Fuias:de al⸗ tario viuas. Quicꝗd pret ncciuʒ victum de altario re tines:tuũ nõ eſt:rapina eſt:ſacrilegiuʒ eſt.Alit nobis videt᷑ dðm.ꝙ ſi eccia alicuiꝰ ſit ſufficiẽt dotata boĩs tẽ poꝛalibo:ꝙ Abaiti nõ tenent᷑ in aliquo ꝓuidere preſbi tero niſi aliqua cauſa ſuboꝛta:vt guerre vel predatõis indigẽs efficiat᷑. De honoꝛe vᷣo reuerentie:que debet᷑ pᷣ latis ſpũalibo h̊ pᷣtermittimꝰ.q; in tractatu de vᷣtutibo qõne de obediẽtia:dño iuuante tractabit᷑ Aꝛticulus quintꝰ Ltimo querit᷑.an honoꝛ exbibendꝰ ſit ma⸗ lo prelato ex hoc precepto.Ad qð ſic.pᷣma ad thim̃.v. Qui bene pᷣſunt ⁊c. Glo.xt ſpi⸗ ritualiter eis obediant: ⁊ exterioꝛa miſtrent.iſte honor non determinat᷑ niſi bene preſidenti. ̊ malo prelato ñ tebetur obedientia nec temꝑaliũ miniſtratio. 4¶ Item ſecũda theſſa.vlt᷑.Denũciamus vobis ſi ꝗs ñ vult ope⸗ rari non manducet.ꝗ̊ ſi prelatus nõ oꝑatur qð eſt ſui officij:non tenebunt᷑ ei ſubditi miſtraꝛe.¶ Itez ibideʒ Audiuimus quoſdam ombulantes nibil oꝑantes ⁊c. Denũciamus in xpᷣo vt cum ſilentio viuẽtes panẽ ſuũ manducent. Ex quibus videtur ꝙ mali pꝛelati nõ ſunt honoꝛandi.¶ Stẽ Joſue pᷣmo.Sicut obediuimꝰ moy ſi obediemus tibi:tm̃ ſit dominꝰ tecum. q̊ ſub conditõe bonitatis ꝓfitentur obedientia?ꝛ. Contra. pᷣma pe⸗ tri. ij. Subiecti eſtote in omni timoꝛe dñis.nõ ſolũ bo- — ° —, — LNueſtio nis ⁊ modeſtis:ſ̊ etiã diſcolis.q¶ Iteʒ.j.reg· xxiiij. da⸗ uid precidit oꝛam cblamidis Saul. z latent poſtea ꝑ⸗ cuſſit coꝛ ſuũ. Glo.ppoſiti oꝛis gladio feriẽdi nõ ſunt: etiã cum recte reprebẽdi vidẽt᷑. ¶ Iteʒ math.xxiij. Su per cathedrã moyſi ſederũt ſcribe ⁊ phariſei: qᷓ dicunt facite ⁊c.¶ Iteʒ pᷣma ad thi.v.duplici hõꝛe digmi ſüt. BGlo. Iſte duplex honoꝛ exhibẽdus ẽ omibo pᷣſbiteris: ſᷣ marime his qui laboꝛãt ĩ vbo. Solo.dðm ꝙ ma⸗ lo prelato qᷓdiu ab eccleſia toleratur: debetur bonoꝛ.⁊ ꝙᷓuis male preſideat: quouſq; ab eccleſia deponat᷑: vt bene preſidens debʒ haberi. vnde debita a ſubiectis ñ debent ſubtrahi. Et generalit dom eſt. ꝙ de epiſcopis nõ eſt inferioꝝ iudicare vtꝝ bñ oꝑentur. Ro.xiiij. u quis es qui iudicas alienũ ſeruũ ⁊c.ſ̊ illos dñs iudi⸗ cabit.ſa.iij. Stat ad iudicandũ dñs.⁊ ſequit᷑ verbuʒ ad pꝛelatos.Aos depaſti eſtis vineã meã.rapina pau⸗ peris in domo veſtra. Nueſtio. xxruij. de qui to precepto.iõ occides. DVerenduʒẽ ſcãm oꝛdinis exigentiã de quinto pᷣcepto ⁊ mandato decalogi: quo dicit᷑.nõ occi des. exo.xx.deut.v. Circa qð querũt᷑ tria. Primo.quid ꝓhibeatur occidi. Scðdo.quis ꝓbibeat᷑ occidere. Tercio.que ſit illa oc⸗ ciſio que hic ꝓhibetur. Membꝛũ pꝛumlũ Irca primũ querunt᷑ quatuoꝛ. Primo. vtꝝ hic ꝓhibeat᷑ occiſio bruti aialis: an ſolius homĩs.Scðo.vtꝝ bic ꝓhibeatur occiſio ſui.Tercio.vtꝝ hic ꝓhibeat᷑ oc⸗ eiſio malefici. Quarto.vtꝝ in aliquo caſu poſſit inno⸗ cens occidi nõ pᷣuaricando hoc preceptũ. Articulus pꝛimus D pᷣmũ obycerẽt heretici ĩ hũe modũ. Qui furat᷑ oueʒ vel boueʒ vel hoĩem: facit cõtra preceptũ nõ fuꝛaberis.ſ̊ eque vniuerſalit ꝑ ꝓbibitõʒ dicit᷑.nõ occides.ſicut ñ furaberis.& ꝗ occi⸗ dit ouez vel bouẽ vel hoĩem: facit ↄtra pᷣceptũ no occi⸗ des. Itez qui occidit bouẽ ꝓximi:oſlat ꝙ peccat occi dendo.ſ̊ peccare occidendo hic ꝓhibet᷑. occidẽ bouẽ bic ꝓhibet᷑. 4 Item lex naturalis dictat omĩa bona eẽ ↄſeruanda ⁊ nõ interimenda.qꝛ de intentiõe nature eſt ſeruare reʒ naturalẽ: ⁊ ↄtra intẽtõʒ nature interimẽ. ſ om̃e bꝛutũ ẽ res naturalis ⁊ eẽ viuẽs ſᷣm ſuã naturã eſt bonũ.ᷣ ꝗcũq; brutũ inteꝛficit peccat ↄtra legẽ natu re.. Itẽ ſi dicat᷑ qͥdlibet occidẽ ñ ꝓbibet᷑ ſ̊ ſoluʒ ho minẽ.qᷓ ñ debuit vniuerſalr dici.nõ occides. quemad⸗ modũ qꝛ coire ñ ẽ ꝓhibitũ vniuerſałr.ñ dẽ ñ coibis:łᷣ ñ mechaberis. Cont᷑.aug.i.j.li.de ci.dei.loquẽs de h̊ͥ pcepto ñ occides:dic̃.qdã h̊ pᷣceptũ ĩ beſtias ac peco⸗ ra conãt᷑ extẽdẽ:vt ex h̊ nullũ et illoꝝ liceat oecidẽ. cur ̊ ñ ⁊ herbas ⁊ ꝗcqꝗd bumo radicitꝰ alitur ⸗ figit. Qaʒ 7 H̊ genꝰ reꝝ qᷓuis ñ ſentiat dr viuẽ:ac ꝑ ̊ põt ⁊ moꝛi. vñ apłs. Inſipiẽs tu qð ſemias ñ viuificat᷑ niſi prius moꝛiat᷑.Et in pᷣs.ſcriptũ ẽ. Occidit vires eoꝝ ĩ grandi ne. NAũc igit᷑ ob h̊ cũ audimꝰ ñ occides: virgultuũ vellẽ nephas dicimꝰ.⁊ maĩcheoꝝ erroꝛi inſaniſſime acgeſci mus. So. Fm aug.iĩ eodẽ.vbi dic. His deliram̃tis re motis: cũ audimꝰ ñ occides.ſi ꝓptea ñ accipimꝰ h̊ di⸗ ctũ eẽ de frutectis:qꝛ nullꝰ eis ſenſus ẽ:nec de irrõna⸗ bilibo aĩantibo. volatili bo. ambulãtibo.natãtibo.repti⸗ libꝰ.q; nlła rõne nobis ſociãt᷑:qᷓ ñ eis datũ ẽ nobiſcuzʒ hr̃e coẽʒ.vñ iuſtiſſima oꝛdiatiõe creatoꝛis vita ⁊ moꝛs eoꝝ nẽis vſibo ſubdit. Reſtat & vt de hoĩe intelligamꝰ qð dictũ ẽ ñ occides.nec alteꝝ:q̊ͥ nec te.neq;.n.ꝗ ſe oc⸗ xxxuij. cidit aliud ſboiez occidit. Ad pᷣmũ ⁊ ſecũdũ dvᷣm- ꝙ a pᷣma inſſitutõe factꝰẽ bõ dñs brutoꝝ.geñ.j.vt pᷣſit piſcibo maris ⁊c̃.ᷣ ñ ẽ factꝰ dñs hoĩs.vñ cũ dñni ſit fa⸗ cere de re ſua qð vult.ex prĩa inſtitutõe pᷣt hõ bꝛuta oc cidẽ:vel fuare ſi vult ſine offẽſa.ñ ſic hoieʒ.̊ at dñiuʒ nẽ ablatũ homĩ ꝑ pctm: niſi qᷓ̃tũ facta ẽ appropriatio. vñ ꝗ occidit bouẽ alteriꝰ:ñ peccat ĩ eo qð ẽ occidẽ: ſ̊ in eo ꝙ danificat ꝓximũ ĩ re ꝓpꝛia.Et iõ peccat ↄ iſtð pᷣce⸗ ptũ ñ furaberis.l Ad terciũ dᷣm. ſᷣm legẽ natalẽ oĩa bruta data homĩ ĩ vſuʒ:⁊ vita ſenũbił oꝛdiata ẽ ad ſu⸗ ſtẽtatõʒ hoĩs: 1 ex ↄceiſõe dĩna pꝰ pctm. vñ geñ. ix. qſi olera virẽtia tdidi vobis aĩantia. excepto ꝙ carnẽ cuʒ ſangne ñ omedetis.4 Ad vltimũ dᷣm.ꝙ quẽadmodũ cũ dr ñ mechaberis: ꝓbibet᷑ oĩs coitꝰ inoꝛdĩatꝰ.2 tñ ñ om̃e coire inoꝛdĩiatũ ẽ mechaꝛi.ita cũ dẽ nõ occides. /⸗ hibet᷑ om̃e occidẽ inoꝛdinatũ.occidi at᷑ bꝛutũ a dño ſue vite nõ eſt inoꝛdinatũ. Articulus ſecũdus Oſtmodũ q̃rit᷑. vtꝝ in h̊ pcepto ꝓhibeatur occiſio ſui.Et videt᷑ ꝙ ñ. Qñ madata ſcðe tabule oꝛdinãt ad ꝓxim̃.ꝓbibet᷑ ̊ ĩ ̊ pꝛece pto occiſio ꝓximi tm̃.ñ & ſui.q¶1 3o qrit᷑.vtꝝ caſu ali q̊ poſſit aligꝗs interficẽ ſe licite.Et ponat᷑ ĩ qõne.vtꝝ cã vitãdi petm aliꝗs poſſit ſe ĩterficẽ vel incõmodi vel adi piſcẽde głe.Querit᷑ g̊.vtꝝ vᷣgo q̃ ſe interfec ne violẽter cæfloꝛet᷑ peccęt.¶¶ Ad qð ſic.j.coꝝ.ix.bonũ ẽ mihi ma⸗ gis moꝛi:qᷓ vt głaʒ meã ꝗs euacuet. huic vᷣgini bonũ ẽ magis moꝛi ꝙᷓᷓ defloꝛari.qꝛ ĩ deſloꝛatõe gła eiꝰ euacu⸗/ at᷑. ̊ ſi ſe interfic:meliꝰ eligit.q̊ ñ peccat ↄ aliqð prece ptũ. ¶ Itẽ Yob. ij. Pellẽ p pelle 2 cũcta qᷓ hʒ hõ dabitp aiĩa ſua.ꝗ vita coꝛpał danda ẽ ꝓ ſalute aĩe.ſ̊ ̊ fac iſta. poſito ꝙ h̊ fac ꝓp᷑ timoꝛẽ lapſus futuri.q Itẽ aĩa ĩ coꝛ poẽ coꝛꝛupto ꝑ oꝛiginalẽ mileriã ↄꝑat᷑ ad coꝛpꝰ ſic ca⸗ ptiuꝰ aligꝗs ad ſuũ carcerẽ.vt dic̃ aug.de aĩa ⁊ ſpũ.vñ s.Educ de carcẽ aĩaʒ meã. ſ̊ captiuꝰ aliꝗs ſi rumpat carcerẽ quo captiuus tenet᷑:ñ peccat abꝛũpẽdo.& a ſi⸗ mili ſi aligs occidat coꝛpus vt aĩam liberet que in ipo detinetur tanqᷓ; captiua nõ peccat: ſi hoc faciat amore libertatis gloꝛie.¶ Iteʒ.x.math̊.Qui perdiderit ani⸗ mam ſuam ꝓpter me ſaluam faciet eam. ⁊ aĩam vocat ibi vitam.ſ̊ ille qui ſe interficit illo deſiderio qð dice⸗ bat apoſtolus.Cupio diſſolui ⁊ eſſe cũ xpᷣo perdit ani mam ſuam propter deum. ergo inueniet eam. 4¶ Item ſeptimo ad Roma. Infelix ego bomo quis me libera⸗ bit de coꝛ.moꝛ.buius. ergo apoſtolus appetebat ordi⸗ nata voluntate liberationeʒ anime a coꝛpoꝛc. ſed hec ẽ moꝛs.ergo moꝛs oꝛdinate appetitur. Vnde etiam phi⸗ loſophi direrunt moꝛtem philoſophantibus appeten⸗ dam.⁊ philoſophiaʒ diffinierunt meditationem mo⸗ riendi. ergo ſi aliquis illa eadem voluntate proꝛum/ pat in actum: ſibi inferendo moꝛtem. non peccabit. Item Sampſon qui cõnumerat᷑ inter patres qui ꝓ⸗ nuntur nobis ad imitationeʒ fidei: legitur ſe inteꝛ⸗ eciſſe. xij ag Heb. ergo ex cauſa conſimiñ nõ erit cul⸗ pa ſe interficere. ¶ Item ſecũdo machabeoꝝ.xiiij. lau⸗ datur Raʒzias qui ſe interfecit:eligens nobiliter moꝛi tius ꝙ; ſubditus eſſe peccatoꝛibus.ergo ⁊c. Cõt᷑ KRoma.iij. Faciemus mala vt veniant bona:abſit.ſed occidere hoĩem innocenteʒ malum eſt. ergo non poteſt bene fieri ꝓpter bonum adipiſcendum. ergo nec ꝗꝓpter malum vitandum. 4¶ Item augꝰ. in pꝛimo de ciui. dei. Aliena libido nõ polluit:alioqn pudicitia virtus ani⸗ mi nõ erit. Ex quo arguit.ſi nõ eſt impudicitia q̃ inui ta virgo polluit᷑:nõ eſſ iuſticia q̃ caſta punit᷑.Si q̊ in⸗ terficiendo ſe virgo ne defloꝛet᷑ ↄtra iuſticiã occidit ſe. ↄtra iuſticiã facit manifeſte.ꝗ̊ peccat.⸗l! Iteʒ aug.ĩ eo⸗ xʒ· Cur homo qui nihil mali fecit 2 ſibi malefaciat.⁊ ſeipſum interficiendo bominem interficiat innocentẽ: ne alium patiatur nocentem:atq; in ſe perpetret malũ ( Fe „P „₰ L/⸗ “ e ſl mertte gα— aAOn — 7. —– — 10 e A**ν Paj Gonnaded C ꝓpriũ ne ĩ eo ꝑpetret᷑ alien. Itez idẽ in eodeʒ.Si ñ licet priuata ptãte hoĩeʒ occidere vel nocentẽ: cuiꝰ oc/ cidendi licentiã lex ↄcedit: maleficos ne patiaris viuẽ ſuꝑ terrã.xxij.exo.ꝓfecto qui ſeipſum occidit homici⸗ da eſt. 4 Ieez ideʒ aug. Ze nobiſmetipſis neceʒ infera mus: ꝓbibitos nos intelligendũ eſt:vbi lex ait.nõ oc⸗ cides ꝙuis nõ oddiderit ꝓximũ tuũ: ſicut falſuzʒ teſti⸗ moniũ cum vetaret qᷓuis nõ dixerit aduerſus ꝓximũ. nõ ideo ſi aduerſus ſe teſtimoniũ dixerit ab h̊ crimine ſe putauerit alienũ.¶! Iteʒ ad idem ſunt rõnes phoꝛũ. quaꝝ prima eſt platonis dicẽtis.Conſtat nos eſſe ſub dñio dei:cuiꝰ tutela ⁊ ꝓuidentia gubernamur. Qihil aũt eſt inuito dño de bis que poſſidet ex eo loco in quo ſuam rem ↄſtituit auferendũ.Ex quo arguit.Sic ergo qni vitam alieno mancipio extoꝛquet crimine nõ care⸗ bit. ita ille qui fineʒ.i.moꝛtem ſibi dño nec dũ iubente queſierit:nõ abſolutioneʒ conſequit᷑ ᷣ reatum. 4! Itez ad idem Plotinꝰph̊us.Cum aĩa a coꝛꝑe violenter ex⸗ truditur:qꝛ exijt rupto vinculo nõ ſoluto. fit ei ipᷣa ne⸗ ceſſitas occaſio paſſionis: ⁊ malis vinculis dũ rumpit inficitur. 4 Itez cum conſtet aĩabo remuneꝛatõeʒ eſſe tribuendam ꝓ modo ſue ꝑfectõis: ad quã in hac vita dnaqueq; ꝑuenit.nõ eſi precipitandus vite finis: cum adhuc ꝓficiendi eſſe poſſit acceſſio.¶¶ Item animabo in hac vita lapſis poſt moꝛteʒ nõ eſt facultas reſurgedi. vtendũ eſt ↄceſſis vite ſpacijs:vt ꝑfecte purgatõis ſit acultas.4 Itez qui fineʒz celerẽ ſpe fruende beatitudi nis accelerat:irretit᷑ laqueis paſſionis.qꝛ ſpes ſicut ti moꝛ paſſio eſt. ̊ irretito laqueo paſſionis celeſtis bĩta cnli aditus patere nõ põt.Ex bis igit᷑ ↄcludũt . mors nõ eſt ↄtra oꝛdineʒ cogenda nature. nullus pot ſe li⸗ cite interficere. ð ↄcedendũ eſt. Et dðʒ m beatũ Aug.primo de cini.dei.ꝙ ĩ ſanctis canoniciſq; libꝛis nũꝙᷓ nobis diuinitus pᷣceptũ ꝑmiſſumue reꝑiri põt:vt vel ipſius adipiſcende immotalitatis vel vllius cauen di carendiue mali cauſa nobiſmetipſis necem infera⸗ mus.⁊ prohibitos nos eſſe intelligedũ eſt:vbi lex ait. non occides.⸗l! Ad prunũ ̊ qð obijcit.dom ſᷣm aug.pᷣ mo li.d ci.dei. regula diligendi ꝓximũ a nobis ĩ⸗ cipit.quia ſcriptum eſi.diliges ꝓximũ tuũ ſicut teipᷣm. vnde falſi teſtimonij non minus reus eſt qꝙᷓ ſi aduerſus ꝓximũ boc faceret. Ita etiam intelligenduz eſt nõ licẽ bomiĩ ſeipſum occidere:cum in eo ꝙ ſcriptum ẽ.nõ oc⸗ cides:nec ille cui precipit᷑ intelligat᷑ exceptus.Ex quo pʒ ·ꝙ qᷓuis pꝛecepta ſecũde tabule oꝛdinat ad ꝓximũ: non ꝓpter hoc minus oꝛdinãt hoĩem ad ſeipſuʒ.immo oꝛdo ad ſeipſum primo intelligit᷑.ſicut pʒ ꝑ boc qð diẽ augꝰ.ꝙ regula diligendi ꝓximãũ a nobis incipit.. Ad aliud qð obicit᷑.bonũ eſt mibi magis morl⸗Divendnz ꝙ gloꝛiam que apud deum eſt nõ amittit virgo que in⸗ uita comprimit᷑: dãũmodo ſancta ⁊ ſtabilis volũtas ꝑ⸗ ſeueret.immo ſicut dixit beata Lucia.Si inuitam me feceris violari: caſtitas mihi duplicabit᷑ ad coꝛonam. Et b. augꝰ.pmo de ciui.dei.Ilis virginibo que ꝑ vim paſſe ſunt nõ eſt ablata caſtitas:ſed humilitas ꝑſuaſa. Cum inõ euacuet᷑ gloꝛia:nõ debet eligi incõmodũ ad vitandũ malũ qð inuita patit᷑.¶ Ad aliud qð dicit᷑ ꝙ cuncta que hʒ homo dabit ꝓ aĩa ſua.dom ꝙ dare in⸗ telligit᷑ inculpabilit.ſed ſic dare vitam ſuã.ſ.interficiẽ do ſe eſt peccare.vñ augꝰ.j.de ci.dei.oñdit eẽ deteſtabi⸗ le dicens. Si deteſtabile facinꝰ ⁊ damnabile ſcelus eſt etiã ſeipᷣm hoĩeʒ occidere ſicẽ veritas manifeſta ꝓcla⸗ mat:quis ita deſipiat vt dicat.iaʒ nũc peccemꝰ:ne po⸗ ſtea peccare poſſimꝰ.iam nũc ꝑpetremꝰ homicidiũ: ne poſtea incidamꝰ in adulteriũ.iAõne ſi tantũ dñat᷑ ini⸗ quitas vt nõ innocẽtia ſ̊ peccata potiꝰeligant᷑.ſanctiꝰ eſt incertũ de futuro adulteriũ q; certũ de pñti homici diũ.nõne ſanctius eſt flagitiũ ↄmittere qð penitendo ſanet᷑:qᷓ; tale facinus vbi locus ſalubꝛis penitẽtie ñ re⸗ linquat᷑.ꝗ Ad aliud dðm Fm platonis ſiłitudinẽ.cos qui poteſtatis imperio trudũt᷑ in carcerẽ: nõ opoꝛtere inde defugere priuſqꝙᷓ ptãs illa que clauſit abire ꝑmiſe rit.nec vitari penam fuꝛtiua diſceſſione:ſᷣ creſcẽ.¶¶ Ad aliud ſoluẽdũ ſᷣm ſanctos.ꝙ aĩa dicit᷑ vita aĩalis: que vno modo pro xpᷣo interimenda eſt a nobis. alio modo ſaluanda.Vñ diſtinguit᷑ duplex inoꝛs ſᷣm diſtinctiõeʒ platonis:qui duas homĩs moꝛtes aſſerit.vnã natuꝛa: alterã virtutes preſtant. Homo.n.moꝛit᷑ cum aĩa coꝛ⸗ pus relinquit ſolutum lege natuꝛe. Noꝛi etiam dicit᷑ cum adhuc aĩa in coꝛpoꝛe conſtituta coꝛpoꝛeas illece⸗ bras phia docente contemnit.⁊ cupiditatũ dulces inſi dias reliquaſqʒ omnes excutit paſſiones. Hãc &̊ moꝛ⸗ tem dicit plato ſapientibo appetendam. Illaʒ vo quaʒ omnibo natura conſti ti⸗ cogi vel inferꝛi vel accerſiri vetat. dicens erpectandam eſſe naturaʒ. Qñ dicit . perdit aĩam.ſic debet intelligi.i.qui moꝛit᷑ voluptati⸗ bus. Non intelligit ꝓpter hoc ꝙ debeat perdi vita coꝛ poꝛalis.tamen ſi aufeꝛat᷑ ꝓ xpᷣo:patient eſt ſuſtinẽdũ. l Ad aliud obiectum ſimilit ſoluendũ eſt ſ̃m ſanctos ⁊ phos:qui in hac veritate ↄueniũt:⁊ illam ſolã de vo lũtarijs moꝛtibo ſignificãt eſſe laudabileʒ: que comꝑa tur phie rõne nõ ferro: prudẽtia nõ veneno. Addunt etiã aliam ſolam natuꝛaſeʒ eſſe moꝛtẽ.vbi coꝛpꝰ aiam: nõ aĩa coꝛpus relinquit. Conſtat.n.neruoꝝ certã con⸗ ſtitutãq; rationeʒ aĩas ſociare coꝛpoꝛibo.hi nerui dum ſuꝑſunt ꝑſeuerat coꝛpus aĩari.cum vo deficiunt: mox archana illa vis ſoluit᷑: qua ſocietas illa ↄſiabat. Nia Sipᷣa nõ deficit quippe que immoꝛtalis ⁊ ꝑpetua eſt. HSᷣ impletis neruis coꝛpus fateſcit:nec aĩa laſſat᷑ aiando. h officiũ ſuum deſerit coꝛpus:cum iam nõ poſſit aĩari. Scõðm boc ̊ dᷣm.ꝙ moꝛteʒ ſpnñaleʒ qua moꝛit᷑ aĩa vi cijs:debet quis optare ꝓpter deum. Moꝛteʒ aũt coꝛꝑa lem non debet ſibi inferre:nec vitam coꝛꝑaleʒ ſibi aun⸗ ferre.S ſi ab alio inferat᷑:equanimit᷑ ſuſtinẽ.¶ Ad ſe⸗ ptimũ quod obijcit᷑ de Sampſone.dðm ſm aug.in pꝛi mo de ci.di. vbi dicit. Nec ſampſon aliter excuſat᷑ ꝗ ſeipſum cum hoſtibo ruina domus oppreſſit:niſi ꝗa la⸗ tenter ſpũs hoc iuſſerat:qui ꝑ illũ miracula faciebat. Ad illud qð obijcit᷑ de Raʒia:qui ſe interfecit.dðᷣin + aug.in primo de ci.dei.vbi dicit. ¶Multi ſe interi⸗ merunt ne in manus boſtiũ ꝑuenirent.nõ modo queri ,mus vtx ſit factum: ſᷣ vtꝝ fuerit faciendũ.Sana ꝗppe ratio etiã exemplis anteponenda eſt: cui qdeʒ ⁊ exem⸗ 3Rpla ↄcoꝛdant.̊ illa que tanto dignioꝛa ſunt imitatõe: quanto excellentioꝛa pietate nõ ſecerũt patriarche: nõ ꝓhete:nõ apoſtoli.qꝛ ⁊ ipſe dñs ihs vpᷣs qñ eos ſi ꝑſe cutioneʒ paterent᷑ fugere admonuit de ciuitate in ciui⸗ tateʒ. Math.ᷣx. potuit admonere vt ſibi manus infer⸗ rent:ne in manus pꝑſequẽtiũ xuenirẽt. Ex h̊ vult dicẽ aug. ꝙ nullus dæbet ſibi inferre manꝰ vt boſtes effu⸗ giat. vnde Raʒias nõ laudat᷑ ꝙ ſe interfecit: bᷣ̊ laudat᷑ Apter zelum legis.quia ex hoc oñdit᷑ ꝙ ſe interfec. lʒ Hᷣ facere nõ debuerit.i.ſe interficere. Aꝛticulus tercius Einde querit᷑.vtꝝ in hoc pᷣcepto ꝓhibeatii occiſio hoĩs malefici.qꝛ indetermĩate dicit᷑ nõ occides.Ad qð ſic.math.xiij. Vis eamꝰ 7 colligamus ziʒanias.⁊a rñdet. Sinite vtraq; creſcẽ vſq; ad meſſem. Cum ꝗᷣziʒzania ſicut ibi interpretatur dñs ſint heretici:meſſis vᷣo iudiciũ diuinũ.nõ eꝛũt ſᷣm hoc eradicandi.& nec occidendi.ſᷣ diuino iudicõ relin quendi.⸗! Iteʒ.xij.ſapie dicit᷑ de iudice eterno.Judi⸗ cans dat locũ penitẽtie.Et in Job.xxiiij. Dedit ei lo⸗ cum pnie:⁊ ipſe abutit᷑ eo in ſuꝑbia. Et Eʒech.xviij. Molo moꝛtezʒ peccatoꝛis:ſᷣ vt magis ↄuertat᷑.Si &̊ iu⸗ dex temꝑalis debet ſe ↄfoꝛmare iudici eterno:debʒ pe⸗ nitenti dare locum pnie nec ipſum interficere.¶ Iwem math.v. Soleʒ ſuũ facit oꝛiri ſuꝑ bonos ⁊ malos.ma⸗/ los gᷓ conſeruat ⁊ non interficit. Sed quod ipſe ſacẽ ex 7 . „ 27 LQueſtio xxxuij. . ex miſcdia vult nos imitari. vult ſernemus ma⸗ tingit in excõmunicatione principum: quos ſeqnitur los ⁊ non occidamus.4 Ytez ad illud idez facit Joh. multitudo. xel ipſius multitudinis : quod notat᷑ cum viij. vbi dicit᷑ ꝙ mulierẽ adulterã liberauit: que m le dicitur. ne ſimul eradicetis 2 triticum. Aug. ibi diẽ. gem erat lapidanda. .! SItẽ in math. xix. dicit. Qð deꝰ Multitudo non eſt excõmunicanda nec princeps po⸗ ii⸗ 2diñxit homo non ſeparet. ſ̊ deus aiam coꝛpoꝛi ↄiunxit. puli.ecum ſcʒ ex hoc accideret detrimentum eccleſie rel iun quicũq; illam ſeparet peccat. b quicũq; inteꝛſic ma⸗ reipublice. ij. Reg. xix. cum abylai vellet occidere Se⸗ ck leficũ hoc facit. peccat.q Iteʒ Zbob.iij. Ne alij fa mei maledicenteʒ dauid:dixit dauid. Quid mihi 2 vo dief cias q tibi nõ vis fieri. ſi tu eſſes reus moꝛtis: nol⸗ bis filij Saruie:hodie efficimini mihi in ſa than. quia e les tibi moꝛteʒ inferri. ñ debes illud alij inferre etiã timebat ne er eius interfectione turbaret regnũ. Abi Be malefico.¶l Itẽ greg. xxiij.q.v. Reos ſanguis deſẽdat vo aliquod iſtoꝛum non acciderit miniſtris dicit᷑ alli⸗ ney eccleſia: ne effuſionis ſanguis pꝑticeps fiat. 4! Itẽ au⸗ Ote ber faſciculos ad comburendũ. Nunq enim vult — guqz guſti. ad marcellinũ de quibuſdaʒ reis moꝛtis ita ſcri⸗ Rein ſeruari 31zania ꝓpter ſe: ſed ꝓpter triticum fin bit. Pena illoꝝ qᷓuis de tantis ſceleribo ofeſſorũ rogo ne ſimul euellatur. vbi ;̊ non timetur tritici auulſio: te vt preter ſuplici mortio ſit pter cntholics maſue⸗ ʒizania ſunt a tritico ſeparanda. 4l Ad ſecundũ dicen ne⸗ tudineʒ omendandã. Er his igit᷑ videt. ., Fuis niclñ dunnkin aug. de vecez coꝛdis. Diſtingucten. quidaʒ 8 ſit maleficũ punire: nõ tñ interficere. Eoankcro unt Rgitiol qui peccant in ſe. quidam agitioſi qui . xxij. ldaleficos nõ patieris viuere. Preceptũ igit᷑ e peccant in alios eis nocendo. ⁊ contra tales ꝗ nocent 6 vt interficiant malefici. h pᷣceptum nõ eſt pᷣcepto cõtꝛa proximis date ſunt leges vt cito de medio rapiant᷑. ga riũ.g hic ꝓhibent᷑ occidi.¶ Item. xiij. ad roma. de iu⸗ ſcʒ ſunt velut mem bꝛa putꝛida in coꝛpoꝛe ſocietatis hbu dice terreno. Qon ſine cauſa gladiũ poꝛtat. Dei enim mane. ? ideo a ſocietate ſunt abſcindendi. primi do po miniſter eſt vindex in iram ei qui male agit. Si occi⸗ nunt ad penitentiaʒ. EUñ aug. ad marcellinũ. Quis ñ Ando maleficũ miſter dei eſt:nõ agit ↄtra B pᷣceptum. intelligat magis beneficium ᷓ ſupliciũ noiandũ: vbi l IZtez b. Cypꝛianus ſuꝑ illud deut. xiij. Si audieris nec ſeruanda relaxatur audacia: nec puniendi ſaluta⸗ n in vna de ciuitatibo tuis dicentes. Eamus ſerniamus ris medicina ſubtrahitur. 4 Ad tercium dicenduz. ⸗ e⸗ dijs alienis: interficiens necabis omẽs qui ſunt in ci⸗ maleſico reo moꝛtis preſtatur beneficium cuʒz punitur N uitate cede gladij. Cuiꝰprecepti memoꝛ Mathathias moꝛte. Nam ſi patienter ſuſtineat 7 conteratur: valet primo.mach.ij. interfecit illum qui ſuꝑ altare ſacrifi⸗ ei ad expiationeʒ peccati.iuxta illud MQaum Hmo. 0 n cabat. Ee ſi ante aduẽtũ xp̃i hec precepta ſeruata ſ üt: conſurget duplex tribulatio :nec indicabit dñs bis in i quantomagis poſt aduentũ xp̃i ſeruanda ſunt: qñ ille idipſum.quod eſt intelligendum ᷣm Hiero. cum in p̃⸗ veniens non ſolum veꝛbis hoꝛtatus eſt nos:ß ⸗ factis. ſenti vita peccatum ſufficienter punitum eſt. Pretea un Iteʒ Hiero. ad Ripariũ. Qon eſt crudelitas crimi⸗ ſubtrahitur ei facultas peccandi in futuꝛum ad quam mn na/p deo punire: h̊ pietas. vnde teut.xiij. Si frat᷑ tuꝰ pronus eſt. Preterea er eius moꝛte mali alij coercent᷑ l ⁊ amica ⁊ vroꝛ que in ſinu tuo doꝛmit damnare volue⸗ vel emendantur. ſicut dicitur. xiij. ad Koma. Si male ſe rint veritateʒ: ſit manus tua ſuꝑ ipſos:⁊ effundẽs ſan feceris time ne foꝛte non tibi parcat.4 Ad quartum guinez ipſoꝝ. Itez ad ro.iij.¶ Junqd iniquꝰ deus gi⸗ dicendum ſᷣm Auguſti.ſuper illud pᷣs. Stetit Phine⸗ 4 fert iram.i.vindicts: q̃i dicat: non. nec ſ imiliter iun⸗ es 2c. Reuelato teſtamento leuioꝛem voluit deus fieri 9 texx ſi inferat᷑ ꝑ eius miniſteriũ.4 Iteʒ ad ro.j.dicit᷑. diſciplinam.i.penam ad correctioneʒ:quia multa cri L Qui talia agũt digni ſunt moꝛte. Et. ij. dicit. Judiciũ mina moꝛte coꝛpoꝛali plectebantur que modo non pu⸗ di eſt in eos qui talia agunt. ꝙᷣ pm iudicium dei digni muntur.¶ Ad quintum dicendum.ꝙ cum iudex iuſte ſunt moꝛte. Sed.xiij. dicit᷑ de indice ꝗ miniſter dei eſt. maleficum occidit: ipſe quod deus coniunrit non ſe⸗ ergo quos deus indicauit ad moꝛtẽ: debet iudex inter⸗ parat.immo ipſe dens: cuius auctoꝛitate hoc facit . 6 ficere.⁊ illos maxime qui ꝑ legeʒ diuinam adiudicati Vnde Auguſtinus primo de ciuitate dei. Qon autem G ſunt moꝛti. ſicut dicit᷑ in luc.xix. Inimicos mens ꝗ no ipſe occidit qui miniſterium debet iubenti: ſicut admi luerũt me regnare ſuꝑ eos adducite buc 2 interſicite. niculum gladius vtendi. Et ideo nequaqꝙ; contra hoc Ex quo habet᷑ ꝙ heꝛetici ⁊ inimici xpᷣiane religiõis ſũt preceptum fecerunt:quo dictum eſt.nõ occides: g deo e interficiendi. Soło. Homo maleſicus qui reus eſt auctoꝛe bella geſſerunt:aut perſonas geꝛentes publice ni moꝛtis poteſt interfici duplici ex cauſa.quia hõẽ: aut poteſtatis ⁊ Fm eius legis hoc eſt iuſtiſſime ratõis im ſc⸗ quia maleficus. Quia homo eſt cũ interficit᷑ odio ꝑlo⸗ perio ſceleratos moꝛte punierũt. 4¶ Ad ſextuʒ doᷣm. ⸗ ne.⁊ q̊ modo pꝓhibet᷑ cũ dicit᷑.nõ occides.ſuxple hoiez: illud ſic debet intelligi. Quod tibi non vis fieri ⁊c. ſcʒ i/ quia homo. Quia maleficus eſt occidit᷑: cuʒ interficit oꝛdinate ? inſte. Maleficus aũt damnatus debeꝛet vo odio malicie ⁊ amoꝛe iuſticie.Et tunc diſtinguẽdũ. aut luntate oꝛdinata ᷣm diuinaʒ legez ſe velle interfici. vñ 6 occidit᷑ ab illo qui hʒ ad hoc poteſtateʒ vt a pᷣncipe ſe⸗ uis nolit voluntate inoꝛdinata: non debet iudex nol =W culari.⁊ pᷣm hoc nõ ꝓhibet᷑ hic inteꝛfectio malelici.aut le illud. VHnde Hiero.ſi uꝑ illud ꝗſa. Mon eſt crudelis interficit᷑ ab illo qui nõ hʒ ptãteʒ. ⁊ ſᷣm boc ꝓhibet᷑ H. qui crudeles iugulat:ſ crudelis patientibo eſſe videt᷑. Prohibet᷑.n.hic occiſio hoĩs inqtuʒ hõ:⁊ occiſio ma Mam ſuſpenſus latro patibulo crudeleʒ iudicẽ putat. lefici inoꝛdinata. Et hoc eſt qð dicit hiero.ſuꝑ eʒech. Ad ſeptimũ quo dicit᷑. ꝙ reos ſanguis defendat ec⸗ 8 li.ij. Qui malos ꝑcutit in eo ꝙ mali ſunt: hʒ cauſazʒ cleſia. intelligendũ eſt cũ fugiũt ad eccĩaz tüe eos defẽ⸗ 6 inteꝛfectõnis.i.poteſtatẽ vt occidat peſſimos:miniſteꝛ dit:nec eos tradit laice ptãti. 4. Ad octauũ dicenduʒz. ſ ci eſt. ¶¶ Ad primũ q̊ qd obijcit dõm. ꝙ interfectõ vel ꝙ quemadmodũ dicit᷑. xxxiij. q. v. qᷓuis augꝰ. ꝓ il⸗ ur excoĩcatio hereticoꝝ vel hoſtium eccleſie in duplici ca⸗ lis ſceleratis ſulicando ſpacium vite ei reſeruari po 8 ſu ſolũ intelligiẽ interdicta. Primo.cũ malicia nõ eſt poſcerit: non legum ſeueritatem: qua tales moꝛte ple⸗ in nota. qð notat ꝑ boc ꝙ dicit. Cum creuiſſet herba. In ctunt᷑:nec obſeruandam docuit. Unde aug.ad marcel⸗ 1 herba.n. ſimilia ſunt triticũ ⁊ ʒiʒania. Vnde beda ſi uꝑ linum. Poſſeſſiones ſeruoꝛum dei volumus in aliene 4 illum locum. xiij. math. Sinite. Hoc videtur ↄtrariuz partis ſupplicijs iudicari: non ꝙ ſceleſtis hominibus i illi apoſto lico.j.ad coꝛint.v. Auleꝛte malũ ex vobiſip⸗ licentiam facinoꝝ probibeant᷑ afferri ⁊c. Ex his relin “ ſis. Sed ſicut inter lolium 2 triticum qdiu berba eſt quitur ꝙ cum dicit᷑.non occides.non ꝓhibetur occidi ⸗ parum diſtat:ita monet domin? ne de ambiguo iudice maleficus:ſed innocens 7 iuſtus pᷣm exponit᷑ exoð. . mus.quia domi nus in die indicij non ſuſpitioſ. eßma⸗ xxiij. Innocenteʒ 2 iuſtum nõ occides. nileſte ggekeneen⸗ caſus eſt qn ſimul multi 2 tudineʒ continge teuelli a fide. ſicut aliquando con⸗ . —— — Articulus quaꝛtus Onſequenter querit᷑.vtrum in aliquo caſu poſſit innocens occidi non preuaricando p̃⸗ ceptum. Et ponamus caſum. Eſio ꝙ aliꝗs conuictus ſit ̃m iuꝛa ꝑ falſos teſtes de crimĩe quo ᷣm leges dignus eſt moꝛte.iudex vo ſcit ipſum eſſe i nnocẽ tem. quid faciet iudex ſi interficit᷑: tranſgreditur pꝛe⸗ ceptum dei.non occides iuſtum.quia ſcriptum eſt con⸗ ſequenter.interficite maleficum. ̊ peccat moꝛtaliter. 4 Contra. Ambꝛo. Judex non debet iudicaꝛe ?m ſuaʒ priuatam conſcientiam:quam appoꝛtauit de domo.ſed Fm iura ⁊ allegata ⁊ pꝛobata coꝛam ipſo:dum ſedebat ꝓ tribunali.Cum igitur predictus iudex faciat quod xe bet: non peccat. 4¶ Item ſimiliter querit᷑ de prepoſi⸗ to cui rei precipit aliquem m allegata falſa interficẽ: illud ſcit prepoſitus ſolus.quid faciet: Act᷑.v. Obe⸗ dire opoꝛtet deo magis qᷓ; bominibo.ſed deus probibʒ innocentem interfici.rex contrariũ.igit᷑ non debet in⸗/ terficere. Contra. Iſte iudicatus eſt a rege. ergo cũ prepoſitus non ſe debeat ponere iudicem ſuper regeʒ: debet interficere. ¶ Iem ſi non interficiat: quia dicit eum iuſtum. eadeʒ ratõne aliquis iuſte damnatus eua deret:quia aliquis amicus eius diceret eum eſſe inno⸗ centeʒ. Et ita periret poteſtas ſecularis ⁊ pax ⁊ ſocie⸗ tatis bumane concoꝛdia. Solutio. ad primuʒ dom ꝙ iudex in predicto caſu debet facere quicqd poteſt vt illum liberet: dũmodo nõ faciat contra iuſticiaʒ:pru⸗ denteꝛ examinando falſos teſtes.vt exemplo Danielis poſſit eos conuincere de falſitate 2 repellere. vel debet eum ad ſuꝑioꝛez remittere iudicanduin. vel oppoꝛtuni⸗ tatem fugiendi ſi poteſt concedere. Si auteʒ nõ poteſi eum liberare aliquo modo niſi contra iuſticiam face⸗ ret: ſi ferat ſententiam m allegata 2 nibil omittat de contingentibo iuris: creditur nõ peccare.4 Quod vᷣo obijcit ꝙ condemnat iuſtum: falſuz eſt per ſe loquẽdo. nõ enim condemnat eum qui iuſius eſt inqᷓtum iuſins ſed quia iniuſtus probatus eſt ⁊ dignus moꝛte. 4 Ad ſecundũ quod querit de prepoſito. Sicendũ ꝙ ſi ſentẽ⸗ tia iudicis exprimat erroꝛeʒ vel iniuſticiaʒ: non tenet᷑ eum interficere.ſi non: tenet᷑ facere quod in ſe eſt vt li beret innocentem. quod ſi non poſſit: credit᷑ non pec⸗ care. Lunc.n. imputat᷑ iudici: non prepoſito.⁊ ĩ hoc caſu valet iſla auctoꝛitas. Alle facit cuius auctoꝛitate fit. Auguſti. in lib.primo de ciuita.dei.Mon ille occi⸗ dit qui miniſterium debet iubenti: ſicut adminiculum gladius vtenti. Mlembꝛũ ſecũdum Aeſito quis ꝓhibeatur occidi:queritur quis ꝓhibeatur occidere.Et queruntur tria. Primo. an generaliter quilibet ꝓ⸗ hibeatur occidere. Secũdo.an ille ꝑſo⸗ ne que non habent poteſtateʒ pꝛohibeantur occidere. Tercio.an illi qui habent ſpiritualeʒ poteſtateʒ pro⸗ bibeantur occidere. 4 4 Articulus primus O primuʒ qeuis in parte tactum ſit: obijcit᷑ in hunc moduz. Math.xxvj. Omis qui ac⸗ ceꝑit gladium gladio peribit.ergo quicũq; gladio interficit: eſt reus eterne moꝛtis. ¶ Stem Ma thei.v.Qui occiderit reus erit iudicio. Dictum eſt an tiquis: nõ occides.ego auteʒ dico vobis non reſiſtere malo. ꝗ̊ᷓ ꝓ vita ꝓria defendenda nõ eſt occidendum. 4 Item primo ꝑalipo.xxviij . Pꝛohibitus eſt Dauid edificare domũ dñi: quia vir erat fundens ſanguinezʒ. Item numeri.xxv.Surrexit phinees ⁊c̃. Ybi diẽ Oꝛi⸗ ge. H. Edificauerũt pꝛioꝛeʒ populum dño: tibi autem qui a xpᷣo redemptus es gladius de manibus ereptus — — eſt. non licet xp̃iano oceidere.¶ Item aug'. Donato & reis im nanitate ſcelerũ dicit occaſioneʒ terribiliuʒ legum ne eterni iudicis penas luat: coꝛigi cupimꝰ nõ necari. 4 Item math. xiij. Sinite creſcere ʒiʒania vſq; ad meſſem. Inimicus ſuꝑſeminauit ⁊c. Augꝰ.Cũ ſpi ritualis homo audiat ſeminationem eſſe a dyabolo:ꝗ nihil valet contra auctoꝛitateʒ dei: poteſt ei voluntas ſuboꝛiri:vt tales auferat de mundo ſi facultatẽ babet. ſed conſulit iuſticiam dei:an deus hoc velit eſſe officiũ hominũ. Sed veritas reſpondit: nõ noſce hoĩem qua⸗ lis futurus ſit qui modo errat:vel quid erroꝛ eius bo⸗ nis conferat. Et ideo nõ eſſe tollendos: ne boni inter⸗ ſiciantur: qui foꝛte futuri ſunt.vel ne bonis obſit ꝗbus pꝛoſunt. Ex quo videtur exprimi.nulli homĩ lʒ habe re poteſtateʒ:licere interficere.4¶ Joꝛte dicet᷑ 'ᷣm Au⸗ guſti.⁊ alios ſanctos. interficere ſpontanee? pro⸗ pꝛia auctoꝛitate nulli licet. ſed interſiceꝛe ex obediẽtia ⁊ auẽte iegum ſiue dei licet. AUnde augꝰ.primo de ciui tate dei. Adiles cum obediens poteſtati ſub qua legi⸗ time conſtitutus eſt hoĩem occidit:nulla ciuitatis ſue lege bomicidij reus eſt. quod ſi ſua ſponte ⁊ auctoꝛita⸗ ie feciſſet: crimen effuſi bumani ſanguinis incidiſſet. Item in queſtionibo ſuꝑ exo. Augꝰ. Cum miſter iu⸗ dicis occidit eum quem iudex iubet: recte occidit.ſi id ſponte facit: homicida eſi. ¶ Item aug'. ſuꝑ ADath. Mfficia vindicte poſſunt impleri bono animo:quomõ iudex:quomodo lex. Si ſic dicat᷑.Contra.Sap.pᷣmo. Deus moꝛteʒ non fecit nec delectat᷑ in ꝑditiõe viuoꝝ. g̊ eius auctoꝛitate vel obedientia nullꝰ occidet. Cõ tra.videtur ꝙ debeant interfici malefici de mãdato do mini.Exo.xxj.Si quis ꝑcuſſerit hoĩem volens occide re moꝛte moꝛiatur. Item ſi quis ꝑ induſtriam occide.- rit hoĩem vel per inſidias.ab altaꝛi meo auelles illum vt moꝛte moꝛiatur. Stez exo.xxxij. Pꝛo peccato vituli conflatilis dixit moyſes. ponat vir gladium ſuper fe⸗ mur ſuum. Et ſequitur. Occidat vnuſquiſq; fratrem amicum 7 proximũ ſuum. 4 Item ſecũda ad theſſa.ij. de antixpᷣ̃o dicit᷑. Queʒ dominꝰ ihus interficiet ſpiri⸗ tu oꝛis ſui.Et apoca.xix.De oꝛe eius pꝛocedebat gla⸗ dius ex vtraq; ꝑte acutus: vt in ipſo percutiat gẽtes. Si ð ipſe rpᷣs dñs interficit: interficere ſᷣm ſe malum non erit. nec eius auẽte interficere illicitum. Solu⸗ tio. ſm auguſti. in queſtionibo ſuꝑ math. xbi dicit. Cũ bomo ab homine occidit᷑:multuʒ diſtat vtꝝ fuerit no⸗ cendi cupiditate: ſicut fit ab inimico.vel iniuſte alig auferendi: ſicut fit a latrone. aut obediendi oꝛdine: ſi⸗ cut fit a iudice. vel ſubueniẽdi neceſſitate: ſicut boſiis a milite. In primis duobus caſibo nulli poteſt eẽ lici⸗ tum interficere. In duobus vltimis licitũ eſt. eñ Au uſti. primo de li. ar. Si homicidium eſt hoĩem inter⸗ icere: poteſt occidere aliqñ ſine peccato.nã miles ho⸗ ſiem. ⁊ iudex ⁊ miniſter nocentẽ. nõ mihi vident᷑ pecca re cum boĩem occidunt..4l Ad primũ ꝗ̊ quod obijcit. doᷣm ſm aug.ij. libꝛo ↄtra manicheos. Qui acceperit gladium ⁊c. Ille gladium accipit: qui nulla ſuperioꝛi ac legitima poteſiate vel iubente vel concedente in ſan guinez alicuiꝰ armatur. 4 Ad ſecũdum dom m aug. ad Publicolã. Dietum eſt ne reſiſtamus malo:ne foꝛ⸗ te nos vindicta delectet:que alieno malo aim paſcit: ñ ot coꝛectioneʒ hoĩm negligamus. Preterea.in ſermo ne de puero centurionis. Iſia precepta patientie ma⸗ gis ad preꝑationeʒ coꝛdis eſt que intus eſt pꝑtinere: ᷓ ad opus quod in aꝑto fit. vt teneat᷑ in ſecreto patiẽtia cum beniuolentia in manifeſto id fiat quod eis videt᷑ prodeſſe.⁊ ſequit᷑. Ypſa qͥʒ beniuolentia ne reddat᷑ ma lum ꝓ malo ſemꝑ eſt in voluntate ↄplenda.agenda au teʒ ſunt multa cum inuitis quadaʒ benigna aſperita⸗ te plectendis:quoꝝ potius vtilitati ↄſulendum è ꝙ; vo luntati. ¶ Qam cui licentia iniquitatis eripit᷑ vtilit vin⸗ citur:qm nihil eſt infelicius felicitate peccantiũ·¶ 4 N ne De 5 vefe .rt + av ) .Ci Nitno⸗ kealgl Ginenn tboſt Eelad⸗ Gi finter⸗ sho⸗ geca nin fori lſan ⸗ eſen ſcrn ſetmno ieng⸗ ang ſetia et ſim u nn lec — P, — .- . AAN „* 111 ER “l zant ſ. Nueſtio terciũ qð obijcit᷑ de danid.dicenduʒ qᷓ phibit? eſt qꝛ ali⸗ qudo occidit illicite 2 iniuſte vt vris. ¶ Ao quartũ qð obijcit᷑ de glo. Oꝛig. ptz ſolutõ. ꝑillud qðl ereptꝰeſt:⁊ datꝰeſt gladius ſpũalis. Loquit em de ſaceꝛ dotibo: quibo gladius materialis ereptꝰeſt. Ao quin⸗ tum dicendũ. ꝙ augnſ. ſperabat illos p p̃ſentia ſupplicia emendari.⁊ ideo cupiebat eos coꝛrigi non necari. aliter eſſet de illis qui eſſent obſtinati in malo: qui ſi ſemp vi⸗ uerent ſemꝑ peccarent. 4 Ad aliud ptz rnſio er pdict s intelligũtur em̃ tũc ʒiʒania cũ tritico ſeruãda:cum mal cia oeculta eſi: aut cũ manifeſta: ſ̊ eoꝝ ↄmixtione fides ⁊ parx eccleſie detrimẽtuʒ nõ patit᷑.ᷣm augu/⁊ Hedam. 4 Ad illud qð obijcit᷑.deꝰmoꝛtẽ nõ fecit.ſoluit᷑ in glo. i. cauſam moꝛtis·ſ. peccatuʒ. Ael aliter. dupliciter ſumit᷑ moꝛs.vno mõ pena⁊? anguſtia in ſeꝑatõe aie ⁊ coꝛpis.⁊ hoc ẽ aliquid ⁊ a deo.alio mõ pꝛima carẽtia vite. Et ſie cedit in nõ ens:nec aliquid eiꝰeſt niſi defectus. Articulus ſecũdus Einde querit᷑ an illi qui nõ habẽt ptateʒ vłꝛ ꝓbibeant᷑ maleficũ occidere:cũ dicit.nõ oc⸗ cides.Cõmittit᷑ añt occiſio tribo modis.ſ.vo luntate.neceſſitate.caſu. . Nueritur ergo H. j. pꝛimo de illo qui nõ habet ptatẽ ſi er ꝓoſito ⁊ amoꝛe iu ſlicie ⁊ odio malicie ſᷣm leges interſiciẽdi occidendo pec⸗ cet:a faciat ↄtra hoc pᷣceptũ.nõ occides.i¶ Ad qð ſic am bꝛo. Puniũtur pct̃a ꝑ homiĩes ſicut ꝑ iudices qui ptᷣate ad tempus vtunt᷑.puniũtur pcta etiam ꝑ populos:ſicut legimus quia ſepe ab alienigenis dei iuſſu excitatis ꝓpt diuine maieſtatis offenſaʒ ſubactus ẽ populus iudeoꝝ. Sed ↄſtans eſt ꝙ populi nõ erant ↄſtituti iudices.⁊ tñ erant a dro incitati ad vindicandazʒ culpã iudeoꝝ.Ar- guitur ergo. Nullus excitatꝰ a teo ad aliquid agendũ: ſi facit illud:peccat faciendo illud ad qð a deo excitatur Sed tales erãt populi a deo excitati.ergo nõ peccabant occidendo iudeos.¶ Item nullꝰſaciens ſᷣm legem facit ↄtra hoc mandatũ. Sed demõſtrato aliquo malefico di gno moꝛte: verũ eſt ꝙ iſte in legẽ eſt interficiẽdus.̊ qui interficit illũ facit ſᷣm legem.ergo nõ peccat.q Itẽ moy ſes qui in omnibo ↄmendat᷑. interfecit egiptiũ rixvantem cum iſrabelita.Exo.ij.⁊ t tunc nõ habebat iudiciariaʒ pꝛatem.vnde dicit᷑ ei.ij.exodi. Quis te ↄſtituit iudicẽ ſu per nos:̊ pꝛimũ. Contra.aug.pᷣmo de ciui.dei. Qui ſine aliqua publica admĩſtratõne maleficũ interfecerit. velut homicida iudicabit᷑.⁊ tanto acrius: quãto nõ ſibi a deo xceſſam poteſtatẽ vſurpare nõ timuit.: YItẽ. xxiij. q.viij.poſt pn.dicit canon. Dis p̃ter illũ vel auctoꝛitateʒ eiꝰqui legittima ptate vtit᷑:qui vt ait apłus:nõ ſine cau⸗ ſa gladiũ poꝛtat:cui oĩs aĩa ſubdita eẽ debet.ad Ro.xiij Nis inquã qui pᷣter hmõi auctoꝛitatẽ gladiũ acceperit gladio peribit. Sot.ſicut dictũ eſt nõ habẽs poteſta⸗ tem aut interficit volũtate.aut neceſſitate.aut caſu.Pꝛi mo modo ſimpliciter ⁊ indiſtincte eſi illicitũ.ſcdðo mõ 2 tercio aliqñ licitũ ⁊ aliqñ illicitũ.ſicut poſt manifeſtabi tur. Vñ nota ad hoc ꝗ ſicut dicit᷑ in legenda bre Lucie. bomo põt eſſe miſter moꝛtis nõ vite.qꝛ oĩs vita a deo ſo⸗ lo eſt nec eam dari voluit ꝑ mĩſteriũ. Sicut gᷓ auferre rẽ alterius ſine ſua auctoꝛitate ⁊2 volũtate eſt ſemꝑ illicitũ ſic ⁊ multofoꝛtius occidere:qdð eſt aufeꝛre vitam ſine dei voluntate ⁊ auctoꝛitate cuius ꝓpꝛie eſt vita.⁊ cuius ſoli us eſt viuificare ſem ꝑ erit illicitum. vnde in deut.xxxij. Ego occidam ego viuere faciam.ideo quicũq; nõ acci pit poteſtatem vel a diuina auctoꝛitate que eſt ĩ lege:vel abeius voluntate.ſ.dei intellecta ꝑ internam inſpiratio nem:ſi interficit facit ↄtra illud pceptum. non occides. 1 ¶ Ao pꝛimum ergo qð obijcitur ſm ambꝛo. diſtinguen⸗ dum ſm ꝓ dicitur in canone.xxxiij.q.v. Oe peccata ali⸗ quãdo puniũtur ꝑ neſcientes.aliq ꝑ ſcientes. Per ne⸗ 23 „ 2 41 2 X 1 — ⸗2 EnRpÿ S NNRNO — — P Pe Pund A⸗ P — * N Peco Nn So — 2 . . ₰ — — „ P W 1. α Aα 8 ſequit. gladiꝰ NNWn 7 1α 4 ſcientes ſicut ꝑ Senacherib populꝰiudeoꝝ.x.yſa.Et ꝑ Mabuch.iiij · Reg. vlti. ⁊ ꝑ Anthiocũ.j.math.j. Vñ de Senacherib dicit᷑ yſa.x. Ve aſſur viꝛga furoꝛis mei.⁊ ſe quitur. Contra populũ furoꝛis mei mandabo illi vt au⸗ EEe ferat ſpolia.⁊ ſequit᷑. Ipſe autẽ non ſic arbitrabit᷑: ⁊ cæ · eius nõ ita extimabit Peꝛ ſcientes ſicut ꝑ filios iſrabel punita ſunt peccata amoneo JYoſue per totum. In pꝛi ino caſu excitatur a deo voluntas ignoꝛans ꝙᷓtum ao pu · niitionis actionẽ: que iuſta eſt.ſed nũqᷓ ad actioneʒ hoĩs que pꝑuerſa eſt. Unde yſa.x.Aſſur virga furoꝛis:qua.ſ. ego gentes punio ꝓ peccato.ſed ipᷣe nõ ſic arbitrabitur. ſed coꝛ eius erit ad ↄterendũ ⁊c.ac ſi diceret.non eſt ad hoc eiꝰintentio.Ex quo patet.ꝙ qᷓuis hoc fecerit diuia auctoꝛitate: nõ tamen volũtate.⁊ ideo illicitũ. In ſcdᷣo do caſu taxatur voluntas qᷓ;tum ad actionem ⁊ ꝙᷓtuʒ ad intentioneʒ:vt in bonis iſrahelitis:qui ex obediẽtia mã Dati dei: ⁊ vt vindicarent diuinam iniuriam chananeos interfecerunt. ideo licite ⁊ meritoꝛie. Pꝛimo modo po pulus excitatus a deo peccat. nõ ex excitatione dinina: ſed ex malicia pꝛopꝛia.ſcdðᷣo modo populus excitatꝰnon peccat. ¶ Ad ſcom dicendum. ꝙ non ſequitur multis de cauſis iſte interficiẽdus eſt ſᷣm legem.eꝛgo qui interſficit facit ſm legem. Ad interficiẽdum em̃ 'm legem ſufficit ſolus reatus quo dignſit interfici.ad interficiẽtẽ vᷣo ſᷣm legem requirũtur plura. iuſia cauſa. iuſtus oꝛdo. iuſtus animus. Julla cauſa vt reus meruerit interfici.quia di⸗ . citur exo/ xxiij. Innocẽteʒ ⁊ iuſtũ nõ occides.Juſtꝰoꝛdo ꝓt occidens habeat poteſtatẽ:⁊ ↄuictum ſit crimẽ.augu. ſuꝑ.v.mathᷣ.Ofſicia vindicte pñt impleri quomõ iudex quomodo lex. Et ambꝛo.ſuꝑ pꝛimã ad Coꝛin. v. Totaʒ maſſam coꝛ. Si quis poteſiatẽ non habet.quẽ ſcit reum abicere vel pꝛobare nõ valet imunis eſt.⁊ iudicis nõ eſt ſine accuſatione damnare. ſicut nec xpᷣc iudam abiecit. Juſtus animus vt illud fiat ſolum amoꝛe iuſticie: nõ li⸗ bidine vindicte vel apetitu pene. Vnde augu.in queſtio nibus ſuper Ero. Cum miſter iudicis occidit quem iu⸗ cx iuſſit occidi.pꝛofecto ſi id ſponte facit homicida eſt: ſi eum etiam occidit: quem ſcit a iudice debuiſſe occidi. — 4¶Ad tercium dicendum ̃m augu.ij.li-contra Fauſtũ JW0 6 e Aα GN Alle vtitur gladio qui nulla ſuperioꝛe ac legittima pote⸗ ſtate vel iubente vel concedente in ſanguinẽ alicuius ar matur. Maim vtiq; dominus iuſſerat vt ferrum diſcipu⸗ li eius ferrent:ſed non iuſſerat vt ferirent. Quid ergo ĩ⸗ cogruum eſt ſi Petrus poſt hoc peccatum factus eſt pa⸗ ſtoꝛ eccleſie.ſicut ADoyſes poſt percuſſum egiptium fa⸗ ctus eſt rectoꝛ vnius ſynagoge. Vterq; enim non dete⸗ ſtabile imanitate: ſed emendabili animoſitate iuſticie re gulam exceſſit. vterq; odio impꝛobitatis aliene. ſed ille fraterno.iſte dominico:licet adhuc cũ amoꝛe carnali ne⸗ Poſtea queritur . S. ij. de illo qui nõ habet poteſtatem.⁊ tamẽ cogit᷑ neceſſitate cefendẽdo ſe.vtrum faciat ↄtra hoc pᷣceptum. Ad qð ſic Scõm leges vim vi repellere licet.Et augu.j.de li.arb. dicit. iuſta lex ẽ que dat poteſtatẽ vel viatoꝛi vt latro nem ne ab eo occidatur occidat. vel cuipiam viro ac fe⸗ mine vt violenter ſibi ſtupꝛatoꝛem irruentem ante illici tum ſtupꝛum ſi poſſit interimat.4! Item exo.xxij.Si ꝑ⸗ fodiens inuentus ſit fur:⁊ peꝛcuſſus moꝛtuus fuerit ⁊c. augu. Mon eſt illi bomicidium. Si autẽ oꝛtus fuerit ſol ſuper eum reus erit. Intelligit᷑ ergo nõ ꝑtinere ad homi cidium:ſi fur nocturnꝰ occidatur. Si autem diurnꝰ.ad bomicidium ꝑtinere.hoc eſt em̃ ꝙ ait.Si oꝛiat᷑ ſuꝑ eum ſol ⁊c̃.qꝛ poterat decernere ꝙ ad furandũ nõ ad occiden dum veniſſet.⁊ ideo nõ debet occidi.¶ Itẽ.qð melius.ſ. irruentem in ſe interficere.aut ꝑmitti ſe interfici ab eo. ⁊ maius pᷣeligendũ eſt?: Sed dicit augu.pᷣmo de li.arbi. Aulto enim mitiꝰ eſt eũ qui aliene vite inſidiat᷑:qᷓ eũ ꝗ ſuam tuet᷑ occidi.Et multo ẽ imaniꝰhominem ſtuprum . P 2 O D .ααι 2,* J — ◻ 4 — lersE Nw8 c:ſen Da „* 5 4 —Pe — Lify * 01 — X W —*„ A Ee ‚ 7. — F. * ieN „ E P. tal⸗ * NW ppeti qᷓ e a quo vis infertur ab eo cni inferre conat᷑ in⸗ terimi. Contra.augu.in li.de li.ar. Quõ apud diui⸗ nam ꝓuidentiã peccato liberi ſunt:qui ꝓ his rebo quas inuiti amittere pñt.humana cede polluti ſunt. Sʒ vitã tꝑalem quilibet inuitꝰpõt amittere:ergo nõ eſt ſine cul⸗ pa ſi pꝛo ipᷣa tuenda hominẽ interficit.¶ Item pᷣceptuʒ eſt nõ occidere hominẽ.ſ.auctoꝛitate ꝓpꝛia.Sed iſte qui impetitur ad moꝛtẽ ab alio:nõ eſt iudex nec miſter legis ergo ſi interficit. interficit auctoꝛitate ꝓpꝛia.¶¶ Item au⸗ gul. j. de li. ar. Poteſt illi legi que tuendoꝝ ciuiũ cauſa vim hoſtilem eadẽ vi repelli iubet ſine libidine obtẽꝑa⸗ ri.⁊ de omnibo miſtris qui iure atq; oꝛdine poteſtatibo quibuſq; ſubiecti ſunt id dici põt.Sed illi homines lege inculpata quõ inculpati queant eſſe nõ video. Non em̃ eos lex cogit occidere:ſ relinquit in poteſtate.libeꝝ ita⸗ qʒ eſt eis neminẽ necare pꝛo his rebo quas inuiti poſſunt amittere.ob hoc amare nõ debent. Ex hoc ſequit᷑ idẽ qð pꝛius. ¶ Stem augu.ad Publicolã de occidendis homi nibo. Ne ab eis quiſqᷓ; occidat᷑ nõ mihi placet oſiliũ:niſi foꝛte ſit miles: aut publica functione teneat᷑. vt nõ ꝓſe hoc faciat.ſed ꝓ alijs accepta legittima poteſtate:ſi eiꝰ ↄgruat ꝑſone.¶ Item ſi dicat᷑ ſicut ↄtingit in violatõne ſabbati.q neceſſitas facit licitũ:qdð als eſſet illicituʒ.Et ideo neceſſitas vitandi moꝛtem excuſat.Contra.ꝗ dixit. non mechaberis: dixit nõ occides in decalogo. Si ergo neceſſitas nõ excuſat in vno:ergo nec in alio. Item iᷓ;⸗ uis aliquis impetat᷑ ad moꝛtem a muliere vt cognoſcat ipſam. tamen tenet᷑ ipſam nõ cognoſcere.ergo qᷓuis ali⸗ quis impetat᷑ ad moꝛtem ab aliquo: tenetur ipſum non occidere.q! IJtem quedam bona ſunt in ſummo vt virtu⸗ tes.quedam in medio vt naturalia.quedam in infimo vt tꝑalia.Si ergo nõ licet deſtruere melioꝛa pꝛo deterioꝛi⸗ bus ↄſeruandis:nõ licet interficere furem ſiue diurnum ſiue nocturnũ. Sol.quidam diſtinguũt neceſſitatem euitabilem ⁊ ineuitabilem. Si ſit euitabilis neceſſitas ſcʒ qꝙ; poſſet aliter euadere vt fugiendo vel alio mõ: ho⸗ micida eſt talis ſic interficiens.⁊ peccat ↄtra illud man datum.non occides.Si vo ſit ineuitabilio:ꝙ non poſſit euadere niſi interficiat: aut occidit motus ira. aut libi⸗ dine vindicte.aut cum doloꝛe euadendi neceſſitate.ꝓꝓut dicit auguſ.in queſtionibo ſuper Math̊.Cum homo ab homine occiditur: multum diſtat vtrum vlciſcendi cupi ditate.vel iniuſte aliquid auferendi. ſicut fit ab inimico ſicut a latrone. vel obediendi oꝛdine ſicut a iudice. vel euadendi:vel ſubueniendi neceſſitate. Pꝛimo modo oc⸗ cidens homicida eſt. ſco ⁊ tercio modo nõ iudicabitur aliquio homicida qᷓ;tum ad culpam: qᷓuis iudicet᷑ qᷓtuʒ ad irregularitatẽ.q¶ Sed ↄtra obijcitur.Nã dicit canon NMicolai pape.di.l. De clericis quibo cõſuluiſti.ſ.qui ſe defendendo paganũ occiderunt.ſi poſtea ꝑ penitentiam pñt ad pꝛiſtinũ ſtatum redire:aut ad altioꝛem aſcendere ſcito nos nullam occaſionem dare nec vllam tribuere li centiam eis quẽlibet hominẽ quolibet modo occidendi. ergo in nullo caſu licet clericis occidere.q! Ad idem ca⸗ non Martini diſt. eadem. Si quis homicidij aut facto aut cõſilio aut pꝛecepto:aut defenſione poſt baptiſmum ↄſcius fuerit: ⁊ per aliquam ſubreptionem ad clericatũ venerit deijciatur.⁊ in fine vite ſue ↄmunionem tm̃ acci⸗ piat.¶ IStem canon extra de concilio erledeñ.de clericis qui in obſidione poſiti ſunt ſtatutum eſt: vt qui altario miniſtrant:⁊ xpᷣi coꝛpus ⁊ ſanguinem tradunt: ab om⸗ ni humano ſanguine etiam hoſtili ſe abſtineant.ꝙ ſi in hoc inciderint purgati per penitentiam officio ⁊ ↄmu⸗ nioni reddantur. Si ergo neceſſaria penitentia:in occi⸗ tendo fuit culpa. Pꝛopter hoc quidam pfectius diſtin⸗ xerunt inter clericos ⁊ laycos.Clericis nulla neceſſita⸗ te licet. laycis vpᷣo cum pᷣdicta neceſſitate licet cum euita⸗ bilis ſit neceſſitas ⁊ nulla libido vindicte.ſed ſola intẽ⸗ tio ↄuerſationis ꝓpꝛie ſalutis ſᷣm ↄceſſionem. Sed quia ex lege nature nõ eſt diſtinctio layci ⁊ clerici:iſtud auteʒ eꝛem) alonſle (76 aα . — )ſi N * —b f*⸗ G t⸗ — 690 (1 2400 — . . 7 . ) —. —X ) ſie p̃ceptum eſt legis nature:ideo ſi pꝛobibeãtur clerici ab occiſione in caſu ↄceſſo layco:boc nõ erit ex pꝛobibitõne huius pᷣcepti:ſed eccleſiaſtice inſtitutõis.ideo diſtinctõ iſtoꝛum reſpicit eccleſiaſticam inſtitutõnem nõ tenoꝛem huiꝰpꝛecepti.¶l Ad illud ergo augu.dicunt ꝙ hoc dicit. quia raro ↄtingit ſine peccato.peccat em̃ ſi inteꝛficit ſui amoꝛe nimio vel alterius odio.Et ideo dicit interroga⸗ tiue.quõ peccato ſunt liberi. Ad ſcdᷣm dicunt.qꝙ in ca ſu pᷣdicto efficitur interficiens legis miſter.quia occidit iuſticia ⁊ ex ↄceſſione legis. differẽter tamen in iſto ⁊ in iudice.iQam iudex occidit ex iuſticia ⁊ officio.iſte auteʒ ex iuſticia non ex officio. Sicut eſt in ſacerdote ⁊ layco quo ad baptiſmum vterq; poteſt baptiʒare. Sacerdos ex officio ⁊ ↄceſſione.Laycus nõ ex officio ſed ex ↄceſſio⸗ ne in neceſſitate.¶ Ad tercium dicunt.ꝙ loquit᷑ auguſ. in caſu euitabilis neceſſitatis.quando.ſ.facultas fugiẽ di datur.Et q;tuʒ ao hoc dicit.quomodo inculpati poſ⸗ ſint eſſe non video. Et in eodem caſu dicit augu.in eodẽ Nuomodo apud diuinam pꝛouidentiam peccato liber ti ſunt:qui pꝛo bis rebus quas ↄtem ni opoꝛtet humana ſunt cede polluti.Videtur ergo mihi legeʒ iſtam que po pulo regendo ſcribitur:recte iſta permittere ⁊ per diui⸗ nam pꝛouidentiam vindicari.4¶ Ad quartum dicendũ. ꝙ tres cõditiones ponũtur ad hoc ꝙ liceat in neceſſitate interficere. Vna eſt ꝙ non pꝛo ſe:hoc eſi pꝛo ꝗꝓpꝛia vindi cta. Alia eſt ꝙ eius perſone ↄgruat.vt.ſ.non clericꝰ ſed layca perſona ſit. Tercia ꝙ publica functione teneat᷑. Et hoc conuenit in pꝛedicto caſu:quia ex conceſſione le⸗ gis efficitur miniſter legis. Vnde ambꝛo.in li.de para⸗ diſo. Nec is qui homicidium aliqð inuitus fecerit extꝛa miſterium eſt.ſiquidem lex ait de eo.ꝙ deus dedit cũ in manus eius. Aldanus ergo eius diuine vltioni miſteriũ p̃ᷣbuerunt.4 Ad aliud dicendũ ꝙ non eſt ſiłe de mechia ⁊ de occiſione. Nam ſicut dictum eſt dare vitam ſolius dei eſt: nec p̃bet eain ꝑ miſterium alicuius. Cognoſcere vo non eſt ſolius dei imediate:ſed potius dedit viro vn⸗ de potentiam illam oꝛdinaret in ſuam. Aiuere em̃ eſt ĩ⸗ mediate a deo.coire autẽ nõ.Ecõtrario vᷣo eſt quia occi⸗ dere ex ↄceſſione diuina ꝑ legem ad ipᷣm oꝛdinata eſt in miĩſterio in caſu neceſſitatis ineuitabilis. ¶Dechari vᷣo ſeu ↄgnoſcere alienam nulla lege diuina vel bumana ad diuinam oꝛdinata ꝑmiſſum vel cõceſſum eſt. 4¶ Ad vlti⸗ mum do dicendum. ꝙ in neceſſitate ꝓ tuendis tꝑalibus qᷓuis ↄcedatur lege humana interficere furem: nõ tamẽ lege diuina: que diſlinguit inter diurnũ furem ⁊ noctur num. ſ Locturnus vᷣo quia nõ põt diſcerni vtꝝ cauſa fu⸗ randi vel occidendi venerit: ꝑmittit᷑ occidi a quolibet. diurnus vᷣo non. . Nueritur poſtea .S. ij. an ille g interficit nõ ex ꝓgoſito ſ̊ caſu.facit ↄtra h̊ pꝛece ptum. Ao qð ſic. Geñ.iij. Lamech credẽs interficẽ be⸗ ſtiam interfecit hoĩem:⁊ reputatũ ẽ ei in bomicidiũ ma/ gis ᷓ Chaim. vñ ibi ſequit᷑ Qui interfecerit Chaim ſe⸗ ptuplũ puniet᷑. Si ̊ homicidiuʒ Chaim fuit recte ↄtra illud pᷣceptũ:̊ ⁊ homicidiũ Lamech:qð fuit nõ ex ꝓo⸗ ſito i̊ er caſu.¶ Iteem. xxj.exo.dicit᷑.ꝙ ſi quis ꝑcuſſerit mulierẽ pꝛegnantẽ ⁊ fecerit aboꝛtiuum:ſi puerꝑium fue rit aĩatum:reddet aĩam ꝓ aĩa.Sed ſine ꝓpoſito ⁊ inten tione poteſt iſtud ↄtingere caſu:ergo caſuale homicidiũ imputat᷑.ſed nõ niſi ↄtra hoc pceptum.¶¶ Item canones plures interfectionẽ puniũt que fit caſu diſtincti.l. Sed pena nõ imponitur niſi pꝛo reatu culpe.ergo ⁊7. Cõ⸗ tra.Que fiunt caſu nõ fiunt voluntate.que nõ fiunt vo⸗ luntate nõ ſunt culpabilia:qꝛ vt dic aug. Peccatũ adeo eſt voluntariũ.qð ſi non ſit voluntariũ:nõ ſit peccatum ergo nulla occiſio que fit caſu eſt peccatum. 4I Item au⸗ gu.ad Publicolam. Paulus aplus fecit notas preſidi ſibi inſidias pꝛeparatas.ob hoc accepit armatos. Si. in illos inimicos incidiſſet Paulus: nũquid in effuſiõe — 6 2 C 2 E le. *) „ Nn ⸗ð 41 * n ing ceic⸗ o1i aun lyin eſce eſi⸗ gn. ſe poß⸗ de ber na 90 i⸗ K N ſ eat. nelo Panr tann tein ſtrin chia Mus lee n⸗ ki⸗ 2 5d0 ⸗ ius tame voctut nſaſp libet *△ Nueſtio ſanguinis eoꝝ ſuũ crimẽ agnoſceret: abſit.⁊ tñ fieret ca⸗ ſu homicidiuʒ. 4 Item augu.ad Publicolam. Ablit vt ea que ꝓpter bonũ actũ facimus.ſi quio ꝓpt᷑ ̊ pꝛeter no ſtram voluntatẽ cuiqꝙᷓ; mali acciderit:nobis imputetur. Sed poteſt ↄtingere nobis licito oꝑe vacãtibo.ſicut po/ nitur caſus decretalis.v.li.ti.de bomicidio. de ſie acerdo⸗ te qui ꝓpter moleſtiam coꝛpoꝛis equum aſcendit:⁊ equ pꝛeter ſeſſoꝛis arbitrium:freno rupto.quẽdam puerum oppꝛeſſit. ergo 7. Sol. hic diſtingnit 'm decretalem quia interficiens caſu aut dabat operam rei licite: aut il licite.Si rei illicite: reputat᷑ homicida ↄtra illud pꝛece⸗ ptum. Si vo rei licite:tunc diſtinguendũ ᷣm canonem. E aut adhibuit diligentiam quã debuit.aut nõ. Si ſic non reputat᷑ homicida. Si non:reputat᷑ homicida.ln⸗ e dicit canon.di.l.Sepe ↄtingit dum quis oꝑi neceſſa⸗ rio inſiſtens arboꝛem incidat:vt aliquis ſubtus ipᷣaʒ ve niens depꝛimat᷑.Et idcirco ſi voluntate vel negligentia incidentis arboꝛem factũ eſt.vt homicida penitentie de⸗ bet omnino ſubmitti. ſi nõ:hec eum ſententia ↄſtrin⸗ git. ¶¶ Ad illud vo qð obijcitur de Lamech m boc rñde tur:quia nõ adhibuit diligentiã quã debuit.⁊ ideo ei eſt imputatũ:nõ tamen magis qᷓ; Chaim:licet dicat᷑ ꝙ plus punitꝰ eſi.quia nõ ſequit᷑.ſi plus punit᷑ tempoꝛaliter ꝙ; maius ſit peccatum.4l Ad illud qð obijcitur de muliere pꝛegnante.dicendũ ꝙ ꝑcutiendo nõ dat oꝑam rei licite: ideo imputat᷑ ei bomicidium ſequens.⸗l Ad illud qð obijcitur ꝙ canones puniũt interficiẽtes caſu.dicenduʒ eſt ꝙ boc ẽ quãdo dant opeꝛã rei illicite:vel nõ adhibent diligentiam quã poſſunt vel debent.ałs non puniũt.vn⸗ de Nicolaꝰ papa di.l.Si aliqua culpa vel neglectu ali⸗ cuiꝰinteritꝰ homĩs cognoſcit᷑ adueniſſe ꝑpetratũ eſt ho⸗ micidium.Et decretalis Inno.in pꝛedicto caſu de ſacer dote dicit. ꝙ cũ idem capellanꝰnec actu nec voluntate ꝑ⸗ petrauit:nec dedit operam rei illicite:nõ impediat᷑ quo minus diuina poſſit celebꝛare. Ad illud vo qð ex op⸗ poſito pꝛimo obijcitur.quia qð eſt inuolũtarium nõ eſt peccatum. dicendũ ᷣm Joh̊.dama. ꝙ inuolũtariũ ſim⸗ pliciter hoc quidẽ eſt ꝑ ignoꝛantiã.hoc ꝑ violentiã.In⸗ uoluntariũ ꝑ violentiã eſt cũ tota cauſa actus defoꝛis ẽ nibil cooperãte illo qui patitur. Inuolũtarium vo per ignoꝛantiã.cum non ipᷣi trihuimꝰcauſam ignoꝛãtie: ſed ita ↄtingit.vnde ſi ebꝛius homicidiũ fecerit ignoꝛãs qui dem facit nõ tomen volũtarie. Cauſam em̃ ignoꝛãtie.ſ. ebꝛietatẽ ipᷣe fecit.Siłꝛ ſi quis in aſſueto loco ſagittans patrẽ tranſeũtem interficit. Scom boc ergo dicendũ. qñ caſui ſequẽti nos nõ tribuimus cauſaʒ aliquo mö.. oꝑando vel negligẽdo dicit᷑ inuolũtariũ.Quãdo aũt ca⸗ ſui ſequẽti aliquo mõ cauſam damus:nõ eſt inuolũtari⸗ um.ql As aliud patet ſolutõ ex iam dictis. Articulus teꝛcius Onſequẽter querẽduʒ eſt vtꝝ iſto pᷣeepto pꝛo hibeant᷑ occidere illi qui habent ſpũalem po teſtatem vt ſacerdotes. Ad qð ſic.exo.xxxij. Moyſes fecit a leuitis interfici.xxiij milia hominũ:qui adoꝛauerant vitulũ ↄflatilem. Item umeri. xxv. Phi nees interfecit iſrahelitam coeuntẽ cũ madianitide. Itẽ j· Meg. xv. Samuel interfecit Agag regẽ amalech. Itez iij. Reg. xviij. Delyas interfecit ſacerdotes baal. Item ECypꝛianꝰ dicit ꝙ pᷣcepti legis memoꝛ mathathias.inteꝛ fecit illũ qui ad ſacrificãduzʒ acceſſerat.j.mach.ij. ſi ante aduentũ xp̃i hec pᷣcepta ſeruata ſunt: quatomagis poſt aduentũ xpᷣi.ergo ſᷣm hoc ſacerdotibo noue legis li⸗ citum eſt reos occidere. Ad hoc dicũt quidã ꝙ ſacer⸗ otibus veteris legis licebat: ſacerdotibo noue legis nõ Et ratio huiꝰeſt.quia cũ ſᷣm augu.differẽtia legis ⁊ euã gelij ſit timoꝛ 1 amoꝛ. miniſtri legis debuerunt eſſe mini ſtri ſeueritatis ad timoꝛẽ: ſed miniſiri euãgelij debent eẽ miniſtri pietatis ad amoꝛem. Quia ergo illi debebãt ar cere a malis ꝑ timoꝛem: congruebat eis maleficos inter / An1 * Frnr S qhana Qa n ſo ſu G mi& E AA vxxxuij. ficere.Et quia iſti debent attrabere ꝑ amoꝛeʒ nõ ogruit eis interficere. ¶ Sed otra hoc ſic obijcit Joh. criſo. ſu per Math.omel.xvij. Occidit phinees hominẽ:2 repu⸗ tatum eſt illi ad iuſtieiam. Petrus vᷣo geminũ fecit ho⸗ micidium.in Anania.ſ.⁊ Saphira.Act.v. cum fuerit opus ſpũale qð factum eſt.i.nõ manuale.q¶! Item gꝛeg. in dyalogo. Petrus qui Tabitam moꝛtuam ſuſcitauit Act᷑.viij. Ananiã ⁊ Saphirã mẽtientes increpãdo moꝛ ti tradidit.ꝗ¶ Item Hieꝛo.ad Ripariũ.Legi vindictaʒ phinees.auctoꝛitatẽ Helye.ʒelum Symonis chananei qui in duos magos zaroe ⁊ arphaxat ignitos ſerpẽtes retoꝛſit. Item Petri ſeueritatem Ananiam ⁊ Saphirã trucidanteʒ. Hauli ↄſtantiã:qui Elimã magum eterna ſeueritate dãnauit.nõ eſt crudelitas crimina pꝛo deo pu nire ſed pietas.vnde in lege dicit᷑. Si frater tuus ⁊ ami cus ⁊c̃.voluerit depꝛauare veꝛitatem effundes ſanguinẽ ipſoꝝ.Ex hoc ergo relinquit᷑.ꝙ q;tum ad iudicium occi ſionis pares ſũt ſacerdotes noue legis ⁊ veteris.4! Ytẽ cum crimina punire pꝛo deo ſit pietas:nõ erit cõtra mi⸗ niſterium pietatis maleficos punire. ¶ Item dicit au⸗ gu. Süma religionis eſt imitari eum quẽ colis. Sʒ ipſe eus auctoꝛitate interficit:iudex miniſterio.ergo mini⸗ ſterium occiſionis maxime ↄgruet ſacerdoti:qui debz eẽ dei pꝛecipuus imitatoꝛ.4 Item Leo quartꝰ ſcribit Tu⸗ douico.xxiij.q.viij. Quidã in romanoꝝ poꝛtum ſarace⸗ nos venturos eſſe dicebant:pꝛo quo pꝛecipimꝰ noſtrum ↄgregari populum. Item idem in eadem. Qunquid ab aliquibo noſtros hbomines ſinimus oppꝛimi.ſed ſi neceſ⸗ ſitas vlla occurreret:pñtialiter vindicamus.quia noſtꝛi gregis vltoꝛes eſſe debemus:⁊ pꝛecipue adiutoꝛes.Si g̊ canonice ⁊ regulariter fecit illud Leo papa.ſ.occurrit inimicis:⁊ pñtialiter vindicauit:eadem ratõne poſſunt hoc facere alij epiſcopi ⁊ ſacerdotes canonice.⁊ illud qð ſequitur ad ſumptionem armoꝝ.ſ.pugnare ↄtra hoſtes interficere.4 Item ſicut dicitur.xxiij.q.viij.beatꝰ Gre go.ciuibus tuſcie vt contra Congobardos arma para rent mandauit. 4l Item eccleſia oꝛdinat ſecularem pote ſtatem vt papa imperatoꝛem. ergo tradit ei auctoꝛitatẽ ad ſuum officium. Si ergo auctoꝛitas imꝑatoꝛis ẽ inter ficere maleficum.⁊ a papa accipit auctoꝛuatẽ: ergo au⸗ ctoꝛitate pape interficit.Sʒ ille facit cuiꝰ auctoꝛitate fit ergo 7c. ¶¶ Item ep̃i habent p̃poſitos ⁊ balliuos in cau⸗ ſis ſanguinis. Sed illi balliui nibil agunt auctoꝛitate ſua.ergo auctoꝛitate epoꝝ fundunt ſangninem malefi⸗ coꝛum. Contra.beatus Ambꝛo.aduerſus milites go⸗ thos.lacrime mee arma ſunt.talia enim munimina ſũt ſacerdotis.aliter nec debeo nec poſſum reſiſtere.q. Iteʒ canon ex concilio toletano. Sacerdotes qui ad miniſte⸗/ rium ſalutis electi ſunt.ibi conſentiant regibus fieri iu⸗ dices:vbi ſuplicij indulgentia pꝛomittitur:non vbi ſen⸗ tentia diſcriminis pꝛeparatur.ſi quis contra hoc fecerit ſit reus effuſionis ſanguinis apud xpᷣm:⁊ apud eccleſi⸗ am perdat pꝛopriuz gradum.xxiij.q.viij. ¶¶ Item canon Micol.pape di.l.Cum diſcreti ſint milites ſeculi a mili tibus eccleſie: non conuenit militibus eccleſie militare ſeculo:per quod ad effuſionem ſanguinis neceſſe ſit per⸗ uenire. ¶,ᷓà Btem beatus Berñ. ad Eugeni.li.iiij.de con⸗ ſideratione. Aggredere ſubditos: ſed verbo non ferro. quid denuo vſurpare gladium temptes:quem ſemel iuſ⸗ ſus es reponere in vaginam.ſcilicet in Petro eui dietuzʒ eſt mitte gladium tuum in vaginaʒ.4 IStem. j. ad Thi. üij. Opoꝛtet epᷣm ſine crimine eſſe non vinolẽtum nõ peꝛ⸗ cuſſoꝛem. Sol.ſicut dietum eſt. hoc pꝛecepto pꝛobibe tur quilibet occidere ſua auctoꝛitate.quia ergo miſtris veteris teſtamẽti ↄmiſſa erat auctoꝛitas: miſtris vᷣo no⸗ ui teſtamẽti nõ eſt ↄceſſa auctoꝛitas vt ꝑ ſe interficiant: ideo ex ↄſequẽti iſto pᷣcepto pꝛohibent᷑ interficere in cau ſa iuſticie.Ratio aũt q̃re eis negata eſt auctoꝛitas ẽ du⸗ plex. Ana eſt quia miniſtri noue legis debent eſſe mini⸗ ſtri manſuetudinis ⁊ amoꝛis.ad aliciendum homines 7 7 . — 4 „ 1* R . 10 „ * L ”äl Gαοα 42 K 5 H5 RN—α ORR U ſe 57. „ „ ð 5 ae C 6 ſetet 3) ar . J NX 1* 2 O t9 0 11—1 ? 20 X ie * X Q 1 10 ſer ad bonũ. Vnde eis dicit᷑.v.math̊. Mon reſiſtẽ malo ⁊c̃. Et ibidẽ ſequit᷑. Diligite inimicos veſtros.⁊ benefacite bis qui oderunt vos.qð intelligit᷑ faciendũ a miſtris no ue legis:nõ ſolũ in voluntate animi:ſed etiã in oſtenſio ne ſigni. Alia eſt ratio.quia miĩſtri noue legis ſunt mini ſtri ſacramẽti vnionis.ſacramentũ em̃ altaris repꝛeſen⸗ tat vnionem xp̃ᷣi ⁊ eccleſie: quam ſignificat vnio anime ad coꝛpus. Sicut em̃ anima coꝛpus viuificat: ita xpᷣe ꝑ hoc ſacramentuʒ viuificat eccleſiam. vnde qui diſſoluit vnionem coꝛpoꝛis ⁊ anime:ſacramẽti illiꝰvnionis vnio⸗ nem in ſe non poteſi demonſtrare.⁊ ideo irregularis eſt ad huiꝰſacramẽti miniſterium exequendũ.quẽadmodũ bigamus qui carnem ſuam diniſit cum vxoꝛibo pluribo. Et ſicut dicit canon.xv.q.ij. Quedam ſunt que⁊ ſi non imputent᷑ ad penam: tamen impediunt ſacramẽti ſigna culum.⁊ introducit᷑ auctoꝛitas DHieronimi:qui dicit de illo qui ꝓpter diſciplinam caſu occidit.q́;tum ad culpã innocens eſt:q;tum ad legem reus eſt.legem dico ſacra⸗ menti. Inde eſt ꝙ cum alij oꝛdines eccleſie ad ſacramen tum altaris referant᷑: quia omnes oꝛdinati aut ↄficiunt ſacramentũ:aut deſeruiunt ↄficienti:debent carere diui ſione que oꝑonit᷑ ſacramento vnitatis.⁊ ideo nõ licebit miniſtris eccleſie interficere.ſanguinẽ effundere.mẽbꝛũ mutilare. Miniſtris vᷣo veteris teſtamenti:qui erãt mi niſtri timoꝛis ad cohercendũ a malo:⁊ ꝑ ↄſequẽs miſtꝛi diuiſiõis animaꝝ a malis.ↄpetebat auctoꝛitas⁊ execu⸗ tio interfectionis. vnde ptʒ ſolutõ ad pꝛimas auctoꝛita⸗ tes obiectas de miniſtris veteris te.¶ Ad illud vᷣo bea⸗ ti Cypꝛiani:ꝙ poſt aduentũ xpᷣi pcepta iudicioꝝ ſangui nis ſeruanda ſunt.ↄcedendũ ꝙ tꝑe gratie ſunt ſeruanda ſed nõ a miniſtris ſpũalium ⁊ ſacramentoꝝ:qui ſũt mi niſtri miſcdᷣie ⁊ mãſuetudinis ⁊ repᷣſentatoꝛes vnionis. ſed vt pꝛicipibo mũdanoꝝ qui ſeueritatis legalis imita⸗ toꝛes ſunt miniſiri ſeparatõnis ⁊ cohertionis a malis. Ad illud Criſo.dicendũ ꝙ impꝛopꝛie dicit᷑ Petrꝰ ho⸗ micidiũ feciſſe.hic em̃ dicit᷑ res fieri illo tropo quo ĩ ſcri ptura fieri dicit᷑. cum pꝛedicit᷑:vel innoteſcit. Petrꝰeꝛgo dicitur Ananiã ? Saphirã interfeciſſe.quia eoꝝ moꝛ⸗ tem qaã dy abolꝰefficere debebat:pᷣdixit ⁊ cauſam.ſ.cul⸗ pam patefecit.vnde ĩ actibo dixit Saphire.Ecce pedes eoꝛum qui ſepelierunt virum tuũ ad hoſtium ſunt:⁊ effe rent te.⁊ ſtatim expirauit. Ad illud aũt beati Gꝛego. dicenduʒ ꝙ aliud eſt increpando moꝛti tradere:⁊ alinds interficere. Tradere em̃ moꝛti eſt pluribo modisno modo tradere moꝛti inferende ab homine.⁊ hoc mõ pe⸗ trus nõ tradidit Ananiã ⁊ Saphirã. Alio modo trade re moꝛti inferende a demone.⁊ illud tràdere eſt excoĩca: re.⁊ hoc modo tradidit Paulus ⁊ etiam Petrus ſatha ne:ſed nõ intentione occiſionis:ſed intentione punitio⸗ nis ad coꝛrectioneʒ alioꝝ ſicut Petrus:vel ad coꝛrectõ nem eoꝛundem ſicut Paulus.j.ad Thi.j.vbi dicit. O: Hymeneũ alexandrũ tradidit ſathane.vt diſcant non blaſphemare.Et.j.coꝛin.v.De foꝛnicatoꝛe iudicaui euʒ qui ſic operatus eſt tradere ſathane in interitum carnis vt ſpiritus ſaluus fiat.¶ Ad illud vo beati Hiero.di⸗ cendum ꝙ differentia eſt inter miniſtros veteris legis ⁊ noue:nõ ſolum in his que dicta ſunt q;tum ad differen⸗ tiam ſeueritatis ⁊ miſcdie:quia illi pꝛincipaliter ſeueri tatis.iſti miſcðie ſunt miſtri:ſed etiam in iudicio ſeueri tatis.quia iſti gladio ſpũali.illi ᷣo gladio materiali iu⸗ dicia exequũtur.iſti verbo.illi ferro.ᷣſti verbo qð ẽ gla dius ſpũs ad diuiſionẽ aĩe ⁊ ſpũs.i.inoꝛdinatõis ſenſua litatis a rectitudine ratõnis ad Hebꝛe.iiij. Ili vᷣo ferꝛo id eſt materiali gladio ao diuiſionem anime ⁊ coꝛpoꝛis hoc eſt vite aĩialis. Vnde nota ꝙ ſicut pꝛius eſt qð aĩale eſt. deinde qð ſpũale.j.coꝛin.xv.⁊ vita aĩalis pꝛiuſq vi⸗ ta ſpũalis. Vitam aũt animalem dico que eſt in vnione anime ⁊ carnis.vitam vo ſpiritualẽ in oꝛdinatione ſen⸗ ſualitatis que dicitur anima:⁊ rationis que dicit᷑ ſpiri⸗ tup:ita miniſteriuz diuine iuſticie diſtributũ ẽ miniſiris kadn.) Kat. „ . — * Aere VE / „ V“ veteris teſiamenti in gladio materiali in ſeꝑationẽ aĩe ⁊ carnis.Miniſtris vᷣo noui teſtamenti in gladio verbi ſpũali ad diuiſionẽ anime ⁊ ſpiritus. In illo miniſierio eſt ratio timoꝛis. in iſto ratio amoꝛis. hinc dicentibus aplis.ecce duo gladij.Reſpondit dñs. Satis eſt.⸗.Ad illud beati augu.Sũma religionis eſt imitari quem co⸗ lis.dicendum ꝙ tria ſunt genera operum diuinoꝛum.ſ. oꝑa ſapientie.potentie.bonitatis. In operibo potentie vt creationis ⁊ miraculoꝝ: non querit deus imitatoꝛem vnde lucifer quia voluit eſſe ſilis in potentia deo:pᷣcipi⸗ tatus eſt Yſa.xiiij. Sil? nec in archanis ſapientie.Ande adam quia voluit eſſe ſilis in ſcientia:de paradiſo eiectꝰ eſt. Geñ · iij. Eritis ſicut dij. Operum vᷣo bonitatis alia ſunt pietatis ⁊ miſcðie in quibo vult ꝙ omnes imitẽtur eũ.math.v. Eſtote miſericoꝛdes ſicut ⁊ pater veſter ⁊c̃. Alia ðo ſunt punitõnis ⁊ vindicte:⁊ in his non vult vt ꝑfecti imitent᷑ eum ꝓpter duo. ꝓpter ſacramẽtũ vnionis ↄmendãduʒz:qð requirit mĩſtros ↄgruos in quibo nõ in ueniat᷑ opoſitõ diuiſionis. Alia ratio eſt ꝓpter ↄmendã dam gclementiã ſue miſeratõis.vt in hoc innuat ꝙ quaſi 7 4 X 1 4 1 4 1 . coactus punit.ſicut dicit᷑.ij. Lren.i?õ ex coꝛde ſuo hu miliauit ⁊ abiecit filios hominũ.⁊ introducũtur verba dñi puniẽtis quaſi plangẽtis.IJla.j. Heu ↄſolaboꝛ ð ho ſtibus meis.vt ſit eius ꝓpꝛium de hoſtibo miſereri.ideo miniſtri noue legis qui debent eſſe in ꝑfectioꝛi imitatõe dei:debent ipᷣm imitari in opere pietatis:nõ in diſtrictõ ne ſeueritatis.q Ad illud Leonis ⁊ Gꝛego.dicendum ꝙ hoc nõ dicitur ꝓpter hoc ꝙ liceat ſacerdoti vel pape aꝛ ma arripere:ſed quia poſſunt ſeculari pꝛincipi cui mate rialis gladius ↄmiſſus eſt:armoꝝ ſumptionẽ cõtra ma⸗ leficos ſuadere.ſicut illi qui habent minoꝛibꝰ ⁊ maioꝛi bus diuinas leges exponere ⁊ pᷣdicare.in quibo pꝛeci⸗ pitur ſecularibo poteſiatibo.maleficos non patieris vi⸗ uere. Exo.xxij.⁊ deut.xiij. Si audieris in vna vꝛbium tuarum quas dñs deus tuus dabit tibi ⁊c. Et poſt ſeqꝗ⸗ tur. Si inueneris certum eſſe qð dicitur ⁊ abbominatõ nem hanc opere ꝑpetratam:ſtatim ꝑcuties habitatoꝛes illius in oꝛe gladij. ¶ Ad alind qð obijcit de imperato⸗ re ꝙ oꝛdinat᷑ a papa.dicenduzʒ ꝙ verum eſt ꝙ recipit po⸗ teſiatem a papa ad puniendũ maleficos.executionẽ aũt poteſtatis accipit a lege a deo.ergo ꝑ papã recipit aucto 4 yr alv aenf“ n Pu maleſuoh A Paf⸗ G Dn:N) . Iiͤn 00 . WRE EοESa 2«e † apa — . ritatem vt ſit miniſter legis ⁊ iuſiicie diuine.ſed ab ipᷣa lege auctoꝛitatem vſus miniſterij iuſticie. Vnde aug.in queſtionibo leuitici.Cum homo iuſte occidit᷑ lex occidit non tu:dicit iudici ſeculari.¶ Si aũt obijcit᷑ ꝙ ille facit cuiꝰauctoꝛitate fit. Unde papa ⁊ ep̃i qui habent pᷣpoſi⸗ tos iudices ſanguinis vident᷑ occidere.dicendũ ꝙ eſt au ctoꝛitas iubendi.⁊ eſt auctoꝛitas inuendi. In auctoꝛita te iubendi ſequit᷑·ille facit cuiꝰauctoꝛitate fit. In aucto ritate ᷣo ĩnuendi non ſequit᷑.Eſt autẽ auctoꝛitas iuben⸗ di occidere maleficos penes im ꝑatoꝛem. Auctoꝛitas vðo innuendi penes papam ⁊ ſacerdotes. Eſt aũt iſta ĩnui⸗ tio diuine legis (vt dictum eſt) p̃dicatio: ⁊ vt pꝛincipes legi diuine obediant exhoꝛtatio.vnde Merñ.in.iiij.li. de ↄſideratõne ad Eugenium.oſtendit qualiter vterq; gla dius eſt eccleſie materialis ⁊ ſpũalis.⁊ ꝙ a ipᷣam perti net gladius materialis 2 ſpũalis.⁊ ꝙ ad ipſam peꝛtinet gladius materialis non qtum ad vſum vel ꝙtuz ad iuſ⸗ ſum. ſed qᷓtum ad nutum. Inde dicit hoe modo ad Eu⸗ ge. Qu gladium materialem tuum negat:non ſatis mi hi videtur attendere verbum dñi dicentis.oↄuerte gladi⸗ um tuum in vaginam.tuus ergo ipᷣe tuo foꝛſitan nutu ⁊ ſi nõ tua manu euaginãdus. Alioquin ſi nullo modo ad te ptineret. dicentibo aplis ecce duo gladij:nõ reſpon diſſet dñs.ſatis eſt.ſed nimis eſt. Vterq; ergo gladiꝰ ec⸗ cleſie eſt ſpũalis ⁊ materialis.ſed is quidem pꝛo eccleſia ille vo ab eccleſia exercendus. ille ſacerdotis:is militis manu.ſed ſane ad nutum ſacerdotis ⁊ ad iuſſum imꝑa⸗ toꝛis.Et ꝑ hoc ſoluũtur omnia obiecta. . * 3 e in lis Nueſtio Membrüũ terciũ Eſtat querẽ de genẽ occiſionis que ĩ hoc pᷣ cepto ꝓhibeat᷑. Et ex pᷣcedẽtibo videt ꝙ bibeat᷑ occiſio coꝛpalis: que ẽ in ſeꝑatõne aĩe a coꝛꝑe. 4¶ Sʒ qrit᷑ viꝝ ꝓbibeat occi⸗ ſio quocũq; mõ dicta. videlicet coꝛꝑalis 2 ſpũalis. Ad qð ſic.aug.ſuꝑ pᷣs. Moli putare te nõ eſſe bomicidã:qn fratri tuo malũ ꝑſuades. Si fratꝛi tuo mala ꝑſuades oc cidis. 7 vt ſcias qꝛ occidis: audi pſalmiſtã dicẽtem. Nilij hominũ tentes eoꝝ.arma? ſagitte ⁊ lingua eoꝝ gladi⸗ us acutꝰ. ¶ Item exo. xx. ſuꝑ illud.nõ occides.glo.Aſda nu vel mẽte:vel ſubtrahẽdo ſubſidiũ vite ei cui debes da re.¶ Item. v. deut. ſuꝑ illud nõ occides. Glo. re vel vo⸗ luntate.qui em odit fratrẽ ſuũ homicida ẽ: vel ſubtrabẽ do qð potes pᷣſtare.Ex his igit᷑ relinquit᷑ ꝙ hic ꝓbibet᷑ homicidiũ ſpũale:qð ẽ in odiendo.ſeu malũ ↄſulendo.⁊ homicidiũ dicit᷑ nõ ſolũmodo in ↄmittẽdo.ſ.in inferen⸗ do moꝛtẽ:ſed etiã in omittendo.ſ.in ſubtrabẽdo benefi⸗ cium ad ↄſeruationẽ vite ꝓrimi.q Pꝛeterea querit᷑ vtx iſto pcepto ꝓhibeatur occiſio quolibet modo dicta.Ad qð ſic.v.ſapie.Os quod mentit᷑ occidit animã.mendaci um igitur eſt occiſio anime. Si ergo hic ꝓhiberet᷑ queli bet occiſio ſpũalis: ꝓbiberet᷑ hic mendaciũ.⁊ pari ratõ ne quodlibet peccatũ moꝛtale. nam omne peccatũ moꝛ⸗ tale occiſio eſi aĩe. Si vᷣo diceret᷑ ꝙ non ꝓhibet᷑ hic occi ſio ſpũalis niſi illa qne eſt ꝓximi.Contra.hic pꝛohibet᷑ occiſio coꝛꝑalis ſui ⁊ pꝛoximi ſicut ſupꝛa dictũ eſt.ergo ſi hic pꝛohibet᷑ occiſio ſpualis: pꝛohibet᷑ ⁊ ſui ⁊ pꝛoximi ⁊ ita quodlibet peccatũ.qð qꝛ eſt falſum:relinquit᷑ ꝙ nõ pꝛohibet᷑ hic niſi occiſio coꝛꝑalis.q¶ Item querit᷑ vtruʒ iſtud pᷣceptũ ſit generale ad pluꝛa pᷣcepta.Ad qð ſic.au⸗ gu.ↄtra IFauſtũ in li.j.qꝛ iudei nõ intelligebant homici⸗ dium niſi coꝛꝑis humani: ꝑ qð vita pꝛiuaret᷑. Aperuit dñs omnẽ iniquũ motũ ad nocenduʒ fratri in homicidij genere deputati. Sed in furãdo.falſuʒ teſtando.⁊ hmõi eſt iniquus motus ad nocendũ pꝛoximo:ergo furta.fal⸗ ſa teſtimonia ⁊ hmõi eſt iniquus motus ad nocendũ ꝓ⸗ ximo.ergo debẽt in homicidij genere deputari.ergo cuʒ omne genus homicidij hic pꝛobibeat᷑:erit hoc mandatũ generale ad alia: quibo pꝛohibet᷑ pꝛoximo nocumẽtum. 4SZtem omnis pᷣuaricatio contra pꝛeceptum quodlibet ſcde tabule:aut eſt ↄtra innocẽtiaʒ inferendo nocumẽtũ aut ↄtra beneficentiã ſubtrahendo beneficiũ.Sʒ ᷣm au⸗ gu. hic pꝛohibet᷑ nocumẽti illatõ:ſilꝛ pꝛohibet᷑ ſubtractõ beneficij ſicut glo.dicit.Et ſicut dicit ambꝛo.in li.de of⸗ ficijs.Paſce fame moꝛienteʒ.quiſquis em̃ paſcendo ho⸗ minem ſeruare poteris:ſi nõ paueꝛis occidiſti.ergo iſto pꝛecepto pꝛohibet᷑ omnis pᷣuaricatio que eſt cõtra aliqð pꝛeceptoꝝ ſcde tabule.ergo eſt generale ad pᷣcepta ſcðᷣe tabule.¶ Item Hieꝛo.ſuꝑ yſa. Emnis iniquitas ⁊ op⸗ pꝛeſſio ⁊ iniuſticia iudicium ſanguinis eſt.⁊ licet gladio non occidas:voluntate tamen interficis.Sed iniuſticia iniquitas generalia ſunt ad furtũ.falſum teſtimoniũ. mechiã.⁊ hmõi.ergo iſta ſunt iudicium ſanguinis.eꝛgo ⁊c̃.¶ Item omnis iniquitas eſt iudiciũ ſanguinis.Om ne peccatũ eſt iniquitas:ergo omne peccatũ iudiciũ ſan⸗ guinis eſt hm verbum Hieꝛo.Eſt igitur hoc preceptum generale.¶ IZtem in epła Clemẽtis. homicidioꝝ tria ge nera dicebat beatus Petrus. Sicut em̃ homicidas in/ terfectoꝛes fratrum:ita detractoꝛes eoꝛum: eoſq; odien⸗ tes homicidas eſſe manifeſtabat. Detractio igitur ẽ ho⸗ micidium. Sed omne falſum teſtimonium eſt detractio: ergo ⁊ homicidium eſt. Eſt igitur hoc pꝛeceptum pꝛohi⸗ beno falſum teſtimoniũ. Contra. Illud pꝛeceptum cõ⸗ numeratur cum ceteris ⁊ eſt vnum de decem verbis. er⸗ go nõ ↄpꝛehendit alia. Sed ſi extenderet᷑ ad homicidiũ ſpũale.ↄpꝛehẽderet alia.ergo nõ extendit᷑ niſi ad homi⸗ cidium coꝛꝑale. Item ſcandalũ eſt bomicidiũ ſpũale. quia pꝛebet alij occaſioneʒ moꝛtis ſpũalis.ſicut dicit᷑ ad Ro. xiiij. Scandeliʒ ati ꝓpter eſcam noli deſiruere opns cei. ¶ Item. j. ad Coꝛin.viij.in eodẽ caſu dicit. Si quis viderit illũ qui habet ↄſciam recũbentẽ in idolio edifica bitur ad manducãdũ.⁊ peribit in tua ↄſcia frater ꝓpter quem xpᷣe moꝛtuus eſt. Si ergo ſpũale homicidiũ pꝛohi beretur hic.pꝛohiberet᷑ hic ſcandalũ.Sed ſcandalũ põt eſſe peccatũ ydolatrie qð eſt ↄtra pꝛimũ pᷣceptũ.⁊ periu/⸗ rium:qð eſt ↄtra ſcõm.⁊ violatio ſabbati:qð eſt ↄtra teꝛ cium.⁊ inhonoꝛatio:qð eſt cõtra quartum.⁊ ſic de alijs. Sic ergo pꝛohibet᷑ hic omnis pᷣuaricatõ alioꝝ pꝛecepto rum: qð falſum eſt. Relinquit᷑ igitur ꝙ nõ pꝛobibet᷑ hic niſi coꝛpoꝛale homicidiũ. 4¶ Item querit᷑ vtrũ pꝛohibea tur hic t̃ homicidiũ manus.⁊ cum dicant auctoꝛitates ꝙ lex pꝛohibebat manũ nõ animũ. Sed hoc non erit in pꝛohibitione niſi bomicidium manus. Contra.auguſ. Periculoſe decipiunt qui exiſtimant eos tm̃ homicidas qui manibo hominẽ occidunt:⁊ nõ potius eos: ꝑ quoꝛũ conſilium ⁊ fraudem ⁊ exhoꝛtationẽ homines extinguũ tur.ij am iudei nequaq; ꝓpꝛijs manibo dñm occiderunt ſicut ſcriptũ eſt.Qon licet nobis interficere quẽqᷓ;. ¶lda thei. xxvij.¶ Item augu. ANoꝛs xp̃ᷣi iudeis imputatur: quia ipᷣi linguis interfecerũt dicentes. Crucifige.cruci⸗ fige.vnde vnus euãgeliſta dicit dũm cruciſixũ hoꝛa ter⸗ cia.alius ſexta:quia iudei crucifixerunt euʒ hoꝛa tercia lingua.milites hoꝛa ſexta manibo. 4 IStem canon Aldaꝛ tini pape di.l.dicit.ꝙ homicidium ↄmittitur facto.pꝛe⸗ cepto.conſilio.Si dicatur ꝙ manus quã pꝛohibet lex.ẽ omnis opeꝛatio exterius expꝛeſſa:⁊ ita operatio quecũq; vel cooꝑatio ad moꝛtem alicuiꝰ hic pꝛobibet᷑. Queritur vtrum pꝛohibeat᷑ voluntas.⁊ ſi pꝛohibetur:quare nõ ex pꝛimitur ſicut circa mechiã ⁊ furtum. aũt pꝛobibea⸗ tur expꝛeſſe dicit glo.xx.exo.ſuꝑ illud.non occides.glo. voluntate.¶¶ Item cum non omnis qui odit fratrem:ve lit ei inferre moꝛtẽ:vel ꝙ ab alio illi inferatur:quare di⸗ cit.j.iohᷣ.ij. Qui odit fratrem ſuũ homicida eſt. So lu.occiſio hominis vel homicidiũ dicitur duobo modis vere.ſ.⁊ interpꝛetatiue. Interpᷣtatiue duobus modis Omittendo ſi non ſubuenit:cum videt pꝛoximuʒ in ne⸗ ceſſitate extrema. Nugu.ↄtra Fauſtũ.j.li. IJſtud pᷣceptũ qð eſt.non occides:nõ ſeruas.Non em̃ das eſurienti pa nem.verum ſi incurras in eum famelicũ:qui moꝛi poſſʒ niſi poꝛrigendo cibuʒ ſubuenia:iam tu homicida tene⸗ beris. Cõmittẽdo coꝛde.oꝛe.oꝑe.Coꝛde odiẽdo.j.ioh. iij.Qui odit fratrẽ ſuũ ⁊c. Oꝛe duobo modis.detrahen⸗ do. ſicut dicit beatꝰ Petrus.Detractoꝛes homicidas eẽ. Aalum ſuadẽdo ſicut dicit beatus augu. Si fratꝛi tuo mala ꝑſuades occidis. Ille qui in ſua ↄſcia occidit:quia vellet non eſſe aut non bene eſſe quem odit.detractoꝛ oc⸗ cidit pꝛorimum in conſcientia aliena: in qua viuebat ꝑ bonam opinionem.mali perſuaſoꝛ occidit eum in ↄſcien tia eiuſdem in qua viuebat per bonam voluntatẽ:⁊ poſt moꝛitur per peccatum. Opere ſcandaliʒando per malũ exemplum. AUnde beatus Gꝛego.de pꝛelatis. Tot moꝛ⸗ tibus rei ſunt:quot ad poſteros perditionis exẽpla traſ mittunt. 4. ere ↄmittitur homicidiũ in coꝛpoꝛis ⁊ ani⸗ me diuiſione:qð contingit tribus modis. neceſſitate.ca ſu.voluntate.ij eceſſitate euitabili vel ineuitabili.Caſu dando operam rei licite vel illicite.⁊ ſi licite:aut adhibi ta diligentia debita.aut non adhibita diligentia.Et pa tet ex pꝛedictis quomodo imputatur.⁊ quomodo non. Et quomodo fit contra hoc pꝛeceptum. quomodo nõ. Voluntate autem iuſte ⁊ iniuſte. Juſte quando debita cauſa iuſlus oꝛdo.iuſtus animus iudicis occidentis.et non eſt in hac pꝛohibitione. Iniuſte quando aliqð iſto⸗ rum trium deeſt.⁊ fit tribus modis.Conſilio.pꝛecepto. facto.ſicut dicit canon MNartini.⁊ iſtud homicidiũ vni⸗ uerſaliter ⁊ diſtincte ⁊ pꝛopꝛie hic pꝛohibetur.4 Cum ergo queritur vtrum pꝛobibeatur hic occiſio quolibet modo dicta.dicendũ ꝙ pꝛopꝛie hic pꝛohibet᷑ occiſio coꝛ⸗ poꝛalis. Impꝛopꝛie vᷣo ⁊ ex conſequẽti ⁊ interpꝛetatiue Weoze onas 1112 — —— . ne fahe . Üν „ MNit In rertl X ⸗ Voli h J 2miRIAG occiſio ſpũalis.Si em̃ aĩa melioꝛ coꝛꝑe:⁊ vita aĩe meli⸗ oꝛ vita coꝛꝑis:⁊ moꝛs aĩe peioꝛ moꝛte coꝛꝑis. Qui g̊ ꝓ⸗ hibet inferendã moꝛtẽ coꝛꝑalem:multomagis ꝓhibet in ferendã moꝛtẽ ſpũalem.nõ tamẽ ꝓpꝛie poteſt dici ab ali⸗ quo inferri moꝛs ſpũalis alicui: quẽadmodũ moꝛs coꝛ⸗ poꝛalis.Aſdoꝛo em̃ coꝛꝑalis infert᷑ alicui ꝑ cauſaʒ ⁊ vio lentiam. Aſdoꝛs vo ſpũalis culpe non põt inferri alicui ab aliquo:niſi ꝑ occaſionẽ: qꝛ culpa nõ põt fieri ĩ nobis niſi nobis volentibo ⁊ cõſentientibo:quis occaſio poſſit eſſe in verbo ⁊ facto.⁊ ideo occiſio ſpualis dicit᷑ inferri ĩpꝛopꝛie ⁊ interpᷣtatiue: quia ꝑ occaſionẽ non ꝑ cauſam Ao illud qð obijcitur de mendacio ? quolibet pecca⸗ to moꝛtali ꝙ occiſio ẽ.dicendũ ꝙ quodlibet peccatũ moꝛ tale effectiue dicit᷑ occiſio ſpũalis:qꝛ ex quolibet aĩa oc⸗ ciditur:ſed nõ foꝛmaliter:niſi ſoluzʒ illa que ſunt occaſio alteri peccandi.i.ſpũaliter moꝛiendi.ſicut ẽ mali ꝑſua⸗ ſio.vel factũ minus rectũ pᷣbens alteri occaſionẽ ruine: vel ꝙ moꝛiat᷑ in ↄſcia ꝓpꝛia ꝑ odium.vt ibi nõ viuat per amoꝛẽ.vel ꝙ moꝛiat᷑ in ↄſcia alterius ꝑ detractioneʒ. vt ibi nõ viuat ꝑ bonam opinionẽ.¶ Ad illud vo qð queri tur.vtrũ illuo pᷣceptum ſit generale.dicendũ q; nõ:imo eſt ſpeciale. Et ad illud aug. ꝙ homicidiñ intelligit᷑ oĩs motus ad nocendum: intelligendũ cum determinatõne quo.ſ.nocet ꝑſone:nõ quo ad res ꝑſone: ſed quo ad eſſe ipᷣius ꝑſone.⁊ ideo nõ obſtat qð obijcit de furto:⁊ falſo teſtimonio ⁊ alijs.¶.. Sitꝛ ad aliud qð dicit ꝙ ſubtractõ beneficentie pꝛohibet᷑ hic ⁊ nocumẽtuʒ generaliter.patʒ de nocumẽto. De ſubtractione vo beneficẽtie ſiłꝛ dicẽdũ ꝙ nõ intelligit᷑ generaliter:ſed ſubtractio ſolũ debiti be⸗ neficij in caſu neceſſitatio ex quo moꝛs ↄtingit.4! Ad il⸗ lud aũt qð obijcit de iniquitate ⁊ iniuſticia ſilꝛ dicendũ qð illud nõ dicit᷑ generaliter:ſed ſolũ de iniuſticia ⁊ ini quitate:qua ꝑ oppᷣſſionẽ alicuiꝰinfertur moꝛs vel accele ratur. Ad homicidiũ em̃ ꝑtinet inferre ſtatim moꝛtẽ vel accelerare moꝛtem. ¶ Ad illud vᷣo beati Petri iam ptʒ reſponſio.Qam detractio nõ dicit᷑ moꝛs niſi interpᷣtati⸗ ue ⁊ ĩpꝛopꝛie. Ad ſequẽtia vᷣo ptʒ rñſio.i am ꝓhibet᷑ Fm intentionẽ legis homicidiũ volũtatis ⁊ oꝑis:vel co⸗/ oꝑationis: qᷓ;uis ſᷣm intellectũ carnaliũ iudeoꝝ intelli⸗ geret᷑ ſolum de homicidio operis vel cooꝑationis.⸗ Ad vltimum dᷣᷣo qð queritur.ſ.quare nõ eſt pꝛohibitio volũ/ tatis diſtincta circa occiſionem ſicut circa mechiã ⁊ fur tum. reſpõſum eſt ſupꝛa queſtione de numero pꝛecepto⸗ rum.⁊ infra ampliꝰdeclarabit᷑ Nueſtio. xxxv. de ſexto pꝛecepto.i on mechabeꝛis. Ranſeundũ eſt ad ſextũ pᷣceptũ:quo dicit᷑.nõ mechaberis Circa qð inquirẽda ſunt pluꝛa.Pꝛimo vtx fit pᷣceptũ pᷣme tabule vel ſcðe. Se cundo vtꝝ ſit pᷣceptũ moꝛale legis natu re:vel moꝛale diſcipline.Lercõ vtꝝ coitꝰmaris ⁊ femi⸗ ne nullo addito ſit ꝓbibitꝰhoc pᷣcepto.Quarto vtꝝ ↄcu⸗ binatꝰ ꝓhibeat᷑. Quito vtꝝ coitꝰ foꝛnicariꝰ. Sexto vtꝝ coitꝰinceſiuoſus.Septimo vtꝝ bigamia.Octauo vtruʒ coitus ↄiugalis inoꝛdinatꝰ.Nono vtrũ mechia mẽtalis vel coꝛpoꝛalis pꝛohibeat᷑ hoc pᷣcepto.Decimo de ↄꝑatio ne huiꝰpꝛecepti ad alia. Membꝛũ pꝛimum Ad pᷣmũ obijcit᷑ ſic.deut.v.ſuꝑ illud.non mechaberis.glo. Adulteriũ ꝓhibet carna le vel ſpuũale.Et iteꝝ.ſpũalis foꝛnicatõ eſt ydolatria ⁊ ſcripturaꝝ expoſitõ pᷣua. Sʒ ↄſiat ꝙ ꝓhibitõ y dolatrie ꝑtinet ao pmũ pᷣceptũ pᷣme ta bule:1 ꝓbibitõ pᷣue expoſitõis ſcripturaꝝ ad ſcᷣm pce⸗ ptũ pᷣme tabule.nõ aſſumes nomẽ tci tui i xanũ:qꝗ̊ illud pᷣceptũ extẽdit᷑ ad pᷣceptũ illð pᷣme tabule.q Itẽ yſi. Foꝛ õ nicatõ carnis adulteriũ l. ſoꝛnicatõ animi ſeruitꝰydolo rum ẽ.etiã ſpũalis foꝛnicatõ de qua dicit dñs.Qui vide rit mulierẽ ad ↄcupiſcẽdũ eã ⁊c. Cũ igit᷑ hic generaliter ꝓhibeat᷑ foꝛnicatõ:⁊ ydolatꝛia ſit foꝛnicatõ animi:ydo latria hic ꝓhibet᷑.¶ Si dicat᷑ ꝙ pᷣceptũ illud põt accipi lr̃aliter ⁊ allegoꝛice. Allegoꝛice acceptũ ꝑtinet ad pᷣmã tabulã:in qua ꝓhibet᷑ ydolatria ⁊ hereſis: que ſunt foꝛ⸗ nicatio ſpũalis.Lraliter & intellectũ eſt p̃ceptũ ſcðe ta⸗ bule. Contra.j.ad coꝛin.vj.iſeſcitis qm membꝛa veſira templũ ſunt ſpũſſ.⁊ in eadẽ epła.c.iij. Si quis templuʒ i violauerit diſperdet illũ deus. Inde arguit᷑. Si vio⸗ latio templi exterioꝛis ẽ ſacrilegiũ: ⁊ ↄtra pᷣceptũ prime tabule in quo pᷣcipit᷑ honoꝛ dei: ̊ multomagis violatio templi interioꝛis ⁊ ſpũalis erit ſacrilegiũ ⁊ ↄtra pᷣceptũ pꝛime tabule.Cum ergo foꝛnicatio coꝛpoꝛalis templum dei ſpũale polluat: erit ſacrilegium ⁊ ↄtra pᷣceptum pꝛi⸗ me tabule. ¶ Item in pceptis ſcðe tabule pꝛohibet᷑ leſio ⁊ iniuria pꝛoximi.Sed in ſimplici foꝛnicatõne nulla eſi iniuria pꝛoximi.quia eſt cũ ſoluta:que non eſt alicuius Aꝛia:ſed ſue poteſtatis.nec inde aliqua ẽ querimonia: ergo nõ eſt ꝓhibitio illiꝰpꝛecepti ſcðᷣe tabuie. Sol.ſi⸗ cut dicit᷑ in.ij.Ezech.Liber ſacre ſcripture ſcriptus eſt intus ⁊ foꝛis. Intus qtuʒ ad ſpũalem intelligentiã. Io — ris qtum ad lr̃alem. Si ergo illud pᷣceptũ attendat᷑ qᷓtũ ad intelligentiã ſpũalem:⁊ hoc ĩpꝛopꝛie:erit illud pꝛece ptum idem pꝛimo pᷣcepto pꝛime tabule:quo ꝓhibet᷑ ydo latria.vel ſcðo quo ꝓhibet᷑ hereſis:que dicunt᷑ foꝛnicatõ nes. Oſee.ij. De ſy nagoga ⁊ hereſi auferat foꝛnicatões ſuas a facie ſua:⁊ adulteria ſua de medio vberum ſuoꝝ Si autem attendatur illud pꝛeceptum ſcdðᷣo modo ⁊ pꝛo pꝛie:pꝛohibetur hic foꝛnicatio coꝛpoꝛalis.⁊ hoc modo ẽ pꝛeceptum ſcðe tabule.De iſta aũt foꝛnicatõne que ſic ꝓ hibetur in hoc pꝛecepto dicit᷑.j.ad coꝛin.vj.Coꝛpus aũt non foꝛnicationi ſed dño.4 Et ſi obijciatur ꝙ pꝛecepta cæcalogi lr̃alia ſunt ⁊ non allegoꝛica: ⁊ ideo pꝛeceptum illud ſolum lale erit ⁊ non allegoꝛicũ.Dicendũ ꝙ pꝛece pta decalogi duplicem habent reſpectũ. AUnũ ad legem lr̃alem:que eſt lex naturalis cuiꝰexplicatio ſunt.⁊ G̊ mõ ſolum ſunt l̃alia.Aliũ ad legem figuralẽ que ẽ lex moy ſi.in qua explicita ſunt.que eſt lex vmbꝛe ⁊ imaginaria. ſicut dicit᷑ ad Hebꝛe.x.⁊ hoc modo allegoꝛicã interpꝛe⸗ tationem recipiunt.¶! Ad illud vᷣo qð obijcit᷑ in ↄtrariũ de violatione templi.dicendũ ꝙ nõ eſt ſiłe de templo ma teriali ⁊ ſpũali.i Qam tem plũ materiale nõ honoꝛat᷑ ni⸗ ſi ꝗꝓpter cultum dei.⁊ ideo violare illud eſt iniuriari deo Apꝛie.pꝛoximus vo honoꝛat᷑ ⁊ quia pꝛoximꝰ:⁊ quia dei templũ.vnde iniuria pꝛoximi quia ẽ pꝛoximus:nõ eſti ꝓp⸗ pꝛie iniuria dei. Iniuria vᷣo quia templũ dei.methapho⸗ rice dicit᷑ iniuria:quẽadmodũ homo vel coꝛpꝰhomis di citur templũ.⁊ ideo metha phoꝛice dicit᷑ ſacrilegiũ ⁊ im⸗ pꝛopꝛie.¶ Ao vltimuʒ qð obijcit. dicendũ ꝙ in ſimplici foꝛnicatione fit iniuria pꝛorimo: quia nomine pꝛoximi intelligit᷑ homo in vtroq; ſexu. vnde qᷓuis mulier ſit ſo⸗ luta:⁊ etiam velit hoc: nihilominꝰ tamen ei fit iniuria: quẽadmodũ ſi de voluntate tua eſſet ꝙ ego interficerem te:nihilominꝰtamẽ ſi ego interſicerẽ te: facerem tibi in⸗ iuriam.vnde qᷓuis nuliꝰ ↄquerat᷑: nihilominꝰ tñ vterq; leditur:quia vterq; ſpũaliter interficit.⁊ qᷓuis non lede retur alius ſicut ↄtingit in peccato molliciei: illa eadem pꝛohibitione qua pꝛohibetur pollutio alterius:pꝛohibe tur pollutio ſui:quẽadmoduʒ in pꝛecepto quo pꝛohibet᷑ occiſio alterius pꝛohibetur occiſio ſui. Membꝛũ ſecũdũ Einde queritur vtrum iſtud pꝛeceptuʒ ſit moꝛale legis nature: aut moꝛale diſcipli/ ne.Ad qð ſic.ambꝛo.in li.de patriarchis Dixit Sara ad abꝛaham:ecce nunc cõclu ſit me dominus ne parerem.intra ergo ad ancillam mea B9Geñ.xvj· Conſidera pꝛimum ꝙ abꝛahaʒ ante legẽ moy⸗ — 3 J yeEH 9) 9 5 . — . „ ! o e „ p. Lan N 00 J † 4 .Y „R wi tE FennX vrt,aà wνανυ⅜ Bfarte eß . . — —— =S S=. –a — =S =– S= ö no i ☛ Nueſtio ſi ⁊ ante euangelium fuit.⁊ ſequit᷑.nõ ergo in legem cõ⸗ miſit abꝛaham:ſed legem p̃uenit.¶¶ Item idem in eodẽ. Deus in paradiſo ↄiugium laudauerat:non adulteriuʒ damnauerat. Ex bis eꝛgo relinquit᷑ ꝙ adulteriũ ex lege eſi da nnabile:ante legem vᷣo nõ erat damnabile. Eſt igi tur malum quia pꝛohibitum er lege. Eſt igit moꝛale di⸗ ſcipline. Contra. ad Ro. ij. Cum gentes que legem noõ babent naturaliter ea que legis ſunt faciunt: ſtendunt opus legis ſcriptum in coꝛdibo ſuis. ↄſtat ꝙ opus legis ſeriptum nõ poteſt intelligi de pᷣceptis ceremonialibus: nec de pꝛeceptis iudicialibo pluribo que ſunt ex in ſtitu⸗ tione.ergo hoc intelligit᷑ de pꝛeceptis decalogi moꝛalibo ergo omnia pꝛecepta decalogi ſunt moꝛalia legis natu⸗ ralis.4 Item ſicut ibidẽ dicit glo. Lex naturalis eſt ne⸗ mini iniuriã inferre.nibil alienum priꝑe:alieno ꝰ iugio nõ inſidiari: Sed omnis adulter inſidiat᷑ alieno bingio ergo peccat ↄtra legem naturalẽ. Item ibideʒ dicit᷑ vt bꝛeuiter dicat. Lex naturalis eſt nolle alij facere qð ti⸗ bi nõ vis fieri. Sed nullus vellet vt ad ſuam aliquis ali us accederet voluntate oꝛdinata. ergo quicũq; adultera iur tranſgredit᷑ legem naturall. cõcedendum eſt. 4 Ao ulud aũt qð pꝛimo obijcit. dicendũ ꝙ illud qð di⸗ cit ambꝛo. de abꝛabã:q nõ ↄmiſit in legem coeundo cuʒ agar: verum eſt ꝙ hoc nõ fecit ſua auctoꝛitate ſed diuia diſpenſatione. Pꝛeterea hoc dicit ambꝛo. ad excuſatio: nem illius facti abꝛabe. cuiꝰintentio eſt dicere.ꝙ abꝛabã nõ peccauit ↄtra legem poſitam: que adbuc nõ erat: ⁊ B eſt qʒ dicit nõ in lege ↄmiſit ſed legem pᷣuenit. Item non peccauit ↄtra legem naturalem. quia nõ affectu implen⸗ cæ libidinis hoc egit:ſed querende poſteritatis ⁊ multi⸗ plicationis humani generis:qð pꝛocedebat de dictami⸗ ne legis naturalis. maxime cũ nõdũ eſſet multiplicatio bominũ ad dei cultum.⁊ hoc eſt qdð dicit.nõ ardoꝛe aliid ſuccenſus libidinis ↄiugalem poſipoſuit thoꝝ ancille cõ tubernio: ſed ſtudio querende poſteritatis ? agande ſobolis.Adhuc em̃ poſt diluuium raritas erat humani generis. Item non peccauit ↄtra legem ſeu ius ratõnis vnde ibidem dicit ambꝛo.ꝙ ſtudium poſteritatis erat tẽ poꝛe illo religionis: ne quis non reddidiſſe videretur de bitum nature. Jus autem rationis dictat vt reddatur vnicuiq; qð ſuuin eſt.¶ Ad illud qð obijcitur.ꝙ deꝰ an⸗ te legem adulterium non damnauerat. dicendum ꝙ eſt damnatio q;tum ad culpam ⁊ ad reatum pene eterne.⁊ eſt damnatio q;tum ad crimen ⁊ reatum pꝛeſentis pene Et eſt diſfferentia inter culpaʒ ⁊ crimen.i Lam culpa eſt peccatum quodcũq;. Crimen vo non niſi illud quod eſt dignum accuſatione ⁊ pꝛeſenti punitõne.Pꝛimo modo adulterium ſemꝑ fuit danabile.Scðo modo a tꝑe legis qua pꝛecipiebatur puniri adulterium. Vnde ambꝛo.an te legem nõdũ interdictũ adulteriũ videbat᷑.pena crimi nis ex tꝑe legis erat que crimen inhibuit.nec ante legeʒ ylla eſt dam natio ſed ex lege. Membrũ terciũ AVeerit᷑ poſtmodũ vtꝝ coitꝰ maris ⁊ ſemĩe nullo addito ꝓhibeat᷑ hoc pᷣcepto. d qð ſic.dicit aug. E ſicut ſe habet ciba ad ſa⸗ lutẽ hoĩs ſic coitꝰad ſalutẽ hũani generis. Sed ſic ſe habet cibo ad ſalutẽ hoĩs ꝙ cibi ſumptio ſem per eſt licita ⁊ non pꝛohibita:ergo coitus maris ⁊ femi ne qui eſt ad ſalutem humani generis licitus erit ⁊ non pꝛohibitus.i Item quod pꝛohibet᷑ in pꝛeceptis decalo⸗ gi eſt malum Fm ſe. Sed coitus nõ eſt m ſe malũ.q̊ ⁊c. ꝓbatio medie.nullꝰ actus nature pᷣm ſe malꝰ eſt. Coitꝰ vo actus eſt nature.ergo ⁊c.¶ SItẽ nullus actus qui nec ex determinatõne circuſtantie:nec ex materia debita eſt vituꝑabilis:eſt malum vel ex genere vel circũſtãtia.Coi tus aũt eſt hmõi. Contra.j.ad coꝛin.vj.Qui foꝛnica⸗ tur in coꝛpus ſuũ peccat. Glo. In foꝛnicationis oꝑe to⸗ tus homo abſoꝛbetur a carne:vt iam dici non poſſit ipᷣe —— — bhhan JNunα yp-ſhe av/ſin A R„ B . 1 22 7 Lvp xxxv. animus ſuus eſſe:ſed ſimul totus bomo dici poſſit caro Sed opus foꝛnicationis qtum ad hoc non plus efficit ꝙᷓ coitus non foꝛnicarius. coitus igitur de ſe eſt actꝰ in⸗ oꝛdinatus.ergo malum.ergo alicubi pꝛobibituʒ:ſed nõ alibi qᷓ hic.4. Item dicunt ſancti ꝙ in opere ↄiugali nõ datur ſpirituo/ phie ꝓpter captiuationem ratõnis.Coi. tus igiiur maris ⁊ femine facit vt homo non ſit in ꝑtici⸗ patione gratie.ergo malum. Vnde hiero.ſuper math. Tempoꝛe quo ↄiugales actus gerũtur pᷣſentia ſpũſſan⸗ cti non dabitur:⁊a ſi ꝓphia vere dicatur:qui officio gene rationis obſequitur. 4 Item dicit aug.ꝙ ſanctioꝛa ſunt ↄiugia pari voto ↄtinentiuʒ.⁊ dicit ad ediciam. Loanto ſanctius ↄiuges manebatis.quanto ſanctioꝛa ↄcoꝛditer placita ſeruabatis:ſicut fuit ↄpiugium Marie ⁊ ioſeph. Ex quo relinquitur.ꝙ receſſus a carnali copula in cõiu gio eſt acceſſus ad ſanctificationem. ergo acceſſus ad co pulam eſi malum.ergo coitus m ſe eſi malũ.ergo ꝓhi⸗ bitum.ſed nõ alibi q; hic. ¶ IJtem omne qð excuſatione indiget ſm ſe eſt vituꝑabile.Sed coitus ad hoc ꝙ fiat li cite:neceſſe eſt ꝙ ꝑ matrimoniũ excuſetur. vt dicit aug. in ſermone de verbis apoſtoli. ergo ſm ſe eſt malum:ſi⸗ ue in genere. ¶ Item ſi aliquis actus addita circũſtan⸗ tia eſt licitus: ipſa vᷣo remota non eſt licitum eſt malũ in genere. Sed coire ſolum addita circũſtantia iſta cũ ſua ſen ↄiugaliter eſt licitum. remota non.ergo ⁊c. Solk. dicendum ꝙ coitus maſculi ⁊ femine quãtum eſt de ipo actu bonũ eſt nature ĩ ſe. In genere vo moꝛis indifferẽs ſicut comedere ⁊ bibere. quia põt bene fieri ⁊ male.ñ aug.in li.ↄtra Jouinianũ.Vſue naturalis ⁊ licitꝰeſt ſi⸗ cut in ↄiugio.⁊ illicitꝰ ſicut in adulterio.ↄtra naturam ſemꝑ illicitus. Sed notandum ꝙ indifferẽs dicit᷑ duob⸗ modis.Vno modo ꝙ cum de ſe nõ ſit malum indifferen ter poteſt fieri:quẽadmoduʒ ↄmedẽ. am bulare.alio mõ/ indifferens dicitur qð cum ſit bonũ põt bene ſieri ⁊ ma le.non tamen indifferenter põt exerceri:niſi addita debi ta circũſtantia.ſicut iurare qð non eſt licitum fieri niſi exigente vel interueniente debita cauſa.tale indifferens eſt coire:qdð non eſt licitum fieri:niſi cum ſua ↄiuge.Et ratio huiꝰ eſt quia quidam actus reſpiciunt ſiatum ſin⸗ gularis perſone:quidam vᷣo actus reſpiciunt ſtatuʒ na⸗ ture vel cauſe vłis. Pꝛimi actus indifferẽter pñt exerce⸗ ri non addita circũſtantia indebita:quales ſunt qqui di⸗ cti ſunt ambulare 7 ↄmedere. Secũdi actus nõ poſſunt indiſſerenter exerceri niſi addita debita circũſtantia. et boc eſt pꝛopter excellentiam actus reſpicientis cauſam vniuerſalẽ. ſicut iurare:qð reſpicit cauſaʒ vniuerſalẽ.ſ. pꝛimã veritatẽ.⁊ coire:qð reſpicit couſam vniuerſalẽ.ſ. multiplicationẽ ſpeciei. Item notandum ꝙ indifferens dicitur vno modo nõ habens maioꝛem inclinationẽ ad bonum ꝙᷓ ad malum vel ecõuerſo.vt ambulare.alio mõ dicitur indifferens qð poteſt bene ⁊ male fieri:tñ magis inclinatur ad malum ꝙᷓ; ad bonum vt iurare. cuius fre⸗ quentia ſepe vertitur in periculum periurij poſt pecca⸗ tum.ſimiliter coire ratione ↄcupiſcentie fomitis magis trahit ad moꝛd inationẽ libidinis q; ad bonum fecũdita tis poſi lapſum homĩs.4 Ad illud ergo qð pꝛimo obij⸗ citur.ꝙ omnis coitus eſt actus inoꝛdinatus. dicendũ ꝙ coire poteſt dicere actũ abſolute virtutis generatiue ad multiplicationẽ ſpeciei.⁊ ſᷣm hoc nihil ponit inoꝛdina⸗/ tum pꝛout eſſet in ſtatu nature bene ↄſtitute.alio modo poteſt dicere actum cui cõcreata eſt coꝛruptio.Et ſic ra⸗ tione actus non dicit aliqð inoꝛdinatũ: ſed naturale bo num. Ratione vᷣo coꝛruptionis cõcreate que eſt ei cõna⸗ turalis poſt peccatum:ita ꝙ ↄuerſum ſit vicium in natu rom: ⁊ ↄcomitatur actum inoꝛdinatio.nõ tamen ſequit᷑ ꝙ omnis talis actus ſit inoꝛdinatus: ſed ꝙ nullus eſt ſi ne inoꝛdinatõne.4¶. Ao ſcdᷣm ꝑ hoc idem ptʒ reſponſio. quia ꝙ donum ꝓphetie ſubtrabit᷑ ꝑ coitum coniugalem: gS — L — =ð Dud 9 nmoN hoc non eſt pꝛopter inoꝛdinationẽ ſeu maliciam actus: ſed pꝛopter inoꝛdinationem delectationis annexe.vnde 2 — „ 1—„ — — 7 — . O 2RsS We P 1 L dH Iicze e p IuZ2NZ 2 ä J 4 1. IRN L —2——– eee *) G„α — JE N — EX nõ ſequit᷑ ex ̊ ꝙ coire ſit malũ:ſedð qꝛ ẽ cum malo.i Ao aliud ſilꝛ rñdendĩ.ꝙ ↄiugiũ ſanctiꝰ dicit᷑ in ↄtinentia a carnali copula.nõ ꝓpter elongationẽ ab actu qui ẽ natu⸗ ralis:ſed ter elongationẽ a coꝛruptione libidinis:qui eſi in naturalis ᷣm quẽ modũ ꝑfectius dicit᷑ non iurare ꝙ iurare ex debita cauſa.nõ ratõne elongatõis ab actu: ſed ratõne elongatõis a periculo ꝑiurij.q¶ Ao aliud ſitꝛ patet rñſio.quia ꝙ coitus poſt lapſum indiget excuſatõ ne:hoc eſt ratõne delectatõnis ãnere.nõ ratõne actꝰrati one cuiꝰſolum indiget debitis circũſtantijs.Et ideo ĩ ge nere moꝛis eſt indiſferẽs.⸗ Ad vltimũ ex pᷣdictis patet rñſio.iQam ꝙ coire nõ ſit licitũ niſi adhibita debita cir cũſtantia. hoc nõ eſt ꝓpter inoꝛdinationẽ actus in ſe:ſed Apter excellentiã oꝛdinis actus qui reſpicit nõ tm̃ ſtatũ ſingularis ſed ſtatũ nature vłis.⁊ ideo qꝛ reſpicit ſtatuzʒ reipublice:nõ poteſi indifferẽter exerceri niſi adiuncta tbita circũſtantia:ſicut infra declaꝛabit᷑. Membꝛũ quartũ J Bſtea querit de ↄcubinatu.vtrũ ꝓhibeat᷑ eſt aũt differẽtia ⁊ m leges hũanas ⁊ di⸗ uinã.inter ↄiugẽ. ↄcubinã.meretricẽ.i ã ↄiunx ẽ que aſſumit᷑ ĩ indiuiduã vite ↄſue/ tudinẽ. Cõcubina que accipit᷑ ſeꝑabilit.ſ.ad tpᷣus ad q̃ rendũ ꝓlẽ. Aſeretrix que accipit᷑ ſolũ ad explẽaã libidi nem. Scðm hoc querit᷑ vtrũ coitꝰↄcubinariꝰ ꝓhibeatur hic.¶¶ Ao qd arguit᷑ ꝑ exẽplũ abꝛabe Geñ.xvj. qui ꝓpt ſterilitatẽ vxoꝛis ſue ingreſſus ẽ ad agar egiptia ↄcubi/ nam:vt ex ea filiũ acciꝑet.Sed in h̊ laudat᷑ abꝛabã.eꝛgo ⁊c. ¶:.q SItem exemplo iacob qui habuit plures ↄcubinas Halã ⁊ Zelphã ãcillas Lye ⁊ Rachelł.ſicut dicit᷑ geñ. xxvj.vnde Geñ.xxxv. dicit᷑ Ruben doꝛmiuit cũ Ba⸗ la ↄcubina patris.q¶ Item exemplo dauid qui legit᷑ pla cuiſſe doo habendo ↄcubinas.de quibo dicit᷑.ij. Reg.xvj Ingreſſus ẽ Abſalon ad ↄcubinas patris ſui coꝛazʒ eni⸗ uerlo iſrahel. 4 Item ante inſtitutioneʒ mr̃imonij inter adam ⁊ euam.de quo habet᷑.ij.geñ.Dixit dñs ad adam ⁊ euam BGeñ.j. Creſcite ⁊ multiplicamini.ergo er pꝛece pto oñi habuit adam euam vt ſociam ꝓpagande ſobolis ante inſtitutionẽ mr̃imonij.ergo habuit eam vt ↄcubinã 4¶ Item nullus faciens ſᷣm pᷣceptuʒ dñi peccat. Sed vir ↄcubinariꝰcum ſua ↄcubina coiens ꝗpter ꝓlem multipli candam facit ſm illud p̃ceptum.creſcite ⁊ multiplicami ni.ergo nõ peccat:ſed facit qð licitum eſt.¶ Item de le⸗ ge naturali eſt.vt qð in nullius bonis eſt occupanti ↄce⸗/ datur.vnde ↄmedere illud qð nullius iuris eſt ſimplici⸗ ter ẽ licitũ.ergo coire cũ illa que nulliꝰiuris ẽ eſi ſimpli⸗ citer licitũ.ſ.cũ illa que ſoluta eſt a lege ↄiugij. ¶ Item aug. VUti re ad illud ad qð eſt:eſt recte vti.ſicut vii cibo ꝓter ſuſtentationẽ coꝛpoꝛis eſt recte vti.qꝛ ad hoc ẽ.er⸗ go vti coitu ad ꝓcreationẽ ꝓlis eſt recte vti:qꝛ potentia ad hunc actum.ſ.vis generatiua ꝓpier hoc data eſt.ergo ſimpliciter licitus eſt coitus ↄcubinariꝰ pꝛout ſupꝛa de⸗ terminatus eſt. 4¶ Item coitus cum ſoluta aut pꝛobibe tur quia m ſe malum eſt.aut nõ quia malum:ſed ꝓpter aliqð bonũ vt ꝓpter bonũ obediẽtie ade non ↄmedere de ligno ſcientie.Si pꝛimo modo. ergo erit ↄtra legẽ natu⸗ ralem.qꝛ omne malũ m ſe eſt ↄtra dictamen legis natu ralis.Contra.lex naturalis determinat coeũduʒ maſcu lum cum femina ꝓpter multiplicãdaʒ ſpẽm:nõ aũt deter minat ſuã vel non ſuaʒ. Relinquit᷑ ergo ꝙ coire non eſt contra legem naturalẽ:⁊ ita nõ ſm ſe malũ. Si ſcdðᷣo mõ cum nõ pꝛohibeat᷑ in decalogo:qꝛ nõ dicit᷑ nõ coibis cnʒ femina:ſed dicit᷑. nõ mechaberis.hoc ẽ nõ coibis cũ alie na.nec in alia ſcriptura.ergo ſimpliciter ẽ licitũ.licitum em̃ eſt qð nullo iure pꝛobibet᷑.¶ Item cum ilſta poſſit ſe dare ad ſemꝑ iſti ad actum coitus: cum ſit ſoluta pote⸗ rit ſe dare ad tempus.ergo poteſt ſe dare iſti in cõcubi⸗ nam. 4 Item quare ↄſenſus ad tempus non excuſat coi⸗ tum ſieut conſenſus ad ſemper. Contra.j. Coꝛin.vj. Pfkreen e , e- 4 Pꝛopter foꝛnicationem vnuſquiſqʒ ſuam habeat.2 vna queq; virum ſuum babeat. Glo. Pꝛopter foꝛnicationẽ vitandam vnuſquiſq; bhabeat ſuam nõ alienam. vxoꝛem non ↄcubinam.ergo coitus ↄcubinarius eſt foꝛnicarius 7 illicitus.¶¶ Item augu.d.r. coꝛdis.Lon mechabeꝛis id eſt nõ ibis ad aliquã aliam pꝛeter vxoꝛem tnãa.4¶. Itẽ de lege naturali nõ ſolum eſt liberoꝝ generatio:ſed edu catio ⁊ hereditatio. Sed educatio filioꝛum ⁊ heredita: tio nõ pñt eſſe niſi inter parentes ſit indiuidue vite ↄſue tudo:ergo ler naturalis nõ appꝛobat coituʒ niſi illũ qui eſt inter ↄinges indiuiduam xite ↄſuetudinem retinẽtes Repꝛobat igitur coitum ↄcubinarium. 4 Item de lege naturali eſt.fac alij quod tibi vis fieri: qð debet intelli⸗ gi de ratione oꝛdinata.Sed d ratione oꝛdinata ꝑ natu ram vult vir ꝙ affectus mulieris cum qua copulatur ei adhereat inſeꝑabiliter.⁊ ecõuerſo:ergo de lege naturali tenentur inuicem inſeꝑabiliter adherere. Scðm legeʒ 5 naturalem nõ apꝛobatur coitus ↄcubinariꝰ:in quo nõ eſt inſeꝑabilis adheſio. Sol. dicendũ m augu. in li. te bono ↄiugali.Cõcubine ad tempus adhibite:q⸗ etiaʒ ſi cauſa filioꝝ ↄcubant:iuſtum faciũt ↄcubinatũ.vnde vi ſtinguenduʒ eſt ꝙ ↄcubinatus dicit᷑ duobo modis. no modo aſſumpta tꝑaliter ad ꝓlem ꝓducendã. Aſſumpta tꝑaliter dicit᷑:ad differentià vxoꝛis.ad ꝓlem ꝓducẽdaʒ ad diſſerentiã meretricis. Geñ.xxij. Cõcubina NMachoꝛ peperit ei filios.alio mõ ſumpra inſeꝑabiliter ad ſemꝑ. ſed ↄditionis ſernilis. Pꝛimo mõ ↄcubine nõ ſunt vxo⸗ res.⁊ coitus ↄcubinariꝰeſt ſoꝛnicariꝰ⁊ illicitus ↄtra le⸗ gem naturalẽ ⁊ ſcriptam:ſicut oſtenſum eſt. ⁊ Fm ſe ma lum.Tum qꝛ eſt ↄotra ius publicũ nature ad ↄſeruatõeʒ qð dictat filioꝝ pꝛocreationẽ cum educatione ⁊ heredi⸗ tatione:vt in eis ſaluet᷑ genus humanum:qo non poſſet eſſe niſi eſſʒ copula inſeꝑabilis parentum. Tum qꝛ con⸗ tra ius rationis pꝛiuatũ:qð dictat non facere alij qð ti⸗ bi non vis fieri.⁊ facere alij qð tibi vis fieri. Vult autẽ quilibet vir vt affectus eius cui copulat᷑ inſe ꝑabiliter ſi bi adhereat.⁊ ecõuerſo.Scðo modo cõcubine ſunt vxo⸗ res.ſed tamen non dicunt᷑ vxoꝛes ſed ↄcubine:quia non er ant pᷣncipalea:qᷓuis ſᷣm veritatem eſſent vxoꝛes.vnde xvj.gen. dicitur ꝙ Sara dedit Abꝛabe agar vxoꝛem. 2 xrx.dicit ꝙ Rachel dedit Dalã ancillã viro in ↄiugiuʒ vt de ea ſuſciꝑet ꝓlem.⁊ ſᷣm hoc ↄcubinariꝰ coitus ẽ cõ⸗ iugalis.vnde pſᷣm hoc ptʒ rñſio ad illud qð obijciebatur c exemplis patrũ. Abꝛaham.iacob dauid.⸗ĩ Ad illð ðvᷣo qð obijcitur ꝙ ante inſtitutionẽ matrimonij dictũ eſt Creſcite.rñdendũ dupliciter: qꝛ aut illud dictũ eſt ꝑ an ticipationem vt determinaret᷑ inſtitutio ꝑfecta humani generis.⁊ tunc nulla eſt obiectio. Aut diſtinguendũ eſt ꝙ inſtitutio matrimonij qtum ad rem que determinat᷑ cum dicitur maſculum ⁊ feminam creauit eos.⁊ ſequit creſcite ⁊ multiplicamini.⁊ qᷓ;tum ad ſacramentũ: cum dictum eſt hoc nũc os er oſſibo meis.⁊ qð pᷣceptũ eſt an⸗ te inſtitutionem matrimonij. Creſcite ⁊ multiplicamini dictum eſt non ꝙ ante inſtitutioneʒ fieret ſed poſt.¶ Ad illud qð obijcitur. ꝙ foꝛnicatoꝛ facit ſᷣm illud p̃ceptum ci.creſcite ⁊ multi.⁊c.dicendũ ꝙ ante multiplicationẽ humani generis fuit pᷣceptum.non quibuſcũq;:ſed ↄiu⸗/ gibus vt Adam ⁊ eue:qui fuerunt coniuncti per matri⸗ monium ſtatim poſt foꝛmationeʒ eue tæ latere viri. VUn⸗ c ſiatim dixit adaʒ. Hoc nũc os ⁊c̃.ꝓpter boc reliquet homo patrem ⁊ matrem ⁊ adherebit vxoꝛi ſue. Et geñ. ix. oe ⁊ filijs cum vxoꝛibus ſuis. Poſt multiplicatio⸗ nem vᷣo humani generis 2 ꝑfectionem in incarnatione xpᷣi nõ eſt pceptum ſed indulgentia.j.Coꝛin. vj. Reuer⸗ — nimini in idipſum.⁊ ſequitur.hoc autem dico ᷣm indul gentiam nõ m imperium. 4! Ad illud qð obijcitur. qdᷣ in nullius bonis eſt occupanti ↄceditur.dicendũ ꝙ non intelligit᷑ de quibuſcũq; reb. Qon em̃ intelligit᷑ de rebo naturali iure coĩbo:vt ſunt aqua ⁊ aer ⁊ littoꝛa:que ſũt naturali iure publica.nec de rebns ↄmunibo iure buma — JNmN ir ſer H 0NN , v ) Or 4 α½ ln ormt11*) H L — ur Ar no: vt de rebo vniuerſitatis. vt ſunt in ciuitatibo teatra ſiadia ⁊ bmõinec de reboſacris ⁊ religioſis·qð em̃ di uini iuris eſt in nulliꝰbonis eſt. Sed intelligit ſolum de rebo axpꝛopꝛiabilibo. vt terra que a nullo fuit poſſeſſa: et fere:⁊ aues. ſicut dicit hũana lex.ij.li·inſiitutionuʒ.de rerum diuiſione. Unde ꝑſona ratõnalis excipit: que ad dei imaginẽ ↄdita eſt. Geñ.j.⁊.ij.⁊ ſui arbitrij ⁊ ptatis. Ecxci.xv. Reliquit eum in manu ↄſilij ſui diuini iuris et ſui.unde nõ ↄcedit᷑ occupanti niſi diuino iure ⁊ ꝓpꝛia vo lũtate interueniente in ↄſenſum ↄiugalem. ita non eſt ſile de comeſtione rei que in nulliꝰ bonis eſt: ⁊ de coitu cum ſoluta a lege ↄiugij.qᷓuis em̃ ſit ſoluta: tamen eſt di uini iuris ſicut templum ſanctum:quia ad imaginẽ dei 2 ſui iuris quia liberi arbitrij ⁊ poteſtatis.¶ Ao illud augn.ꝙ vti re ad illud ad qð eſt ẽ recte vti. dicendum ꝙ nõ eſt generaliter verum:niſi cum vtimur re ad illud ad qð eſt licito ⁊ debito modo. Alicitus aũt modus eſt vti coitu nõ ↄiugaliter.⁊ quis ꝗꝓpter pꝛolem fiat nõ erit lici tum. VUnde augu. de bono ↄiugali. Sicut ſanctiꝰeſt mo⸗ ri fame qᷓ idoloticis veſci:ita ſanctius defungi ſine libe ris:qᷓ er illicito coitu ſtirpem querere.¶ Ad illud quod poſt querit an ſit malum m ſe.dicendũ ꝙ ſic.⁊ cũ obij⸗ cit ꝙ nõ eſt ↄtra legem naturalem.diſtinguendum ꝙ eſt lex naturalis a natura generis ſicut dicit IAido.i Qatu⸗ rale eſt qdð natura docuit omnia aĩalia. vt maſculus cuʒ femina.⁊ hoc modo verũ eſt. Item ẽ lex naturalis a na⸗ tura ſpeciei.ſ.rationalis.vt non facias alij: qð tibi non vis fieri.⁊ fac alij ⁊c̃.⁊ hoc modo eſtↄtra legem natura lem:vt ſupꝛa dictum eſt. Circa aũt legem ſcdᷣo modo di ctam que eſt dictamẽ ratonis accidit malicia ⁊ peccatũ Ad illud qð obijcit ꝙ ſolnta mulier poteſt ſe licite da re ad ſemꝑ.ergo ⁊ ad tempus.dicenduzʒ ꝙ non ſequitur quia dare ad ſemper eſt ſᷣm legem naturalẽ ratõnis.Sʒ ſe dare ad tempus ẽ ↄtra legẽ naturalẽ ⁊ diuinaʒ vt ſupᷣ dictũ eſt.¶ Ao vltimũ ptʒ ſolutõ ex iam dictis. Membꝛũ quintũ Verit᷑ ↄſequenter vtꝝ foꝛnicatõ ſimplex ꝓ hibeat᷑ iſto legis pᷣcepto.⁊ qᷓ;uis videat᷑ re⸗ linqui ex pᷣcedẽtibo:tñ obijcit᷑ in hũc modũ Nullꝰactꝰnaturalis ꝓhibet᷑ lege decalogi ſed ſolũ actꝰ vicioſus ꝓhibet᷑ ⁊ virtuoſus pᷣcipit᷑. Sʒ foꝛ⸗ nicatio ẽ actꝰ naturalis. Ro.j. ANutauerũt naturalem vſum in eũ qui eſt ↄtra naturã. Glo. MQaturalis vſus ẽ viri cũ muliere.ergo nõ ꝓhibet᷑ in decalogo.¶ Item ſi⸗ cut dicit aug. Decalogꝰẽ renouatio legis naturalis.Sʒ actus foꝛnicariꝰ eſt m legẽ naturalẽ. ⁊c.¶ Item geñ. xxxviij.Cum thamar remiſit iude que dederat ei ꝓpter li bidinẽ ſuã explendã:dixit.iuſtioꝛ me eſt:qꝛ non ꝓſtitue⸗ rat ſe niſi cauſa ꝓlis ꝓpagande.¶ Item Oſee.j. Pꝛece⸗ pit dñs. ꝓphe facere filios foꝛnicationũ ⁊ acciꝑe foꝛnica riam. Sed dñs nõ pᷣcepit peccatũ:nec ſᷣm ſe malũ.i Iſtẽ Fm ius naturale oĩa coĩa.ergo ſᷣm ius naturale põt gli⸗ bet vti qualibet.ergo foꝛnicatõ nõ eſt ↄtra ius naturale Itẽ in his que a iure naturali ꝓcedunt nõ ↄtingit pec care.Sed oiunctio maris ⁊ femine ꝓcedit a iuꝛe natura li. Sð ⁊c.¶¶ Item.j.ad Thi.iiij. Exerce teipᷣm ad pietatẽ. Ambꝛo. Omms ſentẽtia diſcipline xp̃iane in pietate et miſcðdia ↄſiſtit. quã aliquis ſequẽs etiam ſi lubꝛicũ car⸗ nis patiat᷑ ſine dubio vapulabit ſed nõ peribit.ergo nõ eſt moꝛtale pctjm. ̊ nec ꝓbibet᷑: c omne ꝓhibitũ moꝛta⸗ le ſit. Nã veniale pctm nõ ꝓhibet᷑.¶ Itẽ aug.in queſtio nibus ſuꝑ exo.xx. Dis mechia foꝛnicatõ dicit᷑ etid ĩ ſcri⸗ pturis. ̊ vtꝝ oĩs foꝛnicatio mechia poſſit dici in eiſdem ſcripturis nõ mihi interim occurrit expᷣſſuʒ lectionis ex emplũ.Sed ſi oĩs foꝛnicatio mechia dici nõ põt: niſi ſit in decalogo ꝓhibita:illa foꝛnicatio quã faciunt qui vxo⸗ res nõ habent:cum feminis que viros nõ habent:an in ueniri poſſit ignoꝛo. Contra. Hebꝛe.vltimo. Foꝛnica⸗ toꝛes ⁊ adulteros iudicabit deus. Sed iudicare ibi acci pitur ꝓ adẽnare. Si ꝭ foꝛnicationis ⁊ adulterij eſt ſilis dãnatio:⁊ ſilis ꝓhibitio.q cũ iſto pᷣcepto ꝓhibeat᷑ adul⸗ terium: ꝓhibet᷑ ſiłꝛ ⁊ foꝛnicatio.⸗¶ Itez deut. xxiij. Qon erit ſcoꝛtatoꝛ de filijs iſrabel.⁊ ↄſtat ꝗ; iſia ꝓhibitõ ẽ mo ralis.ergo emanat a pcepto decalogi. Sʒ nõ niſi ab iſto ergo ⁊c. ¶ Item foꝛnicariꝰ actꝰ dicit᷑ coitꝰ libidinoſus. Sed oĩs talis actꝰpm ſe eſt culpabilis. Item ad idẽ ſũt ratõnes ſupꝛa poſite. Sol.ſᷣm aug.ſuꝑ exo.xx. IFurti noie bene intelligit᷑ oĩs illicita vſurpatio rei aliene. 1265 em̃ rapinam ꝑmiſit qui furtum ꝓhibuit. ſed vtiq; a par te totum voluit intelligi quicquid illicite rerum ꝓrximi aufert. Sic pꝛofecto noĩe mechie oĩs illicitus coitus at⸗ q; illoꝝ membꝛoꝝ non legittimus vſus ꝓhibitus debet intelligi.Ex quo patet foꝛnicationẽ eſſe ꝓhibitã hoc pꝛe cepto.¶. Ad ea ergo que pᷣmo obijciũtur notandũ ꝙ foꝛ⸗ nicatio in coitu cũ ſoluta fit duobo modis. Uno mõ in⸗ tentione explẽde libidinis in nõ ſua.Alio mõ intentõne ꝓagãde ꝓlis in nõ ſua.⁊ vtroq; mõ foꝛnicatio eſt actus vitioſus.ſed pᷣmo mõ dupliciter. um ex inoꝛdinatõne actus circa materiã. Lum ex inoꝛdinatõe circa finem. ſcdo mõ ex inoꝛdinatõe actꝰcirca materiã ſolũ. Interi⸗ menda g eſt ꝓpoſitio qua dicit᷑ ꝙ foꝛnicatõẽ actꝰnatura lis.¶¶ Ad illud ᷓ qð obijcit. ꝙ naturalis vſus ẽ viri cuʒ muliere: ptʒ rñſio ex pᷣdictis: qꝛ a natura generis veꝝ ẽ Fm quã ẽ ius qð natura docuit oĩa aĩalia:vt maſculꝰ cũ femina.a natura ſpẽi que ẽ rationalis nõ erit naturalis vſus niſi ſit viri cũ muliere ſua.vñ foꝛnicatõ nõ eſt natu ralis actꝰhoc mõ.peccatũ po ſodomiticũ ↄtra naturã eſt vtroq; mõ.⁊ ideo nephandiſſimum ⁊ ꝑ hoc ptʒ rñſio ad ſcðᷣm.¶j Ad terciũ qð obijcit.ꝙ dixit iudas de thamar. iuſtioꝛ me ẽ.dicendũ eſt ꝙ abuſiua ẽ ↄꝑatio.nõ em̃ ꝑ hoc tebet intelligi fieri ↄparatio iuſticie ad iuſtici:ſed tro⸗ pice iniuſticie minoꝛis ad maioꝛem.vt foꝛnicatõnis que eſt ĩ intẽtione ꝓlis:ad foꝛnicatõeʒ que fit ſola volũtate li bidinis.4! Ad quartũ dicenduʒqꝙ illud qð Oſee dicit᷑. ꝙ acciꝑet foꝛnicariaʒ:intelligit᷑ duobo modis. Vno mõ vt intelligat᷑ de acceptõe:que ẽ in ↄiugium.⁊ tũc mulier que pꝛius foꝛnicaria erat iam ↄiunx effecta ẽ. Alio mõ evt intelligat᷑ de acceptione mulieris que erat foꝛnicoria ad filios generandos.⁊ tunc ſoꝛnicatio nõ dicit inoꝛdi⸗ nationem reſpectu finis:ſed defectu materie debite: qu ſupplet᷑ ex diuina iuſſione.vt nõ ſit vitioſus ſeu illicitꝰta lis coitus:quõ dicit beatus Herñ.in li.de diſpenſatõne ⁊ pᷣcepto.ꝙ iſtud pᷣceptum recipit diſpenſationem a deo nõ ab homine ⁊c̃.ſcdðe tabule.Et hoc modo rñdet᷑ im ꝙ illud verbum ꝓphe intelligit᷑ hiſtoꝛice.Si aũt intelliga⸗ tur parabolice nihil facit ad ꝓpoſitum.4. Ad aliud qð obijcit᷑.q ſᷣm ius naturale oĩa coĩa.ptʒ rñſio ex dictis ĩ queſtione pᷣcedente: qꝛ illud non intelligit᷑ de rebus niſi coĩter ad vſum ↄceſſis:⁊ que nõ ꝑtinẽt ad eſſe rei ſingu⸗ laris oſtituende vt ſunt coꝛpus ⁊ anima:nec ad eſſe ſpẽi ſaluandum z multiplicandũ: vt ſunt vir ⁊ mulier. Vn⸗ de eadem ratõne qua ſpiritus carnem ? caro ſpiritum. vir lege ratõnis naturalis ꝓpꝛiam vroꝛem:⁊ mulier de⸗ bet habere ꝓpꝛium virum.¶ Ao illud qð obijcit:ꝙ diu⸗ ctio maris ⁊ femine ꝓcedit a iure naturali.dicẽdũ ꝙ ve⸗ rum eſt:nõ tñ ſequit᷑ ꝙ a iure naturali ꝓcedat ↄiũctio qͥ⸗ libet mõ facta:ſed cũ debitis circũſtãtijs.¶ Ad illud qð obijcit᷑ de ambꝛo.ꝙ qui lubꝛicũ carnis patit᷑ vapulabit: ſed nõ peribit.dicendũ ꝙ hoc nõ dicit᷑ ad attenuãdũ pec catũ foꝛnicatõis:ĩ qua finaliter ꝑſeuerãs incurrit penã eternã:ſed h̊ dicit ad ↄmẽdationem exercitij pietatis qð valet ad obtinendã gratiam liberantẽ a lubꝛico carnis. ⁊ qꝛ vix eſt aliquis qui hac intẽtione ſe exerceat:quin ob tineat gratiam a diuina pietate ⁊ illoꝝ quibo bene facit ſuffragijs ⁊ oꝛatione: dicit per expꝛeſſionem vapulabit: ſed non peribit: cum tamen poſſibile ſit ⁊ ↄtingat ſe ha⸗ bere aliter frequenter. ¶ Ad vltimuʒ patet reſponſio ex iam dictis.quia ꝙ dicit augu.ſe ignoꝛare:an foꝛnicatõ alicubi in decalogo pꝛohibeatur. intelligit de expreſſa — — „ — rrr —— == — — . E w Sonhae en nphen 4 HZ / — — W . D ne eH AAH e LEGE P bCe voltent GS J — Ner no Peke fomn 0Ee e Kn — — 4 5. — — 20αμ143 HB r 2 2 eAye) — — — D Nctaswalen Wob Her Soe 2 . 6SRa A leee Rne — ANX — o 61 Weh) rS ſoo* AL- Ve = ih) ſut “ r 92B α½-) W Myre‚his 0 — — AXCW 1. —,— e ſone pꝛohibitione. ⁊ licet erpꝛeſſe non fiat de ea mentio: pꝛo⸗ hibetur nihilominus cum dicitur. non mechaberis. ſi⸗ cut rapina:cum dicitur.non fuꝛtũ facies.quia ſicut ideʒ dicit augu.a parte totum intelligitur. Membꝛũ ſextũ Onſequẽter querit᷑ vtꝝ hic ꝓhibeat᷑ coitꝰ inceſtuoſus.dicunt aũt inceſtũ coituʒ ↄtꝛa legẽ ↄſanguinitatis vel affinitatis vel vo⸗ to caſtitatis ↄmiſſuʒ. Querit᷑ ̊ vtꝝ inceſiꝰ vłꝛ hic ꝓhibeat᷑. Ad qð ſic.dicit aug.i Qoĩe mechie oẽm illicitũ coitũ debẽ intelligi.Cũ ergo oĩs inceſtaſit hmõi: oĩs inceſiꝰhic ꝓhibet᷑.¶ Contra.Inceſtꝰbene potuit fie ri aliqñ:⁊ adhuc põt caſu ↄtingẽte.ᷓ nõ eſi ̃m ſe malũ. ergo nec in decalogo phibitũ.ꝓbatio medie.qm̃ inceſtꝰ eſt coitus cũ ſoꝛoꝛe.Sʒ talis coitus licitꝰ fuit in pᷣmis fi lijs:̊ aliqñ inceſtꝰnõ fuit malũ. IJItẽ inceſtꝰquẽ dicimꝰ eſſe ĩ coitu ↄſtitutoꝝ ĩ ſacris oꝛdinibo nõ erat illicitꝰtꝑe apłoꝝ.ꝗ̊ nõ ſemꝑ fuit malũ.̊ nec ĩ decalogo pꝛohibitũ. 4l Item eccleſie oꝛientalis ſacerdotes ⁊ dyaconi adbuc habent vxoꝛes:⁊ tñ habẽt eoſdẽ oꝛdines.Inceſtꝰigit᷑ nõ eſt culpabilis apud oẽs. ergo nõ eſt generaliter malũ.q nec in decalogo ꝓhibituz. ¶à Htem ſi tꝑe Loth vera eſſet opinio filiaꝝ: nũquid culpabilis eſſet inceſtꝰfiliax cum patre:iAã cũ neceſſitas multiplicatõnis hũani generis fecit:ꝙ coitꝰfratris cũ ſoꝛoꝛe eſſet licitꝰin filijs ade:ergo ⁊ ſilis neceſſitas faciet licitũ eſſe coituʒ filie cum patre. l Itẽ ambꝛo.in li. de patriarchis. Loth ſancti filie hãc cauſam querẽde poſteritatis habuerũt.ne genꝰ deficeret bumanũ.⁊ ideo publici muneris gratia pꝛiuatã culpaʒ pᷣtexuit.¶ Sed ↄtra hoc vltimo obijcit BGBeñ.ij. Pꝛopteꝛ hoc relinquet hõ patrem ⁊ matrẽ a adherebit vxoꝛi ſue. ab initio ↄditionis illicita ẽ copula filij cum matre ⁊ fi lie cũ patre.g in decalogo ꝓhibet᷑. Sol.dicendũ ꝙ ĩ ceſtus generaliter dicit᷑ coitꝰtrãſgrediẽs limites circa ꝑ ſonas oꝛdinatas ad multiplicãdaʒ naturã.ponũt᷑ aũt li mites lege naturali.lege diuina.ſanctione eccleſiaſtica. Cege naturali poſiti ſunt limites vt excluderet᷑ pater et mater. Geñ.ij. Pꝛopter hoc relinquet homo patrẽ ⁊ ma trem ⁊c. Lege diuĩa poſtmodũ.Aeuiti.xviij. vt exclude⸗ rentur non ſolũ pater ⁊ mater: ſed frater 2 ſoꝛoꝛ ⁊c.vſq; ad. xj.ꝑſonas.Sanctione eccleſiaſtica excluſe alie perſo ne ratione ↄſanguinitatis vſq; ad talẽ gradum ſicut an⸗ tiquitus vſq; ad ſeptimũ gradũ.nunc do vſqʒ ad quintũ Suniliter ratõe amnitatis ⁊ voti caſtitatis excepte ſũt alie ꝑſone tꝑe gratie. Pꝛimi ergo limites excludũt pau⸗ cas ꝑſonas:⁊ hoc ꝓpter neceſſitatem multiplicande na⸗ ture. Secũdi limites excludunt plures ꝓpter honeſtatẽ multiplicande nature. Tercij limites excludunt pluri⸗ mas: iam non neceſſaria multiplicatione pꝛo amplian⸗ da caritate: ⁊ ſacramentoꝝ honeſtate: pꝛo quo tempore dicit aplus. Vellem omnes eſſe ſicut ego: ⁊ bonũ eſt vi⸗ ro mulierem nõ tangere.j. Coꝛin.vij. ¶ Ad pꝛimũ ergo qð obijcit. dicendũ ꝙ inceſtus dicit actum inoꝛdinatum videlicet coitum ↄtra honeſtatem multiplicande nature ⁊ ideo dicit ſm ſe malum:⁊ hoc pᷣcepto ꝓhibituz. coitui aũt fratris cũ ſoꝛoꝛe accidit ꝙ ſit inceſtus: ⁊ ideo nõ ſe⸗ quitur. coitus talis aliqñ fuit licitus qꝛ nõ erat inoꝛdi⸗ natus. & inceſtus ẽ licitus. ĩmo eſt ſopbiſma accidẽtis. 4 Ad illud qð obijcit de inceſtu ↄſtitutoꝝ in ſacris oꝛdi nibus.dicenduʒ ꝙ in ſpãli nõ ꝓbibet᷑ decalogo nec lege naturali: ſed ſanctione eccleſiaſtica: que eſt euangelica. Seo in generali ꝓhibet᷑ inqtuʒ ꝓhibet᷑ omnis illicitus coitus ſiue ſit ↄtra nature oꝛdinẽ:ſiue ↄtra honeſtatẽ na ture. Ad illud qð obijcit de ſacerdotibo oꝛientalis ec⸗ cleſie.dicendũ ꝙ nõ eſt inceſtus:quia eis nõ eſt limes po ſitus.q Ad illud vᷣo qð querit᷑ de filiabo Loth.dicendũ ꝙ coitus filie cũ patre vel filij cũ matre eſt ↄtra oꝛdineʒ legis nature.⁊ ideo ſemꝑ eſt coitus inceſtuoſus⁊illici⸗ tus.⁊ cauſa eſt: quia oꝛdo nature diſtinguit qð eſt a pᷣn⸗ “S . 5 29 , b. 1¹1 1AR * ) ) — AX'G cipio generationis a comite generatõnis. A pᷣneipio ge neratõnis filiꝰ ⁊ filia.Comites generatõis pater 1 mr. Si gcopularet᷑ filiꝰmatri:vel filia patri: ↄfundẽt᷑ oꝛdo nature.qꝛ qð eſt a pᷣncipio generatois eſſet comes gene⸗ rationis:nec diſtinguerẽt᷑ oꝛdines nature.vnꝰ qui Epn⸗ cipij generatõnis ad id qð ẽ de illo.Aliꝰqui ẽ pᷣncipij ge⸗ neratõnis ad comitẽ generationis.4¶. Ad illud qð dicit am bꝛo.in li.de patriarchis.ꝗ publica muneris gr̃a pri uatam culpam pᷣteruit.intelligendũ eſt:peccatuz bic di⸗ minuit: non totaliter euacuauit. Quia em̃ gr̃a humani generis ꝓpagandi qð credebant defeciſſe cum patre coie runt:ideo excuſant᷑ a tanto nõ a toto. Membꝛũ ſeptimũ Oſt querit᷑ de coitu cũ pluribo.vtꝝ hic ꝓ⸗ hibeat᷑. Et querũt᷑ circa hoc duo. Pꝛimo generalit vtꝝ habẽ plures ꝓhibeat᷑ deca⸗ logo. Scðo ſpãliter de facto abꝛahe ⁊ Ja⸗ cob:qui plures habuerunt. Articulꝰ primꝰ Irca pꝛimũ querit᷑ vtꝝ coire cũ pluribo vxo⸗ ribus ſit mechari.qð nõ videt᷑: cum legamꝰ ſanctos patres.ſ.iacob ⁊ moy. ⁊ dauid plu⸗ res habuiſſe vxoꝛes. Sʒ ſi hoc: ̊ Lamech nõ peccauit. 4 Contr a.glo.Pꝛimꝰ Lamech ↄtra naturã moꝛẽ adul teriũ ↄmiſit. Pꝛopter hoc queritw᷑ an habere pluꝛes ſit ↄtra ius naturale:⁊ ↄtra illud p̃ᷣceptũ nõ mechaberis.et videt᷑ ꝙ nõ.qꝛ ſi habere vnicã eſſet de iure naturali:ſem per fuiſſet peccatũ habere plures.qꝛ cõtra ius naturale nullꝰpõt diſpẽſare.nec etiam teus.qꝛ nõ põt facere ↄtra ſuam bonitatẽ.4¶ Item aliqñ fuit licitũ ⁊ meritoꝛiũ ha⸗ bere plures:vt in ſanctis patribo. Sed qð ẽ ↄtra ius na turale nũꝙᷓ; põt bene fieri.ꝗ̊ nec meritoꝛie.¶ Jtem aug. ĩ Beñ.xxix.Obijciũt᷑ iacob quatuoꝛ vxoꝛes.Sʒ qñ mos erat erimẽ nõ erat.nũc aũt crimẽ eſt qꝛ mos nõ eſt:ꝙᷓ ha- bere plures malũ eſt ſolũ qꝛ eſtↄtra ↄſuetudinẽ.ꝗ̊ nõ eſt malum ᷣm ſe. Contra.vox omniũ ẽ vox nature. Sed omnes dicũt bonũ vnicã eſſe vnius. ᷓ vnicã eſſe vniꝰ eſt de iure naturali.̊ vnũ habere plures ẽ ↄtra ius natura le.ᷓ ſᷣm ſe malũ.ꝗ ꝓhibitum non niſi in decalogo.̊ ⁊c. 4 Item ratio dictat ꝙ maioꝛ debet eſſet cõtinẽtia in ho⸗ mine:qᷓ in aliqua volucre.Sed turtur hmõi ↄtinentiaʒ ſeruat.qꝛ vnꝰnõ habet niſi vnã.q̊ᷓ ratio dictabit h̊ in ho⸗ mine.ꝗᷓ ſeruãdũ.qᷓ facere ↄtra ſemꝑ fuit ↄtra dictamẽ ra tionis.⁊ ita malu. 4 Itẽ ratõ naturalis dictat.ne ſaci⸗ as alij qð tibi nõ vis fieri.Sʒ vir nõ vult ꝙ mulier diui dat carnẽ ſuã cũ multis.q̊ nec ipᷣe debet diuidere carneʒ ſuã cũ multis mulieribbd. Sol.ad pꝛimũ dicẽdũ.ꝙ ba bere plures adulteriuʒ fuit Lamech duplici de cauſa. ſ. qꝛ ↄtra ius naturale ſiue dictamẽ ratõnis:⁊ qꝛ ↄtra mo⸗ rem hoc eſt ↄtra ↄſuetudinẽ.⁊ etiã ↄtra moꝛẽ:quia ↄtra ĩmoderãtiã.ex incõtinẽtia em̃ ĩmoderata plures habuit NQuia ↄtra ius naturale fecit peccauit ĩ ceũ.qꝛ ↄtra mo rem ſcãdaliʒ auit ꝓximũ.Sancti vᷣo patres nõ ↄmiſeꝛũt adulteriũ:nec peccauerũt ↄtra ius naturale:qꝛ cũ eis oc culta inſpiratõne fuit diſpenſatũ:ſicut patebit infra.nec ↄtra moꝛẽ᷑:qꝛ iam erat in ↄſuetudinẽ tractũ.Si aũt que ratur diſpẽſatõis cauſa.dicendũ triplicẽ fuiſſe cauſam. Pꝛima ꝓpter multiplicatõeʒ cultꝰdei.qꝛ tꝑibo illis pau ci erãt cultoꝛes dei. Scðᷣa cauſa fuit ꝗꝓpter figurã. Cõiu⸗ giũ em figurabat ↄnubiũ yp̃i ⁊ eccłie: qᷓ multiplicat᷑ per actiuos ⁊ ↄtẽplatiuos filios:⁊ mercẽnarios.qð figura⸗ tun in vroꝛibo iacob liberis ⁊ ãcillis.tercia fuit ꝓꝑt mo⸗ crantiq ⁊ tꝑantiaʒ. Moderate em̃ appetebãt antig pa⸗ tres couũ:⁊ ꝓpter ſolã ꝓpagationẽ ad cultũ dei. Et ideo dicu augu. Qñ mos erat peccatuʒ nõ erat.vt mos dica⸗ tur non ſolum ꝗpter ↄſuetudinẽ:ſed etiaʒ ꝓgter modera⸗ men. Et ꝑ hoc ſoluit᷑ pꝛimuʒ: ⁊ qualit᷑ fuerit contra boe p̃ceptum ? qualiter nõ.4. Ad illud ergo qð ſcðo querit᷑ 3 9 . — — N71απ pe OR 111. AAH nr. de e⸗ dici ap icd man ecoi⸗ e c. , lul it ,et ſen ale tra ha⸗ N gi 1 11G 12 0 . ” an ſit ↄtra ius naturale. diſtinguendũ eſt. ꝙ ius natura⸗ le dicit tripliciter. Cõmu niſſime lex creaturaꝝ que ↄſi⸗ ſtit in oꝛdine naturaꝝ ⁊ diſtributõe mutua.m q vnum elementũ non põt eſſe ſine alio.⁊ ſᷣm ꝙ augu.dicit ꝙ iu⸗ dicium ſüme largitatis eſt ꝗ quelibet creatura cõpellit᷑ dare ſeip̃am. Cõmuniter dicitur ius naturale m Yſið. qð natura docuit oĩa aĩalia:vt maſculꝰ cũ femina. Spe⸗ cialiter ꝓpꝛie dicit᷑ ius naturale:qð dictat naturaliter ratio faciẽ di. Contra ius naturale pᷣmo mõ dictũ mhil eſt. Cõtra ius ſcdðᷣo mõ dictũ eſt pcẽm ſodomiticũ.Cõtꝛa ius naturale tercõ mõ dictũ ẽ om̃e illud qð ẽ ↄtra natu⸗ rale dictamẽ ratõis.dicendũ ̊ ꝙ ſalua diſpẽſatõe maio ris h̊ ẽ dei habẽ plures fuit ↄtra ius naturale tercio mo — — dictũ.⁊ in ſe malũ.q¶] Ad illud ꝗ̊ qð obijcit ꝙ ſi fuit con tra ius naturale ſꝑ fuit pctẽm. dicẽdum ꝙ; nõ ſequit᷑.ali/ quid em̃ ẽ ↄtra ius naturale eo ꝙ ẽ malũ m ſe.hẽ ꝙ nul la cauſa põt bene fieri vt foꝛnicari.mẽtiri.⁊ iſtud nunqᷓ põt nõ eſſe pctm. Aliud ẽ ↄtra ius naturale eo ꝙ ẽ malũ in ſe:qð ſimpliciter nõ põt bene ſieri:tñ ex cauſa in caſu bene põt fieri ⁊ etiã meritoꝛie:vt occidẽ.⁊ tale eſt h.ſ.ha bere plures.il Ad illud qð implicabat᷑:ꝙ nõ põt deus facere ↄtra ius naturale.dicẽduʒ ꝙ de iure naturali eſt virtus ⁊ opus virtutis.Contra & ius naturale ſᷣm ꝙ exi ſtit penes eẽntiã virtutis:nõ põt eſſe diſpẽſatio.qꝛ h̊ eẽt ↄtra dei bonitatẽ ⁊ iuſticiã. Circa opus vᷣo virtutis põt eſſe diſpẽſatio diuina.opus em̃ virtutis ẽ mutabile.ipſa vᷣo ĩmutabilis.⁊ ꝑ boc etiã ſoluit᷑ ſeòo obiectũ.q¶ Ad il lud ꝗ̊ qð obijcit᷑ im augu.ꝙ qñ mos erat: nõ erat pctẽm. dicẽdũ ꝙ h̊ ñ dicit᷑ ſolũ ꝙ habẽ plures ĩ patribo nõ erat pctm:qꝛ nõ erat ↄtra ↄſuetudinẽ:ſed qꝛ ſupponit᷑ cũ ipᷣis fuiſſe diſpenſatũ.⁊ ideo ꝓpter diſpenſatõeʒ nõ erat ↄtra ius naturale.In hmõi em̃ dictat ratõ que nõ facienda: ſalua tamen auctoꝛitate ſuꝑioꝛis. Articulus ſecũdus Verit᷑ poſtea de abꝛaham vtrũ ↄmilſit adulte rium:cũ viuente vxoꝛe ad ancillã ingreſſus ẽ Et videt᷑ ꝙ ſic.ꝑ hoc qð dicitur geñ. Adhere bit vroꝛi ſue:a erũt duo in carne vna.Non dixit vxoꝛibo ſed vxoꝛi:nec dixit. erunt tres in carne vna ſed duo tm̃. ⁊ hec lex ↄiugij a pꝛincipio. Item aut Agar ſuit ducta in vxoꝛeʒ:aut nõ. Si fuit ducta in vxoꝛẽ & in indiuiduã copulã.ergo peccauit abꝛahã dimittẽdo ip̃am. Si dica⸗ tur ꝙ hoc fuit inſpiratione diuina. ergo non erat vxoꝛ. Si em̃ eſſet vroꝛ quomodo fieret inſpiratio ad diuoꝛtiũ cum deus coniuges ↄiungat. Item ſi fuit vxoꝛ. ̊ Abꝛa⸗ ham ↄmiſit bigamiam habendo plures ergo adulteri⸗ um . ſicut dicit᷑ de Lamech.geñ.iiij.ꝙ habẽdo plures cõ⸗ miſit adulteriũ.Si nõ fuit vxoꝛ.ergo coiuit cuʒ nõ ſua. ergo foꝛnicatus eſt:⁊ peccauit.q Item Rabanꝰexcuſat ⁊c adulterio abꝛahaʒ in glo.ſuꝑ illud Geñ.xvj.Igitur Sara vxoꝛ abꝛahã ⁊c̃.vbi dicit.ꝙ nõ ẽ adulter abꝛahã: ſi viuente vxoꝛe ancille iungit᷑:quia nõdũ ꝓmulgata eſt lex euãgelij vniꝰvxoꝛis.⁊ genꝰſuũ multiplicandũ audie⸗ rat:ſed ꝑ quã mulierem neſciebat.quia Saram ſterileʒ nonerat:nõ fuit in coitu libidinoſa voluntas:ſed pꝛolis habende pia caꝛitas.Ex hac glo.oñdit᷑ ꝙ abꝛabã nõ pec cauit.¶ Sʒ ↄtra iſtaʒ glo.opꝓponit᷑.qꝛ in legẽ nature(q̃ eſt inſcripta ↄſcie cuiuſlibet)ẽ. ꝙ vna debet eſſe vniꝰ.⁊ q nullus coeat niſi cũ ſua.ergo ſi agar fuit vxoꝛ abꝛabam: peccauit ipᷣe ↄtra legẽ nature: inqtum dictat vnã eẽ vniꝰ Si nõ ſuit vxoꝛ:peccauit ↄtra legem nature: inqᷓtum di ctat nõ coeundũ eſſe cum nõſua. Sol.ſᷣm quoſdaʒ di⸗ cendum. ꝙ boc factũ eſt inſtinciu ſpũſſancti ⁊ diſpenſa⸗ tione:nõ libidine ⁊ ꝓpꝛia voluntate.q¶! Sed obijcit. Aut cognouit eam maritali coitu:aut foꝛnicario.Si foꝛnica rio:nũꝙᷓ ↄſenſit ſpũſſanctus: quia oĩs coitus foꝛnicariꝰ ſemꝑ eſt malus. Si maritali. fuit vxoꝛ. Ad hoc reſpon dent ꝙ nec ſic nec ſic: ſed affectu maritali cognouit ancil lam: hoc eſt generandi filios ad cultum dei: ⁊ iſte affectꝰ ) — - — — e iir une Ne P* 1 e ———— A2 — 70 even h α Prr be nr⸗ Nae .οσ IZSyn a t L0 Pern 111 K — AH eten x Pee P , . * the g neen ane xxxv. eſt qui debet eẽ in viro ⁊ vxoꝛe.nõ tamẽ ex hoc ſequit᷑ ſiẽ dicunt:ꝙ fuerit vxoꝛ. Sed ↄtra eos ẽ tex.geñ.vbi dicit᷑. cxdit eam viro ſuo vxoꝛẽ.Sed ip̃i hoc ita exponũt.dedit vxoꝛem hoc ẽ loco vxoꝛis cognoſcendã.4! Sed iteꝝ obij⸗ citur.qꝛ ſi vxoꝛ nõ fuit:coitus ille fuit cũ nõ vxoꝛe. foꝛ⸗ nicarius. Affectus em̃ nõ põt de foꝛnicario coitu facere nõ foꝛnicariũ.¶ Pꝛopter hoc dicendũ eſt ſine pᷣiudicio: ꝙ fuit vxoꝛ ſicut dicit lr̃a:⁊ ſicut innuit Rabanꝰin glo. dicens.ꝙ nõdũ erat diuulgata lex euãgelij vmꝰ vxoꝛis. Exquo innuit ꝙ habuit abꝛahã pluꝛes vxoꝛes.Dicẽduzʒz ergo.ꝙ plures habẽ vxoꝛes ſine diſpẽſatõe ⁊ intentione explẽde libidis ſemꝑ fuit pcẽm ⁊ ↄtra ius naturale. Cũ diſpẽſatõe vᷣo dei:⁊ cauſa/ꝓlis ad cultũ dei nõ fuit ↄtra ius naturale.Scðm em̃ ius naturale:qð dictat vnã eſſe vniꝰ: nõ plures:ſemꝑ excipit᷑ auctoꝛitas ſuꝑioꝛis.ſ.dei ¶ Ad illud aut qð obijcit᷑ de eiectione.dicendũ ꝙ fuit in ſigura ⁊ auctoꝛitate dei.ſicut dicit᷑ Geñ.xxj.Qon tibi durum videat᷑ ⁊c.Et ad Gał.iiij. Hec ſunt ꝑ allegoꝛiaʒ dicta.⁊.v. Sʒ quid dicit ſcriptura. E ce ancillã ⁊ fili⸗ um eius. 4 Eodem mõ põt queri de Jacob ꝗ plures ha buit.ſed rñdet᷑ ſicut de abꝛahã.ꝙ hoc fecit ex diſpẽſatõe 2 inſtinctu ſpũſſancti.amoꝛe ꝓlis:non libidis explende cauſa.Vlñ aug.in glo.ſuꝑ gen.xxix.dĩc.ꝙ Jacob non fe cit ↄtra naturã:qꝛ nõ laſciuiẽdi:̊ gignẽdi cã illis mulie ribus vtebat᷑.Qec ↄtra moꝛeʒ:qꝛ illis tꝑibo fiebat illud ĩ alijs terris.Qec ↄtra pᷣceptũ:qꝛ nulla lege pꝛohibebat 2 appellat naturã legem nature:vel exigentiam nature. Pꝛecepta vᷣo appellat: que ſunt legis ſcripte: moꝛes vᷣo ↄſuetudines hominũ appꝛob andas.. Si aũt queratur quare cum mulieribo non fuit diſpenſatũ:vt plures ha⸗ berent viros ſicut cum viris vt plures haberent vxoꝛes. hoc ſolutum eſt in tractatu ſupꝛa queſtiõe.xxvij. de lege naturali.vtrum de dictamine legis naturalis ſit vnicaʒ eſſe vnius. Mliembꝛũ octaunz Einde querit᷑ de coitu ↄiugali.Volũt aũt beretici oẽm ↄiugalẽ coitũ oñdere eſſe illi⸗ citũ:⁊ ita ↄtra illud pᷣceptũ. Ad qð indu⸗ cũt plures auẽtes.pᷣmo illud.j.ad coꝛin. vij. Honũ ẽ viro mulierẽ nõ tangẽ·ex quo arguũt.q̊ ma⸗ lum eſt tangere. 4¶ Item infra eo.dicit᷑. Aolo hoĩes oẽs eſſe ſicut ego.Et infra eo. Reliquũ eſt vt qui habẽt vxo⸗ res tanꝗᷓ nõ habẽtes ſint.i Item ad ephe.v. Viri dili⸗ gite vxoꝛes veſtras:ſicut ⁊ xpᷣc dilexit eccłiam. Sed xpᷣe nunqᷓ dilexit eccłiaʒ ad opus carnale.q̊ ⁊c. 4¶ Stem. v. math̊. Qui viderit mulierẽ ad ↄcupiſcendũ eã ⁊c. Sed nõ vetermĩat quã mulierẽ.ↄiugem vel nõ ↄiugẽ.ſed gene raliter dicit.qui viderit mulierẽ.g̊ᷓ de omnibo generalit᷑ intelligit. ⁊ ita de ↄiugibo.¶ Item hoc videt᷑ ex auctoꝛi⸗ tate beati am bꝛo.xxxij.q.j.Quptie.Expletis ſinguloꝝ dierum operibo vidit deus ꝙ eſſet bonũ. In ſcdo vᷣo die hec oia ſubtraxit nobis intelligẽtiã derelinquẽs: nõ eſſe bonum numerũ: qui ab vnione diuidat ⁊ pᷣfiguret fede ra nuptiarum. nde in archa noe quecũq; aĩalia bina ingrediũtur: imunda ſunt.Geñ.vij. Contra.BGeñ. j. Henedirxit dñs adam ⁊ euam dicẽs.Creſcite ⁊ multipli camini ⁊c̃. Geñ.ix.q Itẽ.j.ad Coꝛin.vij. Vxoꝛi vir de⸗ bitũ reddat.ſilꝛ ⁊ vxoꝛ viro. Mulier em̃ ſui coꝛꝑis pt̃ᷣa tem nõ habet.nec vir ſimiliter.4.4 Ytem in eodem.ioli te fraudare inuicem niſi foꝛte ex ↄſenſu ad tempus. Et iterũ. Reuertimini in idipᷣm ne temptet vos ſathanas pꝛopter incontinentiam veſtram.¶ INieem.j. ad Thi. ij. Saluabitur mulier ꝑgenerationẽ filioꝛum. 4l Item in eadem epła.v. Volo iumoꝛes nubere filios pꝛocreare ⁊c̃.ex quibus manifeſte relinquitur nec coitum coniuga lem qui ſit ꝓpter pꝛolẽ vel cauſa reddendi debiti.vel cau ſa vitandi incontinentiam eſſe pꝛohibitum. Ad illud ergo qð pꝛimo obijciunt dicendũ.ꝙ cũ dĩic apłs. Honũ eſt viro mulierem nõ tangere.loquit᷑ pꝛo ſtatu ante con⸗ — VErſls õ g õäü 5 7 Nyn 10 Q2 E ALA ——— 4A22 Afehn (N iugium.⁊ qᷓtum ad illum ſtatum dicit. Gonum eſt non tangere.poſt ↄtractum vᷣo matrimonium dicit eſſe debi tum.vnde dicit.lxoꝛi vir debitum reddat.Et qð obijci tur ꝙ nõ tangere eſt bonum.ergo tangere malum.nõ ſe⸗ quitur.ſed tangere illicite.⁊ bene ſequit᷑ ꝙ non tangere melius eſt qᷓ tangere m ꝙ dicit augu. de bono coninga⸗ (( u8 li. Gona quedam nobis donata ſunt a deo que ꝑ ſe ſunt appetenda.vt ſapientia ſalus ⁊ amicitia.quedam vᷣo ꝓ⸗ pter aliud ſunt neceſſaria.vt cibus.coniugium.quicũq; vo his que pꝛopter aliud ſunt: non ad id vtitur pꝛopter quod inſtituta ſunt peccat.quicunq; vᷣo his vtitur ad il⸗ lud pꝛopter quod inſtituta ſunt:bene facit.qui vᷣo abſti⸗ net melius.⁊ per hoc patet intellectꝰ auctoꝛitatis ſequẽ⸗ tis apoſtoli:qua dicit.volo omnes homies eſſe ſicut ego Loquebatur enim pꝛo tempoꝛe ante coniugium. ¶1 Ad illud autem qð dicitur. qui habent vxoꝛes ſint tanqᷓ; nõ habentes.dicendum ꝙ apoſtolus illis verbis non debi⸗ tum cõiugale ſed ſolicitudinẽ ſubtraxit.vnde infra dixit Volo vos ſine ſolicitudine eſſe: qui ſine vxoꝛe eſt ſolici⸗ tus eſt quomodo placeat deo.qui cum vxoꝛe eſt ſolicitus eſt quomodo placeat vxoꝛi ⁊c.¶ Ad illud qð obijcitur. viri diligite vroꝛes veſtras ⁊c.dicendum ꝙ non ponitur ſimilitudo q;tum ad actum coniugaleʒ:ſed q;dtum ad ca⸗ ritatis officium vt vir vxoꝛem diligat: ſicut dilexit vpᷣe eccleſiam.paratus animam ſuam pꝛo ipſa tradere ſi ne⸗ ceſſe eſt:ſicut ⁊ xpᷣc pꝛo eccleſia tradidit.ſicut ibidem di⸗ citur.¶! Ao illud quod obijcitur.qui viderit mulierem ad concupiſcendum eam ⁊c̃. dicendum ꝙ per mulierem vxoꝛ pꝛorximi intelligitur ſᷣm intentionem decalogi quẽ explicat ſermo xpᷣi. In decalogo autem exo.xx. dicit᷑ ex⸗ pꝛeſſe.Qon concupiſces vxoꝛem pꝛoximi tui.Si autem intelligeretur de vxoꝛe pꝛopꝛia:adulterium eſſet copula coniugalis:nec conceptus in tali copula a deo pꝛomitte retur:nec conceptus in matris vtero ſanctificaretur.qð patet eſſe falſum in Johãne baptiſta Luce.j.cuius con⸗ ceptus eſt parentibo a deo pꝛomiſſus:⁊ ipſe in vtero ma tris ſanctificatus dicente angelo.Spirituſancto reple⸗ bitur ex vtero matris ſue.¶ Et ad illud qð obijcitur de am bꝛo.dicendum ſicut exponitur.xxxij.q.j.quia hoc di⸗ xit ambꝛo.ad exhoꝛtationem non ad neceſſitatem ſeruã⸗ de virginitatis: que vt idem dicit am bꝛo.ſuaderi pote ſt ne debiti carnalis:quã non ſᷣm imperium pꝛecepti veni am concedit apoſtolus:vt etiam pꝛeter cauſam pꝛocreã⸗ di ſibi miſceantur.¶ Item augu.in eodem. Si ↄiuges pꝛaui moꝛes ad talem cõcubitum impellunt: nuptie ta⸗ men ab adulterio ſeu foꝛnicatione defendunt. Solu. coitus coniugalis alius eſt licitus.alius ꝑmiſſus.alius pꝛohibitus.Licitus ſicut dictum eſt: eſt coitus coniuga lis triplici de cauſa. Permiſſus vᷣo eſt coitus ex fragili⸗ tate ſeu infirmitate carnis pꝛoueniens:in quo queritur coniugalis delectatio:ſed ſub deo:vt dei amoꝛ pᷣponat il li delectationi.⁊ iſte coitus venialis eſt: q́uis non fiat cauſa pꝛolis:nec reddendi debitum:nec vitande foꝛnica tionis:ſed cauſa delectationis talis in coniuge pꝛopria non in aliena. Unde dicitur.xxxij.q.ij. iuxta auctoꝛi⸗ tatem auguſ.⁊ apoſtoli.Inſtitutio coniugij extra para⸗ diſum facta eſt. vt infirmitas pꝛona in ruinam turpitu⸗ dinis honeſtate exciꝑetur coniugij. Et auguſ.de adulte⸗ rinis coniugijs. Vſus naturalis ſi vltra modum pꝛola⸗ bitur:in vxoꝛe quidem eſt veniale.in meretrice dᷣo dam⸗ nabile. Pꝛohibitꝰconiugalis coitus eſt qui ex volun⸗ tate ſubdita libidini contra honeſtatem ↄiugij ⁊ oꝛdinẽ rationio pꝛocederet: vt illud qð fit ad ſatiandã libidinẽ per meretricias blanditias:ſᷣm quem modum dic Hie⸗ ro.Qihil fedius:q; vxoꝛeʒ amare quaſi adulterã.¶ Ad illa ergo que dicit Hiero.patet rñſio.qm̃ intelliguntur de coitu tercio modo dicto.q¶j Ad illa vo que dicit aug. patet ꝙ intelligant᷑ ſcðõo modo. Tamen ad plenioꝛẽ in⸗ telligentiam notandũ.ꝙ libido voluptatis aliqñ pᷣuenit voluntatem.aliqñ pᷣuenitur. Cum pᷣuenit.cũ diſtinctõe que pᷣdicta eſt: coitus ex illa ꝑte pꝛocedens eſt ꝑmiſſus. Cum vo pᷣuenit᷑ libido a voluntate.vt.ſ.cũ quis de indu ſtria vtitur calidis ⁊ incentiuis.vel cum excitat in ſeipᷣo motus libidinis ꝓpter ſatietatem libidinis ſeu delecta⸗ tionis:coitus eſt pꝛohibitus ⁊ illicitus. Sed querit᷑ vtrum ex alijs cauſis ſit ꝓhibitus coitus ↄiugalis. Ad qð ſic.Augu.de adulterinis ↄiugijs.Coitus ↄtra natu⸗ ram execrabiliter fit in meretrice ſed execrabiliꝰĩ vxoꝛe. 4 Item augu.ↄtra Jouinianũ.j.li.Coitus ↄtra naturã ſempꝑ illicitꝰeſt.ergo ex modo indebito hoc eſt in natura li eſt illicitus coitus ↄiugalis.ergo ⁊ hic ꝓbibitꝰ.¶ Itẽ Iſido.Sunt mulieres:que ſicut aĩalia abſq; vlla diſcre non imꝑaꝛi.res magis eſt voti qᷓ; pꝛecepti.Ex his igituꝛ E relinquitur. ꝙ coitus oiugalis licitus eſt triplici de cau tione indeſinẽter libidini ſeruiunt.has eloo nec mutis 0 ee α ciab) C 2.. ſa. videlicet cauſa pꝛolis: 1 m hoc eſt in officium multi⸗ pecudibo ↄparauerim. Pecoꝛa em̃ cum cõcipiunt vltra nõ indigent maribo ad copulam ſui.ergo coitus cũ pↄiu⸗ plicande nature. vnde.j.ad Thi. v. Volo iunioꝛes nu⸗ 2 bere:filios pꝛocreare. Item cauſa reddendi de bitum:et Fm hoc eſt opus iuſticie.j.ad Coꝛin.vij.vxoꝛi vir debitũ reddat. Iem cauſa foꝛnicationis vitande.⁊ m hoc eſt in remedium concupiſcentie.j.ad Coꝛin.vij. Vnuſquil⸗ q; pꝛopter foꝛnicationem:ſuple vitandam: ſuam vxoꝛẽ habeat.pꝛima cauſa oꝛdinat coitum coniugalem ad de⸗ um.ſcdᷣa ad pꝛoximum.tercia ad ſeipſum. Bed queritur S. ſ. vtrum remotis his tribus cauſis.ſ.pꝛolis habẽde.⁊ de⸗ biti reddendi.⁊ foꝛnicationis vitande pꝛohibeat᷑ coitus coniugalis iſto pꝛecepto:quo pꝛohibetur coitus illicitꝰ. ¶ Ado qð ſic. Hiero.xxxij.q.iiij. Oꝛigo. Qihil intereſt ex qua honeſta cauſa quis inſaniat. vnde ſextus pictagoꝛi cus ait. Adulter eſt inquit in ſua vxoꝛe ardentioꝛ ama⸗ toꝛ. Ged quicũq; cognoſcit vxoꝛem ex libidine nõ ex cau ſa rationabili:ẽ ardentioꝛ amatoꝛ:eꝛgo adulter.4! Steʒ hiero. In aliena quippe vroꝛe omnis amoꝛ turpis eſt:in ſua nimius.ſapiens iudicio debet amare coniugem non affectu: non regnat in eo voluptatis affectus vel impe⸗ tus:nec pꝛeceps fertur ad coitum. Ex quo relinquitur. ꝙ pari culpa cenſetur coitus cum aliena vxoꝛe ⁊ coitus cum pꝛopꝛia ex libidine vel nimio amoꝛe. Sed talis eſt coitus coniugalis exceptis pꝛedictis cauſis.q̊ ⁊c. Cõ⸗ tra.augu.de bono coniugali.In ipſa ĩmoderata exactõ WS Aoluf „ v Lvalun ge poſt ↄceptum eſt ↄtra ratõnem.ergo illicitꝰ⁊ pꝛohibi tus.4 IJtem Hieꝛo. Qui dicunt cauſa reipublice ⁊ gene ris humani ſe vxoꝛibus coniũgi:imitentur ſaltem pecu⸗ des: ⁊ poſtq; venter vxoꝛis intumuerit: non perdant fi⸗ lios:nec amatoꝛes ſe exhibeant vxoꝛibus:ſed maritos. ergo coitus cuʒ vxoꝛe pꝛopinqua partui eſt illicitꝰ.¶¶ Itẽ Leuiti.xviij. Ad mulierem que patitur menſtrua nõ ac cedes.ſuper quẽ locum augu. eceſſario vtriq; ↄtinen⸗ tia indicitur. ¶¶ Item ibidem in eodem. Ita cũ bic ſuffi⸗ cienter dixiſſet in ſuꝑioꝛibo. hic etiam repetit ne in ſu⸗ perioꝛibo foꝛte figurate videret᷑ accipiendum. 4! Itez ſu per illud Eʒech.xviij. Si ad mulierem menſtruatã non acceſſerit:vita viuet.dicit gle. Pꝛecipit᷑ ergo vt viri non ſolum in alienis:ſed etiaʒ in ſuis vxoꝛibo modum ⁊ tꝑa ſeruent. 4 Item ſuꝑ illud Yſa.lxiiij. Oẽs iuſticie veſtre quaſi pãnus menſtruate. Hieꝛo.Tunc viri debẽt abſti⸗ nere ab vxoꝛibo.tunc em̃ cõcipiũtur membꝛis damnati. ceci.claudi.lepꝛoſi.vt quia parentes nõ erubuerũt in cõ claui ↄmiſceri: eoꝛum patenter peccatum ⁊ aperte a cũ⸗ ctis redarguatur in paruulis.ergo tempoꝛe menſtruoꝛũ coitus ↄiugalis eſt illicitus.¶ Item dicit Hieꝛo. ꝙ tꝑe quo veſcũtur carnes agni abſtinẽdũ eſt.¶¶ Item. ij. reg. xj·dixit. Vrias regi dauid.non ſibi liceret doꝛmire cum vxoꝛe ſua:qᷓdiu archa domini erat in caſtris.ex quibus relinquitur ꝙ illicitus eſt coitus coniugalis in ſolenni⸗ tatibus ⁊ tempoꝛibo ieiunioꝝ: que ſunt indicta cuilibet 0πT— re — VoAE ð ☛ vin P“ C Lv c&αι nn unhhe J N is FN e) pe 2 7O 7 H D lin⸗ ugt gil⸗ Itur akil figt nica pri ton⸗ Ie⸗ tn⸗ te 97 . 6 ⸗ le. n o t⸗ it o 14 P Num- * k.) Baſ 9 & CEbenh ee u 2510 En Queſtio xpᷣiano ad oꝛandum et ad militandũ cõtra carnalia de⸗ ſtgeria. Contra. ſm ius naturale quilibet poteſt vti re ſua ſicut vult. Cum ergo vxoꝛ viri ſit: poteſt vti ea vt vult. ergo ĩ ea delectari: dvum tñ ſub deo quocũq; modo vult. YItem. . ad coꝝ. vij. Sxoꝛi vir debitu reddat a eco uerſo. qñcunq; petat debitũ vir ab vxoꝛe dz reddere ecõueꝛlo. ¶ Itẽ in eodẽ. AMuliernõ habet poteſtatem ſui coꝛpoꝛs: ſed vir. et ecõuerſo. ergo vir poteſt vti coꝛpoꝛe vxoꝛis qñ vnlt et qũo vult. ¶ Si viſtinguat ſicut ſolz di ſtingui ꝙ eſt dr̃ia in coitu cõiugali in petendo et in red dendo.in omibo pꝛedictis caſibo peccatũ eſt in petendo et nõ in reddendo:ſi petat affectu ſatiande libidinis vel mõ vel ſtatu vel tꝑe indebito.Cont᷑. Ro.j.Qon ſoluʒ ꝗ faciunt:ſed qui conſentiũt. Glo.Dicitur cõſentiꝛe q ma nifeſto facinoꝛi deſinit obuiaꝛe. Cuʒ ergo ille qui reddit. tempoꝛe indebito nõ obniet cõſentit.erge pꝛeuaricatux Item furioſo petenti gladium etiã ſi iuraſſem:non te⸗ neoꝛ reddere gladiũ:cum quo vult interficere ſe. mul⸗ tomagis nec viꝛo petenti tempoꝛe vel modo indebito caꝛ nale vxbitũ tenetur vxoꝛ reddere:cum in ipᷣo interficiat ſe ſpũaliter.i¶ Itẽ ſi diceretur ꝙ vxoꝛ teneretur reddere ſi pꝛeſumat vel opinet᷑ ꝙ foꝛnicabit᷑ ſi nõ reddat.Cõtra. magis innitendum eſt ſcĩe qᷓ opinioni.Sed ipᷣa ſcit ꝙ ſi reddat ipᷣe peccabit moꝛt aliter. nõ aũt ſcit ꝙ foꝛnicabit᷑ cum ſit contingens de futuro.ergo magis tenet᷑ cauere ne ipe peccet coeundo cum ipᷣa temꝑe vel mõ indebito: q ne foꝛnicet᷑ cum alia.i Item in re dubia et incerta me lius eſt interpᷣtandũ.ergo cum virũ foꝛnicaturũ ſit con tingẽs et incertũ:debet in melioꝛẽ ꝑtem interpᷣtari.eꝛgo nec foꝛnicaturũ.Non ergo tenebit in pꝛedicto caſu red dere debitu. ¶ Item querit᷑ vtrum ſicut tenet᷑(vt dicũt) reddere om̃i temꝑe:vtrũ ſimiliter teneat᷑ reddeꝛe om̃i lo co:et videt᷑ ꝙ ſic.qꝛ ſicut in nullo temꝑe habet poteſtatẽ ſui coꝛpoꝛis:ita nullo loco. Solutio.cõcedendũ ſicut — eſt:ꝙ coitꝰ cõiugalis eſt ꝓbibitus cũ eſt ꝓxt᷑ atiandã libidinẽ ꝑ meretricias blandicias.et cũ ſit pꝛe ter naturalem modum.Tum in ſtatu pꝛohibito vt cum vxoꝛe vicina partui vel exiſtente in fluru menſtruo. Lũ in temꝑe inhibito.tum in loco indebito.Et om̃s iſti mo di reducũtur ad mechiã:in cuius ꝓhi bitõne vt dic aug⸗ pꝛohibetur om̃is illicitus coitus. Ad illud eꝛgo quod obijcitur. ꝙ quilibet poteſt vti re ſua.verũ eſt ad illð ad qð ſibi cõcedit᷑. Añ aug.de bono cõiugali.Lantũ valʒ oꝛdinatio creatoꝛis et oꝛdo creature.vt in rebo ad vten⸗ dum cõceſſis.etiã cum modꝰ excedit᷑ lõge tolerabiliꝰ fit q̃ in eis que cõceſſa nõ ſunt:vel vnus vel rarus exceſſus hoc eſt dicere.in membꝛis ad hoc cõceſſis qᷓ; in mẽbꝛis ad hoc nõ cõceſſis. Vnde in eodem Aug. Peſſimũ ma⸗ lum quod cõtra naturã fit:vt ſi vir membꝛo mulieris ñ ad hoc cõceſſo voluerit vti.q¶ Ad illð vᷣo qð obijcit.dðm ꝙ in om̃ibus pꝛedictis caſibo peccat petendo. In reddẽ do aũt diſtinguenduʒ eſt.quia aut petit cõiugaliter: ant meretricaliter.ſi meretricaliter nõ tenetur reddere.ſi cõ iugaliter vt vtatur ea ſicut vxoꝛe:et excludit᷑ cõtra natu ram modus. Camen adhuc reſeꝛt de loco vtꝝ ſit ſacer. vel nõ ſacer. publicus vel pꝛiuatus.et dicunt ꝙ nõ tenet᷑ in loco ſacro pꝛopter reueꝛentiam dei que debet pꝛepo⸗ ni.⁊ facile poteſt diuerti. Item nec in loco publico pꝛopter ſcandalum pꝛoximi. Si vᷣo ſit locus nõ ſacer2 pꝛiuatus.adhuc refert de temꝑe et ſtatu mulieris. vt ſi ſit in teꝑe menſtruoſo. vel vicina partui.qꝛ tũc eadem ẽ in his ratõ.Et ẽ diſtinguẽdũ.qꝛ aut tũc credit ꝓbabilit ꝓ tunc adulterabit᷑ nin reddat debitũ. aut nõ. Si non nõ debet reddere. Si ſic: debet reddẽ. ¶ Ad illud vo qðᷣ obijcit:q; cõſentit facinoꝛi quia nõ obuiat.dðm ꝙ nõ eſt verum.nõ em̃ cõſentit actõni viri que illicita eſt: ſed paſ ſioni ſue q̃ debita ẽ cũ petit᷑ a viro.nec etiã debʒ obuiare quia ſi obuiaret accideret peius. Ad illð qð obijcit de ſcĩa ⁊ opione.dðm ꝙ ſiue reddat ſiue ñ reddat:ſcit ipᷣim tngredi ſ̊ ſi reddat t᷑nſgꝛedit᷑ rõne tꝑis indebiti:vł ſtatꝰ tñ cũ cõiuge ſᷣm actũ.Si ðo nõ reddat ſcit ipᷣm trãſgre⸗ — = ocb) 9ααυυbz ANlent — 9⁴) .„ △ „ 8 4 Dl 2 —. S Li 1 växxvj. di: ſicut eſt poſſibile ſm voluntatẽ et affectum adulterã⸗⸗ di et ꝓbabiliter p̃ſumit ipᷣm adulteraturũ m affectum et iſiud ſecũdũ grauiꝰ ẽ qᷓ; pumũ.et ideo nõ peccabit:nõ ꝓbibendo malu minus ꝓpter euitandum maius. 4Ad aliud qd obijcit ꝙ dubium debet interpᷣtari in melius. doõm ꝙ verũ eſt niſi pꝛobetur ↄtrariũ.Sed in hoc ꝙ ipe etit obſtinate.pꝛobat᷑ eius incõtinẽtia:ſicut cũ poſſibi⸗ e eſt. Ad vltimũ qð querit᷑. vtrum in omi loco teneat᷑ debitum reddere:ſicut in om̃i tempoꝛe.dvᷣm ꝙ nõ:pluꝛi bus ex cauſis.pꝛimo quia locus eſt menſura ꝓpꝛiatõis et cõtaminatõnem recipit ab actu.tempus vᷣo cõis men ſura eſt:nec recipit cõtaminatõem. Item plura tempo⸗ ra non poſſunt ſimul eſſe ſicut mita loca.Vñ ſi petit in ſacro loco ſtatim poteſt diuertere ad aliũ locum ſine pe riculo.ſed erpectare vſq; ad aliud tempꝰ nõ poterit ſine periculo. Item qꝛ in omi tempoꝛe poteſt fieri ſine ſcãda lo:ſed nõ ſic in om̃i loco.q Conſequẽter querendũ eſſet vtrum pꝛohibeatur mechia coꝛpoꝛalis aut ſpũalis:ſed iſtud determĩabit᷑:qñ queret᷑ de vltĩo pᷣceptoet et ſimili ter de comparatõne mechie ad alia p̃cepta. D Nueſtio. xxxv..de ſepti⸗ mo pꝛecepto.Non furtum facies. Oſt pꝛedicta tꝛãſe / undũ eſt ad ingꝗſitõem ſeptimi pꝛecepti tecalogi:quo dicit᷑ nõ furtũ facies.Ciꝛ ca qð querimꝰ quinq;. Pꝛimo ꝗd pꝛo⸗ hibeat᷑ nonne furti.Secundo an om̃is rapina ſit hic ꝓhbibita.Tercõ.an furtũ ⁊ rapina ſint in aliquo caſu licita.Quarto.an vſura ſit pꝛobibita bic. NQuinto.qualiter furtũ et rapina interpᷣtatiua ſint hic pꝛohibita. Mlembꝛum pꝛimum D pmũ ſic y ſidoꝛꝰ. Iurtũ dicit᷑ a furno.i. nigro.eo ꝙ clam et obſcure fiat.ꝙ̊ nomĩe furti intelligit᷑ rapina ꝓhbiberi.q¶ Itẽ ſi no mine furti intelligit᷑ rapina.Sed ſic dicit Ambꝛo. emo dicat ꝓpꝛiũ qð ↄmune eſt.pluſq ſufficit ad ſumptus violẽter obtentũ ẽ.ergo hẽre ſuꝑflua diuiti bus rapina eſt. Sed cõſtat ꝙ iſtud hr̃e nõ eſt cõtractare rem alienẽ ⁊c.ergo noĩe furti nõ tm̃ intelligitur contra⸗ etatio rei aliene.¶ Item dicũt ꝙ furtũ ẽ contractatio reꝛ aliene ĩuito dño.⁊ ſic compᷣhẽdit rapinã. Et ĩ hac rõne hic ꝓhibet᷑. Sʒ cõtra.Si furtũ ẽ cõtractatio rei aliene ⁊c̃.qꝗ ſi furer rem meã impignoꝛatã nõ cõmittã furtũ.qꝛ nõ cõtracto rẽ alienã.Sʒ h̊ nullꝰ dicet.ſcʒ ꝙ nõ ↄmittã furtũ.̊ furtũ eſt nõ ſolũ in ↄtractatõne rei aliene.⸗ Itẽ cũ cõtingat ſuꝑabundantiã vſure dari vſurario volente Dñno:qꝛ placet ei vt mediocrẽ vſurã accipiet: qꝛ ei mutu⸗ at:videt᷑ ꝙ nõ ſit hic vſura noĩe furti ꝓhibita.¶ Itẽ que rit᷑ vtrũ noĩe furti intelligat᷑ ↄtractatio tm̃ reꝝ irꝛõnabi liũ poſſeſſoꝝ:qð videt᷑ relinꝗ ex pᷣdictis.qpne de diſtin⸗ ctõne pᷣceptoꝝ.vbi dr̃.ꝙ hoc pᷣcepto ꝓhibet᷑ iniuria ꝓxi mi in rebus poſſeſſis. Contra. Exo.xxj.Siꝗs furatꝰ fuerit hoieʒ:ↄuictꝰ moꝛte moꝛiet᷑. Solo. Furtũ dicit᷑ ꝓpꝛie coĩter.interpᷣtatiue.ꝓpꝛie dẽ cõtractatio rei aliene ignoꝛãte dño otra ſuã voluntatẽ:nec opoꝛtet addere ali ud.vt dicat᷑ ſic voluerũt ꝗdã:rei aliene mobilis.qꝛ intel ligit᷑ noĩe cõtractatõis. Res em̃ immobilis ↄtꝛactari nõ pt.et ſᷣm ̊ diſtinguit᷑ a rapina ⁊ vſura.nã rapina ẽ con tractatio rei aliene ſciẽte dño ↄtra eius volũtatẽ.vſura eſt ↄtractatio rei aliene ſciẽte dño ↄtra ei abſolutã:ſ̊ nõ otra oimodã volũtatẽ. Coĩter vo furtũ dẽ om̃is illicita ic Aug.in li.q.exo.xxij.IFur ti noĩe bñ intelligit᷑ oĩs illicita vſurpatio rei aliene.2õ eĩ rapinã ꝑmiſit ꝗ furtll vbiburerbapte totũ ĩtelligẽ vo luit qcqd rexꝝ illicite ꝓxi aufert. Et m Ij noĩe fuꝛti itel ligr rapia 2 vſura. Intpᷣtatie vo dẽ furtũ oĩs illicita re 2 poſſeſſio. Aug.ad macedoniũ.Qõne oẽs ꝗ ſibi videẽt᷑ „ ia R 4 Hic r PIn 4X Pyr PInb Ra 3BN .— J — ſuzn ℳ — — . — 7 DLEPLRe Ft- „ 1 „.„α. α (a y Dſin „ fe ab uede n — gaudere licite ↄquiſitis:eiſq; vti neſciũt:alienũ poſſide⸗ re cõuincunt᷑. Hoc.n.recte alienũ nõ eſt. qd iure poſſide tur. boc aũt iur̃ qð iuſte.et hoc iuſte qð bñ. Omne igit quod male poſſidetur alienũ eſt. Male aũt poſſidet qui male vtitur. Et ꝑ hoc patet rñſio ad pᷣmũ obiectũ et ſe⸗ cundũ.¶ Ad tertiũ dðm. res impignorata nõ eſt ple ne ꝓpꝛia: ĩmo quouſq; ſoluatur pecunia vel mutuum ꝓ 5 10 Mrrn Te X . 2t0 quo obligata eſt:manet nõ ꝓpꝛia.et ideo ↄtractatio illiꝰ erit furtũ.¶ Ad quartũ dom.q vſura datur volente do mino voluntate ↄditionali nõ abſoluta.abſolute em̃ vel⸗ let Itis ſibi mutuum erhiberi.ſᷣ anqᷓ nõ ſibi exhibeat᷑: vult dare.vñ ĩuito dño voluntate abſoluta ſemꝑ recipit vſura.¶ Ad vltimũ doᷣm ꝙ furtũ ĩtelligit᷑ ↄtractatio cu iuſq; aliene rei inꝙᷓtuʒ tnſit in poſſeſſionem ſiue ſit rõna le ſeu irrõnale.ſed ſine intentione poſſeſſionis nõ intelli gitur hic furtũ homĩs. Exo. xj. AUnde ibi dicit᷑. Si quio furatus fuerit hominem et vẽdiderit.qdð.n.vendit᷑ vt reſ ꝓꝛia poſſidet᷑.i Iõndũ aũt ꝙ ſᷣm canones et leges hu⸗ manas furtoꝛũ quedã retinẽt nomẽ generale. Quedam recipiũt nomẽ ſpeciale.ã ſicut di Nug.ſuꝑ Johᷣ.xij. ſidendũ:ſeu ad delectandũ. Et ſᷣm hoc cõpꝛehendit ra⸗ ptum. Itẽ dicit᷑ ꝓpꝛie ↄtractatio ad poſſidendũ.⁊ ſᷣm G̊ non ↄpꝛebendit raptũ. Pꝛeterea in raptu duplex eſt pꝛe naricatio. nam ĩqᷓtum ad action pertinet ad rapina.⁊ ꝓhibet᷑ hic.qᷓtum ad intentionem pertinet ad mechiam et, ꝓhibetur cum dicitur non mechaberis. Mlembꝛumtercinum Onſequenter queritur vtꝛũ furtuʒ vel ra⸗ pina ĩ aliquo caſu ſint licita.et ponitur q̃⸗ druplex caſus. Pꝛimus in cauſa neceſſita tis. Secundus in cauſa pietatis.Terci⸗ us in cauſa iuſticie.Quartus in euentu inuentionis. tum ad pꝛraimum .·S. . queritur vtꝛum ille qui furatur neceſſitate famis vel ſi⸗ tis vel alicuius hmõi compulſus: faciat contra illud p ceptum.ꝙ non vr:quia in neceſſitate omnia ſũt commu nia.ergo iſte ĩ neceſſitate conſtitutus non accipit quod alienum eſt:ſ̊ quod ſuum.ergo non peccat.exemplo di⸗ ſcipuloꝛum qui neceſſitate famis ſpicas vellentes excu⸗ ſantur a domino Math. xij. 4 Item idem pꝛobatur exẽ plo DBauid:qui neceſſitate comedit panes pꝛopoſitõnis ſicut ipᷣe dominus dicit.¶ Item diues ille qui dominus eſt rei quam iſte furatur tenetur ex pꝛecepto domini ei ſubuenire.vnde paſce fame moꝛientem quem ſi non pa⸗ ueris occidiſti:ſicut dicit glo.ſuper illud deut.non occi⸗ .Kocge an Judas fur erat et ſacrilegus qꝛ fur ſacroꝛũ. vñ ſacrilegi des. Contra eſt decretalis.v.li.ti.de furtis.ex penitenti eNeſ . um furtũ rei ſacre. Item ĩ furto Jude fuit pecłatus.pe⸗ ali Iſydoꝛi. Si quis per neceſſitatem famis aut nudita 23 4 v culatꝰ aũt ðꝛ furtũ de re publica. xxiij. ca.qiiij. urtu dos&. a a pen deccſſitatem ama a PAr SDieeb Yꝓ.m. Jurtuʒ tis furatus fuerit cibaria:veſtẽ:vel pecus:peniteat eb⸗ . gene ebi⸗ dicit᷑ abigeatus. Iurtũ vero hois dicit᷑ pla- domegas tres. So. dicendum. ꝙ refert in neceſſitate n ſeteree 83 eene glan ab ſurti habes qtuoꝛ appꝛo⸗ an ſit leuis vel vebemens. Et ſi vebemens: aut alio mo pnata. giu. peculatu. abigeatus. plagium. do relenabilis qᷓ; furando aut non. Si leuis ſit alio mo Membꝛum ſe ccund um do releuabilł ꝙᷓ furando. non excuſabit a tranſgreſſio⸗ Einde qri 3s ne buius pꝛecepti: ꝙᷓtum ad totum. Si ſit vehemens et inde qritur an omnis rapina ſit ꝓbibi nullo alio modo releuabilis:excuſat a toto:nec ᷣm veꝛi⸗ ta h pcepto. Ad qð ſic Aug. ſuꝑ exo. xxij. tatẽ ẽ furtũ:qꝛ ĩ tali neccitate oĩa ſunt cõia.DBecretał vᷣo Penale ẽ occulte auferre.multo maioꝛis iĩponit penitetiã ꝓt ãbiguũ. ne ſit ꝓnus ad fuꝛtũ. pene eſt viſibiliter eripere. Auferre ꝗ̊ vio⸗ „ ier e een.. lenter ſen occulte ſeu maifeſte habet ſuũ pceptum. Furti Demde queꝛitur. §. y. aũt noie bene intelligit. ¶Cõtra. xiij. exo. ilij iſrael exi in caſu pietatis de illo qui furatur rem vſurarij vel aua⸗ turi de egypto ſpoliauerũt egyptios:⁊ a vicinis ſuis ac⸗ ri:vt inde faciat elemoſinam vtꝛum peccet.contra hoc pᷣ ceperunt et abſtulerũt vaſa argentea ⁊ aurca. er quibuſ ceptum.xvidetur ꝙ nõ:quia imitatur Job dicentem. Cõ edificauerũt poſtea tabernaculũ dño. rapina ſeu ſpoli terebam molas iniqui: et de dentibus illius auferebam atio in ſimili caſu ñ eſt ꝓhbibita. Ite rapina dẽ coĩiter pꝛedam. xxjx. 4 Contra. Ro. iij. Faciamus malum vt ad rapinã reꝛũ ⁊ ad raptũ mulierũ ſic habet᷑.xxxvj.q · j. eueniant bona:abſit.¶ IJItem Aug. Quis dicet furemur KRapia duplr fieri or. Aliqũ.n.ipᷣa res rapit᷑aliqñ ipiꝰ diuitibus:vt habeamus quid demus paupeꝛibus:qua⸗ vel vſus violent eripitur. ſRes ipſa tũc rapit᷑ cũ violent ſi dicat nullus.¶ Item aug. de talibus dicit. Huius co dño eripit᷑ vt ĩppetuũ teneat᷑.Aliqñ nõ res ipᷣa affecta⸗ gitatio dy aboli calliditatem ſurripit. Qam ſi totum tꝛi tur:ᷣ vſus eius dño ꝓhibente violent vſurpat᷑. Raptuʒ buat quod abſtulerat. auget plus peccatum ꝙ minuat ergo admilit qui floꝛẽ virginitatis puelle renitetis vio⸗ quia aufert ſibi copiam reſiituendi. Peccatum ergo eſt lent eripuit.Sʒ raptus dicit᷑ eſle ſpẽs foꝛnicatõis gene⸗ furari vſurarijs. Sʒ quod peccatum?non niſi furtum. ralit᷑ dicte:ſic ibidẽ dr. Ioꝛnicatio licet videat᷑ eſſe genꝰ ¶Item queritur ſimiliter de muliere que furatur viro cuiuſſlibet illiciti coitus qui fit extra vxorẽ legittima :tñ ſuo pecuniam vel aliquid aliud vt inde faciat elemoſi⸗ ſpalit intelligit᷑ in vſu viduarũ vel meretricũ vel ↄcubi⸗ nam:vtrum peccet.videur ꝙ ſic.Gñ.iiij. dicitur mulieri narũ.ſic̃ ſtuprũ ꝓpꝛie virginũ ẽ illicita def ioꝛatio: ⁊ ad⸗ Sub viri poteſtate eris.vnde accipitur ꝙ vxoꝛ votum ulteriũ alieni thoꝛi violitio.et ĩceſius ↄſanguineaꝝ vel continentie vel abſtinentie non poteſt emittere ſine con⸗ affiniũ abuſꝰ.Raptus vo cũ puella violent᷑ a domo pa ſenſu viri.ergo multofoꝛtius nec dare elemoſinam. tꝛis ducit᷑ vt coꝛrupta ĩ vroꝛẽ habeat᷑. aliq dr̃ia rapine So. ad pꝛimum dicendum. ꝙ furari alicui vt de furto eſt:que nõ ꝓhibet᷑ hoc pᷣcepto:ſ̊ illo.non mechaberis vt ſubueniatur alij:peccatum ẽ. IJlla vero auctoꝛitas Yob. raptꝰ. So. Rapina m ſuã rõen- ꝓpꝛi q ẽ ↄtractatõ per quam videbatur pꝛobari contrarium: intelligitur rei aliene violẽta.et ↄt᷑ volũtatẽ poſſidẽtis ĩ omni caſu hG̊ de iudicibus:quoꝛum intereſt vt fures puniant et furta pᷣcepto ꝓhibet᷑. ¶ Ad illud qð obr de filijs iſrael.doᷣm reſtitui faciant. 4l Ad illud quod ſecundo queritur de ꝓpꝛie nõ ↄmiſerũt rapinaʒ. Añ Augꝰ.in qõnibo ſuꝑ vrxoꝛe.dicendum.ꝙ ſi vxoꝛ habet res de patrimonio pre exo.xi. Dirit dñs ad Moyſen. Metat vir ꝛ⁊c. Non hinc ter dotem: de illis inuito domino poteſt facere elemoſy⸗ quiſq; furãdi exemplũ putare det ad expoliandum iſto nam.De rebus autem viri vt de pane et alijs:que de bo⸗ modo pximũ.hoc eni iuſſit deus ꝗ nouerat:ꝗd quemq; no moꝛe ſolent ad mulierum diſpoſitionem pertinere: pati opoꝛteat. nec iſraelite furtũ fecerũt.ſᷣ deo iubẽti mi⸗ poteſt et debet facere elemoſynam.moderate tamen ſᷣm . 2 niſteriũ tribuerũt. ¶ Ad ſecũdũ doᷣm ꝙ rapina dicit᷑ cõ⸗ facultates viri ſui: et debet ſemper ſibi formaꝛe conſciẽ⸗ .* .. munit quelibʒ ↄtractatio rei aliene violenta.ſeu ad poſ⸗ tiam ꝙ non diſpliceat marito. Nueritur conſequẽ.S. in. ter cirea caſum iuſticie. pꝛimo de his que rapiuntur in bello.ſecũdo de his q̃ rapiunt᷑ ab infidelibꝰ. Mã i iuſio bello vidẽ rapina licita m Ambꝛ.ĩ li.ð pꝛiarchis vbi Dic.dicat aliꝗs cũ ipᷣe vicit qð dixit abꝛa:ad rgẽ ſodomo ) AA. Q Ont ſi Vir ſpn 0d 0 10 et 6 ni at n o 1 l 4 6 in ſo bi 0 D QNueſtio rum.geñ.xiiij nibil ſumam abste.cum pꝛeda vtiq; fuẽit in poienate victoꝛis:docet militantem diſciplinã vt re⸗ gi ſeruentur om̃ia:qð intelligendũ eſt alijs diſiribuẽdo ꝓ qualitate laboꝝ.¶ Contra.Aug.de vᷣbis dñi tracta⸗ tu.xix. Militare nõ eſt delictũ:ſed ꝓpter pꝛedam milita re peccatuʒ eſt. Solutio. dom ꝙꝙ refert an bellum ſit iuſtum vel ininſtũ. In bello iniuſio indiſtincte eſi phi⸗ bitum. In bello vᷣo iuſto tranſfert᷑ dominiũ rerũ illoꝛuzʒ qui iuſte xæbellant᷑ iniuſte debellantes. ipᷣa lege iuſticie pꝛincipis interuenite auctoꝛitate. refet tñ an aliꝗs de⸗ pꝛedetur in iuſto bello intentione cupiditatis vel ſeueri tate iuſticie.pꝛimo mõ rapina eſt ꝙᷓtuʒ ad affectũ: quis nõ ꝙᷓtum ad actũ.ſcdᷣo mõ nõ eſt rapina. Item queri tur q raptis ab infidelibo. Qam rape ab illis videt᷑ lici tuʒ. Unde aug. ad vincentiũ. Res quecunq; terrena nõ recte a quoꝙᷓ; poſſideri poteſt:niſi iure diumo: quo cun⸗ cta ſunt iuſioꝝ.aut iure hũano qð in poteſlate eſt regũ terre. Ideoq; res falſo apellatis veſiꝛas:quas nec iulie poſſidetis:et ſᷣm leges terrenoꝛuʒ regum amittere iuſſi eſtis. Coquitur hereticis donatiſſis. ¶ Item idem ĩ eod Fruſtra dicitis.nos in eis congregãdis laboꝛamꝰ: cum ſcriptum legatis.Laboꝛes impioꝝ iuſti edent.¶ Item dug: contra peiulianũ. AUo omms iniquos vox illa dni va let. Math. xxij. Auferetur a vobis regnum dei et dabit genti facienti fructum ſeu iuſticiam eius. IQon fruſtra ſcriptum eſt. Laboꝛes impioꝝ iuſti edent. Pꝛopter qð magis mirari betis:ꝙ adhuc tenetis aliquid.qꝙᷓ ꝙ ali quid amilſiſtis.l Iẽtem qug. in epła ud vincentium. Si conſideremus qð ſcriptum eſt in li.ſapᷣ.x. Ideo iuſti tu lern nt ſpolia impioꝝ. Item quod legitur.xiij. ꝓuerbi. Theſauri jant᷑ iuſtis diuitie impioꝝ. Alia littera vide bimus non eſſe querendum:qui habeant res bereticoꝝ ſed qui ſint in ſocietate iuſloꝝ. Ex bis ergo videtur re⸗ linqui.ꝙ tam beretici qᷓ iudei:qᷓ; ſaraceni rebuo quas babent: licite potuerunt ſpoliari.quod quidam indiſtiĩ cte concedunt. ¶ Sed contra.pꝛeceptum eſt iuris natu⸗ ralio. Qon facias alij quod tibi non vis fieri. ergo hboc ſemper cum omnibus obſeruandum. Sed nos nolle- mus ab eis expoliari:ergo cum ſpoliamꝰ eos facimus contra boc pꝛeceptum. Solutio. dicendum ꝙ refert vtꝛum iülle qui infideles expoliat babeat auctoꝛitatẽ rei publice vel non.ſi non babet:expoliando cõmitiit rapi⸗ nam: ſicut homicidium committit qui malefi cũ interfi⸗ cit ſua non ſuperioꝛis auctoꝛitate. Si babet auctoꝛita⸗ tem diſtinguũt quidam inter iudeos et alios.nam de iu is pꝛeceptum eſt eccleſie in p. Qe occidas eos ne q; obliuiſcantur populi mei et etiam quia ſcriptũ eſt. Reli⸗ quie conuertentur. Ro.x.et yſa.vj. De hereticis dᷣo ⁊ ſa racenis pꝛeceptũ eſt Exo. xxij. Maleſicos ñ patieris vi uere. Exrquo ergo iuſte poſſunt occidi et iuſte potuerũt expoliari. iudei vᷣo quia ꝑmitti debent vineꝛe ſpoliariñ debent rebus vite neceſſarijs.ſed a pꝛincipibus expolia,- ri pñt oibus p̃ter neceſſarijs..Deutro.xxviij. Aduena ꝗ⸗ tecum verſatur in terra aſcendet ſuper te:eritq; ſublimii oꝛ. Tu aũt deſcendes et eris inferioꝛ. ipe fenerabit nibi et tu nõ feneraberis ei.Ex quo oſtendit᷑. ꝙ nõ debeãt ꝑ⸗ mitti fenerare rpianis.Et ſequitur.ſeꝛuies inimico quẽ? nuria. ¶ Ad illud quod obijcit.nõ facias alij quod tibi immittet dñs tibi fame et ſiti et nuditate aiſ uan⸗ pe i Poſtmodum que . reddat. non vis fieri. dicendum ꝙᷓ ſic intelligendum eſt. Quod nbi non vis ſieri.ſcʒ vis iuſte tibi non fieri. ritur in caſu inuentionis. Ad quod ſic aug in quadam omel. et recitatur. riij c. q. v. Si quid iueniſti et nõ red didiſti: rapuiſti.¶ IJtem Hiero.ſuper leui. ¶ Dulti ſine peccato putant eſſe ſi alienũ quod inuenerint teneãt: di⸗ ſcant hoc peccatum ſimile eſſe rapine:ſi quis inuenta ñ ddat. Kontra. Dicit lex in h inſtitutionum te rerũ oiuiſione. Quiſqs theſauros in ſuo loco inuenerit: adri anus naturalem equitatẽ ſecutus ei conceſſit qui iucne 7 gE Dune 16, oh „.5 om Ja e 1 Inzf Pn Kn totr T vxxxvf. rit: ac ſi quis alieno in loco nõ data ad boc opera:h̊ foꝛ⸗ tuitu inuenit: dimidium inuentoꝛi.dimidiũ dño ſoli cẽ⸗ ceſſit. ergo nõ eſt verum generaliter ꝙ rem inuentã reti⸗ nere ſit rapere. Ad hõoc ꝗdam reſpondẽt ꝑ diſtinctõʒ dicentes. ꝙ ſi quis inuenerit rem habitam ꝓ derelicta: licet habuerit animũ furãdi:non tamen furtuʒ cõmiſit: quia nõ erat cni fieret. Item ſi credit ꝙ bhaberetur ꝓꝑ de⸗ relicta:et tamẽ nõ eſt derelicta.nõ cõmittit fuꝛtum. Iteʒ ſi non habeat᷑ ꝓ derelicta nec credatur derelicta: eo tñ aĩmo accipit vt domino reſtituat: non cõmittit furtum. ſi vo aliqð iſtoꝛum non concurrat dicunt ↄmittit furtũ. De theſauro vᷣo dicunt ꝙ babetur ꝓ dxrelicto.4 Cõtra hoc ſic obijcitur.ſicut dicit aug.in pꝛedicta omeł. Deus coꝛ interrogat non manum. Si ergo aliquis inuenerit rem que habetur ꝓ derelicta:et accipiat animo furandi committit furtum. Quod concedendum eſt. Pꝛopte⸗ rea diſtinguendum eſt in rebus inuentis:et animo inue⸗ nientis. In rebus.quia quedam res in nullius bonis ſunt et occupanti concedũtur.et boc eſt dupliciter. nam quedam ſunt res que nunqꝙᷓᷓ fuerunt poſſeſſe: de quibus dicit lex in li. conſſitutionum de rerum diuiſione. La⸗ pilli et gemme ⁊c que littoꝛe maris iueniuntur:iuꝛe na turali ſtatim inuentoꝛis fiunt. Item ſunt quedam res qᷓ aliquando poſſeſſe fuerunt:ſed derelicte ſunt vt theſau⸗ ri in pꝛedicto caſu.et dicitur theſaurus pecuĩa ab igno tis dominis vetuſtitioꝛi temꝑe abſcondita. Alie vᷣo res ſunt que in alicuius bonis ſunt. In primis duobo caſi⸗ bus inuenta retinere non eſt rapere. In vltimo vo diſti guendum aut creduntur derelicte. aut non credũt᷑. Si creduntur:ignoꝛantia que eſt facti excuſat.Si non cre, duntur:contractatio eſt rei ahene et furtum. Mem bꝛum quartum Gnſequẽter queritur.an hoc pꝛecepto in⸗ telligatur vſura pꝛohibita.Et pꝛimo que ritur vtrum pꝛohibeatur vſura q;tum ad affectum. Secundo an pꝛobibeatur vni⸗ uerſaliter ꝙ̃tum ad actum. Articulus pꝛmunus OD pꝛimuʒ ſic Luce.vj. Date mutuum nihil inde ſperantes.Obi dicit glo. ꝙ hic pꝛohibe⸗ tur vſura.ergo ſola ſpes aliquid accipiendi ßter ſoꝛtem faocit vſurarin. 4 Ytem ſola volũtas interfici endi hoĩem facit homicidium.ſola voluntas foꝛnicandi facit ſoꝛnicatõem:ſicut dicitur in quinto Math. Qui vigerit mulierem ad cõcupiſcendum ⁊c̃.quare ergo ſilłr ſola volũtas accipiẽdi pᷣter ſoꝛteʒ facit vſurariũ. Ao hoc dicũt aliqui q: ſola volũtas nõ facit vſurariũ niſi in terueniat pactũ. Sed cõtra.Eſto ꝙ iſte timoꝛe eccleſie nõ facit pactum: ſed tñ babet voluntatẽ. Alius vult 2 fa cit pactum. Inde ſic. ꝓuer.xvj. Spirituũ ponderatoꝛ ẽ dñs.i.volũtatũ.ſed talem habet volũtatem iſte: qualem ille.ergo ſi volũtas illius facit vſuroꝛiũ:et volũtas iſſiꝰ ſilr faciet vſurariũ.qð aliqui concedunt.4 Sed cõtra. Quilibet tenet᷑ eſſe gratus ad beneficia.ergo mutuũ ac cipiens debet eẽ gratꝰ mutuãti.ergo dñs pt ſperare ali quod beneficiũ ab eo qui mutuat.eꝛgo ⁊ aliquã ſuꝑabũ dantiã.¶ YJtez ex dono gꝗs licite pt᷑ ſperare donũ.q̊ ex mu tuo mutuũ pt ſperare. Solo.dðm ꝙ cũ diueꝛſe ſcĩe di uerſas hñt ↄſideratões a diuerſis ſciẽribo idem diuerſi mode conſiderat. Hinc ẽ ꝙ ſm leges hũanas ſola volũ tas ñ facit vſurariũ:qꝛ lex bũana manũ cohibet:nõ ani⸗ mũ. Scðm vo legem dinam que aĩm cobibet ſola volũ⸗ tas facit vſurariũ.¶¶ Ad pꝛimũ ergo obiectũ reſponden dum.ꝙ mutuãs poteſt ſperare ülud ad qð tenetur acci⸗ piens. quia in cõſimili caſu. ſcʒ neceſſitatis tenetur ac⸗ cipiens mutuũ illi ꝗ dat dare:ſiłr etiã ſi nõ dediſſet pꝛiꝰ vnde poteſt illud ſperare mutuãs a recipiẽte:nõ tñ ex vi mutui:ſed ex caritate recipientis mutuum. Mutua em̃ beneficia accendũt caritatẽ.et q̃ etiã ex pꝛecepto dei de⸗ Diaenfe R, ſoſs volin 6) ſanas 14 ſictaα 14 . . .„V l teab⸗ nriens bet indigenti mutuũ daꝛe. Et ꝑ hoc ſoluit᷑ ſecũdũ.He ne em̃ cocedendũ eſt ꝙ mutuãs pt᷑ ab eoꝗ recepit ĩ ſili caſu ſperare mutuũ:q; ad hoc tenetur aliꝰ.tamẽ ſi hae intentione tradit ſibi mutuum nõ eſt meritoꝛium: quia non ponit deum finem. Jdeo dicit dominus. Date mu⸗ tuum nihil inde ſperantes. ſcilʒ ab homine: ſed a deo retributionem. Articulus ſecundus Equitur querere.vtrũ vſura qtum ad actunʒ vniuerſaliter ſit ꝓhibita boc pcepto. Ad qð ſic.põ.Qui pecuniã ſuã nõ dedit ad vſuram q̃ſi dicat.qui dat ad vſurã nõ habitabit in tabernaculo dñi.Dare ergo ad vſurã vniuerſaliter eſt malũ.ergo ꝓ⸗ hibitũ nõ niſi iſto pᷣcepto.ergo ⁊c̃.¶¶ Item Eʒech.xviij. NQui vſuram et ſuꝑabundantiã nõ acceperit vita viuet. ergo ꝑ contrarium qui acceperit moꝛiet᷑.ergo maluʒ: et inde vt pꝛius.¶ Item exo.xxij.Si pecuĩam dederis pau peri:nõ vꝛgebis q̃ſi exactoꝛ:nec vſuris oppꝛimes.i Itezʒ Luce.vj. GSate mutuũ nihil inde ſperantes.Ecce ex his patet ꝙ dare ad vſuram:et ſperare aliquid pᷣter ſoꝛtem generaliter eſt ꝓbibitũ. Contra. Deut. xxiij. ¶Lon fe neraberis fratri tuo:ſed alieno.ergo licet fenerari alie no. 4 Item. Ambꝛo. Aſuras exigas ab eo cui iuſie no⸗ cere deſideras.¶ Item maius peccatũ eſt occidere qᷓ; da⸗ re ad vſnram. Sed in aliquo caũ nõ ſolum licet occideꝛe immo eſt meritoꝛiũ.ſicut eſt in iuſio iudice:qui malefi⸗ cum iuſte damnat ad moꝛtẽ.ergo et ſimilit᷑ dare ad vſu⸗ ram in aliquo caſu erit licitũ.¶ Item ex pᷣcepto dñi lici te aſpoꝛtauerũt iudei vaſa egiptioꝝ exo.xij.ergo ſimili rõne ex pᷣcepto dñi poteꝛit ꝗs ſicite dare ad vſuram ⁊ ali quid accipere pᷣter ſoꝛtem. Minus em̃ malum ẽ parteʒ accipere qᷓ totũ. Item lex iuſtiniani ꝑmittit vſuras cẽ teſimas et quadrageſimas.et ſupponenduʒ eſt qm̃ bñ ꝑ⸗ mittit. ¶¶ YIem iſte ꝗ accipit mutuũ poteſt rem ſuã dare vſurario et ſic et vult.et dicit ei.Ego do tibi iſtam pecu⸗ niam pᷣter ſoꝛtem. igitur iſta ſuꝑabundantia eſt ꝓpꝛia vſurarij iuſte:qꝛ eſt ex dono illius qui habet ius dandi. ergo vſurarius nõ vlurpat ſibi rem alienã manentẽ alie nam. ¶ Item eſto ꝙ ſic fiat cõtractus.Mutuo tibi pecu niam iſtã vt des mibi tantuʒ pᷣter ſoꝛtem.ergo ſᷣm hanc foꝛmam ſuꝑabundantia quã accipit vſurarius data eſt ſibi. ergo ſua eſt. ¶ Item licet cõcedere domum.equũ.va ſa aurea ꝓ lucro. Quare ſimiliter nõ dare pecuniam ꝓ lucro. Solutio.ddᷣm.ꝙ dare ad vſurã in ſe ſm ſe ma lum eſt et ꝓhibitũ.¶¶ Ad pꝛimo obiectũ in ↄtrariũ dõm ꝙ nunqᷓ fuit iudeis licitũ fenerare alieno. Sed permil⸗ ſum fuit illis:ſicut dare libellũ repudij:ꝓpter duriciam coꝛdis ſui.peccabãt tñ moꝛtaliter fenerãdo alieno.hᷣ ꝑ⸗ mittebat᷑ eis duplici cauſa.ſcʒ ne facerent peius.i.ne fenerarẽtur fratriba ſuis.Et qꝛ duri erant et paulatim trahendi ad ꝑfectionẽ. Et ex hoc trabit᷑ aꝛgumentũ.ꝙ ſi nõ poſſumus obtinere ab vſurarijs vt totũ reddant:de⸗ bemꝰ facere vt ſaltem ꝑtem reddant. Ad ſecunduʒ di⸗ cunt quidã in nullo caſu vſurã eẽ exigendã. Et qð dicit Am bꝛo.intelligũt nõ de vſura ꝓpꝛie:vᷣ de nimia penſio⸗ ne:⁊ de tributo ab infidelibus exigendo:vt tali onere p⸗ grauati cõuertant᷑ ad fidem. Alij vo illud intelligũt di⸗/ ctum eſſe ao Fam:ꝙ exquo iuſtum bellũ mouet᷑ ex edi/ cto pꝛincipis:ab hoſtibo licite vſura exigit᷑.dum tñ non fiat vicio cupiditatio:ſed zelo caritatis.vt ſic macerent᷑ vſuris ꝗ nõ pñt domari armis.ſaã cũ eos poſſumus oc⸗ cidere:et oĩa eoꝝ poſſumꝰ nr̃a facere iure belli.et hec vi cetur eẽ intentio Ambꝛoſij.vñ ſtatim ſequit. Ab eo vſu ram exige:cui iure inferũtur arma.huic legittime infe⸗/ rũtur vſure quẽ bello vincere nõ potes.Ab hoc vſuram exige:quẽ nõ ſit crimẽ occidere.tñ ꝓpꝛie loquẽdo in hoc ſenſu nomen vſure trahit᷑ a ꝓpꝛia ſigmficatione:qꝛ nõ ẽ viurpatio rei aliene.i¶ Ad terciũ dõᷣm.ꝙ qᷓuis occidere ſit peccatũ in ſe:non tñ eſt peccatuʒ ſᷣm le.Dare aũt ad vſuram eſt peccatũ in ſe et Fm ſe:ſicut poſt patebit.⁊ iõ nõ eſt ſiłe.¶ Ad quaꝛtũ dõm.ꝙ filij iſꝛabel ſeruieꝛũt egi⸗ —— — —— „ 1 Qur N l-ſhrane Prlt ſhn ptijs: et merces nõ erat eis reddita.et ter hoc dñs ꝗẽ vere dñs oĩm tranſtulit dñium vaſoꝝ illoꝝ ad iudeos et ſic iudei accipiẽtes ex pᷣcepto dñi nõ peccauerũt:quia nõ cõtractauerũt rem alienam inuito dño:immo ſuaʒ. Accipere pᷣo vſuram eſt cõtractare rem alienã manentẽ alienam: et facere vt de ſua.boc aũt eſt malũ m ſe et cõ⸗ tra ius naturale.ſieut cognoſcere vxoꝛem alienã ſcienteꝛ malũ eſt in ſe ⁊ m ſe.et ideo illud deus nõ pᷣciꝑeret:cuʒ illius ſit optima adducere cum ſit optimus.i Ad aliud vᷣo quod obijcitur de lege Juſtiniani.dðᷣm ꝙ ꝑmiſit vſu ras leuiſſimas exigi ne accideret peius:quia eꝛãt bomi nes pꝛoni ad dandum vſuras:elegit iudicãs minus ma lum.ſcʒ leues vſuras ſuſtineri qᷓ; graues:ſicut de libello repudij fuit. Camen quidã excipiũt quoſdam caſus in quibo permiſſa eſt vſura.vt in fideiuſſoꝛe qui ſoluit vſu⸗ ras creditoꝛi poteſt eas repetere a debitoꝛe ꝓ quo fide⸗ iuſſerat.ſed recte aduertẽti nõ eſt hec vſura: quia nõ in⸗ tendit fideiuſſoꝛ acciꝑe pᷣter ſoꝛtem. Similiter et in mo⸗ ra vt ſi deberes mihi centum ſoluere ad certũ terminũ. qð quia nõ feciſti opoꝛtuit me illaʒ pecuniã accipere ad vſurã. tu teneris mihi reſtituere illas et ſeruare indem⸗ nem. ſed planum eſt ꝙ in tali caſu reſtituere non ẽ vſura ſicut pꝛius.¶ Ad illud dðᷣm. ꝙ ille qui accipit mutuum nõ habet ius dandi vſurario.quia dñs omniũ ↄtradicit ſcilicet deus.ſicut ſi aliquis haberet feudum ab aliquo teꝛreno domino:non poſſet traſſerre dominium ũᷣliꝰ fen di domino cõtradicente.Cum ergo dñs omnium cõtra⸗ dicat:nullus poteſt dare vſurario ſuꝑabundantiam pꝛe ter ſoꝛtem.¶¶ Ad aliud dicendum. ꝙ quibuſcũq; verbis mutetur cõtractus:nihil mutatur in cõtracto.ic ſem⸗ per eſt ꝑuerſa vſuratoꝛis feneratio qua cupit rem alie⸗ nam manentem alienam facere ſuam. et poſtea ſi quis ti moꝛe qui poſſet cadere in conſtantẽ virũ diceret non con ſentiẽs animo.accipio te in vxoꝛem: iudicaret᷑ nulluʒ eẽ matrimoniũ:ſimiliter cum iſte neceſſitate coactꝰ dicat. ego do tibi tantũ pꝛeter ſoꝛtem et diſſentit animo iudica bitur nulla eſſe donatio.ergo nihil datum eſt vſurario. ergo detinet rem alienam inuito domino. 4 AUd vltimuz dm. ꝙ eodem modo quo licet concedere equum ꝓ lu⸗ cro ſi ſic poſſet concedi pecuĩa non eſſet vſura: ſi conce⸗ dens aliquid acciꝑet p̃ter ſoꝛtẽ. In locatione vᷣo nõ trãſ fertur dominiũ.et ideo totũ ꝑiculum eſt in locante ſi res pereat. Impꝛopꝛie vo locat᷑ pecuĩa:łᷣ ꝓpꝛie mutuat᷑. Qð em̃ locat᷑ nõ traſſert᷑ in dominiũ eius cui locat᷑. Pꝛeteꝛea pecunia non deterioꝛatur per vſum. et quantum eſt de ſe nullam parit vtilitatem vtenti. ſicut facit equꝰ et domꝰ que ſunt locata ꝓpꝛie.In mutuo vo pecumie tranſfertur dominium. vnde mutuum dicitur quaſi de meo tuum.⁊ ideo periculũ rei mutuate ꝑtinet ad euʒ qui mutuat. cõ tra ius naturale eſt vt aliquis percipiat emolumentum æ vſu rei que non eſt ſua. Ideo ergo vſura eſt peccatuʒ et intelligitur pꝛohibita hoc pꝛecepto.¶¶ Nota Em greg. triplicem differentiam inter mutuũ et locatũ. Pꝛima ẽ qꝛ in mutuo tranſfertur periculũ in accipientẽ. In loca⸗ to in eum qui dat.Secũda eſt quia mutuũ ꝓꝛie ñ dete rioꝛat᷑ ꝑ vſum vt pecunia.ᷣ locatũ vt domus vel equus. Tercia cauſa eſt quia mutuũ quẽtũ eſt de ſe nullã vtili tatẽ parit vtẽti. Locatũ do parit.vt ager vel equꝰ vel do mus. Et hoc intelligitur de mutuo pecunie. Mem bꝛum quintum Einde qu eritur de furto interpꝛetatiuo vtrum hic pꝛohibeatur. Contingit autem furtum tale multipliciter committi.ſcilicʒ in detinendo.in expendendo. in aꝑpꝛopꝛi ando.in emendo.et vendendo. Articulus pꝛunus Irca pꝛimnm queritur vtrũ diuites ꝗ nolũt ſubuenire pauperibo in neceſſitate:de beent interpꝛetari fures et raptoꝛes.Ad quod ſic. Ani bono poſſunt opponi plura mala · vt lar⸗ . HM QNumnpiend rertu⸗ P 9 111 1000 Qenid „ſare Mial.— 2 — den iuo ſen iig opn it nt .. n Eln, Nnueſtio gitati ꝓdigalitas et auaricia. Sed pluribus bonis non opponit᷑ vnum malũ:qꝛ malum pluꝛis diuiſionis ẽ q; bo num.ergo vni pꝛecepto oponent᷑ plures pᷣuaꝛicatõnes. Sed pluribo pceptis nõ opponet᷑ vna pᷣuaricatio.Cum ergo ſubtractio beneficij temꝑe neceſſitatis ſit ↄtra hoc pᷣceptũ.nõ occides:ſicut ſupꝛa dictũ eſt:iuxta illã aucto ritatẽ. paſce fame moꝛłẽtẽ ⁊c.ñ erit ↄtra illud pꝛeceptũ nõ furtum facies.ergo nõ erit interpᷣtandũ furtũ velra⸗ pina.q Contra.Eccł.iiij.lfili elemoſinã pauꝑis ne de⸗ fraudes.et ſequit᷑. Redde illi debitũ tuum.ergo diuites debent elemoſinas pauꝑibo. Si ergo nõ reddunt neceſ⸗ ſitatis temꝑe:quia tunc eſt tᷣus reddendi debitũ: quid aliud qᷓ; raptoꝛes ſunt:vtputa rem alienam.ſcʒ pauꝑuʒ violẽter retinẽtes.¶ Iem Ambꝛoſiꝰ.iQon eſt minoꝛis crimĩs qᷓ; habenti tollere:qð cum poſſis et abũdans ſis indigentibo denegare.Eſurientiũ panis eſt quem tu de⸗ tines. Viduarũ indumentũ qð tu recludis. Miſeroꝛũ redemptio et abſolutio pecunia quã tu in terra refodis Tot ergo te ſcias bona inuadere:quot poſſes pꝛeſtare. Item Ambꝛoſius. Iemo ꝗꝓpꝛium dicat qð cõomuneẽ. pluſq ſufficit ad ſumptus violenter obtentũ eſt. Ygitur diuites qui ſuꝑflua et vltra ſumptus neceſſaria retinẽt: cum ſciant et videant pauꝑes indigere:rapinã cõmittũt NQuod ↄcedimꝰ. Intellige tñ ſalua neceſſitate ſm ſta⸗ tum ꝑſone.plura em̃ ſunt neceſſaria regi qᷓ comiti.et co miti q; militi.Neceſſariũ aũt eſt regibo theſauriʒare:vt inſeuientibo hoſlibo in regnũ habeat vnde poſſint militi bus in defenſione regni ſſipẽdia mĩſtrare.¶ Ad illð qð obijcitur.dðᷣm ꝙ vna pᷣuaricatio nõ opponit᷑ duobo pꝛe⸗ ceptis.Sed vnius actionis pt᷑ eẽ duplex pᷣuaricatio.vt in illo ꝗ deſtoꝛando virginẽ interficit.qꝛ inquãtũ deſflo⸗ rat:facit ↄtra illud pᷣceptũ.nõ mechaberis. Inquãtũ in⸗ terficit:facit cõtra illud pꝛeceptũ nõ occides. Sitr ſub⸗ tꝛactio beneficij inquãtũ nõ coĩcatur bona pauꝑi temꝑe neceſſitatis:eſt ↄtra hoc pꝛeceptũ.nõ furtum facies. In quãtũ vᷣo ex defectu pauꝑ perit:eſt cõtra illud non occi⸗ des. Articulus ſecundus Equitur de interpᷣtatiuo furto ĩ expẽdendo. Circa hoc querit᷑ de clericis: ꝗ patrimoniuʒz crucifixi pauꝑibo debitũ in illicitos vſus.ſcʒ pom pis ſecularibo.cõmeſatõnibo.et hmõi expendunt. vtrũ ſint raptoꝛes:et peccent ↄtra hoc pꝛeceptũ. Videt᷑ ꝙ ſic.qꝛ cõtractãt rem alienã inuito dno.Ait em̃ hiero. Muicgqd habent clerici pauperũ ẽ. Ilud ergo qð expen ditur extra paupꝑes ꝗd niſi rapina ẽ?:¶ Itẽ idem. Eccle⸗ ſiam fraudare ſacrilegiũ ẽ.pauꝑibo erogãdũ et inde ali quid ſubtrahere omniũ pᷣdonũ crudelitatẽ ſuꝑat.⸗ Itez conciliũ tholetanũ. Si illi ꝗ nulla ex rebo ſuis pauꝑibo xpᷣi diſtribuerũt eterni iudicis voce damnabũtur:quan tomagis qui auferũt pauꝑibo qð nõ dederũt.¶! Itẽ bea tus berñ. Clamãt nudi.clamãt famelici.cõqueꝛunturet dicunt. Dicite põtifices in freno ꝗd facit aurũ.Qunqd a freno expellit frigus aut famẽ:i Loſtrũ eſt ꝗeꝗd expen ditis.A nobis extrahit᷑ crudeliter:qð cõſumitis inani⸗ ter. Ex bis relinquit᷑ ꝙ clerici ꝗ in malos vſus bona ec⸗ cleſie expendũt ſunt raptoꝛes. Qↄcedimꝰ pᷣm ber’. ſcribentẽ ad quẽdam canonicũ ſic. Concedit᷑ tibi ſi alta⸗ rio ſeruias:vt e altario viuas.nõ tñ ꝙ emas frena de⸗ argentata.griſea variaq; pellicea.quicqd pᷣter neceſſari um victum 2 veſtitũ de altario retines tuũ non ẽ.rapina eſt. ſacrilegium eſt.¶ Sed nungꝗd tenent᷑ ad reſtitutõem ſi habẽt aliunde vnde poſſint reſtitueꝛe? aliud nõ video: qꝛ nõ dimittit᷑ peccatũ niſi reſtituat᷑ ablatũ.⸗ Sʒ queri⸗ tur de his ꝗ cõſumũt in cõſanguineis ditandis et in po/ tentibo etia ſeruiẽdis. Qam dicit᷑.j.ad thi.v. Si ꝗs ſuo eſlicoꝝ curã nõ habet: rum et maxime domelli habet: fidẽ negauit et eſt inf. i ericr pus qui nõ fa⸗ cit bonũ nepotiba ſuis guiſſime peccat.Contꝛa ſunt pꝛe dicte auctoꝛitates ſanctoꝝ.q Solutio.Conſanguineis — BrVriirH 7 O 24 Ny Ern * CnRNR B Cone wue Ji 11) 1.,9 PnSN rxxxvj. dare q; indigentes ſunt: oꝛdinate caritatis eſt. Conſan. guineis dare vt ditent᷑ et vt datoꝛes ꝑ eos in , tur de rebo panperũ rapina eſt. 4 Ytem querit᷑ de illig q bonacccleſie inmeceffariis expendũt.ſed iñ nõ deſeruiũt nöneſunt roptonco? Alo hoc em̃ dant᷑ eis b e ſie vt laboꝛent in ecclia dei. Si igit᷑ nõ laboꝛent non de⸗ Enn babere Qui em no laboꝛat i macwot: S ei agri cole daret᷑ pecunia vt in agro laboꝛaret. et ipᷣe acciꝑet 2 iſtis. Iem Hiero. ccleſiã fraudare ſacrilegiũ ẽ. Sed ipi fraudant eccleſiam. Ad hoc em̃ dant᷑ beneficia ec⸗ leſie vt ſeruiant eccleſijs.ergo ſunt ſacrilegi et raptoꝛes Ouod r eleliſeergalt Articulus tercius Oſtmodũ queritur. de furto interpᷣtatiuo in appꝛopꝛiãdo.Circa qð querit᷑ vtrũ cleꝛici ap . . ere „ , ꝛiando ſibi bona eccleſie ↄtractent rẽ ali pꝛopꝛiando a ecch⸗ Eal enam. Ad q! eAug. Si pꝛiuatim qᷓ nobis ſufficiunt poſſidemus:nõ ſunt illa noſtra ſed pauperũ:quoꝝ ꝓcu ratõem quodãmodo gerimus.iaQam ꝗꝓpꝛietatẽ nob vſur patione damnabili vendicamꝰ.¶ Item Hiero. de cleri⸗ cis.Qui dominũ poſſidet:et cũ ꝓphᷣa dicit:pars mea do minus:nihil extra dñm pĩ babere:ꝙ ſi quiſpiã aliquid p̃ᷣter dñũm habuerit:pars eiꝰ nõ erit dñs.verbigr̃a. Si aurũ:ſi argentuz:ſi poſſeſſiones:ſi varia ſuppellectilia: cum iſtis ꝑtibo dñs non dignat᷑ fieri ꝑs eius. Reſpõ dent ꝗ clerici pñt habere ꝓpꝛiũ. vo dicit᷑.ꝙ ñ poſſůt: intelligit᷑ ſm ſlatum pꝛimitiue eccleſie.Actu.iiij. ¶ Aihil Apꝛium aliquis credentiũ poſſidebat:ſed erãt oĩa coĩia. vel loquit᷑ de religioſis ꝑſonis. Vel pt dici ſine pᷣiudicõ ꝙ clerici ea que habẽt iure ſucceſſioĩis vt de patrimonio ſuo poſſunt hr̃e ꝓpꝛium et de illis facere teſtamentũ.Si militer et de his qᷓ ſunt eis donata nõ intuitu eccleſie: ſᷣ pſone.et de his que aliqua arte vel laboꝛe acquiſierũt. Ea nᷣo que habẽt de eccleſia cõmunia habent cum pau⸗ peribo. Uñ Ambꝛo.Cõuenioꝛ ipᷣe a comitibus vt ꝑ me baſilice fiat natura traditio.dicentibo imperatoꝛeʒ iure ſuo iuſſiſſe tradi de bere:vtpote in cuius poteſtate eſſent om̃ia.Reſpondi.ſi a me peteret qð meum eſt.i.fſfundum meũ argentũ meũ hmõi me nõ refragaturũ quaqꝙᷓ omia que mea ſunt pauperũ ſint.verũ ea que diuina ſunt.im/ peratoꝛie poteſtati nõ eſſe ſubiecta:ſi patrimoniũ petit: inuadite.ſi coꝛpus:occurrã.q¶ Itẽ Pꝛoſper.õ ſũt pꝛo pꝛie h̊ cõmũes facultates eccleſie.xij.c.q.j.¶ IOeẽ Hieꝛo. ad Damaſum papã.Quicꝗd habent clerici pauperum eſt. et domus illoꝝ om̃ibo debent eſſe cõmunes. ſuſcepti⸗ one ꝑegrinoꝝ:et hoſpitum inuigilare deberent. Articulus quartus Verit᷑ poſtea de futuro interpᷣtatiuo in ven⸗ dendo et emendo vt de ſymonia. vtrum pꝛo hibeat᷑ iſio pᷣcepto.Et cuʒ ſymonia ſit in ven dendo vel emendo ſpũale vel ſpũali annexum. Ex h̊ aũt cõmittit᷑ iniuria ↄtra deũ ꝑ ſe:nõ cõtra ꝓximũ:videtur ꝙ ſymonia ꝓhibeatur in pᷣceptis pꝛime tabule nõ ſecun de. ergo nõ ꝓhibetur hoc pᷣcepto.¶ Contra. Symonia cõmittit᷑ ex intentione cõtractãdi rem alienam iniuſte. Sed ois talis cõtractatio ꝓhibet᷑ hic.ergo et ſymonia. pꝛimũ patet.Qam ſymoniacꝰ rem quã accipit venden⸗- do ſpualem tenetur reſtituere.ergo cõtꝛactat rem alienã Solutio.dðm ꝙ in ſymonia duo ſunt vendere ſiue emere. et recipere. tum ad venditõem vel emptionem rei impᷣciabilis que eſt dĩina:omittit᷑ iniuria cõtra deum et eſt peccatum ↄtra diuinũ cultũ:et contra pꝛimũ pꝛece⸗ ptum prime tabule.tum vᷣo ad receptionem pecunie vel rei tꝑalis:que nõ pt᷑ poſſideri iuſie peccat᷑ ↄtra iſtud pᷣceptũ.qꝛ ſiẽ dic aug.ad macedoniũ.Om̃e qð male poſ ſidet᷑ alienũ eſt hoc ẽ ꝓ alieno ẽ reputãdũ.et hboc modo ïtum ad hoc ſymonia eſt furtum:ſᷣm ꝙ trabit᷑ ad ſpãle nomen ſacrilegij. 12 4 —1 2:0 l Cr — — — 4 . . = . [c2. 0 bonhS = 2 ůͦäü ſem .: Aeta Dueſtio. xxxvij de octa Oſt pꝛedicta ad in⸗ quiſitõem octaui mandati eſt ꝓceden⸗ dum. quo dicit᷑ Exo.xx.⁊ Deut.v.Nõ loqueris ↄtra ꝓrimũ tuũ falſũ teſtimo . niũ.Circa quod querũt᷑ plura. Pꝛi⸗ mo vtrũ iſta ꝓbibitio ꝑtineat ad pꝛim tabulã vel ſecũ dam. Secũdo quid intelligat᷑ ꝓhiberi ꝑ falſum teſtimo niũ.Tercio vtrũ ꝓhibeat᷑ hic locutio falſitatis.Ouar⸗ to vtrũ ꝓhibeatur taciturnitas ↄeritatis: cum veritas requiritur. Quinto vtrũ ꝓhibeatur hic mendaciũ. Se xto vtrum mendacium ſit hic vniuerſaliter ꝓbibitũ.ita in nullo caſu ſit licitum. Mlembrum pꝛimum DOpꝛimũ ſic ꝓcedit᷑.Cum teſtis nõ recipi atur niſi iuratꝰ:teſtari eſt iuramẽto fideʒ facere.ergo falſum teſtimoniũ eſt ꝑiuꝛium Ao idem ergo pꝛeceptuʒ ꝑtinet ꝓhibitio ꝑiurij et falſi teſtimonij. Cum ergo ſecũdo pᷣcepto. ſcilʒ nõ aſſumas nomẽ dei tui in vanũ.ꝓhibeat᷑ ꝑiurium ſiẽ dicit glo.v.deut᷑.ſuꝑ illud nõ aſſumes.ergo eodẽ ꝓhibe tur falſum teſtimoniũ.i Item ſi dicat᷑ ꝙ nõ abſolute ꝓ⸗ hibet᷑ hic falſum teſtimoniũ:ſ¶ cum determĩatione. ſcilʒ cõtra ꝓximũ.vnde ꝓhibet᷑ falſum teſtimoniũ ſᷣm ꝙ eſt in pꝛorimi nocumentũ.et ideo cũ in ſecũda tabula deca logi qð eſt in pꝛoximi nocumentũ ꝓhibeatur:nõ ĩ pᷣma: debet falſum teſtimonium ꝓhiberi.Contra. Contingit dicere teſtimoniũ falſum ad ꝓximi ꝓfectũ:ſicut menti⸗ ri.et conſtans eſt ꝙ iſtud eſt peccatũ:et nõ niſi rõne falſi 4 tatis teſtimonij.Vñ hieꝛo.ſuꝑ epłam ad philemonẽ. Si quis ſanctũ dicit nõ ſanctũ:et rurſum nõ ſanctũ aſſerit ſanctũ:abhoĩabilis eſt apud deũ.Relinquit᷑ igit᷑ ꝙ pꝛo⸗ bibet᷑ abſolute falſum teſtimoniũ:etiam ſi nõ ſit contra pꝛoximũ. Item ſicut dicit Aug.ij.li.cõtra IFauſtuzʒ.et ſiłr pꝛimo de ci.dei.Regula diligẽdi ꝓximuʒ regulatur Fm dilectionẽ que eſt ad ſeipᷣm:cum dicit᷑.diliges pꝛoxi⸗ mum tuü ſicu t teip̃ᷣm. vnde illo eodem pᷣcepto quo ꝓhi⸗ betur nocumentũ ꝓximi: ꝓphibetur nocumentuʒ ſui.vñ cum dicit᷑.nõ occides.intelligit᷑ te vel aliũ.ergo ſimilit᷑ eodem pᷣcepto ꝓbibet᷑.nõ falſum teſtimoniũ dices ↄtra te vel ↄtra ꝓximũ. e ergo ponit᷑ determinatio iſta.ſcʒ ↄtra pꝛoximũ in ꝓbibitione falſi teſtimonij:non coarta bit pᷣceptum:quin abſolute ꝓhibeat᷑ falſum teſtimoniũ. nõ pꝛohibet᷑ ergo rõne pᷣdicta quin illud ſit ꝓbibitũ ſe⸗ cundo pᷣcepto.i Item actuũ.j.Eritis mihi teſtes dicit vñs apłis.Ex quo accipit᷑.ꝙ cõtingit teſtificari ꝓ deo ſicut ꝓ ꝓximo.ergo ꝑ oppoſitũ ↄtingit falſum teſtioniũ ↄira veũ ſicut ↄtra ꝓximũ:ſicut faciũt heretici et apoſta te. Si ergo omis inoꝛdinatio ↄtra deũ ꝓhibet᷑ in pꝛima tabula:ſic omis inoꝛdiatio cõtra ꝓximũ in ſecũda:pꝛo⸗ hibitio falſi teſtimonij erit pꝛime tabule ſicut ſecunde. ¶ Item ad idem eſt illud apti.j.ad coꝝ.xv.Si xpᷣc non ſurrexit ĩuenimur falſi teſtes aduerſus deũ ⁊c. Ex quo colligit᷑.q aduerſus deum poteſt quis dicere falſũ teſtio nium.cet inde vt pꝛius. Contra. Sicut dicit Aug.in ench̊. Verba pꝛopterea ſunt inſtituta vt ꝑ ea quiſqᷓ ĩ al⸗ terius noticia cogitatõnes ſuas pꝛoferat: non ꝑ que ho mines ſeiniicem fallant.ergo oĩs veritas ſermoĩs oꝛdi nat᷑ ad ꝓximũ:et oĩs fallacia ſermoiĩs eſt ꝑ inoꝛdinatõʒ ad ꝓximũ.Sed oiĩs talis inoꝛdinatio ꝓbibet᷑ ſecũda ta bula nõ pꝛima:ergo oĩs fallacia ſermoĩs ꝓhibet᷑ ſecun⸗ da tabula.ergo et falſũ teſtimoniũ quocũq; mõ dictuʒ. Solo.Cũ ſit veritas creata et increata: veritas crea ta reſpectu vtriuſq; rõnalis creat᷑a efficit᷑ debitrix. aʒ veritati increate debet reuerentiazʒ. veritati vᷣo create q̃ eſt ipius ad deum. iſiam pꝛopter oꝛdinem ip̃ius ad pꝛo⸗ ximum. Ideo ↄtra illam eſt iuramentũ factum ꝓ nibilo qꝛ in hoc irreuerenter aſſumit᷑ increata veritas in teſti⸗ monium ſue locutionis.cõtra iſtam vo eſt falſum.t.in q̊ nõ obſeruat᷑ pꝛoximo debitũ veritatis. Pꝛopterea dðm ꝙ iſtud pꝛeceptũ in quo pꝛohibetur falſum teſtimoniuʒ eſt ſecũde tabule. ¶ Ad pꝛimũ eꝛgo quod obijcit᷑.dᷣm ꝙ cum iuratur teſtificãdo:duplex eſt debitũ.ſeʒ reuerẽtie veritati increate:vi non noĩetur in vanũ in iurando.Et cebitũ obſeruantie veritatis ad ꝓximũ. vt ſcʒ ſermone noſtro ꝗ ad hoc oꝛdinatus ẽ: vt ſignificet qð in nr̃a men te eſt: ꝓximus nõ fallat᷑. Inde eſi ꝙ peioꝛado in teſtimo mnio dupliciter peccatur cõtra pꝛeceptũ ſecũde tabule ꝑ falſum teſtimoniũ.et cõtra ſecũdũ pᷣceptum pꝛime tabu le ꝓpter ꝑiurium. Accidit aũt iuramento teſtimonium et teſtimonio iuramẽtum. Mam iuramentũ aliqñẽ pꝛo⸗ miſſoꝛiũ:nõ aſſertoꝛiũ.et tunc iurare nõ eſt teſtificari ſᷣ ꝓmittere. Similiter aliqñ ꝓfert᷑ teſtimoniũ ſimplicit᷑. vt eſt eſt:nõ non.qð facit fidem ꝑ veritatem que ĩ nobis eſt:nõ ꝑ veritatem que deus eſt.ꝑ veritatẽ que ẽ ſeruan⸗ da:nõ que eſt honoꝛãda.⁊ tale teſtificari nõ eſt iuꝛare:ſᷣ ſimpłr aſſerere.i¶ Ad ea vᷣo que obijciebant᷑ cõſequẽter ꝙ determinabat᷑ illud pꝛeceptũ ſecũde tabule:quia ĩ ꝓxi mi nocumentũ. dðm ſicut oſtendebat᷑.ꝙ nõ ſolum ex H̊ eſt ꝓbibitio falſi teſtimonij ꝙ noceat pꝛoximo: ſed ex h ꝙ; nõ ſeruetur debita veritas pꝛoximo. Ad vltimo vᷣo obiecta quibo obijciebat᷑ ꝙ nõ ſolũ cõtra ꝓximũ:ſed cõ⸗ tra deum poteſt dici fallum teſtimoniũ.dðõm poſſumꝰ reſpicere qð teſtificamur:a cui teſtificamur.Si reſpici amus ad illud quod teſtificamur:contingit illud eẽ veꝛi tatem increatam vel veritatẽ creatam. Zdeo falſa teſtifi catio gemĩatur ſᷣm boc.et cum eſt hoc cõtra veritatẽ in⸗ creatam:erit cõtra ſecũdũ pꝛeceptũ pꝛime tabule.Cum vo eſt cõtra veritatem creatã quã habemus in conſcien⸗ tia de reb creatis ⁊ deſignat᷑ ſermone:peccat᷑ ↄtra iſtð pꝛeceptũ.Qon falſum teſtimoniũ dices.Si dᷣo reſpicia mus illud cui teſtificamur:ille eſt pꝛoximus nõ deus.ſi⸗ ue ei teſtificemur de veritate creata ſiue de increata. et ideo ſemꝑ falſũ teſtimoniũ.ſᷣm hunc reſpectũ eſt ꝑ inoꝛ⸗ dinatõem ad pꝛoximũ.et ita pꝛecepto ſecũde tabule pꝛo hibetur materialiter.ergo falſũ teſtimoniũ pt᷑ ponẽ in⸗ oꝛdinatõem que eſt ↄtra deũ et proximũ. Foꝛmaliter ðᷣo ponit inoꝛdinatõem ad ꝓximũ.et ideo ſimpliciter ꝓpꝛie dicendo ꝓbibet᷑ in ſecũda tabula. Membꝛum ſecundum Onſequẽter querit᷑ quid intelligat᷑ ꝑ falſũ teſtimoniũ ꝓhiberi.Qam ſuꝑ illud deut᷑. v. Non falſum teſtimoniũ dices.dicit glo. Peſſimũ genus mendacij.qðcunq; igitur mendaciũ nõ ꝓhibetur bic.ſed illud qð eſt peſſimũ. ſcʒ in atteſtando falſum. 4 Item Leuit᷑.xix.dicit᷑.Nõ fur⸗ tum facies.nõ mentiemini.nec decipiat vnuſquiſq; ꝓxi mum ſuũ:ſic̃ abſolute dictũ eſt ibi generalit nõ mentie⸗ mini.poſſz hic dici.ſ̊ ſpãlit dictũ ẽ.ñ falſũ teſtioniũ.di⸗ ces. Cõt᷑.leuit.xix.i 2cõ mẽtiemĩ ⁊c̃.gl.aug. Oꝛ dictũ ẽ nõ mẽtiemĩ:ne calũniã faciatis.In h̊ pcepto vr̃ ↄtineri nõ falſũ teſtĩioniũ dices.qꝛ calũnia ſine mẽdacio fieri nõ pr.qð falſo teſtionio ↄcludit᷑.gꝗ generalit ꝓhibet᷑ h men daciũ.¶ It aug.ĩ li.de mẽdacõ.Quibo placʒ nõ eẽ men tiendũ młtofoꝛtiꝰ agũt vtẽtes eo teſtionio:qð ĩ decalogo ſcriptũ ẽ.nõ falſũ teſſioniũ dices.q genẽ cõplectit᷑ omne mẽdaciũ.Quiſꝗs em̃ aliꝗd enũciat. teſtioniũ ꝑhibʒ aĩo ſuo. Solo.dðm pᷣm aug.ꝙ ſiẽ noĩe furti intdicit oĩis illicita vſurpatio rei aliene.⁊ noĩe mechie oĩs illicitꝰ cõ cubitꝰatʒ illoꝝ iñbꝛoꝝ ñ legittiꝰvſꝰ:ita noĩe ſalſi teſtio nij itelligẽ ꝓhiberi oẽ mẽdaciũ generałr. De q̊.j.ſap· dẽ Os quod mentitur occidit aĩam. Et in ps. Perdes om nes qui loquuntur mendaciũ:quod intelligit᷑ indiſtĩcte „ . — mente rationali concipit᷑ debet obſeruantiam illã.ergo indiſtie de mendacio malignitatig.q Ad illð ꝗ̊ qð pꝛio obijcit .. P 9 debet honoꝛare iſtam:ſeruare illam ꝓpter oꝛdinem:qui “ (XGAER ,, „D ben) oa . le aſ. eſliv⸗ P σ „O we ne 106 le K mig n ei⸗ mone hnen lle il lum o⸗ 15 t. . . — =S = — =☛m e = — Nnueſtio diſtinguendũ ꝙ cũ mendaciũ dicat᷑ tripliciter.iocoſum officioſum et ꝑnicioſum. Jocoſum qð fit intentõe iocã⸗ di. Officioſum qð fit intentõe ꝓfitiẽdi ꝓximo/ Pernici oſum quod fit intentõe nocẽdi ꝓximo:qð qr̃ mendaciũ malignitatis. Pernicioſum peſſimũ ẽ:et illud intelligi tur ꝑ falſum teſtimoniũ. VUñ ſignãter dr. õ falſum te⸗ ſtimoniũ ↄtra ꝓximũ dices.vt intelligatur ꝓhiberi vni uerſaliter mẽdaciũ.qð ẽ in ꝓximi nocumẽtũ.nõ tñ exci⸗ pit᷑ mendaciũ qð ẽ in detrimentũ ſii.qꝛ ſiẽ dicit aug.j. e ciui.dei. Falſum inquit teſtimonium nõ dices aduer ſus ꝓximum tuũ.i cõ iõ tñ ſi aduerſus ſe quiſqᷓ falſum teſtimoniũ dixeꝛit:ab hoc ſe putauerit crimĩe alienum. quia regulã diligẽdi ꝓximũ a ſeipᷣo accepit.qũ ſcriptuʒ z. diliges ꝓprimũ tuũ ſicut teip̃m.¶ Ao ſecũdũ dom. ꝙ lex decalogi poſita ẽ populo iſrahelitico vt in ſtatu inci piẽtis.Lex vᷣo leui.vt in ſtatu ꝓficientis. et iõ ꝑfectioꝛi mõ et magis explicite tradunt᷑ qᷓtum ad foꝛmã dicendi moꝛalia in leuitico qᷓ; in decalogo:ſicut et ĩ libris ſequẽ tibus legis.ſ.numeroꝝ.deut᷑. Muis g̊ intellectꝰ ſit idẽ in ꝑfectioꝛi mõ dictũ eſt.nõ falſum teſlimoniũ dices.q̃ᷓ nõ mentiemini.vel decipiat vnuſꝗſq; ꝓximũ ſuũ.⁊ iſtð explicatio ẽ illiꝰ. Miembrum tercium Einde querit᷑.vtrũ iſto pcepto ſit ꝓhibitõ falſitatis. Ad qð ſic.v.deut.ſõ falſum teſtimoniũ dices.glo. Jalſitatem interdi cit.¶.. SOtem IYſido.ibidẽ.Octauũ manda tum crimen mẽdacij et falſitatis abbhominat᷑.et ſequit᷑ Pꝛimũ mandatũ ꝓhibet ſubreptõem.ſecũdum erroꝛẽ terciũ ſeculi amoꝛẽ.quartũ impietatẽ.quintũ foꝛnicatõ nẽ.ſextũ crudelitatẽ.ſeptimũ rapacitatẽ.octauũ falſita⸗ tẽ.nonũ cogitatoem adulterij. Decimũ cupiditatẽ mun di.Locutio igit᷑ falſitatis ⁊ credulitas ꝓhibet᷑ hic.¶¶ IiP falſitas credit᷑ et falſitas dicit. Si ergo culpabile ẽ fal⸗ ſitatẽ dicere ſicut dicit᷑.v. Ia.Vle ꝗ dicitis bonũ malũ ⁊c̃.młtomagis erit culpabile falſitatẽ credere:ſicut di⸗ cit auctoꝛitas.Lingua nõ facit reũ ſ̊ rea mens.(ſ Iteʒ canon Damaſi.xj.c.q.iij.iſaõ ſoluʒ ille reus ẽ ꝗ falſum de aliquo ꝓfert:dᷣ etia is q̃ aurẽ cito crinibo pᷣbet.il Itẽ canon hiero.in eodẽ.Si quis hoĩem qui ſanctus nõ eſt ſanctuʒ eẽ crediderit:et dei eum iunxerit ſocietati:xpᷣm violat cuius mẽbra ſumus.ẽ credere d aliquo malo ꝙ ſit bonus culpabile eſt. Sed nõ niſi quia cõtra p̃ceptuʒ quo interdicitur falſitas.ergo qui ſic credit: peccat con tra illud pᷣceptum.¶ Item aug.in ench. Jpᷣe ꝑ ſeipᷣm eꝛ roꝛ autẽ magnũ in re magna:aut ꝑuum in re ꝑua:tamẽ ſemper eſt malum. Quis em niſi errãs maluʒ neget ap⸗ pꝛobare falſa ꝓ veris:aut impꝛobare vera ꝓ falſis:aut babere incerta ꝓ certis.aut certa p incertis. Contra aug. in ench. Iemo ſane mentiẽs iudicãdus ẽ qui dicit falſum qð putat eẽ verum:quãdo quãtum in ipᷣo ẽ non fallit ipe ̊ fallit᷑. õ itaq; mẽdacij ſᷣ aliquãdo temeri⸗ tatis eſt arguẽdus.qui falſa incautus credit ac ꝓ veris babet.ergo ſi nõ incaute nõ ẽ arguendus mendacio nec temeritate.̊ nõ peccabit aliquo mõ.4l Itẽ aug. ĩ ench. In quibuſdãa rebus nihil inteꝛeſt ad capeſcẽdum regnũ dei vtrũ credant᷑ an nõ.et vtrũ vera putent᷑ an falſa. In bis ꝗ̊ aliud ꝓ alio putare nõ eſt arbitrãdum eſſe pecca t · aut ſi e minimũ atq; leuiſſimũ... Iẽ aug.in eodem. Si quiſqꝙᷓ bonnm hominẽ putando qui malus eſt ab eo aliquid patiat᷑ mali fallit᷑: ĩ illũ nõ cadit illa ꝓhibita vteſtatio.ve ꝗ dicitis malũ bonũ ⁊c̃.¶ Itẽ augĩ eodẽ. Illud. ꝓpheticũ Yſa. v. Ve qui dicũt ꝙ malũ eſi bonum x ißis rebus quibo hoĩes mali ſunt:nõ de hominibus intelligendum eſt dictum eſſe.vt qui adulterium dicẽ bo nũ recte arguit᷑ illa voce ꝓhetica. Solutõ.ſᷣm anß. in li.de veritate. Neritas dz multipliciter.ſ.veritas rei. veritas cognitõis.et veritas ſignificatõis.vñ ⁊ ſᷣm hoc falſitas dicetur multipliciter.ſ. falſitas rei:cũ res axpa P . xxxvij. ret eẽ qꝗð non eſti. vt homo pictus falſus bomo. Falſitas cognitois.cum res putat᷑ eẽ quod nõ eſt.vt ab epicuris beatitudinẽ eẽ voluptatẽ. Et ẽ falſitas ſignatõnis cum dr̃ eẽ quod nõ eſt.ſicut cũ dicit hominẽ eſſe aſinũ.Quã⸗ do ergo d a glo. et ab IYſidoꝛo.ꝙ octauo pᷣcepto ꝓhibet᷑ falſitas.nõ intelligit᷑ de falſitate rei:ſ̊ intelligit᷑ de fal⸗ ſitate ſignificatõis.que vtraq; falſitas ponit᷑ in dictõe qnia dicere eſi duobo modis.et dictio ſimiliteꝛ.ſ.in coꝛ xx et oꝛe.Quãdo ergo dicit᷑ nõ falſum teſtimoniũ dices ꝓhibetur dictio falſitatis:nõ quocũq; mõ. Eſt em̃ fal⸗ ſa dictõ duobus modis.aut a falſitate dicẽtis aut a fal ſitate dicti. Itẽ a falſitate dicẽtis differẽtia c. ¶ Qam aut ſe alſitas ꝑnicioſa eſt.aut iocoſa. aut officioſa. pᷣmo mõ falſitas dicẽtis ꝓhbibet᷑ bic.ſecũdo mõ et ſi nõ ꝓhibeat᷑ tñ repꝛobãda onditur. Falſitas aũt dicẽtis hic attẽdit᷑ tũ ad mẽdaciũ.et hoc ẽ ꝗqð dicit aug.ĩ ench.qᷓtũ in ipᷣo c ille mẽtit᷑qui dicit verũ qð putat falſum.qᷓtũ ad ani⸗ mũ eius attinet.quia nõ qð ſentit hoc dicit.nõ verũ di cit.qᷓuis verũ inueniat᷑ hoc eẽ qð dicit.(¶ Item a falſita te dicti differẽtia ẽ. ¶ Aã ſicut dicit augꝰ.in ench. Aldale fallit᷑ homo cũ nõ credit quod ad vità ducit eteꝛnã. Ial litur etiã hõ cũ falſum ꝓ vero appꝛobãdo incidit in mo⸗ leſtias tꝑales.velut ſi quiſqᷓ bonũ hoĩeʒ putando ꝗ ma⸗ lus eſt aliquid ab eo patiat᷑ mali.ex quo accipit᷑ ꝙ falſi tas in rebus que ꝑtinẽt ad ſalutẽ credita vel dicta dam nabilis eſt.nõ tamen dicet᷑ eẽ ↄtra illud pᷣceptum. ſʒ cõ⸗ tra ſecũdũ pᷣceptũ.qͥ phibetur erroꝛ. Ifalſitas vo ĩ his q̃ nõ ꝑtinent ad ſalutẽ indifferẽs ẽ qtum ad boc qð male et nõ male dici põt.vñ aug.in ench. In quibuſdam re⸗ bus nihil intereſt ad capeſcendum regnũ dei vtꝝ credã tur vera vel falſa.Et ꝑ hoc patet reſponſio ad pꝛtimum qð obijciebatur ſᷣm gio.et Iſidoꝛũ.¶ Ad ſecunduʒ qð obijcit de credulitate falſitatis cũ diſtinctõne pᷣdicta di ctõnis et falſitatis.dðm ꝙ nõ extendit᷑ qᷓtum ad ſoꝛmã pᷣcipiẽdi iſtud mãdatũ ad ꝓhibitõem falſitatis in dictõ ne interioꝛi.que ẽ in falſo iudicio.qꝛ nõ põt dici dictio interioꝛ teſtimoniũ.Pꝛeterea pceptõi euangelice ꝑfectõ nis r̃ſeruatur qð dicit᷑ Math.õvij. Nolite iudicare ⁊c. Muis qtum ad rõem pᷣcepti poſſit reduci ad illlud pᷣ⸗ ceptum ᷣm illam rõem qua ponit canon Damaſi.quod obijciebatur in tercio loco in ſtatu recipientis teſtimo⸗ niũ ſicut in indice.vñ aug.in li.de penitẽtia. Muis ve⸗ ra ſint.quedã tñ iudici nõ ſunt credenda:niſi certis iu⸗ dicijs demonſtrent᷑. Vñ canon damaſi de iudice intelli, gitur cũ dicit.ꝙ reus eſt ille qui aurẽ cito crinibo pᷣbet. ga fauet falſis teſtibo.¶ Ad illud vᷣo hiero.qð dicit de incredulitate illius ꝗ nõ ẽ ſanctus.ꝙ ſit ſanctus.nõ in⸗ telligit᷑ de credulitate ſimplici.ſᷣ de credulitate q̃ ẽ cum aſſertione.vnde poſtqᷓ dixit.ſi quis bominem qui nõ ẽ ſanctus ſanctum eſſe crediderit ⁊c̃.ſubdit.qui ĩ xpᷣi coꝛ⸗ poꝛe errat aſſerens ſanctum mẽbrum eius cum non ſit vel non eſſe ſanctum cũ ſit.in equali crimine noxius fi⸗ at. Ia.em̃ dicit.Ae qui dicunt dulce amarum ⁊ amaꝝ dulce.on ergo ꝙ ſᷣm hiero.Credulitatis falſitas cuʒ aſſertõne de perſonis culpabilis eſt. Scõm vᷣo aug.cre dulitas ſimplex in bonis nõ eſt culpabilis.in rebus vᷣo que pertinent ad ſaluteʒ ſm aug.falſi credulitas culpa bilis eſt. vnde hiero.le qui dicunt amarum dulce ⁊c̃. Dulce puto eſſe ſanctimoniam. Amarum vᷣo quod cõ⸗ trarium eſt. In rebus vᷣo que non peꝛtinent ad ſaluteʒ indifferens eſt. Ad vltimum quod obijcitur ꝙ erroꝛ ꝑ ſe malum eſt.dicẽdum.ꝙ eſt malum culpe:et eſt maluʒ pene.in bis que ad ſalutem pertinent malum culpe eſt in his ergo que ad ſalutem nõ pertinent malum peneẽ Vnde augꝰ.in euch.In falſitatibus quibus ſalus fide que in deuʒ eſt fallimur:et via derelicta que ad illũ nos ducit erramus:et ſi erroꝛes pecccata nõ ſint: tamen in malis huius vite deputandi ſunt. N„ „ 0 — L m RX HWKZä Brmen f Ortae ſr afftob Oriet — ☚ DBaatwr † ve ely a n Jeſj Airg DN .⸗ . .2 2 weIne ſA Bn 2 Membrum quartum Oſtmodũ querit᷑.vtruʒ hic ꝓhibeat᷑ taci⸗ turnitas veritatis cũ veritas requiratur. Ad qð ſic aug.ad Caſſulanũ. Reus ẽ ꝗ veritatẽ occultat:⁊ qui mẽdaciũ dicit. ꝗa ille ꝓdeſſe nõ vult:⁊ iſte obeſſe deſiderat. Sʒ qui mẽda ciũ dicit reus peccat cõtra illud p̃ᷣceptũ: g̊ et ꝗ veritatẽ tacet.qꝛ idẽ ẽ reatus.qꝛ ðↄ obſeruãtiã debite veritatis ꝓ ximo. Itẽ ioh.criſo.iQõ ſolũ ille ꝓditoꝛ ẽ veritatis ꝗ tranſgrediẽs veritatẽ palã mendaciũ loquit᷑. ſ̊ etiã ille qui nõ libere ꝓnũciat veritatẽ quã libere ꝓnũciare oʒ. aut qui nõ libere veritatẽ defendit:quã libere defendeꝛe ↄuenit. Cõtra.aug.in li.ↄtra mẽdaciũ.i2õ ẽ hoc oc⸗ cultare veritatẽ qð ꝓferre mẽdaciũ. Muis em̃ oĩs ꝗ mẽ tit᷑ velit celare qð verũ ẽ:nõ tñ oĩs qui vult celare qð ve rũ ẽ mentit᷑. Plerũq; em̃ veꝛa nõ mentiẽdo occultamus Hᷣ tacẽdo.neq; em̃ mẽtitꝰẽ dñs dicẽdo. Aſolłta habeo vo bis dicere vᷣ̊ nõ poteſtis poꝛtare mõ.vera tacuit nõ fal⸗ ſa locutus ẽ. Solutio.dðm.ꝙ quis iſta negatiua in⸗ cludat᷑ affirmatiuo qua pᷣcipit᷑ obᷣuãtia veritatis ad ꝓ⸗ ximũ:nõ tñ ſiłis ẽ rõ in affirmatõe ⁊ negatõe.iQã nega tio qua ꝓhibet᷑ deceptõ falſitatis obligat ſemꝑ et ad ſꝑ affirmatio vᷣo obligat ſemꝑ ̊ nõ ad ſemꝑ:vᷣ ꝓ tꝑe et cà. Cauſa g̊ facit taciturnitatẽ veritatis eẽ culpabileʒ ſᷣm aug.að Caſſulanũ. Quiſquis metu cuiuſq; poteſtatis veritatẽ occultat:iram dei ſuꝑ ſe ꝓuocat.qꝛ.ſ.magis ti met hoĩem q; deũ.¶¶ Itẽ cã et opoꝛtunitas facit tacitur⸗ nitatẽ eẽ licitã.Iñ aug.de mẽdacio.icet pᷣdicatoꝛi re⸗ rũ eternarũ :narratori reꝝ tꝑaliũ ad edificatõeʒ ꝑtinẽ⸗ tiũ occultare in tꝑe quicquid occultãdũ videt᷑. mentiri aũt nũiᷓ licet Membrũ quintum Verit᷑ poſtea.vtrũ hic ꝓhibeat᷑ mẽdaciũ. Ad qð ſic.deut.v.Crimẽ mẽdacij ꝓhibʒ: cũ dr.nõ falſum teſtimoniũ dices. IJtem aug.in li.de mẽdacio.Qð in decalogo di ctũ ẽ.nõ falſum teſtimoniũ dices.cõplectit᷑ ome menda ciũ.¶ IJtẽ aug.in eodẽ arguit ſic.Qð ẽ ð veritatẽ iuſtuzʒz eẽ nõ põt.Eſt aũt ↄtra veritatẽ oẽ mẽdaciũ. NQullũ igit᷑ iuſtũ põt eẽ mẽdaciũ.q̊ ẽ ᷣm ſe malũ:̊ ꝓhibitũ.nõ niſi hoc pᷣcepto.¶ Itẽ aug.in.j.li.de doctrina xpᷣiana. Dĩs qui mẽtit᷑ inique facit.⁊ ſi cuiqᷓ videt᷑ aliqũ vtile eẽ men daciũ:põt videri aliqñ vtilẽ eẽ iniquitatẽ.i emo ei mẽ⸗ tiens in eo ꝙ mentiẽs ſeruat fidẽ.naʒ h̊ vtiq; vult vt cui mentit᷑ fidẽ ſibi adhibeat.quã tñ mentiẽdo ei nõ ſeruat Omnis aũt fidei violatoꝛ iniquus ẽ.¶¶ Itẽ aug.ĩ ench. Verba ꝓpterea inſtituta ſunt.vt quiſq; in alterius no⸗ ticiã ſua verba pferat.verbis ̊ vti ad fallatiaʒ:nõ ad q̃ inſtituta peccatum eſt: ſed nõ niſi ↄtra aliqð pᷣceptum ⁊ nõ niſi ↄtra iſlud.⸗. Item in pᷣs. Perdes omnes qui loquũtur mẽdaciũ.Et ſapᷣ.j.Os qð mentit᷑ occidit ani mã.qᷓ malũ.et inde vt pꝛius. Item aug.de mendacio. Nuis dixerit eẽ integrũ animũ mentiẽtis.etem̃ ipᷣa libi do recte diffinit᷑ apetitus animi quo eternis bonis tꝑa⸗ lia ꝓponunt᷑.NQemo itaq; põt ouincere aliqñ eẽ mentien dũ:niſi qui poterit oſtẽdeꝛe eteꝛnũ aliquod bonũ obtinẽ dũ eẽ mendacio.ſed cũ tanto quiſq; ab eternitate diſce⸗ dat:qñ a veritate diſcoꝛdat.qui aũt mẽtit᷑ a veritate diſ cedit:abſurdiſſimũ ẽ dicere diſcedẽdo inde poſſe aliquẽ ad bonũ aliqð ꝑuenire.q̊ᷓ mentiẽdo non põt veniri niſi ad malũ.g ꝛc.et inde vt pꝛius. Ex bis ergo patet men⸗ daciũ eẽ malum. Exquo relinquit᷑ ꝙ hic ſit ꝓhibitum. Cõtra.aug.ĩ li.ð mẽdacio.De ipᷣo teſtimonio nõ ab⸗ ſurde querit᷑:apud quẽ quiſq;ʒ ſit teſlis.nõ em̃ apud qͥſ⸗ cũq; loquimur teſtes ſumus:ſed apud illos quibo erpe dit et debent ꝑ nos cognoſcere aut credere veritatẽ.ſicu ti eſt iudex.ne in iudicando eꝝet.aut qui docet᷑ doctꝛina religionis ne erret in fide. Cũ ergo aliquis interrogat Mienn⸗ n) ln, &bos) A — 5 4 Nesaltkwet. ,„ Liie Meaa LE rH 1t 0☚.— Nir „ Pene rem que ad ipᷣm nõ pertinet. aut qð noſce non expedit. non teſtem ſed pꝛoditoꝛem requirit. Itaqʒ ſi mentiarisꝰ foꝛtaſſe a falſo teſtimonio alienus eris.ſeo a mendacio ꝓſecto nõ eris.Ex quo relinquitur ꝙ ↄtingit eſſe men⸗ daciũ ſine falſo teſtimonio.q̊ nõ ꝓhibetur bic mendaci um./: It vt habetur ab aug.ↄtra mẽdaciũ.Pꝛiſciliani⸗ te heretici arguũt ex illo verbo pᷣs.Qui loquit᷑ veritatẽ in coꝛde ſuo.Si &̊ pᷣciſe dictũ ẽ de illo qui ↄlequit᷑ falutẽ in coꝛde ſuo retinendũ eſſe verum:et oꝛe ad alios loqui falſum:nõ erit peccatũ.¶q Item Leuit.xix.¶ õ mentie⸗ mini ⁊c. Aug. Omnia que ꝓhibẽtur cõmitti cõtra ꝓxi⸗ mũ ad hoc referũtur.nõ nocebis ꝓximo.Si ergo cõtin⸗ git mentiri multotiẽs ſine nocumẽto ꝓximi:nõ videtuꝛ hic ꝓhibitum eẽ mẽdaciũ niſi quod eſi ĩ ꝓrimi nocumẽ⸗ tu. ¶ Item ẽ mendaciũ in doctrina religionis. et cõſtat ꝙ illud cõmittitur ↄtra honoꝛẽ dei. Sʒ quicquid cõmit titur coutra honoꝛem dei pꝛohibetur in pꝛima tabula: ergo mendacium huiꝰpꝛohibet᷑ in pꝛima tabula.⁊ nõ h Solutio.ſᷣm aug.ſuꝑ illud.ꝑdes omnes qui loquũ tur mendacium.vbi dicit. DOuo ſunt geneꝛa mendacio⸗ rum in quibus nõ eſt magna culpa. ſed tamen nõ ſunt ſine culpa:vt cũ iocamuꝛ:aut ꝓximo ↄſulendo mẽtimuꝛ illud pꝛimũ quod in iocando eſt.non eſt ꝑnicioſum. ꝗa nõ fallit.nouit em̃ ille cui dr iocãdi cauſa fuiſſe dictum Secũdũ vo pdeſt/mẽdaciũ.ꝗ intelligitur ꝓhibitũ.qð ẽ ꝓnicioſum: hoc ẽ ad graue ꝓximi detrimentuʒ. vñ ſicut ſupꝛa tactũ ẽ:ſignãter dicitur.nõ cõtra ꝓximum falſum teſtimonium dices.et ĩ hoc ſenſu intelligẽde ſunt aucto ritates et rões quibo aſtruit᷑ mendacium eẽ ꝓbhibitum. Cum em̃ ſit culpa venialis et culpa moꝛtalis:culpa ve⸗/ nialis nõ dicitur eẽ in ꝓhibitõe:ſed ſolum moꝛtalis.in⸗ ſinuatur tñ eſſe fugienda ꝑ ꝓbibitõnem moꝛtalis.⁊ hoc quia veniale diſponit ad moꝛtale. Iuit tñ opinio quo⸗ rũdã.qꝙ omnis culpa ſiue moꝛtalis ſeu venialis eſſet p⸗ hibita.et ſicut ſunt quedã mãdata que nõ implent᷑ ĩ via et omiſſio impletõnis illoꝝ nõ eſt damnabilis: ſicut eſt illud pᷣceptum. Diliges dñm deum tuũ ex toto coꝛde ⁊c vt dicit aug.ita ẽ ꝓhibitio quoꝛundã.que q;uis ſeruari nõ poſſit nõ erit trãſgreſſio damnabilis.et hoc modo di cunt venialia ꝓhibita in his que ſunt m ſe mala. et h̊ͥ mõ dicunt omne mendacium ꝓbibitum eẽ ſiue ſit venia le ſeu moꝛtale.quia eſt ᷣm ſe malũ. Vñ dicit aug.ſuper illud Leuit᷑.xix.iſ2õ mentiemini.Nũquid exquo in lege dictũ ẽ nõ mentiemini.ex illo tꝑe non licuit in tali caſu vel cauſa mentiꝛi.ſed magis quia iniuſtum erat menda — „» ciñũ ideo pꝛohibitũ.nõ quia ꝓhibitũ ideo iniuſtuʒ.4 Ad illud ergo quod pꝛimo obijcitur.ꝙ videtur dicere aug. ꝙ omne mendaciũ nõ ſit falſum teſtimoniũ.dðm ꝙ non dicit hoc aſſerendo ſeo querendo. vnde ibidem ſequi⸗ tur in li.de mendacio.Saluo eo quod nũꝙᷓ licet falſum teſtimoniũ dicere.queritur vtruʒ liceat mentiri. Aut ſi falſum teſtimoniũ ẽ omne mendacium.videndũ ẽ vtruʒ recipiat compenſatõnem. Diſtinguendum ergo ꝙ teſti monium dicitur large et ſtricte. Large quicũq; ſermo qui atteſtatur de animo dicentis. vnde dicit aug. in li. mendacio. Quiſquis aliquid denũciat teſtimonium perhibet animo ſuo.et m hoc falſum teſtimonium dici tur de omni mendacio. Stricte dicitur teſtimoniũ ſer⸗ mo nõ apud quoſcũq;:ſed apud illos qui debent ꝑ nos cognoſcere aut credere veritatem.ſicut eſt iudex ne ĩ iu dicando erret.aut ſicut ille qui docetur in doctrina ſa⸗ lutis ne erret in fide:ſicut dicit aug.in eodẽ li.ꝗ¶ Ad il: lud quod pꝛiſcilianite heretici ogponũt rñdet aug.Di⸗ cunt pꝛiſcilianite in eoꝛde retinẽdũ eſſe quod verũ ẽ.oꝛe aũt ad alienos pꝛoferre falſum nullum eſſe peceatũ.ꝗa ſcriptum eſt.Qui loquitur veritatẽ in coꝛde ſuo.taqᷓ; B ſatis ſit ad iuſticiã:ſi loquat᷑ quiſꝗᷓ in oꝛe mendacium: quãdo nõ ꝓximus ſed alienus hoc audit. Pꝛeteꝛea pu⸗ tant Paulum apoſtolũ cũ dixiſſet. loquimini veritateʒ ſtatim addidiſſe vnuſquiſq; cuʒ ꝓximo ſuo.que ſentẽtia „◻ 1 — 2 . 6 „0 L⸗ — 2 (E enabt yHNR„⅓ O. ſpat WBu⸗ ₰ reneege Nueſtio ſanctos martires exhonoꝛat. ĩmo aufert ſancta marti⸗ ria. Juſtius em̃ ſapiẽtiuſqʒ facerẽt ᷣm iſtos ſi ꝑſecutoꝛi bus ſuis nõ ſe eẽ xpᷣianos faterent᷑:ne eos ſua ofeſſione facerẽt homicidas. ꝓpterea ñ facit ad ꝓpoſitũ qð dicũt beretici.qui loquũtur veritatẽ in coꝛde.quia ſtatim ſeg tur.et nõ egit dolũ in lingua. Qni em̃ mentit dolũ facit in lingua quia aliud loquit᷑ et aliud intendit. ꝗ Ad ali ud ðdᷣo quod obijcitur poſtea de verbo augꝙ nõ oẽ men daciũ eſt in ꝓxum nocumentũ.dom ꝙ et ſi nõ noceat tẽ poꝛaliter:tñ in eo ꝙ fallit fit cõtra ꝓximum.quia null vult falli.et ideo fit alij quod nolemus nobis fieri:men tiendo. MMendaciũ em̃ ẽ falſa ſignificatio vocis cũ inte tõne fallendi.vt dicit aug.in li. de mẽdacio.¶ Ad vlti⸗/ mũ dm.ꝙ mendaciũ in doctrina religionis duplicem ponit pᷣuaricatõem ↄtra den:⁊ ↄtra ꝓximũ. Cõtra deuʒ quia ẽ cõtra honoꝛificentiã ſue religiõis.Cõtra ꝓximũ quia fallit eũ inqtum mẽdaciũ ẽ.quia ſicut dicit aug.ĩ ench.ſqʒ adeo rõnalis creatura refugit falſitatẽ ⁊ ꝙ⸗ tu poteſt deuitat erroꝛẽ.vt falli nolint et quicũq; amãt allere. Membrum ſextum Ltimo querit᷑ ad maioꝛẽ euidẽtiam vtrũ mẽdaciũ in oĩ caſu ſit ꝓhibitũ. qᷓuis vide atur relinqui.Ex pᷣdictis em̃ ſᷣm ꝙ large ꝓhibitio ſe extendit.non ſolũ ad moꝛtale ſed etiã ad veniale. Ad quod ſic aug.in li.cõtra menda cium. MDendacioꝛũ genera multa ſunt.que quideʒ vni uerſaliter odiſſe debemus.nullum em̃ mẽdaciuʒ ẽ quod nõ ſit cõtrariũ veritati.ergo vbi pᷣcipitur obſeruãtia ve ritatis pꝛohibetur mendacium quod eſt contrarium ve ritati.ergo iſto pᷣcepto ꝓhibetur vniuerſaliter menda⸗ cium.¶¶ Item aug.in eodem. Sicut lux et tenebre.pie⸗ tas et impietas.iniuſticia et iniquitas:ita inter ſe ſunt veritas et mendacium cõtraria. vnde quãtum amamꝰ iſtam:tantum illud odiſſe debemus.inde arguitur vt pᷣ⸗ us. Item aug.in li.de mendacio. Cum doctrina ſalu⸗ tis ꝑtim credendis partim intelligendis rebus conſtet nec ad ea que intelligenda ſunt ꝑuenire poſſit.niſi pꝛiꝰ credenda credantur. quomodo credendum eſt ei qui pu tat aliquando eſſe mentiendum: ne foꝛte tunc mẽtiatur cum pᷣcipit vt credamus. Erxr quo relinquitur ꝙ in nul⸗ lo caſu eſt mentiendum.4 Item arguit aug.in li.cõtra mendacium.qꝙ ꝓ nulla vtilitate eſt mentiẽdum. vñ diẽ NQuomodo erit vllum ex veritate mendacium Johan⸗ ne apoſtolo reclamante.Omme mendacium nõ eſt ex ve ritate. on eſt ergo verum aliquando eſſe mentienduʒ et quod non eſt verum nemini eſt ſuadendum. 4 Jtem i li.cõtra mendacium. Quiſquis dicitur ꝓ periclitantis hominis ſalute coꝛpoꝛali vel ſpirituali eſſe mentiendũ vt ſi quiſqᷓ; baptiʒ andus in poteſtate eſt impioꝛum con⸗ ſtitutus.ad quem perueniri non poſſit vt baptiʒetur ni ſi deceptis mendacio cuſtodibus:monſtratur a verita te exoꝛbitare.Et poſt ſubiungit. Quomodo iubet veri⸗ tas vt bomo baptiʒetur eſſe mentiendum: ſi non iubet caſtitas vt homo baptiʒet᷑ eẽ mechandum.Si ergo nõ docet veritas facere ꝓpter hominem baptiʒandum qð ẽ cõtrarium caſtitati.non docebit ꝓpter hominem bapti⸗ zandum facere quod eſt contrariũ veritati.4 Itẽ aug. in eodem.iQon eſt ſubueniendum bomini per ſtuprum quod eſt contrarium caſtitati.nec erit ſubueniendũ ho mini per mendacium quod eſt contrariuʒ veritati.¶ J9R aug.in codẽ li.de mendacio.Odiſti domine omnes qui oꝑantur iniquitatem. ꝑdes omnes qui loquuntur men dacium:tanto peius eſt mendacium iniquitate: quãto⸗ grauius poſitum eſt:perdes q odiſti.¶ Itez.j. ſap. Os quod mentitur occidit animam.quomodo ergo non p⸗ uerſiſſime dicitur vt alter coꝛpoꝛaliter viuat: debere al⸗ terũ ſpiritualiter moꝛi.¶ Item aug.in eodem li. Sile⸗ ctio ꝓrimi ex ſua cuiuſq; dilectione terminum accipit. — xxxvijn. Diliges inquit pꝛoximum tuum ſicut teipᷣm. quomo⸗ do ergo eum diligit ſicut ſeipᷣm.cui vt pꝛeſtet vitam tem poꝛalem ipᷣe amittit eternam. Mon eſt em̃ hoc diligere ſicut ſeipᷣm:ſed pluſꝙ ſeipᷣm. quod ſane doctrine regu⸗ lam excedit.Cum igitur mentiendo vita eterna amitta tur:nũqᷓ; pꝛo tempoꝛali alicuius vita eſt mentiendum. Item aug.in eodem. Quid ſi furto noſtro vel adulte⸗ rio poſſet aliquis de moꝛte liberari. Ydeo mechandum eſt aut furandum.cur animam ſuam quiſq; coꝛrumpet vt alter viuat in coꝛpoꝛe.¶ Item aug. in eodem videtur ita queri.vtrum pꝛo alterius ſalute aliquis mentiri de⸗ beat:ac ſi quereretur vtrũ pꝛo alterius ſalute quis im⸗ quus eſſe debeat:ꝙ ſi reſpuit anime ſalus.quid ĩ̃ſtat q; dubitare de beamus nunqꝙᷓ; omnino eſſe mẽtiendũ./ Itẽ aug.in li.contra mentientem. IJpm mentis imperium cui debet omnis motus inferioꝛ mentis obedire:digno non carebit opꝛobꝛio.quando fit quod fieri non opoꝛ⸗ tet.Si ergo mentiri non opoꝛtet:nõ excuſabitur animꝰ mentiendo. ¶ Item aug.in li.ð mendacio. Aut non eſt credendum bonis:aut credendum eſt eis quos credimꝰ cebere aliquando mentiri.aut non eſt credendũ bonos aliquando mentiri. Doꝛum trium pꝛimum pernicioſũ eſt. ſecundum ſtultum. Reſtat ergo vt nũq; mentiantur boni. Item aug.iu eodem. Quid ſi ad xpᷣianum ho⸗ micida confugiat.et de hac reinterꝛogetur:mentienduʒ eſt.dicturus ergo es falſum teſtimonium: et occiſurus animam tuam ne occidatur homicida.4 Item quid ſi ipᷣe iudex iniquus ad ſupꝓplicium querat innocenteʒ.fal ſus teſtis an pꝛoditoꝛ eris.quantofoꝛtius dices. nec ꝓ: dam nec mentiaꝛ. Fecit hoc epiſcopus chagreſteñ.eccle ſie NHrmus nomine.iIam cum homo qnereretur iuſſu imperatoꝛis.reſpondit querentibus nec mentiri ſe poſ ſe:nec hominem pꝛodere.Ex his igitur relinquitur vni uerſaliter omnibus:et omne pꝛohibitum eſſe mendaci⸗ um.ql Item aug.per inductõnem pꝛobat in li.de mẽda⸗ cio omne mendacium eſſe illicituʒ.diſtinguens octo ge⸗ nera mendacioꝛum.pꝛimum quod fit in doctrina religi onis ſiue fidei vt heꝛeſis et infidelitatis. Secunduʒ qð obeſt alicui ⁊ nulli pꝛodeſt.vt mendacium fallſi teſtis in cauſa cꝛiminali. Lerciũ quod alicui obeſt vt pꝛoſit alij vt mendacium falſitatis in cauſa pecuniaria. Qusꝛtuʒ quod fit ſolum mentiendi libidine.quod vt dicit: mirũ mendacium eſt.quia ſcʒ mirum eſt ꝙ aliquis mentitur ſine aliqua intentione vlterioꝛi. Quintum eſt quod fit placendi cupiditate:vt mendacium adulatõis.Sextuʒ eſt quod nulli obeſt et pꝛodeſt pecunie alicuius conſer uande.velut ſi quiſpiam pecuniam alicuius tollendaʒ ſciens vbi ſcit.neſcire ſe mentiatur. Septimũ quod nul li obeſt et pꝛodeſt vite alicuius conſeruande. vt ſi quis nolens hominẽ ad moꝛtem qneſituʒ pꝛodere mentiatur Octauum eſt quod nulli obeſt et pꝛodeſt caſtitati alicu ius conſeruande.vt ſi quis queſitam ad ſtupꝛandũ viꝛ ginem ſciens ſe neſcire dicat. Oſtendit ergo aug. nullo genere mendacij eſſe mentiendum. Pꝛimo enim genere mentiendum non eſt.quia mentiri in doctrina pietatis magnum ſcelus eſt. Nec ſecundo.quia nulli facienda ẽ iniuria.iQec tercio.quia nulli cum alterius iniuria eſt conſulendum. Mec quarto pꝛopter mentiendi libidinẽ. que per ſeipᷣam vicioſa eſt.iQec quinto.quia nec ipᷣa ve ritas cauſa placendi hominibus enuncianda eſt.quãto minus mendacium. Item nec ſexto quia ⁊ recti teſtimo nij veritas pꝛo cuiuſlibet rei tꝑalis cõmodo non debet coꝛrumpi.iec ſeptimo.quia nullius ſalus tempoꝛalis fidei pᷣponẽda eſt.nec ectauo quia ĩ bonis caſtitas ani⸗ mi pudicitie coꝛꝑis pᷣfertur. Ex verbis igitur aug.vide tur relinqui vniuerſaliter ĩ oĩ caſu mẽdaciũ eẽ ꝓhibitũ Cõtra.ambro.Qõ ſolũ in vᷣbis:ſ̊ et᷑ in oꝑibo ſimula tis mẽdaciũ ẽ.Qã xpᷣianũ ſe eẽ dicẽ ⁊ oꝑa xpᷣiani ñ facẽ mẽdaciũ ẽ.Si ̊ mẽdaciũ in oꝑiba ſimulatis pt fieri lici te. et in verbis. in oꝑibo ſimulatis põt fieri licite: Oo J ve „SAaA„ ſe säsl — ———— — nN Sann . patet peꝛ biero.ꝗ dicit.Simulatio bona ?:⁊ in tꝑe aſſa mẽda.⁊ hoc ꝓbat exemplo Jeu.ꝗ ſimulauit ſe velle co⸗ lere baal:vt ſacerdotes interficeret.iiij.reg.x. Itẽ exem⸗ plo Dauid.qui ſimulauit ſe furioſuʒ coꝛã achis.j.reg. xxj.Et Joſue qui ſimulauit fugã vt facilius cõpꝛebẽde⸗ ret habitatoꝛes hay. Joſue.vij.Et dñs finxit ſe longiꝰ ire.luc.vlt᷑.Ex quo relinquit᷑ licituʒ eẽ mẽdaciũ in oꝑi⸗ bus ſimulatis. ſiłr in verbis falſis poterit eẽ licitum. Itẽ diſputãtes multotiẽs ꝓponũt qð ſciũt eẽ falſum. et ita mẽtiunt᷑.tñ nõ peccãt.qꝛ bono fine faciũt.ſ. ꝓpter in ueſtigatõem veritatis.ꝗ̊ ſimiliter mẽdaciũ qð fit ꝓpter ſeruãdã caſtitatẽ vel vitã hoĩis:cũ fiat bono fine:nõ erit peccatũ.i¶ Itẽ in ſcripturis ꝓponunt᷑ locutõnes que ſᷣm ſnĩam lr̃e in mẽte cuiuſlibet falſa ſunt ⁊ incõpoſſibilia. vt illud iudic̃.ix. venerũt ligna ad rãnũ:⁊ dixerunt imꝑa nobis.⁊ in cant. Caput tuũ auꝝ optimũ dic ſpõ⸗ ſa.⁊ in ꝑabolis dñs in plibo locis euãgelij. q̊ ĩ talibus caſibo licitũ ẽ mendaciũ.q¶ Itẽ idẽ ꝓbat᷑ exemplis.pᷣmo exemplo abrahe.geñ.xxij.qui ꝓcedẽs vt filiũ ĩmolaret dixit pueris.Expectate hic cũ aſino.ego autem ⁊ puer poſtq; adoꝛauerimus reuertemur ad vos.⁊ tñ babebat in mẽte vt filiũ ĩmolaꝛet.ſᷣm hoc ̊ᷓ mẽtitus cẽ.q¶ Itẽ geñ. xx.ideʒ abrahã dixit de ſara vxoꝛe ſua. Soꝛoꝛ mea ẽ.et ſimiliter yſaac geñ.xxvj.de vxoꝛe ſua.g mentiti ſunt.⁊ iſti iñ patriarche in oĩbo cõmendant᷑. ̊ mẽdaciũ illoꝛũ fuit licitũ.q¶ Itẽ ad idẽ obijcit᷑ exemplo YJacob.gꝗ menti⸗ tus ẽ ſe eẽ Eſau.geñ.xxvij.nec tñ reprehẽdit᷑ ̊ comẽdat᷑ et mẽtitus ẽ quia dixit ſe eẽ eſau:cũ ñ eẽt.¶ Si vᷣo dicẽt ꝙ loquebat᷑ allegoꝛice.Ego ſum Eſau.i.ille cui debetuꝛ ius pꝛimogeniture. In cõtrariũ ẽ quia intẽdebat patri ꝑſuadere ꝙ eẽt Eſau ꝑſonalit.vñ pelliculas edoꝝ cir⸗ cũdedit manibo.ꝗᷓ cũ intẽderet patri ꝑſuadere eẽ Eſau ꝑſonaliter,et vſus ſit his verbis.ego ſum Eſau: videt᷑ ꝙ plane mentitus ſit.¶ IR ad idẽ facit illð Joſeph qui dirit fratribo geñ.xlij.ↄgnoſcẽs eos.exploꝛatoꝛes eſtis Et. xliiij. Cũ poſuiſſet ſciphuʒ in ſacco benyamin dixit diſpenſatoꝛi.Dicito eis:ſciphũ quẽ furati eſtis:ipᷣe ẽ in quo bibit dñs meꝰ.¶ Itẽ ad idẽ arguit᷑ de exẽplo obſte⸗ tricũ que mẽtite ſunt pharaoni.vt ſaluarẽt ꝑuulos he⸗ breoꝝ.⁊ ſequit᷑ ibi ꝙ bene fecit dñs obſictricibo. Juer̃t remunerate ꝓpter piũ mẽdaciũ. illaꝝ mẽdaciuʒ fuit licitũ.¶ Si dicat᷑ ſicut dicit.b.greg.ſuꝑ illũ locũ.ꝙ cul pa mẽdacij merces que eis ĩ eterna vita debuit retribui in terrenã recõpenſatõem ẽ declinata.Ex quo accipituꝛ ꝙ cũ retributio eterna ſit eis negata prer mẽdaciuʒ/ꝙ mẽtiendo damnabiliter peccauerũt.Cõtra.Hiero.ſuꝑ yſa.verſus finẽ dicit. O dñs pᷣparauit obſtetricibo do⸗ mos eternas./ Iteʒ ad idẽ arguit᷑ exemplo iudith.q̃ vt dr.c.xj.multa falſa dixit.in quibo mẽtita fuiſſe videtur Ad boc volũt quidã dicere ꝙ eſt mẽdaciũ veniale et moꝛtale.Et veniale dicũt mẽdaciũ iocoſuʒ et officioſuʒ. Aſdoꝛtale vᷣo dicũt generale ꝑnicioſum. Dicũt &ᷓ ꝑnicio⸗ ſum mẽdaciũ ſimpliciter ꝓhibitũ. Jocoſum vᷣo et offici oſum ꝓhibitũ quodã mõ et quibuſdã.videlicet viris ꝑfe ctis.imꝑfectis vᷣo dicũt eẽ ꝑmiſſum.⁊ hoc ꝓbãt auctoꝛi⸗ tate aug.ſuꝑ illudp̃s. Perdes oẽs qui loquunt᷑ menda ciũ.vbi dicit.iQullus arbitretur ꝑfectũ ⁊ ſpũalẽ hoĩem ꝓ iſta tꝑali vita mẽtiri. Sʒ quoniã aliud ẽ mentiri.ali ud ẽ falſum dicere.aliud verũ tacere. Si quis foꝛte ve⸗ lit hominẽ ad moꝛtem pꝛodeꝛe.vir ꝑfectus ꝑatus eẽ de⸗ bet veruzʒ occultare nõ falſum dicere.vt neq; ꝓdat neqʒ mentiatur neq; occidat aĩam ſuã ꝓ coꝛꝑe alterius. Pᷣm hoc ergo viro ꝑfecto damnabile ẽ mendaciũ officioſum get iocoſum. Item im ꝑpfecto tale mendaciũ ꝑmiſſum di cunt ſicut veniale.ſicut dicit aug.ibidẽ.Duo ſunt gene ra mendacioꝝ.in quibus nõ eſt magna culpa:nõ tamẽ ſine culpa:cũ aut iocamus aut ꝓximo cõſulendo menti mur.⸗ Si bhoc dicatur.Cõtra.Si mẽdacium iocoſum damnabile eſt viro ꝑfecto et nõ imꝑfecto. & peioꝛis eſt cõditõnis vir ꝑſectus qꝙᷓ; imꝑfec:us.¶¶ Item ſi mendaciũ — — damnabile eſt ꝑfecto mendacium dico iocoſum.hoc nõ ẽ niſi quia ꝑfectus.ergo pefectio eſi circũſtantia in infi nitũ aggrauãs.quod oſtẽditur eẽ falſum. Eſto eĩ ꝙ foꝛ⸗ nicent᷑ duo ꝑfectus et imꝑfectus.nõ in infinituʒ peccat magis perfectus imperfecto.quia nõ in infinitum ma⸗ ioꝛem penã meretur. Qulla ergo videtur pᷣ̃dicta diſtin⸗ ctio. Pꝛeterea dõm.ꝙ cum cõtingat mentiri ex libi⸗ dine veniali et ex libidine moꝛtali. Libido moꝛtalis ab aug.recte diffinit᷑ in li.cõtra mendaciũ. appetitus ani⸗ mi quo eternis bonis quelibet tꝑalia pᷣponũtur. Libi⸗ do do venialis eſt appetitus inoꝛdinatus ſeu ſenſualita⸗ tis vel rationis.quo nimis diligitur tꝑale aliquod: ta⸗ men ſub deo. Cum ergo ſit mendacium ꝑnicioſum qð obeſt.officioſum quod pꝛodeſt.iocoſum quod telectat. ꝑnicioſum mendacium ſemper eſt ex libidine moꝛtali. officioſum dᷣo et iocoſum poſſunt eẽ ex libidine moꝛtali et veniali. Ex libidine moꝛtali officioſum mendacium ẽ. vt cũ aliquis ꝓpter ſeruaudazʒ vitam alicuius mentit᷑ ex amoꝛe pᷣſentis vite illius ſupꝛa deũ. Jocoſum vo ex li bidine moꝛtali ẽ. cum ex amoꝛe delectatõis ioci quã di⸗ ligit aliquis ſupꝛa deuʒ. Ex libidine vᷣo veniali eſt offi⸗ cioſum mendacium.quod fit ex amoꝛe vite ſub deo.Si militer iocoſum quod ex amoꝛe delectationis ſub deo. Scõðm boc ergo dicẽdum ꝙ vniuerſaliter ꝓhibitum eſt iſto pᷣcepto mendacium ex libidine moꝛtali ſiue ꝑnicio⸗ ſum.ſiue iocoſum.ſiue ofũcioſum.Ex libidine vᷣo venia li officioſum ⁊ iocoſum nõ.ſicut nec in alijs pꝛohibetur culpa venialis.Et hoc modo intelligende ſunt ratiões aug.et illud quod dicit ꝙ in nullo caſu mentiẽdum eſt. intelligitur ꝙ mendacium m ſe maluʒ eſt et moꝛtale et ſeꝑat a veritate diuina.veniale ðᷣo diſponit ad ſeꝑatõʒ et ideo vniuerſaliter vitandum eſt illuo ſicut dãnabile: iſtud ſicut diſponens ad reatum damnatõnis.4 Ad il lud vᷣo quod obijcit de viro perfecto ꝙ nõ debet mentiꝛi ne dum vitam alterius ſeruat:aĩam ſuam perdat.intel ligunt quidam nõ de quocũq; perfecto:ſed ð perfecto ꝗ vouiſſet ꝙ in nullo caſu mentiretur. vnde talis moꝛta⸗ liter peccat quomodocũq; mentiatur. Sed cõtra boc ẽ quia idem eẽt de imꝑfecto ſi voniſſet. Pꝛopterea dicen dum.ꝙ nõ intendit aug.dicere.ꝙ perfectus ſemꝑ moꝛ⸗/ taliter peccet:ſed ꝙ ſemper debeat vitare mendacium: iA ne pꝛo alicuius vita ſaluanda cõmittat diſcrimini ani⸗ &ρnE6αmam ſuã. Mam pter veniale citius veniret ad moꝛta⸗ le.Et hoc eſt qð dicit.ne dũ vita alterius ſeruat.ſuꝓple veniali mendacio:animã ſuam ꝑdat.i.cõtingat aliquã do ꝑdere pꝛopter mendacium moꝛtale. Pꝛeterea.quia neſcitur an mendaciũ ꝓueniat ex radice veniali vł moꝛ tali.ideo in dubio ponit dicens.ne foꝛte ⁊c.nec aſſerit ꝓpter boc ꝙ ſemper perdat animam ſuam.4! Ad obie⸗ cta vᷣo ꝑtis cõtrarie.dicẽduʒ pꝛimo ad pꝛimũ quod obij citur de ſimulatõne.Qotandũ eſt ꝙ quadruplex ẽ ſimu latio.Cautele.qualis fint in Jeu.nij. reg/x.vt interfice ret ſacerdotes baal.Et in Joſue qui ſimulanit fugam. Joſue.viij. Et eſt ſimulatio doctrine.ð qua luc.vltimo Finxit ſe dominus longius ire.vt inſtrueret et moueret diſcipulos ad oꝑa miſcricoꝛdie et boſpitalitatis.Et eſt ſimulatio ſignificatõnis.qualis fuit ſimulatio YJacob. geñ.xxvij.quãdo ſimulauit ſe Eſau:in quo ſignificauit ꝙ minoꝛ populus p̃ferendus erat maioꝛi.ſ.gentilis iu⸗ daico.Eſt etiam ſimulatio duplicitatis.qualis ẽ ypo⸗ criſis.et hoc dicitur a beato ambroſio. Adendaciũ em̃ dicitur tripliciter. Large.et ſic omne peccatum dicituꝛ mendacium.vnde aug in li.cõtra mendacium.ſQomen mendacij pꝛo peccati nomine accipitur.vñ eſt ilud.oĩs homo mendax.i.omnis homo peccans.Et illud ad ro. Si autẽ veritas in meo mendacio habundanit. Itẽ mẽ⸗ dacium dicitur cõmuniter.et ſic accipitur pꝛo peccato duplicitatis.cum alind eſt in mente et aliud doloſe ſi⸗ mulatur in oꝑe m illud pᷣs. Mendaces filij hominum in ſtateris vt dcipiant. IJtẽ ſumitur ꝓpꝛie.et tunc ſicut 8) —) 1 „ =Wèò —— e Ae Iewſin) oſfinojl- 57* r — Aude vne 2„ 9* 2 . le — neZRANY 4 . X* Sdwelr en ) pont d weor te. 4. t na⸗ in⸗ ibi⸗ ab lbe⸗ ltn⸗ at. i. U — Nneſtio dicit aug.in li. de mendacio dicitur falſa ſignificatõ vo cis cum intentõne fallendi.Dicendum ergo generaliteꝛ ꝙ mendacium de ſe dicit vituperabile et cõtrarium ve⸗ ritati.et ideo nõ poteſt recte fieri.ſiue ſit in voluntate ſi cut pꝛimo modo.ſiue in facto ſicut ſecundo modo.ſiue in dicto ſicut tercio modo.Soluendum ergo per inter⸗ emptõnem cum dicit ꝙ mendacium poteſt eſſe licitum in operibus ſimulatis.nõ eſt em mendacium ſimulatio cautele vel doctrine.vel figure in facto:ſed illa que ẽ du plicitatis et fallacie.i¶ Sed ſi obijceretur ſic. In opere poteſt ſimulari facto quod nõ eſt.ergo et ſermõe poteſt ſimulari quod nõ eſt. Dicẽdum ꝙ nõ ſequitur. et ratio eſt.quia factum nõ eſt inſtitutum ad ſignificandum mẽ tis cõceptum.ſermo autẽ ad hoc inſtitutus eſt vt ſit nü⸗ cius mentis et interpꝛes.Ad boc eniʒz ſermo inſtitutus eſt vt homo ſignificet alij quod apuo ſe eſt.Cum ergo ſi gnificet alij quod apud ſe non eſi:abuſio eſt ſermonis. Pꝛeterea ſermo ad hoc inſtitutꝰeſt vt in audiente aſtꝛu atur veritas.que apud loquentem inſtituta eſt. Mẽda⸗ cium autem q;tum in ſe ẽ fallit ⁊ deſtruit veritatẽ.⸗.Ad ſecundum dicendum.ꝙ diſputantes nõ mentiuntur ꝗa nõ dicunt falſum conſentiendo:ſed ſupponendo.vt deau cant ad incõueniens ſuper quoo nõ poteſt ſtare intelle⸗ ctus.et cogatur reſpondens redire ad cõſenſum verita tis.ſicut apoſtolus.j.coꝝ.xv.Si xpᷣc nõ reſurꝛexit inue nimur falſi teſtes ⁊c. ¶ Ad tercium reſpondet aug.i li. contra mendacium dicens. De pꝛopheticis dictis et factis putant beretici habere quod pꝛoferãt.quia ſigu⸗ ras pᷣnunciatiuas putant eſſe mendacia. eo ꝙ menda⸗ cijs ſunt aliquando ſimilia.Sed cuʒ referuntur ad eas res.pꝛopter quas ſignandas ita facta vel dicta ſunt:re periuntur ſignatõnes eſſe veraces.et per hoc nullo mo do eſſe mendacia.iQon em̃ eſt falſa ſignificatio verbi ſi aliud ex alio ſignatur.verũ eſt tamen quod ſignatur ſi recte intelligitur. vnde augꝰ. in eodem li.de mendacio. Quicquid figurate fit aut dicitur:non eſt mendacium. Om nis enim enunciatio ad id quod enunciat referen⸗ da eſt. Omne autem figurate aut factum aut dictũ hoc enunciat.ꝙ ſignificat eis quibus intelligendum pꝛola⸗ tum eſt. ¶ Ad aliud quod obijcitur de verbo abrahe. qd dicit vadens ad imolandum filium. poſtꝙᷓ; adoꝛaueri⸗ mus reuertemur ⁊c̃.dvᷣm ſᷣm alchuinũ.ꝙ habebat ceꝛ/ tam fidem de filio ſuſcitando.quia ꝓmiſſum ei fuerata dom ino qui mentiri non poteſt.qꝙ in yſaac vocaꝛetur ei ſemen in quo benedicerentur omnes gentes. vnde cre⸗ derent ipᷣm ſurrecturum poſt imolationem:pꝛopter qð non eſt mentitus. Ael ſi dicatur fjm Ambro. in li. de pa triarchis.ꝙ ipᷣe ſolus ĩmolato filio pꝛoponebat redire dicendum ꝙ non determinate diſponebat:ſed ſub con⸗ ditione niſi dominus aliter oꝛdinaſſet.ſi ubintelligendũ ergo eſt.ſi dominus voluerit.¶ Ad aliud quod obijci⸗ tur ꝙ mentitus eſt abraham dicens Saraʒ ſoꝛoꝛem ſu⸗ am:reſpondet aug.in queſtionibus ſuper geñ.ꝙ abra⸗ bam cum dixit ſoꝛoꝛem ſuam: veritatem voluit celare. non mendacium dici. Soꝛoꝛ em̃ dicitur quia filia fra⸗ tris erat.Et in hoc oſtenditur ꝙ nemo debet tem ptare dominum.dum habʒz quod rationali conſilio faciat. fe eit quod potuit.quod non potuit domino commiſit.Si autem interꝛogatus illam vroꝛem ſuam diceret. duas res domino cõmitteret.et vitam ſuam et vxoꝛis pudici⸗ tiam. ¶ Ad aliud vᷣo quod obijcitur de Jacob. reſpon⸗ det ſimiliter aug.in eodeʒ dicens Jacob dicendo ſe eſſe Eſau pꝛimogenitum non eſt mentitus. Qon enim di⸗ xit ſe eſſe pꝛimogenitum naſcendo.ſed ius pꝛimogenitu re illo vendente recte adeundo.ſicut xpᷣc Johannẽ dixit eſſe helyam non peꝛſonam ſed imitatoeʒ virtutis. mat᷑. xj.Tranſumptiue ergo et nõ pꝛopꝛie locutus eſt dicẽs. Ego ſum Eſau.non perſonaliter ſed iure pꝛimogenitu re. Quod ergo obijcit ꝙ intendebat ꝑſuadẽ ꝙ eẽt Eſau perſonaliter.dicendum ꝙ et ſi intẽdebat facere aliquid xxxviij. quo facto Iſaac crederet ipſum eſſe Eſau. occaſionali⸗ ter inten debat hoc.i Aã pꝛincipaliter intendebat bene⸗ dictionem ſibi debitam vendicare. verbum vo ſimplici ter verum erat.quia allegoꝛice et trãſumptiue erat enũ ciatum. ¶¶ Ad illud ſimiliter quod obijcitur de Joſeph reſpondet aug.ĩ li.queſtionum geñ.ꝙ verbum JYoſeph ſupꝛa dictum non ſerio ſed ioco dictum eſt vt exitus do⸗ cuit.et ideo non eſt habendum pꝛo mendacio.menda⸗ cia enim a mendacibus ſerio dicuntur non ioco. Cum autem que non ſunt tãꝙ ioco vicuntur:non reputantuꝛ mendacia. Et hoc intelligendum eſt ſᷣm ꝙ mendacium dicitur falſa ſignatio vocis cũ intentiõe fallendi.¶¶. Ea men ſi obijciatur ꝙ nibilominus videtur mentitus fu⸗ iſſe adminus iocoſe. dicendum. ꝙ non eſt veꝛum ſicut di cit aug.in li.contra mendacium.vbi ait. Non ſoluz qð fecit et dixit Jacob vt benediceretur: ſed neq; illud qð Joſeph velut illudendo dixit fratꝛibus.nec cetera bu⸗ ius mendacia indicanda ſunt.ſᷣ̊ locutiones actioneſqʒ pꝛophetice ad ea que vera ſunt intelligenda referende. Ao illud vᷣo quod obijcitur de obſtetꝛicibus.dicendũ earum mendacium potuit eſſe moꝛtale et veniale.ꝗa ſi radix fuit moꝛtalis.ſcʒ libido qua diligerent vitaʒ tẽ poꝛalem hebreoꝛum ſupra deum: moꝛtale fuit et menda cium.et in illo caſu loquitur Gregoꝛius.Si fuit radix venialis et amoꝛ vite ſub deo:ſic fuit mendacium venia le et ſic loquitur hieronimus.ſupponens eas ex pietate mentitas fuiſſe.ſub deo tamen dilexiſſe vitam infantiũ et ideo meruiſſe vitam eternam. Ad vltimum quod ðᷣ iudith obijcitur reſponſio eſt in glo. ſuper. xj. Judith. vbi dicitur. Apud holofernem quicquid de aduẽtu ſuo et iudeoꝛum futuro iudicio loquitur:non dicit adulato rie mentiendo:ſed futura pꝛophetice pꝛedicando. QNueſtio. xxxviij. de vlti mis duobuo pꝛeceptis decalogi. Oſt pꝛedicta que rendum eſt de duobus vltimis manda tis decalogi.nono et decimo. de quibo dicitur exo.xx.⁊ deut.v.Non concupi ſces rẽ ꝓximi tui.nec deſiderabis vroꝛç- rem eius.Qualiter autem iſta pꝛecepta cõnumerentur cum pꝛecedentibus dictum eſt ſupꝛa queſtione de diſti⸗ cctõe decalogi.Mũc aũt querẽduʒ ẽ an iſta pᷣcepta ſint pᷣcepta legis nature.Secũdo vtrũ ꝓhibeat᷑ hic ↄcupiĩa generalis aut ſpãlis.Tercio vtrũ iſtis pᷣceptis ꝓhibea⸗ tuꝛ actꝰinterioꝛ ꝗẽ ĩ pꝛimo motu:aut delectatõe ⁊ ↄſen⸗ ſu. Quarto ſuppoſito q ꝓhibeat᷑ h ↄcupia qᷓtũ ad ↄſen⸗ ſum voluntatis.q̃rit᷑ vtrũ ad idẽ pᷣceptũ ꝑtineat ꝓhibi⸗ tio volũtatis et oꝑis.Quo ſuppoſito.q̃rit᷑ vlteriꝰvtrum maioꝛ ſit pᷣuaricatio in oꝑe q; in volũtate. AVltio q̃ritur ſuppoſito ꝙ ꝓhibeat᷑ h actꝰinterioꝛ volũtatis.iĩ qͥ ẽ ſuꝑ⸗ babundantia euangelice ꝑfectioniæ. F Membrũu pꝛunum O pꝛimũ ſic Ro.ij. Gẽtes q̃ naturalit᷑ ea q̃ legis ſũt faciũt:oñdũt opꝰlegis ſcriptũ ĩ coꝛdibo ſuis.Sʒ ĩ coꝛde ſcriptũ ẽ nõ ma lũ ↄcupiſcẽ ſiẽ nec malũ facẽ.⁊ qð eſt ſcri ptum in coꝛde ẽ legis naturalis.ergo ex lege naturali ẽ ñ ↄcupiſcẽ ⁊c.¶ Itẽ ad idẽ ẽ quod ibi dicit glo. Opus ſcripum in coꝛdibus.i.firmiter infixum rõni.dum illa oꝑa laudant que lex iubet.illa damnat q̃ ꝓhibet.⸗Cõ⸗ tra.Cõcupiſcẽtiam neſciebam niſi lex diceret.nõ cõcu⸗ piſces.vij.ad ro. Sʒ ea que ſunt legis naturalis:ſunt nobis indita et nota.ergo cum cõcupiſcentiam neſciꝛet apoſtolus niſi lex diceret non concupiſces:videt᷑ ꝙ iſtð pꝛeceptum non ſit legis naturalis. Ad hoc dicendũ. ꝓ iſta pꝛecepta:pꝛecepta ſunt legis naturalis.4l Ad il⸗ lud autem quod obijcitur quod dicit apoſtolꝰ. ↄcupĩaʒ — 00— W l 9 % 21¹ 2 neſciebam ⁊c̃.dõm ꝙ neſciebat eſſe peccatum.vł ſi ſcie⸗ bat neſciebat eẽ tamgraue quãtum ẽ.vł dðm. ꝙ loquit᷑ aplus in ꝑſona diuerſoꝝ hoĩm. In quibuſdã em̃ hoĩbo ler naturalis intãtũ obſcurata fuerat.qꝙ neſciebãt vtꝛũ ↄcupilcẽtia eẽt peccatũ.⁊ qᷓtum ad illos dicit glo. Qe⸗ ſciebã peccatũ eẽ.Alij aũt erãt in quibo non obſcurata erat.qui bene ſciebãt eẽ peccatũ:pᷣ̊ nõ tãgraue.Et qᷓtuʒ ad illos dicit glo. Eel tamgraue. Membrum ſecundum Einde querit᷑ vtrũ hic ꝓbibeat᷑ cõcupiſcẽ tia generalis. Ad qð ſic Ro.vij. Cõcupi ſcẽtiam̃ neſciebã ⁊c. Glo.hic elegit apłus qð ẽ generale peccatũ.ſ.cõcupiſcẽtiaʒ.vñ oĩa mala veniũt.Ex quo relinquit᷑ ꝙ ꝓphibet᷑ hic concu piſcẽtia generalis.¶ Cõtra. ꝓbibet᷑ hic ↄcupiſcẽtia.ſʒ nõ abſolute:ĩmo cũ determinatõe.qꝛ dr.nõ cõcupiſces vxoꝛẽ.et nõ cõcupiſces rẽ ꝓximi tui.Sʒ ↄcupiſcẽtia de⸗ terminata ad vxoꝛẽ ⁊ rẽ ꝓximi nõ ẽ generalis.q̊ nõ ꝓhi bet᷑ hic ↄcupiſcẽtia generalis.i¶ I. vij. ad Ro. Aiſi lex diceret ⁊c. Glo. Hona ẽ lex que dũ ↄcupiſcẽtiã ꝓhibet oĩa moꝛtalia ꝓhibet. Si ̊ ſm h̊ dicat᷑ ꝓhiberi ↄcupiſcẽ tia maloꝝ oĩm.ſiue ꝓhibitio omniũ maloꝝ:tũc illud pᷣ⸗ ceptũ nõ erit ꝑticulare: ſ̊ generale ad ꝓhibitõeʒ om̃is mali. Itft ſuꝑ illud pᷣs. Incenſa igni ⁊c.dicit glo.ꝙ du plex ẽ radix omnium maloꝝ.ſ.timoꝛ male humiliãs:et amoꝛ male accendẽs.q̊ deberẽt magis ꝓhiberi qᷓ ipᷣ̃a cõ cupiſcẽtia:q cedit ſolũ i vnã ꝑtem.ſ.in amoꝛẽ male inflã mãtẽ. ¶ Itẽ ſi dicat᷑ ꝙ ꝓbibet᷑ ↄcupiſcẽtia ſpecialis.Sʒ cũ ſit tꝛiplex ↄcupiſcẽtia radicalis.ↄcupiſcẽtia oculoꝛũ ſiue diuitiaꝝ.ↄcupiſcẽtia carnis.⁊ ↄcupiſcẽtia bonoꝛũ que ꝑtinent ad ſuꝑbiã vite:̊ debuit ſpecialiter ꝓhiberi ↄcupiſcẽtia honoꝛis.ſicut ↄcupiſcẽtia vxoris ⁊ reꝝ ꝓxi mi. SBñſio. ſᷣm foꝛmã pᷣcepti ꝓhibet᷑ ↄcupiſcentia ſpã lis.ſᷣm vᷣo virtutẽ pᷣcepti ꝓhibet᷑ ↄcupiſcẽtia generalis. cuius ſignũ ẽ:qm̃ geminat᷑ verbũ ↄcupiſcẽdi. ꝓpterea ĩ illis duabo ↄcupiſcẽtijs intelligitur generaliter oĩs ↄcu piſcẽtia.Nã oẽ ocupitũ extraẽ.⁊ boc dupliciter. aut eĩ ẽ cõmunicãs nobiſcũ:aut nõ cõmunicãs.Si ↄmunicãs intelligit᷑ ꝑ vxoꝛẽ ſᷣm modũ decalogi ꝑ ſynodochen a ꝑ⸗ te totũ. Si nõ cõmunicãs:intelligit᷑ ꝑ rẽ ꝓximi.vñ ꝑ HG̊ᷣ ſoluit᷑ vltimũ.Qã cũ ꝓhibet᷑ ↄcupiſcẽtia rerũ ꝓximi in⸗ telligit᷑ ꝓhiberi ↄcupiſcẽtia honoꝛis.vñ poſtmodum ad explicãdũ addit᷑.nõ ſeruũ.nõ ancillã.vt inſinuet᷑ ꝓhibe ri ↄcupiſcẽtia dñandi. ꝓpterea in cõcupiſcẽtia ꝑticulari intelligit᷑ generalis.⁊ iõ ex ↄſequẽti ꝓbibet.¶ Ad illð ðᷣo qð obijcit.patet iã rñſio.õ em̃ eſt hic ꝓhibitio ge⸗ neralis ſicut nec ĩ alijs pceptis.ſʒ ꝑticularis ↄcupiſcen tie vxoꝛis ⁊ rerũ ꝓximi. Quare aũt iſtoꝝ plus qᷓ alioꝝ determinatũ ẽ ſupᷣ qõne de diſtinctõe pᷣceptoꝝ decalogi Ad illud ðᷣo quod obijcit de timoꝛe male humiliãte 2 amoꝛe male accẽdente.dðᷣm ꝙ radix pꝛcipalis omniũ maloꝝx ẽ cõcupiſcẽtia.i.impꝛoba voluntas. ſecundaria vᷣo timoꝛ male humiliãs:amoꝛ male accendens.vt ſicut ſunt due ꝑtes iuſticie.vna declinare a malo cuius pꝛin cipiũ ẽ timoꝛ.alia facere bonũ cuiꝰpꝛĩcipiuʒ ẽ amoꝛ.ita ſunt due ꝑtes iniuſticie.declinare a bono cuiꝰ pꝛincipi⸗ um ẽ timoꝛ male bumiliãs:⁊ facere malũ cuiꝰpꝛĩcipiũ immediatũ ẽ amoꝛ male accẽdẽs.⁊ vtraq; radix reducit᷑ ad ↄcupiſcẽtiã:ſic in tractatu de vitijs et peccatis decla⸗/ ratum eſt. Mlembꝛum tercinum Equit᷑ querere vtrũ hic ꝓhibeat᷑ actus in teꝛioꝛ ↄcupiſcẽtie ĩ pꝛimo motu:aut ĩ dele⸗/ ctatõe:aut ↄſenſu.Et cũ ĩ pꝛimo motu in⸗ ueniat᷑ pᷣmo ↄcupiſcere:videbit᷑ alicui pꝛi mus motus ↄcupie ꝓhiberi.¶ Cõtra. Pꝛimꝰmotꝰ nõ ẽ ĩ ptate nr̃a.⁊ dic hiero. Anathema ſit ꝗ dicit deũ aliqð impoſſibile pᷣcepiſſe. Relingꝗt᷑ igit ꝙ n phibet᷑ ↄcupia ĩ pᷣmo motu. Itẽ nullus trãſgredit᷑ ĩ eo qð vitare ñ pt vt dicit aug. Cũ igit᷑ pꝛimꝰmotꝰ vniuerſaliter nõ pocht vitari.̊ in ᷣmo motu nõ erit tranſgreſſio.videlʒ pcepti diuini. Kän io.Zripliciter pt accipi ↄcupĩa.vno mõ appetitꝰ vegetabilis.⁊ talis ↄcupĩa inoꝛdinataẽ a fomi te mouẽte h̊ ẽ a coꝛruptõe oꝛiginał culpe.Alio mõ ↄcu⸗ piſcẽtia ẽ appetitus ſenſibilis.⁊ ꝓut ẽ inoꝛdinata: eſta mouẽte ſenſualitate cũ fomite.tercio mõ ↄcupiſcẽtia eſt appetitus rõnalis.et ſic ẽ a mouẽte li.ar.volũtate.Dicẽ dũ ꝗ̊.ꝙ pꝛimo mõ ↄcupĩa ẽ in ſuggeſtiõe.ſecũdo in dele⸗ ctatõe.f᷑cio in ↄſenſu.Rñdendũ igr.ꝙ ꝑ ſe ↄcupiſcẽtia ꝓut ẽ ĩ ↄſenſu rõnis vł volũtatis ꝓhbibet᷑. Concupiĩa ðᷣo q ẽ ĩ deleetatõe ſenſualitatis vel ex ſuggeſtione fomitis in actu vegetabił ñ ꝓhibet᷑ ſimpliciter: niſi ſᷣm qd vt di ctũ ẽ.qꝛ nõ ẽ ꝓhibẽdũ ne ille concupĩe ſint in nobis:qꝛ H ẽ nobis impoſſibile:ᷣ ꝓhibet᷑ nob ne ſequamur eas ſᷣm ꝙ dr ecci.xviij. Poſt concupias tuas nõ eas. re at eſt ↄſentire. Ouas aũt ↄcupiſcẽtias ſuggeſtionis ⁊ delecta⸗ tõis nõ ẽ ꝓhiberi ꝓpꝛie: ̊ ex ꝓhibitõòe oſtẽdunt᷑ male et vitande.ſicut ſupᷣ dictũ ẽ. Membrum quartum Oſtmodũ querit᷑.vtrũ ad idẽ pᷣceptũ ꝑti⸗ neat ꝓhibitio volutnatis ⁊ oꝑis. Ad qð ſic Ro.j.Repletos oĩ iniꝗtate ⁊ homici⸗ dijs ⁊c̃. Glo. Mene dicẽ homicidijs plura⸗ liter.qꝛ pła ſũt homicidia.volũtatis.ſ.⁊ oꝑis.q̊ ad pła p̃cepta ꝑtinet ꝓhibitio ⁊ volũtatis et oꝑis. Item pᷣs. Appone inigꝗtatẽ ſuꝑ inigtatẽ eoꝝ. Glo.Qui malũ opꝰ addit volũtati:iniquitatẽ addit iniꝗtati.¶ Item circa mechiã et furtũ diuerſe ſũt ꝓhibitões oꝑis ⁊ volũtatis q; ꝓpter opꝰdicit.nõ mechaberis.nõ furtũ facies. ꝛo⸗ pter voluntatẽ po dẽ.nõ ↄcupiſces vxoꝛẽ ⁊ ñ ↄcupiſces rem ꝓximi. Itẽ diuerſa ſunt volũtas et actio exierioꝛ mdiuerſis debẽt ꝓhiberi pᷣceptis. Cõtra.actio exteri oꝛ ñ ẽ culpabilis niſi a malicia volũtatis.qꝛ ſicut dicit dam̃.Actus inuolũtarij ñ ſunt culpabiles.Et dic aug. ꝙ peccatũ adeo ẽ volũtariũ.ꝙ ſi nõ ſit volũtariũ nõ eſi peccatũ.qᷓ vnaẽ trãſgreſſio volũtatis et oꝑis.ᷓ vna erit ꝓhibitio. ¶ Itẽ idẽ ẽ finis malꝰvolũtatis ⁊ oꝑis.⁊ ideʒ pꝛincipiũ mouẽs.ſ.libido. idẽ malũ.¶ Ieẽ vnꝰẽ otem⸗ ptodei ĩ volũtate et oꝑe.ꝭ idẽ reatotrãſgreſſiõis.̊ eadẽ pꝓhibitio.¶ Itẽ ſi dicat᷑ idẽ pᷣceptũ erit ſi uꝑftua ꝓphibitõ q̃ dr.nõ ↄeupiſces vxoꝛẽ:⁊ non cupiſces rẽ ꝓximi. exq̊ dictũ ẽ.nõ mechaberis.nõ furtũ facies.¶ Itẽ ſi volun⸗ tas ꝓ facto reputat᷑:vt dicit anctoritas. q; qᷓuis tibi ꝓ facto reputat de ſi nõ potes:⁊ h̊ in bonis.⁊ in malis volũtas ꝓ facto rputabit᷑. idẽ reputabit᷑ reatꝰ. eadẽ erit ꝓhibitio vtriuſq;. Solutio.dðm.ꝙ refert cũ vo⸗ lũtatẽ ſequit᷑ opꝰ.et cũ non ſequit᷑.Cũ aũt opus ſequit᷑ duplex ẽ ↄſideratio. Aut em̃ volũtas ⁊ opus referũtur ad radicem.aut cõſiderantur in ſe.Contingit ergo pec⸗ catũ eẽ in volũtate nõ ſequẽte oꝑe.e ergo iudei caꝛna les et rudes extimarent ſolam culpam eſſe cuʒ opus co iungitur voluntati. ſepaꝛatim pꝛobibenda fuit mala vo luntas. Item ſi conſideretur voluntas in ſe et opus ex⸗ terius in ſe.alie ſunt circũſtantie boni debite actui exte rioꝛi qᷓ voluntati.quia diuerſificãtur modus. locus tẽ⸗ pus.et quedam alie circũſtãtie:quis circũſtantia finis ſit eadem. Si ergo vt dicit aug. peccatum eſt actus inci dens ex defectu boni.alius aũt ẽ defectus actus bincin⸗ c. ergo ᷣm hoc aliud peccatum. Gemmanqda ergo erit pꝛohibitio voluntatis et operis vt illud iudicaret. Si aũt attẽdatur voluntas et opus ſequens in radice. li/ bidine et intentione:idem erit.Lex igitur dei Em ratio nẽ lationis ꝑfecta vtrũq; docuit.Nam in aliquibus ꝓ⸗ pter vnitatem radicis qua vnum ſunt voluntas et opꝰ: vna ſola pꝛohibitõne vtrũq; interdixit. vt in homicidio et falſo teſtimonio. In aliquibo vo differẽti pᷣcepto pꝛo⸗ pter defectum et inoꝛdinatõem: ⁊ in vtroq; diflerentem 9 . Nneſtio vtrũq; ꝓhibuit vt in mechia ⁊ furto.Que aũt ſit ratio quare iſta pluſqᷓ alia: dictũ eſt ſupᷣ qõne de diſtinctõne pᷣceptoꝝ decalogi.Rñdendũ igit ell.ꝙ pctm volunta⸗ tis ⁊ oꝑis vnũ ſunt ĩ radice ⁊ intentõe.bᷣ duo pcta ĩ de⸗ fectu inoꝛdinatõis.⁊ iõ cũ volũtatẽ ſeq̃tur opꝰ: magis dupler per̃m dr qᷓ duo vel vnuʒ.nec ſuꝑfluit ꝓbibitio: ſiẽ oſtenſuʒ ẽ. Et ꝙ dr.volũtas/p facto reputat᷑:hᷣ ñ in⸗ telligit᷑ niſi de volũtate plena. SPlena at᷑ volũtas eſt qᷓ qntuʒ ĩ ipſa ẽ exiret in opꝰ:ſi daret᷑ facultas.Pꝛetẽa ⁊ ſi reputat᷑ ꝓ facto talis volũtas qtum ad reatuʒ radi⸗ cis:nõ tñ oĩno ideʒ ẽ ᷓtum ad defectũ inoꝛdinationis: er hoc ꝙ nõ eſt cũ tebitis circũſtantijs.4:. Deinde qᷓren dum eẽt vtrũ eſſet maioꝛ reatꝰ volũtatis qᷓ; oꝑis: Bill terminatũ eſt ĩ tractatu te vicijs qõne de ↄꝑarõe pec catoꝝ. NQuerit᷑ tñ ſi ꝓphibet᷑ actus coꝛdis cũ dr.no ↄcupiſces.in qͥ ſuphahũdat euãgeliuʒ a lege.⸗ Item ſi hec nõ eſt vera dria q̃ poſuerũt ꝙ lex cobibet manũ nõ aĩm:euangeliũ ᷣo aĩm.¶ Ad qð intelligẽdũ.ꝙ lex bic ꝓhibet actũ coꝛdis.niſi em̃ eẽt in lege ꝓhibitũ:putare⸗ tur eẽ ↄceſſum. Conpiaʒ em̃ neſciebã eſſe pctm: niſi lex diceret nõ ↄcupiſces. Ro.vij. Suꝑbabũdat tñ euãgeli um a lege ĩ generalitate ꝓbibẽdi ⁊ expᷣſſione. In gene⸗ ralitate:qꝛ inoꝛdinatõ ᷣm actũ cordis in ꝓximũ gene⸗ ralius ꝓbibet᷑ in euãgelio qᷓ; hic. Quinto em̃ mat᷑.ꝓhi⸗/ betur actꝰcoꝛdis inoꝛdinatꝰ:⁊ ſᷣm vim iraſcibilẽ ⁊ ᷣm vim ↄcupiſcibilem: bic aũt tm̃ ſᷣm vim ↄcupiſcibilem. vñ abundat enãgeliũ in generalitate ꝓhibẽdi. In expᷣſ ſione etiã abundat.qꝛ expᷣſſiꝰꝓhibetur inoꝛdinatõ coꝛ dis iĩ euangelio qᷓ; in lege. In lege em nõ ꝓhibet᷑ niſi i⸗ oꝛdinatõ affectõis cum dr.iõ ↄcupiſces.In euãgelio vᷣo phibeẽ᷑ intentõ cogitatõis..aloath.v.vbi dẽ. Si vi⸗ deris mulierẽ ⁊c.hoc ẽ ſi oculũ hẽat intentõe coꝛdis in mulierẽ cogitãdo vt cõcupiſces eam:iam mechatus es ⁊c.Et hoc infra pleniꝰ declaꝛabitur. Nueſtio.xxxix.de erxpla natione vecalogi. Voniã ᷣm apoſto lum dicentẽ. Sumꝰ ſapientibo ⁊ inſi⸗ pientibo debitoꝛes.pꝰ diſputatõeʒ pᷣce ptoꝝ decalogi q̃ ꝑtinent ad ſiudiũ ſa⸗/ pientũ:dicenda ẽ bꝛeuiter explanatio pᷣceptoꝝ ad inſtructiõeʒ fimpliciũ.Ad quorum expla⸗ nationẽ quedaʒ p̃ambula ſunt dicenda:vt cetera clariꝰ videãt᷑.ſ.Quid pᷣceptuʒ ⁊ q̃ diuiſio pᷣcepti generaliter. NQue diuiſio pᷣceptoꝝ legis nature.Que diniſio pꝛece⸗ ptoꝛuʒ legis ſcripte.Que diſtinctio pꝛeceptoꝛum legis moſayce.Qualis inteiligentia ſinguloꝝ pꝛeceptoꝛum legis vecalogi. Membrum prunũ Irca pꝛimũ notandũ.ꝙ pᷣceptuʒ ẽ iuſſio vel imperiũ ſaciẽdi aliꝗd:vel nõ faciendi Faciendũ aũt dr qð ẽ debitũ vt honoꝛaꝛe pr̃em.i2õ faciendũ at᷑ qð ẽ debitũ nõ ſie⸗ ri:vt mechari.Juſſio vel imperiũ ẽ ſuꝑioꝛis: ſicut obe/ dire minoꝛis.vñ ſic põt deſcribi. Juſſio ẽ volũtatis ſu⸗ perioꝛis expᷣſſio ð faciendo vel nõ faciendo ei ꝗ inferi⸗/ oꝛ ẽ. Ptz generalr poſita rõ pᷣcepti. Mꝛeceptuũ eſt ⁊c. 4lMotandũ aũt ꝙ pᷣceptoꝝ aliud ẽ affirmatiuuʒ:qð ẽ de faciẽdo.vt honoꝛaꝛe pr̃em. Aliud ẽ qdð ẽ negatiuum qð ã de nõ faciendo:vt non occides. Et dat᷑ iſia diuiſio Em rõnem cauſe foꝛmalis pᷣcipiendi.Differũt ̊ effectu pᷣceptũ affirmatiuũ:qð reſtricto noĩe ſolet dici pᷣceptuzʒ ⁊ pᷣceptum negatiuũ:qð. ꝓhibitõ dr.qꝛ affirmatiuũ ob ligat ſemꝑ.i.in om̃i tꝑe:ſᷣ nõ ad ſemꝑ.i.nõ ad om̃e tꝑs Zegatiuũ aũt obligat ſemꝑ ⁊ ad ſemꝑ. Et boc intelli⸗ ge de pceptis decalogi.i.iuris natuꝛalis.vbigr̃a.hono ra pr̃em pᷣceptũ eſt affirmatiuũ:qð obligat me ſemper / (o 3 xxxix. quia ſemper teneoꝛ ad honoꝛandum patrem: ſed tamẽ nõ ad ſemꝑ honoꝛandũ.Qon em̃ eſt poſſibile nec expe⸗ diens:vt ſemꝑ honoꝛẽ eum:ſᷣ cum tpᷣs reqrit.i Aegati⸗ uum pceptũ ſemꝑ obligat:ſicut nõ mechaberis.qꝛ ſem per teneoꝛ et quocũq; tpe non mechari. Iem pꝛece/⸗ ptoꝛum aliud nature.aliud diſcipline. aliud legis ſcri⸗ pte. Pꝛeceptũ nature eſt neceſſitatis diſcipline debiti. Cegis ſcripte honeſtatis:ſicut patebit. MNlembrum ſecundũ Receptũ nature d̃ duobus modis.Ael qð ẽ datum ꝓpter naturam. vt creſcite et mitiplicamĩ Geñ.ix. Vel qð ẽ ſᷣm dicta⸗ men rõnis faciẽdũ: vt nõ facias alij qð ti bi nõ vis fieri. ho.iiij.¶ Item natura driam bʒ ante petm cum erat bñ inſtituta:et pꝰpctm cũ eſt coꝛruꝑta. Et iterũ pꝰpctm dr̃.anteq eſſʒ multiplicata:⁊ poſſcᷓ ẽ multiplicata.Scðm boc pꝛecepta nature recipiut diui ſionem.iQam quedã reſpiciũt naturã bene inſtitutam ſᷣm ꝙ omnia eſſe ↄmunia dicitur eſſe pꝛeceptum natu⸗ re ſiue iuris naturalis a ſanctis.Quedã vo reſpiciunt naturam bñ̃ inſtitutã et coꝛruptam ante multiplicatio nem. vt creſcite et multiplicamini.Quedam naturam ſm omnẽ ſtatum.ſ.añ coꝛruptõeʒ ⁊ pꝰ. Añ multiplica tionẽ ⁊ poſt. Uñ nõ facias alij ⁊?c.· Diidamꝰꝗ pꝛece ptum nature. aut eſt datũ. aut innatũ. Si eſt datum: aut eſt datum ꝓpter naturã ↄſeruandã ᷣm actũ nutriti ue. vt geñ. ij. De om̃i ligno paradiſi comede.Aut pro⸗ pter naturã multiplicandã ᷣm actũ generatiue. vt cre⸗ ſcite et multiplicami Geñ.ij.⁊.ix.Si innatũ.iuxta il⸗ lud Ro.ij. Si gentes naturalr ea que legis ſunt faci‚⸗ unt:eiuſmodi legem nõ habentes ipſi ſibi ſunt lex: qui oſtendñt opꝰſcriptũ ĩ coꝛdibo ſuis. Hec ſcriptura inna ta eſt cuilibet. Pꝛeceptuʒ & inſitum eſt ↄſcie cuiuſlibet Fm dictamen rõnis de faciendo vel nõ faciendo:hoc vᷣo recipit diuiſionẽ.am aliud ẽ oꝛdinatum in cxũ ſicut diligere creatoꝛẽ ſuꝑ om̃ia:et obedire ei in omibo⁊ ſu⸗ per om̃ia: qdð eſt inſitũ cuiuſlibet ↄſcie. Aliud ẽ manife ſtatiuũ ordinis in ꝓximum.et boc duobo modis.ſ.ſᷣm viã innocẽtie.vt illud Tho.iiij. Oð ab alio odeꝛis tibi fieri ⁊c̃. Et ſᷣm viã bñficentie.vt ẽ illud math.vij. Que⸗ cunq; vultis vt fociãt vobis boĩes:vos eadẽ facite illł. Hec ẽ igitur dr̃ia pᷣcepti nature ſiue legis naturalis. Preceptuʒ vᷣo diſcipline generałr eſt pᷣceptuʒ datum ad ꝓbationẽ. vt hõ ſciat deo ſe debere obedientiaʒ:non tm̃ in expedientibo vel honeſtis:ſᷣ etiã in indiffeꝛentibo ⁊ hoc recipit diuiſionẽ.Naʒ aliqð pᷣceptũ diſciplie da tum eſt ad ꝓbatõeʒ obediẽtie.vt illud pceptũ negatiuũ datum ade geñ.ij.De ligno ſcie boni ⁊ mali non come⸗ ces. Quoddã ad ꝓbationẽ fidei.vt illud datuʒ abꝛabe Beñ.xxij.Tolle filium tuum quẽ diligis yſaac: et ẽ p⸗ ceptum affirmatiuum. Membrum tercium Kenotata eſt dr̃ia pᷣceptoꝝ legis natuꝛa lis nunc ꝓſequamur dram legis ſcripte. qᷓ;dtum ad moꝛalia:quia q;tuʒ ad alia pla num eſt ꝙ quidam poſuerunt in duobo. ſcʒ in obligatõne ⁊ fine.In obligatõne qꝛ pᷣcepta legis naturalis non tenemur implere ex caritate.pᷣcepta vᷣo legis diuie tenemur implẽ ex caꝛitate.Et h̊ dicũt ꝓpteꝛ illud.j.ad thi.j.Nnis pᷣcepti ẽ caritas.⁊ implẽtibo pᷣce pta ꝓmittit᷑ vita etna.Ex q̊ ſegtuꝛ ꝙ in oĩ pᷣcepto legis ſcripte includit᷑ modꝰgr̃e.ſ.ex caꝛitate.In pᷣcepto natu re includit᷑ modꝰnature.ſ.vt fiant ex naturali pietate. nam põt aligꝗs facè alij qdð ſibi vult fieri ex dolo vel ꝓdi tõne. Eñ reſingꝗtur ꝙ cointelligit᷑ ex natali pietate iĩ oĩ pᷣcepto iuris naturalis.⸗ Iteʒ motꝰnature ſemꝑ refle⸗ ctitur in ſeipᷣm.ſ.ↄmodũ ꝓpriũ.vñ he q̃ ex lege natura⸗ li ꝓcedũt oꝑatões tendũt in bonũ expediẽs ⁊ ↄſentaneũ 7 1 22 RXrf —. ſu 'Pa pt⸗ 1QAαν — C / 9 Nestabe Ar re ſl⸗ Prer E e Benn — PeW . San — — nature:motus vo gratie ſemꝑ eſt idem. Qam pꝛecepta legis ſcripte quoꝝ impletio ſm tenoꝛẽ ſuũ manat a g⸗ tia:qð piʒ ꝗa finẽ hñt caritatẽ tendunt in bonũ: qð dr honeſtũ m ſe.⁊ ideo ſupᷣ aſſignata eſt rõ illiꝰdiuiſiõis p̃ceptũ nature.diſcipline.⁊ legis ſcripte.ꝗa pᷣceptũ na ture.ſm ſe expediens.diſcipline indifferens. legis ſcri pte honeſtũ.¶¶ In fine etiã differũt:qꝛ pᷣcepta legis ſcri pte data ſunt ad merendũ vitã eternã pꝛimo ⁊ ꝑ ſe.pꝛe ceptum ðvᷣo nature ad habilitandũ ad vᷣtutes polliticas vt ꝑ uᷣtutes polliticas diſponat᷑ homo ad vᷣtutes theo⸗ logicas:q̃ faciũt dignũ vita eterna.Sic em̃ eſt ↄueniẽs ordo:vt homo ꝑ pᷣncipia iuris naturalis deſcripti ĩ cõ ſcia habilitet᷑ ⁊ exerceat᷑ ad vᷣtutes polliticas.Et ſic fa ciẽti hoĩ qð ĩ ſe eſt: ſic diſpoſito infundat᷑ ga et vᷣtutes q̃ faciũt gratũ deo.ᷣ illud diſputatõnis ẽ: ideo põt po⸗ ni dr̃ia certioꝛ. Dicamꝰꝗ̊ ꝙ differũt ꝑ explicitũ ⁊ ĩpli⸗ citum:ſicut pᷣceptũ legis moꝛale ⁊ euangelij.naʒ quod lex naturalis q eſt inſita cõſcie cuiuſlibet hʒ implicite: lex ſcripta decalogi hʒ explicite.verbigra. lex naturał dicit.nõ facias alij ⁊c. lex ſcripta explicat non occides ⁊c.Fᷣm ꝙ dicit aug. Nlembrum quartũ Iſtinctio pᷣceptoꝝ veteris legis ponit᷑ ſiẽ ſupᷣ oſtenſum eſt: in moꝛalia.iudicialia. cerimonialia.Doꝛalia ſunt vt q̃ in deca logo.Judicialia ſunt vt que in deciſione cauſaꝝ inſtituta ſunt. vt ea de quibo Exo. xxj. Hec ſũt iudicia q̃ ꝓpones eis.Cerimonialia in figurã futuroꝛũ inſtitue bant᷑.vt ea oĩno q̃ de ↄpoſitõne tabernaculi:⁊ ð ſacrificijs:⁊ hꝰ mõi.Cuiꝰdiuiſionis ratio ſic põt ſumi. Nð iubet᷑:aut iubet᷑ ꝓpter ſigẽndũ quo ad intellectum. 7 ſub hac ratõne oĩa cerimonialia iubent᷑.aut iubet᷑ ꝓ pteꝛ opandũ quo ad effectũ.Et hoc duobo modis.quia aut ẽ oꝑpanduʒz ſimptr vłr ⁊ ?m om̃e tpᷣus: ⁊ ſic moꝛale ſimplr dico:qꝛ nulla determinatõe addita faciendũ vł nõ faciendũ eſt.vt honoꝛa pr̃em. i¶ 2õ occides.vlłr dico q̊ͥ ad omes:qꝛ ᷣm dictamen coĩis rõnis faciendũ vel nõ faciendũ eſt.ſᷣm om̃e tpᷣs ꝗa nullũ tpᷣus eſt in qͥ nõ obli gent᷑ ad faciendũ vel nõ faciendũ:qᷓuis nõ ꝓ quocunq; tꝑe.Aut h̊ eſt oꝑandũ Fᷣm ꝗqd ꝑticulariliter. ⁊ qdtum ad aliqð tpᷣs:⁊ ita iudiciale.vt qui furatꝰſuerit reddet quadruplũ aut ꝗntuplũ.xxij.Ero. m ꝗd dico: quia ĩ caſu.nã ſi ↄtingeret ꝙ aliꝗs in extrema neceſſitate fuiſ ſet furatꝰpanẽ aut veſtes.⁊ hoc cõſtaꝛet cũctis.nunꝗd cũ tali hmõi iudiciũ exequendũ eẽt:conſtat ꝙ nõ prece ptum g iudiciale reſpicit cãm. Et ideo ſᷣm qd oꝑandũ vel nõ oꝑandũ demõſtrat᷑ ꝑ pᷣceptũ iudiciale.Paꝛticu lariter dico.ꝗa nõ qͥ ad om̃es eſt iſtud iudiciuʒ.ĩmo in terꝛa illa vbi fures ſunt latrones:̊ eſt inteꝛfectoꝛes ho minũ vt eos ſpolient.iudiciũ eſt vt ꝗ furat᷑ ſuſpendat᷑. Nuo ad tps dico.i Iam apud eoſdẽ hoĩes.ſ.iudeos ð eodẽ iudiciũ variat᷑.vt fur in lege puniebat᷑ vel quadꝛu plo.Exo.xxij.vel ꝗntuplo vel ꝗnte ꝑtis additõe.vt nu⸗ meri.v. Poſtea vᷣo crelcente malicia hoĩm iudiciũ agẽᷓ uatũ eſt.vt, ꝓuerbᷣ.vj.vbi dr.qui furat᷑ dephenſus red det ſeptuplum.¶¶ Diſtinguunt᷑ legis pᷣcepta rõne latio nis ipſoꝝ pᷣceptoꝝ:ſiue iniũctõnis.qꝛ cerimonialia la ta ſunt pᷣncipaliter in figurã pᷣceptoꝝ.moꝛalia ⁊ iudi⸗ cialia in demonſtratõeʒ faciendoꝝ vel nõ faciendoꝛuʒ. Sed differenter. qꝛ moꝛalia demonſtrant facienda ᷣm ſe ⁊ ᷣm om̃e tempus.iudicialia facienda ex cauſa:⁊ ſᷣm aliquod tempus. Membrum quintũ Vnc reſtat intendere circa expoſitõnem 5pceptoꝝ decalogi.⁊ accipiamꝰipſa verba ꝓut ſcripta ſunt in Exo.xx. Sciendũ ꝗ̊ ꝙ ipſi decalogo pᷣponit᷑ quaſi titulo tłis. Ego ſum dñs deus tuꝰ ꝗ eduxi te de terꝛa egipti de do⸗ Re N X cal. Be 4. Pnt „02 4 ¹. mo ſernitutis. In quo oſtenduntur duo. Quis loqua⸗ tur in decalogo.et cui loquat᷑.Loqꝗtur deꝰ? trinitas.vnꝰ in eſſentia: trinꝰin ꝑſonis:et h̊ eſi qð dr.Ego ſum dñs deus tuus.ioĩe dñi intelligit᷑ potentia: in q̃ magnifi- catur pater.oĩe dei ꝗ interpᷣtat᷑ theos grece.i.vidẽs intelligit᷑ ſapia in qua magnificat᷑ filiꝰ. In/ ꝓnoie poſ⸗/ ſeſſiuo qð loco determinatõnis addit᷑ſ.tuus inſinuat᷑ bonitas ꝑ cui ꝑticipatõeʒ efficit᷑ meus vel tuus: ĩ qua magnificatur ſpũſſcts. Inſinuat᷑ & ꝑ iſta tria vocabu⸗ la dñs deus tuus:pateꝛ? filiꝰ ⁊ ſpuſſcts. Enitas vo eſ⸗ ſentie ꝑ hoc ꝙ ſingulariter dr. Ego ſum. Ecce pʒ quis logꝗtur. Cui loꝗtur inſinuatuꝛ:qꝛ illi gło ꝗ eductus erat de egipto.vñ dixit. Qui eduxi te ⁊c. In qͥ attendẽ⸗ dum eſt ꝙ pcepta decalogi ſunt innata ↄſcie cniuſlibet rõnalis creature.ſunt etiaʒ data expᷣſſis vocibo ſicut h dicit᷑. Sciendũ ꝙ; pᷣcepta ſᷣm ꝙ innata reſpiciũt oms Im data tm illu ꝓylm. quia tm illi populo verbis ex⸗ pſſis dabant᷑ quẽ dns eduxit de egipto ad lĩrſam. Tam ſpũaliter effectꝰtriplex rndens apꝛopꝛiatis trinitatis tangit. cũ dicit.eduxi. te ⁊c. Educere em̃ eſt potentie.ð terꝛa egipti ſapie.de domo ſeruitutis.bonitatis. Egi. ptus em̃ tenebꝛe interp̃tatur in qͥ erꝛoꝛ infidelitatis:do⸗ mus ſeruitutis.reatꝰpct᷑i.ꝗ em̃ facit pctm ſeruꝰ eſt pcti Dicit ᷣ. ego dñs ꝗ te eduxi.ſ.ꝑ potentiã.deus ꝗ te edu⸗ ri de terꝛa egipti.i.ð tenebꝛis erꝛoꝛis 2 infidelitatis ad intelligentia veritatis.ego tuus ꝗ eduxi de domo ſerui tutis.i.reatu pcti ⁊ pꝛauoꝝ moꝝ ad libertatẽ gre ⁊ af fectionem bonitatis. * Bequitur poſt titu .S. j. lum decalogi.Pꝛimũ mandatũ eſt.nõ hẽbis veos alie nos ⁊c.⁊ non facies tibi ſculptile ⁊c. Et continet duo. pᷣceptionem:et cum ↄminatione ꝓmiſſionem. In pꝛece ptõne vᷣo ↄtinentur tres clauſule. Pꝛima eſt non babe bis deos alienos:in qua ꝓhibetur ad litterã ydolatria qua colitur creatura ſpualis.vnde Oꝛig.in glo. AUnge los quibus gentes cõmiſit excelſus deos apyellat ſcri⸗ ptura.deos quaſi a deo datos. VUnde.ego dixi dij eſtis Secunda clauſula eſt.non facies tibi ſculptile:in qua pꝛohibetur ydolatria:qua colebt imagines alicuius rei naturalis et ſpecificat cum addit.neq; eoꝛum que i celo ſunt:vt ſolis ⁊ lune:et que ĩ terꝛa vt hbominis ⁊ bo uis et ſimilium.et que in aquis ſub terra.id ẽ piſcium. Sed dubitat aliquis ꝓpter hoc ꝙ dicitur aqua ſbᷣ teꝛ ra:cum terꝛa n aturaliter vt grauiſſima teneat locuʒ i⸗ ferioꝛem mundi.id ẽ centrum. ꝓuerbi.xxv. Celum ſur ſum.terꝛa deoꝛſum.⁊ intelligit᷑ aqͥs ſub terꝛa dici ꝓpter aquas que recipiuntur in venis terꝛe.vnde erumpunt fontes ⁊ flumia.et rõne illaꝝ aquaꝝ dicit᷑ terꝛa ſupeꝛ aq̃ͥs. Silr in p̃ᷣs. Qui firmauit terꝛã ſuꝑ aq̃s.Reſpctu aut oceani ꝗ circuit totã terꝛã: ⁊ ſuꝑeminet:vt nata mi nus grauis non dicit᷑. Dubitabit etiã te hoc ꝙ dr.non facies ſculptile nec omnẽ ſimilitudinẽ: ergo xpᷣiani qui faciũt imagines ſunt ydolatre. Rñ/ ꝑ determinatio nem ſequentis textus.non adoꝛabis: neq; coles.quaſi non facies ad adoꝛandum vel colendum. Xpᷣiani autẽ non faciunt ad adoꝛandum vel colendum: ſed ad mẽo⸗ randum.et omnis ille honoꝛ qui exbibetur imagini ad pꝛothotipum refertur:ſicut dicit dam.j.ad pᷣncipalem foꝛmã.i.ad illam rem cuiꝰẽ repntabilis. Nonoꝛ autẽ ꝗ exhibet᷑ ſctis vel bre virgini ẽ honoꝛ dulie ⁊ non latrie. Dulia em̃ eſt honoꝛ debitꝰcreature inqᷓtum eſt aliquid diuine bonitatis ꝑticipatiua. Latria aũt eſt honoꝛ ſo⸗ li dro debitus inꝗtum eſt pꝛincipium creans ⁊ conſer⸗ uans:⁊ pꝛincipium omnis rei.¶ Nota differ entiaʒ in⸗ ter colere et adoꝛare.nam colere eſt actu interioꝛi ſcili⸗ cet affectu. Adoꝛare eſt actu exterioꝛi.vnð glo. Poteſt quis inuitus adoꝛare adulando regibus vel toꝛmenti metu cum ſciat ꝙ y dolum nihil eſi. Colere vo eſt his affectu et ſtudio mancipari. Utrunq; ergo reſecat vt la⸗ n Ne Dn nice po huct iqn tabn eh is etn ence⸗ ſlbet tuth ofñ⸗ er, QNueſtio nec affectu coles:nec ſpẽ adoꝛes.Collige ergo omnem driam latrie ex his clauſulis. IJdolatria eſt exhibitio honoꝛis ſoli deo debiti creature. Aut &̊ exbibet᷑ actu ĩ⸗ terioꝛi:ꝓpter qð dicit᷑non coles.Aut exterioꝛi: ꝗꝓpter qð dicit᷑.nõ adoꝛabis.¶ Item honoꝛ exhibitſiue hoc modo ſiue illo aut ẽ exhibitus creature ſpũali.vñ non habebis deos alienos. aut coꝛꝑali. 7 H̊ duptr. aut ima gine ficta:qᷓ nulliꝰrei eſt repntatiua vnð nõ facies ſcul ptile.aut imagie vera.i.alicꝰrei repntatiua.vñn dic.ne⸗ q; omnẽ ſimilitudinẽ celeſtiũ.terreſtriũ.aquatiliuʒ.· et noĩe celeſtiü aues pñt accipi.quia aer celũ dr.vn aues celi.xiij. mat᷑hec ſᷣm ſuꝑficiẽ lſre ꝓhibet pᷣmũ madatũ. Adbuc amplius video in iſto pᷣcepto m ratiõeʒ bꝰ pcepti allegoꝛicã.pꝛima clauſula oñdit iudeos ⁊ ſarꝛa⸗ cenos ydolatras.ſcðᷣa hereticos.tercia xpᷣianos pecca toꝛes. Pꝛima eſt nõ hẽbis deos alienos. Habẽt ſarꝛa⸗ ceni ⁊ indei deos.Machometũ ſarꝛaceni.MMeſſiaz fu⸗ turũ iudei.i.antixpᷣm. Sarꝛaceni machometum fuiſſe ſuũ ꝓpham credũt. Judei ſuũ meſſiã maximũ foꝛe inſa⸗ niendo ↄtendũt. Hñt ꝗ̊ eos alienos.i.ꝓphas.pbete em̃ dicunt᷑ eo ꝙ ad illos ſermo dei factus ſit. Johᷣ.x. il⸗ los dixit deos ad quos ſᷣmo dei factꝰeſt.Cõuincuntur & de ydolatria:qꝛ deos hñt alienos.i.ꝗꝓphᷣas.. Scða clauſula ẽ. Non facies ſculptile. Faciunt heretici ſcul ptilia:cũ fingũt deũ eſſe qð nibil eſt.non em̃ de deo cre⸗ dũt niſi qd imaginatiõe ⁊ fantaſia ↄfingũt.yſa.xl.Cui ſilem feciſtis den:aut quã imaginẽ ponitis ei: nũquid ſculptile?: Tercia clauſula ẽ. Mon facies ſiłitudineʒ eoꝝ q̃ in celo ſũt ⁊c̃.Ifacit xpᷣianꝰ pctor ſiłitudinẽ:quã colit vt deuʒ. Siẽ em̃ dicit hiero. Qð quis plłꝰvenerat᷑ amat:hoc illi deꝰẽ.Colit ſuꝑbus ⁊ ambitioſus ſimi⸗ litudinẽ eoꝝ q̃ in celo deſuꝑ.qꝛ ſuꝑ omia diligit pꝛela⸗ turã.Dañ.xj.Oeũ maoʒim in loco ſuo veneꝛabit᷑.dici tur de antixrpᷣo.qm̃ ambitioſiſſimꝰmaoʒim babitaculũ foꝛtitudinis eoꝝ.Colit cupidꝰſimilitudinẽ eoꝝ que in terꝛa.Col.iij. Nuaricia ẽ ydoloꝝ ſeruitꝰ.Colit carna⸗ lis ſilitudinẽ eoꝝ q̃ in ags.i.delicijs. Phił.iij. Quoꝛũ devventer eſt:⁊ gloꝛia in ↄfuſioneʒ eoꝝ.Ecce habes pᷣ/ mi mandati pꝛeceptionem. Sequitur cum ↄminati one ꝓmiſſio.Ego ſum dñs.et pꝛimo ↄminatio cum dĩ Yoꝛtis zelotes.vt augeꝛet᷑ timoꝛ tranſgꝛeſſionis.ſecun/ do ꝓmiſſio ibi. Jaciẽs miſcdiaʒ vt augeret᷑ timoꝛ obe/ ditõnis.Cõminatio vo eſt vindicte iniquitatis patꝛuʒ in filios vſq; ad terciã ⁊ quartã generatõeʒ.4! De q̊ du bitabit aliquis ꝓpter illud verbum Eʒzech.xviij· Filius non poꝛtabit inigtatem patris ⁊c. Ad quod reſponde tur ꝑ ſequentẽ determinatõem textus:q̃ dicit.eoꝝ qui oderũt me ꝑ imitatõeʒ paterne malicie. Lerciam vo ⁊ uartã generatõeʒ ponit:gꝗa tantũ ſolent viuere pr̃es. 9 6. „*2* 94 — „» 0 Punit᷑ ̊ in filijs toto tꝑe vite ſue:ad quos exemplũ ini quitatis trãſmiſerũt.Dꝛomiſſio aũt miſcdᷣie ẽ ĩ millia id ẽ in infinitũ diligentibo ⁊ cuſtodientibo p̃cepta:in q̊ oſtendit᷑ inqᷓtum miſedia excedat iuſticiã. Becundũmanda S. ij. tum ⁊.iQõ aſſumes nomẽ tei tui in vanũ. Cõſiat ꝙ ſic ſup oſtenſuʒ ẽ.hoc pᷣceptũ oꝛdinat ad reuerentiã verita tis ſumme.Ideo /ꝓhibet᷑ hic iurare ſine cã:vel peioꝛaẽ Vterq;ʒ em̃.ſ.ꝓ nihilo iurãs ⁊ falſo iurãs aſſumit no⸗ men dei ĩ teſtimoniũ.ſue locutõis:łᷣ in vanũ.qꝛ ille ſine cã noĩando ſummã veritatẽ:iſte noĩatam ↄtẽnendo.tñ qꝛ idẽ eſt iuraꝛe qð nomẽ dei aſſumẽ.notandũ bꝛeuiter ꝙ iurare ẽ nomẽ dei aſſumẽ in teſtimoniũ ſue locutõis. qð fit duobo modis.ſ.vel aſſerẽdo de pñti vel de p̃teri⸗ to:vel ꝓmittẽdo de futuro.vñ diſtinguit᷑. iuramẽtũ ali ud aſſertoꝛiũ.aliud ꝓmiſſoꝛiũ.In vanũ inrare ꝓhi⸗ betur hic. Juramentũ aũt vanuʒ determinari põt:qð caret aliq illaꝝ triũ ↄditionũ:q̃ ponunt᷑ hiere.iij. Ju⸗ rabitis viuit dñs in veritate ⁊ iuſticia ⁊ iudicio. Dicit ibi glo.interlinearis. Hos tres comites dʒ habere iu⸗ xxxix. ramentum. Et ſumitur veritas ex parte iurantis.iuſti cia er ꝑte eius qð iurat᷑:iudiciũ ex ꝑte circũſtantiaruʒ vtriuſq;. Veritas em̃ debet eſſe in ↄſcia iurãtis:vt cre/ dat ita eſſe vt iurat:vt in iuramento aſſertoꝛio.vt iuro ꝑ deum me ita vidiſſe.vel vt ꝓponat ita facere vt iurat vt in ꝓmiſſoꝛio.vt iuro ꝑ deum me daturũ tibi decem. Juſticia debet eſſe in eo qð iuratur. Opoꝛtet em̃ ꝙ ta⸗ le nõ repugnet iuſticie:hoc eſt ꝙ ſit licituʒ.Si em̃ eſſet ↄtra legem dei vel p̃ᷣceptum eccleſie:iam non eſſet iuſti cia in eo qð iurat᷑. In circũſtãtijs ᷣo attendit᷑ iudiciũ. ſcʒ diſcretõnis:vt diligẽter attendat᷑ et cauſa ꝓ qua iu⸗ ratur ⁊ modus.Si em̃ deſit cauſa iam dteeſt iudicium diſcretõnis in circũſtantijs iuramenti. Seterminat᷑ er go iurare ĩ vanũ.iurare vel ſine veritate:vel ſine iuſti⸗ cia:vel ſine iudicio.qð planiꝰerit.⁊ quid ſit in vanũ iu rare.ſi ponamꝰcauſas ꝓpter q̃s licet iurare.q Qotan⸗ dum & ꝙ cauſa mali iurat᷑:⁊ cã boni. Cauſa boni mł⸗ tipliciter. vel veritatis.vel pacis.vł amicitie vel obedi entie. Cauſa veritatis dupłir iurat᷑.vel cã veritatis ſũ⸗ me credende.cuiꝰcauſa iurat paulꝰcũ dicit. Teſtis eſt mihi deꝰ.Et ipᷣe dñs. Amẽ amẽ dico vobis.vt veritas credendoꝝ quã pᷣdicabat aſtrueꝛet᷑ in coꝛdibo auditoꝝ Vel iurat᷑ cã veritatis create:ſic̃ iurant teſtes ĩ cauſis ꝓ veritate alicꝰfacti maĩfeſtanda.deut.xix. In oꝛe du⸗ oꝝ vel triũ ſtabit om̃e verbũ.¶ Rõne vᷣo pacis refoꝛan de iurat᷑ vt iacob ⁊ labã.Geñ.xxxj. Jurauit g iacob la ban ꝑ timoꝛeʒ pr̃is ſii yſasc.Cauſa ðᷣo amicitie refoꝛ⸗ mande iurat᷑ vt iherarite.Geñ.xxvj. Sit iuramẽtum inter nos ⁊ ineamꝰfedus. Rõne obie fit iuramentuʒ triplex.vel iuramẽtũ fidelitatis qð faciũt pᷣncipes regi ⁊ rex pᷣncipibo cũ inungit᷑.ij. Reg.v. Venerũt ſeniores iſrael ad regẽ in ebꝛon:et ꝑcuſſit cũ eis fedus coꝛã dño Uel fit iuramentum ſubiectõis:ſic̃ abbates ep̃is:⁊ epᷣi metropolitanis.⁊ ꝓ ſu biectõis recognitõne. Sudic̃.xj. Oñs ꝗ audit ipſe mediatoꝛ ẽ ac teſtis:ꝙ nr̃a ꝓmiſſa fa ciemꝰ.iurauerũt pᷣncipes galaad ad iepte.Oel iuram̃/ tum obſeruatiõis:vt iurãt canonici:cũ dat᷑ canonia ꝓ ↄſuetudinibo ſeruãdis.Exo.xx. Poſtq; dñs ꝑ moyſen legem ꝓmulgauit iurauerunt ſe ſeruaturos ea. Et iſta tria iuramẽta fiũt ꝓpter bonũ obie ſeruandũ:ſic igi᷑ in ratur rõne boni.q¶ Rõne nꝛali iurat᷑ dupłr. vel ratione mali vitandi.vel rõne mali expuꝛgandi.Kõne mali vi tãdi ſic q fit ſacr̃m de calũnia: qð fit ĩ pᷣncipio cãꝝ ne aliq̃ ꝑſonaꝝ int q̃ͥs lis ẽ calũniole aliã ĩpetat: nec alta calũnioſe ſe defendat.Rõe mali expurgadi vt cũ iurat᷑ ꝓ expurgãda infamia.SDeu.xxj.Si ĩueĩat᷑ in terra ca⸗ dauer occiſi hoĩs:⁊ ignoꝛet᷑ reus:egredient᷑ ſenioꝛes ⁊ maioꝛes natu ⁊c̃.Lauabũt manꝰ ſuas ⁊ dicẽt. ¶Danꝰ noſtre nõ effuderũt ſanguinẽ hũc ⁊c. Sic igit᷑ manife⸗ ſte ſunt cauſe: ꝗpter q̃s licet iurare et aſſumere nomen dei in teſtimoniũ ſue veritatis. Nis ꝙ̊ demptis iurare eſt aſſumere nomẽ dei in vanũ: ſilr peierare ẽ aſſumere nomẽ dei in vanũ: qð nõ tñ fit tripliciteꝛ.vel iurando ↄtra ↄſciam.vel iurado illicitũ:vel veniendo otra iura⸗ mentum. Mota illud pᷣceptũ nõ ſolũ intelligi ſᷣm p̃ᷣ⸗ dictã rõneʒ lr̃alem:ſ̊ etiã ſᷣm exceſſionẽ moꝛalẽ:cum dr on aſſumes nomẽ dei tui in vanũ. Aſſumit᷑ em̃ nom̃ tei multipłr in vannʒ.aſſumit᷑ coꝛde.aſſumit᷑ oꝛe.aſſu⸗ mitur oꝑe.Coꝛde aſſumit᷑ dupłr.fſide Ro.x. Pꝛope eſt verbũ in coꝛde tuo.hoc ẽ verbũ fidei qð pᷣdicamꝰ.⁊ ſac menti baptiſmi ꝑceptõe.quotqͥt em̃ baptiʒati eſtis xpᷣs⸗ induiſtis.vñ auguſ.At ab vncto vncti ⁊ a xpᷣo dicatur xpᷣiani.Aſſumit᷑ aũt in vanũ fide nomẽ dñi a pagaĩs ⁊ hereticis.Aſſumit᷑ in vanũ ſacramẽti ꝑceptiõe a falſis xpᷣianis. Aſſumit paganꝰnomẽ dñi fide credẽs qꝛ deꝰ. ſᷣ in vanũ.qꝛ dĩnitatis naturã credit ineſſe creature.et iõ in vanũ. Ro.viij. Flanitati ſbicta ẽ oĩs creatura.ſi⸗ militer hereticꝰcredit eẽ dei filiũ ꝗ dei vbũ ⁊ nomen eſt Joh.j.ſ̊ credit eũ eẽ purã creaturã.⁊ iõ in vanũ.ecci. j.Vanitas vanitũ et omia vanitas. Item aſſumit ma⸗ 4A285 lus xp̃ianus nomen dei in ſacramenti baptiſmi ꝑcepti one:led in vanũ.qꝛ nec mentẽ xpᷣiani nec vitã gerit pᷣs. Coꝛ eoꝝ vanũ eſt. Lu aũt fidelis aĩa non aſſumes no men dei in vanũ nec fide nec ſacramenti ꝑceptõe:quẽ⸗ admodũ dictũ eſt.¶ Item aſſumit᷑ nomen dei in oꝛe q̃⸗ drupliciter.in iurãdo.in vouendo.in pᷣdicãdo.in oꝛan do. Et in vanũ totidẽ modis. In vanũ em̃ aſſumit᷑ in il la iuratõne q̃ ſine cã eſt:ſine ipſiꝰiuramenti violatõne ſicut dictũ eſi. In vanũ etiaʒ ſumit᷑ in voti tranſgreſſi⸗ one.xxiij. deut. Dð ſemel egreſſum ẽ de labijs tuis ob⸗ ſeruabis ⁊ facies.ſicut ꝓmiſiſti dño deo tuo.Vñ bec ẽ dria inter votum ⁊/ ꝓmiſſoꝛiũ iuramentũ. ꝙ in voto al⸗ ſumit ꝗs nomen dñi vt ſe obliget pᷣme veritati.in iura mento vᷣo ꝓmiſſoꝛio vt ſe obliget cuicũq; ꝑ illã ſcʒ ꝑ pꝛi mam veritatẽ. Aſſumit᷑ etiã nomen dñi in vanũ in pꝛe dicatõne.q̃ fit vana intentõne.Vñ math.vij.õne in noĩe tuo ꝓphauimꝰ⁊c̃. Item in vanũ aſſumit᷑ nomẽ di in indeuota oꝛzone. Vñ math.xv.SPopulꝰhic labijs me honoꝛat:coꝛ aũt eoꝝ longe eſta me. Item aſſumit᷑ no⸗ men eiꝰin oꝑe. nomen eiꝰſᷣm ꝓclamationeʒ ſeraphin. Sanctꝰſct᷑s ſcẽs yſa.vj.Qui qᷓ ip̃am ſanctitatis foꝛaʒ in exemplo oꝑis accipit:nomen dei accipit.ſ̊ in vanuʒ ypocrita:ꝗ illud ſumit in ſimulatõne oꝑis exterioꝛis. nõ in puritate coꝛdis.in vanũ vtiq;:quia tales vt dici tur.vj.math.receperũt mercedẽ ſuam. . Mlemento ꝙ diezS. üj. ſabbati ſanctifices. Lerciũ pꝛeceptũ qð eſt inductiuuʒ ad ꝑticipiũ bonitatis dei. in qͥ pcepto ſunt tres clauſu⸗ le. Pꝛima pᷣcepit ſanctificatõeʒ cũ dr. ¶Memento ꝙ diẽ ſabbati ſanctifices.Scða ſex dierũ oꝑatõeʒ.ibi.ſex di ebus ⁊c̃. Tercia interdicit omnẽ oꝑationeʒ in die ſab⸗ bati:cum dr. Qon facies ⁊c̃. AUt aut haꝝ ꝑticulaꝝ ex poſitio pateat:querit᷑ quare huic pᷣcepto addit᷑ verbuʒ ↄmemoꝛatõnis:⁊ nõ alijs pᷣceptis.dðm ꝙ in pᷣcedenti ſcriptura mentio facta fuerat ipſis iudeis de obſeꝛuan tia ſabbati.Geñ.ij.et Exo.xvj.ideo ſpãliter d de iſto memento? nõ de alijs.¶¶ Item querũt an illud pᷣceptuʒ ſit moꝛale:vel cerimoniale.⁊ ponunt᷑ rõnes ad vtꝛanq; ꝑtem.et ſoluentes varia opinant᷑. Dicamus aũt q;uis pleniꝰſupᷣ diſputando dictũ ſit.ꝙ in pᷣcepto iſto ẽ qͥddã ſimpłr moꝛale.quoddã ſimpłr cerimoniale.quoddam dᷣo ꝑtim moꝛale ꝑtim cerimoniale. Tria em̃ ſunt ibi. ſanctificatõ tꝑis.aſſignatio.obſeruatio. Sanctificatõ vo eſt ipᷣa que eſt ad deũ vocatõ oꝛando.colendo.medi⸗/ tãdo.Et hoc ẽ pure moꝛale. Cꝑis aſſignatõ.i.ſeptime diei pure cerimonialis.Vñ dam̃. Sabbatũ quideʒ ſe⸗ ptima dies vocat᷑.Significat em̃ requiẽ.hic numerus apud iudeos honoꝛabilis ẽ deo iu bente honoꝛaꝛi ipᷣm ſeꝗtur.Qon ſimpttr hec iuſſit:ſed ꝓpter quaſdã a ſpũ alibo viris intellectas cauſas miſtice. Obſeruantia at᷑ ſabbati ꝑtim moꝛalis ꝑtim cerimonialis.qꝛ ſi ↄſideret᷑ cauſa inſtitutõnis inuenit᷑ ꝙ inſtitutuʒ ſit ad ſiaẽndum quietẽ mentis:⁊ pacẽ aĩaꝝ.lñ dam. Gr̃a que ẽ ad deũ vt vel ibi paruiſſimã vite ꝑticulã tribuãt:⁊ regꝗeſcant ⁊ ſeruꝰ ſubiugale.Dam̃.Sabbati obſeruatio excogita⸗ ta eſt ꝑuulis et ſub ełis mundi ſeruis.Et ſeꝗtur.ij os non adhuc ſub lege ſ̊ ſub gratia:non adhuc ꝑticularit᷑ ſeruientes deo in timoꝛe:ſed om̃e tpᷣs ei offerꝛe de bemꝰ Vnge manifeſtũ eſt ꝙ ratõne inſtitutõnis ſigndi ceri⸗ monialis eſt obſeruatio ſabbati.rõne inſtitutõnis ope randi:quod eſt in aliquo genere virtutis moꝛalis.par tim ergo moꝛalis eſt: ꝑtim cerimonialis. His itaq; intellectis redeamus ad pᷣdictaꝝ clauſulaꝝ expoſitio⸗/ nem. ¶NDemento vt diez ſabbati ſanctifices ⁊c. Pꝛima — p̃cepit ſanctificatõeʒ ſabbati.i.vacatõnẽ ad deũ. San ctum enim ᷣm Oꝛig.dicitur a ↄmuni vſu ad cultuʒ dei ſeparatum. Pꝛeceptum ergo ſanctificationis eſt de ſe⸗ parando a curis ſuperfluis animum mancipando cul⸗ tui diuino.et hoc eſt vacare deo. Quod facimus tribo modis.generaliter.ſpecialiter.ſpecialiſſime. Generali ter ſeparando nos a vicijs et intentionem noſtram ad ſabbatum habẽtes.et exponit glo.id eſt ad requiẽ eter nitatis.Et ſpecialiter temꝑibo determinatis:vt hoꝛis et diebus vacatõni diuine intendentes oꝛando.meditã do.et ſeꝑantes nos ab vtilibus ⁊ neceſſarijs operibo.et hec eſt ſabbati ſanctificatio. Specialiſſime vt eſt in vi⸗ ris ↄtemplatiuis qui ab omnibus mundanis ſe ſeꝑant vt totaliter deo vacent. Pꝛima ſanctificatio neceſſaria ſcða debita.tercia ꝑfecta. In pꝛima ſeꝑatio fit a vicijs in ſcda a licitis.in tercia a ſollicitudinibo.¶ Secunda clauſula pᷣcipit operari:cum dicit᷑. ſex diebꝰ oꝑabeꝛis ⁊c̃. Quod eſt acciꝑe duobo modis ad litteram.vt pꝛeci piatur hic cuilibet oꝑari tempoꝛe determinato contra ocioſitateʒ.vel ſpũaliter:vt pᷣcipiat᷑ oꝑatio ſᷣm ſex oꝑa miſericoꝛdie ↄtra immiſericoꝛdiaʒ. Tercia clauſula interdicit oꝑationem in ſabbato:cum dicit. Non faci es opus ⁊c̃.quod eſt acciꝑe duobo modis.ad litterã va care a corꝑalibus operibo que impediunt vacatõeʒ ad deum in ſolennitatib.vt negociatio et hꝰmõi.Ct ideo non tm̃ de rõnabilibo:ſed etiã de irꝛõnabilibo iniungi⸗ tur.vt geſcant.ꝗa nõ laboꝛant irꝛatõnalia ſine ducatu rõnaliũ hominũ.ideo vt ꝑfecte interdicat᷑ in ſolennita/ tibus coꝛpoꝛalis negociatio vtrũq; interdicit. Vnde ſu mitur ꝙ ducentas q̃drigas in feſtis ſine ſacerdotis di⸗ ſpenſatõne:⁊ negociãtes peccãt.Vlel ſpũaliter accipia tur quies iſta ꝑ deſignatõeʒ quietis a vicijs.¶ Nota g q;mirabiliter illud pᷣceptũ oꝛdinat in ſummã bonitate˖ Pꝛima clauſula iniũgit ↄuerſionẽ ad ſummã bonitatẽ qua pᷣcipit᷑ ſanctificatio.Scða iniũgit imitatõem:que eſt ꝑ opus miſcðie.vñ.Eſtote miſericoꝛdes:ſicut pateꝛ veſter miſericoꝛs ⁊c. Non em̃ eſt illa bonitas ocioſa:ĩ⸗ mo diffundit radios bñficioꝝ ſuper bonos et malos. Aſath. vij. Solem ſuũ facit oꝛiri ⁊c. Lercia oĩs mali cie declinatõeʒ:qua pᷣcipit᷑ quietudo a vicjs. „ Honoꝛa patrem .S.iiij. 7 matrẽ:ſcdᷣa tabula.Nota ꝙ honoꝛ aliqñ eſi actus re uerentie.et idem honoꝛare qð reuereri.Fᷣm quem mo⸗/ dum exponitur Leui.xix.Vnuſquiſq; patrẽ et matreʒ timeat.id eſt reuereatur.ſᷣm quem modum dicit apłs. Honoꝛe inuiceʒ pᷣuenientes.Aliqñ bonoꝛ eſt actꝰobe⸗ dientie. et ſic honoꝛare idem eſt qð obedire.ſᷣm quã ſi⸗ gnificatõeʒ erponitur hoc pᷣceptum deut.xxj. Si inue⸗ nerit homo filium ↄtumacem:ꝗ non audiat pr̃is ⁊ ma tris imperium.et cohercitus obedire ↄtempſerit apꝑpꝛe hendent eum. Aliqñ honorare dicit᷑ actus obedientie: Fm ꝙ dominus exponit illud pᷣceptum Math. xv. vbi dominus arguit ſcribas qui filios hebꝛeoꝝ docuerant vt vouerent res ſuas cro:⁊ ſic ſubtrahberent a beneficõ parentũ.cum dicit᷑.Deus dixit.honoꝛa patrẽ et mr̃em vos autem dicitis. Quicũq; dixerit patri et matri mu nus quodcunq; eſt ex me tibi ꝓderit:⁊ non honoꝛifica uerit patrem ſuuz ⁊c.et irꝛitum feciſtis mandatum dei ꝓpter traditionem veſtram. Ponit ibi dominus veꝛbũ quod ſcribe ⁊ phariſei docuerãt filios iudeoꝝ:vt patri bus indigentibo rñderent:vt poſtulanti patꝛi bñficiuʒ filius rñderet.ADunus quodcũq; eſt ex me tibi ꝓderit quaſi diceꝛet.Quicꝗd poſſum dare ex me:hoc eſt munꝰ quod eſt ex me tibi ꝓderit.i.ad vtilitatẽ tuaʒ erit.et ꝑ⸗ fectũ et bñplacitũ. hoc aũt dicẽtes ſp inferebãt ſe nibil poſſe dare cum om̃ia deuouiſſent.¶ Item nota.ꝙ ẽ pa ter ſpũalis tem ꝑalis.et eſt pater tꝑalis ſecularis.⁊ eſt pater natuꝛalis. Pater ſpũalis temꝑalis vt p̃latꝰ:cleri cus:cui debet᷑ honoꝛ. Ro.xiij. Cui honoꝛẽ bonoꝛẽ. r tꝑalis ſecularis pᷣnceps laicus.cui debet᷑ honoꝛ.j.pet. ij. Regẽ honoꝛiſicate.r̃ naturalis ꝗ generat.cui etia cebet᷑ honoꝛ:ſᷣm ꝙ dictũ eſt. Lot g̊ modis accipit᷑ ho noꝛa patrem. Nueſtio Non occides. AIn S. v. iſto p̃ᷣcepto explicite ꝓhibetur homicidiũ. implicite vo om̃is motus ire ↄtra ꝓximum:Fm ꝙ ipſe dñs explicat Math. v. ſiue motu coꝛdis tm:vñ ibi dicit. Om̃is qui iraſcit᷑ fratri ſuo reus erit iudicio:ſiue motu oꝛis vt in otumelia: ⁊ hec occulta ſen nõ plane expſſa: vt racha. vel manifeſta:vł plane expᷣſſa:vt fatue.vel ĩ motu oꝑis vt in ꝑcuſſione circa moꝛtẽ: ſiue vſq; ad moꝛteʒ. 4 Sed opponũt heretici ex iſto loco:et ex math.v.vbi dr. Qon reſiſtere malo.2 ex ̊ ꝙ dictuʒ eſt petro. Om̃is ꝗ acce⸗ ꝑit gladiũ gladio ꝑibit.⁊ ex alijs locis ſilibo aꝛguẽtes: ꝙ nõ liceat occidẽ ptatibo ſecularibo ĩ aliqͥ caſu.4¶ Ad qð rñdetur.qꝙ illud pᷣceptũ tm̃ ꝓhibet occiſionẽ homĩs iniuſtã. Iniuſta aũt eſt triplr. vel qa cã iniuſta. vel ꝗa oꝛdo iniuſtus.vel ꝗa iniuſtꝰanimꝰ. Iniuſta ẽ cauſa ĩ il⸗ lo ꝗ occidit᷑ ſine merito.ꝗa ſeʒ nõ meruit occidi. Iniu⸗/ ſtus ẽ oꝛdo:cum ille ꝗ non ẽ miniſter legis occidit.vt ſi ſacerdos euangelicꝰin aliquo caſu occideret. Illi eniʒ in ꝑſona petri dr. Om̃is ꝗ acceꝑit giadiũ ⁊c. Omnis inquã ꝗ petrus ẽ officio.iſ Zaz de pᷣncipe ſcłari illud nõ accipit᷑ſic ꝓbat᷑ ex.xiij.ad Ro.vbi d.NQon ſine cã gla inoꝛdinatꝰcoitus:q̊ vinculũ xxxix. vagam libidinem ſequitur.et ſm bunc modum mere/ tricium eſt vage libidinis inſectatio.vaga auteʒz libido dicitur ad differentiã foꝛnicatõis.in qua eſt libido de⸗ terminata reſpectu vnius ꝑſone:vt cum vna extra ma⸗ trimonium adheret vni extra matrimoniũ dico: vel qð libet aliud p̃dictoꝛum. Alio modo dicit᷑ meretrix cuiꝰ publice venalis eſt turpitudo:et ſm hunc modum me⸗ retricium eſt mulieris ſolute publice venalis ↄcubitꝰ. Adulterium ðᷣo eſt inoꝛdinatus ↄcubitus:quo coniu galis thoꝛus violat᷑. VUnde adulteriũ dicitur quaſi ac⸗ ceſſus ad alienum thoꝝ.¶ Stuprum pvo eſt inoꝛdinatꝰ ↄcubitus:quo virginalis integritas coꝛrumpit᷑ ¶¶ Sa⸗ crilegium vᷣo ſᷣm nomen ſuum non aſpꝛopꝛiat᷑ differen tijs luxurie. Sacrilegiũ em̃ eſt leſio ſacre rei.tamen ꝓ⸗ ut diſtrahit᷑ ad differentiã luxurie dicit᷑ ſacrilegiuʒ:tñ ꝓpꝛius ⁊ melius dr vel diceret᷑ ſacrilegꝰↄcubitus inor dinatꝰↄcubitꝰ:quo ↄtinentia deo ſacrata ledit᷑:ſeu vio latur.ↄſecratã dico ↄtinentiã in monialibo religioſis in his ꝗ receperũt ſacros oꝛdines vel emiſerũt ↄtinẽtie votum:oĩm taliũ ↄcubitꝰſacrilegiũ eſt.4¶.!. Snceſtꝰdo eſt oſanguinitatis vel affini⸗ tatis vel prnitatis rumpii Pekm ſodomiticnz eſt inoꝛdinatꝰcoitus:qͥ naturalis vſus in illũ puertit᷑ ꝗ eſt dium portat:vinder em̃ eſt dei in iraʒ in his qui male agũt. Iniuſtꝰaũt eſt animꝰcũ miniſter legis iudex ſcła ris occidit libidine vindicte nõ amoꝛe iuſticie. Sed ſic accipit᷑ in expoſitõne dñi math.v.vbi ipᷣe dñs cũ deter ↄtra naturã. ¶ Libidinoſus vo coit oiugalis multiplr Gnt accipit᷑. IYdeo notandũ ſm ꝙ diſtinguũt mgr̃i. Coitus —. E ↄiugalis alius ẽ licitꝰ.aliꝰfragilis.aliximpetuoſus.Ci och) iugnkh⸗ 1 Nteh . α — — 0° minatõne iſtiꝰ ꝓbibet irã:q̃ſi dicat.ij ·õ occides ex ira ſeu ex rancoꝛe animi ſiue ex libidine vindicte:⁊ illð de⸗ claratũ eſt ſupᷣ diſputando. Ad plenã aũt h intelli⸗ gentiã nota.qꝙ homicidiũ eſt occiſio hoĩs ab hoie fcta. Mam ſi nõ eẽt hoĩs ⁊ ab hoiĩe nõ diceꝛet᷑ homicidium. diſtiguit᷑ aũt homicidij duplex genꝰ:verũ.ſ.X interpᷣta⸗ tiuũ. Herũ aũt hbomicidium dr materiale ſeu coꝛꝑale. interpᷣtatiuũ pᷣo ſpũale.Interpᷣtatiuũ fit duobo mõis omittendo ⁊ ↄmittẽdo.Omittendo vt cũ ꝗs videt aliũ in extrema neceſſitate ⁊ nõ ſubuenit ei:interpᷣtatiue dẽ eum occidiſſe.Cõmittẽdo fit tripłr coꝛde.oꝛe.oꝑe.Coꝛ de odiendo. Oꝛe duptr.ſ.detrahendo ⁊ malũ ↄſulendo AVterq; em̃ ſeu detrabens ſeu maluʒ ↄſulens interpᷣtat ꝓrimũ occidẽ.ſᷣ̊ detrabens occidit eum in aliena con⸗ ſcientia in q̃ ille cui detrabitur viuebat ſᷣm opinionem ꝑ bonã famã.Conſulens aũt malũ occidit in ꝓpria cõ⸗ ſcientia: qꝛ faciens eũ peccaꝛe ſeꝑat eum a vita ſua deo Ope vᷣo fit interpᷣtatiuuʒ bomicidium malo exemplo. MNui em̃ malo ſuo exemplo pᷣſtat alij occaſionẽ peccãdi moꝛtatr:interpᷣtat᷑ eum occidiſſe. Ferũ aũt homicidiũ fit tripłr.caſu.neceſſitate.volũtate.Caſu vt ſi aligs. ꝓ⸗ ijcit lapidẽ ad auem:⁊ reꝑcuſſione interficit᷑ aligs:nec aliqͥ modo erat in intentone iacientis:talis occiſio fit caſu.Aeceſſitate ᷣo fit homicidiũ: vt cum aliꝗs ne in⸗ terficiatur interficit. Eloluntate vo fit homicidiũ: cuʒ fit intentione ſine aliqua impellente vel cogente cauſa Non mechabeꝛis. .S. vj. Mota ꝙ in hoc pᷣcepto nõ tm̃ phibet᷑ adulteriũ ſicut ſo nat verbuʒ mechandi:mechari em̃ eſt adulterari. Oĩs mechus eſt adulter.imo ſicut dicit aug. ꝓhibet᷑ omnis ilucitus coitus:⁊ illoꝝꝛ membꝛoꝝ omnio illegittimus vſus.Omnẽ autem illicitum cõcubitum teterminat ꝑ ſeptem drias.foꝛnicationẽ.meretriciũ.ſtuprum.adul⸗ terium.ſacrilegiũ.inceſtum.peccatũ ʒodomiticũ.poſſʒ aũt addi ⁊ octaua differentia: que poſſet ꝑ circũlocuti onem nominari libidinoſus coitus ↄiugalis.que poſ⸗ ſunt ſic diffiniri.¶ Joꝛnicatio eſt inoꝛdinatus ↄcubitꝰ qno ſolutus ſolutã naturali vſu cognoſcit. et intelligit ſolutus ⁊ ſoluta a vinculo ↄiugij ⁊ cõſangumitatis.oꝛ dinis.religionis:ſen voti atinẽtie. Naturalis vo vſus intelligit᷑ ad differentiam illius qui eſt ↄtra naturam. Alderetriciuʒ dᷣo dicitur duobus modis: quemadmo dum et meretrix. Meretrix enim dicitur vno modo:q ama — „ NmieLRa — N0 WEan) coike 1101 Slen RWichru⸗ AAs e 51 ſhiOH — 9 1* Pirr) z U 4 — LiKozh V1 ) 9 RE. citus tripłr. Cauſa ſuſcitande ꝓlis ad cultũ dei.vel cã reddendi debitũ.vel cauſa foꝛnicatõnis vitande. Pri⸗ mus eſt theoſebie virtutis.ſ.pietatis q̃ oꝛdinat ad cul⸗ tum dei.ſcðs iuſticie.tercius cautele.Et in his dicunt nullũ eſſe peccatũ. IFagilis vᷣo determinat᷑ ꝗ ex fragi litate ꝓuenit:et in vxoꝛe ↄiugalem delectatõnem queꝛit quia non cauſa ꝓlis.non cauſa reddendi de bitum.nec cauſa vitande foꝛnicatõnis:ſed cauſa delectatõnis ta⸗ lis in ↄiuge.Circa hoc diſtinguunt quia amoꝛ illiꝰdele ctatõnis aut pꝛeponit᷑ deo:aut poſtponit᷑.ſi pꝛeponituꝛ ↄſtat ꝙ moꝛtale peccatũ eſt hoc ẽ ſi diligatur pluſꝙ de⸗ us.ſimiliter et concubitus ꝓueniens ex tali amoꝛe. Si vᷣo poſtponatur ita ꝙ deus ſemꝑ plus diligatur venia le eſt:⁊ ↄcubitus pꝛoueniens ex tali amoꝛe venialis eſt boc eſt ꝓpter gratiã ſacramenti.¶¶ Jmpetuoſus vo ẽ qui ex ſola libidine ꝓueniens metas honeſtatis ⁊ ratio nis tranſcendit:et ideo ſemper mortale. Quod fit ꝗn⸗ q; modis. SPꝛimo cum fit cauſa ſatiande libidinis peꝛ meretricias blandicias. Scðo cum fit ↄtra naturaleʒ modum. Tercio cum fit in tem pore ꝓhibito. Quarto cum in loco ꝓhibito. Quinto cum accedit᷑ ad pꝛegnan⸗ tem vicinam partui:vel que eſt in fluru menſtruo.⁊ ita determinatum eſt pꝛius. Nõ furtũ facies. S. vyj. ota ꝙ in hoc precepto ꝓhibetur om̃is ↄtractatio rei aliene ex cupiditate ſicut dicit aug. ex cupiditate dico Aam eſt ↄtractari rem alienã ex obediẽtia ſic filij iſra⸗ hel vaſa egiptioꝝ.Erxo.xij.Et ex cautela. vt qui furat gladium furioſo ne ſibi vel alijs noceat. Contractatio vᷣo omnis rei aliene ex cupiditate ꝓhibetur: que deter/ minatur ꝑ ꝗqnq; differentias:que ſunt.beneficij ſbtra⸗ ctio.rapina.furtũ.vſura.ſymonia.que ſic poſſunt diſ⸗ finiri. Beneficij ſubtractio eſt ↄtractatio rei aliene cõ⸗ municande tꝑe neceſſitatis.Cum eniʒ aliquis habens ſubam mundi buiꝰvidet ꝓximum in extrema neceſſita te poſitum:⁊ nõ ſubuenit ei:rem eiꝰotractat: ꝗa in tali neceſſitate om̃ia ſunt munia. Rapina vᷣo eſt vſurpatõ rei aliene violenta ⁊ manifeſta. AUſura vo eſt ↄtracta⸗ tio rei aliene acqſite ꝑ mutuum vltra ſoꝛtem. Iurtum vo eſt ↄtractatio rei aliene fraudulenta ⁊ occulta. Sy⸗ monia vᷣo vſurpatio rei aliene ꝑ venditioneʒ vel empti onem ſpiritualis. Non falſuz teſti..S. vnj. moniũ dices.Sicut pᷣdicto pᷣcepto ꝓbibetur om̃is alie ne rei ↄtractatio:ita iſto pᷣcepto ꝓhibetur om̃e genꝰmẽ dacij.ſicut dic aug.Oñme aũt genꝰ mendacij determina tur ꝑ tres dr̃ias.qꝛ eſt mendaciũ ꝑnicioſum. officioſuʒ iocoſum.Pernicioſuʒ ẽ qd nocet. Officioſuʒ qð iuuat Jocoſum qð delectat. Eſt aũt mendaciũ generattr fal⸗ ſa ſignificatio vocis cũ intentione fallendi:ſiẽ dĩc aug. falſa aũt ſigtio dr duobo modis.actiue ⁊ paſſiue.Acti ne ym ꝓꝙ eſt ſigntis.et tunc falſa ſiqtio eſt vbi qð dr eſt veruʒ.⁊ tñ a dicente credit᷑ eẽ falſum.⁊ ſic accipit᷑ bic. Paſſiue vᷣo ſᷣm ꝙ eſt ipſiꝰſiẽti.et ſic non accipit᷑ hic in pᷣ̃dicta diffinitõne. Aliter diſtinguunt᷑ ab aug.genera mendacioꝝ ꝑ octo dr̃ias:ſicut dictũ eſt ſupꝛa. Non concupiſces S. ix. vxroꝛem.õ ↄcupiſces domũ ⁊c. Solet queri q̃ ↄcupĩa bic ꝓbibet᷑.⁊ q̃re determinet᷑ h ꝓbibitio ꝑ ↄcupiĩaʒ car nis ⁊ oculoꝝ.⁊ q;uis pateat ex pdictis: notandũ tamẽ ꝙ ↄcupiĩa dr multis modis.generalr apꝓpetitꝰcuiuſlibʒ vis appꝛehẽſiue.nazʒ ꝓpꝛie loq ndo in illis q̃ nõ appᷣhen⸗ Dunt:nõ dr̃ eſſe ↄcupia.Generatr g̊ ↄcupĩa d̃ cuiuſli: bet vis apꝛehẽſiue aꝓpetitꝰ:ſeu ſᷣm ↄpꝛebenſionẽ vnde rõnalis dr̃ ↄcupiſcere verũ.acupiſcibilis pᷣcognitũ bo⸗ num.iraſcibilis głioſum.ſenſibilis appetitiuã delecta⸗ bilem. Spãliter vᷣo ↄcupĩa dr multis modis.nam dici tur appetitꝰoꝛdinatꝰet inoꝛdinatꝰvel indifferẽs. Oꝛdi⸗ natus dr cõcupia innata ſuꝑioꝛis ꝑtis ſeu ſindereſis: Fm quã dicunt᷑ etiã mali ↄcupiſcere btitudinẽ. Inoꝛdi⸗ natus m ꝑtem inferioꝛẽ:q̃ eſt ſenſualitas ex coꝛruptõ⸗ ne fomitis ꝓut dr̃.v.ad Gał.Caro ↄcupiſcit aduerſus ſpm̃. Indifferẽs laꝛge et ſtricte.Stricte aꝑetitꝰvis con cupiſcibilis naturałr mote. Large appetitꝰ rõnalis q̃ ẽ liberi arbitrij.Cum ꝗ̊ dr.Qon ↄcupiſces: ꝓhibet᷑ libe rũ aꝛbitriũ ab appetitu illicito ſᷣm veꝛitatẽ pᷣcepti:quis Fm carnalẽ intelligentiã iudeoꝝ coartaret᷑ ⁊ diceretur ↄcupia ꝓhibeꝛi.q̃ aliquibo ſignis ⁊ actibo poterat iudi cari.Sʒ iſtud intelligebat᷑ de ↄcupĩa q poterat puniri ꝓ iudiciũ legis:qð attendebãt in iudicio hoĩs ⁊ nõ dei NQuare aũt terminet᷑ hic ꝓhibitio ↄcupĩe qᷓtuʒ ad il, la duo:dictũ eſt pꝛiꝰ.iQam ad hec duo maxie inclinat᷑ natura coꝛrupta:ſicut oſtenſuʒ ẽ qõne de numero pꝛece ptoꝝ.Zamen pᷣm regulã bti aug.ꝑ ſynodochẽ intelli⸗ gende ſunt pᷣceptõnes ⁊ ꝓhibitõnes decalogi:vt cuʒ dr nõ mechaberis:ꝓhibet᷑ om̃is illicitꝰcoitus.nõ furtum facies:om̃is ↄtractatio rei aliene. Similiter cũ dicit᷑. nõ ↄcupiſces.intelligit᷑ vłr ꝓhiberi ↄcupĩa voluntatis male q;uis ad aliqua determinetur. Explanatis ſingu .S.x. lis pᷣceptis decalogi generałr.querit᷑ an in pᷣceptis de⸗ calogi pᷣcipiat᷑ om̃e faciendũ ⁊ in ꝓhibitõnibo ꝓhibeat᷑ om̃e nõ facienduʒ. Oꝛ ſi nõ:nõ eſt ꝑfecta oꝛdinatio vite hũane ꝑ pᷣcepta decalogi ad ſalutem.⁊ ſic nõ erit veruʒ qð dicit dñs. Si vis ad vitam ingredi ſerua mãdata. Si ſic:querit᷑ quibo pᷣceptis ꝓhibeant᷑ ſeptem capita⸗ lia:et nõ eſt aſſignare.q! Item querit᷑ vtrũ pᷣcipiantur actꝰvirtutũ theologica ꝝ ⁊ cardinaliũ.⸗] Iteʒ cũ oꝛdĩa ri opoꝛteat non tm̃ quo ad deũ ⁊ ꝓximũ: pſ etiã quo ad ſeipᷣm.nõ ſufficiẽter oꝛdinat᷑ vita hoĩs ꝑ decalogũ: cuʒ nullũ pᷣceptum detur homim ꝓpter oꝛdinẽ ad ſeipſum. Ad quod dm. ꝙ faciendũ vel nõ faciendũ dr duo⸗ bus modis.Eſt em̃ aliꝗd faciendũ quia natura ſua bo num: vt diligere deũ.honoꝛare patrẽ.et hmõi.eſt auteʒ aliquid faciendũ quia pꝛeceptũ tm̃:vt pꝛeceptũ de ſacꝛi ficijs.et huiuſmodi.facienda iudeis quia pꝛecepta. ali ter non in differentia. Similiter non faciendum duo⸗/ bns modis.Eſt enim aliquid non faciendum quia na tura ſua malum: vt occidere et mechari.et iſta pꝛohibi Ne tn N ta quia mala. Et eſt aliquid non faciendum ſolum ga pꝛohi bitumn:quia ð natura ſua indifferena. vt comede re t ligno ſcientie.et hoc malum quia ꝓhibitum. Sciẽ dum ergo ꝙ omne faciendum quia bonum de natura ſua in genere pᷣcipitur in vecalogo. Omne non facien⸗ dum quia de natura ſua malum eſt:boc eſt ſᷣm ratõem generalem: qua eſt oꝛdinari ex caritate pꝛobibetur. 4l Ad illud vᷣo quod queritur vbi ꝓbibeantur ſeptem capitalia vicia.dicendum ꝙ non habent deteꝛminatas ꝓbibitõnes. Sicut enim ſup dictum eſt determinatio pᷣceptoꝛum non eſt ᷣm oppoſitõnem ad vicia capitalia. NQuedã tamen manifeſte ꝓbibent᷑ vt auaricia ibi.non furtum facies.ira ibi.non occides.luxuria ibi.nõ me⸗ chaberis.Quedam ſub generali ratõne qua pꝛohibet᷑ omne peccatũ. In pꝛimo pꝛecepto in q̊ͥ probibet᷑ auer⸗ ſio a deo ⁊ ↄuerſio ad creaturam:quemadmodum ſupᷣ expoſitum eſt.ideo ſuꝑfluum eſt determinatas ꝓhibiti ones inquireꝛe reſpondẽtes peccatis. Similiter dicẽ dum ad illud quod querit᷑ vbi pꝛecipiant᷑ actus virtu⸗ tum. Mam actus quarũdam virtutum p̃cipiunt᷑ expꝛeſ ſe vt actus fidei pꝛimo precepto.nõ habebis deos alie⸗ nos ⁊c̃. Et iuſticie ſᷣm actum beneficẽtie et innocentie in multis pᷣceptis:vt honoꝛa patrem. non occides ⁊c̃. Actus ðᷣo temꝑantie ibi.non ↄcupiſces. Aliaꝝ autem virtutuʒ actus pꝛecipiunt᷑ tercio pᷣcepto.in quo ſub ge⸗ nerali rõne pᷣcipimur omnis actus virtutis. Actus em̃ virtutuʒ quibo mouemur immediate in deum: vt fidei. ſpei.⁊ caritatis pᷣcipiunt᷑:cum dicitur.ſabbata ſancti⸗ fices. Per has em̃ tres virtutes quietat᷑ anima ſᷣm ſu as vires in deum:ſicut patebit ſuo loco.et boc ẽ ſabba tum pectoꝛis ſeu ſanetificatio ſabbati. Actus vᷣo virtu tum cardinalium ᷣm quas eſt oꝑari in his que ſũt ad finem domini:pᷣcipiuntur ſub ratõne perfecta:que ĩtel⸗ ligitur in ſenario:cum dicit᷑.ſex diebus opeꝛaberis.nõ eſt ergo querẽ pᷣcepta reſponſpondentia virtutibo: nec ꝓbibitõnes reſpondẽtes vicijs. Qam ᷣm aliud ⁊ alið multiplicant᷑ virtutes ⁊ vicia et p̃cepta. am numerꝰ virtutum ſumitur ſᷣm numeruʒ potentiaꝝ:ſeu virium anime:quas pficiunt ⁊ habilitant ad motus in deum: vt dicetur in ſuo loco. Qumerns vᷣo capitalium vicio⸗ rum ſumitur ᷣm actus pꝛimos viriũ anime ⁊ inoꝛdiati onem amoꝛis in ipſis. Qumerus vo p̃ceptoꝝ ſᷣm actꝰ conſequentes ſcilʒ compoſiti.i.hominis ꝓut diſtingui⸗ mus actum coꝛdis oꝛis et oꝑis. ꝓut ſᷣm ipſos eſt meꝛe ri.hoc eſt ꝓut ſᷣm ipſos eſt oꝛdinari ex caritate ad deũ et ad ꝓximum.4! Ad vltimum vo dicitur et bene:ꝙ nõ eſt neceſſe dare pᷣcepta oꝛdinatiua hominis ad ſeipſuʒ cum ꝑ eadem per que oꝛdinatur ad deuʒ oꝛdinet᷑ ad ſe⸗ ipſum. Item vt dicit aug.regula diligendi ꝓximuʒ ſu⸗ mitur a dilectõne ſui.In hunc ̊ modum terminat᷑ ꝑs de pꝛeceptis moꝛalibo decalogi:que ſunt moꝛalia neceſ ſitatis.Oe moꝛalibo vᷣo voluntatis ſupꝛa que fundant᷑ leges votoꝝ de quibo Leuiti.xxvij.⁊ Qume.vj.⁊.xxx. dicetur domino ↄcedente:cum de ꝑfectione euangelica diſputabitur:vbi plenius inquiretur. QNueſtio. xl. de legibus iu/ dicialibo qtum ad ꝑſonam iudicis. Rocedendum eſt aſequenter ad inquiſitõnem mandato rum indicialiũ. Circa que notandum ꝙ quedaʒ ſunt mandata iudicialia ï⸗ tuʒ ad ꝑpſonas:que requirunt᷑ in iudi cio ſicut iudex: ꝓ quo dicit᷑ Deut.xvj. Judices et ma⸗ giſtros ↄſtitues.Actoꝛ cui dĩ Leuit.xix.Non eris cri⸗ minatoꝛ ⁊c.Et iteꝝ. on ſta bis ↄtra ſanguinẽ ꝓximi tui. Et iteꝝ · Qon oderis fratrẽ iuũ in coꝛde tuo:vᷣ pu⸗ blice argue. Et iteꝝ. MQõ qᷓres vlnonẽ ⁊c. Et reus.qͥ dr exo.xxij. Maleficos nõ patieris viuẽ.Et iteꝝ.xxiij. N 1 lut. epten tnatne inuce gulig NNon höͦne dhit guen⸗ nſoz Nbit dic th⸗ neſ ie⸗ tie . en ein dei. neti⸗ enſu ſetbe Cirtn ito eſtel o.5 ehee alid jer? um me io⸗ t e i mer N ſin . uneſtio Inſontem et iuſtum non occides. Teſtis ꝓ quo dicit Keuiti.xir. Non ſtabit teſtis vnus ↄtra aliquẽ quicad peccati vel facinoꝛis fuerit:łᷣ in oꝛe duoꝝ ⁊c 4 Yteʒ q⸗ dam ſunt mandata iudicialia qᷓtum ad pſecutõem iu⸗ dicij: ꝓ quo dicit᷑ deu.j iudicibo. Audite illos: ⁊ quod iuſtũ eſt iudicate ſeu ciuis ſit:ſeu ꝑegrinus: nulla erit diſtantia ꝑſonaꝝ. Ita paruũ audietis vt magnum. Et iterũ deut. xvj. Juſte qð iuſtum eſt pſequeris. Et iterũ Ceui.xix. Juſte iudica ꝓximũ tuum. Quedam vo ſunt mandata iudicialia determinantia ſnĩas iudicioruʒ.2 hoꝝ quedaʒ ↄſiſtunt in ꝑmiſſionibo vt in repudio.xxij. ut. Si vuxerit vir vroꝛeʒ: 1 poſtea 1c. Queda in ab⸗ ſolutõnibo:vt in manumiſſione ſeruoꝝ.xxj.Exoð.Si emeris ſeruũ bebꝛeũ ſex annis ſeruiet tibi 7c̃. Quedaʒ in punitõnibo.⁊ hoc multipłr variat᷑:ſicut infra pate⸗ bit. vt exoð.rrxj. Qui ꝑcuſſerit hominẽ volens occidere moꝛiat᷑.Et ibideʒ. Oculũ ꝓ oculo.dentem ꝓ dente. Et iterũ. xxij. exo. Qui furatus fuerit bouẽ: ꝗ nq; boues ꝓ vno reſtituet: et hmõi. Circa igit᷑ pcepta iudicialia legis hoc oꝛdine ꝓcedex᷑. Pꝛimo queꝛet᷑ de pᷣceptis iudi cialibo:que reſpiciũt ꝑſ. onas:que requirunt᷑ in iudicio Scdo ð pceptis ꝑtinẽtibo ad ꝓgreſſuʒ iudicij. Lercio de pceptis que reſpiciũt ſententias iudiciox.tuʒ ad pꝛimũ queret᷑ pꝛimo de iudicialibo qᷓtum ad ꝑſonã iu/ dicis. Scðo qẽtum ad ꝑſonam rei qui ↄuenit᷑. Tercio q;ẽtum ad ꝑſonam actoris. Quarto q;dtum ad ꝑſonam teſtis.Quinto qtum ad pſonas otingentes: vt ẽ aduo⸗ catus ⁊ aſſeſſoꝛ ⁊c. tum ad iudicem querunt᷑ plu⸗ ra.Pꝛimo an hõ poſſit eſſe iundex bominis. Scdo an ĩ⸗ ferioꝛ poſſit iudicare ſuꝑioꝛem. Tercio an ſuꝑioꝛ ma⸗ lus poſſit iudicare inferioꝛẽ. Quarto que ↄditiones re quiruntuꝛ ad hoc ꝙ aliquis poſſit eſſe oꝛdinate iuder. Quinto de differentia iudicũ.Serto quod iudicis offi cium. Miembrum primũ pꝛimũ ſic Deut.xvj. Judices⸗ magi⸗ ſtros ↄſtitues in om̃ibus portis.¶ Item deut. j. Tuli de tribubo veſtris viros ſa⸗ . pientes: 2 oſtitui eos pꝛincipes tribunos ⁊c· et pcepi eis.Audite illos:⁊ qð iuſtũ eſt iudicate ⁊2c Item. . ſapien. Diligite iuſticiam ꝗ iudicatis terrã. Item. j. yſa. Reſtitua iudices tuos vt fuerunt pꝛius. Item ad Rom̃. xiij. Qon ſine cauſa gladiuʒ poꝛtat. d de iudice:miniſter eĩ dei ẽ ⁊c. Item. j. ad Cori.vj. Neſcitis qm̃ ſcti de hoc mũdo iudicabũt.¶ Item ibidẽ Secularia iudicia ſi habueritis otemptibiles qui ſunt in ecclia illos ↄſtiiute ad iudicandũ. Ex his omnibus patet.ꝙ hõ põt hoieʒ iudicare. Contra.Rom̃.rxiiij. Eunꝗ es ꝗs indicas alienũ ſeruũ: ſuo dño ſtat aut ca⸗ dit. .¶ Item.j.ad Corin.iiij. olite añ tpᷣs iudicare:qͥ⸗ aduſq; dñs veniat ⁊c. ¶ Ieeʒ math.vij.i Lolite iucicaꝛe ⁊ nõ iudicabimini.¶¶ Itez math.xiij. de ʒiʒanijs 2 triti co. Sinite vtraq; creſcẽ vſq; ad meſſem. Aldeſſis at con ſummatõ ſcli. Ex his videt᷑ relinꝗ. ꝙ nõ ↄcedit᷑ hoĩ eẽ iudicẽ hoĩs ꝑ nouũ teſtm̃:quis ↄcederet᷑ ꝑ retãꝰ. So lutio.fm aug.in omeł.de pnia. et ẽ in glo.j.ad Coꝛi.v. Si ꝗs ſuꝑnoĩatur frater ⁊c. Hoc dicẽdo noluit hoĩez ab boiĩe iudicari ex arbitrio ſul picatõnis vel eroꝛdina rio vſurpatoq; iudicio:ſ potiꝰex lege dei ᷣm ordinẽ ec⸗ cleſie:ſine vltro ↄceſſum ſen accuſatũ ⁊ ↄuictũ. Diſtin⸗ guendũ ꝗ̊. ꝙ ẽ iudiciũ temerariũ: et ẽ iudiciũ oꝛdinaiũ ym legẽ dei. Judiciũ oꝛdinatũ ↄcedit᷑ hoĩ et hoc duob⸗ modis ẽ. Eſt em iudiciũ diſcretõis.et eſt iudiciũ coꝛre⸗/ ctõnis. Yudiciñ diſcretõnis in manifeſtis2 certis ↄce⸗ ditur hoĩ.vñ.j.ad Coꝛi.ij Spũalis hõ iudicat:2 ipſe a nemine iudicat᷑. Judiciuʒ coꝛreectõnis ↄcedit᷑ platis in puictitz vel afeſſis: ð quo in p̃ᷣ. Erudimini ꝗ indicatis terꝛã. Judicium vᷣo temerariũ vlr interdicit᷑ hoĩ. ¶Eſt aut temerariũ iudiciũ ex ꝑte iudicantis:7 ex ꝑte rei iu J enznzeen r vN Bir tonn Biten S Q. / R „Qu „ eE Be „ ☛☚4 be- 1 4 Cobeko xl. dicate. Ex paꝛte iudicantis temerarium iudicium eſt tribus modis.ꝑ vſurpatõnem.ꝑ indignita tẽ. ꝑ ignoꝛã tiam. Per vſurpatõnem:ſicut dic glo. ſuꝑ illud. nolite iudicare.glo.Lemerarie.Judiciuʒ em̃ temer ariũ eſt: qñ quibo nõ eſt ↄmiſſum iudicant.ſᷣm quem modũ di⸗ cit auguſ.iuxta illð apłi ad Ro.xiiij. Tu gs es ꝗ iudi⸗ cas ⁊c. Moluit inquit aug.hoĩem ab hoĩe iudicari ex/ traoꝛdinario vſurpatoq; iudicioſEt ꝓpter indignitatẽ. ſicut dr̃ ad Ro.ij. In quo alteruʒ iudica teipᷣm ↄdem nas.eadem em̃ agis que iudicas.Et math. vij y pocri⸗ ta quid vides feſtucã in oculo fratris ꝛc Ytez pꝛopter ignoꝛantiã ſᷣm ꝙ dicit᷑ Bañ.xiij. Sic fatui filij iſr knõ iudicantes neq; qð verũ eſt ↄgnoſcentes ↄdem naſtis fi liam iſrael. His ꝗᷓ tribus modis temerariũ eſt iudicin. ex ꝑte iudicantis.¶ Ex pꝑte pᷣo rei iudicate ſimiliter eſt temerariũ iudiciũ tribus modis. Cum iudicatur pſo⸗ na itum ad euentũ futuruʒ: vel cum iudicat᷑ intentio: vel cum iudicat᷑ factũ occultũ/Cum iudicat᷑ perſona qᷓ tum ad futurũ euentũ temerariũ eſt iudiciũ. Unð ſuꝑ illud. nolite iudicare. glo. eſcimus q̃lis futurus eſi qui nũc apparet malus. d cuiꝰcoꝛrectõne deſpaꝛe teme rarium iudicium eſt. Otem temerarium iudicium eſt cum iudicat᷑ intentõ incerta:ſicut dr ſuꝑ illud Aath. vij.nolite iudicare. Sũt quedã incerta quo aĩo fiant:ð quibo iudicare temerariũ eſt. Vñ ad Ro. riiij. Aſãdu cans nõ mãducantẽ nõ iudicet Temerariũ iudicinʒ ẽ iudicare dæ facto occulto iudicãti.ſᷣm quẽ modũ dr̃.j. ad coꝛin.iiij. olite añ tpᷣs iudicare quouſq; dñs veni at ⁊c. Et aug.dic ꝙ noluit hoĩem iudica ri ex arbitrio ſuſpitõis/tum vo ad circũſtãtias iudicij nõ ſolũ te⸗ meraꝛiũ dr ł̊ iiuſtũ.et h̊ tripłr.ex ꝑuerſitate animi. ex ꝑuerſitate oꝛdinis.ex puerſitate cauſe:ſiẽ iuſtuʒ dẽ ex aĩo.ex cã.⁊ oꝛdine:ſiẽ infra patebit. Ex bis igit ptʒ ꝙ; hõ nõ põt eſſe iuder homis ĩ occultis ⁊ ĩ incertis. qꝛ de his intelligit᷑ illð ioh.v. Pz om̃e iudiciũ dedit filio:nec in his q ad ipᷣm nõ ꝑtinẽt ꝗ iudicat. Et ꝑ H pʒ rñſio ad p̃dicta obiecta.Qam ille auẽtes q̃ onñdunt ꝙ hõ pt eſſe iudex hoĩs: intelligunt᷑ de indicio ordinario ſᷣm leges dei. Auẽtes vᷣo ↄtraꝛie de iudicio temerario. Mlembrum ſecundũ Oſtea querit᷑. an inferioꝛ poſſit iudicare ſuperioꝛem. Ad quoo ſic. Deutro.j. Cõ⸗ ſtitui ex tribubus veſtris pᷣneipes.tribu⸗/ nos.et centuriones:qui populum iudica rent. ergo ex lege dei ſuꝑioꝛes habent iudicaꝛe ſubdi⸗ tos et nõ ecõuerſo.¶ Item pᷣs.Tibi ſoli peccaui. Glo. MKex non habet hoĩem ꝗ facta ſua diiudicet.¶ Item. j. ad Thi.iiij. Senioꝛẽ ne increpaueris.Glo. Seniorez etate vel dignitate.ergo inferioꝛ ſi uꝑioꝛem nõ debet in⸗ crepare:ergo nec indicare.¶ Item ſuꝑ illud pᷣs. Tibi ſoli peccaui dicit glo. Rex omnium ſuperioꝛ eſt. A ſo⸗ lo ergo deo erit iudicadus.¶ IJtem ſuꝑ illud.j. Regu. xxiiij. vbi dicitur.ꝙ dauid pᷣſcidit oꝛam clamidis ſ aul Breg. Facta pᷣpoſiti a ſubditis oꝛis ferienda gladio ñ ſunt:qtumcũq; repꝛehenſibilia videant᷑.¶ Iteʒ hiero. ſuꝑ epiſtolam ad Gal.ij. vbi dicit᷑. ꝙ paulus petro re⸗ ſtitit infa. Paulus petrũ repꝛehendit:q non audeꝛet: niũ ſe ñ imparẽ ſciret.q̊ ſubditꝰ ꝗ ſcit ſe eſſe imparẽ nõ Axbet pꝛelatũ arguere vel iudicare. Contra. Neo pa pa quartus.xxiij.q.vij.ſcribit ludouico imperatoꝛi ſic. Nos ſi incõpetẽteꝛ aliquid egim us: et in iubditis iu⸗ ſte legis tramitem non ſeruauimus:veſtro ac miſſoꝛuz veſtroꝝ cuncta volumus emendare iudicio.ergo papa miſſoꝛum ab im ꝑatoꝛe volebat ſubire iudiciũ. ¶ Jtem in canonica Petri ſcdᷣa ſcdo. Balaam qui mercedem iniquitatis amauit: coꝛreptorem habuit ſue veſanie ſubiugale mutum. Si ergo animal mutum angelica virtute pꝛophete inſipientiam redarguit:multomagis 4 54 . ℳ Q 101 9₰ X 4* „) ANA Ruv 1. Recsde⸗ 1„ * ⸗ 4 5 er 722 benn — 4 — „E ta Q. eae Crn 7ANLAA4 7 27 3 lL. 9. * c M. -ſe ſan W0D10 SℛR 9 „ t eE le AUA) N2 7 . 5 . 0 . ee ee e * eC a . P e — 2 7 r̃ianuʒ. Coꝛneliꝰcenturi ſubditus poſſet aꝛguere pꝛelatum. ¶¶ Item xpc qui erat paſtoꝛ paſtorũ de quibo dicit MWMath. rv. 1206 ſum mil⸗ ſus niſi ad oues qᷓ ꝑierunt:inter obpꝛobꝛia qᷓ patiebat᷑ ab eis: vni dixit· Si male locutus ſum teſtimoniũ ꝑbi⸗ be de malo. Et iobã.viij · Quis ex vobis arguet me de eccato? Ex quo ptʒ.qꝙ; ipſe argutõni iudicio iudeoꝝ kubmiſit ſe: ꝙᷓ̊ multofoꝛtiꝰquilibet aliꝰ. ¶¶ Ieʒ. ij. Reg. xij. legit. ꝙ redarguit nathan dauid cũ omiſiſſet adul⸗ terium. 4 Item dañ. xiij. Baniel nulla legittima pote⸗ ſtate ↄſtitutus iudices de falſo teſtimonio ↄuicit ⁊ con⸗ uictos iudicauit.Ex quo relingtur ꝙ nullã poteſtateʒ babentes poſſunt iudicare poteſtatibus ſublimatos. Item in actibo cũ petrus intraſſet ad coꝛneliũ:ↄque ſti ſunt fratres ꝗ erant in iudea:a repᷣhenderũt euʒ ꝗa ad gentilẽ diuertiſſet: ſpditi pñt repᷣbendere pꝛelatũ. Item biero. ad heliodoꝝ. ſon omnes ep̃i ſunt ep̃i. Attendis petrũ:iudam ↄſidera. Stephanum ſuſcipis Nicolaum reſpice. Mon facit eccleſiaſtica dignitas te io adhuc ethnicus ſpũſſancti dono mundatt᷑. Daniel p̃biteros iudicat.infatuatũ ſal ad nibil valet: niſi vt ꝓijciat᷑ foꝛas:et a porcis ↄculcet᷑ Ex q̊ relinqtur.ꝙ boni ſubditi pnt malũ pꝛelatũ repꝛe bendere. 4 Item greg. Januario epo paulus dic. Be⸗ nioꝛẽ ne increpaueris.ᷣ hec eius regula tũc eſt ſeruan⸗ da:cũ culpa ſuꝑioꝛis ad interituʒ non trahit coꝛda mi⸗ noꝝ. vbi aũt ſenioꝛ exemplũ ad interitum pꝛebet: indi ſcreta increpatõne feriend?eſt. ¶ Item iob. xxxj. Si cõ tempſi ſubire iudiciũ cum ſeruo meo: cum diſceptaret aduerſus me ⁊c̃.inde vt pꝛius. Solutõ.iudicare dr ꝓpꝛie et impꝛoprie.ꝓprie dr ex auctoꝛitate ſuꝑioꝛi ĩ ex aminãdis factis arguendis ⁊ puniendis.hoc mõ iudi care ſuꝑioꝝ eſt reſpectu inferioꝝ.nõ ecõuerſo.lñ.vj. ſapie. d. Audite reges ⁊ intelligite: diſcite indices fi⸗ miũ terꝛe. Et hoc mõ iudicare eſt ex poteſtate ſeu ex au⸗ ctoꝛite. Alio modo iudicare dr cõmuniter extenſo vo⸗ cabulo ad arguere:coꝛriꝑe:monere.Et arguere Apꝛie eſt ſuꝑioꝝ reſpectu inferioꝝ. Vnð thimotheo dic apo⸗ ſtolꝰ. Argue cũ oĩ imperio.Corriꝑe eſt reſpectu pariũ Mathei · xviij. Si peccauerit in te frater tuus coꝛripe eum. Monere vo elſt inferioꝝ reſpectu ſuꝑioꝝ· ber.ad eugeniũ. Moneo te:nõ arguo. Dicendum ergo ꝙ iudi care ex auctoꝛitate ſicut dictũ eſt. in examinando meri⸗ ta arguendo ⁊ puniendo: nõ eſt inferioꝝ. ſed iudicare ex caritate extenſo vocabulo in monẽdo bonoꝝ ſubdi⸗ toꝛũ eſt reſpectu maloꝝ p̃ᷣlato x.¶¶ Ad obiecta Evtriuſ qʒ ꝑtis rũdenduʒ ad pꝛimũ iam ptʒ:quia iudicare ſᷣm prie dicitur. ſolum pᷣlatoꝝ eſt.vnde dom. ꝙ illð qð dicit᷑ ꝙ rex nõ bʒ hoiem qui facta ſua diiudicet nec ſu⸗ perioꝛẽ: intelligendũ eſt in ſuo oꝛdine. Eſt em̃ oꝛdo pta⸗ tnm duplex. oꝛdo ſcʒ ptatum ſeculariũ. ⁊ oꝛdo ptatum ſpũaliũ. In oꝛdine poteſtatuʒ ſeculariũ nullꝰeſt maioꝛ rege vel imꝑatoꝛe:quẽadmodũ in oꝛdine pratuʒ ſpũali um nullꝰeſt maioꝛ papa. tñ collatõne facta ptatis ſpi⸗ ritualis ad ſecularẽ: ptas ſpũalis eſt ſuꝑ ſeculareʒ: ſiẽ ſpũs eſt ſup̃ coꝛpꝰ.vñ et bier.j.dĩ.Ecce ↄſtitui te ſupeꝛ gentes 2 regna. Et oſtenſum eſt. ij. parał.xxvj.in Ozia q voluit ſibi vſurpare ſacerdotalẽ dignitatẽ: ⁊ ꝑcu ſſus eſt lepꝛa.4l Ad illud apli.ſenioꝛeʒ ne increpaueris 76˙. dicendũ ꝙ ex inerepatone qᷓ eſt ex aucte cũ obiurgatõe nõ eſt increpandꝰſenioꝛ diſcretus etiã a ſuꝑioꝛi. vñ ibi dicit glo.iſe increpaueris ꝓ etatis honoꝛe:ne indigne ferens ſe a minoꝛe coꝛreptũ.magis exaſperet᷑ ꝙᷓ ꝓficiet ſ obſecra vt patreʒ:ſicut dr.j.pe.v.Senioꝛes ꝗ in vob ſunt obſecro. Si vo ſtulti ſint ſenes: increpatõne que ẽ ex auẽte etiam cum obiurgatõne a ſuis ſuꝑioꝛibo incre pandi ſunt.vñ dicit ibi glo. Senioꝛ tñ ſtultus vt ait. b. Breg. vehementer eſt increpandꝰ. Increpatõne vo q̃ ẽ ex caritate inferioꝛ poteſt increpare ſuperioꝛem eo mo⸗ do quo dictũ eſt.¶¶ Ad illud quod obijcit ð hoc qð dici⸗ tur ſuper illud.tibi ſoli peccaui.Rex omnium ſuperioꝛ elt. iam patet reſponſio: quia ſuperioꝛ eſt in oꝛdine po⸗ teſtatum ſeculariũ: non tñ ↄferendo poteſtatem ſecła⸗ rem ſpũali:vt dictum eſt.¶¶ Vd illud qð obijcitur 5 da, uid qui pᷣſcidit oꝛam clamidis ſaul. dicenduʒ ꝙ ꝑ ſaul pᷣlati intelligunt᷑:ꝑ dauid ſubditi ſaul ventrẽ purgans illos ſignificat: qui maliciã intus ↄceptam foꝛis oſten⸗ dunt in ope. ſed in pᷣciſione clamidis non ſignificat᷑ re⸗ pꝛehenſio peccati. ꝑ clamidem enim regni poteſtas in⸗ telligitur. banc pᷣſcidit qui pᷣlatum ſententia ↄdemnati onis ferit: qð nulli ſubditoꝝ licet. Unde cum a beato BGrego. dicit᷑.ꝙ facta prepoſiti a ſubditis oꝛis gladio ferienda non ſunt: intelligit᷑ gladius oꝛis ſententia dã nationis. 4 Ad illud quod obijcit. ꝙ paulus petruʒ re/ prebendit: dicit᷑ ꝙ petrus ſ icut dicit᷑ ad Gał. cogebat gentes iudaiʒzareꝛet ſuo exemplo a veritate euãgelij re cedere.paꝛi aũt modo repᷣbendendus eſt qui non ſoluʒ ſe a fide exoꝛbitat:ſed etiã qui alios exemplo vel verbo ceuiat. Hoc ergo exemplo nõ ꝓbantur pᷣlati nõ arguẽ⸗ di a ſubditis:ſi a fide exoꝛbitauerit:vel alios exoꝛbita re fecerint. Et quod obijcitur. ꝙ petrum paulus nõ re⸗- pꝛebenderet:niſi ſe non imꝑarem ſciret. intelligendum nõ de paritate que eſt in officio eccleſ iaſtice dignitatis ſed de paritate que erat in puritate vite et noticia veri⸗ tatis. Qam qtum ad dignitatem pᷣlationis petrointeꝛ aplos non bhabebat parem. Ad obiecta vo alterius partis: quibus indiſtincte oſtenditur inferioꝛes poſſe iudicare ſuperioꝛes: Rñdendum eſt. et pꝛimo ad illud quod obijcitur de leone pa pa.dicendũ ꝙ leo papa illo fecit ꝑfectionis cõſideratõne:non rigoꝛe coactus diſci⸗ pline: ſicut beatus gꝛego.dicit de ſeipſo. Si quis ſuper his nos arguere voluerit:vel extra auctoꝛitateʒ nos fa cere ↄtenderit:veniat ad ſedem apoſtolicam: vt ibi an⸗ te ↄfeſſionem beati petri apłi mecum iuſte decertet: q̃te nus ibi vnus ex nobis ſententiam deferat ſuam. Ex B ergo non ſegtur ꝙ diſciplina iuris ſubditi babeant in dicare pꝛelatos.¶ Ao illud quod dicitur de balaam. dicendũ ꝙ ꝑ aſinam bene ſi ubditi intelligunt᷑: ꝑ balaaz mali plati: non tñ ex hoc pbant᷑ pꝛelati arguendi a ſb- 5 Ditis: ſed ſubditis tĩ foꝛma datur bu militer renitẽdi pᷣlatis:ſi foꝛte eos ad malũ cogere voluerint. Ad illð qʒ obijcitur de xpᷣo.dðm ſicut pꝛius.ꝙ aliud eſt qð de rigoꝛe cogimur ſeruare diſci pline. aliud eſt qð admit⸗ titur ꝑfectõnis ↄſideratõne.Xpᷣc ergo iudeos ad ſe aꝛ . guendum immiſit ↄſideꝛatione ꝑſectionis: non ſeueri tate iuris. Si enim legis rigoꝛe eſſent admiſſi. bac au⸗ ctoꝛitate ſceleratiſſimi ⁊ infames ad accuſatõnem reli⸗ gioſoꝝ eſſent recipiendi:quod iniquuʒz eſt. ¶¶ AUd illud quod obijcitur de natban dicendũ ꝙ due ſunt perſone quibo mundus regitur. regalis et ſacerdotalis.⁊ ſicut reges pᷣſunt in cauſis ſeculi:ſic ſacerdotes ĩ cauſis dei. Kegum ẽ coꝛꝑalez irrogare penã. Sacerdotũ ſpnaleʒ inferꝛe vindictam. Dicenduʒ ergo qᷓtum ad ſtatum le⸗ gis. et ſi regalis vnctio ſacerdotibus et ꝓphᷣis perat in cauſis ſcłi: tñ ſuberat eis ĩ cauſis dei. vn reges a ꝓphis 2 ſacerdotibo vngebant᷑ athan vpha cu regẽ aꝛgu it ſuum executus ẽ officiũ in quo erat rege ſuꝑioꝛ.non vſurpauit regis officiũ ĩ qͥ erat rege inferioꝛ. ANDonuit em ꝙ ꝑ pnĩaʒ pctm expiaret:nõ tulit in eũ ſniaʒ q̃ tan⸗ qᷓ adniter ⁊ bomicida m legẽ interiret.¶ Ad illud qð obijcit᷑ ð Dañ. dõm ꝙ miracula veteris teſtamẽti ſunt admiranda: nõ in exemplũ nr̃e actõnis trabenda. Un⸗ ð daniel ꝙ iudicauit ſenioꝛes h fuit ptate ſuꝑioꝛis ſpi rituſſancti accepta occulte. vnð ibi dr. Suſcitauit dñs .— A ſpm̃ pueri iunioꝛis.ſiẽ dr.ij. Exo.Quis te ↄſtituit iu⸗ dicem ſuꝑ nos.glo. Arguebat eos moyſes ex prate oc⸗ culta data ſibi a deo que poſtea maileſta fuit.¶ Ad il⸗ lud qð obijcitur.ꝙ arguebãt iudei petrum. quia intra uerat ad Coꝛnelium. dom m beatum greg. Petr ?po⸗ teſtatẽ regendi acceperat. 7 tñ idem apłoꝝ pꝛimꝰ que rimonie ↄtra eũ a fidelibus facte cur ad gentes intraſ⸗ = — „ . „ aD n anceſer ien 09 “ “ͦðͦͦJMUã 1KNNIE Mueſtio ſet non ex poteſtate officij qua poſſi dici oues paſtoꝛeʒ ſuum nõ rephenderant: ſed aucte diuine virtutis:qua Gentiles acceꝑant ſpmſanctũ:rñdi t. Ad duo ſequen- tia ſancti Hier.⁊ grego.ptʒ iam rñſio ex pᷣdictis. ſᷣ ta⸗ men ad illud hiero.qð dicit.ꝙ non om̃es epi ſunt epi. dicenduʒ ꝙ eſſe eßᷣm digne eſt eſſe eṽm ꝑ auẽtem ſpũa lis poteſtatis:et ꝑ meritũ ſanctitatis. O: g dicit 5 ma⸗ lis ep̃is dicit de ipſis ꝓpter defectũ ſa nctitatis:nõ pro⸗ pter defectũ poteſtatis vel oꝛdinis qdiu ab ecclia tole· rantur.4l Ad vltimuʒ qð obijcitur de iob. dicendum illud dicebat de perfectione huilitatis nõ debito iuris. Nlembrum tercium Oſtea querit᷑ vtruʒ pꝛelatꝰ malus poſſit iudicare inferioꝛẽ ſeu ſubdituʒ iuſte.Ad qð ſic.Gts am bꝛo.ſuꝑ pᷣs. Beati imma culati.Yudicet ille de alteriꝰ erꝛoꝛe:ꝗ nõ habet qð in ſeipᷣo ↄdemnet. Indicet ille ꝗ nõ agit eadẽ que in alio putauerit punienda: ne cũ de alio iudicat.ĩ ſe ferat ſniam:ex quo pʒ ꝙ malo p̃lato nõ licet iudica⸗ re. ¶ Nem grego.in moꝛalibo exponẽs illud iohᷣ.ꝗ ſine pctᷣo eſt pꝛimꝰmittat in eam lapidẽ. Ad aliena quippe peta punienda ibant: ⁊ ſua reliquerant. reuocent itaq; ad ↄſciam vt pꝛiꝰ ꝓpꝛia coꝛrigant. ⁊ tũc aliena repᷣhen⸗ dant. ¶ Item greg. ſuꝑ illud iudicũ.vbi dicit viri ga baa interfecerãt vroꝛẽ Leuite ↄgnoſcendo:dicit.Cum tribo beniamin in carnis ſcelere fuiſſet obꝛuta: collectꝰ om̃is iſrael vlciſci inigtatẽ voluit:ſᷣ tñ ſemel et iterũ in belli certamie ipſe pſtratoeſt:a ſubdit. Quid eſt ꝓĩ vl⸗ tione ſceleris iſrael inflãmat᷑: 1 tñ pꝛius ipſe ꝓpſiernit niſi ꝙ ipſi pꝛiꝰpurgandi ſi unt:ꝑ quos alioꝝ culpe feriũ tur.vt iam mundi ꝑ vltionẽ veniant q alioꝝ vicia coꝛri gere feſtinãt. Ex hoc arguit᷑ ꝙ pᷣlatus miſi mundꝰſit:ñ væbet immũdos iudicare:¶ Itez greg. Poſtulatꝰdñs iudicare peccatricẽ nõ ſtatiʒ dat iudiciu: ſed pꝛiꝰſe in clinans deoꝛſuʒ in terꝛa digito ſcribebat.nos ty pice in ſtruens:vt cum q̃libet ꝓximoꝝ erꝛata cõſpicimus:non antea rephendendo iudicemꝰꝙᷓ ad ↄſciam noſtri reuer ſi digito diſcretiõis:quid in ea ↄditori placeat:quidue diſpliceat examinemus.iuxta illud apli.Conſidera te⸗ ipſum:ne et tu tempteris. Item gꝛeg. in eodẽ. Qui ſi⸗ ne peccato eſt ⁊c.i.pꝛimo vos ipſi iuſticiam implete: 2 ſic innocẽtes manibo ad lapidandã ream ↄcurꝛite.Ex bis videt᷑ ꝙ malus aligꝗs non debet alium iudicaꝛe:vel iudicis ꝑſonã aſſumeꝛe. Contra.ſaul cuma domino eſſet repꝛobatꝰ.dei ꝓpłin iudicabat:⁊ eiꝰiudiciũ vniuer ſus populus expetebat.Eñ dicit dauid poſt repꝛobati onem ꝓfitens ipm eſſe iudicẽ a dño: ꝗpicius ſit mihi do minus: vt nõ extendã manũ in xpᷣm dñi. j. Reg.xxiiij. Item dauid cũ eſſet adulter 2 bomicida interꝛogatꝰ a ꝓpha ſniam in diuitẽ xdit:ꝗ ouem pauꝑis rapuit di cens. Judiciũ moꝛtis eſt viro huic ouẽ reddet in q̃dra⸗ plũ. IJtem ſalomon cũ amoꝛe mulieꝝ deos gentilium coleret:ſicut dr.iij. Reg.xj.tñ vniuerſus iſrael ad eius iudiciũ ofluebat.¶ Item math. xxiij. de malis pꝛelatis iudeoꝝ dicebat dñs. Que dicũt facite ⁊c̃.¶ Iteem. j. pe. ij. Serui ſubditi eſtote ĩ ome timoꝛe dominis nõ tm bo⸗ nis ⁊ modeſtis:ſᷣ etiã diſcolis.ex quibo r̃lingtur ꝙ ma loꝝ pᷣlatoꝝ ſnie eſt parend uz a lubditis. ipi legalr pnt ſubditos iudicare. Solo.dðm ꝙ eſt iudicare de officio ptatis.⁊ ẽ iudicare de idoneitate ſiue merito po teſtatis. pᷣmo mõ mali pllati pñt ſubditos iudicare. ſe⸗ cundo mõ nõ niſi boni.pꝛimũ ſine ſcdᷣo damnabile ẽ in qicanti.tñ ſalubꝛe ẽ ſubdito obtemꝑanti. Unde auẽta⸗ tes pᷣmo poſite oñdunt.qꝙ mali paſtoꝛes dum ſnĩia iuſti xamis alios feriũt ſibipſis nocẽt.qꝛ ſicut dr ad Ro.ij In qͥ alios iudicãt ſeipos ↄdemnãt.Anẽ tes pᷣo in con⸗ riũ obiecte aſtruũt ꝙ dum ab ecclia tolerant᷑: eoꝝ iu⸗ dicium ſubterfugere nõ eſt licitũ et obtemꝑare eſt pfi⸗ cuum.Et ꝑ hoc pʒ rñſio ad obiecta. Nlembꝛmmn quartũ nſequẽter querit᷑ que ↄditõnes reqrũ⸗/ tur ad hoc ꝙ aligs poſſit eſſe ordinate iu dex. Mam deut.jj. dicit moyſes. Dixi vo⸗ bis. date ex vobis viros ſapientes 2 gna⸗ ros quoꝝ ↄuerſatio ſit ꝓbata in tribubus veſtris. Et ſeqtur. Zuliqʒ eos vt ꝓplm iudicarent. Ex hoc & relin quit᷑.ꝙ ſᷣm legem dei ꝗ nõ eſt ſapiens et gnarus iuris. non poterit eſſe iuder. illi ꝗ ſunt minoꝛis etatis non pñt eſſe iudices.ſiłr nec natura ſurdi nec ꝑpetuo furi⸗ oſi.iij · q. vij. infamis. ¶ Item cuʒ iudices debeãt eſſe de tribubo populi Sdi.ᷓ hereticꝰnõ poterit eſſe iudex vel ĩ⸗ ſidelis et hoc eſt qdð dicit canon.xxij.q.j. Hereticꝰ ca⸗ tholicum vtpote ſuꝑioꝛem ſe maledicere nõ valet.ĩ alie num a fide tanqᷓ in ſibi coequalem ſententiaʒ daꝛe non poteſt. ¶ Item ↄſimili ratõne ꝓbat᷑.q excoicatus nõ pr eſſe iudex. Scðm etiaʒ ꝙ dicit decretalis titulo de iudi cijs.vbi dicit᷑.ꝙ licet excoĩcatus non poſſit ſtare ĩ iudi⸗ cio per ſe:tamen poteſt cogi per alium rñdere.⸗ Item ex hoc ꝙ dicit᷑ ↄuerſatio iudicis ꝓbata debet eſſe. vide⸗ tur ꝙ ſuſpectus nõ poſſit eſſe iudex. Unð canon Mico⸗ lai.iij. q v. Oꝛ: ſuſpecti.poſt me.Liceat ei qis ſuſpectũ iudicem ſibi putat eſſe anteqᷓ; lis inchoet᷑ recuſaꝛe ⁊ ad aliũ recurꝛere.nam quodãmõ naturale eſt ſuſi pectoꝛuzʒ iudicũ inſidias declinare et inimicoꝝ iudiciũ velle re⸗ fugeꝛe. ¶ Item ꝑ hoc ꝙ dicit. quoꝝ ↄnerſatio ſit ꝓbata in tribubus vris.oñditur ꝙ alienigena ſeu extraneꝰ iu dex eſſe nõ poſſit:Fm ꝙ dicit canon ſtephani pape.nul⸗ lus alienigena aut accuſator fiet aut iudex. vnde et de Toth ſcriptũ eſt. Ingreſſus es vt aduena nunꝗd vt iu⸗ dices? ¶ Item ꝑ hoc ꝙ dicit᷑.⁊ ↄſtituam eos pꝛincipes: oſtendit᷑ ꝙ ille ꝑſone que rõne ſue ↄditõnis ſunt ſubdi te ⁊ ſubiecte iudices eſſe non poſſunt vt mulieres et ſer ui. vnde de mulieribo dicit ambro.in li.q. ve.et no.teſ. Adulierem ↄſtat ſubiectã eſſe viri ſui dominio:⁊ nullã auctoꝛitatẽ habere:nec docere poteſt nec teſtis eſſe:nec fidem dare. Item de ſeruis ⁊ alijs pꝛedictis dicit canõ ſancte Romane eceleſie ſynodi. iij: q. vij. Infamis.S. ria ſunt quibo alig impediunẽ᷑ ne iudices fiant.i Za tura ſurdꝰet mutus et ꝑpetuo furioſus impubes: ga iudicio carent ⁊ lege:vt ꝗ a ſenatu amotꝰeſt ſi upple pꝛo⸗ pter aliqð crimen moꝛibo femie et ſerui: nõ qꝛ ñ beant iudiciũ ſcʒ ga pᷣceptũ eſt vt ciuilibo nõ fungant᷑ officijs Verũ ſi ſeruus du putaret᷑ liber ex delegatione ſenten/ tiam dixit:qᷓuis poſtea in ſeruituteʒ depulſus ſit:ſnĩa ab eo dicta rei iudicate firmitatem tenet. Ex his ergo vident᷑ plures ꝑſone excludi:ne iudices ſint. Sed 3 hoc obijcit.⁊ pᷣmo ↄ hoc qð dictũ ẽ de pueris ⁊ mĩoꝛib⸗ etate.iſã hieremias adhuc puer ↄſtitutꝰ ẽ iudex a ðᷣo. Vñ.j.hiere.poſtqᷓ dixit.neſcio loꝗ: qꝛ puer ego ſuʒ.di xit ei dñs. Conſtitui te ſuꝑ gentes ⁊ regna vt euellas 2 deſtruas ⁊c.¶ Item daniel puer inſpiratõne diuĩa fa⸗ ctus eſt iudex ſenioꝝ ꝗ volebant pꝑdeꝛe ſuſannã. ¶ YIeʒ in aliquibo pueris malicia ſuplet etatem. eadẽ ratõne in aliquibo ſcia pᷣuenit adultam etatem. Si eꝛgo non eſt eauſa quare minoꝛ etate non debeat eſſe iudex: niſi defectꝰin iudicãdo.q̊ hmõi minoꝛes poterũt eẽ iudices Iem obijcit᷑ ↄtra boc qð dictũ eſt: mulier nõ debz eſſe iudex.qꝛ.v.iudic.legit᷑ delboꝛa indicaſſe iſrahel.et ptꝰdatã legè a deo.q non eſt ↄtra legã datã a deo mulie⸗ rem eſſe iudicem. ¶ Item mulieres legunt᷑ multe pᷣdite ſpũ ꝓphᷣie vt Maria ſoꝛoꝛ moyſi. xv. Exo. Item anna ꝓhetiſſa:de qua legit᷑.ij.Luce. Si O mulieres ꝑ ſpiri⸗ tum ꝗꝓphetie aſſumpte ſunt ad denunciandũ iudicia di uina:multomagis poſſunt aſſumi ad denunciandũ iu⸗ dicia humana. ¶¶ Item obijcit ↄtra hoc qð dictuʒ eſt de ſeruis.qꝛ dicit᷑.ij.ad gał.i Lon ẽ iudeꝰneqʒ grecꝰ.non eſt maſculꝰneqʒ; femia ⁊c. Oẽs em̃ vos vnũ eſtis in xpᷣo ihu. fuilis ↄditõ in xpᷣiana religiõe ñ differt a ſibera ( „ . . 2° Drto — „ . 9 ergo ſeruus poterit eſſe iudex.i¶ Item queritur ratõ q⸗ re ſic ẽ:et ꝗs numerꝰꝑſonaꝝ:in quibo nõ eſi idoneitas ad boc vt iudices fiant. Solo. Fᷣm ꝙ dicit. j. deutr. Judicibus xi iudiciũ eſt:vñ homo iudex gerit vicẽ iu dicis vei in iudicando.ideo in tribo dzʒ cõſoꝛmari deo: ꝗ iudex eſt. in ptate.veritate 2 bonitate.ſᷣm ꝙ dr exo. xviij. ꝛouide de om̃i plebe viꝛos potentes 2 timentes uʒ. ecce ptas.in quibo ſit veritas:ecce veritas. Etꝗ oderint auariciã. ecce bonitas.Ptas in auẽte.veꝛitas in iudicio ſiue diſcretõne. Monitas in rectitudine ani⸗ mi ⁊ vite.lnð.xvj· deut. Judices ⁊ mgr̃os ↄſtitues in omibo poꝛtis.ecce auẽ tas ptatis. vt indicẽt ꝓoylin iuſto indicio.ecce iudiciũ veritatis.nec in alterã pſonã decli nent ꝛc.ecce rectitudo animi ſeu vite. Stem bec tria ſi⸗ militer ondunt᷑ in pdicto verbo deut.j. Date ex vobis viros ſapientes 21 gnaros. ecce diſcretio veritatis. qrũ ↄuerſatio ſit ꝓbata.ecce rectitudo bonitatis.vt ponam eos pᷣncipes:ecce auẽtas ptatis.qQotandũ ꝗ̊ ꝙ que⸗ Den dam plone inidonee ſunt ad aſſumendã ꝑſona iudicis quia nõ ſunt idonee ad ſuſceptõeʒ auẽtatis:ſeu ratõne ulxX ſexus vt mulier. cui poſt petn dictũ eſt. Sub viri pra⸗ te cris. Vñ.j.ad coꝛin.xnij.dicit apłs. Mulieres ĩ ec⸗ (cleſia taceant.nõ em̃ ꝑmittit᷑ eis loqui:ſed ſubditas eẽ 8 „₰(Aut rone ↄditõnis foꝛtune vt ſeruus.vñ.j.pet.ij. Ser⸗ 29 ni ſubaiti eſtote in omi timoꝛe Alie vᷣo ꝑſone quia nõ ſunt idonee repellunt᷑ ab officio iudicis. qa non ſunt idonee ad iudiciũ veritatis:et hoc pluribo modis.lel ꝓpter inpedimentũ ꝑmanens vel ꝗpter impedimentũ tranſiens. IJtem ꝓpter impedimentũ ꝑmanens:aut in⸗ H. „ natum aut ptingens. Pꝛopter impedimentũ manens .. . . innatũ ꝓhibet᷑ iuder eẽ ſurdus ⁊ mutus. Pꝛopter im⸗ „pegdimentũ ꝑmanens 2 otingẽs ꝑpetuo furioſus.Et ⸗ fuinsſ) pter impedimentũ tranſiẽs minoꝛ etate. Item alie ꝑſo &ταcπ ne excludunt ꝓpter defectũ appꝛobatõnis vite ſeu boni „ tatis.qð ↄtingit triplici de cauſa.vna ẽ repꝛobatõ vite hn) vel ꝓyter crime erꝛoꝛis:vt in bereticis. Aut ꝓpter ſcan⸗ )vfhmdalum auer ſatõis. vt in his q ſunt infames. Aut pter Wan) dtagium coionis: vt in excoĩcatis.Alia caula eſt igno⸗/ 9 V rantia ↄditõnis ꝑſone:vt in extraneis.Tercia vᷣo cau Alie n nqſa ẽ ſuſpicio ꝓbabilis malicie ꝑſone.vt ſi ſit inimicus vel declinatõnis a rectitudine iuſticie.qua rõne ꝓhibẽ⸗ tur om̃s ꝗ ſunt ex ↄſanguineis auctoꝛis vel inimici rei vel aliq̃ iuſta cã ſuſpecti.iij.q.v.¶l Ad illud ̊ qð obijci tur de hiere.⁊ daniele.dm ꝙ illud ꝑtinet ad puilegiũ gre ſingularis:nõ ao exemplũ imitatiõis.ſicut ⁊ quod em ad) J ner 6 14¼ kdi l mhiere. . oicit. Anteq exires de ventre ſanctificaui te. qð dr. xiij. dan. O ſuſcitauit dũs ſpm̃ pueri iunioꝛis aiuilegia aũt paucoꝝ nõ faciũt legẽ ↄmunẽ.4 Ad il⸗ ud vᷣo qð obijci. ꝙ in aliquibo ſcia pᷣuenit etatẽ adul⸗ tam.dm ꝙ iura q debent regulare geneꝛalitatẽ hoĩm nõ aptant᷑ bis q̃ raro ↄtingunt:h his q̃ frequenter aut ſemꝑ.nec his q̃ ↄtingũt in paucis:̊ in his q̃ ↄtingunt in pluribo. mRaro at᷑ ↄtingit ⁊ nõ niſi ꝑ pᷣuilegiũ ſuꝑne gre :ꝙ in pueris talis ſcia inueniat᷑: qlis et qᷓnta in iu⸗ dicibo reꝗrit᷑. Reꝗrit᷑ em̃ ſapia iuris:⁊ cuʒ hoc erꝑien⸗ tia iudicij.vñ ꝓter hᷣ ſignater dictũ eſt. j. deut. Date ex vobᷣ viros ſapientes ⁊ gnaros.ſapientes.ſ.ꝑ iuris ⁊ le/ gum noticiam:gnaros ꝗꝓpter exꝑientiaʒ. Item inde eſt qð moyſi dicit᷑.xj.numeroꝝ. Cõgrega ſenes ꝓpli qͥs tu noſti ꝙ ſenes ſint ꝓpłli ac mgr̃i:vt ſuppoꝛtent onꝰtecum: ⁊ nõ tu ſolus graueris. Hinc etiã eſt ꝗꝙ ꝓpter exempllũ imitationis iudex omniũ.Xpᷣc ad actus plationis non ꝓceſſit niſi in etate ꝑfecra triginta annoꝝ pꝰ baptiſmũ ſicut hĩr̃ ex luc.iiij.¶ Ad illud vᷣo qð obijcit᷑ de Delboꝛa ꝙ fuit iudex iſrael.dðm m illud.j.ad Coꝛ.x. Omnia illis ↄtingebãt in figurã. Elñ qð in veteri teſtamẽto di citur de delboꝛa. factũ eſt in eccłie figura. ꝓFigure auteʒ veteris teſtamenti nõ trabunt᷑ in nouo teſtamẽto in au etoꝛitatẽ erxempli.Eñ ꝙ hboc nõ ſit ad imitatõneʒ ĩ no⸗ uo: oſtenditur.j.ad Lhi.ij. docere mulieri nõ ꝑmitto: nec dominaꝛi in virum. 4 Ad illud dᷣo quod obijcitur. ꝙ aſſumunt᷑ ad gram ꝗꝓphie. ̊ multomagis ad iudicia bumana poterunt aſſumi.dm ꝙ nõ ſeqatur nec eſt ſiłe quia gr̃a ꝓphᷣie nõ dat auẽteʒ mulieri ſuꝑ virũ:nec mu tat legem ſubiectionis qua iure diuino tenet᷑ mulier eẽ ſub viro:quia geñ.iiij.dicit᷑. Sub viri poteſiate eris:⁊ ipſe dñabitur tui.Sed auẽtas iudicij daret dominiuzʒ mulieri ſuꝑ virum: quod repugnat diuine inſtitutõni MQuare autẽ aſſumpte ſunt ad gram ꝓphᷣie dicitur.iiij. iudicũ.ſuꝑ illud.eꝛat aũt delboꝛa ꝓphes.ibi glo.Ada⸗ mantij. Pꝛeſlat in hoc ↄſolationeʒ muliebꝛi ſexui:ne ꝓ infirmitate deſperet ſe ꝓghᷣie gram poſſe ſuſcipere ſed credat ꝙ ↄfert hanc gratiam mentis puritas:nõ ſexus diuerſitas. . Mlembrum quintum L Oſtea querit᷑ de dr̃ia iudicũ. Differẽtia aũt iudicis ſᷣm iura triplex eſt.Qam alij ſunt oꝛdinarij.alij arbitrarij.alij delega⸗ ti. Judices oꝛdinarij ſunt ꝗ ab apoſtoli⸗ co vt eccleſiaſtici.vel imꝑatoꝛe vt ſcolares legittimã po teſtatem accipiunt. Arbitrarij ſunt qui nullaʒ poteſta⸗ tem habentes cum conſenſu litigantiuʒ in indices eli⸗ guntur: ſicut habetuꝛ.ij.q.vj. Judices vo delegati ſunt quibus vna vel plures cauſe ab eo qui habʒ iuriſdicti onem oꝛdinariam vel extraoꝛdinariam vel a pꝛincipe ↄmiſſam ↄmittuntur. 4 In pꝛimis ergo queritur vnde ex lege diuina hec differentia iudicum ſumat auctori tatem. Qam ſicut lex diuina moyſi et euangelij extra- pitur a lege eterna: ita lex ciuilis extrahitur a lege mo yſi: et lex canonum a lege euangelij. ¶ Iem cum iudi⸗ ces oꝛdinarij diſtinguantur ſᷣm ꝙ dicit Hugo. de ſan⸗ cto vict.in li:de ſacramentis.ſcða parte.In laicis ad quoꝝ pꝛouidentiam ea que terꝛene vite neceſſaria ſunt ꝑptinent: poteſtas eſt terꝛena. In clericis ad quoꝝ offi⸗ cium ſpectãt ea que ſpirituali vite ſunt bona:poteſtas eſt diuina.illa poteſtas ſecularis dicitur. iſta ſpiritua lis. In vtraq; poteſtate diuerſi ſunt gradus et oꝛdines poteſtatum. Terꝛena poteſtas caput habet regẽ. Spi ritualis poteſtas ſummum pontificem caput babet. Queritur ergo vtrum a lege diuina hec differẽtia ſu⸗ matur oꝛdinarie poteſtatis. Item vtrum in poteſtate et iudicibus oꝛdinarijs vtriuſq; poteſtatis poſſint eſſe plures in eodem gradu vt duo ſummi pontifices. duo epiſcopi eiuſdem loci.duo imꝑatoꝛes. duijo reges terre eiuſdem non ſubalternati.quod videtur.quia duo poſ ſunt eſſe iudices delegati a poteſtate vnius gradus. er⸗ go pari ratõne et duo iudices oꝛdinarij in eodem gra⸗ du.¶ Item luce.j.ſuper illud.factum eſt vt ſacerdotio fungeret᷑ ⁊c.dicit glo. Ambꝛo.et bede.e ꝓpter ampli ationem cultus dei a dauid ↄſtituti ſunt.xxiiij. ſummi pontifices:qui per vices ſuas miniſtrent. ergo in eodẽ gradu ſacerdotij ſummi plures erant a Dauid ꝓpbeta oꝛdinati.ꝗ. Item luc.iij.dicitur.ꝙ ſub pꝛincipibus ſa⸗ cerdotum anna et caypha factum eſt verbũ domini ſu⸗ per ioh.⁊c̃. Et ex boc habet᷑ ꝙ duo erunt pꝛincipes ſa⸗ cerdotum. Contra.nemo poteſt duobo dominis ſer⸗ nire. Fᷣm gᷓ ſententiã ſaluatoꝛis non eſt oꝛdinata ſubie⸗ ctio ad duos pᷣſidentes in eodem gradu ptatis.4¶ Itez xiij.ad Ro. Omnis anima poteſtatibo ſublimioꝛibus ſubdita ſit.Et ſeqtur.qui poteſtati reſiſtit dei oꝛdinati oni reſiſtit. Scdᷣm ergo oꝛdinatõnem diuinam ptates oꝛdinant᷑ ᷣm ſuꝑius et inferius.aliter nihil eſſet dictu poteſtatibo ſublimioꝛibo ſubdita ſit.ergo in eodeʒ gꝛa du non erit eadem ſublimitas plurium poteſtatum· 4 Item om̃is oꝛdo ꝗ ↄmendatur qtum ad gradũ pᷣnci patus in irꝛatõnabilibo eſt oꝛdo ᷣm inſtinctum nature et ſm dictamen rõnis. Sed i apibus ↄmendat᷑ vnitas pᷣncipatus:qꝛ in apibo pᷣnceps vna eſt.in gruibus vni⸗ tas ducatꝰ. qꝛ vna dux eſl. vnam em̃ ſequuntur.ergo ð — — X . /. und 5 – nivſt . Q 114 AX S/3 . CuW △ — . — — — .cçẽ , Lneſtio inſtinctu nature:et ve dictamine ratiõis eſt vnitas p̃ᷣn⸗ cipatus et ducatus.q̊ in eodem gradu non poſſu nt eſſe duo principes vel duo duces.¶ Item ex lege dei ſolus vnus ſummꝰſacerdos inſtitutꝰeſt vt aaron: vel ſucceſ ſoꝛ eius:ſicut legi᷑ Qume.xx.Et vnus ſolꝰrex inſtitu/ tus eſt in ꝓplo dei. vnde ⁊ in Oſee repᷣhenduntur reges ccem tribuũ:qui fecerũt diuiſionem in regno.vnð dr viij · Oſee. Ypſi regnauerũt:⁊ non ex me.pᷣncipes exti⸗/ terunt:et non cognoui. Item querit᷑ cum vuplex ſit pĩos oꝛdinaria.ſ.ptᷣas ſpũalis et ſecularis.vtrum oꝛdi nata ptate vna peminat alteꝛi. Ad qdð — illnd p̃s. Tibi ſoli peccaui.glo. Quia rex omnibo eſt ſuꝑioꝛ:et ideo tm̃ a deo ꝗ eſt maioꝛ eo puniendus:ſi ꝗs de pplo er rauerit deo peccauit regi.rex vᷣo non habet hominez qui eiꝰfacta diiudicet.̊ ſummus pontifex non põt iu⸗ dicare imꝑatoꝛem ſeu regem. ¶ Item hug. de ſan. vict. in li.de ſacramentis. Spũalis ptas non ideo preſidet vt terꝛene in ſuo iure pᷣiudicium faciat ſicut ipſa terre⸗ na poteſtas qð ſpũali debetur nũꝙᷓ ſine culpa vſurpat. ergo in iudicija terꝛenoꝝ non eſt ſubiectus imꝑatoꝛ in dicio ſummi pontificis.¶ Item.j. pe. ij. Subiecti eſto⸗ te om̃i bumane creature ꝓpter deum ſeu regi tanqᷓ pꝛe⸗ cellenti.Si & rex pcellit:nõ eſi ſubditus alicuius iudi⸗ cio. .¶ YVoꝛte diſtinguet᷑ ſicut diſtinguit Gratianꝰvt ſupᷣ dictũ eſt:ꝙ ſicut reges preſunt in cauſis ſeculi:ſacerdo⸗ tes in cauſis dei.i Iathan vo ꝓpheta cum dauid redaꝛ⸗ guit:exercuit ſuum officium in quo erat rege ſuperior non regis vſurpauit officiũ: in quo erat rege inferioꝛ. Scðm hoc ergo ſi in cauſis ſpuᷣalibo ſubiectus eſt im⸗ peratoꝛ ſummo pontifſici:in cauſis ſecularibo ſubiectꝰ erit ſummus pontifex imꝑatoꝛi.¶ Contra.ſicut ſecula ria oꝛdinant᷑ ad ſpuũalia: ita poteſtas ſecularis ad pote ſtatem ſpũaleʒ. Sed ſecularia ſubſunt ſpũalibus oꝛdi⸗ ne rõnis et diuino: poteſtas ſecularis ſubeſt poteſta ti ſpirituali.ergo imꝑatoꝛ ſummo pontifici. Item di cit Hug.de ſancto vict.in li.de ſacramentis. Aita ter⸗ rena bonis terꝛenis alit᷑.vita ſpũalis ſpũalibus bonis nutrit᷑. Ad poteſtatẽ regis ꝑtinent que terꝛena ſunt et ad terꝛenam vitam facta ommia. Ad poteſtatem ſum⸗ mi pontificis ꝑtinent q̃ ſpiritualia ſunt et vite ſi piritu⸗ ali attributa vniuerſa.quantuʒ dᷣo vita ſpiritualis di⸗ gnioꝛ eſt ꝙᷓ terꝛena ⁊ ſpiritus qᷓ; coꝛpus: tantũ ſi pũalis poteſtas ſecularem poteſtateʒ honoꝛe ac dignitate pꝛe⸗ cedit..¶ Ytem hug.de ſancto vict. in eodem. ꝙ ſpiritua⸗ lis poteſtas ꝙᷓtum ad diuinã inſtitutieneʒ pꝛioꝛ ſit tem poꝛe ⁊ maioꝛ dignitate:ex veteri teſtamento manikfeſte cclaratur: vbi pꝛimũ a deo ſacerdotiũ inſtitutum eſi: poſtea pᷣo ꝑ ſacerdotium iubente deo regalis poteſtas oꝛdinata: ſicut legitur.j. Reg.ix. ¶ Jem hugo. ad idẽ In eccleſia dei ſacerdotalis dignitas regalem poteſta tem ſacrat 2 ſanctificat ꝑ benedictõeʒ. Si g ſicut dici tur ad heb.vij.ſine ↄtradictõne maioꝛ eſt g benedicit q; qui bñdicitur: cõſtat abſq; dubitatione ꝓ terꝛena ptas que a ſpũali benedictõnez accipit iure inferioꝛ extima⸗ tur. IYtem querit᷑ vtrum ſupꝛema poteſtas ſpiritua⸗/ lis:que eſt ſummi pontificis poſſit habere aliquã hũa nam que ipſaʒ diiudicet.¶ Ad qð ſic.refert Hiero.in libꝛo viroꝝ illuſtriuʒ. & damaſus papa a ſubditis de adulterio accuſatus cuʒ. xlij.ep̃is ſe purgauit. ſi ꝗ̊ pur gatio ꝑtinet ad ſententiã iudicioꝝ videt᷑ ꝙ poterat in⸗ dicari.¶¶ Iem beatus BGꝛego.papa de ſeiplo.Si quis nos arguere voluerit veniat ad ſedẽ apłicam vt ibi me⸗ cum iuſte vcertet quatenꝰibi vn ex nobis ſa ententiã de ferat ſuã. ¶ Item aug. Qui nec regiminis in ſe ratõnẽ habuit: nec ſua delicta deterſit: nec filioꝝ crimen coꝛre xit canis impudicus dicendus eſt magis i ep̃s. Si er⸗ go talis poſſit eſſe ille qui eſt papa ↄſtitutus:videtuꝛ ꝙ; poſſit a ceteris epiſcopis iudicari vt non ep̃s. ¶ Item paulus coꝛrexit petrum eo ꝙ non recte am bularet ad euangelij veritatem Gal. ij. Et dicit glo. ꝙ Petrocui a xl. domino ter dictum eſt. paſce oues meas Joh. vltio. ob⸗ iurgationeʒ poſterioꝛis paſtoꝛis ꝓ ſalute gregis liben⸗ tiſſime ſuſtinebat.ᷓ papa ꝗ ẽ ſucceſſoꝛ petri ſi a verita⸗ te deuiet: poterit a poſterioꝛibus paſtoꝛibus iudicari. Contra. Hug.de ſancto vict.ſcdða ꝑte de ſacramen/ tis. Ptao ſummi pontificis a deo pꝛimũ inſtituta eſt:2 cum duiat a ſolo deo iudicari poteſt: ſicut ſupꝛa ſcepᷣtũ j·ad Coꝛin.ij. Spiritualis iudicat omnia:et ipſe a ne⸗ mine iudicatur. 4 Item dicit canon Gelaſij.ix. q.iij. Cuncta per oꝛbem nouit eccleſia:ꝙ ſacroſancta eccle⸗ ſia romana fas de omnibo habest iudicandi:neq; cui⸗ ꝙᷓ de eius liceat iudicare iudicio.¶ Iem innocen. ĩ eo⸗ dem. emo iudicabit pꝛimam ſedem. Neq; eniʒ ab au guſio neq; ab ommi clero:neq; a regi bus:neq; a popu⸗ lo iudex iudicabitur.¶ Item ſymachus in eodem. Ali oꝛum hominum cauſas deus voluit per bomines ter⸗ minare:ſed ſedis illius pꝛeſidem ſuo ſine queſtione re⸗ ſeruauit aꝛbitrio.replicabo dictum. tu es petrus 2 ſu⸗ per hanc petram edificabo eccleſiam meam:et quodcũ qᷓ; ſolueris ⁊c. Soſutio.notandum ꝙ auctoꝛitas oꝛ⸗ dinarioꝛũ iudicum in poteſtate ſecłaꝛi accipitur Exo. xvijjvbi dicit᷑. ꝙ moyſes electis viꝛis ſtrẽnuis de cũcto iſrael ↄſtituit eos pꝛicipes populi:tribunos et centuri ones:quinquagenarios et decanos:qui iudicarent po pulum domini. Auctoꝛitas iudicum ordinarioꝛum in poteſtate ſpirituali accipitur er numeris.iij. vbi poni⸗ tur gradus ſummi ſacerdotis Aaron.et minoꝝ ſacer⸗ dotum ſubminiſtrantium aaron. vnde dicit᷑. IFunctiq; n urinr V. .2 α½ e — 5 4 . “ ſunt ſacerdotio eleaʒar et ythamar coꝛam aaron.⸗ ite rum ſubminiſtratio leuitaꝛuʒ m gradus differentes. vnde ibi dicitur. Dabis leuitas Aaꝛon et ythamar co⸗ ram Aaron et filijs eius:quibus traditi ſunt a filijs iſ rahel in miniſterio.et ibi dr. Quõ filij Jerſon eꝛant ſb pꝛincipe eliʒaphat.ſimiliter filij caaph erant ſbᷣ pᷣncipe Elizaphan.⁊ pꝛinceps pꝛincipum leuitaꝝ eleaʒaꝛ filiꝰ Aaron ſacerdotis.¶ Ex nouo vo teſtamento qtum ad diſtinctionem poteſtatis ſacerdotalis ſicut dĩc Hugo. te ſancto Aict.pꝛeſbiteri vicarijſi unt. lxxij. diſcipuloꝝ qui pcedebat dominũ in omnẽ ciuitatẽ ⁊ locũ quo erat ipſe venturus ſicut dicit Luce.vij.Epᷣi ſucceſſoꝛes apo⸗ ſtoloꝝ qui eligunt᷑ a deo.vij.Luc.x.math. SGummꝰpõ tifex vicarius petri:cui ↄmittit᷑ plenitudo poteſtatis ĩ clauibus.xvj.math̊. Tu es petrus ⁊c.⁊ tibi dabo cla ues. et vłis cura gꝛegis.ioh.vltimo. Si diligis me pa⸗ ſce oues meas. Sub poteſtate vo pꝛeſbiteroꝝ eſt pote⸗ ſtas ſeu oꝛdo dy aconoꝝ:qui in archidyaconibus ba⸗ bent iudiciariam poteſtatem. quod ſumptum eſt.j.ad Thi.iij. vbi poſt deſcriptionem epiſcopi dicit. Oyaco⸗ nes ſi bene miniſtrauerint: graduũ bonum ſibi acqrent. Bradus vo ſecularis poteſiatis accipiunt᷑ de pᷣma epi ſtola petri.vbi dr. Subditi eſtote omi hũane creature ⁊c̃. ſeu regi tanqᷓᷓ pꝛecellenti.ſeu iudicibus tanqꝙᷓ ab eo miſſis.Et Roma.xiij.vbi dicit. Omnis anima poteſta tibus ſublimioꝛibus ſubdita ſit. Ex his igitur ptz q̃li⸗ ter ey nouo et veteri teſtamẽto accipitur auctoꝛitas iu⸗ icum oꝛdinarioꝝ:ſeu ſecularium: ſeu ſpiritualium. ¶ Item auctoꝛitas iudicis arbitrarij poteſt accipi ex Exo.xxj.vbi dicitur lex de illo qui ꝑcutit muliereʒ pꝛe⸗ gnantẽ:que facit aboꝛtiunzʒ.ſᷣ ipſa viuit.a dr ꝙ ſi ꝑtus nondũ viuificatꝰſuit in vtero ſubiacebit dãno q̃ntũ ma ritus petieꝛit:⁊ arbitri iudicauerint.4 Iteʒ anẽtas in dicum delegatoꝝ accipitur ex Exo.xxiiij. vbi aſcendẽs MWoyſes in montem ſenioꝛibus ait.habetis Aaron et . . X 4 —– „* „*e* L*% 77 „ —R rC 620 "Aε⁸ 5 * Sl . . Dicr . 4 l Hur vobiſcum.ſi quid natum fuerit queſtionis refere tis ad eos. Et ex Abdia pꝛopheta. vbi dicitur. audi⸗ tum audiuimus a domino legatum ad gentes miſit.Et per hoc patet reſponſio ad duo pꝛimo queſita.4 Ad illud quod queritur. vtrum poſſint eſſe plures iudices ordinarij in eodem gꝛadu. Sicendum pᷣm beatuz Hie ronimum ad Ruſticum monachum. In apibus pꝛin⸗ D 1 — 1 . P 9 c½ . „ N 2 .J.5 ee⸗ ceps vna eſi.grues vnam ſequuntur. Imperatoꝛ vnns iudex vnꝰ ꝓuincie.Roma aũut ↄdita duos fratres ſimt regeos br̃e nõ potuit. in Rebecce vtero eſau iacob geſ ſerũt bella Geñ.xxv.Singuli eccłiaꝝ epᷣi.ſingli aꝛchi/ epᷣi.ſinguli archidyaconi.⁊ om̃is oꝛdo eccleſiaſticꝰſu⸗ is rectoribus vtitur.Exr quibus relinquitur. ꝙ in eo⸗ dem gradu reſpectu eoꝛundẽ nõ eſt peminentia pluriũ poteſtatũ.⸗!. Ad iilud ergo quod obic̃ de iudicibo dele⸗ gatis.dðm ꝙ nõ eſt ſimile.nã cum plures delegant᷑ ab vno oꝛdinario:ambo gerũt vicẽ vnius: nec alter plena rie gerit vicem ſed ambo ſimul.⸗ Ad illud vo qð obij⸗ citur.ꝙ · xxiiij.erũt ſummi ſaceꝛdotes inſtituti a dauid verũ q;tum ad miniſteriũ cultꝰtempli:ſ̊ tñ vnꝰerat ꝗ pᷣ erat ſuꝑ alios in auẽte iudicij.ſicut cayphas dr pon⸗ tifex anni illiꝰin ioh.xj.¶ Nd illud vᷣo qð obijcit᷑ de an na 2 caypha.ddm.qꝙ nõ ſimul pᷣerant pᷣ vnꝰ perat ĩ pᷣn⸗ cipio pᷣdicatiõis iohis.poſtea aliꝰſucceſſit ei.⁊ ideo ſb am bobo deteꝛmiant᷑ tpᷣs pᷣdicatõnis iohis.il Ad illud qð querit᷑ vtrũ ptᷣas ſecularis ſubdita debeat eſſe ptati ſpũali.dðm ſᷣm ꝙ dicit hug.de ſancto victo. Spualis ptas terꝛenam ptatem inſtituere hʒ vt ſit: 2 iudicare ſi bona nõ fuerit:ſicut ſeriptũ eſt.j.ad coꝛin i. Spialis⸗ illua iudicat om̃ia: 2 ipſe a nemine iudicat᷑.4l Að illud qð pᷣmo obijcit᷑ ex auctoꝛitate aug.ſuꝑ pᷣs.ꝙ rex nõ hʒ ho⸗ minẽ qui eiꝰfacta diiudicet ⁊c. facienda ẽ vis in h̊ ꝙ dr nõ hʒ hoĩeʒ.ſpũalis em̃ ptas nõ iudicat Fᷣm hoĩem:vel ſᷣm humanã legem: ̊ inqꝙᷓtum reſidet vice dei: ſicut dr aplis mathei.x.Qui vos audit me audit.et ſicut dicit apłs.ij.ad Coꝛĩ.v. Pꝛo xpᷣo legatõne fungimur. et ᷣm ptatem ad vindictã ſpũalem nõ coꝛꝑalem. Fᷣm 5 . — g. vij. ꝙ regũ eſt exercere penã coꝛꝑalem: ſacerdotũ ſpi⸗ ritualem inferꝛe vindictã. VFnð am bꝛoſiꝰim ꝑatorẽ ex⸗ coĩcauit archadiũ:⁊ ab ingꝛeſſu eccłie ꝓhibuit. Sicut em̃ index terꝛenꝰnõ ſine cã gladiuʒ poꝛtat.ſicut dr.xiij. ad Ro.ita nõ ſine cã claues ecclelie ſacerdotes accipi⸗ unt.ille poꝛtat gladiũ ad vindictã malefactoꝝ: laudeʒ ðo bonoꝝ.iſti claues hñt ad excluſionẽ excoĩcandoꝝ ⁊ d P10) — = reconciliatõneʒ penitentiu. Expone igi a deo tin e rex puniendus ſupple materiali pena.Et iteꝛũ nõ hʒ bomi nem ꝗ eius facta diiudicet:ſupple ad coꝛꝑalem penã in· ferendã.4¶:. Ald ſcdᷣm vo qð obijcit᷑ de verbo bugo. dom Hꝓſpũᷣalis ptᷣas ſi iudicet terꝛenà rõne delicti:cũ.ſ.abu⸗ — titur ptate:non p̃ᷣindiciũ facit.ĩmo ſicut ſpũs ↄſtitutus eſt ad dirigendũ coꝛpus:ita ſpũalis poteſtas ↄſtituta eſt ad dirigendũ terꝛena. QOð vo dicit hugo. de iudicio nõ inferendo terꝛene ptati a ſpũali:dicit rõne terꝛenaꝝ poſſeſſionuʒ:q̃s hʒ eccłia ſen ptᷣas ſpũalis:q̃ ſicut dicit Hugo. nunqꝙᷓ pñt ita a regia ptᷣate elongari:ꝗn ſi ra⸗ tio poſtulaueꝛit ⁊ neceſſitas:⁊ ipſis poſſeſſionibo terꝛe na ptᷣas debeat patrociniũ:⁊ illi ipſe poſſeſſiones debe ant in neceſſitate obſequiũ.Sic em̃ regia pt̃as patroci niũ qð dʒ alteri dare nõ põt:ſic ipᷣa poſſeſſio a ꝑſonis eccleſiaſticis obtenta obſequiũ qð regie ptati ꝓ patro⸗ cinio debet᷑ iure negare nõ põt. ſicut ſcriptũ eſt math. xxij. Reddite q̃ ſunt ceſaris ceſaꝛi.⁊ que ſunt dei deo. Ad illud qð obijcit᷑ de canonica Petri:ꝙ rex pᷣcellit verũ eſt in ſuo oꝛdine.ſ.ad coꝛꝑalem vindictã exercen⸗ dam:q̃ vindicta ſi delinquat:non bʒ ꝗ eum puniat niſi deuz. ¶ Ad illud qð dic gratianꝰ. ꝙ ſacerdotalis ptᷣas in aliqͥ erat regali inferioꝛ.dðᷣm ꝙ hoc veꝝ ſᷣm ſtatum veteris teſtamenti:ſ̊ nõ ſᷣm ſtatum noui.Sacerdotiuʒz em̃ ve.teſla.carnale erat:⁊ ꝑ caꝛnalẽ ꝓpagatõeʒ ſucce de bat:quis eſſet oꝛdinatũ ad ſpũale obſequiuʒ.ſ.diuinũ cultũ et figuram ſpũalis ſacerdotij noui teſtamẽti qui nõ eſt ꝑ ſucceſſioneʒ carnalẽ. ꝓpterea in illa ꝑte in qua car nale crat? terꝛenũ:ſubiectuũ erat terꝛene ptati.ſ.re⸗ gali. Sicut em̃ dicit beatus aug. Ideo dicit᷑ vetus te, ſtamentũ ꝓpter pmiſſionem terꝛenã que ꝑtinet ad vete⸗ rem hominẽ.ideo in teſtamento veteri ſumma erat po⸗ teſtas terꝛena. In nouo aũt teſtamẽto non.vbi eſt ſpũ⸗ X ale ſacerdotium ⁊ ꝓmiſſio ſpiritualium. In nouo eniʒ teſtamento nõ ꝓmittunt᷑ terꝛena in mercedẽ: ſed addũ tur ad ſuſtentatõez et neceſſitatem. Math. vj. Primũ querite regnum dei et iuſticis eius: ⁊ bec omia adijciẽ⸗ tur vobis. 4 Ad illud qð querit᷑.vtrũ poſſit eſſe aliqua humana poteſtas q̃ habeat diiudicare ſummũ pontifi⸗ cem.ddᷣm ꝙ ſicut oſtendebat.ſummꝰ pontifex non põt ab alio qᷓ; a deo iudicari:ſicut dicit.ix.q.iij.Facta ſub⸗ ditoꝛuʒ a nobis iudicant᷑ noſtꝛa pᷣo a dño iudicant᷑.Ex quo accipitur.ꝙ ſummus pontifex iudex eſt oꝛdinari⸗ us ſinguloꝝ et nullus ẽ qui eum iudicat niſi deꝰ.¶¶ Vd illud vᷣo quod obijcit de dama.⁊ greg.ſimiliter ⁊ ad il⸗ lud quod obijcit᷑ de petro: qui ſuſtinuit repᷣhenſionem pauli.dm ꝙ illud dicit᷑ factũ ad exemplum bumilita tis nõ ex neceſſitate iuris.vñ ad gał.ij.ſuꝑ illð.dixi ce⸗ phe coꝛazʒ om̃ibus.dicit glo. YJpſe petrus qð a paulo fi⸗ ebat vtiliter libertate caritatis pietate humilitatis ac, cepit.atq; ita exemplum poſteris tribuit:ꝙ non dedi⸗ gnarent᷑ maioꝛes vbi foꝛte iuſti tramitẽ reliquiſſent:a poſterioꝛibo coꝛrigi.Laus itaq; iuſte libertatis in pau lo a ſct̃e hũilitatis in petro emicuit:⁊ ſili mõ dom ĩ da maſo ⁊ gꝛego.¶ Ao illud vo qð dicit aug. ð malo epᷣo ꝙ canis impudicꝰdicendꝰeſt: intelligenduʒ eſt ſi babet ſuꝑioꝛẽ poſiqꝙᷓ eſt ꝑſnĩiam ↄdemnatꝰ. vel illud dr ꝓpter meritum cxite: nõ ꝓpter gradum potentie. Mlembrumſextum “ Verendũ eſt poſtmodum de officio iudi cis iuxta legem q̃ dicit᷑xvj. deut. Zudi⸗ ces et mgr̃os ↄſtitues in omibus poꝛtis tuis.vt indicẽt ꝓpłlin iuſto iudicio:nec in alteram ptem declinẽt: nõ accipies ꝑſonam nec mune⸗ ra:iuſte qð iuſtum eſt exequeris. Articulus primus DdDO pꝛimã ꝑtem legis.iudices et mgros ↄſti⸗ tues querunt᷑ duo. PPꝛimo vtrũ ad iudicem Ppvppgſſint aliaꝝ ꝑpſonaꝝ que intrant iudiciuʒ officia ptinere: vt in eadeʒ cauſa ſit iudex? teſtis 2 de⸗ fenſor et hmõi. Scðdo vtrũ iudex aliquis poſſit de ſub⸗/ dito alterius iudicis iudicare. Ad primum ſic dicit.S. j. canon Monifacij .iiij. q. iiij. ¶ QAullus vnq preſumat ac⸗ cuſatoꝛ ſimul et iudex eſſe et teſtis.quoniam in omi in dicio quatuoꝛ perſonas neceſſe eſt eſſe. YJudices elctos accuſatoꝛes idoneos.defenſoꝛes congruos atq; teſtes legittimos. Judices debent vti equitate.teſtes veritate accuſatoꝛes intentione ad amplificandum cauſaʒ. de⸗ fenſoꝛes attenuatione ad diminuendum cauſaʒ. 4 Itẽ Auguſti. in omel. de penitentia. Quis ſibi vtrunq; au det ſumere.vt cuicũq; ipſe fit accuſatoꝛ ⁊ iudex. Cõ tra.danieł.xiij. Daniel fuit accuſatoꝛ iniquitatis ſeni oꝛum et iudex eoꝛũdem:ergo ſimul poteſt eſſe officium accuſatoꝛis et iudicis.¶ Item.iiij. Geñ. fuit dominus accuſatoꝛ Caym:cum dicit.ecce vor ſanguinis ⁊c. Iu it etiam iudex inferens penam: cum dixit. Maledictꝰ eris ſuper terꝛam ⁊c. ¶ Item dicit per hiere.xxix.ego ſum iuderx et teſtis. Si ergo iudex bomo debet aſſimi⸗ lari iudici deo:idem poteſt eſſe iudex et teſtis. Solun tio.Fᷣm canonez damaſi pa pe·iiij.q· iij. Accuſatoꝛes et iudices non idem ſint.ſed per ſe accuſatoꝛes.ꝑ ſe iudi⸗ ces.ꝑ ſe teſtes.per ſe accuſati.vnuſquiſqʒ in ſuo oꝛdie. Ratio autem quare ſudex non poteſt aſſumere ꝑſonaʒ accuſatoꝛis vel defenſoꝛis eſt:quia eſt ꝑſona media:⁊ ĩ nullam ptem debet declinare.ſimiliter nec ꝑſonam te⸗ ſtis poteſt aſſumere ne babeatur ſuſpectus de impoſi⸗ tione culpe:cum ad ipſum ꝑtineat ſnia inferende pene 4 Ad illd qð obijcit᷑ ð daniele. doᷣm ꝙ daniel illo fa⸗ eto gerebat ꝑſonam diuinã ⁊ hũanã diuinã ĩ accuſãdo Lueſtio vns ibi dicit᷑. ꝙ ſuſcitauit dñs ſpiritũ pueri iunioꝛis. Humanã in iudicãdo ᷣm legeʒ dei.quia ouicit eos da niel er oꝛe ſuo falſuʒ dixiſſe teſtimoniũ.qð aũt factuʒ ẽ inſpiratõne diuina nõ eſt trabẽdũ ad oſequẽtia.4 Ad alia vo que obijciũt᷑ dm. ꝙ nõ eſt ſimile de deo ⁊ hoĩe in iudicâdo. a iudicans deus nõ põt a iuſticia decli- nare. pᷣterea ipſe ſemꝑ iudicat ᷣm veritateʒ interioꝛcʒ mentis:nõ m faciẽ vel intuitũ.vt dicit·j.reg.xvj..õ iuxta intuituʒ hoĩs ego indico. Homo.n.videt ea que parent: deus aũt intuet᷑ coꝛ.⁊ ideo diuino iudicio con gruit vt ipſe ideʒ ſit accuſatoꝛ. iudex.2 teſtis. on ſic aũt eſt de homĩs iudicio.ſicut dictũ eſt. ,, BGecundo queritur. S. ij. Vtꝝ iudex aliquis poſſit de ſubdito alterius iudicaẽ. Ad qð obijcit᷑ dicit Grego.ſuꝑ illam legeʒ deut᷑.xxiij. Si intraueris ſegetem amici tui franges ſpicas.falce aũt nõ metes. JFalcem iudicij mittere nõ potes in eã ſe getem: que alteri videt᷑ eſſe cõmiſſa. Sʒ licut ibi dicit manu ſpicas ↄterere ⁊ manducare.hoc eſt ꝑ affectũ bo ni oꝑis frumẽta dñica vicioꝝ paleis expoliare:⁊ ĩ ec⸗ cleſie coꝛpus amouendo ↄuertere:⁊ ꝑſuadendo q̃i ma⸗ ducando ↄterere.al Contra.ſicut dicũt iura ⁊ canones quilibʒ ſoꝛtit᷑ foꝛũ ratõne delicti.ſi &̊ aliquis de aliena dyoceſi delinquat in alia: ſoꝛtit᷑ foꝛum iudicij illiꝰ qui preſidet loco in quo delinquit. Oð ↄcedendum eſt. vnde dicit canon concilij apud ↄpendiũ.vj.q.iij. Pla⸗ cuit ꝓ cõmuni vtilitate vt nullus epiſcopoꝝ grauit fe rat: ſi eius parochianũ ꝓ depredatõis caula alter epi ſcopus excoĩcauerit.¶ Suꝑ boc aũt obijciũt de exem⸗ ptis:qui immediate ſubſunt apoſtolice ſedi.vtꝝ delin⸗ quentes poſſint ab epiſcopo ſuo iudicari.⁊ cũ exempti ſint a iuriſdictõe epiſcopoꝝ:ſi epiſcopos ipſos iudicet mittit falceʒ in alienam meſſeʒ. Sed in ↄtrariũ ẽ: quia ſicut dicit᷑.xj.q.iij.pᷣuilegiũ meret᷑ amitti rõne delicti. Solo. diſtinguendũ ꝙ ſi pᷣuilegiatus deliquit circa rem nõ exemptaʒ.vt in ↄtractu emptõnis ⁊ venditõis vel in maleficio:ſicut homicidio vel adulterio.tale de⸗ lictum poteſt epiſcopus vindicare:quia etſi ꝑſona ex⸗ empta ſit:tamen res in qua delingt nõ eſt exempta.Si vᷣo delinquit cirea rem exemptaʒ.vt male gerendo ſuũ officiũ.vel alienando res eccie. in his a ſolo papa põt puniri. OQñ q̊ factum exempti preiudiciũ affert in rebo vel factis non exemptis: iudicabit eũ epiſcopꝰ loci.qñ non affert preiudicium non iudicatur ab epiſcopo:ſed a ſolo papa. Articulus ſecũdus Oſtea querit᷑ ꝙᷓdtum ad aliã ꝑteʒ legis:que eſt.vt iudicent populũ ⁊c. Primo.vtꝝ poſ⸗ ſint indicare ſᷣm ſuã conſciaʒ. Secũdo.vtꝝ poſſint ſine accuſatoꝛe iudicaꝛe.Tercio.vtruʒ poſſint ſine ↄuictione ↄdemnare. . Ad pꝛimum ſic. S. j. Deut᷑.xvij.de iudicibus qui preſunt loco iudicabũt iu dicij veritateʒ. Si ꝗᷓ iudex ſciat eſſe verũ qð in iudicio accuſat᷑ vel ꝓonitur:Fm conſcientiã debet iudicaẽ q; uis nõ ꝓbetur. 4 Yem dicit lex alia deut. xiij. de ydo⸗ latria vindicanda in aliqua ciuitate.ꝙ diligent rei ve⸗ ritate ꝑſpecta ſi inueniat᷑ certũ eſſe: deleat᷑ in oꝛe gla⸗ dij. ̊ ſimili modo ſi iudex ſciat certiſſime aliqueʒ pec⸗ caſſe:poterit ipᷣm iuſto iudieio ſᷣm ↄſcientiaʒ iudicaẽ. ¶ Ztez ſi iudex debeat iudicare ſᷣm audita ⁊ nõ ſᷣm cõ ſcientiaʒ veritatis.̊ iudex poteꝛit innocentẽ ↄdemna⸗ cum Fm allegata ⁊ falſa teſtimonia que deprehẽdi non pñ̃t poſſit reus ꝓbari.qð tñ ꝓhibitum eſt in lege exo. vbi dici *. Innocentẽ ⁊ iuſtum nõ occides.⸗ Item xj. ſa.dicit᷑ de dño.Non ſm viſioneʒ oculoꝝ iudica⸗ bit:neq; ſᷣm auditũ auriũ ⁊c.ꝙᷓ nec iudex hõ ſiłr debet xl. iudicare 'm audita. Cõtra.pᷣmo deut᷑. Precepi eis dicens.audite illos:⁊ qdð iuſtuʒ eſt iudicaie.ita parnũ audietis vt magnũ.q̊ jm audita debet iudicare:nõ ſʒ oſcientiã.¶ Item amb.ſuꝑ pᷣs.bĩi immaculati.Monꝰ iudex nibil paratũ ⁊ meditatuʒ de domo refert: ſed ſic audit iudicat:⁊ ſicut ſe habet cauſa decernit. 4¶ Item ambꝛo.in eodẽ. Ponus iudex nihil ex arbitrio ſuo fa⸗ cit:ſᷣ iuxta leges ⁊ iura ꝓnunciat.Si g̊ ſm leges ⁊ iu⸗ ra ea que audiunt᷑ ⁊ ↄuincũt᷑ iudicant᷑:iudicis non eſt iudicare ſᷣm conſcientiaʒ. 4 Iteʒ augꝰ.in omeł.de pe⸗ nitentia.Aſdulti coꝛigunt᷑ vt petrus: multi tolerãtur vt iudas:multi neſciunt᷑ donec veniat dñs:qui illumĩa bit abſcondita tenebraꝝ. Mos vᷣo a coĩone quẽqᷓ; ꝓhi⸗ bere non poſſumꝰ: niſi aut ſponte ↄfeſſum: aut in aliq̃̊ ſeculaꝛi vel eccleſiaſtico indicio noĩatuʒ aut conuictũ. vm hoc iudex non poterit ſᷣm ↄſcientiã iudicare non conuictum. Iteʒ.xxiiij.Leuit᷑.ſuꝑ illud qð dicitur ð blaſphemo. Miſerũt eum ĩ carcerẽ ⁊c.dicit b. Greg. ADoy ſes querelas populi ſꝑ ad dñm referebat. nos inſtruens vt non ex coꝛde noſtro: ſed ex precepto dĩno ↄdemnatõis vel iuſtiſicatõnis ſententiaʒ ꝓferamus.g noõ debet pᷣm conſcientiaʒ iudicare. Solutio.dicẽdũ ꝙ eſti ↄſcientia iuris:⁊ eſt ↄſcientia facti.Conſciĩa iuris eſt que foꝛmat᷑ ex lege diuina.Conſciĩa facti eſt que foꝛ⸗ mat᷑ ex ipſa facti opinione vel ſcientia. Dicenduʒ g q; iudex nõ tebet iudicare ſm ↄſcientiaʒ facti:ſ̊ ſᷣm ↄſci⸗ entiã iuris excluſo erroꝛe.quia ↄtingit eẽ erroꝛeʒ cuca vtrãq; ↄſcientiã iuris ſcʒ ⁊ facti. Sudicare aũt ſᷣm cõ⸗ ſcientiaʒ iuris rectaʒ nõ erroneam:eſt indicare Fm al legata diligẽter diſcuſſa.¶ Ad illud & qð primo obij⸗ cit.dðm ꝙ iudicare iudicij veritateʒ aliud eſt ꝙᷓ iudica re veritateʒ. Veritas.n.eſt reſpectu facti vel rei que ẽ vel nõ eſt. Veritas iudicij eſt reſpectu cõuictiõis vel ꝓ⸗ bationis legitime facti vel rei.Ex illa igit᷑ lege nõ cõ⸗ cludit᷑ ꝙ iudex debeat iudicare ſᷣm ↄſciam veritatis: H Em veritateʒ iudicij.i.ↄuictionis ⁊ ꝓbatõnis legitime facti.vnde dicit᷑. Yudicabũt iudicij veritatem:⁊ facies quecũq; dixerint iuxta legeʒ.⸗l! Ad ſecũdũ dðm.ꝙ illa lex que ſecũdo opponit᷑ loquit᷑ in caſu vbi precedit ac⸗ cuſatio:⁊ ſequit᷑ poſimodũ legitima facti ↄuictio. ñ ibi dent.xiij. Si audieritis in vna vꝛbiuzʒ ſupple aligba accuſantibo aliquos dicentes. Eamus 2 ſeruiamꝰ dijs alienis ⁊c. Quere ſollicite:⁊ diligent rei veꝛitate ꝑſpe cta ſi inueneris certũ eſſe qð dicit᷑:⁊ abominatõez hãc oꝑe perpetratam:ꝑcuties habitatoꝛes ⁊c̃.4! Ad illud qð obijcit.ꝙ ſi iudicat ſᷣm allegata:aliqñ ſciens cõdẽ nare poterit innocentẽ.dvᷣm ꝙ ſicut dicit augꝰ. Judex cum punit ad moꝛteʒ non dicit᷑ occidere:ſᷣ ipſa lex.ita iudex cũ punit ſᷣm legeʒ nihil omittendo de ↄtingenti⸗ bus legis nõ ↄdemnat:bᷣ ipᷣ̃a lex. Lex aũt que poſita ẽ ad iudicandũ ea que pñt cõuinci vel ꝓbari: nullo mõ reprehenſibilis eſt indicando cõuicta vel ↄfeſſa.Qam lex eterna qua deus iudicat.nõ hoc mõ iudicat:ſed ſᷣm ipſam reꝝ veritateʒ que ei patet. Lege aũt que poſita eſt ad boc ꝙ ſᷣm illaʒ homo iudicet: nõ põt ſe extẽdere ad illa.qꝛ multa de illis ſunt ei occulta ⁊ incerta.Sic̃ enĩ dicit aug. Multa neſciũt᷑ qaduſq; veiat dñs ꝗ illu⸗ mĩabit abſcondita tenebraꝝ.⁊ illa ſunt dei iudicio re⸗ linquenda.4l Ad illud ꝗ̊ qð obijcit᷑ ꝑ aliã legeʒ. inno⸗ centẽ ⁊ iuſtũ nõ occides.dðm ꝙ ſi iudex la boꝛet q̃ntuʒ põt ſalua iuſticia ad repellẽdũ accuſatõeʒ eius quẽ ſcit innocentẽ ⁊ ad repellenda teſtimonia: ſi tñ̃ ↄtingat ꝙ; nulla exceptõne iuris poſſit repelli accuſatio vel teſti⸗ moniũ:nec aliqua occaſione ſniĩa differri aut ſubtrabi ↄſiliũ eſt vt remitteret ipᷣm iudicandũ ſuꝑioꝛi:cui ⁊ ſi⸗ gnificaret veritatẽ quã ſcit:⁊ pbatõzʒ quã audiuit.Su pioꝛ aũt ptãs que nulli ſubeſt de plenitudie auẽtis pᷣt iuris ſnĩaʒ mitigare ſeu remittere. Si tñ ſine ſcanda⸗ lo iudiciũ nõ poſſet differri:dicũt ꝗa ſi ↄdẽnaret inno⸗ centẽ:cũ doloꝛe tñ.q; ſic eũ opoꝛteret facẽ nõ eſſet reus · quia iudicaret ↄuictũ nocentẽ nõ innocentez. Sʒ quia videꝛet᷑ m G̊ ꝙ potuiſſet iuſte dam nare iuder aliquis Stephanũ.qꝛ accuſabat᷑ de pᷣuaricatõe legis. Dicẽdũ eſt indiſtincte vt prius.quia ſi ptãs inferioꝛ eſt: ⁊ con ſtat ſibi ꝙ accuſatus innocẽs eſt: dʒ ipᷣm ad ſuꝑioꝛem remittere.ſi ᷣo ſuꝑioꝛ ſit nulli ſubiectꝰ: ⁊ ſcit innocẽtẽ accuſatũ:dʒ eü abſoluere.qj Ad illð qð obijcit.ꝙ dñs nõ ſm auditũ auriũ arguet.doðm ꝙ nõ eſt ſile ð hoĩe. qꝛ ſi hõ ſolũ ſᷣm ↄſcĩaʒ teneret᷑ iudicaẽ: poſſet ꝑuerſus iudex reos abſoluere.⁊ ita periret iuſticia. . 7 K. *₰ Poſtea queꝛitur. S.ij. Vtꝝ iuſto iudicõ poſſit iudex ſine accuſatoꝛe iudicaẽ. Ad qð ſic.Amb.ſuꝑ.j.ad coꝝ.v.exponẽs ſnĩam apli de foꝛnicatoꝛe iudicis in qua nõ eſt ſine accuſatõe dã⸗ nare.qꝛ dñs iudam cũ fuiſſet fur:qꝛ nõ eſt accuſatꝰ mi nime abiecit.¶. Iteʒ. ij.q.j.dicit canon Eleutherij.Qi hil ↄtra quẽlibʒ accuſatuʒ abſqʒ legitimo ⁊ idoneo ac⸗ cuſatoꝛe fiat.nazʒ ⁊ ipſe dñs ihs xpᷣs iudam furẽ eẽ ſcie bat.ᷣ qꝛ nõ eſt accuſatꝰ:ideo nõ eſt eiectus. Cont᷑. BGeñ.iiij. Nox ſanguinis fratris tui ⁊cibi glo.Euidẽ tia patrati ſceleris accuſatoꝛe ñ eget. põt iudicare de manifeſtis ſine accuſatoꝛe. Iteʒ ambro. ¶Manifeſta accuſatione nõ indigent. So.vm diſtinctõʒ b. amb. Aut.n.ita eſt ꝙ; crimẽ eſt manifeſtũ ⁊ euidẽs:aut non. Si eſt euidẽs:ſicut nõ ſunt querẽdi teſtes ad ꝓbatõʒ: ſic nec accuſatoꝛ ad denũciatõneʒ. Vñ amb.j.ad coꝝ. qnto.De foꝛnicatoꝛe cognito oꝑe pellendũ illũ apłs ð cetu fraternitatis cenſuit. Omẽs.n.crimen eiꝰ ſciebãt ⁊ arguebãt.publice.n.nouercã ſuã loco vxoꝛis bẽbat. in qua re neq; teſtibo opus erat: neqʒ tergiuerſatõe ali qua crimen tegi poterat. Si vᷣo nõ ſit crimen euidens nõ poterit ſine accuſatoꝛe iudicare. Vñ aug.ſuꝑ illud Math.xxvj. VUnus ex vobis me traditurꝰ ẽ. bñ dirxit ex vobis 2 nõ ex nobis.Ex vobis.n.eſt a quibo ꝑ iudi⸗ ciariã ptãteʒ oↄfeſſus aut ↄuictus nõ eſt.tale eſt ac ſi di ceret.Etſi ego ꝑ occulti iudicij ſnĩiaʒ eũ habeo damna⸗ tũ:vos tñ adhuc ꝑ tolerantiã ſuſtinete. . Nueritur poſtea. .S. ii. Vtꝝ iudex poſſit ſine ↄuictõne ↄdemnare.Ad qð ſic. BDicit augꝰ. os in quẽꝙᷓ; ſnĩam ferre nõ poſſumꝰ niſi cõuictum aut ofeſſum.¶ Iteʒ canon Euariſti pape.ij. q.j.Qullũ ante veram ⁊ iuſtam ꝓbatiõʒ iudicare aut damnare debemꝰ: manifeſte Paulo aplo dicẽte Ro. xiiij. Lu quis es qui iudicas alienũ ſeruũ: ſuo domĩo ſtat aut cadit.¶l SItẽ exo.xxj.Qui furatus fuerit hoĩeʒ ⁊ vẽdideꝛit eũ ↄuictꝰ noxe moꝛte moꝛiat᷑.vñ accipit᷑ lex hũana canoniʒata.⁊ eſt Cõſtantini. Juder cꝛiminoſuʒ diſcutiens:nõ añ ſnĩam ꝓferat qᷓ; aut reũ ipſe ſe ↄfitea tur:aut ꝑ innocẽtes teſtes ↄuincat᷑.¶ Foꝛte diſtinguet᷑ iuxta precedẽteʒ queſtionẽ ſicut diſtinguit Gratianus ꝙ quedã ſunt manifeſta iudici: quedã occulta ⁊ inno⸗ ta. De occultis ⁊ innotis indiſtincte nõ hʒ qui iuder ẽ iudicare.vñ canon Euariſti pape ex auẽte geñ.xix.di⸗ cit.Deus omnipotẽs vt nos a precipitãte ꝓbatõe ſen tẽtie ↄpeſceꝛet:cũ omĩa nuda ⁊ aꝑta ſint oculis eiꝰ:ma la tñ ſodome noluit audita iudicare priuſqᷓ; manifeſte cognoſceret que dicebant᷑. VUñ ipſe ait.Deſcendã ⁊ vi⸗ xexbo vtꝝ clamoꝛẽ ꝗ venit ad me oꝑe ↄpleuerint.vt no/ bis exempla daret: ne pᷣcipites in diſcutiẽdis ⁊ exequẽ dis negocijs eſſemus:⁊ ne mala ꝓrimoꝝ pꝛius pᷣſumat gſẽ credere q; ꝓbare: aut temere aut indiligent indi⸗ ſcuſſa quoqͥ modo temere iudicare.dicẽte veritate.iQo lite iudicare ⁊ nõ iudicabimĩ Mathᷣ.õvij. ¶/ Iteʒ ĩ ma⸗ nifeſtis diſtinguendũ.ſQam quedã manifeſta dicũt᷑ qꝛ nota iudici:bᷣ incognita alijs.Alia ſunt maiĩfeſta alijs ⁊ igta iudici. Quedã vᷣo nota ſunt iudici ⁊ alijs.Que ignota ſunt iudici 2 tñ nota ſunt alijs.nõ poſſunt a iu⸗ dice iudicari niſi prius ↄuicta ⁊ ꝓbata. AUnde canon Melchiadis pape. Primo ſemꝑ omiĩa diligẽt᷑ ingrite neminẽ ↄdemnetis ante verum iuſtũq;ʒ iudiciũ.nulluʒ iudicetis ſuſpitõis arbitrio.̊ primũ ꝓbate:⁊ poſtea caritatiuaʒ ꝓferte ſnĩaʒ.⁊ qd vobis nõ vultis fieri a⸗ lijs facere nolite Thob.iiij. ¶ Iteʒ que iudici tm̃ nota ſunt: ſine examinatione puniri non poſſunt.quia duʒ accuſatoꝛis ꝑſona aſſumit᷑: iudiciaria ptãs amittit᷑.ĩ vna ⁊ eadeʒ cauſa nullus ſimul poteſt eſſe accuſator 2 iudex.vnde aug.Quis vtrũq; audet ſumere:vt cuiuſqᷓ ipſe ſit accuſatoꝛ ⁊ iudex. ¶ SItẽ ſi crimen manifeſtũ e iudici ⁊ alijs:ita aliqñ eſt ꝙ reus inficiatur factum.vt ſi quis negaret ſe interfeciſſe eum queʒ in oculis iudi⸗ cis ⁊ multoꝝ conſpectu interfeciſſet. Aliqñ vo eſt ꝙ cõ fitetur factum. Orimo modo cum negat ſe eſſe reum: ſine examinatione puniri nõ poteſt. Secũdo vo modo conuictum per propriam confeſſionem punire poteſt. 4 Si hoc dicatur. Contra.aliquis qui euidenter ꝑpe⸗ trat ſcelus ſicut patet er precedenti: ſine accuſatoꝛe 2 teſtibus poteſt iudicari.ſieut ille foꝛnicatoꝛ quem iudi cauit apoſtolus.ergo talis ſi inficiaret᷑ factum: nõ ali ter conuictus qᷓᷓ per rei euidentiam poſſet iudicari. Item ille qui delinquit in conſpectu iudicis ſub ocu lis multoꝝ:nõne patrat ſcelus euidens. Solo. Eſt confeſſio ſeꝛmonis:a confeſſio facti.Confeſſio facti eſt vbi publicũ factum eſt.⁊ tunc euidẽtia ipſa oꝑis reum eſſe teſtat᷑:quia oꝑe publico crimen ↄfitet᷑.vñ qᷓuis ne⸗ get verbo ſicut Cayn:qui dixit.neſcio dñe: cũ ipſa fa⸗ cti euidentia cõfitet᷑.ſicut ibi dr. Vox ſanguĩs fratris tui clamat ⁊c. Ad illð vo intelligẽdũ ꝙ illð qð diẽ Bratianꝰ intelligit᷑ qñ aligs delinꝗt coꝛã iudice nõ ſe⸗ dente loco iudicis:⁊ coꝛã paucis duobo vł tribo. ꝓpter q̃ᷓs ñ dr factũ publicũ:qꝛ iudice abſente adhuc nõ poſ⸗ ſet iudicari ſine ꝓbatione. Articulus tercius Verit᷑ poſtea ꝙᷓ̃tũ ad aliã ꝑtem legis:q̃ d. nec ĩ alterã ꝑtẽ declinẽt:nec ꝑſonã accipies nec munera. Primo querit᷑.vtꝝ iudex poſ-⸗ ſit pſone miſerabili in iudicio ↄdeſcendẽ. Scðo.vtrũ poſſit pecuniã vel munꝰ acciꝑe. Ad pꝛimum ſic. S. . Exo.xxiij.iõ declinabis ĩ iudiciũ pauꝑis.q JStẽ pau peris ñ miſereberis ĩ iudicio.q¶ Iteʒ Leui.xix.õ cõ ſideres ꝑſonã pauꝑis:nec honoꝛes vultũ potẽtis ⁊c̃. Cont᷑.Ecẽ̃i.iiij · In iudicando eſto pupillis miſeri⸗ coꝛs vt pater. ¶ Itez Yla. j. reprehenduntur iniꝗ iudi ces:qui pupillo non iudicant. Rñſio. Eſt miſereri ↄtra iuſticiam:a eſt miſereri ſalua veritate ⁊ rectitudi ne iuſticie. Leges que dicũt ꝙ nõ eſt miſerendũ pau⸗ peris in iudicio: intelligunt᷑ declinãdo a veritate iuſti⸗ cie.Vñ leuit.xix.pᷣcepit.Nõ facies quod iniquum eſt. Alie vᷣo que dicunt ꝙ miſerendũ eſt:intelligunt᷑ ſalua veritate iuſticie.4¶ Iteʒ querit᷑.vtꝝ poſſit iudex munꝰ acciꝑxe: qð manifeſte ꝓhibet᷑ in predicta lege.nõ acci⸗ pies munera: ⁊ vbiq;ʒ in ſcriptura.4 Contra.xij.q·ij. Memo cogit᷑ ꝓprijs ſtipendijs militare. ſi 8 iudices ali qui delegati ſunt ⁊ indigẽt:pñt ſtipendiũ acciꝑe.¶ Itẽ pñ̃ft ne xenia reciꝑe: lidet᷑ ꝙ nõ.cũ vniuerſałr dicat᷑: nõ accipies munera.¶ Iteʒ in ecci.xx. Xenia ⁊ dona excecãt oculos iudicũ ⁊c. ¶ Iteʒ querit᷑.ſi recipiat ↄt᷑ legem iudex munera:conſtat ꝙ iniuſte recipit.quia ſic dicit Augꝰ.ad Macedoniũ.iQon licet iudici vendere iuſtum iudicium.q̊ ſi recipiet munus tenet᷑ reſtituere. Item ſi tenetur reſtituere:cui reſtituet: Maʒ ſy mo⸗ niacus in recipiendo pecuniam non debet reſtituẽ illi qui dedit:quia turpiter dedit ⁊ ↄtra legeʒ.& ſimilit ñ tenebitur iudex reſtituere pecuniã receptã illi ꝗ dedit. Solutio.Dicendum ꝙ nullus iudex põt reciꝑe pe⸗ cuniaʒ pro iudicando: immo ſiẽ̃ de pᷣdicatione? alijs eeeeeee Queſtio ſpũalibo officijs dicit᷑. Sratis accepiſtis gꝛatis date.ꝛ ita gratis ⁊ ſine intentõe precij debet iudicac.tñ ſic de p̃dicatõne dicit᷑ math.x. Wignus eſt oꝑarius mercede ſua. i. ſuſtentatõne. ita iudex: tñ cũ diſſiinctõe. Sũt eni iudices oꝛdinarij: iudices delegati. Judices oꝛdinarij cum ratõne ſue dignitatis habeãt ſufficiẽtes redditus ſibi aſſignatos: nibil debeẽt oĩno reciꝑe. vnde ad illos extendit᷑ illud verbũ Johis baptiſte luc.iij. Contenti eſtote ſtipendijs veſtris: qð verbũ ſic gloſant auguſti. ⁊ ambꝛo.ſde inquiũt dum ſumptus querit᷑ p̃do cralſ⸗ ſetur. Judices vo delegati pñt expenſas petere mode⸗ ratas: ⁊ nibil vltra a ꝑtibo.quia ſicut dicit augꝰ. Me⸗ mo cogit᷑ ſuis ſtipendijs militare.Dicũt tñ quidaʒ.ꝙ; ſi ipſe delegatus nõ ſit ſufficiens põt petere ꝓ aſſeſſoꝛ bus:quoꝝ conſilio vtit᷑ in cauſa:duʒ tamen nullã pꝑteʒ ꝓpter hoc acceptet:nec aliꝗd faciet in fraudeʒ. ⁊ B di⸗ cut iurta decretaleʒ titulo de vita ⁊ hone.cle.que h di⸗ cit.ꝗl Ad illud quod querit᷑.vtꝝ iudices poſſint xenia reciꝑe.dicũt quidaʒ.qꝙ moderata xenia ſponte oblata pñt reciꝑe.iQam ſicut dicit canon Leonis pape diſtin ctõne.xviij. De eulogijs ad ſacra ↄſilia deſerendis ni⸗ bil muenimꝰ a maioꝛibo terminatũ.ſᷣ ſicut vnicuiq; pᷣ⸗ ſbitero placuerit que nõ ſuntvt aꝛbitroꝛ)rõnabiłr re⸗ quirenda:nec vltro delata reſpuenda.Eulogia autem ſunt munera que deferũt ſubditi prelatie ſuis.Dicen⸗ dũ tñ ꝙ a litigatoꝛibo non debent iudices reciꝑe renia etiaʒ ſponte oblata ꝓpter ſuſpicatiõʒ vitandã a ꝑtibꝰ. tenent᷑.n. vitare ſuſpitõʒ.¶l Ad illud qð querit᷑.vtruʒ teneant᷑ iudices reſtituere que iniuſte recipiũt.dðm ꝙ; indiſtincte iudex tenet᷑ reſtituere pecuniã quaʒ accipit ꝓ iudicando.Sʒ ad illud qð querit᷑: cui debeat reſti⸗ tuere.diſtinguendũ eſt. quia aut accepit pecuniam vt iudicaret inique: vel vt iudicaret iuſte. ſi vt iudicaret inique vel vt nõ iudicaret:nõ tenet᷑ reddere ei ꝗ dedit: cum turpiter dederit.ſᷣ ei in cuiꝰiniuriaʒ recepit.ſicnt etiã tenet᷑ reſtituere ⁊ plenarie ſatiſſacere ei qui leſus eſt ꝑ iniquaʒ ſnĩaʒ. Si vo accepit vt iudicaret iuſte.di ſtinguendũ: quia aut dans tedit bona intentõne.ſ.vt ius ⁊ quieteʒ ſibi ↄſeruaret: aut vt aĩm iudicis ſibi ſb ſpecie certitudinis inclinaret: ⁊ ita indirecte ipᷣm coꝛ⸗ rumꝑe intendebat. Primo mõ tenet᷑ reſtituere ei ꝗ de dit.ſcdðᷣo modo nõ:qꝛ turpiter dedit.ſᷣ debet dare pau⸗ peribo iuxta arbitriũ eccleſie. Articulus quaꝛtus Oſtea querit᷑ ꝙᷓ̃tuʒ ad vltimã ꝑtem legis q̃ dicit᷑. Juſie qð iuſtum eſt ꝑſequeris.vtrum iudex poſſit ſine miſcdᷣia elinquentem pu⸗ nire. Ad qð ſic. Amb.in li.d offieijs.Eſt iniuſta miſe F ricoꝛdia.deniq; in lege ſcriptũ eſt.i2õ miſereberis il⸗ꝰ. ſri 1.. xlj. modo intelligunt᷑ ille auctes amb. ꝙ nõ eſt miſerendũ ꝑſone in detrimentũ multoꝝ. 4 ec eſt in ↄtrariũ qð obijcit᷑: iudiciũ ſine miſcdia ⁊c.qꝛ officiũ miſcdie tene⸗ tur exhiberi oꝛdinate prius multitudini qᷓ; ꝑſone.Iteʒ in ꝑſona attendendũ eſt. vtꝝ ſit penitens:vel ĩ malo ꝑ⸗ ſiſtens.Et tũc ſicut dicit augꝰ. Sic iubemur inimicos diligere ⁊ miſereri eoꝝ: vt de eoꝝ ꝑditõne doleamꝰ: ⁊ eoꝝ ſaluteʒ deſideremꝰ.nõ vt ꝑtinaces ⁊ in malo perſi ſtentes li bertati donemꝰ ⁊ impunitati.4. Ad illud vᷣo qð dicit᷑.noli eſſe nimis inſtus.rñdet augꝰ.q ꝑ h̊ erga penitentes nõ ſeueri:ſ̊ miſicoꝛdes eẽ monemur. Nueſtio.xlj. de ſona rei. Dnſequenter que rendũ eſt de ꝑſona rei ſeu ꝑſone iudi⸗ cande.Circa quã querunt᷑ plura.Pri mo generałr.vtrũ mali ſint puniendi ſeu indicãdi. Scdo.vtꝝ abſentes ſint iudicãdi. Teꝛcio.vtꝝ młtitudo peccans ſit punienda. NQuarto.vtꝝ innocẽtes ⁊ inuoluntarij circa actus ſint iudicandi.Quinto.vtꝝ delinquentes in iudicẽ ab eo⸗ cz poſſint puniri. — „ . 37 Membꝛũ pꝛimum Irca primũ qrit᷑.vtꝝ mali om̃i tꝑe fue⸗ rint puniẽdi:⁊ ſpẽałr vtꝝ tꝑe gẽe ſint pu⸗ niendi. Ad quod ſic. Aug. de baptiſmo. Arrogantie iactatio eſt:vt ſi ꝗs poſſe fa⸗ cere credat qð nec aplis ↄceſſit dñs.vt ziʒ ania.ſ.a fru mento credat ſe poſſe decernere.cũ dictũ ſit math.xiij. Sinite vtraq; creſcẽ vſqʒ ad meſſem. Scðm h̊ videt᷑ ꝙ nulli ↄceſſuz ſit iudicare.qð ẽ malos a bonis ſeparaẽ · 4¶ Iteʒ Greg. Mdiu ĩ hac vita ſubſiſtitis:ſi boni eſtis eq̃nimit᷑ tolerate malos.nã quiſꝗs malos nõ tolerat: ipᷣe ſibi ꝑ intolerantia teſtis ẽ᷑:qꝛ bonꝰ ñ eſt.Abel.n.eẽ rẽnuit:quẽ Cayn malicia nõ exercet.. Iteʒ mali aut ſunt pᷣdeſtinati:aut preſciti. Si pᷣdeſtinati ſunt: ꝙ̊ ſine coꝛectõe ſaluabũt᷑. Si pᷣſciti ad moꝛtẽ: int᷑ flagella de⸗ terioꝛes fiũt:vtʒ in phaꝛaone.q̊ pᷣdeſtinatis coꝛectõ ſu ꝑflua: p̃ſcitis inutilis inuenit᷑ ¶ Iteʒ dicit auguſti. ꝙ NMabuch̊.pnĩaʒ meꝛuit fructuoſaʒ:cũ poſt innumeꝛas impietates flagellatus penituit: ⁊ regnũ ꝑditũ rurſus accepit Dañ.iiij. Pharao aũt in ipſis flagellis durioꝛ effectus eſt:⁊ perijt. Mitũ ad naturã ambo hoĩes erant q̃tũ ad dignitateʒ am bo reges.qᷓtũ ad cãm ambo ca⸗ ptiuũ dei pylm poſſidebat.qtũ ad penaʒ ambo flagel⸗ lati. Si gᷓ iſte in flagellis penituit: ille nõ.que hꝰ cã fu it. niſi ꝗa iſte pᷣſcitus:ille pdeſtinatꝰ: vt ꝑ penã emẽda⸗ ret᷑. Solus igit᷑ deꝰ ꝗſcit ꝗs ꝑ penaʒ poſſit emẽdari vł lius.Et in li.reg.legit᷑q Saul peccauerit: gꝗa miſer⸗ ſj N coꝛigi:poterit punire.¶ Itez augꝰ. de vᷣbis dñi.bonꝰ tus eſt Agag.j.reg.xv.queʒ ꝓhibuerat dĩna ſententia ſeruari.¶ Iteʒ amb.in eodeʒ. Si quis latroneʒ fſilijs depcantibo motus ⁊ lacrimis ↄiugis eius inflerus ab⸗ ſoluendũ putat cui adhuc latrocinãdi aſpirat affectꝰ: nonne innocentẽ tradet exitio: qa liberat multoꝝ exi⸗ tia cogitantẽ. talis puniẽdus erit ſine miſcdia.⸗. Itẽ Amb. in eodeʒ.MNQonne cũ iudex vni indulget indigno ad ꝓbibitõis ↄtagiũ ꝓuocat vniuerſum. facilitas enĩ venie incentiuũ tribuit delinquendi. Cont᷑. Jaco. ij. IJudiciũ ſine miſcdia fiet ei qui nõ ſecerit miſcdᷣiam. IYteʒ ecci. vij. Qoli eẽ nimis iuſtus:ſᷣ iniuſtus ẽ cuiꝰ iuſticia eſt ſine miſcdᷣia. Solutio.ſᷣm aug. DOuo iſta nomiĩa cũ dicimꝰ hõ peccatoꝛ: nõ vtiq; fruſſꝛa dicunt᷑. qꝛ peccatoꝛ eſt: coꝝipe.qꝛ bomo eſi: miſereꝛe.nec oĩno liberabis hoĩeʒ:niſi cum perſecutus fueris peccatorẽ. nulli homiĩ claudẽda ẽ miſcðdia: nulli peccato impuni⸗ tas relaxanda. Dicendũ & ꝙ miſericoꝛdit punit᷑ vnus vt ſaluent᷑ multi. ſicut mikgiter abſcindit᷑ vnũ mẽbrũ Futridũ ne ſana pars coꝛꝑis coꝛꝛũpat᷑ vel ledat᷑. Ex H tolerat malũ:nã ? xpᷣs cũ ſciret fuꝛeʒ toleramt:ad pᷣdi⸗ candũ miſit ¶Dath.x. eiq; cũ alijs eukaꝛiſtiã dedit ma⸗ thei.xxvij.inde vt priꝰ. Cõt᷑.pcipiũt leges puire ma los.ANaleficos ñ patieris viuẽ dr.xxj.exo.¶ Itẽ Heli repꝛobatꝰ ẽ qꝛ filios ñ coꝛipuit.⸗ Itẽ. xviij· math. Si peccauerit in te frat tnꝰ coꝛꝛipe cũ ⁊c.Et ad rom̃.xiij. de indice.iõ ſine cã gladiũ poꝛtat.¶ Itez qrit.vtruʒ tpꝑe gre mali ſint iudicãdi ⁊ puniẽdi.Ad qð ſic.a⸗ thei:v.diciũ eſt antigs.oculũ ꝓ oculo ⁊c. Dico vobis nõ reſiſtere malo.g̊ mali non erũt puniendi.¶ Item in veteri lege coꝛꝑalis pena ſtatuta eſt. in lege euãgelij ho mini penitẽti ꝑ pnĩam ꝑmittit᷑ venia.⸗! Item lex vetꝰ a terroꝛe incipit exo.xx. Ego ſum deus ʒelotes vindi⸗ caus ⁊c̃. Lex euangelij a lenitate manſuetudis ⁊ miſe ricoꝛdie ita inquiens. Pti pauꝑes ſpũ ⁊c.¶¶ Item Le⸗ nit. xx. Qui feceꝛit vel illð moꝛte moꝛiat᷑· In euang. dᷣo dꝛ. Gaudiũ eſt ſuꝑ vno pctoꝛe pnĩaʒ agente.luc.xv. iteꝝ.õ veni vocare iuſtos ſ̊ pctoꝛes mat᷑ix. 4: Itẽ BGrego. ſuꝑ illud euangelij.xxij.math. Sile eſt regnuzʒ 486 R celoꝝ homĩ regi ⁊c.dicit.Cum in lege ſcriptũ ſit: dili⸗ ges amicũ ⁊ odio habebis inimicũ.accepta tũc licẽtia iuſtum fnerat vt dei ſuoſqʒ aduerſarios quãta poſſent rirtute ↄprimerẽt:eoſq; iure gladij ferirent.qð ĩ nouo teſtamento compeſcit᷑ cũ veritas predicat dicens. dili⸗ gite inimicos ⁊c. Ex quibo videt᷑ relinꝗ ꝙ maloꝝ vin dicta deo ſit relinquẽda: nec ſint tꝑe gratie punienda. Cont᷑.j.ad coꝝ.v.Auferte malu ex vobiſipſis:dixit aplus d foꝛnicatoꝛe. 4l Iteʒ in eadez epła.nij. Quid vultis in nirga veniam ad vos.⁊ virgã vocat ptãtẽ iu⸗ diciariã. ¶¶ Iteʒ augꝰ. Vincẽtio donatiſte. ¶ õ omĩs ꝗ parcit amicus eſt:nõ omĩis qui verberat inimicꝰ.meli⸗ oꝛa ſunt vulnera amici ꝙᷓ oſcula inimici. So. Sũt quedaʒ ſalubri ãmonitõòe coꝛipienda: quedaʒ vᷣo fla⸗ gellis coꝛpalibo 2 penis ſpũalibo punienda. Dicendũ ꝙ vniuerſalit miali ſunt coꝛꝛipiẽdi ꝑ ãmonitõʒ: ſed nõ vniuerſalr puniendi ꝑↄdemnatõʒ. vniuerſalr cor⸗ ripiendi ãmonitõe dicit augꝰ.exponens illud ꝓpbete. Recedite immũdũ ne tetigeritis. Qos ingt iſia receſ⸗ ſioneʒ ſpũaliter intelligimꝰ de contactu coꝛdis: nõ coꝛ poꝛis.Quicqd ꝙ inter vos maloꝝ noſtis quantuzʒ po⸗ teſtis impꝛobate vt coꝛde recedatis.⁊ redaꝛguite vt ex⸗ eatis inde.⁊ nolite ↄſentire vt immũduʒ nõ tangatis. ¶MER dðo ſint puniendi generalit᷑ notãdũ. ꝙ mitis mo dis ↄtingit ꝙ pena inferri nõ debet malis:nec ↄdẽnati onis iudicin.⁊ hoc vel qui a nõ ſunt veſtri iuris:vł ꝗa illoꝝ crimina etſi nobis nota ſunt:manifeſtis indicijs ꝓbari nõ pñt.vel qꝛ niſi cũ maioꝛi ꝑiculo diſciplinam exercere nõ poſſumꝰ. De his ðdᷣo qui foꝛis ſunt diẽ apo ſtolus.Quid mihi attinet de his ꝗ foꝛis ſunt.de his eĩ dñs iudicabit. Itez ſuꝑ illð pᷣs. Faciet dñs iudiciũ iniuꝛiaʒ patientibo.Augꝰ. ab his qui nõ ſunt ſui iuꝛis negt diſciplina exerceri.¶ Itez de his quoꝝ crimĩa ũ ſunt nota nec pññt ↄuinci: dicit augꝰ.in omel. de pnĩa. Aulti tolerant᷑ vt iudas: ⁊ multi neſciũt᷑ quoaduſqʒ oñs veniat ⁊ illuĩabit abſcõdita.. Itez de bis ꝗ ñ pñt ſine maioꝛi ꝑiculo coꝛigi dicit aug'. ↄtra epłaz Per⸗ meniani.Cum quiſq; rpᷣianoꝝ in aliquo peccato fue⸗ rit deprehenſus vt anathemate dignus habeat᷑: fiat h vbi ꝑiculũ ſciſmatis nullũ eſt.⁊ in his caſib loquunt᷑ auẽtes obiecte quibo videbat᷑ ꝓbari 2 mali nõ eẽnt pu niendi. Auẽtes po ↄtrarie intelligunt᷑ in opoſitis caſi bus quibo ꝓbat᷑ malos eẽ puniendos ⁊ iudicãdos con currentibo tribo.ſ.iuriſdictõne ↄuictione ⁊ pace.ſalua vnitate eccleſie.¶¶ De iuriſdictiõe dicit augꝰ.ſuꝑ illud pꝛima ad coꝝ.vj.De his qui foꝛis ſunt dñs iudicabit. In his qui intus ſunt.i.fidelibo putredo eſt reſecãda. De ↄuictõne dicit augꝰ.ſuꝑ illð.j.ad coꝝ.xij.Qui mã ducat indigne ⁊c.ibi inꝗt augꝰ.nõ tibi ſane ſi iudex es ſi apud te accuſat᷑:ſi veris documẽtis teſtibuſqʒ cõuin⸗ citur.coerce.coꝛipe.excoĩca.degrada.De pace eccleſie dicit augꝰ.in eplłla ↄtra epłlam Permeniani.Quando cuiuſꝙ; crimen notũ eſt ⁊ omnibo execrabile apparet: ñ tales habeat defenſoꝛes ꝑ quos poſſit ſciſma ↄti ngere nõ doꝛmiat ſeueritas diſcipline. 4 Ad illud tñ qð obij cit᷑.ꝙ caſſa eſt coꝛectio cũ coꝛipiendi pꝛedeſtinati ſint aut preſciti. Dicendũ ꝙ non ſequit᷑: qꝛ hocipſuʒ prede ſtinatũ eſt vt predeſtinati ꝑ penam coꝛigant᷑. quemad moduʒ ⁊ de orone que fit ꝓ ipſis.vt dicit b. Srego.in dy alogo.Ea q ſancti viꝛi oꝛãdo efficiũt:ita predeſtina ta ſunt vt precibo obtineant᷑.ſilr de coꝛeptõe intelligẽ dum eſt. ¶ Ad illud pᷣo qð obijcit᷑ ð abuchodonoſoꝛ 7 pharaone.dðᷣm ꝙ nõ eſt inputandũ diuine pdeſtia⸗ tioni vel pᷣſciẽtie: ̊ li.ar.q aligꝗs nõ coꝛꝛigit᷑ exr pena. vnde aug“. de nabuch.⁊ pharaone dic̃. Quis fines eo rũ fecit eẽ diuerſos: niſi ꝙ vnus dei manũ ſentiẽs ĩ re⸗ dargutõe ꝓprie inigtatis ingemuit.alter ↄtra dei miſe ricoꝛdiſſimã veritateʒ libero pugnauit aꝛbitrio.⁊ iteꝝ augꝰ. Vaſis ire nũq deus redderet interitũ:ſi ñ ſpon⸗ taneũ inueniret᷑ homo habere peccatũ.nec inferret irã niſi homo er predeſtinatione decidiſſet in culpã. Si aũñt obijcit᷑ qꝛ neſcitur qui ſint predeſtinati vel pꝛeſciti Apter ꝙ nullus eſt coꝛigendus.Dicendũ ꝙ hoc ñ ſeg⸗ tur.immo ꝗpter h̊ omẽs ſunt coꝛꝛigendi. qꝛ incerti ſu⸗ mus an ſit predeſtinatũ ꝙ ꝑ coꝛectõeʒ ſit ille ꝗ peccat ſaluandus. Ad illud vo qð querit᷑:an temꝑe gratie mali ſint iudicandi.Dicendũ ꝙ ſic dum tñ indiciũ vel conectio nõ procedat ex odio ſeu libidine vindicte. vñ dicit augꝰ.ſuꝑ illud Lu.ix. Vis vt dicamꝰ vt deſcẽdat ignis te celo ⁊c.diſcipuli ñ recepti a ſamaritaĩs ignẽ celitus ſuꝑ eos deducere voluerũt.ſᷣ̊ audierũt. MNelci⸗ tis cuiꝰ ſpũs eſtis.ex caritate vᷣo ⁊ amoꝛe iuſticie coꝛe ctio eſt facienda.vnde dicit aug.in ſermone de monte. Perfectio dilectõis ipſius dei patris nobis imitanda ꝓonit᷑:cum dicit᷑ Math̊.v.Diligite inimicos rꝛos.⁊ tñ de ipſo dicit. Queʒ diligit dñs coꝛigit.flagellat au teʒ omẽʒ filium quem recipit ad Hebre.xij. Et iteruʒ ipſe dicit in luca. Seruus ſciens voluntateʒ dñi ſui ⁊ non faciens plagis vapulabit multis. Ex ̊ ̊ pcepto quid relinquit᷑ niſi vt ipſe vindicet cui oꝛdine rerũ po⸗ teſtas eſt data:⁊ ea voluntate vindicet: qua pr̃ flagel⸗ lat paruulũ filium:queʒ tñ ꝑ etateʒ non poteſt odiſſe. ⁊ hoc modo intelligendũ eſi qð dicit᷑ de nõ iudicando in nouo teſiamẽto ſeu nõ puniendo. Membꝛũ ſecũdũ Onſequent᷑ querit᷑.vtꝝ reus abſens polſ⸗ ſit iudicaꝛi.Ad qð ſic. Deut᷑.j.ſuꝑ illud. Precepi eis audite illos ⁊c.interliearis Zemo iudicandus niſi prius auditus. 4l Itez b. Coꝛnelius.iij.q.ix. Omia que aduerſus ab⸗ ſentes: in omni negocio aut loco agunt᷑ aut iudicãtur oĩno euacuant᷑.quia abſenteʒ nulla lex damnat.⸗ Itẽ beatus Felix in eodeʒ. Abſente aduerſario nõ audiat᷑ accuſatoꝛ:nec abſente alia ꝑte ſententia a iudice dicta vllam obtinebit firmitateʒ. Cont᷑. Qume. xvj. Mo yſes iudicauit dathan ⁊ abyron abſentes.4! Steʒ.j.ad coꝝ.v.apłus iudicauit foꝛnicatoꝛeʒ abſentẽ ſicut ipſe met dicit. Ego aũt abſens coꝛꝑe ⁊ẽ7. So. doõm ꝗy eſt abſens ex ↄtumacia:⁊ eſt abſens ex impotẽtia ſiue cau ſa iuſta.Abſens ex ↄtumacia eſt:qui citatus cõtemnit apparere.qualis fuit dathan ⁊ ſimilit abyron.vñ dici tur Mume.xvj. O vocati a AMoyſe dixerũt.non veni mus.⁊ talis poteſt abſens iudicari. Lalis etiam erat foꝛnicatoꝛ:ꝙ ꝙᷓuis iſtud non ſcribat aplus monuerat. ⁊ ſic contumaceʒ ꝓpter euidentiam patrati ſceleris iu dicauit. Abſens vo ex impotẽtia ſeu cauſa iuſta qᷓ ꝓ⸗ hibet᷑ coꝛã iudice ↄparere:nõ põt legitime iudicari.vñ dicit Seuerinꝰ papa.iij.q/ix.Abſens nemo iudicetur qꝛ ̊ diuine ⁊ hũane ꝓhibẽt leges. Membꝛüũ terciũ Oſſea querit᷑.vtrum multitudo peccans ſit punienda.Ad quod ſic Mathei.xiij. de ziʒanijs dicũt ſerui.vis imus ⁊ colli⸗ gimus ea? ⁊ rñdet dñs.iſQe foꝛte ſimul eradicetis triticũ:ſinite vtraq; creſcẽ ⁊c.ibi glo. Mul titudo ñ eſt excoĩcanda:nec pᷣnceps głi.¶ Itez Aug. Honifacio.Vbi ꝑ graues diſſenſionũ ſciſſuras nõ hꝰ aut illius homĩs eſt ꝑiculũ ſ̊ pploꝝ ſtrages iacent: de⸗ trahẽdũ eſt ſeueritati vt maioꝛibo malis ſaluãdis ſin⸗ cera caritas ſubueniat.q¶¶ SIteʒ augꝰ. li.ij.ↄtra epiſiolã permeniani.Cuʒ ↄtagiũ peccati multitudinẽ inuaſit: diuine diſcipline ſeuera miſcðᷣia neceſſaria eſt.Ex qui⸗ bus videt᷑ relinqui ꝙ multitudo peccans nõ eꝛit ↄdem nanda. Contra.Exo. xxxij. Aldoyſes propter pecca tum ydolatrie occidi precepit multitudinem vſq; ad xxiij· milia bominum. ¶ IStem Helyas.iiij. Regum. j. Zelo iuſticie igne celeſti duos quinquagenarios cuʒ ſuis quinquaginta condemnauit. Vñ amb. excuſans LNueſtio aplos qui petierũt vt ignis de celo deſcenderet ſuꝑ ſa⸗ maritanos dicit. Samaritani citius crediderũt a ꝗbo ignis arcet᷑:nec diſcipuli peccãt qui legeʒ ſequũt᷑. Sci⸗ ebant.n.q phinees reputatũ eſt ad iuſticiã ꝙ foꝛnicã⸗ tes interfecit.¶ SItez deut. vij. precipit᷑ filijs iſrael vt ſe pteʒ gentes que erãt in terra ꝓmiſſionis ꝑcuterẽt vſqʒ ad internitõeʒ. qð deus iuſtiſſimꝰ ñ preciꝑet niſi iuſtũ eſſet peccantẽ multitudinẽ humano iudicio ↄdemnaꝛi. So.ᷣm aug.ↄtra fauſtũ.Crimia inꝗt ſunt punien⸗ da:qũ ſalua pace eccleſie feriri pñt. in quo tñ diſcretõ eſt adhibenda. Aliqñ.n. delinquẽtiũ multitudo diu ꝑ patientiã eſt expectanda. aliqñ in paucis eſt puniẽda vt eoꝝ exemplo ceteri terreat᷑: ⁊ ad pniaʒ prouocent᷑. Et ꝝꝑ hoc pʒ rnſio ad illud qð primo obijcit᷑ de ʒiʒa⸗ nijs.ibi enĩ faciendũ nõ eſt vbi timet᷑ ne ſimul eradicet᷑ triticũ.vnde ſᷣm aug.qñ multitudo eſt ĩ ſcelere: nec ſal ua pace eccleſie mali puniri pñt:tolerãdi ſunt potiꝰ ꝙᷓ violata pace eccleſie puniendi.⸗l Ad illud vᷣo qð obij⸗ cit᷑ de moyſe ⁊ helya iam pʒ rñſio.qꝛ ſicut dicit augꝰ. Exemplo ſuo docuerũt in hoc ꝙ peccatuʒ ydolatrie in paucos vindicauerũt moꝛte paucoꝝ expiari ⁊ aboleri peccata multoꝝ.. Ad vltimũ vᷣo qð obijcit᷑ de gentibo⸗ terre ꝓmiſſionis:rñdet b. Grego.dñs.ibi patient to⸗ lerandi ſunt mali: vbi aliq inueniũt᷑ boni.qð qꝛ ñ erat in gẽtibo illis: vłr dĩno iudicio deſtructe ſunt. Mlembrũ quaꝛtũ Verit᷑ poſtea.vtꝝ innocẽtes ⁊ inuolũta⸗ rij circa actus ſint iudicandi. Circa qðᷣ primo querit᷑ vtꝑꝝ vnus debeat vel poſſit puniri ꝓ alio.Scðo.vtꝝ ignoꝛãtes pu⸗ nir ba Rnt. Tercio.vtꝝ coacti. ſcʒ qui inuiti faciunt aliquid. Articulus pꝛimus D primũ ſic obijcit᷑. Cum pena inferat᷑ de⸗ linquẽti rõne culpe:⁊ culpa vni in aliũ nõ tranſeat. ꝗ de iuſticia nec pena debet trãſi⸗ re.l Iteʒ augꝰ.Quis locus innocẽtie relinquit᷑:ſi ali enũ crimen maculat neſcientẽ? ¶ Iteʒz ler canoniʒzata dicit.Crimen vel pena paterna nullã maculã filio in⸗ ferre põt.qꝛ vnuſquiſq; ex ſuo ↄmiſſo pene ſubijcit᷑: nec alieni criminis ſucceſſoꝛ conſtituit᷑.¶ Iteʒ deut.xxiiij. Mon occidẽt᷑ patres ꝓ filijs nec filij ꝓ fratribo: ſᷣ̊ vnꝰ⸗ quiſq; ꝓ peccato ſuo moꝛiet᷑. ¶ Iteʒ Eʒech.xviij. Nia que peccauerit ipſa moꝛiet᷑.⁊ ibideʒ dicit᷑. Filiꝰ ñ poꝛ⸗ tabit iniquitatẽ patris ⁊c. ¶ Iteʒ hꝛego.in moꝛalibo ſuꝑ illud Yꝓob. Homiĩs qui ſilis eſt tui ⁊c.ibi Grego. Huana impietas ei nocet qð ꝑuertendo inꝗnat.Si g nõ inqnat nõ noeet. Ex his videt᷑ relinꝗ ꝙ nullꝰ eſt pu niendus ꝓ peccato alteriꝰ. Cont᷑.exo.xx. Ego ſum eus zelotes viſitans peccata patꝝ in filios vſq; ĩ ter⸗ ciã ⁊ quartam generationeʒ.ſuꝑ qð dicit aug. In ter⸗ cia ⁊ quarta generatõe ↄminat᷑ ſe filijs reddituꝝ: ñ in equ alitate iudicij vt alij peccent alij puniant᷑:ſ̊ magni⸗ tudine clemẽtie:dũ ſemꝑ expectat penitentẽ.qð in ge⸗ neratione prima delinquit᷑ nõ prius emendat niſi ter⸗ cia ⁊ quarta generatio venerit.¶ Itez ꝓ culpa origi⸗ nali ade puniũt᷑ omẽs filij eiꝰ.vñ.j.ad coꝝ.xv. Omẽs in adaʒ moꝛiunt᷑.¶¶ Iteʒ Cham peccante Chanaan fi lius eius maledictus eſt 2 ſeruituti additus Geñ.ix. Iteʒ ꝓ peccato Gieʒzi lepꝛa trãſmittit᷑ ad poſteros. iinj. reg. v. ¶ Itez iudeis clamantibo.ſanguis eius ſuꝑ nos ⁊ ſuꝑ filios nꝛos.math.xxvij.relige eoꝝ pene moꝛ tis xp̃ᷣi addite ſunt vel ſubiecte. Item ꝓ peto Achoꝛ plebs iſraelitica in manibo hoſtiũ tradita ẽ Joſue. vij. ¶ Iẽ ꝓ peccato filioꝝ Heli ꝓpls in ↄſpectu philiſti⸗ noꝝ coꝛꝛuit.j.reg.iiij. ̊ iuſto dei iudicio vnꝰ punit᷑ ꝓ peccato alteriꝰ.ꝗa iudice poterit vnus puniri ꝓ alio, il Si dicat᷑ ꝙ nõ eſt ſimile de iudicio diuino ⸗ hũano. ipſe. Si gi ſimilit facere poterit. Itez m iura canones infe/ runt᷑ pene ſine culpa in pluꝛibo caſibo.vt ꝓpter paupta Cont᷑.ſuꝑ ioſue.vij.dicit augꝰ.ſupꝑ illud. peccauit po⸗ pulus ⁊c. Hoc peipit bomĩ iudici deꝰ in his qᷓ ad hũa⸗ nũ iudiciũ ꝑtinẽt in iudicãdis: qð in ſuo iudicio facit pſe punit vnũ ꝓ peccato alteriꝰ: 2 hõ iudex tem eccia que ↄſueuit habere epiſcopũ ꝑdit ipᷣm. Iteʒ Apter homicidiũ vel ꝓpter odiũ ciuiũ ↄtractũ eo ꝙq oc⸗ cideꝛũt duos epos ſucceſſiue:vel alia cauſa ita enoꝛmi eccleſia ꝑdit ſuum epᷣm. xxv.q.ij. Iteʒ ꝓpter fauoꝛẽ vt alexandrina eccia in fauoꝛeʒ oſtantinopolitane ciuita tis: quã Conſtantinꝰ ↄſtituit: primũ honoꝛeʒ poſt Ro maã amiſit. diſtinct. xxij. Itez Ipter viciũ lepre remoue tur quis ab admiſtratõe eccleſie. vt dicit decretalis.⁊ ita punit᷑ eccia pena alterius. Itez ꝓpter ſcelus patris punit᷑ filius vt ꝓ crimine leſe maieſtatis: ⁊ oẽs illegi⸗ tiime nati ꝓ peccatis parentũ ſuoꝝ. vñ ⁊ in deut.xxuij. dicit᷑. Mon ingrediet᷑ manzer.i.de ſcoꝛto natus ĩ eccle ſiam dñi vſq; in decimã generatõʒ. ⁊? ſilr ꝓ ſcelere dñi punit᷑ familia interdicto vel ciuitas.xvj.q.iiij. Itẽ ꝓpt oꝛdinẽ ſacerdotij dño ſeruus aufert᷑ ſm canones. Sex igit᷑ ſunt caſus 'm iura in quibo punit᷑ aligs ſine cul⸗ pa.l Iteʒ querit᷑ ſi ꝓ peccato oꝛiginali vnꝰ pena actu ali punit᷑ ꝓ culpa alterius: quare nõ ꝓ culpa actuali. ¶ Itez dicit aug.ſuꝑ ioſue.xij.i õ eſt credendũ in pe⸗ nis que poſt moꝛteʒ irrogant᷑ aliũ ꝓ alio poſſe dãnari ſ̊ in his tm̃ rebus hic irrogari penam que fineʒ fuerãt habiture.qᷓ ſolum pena temꝑali vnus iuſte punitur alio. ̊ iniuſta ẽ damnatio ꝓ culpa oꝛiginali.aut ſi iu⸗ ſta eſt:iuſie punit᷑ vnus ꝓ alio tẽꝑaliter eternaliter. So.·ꝓ diſtinctiõʒ beati aug.ſuꝑ ioſue.vij.Eſt pena nocens ⁊ nõ ↄferens:⁊ eſt pena nõ nocens ̊oferẽs ad ſaluteʒ. Pena prima nũq deus punit vnũ ꝓ alio. Pe na dᷣo ſecũda punit deus ex cauſa vnũ ꝓ alio. In pᷣma pena debet homo iudex cũ imitari.in ſecũda inferen⸗ da nõ niſi cũ diſtinctõne que poſtea ponet᷑. ⁊ hoc ẽ qð dicit augꝰ. Secretioꝛi iudicio viſibiles afflictiões ho⸗ minũ vel moꝛtes nouit dñs.quẽadmodũ quibuſcunq; iuſte diſpenſat:etiã cũ alioꝝ peccata in alijs videt᷑ vl⸗ ciſci:qm his quibo ingerunt᷑ obeſſe ⁊ ꝓdeſſe pñt.De nas vᷣo inuiſibiles que nocẽt ⁊ nõ ꝓſunt: ita nullꝰ deo iudice ꝓ alienis peccatis luit. ſicut hoĩe iudice nullus luere niſi ꝓ ſua culpa iſtas viſibiles penas dʒ.¶¶ Ad il lud ꝗ qð primo obijcit᷑. ego ſum deus zelotes ⁊c. dðᷣm ꝓ iſtud intelligit᷑ de filijs ꝗ ſunt imitatoꝛes malicie pa tris.vñ ibi ſequit᷑.his ꝗ oderũt me: h̊ eſt in illis qui in odiũ mei ſunt ſectatoꝛes paterne malicie. Ad ſecun⸗ dũ dõm.ꝙ in peccato oꝛiginali nõ punit᷑ vnꝰ ꝓ pecca⸗ to alterius ſolum: immo ꝓ peccato ꝓprio. Erat enim vnus oꝛiginaliter cũ linquente parente.⁊ ideo quia vnus eꝛat cum illo ⁊ in illo a quo traxit qñ ↄmiſſuz eſt peccatũ.ideo ⁊ in ipſo oꝛiginalit᷑ peccauit.ſicut dicit aplus ad roma. viij. de adam:in quo inquit oẽs pecca⸗ uerũt.¶ Ad alia vᷣo que obijciũt᷑ de chanaan ⁊ de po⸗ ſteris Gieʒi ⁊ de filijs iudeoꝝ qui occiderũt xpᷣm. Di⸗ cendũ ꝙ ex his exemplis nõ ꝓbant᷑ aliqui puniri pro peccatis alioꝝ niſi ſint imitatoꝛes malicie eoꝝ.tamen penam diuina ꝓuidentia iuſtiſſima ſuſtinuerunt hi 2 alij temꝑaliter ꝓ culpa aliena ad vtilitatẽ ꝓpriã. Pu nit.n.deus ad vtilitateʒ ꝗnqʒ de cauſis. Primo ad ꝓ⸗ bationeʒz ⁊ ꝑfectõʒz virtutis:vt Job ⁊ thobiaʒ. Secũdo pter ↄſeruatõʒ gꝛatie ⁊ hũilitatis:vt Paulo dedit an gelũ ſathane ne magnitudine reuelatõonũ ſuꝑbiret.ij. ad coꝝ.xij. Tercio ꝓpter pnĩam peccati: vt mariaʒ ſo roꝛẽ moyſi numeri.xij. Quarto ꝗpter eruditõzʒ: vt fili⸗ os iſrael bonos:de quibo dicit hiere.Alia tranſlatõ ꝑ omne flagellũ erudieris hierkm. Quinto ꝓpter gloꝛiã di manifeſtanda:vt cecũ natũ Jo. ix.de quo dic dñs. QAeq; hic peccauit neq; parentes: ſ̊ vt manifeſiet᷑ glia dei in illo. ¶ Lon eſt igit᷑ ex his cauſis incõueniens vnũ K ”õ puniri a deo peceante alio. Ad illud vᷣo qð obijcit te achoꝛ.rñdet augꝰ.ꝙ pena temꝑali diſpenſatõne di⸗ uina punit᷑ aliꝗs triplici de cauſa.Prima eſt excitatõ ſollicitudinis caritatis.vnde dicit aug. qꝙ ꝑ hoc ꝙ pꝛo peccato achoꝛ punitus eſt plus:oñſum eſt vt nõ ſoluʒ ſe quiſqʒ curet in pplło: bᷣ̊ inuiceʒ ſibi adhibeant diligẽ tiam:⁊ tanqᷓ; vnius coꝛꝑis ⁊ vniꝰ hoĩs alia ꝓ alijs ſint mẽbꝛa ſollicita. Scða ratio eſt oñſio vnitatis ꝗᷓ dʒ eſſe int hoĩes qtũ ad vinculũ ſocietatis.vñ augꝰ. Silr oñ dit᷑ quantũ ↄnexa ſit in ꝓpli vnitate ipᷣa vniuerſitas:vt nõ in ſeipſis ſinguli:ſᷣ tanqᷓ ꝑtes in toto eſtiment᷑.vnð ꝓ peccato vniꝰ ꝑſone tm̃.ſ.achoꝛ dictũ ẽ: peccauit po⸗ pulus ⁊c. Tercia rõ eſt deteſtatio peccati ſeu oſtenſio magnitudinis ſceleris.vñ augꝰ. Simul etiã ſignatuʒ ẽ quantũ malũ fieret ſi vniuerſa multitudo peccaſſʒ: qñ vnus ita potuit vindicari:vt ab eo ceteri nõ poſſent eẽ ſecuri. Ad illud qð poſtea obijcit᷑ de filijs Heli. dðʒ ꝙ in h ꝙ filij iſrael puniti ſunt ꝓ peccato filioꝛũ Heli. exprimit᷑ qꝛ ᷣm b. Greg. Deritis prelatoꝝ deprauat᷑ vita ſubditoꝝ.quia p̃latis ſuis ſubditi fauent ad malũ cũ eis ſimul coꝛꝛuũt.ſicut filij irael diu fauẽtes pecca⸗ tis ſacerdotũ tandeʒ cũ eis ceciderũt in manibus bo⸗ ſtiũ. Similit᷑ dm eſt.ꝗa dauid płin numerauit. ꝓ pec cato gladius dñi deſeuit in ꝓpłm: quia in h̊ peccato eiꝰ fauebat.Dretea in hoc punitus ẽ ipᷣe qui peccauit: q; in multitudine plebis dignitas regis eſt:⁊ in paucita te plebis ignominia prĩcipis.ſicut dicit᷑ in ꝓueꝛ.xiiij. I Ad illud qð poſtea obijciebat᷑. ꝙ homo iudex debet facere in ſuo iudicõ ſicut deus in ſuo.pʒ rñſio ꝑ diſtin⸗ ctõeʒ S.poſitã au.ſuꝑ ioſue.vij.¶lj Ad illõ qdð poſtea obijciebat᷑.ꝙ ᷣm iura inferunt᷑ pene ſine culpa ⁊c.di⸗ cendũ ꝙ eſt pena damni ⁊ pena flagelli. Pena damm eſt in ſubtractiõe alicuiꝰ boni. hec pena infert iuſte ab homie iudice ſine culpa:ſᷣ nõ ſine cauſa.⁊ Goſiderati⸗ one vtilitatis coĩs ⁊ publice ſalutis:quã de oꝛdine po⸗ teſtatis ſibi ↄceſſe dʒ pferre vtilitati ⁊ ſaluti cuiuſq; ꝑ⸗ ſone.2 in h̊ genere ſunt omẽs pene canonũ que inferũt᷑ ſine culpa. Pena vo flagelli dupler eſt. coꝛꝑalis 2 ſpi⸗ ritualis.Spũalis vt excõmunicatio.coꝛꝑalis vt muti latio occiſio.iQeutra vo põt inferri ſine culpa. De pe⸗ na ſpũali que eſt excõmunicatio dicit au.ad aureliũ ep̃m.Mon imputant᷑ filijs peccata parentũ q poſt eoꝝ natiuitatẽ a parentibo ↄmittũt᷑: nec ꝓ peccatis parẽtũ ſpũ ali pena tilij ſunt plectendi.⁊ hoc intelligit᷑ de pena ſpũali que eſt excoĩcatio maioꝛ:q̃ ſeꝑat a ſuſfragijs ec⸗ cleſie ⁊ ꝑticipatõe ſacramẽtoꝝ ſpũalia ſacram̃tali: nõ de pena ſpũali que dicit᷑ interdictuʒ:que ſeꝑat a ꝑtici⸗ patõne ſacramẽtali:nõ ſpũali ſacramentoꝝ:qua ꝓ bo⸗ no cõmuni peccàte dño interdicit᷑ familia vel ciuitas. Ad illð qð querit᷑ de peccato actuali 2 oꝛiginali. di cendũ ꝙ hũana iuſticia inqᷓtũ põt diuinaʒ iuſticiã imi tat᷑. Punit aũt diuina iuſſicia culpã aetualeʒ ⁊ culpã oꝛiginaleʒ.⁊ banc.ſ.oꝛiginalẽ finalit punit pena dam ni.i.ſubtractõe gloꝛie. Actu alẽ vo pena ſenſus in infli ctione gehenne. Sitłr iuſticia hũana ꝓ culpa parẽtis pena dam ni punit filiũ.vt/ꝓ crimĩe leſe maieſtatis ex⸗ heredat filiũ.⁊ ꝓ foꝛnicatõe vel adulterio parentũ ef⸗ ficit᷑ infamis filius:qui de adulterio ⁊ foꝛnicatõe ẽ na⸗ tus. Pena vo ſenſus vel flagelli nullũ punit niſi ꝓ pec cato actuali.ſᷣm ꝙ dicit augꝰ.ſuꝑ ioſue.vij. Hoĩe iudi ce iſtas viſibiles penas nullꝰ niſi ex ꝓria culpa debet luere.Que aũt ſit rõ in iuſticia dĩna ⁊ in iuſticia hũa⸗ na:dicit augꝰ.ad Honifaciũ. Jaʒ cũ homo ĩ ſeipᷣo ab eo qui genuit alter eſt effectꝰ: peccato alteriꝰ ſine ſua ↄſenſione nõ teneat᷑ obnoxius.Traxit gᷓ reatum quia vnus erat cũ illo ⁊ in illo a quo traxit qñ admiſſuʒ ẽ. Mon aũt trahit alter ab altero:qñ ſua vnoquoq; pꝛo⸗ pria vita viuente:iam eſt verificatuʒ.aĩa que peccane⸗ rit ipſa moꝛiet᷑.¶ Ad illud qð dr̃ de aug.vltimo:patʒ ſolo ex predictis.Qam ꝓ peccato oꝛiginali non ſoluʒ punit᷑ quis ex culpa aliena:immo ꝓ culpa que fit ei p pria.Ex culpa.n.prima Ade ꝑſonali coꝛꝛupta eſt na⸗ tura que tota erat in illo ⁊ eua. Et ideo oĩs ꝑſona que AIYpagat er ſic viciata natura conumpit᷑:⁊ coꝛuptõe ꝓp pria ſicut ei ꝓpꝛia fit natura.⁊ ſᷣm modũ ſuſceptibilis eſt ratio coꝛuptionis.ideo quia ꝑſona ſuſceptibilis ? eulpe coꝛumpit᷑ ꝑſona conuptiõe culpe ꝑ ſimilitudinẽ principij coꝛꝛuptõis:que fuit ꝑſona culpabilis. Articulꝰ ſecũdus Oſtea querit᷑.vtꝝ ignoꝛantes ſint iudican⸗ di. Ad qð ſic. AUmbro.ſuꝑ Luẽc.vbi dicitur ꝓꝙ nauicula iactabat᷑ fluctibus. Lurbatur inquit nauicula petri in qua erat iudas:qui ſuis me⸗ ritis erat firmus turbatur alienis.&̊ pꝛo peccato iude ꝑiclitabat᷑ petrus qui ignoꝛabat peccatuʒ iude.⸗! Itẽ peccato ciuiũ theſauri hierico anathematizati legunt᷑ Joſue.vj. 4¶ Itez peccato amalechitarũ aialia eorum iuſſa ſunt interfici.j.reg.xv.quibus quia Saul peper cit:audiuit Samueleʒ. neſcitis quia peccatum ariolã di ⁊c. ¶ Item ꝓ peccato iſraelitaꝛuʒ archa dñi phili⸗ ſteis tradita eſſ.j.regũ.iiij. ¶ Item pro peccato egipti oꝛum poſſeſſiones eoꝝ grandini ſunt tradite Exo.ix. Si g que ſenſu carent vt archa? theſauri hierico ana thematiʒ antur:vel hoſtibus tradũtur:vel deuaſtant᷑. Item ſi ea que vim intelligendi non habent pctis ho⸗ minũ moꝛti tradũtur:relinquit᷑ foꝛtioꝛi rõne ꝙ; ignoꝛã tia nullum debet a reatu criminis excuſare. Itẽ ¶u meri.xvj.paruuli pro peccato dathan ⁊ abyron cũ pa rentibus perierũt.vnde ibi dicit᷑.ꝙ egreſſi ſtabant cuʒ vxoꝛibus ⁊ filijs in introitu papilionũ.¶ Item puuli ſodomitarum perierũt cuʒ ſodomitis peccato ſodomi⸗/ tarũ: ⁊ tamen habebant ignoꝛantiam inuincibilem. Contra.Dicit augꝰ.Quilius crimen maculat neſci entem. 4 Itez Jo. damaſ. Actus inuoluntarij indulgẽ tia digni habent᷑. Inuoluntariũ aũt ſicut ideʒ dic du⸗ plicit ẽ.hoc quideʒ ꝑ ignoꝛantiã:hoc ꝑ violentiã.q̊ qð ignoꝛant fit dignum eſt indulgentia.i26 ꝗ̊ puniri de⸗ bet ignoꝛans.. Iteʒ geñ. xx. dixit abimelech. Qum gẽ tez ignoꝛantẽ interficies. ¶ Item deut᷑.j. Nilij ꝗ hodie boni ⁊ mali ignoꝛant diſtantiam:ipſi intrabũt:⁊ ipᷣis dabo terram ⁊c. Rõne q̊ ignoꝛantie ꝑuulos iſraelita⸗ rũ nõ iudicauit dñs ꝓ incredulitate parentũ.⸗ Item aliqñ ignoꝛantia ↄtingit rõne inſirmitatis.vt in ꝑtur⸗ batis.alienatis.⁊ ebrijs. Aliqñ rõne etatis.Vnde in⸗ fans qñ nõ eſt dolicapax excuſat᷑.ſicut dicit᷑ cauſa.xv. q:j.Qñq; rõne deceptõis.vt cũ aliꝗs deceptus ꝑ frau dem vel dolũ alter ius:vel ꝑ erꝛoꝛeʒ facti ꝓbabile. Aut igit᷑ ignoꝛantia vniuerſalit᷑ excuſabit omẽs iſtos. aut ſi aliq̊s excuſat aliqͥs nõ:que ignoꝛantia excuſabit ⁊ q̃ nõ.⁊ ꝗs ꝑ ignoꝛantiã delinquẽs puniẽdus erit:⁊ quis nõ. So. dom ꝙ eſt ignoꝛantia negatõis.pᷣuatõnis. ⁊ diſpoſitõnis.Ignoꝛãtia negatõis ẽ q̃ negat᷑ ſciẽtia: nec ponit᷑ debitũ ſciendi.⁊ hec ſimpłr excuſat. Jgno⸗ rantia priuatõis eſt qua negat᷑ ſcientia ⁊ ponit᷑ aptitu do ſeu debitũ ſciendi.⁊ bec in eis que ꝑtinent ad ſalntẽ a tanto excuſat:h̊ nõ a toto. Ignoꝛãtia diſpoſitiõis eſt que ponit erroꝛeʒ ſeu ↄceptioneʒ ↄtrariaʒz ſciẽtie recte. 7 illa in his que ꝑtinent ad ſaluteʒ accuſat:⁊ non excu ſat.ſili mõ affectus ſiue volũtas neſciendi.d q̃ in pᷣs. Moluit intelligẽ vt bñ ageret. Scðᷣm h̊ ̊ dom.ꝙ igno rans pꝛimo mõ ex ignoꝛantia ñ meret᷑ puniri.ignoꝛãs ſecũdo mõ meret᷑ puniri:ł̊ cũ mitigatõe.ignorans ter cio mõ meret᷑ puniri cũ ſeueritate. ¶ Ad uülud quod obijcit᷑ de petro.ꝙ ꝑiclitabat᷑ ꝓpteꝛ peccatũ iude.dðm ſicut pʒ er dictio.ꝙ ex cauſis ↄuenientibo diuine ꝓui‚⸗ dentie meritis multotiens maloꝝ iuſti a deo tem ꝑalr puniũt᷑.ᷣ tñ in hoc iudiciũ hũanũ nõ debet imitari di⸗ uinũ.ſicut dicit aug.ſuꝑ ioſue.vij.vt S.dictũ eſt.Et rõ hꝰ eſt. quia cũ duplex ſit iudiciũ diuinũ.occultũ ⁊ ma⸗ uneſtio nifeſtum. Occultũ iudiciũ eſt in pena temꝑali bonoꝝ. Aanifeſtũ in pena maloꝝ. Humanũ iudiciuʒ qð ẽ ex manmifeſtis cauſis debet imitari iudiciũ dei manifeſtũ non occultum.4.l Ad illud qð poſtea obijcit· dᷣm ꝙ ĩ⸗ ſenſibilia ⁊ irrõnabilia peccato hoĩm anathematizan tur vel perdunt᷑ nõ ꝑticipatõne peccati:ſed cauſa rati onabili que aſſignat᷑ triplex.ſ.ratio ſacramenti. dete⸗ ſtatio peccati.flagellum delinquẽtis. Ratio ſacꝛamẽti cauſa eſt in theſauris hierico ⁊ alijs aĩalibo amalechi⸗/ taꝝ. hierico.n. interpretat luna: 1 ſignificat mũdanã cupiditateʒ. amalechite interpretant᷑ lingẽtes ſangui⸗ nem. ⁊ ſignificãt carnaliũ deſideꝛioꝝ voluptatẽ. Lbe ſauri g̊ hierico anathematiʒ ant᷑ ad ſignificandũ dam natõneʒ cupiditatis. Nialia amalechitaꝝ iubent᷑ int⸗ fici ad ſigndũ moꝛtificatõeʒ motuũ carnalis volupta⸗ tis. Itẽ deteſtatio peccati cauſa eſt vt pʒ in actibo: vbi ꝓpter peccatũ Sy monis pecunia eius damnata eſt di cente petro.pecunia tua tecũ ſit in ꝑditionẽ ⁊c. Itẽ fla⸗ gellum delinquẽtis cauſa eſt vt in aialibo egiptioruʒ ⁊ oſſeſſionibo grandine ꝑcuſſis: vt in illis punirẽt᷑ qᷣrũ elicitate letabant᷑. 4 Ad illud qð obijcit᷑ de paruulis dathan ? abyron ⁊ ſodomitaꝝ.ddm ꝙ ꝓ paterno ſce⸗ lere puniti ſunt ꝙuis ignoꝛantes a deo ſine culpa: ſ̊ ñ ſine cauſa.qꝛ diuina ꝓuidentia que preſcit ⁊ preuidet qualis quiſq; debeat eẽ futurus:puidebat eos ſi ꝑman ſiſſent paterni ſceleris imitatoꝛes futuros.⁊ iõ ꝑ H̊ ma ioꝛ pena illis diminuta eſt: quibo ſucceſſio paterni ſce⸗ leris eſt adempta. Ad obiecta vo partis alterius. Motandum ꝙ eſt ignoꝛantia facti: ⁊ ignoꝛantia iuris. Ignoꝛantia facti alia eſt eius qð nõ opoꝛtuit euʒ ſcire qui ignoꝛat:ſicut dicit apłs.j.ad coꝝ.viij. Si ꝗs infi⸗ deliũ vocat vos:quicꝗd axpoſitũ fuerit comedite nihil interrogantes ꝓpter ↄſciam. Alia eſt facti qð opoꝛtuit eum ſciꝛe:ſicut ignoꝛantia iudeoꝝ.quia que a ꝓghetis te indeis fuerint ꝓlata adhuc ignoꝛant eſſe completa. Prima ignoꝛantia exculat.ſecũda nõ. Iteʒ ignoꝛãtia iuris:aut eſt iuris naturalis: aut iuris diuini legis ⁊ euangelij:aut iuris canonici vel ciuilis. Ignoꝛãtia iu⸗ ris naturalis nemineʒ excuſat hñteʒ vſuʒ rõnis. Igno rantia iuris diuini in his que ꝑtinent ad ſalutẽ.vt ſũt precepta decalogi:⁊ articuli fidei:non excuſat.in alijs vo excuſat ſimplices: q;uis non excuſet prelatos ⁊ ſa⸗ cerdotes:qui tenent᷑ rationeʒ reddere de ea que in eis eſt fide ⁊ fide. JIgnoꝛantia vᷣo iuris canonici ⁊ ciuilis nõ excuſat iudices:q;uis excuſet alios ſimplices.⁊ vᷣm banc diſtinctõneʒ intelligunt᷑ auctoꝛitates Auguſti.2 BGeñ.4l Ad illud pᷣo Jo.damaſ.dicendum ꝙ inuolun⸗ tarium ꝑ ignoꝛantiam duobus modis eſt.ſimplicit᷑: 2 Fm quid.Simpłr cum non ipſi tribuimꝰ cauſam igno⸗ rantie.vt qñ mihil omittimus de contingentibo: ſed ꝗa ita contingit.hoc modo qð per ignoꝛantiaʒ fit inuolũ tarie fit ſimpłr. Scdðm quid vᷣo cum ipſi tribuimꝰ cau ſam ignoꝛantie:vel cum omittimꝰex ↄtingentibo actus ſicut tribuit cauſam ignoꝛantie ebrius qui homicidiũ facit.ignoꝛans quideʒ occidit:non tñ omimodo inuo⸗ luntarie.cauſaʒ.n.ignoꝛantie ſcʒ ebrietateʒ ipſe fecit. Ex contingentibo dᷣo actus omittit ille qui in loco non conſueto ſagittans patreʒ ignoꝛanter occidit.⁊ idᷣo nõ omni modo inuoluntarie.quia non adhibuit diligen⸗ tiam quam debuit vt non interſiceret ſagittãdo. Igno⸗ rantia primo modo:que ſcʒ in nobis cauſam non ha⸗ bet:nec ipſam comitatur negligentia ex parte nr̃a:vel omiſſio.qualis eſt in paꝛuulis ⁊ in alienatis peꝛpetuo excuſat actus dt non puniant᷑. Ignoꝛantia vo ſecundo modo dicta:cuiꝰ ſcʒ cauſa in nobis eſt vel ꝑ operatõeʒ vel per omiſſioneʒ nõ excuſat a toto: etſi aliqñ excuſat a tanto. 4¶ Ad illud quod obijcit᷑ de deut. de paruulis intraturis terram promiſſionis:iam pʒ rñſio.Notan dũ tamen ꝙ eſt ignoꝛantia ſimplex.ignoꝛantia craſſa. ignoꝛantia affectata.gnoꝛantia ſimplex prinat ſci⸗ entiam nee ponit debitum ſciendi: nee ↄtemptum ſcien di vel affectum neſciendi: que in paruulis eſt qdiu nõ babent vſum rationis: ⁊ in oĩno alienatis. Ignoꝛãtia craſſa priuat ſcientiaʒ: ſed ponit debitum ſciendi ⁊ cõ temptum.⁊ ideo non excuſat. IJIgnoꝛantia vᷣo affectata priuat ſcientiam ⁊ ponit affectum ſeu deſideriũ neſci⸗ endi.⁊ iſta maxime accuſat ignoꝛantes.¶. Ad vltimuʒ ex iam dictis patet rñſio. Lamen circa ignoꝛantiam illam triplicem diſtinguendum eſt. Zam in paruulis ignoꝛantia ante vſum rationis oĩno excuſat.poſt vſuʒ rationis ante adoleſcentiaʒ a tanto excuſat ſed non a toto in his que pertinent ad ſalutem. Iteʒ ignoꝛantia que prouenit ex infirmitate.vt in furioſis oĩno aliena tis diſtinguũti. aut ex culpa ſua in illam ignoꝛantiã ce⸗ ciderunt: aut non. Pꝛimo modo non excuſant᷑ a tan⸗ to delinquentes ignoꝛanter.⁊ hoc quia tribuũt cauſaʒ ignoꝛantie. Secũdo modo excuſant᷑ a toto.tamen ꝗa iundicio humano vix poteſt deprehendi an ex culpa ꝗs in ignoꝛantiã ceciderit.ideo non iudicaret delinquen⸗ tem ex tali ignoꝛantia niſi vbi cauſam culpe fuiſſe dep henderet ſicut in ebrijs. Iteʒ circa deceptos vel ignoꝛã tiam deceptoꝝ diſtinguendũ ſicut prius.aut eſt igno⸗ rantia facti:aut iuris.Si iuris eſt nõ excuſat ignoꝛã⸗ tia delinquenteʒ in his que ꝑtinent ad ſaluteʒ. vgno⸗ rãtia vᷣo facti aut vincibilis ẽ aut inuincibilis. Inuin⸗ cibilis ignoꝛantia tunc dicit᷑:cum ignoꝛans facit quic⸗ quid in ipſo eſt ad hoc ꝙ ſciat qð debet ſcire.ſᷣ tñ non põt ſcire factũ qð vtile eſſet ſcire.⁊ hec excuſat. Vinci⸗ bilis vᷣo ignoꝛantia eſt que homiĩe faciente quod in ipᷣo eſt põt remoueri.⁊ hec nõ excuſat in facto qð opoꝛtuit eum ſcire.ſicut eſt ignoꝛantia infideliũ de deo hůana⸗ to.Ex his igit᷑ manifeſtuʒ erit qũ ignoꝛantes ſint pu⸗ niendi:⁊ qñ non. Articulus tercius Aleleerit᷑ poſtea. vtꝝ coacti ſint puniendiꝓ eo qð coacti faciũt.Ad qð ſic. JSo.damaſ. inuoluntariꝰ actus miſcòia extimandus ẽ dignus. Inuoluntariũ aũt ẽ qð ꝑ ignoꝛantiã ſeu vio⸗ lentiã fit.̊ qð fit ꝑ violentiã ẽ indulgẽtia dignũ.ſta⸗ lia ſunt q̃ faciũt coacti.̊ coacti erũt miſedia digni.nõ ᷓ puniendi.q¶ Iteʒ coactio ⁊ libertas opponũt᷑.libtas aũt quam hʒ rõnalis creatura:ex hoc ꝙ eſt ꝑ liberum arbitriũ operans dña ſui actus.pʒ ꝙ ſi operat᷑ bñ di⸗ gna eſt premio.ſi male digna eſt ſupplicio. ̊ coactio q̃ remouet libertateʒ ⁊ dñiuʒ actus: efficiet ꝙ actus nõ erit dignus premio vel ſupplicio.g coacti non erũt pu niendi. Contra.Dicit Auguſti.ꝙ coacta voluntas voluntas eſt. ſed volũtate exiſtente reſpectu actꝰ: actꝰ eſt vituꝑabilis:ſi malus eſt ⁊ dignus punitõne.ſi bo⸗ nus eſt laudabilis ⁊ dignus premio.ergo coactiõe in⸗ terueniente reſpectu actus:erit actus nibilominus di gnus remuneratione vel punitione. coacti iudicãdi. 4Item ſi quis timoꝛe moꝛtis neget dñm deuʒ:vel im⸗ perio tyranni occidat patrem dolens: conſtat ꝙ volun tarius ⁊ timoꝛe coactus operatur.⁊ tamen nullus re⸗ cte rationis tales diceret innocentes.aliogn Petrus innocens fuiſſet cum negauit xpᷣm. Relinquitur ergo ꝙ coacti delinquentes erunt puniendi. So.doõm ꝙ ſunt actus qui oĩno ſunt in poteſtate noſtra ad facien⸗ dum ⁊ dimittendũ.vt actus interioꝛes anime ſubiecti rationi.vt conſentire.eligere.velle.ꝓponere.⁊ hmõi. Itez ſunt actus qui non ſunt in poteſtate nr̃a vt actus naturales.vt eſt appetere alimentuʒ. retinere.⁊ hmõi. nec q;'tũ ad actõz:nec q;tũ ad dimiſſioneʒ. Itẽ ſunt actꝰ qui ꝑtim ſunt in ptãte noſtra partim non.ſicut motus mem broꝛũ coꝛpoꝛis in operando.in gradiendo.in po teſtate noſtra ſunt cum non eſt defectus oꝛgani vel ꝓ⸗ hibens. In poteſtate vᷣo noſtra non ſunt vel cum defi⸗ cit oꝛganum:vel aliquid interuenit ꝓbibens oꝛganuʒ S S 1 ab actu.⁊ hoc q;tũ ad faciendũ ⁊ dimittendũ. Itẽ ſunt actꝰ ꝗ ſunt in poteſtate noſtlꝛa oĩno qᷓtũ ad dimittẽduʒ ſᷣ nõ oĩno in ptãte noſtra q;tũ ad agendũ ſicut loꝗ.loq eniʒz in ptãte noſtra eſt totalit᷑ vt nõ fiat: ita ꝙ nõ põt cogi loquens ad loquendũ: ſicut põt cogi ad motũ ma nus aut pedis.ſ̊ põt ꝓhiberi ne fiat: ⁊ B qꝛ fit ꝑ orga⸗ nũ.Actus vᷣo primo modo dicti ſemꝑ ſunt voluntaꝛij. 7 ideo vituperabiles ſi mali ſunt: laudabiles ſi boni. Actus ſecũdi ſunt ſimpłr inuoluntarij.⁊ ideo ñ lauda biles nec vituꝑabiles.⁊ ideo nec puniendi. Actus vᷣo tercij inqtuʒ volũtarij:laudabiles ⁊ vituꝑabiles.inqᷓ tum vᷣo inuoluntarij ſimpłr nec laudabiles nec vitupe rabiles.nec puniendi nec vituꝑandi. Silr ⁊ de q̃ꝛtis intelligendũ eſt. Iteʒ diſtinguendũ ꝙ violentia ſeu coa ctio duplex eſt.ſimplr:⁊ ſᷣm ꝗd.Simpłꝛ coactio ſeu vi olentia determinat᷑ a Damaſ.cuiꝰ principiũ defoꝛis ẽ nihil yferente pᷣm ꝓpriuʒ impetũ vim paſſo.hoc ẽ cuiꝰ cauſa efficiens extra eſt totalit:⁊ nibil cooꝑat᷑ ille qui patit᷑ oĩno.⁊ hec coactio dicit᷑ ſufficiẽs. Scðʒ quid vo coactio ſeu violentia eſt cũ cauſa mouens defoꝛis ẽ in⸗ ducens vel impellens cooꝑante illo qui patit᷑. Primo modo coactio poneret᷑ in caſtiſſima virgine: que oĩno ↄtra ſuam voluntatẽ vi coꝛumꝑet᷑. Scðo modo dicere tur coactio in illo qui timoꝛe impellente vehem̃ti:vt ti moꝛe moꝛtis xpᷣm negaret. Prima coactio oĩno excu⸗ ſat a reatu pene.ſecũda nõ excuſat a toto ſ̊ a tanto.pꝛi ma coactio nõ hʒ locũ in actibo ſimpłr volũtaꝛijs ⁊ ex⸗ iſtentibo in ptãte noſtra. ſ̊ hʒ locũ ĩ alis inqtũ ñ ſunt in ptãte noſtra. Scda vᷣo coactio locum hʒ in actibus ſimpłr inuoluntarijs. Vnde h̊ mõ intelligit᷑ quod diẽ augꝰ.ꝙ coacta voluntas volũtas ẽ.Et per hoc patʒ re ſponſio ad primũ.q¶j Ad ſecũduʒ ſimilit᷑ pʒ.qm̃ qui ti moꝛe moꝛtis negat:nõ dicit᷑ inuolũtariꝰ:q;uis actꝰille nõ placeat abſolute:ſᷣ tñ placeat ↄſideratone mali:qð plus timet᷑ſicut iactantes ea que in naui ſunt in maꝛi ꝓpter naufragiũ ñ ſũt muolũtarij ĩ iactãdo.Ex his igi tur pʒ qñ coacti ſunt puniẽdi:⁊ qñ nõ. Membꝛũ quintũ Ltimo querit᷑.vtꝝ iuder reos in ſe delin quẽtes debeat punire.Ad qð ſic. Greg. in quadaʒ omel. Ea que in nobis ↄmit⸗ tunt᷑ facile poſſumꝰ dimittere.ea vᷣo que in deũ ↄmittunt᷑ cũ magna diſcretõne.nec tñ ſine peni⸗ tentia poſſumꝰ relaxare.¶¶ Iteʒ beatus Pe.ꝗ cuʒ alijs audierat. Heati eritis cũ maledixerint vobis homĩes ↄtumelias ſibi illatas cũ gaudio ſuſcipiebat. Peccata dᷣo que in deũ ↄmittebant᷑ acerbe puniebat.ſicut patʒ ĩ Anania ⁊ Sappira act᷑.v.4l Iteʒ paulus ꝑ totam epi ſtolam ſecũdam ad coꝝ.pia amonitõne ꝑↄtemptũ de⸗ linquẽtes in ipᷣm ad ſui amoꝛẽ reuocat. Elymã vᷣo ma gum qui ceteros a fide retꝛahebat cecitate ꝑcuſſit.xiij. act. Contra. Amb. Ad preces Helye ignis deſcen dit de celo vt vindicaret᷑ ꝓphete iniuria.¶ Iteʒ canon beati Silueſtri.xxiij.q.iiij. Guiliʒariꝰ.⁊.j. ADiſerunt me in exiliũ.ego tñ nõ dimiſi officiũ meũ:łᷣ eos qui ta lia erga me egerũt anathematiʒaui.Ex quibo videt᷑ ꝙ licebit iudici ꝓriam iniuriã vindicare. So.Intu⸗ itu honoꝛis vel amoꝛis ꝓprie ꝑſone nõ põt iudex vin⸗ der eſſe ꝓprie iniurie.vnde dñs volens iniuriã ꝗpꝛie ꝑ ſone tolerare:iniuriã vᷣo dei nõ inultaʒ relinquere:ait diſcipulis.iQAeſcitis cuiꝰ ſpũs eſtis.⸗. Ad illud vᷣo qð obijcit᷑ de Helya.dom ꝙ in iuria illa ꝓphete non alia qᷓ iniuria dñi intelligit᷑. Elnde ꝑ hoc ꝙ ignẽ de celo po ſtulauit:nõ cuiꝰ meꝛiti eſſet apud deũ voluit oñdẽ:vᷣ q; ille eẽt verus deus quẽ colebat.4 Ad illud qð obijcit᷑ de facto Silueſtri.dðm ꝙ in illo anathemate puniuit iniuriantes ſibi nõ intuitu ꝑſone: ſᷣ intuitu dei ⁊ eccle ſie cuiꝰ erat paſtoꝛ. accuſatoꝛis. Naquirendumeſt poſtea de ꝑſona accuſatoꝛis: ꝓ q̃ dãt pluꝛes leges iudiciales.xix.leuit.iõ facias calummã ꝓrimo tuo.⁊ iteꝛuʒ. 125 ſtabis ↄtra ſanguinẽ ꝓximi tui:2 multa alia.¶ Querit᷑ &̊ prio.an quis teneat᷑ accuſaꝛe. Secũdo.an ſubditi pñt ſuos prelatos accuſare.Ler⸗ cio.an mali poſſint accuſaẽ.Quarto.an oẽs boni poſ⸗ ſint eẽ accuſatoꝛes.Quinto.que ↄditõnes regrũt᷑ ad h̊ͥ ꝙ aligꝗs poſſit accuſare. Sexto.qñ ⁊ qũo debeat quis alium aceuſaꝛe. Membꝛũ prinũ D prunmũ ſic.Leuit᷑.v.Si peccaueꝛit aĩa 2 vocẽ iurantis audierit: teſtis fuerit ꝙ aut ipſe vidit:aut ↄſcius ẽ.niſi indicaue⸗ rit poꝛtabit inigtateʒ ſuã.Ex quo ſicẽ dicẽ . aug'. vide? lex dicere peccare hoĩeʒ:qui ſcit aliquẽ fal⸗ ſum iurare ? tacet.q̊ tenet᷑ accuſare. Iteʒ aug.in regu la ſua.õ vos iudicetis eẽ maliuolos qñ crimen alte rius indicatis.magis quippe innocẽtes eſtis indicãdo crimen:qᷓ ſi fratres veſtros quos indicãdo coꝛꝛigẽ po⸗ teſtis:tacendo perire ꝑmittatis.ſᷣ̊ quilibʒ tenet ꝓcura⸗ re ſalutẽ fratris. ipᷣm accuſare vt coꝛigat᷑.¶ Iteʒ au⸗ guſti.in eodeʒ. Si frater tuus vulnus hʒ in coꝛꝑe: qðᷣ velit occultari cum timet ſecari:nõne crudelit᷑ a te ſile ret᷑ ⁊ miſcditer indicaret᷑ quanto ̊ potius debes ma nifeſtare ne deterius putreſcat in coꝛde.i Itẽ augꝰ.ad Vincentiũ donatiſtã. Atilius eſurienti panis tollit᷑:ſi de cibo ſecurꝰ iuſticiã negligebat: q; eſurienti paĩs frã git᷑ vt iniuſticie ſeductus acꝗeſcat.(¶l Yteʒ ꝗ freneticuʒ ligat:⁊ litargicũ excitat:ambobo moleſtꝰ ambos amat. Itez gs nos põt amplius amare ꝙᷓ deꝰ: ⁊ tñ nos nõ ſolũ docere ſuauit᷑: verũetiaʒ terrere ſalubrit᷑ ñ ceſſat. Ex quibo relinquit᷑ rõne ↄſiłi.ꝙ ex caritate ẽ accuſare fratrẽ ad coꝛꝛectõʒ.tenemur at᷑ ad oꝑa caritatis. Itẽ amb.in quodaʒ ſᷣmone.i2õ oſculat᷑ pr̃ ſꝑ filiũ:ſed ali⸗ qñ caſtigat.̊ qn caſtigat᷑ qui diligit᷑ ciꝛca eũ pietas ex ercet᷑. Si q̊ tenemur ad oꝑa pietatis ĩ ꝓxim:tenemur ad accuſatõz vt caſtiget.i¶ ISteʒ idẽ in eodẽ. Hʒ amor plagas ſuas que dulcioꝛes ſunt cũ amariſe inferunt. Dulcioꝛ eſt.n.religioſa caſtigatio q; blanda remiſſio. vñ ait Salomon. Melioꝛa ſunt vulnera diligentis qꝙᷓ fraudulẽta odiẽtis oſcula.xxvij.ꝓuerbᷣ.inde vt prius. Contra.in ꝓuer.xj.Qui ambulat fraudulẽt reue⸗ lat archana:ꝗ aũt fidelis eſt celat amici ↄmiſſuʒ.¶ Itiẽ in ꝓuer.xxv.Que viderũt oculi tui ne ꝓferas ĩ iudicõ cito:ne foꝛte emẽdare ñ poſſis ⁊c̃.¶ Stẽ de lege natuẽ tenemur non facere qð nobis nollemus fieri.ſᷣ nullus vellet accuſari.̊ nullꝰ dʒ aliũ accuſaẽ. So. dicẽdũ qꝙ aliud ẽ ex caritate alioꝝ crimia indicare:vt q̊s ſecre ta coꝛꝛectõe ñ poſſumꝰ coꝛꝛigere: ↄuictos iudicis ſnĩa coꝛꝛipiat.atq; aliud inſidiãdo ſalſa obijcere.vel inſul⸗ tãdo vera ꝑ ↄtumeliã expꝛobrare: ſiue pᷣtermiſſo iuris oꝛdine in accuſatõʒ ꝓrumꝑe.IJllud primũ caritatis ẽ: reliqua vᷣo impietatis ſeu iniꝗtatis officiũ.vñ de impo ſitõe falſi dr ĩ ꝓuer.xij. Qui qð nouit loꝗt᷑ index iuſti⸗ cie ẽ.ꝗ aũt mẽtit᷑ teſtis ẽ fraudulẽtꝰ.⁊ ad h̊ ẽ illa ꝓhi⸗ bitio.iQõ facias calũniã ꝓxĩo tuo.Calũnia ẽ falſi cri⸗ mis impoſitio.Et iteꝝ in ꝓuer. Verba impioꝝ inſidi ant᷑ ſanguini ⁊c. De impꝛoperatõe ſiłr dr ĩ pᷣdicta au⸗ ctoꝛitate ꝓner. Que viderũt oculi tui ne ꝓferas ĩ iudi⸗ cio.Et h̊ mõ intelligit᷑ canon b. Anacleti.Sũma inigꝗ⸗ tas eſt fratres detrahẽ ⁊ accuſare.De omiſſione oꝛdis iuris ĩ driũ dꝛ Math̊ᷣ.xviij. Si peccauerit ĩ te frat tuꝰ coꝛipe ipᷣm inter te ⁊ ipᷣm ſolũ. Queſtio. xlij. de perſona . 4 .. N rerrn Queſtio Mlembꝛũ ſecudnzʒ . Oſtea querit᷑.vtꝝ ſubditi polſint platos accuſare.Ad qð ſic. Ofus fabianꝰ.ij:.q. vij · Qualis damnatio illis imineat ꝗ in patres peccant: diuina ſcriptura oñdit. Si enĩ Cham qui nõ cooꝑuit pudenda patꝛis maledi etus eſti.ix. geñ· multo amplioꝛe ↄdemnatõe digni ſunt qui patribo legatõe fungetibo ↄtumeliaʒ inferut. 4 Si dicat᷑ ꝙ illud intelligit᷑ de falſa impoſitõe. Contra.ca⸗ non beati Anacleti · q. eadeʒ. Snia cham filij noe da⸗ nant᷑ qui ſuoꝝ prepoſitoꝝ vel doctoꝝ culpã produnt. 4 Itez b. Zepherinꝰ in eodeʒ. Meioꝝ quiſpiã mino rũ accuſatõibo nõ impetat᷑.¶ IMez b.anacletus arguit exemplo dñi.Sũmi ſaceꝛdotes.iiep̃i a xeo ſunt iudicã di: ſ̊ ab omĩbo fidelibo poꝛtãdi:ipſo dño dante exem⸗ plũ ꝗ ꝑ ſeip̃m ⁊ nõ ꝑ aliũ vendẽtes ⁊ emẽtes eiecit ð tẽ⸗ plo. xxj.Math.¶ Itẽ idẽ b.anacletꝰ.Nullꝰvt reoꝛ int nos innenit᷑ qui velit ſeruũ ſuũ ab alio ꝙᷓ a ſe iudicaꝛi. qð ſi preſumptũ fuerit multa indignatõe iraſcit᷑. vñ 2 dñs de ſacerdotibo ꝑ ꝓphetã ait. Qui vos tangit:tan⸗ git pupillã oculi mei:. ¶ Itez b. Theleſphoꝛꝰpapa.vxj. q:j. Dei oꝛdinatõʒ accuſat: qui eos qui ab eo ↄſtituũt᷑ accuſat ſacerdotes. 4 Iteʒ canon bii Pij eadeʒ · Dues paſtoꝛeʒ ſuũ nõ reprebẽdãt. plebs.n.epᷣm ſuũ ñ accu⸗ ſet:ſᷣ nec vulgus eũ arguat.qꝛ nõ eſt diſcipulus ſupra magiſtuꝝ. x. Math. ¶ Itez legit q Maria ſoꝛoꝛ Aa⸗ ron que poſt tranſitũ maris rubꝛi hymnũ cantaẽ me⸗ ruit.poſtea accuſans moyſen eo ꝙ ethiopiſſaʒ duxiſſet vxoꝛẽ:lepra ꝑcuſſa eſt Nume.xij..¶ Itez dauid ꝑcuſſit coꝛ ſuũ eo ꝙ precidiſſet oꝛam clamidis Saul.Ex ꝗbo videt᷑ ꝙ ſubditi nõ pñt ſuos pᷣlatos accuſare:lʒ etiam boni ſint ⁊ prelati mali. Cont᷑. Greg. Sicut lauda bile ⁊ diſcretũ eſt ⁊ reuerentiã ⁊ bonoꝛẽ prioꝛibo exhi⸗ bere:ita rectitudinis ⁊ dei timoꝛis ẽ ſi qua in eis indi⸗ gent coꝛectõe: nulla diſſimulatõe poſtponere: ne totũ (qð abſit) coꝛpus moꝛbus inuadat: ſi lãguoꝛ non fue⸗ rit curatus in capite.i Itẽ b. Gelaſius.ij.q.vij.ſcribit quibuſdã ſubditis.Si ꝗd in eccĩia damni pontificẽ ve⸗ ſtrũ videritis admittere:mox nr̃is auribo relatione ſi⸗ gnate:vt qꝗd fieri debeat cenſeamꝰ.4 Iteʒ Greg.ĩ eo⸗ eʒz aꝓpꝛobat ꝙ quidã epᷣs inter alia mala coꝛꝑalia cri mine lapſus a ſuis clericis accuſatꝰ atq; ↄuictꝰ: epᷣali ſnia depoſitus ẽ. So.vᷣm quoſdã dm.ꝙ ſunt ſubdi⸗ ti crimioſi:⁊ ſunt ſubditi boni.Subditi crimiĩoſi ꝓhi⸗ bent᷑ ab accuſatõe prelatoꝝ.boni vᷣo nõ.vñ aug.dicit. Preſumũt prelati non debere ſe repᷣhẽdi vel accuſari ꝓ eo ꝙ canones paſſim ñoſtituũt eos accuſandos:qð tm̃ negat᷑ ſolis cꝛimioſis:cũ ðᷣ repᷣhendẽdo veꝛitas ipᷣa ↄſtituat. Si male locutus ſum teſtioniũ ꝓꝑhibe de ma⸗ lo. 4¶ Sʒ opponit᷑.Qam canones determinãt in qͥ caſu ſint paſtoꝛes a ſubditis accuſandi.&̊ ĩ nullo alio caſu poterũt accuſare.Caſus aũt eſt cũ exoꝛbitãt a fide.vñ Euſebiꝰ papa.ij.q.vij.Oues q̃ paſtoꝛi ſuo ↄmiſſe ſunt: nequeũt repᷣhendẽ:nec vllatenꝰ accuſare pñt niſi a fide exoꝛbitauerit. ¶ So.dðm ꝙ ẽ accuſatio facta ex affe⸗ ctu fraterne caritatis:⁊ ẽ accuſatio ex affectu maligni tatis. Itẽ ẽ accuſatio facta a crimioſis:⁊ ẽ accuſatõ fa⸗ ota a bonis.Dicẽdũ ̊ ꝙ ex affectu caꝛitatis a bonis li cita ẽ accuſatõ pᷣlatoꝝ.Ex affectu ᷣo malignitatis ⁊ a crimĩoſis ꝓhibita ẽ.⁊ ſᷣm hãc diſtinctõʒ intelligũt᷑ oẽs canones:ꝗbo videt᷑ ꝓbiberi accuſatio pᷣlatoꝝ.vnð Ca liſtus papa.ij.q.vij. Hi ꝗ ñ ſunt recte fidei⸗ ↄuerſati⸗ onis: ⁊ qͥꝝ vita ẽ accuſabit᷑: ⁊ qͥꝝ fides ⁊ vita 2 libtas neſcit᷑:ñ ꝑmittũt᷑ maioꝛes natu accuſaẽ: neqʒ viles ꝑ⸗ ſone ĩ eoꝝ recipiat᷑ accuſatõe.. Ex q̊ ſumit᷑ alia diſtin⸗ ctio.qꝛ ſunt accuſatoꝛes ignoti ⁊ noti. Ignoti ꝓhibẽẽ accuſare pᷣlatos.noti cũ diſtinctõe p̃dicta.q¶. Ad illud qð pᷣmo obijcit᷑ de Cham ꝗ fuit maledictꝰ. dᷣm ꝙ ꝑ H̊ intelligit᷑ ꝙ p̃lati ñ ſunt accuſandi a ſubditis eroꝛdĩa⸗ rie.G ẽ de crimĩbo q̃ ñ pñt ꝓbari.⁊ iõ ſignant᷑ diẽ bꝛus xlij. Zepberinꝰ.ꝙ cham vituꝑat᷑ qꝛ verẽda pꝛis ñ operuit Hſ ridẽda mõſtrauit:q ſcʒ ſolꝰ viderat.i¶ Ad alia vo ob iecta ꝑ diſtinctões ſuppoſitas rñdẽdũ ẽ.qꝛ auẽtes ille ĩ⸗ telligũt᷑ de accuſatõe qᷓ fit affectu malignitatis:ñ cari⸗ tatis:vel de accuſatõe qᷓ fit a crimĩoſis.ql Ad illud vᷣo qð obijcit᷑ de moyſe ⁊ maꝛia.dðm ꝙ ꝑ moyſen p̃lati in⸗ telligunt᷑ ꝑ ethiopiſſam pctoꝛes. Aoyſes in vxorem ethiopiſſam ducit:cũ ꝗlibet pᷣdicatoꝛ pctoꝛeʒ ſibi copu lat:vt deo prolẽ bonoꝝ opeꝝ de eo gignẽ valeat. Hãc copulã dũ maria.ſ.ſubditꝰ ꝗlibʒ rephendit: lepꝛa pct᷑i inficit᷑. Ex hac ̊ auẽte ñ ꝓhibẽt᷑ ſubditi ab accuſatiõe platoꝝ:ſ̊ monẽt᷑ ne repᷣbendãt miſericoꝛdẽ ↄpaſſiõʒ eo ruᷣ.: Ad illud vo qð obijci᷑ de dauid.dom ꝙ ĩ ̊ ñ dat᷑ foꝛma accuſandi pᷣlatũ de crimie qð ab vno ſolo ſcit᷑. qð deſignat᷑ ꝑ H̊ ꝙ in abſcõdito in ſpelũca pᷣcidit oꝛaʒ clamidis. Vel ſm b. Grego. illud intelligi de iudice nõ de accuſatoꝛe.vnð dic̃.ꝙ oꝛam clamidis pᷣcidit qui ſnia damnatõis pᷣlatũ ꝑcutit.qð nulli ſubditoꝝ licet. 14l Ad vltimũ vᷣo qð obijcit᷑ ↄtra diſtinctõʒ aug.dicẽtis ꝙ canones in ꝗbo ꝓhibet᷑ accuſatio pᷣlatoꝝ:intelligũt de ſubditis crimioſis.⁊ tñ canon Euſebij videt᷑ deter⸗ miare caſum in qͥ tm̃ reprehẽdẽdus ẽ pᷣlatꝰ.ſ.pt᷑ exor⸗ bitatõʒ a fide. Dicẽdũ ꝙ 'm aug.canon Euſebij ð cri minoſis ⁊ infamibo intelligit. Oues vᷣo crimioſe 2 in⸗ fames paſtoꝛẽ ſuũ accuſare ñ pñt: niſi a fide exoꝛbita⸗ uerit.Ceteꝝ ſi a fide exoꝛbitauerit:tãta ẽ labes illiꝰcꝛi miĩs:ꝙ ad eiꝰ accuſatõʒ pᷣui aduerſus dñm:⁊ glibʒ cri mioſi aduerſus quẽlibʒ admittũt᷑ MNlembrũ terciũ Verit᷑ poſtea.vtꝝ mali poſſint eẽ aceuſa toꝛes.Ad qð ſic. ¶Dat᷑.vij. pocrita eij⸗ ce trabẽ ð oculo tuo:⁊ poſtea videbis eij cæ& feſtucã de oculo fratris.⁊ ꝑ trabẽ figu rat᷑ crimẽ moꝛtał culpe.pꝑ eiectõʒ feſtuce accuſatõ mĩio⸗ ris culpe ĩ alio.4¶ IJtẽ canon Stephani pape.iij.q.xj. Megãda ẽ accuſatoꝛibo licẽtia crimiandi pᷣuſꝙ; crimẽ q̊ p̃mũũt᷑ exuerit. Itẽ b. anacletꝰ.iij.q.iij. Lrãſgꝛeſſoꝛes ſpõte legis ſue eiꝰ q; violatoꝛes apoſtate noĩiant᷑. ODis enĩ apoſtata refutãdꝰ ẽ añ reuerſiõʒ ſuã:nec ĩ accuſati one recte agẽtiũ ſuſcipiẽdꝰ. Cõẽ.Sap.iiij. Ex inigs oẽs filij ꝗ naſcũt᷑ teſtes ſunt neꝗcie aduerſus ꝑentes:⁊ filij dicũð imitatoꝛes negcie.j iniꝗ filij pñt teſtificaꝛi ðᷣ neꝗcia ꝑentũ.̊ ⁊ accuſac.q¶ INẽ ĩ mat᷑.xij.d ꝙ viri ni⸗ niuite ſurgẽt ĩ iudicõ ⁊ ↄdẽnabũt generatõʒ iſtã: ꝑ cõ⸗ ꝑatõz ſupple mioꝛis mali. So.dðm ꝙ ĩ accuſatõe re grit᷑ eq̃litas vł maioꝛitas accuſantis reſpectu accuſati vt ſꝑ accuſans ĩ ↄueꝛſatõe par vel ſuꝑioꝛ accuſato inue niat᷑.ſᷣ paritas intelligit᷑ qᷓtũ ad fidẽ: ſuꝑioꝛitas qtuʒ ad vitã.q; ꝑitas regꝗrit᷑.iõ diẽ canõ Gaij/ij.q.vij. ꝙ pa gani vlł hetici ſeu iudei ñ ꝑñt rpᷣianos accuſaẽ.De ſu⸗ ꝑgioꝛitate at vite diẽ canõ Stephãi.iij.q.xj.iQõ ẽ cꝛedẽ dũ cũ aliqͥs eoꝝ ↄfeſſiõi ꝗ crimĩboĩplicat᷑:niſi ſe pꝛiꝰꝓ bauerint innocẽtes.⁊ Gᷓ intelligit᷑ ĩ pari vel minoꝛi cri mine.Et ꝑ h̊ ſoluũt᷑ obiecta. Mlembꝛũ quaꝛtũ Einde q̃rit᷑.v.oẽs bõi pñt eẽ accuſatoꝛes q̃rit᷑ de mõachis.v.poſſint eẽ accuſato⸗ res.Ad qð ſic.dic̃ adrianꝰpᷣpa.ij.q.vij. . Placuit eoꝝ ſacerdotes accuſãdi? teſti⸗ ficãdi ĩ eos vocẽ obſtruẽ q̊s ñ hũanis vocibo ſ̊ diuinis moꝛtuos eẽ ſcimꝰ:ꝗa funeſtã vocẽ potiꝰ ĩterdici qᷓ; au⸗ diri oꝑtʒ.q¶ Itẽ ociliũ calcedoneñ.pᷣcipit vt ecciaſticas actões mõachi t᷑etaꝛe ñ pᷣſumãt.Ex his religt᷑ ꝙ mona chi ꝗ ſũt moꝛtui mũdo vl ꝗlibʒ religioſi ñ pñnt eẽ accu⸗ ſatoꝛes. Cõt᷑.hiero.Scta ruſticitas ſolũ ſibi ꝓdeſt:⁊ q̃ntũ edificat ex vite merito ecciaʒ xpᷣi:tãtũ nocet ſi de⸗ ſtruẽtibo ñ reſiſtat.4: Itẽ b. Jo.baptiſta cũ hẽmiticaʒ vitã ducẽt:ſcribas ⁊ pheos ad ſe veniẽtes dure redar⸗ guebat.Qui at᷑ redarguẽ pᷣt:pᷣt ⁊ accuſaẽ.q¶ IJcẽ canon beati Eleutherij.ij.q.vij.¶ Zegligẽ cuʒ poſſis ꝑtuꝛbare ꝑuerſos: nihil aliud ẽ qᷓ fouere.nec caret ſcrupulo ſo⸗ cietatis occulte:qui manifeſto facinoꝛi deſinit obuiaẽ. So.oↄtingit accuſare duobo mõis. Vno mõ ex pre⸗ ſumptione temeritatis. alio mõ ex necitate caritatis. Aſdonachi ðᷣo ex pᷣſumptõe accuſare ñ pñt. ex caritate vo vbi ĩminet ꝑiculũ ſalutis pñt.Vnñ ex canonibo dif⸗ finit᷑ ꝙ illi ſacerdotes accuſare pñt: qui ad eũdem gra dũ aſcendere valent. Conſtat aut ꝙ monachi ⁊ religio ſi ad ſacerdotij gradũ laudabilit pnt aſcendere. cõſiat ꝙ ppñt accuſare ſaceꝛdotes:⁊ multomagis alios.Ca nones nõ ꝓhibent eos ab accuſatõne: niſi ab accuſa tione que eſt ex temeritate. Membꝛum quintuʒz OSPſtea querit᷑ que ↄditõnes reqrant᷑ ad h ꝙ aliquis ſit legitimꝰ accuſatoꝛ. Ad qð breuit nõndũ eſt. ꝙ ad legitimaʒ accuſa tioneʒ requirit᷑ pᷣmo diſcretio iudicij.eo ꝙ terribilr dr math̊.vij. In qua mẽſura menſi fueritis remetiet᷑ vobis. Inde eſt ꝙ ſᷣm leges ab accuſatione re⸗ pellit᷑ mulier ⁊ ꝑuulus ꝗꝓpter de fectũ diſcretõis geneꝛa liter:niſi in quibuſdã caſid.⸗ Itezʒ requirit᷑ zelus ca⸗ ritatis ad coꝝectõz fraternã.qð reſpicit illa ꝓhibitio leuit.xix.ſ2õ oderis fratreʒ tuũ in coꝛde tuo:lᷣ publi⸗ ce argue eum. qua rõne repellunt᷑ ab accuſatõe odioſi ſeu inimici vel ſuſpecti de inimicitijs. vñ dicit Anacle tus. e accuſatoꝛes eẽ nõ pñt ꝗ añ heſternũ diẽ inimi⸗ ci fuerũt. Hac eadeʒ ratõne ercludũt᷑ amici.ↄſangnei familiares.aduerſarij.⁊ vniuerſalłr ꝗ de coꝛuptõne. affectõe. amoꝛe. vel odio. vel timoꝛe. vel pcio ſunt ſuſpe cti.q; ſicut diẽ b. Oreg. Quatuoꝛ modis indiciuʒ bu⸗ manũ ꝑuertit᷑. Timoꝛe dũ metu ptãtis aliquẽ ꝑtime⸗ ſcimus. Cupiditate dũ p̃ᷣmio alicuiꝰaĩm conꝛumpimꝰ. Odio dñ ↄtra quẽlibʒ aduerſariuʒ mollimur. Amore dum amico vel ꝓpinquo ↄtendimꝰ pꝛeſtare. Inde etia eſt.ꝙ ꝓpter ſuſpitõneʒ coꝛꝛuptiõis animi q̃tuoꝛ geneꝛa hoĩm ab accuſatõe excludũt. Inimici ꝓpter ſuſpitiões odij.amici aduerſarij ꝓpter ſuſpitõʒ mali amoꝛis.Seꝛ ui ꝓpter ſuſpitõʒ timoꝛis ſᷣm legem canoniʒata.ij.q.· Cupidi turpis queſtus:vt qui ꝓpteꝛ pecuniaʒ accuſant aliqueʒ. ſicut dicit᷑ in eodez. 4 Stez requirit᷑ in accuſa⸗ toꝛe verbũ veritatis.vñ dr.xix.leuit.iõ facies calum niã. Calũnia eſt falſa crimĩs impoſitio.Inde eſt ꝙ t ſuſpitiõʒ falſitatis excludũt᷑ ab accuſatõne infideles ⁊ cetractoꝛes. Infideles ꝓpter ꝑuerſionẽ veritatis cirea dĩna.Vñ canon Pij pa pe.iij·q.iiij. Repꝛobari eoꝛum opoꝛtet redaꝛgutoʒ:qui in recta fide ſuſpecti ſunt. De⸗ tractoꝛes excludũt᷑ ꝓpt ꝑuerſionez veritatis circa hũa na.vñ b. Seueꝛinꝰ.iij.q.iiij. Detractoꝛes ꝗ dĩna auẽte eradicãdi ſunt ſubmouemꝰab accuſatiõe ⁊ teſtimoĩo. il Itez requirit᷑ innocẽtia ↄuerſatõis ne replicet᷑ ð euʒ q dicit: ñ mechandũ mecharis.ij.ad ro. Qua rõne in⸗ fames.ↄſpiratoꝛes.anathematizati ab accuſatõne ex⸗ cludunt᷑. Infames crimĩoſi ſunt ꝓpter infamiã bonita tis.Cõſpiratoꝛes ꝓpter ↄſilia ad ꝑuerſiõeʒ veritatis. Excoĩcati ꝓpter ↄtemptũ ptãtis.vñ b. Euſebius.iij.q. v. dicit. Ad accuſatõz nullatenꝰ admittẽdi ſunt ꝗ infa⸗ mes ſunt:qꝛ funeſta ẽ vox eoꝝ. De ↄſpiratoꝛibo b. Ca⸗ lixtus.iij.q.iiij. Cõſpiratoꝛes in nulliꝰ accuſatiõe ſunt recipiendi.De excoicatis dic̃ b. Tabianꝰ ibidẽ. Omẽs q̊s ſanctoꝝ patrũ ſtatuta anathematiʒauerũt ab om̃i fideliũ accuſatõe ſubhmouemꝰ.õ tñ ſᷣm Johez papã iij.q.iiij. O aliud ẽ excoĩcatio: alið ẽ anathematiʒatõ. Excoĩcatio a fraterna ſocietate ñ ſeꝑst. Anathemati⸗ ʒatio ab ipſo coꝛꝑe xpᷣi qd ẽ eccia reſcindit. Mlembꝛũu ſextum Onſequent᷑ querit᷑ qñ ꝗs debeat aliũ ac⸗ cuſare: ⁊ qͥ oꝛdine.Querit᷑ g. vtꝝ de cri⸗ mine qð ſolus nouit aliꝗs:ꝛ teſtibo ꝓbare ñ valz: pol⸗ ſit aliũ accuſare.Ad qð ſic. Supꝑ illud math.xvuj. Si peccauerit in te frater ⁊c.ſi ſolus noſti ꝙ peccauit ĩ te eũ vis coꝛ omĩbo arguere:nõ eris coꝛꝛectoꝛ erroꝛis ſᷣ ꝓditoꝛ. 4 Itez idẽ augꝰ. in eodẽ. Attende ꝙ iuſtus Jo ſeph tanto flagitio qð de vxoꝛe erat ſuſpicat tanta be nignitate peꝑcit: anteqᷓ ſcuꝛet vñ illa ↄciꝑet:ſicẽ diẽ eus geliũ.Cũ eẽt vir iuſtus ⁊ r ollet diuulgaẽ: voluit occul te dimittere eaʒ. ᷓ ipſa ſunt coꝛipiẽda coꝛã oĩbꝰ:q̃ pec⸗ cant᷑ coꝛã omĩbo.iĩpla ſunt coꝛipienda ſecretiꝰ q̃ peccã tur ſecretius.il Itẽ ideʒ.ſAeſcio quẽ homicidaʒ nouit epᷣus:⁊ nemo alius eũ nouit.ego nolo eũ coꝛiꝑe publi ce.⁊ tu q̃ris inſcribẽ.q.d.abſit.⁊ poſtea ſubdit.nõ/pdo nõ negligo:ſᷣ coꝛꝛipio ĩ ſecreto.q Cont᷑.leuit. Aia que audierit vocẽ iurãtis teſtiſq; fuerit ꝙ ipſe vidit aut cõ⸗ ſcius eſt:niſi indicauerit poꝛtabit inigtatẽ ſuã.g ſi ali quis ſcit etiaʒ ſolus ꝙ aliꝰ peierat niſi indicauẽit pec⸗ cat. So.In tali caſu quid faciendũ ſit diffinit cõci⸗ liũ.vj.qij. Si epᷣs alieni ſcelẽis ↄſciũ ſe eẽ nouit:qᷓdiu ꝓbare ñ põt nibil ꝓferat.ſᷣ cũ ipſo ad ↄpunctõz eiꝰ ſe cretis coꝛꝛectõnibo elaboꝛet.⁊ h̊ etiã eſt qð dicit augꝰ. Sunt hoĩes adulteri ĩ domibo in ſecreto peccãt nos ñ ꝓdimus:vᷣ ĩ ſecreto arguimꝰ. vbi ↄtingit malũ ibi mo⸗ riat᷑:nec tñ vulnus illud negligimꝰ.Et ꝑ h̊ ſoluit᷑ obie ctio que poſſet fieri.iQam cũ ex caritate quilibet tene⸗ atur ad coꝛectõʒ fraternã: videret᷑ ꝙ teneret᷑ accuſare quilibet peccantẽ vt coꝛigeret᷑.ſᷣ h̊ ſoluit᷑ ꝑ hoc:ꝙ ĩ ſe⸗ creto debet argui ſicut dicit augꝰ.¶ Ad ũlã vᷣo legem qua videbat᷑ ꝓbari ꝙ qui audit peierantẽ debet accu⸗ ſare:etiã ſi ſolus ſciat.rñdet augꝰ.ſuꝑ eundẽ locuʒ di⸗ cẽs. Videt᷑ mihi ꝙ ſe a tali peccato exuit: qui talibus indicat:qui ꝑiuro magis ꝓdeſſe q; obeſſe pñt coꝛigẽ⸗ do ſcʒ vel oꝛando ſi ipſe ↄfeſſionis ſibi adhibeat medi⸗ cinã. Quo aũt oꝛdine debeat quis aliũ accuſac᷑: nõ ꝙ incidit queſtio de coꝛꝛectõne fraterna ad hoc vt pate ret quo oꝛdine debeat accuſare.ſᷣ hec queſtio determĩa bit᷑.j.inquiſitõne de lege euangelij:⁊ pᷣceptis eiuſdeʒ. Motandũ tñ ꝙ accuſatoꝛ dicit᷑ large nõ ſolũ ꝗq accuſat de crimine ad penam canonicã ſuſtinendã:ſᷣ etiaʒ qui denũciat crimen alterius ad pniaʒ agendã. LNueſtio. xlm. de teſtibꝰ. Oſtea queꝛitur de teſte. Circa qð querit. Primo.vtꝝꝗ⸗ libet teneat᷑ ad teſtimoniũ ferendum. Scðo. de numero teſtiuʒ. Tercio.de idoneitate teſtiũ. Quarto.de fide te⸗ ſtibus adbibenda. Quinto. vtꝝ in aliquo caſu licituʒ ſit vendere teſtimoniũ. 4 . / — Mlembꝛũ pꝛimũ BBprimũ ſic. Dicit augꝰ. Quiſꝗs metu cuiuſlibʒ ptãtis veritatẽ occultat:irã dei ſuꝑ ſe ꝓuocat.qꝛ magis timet bominẽ qᷓ dxũ. Ex quo relinquit᷑ ꝙ occultare veri⸗ tatẽ ñ excuſat᷑ timoꝛe:ꝗn ſit peccatũ.pᷣ q ſubtrabit teſti moniũ vᷣitatis occultat viitateʒ. peccat.nec excuſabit timoꝛe. tenet᷑ ferre teſtimoniũ vitati.¶ Itẽ dicẽ augꝰ. MQui vᷣitatẽ occultat:? ꝗ ꝓfeꝛt mẽdaciũ vterq; reus ẽ. ille ga ꝓdeſſe ñ vult:iſte qꝛ nocẽ deſiderat.¶ Itẽ de le⸗ ge naturali ⁊ euãgelij ꝗlibʒ tenet᷑ alij facẽ qð ſibi vellʒ ſieri.ſᷣ ſi aligs ꝑiciitaret᷑ ĩ ꝑſona ꝓpt᷑ defectũ teſtimonij vitatis:vel amitteret rẽ ſuã. vellet ꝓ ſe teſtimoniũ dici g̊ in ſiłi caſu tenet᷑ teſtimoniũ dicẽ ꝓximo.⸗¶ Itẽ ratõ⸗ nalis creatura hũ ana debitrix eſt bonitati. debitrirx eſt vᷣitati.⁊ ſicẽ dʒ ꝓ loco ⁊ tꝑe laudare bonitatẽ in qᷣcũqʒ ita dʒ ꝓ loco ⁊ tꝑe ↄfiteri vᷣitatẽ.ſᷣ teſtiſicatõ ñ ẽ alind q̃ vᷣitatis ↄfeſſio.q̊ glibʒ tenet᷑ ꝓ loco ⁊ tꝑe teſtificariꝓ qᷣcũq;. Cont᷑.dicit augꝰ.in qõnibo gen.ſuꝑ illud qð ßY Queſtio Abrabam dirit de vxoꝛe ſua. ſoꝛoꝛ mea eſt. Abꝛaham ingt veritateʒ celari voluit: nõ mendaciũ dici. Soꝛor enim fratris dicit᷑: quia filia fratris erat. occultare veritateʒ nõ eſt deũ ꝓuocare.qð videt᷑ dicẽ aug. Pari rõne nec teſtimoniũ ſubtrahere.4¶ Iteʒ canones pꝛohi bent ꝙ ſacerdotes ⁊ clerici nõ ferãt teſtimomũ in cau⸗ ſa ſanguĩs. in quacũq; cauſa nõ tenet᷑ glibet ferre te⸗ ſtumoniũ. 4 Item dieit ſynodus Eugenij pape. xij. q. ij. Mqᷓ teſtimoniũ ſacerdotũ credibile habeat᷑: tam in ipſis ſecularibo negocijs ꝓ ↄficiẽdis inſtrumẽtis ad te⸗ ſtimoniũ nõ cogent᷑:qꝛ eos talibo rebo intereſſe nõ con uenit. Solutio. dom ꝙ ofeſſio veritatis ĩ teſtimoĩo aliqñ requirit᷑ ad purgatiõz innocẽtie. aliqñ ad coꝝe⸗ ctioneʒ culpe.aliqñ ad ↄdẽnatiõzʒ ꝑſone.aliqñ ad recu ꝑatõʒ rei ſue.In primo caſu ſi ꝓ defectu teſtimonij ve ritatis ↄdemnaret᷑ innocẽs ꝓ nocente: tenet᷑ quilibet ferre teſtimoniũ illo pꝛecepto quo dicit. Erue eos qui ducũt᷑ ad moꝛteʒ:⁊ qui trahunt᷑ ad interitũ liberat᷑ ne ceſſes ꝓuer.xxiiij. Similit in ſecũdo caſu cum agit᷑ ad coꝛectõz: vt coꝛam iudice ecciaſtico.ſiłr tenet᷑ quilibet ferre teſtimoniũ.qꝛ quilibʒ tenet᷑ ꝓ loco ⁊ tꝑe ad coꝛe ctioneʒ fratris ex precepto dñi Math. rviij. Itẽ ĩ ter⸗ cio caſu qñ agit᷑ ad ↄdemnatõʒ:vt in cã ſanguĩs vk cã crimiĩali coꝛã iudice ſeculari nõ tenẽt᷑: immo ꝓhibent vniuerſalit clerici a teſtimonio ferendo: ſicut probi⸗ bent᷑ ab accuſatione.⁊ in hoc caſu intelligit᷑ canon bii Fabiani.ij.q.vij. Sicut ſacerdotes vel reliꝗ clerici a ſe culariũ laicoꝝ excludũt᷑ accuſatõe: ita ⁊ illi ab iſtoꝛuz ſunt ercludendi crimĩatione. Iteʒ in q̃ꝛto caſu vbi eſt ꝑiculũ pecunie vel poſſeſſionis.ſacerdotes reaſiti a iu⸗ dice ecciaſtico tenerent᷑ ferre teſtimoniũ.⁊ ſitr quelibʒ ꝑſona:vbi Apter defectũ ꝓbatiõis res ꝓximi amittit. ałs vᷣo ñ tenent᷑.Et h̊ eſt qð dicit ſynodus ſbᷣ Eugeĩo celebrata.xiiij.q/ij. Si euentu aliqͥ ſecularibo pactis ĩ⸗ terfuerũt: ⁊ aliqð viderint vel audierint vbi nulle ido⸗ nee ſeculariũ inueniant᷑ ꝑſone ne veritas occultetur:⁊ malus vt bonus eſtimet᷑. in ꝓuidentia ꝓyrnj ſit epi: vt aut coꝛam ſe ⁊ ↄpetentibo iudicibo: aut alit veritatem bonoꝛifice teſtificẽt᷑.⁊ ꝑ ̊ pʒ rñſio ad obiecta. Membꝛũu ſecundu Einge querit᷑ de numero teſtinʒ. Ad qð lex Nume.xxxv.Ad vnius teſtimonium nullus ↄdemnabit᷑. Item deut.xix.on ſtabit teſtis vnus ↄtra aliquẽ quicꝗd il⸗ lud peccati del facinoꝛis fuerit.Item ſicut ſancti pr̃es diſti niũt. Aullius ꝑſone cõfeſſiõi fides ẽ adhibẽda niſi ↄpetentes ꝓbationes adhibeat.vñ.vj.qij.ociliũ car⸗ thaginẽſe. Epus ſi clerico vel laico crimen impoſuerit educat᷑ in ꝓbatõʒ in ſynodũ. Ex hoc pʒ ꝙ ñ eſt credẽ dũ epᷣo. nec teſti multofoꝛtiꝰ credendũ erit ſi ſolus ẽ. 4 Cont᷑. Arguit᷑ pplus iſraeliticꝰ eo ꝙ in dinis ꝓmiſ⸗ ſionibo ñ crediderit Moyſi.q̊ ⁊ multomagis arguẽdꝰ eẽt:ſi in hũanis actibo ñ crederet teſtimonio moyſi.j̊ ĩ caſu põt ſufficere vnꝰ teſtis. Rñſio. m legẽ dina ⁊ bũanaʒ nõ ẽ credendũ ſoli teſti.¶ Ad illð vᷣo qð obij eit de moyſe.dðʒ ꝙ ñ arguit᷑ pyłs eo ꝙ ñ credideꝛit ho mini ſoli:ſ̊ ex H̊ ꝙ ñ crediderit deo ↄfirmãti ᷣba moy ſi ſequentibo ſignis.vñ ¶ume.xiiij. Uſq;quo detrahet mihi pyls iſte:vſqʒquo ñ credet mihi in omibo ſignis q̃ feci coꝛã eis dixit dñs ad moyſen. VUñ dic̃ decretał ti. ð teſtibo.Lʒ plures ſint cauſe q̃ plures ꝙᷓ; duos exigãt teſtes:nlła ẽ q̃ vniꝰ tm̃ teſtionio valeat termiari:quis legitimo.Excipiũt᷑ tñ ſᷣm canones duo caſus ĩ ꝗbo cre dit᷑ teſtimonio vniꝰ.Primꝰ ẽ ĩ baptiſmo.Scðs in ↄſe cratõe eccĩe.vt tractatu de ↄſectõe.diſ.iiij.c.placuit.⁊ c.ſequẽti.⁊ ĩ oĩbo his ĩ ꝗbo alteri pᷣiudiciũ ñ inſerdᷣ.vt ĩ caſibo p̃dictis.¶ Itẽ diſtinguit᷑ duplex ſtatꝰ.Unꝰ ẽ in foꝛma iudicij.⁊ ĩ illo vt dictũ ẽ ñ credit᷑ vniꝰ teſtionio. Aliꝰ ẽ er̃ iudiciũ.⁊ ĩ illo ſtatu vniꝰ ꝓbate ꝑſone teſti⸗ xliij. monio credit᷑.ſiẽ habet᷑.lxxxvj·diſ.vbi d q dñs papa eredidit cuidã abbati de delicto cꝰdã epᷣi:⁊ eũ guit᷑ pu niuiſſet:niſi ſimplicitati illiꝰ ⁊ ſenectuti peꝑciſſet. „ Poſtea queꝛitur. S. j. An duo teſtes vł tres ad ome teſtimoniũ ſufficiat.Ad qð lex deut᷑.xix. In oꝛe duoꝝ vel triũ ſtabit om̃e vᷣbuʒ. Itez ſaluatoꝛ iudeis Jo.viij. In lege vra ſcriptũ ẽ: gqa in oꝛe duoꝝ hoĩm teſtimoniũ verũ eſt.ego ſuʒ ꝗ teſtio⸗ niũ ꝑhibeo de meipſo:⁊ teſtimoniũ ꝑhibet de me ꝗ mi⸗ ſit me pꝛ.¶ Itẽ Heb.x.Irritã ꝗs faciẽs legeʒ ¶NQDoyſi ſine vlla miſeratõe ſub duobo vel tribo teſtibo moꝛit᷑. CCont᷑.ij.q.v.canon Silueſtri.Preſul nõ ↄdemnet niſi cũ.lxxij.teſtibo.Preſbit cardinalis niſi in.xl. Dy aconus cardinalis vrbis rome niſi in.xxvj. Subdya⸗ conus acolytus niſi in.vij.teſtibo. Teſtes aũt ⁊ accu⸗ ſatoꝛes ſine aliqᷓ ſint infſamia. Ad qð rñdet᷑ ꝙ canõ b. Silueſtri 2 ↄſimiles intelligũt᷑ de clericis romãe ec⸗ cleſie rõne pᷣuilegij ſpãlis.vel ꝓpt impꝛobitatẽ q̃rũdaʒ gꝗcũ ñ ſint ſpectate vite ⁊ ſcie in accuſatõʒ miſtroꝝ dei repente ꝓſiliũt.Quoꝝ vᷣo vita adeo laudabilis eſt: vt in omibo aꝓpareat imitãda:de qͥꝝ aſſertõe niła dubita tio naſci põt.eoꝝ teſtimonio duoꝝ vel triũ glibet iure cõuinci poterit ⁊ damnari. Membꝛũ terciũ Einde querit᷑ de idoneitate teſtiũ.Dicit᷑ idonea oĩs ꝑſona ad teſtioniũ ꝑhibẽduʒ: q̃ iure ñ ꝓhibet᷑. Lege at᷑ dina ñ hẽt᷑ ex⸗ pᷣſſe ꝓhibitõ alicꝰ ꝑſone.q&̊ᷓ ſᷣm legẽ dĩnã q̃libʒ ꝑſona erit idonea.Cũ g dina lex ſit ſuᷣ huanaʒ: nõ poterit hũana lex aliquã ꝑſonã inidonea facẽ ad te ſtioniũ ferẽdũ.¶ Cõt᷑.Fᷣʒ canones ⁊ leges hũanas plu res ꝑſone ꝓhibẽt᷑. Pꝛohibẽt᷑.n.inſideles ꝑ ↄciliũ tole⸗ tanũ.ij.q.vij.vbi ſic arguit᷑.õ pᷣt erga hoies eẽ fideł a deo extitit infideł. Judei ̊ q dudũ xpᷣiani effecti ſũt: 7 nũc ĩ xpᷣi fide pᷣuaricati ſũt:ad teſtioniũ feꝛẽdũ admit ti ñ debẽt. qꝛ ſic ĩ fide xpᷣi ſuſpecti ſũt:ita ĩ teſtionio hu mano dubij habẽt. ¶ Ieẽ i eodẽ. Infirmari oꝑtz eoꝝ te ſtioniũ ꝗ ĩ fide falſi docẽt᷑:nec eis credẽdũ ẽ ꝗ vᷣitatis ſi dẽ a ſe abiecer̃t.¶ Itẽ ꝓhibẽt᷑ infames.vñ b. g· de ex⸗ amĩatiõe teſtiũ dic.ij.q.j.vbi dic.E ſi viliſſimi teſtes ſunt exhibiti Z epᷣm:nulliꝰ ſunt mom̃ti. Quales at᷑ vel cuiꝰ opionis ad teſtioniuʒ admittẽdi ſunt: płime leges ondũt.vñ lex canoniʒzata.ff.dic̃. Si teſtes oẽs eiuſdezʒ honeſtatis ⁊ extimatõis ſint:ſequẽda ſunt oĩa teſtimo⸗ nia.iiij . ꝗq. ij. Itẽ ĩ eodẽ. In teſtibo fides.dignitas.mo⸗ res. uitas oↄſiderãda ẽ. ¶ Ieẽ ꝓhibẽt᷑ mioꝛes etate. di⸗ cit canon.iiij.q.iij. Ad teſtimoniũ infra annũ q̃ꝛtũdeci mũ etatis ſue ↄſtituti ñ admittant᷑. Iteʒ in eodeʒ · In criminali cauſa accuſatoꝛ errare nõ debet qui in publi co crimine reus erit.aut ꝗ minoꝛ.xx.annis erit.n ea dez aũt que ſtione dicit᷑· Leſtes ad teſtimoniũ admittẽ tos nõ eſſe cenſemꝰ: ꝗ nec ad accuſatiõeʒ admitti iuſſi ſunt. 4 Itez ꝓhibent᷑ mulieres. vt.xxxiij.q.v.auẽtas ambꝛo. ex li.qõnũ ve.⁊ no.teſta.ſulierẽ ↄſtat eẽ ſub⸗ iectã viri ſui dñio:⁊ nullã auẽteʒ hʒ: nec docẽ põt nec teſtis eẽ: nec fideʒ dare:nec iudicare.IJteʒ decretũ Fa⸗ biani pape.xv.q.iij. Mulieres nec ſacerdotes accuſaẽ nec in eos teſtifieari valent.4 Iteʒ ꝓhibentur ſerui. vnde.iiij.q.iij.lex canoniʒata. Liberi teſtes ad cauſas poſtulantur alienas. Item idonei non videntur eẽ te⸗ ſies quibus imꝑari põt vt teſtes fiant. Cum & ſeruis poteſt imꝑari vt teſtes fiant: non poſſunt eẽ teſtes ido nei. 4l Iteʒ ꝓhibent᷑ pauꝑes. vñ b. Grego. j. q. j. De ꝑſonis teſtificãtibo ſubtilit᷑ querendũ ẽ cuiꝰ ↄditionis ſint: ⁊ ne inopes ſint.¶ Itẽ ꝓbibent᷑ alienati: qꝛ ſicut diẽ canon a teſtimonio repellũt᷑ ꝗqrepellũt᷑ ab accuſa⸗ tõne. ab aceuſatione aũt ⁊ iudicio dictãdo ꝓhibẽt ali⸗ enati mẽte.ſicut hẽt᷑.iij.q· vij.4¶ Itẽ ꝓhibẽt᷑ inimici.vñ beatus Grego.ij.q.j.De ꝑſonis teſtificãtiũ querendũ eſi: ne foꝛte aliquas inimicitias habuiſſent.i Itez ꝓ⸗ bibent᷑ familiares ⁊ domeſtici.vnð lex canoniʒata.iiij⸗ q·iij.in iure ciuili domeſtici teſtimonij fides impꝛoba⸗ tur. Itez in eodeʒ.q.eadeʒ. Idoneus teſtis pater filio aut filius patri nõ eſt. Iteʒ canon.q.eadeʒ.TZeſies ad teſtimoniũ nõ admittendos eſſe cenſemꝰ: quos accuſa toꝛ de domo ſua ꝓduxit.i¶ Iteʒ ꝓbibet᷑ teſtimoniũ ali cuiꝰ in re ſua.vnde lex canonizata.iiij.q.iij. Qullꝰ ido⸗ neus teſtis in re ſua intelligit᷑.¶ Iteʒ ꝓhibent᷑ laici Z clericos ferre teſtimonia: ſicut ⁊ ab accuſatõe.jj.q.vij. Sed illud intelligit᷑ in cauſa crimiali.q¶l Iteʒ ꝓbibẽt᷑ accuſatoꝛes ⁊ iudices.vnde.iiij.qiiij.Qullus vnqᷓ pꝛe ſumat accuſatoꝛ ſimul ⁊ iudex eẽ ⁊ teſtis. Ex bis igit᷑ pʒ.ꝙ duodecim genera ꝑſonaꝝ ꝓhibent᷑ a teſtimoĩo. videlʒ infideles.infames.pueri.mulieres.ſerui.paupe res.alienati.inimici.domeſtici.idem in re ſua.laici ↄt᷑ clericos:⁊ cum accuſatoꝛibo iudices. Querit᷑ & q̊ rõne bmõi ꝑſone ⁊ nõ alie ſᷣm canones ⁊ leges nõ idonee ad teſtimoniũ iudieent᷑.¶¶ Itex obijcit᷑ ð hoc qð vicituꝛ de ſeruis. Qam dicit᷑.iiij.q.iij. Serui rñſo tũc credenduʒ eſt:cum alia ꝓbatio ad emendaʒ veritateʒ nõ cẽ. ̊ Fuꝰ nõ eſt repellendus a teſtimonio generalit᷑.¶ Itẽ obijci tur ↄtra hoc qð dicit de mulieꝛibo.Qaʒ cum maius ſit incomꝑabilit eſſe teſteʒ veritatis dinĩe:q; veritatis hbu mane. Mulieres aũt inueniũt᷑ idonee ad teſtimoninʒ veritatis dĩne.vt Elyſabeth.Luce.j.⁊ anna.Luce.ij. ⁊ multe alie in veteꝛi teſtamẽto.q̊ multofoꝛtius inueni ent᷑ idonee ad teſtimoniũ veritatis bumane.4l SItẽ lex canonizata.xv.q.iij.dicit. Ex eo ꝙ ꝓhibet lex iulia de adulterio condemnataʒ mulierez teſtimoniũ dicẽ: col⸗ ligit᷑ mulieres teſtimoniũ in iudicio ius dicẽdi habẽ. 4 Itez eadeʒ qõne lex alia. In queſtionibo leſe maie⸗ ſtatis audiunt᷑ mulieres.ↄiuratõeʒ Sergij Catheline iulia mulier detexit.⁊ MMarcũ Lulliũ conſuleʒ in iu⸗ diciũ eius inſtruxit. Relinquit᷑ igit᷑ pᷣin ſanctioneʒ di⸗ uinam 7 humanã mulieres in teſtimonio idoneitateʒ babere. 4l Itez obijcit᷑ ↄtra hoc qð dietuʒ eſt de pueꝛis. Nam b. Bricius voce pueꝛi.xxx.dies ab oꝛtu hñtis ĩ⸗ nocẽs ꝓbatꝰ eſi. ̊ multomagis voce pueri.xij.vel.xiij. annoxꝝ poterit teſtimoniũ dici. ¶ Stez obijcit de pau ⸗ peribus.i Qam ſi pauꝑes ſunt a teſtimonio repellendi g̊ ſancti viri ⁊ religioſi:⁊ etiaʒ apoſtoli erũt a teſtimo nio ꝓhibendi.quia pau ꝑes ſunt nibil babentes.¶ Itẽ obijcit᷑ ↄtra hoc qð dicit᷑.ꝙ domeſtici nõ ſunt ad teſtio⸗ niũ admittendi. Zaʒ dicit᷑.xxxv.q.vj. Conſanguine⸗ os extraneoꝝ nullus accuſet: vel ↄſanguinitateʒ in ſy nodo ↄputet: h̊ ꝓpinqui ad quoꝝ noticiã ꝑtinẽt. vt pr 2 mater ⁊ ſoꝛoꝛ ⁊ frater patruus ⁊ auũculus amita ⁊ matertera.ꝙ domeſtici nõ ſunt a teſtimonio geneꝛaliteꝛ repellendi.4 Yeʒ obijcit de ̊ qð dr.ꝙ laici nõ pñt te ſtificari ð clericos.Nã xpᷣs ſummꝰ ſacerdos ĩ teſtimo⸗ miũ ſe quẽlibʒ admittebat: cuʒ vni dixit math.xxvj. Si male locutus ſum teſtimoniũ ꝑhibe ð malo. Sml⸗ tofoꝛtiꝰ ꝗlibʒ ſacerdos ⁊ clericꝰ poterit a quolibet ac⸗ cuſari.! Iteʒz obijcit᷑ de H̊ qð dicit᷑. ꝙ nullꝰ põt eſſe te⸗ ſtis in cã ꝓpria.nã dicẽ̃ decretalis titnlo de teſti.ꝙ cano nici ñ ſunt i teſtimonio ſuꝑ negocio ſue eccie repellen⸗ di: niſi alia rõnabilis cauſa impediat. Rñſio. doᷣm ꝙ cũ dicat lex dei exo.xxiij.iõ in iudicio plurimoꝛuʒ acgꝗeſces ſnie.⁊ iteꝝ deut᷑.xix.Cũ ſacerdotes diligẽtiſ⸗ ſune ꝑſcrutantes inuenerint falſuʒ teſteʒ 5 fratreʒ ſuũ dixiſſe mẽdaciũ:reddẽt ei ſiẽ̃ fratri ſuo facẽ cogitauit. Lanones etiã hũane leges rõneʒ legis ↄſiderantes: oẽs ꝑſonas q pñt hr̃i ſuſpecte de mendacio in teſtimo⸗ nio feꝛendo vel de veritate ſugꝛimẽda inidoneas ad te ſtimoniũ cenſuerũt.Ad h̊ aũt diſcernendũ oſideraue/ rũt ꝗnq; in ꝑſonis teſtificantiũ.moꝛes.naturã. foꝛtu⸗ nam. aim. ſtatũ. Circa moꝛes ↄſideꝛaueꝛũt duo: ꝓteꝛ que nõ debebat ſides adhiberi teſtificanti.erroꝛem: ? maliciazʒ. ꝓpter erroꝛeʒ infideles. ꝓpter maliciam inſa mes repellendos a teſtimonio ſanctierũt. Itẽ circa na⸗ turam duo ↄſiderauerunt.etatem: ⁊ ſexũ.in pueris de⸗ fectus etatis obnubilat ratõʒ.in mulieribo ſexꝰ emol⸗ lit voluntatezʒ. Inde tam pueros qᷓ; mulieres idoneos ad teſtimoniũ non cenſuerũt. Iteʒ circa foꝛtunam con ſiderauerunt duo.ↄditioneʒ ſeruitutis: ⁊ aduerſitatẽ pauꝑtatis. Seruitus habet annexũ dñatõis timoꝛeʒ. pauꝑtas temꝑalitatis amoꝛeʒ. que duo maxime ſolẽt bomiĩes ad mendaciũ inclinaꝛe.Iteʒ ſᷣm canones ⁊ bu manas leges niſi in caſibus determiatis ſeruoꝛum ⁊z paupeꝝ teſtimonia repꝛobant᷑. Iteʒ circa aim duo cõ ſiderauerũt principałr.intellectũ:⁊ affectũ.⁊ in intel⸗ lectu alienatõneʒ ratõis.in affectu libidinẽ volũtatis. Itez libidinez diſcreuerũt ꝑ libidineʒ ire:que ẽ ĩ odio ⁊ libidinẽ ↄcupie que eſt in deſiderio.Iteʒ libidinẽ ↄcu piſcentie ↄſiderauerũt dupłr.q̊ͥ ad ſe ⁊ quo ad alios.⁊ Em hanc diſtinctõʒ vicioꝝ ↄtingentiũ ex ꝑte animi te⸗ ſtificantis q̃tuoꝛ genera ꝑſonaꝝ indigna decreuerunt. furioſos ꝓpter alienatõʒ ratõnis.immicos ꝗꝓpter libi dineʒ volutatis in iraſcendo ſeu in audiẽdo. ſicut eniʒ dicit᷑.iiij.q:ũij. ꝓter inimicitias teſies repelli leges pᷣci piũt. Iteʒ ꝓpter libidineʒ voluntatis in ↄcupia reſpe⸗ ctu alterius inidoneos iud icant domeſticos. ꝓpter vᷣo libidineʒ ↄcupiſcentie reſpectu ſui iudicãt quelibet te⸗ ſtem inidoneum in re ſua. Iteʒ circa ſlatum conſidera uerunt duo.ſtatum ꝑſonaꝝ extra iudicium:⁊ ſtatuʒ ꝑ⸗ ſonarum in iudicio. Extra iudiciuʒ conſiderauerunt ſtatum laicoꝝ ⁊ clericoꝝ.⁊ ꝙ conſueta eſt emulatõ ſta tus laicoꝝ reſpectu ſtatus clericoꝝ. ⁊ iõ in crimiali cã remonent᷑ laici ab accuſatione ⁊ teſtimonio clericoꝛuʒ m diſtinctõeʒ que iam dicet᷑. Iteʒ in iudicio conſide⸗ rauerunt ꝑſonarum diſtinctioneʒ que conſiſſunt in iu⸗ dicio:⁊ conditõnes eaꝝ non ↄcurꝛentes in aliquã vnã ꝑſonam.ᷣm ꝙ dicie b. Fabianus.iiij.q.iiij. QAullꝰ vnqᷓ preſumat accuſatoꝛ ſimul eſſe ⁊ iudex ⁊ teſtis. Itcʒ b. Damaſus.q.eadeʒ. Per ſe accuſatoꝛes:per ſe iudices per ſe teſtes: per ſe accuſati.vnuſquiſq; in ſuo oꝛdine. Patet qualiter iuxta legẽ dei canones ⁊ humane le⸗ ges ꝑſonas predictas inidoneas ad teſtimoniũ decre⸗ uerunt.4¶ Diffiniamus igitur idoneitateʒ perſone te⸗ ſtificantis.idoneitas igit᷑ ꝑſone teſtiſicantis eſt digni tas perſone cuiꝰ verbis debʒ fides adhiberi abſq; om̃i ſuſpitõne mendacij. Inidoneitas vᷣo eſt defectus digni tatis in perſona:cuiꝰ verbis non debet fides adhiberi pter ſuſpitõʒ mendacij.⸗¶ Ad primuʒ g qð obijcit᷑ de ſeruis.vñdet᷑ ꝑ diſtinctõneʒ.aut.n.ſeruus manet ĩ ſer uitute:aut manumittit᷑ tranſiens ad libertateʒ. ſi ma⸗ numiſſus eſt:põt recipi in teſtimoniũ eoꝝ que vidit tẽ poꝛe ſeruitutis pᷣm ꝙ dicũt leges humanc. Si vᷣo ẽ ma nens in ſeruitute.aut interrogat᷑ de his que ꝑtinent ad ſuũ dñm:aut de alijs. In pᷣmo caſu nõ eſt recipiẽdꝰ in teſtimoniũ.vnde.iiij.q.iij. Serui nõ ꝓ dño ſuo: nec aduerſus dñʒ:ſ/ꝓ facto ſuo intenogari pñt.Eyceptis tñ criminibo tribo.videlʒ crimĩe adulterij.crimie frau dati cẽſus.crimĩe maieſtatis.vñ.xij.q.ij. Serui in pa⸗ tꝛonos teſtificaꝛi ñ pñt:niſi ĩ qabhodã caſibo.⁊ poſtea ex⸗ pᷣmũt᷑ ſᷣm legẽ:exceptis adulterij crimĩbo: fraudati cẽ⸗ ſus accuſatõibo: ⁊ crimie maieſtatis:ꝙ ad ſalutẽ prici⸗ pis ꝑtinẽt. Quidã etiã addũt duos caſus.nꝰ ẽ: cuʒ maritus dicit᷑ occidiſſe vxoꝛẽ.Fᷣm legeʒ bumanã tæ ſic carijs.Alius eſt cũ agit᷑ de occiſo dño. Si vo interro⸗ gatus Fᷣuus de his que pertinent ad alium qᷓ; ad ſuum oñm: aut eſt defectus ꝓbationis:aut non. Si eſt defe⸗ ctus recipit᷑ ad teſtimoniũ.vnde.iiij.q.iij. Serui rñſo tunc credendũ eſt cum alia ꝓbatio ad eruendà verita⸗ tẽ nõ eſt. Si vᷣo nõ ſit defectus ꝓbatõis ñ erit admittẽ dus. 4 Ad illud qð obijcit᷑ de mulieribo.rñdit ꝙ regu larit᷑ młier ñ ẽ admittẽda ad teſtioniũ niſi ĩ gbuſdam caſibus: in quibus etiam mulieri conceditur acceuſac. e tal ſtt . 2 Nueſtio vnde diſtinguit᷑ in cauſis.aut em̃ cauſa crimĩalis ẽ.aut nõ criminalis. Si crimiĩalis nõ admittit᷑ niſi ſuã aut ſu oꝛum iniuriã ꝓſequat᷑:et ĩ crimie leſe maieſta tis: ĩ gbo caſibo ꝑmittit᷑ ei accuſatio ſiẽ habet᷑.xv.q.iij. Si vᷣo nõ ſit crimialis cauſa vt pecuniaria vel matrimonialis ad mittit mulier in teſtimoniũ.¶ Ad illud vo qð obijcitur ꝙ mulier in teſtimoniũ admittit᷑ veritatis dine. dom ꝙ hoc nõ eſt generale nec regulare:ſed ẽ pꝛiuilegiũ gratie Pꝛiuilegia vo paucoꝝ nõ focit legem cõem. Datus eſt eſt aũt ſpũs ꝓphetie mulieriba ea roõne: qua de muliere virgine: de qua natus ẽ xpe:ne ſcʒ cõtemnat᷑ muliebꝛio ſerus: et ne ꝓpter culpam Eue credat᷑ a dño repꝛobatꝰ et ideo nõ eſt ad ↄntiam trahendũ ſpãle pꝛiuilegiũ mu⸗ lierũ.¶ Ad illud vᷣo qð obijcit᷑ de pueris. dom ꝙ pueri infra. xiiij. annũ nõ ſunt recipiẽdi ad teſtimonium qᷓdiu ſunt infra illam etatẽ. Cum vo illã ꝑtranſierint poſſunt lerre teſtimoniũ de his que in minoꝛi etate viderũt:quẽ admodũ et docere ea que in mioꝛi etate didicerũt.ſic dẽ. rxxvij.diſ.auctoꝛitate beati clemẽtis. Abſurdũ non eri t ſi aligd ex eruditõne cõmuni ac liberalibo ſtudijs qᷓ foꝛ⸗ te in puericia attingit ad aſſertõem veri dogmatis infe⸗ rat.¶ Ad illud vᷣo qdð obijeit᷑ de puero.xxx. dieꝝ teſtificã te innocentiã beati Mꝛiccij.reſpondet᷑. miracula diuina ſunt admirãda:nõ in exemplũ hũane actõnis trahenda Ao illud vo qð querit᷑ de pauꝑibo.doᷣm ẽ. ꝙ eſt pauꝑ volũtate et pauꝑ neceſſitate.Pauꝑ neceſſitate ſoluz eu⸗ pit diuitias.pauꝑ vo ſpũ ſeu volũtarius cõtemnit diui tias temꝑales ꝓpter eternas. In pꝛimop̃ſei umptio eſt vt ꝓ pecunia mentiret᷑.et ideo eſt a teſtimonio repellendꝰ. In ſecũdo vo nulla pᷣſumptio ẽ.et ideo ad teſtimonium eſt maxime ydoneus:cum de eius fide 2 de veritate ma xime pᷣſumatur.¶ Ad illud vo qð de domeſticis obijcit aut ꝙ ydoneus pater filio:vel patri filius teſtis nõ ẽ ge neraliter:cõcedit᷑ exceptis caſibo tribb.pꝛimꝰ caſus ẽ in teſtamẽto. vnde pateꝛ pr eſſe teſtis in teſtamẽto filij teſtã tis.ſecũdus caſus in ſucceſſione. pater em̃ et mater ad⸗ m ittũtur ad ꝓbandũ genus vel etatem filij. pᷣm ꝙ dicit xcretatł ii.de legitimitate. que ponit caſum quodã: qui nutriebat puerũ quẽ dicebat eẽ filiũ ſuum nõ legiti⸗ mũ ſed ſpuriũ:pꝛoceſiu temꝑis duxit vxoꝛeʒ quãdã mu lierem:quã dum nutriret puerũ tenebat in domoꝛet ſu⸗ ſceptis ex ea liberis pꝛedictus puer dicit ſe heredẽ:et cũ eis bereditatem debere imꝑtiri. Queꝛit qũo illud poſſit impꝛobari:et reſpondit papa ꝙ credendũ eſſ verbo mu⸗ lieris et viri.tercius caſus eſt in matrimonio. vñ dicit cretalis ꝙ ꝑentes. fratres.ↄgnati vtriuſq; ſexus in te ſtimoniũ filij et filie ad matrimoniũ ↄiungendũ ſunt ad⸗ mittendi. 4 Ad illud vᷣo qd obijcitur de laycis ꝙ poſſũt cõtra clericos teſtificari.intelligit᷑ in cã ciuili.in cauſa vᷣo criminali nõ admittũtur mii cum diſtinctõe:que ſup babita eſt qõne de ꝑpſona accuſatoꝛis.mẽbꝛo.ij. vtrũ ĩfe⸗ rioꝛes poſſunt accuſaꝛe ſupioꝛes. ſ Ad illud aũt qð obij citur ꝙ bomo nõ pr eſſe teſtis in cauſa ſit ua. doõm ꝙ cũ cle rici introducũtur teſles ꝓ eccleſia ſua:nõ intelligũt᷑ eſſe teſtes in domeſtico negocio: vel in ꝓpꝛio: ſed ꝓ eccleſia que mater eſt omniũ pauperũ.et ratio eſſ: quia cauſa ec cleſie nõ eſt cauſ. a ſinguloꝝ canonicoꝝ: ſed cauſa xp̃i et pauperũ ſᷣm ꝙ dicit. xriij. q. ij. Poſtea querendũ eſſet liae Eeſtit ad bige ſen hbec duckio cõpetentiꝰeter cum quere iudicioꝝ. iõ ad p ſens ſilentio peereriear dr ckeeſtu luchciot opꝛe NMlem bꝛum quintum Ltimo querit᷑ vtrũ licitũ ſit teſti ꝓ teſtifi⸗ cando becuiaʒ recipe. Ad qð ſic Aug.ad Aacedoniũ.õ debet iudex vẽdere veꝝ iudiciũ:aut teſtis verũ teſtioniũ.¶ Jtem aug. ad eundem. Cũ iudicia et teſtimonia:que nec vera nec iuſta vendẽda ſunt: iniqua et falſa vendũt᷑: multoſce eratiꝰ pecuia ſumit᷑: qꝛ ſcelerate qᷓuis a volentibo dat. —— IlCõtra.iiij.q.iij. Lex canoniʒata.vẽturis ad iudiciũ 1/59 xliuj. accuſatoꝛẽ vt ab bis ꝑ quos fuerũt poſtulati ſumptus cõpetenter miĩſtrent᷑ etiã ſi in pecuĩaria cauſa teſtes ſũt ab alterutra ꝑte pꝛoducẽdi. Sed ad boc reſponſio fa cilis. Qam aliud eſt ꝓ teſtificatõne munus acciꝑe.alið ſumptus neceſſarios cipere.pꝛimũ em̃ nephas eſt et pᷣ⸗ uaricatio.vñ dicit beatꝰ greg. Si ſpes muneris ſi ubtꝛa⸗ hit᷑ cõfeſtim a cõfeſſione iuſticie recedũt.vnde acceptio munerũ pᷣuaricatio eſt veritatis vñ ⁊ p iuſto dicit᷑. Qui excutit ſuas manus ab om̃i munere ilte in excelſis habi tabit. et hoc idem intelligit de iudice.ſiẽ habet᷑.xj.q.iij. vñ Deda ſuꝑ Math. Abijt iudas ad ſũmos ſacerdo⸗ tes et cõſtituerũt illi pecuniã ⁊c. Cum ꝓꝑ muneribo fal⸗ ſum cõtra quẽlibet teſtimoniũ dicũ teq; ꝓfecio qui ꝓ pe cunia veritatẽ negant: dñm ꝓ pecunia vendunt. Iße em̃ dixit. Ego ſum veritas. Secũdũ do licitũ eſt.ſcʒ ſumptꝰ neceſſarios ꝑcipeꝛe in pꝛedicto caſi u:cũ opoꝛtet ad locuʒ remotũ ꝓ teſtimonio ferendo ꝓcedere. nemo em̃ tenet ꝓꝛijs ſtipendijs militare.Si vᷣo querat᷑ an teneatur re⸗ ſtituere ea que ꝓ teſtimonio ferendo recepit:determina bitur infra cum aget᷑ de reſtitutionibo. Nueſtio.xluij.de aduo/ Ertractatis queſti catis. onibo circa ꝑſonas que quaſi eẽntiales ſunt in cõſtitutõe iudicij:ↄnter queren⸗ dũ eſt de pſonis que q̃ſi accidentalit al ſiſtũt iudicio:vt ex ꝑte indicis aſſeſſoẽs et officiales. ex ꝑte ꝑtiũ aduocati ⁊ pꝛocuratoꝛes. Cir ca qð plura querũt᷑. Dꝛimo vtrũ aduocatꝰ teneat᷑ ad iu ſtũ patrociniũ:et iuriſꝑitus ad iuſtũ cõſiliũ indigẽti cõ ferendũ.Secũdo vtrũ iuriſ ꝑxitus poſſit vendere iuſtum conſiliũ et aduocatus. Tercio que requirũtur ad legi⸗ timũ aduocatum. Mlembꝛum peimum D pꝛimũ ſic. Ambꝛo.in li.de officijs. ꝛã dis culpa ẽ ſi te ſciẽte fidelis egeat ſi ſcias eũ ſine ſumptu eẽ:et famẽ tolerare.erum⸗ nas pꝑpeti ꝗ egere erubeſcit:ſi in cãm ceci⸗ Trit aut captiuitatis ſuoꝝ aut calumnie:⁊ nõ adiuues grandis culpa eſt iuriſpito miſerabilibo ꝑſonis ſubtra⸗ here iuris cõſiliũ:et aduocato ſubtrabere patrocin iuʒ. ¶¶ Item medicꝰ tenetur pauꝑi languido impẽdere curã et cõſiliũ medicine:Fᷣm ꝙ dicit beatus ſymacꝰ. Qon eſt grandis differẽtia vtrũ letũ inferas vel admittas.moꝛ tem em lãguidis pꝛobat᷑ infligere ꝗ hanc cũ poſſit exclu ere:nõ excludit.lxxxiij.diſ.ergo pauꝑi oꝑpꝛeſſo iniuſte tenet᷑ aduocatꝰ impẽdere patrociniũ pari rõne.⸗ Item dicit lex dei. Exo.xxiij. Si occurreꝛis boui aut aſino ini mici tui errãti reduc eũ. Sed ſiẽ dic apłus.j. Coꝛꝝ.ix. NMungd de bobo cura ẽ deo:aut ꝗꝓpt nos vtiq; hoc dicit. Si ergo boui inimici errãti tenemur ſubueĩre:ergo ml⸗ tofoꝛtius iuriſꝑitus pauꝑi ignoꝛãti tenet ↄſulere. 4 Itẽ dicit lex in eodẽ. Si videris aſinũ odiẽtis te cecidiſſe ſbᷣ onere:nõ ꝑtrãſibis:ſed ſubleuabis cum eo.Si eꝛgo op⸗ pꝛeſſo aſino inimici tenet᷑ glibet impẽdere adiutoꝛiuin Im legis lr̃am:ergo multofoꝛtiꝰ oppꝛeſſo pauꝑi tenebit aduocatꝰ impendere patrociniũ ad tenẽdã cam. ð abſolute cõcedendũ ẽ. Tenẽt᷑ em̃ miſerabilibo ꝑſonis qᷓ nõ habẽt ꝗd tribuãt:⁊ ꝓpt defectũ conſi ilij ⁊ patrocinij amittũt cas ſuau:et grauãt᷑ iniuſte:legiſi ꝑiti ↄſiliũ:⁊ ad uocati patrociniũ.et h̊ ꝑ legẽ qua tenẽt᷑ ſubuen ire indi⸗ gẽti: ꝑ legẽ naturalẽ et euãgelicã q̃ dr AMath. vij. Que⸗ cũq; vultis vt faciãt vobis hoĩes facite illis. Mlembꝛum ſecundun Onſequẽter querit᷑ vtꝝ officiales aſſeſſo⸗ res et qduocati poſſint pꝛo ↄſilio iuris ſeu dictamie ⁊ patrocinio pecuĩaʒ reciꝑe.Ad quod ſic.Symonia eſt ſtudioſa voluntas rU emendi vel vendendi ſpũale. Si ergo cõſiliũ iuris ſeu di ctamẽ et patrociniũ ſpũalia ſunt:hec vendere vel ꝓ iſtis pecuniã ſumere ſymoniacũ erit.¶ Iteʒ m augad Ma cedoniũ.Non debet iudex vendere iuſtũ iudiciũ:nec te⸗ ſtis verũ teſtimoniũ.ergo nec aduocatꝰ poterit vendere iuſiũ patrociniũ:vel iuriſꝑitus iuſtũ cõſiliũ.ꝓbatio.ſi⸗ cut em̃ iuſtũ iudiciũ iudici ⁊ verũ teſtimoniũ teſti ẽ gra⸗ tis cõceſſum a deo:et ideo gratis impendẽdũ.iuxta illð p̃ceptum Aldath. x. Gratis accepiſtis:gratis date.Silꝛ iuſtũ patrociniũ aduocato:et iuſtũ conſiliũ legiſperito. Contra.Gꝛeg. Juſtũ eſt vt illi cõſequãtur ſtipẽdium qui ꝓ temꝑe ſuũ ↄmodare reꝑiunt᷑ obſequiũ.ꝗᷣ cum ad⸗ uocati et aſſeſſoꝛes ſuũ cõmodẽt obſequiuʒ:iuſtũ erit vt cõſequãtur ſtipẽdiũ.. Itẽ Aug. Sunt pſone inferioꝛis loci que ab vtraq; ꝑte ñ inſolẽter accipiũt: ſic officialis cui admouet᷑ officiu.etẽ in epła ad Aacedoniũ.¶ Itez aug.ad eundẽ.Qõ ideo debet iudex vendere iudiciũ aut teſtis teſtioniũ: qꝛ vẽdit aduocatꝰ iuſtũ prociniũ:et iu⸗ riſꝑitꝰveꝝ ↄſiliũ. Reſpõ.ſᷣm aug.ad ¶Maceð.dðm de ꝑſonis ĩferioꝛis loci vt officialibo ⁊ aſſeſſoꝛibo ⁊ aduoca tis:q; nõ inſolẽter tales ꝑſone accipiũt:⁊ ab his extoꝛta ꝑ immoderatã impꝛobitatẽ repeti ſolẽt.data ꝑ toleꝛabi lem ↄſuetudĩem nò ſolẽt:magiſq; repᷣhendimꝰꝗq talia in⸗ uſitata repetierũt ꝙᷓ ꝗ ea de moꝛe ſumpſerũt.qm neceſſa rie ꝑſone rebo hũanis vel mutant᷑ hmõi ↄmodis vł tenẽ tur. ¶ Diſtiguimꝰ ergo circa officiales. Aut em̃ habent certũ ſtipẽdiũ ſibi aſſignatũ aut nõ habẽt. Si habẽr ni⸗ hil oĩno poſſunt reciꝑe ſicut dicit aug.ð verbis dñi.ſuꝑ illud luc.iij. Leminẽ ↄcutiatis ⁊c᷑. Quicũq; ſlipẽdia pu⸗ blica de certo cõſequit᷑.ſi amplius querit: tanqᷓ calũnia toꝛ et cõcuſſoꝛ Johis ſnĩa cõdemnatuꝛ. Si vᷣo nõ habet diſtingnẽdũ.q ſᷣm cõſuetudiem et moꝛẽ reciꝑe pt.ꝑ im⸗ moderatã vᷣo impꝛobitatẽ nõ poterit licite.ñ aug. extoꝛta p ĩmoderatazʒ impꝛobitatẽ ab his repeti ſolent. Circa aſſeſſoꝛem vo et aduocatũ diſtinguit᷑ q modera/ tum ſalariũ reciꝑe poſſunt licite.immoderatũ non pñt. Aoderatũ aũt ſalariũ attẽdi debet ꝑ cõſideratõʒ q̃tuoꝛ Pꝛimũ eſt quãtitas cauſe.Secũdũ laboꝛ.Terciũ ſcien tia in aſſeſſoꝛe et facũdia in aduocato. Quartum cõſue⸗ tndo regionis. Secundũ hoꝝ q̃tnoꝛ cõſiderationẽ ſala riũ maius vel minus debet taxari.Siẽ em̃ dicit beatus leo.lxi.di. Pꝛo laboꝛibo multis.ꝓp moꝛibo caſtis.ꝓ acti onibo ſtrenuis pꝛemiũ debet᷑.Et iterũ ſicut dicit ler ca⸗ noniʒata. Arcent᷑ a ꝓfeſſione aduocatoꝝ ꝗ cũ gꝛaui dã no litigatoꝛis ⁊ depdatõne potẽtes inueniunt᷑.Qota tñ ꝙ poſtꝙ cã incepta eſt nullũ pactũ dʒ aduocatꝰ facẽ cuʒ litigatoẽ:ᷣm ꝙ dr ĩ canone.i õ licet aduocato vlli ↄtra ctũ inire cũ eo litigatoꝛe:quẽ in ꝓꝛiã recepit fidem:nec ex induſtria iurgiũ ꝓtrahere. Ad illud ergo qð obijci tur pꝛimo.ꝙ iuſiũ cõſilin et patrociniũ res ſpũales ſunt dom ꝙ verũ eſt ſm ſe cõſiderata: tñ laboꝛ in diſceptãdo in diſputãdo de his qᷓ ꝑtinẽt ad iuris cõſiliũ et ad cauſe patrociniũ coꝛꝑ alia ſunt.Et iõ rõne iſtoꝝ dicit aug.q aduocatus pt vendere iuſtum patrocinium et legiſperi tus iu ſtũ cõſi liũ.Si aũt ſine laboꝛe poſſet legiſꝑitus re ſpondere petenti cõſiliũ:nõ eſt aliqua ratio quaꝛe poſſit reciꝑe:immo qð gratis accipit debet gratis dare ſᷣm ꝗ; dicit᷑ Math.x. Gratis accepiſtis gꝛatis date. Ad illð vo qð obijcit᷑ de indice et teſte:qui nihil pñt reciꝑe:pꝑari rõne nec aduocatus nec legiſꝑitꝰ.reſpondendũ.ꝙ nõ eſt ſimile.i Ic ſicut dĩc aug.adð Macedoniũ.Judex⁊ teſtis int᷑ vtrãq; ꝑtẽ ad examẽ adbibẽt᷑. Juriſꝑitꝰvᷣo ⁊ aduoca tus ex vna pte ↄſiſtũt:et iõ nõ dʒ iudex iuſtũ vendere iu⸗ Diciũ:aut teſtis verũ te ſtimoniũ:licet aduocatꝰ vendat patrociniũ iuſtũ:aut legiſpitus iuſtũ ↄſiliũ. ¶ Si autez obijc iat᷑ q officialis aut aſſeſſoꝛ Im hãc rõnẽ nõ pñ⸗t re⸗ ciꝑe ſalariũ:qꝛ adhibẽt᷑ ad examẽ iudicij int vtrãq; ꝑtẽ. doðm ꝙ nõ debẽt acciꝑe ſalariũ ſiẽ pᷣciũ iudicij vel exami⸗ nis:ſ̊ ſolũ ſicut ſtipendiũ laboꝛis.inxta illud Math.x. Dignus eſt oꝑarius mercede ſua. Membꝛumtercium Einde queritur que requirũtur ad legiti⸗ mum aduocatum. Ad qð bꝛeuiter notan⸗ dum:ꝙ requirũtur ad officium legitimũ aduocati ꝑſona congrua. cauſa iuſta.mo⸗ dus debitus affectus pius. Circa pſone cõgruitateʒ tebet cõſiderari bonitas.ſtatus.gradus. officium. Ipt᷑ xefectum bonitatis ꝓhibent᷑ infames. heretici.pagani excoĩcati.vñ.iij.q:vij. Infames nõ poſſunt eſſe ꝓcura⸗ toꝛes vel cauſaꝝ patroni. Et iterũ.iij.q.j. dicit cõciliũ. om̃es infamie maculis reſperſi.i.hiſtriones aut tur pitudinibo ſubiecte ꝑſone.heretici etiã ſeu pagani ab ac cuſatõne ꝓhibent᷑pꝛobibent᷑ pari rõne et ab aduocatio ne. 4 Item Apter defectum ſtatus pꝛobibentur mona⸗ chi. vnde dicit Eugeniꝰ.xvj.q:j. Placuit noſtro cõmu⸗ ni concilio nullus monachus pꝛo lucro terreno nephan diſſimo aufu de monaſterio exire pꝛeſumat.et ſequitur. NMeq; in quibuſcũqʒ negocijs ſeſe implicari:ſit clauſtro ſuo contentus.quia ſicut piſcis ſine aqua caret vita:ita ſine monaſterio monachus.ſedeat itaq; ſolitarius et ta ceat:quia mundo eſt moꝛtuus: deo aüt viuus.agnoſcat nomẽ ſuum. monos em̃ grece latine vnus achos triſtis inde monachus dicitur.i.vnus et triſtis. Sedeat igituꝛ triſtis et officio ſuo vacet. Ex hoc intelligitur ꝙ nõ pñt eſſe aduocati monachi niſi foꝛte in cã ſui monaſterij. et hoc abbate im ꝑante:ſicut dicit decretalis Inno.extra e poſt l. c. j. Et idem intelligit᷑ de regularibo canonicis ſicut dicit᷑ ibidẽ. ¶ Itẽ ꝓpter ydoneitatẽ gradus pꝛobi⸗ bent᷑ clerici in ſacris oꝛdinibo cõſtituti:et etiã in minoꝛi bus beneficiati.et hoc coꝛam iudiee ſeculari.vnde dicit conciliũ lateroneñ.Clerici ĩ ſubdyaconatu in oꝛdinibo etiã minoꝛibo ſi beneficijs eccleſialſticis ſuſtentẽt coꝛam iudice ſeculari in negocijs ſecularibus aduocati fieri ñ pꝛeſumant:niſi ꝓpꝛiam cauſam vel ſue eccleſie fuerint ꝓſecuti:aut pꝛo miſerabili bo ꝑſomis foꝛte que ꝓpꝛias cãs adminiſtreꝛe nõ poſſunt.er de poſtł. Coꝛam vo iudi ce eccleſiaſtico dicũt nõ eſſe ꝓhibitos ab aduocatõe ni⸗ ſi ſacerdotes ſolos.Vlñ decretalis greg.x.· Cum ſaceꝛdo tis ſit nullis nocere:omibo velle ꝓdeſſe:nõ niſi ꝓ ſeipo et eccleſia ſua:vel ſi neceſſitas ĩmineat ꝓ ꝑſonis cõiun⸗ ctis vel miſerabilibo ſibi eſt licitũ poſtulare.(¶ Itez pꝛo⸗ pter diſtinctionẽ officij ꝓpibetur iudex qꝛ ſicut dicit be⸗ atus Damaſus. Aceuſatoꝛes ⁊ iudices nõ idem ſunt:bᷣ ꝑ ſe accuſati.ꝑ ſe ſudices.ꝑ ſe teſten.per ſe accuſatoꝛes. vnuſqſq; ĩ ſuo oꝛdie. Uduocatꝰ at ſtat ĩ cã aut ꝓ ꝑte ac⸗ cuſatoꝛis: aut ꝓ parte accuſati.et hec diſtinctio hẽt ſᷣm canones. Mota tñ ſᷣm legẽ bumanã canoniʒataz. ff. ti. e poſi. diſtinctionem aliam. Quidam em̃ ꝓhibentur omnino poſtulare.vel pꝛopter etates minoꝛes.xviij. an⸗ noꝝ vel pꝛopter caſum vt ſurdus qui pꝛoꝛſus non audit Alij ꝓhibent᷑ ne ꝓ alijs poſtulent vel ꝓpter ſexum vt fe⸗ mine. vel ꝓpter caſum vt vtroq; lumme oꝛbati: vel ꝓpter notam infamie et turpitudinis. his perſonis pꝛo ſe alle gare permittitur. ꝓ alijs poſiulare ꝓhibet᷑:niſi foꝛte ꝓ certis perſonis:vt ꝓ parentibo pꝛo liberis.pꝛo fratꝛibo et ſoꝛoꝛibo et hmõi:que determmantur a iure.iij.q/vij. Hec igitur ſunt attendenda qtum ad congruitatem per ſone. Ex pte cauſe regrit᷑ iuſticia vt nõ foueat cauſaʒ iniuſtã. vnde habetur Leuit᷑.xix. on facies qdð iniquũ eſt. et eccleſiaſtici.iiij. Pꝛo iuſticia agoniʒare. Erx ꝑte modi debiti requirit᷑ iuſtus oꝛdo.et modeſius ſermo.vt nõ ꝓducat falſos teſtes vel ſuboꝛnatos: nec falſa inſtru menta: nec allegare leges falſas:ſed faciat ſicut pꝛecipi⸗ tur iuſte qð iuſum eſt exequeris.in quo pꝛecipitur in⸗ ſtus oꝛdo. ¶ Item modeſtus ſermo requiritur ſᷣm ꝙ pᷣci pitur. xxviij· e ccleſiaſtici. Nurũ et argentũ tuum coõfla: et verbis tuis facito ſtateram:et frenos oꝛi tuo rectos. et attende ne foꝛte labaris ĩ lingua. Itẽ eccliaſtici.xxij. pꝛopter hoc dicit. Quis dabit oꝛi meo cuſtodiam ⁊ ſuꝑ labia mea ſignaculum certum: vt non cadam ex ipſis et —- — * 2 Nueſtio labia mea ꝑdant me. Atem requirit pᷣter p̃dicta affe⸗ ctus pius.vt ſcʒ paupes 7 pupilios opꝓpꝛeſſos tueantur Fm ꝙ pᷣcipitur yſa.j. Subuenite oꝑpꝛeſſo. defegite vidu am. Inde ẽ ꝙ pcipit᷑ in legè exo.xxiij. Si videris aſinũ odientis iacere ſub onere:nõ ptrãſibis ſed ſubleua bis cum eo. Si ergo hec lex ſeruabat᷑ in aſino odientis op⸗ pꝛeſſo:multomagis erit ſeruãda in ꝑſona pauꝑis:vł pu pillo ꝑ iniuriã oꝓpꝛeſſo.Ex hac igit lege tenet᷑ aduoca⸗ tus oppꝛeſſum pauꝑem releuare. Sic igit᷑ terminat᷑ hec pars in qua agitur de ꝑſonis que cõſtituuntur in iudi⸗ Dueſtio. xlv. de pꝛoceſſu iudicij. — Rdinis conſequẽ/ tia requirit inquireꝛe de ꝓceſſu iudicij ꝓpter quod datur lex Leuit᷑.xix. Juſte iudica:ꝓꝓximo tuo nõ facies qð iniquũ eſt:nec iniuſte iudicabis. Et ĩ põ. Juſte iudicate filij hoĩm. in quibo maiĩfeſie ꝓceſſus debitus iu dicioꝝ pᷣcipit᷑:et iniuſtus ſeu indebitꝰ ꝓhibet᷑. Pꝛeter aũt p̃dictae ↄditões que tacte ſunt circa ꝑſonas iudicis rei.et actoꝛis.et teſtis que ꝑtinẽt ad debitũ ꝓceſſum iu⸗ dicij.inquirẽda ſunt iſta. Oe triplici ꝓceſſu iudicij. De oꝛdine ꝓceſſus iudicij. De ingꝗſitõnibo et purgatõnibo. De cõfeſſioĩbo.De ꝓbatõnibo in generali. Spsliter de ꝓbatõne ꝑ teſtes. De ꝓbatõne ꝓpter pᷣſumptõem. Mlembrum pꝛimum Rimo de triplici ꝓceſſu iudicij dic Inno. terciꝰ ĩ cõcilio generali.Ad coꝛrigẽdos ex ceſſus:vt de notoꝛijs exceſſibo tacẽat᷑:tribo modis pt ꝓcedi.ꝑ accuſatõem.denũciatio nem.et inquiſitõem. Et tñ in om̃ibo diligẽs adhpibeatur cautela:ne foꝛte ꝑ leue cõpendiũ ad graue diſpendiũ ve niatur. Sicut accuſatõem legitimã ꝓcedere tebʒ inſcri ptio:ſic denũciatõem caritatiua amonitõ:et inquiſitõʒ clamoſa inſinuatio pᷣuenire.¶ Sed querit᷑ in pꝛimis ex quibo ſanctionibo dine legis accipit᷑ iſte triplex ꝓceſſus i A ſic dic Hiero.ſiẽ illð qdð introducit᷑ ad ꝓbanduʒ fi dem nõ habet robur niſi ex teſtamẽto nouo vel veteri de riuet᷑:ita nec iudicialis ſanctio auctoꝛitatẽ videt᷑ habeꝛe niſi ꝑ nouã vel veterẽ legẽ ↄfirmet᷑.¶¶ Itẽ qua rõne iſte triplex iudicij ꝓceſſus diſtinguit᷑ merito dubitat᷑.Lam iuriſꝑiti diſtiguũt ſic.ꝙ ĩ accuſatõe agit᷑ ad degꝛadatõʒ et iõ accuſatoꝛ debet ſe obligare ad talionẽ. vñ ꝓpter hoc dicit IOnno.ꝙ accuſatõʒ pᷣcedat legitima inſe criptõ. Iteʒ in denũciatõne agit᷑ ad pnĩam coꝛrectõʒ.⁊ iõ debʒ pꝛe cedere caritatiua admonitio. Itẽ in inqñtõe agitur ad amotionẽ ab admiſtratõe.Sʒ qꝛ in pᷣlatis marie eẽt pi⸗ culoſũ:ſi quecũqʒ delatio ad nittẽt᷑iõ inqſitõʒ dʒ pᷣcedẽ clamoſa ĩſinuatio:vt ſiẽ dic Inno.falſe et maligne cꝛimi natõi ianua pcludat᷑. ¶ Sʒ obijcit. Bicit em btus aug. ĩ indicijs ſeu plectẽdo ſeu ignoſcẽdo h̊ ſolũ bene agit vt vita hoĩm coꝛrigat᷑.ꝗᷓ ĩ ꝓceſſu accuſatõnis male agit niſi agat᷑ ad coꝛrectionẽ.õ ergo ↄueniẽter diſtin guũt ꝓceſſus denũciatõis 7 accuſatõis:qꝛ ĩ ꝰno agit᷑ ad coꝛre ctõem:ĩ alio ad degradatõʒ. ¶¶ Itẽ dubitat᷑ ſi i ngſitõem dz pcedere clamoſa inſinuatio.ᷓ inqꝗſitõʒ videt᷑ pcedere nüciatio. Qõ em̃ videt᷑ differre clamoſa iſinuatõ 2 de⸗ nũciatio.ᷓ in ꝓceſſu inqſitõis includit ꝓceſſus denũci⸗ atõis. Ytẽ qrit᷑ q;t ad ꝗ ĩtelligat᷑ iſinnatio clamoſa. NMam ſi itelligat cuq; mõ. ad voces vulgi dʒ pᷣlatus deſcẽgere ad ingſitõʒ: cũ tñ dicãt iura.ꝙ voces vulgi va ne ſunt. Rñſio.ad pꝛimũ:ꝙ iſte triplex ꝓceſſus iudi⸗ cij accipit᷑ ex legibo noui et veteris teſſa mẽti. Pꝛoceſſus inqſitõnis ex Luc.xvj.vbi dicit᷑ de villico defamardeſt apud oñm ſuũ.q̃ſi diſipaſſet bona illius:cui dirit dñs. NQuid hoc ẽ qdð audio de te.redde rõem villicatõis tue. Et ex li. geñ. xviij. vbi dicit.Clamoꝛ ſodomoꝝ ⁊ gomoꝛ⸗ — — X ſu ſ„ Dea: Snan* xlv. reoꝝ multiplicatꝰ eſt:deſcendã et videbo vtrũ clamoꝛeʒ qui venit ad me ope cõpleuerint. Ex ꝗbo maifeſte ꝓbat nõ ſolum cũ ſubditus: verũetiã cum platus excedit. ſi ꝑ clamoꝛẽ et famã ad aures ſi uꝑioꝛis ꝑuenerit:dʒ coꝛã eccleſie ſenioꝛibo veritatẽ diligẽtiꝰ pſcrutari. vt. ff.ſi rei popoſcerit qualitas canonica diſtrictio culpa feriat de⸗ linquẽtis.¶ Itẽ ꝓceſlꝰdenũciatõis accipit᷑ ex lege Leui. v. vbi dicit᷑. Nima que audierit vocẽ iurãtis: teſtiſq; fue rit ꝙ vidit aut cõſcius ẽ:niſi indicauerit poꝛtabit inig⸗ tatem ſuã:ſuꝑ quẽ locũ dĩc aug.ꝙ indicari debet ei ꝗ pt ꝓdeſſe.et nõ obeſſe.cũ ſcx eſt tale crimẽ:de quo aligs eſſe teſtis. qð dicit ler teſtiſq; fuerit ⁊c. Et iſta indicatõ 4 ☛☚„ eſt denunciatio qᷓuis iſtud babeat dubitatõem ſic infra dicet. ¶ Item iſte ꝓceſſus accipit᷑ manifeſte ex Math. xviij.vbi dicit᷑. Si peccauerit in te frater tuꝰcoꝛripe eu—3 iter te et ipᷣm ſolũ.ſi nõ te audierit adhibe vnũ vł duos. ꝙ ſi eos nõ audierit dic eccleſie.¶ Item ꝓceſſus accuſa tõis ey lege accipit᷑. Deut᷑.xxv. Si cã fuerit inter aliqs et interpellauerint iudices quẽ iuſiũ eſſe ꝑſpexerint illi iuſticie palmã dabũt:quẽ impiũ cõdemnabũt impieta⸗ tis. ¶ Ad ſecũdũ vo qð querit dõm. ꝙ ꝓceſſus pᷣdictus diſtinguit᷑ ſic. In ingſitõe em ꝓcedit᷑ ad coꝛrectõʒ er of⸗ ficio ſeu auctoꝛitate iudicis.Iñ Inno.terciꝰ.Denũciã te fama vel deferẽte clamoꝛe pꝛelatus officij ſui debium J exequat᷑ deſcẽdendo.ſcʒ ad ingſitõz.¶ In denuciatõe v) 2 et accuſatõe ꝓcedit᷑ ad coꝛrectõem.ſ̊ ex al rert riatone que fit dupliciter.vel ad coꝛrectõʒ ſᷣm ſeueritatẽ iuſticie qualis dʒ eẽ in accuſatõe.vel ad coꝛrectõem pᷣm affectũ miſcdie:q̃lis dʒ eẽ ĩ denũciatõe.Et indeẽ ꝙ accuſatoꝛ qꝛ coꝛrectõem queꝛit:ſm ſeueritatẽ obligat ſe ad talioneʒ. denũciatoꝛ dᷣo non:qꝛ coꝛrectionẽ intendit ſm miam ſeu pietatẽ.¶ Pꝛeterea ĩ inꝗſitõe ↄſiderat᷑ diſcretio verita⸗ tis.in denuciatõne affectus caritatis.ĩ accuſatõe terroꝛ ſeueritatis. Scoõm hoc ergo dom.qꝙ ĩ hoc triplici ꝓceſſu ſemꝑ intendit᷑ coꝛrectio delinquẽtis ſi ſit oꝛdiatus ꝓceſ ſus.q:¶ Ad terciũ dõm.ꝙ clamoſa inſinuatio ⁊ denucia⸗ tio differũt.nã denũciatio fit ꝑ determinatã et certã ꝑſo nam.Clamoſa vᷣo inſinuatio indeterinĩate ꝑ famã. vñ ſiẽ in ꝓceſſu denũciatõis ꝑſona denũciãtis eñi loco accu ſatoꝛis.et in ꝓceſſu accuſatõis ꝑſona accuſantis ẽ loco actoꝛis:ita ĩ ꝓceſſu ingſitõis loco auctoꝛis eſi fama ſeu telatio clamoꝛis.vñ dic Inno.terciꝰ. O. in ingſitõe eſi idem actoꝛ et iudex. Sʒ denũciãte fama vel deferẽte cla moꝛe pᷣlatꝰ officij ſui debitũ exequat᷑. Ex hoc igit᷑ pʒ q; ꝓceſſus inꝗſitõis nõ includit ĩ ſe ꝓceſſũ denũciatõnis. Ad vltimũ vᷣo dõm.ꝙ clamoſa inſinuatio nõ intelligẽ Fm voces varias vulgi.ſed ſᷣm voces ꝑſonaꝝ grauiũ et boneſtaꝝ.vñ Inno.terciꝰ.Si exceſſꝰ ꝑ clamoꝛẽ ⁊ famã ad aures ſuꝑioꝛis ꝑuenerit:nõ quidẽ a maliuolis ⁊ ma ledicis:hᷣ a ꝓuidis et honeſtis:nec ſemel tm̃ ſed ſepe qð clamoꝛ inuit Geñ.xviij.et diffamatio manifeſtat Luc. xvj.dʒ coꝛã ecclie ſenioꝛibo vitatẽ diligẽtiꝰ ꝑſe crutari. Mlembꝛum ſecundum Ecundo querit᷑ de oꝛdine ꝓceſſus iudicij. Circa qð notandũ eſt.ꝙ variat᷑ oꝛdo mul tipliciter. Aut em̃ factum eſt notoꝛium et euidens:aut latens.Si euidensẽ:tũc ꝓce dit᷑ in iudicio ſine accuſatõe accuſatoꝛis: ſicut declara⸗ tum eſt ſupꝛa queſtione de officio iudicis. vtrum poſſit iudex ſine accuſatoꝛe iudicare.Si vo factum ſit latens: pꝛoceditur oꝛdine pꝛius determinato. Quia aut defer⸗ tur crimen ꝑ clamoꝛem fame.et tunc ſicut ſupꝛa dictuʒ eſt.pꝛoceditur oꝛdine inquiſitionis. Aut defertur per actionem determinate perſone.et hoc vel ſᷣm viam cari tatis:et tunc pꝛoceditur ꝑ denunciationem quam pꝛece dere debet caritatiua admonitio.Aut ſᷣm viam ſeueri⸗ tatis.et tunc pꝛoceditur ꝑ accuſatõem:quam debʒ pꝛe⸗ cedere inſcriptio.Vliam ergo denunciationis relinqui⸗ mus inquiſitioni ſequẽti.cum de pꝛeceptis euangelicis agetur:quia ibi pleniꝰ poteſt inquiri.iã vᷣo inꝗſitõis õä 7 RKrr 2 2 determinabimꝰ in ſequẽtibo:qꝛ ipᷣa ꝓpꝛie accipit᷑ ex lege Aldoyſi.ſilr et accuſatõis. In pñti tñ generaliter de oꝛdine iudicij querit᷑.in quo ſcʒ conſtituit᷑ actoꝛ.reus et iudex.am ᷣm hũanas ſanctões et canones. oꝛdo iu⸗ diciarius ſic diſpoſitꝰ eſt:vt pꝛimo actoꝛi determinetur requiſitio iudicis.ſecũdo deteꝛminet᷑ auctoꝛitas iudicis Tercio ſequat᷑ citatio rei et punitio cõtumacis.quarto cõcedant᷑ exceptiones.quito cõcedant᷑ recuſatões.ſexto foꝛmet᷑ libellus.ſeptimo determinẽt᷑ ſatiſdatões.octauo cõcedunt᷑ dilatõnes.nono ſequit᷑ litis cõteſtatio cũ iura mento ð calũnia.Deinde vo ſequũt᷑ ꝑtiũ interrogatões et ſi reus negat introducũt᷑ ꝓbatões.ꝗbo examĩatis ſen tentia fert.et videt᷑ iſte oꝛdo multiplicit peccaẽ. Pꝛimo qꝛ fere om̃ia que antecedũt interrogatõem partiũ nõ de terminantur ĩ iure diuino.et tñ ibi pꝛecipi᷑.Nõ addes gcẽᷓ vel minues ad verba:que ego loquoꝛ.deut᷑iiij.¶ It iſta que pꝛecedũt anteqᷓ; poſſit diſcuti veritas: differt᷑ iuſticia:et frequẽtiſſime impedit᷑: vt videat᷑ fere in oĩv⸗ cauſis impletũ illð y ſa.lix. Cõuerſum eſt retroꝛſum iu⸗ diciũ et iuſticia longe ſtetit:qꝛ coꝛruit in platea veritas et equitas nõ potuit ingredi.¶ Itẽ cum lex dei plena ſit et ꝑfecta.vñ deut.iiij.d. Hec eſt nr̃a ſapia et intellectꝰ coꝛã populo.et ſequit᷑.q̃ ẽ alia gẽs vt babeat inſta indi⸗ cia et vninerſam legẽ.ergo ad om̃e iudiciũ terminandũ ſufficiũt pᷣcepta iudicialia dei.ſuꝑfluere igit᷑ vident᷑ pce⸗ ntia:et ad nocumentũ introducta.¶. Stẽ vnde habue⸗ rũt bomĩes ꝙ ſupꝛa diuinas leges poſſent alias leges cõdere.iQam in ps.ꝑ repꝛobatõem de antixpᷣo dꝛ. Con ſtitue dñe legiſlatoꝛẽ ſuꝑ eos.ſciant gentes qm homĩes ſunt. KReſpõſio.dðm ꝙ qued introducũt᷑ ad oꝛdiem iudiciariũ ꝓpter neceſſitatẽ.quedã ꝓpter vtilitatẽ.q̃dazʒ ad repellenda iniꝗtatem. Pꝛopter neceſſitatẽ oꝛdis iu⸗ diciarij introducunt᷑ ea ſine quib nõ poteſt iudiciũ ter⸗ minari.et hec determinant᷑ in lege diuina.vt in pparato rijs ad iudiciũ requiſitio iudicis et auctoꝛitas iudicis: et citatio rei cum pena cõtumacis.Oe requiſitione iudi cis dicit᷑ deut.xvij. Si difficile et ambiguũ iudicium eſſe ꝑſpereris:venies ad ſacerdotes leuitici geneꝛis ad iudi cem ꝗ fuerit in loco quẽ elegerit dñs.Et exo.xviij. Cuʒ acciderit aliqua diſceptatõ veniãt ad me inter eos ⁊t iu dicẽ.Eſt aũt neceſſaria requiſitio iudicis:qꝛ nullus pt eẽ iudex in ſua cauſa.De auctoꝛitate vo iudicis hẽtuꝛ in xvj.deutr. Judices et magiſtros cõſtitues in poꝛtis tuis ⁊c̃. Auctoꝛitas vᷣo eſt ex ipᷣa ↄſtitutõe: ſm ꝙ dẽ ad heb. v. emo ſibi ſumit honoꝛẽ ⁊c̃.et ex iuriſdictõis det᷑mia tione. ſm determinatũ locũ.vñ dicit᷑ deut.xvj. In oĩbo poꝛtis tuis ⁊ ꝑ ſingulas tribo tuas vt iudicẽt populum. BDe citatõne vo rei et pena ↄtumacis hẽtur nũeri.xvj. Aiſit moyſes et vocauit Dathan et abyꝛon citãdo eos vt cõparerent coꝛã ipᷣo in iudicio.ibi etiã expꝛimit᷑ cõtu macia qua dixer̃t.nõ venimꝰ.et ſequit᷑ pena grauiſſima qua ad ſnĩam ANoyſi abſoꝛpti ſunt a terra.Citatio aũt neceſſaria eſt:qꝛ nullus abſens niſi ꝑ contumaciã debet iudicari.ſiẽ ſupᷣ dictũ eſt..¶ Itẽ in ꝓgreſſu iudicij neceſſa ria ſunt interrogatio ꝑtium introductio ꝓbationũ.dil⸗ finitio cãꝝ. Inquiſitio neceſſaria eſt ad ſciendaʒ ꝑtium intentõʒ. Pꝛobatio ad veritatis diſcuſſionẽ. Diffinitio ad cauſe terminatõem Fᷣm ꝙ dicit᷑ deut. xvij. Cum audi eris trãſgrediẽtes pactũ et inquiſieris diligẽter:et verũ eſſe repereris:educes ad poꝛtã ciuitatis ⁊c.ibi etiã ſeꝗt᷑ In oꝛe duox vel triũ ſtabit ome verbũ. ¶ MPMꝛopter vtili tatẽ vᷣo et ad repellendã iniꝗtatẽ nõ diſcoꝛdantia a lege ci introducta ſunt ᷣm canones et hũanas leges.quedã in fauoꝛẽ actoꝛis.quedã in fauoꝛem rei.quedã in ſuffra Giũ vtriuſq;. In fauoꝛẽ em̃ actoꝛis introducit᷑ modꝰ reꝗ ſitõnis iudicis:et locus et auctoꝛitas iudicãtis.modus eitatõis et punitio cõtumacis.que tria quis poſſunt ex⸗ trahi a iure diuino:tñ modificant᷑ a iure hũano. In fa⸗ uoꝛem vo rei introducũt᷑ exceptõnes.recuſatões.libellꝰ Exceptõnes que elidunt actionẽ actoꝛis pꝛincipalit cõ/ tra malignitatẽ voluntatis. Recuſationes que ſunt de⸗ clinationes iudicis pꝛopter ſuſpitionem oppoſitam con ta oppꝛeſſionẽ poteſtatis.Libellus qui cõtinet intentio nem actoꝛis:ne poſſit poſtea ĩmutare cõtra ꝑuerſitatem veritatis. In ſuffragiũ vᷣo actoꝛis et rei introducuntur ſatiſdationes. dilatõnes.et in litis cõteſtatõne de calũ⸗ nia iuramentum. Satiſdatõnes que dant᷑ a reo et a pꝛo curatoꝛibo actoꝛis et rei ꝙ vſq; ad finem litis ꝑmaneat cõtra iniuſtã declinatõem iudicij. Dilatõnes que pꝛinci paliter dant᷑ ad deliberandũ cõtra pcipitatõem conſilij. Juramentũ de calumnia quo iurant partes ſe nõ aimo calumniandi agere vel reſpondere ↄtra ꝑuerſitatẽ doli Ao illud quod pꝛimo obijcitur.dicendum ꝙ qᷓuis hec nõ determinent᷑ in iure diuino.tamen quia ſut conſona iuri diuino et ad conſeruationem iuſticie:auctoꝛitatem recipiunt a iure diuino cum per legem pꝛecipitur leuit. xix. Juſte iudica pꝛoximo tuo. Ad ſecunduʒ vo quod obijcitur. ꝙ pꝑ iſta contingit veritatez iuſticie impediri. dicendumi ꝙ hoc non eſt ey aceu pꝛedictarũ conſtitutio⸗ num:ſed eſt ab vſu iniquoꝝ: ꝓ quibo dicit᷑ yſa.j. Qũo facta ẽ meretrix ciuitas fidelis plena iudicij iuſticia ha⸗ bitauit in ea.nũc gũt homicide argentum tuum verſum eſt in ſcoꝛiam:vinum tuum mixtum eſt aqua.¶¶ Ad terci um dom g lex dei ſuffieiens eſt ad omia que ſunt neceſ⸗ ſaria: tamen quia eſt infinita hoim malicia: ideo miſter legis reliquit ſtatuere et determĩare que ſunt expedien⸗ tia. vñ deut. xvij. Qui ſuꝑbierit nolens obedire ſacerdo tis imperio et decreto iudicis moꝛiet᷑.¶ Ad quartũ di⸗ cendũ ꝙ miſtri legis cum miniſteꝛio recipiunt poteſtatẽ eondendi leges de his que expediunt iuſticie.vn ꝓuer. viij. dicit dina ſapia. Per ine reges regnant: et legum conditoꝛes iura decernunt. . iembrum tercium Onſequenter querendũ eſt de inquiſitõni bus et purgatõibo. quo aũt oꝛdine ſit a p⸗ lato inqſitio facienda:ex pᷣdictis maĩfeſtũ eſt. Inqſitõem em̃ debet clamoſa inſinua⸗ tio pᷣuenire ſᷣm ꝙ dicit geñ. xviij. Clamoꝛ ſodomoꝝ veĩt ad me. et deut. xvij. Cum reꝑti fuerint vir et mulier qui faciunt malum in cõſpectu dñi et trãſgrediunt᷑ pactum il lius:et boc tibi fuerit nunciatũ:cum audieris inꝗres diligẽter. ¶ De purgatione aut notandũ eſt.ꝙ purgatõ eſt & obiecto crimĩe innocẽtie oſtẽſio. Vnde ſicut inꝗ⸗ ſitio ꝑtinet ad p̃ᷣlatum:ita purgatio ad reum. Purgatõ nis aũt due ponuntur ſpecies.canonica ⁊ vulgaris. Ca nonica eſt que fit ꝑ iuramentum et bonoꝝ teſtimoniũ. vulgaris ẽ que a vulgo ẽ inuẽta vt ferri candentis.aque feruentis:et monomachie ſeu duelli.q¶ Circa purgatoõʒ canonicam dubitat᷑ vtrũ vniuerſaliter tebeat fieri ꝑ iu ramentum:et vtrum ad purgationem poſſit quis cogi. Ad pꝛimũ introducit᷑ lex eut.xxj.vbi dicit᷑.de inuento cadauere hominis occiſi in aliqua ciuitate: ꝙ maioꝛes natu ciuitatis illius venient ad interfectum: et lauabũt manꝰ ſuas et dicẽt. Manꝰ nr̃e nõ effuderũt hũc ſangui nem:nec oculi nr̃i viderunt.et hoc ſuꝑ vitulã ceſam. Ex qua ſege auẽtas purgatõis ꝑ iuramẽtũ maifeſte accipit Itẽ dicit canon ex ocilio Yleꝛdeſi. ij. q. iij · Pꝛeſ biter ſi a plebe ſibi omiſſa ĩfamatꝰ fuerit ad ar bitriũ ſui eßi ſeptẽ collegas ſibi adiũget:⁊ iurabit ĩ ſacro euãgelio coꝛã po ſito ꝙ crimẽ illatũ nõ ꝑpetrauit.Itẽ ĩ eodẽ. Si mala fa ma de ̃̈ bitero exierit et accuſatoꝛes vł eiꝰ teſtes lega⸗ les defuer̃t.cũ denoĩatis ſibi vicinis pᷣ biteris qͥs ſcimꝰ nolle ꝑiurare:ſacramẽto ſuo famam ſu purget. ¶ Con tra. Canon beati Coꝛnelij. Sacramẽtũ hactenꝰ a ſum mis ſacerdotibo vel religs exigi niſi ꝙ rata fide mime cognouerimus:nec ſponte eos iurare reꝑimus.ij.q.iiij. Item in eodem. Qos ſacramẽtũ ab epis neſcim?obla tum. Ad quod reſpondetur. ꝙ ex his auctoꝛitatibo non pꝛohibentur om̃imoda iuramenta fieri a ſacerdoti bus:ſed tiñ incauta:et ea que pꝛo qualibet cauſa tempo rali in iudicio offerũtur. Cum aũt populari ĩfamia ſa⸗ Nueſtio cerdotes oppꝛimũtur: tunc ad innocẽtie ſue oſtenſionem iuramẽta debent offerꝛe. Vñ gꝛeg. Si quis epus aut gli bet ſacerdos a pło accuſatus fuerit: et certi teſtes inuẽ ti nõ fuerint ꝗ crimiĩs illati veritatẽ dicat: iuſiurãdũ in medio fiat.et illũ teſtem ꝓferat de innocẽtie ſue purita⸗ te:cui nuda et apꝑta ſunt om̃ia. ad hebꝛe. iiij. 4 Itẽ dubi⸗ tat᷑ vtrũ ſit ꝗo að purgatõem ꝑ iuramẽtũ cõpellendꝰ. vi ſum aũt fuit quibuſdã q nõ ꝓpter religatõem iuramẽti Item ꝓpt᷑ canonẽ leonis pape.ij.q· ij. Auditũ eſt fratꝛes qualiter mali homĩes in me grauia crimia cõfinrerũt. Duãobrem ego Leo põtiſex ſancte romane eccleſie pu rifico me.hoc aũt facio:non legẽ pᷣcribo ceteris:qua io facere cogant᷑. Ecce ſũmus põtifex ſeipᷣm puꝛgat:nec tñ ceterio neceſſitatẽ purgandi p̃ſcribit.vñ dat᷑ intelligi. ſatiſfactio purgatois i volũtate cõſi iſtit accuſati: nõ ĩar⸗ bitrio iudicis.¶ Cõtra.Canon leonis pape.ij.q.iiij. Sa cerdos ſi ſuſpitioſus aut incredibilis ſuo epo aut reli⸗ gs ſuio cõſacerdotibo ſiue bonis et iuſtis de ſuo ꝓpło ho mĩbo fuerit ne in cꝛimĩe aut pᷣdicta ſuſpitõne remaneat: cum tribo aut quĩq; aut ſex bonis ac vicinis ſaceꝛdotibo exemplo Leonis pape:qui.xij.epos in puꝛgatõe habuit ſi ſuo epᷣo viſum fuerit.ac neceſſe eſſe ꝓpter tumultũ ppłi ꝑſpexerit cũ iuſtis et bonis homibo ſe ſacramẽto coꝛam pplo ſuꝑ q̃tuoꝛ euãgelia dato purgatum eccleſie reddat. Reſpõſio.dᷣm.qꝙ ĩ arbitꝛio iudicis nõ in volũtate ac cuſati cõſiſtit ſatiſſactio purgatõnis.vñ dicit decretalis Alexãdri tercij.ꝙ ſi de aliqͥ crimie laboꝛat infamia: ac⸗ cuſatoꝛe et teſtibo deficiẽtibo.parochianꝰ ep̃i ad puꝛga⸗ tõem eſt ꝑ ip̃m epᷣm cõpellendꝰ:niſi foꝛte ſuꝑ ipᷣo ad ſu⸗ pioꝛẽ iudicẽ duxerit appellãdũ. vllud vᷣo qð dicit canon leonis. intelligit᷑ de ſucceſſoꝛibo ſum mi põtificis:qui nõ habẽt ſuꝑioꝛẽ iudicẽ:ſed reliquũtur dño iudicãdi.⸗ De fſoꝛma ðvo iuramẽti canonice purgatõis et religs circũ⸗ ſtantcijs:que ſunt regrenda muriſꝑitis p̃ᷣtermittimꝰ. De vulgan vero §.1. pargarone merito querendũ eſt. nam illa videt᷑ oꝛtum ſe ex dina lege.vñ in numeris.v.dat᷑ lex cõtra mulieꝛẽ ſuſpectã de adulterio:ꝙ offerat᷑ ſacrificiũ ʒelotipie et ob latio inueſtigãs adulteriũ:et accipiant᷑ aque in quibus cum execratõne congerant᷑ maledicta:et multa que ibi determiĩant᷑:et ſic dentur mulieri ad bibenduʒ aque ille et ſi rea eſt cõputreſcet femur eius.ſi ĩnoxia illeſa erit2 faciet liberos.ex qua lege vident᷑ examiatõnes ꝑ ferrum candẽs et aquã feruente ꝓbari. Item examiatio furti achoꝛ facta ẽ ꝑ ſoꝛtes. Jolue.vij.et inqſitio inobedientie ſeu traſgreſſioĩis Jonathe.j.Reg.xiiij.Ex quo videt᷑ idẽ ꝓbari. Itẽ ꝓbatio ꝑ monomachiã et ꝑ duellũ appꝛo⸗ bari ꝑ cõflictũ golie et dauid.j.Reg.xvij.4! Itẽ dicit cõ ciliũ garimanẽle.ij.q.iiij. Sepe cõtingit vt monaſterijs monachoꝝ furta ꝑpetrent᷑:idcirco ſtatuimus vt qñ ip̃i fratres de talibo expurgare ſe debẽt miſſa ab abbate vel ab alio celebꝛet᷑ pnñtibus fratribo.et ſic expleta miſſa oẽs cõicent in hec verba.coꝛpus dñi ſit tibi ad ꝓbatõem ho die. ¶ Item in eodẽ dicit canon. Statuit ſancta ſynodꝰ vt ſi dno de adulterio accuſati fuerint et am bo negaue⸗ rint:et oꝛant ſibi concedi vt alter illoꝛum vtroq; diuino purget iudicio.Si vnus inde ceciderit ambo rei habeã tur. Ex bis igit᷑ manifeſte ꝓbari videt᷑. ꝙ deſicientibus ꝓbationibo et negante reo:poſſint ſi inaleſcit ſuſpitõ cri mina ꝑ pᷣdicta indicia inquiri.¶ Itẽ rõne arguit᷑: cũ nul lo modo credendũ ſit aliquo temꝑe eccleſiã erraſſe: nec in fide nec in decretis iuſlicie.In veteri aũt teſtamento cõceſſe ſunt hmõi examĩatões ꝑ exempla et leges:et ĩ no uo teſtamẽto ꝑ canonũ ſanctiones.ergo nõ erit aliqͥ mõ dicere in examĩatõne iſtoꝝ iudicioꝝ cõtineri erroꝛẽ:nec erũt ſicut illicita repꝛobãda. Contra. Dicit canon be ati ſtephani pape.ierri candentis vel aque feruentis examinatione confeſſionem extoꝛqueri a quolibet ſacri non cenſent canones:et ꝙ ſanctoꝝ patrum documento ſancitum nõ eſt:ſuꝑſtitioſa adinuentione nõ eſt pᷣumen xlv dum. ij. q.iij . ¶ Item idem ibidẽ. Spontanea cõſeſſione vel teſtium appꝛobatõne publicata delicta cõmiſſa ſunt noſtro regimini iudicare:occulta vᷣo incognita illi ſunt relinquenda:qui ſolus nouit coꝛda filioꝛum hoĩm. Cuzʒ ergo examinatio ꝑ hmõi iudicia nõ ſit de his que poſſũt iudicari ꝑ ꝓpꝛiam cõfeſſionem vel teſtium appꝛobatõem ergo in om̃ibo his iudicijs vſurpamus nobis ea que di⸗ uino iudicio fuerãt reſeruanda: quod eſt temptare deũ: cum tamẽ ꝓhibitum ſit.vj.deut᷑. Non temptabis dñm deum tuum. 4¶ Item decretum Nicolai pape in eodem. Aonomachiã in lege nõ aſſumimus:quam pꝛeceptam fuiſſe nõ reximus:quã licet inijſſe quoſdã legamus:ſicut ſeiʒ Dauid ⁊ Goliã ſacra ꝓdit hilloꝛia.j. Reg.xvij. nuſ en vt ex lege teneat᷑ alicubi diuĩa ſenſit auctoꝛitas: cũ ic et hmõi ſectantes deum ſolũ temptare videant᷑.ergo hmõi iudicia ſunt penitꝰ repꝛobãda:et purgatio ꝑ talia MHõ cõcedendũ eſt ſᷣm decretalẽ Inno.tercij:ĩ qua de templarijs ꝗ in ſubditos bmõi exercebãt dicit. Natres templarioꝝ quoſdã ſubditos qñ de aliqͥ crimie infamãt᷑ eos ferri cadẽtis iudiciũ ſubire ↄpellũt.quibo et ſi qua exinde ſequat᷑ exuſtio ciuilẽ penã infligũt.cum tñ bmõi iudiciũ ſit penitus interdictũ: vtpote in qͥ deꝰ temptari xidet᷑.¶ Ad illud ergo qð pꝛimo obijcit᷑ de ſacrificio ze⸗ lotipie.dðm ꝙ lex illa introducta eſt ̃m ꝑmiſſionẽ non FSm cõceſſionẽ:ſᷣm quã dina lex et huana ꝑmittit mino⸗ ra mala fieri ne fiant ꝑeioꝛa.in quẽ modũ oblatio libelli repudij introducta eſt ꝓpter ſeuiciã iudeoꝝ qui erant pꝛoni ad interfection ez vxoꝛũñ.ſimili mõ et lex zelotipie ne valeſcente ſuſpitõne adulterij ꝑimerent vroꝛes. Oð daũt ꝑ ꝑmiſſionẽ introductũ eſt.nõ vebet trabi ad imita tõem.¶. Ad illud vo qð obijcit᷑ oſequẽter de achoꝛ et io⸗ natha et dauid.doõm ꝙ illa facta ſcripta ſunt nõ ad exẽ⸗ plum rei faciẽde.hłᷣ in figurã rei future.j.Coꝝ.x. Dia ĩ figura cõtingebãt illis. Ynquiſitio em̃ ꝑ ſoꝛtẽ:que facta eſt ad inueſtigãdũ pctẽm Achoꝛ et inobediẽtiã Jonathe figurat futurũ et generale iudiciũ qð ex inſperato pec⸗ catoꝛibo ſuꝑneniet:ſicut iudiciũ qð ꝑ ſoꝛtem eſt ab boĩe pᷣuideri nõ pt.vñ.ij. Pe.iij.Dies dñi veniet ſic fur.Si⸗ militer cõflictus dauid et golie ſignat miſteriũ paſſioĩs vñnice: in quo ſpũalis dauid xpᷣe de goliat.i.dy abelo ve lut duelli certamine triũphauit. vnde et omia hmõi fa⸗ cta ſunt dina inſpiratõe in figuram rei future.4 Ad ea ðᷣo que obijciunt᷑ ᷣm canones reſpondendũ ſicut de ſa⸗ crificio ʒelotipie.q; om̃es illi canones introducti fuer̃t nõ ſᷣm cõceſſionẽ boni:ſed ſᷣm ꝑmiſſionẽ minoꝛis mali: ne peioꝛa mala cõtingerent. Inde eſt ꝙ iudicia ferri cã⸗ dentis et hmòi in iudiciũ ꝑ cõmunionem coꝛpoꝛis domi ni mutauerunt:et maxime quia in culpa erat hominuʒ multitudo:quam pꝛopter peius vitandum opoꝛtebat tolerari in minoꝛi malo. vnde et ſm hoc intelligitur ca⸗ non Bꝛegoꝛij. Si vir qui frigide nature eẽ dicitur ꝑ ve⸗ rum iudicium pꝛobare potuerit vxroꝛem ſuam nunqᷓᷓ ſe cognouiſſe ſeꝑatur ab ea:quod inteiligit de iudicio vul⸗ gari:que tamen poſtea diminuta malicia per ſequentes canones non ꝑmittuntur.¶ Ad vltimum vo quod obij citur.dicendum eccleſiam nunꝙ erraſſe:quia nec hmõi conceſſit vt aꝑꝛobaret:ſed permiſit ne peius fieret.ſᷣm m ꝙ et ipᷣa lex eterna facit que ꝑmittit multa mala fie⸗ ri.non ſolũ vt ex eis eliciãt bona:ł̊ etiã ne fiant peioꝛa. Mlem beum quaꝛtum Onſequens eſt inquirere de conuictione rei ꝑ confeſſionem:quia pꝛedicto modo ꝓ⸗ cedendum eſt ↄtra reum: cum crimine nõ proteſi ↄuinci.Cõuincit᷑ aũt duobo modis aut ꝑ ꝓpꝛiam cõſeſſionẽ aut ꝑ ꝓbatõem.ideo pꝛimo q̃ꝛẽ dum eſt de cõfeſſione rei vtrũ ꝗs ex confeſſione ꝓpꝛia ſit damnandus.ð ꝓbatur ꝑ illud quod dicit Joſue ad Achoꝛ.Confitere atʒ indica quid feceris.Joſ.vij.et fa⸗ cta cõfeſſione furti lapidatꝰ eſt. ¶ Item idem pꝛobatur Eillud qð legitur.ij.Reg.j.ð puero amalechita:q dixit ſe interfeciſſe Saul.cui ait Bauid. Sanguis tuus ſuꝑ caput tuũ.Os em̃ tuũ locutum eſt aduerſum te dicens. ego interfeci xpᷣm dñi.et iuſſit eum Dauid iterfici. IJ». in euãgelio dicit dñs ſeꝛuo qui abſcõdit pecuniã dñi ſui De oꝛe tuo te iudico ſeꝛue nequã.⸗ Item dicit lex huma na.Confeſſos in iure ꝓ cõuictis haberi placet. It᷑tẽ lex alia.Cõfeſſus ꝓ iudicato habetur qꝛ quodãmõ ſentẽtia ſua damnat᷑.cui etiam ↄcoꝛdat euãgeliũ Math.xij. Ex verbis tuis iuſtificaberis:et ex verbis tuis cõödemnabe⸗ ris. Lontra. Hũanũ iudiciũ quãtũ poſſibile ẽ:debet imitaꝛi diuinũ. Sʒ ĩ diuio iudicio cõfites cõtra ſe ñ dã⸗ natur:ſed miſciam ſequit᷑.vñ in põ.Dixi cõfiteboꝛ ad⸗ uerſum me iniuſticiãs meam dño:et tu remiſiſti inigtatẽ meam.Et yſa.xliij.Qarra ſi quid habes vt iuſtificeris ergo nec in hũano cõſfitẽs cõtra ſe erit cõdemnãdꝰ Itẽ poteſt aliquis falſo cõfiteri in iudicio hũano.vt ſi aligs cõſiteat᷑ ſe vnũ homiem occidiſſe ꝗ poſtea aparet viuus conſtãs eſt ꝙ talis nõ eſſet damnadus.ergo nõ quecũq; cõfeſſio cõtra ſe facit ad damnatõem.(¶ Itẽ dicit lex bu⸗ mana.ff.de qõnibo.Si ꝗs vltro maleficia cõfiteat᷑. nõ ẽ ei fides adhbibẽda.iQonnũqᷓ; em aut metu aut aliqua cã in ſe hoc eſt cõtra ſe cõfitent᷑. Reſpõſio ſᷣm ꝙ dicit ca non.xiiij.ca.q.ij. Contra ſe quiſq; pt teſtari:ꝓ ſe vᷣo mi⸗ ni me.Dicendũ ergo. exceptis caſibo ꝗ determinãtur a iure.quilibet poteſt ꝑ ꝓpꝛiam confeſſionem damnari. Plures aũt caſus ĩ iure excipiũt᷑.vnus ẽ in pueris.aliꝰ in ignoꝛãtibo ſeu errãtibo.tercius ĩ inuitis.quartꝰ cũ cõ feſſio fit e ius.et quedã talia.q] Ad illud ergo qð pꝛio obijcitur.dðm ꝙ nõ eſt in cõtrariũ qð obijcit de cõfeſſio ne que fit in foꝛo dino. Nam ſiẽ in foꝛo humano diſtin⸗ guitur cõfeſſio in iure ⁊ ex ius.confeſſio facta er ius nõ inducit damnatõem:ſed ↄfeſſio facta ĩ iure inducit. Ita ddᷣm.qꝙ cõfeſſio de peccatis que fit in pꝛeſenti extra ius eſt.quia ante diuinũ iudiciũ qð eſt in moꝛte:vel ante iu⸗ diciũ generale.et ideo iſta cõfeſſio volũtaria et aĩme pe nitentis meretur miſcdiam.ſ̊ cõfeſſio q̃ fiet poſt moꝛteʒ vel in futuro iudicio nullã oĩno ↄſequit᷑ miſcdðiam:ſ̊ rea tum damnotõis oſtendit.de qua cõfeſſione Sap.v. Di⸗ cent intra ſe penitentiã agẽtes ⁊c. Hi ſunt qͥs aliqñ ha⸗ buimꝰ in deriſum.et ſequit᷑. Lalia dixerũt ĩ inferno hi qui peccauerũt.Siłr qtũ ad hũanũ iudiciũ confitentes in iudicio damnat:pᷣ cofitentibo extra mdiciũ volũtarie et cum cõpunctõne parcit.quẽadmodũ cõfitentibo extꝛa ius ex puerſa gloꝛia penaʒ infert. vñ dicit decretalis de quodã ꝗ cõfitebat᷑ ſe adulteratũ cũ quadã: ſicut quidaʒ fatui ſolent interdũ cũ male fecerint gloꝛiari.licet iura dicãt regulariter cõfeſſionẽ extra ius factã nõ oꝑari pꝛe iudiciũ cõſitenti:iſte tñ debet ab officio et beneficio ſu⸗ ſpendi.¶ Ad ſecũdum iam patet reſpõſio qꝛ illud ẽ de ca ſibo exceptis a iure.q Ad illud qð obijcit᷑ vltimo de illo qui vltꝛo maleficia confitet᷑.dᷣm ꝙ intelligit᷑ de cõfeſſio ne ꝑ cruciatũ extoꝛta:de qua dicit lex.ꝙ reoꝝ cõfeſſiões ꝓ exploꝛatis crimĩbo nõ habent᷑.Et dicit canon.xvj.q. vj. Om̃is cõfeſſio que fit ex neceſſitete fides nõ eſt.Con feſſio em̃ in tali bo nõ debet extoꝛqueri. Peſſimũ em̃ eſt de ſuſpitione aut extoꝛta cõfeſſione quẽqꝙ; iudicare: cum magis coꝛdis inſpectoꝛ ſit deus qᷓ; oꝑis:non poteſt hũa⸗ no condẽnari examine:quẽ deus ſuo reſeruauit iudicio Illud eꝛgo qð dicit᷑ vltro cõfitet᷑.intelligit᷑ de voluntate abſoluta:nõ inducta ꝑ metũ vel doloꝛes.Cauſa autẽ eſt quare talibo cõfeſſionibo nõ credit᷑.qꝛ homiĩes in toꝛmẽ⸗ tis multotiẽs agũtur tanta impatiẽtia: ꝙ magis volũt mentiri ꝙᷓ toꝛmenta pati. Membrum quintum Oſtea querit᷑ de ꝓbatõnibo.Et pꝛimo de ꝓbationibo in generali.Eſt aũt ꝓbatõ cõ uictio ꝑ argumentũ rei dubie faciẽs fidẽ. Serx auũt modis ad faciẽdũ fidem ſumituꝛ argumentũ ꝓbationis.ꝑ euidentiã facti.ꝑ famam.ꝑ iu ramentũ.ꝑ inſtrumẽta.ꝑ pᷣſumptionẽ.ꝑ teſtioniũ. Per enidentiã facti ꝓbatus ẽ Chaim interfeciſſe fratꝛ.geñ. iiij · Vox ſanguinis fratris tui Abel clamat ad me ð ter ra.Glo.Euidẽtia patrati ſceleris ñ indiget clamoꝛe ac⸗ cuſatoꝛis.¶ Item ꝑ famã ꝓbat᷑ matrimoniũ cõtractũ. vnde dicit decretalis.ꝙ ſi fama vicinie habet ꝙ quidaʒ vir quandam mulierẽ tanqᷓ vroꝛẽ babuit: cum matrimo nium ſit cõiunctio maria et femine:cogenda ẽ mulier vt eidem viro affectu ſeruiat cõiugali..( Itẽ ꝑ iuramentũ eſt ꝓbatio ſeu teſtimoniũ innocẽtie.ſicut dictũ ẽ de pur gationibo ᷣm legez Beut. xxj. et exoð.xxij.vbi dicit᷑. Si quis cõmendauerit ꝓximo ſuo aſinũ ſuũ et moꝛtuꝰ fue⸗ rit : iuſiurandũ erit in medio q; nõ extenderit manus ſu as ad rem pꝛoximi ſui:ſuſcipietq; dñs iuramentũ:⁊ ille reddere nõ cogetur.¶ Item ad ꝓbatõem ꝑ inſtrumẽtuʒ legit᷑ in JZere.xxxij.Accepiſſe libꝛũ poſſeſſionis ſignatuʒ et ſtipulatõnes et rata ad ꝓbatõem facte emptõis.⸗ Jt de pꝛobatione ꝑ pꝛeſumptiones habetur.iij.reg.iij.vbi Salomon adiudicauit filium mulieri que compaſſa eſt interfectioni ipius.¶ De ꝓbatione vᷣo ꝑ teſtes numeri. xxxv. Homicida ſub teſtibo punit᷑. Hec auteʒ diſtinctio pꝓpbationũ aſſignatur a iuriſꝑitis. Circa quã pꝛimo queritur que ſit ratio pᷣdicte diſtinctionis.Qam non vi etur diſtingui pꝛobatio que eſt ꝑ iuramentũ a pꝛobati one que eſt ꝑ teſtimoniũ:cum teſtimoniũ non feratur ſi ne iuramẽto.¶¶ Item dubitat᷑ de ꝓbatõne que eſt ꝑ facti euidentiam.an interuenienti tali ꝓbatione ſeruandus ſit oꝛdo iuris:qꝛ ſicut dicit canon.ij.q.j. ¶Danifeſta ac⸗ cuſatione non indigent.Et iteruʒz dicit decretalis.ꝙ in crimibus notoꝛijs nec accuſatoꝛ nec teſtis neceſſarius ẽ: cum huiuſmodi crimina nulla poſſint tergiuerſatõne ce lari:ergo pᷣtermiſſo omni iuris oꝛdine poteſt ſententia ferri:vbi eſt pꝛobatio per euidentiam facti.q Contra.j. deut᷑· Audite illos:et qdð iuſtum eſt iudicate.Glo.iQul⸗ lus debet iudicari niſi pꝛius auditus.ergo neceſſe eſt vt pꝛecedat citatio rei et interrogatio.¶ Item dubitat᷑ de ꝓbatione que eſt ꝑ famã. Mam ſi ꝑ famam ſufficiẽs eſt ꝓbatio et iuſta:iuſta fuit damnatio. Saluatoꝛis a pi⸗ lato:cum fama eſſet:et ꝑ pꝛincipes et ſcribas:et plebeʒ iudeoꝛum:q eſſet malefactoꝛ.quod falſiſſimum eſt. Re⸗ linquitur igitur ꝙ non eſt per famam ſufficiens pꝛoba⸗ tio:nec iuſta condemnatio.¶ Ytem dubitatur de pꝛoba⸗ tionibus per pꝛeſumptiones:et teſtimonium et per in⸗ ſtrumenta. Sed de pꝛeſumptionibus et teſtimonio in⸗ fra ſpecialiter queretur. De pꝛobatione autem ſeu fide inſtrumentoꝛum:non eſt noſiri negocij:et ideo iuriſpe⸗ ritis relinquendum eſt. Dicendum igitur ad pꝛimuʒ ꝙ ratio pꝛedicte diſtinctionis eſt:quia omnis pꝛobatio aut pꝛocedit ex facto.aut ex ſcripto.aut ex verbo. Itẽ ex facto duobo mõis. ex maiĩfeſto facto aut ex facto pᷣſũpto Itẽ ex verbis tribo modis.qꝛ aut ẽ ꝓbatio boneſti: aut innocẽtie:aut maleficij. Scõm h̊ ꝗ̊ accpiũt᷑ pᷣdicte diffe⸗ rentie.Qam pꝛobatio ex facto manifeſto eſt pꝛobatio ꝑ euidentiam facti.pꝛobatio ex facto pꝛeſumpto eſt pꝛoba tio ꝑ pꝛeſumptiones.pꝛobatio vᷣo er ſcripto eſt pꝛobatio inſtrumenta. Pꝛobatio maleficij requirit pꝛobationẽ teſtimonij. Pꝛobatio innocentie requirit pꝛobationem iuramenti. Pꝛobatio vᷣo honeſti admittit pꝛobationem per famam. Ad illud quod obijcit pꝛimo diſtinguitur Nam pꝛobatio ꝑ iuramentum ſupꝛa diſtinguitur a ꝓ⸗ batõne ꝑ teſtimoniũ:qꝛ ad ꝓbationeʒ admittit᷑ iuramẽ tum rei ad purgationem innocentie:que non admitte⸗ tur ad pꝛobationem culpe.pꝛobatio vo per teſtimoniũ quod etiam eſt iur amento firmatum et perſonarũ diffe rentium ab actoꝛe et reo requiritur ad conuictionem culpe.ſicut autem purgationem innocẽtie ſequitur ab⸗ ſolutio accuſati.ita ad victionem culpe ſequitur cõdem natio. Jura autem pꝛonioꝛa ſunt ad abſoluendum q́; ad condemnandum. Patet ergo qualiter differt pꝛo⸗ batio que eſi per iuramentum a pꝛobatione que eſi per teſtimonium.4 Ad aliud quod queritur de pꝛobati/ Nueſtio one queẽ ꝑ facti enidentiã.dðm ꝙ ꝙᷓuis nõ ſit oꝛdo ſer nãdus qui ẽ ĩ occultis inquirẽdis:ẽ tñ quidã oꝛdo iudi cuarius ibi ſerusdus: ſicut dicit decꝛetalis.qꝛ reus debʒ citari et interrogari. 2 eo pññte vel ꝑ cõtumaciãũ abſente ſentẽtia debet dari.vñ beatus zepherinus.iij.q.ix. Ab⸗ ſens nemo iudicet᷑.qꝛ diuine et humane hoc ꝓhibent le ges. q intelligit᷑ niſi abſens fuerit er cõtumacia. Pꝛo pñti nãq; ↄtumacia eũ habere facit:ſiẽ dicit Sratianꝰ. Si aũt querat᷑ ꝗd dicat᷑ factũ euidẽs.ĩ crimĩbo. diſtĩ⸗ guẽdum.quia ẽ notoꝛiũ iuris et facti Motoꝛiũ iuris eſt illud factũ de quo ꝗs canonice ↄdemnatus eſt: ſicut dic xcretalis.i Lotoꝛiũ iuris ẽ ð qͥ aligs canonice ↄdemna tur.vel qñ crimen notoꝛiũ nõ diffitet. Notoꝛiũ vo facti Dupliciter.aut pᷣſumpti.aut manifeſti.i Lotoꝛiũ facti pᷣ ſumpti ẽ.vt paternitas.filiatio.ſicut dicit lex. qꝛ ſempeꝛ mater certa ẽ etiã ſi virgo cõceperit. pater vpᷣo ẽ quẽ nu⸗ ptie demõſtrant.iQotoꝛiũ vᷣo facti manifeſti ẽ de fama publica ſuũ pᷣſtat adminiculũ:⁊ ipᷣa rei euidẽtia ꝓteſta tur:nec põt aliqua tergiuerſatõe celari.ſicut dicit decꝛe talis.Quocũq; iſtoꝝ modoꝝ crimen notoꝛiũ ſit: põt in ler ex officio ſuo punmire criminoſum. qᷓuis coꝛã eo nõ aecuſet᷑:nec teſtibo ↄuincat᷑.¶ Ad vltimuz vᷣo qð obijcit᷑ de ꝓbatõe ꝑ famã.ddᷣm ꝙ ꝓbatõ ꝑ famã nõ admittitur ad ↄuictõem maleſicij.q ẽ ad ↄdemnatõem: admittit᷑ tñ ad ꝓbatõem honeſti matrimonij ꝗꝓpter religioſitatẽ. Ju⸗ ra em̃ facilia ſunt ad recipiẽdum ꝓbatõeʒ religioſitatis 27 honeſtatis. Difficilia vᷣo ſunt ad ꝓbatõem recipiendã turpitudinis:et vñ ſit reatus ↄdemnatõnis. Ideo ſicut patet ex pdictis ad ↄuincẽda maleficia nõ ẽ admittẽda ꝓbatio ꝑ famam ſolum. H Mlembꝛum ſextum Onſequẽter querit᷑ ð; pꝛobatõe per teſtes Z Circa quod querũtur duo.Pꝛimo an ad L pꝛobationem admittatur teſtimonium te auditu. Secũdo de fide teſtibo adhibẽda. Articulus pꝛimus D pꝛimuʒ obijcit᷑. Dicit canon beati calirti. 222 iij.q.ix. Teſtes ꝑ quãcũq; ſcripturã teſtimo⸗ miũ nõ pferat: ̊ ptes de his que viderũt v nouer̃t teſtimoniũ dicat. nec ꝓferãt teſtionia niſi de his q̃ ſub eoꝝ pñtia acta eẽ noſcunt᷑.Ex q videt᷑ relinqui. ꝙ teſtimoniũ de auditu nihil ꝓbatĩ iure. 4Cõtra. leuit. x Aia que audierit vocẽ iuratis:teſtiſq; fuerit.ᷓ põt ferre teſtimoniũ de auditu. Itẽ de oĩ eo q ceꝛtiſſime cogno ſcimus teſtificari poſſumꝰ. Sʒ ſicut ea q̃ videmꝰ ĩ ſctis certiſſime ſcimus:ita ea q audimꝰin verbis. de verbia teſtiſcari qᷓ audim poſſumꝰ. Rñſio.audiri dr aligd ꝑ ſe.aliqd ꝑ accidẽs. Per ſe audimꝰſonos 2 verba. 2 de his teſtificari poſſumꝰ. vt ſi audiam?ꝙ aligs dicat ver⸗ ba ↄtumelioſa ʒ aliquẽ.vel aliquẽ ↄfiteri pecuniã taleʒ eẽ ſoluta. vel tonitrua eẽ facta tali die. In hmõi rere qc cipit ꝓbatio teſtimoni ð auditu. Iiẽ ꝑ accidẽs audimꝰ7 factũ aliqð quod nobis aliquo narrãte refert᷑.⁊ qꝛ non põt certiſſime ſciri:niſi alio mõ fuerit cognitũ:nõ vale bit in huius teſtimoniũ de auditu.vñ quẽadmoduʒ di⸗ ſtinguit in li.ad paulinã de vidẽdo ceo. inter ſcire 1 cee⸗ dere: his que ſcimus noſipi teſtes ſi umus. his dᷣo q̃ credi mus alijs teſtibus mouemur ad fidẽ. In hię gͤque vere pñ̃t ſciri ꝑ auditũ:valet teſtimomiũ de auditu hoc ẽ iver bis.qꝛ taliũ poſſumꝰeſſe veri teſtes. In bis ðo q̃ ſolum alieno teſtimonio ↄgnoſcimꝰ:teſtes eẽ non poterimns. Ad illud qð obijcit. ꝗ teſtimoniũ lebet ꝓferri de vi ſu.dðm ꝙ noie viſus intelli git glibet ſenſus. ſicut dicit aug.ſuꝑ iohannẽ vltio. Palpate et videte.Exo.xx. Po pulus videbat voces. Articulus ſecundus xv. Einge querit᷑ de fide teſtib adhibẽda. Cir⸗ ca qð nota qð dicit decretalis titulo te teſti⸗ bus. E diligẽter teſtes ſunt examinandi.2 debent de ſingulis circũſtãtijs pꝛudẽter inquiri. videli⸗ cet de cauſis.ꝑſonis.loco.tꝑe.auditu.viſu.ſcia:vel cre⸗ dulitate vel fama. Hec aũt examinatio iõ faciẽda eſt. vt ſciat᷑ quãta fides ſit dictis teſtiũ adhibẽda. Muerit᷑ bpꝛumo ð illis que ponunt᷑ derogare fidei teſtiũ.qᷓ ſunt tria pꝛincipaliter. res.tpᷣus et locus.cũ in bis diſſenti⸗ unt. Res vt cũ vnus teſtificat᷑ de vna re vel ꝑſona alius d alia.exqͥ em nõ ↄueniũt:nihil ꝓbant.ſicut dicit canõ xxrv.q.vj.Lpᷣus vt cũ vnus teſtificat᷑ aliquio factuʒ ĩ vno tꝑe alius in alio.ſicut dicit canon Leonis pape.iij q.ix. Ceſtiũ voces tãqᷓ; pluriũ nõ admittant᷑ qs tempo rũ diuerſitas ſimul eẽ ꝓhibuit.Locus vt cũ vnus telli⸗ ficat᷑ aliquid factũ eẽ in vno loco.alius ĩ alio in quẽ mo dũ repꝛobanuit teſtimoniũ ſenũ ʒ Suſannã.Danieł.xiij NQuia vnus dixit factũ eſſe ſub pꝛino.alius ſub cino cri men ſeu adulteriũ qð imponebãt ſuſanne.4: Queritur qᷓ ſit rõ quare diuerſitas in huiꝰfidẽ teſtimonij excludit. I nõ videt᷑ diuerſitas tꝑis teſtimoniũ viciaꝛe. nã põt ferri teſtimoniũ q; vnus dicat factũ eẽ tꝑe ſereno.alius tꝑe nubiloſo.¶ Itẽ põt ↄtingere ſicut frequẽter accidit ꝙ recoꝛdabit᷑ de facto et nõ tꝑe.hoc ẽ die vel menſe quo factũ ẽ. Ad qð rñdendũ ꝙ rõ q̃re pdicta diuerſitas: ̈tum ad rem tpᷣus et locũ.fidem teſtimonij euacuat eſi ga ſiue diuerſe ſint res:aut diuerſa tꝑa:aut diuerſa lo⸗/ ca.de quibo teſtificant᷑ quilibet de ſe aſſerit ſolummodo ⁊ licut dicit decretalis.ꝙ vbi quilibet aſſerit de ſe: licet plures fuerint:nõ eſt eis credendũ cũ quilibet ſit in ſuo teſtimonio ſingłaris.et dicit lex deut.xix.Mõ ſtabit te⸗ ſtis vnus ʒ aliquẽ.¶ Ad ſecũdum dicũt teſtẽ eẽ interro⸗ gãdũ de anno.mẽſe et die celebrati cõtractus.ſ⸗ 3nõ vtꝝ tp̃ᷣus erat ſerenũ.aut pluuioſum. Si autẽ pfiteat᷑ teſtis ſe nõ recoꝛdari te tꝑe.nihilominus ei credit᷑. et ſi nnus dicat hoc eẽ factũ tali tꝑe.alius expꝛeſſe dicat ↄtrariuʒ tũc neutri eſt fides adhibẽda. Itẽ queꝛit᷑ de diuerſita te teſtiũ vt ſciat᷑ quibo ſit fides adhibẽda.i ⸗Zã aliquãdo introducunt᷑ teſtes ↄtrarij.aliqñ diuerſi:et interdũ vnꝰ vni.plures płlibo.aliqñ teſtis ſibip̃i ẽ ↄtrariꝰ.Queritur g de teſte qui ſibipᷣi diſſidet.vtrũ ſit ei fides adhibenda qð videt᷑.Nam ſicut ſupra dictũ ẽ. teſtis interrogat᷑ de credulitate:et fama.ſed ꝑↄſideratõem diffeꝛentẽ ↄiectu roꝛũ/ꝓbabiliũ põt moueri ad differentẽ credulitatẽ.dif ferẽti tꝑe interrogatus.ponat᷑ ꝗ̊ ꝙ idem interrogatꝰ de credulitate differẽti tꝑe:diuerſa rñdeat. Interrogatus dæ viſu et ſciẽtia vnifoꝛmiter rñdeat.Cõſtans eſt ꝙ ipſe rñdet ſᷣm veritatem ↄſciẽtie.ergo ſi ſibip̃i diſſidiat vt di ctũ ẽ:nihilominꝰerit ei fides adhibenda.⸗ Cõtꝛa.iiij.q. iij. Qui falſe vel varie teſtimonia dixerint a iudicibus puniantur.et intelligitur in cauſa criminali.ergo non ſolum ille qui falſo teſtatur verumetiam ille qui varie puniendus eſt. Reſponſio dicendum ꝙ pꝛedictus nõ cbet dici ſibipᷣi diſſidere.quia ſᷣm conſcientiam pꝛofeꝛt qᷓuis differenter pꝛopter differens tempus et credulita tem. ſed ſi reſpectu eiuſdem tempoꝛis de ſcientia ſiue vi ſu ſibi contraria vel diuerſa diceret: teſtimonium eius omnino non valeret:ſicut dicit canon.iij.q.ix.et eſt am bꝛoſij in li.de paradiſo.pura et ſimplex teſtimonij ſeri⸗ es intimanda eſt.plerumq; teſtis cum ad ſeriem gello⸗ rum aliquid ex ſuo addicit: totam teſtimonij fidem par tis mendacio decoloꝛat. Item queritur vtꝛum pluri⸗ bus teſtibus ex vna parte pꝛoductis et ↄcoꝛdãtibo ſit fi⸗ des adhibẽda.qð videt᷑.qꝛ płes ſũt ⁊ ↄcoꝛdãt ſiẽ dic̃ lex deut. xix. In oꝛe duoꝝ aut triũ teſtiũ ſtabit oẽ verbum. ¶ECoõtra. Pñt teſtes eẽ coꝛrupti ⁊ vnũ et eũdẽ medita⸗ tũ ſermonẽ afferre.qᷓ nõ erit eis credendũ.nã ſicut dicit canon.iiij.q.iij. Oe teſtibo ↄſiderandũ ẽ qui ſimpliciter teſtimoniũ dicat.vtrũ vnũ eundẽq; meditatum ſermo⸗ nẽ afferãt. ¶ Rñ deo ?m legẽ bumanã canoniʒatã. ff. de teſtibo.iiij. q· üj. Si teſtes oẽs eiuſdeʒ honeſtatis ⁊ eſti matõis ſũt ⁊ negocij q̃litas ac iudicis motus cũ his cõ currit.ſequenda ſũt omnia teſtimonia. Reꝗrendũ ẽ igi⸗ tur ad oẽs ↄditões q̃ regrunt᷑ ad teſtẽ idoneum de ꝗbus habet᷑ ſup.q·de idoneitate teſtiũ. vYtẽ qritur ſi ex teſti bus ꝓductis ꝗda eoꝝ aliud dixerũt.⁊ ꝗdam aliud licet iĩpari nũero:ꝗbus fides ſit adhibẽda. Rũñ teo ̃m legẽ ff. canõizatã.iiij.qiij.ꝙ ſi diuerſa ſeu ↄria teſtes dixerĩt credẽdũ eſt dictis eoꝝ ꝗ dicũt illud quod nature nego⸗ cij ↄuenit: ⁊ qð inimicitie aut gratie ſuſpitõe caret.ↄfir mabitq; iudex motũ animi ſui ex argumẽtis ⁊ teſtimo nijs que rei eſſe aptioꝛa ⁊ vᷣitati ꝓximioꝛa eſſe conperit. 4 Itẽ q̃rit᷑ de teſtibus ex vtraq; ꝑte ꝓductis ſibinuicem ↄtradicentibo ꝗbus adhibẽda ſit fides. Si dicat᷑ ꝙ illi ꝑti adhi bẽda ſit fides ex q̃ ꝑte ſunt płes. Cõtra.lex.ff. canonizata.iiij.q.iij.i 2õ ad multitudinẽ reſpici opoꝛtʒ ſed ad ſincerã fidem ⁊ teſtimonia ꝗbus potius lux veri⸗ tatis aſſiſtit.¶¶ Itẽ poſſibile eſt multos eſſe viles et coꝛ⸗ ruptos ex vna ꝑte:⁊ tamẽ nũero płes.⁊ cõſtans ẽ ꝙ tũc nõ eſt ſtãdũ taliũ teſtimonio.qꝛ ſic dicit beatus Gregꝰ. ij.q.j.Si viliſſimi teſtes ſint exhibiti nullius ſũt momẽ ti. Quales autẽ vel cuius opinionis ad teſtimoniũ ad mittendi ſunt.habetur.S.q.de idoneitate teſtiũ.q Rũ⸗ co non eſt ſtandũ płalitati:ſed exrimatõi maioꝛi et ho neſtati. AUnde dicit canon ᷣm legẽ canoniʒatam: vt. S. dictum eſt.q nõ ad multitudinem reſpici opoꝛtet ſed ad ſinceram teſtiũ fidem. Inde etiam eſt qð dicitur Exo. xxiij.õ in iudicio plurimoꝝ acquieſces ſnie:vt a vero ceuies.nec ſeq̃ris turbã ad faciendũ malũ. Vnde iuxta hoc dicit lex canoniʒata.ſemper iunioꝛi ſenioꝛem ⁊ am plioꝛis honoꝛis inferioꝛes ⁊ mares femine:⁊ ingenuuʒ liberto pᷣferemus.Intellige alijs bonis conditionibus paribus. Item queritur.ſi omnes teſtes pꝛoducti ex vtraq; ꝑte ſint eiuſdem cõditionis: boneſtatis et bono ris:quibus erit credendũ? 4 Reſpõdendũ:quia tunc ſta bitur pluralitati teſtium: Fᷣm ꝙ dicit decretalis Inno. iij. titu. de teſtibus.Si teſtes vtriq; pꝛoducti honeſtatis eiuſdẽ ⁊ extimatõnis extiterint:cũ conſtet teſtes mona choꝛũ eſſe teſtibus archið. nũero paucioꝛes:ꝓ archið. ſententiam ꝓferatis.Loquitur in caſu cuiuſdam cauſe que vertebatur inter qndam archið.ei quoſdam mona chos.: Iibẽ querit᷑ ſi tot ſint ex ena parte quot ex alia eiuſdem honeſtatis.et extimationis.Ael ex vna parte ples et ex alia dignioꝛes.ita ꝙ numero poſſit dignitas adequari ⁊ ecõuerſo.Quid erit tũc iudici faciendũ.Re ſpondet᷑ ᷣm decretalem lucij tcij. Si ambarũ ꝑtium te⸗ ſtes ſũt eque idonei.poſſeſſoꝛis ſiue rei ꝑs alteri ꝓfera tur:cũ ꝓmptioꝛa ſint iura ad ſoluendũ q; ad cõdemnan dum.pᷣterqᷓ in liberali cauſa in q̃ ſi vtriuſq; ꝑtis teſtes equales fuerint pꝛo liberali cauſa ſententia pꝛoferatur. BGeneraliter ergo in iudicijs pꝛo reo ſententiandum eſt cũ in teſtibo eq̃litas eſt.ſequendi enĩ ſunt teſtes ꝗq ad hu manã declinãt ſententiã.⁊ hoc niſi fanoꝛabilioꝛ ſit pars actoꝛis:qꝛ videlicet ſtat ꝓ libtate:vł ꝓp dote: vł ꝓ teſtõ: vel ꝓ pupillo:vel ꝓ vidua.hec enim declinẽt ad huma nam ſententiã ꝓpter qð dicit in eccleſiaſtico.iiij. Eſio pu Piuis in iudicãdo miſericoꝛs vt pater ⁊ ꝓ viro matri il Membrum ſeptimmm. Onſequent queritur de ꝓbatione ꝑ pᷣſů⸗ ptiones.Eſt aũt pᷣumptio ↄiectura vnius facti ꝑ aliud factũ ſeu argumẽtũ ad credẽ dum vnũ factũ ꝑ ꝓbationẽ alterius facti NQuerit᷑ ergo vtꝛum in iudicio debeat admitti ꝓbatõ ꝑ pᷣſumptiones. Et ꝙ ſic oſtendit᷑ ꝑ iudiciũ Salomonis. uj. Reg. üiij.in quo adiudicauit pueꝝ mulieri.qᷓ cõpaſſa fuit ipius ĩterfectõi.⁊ ex affectu cõpaſſionis pᷣumptũ ẽ ſufficienter ꝙ eſſet eius mater.et alterius que ↄpaſſa ñ eſt ꝙ nõ eſſet mater ipius.¶ IKſẽ ꝓuerbioꝝ.xx.Ex ſtudi is ſuis intelligetur puer ſi munda ſunt et recta opa eiꝰ ſuꝑ quẽ locũ dic̃ Hiero.quẽcũq; vᷣtutibo ſtudere cũ mo⸗ deſtia ↄtinẽtie auditioni ſapientie.obſeruantie diuinoꝝ mandatorũ maxime ſimplicitati et humilitati videris: huius munda oꝑa ⁊ recta intellige.Ex quo relinquitur. ꝙ ſicut ex cõpaſſiõe affectus.⁊ ita ex ſtudio:⁊ excitatiõe intellectus pᷣſumitur de qualitate ꝑſone et actus.il Itẽ ecẽi.xix.Ex viſu cognoſcitur vir et ab occurſu faciei co/ gnoſcit᷑ ſenſatus.amictus coꝛꝑis et riſus dentium ⁊ in⸗ greſſus hominis enunciant de illo.ex quo relinquit᷑ ꝗꝙ ex habitu ⁊ modo conuerſatõis pꝛobatur habitus men tis.¶ Item dicit canon.xxx.j.q.ij. Non eſt pꝛeſumend—un ꝙ per vnum hominem rex cogeretur ad aliquid facien⸗ dum. Ex quo relinquitur ꝙ pᷣſumitur non coactus:ſed voluntarius feciſſe.ex oꝛdine igitur ſtatus ⁊ gadꝰ pᷣſũ⸗ ptio ſurgit ad ꝓbandũ ↄditõeʒ actus.q Itẽ dic̃ canon. xxxij.q.j.Certe i pᷣe ↄcubitꝰ ipe ↄplexus:ipᷣa ↄfabulatio et oſculatio ↄiacentiũ duoꝝ turpis et fetida doꝛmitio de dicus crimis ↄfitẽt. Ergo genus ⁊ qualitas actus pᷣſũ⸗ ptionẽ inducũt.¶ Itẽ dicit decretalis beati Grego.ſcri bens quibuſdaʒ de affꝛica. Qualiter moꝛtalitate ⁊ lan⸗ guoꝛibo naſcet᷑ q̃nto vicinioꝛes eſtis credo ꝙ ſubtiliuſ co gnouiſtis.Ex quo relinquit᷑ ꝙ pᷣſũptio noticie accipituꝛ ex loco.¶ Itẽ idẽ beatus Gꝛeg ſcribẽs Victoꝛi epᷣo.a tere te ĩ vicino nõ potuit.qð ad nos in lõgiquo ꝑuenit. ex quo relinꝗtur idẽ. ¶ Iem Hiero ſuꝑ illud Olee.viij. Scribã eis multiplices leges meas:ex pꝛius datis ⁊ ne glectis aparet ꝙ has negligẽt. Ergo ex circũ ſtantia tẽ⸗ poꝛis pᷣteriti:pᷣſumitur q̃litas ſtatus futuri.¶ Iẽ beatꝰ HBGꝛegꝰ.ſcribẽs Maxio epo.Ex trãſacta in te vita didi‚⸗ cimus quid de ſubſequenti tua conuerſatione pᷣſuma⸗ mus. Erx his igitur inſimul cõgregatis relinquitur. ꝙ argumenta ꝓbationũ in iudicio accipiunt᷑ ꝑ pſumptio nes. tũ ex affectu.tũ ex ſtudio.tũ ex conuerſatõe.tũ ex gradu.tũ ex actione.tũ ex loco.tũ ex tẽpore:⁊ ſimili mo do ex alijs circumſtantijs. Si ergo ex talibus ſumunt᷑ argumenta pꝛobationũ. ex talibus eſt iudicandum. 4lCõtra.j.Coꝛ.v.Si quis frater nominatur inter vos et eſt foꝛnicatoꝛ ⁊c.ſuper illud dicit Augꝰ. Noluit ho⸗ m inẽ ab homine iudicari ꝑ arbitrium ſuſpitionis ſiue extraoꝛdinario vſurpatoꝛioq; iudicio:ſᷣ legittime ↄui⸗ ctum: aut ſponte ↄfeſſum. Si ꝓbatio q̃ eſt ꝑ pᷣſũptio nes.q̃ntũ eſt de ſe nõ generat niſi ſuſpuiões facti:ergo ꝑ p̃ᷣſumptiões nõ erit iudicadum. Item nõne poſſibile ẽ ſicut legitur de ſocio cuiuſdã ſancti qui nudus cũ nuda: et in amplerus et in oſcula cniuſdam mulieris ꝓceſſit. et tamẽ ſicut dicitur animo ſimplici et ĩnocenti:et ↄſtãs eſt.qꝛ ſiẽ ſupradictum eſt hmõi actꝰ ĩitroducũt vebemen tiſſimas p̃ſumptiones de coytu et foꝛnicatõe.Cuʒ ergo pᷣ̃cipiatur in lege iudici:ꝙ iudicet ſᷣm veritatem cũ ↄtin gat 'm omnes pᷣſumptiones fallere. nõ erit iudicandũ ꝑ pᷣſumptiones. Rñ deo pᷣſumptio quadꝛuplicit acci⸗ pit᷑. Eſt.n.pᷣſũptio temeraria.violẽta.leuis. ꝓbabil. 2 Hm hᷣ ex pſüptõibo ĩducit᷑ qdꝛuplex ſuſpitiõis genꝰ ſᷣm eaſaẽ drias.¶ Temeraria pᷣfũptio eſt qñ aparet pie ctura boni et nõ mali: vt q oia ſigna ſunt boni nulla mali. ex tali p̃ſũptiõe ſurgit ſuſpitio temeraria:⁊ iudi ciũ temerariũ: q̃le fuit iudiciũ phariſei.vij. Cuce. Qui dicebãt ĩtra ſe. Hic ſi eẽt ꝓpheta ſciꝛet vtiq; q̃lis ẽ młr q̃ tãgit eũ qꝛ peccatrix ẽ:iudicãdo xpᷣm qꝛ ꝑmittebat ſe cõ⸗ tingi a mliere. Et ſimili mõ Mathei.ix. Suſpicio ⁊ iu diciũ ſcribaꝝ dicẽtiũ. Hic blaſphemat:cũ dñs dixerat ꝑalitico remittunt᷑ tibi peccata tua.i¶ Pꝛelũptio vo vio ſeta ↄtraria huic ẽ:q.ſ.apꝓparet ↄiectura mali ⁊ nõ bo ni.qꝛ videlicet oĩa ſigna ſũt mala ⁊ nulla bona.⁊ ex tali p̃ſũp tiõe ſurgit ſuſpitio violenta.talis fuit pᷣſũptio ĩ iu⸗ dicio ſalomonis.Cuʒz adiudicauit puerũ mulieri q̃ ee et tiebat᷑ moꝛti eius.nulla enĩ pᷣſũptio erat ꝙ mater e pueri in alia muliere imo omnino cõtraꝛia que petebat „ mrirren Nueſtio puerũ interfici.ↄtra hbumanã et naturalẽ pietatẽ nolẽs ꝙ viueret in manu alterius:dicẽs nec mibi nec tibi ſᷣ di uidat᷑. Pꝛeſumptio leuis eſt ĩ qua ẽ ↄiectura ꝑua ma⸗ li ſeu facti et magna boni.vt qꝛ multa ſigna boni ſunt. 2 ꝑua tñ aut nulla mali.2 ex tali pſumptoòe ſurgit ſuſpi⸗ cio leuis et indiciũ leue.quale videt᷑ fuiſſe iudiciũ Sa⸗ lomonis.iij.reg.ij. Cũ adiudicauit fratrẽ ſuũ interfici. qꝛ petiuerat abyſag ſunamitẽ.quis em Salomon ex pꝰ⸗ cedẽti facto añ ſuã in regno ↄfirmatõnem quo adonias fecerat ſibi currũ ⁊ equites:habuiſſet ſignũ ꝙ voluit re gnare:tñ poſt ↄfirmatõnem ſuam nõ legit᷑ factũ aliqð. niſi ſolum ꝙ petijt abyſag ſunamitẽ. ꝓpter qð videtur Salomon in iudicio ex leui ſuſpitõne fratrẽ moꝛti adiu dicaſſe. Si tñ aliter videt᷑ nihil derogat pñti intentoni. Leuis em̃ ſuſpicioẽ ſicut dictũ ẽ.qñ ẽ ↄiectura ꝑua ma⸗ li et magna boni.vt ſi vir bone fame videat᷑ ſemel loqui cum muliere in loco ſuſpecto. In taliba em̃ dĩ ꝙ dubia ſunt in melioꝛẽ ꝑtem interpᷣtanda.¶ Pꝛeſumptio vo ꝓ⸗ babilis cõtraria eſt hnic.ſqñ ↄiectura ẽ ex płibo:et fere oĩboſignis malis.⁊ ꝑua aut exilia ſigna ſunt boni.⁊ ex tali ſurgit ſuſpitio ꝓbabilis ad cautelã: ⁊ euitatõʒ ma⸗ li.in q̊ caſu dicit dñs ANdath. vij. Attẽdite a falſis ꝓpbe⸗ tis ꝗ veniẽt ad vos in veſtimẽtis ouiũ:intrinſecꝰautem ſunt lupi rapaces:a fructibo eoꝝ cognoſcetis eos. Fru⸗ ctus aut dicit actus plures.ex ꝗbo ſumit᷑ ꝓbabilis mali cie ↄiectura:qᷓuis aliquod ſignu appareat ſimplicitatis aĩe.Ex pᷣſumptõe ergo temeraria q ꝓuenit ex ꝑuerſita⸗ te accuſantis et ex pᷣumptõne leui.q ꝓuenit ex indiſcre tõe accuſantis.nõ ẽ aꝛgumentũ ꝓbatõis in iudicio:nec debent talia mouere animũ iudicis:et iuchciũ ex talibo pᷣſumptõibo phibet᷑ math.vij.Qolite iudicare ⁊c. Ex pᷣ ſumptõe ꝓbabili:nõ debet induci iudex ad ferendã ſen⸗ tentiã: ſᷣ ad indicẽdã purgatõnem vt dicit decꝛetalis de purgatõibo.Si ꝗs veriſilibo rõibo de raptu pulſatꝰfu⸗ erit canonice ſe purget.Ex pᷣſumptõe dᷣo vioſẽta ſumit argumẽtũ ꝓbatõis ad ferendã ſniam:vt in pᷣdicto exem plo iudicij Salomonis.iij.reg.iij.¶¶ Ad illud ẽ qð obij cit.ꝙ nullus iudicãdus ẽ arbitrio ſuſpitõis.dðm ꝙ; in crimibo ſuſpicio violẽta ſurgit ex ſpecie mala:vt ex oſcu lis et amplexibo ſupᷣdictis:q mala ſpẽs ꝓhibet᷑ ab apło cũ dicit.j.d theſał.v. Ab oi ſpecie mali abſtinete vos. Crimen gẽ in luſpitõe.ſj mala ſpẽs in certitudine q pu⸗ nit᷑ multotiens ſicut crimen.et iõ ꝓ ꝓbato crimie mala ſpẽs q̃ ẽ ſuſpicio violẽta accipit᷑ ⁊ iõ ĩ hmõi nõ eſt ex ar⸗ bitrio iudiciũ ſuſpitõis. Ad illud vo qð obijcit᷑ ð illo exemplo:dm ꝙ nõ eſt trabendũ adoſequẽtiam:⁊ ꝙ ap pꝛobata ſanctitas ꝑſone minuit cõtrarias circũſtãnas iĩ pᷣdicto caſu.vt nõ ſit ex eis pᷣſumptõ violẽta:tñ potius credendũ ẽ.ꝙ nullo mõ ſcts vir talibo turpitudinibus ſe exponeret.Et in hũc modũ terminat᷑ ꝑs in q̃ ingritur de ꝓgꝛeſſu iudicioꝝ ꝙᷓtũ ꝑtinet ad theologicam inquiſi tionem. Nueſtio.xlvj. de ſenten/ tia punitionis. Onſequẽsẽ inqui rere de ſentẽtijs iudicioꝝ. Dicit᷑ at̃ ſen⸗ tẽtia iudicialis tribo modis. ꝓpꝛie.coĩ⸗ ter et cõmuniſſime. Pꝛopꝛie ſententia üunununuiuiffinitois. Comuniter ſnia pᷣcepti ſeu iuſſionis.Cõmuniſſime ſnĩa excoĩcatõis ſeu punuõis. Snia at diffinitõis ẽ ipa cauſe detminatõ q ↄtꝛoueꝛ ſijs finẽ impoit ꝓnũciatõe iudicis abſolutõem ↄtinens ⁊ ↄdẽnatõʒ.ſᷣm qð dic̃ lex hũana ⁊ et᷑ diuia.Deut.xxv. Si cã fuerit inter aliqͥs ⁊ interpellaueꝛĩt iudices quem iuſũ eẽ ꝑſpererit illi iuſticie palmã dabũt.quẽ ĩpiũ cõ⸗ denabũt ĩpietatis.tũ ad pmã pꝑtẽ legis oñdit᷑ q̃liter ſnĩa iudicis dẽt ↄtinẽ abſolutõʒ iuſti.qᷓtũ ad ſecũdã em̃ q̃liter ↄdẽnatõeʒ rei. Snĩa vo pᷣceptiſeu iuſſiõis ẽ de⸗ — välvj. ſneil ſen madarñ pᷣncipis ſeu ſacerdotis ex auctoꝛitate ſcete ie poteſtatis. Oe q dent. xvij. Sequeris ſniam acerdotu 2 iudicis. 1 9 p̃ſunt loco queʒ elegerit dñs. ꝗ at ſuꝑbierit nolens obedire ſacerdotis imꝑio:⁊ iudicis creto moꝛiet᷑.¶ Snĩa vo excoĩcatõis ẽ ex auctoꝛitate iudiciaria. ſepatio a coĩone ꝓpli fidelis.qᷓ ꝓpꝛie qtuʒ ad ſeꝑatõʒ ſpũalẽ ꝑtinet ad euageliũ.qᷓtũ vᷣo ad ſepatõem coꝛpalẽ ⁊ in figura ptinet ad legẽ. Seꝑatio aũt iſta pe⸗ naẽ.qᷓ nõ infert᷑ niſi cõtumaci.buiꝰat exemplũ Qume. nacnbi etermĩata ↄtumacia Bathan et Abyron. peꝛ anm ert iudex Moyſes dicẽs. Recedite a taberna⸗ is hominũ impioꝝ. nolite tangẽ q̃ ad eos ꝑtinent: ne inuoluamini ĩ pctis eoꝝ. Sili mõ dðᷣm.ꝙ ſnĩa puni tois ẽ ex auẽte diuĩe legis pene delinquẽtis determina⸗ tio. Omiſſis igr eis q̃ inquirẽda ſunt circa ſnĩaʒ diffini tois.q inquiſi tio ꝑtinet ad iuriſꝑitos.⁊ bis q̃ ꝑtinẽt ad inquiſitõem ſniĩe pcepti.q inquiſitio ꝑtinet ad tractatũ de obediẽtia. Omiſſis inſuꝑ his q̃ ꝑtinẽt ad inquiſitõeʒ ſniĩe excoĩcatõis.q inqſitio pꝛie ꝑtinet ad iudicialia no ue legis. vel ad qſionẽ de clauibo. tum ad pñtem in⸗ qſitõem:ingꝗrendũ ẽ de ſniĩa punitõis.ſeu legibo ꝑ quas pene materiales deteꝛminant᷑ peccatis:vel ꝑ rõnabileʒ cõſideratõem ſuſpẽdunt᷑ vt ñ inferant᷑ pctcis. Sciẽdũ igit ꝙ ĩ lege erãt quedã mala ꝑmiſſa. Quedã mala pu⸗ nita.Et ᷣm hoc variabant᷑ leges iudiciales. ã qdam erat in ꝑmiſſionibus.Queda iĩ punitõibo. Pꝛimo ergo qrendũ ẽ de legibo ꝑmiſſiõis.Secũdo ð legibo punitõis Circa leges ꝑmiſſiõis pꝛimo ĩ genere declarãdum ẽ tri plex genus ꝑmiſſiõis legis.Secũdo inquirendũ ẽ de le ge repudij odioſe vxoꝛis.Tercio de lege ʒelotipie ſuſpi ionis. Membꝛum pꝛunum Kiplex aũt malũ inuenit᷑ in lege nõ puni tũ:h̊ lege ꝓꝑmiſſum. Exactio vſurarum ab alijs q; a fratribo.deut.xxiij.i2õ feneꝛabe ris fratri tuo ad vſurã pecuniã: nec quãli bet aliã rem:̊ alieno.Odioſe vxoꝛis repudiũ. DBeutꝛo. xxiiij. Si acceꝑit hõ vxoꝛẽ:et nõ inuenerit gr̃am añ ocu los eiꝰ ꝓpter aliquã feditatẽ:ſcribet libelluʒ repudij ⁊c. Inueſiigatio ꝑ ſacrificium et maledictio culpe ſuſpecte vxoꝛis.v.nume. Si ſpũs ʒzelotipie cõcitauerit virũ con⸗ tra vxoꝛezʒ ⁊c̃.offeret oblatõem ⁊c.¶ Circa qð quernnt᷑ duo. Pꝛimo que fuerit rõ huiꝰtriplicis ꝑmiſſionis.Se cundo an culpa fuerit ꝑmittentis. 7 SNA, Preuiter qtum S. f. ad pꝛimũ querit᷑.cuzʒ multa alia mala in illo ꝓplło extite rũt.quare potiꝰiſta ꝑmiſſa ſunt impunita qᷓ; alia.q¶ Ad qð obijcit᷑ ſic.Quod ẽ minꝰpeccatũ minus ẽ puniẽdum Ergo lege iuſticie q̃ ſunt pꝓcta minoꝛa:magis debẽt reli qui impunita qᷓ; peccata maioꝛa.Cũ gᷓ minꝰ peccatũ fu it colligere ligna in ſabbato ꝙ; vſura.qð tñ peccatuʒ pu niuit lex moꝛte.xv.nume.Et fuꝛtũ bouis vel ouis minꝰ peccatũ ſit qᷓ; repudiũ vxoꝛis.qð ẽ cõtra ſacramentũ fe deris cõiugalis.et tñ fuꝛtũ punitum ẽ in reſtitutõe in q̃ druplum ꝓ oue:et quintuplũ ꝓ boue.Exo.xxij.Eꝛgo le — — ge iuſticie debuerũt vſure et repudia magis puniri.Er go iniuſtũ ẽ impunita relinqui: exquo minoꝛa puniunt᷑ Rñſio ꝙ iuſtiſſima rõne ꝑmiſſa ſunt pᷣdicta mala illi ꝓplo:et in lege nõ punita.Erat em̃ ille ꝓpluo dure cerui cis Exo.xxxij.et iõ ꝑmittẽda erãt ei minoꝛa mala ne in/ ciderẽt in peioꝛa:ꝑuerſus em̃ erat ille ꝓpłs qᷓ;tum ad ve bementiã cupiditatis ex ꝑte cõcupiſcibilis.qtum ad ve bementiã ire ex ꝑte iraſcibilis.qtum ad erroꝛẽ ſuſpitio nis ex ꝑte rõnabił.inde ẽ qꝛ ſciebat legiſlatoꝛ tãtã eoꝛũ dẽ cupiditatẽ ⁊ auariciã.vt nec fribo h̊ ẽ bebreis ab vſu ris ꝑcerẽt. niſi aliẽis ad vſurã daẽ ꝑmitterẽt᷑: ꝑmiſit er actõʒ vſuraꝝ ab alijs ꝙᷓ a fꝛibo. IM qꝛ ſciebat tatã eoꝝ dẽ iracũdie maliciã vt vxoꝛes odioſas:cũ ab eis nõ niſi / K 0 MWr „ 8 te . 0 2 Ti H. 5 IuO—τα⅓. 5 1 ETLHNE rr b 2 Nn: l. . V vynd — ee * N. pr-. 2 ꝑ moꝛtẽ ſeꝑari poſſent: occiderẽt. ꝑmiſit repudiũ odioſe vxoꝛis. Itẽ qꝛ ſciebat in eiſaẽ tantũ inualeſcere erroꝛis ſuſpitõem:vt ſola ſuſpitõe adulterij vera ſiue falſa ↄtra vxoꝛes ĩſurgerẽt ꝑmiſit ĩueſtigatõeʒ criniſ qð niſi dinio miraculo iueſtigari põt:pter qdð ĩſtitutũ ẽ ſacꝛificiũ ʒe lotipie:in quo maiĩfeſte miraculoſe dei ᷣtus oꝑabat᷑.vt illa que culpabilis eſſet ĩflato ventre femoꝛe putrefa⸗ cto ꝑiret:que vᷣo eẽt inocẽs inoxia ꝑmaneret.ecit igit legil latoꝛ ꝑ hmõi ꝑmiſſiones:ꝙ in tali pplo fieri potuit. vitelicet ꝑ minoꝝ maloꝝ ꝑmiſſiõʒ:eos a maioꝛibo auẽ⸗ ti.¶ Ad illud ̊ qð obicit.dðm ꝙ legiſiatoꝛ quedã mino ra mala guiſſime punire pᷣceperit:illa pculdubio de cã quia licet minoꝛa:freq̃ntius tñ in illo ꝓpło ↄtingebat:⁊ ſua freq̃ntia tranquillitari ⁊ paci illius ꝓpli pluſꝙᷓ alia maioꝛa nocebãt.⁊ ſine ſcãdalo⁊ diſſidio illius ꝓpłi pu⸗ niri poterãt. Quedã vᷣo maioꝛa mala minus puniri de⸗ creuit vel penitus ĩpunita relinꝗ:aut quia minns paci et tranquillitati nocebãt q; minoꝛa.⁊ ideo decreuit mi⸗ nus puiri.aut qꝛ ſine ſcãdalo? ſciſſiõe ↄcoꝛdie ⁊ pacis puniri nõ poterãt.⁊ ideo tecreuit ĩpunita reling diui⸗ no iudicio puniẽda.hoc aũt iuſtũ eſt.ſicut diẽ Aug in v.de.li.ar. Vlidet᷑ mihi legem iſtã que ꝓplo regendo ſcꝛi bit᷑ recte quedã mala ꝑmittere: que ꝑ diuinã ꝓuidenti am vindicant᷑. DHac aũt de cã fenerari alieno: ⁊ repudi are odioſã vxoꝛem.⁊ ĩueſtigare adulteriũ ſuſpectũ ꝑ di uinũ iudiciũ a lege relicta ſunt ipunita. Poſtea queritur S. ij. vtrũ iſta mala dimittere ĩpunita fuerit culpa ꝑmittẽtis vt legiſlatoꝛis ⁊ iudicis. Ad qð ſic ad Ro.j.ij ꝛõ ſolũ qui talia agũt digni ſunt moꝛte.ſed qui ↄſentiũt facien tibus.Glo.conſentire eſt tacere cũ poſſis redarguere. 4 Item decretalis.dicit᷑ ↄſentire ꝗ maiĩfeſto facinoꝛi de⸗ ſinit obuiare. Cũ ergo pᷣdicta mala ſint manifeſta faci⸗ noꝛa.legiſatoꝛ moyſes dicet᷑ cõſenſiſſe:cũ iſtis facinoꝛi⸗ bus non obuiaret.4 Item dicit auẽtas canonis. Erroꝛ cui nõ reſiſtitur aꝑꝛobat᷑.Cũ ergo Moyſes cꝰ erat re⸗ ſiſtere p̃dicto erroꝛi ñ reſiſteret aꝑꝛobabat erroꝛẽ ꝗ̊ pec cabat.¶ Item ad Roma. iij. Faciamus mala vt veniãt bona:abſit.Si ergo nõ ſunt faciẽda mala vt veniãt bo na.ergo nec tolerãda ſunt mala vt nõ accidat ſeu eueni⸗ ant mala.4 Item permiſit repudium qð erat peccatum Gᷓoſenſit fieri pctm. Itẽ ille fac cuiꝰ auẽte fit.Si ̊ au⸗ ctoꝛitate Moyſi fiebat repudiũ.qꝛ ſic ðꝛ Aath. xix. ADoy ſes mandauit dare libellũ repudij et dimittere. ergo ip̃e Moyſes ðꝛ feciſſe et ĩtroduxiſſe repudiũ pari rõne ⁊ vſuras:⁊ fenerari alieno:et ĩueſtigatõʒ adulte⸗ rij ꝑ diuinũ iudiciũ qð eſt temptare deůũ. Rñdeo.cum pateat ex pᷣcedentibo ꝙ iuſta de cã pᷣdicta mala ĩ illo po pulo debebãt relinꝗ ĩpunita diuino iudicio puniẽda :ñ fuit culpa legiſlatoꝛis ſeu iudicis ꝑmittẽtis p̃dicta qꝛ ſi cut dicit Augꝰ.li.j.de ar. Lex tẽpoꝛałq̃ regẽdo ꝓplo ſcꝛi it ea iudicãda ſibi aſſumit q̃ ſatis ſint ↄciliande paci hominibo ĩꝑitis.et quantuʒ poſſunt ꝑ hominẽ regi:illa adaut ſicut oſienſũ eſt nõ erãt ad cõciliatõeʒ pacis homi⸗‚⸗ num imꝑitoꝝ ſi ꝑ iudiciũ punirent᷑.⁊ iõ erãt ꝑmittẽda 4l Ad auctoꝛitates ̊ q̃s pᷣmo⁊ ſecũdo obicit.dðm ẽ.ꝙ; iĩtelligunt᷑ illo caſu.qn iudex pᷣlatus poteſt vtilit et ſine piculo ſciſmatis publici obuiare vel reſiſtire · Moyſes aũt pᷣdictis facinoꝛibo erroꝛibo nõ poterat vtilit᷑ obui are:qꝛ multitudo ⁊ coꝛdiũ duritia erat in cã. Reſpicien do ergo ad pacẽ ⁊ vnitatẽ tribuũ iſrael.que multo meli⸗ oꝛ eſt qꝙᷓ; pax int hanc ꝑſonã vel illã que poſſet tbari ſi ex odio vxoꝛis vel ſuſpitõe ĩcoꝛrigibili ĩterficerẽt vxoꝛes: decreuit iuſte vt ꝑmitterent᷑ p̃dicta ⁊ relinquerent᷑ ipu⸗ nita. ſicut in pᷣſenti eccleſia. quia nõ põt vtilit reſiſtere militibo ꝗ detinent decimas.qꝛ ſi reſiſleret maius malũ accidẽt ĩ eccleſia.ſ.ſciſſura:ꝑmittit eos decimas detinẽ 4Ad illud qð obicituꝛ tercic dicendum ꝙ non ſequitur nõ ſunt facienda mala vt ueniant bona ergo non ſunt 9 R. f † N ee 5 oP AV Pertile4 1 l = oaUN 22* ꝑmittenda: qꝛ qui facit mala peccat.ſed nõ qui ꝑmittit fieri cũ nõ poſſit vtilit reſiſtere:vel cũ ñ debeat ronabili ex cã reſiſtere:ſicut ipᷣe deus.qui ꝑmittit multa fieri ma la: tñ ex rõnabili cã:vt.ſ.ex eis eliciat bona. Ad quaꝛ tum diſtinguẽdũ ꝙ ꝑmiſſio dicit᷑ multiplicit.dicit᷑ eniʒ ꝑmiſſio ↄceſſionis :qñ licita ↄceduntur:vt cũ religioſo cõcedit᷑ viſitare patrẽ a ſuo pᷣlato. Itẽ eſt ꝑmiſſio diſpen ſatõis:qñ nõ licita ꝑ diſpẽſatõem facta licita ↄcedunt᷑. vt cũ abbas diſpenſatiue ↄcedit ſeu ꝑmittit monacho co medere carnes. Et eſt ꝑmiſſio ĩdulgentie:qñ aliquid li citũ cuius opoſitũ melius eſt ↄcedit᷑. vt ſcðᷣe nuptie ab apoſtolo.⁊ tñ melioꝛ eſſet ↄtinentia vidualis.Itẽ eſt ꝑ miſſio tolerantie.qñ ſimplicit᷑ illicita ne peius eueniat tolerant᷑: ſicut in pᷣdictis caſibo repudij fenoꝛis ⁊ ĩueſti gationis adulterij:⁊ in his nõ ſequit᷑. ꝑmittit ̊ ↄſentit niſi diceremus ↄſenſum ĩ ꝓpꝛie: ⁊ ſᷣm quid ⁊ ex ↄꝑatõe. et tũc ꝓpꝛie nõ eſt oſenſus in hoc.ſ.vt faciat repndiũ.fe nus.ſ.in alio quod eſt ne peius fiat.ſ.occiſio vxoꝛis:fe⸗ nerari fratri.Eſt iteꝝ ꝑmiſſio ſuſtinẽtie.ſicut dicit᷑. De us ꝑmittere multa mala fieri:vt ex eis eliciat bona ſic dicit Augꝰ. Qullũ malum ꝑmittit deus fieri in repub⸗ lica niſi ex eo eliciat bonũ. Ad vltimũ dᷣm. ꝙ aucto⸗ ritate Aſdoyſi non fiebat repudiũ:nec ex auẽte legis: Fᷣ ex auẽte legis et Moyſi ſcribebat᷑ libellus.vt ꝑ hoc de traberent᷑ a repudio.⁊ hoc eſi quod oſtendit ANug ↄtꝛa Fauſtũ.illud de vxoꝛe non dimittenda:qð dominus pᷣ⸗ cepit cũ antiꝗs dictũ ſit. Quicũqʒ dimiſerit vxoꝛẽ ſuam ctt illi libellũ repudij. Dath̊.v. Si diligent itueamur videbimus nõ eſſe ↄtrariũ:vtiq; nolebat dimitti vxoꝛẽ a viro:ꝗ hãc ĩterpoſuit vt moꝛam in diſcidiũ aĩus pᷣceps. et libelli ↄſcriptõe ↄfractus abſiſteret:ſed ꝗd mali eſſet vroꝛem dimittere cogitaret pᷣſertim quia vt ꝑhibent.a⸗ pud hebꝛeos ſcribere lr̃as hebꝛeas nulli fas erat niſi ſo lis bebꝛeis ſcribis. Et dicit in eodẽ.libelluʒ vir bonus pꝛudẽſq; nõ ſcribẽt niſi in aĩio nimis auerſo atq; ꝑueꝛſo coõſiliũ ↄcordie inuenire nõ valeret. Mlembrũ ſecundum Onſequenter inquirẽdũ eſt ſpecialiter de lege repudij de q̃ dicit᷑ deut.xxiiij· Si ac⸗ ceꝑit hõ vxoꝛem et nõ iuenerit gratiam in oculis eius ꝓpter aliquã feditatẽ ⁊c. Pꝛe notandum eſt igitur ꝙ in hac lege duo erãt ꝑmiſſa.duo pꝛecepta. Permiſſum enim erat vxroꝛem dimittere. vn⸗ ce dicitur ibi dimittet eam de domo ſua. Permilſum e⸗ tiam erat vxoꝛi dimiſſe cũ alio cõtrabere.Vnde ibi di⸗ citur.cum egreſſa alterũ maritum duxerit ⁊c. Item pꝛe ceptum erat ante repudiũ libellum ſcribere. vnde dici⸗ tur ibi ſcribet libellum repudij.et dabit in manu illius et dimittet. Pꝛeceptum etiam erat poſt repudium re⸗ pudiatã non recipere in vroꝛem. AUnde ibi ſequitur.nõ poterat pꝛioꝛ maritus recipere eã ĩ vxoꝛem. 4 Circa er go partem iſtam queruntur plura. Etuʒ ad pꝛimo per miſſum. An repudium de ſe ſit peccatum.ſecundo. An ex lege factum ſit non peccatum. tum ad ſecundo ꝑ⸗ miſſum. An licitum ſit repudiare viro viuente cuma⸗ lio contrahere. An in repudio vir et mulier debeant pa rificari.et ad paria iudicentur. tum ad preceptum te libello ſcribẽdo q̃rit᷑ de cais repudij de effectu repu⸗ dij. tũ ad pꝛeceptũ de repudiata nõ rcipiẽda querit᷑ an licitum ſit viro penitenti repudiatam reciꝑe. Articulus pꝛunus Veritur ergo pꝛimo. An repudium de ſe ſit peccatum. Ad quod ſic Math.v. Dico vo⸗ bis ꝙ omnis qui dimiſerit vroꝛem ſuam ex/ cepta cauſa foꝛnicationis.facit eam mechari.ergo cum repudiãs ꝓpter feditatem dimitteret vroꝛem non cauſa foꝛnicationis fecit eam mechari.ergo peccabat.il Iteʒ 2 E. KXN 9 a Deg ſdre Fupen — —--—— — —— — — — — — — — — — — — mmnmmn nnmm Aepud PRan Pq Nueſtio aug. cõtra fauſtũ. Illicitũ ẽ ꝙ illa lexr ꝓbibet qua natu⸗ ralis oꝛdo ſeruat᷑.̊ repudiũ ꝓhibet᷑ lege qua naturalis oꝛdo ſeruat᷑.̊ repudiũ ẽ illicitũ.¶Minoꝛ patet.qm̃ ð le⸗ ge naturali ẽ matrimoniũ in indiuiduã vite ↄſuetudinẽ Repudium aũt ẽ cõtra indiuiduam vite conſuetdinem. Itẽ Yo.criſo.Qui ſᷣm legẽ dimittit vxoꝛẽ quatuoꝛ co⸗/ mittit iniquitates.quia qͥ ad deũ exiſtit homicida. et qa dimittit nõ foꝛnicantẽ.⁊ quia facit eã adulterari:⁊ illũ cui ip̃a copulatur. Ex quo relinquit᷑ ꝙ repudiũ ſm ſeẽ moꝛtale peccatũ. Cõtꝛa.math.v.dictũ ẽ. Quicũq; di miſerit vxoꝛẽ det illi libellũ repudij. Glo. DHabundan⸗ tioꝛ iuſticia.quia ibi licet dimittere.hic nõ niſi cã ſoꝛni catõis.Si &̊ ſᷣm legẽ licet dimittere.ᷓ dimittere nõ eſt peccare nec dimilſio peccatũ.¶ Icẽ.vij. Ro.Cex ſancta et mãdatũ ſanctũ et iuſtũ ⁊ bonũ. Inde arguit. Opans ſm legẽ ſanctã ⁊ ᷣm ſanctũ mandatũ et iuſtũ nõ peccat ſʒ repudiãs vxoꝛẽ ſᷣm legẽ oꝑabat᷑ ſᷣm legẽ et mãdatum legis.&̊ repudians nõ peccabat. Itẽ legem repudij de⸗ dit Soyſes a ſpũſancto.gᷓ qui dabat libelluʒ repudij: dabat illum ſm legẽ datã a ſpirituſancto. ̊ non pecca⸗ bat. Itẽ qui repudiabat vxoꝛẽ ſcribebat cauſas repu⸗ diatõis ꝓpter quas dimittebat vxoꝛẽ et deferebat ad iu dicẽ.⁊ ſi iudex indicabat illas cãs eſſe ſufficiẽtes dimit tebat vxoꝛẽ.Cũ q̊ ᷣm ſnĩam legis iuſtã ꝓ ſe datã a iudi⸗/ ce dimittebat vxoꝛẽ:nõ peccabat dimittendo vel repudi ando vxoꝛẽ. Itein diuoꝛtiũ in noua lege ex cã ↄceſſa in eadem lege que ⁊ cã foꝛnicatõis ẽ licitũ.q̊ repudiũ ex cã oceſſa in veteri lege ẽ licitũ. Rñſio ſᷣm aug.ſuꝑ illuo ADath.v.dictũ eſt qui dimiſerit vxoꝛẽ ⁊c̃.dictum ẽ ꝙ ſi vxoꝛ nõ placet viro ꝓpter aliquã feditatẽ dimittet eam: qð rpᷣc exponit ꝓpter duriciã maritoꝝ.math.xix.ſuper quẽ locũ dicit Rabanus. AMalluit repudiuʒ indulgere q́; odiũ et homicidiũ ꝑmanere. Item ioh.criſo.ſuꝑ mat᷑. v.dicit. ꝑmittendo repudium nõ dei iuſticiaʒ mon⸗ ſtrauit vt q̃ſi ᷣm legẽ agẽtibo peccatũ:nõ videat᷑ eẽ pec⸗ catũ.Ex his ̊ patet.ꝙ repudiũ repudiãti peccatum eſt Permittenti ᷣo repudium ex ↄꝑatõe maioꝛis mali vi⸗ tadi nõ eſt peccatũ.vt patet ex ſupꝛadictis.¶ Ao illud g quod pꝛimo obijcit.dðm.qꝙ in lege d licitũ.qð lege nõ ꝓbibet᷑. Diſtinguẽdum ꝗ̊ ꝙ ẽ licitum ſimpliciter.quod nulla lege ꝓhibetur.nec naturali nec moyſi.nec euãge⸗ lij.et boc modo repudiatio illicitum ⁊ẽ.quia ꝓhibitum ẽ ex lege naturali ⁊ lege euãgelij.Et eſt licitũ ſᷣm quid qð aliqua lege nõ ꝓhibet᷑:et hoc mõ repudiũ dr licitũ:quo ad legẽ veterẽ.quia ibi nõ ꝓhibebatur.¶ Ao ſecũdum dðm.ꝙ oꝑari ſᷣm legẽ ẽ dupliciter.ſᷣm legẽ ꝑmittentem et ſm legem pᷣcipientem. Oꝑari vo ſᷣm legẽ ꝑmittentem nõ eſt oꝑari bonum.ĩmo potius malum.ſed tamen mi⸗ nus in ↄꝑatione peioꝛis. VUnde dicit Jo.criſo. Permi⸗ ſit moyſes dari libellũ repudij:ne pꝛopter odium repu⸗ dij funderetur ſanguis.permiſit fieri mala ne fierẽt pe⸗ ioꝛa.Oꝑari vo ᷣm legem pᷣcipientem eſt bonũ.quo mo do nõ oꝑatur qui repudiat:ſed pᷣdicto modo.i Ao ter⸗ cium dom. ꝙ lex de libello repudij quodaã toleꝛabat.ſ. ſeꝑatõem.et ad quiddam obligabat.tamẽ ſub cõditõne ſcʒ ad hoc vt ſi vellet quis dimittere xxoꝛẽ non dimitte⸗ ret niſi pꝛopter cauſas ſcriptas in libello repudij. Daꝛe ergo libellum in pᷣcepto erat ſub conditõe.ſ.ſi vellet di⸗ mittere non ſimpliciter:nõ ſequitur ergo dabat libellũ repudij ſᷣm legem datam a ſpirituſancto. ergo non pec⸗ cabat. Dabat em m legem ex tolerantia conditõnali. no ex auctoꝛitate et ſimpliciter a iudice.¶ Ad quartuʒ dðm. ꝙ non valet bec argumentatio.m ſententiam le⸗ gis datam ꝓꝙ ſe dimittebat vxoꝛem. exrgo non peccabat. quia iuder nõ dicebat in illa ſentẽtia ꝙ vir poſſet dimit tere vroꝛem.ſed ꝙ poſſet ſine pena legali.et ponunt ex⸗ emplum.ſicut ſi litigarent ſacerdotes contra milites de æcimis.iudex nõ daret ſententiaʒ pꝛo militibus. ꝙ ipi cimas detinerent. ſed diceret ſacerdotibus ꝙ tacerẽt. et non puniret milites ne fieret ſciſſura.. Ad quintum dicendum. ꝙ non eſtiſimile de diuoꝛtio in noua lege. et — 4 . „ .Y n RE 4* 20Pia, Lſ P WI) „Duy E KE Po l nirle. NRi xlvj. repudio in veteri.quia ĩ noua lege cauſa diuoꝛtij poteſt eẽ iuſta interueniente zelo iuſticie:ſed ĩ veteri lege cau⸗ ſa repudij ſemper eſt iniuſta.cum cõcernat odium et af⸗ fectum nequitie:et opponatur ſacramento et fidei cõiu⸗ gali.Et ideo repudium ſemper eſt malum ᷣm ſe. Articulus ſecundus Oſtea queritur an repudium er lege fiat nõ peccatum. Ad quod ſic dicit Joh.criſo.ſuꝑ illud math.v. Quicũq; dimiſerit vxoꝛẽ ſuazʒ det illi libellum repudij ⁊c̃. Hoc ꝑmittendo nõ dei iuſii ciam demonſtrauit ſed a peccato abſtulit culpam peccã di. ergo per legem factum eſt nõ paccatum.4. Jtem ideʒ ibidem. pmiſſum eſt repudium malum quidem tamẽ li⸗ citum.¶ Item idem ibidem. Hac ratione apoſtoli pᷣce⸗ perunt ſecundas nuptias ꝓpter incõtinentiam hominũ ꝓmiſit non pᷣcepit.quod ꝑmittimus nolentes pᷣcipimus quia malas hominũ voluntates ad plenuʒ ꝓhibere nõ poſſumus.Si ergo ſecunde nuptie ex ꝑmiſſione apoſto li fiunt ſine peccato: ergo repudium ex ꝑmiſſione legis factum eſt ſine peccato.¶ Item occidere maluʒ eſt in ſe ſed tamẽ per legem iudici fit nõ per peccatum cum dici tur exo.xxij. Maleficos nõ patieris viuere. Eꝛgo q;uis dimittere ſiue repudiare vxoꝛem in ſe ſit malum. tamẽ inteꝛueniente lege fiet nõ peccatum.cum dicit᷑.xxiiij.de⸗ utro.Volenti dimittere vxoꝛẽ det illi libellum repudij. AMaius em̃ malum eſt occidere qᷓ; repudiare: quia op⸗ ponitur maioꝛi bono videlicʒ vnitati nature.que ẽ eẽn⸗ tialis homini.Repudiũ vᷣo opponitur vnitati ſacramen ti que eſt accidentalis. Cõtra.math.xix. Eſt verbuʒ domini.⁊ cõmunis animi cõceptio quos deus cõiunxit homo nõ ſeꝑet.& iure naturali eſt ꝙ illi qui ſunt cõiun cti auctoꝛitate diuina:nõ ſeꝑentur auctoꝛitate humana ergo repudium erat cõtra ius naturale.Sed qð ẽ con⸗ tra ius naturale:nõ recipit diſpenſatõnem nec poteſt fi eri licite.ergo repudium nõ poteſt fieri licite.¶ Itẽ ibi⸗ dẽ dicit dñs ꝙ ad dnriciã coꝛdis iudeoꝝ ꝑmiſit Moy ſes dimittere vxoꝛes:ab initio aũt nõ ſic. Ergo iudei re pudiando peccabãt cõtra legẽ dataʒ ab initio.hoc ẽ con tra legẽ naturalẽ ex quo relinquit᷑ ideʒ. Rũſio.dicen dũ.ꝙ repudiũ ex lege ñ ẽ factũ licitũ.ĩmo ſicut diẽ aug. Legẽ de dimiſſione vxoꝛis:xpᷣc exponit ꝓpter duritiam maritoꝛum datam:vt nõ ↄcedat᷑ diſſidiũ.ſ̊ vt tollat᷑ ho micidium.i Ad illud ̊ qð obijcituꝛ pꝛimo ꝙ a peccato abſtulit culpã.Nota ꝙ ꝓpꝛie loquẽdo.aliud eſt dicẽ pec catum.aliud dicere culpã.Accidentale em̃ ẽ peccato eẽ culpam.peccatũ em̃ dicit inoꝛdinatõem ↄtra diuinũ mã datum.Culpa vo dicit inoꝛdinationem puniendam ſᷣm legem.abſtulit ergo culpam a peccato cum data lege re pudij non puniebantur pꝛo hmõi peccato.¶! Ad ſecun dum ſimili modo intelligendum eſt illud quod dicitur repudium malum:tamẽ licitum vt licitum nõ excludit reatum eterne pene.ſeo reatum pene legis.¶ Ad terciũ dicendum.ꝙ in repudio et in ſecundis nuptijs eſt ꝑmiſ ſio ↄꝑatiua ⁊c̃. Ixo criſo.dicit.ꝙ hac ratione.id eſt cõ ſimili quodam mõ apoſtoli ſecundas nuptias pꝛecepe runt:tamen differenter: Mam ſicut patet ex pᷣcedentibo ſecunde nuptie ꝑmittuntur ꝑmiſſione indulgentie.qua conceditur licitum imꝑfectuʒ reſpectu ſtatus ꝑfectõꝛis KRepudium vo permittitur permiſſione tolerantie qua toleratur illicitum quod eſt minus malum comꝑatiõe cterioꝛis:Fᷣm ꝙ dicit auguſti.ADelius eſt enim diuidi boc eſt minus malum eſt repudium fieri qᷓ; per odium ſanguinem fundi. et ideo Criſoſto.ſuper illud Math. Per mittit fieri mala ne fierent peioꝛa.⸗ Ad quartum vᷣo dicendum. ꝙ occiſio et repudium poſſunt comꝑari dupliciter qtum ad effectum:et qdtum ad cauſam. M⸗ tum ad effectum occiſio magis malum ẽ.ſicut dicit au guſtinꝰ. MMeliꝰeſt diuidi qᷓ; peꝛ odiuʒ ſangninem fundi Mtum vo ad cauſam. Repudium ſimpliciter maius 7 ns un BDint – N„ Ac,en vU. : N* ES ese K n Ov sä ve200 ( = α — OH) 30 479 f.. ert. A X n 9 malũ ẽ.quia occiſio põt eẽ ex affectu virtutis et iuſticie. Repudiũ vo ſemꝑ ẽ ex affectu iniuſticie: ſicut dictũ eſt. et patebit inferius. Peeterea. occiſio malefici fiebat auctoꝛitate diuine legis. Repudiuz vo ex ꝑmiſſione le⸗ gis. cã aũt et affectus oꝑi nomẽ imponit qᷓtum ad boni tatem et maliciam. Articulus tercius Verit᷑ cõſequẽter.vtrũ licitũ eẽt ſᷣm legeʒ re pudiate viuẽte poꝛe viro aliuʒ duceꝛe:qð vi⸗ det. quia dicit lex de repudiata.Deut᷑.xxiiij. Cũ egreſſa viꝛũ alterũ duxerit.& lex ↄcedit ei maritũ al⸗ terũ ducere.4! Itẽ dicit aug.de duabo vxoꝛibo ꝙ quãdo mos erat:peccatũ nõ erat.nõ peccabat:eꝛgo vir ducẽdo aliã vxoꝛem viuente pꝛioꝛe.qn mos erat. Si ergo mos erat.repudiate a pꝛioꝛe viro:aliũ ducere nõ erat pecca⸗ tũ.4. Ite et ꝑte viri ſecũdam vxoꝛẽ duceꝛe tꝑe legis non erat malũ m ſe.quia ſancti pres duxerũt ſecũdas vxo res ſine peccato. Ergo repudiata vxoꝛe nõ erat peccatũ viro alia ducere. nec mulieri aliũ viꝝ?. Coõtra mat. v. Qui dimiſſam duxerit adulterat᷑.4 Itẽ lex puniebat illã que ducebat aliũ maritũ.qꝛ nõ poterat redire ad pᷣ oꝛem.qꝛ ſicut dicit lex.polluta et abhominabilis facta 7 ducẽdo aliũ.ᷣ nõ erat licitũ ᷣm legẽ aliũ ducẽ. Re ſpõſio.ddᷣm.; nõ erat licitũ ſᷣm legẽ.ita ꝙ licitũ exclu⸗ dat culpã:et quãcũq; penã:erat tñ licitũ ſᷣm ꝙ licitũ ex cludit materialẽ penã. Dicẽdum g. ꝙ licitũ erat repudi ate m legẽ aliũ ducere qꝛ lex nõ puniebat eã materia⸗ liter vt moꝛe adultere lapidaret᷑.ꝛõ erat aũt licitũ ſᷣm legẽ.qꝛ lex puniebat eã ſpũaliter vt ad pꝛioꝛẽ virũ tãqꝙ; polluta redire nõ poſſet:cũ a ſecũdo viro repudiata eẽt ſicut dr dent.xxiiij. Et hoc mõ puniebat lex. aliqñ ma⸗ terialiter. aliqn ſpiritualiter. ¶ Ad illud quod pꝛimo obijcitur. ꝙ lex ↄcedebat ſibi aliũ virũ ducere.ddðim ꝙ B erat ↄceſſio ꝑmiſſionis nõ diſpenſatõis vt dictũ ẽ.¶¶ Ad ſecũduʒ doᷣm.ꝙ illud aug.de pluribus vroꝛib⸗ qñ mos eꝛat:peccatũ nõ erat.intelligit᷑ qtuʒ ad illas ꝑſonas cũ quibus diſpenſatũ erat:in bigamia autẽ interuenit di⸗ — 2.2 s . Aril. igamt . , nvlerr. Aeſn G ſpenſatio:ſed nũqᷓ; in repudio.et cã eſt.quia ex ꝑte viri habere plures vroꝛes poterat eẽ ex caritate ꝓlis acqui⸗ rẽde.et ad młtiplicatõem cultꝰdiuini.ſicut fuit in ſan⸗ ctis patribo.ſed in repudio viro habere ſecundam vxo rem poſi pꝛimã repudiatã nõ poterat eſſe ex caꝛitate.cũ repudiũ ꝓceſſiſſet ex odio. Et iõ in repudio ex ꝑte viri nũq; cadit diſpenſatio. Item ex ꝑte mulieris:habẽ pln⸗ res viros nũqᷓ fuit diſpenſatũ.qꝛ deficit cã.ſ.multipli⸗ catio ꝓlis.ſ õ em̃ multiplicatur ꝓles a pluribus viris in vna muliere ſicut in pluribo mulieribo per vnum xvi⸗ rum.multofoꝛtioꝛi rõe.nec in repudiata curret diſpẽſa⸗ tio:vt poſt pꝛimũ virũ haberet aliũ. Ad terciuʒ dõm. ꝙ in bigamia manẽt bona matrimonij: et qð diminuit᷑ in vno recõpenſat᷑ in alio in ſanctis patribo.Tria autẽ ſunt bona.ſides in affectu mutue caſtitatis.ꝓles in af⸗ fectu ipagatõis ad honoꝛẽ tei.ſacramentũ inſeꝑabilita tis. De bono aũt fidei fiebat diminutio.quia bonum fi ci requirit vt nõ cum altera vł altero coeatur.quod ex parte mulieris manebat integrum. Ex ꝑte vᷣo viri ꝓpter melius ex diſpenſatõe ampliabatur:vt non cum alijs qᷓ cum ſuis vxoꝛibo coiret.ſed ex ꝑte bone pꝛolis fiebat re compenſatio ex vehementia affectus multiplicande pꝛo lis ad cultum dei:quod fiebat peꝛ plures vxoꝛes ampli us ꝙᷓ ꝑ vnam ſolam.manebat aũt affectus inſeꝑabilita tis quod eſt bonum ſacramẽti.et ideo bigamia nõ erat malum vᷣm ſe.ſed recipiebat in ſanctis patribus ratio⸗ nebilem diſpenſationẽ. In repudio vᷣo bona matꝛimo nij tollebantur cũ cõtrahebat᷑ ſecũdũ cõiugiuʒ. tolleba tur em̃ bonum fidei ꝑ abolitionem federis cõiugalis ex affectu odij.Donum pꝛolis pꝛopter affectum libidinis bonum ſacramenti pꝛopter affectum ſeparatioois.quã intendebat repudium.intendebat enim ſepaꝛari ab vxo ( re quod opponitur bono ſacramenti. Articulus quartus Einde queritur an in repudio vir et mulier cebuerunt ꝑificari:qð videt᷑.ꝑ ipᷣm vinculũ matrimonij quod quaſi in vnũ redigit viruʒ 2 mulierẽ. Juxta illud geñ.iij. Erunt duo in carne vna. . ☚ aA ¾ e 7 N D GN* et ip̃a rõ matrimonij que ẽ legittima cõiunctio maris ⁊ femine indiuiduã vite cõſuetudinẽ retinẽs. Ergo quod erit ius viri ſuꝑ mulierẽ q;tuʒ ad vnitatẽ copule caꝛna⸗ lis et cohabitatõis.idem erit ius mulieris ſuper viruʒ ergo ſicut vir poterat repudiare muliereʒ quod erat cõ tra vnitatem vinculi cõiugalis:eadem rõne mulier po⸗ terit repudiare virum. ¶¶ Item hoc idem videtur aſtrui per legem talionis que habetur.xxiiij.leuit. Oculũ pꝛo oculo.dentem pꝛo dente reſtituet.qualem influxeꝛit ma culam:talem ſuſtinere cogetur.¶ Item in nouo teſtamẽ to iudicãtur ad paria vir et vxoꝛ ĩ cauſa diuoꝛtij que eſt ꝓpter culpam foꝛnicatõnis.ergo in veteri lege debẽt iu⸗ dicari ad paria in cauſa repudij. Contra.Qon indi cantur ad paria vir accuſans ſtuprum vxoꝛis. Deut. xxij. Si duxerit vir vxoꝛem obijciens ei nomen peſſimũ vxoꝛem hanc accepi et nõ inueni virginem: ſicut ibideʒ dr.Si falſo accuſat iubetur cedi et mulctaʒ.i.penã pe⸗ cuniariam ſoluere.puella vᷣo ſi culpabilis ſit lapidari l Item in zelotipia nõ iudicantur ad paria.ſicut patet ex lege nume.v.vbi dr.ꝙ ſi ſpũs ʒelotipie ↄcitauerit vi⸗ rum cõtra vxoꝛem ſuam adducet eam ad ſacerdotẽ ⁊c̃. vbi inſtituitur oblatio ad inueſtigatõnem adulterij ſu⸗ ſpecte mulieris a viro.nõ autem econuerſo.Ergꝗo pari ratione nec ad paria debent iudicari in repudio. Re ſponſio.ſicut dicit beatus aug.ſuper illam legem deut. xxij. Si duxerit vir vroꝛem et poſtea odio habuerit ⁊c̃. apparet quomodo ſubditas viris ſeminas ⁊ pene famu las lex eẽ roluerit vxoꝛes.quia dicẽs aduerſus vxoꝛem vir teſtimonium vnde lapidetur illa.ſi veruʒ cõſtat ipᷣe non viciſſim lapidatur.et hoc eſt quod introducit apo⸗ ſtiolus.j.ad coꝝ.xiiij.ſõ ꝑmittitur mulieribus loqui ĩ eccleſia.ſed ſubditas eſſe ſicut lex dicit. DHuius autem ratõ eſt tripler.dignitas nature.reatꝰculpe.robur ſexꝰ Dignitas nature quia ſicut dicit apłs.j.ad coꝝ.xj. Ca put mulieris eſt vir: et aſſignat cauſam. nõ enim vir ex muliere eſt. ſed mulier ex viro.ſicut dicitur geñ.üj. Re⸗ atus culpe. quia per feminam initium peccati. vñ ſub⸗ iectio fuit ei infticta pꝛo penalitate. Gen.ij. Sub viri poteſtate eris et ipe dñabitur tui. Robur ſexus.qꝛ ro⸗ buſtioꝛ ẽ ſexus virilis qᷓ femineus. Inde ẽ ꝙ maioꝛ pꝛo nitas ex ꝑte mulieris ẽ.licet maioꝛ feruoꝛ er ꝑte viri.qꝛ ſexus ille calidioꝛ ẽ et hec ſignat᷑ Señ.ij.cum dixit adã e vxoꝛe.Hoc nunc os de oſſibus meis:caro de carne. Pꝛopter dignitatẽ nature nõ iudicati ſunt ad paꝛia in lege zelotipie.Detulit em̃ lex viro ſicut dignioꝛi.cuʒ ex z elotipia ſeu amoꝛe ꝓ ſuſpitõnem accuſabat vxoꝛem. Pꝛopter reatũ culpe nõ iudicati ſunt ad paria:in lege accuſatõis ſtupri ex odio viri in vxoꝛẽ:qꝛ ſicut dic glo. ſuper illam legem Deut.xxij. Quia ꝑ feiam initiũ pec⸗ cati q̃ virũ ſeduxit:⁊ dupliciter peccauit.pꝛius in deuʒ poſtea in virũ.vir vo tm̃ in deũ.In accuſatõe criminis nõ iudicant᷑ ad paria vir et feia. Pꝛopter vo robur ſe⸗ xus virilis nõ iudicãtur ad parie in ꝑmiſſione repudij Mã cum mulieris ſexus ſit infirmioꝛ:⁊ maioꝛ ĩ eis pꝛo nitas. pꝛoniſſime eẽnt mulieres ab repudiandũ viros. Pꝛetea.cũ robuſtioꝛ ſit ſexus virilis:timẽdũ ẽ malefi⸗ cium viri plus qᷓ; mulieris.Et cũ magis ferueat pᷣſumẽ dũ ꝙ ex odio interficeret ſibi diſplicentẽ vxoꝛẽ:nõ autẽ ecõuerſo.¶ Ad illud qð pꝛimo obijcit.dom ꝙ; m legez natuꝛe et legẽ gr̃e.quo ad ſocietatẽ cohabitatõis et con iunctõem copule carnalis iudicãtur ad paria vir ⁊ mu lier. vnde.j.ad coꝝ.vij.dr. Vir non habet poteſtatẽ ſui coꝛꝑis ſ̊ mulier:et ecõnerſo.tum ðᷣo ad oꝛdint regi⸗ 3 ) 5 ν S 14 O4 . yacle V 2 % 4 5 eſn⸗ nace C — ACLAREeE aA P. 20 L2 7 — — — leefe FNohi . 22 . 7 Nrrrſ. er. ſPars J ₰. jlneh = 88 a„Kos WM W 1 A& ——2 — — 2 — / D 1 Es Vrr Ke Nrrer le P ucl.) P / — —. — — — Nueſtio minis nõ iudicant᷑ ad paria:imo vir eſt caput in ulieris. ꝓut dicit.j.ad coꝛin. xj. vnde ſm legẽ pcipientẽ nature ⁊ gratie in regimine debet mulier viro eſſe lnbdns nn tua vᷣo coꝛꝑis ſeruitute par. Scðm vo legem AMdoylii na foꝛnicatõnis: que opponitur vnitati copule carna⸗ lis iudicant᷑ ad paria: quia adulter ? adultera lapida⸗ bantur. Deut. xxij. In accuſatione vo ſtupꝛi vroꝛis an⸗ te ↄiugium zZelotipia repudio non udicant ad paria ter cauſas pꝛedictas.imo in accuſatione ꝑeit lex ns plus qᷓ mulieri per diſpenſationem. In zelotipia pꝛiert hirum mulieri quaſi ꝑ pꝛiuilegiuʒ. in repudio vcedit vi gue⸗ eiu in repudio ccan„ ro qð non mulieri ꝑ ꝑmiſſionem minoꝛis mali qð min nocet in viro qᷓ in muliere publice vtilitati. piz ergo ex i neſt paritas iuris mulieris ſupeꝛ virum. ? vit unct maliereu 4 Ao ſcvᷣm dicendum ſᷣm beatũ augu. ꝙ lex talionis non extenditur ad cauſam viri contra mu ſierem ſed in alijs cauſis. vt qui teſtimonio falſo alteri nocere voluit:eadem pena plectitur qua fuerat alteꝛ ple ctendus:⁊ boc eſt qð dicit augu.ſuper pꝛedictam legem Beut.xxij.⁊ cauſa eſt:quia nõ ſunt perſone pares vir ⁊ mulier. ¶¶ Ad terciũ dicendum . ꝙ ſicut dicit aplus Ro. viij. ¶ Oon accepiſtis ſpiritum ſeruitutis iterum in timo re ⁊c.Lex vetus lex ſeruitutis eſt. ex noua lex liberta⸗ tis. Inde eſt ꝙ in noua lege ſuꝑinducta ſeruitus ex par⸗ te debiti carnalis ⁊ cohabitationis vt in permiſſione re⸗ pudij ꝑ legem veterez tollitur.quia ſicut dicit᷑.iij. Gak. In domino non eſt ſeruus:nec liber:nec eſt maſcul? vel femina. Omnes em̃ vos vnum eſtis in xpo:⁊ hac ratõne in nona lege paritas eſt in cauſa diuoꝛtij: qᷓuis in veteꝛi lege non fuit paritas in cauſa repudij. Articulus quintus Oſtea querit᷑ de pcepto ſcribendi libelluz re⸗ pudij.de quo dicit᷑ Dent᷑.xxiiij. Si vxoꝛ non inuenerit gr̃am in oculis viri ꝓter aliquã fe ditatem.ſcribet libellũ repudij. Dixerũt aũt quidam.qꝙ in hoc libello ſcribebant᷑ cauſe ꝓpter quas eam repudia bat.Queritur igit᷑.ſi ex quacũq; cauſa poterat vir repu diare vxoꝛẽ:qð videt᷑. qꝛ ex quacũq; cauſa bona ſeu ma⸗ la turpi vel honeſta poterat ſurgere odium in malo vuꝛo am ꝓbitas virtutis multotiens eſt cauſa: quare boni 4 odioſi ſint malis.vnde dicit augu. Oculis egris odioſa eſt lux ſicut indeis eſt xpᷣe.ij. Sapᷣ. Grauis eſi nobio ad videndum ⁊c.quia in veritate ſunt vie eius.ergo ex bo⸗ nitate vxoꝛis poterat eſſe odioſa viꝛo ſed ꝓpter odiũ quo timebatur homicidium ꝑmittebat repudium:ergo pꝛo⸗ pter bonitatem vrxoꝛis poterat vir ipam repudiare.i Aã ſic dicit Rabanus ſuper math.xix. MMaluit repudium indulgere:qᷓ deſiderio ſcdᷣaꝝ nuptiaꝝ fieri homicidium vel perdurare odium.q Contra.Deut᷑.xxiiij. Cum non inuenerit gr̃am coꝛam oculis eius ꝓpter aliquam fedita tem ſcribet libellũ.Glo.feditatem.i.peccatum qð ↄgno ſcit in ea.ergo ſolum ꝓpter peccatum poterat repudiare. Item querit᷑ vtrum odium ꝑſeuerans debuit eſſe cau ſa repudij:qð videtur.quia ſicut dicit Criſo.Dis res ꝑ eas cauſas ꝑ quas naſcit᷑ diſſoluit᷑.Si ergo matrimoni um naſcit᷑ ꝑ ↄſenſum amoꝛis. diſſoluit᷑ ꝑ opꝓoſitũ.ſ.diſ⸗ ſenſum odij.¶. Item ad idem eſt auctoꝛitas Deut.xxiiij Cum egreſſa alterum maritum duxerit:⁊ ille q; eã ode⸗ rit dederitq; libellum repudij.¶ Contra.Deut.xxij. Si duxerit vir vxoꝛem ⁊ poſtea odio habuerit eam ⁊ obie⸗ cerit ei ſtupꝛum ante coniugium ſi defecerit in pꝛobatio⸗ ne verberatur ⁊ ↄdemnatur.c.ſiclis argenti.⁊ non po⸗ terit eam dimittere omni tempoꝛe vite ſue. Ex bac eꝛgo lege iubetur vir retinere perpetuo odioſam mulierem. odium igitur non eſt in lege vniuerſaliter cauſa repudij Item cum in euangelio nec odium:nec perſeuerantia odij:nec timoꝛ hom icidij ſint cauſa diuoꝛtij.ſed ſoluʒ foꝛ nicatio · vnde eſt ꝙ in lege ſunt cauſa repudij.nam foꝛni⸗ catio oꝑponitur matrimonio vnitati copule carnalis ꝑ —.— C xlvj. quam conſũmatur matrimoniuʒ. Odium vo oſponitur vnitati ↄſenſus per quam efficitur matrimoniuʒ.magis ergo opponitur vinculo matrimonij odium qᷓ; foꝛnicatio ergo magis debet eſſe cauſa diuoꝛtij in noua lege. aut ſi ibĩ nõ eſt cauſa diuoꝛtij.nec in lege veteri debet eſſe cau⸗ ſa repudij. ¶ Item cauſa repudij ponitur diſplicentia cũ dicitur Beut.xxiiij. Cum non inuenerit gram ante ocu⸗ los viri ꝓgter aliquam feditatem ſcribet libelluũ. ¶ Itez ponitur cauſa odium:vnde ibidem ſequitur de ſcdᷣo ma rito repudiante: cum oderit eam dederitq; ei libellũ ⁊c. Item ponitur cauſa.timoꝛ homicidij.vnde ibidem di⸗ cit glo. Scripſit moyſes pꝛeceptum illud.ſ.de ſcribendo libello:mallens indulgere diſſidium qᷓ;omitti homicidi um. Pꝛeter has cauſas neceſſarium erat aſſignare repu dianti cauſam diſplicentie.ſicut dicit lex aliquam fedi⸗ tatem: que erat pꝛima ? pꝛincipalis cauſa repudij.Que ritur igit᷑ quomõ oꝛdinat᷑ hic cauſalitas feditatis diſpli centie:timoꝛis:homicidij. Item querit᷑ ſi bmõi cauſa in libello ſcriberent. IJtem cum poſſibile eſſet ꝙ ſcribere ne ſciret repudians quomõ dicitur ſcribet libellum repudij MRñ. ꝙ non habemus determinatum in lege de his ꝗᷓ ſcripta erant in libello repudij.ſed tamen ſicut dicit JO ſephus.Scriptura erat talis pꝛomitto ꝙ nũq; tecum cõ ueniam ⁊ ſic habebat poteſiatem er ꝑm Mone legis mu lier alij copulari. babebat aũt libellum repudi ſcriptũ: quia ſine eo non crederet᷑ ei ꝙ eſſet repudiata. Sed ᷣm beatum augu.ↄtra Fanſtum. Pꝛecipiebat᷑ ſcribi libellꝰ vt moꝛa interneniente ⁊ ↄcilio ſcribaꝝ diſſuadente vir a ꝓpoſito repudiandi deſiſtẽt. Que autez fuerit ſcriptura ſufficiat qð dixit Joſephus.¶ Ad illud ergo qð primo querit᷑ vtrum ex cauſa bona in muliere poſſet vir eaʒ re pudiare.dicendũ ꝙ non.Fᷣm legem em̃ opoꝛtebat ꝙ cau⸗ ſa in muliere eſſet feditas aliqua que põt intelligi vel in coꝛꝑe aliqua infirmitas:vel turpitudo nota bilis:vel in moꝛibus repᷣhenſibilis honeſtas. ꝓpter quas poſſet mu lier merito diſplicẽ.vnde dicit augu.in glo.Deut.xxiiij. Multe erant in lege cauſe dimittendi vxoꝛes.xpᷣc ſolam foꝛnicationem excepit.math.xix. Ceteras moleſtias iu⸗ bet pꝛo ſide de caſtitate ↄiugij ſuſtineri.¶ Ad illud eꝛgo qð obijcit.ꝙ ex bonitate efficit᷑ aliquis odioſus.dicẽduʒ ꝙ hoc non eſt ꝑ ſe:ſed ꝑ accidens.Honitas em̃ ꝑ ſe ama bilis eſt:ſed ex malitia anime diſſentientis a bono.Lex vᷣo non reputat talem cauſam eſſe odij:vel diſplicentie. 4. Ad illud vo qð obijcit er opoſito.ꝙ feditas intelligi⸗ tur peccatum:ſi peccatum accipiat᷑ ꝓpꝛie pꝛo culpa.mo⸗ raliter accipit᷑ ⁊ ſumit᷑ ex glo.moꝛali.Gꝛego.qui expo⸗ nit illud de feditate repudiante actionis terrene.Si do peccatum accipiat᷑ ↄmuniter pꝛo defectu:ſicut ſolet dici peccatum in artificio cum deficit ab arte: vel in coꝛpore cum deficit a debita diſpoſitõne:ſᷣm hoc feditas dicitur defectus aliquis enoꝛmis in coꝛꝑe ſiue moꝛibo mulieꝛis 4 Ad illud vo qð poſtea querit᷑.vtrum odium debueꝛit eſſe cauſa repudij.dieendum ꝙ ſic.ſed non ꝓpter hoc qð opponit᷑ ↄſenſui matrimonij:ſed ꝓpter pꝛeſumptionẽ vio lentam maioꝛis mali ſecuturi.ſ. homicidij: exquo tota⸗ liter deſtruit᷑ vinculum matrimonij? in illo populo du⸗ re ceruicis:⁊ ad maleficia pꝛono. Ex hoc ſicut ſupꝛadi⸗/ ctum eſt:accideret diuiſio pugna:⁊ ↄtentio: que ex cau⸗ ſis minoꝛibus frequẽtius ↄtingebat. ergo dicit Cri⸗ ſo. oĩs res ꝑ eas cauſas ꝑ quas naſcit᷑ diſſoluit᷑.non facit ad h: ꝑ diſſenſuʒ debeat ſolui mrimoniuʒ:qꝛ⁊ ſi mr̃imoniũ cauſaret᷑ ꝑ ↄſenſuʒ.h̊ tñ nõ eſt niſi interueni ente diuina auẽte appꝛobante ↄſenſuʒ. Inde ẽ etiã ꝙ int illegittimas pſonas interueniẽs ↄſenſus nõ efficit mr̃i⸗ moniũ:qꝛ deeſt auẽtas diuine ꝓbatõnis.Diſſenſus igit᷑ ſequẽs matrimoniũ nõ poterit ſoluere matrimoniũ con tractum ꝑ ↄſenſuʒ diuina auẽte appꝛobatum. Vnde ma thei.xix.dicit ſaluatoꝛ. Qð deꝰ ↄiunrit homo nõ ſeꝑet. Ad illud vo qð er oppoſita ꝑte obijcituꝛ:ꝙ odium non crat generaliter cauſa repudij. Ricendũ.ꝙ i duobv cali⸗ Shr- eia 110.d. Aad .. & Pr-ſſee 25 9) 5 e *) * (E L⸗ , W/frrr P. P 8y zu 9 n l¶ „ 66 DHñ n.2 (on ien mal os — — S X„ Oune) 0d9 V „ etee „Ra S . OQ. E por he aWw Mrs ) — — P'r „2 e ſe ed / bus fallebat ꝑmiſſio repudij. Pꝛimus erat in falſa ac⸗ cuſatione vxoꝛis de ſtupꝛo ꝑpetrato ante ↄiugiũ.Secun ous in defloꝛatõe puelle q̃ non habebat ſponſũ:qꝛ tunc tenebatur eam acciꝑe in vxoꝛẽ. ⁊ in his duobus caſibo non poterat vroꝛem dimittere cunctis diebus vite ſue. ſicut hbabetur Deutro.xxij. Quod ĩtroductũ eſi in fauo⸗ rẽ virginitatis: ⁊ data eſt ꝓbibitio repudij ĩ caſu ſpãli cũ eſſet ꝑmiſſio in generali:quia ꝑ hoc nõ ti mebat᷑ malũ publicũ euenire.ſicut timeretur ſi eſſet ꝓhibitio repudij generalis: vt ſupꝛa dictũ ẽ. ¶ Ad illud vero quod obijci tur ꝙ odiũ in noua lege debet potius eſſe cauſa diuoꝛtij qᷓ ſoꝛnicatio.dpᷣm ꝙ in foꝛnicatõe eſt libido voluntatis et actus inoꝛdinatus ex ꝑte carnis.Libido vero volũta tis opponit᷑ amoꝛi voluntatis ⁊ ↄſenſui: ꝑ quẽ efficitur matrimoniũ. qꝛ ille cõſenſus eſt vt habeat iſtã vt ſuã et nõ aliã et ecõuerſo.Actus vero inoꝛdinatus ex ꝑte car/ nis:ꝑ quã violat᷑ fides thoꝛi opponit᷑ federi copule car⸗ nali ꝑ qu ↄſũmat᷑ matrimoniũ .· Inde ẽ ꝙ ſaluatoꝛ ma nẽte vinculo ↄiugali ĩter ↄiuges foꝛnicatõnẽ poſuit cau ſam diuoꝛtij:quo ſeparent᷑ ꝙ̃tũ ad cobabitatiõem. ab⸗ ſoluit᷑ debitů mutue ſeruitutis:nõ aũt ſic ẽ de odio quia ſiẽ ſup oſtenſũ ẽ ñ ꝑ ſe oponit᷑ ip̃i ↄſenſui.ꝑ quẽ efficituꝛ matrimoniũ.¶ Ad illud vero qð qritur de oꝛdine calita tis. dõᷣm ꝙ cũ q̃tuoꝛ ↄcurꝛerẽt ad calitatẽ repudij feditas diſplicentis. odiũ. timoꝛ homicidij.feditas ſicut dictum eſt attendebatur in defectu. diſplicentia in aſpectu. Uñ. xriiij. Deutro. dicit᷑. Et nõ iuenerit gꝛatiã ante oculos eius. Odiũ vero in affectu.homicidiũ vero timebat᷑ in ef fectu... Ad illud vero qð qritur vtrũ iſta in libello repu dij ſcriberent: võm Joſephũ dðᷣm ꝙ nõ:quia ſicut ipe dic ſeribebatur ꝓmiſſio de nũqꝗᷓ ſimul ↄueniendo.ſic.n.ha/ bebat poteſtatẽ alij copulari... Ad illud vero qð obijcit ſcribet libellũ:cũ poſſibile eſſet ꝙ neſciret ſcribere intel⸗ ligẽdum eſi ſcribẽ vel ſcribi facere. Articulus ſextus. Ltimo q̃ritur de pᷣcepto non recipiende vxo ris poſt repudiuʒz.de qͥ dicit᷑ Deut.xxiiij.26 poterit pꝛioꝛ maritus reciꝑe eam in vxoꝛem quia polluta eſt et abhominabilis facta coꝛam dño: ne peccare facias terꝛã tuazʒ qð dicitur de repudiata que cõ traxerat cũ alio.¶ Sed obijcit᷑:cũ repudiata duxerit al⸗ terũ maritũ pꝛiori vinẽte.de iure nullũ fuit matrimoni⸗ um:quia ſicut dicitur Ro.vij. Que ſub viro eſt mulier viuẽte viro alligata eſt legi.ergo de iure ſtabat pꝛimum matrimoniũ. Se iure ergo matrimonij tenebatuꝛ vir il⸗ lam reciꝑe ſi ipᷣa vellet.¶¶ Stẽ eadẽ ſunt moꝛalia in vete⸗ ri lege et in noua lege.ſed in noua lege moꝛale eſt ſi peni tet indulgere. Vnde Math. x viij. Cũ Petrus quelſiuil⸗ ſet a dño quotiens peccabat in me frater meus 2 dimit tam ei vſq; ſepties: Reſpondet ei dñs.Non dico tibi ſe⸗ pties ſed vſq; ſeptuagieſſepties.ergo et in veteri lege ſi rpudiata peĩteret ð h̊ ꝙ nupſerat alij.debebat vir ĩdulgẽ ergo debebat eã reciꝑe.¶ Itẽ ſicut dicit intł.ſuꝑ illud: quia polluta eſt abbominabilis.ſ.ipᷣius iudicio qui eaʒ quaſi pollutã pꝛius dimiſit. Ergo ex repudiatõe facta ẽ polluta:nõ ex eo ꝙ nupſerat alij.Cũ ergo ſine culpa ſua poſſet repudiari:ſine culpa ſua dicitur pollui.ergo int⸗ ueniẽte ex ꝑte viri penitentia de odio quo eam repudia uerat maxime debet recipi.¶¶ Item obijcit᷑ de hoc qð dici tur.ne peccare facias ter:ã tuam. videtur.n.ꝙ nõ recipi endo maius eſſet peccatũ.quia ſi nõ poterant cõtinere et coibant:peccabant moꝛtaliter. Reſpondendũ ĩ le ge repudij quiddã erat ĩ ꝑmiſſione:vt viro repudiare.et repudiate cũ alio cõtrahere. Quiddã ĩ mali retardatio nẽ vt pᷣceptũ de libello ſcribendo.Quiddã vero in puni tionem vt pᷣceptũ de non recipienda vxoꝛe poſt repudiũ. boc.n.introductũ eſt in onus et penam.¶.Ad illud ergo quod obijcitur pꝛimo.dm ꝙ mandatũ ſuꝑioꝛis ſoluit — . . õ Prni n nalea ß no mi (N xcæbitũ iuris inferioꝛis.ſicut dicitur Ro.xiij. ſuꝑillud. Dis aĩa poteſtatibo ſublimioꝛibo ſit ſpdita.Inde eſt q ius matrimonij quo tenetur vir vroꝛem reciꝑe pari exi⸗ ſtente conditione vtriuſq; ſoluitur ꝑ mandatũ dei:quiẽ ſuꝑioꝛ.qui ꝓhibet ipᷣam non recipi a viro.¶¶ Ad ſecun⸗ dum dðm ꝙ in vtraq; lege.penitenti tenetur quilibet in dulgere: ſed hoc intelligitur qᷓtum ad dimiſſionem ran⸗ coꝛis: qui rancoꝛ eſt ex affectu iniuſticie.nõ q;tum ad di miſſionẽ iuſte punitiõis que ꝓcedit ex ʒelo iuſticie. In p̃dicto aũt caũ iuſia erat punitio vtriuſq;.ſ.viri ⁊ mulie ris.in hoc quod ꝓhibuerat deus poſt repudiũ virũ vx⸗ oꝛem non reciꝑe.Aterq;ʒ enim peccauerat contra matri monium:et ille repudiando: et illa aliũ ducendo.⸗ Ad tercium dicendũ.ꝙ illa intł.moꝛalis eſt:et ſumitur de q̃ daz glo. Gregoꝛij in qua dicitur.ꝙ mulier quãvir repu diauerat eſt terrena actio. hanc vir ſuo iudicio polluit eo enim ipᷣo ꝙ ip̃am repudiat pollutam iudicat. Lerre na vero actio nõ poteſt redire ad pꝛioꝛem virũ.quia ne⸗ mo mittens manũ ad aratrum et aſpicens retro aptus eſt regno dei. Ad litteram autem:polluta fiebat mulier quia ducebat alium: ſicut patet ꝑ Jeremiã.iij. Si di⸗ miſerit vir vxoꝛem ſuam et recedens ab eo duxerit aliũ nunquid non polluta etiam contaminata eſt mulier illa 76. 7 Ro. vij. Tiuente viro vocabitur adultera ſi fuerit cum altero viro. Sed queritur de illa que ñ otrabebat cũ alio: nunquid talis poterat recipi:videtur ꝙ ſic.alit᷑ enim iniuſte agitur cum illa qꝛ punitur ſine culpa. Ad qð dicendũ. ꝙ cõtingit bene aliquem puniri ſine culpa: non tamẽ ſine cauſa:ſicut ſanctũ Job. ꝓpter intuitũ ma ioꝛis meriti. Ita etiã p̃dicta mulier in pᷣdicto cau punie bat᷑ ꝓt᷑ deuitatõem mali maioꝛis ne.ſ.ſi paſſim recipe rent᷑ repudiate ꝓnioꝛes fierẽt.viri ad repudiãdũ.⸗ Ad vltimum dicendũ.ꝙ ita intelligendũ eſt ne peccare faci⸗ as terram.i.vt facias nõ peccare.vt videlicet ex hoc alij terreantur a dandis libellis repudij. Membꝛũ tercium Aquiſito de lege repudij. Inquirendum eſt de lege zelotipie ſeu iueſtigationis ad ulterij ſpecialiter:qᷓ;uis hoc tactum ſit ſupᷣ queſtione de vulgari purgatione.Eſt igit lex Qume.v.talis.ſi ſpiritus ʒelotipie concitauerit virũ contra vxoꝛem que vel polluta eſt falſa ſuſpitõe appeti tur.adducet eã ad ſacerdotem ⁊ offeret oblationẽ.¶ Cir ca quã legẽ q̃runt᷑ tria. Pꝛimo vtrũ ſic ĩueſtigare adul⸗ teriũ fuerit licitũ vel illicitũ. Secũdo vtrũ in noua lege aliquid ↄſimile ſit licitũ.Cercio q̃re in lege determine⸗ tur inueſtigatiuũ adulterij ⁊ nõ furti. Articulus pꝛumus D pꝛimum ſic obijcitur. Alicitũ eſt temptare dñm cũ hoc ſit ꝓhibitũ Deutro.vj.nõ tẽpta bis dñm deũ tuũ.ſᷣ ſic ĩueſtigare adulteriũ ẽ tẽptare deũ:qꝛ Hẽ ſignũ q̃rere virtutis et efficatie diuĩe qð repᷣbendit᷑.xvj.ANDath̊. Generatõ mala ⁊ adulteꝛa ſignũ q̃rit.et ſa.vij.cum dictũ eſt Achaz. Pete tibi ſi⸗ gnũ a dño deo tuo.Reſpondit nõ petã et non temptabo dñm.q.d.ſi ſignũ peterem deũ temptarẽ.Cũ ergo ĩ hac ĩueſtigatiõe peteretur ſignũ a deo:vt ſi rea eſſet mulier putreſceꝛet femur eius:et tumens vterus rũperet᷑.ſic in ueſtigare erat deũ temptare.¶ Item ſi hoc eſſet licitum. poſſet trahbi ad ↄſequentiã et in noua lege manere.Cum ergo in noua lege videatur dãnari. relinquitur fuiſſe il licitum. ¶ Iteem quod fit contra charitatẽ ⁊ rectitudinẽ veritatits ſimpłr ẽ illicitũ.h̊ quod fit ſpũ zelotipie cõci⸗ tãte virũ cõtra vxoꝛẽ que etiam falſa ſuſpitõe appetitur fit contra concoꝛdiam charitatis et rectitudinem veri⸗/ tatis:ergo ſimpliciter eſt illicitum.ſactum eſt igitur ex lege permittente non ex lege pꝛecipiente ſeu apꝛobante 7 . NRNC Li Nro- Julk⸗ 1 —NN — — —ʒ—UN ——— — — — — — — —. — — — ☛e – — — — — e 6 — ‚—— npaf NN.) 2 F A a pt. 2en — 0 . Nueſtio ſicut repudiũ. Coõtra. Omne qs eſt a deo inſtitutũ et e ſe oꝛdinatũ ad finem bonũ ſimpliciter eſt licitũ. Sed talis eſt bmõi inueſtigatio: quia ſicut dicit in textu ſAu meri. v. Mulier ſi rea eſt erit in maledictionẽ. Rone⸗ plum omni populo:⁊ ita videntes eam punitã abl! eie⸗ bunt pmittere adulteriũ. 4 Item in eodem capiin dicit. ꝙᷓ maritus abſq; culpa erit. illa recipiet in ee tem ſuam ſi rea fuerit:ſed ſi hoc eſſet illicitum: non e et maritus qui hoc faceret abſq; peccato.4 em dſuß ſacrificium ꝑ quod fiebat inquiſitio recipiebat: ⁊ a miniſtrum ſacerdotem. ſed ſi talis inquiſitio ckt 1 li⸗ cita: in ißa vel circa ipſam ſieret non ſuſciperet eo quia ſicut dicit᷑ xxxv.Ecci. l Loli offerre munera pꝛaua. non enim ſuſcipiet illa.⁊ iterum.xxxiij. Dona iniquoꝝ non pꝛobat altiſſimus nec reſpicit in oblationibus ini⸗ quoꝛum. Rñ.ſm diuerſas ↄliderationes poſſet dici. etum ad ſlatum veteris legis: licita poteſt dici bmõi inneſtigatio in aliquo caſu. illicita vo in alio. Si enim aliquis zelo iuſticie motus ↄtra peccatum. attendẽs in⸗ ſtitutionem diuinam m foꝛmã pᷣdicte legis cum ſuppli⸗ catione ? reuerentia.ꝑ bmõi ſacrificiũ volens inueſliga re adulterium non peccabat. Si vo libidine vindicte:et irrationabili ſuſpitione ↄmotus ad hmõi inueſtigatio⸗ nem pꝛocedet:peccabat.In pꝛimo ergo caſu erat licituʒ in ſcdo vo illicitum. ¶ Ad illud eꝛgo qð pꝛimo obijcit ꝙ ſic inueſtigare erat deũ temptare. quia hoc erat ſignum virtutis diuine querere ⁊ efſicacie. Diſtinguendũ. ꝙ te⸗ ptare deuz dicit duobo modis. Vno modo ſe pᷣſumptuo le ex toto deo exponere:cũ poſſit babere quid ſa ciat. Vñ dicit aug. ſuꝑ illud.ij.coꝛin. xij. Per feneſtram in ſpoꝛta dimiſſus ſum.dicit nõ debet aliquis expectare diuinum auxiliũ dum habeat quid faciat:ne videat᷑ temptare de⸗ um. alio modo dicit᷑ temptare deũ ſignũ diuine virtutis cum irreuerẽtia: ſeu incredulitate querẽ.ſicut math.xrvj Acceſſerunt ad ihᷣm phariſei temptãtes ⁊ rogauerũt vt ſignum de celo oſtenderet eis. Item peti ſignü a deo põt duobo modis.vno modo licite cum.ſ.petit᷑ ex ſide cũ re⸗ uerentia ⁊ ſuꝓ-licatione.ſicut abꝛaham petijt ſignũ a do mino de terꝛa ſibi ꝓmiſſa poſſidenda. Geñ.xv. dicens. Domine deus vnde ſcire poſſum: ꝙ poſſeſſurus eã ſum. Et ſicut Sedeon petijt a dño ſignuʒ in vellere. Judi.vj. alio modo illicite: cum.ſ.petit ſignũ cum irreuerentia 2 ex incredulitate. Et hoc modo ſignũ petere eſt deũ tem⸗ ptare. vt dictũ eſt Iſa.vij. Dicit Achaʒ non petã ſignuʒ ſcʒ ⁊ non temptabo dñm. In pꝛimo eꝛgo caſu petebat ſi gnum er fide cum reuerentia ⁊ ʒelo iuſticie:qð non ẽ de⸗ um temptare. 4 Ad ſcom vo dicendũ. ꝙ lex iſta non ma⸗ net in noua lege:non quia non fuerit in pᷣdicto caſu lici⸗ ta. ſed quia eſi cũ obſeruantijs ceremonialibo data: que in noua lege ſunt enacuate. Ad terciũ dicenduʒ. ꝙ in p̃dicto caſu non erat inueſligatio ↄtra caritatẽ:nec con⸗ tra veritatis rectitudinem. VUnde notandũ.ꝙ ſpũs ʒelo⸗ tipie dicit᷑ duobo modis. Vno modo ꝓ affectu libidino ſo vindicandi ſuſpicatum adulteriũ vxoꝛis.⁊ ſuſpicatio ne irrationabili. iſto modo in pꝛimo caſu non accipit᷑ ſpũs zelotipie.alio modo ſpiritus ʒelotipie accipit᷑ pro affectu virtuoſo ex zelo iuſticie vindicandi ꝓbabiliter ſu ſpicatum vxoꝛis adulterium: quo modo accipit᷑ in pᷣmo caſu.iQec eſt ſiłe de repudio? lege zelotipie.Qam repu dium otrarium eſt legi nature:⁊ legi gratie.Lex vᷣo zelo tipie ſm p̃dictum modum non.⸗! Ao ea vᷣo que ex oꝑo. ſito obijciunt᷑ tum ad caſum ſcom. Reſpondenduʒ ad pꝛimum ꝙ aliquid dicit᷑ a dro inſtitutum duobo modis vel ab ipo ꝑmittente ſicut lex repudij.⁊ ſicut lex ʒeloti⸗ pie.qᷓtum ad ſcdᷣm caſum: ⁊ tunc non ſequitur ꝙ ſit lici⸗ tum.ĩmo magis ꝙ illicitum. Ael ab ipᷣo pꝛecipiente. ſi⸗ cut lex de pꝛobatione ꝑ teſtes.Deutro.xix. on ſtabit teſtis vnus ↄtra aliquem. Sed in oꝛe duoꝛum vel trium ſiabit omne verbum ⁊ ſilia:⁊ de tali inſtituto ſequit᷑ ꝙ ſit licitum. Item aliquid oꝛdinatum ad finem bonuʒ di⸗ — xlp). citur duobo modis:vel ab hominis intentõne.⁊ hoc mõ in ſcðᷣo caſu inueſtigatio non erit oꝛdinata ad bonũ: vel a diuina diſpoſitione que etiam ipᷣa mala que permittit fieri oꝛdinat ad bonum. Vnde augu.Mon ꝑmitteret de⸗ us mala fieri:niſi ex eis eliceret bonum.⁊ hoc modo nõ ſequitur eſt oꝛdinatum ad bonum.eꝛgo bonum vel licitũ in quem modum intelligit᷑ inueſtigatio pꝛedicta oꝛdina ta ad bonum:quia ex illa eliciebat dominus bonum ter⸗ roꝛis.quo timerent comittere adulterium. 4 Ad aliuo dᷣo quod dicitur.ꝙ maritus abſq; culpa erit. intelligen⸗ dum eſt.i.abſq; reatu pene legalis. differt enim dicere reatum ⁊ culpam.peccatum enim dicitur ex efectu bo⸗ ni.culpa ex reatu pene.quia eꝛgo hmõi inueſtigatio non puniebatur ſed ꝑmittebatur a lege.dicitur maritꝰ abſq; culpa eſſe qᷓuis non abſq; peccato in ſcðᷣo caſu. 4¶ Ad vl timum dicendum. ꝙ in ſacrificio zelotipie duplex con⸗ currebat actus.actus viri zelotipie ſpiritu ↄcitati.⁊ hic actus erat permiſſus non appꝛobatus a deo in caſu ſcðᷣo ⁊ actus ſacerdotis qui ſᷣm diuinam inſtitutionem quaſi coactus offerebat: ne vir peius faceret. hoc eſt ne ſuſpi⸗ tioni ſue relictus vxoꝛẽ interficeret: ⁊ iſie actus erat ac⸗ ceptus a deo ⁊ appꝛobatus. Articulus ſecũdus Einde querit᷑ vtrum in noua lege ↄſilis inue ſtigatio ſit licita.⁊ ad iſtud diſputatum eſt ſu pꝛa queſtione de purgatõne vulgari:⁊ aucto ritatibo euidenter oſlenſum eſt: ꝙ talis inueſtigatio ĩ no ua lege illicita eſt. vnde iudicia aque feruẽtis ? ferri ar⸗ dentis ſunt ab eccleſia ↄdẽnata.¶. Sed ad boc obijcitur Qam ſi eſſet aliqð inueſtigatiuuz mali ſuſpicati vt poſ⸗ ſent bomines puniri de malo occulto ſicut de manifeſto: multomagis ſibi timerent peccantes: ⁊ a malo declina⸗ rent.ſed illud eſſet valde vtile ſaluti bumane:eꝛgo talis inueſtigatio neceſſaria eſt in noua lege.⸗ Contra.j.ad Coꝛin.iiij. Qolite ante tempus iudicare quo aduſqʒ; do⸗ minus veniat? illuminabit abſcondita tenebꝛarũ. eꝛgo occulta mala ſunt diuino iudicio reſeruanda. 4 Itẽ au guſ. in ometł.de penitẽtia.Aſulti coꝛrigunt᷑ vt Petrus. multi tolerãtur vt iudas.multi neſciuntur donec veniet dominus: qui illuminabit abſcondita tenebꝛarum. In⸗ ueſtigatio igitur occultoꝛum eſt oiuino indicio reſeruã⸗ da. KRñ.malum occultum dicitur duobo modis. vno modo malum quod non poteſt conuinci:nec per ↄfeſſio⸗ nem nec per pꝛobationem facti: tamen bhabentur ↄiectu re ⁊ quedam pꝛeſumptiones facti.alio modo dicit᷑ malũ occultum qð latet.⁊ qᷓtum ad factum ⁊ qtum ad ↄiectu⸗ ram. In pꝛimo caſu in noua lege fit inueſtigatio per in⸗ quiſitionem: ⁊ ꝓpter cõiecturam pꝛobabilem inducitur purgatio.ſicut ſupꝛa dictum eſi queſtione de inquiſitio⸗ nibus ⁊ purgationibo. In ſcdo caſu nullum debet eſſe ĩ⸗ ueſtigatiuum. AUnde aug.in ometł.de penitẽtia. Ad hoc in ſcripturis ſunt exempla poſita velut in meſſem.vt pa lea ſufferatur vſq; ad vltimum ventilabꝛum: vel inter il la retia:vbi piſces mali cum bonis vſq; ad ſegꝛegatõem que fatura eſt in litoꝛe.i.in fine ſeculi.Dath.xiij. equo animo tollerentur. Item eſt inueſtigatio per diuinũ iu⸗ dicium ſupꝛa actum humane inuentionis.⁊ hmõi inue⸗ ſtigatio in veritate illuceſcente tempoꝛe gratie de bz cel⸗ ſare.ſicut ſupꝛa oſtenſum eſt queſtione de vulgari puꝛga tione. Et eſt inueſtigatio ſᷣm diſcretionem diuine legis canonum Fᷣm ſtatutũ humane inuentionis.⁊ bec ẽ de⸗ terminata ꝑ canones 2 diuinas leges. ſicut ſupꝛa oſten⸗ ſum ẽ queſnione de inquiſitionibo ⁊ purgationibo.4 Ad hoc eꝛgo qð obijcit᷑. hmõi inueſtigatio incuteret timo⸗ rem ⁊ faceret multos ceſſare a peccato ⁊c̃. dicendum ꝙ; ſi alicui foꝛtaſſe expediret:nõ tamen ↄgrueret ſtatui tẽ poꝛis moderni.ſ.gre:quo illuceſcente veritate debet cel⸗ ſore inueſtigatio que eſt ſupꝛa humanã inuentionem:et iudicio diuino relinqui. ap — 38 8 — O. . „ enX t 4 3 / Articulus tercius Oſtea querit᷑ quare in veteri lege non poſita eſt lex de inueſtigatõe furti.ſicut de inueſtiga tione adulterij. In noua aũt lege m antiqͥs canones:Fᷣm ꝑmiſſionẽ poſita ſũt iudicia inueſtigatiua furti.ſicut ſupꝛa dictũ eſt queſtione de vulgari purgatõ⸗ ne. MRñ. dicendũ ꝙ in ſiatu legis veteris pꝛoni erant homines ad ↄocupiſcentiã carnis. In noua do lege ꝓnio res adocupiſcenti oculoꝝ.ideo ad repᷣſſionẽ ꝓnitatis Em vtrũq; ſiatum.axpoſitum fuit remediũ ſᷣm pmiſſionẽ vt in lege reteri inueſtigatiuũ adulterij ad cobertionem ↄcupiſcentie carnis.in noua lege antiquitus inueſtiga⸗ tiuum furti ad cohertionẽ ↄcupiſcentie oculoꝝ.ſicut em̃ ↄtingit in etate hominis ſicut in etate mũdi.ſic aũt eſt ꝓ in etate iuuenili pꝛonioꝛ eſt homo ad ocupiſcentiam car nis ꝓpter habundãtiam caloꝛis incitantis qᷓ ad concupi ſcentiam oculoꝝ: in etate vo ſenili pꝛonioꝛ eſt ao concu⸗ piſcentiani oculoꝝ ꝓpter intentõeʒ frigiditatis: que bha⸗ bet virtutem ↄgregatiuam. ſᷣm aũt diſpoſitõnem nature ↄtingit pꝛonitas ↄcupiſcentie.Sili modo in etate iuue⸗ nili mũdi:que erat tꝑe legis:pꝛonitas erat maioꝛ ad cõ⸗ cupiſcentiã carnis. In etate vo ſemili que eſt tꝑe gratie pꝛonitas maioꝛ eſt ad ↄcupiſcentiã oculoꝝ. AUnde apłs. Mos ſumꝰin quos fines ſeculoꝝ deuenerunt.j.Coꝛĩ.x. Sic igit᷑ terminata eſt inquiſitio de iudicijs ꝑmiſſionis Mam ix ꝑmiſſione vſure terminatũ eſt ſupꝛa queſtione de illo mandato.Qon furtum facies. .d. eſtio. xlvij. de legib⸗ Vm ſicut ſupꝛa di/ ctuʒ eſt. in lege quedã mala fuerint pu⸗ nita. Quedãà vo ꝑmiſſa. In ꝑte pcedẽti inquiſituʒ ẽ de lege ꝑmiſſionis. In bac ðvᷣo ꝑte inquirẽduʒ ẽ de legibo punitõis. ¶ NMotanoũ ꝙ ꝓ culpis in lege duplex genꝰ pene inflige batur:coꝛꝑalis:⁊ tꝑalis.Coꝛꝑalis que inducebat paſſi⸗ onem in coꝛꝑe.Tempoꝛalis que inferat detrimentuʒ in poſſeſſione. Itẽ coꝛpoꝛalis pena in lege triplex erat:pᷣm miſcdiam in pena flagellationis:Fjm equitatem in pena talionis.Fm ſeueritatem in pena impugnationis ſeu in⸗ „ eerfectonis. 4 De pena flagellatõnis dicit lex Deu. xxv A n 9Si iudices eum qui peccauerit dignuz viderint:plagis ꝓſternent ⁊ coꝛã ſe faciant verberari. ꝓ peccati menſu⸗ ra erit 2⁊ plagaꝝ modus:ita dũtaxat vt quadꝛagenariũ numeꝝ nõ excedat:ne fede laceꝛatꝰante oculos tuꝰabeat frater tuus.4 Item de pena talionis dicit lex.xxj. Exo. Animã ꝓ anima.oculũ ꝓ oculo:dentem ꝓ dente:manũ ꝓ manu:vulnus ꝓ vulnere ⁊c. Et.xxiiij.Leui.Qualem inflixerit macula: talem ſuſtinere coget᷑.⁊ ſubdit᷑. Equũ iudicium ſit inter vos.⁊ Seut.xix. Cum inuenerit fal⸗ ſum teſtem dixiſſe ↄtra fratrem ſuum mendaciũ: reddẽt ei ſicut fratri ſuo cogitauit facere.⁊ ſubdit᷑. Oculum oculo.dentẽ ꝓ dente.pedẽ ꝓ pede exiges ¶ DBe pena ĩpu⸗ gnationis ⁊ interfectõnis dicit lex BGeutro.vij. Deuora bis oẽs populos quos dñs deus tuꝰ daturꝰ eſt tibi:nec cet eis oculus tuꝰ.⁊ Exo.xxij.NDaleficos nõ patieris viuere.⁊ Deut.xx. Quãdo accedes ad expugnandum ci uitatem offerres ei pꝛimũ pacem. Si aũt fedus inire no luerint ⁊ ceperint ↄtra te bellum:oꝑpugnabis eam.⸗ ſe⸗ quit᷑ ꝑcuties omne qð in ea eſt in oꝛe gladij. abſq; mulie⸗· ribus ⁊ infantibus De pena vo tꝑali ſine pecuniaria. dicit lex Exo.xxij.Si quis furatꝰſuerit bouem aut ouẽ. ⁊ occiderit vel vendiderit:quinq; boues ꝓ vno boue re⸗ ſtituet ⁊ q̃tuoꝛ oues ꝓ vna oue. Si inuẽtũ fuerit qdðᷣ fuꝛa tus ẽ apud eũ viuẽs duplũ reſtituet. Scðm ſ̊ g ĩ pte iſia ingrendũ ẽ. Pꝛio de lege flagellatõis. Scðdᷣo de lege talionis.Terco de legibo ĩpugnatõis.Quarto ð legibo occiſionis. Quĩto de legibo ſatiſfactõis ꝑ penã tꝑalem. Membꝛũ pꝛumuʒ Irca legẽ flagellatõis ĩcidit q̃ſtio vtx ma li ꝑ flagella ſint ad bonũ cogẽdi.a videt᷑ nõ:multipliciter. Pꝛimo qꝛ nullꝰ põt eſſe inuite bonꝰ.ergo h̊ ip̃m cogi ad bonũ nõẽ ei bonũ:nec cogẽti ↄſtat h̊ bonũ eſt. relinquit᷑ ꝗ̊ ꝙ nullꝰ erit cogẽdus ad bonũ.l Itẽ ſicut dicit beatꝰ Dyo.on coactã habemꝰvitã.ĩmo ſicut dicit᷑ Ecci.xv. Ante hoĩeʒ vita ⁊ moꝛs.bonũ ⁊ malũ.qð placuerit ei dabit᷑ ei.⁊ re⸗ liquit eũ in manu ↄſilij ſui.Si ergo deꝰ ↄceſſit homini li berum arbitriũ ad bonũ ⁊ ad malũ:eꝛgo nõ debet hõ co gi ad bonũ.¶ Itẽ nemo ẽ cogẽdus ad id qð inutilit co⸗ gitur. Sed ad bonũ quiſqʒ inutiliter cogit᷑.qꝛ deꝰcoacta ſeruitia aſꝑnat᷑.Ande.j.ioꝛin.ix.dicit apłs.Si neceſſi tate euãgeliʒo nõ eſt mihi gloꝛia:ſi aũt volens hoc ago: mercedẽ habeo.Si aũt inuitus:diſpenſatio mihi credi⸗ ta eſt. IOtem. ij. Coꝛin.ix.cuʒ de elemoſinis apłs oꝛtatur ait. Unuſquiſq; det ſeu ꝓut deſtinauit in coꝛde ſuo.non ey triſticia aut ex neceſſitate ex quo dat᷑ intelligi: ꝙ qui inuitus dat ꝓpter pᷣſentem pudoꝛem:⁊a rem ⁊ meritũ peꝛ dit. ¶ Item Bal. v. Scribẽs apłs legalia nõ eſſe tenẽda dicit. Si ſpiritu ducimini nõ eſtis ſub lege.ex quo appa⸗ ret eum qui ſub lege.i.qui timoꝛe pene nõ amoꝛe iuſiicie ſeruit.nõ duci ſpirituſancto. Si autem ſpirituſancto nõ ducitur deo placere minime valet. Itẽ. j. ioh. iij. Ti⸗ moꝛ nõ eſt in caritate.ſed ꝑfecta caritas foꝛas mittit ti⸗ moꝛem. Sed ille qui cogit᷑ timoꝛe agit᷑.qui nõ eſt in cari tate qui manus ↄpꝛimit nõ animum mutat quo pena ti metur ⁊ iuſticia nõ amatur. ergo relinquit᷑ ꝙ inutiliter quiſq; ad bonũ cogit᷑.¶ Item multi ex coactione efficiũ tur impatiẽtioꝛes.ergo ⁊ deterioꝛes.ergo coactio vergit eis in deterius.Cũ ergo de omnibo malis iſtud pᷣſumat nullus malus ad bonũ eſt cogẽdus.4¶. Itẽ de lege natu⸗ re eſt nõ facere alij qð nõ velimus nobis fieri Tob.iiij. Si ergo nullus vult cogi:qꝛ nullus vult ↄtrariuʒ eiꝰqð vult. ergo de lege naturali nullus debet aliũ cogẽ.¶¶ IJtẽ ſi xpᷣe ⁊ apli nobis imitandi ꝓonũtur.Sed xpᷣc iudeos malos in ſe credere nõ coegit.ſimiliter nec apli aliquos coegerunt.ergo vłꝛ mali nõ erunt cogendi:⁊ maxime ꝑ flagella.cum dicat ſaluatoꝛ Math.v. Qui pcuſſerit ie in vnam maxillã pꝛebe ei? alterã. Cõtra.aug.Vicen tio donatiſte. Putas neminẽ debere cogi ad iuſſliciã.cũ 222 legas patrẽfamilias dixiſſe ſeruis Luc.xiiij. Quoſcũq; inueneritis ↄpellite intrare. Poſtea vᷣo paulum ad veri tatem cognoſcendã ⁊ tenenda magna violentia rpᷣi cogẽ tio eſſe ↄpulſum. 4 Iteem ad eundẽ aug. Flagellauerut xpᷣm iudei.iudeos flagellauit ⁊ xpc Math.rxj. radi ti ſunt apłi ab hominibo bumane poteſtati: tradiderũt apli homines poteſtati ſathane: vt paulꝰ Coꝛĩthium.j. Coꝛin.v.4 Item aug. Sonato pᷣſbitero oſtendit multi pliciter ꝙ mali ſunt ad bonũ cogendi. Pꝛimo ſic. Si vo luntas mala ſemꝑ ſue ꝑmitteda eſt libertati. quare iſra⸗ helite recuſantes ⁊ murinurãtes qᷓduris flagellis a ma lo Habiheheimr 7 ad terram pꝛomiſſionis ↄpellebãtur 4 tem aug. eidem. Si voluntas mala pmittenda eſt li bertati.quare Paulus nõ eſt ꝑmiſſus vti peſſima volũ⸗ tate qua ꝑſequebat᷑ eccleſiam.ſed ꝓſtratus eſt vt cecare⸗ tur:cecatus vt mutaret᷑.¶ Item idem eidẽ. Si volũtas mala ſemꝑ ſue ꝑmitreda eſt libertati.quare prĩ mouet᷑ in ſcripturis ſanctis filiũ durũ nõ ſolũ verbis coꝛriꝑe:ſed etiam latera eiꝰtũdeꝛe:vt ad diſciplinã bonã coactus ad bonũ dirigatur Ecci.xxx.Curua ceruicẽ eius in iuuen⸗ tute.tũde latera eiꝰdum infans eſt:ne foꝛte induret ⁊ nõ credat tibi. ¶ Item idem eidem. Si mala voluntas ſue libertati permittenda eſt. quare coꝛriguntur negligen⸗ tes paſtoꝛes Eʒech.xxxiiij.⁊ dicitur eis. Errantem non renocaſtis. Perditum non requiſiſtis. 4 Item idem ei⸗ dem. Te in puteuʒ miſiſti quo moreris vtiqʒ libera vo⸗ S V. wWut, ſe .) Ph ₰„ — — - —e rMM . — —ä — — „ t . 1e⸗ 5 L Nueſtio luntate.nõne crudeles eſſent ſerui dei:ſi huic male volũ tati te ꝑmitterent: 2 non de illa moꝛte liberarent: Si er⸗ go ſalus iſta coꝛꝑalis ſic cuſtodienda eſt: vt etiã in nolẽ tibus ab eis qui eos diligunt ſeruet᷑:quanto magis illa ſpũalis in cuiꝰ xeſertione moꝛs eterna meruit. ¶¶ Item augul. ad Honifacium comitẽ. Querũt cui vim yxpe in⸗ tulit quem coegit: Ecce habent aulũ apoſtolũ.·agno⸗ ſcant pꝛius eum cogentem xpᷣm: poſtea docentez· pꝛius ferientem poſtea conſolantem. 4 Item augul. eidem · Eur eccleſia non cogeret filios perditos vt redirent: ſi perditi filij coegerunt alios vt pirent. ¶ Item aug. Vin centio donatiſte. Si quiſqᷓ inimicũ ſuũ periculoſis febꝛi bus freneticum factum currere videret inpꝛeceps:none potius malũ pꝛo malo reddet:ſi ſic eum ire ꝑmitteret qᷓ ſ coꝛrigendus curandũq; ligaret:⁊ tunc ei moleſtiſſimꝰ videret᷑ quãdo miſericoꝛdiſſimus extitiſſet. 4 Item au⸗ guſ. Pomiſfacio. AMoleſtus eſt medicus ſurenti freneti⸗ co ⁊ pater indiſciplinato filio:ille ligando:ille cedendo: ſed ambo diligendo. Si aũt illos negligant perire peꝛ mittant: iſta potius falſa mãſuetudo ẽ crudelitas.¶¶ Itẽ aug eidem. Si duo aliqui in vna domo ſimul habitarẽt quam certiſſime ſciremus ruituram. nobiſq; p̃nuncian⸗ ibus nollent recedere atq; in ea manere perſiſterent. ſi eos poſſemus eruere vel inuitos vt vlteriꝰ redireſi ub erꝰ periculo non auderent: puto niſi faceremus: non imeri⸗ to crudeles iudicaremur. Ex bis igitur relinquitur. ꝙ mali ſunt enam ꝑ flagella cogendi ad bonum ⁊ coꝛrigẽ⸗ di. Nuod pcedendu eſt. Bicenduʒ igitur ꝙ lex flagel lanionis lex miſericoꝛdie eſt ⁊ caritatis. Vnde augu.in expoſitione ſermonis domini in monte dicit. Certe per⸗ fectio dilectionis ip̃ius dei patris nobis imitanda ꝓpo⸗ nitur cum dicit᷑. Diligite inimicos.benefacite his ꝗ ode runt vos: vt ſitis filij patris veſtri qui ĩ celis eſt.⁊ tñ de ipᷣo dicit᷑ per ꝓham. Quem diligit dominus coꝛripit. fiagellat aũt omnem filium quem recipit ꝓuerb.ij. quã auctoꝛitatem accipit apłus Hebꝛe.xij. Ut is cui rerum oꝛdine poteſtas eſi data:ea volũtate vindicet:qua pater filium flagellat quẽ tamen ꝑ etatem nõ põt odiſſe.¶ Ad pꝛimũ ergo reſpodet aug. in epla ad Vicentium. Vides vt opinoꝛ nõ eſſe ↄſiderandum ꝙ quiſq; cogit᷑:ſed quale ſit ilud ad qð cogitur:vtrum bonuzʒ aut malum. non ꝗ; quiſq; bonus poſũit eſſe inuitus. Ad illud eꝛgo ꝙ dicit ipᷣm cogi non eſt ei bonũ inteꝛimendũ eſt.i IQam ꝑ hoc facilius ducit᷑ ad bonum. quia cũ pꝛimo cogitur inuitꝰ. poſimodũ de innito ſacilius fit voluntarius ſicut oſlen⸗ dit aug. in epła ad Moniſacinʒ comitẽ.in paulo qui pe⸗ na coꝛpis ad euangeliũ coactus intrauit. actuuʒ. ix. Et plus illis omnibo qui ſolo verbo vocati ſunt in euange⸗ lio laboꝛauit.4 Ad ſcdᷣm dicendũ ᷣm ſcanctum Anſel⸗ mum.ꝙ libertas ad peccandũ non eſt dicenda libertas: nec pars libertatis cum ipᷣm malum non ſit niſi tefeciꝰ. vnde cohercere voluntatem a malo.hoc non eſt impedi⸗ re libertatem. ſed ipſam adiuuare.4! Ad ea que poſtea obijcit ꝙ inutiliter cogitur quis ad bonum.dicenduʒ q; ſi bonum ad qð mali coguntur ſemper inuiti tolerarent 7 nunchvolunear fierent. inutiliter cogerentur ad bo⸗ num. S nem ducuntur abhoꝛere:⁊ ↄſueta magna cuſtodia dilige re.ideo per ↄſuetudinem de inuitis fiunt voluntarij.In de aug.in pſał.cxxvij.dicit. Cum per timoꝛem gehenne ↄtinet ſe bomo a peccato.fit cõſuetudo iuſticie:⁊ incipit qð durum erat amari.incipit timoꝛ excludi a caritate et ſuccedit timoꝛ caſtus ð quo hic dicitur quo timemus ne diſcedat ne eo careamus.¶ Ad illud quod obijcitur. ꝙ multi fiunt deterioꝛes ex coactione. Reſpondet auguſt. Vincentio donatiſte dicens.i Qunquid ideo negligenda eſt medicina quia non nulloꝛum eſi inſanabilis peſſilen tia· q.d.non.ita nec negligenda eſt cohertio:qᷓuis ſequa tur in aliquibo deterioꝛatio. nec eſt verum ꝙ de omnibo taliter ſit pꝛeſumendum.immo de quolibet pꝛeſumendũ —-— „ „ — Nno2 41 1C40 4 * Oei. . Ho / Vree . d quia humane nature eſt ea que in diſſuetudi 7 xlvij. eſt ratione diuine gratie que omnibo ſe offert ꝙ ſit emẽ⸗ dandus. 4 Ad aliud ꝙ dicit. qd de lege naturali ẽ velle non cogi. verum eſt velle non cogi ad üllud qð non decet vel erpedit. Cogi aũt ad bonum expedit ⁊ decens eſt.⁊ ideo non eſt ↄtra legem naturalem. quia? ſi alienate a ratione menti per maliciam odioſum ſit bonuʒ ad quod cogitur:tamen poſtea ſanate menti fit amabile.⁊ hoc ẽ qð dicit augu.contra Jauſtum. Frenetici nolunt ligari Titargici nolunt excitari.ſed perſeuerat diligentia cari tatis.freneticum ligare.litargicum ſtimulare.ambo of⸗ fenduntur: ſed ambo diliguntur. ambo moleſtati qᷓiu egri ſunt indignantur:ſed ambo ſanati gratulãt᷑.¶ AD illud vᷣo quod vltimo obijcitur de xpᷣo ⁊ aplis.iam reſpõ ſum eſt. nam ſicut dicit aug.cõtꝛa Pecilianũ.Tradidit aptus hominem ſathane in interituʒ carnis:vt ſpiritus ſaluus ſit in die domini:j.coꝛin.v.Lradidit Hymeneũ alexandrum ſathane vt diſcerent non blaſphemare.j. Thi.j.Et dominꝰ? flagello expulit de templo impꝛobos negociatoꝛes. math. rxj. Alembꝛũ ſecũdũ Onſequẽter querit᷑ de lege talionis: circa quã querit᷑ vtrum vindicta ſit expetenda: qð videt᷑ per aug.ↄtra Fauſtum qui dicit Illud qð antiquis dictum eſt oculum pꝛo oculo: dentem pꝛo dente ⁊c. nõ eſt ↄtrarium ei qð dicit v.math̊.Dico vobis non reſiſtere malo. immoderate ac iniuſte vltioni.Lex iuſtum modum figens:legem talio⸗ nis inſtituit.vt qualem quiſqʒ intulit iniuriam:tale ſup plicium pendat.⁊ ſubdit.cum peccet quis per ĩmodera⸗ tionem iniuſte vult vindicari.non peccat autem qui mo dum adhibens iuſte vindicari vult.remotioꝛ eſt a pecca to iniuſte vindicte qui nõ vult oĩno vindicari. peccat eĩ qui exigit vltra debitum:non peccat qui exigit de bitum ergo velle vindicari ſᷣm iuſticie debitum eſt licitũ.¶¶ Itẽ lex talionis ↄtinet iuſtum ⁊ equum. Seo velle qð iuſtũ 7 equum ẽ cuilibet licitum ẽ.ergo velle eruitionem ocu⸗ li illius qui mihi eruit oculum:mihi licitum erit.⸗q Itẽ auguſ. in expoſitõne pſał.cviij.dicit.Sex differẽtie ſunt reddere bona pꝛo malis.non reddere mala pꝛo malis. hec bonoꝛum ſunt.ſed pꝛimum melius: non reddẽ bona pꝛo bonis.reddere mala pꝛo bonis.hec duo maloꝝ ſunt ſed poſterius eſt deterius.reddẽ bona pꝛo bonis:redde⸗ re mala pꝛo malis.hec duo mediocrium ſunt.pꝛius pꝛo pinquum bonis eſt. quod xpᷣc non arguit.ſed plus opoꝛ⸗ tere dicit:quia ethnici hoc faciunt. Math.v. poſterius pꝛopinquum eſt malis.conuenit tamen ⁊ bonis. Unde lex modum vltionis ſtatuit oculum pꝛo oculo. Con⸗ tra. Leuiti. xix. Non queres vltionem: nec memoꝛ eris iniurie ciuium tuoꝛum. Item Deutro.xxxij. ¶Mihi vin⸗ dictam ego retribuam. Item Ecci.xxviij. Qui vindi⸗ cari vult a domino inueniet vindictam. Item in Pſat. Si reddidi retribuentibus mihi mala decidam merito ab inimicis meis. Item.j. Petri.iij. Non reddentes ma lum pꝛo malo.nec maledictum pꝛo maledicto:ſed econ⸗ trario benedicentes. Item auguſt.ſuper pſal.cviij. Lex talionis ſi dici poteſt iniuſtoꝛum iuſticia eſt. non qꝛ ini⸗ qua eſt vltio quam lex ſtatuit: ſed quia vicioſa eſt libido vlciſcendi ⁊ hoc idem habet᷑ ſuꝑ Math.v. 4 Itẽ obijcit de equitate legis talionis.Qam dicit lex Exo.xxij. Qui furatus fuerit bouem ⁊ interfecerit vel vendiderit: quĩ⸗ q; boues reſtituet. vbi dicit glo.quãto minoꝛ in poſſeſſio ne cõmoditas:tanto minoꝛ in amiſſione doloꝛ.ſed quan to melioꝛ eſt quod aufertur. tanto doloꝛ amplioꝛ de amiſ ſione:⁊ ideo quia plus dolet homo de amiſſione bouis qᷓ ouis: ergo pari ratione cum maioꝛ doloꝛ ſit e amil⸗ ſione oculi qᷓ; bouis: cum non ſatis ſit ſm legem in fur⸗ to bouis reddere bouem pꝛo boue.multo foꝛtius nõ ſa⸗ tis erit ſm legem reddere oculum pꝛo oculo.immo qui eruit oculum ſi baberet quinq; oculos deberet pꝛo ocu⸗ S 4RRCEO . 6 GL 3 9 — — – . L. ſdn Oer. S„ Lo 4 Jle ſt K4Bar Weon Een. DNSchea Qi ſtr liaf⸗ qꝗ lo eruto reddere. Rñ.ſicut dicit aug.ſuꝑ Math.v . Aodum vltionis quem lerx ſtatuit ad iudicem pertinet magiſq; ipᷣius eſi hoc inter homines diſcernere q; bonũ hominũ ſibi expetere.hic em̃ redderet malum pꝛo malo iudex ðo nõ.ſed delectatione iuſticie iuſtum pꝛo iniuſto ðͤ etiam deus facit. Scom hoc eꝛgo diſtinguendum eſt ꝙ expetere vindictam pꝛiuate ꝑſone non eſt licitum. ex⸗ petere ðᷣo vindictain ꝑſone iudicis.vno modo eſt licitũ. alio modo illicitum. Licitum ex caritate ⁊ zelo iuſticie. Illicitum ex odio libidine ire.licitum deſiderio coꝛre, ctionis:illicitum deſiderio afflictionis.⁊ hoc eſt qð di⸗ cit augul.ſuper Math.v. non pꝛohibetur vindicta que fit ad coꝛrectionem. ſed hoc etiam non conceditur: niſi ei cui poteſtas oꝛdine data eſt.⁊ ſine ira vt pater in filiũ 4 Ad illud ergo qð pꝛimo obijcitur.ꝙ nõ peccat qui iu ſte vult vindicari:nec qui exigit de bitum. Dicendum ꝙ; ſi pꝛiuata ꝑſona per ſe vellet vindicari cum nõ habet iu diciariam poteſtatẽ:vellet vindicari iniuſte. Iniuſta em̃ eſt vindicatio que a non habente iudiciariam poteſtatẽ infertur. Item ſi deſiderio libidinoſo hoc appeteret iniu ſte vellet vindicari. Deſiderium aũt libidinoſum poteſt eſſe vel ſeipſum nimis amando. vel alium odiendo. Et hoc eſt quod dicit auguſ.ſuper pſał.cviij.iniurie ꝓpul⸗ ſatõ licet iiuſte petatuꝛ:iuſte tñ pᷣſtat᷑ ab ipᷣo.ſ.iudice.ꝙ⸗ q̃ ipſa poſtulatio non vſq;quaq; iniuſte pꝛobatuꝛ. Ali ud eſt enim iniuriam pꝛopellere vt ſibi liceat voluptuo⸗ ſe viuere. Aliud vt alioꝛum vtilitati libere poſſit vacare Item ſicut idein dicit in ſermone domini in monte. Ju⸗ dex vult illum quem vindicat nõ pena miſerum. ſed coꝛ⸗ rectione beatum eſſe.cum.ſ.iuſte vindicat.dcirco rep⸗ hendit dominus diſcipulos petentes ignẽ de celo ad cõ⸗ ſumendum eos qui nolebant eos recipere.aĩaduertens eos non amare coꝛrectionem.ſed odio deſiderare vindi⸗/ ctam. 4l Ad ſcm iam patet reſponſio ex pꝛedictis.quia lex talionis qtuʒ ad iudicem qui zelo iuſticie punit.ſᷣm hbãc legem continet iuſtum.qtum vᷣo ad pꝛiuatam perſo nam: vel qui libidine vindicte boc expeteret: contineret iniuſtum. AUnde dicit auguſ. Si bonus homo hoc expe teret:malum pꝛo malo redderet. iuder vᷣo non. ſed dele⸗ ctatione iuſticie iuſtum pꝛo iniuſto qð eſt reddere bonũ pꝛo malo.¶ Ad tercium qð dicit.ꝙ reddere mala ꝓ ma lis pꝛopinquũ malum eſt:conuenit tamen bonis.Dicen dum ꝙꝙ hoc non eſt ſimpliciter dictum: ſed debet intelli⸗ gi malum pene.non tñ ex malo affectu ſeu mala intentõ ne quẽadmodum dicit auguſ.ꝙ petere vel pꝛeſtare ſub⸗ ſidium:vt voluptuoſe quis viuat in crimine: damnabi⸗ le eſt. petere vᷣo vel pꝛeſtare vt mali facultas adunatur: vt eccleſia pacem addipiſcatur:vt aliquis multoꝛum vti litati ſeruetur:vtile ⁊ honeſtum eſt. Inde eſt ꝙ Paulus contra inſidias indeoꝛum petijt milites a pꝛetoꝛe vt ille⸗ ſus ab iniuria ſeruaretur Act.xxij. Hinc in euangelio mercẽnarius vocatur qui vidit lupum venientẽ ⁊ dumit⸗ tit oues ⁊ fugit Soh.x.4¶ Ad vltimum dicendum. ꝙ in leſionibus ⁊ damnis lex querebat vtilitatem leſi:⁊ coꝛ⸗ rectionem alioꝛum.vt.ſ.ex pena ledentis timerent pec⸗ care.Vnde.j.Lhi.v. NPeccantem coꝛam omnibo argue vt ceteri timoꝛeʒ habeant. Glo.vt pena vnius metus ſit multoꝛum.Cum ergo in eruitione oculi pꝛo oculo ſatis ad coꝛrectionẽ ipᷣius punitus ſit qui leſerat ⁊ alij pꝛete⸗ riti.nec aliquid vtilitatis accreſceret leſo:ſi ledens alte⸗ ro oculo pꝛiuaret᷑. decreuit lex nõ vltra pꝛocedere in in⸗ flictione pene. In reſtitutione po quinq; bouũ ꝓ vno vł quatuoꝛ ouiũ ꝓ vna.leſo vtilitas accedebat:q;uis ledẽs pluſꝙᷓ leſerat grauaretur. ——— Membrũ terciũ Oſtea querendum eſt de lege belloꝛuʒ ſeu impugnationis.Circa quam partem que⸗ runtur tria. Pꝛimo vtrum mali poſſint li cite debellari. Secũdo de circũſtãtijs belli Tercio de exercitio qð eſt in tyrocinijs. Articulus pꝛunus Veritur ergo vtrum bellare ſit licitum. AD qð auguſ.ad Moniſacium.Moli eſtimare ne minem deo placere poſſe qui armis bellicis miniſtrat. In his erat ſanctus dauid.cui dominus tam magnum per hibuit teſtimonium. In his etiam illiꝰplu⸗ rimi tempoꝛis iuſti vt Yoſue cui dicit᷑.xvij.Exo. Egꝛel⸗ ſus pugna contra Vmalech ⁊ ceteri. Item in his erat il le centurio qui domino dixit non ſum dignus vt intres ſub tectum meum Math. viij. ¶ Item auguſ. ad Honi⸗ facium Joh. ab armis non iubet diſcedere milites. Et xpᷣc poſi Math.xxij.tributa ceſari monet reddi:quia pter bella neceſſaria militi ſtipendium pꝛebeatur. Itẽ augul. in ſermone de puero Centurionis. Si xpᷣiana di⸗ ſciplina omnia bella culparet.hoc potius conſilium ſa⸗ lutis petentibus in euangelio diceretur Luce.iij.vt abi cerent arma ſeq; militie omnino ſubtraherent. Dictum autem eſt eis. eminem concuciatis. Eſtote contẽti ſti⸗ pen dijs veſiris.quibus pꝛopꝛium ſtipendium ſufficere pꝛecepit: militare vtiq; non perbibuit.4! Item ambꝛo. j. li. de officijs. Foꝛtitudo que bello tuetur a barbaris patriaʒ vel domi. defendit infirmos.vel a latronibus ſo cios piena iuſticia eſt. ¶ Item auguſt. Uincentio dona⸗ tiſte. Si ſemper eſſet culpabile perſecutionem facere.nõ ſcriptum eſſet in ſanctis libris.detrabentem ſecreto pꝛo ximo ſuo hunc perſequebar. 4 Item auguſ. contra Pe⸗ cilainum. Qui peccat non peccat legis auctoꝛitate: ſed contra legis auctoritatem. Inde rogo te cuius vox ſit in Pſak. dicentis. detrabentem ſecreto pꝛorimo tuo ⁊c̃. Muere itaq; cauſam ⁊ modum perſecutionis.⁊ noli ge⸗ neraliter perſecutionem repꝛebendere. Mon enim perſe quimur vos niſi quẽadmodum veritas perſequitur fal⸗ ſitatem. 4¶ Item auguſ. ad Honifacium comitem.cuiꝰ putant in Pfſał. vocem eſſe vbi dicitur. perſequar inimi⸗ cos meos cõpꝛehendam illos: et non conuertar donec ceficiant. Ex his igitur relinquitur ꝙ mali licite ſunt ꝑ ſequendi ⁊ impugnandi. Contra. Omne bellũ fit vel pꝛopter iniuriam pꝛopulſandam a ſe.vel a ſocio:vel ꝓ⸗ pter vindictam inferendam. Sed pꝛopulſatio pꝛopꝛie ĩ iurie pꝛohibet᷑ Math. v. Si quis percuſſerit te in vnaʒ maxillam ⁊c.⁊ pꝛopulſatio iniurie ſocioꝛuʒ pꝛohibetur in petro cum ei dictum eſt. Conuerte gladium tuum in vaginam Math. xxvj. IYlatio vᷣo vindicte pꝛobibetur. j. Det. iij. Zon reddentes malum pꝛo malo ⁊c.Cum er go omnis cauſa belli pꝛohibita ſit:bellare illicitum erit Item beatus Gꝛego. Qiſi bella iſta carnalia figuraʒ belloꝛum ſpiritualium gererent: nunqꝗᷓ vt opinoꝛ iudai⸗ carum by ſtoꝛiarum libꝛi diſcipulis xpi qui venit paceʒ docere ab apoſtolis docendi traditi fuiſſent.¶¶ Iem ideʒ HGꝛego.Quomodo diſcipulis xpᷣi belloꝛũ pꝛoficeret iſta deſcriptio.quibus dicitur a iphᷣu. Pacem meaʒ do vobis pacem relinquo vobis Yoh. riiij.2 non vos ipos vindi⸗ cantes Ro. xij. ſed magis iniuriam ꝑcipite 2 fraudeʒ pa timini.j. Coꝛin. vj. 4 Ztem idem Gꝛego. Sciens aptus nobis iam vltra bella non eſſe carnaliter ꝑagenda: ſed anime certamina contra ſpirituales aduerſarios.pꝛece ptum militie dat militibus xp̃i dicens. Induite vos ar⸗ maturam dei vt poſſitis ſtare aduerſus inſidias dy abo li Eph.vj. 4 Item Adath. xxvj . Omnis qui acceperit gladium gladio peribit. Ex bis igitur videtur manike⸗ ſte pꝛobari: ꝙ tempoꝛe gratie omnino bellare ſit pꝛobi⸗ bitum. 4 Item ꝙ omni tempoꝛe licitum ſit bellare 2 peꝛ ſequi pꝛobatur. Qam ſicut dicit beatus Hiero.ſuper il⸗ lud ad Bal.iiij. Js qui ſᷣm carnem natus fuerat.perſe⸗ quebatur eum qui m ſpiritum. Qui m carnem natus eſt perſequitur ſpiritualem.nunqꝙᷓ vo ſpiritualis carna⸗ lem perſequitur. ꝗ Item de membꝛis eccleſie dicit᷑ ma⸗ thei.v. Peati qui perſecutionem patiuntur pꝛopter iu⸗ A n o der ſen rſi i. ig⸗ etſe ſol⸗ ⸗ we Nin lor. mer ſert ura; doi⸗ geez ide iſta bis ch, ns ſed ece ⸗ abo eit ile bi⸗ ri⸗ e 41s ny . — — ☚ —— L „ Iies „ Nueſtio ſticiam. Cum ergo iuſtoꝛum ſit perſecutionem pati. nõ facere: relinquitur ꝙ perſequi malos erit illicitũ. ¶ IYtẽ pꝛeceptum innocentie eſt xe lege naturali contetum ſub illo pꝛecepto. quod ab alio oderis tibi fieri: vide ne ali⸗ quando alteri facias Lho.iiij. Cum ergo perſecutione J bello coꝛpoꝛaliter ⁊ teinpoꝛaliter noceatur: contra pꝛee ceptum innocentie erit bellare vel perſequi. RKn⸗Del lare iuſte m legem diuinam eſt licitum. Et etiam in p⸗ cepto regibus ⁊ pꝛincipibus terre m qð dicit auguſ/ad Honifacium comitẽ ſuper illum locum pſal.Et nüc re ⸗ ges intelligite erudimini qui iudicatis terram. ſeruite domino in timoꝛe. quomõ ergo reges ſeruiunt in timoꝛe niſi ea que contra deum iuſſa ſunt religioſa ſeueritate p hibendo atq; plectendo. aliter em ſeruit quia homo eſt: aliter quia rer eſt: quia em bomo eſt ſeruit vinendo fide liter: quia rex eſt ſᷣim legem iuſticie pugnando viriliter. Iniuſie no bellare illicitum eſt 1 pꝛohibitũ ßm qð oſten ditur in Baruch.iij. vbi dicit de gigantibo qui ab initio fuerunt ſiatura magna ſcientes bellum. nõ hos elegit do minus. neq; viam diſcipline inuenerunt: ꝓpterea perie⸗ runt. 4 otandum autem ad boc vt diſcernas ꝙ bellũ inſtum ſit vel iniuſtum. auctoꝛitatem. aſfectum. intentio nem. ditõnem. meritum. 2 cauſaʒ. Affect? auctoꝛitas debent conſiderari in ꝑſona indicentis bellum LCondi⸗ tio a intentio in perſona ꝑagentis bellum. ADerituz in pſona ſuſtinentis bellum. Cauſa in ꝑſona pꝛo qua agiẽ bellum. Bicendum ergo. ꝙ ad hoc ꝙ; ſit iuſtum bellum requirit᷑ ꝙ ꝑſona indicens bellum habeat iuſtuʒ affectũ 7 auctoꝛitatem iuſtam. Juſtum aũt affectum vt dicit au guſ. ad bonifaciũ comitẽ.Eſto bellando pacificꝰ:vt eos quos expu gnas ad pacis vtilitatem vincendo ꝑducas. HMeati em̃ pacifici quia filij dei vocabuntur Adath. v. Item idem auguſ.contra manicheos.iQocendi cupidi⸗ tas:vlciſcẽdi crudelitas: implacabilis animus:feritas rebellandi: libido dominandi. hec ſunt ⁊ ſi qua ſimilia: que in bellis iure culpantur. Juſtam vᷣo auctoꝛitatem H eſt oꝛdinatam ym qð oſtendit auguſ. contra manicheos Deo ſine aliquo alio legitimo imperio iubente gerente ipſa bella ſuſcipiuntur a bonis.cum in eo rerum huma narum oꝛdine inueniuntur: vt eos vel iubere aliquid ta⸗ le vel in talibus obedire iuſte ipſe oꝛdo cõſtringit.⁊ poſt ſubdit. Oꝛdo ille naturalis moꝛtalium paci accomoda⸗ tus hoc poſcit. vt ſuſcipiendi belli auctoꝛitas atq; conſi lium penes pꝛincipes ſit.¶ Item in perſona peragentis bellum:dno requiruntur:debita intentio.⁊ debita con⸗ ditio. Debita intentio ſᷣm quod dicit auguſti.de verbis do nini ¶Wilita re non eſt delictum. ſed militare pꝛopter pꝛedam peccatum eſt.nec rem publicam agere crimino⸗ ſum eſt:ſed vt diuitias augeas dãnabile eſt. Item debi⸗ ta conditio vt non ſit ꝑſona clericalis. AUnde canon vo⸗ han. pape.xxiij.q.viij. Secularem militiam exercere:et terram defendere:de pꝛelijs tractare ⁊ de armis terrene poteſtatis eſt. Item in eodem dicit canon concilij Mel⸗ deñ. Quicunq; ex clero videntur eſſe:arma militaꝛia nõ ſumant: quia non poſſunt ſimul deo ⁊ ſeculo militare. 4 Item in perſona contra quam agitur bellum conſide⸗ randum eſt meritum iuſtum vt ſcilicet iuſte meruerit ĩ⸗ pugnari vel perſecutionem pati.Inde augnſ.ad Honi facium comitem. Eſt perſecutio iniuſta quam faciunt impij eccleſie xp̃i. Iſta nãq; beata eſt que perſecutionem patitur pꝛopter iuſticiam. illi ᷣo miſeri qui perſecutio⸗ nem patiuntur pꝛopter iniuſticiam. pꝛoinde iſta perſe⸗ quit᷑ diligendo: illi ſeuiendo:iſta vt coꝛrigat:illi vt euer tant. Item idem auguſ.ſuper Pfſalm.duo iſta nomina cum dicimus homo peccatoꝛ vtiq; non fruſtra dicuntuꝛ quia peccatoꝛ eſt coꝛripe:quia homo miſerere: nec oino liberabis hominem:niſi perſecutus fueris peccatoꝛem. Item in perſona illius pꝛo quo pugnatur attenden⸗ da eſt iuſta canſa:que eſt ſu bleuatio bonoꝛum: cohertio maloꝛum:pax ommum. VUnde auguſ.de diuerſis eccle⸗ 7 ſueer. GOWB . 7 e(l.. 7 4 .xlvij. ſie obſeruationibus apud veros dei cultoꝛes etiam bel⸗ la illa peccata ſunt que non cupiditate aut crudelitate: ſed pacis ſtudio geruntur vt mali coberceantur 2 boni ſubleuentur. 4 Ad illud quod ſcdᷣo obijcit ꝙ bella car⸗ nalia diſcipulis rpᷣi traduntur legenda ſolum pꝛopter bella ſpiritualia que deſignant.dicendum ꝙ diſcipulos yp̃ᷣi appellat non generaliter xpᷣianos:ſed viros eccleſia⸗ ſticos quibus interdicta ſunt bella arma. Vnge bea⸗ tus ambꝛoſicontra imperatoꝛis edictum dicit. Aduer⸗ ſus milites gothos lacrime mee mea arma ſunt. Talia enim ſũt munimẽta ſacerdotis: aliter nec debeo nec poſ⸗ ſum reliſlere. 4 Ad tercinm quod obijcitur ꝙ a ihu di⸗ citur. pacem meam do vobis.dicendum ꝙ bellum iuſtũ non repugnat paci:immo finem habet pacem. vnde au⸗ guſt. ad Honifacium. Hellum debet eſſe neceſſitatis vt liberet deus a neceſſitate a conſeꝛuet in pace.Qon enim pax queritur vt bellum exerceatur: ſed bellum geritur vt par acquiratur. 4 Ad quartum quod dicit HBGꝛego. ꝙ bella vlterius non ſunt carnaliter peragenda: intelligẽ⸗ dum eſt ſicut pꝛius ab eccleſiaſticis perſonis quibus in vcteri teſtam ento licebat pugnare:non licet autem ĩ no⸗ uo. 4 Ad quintum quod obycit . qui acceperit gladium gladio peribit. Reſpondet augul. ij. li. contra maniche⸗ os. Ylle gladium accepit: qui nulla ſuperioꝛi: ac legiti⸗ ma potellate vel iubente vel concedente in ſanguineʒ al terius armatur. 4 Ad ſextum quod dicit Hiero.quia ſpiritualis nunqᷓ perſequitur carnalem. Reſpondet au guſii.⁊ pelagius papa.xxiij·q.v.Qon vos hominum va niloquia retardent dicentium.quia perſecutõnem eccle ſie faciat dum vel ea que comittuntur repꝛimit. vel ani⸗ marum ſalutem requirit. Errant huiuſmodi fabulato⸗ res non perſequitur niſi qui ad malum cogit. Qui vo malum factum iam punit vel pꝛohibet ne fiat: non per⸗ ſequitur iſte ſed diligit.¶ Ad ſeptimum reſpondet Au⸗ guſti.ad Moniſacium comitem Si eccleſia vera eſt ipᷣa que perſecutionem patitur. non que facit queratur ab apoſtolo quam eccleſiam ſignabat ſara quando perſecu tionem faciebat ancille Geñ. xxj. Liberam quippe ma⸗ trein celeſtem bieꝛuſalem id eſt veram dei eccleſia in illa muliere dicit eſſe figuratam Gabł.iiij. que affligebat an⸗ cillam. Si autem melius diſcutiamus magis üͤla perſe⸗ quebatur ſaram ſuꝑbiendo:ꝙᷓ ſara cobercendo. illa do⸗ mine faciebat iniuriam: iſta imponebat ſuperbe diſcipli nam. 4 Ad octauum ꝗ dicit bellum eſſe contra pceptnʒ innocentie interimendum eſt. VUnde augu. in li. de ciui. i. pertinet ad innocentis ofſicium: non ſolum nemini malum inferre: vcrumetiam cohibere a peccato vel pu⸗ nire peccatum: vt delinquens coꝛrigatur experimento: aut alij ierreantur. 4 Zid pꝛimum vᷣo quod obijciebat. E om nis cauſa belli pꝛohibita ẽ: quia pꝛohibita ẽ vin⸗ dicta inſerenda iniuria pꝛopulſanda.iaʒ ex ſ uperioꝛi⸗ bus patet reſponſio. Qam vindicta inferenda non eſl p rin nſe:a — 6 8 bibita niſi pꝛiuate ꝑſone:⁊ ex libidine vindicte.ſed iudi KWW ci pꝛecipitur inferenda eyx zelo iuſticie. Vnde augulſ.ſuꝑ Joſue.vij. dicit. Si ea que deus vehementer offenditur inſequi vel vlciſci differimus: ad iraſcendum diuinita⸗ tis pꝛouocamus patientiam. iQonne Achoꝛ filius zare pꝛe terijt mandatum dñi ⁊ ſuꝑ oinnem populum iſrabel ira eius incubuit. ille erat vnus homo.atq; vtinam ſo lus perijſſet in ſcelere ſuo.Simili modo iniuria pꝛopul ſanda in pcepto eſt ei qui vtiliter poteſt eam ppellere ab alio. Unde beatus ambꝛo.pꝛimo li.& offi. Qui non re⸗ pellit a ſocio iniuriam ſi põt: tam eſt in vicio qᷓ ille qui facit. Vnde ſanctus moyſes cum vidiſſet hebꝛeũ ab egi⸗ pno excipientem iniuriam Exo. xx. defendit. ita vt egi⸗ ptium pꝛoſterneret. Salomon quoq; ait. Erue eum qui vncitur ad moꝛtẽ. ſed illud vltimũ dubitatõeʒ habz que xeterminabit᷑ infra queſtione de illo pᷣcepio euãgelij. di co vobis non reſiſtere malo. . 4 Articulus ſecũdus Onſequenter queritur de circũſtantijs bellã⸗ di. ⁊ hoc qᷓtum ad quatuoꝛ: qtum ad pᷣceptũ bellandi:q;ẽtum ad peꝛſonam bellantis:qᷓtuʒ ad tempus belli:q;tum ad modum bellandi. * Atum ad pᷣceptũ .S. j. bellandi querit᷑ vtrũ ſe· erilegſe regibus indicentibus⸗ iubentibus bellum: teneant᷑ ſubditi milites obedire.q; non videtnr.nam non tenemur obedire niſi poteſtati or dinate a deo. Sed poteſtas malignantium non eſt oꝛdi⸗ nata a deo vel ſub deo. poſito ꝙ affectu cupiditatis bel⸗ lum moueat:ergo non ẽ ei obediendum. quia ſicut dicit apłus.riij.ro.Omnis anima poteſtatibus ſublimioꝛibo ſubdita ſit.Qon enim ẽ poteſtas niſi a deo:que autem a teo ſunt oꝛdinata ſunt.4: Item non ẽ obediendum indi centi bellum niſi in bello iuſto.ſed non ẽ bellum iuſtum ſicut patet ex pꝛedictis:vbi ẽ affectus iniuſtus. Si ergo ſit in pꝛincipe affectus cupiditatis vel affectus dñandi vel affectus vlciſcendi: non erit ei parendqdum. Coõtra Omnis anima poteſtatibus ſublimioꝛi bus ſubdita ſit. xiij.ro. Qð intelligitur nõ ſolum de bonis pꝛincipibus ſed etiaʒ de malis. Ande.j. Detri.ij. Serui ſubditi eſto te in omni timoꝛe dñis.non ſolum bonis ⁊ modeſtis ſed etiam diſcolis. 4 Iem in eodem dicit Petrus. ſubiecti eſtote omni humane creature ꝓpter deum. ſiue regi.qua ſi pꝛecellenti. ſiue ducibus tanq; ab eo miſſis.ſed nõ de⸗ terin inatur hic ꝙ ſit obediendum bono potius qᷓ malo. ¶ Item ſacrilegi pꝛincipes ⁊ affectu coꝛrupti ſunt mini ſtri dei:vt eis competat qð dicit apłus Ro.xiij. Mini⸗ ſtri dei ſunt in hocipſum ſeruientes. VFnde Hieroni.ſu⸗ per Johelem. Qon ſolum homines miniſtri dei ſunt et vltoꝛes ire dei his qui malũ operantur. EUnde Ko. xiij. NQon ſine cauſa gladium poꝛtat. dei enim miniſter ẽ ſedð 2 dtrarie foꝛtitudines. KRñ.ſm augu. ↄtra Manich. Juſtus ſi ſub rege homine ſacrilego militet. recte poteſt illo iubente bellare. ſi vice pacis oꝛdinem ſeruans:qð ſi bi iubetur. vel non eſſe ↄtra dei pꝛeceptum certum ẽ: vel vtrum ſit certum non eſt. 4 Ad illud ergo quod primo obijcit.ꝙ poteſtas ſacrilegi pꝛincipis indicentis bellum ex cupiditate non eſt oꝛdinata a deo vel ſub deo. dicendũ ꝙ eſt oꝛdo poteſtatis qᷓtum ad auctoꝛitatem: 2 hoc mo⸗ D oꝛdinata eſt.⁊ qꝙᷓtum ad executionem: ⁊ boc duplicit vel qtum ad effectum executõnis.⁊ hoc modo inoꝛdina ta eſt. vel qᷓtum ad effectum executionis ⁊ hoc modo oꝛ⸗ dinata eſt dũmodo iubet quod licitum eſt ⁊ contra dei p ceptum non eſt. Affectus autem inoꝛdinatus executio⸗ nis poteſtatis non tollit oꝛdinem poteſtatis quin ſit ei parendum. Ande auguſ.contra Aldanicheũ. Si buma na cupiditate bellum geritur ſupple a pꝛincipe. non no⸗ cet ſanctis.i.ſubditis in quos non habet quiſqᷓ poteſta⸗ tem niſi deſuper datam.non em̃ eſi poteſtas niſi a deo ſi ue ſinente ſiue iubente. ¶ Ad ſcᷣm dicendũ.ꝙ in pꝛedi⸗ cto caſu bellum iniuſtum eſt ex parte imꝑantis. ſed iu⸗ ſtum bellum eſt ex parte militis obedientis. AUnde aug. contra manicheũ in pꝛedicto caſu loquens dicit. Reum facit regem iniquitas imꝑandi. Innocentem aut militẽ oſtendit oꝛdo ſeruiendi. Nueritur poſtaa S. ij. pſona bellantis.vtruʒ ep̃i ⁊ eccleſiaſtice ꝑſone poſſint arma mouere. am canon Mico. pape ꝓhibet epos ſe⸗ culari militia occupari:nec otra pirata s ꝑmittit eos ac cedere ad pugnam. xxiij.q.viij. ¶ Item vlꝛ clericos ocili um toletanũ ⁊ ↄcilium meldenſe phibent arma ſumere. Contra.ſicut dicitur in eadem cauſa.q.viij.beatꝰgre go. ciuibus Tuſcie vt contra Longobardos arma paꝛa rent mandauit: 2 militantibo ſtipendia decreuit.4 Ytez Teo papa aduerſus ſaracenos vrbem egreditur vt eos D pꝛocul a littoꝛe arceat ⁊ populum armatum congꝛegat. Ad boc diſtinguit Gratian? ſunt quidam epi leui⸗ tica ſolum poꝛtione contenti.qui pñt dicere. dominꝰ ꝑs hereditatis mee.his enim nihil eſt ↄmune cum pꝛincipi bus ſeculi. talibus nulla actio relinquitur militie ſecu⸗ laris: quia de decimis ⁊ pꝛimitijs viuentes in omni re⸗ gno a terrenis exactionibus liberi ſunt.ita vt dicere va⸗ leant. venit pꝛinceps mundi huius:⁊ in me non habet quicꝙᷓ Yoh.xiiij. Alij ſunt qui non ſunt cõtenti decimis pꝛimitijs.pꝛedia villas ⁊ caſtella ⁊ ciuitates poſſident er quibus debent tributa ⁊ obſequium militare.quibus a domino dicitur Math. xxij. Reddite que ſunt Ceſa⸗ ris ceſari ⁊ que ſunt dei deo.quibo apoſtolus dicit Ro. xiij. Reddite omnibus debita.cui tributum: tributum cui vectigal:vectigal.⸗!. Seo contra eſt expꝛeſſe quod di citur Petro Math. xxvj. Conuerte gladium tuum in vaginam.omnis qui gladium acceperit gladio peribit. ac ſi aperte diceret. Hactenus tibi tuiſq; pꝛeceſſoꝛibus inimicos dei coꝛpoꝛali gladio licuit perſequi. deinceps in exemplum patientie gladium in vaginam conuerte. Ex quo relinquitur. ꝓ nulli epiſcopo licet materialem gladium ſeu arma ſumere ad bellandum. Item dicit be atus Ambꝛoſius. ꝙ arma epiſcopoꝛum ſunt lacrime et oꝛationes. Propterea dicendum m diſtinctionẽ be⸗ ati Pernardi ad Eugenium. O: eſt mouere arma:ſiue accipere materialem gladium manu. iuſſu.nutu. MMDa⸗ nu a milite.iuſſu a pꝛincipe.nutu ab epiſcopo ſeu ſacer⸗ dote. hoc eſt quod dicit Mernardus ad Eugeniuz. Qui materialem gladium tuum negat.non ſatis mihi vide⸗ tur attendere verbum domini dicentis. Conuerte gladi um tuum in vaginam.tuus ergo ipᷣe tuo foꝛſitan nutu ⁊ ſi non manu euaginandus. Unde dicentibus apoſto⸗ lis.Ecce duo gladij. Reſpondit dominus ſatis eſt Lu⸗ ce.xxij.vterq; ergo gladius eccleſie eſt materialis 7 ſpi⸗ ritualis.ſed is quidem pꝛo eccleſia.ille vᷣo ab eccleſia ex ercendꝰ.ille ſacerdotis.hic militis manu. Sed ſane ad nutum ſacerdotis:⁊ iuſſum imperatoꝛis. Nueritur poſteaa S. ij. an omni tempoꝛe poſſit bellum agi. Et videtur ꝙ dieb; ſolẽnibus ⁊ feſtiuis illicitum ſit bellare.pꝛopter pᷣceptũ ſabbati.de quo dicitur. Omne opus ſeruile nõ facietis in eo.Etiam.v. Deutro. Mon facies in eo quicqᷓ opis. ergo cum bellaꝛe ſit opus ſeruile:diebus feſtiuis nõ erit licitum.¶! Item cum repᷣhendit y ſa.lviij. O in diebo ie iunij repetunt᷑ debita 2 cõmittunt᷑ lites.dicens in diebo ieiunijs omnes debitoꝛes veſiros repetitis.ecce ad lites ↄtentiones ieiunatis ⁊ percutitis pugno impie.Ex q videtur.ꝙ non ſit licitum in diebus ieiunioꝝ:vt quadꝛa geſimali tempoꝛe litigare vel pugnare. Contra.j.ma cha.ij. Poſtq interfecti ſunt illi viri qui habebant oſciẽ⸗ tiam pugnandi in diebus ſabbatoꝝ. ſalu bꝛioꝛi conſilio cogitauerunt qui remanſerant dicentes. Si omnes fece rimꝰ ſicut fratres noſtri ⁊ nõ pugnauerimꝰ ꝓ animabo noſtris ⁊ iuſtiſicationibo: diſperdent nos de terra.⁊ co⸗ gitauerũt dicentes. Omnis hõ quicũq; venerit ad nos in bello in die ſabbatoꝝ pugnemus aduerſus eũ.4. Itẽ ipᷣe dominus monſtrat ꝙ neceſſitas facit licitum qð als non eſſet licitum:⁊ ſine peccato ſoluitur ſabbatum in ca ſu neceſſitatis.Math.xij. QLonne legiſtis quid fecit da⸗ nid quando eſurijt ⁊ panes pꝛopoſitionis ↄmedit.quos non licebat eos comedere.⁊ ſubdit quis ex robis hemo habens ouem ⁊ ceciderit ſabbato in fouea m: nonne le⸗ uabit eam. quanto magis melioꝛ eſt homo oue: itaq; li⸗ cet ſabbatis benefacere. Reſpon. diebus qui deputa⸗ ti ſunt vacationi diuine.ſine neceſſitate vrgente illicitũ eſt pugnare. neceſſitate pᷣo cogente fit licitum. boc eſt quod dicit canon Micolai pape.ad con ſulta. bulgaroꝛũ xxiij.q. viij. Si nulla vrget neceſſitas: non ſolum qua⸗ dꝛageſimali tempoꝛe:ſed etiam omni tempoꝛe eſt a p̃lijs Ny Aa l.at CG2. t — — . .— ——————————ñõ — — — — Nueſtio abſtinendũ.ſi aũt ineuitabilis erget impoꝛtunitas: nec quadrageſimali temꝑe pꝛo defenſione taʒ ſua ꝙᷓ patrie ſeu legum paternaruz belloꝛum eſt pꝛoculdubio pꝛepa rationi parcendum ne videlicet deum temptare videa⸗ tur homo:ſi habet quid faciat ⁊ ſue ac illoruzʒ ſaluti cõ ſulere non pꝛocurat. ⁊ ſancte religionis detrimentum non pꝛecauet. „ ltimo queritur S. uij. de mõ pugnãdi vtrum requirat᷑ ĩ bello iuſto excluſio fraudis.qð videt᷑ ꝑ illam legem Beutro.xvj. Juſte qð juſiũ eſt exequeris.ꝗᷓ iuſtum belluʒ ꝑagendũ eſt iuſte.S et ſine fraude. ¶ Item dicit augu.ad Honifa. ꝙ fides holli ſeruanda eſt. ↄtra quem bellũ gerit᷑: ſed fidelitas excludit fraudeʒ.l Contra Augu.ſuꝑ Yoſue.viij. dñs ceus noſter iubet ad Ihm naue vt ↄſtituat ſibi retroꝛſũ inſidias.i.inſidiantes bellatoꝛes ad inſidiandũ hoſii⸗ bus. hinc admonemur boc nõ inuuſte fieri ab his ꝗ iu⸗ ſtum bellũ gerunt. Quod ↄcedendũ eſt. ¶ Ao pᷣmuʒ ergo qð obijcit.dicẽdũ ꝙ in iuſio bello pugnaꝛe fraude hoc eſt ꝑ inſidias.non elſt pugnare iniuſte ſed pugnare fraude.hoc eſt aĩo fraudulẽto.i.amoꝛe iniꝗtatis eſt in⸗ iuſte pugnaꝛe. Et boc eſt qð dicit Aug. in queſlionibo ſuꝑ Jolſ.vij. Juſtꝰcui bellaꝛe fas eſt cũ iuſtum bellum ſuſceꝑit.vtꝝ aꝑte pugnet:an ex inſidijs nibil ad iuſtici am intereſt. Juſta añt bella diffimiri ſolẽt · que vlciſcũt iniurias.ſed ſine dubio iuſtũ bellum eſt qð deꝰimꝑat: qui nouit qnid cuiq; fieri debeat.in quo bello ductoꝛ ex ercitꝰvel ipe ppłs no tam auctoꝛ belli ꝙᷓ miniſter indicã dus eſt. ¶ Ao ſecundum vo dicenduzʒ. ꝙ ſides hoſti ſer uanda eſti quando promittitur. ⁊ boc eſt qð dicit Au⸗ guſti. Ande omnis fraus contꝛa pꝛomiſſionem factam boſti illicita eſt. Articnulus tercius Onſequenter eſt inquirere de exercitio bel- loꝛum in tyrocinijs:vtꝝ ſit licitũ.qð videt᷑ Mam bellicũ exercitium de oꝛdie dei relictũ eſt 1 ↄceſſum filijs iſrabel Judicũ. iij. He ſunt gentes quas dñs dereliqt vt erudiret in eis iſraelẽ.⁊ oẽs qui ñ nouerant bella chananeoꝝ ⁊2 poſtea diſcerent filij iſrł certaꝛe cuʒ hoſtibo ⁊ babere ↄſuetudin? pᷣliandi. illis quiv fas eſt bellaꝛe vt militibo. bellicũ exercitiũ licitũ erit..¶ Itẽ ſi aligs actꝰbonus eſt ⁊ licitꝰ: eruditio ex⸗ ercitiũ ad faciendũ illũ actũ licita erit. Si & bellaꝛe ꝓ fide vł pace ſernãda licitũ eſt:diſciplina belli ad eundẽ finẽ oꝛdinata licita erit. Si ̊ miles aligs bac intentõe vadat ad tyrociniũ:vt addiſcat aꝛtẽ ⁊ iduſtriã bellicaʒ ad pugnandũ ꝓ ſide vel pace cũ neceſſe fuerit.nõ pecca bit · ¶ Contra.Oſtẽtatio viriũ perẽm eſt. Sed exercitiũ tyrocinioꝝ fit ad oſtẽtatõʒ viriũ.ergo illicitũ ⁊ ꝑcim ẽ Itẽ lex tyrocinioꝝ eſtilia quã mali hñt.j.Sapᷣ. Sit foꝛtitudo noſtra lex iuſticie vt foꝛtioꝛ ſpoliet debilioꝛeʒ ſed boc iniuſtũ ẽ. ¶ Iẽ exercẽtes tyrocinia excoĩcantur ab eccĩa.Sed eccia nõ infert taleʒ penã: niſi ꝓ peccato moꝛtali.ergo pctm moꝛtale ẽ. Rñn.ſᷣm quolda.Cum tale exercitiũ fit ad oſtẽtatõʒ ⁊ diſcꝛimẽ vite exercitãtiũ vergẽs ſimpkr illicitũ ẽ:⁊ quicꝗd ex tali exercitio ſequi iur vt vulneratõ vel interſectio ſũt talit ſe exercitãtibo imputanda. ⁊ qð ↄceſſũ eſt filijs iſrł non ↄcedit᷑ eis mſi vꝛgẽte neceſſitate.nec ↄtra ſeinuicẽ:ſed ð illos quos de⸗ bebãt expugnaꝛe.ſ.chananeos.⸗. Ad illad vᷣo qð obijci tur dicerẽt ꝙ addiſcẽ aꝛtẽ bellicã illicito mõ:⁊ cũ diſcꝛi mine ſalutis:ex quacũqʒ intentiõe illicitũ eſt.cũ debito ðᷣo mõ:⁊ ſine ꝑiculo ſalutis licitũ erit.ſʒ hoc nõ ẽ ĩ ty⸗ rocinijs.Alijs vᷣo videt᷑ diſtinguẽdũ ꝙ exercitiũ ĩ tyro⸗ cinioꝝ põt fieri cũ moderamiĩe ↄflictꝰꝗ adinuicẽ ẽ abſq; diſcrimie ſalutis:ſi adhibet᷑ diligentia debita cautele ⁊ in preparatione et in executione:et tunc diſtinguendũ: „ xlvij. quia aut tale exercitium fit ad oſlentationem roboris et potentie:ſeu vane gloꝛie: vel queſtum auaꝛitie et tune ſimpliciter illicitum eſt. VUel fit propter experientiam proprie foꝛtitudinis.et vſus armorum. et bellice in⸗ duſtrie vt habebatur ydoneitas bellandi pꝛo fide ⁊ pa⸗ ce eccleſie.⁊ hoc modo tale exercitium licituʒ eſt. Si vo tale exercitium ageretur ſine pꝛedicto moderamine ? di ligentia cautele illicitum eſt. quia hoc eſt diſcrimini ſe cõmittere.4 Ad illud vo quod obijcit de lege tyrocinio⸗ rum dici poteſt. ꝙ ſi acquiſitio ſpolioꝛum ſit er cupidita te vel auaꝛicia manikteſte eſt iniuſta.ſed ſi fit non ex aua ricia. ſed ex ipſa conuentione pꝛepoſita: vt ille qui capi⸗ tur amittat ſpolia:cum ex tali conuentione omnes iudi centur ad paria. non eſt iuſta: nec m illam legem ini⸗ quoꝛum quibus foꝛitudo eſt lex iuſticie. ¶ Ad illud vᷣo quod obijcit:ꝙ eccleſia excõmunicat tales.dicendum eſt ꝙ falſum eſt exceptis tempoꝛibus famis 7 neceſſitatibo eccleſie. cum ſcilicet neceſſe hʒ pugre ↄtra hereticos vel paganos bis tempoꝛibus excõmunicantur quia nocent ſaluti publice vel impediunt ↄmune bonum ecclelie: ne⸗ gatur tamen moꝛientibuo in tyrocinijs ab eccleſia ſe⸗ pultura ad terroꝛem tyrocinantium. ne ſcilicet ſic vꝛes Teriantur vt aliquis incurrat moꝛtem vel moꝛtis peri culum. Membꝛũ qnaꝛtũ Aerendum eſt cõſequenter de legibus oc/ ciſionis.⁊ qᷓuis ſupꝛa diſputatum ſit. An occiſio hominis ſit licita:⁊ quis ſit occidẽ dus.⁊ cui licitum ſit occidere.⁊ hoc inqui ſitione de illo pꝛecepto decalogi. Non occides:tamẽ ad maioꝛem legis veritatis euidentiã inquirenda ſunt tria Pꝛimo an pena moꝛtis ſit homini inferenda. Secundo c generibus moꝛtis m legẽ inferendis.Tercio de cau ſis moꝛtis ſᷣm indicium legis. Articulus pꝛunus D pꝛimum. moꝛs malefieis ſit inferenda ſicut dicit lex Exo.xxij. Maleficos non pa⸗ tieris viuere.multipliciter pꝛobatuꝛ. Pꝛimo ſic. Si enim de iuſticia leuioꝛes pene inferende ſunt ali⸗ cui pꝛo culpa aliqua.cum ipſe per eas nondum coꝛriga⸗ tur ſed addat pꝛeterite culpe contumaciam:manifeſtum eſt cum contumacia ſit graue peccatum. ꝙ merito con⸗ tumacie debet creſcere pena. aut contumacia remanere impunita. Qon poteſt autem te iure contumacia rema⸗ nere impunita.quia igitur creſcere poteſi quantumlibet contumacia:creſcere poteſt de iure quãtumlibet ⁊ pena NQuare neceſſe ẽ vt ipſa vel ſit moꝛs coꝛpoꝛalis vel equa⸗ lis illi.cum moꝛs coꝛpoꝛalis non ſit pena infinita. Per hanc auteʒ viam a leuibus flagellis venietur ad grauia 7 a grauibus ad vulnera. ab illis ad toꝛmenta a toꝛmẽ⸗ tis ad ipſam moꝛtem:per ſimilia contumacie crementa. Item cum pꝛopoꝛtionales ſint culpe⁊ pene illis de⸗ bite. Si ergo alicui culpe debeatur flagellatio: mm aioꝛi culpe duplo maioꝛ flagellatio:⁊ decuple decuplo maioꝛ cẽtuple centuplo maioꝛ:⁊ tanta pt eſſe flagellatio ꝙ ĩ⸗ ducet moꝛtem. Sequitur ergo de neceſſitate ꝙ moꝛs coꝛ poꝛalis pꝛo aliqua culpa poſſit infligi.¶ Item ſi alicui culpe debetur mutilatio:quod etiam verum eſt. ſicut di⸗ cit lex Deutro.xxv. De muliere que appꝛehendit veren⸗/ da viri: ꝙ abſcindat᷑ manus eius. Et lex talionis Deu tro.xix. tur ſic.Certa eſt comparatio moꝛtis totius coꝛpoꝛis ad oculum 7 ad quodlibet mem bꝛũ. Similiter certa eſt cõ⸗ paratio moꝛtis totius coꝛpoꝛis ad moꝛtem oculi. Po⸗ namꝰigit᷑ ꝓ aliqua culpa xæbeat᷑ eruitio ſeu moꝛs oculi Si g̊ moꝛs ocli vł eruitõ ꝓ tãta culpa debeat᷑./p culpa duplo maioꝛi debet᷑ eꝛuitõ dnuoꝝ ocloꝝ · ⁊ p̃t h mutilatõ culum pꝛo oculo:manum pꝛo manu. Argui⸗ 4 c ια¾ , — 7 1. MR 7 ⸗)% N HGB QR30 Can alicuiꝰ mẽbꝛi vel aliquoꝝ mẽbꝛoꝝ equiualẽtiũ duobus oculis.⁊ ita ꝑ augmenitũ culpe de neceſſitate iuſticie ꝑ⸗ ueniet᷑ ad aliquam culpam ita magnam ꝓ qua tebeat᷑ omniũ membꝛoꝝ mutilatio ⁊ moꝛs.q¶j Steʒ eſlo ꝗ aliꝗs occiderit hominem iniuſte.aut iuſte eſt puniendus pena moꝛtio aut pena minoꝛi.Si pena moꝛtis:non ſoluʒ igit᷑ licitũ:ſed etiã iuſtuʒ ẽ occidere occiſoꝛem. Si pena mi⸗ noꝛi.eꝛgo vel finito minoꝛi vel infinito.ſi infinito mino⸗ ri.nullius eꝛgo ↄ ꝑationis eſt id qð intulit ad id qð pa⸗ titur. Eſt igit᷑ iſta iuſticia quẽadmodũ ſi quis damnifi⸗ caſſet aliuʒ in millibo marcaꝝ.⁊ puniretur in amiſſione vnius feſtuce:qð ridiculum eſt. Si vo finito minoꝛi.mi noꝛi igit᷑ redimit maius.⁊ ideʒ eſt ac ſi damnificaſſet ꝓ ximum in viginti marchis ⁊ ipᷣe abſolueret᷑ pꝛo vna:qð iniuſtiſſimum eſt.4:! Item cũ moꝛs eterna infligenda ſit pꝛo aliqua culpa ſicut dicit᷑ in Apoc̃.xx. Judicatum eſt te ſingulis ſᷣm opera ipſoꝝ:a infernꝰ ⁊ moꝛs miſſi ſunt in ſtagnum ignis. hec eſt moꝛs ſcdᷣa.eꝛgo multo foꝛtius moꝛs tempoꝛalis.l! Item moꝛs coꝛpoꝛalis:aut eſi pena maioꝛ omni culpa aut non. Si maioꝛ omni culpa. ergo iniuſtus eſt deus qui eam inflixit pꝛo ↄmeſtione fructus ligni ſcientie boni ⁊ mali. Iniuſtus eſt xrpᷣe qui eam infeꝛ ret antixpᷣo.ſicut dicitur.ij. Cheſ.ij. Quem dominꝰ ihs interficiet ſpiritu oꝛis ſui.Si vᷣo non eſt maioꝛ omni cul pa inferenda:eſt eꝛgo pꝛo aliqua culpa.4. IStem augu. in ſermone domini in mõte. Helyas multos moꝛte aſfecit pꝛopꝛia manu.⁊ igne diuinitus impetrato quem cõſtat ſpirituſancto repletum. ſicut dicit Luẽ.j. IOpſe pꝛecedit ante illum in ſpiritu ⁊ virtute helye.dicitur de Johãne baptiſta.⁊ alij multi magni ⁊ diuini eodem ſpiritu con ſulendo rebo humanis non temere id fecerunt. ¶. Item idem in eodem verbis apli Petri. Ananias ⁊ vxoꝛ eiꝰ ſicut in actibus apoſtoloꝝ legimus examines ceciderũt Contra.obijciunt ꝑuerſi heꝛetici illud Math.v. Ego dico vobis non reſiſtere malo. ſed illud intelligit᷑ de in/ iuria perſonali vindicanda libidine vindicte.non de in⸗ iuria dei vel eccleſie vindicanda zelo iuſlicie.de qua di/ citur Ro.xiij. Abi loquit᷑ de pꝛincipe terreno.iſ ⁊on ſine cauſa gladiuʒ poꝛtat.dei enim miniſter eſt vindex in irã ei qui malũ facit.¶! Item obijciunt illud Math. xiij. qd dicitur de ziʒanijs non eradicandis ꝑ pꝛohibitionẽ ſal⸗ natoꝛis:qui pᷣcipit vt ſinant᷑ creſcere ʒiʒania vſq; ad meſ ſem ne ſimul eradicet᷑ ⁊ tritieum. Ad qð reſponden⸗ dum.ꝙ manifeſtũ eſt illud non pᷣcepiſſe ſaluatoꝛem:niſi ſolum vt tritico parceret᷑ non em̃ voluit parci ʒizanijs ſᷣ tritico ſolũ.quia noluit parci ziʒanijs ĩ tritici detrimen tum.AVbi eꝛgo creſcũt ziʒania in detrimentũ ⁊ ſuffocatio nem tritici.nullatenꝰ voluit eis parci. Cum eꝛgo impij in lubuerſionẽ populi dei creſcũt.nullatenꝰcreſcere ſinẽ⸗ di ſunt:ſed ꝑ moꝛtem coꝛpoꝛalem eradicandi. Pꝛeterea non ſimpliciter pꝛohibuit ziʒanioꝝ eradicationẽ:hoc ẽ impioꝝ ꝑditionem.ſed eradicationem generalem dubi am ⁊ ſuſpectam.ne.ſ.de ambiguo iudicemus.Sicut eĩ inter lolium ⁊ triticum non diſcernit᷑ qᷓdiu eſt in herba ita 2 de erroꝛe alicuiꝰ dum de eo dubiũ eſt nõ eſt temere iudicãdũ.ſed quãdo ꝑuenit᷑ ad meſſem vt ceꝛtiſſime poſ⸗ ſit diſcerni inter triticũ ⁊ loliũ.tunc facienduz eſt qð di⸗ cit angelis.Colligite pꝛimũ ʒiʒania ad ↄburendũ. IJtẽ obijciũt ꝗ occidũt.aut occidũt malos:aut bonos.Si bo nos faciunt ↄtra illud pᷣceptũ Exo.xxiij. Innocentẽ ⁊ iu⸗ ſtum non occides.Si occidunt malos ſunt eis cauſa dã⸗ nationis eterne:quia ſubtrahunt eis tempus penitentie qð ↄcedit eis benignitas dei ſicut dicit apts.ij. Ro. An ignoꝛas quoniam benignitas dei ad penitentiam te ad-⸗ ducit.⁊.xj.Sapᷣ.Miſereris omniũ quia omnia potes. 7 diſſimulas peccata hominũ ꝓpter penitentiam.4 Ad qð reſpondet beatꝰaug.in ſeꝛmone dñi in mõte.Aldagni ⁊ ſancti viri qui optime ſciebat moꝛtem iſtam que aiam diſſoluit a coꝛꝑe foꝛmidandã non eſſe.ſᷣm eoꝝ animum qui illam timerent, nonnulla peccata moꝛte punierunt Q õõ EE, e. ores JG CNICAN . D. . . e GlaScc quo? viuentibo timoꝛ vtilis incuteret᷑z illis qui punie⸗ batur non ipᷣa moꝛs noceret.ſed peccatũ qð augeri pol⸗ ſet ſi viueret diminueret:nec temere illi quibo deꝰ dona⸗ 4 / 4 erat tale iudicium iudicabant. Quia ſicut dicit augu. in pꝛimo de ciui.dei. Mon ipᷣe occidit qui miniſteriũ de⸗ bet iubenti ſicut adminiculũ gladius vtẽti:ideo nequa⸗ qᷓ contra pꝛeceptum:quo dietum eſt non occides feceꝛũt qui perſonam gerentes publice poteſtatis ſᷣm legem dei hoc eſt iuſtiſſime rationis imperio ſceleratos moꝛte pu⸗ nierũt. De hac materia ſatis inuenies diſputatũ ſupra in inquiſitõe de illo pᷣcepto non occides. Articulus ſecũdus Oſtea inquirit᷑ de generibo occiſionis. Qua⸗ tuoꝛ aũt genera occiſionis determinant in le ge. lapidatio.ſuſpenſio.crematio.gladiatio. De lapidatione Exo.xix.⁊ Leuit.xxiiij.⸗ ¶ Aumeri. xv. 2 Deut.xxij.De crematione Leuitxxj. Se ſuſpenſione ĩ ligno.ſ.erncis Deut.xxj.De gladiatõne Deut.xx.Que ritur igit᷑ quare lex iſia quatuoꝛ genera moꝛtig elegit et non alia.! Iteʒ videt᷑ lex miſericoꝛdius punire ꝙᷓ in no ua lege malefici puniant᷑.Qam Deut.xxj.dicit. Quan do peccauerit homo ꝙ moꝛte plectẽdus eſi:⁊ adiudicatꝰ moꝛti appenſus fuit in patibulo.non ꝑmanebit cadauer eius in ligno ſed eadem die ſepeliet᷑. Adodo vᷣo a iudice ſeculari ſm appꝛobationẽ eccleſie ſeu nõ repꝛobationem pᷣeipit᷑ dãnatus diu in patibulo remanere. Ex quo vide tur lex mitius punire. Rñ.quatuoꝛ ſunt conditiones pene que potiſſime ſũt cauſe inductiue timoꝛis.Diutur nitas pene. Acerbitas pene. I'gnominia pene. Irreme⸗ diabilitas pene. Quia eꝛgo in pena quidam maxime ti⸗ ment diuturnitatem: ideo lex vt timoꝛe a peccato ceſſa⸗ rent inſtituit lapidationeʒ.vnde Leuiti.xxiiij. Qui blaſ⸗ phemauerit nomen dñi moꝛte moꝛiat᷑: lapidibo obruet eum populi multitudo. Diuturnum em̃ genus martirij lapidatio eſt. IOtem quia in pena timent alij acerbitatẽ. ideo ipᷣa lex inſtituit cremationem. Leuiti.xxj. Sacer⸗ dotis filia ſi depꝛehenſa fuerit in ſtupꝛo flammis exuret᷑ Crematio autem eſt genus martirij acerbiſſimum. Itez quia ſunt alij qui timent in pena ignominiam ſeu vilita⸗ tem. ideo excogitauit lex ſuſpenſionem in patibulo ſeu cruci affirionem quod eſi ignominioſiſſimũ moꝛtis ge⸗ nus.ſᷣm qð dicit lex Deut᷑.xxj.Maledictus a deo ẽ qui pendit in ligno. SItem quia ſunt alij qui timent in pena irremediabilitatem. ideo inſtituit lex gladiationem: ex qua ↄſequitur paſſio irremediabilis de qua dicit᷑ Beu⸗ tro.xx.Loquens de captione cinitatis rebellantiũ.Per cuties in ea omne qð eſt generis maſculini in oꝛe gladij. Sic facies cunctis ciuitatibus que a te pꝛocul ſunt.et ſubdit.de his autem ciuitatibus que dabunt᷑ tibi nullũ omnino ꝑmittes viuere.Et ꝑ hoc patet reſponſio ad pꝛi mum. 4l Ad illud vo qð obijcit de lege ſuſpenſionis que obſeruat᷑ diſtrictiꝰnunc qᷓ; tempoꝛe legis.dicendũ ꝙ hoc facit multitudo delinquentium:⁊z pꝛonitas ↄſuetudinis maioꝛ.contra quam ᷣm diuerſitates tempoꝝ neceſſaria eſt diſirictioꝛ ſeueritas iudicioꝝ. Attñ genus paſſionis patibuli multo grauioꝛ erat tempoꝛe legis.erat em̃ per diſtractionem membꝛoꝝ 2 diſtenſionem neruoꝝ in qui bus maxima paſſio doloꝛis ineſt.⁊ cum maioꝛi paſſiõis diuturnitate. Articulus tercius Oſtea querit᷑ de cauſis occiſionis. Sciendũ igit᷑ ꝙ lex puniebat moꝛte:verba:⁊ facta.leꝛ ba tripliciter. blaſphemie.ↄtumelie calunie. blaſphemie in de um.xxiiij. Leuit᷑.Qui blaſphemauerit nomen dñi moꝛte moꝛiet᷑. Cõtumelie in maledictõe pa⸗ rentum.Exo.xxij.Qui maledixerit patri ſuo vel matri moꝛte moꝛiatur. Calũnie in mendaci accuſatione reatꝰ moꝛtifeꝛi in pꝛoximum.Deut.xxj.Cũ inuenerint iudi⸗ D 1 Q N.= fen lpr n S Pelrne † „,, —T Puen, e v le .α ) (AAE . = — — — =. ””ð”ðõ- acda „2 KE NORα Nueſtio ces falſum teſtem diriſſe cõtra fratrẽ ſuuz mendacium: reddent ei ſicut fratꝛi ſuo facẽ cogitauit:⁊ ſi ubdit᷑.nõ mi ſereberis eiꝰ.ſed aĩaʒ ꝓ aĩa:oculuʒ ꝓ oculo ⁊vc exiges. Iteʒz facta punit multiplicit᷑ moꝛte.punit em ſcelera dupliciter que ↄmittũtu? in deũ: qᷓ ↄmittũtur i ꝓximu Item ſcelera que ↄmittũt᷑ in deũ duobo modis: q̃ comit tunt᷑ ꝑ erꝛoꝛẽ.s ꝑ inobediẽtiã. Per erꝛoꝛẽ ydolatriaʒ in cultu diuine maieſtatis.Exo.xx.Qui ĩmolat dijs pꝛeteꝛ dño ſoli occidet᷑. Pſeudo ꝓpham in cõtumeliam dinine veritatis.Deut.xviij. Propha qui arꝛogantia depꝛaua tus voluerit loꝗ in noĩe meo:q̃ ego non pcepi illi.aut ex nomie alienoꝝ deoꝝ interficiet᷑. Et.xxj.Leuit. Vir ſeu mulier in quibo phitonicꝰ ſeu diuinationis ſpũs fuerit morte moꝛiãtur.¶: ADaleficia vt in oꝑibo nigromãtie ꝗ ſunt i ↄtumeliã diuine bomitatis.xxij. Ex o. Maleficos nõ patieris viuere. Itẽ q cõmittũtur ꝑ inobediẽtiam vt pᷣuaꝛicationeʒ ſabbati.i ume.xv. De homine colligen⸗ te ligna die ſabbati dixit dũs ad Moyſen. Moꝛte mo⸗ riatur bomo iſte lapidibus obꝛuat eum omnis turba. duobus modis cõtingit:vel ꝑ inoꝛdin ationẽ iraſcibilis ( Itez ſcelus qð punitur moꝛte 2 cõmittitur in. ꝓximuʒ vel per inoꝛdinationem concupiſcibilis. Per inordina⸗ tionem iraſcibilis cõmittitur cõtumatia in cõtemptum ſuperioris.ꝑcuſſio:⁊ interfectio ex motu ire⁊ ꝑturbati oms. Punitur igit᷑ ptumacia moꝛte dupliciter. vł que ẽ inobediẽtia reſpectu parẽtũ.xxj. Deut.Si genuerit ho mo filiũ cõtumacem ⁊ ꝓteruum:qui nõ audiat pr̃is ac matris imꝑiuʒ. cohercitꝰobedire ↄtempſerit. apprehẽ dent euʒ:⁊ ſubdit᷑. Lapidibus obruet eũ populus ⁊ mo rietur. Ael qͥ ẽ inobediẽtia reſpectu pꝛelatoꝝ.Deu.xvij Ouis ſuꝑbierit nolẽs obedire ſacerdotis imperio:⁊ de⸗ creto iudicis moꝛietur.¶¶ Item percuſſio citra moꝛtẽ pu niebatur moꝛte duplicit. TIno modo ꝗpter magnitudi⸗ nez reatus er ꝑte pcuſſi.vt ſi percuterẽt᷑ parẽtes.Exoð. xxj. Qui percuſſerit pr̃em ſuuʒ.aut matrem morte me⸗ riatur. Alio modo/ꝓter magnitudinẽ reatꝰex parte per cutiẽtis.quia percutit cũ volũtate occidendi. Exo.xxj·. Qui percuſſerit hoĩeʒ volẽs occidere eũ.moꝛte moꝛat᷑. Iteʒ occiſio puniebat᷑ moꝛte:cũ peꝛ induſtriã ꝗs oc cide bat. Exo.xxj. Si ꝗs per auericoeerienrimume. altari meo euelles eũ:vt moriat᷑.( SItẽ ſcelera ↄmiſſa ꝑ inordinationẽ cõcupiſcibilis puniebãt᷑ dupłr. Mã q̃dã cõmittebantur ꝑ inoꝛdinatõʒ ↄcupiſcẽtie oculoꝝ.qᷓdam per inoꝛdinatõem cõcupiſcentie carnis. Peꝛ inoꝛdinatõ nem cõcupiſcẽtie oculoꝝ puniebat᷑ furtũ homĩis.Exodi xxj. Qui furatꝰ fuerit nomiem ⁊ vẽdiderit ↄuictꝰ noxe morte moꝛiat᷑. Item per inoꝛdinationem cõcupiſcentie carnis puniebãtur ſcelera multiplicit. IToꝛnica tio cum mẽſtruata.Leui.xx.Qui coieꝛit cũ muliere in fluxru mẽ ſtruo interficientur ambo.Adulteriuz.xx.Leui.Si ine chatus ꝗs fuerit cũ vxoꝛe alterius.moriatur mechus et adultera. Itẽ deut.xxij. Stupꝛũ virginis q̃ foꝛnicata ẽ in domo patris.xxij.deut.Si nõ eſt in puella inuẽta vir⸗ ginitas: lapidibus obruent eam ⁊ morietur quoniam nephas fecit in iſrahel vt foꝛnicaretur in dumo patris. Simili modo et de puella deſponſata qne deflorata eſt in ciuitate ⁊ nõ declamauit.ſicut dicit᷑ ibidem Deutro. xxij. Simili modo de virgine filia ſacerdotis ſi depꝛehẽ⸗ ſa fuerit in ſtupꝛo.cõburitur.Leui xxij. Item inceſtꝰmk tiplex vel cũ nouerca ſua:hoc ẽ vxoꝛe patris:vel cũ ſoꝛo⸗/ re:vel cũ matre vxoꝛis:vel cũ vxoꝛe potrui.vel auuncu/ li.vel cũ mateꝛtera.vel cũ amita.ſicut habetur Leuitici xrr. Peccatũ ſodomiticũ vel cũ perſona ſue ſpẽi. Leui. xx.Qui doꝛmierit cũ maſculo coitu femineo moꝛte moꝛi atur. Uel cũ indiuiduo alteriꝰſpeciei. Uñ in eodẽ. Qui cum iumento vel pecoꝛe coierit moꝛte moriat᷑. Jdẽ.xxij. Exo. Scðm hanc ̊ diuiſionem habes omnes differen⸗ tias peccatoꝝ que ᷣm legẽ puniebant᷑ morte.¶ Circa pᷣ⸗ dicta obijcitur.Naʒ in aliquibus peccatis videt᷑ lex ex xlvij. cedẽ iuſticie ſeueritatẽ vt puĩat ſup merita:vt ĩ illo caſu de colligendis ligmis in ſabbato. Qume.xv. Mam ſicut pꝛobat ipe dñs Math.xij. In caſu neceſſitatis poteſt lolui ſabbatum ſine peccato. Si ergo aliquis ex neceſ ſitate collegiſſet ligna ĩ ſabbato videret᷑ puniri ſine pec cato..¶ Itez videtur in aliqua pꝛedictaꝛum legũ moꝛs inferꝛi ꝓ peccato voluntatis. cum tñ dicat Augu.ſuꝑ illud Ro.iij. legem factoꝝ lex ꝑbibet manuʒ nõ animũ ergo punit opus:nõ voluntatem.quomodo ergo dicit᷑ NQui percuſſerit hominem volens occidere moriatur. . . — . 22 . 2 „ Item videtur ipᷣa lex punire ꝙ̃tum ad aliqua mitius —x/ I« 1 α q̃¶ nunc.Qam furtum non puniebat moꝛte niſi duplici „ —„ 4 caſu ꝑ iudicium vt furtum hoĩs. vel per conceſſionem vt furem nocturnum. Exo.xxij. Si effringens fur do⸗ mum:⁊ accepto vulnere moꝛtuus fuerit. percuſſoꝛ nõ erit ſanguinis reus.ꝙ ſi oꝛto ſole hoc fecerit homicidi um perpetrauit.nunc vᷣo puniuntur fures moꝛte ergo ſeuerioꝛ eſt punitio furti nunc.qᷓ; tempoꝛe legis.i Iteʒ † (1512 0 41 N gqui iuſticia eſt nunc vt pꝛo detrimento pecunie patiat moꝛtem et detrimentum vite.cum nullo modo ſit com⸗ perabile detrimentum detrimento. ¶ Ytem queritur de percuſſione ſeruoꝛum. am dicit lex. ꝙ ſi quis percuſ- lerit ſeruum et moꝛtuus fuerit in manibus eius:crimi nis reus erit. Si autem vno die ſuꝑuixerit vel duobus non ſubiacebit pene:quia pecunia illius eſt.Circa qð obijcitur. Si ſic ſe habet ſeruus ad dominum ſicut pe⸗ cunia.ſed pecuniam ſuam Fᷣm libitum ſuum poteſt per dere:et ergo ſeruum ſᷣm libitum poterit perdere.¶ SItẽ ſi ſeruus pecunia domini eſt ergo qui furatur ſeruum 5 furatur pecuniam. ſed qui furatur pecuniam o puniendus moꝛte.ergo nec qmi furatur ſeruum. ¶Con tra eſt illa lex Exodi. xxj. Qui furatus fuerit hbomi⸗ nem moꝛte moꝛietur. ¶¶ Item quaꝛe diſtinguit lex ð ſer uo percuſſo.qui aut ſiati moꝛitur. aut ſuperuiuit vno die vel duobus. Que eniq eſt iuſticia ſi ſuperuiuat vno die percuſſus:ꝙ percuſſor dñs nõ ſubiacet pene? Itẽ queritur de ꝑcuſſione mulieris pꝛegnantis de qua diẽ lex Cxo.xxj.Si quis percuſſerit mulierem pᷣgnantem ⁊c.et littera.lxx.eſt quam ponit Auguſtinus.⁊ Orige. Qui percuſſerit mulierem pꝛegnanteʒ et exierit infãs nondum foꝛmatus:detrimentum patietur quantum ĩ⸗ duxit vir mulieris:ꝙ ſi foꝛmatus fuerit dabit animam pꝛo anima. IFoꝛmatum vo infantem appellat animatuʒ 7 ſubditur ibi in littera. nimam pꝛo anima: oculum pꝛo oculo ⁊c.¶ Sed obijcitur qumodo infans ĩ ventre poteſt dici oculum perdidiſſe. Pꝛeterea conſtat ꝙ den⸗ tes omnino non habuit.¶ Item ſi dicituꝛ iuxta noſiꝛaʒ litteram: ꝙ hec referuntur ad matrem.quomodo aboꝛ tiens mulier dicitur oculum perdere aut dentem. Si autem dicatur ꝙ ſic percuſſa fuit.vt oculum perderet. obijcit Oꝛigenes. quid dicemus combuſturaʒ pꝛo com buſtura.i Iunquid litiga ntibus viris mulier aſſiſtens cõburi potuit.vt ↄbuſtur a ꝓ cõbuſtura ſoluat᷑. Sic em̃ dicitur ſi rixati fuerint duo viri:⁊ ꝑcuſſerit quis mulie rem pꝛegnantem ⁊c.¶ Item dubitatur de ſtupꝛo virgi⸗ nis vtrum ſit moꝛte punie ndus ᷣm legem. ¶ Qam dicit lex Exodi.xxij. Si ſedux erit quis virginem:necdum veſponſatã doꝛmierit cum ea.dotabit eam et habebit ĩ vxoꝛem. Si pater virginis dare noluerit reddet pecuni am iuxta modum dotis.Sed in contrarium ſunt pꝛedi⸗ cte leges Deutrono.xxij. IObi eniʒ dicit lex. ſi viꝛ po teſt pꝛobaꝛe de illa quam acceperat in vxoꝛem ꝙ nõ eſ⸗ ſet virgo lapidebatur. Et tæ illa que in ciuitate de flo⸗ rabatur non clamabat.4! Item obicitur contra penaʒ inceſtus.iQam Thamar.xxxviij. Geneſis. ex induſiꝛia commiſit inceſtum. quia concubuit cũ patre mariti ſui Itẽ videt᷑ ipſe iudas peccaſſe contra legẽ que eam di⸗ miſit impunem. xxrx. Rñ.xxj. Quia dimiſiſti virũ moꝛ⸗ te dignum erit aĩma tua ꝓ aĩma illius: Itẽ queritur de peccato ſodomitico.vtrum magis ſit bumiequs nunc qᷓ iempoꝛe legis.i am cum verbã caro factum ſit.⁊ ap⸗ paruit benignitas ⁊ humanitas ſaluatoꝛis. plus tene⸗ umur ad mundiciam ⁊ pudicitiam nature noſire ↄſeruan — 0 9 π N; *) 1* + Rdam qᷓ ante tempus gratie: in quo nõdum erat dñs vni d L TL. aent tus nature noſtre. ergo incõꝑabiliter plus peccant ho⸗ mraned f ſies ⁊ coꝛruptoꝛes nature ſodomitice nũc:qᷓ ante incar⸗ nationem dei. Si ergo ante legem puniti ſunt incendio. xix.geñ.Et in lege gladio.multomagis nunc exterminã di ſunt ⁊ puniendi igne ⁊ gladio.⸗!q IOtem poſt incarna⸗ tionem oſtendit aplus reatum foꝛnicationis incõꝑabi: liter maioꝛem qᷓ; ante.j.coꝛin.vj.Qeſcitis quoniã mem⸗ bꝛa veſtra membꝛa ſunt xp̃i.tollens membꝛa xpᷣi faciam membꝛa meretricis: abſit.ergo foꝛnicatoꝛ xpᷣianus ſᷣm apoſtolum polluit membꝛa xp̃i.qð non diceretur facere ante incarnationem xp̃i.ergo incõꝑabiliter magis ſcele ratus ſodomita peccat plus polluens ⁊ tehoneſtãs coꝛ⸗ pus.qð per incarnationem factum eſt membꝛum xpᷣi qᷓ ante incarnationeʒ ergo multomagis igne ⁊ gladio pu niendꝰ.quid eſt igitur ꝙ ſacri canones qui inceſtuoſos adulteros grauiſſima pena feriunt: ſodomitarum vᷣo penam indeterminatam derelinquũt.4¶ Item cum lex ci uilis puniat eos decapitatõne velut hoſies peſſimos bu mane nature.Cum ſacri canones debeant flagicia ſeue⸗ ritate punitionis arcere magis qᷓ leges ciuiles maxima eccleſiaſtica cohertione.ergo illud peccatum pꝛe alijs de buerunt punire. Ad hoc per oꝛdinem reſpondenduʒ eſt. Ad pꝛimum qð obijcitur de punitione pꝛeuaricatio nis ſabbati. Dicendum eſt ꝙ pꝛo leui peccato qtum ad genus pꝛeuaricationis iuſte infligitur pena multo gra⸗ O nuioꝛ q; pꝛo genẽ peccati grauioꝛis duplici de cauſa.vna eeſt contemptus peccantis. alia exemplum delinquendi 2 in alijs. Contemptus enim auget reatum ex parte pec⸗ cantis. Exemplum delinquendi multiplicat peccatum in ceteris.pꝛopter contemptum ſolum legimus igne con ſumptos quinquagenarios duos ad veꝛbuʒ Helye.iiij. Regum.ij. Dꝛopter exemplum delicti deducendi ad ſ⸗ ſteros legimus igne conſumptos Qadab ⁊ Abyn. fili⸗ os Aaron offerentes ignem alienum: ꝙ eis pꝛeceptum non erat CTeuiti.x. Inde eſt ꝙ in numeris.xv.Colligẽs Aigna in ſabbato lapidatus eſt iudicante domino con⸗ temptum deliquentis.⁊ ponderante exemplum deliquẽ⸗ di in alijs. Pꝛoniſſimi enim ad ſeruilia opera mundi et carnis iudei.duriſſimi ad vacationem 2 cultum tei.ad violationem ſabbati pꝛecipites erant.ſicut patet Exo. xvj. vbi arguuntur in Moyſe. ꝙ in collectione manne que duplicabatur eis ſexta feria ⁊ ſabbato ſubtraheba⸗ tur.ex guloſitate ⁊ auaritia deliquerunt contra diuinuʒ mandatum. Ande ibidem dicitur. Uenit dies ſeptima egreſſi de populo vt colligerent non inuenerunt. dixit „3) q; dominus. vſq;quo nõ vultis cuſtodire mandata mea ⁊c̃.¶¶ Ad ſcdᷣm quod obijcit ꝙ lex puniebat voluntatem moꝛte.dicendum ꝙ non niſi voluntate pꝛopalatam ⸗ gredientem in actum.ad quem quãtum in agente eꝛat ſe =òè”G queretur moꝛs. vt ſi quis molarem lapidem impelleret SdeX do pcutiendum aliquem ſtudioſe:qui tamen caſu vel de Atnd Pal ) ace⸗ clinatione aliqua nõ ꝑcuteretur.vel ſi quis ꝓpinaſſet ve⸗ eRE—N HνubiV Pan vaàn nenum ad interficienduz aliquem qð tamen ipᷣe non ſu meret:in hmõi voluntas pꝛo facto occiſionis 'ᷣm legem puniebatur: quia talis fecerat quicꝗd in ipſo eſt ad hoc ꝙ occideret.⸗ Ad illud qð obijcit de punitione furti.di cendum ꝙ nec tempoꝛe legis: nec nunc furtum punitur . — E . n, e moꝛte.ſed aut pꝛo pꝛeſumptione homicidij:aut cõtuma⸗ ”” .N 1) . cie. pꝛo pꝛeſumptione homicidij: ſicut fur nocturnus de õ quo incertum eſt vtrum venerit ad furandum an ad oc⸗ cidendum. 2 ideo pꝛopter pꝛeſumptionem que ſolet acci tere in noctuꝛnis furibus:quia interficiunt homies.lex dixit.xxij.Exo. M percuſſoꝛ furis nocturni non eſſet re us ſanguinis. Simili modo fures diurni qui ꝓcedunt cum aꝛmis? gladijs:⁊ ſi debeant depꝛehendi defendunt . 2 3 eten 24 tr . i * — ERS P 20 ann 1 “ Iy! e e n enenen e, α ſ G 9 aAEEν ſ11 N„ ſe vel impetunt gladijs. Pꝛo contumacia ſicut fures a iudice ſignati ⁊ cauteriati ſemel vel ſedᷣo tercio dep̃hen⸗ ſi in furto ſuſpenduntur ſm illam legem Deutro. xvij. Mui noluerit obedire decreto iudicis moꝛictur. Aliter enim fur non punietur moꝛte niſi pꝛeſumetur latro. La . tro enim eſt qui vi ⁊ gladio ſi facultas datur ſpoliat.vn⸗ de etiam in regionibus vbi fures ſolent latrones eſſe. iu ſte moꝛte puniuntur. 4 Ad quartum quod queritur de percuſſione ſeruoꝛum ad moꝛteʒ a dominis que videtur licita:quia ſerui ſunt eoꝛum pecunia. Dicendũ quia ſer uus pecunia domini eſt ad vſum ſeruitij: ſed nõ ad vſuʒ occiſionis.ſeruus enim habet naturam ? conditionem. qᷓtum ad conditionem ſubiectus eſt ad ſeruitium domi⸗ ni. ſed qtum ad naturaʒ qua homo eſt: par eſt ipi domi no.nec poteſt dominus adimere vitam ſerui:quia nõ eiꝰ eſt. ſolus em̃ deus qui dat vitam ſeruo dominus vite eiꝰ eſt. nec poteſt iuſte eam auferre niſi ſolus deus vel gerẽs auctoꝛitatem dei:vt iuder. Vnde Deutro.xxxij. ego oc⸗ cidam ? ego viuere faciam. ¶q Ad illud vo quod obijcit tx furto hominis ſerui. dicendum ꝙ non eſt por conditõ hominis ſerui.⁊ hominis liberi. nam furtum hominis liberi puniebatur moꝛte.Deutro. Et hoc modo intelli⸗ gitur lex illa. Exo. xxj. 1 cauſa eſt. quia m eſtimationẽ liberiatis apud liberos ſeruitus moꝛs quedam eſt. Vn⸗ Fm leges humanas ſeruus interpꝛetatur ad omnes actus velut moꝛtuus. IJurtum vo ſerui nõ puniretur ni ſi pena pecuniaria.⁊ hoc quãtum eſtimaretur apud do⸗ minum ſerui officium. ⁊ pꝛeter hoc ſatiſfactio ſupꝛa re⸗ ſtitutionem damni. quia ſicut dicit Anſeł. In ablatis ——w—0 non ſolum ſufficit reſtituere ablata: ſed etiam ſatiſface/ re de iniuria.4! Ad illud vᷣo quod obijcit de diſtinctione legis in ſeruo percuſſo.otandum ꝙ aut dominus occi dit ſeruum iuſta de cauſa:⁊ tunc non tenetur quia iudex eius eſt ſm leges. aut ſine cauſa:⁊ tunc diſtinguit᷑: aut voluntate aut caſu. Si voluntate vtputa telo vel ictu la pidis: tenetur tanꝙᷓ ſi liberum hominem occidiſſet. Si caſu ⁊ non voluntate:vt ſi liberauit eum vel in vinculis poſuit quod ſibi licet: vel fame afflixerit ſᷣm leges bũa⸗ nas.ſi fuerit moderate non impatatur.ſi autem immo⸗ derate poteſt ſeruus ad iudicem confugere vt ↄpellatur dominus ſeruum vendere bonis conditionibo. ita vt nõ reuertatur vltra in domini poteſtatem:ᷣm quod dicituꝛ Codice de emendatione ſeruoꝛum. Scðm hoc ergo di⸗ uina lex diſtinxit in domino qui percutit ſeruum virga non baculo:vel gladio quia aut ſtatim ſequitur moꝛs ⁊ tunc dicitur criminis reus.non tamẽ dicitur ꝙ moꝛia tur dominus:quia non pꝛeſumitur ꝙ voluntate occiden di ipſum ꝑcuſſit:cum ꝑcuſſerit eum virga que eſt inſtru⸗ mentum caſtigandi non occidendi.Aut ſeruus ſuꝑuiuit vno die. ⁊ tunc pᷣſumitur non ex actu verberationis moꝛtuus ſit.quia non eſt pᷣumptio ꝙ ex percuſſione vir ge receperit paſſionem letalem. ideo ex alia cauſa pꝛeſu mitur moꝛtuus. 4 Ad quintum qð obijcit de ꝑcuſſione mulieris pꝛegnantis:conſeqnẽter diſtinxit lex cum ex ꝑ cuſſione illa patitur aboꝛſum: quia ſi puerperium for⸗ matum eſt id eſt animatum iudicatur percuſſoꝛ homici da. Et ideo ſᷣm legem talionis debet exoluere animaʒ/ ꝓ anima:quod vᷣo ſequitur oculum pꝛo oculo.dentem pꝛo dente.de terminatio legis talionis eſi: ſ̃m quam iuſtum eſt vt inferens alicui detrimentuzʒ:patiatur ⁊ ipᷣe ſᷣm qð intulit vt oculum pꝛo oculo ⁊c̃. Unde illud quod addi⸗ tum eſt: oculum pꝛo oculo ⁊c̃. non refertur ad infantu⸗ lum:ſed eſt determinatio equitatis talionis.Si vo fue rit infoꝛme id eſt inanimatum.lex non iudicat percuſſo rem homicidam.quia puerperium nõ fuit homo.⁊ ideo punitur pecunia percuſſoꝛ.4 Ad ſextum. dicendũ ꝙ de ſtupꝛo virginis diſtinguendum eſt. quia ᷣm legem ant erat deſponſata:aut non.ſi erat dſponſata:tunc aut vi⸗ olabatur in ciuitate:aut in agro.Si in ciuitate cuʒ per clamoꝛem poſſet euitaſſe coꝛruptionem preſumitur cõ⸗ — nn ſ n. 1ͦ hi 9 — — — — — — — — —— — — — — — - Sn 6— SHaAN! ’ Nueſtio ſenſiſſe ſtupꝛo:⁊ ideo lapidabatur. Si voo in agro in q̊ clamoꝛẽ non poſſet a coꝛruptõne liberari non iudica tur rea.ſ̊ coꝛruptoꝛ interficit᷑ Deu.xxij. Item ſi ñ erat deſponſata.aut ergo erat de ſtirpe ſacerdotali.⁊ tũc de pꝛehenſa in ſtupꝛo ↄburebat᷑:aut de ſtirpe alia.⁊ tunc diſtĩguẽdũ.qꝛ aut erat manẽs ĩ domo pꝛis: aut erat ſe⸗ ducta ꝑ ſpõſionẽ ↄiugij.et extracta de domo pꝛis:ſic dẽ deut. xxij.prio mõ:ſic dr deut.xxij. Lapidabat et hͥ ga dehoneſiauerat domũ pr̃is ſiẽ dĩc lex. Fecit nephas in iſrael vt foꝛnicaret᷑ in domo patris. In ſcdᷣo caſu nõ la pidabat᷑:excuſabat᷑ em̃ ꝑ ſeductõnem ⁊a per ignoꝛanti⸗ am. Et ſic intelligit᷑ lex Cxo.xxij.cum dr.Si ſeduxeꝛit quis virginẽ necdum deſponſatã ⁊c. IJgnorantia eniʒ 5 attenua bat pcẽm? excuſabat a pena legis.Vñ numeri xv. Si anima neſciẽs peccauerit offerꝛet capꝛã pꝛo pec cato ⁊ dimittet᷑ illi.vna lex eritomniũ qui peccaueꝛint ignoꝛanter. 4 Ad ſeptimum quod obijcitur de inceſtu thamar.dicendũ ꝙ ſicut patet ex Geñ.xxxviij. Judas grauiſſime punire moꝛte voluit inceſtum Thamar. h̊ ꝓpter duo dimiſit. ꝓpter reatum ↄſimileʒ ex ꝑte ſua:et ꝓPter piam intentõeʒ ꝓlis ſuſcipiende ad diuinũ amo rem ex ꝑte thbamar.Quia &̊ in iuda erat oſimilis reatꝰ nõ debuit ipᷣam occidere ſicut dr in glo. ſuꝑ illud iohᷣ. viij. Qui ſine pcto eſt pꝛimꝰ mittat in eam lapidẽ. glo. — — Si lex iubet reũ occidi.nõ tñ ab his ꝗ ſunt ſitr puniẽ/ di. Item gꝗa in thamar erat pius qᷓ;uis illicitꝰ⁊ inoꝛdi⸗ natus affectꝰ: debuit miſcdiam inueire ſicut paulus.j. ad Thi.j.Aiſcðiaʒ ↄſecutꝰſum ꝗa ignoꝛũs feci et in incredulitate. Zelo em̃ legis:ſed nõ ſᷣm ſciam ꝑſeque⸗ batur eccleſiã.ſicut ipᷣe dicit Gał.j.Perſecutꝰ ſum ec⸗ cleſiam dei paternaꝝ traditionũ habundantiꝰ emula⸗ toꝛ exiſtens.¶ Ad vltimũ qð querit᷑ de ſodomitico vi⸗ cio.dicendũ eſt ꝙ tꝑe gratie pctm grauiꝰ eſt incomꝑa⸗ re toꝛmentoꝝæ eſt iſtud flagiciũ exterminandũ a ſecula⸗ ri pr̃ate.q nõ ſine cauſa gladiũ poꝛtat.dei em̃ miſteꝛ eſt vinder in iram ei ꝗ male agit.xiij. Roma. Ab eccleſia⸗ ſtica ðᷣo pt̃ate:om̃i genere cohertõnis abiectõnis ab ec cleſia vel vt mẽbꝛa putridiſſima ſunt hꝰflagicioſi a coꝛ poꝛe pᷣſcidendi. Ad illud vᷣo qð obijcit᷑.quare lex ciui lis armat᷑ gladio ↄtra ſodomitas. ſacri vᷣo canones ꝑ⸗ tranſeũt in ſilentio.dðm ꝙ boc eſt in deteſtatõeʒ ⁊ cau telam hꝰflagicij.iſ Zam hmõi flagicij nominatõ et ipſuʒ gerem quodãmõ polluit ⁊ mentes quodam miſerabili modo inficit.Et per ↄns diuulgario aerem coꝛrumpit Vngde ad hoc reſpiciens apoſtolus ad Eph.v.dic IFoꝛ nicatio ⁊ omnis immundicia nec nominetur in vobis ſicnt decet ſanctos.tñ ex ↄparatõne penaꝝ aliquoꝛum flagitioꝝ que determinant᷑ ᷣm canones: quia deficiũt omnes canones in determinatõne pene ſodomitarum excogitare debet iuder eccleſiaſticus maioꝛi pena p̃ ce⸗ teris ipſos eſſe plectendos. Membrum quintum Onſequens eſt querere de legibus puni⸗ tionis per damnum rerum.Cegitur eniz ex lege diuini mandati filios iſrael ſpoli . aſſe egiptios Exo. xj. ⁊.xij. Item exodi. xxij.Si quis furatus fuerit bouem aut ouem et vendi⸗ derit:quinq; boues pꝛo vno boue.⁊ quatuoꝛ oues pꝛo vna oue reſtituet ⁊c. Ex quibus legibo habetur ꝙ ma⸗ li poſſunt ſpoliari et pꝛo damno illato pena damni ĩ re bus puniri.Queritur ergo primo. vtrum iuſte poſſint boni malos ſpoliare.Scðo quõ lex ꝑ damna rerũ dã⸗ nificatoꝛes puniret iuſte. Articulus primus Dpꝛimũ ſic obijcit᷑.ſicut dicũt ſancti in illo pᷣcepto Exo. xx. Non furtum facies.ꝓhibe⸗ tur omis ↄtractatio rei aliene inuito domĩo biliter q; ante.⁊ ideo nõ ſolũ igne ⁊ gladio:ᷣ om̃i gene⸗ 1 p A N;, D R‚R⸗ vxlvij. Si ergo ſpoliare bereticos paganos eſt res eoꝝ con tractare:nõ erit licitũ ſpoliare hereticos ⁊ paganos.et generaliter quoſlibet malos. Iteʒ math.v. Qui aufert tua ne repetas.qui ꝗ̊ pꝛecepit nõ repetere ſua: młtoma gis ꝓhibuit rapere aliena.q̊ nullo mõ xpᷣianis erit lici⸗ tum rapere res hereticoꝝ vel paganoꝝ vel aliorũ ma⸗ loꝛum. Item coꝛintheos rephendit apłs.j. Cori.vj. de repetitõne ſuaꝝ rerũ dicens.Quaꝛe nõ magis iniu riam accipitis:q̃re nõ magis fraudẽ patimini?¶ Iteʒ obijciebant heretici aug. Quõ illi catholici erant auſi res in quibo laboꝛauerũut ipᷣi vſurpare.Cum dicat pᷣs. Taboꝛes manuũ tuaꝝ:quia mãducabis bis es.⁊ cũ pᷣ⸗ ciſione loꝗtur ſcriptura.vt oſtendat illũ miſerũ? infe⸗ licem qui mãducat alienos laboꝛes. Contra. Aug. ad vincentiũ. Si ↄſideremus ꝗd ſcriptũ eſt in libro ſa⸗ pientie.x. Juſti ᷣo tulerũt ſpolia impioꝝ. Item quod legit᷑ in ꝓueꝛb.xiij.noſtra lr̃a.cuſtodit᷑ iuſto ſuba pecca toꝛis.et alia lr̃a. Lheſauriʒãt iuſtis diuitie impioꝛuʒ tũc videbimꝰnõ eſſe queꝛendũ qui hñt res hereticoꝛum ſed ꝗ ſunt in ſocietate iuſtoꝝ.xxiij.q.vij.¶ IJItem auguſ. ↄtra petilianũ eadẽ qõne ad om̃es iniquos impios illa vox dñi valet Math.xxj. Auferet᷑ a vobis regnuʒ dei dabit᷑ genti facienti fructus eiꝰ.q¶ Item aug.ↄtra eũ⸗ dem ibidem.Si q̃ iam pᷣciſi poſſidere cepiſtis que a vo bis ablata nobis dñs dedit nõ ideo ↄcupiſcimus alie⸗ na.quia illius impeꝛio cuius ſunt omnia facta ſunt no ſtra.Et iuſte noſtra ſunt. Uos enim vtebamini ad pre⸗ ciſionem:nos autem ad vnitatem. Alioquin pꝛimo po pulo dei poſſent obijcere illi aliene rei ↄcupiſcentiã qui diuina poteſtate ab eoꝛum facie qui ea terra male vte⸗ bantur expulſi ſunt. ¶ Item in eodem.ipᷣi iudei a qui⸗ bus ablatum eſt regnum ᷣm verba domini et datuz eſt genti facienti iuſticiam. poſſent obijcere aliene rei con⸗ cupiſcẽtiam.quia xpᷣi eccleſia poſſidet.vbi perſecutoẽs xpᷣi regnabant.¶ Item auguſ.contra petilianum. An fruſtra ſcriptum eſt.Laboꝛes impioꝛũ pij edent. Qua⸗ pꝛopter magis amirari debetis ꝙ adhuc aliquid tene⸗ tis qᷓ; ꝙ aliquid amiſiſtis. Rñ.dicunt quidam quia aut mali ſunt in vnitate eccleſie:aut ſunt pꝛeciſi.vel ex tra vnitatem eccleſie.ſi ſunt de vnitate eccleſie q;tuʒ ad numerum:ꝙuis non q;ẽtum ad meritum:non ſunt ſuis rebus ſpoliandi. VUnde augꝰ.in epiſtola ad vincentiuʒ Si coꝛpus xpi tollit ſpolia impioꝛum ⁊ coꝛpoꝛi xpᷣi the ſaurizant diuitie impioꝛum non debent impij foꝛas re⸗ manere vt calũnientur. In xpᷣi ergo compagem coꝛpo⸗/ ris veniant ⁊ laboꝛes ſuos non dominandi cupiditate. ſed bene vtendi pietate poſſideant.¶ Si vo queratur de iudeis quare non auferuntur ab eis omnia. Reſpõ dent ꝙ eccleſia ð miſcðia ꝑcit eis.q] Ad illud ðᷣo qð p⸗ mo et ſecundo obijcit. dicendum ꝙ auferꝛe res hereti/ coꝛum et ſaracenoꝛum ex edicto pꝛincipis habentis le⸗ gitimã poteſtatem. non eſt ↄtractare rem alienam nec recipere:vnde auguſti.Muis queq; res terꝛena non re⸗ cte a quoꝙ; poſſideri poſſit.niſi vel iure diuino quo cũ⸗ cta iuſtoꝛum ſunt.j.Coꝛinthe.iij.Omnia noſtra ſunt. vel iure humano quod in poteſtate eſt regum terꝛe.iðo vos heretici falſo res apellatis veſtꝛas:quas nec iuſte poſſidetis ⁊ Fᷣm leges terꝛenoꝛum regum amittere iuſ⸗ ſi eſtis.¶. Ao tercium vo dicendum.ꝙ apoſtolus repꝛe hendit coꝛrintheos qui repetebant ſua iniuſte illicite Iniuſte quia cum fraude et dolo. Vnde.j.ad Coꝛĩ.vj. dicitur vos iniuriam facitis et fraudatis illicite.quia coꝛam indice infideli. VUnde in eodem dicitur. Audet aliquis veſirum habens negocium aduerſus alterum iudicari apud iniquos?¶ Ad quartum reſpondet Au⸗ guſtinꝰ.ſᷣm pꝛedicta dicens hereticis.fruſtra dicitis ꝙ vos in diuitijs congregandis laboꝛaſtis.cum ſcriptuʒ legatis laboꝛes impioꝛũ iuſti edent. Que ſententia vi⸗ detur accipi ex eccleſiaſtes.ij. capitulo. Peccatoꝛi de⸗ dit deus afflictionem et curam ſuperfluam vt addat et ) e 2 rne 2 etc ALe) „ 7* — “ — 7 arſſ· 5 Airy congreget et tradet ei qui placuerit deo. et Job. rxvij. Poc eſt pars hominis impij:et ſubditur.ſi compoꝛta⸗ uerit quaſi terꝛam argentum et ſicut lntum pꝛepaꝛaue rit veſtimenta.pꝛeparauit quidem:ſed iuſtus veſtietuꝛ illis argentũ eiꝰinnocens diuidet. Articulus ſecundus Oſtea queritur quomodo lex damnificato⸗ res puniat iuſte per damna rerum. naʒ ex⸗ odi.xxij.dicitur. Qui furatus fuerit ouem vel bouem quinq; boues pꝛo vno boue reſtituet.⁊ qua⸗ tuor oues /ꝓ vna oue.et hoc ſi occiderit vel vendiderit. Di vᷣo inuentuʒ fuerit viuens quod furatus fuerat du plum reſtituet. Queritur ergo ratio buius legis qua⸗ re ſcilicet pꝛo furto bouis reſtituendi ſunt quinq;.pro furto ouis quatuoꝛ. 4! Si dicatur ꝙ hoc eſt. quia bos melioꝛ eſt oue.et ideo plus dammſicatur fur bouis qᷓ onis:et ideo plus puniendus.Contra. Iur pecunie q̃n tecunq; non tenetur reſtituere ſm legem niſi duplum. Vnde. xxij.Exoð. Si inuenitur fur pecunie.duplum reddet pꝛo furto.ergo.c.librarum non tenetur reddeꝛe niſi dupluʒ. Et conſtans eſt ꝙ centum libꝛe maioꝛis va loꝛis ſunt ꝙᷓ plurimi boues. ergo pro furto bouis ſᷣm hanc rationem non debet reſtitui niſi duplum. 4 Ytez conſtans eſt ꝙ maius peccatum eſt ropina ꝙᷓ; furtum: quia in rapina violentia eſt: in furto non. Rapina eſt contractatio rei aliene violenta.Iurtum enim eſt con⸗ tractatio rei aliene non violenta: ſed occulia. ſed rapia mnon puniebatur miſi per reſtitutionem eius qued abla tum eſt: et quinte partis que in ſatiſfactionem daꝛetur domĩo: bin ꝙ dicit lex Leuiti. v. Anima que vi aliquid extoꝛſerit aut calumniã fecerit.conuicta delicti reddet omnia que per fraudem voluit obtinere integra:⁊ ꝗn⸗ tam inſuper partem domino cui damnuʒ intulerat. er⸗ go non videtur ler iuſia vt pꝛo furto puniatur in pena maioꝛi vt in duplũ vel in quadruplum vel quintupluʒ IYtem videtur ex lege NQumeri.v. Vir ſeu mulier cuʒ fecerint ex omnibus peccatis que ſolent hominibus ac cidere.et loquitur de contractatõne rei aliene.reddent “ ſpob. ipſum caput ꝗntamq; partem ei deſuper cui peccauer̃t (ov 10 " ρ n C. 4 Kaou- 6 * 76 4 MRon videtur igitur quod teneatur reddere niſi quod ablatum eſt: et quintam parteʒ pꝛo ſatiſſactõne. Cõ tra.Luc.xix.dicit Zacheus ad deum. Ecce dimidium bonoꝛum meorum do pauperibus: et ſi quid aliquem cfraudaui reddo quadruplum.Ergo videtur ꝙ furtũ et quelibet contractatio puniretur in quadruplum fᷣm legem. ¶¶ Item pꝛouerbio.xvj.Mon grandis culpa eſt cum quis furatus fuerit. deprebenſus quoq; reddet ſe⸗ ptuplum.ergo non ſolum quadruplum: immo plus vxł quintuplum. 4! Queritur ergo vnde eſt iſta varietas Fm legem in pena reſtitutionis:et detrimenti rerum. Rn. ad pꝛimum Fᷣm quoſdam. ꝙ quinq; boues pro vno boue:et quatuoꝛ oues pro vna oue.propter quatu oꝛ comoda ſeu vtilitates quas habet ouis.duas pellis et carmis.et alias duas fructus et fetus. Fructuʒ autẽ intelligunt lac caſeum et butirum. Has ergo quatuor vtilitates habet bos et inſuper quintam videlicet labo⸗ ris in agricultura et in euectione oneruʒ. Quia igituꝛ quinq; dãna irꝛogat qui bouẽ furatur. quatuoꝛ dᷣo tm̃⸗ modo qui ouem. merito quinq; boues pꝛo vno reſtitui et quatuoꝛ oues pꝛo vna oue reddi tm pꝛecepit.¶ Sed contra. Si hec eſt cauſa cuʒ inueniretur alia cauſa vti litans bouum in terra promiſſionis preter predictas videlicet trituratõnes ſegetuʒ pꝛopter quod dictuʒ eſt Deutro.xxx.Qon ligabis os bouis triturantis ᷣm nu merum vtilitatum ſex boues pꝛo vno reſtitui pꝛecepiſ⸗ ſet. Ad quod foꝛſitan diceretur ꝙ vtilitatem triturati⸗ onis non reputauit aliã ab vtilitate agriculture.Pꝛo⸗ — 7 mnO W6* Pt„ P 4e ſu C. 45*3 1 3 . P Et14* babiliꝰ tamen videtur diſtinguendo ᷣm legem: ꝙ iſta aut non inueniebant᷑ apud furem: quia commeſia ſeu vendita erant. aut inueniebantur viua et integra.ſi ĩ⸗ ueniebantur viua non miſi duplum reſtituere cogeba — 5 —— tur: et hoc duabus de cauſis. Pꝛima lege talionis.qᷓ iuſtiſſima videtur. vt tantum damnifſicetur fur quan⸗ tum damnificaꝛe volebat aliuʒ. Tecunda eſt quia du pliciter peccauerat fur in eum: cui aliquid furatꝰfue⸗ rat.tenetur enim vnuſquiſq; non ſolum ſe innocenteʒ ſeruare erga alium: ſed etiam ſe eſſe paratum ad exbi bendum beneficium. Ifur auteʒ contra vtrunq; delin⸗ quit. Si autem non inueniebatur puniebatur vt di⸗ ctumi eſt fur bouis in quintuplo.ur auteʒ ouis in q̃⸗ druplo.et boc reſpiciente legis iuſiicia.non ſoluʒ ad maioꝛitatem damni:ſed etiam ad maioꝛitatem auda cie furantis.maioꝛis audacie et impꝛobitatis eſt fura ri bouem qᷓ; ouem: ideo ſeuerius puniendus. Laleʒ autem penaʒ ſtatuit omnipotens deus: quia vidit eãꝗ ſufficere ad deterꝛendam et coꝛrigendam impꝛobitatẽ et audaciaʒ populi illius ab huiuſmodi malis.¶ Ad ſecundũ vo quod obijcit de fuꝛto pecunie.ꝙ non puni tur niſi in duplo.dicendum ꝙ multiplici de cauſa plꝰ punitur fur bouis ꝙᷓ pecunie ſᷣm legem. Pꝛima eſtP pter facilitatem maioꝛem furandi bouem vel ouem ꝙ pecuniam:et hoc eſt qm bos vel ouis facilius inueniũ tur: pecunia dᷣo artius cuſtoditur. Secunda eſt quia armenta et gꝛeges non ſolum vtilia ſed etiam neceſſa⸗ ria ſunt victui ⁊ veſtitui bumano ꝑ ſemetipſa. Pecu⸗ nia vᷣo et aurum qꝙᷓtum ad boc ſuperfluũ et inutile eſt Aſderito ergo magis cuſtodienda erant furta et rapie eoꝛum ſeuerioꝛi pena plectenda.Tercia cauſa eſt. qa te bobus et ouibus ſacrificabantur domino:⁊ aliqua offere bãtur in ſacriſicijs ex neceſſitate. et pꝛopter hoc qu aſi partem habebat dominus in gregibo et armen⸗ tis. SDe auro vᷣo non ita pꝛeterq; in ↄſtitutione taber⸗ naculi:et edificatione templi:et fabꝛicatõne vaſoꝛum voluit ergo furta illoꝛũ ſeuerius vindicari.de quibus pars ei de neceſſitate debebatur: ꝙᷓ ea de quibus mi⸗ bil ei debebatur. ſed voluntarie tm̃ offerebant᷑.⸗¶!. Ao illud vo quod obijcit de pena raptoꝛis.dicenduʒ ꝙ qᷓ⸗ uis rapina ſit maius peccatum ꝙᷓ furtum: tamen fur⸗ tum m legem magis puniebatur. et iuſte pꝛopter in/ clinationem et conſuetudinem maioꝛem ad furiuʒ: 6 ad rapinam. Fur enim babet locum fur andi in ciuita te et extra. VUnde in omni loco pꝛocliuitas ? opoꝛtu⸗ 7 nitas furi eſt ad furandum. raptoꝛi autem nõ ita. im⸗ mo in ciuitate et in ceiu bominum non eſt opoꝛtuni⸗ tas raptoꝛi ad rapiendum. ideo maioꝛi pena cobercẽ⸗ dum iudicauit lex fureʒ ꝗᷓ; raptoꝛem. Lamen illa lex Leui.non intelligitur de rapina quacunq; ſed de rapi na que eſt in calũnia vel in ertoꝛſione: que ſolet fieri ĩ ſolent fieri in contractibus negociatoꝛuʒ.quia in om⸗ nibus his eſt ſpecies aliqua iuſticie:et non eſt manife ſta iniuſticia iudicauit lex rapinam talem et iuſte mi⸗ nus puniendam. 4 Ad quartum vᷣo quod obijcit ꝑ au ctoꝛitatem Qume. v. Rñndet augꝰ. ſuper illum locum eundem diſtinguendo.quia peccatum vel furtum aut committitur per negligentiam: ſeu ignoꝛantiam. aut per induſtriam. ſſi per negligentiam vt ſi traijciat rem alienam in ſuam: ꝙ ſi diligenter attenderet non face⸗ ret boc voluit capite et quinta reſtitui.non ſicut furta mulctari. Si vᷣo per induſtria:tunc voluit uut duplo aut quadruplo: vel qntuplo m diſtinctõnem poſitaʒ puniri. De furto ergo ꝑ negligentiaʒ loꝗtur lex Muũe. Vngde dicit vir ſiue mulier ſi fecerit ex omnibo pecca⸗ tis que ſolent hominibo accidere tranſgreſſi fuerint per negligentiò 1c. Item diſtinguit aug· ibidem.quia furtum aut erat ↄuictũ: aut ſponte ↄfeſſuʒ. Si erat cõ exactionibus tributoꝛum. vel in defraudationibo que 4 Nueſtio nictum: tũc ßin legez Exo. xxij. tenebatur reſtituere de pecunia in duplum:de oue in quadruplum:de boue in quintuplum. Si do erat ſponte ↄfeſſum: tunc non tene batur reſtituere:niſi ablatum et quintam ꝑtem. Et h eſt m legem Mume. v. Unde ibidem dicitur. Confite bunt᷑ peccatum ⁊ reddent ipſum caput ⁊ quintam pa? tem. deſuꝑ ei in quem peccauerat Aug. Quia annun⸗/ ciauit non eo damno plectendus fuit quo furem cõpꝛe⸗ benſum 2 2uictum plecti opoꝛtet. ¶ Ad quintuʒ vᷣo qð econtra obijciebat᷑ ex Luc.xix. de reſtitutione Zachei in quadruplũ. dicendum ꝙ verbum fuit ſuꝑerogatõis Exquo enim delictuʒ ſine ↄuictione ſponte ↄfitebatur paratus ſatiſſacere: non tenebatur m legem ad reſti⸗ tutionem quadrupli. 4 Si autem obyceret de boc qð dicit ibi glo. ꝙ pꝛius eſt ̃m legem reddere. deinde qð legem teneretur zacheus. dicendum ꝙ glo. moꝛalis eſt clarans oꝛdinem in reſtitnendis: ⁊ erogandis. VUn⸗ de idem eſt ac ſi diceret pꝛius eſt reſtituendum alienũ. et deinde qð relictum eſt erogandum. 4l Ad ſextum vᷣo et vltimum quod obyjcitur ex libꝛo ꝓuerb. ꝙ reddet ſe⸗ ptuplum. dicendum ꝙ intelligendum eſt ſeptuplum.i. perfecte ⁊ integre quemadmodum accipitur in pſalm. Purgatum ſeptupluʒ.i.perfecte.⁊ ꝙ iſte ſit ſenſus pa tet ex hoc quod ſequitur reddet ſeptuplum: ⁊ omnẽ ib⸗ ſtantiam domus ſue tradet quod in nulla lege p̃ceptuʒ eſt. Nota ergo ꝙ iſte modus loquẽdi ponitur ibi quia vult oſtendere ꝙ furtum minimum peccatum eſt reſpe⸗ ctu adulterij.quia fur patitur detrimentuʒ quo ad ſue poſſeſſionis ſubſtantia.et hoc per expᷣſſionem oſtendit dicens. depꝛehenſus reddet ſeptuplum et omnem ſub⸗ ſtantiam domus ſue tradet quouſq; ſcʒ plene ſatiſſece⸗ rit. Adulter vᷣo patitur detrimentum maximum qͥ ad animam ſuam. Vnde ibidem dicit. Qui adulter eſt/p⸗ pter coꝛdis inopiam perdet animam ſuam. In hũc er⸗ go moduʒ terminatur pars in qua eſt inquiſitio de iu⸗ dicialibo que ꝑtinent ad cohertionẽ iniurie. Nueſtio. xiviij. de prece/ ptis iudicialibo circa ꝑſonas. Onſequenter tra ctanduʒz eſt de pꝛeceptis iudicialibus que pertinent ad cõſeruationem iuſti⸗ cie. Noꝛum autem quedam reſpiciũt ſti.atum perſonarum. Quedaʒ debitũ rerum. Quedam oꝛdinẽ m actionum. Omnis enim oꝛ⸗ do iuſticie inter bomines ↄſeruandus:aut reſpicit per ſonas:aut res.aut actiones. Pꝛimo ergo querendum eſt de pꝛeceptis iudicialibus circa ꝑſonas. Scðo de p̃⸗ ceptis iudicialibo circa res. Zercio de preceptis iudi‚ cialibus circa actiones.¶ Item perſonaꝛum quedam H ſunt ſuꝑioꝛes vt ſacerdos ⁊ rex. Quedam inferioꝛes vt ſerui et ancille.quedam pares et ↄiuncte.vt vir et vxoꝛ m mutuam ſeruitutem.quedam diſpares ⁊ diſiuncte vt aduerſarij ⁊ infames.Et ſm hec variantur leges in diciales circa perſonas. Pꝛimo ergo queꝛendum ẽ de legibus iudicialibus circa perſonam regis et ſaceꝛdo⸗ tis.Secundo de legibus circa ſeruos. Tercio de legi⸗ bus circa virum et vxroꝛem. Quarto te legibus circa ĩ⸗ fames ⁊? aduerſarios. Membrum prunum E inſtitutione autem et conſecratione ſa cerdotis eſt lex expꝛeſſa Exoð.xxviij.ap plicate Aaron cuʒ filijs ſuis de medio ſi . lioꝛum iſrael vt ſacerdotõ funganiur mi hi.et Leuiti/viij.ix.et.x.DBe inſtitutione vᷣo regis ẽ lex Deutro.x vij.Cum habitaueris in terꝛa et dixeris con 4 „ Pe xlvuij. ſituam ſnper me regem. eum conſtitues quem dominꝰ deus tuus elegerit de medio fratrum tuoruz ⁊c. ꝗCir ca quod queruntur tria. Pꝛimo vtrum iuſium ſit bo⸗ minem dominari homini. Secundo vtrum neceſſariũ ſit in ſtatu dominatõnis duas eſſe poteſtates regis ⁊ ſa cerdotis. Tercio de comꝑatione ſacerdotalis poteſta⸗ tis et regalis. H Articulus prinus Irca pꝛimum ſic obijcitur Geñ.ix. Sit ter roꝛ veſter ac tremor ſuper cuncta animan⸗ ttia terꝛe. Heda in glo.homo in terꝛoꝛeʒ eſt ceteris animantibus pꝛepoſitus vt ſciat ſe irꝛatõnabi libus non rationabilibo dominari.¶¶ Item grego. Vo⸗ mo non ratõnabilibus ſed irꝛatõnabilibo prelatus eſt remanet pauperibo erogare ac ſi vellet ꝙ ad iſtud ſᷣm natura. ideo dicitur ei vt ab animalibus non ab homi NR nibus timeatur:quia ↄtra naturã ſuperbire eſt ab eqͥ⸗ libus velle timeri. 4l IOtem ſapie. vij. Omnibus vn? e introitus ad vitam:et ſimilis exitus ⁊ nemo er regibo aliud habuit natiuitatis initium. Omnes igitur con⸗ ditiones nature ſunt pares:ↄtra natuꝛam igitur eſt ho minem homini dominari. Contra. Roma.xiij. Om nis anima poteſtatibus ſublimioꝛibo ſubdita ſit. .2 enim eſt poteſtas niſi a deo. Itaq; qui poteſtati reſiſtit dei oꝛdinationi reſiſtit. Ex quo relinquitur.ꝙ hominẽ homini dominari et pᷣeſſe eſt ex diuina oꝛdinatione.qð autem tale eſt: iuſtuʒ eſt et irꝛepꝛehenſibile. RKñ. Fᷣm beatum grego.in glo.ſuper Geñ.ix. Omnes homines natura equales gennit.ſed pꝛo varijs meritis alijs ali os diſpenſatio dei iuſta.ſed occulta pꝛeponit.vt huma na foꝛmidine peccaꝛe metuant:qui diuina iudicia non foꝛmidant.non enim hominibo ſed beſtijs dominantur quia ex qua parte beſtiales ſunt:ex ea formidini ſbtra cti ſunt. Ro.xiij.Pꝛincipes non ſunt timoꝛi boni ope⸗ fis ſed mali:vis non timere poteſtatem:bene fac.Et ꝑ hoc patet reſponſio ad pꝛimum. Ad ſcom dicendum q velle timeri a peccatoꝛe in pꝛincipe non eſt ſuperbiꝛe quia ſicut vbi non deliquimus pares ſumus:ita ꝑ deli ctum a iuſtis impares efficimur. 4¶ Ad tercium ſimili modo dicendum eſt.quia et ſi vna ſit conditio omniuʒ hominum m dignitatem nature et ꝓgreſſum: tamẽ di ſpar eſt conditio Fm voluntatem et meritum. Vnde di citur in pĩſal. Homo cum in honoꝛe eſſet non intellerx. ↄpꝑa.iu.inſipi.⁊ ſimilis factus eſt illis.Ande ⁊ qui per naturam factus eſt rõnalis:ꝑ ꝑuerſitatem voluntatis factus eſt animalis. Articulus ſecundus Ecundo queritur vtrum in gradu ſuperio⸗ ritatis neceſſarium ſit eſſe duas poteſtates rregalem et ſacerdotalem. Ad quod ſic ANa thei.vj.emo poteſt duobus dominis ſeruiꝛe.Ex quo relinquitur ꝙ oꝛdo ſubiectionis requirit vnitatem do⸗ minatõnis. Inoꝛdinatum igitur erit duas dominatio⸗ nes eſſe in pꝛelatione eccleſie regalem et ſacerdotalem Item regalis poteſtas ex ꝑmiſſione diuina non pꝛe⸗ cepto vel ↄſtitutõne filijs iſrael ↄceſſa eſt. Sed om̃e ta⸗ le culpabile ⁊ illicitũ eſt. Relinqtur igit᷑ non eſſe neceſ ſariũ ptatem regalẽ. E aũt ex ꝑmiſſione ſolũ ↄceſſum ſit: ꝓbat᷑.Qam. xvij.deut.ſuꝑ illud cũ dixeris. ↄſtituã ſuꝑ me regẽ. dic interlinearis.Conſtituũt ſibi regeʒ ⸗ ei voluntatẽ:nõ deũ ſed hboĩem. Item ſuꝑ illud qð ſeꝗ tur ibideʒ.eũ ↄſtitues quẽ dñs deus tuꝰelegerit.glo.ꝑ/ mittit nõ ↄmittit. ¶ Iteem querit aug·ſuꝑ eundẽ locuʒ· Cur ꝓplłs deo diſplicuit cũ regẽ teſiderauit. Eñ.j.reg. x. dicit Samuel. Vos ꝓieciſtis dñm hodie qui ſolus „* vos ſaluauit.et.xij. videbitis qꝛ grande malũ feceritis cũ hic inueniat᷑ eẽ ꝑmiſſus.Et rndet aug. intelligendũ eſt nõ fuiſſe ̃m voluntatẽ dei: h̊ fieri nõ pᷣcepit bᷣ deſi⸗ xerantibus ꝑmilſit· Ex his igit᷑ videt᷑ poteſtatẽ regalem — — — — — — bw . — Pte) Vv5,/ — . . We ee ee 6 — ex ſola ꝑmiſſione dei indultam. ſed quod ex ꝑmiſſione eſt:vt repudium.maxime temꝑe gratie abolenduʒ eſt. ergo temꝑe gr̃e culpabile eſt hre poteſtatẽ regalem vel ſubijci regali poteſtati. Contra. NLug.de ſan.vict.in li.de ſacramentis.DOue vite ſunt:vna terꝛena: alia ſpi⸗ ritualis.ad vitam terꝛenaʒ ꝑtinent omnia que terꝛena ſunt.ad vitam ſpũalem que ſpũalia ſunt. Vt autem in vtraq; vita iuſticia ſeruet᷑ et vtilitas pꝛoneniat.pꝛimuʒ vtrinq; diſtributi ſunt qui vtriuſq; bona ſᷣm neceſſita⸗ tem vel röõnem ſtudio ac laboꝛe acquirant. Deinde alij qWui ea poteſtate officij ↄmiſſi ᷣim equitatem diſpenſent yt nemo fratrem ſuum in negocio ſupergꝛediat᷑: ſed in ſticia inuiolata ſeruet᷑. Si ergo non põt humana ſocie tas ſine vtraq; vita manere: neceſſaria eſt duplex pote ſtas ad ↄſeruationem iuſticie. VUna que pꝛeſit in terꝛe⸗/ nis ad oꝛdinandaʒ vitam terꝛenam.Alia que pꝛeſit in ſpũalibo ad oꝛdinandam vitam ſpiritualem. 4 Ytez de ſpũali poteſtate ſiue ſacerdotali non eſt dubiũ pᷣm ſcri/ pturas ꝗn fuerit ex inſtitutõne et voluntate diuina.de poteſtate vᷣo regali pꝛobat᷑ idem.per illud ꝓuerbi.viij. vbi loqnitur di ſapientia.Per me reges regnant et le⸗ gum ↄditoꝛes iuſta decernunt.per me pꝛincipes impe⸗ rant:⁊ potentes decernunt iuſticiam. 4¶ Item Ro.xiij. dicit᷑ ve pᷣncipe et rege.dei miniſter eſt vindex in iram. Ytem in plſal.elegit dauid ſeruum ſuum:⁊ conſtat ꝙ; iſta electio fuit ad honoꝛeʒ ⁊ poteſtatẽ regall. Rñ. hm Hug.de ſancto vict.in li.de ſacramentis. Vniuer ſitas eccleſie duos oꝛdines ↄplectitur laicos ⁊ clericos quaſi duo latera coꝛꝑis vnius.In laicis ad quoꝝ ſtu⸗ dium et puidentiam ea que terꝛene vite neceſſaria ſunt ꝑtinent:poteſtas eſt terꝛena. In clericis aũt ad quorũ officium ꝑtinent ea que ſpũali vite ſunt bona ptᷣas eſt diuina.Illa poteſtas ſecularis dicit᷑. Iſta ſpiritualis nominat᷑.In vtraq; poteſtate diuerſi ſunt gradus.ſub vno tamen vtrinq; capite diſtributi. Lerꝛena poteſtas caput habʒ regem. Spũalis poteſtas coput habʒ ſum mum pontificem. Ad poteſtateʒ regis ꝑtinent que ad terꝛenam vitam ſunt neceſſaria. Ad poteſtateʒ ſummi pontificis que ſpirituali vite attributa ſunt vniuerſa. Scðm hoc ergo patet.quare in nouo ⁊ veteri teſtamẽ⸗ to. exquo multiplicatus eſt vei populꝰ: neceſſaꝛia erat poteſtas regalis.que pꝛeeſſet terꝛenis ad oꝛdinandam vitam terꝛenam:et poteſtas ſacerdotalis que pᷣeſſet in ſpiritualibo ad oꝛdinandam ſpiritualem vitam.4 Ad illud ergo quo pꝛimo obijcit.ꝙ nemo põt duobus do⸗ minis ſeruire.intelligit᷑ cum ſibinuicem diſſident⁊ di⸗/ ſcoꝛdant.poteſtas autem regalis cum oꝛdinata eſt:nũ qᷓ diſſidet a poteſtate ſacerdotali.ſed ipᷣi ↄgrnit et con⸗ coꝛdat ſicut vita terꝛena ſubminiſtrat vite ſpirituali.et vita ſpũ alis collaboꝛat terꝛene:ſic ptᷣas regalis ſacer⸗ dotali:⁊ ſacerdotalis regali. VUñ hug.de ſan.vict.Deꝰ noſter pacis amatoꝛ eſt.⁊ nihil inoꝛdinatuʒ appꝛobare põt vᷣa iuſticia.ſpũalis ſiquidẽ ptas non ideo pᷣſidet vt terꝛene in ſuo iure p̃ᷣiudiciũ faciat:ſicut ipᷣa terꝛena po teſtas qð ſpũali debet᷑ nunqꝗᷓ ſine culpa vlurpat.q.qAd illud ðᷣo qð ſcðo obijcit᷑. ꝙ ſolũ ex diuina ꝑmiſſione in⸗/ dulta eſt terꝛena ptᷣas nõ ex ↄmiſſione vel ↄceſſione.et nõ ſm voluntatẽ dei.dðm ꝙ volũtas dei ⁊ ↄceſſio dicit᷑ abſolute reſpectu bonoꝝ ↄferendoꝝ.reſpectu vᷣo malo rũ dr ꝑmiſſio.⁊ nõ volũtas dei in ↄꝑatione ⁊ Fᷣm quid. 2 hoc ſiue illud ſit malũ culpe ſiue malũ pene.Maluʒ em̃ culpe non eſt ex voluntate dei oꝑante:ſed volunta⸗ te dei ſinente:⁊ hoc ne peius fiat:vel vt melius eueniat Ztem malum pene non eſt ꝑſe ex voluntate dei opante ₰„ — . . . , — 7 Fm rõnem miiſcðie que ꝗꝓpꝛia ipſiꝰeſt. Uñ collecta.Deꝰ cuiꝰ ꝓprium eſt miſereri ſemꝑ ⁊ parcere ⁊ Fᷣm ipᷣm: ſed eſt er volũtate oꝑante ſᷣm rõnem iuſticie oꝛdinqte ea qᷓ inoꝛdinant᷑ ſm nos.Vñ trenoꝝ.iij.dicit᷑. on ex coꝛ⸗ de ſuo abiecit et humiliauit filios hbominum.ſiue ergo 5 . 7 ALi: ue AA4 EEEE A .As ſit malum culpe:ſiue maluʒ pene:non fit voluntate dei abſoluta. nec m acceptionem et agꝛobationem boni⸗ tatis:que in nobis ſᷣm ipſum eſt.ideo ex ꝑꝓmiſſione dei dicitur eſſe:vel ꝙ toleratur in culpam ne peius fiat:vł ꝙ infertur in penam:ne malum fiat. PDꝛimo modo ex permiſſione dei dicitur fieri qð m ſe illicitum et ſᷣm ſe malum eſt vt repudium. Scdo modo ex ꝑmiſſione dei dicitur fieri qð ᷣm ſe illicitum non eſt.ſed tamen pena le eſt. in quem modum dicuntur fuiſſe ex permiſſione di ſacrificia et legis onera vt ſicut repudium ꝑmiſſum eſt ne peius fieret:ita onera ſacrificioꝛũ impoſita ſunt iudeis ne malum fieret. AUnde Leuiti.xvij. Immolent hoſtias pacificas domino.⁊ nequaqᷓ vltra immolabãt hoſtias ſuas demonijs. Scðm hoc dicendum.ꝙ domi⸗ natio poteſtotis regalis ex peꝛmiſſione diuina eſt ⁊ nõ Fm ſuam voluntatem.non quia culpabilis ſit:ſed pꝛo⸗ pter hoc ꝓꝙ in pena introducta ſit.et hoc ad onus ⁊ pu⸗ nitionem. In punitionẽ culpe eoꝛum qui petiuerũt ſi⸗ bi dari regem ex inoꝛdinata voluntate:qua minus cõ⸗ fitebatur de domino ꝙᷓ de homine.et hoc ſiãt lex cuʒ di cit.cum dixeris conſitituam ſuper me regem ſicut hñt omnes per circuitum natõnes.et.j.Reg.viij. Cum pe⸗ terent regem filij iſrael dictum eſt Samuel non te ab⸗ iecerũt ſed me ne regnem ſuꝑ eos. Item in cohertionẽ culpe eoꝛum qui non niſi timoꝛe poteſtatis ceſſant ma lefacere.xiij.Ro. Pꝛincipes non ſunt timoꝛi boni ope ris ſed mali.Hinc dicitur Pꝛouerbio.xx. Rex qui ſe⸗ det in ſolio iudicij intuitu ſuo diſſipat omne malũ. Et hoc patet ſolutio ad omnia obiecta. Articulus tercius Ercio queritur de ↄparatione poteſtatis re galis ad ſacerdotalem. habetur auteʒ quo⸗ modoↄpꝑentur ſᷣm oꝛdinem que illarum ſit ſuperioꝛ ſupꝛa queſtione de differentia iudicum. Item qualiter comparentur ꝙtum ad erecutionem poteſta⸗ tis.vtrum ſcilicet ſacerdotes poſſint occidere.ſupꝑꝛa in inquiſitione de illo pꝛecepto: non occides.queſtione vtrum in iſto pꝛecepto pꝛohibemuꝛ occidere:qui habẽt ſpiritualem poteſtatem. Item vtrum ſacerdotes poſ⸗ ſint arma mouere ſupra queſtione de lege belloꝛum. In hac vᷣo parte queritur. vtrum poteſtas ſacerdota lis obnoria ſit poteſtati regali.i Qam ſupra determina tum eſt qualiter poteſtas regalis obnoria et ſubiecta ſit poteſtati ſacerdotali ſcilicet in inquiſitione de peꝛſo na iudicis queſtione de differentia iudicum. Queritur ergo vtrum per aliquod ſeruitium poteſtas ſacerdota lis ſit obnoxia regali. Ad quod ſic obijcit DHug.de ſan cto Victo.in libꝛo de ſacramentis. Sicut pꝛelatorum debitum eſt ſubiectis poſſidenda debite diſpenlare: et eos contra iuſticiam defendere:ſic ſubiectoꝛum debitũ eſt in ſe et in ſuis pꝛelatis ſeruitium exhibere. Eſt au⸗ tem ſeruitium aliud determinatum.ſicut cenſus ⁊ tri⸗ butum:que annuatim ſoluuntur. Aliud foꝛtuitum qð pꝛo culpis et caſu accidentibus exigitur.Cuʒ ergo po⸗ teſtas ſacerdotalis teneatur regali ſoluere tributum de ſuis.hoc eſt ð rebus quas poſſidet:ergo eſt obnoria poteſtati regali.¶ Item ad hoc videtur facere quod dicit apoſtoſus ad Roma. xiij. Reddite omnibus de⸗ bita:vt cui tributum:tributum.⁊ cui vectigal: vectigal IItem dicit canon beati Urbani.xxiij.qõne.viij. ri butum in oꝛe piſcis piſcante Petro inuentum eſt.Ma thei.xvij.quia de exterioꝛibus ſuis que palam cunctis axarent tributum eccleſia reddit. 4 Jiem idem beatꝰ vrbanus.non totũ piſcẽ dare iuſſus eſt:ſᷣ̊ tm̃ ſtateraʒ ꝗ in oꝛe eius inuentꝰeſt math.xvij.Quia nõ eccleſia dari im ꝑatoꝛi nõ pontificalis apex:ꝗ in oꝛe capitis eccleſie pꝛecmiet ſubijci poteſt regibus:ſed ſane ꝙ in oꝛe piſcis 49“ inuenitur pꝛo detro ⁊ domino dari iubetur. Quia de ercende iuſticie per eccleſiaſticas perſonas aut ſecula⸗ exterioꝛibo eccleſie quod ↄſtitutũ eſt antigtus ꝓ pace ⁊ ria iudicia exercere non põt. poteſt tamen habere mi⸗ Qandn ſonn C.9. a 2 W quiete.qua nos tueriet defenſare debent. Im ꝑatoꝛibo niſtros laicas ꝑſonas:per quas iura ⁊ iudicia ad ter⸗ „ p e 5 ſ ꝑſoluendũ eſt. ¶ Item beatus ambꝛo. Tributum ceſa⸗ renam poteſtatem ꝑtinentia ſm tenoꝛem legum ⁊ debi 2„ de . di ris eſt:ceſari nõ negatur.eccleſia dei eſt:ceſaꝛi vtiq; nõ tum iuris terꝛeni exerceat.Sic tamen vt et ipſuz ꝙ po⸗ i3 e 6G cbetur. ¶ Item hug. de ſancto Vict. Ad poteſtatẽ re⸗ teſtatem habet a iudice terꝛeno ſe habere cognoſcat:et 1. 4 ieies ptinent qᷓ terꝛena ſunt:2 ad terꝛenã vitaʒ facta om⸗ ipſas poſſeſſiones nunqꝙᷓ ita a regia poteſtate elongari — . 5 pe,e/E- ) n nia.ergo ſi eccleſia poſſideat aliqua terꝛena: ꝑtinebũt poſſe intelligat: ꝗqn ſi ratio poſtulauerit et neceſſitad: et 2 5 , 6,1al. . ad regis poteſtatẽ: & de terꝛenis quas poſſidet ptᷣas ſa⸗ illis ipſa poteſtas tebeat patrociniuʒ:et ipſi illi poſſeſ⸗) ven⸗ r Prn a 6A m cerdotalis obnoxia eſt ⁊ debet ſeruitiu poteſtati rega⸗ ſiones debeant in neceſſitate obſequium.ſicut enim re⸗ t li. Contra. gen.xlvij. Emit ioſeph omnẽ terꝛam egi⸗ gia poteſtas patrocinium quod debet alteꝛi non poteſt N pti:ſubiecitq; eam phaꝛaoni:pᷣter terꝛam ſacerdotum. dare:ſic ipſa poſſeſſio etiam ab eccleſiaſticis perſonis HBlo. hic ſigt eccleſie terꝛã in qua veri ſunt ſacerdotes. obtenta:obſequium quod regie poteſtati ꝓ patrocinio 6 liberam eſſe a cenſu mundiali.¶ IJtem.xxiij.q.viij. Cũ debet᷑ iure negare non põt.ſicut ſcriptũ eſt reddite que , onke ammis eunctor egiptioꝝ terꝛam emeret phaꝛao ſunt ceſaris ceſari:⁊ que ſunt dei deo. n.xlvij. Atq; ſub eadem fame ſue ſeruituti cunctos . ſubijceꝛet:ſacerdotibo ita neceſſaria miniſtrauit:vt nec Item queritur Vv cx S. * poſſeſſionibo nec libertate nudaꝛent᷑.dño extũc pᷣnunci ꝓ peccatis ꝑſone eccleſiaſtice ſeu ſacerdotales obnoxie ante ſacerdotes in om̃i gente liberos eſſe oꝑtere. Itẽ ſint poteſtati regali. Quod videtur per illud Roma. Math. xvij. Reges terꝛe a quibo accipiũt tributuʒ vel xũj. Vis non timere poteſtatem bene fac.ſi autem ma⸗ cenſum a filijs ſuis an ab alienis? 1 dixit petrus aba⸗ lefeceris time. non enim ſine cauſa gladium poꝛtat.id lienis.Dixit illis ihus:ergo liberi ſunt filij. Hiero.in eſt iudiciaꝛiam poteſtatẽ:ſed ad hoc vt dicit glo.vt ma⸗ glo. Liberi ſunt filij regis in omni regno.multomagis los puniat.Si ergo ſacerdos vel clericꝰ maleſecerit po liberi ſunt filij illiꝰregni ſub qͥ ſunt omia regna in quo⸗ terit pumiri a ſeculari poteſtate.¶ Item quilibet delin⸗ libet terꝛeno regno.Ex his igit᷑ videt᷑ relinqui:ꝙ ĩ nul quens ſortitur oꝛum ratione delicti. ſi ergo ſacerdos lo nec in poſſeſſionibo:nec in ꝑſonis ptᷣas ſacerdotalis vel clericus delinquat in his que terꝛena ſunt:vel que 1 ſit obnoxia regali. Rñ.quedã poſſidet eccleſia ſoꝛte pertinent ad terꝛenam vitam: ſoꝛtietur foꝛum poteſta⸗ ſpũali ⁊ iure diuino.vt decimas ⁊ oblatões.xviij.Qu. tis ſecularis.quia ſicut dicit Hug. Ad poteſtatem re⸗ Filijs leui dedi omnes decimas in poſſeſſionẽ. Item in gis pertinent omnia que terꝛena ſunt ⁊ ad terꝛenam vi eodem locutꝰeſt dñs ad aaron. Dedi tibi cuſtodiã pꝛi⸗ tam oꝛdinata. Contra. ſic ſe habet poteſtas ſacerdo miciaꝝ meaꝝ:om̃ia que ſanctificant᷑ a filijs iſrael tibi talis ad regalem.ſicut vita vel homo ſpiritualis ad aĩ⸗ tradidi ꝓ officio ſacerdotali⁊ filijs tuis:⁊ ſubdit. Om malem ſᷣm qð dicit hug. Sed ita eſt ꝙ aĩalis vita non nis oblatio ⁊ ſacriſicium ⁊ quicquid ꝓ peccato reddit᷑ põt diiudicare ſpũalem etiam delinquentem: quemad⸗ mihi:tuum erit⁊ filioꝝ tuoꝝ.Simili mõ loca deputa⸗ modum animal non habet iudicare bominem delin⸗ ta ad diuinuʒ cultum vt terꝛitoꝛia eccleſiaꝝ ⁊ alia loca quentem. Ergo relinquit᷑ ꝙ poteſtas regalis nõ habʒ teputata ad ſpirituale officiũ vt cimiteriũ.Añ nũeri. diiudicare ꝑſonam eccleſiaſticam vel ſacerdotalẽ. En xviij.dicit᷑ ſacerdotibus. Excubate in cuſtodiaʒ taber⸗ j.Coꝛin.ij. Spũalis iudicat om̃ia:et ipſe a nemine iu⸗ naculi? in miniſterio altaris.om̃ia que ad cultum al dicatur. Kñ. Fᷣm hugo.de ſancto vict. Spũalis po⸗ taris ꝑtinent ꝑ ſacerdotes adminiſtra bunt᷑:ſi quis ey⸗ teſtas terꝛenã poteſtatẽ ⁊ inſtituere hʒ vt ſit.⁊ iudicaꝛe ternus acceſſeꝛit occidet᷑. De his dicit canon concilij habet ſi bona nõ fuerit.ipſa vᷣo a deo pꝛimũ inſtituta ẽ ꝑiſeñ. iuxta leges canoniʒatas de eccleſiaſtico agro et ⁊ cum deuiat a ſolo deo iudicari põt.ſicut ſcriptum eſt manſo xel ſi quilibet ꝓ loco ſepulture aliquid eccłie laꝛ Spũalis diiudicat om̃ia:⁊ ipſe a nemĩe iudicat᷑. Inde giitus fuerit. de decimis etiam 1 oblatõnibus fidelium eſt ꝙ ſumma ptas ſacerdotalis qualis eſt ĩ ſummo põ⸗ 3 nnullus pᷣſbiteros cenſus ꝑſoluere cogat. Alia vo poſſi tifice. nõ põt ab homine iudicari.ſᷣ habet de om̃ibo iu⸗ — 6 geir ſoꝛte tem ꝑali. vt titulo venditionis vel titulo ↄceſſi⸗ dicare: ⁊ ð ꝑſonis que vite ſpũali deputate ſunt: vt vłr Ape ſin e eDier. „ci 4 onis ſaluo debito ſeruitio. et de his ptᷣas ſacerdotalis omnes ꝑſone eccleſiaſtice:et de ꝑſonis q̃ ad vitam ter⸗ pꝛincipiboↄſueta debet obſequia vt ⁊ ãnua eis ꝑſoluat renam deputate ſunt ſub terꝛena prate.vt ꝑſone laice 2 tributa.xxiij.q.viij . ¶ Ad ea vo que obijciunt᷑. dicendũ hoc in cauſis ſpnalibo animaꝛuʒz. Unde in typo hiero.· B ꝙ; auẽtes que dicunt ꝙ ptᷣas ſacerdotalis non eſt obno poteſtati ſpũali ſumme dicit᷑. Ecce cõſtitui te ſuꝑ gen⸗ xria cenſus vel tributi:intelligunt᷑ de his q poſſidet ſoꝛ⸗ tes ⁊ ſuꝑ ̃gna.vt euellas ⁊ deſtruas ⁊ diſperdas ⁊ diſ⸗ te ſpirituali et titulo iuris diuini. ¶ Auctoꝛitates vᷣo ſipes edifices et plantes Hiere.j. Poteſtas vo terꝛena contrarie intelliguntur de his que poſſidet ſoꝛte tem⸗ non habet iudicare niſi de pſonis que terꝛene vite ſunt poꝛali et titulo iuris bumani. Illa enim que poſſidet deputate:vt ꝑſone laice.il Vnde ad ſolutõneʒ obiecto⸗ ſoꝛte ſpirituali dicuntur ſpiritualia quia ãnexa ſunt et rum nota determinatõnem hug. d ſancto vict.Scien attributa iure diuino officio ſpirituali. Quemadmo⸗ dum eſt.ꝙ iuſticia illa q̃ terꝛene ptᷣati in ſubiectis data duʒ alia dicuntuꝛ terꝛena:quia obnoxia ſunt obſequio eſt:ꝗqnq; modis determinat᷑. ᷣm ꝑſonam. ſᷣm cãm. pim tempoꝛali. Ideo iſta ſubiecta ſunt terꝛene poteſtati il⸗ modũ.ᷣm locum. ſᷣm tpᷣs. Scðm ꝑſonam igit᷑ iuſticia la vo minime. Motandum tamen ad plenam euidẽ⸗ violaret᷑:ſi iudex ſecularis in eccleſiaſticam ꝑſonã ma⸗ tiam pꝛedictaꝛum diſtinctionum. Hug. in libꝛo de ſa⸗ nũ mitteret · Scðm cauſaʒz: ſi eccleſiaſtica negocia er⸗· — b. 4 cramentis de his que eccleſia poſſidet ſoꝛte tempoꝛali. aminanda ſuſciperet. Scõm menſuraʒ:ſi mendacium ( ha Ly. P S. R 4 Diſtinguit eniʒ ſic. Terꝛeni pꝛincipes in terꝛenis poſ vel maledictum ſuſpendio puniret. Scᷣm locum: ſilo le ⸗ W(. 1r X 1 El. 1 ſeſſionibo quas in ſubiectis vel non ſubiectis poſſidẽt ca ſacra violare pᷣſumeret.⁊ ↄfugientibo etiam ad illa 6 O N D eccie aliqñ ↄcedũt ſolã vtilitatẽ aliqñ vtilitatẽ et poteſ- etiam reis et ꝙ ſceleribo ſuis cõdemnandis inoꝛdinate L “ tatẽ. AVtilitatem ſine poteſtate ↄcedunt.quando fructũ violentiam inferꝛe temptaret. Scðm tpᷣus:ſi ſacris et e- quidem poſſeſſionis ad vſum eccleſie tranſferꝛi diſcer⸗ ſolennibus diebus reuerentiam non exhiberet quãdo nunt:ſed poteſtatem iuſticie exercende in ipſa poſſeſſio et his parcendum eſt quibus pro culpis ſuis ſupplicis S ne ad eius ditionem tranſire non ꝑmittunt. Aliquan Abentur. do vtilitatem ⁊ poteſtatem ſimul tribuũt. Abi tñ dili⸗ 4 genter attendendum. ꝓ eccleſia licet fructum terre⸗ ne poſſeſſionis in vſum recipiat: poteſtatem tamen ex⸗ — — — BV6M— . P NNS PeN PV . N1 ſrn. P. — J2 G 4 Or e J. Q. wr. — p! . 4 5 „ 171 1. , . — S 17 boreb) 6 & õ ) trer D j 1 P zenß * “ 1. 14 . Q 2 — Ey „ 0 1. 1 4 „ ℳ N* 2 . 80 =Wð 7 3 N A Wwp . . 8 vnl. ) P 10 † à 5) 4 „ 4e0 6 ◻ ) ſrt-r * 7 — „ AN ⸗ A„ ℳ 4 4 4 tate ſubditi eſtote.non ſolum ꝓpter iram ſed enã ꝓpter Membrum ſecundũ Onſequens eſt inquirere de legibus ſer⸗ uitutis.Circa quas querunt᷑ tria. Prĩo vtrum boni pſᷣm legem diuinã de bent ſbij ci malis. Scðdðo de manumiſſione ꝓpꝛioꝝ ſeruoꝝ.Tercio de receptione ſerui aliem. Articulus prumus Kimo igitur querit᷑ vtrum boni teneantur ſubijci malis:quod non videtuꝛ Geneß.ix. Sit terꝛoꝛ veſter ſuꝑ cuncta animalia. vbi dicit glo.homo non ratõnabilibo ſed irꝛationabilibus Inbiectus ẽ natura.Vngde ex illa ꝑte qua homo eſt irꝛa tionalis ſᷣm qð dicit Gꝛeg.ex illa ꝑte bomini eſt ſubij⸗ cibilis.Si &̊ bonns vir ex nulla ꝑte irꝛatõnalis ẽ.ma⸗ lus vᷣo inqtum malus eſt irꝛatõnalis:g̊ᷓ bonus vir nun q tenet᷑ vel debet ſubijci malo.¶ Ad idem eſt quod dic HSꝛeg.Abi non delinquimꝰpaꝛes ſumus:ꝙ nullus bo⸗ nus eſt alicui ſubditus. Contra.Ro.xuij. Dis ani⸗ ma poteſtatibo ſublimioꝛibo ſubdita ſit. Glo. videbat᷑ quibuſdam ꝙ mali domini marime infideles non debe rẽt fideliba dominari.⁊ ſi boni 2 fideles eſſent: bonis et fidelibus deberẽt eſſe paꝛes.quam etiam ſuperbiam re mouet hic apoſtolus. Om̃is anima poteſtatibo ⁊c̃. id eſt.om̃is homo ſubditus ſit vt etiam voluntate ſeruiat prᷣatibus ſeculaꝛibo bonis vel malis ſcʒ regibus pꝛinci pibus ⁊c̃.¶ Item.j. Pe.ij. Serui ſubditi eſtote in om̃i timoꝛe dominis:non tĩ bonis ⁊ domeſticis ſed etiã di⸗ ſcolis:hec ẽ em̃ gratia.¶¶ Iteʒ Eph.vlt. Serui obedite ꝑ om̃ia dominis carnalibus.non ad oculum ſeruien/ tes quaſi hominibus placentes:ſed in ſimplicitate cor dis timentes deũ.¶ Item ad idem ſunt rönes apoſtoli xiij.Ro. Mon eſt ptᷣas niſi a doo 7c. Rñ. dm ꝙ lex ſeruitutis aliam cauſam habet ſue inſtitutõnis.⁊ aliã cauſam habet ſue obſeruantie. Cauſa em̃ inſtitutõnis fuit irꝛõnalitas ſiue bꝛutalitas ſicut ſupᷣ dictũ eſt. Cau ſa vᷣo obſeruãtie etiã tem ꝑe gr̃e eſt humilitas.Ynoꝛdi⸗ natio em̃ voluntatis hũane in modum irꝛõnabilis be⸗ ſtie neceſſariũ habuit arceri a malo timoꝛe dominatio⸗ nis. Inde eſt.ꝙ ꝑ Cham geñ.ix.eſt ſeruitꝰ introducta. Rex igit᷑ ſeruitutis introducta eſt ad cohertionem ma⸗ loꝛum. Item oꝛdo bone voluntatis ꝑ humilitatẽ debet cuſtodiri:⁊ in amplioꝛẽ gratiã et meritum pꝛomoueri. Et ideo lex ſeruitutis etiam tꝑe gratie a bonis obſᷣuã/ da eſt. Vnde.j.Coꝛin.vij. Seruus vocatus es nõ ſit ti bi cure:ſed ſi potes fieri liber magis vtere. Glo. ſerui⸗ tute.quia hec eſt cauſa humilitatis que ad eã que ĩ do⸗/ mino eſt ꝑtinet libertatem:ꝗa quãto ꝗs deſpectioꝛ eſt ĩ hoc ſecule ꝓpter deũ:tanto magis exaltabit᷑ in ſuturo. ¶ Ad illud ergo qð pꝛimo obijcit.dicendum ꝙ boni de bent ſubijci etiam malis ptatibus.ꝓpter debitum con/ ſeꝛuande dine oꝛdinatõis.Elñ.xiij. Ro. Qui pꝛati reſi/ ſtit:Svi oꝛdĩatõni reſiſtit.glo.i. Hñti ptatẽ ði oꝛdinatõe et ſubdit de prᷣate bona.patet ꝙ eam pᷣfecit deus ratio⸗ nabiliter. de mala etiam videri poteſt dum ⁊2 boni ꝑ eã purgant᷑ mali ðo damnant᷑. Dicẽduzʒ ̊ ꝙ mali debent ſubijci poteſtati ꝓpter viciũ ſue irꝛationa bilitatis. Po⸗ ni vᷣo οα ter æbitum diuine ordinationis et vtilitatem ſue purgatõnię. Vnde ambꝛo.ſuꝑ illud.xiij.Ro. Pꝛiĩ⸗ cipes non ſunt timoꝛi boni oꝑis ſed mali. Si bonus ẽ pꝛinceps bene oꝑantem non punit:ſed diligit. Si ma⸗ lus eſt non nocet bono ſed puꝛgat eum.⁊ ideo non ẽ ad timoꝛem ei qui bene oꝑatur.malus vᷣo debet timere qꝛ inſtituti ſunt pꝛincipes vt mala puniant.4. Ad ſecũdu quod obijcit.ꝙ vbi non delinquimus pares ſumꝰ. In⸗ telligitur de ꝑitate qtum ad meritum ⁊ dignitatẽ⁊ ſci⸗ entie:non q;'tum ad paritatem ↄuerſationis ſiue condi tionis huiꝰvite.ñ Ro.xiij.ſuꝑ illud. Ideoq; neceſſi⸗ ↄſcientiam.glo. AUm bꝛo.licet omnes fideles inqᷓ tum fi deles ſint vnuʒ in xpᷣo:in cuiꝰfide non eſt diſtantia iu⸗ dei et greci domini et ſerui Gał.iij. differentia tamen ẽ in ↄuerſatõne moꝛali: ⁊ eius oꝛdinẽ in huiꝰ vite itinere ſeruandum eſſe apli p̃cipiunt. Articulus ſecundus Einde querit᷑ de manumiſſione ſeruoꝝ.De quo dicit lex Exo.xxj.Si hebꝛeum ſeruum emeris ſex anis ſeruiet tibi:in ſeptimo egꝛe⸗ dietur liber gratis.Deut.xv.habet᷑ idem.cum venditꝰ fuerit frater tuus hebꝛeꝰet ſex annis ſeruierit tibi in ſe⸗/ ptimo anno dimittes eum liberuʒ. Ergo ſm legem ſe⸗ ptimo anno ſeruus hebꝛeꝰdebebat manumitti.CEt con⸗ ſtans eſt ꝙ manumiſſio ſerui et donatio libertati pieta⸗ tis eſt:gꝙᷓ maxime debet temꝑe gratie obſeruari.q¶ Ytem Fm legem bebreꝰ ꝓpꝛie non poterat eſſe ſeruus hebrei. Vnñ Ceui.xxv.dicit lex. Si pauꝑtate ↄpulſus vendide rit ſe tibi frater tuꝰ: nõ eũ oppꝛimes ſeruitute famulo⸗ rum:ſed quaſi mercenariꝰet colonus erit vſq; ad iubi/ leum: et ſubdit᷑. MMei em̃ ſerui ſunt. Ego eduxi eos de terꝛa egipti.non venient ↄditione ſeruoꝛuʒ.ergo multo foꝛtius ſᷣm libertatem legis euangelice xpᷣianus nõ de⸗ bet eſſe ſeruus xpᷣiani. ¶ Item. ii. Reg. ix. De ſilijs iſ⸗ rael non ↄſtituit Salomon ſeruire quenqᷓ. ergo multo foꝛtius xpᷣiani ꝗ ſunt filij dei Yoh.j. non debent oſtitui ſerui. Contra.Deu.xv.ſuꝑ illud.Septimo anno di mittes eum liberum. Glo.Qe hoc ſerui vpᷣiani a domi nis flagitarent. iubet ſeruos dominis eſſe ſubditos ne doctrina dei blaſphemet᷑. j. hi.vlt.Quicunq; ſunt ib iugo ſerui dominos ſuos omi honoꝛe dignos arbitren tur.ne nomen dñi doctrina blaſphemet᷑.qui auteʒ fi⸗ xles habent dominos non ↄtemnant:quia fratres ſũt ſed magis ſeruiant quia fideles ſunt. Rñ.ↄditio ſer uitutis non euacuat᷑ per libertatem xp̃ianitatis tripli ci rõne. Dꝛimo quia cõfert ad meritum ⁊ humilitatem que eſt cuſtodia virtutum. Ande dicitur.j. Corin.vij. Seruus vocatus es non ſit tibi cure. Seo ſi potes fie⸗ ri liber magis vtere.ſ.ſeruitute. quia ſicut dicit glo. H confert ad humilitatem. et.j. Pe.ij. Serui ſubditi eſto te in omni timoꝛe dominis:non tm̃ bonis ⁊ modeſtis: ſed etiam diſcolis:hec eſt enim gratia. Secundo quia confert ad retributionem gloꝛie future. nde ad cotł. iij. Serui obedite per omnia dominis carnalibus.⁊ ſpᷣ ditur. Scientes quia a domino recipietis retributiõeʒ bereditatis. Tercio ad euitandam blaſphemiam no⸗ minis dei et ſcandalum fidei. AUnde dicit apoſtolus.j. ad Thi.vj. ſerui domĩos ſuos om̃i honoꝛe dignos arbitrentur ne nomen domini et doctrina blaſphemet᷑. pꝛopter bas cauſas apoſioli tẽpoꝛe gratie ſeruos chri⸗ ſtianos dominis ſuis ſubiectos eſſe decreuerunt.¶ Ao illud ergo quod pꝛimo obijcitur.ꝙ ſeptimo anno ſeruꝰ hebꝛeus manumittebatur: quod pietatis eſt. dicenduʒ ꝙ illa manumiſſio ſeptimi anni erat figuralis. ſigniſi⸗ cat enim ſicut dicit yſidoꝛus ſuper Deutroñ.xv. Quia in ſex etatibus huius ſeculi ſeruientes ſeptimo anno.i. eterno ſabbato liberabuntur: quod autem figurale eſt non eſt ad litteram tempoꝛe gratie obſeruandũ. 4 Ao ſecundum ðvo et teroium dicendum.qꝙ melioris conditi onis eſt ſeruus chꝛiſtianus tempoꝛe gꝛatie ꝙᷓ ſeruus he breus tempoꝛe legis.ſeruus enim hebꝛeus erat condi tionis ſeruitutis mercenarie. Leuiti.xxx. Non oppri⸗ mes fratrem tuum ſeruitute.ſed quaſi mercenarius et colonus erit. Seruus vo chꝛiſtianus ſubiectus eſt ſer⸗ uitute caritatis et obedientie. VUnde apoſiolus ad phi⸗ lomonẽ ſcribit de DHoneſimo ſeruo ſuo.obſecro te pro filio meo honeſimo: tu illum ſicut mea viſcera ſuſcipi as et ſubdit. Jam non ſeruum ſed pꝛo ſeruo caꝛiſſimuʒ fratrem maxime mihi quanto magis tibi: et in carne Nneſtio et in domino. Si ergo habes me ſocium ſuſcipe illuʒ ſi⸗ cut me. Articulus tercius Ercio queritur de receptione ſerui alieni ðᷣ quo dicit lex Deutro. xxiij. Lon trades ſer⸗ uum ſuum domino ſuo qui ad te confugeꝛit Er qua lege videtur.ꝙ fugitiuus ſeruus a ſubiectõne ſui domini poſſit ab aliquo licite recipi.¶ Contra.xxj. Erodi. dicit lex. E ſeruus pecunia domini ſui eſt. Si ergo pecunia alterius voluntate domini non poteſt lici te teneri vel recipi:ergo nec ſeruus. Item.xxij. Deu. dicit lex. bos et ouis fratris debet ad ipſum reduci et ſine detrimento ſibi ſeruari.Et ſimili modo dæ veſti⸗ mento et omni re pꝛoximi faciendum eſt.ergo cum ſer⸗ uns ſit res dmini ſui: ſeruus fugiens debet domio ſuo reſtitui.¶ Item apoſtolus reſtituit boneſimum ſeꝛuuʒ Phbilemoni domino ſuo.qui ad apoſtolum confugerat x quo dicit apoſtolus philemoni ſine conſilio tuo ni⸗ hil volui facere ſcilicet de honeſimo retinendo. Rñ. diſtinguendo. Seruus aut eſt ſeruus ſingularis perſo ne.aut eſt ſeruus perſone publice vr regis. Si eſt ſeruꝰ ſingularis perſone: aut ergo fugit a domino ſuo volen⸗ te ipſum perdere pꝛopteꝛ vitandum periculuʒ ſalutis Aut fugit a do nino volente ipſum perdere pꝛopter ſb/ tractioneʒ debiti ſeruitij ſeu ſi ubiectionis. In pꝛimo ca ſu intelligitur ler. Qon tradet ſeruum dommino ſuo ſup ple volenti ipſum perdere. Ende dicit auguſti. ſi uper i lum locum.qꝙ alienigena Athis rex ieth ſeruauit hanc legem.quando ad eum fugit Dauid a facie domini ſui id eſt regis ſaul.j.Reg.xxj.qui ſcilicet volebat ipſum perqere.In ſecundo no caſu intelliguntur leges ↄtra⸗ rie. Ieem ſi eſt ſeruus perſone publice vt regis.aut igi⸗ tur eſt ſeruus gentis infidelis.ant gentis ſeu populi ſi delis. ſi eſt ſeruus gentis inſidelis et fugit ad populuʒ ſidelem pꝛopter pernicieʒ erꝛoꝛis pꝛecipit lex ꝙ nõ red datur: ſed ſuſcipiatur. Et hoc modo intellizgitur ſicut dicit Auguſti. pꝛedicta lex. on tradet ſeruum domi⸗ no ſuo.vnde AVugnſt. Quomodo hoc putari poteſt niſi genti vel populo intelligamns iſta dici:non vni bomi⸗ ni. ex alia vtiq; gente a domino ſuo.i eſt rege ſeruum refugientem ad hanc cui loquebatur reddi pꝛohibuit. NMlembꝛum tercium Onſequenter querendum eſt de legibus iudicialibus circa virum et vxoꝛeʒ. Erat autem lex permiſſionis de vroꝛe repudi⸗ anda.xxiiij.Deutꝛono.de qua tactum eſt pꝛius.Erat iterum lex de vxoꝛe alienigena ducenda ðᷣ puella capta in prelio.xxj.Deutroñ.Si videris in nu⸗ mero captiuoꝛum mulierem pulcram. volueriſq; eam habere in vroꝛem: radet ceſarieʒ ⁊ circumcidet vngues eponet veſtem. ſedenſq; in domo tua flebit patreʒ vno menſe. poſtea intrabis ad eam eritq; vxor tua. Item erut ler de duplici vroꝛe habenda Deutrono. xrj. Si habuerit homo vxoꝛes duas:vnam dilectam ⸗ alterazʒ odioſam. Si fuerit filius odioſe pꝛimogenitus non po terit filium dilecte preferꝛe filio odioſe. Queritur er go iuxta primem legem. vtrum tempoꝛe legis licitum eſſet ducere alienigenam: quod videtur per pꝛedictam legem. Jtem Ruth. vltimo. Tulit Mooʒz ruth et acce⸗ pit vroꝛem.et ſic patet per illam hy ſtoꝛiam ſᷣm legem illam accepit vt ſuſcitaret ſemen fratris. Deutro. xxv. Ruth autẽ erat moabites alienigena. Contra. deu⸗ trono.vij.dicitur iſraheli. on inibis fedus cum eis: nec aſſociabis cum eis coniugia:dicit de alienigenis. Item.ij. Eſdre vltimo.iQunquid non in huiuſ⸗ cemo⸗ di re peccauit Salomon rex iſrahel: et ſequitur. Ipſuʒ xlvuij. ergo duyerunt ad peccatuʒ mulieres alienigene. Mũ quid et nos inobedientes faciemus peccatum gran⸗ c hoc.vt pꝛenaricemur et ducamus vxores peregri⸗ nas:? 4 YIteem m hanc legem tempoꝛe gratie diſpar cultus impedit matrimonium contrahbendum. et di⸗ rimit contracuum. MRñ.ducere alienigenam ð illis ſeptem gentibus que inhabitabant terꝛam promiſſi⸗ oms.pꝛopter periculum ydolatrie et erꝛoꝛis pꝛohibi⸗ tum erat m legem. vij. Beutro. IFiliam tuam nõ da⸗ bis filio eius.nec filiam eius accipies filio tuo.quia ſeducet filium tuum ne ſe equatur me. Sucere dᷣo alie⸗ nigena gente alia manente in erꝛoꝛe ydolatrie ad- buc ex eadem pꝛohibitione erat illicitum Fm legem. Bucere dᷣo alienigenam conuerſam ad fidem et ob⸗ ſeruantiam legis diuine licitum erat er predicta lege de ducenda captiua puella. VUnde Hooʒ duxit Ruth moabitem conuerſam ad ſidem et legem Hebream. Ruth.vltimo.et Salomon duxit raab. Item que ritur de ſecunda lege qua videbatur eſſe conceſſum in lege habere plures vxoꝛes.¶ Jtem ad idem eſt ꝗ pa⸗ triarche habuerunt plures vroꝛes. vt abrabam gen. xxv.et iacob Geñ.xxirx.et.xxx.¶¶ Iteʒ lege data pater ſamuelis habuit plures vrores nec in hoc reprehen⸗ ditur. ſimiliter danid legitur habuiſſe plures vxroꝛes quas non habuiſſet ſi ei licitum non fuiſſet.¶ Iteʒ di cit auguſ.ſuper Geñ.xxix. Obijciuntur iacob quatu⸗ oꝛ vxoꝛes:ſed qũ mos erat crimen non erat.4¶. Cont᷑. BGeñ.ij.Erunt duo in carne vna.hoc dicit᷑ ad pꝛeciſi⸗ onem. ergo non poſſunt eſſe tres.ᷓ vnus nõ poteſt ha bere duas vroꝛes.¶ Iem math.xix. on legiſtis ꝗa qui fecit ab initio maſculum 2 feminam creauit eos. Blo. non ait feminas:vt ⁊ vnum co miugiũ ſit nõ plu/ ra.¶ Ytem.xvij.deutro. de rege dicit᷑. on hẽbit vxo res plurimas.ergo m legem non erat licituʒ habere plures.ſeu dicamus legem naturalem ſeu legeʒ moy ſi. Ao hoc volunt quidam dicere. ꝗ; de pluribo ex⸗ oꝛibus habendis aliquando fuit diſpenſatum. et hoc er cauſa ꝓpter cei populũ multiplicandum. Et hec di ſpenſatio occurꝛit ante legem ⁊ in lege.cuʒ adhuc po pulus paucus erat colentium deum. Unde hec cauſa multiplicatõnis ſcʒ pꝛolis ad cultum diuinum diſpẽ ſabat cum illis vt haberent plures.poſtea vo multi⸗ plicato populo ceſſauit cauſa a diſpẽſatio.¶ Sʒ obij citur.Qam ᷣm hoc dauid peccauit babendo plures quia iam populus colentium deũ multiplicatus erat ¶ Item. xxj. DOeutro.ſuper illud. Si habuerit homo duas vxoꝛes ⁊c.non poterit pꝛeferꝛe filium dilecte ⁊c dicit glo. hoc ad litteram faciendum eſt. ne ſequatur quis animi ſui motum amoꝛem vel odium: ſed natu⸗ ram. ſi ergo ex illa lege ↄcedebatur pꝛioꝛibus habere plures:ergo cum ad litteram obſeruanda ſit. moder nis lege eadem ↄceſſum erit habere plures: qd falſuʒ eſt. KRñ.dicendum. ꝙ ſolis regibus et quibuſdam alijs certis perſonis diſpenſatõne diuina conceſſum erat hr̃e płes ſed nõ plurimas.Certis vo perſonis vt patriarchis ⁊ iudicibus et quibuſdam ꝓphetis cõcel⸗ ſum eſt plures habere ex cauſa pꝛedicta: quia neceſſa rium erat vt ex eis multiplicaretur pꝛolee ad ampli⸗ andum cultuʒ dei. Regibus vo oceſſum eſt pluribus habere tunc:ne pꝛopter væfectũ ſucceſſionis regni po pulus inſoleſcens recederet a religione diuina. Undᷣ augꝰ. ſuper illam legem de rege Deutr. xvij. Non ha⸗ bebit vxoꝛes plurimas.dicit eĩ manifeſiũ eſt ſalomo⸗ nem hoc pꝛeceptũ tranſijſſe. Oauid autem plures ha: buit:nec pꝛeceptum pᷣteriuit permiſſio eſt enim babe⸗ re plures:non plurimas.mulnplicatio vxroꝛum gene raliter ꝓhibita eſt. ꝑmiſſum eſt regi plures habere.ſᷣ nõ multiplicare ne multiplicando ꝑueniat ad alieni⸗ genas.Et ꝑ hoc ptʒ rñſio ad pᷣmo obiecta.q¶.qAd illð ð ſ* ſ . P Cn. „. G C meu'T ſ 5 — 144— ſe⸗ ¶(R de e ſeee PN N vo quod obijcit vltimo. ꝙ bec lex ad litterã ſeruanda dicendum ꝙ cum lex iſta non dicat. ſi habeat hõ duas vxoꝛes.ſ̊ dicit de pᷣterito.ſi habuerit hõ duas vxoꝛes. habuiſſe aũt duas vxoꝛes põt ꝑtinere ad diuerſa tẽꝑa ĩ quibo aliquis habuit vxoꝛes duas ſucceſſiue. vnam pꝰ aliã pꝛius moꝛtuã nõ an idẽ tp̃s: in quo aliquis ſimul habuerit duas vxroꝛes. Et hoc modo lex iſta ad litterã a modernis ↄiugatis obſeruanda eſt. ₰☚ Membrum quartum Oſtea querit᷑ de legibus circa ꝑſonas in⸗ fames. Keputauit autẽ lex ꝑſonas infa⸗ mes quaſdã rõne culpe ꝓpꝛie vt meretri⸗/ ces.⁊ ſcoꝛtatoꝛes.quoꝝ queſtũ ꝓhbibuit offerendũ. Deut. xxiij. Lon erit meretrix de filiabo iſꝛk nec ſcoꝛtatoꝛ de filijs iſrael:⁊ poſtea ſubdit. Mon offe⸗ res mercedẽ ꝓſtibuli: nec pᷣcium canis in domo domi. Et ſicut dĩc aug.ſuꝑ illũ locum. Ex pꝛima ꝑte legis p⸗ hibent᷑ inanifeſte viri 2 femine foꝛnicari. et mõſtratur peccatuʒ eſſe ↄmixtio cũ non ↄiuge. Vnge littera.lxx. babet. nõ erit meretrix de filiabus iſrael: neq; foꝛnicãs de filijs iſrael. ¶ Sed obijcit᷑. x. Heb. Irꝛitam q faciẽs legẽ moyſi ſine vlla miſeratõne:ſub duobus vel tribus teſtibo moꝛit᷑. Cum ꝗ foꝛnicatio non puniat᷑ moꝛte ᷣm legem. VUñ leui. xix. Si doꝛmierit bomo cũ muliere coi tu ſeminis ⁊c. apulabũt ambo ⁊ nõ moꝛient᷑.q for nicatur nõ facit irꝛitam legem moy ſi. in lege moyſi nõ ꝓhibetur foꝛnicatio. Rñ.dicendũ pᷣm aug. ꝙ hic ꝓhibet᷑ meretriciũ ⁊ etiam foꝛnicatio. Meretriciũ em eſt publica foꝛnicatõ.Elñ dicit aug. Ad eas ꝓhibet ac cedere quaꝝ publice venalis ẽ turpitudo: ⁊ be ſũt me⸗ retrices.foꝛnicatio vᷣo eſt ↄmixtio cuʒ non ſua viuge. ſeu ſit publica ⁊ venalis ſeu non: ⁊ boc etiaʒ ꝓhibet h vt dicit aug. qꝛ dicit lr̃a.lxx.vt dictũ eſt. NQon erit for⸗ nicans de filijs iſrael. ¶ Ad illud qð dicit apts. dicẽ⸗ dum ꝓ nõ quaſcũq; puaricatõnes mandatoꝝ legis pu niebat lex moꝛte coꝛꝑali ĩmo quaſdã puniebat verberi bus ſeu flagellatõne.quaſdã vo pecuniaria.ſicut pʒ ex p̃cedentibo.Et ideo illud qð dicit apls intelligit de pᷣ⸗ uaricatõne illaꝝ legũ in quibo pena moꝛtis erat ſtatu⸗ ta: nõ de alijs. Vel intelligit apłus de tranſgreſſione le gis ſanctificatoꝝ. ꝓ qua determinabat᷑ pena moꝛtis ĩ lege Leui.vij. Anima polluta q̃ ederit de carnibus ho ſtie pacificoꝝ que oblata eſt dno. ꝑibit de pplis ſuis. et iterũ. ſi quis adipem ꝗ offerꝛi d in incenſum dñi ↄme derit:ꝑibit de ꝓło ſuo.⁊ iteruʒ. Om̃is anima q̃ ederit ſanguinẽ ꝑibit.de hac aũt pᷣuaricatõne intelligit apłs Vñ dicit. x. Heb. Irꝛitam qꝗs faciens legem moy ſi ⁊c. moꝛt᷑. Quanto magis putatis deterioꝛa mereri ſuppli cia ꝗ filium dei ↄculcauerit ⁊ ſanguinẽ teſtamẽti pollu tum durxerit in q̊ ſanctificatus eſt. Ex quo ptʒ ꝙ intel⸗ ligit de lege ſanctificatorũ q̃ ſignificabant ſ acrificium xpi ⁊ ſacramentum ſanguinis. Item obijcitur ð alia pte legis. on offeres mercedem ꝓſtibuli: nec pꝛeciuz canis. Qam qð meretrici datur repeti nõ põt. iuſte poſſidet qdð ſibi dat.ergo de illo põt elemoſy naʒ facere et deo offerꝛe. ¶¶ Ytem dicit bumana lex. Lurpiter fa⸗ cit meretrix cum ſit meretrix. non tñ turpiter accipit. Si ergo non turpiter accipit:de accepto ſine turpitu⸗ dine offerꝛe poterit.¶¶ Rñ.ad pꝛimuʒz iuſte poſſideri di citur duobus modis:vel iuſta cauſa vel iuſio mõ. Aſde retrix ergo quod poſſidet ex meretricio non poſſidet ex iuſta cauſa.quia ex peccato recipit illud ſtipendiũ.poſ ſidet tamen iuſto modo:quia poſſidet vt pꝛopriuʒ non vt alienuʒ. pꝛopter hoc ergo quia merces pꝛoſtibuli eſt ſtipendium peccati pꝛohibetur offeri in deteſtationem et abhominationem meretricij.¶ Ad ſecundum vᷣo qð dicit. ꝙ non turpiter recipit.Similiter intelligitur du obus modis.turpiter enim recipit:quia ex turpi cauſa „* NN A 2 RM et actu ſtipendium percipit. non turpiter vo recipit ꝙ⸗ ——— tum ad hoc vt in reſtituendo ſit. Item querit augꝰ. quare pꝛohibuit offerꝛe pꝛecium canis.iſ Qam commu tationem pꝛimogenitotum quam iubet fieri de inmun dis animalibus Exo.xiij. id eſt equis et aſinis qᷓ adiu⸗ uãt hominem. vnde et iumenta dicuntur de cane et de poꝛco noluit fieri. Querit ergo ſi de omnibus talibus ↄmutationem voluii:quare bic ſolum canem excipit. Rũ.in lege quedaʒ offerebant᷑ de animalibus nec re dimebant᷑ vt aĩal immolabile. Leui. vlt. Animal qð immolari poteſt domino mutari non poterit:vt bos et ouis. Quedam vᷣo non offerebantur ſed redimebãtur: vt animalia immũda que dicunt᷑ iumenta.eo ꝙ ſint ho mini in adiumentum. Leuiti.vlti. Si immundum ani mal eſt. redimet que obtulerit.xxiiij. Exoð.pꝛimogeni⸗ tum aſini redimes oue. Quedam vo nec offerebantur nec redimebant᷑ vt canis.et hoc duplici rõne.vna eſt lit teralis quia talibus animalibo maxime vtebant᷑ ydo⸗ latre in ſacrificijs 2 cultu ydoloꝝ.Et ideo ad deteſtati onem ydolatrie bmõi animalia? eoꝛum pꝛecium domi nus offerꝛi ꝓhibuit. Alia vo ratio eſt moꝛalis: quia ꝑ canem ſignificatur rapacitas. De rapina autem non poteſt fieri oblatio.xxxiiij. eccleſiaſtici. Dona iniquoꝛũ non pꝛobat altiſſimus. ⁊ iterum. Qui offert ſacrificiuʒ de ſuba pauperũ.quaſi ꝗ victimat filiũ in cõſpectu pa⸗ tris. r . Atem ßmlegem .S§. f. NQuedaʒ ꝑſone reputabantur infames non ex culpa ꝓ: pꝛia.ſeð ex defectu ſignificante culpaʒ. vel ↄditione cõ ſequente culpam alienam. Ex defectu ſignificante cul pam infamis erat carens membꝛis genitalibus. Ande ler Deut. xxiij. Qon intrabit eunuch attritis vel am⸗ putatis teſticulis ⁊ abciſo veretro eccleſiam dñi. Ytez er aditione ↄſequente culpam alienaʒ reputabant᷑ qui⸗ dam infames ratõne natiuitatis: vt ð illegitimo thoro nati. VUnð lex Deut.xxiij.Qon ingredietur manzer de ſcoꝛto natus in eccleſiam dñi vſq; ad decimam genera tionem. Quidam vo ratõne gentis ſeu generis. Vñ lex BZeut.xriij. Amonites ⁊ moabites etiam poſt decimaʒ generationem non intrabunt eccle ſiam domini ineter⸗ num. 4 Circa quas leges obijcitur multipliciter. ꝛi⸗ mo quia non vident᷑ ↄtinere iuſticiam iſte leges.¶ Zam cum excluſio ab eccleſia domini pena ſit. defectus autẽ genitaliuʒ poteſt in aliquo eſſe ſine culpa:ſimilit ⁊ na⸗ kei de ſcoꝛto non eſt culpa naſcentis. ergo lex infert pe⸗ nam ſine culpa quod iniuſtum eſt. ¶ Item querit quid dicatur eccleſia. Qam ſi eccleſia dicitur congregatõ fi delium. ſine culpa autem nullus debet excludi de con⸗/ gregatiõe fideliũ . ergo nõ eſt iuſtũ vt aliquis excludat᷑ ab eccleſia pꝛopter defectum genitalium vel pꝛopter de fectum nataliũ. 4 Item querit᷑ ſimpliter dicitur de eu⸗ nucho ꝙ non intrabit eccleſiaʒ domini. De illo vo qui de ſcoꝛto natus eſt dicitur: ꝙ non intrabit vſq; ad dci mam generationem. Item querit auguſ. de alia lege Amonites 7 moabites.etiam poſt deci: nam generati⸗ onem non intrabunt eccleſiam ineternum. Cum eꝛgo Kuth fuerit moabites contra banc pꝛohibitionem ad⸗ miſſa videtur. ¶ Si dicatur m litteram.lxx.quam po nit auguſti. amonites 1 moabites non intrabunt eccle ſiam domini vſq; ad decimam generationem: ? non in⸗ trabit vſq; ineternum. Sicut dicit auguſti. ꝙ foꝛte pꝛo phetiʒauit miſtice Ruth intraturam. cum ait vſq; ad decimam generationem. Computãtur enim ab Abra⸗ bam cuius nepos fuit loth.qui genuit amonitas ⁊ mo abitas generationes decez vſq; ad Salmon qui genu⸗ it Mooz maritum Ruth videlicet abꝛaham. Yaac. ia cob.iudas.phares.eſrom arã.aminadab.naaſon.ſal⸗ mon.j.NParalip.ij.Qui genuit Mooʒ:cui Ruth in ec⸗ cleſia domini peperit filios Ruth.vltio . ¶¶ Sed obijcit L Z N AHαμειÜ⁰ ) ſV 1624 *) — — — — — — —„⏑ . + 4 ſh me 7 re N rit 12 H .*Dℳe 1e . Lueſtio Aug. Cur ergo dectum eſt vſq; ineternum per adq iti⸗ onem. an quia poſt nulla anima de amonitis 2 moa bi⸗ tis intrauit in illam eccleſiã hebꝛeoꝝ:quod videt᷑ incõ⸗ ueniens. Si vᷣo dicat᷑ aliter ſicut dicit augꝰ. ꝙ amoni⸗ tas ꝓhibuit et nõ amonitidas.i.viros admitti non fe⸗ minas:⁊ reddit rõnem.quia cum euertiſſent iſraelite illam gentẽ: om̃es viros occidere iuſſi ſunt.Qũe.xxxj. Feminas aũt non niſi eas qᷓ nouerant virũ. qm̃ ipſe in foꝛnicatõeʒ ſubduxerũt populũ.i Qume.xxv. Virgines vo dimiſerunt non eis imputantes culpam qua euerti gens illa meruit quam etiam bic ↄmemoꝛauit/ Sed obijcit. Qam ſicut ha betuꝛ indith.v. Achyoꝛ erat dux omniũ filioꝛum amon.et ſicut dicit᷑. xiiij. Kelicto gen⸗ tilitatis ritu credidit deo.⁊ circumcidit carneʒ pᷣpucij ſui et apoſitus eſt ad ꝓpłm iſrael⸗ omis ſucceſſio gene ris eius: Ergo achyoꝛ ↄtra hanc phibitõeʒz in tei eccle ſiã eſt receptus.¶ Item obijcit᷑ de hoc ꝙ de amonite et moabite ſubdit ler. Mon facies cum eis pacẽ: nec que⸗ res eis bona cunctis diebo vite tue vſq; in ſempiternũ. NMam hec ꝓhibitio videt᷑ manifeſtam iniquitatem in⸗ ducere. quia ſicut dicit apoſtolus ad Ko. xij. Si fieri poteſt ꝙ ex vobis eſt cum om̃ibus bominibus pacẽ ha⸗ bentes. et hebꝛe. xij. Pacem ſe equimini cum omnibus. Item. xiij. Ro.iuxta auctoꝛitatem pꝛoueꝛb.xxv. Si eſu rierit inimicus tuus:ciba illum.ſi ſitit: potum da illi. Rñ.ad pꝛimum dicendum. ꝙ pena iuſte infertur ſi ne culpa:non tamen ſine cauſa. ſicut patet in multis ex emplis vt in ceco nato ⁊ paulo.Sicendum igitur ꝙ ab eccleſia excluditur ᷣm p̃dictam legem eunuchus ⸗ſi pu rius.non ꝓ culpa ab eis ↄmiſſa:ſed pꝛo culpa ſignifica ta exeluditur eunuchus.ſignificat em̃ illum qui molli⸗ ter viuit nec virile opus ꝑficit:et hec cauſa ſufficiẽs eſt legi que deſeruit figure. ꝙᷓuis alia iterum cauſa ſit: ſiẽ iaʒ dicetur. Pꝛo culpa viro deteſtanda ſen pꝛopꝛia ex⸗ cluditur ſpurius in deteſtationem videlicet illegitimi coitus.¶ Ad ſecundum vo dicendum ꝙ excludit᷑ quis a ſocietate fidelium ſimpliciter: cum non recipit᷑ ad cõ innctionem oꝛatõnis beneficentie ritus que ha bent fi⸗ crles et hoc modo ſine culpa non exclude bantur a com mu nione fidelium ſeu eccleſie. IJtem excluditur ꝗs.cuʒ non recipitur ad pactum ↄfederationis fidelium vt ad matrimonium. et hoc modo eunuchus pꝛopter impo⸗ tentiaʒ generatõnis que eſt oppoſita bono matrimonij quod eſt bonum ꝓlis dicitur excludi ab eccleſia. hoc eſt ne per matrimoniũ eccleſie dei ſeu ↄgregationi fideliũ adiungatur. Simili modo manʒer ſeu ſpurius. ꝓpter infamiam generationis efficitur irregularis. et exclu/ ditur ne per pactionem coniugalem eccleſie ſocietur. 4 Avd tercium dicenduʒ. ꝙ eunuchus ſi impliciter exclu qi dicitur. quia nec in ſe nec in ſucceſſoꝛe poteſt per cõ⸗ iugium eccleſie ſociari. Spurius vᷣo quis non in ſe co pulari poſſit ꝓpter infamiam:tamen poteſt in ſucceſſo rc.tamen non copulabitur filiabo iſrael. nec filius eiꝰ xx legitima: nec nepos vſqʒ; ad dcimum ſi ucceſſoꝛem. quando memoꝛia antiqui obpꝛobrij ſeu infamie peni⸗ tus erit extincta.4 Ad quartum quod obijcit de amo⸗ nite ⁊ moabite pᷣm aug. Cuʒ amonites ? moabites no⸗ mina ſint generis maſculini per hos viri ti non muli⸗ eres intelliguntur excluſi.a ideo Ruth non eſt copula: ta eccleſie atra hbanc ꝓhibitionem. ¶¶ Ad illud vo quod obijcit de achy oꝛ. dicũt qdã ꝙ quis legat᷑ dux filioꝛum amon. non tamen legitur amonites fuiſſe. ex quo acci⸗ piunt ꝙ ꝙᷓuis amonitis imperaret. tamen ex alia gen⸗ te et natõne erat vt egiptius vel ydumeus.Alijs vo vi detur ꝙ per ſuſceptionem circumciſionis et ritum gen⸗ tis hebꝛee ſpecialiter diſi bẽſatum eſt cum achyoꝛ vt ag⸗ gregaꝛet᷑ eccleſie et collegio hebꝛeoꝛu ʒ: ᷓuis eſſet de ge⸗ nere amonitarum. ¶ Zid vltimum do dicendum. ꝙ il⸗ la legis particula. Qon facies cum eis pacem: nõ que⸗ res eis bona inte lligitur duobo modie. Vno modo ſm j. M W Seceſte G-tNX xlix. acceptionem anime carnalis. et ſic accipitur litteralit et dicitur ſm permiſſionem non pᷣm pꝛeceptionem. et Fm hunc ſenſum accipitur illud quod dicit dominꝰma⸗ thei.v. Odio babebis inimicum tuum dictum eſt anti quis. Alio modo ᷣm acceptionem anime ſpiritualis: 7 tũc intelligitur ſpiritualiter: vt nõ queratur pax:nec bonum quo foueantur in malis.ſed aduerſemur eis ĩ⸗ qᷓtum mali ſunt ? odio habeamus ᷣm quod dicitur in pſal. Perfecto odio oderam illos: qᷓuis diligamꝰeos inq;tum homines ſunt. VUnde auguſ. Iſta duo nomina cũ dicatur homo peccatoꝛ ñ fruſtra dicunt᷑.quia pecca toꝛ eſt coꝛripe. quia homo eſt miſereꝛe. nec oĩno libera⸗ bis hominem: niſi cum perſecutus fueris peccatorem. Sic igitur terminatur hec pars in qua queritur de le⸗ gibus iudicialibus circa gradus et differentias perſo⸗ narum. Nueſtio. xlix. de legibꝰ in⸗ dicialibo circa poſſeſſiones rerum. Onſequenter que rẽdũ eſt de legibo circa poſſeſſiones re rum. Res autem quedam ſunt acqui⸗ ſite. Quedam hereditarie. et de vtriſ⸗ ꝙ; dantur leges iudiciales. De rebo eꝛ go acquiſitis datur lex loquens de rege. deut. xvij.Nõ habebit rex auri a argenti immenſa pondera. De reb hereditarijs datur lex. Deut.xviij.ſIon babebũt ſacer dotes ⁊ leuite ꝑtem et hereditatem cum reliquo popu⸗ lo ilrahel. Nlembꝛum primum Mimo querit᷑ qᷓtum ad pꝛimam legẽ que eſt de rehb acquiſitis ſeu rebus mobiliba vtrum licitũ ſit theſauriʒare.ꝙ non vide tur: ꝑ pꝛedictam legem. Qam ſi ꝓhibitũ eſt regibo theſauriʒaꝛe de quibo marĩe videt᷑.⁊ G ꝑ p̃di ctã legẽ nõ hẽbit argenti ⁊ auri ĩmenſa pondera: Sömk tomagis ꝓhibitũ ẽ ceteris.¶ Iteʒ math. vj. Nolite the ſauriʒaꝛe vob theſauros ĩ terꝛa:qð omĩbo generalr dỹ. 4 Item ꝑ rep̃henſionẽ dr in pᷣs.theſauriʒat ignorat cui ↄgꝛegabit ea. Cont᷑.ij. coꝛĩ. xij. dic apls. ꝙ parẽ⸗ tes dñt theſauriʒaꝛe filijs: nõ filij ꝑentibo: qð nõ dicet ſi nõ eſſet licitũ theſauriʒaꝛe.¶¶ Item ecẽi vij. Vtilioꝛ ẽ ſapia cũ diuitijs.⁊ magis ꝓdeſi videntibo ſolẽ.ſiẽ eĩ p⸗ tegit ſapia:ſic ꝓtegit pecunia.q ꝓPter ꝓtectõeʒ ⁊ defen ſionẽ regi licitum erit theſauriʒaꝛe. RKñ.theſauriʒat aligs ex affectu auaricie ⁊ cupiditatis abſq; om̃i inten tione neceſſitatis ꝓpꝛie vel aliene. Et q̊ mõ theſauriʒa⸗ re om̃ibo eſt phibitũ. Vñ dicit glo. ſup p̃dictam legem Mon hẽbit auri ⁊ argenti immenſa pondera vltra mẽ⸗ ſur am nececeſſitatis.ſugillat em auariciã: et ᷣm H dic bẽs iacobo.v.Agite nũc diuites ploꝛate:et ſubdit. Di⸗ uitie vr̃e putrefacte ſunt. veſtimenta vr̃a tineis omeſta ſunt auruũ et argentũ veſtrũ eruginauit:⁊ ſubdit.The ſauriʒaſtis vobis irã. Item theſauriʒat ꝗs ex ſolertia ꝓuidentie:⁊ h̊ vel ↄſideratõne neceſſitatis:vel ↄſidera tione publice vtilitatis. Conſideratõne neceſſitatis cõ ceditur pentibo ſcłlaribo ob neceſſitatẽ filioꝝ educãdo⸗ rũ:vel filiaꝝ ↄiugio tradendaꝝ. nõ at᷑ ditandaꝝ. ſ̃ ſer uato mõ et ſtatu ꝑſone. Cõſideratõe publice vtilitatis vel regni defendendi:vel cultus dei ampliandi.conceſ⸗ ſum eſt regibus theſauriʒaꝛe. Vñ de cauſa regni defen dendi loquitur auẽtas pᷣdicta Ecẽi.vij.ſicut ꝓtegit ſa⸗ pientia:ſic ꝓtegit pecunia.Cauſa vᷣo cultꝰ diuini ãpli⸗ andi. hoc eſt edificandi templũ deo legitur theſauriʒaſ ſe dauid.j paꝛalip.xxix.Locutꝰeſt rex dauid ⁊c. Ego totis viribus pꝛeparaui impenſas domus dei mei au⸗ rum ad vaſa aurea.aꝛgentũ in argentea ꝛ⁊c. Perſonis V. en e c GeGn n. W 4aAt;) ar ⸗ſ . end 8 2„— 22 92 4 õ V.Ga Bond) Poſir 6i* Poſß Wi dᷣo eccleſiaſticis pꝛoprie nunꝙᷓ theſauriʒare licet.quia non licet eis accumulare pecunias.nec pecuniaʒ tene⸗ re intentõne ſeruandi.Añ beatus am bꝛo.in li. de offi⸗ cijs.xij.q.ij. Aurum eccleſia hʒ:non vt ſeruet ſed vt eꝛo get:et ſubueniat in neceſſitatibo. Quid eſt opus cuſto⸗ dire qð nihil iuuat. Item hiero. Cum ſocrates Athe⸗ nas ꝑgeret:magnũ auri pondus abiecit: neqʒ; em̃ puta uit ſe poſſe vᷣtutes ſimul et diuitias poſſideꝛe. Qos ſb⸗ faſtinati auro xpᷣm pauperẽ ſequimur:⁊ ſubdit. Quo⸗ mõ poſſumꝰ aliena ſideliter diſtribuere ꝗ noſtra ti mi⸗ te reſeruamꝰ:loquitur ↄtra clericos cupidos. Qualit autem clerici abſq; ſuꝑfluo poſſidere debeãt bmõi tem poꝛalia ingretur infra.cum de pᷣceptis euangelicis di⸗ ſputabitur. Alembrum ſecundũᷣ Tem queritur de ſcða lege circa res he⸗ reditarias.vtrü ſacerdotes et leuite.ſiue pſone eccleſiaſtice poſſint res hereditari⸗ as poſſidere: ꝙ non.videt᷑ ꝑ p̃dictã legẽ. Item nume. xviij. dixit dñs ad AHaron. In terꝛa eoꝝ nipʒil poſſidebitis: nec habebitis paꝛteʒ inter eos.Ego ꝓps et bereditas tua in medio filioꝝ iſrael. 4 Item in eodeʒ. Filijs leui dedi omnes decimas iſrael.et ſubdit in generatõnibo ſuis nibil aliud poſſdebũt.Ergo cuʒ incomꝑabiliter ſacerdotes et lenite euangelici tenean⸗ tur eſſe ꝑfectioꝛes ſacerdotibo et leuitis veteris teſtam̃⸗ ti: nibl poterũt hereditarie poſſidere.4¶ Item rabanꝰ ſuꝑ illam legem Beut. xviij Mon habebũt ſacerdotes ⁊c. dicit. In veteri et nouo teſtamento miniſtris al⸗ ris preceptum eſt de oblationibo et decimis viuere.nec terꝛenis poſſeſſionibo acquirendis ↄceſſum eſt inbyaꝛe Vnde nolite poſſidere aurum neq; argentum.x. Alda. Item hiero.ad Nepotianũ. Qui dominum poſſidet et dicit euz ꝓpha ꝑs mea dominus. nihil extra dominũ habere poteſt:ꝙ ſi quippiam aliud pꝛeter dominuʒ ha⸗ buerit:pars eius non erit dominus.verbigr̃a.Si auꝝ ſi argentum. ſi poſſeſſiones. ſi variam ſuppelectilem cũ iſtis ꝑtibus dominus nõ dignatur fieri ꝑs eius.¶ Itez Hiero.ad eundẽ. Si ego domini ꝑs ſum ⁊ funiculꝰhe⸗ reditatis eius. ꝓpꝛie non accipio parteʒ inter ceteras tribus.ſed quaſi leuita ⁊ ſacerdos viuo ð decimis:⁊ al tari ſeruiens altaris oblatõne ſuſtentoꝛ. bñs victum et veſtitum his ↄtentus ero.j. Lhi.vj.et nudam crucem nudus ſequar. Ex bis ergo videt᷑.ꝙ clerici eccleſiarũ: nullo mõ pñft terꝛas babere vel ruſticas res ſeculaꝛes. Item ad idem Deut.xviij. Sacrificia dñi oblatio⸗ nes eius ↄmedent:⁊ nihil aliud accipient de poſſeſſiõe fratrũ ſuoꝝ.dñs em̃ ipe eſt hereditas eoꝝ.¶ Item io⸗ ſue. xiij. Lribui leui nõ dedit ioſue poſſeſſioneʒ.ſed ſa⸗ crificia ⁊ victimas domini: dei iſrabel ipᷣe eſt eius bere ditas. Contra.nume.xxxv. Pꝛecipe filijs iſrł vt dent leuitis de poſſeſſionibo ſuis:vꝛbes ad habitandũ ⁊ ſub nrbana pecoꝛibus ac iumentis. eꝛgo ex lege dei Leuite poſſidebant ciuitates et ſuburbia. Iteʒ leui.vlti.Si quis agrum poſſeſſionis ſue vouerit et ↄſecrauerit do⸗ mino et non fuerit redemptus:cuʒ iubilei venerit dies ſanctificatus domino erit: et poſſeſſio conſecrata et ad ius ꝑtinet ſacerdotum.ergo ex hac lege ſacerdotes ve⸗ teris poterant poſſidere agros et alia que domino vo⸗ uebantur. ¶ Item act. iiij. Yoſeph qui cognomĩatus ẽ barſabas ab aplis leuitis cipꝛius genere cum habeꝛet agrum vendidit eum quod non faceret niſi dominium agri ſuum eſſet. ¶ Item dic canon ↄcilij agatheñ. xij. q. j. Epiſcopi de rebus pꝛoprijs vel acquiſitis vel quicqd de pꝛoprio habent heredibus ſuis ſi voluerint derelin quant. ergo epiſcopi qui inter perſonas eccleſiaſticas ſeculares videntur eſſe perfectioꝛes:poſſũt hereditaria poſſidere. ¶¶ Item ſacerdotes et leuite oꝛientalis eccle⸗ ſie vxoꝛes habent et filios generant. Si ergo paterna .r. 2c09 ſalhr 6 poſſ 3097 en ſee e:. 37 Bonawwe — C 2— ſa Pe= Al.l. 4 1 . N LEr Ar , 7 ſucceſſione.vel alio modo nihil hereditarie poſſiderẽt: filij eoꝛum legitimi nati exhereditate remanerent. qðᷣ eſt inconueniene. ¶¶ Item in canonibus apoſtoloꝛum. legitur.qꝙ epiſcopus habʒ poteſtatem moꝛiens de rebo proprijs:quibus voluerit et ſicut voluerit relinquere foꝛtaſſis enim aut vroꝛem habet:aut filios:aut pꝛopiĩ⸗ quos. Juſtum enim eſt apud deum et homines: vt nec epiſcopus vel eius ꝓpinqui pꝛoſcribantur: ſub obten⸗ tu eccleſie.Ex quibus relinquitur ꝙ epiſcopi et ceteri clerici maxime poſſunt hereditaria poſſidere. ¶ Item reges terꝛe poſſunt vouere terꝛam aliquam et dommiũ ad conferendum eccleſie. Ergo ſᷣm legem Leuit᷑.vltio. Poterit eccleſie ſeu perſone eccleſiaſtice terꝛam et do⸗ minium poſſidere.Poſſunt ergo pꝛeter decimas ⁊ ob⸗ lationes poſſidere alia.quod videt᷑ eſſe contra leges pᷣ⸗ dictas. Rñ.in veteri teſtamento poſſidebatur terꝛa ratõne facte diſtributionis et diuiſionis ſᷣm ſortes per tribus:ꝑ ſucceſſionem iure hereditaꝛio debebãt ad po⸗ ſteros ꝑtinere.et ſᷣm hoc intelligunt᷑ predicte leges ꝙ ſacerdotes et leuite non habebant ꝑtem nec hereditatẽ cum reliquo populo iſrael. et ſimiliter ꝙ dicit pter ſa⸗ crificia et oblatõnes nihil aliud accipient ſupple ratõe diuiſionis terꝛe pꝛimo facte ꝑ tribus. Item poſſideba⸗/ tur terꝛa ratõne et titulo donatõnis ſubſequentis diui ſionẽ terꝛe. Et ſᷣm hoc leuite poſſidebãt vrbes ⁊ opida ad manendum: 1 ſuburbana ad paſcendum pecoꝛa ſi⸗ cut babetur Qumejr̃. xxxv. 4 Item poſſidebatur terra rõne et titulo oblatõnis facte deo.⁊ ſm hoc leuite poſ⸗ ſidebant agꝛos que vouebant᷑ co:et non redimebatur infra inbileum. Leuiti. vlti.¶ Item poſſidebatur terꝛa titulo emptõnis:ſeu acquiſitiõis.et hoc modo poterãt leuite acquireꝛe terras.nec tamen ꝓpter boc dicerẽtur hereditatem accepiſſe inter fratres.quemadmoduʒ di⸗ cituꝛ Geñ.xxij. O: obꝛabaʒ plantauit nemus:vbi dicit glo. Abꝛabam ſicut ſtephᷣ.dicit act.vij. Qon acceperat bereditatem ibi nec ſpacium pedis. Intelligenda eſt ꝙ bereditas quaʒ deus erat ſibi daturus ⁊ ſuis poſteris ex gꝛatia: non pꝛecio empta. Ex his igitur patet.ꝙ il⸗ la que poſſidebant leuite ratõne donatõnis ſubſequen⸗ tis ad diuiſionem terꝛe ꝓmiſſionis vel que poſſidebant nomine elemoſine ſen oblationis: vel que poſſidebant titulo emptõnis non dicebant᷑ iure hereditario poſſide re. 4 Item leuite et ſacerdotes noui teſtamenti quedã poſſident titulo et nomine eccleſie et iſta non poſſidẽt bereditarie: ſed titulo ↄmendationis.ↄmendata enim ſunt eis temporalia eccleſie:ſicut diſpenſatoꝛibus ⁊ ꝓ⸗ curatoꝛibus. AUnde aug.ad donifacium. Si priuatim ea que nobis ſufficiũt poſſidemus.non ſunt illa noſtꝛa ſed pauperum quoꝝ ꝓcurationem quodammodo geri mus:non ꝓpꝛietatem nobis vſurpatoue damnabili ven dicamur. pꝛiuatum vo appellat beneficium eccleſiaſti⸗ cum ſeꝑatum:et ſingulari pſone commiſſum. Quedaʒ vᷣo poſſident titulo emptõnis et nomine acquiſitionis. vt ea que eis ꝓueniunt ſolertia ſua et exercitõ ſui labo⸗ ris et etiam iſta non dicunt hereditarie poſſidere. Itẽ quedam poſſident ratõne ſucceſſionis a ſuis parentib· et hic tm̃ dicunt᷑ iure hereditario poſſaerefres q̃s poſ ſident nomie eccleſie: nec poſſident hereditarie:nec poſ ſunt heredibo relinquere:ſᷣm ꝙ dicit canon ↄcilij aga⸗ theñ. Res vo q̃s poſſident ꝑ acquiſitionẽ nõ poſſident pereditarie.ſed poſſunt ea heredibo vel quibuſcũqʒ re⸗ linquere.vñ canon ↄcilij agatheñ.dĩc.xij.q.j· Ep̃i ð re⸗ bus acꝗſitis:qð hñt heredibo ſuis ſi voluerint derelin quãt. Res vo q̃s poſſident ratiõe paterne ſucceſſionis: poſſident hereditarie nec pnt heredibo non relinqueꝛe. Vnñ biere. xxxij. Poſſide aruũ meũ qui eſt anathot:ꝗa tibi cõpetit hereditas.et tu ꝓpinquus es vt poſſideas. Ad illud ergo qð obijcit:ꝙ ꝑfectioꝛes debent eẽ leui te ⁊ ſacerdotes noui teſtamenti qᷓ veteris.ↄcedendum eſt. quia tam illa que poſſident noĩe eccleſie q poſſidẽt . Nuic Benee Peſſ er⸗ ht. Hn 5. — . QNueſtio titulo pauperũ ſicut dicit hiero.ꝙ res eccleſie:res pan perũ ſunt ꝙᷓ alia qᷓ poſſident ſicut ꝓpria vel ꝑ acqſitõeʒ vel hereditarie debent babere ſicut coĩa cũ pauperibo diu ipᷣa poſſident.vt ea q̃ poſſident ꝓpꝛia poſſideãt ſi⸗ cut cota. Et boc mõ intelligit᷑ canon vꝛbani pape.xij. q.j.Scimꝰ.ꝗa hactenꝰvita coĩs inter xpᷣianos viguit. ⁊ adhuc gra dei maxime viget inter eos ꝗ in ſoꝛte domi ni ſunt electi.i.clericos.ſicut legi᷑ in aptoꝝ actibo.iiij. Erant illis om̃ia coĩa.q¶ Simii modo ad illud qð dic Rabanꝰ.dðm ꝙ leuitis noui vel veteꝛis teſtamẽti non eſt ↄceſſuin poſſeſſiombo aeqrendis inbyare affectu.ſ. cupiditatis vel ſtudio ſecularis negociatõnis.4 Ad il lud ðᷣo qð dicit bĩs Hiero. Rñdet ꝙ intelligit de cleri cis ꝗ ſeculo abrenunciauerũt. Sed põt dici ꝙ intelligi tur ð om̃ibo qꝛ debent poſſidere q poſſident.q̃ſi nõ poſ ſidentes ꝑ ↄtemptũ rerũ:⁊x ſollicitudinuʒ terꝛenaꝝ ꝓut dicit aplłs.ij.Coꝛin.vj.Canqꝙᷓ nihil habentes:⁊ om̃ia poſſidentes.q¶ Ad alia vᷣo obiecta patet ſoło.ã ſi cle rici poſſident terꝛam ⁊ iuſticiã ſcłlarem ex ea ꝑte q̃ ſunt clerici nõ poſſident iſta hereditarie. Aut enim iſta poſ⸗ ſident titulo eccleſie:et tunc non hereditarie: ꝗa titulo elemoſyne vel oblatõis iſta poſſidet eccleſia:aut pateꝛ⸗ na ſucceſſione.et tũc non poſſident iſta inꝙᷓtum clerici id eſt in ſoꝛtem domini vocati. Nlembrumtercium quiſito de reb poſſidendig. Querẽdũ ẽ de legibo iudicialibo ĩ rebꝰdiſiribuẽdis ſen coĩcandis: de quibo date ſunt plures leges iudiciales. Qam exo.xxiij.dicitur Sex annis ſeminabis terꝛaʒ tuam 1 ↄgregabis fruges eius.Septimo aũt anno dimittes eam et quieſcere fa⸗ cies:vtↄmedant pauꝑes ppli tui. Cõſtans eſt q lex iſta plena pierate eſt:q̃ pꝛecipit᷑ vt in ſeptimo anno coĩcent ſuos poſſeſſiones. Cuʒ ergo pᷣcepta pietatis ſemꝑ ſint obſeruanda:iſtud erit mõ obſeruandũ.¶ Item ſimilis lex ẽ Leui.xxiij. De die.viij.ſcenophegie de qͥ dr:ꝙ eꝛit ſanctiſſimꝰatq; celeberꝛimus.eſt em̃ cetꝰatq; collecte.2 intentõ huiꝰpᷣcepti erat:vt illo die fieret collecta ad ſu/ ſtentatõeʒ pauperũ ⁊ edificatõneʒ tabernaculi.⁊a ↄſtat ꝙ iſtud ſiłr plenũ pietate ẽ:gᷓ eſſʒ ſeruandũ.⸗. Itẽ leui. xxv. Datur pᷣceptũ.ꝙ in anno iubileo debeat fieri reſti tutio poſſeſſionũ.manumiſſio ſeruoꝝ: qð ſiłr plenũ pi etate eſt. ¶ Item leni. xxiij.dr. Coſiq; meſſueritis ſege⸗ tem terꝛe vr̃e nõ ſecabitis eã vſq; ad ſolũ.nec remanen tes ſpicas colligetis.ſᷣ pauꝑibo et ꝑegrinis dimittetis eas.Glo.hec pietate plena ſunt. Iteʒ deut.xv. Om⸗ nino indigena ⁊ mendicꝰnõ erit inter vos. Cum & iſtᷣ pceptũ ſit pijſſimũ: maxĩe erit obſeruandũ. Contra. Bal.iiij. Dies obſernatis ⁊ ãnos glo.hiero. Puto eg⸗ dem hoc te ſeptimo remiſſionis õno dici drutro.xv. Et de gnquageſimo ꝗ ab illis dr iubileus. Ergo ipᷣe apts repᷣbendit Gał. d obſeruãtia pᷣdicteꝝ legu: gᷓ nõ ſunt obſeruande tꝑe gre. ¶ YItem ioh. xij. dr. Paupes ſemꝑ habebitis vobiſcũ.et iteruũ.xv.deut. Qõ deerũt paupe⸗ res in terꝛa habitatõis tue.ꝗ nõ eſt ſeruandũ p̃dictum pᷣceptũ.oĩno indigens ⁊ mendicꝰnõ erit apð te. Rñ. in pᷣceptis iudicialibo de rebo coĩcandis.Quedã erant figuralia.quedã litteralia.⁊ moꝛalia.ſed tñ impfecta: boc duplr. Qam quedã ſic erãt imꝑfecta:vt adueniẽ⸗ te ꝑfectõne eſſent mutanda.Quedã vo ſic erãt imꝑfct̃a vt agueniente pfectõe eſſent ꝑficienda. Quedã vᷣo erũt ꝑfecta m illũ ſiatũ.ſed adueniente ꝑfectione maioꝛi ꝑ ſtatũ.quaſi ↄtrariũ erãt euacuanda. Dicendũ · ꝙ pᷣce ptum de obſeruatõne anni ſeptimi ⁊ octaue diei ſceno⸗ hbegie. 2 anni iubilei erant p̃cepta figuralia.qᷓtuʒ ad mam pcepti que erat de obſeruantia tempoꝛis in fi⸗ gura. qᷓuis dterminatio pcepti eſſet moꝛalis vt ſcilicʒ Pouperes ſuſtentarent᷑ et fouerent᷑.⁊ ideo ſicut oſtẽdit apoſtolus. Gatł.iiij.non ſunt ad litteram obleruanda. „ . 0 1 AKVD11 „verne Adueniente enim veritate debet ceſſare figura.4 Iteʒ pꝛeceptu de non ſecanda ſegete vſqʒ ad ſolum:et tæ ſpi⸗ cis remanentibo pauꝑibus dimitiendis ad litterã pꝛe⸗ ceptum pietatis eſt. ſed adueniente ꝑfectõne euangelij qua tenemur non ſolum ſpicas remanentes.ſed ipſum frumentũ de oꝛreo tenemur indigentibo pauperibo cõ⸗ municare.in neceſſitate dum facimus quod plus ẽ:ceſ ſat id quod minus eſt.4. JItem pꝛeceptuʒ de mutuando fratri fm litteram pietatis eſt. ſed imperfeciũ eſt ĩ hoc ꝙ ſolum pꝛecipit᷑ mutuũ dandũ fratri. Deutꝛo.xv. Si vnus tæ fratribo tuis ad pauꝑtatem venerit non ↄtra- hes manũ ſ aperies eã pauperi ? dabis mutuũ qͥ eum indigere ꝑſpexeris. VUdueniente vo ꝑfectõne euangelij no euacuat᷑ ſed ꝑficit᷑ cũ dicit᷑ Luce.vj. Diligite inimi⸗ cos veſtros:⁊ bnfacite:⁊ mutuũ date nibil inde ſperan tes in qͥ iubet mutuũ dari etiã inimico: in caſu.ſ.necei⸗ ſitatis. Et ſił Math. v. dicit generalr. Qui petit a te da ei:⁊ volenti mutuari a te ne auertaꝛis. Iteʒ pꝛece⸗ ptuʒz q̊ dictũ eſt.ꝙ non erit indigens ⁊ mendicꝰ int vos id eſt c ſtitutꝰaurilio:⁊ querẽs panẽ ꝑ hoſtia ꝑfectum eſt ꝙᷓtum ad ſtatũ im ꝑfectõis illiꝰpłi. ꝗq ꝑ bona tempo ralia ad ſalutẽ attrabebant᷑. VUñ eis fiebat ꝓmiſſio tpa liũ.yſa.j.Si audieritis me:bona terꝛe comedetis.Ad ueniente dᷣo ꝑfectõe maioꝛi ꝓplłi xp̃iani:quibo pauꝑtas abdicatio tꝑaliũ:btitudo ẽ. ¶Math̊.v. Mti pauperes c.ceſſat iſtud pᷣceptũ:qʒꝛ in vita xpᷣiana eſſe indigentez 7 mendicuʒ. nõ eſi eẽ miſerũ:ſᷣ bm. Vñ dicit Oꝛig. ſu per Geñ.xlvij. Lerꝛa ſacerdotũ a rege tradita fuit eis quibo ſtatuta cibaria ex oꝛreis publicis pᷣbebant᷑.pha⸗ rao terꝛas ſuis cõceſſit.xpᷣc abſtulit ſuis. SJoſue tribui leui nõ dedit poſſeſſionẽ.ꝗa dñs deꝰipſe eſi poſſeſſio eiꝰ Xpc dicit.iQAiſi gs renũciauerit omibo q poſſidet: non põt meꝰeſſe diſcipulꝰ.Quc.xiiij. ꝑ hec igit᷑ patʒ ſolo ad obiecta.qſ Zam ad illud qð pꝛimo obijcit de coĩcatõne —. 2. 1 terꝛe in ſeptimo onno:qtum ad foꝛmã pcepti q̃ pꝛecioii tur obſeruatio tẽꝑis figura eſt. Uñ exo.xxiij.ſuꝑ illud pᷣceptum dicit glo.in ſenario ꝑfectio operũ in ſ. eptẽna⸗ rio reges animaꝝ erpꝛimit᷑. Ende q̊ ſex annis ſemiare terꝛam ⁊ ↄgregare fruges eiꝰpᷣcipimur.ꝗa in pñ̃ti vita que ſex etatibo conſtat terꝛam carnis noſtre exercere:et virtutũ ſemen in ea ſereꝛe debemus: vt in futuro vitazʒ eternam accipiamus. Et ideo qᷓtum ad foꝛmã pꝛecepii nõ eſt obſernandũ.ꝙᷓtuʒ vo ad ratõnem deteꝛminatois que eſt coĩcatio bonoꝛũ pauꝑibo: non ſolũ anno ſepꝑtio „ ſed om̃i tem ꝑe cũ neceſſitas eſt obſerua ndũ ẽ᷑.¶ Simi⸗ — Oden e ſn , S li mõ ad illud qð obijcit x octaua die ſcenophegie. S NSEH eſt cetus atq; collecte. Dicendũ ꝙ figura eſt octaue re⸗ ſurꝛectõnis.in qua ſupplebit᷑ defectus meritoꝝ in imꝑ⸗ fectis:ꝑ ha bundantiam meritoꝝ in ꝑſectis.¶ Simili 7 modo dicendum de iubileo. ꝙ figura fuit remiſſionis a C. 0 faciende ꝑ xpᷣm.ꝑ quam patres ſancii de limbo infermi redierent. Oð vᷣo pꝛecipit᷑ de manumiſſione ſeruoꝛum qð pietatis eſt ⁊ reſtitutõne poſſeſſionũ rõne habudã tioꝛis ꝑfectõnis in ſtatu xp̃ᷣianitatis: in q̊ͥ beatificatur pauꝑtas ⁊ ↄtẽptꝰpoſſeſſionũ: ⁊ pᷣdicat᷑ huilitas ⁊ fubie ctõnis meritũ nõ ſeruat᷑. Ad reliq ᷣo omia patʒ ſolo ey iam dictis.¶ Sʒ tñ aahuc queret aliꝗs d illo iudi⸗ ciali pᷣcepto pietatis. Deut.xxnij.i Qon ꝑnoctabit apðᷣ te pignꝰfratris tui:ſi pauper eſt:ſ̊ ſlatim reddes ei.Et iterũ.Cũ repetis a ꝓrimo tuo rẽ aliquã nõ ingꝛedieꝛis domuʒ eiꝰ vt pignꝰauferas:ſᷣ ſtabis fſoꝛis ⁊ ille ꝓferet. Queret cur ñ potiꝰpcepit creditoꝛi vt nõ auferat pi⸗ gnus qð eodẽ die reſtituendũ eſt. Si dicat᷑ ꝙ ad ↄpel-⸗ lendũ debitoꝛẽ hoc fieri voluit. Obijcit᷑ quõ ergo debi⸗ toꝛ vꝛgetur ad reddendũ cum ſciat ſe pignus eadeʒ die recepturũ: Rñ.ſᷣm ang.q; ꝗꝓpter memoꝛiam hoc fieri voluit lex.ne ſcʒ bitoꝛ obliuiſcat᷑ reddere maxime ꝗa miſcdᷣia creditoꝛis vincit᷑ cui non væbet eſſe ingratus ſi pignus receperit in quo doꝛmiat. C ſer *. N NrO 4 rmmn 0 4 6 X MWOον*α . d.. õü 7 — — — Ve NcvC tractum venditõnis data eſt ler Leuit.rix. Statera ſit C 9 uAtR Nueſtio qmnquageſt uma cæ pᷣceptis iudicialibo circa actõnes. Deſito de legibus iudicialibo ꝑtinentibo ad ſtatũ perſo⸗ narum ? oꝛdineʒ rerum. querendũ eſt ce legibo iudicialibo circa ius et debi⸗ tum actionũ.Actõnes aũt hic dicimꝰ ꝑ quas inter hoĩes mutua indigentia ſupplebat᷑:vt ne⸗ gociatõnes:⁊ ↄtractus venditõnis et emptõnis.mutui ↄmendatõnis ⁊ ↄductõnis:ſeu locatõnis. Circa con⸗ iuſta et equa ſint pondera: iuſtus modius. equuſq; ſex tarius.⁊ iterũ deut.xxv. Pondus habebis equũ et iu⸗ PiuteO X —ep (iv ſtum. ⁊ modius equalis ⁊ verus erit tibi.¶. Circa con⸗ tractũ mutui dicit lex Deut.xxiij. Fatri tuo abſq; vſu⸗ ra id quo indiget comodabis.⁊ iterũ in eodem. (¶ 2õ fe neraberis fratri tuo ad vſurã ſed alieno.¶ Circa ↄtra⸗ ctum ↄmendatõnis ſeu depoſitõnis dicit lex Exo.xxij. Si quis ↄmẽdanerit pecumã amico ſuo vel vas.⁊ fur⸗ to ablata fuerint:ſi inuenit᷑ fur duplum reddet.Si la⸗ tet fur dñs aꝓplicabit᷑ addens ⁊ iurabit ꝙ nõ extendit manũ in rem ꝓximi ſui.⁊ ſi illi iudicauerint duplum reſtituet. Item dicit lex alia in eodem.ſi quis ↄmenda uerit ꝓximo ſuo om̃e iumentũ ad cuſtodiendũ ⁊ debili tatum fuerit:vel moꝛtuũ aut captum ab hoſtibo.inſiu⸗ randũ erit in medio:ꝙ non extendit in rem ꝓximi ma-:⸗ nũ ⁊ reddẽ ñ coget᷑ et cetera q̃ ibi diſtiguit lex.¶ Circa ↄtractũ ↄditõnis ⁊ accomodatiõis ⁊ locatõis dicit lex Exo.xxij.Qui a ꝓrimo ſuo iumentũ aliqð mutuo po⸗ ſtulauerit:⁊ debilitatũ ſeu moꝛtuuʒ fuerit dno nõ pñte reddere ↄpellet᷑:ꝙ ſi dñs pñs fuerit.nõ reſtituet.maxi me ſi ↄductum erat ꝓ mercede oꝑis ſui. Item dicit lex Deut.xxiiij.l2õ negabis mercedẽ indigentis ⁊ paupe ris fris tui:ß eadem die reddes ei pᷣcium laboꝛis ſui. Circa ꝑtem iſtã querit᷑ pᷣmo generalr.vtꝝ negocia⸗ tio ſit licita. Scðo vtruʒ clericis in aliqͥ caſu ſit licita. Tercio ſpãliter de pᷣdictis ↄtractibo młtipłr dubitat᷑. Membrum prunũ Verit᷑ &̊ pꝛimo vtru negociari ſit licitum Ad qð ſic Joh.criſo.ſuꝑ math.xxj. Eij ciebat vendẽtes ⁊ emẽtes dĩc.eijciẽs dñs vendẽtes ⁊ eiẽtes de tẽplo.ſiguit ꝙ mer catoꝛ nunq põt deo placẽ:⁊ iõ nullꝰxpᷣianꝰdʒ eẽ merca toꝛ.¶¶ Item criſ.in eodẽ.Si ꝗs voluerit eſſe mercator: ꝓijciat᷑ de eccłia.dicente ꝓghᷣa in pᷣs. Qm̃ nõ cognoui negociatões:introibo ĩ potentias dñi.ſᷣm.lxx.⸗ Item idẽ in eodẽ. Oñdam ꝗ nõ eſt negociatoꝛ:vt ꝗ talis ñ fu erit eũ intelligas non eſſe negociatoꝛẽ: ⁊ ſubdiſtinguit ſic.Quicũq; rẽ ↄꝑat nõ vt integrã ⁊ imutatã vendat.ſᷣ vt materia ſit ſibi inde aliqd oꝑandi:ille nõ eſt negoci⸗ atoꝛ.⁊ ponit᷑ exemplũ vt iſie emit tabulas vt facẽèt ſcri⸗ niũ:vel cartas vt facẽt libꝛũ.Qui vᷣo rem ↄꝑat vt inte⸗ gram ⁊ imutatã vendẽdo lucret᷑ ille ẽ mercatoꝛ:ꝗ de iẽ⸗ plo dei eijcit.ſi &̊ fere oms negociatores ſunt tales:ne⸗ gociari erit illicitũ vłr.¶¶ Item caſſiodoꝛꝰ ſuꝑ illũ locũ ps. Qm̃ nõ cognoui laturã dic.ꝗd ẽ aliud negociatio niſi q̃ poſſit viliꝰo ꝑare ⁊ carius velle diſtrahẽ:⁊ ſpdit. Megociatoꝛes tales eiecit dñs de templo dicẽs. Noli⸗ te facere domũ pr̃is mei domũ negociationis.Ex quibo videt᷑ relinꝗ ꝙ negociari vlłxr ſit illicitů. Contra.au⸗ guſti. in li.no.⁊ ve.teſt.Ioꝛnicari hoibo ſꝑ nõ licʒ nego ciari aliqñ lʒ:aliqñ nõ.¶ Item negociatõ põt fieri lici⸗ te.vñ aug.in illo loco pſalmi.Qm nõ cognoui negoci⸗ atõnes ⁊c.aꝛguit ſic.̊ nõ negocient᷑ xpᷣiani.⁊ rñdet.bſᷣ ait negociatoꝛ. affero ex longinqͥ merces.mercedẽ labo ris mei.vñ viuã quero.Dignꝰeſt aũt mercenariꝰ mer⸗ cede ſua Math.x. Ex hoc ̊ relingꝗtur ꝙ iuſte poſſum SGbaaee „14 411 aliquid viliꝰↄpare ? carius velle vendere.¶ Item glo. ſuꝑ illud pᷣs.Om nõ cognoui lr̃aturã.alia lr̃a negoci⸗ ationẽ ⁊c. ſ25 aꝓpꝛobaui q̃ faciũt auidi negociatoꝛes. NQam auidꝰ acꝗrendi ꝓ damno blaſphemat ꝓ pᷣcijs re rum mentit᷑ et peierat. ſᷣ hec vicia ſunt hois nõ artis: q̃ ſine his vicijs agi põt.ſicut etiã in omibo artibo ma⸗ le agit᷑ nõ ex eis:ſᷣ ex homibo.De alia ̊ negociatõne h̊ dicit. Legociatoꝛes & dic de ſuis actibo p̃ſumentes.re⸗ linꝗtur ̊ ꝙ negociatoꝛi eſt licitũ ſi fiat ſine mendacijs 7 piurijs. 4 YItem ſi ꝓpter mendacia 2 ꝑiuria culpatur negociatoꝛes.ſicut dic Caſſiodoꝛꝰſuꝑ pᷣdictũ locũ pᷣs. Qegociatoꝛes illi abbomĩabiles exiſtimant᷑ ꝗ ꝑ immo deratã ambitionẽ pecunie polluunt᷑ merces ſuas plus ꝑpiurijs onerando q; pcijs. Obijcit aug. ſuꝑ eundẽ locũ ps. in oꝛiginali loquẽs in ꝑſona negociatoꝛis ſic. Ego mentioꝛ:nõ negociũ.poſſum em̃ ſine mendacio dicẽ tan to emi.tanto vendaʒ ſi placet eme.quõ ꝙ̊ reuocas mea negociatõne.om̃e artifices mentiunt᷑:ſutoꝛes agꝛicole Si ꝓpter mendacia ſutoꝝ et agricolaꝝ nõ culpatur ars ſutoꝛia vel agricultura:ꝗ̊ ꝓter mendacia negocia toꝝ nõ dʒ culpari negociatio.¶ Item ſi pter auidita⸗ tem ⁊ cupiditatẽ acqꝛendi culpat᷑ negociatõ.quia nego ciatoꝛes optãt tpᷣs carũ vt poſſint cariꝰvendere ãnonaʒ quã ſeruauerũt.Obijcit aug.ſuꝑ eundẽ locũ pᷣs.in oꝛi⸗ ginali. Hoc nõ faciũt boni negociatoꝛes ſicut nec boni agricole. Iſta em̃ ſunt peccata hoĩm nõ rerũ. Negocia tio igit᷑ nõ me facit malũ: p̊ inigtas mea ⁊ mendacium meũ. ¶¶ Iem dic phs. Cuʒ ꝗlibet bomo ꝙᷓ pluribus re⸗ bus indigeat q̃s nõ põt ꝑ ſe ad ſufficientiã vite ꝑquire⸗ re vt victu veſiitu:domo ⁊ hmõi.nõ eſt bomini vita ni⸗ ſi fuerit aggꝛegatio ſuple cuʒ alijs bominibo.⁊ nõ eꝛit aggꝛegatio hoĩm vtilis in vita:niſi fuerit ↄnegociatio Connegociatio ẽ ſupplens defectũ vniuſcuiuſq; conne⸗ gociantiũ:ꝗ ſunt diuerſificati in arte vt agricola indi⸗ get medico:cum eſt ei nccia medela:⁊ medicus indiget agricola ꝓpter cibũ.Silr domificatoꝛ indiget artificio calciamentoꝝ.⁊ ecõuerſo.⁊ iterũ. Qð eſt apud vnum deficit apud alterũ. Vñ hñs vinũ indiget tritico ⁊ ecõ uerſo.Cum g ↄnegociatio inter hoĩes ſit ad ſuplẽdaʒ indigentiã mutue neceſſitatis.negociatio non erit illi⸗ cita.nec mala.immo ex iure naturali appꝛobabitur. Rñ.diſtinguẽdo. Om̃ aliqd dicit᷑ illicitũ pluribus modis. Vno mõ illicitũ dicit᷑ qdð eſt ᷣm ſe malũ ex ipᷣa inoꝛdinatõne actus.qualis eſt foꝛnicatio:⁊ vſura.et G mõ negociatio ꝓpꝛie accepta nõ eſt illicita. VUnde aug. ſm hoc dicit. Foꝛnicari homĩbo ſemꝑ nõ licet.egoci aꝛi vᷣo aliqñ licet. Alio mõ dicit᷑ illicitũ qð ẽ ex aliqua circũſtantia malũ qð ↄtingit pluribo modis. ex circũ⸗ ſtantia ꝑſone.ex circũſtantſa cauſe.ex circũſtantia mo di.ex circũſtantia tꝑis.ex circũſtantia loci.ex circum⸗ ſtantia ↄſoꝛtij.⁊ omibo iſtis modis ↄtingit negociatõʒ fieri illicite:vel etiã licite.Illicite cũ iſta inoꝛdinate in negaciatõne ↄtingũt.Licite vᷣo cũ oꝛdinate.Ex circum ſtantia ꝑſone illicita ẽ negociatõ:cũ negociat᷑ clericꝰ Vñ aug. in li. qõnuʒ no.et ve.teſt. Anteq; clericꝰꝗs ſit licet ei negociari.facto iam nõ licet. Ex circũſtãtia vᷣo cauſe illicita ẽ negociatõ laico.cum.ſ.pter cupiditatẽ vel aliquẽ malũ finẽ negociat᷑.in quẽ modũ dic Caſſio⸗ doꝛꝰſuꝑ pᷣs.O negociatoꝛes abhomiabiles exiſtiman tur:ꝗq ꝑ immoderatã pecunie ambitõneʒ polluunt᷑.ꝛ ſi⸗ cut dicit aug. Illi ꝗ optant carum tp̃s: vt poſſint caꝛiꝰ vendere. Ex circũſtantia etiam modi negociatio illici ta eſt. cũ exercet᷑ cũ mendacijs ꝑiurijs 'ᷣm qð dic cri⸗ ſoß.ſuꝑ Math.xxj. Mercatoꝛ ſine mẽdacio et ꝑiurio eſſe non poteſt.i.vix põt.Ex circumſtantia vo temꝑis illicita eſt negociatio cum fit diebo ſolennibus et feſti⸗ uis oꝛzoni ⁊ vacatõni diuini deputatis. ga eſt ↄtra pᷣce ptum de ſanctificatõne ſabbati.i.vacatoni dei.Eroð. xx. et Deut.v. MQõ facies in ea ꝗcꝙᷓ oꝑis ⁊c. Ex circũ⸗ ſtantia loci illicita ã cum fit in loco diuio cultui depu⸗ MGint ele õ . ci 9. e ⸗ neß ben eſ⸗ Atur Pe. nmno⸗ plus locj ton eg da un 3e⸗ irr 1 eni ate nne⸗ nci ige co 8 N g. Gei ua lch⸗ no umn ioʒ lein cun tic ſit ate ſo⸗ en i ⸗ lui Queſtio tato.ANath.xxj. Oñs eiecit emẽtes ⁊ vendẽtes de tem plo. Ex circũſtantia etiã ↄſoꝛtij eſt negociatio illicita. cum.ſ.carius vendit᷑ res tranſeuntibo S manẽtibo. vñ dicit ↄciliũ Albañ · Preſbiteri plebes ſuas moneat vt boſpitales ſint:⁊ nõ carius vendãt tranſeũtibo ꝙᷓ meꝛ cato vendere poſſint.Cicite vðᷣo negociatio fit cũ exerce tur a ↄgrua ꝑſona: vt laica ⁊ nccia vel pia cauſa. vt. ſ. poſſit ſibi ⁊ ſue familie in neceſſarijs ꝓuideꝛe:aut oꝑa miſcðie exercere.⁊ debito mõ.ſ.ſine mendacõ ⁊ ꝑiurio ⁊ temꝑe ↄpetenti. vt die nõ feſtiua: ⁊ loco ↄceſſo ⁊ tali exercitio apto:⁊ iuſta extimatõne rei ⁊ ↄmercio prout coĩter vendit᷑ in illa ciuitate vel loco in quo negociari ↄtingit.⁊ ʒʒ hoc dicit canon ex epła Clemẽtis.ꝙ nego cia mundana ⁊ ſecularia oꝑa ſibinuiceʒ exbibeant va cantes laici. 2 iteꝝ in alio canone ex eadeʒ epła. AUni⸗ cuiq; laicoꝝ peccatũ ẽ niſi inuiceʒ ſibi in his que ad cõ munis vite vſum ꝑtinent oꝑam ſidelit᷑ ederint. fide⸗ liter aũt dare oꝑam eſt cũ tebita cauſa debito mõ ⁊c. negociatio exercet᷑. Ad primuʒ ꝗ̊ᷓ qð dicit Criſo. ꝙ mercatoꝛ nũqꝙᷓ põt deo placeꝛe:⁊ ꝙ ꝓijciat᷑ de eccleſia. intelligit᷑ de illo qui cũ mendacijs ⁊ ꝑiurijs negociat᷑. vnde ſtatim ſubdit.Aleꝛcatoꝛ ſine mendacio ⁊ ꝑinꝛio eſſe non põt.i.vix põt.hoc &̊ dicit ꝓpter illicitũ modaʒ negociandi.¶ Ad aliud qð dicit.ꝙ ꝗ comꝑat rẽ vt in⸗ tegram ⁊ immutatã vendẽdo lucret᷑ ille eſt mercatoꝛꝗ de templo dei eijcit᷑.facienda eſt vis in eo ꝙ dicit rẽ in⸗ tegram ⁊ immutatã: ⁊ in hoc ꝙ dicit vt lucret᷑. nam in cuiꝰ intentõne eſt ꝓuiſio ꝓrie neceſſitatis.⁊ etiã attẽ⸗ tio publice vtilitatis cui ↄferunt negociatões.vel affe⸗ ctus pietatis vt habeat vnde ſuſtentet pauꝑes.in eius intentione non eſt finis vltimus lucrũ:ſᷣ magis ſuſten tatõnis nccĩtas vel vtilitas vel pietas. In quibo dᷣo in⸗ tentio eſt vt ex aunaricia pecunias ↄgregent:⁊ diuitias acquirent.in eoꝝ intentione finis vltimus negociati⸗ onis eſt lucrũ.⁊ ideo de illis intelligit᷑ qð dicẽ Criſoꝰ. Aez ſi quis rem aliquã de vna regione cuzʒ laboꝛe ſuo tranſferat ad regioneʒ aliam: que res in nullo deterio rata ſit.rem vtiq; tranſfert integram ⁊ immutatã qtũ ad ſubam:non tn q;tum ad locum.Et ideo quia ratõe ſui laboꝛis poteſt licite querere mercedeʒ.nõ intellige tur de tali verbum Criſo. Iteʒ ſi quis reʒ ſic comꝑat: vt attendat rei ꝑiculum in ſeruando. qꝛ põt deteriora⸗ ri vel igne ↄſũmi vel a fure ſubtrabi. Si tñ cũ pᷣdictis circũſtantijs intendat ex venditõe talie rei lucrari: iã ex conſideratõne incertitudinis euẽtus futuri? ſuſce⸗ ptione ꝑiculi in emptione talis rei certitudinaliter nõ comꝑat rem iſtaʒ vt integram ⁊ immutatã vendẽdo lu cret᷑.⁊ ideo non de tali intelligit᷑ qd dicit Criſo.Intel ligit᷑ &̊ de illo in cuiꝰ intentõne finaliteꝛ lucrũ eſt ſine laboꝛe ⁊ ſollicitudine ex auaricia acquirẽdi ſuperflua ſine termĩo ⁊ mẽſura negociat᷑. ¶ Ad vltimũ vo qð di cit Caſſioð.ꝙ negociatio eſt comꝑare vilius ⁊ carius velle diſtrahere:que reprobat᷑ a deo. Dicendũ ꝙ intel ligit᷑ de illis cupidis diuitibo qui frequẽter foꝝ reꝝ ve⸗ naliũ totũ ſibi accipiũt:vt poſtea pᷣm voluntateʒ ſuam carius alijs vendant q; venderet᷑ in foꝛo ſi ipſi ñ emiſ⸗ ſent.⁊ hoc faciũt de frumento ⁊ de alijs rebus vite hu⸗ mane neceſſarijs.tales vᷣo ſunt deo abomiabiles.Exẽ⸗ plo dñi eẽnt ab eccĩa eijciendi. Membꝛũ ſecundũ Verit᷑ poſiea. vtꝝ clericis in aliquo caſu negociatio ſit licita. O. nõ videt᷑ ex p̃di⸗ cta aucte aug. Itẽ Hiero.egociatoꝛẽ lllleericũ:exr inope diuiteʒ:ex ignobili glo⸗ rioſuʒ qᷓi quandã peſtem fuge.¶ Item canon Belaſij pape rephendit clericos negociatõibo intẽdentes 2 ſi⸗ ne pudoꝛe recolentes. ꝙ in euangelio dñs negociato⸗ res verberatos ex templo legit᷑ expuliſſe Math. xxj. Iteʒ nec aplica verba recẽſentes quibo ait. Zemo mi⸗ Nuinquageſima litãs deo implicat ſe negocijs ſecularibo.ij. Thi.ij. Itẽ pᷣs.Quos dauid ſurda aure diſſimulãt audire cantan teʒ:qm̃ nõ cognoui negociatiões:introibo in potẽtias dñi. Ex his igit᷑ ideʒ Gelaſius ab omibo ſeculaꝛibꝰ ne gocijs clericis dicit eẽ ceſſandũ.qm domus dei domus oꝛonis eẽ dʒ:ne ꝑ officia negociatõis potius ſit ſpelũ⸗ ca latronũ. Cont᷑.dicit canon ↄcilij Carthagn.diſ. xcj.Clericus victum vel veſtitũ ſibi artiſiciolo vel a⸗ gricultura abſq; officij ſui detrimento dũtarat prepa⸗ ret.Clericus.n.ꝗ abſq; coꝛpuſculi ſui inequalitate vi gilijs dreſt ſtipendio priuatus excoĩcet᷑.¶ Itez ex oci⸗ lio carthagñ.iiij. Clericus quilibʒ nᷣbo dei eruditꝰarti⸗ ficiolo victum querat. Iteʒ omẽs cleꝛici qui ad oꝑãdũ validi ſunt ⁊ artificiola ⁊ litteras diſcat. 4! Iteʒ apłs ꝓ ſe⁊ alijs dicẽ. Laboꝛamꝰ oꝑantes manibo nr̃is.j.ad coꝝ.iiij. Iteʒ in pᷣs. Laboꝛes manuũ tuaꝝ:ꝗa mandu cabis beatus ⁊ bñ erit tibi.q̊ ipſi apłi ꝓghete ex labo re ſuo ſuplebãt quo ad aliqua alioꝝ hoim indigentiã vt ipſi ꝑ eos in alios ſupplerent ſuã indigentiã.vt ĩ ci⸗ bo ſeu alio.ſed h̊ eſt ſicu: diẽ ph̊s in ethicis:onegocia⸗ tio. Relinquit᷑ igit᷑ ꝙ cleꝛicis ſeu quibuſcũq; liciiũ eꝛit negociari. Rnſio.Negociatio ſeu mercatio dr plu⸗ ribo modis.coĩter ⁊ ꝓprie.Coĩter circa ↄtractũ acqui⸗ ſitõis ꝑ mutuũ. Propꝛie circa acquiſitiõʒ ꝑ ↄtractum emptõnis 2 venditõis. ANQDinus ꝓprie circa acquiſitõʒ in ↄtractu venditõis.Primo mõ vſura dꝛ meꝛcatõ ſeu negociatio.vñ Criſo.ſuꝑ Math.xxj.ſuꝑ illud Eiecit ementes ⁊ vendẽtes de templo.ſuꝑ oẽs mercatoꝛes ma ledictus eſt plus vſuraꝛius.ipſe nanq; reʒ dataʒ a deo vendit ñ ↄꝑatam.poſt fenus reʒ ſuã repetit tolles alie⸗ na cum ſuis. Nercatoꝛ.n.non repetit reʒ venditaʒ. ⁊ hec negociatio degradatione punit᷑ in clerico.ſicut dic̃ canon diſ.xlvij. Si ꝗs clericoꝝ detectus fuerit vſuras acciꝑe:placuit degradare.Scðo modo negociatio dr in emptõe rei alicuiꝰ vt poſtea vendat᷑.⁊ quia ſic pʒ ex precedentibo.vix põt exerceri ſine peccato: iõ interdi⸗ cta eſt illis qui debent prebere alijs exemplũ virtutis: vt clericis.dr.n.in ecciaſtico.xxvj.Difficile exuit᷑ a ne gligentia ſua negocians.⁊ iteꝝ.xxvij.Be illo qui q̃ᷓꝛet locupletari inter mediũ emptõis ⁊ venditõis anguſti⸗ abit᷑ peccatis. Lercio modo minus ꝓpꝛie dicit᷑ nego⸗ ciatio in acquiſitõne ꝑ venditõeʒ.Circa qð diſtinguẽ⸗ dum eſt.quia aut vendit᷑ res cuiꝰ valoꝛ totus eſt ex ar⸗ tificio:nõ ex materia.vt ſtoꝛie que fiũt ex iuncis.⁊ aſu riũ qð fit ex quibuſdaʒ q̃i impᷣciabilibo.⁊ bhmõi vendi⸗ tio ſeu negociatio eſt ↄceſſa ſimpłr clerico ⁊ etiam mo⸗ nacho:ſicut dic hiero.ad ruſticũ monachũ. Si hñtes ptãteʒ apoſtoli de euangelio viuere laboꝛabãt manibo ſuis ne queʒ grauarent.cur tu in vſus tuos ſucceſſura nõ prepares:vel fiſcellam texe iunco:vel caniſtrũ ple⸗ cte viminibo:fabricare aluearia apuʒ ad q̃s te mittũt ꝓuerbia Salomonis.ac regiã diſciplinã in paꝛuis di ſce coꝛpoꝛibo.Iteʒ aut vendit᷑ res cuiꝰ valoꝛ eſt ex ma teria ⁊ artificio.vt ſi ↄtingat emere materiã vt melioꝛe tur ⁊ fiat pᷣcioſioꝛ ꝑ artificiũ.vt ſi qs emat ꝑgamenuʒ vt inde faciat libꝝ.vel tabulas vt inde faciat ſcriniũ.⁊ hec iteꝝ negociatio ↄceſſa eſt clerico in nccĩtate ⁊ etiaxʒ monacho.Vñ hiero.ad ruſticũ. Scribant᷑ illi libꝛi vt manꝰ oꝑetur cibos ⁊ aĩa lectione ſaturet᷑.texãt᷑ ⁊ lina capiendis piſcibo. Egiptioꝝ monaſteria hunc moꝛem tenẽt:vt nullũ abſqʒ; laboꝛe ſuſcipiãt.Et de tali nego⸗ ciatione dicit Criſo. Quicũq; rem comꝑat vt materia ſibi ſit aligd oꝑandi:ille nõ eſi negociatoꝛ ſupple ꝓzie. Item aut vendit᷑ res cuiꝰvaloꝛ totus eſt ex ſeipſa nõ ex artificio ꝙ vendens ſuꝑaddat.⁊ tunc aut emit᷑ vt ven⸗ datuꝛ:aut non emit᷑:ſᷣ donata vel alio modo acquiſita vendit᷑.ſi emitur vt vendat᷑ ſic eſt negociatio p̃dicta q̃ interdicta eſt clerico.Si vᷣo non eſt empta ſ̊ donata v acquiſita alio modo vendit᷑:ſic eſt negociatio minꝰ ꝓ⸗ prie dicta:que omibus eſt oceſſa.de qua loquit᷑ phᷣus. Sen. Ex bis igit᷑ pʒ rñſio ad obiecta.¶ Qotandũ tamẽ eſt ꝙ qᷓuis clericis ᷣm diſtinctioneʒ predictã nõ licet ne⸗ gociari:⁊ liceat ſibi ꝓprijs manibo querẽ victũ ſᷣm foꝛ mã apoſtoli.nõ tñ licet eis vt ꝑ hoc ſubtrabãt ſe eccle⸗ ſiaſticis officijs ſicut dicit canon di.xcj.qð pꝛecipue ĩ⸗ telligit᷑ de bñficiatis ⁊ ĩ ſacris oꝛdinibo ↄſtitutis.iQã illi ſunt diuinis obſequijs mancipati. vñ dẽ.xviij.¶ Qu meri Aaron ⁊ alijs ſacerdotibus.Ego dedi vobis fra⸗ tres veſtros leuitas de medio filiorũ iſrael: ⁊ tradidi donũ dño vt ſeruiant in miſterijs tabernaculi eiꝰ. MNembꝛũ terciũ Aerit᷑ poſtea ſpẽaliter de ↄtractibo pᷣdi⸗ ctis.Et primo de ↄtractu venditionis ⁊ emptõis.i Qam volẽs lex ſeruare iuſticiã in vendendo ⁊ emendo ſicut dictuʒ ẽ. de⸗ dit legez de põderibo 2 de mẽſuris.vnde deut xxv.i⸗õ habebis in ſacculo diuerſa pondera:minꝰ ⁊ maiꝰ.nec erit in domo tua modius maioꝛ ꝗ minoꝛ ⁊c. Querit᷑ cũ quedaʒ res vendant᷑ in pondere:quedã in mẽſura: quedã in numero.quare lata eſt lex iudicialis de Fᷣuã⸗ da iuſticia in ponderibo ⁊ menſuris: ⁊ nõ in numero. 4l Ad qð breuit dom eſt.ꝙ circa iſta circa que cõtin⸗ git erroꝛ ⁊ deceptio:nccia eſt lex ⁊ ars rectificãs acti⸗ oneʒ ⁊ eliminãs erroꝛeʒ ſeu fraudeʒ. Vbi vᷣo nõ cõtin⸗ git erraꝛe nec decipi hñteʒ rõneʒ: nõ erit nccia lex ſeu ars.Quia ꝗ̊ in ponderibo ⁊ mẽſuris ↄtingũt deceptõ/ nes ⁊ fraudes.in numeꝛo vᷣo nõ.data eſt lex iudicialis de ponderibo ⁊ mẽſuris:⁊ nõ de numero.⸗ Itẽ querẽ⸗ dũ eſt circa ↄtractũ mutui.qꝛ videt᷑ lex ↄcedere vt poſ⸗ ſit dari mutuũ ad vſuram alieno:qᷓ;uis nõ fratri deut᷑. xxiij. Sed de hoc queſitũ eſt S.q.de mãdato legis.non furtũ facies. Iteʒz querit᷑ circa ↄtractũ ↄmendatõis ſeu depoſiti.nam ꝑ diſtinctõʒ legis Exo.xxij. Si depo ſita pecunia furto ablata eẽt: ⁊ nõ inueniret᷑ fur ille ꝗ receꝑat depoſitũ:aliq iudicabat᷑ ad duplũ. Si vo cõ mendatũ vel depoſitũ eſſet iumentũ aſinꝰ vel bos ⁊ fur to ablatũ eſſet:nunqᷓᷓ iudicabat᷑ niſi ad reſtituendũ dã nũ.plus ̊ puniebat᷑ ĩ depoſito amiſſio pecunie q; amiſ ſio bouis vel ouis.¶ Sʒ ↄtra.plus puniebat᷑ furtũ bo uis vel ouis qᷓ; furtũ pecunie.iQam furtũ bouis in ꝗn⸗ tupluʒz.furtũ ouis in quadruplũ.furtuʒ vᷣo pecunie nõ niſi in duplũ Exo.xxij.&̊ ⁊ in depoſito plus debuit pu niri amiſſio bouis vel ouis qᷓ amiſſio pecuie. Rñſio. In amiſſione depoſiti punit᷑ negligẽtia.in amiſſiõe vᷣo fuꝛti punit᷑ audacia.qꝛ ̊ in amiſſione pecunie depoſite ſeu ↄmẽdate maioꝛ accidit negligẽtia ſi furto diſtraha tur:q; in amiſſione bouis vel ouis ↄmendate.qꝛ pecu⸗ nia ſolet ⁊ debet artius cuſtodiri vt in archa ⁊ ſub cla⸗ ui qᷓ; bos vel ouis.ideo minoꝛ t opoꝛtunitas fuꝛi ad fu⸗ randũ pecuniaʒ q; ad furandũ boueʒz vel oueʒ. Maioꝛ aũt negligentia in depoſitoꝛio cũ amittit pecuniam:qᷓ cũ amittit boueʒ vel oueʒ. Iteʒ ꝗa ĩ amiſſione fuꝛti pu nit᷑ audacia malefaciendi.maioꝛ aũt audacia cõtingit in maleficijs:vbi maioꝛ ꝓnitas.⁊ ibi maioꝛ pronitas: vbi maioꝛ opoꝛtunitas. Maioꝛ aũt opoꝛtunitas ẽ ad furandũ boueʒ vel que leuit᷑ cuſtodiũt᷑: qᷓ; ad fuꝛandũ pecuniã que artiſſime cuſtodit᷑. IJꝑ.o plus puniri debʒ fur bouis vel ouis ꝙᷓ; fur pecunie. Itez querit᷑ ſpeci⸗ alit circa ↄtractũ locatõis.i Iam videt᷑ ↄtractus loca⸗ tõis ſiłis eẽ ↄtractui vſurario. nam qui locat agrũ vel domũ vel equũ:reʒ ſuaʒ ↄmodat vt accipiat pret ſoꝛtẽ. Si ꝭ̊ ↄtraetus vſurariꝰ ideo peccatũ eſt: qꝛ ex mutuo accipit᷑ ſupᷣ ſoꝛteʒ:vel ſperat᷑ accipi.q̊ ſilis eſt ↄtractus locatõis ↄtractui pſurario.Si g̊ ↄtractus vſurariꝰ ſᷣʒ legeʒ illicitus ẽ. ↄtractus locatõis.qRñdeo ſᷣm Jo. criſo.ſuꝑ illud ¶Math̊.xxj. Eiecit emẽtes ⁊ vendẽtes ⁊c̃.dicẽtẽ ſic.Qui agrũ locat vt agrariaʒ accipiat: aut domũ ſuam vt penſiones accipiat.nõ eſt ſilis ei qui pe cuniã dat ad vſurã:abſit. Primo quideʒ.qm̃ pecunia non eſi diſpoſita niſi ad emendũ. Secũdo.qm̃ agꝝ ba bens arando accipit ex eo frumentuʒ. habens domum vſum manſionis capit ex ea. ⁊ ideo qui locat domũ vel agrum ſuum vſum dare videt᷑: ⁊ quodãmodo videtur mutaꝛe cum lucro lucrum.ex pecunia repoſita nullum vſum capit.Tercio.ager vel domus veteraſcit:pecuĩa ðvᷣo nõ. Itez querit᷑ circa ↄtractum ↄductõis merce⸗ narij. de quo dicit lex:ꝙ eadem die reddet ei precium. Beut᷑.xxnij.⁊ Leuit.xix.Qon moꝛabit᷑ opus meꝛcena rij tibi apud te vſqʒ mane.i.oꝑis merces. Querit᷑ ů̊ ſi mercenarius damnificet᷑ niſi illa nocte receꝑit merce⸗ tm. aut quia nõ habet vnde ſuſtentet᷑: aut quia totuʒ tenet᷑ eadeʒ nocte ſoluere.i Qũquid cum reſlitutõe mer cedis tenet᷑ etiam reſtituere damnũ qð paſſus ẽ.⁊ ille qui ↄduxit mercenariũ:? ꝗ/ Pꝛetea quantũ tenetur re⸗ ſtituere.Qam dicit᷑.xxxiiij.ecẽi.Qui defraudat merce dez mercenarij: ⁊ qui effundit ſanguineʒ fratres ſunt. Et Yaco.v.dicit᷑ diuitibo.Ecce merces oꝑarioꝝ vr̃oꝝ que fraudata eſt a vobis clamat:⁊ clamoꝛ eoꝛum in au res dom ini ſabbaoth introiuit.¶ Rñſio.dðm ꝙ tene⸗ tur reſtituere damnuʒ 2 etiam tantum quantũ merce⸗ narius ſuſtinuit. Vnde Leui.xix.ſuꝑ illud. õ facies calumniaʒ ⁊c̃. Augꝰ. Omĩa que ꝓhibent᷑ cõmitti ĩ ꝓ⸗ xrimũ:ad hoc vnũ refeꝛenda ſunt:non nocebis ꝓximo. Dicẽdũ &̊ ꝙ quantũ nocuit:tantũ reſtituere debet. Nueſtio.lj. de decimis. Acto de legibꝰ in/ dicialibus cixca coĩcatoʒ reꝝ reſpectu ꝓrimi.dðm eſt de legibus iudicialibo ciꝛca diſtributiõʒ reꝝ ad honoꝛẽ dei z ſuſtentatõeʒ ſui miſtri.Circa que erãt leges de decimis ⁊ primicijs ⁊ oblationibo. vnde.xxyi. Exo.dicit.DOecimas tuas ⁊ pmicias ñ tardabis offer re.Et.xxiij.eiuſdeʒ de oblatõibo ſubdit᷑.i õ appaꝛebis in ↄſpectu meo vacuus.Queꝛendũ ꝗ̊ primo de decimis deinde de pꝛimicijs.tercio de oblationibo. Itez cir⸗ ca decimas. Primo querit᷑ generaliter de inſtitutione decimaꝝ:primiciaꝝ:⁊ oblatõnũ.Scðo ſpecialit.vtꝝ decime ſint in precepto vel ↄſilio.Tercio.an pᷣceptum de decimis ſit moꝛale: an cerimoniale.Quaꝛto.de ꝗbo debeat dari decima. Quinto.qñ debeat dari decima. Sexto.quibo debeat dari decima. Septimo.qui tene⸗ antur dare decimã. ctauo.de emptione ⁊ venditione decimarum. S Membꝛũ primuʒ . Irea inſtitutioneʒ decimarum ſic queri⸗ tur.vtruʒ emanauerit inſtitutio decima⸗ rum ⁊ alioꝛum a iure naturali:⁊ de tem poꝛe inſtitutõnis. tum ad primũ obij cit᷑ ſic. Differũt ea que ꝑtinent ad ius naturale:⁊ ius poſitiuũ.ꝑ boc ꝙ decreta iuris poſitiui variant᷑ fm tẽ⸗ pus ⁊ locuʒ:nec ſeruanda ſunt ſꝑ ⁊ vbiq;. Decreta vᷣo iuris naturalis nõ variant᷑: immo ſeꝛuanda ſunt ſꝑ⁊ vbiq;. Si ̊ decꝛetũ de decimis ſoluendis:⁊ eti de ob⸗ lationibo ſeruandis eſt ſemꝑ⁊ ante legẽ? in lege: ⁊ tẽ poꝛe gratie ⁊ etiam vbiq; apud omnes: relinquitur ꝗꝙ eoꝛum inſtitutio eſt a iure naturali./ Itez de dictamie iuris naturalis ẽ illud ꝓuerb.iij. Honoꝛa dñm de tua ſubſtantia: ⁊ de primicijs frugũ tuaꝝ da pauperibus. Itez de iure naturali etiam eſt ꝙ ſuſtentandus eſt mi⸗ niſter dei de noſtra ſubſtantia.ꝙ ſeminanti ſpiꝛitualia debeamus miniſtrare carnalia ſeu temꝑalia. ſicut di⸗ citur prima coꝛint᷑.ix.Si ergo nõ ad aliud eſt inſtitu⸗ tio decimaꝝ primiciaruʒ ⁊ oblationum:niſi de noſtra ſuba honoꝛetur deus vel ſuſtentetur miniſtier eius ſeu pauper proximus. Q inſtitutio hoꝛum eſt a iure natuꝛa li. Sicut. n. dicuntur eſſe artis alicuiꝰ que oꝛdinãt᷑ ad 1. e ne i na tem b s te⸗ e ob⸗ 1 zme etua s⸗ lni ela i⸗ in/ — LNueſtio finem illins artis immediate: ita ⁊ dicent᷑ eẽ iuris na turalis que oꝛdinant᷑ ad fineʒ illius. Contra. Que ſunt iuris naturalis ſunt ſeripta in coꝛde hoĩs.ij.ro. Oſtendũt opus legis ſcriptũ in coꝛdiboſuis teſtioniũ reddente illis ↄſeientia ipoꝝ.qᷓuis aũt in coꝛde hbomĩs ſcriptũ ſit: de ꝓpria ſubᷣa honoꝛandus ſit deꝰ ⁊ ſuſtẽ tandus miſter eius.nõ tñ ſcꝛiptũ ẽ de quota ꝑte:vt nec prima vel decima.ſicut nec de ſecũda vel tercia. Si g inſtitutio de decimis determĩat aliquotã ꝑtẽ: nõ eſt le iure naturali. Itez querit᷑ de temꝑe inſtitutionis decimaꝝ ⁊ pꝛimiciaꝝ.i Qam dicit Hugo de ſan.victo. cime erant inſtitute in remediũ oꝛiginalis peti:vt medicina moꝛbi. Si ̊ qcito incipit moꝛbo nccia ẽ in⸗ ſtitutio medicine.ᷣ ſiatim poſt peccatuʒ ade inualuit moꝛbo oꝛiginalis peccati.̊ ſtatim debuer̃t inſtitui de⸗ cime.l Cont᷑. Primicie inſtitute ſunt vel ceperunt ab abel. ſicut pʒ gen.iiij. decime vo nõ ceperũt niſi a tem⸗ poꝛe abrahe.ſic pʒ ex geñ.xiiij.poſt victoꝛiã regũ.q̊ nõ a principio inſtituta ẽ decima.4¶ Itez querit᷑quare ñ a principio inſtituta eſt decima ſicut pᷣmicie.4! Itez pᷣ micie inſtitute ſunt ante diluuiũ in abel. decime vᷣo pꝰ diluuiũ in abrabam. Iteez querit᷑ de oblatõibo. ¶Qaz oblatio ᷣm ꝙ diſtinguit᷑ a pꝛimicia ⁊ decima: inſtituta legit᷑ a Cayn.de quo ðꝛ geñ.iiij· ꝙ obtulit de frugibus terre munera dño.⁊ iteꝝ in Noe. de quo legit᷑ gn.viij. De pecoꝛibo? volucribo mũdis obtulit holocauſtũ do⸗ mino. Itez in Melchiſedech geñ. xiiij· Melchiſedech rex ſaleʒ obtulit paneʒ ⁊ vinum. Erat.n.ſacerdos dei ſummi. Querit᷑ vnde varietas iſia oblationũ in lege nature. 4 Iteʒ querit᷑ quare in canone miſſe petimus oblationeʒ noſtrã acceptam fieri ſicut oblatiõeʒ abel ⁊ abraham ⁊ melchiſedech:⁊ nõ ipſius patriaꝛche Ioe de quo legit᷑.viij.geñ.ꝙ obtulit holocauſtũ ſuꝑ altare. Odoꝛatuſq; eſt dminꝰ odoꝛem ſuauitatis. Rñſio. Ad primũ ddm. ꝙ decretũ de decimis intelligi poteſt duobo modis.ſᷣm determinatõʒ:⁊ ſᷣm indetermiatõʒ. Fm determinatõʒ in taxatõne talis ꝑtis ſoluende deo: ſic accipit᷑ in ratione ꝓpria ſm indetermĩatõz in ſo⸗ lutione alicuiꝰ ꝑtis ſube ſoluende deo vel eius miſtro. ſic accipit᷑ in rõne vli. SDicendũ ̊ ꝙ ſᷣm primũ mo⸗ dũ ſᷣm quid:⁊ non ſimptlt inſtitutio decimaꝝ eſt a iuꝛe naturali. Scðo mõ ſimplx eſt a iure naturali.ã ius naturale dictat.ſicut ondebatur 3 honoꝛãdus ſit deꝰ e Apri ſubſtantia: ⁊ dentur tꝑalia miſtranti ſpũa⸗ lia. ðdᷣo talis pars hoc nõ dictat ſimpłr ̊ ſm quid: vt cum adiuuat᷑ ratione vel arte vel gratia ſeu inſpiꝛa⸗ tione.tũc.n.quodãmodo inclinat᷑ natura ad ſolutionẽ talis ꝑtis.¶¶ ¶ 2õ ̊ ꝙ cũ ſimpłr ꝑ dictamen iuris natu ralis teneret᷑ homo ꝙ honoꝛandus eẽt deus de pꝛopꝛia ſuba ꝙ ipᷣm in ſolutone decime honoꝛaret: inſtinctum quendã habuit er arte.naʒ cũ ſciret deũ honoꝛandũ vt principiũ ⁊ actoꝛẽ bonoꝝ ⁊ ↄſummatoꝛẽ ⁊ finẽ bonoꝝ in ſolutione primicie pteſtabat᷑ ipᷣm eſſe bonoꝝ priĩci⸗ piũ ⁊ actoꝛẽ.Ex arte vᷣo noticie numeroꝝ inſtinctũ ha⸗ buit vt offerꝛet decimã ad ꝓteſtandũ ipᷣm deũ ↄſumma toꝛ? ⁊ fineʒ bonoꝝ. Qam ab vnitate numeris cooꝛdi⸗ natis primus limes ⁊ curſus ałs terminꝰ? numero ẽ nariuanumer replicatõʒ vnitatis ceteroꝛum Zmerekddf ſum ſoꝛn nẽte Iſido. ſuꝑ illud exo.xxij.Decimas ⁊ pꝛimicias tuas ñ tardabis offerre.dicit ꝑ primicias frugũ vel pmogeni toꝝ:pꝛincipia bonoꝝ opeꝝ oñdunt᷑. In decimis vo de⸗ narius pfectõʒ ſigt: qꝛ vſq; ad im numer?creſe cit. iõq; ſicut in pmicijs principia voluntatũ: ita ĩ decimis cõ⸗ ſummatões noſtroꝝ opeꝝ ad ceũ referre p̃cipimur. a quo ⁊ boni oꝑis initiũ? ꝑfectõnis dona?᷑ effecty. Iem quendã inſtinctũ habuit ex rõne.Qam cũ oferret ratõ que vlr erant ncẽc̃ia ſuſtentatõni vite hũane.inueĩebat ym exigentiã nature octo ꝑtes nccias ſuſtentatõi p⸗ ſone ⁊ ſue familie. Qaʒ ᷣm decurſum nature coĩt᷑ tũc ꝛmnant᷑ numeri ↄſequẽtes. ElInde ah. viuere poterant hoĩes vſq; ad quartã generatõzʒ. Qua tuoꝛ aut generatões adminꝰ ponũt octo ꝑſonas: preʒ ⁊ matreʒ:filiũ ⁊ filiam: nepoteʒ ⁊ neptem: ꝓnepoteʒ ⁊ ꝓnepteʒ. Octo ꝗ̊ ꝑtes iudicauit necitas ſuſtentatõnis ꝓprie ⁊ familie.i Ionam ðvᷣo ꝑteʒ nccio iudicauit retie⸗ re ꝓ ſemente ⁊ recolitõne.De decima po que ſupercre ſcebat iudicaꝛe debuit honoꝛandũ teũ.¶! Iteʒ quendã inſtinctũ habuit ex inſpiratõne facta ſeu reuelatiõe fa⸗ cta ade:cũ fuit raptus in extaſi ad curiã angeloꝝ. ex q̃ notum fuit hom creaturã angelicã noueʒ oꝛdinib di⸗ ſtinctam:⁊ ipſum bomine in decimo oꝛdine ratonalis creature condituʒ. Si hbomo in ſuba qua honoꝛabat ceũ debuit ꝓteſtari Reaeſue oↄditõnis ad laudẽ 2 glo riam conditoꝛis: cõueniebat offerꝛe decimã 2 nõ ꝑtem aliam. iuxta ꝑabolã de dragma decima Luc.xv.. Ad illud g q primo obijcit᷑. ꝙ decretuz de decimis ſemꝑ ẽ ſeruandũ. Diſtinguendũ eſt.qꝛ ſeruandũ põt dicere vł cebitũ ſeruari vel dignũ ſeruari. Si ſeruanduʒ dicat debitũ ſeruari.dico ꝙ non ſemꝑ erit ſeruandũ: qꝛ ñ oĩ tꝑe fuit preceptum Fᷣuari. nec etiã omni tẽꝑe ſeruabat᷑ vt añ tꝑa abrabe.Si vᷣo ſuandũ dicat dignũ ſeruari. oↄcedendũ ꝙ omni tꝑe ſuandũ eſt.nõ tñ ſub tali aliqͥta vel tali ſimpłr ⁊ in rõne determĩata ẽ iuris naturalis: ſicut pʒ er dictis.il Siłr ad illud qð ſcdᷣo obijcit patʒ rñſio.Qam m indeterminatioʒ decretũ de decimis ẽ ſcriptum in coꝛde homĩs.ſᷣm vo determinatõʒ ñẽ ſcri⸗ ptum in coꝛde homĩs ſimpłr:ſ̊ tm̃ ſᷣm quid. Ad ſecũ dum do qð querit᷑ de tem ꝑe inſtitutõnis.dðm ꝙ; cum ſine fide ſaluatoꝛis implicita vel explicita nulli homĩ poſt peccatum potuerit eſſe ſalus.vt dicũt beaug?. 1 b. petrus act.iiij. Per ſucceſſum temꝑis demõſtra bat᷑ ꝑ⸗ ſona ſaluatoꝛis. Primo in natura teitatis ſeu ſubſtã⸗ tia conditoꝛis ꝓpter qð honoꝛari debuit pᷣmicijs 2 pri mogenitis gregis ab abel. vt ſignificaret ꝙ ille g erat principium conditionis ⁊ primogenitus filius dei eẽt principium repꝑationis. Scðᷣo. ꝑſona ſaluatoꝛis reue labatur in natura creata: in qua aſſumeꝛet officiũ me diatoꝛis ⁊ oblationeʒ offerret ⁊ ſacrificium placatõis ꝓ bomibus ad deum. ꝓpter qð honoꝛari debuit in ob⸗ latione 2 ſacrificijs. Lercio.quia neſciebat᷑ adbuc ĩ q̃ natuꝛa.vtꝝ angelica vel humana facta eſt reuelatio.qꝙ; in humana natura in qua expleret officium redempto ris honoꝛari debuit in decima: in qua deſignat᷑ huma na natura Luc.xix. Quia q̊ a principio facta eſt abel reuelatio ꝑſone ſaluatoꝛis vt conditoꝛis in ſubſtantia deitatis.ido inſtituta eſt pᷣmicia. Quia vᷣo Noe facta eſt reuelatio indetermĩate in natura creata vt media⸗ toꝛis.ideo in ipſo legit᷑ inſtitutõ oblatõis accepte deo. NQuia vᷣo abrahe primo determinatio 2 demonſtratio ꝑſone ſaluatoꝛis in natura hũana cũ dictum ẽ ei geñ. xxvj. In ſemine tuo bñdicent᷑ omẽs gentes.in abrahã inſtituta eſt decima.Et per h̊ pʒ rñſio ad primũ:⁊ etiã ad ſecundũ quare.ſ.nõ a pꝛincipio inſtituta ẽ decima. NMam ſicut dicit Hugo de ſan.vic.in li.de ſacramẽtis. Opoꝛtuit vt ſᷣm ſucceſſum tempoꝝ ſpũaliũ ſigna gra⸗ . r *. tiaꝝ magis euidentia ad eam declarandaʒ foꝛmarent vt cñ affectu ſalutis creſceret cognitio veritatis.¶.Ad tercium vo d oblatione dᷣm. ꝙ oblatio duplici de cã inſtituta eſt. Una in ꝓteſtatõʒ beneficij ↄditoꝛis. Alia in ꝓteſtatõʒ bñficij ſaluatoꝛis. Ex prima cauſa Cayn· intelligens omẽs fructus eſſe bñficia ↄditoꝛis.obtulit de frugibo munera dño Geñ.iiij.ᷣ gꝗa ex cupiditate me lioꝛa ſibi retinuit.ſicut pʒ ꝑ aliam litterã. Deum ñ ſic decuit honoꝛauit.⁊ ideo dicit ſcriptura.ꝙ deꝰ ad mu⸗ nera eius non reſpexit.Ex ſecũda vᷣo cauſa Noe a deo inſpiratus ⁊ Melchiſedech obtulerũt.ſ̊ Moe ſacrifi⸗ cium aĩalium in ſignum ſacrificij ſemel fiendi per xp̃ʒ. Aldelchiſedech vðᷣo panem ⁊? vinum in ſignum ſacrificij coꝛꝑis ⁊ ſanguinis dñi continuãdi ⁊ iterandi vſq; ad iudicium qᷓdiu indigeret homo ſuſtentatõne que ẽ per ————— — — paneʒ 2 vinũ.ij Ad vltimũ dðm.q in canone miſſe il⸗ los tres ſpecialit᷑ noĩiamꝰ.abel. abrabam. Melchiſe⸗ vech.quia in oblatione iſioꝝ expreſſa eſi ꝑſona ſalna⸗ toꝛis.vt ↄditoꝛ in primicijs abel.vt mediatoꝛ in ſacri/ ſicio melchiſedech ſacerdotis.vt redemptoꝛ in decima abrahe. Noe aũt patriarche ſacrificiuz omittimus ⁊ melchiſedech recitamꝰ:qꝛ noe obtulit ſacrificiũ peco⸗ ris:ᷣm ritum legis veteris. Melchiſedech ſacrificiuʒ vini ⁊ panis ſᷣm ritum noue legis.in qua tradendum erat ſacramentũ dñici coꝛꝑis ⁊ ſanguis. Membꝛũ ſecũdnʒ Einde querit᷑.vtꝝ decime ſint in p̃cepto vel in ↄſilio.⁊ ꝙ ſint in ↄſilio videt᷑.quia Beñ.xiiij.legit.ꝙ abrahã dedit decimas melchiſedech.nuqᷓ; tñ legit᷑ ſibi fuiſſe pᷣ⸗ ceptum.i¶ Itez Geñ.xxviij.dicit᷑ de iaeob. Notum vo nit dicens. Si fuerit dñs mecuʒ ⁊c.⁊ ſequit᷑.cũctoꝝ q̃ vederis mihi decimas offerã nibi.Cũ igit᷑ votuʒ nõ ſit t his que ſunt in pᷣcepto:p̊ ſolũ de his q̃ ſunt in ↄſilio ꝓrie. ſoluno tecimaꝝ ẽ in ↄſilio.¶ Iteʒ nõẽ rõ q̃re dicant᷑ eẽ in precepto niſi quia ſeminãtibo ſpũalia de⸗ bet᷑ merces ſeu ſuſtentatio tgalis ᷣm illud Lu.x. Di⸗ gnus eſt oꝑariꝰ mercede ſua. ⁊.j.coꝝ.ix. Si nos vo⸗ bis ſpũalia ſeminamꝰ:nõ magnũ ẽ veſtra carnalia me tamus.Et ſuꝑ.lxxx.pᷣs.ðᷣ. Sumite pſal.⁊ date tympa nũ. Glo. exponit ſic.Sumite ſpũalia ⁊ date temꝑalia ſeu carnalia.ſᷣ̊ conſiat ꝙ hec rõ nõ determinat hãc ali⸗ quotã.ſ.decimã.& videt᷑ ꝙ dare decimã nõ ſit in prece pto:lʒ dare aliꝗd ſcʒ ſuſtentatiõʒ tꝑalezʒ miſtro dei ſit ĩ pᷣcepto. Cont᷑.Leuit᷑.vlt.dat᷑ pᷣceptũ de decimis vbi dicit. Oẽs decime terre ſeu te frugibo ſeu de pomis ar boꝝ dñi ſunt.⁊ infra loquẽs de pecoꝛibo dicit.quicꝗd decimũ venerit ſanctificabit᷑ dño.¶ Item dicik Mũe. xviij. Nlijs leui dedi omẽs decimas iſraelis in poſſeſſi onẽ ꝓ miĩſterio quo Fuiũt mihi ĩ tabernaculo federis. 4¶ Itez Malach.iij. Inferte omẽʒ decimã in hoꝛeum meuz. 4 Itez Math. xxiij. dicens. Ve vobis ſcribe phariſei hypocrite ꝗ decimatis mentã ⁊c̃.2⁊ ſequit᷑.hec opoꝛtuit facere:⁊ illa non omittere.ſuꝑ quo dicit glo. Pꝛecepit dñs oĩm reꝝ decimas offerri ꝓt᷑ alimoniaʒ lacerdotũ.¶ Iteʒ exo.xxiij.Decimas ⁊ primicias nõ tardabis offerre.dicit augꝰ. Si tardius dare peccatũ eſt:quãtomagis peccatũ eſi ñ dediſſe.igit᷑ tuʒ er auẽte legis: tum ex auẽte ꝓpbetaꝝ: tum ex auẽte euangelij: tum ex anẽte ſanctoꝝ videt᷑ eſſe in pcepto ſolutio deci⸗ maꝝ.In iure aũt canonico in multis locis expreſſius hoc habet᷑.i] IToꝛte dicet aligꝗs. ꝙ in veteri lege erat h iĩ precepto:ſ̊ in noua lege nõ eſt in pᷣcepto qdtum ad iſtã aliquotã.Sʒ ↄ.Rõ hꝰ precepti ĩ veteri lege erat ꝓpter ſuſtentatõʒ miſtroꝝ dño ſeruientiuʒ. ſicut dicũt pᷣdicte auẽtes Qume.xviij. Malach.iij. Cũ igit᷑ in noua le⸗ ge maxie nũc tꝑis multiplicẽt᷑ miſtri eccie.̊ nũc multo magis danda eſt eis aliqͥta eqᷓlis vel etiã maioꝛ.4 Pre terea. MMath.v. Miſi abundauerit iuſticia vr̃a pluſqᷓ ſcribaꝝ ⁊ phariſeoꝝ nõ intrabitis in regnum celoꝝ.⁊ iteꝝ luc.rviij. Decimas do oĩm que poſſideo:dicit pha riſeus.ᷓ ad hoc vel ad ampliꝰtenẽt᷑ rpiani ſi volunt in regnũ celoꝝ intrare. Rnſio. Cuʒ diſtinguãt᷑ tꝑa añ legeʒ. in lege poſt legeʒ. in gra euangelij. Dicendum ꝙ Fm indetermiatõʒ vt ſcʒ aliqͥta ꝑs ſube daret᷑ ad ſuſſẽ tationeʒ mĩſtroꝝ dei ſemꝑ fuit in pᷣcepto ⁊ de iure na⸗ ture.vt dictũ ẽ Geñ.xlvij. Sacerdotibo egipti cibaria ex hoꝝeis publicis pꝛebebant᷑. Scᷣm determĩationeʒ ðᷣo talis ꝑtis.ſ.decime ante legeʒ fuit in ↄſilio. In lege ðo fuit in pᷣcepto ſimpłr Exo.xxiij.⁊ ¶u. xviij. In tpe do gratie facte ſunt in precepto.cũ nccĩtas eſt vt petãt᷑ a miniſtꝛis.vel etiaʒ ſi nõ petunt᷑ dum tñ ſit cõſuetudo regionis. VUnde decretalis Alexã.ex te deci.⁊ primi. ADandamus quatenus parochianos veſtros moneꝛe 9 4.K) lle⸗ Roonas ſneri⸗ ſub ercoĩcati 9 vilricron cõ e ,ꝓuetibo molendinoꝝ piſ carioꝝ ſeno2 la na eccleſijs quibo debent᷑ cum inkegattate ꝑſoluãt. Itẽ ccretalis Innoc.iij.ↄcilij laterañ. Ille quippe decime nccio ſunt ſoluende ꝗᷓ debent᷑ er lege diuina vel ↄſuetu⸗ dine apꝛobata.qð.j.plenius determiabit᷑. Membrũ terciũ Onſequent querit᷑. vtꝝ preceptũ de deci mis ſit moꝛale: aut cerimoniale. ꝓbatuꝛ 2 cerimoniale.qꝛ nõ eſt ſcriptũ in corde oĩis. nõ eniʒ eſt ſcriptũ in coꝛde bomĩs: ꝙ debeat dare decimã vel vndecimaʒ. 7 ſic de alijs ali⸗ quotis.ᷣ precepta moꝛalia ſcripta ſunt in coꝛde hoĩs: vt dicit augꝰ.q̊ preceptũ de decimis nõ eſt moꝛale. g ẽ cerimoniale.4 Iteʒ preceptũ de ſabbato eſt cerimoni⸗ ale eo ꝙ ꝑ illud ſigniſicabat᷑ ſabbatũ.hoc eſt quies pe ctoꝛis ſeu mẽtis.Silr preceptũ de circũciſione fuit ce⸗ rimoniale:eo ꝙ ꝑ illud ſigniſicabat᷑ circũciſio coꝛdis. eadeʒ ratione preceptũ de decimis ẽ cerimoniale: qꝛ ignificat ꝙ ↄſummatio bonoꝝ opeꝝ danda eſt deo:ſi⸗ cut dicit glo. Aſido. S.ex. xxij.vt dictũ eſt S.4. Itez pᷣce ptũ fuit iudeis dare tecimas ⁊ pᷣmicias leuitis.vt ſcz eſſet cibus in domo dñi.Ergo cũ preceptũ ð primicijs ſit cerimoniale: qꝛ iam nõ mmanet. lr 2 preceptũ de de⸗ cimis eſt cerimoniale. 4 Item dicit b. Jacobo act. xv. Viſum eſt ſpũiſancto ⁊ nobis: nihil vltra imponẽ vo⸗ bis oneris ꝙ; hec nccia.vt abſtineatis vos ab immola ticijs ſimulachꝛoꝝ ⁊ ſanguine ⁊ ſuffocato ⁊ foꝛnicati⸗ one.ſᷣ̊ dare decimas oneroſuʒ eſt.̊ nõ eſt preceptũ cre dentibo degentibo. ̊ ſᷣm hoc:mõ nõ tenẽt᷑ laici dare de cimas.ergo preceptum de decimis non fuit morale. Contra.Auguſti.Decime ſunt tributa aĩaꝝ egen⸗ tium .ꝙ ſi decimam dederis:non ſolũ abundantiã fru⸗ ctuũ recipies: ſed coꝛpoꝛis ſanitatẽ. Si g̊ decime ſunt tributa: ad illas tenent᷑ boĩes. ſm illud Mathᷣ.xxij. KReddite que ſunt ceſaris ceſari:⁊ que ſunt di tro.Et ad roma.xiij. Cui tributum:tributuʒ ⁊c̃. Sed nõ tene mur nũc ad cerimonialia.ꝗᷓ preceptuʒ de decimis ñ eſt cerimoniale.¶ Itez que ſunt de lege nature non ſunt ceꝛimonialia. Sed oblatio decimaꝝ videt᷑ de lege natu re.quod videtur ꝑ boc ꝙ in temꝑe legis nature obtu⸗ lit abrabam decimas iacob. nec videtur aliquid di⸗ ctaſſe eis niſi natura. non ſunt cerimonialia.¶. Pre terea de iure nature eſt: vt faciat homo id quod oꝛdi⸗ natur ad ſaluteʒ anime.Decime vᷣo oꝛdinant᷑ ad ſalu- tem anime:vt patet in predicta auẽte aug.jᷓ ſunt de iu re naturali decime. non eſt preceptũ de decimis ceri⸗ moniale. Iteʒ augꝰ.Qui ſibi ant premiũ comꝑare: aut peccatoꝝ deſiderat indulgentiaʒ ꝓmereri:reddat ecimaʒ.⁊ de nouem partiw pauperiba faciat elemoſi nam. decime ſunt ad ſaluteʒ anime.2 inde vt prius. 4l Item Auguſti. Nolumus cum æo partiri decimas ⁊ ideo totum tollit᷑. Ex quo etiam videt᷑ ſolutio de⸗ cimax ſit moꝛale ⁊ non cerimoniale. Rñſio.Prece ptum de decimis eſt preceptum iudiciale.vnde non eſi dicendum moꝛale.quia ſᷣm ſuam deteꝛminatõʒ non eſi ſcriptum in coꝛde hoĩs:nec cerimoniale.quia nõẽ da⸗ tum principaliter in figuram ſignificatõis:ſed iudici⸗ ale.quia datum principaliter ſm rationem equitatis mutue diſtributõis.vt ſit equalitas dati ⁊ accepti int ſeminanteʒ ſpiritualis: ⁊ danteʒ tempoꝛalia. m quod poſſibile eſt.i Zam ĩ carnalibus.i.ĩ temꝑalibus neceſ⸗ ſaria fuit determĩatio:quia illa paꝛtibilia ſunt.in ſpi⸗ ritualibus vᷣo fuit impoſſibile.ij Lam ſpiritualia tota⸗ liter erogantur abſqʒ diminutione ſubſtantie donato⸗ ris.. Ad primo ergo obiectum dicendũ eſt.ꝙ prece⸗ ptum de decimis q;tum ad ſubſtantiã ſuã ſcriptũ eſt in coꝛde hoĩs.Cuilibʒ.n. dicit ↄſcientia ꝙ dãda ſunt tem poꝛalia eis qui miniſtrant ſpũalia.ſed non eſi ſcriptũ , ) . SI alEn 4 eνατοe 1 a mio al —— Sdoeoe — — S= e e 6: li 8: f 4 8 — — — 2 6 ELLLuneſtio quota ꝑs ſit danda.ſ̊ dñs taxauit decimã mlłtis ð cau⸗ ſis ſiẽ dictũ eſt .¶l. Ad ſecũdũ vo obiectũ dicimꝰ.q nõ eſt ſiłe de decimis ⁊ ſabbato ⁊ circuciſione caꝛnali.⁊ ẽ vuplex diſſimilitudo. Prima eſt. qꝛ nec ſabbatum:nec circũciſio carnalis inſtituta pꝛincipalr ꝓpter ſabbatũ pectoꝛis ⁊ circũciſionẽ coꝛdis: immo principalr ꝓpteꝛ allegoꝛicã intelligentiã. p̃ceptum.n.de ſabbato datũ ẽ ad ſignificandũ eternitatis ſabbatũ dandũ ꝑ xpᷣm. vñ cum venit ſabbatum eternitatis dandũ ꝑ xpᷣm. debuit Sabbatũ ðᷣo eternitatis tũc venit:qñ xpᷣs captiuã du⸗ rxit captiuitateʒ. Unde extunc debuit ceſſare litteralis obßuantia ſabbati. Similit circũciſio carnalis preci⸗ pue ſignificat generaleʒ circũciſioneʒ: que ẽ a culpa 2 a coꝛꝛuptione carnis.⁊ hec circũciſio erit in reſurrecti one. Oñ do venit hec circũciſio debuit ceſſare circũci⸗ ſio carnalis.pᷣ venit qñ xpᷣs ſurrexit.gᷓ extũc debuit cel⸗ ſare carnalis circũciſio.nõ eſt gꝗ̊ verũ ꝙ ꝓpter moꝛaleʒ ſignificatõʒ fuerit preceptũ de ciꝛcũciſione vel ſabbato cerimoniale:h̊ ꝓpter allegoꝛiam. preceptũ aũt de deci⸗ mis nõ hʒ niſi moꝛaleʒ ſignificatiõʒ. ⁊ ꝓpter h̊ ñ ẽ ſile. Alia cauſa diſſiłitudinis ẽ.ꝙ ipᷣa lr̃alis obbuãtia ſab bati vel circũciſionis caꝛnalis nõ eſt moꝛalis de ſe:ſed ipſa litteralis intelligẽtia vel obpᷣuãtia pᷣcepti de deci⸗ mis eſt moꝛalis. Ad terciũ dõm.qꝙ preceptũ de pri⸗ micijs moꝛale fuit:nec ceſſauit h manet ampliatũ.pᷣmi cie eniʒ paruũ ꝗd erant. nec erat determinatũ quantũ dDaret᷑ ꝓ pᷣmicijs: ſ̊ ꝓ libito ſuo dabat quis inter.xl.⁊ lx.ꝑteʒ. Loco aũt primiciaꝝ ſubieꝛũt quotidiane obla tiones.⁊ pᷣcipue oblatõnes que fiũt in tribo magnis fe ſtiuitatibo.ſ.paſcha penthecoſte ⁊ natiuitate dni.2õ dicit᷑ ꝗ̊ ceſſare preceptũ de primicijs cũ loco illiꝰ ſub⸗ ierit maius.. Ad quartũ ſiłr dõm.ꝙ dare decimas ñ eli oneroſuʒ in ſe:lz oneroſum ſit ꝑuerſis 2 incredulis Ncgelibo at qui credũt deuʒ eſſe veracẽ:facile ẽ 2 leneꝰ ſoluere decimas. dicit.n.ꝑ malach. phetã.ij. Inferte omẽʒ decimã in hoꝛꝛeũ meũ vt ſit cibus in domo mea: 2 pꝓbate me ſuꝑ boc dicit dñs. Sinõ aperuero vobis catharactas celi vt effundã bñdictioneʒ vſqʒ ad abun⸗ dantiaʒ. 2 increpabo ꝓ vobis deuoꝛantẽ: que ñ coꝛũ⸗ pet fructus domus velt iſſio facit ꝙ loluẽ de⸗ cimas nõ ſit oneroſuʒ fidelibo.õ reddẽtibo aũt pro⸗ mittit celũ ferreũ ⁊ terrã eneam. Soluendũ eſt ̊ꝑ in⸗ teremptioneʒz. S Nlembrũ quaꝛtũ Verit᷑ poſtea de quibo debeat dari deci⸗ ma.Et querunt᷑ circa hec tria principa⸗ liter. Primo.vtꝝ de turpit᷑ acꝗſitis de⸗ beat dari decima. Secundo.vtꝝ decime ꝑlſonales ſint in precepto. Tercio.vtꝝ decime predia les de minutis ſint in precepto. Articulus pꝛimꝰ Kimo igit᷑ querit᷑.vtꝝ de turpit᷑ acquiſitis vt de meretricio ⁊ fenoꝛe ſeu rapina debeat dari decima. e nõ videt᷑.naʒ dicit᷑ ꝓueꝛb. rxxj. Hoſtie impioꝝ abomĩabiles que offerũt᷑ ex ſcelẽ. ſuꝑ queʒ locum dicit b. Grego. Quicqd ĩ ti ſacrificio ex ſcelere offert᷑: omnipotẽtis dei nõ placat iꝛacundiaʒ 56; irritat. 4 Itez Grego. ſcriptũ eſt. Honoꝛa deum de tuis iuſtis laboꝛibo.qdð foꝛſan ſumptũ eſt de ꝓuerb.iij. NQui ̊ male aceipit vt q̃i bñ prebeat.ↄſtat ſine dubio dnm nõ honoꝛat.Si ꝙᷓ tam meretrix qᷓ; vſurariꝰma⸗ le accipit:̊ de illo nõ poõt deuʒ honoꝛare.ꝗ̊ nec decimã dare. ¶¶ Itez ecci. xxxiiij. Qui offert ſacriſiciũ de ſuba pauꝑis:qi qui victimat filium in ↄſpectu patꝛisſupeꝛ queʒ locũ dicit Grego. ex hoc facile ↄgnoſcit᷑ quantus apud cũ doloꝛ exaſ ꝑatur:q ei ſacrificiũ ex rapina tri buit᷑. Iteʒ ecci · xxxiiij. Ymmolantis ex iniquo obla⸗ — ceſſare litteralis obuantia ſicut diẽ augꝰ.ð Fauſtuʒ. . S tio eſt maculata. 4 Itez in eodeʒ. Dona iniquoꝝ ñ p⸗ bat altiſſimꝰ:nec reſpicit in oblatõibo iniquoꝝ.4! Itez Brego. Syngagrio epo. Qon eſt putanda elemoſina ſi pauꝑibus diſpenſet᷑ qð ex illicitis rebo acquirit᷑. Si nec dari decima. ger illicitis rebus acquirit᷑:⁊ nõ põt fieꝛi elemoſina.S Cont᷑.dicit hũana lex.q turpit fa⸗ cit meretrix:quia eſt meretrix. non tñ turpit accipit.S mer cedeʒ meretricij iuſte poſſidet.ſᷣ de iuſte poſſeſſo pᷣt iuſta fieri tributio.& dari decima. ¶. Itez ſicut dicit aug'. ad aurelianũ. Delictũ nõ debet immunitatẽ tri⸗ buere.⁊ coĩs animi ↄceptio eſt ꝙ nõ debeat eẽ ↄditiõis melioꝛis aliꝗs in eo ꝙ deterioꝛ eſt: nec ↄmodũ ↄſeqꝗ vñ penam meret᷑.Si ꝗ̊ vſurarius ⁊ meretrix tenent᷑ de in ſto negocio decim tribuere ⁊ etiam de predialibus.g Apter delictũ meretricij vel vſure non abſoluent᷑ a deci ma. Si vo dicat᷑ ꝙ a feneratoꝛibo ⁊ raptoꝛibo nõ dʒ accipi decima niſi de iuſte poſſeſſis.obijcit᷑. Eſto ꝙ ali quis vſurarius qui nihil hʒ niſi de vſuꝛa agrũ ſemiet. aut tenet᷑ ad decimã de fructibo illius agri: aut nõ. Si dicat᷑ ꝙ tenet᷑ in ↄtrariũ eſt illud qð ei ex fructibo acq ſitum eſt ex vſuꝛa. ⁊ ita totum funebꝛe ⁊ moꝛticinuʒ ẽ. nee de illo poterit dari decima. Si do dicat᷑ ꝙ nõ po teſt dari.̊ᷓ nec de poſſeſſionibo nec territoꝛijs quas co lunt iudei dabunt decimas:a lucrũ ex ſua impietate 2 peccato repoꝛtant. KRñſio.dm vel diſtinguẽduz.q; decimaꝝ alie ſunt prediales: alie ꝑſonales. Si perſo⸗ nales diſtinguendu eſt. Quia aut eſt tranſlatũ dñium pecunie decimande in accipientẽ: ⁊ non ↄpetit repeti⸗ tio:vt in meretrice aut hiſtrione.aut nõ eſt tranſlatuʒ vt in fure ſymoniaco raptoꝛe ⁊ vſuraꝛio.Si vo non eſt dñium tranſlatum:nõ tenet᷑ dare nec eccĩa reciꝑe põt. vñ ßin hoc dicit᷑ ecci.xxxv.poſtq dixit. Sanctifica de⸗ cimas tuas.ſubiunxit.oli offerre munera praua: ñ enim ſuſcipiet illa deus. Si vo tranſfert᷑ dñiuʒ: tenet᷑ dare:ſ̊ eccia nõ debet reciꝑe q;diu ꝑſona illa eſt in ſce⸗ lere ne videat᷑ eius aprobare delictũ.hinc dicit᷑ deut. xxiij.Qon offeres mercedeʒ ꝓſtibuli nec pᷣciuʒ canis. 7 canis põt dici hiſtrio. Si vᷣo penitentiam accipiat deſerat prauam vitaʒ: poterit eccĩa ⁊ ab hiſtrione ⁊ a meretrice pᷣteritas decimas reciꝑe.Quia ſicut dic̃ be⸗ atus Grego.ſuꝑ illud Job.xxviij. Ferrum de terra co litur ⁊c.nõ debet deſpici quis ſeꝑans ſe ab accuſatiõe terrena in eo qð fuit.quia iam incipit eẽ qð non fuit. Si vo ſunt cime prediales:indiſtincte quilibet pec⸗ catoꝛ ⁊ iudeꝰ ⁊ inuaſoꝛ tenet᷑ decimas dare:⁊ eccia li⸗ cite põt reciꝑe. Et rõ eſt. quia ille non dant᷑ intuitu ꝑ⸗ ſone:ſᷣ q̃i ex cẽſu debito predioꝝ.ñ decretal Alex. iij. er de deci.⁊ primi. Se terris quas iudei colũt rñ⸗ emus.vt eos ad decimas ſoluẽdas vel poſſeſſioni pe⸗ nitus renũciandos om̃i diſtrictõe compellas: ne foꝛte illa eccia iure ſuo valeat defraudari.4 VUnde ad illud qð obijcit de agro ſeminato de vſura.qᷓ;uis quidã dixe runt ꝙ eccia non debet d talibo decimas reciꝑe.quia ſicut qui ſeminat in bñdictione de bñdictiõe metet:ita qui ſeminat in maledictõibo maledictõʒ metet.tñ dðʒ eſt. ꝙ ⁊ ipſe vſurarius tenet᷑ dare:⁊ eccleſia licite pᷣt re⸗ ciꝑe.quia ipſe ꝓuentus fructuũ non ꝓuenit ex actõne vſurarij ſ̊ ex diuina largitate: 2 oꝑe quo multiplicat᷑ ſemen. Preterea hoc eſi debitum ratione predij: non ratione pꝑſone. Articulꝰ ſecũdus Einde querit᷑.vtꝝ decime ꝑſonales ſint in precepto. O non videt᷑. nam in lege dni ñ vident᷑ precipi niſi decime prediales ſiue de armentis. Leui. vlt. Omẽs decime terre ſiue de frugi⸗ bus ſeu de pomis arboꝝ dñi ſunt.⁊ iteꝝ. Oim deciaꝝ ouis ⁊ bouis ⁊ capre que ſub paſtoꝛis virga tranſeũt. quicꝗd decimũ venerit ſacriſicabit᷑ dño.¶ Itez dic de⸗ cretalis Inno.iij. cõcilij lateraneñ. Ylle decime necio . 1 6 ⁴) . = z. etleg⸗e 2 2 Sen 2 3 r ITrn ſler . vdiales. Iteʒ ſi ↄſuetudo ñ ẽ:⁊ indigeret miſter.ſ.ſacer 7 ſunt ſoluende:que debẽt᷑ er lege diuina:vel loci ↄſuetu dine approbata. Si g er lege diuina nõ precipiũt᷑ deci me ꝑſonales:nec etia in locis aliquibo niſi raro.ſ.vbi eſt ↄſuetudo.̊nõ tenet᷑ ꝗs ad decimas ꝑſonalẽs. Ytẽ vis ↄſuetudinis tanta eſt:vt nõ videat 'm Snno.a cul pa liberare nõ ſoluẽtes decimas etiã p̃diales.ꝙᷓ multo magis nõ ſoluẽtes decimas ꝑſonales. Cont᷑. Geñ. xiiij · Abrahaʒ de his que iuſie acquiſierat in beilo ve⸗ dit decimas Melchiſedech de oĩbo. Si & exẽplo abra⸗ he in quo primo inſtitutio facta eſt de ſolutõe dvecima⸗ rũ ſoluende ſunt decime.ꝗᷓ ꝑſonales decime debentur. 4 Iteʒ augꝰ. iurta h̊ dicit.d militia de artificio ð ne⸗ gocio redde decimas. 4. Itez Celeſtinꝰ.iij.e de deci. ⁊ primi.Reuera ſicut ſancti patres in ſuis tradũt ſcri⸗ ptis:de vino grano ⁊ fructibo arboꝝ.pecoꝛibo oꝛtis.ð ipſa negociatõe.⁊ de omniba bonis decime ſunt mini⸗ ſiris eccie tribuende. 4l Itez ideʒ ibidẽ. Fidelis homo de omnibo que licite põt acquirẽ decimas erogare tene tur. Rñlio. dom ꝙ decime tam ꝑſonales ꝙᷓ p̃diales ſunt in precepto.Eſi aũt drñtia inter pᷣceptũ affirma⸗ tiuũ ⁊ negatiuũ:ſicut pʒ ex alijs alibi dictis.qꝛ prece⸗ ptum negsatiuũ ſemꝑ obligat ⁊ ad ſemꝑ. preceptum vᷣo affirmatiuñ etſi obligat ſemꝑ: nõ tñ ad ſemꝑ v̊ ꝓ tẽꝑe 7 loco. Vnde illud preceptũ.ponoꝛa patreʒ in quo pᷣ⸗ cipit᷑ ſuſtentatio patris:obligat quẽlibet filiũ ſꝑ.nõ tñ ad ſemꝑ.niſi cũ tempꝰ ⁊ locus ſe offerant.vt ſi pat in⸗ digeat:vel a filio debitũ obſequiũ requiꝛat.ita dicẽdũ cum preceptũ de decimis ſit affirm atiuũ ſemꝑ obligat nõ tñ ad ſemꝑ.Dico ꝗ̊ iuxta decretalẽ Inno.ꝙ vbi cõ⸗ ſuetudo eſt tenent᷑ ſoluere decimas ꝑſonales ſicut ⁊ p⸗ dos a quo recipiũt ſacramẽta.⁊ peteret ꝓpter indigen⸗ tiam ſeu ſuſtentationeʒ. dico ꝙ tũc tenerent᷑ nõ ſolũ ad decimas prediales:pᷣ etiã ad ꝑſonales. Sũt.n.alique ciuitates in quibo habitant hoĩes qui ñ hñt predia.vt in inſulis maris: in quibo ſi nõ ſoluerẽt᷑ decime ꝑſona⸗ les cogerent᷑ miniſtri dei ex defectu mendicaꝛe.⁊ peꝛ h minus vacare diuinis.qð eſt contra illud pᷣs.Sumite pſalmũ ⁊ date tympanũ dicit᷑ laicis.hoc eſt. Sumite ſpũalia a miniſiris dei:⁊ date temꝑalia vnde ſuſiẽtẽt᷑. .,l Ad illud dᷣo qð obijcit.ꝙ in lege diuina nõ ẽ pᷣceptũ rñdendũ ꝑ interemptõʒ.quia etſi in illa ꝑte Cemi.vlt. nõ ſit preceptũ:tñ alibi dicit᷑ vniuerſalr decimas ⁊ pri micias ñ tardabis offerre Exo.xxij.⁊ ecci.xxxv.San⸗ ctifica decimas tuas. a poſt. Da altiſſimo m donatũ eiꝰ. Si ̊ ex dono dei poſſident᷑ oia q̃ acquirũt᷑ iuſto ne gocio vel arte.de illis decime dande eꝛunt.Ad alia vᷣo pʒ rñſio ex iam dictis. Aꝛticulus teꝛcius Oſtea querit᷑.vtꝝ minute decime ſint in pᷣ⸗ cepto. Ad qð ſic. Preceptum eſt vt de om̃i⸗ bus que ꝑtinent ad victum hũanũ homiĩies dent decimas. olt. leui. Omnes decimas terre ⁊c̃.vt de frumẽto ⁊ vino ⁊ hmõi.Si g eadeʒ eſt ratio in vno ⁊ ĩ omnibo.ꝗ̊ᷓ de omnibo tenent᷑ dare decimas.q̊ᷓ oleꝛib 7 granis.¶¶ Iteʒ Math.xxiij. Poſtq dicit᷑ de xeima tione mente ⁊ aneti.ſubdit dñs. Opoꝛtuit iſta facere ⁊ illa nõ omitteꝛe.q̊ de omnibo iſtis ⁊ ↄſimilibo minutis danda ẽ decima. ¶q Iteʒ malach.iij. dicit. Inferte oẽʒ cæcimã in hoꝛeũ meñ.qui omẽʒ dicit:nullam oĩno ex⸗ cipit.4 Item nos tehemur dare xecimã de temꝑe deo. Vnde dicit b. Grego. ꝙ quadrageſima ſumma obſer⸗ uatione eſt obuùda:quia ipſi dies decima ſunt anni. Si ̊ de dieb decima danda eſt: multofoꝛtius ⁊ deꝗ⸗ „ buſlibet aljs. Cont᷑. Dicit Inno.iij.ꝙ ille decĩe ne⸗ ceſſario ſunt ſoluẽde que debent᷑ ex lege diuina vel con ſuetudine approbata. Si ꝗ ſolutio decimaꝝ minutarũ non precipit᷑ in lege diuina: quia in veteri teſta.nihil determinat᷑ niſi tm̃ ee frugibo ⁊ pomis arboꝝ leui.vl. — — nec in pluꝛimis locis ↄſuetudo ẽ. ꝗᷓ ad ſolutõz minnta⸗ rum dcimaꝝ non tenent᷑ homĩes vbi non eſt conſuetu⸗ do. ¶q Itez ſi dicat ꝙ pter illud euangelij. Decimatis mentaʒ ⁊ anetũ ⁊c.⁊ poſt.hec opoꝛtini facere ⁊ illa nõ omittere.teneãt᷑ ̊ riani ad minutas decimas. In cõ trariũ eſt ꝙ dñs non loquebat᷑ nili de iudeis ⁊ ſm illũ ſtatuzʒ. Ende ꝑ hoc nõ põt habeꝛi ꝙ ꝓpier hoc teneant᷑ xpᷣiani ad minutas decimas.¶ Iteʒ ſi omẽs decime ⁊ minute ⁊ maioꝛes eẽnt nccio ſoluẽde.nihil eẽt dictu ꝙ ad diſtinctõneʒ faciendam dicit concilium laterañ.q; ille decime neceſſario ſunt ſoluende que debent᷑ ex lege diuina vel loci conſuetudine approbata. Ad ̊ dixe⸗ runt quidam. ꝙ de omnibus que renouantur quolibʒ anno tenent᷑ homines dare decimas: nõ tamen peccãt ſi non reddant veri nomis decimas.quia taxatio talis partis moꝛalis non eſt. ideo relinquit᷑ arbitrio ⁊ deter minationi eccleſie. Simili modo dicunt.ꝙ nõ peccant qui non reddunt minutas decimas:xbi non eſt cõſue⸗ tudo reddere tales decimas: nec petere.qua rõne opti me dixit papa: ꝙ peterent᷑ ſᷣm conſuetudinem patrie. Si tamen indigeret eccleſia vt peteret veri nomis deci mas: peccarent ſi non redderent. ¶¶ Ad illud qð pᷣmo obicitur. ꝙ eadeʒ eſt ratio in vno ⁊ in omnibus.mRe⸗ ſpondent per interemptõneʒ dicentes.q magis expꝛeſ⸗ ſum eſt de maioꝛ bus decimis qꝙᷓ; de minutis.ita ꝙ ma⸗ ioꝛes ecime ſunt in precepto. minoꝛes in conſilio:ni⸗ ſi cum determinatõne predicta ſi peterent᷑ in neceſſita te eccleſie.q Ad illud vo quod obijcitur de cuangelio. opoꝛtuit iſta facere ⁊c̃.dðᷣim q; referendum eſt ad illuʒ ſtatum in quo dñs loquebatur: qð eꝛat tempus legis. ſicut oꝓonebatur quo tempoꝛe minute decime ratõne generalis preceptionis legis ꝓphetie. Inferte omẽʒ decimam ⁊c̃.erant in pꝛecepto. Habebat.n.lex pᷣcepta iudicialia grauioꝛa ⁊ magis one:antia ꝙᷓ; euangeliuʒ. Vel poteſt dici.ꝙ iſtud qdð dicit opoꝛtuit non ſonat in debitum: ſed in conuenientiam.vnde ſenſus eſt.opoꝛ⸗ tuit.i.ↄueniens fuit.⸗¶!j Ad aliud vᷣo qð obijcit᷑ de tem⸗ poꝛe.dðm ꝙ ſolutio decime tempoꝛis non habetur ex⸗ preſſe ex iure legali: nec ex iure ꝓphetico: nec ex inre euangelico. habetur tamen ex interpretatione iuris le galis:ex ieiunio Moyſi.⁊ ex interpreiatõne iuris ꝓ⸗ phetici:ex ieiunio Helye.⁊ iuris euangelij: cx ieiunio xpᷣi de quibus habet interpꝛetari eccleſia.tamen ex ta⸗ libus non poteſt argui ꝙ teneamur ad cõſimilia: cum iſta in preceptis iuris diuini non inueniant᷑ expreſſa: ſed ſint ex inſtitutione ⁊ decreto eccleſie.¶ Sed contꝛa hoc qð dictum eſt S.ꝙ tenentur homies dare decimas de omnibus que renouant᷑ quolibet anno: obicit᷑.Qã diuerſis tempoꝛibus anni in eodeʒ oꝛto vel agro:agꝛi cole diuerſa ſemina ſerunt.S non tenerentur tales ad decimam niſi ſemel in anno. Cuʒ tamen dicat decreta⸗ D.E lis Clementis.iij·er de deci.⁊ primi.ꝙ cuʒ agriculto⸗ TPnæ res ĩ eodeʒ agro vel oꝛto diuerſa ſemina ſerunt.de oĩ⸗ bus fructibus decimas abſqʒ diminutione ꝑſoluant. ¶ Item pari ratione nec fructus aĩaliuʒ q pluries ſe⸗ tant in anno tenerent᷑ decimare.qð eſt contra legẽ Le⸗ uit. vlt. ¶ Preterea dðᷣm. ꝙ cum decretum decimarũ ante legem fueꝛit in conſilio vniuerſaliter.ſicut patʒ ex voto Yacob. In lege vo fuerit in precepto vniuerſalit. Tempꝑe gratie eſt ꝑtim in conſilio: ꝑtim in precepto. In precepto cum petit᷑z exigit᷑ ab eccleſia ſm cõſuetu⸗ dinem approbatam: vel eccleſie inſtitutioneʒ. In cõſi⸗ lio ᷣo cum non petitur: nec ex conſuetudine babetur: nec ab vniuerſali eccleſia iubetur. Et hoc dico genera liteꝛ qtum ad decimas minutas. Membꝛũ quintũ BSnſequẽter querit᷑.qñ debeat dari deci ma: ⁊cũ dare decimas ſit pꝛeceptũ affir⸗ matiuũ:nec obliget ad ſemꝑ. nõ tenent᷑ — — e⸗ , 6 W io. l is. e nq; 3. P m : n 48 gei 4 o ⸗ ſt. ⸗ 60 zir ſit⸗ bto⸗ jein⸗ ⸗ etur: et ſ Queſtio ſemꝑ ſtatim decimã ſoluere. Iteʒ aliquis ex negoci⸗ atione non lucꝛatur vno die foꝛſitan niſi denariũ vnũ. Simili modo nec in vna ſeptimana niſi paucos dena⸗ rios qui vix ⁊ cum parua vtilitate eccleſie poſſunt de/ cimari.q̊̃ de ratione non eſt vecimanda negociatõ ſta⸗ tim:quia ex hoc vel paruũ vel nullum cõmodũ eccleſie ueniret. fructibus ꝑceptis vel acquiſitis non tenet oluere decimas. Contra. Quod ſine deteꝛmiatõne temꝑis debet᷑: ſtatim ſoluere tenemur. j ſlatim fructi⸗ bus ꝑceptis tenent᷑ decimã ſoluere.¶ Ieeʒ diẽ decreta lis Alerx.iij.extra de deci.⁊ primi.Alandamꝰ vt deci⸗ mas ſtatim fructibo collectis ꝑſoluant. Ztez querit᷑. vtꝝ licitum ſit priuſꝙᷓ ſoluat᷑ decima mercenarios vel ſeruientes ꝓ ſeruitio ſuo de frugibo remunerare. videt᷑.quia cõmune eſt emolumentũ fructuũ poſſeſſo⸗ ris ⁊ eccleſie.̊ coĩter debent remuneratõeʒ ſeruiẽtiuʒ Fm ꝙ cõpetit:vt ſit equalis ratio dati ⁊ accepti.q Cõ⸗ tra.decretalis Alex.iij. Quidaʒ hoĩes ſeruientibus 2⁊ mercenarijs d frugibus non vcimatis debita totius anni ꝓ laboꝛibus ſuis impendũt.tunc demum de reli⸗ vuo decimam ꝑſoluentes.mandamus vt dcimas ſta⸗ tim fructibus collectis ꝑſoluant: ac de ſubtractis di⸗ gnam ſatiſfactioneʒ exhibere ꝓcurent. Itez querit vtꝝ deductis expenſis prius decime debito modo ſol⸗ uant᷑.Qð videt᷑.qꝛ quicũq; eſt ꝑticeps in ꝓuentu ⁊ lu cro: debet ꝑticeps eſſe in expenſis de equitate natura⸗ li.ᷓ cum eccleſia ſit ꝑticeps in ꝓuentu debet etiaʒ ꝑti⸗ ceps eſſe expenſaꝝ.̊ ante decimaʒ deducende ſunt ex⸗ penſe.¶ Cont᷑.decretalis Celeſtini.iij. Diſtricte pꝛeci pimus anteꝙᷓ; deducatis expẽſas: decimas eccleſijs ad quas ꝑtinent cum integritate debita ꝑſoluatis. Itẽ querit᷑vtꝝ prius ſit ſoluendus cenſus vel tributuʒ do mino temꝑali qᷓ; dccima ſacerdoti. Oð videt᷑.nam po teſtas terrena ſicut pʒ ex precedentibo:primatũ habet in poſſeſſione terrena., z pꝛimatum debet habere ĩ tri buto ſibi debito poſſeſſionis terrene.Pꝛimo & erit ſol nendum tributum qᷓ; cimam ſaceꝛdoti.qð videtur ex oꝛdine verboꝝ dñi innui Math.xxij. Reddite q̃ ſunt ceſaris ceſari:⁊ que ſunt dei deo.¶ Cont᷑.Concilium generale ſub Inno.iij.extra ð deci.⁊ pꝛimi.Statuimꝰ vt exactioneʒ tributoꝝ ⁊ cenſuum pꝛecedat ſolutio de⸗ cimaꝝ. Item querit᷑.ſi furtiue vel violent rapiatuꝛ totus aceruus de area ante ſolutõʒ decimaꝝ. vtꝝ tene atur poſſeſſoꝛ ad ecimaʒ acerui ſoluendã eccleſie. A¶ld qð ſic. Oñiuz decime reſidet penes ecciam etiam ante ſeꝑationeʒ: nec tenet᷑ ruſticus eam cuſtodire niſi ſieut ſuam.j ſi amitti vel aufert᷑:eccleſie aufert. ꝗ¶ Cõtra. Statim collectis fructibo debet decima dari. ſicut diẽ Alex.iij.̊ quia ſtatim non ſoluit ruſticus:ideo ablata eſt. ruſticus eſt cauſa ſubtractõnis. Stenet᷑ eccleſie. SZtez querit᷑ſi aliquis vendat aceruũ ante ſolutõez xcime.vtꝝ quis tenet᷑ ad ſolutõʒ.i Lam ſicut dicit cõ⸗ cilium generale. Si res indecimata tranſit cũ ſuo onẽ cum res iſia ſit indecimata:emẽs eam tenet᷑ ad decĩaʒ. 4 Itez vendens vendit rem ꝓpriam ⁊ xæcimã.ꝗ̊ frau⸗ dat ecciam a xecima.g tenet᷑ eccleſie de decima. 4 Itezʒ ſi vterqʒ tenet᷑ ad decimã: ꝗᷓ eccia habebit duplicẽ de⸗ cima.cum ei non debebat᷑ niſi vna. gᷓ eccia ſuum reci⸗ piet cum augmento. qð ẽ magnũ inconueniẽs. Ke⸗ ſponſio. Diſſinguendũ. ꝙ ſunt xæcime ꝑſonales 2 pdi⸗ ales. Becime ꝑſonales debent dari eo tem ꝑe quo ma⸗ ioꝛ cõmoditas ꝓuenit eccie.2 ideo dicũt ꝙ pñt dari in fine anni.vt ſic maioꝛ cõmoditas ꝓᷣueniat eccie qᷓ ſi ꝑ minutias ſoluent. DBecime vᷣo pꝛediales ſtatim debent dari cum fructus pcipiunt᷑: ⁊ anteqᷓ ſoluant᷑ mercena rijaz anteqꝙᷓ deducat᷑ erpenſe: ⁊ onteqꝙ ſoluat᷑ cenſus vł tributum: 2 anteqꝙ negligentiam inde aliquid furto rel rapina poſſit auferri: ⁊ anteqꝙᷓ res indecimata alie netur vel vendatur, ſicut dicũt iura predicta. 4 Ad il⸗ lud ̊ qʒ primo obijcit.q affirmatiuũ eſt: ꝓpter boe non obligat ad ſtatim. Dicendũ ꝙ non ſequit᷑.quia ſie eſt preceptum vt cum decima ſoluitur tali temꝑe ſolua tur. Vñ ipſa circumſtantia tempis includit᷑ in pcepto Fm determinatõneʒ eccie.¶ Nd aliud dᷣo quod obijcit de perſonalibo decimis: iam reſponſuʒ eſi.quoniã nõ eſt ſimile. Qaʒ de voluntate eccĩe eſt vt ꝑſonales deci⸗- mne non ſoluantur ſtatim: ſed cum magis expedit. De voluntate vᷣo eccie eſt vt pꝛediales ſoluãtur ſiatim. ga oc magis ſibi expedit. nullus autez poteſt rem vltra voluntateʒ dñi ſui detinere.4 Ad aliud do qð querit e lolutione mercenarioꝝ: etiam deductione expen⸗ ſarum. Reſpondẽdum m decretalẽ Inno. iij extra de deci.⁊ primi.reprebendentis illos qui ſumptus agri⸗ culture ante ſolutioneʒ decime deducunt 2 poꝛtionem fructuum in mercedez cultoꝝ ſeꝑant:dicẽtis ſic.Cum deus cuiꝰ eſt terra 2 plenitudo eius. oꝛbis terraꝝ ⁊c̃. deterioꝛis ↄditionis eſſe nõ debeat qᷓᷓ dñs tempoꝛalis. Cuiꝰ ſtatutum de terris quas exhibʒz alije excolendis non quidẽ deductis ſumptibo: aut ſemĩe ſeꝑato neceſ⸗ ſario cum integritate ꝑſoluitur: nimis ꝓfecto videtur iniquũ.ſi decime quas dens in ſignũ vniueꝛſalis domi nij ſihi reddi p̃cepit: ſuas eẽ decimas aſſeuerãs occaſi one pᷣmiſſa diminui valeãt.cũ debita ſit ſolutio decia⸗ ruũ.⁊ ſubdit. De cũctis oĩno ꝓuẽtibo decime ſunt red⸗ dende.ſicut colonꝰ de ꝑte fructuũ que ſibi remanetra tione culture.ſic ⁊ dñs de poꝛtione quam ꝑcipit ratõe terre decimam reddere tenet᷑.¶ Ad ea vo que obijciũt᷑ dðm ꝙ eccĩa nõ ꝑcipit decimas ſicut coẽʒ ꝓuentũ:im⸗ mo ſicut cenſum dñi generalis auẽte diuina.⁊ ivᷣo ab omni ↄditõne ⁊ debito eſt libeꝝ ſtipendiũ decimarũ. Si aũt querat᷑. vtꝝ circa res acquiſitas prius ſunt expenſe deducende qᷓ ſoluat᷑ decima. Rñdet Inno.iij. de deci.quia aut acꝗrunt᷑ de pecunia deeimata aut nõ.Si nõ acquirũt᷑ de pecunia decimata nõ ſunt dedu cende expenſe añ ſolutioneʒ decime. Si vᷣo ſunt acqui ſite de pecunia decimata pꝛius ſunt deducẽde expenſe. Si auteʒ querat᷑ ſimilit.vtꝝ expenſe que fiũt ꝓ fru⸗ ctibus ꝑcipiendis de pecunia decimata ſint deducen⸗ de. Rñdet Inno.ꝙ non. Et ratio eſl.quia ſemper fru ctus tranſeunt in dñiuʒ illoꝛum ſalua decima.nec poſ⸗ ſunt alienare fructus miſi cum onere decimaꝝ. Et hẽ qð ꝑ diſtinctioneʒ dicit IOnno.iij.extra de deci.⁊ pᷣmi. Z circa res acquiſitas vel factas de pecunia decima ta cum ipſe venduntur credamus deducendas expen⸗ ſas ⁊ de reſiduo quaſi de lucro decimas ꝑſoluendas. vt ſi vendatur domus.ager.vinea.clybanus.molendi nũ.grer.aut quelibet merces.expẽſas tamen que fiũt ꝓ fructibus ꝑcipiendis ex illis de quibo fructibo ꝓue niũt nõ credamus deducẽdas etiam ſi fuerint decima te.qm̃ ſalua decima fructus efficiunt᷑ eoꝛum qui faciũt ipſas expenſas. Fructus auteʒ alienari poſſe nõ credi mus niſi cum onere decimaꝝ.nec pro reſlaurando de⸗ trimento quarũlibet reꝛum:ex quibus decime perſol⸗ nũtur credimus deducendas expenſas de ꝓuentibus decimandis.quia penes dominiũ res ꝑmanent reſtau⸗ rande. ¶¶ Ad illud vᷣo quod obijcit. vtꝝ ſolutio cenſus vel tributi debeat precedere ſolutioneʒ xecime. qꝛ tem poꝛalis dñs primatum habet in terrenis. Dicendum non. 1 rõ eſt.qꝛ que eſt comꝑatio dñi terreni àd cele em: ea eſt comꝑatio dominij ad dñiuʒ. Terren eniʒ dñs bhʒ dñiuʒ ꝑticulare 2 tranſitoꝛium 2 ſubiectus do mino celeſii.dominiũ vo celeſte eſt perpetuũ 2 genera⸗ le.Quia g̊ decima ſoluitur ſacerdoti vicario dei in ſi⸗ gnum celeſtis ⁊ gencralis dominij. ideo ſolutio decdime debet pꝛecedere ſolutioneʒ cenſus.⁊ etiam ipſe cenſus ⁊ tributum decimari debet.quia ⁊ ipſum dominiũ tem ꝑale obnoxium eſt domino celeſti.ſi receptus fuerit cẽ⸗ ſus ante ſolutioneʒ decime.EIñ Innoc.iij. in concilio laterañ.extra de decimis ⁊ primi·Cuʒ in ſignum vlis dñij quaſi quodam titulo ſpeciali dominꝰ decimas re⸗ —— — veh f 4 ſeruauit: nos ⁊ ecciaꝝ diſpendijs? aĩaꝝ piculis obui are volentes:ſtatuimꝰ vt in p̃rogatiuã dominij genera lis exactioneʒ tributoꝝ ⁊ cenſuũ pᷣcedat ſolutio deci⸗ maxꝝx.vel ſalteʒ hi ad quos cẽſus vel tributa indecima⸗ ta ꝑuenerint.qm̃ res cum onere ſuo tranſit: ea ꝑ cenſu raʒ eccleſiaſticã decimare cogant᷑ eccleſijs quibo de iu⸗ re debentur. 4I Ad illud vo qð querit᷑.ſi furtiue vel vi olenter rapiat᷑ totus aceruus de area ante ſolutõʒ de⸗ cime. vtꝝ teneat᷑ poſſeſſoꝛ ad decimã acerui ſoluendã eccleſie. Rñdet᷑ꝙ ſi ruſticus erat in moꝛa ꝑ negligen⸗ — tiam: vel ꝑ cauſaʒ aliam indebitã temꝑe violenne vel furti:tenet᷑ ad totam decimã totius acerui ſoluendam eccleſie. quia ym iura ſi er moꝛa ſoluendi debiti acci⸗ dat piculũ rei que debet᷑: ꝑiculũ 2 detrimentũ eſt eiꝰ ꝑ queʒz fit illa moꝛa.tñ eccĩa dabit ruſtico ſuas actiones ptra violentum. 4 Si vo eccia erat in moꝛa.aut ꝓpter moꝛã illam amiſit ruſticus ſuũ:aut nõ.Si nõ ſᷣ ꝗa ita otigit: eccleſia de reſiduo recipiet tm̃ decimã. Si ſic vt quia ꝓter moꝛam eccleſie euenit ꝑiculuʒ.qꝛ nõ aude⸗ bat ruſticus tangere fructus nõ decimatos.⁊ ideo nõ repoſuerat fructus quos aliter repoſuiſſet in locuʒ ſe⸗ curum.tunc decima ſicut dicũt totalit cedit in ꝑiculuʒ eccleſie.eccia.n. non debet peteꝛe lucx cũ damnis alio⸗ rum. 4l Ad vltimũ qð querit᷑ de venditõe acerui añ ſo lutõʒ decimaꝝ. Rñdet᷑ ꝙ tam vendens qꝙ; emens tenet᷑ ad decimas.vendens ꝓpter dolum quẽ cõmiſit. emens quia hʒ reʒ que obnoxia eſt decime. Et ſicut dicit In⸗ nocẽ.fructus non pñt alienari niſi cum onere decima⸗ rũ. Vnde põt eccleſia petere a quo maluerit.tñ ſi obti nuerit a venditoꝛe quo ad ecciaʒ liberatꝰeſt emptoꝛ vł ecõuerſo.Abſit.n.qꝙ eccia ſuum recipiat cũ augmẽto. 4 Si tñ querat᷑.ſi vnus ſoluit decimã emptoꝛ vel ven⸗ ditoꝛ:vtꝝ vnus teneat᷑ alteꝛi.DOiſtinguit᷑ſi emptoꝛ fue rit boneſidei ⁊ ſoluit decimã:tenet᷑ ei venditoꝛ.Si fuit malefidei nõ tenet᷑ niſi expreſſe dictũ fuerit ⁊ cautuʒ.ſᷣ tñ vterq; debet agere pnĩam de dolo ⁊ q̃i furto:qꝛ ↄtra⸗ ctauerũt decimã inuito dño. In foꝛo tñ pnĩali tutũ eſt ꝙ ſi emptoꝛ ſoluit decimaʒ:venditoꝛ ſibi reſtituat:niſi foꝛte in caſu ſcʒ ſi emptoꝛ non inuenit᷑ ceptus ĩ re.qꝛ adhuc bñ valet precinñ. Membꝛũ ſextum . Oſtmodũ queꝛendũ eſt quibus danda ſit decima ſeu ꝗ pñt decimã reciꝑe ſeu poſ⸗ ſidere.Et querũt᷑ plura. Primo.vtrum gaauiiiici pñt dvecimas reciꝑe. Scðo.vtꝝ reli gioſi. Tercio.vtꝝ clerici qui hñt aliunde ſufficiẽs ſti⸗ pendiũ.Quarto.vtꝝ vna ecciĩa poſſit acciꝑe decimas dx territoꝛio vel ꝑſona alterius eccie.Quiĩto.vtꝝ pau⸗ peribo ſit ſoluenda decima. Sexto. vtꝝ dño pape ſint Pluende tecime decimaꝝ. Arirticulus prunus Rimo querit᷑.vtꝝ laicus poſſit decimã re⸗ cipere ſeu poſſidere. Ad qð ſic. Hieroꝰ.ad Damaſuʒ. tua beatitudo queſiuit:vtꝛũ vſus decimaꝝ ⁊ oblationũ poſſit ſecularibo ꝓuenire. Nonuerit veſtra ſanctitas oino non licere ꝓteſtantibo hoc homibus diuinis auẽtibus eanonũ paternoꝛum: qᷓobꝛeʒ ab his ſunt male detenta que diuini iuris eſſe noſcũt᷑.¶ Itẽ Grego.Deecimas a laicis poſſideri apo ſtolica auẽte ꝓhibemus.ſeu.n.ab epᷣis vel regibus ꝗ⸗ huſlibet ꝑſonis eas acceperint:niſi eccie reddiderint: ſciant ſe ſacrilegij crimen cõmittere: ⁊ eterne damnati onis ꝑiculũ incurrere. Item Qume. xviij. Nilijs Le ui dedi omẽs decimas iſrael in poſſeſſioneʒ ꝓ miſieꝛio quo ſeruiũt mihi in tabernaculo.ꝗᷓ poſſeſſio decimarũ iuris leuitici eſt.ꝙ̊ quicũq; laici decimas poſſidẽt:vſuꝛ pant qð eſt iuris miniſtroꝝ dei.¶ ISteʒ Inno.iij.ĩ ↄci⸗ lio laterañ.Prohibemꝰ ꝙ ne laici decimas cũ aĩaruʒ diculo detinentes in alios laicos poſſint aliquo mods tranſſerre.ſi quis vpᷣo receꝑit⁊ eccie nõ reddiderit xp̃ia na ſepultura priuetur. Contra videt᷑ dicere expᷣſſe Inno.iij.ꝙ laici poſſunt tenere decimas in feuduʒ ab ecciĩa.er te his que fiũt a prela.ſine ↄſen.capi.In late rañ.oↄcilio eſt inhibitũ: ne quelibʒ ꝑſona religioſa ec⸗ cleſiaſticas decimas de manu laicoꝝ ſine conſenſu ep̃i recipiat.pꝑ qð indirecte datur intelligi:ꝙ ſufficit ↄſen⸗ ſus ep̃i vt licitũ ſit eccie decimas reciꝑe de manu laico rum.hoc aũt intelligimus de illis decimis que laicis ĩ feudum ꝑpetuo ſunt cõceſſe.¶ Itez conſuetudo gene⸗ ralis bʒ que eſt optima legũ inteꝛpꝛes.ſicut diẽ Inno. ey de 2ſuetudine.q milites decimas recipiãt ⁊ hẽant. S vi ↄſuetudinis poterũt decimas reciꝑe.4l Item ſuꝑ illud math.xviij. Si peccauerit in te frater tuꝰ ⁊c. dic glo. peccat qui fratreʒ peccantẽ videt ⁊ tacet.ſic ꝗ pec⸗ canti non indulget. Si gᷓ laici ꝑcipiendo decimas pec⸗ cant moꝛtalr:peccat generalis eccia tacẽdo⁊ nõ repe⸗ tendo.Si generalis eccia nõ peccat:relinquit᷑ ꝙ lai⸗ ci retinendo decimas ex ↄſuetudine ñ peccãt.4 Item ſi dicat᷑ ꝙ eccia tacet ꝗpter ſcandalũ.timet enim: ꝗa ſi exigeret decimas a militibo ne ſcandalũ eccie veniret. Cont᷑.ſicut dicũt auẽtes. Veritas iuſticie nõ eſt ꝓpter ſcandalum dimittenda.ſicut nec veritas vite nec veri⸗ tas doctrine.Si & de veritate iuſticie eſt vt detentoꝛes reꝝ ecciaſticaꝝ ꝑ cenſuram ecciaſticaʒ eaſdem res ec⸗ cleſie reſtituere compellant᷑ eceie. ꝙ non obſtante aliq tenetur eccleſia laicos ad reſtitutiõʒ compellere.⁊ ſi ñ facit peccat.̊ cum hoc nõ faciat: nõ eſt ↄtra veritateʒ iuſticie laicos decimas poſſidere. Ad hoc dixerunt quidaʒ iuriſꝑiti diſtiguẽtes.qꝙ decime duplici iure de⸗ bent᷑ eccleſie.ntuitu diuini obſequij in eis pᷣſtiti.vnð xviij. Qume. Iilijs leui dedi oẽs decimas iſrael ĩ poſ⸗ ſeſſioneʒ ꝓ miniſterio quo ſeruiũt mihi in tabernacu⸗ lo federis.⁊ poſt. Solis filijs leui mibi ĩ tabernaculo ſeꝛuientibo:⁊ poꝛtantibo peccata ꝓpti. legitimũ ſempi⸗ ternum erit. hoc iure cum ſit mere ſpũale non poſſita laico detineri.quia tale ins non cadit in laicũ. Itẽ de⸗ bent᷑ in ſignum vniuerſalis dominij vt habitũ eſt S.q. ꝓrima.⁊ hoc iure cum ſit ciuile:cadere pñt in laicuʒ. nõ tñ vniuerſaliter.i.nõ quo ad ꝓprietateʒ:h̊ qͥ ad fru⸗ etuũ ꝑceptioneʒ. Hodie tñ a temꝑe lateran.cõcilij ſub Alex.nullo modo valet collatõ decimaꝝ facta eis.Cũ talis alienatio vel infeudatio ibi prelatis fuit penitus interdicta.vnde non ius ſpũale nec ꝓprietatis:ſed ꝑci piendi fructus temꝑales fuit ↄceſſum ante dictum cõ⸗ ciliũ militi in feudũ.⁊ ſi ipſe bñ viuat ⁊ defendat ecele ſiam ſicut fidelis vaſallus põt excuſari: ałs ſi vnũ iſto rum defuerit: in piculo aĩe ſue tenet. ¶ Alij dicunt ꝙ nullo tꝑe poterũt dari in feudum etiaʒ quo ad ius tꝑa le ſeu ciuile: ita ꝙ tranſirent ad heredes ſicut feuduʒ. Inutiliter.n.tunc ius ſpũale reſidet apud eccleſiã:ꝗqa ſicut ſine anima non poteſt viuere coꝛpus: ita ſine tpꝑa libus ſpũalia non pñt conſiſtere. AZid aliud qð obij⸗ citur ꝑ decretaleʒ Inno.ꝙ decime laicis in feudum ꝑ⸗ petuo conceſſe ſunt.intelligit de ↄceſſione que eſt de ſa cto:nõ de ↄceſſione que eſt de iure.¶ Ad ſecudũ vo qð obijcit᷑ de ↄoſuetudine.dom ꝙ ↄſuetudo nõ poteſt pre⸗ ualere ↄtra ius diuinũ: nec etiã ↄtra ius canonicũ.vt dicit Hiero.ad Luciniũ.Lraditões ecciaſtice obẽuã de ſunt:nec alioꝝ conſuetudine:alioꝝue cõtrario moe pßt ſubuerti.Et Nico. papa diſ. xij. Cõſuetudines ob ſeruande ſunt ſi illis nõ obſtat canonica auẽtas.ꝛe terea cũ laicos reciꝑe decimas ſit ↄtra canonicã ſancti onez: nullo modo ſit licitũ ꝓpter ↄſuetudinẽ.4¶ Ad ali ud vᷣo quod obijcit᷑ ꝙ videt᷑ peccare eccia ꝙ; non arcet vel coꝛigat detentoꝛes decimaꝝ:neq; dʒ dimittẽ ꝓgteꝛ ſeandalũ.dðm ꝙ ẽ ſcandalũ ꝑticulare: ⁊ ſcãdalũ gene rale. Ipter ſcandalũ ꝑticulare ñ eſt veritas iuſticie di⸗ mittenda nec differenda: ſed ꝓpter ſcandalũ generale — — — —— — — — — — — — — — ,— — — = — — — — ⸗ –— —, oſen laicn cig gene⸗ Hno. dan. nſip ·die r pe⸗ i⸗ n ſi N des dec⸗ ali⸗ Alß iute erunt rede⸗ n pof, dch⸗ pi 16 e⸗ : n ſub Ci gius ddte mC teete ſiiſo ng ih chz. ,4 e bi⸗ 7 eſa re⸗ Nt fni noe cb Pe iti ddi reet 10 N Nueſtio quoſcʒ timet᷑ ſciſina vel generale piculũ. differeda eſft 7 mitiganda.qꝛ in talibo ſicut dicit aug.hoc ſolũ bene agimus vt vita boĩm coꝛꝛigat᷑. In generali aũt ſcãda⸗ lo non ſequit᷑ coꝛectio vel delinquẽtis vel alioꝝ.iõ ꝓ⸗ pter generale ſcãdalũ ſuſpendẽda eſt repetitio decima rũ.qð ſequeret᷑ ſi vniuerſalit a militibo fieret repetitõ ꝑ eeciaſticam cenſuraʒ. Vnde augꝰ. dicit ʒ epłaʒ per⸗ meniani.Oñ crimen notum eſt 2⁊ ab ommibv execrabi⸗ le apparet: vt vel nullos ꝓꝛſus vel nõ tales habeat de⸗ fenioꝛes per quod poſſit ſciſma ↄtingere:nõ doꝛmiat ſe ueritas diſcipline. Iteʒ augꝰ. Monifacio. Abi ꝑ gra⸗ ues diſſenſionũ ſciſſuras nõ huiꝰ aut illius hoĩs vᷣ pln rimoꝝ ſtrages iacent: detra bendũ ẽ aligꝗd ſeueritatis: vt maioꝛibo malis ſincera caritas ſubueniat.t᷑ hoc Oſalubrit᷑ ⁊ meritoꝛie ceſſat eccia a repetitione dveciaꝝ que a laicis detinent᷑. Sed querit᷑ te ſoluentibo de⸗ cimas militibo.Qaʒ cũ milites detineãt decimas que debẽt᷑ clericis:raptoꝛes ſunt.̊ ſi ita eẽt ꝙ aliꝗs raptoꝛ raperet de aceruo frugũ que ſunt in campo:nihilomi⸗ nus tenet᷑ agricola reſiduũ tecimare. cũ milites ra⸗ ptoꝛes ſint decimaꝝ: ⁊ hoc ſciant agricole. videt᷑ ꝙ da ta decima militibo debeant de reſiduo dare decimã ec⸗ cleſie.ꝗ Ad hoc dom.q; nõ eſt ſimile. eccĩa.n.ſuſtinet: ꝙ milites habeãt ⁊ diſſimulat: ⁊ qᷓdiu cccleſia diſſimu⸗ lat nõ tenet᷑ quis eccĩe reſiduũ decimare.excuſat᷑ eniʒ ꝑ diſſimulatõeʒ eccie.dũmodo ſit in hac volũtate: ꝙ ſi eccleſia peteret libentius daꝛet eccie qᷓ; militibo. Itẽ querit᷑ de militibo Catalonie:qui nitunt᷑ ſe tueri priui legio aplice ſedis indulto.vt dicũt comiti Harthino⸗ neñ.in fauoꝛeʒ xp̃ianitatis ⁊ ſidei catholice.vt ſcʒ deci mas oĩm locoꝝ que pagais expulſis reduceret ad cul tum di:poſſet licite retinẽ ⁊ int᷑ milites ⁊ pᷣncipes ter⸗ re qui eum inuarent ad hoc diuidere. ¶¶ Itez poſito ꝗ poſſint:nũquid er illo generali priuilegio ꝑceptõe po⸗ terũt petere decimas noualiũ que facta ſunt poſtea vł fient:vel illaꝝ rerum de quibo antigtus nõ cõſueuerũt dari decime.vt de oliuis ⁊ ſilibo.¶ Ad hoc dm.ſal⸗ uo melioꝛi iudicio.ꝙ ſi priuilegiũ fuit ſibi ↄceſſuʒ imꝑ petuuʒz ⁊ ſuis ſucceſſoꝛibo:ita ꝙ fuit reale.⁊ ꝓpter tam fauoꝛabileʒ cauſaʒ ⁊ a ſede aplica pñt licite tenere:vł ad tempꝰ vel imꝑpetuũ iuxta foꝛmaʒ in priuilegio ex⸗ preſſaʒ. Fallit tn hoc ĩ q̃tuoꝛ caſibo. Primus ſi poſtea abuſi ſunt priuilegio: impugnãdo ſcʒ ecciam quam de fendere tenebant᷑:vel nõ iunando ꝓ poſſe ad amplian dũ ↄtra paganos cultũ fidei xp̃iane. Sedne.ſt fecerũt ſcient᷑ poſtea ↄtra priuilegiũ. Lercius.ſi ꝑ illud puile gium grauata eſt enoꝛmiter ecciĩa in cuiꝰparochia pre⸗ dia ſita ſunt.Quaꝛtus.ſi renũciaueꝛũt illi pꝛiuilegio. Addo quintũ caſuʒ videlʒ.ſi cõmiſerũt aliqð enorme ↄtra ecciam a qua tenebat feudũ.videlʒ occidendo vel mutilando auſu temerario ꝑ ſe vel ꝑ alios rectoꝛẽ vel alium clericũ eiuſdeʒ eccie. Ad hoc dvᷣm.ꝙ non pñt petere decimas nonalium immo debent ſolui eccleſie. quia talia prinilegia artanda ſunt:nõ amplianda. de/ cimas aũt illaꝝ reꝝ que non ↄſueuerũt deeimari.vide tur aliquibo ꝙ pñt petere ipſi milites.eo ꝙ eis ab anti quo terra illa fuit decimabilis: ⁊ vna ⁊ eadeʒ res ñ de⸗ beat duplici iure cenſeri. ſicut dicit decretalis Innoc. Sed ddðm.ꝙ illud verum eſt ĩ monaſterio vel eccĩa.ſe⸗ cus foꝛte poſſet dici in laico ad ſilitudineʒ eius qð di⸗ ctum eſi de noualibus. Vnde dicit lex bůana: ꝙ fun⸗ do vendito exceptis lapidicinijs non vident᷑ ꝑ illaʒ ex⸗ ceptioneʒ excepte niſi lapidicinie que tunc apparebãt. lʒ plures alie eſſent in fundo que nõ apparebat: ſed ꝗa in ambiguo ſꝑ tutioꝛ via eſt tenenda: ↄlulendũ ẽ vt ſol uatur eccie parochiali. Articul ſecũdus Einde querſt᷑.vtꝝ religioſi poſſint recipeꝛe xcimas. Et querit᷑ ð templaꝛijs ⁊ boſpita⸗ lj. larijs.quia ſi ſolũ leuitis ex iure diuino ꝑtinet receptõ decimaꝝ Qume. xviij. cũ templarij ⁊ hoſpitalaꝛij ñ ſint lenitici generis: recipiendo decimas vſurpant quod ẽ iuris alieni. ¶ Simili modo obijcit᷑ de monachis.ꝗa ſi ecime debent᷑ miniſtris eo ꝙ ſeminãt ſpũalia.cũ ipi nõ ſeminẽt ſpũalia:iniuſtũ eſt ꝙ ipſi ꝑcipiãt carnalia. S ꝙ ipſi ꝑcipiant decimas.4l Itez expreſſe dicit᷑ Nũe. xviij. Solis filijs leui mibi in tabeꝛnaculo ſᷣuientibꝰ poꝛtantibo peccata ppli:dedi decimas iſraelis. cũ re⸗ ligioſi nõ ſint leuite qui poꝛtent peccata ppłi:qꝛ nõ bñt curanu. relinquit᷑ ꝙ ↄtra ius diuinũ recipiũt decimas. Iteʒz dicit canon Leonis pape.xvj.q.j. Oecimas iu ſio oꝛdine nõ tm̃ nobis:̊ ⁊ maioꝛibo omibo viſuz ẽ ple⸗ bibus tm̃ vbi ſacroſancta baptiſmata dant᷑: deberi da⸗ ri.ſi ̊ baptiſmali eccĩe tm̃ debent dari tecime.cũ reli⸗ gioſi nõ mĩſtrent ſaẽmẽta:nec ↄferent baptiſma.&̊ ca nones eſt ſi recipiãt vecimas. Cont᷑. NHiero.ad Da⸗ maſuʒ papã.Libeꝝ ẽ monachis ⁊ ſpũalibo viris deuʒ timentibo ⁊ colentibo: decimas ⁊ oblatões cũctaq; re⸗ media ↄcedere.⁊ de iure ſuo ĩ dñiuz illoꝝ ⁊ vſuzʒ trãſ⸗ ferre:nec tam in pauꝑibo pauꝑtateʒ ꝙᷓᷓ religioneʒ attẽ⸗ cere. 4 Itez ideʒ ad eundẽ.Quicꝗdà hñt clerici paupe⸗ rũ eſt.⁊ ſubdit.ideo maxĩe curandũ eſt illis vt de deci⸗ mis ⁊ oblatõnibo qualeʒ ⁊ voluerint ⁊ potueꝛint ceno⸗ bijs ſuſtentatõʒ impendant.Ex quibo relinquit᷑ꝙ re⸗ ligioſi eeimas pñt reciꝑe iuſto titulo poſſidẽ. Re ſponſio. Dicendũ ꝙ decunas ↄceſſas ſibi auẽte eccĩe: qð infra determĩabit᷑ pn⸗t religioſi reciꝑe. decimas vᷣo ſibi nõ ↄceſſas: vt que ꝑtinent ad iura aliaꝝ ecciaꝝ ñ pñt reciꝑe.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ nõ ↄcedũt᷑ decime niſi leuitis ſᷣm ius diuinũ.Dicendũ ꝙ religioſi in leui tico oꝛdine ↄputant᷑.vere.n.leuita eſt cui ↄuenit illud qð dicit᷑ dᷣ leuitis deut᷑.xxxiij. Qui dixerit patri ſuo ⁊ matri neſcio vos:⁊ fratribo ſuis ignoꝛo illos.⸗ Ad a⸗ liud vᷣo qð obijei᷑ de monachis.dom ꝙ debent ſemia⸗ re ſpũalia dupłr.ꝑ ſe:⁊ ꝑ alios.per ſe oꝛando.ꝑ alios dᷣo miniſtros ⁊ ſacerdotes inſtituendo. Sunt eniʒ pa⸗ troni ecciaꝝ:⁊ debent ſacerdo tibo ibideʒ miniſtranti⸗ bus ſacramenta beneficium competens aſſignare. ꝙ ſi iſta nõ fecerint: raptoꝛes ſunt 2 decimas ctinent in⸗ iuſte.¶¶ Ad tercium ᷣo dᷣm. ꝙ poꝛtare peccata popu li eſt tripłr. Vno modo curam animaꝝ ſuſcipiẽdo. vñ xviij. Qume. dicit aaron 2 ſacerdotibo. Tu ⁊? domꝰ pa tris tui ſuſtinebitis peccata ſacerdotij veſtri. Alio mõ ꝓ peccatis oꝛando.i Qume.viij. radidi leuitis ⁊ aa⸗ ron ⁊ filijs eis vt ſeruiãt mihi in taberculo: ⁊ oꝛent ꝓ eis ne ſit ĩ ppło plaga.qũo monachi ⁊ alij religioſi poꝛ tent pcta ppłi. Tercio mõ ↄtra peccatoꝛes zelo dei pu⸗ gnando:⁊ fideʒ xpᷣianã ſuppoꝛtando ⁊ defendendo.ſᷣm queʒ modũ te leuitis dicit᷑ xxxij.exo.cũ ipſi vindicaſ⸗ ſent ydolatriã vituli ↄſlatilis. ↄſecraſtis manus vr̃fas Dño vt detur vobis bndictio. ꝑ hũc modũ templarij 2 hoſpitalarij qui pugnãt ↄtra boſtes fidei xp̃ᷣiane:conſe cratas hñt manus oño:vt merito poſſint bñdictioneʒ ꝑcipere decimaꝝ.⸗ Ad vltimũ vᷣo dðᷣm.ꝙ qjᷓnis deci⸗ me debeantur eccleſie baptiſmali ſi patronatuʒ illius habeãt.religioſi vt dictum eſi pñt ꝑciꝑe decimas. Si vᷣo non habeant patronatuʒ ⁊ eccleſia illa ſuꝑabundʒ in decimis.põt de illa ſuꝑabundantia auẽte eccleſie conſenſu prout dicit Hieroꝰ.indigentia religioſoruʒ ſuppleri. Articulus tercius Oſtea querit᷑.vtꝝ clerici qui babent ſuffici ens ſtipendiuʒ vnde viuãt: poſſint decimas reciꝑe.qð videt᷑.qꝛ auẽte diuine legis indi/ ſtincte dant᷑ omi leuitis.¶ Cõtra. inſtitutio deciaꝝ fuit ad hoc ꝙ haberẽt ſuſtentatõeʒ ſufficientẽ miniſtri dei. vnde MMalach.iij. Inſerte oẽm decimã in boneum meũ vt ſit cibo in dono mea. Si ergo babent ſuſtenta⸗ tioneʒ ſufficientẽ:nõ debent reciꝑe decimã. 4 Itez de⸗ cime pᷣcipiebant᷑ dari leuitis legis veteris.quia in ter ra ꝓmiſſionis nihil poſſidere debebãt.vñ.xviij.nume⸗ ri d leuitis dicit᷑.nihil aliud poſſidebunt: decimaruʒ oblatione ↄtenti: quas in vſus eoꝝ ⁊ nccia ſeꝑaui.Si poſſident multa clerici vel de patrimonio xpᷣi vel de rebus eccleſie alijs vnde pñt ſufficient᷑ ſuſtentari: non debent vecimas acciꝑe.¶¶ Iteʒ Hiero.ad Damaſũ pa pam. elericos illos ↄuenit eccie ſtipendijs ſuſtẽtari:ꝗ⸗ bus parentuʒ ꝓpinquoꝝ nulla bona ſuffragant᷑.ꝗ at bonis parentũ ⁊ oꝑibus ſuſtentari pñt: ſi qd paupeꝝ eſt accipiũt ⁊ ſacrilegiũ faciũt ⁊ ↄmittunt.⁊ ꝑ abuſio⸗ nem taliũ iudiciũ ſibi manducãt ⁊ bibunt.¶ Itẽ aug. Decime tributa ſunt egentiũ aĩaꝝ.ſi ̊ ipſi nõ egent:ñ debent reciꝑe decimã: que eſt tributũ ⁊ debitũ egẽtis. Rñſio.dðm ꝙ clericus bñs ſufficiens ſtipendiũ vł redditũ:uvnde poſſit aliter qᷓ; de decimis ſuſtentari ſuf⸗ ficient:⁊ ſᷣm ſtatum ꝑſone.põt reciꝑe decimas vt ꝓcu ratoꝛ in nccĩtates paupeꝝ vel vtilitates eccleſie expen dendas. nõ aũt põt reciꝑe in vſus ꝓprios ↄueꝛtendas vel in malos vlus diſtrahendas.immo ſi in ꝓprios cõ uertant ↄmittũt ſacrilegiũ.ſi in malos vſus expẽdunt incuꝛꝛũt iudiciũ. De illis.n.intelligit᷑ qð dicit aug.ad Honitfaciũ.Si priuatim que nobis ſufficiant poſſide⸗ mus:non illa noſtra ſunt:ꝭ̊ paupeꝝ quoꝝ ꝓcuratõeʒ quodãmodo gerimꝰ.nõ ꝓrietateʒ nobis vſuꝛpatione damnabileʒ vendicamꝰ.Et ᷣm banc diſtinctõʒ intelli⸗ gunt᷑ obiecta. Articulus quartus Onſequent querit᷑vtꝝ vna eccia poſſit ac⸗ ciꝑe decimas de territoꝛio vel ꝑſona alteꝛiꝰ eccie.Querit᷑ q̊·poſito ꝙ eccia auẽte ep̃i re⸗ dimat decimas ab aliqͥ laico que ſunt in territoꝛio alte rius eccleſie:que ñ põt illas redimere.vtꝝ poſſit tales decimas ꝑpetuo poſſidere.qð videt᷑.quia hec eccĩa ẽ in poſſeſſione iſtaꝝ decimaꝝ ſᷣm oꝛdinatõʒ epᷣi cuiꝰ eſt de decimis oꝛdinare.q̊ de iure ſuo ſunt.q Cont᷑.de iuꝛe ca nonico ⁊ diuino eſi.ꝙ decime ſoluant᷑ eccĩe ĩ cuiꝰ ſunt territoꝛio.quia ſicut de iure diuino eſi ꝙ leuite hbabeãt decimas:ita de iuꝛe diuino eſt ꝙ iſti leuite hẽant iſtas ecimas.ꝗ illa eccleſia ĩ cuiꝰ territoꝛio ſũt poterit eas repetere.¶¶ Iteʒ raptoꝛes ſunt qui metũt carnalia vbi nõ ſeminãt ſpũalia.̊ hec eccia que mõ hʒ iſtas decias nõ ſeminat ſpũalia in illa parochia vnde bʒ decimas. 5S non debet eas poſſidere: vel ſi poſſidet rapit. Ad hoc rñdet᷑ a quibaſdaʒ.ꝙ ſi eccleſia illa in cuiꝰ territo rio ſunt ille decime ſuſfficienteʒ cibum habeat h̊ ẽ ſuſtẽ⸗ tationem.⁊ noluerit illas decimas redimere. põt alia eccia de oꝛdinatõe ep̃i illas decimas redimẽ ⁊ etiã poſ ſidere.il Ad aliud ðᷣo qð obycit᷑ dicũt.ꝙ de iuꝛe dino eſt ꝙ dentur leuitis decime. ſed de iure hũano ẽ ꝙ iſte decime iſtis leuitis dentur. Relinquit.n.dñs oꝛdina⸗ tõni eccĩe qui leuite quas decimas habeãt: ⁊ quantũ. 2 ideo nõ eſt rapina ſi illa eccleſia p̃dictas decias poſ- ſidet de oꝛdinatõe epi cuiꝰ eſt de talibo oꝛdinare.¶ Sʒ ↄtra h̊ obijcit᷑. Qam dicit decretalis Alex.iij. Si terre q̃ arabiles ſunt intra certã alicuiꝰ parocbie terrã fue⸗ rint: decimas eaꝝ tua ꝑte retenta facies eidẽ eccie aſſi gnari: ſcribit cuidaʒ epo.̊ eps nõ poterit alteri eccle- ſie illas decimas aſſignare.¶ Iteʒ de decimis noualiũ dicit decretalis Inno.Cum ꝑceptio decimaꝝ ad paꝛo chiales eccias de iure cõmuni ꝑtieat. decime noualiũ que fiũt in parochijs eoꝛũdeʒ ad ipſas ꝓculdubio ꝑti⸗ nere noſcũt᷑.¶ Proprea dicũt alij meliꝰ.decimas no⸗ ualiũ ⁊ illas que pñt redimi a militibo:⁊ etiã aliarum reꝝ que nõ ↄſueuerũt decimari ꝑtinere ad ius eccie ĩ cꝰ parochia ſunt.nec põt epᷣs nec ad opus ſuũ retinẽ nec alij eccĩe aſſignare:niſi cuʒ illa noualia vel ille deceime que redimũt᷑ ñ ſunt intra termios alicuiꝰ paꝛochie de⸗ termiate: vel ſit aliq nilegiũ ſedis aplice ꝑ qð poſſzʒ oñdi ꝙ ille decime ad aliã ecciaʒ ꝑtinerẽt. 2 ſumitur er cecretali Alex.iij.⁊ er decretali Inno.üj. Itez qᷓ rit᷑ æ illo qui hʒ tomiciliũ in vna parochia 2 ĩ alia co⸗ lit predia:cui eccie decime ſint ſoluende.i Zam ſi vna ⸗ eadeʒ res nõ debet diuerſo iure cenſeri:vt diẽ Inno. G iſie debet decimas vni eccie:vel alteri tm̃.4¶: Cont᷑. Ra tione domicilij tenet᷑ vni eccie.rõne p̃dioꝝ tenet᷑ alteꝛi. Stenet vtriq;ʒ. Itez querit᷑.aligs paſcit agnos ĩ me⸗ dietate anni in vna parochia: in medietate alia in alia parochia. cum decima debeat dari ð agnis 2 lana:cui parochie dabit᷑.videt᷑ ꝙ illi in cuiꝰparochia ↄtinentur oues.¶ Cont᷑.de omnibo que renouant᷑ inqᷓtum reno uant᷑ debet dari decima:ſ̊ lana ĩ duaba parochijs reno uatur.ꝗᷓ in duabo debet dari decima de lana. 4 Itẽ qᷓ⸗ rit᷑ de illo qui hʒ cau ſaʒ ſeu ouile in vna parochia: in alia vpᷣo paſcit oues.cui debet dare decimꝗ de lacte ⁊ la na? ⁊ videt᷑ argui ſicut prſius. Rñdeo ad primũ ſᷣm decretaleʒ Lucij eỹ ð deci.Equũ eſt vt illi eccie decime ꝑſonales reddant᷑ ab eis in qua ecciaſtica ꝑcipiũt ſa⸗ cramẽta. Decimas vᷣo meſſiũ fructuũ vel arboꝝ ſi co⸗ luerint in alia parochia qᷓ ĩ ea in qua habitẽt:qm a di uerſis diuerſa conſuetudo tenet᷑.tu eligas in hoc caſu qð ꝑↄſuetudineʒ diu obtentaʒ ibideʒ noueris obſᷣua⸗ tum.4l Ad ſecũduʒ dðm.ꝙ ſᷣm ius cõe.Cum renoua⸗ tio fiat in duabo parochijs: duobo ſacerdotibo dzʒ dari ccima.¶¶ Ad aliud doᷣm. ꝙ de lacte feno lana dari dz cima illi eccie in cuiꝰ parochia ſunt paſcua.qꝛ cum inde ſuſcipiant totuʒ nutrimentũ: eius tales decime p̃⸗ diales cenſent᷑. Aꝛticulus quint Verit᷑ poſtmodũ.vtꝝ pauꝑibo ſint decime tribuende.iQam dicit er de deci.⁊ pᷣmi. hie ro.ſuꝑ Eʒ ech.Decimã ꝑteʒ oĩm fruguʒ le⸗ uitice tꝛibui ꝓpls ex lege debebat ¶ Jume. xviij. Ruꝛſuʒ ex ipſis decimis leuite hoc eſt inferioꝝ mĩſtroꝝ qdus decimas debebant ſacerdotibo.iQume.xviij. Erant qͥʒ alie decime quas vnuſꝗſqʒ de ꝓplo iſrael ĩ ſuis hoꝛꝛeis ſeꝑabat.vt comederet eas cum iret in templuʒ in vrbe 2222 hierłm. deut.xiiij. Erant alie quas pauꝑibo recõdebãt deut᷑.xiij. Anno tercio ſeꝑabis aliam decimaʒ ⁊ repo nes inter ianuas tuas:venietq; leuites ꝗ ñ hʒ aliquazʒ ꝑteʒ ⁊ ꝑegrinus ac pupillus ⁊ vidua ⁊ comedent? ſa⸗ turabunt᷑.Si ̊ decima ↄferenda in vſus paupeꝝ ma⸗ xime ꝑtinet ad pietateʒ. Sʒ precepta legis que pieta⸗ te plena ſunt:ſunt temꝑe gꝛatie obuanda. ⁊ pceptũh de decima danda pauꝑibo erit ad litterã obſeruãdum temꝑe gtie.¶¶ Itez de decima que dabat᷑ ad opꝰ ſacri⸗ ficioꝝ pʒ rõ:qre tꝑe gtie ñ ſit ſoluẽda qꝛ ſacrificia ceſ⸗ ſant.Oe decima vo que dabat᷑ a olo leuitis: maiſeſtũ eſt ꝙ tꝑe gre ẽ ßuandũ mandatũ ex dictis. De illa vᷣo q̃ dabat᷑ ſacerdotibo a leuitis iam queret᷑. Sed de illa q dabat᷑ pauꝑibo:cũ ſimpłr ſit opus moꝛale.maior erit ratio q̃re debet obfuari.¶ Iteʒ ꝓ maioꝛ parte leuite eccie ⁊ ſacerdotes ſufficient abũdant ⁊ hñt redditus ad ſuſtentatõeʒ:⁊ dotata eſt eccia tꝑalibo poſſeſſionibo plus ꝙ in lege veteri in qua leuite nõ habebãt in terꝛa ꝓmiſſionis hereditateʒ. nüc aũt abundant pauꝑes ⁊ pluꝛes ꝙᷓ in tꝑe legis.̊ cũ maioꝛi indigentie de oꝛdine caritatis ſubuenienduʒ ſit. potius erit danda decima pauꝑibo iꝙᷓ clericis ⁊ ſacerdotibo.⁊ amplius erit debi⸗ tũ ſoluendi decimã ad ſuſtentatõʒ paupeꝝ ĩ tꝑe gr̃e qᷓ in veteri lege.minꝰ dᷣo ad ſuſtentatõʒ cleꝛicoꝝ · ¶¶ YStem dicit augꝰ. ꝙ decime ſunt tributa egentiũ aĩaꝝ. ſunt debite pauꝑibo. Rñſio.dðm ꝙ tꝑe gratie mãdatum de decima danda pauꝑibo anno tercio ſᷣm determina⸗ tioneʒ legis nõ debuit ᷣuari:gꝗa illud mandatuʒ imꝑ⸗ fecte pietatis eſt.vnde adueniente lege ꝑfecte pietatis non debet manere qtum ad imꝑfectionem: qᷓuis ſuba —dð— f f f f„„„ ——˙ — N tur 00, m no. 1 teni. me⸗ Alin NW Ntor reno⸗ N ſ n 4/ Nueſtio mandati maneat ampliata. Cuʒ dictũ ẽ Math. v. Di petẽti te tribue.vñ rpᷣianus nõ tm̃ decimã debʒ pauꝑi bus:immo totũ qð ſibi ſuꝑeſt.Luc.xj.Oð ſuꝑeſt oate elemoſinã. Et ꝑ hec pʒ rñſio ad pᷣmũ ⁊ ſecũdũ.⸗ Ad terciũ dᷣm.ꝙ leuitis ⁊ ſacerdotibo tꝑe gratie qui hñt ſtipendiũ ſuficiẽs:dande ſunt decime.qꝛ ipſi ſunt pau perũ ꝓcuratoꝛes:⁊ quecũqʒ hñt coĩa debent habẽ cum pauꝑibo. Uñ dicit hiero. ad Damaſuʒ papã. Quicqd hñt clerici paupeꝝ eſt:⁊ domus illoꝝ omibus debẽt eẽ cõmunes.! Ad vltimum dm.ꝙ decime ſunt tributa egentiũ aĩarum.vnde ille que dant᷑ clericis illis dãtuꝛ vel qꝛ indigentes ſunt vel vt diſpenſent egentibo.Res ðᷣo xpᷣianoꝝ que ſuꝑfluũt eiuſdeʒ obligatiõis cenſent᷑ vñ amb.in li.de officijs. Grandis culpa eſt ſi ſciente te fidelis egeat.ſi ſcias eũ ſine ſumptu eẽ: famẽ toleraẽ: erumnã pꝑpeti:qui pᷣſertim egere erubeſcat. Articulus ſextus Oſtmodũ querit᷑vtꝝ dño pape ſummo põ tifici ſoluende ſint decime decimaꝝ. Et vi⸗ xt᷑ ꝙ ſic. Qume.xviij. Precipe leuitis atʒ tenuncia:cũ acceꝑitis a filijs iſrael decimas:pmicias eoꝝ offerte dño.i.decimã ꝑtem decime.⁊ date Naron ſacerdoti oĩa que offeretis ex decimis.pᷣceptũ ergo de decimis duas ꝑtes habuit.ſ.vt filij irael darent deci⸗ mas leuitis: ⁊ vt leuite darent decimã decimaꝝ ſũmo pontifici.qua ̊ rõne prima ꝑs obſeruanda eſi: laici dant decimas clericis:eadeʒ rõne ⁊ alia.ſ.ꝙ cleꝛici de bẽt decimas oĩm decimaꝝ dare ſummo põtifici.4. Itẽ videt᷑ ꝙ magis debeat obᷣuari ſcðᷣa.qꝛ ſummꝰ põtifex noſter toti rpᷣianitati ꝓuidet.̊ mĩioꝛi ſacerdotibo iõ dant᷑ decime vt poſſent legi dei vacare:⁊ ſpũalia mini ſtrare.Sʒ ſummũ pontificẽ oꝑʒ magis vacaẽ legi dri 7 dare magis ſpũalia.ꝗq̊ opoꝛtuit eum magis habẽ de⸗ cimas.videt᷑ ̊ minoꝛes ſaceꝛdotes teneant᷑ dare de⸗ cimã decimaꝝ ſuaꝝ dño pape. Itez ſi dicat᷑ ꝙ ſũmũ ſacerdotiũ tranſlatuʒ eſt:⁊ ꝓpter ̊ nõ tenent᷑ ſacerdo⸗ tes dare decimas ſummo ſacerdoti.hoc nihil eſt: quia ſiłr ſacerdotiuʒ ⁊ officiũ leuiticũ mutatũ eſt.qꝛ ĩ veteꝛi lege ſolebant offerre carnales hoſtias. mõ aũt offerũt ſpuᷣales.ſi ꝗ̊ ꝓpter mutatõʒ ⁊ tranſlatõʒ nõ tenent᷑ mi⸗ noꝛes ſacerdotes dare decimas ſummo ſacerdoti.qᷓ ſi milit ꝓpter mutatõʒ ſacerdotij ⁊ officij leuitici non de⸗ bent laici dare decimas ſacerdotibor leuitis.qð tamẽ ſalſuʒ eſt. Ad hoc dicũt quidaʒ ꝙ nõ tenent᷑ cłici da re decimas decimaꝝ dño pape: ꝓpter hoc ꝙ dñs papa ꝓuidet toti rpianitati.⁊ difficilimũ eẽt ↄgregare deci mã væcimaꝝ. ideo oꝛdinauit ecciĩa vt hbabeat ſuam pꝛo ri dyoceſiʒ cui preeſt immediate in qua bʒ xecimas i vult. ⁊ iteꝝ hʒ multa regalia que dedeꝛũt imꝑatoꝛes vnde ſufficienteʒ cibum hʒ in domo ſua. Pretea omĩa bona eccĩe ſua ſunt:⁊ accipit inde quantuʒ vult.vñ nõ optet ſibi fieri hanc taxatõʒ:vt ſolũ ſcilʒ accipiat decci⸗ mã.Alijs po videt᷑ ꝙ ſũmo põtifici debẽt᷑ decime deci⸗ maxꝝ ſi petat ⁊ ſit nccĩtas eccie.ſi vo ñ petat nec ſit nccĩẽ tas eccie cui ipᷣe hʒ ꝓuidẽ:ñ tenẽt᷑ ĩferioꝛes ſacdotes. Membꝛũ ſeptunũ Verit᷑ ſequent.q teneãt᷑ dare dxcimaʒ. Circa qð qrũt tria.Primo.vtꝝ oẽs vlr tenẽt᷑ dare xcimaʒ. Scðdo. vtx clerici te⸗ nent᷑ daꝛe. Tercio.v.religioſi tenẽt᷑ daẽ. Articulus pꝛimꝰ Rimo querit᷑.vtꝝ oẽs vłr teneãt᷑ ad decĩaz ñ ſunt leuitici oꝛdis.qdð ꝓbat᷑: qꝛ ſiẽ dicit .. Breg.papa.Oꝑtz decimas q̃s iure ſaceꝛdo tũ eẽ ſanctimꝰ ab omni ꝓplo acciꝑe:q̃s fideles dño pᷣci piente offerũt. iur illud malach.iij. Inferte oẽz deciaz in hoꝛꝛeũ meũ.Ex qͥ videt᷑ relinꝗ ꝙ omẽs laici tam di⸗ nites qᷓ; pauꝑes teneant᷑ ad xxcimã. 4 Cont᷑. dieit au⸗ guſti. ꝙ decime ſunt tributa egentiũ aĩaꝝ. g ſi aligs ita paupꝑ eſt ꝙ nõ ſufficiat ſibi 2 filijs:qdð etiã bʒ cum deci ma.ſacerdos vᷣo ſuus in nullo eget ̊ ſuꝑabũdet. ergo iſtius pauꝑis plus debet eẽ decia qᷓ ſacerdotis. ñ̃ ſio. ddᷣm ꝙ tam pauꝑes ꝙᷓ diuites tenent᷑ ad decimam: qꝛ decima eſt ꝑs q̃ deo debet᷑. a quo tam pauꝑ qꝙᷓ; diues recipit totũ.vera aũt eſt ꝓmiſſio dei: ꝗa ꝓpter ſolutõʒ cie nũꝙᷓ aligs efficiet᷑ pauperioꝛ.vñ inalach.iij. In⸗ ferte oẽm decimã ⁊c.⁊ ꝓbate ſi nõ aperuero vobis ca⸗ tharactas celi ⁊ effundero bñdictiõz vobis.vñ ꝓpter Hᷣ Dicit augꝰ.¶Naioꝛes noſtri ideo omibus abundabãt: qa veo dcimas dabãt:⁊z ceſari cenſuʒ reddebãt. Dicẽ dũ g ꝙ ſicut aliquis laicus tam pauꝑ qᷓ; diues nõ ab⸗ ſoluit᷑ a cenſu ceſaris:ita nec a ſolutõe decime q̃ reddi⸗ tur deo in ſignũ generalis dominij.4! Ad ulð qð ob⸗ ijcit. ꝙ decime ſunt tributa egẽtiũ: pʒ rñſio ex pdictis. Mam decima nõ reddit᷑ ſacerdoti niſi aut ꝓpter ſupplẽ dam ſuam pauptateʒ ſi pauꝑ eſt:aunt ꝓpter ꝓcuratoeʒ paupeꝝ que ad ſacerdoteʒ vel cleꝛicũ ꝑtinent. Ideo in predicto caſu cum egens ⁊ pauꝑ offert ſacerdoti diui⸗ ti cimã: ipſe pauꝑ tenet᷑ dare ⁊ ipſe ſacerdds vt re⸗ dnanda ei reciꝑe.qꝛ⁊ ipe tenet᷑ maxie pauꝑes de ſuꝑ⸗ abundantia ſua ſuſientare. Aꝛticulus ſecũdus Ecũdo querit᷑ de ꝑſonis leuitici oꝛdĩs.vtꝛũ teneant᷑ ad decimas. Querit᷑ &̊ de clericis vtꝝ teneãt᷑. Ad qð obijcit.ã dic decretal Paſchalis.iQouũ genꝰ exactiõis ẽ:vt clerici a clericis ecimas exigãt.cũ nuſqᷓ in lege dñi ̊ legamꝰ.4¶. Steʒ Nume. xviij.dẽ. Filijs leui dedi oẽs decias iſraelis.Si S eis debẽt᷑ decie:ſᷣm legẽ dei ñ tenẽt᷑ ad deciaʒ. Cõ⸗ tra.dic̃ canon ↄcilij Cabiloñ.Eccĩe ãtiꝗtꝰ ↄſtitute:nec ccimis nec vlla poſſeſſiõe pᷣuẽt᷑. Si ꝗ̊ clici vel ꝑſucceſ⸗/ ſionẽ pr̃imonij:vel ꝑ acqſitõʒ emptõe vel donatõe obti tineãt pᷣdia q̃ tenebãt᷑ eccijs ad decimã añqᷓ; ad poſſeſ⸗ ſionẽ eoꝝ ꝑuenirẽt: tenebũt᷑ de illis pᷣdijs dare decĩaʒ. Itẽ maioꝛis ꝑfectõis tenẽt᷑ eẽ leuite euãgelici qᷓ leui te legis vete.ſ̊ leuite legis ve.tenebãt᷑ dare decimas de xæcimis acceptis ipᷣis ſacerdotibo: ſic dicẽ̃ hiero.ſuper Eʒech.⁊ hẽt᷑ Qũe.xxiij.q̊ multofoꝛtiꝰ leuite euãgelici. ERñſio.clerici aut poſſidẽt res titulo eccĩe:aut titu⸗ Ao pr̃imonij ſeu donatõis:vel emptiõis.Dicẽdũ q̃ ꝙ de bis q̃ poſſidẽt titulo eccĩe ñ tenẽt᷑:qꝛ rõe miĩſterij qͥ de⸗ uiũt eccĩe:ꝑcipiũt etiã decĩas a laicis. vñ res illas q̃s poſſidẽt titulo ecciĩe:ñ tenẽt᷑ decimare iure eodẽ. Etiaʒ H̊ͥ mõ intelligit᷑ decretał Paſchatł.⁊ et᷑ ipſa lex de deci⸗ mis dãdis.⁊ et᷑ canon paſchał a cłicis coĩter viuentibo nlła rõ ſinit vt q̃libʒ ꝑſone decĩas accipiãt de laboꝛibo ſeu nutrim̃tis ꝓprijs.⁊ intelligũt᷑ viuẽtes coĩt.ñ ſoluʒ regulares:h̊ et canoici ſecłares:ꝗ accipiũt de rebꝰeccĩe q̃ ſunt coẽs ſtipẽdiũ.⁊ de illis dicũt iuriſꝑiti:ꝙ ñ debẽt ccimas dare:niſi eẽt ↄſuetudo ꝙ de his ĩ moꝛte teſtaꝛi pñt.⁊ tũc vicũt ꝙ tenẽt᷑ dare decimas de pᷣdijs ecciĩe ſiẽ e ꝓprijs. De rebo vᷣo pᷣdialibo patrimoĩalibo vel acꝗſi tis dicũt qdã.q tenẽt᷑ dare decimã illi eccĩe cui debeba tur añꝙᷓ ad ipos poſſeſſio ꝑueĩret indiſticte.Alij vᷣo di ſinguũt.q aut depuiũt illi eccĩe cui debent᷑ ille decie: aut ñ.ſi deuiũt illi eccĩe dicũt ꝙ nõ tenẽt᷑:ſi ñ deuiũt tenẽt. Et ſjm h̊ intelligũt pᷣdictos canones. ¶ Ad illð do qð obijcit᷑ de maioꝛi ꝑfectõe leuitaꝝ euãgelij qᷓ; vete ris legis.Dicẽdũ ꝙ decime ſunt dande ſᷣm determĩa⸗ tionẽ eccĩe. Determĩat aũt eccia ꝑceptõʒ decimaxꝝ per indiſtinctõʒ q;tum ad ſacerdotes ⁊ leuitas.ita ꝙ ñ ſe⸗ parat ius ſacerdotale a leuitico. ꝓpter qð nõ tenent᷑ le⸗ uite ad tecimas dandas ſacerdotibo niſi ſm diſtincti⸗ oneʒ predictã.qð iam ampliꝰ declarabit᷑ Articulus tercius FErcio querit᷑. an religioſi tenent᷑ ad ſolutõ neʒz decimaꝝ.qð ꝓbat᷑.Naʒz ſᷣm canonẽ cõ cilij Magotien. xvj.q.j. MQulli licet decima tionuʒ ꝓuentum a prioꝛi eccia: cui aſſignatus fuerat abſtrabere.Cum ꝗ̊ decime baptiſmalibo eccleſijs dan⸗ de ſint ſicut dicit canon Leonis.g̊ monachi ⁊ religio⸗ ſialijs ex ꝓprijs predijs decimas dare tenent᷑.¶ Item obijcit᷑ ſicut prius. Religioſi veteris teſtamenti tene⸗ bant᷑ ad decimas.luc̃.xvuij.decimas do oĩm que poſſi⸗ deo dicit phariſeus.¶ IFtẽ Math.xxiij. Ve vobis pha riſei qui decimatis mentã ⁊ anetũ:⁊ ̊ opoꝛtuit faceꝛe. multomagis religioſi noui teſtam̃ti tenẽtur ad deci⸗ mã. Cont᷑.canon ↄcilij Magotieñ.xvj.q.j.Decre⸗ uit ſacer iſte ↄuentus vt epiſcopi z abbates de agris 2 vineis que ad vſum ſuum ⁊ fratꝝ hñt ſtipendiũ ad ec⸗ cleſias ſuas decimas deferri faciant.4l Iteʒ canon pa ſchalis.a monachis ſeu cleꝛicis coĩteꝛ viuentibo nulla ratio ſinit:vt ep̃i aut ꝑſone quelibʒ de laboꝛibo ſeu nu⸗ trimenuis ſuis ꝓprijs decimas extoꝛquere debeãt. Ex quibo relinquit᷑ ꝙ non tenent᷑ ad decimã. Ad hrñ⸗ detur ꝙ pꝛiuilegio ſedis apłice non tenent᷑ religioſi ad vcimas aliquas ꝑſoluendas.vnde diſtinguit᷑ int reli gioſos.quia monachi albi templarij ⁊ boſpitalaꝛij hie roſolymitani nõ tenent᷑ dare decimas de poſſeſſionibo ſuis quas ꝓprijs manibo vel ſumptibo excolũt:ſecus ẽ ſi tradunt terras excolendas ad firmã. ſicut dic̃ decre⸗ talis Alex.iij.er̃ de deci. Lz de benignitate ſedis apo⸗ ſtolice ſit vobis indultũ.vt de laboꝛibo quos ꝓpꝛijs ma nibus vel ſumptibo colitis nemmi decimas ſoluere te⸗ neamini. ꝓpter hoc tñ nõ ẽ licitũ decimas de terris ve⸗ ſtris ſubtrahere:quas alijs traditis excolendas.Alſdo nachi ðᷣo nigri:canonici regulaꝛes:⁊ alij religioſi:tenẽ tur dare decimas de omĩbo poſſeſſionibo ſuis: exceptis noualibo oꝛtis:nutrimẽtis aĩaliũ ſuoꝝ.vt dicit decre⸗ talis Alex.iij. Indulſit Adrianꝰ monachis nigris ce⸗ teriſq; religioſis vt de noualibo que ꝓprijs manibo vel ſumptibꝰ excolunt.⁊ de nutꝛimẽtis aĩaliũ ſuoꝝ ⁊ de oꝛ tis ſuis decimas non ꝑſoluant.quare hi quibo hoc in⸗ dultum eſt hac occaſione decimas te alijs rebo eccleſie ſue nõ pñt ſubtrabere:vel ſibi ad aliqꝗd vlteꝛiꝰ vẽdicaẽ. ¶ Adbhuc tñ diſtinguendũ eſt.ꝙ illud qð dictũ ẽ de mo nachis albis templarijs ⁊ hoſpitalaꝛijs: intelligendũ eſt de poſſeſſionibo quas hẽbant añ generale ↄciliũ.d illis.n. que poſtea gratis ſunt collate ſibi vel quas ipſi emerũt:etiam ſi illas ꝓprijs manibo vel ſumptibo exco lunt.tenent᷑ ſoluere decimas eccleſijs: quibo ratõne pᷣ⸗ dioꝝ antea ſoluebant᷑.ſicut dicit decretalis Inno.iij.i ↄcilio generali.Decreuimꝰ vt de alienis terris ⁊ amo⸗ do acquirẽdis etiã ſi eas nanibo ꝓprijs ac ſumptibus excolunt decimas ꝑſoluãt eccleſijs quibo ratione pᷣdio rũ antea ſoluebant᷑:niſi cum ipſis eccleſijs aliter duxe rint ↄponendũ.¶¶ Sed obijcit᷑ in ↄtrariũ. Quia anteqᷓ dñs papa clericis ⁊ religioſis ꝑſoĩs dediſſet priuilegiũ de nõ ſoluendis decimis:vt dictuʒ eſt.de terris q̃s ipſi excolunt ipſi tenebant᷑ dare decimas ex lege dei. Sʒ ↄt legeʒ dei non potuit dñs papa diſpenſare.qᷓ adhuc te⸗ nent᷑ de illis decimas dare.ql Rñſio. Preceptũ de de⸗ cimis iudiciale fuit.⁊ ideo de illis potuit eccia oꝛdina re qui quas decimas debeant reciꝑe ⁊ qui ſoluẽ.⁊ iðo bñ dñs papa potuit cũ religioſis ⁊ clericis diſpenſaẽ vt nõ debeat decimas ſoluere:maxime cũ leuitici oꝛdi⸗ nis religioſi cenſeant᷑.ſicut ⁊ de alijs iudicialibo pᷣt ec⸗ cleſia immutare rõne ncciĩtatis vel vtilitatis.iQõnduʒ tñ eſt.ꝙ omĩa hec priuilegia de decimis nõ dandis: ñ defendũt in quibuſdaʒ caſibo. VUnus caſus ẽ cũ pactõc vel cõmuni actõe tenent᷑ ad eas ſoluẽdas.ſicut diẽ̃ de⸗ cretalis adriani er de deci.⁊ primi.ex multiplici ⁊c̃. Alius calus eſt cũ parochialis eccia in cuiꝰ parochia ſita ſunt predia enoꝛmiter ledit᷑. Tercius eſi cum ees ſoluẽdo renunciãt tacite priuilegio ſm iura. Mlembꝛum octauũ Onſequent᷑ querit᷑ de emptõe ⁊ redẽpti⸗ one decimaꝝ.Querunt᷑ ̊ tria. Primo. vtꝝ poſſint emi.Scðo.viꝝ poſſint redi⸗ mi.Tercõ.v.poſſint ſõ pignoẽ recipi. Articulus pꝛimꝰ Dprimũ ſic obijcit.Altare ⁊ decimas ꝑ pe cuniã dare ⁊ ſpm̃ſanctũ vẽdere ſymoniacaʒ hereſim eſſe nullus fideliũ ignoꝛat: dicit ca non Paſchalis.j.q.iij. ꝙᷓ nullo modo pnt vẽdi vel emi niſi ſymoniace.¶ Con⁊.Jus ꝑcipiendi cimas tꝑa⸗ le ⁊ tranſitoꝛiũ eſt:⁊2 eſt dos eccie carnalis.q̊ᷓ eſt precia bile.ꝗᷓ ponere ipᷣm ſub pᷣcio nõ ẽ peccatũ.ꝗ licet emẽ de cimas. Si dicat᷑ ꝙ nõ licet.qꝛ quis ius peipiẽdi de⸗ cimas nõ ſit ſpũ ale:eſt tñ annexũ ſpũali. Cont᷑. Silit ius ꝑcipiendi redditus in hac villa eſt annerũ ſpũali. quia ſicut eccia hʒ ius ꝑcipiendi decimas in hac villa ita ⁊ alios redditus.&̊ᷓ qua ratione nõ licet emeꝛe deci mas:qꝛ ſunt de poſſeſſionibo eccĩe: ita nec licet emere villas eccie.qð falſum eſt. So.decima djr ius perci piẽdi.decima etiã dẽ ipſe fructꝰ. Primo mõ ñ pᷣt emi: ſecũdo mõ põt.Jus.n.ꝑcipiẽdi decimas annexũ ẽ ſpi⸗ rituali naturali oꝛdinatõe ⁊ dĩna.Qaturalis oꝛdina⸗ tio ẽ:vt ꝗ ſeminãt ſpũalia metãt carnalia.hec.n.eſt rõ dati ⁊ accepti.de qua loqꝗt᷑ apłs ad phi.vlt᷑ᷣ. Eẽt hec eſt eq̃litas mãne:vt ꝗ plus colligit nõ magis: nec ꝗ minꝰ colligit minꝰ habeat.Laici.n.qui plus colligẽt tꝑa libus debẽt dare clericis ꝗ minꝰ colligũt.vt ſit eq̃litas ⁊ poſſint vacare legi dei que vacatio ſpũalis ẽ.¶ Ad p mũ g̊ dðᷣm.ꝙ ſic coꝛpꝰ hoĩs impᷣciabile eſt:qꝛ ẽ adiun⸗ ctũ aĩe rõnali q̃ eſt impᷣciabilis.ita decima ẽ impᷣciabi lis:gꝗa eſt adiuncta officio ⁊ miſterio ſpũali.¶ Ad ſe⸗ cũdu dðm.qꝙ dñs oꝛdinauit vt ꝓ carnalibo q̃ debẽt᷑ ſe⸗ minantibo ſpualia darẽt᷑ decime.vñ pzʒ ꝙ ius decima⸗ rũ annexũ ẽ ſpũali natali oꝛdinatõe ⁊ dina.Alij auteʒ redditꝰ ſunt annexi ſpũali ex accñti. Et ꝓpt h̊ ñ ẽ ſile. Articub ſecũdus Ecũdo queꝛit᷑.vtꝝ decime poſſint licite a la icis redimi. Nam dicit Inno.e d ſymo. Eccia ſicut nõ potuit emi: ita nec redimi. Si g̊ decime ñ pñ̃t ſine ꝑiculo ſymonie emi. nec redi mi.¶ Itẽ canon ↄcilij Magotieñ.xvj.q.vij. Decimas quas ꝓplus dare nõ vult niſi q̃libʒ munere ab eo redi⸗ mant᷑.ab ep̃ᷣis ꝓhibendũ eſt ne fiat.Ex quo relinꝗtuꝛ ꝙ non poſſunt licite redimi.¶ Contra.qlibet põt redi mere ius ſuũ.ꝗ̊ ſi ius decimaꝝ ꝑtinet ad cleꝛicos nõ ad laicos: licite pñt decĩas clerici a laicis redimẽ. Rñ⸗ ſio.circa hoc ſunt diuerſe opĩones.iQam quidã dicũt ꝙ non licet alicui ius ſuum ſpũale redimere: ſicut nec emere.⁊ ꝙ dicit᷑:ꝙ licet cuilibet redimere ius ſunʒ:in⸗ telligit᷑ de iure non ſpũali.vnde ita intelligunt pᷣdictuʒ canonem. ꝓhibendum eſt epiſcopis ne fiat ab eis.ſup ple vt redimant. vnde dicit decretalis Lucij. de quodà canoĩce electo a maioꝛi ꝑte capituli paucis ſibi ↄtradi centibus:qui ad ſedandam turbationeʒ pecuniam de⸗ dit ꝙ incurrit labem ſymonie:⁊ tamen videbatur de⸗ diſſe pecuniam vt redimeret ins ſuum. 4. Alij vo di⸗ cunt.ꝙ poteſt quis redimere vexationem ſuam:⁊ detri mentum quod habet circa ius ſpirituale.AVUnde conci⸗ lium Arbani pape.j.q.iij.dicit. ꝙᷓ monachi poſſideãt decimas ſibi iuſte collatas: quas tamen ab epiſcopis redimere pecunia compellebantur. Et argumentum habent ad hoc ex auctoꝛitate Auguſti.qua videtur.ꝙ aliquis poteſt emere iuſtum iudiciũ qñ iudex nõ vult ei ſine pecunia iuſte indicare. VUnde Auguſtinug ad — — N, el 1 1 mo, rec Ppe⸗ ltcs : na⸗ 15 eſt ind en tas ; in⸗ dbi , QNueſtio Macedoniũ. Ille ſolet male ſibi ablatã pecuniã repetẽ qui iuſtũ iudiciũ emit.qm venale eſſe nõ debuit: ⁊ jm h exponũt ipi canonẽ pᷣdictuʒ.Decimas quas populꝰnon vult dare ⁊c. ꝓhibendũ eſt ne fiat.ſupple ꝓhibenduʒ eſt laycis ab ep̃is ne hoc faciãt.hoc ẽ ne aliquid accipiẽt redemptõe decimaꝝ a clericis:Fm boc dicũt ꝙ põt redi mi cæcima.cum.ſ.redimẽs ſit vel credit nullũ ius habẽ tetentoꝛẽ:⁊ tñ dicunt ꝙ põt repetẽ qð dat ꝓ redẽptione de iure.¶ Alij vᷣo tenẽt viam mediã dicẽtes: ꝙ ex pacto ꝑtium boc eſt clerici ⁊ layci nõ pñt redimi decime:ſicut nec aliqua ſpũalia vel ſpũalibo annexa:ſed auctoꝛitate ep̃i ad cuiꝰdiſpoſitionẽ ſpectant decime:põt fieri vt eccle ſia vel clericus recipiet decimã ⁊ det layco aliquã pecu⸗ niam.⁊ boc dicũt iuxta decretalem Arbani qui dicit.q; ↄmutationes pᷣbendaꝝ de iure fieri nõ pñt pactione pꝛe miſſa que circa ſpũalia vel annexa ſpũalibo labem ſem⸗ per ↄtinet ſymonie.Si aũt epᷣs cauſam inſpererit neceſ⸗ ſariam.licite poterit de vno loco ad aliũ tranſferre ꝑſo⸗ nas.Sili modo dicunt ꝙ auctoꝛitate ep̃i:modo pᷣdicto pñt clerici redimere dectmas. Illum vᷣo canonẽ Arba⸗ ni.j.q.iij.de monachis redimentibo ab epᷣis decimas in⸗ telligunt:q monachi nõ dabant pecuniam:vt nouũ ius Keinari acquiꝛerent.ſed vt iam acquiſitum retinerent Articulus tercius Ercio querit᷑ de pignoꝛatõne decimaꝝ.⁊ dici tur cõmuniter ꝙ pnñᷣt clerici eas recipere ſub pignoꝛe a laycis. ſicut ⁊ quãlibet aliã poſſeſ⸗ ſionem quã laycus detineret violẽter 2 iniuſte.nec tene⸗ tur in talibo fructus ↄputare in ſoꝛtẽ.dũ tñ nõ ꝑtineant hmõi decime ad alienas eccleſias:qꝛ tunc ꝓhibitũ eſt ꝑ decretalẽ Gꝛego.ꝙ nõ recipiant᷑ a laycis extra de deci. Interdicimꝰꝑſonis eccleſiaſticis vniuerſis:vt decimas tetẽtas a laycis ad alienas ecclias ꝑtinẽtes in pignus reciꝑe ab eiſdẽ laycis nõ pᷣſumãt.¶ Sed obijcit᷑.qꝛ in p⸗ dicto caſu clericꝰaccipit illos fructꝰpᷣter ſoꝛtem ex vi mu tui.cũ ̊ vſura ſit acceptõ rei alicuivex vi mutui p̃ter ſoꝛ⸗ tem:pᷣdictꝰↄtractꝰerat vſurariꝰ¶ Cõtra.Illi fructꝰerãt eccleſie:⁊ eccłia dedit ei:ſugonat᷑ h̊.ergo nõ peccat acci piendo illos fructꝰ. nõ eſt vſurariꝰↄtract** Oð oce⸗ dimus hac ratõe:nec valet argumẽtatio. Accipit aligd pᷣter ſoꝛtẽ ex vi mutni vel pignoꝛis.& eſt vſurariꝰ:niſi ad datur aliꝗd alienũ. Ille vo nõ accipit aliqd alienũ:ĩmo ſuũ:qꝛ ſibi datũ eſt ab eccłia ſeu pᷣlato qui dare poterat Itẽ ad maioꝛẽ euidẽtiã ponũt᷑ caſus ĩ mutuo. Ponat᷑ ꝙ aligs laycꝰhabeat in aliquo territoꝛio.xl.modios de redditibo.xx.de decima:⁊.xx.de cenſu.⁊ ↄtrabit mutuũ cũ aliquo clerico:ꝗ dat ei mutuũ centũ libꝛas vt habeat quolibet ãno decẽ modios ĩ illis redditibo.Querit᷑ vtrũ ille ↄtractꝰſit vſurariꝰ. ꝓbat᷑ ꝙ nõ. qꝛ licẽt clerico illi qͥ⸗ libet ãno ꝑciꝑe totã decimã.ſ.xx.modios. q̊ multofoꝛti⸗ us decẽ modios.Sed cõtra.Accidat ſterilitas terre ita ꝙ ĩ territoꝛio illo ĩ quo ſolẽt eſſe.xl.modij nõ ſint ibi niſi xij. Iſte clericꝰaccipit de illis duodecim decẽ.⁊ nõ ſũt in ccima niſi ſex.& q̃tuoꝛ accipit de cẽſu.ᷓ aligd accipit de alieno pᷣter ſoꝛtẽ ex vi mutui.q Soł.dicẽdũ qꝙ ſi clericꝰ fecit cõtractũ ſuũ hoc mõ ⁊ hac intẽtione vt quicqd ↄtin⸗ gat habeat de redditibo illis decẽ modios: vſurariꝰs fuit ille ↄtractꝰ.ſi pᷣo hac intẽtione vt de decima habeat decẽ modios ſi ibi ſint nõ eſt vſurarius. NMueſtio. lij. de pꝛimitijs. ODſtea queritur de pꝛimitijs.Eſt autem pꝛimitia pꝛima ꝑs frugum vel fetuum domino offerenda. Queruntur autem duo. Pꝛimo vtrum pꝛimitie ſint in pꝛecepto.Secũdo quan ta debeat eſſe. Membꝛũ pꝛumuz Dpꝛimũ ſic obijcit᷑ Exo.xxij.Decimas tu as ⁊ pꝛimitias nõ tardabis offerre.ꝭ̊ qua ratione decime ſunt in pᷣcepto: ⁊ pꝛimitie. 4 Item Exo. xxiij. Pꝛimitias frugũ terꝛe tue deferes in domũ dñi dei tni. ¶ Item. xiij. exo. Sãcti⸗ fica mihi ouem pꝛimogenitũ.⁊ ſubdit᷑.quicꝗd pꝛimitijẽ in pecoꝛibo tuis ſanctificabis dño.⸗ Item Eʒe. vltimo Erunt leuitis ⁊ ſacerdotibo pꝛimitie de pꝛimitijs terre ſanctũ ſanctoꝝ.⸗ Item ANDabł.iij.in quo ↄfigimꝰte.vos ↄfigitis in decimis ⁊ in pꝛimitijs:⁊ in penuria vos male dicti eſtis.¶¶ Item canon Gꝛeg.xvj.ca.q.vij.opoꝛtet de⸗ cimas ⁊ pꝛimitias quas iure ſacerdotum eſſe ſlancimus ab omni populo acciꝑe. Item canon Alex.di.xxxij.de cime ⁊ pꝛimitie ſeu oblationes viuoꝝ ⁊ moꝛtuoꝝ eccle⸗ ſie dei fideliter reddant᷑ a laycis.quas qui retinuerint ab eccleſie ſancte ↄmunione ſeꝑent᷑.¶¶ Iteem YInno.extꝛa e deci. Deus in ſignuʒ vlis dominij decimas ſibi reddi p̃cepit:ſuas eſſe decimas ⁊ pꝛimitias aſſeuerãs. Ex his ergo manifeſte relinquit᷑:ꝙ pꝛimitie ſũt ĩ pcepto. Oð quidã abſolute ↄcedunt.¶l Cõtra.Exo.xiij. Cum lex pᷣ⸗ mogenitoꝝ datur.ſubdit᷑ erit quaſi ſignũ in manu tua. Si ergo eadẽ eſt ratio legis pꝛimogenitoꝝ ⁊ pꝛimitiaꝝ. lex pꝛimitiaꝝ in ſignũ eſt.ergo pᷣceptuʒ de pꝛimitijs ſuit cerimoniale.ergo tꝑe gratie nõ eſt ſeruandũ:quẽadmo⸗ dum nec alia precepta ſignificatiua.¶ Juerunt alij qui dixerunt:ꝙ pᷣceptum de pꝛimitijs moꝛale eſt.nec ceſſauit ſed remanet ampliatum in oblationibo quotidianis que fiunt eccleſie.¶ Contra. Pari ratõne poſſet dici ꝙ pᷣce⸗ ptum de decimis remanet ampliatum. cum oblationes ⁊ redditus quos modo habẽt eccleſie ſint maioꝛes ꝙᷓ de⸗ cime legis veteris.ergo in illis redditibo quos accipiũt eccleſie.ſeruaret᷑ pceptum de decimis ſicut dicit᷑ ſeruari pᷣceptum de pꝛimitijs in oblationibo:qð falſum ẽ.⸗. Itẽ de iure naturali ſimpliciter eſt:ꝙ honoꝛandus eſt deꝰ de Apꝛia ſubſtantia ⁊ ante omnia.ſed in exhibitione pꝛimi tiarum Fm ſe:nõ alind oſtendit᷑ qᷓ honoꝛ dei de ꝓpꝛia ſub ſtantia ante alia.ergo pᷣceptũ de pꝛimitijs ſᷣm foꝛmã pꝛe cepti ſimplicit eſt ð iure naturali.pᷣceptũ vᷣo de decimis Apter taxationẽ ꝑtis decime nõ eſt de iure naturali ſim⸗ pliciter:quo ad foꝛmã taxationis.ergo pᷣceptũ de pꝛimi⸗ tijs ſᷣm foꝛmã pᷣcepti potiꝰeſt ſeruandũ qᷓ; pᷣceptuʒ de de⸗ cimis:cũ ea que ſunt iuris naturalis ſimplicit maneãt iĩmutabilia ⁊ vno modo ſemꝑ ab omnibo ſint obſeruãda Rñ.pceptum de pꝛimitijs ⁊ pᷣceptũ de decimis:q;tuʒ ad ſubſtãtia pᷣcepti ſũt iuris naturalis ſimplꝛ.⁊ ſuba p⸗ cepti eſt vt honoꝛet᷑ deꝰ de ꝓpꝛia ſubſtantia.ſicut dicit᷑.iij. ꝓuer.⁊ ſuſtentet᷑ miſter eiꝰ.ſicut dici᷑ Mał.iij.⁊ ſᷣm h̊ manet lr̃aliter imutatũ. Mtum vo ad determinatõeʒ p⸗ cepti fuit pᷣceptũ iudiciale ꝑ legẽ.⁊ etiã pᷣceptuʒ figurale ꝓ inſpirationẽ.Cum em̃ ex lege naturali habet᷑ ſicut mo rale ſimplicit᷑ ꝙ honoꝛaꝛet᷑ deus:⁊ ſuſtentet᷑ miſter eius nõ tamen determinatũ eſſet quo oꝛdine vel in quota ꝑte neceſſaria fuit determinatio per legis date indiciũ.De⸗ terminatũ eſt ergo quo oꝛdine in pꝛimitijs:a in quota ꝑ te in decimis.ſequendo inſtinctũ ratõnis ⁊ nature ſieut ſupꝛa dictum eſt:⁊ ſic factum eſt iudiciale pᷣceptũ.q IJtẽ cum per culpam oꝛiginalem ſentiret ſe poſteritas Ade eiectam de paradiſo.in qua manſiſſet ſi nõ fuiſſet pecca⸗ tum. In paradiſo aũt duo ſunt.Vnũ eſt obtinere heredi tatem celeſtem qð eſt ꝓpꝛiũ pꝛimogenitoꝝ.⁊ hoc ẽ ꝑ ↄꝑa tionem ad deũ. Aliud obtinere ſocietatẽ angeloꝝ ⁊ hoc reſpectu ↄciuiũ.ꝑ inſpirationẽ oſtẽſum eſi homĩ.ꝙ natu ra humana erat reꝑabilis quo ad vtrũq;.ſ.quo ad pri⸗ mogeniturã:ſeu obtinendã hereditatem celeſtem:⁊ quo ad obtinendã ſocietatẽ angelicã. Inde eſt ꝙ inclinata ẽ ratio homĩs ⁊ natura ad hoc.vt faceret ea que eſſent ſi⸗ gna huiꝰreꝑationis faciende.facta eſt igitur a pꝛincipio ſigniſicatõ reſtituende pꝛimogeniture ſeu hereditatis:⁊ poce ꝑ oblationẽ pᷣmitiaꝝ ⁊ pꝛimogenitoꝝ in Abel.Se⸗ cũdo vᷣo facta ẽ ſignificatõ reſtituẽde angelice ſocietatis in oblatõne decimaꝝ ꝑ abꝛabã. Homo em̃ erat dꝛagma decima ꝑdita:ſicut dicit dñũs Luẽc̃.xv.vnde dicit augu. Redde decimã deo.aliter nõ deduceris ad decimã ange loꝝ.4¶ Pꝛeterea cũ ex lege naturali tenẽt hõ ꝙ honoꝛan dusẽ deus de ꝓpꝛia ſubſtãtia.tenẽt etiaʒ ꝙ bonoꝛãdꝰ ſit vt actoꝛ ⁊ pᷣncipiũ ⁊ honoꝛãdus vt ↄſeruatoꝛ ⁊ finis.ex inſpiratõe cũ ratõe in oblatõe pmitiaꝝ ſigniſicauit ho⸗ noꝛandũ deũ ſicut pᷣncipiuʒ ⁊ auctoꝛem bonoꝝ. In ob⸗ latione vᷣo decimaꝝ ſicut ↄſeꝛuatoꝛẽ ⁊ fineʒ bonoꝝ ſicut dicit Iido.ſuꝑ illud Exo.xxij.Decimas pᷣmitias ⁊c̃.et iſtis duabo de cauſis vltimo aſſignatis factũ eſi pᷣceptuʒ de decimis ⁊ pꝛimitijs pᷣceptũ figurale. Rñdẽdũ.igit᷑ e pꝛimitijs:ſicut reſponſuʒ ẽ de decimis.ꝙ ſᷣm ſubſtan⸗ tiam ⁊ indeterminatõeʒ eſt pᷣceptum moꝛale ⁊ ſemꝑ ſer⸗ uandũ.ſᷣm vᷣo determinatõeʒ oꝛdinis pᷣceptuʒ de pꝛimi⸗ tijs ſimpliciter iudiciale eſt:vel figurale: q;tum ad tem⸗ pus ante incarnatõeʒ. quẽadmodũ aliud pᷣceptũ de de⸗ cimis q;tuʒ ad taxationẽ talis ꝑtis. Illa ꝙ ratõe qua fi⸗ gurale ẽ nõ manet tꝑe gratie ſed in illa ratõne qua iudi⸗ ciale eſt. Judicialia auũt pᷣcepta cum inſtituta ſint ꝓgter vtilitatem publicaʒ. relieta ſunt poteſtati eccleſie.vt ſᷣm eius arbitriũ vel ſeruent᷑ vel terminent᷑ vel etiam mu tentur.ſᷣm qð expedit ↄmuni vtilitati.Sicut &̊ dictũ eſt cx dcimis ꝙ ante legẽ quo ad taxationẽ talis ꝑtis erãt in ↄſilio adueniẽte lege in pᷣcepto.tꝑe vᷣo gratie qᷓtuʒ ad aliquid ſunt in ↄſilio:qꝙᷓtum ad aliquid in pᷣcepto:vt ſu⸗ pꝛa oſtenſuʒ eſt:ita ⁊ de pꝛimitijs dicẽdum eſt. Soluit᷑ ergo pᷣcedẽs queſtio vt dicat᷑ ꝙ ſolutõ pꝛimitiaꝝ ſᷣm de⸗ terminatõeʒ eccleſie eſt in p̃cepto tꝑe moderno:determi nat aũt vt ſᷣm ↄſuetudinem appꝛobatã ſoluant᷑ pᷣmitie 2 Fᷣm legẽ diuinã vbi ↄſuetudo ẽ ſoluere pᷣmitias. Pꝛetea vbi indigẽtia miſtroꝝ dei eſt:quibo ſᷣm legẽ de bet᷑ ſuſten tatio.ſoluẽde ſunt pᷣmitie.dico ſᷣm foꝛmã pᷣcepti ſi ab ec⸗ cleſia requirãt᷑.¶ Patet ̊ rñſio ad pᷣdictas auẽtes qui‚⸗ bus oſtendit᷑ ꝙ pmitie ſunt in pᷣcepto.Sili mõ ptz reſpõ ſio ad ſcᷣm qð obijciebat᷑ ꝙ pᷣmitie erãt in ſignũ. Erant em pᷣmitie in ſignũ.vno mõ.alio mõ nõ.ᷣm ꝙ erãt in ſi⸗ gnũ erãt i ſignũ rei future.ſ.reꝑande pᷣmogeniture ⁊ ce leſtis hereditatis. erãt etiã iudeis in ſignũ rei pᷣterite.ſ. beneficij liberatõis ab egipto ꝑ interfectõeʒ pᷣmogenito rum egipti ſaluatis pᷣmogenitis iſrahelis. Erãt etiã in ſignũ rei faciẽde:vt.ſ.initium noſtroꝝ oꝑuʒ deo auctoꝛi tribuamꝰ. Sed quo ad bas ratões ſignificatõis nõ ma⸗ net pᷣceptũ de pmitijs:ſ̊ manet quo ad aliã ratõeʒ:⁊ ĩmu tabiliter ſᷣm ratõeʒ moꝛalẽ ⁊ indeterminatã.⁊ mutabili ter ſᷣm ratõeʒ iudicialẽ det᷑minatã.qꝛ arbitrio ecclie re⸗ linquit᷑. ¶ Ad vltimũ vᷣo qð dĩc.ꝙ pᷣceptũ de pᷣmitijs ßᷣm det᷑ miatõeʒ pᷣcepti ẽ de iure naturali:qꝛ de iure natura⸗ liẽ ꝙ honoꝛet᷑ de ꝰañ oĩa.dicẽdũ ꝙ nõ ſeqt᷑.Aã ⁊ de iure natali añ oĩa honoꝛãdꝰẽ de ĩ qͥlibet oꝛdine diſtributõis ſube vt ſicut in pᷣmitia:⁊ ita in vltima ⁊ media. Mlembꝛũ ſecũdũ Eeundo querit᷑ quãta debeat eſſe pᷣmitia. Aod qð nota.q nõ inuenit᷑ expᷣſſuʒ ĩ libꝛis moyſi.dicit tñ Hieꝛo.Maioꝝ traditõne introductũ ẽ.qui plurimũ q̃drageſimã ꝑtẽ dabant ſacerdotibo:qui minimũ ſexageſimã:inter qua: dꝛaginta ⁊ ſexaginta licebat offerre qðcunq; voluiſſent ⁊ hoc in aridis ⁊ liquidis. In fetibo aũt pmogenitũ da⸗ batur. Standũ eſt aũt ↄſuetudini:vt quelibet eccłia ſer⸗ uet oſuetudinẽ ſuã ſi habet.Si nõ habet:recurret ad cõ ſuetudinez vicinaꝝ eccleſiaꝝ. Si inueniet ibi diuerſas ↄſuetudines.illam ↄſequat᷑ que magis tendit ad medio critatem:vel que a pluribo obſeruat᷑. Si tamen eccleſia eſſet tenuis:nec haberet ſacerdos vnde poſſet ſuſtentari ſatis tũc dicerẽ illã ↄſuetudinẽ eligendã que ampliꝰ ſol⸗ uit vel ſaltem mediaʒ inter illao. Queſtio.luij.de oblatõibꝰ Eſtat inquirere de oblationibo. Pꝛetermiſſis aũt generiba oblationũ legaliũ de quibo infra queꝛet᷑ Beneraliſermone querũt᷑ iſta. Pꝛimo yävy.,Httꝝ oblatões ſint in pᷣcepto tꝑe gratie. Scðo cui ſit danda oblatio.Tercõ a quo recipiẽda ſit oblatio. ſed de hoc ſupꝛa queſtione de legibo iudicialibo circa ꝑſonas infames.Et iteꝝ ſupꝛa q̃ſtione de decimis vtꝝ de iuiuſte acquiſitis poſſet dari decima. AMlembꝛũ pꝛmuʒ Irca pꝛimũ ſic obijcit᷑ Exo.xxiij.Qon ap parebis in ↄſpectu meo vacuꝰ.ſuꝑ quẽ lo⸗ cum dicit canon Gꝛego. Ois xpᷣianꝰ ꝓcu⸗ ret ad miſſaꝝ ſolẽnia aliꝗd dro offerre:⁊ reducere ad memoꝛiã.ꝙ deus ꝑ moyſen dixit.õ appa⸗ rebis in ↄſpectu meo vacuus.¶ Item eccle.xxxx.Non apparebis in cõſpectu meo vacuus.hec em̃ omnia ꝓpter maudata dei fiunt ⁊ ſubdit ĩmediate. Oblatio iuſti im⸗ pinguat altare.4 Item Angeſtaſiꝰ. xvj.q.j. Statuimus vt ſi quis oblatões eccleſie vel decimas quas populꝰda re debet tenere ↄtenderit:coĩone pꝛiuet᷑. Ex his mamfe⸗ ſte relinquit᷑.ꝙ oblatões ſint in pᷣcepto.¶ Item dicit ca non Cartag.concilij.xiij.q.ij. Qui oblationes defuncto rum:aut negãt eccleſijs aut difficulter reddũt: tanqᷓ ne⸗ catoꝛes egentiũ excoĩcent. Contra.In euãgelio obla tionis exbibitio nõ ponit᷑ ꝑ modum pᷣcepti:pᷣ ſolũ ꝑ mo dum ↄplilij. cum dicit᷑ Math̊ᷣ.v. Si offers munus tuum ad altare ⁊c.ᷣm quẽ modũ ꝓponunt᷑ alia ↄſilia MDath. xix. Si vis ꝑfectꝰeſſe.vade ⁊c̃. ᷓ lex euãgelij iudicat ob⸗ lationes dandas ꝓ ↄſilio:nõ ꝓ pᷣcepto.¶ Item de obla tionibo nõ eſt dictum in euangelio quẽadmodũ ⁊ de de⸗ cimis opoꝛtuit iſta facere Math. xxiij. ¶ Iem ſi dicat iuxta canonẽ Gꝛego.qð eſt pᷣceeptum ex lege veteri Exo. xxiij.Lon axparebis in ↄſpectu meo vacuus.ergo pari ratõne pᷣceptum erit tribo vicibo ꝑ ſingulos annos feſta celebꝛare.ſolẽnitatem aʒimoꝝ ⁊ pentecoſies:⁊ ſcenophe gie. iuxta eandẽ legem intra quã pᷣdictũ p̃ceptũ includit᷑ ita em̃ ibi dicit᷑ tribo vicim feſta celebꝛabitis: ſolẽnitatẽ aʒimoꝝ ⁊c.⁊ ſubdit᷑.i ⁊on apparebis in ↄſpectu meo va cuꝰ. ⁊ ſolẽnitatem mẽſis pꝛimitiuoꝝ boc eſt pẽthecoſtẽ. ſolẽnitatem quoq; in exitu anni boc eſt ſcenophegiaʒ.ſi ergo obſeruare iſia ſm ritũ legis nõ tenemur tꝑe gratie quia hoc eſſet iudayʒare:ergo non tenemur ad illud qð includit᷑.õ apparebis in ↄſpectu meo vacuus. RRñ. coĩter diſtinguutur tres ſpes oblationũ ᷣm ↄſuetudineʒ eccleſie. Ana eſt alicuiꝰrei donatio gratis facta inter vi⸗ uos deo vel eccleſie. Alia eſt alicuiꝰ rei donatio deo vel eccleſie facta cauſa moꝛtis.Tercia eſt quotidiana ⁊ vſu alis quam faciunt fideles ad altare ſeu manuʒ ſacerdo tis. Dicunt aũt iuriſꝑiti:ꝙ in pꝛima ⁊ ſcðᷣa ſpẽ:oblatio⸗/ nes neceſſario ſunt ſoluẽde deo vt qui non ſoluerunt de⸗ beant ↄmunione pꝛiuari ᷣm qð dicit canon Alexan.di. xxxij. Oblatõnes viuoꝝ ⁊ moꝛtuoꝝ eccleſie dei fideliter reddant᷑ a laycis. quas qui retinuerit: a ſancte eccleſie coĩone ſeꝑet᷑. Et iteꝝ canõ ↄcilij Vaꝛenſis.xiij.q·ij. Qui oblatõnes defunctoꝝ retinent eccleſie tradere moꝛat᷑. vt infideles ſunt ab eccleſia abijciendi. Has g oblatio⸗ nes dicunt neceſſario ſoluendas: quia iſte ſunt ex dono mere ꝑtinentes ad ꝓpꝛietateʒ eccleſie:⁊ ideo ſacrilegus erit qui iſta nõ reddit. In tercia vᷣo ſpẽ oblationũ diuer ſificant᷑ opiniones.i ã quidã dicunt ꝙ oblatõnes quo⸗ tidiane ſunt in p̃cepto 2 neceſſario ſoluẽde.ſm qð dicit canon Gꝛego. Ois xpᷣianus ⁊c.vt ſupꝛa. Alij pᷣo dicunt quotidianas oblationes volũtarias eſſe ⁊ in ↄſilio.Ca- nonẽ vᷣo Gꝛeg. intelligunt de oblatione interioꝛi: vel bo⸗ noꝝ opeꝝ.Silꝛ illud quod dicit᷑ in Exo. xxiij.⁊ ĩ ecclia⸗ — — — — — —. —— — — ——— -—-——————N ——— — — be ſter tie Wi it. o o s i Nl — ſtico.xxxv.5 axparebis ⁊c̃.ſi intelligat᷑ in pcepto. vel intelligũt illud eſſe dictũ ꝑ modũ ↄſilij nõ pᷣcepti. Alios vo canones intelligunt de oblationibo alijs de quibo ſu⸗ pꝛa dictũ eſt. ¶ Sed obijcit. Qam queſtio de oblatione ſoluẽda poteſt duobo modis intelligi.aut de oblatõne fa cta:aut de oblatione fienda. De oblatione iam facta ec⸗ cleſie quocũq; mõ nullus dubitabit ꝗn neceſſario ſi ha⸗ beat᷑ ſit ſoluẽda:qꝛ ſicut dicit canon. Eccleſiã fraudare ſacrilegiũ eſt. Oe oblatione dᷣo fienda nullus ſimilit di. cet ꝙ in pꝛima ſpecie vel ſcda neceſſario ſit ſoluenda cũ pure ſint volũtarie anteqᷓ; fiant. SDe oblatione vo quoti⸗ diana cũ dicant canones ꝙ fiat. videt᷑ magis dicenduʒ ꝙ neceſſario eſſet ſoluẽda. ꝓpterea pdicta diſtinctio nul⸗ la eſt.¶ Dicendũ igit᷑ ꝙ oblatio fienda in pꝛima ſcða ſpecie nõ ẽ in p̃cepto: ſed in ↄſilio. Sed poſtꝙᷓ facta eſt ſo lutio eſt in p̃cepto.Oblatio vᷣo in tercia ſpecie:aliquan⸗ do eſt in pcepto.aliquãdo in ↄſilio.In pᷣcepto ſᷣm oſuetu dinem appꝛobatam. vel ſi indiget miniſter dei vt de ci mis 7 pꝛimitijs dictũ eſt. In boc tamẽ ↄcoꝛdat ꝙ ſi eſſet pauꝑ ſacerdos:nec haberet vñ ſuſtẽtaret᷑ poſſet eis ſub⸗ trabere diuina officia ſubtractis oblationibo. qꝛ nemo coget᷑ vt dicit apłus ſuis ſtipendijs militare.j.coꝛin.ix. Item dicunt ꝙ ſi cõſuetudine ſolent prochiani in certis 7 pᷣcipuis ſeſtis aliquibo annalibo offerre. poſſunt cogi ad ↄſuetudinẽ tenendã.¶ Sed otra ſexta ſynodꝰ.j.q.j. i Zullus qui ſacrã ↄmunionẽ diſpenſat.a ꝑcipiente grati am aliquid exigat.⁊ ſubdit. Si vo aliquid exegerit: de⸗ ponat᷑ ſicut imitatoꝛ ſymoniace fraudis.4¶. Item canon Belaſij ibidem. Qð gratis accepimꝰ gratis dare man⸗ damur Math.x. Et ideo ſacerdotes nihil pꝛoꝛſus ĩ ba⸗ ptiʒandis exigere moliant. Ex quibo videt᷑ relinqui.ꝙ ſacerdos nõ poteſt oblatõnes exigere:nec diuina eis ſub trahere ſi nollent oblatõnes dare. Si vo diceretur ꝙ Fm ↄſuetudinẽ poſſent oblatõnes exigere ⁊ diuina ſub⸗ trahere.Còtra.Decretalis alex.iij.extra de ſymo. Pꝛo ſepultura.criſmatis ⁊ olei ꝑceptõne.nulla pꝛecij exactõ attentet᷑.nec ſub obtentu cuiuſcũq; ↄſuetudinis reatum ſuũ quiſq; tueat᷑:quia diuturnitas tempoꝛis nõ minuit peccatũ:led auget.¶! Itẽ decretalis ↄcilij laterañ. Hoꝛ⸗ ribile nimis eſt. vt pꝛo ſacramentis aliquid requiratur Putant aũt plures ⁊ hoc licere ꝙ legem moꝛtis de lon⸗ ga inualuiſſe ↄſuetudine arbitrant᷑.nõ attendẽtes ꝙ tã⸗ io grauioꝛa ſunt crimina: quãto diutius infelicem ani⸗/ mam tenuerint alligatã. ergo ↄſuetudo nullo modo fa⸗ ciet vt ꝑ ſubtractionẽ ſacramentoꝝ cogant᷑ layci ad ob⸗ lationes ſine periculo ſymonie.4 Pꝛopterea dicendũ. ſacerdos non poterit ſubtrahere diuina.tamẽ ad con ſeruandas pias cõſuetudines circa oblatõnes poſſunt cogi layci non ꝑ ſacerdotem ſubtractione ſacramẽti:ſed epᷣm loci ᷣm decretalẽ IOnno.iij.extra de ſymo. Super bis pꝛauas exactõnes fieri ꝓhibeamus:⁊ pias cõſuetu⸗ dines pᷣcipimꝰobſeruari.ſtatuentes:vt libere ↄferant ſa⸗ cramenta.ſed ꝑ epᷣm loci.veritate cognita ↄpeſcant᷑ qui malicioſe landabilẽ ↄſuetudinẽ nitunt᷑ immutare. Mlembrũ ſecundũ Oſtea queꝛi?᷑ cui danda ſit oblatio.vtꝝ ſo lum ſacerdotibo qui habẽt curas aiaꝝ de⸗ beant dari oblatõnes.qð manifeſte habet ex lege Nume.xviij. ODis oblatõ? ſacrifi⸗ cium.⁊ quicꝗd /ꝓ peccato aut delicto redditur mihi:erit asron ⁊ filioꝝ ſuoꝝ.⸗j Itẽ Hieꝛo.ad dama. Sacerdo⸗ tes ꝓ onmibo oꝛare debẽt quoꝝ epulas ⁊ oblatões acci piunt.qua q̊ fronte pᷣumũt layci oblatões quas xpᷣiani ,ee erie ſuis offerũt:vel ipi ↄmedere vel alijs ↄcedere ¶ Itẽ canon Damaſi pape.x.q.j. Oblatõnes que infra ſanctã eccleſisã offerunt᷑ immõ ſacerdotibo qui quotidie dño ſeruire vident᷑ liceat ↄmedẽ ⁊ habere:qꝛ in veteri te ſtamẽto ꝓhibuit dñs panes ſanctos ↄmedẽ filijs iſrł:ni ſi tm̃mõ aaron ⁊ filijs eius.ql Itẽ canon Monifacij.xij. ꝗ · ij. quicqd ſemel fuit dño ↄſecratũ.ſetſm ſctoꝝ erit:⁊ ad ius ꝑtinet ſacerdotis.⁊ ẽ ſumptũ ex leuiti.c.vlt.Ex his ergo videt᷑.ꝙ nec laycis nec alijs qᷓ ſacerdotibo parochi alibo liceat oblatões reciꝑe vel medẽ. Contra.Qos videmꝰꝙ layci emũt oblatões vt cãdelas ⁊ panes qui of ferunt᷑ in eccleſis:⁊ hoc de volũtate eccleſie.ꝗ pñt vti il⸗ lis candelis ⁊ panes ↄmedẽ.⸗¶ Itẽ nos videmꝰ ꝙ mona chi in multis parochijs recipiũt:vel ꝑtem habẽt in obla tionibo.⁊ videt᷑ eſſe ð legẽ ⁊ canones ſupᷣoictos. So. ſolis ſacerdotibo ſunt oblatões offerẽde ⁊ ↄmiſtrantibo fideliter diſpẽſande.iuxta illud apli.j.coꝛin.ix.Qui ĩ ſa crario oꝑant᷑:que de ſacrario ſũt edut.⁊ qui altario de⸗ ſeruiũt:cũ altari ꝑticipant᷑.ql¶ Ad illud qð obijcit᷑ de lay cis· dicendũ ꝙ nõ ẽ ↄtra canones ſi ipᷣi de manu ſacerdo tum ea que oblata ſunt recipiãt:⁊ ꝑ donatõeʒ vel emptõ nem. ſed ſi ꝓpꝛia auẽte vellẽt ſibi vſurpare layci ea q̃ ob⸗ lata ſunt.vel etiã ius oblationũ ↄtra diuinã legẽ ⁊ cano nes vendicare: ſacrilegiũ ↄmitterent.4¶. Ad illud vᷣo qð obijcit᷑ de monachis nõ eſt ↄtrariũ.Qam aut ſunt coad⸗ iutoꝛes ſacerdotis miniſterio altaris: ⁊ ideo de altario poſſunt viuere.Aut habẽt curã ſicut alij parochiales ſa cerdotes ⁊ tũc maxiĩe ſicut dicit ambꝛo.poſſunt decimaꝝ pꝛimitiaꝝ ⁊ oblationũ iuſta ꝑfrui poꝛtõe. Juxta aplum de altario cui ſeruiũt viuentes vel oꝛãt ꝓ populo:ſicut ⁊2 ſacerdotes quibo ꝓ officio oꝛonis ſᷣm legem dei:vt dicit beatus Hieꝛo. ↄferunt᷑ oblatões. Mueſtio.luy. de ceruno nialibus in generali. Ypedita inquiſitio ne moꝛaliũ:⁊ iudicialiũ pᷣceptoꝝ.Cum adiutoꝛio xpᷣi ao inquiſitõeʒ cerimonia liũ ꝓcedamꝰ. Pꝛimo inquirẽtes geneꝛa liter. Scðo ſpãlit.¶ Generalit aũt q̃ runt᷑ duo. Pꝛimo de intellectu cerimonialiũ vtꝝ in ceri monialibo vłꝛ ſit ſenſus ſiue intelligẽtia lr̃alis.Scðo q̃⸗ liter in pᷣceptis cerimonialibo ſit intelligẽtia ſpũalis. Mlembꝛũ pꝛmum Onunt quidã ꝙ in omnibo ceremonialibo legis ẽ intelligetia lr̃alis. Hoc aũt ꝓbant deducẽdo ad plura incõueniẽtia.ſi ↄtrariũ poneret᷑. Pꝛimũ incõueniẽs eſt abuſio ſer⸗ monis.ã ſermo interpꝛes animi eſt.Si ꝗ̊ᷓ ſermo legiſ⸗ latoꝛis nõ eẽt animi ſui interpꝛes.ſed magis a bſcõditoꝛ ⁊ celatoꝛ.ſi ita eẽt: ꝙ in ſᷣmone ceremonialiũ nulla eſſet intelligẽtia lr̃alis.relinquit᷑ legiſlatoꝛ vſus ẽ ſermone inoꝛdinate:qð magnũ viciũ ẽ ⁊ incõueniẽs. Scðm in cõueniẽs eſt:fraus doctrine.iã vbi ẽ doctrine ſilatõ:ibi doctrine fraus:⁊ nõ veritas.qᷓtuʒ ad hoc:łů vbi ꝑ ſermo⸗ nem quiddã deſignat᷑ ⁊ aliud intelligit᷑:ibi ſilatio ẽ. Si ergo in doctrina ceremonialiuʒ ꝙ Haliter ſignifieãt non intelligit᷑:ſilłatio doctrine erit ⁊ fraus. Terciũ incõue niens ẽ.ſiulticia legiſlatoꝛis.qdð em̃ inquiũt ſtultiꝰſentiꝛi põt de ꝓpha ſapiẽtiſſimo ⁊ legiſlatoꝛe.qᷓ; ea locutũ fuiſ⸗ ſe populo ⁊ ſeruare mãdaſſe que populus nõ intelligẽt. Ex h em̃ ſequit᷑ ꝙ legiſlatoꝛ ipᷣe q̃ſi barbarꝰ loq̃ret᷑ cuʒ a populo nõ intelligeret᷑.ſᷣm ꝙ dicit apłs.j.ad coꝛin.xiiij. Si neſciero vᷣtutẽ vocis. ero ei cui loquar barbarꝰ:⁊ is ꝗ mihi loquet᷑ barbarꝰ.¶ Quartũ incõueniẽs ẽ culpa la toꝛis.Qã cũ eſſet dux ⁊ rectoꝛ populo iſti datꝰ.q̃lit ĩple bat doctoꝛis officiũ cũ ipᷣaʒ legẽ ad populũ ferebat queʒ docẽ de bebat ⁊ ipᷣaʒ nõ exponẽt:ſ velaret.hoc em̃ facẽ ni⸗ hil aliud erat qᷓ; ꝓlm in erroꝛẽ inducere.ꝓponẽ em̃ lr̃am mandatoꝝ lr̃alẽ intelligẽtiã nõ habẽtẽ.⁊ h̊ ppło nõ expo nere: nihil aliudẽ qᷓ ꝓlin in Ialẽ intelligẽtiã vbi ipᷣa ñ eſt inducere.⁊ hoc ẽ facere errare.qð ẽ magna culpa do⸗ ctoꝛis.¶ Quintum incõueniẽs eſt omiſſio doctoꝝ ⁊ pꝛo⸗ pbetaꝝ.Qã tot⁊ tanti legis doctoꝛes ⁊ ꝓphe in illo po⸗ S RKr ne 4 1 J ALIN (0 . “ 20 0 pulo pᷣceſſerunt.⁊ in iſto erroꝛe populũ reliquerũt.vide⸗ licet in ̃ali intelligẽtia cerimonialiũ nec de alio intelle ctu qᷓᷓ de Fali populuʒ monuerũt.Cum ergo miſſi eſſent a deo ad directionẽ ⁊ inſiructionẽ populi.in hoc ꝑ omiſ ſionem deliquerunt. ¶ Item ſi dicat᷑ ꝙ talibo p̃ceptis ⁊ pꝛohibitionibo nõ loquebat᷑ lex illi populo ſed populo xp̃iano.cui taliũ ſpũalis intelligẽtia ſeruabat᷑. Obijciũt ꝓ auctoꝛitatẽ apłi ad Ro.iij. Scimus qꝛ quecũq; lex lo quit᷑ his qui in lege ſunt loquit᷑. ¶ Item que neceſſitas erat vt nobis lex ſpũalẽ intelligentia loqueret᷑: cum non dum eſſemus.Ex his igit᷑ ↄcludũt.ꝙ modis omnibo ne⸗ ceſſe eſt cerimonialia oĩa lr̃alem intelligentiã habuiſſe. Seo in ꝑtem ↄtrariã obijcit. Qam ea que ponũt ad ↄcludenda incõueniẽtia nõ vident᷑ eſſe incõueniẽtia:im⸗ mo ↄuenientia doctrine ſapiẽtie ſeu legis diuine.i Qam ſicut dicit beatꝰ Syoni.in hierach.angelica.Decent iſſi mum eſt eloquijs diuina enigmata occultare.2 in viam multis ponere ſacrã ſuꝑ mundanoꝝ intellectuũ verita⸗ tem.eſt em nõ omnis ſacer neqʒ omniũ vt eloquia dicũt ſciẽtia.¶ Item beatꝰ Dyoni.in eodẽ.lalde artificialit᷑ ſacris poeticis theologia foꝛmationibo etiam nõ figura tis intellectibo vſa eſt:noſtrũ intellectũ reſpiciẽs.etei nõ eſi poſſi bile aliter nobis lucere diuinũ radiuʒ. niſi vnrie tate ſacroꝝ velaminuʒ anagogice ciꝛcũuelatũ.Ex quibo manifeſte relinquit᷑. ꝙ ↄueniens eſt ſermoni legis diui⸗ ne enigmatice ? tranſumptiue loqui.nõ lr̃aliter duplici cauſa. Pꝛima eſt dignitas veritatis diuine:que debʒ celari hominibo malis.Scða eſt ĩbecillitas intellecꝰhu mani in ↄpꝛehẽſione diuinoꝝ deficiẽtis.nõ eſt igit᷑ incõ⸗ ueniens vti ſᷣmone abſcõdito:vel celato in cerimoniali⸗ bus pᷣceptis.¶ Itẽ qð ſcdo loco ponũt ꝓ incõuenienti: videlicet ꝙ in doctrina aliud lr̃aliter deſignet᷑:⁊ aliud ĩ⸗ telligat᷑.nõ eſi incõueniens in doctrina nec in pᷣceptis ſa pientie diuine:cũ ad excitationẽ ⁊ exercitiũ noſiri intel⸗ lectus talibo verbis ĩ pᷣceptis euãgelicis ipᷣa veritas ali⸗ quãdo vſa ſit Math̊.v. Si oculus tuꝰdexteꝛ ſcãdaliʒat te erue eũ. Si dextra manꝰabſcinde eã.qð nullus dicet m l̃alem ſignificatõeʒ debere accipi.⸗ Itẽ ꝙ tercõ po⸗ nunt ꝓ incõueniẽti.ſapientẽ legiſlatoꝛẽ loqui in pᷣceptis enigmatice:⁊ talibo verbis quibo populꝰrudis qð dice⸗ retur nõ intelligeret:eſt ↄtra ſentẽtiã Salomonis.qua manifeſte oſtendit. ꝙ in rebo ⁊ ratõnibo eminẽtibo veri⸗/ tatis:ſapientis eſt loqui enigmatice:⁊ taliter ꝙ ab illis qui ſunt rudes ⁊ incapabiles veritatis.nõ intelligant᷑ ſᷣ ſolũ a ſapientibo ⁊ ꝑceptibilibo veritatis. Vñ ꝓuerb.j. Audiens ſapiens ſapiẽtioꝛ erit:⁊ intelligẽs gubernacu⸗ la poſſidebit.aĩaduertet ꝑabolã ⁊ interpᷣtatõpnẽ eiꝰ:vᷣba ſapientũ ⁊ enigmata eoꝝ. Item qð quarto ponũt pꝛo incõueniẽti.legiſlatoꝛẽ ꝓponere pᷣcepta nõ habẽtia intel⸗ ligentiã lr̃alem ⁊ nõ exponere ea populo.incõueniẽs nõ eſt doctrine diuine:nec culpa doctoꝛi:cũ ꝓpter defectũ au ditoꝝ ipᷣa dei ſapiẽtia hoc eſt x̃c.taliteꝛ hoc eſt ꝑabolice doceret ⁊ loqueret᷑ ad turbas.ſicut ptʒ ex Math.xiij.vñ 7 poſt ꝑabolã ſeminis dixit aplis. Aobis datũ eſt noſſe miſteriũ regni celoꝝ:ceteris aũt in ꝑabolis.⁊ ratõ erat defectus amoꝛis veritatis ſᷣm ꝙ ibi expꝛimit᷑.4. Iteʒ qð quinto ocludũt ꝓ incõueniẽti.ꝙ ſancti ꝓghe ⁊ doctoꝛes nõ ſunt locuti illi populo niſi de l̃ali intelligẽtia pᷣcepto rum:manifeſte falſuʒ eſt reuoluẽti ſcripturas.Nam ipᷣe moyſes legiſlatoꝛ de ſpũali intelligẽtia circũciſionis nõ tacuit:cum dixit Deut.x.Circũcidite pᷣputiũ coꝛdis ve⸗ ſtri.⁊ Hiere.iiij.Circũcidimini dño ⁊ auferte pꝛeputia coꝛdiũ veſtroꝝ.⁊ iteꝝ.ix.Omnes gentes habent pᷣputi⸗ um.omnis aũt domus iuda in circũciſi ſunt coꝛde.Iteʒ nec dauid tacuit de ſpũali intelligentia ſacrificioꝝ cum dixit· Sacrificiũ deo ſpũs ↄtribulatus.⁊ iteꝝ.Eleuatio manuũ mearum ſacrificium veſpertinnʒ.⁊ iterum. Sa⸗ crificium laudis honoꝛificabit me.⁊ multa talia ⁊ alij ꝓphe ſimiliter. 4 Item ad illud qð dicunt iuxta apoſio⸗ lum.ꝙ quecũq; lex loquit᷑.his qui in lege ſunt loquit᷑.di cendum ꝙ verũ eſi.nõ tñ omnia omnibo:ĩmo cuʒ in lege eſſent ꝑfecti 2 im ꝑfecti:ſapiẽtes ⁊ rudes:digni ⁊ ĩdigm. ꝑfectis.ſapiẽtibo.⁊ dignis noto tm̃ eſſe debuit archana intelligẽtia ⁊ ſublimis cerimonialiũ ⁊ figuraliũ pᷣcepto rum. ᷣm foꝛmã apli.j.Coꝛin.ij. Sapientiã loquimur ĩ⸗ ter ꝑfectos.⁊ ſubdit.Sapientiã dei loquimur in miſte⸗ rio que abſcõdita eſt: ⁊ poſtea ſubdit. Aialis aũt hõ nõ ꝑcipit ea que dei ſunt.ſilulticia em̃ eſt illi ⁊ nõ põt intelli gere.ideo ſubdit in tercio.⁊ ego fratres nõ potui vobis loqui quaſi ſpũalibo:ſed quaſi carnalibo. Ex his q̊ ma⸗ nifeſte relinquit᷑ nõ eſſe neceſſe in pᷣceptis cerimonialibo legis vłꝛ eſſe ſenſuʒ ſeu intelligẽtiã l̃alem. ꝛopteꝛea dicendũ bꝛeuiter eſt qð clariꝰerit in ſequẽtibo: in aliꝗ bus ⁊ pluribo pᷣceptoꝝ cerimonialiũ pᷣter ſpũalẽ intelli⸗ gentiã ſenſus fuit 2 ratõ lr̃alis.ĩ aligbo vᷣo ⁊ paucis tm̃ ratõ ſpũalis:pter rõnes pᷣdictas qð infra maifeſtabit᷑ Membꝛũ ſecundu Eingde querit᷑ qualiter in p̃ceptis cerimo/ nialibo ſit intelligentia ſpũalis.iQam ↄue nienter quidã ꝓbauerũt ꝑ auctoꝛitates et ratões ⁊ exẽpla in lege qᷓ;tuʒ ad cerimonia 22 lia ↄtineri intelligentiã ſpũalẽ. Legit Deut.iij. Hec eſt noſtra ſapientia ⁊ intellectꝰcoꝛã om nibo populis:vt au⸗ dientes vniuerſa pᷣcepta hoc dicant.en populꝰſapiens ⁊ intelligens. Quis em̃ ꝗꝓpter alem intelligentiã ſolaʒ le gis. ſapientẽ ⁊ intelligetẽ cenſeat populũ illũ.¶ Pꝛetea ſi nihil haberet intime intelligẽtie lex.nõ haberet apud eam locũ ſcrutatõ.quid &̊ eſſet dicẽ. Heati qui ſcrutant᷑ in teſtimonia eiꝰ.⁊ iteꝝ. Scrutaboꝛ legẽ tuam.ſcrutata em̃ in aĩalibo inteſtina vel interioꝛa ſunt. 4¶n Amplius ſi nõ haberet niſi iſtum exterioꝛẽ ſenſum lex.quare dauid oꝛaſſet ad dñm. Reuela oculos meos ⁊ ↄſiderabo mira bilia de lege tua. cuiꝰem̃ oculi a deo velati ſunt. vt iſta ex terioꝛa leges videre nõ valeat.¶ Ampliꝰque ſũt iſta mi rabilia ðᷣ quibo dicebat ↄſiderabo miꝛabilia ðᷣ lege tua: MQuid em̃ admiratõis habet carnificina ſacrificioꝝ:in⸗ ſpectio lepꝛaꝝ ⁊ infinibilis circuitꝰexpiationũ:¶ Am⸗ plius mãdata indicia teſtimonia totaq; fabꝛica taberna culi:totaq; ſupellex eiuſdẽ:quid inquã habent admira⸗ tionis? hec omnia exteriꝰ quid philoſophice ſubtilitatis quid ſapiẽtialis ꝓfunditatis.i Lũquid ꝓpter hic ↄſiderã da exteriꝰ vir ꝓph̃ici ſpũs dauid qui ſuꝑ ſenes ſe intelle⸗ xiſſe gloꝛiabat᷑:petebat reuelaꝛi oculos ſuos?4!. Ampliꝰ quẽ intellectũ petebat ſibi dari cũ dicebat. Da mihi ĩtel lectum vt diſcam mãdata tua.i Qaturalẽ em̃ intellectum habebat:qui vtiqʒ ſufficientiſſimꝰeſt ad oẽm lr̃aleʒ legis intelligentiã. ſublimioꝛẽ intellectuʒ igit᷑ petebat. ergo 2 ꝓpter ſublimioꝛẽ intellectũ vel intelligentiaʒ.ha bẽt igit᷑ mandata legis ſublimioꝛẽ intelligentiã qᷓ ralẽ.¶ Am⸗ plius qualit᷑ beatũ dicit dauid viꝝ qui in lege illa medi⸗/ tatur die ac nocte.cũ meditatõ exterioꝝ q;tuʒ ad maio⸗ rem ſui ꝑtem etiã oneroſa ⁊ tedioſa videt᷑.¶ Stẽ incõue niens eſt 1 oino ſuꝑuacuũ rudibo ⁊ iam doctis eandẽ le ctionem ꝓponeꝛe.Ouis em̃ ingr hoc faciat in ſcola vt nõ vnicuiq; diſcipuloꝝ ſuoꝝ ꝓ captu ſuo ſeu capacitate le⸗ ctionem ꝓponat? Quãto magis ergo cũ omniũ erudito⸗ rum deus in ſcola ſua in qua tantus populus erudien⸗ dus ⁊ docendus crat: vnicuiq; de populo pꝛout capaci⸗ tati eiꝰↄgruebat lectioneʒ ꝓpoſuit.ergo ⁊ rudibo initia⸗ lia.⁊. puectis vlterioꝛa:⁊ doctis ſublimioꝛa ꝓpoſuit.⁊ ite rum. Quia in eis qui docti erãt diuerſi gradus inuenie⸗ bantur.ita vt alij eſſent eminentes: alij eminentioꝛes: et in his etiam multa varietas.neceſſario pꝛouiſum ẽ om⸗ nibus in ſcola dei de conuenienti vnicuiq; doctrina: nõ eſt autem eis pꝛouiſum nilſi in vno libꝛo qui ſolus in ſco la dei legebatur.in illo ergo libꝛo conceſſit deus tantam varietatem ac multitudinem lectionum: quantam re⸗ quirebat varietas ac multitudo lectoꝛum. 4 Item tan⸗ ta eſt in eloquijs qi varietas ac multitudo intellectuuʒ — — — — — — — — — — — —— — — ———— — = == le ignn hang deptn nur’ niſ hoͤni intelt wobie nan nialibn ptenet inalie lntel⸗ com bit NMueſtio 7 expoſt itionũ: quãtã reꝗrit varietas ac młtitudo refici endoꝝ.i.docendoꝝ · ¶ Item ꝓuer.xiiij. Multi cibi ĩ no ualibus patrum.i:multa refectio in expoſitionibo circa ſcripiuram ſanctoꝝ patrum. 4 Item aſparet ſcriptura velut minera eſſe. venas babens omnin metalloꝝ. vnde ꝓuer.ij.dicit᷑ de ſapientia. Si queſieris eaʒ quaſi pecu⸗ mam ? quaſi theſauros effoderis illaʒz. ꝓpter hoc Dier eſt Sap̃. vij. Infinitus eſt theſaurus omnibo. theſaur. aüt iſte ſapie nõ põt eſſe in intelligentia lali: relinquit igiẽ ꝗ eſt in intelligentia ſpũali. LCurca hoc multiphciteꝛ op ponit. Pꝛimo qꝛ dicit augu. in libꝛo de doctrina xpᷣiana Ouia ois doctrina xpᷣiana: cel eſt de rebo:vel x ſignis. Et eſt diuiſio ꝑ imediata.Doctrina ergo cerimomiarũ. aut eſt reꝝ tm:aut ſignoꝝ tm.ſi rex:eſt ſᷣm illos qui po nunt vlꝛ in eis ſenſum lr̃alem. ergo nõ eſt ſignoꝝ.ꝙnon erit in eis ſignificatõ intelligẽtie ſpũalis. Si vo ſignoꝝ nõ erit rerum:nec erit in eis intelligẽtia lr̃alis.¶ IYtem abuſio eſt res in ſigna trabere que nũqᷓ aoſi ignificandũ facta lunt. Si eꝛgo muluplicia facta narrant᷑ ĩ lege que nõ Apter boc fiebãt vt ſignificarent: relinquit᷑ abuſio erat in talibo ſignificationẽ ſpũalis intelligentie quere⸗ re. ¶ Item Hiere. xviij. dicit. Qũquid non ſicut facit fi⸗ gulus iſie. potero vobio facere domus iſrahel dicit dñs Diſſipatio em̃ vaſis qð pꝛius fiebat ⁊ ſoꝛmatio vaſis al terius: non ad hoc facte ſunt vt ſignificarent: 2 tñ ad ſi⸗ gniſicandum eis vſus eſt dñs.iſQon offenderet aũt quis audiens hmõi expoſitõnes ſeu interpᷣationes. ſi dicere tur ei boc modo quẽadmodũ ibi dixit dñs. nuquid non ſie vobis facere potero:vbi de ſignatõne nihil locutꝰeſt: ſed de ſimilitudine tm̃.quẽadmodũ ⁊ Hiceꝛe.iij.nõ dixit quicqꝙᷓ de ſignatione:ſed dæ ſimilitudine.2 hunc modum im erp̃ſſii dicens. Quõ ſi mulier ↄtẽnat amatoꝛem ſuũ: ſic tempſit me domus iſiabel ⁊c. Non dirit qꝛ vↄtemptꝰ buiꝰmulieris ſignificaret ↄtemptum filioꝝ iſrahel.nec dixit ꝙ amatoꝛ huiꝰmulieris ſi iniſtcare ipᷣaʒ. nec dixit ꝙ diſſipatio aut reſoꝛmatio va ꝓhia eſſet vel parabo la eis.qꝙ ipᷣe hoc oꝑaturꝰeſſet in populo iſrabel.vel ꝙ fi gulus elſet figura ipius:ſed exp̃lit modũ ſeu ſimilitudi⸗ nem notã inter opus ſuũ ⁊ opus figuli: ⁊ inter factũ mu lieris ↄtẽnentis amatoꝛẽ ſuũ:⁊ factũ populi iſrabel.Re ſiat igit᷑ ꝙ incõueniẽs eſt. res q̃ nõ ad boc facte ſunt ad ſpũalem intelligentiã ↄuertere.¶ Item ↄuenientiꝰa cer tius ſignat qð deſignat vniuoce:qᷓ; quod deſignat equi⸗ noce.⁊ qð ſignat vno vnum: qꝙᷓ qdð vno ſignat multa. er⸗ go cum intellectus ſpũalis ſit ↄuenientiſſimus.non erit in vno facto vel dicto legis.niſi vnus intellectꝰ ſpiritua lis. Errant igit᷑ omnes ſacri expoſitoꝛes qui in vno po⸗ nunt multiplices intellectus. 4 YItem ↄuenienter ſigna tur ꝑ bonũ bonuʒ:⁊ ꝑ malum malum.i Lam ↄuenientia tcebet eſſe ſigni ad ſignatũ.incõueniẽter eꝛgo deſignabit malo bonum. eꝛgo incõueniẽter dicit᷑ a beato Gꝛeg.qð legit᷑.ij. Reg.xj.dicit em beatus Gꝛeg.ꝙ dauid qui vii⸗ q; pꝛoditoꝛ erat in facto illo:⁊ adulter atq; homicida:ſi gnat rpᷣm. Urias aũt vir fidelis 2⁊ ſanctus dyabolũ.Et iterum de adulterina illa copula dauid ⁊ Berſabee: ꝓ⸗ ditione ⁊ homicidio execrabili.ſignat matrimoniũ ſan⸗ ctiſſimũ ⁊ imaculatiſſimã copulã xpᷣi ⁊ eccłie de gentibo. Aof Bicendũ ꝙ doctrina cerimonia Rel ponſio.n qtum ad plura eſt reruʒ 2 ſignoꝝ:ſed diſferẽter. Rerum oꝛdinatarũ ad latriã ↄdi⸗ toꝛis. Signoꝝ vᷣo gratie ſaluatoꝛis.¶ VUnde ad ſolutio nem pꝛimo? ſcðo obiectoꝝ.iQotandũ ꝙ ſignificatõnes nõ Fales.ſunt inſtitutõne.collatõne.natura.Inſtitutõ⸗ ne duobo modis.rebo ⁊ dictis.Collatõe ꝑ ↄſequẽtiã ra⸗ tionis er rebo vel dictis. Natura ꝑ ipᷣam reꝝ ſiłitudinẽ vnde quidã ↄuenienter dixit. Scito qmia ſignificatõnes Iales quatuoꝛ modis fiunt. Pꝛimũ facto ipo.videlicet cum reo ad hoc facte ſint vt ſignificent. ſicut factũ illu luij. Iſaie quo iuit nudus ⁊ diſcalciatus.yſa.xx.⁊ factũ eʒe⸗ chielis quo fecit ſibi vaſa tranſmigrationis Eʒzech.xij. Que vtiq; ad hec facta ſunt vt ſignificarẽt. In his eꝛgo manifeſtum eſt.quia alia figuratio vel ſigmiſicatio qᷓ; Ira lis querenda eſt in eis. Pꝛopter hoc dixit Yſa.viij. Ecce ego ⁊ pueri quos dedit mihi teus in ſignũ ⁊ poꝛtentum Similiter ? Eʒech. Signuʒ eſt domui iſrahel.⁊ iterum Eʒech.xij. Ego poꝛtentũ veſtruʒ dixit Eʒechiel.⁊ bene apparet in eodem ca.ꝑ totum: quia quicqd foctum eſt in Eʒech.ſignificat mala que futura erant domui iſrahel. 4Secũda ſignificatõ eſt dicti:quãdo.ſ.aliquid dicitur ad ſignificandũ eypꝛeſſe.ſicut illud Eʒech.xvij. Aquila grandis magnaꝝ alarum ⁊c̃.⁊ ꝓpter hoc vocatur idem enigma: ⁊ parabola ibidem. iſie due ſigniſicatõnes ne minem offendunt.cum em̃ expꝛimit᷑ ĩ ſcriptura de facto quoq; q ipᷣm fiat vel factum ſit ad ſignificanduʒ ⁊ de di⸗ cto ſimiliter ꝙ ad hoc dicat᷑.vel dictum ſit vt ſignificet aliud q r̃alis ſenſus habeat nemo offendituꝛ ſi aliud in his qᷓ; r̃alis ſenſus habeat requiratur.4¶ Tercius mo⸗ duo eſt per ↄſequentiam quẽadmodum dicimus. ꝙ vbi coꝛpoꝛalis ⁊ exterioꝛ y dolatria pꝛohibetur. intelligitur m ↄſequentiam pꝛobibita ſpũalis: ⁊ iſte intellectus ſi militer neminem offendit. Cum em̃ dixerimus ꝙ vbi de us pꝛohibuit adoꝛari ydolum aureum Exo.xx. E vti⸗ qʒ ſimilitudinem babet vinentis ? iuuare potentis. in⸗ ſinu auit ⁊ intelligi dedit ſe nolle ꝙ aurum nudum. hoc eſt abſq; foꝛma ydoli adoꝛaretur. Et pꝛopter hoc pꝛohi⸗ bitio auaritie ſᷣm ↄſequentiam in illa pꝛobibitione intel ligitur. Eſt em̃ auaritia ydoloꝛuʒ ſeruitus.ſicut legit᷑.v. adð Ephe. Similiter ⁊ vbi pꝛohibuit falſum teſtimoniũ dici cõtra pꝛorimum in cauſa modica pecuniaria Exo. xx.pꝛohibuit ꝑ ↄſequens ⁊ in cauſa fame.cum fama pꝛe cioſioꝛ ſit qᷓ; pecunia. Eodem modo vbi pꝛobibuit.Qe os ligaretur boui trituranti Deut.xxv.pꝛohibuit ꝑↄſe⸗ quens vt operarius non fraudetur cibo ſuo.ſi em̃ hanc equitatem voluit ſeruari in bobus vt collaboꝛantes co⸗ mederent: multo foꝛtius in bomĩbo.hunc ergo modum ſigniſicatõnis quilibet intellectus recipit.⸗ Quarta ſi gnificatio eſt ꝑrerum ſimilitudinem: que non ad hoc fa cte ſunt vt ſignificent.⁊ hoc eſt que multos offendit:⁊ h quia abuſiuũ videtur eis res in ſigna trahere.que nõ ad ſignificanduz facte ſunt.quale eſſ illud Hieꝛe.xviij.i Aũ quid ſicut facit figulus iſie non potero vobis facere do⸗ mus iſrabel ait dñs. Quãqᷓ; verum ſit ꝙ omniũ duoꝛuʒ ſimilium quoꝝ alterum eſt intellectui noſiro ꝓpinquius nobiſq; notius.ſignum naturale eſi minus noti atq; ab intellectu noſiro remotioꝛis. Signuʒ inquã naturale eſt illius:⁊ velut liber in quo legit᷑. vnde ⁊ cõmuni natura docente altero ad alteruʒ docendũ vtimur. Et ex hoc pa tet reſponſio ad pꝛimo ⁊ ſcðo obiecta.¶ Ad tercium di⸗ cendum.qꝙ ↄuenien:iſſime vno ſignificantuꝛ multiplices intellectus:vt intentio legis diuine ↄfſoꝛmetur bonitati eiuſdem. vt quẽadmoduʒ ex dei bonitate facta eſt ⁊ abſ⸗ q; vlla dubitatione credendum. ꝙ omnia bona oꝑa ſua fecerit pꝛopter omnem bonum vſum ⁊ vtilitateʒ.que ex eis quacũq; induſtria elici pnt:⁊ dicta voluit eſſe ⁊ ſeri⸗ pta. Quare pꝛopter omnem illuminationem 2 intelle⸗ etus bumani: ac pꝛopter omnem edificationem eccleſie ſue.que inde elici poſſunt:ea voluit eẽ ⁊ dicta ⁊ ſcripta. 4Ad quartum dicendum. ꝙ ſacri doctoꝛes ⁊ expoſito⸗/ res ſane ⁊ abſq; vllo offendiculo dicere pñt:quia factum illud de Herſabee.factum ſignauit eccleſie ð gentibus. ſignificauit inquã pꝛopꝛia ſignificatione tanꝙᷓ naturali ceſignatione. Licet autem ſpirituiſancto ⁊ expoſitoꝛibo ſuis notioꝛibus ſimilibus vti ad minus nota ſignifican da 2 dclaranda. Queſtio. lv. de cerimo⸗/ nialibus in ſpeciali. — e tumeri 46 Onſequẽs eſt que / rere de ratõe ſeu cauſa cerimonialiũ pᷣ⸗ ceptoꝝ.an.ſ.habeãt cauſaʒ obſeruãtie lr̃alem. An ſolũ miſticã ⁊ ſiguralem.2 pꝛimo in generali poſtea in ſpãli.4. Et in gener ali obijcit᷑ ſic. Cũ em̃ p̃cepta ſint ad lr̃am obſer⸗ uari ab ipᷣa ſumma ſapiẽtia: nõ aũt eſt ↄueniẽs ſumme ſapiẽtie iubere vel ꝓhibere aliquid ſinę optima ratõe:gF obſeruãtie lr̃alis cer imonialiũ fuit optima ratõ.⸗. Iteʒ ſi nihil fit in terris ſine cauſa ſicut dicit᷑ Job.x.⁊ h̊ exi⸗ git diuina puidẽtia: &̊ multofoꝛtiꝰ nihil pcipit᷑ in diuia lege ſine cauſa.Ex his ꝗdã inducti ſunt ad queꝛẽdas ra tiones ̃ales cerimonialiuʒ legis. Contra.Ephe.ij. Euacuãs decretis legẽ mandatoꝝ. Glo.i.euacuans le gem veterẽ qᷓtuʒ ad ea que mandabat.i.carnales obſer⸗ uantias:nõ q;tum ad veritatẽ quã pᷣſignabat.Euacuãs dico decretis.i.pᷣceptis euãgelicis que ex ratõe ſunt.Si ergo mãdata carnaliũ obſernãtiaꝝ ſunt cerimonialia 2 euacuant᷑ ꝑ pᷣcepta euãgelica que ex ratõe ſunt:relinqui tur ꝙ cerimonialia quo ad lr̃am nõ ſunt ex ratõne.q̊ in eis non erit ratõ l̃alis.¶! SOtẽ in pſał. Lex tua veritas. lex.ſ.euãgelij veritas nõ vmbꝛa:nõ figura:ſicut lex mo⸗ ſayca.x. Heb. Sed oſtans ẽ ꝙ de lege moſayca dicit ꝙ ſii vmbꝛa ⁊ figura:maxime quo ad cerimonialia:qͥ non in eis erit querẽda ratõ veritatis quo ad lr̃am. In ſpecialide ratione ceꝛi monialiũ querunt᷑ plura. Pꝛimo de circũciſione. Scõo ce phaſe.Tercio de cerimonijs in victu. Quarto de ce⸗ rimonijs in veſtitu. Quinto de cerimonijs circa actum indifferentẽ. Sexto de cerimonijs ĩimundiciaꝝ cauẽda⸗ rum. Septimo de cerimonijs purificatõis imundiciaꝝ Octauo de cerimonijs ſacrificioꝝ.⁊ hoc pꝛimo in gene⸗ rali.ſcdo in ſpãli.i ono de cerimonijs altaris.DOecimo d cerimonijs tabernaculi.Vndecimo de cerimonijs cir ca oꝛdinationẽ miniſtroꝝ. DOuodecimo ð cerimonijs cir ca oꝛnatũ ſacerdotũ ſeu miniſtroꝝ. Tredecimo de ceri⸗ monijs ſolẽnitatuʒ. Peimo ergo queritur de p cepto circũciſionis de quo Geñ.xvij. Qð datũ eſt abꝛa⸗ he in ſignũ ⁊ ſignaculũ ſicut hbabet᷑ Ro.iiij.ergo non eſt in pᷣcepto circũciſionis qð eſt pᷣceptum ſacramẽtale niſi ratõ miſtica.igit᷑ non ratio lralis. Item ſißꝛ obijcit᷑ de pᷣcepto phaſc.i.ĩmolationis agmi qð etiaʒ eſt in ſignum datum.vnde Exo.xiij. Erit quaſi ſignũ in manu tua:et quaſi monumẽtuʒ ante oculos tuos. qð eſt pᷣceptũ ceri⸗ moniale ſimpliciter: ᷣm qð dicit᷑ Exo.xij. Seruabitis cerimonias iſtas.nõ eſt igit᷑ querenda in iſio pᷣcepto ra⸗ tio lr̃alis. Item de victu ⁊ amitctu ſunt qᷓ plura pꝛece pta in lege que cident᷑ habere abſurditatẽ vel vanitateʒ m ſenſum ir̃e.vanitatẽ quẽadmodũ ? illud Exo.xxiij. Mon coques edũ in lacte matris. Aã vtrũq; licitũ erat eis ↄmedere.Qua de cauſa igit᷑ ꝛiunctõ am boꝝ eẽt eis ꝓbibita.ſ.lactis ⁊ edi.nõ em̃ eſt adeo lautus ⁊ delicatꝰ cibus vt pter boc ꝓhiberi deberet.ꝗ qtum ad lr̃am vi⸗ detur vanã habere ratõeʒ.4! Itẽ ſili modo.xxv. Deut. QAon alligabis os bouis triturãtis.a quo pᷣcepto nitit᷑ aplus ratõeʒ lr̃alem excludere dicens.j.Coꝛin.ix.Nũ⸗ quid de bobus cura eſt veo: an ꝓpter nos h̊ dicit. Itẽ ſiłi modo illud pᷣceptũ DBeut᷑.xxij.Si ambulano ꝑ viaʒ in arboꝛe vel terra nidũ auis inuenerig:⁊ matrẽ pullis deſuꝑ incubantẽ:nõ tenebis eam cũ filijs.ſed abire pa⸗ tieris vt bene ſit tibi. Sed que põt hic eſſe ratio alis: vt pꝛo dimiſſione vnius auicule tanta ꝓmittat᷑ merces: quãta /ꝓ vniuerſoꝝ mãdatoꝝ legis obſeruatõe.l Si di⸗ ceretur ſicut quidã pueriliter dixeꝛunt hoc eſſe pᷣceptum cauſa pietatis: quia in hoc deus inſinuare voluit filijs iſrahel. qꝙᷓmiſericoꝛdes debent eſſe ĩ bomine ⁊ cauere ab eoꝝ afflictione:quãdo ⁊ auibo ſic parcere voluit a leſio ne. Obijcit. Si pietas hic locũ habeꝛet cum filij nec ſibi nec alijs pñt cõſulere:⁊ adhuc matre indigerent:ipᷣa vᷣo nõ indigeret eis.maioꝛi crudelitate detinent᷑ ⁊ occidun⸗/ tur filij in hoc caſu qᷓ; mater. Item obicit᷑ ſili modo ð illo pᷣeepto Leui.xix.Cum plantaueris ligna pomifera auferetis pᷣputia eoꝝ.i.pꝛima germina ⁊ imunda erunt vobis nec edetis ex eis.quarto ãno ſanctificabitur fru⸗ ctus:quinto ãno ↄmedetis fructus eius.cuiꝰrei nõ vide tur eſſe aliqua ratio lr̃alis.i Qũquid em̃ eque ſani ſũt ad vſum pꝛimo anno ſcðo vel tercio ſicut quarto ⁊ quinto?ꝛ Item ſili modo obijcit᷑ de pcepto illo Reut.xxij. ¶õ ſeres vineam tuam altero ſemine.hic em̃ nõ videtur eſſe ratio ad l̃am niſi illa ratõ que omnibo manifeſta eſt:qꝛ collatio ſeminis non poſſet fieri abſq; vinee detꝛimento. ſed ridiculum eſt in hoc dñm voluiſſe cõſulere illi popu lo in quo nullo ↄſilio indigebant.cuilibet eĩ manifeſtũ eſt huiꝰ detrimentum. Ztem ſili modo obijcit᷑ de alijs pꝛohibitionibo ↄmixtionis rerum. Qon indueris veſti⸗ mento qð ex lana linoq; cõtextum eſi: funiculos in fim⸗ bꝛijs facies ⁊c̃. ¶ uItem in eodem dicit᷑. Non arabis ſi⸗ mul in boue ⁊ aʒino in quibo nulla videtur ratõ lr̃alis. Item eiuſdem ratõnis vident᷑ eſſe ꝓhibitões ↄmixtõ nis animaliũ Leui.xirx. Jumenta tua non facies coire cum alterius generis animantibo. Et cõfuſionis habi⸗ tuum Deut.xxij.ſ2õ induetur mulier veſte virili: ⁊ vir non vtetur veſle feminea. Item obijcitur de pꝛeceptis cerimonialium cauendaꝝ ĩmundiciaꝝ:in quibo videtuꝛ contineri maxima inhoneſtas vel inutilitas. Et primo quidem de illo p̃cepto cauende immundicie coꝛpoꝛalis. Deut.xxiij. Habebis locuʒ extra caſtra ad quẽ egredie⸗ ris ad requiſita nature gerens paxillum. ⁊ ſubdit. Ege⸗ ſta humo operies:qð videt᷑ ad lr̃am ridiculoſuʒ. Iteʒ obijcitur de alijs imundicijs que ſunt interp̃tatiue ſeu ir regularitatis:vt imundicie puerpere Leui.xxij.¶ Item ĩmundicia lepꝛe: que multiplex erat in coꝛpoꝛe Lem.xiij Et in veſte Leui in eodem ca.que maxime videtur ridi⸗ culoſa ad lr̃am.cuʒ dicitur.veſtis lanea ſeu linea que le pram habet in ſtamine ſeu ſub tegmine:aut pellis ⁊ ꝗc⸗ quid ex pelle confectum eſt oſtendetur ſacerdoti. ¶ Itẽ lepꝛa in domo que ad lr̃am ſuper omnes ridiculoſe in p cepto ponitur Leui.xiiij. cum dicitur. Cum inuenerit ſa cerdos circuiſſe lepꝛam domus videbit erni lapides in quibus lepꝛa eſt. 4¶ Item ĩmundicia ſeminifiui: de qua Leui.xv.⁊ nocturna pollutione ſoꝛdidati in eodẽ.⸗ Dtẽ immundicia menſtruate mulieris patientis fluruʒ ſã guinis. de qua Leuit. xv. circa quas ĩmundicias perſo⸗ narum cauendas dantur plura pꝛecepta: que ad litterà vana ⁊ riſu digna videntur.4! Item ſunt imundicie que caueri iubentur circa tactum. ſicut vas fictile in quo ali quid ex nominatis ibi reptilibus cecidiſſet: aut qð ali⸗ quid de moꝛticinijs eoꝛum tetigiſſet: ? ꝓpter hoc frangẽ⸗ dum. Eodem modo clibani fontes ? ciſterne oĩs aqua rum congregatio ſicut legitur ibidem. Simili mõ vas qð non habebat operculum nec ligaturam xſuper. ſi⸗ cut legitur.xix.Qume.Simili modo generaliter cuʒ ta ctus moꝛtui inducebat imundiciam ceri monialeʒ Leui ti. xxij. in quibus omnibus videtur deficere ratio Falis Item qui ↄbuſſerant vitulam ruffam vel cineres eius poꝛtauerant:vel qui alios aqua expiationis aſperſerat quibus alie imundicie purgabantur reputabatur ĩimun dus.quod ad litteram inconueniens videtur. ꝙ. ſ.ex re munda mundatiua iĩmundicia contrahatur. Ytẽ obij citur de imundicijs cerimonialibus qᷓtum ad eſum:ſeu guſtum. Mam iudicauit lex Leui.xj.ĩmunda greſſibilia que non ruminant:aut non fundunt vngulaʒ. Itẽ aqua tilia que non habent pennulas 2 ſquamas. Stez volati⸗ lia rapacia vt acquilam. ⁊ coꝛuinum genus:⁊ quedam alia Leui.rj. vniuerſaliter om̃ia reptilia: ſicut ſtellio lacerta.⁊ alia que in terra mouentur vt muſtela mus et — — — 4 n 6 ne Ui li⸗ 14 . Nuneſtio ſimilia Leui. xj. IZtem obijcitur de cerimonijs purifi⸗ cationis immundiciaꝝ ⁊ pꝛimo de cerimonijs in ſacriſi cio vitule ruffe.ex quo erat purgatio generalis Qume. xix.ĩ qua pꝛecipitur vt adducatur vacca ruffa: cuius rei non videtur eſſe ratio l̃alis. Item ꝙ imoletur ertra ca⸗ ſtra 1 totaliter ↄphuratur:⁊ de eius ſanguine ſepties fo⸗ res tabernaculi aſpergantur. Item pꝛecipitur vt in cre⸗ matione vacce ponatur lignum cedꝛinnz ⁊ yſopus ⁊ coc cus bis tinctus:que ſm lram riſu digna videntuꝛ. 4 Itẽ obijcitur de cerimonijs z mundatione lepꝛoſi et domus lepꝛoſe Leni.xiiij. Ad quoꝛum purificationem ſumi pꝛe cipiebantur duo paſſeres. lignum cedrinum vermiculũ 7 yſopus.⁊ immolato vno paſſere in aquis viuis. er re⸗ liquis fiebat aſperſoꝛium quibus aſpergebatur domus ſeu lepꝛoſus:quo facto paſſer alius viuus in agrum vo⸗ lare permittebatur.cuius rei ridiculoſa videretur ratio litteralis. ꝗ Item pꝛecipiebatur in emundatõne lepꝛoſi vt ſanguine agni innnolati ⁊ dæ oleo ponetur ſuper ex⸗ tremuz auricule dextre: ⁊ pedis: ⁊ manus dexire cuius rei nulla videtur eſſe ratio litteralis. Item obijcit de abſurditatibus circa oblationes ſacrificioꝛum in quibo non videtur rationem habeꝛe:ꝙ ſolum geneꝛata anima lium greſſibiliũ iuſſit ſibi deus offerenda in vtroq; ſexu bouem ouem ⁊ capꝛam. Simili modo duo genera pꝛeci pue volatilium.ſ.turturem 2 colũbam Leui.ij. Paſſer vo additus eſt in emundatione lepꝛoſi Leni.xiiij. ¶ Itẽ ꝓpter quid animalia iſta volebat interfici ⁊ cremari vel in parte vel in toto ſicut habetur ex Leuit᷑.j.ij.iij.⁊.iiij. ¶ Item ꝓpter quid in omni ſacrificio iuſſit ſal apponi ſi⸗ eut habetur ex Leui.ij. ſel vᷣo ⁊ fermentum apponi ꝓ⸗ bibuit. ¶ Item ꝓpter quid ſanguinem hoſtiarum ſupe:ꝛ⸗ fundi iuſſit ⁊ ſibi offerri ſicut habetur ex Leui.j.ij.iij.et iiij. per totum. 4¶ Item ꝓpter quid adipem ſacriſicioꝝ et renes ⁊ reniculos ſibi retinuit Leuit.ij. Siti modo que cauſa erat differentis modi ĩmolandi animalia: et greſſibilia ⁊ volatilia occidendi:iugulandi:decollãdi:⁊ collum retoꝛquendi.il Item quare pꝛeceptum eſt vt aĩa lia oferenda abſq; macula coꝛpoꝛis offerantur:nulloq; mem bꝛo carerent:nec aliqd vicium in membꝛo haberẽt Item queritur ratio lr̃alis de ſolẽni ſacrificio hyꝛcoꝝ qð oſſerebatur in feſto ꝓpitiationis Leui.xvj. Quoꝛum alter vocabatur dñi:alter emiſſarius.⁊ ſuper quẽ cade⸗ bat ſoꝛs ꝙ eſſet dñi ↄburebatur extra caſtra cum vitulo ita ꝙ nihil remaneret incõbuſtum. Hyrcum vo emiſſa rium ſiatuebat ſacerdos coꝛam dño ⁊ ↄfitens vniuerſa peccata filioꝛuʒ iſrahel imputabat capiti eius:⁊ poſiea cmittebatur ꝑ hominẽ paratum in deſertum. 2 credunt inudei ꝙ byrcꝰille poꝛtaret omnia peccata eoꝝ in deſertũ 2 qui tangebat illum ſicut dicit lex ⁊ qui ducebat in de⸗ ſertum ĩmundus erat. quomõ inquiunt iudei. mundus erat qui poꝛtantes tot ĩmundicias cõtingeret. Sed ridi⸗ culum maximum videtur ꝙ capiti byrci peccata impu⸗ tentur: cum innocentiſſimus ſit:⁊ imunis ab eis.⸗! Iteʒ quomõ poꝛtaret peccata populi: cum ipᷣa peccata ꝓpꝛiũ ſubiectum mutare non pñt.⸗4! Si dixerit quis ꝙ nõ por tabat peccata:ſed penam debitam ꝓ illis.nõ videt᷑ verũ quia liber ⁊ ſanus in deſertum mittebatur.¶. Itẽ ſi poꝛ tabat omnia peccata: vt quid offerebatur hyrcꝰalius ꝓ peccatis populi totius? ¶ Item quare Aaron pꝛo ſe et domo ſua iubetur vitulum in holocauſtuʒ offerre qui ex tra caſtra cum hyrco cremetur. 4! Item queritur de ſa⸗ crificio ⁊ ʒelotipie de quo legitur.v. Qume.in quo pꝛe⸗ cipiebatur offerri modicum farine oꝛdeacee ⁊ non ſuꝑ⸗ fundi oleum nec poni thus que erat oblatio inueſtigan⸗ tis adulterium. ¶ Item queritur de ſacrificio ſimile cõ ſperſe oleo panum. quoꝛum nulla ratio videtur litte⸗ ralis de quibus habetur Leui.ij. Sunt autẽ qᷓplurima alia cerimonialia circa differentiam ſacrificioꝝ de qui⸗ bus infra plenius tangetur. que non videntur habẽ lit⸗ ter alem rationẽ. Item queritur d pꝛeceptis cerimo⸗ nialibus tabernaculi ? altaris. Et pꝛimo queritur de quo pꝛecipitur Exo.xx. Altare de terra facietis mibi.et iterum. Ee ſi altare lapideum feceris.illud mibi nõ edi ficabis de lapidibus ſectis.cuius rei nulla videt᷑ l̃alis ratio. Item ꝙ ibi pꝛecipitur non aſcendes ad altare meum per gradus.4l Item ꝙ; dicitur ne apareat turpi tudo tua.Qam non eſt veriſile tunc vſum bꝛaccaruʒ nõ fuiſſe:vel ſacrificantes bꝛaccas deponere:ĩmo etiam pᷣ⸗ cipiebatur vt ſacerdotes ſacrificantes femoꝛalibus vte⸗ rentur Exo.xxviij.¶ Item queritur quare altare holo⸗ cauſtoꝛum ponebatur ſub diuo:hoc eſt ſub aere libero. Altare vpᷣo thimiamatis.i.intra tabernaculum Exo.xrl. 4l Itẽ quare poſitio tabernaculi erat ex parte ſancti ſan ctoꝛum ad occidentem. Ex parte ðᷣo ingreſſus ad oꝛien⸗ tem.ita ꝙ neceſſe erat adoꝛare ad occidentem:cum econ trario dicatur.xvj.Sapᷣ. Opoꝛtet ſoleʒ pꝛeuenire ad be nedictionem tuam ⁊ ad oꝛtum ſolis te adoꝛare. Que ritur iterum que crat ratio oꝑture tabernaculi l̃alis: cum infimam oꝑturam haberet ex coꝛtinis quatuoꝛ co⸗ loꝛuʒ.iacincti:⁊ purpuꝛe.cocci bis tincti.⁊ biſſi retoꝛte. Secundum ðo crat ex ſagis cilicinis.Lercium erat ex pellibus rubꝛicatis.ſuper pꝛimum vo ex pellibus iacin ti.xxvj.Exo.4q Item queritur que erat ratio litteralis diſtinctionis tabernaculi per velum quatuoꝛ coloꝛuʒ in ſancta ſanctoꝛum. Mam dicit aplus ad Heb.ix. pa⸗ rabola eſi tempoꝛis pᷣſentis.¶ Iwtem que ratio diſpoſitõ nis candelabꝛi ſeptem lucernarum in parte auſtrali ta⸗ bernaculi:que dicitur ſancta.⁊ menſe ꝓpoſitionis ĩ par⸗ tem ſeptẽtrionalem Exo.vlti.⁊ ¶ ume.viij.¶l Item que ratio adiunctõnis altaris thimiamatis cuʒ candelabꝛo 7 menſa.4l Itẽ que ratio lr̃alis collocatõis arche ⁊ che⸗ rubin in abdito. hoc eſt in ſanctis ſanctoꝛum. Nam ad He bꝛe.ix.apłus expꝛeſſe dicit per allegoꝛiam eſſe factũ ergo non erit reqnirenda ratio litieralis. 4 Jtem que ratio compoſitionis thimiamatis ⁊ olei vnctioms Exo di.xxx. i Qunquid hic poterit inueniri ratio litteralis. Item queritur de cerimonijs circa oꝛdinationem et oꝛnatum ⁊ officium miniſtroꝛum.Qam habens macu⸗ lam non poterat ad miniſterium pꝛomoueri. xxj.Leui. Si cecus ſi claudus.ſi grandi aut toꝛto naſo ⁊c.⁊ ponũ tur ibi irregularitates que etiam a miniſterio ſeu ſacer⸗ cotio noue legis non repellunt:vt albuginem habens in oculo ⁊ buiuſmodi.4: Item que ratio ꝙ in conſecratio⸗ ne ſacerdotum de ſanguine arietis.linitur extremuʒ au ricule dextre ⁊ pollex manus dextre pedis dextri. Leui ti.vij. 4. Item que ratio effuſionis olei ſeu vnctionis ſu pra caput Naron conſecrandi Leui.eodem. Itez que ratio oblationis trium animalium vituli pꝛo peccato a⸗ rietis in holocauſtum.arietis in conſecrationem ⁊ cani ſtri aʒimoꝛum. 4! Item que ratio ꝙ traduntur ſacerdo⸗ ti oꝛdinato de ariete conſecrationis adeps.armus dex⸗ ter 1 pectuſculuʒ ⁊ panes de caniſiro aʒimoꝛum vt ele⸗ uet ea coꝛam domino Leui.viij. Item que ratio veſſi⸗ mentoꝛum Faron que ſunt feminalia linea. tunica li⸗ nea que cingitur balibeo:tunica iacinctina ſuperbume⸗ rale quod aſtringitur cingulo cui adnectitur rationale cydaris ſuper caput cui adnectitur lamina aurea. de ꝗ⸗ bus omnibus Exodi.xxviij. ¶ Stem que ratio oꝛnatus minoꝛum ſacerdotum:qui veſtiũtur feminalibus lineis tunicis lineis: cinguntur baltheis.mitras accipiunt in capitibus ſuis.viij.Leuiti.q Item que ratio oꝛdinati⸗ onis leuitarum qui aſperguntur aqua luſtrationis. et radunt omnes pilos carnis ſue et lauant veſtimenta et cum ſacrificio offeruntur ⁊ conſecrantur in oblatõe deo Mumeri. viij. IZtem queritur de cerimonijs ſolennita mm. Erat enim ſolennitas ſeptim ane ſcilicet ſabbatum Erant iterũ ſolennitates anni.paſca decimaquarta die menſis pꝛimi. penthecoſte quinquageſima die a paſca. Item pꝛima die menſis ſeptimi ſolẽnitas tubaꝝ.Beci⸗ ma die eiuſdẽ menſis ſolẽnitas ꝓpitiatõis.Decimagꝗnta ME TR e NS& KXιοαιαα die ſolẽnitas tabernacnloꝝ ſepteʒ dieb. Oetauo vo die ↄſeqaẽte ſolẽnitas collecte.⁊ ita in vniuerſo ſeptẽ erant ſolẽnitates legales ſᷣm ꝙ enumerant᷑ Leniti.xxiij.⁊ ad⸗ ditur ſolennitas neomenie NQumeri.xxviij.que fiebat in kaleñ.hoc eſt in pꝛima die mẽſis.Querit᷑ aũt haꝝ ſolen nitatum ratio. Oꝛetermiſſis aũt cerimonijs ſacriſicioꝛũ 2 multiplicium obſeruantiaꝝ in ſolẽnitatibo de quibus nullo modo poſſe videtur reddi ratio lr̃alis:boꝝ ratõ ꝑ oꝛdinem queſita eſt. pꝛimo ad ea que obiecta ſunt ĩ ge⸗ BG olutio vnerali. Deinde vᷣo que obiecta ſunt in ſpeciali.q¶¶ Ad obiecta vᷣo in generali.generali reſpon ſione dicendũ.ꝙ cerimonialiũ boc eſt figuraliũ pᷣceptoꝝ quo ad genera pᷣceptoꝝ.duplex ẽ ratio lr̃alis:⁊ ſpualis. lr̃alis refert᷑ ad latriã ↄditoꝛis: ſpũalis vᷣo ꝑtinet ad fi gurationẽ gr̃e redẽptoꝛis. tum vᷣo ad circũſlantias pᷣ ceptoꝝ nõ videt᷑ aliquo mõ ꝙ vłr poſſit aſſignari rõ lr̃a⸗ lis.vt quare talia aĩalia offerant᷑ in tali ſolẽnitate. 2 q⸗ re in tali numero:⁊a quare tali mõ:qꝛ hoc vt holocauſtuʒ illud vt hoſtia pacifica: ⁊ hmõi.iſ Iume.xx viij.⁊ Leuiti. xxiij. Ded dico ꝙ vlr eſt omniũ iſtoꝝ ratio ſpũalis.vñ. vij. Ro.ſcimus qm̃ lex ſpũalis eſt. lex moy ſi lex ſpũalis dicit᷑.qꝛ ſpũaliter intelligenda eſt.dicit ibi glo.¶ Ad il⸗ lud ergo qð pꝛimo obijcit ꝙ pᷣcepta ſũme ſapiẽtie debent habere optimã ratõeʒ. dicendũ ſicut dicit Augu.de pᷣce⸗ pto dato ade Geñ.iij.ve ligno ſciẽtie ñ ↄmedas:vt cau⸗ ſam iuſſionis huiꝰnõ dicit requiramꝰ:ſ̊ hec magna vtili tas eſt homi ꝙ deo ſeruit in iubẽdo. Deus vtile facit ꝗc⸗ quid iubere voluerit.de quo metuendũ nõ eſt.ne iubere qð inutile eſt poſſit.Sðm hoc ꝗ̊ dicendũ.ꝙ obſeruãtie lr̃alis cerimonialiũ hec ſufficiẽs ratio eſt.vtilitas ⁊ me ritum obediẽtie.ſicut in pᷣcepto dato abꝛahe de ĩmolãdo filio.xxij. Geñ.cuiꝰp̃cepti nulla alia lr̃alis ratio eſt niſi 5 pꝛobatio obedientie abꝛahbe.⸗ Ao ſcðm vᷣo qð obijcit ꝙ nihil iubet᷑ ſeruari ĩ lege ſine cauſa.ↄcedendũ eſt.tñ ali⸗ quãdo iubet᷑ aliqð fieri cauſa ſignificãdi.ſicut pᷣeeptum eſt Ia.ꝙ iret nudus? diſcalciatꝰ in ſignũ ⁊ poꝛtentum aduerſitatis vẽture ſuꝑ egiptuʒ. Ita vłr pᷣcepta cerimo⸗ nialia iuſſa ſunt ad lr̃am fieri:in ſignũ future gr̃e ꝑ xpᷣm cum etiã alia que in illo populo ↄtingebãt: ↄtingerẽt in figura quẽadmodũ dicit apłs.j.coꝛin.x. Omnia in figu⸗ ra ↄtingebãt illis. Pꝛeter aũt ratõeʒ que dicta eſt.ſ.me⸗ ritum obediẽtie ↄditoꝛis.ſufficiens erit iſta ratõ.ſ.ſigni ficatio gr̃e redẽptoꝛis:⁊ iſte erant ratões pꝛincipales pᷣ ceptoꝝ cerimonialiũ legis.õ tñ negandũ quin qtum ad genera pᷣceptoꝝ rato lalis ſit.quare talia pᷣcepta il⸗ lo tꝑe deberẽt illi populo dari:qũñ erat fere totus mũd⸗ ydolatrie deditꝰ.vt ꝑ hoc reuocaret᷑ ab ydolatria ⁊ eli⸗ ceret᷑ ad latriã ↄditoꝛis:ſᷣm qð iaʒ manifeſlabit᷑. Ad illud qð obijcit᷑ pꝛimo in ꝑtem ↄtrariã ꝙ pᷣcepta euan⸗ gelij ex ratõe ſunt.⁊ nõ pᷣcepta cerimonialiũ obſeruãtia rum. Dicendũ ꝙ aliquid dicit᷑ faciendũ ex ratõe dupli⸗ citer.ſim plicit᷑ ⁊ m quid.faciendũ ſimpłꝛ ex ratõe ẽ qð Fm ſe bonũ eſt ⁊ ſemꝑ ⁊ apud oẽs.ſᷣm quẽ modũ pᷣcepta euãgelica ſunt ex ratõne facienda: qꝛ ſunt bona ſm ſe ⁊ ſemꝑ ⁊ ab omnibo faciẽda. Faciẽduʒ vo ex ratõe ſᷣm ꝗd: eſt.qð ſᷣm ſe bonũ nõ eſt:ł̊ tm̃ ex cauſa ⁊ pꝛo tꝑe ſeu ali⸗ quibo bonũ eſt.hoc vtile vel expediẽs.Fm quẽ modũ ceri monialia legis ad lr̃am faciẽda erãt.qꝛ cã reuocatõis ad latriã ↄditoꝛis tꝑe quo vigebat ydolatria:illi pplo ꝗ ad ygdolatriã ꝓnꝰ erat vtilia ⁊ expediẽtia erãt.¶. Ad ſcoᷣm 3 –— vo dicẽduʒ.ꝙ in lege moyſi vmbꝛa ẽ ⁊ figura reſpectu fu ture gr̃e redẽptoꝛis ſᷣm qð dicit᷑ ad Hebꝛe.x.vmbꝛã ha⸗ bens lex futuroꝝ bonoꝝ.nõ ipᷣam imagineʒ reꝝ. Ibi tñ erat veritas pᷣſentis latrie ↄditoꝛis ſeu obediẽtie.ex qua cerimonialiũ pᷣceptoꝝ ſumit᷑ ratõ l̃alis:⁊ ꝑ hoc patʒ re⸗ ſponſio ad obiecta in generali. . Ad obiecta vo in ſpeciakh ßfnotãdũ ẽ.ꝙ q̃dã pᷣcepta cerimonialia nccia fuerunt illi plo ad inchoatõeʒz religionis.Quedã ðᷣo ad cautelã vi⸗ tandi erroꝛis.Quedã ðvᷣo vt allicerẽt᷑ ad cultũ ⁊ latriam ↄditoꝛis.q¶] Meceſſaria vᷣo ad inchoatõeʒ religionis fuit pᷣceptũ circũciſioĩs:⁊ ritꝰ phaſe. Circũciſio aũt erat ao diſtinctõeʒ pᷣncipalit. Ritꝰphaſe ad ↄmunionẽ:que duo neceſſaria erãt inchoatõi religiõis. Pꝛimo vt ille ppłus ꝓ circũciſionẽ a ceteris ꝓplis ydolatrie deditis diſigue ret᷑ ferẽs ſignaculũ diuine religiõis. Scðo vt inuicẽ cõ⸗ munione religiõis vniret᷑ ꝑ ritũ agni paſcalis.qq Qeceſ ſaria vᷣo ad cautelã erroꝛis pᷣncipalit᷑ fuerũt pᷣcepta oĩa cerimoniaꝝ:que vident᷑ ↄtineri abſurditatẽ ſeu in victu ſiue in habitu:ſeu in actu.In victu multipłꝛ.vt de non arando in boue ⁊ aʒino.vt de nõ ſeminãdo agrũ diuerſo ſemĩe.de nõ infrenãdo bouẽ in trituratõe.de abijciendo pꝛima germina arboꝝ in fructuũ collatõe.de nõ coquẽ⸗ do edũ in lacte matris in carniũ pᷣparatõne.Itẽ in habi tu duobo modis.vt de ñ induẽdo veſtẽ lano linoqʒ ↄtextã de nõ ↄfundẽdo habitꝰviroꝝ ⁊ mulierũ. In actu indiffe⸗ renti de dimittẽda matre incubãte ſuꝑ pullos.4. IKẽ ne ceſſaria ꝓpter ꝓuocatõeʒ ad latriã ↄditoꝛis pᷣncipaliter fuerũt pᷣcepta cerimonialia:circa decoꝛã diſpoſitionẽ ta bernaculi ⁊ altaris:⁊ circa bonoꝛificã ⁊ honeſtã diſpo⸗ ſitionẽ miniſtroꝝ: ⁊ iocũdaʒ inſtitutionẽ ſolẽnitatũ: vt aſpectũ ⁊ ↄſideratõeʒ altaris ⁊ tabernaculi attraherẽ tur pulchꝛitudine.ꝑ ↄſideratõneʒ oꝛdinis miniſiroꝝ at⸗ traberent᷑ honeſtate.ꝑ ↄſideratõeʒ ſolẽnitatũ traberent allicerent iocũditate ad cultũ ⁊ latris ↄditoꝛis. hec ei tria miro mõ alliciũt ⁊ attrahũt aĩam ratõnalẽ.ſ.deco. rum.honeſtuʒ.iocundũ. Item neceſſaria ꝓpter vtrũq; ſcʒ cautelã erroꝛis ⁊ ꝓuocatõeʒ ad latriã ↄditoꝛis.fue⸗ runt pᷣcepta cerimonialia de cauẽdis 2 purificãdis ĩmũ dicijs.⁊ pᷣcepta de ſacrificijs.⁊ pᷣcepta de cauẽdis ĩmun⸗ dicijs ꝑtinebant ad mũdiciã ↄuerſationis que multipli⸗ cia ſunt ſicut iam oſtendet᷑. Pꝛecepta de ſacrificijs ꝑtine bant ad cultũ religionis que etiã multiplicabant᷑.ſicut ſupꝛa dictum eſt:7 iam ratio dice᷑. Reſpondendum igitur erit ꝑ oꝛdineʒ ad ſupꝛa obiecta in ſpeciali.¶ Ad pꝛimum qð obiectum eſt d circũciſione:⁊ ritu phaſe.di cendum eſt ꝙ; qᷓuis iſta duo inſtituta ſunt ad ſignifica⸗ tionem:nihilominus tamen iuſſionis ⁊ obſeruantie iſio rum eſi ratio lr̃alis.vnde ⁊ de circũciſione ratio eſt qua⸗ re ſic fieret.⁊ quare octauo die fieret.Geñ.xvij.⁊ quare Dilata eſt ab exitu de egipto vſq; ad ingreſſum terre pꝛo⸗ miſſionis Joſue.v.⁊ quare pꝛecepta eſt fieri culturis la pideis ibidem Yoſue.v. Et quare non fuit inſtituta an⸗ te tempus abꝛahe. ¶. Quare autem circũciſio precepta ſit hoc modo fieri.hoc eſt. per ablationem extremitatis pellicule membꝛi virilis: quinq; rationes aſſignantur. Pꝛima ratio eſt debilitatio libidinoſe concupiſcentie q̃ viget in mem bꝛo illo virili:⁊ ex vulnere circũciſionis:et ex efſuſione ſanguinis que in ea fit. Secunda eſt expoſi⸗ tõ illius partis.i.culpe membꝛi illius frigoꝛi ⁊ defrica tioni veſtium ex quibus omnibus efficitur minus ſenſi⸗ bilis.quemadmodum ⁊ manus durie operibus aſſuete minus ſenſibiles:minuſq; paſſibiles inde redduntur:ni hil autem in parte magis minuit ac debilitat concupi⸗ ſcentiam q; diminutio ſenſualitatis ⁊ paſſibilitatis illi: us.Tercia ratio eſt in ſugillationem ſacroꝛum veneris ⁊ pꝛiapi:in quibus illa tanqꝗᷓ pars: ⁊ occupatio veneris in coꝛpoꝛe humano: non parum oꝛnabatur ⁊ colebatur hec erat enim pars carnis que maxime pugnabat con⸗ tra ſpiritum: maximeq; contaminauerat populos illa⸗ rum terrarum: ita vt in omnia conflagicia non ſolũ ma⸗ ſculoꝛum: ſed etiam bꝛutoꝛum animalium pꝛoꝛuebat.ſi⸗ cut legitur Leuiti.xviij. Omnes execrationes iſtas fece runt accole qui fuerunt ante nos ⁊ polluerunt eam. Et iterum.xx. eiuſdem. Omnia hec fecerunt ⁊ abhominatꝰ ſum eos. Hec plaga efrenate: ac flagitione libidinis gẽ tes illas ſeptem execrabiles que terram pꝛom iſſionis ante aduentum filioꝛuʒ iſrahel inhabitauerant in ydo⸗ Pe SI, . 47 v PapPps ” er apeee 2. 14 N n ſt 00 16 e Nin on r 60 e⸗ n tĩ 00 ge⸗ 4 io⸗ n tſi ſea 1. 6 het⸗ nishe ſoni⸗ c⸗ QNueſtio latria nutriebat ac potiſſimũ detinebat. Quaꝛta vᷣo can ſa ſeu ratio eſt foꝛtitudo imp̃ſſionis memoꝛie creatoꝛis. Eſt em̃ circũciſio ⁊ ſignaculum? ſtigma inſeꝑabile gra uiſſimoq; doloꝛe impᷣſſum. ⁊ ꝓpter hoc foꝛtiſſimũ eſt me⸗ moꝛiale laluatoꝛis. Quinta cauſa eſt firmitas pacti cuᷣ deo. ſicut legit᷑ Geñ.xvij. Statuã pactum mei inter me z te.· ⁊ inter ſemen tuũ poſt te. In generationibo ſuis fe dere ſempiterno.⁊ iteꝝ. Hoc eſt pactũ meuz:circũcidet᷑ ex vobis omne maſculinũ. Quare manifeſtuʒ eſt: qꝛ hoc ſignaculo ꝓfitet᷑ omnis circũciſus. ſe hmõi pactũ ſeu fe dus iniſſe cuz deo ipᷣa ſuſceptione buiꝰſign aculi intꝛat in peccatum ac fedus abꝛahe: ipa ſi uſceptione illidꝰobli gat ſe ac debitoꝛem ſe oↄſtituit vniuerſe legis que data eſt ſemini abꝛahe. ſicut dicit apłs ad Gal. v. Teſtificoꝛ om ni bomini circũcidenti ſe. qm̃ debitoꝛ eſt vniuerſe legis faciende.quẽadmodũ ſuſcipiens ſignaculum hoc eſt ion ſuram ⁊ habituz cuiuſcũq; religionis ad eam ſe obligat vniuerſam. 4 Quare aut zanaeltfieri circũciſ io octaua die a natiuitate paruuli.Ad hoc ratio eſt:qm ante octa uam diem teneritudo infantiũ tamgraue vulnus abſq; periculo moꝛtis non facile ſuſtineret. Si aũt differetur vſq; ad ãnos pueritie vel maioꝛis etatis. multi declina⸗ rent eam ſuſcipere ꝓpter grauitatem doloꝛis. ¶ Quare aut dilata fuerit ab exitu de egipto vſq; ad ingreſſuʒ ter re pꝛomiſſionis. Ratio talis aſſignat.quia foꝛte non va cabat eis: quia vel bellis ↄcutiebant᷑. vel peſtibo vaſta⸗ bantur:vel ſeditionibo diuidebant᷑ vel a murmurationi bus eragitaban⁊᷑.vel alijs incõmodis vrgebant᷑.Fin qð dieit Johᷣ.dama.Locus aũt fuit circũciſionis faciende firmato populo in fide abꝛabe.⁊ obtentis p ꝑte pꝛomil⸗ ſionibus eidem factis. Lunc em̃ innouãdum fuit pactũ abꝛahe ⁊ firmandũ er ꝑte ſeminis eius:cum firmũ appa rebat ex ꝑte dei.⁊ hoc ꝑ exhibitionẽ ꝓmiſſoꝝ.¶ Quare autẽ fiebat cultro lapideo cauſa eſt. quia malefici ferro faciebant inciſiones in coꝛpoꝛibo ſuis.⁊ maxime in ſa⸗ cris martis. Metallum em̃ ferri:metallũ martis ⁊ par tem eius in metallis opinabat᷑ ydolatraꝝ vanitas. vo/ luit ergo ritum iſtum ꝑ aliud ꝙᷓ ꝑ ferrum exerceri.vt ſal tem hac diſſimilitudine aliquãtulũ eos ab ydolatria ab duceret.Alia ratõ eſti.vt fedus qð cũ eis pepigerat dñs in petra oꝛeb.eis ꝑ boc ad memoꝛiam reduceret᷑: vel ꝙ aqua eis de petra ꝓduxerit in aſpectu cultoꝝ lapideoꝝ recoꝛdarẽtur.il Tercia ratõ eſt vt lapideoꝝ coꝛdiũ ſuo⸗ rum duritiam in hmõi cultris lapideis legerent in ipᷣa hoꝛa circũciſionis:vt ſic in penitudinẽ emolirent᷑:⁊ coꝛ dium ſuoꝝ duritiam ſentirent interius ꝑ ↄpunctionem quẽadmoduʒ cultroꝝ bmõi duritiã coꝛpoꝛalẽ ꝑ circũci⸗ ſionem.¶ Quare vo pᷣceptũ fuerit pᷣmo abꝛabe:⁊ nõ añ Ratio eſt:quia exuberante erroꝛe ydolatrie. Abꝛabam pꝛimus fuit ſicut narrant antique hiſtoꝛie: qui reuoca⸗ uit homines ab ydolatria ad latrià ↄditoꝛis.qꝛ ergo cir cũciſio ad hoc erat vt ꝑ ip̃am diſtinguerẽt᷑ cultoꝛes crea toꝛis a culteꝛibo ydoloꝝ:dabatur abꝛahe pꝛimo pᷣceptũ faciende circũciſionis. Pꝛeterea ratio alia eſt:qꝛ abꝛa⸗ he pꝛimo facta eſt ꝓmiſſio expᷣſſa:ꝙ de eius ſtirpe naſce retur redemptoꝛ:cum dictum eſt. In ſemini tno bñdicẽ⸗ tur omnes gentes Geñ. xxij. Cõueniebat aũt ſignaculuʒ ſanctificatõnis generatõni:de qua debebat naſci redem ptoꝛ. Inde eſt ꝙ abꝛahe ⁊ ſemini ſuo tm̃ pceptum circũ⸗ ciſionis eſt datum. Ao illud vo qð querit᷑ de phaſe H̊ eſt de agno paſchali.Notãda eſt ratio imolationis ⁊ cõ meſtionis de quibus Exo.xij. Mota q̊ ꝙ in hoc ꝙ agnũ in exitu de egipto ĩmolare iuſſi ſunt ⁊ ſanguine eius ſuꝑ liminaria domoꝛum linire. aperte ab ydolatria egiptio rum iuſſi ſunt recedere ⁊ contrarium cultum ſuſcipere. Egipti em̃ arietem colebant:⁊ ꝓpter hoc ↄmeſtionẽ arie, tis aut agni ⁊ ipᷣm ſanguinem moꝛtiferum ſibi exiſtima bant. Inde ⁊ virtute diuina miraculoſe factũ eſt:vt vir⸗ tutem ſanguinis filij dei ſibi ſalutarem pꝛobarent: cum per ipſum ſanguinem ab angelo extimatoꝛe liberati ſũt lv. Ipᷣa aũt ↄmeſtio agni ideo iuſſa eſt. vt in ipo ritu vni⸗ foꝛmi ⁊ ↄmunionis initiarent᷑ ad vnitatem 2 ↄfoꝛmitatẽ religionis. memoꝛes beneficij ↄditoꝛis: qui miro modo ab egiptiaca ſeruitute ⁊ tribulatõe eos liberauit. Inde eſt ꝙ pꝛecipiebat᷑ ↄmedi cum lactucis agreſtibus ⁊ aſſa⸗ tis igne. vt impꝛimeret᷑ eis memoꝛia amaritudinis ꝑ la ctucas agreſtas.⁊ tribulationis ꝑ ignẽ quas paſſi erãt in egipto.⁊ ꝓpter boc gratioꝛes eſſent deo liberatoꝛi.Si mili modo pꝛecepti ſunt ↄmedere aʒimam hoc eſi paneʒ abſq; fermento in memoꝛiã gratuite liberationis ab afſ⸗ flictione egiptiaca que ſignat᷑ in fermẽto Deut.xvj. Co mederes abſq; fermento afflictõnis panẽ. Ad ea que poſtea obiecta ſunt circa cerimonias ĩ victu. Reſpondẽ⸗ dum eſt. Et pꝛimo ad illud qð obijciebat de illo pcepto nõ coques edum in lacte matris Ero.xxiij. Aliquã con⸗ ſuetudinem ydolatrie voluiſſe deum ꝑ hoc remouere.vt ei populꝰdiſſimilis eſſet ydolatris:non ſolum ritu ſed etiam veſcendi ↄſuetudine.huiꝰaũt ſignum validũ eſt:q; iſta ꝓhibitio repetit᷑ Exo.xxiij.?⁊ Deut.xxiiij.vt foꝛtius ei impꝛimeret᷑. generaliter habendũ eſi ꝓ regula.ꝙ ea que aperta vident᷑ habere abſurditatẽ in cerimonialibo mandatis 2 nullam m l̃am vtilitatẽ.intendit᷑ elonga⸗ tio ab ydolatria.4! Ad illud vᷣo qð obijcit de pꝛimis pꝛe putijs arboꝝ auferendis.dicendũ ꝙ hoc fuit pꝛeceptuʒ ↄtra erroꝛem ydolatraꝝ qui de pꝛimis fructibo genio.i. o nature ſacꝛificabant:⁊ pꝛimitiuos fructus fauſtos ⁊2 foꝛtunatos eſſe putabant.⁊ ꝓpterea dictum eſt Leui.xix Poma que germinant hmõi ligna ĩmunda erunt vobis tribus ãnis.fſubaudi.credebant em̃ ydolatre ꝙ niſi cere ri ⁊ genio ⁊ alijs quibuſdam demonijs de pomoꝝ triuʒ annoꝝ fructibo iuxta ſuam ſuꝑſtitionẽ offerrent: arbo⸗ res ille vel oĩno areſcerent vel ſteriles efficerent. Et ið dictum eſt. ꝓijcietis ea in deteſtationem talis erroꝛis.ni hil fauſte virtutis in eis credentes.¶ Ad illud vpᷣo quod obijcit ꝙ de illo pꝛeceꝑto Deut.xxv. Mon allegabis os bouis triturantis.ꝙ hmõi pꝛecepti ratio fuit elongatio ab y dolatria egiptioꝝ:qui vſq;adeo boues abbomina⸗ bantur vt de frugibus ſuis eos nõ ſinerent ↄmedere.ipᷣi eniim colebãt ſerapim qui apparebat eis in ſpecie bouis Pꝛeterea in m andato iſto offenſa eſt equitas qua inſtiſ⸗ ſimum eſt vt qui participat in laboꝛe participet in ↄme⸗/ ſtione ſicut dicit apłus.j.Coꝛin.ix.⸗¶! Ad illud qð obij⸗ citur de illo pꝛecepto Deut᷑.xxij. Non arabis in boue et aʒino.dicunt ꝙ iſtas ↄiunctões diuerſoꝝ aĩalium gene⸗ rum in operibo ſuis ydolatre faciebant iuxta ↄiunctio⸗ nes planetaꝛuʒ. 7 quaſdaʒ alias ↄſtellationes credentes ex hoc opera ꝓſperari. voluit ergo deus ꝑ hoc remouẽ falſitatem credulitatis iſtius:ne ꝑ eam creatoꝛe relicto ad ſtellaꝝ ſeruitia traberent᷑.¶ Hac eadem cauſa ꝓhi⸗ buit deus ↄmixtiones fieri animalium diuerſi generis Ceuiti.xix. Jumenta tua non facies coire cum alteriꝰge neris animãtibus.Qam ydolatre nefanda opera ⁊ ma leficia de feibus ex hmõi ↄmixtione pꝛocreatis faciebãt in ampliationem ydolatrie veneris ⁊ pꝛiapi ↄmixtiões hmõi pꝛocurabant. ſicut legitur in libꝛo quodam male⸗ ficioꝛum qui vocatur leges platonis. Pꝛeter hanc cau⸗ ſam aũt aſſignant aliam.ſ.vt oꝛdo nature in populo dei ↄmendaret᷑ ⁊ ꝑ ↄſequens flagicium ſodomiticum dãna⸗ retur.⁊ ne homines ↄmiſcendo ſe in hmõi operibo viliſ⸗ ſinis ↄtaminarẽt᷑.¶ Ad aliud vo qð obijcitur de illo pᷣ⸗ cepto Deut.xxij.Non ſeres vineã altero ſemine.dicẽdũ ꝙ cauſa huiꝰ pꝛecepti fuit ydolatria cereris ⁊ bachi. qͥ⸗ rum cultoꝛes ſicut ritus ⁊ culturas ↄiungebãt atq; ↄmi⸗ ſcebant:ſic ⁊ fructus quos de beneficentia eoꝛum ſe ob⸗ tinere credebant in eodem agro ↄiungere cõſueuerant. vt cum in eadem terra radices haberent vites 2 fruges bachum ⁊ cererẽ cultu ⁊ operibo ſociarent.Et hec eadeʒ ratio eſt eius qð dicit᷑ Leui.xix.Agrum nõ ſeres diuer⸗ ſo ſemine.i Qam ydolatre in veneratõeʒ maxime elemẽ/ toꝛum.ex quoꝝ ↄmixtione hmõi gignebant᷑ ↄmixtiones N. vefe 5) „ x. IArt Ren: H„ 99 2662 ANen Bi⸗. . O) 6 V. ja6 cGonre) te —„ 1 „ . 41 1. WC . Kor.. 1 ☚G0 — . AEKKιN * „ —— VN n oe PreBeie NANE AER Ver W2 KAene 8 — aNAO0. — S ACRSO! 1GA KaN r Br QK ſeminũ faciebant.¶ Quod vo addit᷑ ĩ Dentro.xxij. Nõ ſeres agrũ diuerſo ſemine:ne ⁊ ſementis quam ſeuiſti ⁊ que naſcunt᷑ ex ea pariter ſanctificent᷑.ſenſus eſt.hoc eſt ne pariter decime eoꝝ ⁊ pꝛimitie reddant᷑. voluit enim eus decimas hoꝝ ⁊ pꝛimitias diuerſis tempoꝛibo red⸗ di. ſicut ⁊ diuerſis tempoꝛibo colligũt. Ad ea vᷣo que obiecta ſunt circa ceremonias in veſtitu. dicendum eſt. Et pꝛimo ad illud qð obijcit᷑ de illo pᷣcepto.xxij. Beut. veſtẽ q; ex lana linoq; ↄtextam nõ indueris.Et dicendũ. ꝙ ratio huiꝰpᷣcepti fuit ne dei populꝰaſſimularet᷑ ydola tris:qui beneficio ſtellaꝝ putabant ꝓuenire fecundita⸗/ tem:⁊ copiam lane in animalibo ? fertilitatem in agris vnde ꝓpter hoc lanã ⁊ linũ ſimul in veſtipↄiunngebant. vt ipᷣo habitu ꝓfiterent᷑ ſe ad ſiellaꝝ cultum ⁊ in ſerui⸗ tium obligatos. 4 Ad illud vo quod obijcit᷑ de illo pce⸗ pto nõ induet᷑ mulier veſie virili: neq; vir veſte feminea Beut.xxij.dicẽdũ ꝙ huiꝰ ꝓhibitionis vna ratio fuit ex⸗ terminatio ſacroꝝ martis ⁊ veneris.Dicunt em̃ ꝙ in ſa cris martis non ſolum in virili veſte induebant᷑ mulie⸗ res. ſed etiam armabant᷑ vt ipſum tanqᷓ belli 2 victoꝛie datoꝛem colerent.Sili modo in ſacris veneris viri effe⸗ minabãtur. videlicet ĩ veſtibo muliebribo ſacra veneris exercentes.ꝓ buiꝰ ſacrilego ritu marti ⁊ veneri ſe place re credentes.4 Alia vo cauſa eſt vt occaſio pꝛouocatio⸗ nis libidinis auferet᷑. magna em̃ ꝓuocatio libidinis vi ris eſt veſtitus muliebꝛis ⁊ ecõuerſo.⁊ hoc eſt qm̃ veſtis muliebꝛis viro circũdata vehementer refricat mulierem 2mouet imaginationem mulieris ⁊ ecõuerſo.¶ Ter⸗ ciam vᷣo cauſam aſſignant vt toleret᷑ erronea credulitas qua credebant ydolatre applicationes veſtium muliebꝛi um in ſacris veneris coniungi ſibi amoꝛe foꝛtiſſimo coꝛ da mulierum. ꝓpter quas hoc facerẽt vel que poſtea ve⸗ ſtibus huiꝰ vterent᷑. Similiter mulieꝛes id ipſum crede bant de viris:⁊ virilibo veſtimentis.voluit ergo deꝰhũc erroꝛem auſerre:ne per illum ad cultum veneris trahe⸗ rentur. Ad illud vo quod pꝛohibetur de pꝛobibitõne ceremoniali.circa actum indifferentem.ſ.de matre ineu bante ſuper oua:vel pullos dimittenda Deut.xxij.dicẽ dum ꝙ ratio huiꝰ precepti fuit elongatio ab ydolatria: que ſperabat᷑ ꝓſperitas vel longeuitas ab alio qᷓ; a deo. ſicut em̃ malefici exploꝛabãt coitus ſeu ↄmixtiones quo rundã animaliũ:vt in illa hoꝛa interficerẽt ea.⁊ de coꝛ⸗ poꝛibo eoꝝ vel puluere darẽt eis quos vellẽt ardoꝛe ſue libidinis inflãmare: credẽtes coꝛꝑa eoꝝ vel puluereʒ ſi hoꝛa illa occiderent᷑ hanc virtutẽ habere: ſic ⁊ de matre ouis incubãte vel pullis ſi ea hoꝛa caꝑet᷑ fecũditatem 2 foꝛtunã ĩ nutriendis filijs poſſe pᷣſtare.a hoc ſcimus ex multis ſimilitudinibo quas legimus in libꝛis maleſico⸗ rum.voluit ꝙ̊ remouere miſericoꝛs deus a coꝛdibo eoꝝ: ne aliũde fecũditatẽ quererẽt generiſq; ſui multiplicatõ nem ac longeuitatẽ aliũde querere vel ſperare q; ab ipᷣo. ⁊2, ꝓPpter hoc dixit.vt longo viuas tꝑe. POꝛeterea alia ra⸗ tio eſt: quia obſeruatoꝛes augurioꝝ fauſtam 2 foꝛtuna⸗ tam reputabant inuentionẽ nidoꝝ:cum matre ⁊ filijo 2 ouis.⁊ ideo dogmatizabant nõ eſſe offendendã matrem: neq; filios:neq; ſeꝑandos eſſe abinuicem.ſed nidum cũ omnibo in eo ſic inuentis ſeruari pꝛecipiebant tanq; cau ſam bone foꝛtune quãdam. vnde ⁊ ꝗᷓdiu ſeruabãt nidũ huiꝰcum omnibo in eo inuentis ſic illeſum: tãdiu eis be⸗ ne eſſe ⁊ viuere.Si ðᷣo diſſaparent aut quid de inuentis lederent diſſipari domos: ⁊ ꝙ matri filijs vel ouis mali ſacerent. hoc ſe rel filios eoꝛum eſſe paſſuros pꝛo certo ſcirent. Poſſlea vᷣo reſpondendum eſt ad ea que obie⸗ cta ſunt circa ceremonias cauendarum immundiciarũ. Erant autem immundicie multiplices cauende: quarũ quedam erat immundicia vulgaris vt in egeſtione.que⸗ dam do erat ĩmundicia legalis:⁊ hec variebatur multi pliciter. Nam quedam erat ĩmundicia que inerat peꝛſo nis a cauſa intrinſeca. quedam vᷣo ↄtrabebatur a cauſa extrinſeca. Item imundicia ab intrinſeca cauſa inerat: — vel ex vicio nature intendentis ſalutem ſpeciei ſeu vlis: aut ex vicio nature intendentis ſalutem ſingularis.Ex vicio nature intendẽtis ſalutẽ ſpeciei ſeu vlłis erant ĩmũ dicie accidentes ciꝛca opus generatiue:vt ĩmundicia ſe⸗ miniſlui vel pollutõnis nocturne:⸗ ĩmundicia mulieris menſtruate:⁊ patientis flurum ſanguinis:a ĩmundicia parientis. Circa actum generatiue virtutis viris acci⸗ dit immundicia pollutionis naturalis vel innaturalis. Maturalis in pollutione nocturne. Innaturalis in ſe⸗ minifluis.Sili modo in mulieribo ĩmundicia pollutio⸗ nis naturalis accidit ante oſummationẽ partus in mẽ⸗ ſtruis. Innaturalis in patientibo fluxrum ſanguinis.de quibo omnibo Leuiti.xv.¶ Item ĩmundicia circa ↄſum mationem actus generatiue in partu accidit in pollutõ⸗ ne ſanguinis mulieris parientis Leuiti.xij.Et hec ẽ ra tio diſtinctionis ĩimundiciaꝝ ex vicio nature intendẽtis ↄſeruationem ſpeciei. YSmmũdicia pᷣo que eſt ex vicio na ture intendentis ſalutẽ ſingularis eſt ex vicio lepꝛe: que diſtinguitur m legem triplex. quia aut eſt in coꝛpe Le⸗ uiti.xiij.aut in veſte. Luiti.eodem. aut in domo ſeu ba⸗ bitatione Leuiti.xiiij.¶¶ Item imundicia ↄtracta ex cau ſa extrinſeca duobo modis eſt:aut enim contrabitur me diante guſtu: aut mediante tactu. iſti em duo ſenſas ſen⸗ tiunt per apꝑlicationem ad ſua obiecta.4. Item ĩmundi cia circa tactum extendebatur ad animata ? inanimata Ad inanimata vt ad vaſa ⁊ aquas que contingebat ali⸗ quod de reptilibus ĩmundis Aeuiti.xj.vel ad lectum ſi ue veſtitum in quo ſeminifluus iaceret Leuitici.xv.Ad animatum ðvo vt ad hominẽ multipliciter. Nam aut cõ⸗ trahebatur ex tactu rei ſacre ſancte ⁊ munde. Aut ex ta⸗ ctu rei exeerande ſeu immunde.Ex tactu rei ſacre vt in contingente cineres ruffe vitule Qumeri.xix. Ex tactu rei execrande vt ex tactu illoꝛum que ſᷣm legem reputa⸗ bantur immunda:⁊X hoc differenter. vel moꝛtui vel viuẽ tis.Eiuentis rationalis vt ex contactu ſeminiflui? ali⸗ orum.xv. Leuiti. Ael irrationalis vt ex tactu animalis quod habet vngulam. ſed non diuidit eam nec ruminat ſimiliter alioꝛum ĩimundoꝛum Leuiti.xj. Item ex cõta ctu moꝛtui dupliciter.vel ex ↄtactu cadaueris hominis NQume.xix.vel ex ↄtactu moꝛticinij ĩimũdi animalis Le⸗ uiti.xj. ¶ Item iĩmundicia circa guſtum variebat᷑.Qaʒ quedam erat circa greſſibilia. Quedam circa aquatilia quedam circa natatilia.quedam eirca reptilia Leui. xj. pꝛout obijciebatur. His ita diſlinctis pꝛopter facilio rem intelligentiam. Reſpondendum per oꝛdinem ad ob iecta. Ad illud ergo quod obijciebatur de immundicia vulgari: vt de egeſtione operienda Deutro.xxiij.dicen⸗ dum ꝙ huius pꝛecepti ratio fuit honoꝛ dei ⁊ pꝛouocatõ gentium ad latriam conditoꝛis. vt videntes gentes po⸗ polum iſrahel mundicie ſectatoꝛem ⁊ omniũ ĩmundiciaʒ cclinare:ꝓuocarent᷑ ad ↄſuetudines? ritꝰ ipoꝝ.ꝛe/ terea vt intuitu dei tantus honoꝛ ſeruaret᷑ caſtris eoꝛũ: vt ex hoc in ipᷣis caſtris que deus ſpeciali pꝛouidẽtia cu⸗ ſtodiebat aliquid turpe facere nõ auderẽt.vñ Deut᷑.dẽ. xxiij. DOominus deus tuus ambulat in medio caſtroꝛũ. Aod illuo vᷣo quod obijcitur de ĩimundicia lepꝛe. dicen dum ꝓꝙ ratio fuit pꝛouocatio ad latriaʒ conditoꝛis. Cũ enim lepꝛa moꝛbus contagioſus ſit ⁊ infectiuus.cohabi tatio lepꝛoſi inter alios coꝛrumperet multos:a conſimi li egritudine inficeret. Ex quo ſequeretur ꝙ hoꝛribilis⸗ eſſet ſocietas: ⁊ cohabitatio populi iſrabel ceteris gen⸗ tibus. Per oppoſitum ergo ſeparatio lepꝛoſoꝛum a ſo⸗ cietate iſr abel pꝛouocatiua erat aliaꝛum gentium ad co habitationem cum eiſdem pꝛopter ſalubꝛitatem? ſani⸗ tatem: ⁊ ita per conſequens ad imitationem ritus cõ⸗ ſuetudinis in cultu conditoꝛis.¶ Ad illud vᷣo quod obij citur de lepꝛa in veſte vel pꝑelle:ꝛ de lepꝛa in domo: quod ridiculoſum videtur.dicendum ꝙ cauſa buius immun⸗ dicie declinande fuit cautela ydolatrie declinande. Si⸗ cut enim accidit moꝛbus coꝛroſiuus capilloꝛum 2 pilo e. rſhioe Enen NA Prrr w EYreE —Ml — —— — . — — 4 — nie 1 NMNneſtio rum in coꝛꝑe hũano ↄſumens⸗ putrefaciens eos paulx tim: quẽadmoduʒ lepꝛa putrefacit carnẽ ⁊ ↄſumit.Sili modo accidit paſſio in veſte ⁊ pelle que dicta eſi lepꝛa 2 eſt paſſio coꝛroſiua piloꝝ ⁊ ſube pellis. Similis paſſio inuenit᷑ in lapidibo qui in ſeipᷣis ex habundantia ſiccita tis ↄſumunt᷑.vnde dicunt᷑ lapides canceroſi.Et ꝑ conſe quens in ipᷣis parietibo domoꝝ. quẽadmodum nos vide mus ↄſumptionẽ fieri in ipis lignis.Dicunt igitur ꝙ hmõi paſſionibo colebant᷑ dij penates ⁊ lares: vt vel vm eoꝝ falſam credulitatẽ tales paſſiones tollent a domibo a veſtimẽtis:vel ne eas inferrent. Inde eſt ꝙ voluit de vt ad ſacerdotes ꝓ bis paſſionibo recurrerent: ⁊ nouo ritu voluit iſtas paſſiones mundari: vt a ritibo ſuperſtlti tionis ydolatrie longe fierent. Inde eſt ꝙ aqua expiatõ nis per ſacerdotes in emundatione voluit adhiberi per quam hmõi demonia exterminarent᷑. ¶q: Ad illud vo q obijcitur de imundicijs puerpere ⁊ mulieris fluxum ſan guinis patientis. dicunt. ꝙ ratio fuit vt hoꝛrerent ſan⸗ guinem filij ifrabel. In deteſtationẽ em̃ ydolatrie ĩ cuiꝰ ritn bumanꝰſanguis demonijs multipliciter offerebat. voluit dñs eis hoꝛroꝛẽ humani ſanguinis ingerere. In ritu em̃ ydolatrie humanus ſanguis effundebat᷑.ſic ba betur. ij. Keg. xviij. De ꝓpis ⁊ ſacerdotibo Maal. Inci xcbant ſe iuxta ritum ſuũ cultris ⁊ lanceolis donec ꝑfun derent᷑ ſanguine. ¶¶ Ad illud vdo qð obijcitur de immun dicia menſiruate. Dicunt ꝙ hoc fuit in deteſtationẽ ydo latrie.ſolebant em̃ menſtruate mulieres audaciꝰſe lune cerimonijs ĩmiſcere.quia flurus menſtruoꝝ lune cuꝛſui eputat᷑.ideo reputabãt ſe mẽſtrnate tꝑe mẽſiruoꝝ.eo ipᷣo ſacris lune dignioꝛes:quia in ipᷣis luna eo tempoꝛe manifeſtiꝰ oꝑaret᷑. NQulta aũt auiditate ⁊ ſtudio a mu⸗ lieribo ydolatris luna colebat᷑.ſicut legitur Hiere. vij. Aulieres ↄſꝑgunt adipem vt faciant placentas regine celi.ꝓpter hãc ergo cauſaʒ mẽſtruatas lex dei iudicauit ĩmundas. Alia caulſa fuit ipᷣe menſtruꝰ ſanguis de quo malefici multa hoꝛrifica faciebãt. Tercia vᷣo cauſa fuit honoꝛ ⁊ reuerentia tabernaculi:in quo poſſet muleribo fluxus ↄtingere:ſi ad illud eo tꝑe admitterent᷑.¶ Ad il⸗ lud ðo qð obijcitur de ĩmũdicia ſeminiflui.dicendũ ꝙ ſe minifluꝰiudicabat᷑ imundꝰ ꝓpter abbominationem ydo latrie veneris:in qua ſemen ipᷣm hũane generatõnis ſa⸗ crificijs miſcebat᷑.Siłi modo patiens pollutõeʒ noctur nam iudicatꝰeſt imundus:vt hoꝛroꝛem induceret lex fliu xus humani ſeminis alibi qᷓ in oꝑe generationis.⁊ boc ꝓpter execratõnes ydolatrie ⁊ ſodomiticas abhomina⸗ tiones quas oĩno voluit abolere.¶ Ad illud vo qð obij citur imũdicia vaſis:⁊ aquaꝝ ex ↄtactu reptiliuʒ:ſeu aĩaliũ ĩimũdoꝝ Leui.xj. Et ſili mõ de vaſe qð nõ babe⸗ bat oꝑculũ / Qume.xix. dicenduʒ ꝙ ratõ fuit declinatio ydolatrie.credebant em̃ ydolatre ſi mures aut muſtele atq; lacerte ⁊ hmõi q̃ ydolis ĩmolabant in vaſis vel in aquis caderent: ꝙ eſſent gratioſioꝛa dijs ⁊ ad ĩmolãdũ ↄueniẽtioꝛa:ſicut electa ab ipis.Et ideo volebat vaſa ca rere oꝑculis.Adhuc tñ apud aliquos ſtultos remanent reliquie ydolatrie iſtius:qui credunt quedam nocturna numina frequentare domos:⁊ vaſa que diſcooperta in⸗ uenerint:poſtꝙᷓ inde ↄmederint ⁊ biberint denuo reple⸗ ti. Si vᷣo operta inuenerint ea xel clauſa inde offendi:et er hoc domui periculum iminere.¶ Ad illud ᷣo quod obijcitur de imundicia ex contactu moꝛtui.dicendum ꝙ ratio fuit elongatio ab operibo maleficis ⁊ nigromanti cis.que in cadauere moꝛtuoꝝ exercent᷑.⁊ ideo qui tange ret moꝛtuũ ſᷣm legem iudicat᷑ imundꝰ Qume.xix. Inde eſt ꝙ ſacerdotes ſũmi pꝛohibiti ſũt ingredi ad moꝛtuos pꝛeterq; ad ꝓpinquos Leui.xxj. Adꝓpinquos auteʒ in⸗ gredi ꝑmiſſi ſunt ne inbumana videret᷑ lex. ¶ Ad illud vo qð obijcitur de imundicia ex cõtactu cineꝝ vitule: ex quibo poſitis in aquie expiationis alie ĩm undicie pur⸗ gabantur quod videtur incõueniens ſi ex re purificante ĩmundicia contrabatur. Pꝛeteres videtur ſequi circula 4 — . G . — — Ru Hy 5 — R1 a 1. 7 „ Pe 21°K 1 f. „. . N Aſbr Acſie AN S ”MU 7 Tr VW Or Aa de⸗ Hι — lv. tio ridiculoſa.quia ſi quicũq; aliũ aſpergit aqua exrpia⸗ tionis ĩmundus efficit᷑ Qume.xix. Opoꝛtuit igit᷑ ad hoc vt mundet᷑ ꝙ aſpergat᷑ ab alio.Aut gᷓ ab eodẽ quẽ aſper ſit:aut ab alio. Si ab eodẽ iteꝝ ille ĩmũdus efficit᷑. Si ab alio ille alius indiget alio aſperſoꝛe ⁊ ita erit circu⸗ latio rediculoſa.aut in infinituʒ ꝓceſſio ibit ĩmundicie. Ad boc dixerunt quidã: ꝙ in hoc voluit deus reuerẽtiũ ⁊ honoꝛem exhiberi ſanctificatis ab ipo.⁊ ꝗꝓpter B vnu⸗ quẽq; qui tangeret aliquid de ſacris indignum ſe repu⸗ tare ex buiꝰattactu.⁊ timere ne indigne tetigiſſet: ⁊ ꝓpt boc peccato irreuerentie ſe reputaret pollutum. Intelli⸗ gitur igitur iſta imundicia de ĩm undicia reputationis. Alij vðᷣo dicunt: ꝙ cum ſacrificium vitule ruffe ſieret in memoꝛiam ydolatrie adoꝛation is vituli: quam cõmiſe⸗ runt filij iſrabel Exo.xxxij. Vſq; adeo volnit populũ ſu⸗ um peccatum ydolatrie abhoꝛrere:vt non ſolum hoſtia que ꝓ illo offerebatur ⁊ illud ſignificabat immunda re⸗ putaretur ⁊ polluens contingentes:ſed etiam ipſe reli⸗ quie vt cineres ⁊ quicquid haberet aliquid ipſorum ad mixtum: vt aqua iuſtrationis:nõ tamen huiꝰ immundi⸗ cia per ipſas aquas luſtrationis neceſſe habebat purga ri.ſed per ablutionem veſtimentoꝝ ⁊ abſilinentiã ab in⸗ greſſu tabernacłi:ſicut ibi dicit᷑.⁊ ideo ibi nõ accidit in⸗ cõueniens quod obijciebatur. 4 AUd illa vo que obijciũ⸗ tur de pꝛeceptis cerimonialibus circa im undicias con⸗ tractas ex guſtu.generali rñſione dicenduzʒ.ꝙ ratõ fuit elongatio ab ydolatria. Illa em̃ aĩalia que pꝛecipue lex iudicauit imunda.ydolatre aſſumpſerant vel in ritꝰ ſa⸗ crificioꝝ vel in venerationẽ. Patet em̃ ꝙ ex greſſibilibo ⁊ volatilibo ⁊ aquatilibo ydoloꝝ imagines figurabant vnde.xx.Exo. ꝓpter hoc dicitur. Non facies omniuʒz ſi militudinem: que in celo eſt deſuper vt volatiliũ: nec eo rum que in terra deoꝛſum vt greſſibiliũ:nec eoꝝ que ſũt in aquis vt natatiliũ. Item patʒ ex Yſa.ij. ſi imili mõ faciebãt ydola reptiliũ.vnde Jſa.ij. ꝓijciet hõ ydola q̃ fecerat vt adoꝛ aret talpas ⁊ veſꝑtiliões.⁊.viij. Eʒech. Ingreſſus vidi ⁊ ecce omnis ſimilitudo reptiliũ ⁊ aĩali um abbhominatio.⁊ vniuerſa ydola ibi depicta. Inde eſt ꝙ lex omnia hmõi iudicauit imunda: vel quia in talibo ydolis ſacrificabant.vnde poꝛcus qui nõ ruminat &̊ͤ ſin dit vngulam iudicat᷑ imundus:quia adhuc pagani poꝛ⸗ cos iĩmolabant ⁊ federa ſua ſacrificio poꝛcoꝝ firmabãt non aliter ratum extimantes:niſi ipᷣi qui paciſcunt᷑:aut federant᷑ per intermediũ partium huiꝰ ſacrificij tranſie rint. Simili modo camelum:qui ruminat ſed nõ findit vngulam ſacrificant ydolatre ⁊ malefici.ſicut legituꝛ in li.de ãnulis.vij.planetaꝝ. ita etiam de alijs ſicut intelli gendum eſt. Sicut nũc em̃ ex neceſſitate ſiatuendũ eſſet in regionibo. vbi cattꝰ dicitur adoꝛari ne ibi inueniret᷑ 2 apud quẽ inueniret᷑ grauiter puniret᷑. Eadem ratõe ⁊ in regionibo ĩ quibo buffo dicitur adoꝛari:ſi quis buffo⸗ nem inneniẽs ⁊ nõ ſtatim occideret.graui aĩaduerſione plectẽdus eſſet:ita ⁊ p̃dicta aĩalia que vſurpauerat ſibi ydolatria.voluit eſſe abbominabilia deꝰ ſuo populo vt non ea ↄmederent nec ↄtingerent. Dicunt autem quidã ꝙ; ceſſionis cuiuſdam generis locuſtaꝝ ad eſum filijs iſr abel Leui.xj. Ratõ eſt memoꝛia auxilij diuini:qð eis impẽſum eſt ad puniendũ egiptios celitus per locuſtas. Exo.x. RKeſpondendum eſt poſtea ad ea que obijciun tur circa cerimonias purificatõnis ĩimundiciaꝝ. Ad il lud ergo qð obijcitur de ſacrificio vitule ruffe ꝙ erat ad expiationẽ generalem.dicunt ꝙ iſtud ſacrificiũ p̃ceptuʒ eſt offerri pꝛo peccato adoꝛationis vitule:in quo Aaron populo ↄmunicauit.ꝓpter hoc factum eſt pꝛeceptum vt ruffa eſſet coloꝛem habens vituli adoꝛati: vt ipſi aaron toti populo ꝑ ſubſtantiã ⁊ coloꝛeʒ rememoꝛationẽ pec cati illius ꝓ quo offerenda faceret ⁊ pudoꝛem eiꝰ pecca ti ingereꝛet. Aacca autem in ſexu femineo nõ vitulꝰ offe rebatur.quia ip̃e dñs ſynagogã vaccam ſeu vitulam ap pellare conſueuit. vnde Oſee. v. Sicut vacca laſciuiens — 12 — 1 4OW Can 4 *) k. 1 „709) —c ſa* Vle e en „ . 4 a. Vlela .„. 1.). deelinauit iſ rt.2 iteꝝ in eodẽ. x. Effraym vitula docta di dlicet. ſanguis.oleuʒ. aqua viua.Et hoc ꝓpter tria que ligere triturã. Ratõ aũt vocatõis q;ꝛ ad lr̃am iuxta amo comitant᷑ lepꝛam. Infectõ ſanguinis vebemẽtia moꝛbi. rem egipti vacce ydolũ foꝛſitan coluerunt.vnde.x.oſee. ſpurcitia ſeu ĩmũdicia carnis. Contra coꝛruptionẽ ſan⸗ Vaccas bethauẽ coluerunt. vacce igit᷑ vocant᷑ irriſoꝛie. guinis abolendã ponebat᷑ ſanguis.ad ſanitatem moꝛbi iurta illud pſal. Siles illis fiat qui faciũt ea ? oẽs qui oleum. ad emundationẽ ſpurcitie aqua viua. Dicũt aũt „ . 2 ↄfidunt in eis. 4 Ud illud að querit᷑ quare pᷣcipiat᷑ vt ꝑ iſta nõ ſoluʒ mundebat᷑ lepꝛoſus ab ĩmundicia irre⸗ , extra caſtra ↄburat᷑. Ratõ eſi.vt cũ illa vacca offeretur gularitatis: imo etiã aliquãdo ab ip̃a coꝛruptione egri generlis pet̃o õ perm Juolanie tudinis ꝑ miraculũ creatoꝛis. marime abbominadũu ⁊ deteſtandũ ⁊ eluminãdum a ca⸗ 44 3.144 j ſtris iſrł. e vo pceptũ eſt de ſanguine eiꝰ.vij. vicibo ta⸗ Lon ſequẽter reſpondẽd uz bernaculi ſoꝛes aſpergi. Ratio eſt vt ſignificaret᷑ ꝑ hoc eſt ad obiecta circa cerimonias ſacrificioꝝ. Et pᷣmo ad ſacriſicij enundatio ab vniuerſitate peccatoꝝ: que vni⸗ ea que obijciunt᷑ circa cerimonias ſacrificioꝝ in genera uerſitas in ſeptenario intelligit᷑: vel que tota in ſeptena li. 4 Ad illud qð pꝛimo obijcit. quare in quadrupedi⸗ rio dierũ ↄmittit᷑ ſiebat oũt bmõi aſperſio cõtra ritum bus electa ſunt bos ouis ⁊ capꝛa. in vtroq; ſexuaſſigna ydolatrie: que ſanguinẽ imolaticiũ totuʒ apponebat de⸗ tur multipler ratõ.qꝛ iſta ſũt que totũ quod viuũt ⁊ fũt: monibo ad edendũ vel bibendũ 2 offerentibo.¶. Ad illð neceſſitati homĩs tribuũt. hoc eſt victui 2 veſtitui.ſi igi⸗ d. ”l ſ )ver vᷣo qð pꝛecipit᷑ ĩ crematõne vacce poni lignũ cedrinum. tur recte humana neceſſitas reſpiciat᷑. ſola iſta de aĩali⸗ “ð 6 yſopus:⁊ coccus. Rñdet᷑ ꝙ ꝓpter hoc vt in his virtꝰ ſi⸗ bus neceſſaria ſunt hoibo in victũ veſtituʒ. Cetera vᷣo gnificatiua ſacrificij oſtenderet᷑.ꝑ lignũ em̃ cedrinuʒ qð ſuꝑſflua ſunt qᷓtuʒ ad neceſſitatẽ vite. vt poꝛcus canis ⁊ putredinẽ nõ recipit:ſed a ſe eà ppetuo repellit ⁊ odoꝛeʒ equꝰ eo ergo ipo ꝙ voluit alia ſibi offerri in ſa acrificijs. habet ſuauitatis. OPer yſopũ em que pectꝰpurgat 7 bo⸗ abſtulit eis occaſionẽ querẽdi nõ neceſſaria.dum eis nõ nuʒ odoꝛẽ ſpergit. Per coctũ biſ tinctũ qui coloꝛẽ ſuũ in⸗ voluit honoꝛari. AUmpliꝰ.qꝛ de quadrupedibo iſta mũ delebilẽ ſeruat.oſtendit᷑. ꝙ ſacrificiũ illð cũ ſequela ſua diſſima ſunt:qꝛ ⁊ mũdiſſimis viuũt paſtibo ⁊ eoꝝ ĩmun⸗ ↄſeruatiuũ erat filioꝝ iſrła putꝛedine peccatoꝝ ⁊ fetoꝛe dicie etiã munde ſunt. Pꝛeterea inter omnia quadrupe atq; decoloꝛatõne ex fide ⁊ deuotõne offerẽtiũ nõ virtute dia iſta maſuetiſſima ſunt ⁊ minoꝛi rebellione ſuſlinent ipᷣius ſacrificij.⁊ ideo legit᷑.xix.nume.De cineribo ſacri moꝛtẽ:⁊ ideo minoꝛi periculo ĩmolantiũ. Inſu ꝑ qꝛ iſtis licij vt ſint multitudini ſilioꝝ iſrł in cuſtodiã. Scdᷣm io aĩalibo maxime vtebant᷑: ⁊ ĩ bis erat largioꝛ benificẽtia ſephũ ðo in cocco ſemꝑ intelligit᷑ ignis.ergo iuxta ipᷣm ↄditoꝛis erga eos. Conueniebat igit᷑ de his animalibus in cineribo quatuoꝛ elemẽta quodãmõ ſignata ſunt. In ↄditoꝛi regrationẽ ⁊ honoꝛiſicẽtiã ꝓ beneficẽtia exhibe⸗ cedro terra: qꝛ ex terra creſcit ⁊ valde terreſtris ſubſian re. ¶ Ad illud vᷣo qð querit᷑ quaꝛe elegit de auibo tuꝛtu⸗ tie eſt ac ſolide. In yſopo aqua: qꝛ ex pluuia ſola gigni rem ⁊ colum bã:que ⁊ pᷣcepit abꝛahe vt ſibi offerret in ſa ⁊ nutriri videt᷑ yſopus. In odoꝛe ambꝛoꝝ aer maxime crificium Geñ.xv.dicenduʒ ꝙ hec pᷣcipue electa ſunt ad Fm eos qui odoꝛẽ nõ niſi vapoꝛẽ eſſe dicũt ſeu credunt. ſacrificiũ qꝛ inter oẽs aues iſta mũda 2 manſueta ⁊ vti Cõburunt᷑ aũt iſta quatuoꝛ in rememoꝛationẽ ꝗ deꝰ in f· lia vſibo humanis ſunt. etiam caſtitas q̃ſi ↄiugalis in igne apparuit Moyſi pꝛimũ.⁊ ꝙ in igne data eſt lex q̃ſi colũbis.quaſi vidualis ĩ turturibo inuenit᷑.vñ p hoc ex⸗ & v q̃moꝛ elemẽtis ſacrificiũ illud offerebãt deo altiſſi⸗ pꝛeſſe dabat᷑ intelligi. ꝙ ſi hmoi requirit ĩ auibo ſibi of⸗ mo:tanqᷓ auctoꝛi elemẽtoꝝ.vel ꝓpter hoc vt quicꝗd ĩmũ ferendis:quãto foꝛtiꝰin homĩbo ſibi offerentibo.De hoc dicie ex quocũqʒ q̃tuoꝛ elemẽtoꝝ ↄtractũ eſſet: ꝓpter hoc ðᷣo ꝙ paſſer addit᷑ in emũdatione lepꝛoſi p̃ᷣter ratõeʒ que ſacrificiũ expiari ineelligeret᷑.i Ad illud vo qð poſtea ſupꝛa dicta eſt.poſſet ſpãlis ratõ aſſignari: qꝛ dicit᷑ paſ⸗ L obijcit᷑ de cerimonijs purqs de imũdicie ſpũalis.ſ. lepꝛe ſer ſᷣm modũ ſuũ moꝛbũ ↄſimilẽ aliqñ pati. Ratõ auteʒ „ . XN „ dicẽdũ. Et pᷣmo ad illud qre in emũdatõne lepꝛoſi adhi generalis q̃re alia aĩalia ab iſtis voluit desſibi offerꝛi ?. X Ore 11 berent᷑ lignũ cedrinũ yſopus:⁊ coccꝰſeu vermiculꝰ⸗ paſ quia oĩa ali genera animaliuʒ: aut ydolatre ſacrificijs ſer vnꝰvinꝰ:vt ex eis faciat aſꝑſoꝛiũ Leui.xiiij. Hoc mõ ſuis execrabilia fecerant:aut augures vanitate obſerua vt filo coccineo ligarent᷑ paſſer ⁊ yſopus ⸗ alligarent li⸗ tionũ ſuarũ ꝓphetiʒ auerant. aut magi veneſicis malefi⸗ gno cedrino.ita vt lignũ cedrinũ eſſet q̃ſi manuoꝛiũ aſꝑ⸗ cijs ſuis abbomiĩabilia reddiderãt. ¶ Ad illð vo qð q̃ri ſoꝛij:y ſopus ⁊ paſſer eſſent id qð de aſꝑſoꝛio tingenduʒ tur ꝓpter quid iſta pᷣcepit interfici ⁊ cremari deus. Rñ̃⸗ erat in ſanguine alteriꝰ paſſeris ĩmolati in aquis viuis xctur “ crematio ⁊ ↄſumptio ſacrificioꝝ:moꝛtẽ ⁊ conſu⸗ 41 Motandũ igit᷑ ꝙ cũ ſint q̃tuoꝛ coꝛruptões quas lepꝛa mationez reſignabat peccatoꝝ. vt ille qui aĩalia ĩmola⸗ S : e e inducit. Pꝛima ẽ putredinis. Scdᷣa fetoꝛis. Tercia in⸗ bat ⁊ cremabat facto ⁊ etiã verbo ſicut credi dicebat ſi⸗ — C Pe e (er uß ſenſibilitatis.Quarta decoloꝛatõnis.Lignũ cedrinum cut moꝛiunt᷑ ⁊ ↄſumũtur iſta aĩalia: ſic moꝛiant᷑⁊ cõſũ⸗ ponit᷑ qʒ eſt odoꝛiferũ ad ſignificandũ abolitũ fetoꝛem. mant᷑ peccata ꝓ quibo illa offerro. Pꝛeterea intentõ of⸗ yſopus que purgat pectꝰa putredine. ponebat᷑ ad ſi igni ferentium erat vel eſſe de bebat vt ſic ꝓteſtaret᷑ moꝛtis 2 ſicandũ purgata putredinẽ. Paſſer po viuꝰqui etiã poſt cremationis quã patiunt᷑ hec aĩalia iudiciũ. oſtendit q; modũ auolare ꝑmittebat᷑:ſignificat ſanatã inſenſibilita merui ſupplicium ꝑ peccatũ meum: veniam autẽ peto a tem: 2 reſtituta mobilitatis ⁊ ſenſibilitatis viuacitatẽ. teo ꝑ hoc ſacriſiciũ.¶¶ Ad illud vᷣo qð querit᷑ quare ĩ ſa Aermiculꝰ vᷣo addebat᷑ ad ſignificandũ reſtitutũ coloꝛẽ crifſicio pᷣcipiebat᷑ offerꝛi ſal.nõ mel vel fermẽtů Leuiti. rediuiuũ:⁊ hoc ꝑ beneficiũ creatoꝛis.¶¶ dᷣo paſſer al ij. Rñ. dicendũ quia mel in ydoloꝝ ſacrificijs ponebat̃ ligatus aſꝑſoꝛio viuus auolare in agrũ dimittebat᷑:cuʒ ſilꝛ fermẽtũ.ſal ᷣo nõ.¶. Ad illud vo qð queritur quaꝛe paſſer ſit e auibo gegatim volãtibo. ſignificabat lepꝛo ſanguinẽ fundi iuſſit ⁊ ↄmedi ꝓhibuit.dicẽduzʒ ꝙ cã fuit ſum a caſtris ſeꝑatũ ⁊ extra caſtra aliquãto tꝑe detentũ 2 ſuetudo ydolatrie que nõ ſolũ ſanguinẽ aĩaliu:ſed eti poſt aſperſionẽ talẽ ⁊ emũdationẽ ad caſtra reuerti ⁊ in anm ſanguinẽ filioꝛum 2 filiarum ſuarum imolabant de ſocietatem ſanoꝝ ac mũdoꝝ admitti.⸗. Ad illud vᷣo qð monijs:ſᷣm ꝙ dicit in pſał.Eſſuderũt ſanguinẽ innocen querit᷑ quare de ſanguine ⁊ oleo pᷣceptum eſt extremũ au tem. ſanguinem filioꝝ a filiaꝝ ſuaꝝ ⁊c. Inſuꝑ ⁊ opina ricule polliceſq; manus dextre:2 pedis dextri mundan⸗ bant᷑ ydolatre ex hoc ſe placẽ dijs ſuis.qꝙ ciꝛca ſanguinẽ Ju.4 . b. P al. QAno ſ di tingerent᷑.aſſignat᷑ ratio iuxta lram.q; in his ꝑtibus imolantiũ de ſacrificijs vmedebant:putantes eadem ho e E L pꝛimũ lepꝛa dinoſcit᷑ ⁊ ſentit᷑ videlicet ĩ extremo auricu⸗ ra deos ſuos ad bibendũ ſanguinẽ ↄuenire. Dicunt aũt le dextre:⁊ in pollicibo illis.ſ.in eoꝝ inſenſibilitate ſicut quidam ꝙ hec eſt cauſa potiſſima quare ꝓhibita ſũt co⸗/ dicitur: ꝗꝓpterea pᷣceptũ eſt tale fieri in emũdatõe vt idẽ medere animal captũ a beſtia vel ſuffocatũ.videlicet/p⸗ cognoſceret᷑ eſſe oꝛdo purgationis qui erat infectionis. prter ſenguinis admixtionẽ. Tamẽ ſuffocatio modgaã Nota etiã ꝗᷓ tres liquoꝛes huic riiui adhibebent᷑. vi⸗ erat imolandi demonijs: ⁊ ideo pꝛobibuit ↄmedi ſuffo⸗ — Ius Liese * * tane — DLCEEE — 2 ⸗ P.( f. 5́— x. efe) 5 A 7 2 le. . „ . ſl .. NE een „„ „ ſe⸗ .„ n EC 4 ,„Welep ) * . N.4 fornt . . pChe1⸗. 7 . 4 der . he b Nn di n ͦ⸗ ni ſ 4 D 7 (ANA . . 5 Pe M D catũ. Ad illud do qð querit᷑ ꝓpter quid adipẽ ſacrifi cioꝝ ſibi ſoli de ſacrificijs deus retinuit.tri plex cã aſſi⸗ gnatur. Pꝛima qꝛ ydolatre facicbt contrariũ. Deut᷑. xxxij.de quoꝝ victimis comedebãt adipes. Secũda vt in di ſacrificijs gule tetrabent᷑:et offerẽ ti ſobꝛietas ſeruaret᷑. Tercia honoꝛificentia cæi:qui in oblatõe poꝛ coꝛũ et pinguiũ debuit honoꝛari.minueret᷑ aũt eius ho⸗ noꝛ in ſacriricijs.ſi ꝑs ei deterioꝛ offerret᷑.¶ Si aũt que rat᷑ quare pectuſculũ et armũ dextrũ in partẽ voluit ce dere ſacerdotũ.aſſignat᷑ ratio l̃alis: vicʒ elongatio ab ydolatria:et ſpaliter ab ea ꝑte que adhuc ſpatulomãtia nũcupat᷑ quã marxie ĩ ſpatulis aĩaliũ ĩmolaticioꝝ exer⸗ cebant. Ad illud dᷣo qð querit᷑ de mõ imolandi et oc- cidẽdi. Reſpondet᷑ iuxta lr̃am nullã aliã fuiſſe cauſazʒ q elongatõem ab ydolatria:qꝛ alios modos habebant ydolatre occidendi aĩalia ĩmolanda.⸗: AVo illud vo qð querit᷑ quare ĩ aĩalibo ſacrificãdis pᷣcepit vt abſq; macu la eẽnt. Reſpõdet᷑ ꝙ ratio huiꝰ fuit honoꝛ deiiꝗ oʒ de p⸗ cipuis honoꝛari.ſᷣm qð dr̃ ¶Dał.j.Si offeratis cecum claudũ vel languidũ:nõne malũ eſt offerre illð duci tuo ſi placuerit ei.quaſi dicat nõ placebit ei. Poſtea reſpondendum eſt ad illud qð obijcit᷑ de ſacrificijs in ſpãli. Et pꝛĩo ad illð qð obijcit᷑ de ſacrificio ſolenni hyrcoꝝ et vituli in feſio ꝓitiationis de quo.xvj.leui.Qotandũ igit᷑ ꝙ illð eꝛat generale ſacrificiũ ad expiatõem oĩm peccatoꝝ totius populi ſemel in ãno. Ad banc aũt expiatõʒ aſſumebant᷑ hyrei duo:et cõueniẽter aſſumebat᷑ hyrcꝰ.qꝛ fetidus eſt in ſe et de pilis eius fiũt veſtimẽta pũgentia: vt facile ex hoc intelligeret᷑ fetoꝛ et immũdieia: et aculei peccatoꝝ Hoꝝ aũt byrcoꝝ alter cremabat᷑:alter in deſertũ mitte bat᷑:vt inſinuarent᷑ duo modi abolitõis peccatoꝝ. vnꝰ ẽ dclinũdo ſeu fugãdo ꝑ cautelã.et hic ſigficabat᷑ ĩ byr co ꝗ emittebat᷑ in deſertũ.vñ dictus ẽ emiſſariꝰ. Aliꝰmo dus ẽ cõſumptio peccatoꝝ ꝑ penitẽtiã:et bhic ſignificaba tur ꝑ ſacrificiũ alteriꝰ hyrci ꝗ cremabat᷑ in holocauſtũ ¶Ao illud ̊ qð querit᷑ de hyrco emiſſario qũo poꝛtare peta dicebat᷑.dðᷣm ꝙ ſignũ ꝓ veritate hoc ẽ ſignato ac⸗ cipit᷑:quẽadmodũ aliꝗs dr ſcribi.cũ eius nomẽ ſcribit᷑: et ſic ſup dictů ẽ:ꝙ hoſtie ſigna et figure erãt peccatoꝝ: ita eiectio ſeu fugatio hoſtie ĩ hyrco emiſſario.fugatõʒ et declinatõem ſignificabat pctoꝝ:quẽadmodũ moꝛs ⁊ crematõ alteriꝰbyrci expᷣmebat ↄſumptõʒ pctcoꝝ. Si aũt querat᷑ qꝗd erat.ꝙ ſacerdos impᷣcabatuꝛ capiti byrci ꝓli pcta:et que eẽt oꝛatio q̃ ſuꝑ eũ fundebat᷑.Reſpodet ꝙ ſiẽ dr leui᷑ xvj. Sacerdos cõfitebat᷑ omes iniꝗtates filioꝝ iſrahel.poſita vtraq; manu ſuꝑ caput byrci emit tendi.et imp̃cans capiti eius.qð duobo modis intelligẽ Vno mõ qꝛ dicebat ſic ſacerdos ad hyrcũ.ſuꝑ caput iu um ſint om̃ia pctᷣa iſta.ſeu capiti tuo imputet ea teus et nõ filijs iſrł. Alio mõ qꝛ ꝑſcripturã cĩm pctoꝝ.i.om̃ia peccata in vniuerſo cõtinentẽ imponebat vel ligabat ſu⸗ per caput eius.et tũc emittebat eum ꝑ hoĩem paratum ad hoc.et ſicut diſpꝑebat vel reuoꝛatꝰ a beſtijs vel facius ſilueſtris byrcus ille.ita diſparẽ credebãt peccata ſua ꝑ bmõi ritum. ¶¶ Ao illud vᷣo qð queꝛit᷑ de oꝛone.Reſpõ vtur qꝛ oꝛatio que fundebat᷑ ſuꝑ byrcũ hmõi fuiſſe vr. Sicut tu eijceris et longe efficeris a ꝓplo iſto:ita fiat de peccato eoꝝ. Ael ſicut tu liber et ſanꝰ et imunis a mon te et a leſione euadis et emitteris: ita liber et immums ſiat populus iſte a peccatis. Eodeʒ modo ſuꝑ vitulum: ſicut tu cremaris et cõſũmaris:ita cõſũmantur peccata populi iſtiuo.⸗ Ad illud ðᷣo quod queritur q̃re emitte⸗ batur in deſertum. Reſponſio qꝛ deſerta omia volcbat deus eſſe immunda.et abhommabilia reddere per hyr⸗ cum emiſſarium:tum qꝛ maleſici et vdolatre deſerta ꝓpt hoc maxĩe frequẽtabãt vt audiuent ibi reſponſa demonũ eiſq; ibidem ĩmolarent.ſicut adbuc multi faciunt.vnde quidam magus in libꝛo ſuo te magicis dicit ſe traſiſſe cauſa philoʒophandi ad loca deſtinata vł deſtituta om⸗ aAEr ni habitatoꝛe:habitaſſeq; ibi cum iubabitantibo lucem ſex luſtris annoꝝ et ab eiſdem didiciſſe:que in eodeʒ li⸗ bꝛo conſcripſit:tum foꝛſitan ꝓpter hoc:q; i ſpẽ byrcoꝝ ſeu capꝛaꝝ in deſertis demones apparebãt.ſicut legituꝛ in vita beati Anthonij abbatis.vnde ꝗpter fannos ⁊ ſa tyros qui ibi in ſpecie hy rcoꝝ frequẽter homibo illude bant et adbuc illudere non ceſſant:voluit ibi inſinuare deus in hyrco emiſſario:vt quemadmodum byreꝰ emil ſarius abſq; cuſtode relinquebat᷑ in deſerto expoſitꝰ be⸗ ſtijs deſerti ad deuoꝛanduʒ ꝓpter peccata que in figura poꝛtabat:ſic populus oneratus peccatis a ceo cuſtode ac defenſoꝛe ſuo txrelictus:beſtijs maloꝝ regnoꝛui ſeu pꝛincipũ inimicarũ nationũ:q̃ſi quibuſdam beſtijs diri piendus ac dilacerandus eſſet.4. Ad illud vo qð poſſet obijci quare qui tangerent hmõi hoſtias decernant᷑ eſſe immundi. Reſpondetur vt in hoc doceret eos deus pa⸗ tenter qlonge eos vellet eſſe a peccatis:qui heſtias que figure peccatoꝝ erãt tangere immundum eẽ iudicabat. 4Ad illud vᷣo quod obijcitur quare AHaron pꝛo ſe ⁊ pꝛo domo ſua vitulum iubetur offerre.dicendum ꝙ iuxta lit teram volebat eum deus eſſle ſine metu de peccato vituli conſflatilis:quem ipe filijs iſrahel conflauerat. Pꝛete⸗ rea potuit eſſe in ſugillationem ydolatrie:qua ĩ egypto bos colebatur.vnde occiſionem bouis et imolationem ſibi peſtiferam ſuſpicabantur egyptij. Decuit autem do etoꝛem legis:et diuini cultus ſacerdotem exemplo ſuo ſuperſtitionem hmõi eliminare.4 Si autem queratur quare extra caſtra cum fimo et pellibue comburet᷑ byr cus et vitulus. Reſpondetur iuxta litteꝛam.ꝙ hoc iuſſũ eſt fieri in hoꝛroꝛem et abbominationem peccatoꝛum. Pꝛeterea factum eſt contra ydolatriam qua colebatur ignis in qua pꝛopter honoꝛem ignis cremari ſacriſicia non ſinebantur extra caſtra:ne deum ſuum.id ẽ ignem a caſtris ſuis eijcere viderentur. Amplius factum eſt pꝛopter honoꝛem tabernaculi ne pelles et fimus talis ſacrificij altaris honoꝛem et reuerentiam minuerent. Ad aliud vᷣo quod poſtea queritur de ſacrificio ʒelo⸗ tipie.õndũ ꝙ voluit deꝰtali ſacrificio reuelari occul⸗ ta adulteria miierũ:vt adulterari metuerẽt.⁊ ne mariti ſuſpectas vxoꝛes occideꝛẽt ⁊ notũ erat accidẽ miraculũ de inflatõe vẽtris:et putrefactõe femoꝛis coꝛrupte mu⸗ lieris.¶ Ad illð qð q̃rit᷑ q̃re farine oꝛdeacee ſm ritũ ali arũ oblationũ non adiunget᷑ thus vel oleum. Reſpõde⸗ tur iuxta litterã · ꝙ boc fiebat vt viris eſſet ruboꝛi bmõi ſacriſicium.tum pꝛopter hoc quia deo non offerri ex de⸗ uotione:oſtendebatur per hoc ipᷣm ꝙ nec oleum nec thꝰ babebat:tum quia vile erat in ſe et omnium ſacriſicio⸗ rum pauꝑrimum. Pꝛeterea noluit deus ſacerdotibo in — parte iſta dare occaſionem cuꝑiditatis: et hoc ne inuita rent homines ad hmõi ſacrificium offerendum. quod non tam honoꝛificentia dei exigebat qᷓ; viroꝛum malicia extoꝛquebat.¶ Ad aliud vᷣo quod queritur de ſacrificio ſimile comſparſe oleo et panum.Leuit᷑.ij. Reſpondetur ꝙ; hmõi ſacrificij ad litteram cauſam fuiſſe videtur: vt fieret filijs iſrabel rememoꝛatio mãne: quam pluerat illis deus in deſerto:et quomodo manna pauerat eos. xl.annis. babebat autem ſapoꝛem.quaſi panis oleacei ſicut habetur ¶ Lume. xj. PReſpondendum eſt conſe⸗ quenter ad obiecta circa ceremonias taber naculi et al taris.Et pꝛimo ad illud quod obijcitur de altari.MNo⸗ tandum ꝙ ſicut quidam conuenienter dixerunt. Alta⸗ re eſt diuini honoꝛis titulus:et memoꝛiale adoꝛantiuʒ pꝛopiciatoꝛium oblationum ſanctificatoꝛium.ſpiritua lis communionis et refectionis menſa eſt. In quibus quatuoꝛ altaris officia oſtenduntur. Pꝛimum ẽ honoꝛ dei et memoꝛia.ſᷣm quod ſcriptum eſt Geñ.xxviij. ⸗ JYacob erexit lapidem in titulum. Secũdum ẽ vt in eo pꝛopicietur deus ad ipᷣm fugientibus ſingularibus et in eo adoꝛantibus.ſᷣm ꝙ oſtendit᷑ Leuit᷑.iij.et.iiij. Ter cium eſt ſanctificatio munerum et offerentium in eo. vnde ipᷣa munera dicebantur ſanctificata et cõſecrata t 1 b. (i P N neree „ —— — ⸗ ar . 2 toPen RN 7154 5 mb n AA ALtRNZ. 6. 3 Qlen KEine. eY . „ — — 7 —) — X Cert . èð Po 4 „ 4 6 4 * aꝛ⸗ Atazs yolemſvz *& Ai⸗ (czνnονzρ Inb wact ate le oa ſ eð3E Leuit᷑.xxij. Quartũ eſt ſpũalis refectio et ceõmunio ꝓpt᷑ qð eſt ediſicatũ altare.vñ dicit᷑j.ad coꝝ.ix. Qui altaꝛi veſeruiũt cum altari ꝑticipant᷑.et ad heb.xiij. Habemꝰ altare de quo edere nõ habent poteſtatẽ qui tabernactło coꝛpoꝛis deſeruiũt. Ratio aũt diſtinctõis hoꝝ qu atuoꝛ officioꝝ altaris eſt impetratio a deo ꝑfecte oꝛdinatõnis ꝓ miniſteriũ altaris ad deum et ad ſeipᷣm ⁊ ad pꝛoximũ Ad eum ꝑ honoꝛificentiã et memoꝛiã. Ad ſeipm per ꝓpitiationẽ in remiſſionẽ peccatoꝝ·et ꝑ ſanctificatõem in diſpoſitione ad bonũ. Ad ꝓximũ ꝑ coĩonem religio⸗ nis in ꝑticipatione ſacrificij ſm diuinũ cultum. 4/ Dd il lud vo qð obijcit᷑ qꝛ pꝛecipit᷑ Exo.xx.Nieri altare de ter ra. Reſpondet᷑ ꝙ ꝓpter eliminatõem ↄſuetudinis ydo⸗ latrie. ydolatre nq; altaria magnifice ſtructure edifi⸗ cabant ydolis:vt ex boc magis reuerendã ydolatriã fa⸗ cerent. Eadem de cã ꝓhibuit altare ex ſectis lapidibus edificare.et ne refricaret eis memoꝛia ydolatrie. Adeo em̃ voluit memoꝛiã ydoloꝝ aboleꝛi a coꝛdibo eoꝝ:vt nec aurũ nec argẽtũ ydoloꝝ ꝑmitteret eos babere i aliquẽ vſum. ſicut legit᷑ dut.vij. Ande nota ꝙ ꝓpter eandẽ cãam ꝓhibuit nemus plantari iuxta altare. Deut.xvj . Con⸗ ſuetudo em̃ erat ydolatraꝝ ſub arboꝛibo ydolatriã exer cere: vt ip̃a locoꝝ amenitas eos ad ydolatriã ꝓuocaẽt In ipis etiã arboꝛibo ſculpebant᷑ vel pingebant᷑ imagi⸗ nes demonũ ad ydolatriã exercendaʒ. 4 Ad illud vo ꝙ ꝓbibuit gradus fieri ad altare. eadem ratio aſſignat᷑. qꝛ ſeʒ gãdus habebãt altaꝛia ydoloꝝ in quibo ſinguli ſin gulas ſtatõnes ? genuſlexiones facie bant. Ad illð ðᷣo ꝙ querebat᷑ de hoc qdð additur ne videat᷑ tuꝛpitudo tua. dicunt ꝙ tꝑibo illis nota erat hec turpitudo in ſeruitio ydoli:qð vocabat᷑ pauoꝛ:cui pudendis diſ. cooꝑtis ſacꝛi ficabat᷑. Et ſᷣm hoc dicũt ꝙ vnũ mandatũ eſt ꝑ ſe ne vi⸗ cæatur turpitudo tua. Qua etiã rõne ita artiſſime pꝛece ptuz. exo. xxviij.ꝙ ſaceꝛdotes habeãt femĩalia linea ꝗbo oꝑiant carnẽ turpitudis ſue qũ appꝛopi nquãt ad altare et miſtrent ne inigꝗtatis rei moꝛant᷑. ¶¶ Ao illð vo quod querit᷑ de poſitione altaris holocauſtoꝝ ſub diuo. Ke⸗ ſpondet᷑ ꝙ boc fuit ꝗꝓpter diſſimilitudiem cultus dei 20 ydolatriã:qꝛ altaria y doloꝝ intra tẽpla ipoꝝ erant In conſtitutõne duplicis: altaris bolocauſti et altaris thi miamatis. Quoꝝ vnũ erat extra tabernaculuz ſuꝑ qð offerebat᷑ ſacriſiciũ carniuz ſcʒ holocauſtoꝝ. Aliud vo erat intra tabernaculũ ſuꝑ qꝗð offerebat᷑ ĩcenſum ⁊ thi miama expumebat᷑ duplex ſacrificiũ deo offerendũ.vili bile exterius in crematõne carnis. IJnuiſibile interius in contritione ſeu deuotione coꝛdis. Pꝛeterea oſtende⸗ batur nõ ſufficere ſacrificiũ pecoꝝ qð offeꝛebat᷑ ſuꝑ alta re holocauſtoꝝ:ſed neceſſaria erat fides et deuotio cari tatis et oꝛonis ad deum. que deſignat᷑ ꝑ incenſum vt in põ.Dirigat᷑ oꝛo mea ſic incenſũ in ↄſpe.t.dñe. Dein⸗ de reſpõdendũ ẽ ad obiecta circa cerimonias taberna⸗ culi.Et pꝛimo ad illð qð querit᷑ de poſitõne frontis ta⸗ bernacuili ad occidentẽ.Adqð dõm ꝙ ratio poſitõis fu it ad declinãdã ydolatriã ſolis. Adoꝛatoꝛes em̃ ſoł ipᷣm ſolẽ ad oꝛiẽtẽ ĩcurnati adoꝛabãt.ſᷣm ꝙ legit᷑ Eʒech.viij Dꝛ int᷑ veſtibulũ ⁊ altare erãt.xxv. viri doꝛſa habentes ad templũ et facies ad oꝛientẽ:a adoꝛabãt ad oꝛtũ ſolis voluit ergo deꝰ adoꝛatoꝛes ſuos doꝛſum veꝛtere ad oꝛtũ ſolis vt culturã ſolis abhomĩabilẽ redderet.4! Ad illð vᷣo qð querit᷑ poſtea qꝗᷓ fuerit ratõ oꝑimẽtoꝝ q̃tuoꝛ taber naculi coꝛtinaꝝ.ſcʒ ſagoꝝ pelliũ rubꝛicataꝝ·pelliũ ia⸗ cincthĩaꝝ. Rñdet᷑ r̃m Joſephũ.ꝙ coꝛtine q̃ coloꝛi di uerſis mira varietate erãt intexte:expꝛimebãat celũ ſyde reum. Saga ſuper coꝛtinas: aquas que ſunt ſupra fir⸗ mamentum. pelles rubricate ſuper ſaga: celum empirx reuʒ ĩ quo lunt angeli.pelles iacincthine:celũ ſupremũ vbi deus ſuper omnia.4 Ad aliud vo quod querit᷑.que erat ratio diſtinctionis tabernaculi in duas partes ꝑ velum quatuoꝛ coloꝝ in ſcta et ſccaſanctoꝛum. Reſpon der m Joſephũ ꝙ tabernaculũ fignrã totius mũdi ge⸗ rebat.Et ꝓpter hoc adoꝛantes in eo ſe deum et dominũ mundi eoipo adoꝛari ꝓfitebant᷑.vnde quaſi tabernacu⸗ lum dei totus mundus dicitur: ꝓpter quod dicitur ĩ pẽ. In circuitu eius tabernaculum eius.4. SVartes tabeꝛna culi duos mundos ſeu duas partes expꝛimebant vniueꝛ ſi. videlicet mundum ſ pãalem ſen ſeculum altiug. 2 mũ dũ ſenſibilẽ ſeu ſeculũ inferiꝰ.¶ Oꝛaculũ at᷑ ſeu ſanctuʒ ſanctoruʒ qð abſcondebatur populo:vbi erat propicia torium. archa ⁊ due imagines cherubin: in quaruʒ me dio dominus apparebat: ſignificabat ſeculum altius ha bitationem ⁊ patriam ſpiritualium ſpᷣſtatiarum ſeu an geloꝝ quibo deus apparet ſicut eſt. Pars vo alia qᷓ dice bat᷑ ſancta ſignificabat mundum ſenſibilłẽ: ꝗſeꝑatur et diſtinguitur a mundo ſpirituali per velũ.̊ eſt per ip̃aʒ natura 7 varietatem q̃tuoꝛ elementoꝝ:qð velut qͥddam velũ eſt ad velandum z abſcondendum habitationem 2 patriam angeloꝝ.ita ꝙ non poterit ab hominibo videꝛi donec ablatum fuerit illud velamen: hoc eſt variatio qᷓ tuoꝛ elementorum in generatione corruptione.⁊ hoc pro parte dicit apłs ad Hebꝛe.x. boc ſigniſicante ſpiri tuſancto nondum propalatam eſſe ſanctoꝝ viam. lnðᷣ ſm JYoſephũ varietas quatuor coloꝝ deſignabat varie tatem quatuoꝛ elementoꝝ. Coloꝛ coccineꝰ preſiqurabat ignem. purpuꝛeus aquam: quia er ſanguine muricis ꝗ eſt piſcis marinus tingitur. Jacinctus qui eſt aerij co⸗ loꝛis ipm aerem. Pyſlinus terrã:quia byſſus ĩ tra gi⸗ gnit᷑. ¶ Ad illud quod querit᷑ ð poſitõe cãdelabꝛi ⁊ mẽ⸗ fe. Rñdet᷑ iux lr̃am:qꝛ iõ ponebat᷑ cãdelabꝝ ⁊ mẽſe ĩ ta bernacło:vt adoꝛãtes ĩ eo lucẽ ⁊ nutrimtũ q̃ maxime ſũt bomini ſalubꝛia adeo vt per ipſum ſeruitium ſe obtine⸗ re ſperarent.vñ horum ſe datorem luminis.ſ.⸗ nutrim̃ ti voluit deſignarc. oſtendendo ꝙ in domo eius iſta ba⸗ bundãt.vñ Maruc.iij. Diſce vbi ſit lõgiturnitas vite:⁊ victus.vbi ſit lumẽ oculoꝝ ⁊ pax. Lõgiturnitas vite et victus in panibus pꝛopoſitionis.⁊ renouatõne ipᷣoruz lumen in candelabro luminis. Par vo poteſt intelligi ĩ hoc ꝙ adiungebatur ſcilicet ĩ altaꝛi thimiamatis:quod iat ãlr inſtitutum propter ſacrificium ozonis offen⸗ dum ad impetrandam pacem ⁊ recõciliatõnem populi ad deũ. 4 Alij dicũt iuxta Joſephũ. ꝙ candelabrũ lumi nis qꝗðᷣ hẽbat ſeptem bꝛachia:figura erat. vij planetaꝝ. Aldẽſa vo eſce ⁊ ſuſiẽtatõis. In B̊ voluit iſinuare denʒ eſſe cui ſeptem planete ſeruiunt: 2 quia ipſe deus eſt da⸗ tor eſce non ceres.et pꝛopter hoc nec planetis nec cere⸗ ri:ſed ſoli deo eſt ſeruiendum. Inde etiam erat ꝙ can⸗ telabrum ſeptem lucernarum ponebatur ad parteʒ au ſir alẽ a ſiniſtris adorantium et immolantium:ne ſi ſta⸗ ret ante eos: adorationes ⁊ immolationes que deo fie⸗ bant in ydolatriam ſeptem planetarum fieri videren⸗ tur. Simili modo menſa propoſitionis ponebatur ad partem aquilonarem. Mam in ſacris lune panes offe⸗ rebantur ſicut oſtẽditur teſtimonio Hieremie ſeptimo. vbt dicitur ꝙ mulieres faciebant placentas regine celi Sed cum menſa panum in ydolio vbi colebatur luna: ponebatur.recte ante ipſum ydolum lune.ideo in tabeꝛ naculo domini non poſita eſt directe ante ipſum oracu⸗ lum:ſed ad aquilonem. Preterea vnicuiq; panum illo⸗ rum ſuperpoſita eſt patena aurea 2 pugilſus thuris: ꝓ pter diſſimilitudinem a cultu ydolatrie. 4 Ad illud vo quod queritur de adiunctione altaris thimiamatis iaʒ reſponſum eſt. Qam menſa ſuſlentationem vite a deo q ad vegetabilem. Candelabrum vᷣo luminis illuſtratio⸗ nem a deo quo ad ſenſibilem. Altare vo thimiamatis pacem a deo quo ad conſcientiam anime. et partem ra tionalem exprimebant. 4 Ad aliud vᷣo quod queritur q̃ erat rõ collocationis arche⸗ cherubin ĩ abdito rñſio ?:qꝛ ꝓpter cautelã ydolatrie femẽ: ne a pploꝗ ꝓnꝰ eꝛat ad ydolatriã leuiſſima occaſiõe ſi eis paterẽt adoꝛarẽt· Qui em̃ imaginẽ vituli pauloañ adoꝛaueꝛãt: qualr ſe ab adoꝛatõe arcbe ſuꝑ quam deus dabat rñſa 2 ãgelox S 4 NW. A “ 9 NMNMueſtio imaginẽ cõtinerent. ꝓpterea eis dici Deut.iiij. Lon vi diſtis aliquã ſimilitudiem in die qua locutꝰ ẽ vobis do⸗ minus:ne foꝛte decepti faciatis vobis ſculptã ſimilitu⸗ dinem aut imagiem 2 adoꝛetis ea.¶ Ad illud qð queri⸗ tur vltimo de rõe cõpoſitõis thimiamatis:et olei vnctio nis. Mꝛeuiter dᷣm. ꝙ m lr̃am ratio fuit honoꝛiſicẽtia tabernaculi et cultus dinini. vt ſcʒ flagrãtia odoꝛis thi⸗ miamatis attrahberẽtur ad deuotoem:et fꝛequẽtationezʒ tabernaculi et adoꝛandũ deũ. vnctõne vo olei qua cõſe⸗ crabat᷑ tabernaculũ:et alia que erãt ad officiũ cultꝰmo uerent᷑ ad reuerẽtiam cultus et ſacroꝛum. Lonſequẽter eſt reſponde/ re ad queſita circa oꝛdi natõezʒ miſtroꝛũ.Et pꝛimo ad il lud qð querebat᷑ quare habẽs maculã nõ poterat ad mi niſteriũ ꝓmoueri et ratio ẽ. honoꝛificẽtia cultꝰ vei: ne ſi miſter br̃et aliquã notabilẽ defoꝛmitatẽ. vilificaret᷑ cul⸗ tꝰci apð ſimplices.vñ et tũc plures tdefoꝛmitates ĩtro ducebãt irregularitatẽ:que nõ mõ introducerẽt:qꝛ faci⸗ lius ille płus recederet a cultu dei qᷓ; ꝓtus xpᷣianꝰ ſi mi niſtros eius cõtemptibiles iudicaret. ꝗ Ad aliud vᷣo qð querit᷑ q̃re ĩ cõſecratõe ſacerdotis vngit᷑ extremũ dextre auricule.et pollices manꝰ dextre et pedis.Reſpondẽdũ vt mõſtraret᷑ ꝙ ex ↄſecratõe deberet ſacerdos eẽ totalit cõuerſus ad deũ:et qtũ ad attentõʒ ſen intentõʒ intelle⸗ ctus:que deſignat᷑ ĩ dertra auricula:et qtũ ad aꝓpꝛoba⸗ tõem affectꝰ qua deſignat᷑ ĩ pollice pedis verxtre et qᷓtuʒ ad intentõem effectꝰ:q̃ deſignat᷑ ĩ pollice manus dextre. 4 Ad aliud vo qð querit᷑ te rõe effuſioĩs olei ſuꝑ caput Aaron oↄſecrãdi. Reſpõdendũ ad expꝛimẽdũ ꝙ ex vi cõ⸗ ſecratõis accipiebat ptatem alios cõſecrãdi et oꝛdinãdi in ſacerdotiũ.vt ab ipᷣo derinaret᷑ auctoꝛitas: ꝗ erat ſũ⸗ mus põtifex ĩ minoꝛes ſacerdotes:ſic a capite oleum in mẽbꝛa defluebat. 4 Ad aliud dᷣo qð querit᷑ de oblatõne triũ aĩaliũ ⁊ caniſtri azimoꝝ euit᷑.viij.dðm ꝙ vitulus ꝓ pct᷑o offerebat᷑ in ↄſecratoe ſacerdotis: ĩ memoꝛiã re⸗ miſſiois peccati adoꝛatõis vituli cui cõſenſit Aaron et ĩ lv. batur in veſie pontificis. Jemialia linea et tunica linea ſeu byſſina terram fignrabant. Malthei vo circũuolu⸗ tionẽ occeani.Tunica iacinctina ipᷣo coloꝛe aerem pᷣfe⸗ rebat. Per tintinabula tonitruum. Per malogranata coꝛruſcatõnes ſignificabantur Su ꝑbumerale ſui vari etate celum ſyderiũ.Ouo ſardonices.duo bhemiſperia vel ſolem et lunam. Duodecim gẽme ĩ pectoꝛe.xij.ſigna in zody aco. et pulcre qð ĩ medio erat appellabatur rati onale.Ratione em̃ cuncta ſunt plena et terrena per ce leſtia diſponũtur.Cydaris celũ empireũ. Lamina au- rea deum oĩbo p̃ſidẽtẽ.tñ nõ vr hec ſignatio zeire Di⸗ cẽdũ ꝗ̊ ꝙ varietates veſtimtoꝝ deſiãbat varietatẽ vᷣtutũ gqbo opoꝛtebat põtificẽ eẽ munitũ. Rmialia ſigniticabãt cõtinentiã.Tunica byſſina:q multis tonſionibo ꝑueĩt ad candoꝛẽ. Per moꝛtificatõem carnis mundiciã inte⸗ rioꝛem. Haltheus ꝗ ſtringit ventrem cõtinentiam aut abſtinentiam. Tunica iacinctina que ẽ exterioꝛ ⁊ ethe rei coloꝛis cõuerſetõem celicam. Cingulum vo quo tu⸗ nica ſtringitur cõuerſationis modeſtiã. Suꝑhumerale mandatoꝝ obedientiã. Rõnale vᷣo diuinã ſciam. Cyda ris intentõem bone volũtatis. Lamina cui nomen dei inſcribitur memoꝛia ſeu meditatio dei iugis figurabat᷑ Ad illud quod queritur de veſtimentis mĩoꝝ ſacerdo tum.dicendum ꝙ feminalia cõtinentiaʒ. Lunica linea mundiciã. Maltheus modeſtiam. Mitra capitis inten tionem rectã. Ad illud quod queritur de leuitis.dicen dum ꝙ aſperguntur aqua luſtratõnis ad ſignificanduʒ mundiciam mentis ab immundicia culpe. Radunt vo pilos ad ſignificandum pꝛeciſionem ſuperfluitatis. La uant veſtimenta ad expꝛeſſionem mundicie in conuerſa tione. Et hec ſufficiant de cerimonijs circa diſpoſinonẽ miniſtroꝛum.Mam magis pertinent ad moꝛalem iſtru⸗ ctionem rõnes talium q; ad diſputatõs. Vltimo bꝛe uiter reſpondendum ad obiecta circa cerimonias ſolen nitatum. dicendum igitur ꝙ inſtitutiones ſolennitatuz eꝛant ĩ memoꝛiã potẽtie:ſi apie: iuſticie:mĩe.ↄditoꝛis. Ad mẽoꝛiã potẽtie er̃t tria feſta.ſabbatũ.eomeiĩa.paſcha. õõ deteſtatõem erroꝛis.Aries ĩ holocauſtũ offerebat᷑ ĩ me⸗ moꝛiã obediẽtie et amoꝛis:exq̊ voluit Abꝛahã filiũ ĩmo lare:ſᷣ tñ ꝓ illo obtulit arietẽ cuiꝰ amoꝛis et obedientie ſciret ſacerdos ſe debere eẽ imitatoꝛẽ. Aries vᷣo ĩ cõſecꝛa tione vt ſciret ſacerdos ſe ↄſecratũ ĩ honoꝛẽ illiꝰ ꝗ ꝑſan⸗ Sʒ ſabbatũ ĩ mẽoꝛiã potẽtie cꝛeantis om̃ia ſex diebus ¶at⸗ „ ſeptima quieſcentis.ieomenia in memoꝛiam potente imneone gubernantis:que gubernatio marime apparet in pꝛinii pio cuiuſlibet mẽſis ĩ renouatione curſus lunaris. pa DW ſcha in memoꝛiam potentie liberantis a malis egyptie — G guĩiem agni ꝗ eſt arietini generis ĩ egipto ſaluabat pꝛi⸗ ſeruitutis. Ad memoꝛiam vᷣo ſapientie dei que claruit äl ⸗ mogenita iſrahel.ꝓ quibo pꝛimogenitis aſſumebãt᷑ ad in latione legis inſtituta eſi penthecoſtes quod eſt feſtũ 6 diuinũ cultũ ſacerdotes et leuite ¶ Qu.iij. Caniſiꝛum uo latõnis legis quinquageſimo die poſt exitum de egypto 5⸗ . 1 panis vt ſciret ſacerdos ſe aſſumptũ ad illiꝰ ſeruitiũ: ꝗ Ad memoꝛiam vo iuſticie inſtituta erat ſolẽnitas tuba * 4 E — — ——ð 7 pane celeſti hoc ẽ mãna aluit filios iſrł in deſerto.xvj. exo.vt ꝗ̊ᷣ q̃tuoꝛ firmiſſime impꝛimerent᷑ in aimo ſacerdo tis:q̃tuoꝛ illa offerebant᷑.duo vt impꝛimerẽt᷑ timoꝛ et re uerẽtia iuſticie.DOuo vt impꝛimerẽt᷑ ſpes et amoꝛ miſeri coꝛdie.Vitulus ꝓ peccato reducebat memoꝛiaʒ iuſticie diuiĩe puniẽtis malos adoꝛatoꝛes vituli.Exo.xxxij.Ari es in holocauſtũ memoꝛiã iuſticie ꝓbantis ſeu tẽptãtis bonos:vt abꝛahã.Geñ.xxij. Uries ↄſecratõis amoꝛem miſcvie liberantis a malo vt filios iſrł ꝑ ſanguinẽ agni rum:et ſolennitas expiationis.ſed ſolennitas tubaruʒ Gan in memoꝛiam iuſticie pꝛobantis bonos.Erat em̃ in re⸗ coꝛdationem pꝛobationis abꝛahbe.quando pꝛeceptum ẽ ei immolare yſaac:et aries pꝛo eo immolatus eſt. So⸗ lennitas pꝛopitiationis in memoꝛiaʒ iuſticie punientis malos:et pꝛopiciantis penitentibus. Erat em̃ inſtituta in recoꝛdationem ſeueritatis in punitione populi pꝛo 22 adoꝛatione vituli/ Ad memoꝛiam voo miſericoꝛdie cõſer NJ. s uantis iſrabel in teſerto. ſolennitas tabernaculoum. “ . Loerp oe Exo.xij.Caniſtrũ aʒimoꝝ amoꝛẽ miſcðie ſuſſẽtãtis be⸗ neficio vt filios iſr łvel mãna in deſerto Exo. xvj. ¶Ad aliud pᷣo quod querit᷑:q̃re in cõſecratõne tradebat᷑ ſacer Ad memoꝛiam miſericoꝛdie congregantis populum il rahel in terra pꝛomiſſionis.ſolennitas cetus atʒ colle⸗ cte. L doti adeps. armus dexter ⁊c. Reſpõſio ẽ. ꝙ ꝓpter h ot lſciret ſacerdos ſe accepiſſe ex ↄſecꝛatõe duplicẽ ptatẽ.ſcʒ poteſtatem deo offerẽdi ſacriſiciũ quã ſigniſicabat acce⸗ ptio adipis:et poteſtatẽ accipiẽdi ſtipẽdiũ de ſacrificijs ad ſuũ victũ.et h̊ ſigficabat acceptio armi et pecoꝛis. Deinde rñdẽdũ ad obiecta circa cerimoĩas oꝛnatꝰſa. Nueſtio. lvvj. de numero et differentig cerimonialium. Onſequẽter querẽ dum eſi de numero et differentia ceri⸗ veſtimentoꝝ ſummi ſacerdotis ſᷣm Joſephũ.ſigurabat ipᷣm eſſe miniſtrũ et pontificẽ vniuerſoꝝ conditoriu.vñ Fm qð tangitur ſapᷣ.xviij. Diſpoſitio totiꝰ oꝛbis figura . cerdotũ. Et pꝛimo ad illð qdð obijcit᷑ de veſtimẽtis aarõ. monialium. Circa quod querunt᷑ plu⸗ generaliter ergo dõm. e. om̃is oꝛnatus ſaceꝛdotũ eꝛat ra. Pꝛimo te numeroſitate cerimonia Apter honoꝛificentiã dei:et vt ex ipᷣa honeſtate miſtroꝝ lium. Secundo de differentia in gene⸗ . attraher et᷑ ꝓpłus ad diuinũ cultum.iamẽ ipᷣa diſtinetio rali cerimonialium. Mlembrum pꝛimum 9 60 NDα e „ IIIen A ec beseen we len e bh da t.n AQpꝛimis igit᷑ querit᷑ de numeroſitate ce⸗ rimonialiũ.iQam nõ videt᷑ cõueniẽs fuilſ⸗ ſe vt ꝓꝑpło rudi et ſimplici tanta numeroſi tas pᷣceptoꝝ daret᷑.am multitudo pᷣce⸗ ptoꝝ auget obligatõem.maioꝛ aũt obligatio exigit obe dientiã ꝑfectioꝛẽ.ꝑfectioꝛ aũt obediẽtia nõ debet exigi a populo im ꝑfecto:eꝛgo incõueniẽs eſt ꝓlo hebꝛeoꝛum ꝙ tantũ multiplicaret᷑.¶ Item coĩs aĩmi cõceptio ẽ. ꝙ in pancioꝛibo maioꝛ via eſt:et ad ꝓficiendũ ꝑ intellectũ in addiſcẽdo:et etiã ad ꝓficiendũ ꝑ affectũ in oꝑando.q ĩ pautioꝛibo mandatis maioꝛ eẽt ꝓfectus et obediẽtia fa⸗ cilioꝛ.¶ Item ex peꝛimẽto ſcit.ꝙ ſubitas mutatõnes ab⸗ hoꝛret natura:et ꝑ cõſequẽs ia ratio.Cum in lege na⸗ turali fuerint mãdata pauciſſima:incõueniẽs fuit vt in lege ſequẽti legem naturalẽ ſcʒ legẽ moy ſi multiplicent᷑ mandata.et pᷣcecipue cerimonialia:quoꝝ rõ nõ patet ra tione vel natura. Reſpõſio.dðm ꝙ numeroſitas ceri monialiũ introducta ẽ coueniẽter in lege triplici de cã. Pꝛima exrecrabilitas ydolatrie multiplicis et ſuꝑſtitio nis erroꝛis.pter quã eliminãdam et cauendã neceſſla⸗ rium fuit in illo populo ad ydolatriã ꝓno:mult iplica⸗ ri pcepta cerimoniaꝝ:ꝑ que reuocarent᷑ et cauerẽt ydo⸗ latriã ſicut pʒ ex pᷣcedentibo.Secũda cã eſt exercitatõ 2 occupatio in latria cõditoꝛis.qꝛ em̃ mentes carnales in vno quis exercitio poſite ſtatim faſtidiunt: neceſſaria ẽ eis.et ſalubꝛis varietas exercitij qua varietate excludat᷑ faſtidiũ:et acceptabile reddat᷑ ſeruiciũ cõditoꝛis.ꝓpter quas duas cãs dicit dñs in oſe.viij. Scribam eis mul⸗ tiplices leges meas.Tercia cã eſt multiplex ſigtio gra tie ſaluatoꝛis.q̃ nõ potuit vno/ſigno vel vna figura tm̃ʒ expꝛimi. ĩmo qꝛ młliiplex eſt et incõpꝛehenſibilis gratia ₰ r neceſſe fuit figuras multiplicari. Inde eſt qð dicit yſi. ſuꝑ pꝛĩcipiũ leui. O oĩs hoſtiaꝝ dineꝛſitas xpᷣi hoſtiã ſigurabat:et pꝛopter varietatẽ virtutũ hoſtie xpi:intro⸗/ ducta eſt varietas et diuerſitas ſacrificioꝝ. Vñ ſubdit xpᷣc in vitulo ꝓpter virtutem crucis offerebat᷑. In agno AIpter innocentiã. In ariete ꝓpter pꝛincipatũ.In hyꝛco Apter ſimilitudinẽ carnis peccati. Ro.viij. In turture ⁊ columba:qꝛ deus et homo mediatoꝛ dei et hboĩm.j.thi. ij.in duaꝝ ſubſtãtiaꝝ cõtunctõne monſtrabat᷑. In ſimi⸗ lagine. ꝓpter conſperſionẽ credentiũ ꝑ aquã baptiſmi collectã eccleſiã ck coꝛpus xpᷣi oſtendebat᷑. Item ꝓ hac rõne dicit᷑ Job.xj.vtinam deus loqueret᷑ tecũ. et oſtẽde ret tibi ſecreta ſapie ſne.et ꝙ multiplex ſit lex eiꝰ.q¶ Ad illud ergo qð pꝛimo obijcit᷑.ꝙ multitudo pᷣceptoꝝ ñ con nenit imꝑfectis.dᷣm ꝙ multiplicant᷑ pᷣcepta dupliciter aut cã multiplicandoꝝ meritoꝝ:qũo nõ cõuenit multi⸗ plicare mãdata niſi ꝑfectis. Aut neceſſitate vitandoꝛuzʒ maloꝛum. qũo expedit młtiplicari pᷣcepta imꝑfectis:cũ ſcʒ młtiplicant᷑ occaſiões in peccatis.ſicut nos videmꝰ ꝙ multiplicant᷑ hũane leges et eccleſiaſtice cõſtitutõnes cum multiplicant᷑ maloꝝ occaſiones.vnde et hoc modo cõueniebat pᷣcepta multiplicari ppło iudeoꝝ.4:! Ad ſecũ dum qð obijcitur ꝙ in paucioꝛibo via maioꝛ eſt.dicendũ ꝙ verum eſt vbi ꝑ paucioꝛa ꝓcedit᷑ ad vnũ:vbi vᷣo pꝛoce ditur ad multa vel multiplicia.nõ eſt via maioꝛ ꝑ pau⸗ cioꝛa ĩmo ꝑ multiplicia. Inde eſt cum ↄueniret figurari multiplicia beneficia.et numeroſaʒ gratiã redemptoꝛis neceſſarium erat vt multiplicarent᷑ cerumonie figurarũ legis.i¶ Vd tercium quod obijcit.ꝙ ſubitas mutatõnes abhoꝛret natura verum eſt vbi eſt mutatio in contrari⸗ um.vnde mutationem a paucioꝛibo ad multa contraꝛia abhorreret natura et ratio: non aũt mutationẽ a pauci oꝛibus ad multa nature conuenientia. Conuenit autem nature varietas exercitij.ideo ad mutationem in ipᷣa va rietate cultus diuini.neceſſaria fuit multiplicatio ceri⸗ moniarum. Membꝛum ſecundum Ueritur poſtea in generali. De dinerẽtia cerimonialium.iQotandum igitur ꝙ qui⸗ dam cerimonialia legis in tres diſferenti as diſtinxerunt.ſcʒ in ſacramenta.ſacrifi⸗ cia.et ſacra.Et ſacramenta dixerunt inſtituta ad ſancti ficatõem. Sacrificia ad pꝛopitiationem. Sacra ad dei honoꝛationem. Sacramẽta legis vt circũciſio ⁊ phaſe et oꝛdo et hmõi.Sacrificia vᷣo que offerebant᷑ de aĩanti bus et de inaĩatis vt ſimila. panes et libamẽta. Sacra vt ea que erant ſacrata ad cultum ratione loci vel tem⸗ poꝛis colendi veum. vnde ſacra erant vtenſilia taberna culi et oꝛnatus et ſolennitates. Dicunt ergo ꝙ bec tria neceſſaria erant:et boc qꝛ a pꝛimo neceſſariũ erat vt ſan ctificarentur vel ſancti eſſent ꝙ fiebant peꝛ ſacramenta. Secundo neceſſarium erat vt iram creatoꝛis declinarẽt et pacem eius et gratiaʒ obtinerẽt.quod fiebat ꝑ ſacꝛifi cia.Tercio neceſſarium erat vt ipᷣm creatoꝛẽ cultu pla⸗ cido hoc eſt loco et tempoꝛe ꝓut cõgruit honoꝛarent et boc fiebat ꝑ ſacra.¶ Sed obijcitur contra. Qam ſᷣm cõ⸗ munem acceptionem cerimonialia nõ ſolum conſiſtunt in illis que cõmuniter dicunt aut ſacra.aut ſacꝛata.aut ſacrificia:immo in alijs obſeruantijs que competũt ꝑſo nis vt de cauendis immundicijs et de ceteris.de quibus lex voluit decernere populum tam in victu ꝙᷓ in veſtitu. tam in actu a nationibo ceteris ſicut ſupꝛa dictum eſt. vnde dicitur Deut.iij. Mandauit mihi deus vt doceꝛẽ vos cerimonias atʒ iudicia que facere debetis.¶¶ Item nõ videt᷑ vniuerſaliter verũ ꝙ dicũtur ſacrificia in pꝛopi ciationem.am eꝛant ſacꝛificia que offerebantur ex me ra dilectione vt holocauſta Leuit᷑.j. Iteꝛum erant ſacri ficia que offeꝛebãt᷑ ĩ gratiaꝛũactõe vt hoſtia pacificoꝝ ꝓ pace collata.Leui.iij.quẽadmodũ erãt ꝓ pcto leui.iiij. AVI dir̃t gqdaʒ ceremonias pꝛiĩcipalit᷑ eẽ circa cuſtodias ſolennitatum:et hoc ſeruantes interpꝛetationem voca⸗ buli.Nam cerimonie dicuntur a cereis.id eſt luminari bus:que in ſolennitatibus Eoncbantur, vel a carie et mene.quia tunc debent in nobis ſoꝛdes deficere. Vł ce⸗ rimonie quaſi carimunie a carẽdo munijs.i.officijs ſer uilibo. Lamien extenſo nomine dicunt᷑ cerimonie ſacri ficioꝝ et alioꝝ.¶ Sed in cõtraꝛiũ obijcit.ꝙ ante inſtitu tõem ſolennitatũ:et ante legẽ legimꝰ cerimonias.Geñ. xxvj.dicit᷑ de abꝛabã ꝙ cuſlodiuit pᷣcepta dei et mãdata et cerimonias. IJtem Exo.xij.de ritu agni paſcalis.cum introieritis terrã obſeruabitis cerimonias iſtas. Ex q̊ relinquit᷑ ꝙ cerimonie nõ pꝛincipalit᷑ dicunt᷑ obſeruan tie ſolennitatũ. Alij dixerũt ꝙ cerimonie dicebant᷑ quaſi chere noꝛmie.i.ſalutis regule.vñ qꝛ iſta que inſti tuta ſunt ad diuinum cultum.et pꝛecepta ſunt regule di rectiue in ſalutem.dicuntur cerimonie.¶ Sed ſᷣm hoc cũ ipᷣa pᷣcepta moꝛalia maxie ſunt directiua in ſalutẽ.ve re ſunt regule ſalutis.ergo ⁊ cerimonie dicerẽt. Dixe rũt alij iuxta ſnĩias ſapientũ bebꝛeoꝝ.ꝙ cerimonie dice⸗ rent᷑ p̃cepta:q̃ nõ vident᷑ hr̃e rõeʒ ſᷣm lram:vel quoꝝ rõ occulta eſt et latẽs ſimplicibo.nota vo ſolis ſapientibo. ¶. Sed ſm boc pᷣceptũ de ĩmolatõne agni paſchalis: nõ eſſet cerimoniale.cum ratio inſtitutõmis determĩet᷑ expᷣſ ſe.Exo.xiij.ita ꝙ maifeſia eſſet ſimplicibo.Dicit᷑ em̃ ibi narrabis filio tuo in die illa dicẽs.hoc eſt qð fecit mibi dñs qñ egreſſus ſum de egypto.⁊ erit q̃i ſignũ in manu tua et qᷣſi monimẽtũ ante oculos tuos.et tñ cõtrariũ ha bet᷑ exo.xij.Cum introieritis in terrã obſeruabitis ceri monias iſtas.¶ Item pari rõne nec feſtũ tabernaculoꝝ eſſet cerimoniale:qꝛ eius ratio expᷣſſa erat etiã ſimplici bus Leuit᷑.xxiij.vbi dicit᷑. Menſe ſeptio feſta celebꝛabi⸗ tis ſeptẽ dieho:et habitabitis ĩ tabernaculis. vt diſcant poſteri ꝙ in habitaculis habitare fecerim filios iſrabel Dicenduʒ.aut nõ ſolũ reſpicientes ad nomen:ſed ad ſententie rõem. e cerimonialia pᷣcepta erant oĩa illaqᷓ introducta ſunt pꝛopter ritum cultus.et latriam condi⸗ toꝛio ſm lr̃alem rõnem. Dicit autem Aalerius ma⸗ rimus. iſtud vocabulum cerimonie latinum eſt et “ Z —— M „ ä neſttoo 8 AA . JððU NX N. Ne 4 „ 9 S △ % 6 “ KN NI L. cJ H . Quarta in ſacris.Obſeruãtias aũt in hoc loco dicimꝰ om̃es legales hoſtie xpᷣi hoſtiã pꝛeferebant:et iſio mõ ſa in pᷣceptis circa diuinũ cultum que data ſunt ad elimi⸗ . crificia pñt dici ſacramẽta reſpectu gre xp̃i.qꝛ tñ ſacra⸗ n natõem ſuꝑſtitionis ydolatrie:et declinatõem occaſio mentũ ꝓpꝛie dicit᷑ ꝙ eſt ſignũ gratie que in nobis eſt:e . nis erroꝛis:vt pᷣcepta que data ſunt circa veſtitũ vel cir⸗ a xpᷣo:nõ dicent᷑ jm modu ꝗꝓpꝛiũ ſacriſicia ſacramenta. 1 ca victũ:et circa obſeruantias immũdiciaꝝ et hmõi:vt om vo ꝙ erant ſigna faciendoꝝ.patet ampliꝰꝙ non patet ex pᷣcedẽtibo. Sacramẽta aũt et ſacrificia ⁊ ſacra poſſunt dici ſacramẽta ꝓpꝛie:exceptis ꝗbuſdã que eꝛant dicimus inſtituta ſᷣm l̃am ad latriã cõditoꝛis.Sed re pꝛincipaliter inſtituta ad ſignificanda gr̃ aʒ.vt foꝛſitan 1 ferunt᷑ ſacramẽta ad fidẽ veritatis.Sacrificia ad ſpem ſacriſicium vitule ruffe:et ſacriſicium cõſecrationis ſa⸗ ſalutis ſeu pietari⸗ Gaern vo do pong e reuerẽtiam cerdotum. maieſtatis. In ſacramẽtis em̃ ſignũ eſt fidei veritatis. M ſt j 4 bſe vnde circũciſio dicit᷑ ſignaculũ er abꝛabe Ro. iij. Et . ue 10. vi de 0 erunan/ Rerament agni paſchalis dicit᷑ ngcinſcke⸗ Era ij. tia cerimoniaꝝ circa immũdicias. rit quaſi ſignũ in manu ⁊c. In ſacrificijs vᷣo ſiue ho⸗ D ſe locauſtis ſeu pacificis ſeu hoſtijs ꝓ pcto ſpes pietatis n equeter quert eſt et obtinende ſalutis.ſicut patet ex leuit᷑.j.et.ij.et.iij tur in ſpeciali circa obſeru ãtiã cerimo i14 et. iii · cũ dicit᷑. Sacrificia oblatõ ſuauis odoꝛis deo. In niaꝝ de imũdicijs.Et pꝛio q̃rit᷑ coĩter. n ſacris ðᷣo honoꝛiſicẽtia et reueꝛẽtia maieſtatis dei ẽ.Sa quid dicat᷑ pꝛincipiũ vel oꝛigo ĩmũdicie bl cra ðᷣo iſta attendebant᷑ in inſtõne ſolẽnitatũ 2 oꝛnatꝰ ta Secũdo vo in ꝑticulari qtũ ad diffe e bernaculi e etenſilin vniuerſaliter que wputabant in rentiã ſtatuũ.ante legẽ.in lege.et poſt legẽ. ni diuinum cultuʒ.q¶ Secũdũ hoc ergo cerimonie in q̃dru I V 5 plici differẽtia ſunt. Pꝛimo in obſeruantia eoꝝ que pᷣce 4 embꝛum pꝛeimum pta ſunt ad reuocatoem et declinatõem ſuꝑſtitõis erro D pꝛimũ obijciũt ſic.qꝛ pꝛincipiũ ĩmũdi⸗ 429 ris.Fm qð dicit᷑iij.Re.ix.Si auerſi fueritis nõ ſequen ciaꝝ:aut dicit᷑ eſſe a natura rerũ: aut ab n tes me:nec cuſtodiẽtes cerimonias quas ꝓpoſui vobis. ↄſu illaꝝ.aut ab inſtitutõe.aut a ſignatio fi ſed ſi colueritis deos alienos:auferã iſrł de ſuꝑficie ter .— ne. O af a nata ñ habeat oꝛiginẽ hmõi e re.Scðo in ſacramẽtis vnde et ꝓ ſacramẽto circũciſio⸗ immũdicia oſtẽdunt ſic.i Aatura reꝝ pt᷑ conſiderari tri ,Z nis dicit᷑ de abꝛahã Geñ.xxvj. cuſtodierit mandata pliciter. Pꝛimo ſimpliciter et ꝑſe:et ſic dicit Geñ.j.vi . et ceremonias. Iteʒ de ſacramẽto agni paſchalis dicit᷑. dit deus cũcta q̃ fecerat et erant valde bona. Silr dicit Exo. ij.cũ introieritis terrã obſeruabitis cerimonias aug fuerãt oĩa creata valde bona:et ita valde mun iſtas. ꝛeterea de ſacramẽto oꝛdis dicit᷑ leuit.viij. Hec da. et ad Ro.xiiij. Scio et confido in dño ihu rpᷣo quod eſt vnctio aaron et filioꝝ eius in ceremonijs.Tercio in nihil eſt cõmune.Secũdo cõſiderat᷑ nata rerũ ĩ comꝑa⸗ ſacrificijs.vñ leuit.ix.Dicũt᷑ oblata ſacrificia ſuꝑ altaꝛe tione eaꝝ adinuicẽ in reſpectu. ſcʒ minꝰ nobiliũ ad ma abſq; cerimonijs holocauſti matutini:et ZLume.xv. De gis nobiles yᷣm qð dicit aug. Om̃ia ſunt mũda natura peccate ꝑ ignoꝛantiã dicit᷑. O offerat vitulum et ſacrifi liter.ſ̊ ex comꝑatione melioꝛis nature:quedã reputan 49 cia ad eiꝰlibamẽta vt cerimonie eius poſlulãt.Quarto immũda.ex hoc accipit᷑ hmõi immũdicia de q̃ loqmur. 4 in ſacris.vñ exo.xxxviij. Hec ſunt inſtrumẽta taberna⸗ Cũ at᷑ fere oẽs res comꝑari habeãt ad nobilioꝛes.ergo e culi teſtimonij in cerimonias leuitaꝝ. Exquo pʒ q; vtẽ ſm hoc hmõi ĩmũdicia fere ĩ oĩbo eẽt qð falſum ẽ. Pꝛe⸗ ſilia tabernaculi dicebant᷑ cerimonie vel inter ceꝛimoni terea videt᷑ cõtrariũ.ꝙ ſcʒ quedã res nobilioꝛis natuꝛe Aq4 as eſſe. dðm igit᷑ ꝙ diminute et im ꝑſecte fuit pᷣdicta aſſi reputarent᷑ immũde:vt aquila et leo et hmõi.q̃dã vᷣo mi 9 gnatio cerimonialiũ legis.¶ Sed obijcit᷑ cõtra politam nus nobilis nature reputarent᷑ munde vt ouis capꝛa et . diſtinctõem.i Aã dicit aug.in li.x.de ci.dei. ſacrifiti hmõi.Tercio modo cõſiderant᷑ nature rerũ nõ abſolu⸗ . um viſibile inuiſibilis ſacrificij. ſacramentũ.i.ſacruʒ ſi te in ſe.nec in relatõne eaꝝ adinuicẽ ſᷣm oꝛdiem vniuer NN — ———— — — — — — — — — — ſumptum fuita cerete oſpido: in quo omic⸗ KRomani pꝛimo inſtituerũt ritũ ſacroꝝ. Inde eſt ꝙ latini interpᷣ⸗ tes in lege diuia poſuerũt hoc vocabulũ.vbi debuit ſig ficari ritꝰ colẽdi deũ.vñ exo.xviij.dixit Jetro ad moy⸗ ſen. Eſio populo in his que ſunt ad deũ:oſtendenſq; ceꝛi monias ritũqʒ colendi. Dicendũ igit᷑ ꝙ pᷣcepta cerimo⸗ nialia cõſiſtunt in q̃tuoꝛ differẽtijs. Pꝛima eſt in obſer uãtijs. Secunda in ſacramentis.Tercia in ſacrificijs. gnũ eſt.vñ in ps.penitẽtie inquit.Si voluiſſes ſacriſici um dediſſem vtiq; holocauſtis nõ delectaberis.ſacriſici um deo ſpũs contribulatus ⁊c.¶¶ IJtem. aug.in eodẽ.q; ab hoĩbo apellat᷑ ſacriſiciũ ſignum ẽ veri ſacriſicij.poꝛ⸗ ro miſcðia verũ ſacrificiũ eſt.ᷣm hoc ergo vident᷑ nõ di ſtingui ſacrificia.ſacramenta legis:cũ ipᷣa ſacrificia ſa cramẽta ſint.¶ IStem Aug.in eodẽ. Si ſacrificia q̃ vult deus quoꝝ vnũ eſi coꝛ contritũ et humiliatum.nollet le galibus ſacrificijs ſignificari:nõ vtiq; de his offerendis in lege veteri pꝛecepiſſet.Ex hoc ergo relinquit᷑. ꝙ non diſtinguũt᷑ cerimonie ſacrificioꝝ:et ſacramẽtoꝝ: Con tra.Sacrificiũ ſignũ eſt veri ſacrificij.verũ aũt ſacrifi⸗ cium eſt opus meritoꝛiũ. vñ aug.x.de ci.dei. Verũ ſacri ficiũ eſt ome opus qð agit᷑ vt ſcta ſocietate inbereamus deo.relatũ ſcʒ ao illũ finẽ boni quo veracit᷑ beati eẽ poſ⸗/ ſimus.Cũ ergo ſacr̃m ꝓpꝛie nõ ſit ſignũ ſacri oꝑis qð a nobis?:ſed ipᷣius gr̃e ſacre que a deo eſi: et nõ a nobis. ſicut dicit᷑ ad Ro.xj.Si gr̃a dei iam ñ ex oꝑid:alioqn gra nõ eſt gra.Sacramentũ em eſt inniſibilis gre viſibi le ſignũ. Relinquit᷑ ergo ꝙ ſacrificiũ legis nõ ẽ ꝓpꝛie ſa cramentũ. Reſpõſio.ſacramẽtũ dicit᷑ cõiter et ꝓpꝛie Cõmuniter ſignũ ſacre rei.ſeu illa res ſit opus ſacrum qð ab homine eſt: ſeu illud ſit gra que eſt ſolũ opꝰ diui nũ.Et hoc mõ dicit aug.ſacrificia eẽ ſacramenta. Pꝛo⸗ pꝛie ðᷣo dicit᷑ ſacramẽtũ ſignũ ſacre rei que ẽ gratia et ñ opus hũanũ:ei hoc mõ diſtinguẽdũ eſt:qꝛ ſacriſicia du plicem intentõem ſignificatõis habebãt.eꝛant em̃ ſigna futuroꝝ et faciẽdoꝝ. At erãt ſigna futuroꝝ et ſignifica bant de futuris gratijs in xpᷣo.vñ dicit yſið.ſuꝑ leuiticũ ſi:ſed in ↄꝑatione ad peccatũ rõnalis creature.ſ̊ nec ex hac comꝑatione pt᷑ dici ꝙ habeat oꝛtũ hmõi imũdicia ꝑ aligꝗd ſcʒ cõtractũ ex hmõi pcto.qꝛ ſi dicat ex ↄꝑatõe ad peccatuʒ homĩs ſᷣm ꝙ dicit᷑ ſuꝑ illud yſa.xxx. Erit lux lune ſic lux ſolis:et lux ſolis ſeptẽplicit: oĩa deterioꝛa ta ſunt ꝓpter homĩiem. Contra. Hoc ẽ qꝛ m hoc in oĩbo eẽt iſta imũdicia. Ex his ̊ relinꝗt᷑ ꝙ ĩmũdicia oꝛtũ nõ potuit hr̃e ex nata. Item ꝙ ab vſu rerũ nõ potuit ha bere oꝛtũ imũdicia oſtendit᷑. Si em̃ dicerẽt᷑ imũda quia vſui hũane ſuſtẽtatõis inepta.ſim ̊ imũda eẽnt quecũq; ad vſum hũane ſuſtẽtatõis nõ cõgruerent᷑.mũda vo eſ⸗ ſent quecũq; eſui hoĩm cõgruerent.ſᷣm boc ꝙ̊ poꝛcꝰ a mł ta alia que ſex vocauit ĩmũda nõ reputarent᷑ immunda ¶ Item ſi dicat᷑ ꝙ ex vſu malo hoĩm dicunt iſta aimalia immũda qꝛ ydolatre eis vtebant᷑ ad ſuꝑſtitõnes y dola⸗ trie. Fm ꝙ dicit Oꝛigenes ſuꝑ lib numeroꝝ. Phytoni bus dꝛacones et alij ſerpetes miĩſirare ꝑhibent᷑. Augn⸗ riba pᷣo quedã aues q lex reputauit imũdas.Cõtꝛa. C boues ꝙᷓ oues et hmoi. młitotiens offer ebant᷑ ydolis ab ydolatris, vt.iij. Reg.xviij. De ſacerdotibo Paal:ꝗ ob⸗ tulerũt ei bouẽ. Ergo ſᷣm hoc oues et boues reputarent᷑ QAXDI Ae Be ra ſubijci.Cauſa vᷣo finalis fuit ſignatio.in ſignum em̃ immũda.¶ Item ſi dicatur ꝙ boc dicitur ꝓpter abuſuz dy aboli:qꝛ aliqua aĩmalia ex ꝑmiſſione diuina ſubijci⸗ untur demonibo.ſicut ſerpẽs Geñ.iij. et ſicut poꝛci.vij. Math.Contra.Scdðm boc et boues et oues dicerent᷑ immũda.cum ex pmiſſione diuina volũtati et poteſtati demonum ↄcedant᷑. Job.j.dixit dñs ad Sathan. Ecce vniuerſa que habʒ in manu tua ſunt et ibi dicit᷑.q oꝑa⸗ tione demonis deſcendit ignis de celo ⁊ cũctas oues pu eroſq; cõſumpſit.Ex his ergo relinquit᷑ꝙ ex vſu reruʒ nõ poteſt habere oꝛtũ immundicia. Item ſi dicat᷑ ꝙ ex inſtitutõne oꝛtũ habuerit bmõi immũdicia.Contra. Conſtitutio circa imundicias aĩmaliũ nulla emanaue⸗ rat ante legem. Lemt᷑. xj.et tñ ante legem:et etiam ante diluuiũ dicitur oe geñ.vij. ex aĩmantibo mundis tolles ſeptena. De aĩmantibo vo immũdis duo.ergo an te conſtitutionem legis erat immũdicia in aimalim.nõ ergo ex conſtitutõne eſt immũdicia.¶¶ Si vo dicat᷑ ꝙ in BGeñ.dicũtur immũda:non qꝛ tunc eſlent immũda. ſed quia poſtea ex cõſtitutione legis futura erant ĩmunda. Contra.m hoc ergo ¶Moyſes loquit᷑ m tpᷣs legis.Si ergo ex cõſtitutõne legis facta eſt diſcretio mundoꝝ ab immũdis:et ante legem nõ erat immũdicia:ante legeʒ nõ poteꝛat eſſe diſcretio mundoꝝ ab immũdis.ergo nec electio.ergꝗo et inutiliter et in caſſum diceretur ad Moe Beñ. viij. De aimantibo mundis tolles ſeptena: de ĩmũ dis ðᷣo duo. Item ſi dicat᷑ ꝙ immũdicia oꝛtum babu it a ſignatõne vt ille res dicant᷑ munde q̃ ꝑ ꝓpꝛietates ſuas ſignificatiue erãt mũdicie moꝛũ:ille ðo dicant᷑ im⸗ mungde que ſunt ſignificatiue immũdicie peccatoꝝ.Con tra. Sicut dicit beatꝰ dyoniſiꝰ in hierarchia angelica Fm eloquia diuia.Geñ.ij. Om̃ia valde bona.et ideo ex om̃ibo elicere eſt bonas ſpeculatõnes.Relinquit᷑ eꝛgo ꝙ om̃ia eſſent mũda.qꝛ om̃ia poſſunt eſſe ſignatiua boni: vnde et ipe dñs vocat ſe vermẽ. Pſał.Ego ſum vermis et non homo.et vocatur leo Apoc.v.icit leo de tribu iuda.et tñ iſta ᷣm legem reputant᷑ immũda. Relinqui? ergo ꝙ ꝓpter ſignationẽ boni nõ dicuntuꝛ munda.¶ IJItẽ cum in om̃ibo rebus ſit reꝑire aliquas ꝓpꝛietates ſigna tiuas boni.aliquas ſignatiuas mali.vnde et ꝑ leonem aliqñ ſignat᷑ xrpᷣe. Apoc.v. Vicit leo de tribu.aliqũ dya bolus.j.Pe.v. Aduerſarius veſter dy abolꝰtanqᷓ leo ru giens circuit querẽs quẽ deuoꝛet.Ergo ſᷣm hoc oĩa eẽnt munda et immũda rõne diuerſoꝝ. Reſpõſio.dðm ꝙ; immũdicia nõ accipit᷑ ex vna ſola:ſed ex pluriba cauſis aſpꝛopꝛiatis q̃tuoꝛ generiba cauſaꝝ..Cauſa em̃ materi alis ſeu diſpoſitiua immũdicie eſt er ꝑte nature nõ tam ſimpliciter. Simplicit em̃ ſᷣm natuꝛã nihil eſt ummũdũ. Ex comꝑatõne tamẽ aliquo mõ immũdũ dicit᷑.Fm ꝙ di cit Aug.ſuꝑ Geñ.vij.Omia naturaliter mũda ſunt:ſed comꝑatõne melioꝛis nature quedã dicunt᷑ immũda.ſiẽ bos leone melioꝛ.qꝛ bomĩ neceſſarioꝛ: ꝓpter quẽ creata ſunt om̃ia. Cauſa vᷣo foꝛmalis ĩmũdicie accipit᷑ ex par⸗ te vſus ſeu abuſus:et boc qꝛ illis aĩmalibo pꝛincipaliter et p ceteris que lex vocauit imũda abutebant᷑: aut ydo⸗ lis ĩmolãao.aut augnrãdo ſeu maleſicia exercẽdo: ſᷣm qð dicit Oꝛigenes.Cã vo efficiẽs ĩmundicie ſumpta eſt ex ꝑte inſtitutõis:que inſtitutio pꝛincipaliter oꝛtũ hũit ex vſu vel cõtra abuſum data eſt:vt ſcʒ elongarentur ab ydolatria et puniret᷑ inobediẽtia. Elongarent᷑ abydo⸗ latria in hoc ꝙ ꝓhibebant᷑ ab his veſcendis vel ↄtingẽ⸗ tur vti veſtimẽto ex lana et lino cõtexto:ne eſſet ſimilitu do colentium deũ cũ ydolatris que in veneratõeʒ ydola⸗ trie veſtimẽtis talibo vtebant᷑. vt puniret᷑ inobedientia Fm ꝙ dicit Aug.in libꝛo qõnũ noui et veteris teſ.eſcaꝝ lex nõ in pꝛi noꝛdio legis data eſt.ſed cum duce peꝛfidia dei ꝓmiſſis ſidẽ nollent dare:ad duritiã coꝛdis ſui acce perũt pᷣcepta nõ bona.ſiẽ dicit ꝓpheta Eʒzech.xx.d. Su perbis em̃ homibo et cõtumacibo nõ debuit tota creatu dis que ydolatre pᷣcipue habebant.quẽadmodũ ꝓbibẽ⸗ fuerunt inſtitutiones legalium immundiciaꝝ ſicut ⁊ ce⸗ tere leges obſeruantie. vnde ad Heb. x. dicitur. AUmbꝛ babens lex futuroꝝ bonoꝝ.et.j.coꝝ.x. Omnia in figu⸗ ra cõtingebãt illis:quia ꝑ huiuſmodi mundiciaʒ vel im mundiciam ſignatur aliquid circa xpᷣm futurum: vł cir ca nos gerendum. Ex his igitur quatuoꝛ ſimul aggre⸗ gatis: non ex vno tm̃ determinatur ratio mundicie vel immundicie.et ꝑ bec patet reſponſio ad obiecta. Membꝛum ſecundum Veritur poſtea de immundicijs in parti⸗ culari ſᷣm differentiam ſtatuum. Sꝛimo igitur queritur de immundicijs qᷓtum ad B ſtatum ante legẽ.iuxta illud Señ.vij. De animantibus mundis tolles ſeptena et ſeptena. De im⸗ mundis vᷣo dno et duo. Secundo de immundicijs ᷣm ſtatum legis.de quibus Leuit᷑.ᷣxj.xij.et.xiij.et in alijs. Tercio de immundicijs poſt euacuationem legis de ꝗ⸗ bus dicitur Act.xiij. Ubi decreuit conſilium Kpoſtolo⸗ rum abſtinere a ſuffocato et ſanguine. Articulus pꝛimus Irca ſtatum ante legem. queritur quare an⸗ te tempus Moe non fuit mentio de mundicia vel immundicia.am cum immundicia ᷣm ꝙ dictũ eſt:quodãmõ oꝛtũ habuerit ex nata.natura aũt ſemꝑ eadẽ fuit in aĩantib.ergo a pꝛĩicipio mẽetio debuit fieri de mũdicia et immũdicia aĩantiũ.q¶ Si diceret᷑ ꝗꝙ ante tem ꝑa Qoe nõ erat abuſus aĩaliũ qᷓ reputant᷑ imũ da:ſiłi mõ poterit dici ꝙ tꝑibo oe nõ erat abuſus cuʒ tꝑibo eiꝰ nõ legat᷑ ydolatria.i Itẽ qrit᷑ cũ dñs pꝛecepit i 2oe Beñ. vij. vt de aiantibo mũdis et ĩmũdis poneret ĩ aꝛchã ⁊ ſeptena de mũdis.bina de ĩmũdis:j̊ᷓ ſciebat noe q̃ eẽnt mũda ⁊ imũda.Querit᷑ igr vñ hũerit hãc noticiã Si dicat᷑ ꝙ ex inſtinctu nate.pari rõe ⁊ alij pcedẽtes B ipᷣm coguiſſent:cũ inſtinctꝰ nat᷑e ideʒ maneat penes oẽs habẽtes eandẽ natam.qð tñ nuſqꝙᷓ legr.¶ Si dicat᷑ ꝙ ex inſpiratõe dina.eadẽ facilitate negari pt᷑ q̃ ⁊ affirmari cũ h̊ nõ legat᷑.¶ Itẽ q̃rit᷑ iu lr̃am illiꝰ pcepti:q̃re plura iuſſit accipi de mũdis qᷓ; de imũdis.qꝛ de mũdis ſeptena de ĩmũdis tm duo Geñ.vij. Itẽ q̃re ĩ ipaꝛi nũero ſumũt᷑ mũda. IJmmũda vo ⁊ et᷑ rõalia ĩ nũero pari. Si dicat᷑ Fm Rabanũ ĩ glo. Oꝛ ĩpar nũerꝰ vᷣtutis ſpẽm pᷣtendat. Par dᷣo ĩfirmitatẽ. Cõt. Scðᷣm h̊ ᷓrõnalia debuert ſu⸗ mi ĩ ipari nũero:cũ rõnalibo maxie cõpetat ſpẽs vᷣtutis. Itẽ q̃rit᷑ an añ legẽ:qð erat ĩmũdũ q;tũ ad imolatõem eẽt ĩimũdũ qᷓtũ ad ↄmeſtionẽ.qð vr:qꝛ idiſticte dr ð aĩa⸗ libus mundis ⁊ immundis.Generalit᷑ autẽ imundicia eytẽdit᷑ reſpectu ĩmolatõis.⁊ reſpectu ↄmeſtioĩs.Cont᷑. Geñ.ix. Ome qð mouet᷑ ⁊ vimt erit nodis ĩ cibũ. oĩa aĩalia m B̊ eꝛat mũda qᷓtũ ad ↄmeſlionẽ. Sʒ oſtat ꝙ tũc nõ erãt om̃ia mũda qtũ ad immolatõʒ.qꝛ dicit᷑ gen.viij Lollẽs Moe de cũctis pecoꝛibo ⁊ volucribo mũdis ob⸗ tulit holocauſta.ergo aliqua aĩmalia erãt immũda quo ad imolatõem. ¶ Item ad idẽ eſt qð dicit Aug. in qõni⸗ bus noui et veteris teſtamẽti.Eſcaꝝ lex nõ in pꝛimoꝛ⸗ dio legis data eſt.ergo multomagis nec ante legẽ: et tñ mundicia et immũdicia reputabat᷑ in aimalibus qͥ ad immolatõem.4 Ytez querit᷑ cũ in lege Leuit᷑.ij. Adeps carnis et ſanguinis reputent᷑ immũda quo ad cõmeſnio nem. non tñ ꝙtum ad oblatõem. imo illa pcipue ſcilicet adipem et ſanguinẽ pᷣcipit deus ſibi offerri.quare ante legem et tꝑibo ¶oe nõ reputaretur immũda comeſtio adipis:cũ reputet᷑ immũda comeſlio ſanguinis ꝑ illam diuinã cõſtitutõem qua dictũ eſt oe Geñ.ix. Om̃e qð mouetur et viuit erit vobis ĩ cibũ.excepto ꝙ carnẽ cum ſanguie nõ ↄmedetis.¶ Itẽ querit᷑ cũ in lege determiet᷑ immũqdicia ex ꝑte bꝛutoꝝ et etiã hoĩm. Len. xj.xij.xiij. et xv. Ante legem vᷣo legiẽ immũdicia ex ꝑte bꝛutoꝝ. vnde et ad noe dictũ eſt Geñ.vij.De aĩmalibo mundis et im⸗ mundis tolles ⁊c. Quare ergo ſili modo nõ fit mentio — — ”ͦ!?ùce ——ð — —— = ke⸗ ſel ti⸗ no⸗ 108 it ni ; ept eti ci 5 ri 41 e . ₰ Errlnante NE R RAnNUNN 1 TASO Ra 9 51SD e „MNR 24 y0 . — LNueſtio te immũdicijs bominũ. MRũſio ꝑ oꝛdinẽ ad obiecta. Ad pꝛimũ qð querit᷑ quare añ tpᷣus Moe nõ fit men⸗ tio de immũdicia vel mudicia aĩalinzʒ: ⁊ ſpecialiter quo ad imolatõem. KRñdetur ꝙ dupler rõ m allegoꝛiã con currebat.Cũ em̃ oblatio ſacriticij fieret ꝓpter expiatos oꝛiginalis ante tpᷣus circũciſiõis et ꝓpter expiatõʒ actu alis:dupler erat figura ſeu ſignificatõ ſacrificij.vna ſa crificij paſſionis xpᷣi:qð pꝛĩcipaliter erat ad expiatoem ſeu mũdatõnem oꝛiginalis.Alia ſacrificij penitẽtie ſeu coꝛdis ↄtriti qð ꝓpꝛie ẽ ad emũdatõem actualio. tum aũt ad ſignificatõem ſacrificij paſſionis xpᷣi ↄuemiebat. vt ſᷣm decurſum tꝑis magis et magis fieret veclaratio veritatis.Vñ quia ſacrificiũ redemptõnis ꝑ xpᷣm be⸗ bat fieri in carne et in mũda carne:et etiã in carne hũa⸗ na.iõ in exoꝛdio pꝛime etatis in ſacriſicio Abel figura batur in carne mũda fieri.Poſimodũ in ſecunda etate in exoꝛdio ꝑ ſacrificiũ oe oñditur futurũ ĩ carne muᷣ da.Tercio in exoꝛdio tercie etatis in abrahã cũ pᷣcipit filius ĩmolari onñdebat᷑ futurũ in carne mũda et huma na. ꝓpterea cõpetebat vt rõe ſacrificij noe in quo incipi ebat ſecunda etas et maioꝛ etiã debuit eẽ declaratio ſa⸗ crificij redem ptõis qᷓ; pꝛius fieret mẽtio de immũdicia carnis lacrifirade AVrd ad ſignificatõeʒ ſacrificij peni tẽtie ſeu coꝛdis ↄtriti qð ꝓpꝛie ad emũdatõem immũdi⸗ cie actualiũ peccatoꝝ ↄueniebat᷑.vt tꝑe ee in quo ma rime habundabant immũdicie actualiũ culpaꝝ.qꝛ oĩs caro coꝛruꝑat viã ſuã. Señ.vj. Feret mẽtio de mundi⸗ cia et immũdicia nature ſacrificioꝝ.¶ Ad ſecũdum qð querit᷑ qualiteꝛ Qoe habuit noticiã ð mũdicia et immũ dicia.dðm ꝙ ꝑtim ex naturq:ꝑnim ex rõe.ꝑtim ex inſpi ratõe. In aĩalibo que ſᷣm legẽ reputant᷑ immũda.quedã 4 ſunt homini nociua.quedam ſunt homini inutilia.que dã ðᷣo nõ neceſſaria.Qociua ſunt ſerpentes et leones et hmõi.que ſua feritate hoĩbo frequẽter nocent. Inutilia ðo vt quibo nõ põt homo vti nec ad victũ nec ad veſtitũ nec ad laboꝛis adiutoꝛiũ.ſicut foꝛmice.ſtelliones ⁊ inſi nita genera reptiliũ et etiã aialiũ et auium.ſõ neceſſa ria vt ſine quibo vita homĩs potuit ſuſtentari ⁊ ᷣm hoc ſolum in genere greſſibiliũ ouis et capra et bos neceſſa ria homini indicant᷑.qꝛ pᷣbent homini victũ.veſtitum et adiutoꝛiũ.potiſſime ſine timoꝛe nocumẽti. Alia vo ſiẽ canes.equi ⁊c̃.nõ ſe habẽt hoc modo. Et ideo ſine illis põt cõueniẽter vita hoĩs agi. Accedente igit᷑ rõe cũ in⸗ ſtinctu nature:et ſuꝑueniente dinina inſpiratõne Qoe babuit noticiã mundoꝝ et immũdoꝝ. Inſtinctu em̃ na ture pᷣteꝛmittendũ ẽ ⁊ q̃i abijtiendũ quicquid eſi nature nociuũ.aut inutile.aut nõ neceſſariũ velut immundũ. pari vo rõe ↄferente etiam talia abijciet velut immũda Foꝛtius pᷣo adueniẽte ſpiratõe ad teclaratõem ſacrifi⸗ cij redemptõis in carne mũda.Dicẽdum q̊ ᷣm aug. cõꝑatione melioꝛis nature in illis que homini ſunt ſa⸗ lnbria.vtilia et neceſſaria:potuit rõe et natura quedazʒ reputare immunda. Ad illud ergo qð obijcit.ꝙ pari rõe pᷣcedẽtes poſſent illud cognoſcere.Dicẽdum ꝙ verũ ẽ ſi inſtinctui ꝑſone acceſſiſſet ratio et inſpiratio. Ratõ que ſᷣm ꝑfectoem iuſticie ſolis neceſſarijs et vtilibo ↄtẽ⸗ ta eẽt. Inde ẽ ꝙ ex pꝛiuilegio ſingulari de Noe dr geñ. vj. Moe vir iuſtus atq; ꝑfectus ⁊c. Pꝛeterea inſpiratõ que acceſſit ad oe cũ ei locutus ẽ deus. vt ſicut inſpi⸗ ranuit ei ꝙ de mundis tolleret ſeptena et ſeptena.de im⸗ mũdis vᷣo duo et duo:ita pꝛius inſpirauit que deberet reputare immũda et que mũda. Ad terciũ quod que rit᷑ quare pᷣceptum ẽ plura tollere de mũdis qᷓ de immũ dis.Reſponſio ſᷣm aug.vt pła eẽnt que hoĩbo ꝓdeſſent qᷓ q̃ nocerẽt.Et alia rõe ſm Rabanũ.vt egreſſus ſ oe de archa haberet qð iĩmolaret et mãducaret.ql Ad quaꝛ tũ vᷣo.ſ.quare in impari numero ſumũtur mũda.ummũ da vᷣo et rõnabilia in numero pari.Rñſio ſᷣm rabanũ. Impar em̃ numerus virtutis ſpeciẽ pᷣtendit: par vo in⸗ firmitatẽ. Sed cõtra hanc reſponſionẽ ſic obijcit᷑ ꝙ ſᷣm —— vij. hoc deberẽt rõnabilia ſumi in numero impari.Et ideo videt᷑ aliter reſpondẽdũ dicẽdo.qꝙ irrõnabilia ſunt mũ da ad duo.ſen ad duplicẽ vſum. Ad vſum.ſ.ꝓpagatio⸗ nis naturalis:ad quã neceſſaria ẽ paritas maſculi ⁊ fe⸗ mine.Et ad vſum ſuſtẽtatõis hominis vel ĩmolatõnis et qtum ad hoc nõ eſt neceſſaria paritas maris et femi⸗ ne. que erãt ad vſum ꝓpagatõis nature et nõ ap vſum ſuſtentatõis vel imolatõis:debuerũt eẽ in numero paꝛi ſicut rõnobilia et immũda.que vo ad duplicẽ vſum in impari.i¶ Ad quintum.ſ.quare nullũ aĩal reputat᷑ im mundũ quo ad cõmeſtionẽ:ſʒ q;tum ad ĩmolatõem.Re ſpõſio immũdicia quo ad ĩmolatõem introducta ẽ ad fi gurã ſacrificij redemptionis futuri in carne mũda.que cõpetebat vt dictũ ẽ tꝑibo Noe.Mũdicia quo ad cõme ſtionẽ introducta eſt pꝛincipaliteꝛ in penã ↄtumacie. vt dicit aug.in queſtionibo no.et vete.teſt.vt dictũ ẽ.nõ at puniẽda ↄtumacia ante legis pᷣuaricatõem.q⸗:! Ad ſextũ dðm.qꝙ ꝓbibitio ſanguinis pꝛimo introducta ẽ in hoꝛ⸗ roꝛẽ effuſionis ſanguinis humani:ne ꝓpter aſſuefactõʒ cõmeſlionis ſanguinis aĩaliũ minus hoꝛrerẽt hominuʒ occiſionẽ.⁊ a comeſtione ſanguĩs aĩalis inualeſcẽte cru delitate tranſirẽt ad ↄmeſtionẽ humani ſanguinis.quẽ⸗ admodũ de habitatoꝛibo terre ſancte dr Sap.xij. illos antiquos habitatoꝛes terre ſancte tue exhoꝛruiſti filio⸗ rũ ſuoꝝ necatoꝛes.ſine miſericoꝛdia ↄmeſtoꝛes viſceꝛuʒ bominũ et deuoꝛatoꝛes ſanguinis.et iõ paucis exiſtẽti hbo et exemplo Chayn ꝓnis ad irã. Sapie.x. Per iram bomicidij fraternitas deperijt.et iterũ pꝛonis ad ſuꝑbi⸗ am et rixam ſicut patet in turri babel. Geñ.xj.intꝛodu ci debuit ꝓhibitio eſus ſanguinis.Secũdo vᷣo introdu⸗ cta ẽ cõtra ↄſuetudinẽ ydolatrie que ſanguinẽ ĩmolati⸗ cium in veneratõem y doloꝝ bibebãt:et adipes comede bãt.DBeut.xxxij.de quoꝝ victimis comedebant adipes ⁊c̃.Et hoc mõ inualeſcẽte ydolatria ꝑ legẽ debuit ꝓhi⸗ beri vtrũq;.¶ Ad ſeptimũ dðᷣm.ꝙ immũdicia hominũ introducta ẽ in onus vel cã eliminatõnis y dolatrie.ſiẽ patet ex pᷣdictis.Et iõ ante legem et inchoatõem ydola trie nõ debuit introduci.Ex cã vᷣo introducta eſt immũ dicia et mundicia:ſicut patet ex pꝛedictis. Articulus ſecundus Oſtea querit᷑ ð immũdiciaꝝ obſᷣuàtia qũ ad ſtatũ legis.Omiſſis igit᷑ his q̃ in pᷣmiſſis q̃ſita ſunt circa iſtã materiã queſtiõe de rõe cerimonialiũ p̃ᷣceptoꝝ.q̃rit᷑ cũ in lege determinet᷑ circa geeſſibilia et volatilia aliquio mundũ ⁊ aliquid immun dũ qtũ ad comeſtionẽ et ĩmolatõem Leuit᷑.xj.Quaꝛe ñ determinat᷑ circa natatilia mũdicia ⁊ immundicia qͥ ad ĩmolatõʒ:ſᷣ tĩ q̊ ad comeſtionẽ Leui.xj. Maʒ circa illa magis vident᷑ determinãda.qꝛ aquatilia aptioꝛa vide/ bant᷑ ad ĩmolãdũ qᷓ; greſſibilia vel volatilia.qꝛ greſſibi lia oꝛtũ habẽt ex terra q̃ maledicta ẽ. geñ.iij. aquatilia aũt ex aqua q̃ benedicta ẽ.geñ.j.⁊ nõ poſimodũ maledi cta.¶ Pꝛeterea volatilia ⁊ ſi habeãt oꝛtũ ex aqua.ma⸗ gis tñ viuunt in terra ſiue ex terre naſcẽtibo ꝙᷓ in aqua. Piſces aũt et geneꝛant᷑ ex aqua ⁊ in aqua vinũt oino. ̊ mũdioꝛa ⁊ ad imolandũ aptioꝛa videbant᷑ aquatilia ꝙᷓ reliqua. potius de his determinãdum erat. Ad hoc rñdẽdũ ſᷣm aug.qui ſic dicit. Pꝛomiſſiuas figuꝛas in victimis aĩaliũ celebrari opoꝛtebat gter cõmenda⸗ tõem future carnis et ſanguinis:ꝑ quã vnaʒ victimam fieret remiſſio peccatoꝝ de carne et ſanguine cõtracto⸗/ rũ.et ẽ ſenſus.qꝛ ſacrificia illa erãt ſigna veri ſacrificij futuri in caꝛne xp̃i.ꝑ cuius ĩmolatõz fieret remiſſio pec catoꝝ.q̃ quidẽ peccata ↄtraximꝰa carne ſᷣm quã ꝓpaga⸗ mur a pꝛimis ꝑentibo.õ cõpetebat ꝙ illa ſacrificia fie rẽt ex carnibo greſſibiliũ vel volatiliũ qᷓ ꝓinquioꝛẽ ha⸗ bẽt ſimilitudinem ad carnem bumanam:et non ex piſci bus. L sü Rokh re Sn QAN. ( 4 e) **. ſn⸗ — 3 7 —O . L. ) e. — . Ae, Pta △O 9 N J ar Articulus tercius Einde queritur de obſeruantia ĩmundiciaꝝ pꝰeuacuatõʒ legis factaʒ. vt de ſuffocatis et G ſanguine. Vtrum. ſ.teneamur mõ nõ come⸗ deꝛe ſãguinẽ ⁊ ſuffocatũ.( Circa qð ſic obijcit᷑ Act.xv. Detmiat᷑ ↄtẽtio fcta int fiveles ↄuerſos ð gẽtibo⁊ ↄuer ſos ð iudeis ð circũciſione:ĩ cꝰdeteꝛminatòe determina tũ ẽ pᷣmo a beato Petꝛo:ſecũdo a Jacobo: tercio a toto concilio apoſtoloꝝ.ꝙ fideles conuerſi abſtinerent ſe ab ĩmolatis ſymulachꝛoꝛũ et ſanguine et ſuffocato et forni catione. Ergo cuʒ alijs legalibus euacuatis publicato iam euangelio remanſerũt iſta.ſ.ꝙ abſtineatur a ſuffo⸗ cato et ſanguine et ĩmolatis y doloꝛũ.que ĩmunda repu tabantur in lege.videtur ꝙ adhuc remaneãt iſte imũdi cie ſᷣm decreta illius ↄcilij. Ergo peccat adhuc qui nũc facit cõtrariũ.⸗ Iteʒ ſuꝑ illud Actu.xv.Glo.Rabani. hec neceſſaria ſunt ſine quibo ñ ẽ ſalus:ſed circũciſio ne ceſſaria nõ eſt.¶¶ Itẽ glo. Hede Illud ſuffocatũ mortici num de quo dicit Eʒzech.xliij. Omne morticinum ⁊ ca ptum a beſtia de auibus et de pecoꝛibus ſacerdotes nõ comedant illud cuius ſanguis nõ eſt effuſus ſuꝑ terrã. hoc pᷣceptum ↄuenit illis qui inuncti ſũt oleo ſpuali qð apoſtoloꝝ epiſtola ſeruandum decreuit.il Item ſuꝑil⸗ lud Eʒzech.xliiij. Omne moꝛticinũ ⁊c̃.dicit Hiero. iux ta litterã omni generi electo regali et ſacerdotali xpᷣia⸗ no.ſ.hec pᷣcepta ↄueniunt vt moꝛticinum nõ comedant qð in actibus apoſtoloꝛũ dicitur ſuffocatũ.que neceſſa, rio obſeruanda apoſtoloꝝ ð IOrlin epiſiola monet Act. xv. Item pᷣceptũ fuit ante legẽ nõ comedere ſanguinẽ B9Geñ. ix. et in lege Leui.ij.⁊ poſt legẽ Act.xv.ergo ſemꝑ eſt ſeruandũ. Contra.Ad Ro.xiij.Omnia mũ da e⸗ rant vel ſunt ⁊c̃.et in eodem. Scio et ↄfido in dño ihu qð nihil eſt cõe.⁊ ad Thitũ.j. Omnia munda mũdis. ; Itẽ ſuꝑ illud ad Ro.xiiij. Omnia mũda⁊c̃.Glo. Au guſ.nullus cibus culpabilis eſt vł imundus:ſ̊ ſoluʒ in oꝛdinatio ↄcupiĩe ĩ cibo culpabilis eſt.vnde dicit ſic.Cre aturã dei ſcimus non eſſe culpabilem.quia creatura dei omnis bona eſt: ſᷣ inobedientiam ↄtumacẽ:⁊ inoꝛdina tam cupiditatẽ non ꝓpter poꝛcũ ſ̊ ꝓpter pomũ.moꝛtem pꝛimns homo inuenit: ⁊ Eſau pᷣmatũ ſuũ nõ ꝓpter gal linã:h̊ ꝓpter lenticulam ꝑdidit. Scio enim Noe omne genus carnis qð ꝓ cibo eẽt eſui manducare ↄceſſũ. He ſyam cibo carnis refectũ.iij.Reg.xvij. Johãnẽ locuſtis nõ fuiſſe pollutũ.q⸗ IJtẽ Oꝛig. Quicꝗd a deo factum eſt. mundũ eſt. In animaliba moꝛes hominũ et actus et vo⸗ luntates pinguntur.quaſi diceret.nihil eſt immundum ad l̃am: ſ̊ q dam reputabant᷑ ĩmunda ꝓpter ſignificati onem imundicie vicioꝝ.¶ Itẽ Math.xv.Aõ qð intꝛat ĩ os coĩquinat homineʒ ⁊c.¶¶ Circa iſtam queſtionezʒ fu erunt tres opiniones.vna dicit pᷣceptũ apoſtoloꝛũ de nõ come dendo ſanguine et ſuffocato ſemꝑ ſᷣuandũ eſt l̃ali⸗ ter. Alia dicit ſemꝑ uandũ:ſᷣ methaphoꝛice et ſpiri tualiter. Lercia dicit Fuandũ non ſemper ſ̊ ſᷣm ſtatum eccleſie pᷣmitiuũ 2 l̃aliter.¶ Prima opĩo ĩnitit᷑ verbis Hege ſuꝑ Act.xv. Abſtineant: et cũ hoc pᷣceptũ ſᷣuare ↄuenit illis qui vncti ſunt oleo ſpũali.ne ↄmedant illõ cuiꝰ ſanguis effuſus nõ ẽ. Itẽ ᷣbis Hiero.ſuꝑ Eʒzech.· xliiij. Omne moꝛticinum ⁊c̃.omni generi electo regali et ſacerdotali.i.xpᷣiano hec pᷣcepta ↄueniunt. Item Hie roꝰ.ibidẽ ↄdemnat ſacerdotes qui in turdis fiſcedulis gruibus ? ceteris hmõi.hec auiditate gule nõ cuſtodiũt 4Scða opinio initituꝛ veꝛbis Rabani qui exponit illð abſtineãt a ſuffocatis.i.ne ĩfeꝛioꝛes ſe ſuffocent ⁊ ſangui nem.i.effuſionem ſanguinis humani:⁊ que ſibi nolunt fieri alteri nõ faciant.vnde dicũt.ꝙ epiſtola apoſtolica cõtinebat neceſſaria ſine quibo nõ eſt ſalus que ſunt tꝛia de quibo Ly. ij. Sobrie iuſte pie viuamus in hoc ſeculo Sobꝛie in nobis. Juſte ad ꝓximum. Pie ad teuʒ. iſta epiſtola apoſtoloꝝ hec tꝛia ↄtinebat:que talis ẽ. Niſũ S „O eſi ſpirituiſancto et nobis. nihil vltra ĩponere vobᷣ one ris.q; hec neceſſaria: vt abſtineatis vos ab iĩmolatis ſi⸗ mulacꝛoꝛũ. et ſuffocato et ſanguine et foꝛnicatione.et Hᷣ ꝙ dicit ab ĩmolatis ſimulacroꝝ. hoc eſt qð dicit apoſto lus. Pie viuere.ſ.qᷓtum ad deum. ydolatra enim deo iniuriatur. dicit abſtinere a foꝛnicatõe hoc ẽ ꝙ Apo ſtolus dicit ſobꝛie viuere.boc eſi qᷓtum ad nos.Et ꝙ di cit abſtinere a ſi uffocato et ſanguine. hoc eſt ꝙ dicit apo ſtolus iuſte viuere.ſ.q;'tum ad ꝓximum.Eſi ergo ſenſꝰ abſtineatis a ſuffocato et ſanguine.i nõ effundatis ſan⸗ guinẽ humanũ.nec ſuffocetis homines minus potẽtes. ercia opio ĩnitit᷑ verbis Mede ſuꝑ Act.xv. Vt ab⸗ ſtineãt ſe a ſuffocatis 2⁊ ſangne.i.effũdẽdo ſangne vłmã ducando cũ ſanguine. hec quidem venientibus de genti litate ꝓ rudimentis ſidei et inueterata gentilitatis ↄſue tudine conceſſa ſunt.Exr quo arguunt.ꝙ nõ ſolum erat pᷣceptũ apoſtoloꝝ abſtinere a ſuffocato et ſanguine ſpi⸗ ritualiter ſeu quo ad bomicidium: ſ̊ litteraliter quo ad eſum aĩmalinz. ⁊ hoc quo ad ſtatũ eccleſie pmitiuũ. Itẽ inititur hec opinio verbis apoſtoli qui hoc pᷣceptũ in lo cis pluribo retractanit vt ſup obiectũ eſt.ꝭ nõ erit ſer⸗ uandũ poſt retractatõʒ. Contra pꝛimã opiniõʒ obij citur. MAã abſtinere a ſanguine aĩmalis ⁊ ſuſfocato.aut eſi pᷣceptũ cerimoniale aut moꝛale. morale nõ eſt:qꝛ nõ eſt in coꝛde hominis ſcriptũ vel inditũ rationi.om̃e aũt pᷣceptũ moꝛale eſt inditũ ↄſcie.Relinquitur igituꝛ ꝙ nõ eſt moꝛale: ſ̊ cerimoniale.ergo cõſtat ꝙ nõ erit tꝑe gra⸗ tie obuandũ. Itẽ ad lr̃am.Comedere cũ ſanguie ant eſt ꝓhibitum quia malum: aut malum quia pꝛohibitũ ſi eſſet pꝛohibitum quia malum: non eſſet verum ver⸗ bũ ſaluatoꝛis Math.xv. Mõ quod itrat in os coĩqui⸗ nat hominẽ:quod ẽ falſũ. Si malũ qꝛ ꝓhibitũ:ᷓ retra⸗ ctata ꝓhibitoe nõ erit malũ.ſ̊ retractatur ab apoſtolo. xiiij.ad Ro. Scio ⁊ ↄfido in dno ihu.qm nibil eſt cõe.i. immũdũ ꝑ ip̃ᷣm. nõ erit vlterius obuandũ ꝓpterea et ꝓpter pᷣcedentia patet pᷣmã opiniõem nõ eſſe verã. Cõ tra ſcðaʒ opinionẽ obijcituꝛ.ã ipᷣa diẽ.ꝙ ĩtelligit᷑ ð ne ceſſario obvᷣuãdis q;tũ ad cꝛdinẽ qui eſt ad deũ:et ad ſe et ad ꝓrimum.et ꝓpter oꝛdinẽ ad deũ eſt ꝓhibitũ abſti nere ab imolatis ſymulacꝛoꝛũ. ꝓpt᷑ oꝛdinẽ ad ꝓximum eſt ꝓhibitů abſtinẽ a ſuſſocato ⁊ ſangnine.ꝓpter ordinẽ ad ſe eſt ꝓhibitũ abſtinere a foꝛnicatõe. Qam ſi hec ſũt cæ neceſſarijs ſalutis:nullo modo poteſt fieri contrariũ ſine reatu culpe moꝛtalis.ſ̊ comedere de ſy mulacroꝛuʒ ĩmolatis.hoc ẽ ð ydolaticis h̊ pt᷑ fieꝛi licite cũ fit ſine cõ ſcientia ydoli: ⁊ ſine ſcãdalo.ſicut oſtenditur.j.Cor.r. Si quis infidelis vocat vos.omne qnod apponituꝛ vo⸗ bis manducate nihil interrogantes ꝓpter conſcientiam Si quis autẽ dixerit hoc ẽ ĩmolatũ ydolis.nolite man⸗ ducare ꝗꝓpter illum qui idicauit: et ꝓpter conſcientiam. conſcientiam autem nõ tuã ſ̊ alteriꝰ. Ex quo relinquit ꝙ hoc nõ eſt de neceſſarijs ſalutis.⸗ Itẽ ſicut dictum ẽ. Hega dicit q ꝓhibitio eſt a ſanguine fundendo vel mã ducando cũ ſanguine. Igituꝛ illa ꝓhibitio non intelli⸗ gitur tm ſpiritualiter qtum ad cauendum homicidium ſed etiam litteraliter qtum ad non manducandum ſan⸗ guinẽ animaliũ. Contra teꝛciam opinioneʒ obijcitur ad Ro.xiij. Omnis anima poteſtatibus ſublimioꝛibus ſubdita ſit.ibi dicit go. mandatum inferioris non ſoluit mãdatũ ſuꝑioꝛis.Cũ gᷓ ↄciliũ apłoꝝ ſuꝑiꝰſit pau lo mãdatũ apłoꝝ ñ pt᷑ ſolui ꝑ paulũ.Ergo cũ pᷣdictũ p̃ᷣ⸗ ceptũ fuerit mãdatũ ↄcilij apłoꝝ.ñ potuit retractari ꝑ Paulũ.ꝭ eſt adbuc tenenduũ. N π d 1 pceptũ aplicũ de ſuffocato et ſan cen⸗ guie pt intelligi duobo modis. vel de humano ſanguine non effũdendo ? homine non ſuffo cando:vel de non manducando ſuffocatũ vel ſanguineʒ. vnde Deu.xij.ſuper illud hoc ſolum caue ne ſanguinem comedas.dicit glo. ad litteram apoſtoli hoc pᷣceperunt Act.xv. ſed in ſanguine pꝛohibetur homicidium et fra⸗ . G .* ₰J₰⁵e α 10 A „Br N 1 A4 4 AX 620 “ — S — —— — — neſtio teꝛnũ odiũ. Qui eĩ odit fratrẽ ſuũ homicida ẽ. j.ioh.ij. Pꝛimo mõ iſið pᷣceptũ ẽ obſeruanduʒ ſemꝑ. Secundo mõ pceptũ fuit nõ ſimpliciter: ̊ ad tpᷣus qtum. ſ.ad ſta tũ eccłie pꝛimitiuũ in quo eꝛat diuiſio ↄuerſoꝝ de genti bus et ouerſoꝝ de iudeis:ex qua diuiſione oꝛta ẽ ↄten⸗ tio de legalibo obſeruãdis. ſicut patet ex by ſtoꝛia Act. xv.¶¶ Notandũ ̊ q; ꝓpter pacificatõem ad vitãdum ſcã⸗ dalũ ↄuerſoꝝ de gẽtibo et iudeis.et cõcoꝛdia inducẽdã iudicauerũt apti melius eẽ vt nõ penitus auferent᷑ eis ſua cerimonialia quo ad tpᷣus. et iõ quo ad ſtatũ illum dimiſerũt illud de ſuffocato ⁊ ſanguine q̃i eligẽtes me⸗ diũ.ſ.nõ dimittẽtes multa bmõi cerimonialia vt vole⸗ bant iudei.nec oĩa penitus auferẽtes vt volebãt gẽtiles et ita pacificati ſunt vtriq;. Sitłe legimus paulũ feciſſe act᷑.xxvj.vbi dr̃.ꝙ circũcidit thimotheũ ꝓpter iudeos qui erant in illis locis.i.cõuerſos ð iudeis.vñ dicit ibi glo. bede.Circũcidit eũ.nõ ꝙ figure legis poſt reritatẽ euã gelij aliquid vtilitatis auferẽt:̊ ne ꝑ occaſionẽ iudei a ſide recederẽt.quibo lex vetus paulatim tollenda erat. ſicut gẽtibus ydolatꝛia. Quia q̊ ſolum ꝓpteꝛ illũ ſtatum eccłie ſtatutũ fuit hoc.iõ mutato ſtatu.ſ.qñ venerunt ĩ vnũ ſimpliciter iudei et gẽtiles.cũ iam nõ erat diſtinctõ iudei ⁊ greci.vt drĩ ad Ro.x. cũ iã nõ erat gẽtilis et iu⸗ deus circũciſio et ppuciũ.barbarus et ſcita.ſeruus et liber.ſʒ oĩa in oĩibo xpᷣc.vt dr ad colł.iij. AQutato inqua ſtatu debuit hoc ſtatutũ mutari nec amplius duꝛauit. ꝓter hoc paulus illud mutauit ſeu retractauit recipi⸗ ens auctoꝛitatẽ a verbis dñi· quibo dixit math.xv.i õ qð intꝛat os coinquinat boĩem.Et ꝑ hoc patz rñſio ad pꝛimo obiectum.¶ Ad ſecundũ ðᷣo qð obijcit de auctoꝛi tate Rabani ꝙ hec neceſſaria ſunt.dðm ꝙ ſi intelligat epta generaliter ſᷣm primũ modũ de effuſione ſanguĩs humani:et ſuſfocatõne hominis.ſimpliciter dicet᷑ ꝗ ſi⸗ ne illis nõ eſt ſalus. et tunc intelligitur abſtinẽ ab ĩimo latis ſimulacroꝝ cũ veneratõe.Si vᷣo intelligatur ſpe⸗ cialiter et ſecũdo modo de non comedẽdo ſanguĩe 2 ſuf focato animalis.dicuntur neceſſaria nõ ſimpliciter:ſed Fm ſtatum illum.in quo ꝓpter ſcandalũ ꝓximoꝛum erat a talibo abſtinendũ ᷣm qð diẽ apls.j.coꝝ.viij. Si eſca ſcãdaliʒat fratrẽ meũ.nõ manducabo carnẽ ineternum Ad auctoꝛitates vo hiero.et bede.ꝙ iur litterã popu⸗ lo xpᷣiano hec pꝛecepta cõueniũt.ddim q; hoc dieũt non ꝙ hoc ſit malũ ſm ſe:ſed qmia ex cauſa multis eſt malũ illis videlicet qui auiditate gule iſta comedũt. vñ hoc ſi gnãteꝛ exponit hiero.cũ dicit. ↄdemnat ſaceꝛdotes ꝗ hoc auiditate gule nõ cuſtodiunt.cũ.ſ.ꝓcurãt vt inteꝛſi ciantur aues ſine ſanguinis effuſi one.vt carnes teneri⸗ ores et dulcioꝛes ad libidinẽ gule haberẽt. Simili mõ intelligitur auctoꝛitas bede que ſumpta ẽ a hieꝛo.AQo illud vᷣo qð obijcit᷑.ꝙ pᷣceptum de nõ manducando ſan⸗ guine fuit omni tꝑe p̃ceptü:et ante legẽ et in lege:⁊ poſt legem. dðm ꝙ verum ẽ:ſed hoc nõ quia malũ ſimplicit᷑: ſed quia occaſio mali.vnde ſicut ante legem oe facta ẽ ꝓhibitio:et hoc ꝓpter ꝓnitatẽ hominũ ad fundendum ſanguinem bumanũ: vt abhoꝛrẽnt effuſionem ſanguĩs bumani.ſicut patet er geñ.ix.Carnẽ cũ ſanguine nõ co medetis:ſanguinẽ veſtrũ requirã ⁊c̃. In lege vᷣo ꝗꝓpter p nitatem ad ydolatriã que circa ſanguinẽ exercetur ma⸗ rime:ita in pꝛimitiua eccleſia ꝓpter ꝓnitatẽ ad diſcidiũ a fide et ſcandalum ex zelo cerimoniarũ facta Ephibitõ ab aplis de eodẽ qtum ad illum ſtatũ.ꝛ mutato illo ſta⸗ tu debuit mutari ? nõ vlteriꝰobſeruari. ¶¶ Ad illud eꝛgo quod obijcitur vltimo.quõ Paulus potuit mandatum apoſtolicum retractare.dᷣm ꝙ hoc retractauit Paulꝰ no auctoꝛitate ꝓpꝛia ̊D auctoꝛitate diuĩa.math.xv. õ quod intrat in os coinquinat hoĩeʒ. et inſpiꝛatõe diuĩa Fm quod ipſemet dicit. j.coꝝ. xiiii. Si quie videt᷑ inter vos. ꝓpheta eſſe aut ſprritualis:cognoſcat quia domini ſunt mandata. poſtea dᷣo retractatiõi pauli acceſſit ap pꝛobatio apoſtolica cum Petrus cõfirmauit quicquid . . 7 LV — . . C QX; P al.) Poæh.: Zfadaze Want, We.) — —— lvüij. in ſuis epiſtolis dixerat Paulus.ij.pet᷑.vlt᷑.kaꝛiſſimi ſa tagite imaculati et inuiolati inueniri:et ſubdit ſic.kariſ ſimus frater noſter Paulus m datam ſibi ſapientiaz ſcꝛipſit vobis in omnibus epiſtolis. . Nueſtio.lvinj.de ritu ſa⸗ crificioꝛum legalium. Onſequẽsẽ inqui rere de ritu ſacriſicioꝛũ legalium.Cir⸗ ca quod querunt᷑ plura. Pꝛimo vtrum ſacrificia legalia fuerĩt vera ſacrificia. . Secundo vtꝝ deo placita.Tercio vtꝝ in genere bona. Quarto vtrum ex lege nature facienda NQuinto vtrũ ſoli deo offerẽda.Sexto de ꝑſonis offeren tiũ. Septimo de inchoatõe ſacrificioꝛum. Octauo ð dij feꝛentia ſacrificioꝛum. Nlembꝛum pꝛunum Verit᷑ ̊ᷣ pꝛimo. vtrũ ſacrificia legalia de aĩalibo fuerint vera ſacrificia:⁊ in quibo eẽt vera latria cõditoꝛis. Suponamꝰigẽ ꝙ quidã cõueniẽter dixerũt ꝙ ſacrificiuʒ oblatio que et ſacra fit offerendo.et ſacrat ſeu ſanctifi⸗ cat offerẽtẽ.niſi irreuerẽtia aut peccaũ offerẽtis impedi at.ſi ꝗ̊ᷣ i mactatõibo aĩalium nulla erat ſanctitas.qꝛ nõ ſunt ſuſceptibilia ſanctitatis ſeu virtutis aut gẽe.nec et ſanctificabat offerẽtes:relinquit᷑ &̊ ꝙ nõ dicent᷑ vere ſa⸗ crificia. aũt nullo mõ poſſent ſanctificare offeren⸗ tes manifeſtũ ẽ.qꝛ nõ ẽ obligatid inteꝛ aĩas imolantium aĩalia ⁊ ipᷣa aĩalia qᷓ cogat vt moꝛtẽ aĩalis ſequat᷑ moꝛs peccati ꝙ totaliter ĩ aĩa cẽ.vel vt ↄſumptõem eiꝰꝙ ĩ ſacri ficio de aĩali imolato ↄſumit᷑:cõmitet᷑ vel ſequat᷑ ↄſum⸗ ptõ peccatoꝝ.Si q̊ hecẽ ſanctificatio q̃ ꝑ ſacrificiũ aĩa bus acquirit᷑.relinquit᷑ ꝙ hec ſacrificia nullo mõ aĩas ſanctificãt.̊ nullo mõ eꝛũt vera ſacrificia.q⸗ Itẽ nullo mõ neceſſe ẽ vt paſſiões ĩmolaticioꝝ ſequant᷑ paſſiones que ſunt in aĩab oꝑantiũ.vel ꝙ aliquid immutetur vł mouet᷑ in aiabo offerentium:ſeu eoꝝ ꝓ quibo illa aĩalia offerunt. Quare relinquit᷑ imolatões et ↄbuſtiões aĩa⸗ liũ ꝓdeſſs nõ poſſe aĩabo offerẽtiũ vel eoꝝ ꝓ quibo offe⸗ runt᷑ ad ſanctificatõem vel emundatõem. nõ eꝛũt veꝛa ſacrificia.i¶ Itẽ nihil iuſtius ẽ qᷓ innocenti ꝑcere.quare nihil habet iuſticie innocentẽ occidere.occiſio igit᷑ aĩali um nõẽ? ſacrificiũ iuſticie.&ꝙ̊ᷓ nec verũ.¶ Itẽ cũ rõe culpe ſolũmõ debeat᷑ pena.ſoli illi debet᷑ pena in q̊ ẽ culpa.ꝗa Gſoli homĩes peecãt nõ aĩalia:ſolũ hoĩbus debet᷑ pena. iuxta illð poeticũ.Quid meruere boues aĩal ſine frau e doloq;:ſolis ꝗ̊ aĩialibo moꝛte punitis:⁊ peccãtibo hoĩ⸗ bus impunitis:adhuc remaneret debitum pene penes hoĩes.q̊ nec ſolutũ eſt nec remiſſum debitũ pene ꝑ hmõi penã aialium.& illa ĩmolatio aĩalinʒ nõ ẽ ꝓ peccato ſa crificiũ.¶ Si aut dicat᷑ ꝙ ꝑ penã dãni ſoluit᷑ debitũ pe⸗ ne peccati.In cõtrariũ ẽ.qꝛ ſᷣm hoc latrões et raptoꝛes ꝙ inferũt penã damni oꝑarentur remiſſionem pene pec cati.¶ Itẽ in pᷣs.dr. Sacrificate ſacrificiũ iuſlicie.glo. idẽ offerte nõ animalia quibus nõ delectatur deus.vn, de per y ſa.j.Sacrificia veſtra odiuit anima mea:ſʒ ſa⸗ crificium iuſticie quod eſt ſpiritus contribulatus:vt ſe penitẽs homo per penitentiam mactet deo.vñ alubi in pᷣs. Sacriſicium deo ſpiritus ↄtribulatus.quod bene dr ſacrificium iuſticie.quid em̃ eſt iuſtius qᷓ; vt ſuis ꝗli⸗ bʒ peccatis potiꝰqᷓ; alienis iraſcat᷑: ſeq; puniẽs ꝑ penitẽ tiam et ſatiſfactõem deo offerat᷑.¶ Itẽ deſertio peccato⸗ rũ et receſſus ab eis eſt ſacrificium deo acceptum. ſicut dicitur eccle.xxxv.Sacrificium ſalutare ẽ diſcedere ab omni iniquitate.et iterum ibidem.Salutare ſacrificiũ eſt attẽdere mandatis.et iterũ. Qui facit miſericoꝛdi⸗ am offert ſacrificium. Si ergo iſta ſint talia ſacrificia que ex neceſſitate ad ſalutem ſint debita:videlicet rece⸗ 2 2. à Be 1 Pe⸗ 2 verũ ſacrificiũ. K 21 õ deꝛe a peccato.ĩplere mãdata.facere miſericoꝛdiã:ergo iſta eſſentialiter ſunt ſacrificia iuſticie. ergo et vera ſa⸗ crificia:ex quibus ſanctificat᷑ offerens.Si ergo iſtis ſa cꝛificijs poſitis ſequit᷑ ſanctificatõ offerentis.occiſis vðᷣo animalibo ⁊ ĩmolatis nõ ſequitur ſanctiſicatio:relinat᷑ ꝙ iſta nõ ſunt vera ſacꝛificia.cũ de intentõe ſacꝛificij lit ſanctũ facere offerentem.¶¶ Item ſuꝑuacuũ ⁊ ſuꝑſluũẽ: quo poſito nihil addit᷑ vtilitati ꝓpt quã poſitũ eſt qͥ re⸗ moto nihil detrahitur vtilitati eidem. tota aũt vtilitas ſacrificioꝝ eſt ꝓpiciatio creatoꝛis. ergo cũ ꝑ ſacrificia ſpũalia ſola ſufficienter obtineat᷑ iſta vtilitas:ꝑ illa vᷣo de animalibo nihil addatur :relinquit᷑ illa eſſe inutilia G nec vᷣa ſacrificia. ꝗl Item cũ hmõi ſacrificia offerunt᷑ ſine alijs ſpũalibo.manifeſtum eſt quoniã offerunt᷑ ab iniquis. Dicit aũt ſcriptura.quonia dona imquoꝝ nõ ꝓbat altiſſimus.xxxiiij.eccle. ergo manifeſtũ eſt qm̃ in bis m ſe nõ eſt vera latria: nec verus cultus ↄditoꝛis ꝑ ſe.¶ IJtẽ ſuponamus intentiõem ſacrificij.quã ꝗdazʒ poſuerũt.q ſacrificiũ ꝑ ſe ⁊ ꝓpꝛie ẽ munꝰ ðo oblatũ ꝓpi ciatiõis ĩpetratoꝛiũ. Inde ẽ ꝙ ſiẽ dicit beatus Augy. x. e ci:dei. Miſericoꝛdia verũ ſacriſiciũ eſt.vnde in epi⸗ ſtola que inſcribitur ad Deb. Heneficentie ⁊ coĩonis nolrte obliuiſci · talibo enĩ hoſtijs ꝓmeret᷑ deus. et pſal. Sacrifciũ deo ſpiritus ↄtribulatus:⁊ ſacrificium lau dis honoꝛificabit me. et Oſee vlti. Reddemus vitu⸗ los labioꝛũ noſtꝛoꝛum. Si ergo poſitis hmõi ſacrificijs ſpiritualibo ponitur dei ꝓpiciatio.⁊ remotis remouet᷑: ſequit᷑ iſta eẽ ꝓpꝛie ⁊ ſola vera ſacrificia.qꝛ iuxta regu⸗ lam phi ꝑ ſe eſt quo poſito ponit᷑.⁊ quo remoto remouę tur. Cotꝛa ſacrificiũ veꝝ eſt in qͥ colitur deꝰ ſm iuſſũ et pᷣceptũ ſuũ.q nouit q̃liter ab hoie ſit colendꝰ. Si oꝑ ſacrificia legis colebat᷑ deus ᷣm ꝙ ipe iuſſerat. Siſta e⸗ rant vᷣa ſacrificia.l Itẽ Zlugꝰ.x.de ci.dei.Sacꝛificioꝝ tꝑa ĩꝑata pᷣfiniẽs eaq; ꝑ melioꝛẽ ſacerdotẽ ĩ melius mu⸗ tanda pᷣdicens.nõ iſta ſe appetere:ſᷣ ꝑ hec alia pautioꝛa ſire teſtat᷑.ñ vt ipe his honoribo ſublimet᷑:ſᷣ vt nos ad eu colenduʒ eiq; cobercendũ amoꝛe eius accecenſi excite⸗ mur. ꝙᷓuis ́ſpiritualia ſacrificia melioꝛa ſint ſaciifici is aĩmaliũ.nihilominꝰ tñ ꝑ vtraq; excitamur ad colẽdũ Sſunt vera ſacrificia.⸗¶ Itẽ Augꝰ.in eodẽ.Sicut oꝛãtes utq; laudãtes ad deũ dirigimus ſignificãtes voces cui res ipᷣas ĩ coꝛde q̃̊s ſigificamꝰafferimꝰ:vt pure mẽtis ⁊ bõe volũtatis officia.ita ſacrificãtes ñ alteri viſibile ſa criſiciũ offerendũ eẽ nouimꝰ.qᷓ illi cui ĩ coꝛdibo noſtꝛis iuiſibile ſacrificiũ noſip̃i eſſe debemus. Ex qͥ relinqt. tã iuiſibili qᷓ; viſibili ſacrificio colitur deus.&̊ᷓ vtrũq; eſt Rñdeo diſtinguẽdo. ꝙ eſt veritas ſi⸗ gni.⁊ eſt veritas rei.Aeritas aũt ſigni depẽdet a veri⸗ tate rei.ſiẽ̃ dicitur ᷣmo verꝰ ⁊ hõ verꝰ ex coꝛꝑe ⁊ rõnali aĩma oſtitutus.Scom hoc ẽ̊ ſacrificiũ veꝝ dicit᷑ duobꝰ modis.Sleꝝ veꝛitate ſigni.qũo legalia ⁊ ate legẽ ſacrifi cia ſanctoꝝ vera fuerunt ſacrificia. Veꝝ aũt veritate rei ſũt vera ſacriſicia ſpiritualia tꝑe gr̃e.q¶. Scðõm bhoc ̊ ad obiecta hincinde rñdẽdũ eſt: ꝗa ſacrifcia illa viſibi⸗ lia in victimis pecoꝝ ſacrificia erãt ᷣa q; ſignabãt illas res ꝑ quas ſanctificamur q̃ ſunt duobo modis. Eſt eni res ſanctificatõis generalis:que nõ eſt in nobis.ſ.gra⸗ tia redẽptoꝛis.⁊ eſt res ſanctificatõis ſpecialis q̃.ſ.eſt ĩ nobis:vt ↄtritio coꝛdis laus oꝛis.miſericoꝛdia ĩ effectu oꝑis.⁊ he ſunt res quibo ſanctificamur. AVera igit᷑ hec ſunt ſacrificia veritate rei.quẽadmodũ ⁊ illa veritate ſi gni.vñ Augꝰin.x.de ci.dei.xx.c.Qualit᷑ illa ſacrificia erãt ſigna rei generalis ſanctificatõis que eſt ſacrificiũ redẽptoris dicit.huius veri ſacrificij multiplicia varia qᷓ;ſigna erant.ſacrificia pꝛiſca ſanctorum.cum hoc vnũ ꝑ multa ſignaretur.taqᷓ; verbis res vna diceretur vt ſine ſaſtidio multũ ↄmẽdaret᷑.¶ Iiem q̃liter illa ſacrificia e⸗ rant ſigna rerũ ſanctificatõis ſpãlis:que ſunt in nobis dicit.x.de ci.dei.v.c.i eq; ab antiquis patribo in illis ſacrificijs.que facta ſunt victimis pecoꝝ que nũc popu lus dei legit nec facit. Alio modo intelligendũ eſi niſi re bus illis eas res fuiſſe ſignatas:que agũtur ĩ nobis ad hoc im̃ vt inhereamus deo⁊ ad eundem finem ꝓrximis cõſulamus.Sacrificiũ ꝗᷓ viſibile erit ĩuiſibilis ſacrificij ſacramentũ.i.ſacrũ ſignũ eſt et ſubdit in eodẽ.Quecũqʒ in miniſterio tabernaculi ſeu tẽpli multis modis de ſa crificijs legunt᷑· diuĩtus eſſe pᷣcepta ad dilectiõeʒ dei et ꝓrximi ſignãdo referuntur. ⁊ ᷣm hanc diſtinctõem poſ⸗ ſunt ſolui omnia obiecta. 4 Mlembꝛum ſecundum Onſequẽter queritur.vtrũ ſacꝛificia lega lia ⁊ illa antiqua fuerint deo accepta ſeu placita.qð ꝓbat᷑.¶Aã in canõe milſe dici tur. Placeat tibi ſacrificiũ noſtruʒ.ſicut tibi placuit ſacrificiũ Abel.ſ̊ nos petimꝰ ꝙ placeat ðo ſimpłr ſacrificiũ noſtrũ.a volũtate bñplacita.ꝗͥ ſacrifi⸗ ciũ Abel placuit deo ſimplr ⁊ volũtate bñplacita.pari mõ et ſacrificia alioꝝ patrũ.¶ Itẽ.iiij. Gñ.dicit᷑. Reſpe xit dñs ad Abel ⁊ ad munera eius.⁊ reſpectꝰ cei ẽ bene placitum eius.Ergo abel fuit deo acceptuns et ſacrifici⸗ um eius deo beneplacitum. Itez quicꝗd pᷣcepit deus ad faciendũ ita ꝙ vult id fieri:vult illud ſimplłr.⁊ ad fa ciendũ dico ꝓpter pᷣceptũ datuʒ abrabe:qð non fiit ad faciendum ſed ad ꝓbadã eius obedientiã.ſ̊ ſacrificia p̃ cepit deus ad faciendũ ſicut patet ex Leui.j.⁊.ij. et alijs locis:ergo illa ſacrificia voluit deus ſimpłr. ᷓ fuerũt ei platita et accepta.¶ Itẽ oẽ opꝰ qð ſit ex charitate ⁊ obe dientia eſt deo placitũ. Si ergo a ſanctis ſacrificia illa fiebãt ex caritate et obedientia:&ᷓ ſacrificia illa erant ðᷣo accepta. Itẽ Exo.xx. Statim poſt moꝛalia pᷣcepta ðea logi ſubiũgit de ſacriſicijs cũ dicit᷑. Altare de terra facie tis mihi et offeretis ſuꝑ illud holocauſta.⁊ hoc anteqᷓ; ð terminetur de pᷣceptis iudicialibo.de ꝗbo Exo.xxj. Et e⸗ tiã añqᷓ; determinet᷑ de cerimõialibo tabnaculi ⁊ alioꝛũ. ð ꝗbo Erxo.xxv. vſq; in finẽ. Ex qͥ videt᷑ ꝙ ſicut moꝛalia ſũt hũane ſaluti neceſſaria: ꝙ ſilr ꝓ illo ſtatu eſſent ne⸗ ceſſaria ſacꝛificia. Cõtꝛa Augꝰ.x.de ci.dei.c.v.Pꝛo⸗ pheta querẽs deũ ꝓ peccatis ſuis habere ꝓpitiũ.Si vo luiſſes ingt ſacrificiũ dediſſẽ. vtiq; holocauſtis nõ dele⸗ ctaberis.ſacri.deo ſpi.ↄtri.coꝛ cõ.⁊ hu.deus nõ deſpici es. Intueamur vbi dixit deũ nolle ſacrificiũ.ibi dixit ð⸗ um velle ſacrificiũ. nõ vult ᷓ ſacrificiũ trucidati peco⸗/ ris:ſᷣ vult ſacrificiũ ↄtriti coꝛdis.¶ Itẽ ĩ ps.i õ ĩ ſacꝛi⸗ ficijs tuis arguã te: holocauſta enĩ tua in cõſpectu meo ſũt ſemꝑ. Glo.nõ q̃ro animalia in ſacrificiũ.h̊ nolo.ſᷣ holocauſta tua.i.q̃ tui iuris ſũt ſemꝑ nõ ad tpᷣs ſũt ĩ cõ ſpectu meo.i.mihi placẽt.holocauſta aüt diẽ . aĩam to⸗ tã igne caritatis ĩflãmatã.vñ ſacrificiũ deo ſpᷣs ↄtribu⸗ latꝰ: ĩ q̊ pſal.dic. Qolle aĩalia in holocauſtũ.¶ I)tẽ Yla. j. Holocauſta arietũ et ſanguinẽ hyrcoꝝ nolui. Glo.pᷣ terito vtẽs oſtẽdit ſe ſacrificia iudeoꝝ nũꝙᷓ amaſſe:ſᷣ ad tps ſuſtinuiſſe. Ergo ſacrificia erãt ſolũ in ꝓmilſſiõe dei non in voluntate. ¶ Itẽ Hiere. vij. Qon ſũ locutus cum patribus veſtris:et non pꝛecepi eis in die qua eduxi eos ⁊e terra egypti.de verbo holocauſtomatum victimarũ. Ex quo videtur ꝙ non fuerunt in pꝛecepto beneplaciti ſui. ¶ Item Eʒzech. xx. Dedi eis pꝛecepta non bona:et iudicia in quibus nõ viuent. quod intelligitur de ſacri⸗ ficijs. 4¶ Item Amos.v. Qunquid victimas et ſacrifi⸗ cia veſtra obtuliſiis mihi in deſerto.et dicit Eſicins ſu per pꝛincipium Leu. Frequenter quidem obtulerant. Bᷣ que grata nõ habebat: quaſi non oblata refutabat. Reſpõdeo diſtinguẽdum eſt ſtatum duplicem ᷣm diu plex tempus.tempus figure.tempus gratie. Tempus figure fuit ante aduentum redemptoꝛis. Lempus qꝛa⸗ tie fuit poſt aduentum et paſſionem redemptoꝛis. Dicẽ dum ergo.ꝙ tempoꝛe gratie ſacrificia illa animalinʒ nõ ſunt accepta deo aliquo m odo. vnde in pſal: holocau⸗ ſtis non delectaberis. Glo.non delectaberis ſacrificijs (XN — O . 710 605 otrl à (S NVueſtio nec in holocauſlis qᷣ ſunt dignioꝛa:que aduentu rpᷣi re⸗ ſpuunt᷑ Quid igit᷑ offerẽdũ? nõ pecudes nõ hyrci: ſ ſa crificiũ peccatoꝝ qð placet deo:ẽ ſpũs ptribulatus in q dat᷑ ſpes ↄuertẽdi.Tꝑe vo figuꝛe aliqñ dicunt nõ placi ta deo:et aliq placita. ¶26 placita dicũt ꝓpter indigni tatẽ offerẽtis. vᷣm qð dicit Eſiciꝰſuꝑ pꝛaimu Ceu. Alſſu⸗ mẽs illud biere. vij. ¶25 ſum locutus cũ pr̃ibo veſtris ð verbo holocauſtomatũ.negat ſe locutũ fuiſſe de ſacrifi⸗ cijs. idem ꝗ mãdauerit.quia i ntentõem mãdatoꝛis ꝗ ac ceꝑant pᷣteribant. hinc dicit yſa.j.Qe offeratis ſacrili⸗ ciu fruſira in cenſuʒ:abhomiatio ẽ mihi.et ſubdit. Ma nus em̃ vr̃e plene ſanguine ſunt.Placita vo dicunt᷑ deo nõ ꝓpter eius neceſſitatẽ q̃ nulla ẽ:ſ̊ ꝓpter hoĩs vtilita⸗ tẽ. m illũ ſtatũ.Añ aug.de ciui.dei·x.c.v.Quis ita de ſipiat vt extimet aligbo vſibo vi eẽ neceſſaria ea qᷓ in ſa crificijs offeꝛunt᷑. Cuũ dicat᷑ in pᷣs. Dixi dño deꝰmeus es tu:qm bonoꝝ meoꝝ nõ eges.i2õ igit᷑ ſolũ pecoꝝ vxr q̃li bet alia re coꝛruptibili ſeu terrena.ſed nec ipᷣa gdẽ iuſti cia boĩs teỹegere credendꝰẽ.totũq; qð recte colit᷑ deus hoĩ ꝓdeſſe nõ deo.ili Lotandũ igit ẽ.ꝙ ꝓ tꝑe figure gpt q̃tuoꝛ boĩs vtilitates dicunt᷑ deo placita.vt exercitia mouẽgde virtutis:et hec ab exoꝛdio añ oꝛiginẽ ſuꝑſiitio⸗ nis ydolatrie. Poſt introductõem vᷣo ydolatrie dicunt deo placita ex ↄꝑatõe ꝓpter cautelã erroꝛis. Pꝛima igit vtilitas fuit honoꝛificẽtia diuine maieſtatis. Secunda ſignatio veritatis. Lercia timoꝛ ſeueritatis. Quarta ſpes ſeu amoꝛ pietatis ſeu bonitatis Sacrifſicia igitur dicunt᷑ deo placita.quia inſtituta fuerũt a deo in cultũ honoꝛificentiã ſue maieſtatis.iuxta illð ꝓuer.iij. DHo noꝛa dominum ð tua ſubſtantia.oĩs aũt cultus qͥ deus vult ſibi ſermri ẽ ei bonoꝛificus.talibo aũt muneribus q̃lia erãt ſacrificia honoꝛabat᷑ deꝰ:non ipoꝝ pcioſitate: diuina electõne.inſtitutõe.et offerẽtiũ obediẽtia ⁊ de⸗ uotõe. Itẽ dicunt᷑ deo placita ꝓpteꝛ ſignificatõem veꝛi tatis.q erant in ſignũ veꝛi ſacrificij.qð duplex ẽ:ſicut di ctũ eſt ſupꝛa. Generale vt ſacrificiũ redemptoꝛis. vnde dicit glo.ſuꝑ illud ad ephe.v.Tradidit ſemetipᷣm obla tõem et hoſiiã deo in odoꝛem ſuauitatis.nõ ꝓpteꝛ ſe ille hoſtie dicebant᷑ offerri deo in odoꝛẽ ſuauitatis:ſ̊ qꝛ illũ figurabãt qui vere ẽ in odoꝛẽ ſuauitatis. Itẽ yſido.ſuꝑ pꝛincipiũ Leu. Om̃is hoſtiaꝝ diueꝛſitas xp̃i hoſtiã pᷣfe rebat.et ſpãle quod ẽ ſacrificiũ deuote mẽtis.vñ aug.de ci.dei.x.c.v.Si hec ſacriſicia que vult.quoꝝ vnuʒ ẽ coꝛ ↄtritũ ⁊ humiliatũ:nollet eis ſacrificijs ſignari q̃ velut ſibi delectabilia deſiderare putatus ẽ:nõ vtiq; de his of ferẽdis in lege veteꝛi pᷣcepiſſet.¶. Itẽ dicunt᷑ deo placita quia impꝛimebãt timoꝛẽ diuine ſeueritatis. vñ ſacrifici oꝛum inſtitutio fuit diuine iuſticie vehemens et foꝛtis ĩ⸗ preſſio.eo em̃ ipo ꝙ ad moꝛtẽ hmõi animalia offerebãt moꝛtiq; tradebant:ſeipᷣos moꝛte dignos oſtendebant.⁊ ſi ſ̃ merita peccatoꝛum m ſeueritatem iuſticie diuine iudicarent᷑ ſe reos moꝛte:in hoc oꝑe recognoſcebãt.vñ et de mãdatis ſacrificioꝝ põt accipi illud.ij.eccle. Qui timẽt dñm cuſtodiẽt mãdata eiꝰ. et ſubdit dicẽtes ſi pe⸗ nitẽtiam nõ egerimus incidemus in manꝰtei: et ñ ĩ ma nus hoĩm. 4 Itẽ dicunt᷑ deo placita.qꝛ inducebãt ſpem pietatis ſeu amoꝛẽ bonitatis.oblatio nãq; muneꝝ ⁊ ꝑ⸗ ticipatio ſacre menſe:multã fiduciã pᷣſtat apꝛꝛopinqua⸗ tõis et familiaritatis ad deũ.quẽadmodũ dicit apłs.j. coꝝ.x. Panis queʒ frangimꝰ nõne coĩcatio coꝛꝑis xpᷣi ẽet ſubdit.Aidete iſrłſᷣm carnẽ.nõne ꝗ edunt hoſtias ꝑticipes ſunt altaris.q̃re maifeſtũ ẽ bmõi ſacriſicia fa⸗ miliaritatẽ impꝛimẽ ⁊ ꝓximitatẽ ad drũ:qm eos q̃i dei ↄmẽſales quod ammõ efficiebant.cõmenſalitas aũt ẽ q̃i ſumma cõmunio.poſt coĩonem cãruzʒ eẽndi que ſunt pr et mater.et maxie eſſectina familiaritatis.ꝓpteꝛ quod cũ deus nõ poſſet offerentibo verſa vice comedẽdo com municare:mittebat interdũ ignẽ de celo:ꝗ ꝑtem ſacrifi cioꝝ ſibi oblatã ↄſumebat:et q̃i vice iſius comedebat. lviij. Bicendum ꝗ̊ ꝙ ꝓpter has vtilitates añ introduc tõnem ydolatrie placuerũt iſta ſacrificia.quis ꝓpter ſe et in ſe oↄoſiderata nõ placerẽt.ſʒ ꝓpter boc.quia erãt ꝑ inſtitutõ nẽ diuinã oꝛdinata ad honoꝛificentiã diuĩe maieſtatis. ad ſignationẽ future veritatis.ad impꝛeſſioneʒ timoꝛis ſeueritatis.ad introductõem ſpei ſeu amoꝛis bonitatis l YItem poſt introductõnem ydolatrie dicunt᷑ placuiſſe ꝓpter cautelã erroꝛis.vñ Leui.xvij. Offerrent filij iſrk hoſtias ſuas ſacerdoti ad hoſtiũ tabernaculi ⁊ nequaqᷓ vltra imolabũt hboſtias ſuas demonibus. Ex qͥ patet.ꝓ placebant deo vt offerent᷑ ſibi ex ↄꝑatõne.ſ.ne ea ydolis imolarẽt. ¶ Av illð ̊ qð pꝛimo obyjcit᷑ ð ſacrificio abel dðm.qꝙ hoc nõ dr rõe oblati:̊ rõe offerẽtis.nõ em̃ peti tur vt ſacrificiũ coꝛꝑis dñi acceptabile fiet deo.quod ẽ acceptabiliſſimũ.et oblatio deo in odoꝛẽ ſuauitatis. ſic dr ad ephe.v.Sʒ hoc petit᷑ vt actio offerẽtis ſit accepta ſicut actio abel.que quidẽ accepta fuit qtum ad deuoti onẽ ex ꝑte offerẽtis.et q;tum ad impetratõem ex ꝑte ac⸗ ceptantis.vñ ad hebre.x.ſuꝑ illud.holocauſla et obla⸗ tõem noluiſti.coꝛpus aũt aptaſti mihi dicit glo.nũqᷓ in odoꝛibo illis delectatus ẽ dñs:niſi in fide ⁊ deſiderio of ferẽtis.¶ Ad ſecundum voo qð obijcitur.q reſpexit dñs ad Abel: 1 ad munera eiꝰ.dom ꝙ munera nõ dicũt᷑ ac⸗ cepta niſi aut deuotõe offerẽtis:aut ꝓpter vtilitatẽ diui ne inſtitutõio q ſupꝛa habita ?: ꝓpter ſalutẽ hoĩs.¶¶ Ad terciũ qð obijcit.ꝙ quicquid pᷣcipit deus ad faciẽdum ẽ ſibi placitũ.dðm ꝙ vᷣm diſtinctõem ſupꝛa habitã tꝑoꝛũ tꝑis figure.ſ.⁊ tꝑis gre.pᷣcepit deus ad faciendũ tꝑe fi⸗ gure:ad hoc ꝙ eent ſigna.vñn ſᷣm boc fuerunt ei placita vt eẽnt alterius.ſ.ſpũalis ſacriſicij ſignatiua nõ ꝑ ſe. et iõ nõ ꝓpter ſe:ſed ꝓpter aliud deo placita erant.ſ.ꝓ illo ſtatu.Fᷣm qð dicit aug.vt ſupꝛa habitum ⁊.ꝙ ſi ſpiritua lia ſacrificia nollet illis ſacrificijs ſignari.nõ de bis ſa⸗ crificijs in lege veteri pᷣcepiſſet.i¶ Ad quartũ qð obijcit ꝙ illa ſacrificia ex caritate fiebant. Oicedum ꝙ in ſacꝛi ficijs exterioꝛibo duo erãt ↄſiderare.ipᷣam rem ſacrifica tã cni nõ habet iungi caritas.et ex bac ꝑte non ẽ dicere rõe caꝛitatis ipa ſacrificia accepta deo. et ſin hoc dicit᷑ Ro.iij. Ex oꝑibo legis nõ iuſlificabit᷑ oĩs caro coꝛã illo Pꝛeterea.ipᷣam actõʒ ſacrificãtis ſacrificabant:⁊ huic actõi põt ↄiungi caritas.quia ipᷣa actio põt elici ex ipa caritate.vnde ᷣm banc pꝑtem pñt dici ipa ſacrificia ac⸗ cepta ðᷣo.et ſᷣm hoc intelligit᷑ auctoꝛitas bede.Juſticia legis ſuo tempoꝛe cuſtiodita.non ſolum tempoꝛalia ſed vitam conferebat eternam. ¶ Ad illuo vo quod obijci⸗ tur Exo. xx. Lotandum eſt ꝙ ante hominis lapſum ne ceſſaria erant tmmodo ea que ᷣm dictamen ratõis ſunt facienda homini. vt moꝛalia pꝛecepta. Poſt lapſum ðo pꝛeter hoc neceſſarium erat vt liberationem ſuaʒ bomo intelligeret ne deſperaret. vnde m hoc neceſſaria fuerft ei duo genera pᷣceptoꝛum.quedam que eſſent pꝛecepta vite agende.quedam que eſſent pꝛecepta liberatõnis ſi⸗ gnande. Pꝛecepta vo que ert vite agẽde ſunt moꝛalia pꝛecepta.⁊ ſunt ad faciedum ſimpliciter. Pꝛecepta libe ratõnis ſignande pꝛincipaliter erant ad intelligendum liberationem futurã:ne de liberatõe deſperarent.ex cõ⸗ ſequenti vo ad faciendum.et hec fuerunt pꝛecepta de ſa crificija. Unde ſicut in homine eſt duplex inſtinctiuum ad deſiderium ſalutis. vnum in vi affectiua.aliud in vi cognitiua.et ita in lege Exodi.xx. datum eſt dupler pꝛe ceptum homini. Pꝛeceptum moꝛale ad excitandum af⸗ fectum ad faciendum ea que pertinent ad ſuaʒ ſalutem ſimpliciter et õ̃m omne tempus.Et pꝛeceptum de ſacri⸗ ficijs ad excitandum intellectum ad intelligendam fu- turam hominis liberationem pꝛincipaliter. Pꝛecepta enim ſacrificioꝛum pꝛincipaliter data ſunt ad ſignan: dum:ex conſequenti pᷣo ad faciendum. quia ſicut dicit Auguſtinus.x.de ciuitate dei.Sacrificium viſibile in⸗ uiſibilis ſacrificij ſacramentum eſt.id ẽ ſacrum ſignum —— GBeuns , 9 *0 / H „ 1 „7 S, .0° eoE ſy 1 „ eſt. ⁊ hoc modo fuerunt deo accepta vt dietum eſt. Ad obiecta vo m auctoꝛitates in ꝑtem ↄtrariam patet re⸗ ſponſio.iã ; dicitur nõ vult ſacrificiũ pecoꝛis.ſi refe ratur ad tempus gratie verum eſt ſimpliciter. Si vero referat᷑ ad tẽpus figure veꝝ eſt qꝛ nõ vult ſacrificiũ ꝓpt ſe b̊ ꝓpter aliud.vnde Augꝰ.x.de ci.dei. Abi ſcriptũ eſi miſericoꝛdiam volo ⁊ nõ ſacrificiũ.nihil aliud qᷓᷓ ſacri⸗ ficium ſacrificio pᷣlatũ opoꝛtet intelligi.qm̃ illud qð ab hominibo appellatur ſacrificiũ.ſignũ eſt veri ſacrificij. Poꝛro miſericoꝛdia verũ ſacrificiũ eſt. Et ſimili modo intelligitur auctoꝛitas ſᷣm pſal. in ſacrificijs ⁊c.vi delicet qᷓtũ ad tẽpus gratie.vñ ſuꝑ illud pſal. Memoꝛ ſit omnis ſacrificij tui.lo.ſacriſiciũ eccleſie puidebat ꝓhᷣa ꝑ ſpm̃:que affert ſacrificiũ.non pecudũ:ſᷣ coꝛꝑis et ſanguinis xpi. ⁊ holocauſtũ tuũ ⁊c. vbi intẽtio amoꝛe ti tota incendit.q¶ Ad alias aũt oẽs auctoꝛitates ma⸗ nikeſta eſt reſponſio ꝑ diſtinctionem ſupꝛadictam. Membrum tercium Veritur poſtea vtrũ ſacrificia eſſent in ge nere bona. Ad qð ſic arguit᷑. Sacrificare ſacrificandũ eſt bonũ in genere.Sʒ ſacrifi care pecus ᷣm inſtitutionẽ diuinã eſt ſa⸗ crificare ſacrificandũ:ꝗ ſacrificare aĩalia eſt bonũ ĩ ge⸗ nere.4. Itẽ bonũ in genere ẽ cũ actus debitus tranſit ſu pꝛa debitã materiam: vt paſcere eſurientẽ. Cũ ergo de⸗ bita materia ſacrificioꝛũ fuerĩt animalia ꝓ tꝑe figure ſacrificare vero erat actus debitus:igitur facriſicare a nimalia eſt actus debitus tranſiens ſupᷣ debitã materi am. ergo eſt bonuz in genere. Coõtra Eʒech. xx. Dedi eis pᷣcepta nõ bona qð intelligit᷑ de pceptis ſacrificiorũ Si nõ bona. ergo nec bona ĩ genere.qꝛ negat᷑ boĩtas ab ſolute. ¶ Itẽ bonũ in genere nõ mutat᷑.qꝛ ſi aliꝗꝗ eſt bo⸗ num in genere ſempꝑ ẽ in genere bonũ.vt paſcere eſurien tem ſem ꝑ eſt bonũ in genere. Cũ ergo ſacriſicare pecus tꝑe gratie nõ ſit bonũ in genere:ergo nũqᷓ fuit bonũ ĩ ge nere. Rñdeo eſt ↄſiderare pecus vt pecus:⁊ pecus vt ſignũ.Si ↄſiderat᷑ pecus vt pecus:ſᷣm hoc nõ eſt mate⸗ ria debita ſacrificij.imo ſᷣm hoc dicit Nugꝰ.iuxta aucto ritatẽ pſal.iõ vult deus ſacrificium trucidati pecotis Et ſm hoc intelligitur auctoꝛitas ꝓphᷣe. Dedi eis pᷣce⸗ pta non bona. Si vero ↄſiderat᷑ vt ſignũ: ſᷣm hoc ꝓ tꝑe ſignatõis ſeu figure pecus eſ debita materia ſacrificij. Ad ſoluendũ ꝗᷓ obiecta diſtinguẽdũ bonũ ĩ genere du pliciter: m ſtatũ ⁊ ſimpłr. Offerre ergo pecus vt ſignũ bonũ ẽ in genere ſm ſiatum:quo eſt ſignandũ ⁊ figuran dqum.nõ tñ ſimpłr:gꝗa non m ſtlatũ ceſſatõis figure.vñ IYſicvrus ſuꝑ pᷣncipiũ Leu. Oiĩs bhoſtiaꝛũ diuerſitas xp̃i hoſtiã pᷣfigurabat.vñ vᷣitate oblata:ceſſauit vmbꝛa veꝝ ſacrificiũ pfigurãs. Et ex patet reſponſio ad obiecta. Membrũ quartum Oſtea q̃ritur vtrum ſacrificia ex lege na⸗ ture ſint offerẽda. Ad qð multa ſigna in⸗ ducunt᷑. Nã cũ ſtatim ĩ exoꝛdio mũdi ĩ pꝛi . mis filijs Ade Caym ⁊ Abel legamꝰ ſa⸗ crificia Gñ.iiij.nec legamus ꝙ hoc fecerĩt ex iuſſiõe vel ĩſpiratõe diuĩa vł ex diſciplina humana: videt᷑ ꝙ h̊ fece⸗ rũt dictãte natura. Itẽ aliud ſignũ ad idẽ ẽ.qꝛ ate diſci plinã legis ſeu p̃ceptũ in ipᷣa lege naturali in tribus eta tibus mũdi in eroꝛdio cuiuſlibet etatis legimus ſacriſi⸗ cia oblata a pr̃ibus:vt in pꝛima etate ab Abel Bñ.·iiij. In ſcda etate a Noe Gñ. viij. ¶ Rec legit hoc feciſſe iuſſi⸗ one vel inſpiratõe diuina. Silxr in tercia etate ab Abꝛa ham.xiij. Gen. vbi dicit᷑ ꝙ edificauit altare. et conſtat ꝙ ad offerẽda ſacrificia nec legit᷑ hoc feciſſe iuſſione vel inſpiratõe diuina. ¶ Itẽ tereiũ ſignũ ad idẽ eſt:qa non ſolum ab Hebꝛeis ꝑ inſtructionẽ legis legimus ſacrifici oꝛũ ritum oblatoꝛũ teo:łᷣ etiã a gentilibo ꝗbo nõ erat da ta lex. ſicut patet YJob.j. vbi legitur Job obtuliſſe holo⸗ cauſta. 7 vltimo tres eins amici. Cum ergo apud oẽs homines legamus ſacrificia:videtur relinqui ꝙ ſacriſi cia erant dictante: natura non ex diſciplina dinina vel bumana. Coõtra. Quod ẽ eſt de dictamine legis natu re.eſt ſcriptũ ſeu ĩditum in coꝛde hominis ſicut dicitur ad Ro.ij. Si gẽtes que legẽ non habẽt ea que legis ſũt faciunt:ipᷣi ſibi ſunt lex:quia oſiendunt opus legis ſcri ptum in cordibus ſuis. Cum ergo in coꝛde hominis nõ ſit ſeriptũ ꝙ ſit ſacrificandũ animal:⁊ hoc animal plus illud.relinquitur ꝙ ſacrificia nõ ſunt ex dictamine le gis nature.¶ Ift᷑ ius naturale nõ mutat?᷑:pᷣ ſemꝑ idẽ eſi ante legẽ. in lege.⁊ tꝑe gratie.Cũ ergo ſacrificia tꝑe gr̃e mutata ſunt:reliꝗt᷑ ꝙ nõ ſunt de iure nature. Rñ o cũ ſit duplex ſacrificiũ ſic diẽ Augꝰ.x. de ci.dei.viſibi⸗ le: 2 ĩuiſibile. VWiſibile ſacrificiũ qð fuit in pecoꝛibo:ſig⸗ „„. nũ fnit ſacrificij iuiſibił.qdð oſiſtit in pure mẽtis et bone voluntatis officijs. Dicendũ g. de dictamie legis na⸗ turał fuit ſimplr ⁊ pᷣm omne tp̃s oblatio ſacrificij ĩuiſi⸗ bilis. vt illud de q̊ dꝛ in pſal. Sacrificiũ deo ſpũs cõtri⸗ bulatꝰ 2 hmõi. De dictamiĩe vpᷣo nature nõ ſimplr h̊ vᷣm qd.⁊ m ſtatũ nature poſt lapſũ expectãtis liberatõem fuerũt ſacrificia viſibilia pecoꝝ.Vñ notãdũ:ꝙ poſt la⸗ pſũ hũane nature ſꝑ remãſit ĩ hoĩe aliqᷓ ſcĩtilla rois q̃ di ctabat ꝙ ꝑ aliꝗd fieret ꝑatõ.⁊ ex H̊ ↄleq̃nti dictabat ꝗ⸗ faceret aliqd ĩ ſignũ reꝑatõis future. Querẽti igitur ſi⸗ gnũ acceſſit diuia illuiatio vt ſignũ liberatõis future fa cẽt oblatio viſibilis ſacrificij.⁊ ita quodãmõ in genera li de dictamiĩe nature erat oblatio viſibilis ſacrificij. In ſpãli vᷣo illũinata rõ ↄferebat ſub q̃dã ſiłitudie ſigni ad ſignatũ vltra hoc ꝙ dictauerat natura in generali ꝙ ali qd erat dño offerendũ ĩ ſignũ. Addebat ꝗ rõ vt rõ.⁊ peꝛ collatõem ĩuenit ꝙ offerenda erat ouis vel bos magis ꝙᷓ alia ꝓpter qᷓnda ſimilititudieʒ boꝝ ad veꝝ ſacrificiũ Et iteꝝ inueniebat rõ.ꝙ pla erãt offerẽda:vt ꝑplura ð ſignaret ip̃am plenitudiem gr̃e redemptoꝛis.que qᷓuis vna eſſet ſimplicitate eẽntie:multiplex tñ futura erat in vᷣtute. Inde ẽ ꝙ ſic dic Iſidoꝛꝰ ſuꝑ pᷣncipiũ Leui.Xp̃c in vitulo ꝗꝓpt virtutẽ crucis offerebat᷑. in agno ꝓpt ino cẽtiã. In ariete ꝓpt᷑ pᷣncipatũ. In byrco ꝓpt ſilitudinẽ carnis peccati. KRo.viij. In turture ⁊ colũba:ꝗa deus et homo mediatoꝛ dei ⁊ hominũ.j.Thi.ij.ĩ duarũ ſbaruʒ coniũctõe monſtrabat᷑. In ſimilagie ꝓpt᷑ conſꝑſionẽ cre dẽtiũ ꝑ aquã baptiſmi collectã eccleſiã eẽ coꝛpꝰ xpᷣi oſtẽ debat᷑. ¶ Ad illud ꝗ̊ qð pᷣmo obijcit᷑:ꝙ ð iure nature ñ erat ꝙ offeret᷑ aĩal vel hoc plus qᷓ illud.ðdm ꝙ hoc non dictabat natura niſi in generalitate illa.de ᷓ dicit. Au gy. x. de ci.dei. Deo nos m virtutẽ que latria grece dici tur.ſeu in quibuſcũqʒ ſacramentis ſeu in nobiſmetipſis debemus: p ipa ratio illuminata fide redẽptoꝛis ex col⸗ lectõe ſui dictabat hoc in ſpãli:vt dictũ ẽ. ¶ Ad ſecũdũ vero ꝙ obicitur de permanentia patet reſponſio.Qam natura non dictabat iſia ſacrificia fieri gratia ſui:ᷣ in ſignatõʒ veri ſacrificij:⁊ ita non erat indita ad omne ſẽ pus:ſ̊̊ vſq; ad tempus veri ſacrificij.vnde Nugy. x. ð ci. di. MMutanda erant opoꝛtuno certoq; tempoꝛe iura:ne ipſi deo deſiderabilia:vel certe in nobis acceptabilia:⁊ non potius que his figurata ſunt crederentur. Mlembꝛum quintum Egquitur inquirere vtrum ſoli deo ſit ſa⸗ crificium offerendum.Ad quod lic. Ma ius eſt incomparabiliter ſacrificium ſpiꝛi tuale ꝙᷓ illud coꝛpoꝛale de animalibo. Si ergo bomini offeretur ſacriſicium ſpiꝛituale.ergo mul⸗ to magis et illud quod eſt coꝛporale. O autem ſacrifi⸗ eium ſpiꝛituale homini exhibeatur: pꝛobatur per illud quod dicit Augꝰ. miſericoꝛdia eſt ſacriſiciũ ſpiritu ale miſericoꝛdia autem homini exhibetur. ¶ Item lans eſt ſacrificium ſpiꝛituale.pſalm. Sacrificiũ laudis ho/ . D f fa — 9) . PXI. ) HD “ = ☛ D dς ☛⏑ ☚ — — — 1 eK. S LMueſtio noꝛificabit me. ſed ipſis ſanctis offerimus laudẽ iuxta illud Ecẽi.xliiij. Laudemꝰvuos gloꝛioſos ⁊ ꝑentes no ſtros.⁊ in eodẽ.Laudẽ eoꝝ nũciat ecclia. ipſis offeꝛi muaus ſacrificiũ ſpũale. & multo magis ip̃is ſctis antiꝗs poterat offerꝛi ſacriſiciũ illud materiale ſen coꝛpoꝛale ¶ Item iudic.vj.legit᷑ ꝙ gedeon coxit edũ ⁊ panes aʒi⸗ mos.⁊ tulit oĩa ⁊ obtulit Agelo. gedeon obtulit an⸗ gelo ſacrificiũ.¶¶ IJtem.j. Lhi.j. Regi ſeculoꝝ ĩmoꝛta li inuiſibili ſoli deo honoꝛ gloꝛia. Honoꝛ aũt ꝗ debet᷑ regi viſibili dʒ eſſe viſibilis. NHonoꝛ aũt ꝗ debet᷑ regi in uiſibili ſoli deo dʒ eſſe inuiſibilis. Si ꝗ̊ ei exhibet᷑ debi to mõ honoꝛ. Nonoꝛ aũt ille eꝛit inuiſibilibo ſacrificijs viſibilia g ſacrificia erũt alij qᷓ deo offerenda.¶ Item ſicut xpᷣe Fm ꝙ deus ẽ inuiſibilis.ita ſᷣm ꝙ hõ eſt viſibi lis. Si g̊ ip̃i ᷣm ꝙ deꝰ:eſt offerendũ ſacrificiũ inuiſibi le:ei Fᷣm ꝙ hõ paꝛi rõe eꝛit offerenduʒ ſacficiũ viſibile. Ad hoc etiã facit ꝙ oĩa illa ſacrificia huiꝰ ſacrificium pᷣfigurabãt. Contra.ſacrificia ꝑtinent ad latriã.ſed loli deo eſt ex hibẽda latria:q̊ ſoli deo ſunt exhibẽda ſa⸗ crificia.¶ Item aug.x.dæ ci.dei. Cui ſacrificandũ cen⸗ ſuit.niſi ei quẽ deum aut ſciuit.aut putauit.aut finxit. Item aug.in eodẽ. Creatura rõnalis ſi nõ colit deũ miſera ẽ.ꝗa pꝛiuat᷑ deo. Si aũt colit deũ.nõ vult ſe co⸗ liꝓ deo.illi em̃ potiꝰdiuine ſnĩe dilectõnis viribo fauet ſacrificãs dijs eradicabit᷑ niſi ſoli deo.¶ Item augꝰ.x. de ci.dei.At alia taceam q̃ ꝑtinent ad religionis obſe quiũ quo colit᷑ deus.ſacrificiũ certe nullꝰ hominũ eſi ꝗ audeat dicẽ deberi vlli niſi deo.multa q; de culto diuĩo vſurpata ſunt q̃ honoꝛibo teferent᷑ hũanis.4. Itẽ act᷑. xiiij. Cũ ſacerdos iouis vellet thauros paulo ⁊ barna⸗ be ſacrificare:cũ eiulatõne ꝓhibiti ſunt ab eis: ne ſibi talia imolarent.Ex qͥ manifeſte ꝓteſtabant᷑ ſoli deo eẽ ſacrificandum.⸗¶ Item iudi.xiij. Angelꝰꝗ loquebat᷑ ad manue:dixit ei.Si vis ſacrificiũ facere:offer illud dño in qͥ manifeſte mõſtrauit deo nõ angelis eẽ ſacrificiuʒ offerendũ. Qõð ↄcedendũ eſt ſacrificiũ.ſ.nulli cꝛeatu re eſſe:ſᷣ ſoli deo offerendũ.i¶ Ad illud ̊ qð pᷣmo obijci tur de ſacrificio ĩuiſibili vt miſcdᷣia ⁊ laude.ddm ꝙ mi ſericoꝛdia põt ↄſiderari:̊ eſt opꝰmiſcdðᷣie duobo mõis. Vno mõ vt ẽ quoddã opꝰvtile ꝓximo.et hoc mõ nõ dĩ ſacrificiũ. Alio mõ ſᷣm ꝙ ↄſiderat᷑ vt relatũ ad finẽ de⸗ um. ⁊ m q̊ aſſumit intentõneʒ ⁊ rõnem ſacrificij. Et H eſt qð dic aug.x.de ci.dei. Ipſa miſcdia q̃ hoĩ ſubueni tur.ſi nõ ꝓpter deũ fit non eſt ſacrificiũ:⁊ ſi em̃ ab hoĩe fiat vel offerat᷑ tñ ſacrificiũ res diuina ẽ. Rñdendum igit᷑ ꝑ interemptiõeʒ ad illud qð dr̃ ꝙ ſacrificiũ ſpũale offert᷑ homini.illi em̃ ſoli offert᷑ vt ſacrifſiciũ.ꝗ pᷣncipiũ ⁊ finis eſt oim bonoꝝ:ꝗa ꝗ̊ nec in hoĩe: nec in angelo: nec etiã in xpᷣo ᷣm ꝙ hõ ↄſtituendꝰeſt finis vł miſcdie vel laudis:ideo nulli offerendũ eſt ſpũale ſacrificiuʒ:ſ illi ſoli ꝗ finis ẽ vel miſcðie vel laudis.¶ Ad illud vᷣo qð obijcit᷑ de ſacrificio gedeonis.dðᷣm ꝙ gedeon nõ ob tulit ſacrificium angelo.⁊ ꝙ dr obtulit eĩ.põt intelligi duobo modis:ꝗa cum in ve.teſ.ſicut dicit aug.in.ij.li. de trinitate. Angeli apareꝛẽt ⁊ loquerent᷑ in ꝑſona di poterat gedeon in ipᷣo angelo ↄſiderare vel ꝙ angelus erat:vel deũ quem pᷣtendebat.Si ↄſiderabat in angło qð erat.tũc obtulit ei ſacrificiũ nõ vt ipſi offerenduʒ: ſed vt ꝑ ipſum angelũ deo offerendũ. quemadmodum hoſtia offerebat᷑ ſacerdoti vt ꝑ ſacerdotem deo offeren da.vñ ibi dicit᷑.angelus ſacrificiũ obtuliſſe:cum exten dit virgaʒ quam tenebat manu:? tetigit carnes. aſcen dit ignis ⁊c. Si dᷣo ↄſiderabat gedeon deũ quẽ ipſe an⸗ gelus pretendebat.tũc obtulit ei ſacrificium id eſt deo apparenti in angelo.vnde? ita dicit᷑ ipſe angelus dño cum dicitur. dixit ei dominus pax tecum. et edificauit gedeon altare domino.¶ Ad illud vᷣo quod obijcit per auctoꝛitatem apoſtoli.j.Thi.j. Rñ.ſᷣm augꝰ. x.de ci. dei. Qui putant hec viſibilia ſacrificia alij ↄgruere. il: 1. 1 li ðᷣo tanqᷓ; inuiſibili inuiſibilia ⁊ maioꝛa maioꝛi.melio lvii. riq; melioꝛa:ꝓſecto neſciũt hec eſſe ſigna illorũ ſic ver⸗ ba ſonantia ſigna lunt rerũ:quo cirea ſient laudantes ad eum dirigimus ſigntes voces cui res ip̃as in coꝛde quas ſignamus offerimꝰ: ita ſacrificantes nõ alteri vi ſibile ſacrificiũ offerendũ eſſe nouerimꝰqᷓ illi cuiꝰĩ coꝛ⸗ dibo noſtris inniſibile ſacrificiũ nos ipᷣi tebemꝰ.qAAd vltimũ qð obijcitur de xpᷣo.rñdet ſimiliter augu.x.de ci.dei.Aerus ille mediatoꝛ dei et hoĩm: homo xpᷣc ihᷣs cum in hac foꝛma tei ſacriſiciũ cũ patre ſumat:cum q̊ vnꝰeſt deus.tñ in foꝛma ſerui ſacrificium maluit eſſe qᷓ ſumere ne hac occaſione quiſqᷓ eſtim aret ſacrificandu eſſe creature.ac ꝑ boc ipſe ſacerdos eſt offeeꝛns ⁊ ipſe oblatio cuiꝰrei ſacramentũ quotidianũ eſſe voluit eccle ſie ſacrificium: que cum ipſiꝰ capitis coꝛpus ſit:ſeipᷣm Eꝑipᷣm dicit offerre. Mlembrum ſextum Onſequenter querendũ eſt de ꝑſonis oſ⸗/ ferentium. Circa qð bꝛeuiter queruntur quatuoꝛ. Pꝛimo vtrũ om̃es tenerent᷑ ad ſacrificia tam iudei qᷓ; gentiles. Secũdo vtrũ offerentes ſacrificia tenerentur ad intelligendam ſigtionem ſacrificioꝝ. Leꝛcio vtrũ mali poſſent offer⸗ re ſacrificia. Quarto ſpãłr de ꝑſonis offerentiũ ĩ lege. Articulus pꝛmus D pꝛimũ ſic obijcit᷑. In om̃ibo erat oꝛigina⸗ lis egritudo:in cuiꝰremediũ eꝛant ſacrificia ſicut dicit bẽs greg. Oð apud nos valet aq̃ baptiſmi:hoc egit apud veteres vel ꝓ paꝛuulis ſola fi⸗ des:velꝓ maioꝛibo virtꝰſacrificij.vel ꝓ bis ꝗ ex abra⸗ he ſtirpe ꝓdierũt miniſteriũ circũciſionis. Si g̊ om̃es tenebant᷑ ad querendũ remediuz ↄtra oꝛiginalis culpe egritudinẽ:om̃es tenebant᷑ ad ſacrificia. ! SJtem oms habebant illud dictamẽ nature:ſicut dictũ eſt ꝙ dicta⸗ bat facienda ſacrificia. Sed qð eſt de dictamĩe nature eque obligat om̃es:ergo om̃es tenebant᷑ ad ſacrificia offerenda. Contra. ſolis iudeis pᷣcepta ſunt ſacrifi⸗ cia ⁊ ꝓ lege impoſita vbi aũt nõ eſt lex:nec pᷣuaꝛicatio. ſicut dicit᷑ Ro.iiij. Ergo nõ ſacriſicare nõ erat alijs p⸗ uaricatio. Pꝛeuaricatõ aũt dicit᷑ tranſgꝛeſſio date le⸗ gis.¶¶ Pꝛeterea nec erat ↄtra legẽ nature.cũ lex natuꝛe nõ dictaꝛet ſacrificia niſi in genere:et nõ in rõne ꝓpria Ex quo relingꝗtur. ꝙ nec lege nature: nec lege data te⸗ nebant᷑ gentiles ad ſacrificia.ql IJtem querit᷑ quaꝛe ſcʒ ſoluʒ illi ꝓgło ſcilʒ iudeis pᷣcepta ſunt ſacrificia plus qᷓ; alijs. Rñ.dicũt ꝙ duplex eſt tentio.ſ. tentio ↄgꝛuita tis.⁊ tentio neceſſitatis. Lentio neceſſitatis eſt reſpe⸗ ctu moꝛalium pᷣceptoꝝ:obligatio ſcʒ ad faciendũ ⁊ im plendũ ea neceſſitate ſalutis. Tentio ↄgruitatis ante legem fuit reſpectu ſacrificioꝝ incõuenientia vtilita/ te ad intelligendum remediuʒ humane ſalutis.Dicen⸗/ dum g. ꝙ tentõe neceſſitatis nõ tenebant᷑ om̃s ad ſacri ficia:nec aliqui ante legem datã:ſᷣ poſt legẽ dataʒ tene bant᷑ iudei quibus dabat᷑ lex ad ſacrificia tentione ne⸗ ceſſitatis.ceteri vᷣo tentõne ↄgꝛuitatis.q⸗! Et hoc mõ di⸗ cendum ad illud qð pꝛimo obijcit᷑.ꝙ tenebant᷑ om̃s ad ſacrificium ↄgruitate:nõ neceſſitate.¶l! Ad illð vᷣo qð obijcit.ꝙ tenebant᷑ q̃reꝛe remediũ.ↄcedendũ eſt⁊ tenti one neceſſitatis.nõ tamen eadẽ tentõne tenebant᷑ ad ſa crificia materialia.vñ in illa rõne eſt ſophiſma ↄſeq̃n⸗ tis.ac ſi diceret᷑ tenebant᷑ quereꝛe remediũ.ꝗ̊ teneban/ tur illud quereꝛe in ſacriſicijs.qᷓreꝛe em̃ remediũ pote⸗ rant ꝑ aliud:vt ꝑ ſacrificia ſpũalia videlʒ coꝛdis cõtri⸗ ti:⁊ hmõi:¶ Ad ſcdᷣm vo qð obijcit᷑.ꝙ de dictamiĩe na⸗ ture erant ſacrificia. dicendum ꝙ in dictamine natu⸗ re erant ſacrificia vt ↄgꝛua:nõ vt nccia.⁊ ĩ geneꝛali:nõ in ſpeciali.¶ Ad illud vᷣo ꝙ queritur.quaꝛe populo iu⸗ daico ſoluʒ illa ſacrificia data ſunt in pꝛecepto.Reſpõ⸗ tet Aug.contra fauſtum dicens. Rite celebꝛata ſunt X Sð«ð iede NnsN. ar 43 Pey 2=ð 7— ,42 Ryr 6 Pe eſacrificia in illo ꝓpło cuiꝰregnum et ſacerdotium erat ꝓphia venturi regis et ſacerdotis de illo ꝓlło. ad regẽ dos ⁊ ↄſecrãdos fideles in om̃ibo getibo.vñ ad ſigndũ ꝙ er üllo plo eſſet ille gꝗ eſſet ſacrificiuʒ verum: magis illi ꝙᷓ alijs pꝛecipiebat᷑ te ſacrificijs:quia illius veri ſi⸗ gna ꝓnoſtica erant. Articulus ſecundus Einde querit᷑ vtꝝ offerẽtes ſacriſicia teneꝛẽ tur intelligẽ ſiẽtiones eoꝝ.qð vr ꝑ illð pᷣs. Plſallite ſapiẽter.glo.aug.iſ emoſapienteꝛ facit qð nõ intelligit. Si & illi nõ intelligebãt illa ſac⸗ ficia:nõ ſapient offerebãt.cũ illa eẽnt inſtituta in ſigni fica tiõeʒ veri ſacrificij. Si ̊ tenebant᷑ ſapient offerꝛe. 6tenebant᷑ intelligẽ.¶ Cont᷑.ſimplices tꝑe ge gtenen tur ad maioꝛẽ ꝑfectõez. nõ tenent᷑ intelligẽ ſigficatões ſacrificioꝝ:q̊ multofoꝛtiꝰnec ſimplices teꝑe legis tene⸗ bant᷑ intelligẽ ſigniſicatões ſacrificioꝝ· ERñ·ſicẽ nos dicimintelligẽ articulos fidei implicite ⁊ explicite.⁊ ĩ telligere erplicite articulos tenent᷑ ꝓuecti et pᷣlati. ſicut dr.j.pe.iij. DParati oĩ poſcẽti reddẽ rõneʒ de ea q̃ in no bis ẽ fide ⁊ ſpe.Implicite vᷣo tenent᷑ intelligẽ ſimplices ſolũ. Ita in ve. teſ. ꝓuecti vt doctoꝛes et ſacerdotes te⸗ nebat᷑ intelligẽ ſignificatõeʒ ſacrificioꝝ. G eſt vt intelli gerent ipᷣa ſacrificia eẽ ſigna futuri ſacrificij redẽptõis ſimplices vᷣo ſolũ tenebant᷑ intelligẽ qꝛ ſacrificia erant deo ea rõne q̃ ſibi placuit offerenda.⁊ in hoc implicite ↄtinebat᷑ ꝙ eẽnt ſigna:qꝛ rõne ſignificatõis futuri ſacꝛi ficij voluit ea deꝰſibi offerꝛi.inde ẽ ꝙ de ſacriſicio pha⸗ ſe dr.Erit q̃ſi ſignum in manu tua Exo.xiij. Articulus tercins Ercio querit᷑ vtꝝ mali poſſint deo offerꝛe ſa crificia:qð nõ vr. Qã dic aug.x.de ci.dei.; miſcdia q̃ hoĩ ſbuenit᷑.ſi nõ ꝓpt deũ fit:nõ ẽ ſacrificiũ.Si ̊ mali ꝓpt᷑ deũ nõ offerẽt illa aĩalia.non offerebãt ſacrificiũ. Ad qð facit illð Oſee.viij.ĩmola⸗ bũt carnes ⁊ comedẽt.⁊ dñs ñ ſuſcipiet eas.¶: Itẽ dĩc aug. x.de ci.dei. E ſacrificiũ res dĩna ẽ.Si ꝗ̊ malꝰ nõ põt oꝑari rẽ diuinã:nõ pt᷑ malꝰofferꝛe ſacrificiũ. Cõ tra. Geñ.iiij. Cayn ꝗ malꝰerat legit᷑ obtuliſſe ðo ſacri ficiũ.q¶ Itẽ Oſee.ix.. õ placebũt do ſacficia eoꝝ d ð malis. MMali g offert ſacrificia:q;uis nõ deo accepta. ¶ Si dicat᷑ ꝙ ẽ lacrificiũ ſpũale qð hõ offeꝛt ðo ð ſeipᷣo Et ẽ ſacrificiũ figurale qð hõ offert de alio vt d aĩiali. Aali vᷣo nõ pñt offerꝛe ſacrificiũ ſpũale:tñ pñt offeꝛꝛe ſacrificiũ figurale ꝓ tꝑe figure.Cont᷑.ſacrificiũ ſpũale dẽ carnis moꝛtificatõ.Ro.xij. Obſecro vos ꝑ miſcðiã cri vt offeratis coꝛꝑa vr̃a hoſtiã.ſᷣ hͥ ſacrificiũ pt᷑ offer⸗ re malꝰvt ypocrita vel hẽticꝰ:̊ mali pñt offerꝛe ſacriſi ciũ ſpũale. Itẽ laus ẽ ſpũale ſacrificiũ.pᷣs.Sacrifici um laudis hono.me.ſ̊ mali pñt deũ laudaꝛe.xxix.yſa. Populłꝰiſte oꝛe ſuo ⁊ labijs ſuis głificat me.⁊.xv.ecẽ̃. 25 eſt ſpecioſa laus ĩ oꝛe pctoꝛis.̊ pñt mali offerꝛe ſa crificiũ ſpũale. Rñ.ſacrificiũ dẽ eo ꝙ ſacꝝ facit offe rentẽ. ODuobo aũt modis ẽ ſacrificiũ.vt ſignũ.⁊ vt res. Sacrificiũ ̊ ſᷣm rẽ qð ſacꝝ facit.nõ pt offerꝛe malꝰ.et tale ẽ ſacrificiũ ſpũale. Sacrificiũ pᷣo ſᷣm ſignum:qð ſacꝝ ſignat:pt᷑ offerꝛe malꝰ. Hoc aũt dico de ſacrificijs ſpãlibo:nõ de generali ſacrificio redẽptõis.Qã illð ſa crificiũ in mĩſſerio offert᷑ tã a boĩs ſacerdotibo qᷓ; a ma lis. In re vᷣo offert᷑ ab ipo ſummo ſacerdote ſᷣm ꝙ dĩc aug. x.de ci.dei. O ipe ẽ ſacerdos offerẽs:⁊ ipᷣe ẽ oblło. Dicendũ igit᷑ ꝙ ſacrificia illa figuralia de aĩalibo po⸗ rat offerꝛe tã bonꝰqᷓ; malꝰ.qꝛ illa erãt ſigna ſctificatio/ nis offerẽtis. Sacrificia vᷣo ſpũalia que offert hõ de ſe ipᷣo nõ põt offerꝛe malꝰ.ea ꝙ illa ſunt res ſctiſicationis offerentis. Malicia aũt nõ ↄpatit᷑ ſecũ rem ſctificatio nis.nec ecõuerſo res ſcttificatõis maliciã.¶ Ad illð er⸗ go qð obr̃ de miſcðia ꝙ non ẽ ſacrificiũ.ↄcedendũ ẽ:ſi nõ fiat ꝓpter deum. vñ nõ eſt ſimile de ſacrificio coꝛꝑa⸗ li et ſpũali:ſic iam dictum eſi.i¶ Ad illud vᷣo qð poſtea obr̃ de moꝛtificatõe coꝛꝑis.dðᷣm ꝙ moꝛtificatõ coꝛꝑis in ypocritis ⁊ hereticis nõ eſt ſacrificiũ.v̊ moꝛtificatõ carnis debito mõ facta et ꝓpter deũ ⁊ a xpᷣianis:illa ſo⸗ lum ẽ ſacrificiũ.qꝛ illa ẽ res ſctiſficationis.vñ aug.x.de ci.dei.Coꝛpꝰnr̃m cũ tꝑantia caſtigamꝰ. Si boc quem⸗ admodũ debemꝰ ꝓpt deuz facimꝰ:vt nõ exhibeamꝰmẽ⸗ bꝛa nr̃a arma inigtati pcto.ſ̊ aꝛma iuſticie deo:ad ro. vj · ſacriſiciuʒ ẽ.¶ Ad illud vo qð obr de ſacrificio lau⸗ dis. Rñdet᷑ in pᷣs.ſuꝑ illð ſacrificiuʒ laudis hono.m. Glo.ſacrificium nõ qð ſcelerati cantant:ſᷣ ſacrificium laudis:nõ aĩaliũ honoꝛificabit me.iQemo em̃ mihi of⸗ fert hoc ſacrificium ⁊ malꝰẽ:qꝛ nemo niſi bonꝰyt ſi lau dat et bñ viuit.nõ eĩ laudat ſi bñdicit ⁊ male viuit:nec ꝗ bñ viuit:pᷣ ſibi dat ſuple laudẽ:⁊ ſubdit. Quieſcat qꝗ a malis et offerat ſacririciũ laudis. Ad illud vo ꝙ ſu periꝰobijcie bat᷑.ꝙ ſacrificiũ res dĩna eſt.ↄcedendũ eſt. p res dĩna drĩ duobo modis ſm ſignũ et ᷣm eſſentiam. mNem diuinã m ſignuʒ pñt offerꝛe vt dictũ eſt. Reʒ at᷑ Fm eſſentiã nõ.vt ſpirituale ſacrificium quod offert hbo mo de ſeipſo. Articulus quartus Varto queritw᷑ de ꝑſonis offerentiũ in ſpãli. Querit᷑ ̊ de ꝑſonis offerentibo ĩ lege natuẽ Legimꝰeĩ ꝙ abel obtulit ſacrificiũ.iiij.geñ. Siłr noe geñ.viij. Silr abꝛabã geñ.xv.⁊.xxij. Simili ter iacob geñ.xivj.Querit᷑ ̊ q̃re ñ ſiłr yſaac obtulit ſa crificiũ aliqdð.cũ eẽt in illa linea patꝝ de ꝗbo naſciturꝰ erat xpᷣc veꝝ.ſ.ſacrificiũ.¶ Ad h̊ aſſignat᷑ młtiplex rõ. Pꝛima ẽ ſᷣm F̃am:qꝛ abel fuit pᷣncipiũ ⁊ caput genẽa⸗ tionis ſue.i.pᷣme etatis.iQoe ſcðᷣe.Abꝛahã tercie.do illis tanqᷓ; p̃ncipalioꝛibo ↄpetebat vt offerꝛẽt ſacrificia in pᷣfiguratõeʒ pᷣdictã. Jacob ðo fuit pr.xij.priaꝛchaꝝ ex gbo. xij. tribo gbus data ẽ lex ſacrificioꝝ. ꝓpterea il⸗ lis q̃tuoꝛ ↄpetebat.q¶ Scðda rõ eſt:qꝛ ꝑ noe pꝰdiluuium diſſeminatuʒ ẽ genꝰphumanũ ſimpłr.ꝑ abꝛaham pluri mum eſt multiplicatũ.tum ꝑ yſmaelẽ ex quo oꝛti ſunt xij. duces vt Gene. xviij. tuz per yſaac. vnde Bene.xv. poſt permiſſionem de multiplicatõne. ſtatim ſubditur de ſacrificio eius. Similiteꝛ ꝑ iacob multiplicatum eſt quia habuit plures vxoꝛes. Iſaac ðo vniea content nõ ita multiplicauit: ⁊ ideo nõ ita ↄpetebat ſacrificiorum oblatio.¶¶ Tercia rõ que videt᷑ potioꝛ eſt.ꝗa ipſe yſaac in perſona ſua oblatus eſt in ſacriſiciu, Señ.xrxij. Et ita expᷣſſiſſime pᷣfigurauit xpᷣm in ſeipſo. Jdeo non oꝑ⸗ tebat ꝙ pfigurarent illuz in ſa acrificijs que ipſe offerꝛet quia illa minus ꝓprie xpᷣm figurabant.¶ Quarta ratõ eſt allegoꝛica:quia y ſaac typum geſſit ↄtemplatiuorũ alij o actiuoꝛum. Contemplatiua autem magis cedit in pꝛemium qᷓ in meritum.et ſi vtrunq;.ſcilicet contem platiuum et actiuuʒ ↄtingat mereri pꝛout in via c.acti na vᷣo magis cedit in merituz. ideo quia ſacrificia re⸗ ſpiciebant meritum: competebant illis qui gerebãt ty⸗ pum actiuoꝛum. Poſtea queritur ð AMelchiſedech cum enim Melch. expꝛeſſioꝛem tenuerit ty pum ſacer⸗ dotis veri. id eſt xp̃i qᷓ Aaron.ſicut ꝓbat apoſtolue ad Hebꝛe. vij. Sacrificium autẽ tunc erat figura veri ſac⸗ ficij futuri in xpᷣo et a xpᷣe.quare non legimus Melch. ſacrificium obtuliſſe de animalibus ſicut aaron.So lutio veꝝ ſacrificium xp̃i dupliciter cõſideratur. VUno modo iniqᷓtum ipſe xpᷣc ſub ſpecie ꝓpria · i. in carne viſi⸗ bili oblatus eſt in ara crucis. Alio mõ inqtum ſub ſpẽ panis ⁊ vini dedit ſeipſum diſcipulis in cena. ⁊ quoti⸗ die offertur in altari eccleſie. Primo mõ poſſet dici ꝗ; ſacrificiuʒ aaron qð erat ex carne viſibili expꝛeſſius fi gurauit ſacrificium xpi ꝙᷓ illud qð obtulit elchiſe. Alio modo dicimꝰꝙ illud qð obtulit ANDelch.ſ. panis 7 vinũ Geñ.xiiij.expᷣſſus figurauit veruʒ ſacrificium 22ð Ae N 5 1 1* 6 —U elS P" DD I — 2 —— — — — S =ęç= — = S ☛ – ☛ — = Nueſtio xp̃i futurũ ſub ſpecie panis ⁊ vini in altari.ꝙᷓ ſacrifici⸗ um Aaron: ꝗa ibi non offert᷑ caro in ſpõ carnis viſibi⸗ lis.ſᷣ offert᷑ inuiſibilis.⁊ illud ↄpetit fidei q̃ eſt de inui ſibilibo. vñ ſicut lex nature ↄſonat euãgelio: ita ↄgruũ fuit vt ſacerdos in lege nature offerꝛet ſacrificiũ ↄſimi le ſacrificio euãgelico. Querit᷑ etiã quaꝛe moyſes ñ obtulit aliqð ſacrificiũ ante legẽ.cũ tñ ipᷣe dixerit ſe h̊ facturũ Exo.v.dicens phoni.Deus hebꝛeoꝝ vocauit nos vt eamꝰviã triũ dierũ in ſolitudin? ⁊ ſacrificemus dño deo noſtro. ¶ͥ Pꝛeterea q̃re nõ ſacrificauerũt filij iſrael in egipto niſi tm̃ agnũ paſcalẽ qð fuit ex ſpãli pᷣ cepto dñi:exo.xij.¶ Rñ.ad pᷣmũ qꝛ cu moyſes eſſet le⸗ giſlatoꝛ in q̃ dant᷑ pcepta de ritu ſacrificioꝝ cõgruebat vt expectaret publicatõeʒ legis anteqᷓ; ſacrificiũ offere tur. vt oñderet auẽte diuine legis ſacrificia eẽ offerẽda Ad illud qð dixit pharuoni.viaʒ triũ dierũ ibimꝰ vt ſacrificemus dño deo.dðm ꝙ ſic in diſpoſitõe decreue⸗ rat faciendũ ſi eos pharao libere dimiſiſſet.bᷣ poſtmo⸗ dum pharaone indurato et diuerſis plagis flagellato alr mutatũ eſt.ꝗa foꝛſitã ſi dimiſſi fuiſſent libẽ ꝑueniſ⸗ ſent ad ſynna itenere triũ dieꝝ:in qͥ daret᷑ eis lex ſacri ficioꝝ.¶ Ad aliud voo qð querit᷑.q̃re nõ obtulerũt ĩ egi pto.Rñ:eſt lralis:qꝛ ea q̃ ↄpetebant ad ſacrificia ert egiptijs abbomiabilia.vñ pharaoni dicenti ite? ſacri⸗ ficate dño ĩ terꝛa bac. Rñdit moyſes.nõ põt ita fieri. abhominatões em̃ egiptioꝝ ĩmolabimꝰdeo nr̃o. Jädeo agnũ paſcalem ſacrificauerũt nocte:ne ab egiptijs vide rent᷑ qdð eſt ſacrificiũ inſtitutũ in memoꝛiã liberatõnis e egipto.ſicẽ ptʒ Exo.xiij.Allegoꝛica vᷣo ratio ẽ.qꝛ egi ptus ſigt pctm. dum aũt hõ eſt in pcto nõ ↄgruit vt of⸗ ferat ſacrificiũ deo. Item agnꝰ paſcalis erat ſignuʒ re demptoꝛis vt figuraꝛet᷑.ꝗ̊ ꝑ rpᷣm redemptoꝛem eramus libeꝛandi ab egipto ſpũali. IJdeo pᷣceptũ eſt illis agnũ paſcalem ſacrificaꝛe. Alembꝛum ſeptimum Veritur poſtea de inchoatõne ſacrificio⸗ rũ. Primo em̃ legimꝰ ea obtuliſſe abel et cayn. Beñ.iiij. ¶ Sed obijcit. Videt᷑ em̃ ꝙ debuerůt inciꝑe ab adam: qꝛ ſicut dic Hug.de ſancto vict.ↄueniẽs fuit vt ſꝑ medicina ↄcurꝛe ret cũ moꝛbo.ſed moꝛbo ꝓ quo oblatꝰeſt:eſt xpᷣe verum ſacrificiũ in cuiꝰſignũ offerebant illa aĩalia incepit ab adam.ſ.ex qͥ lapſus ẽ. Igit᷑ oueniens fuit vt a pᷣncipio lapſus offerebat᷑:vel ipᷣm verũ ſacrificium.vel cetera q̃ erãt figura vel ſigna veri ſacrificij tanqᷓ; medicina ↄtꝛa moꝛbũ. Item ad plura tenet᷑ peccatoꝛ qᷓ; innocens qꝛ tenet᷑ ad oꝑa ſatiſfactõnis.ſᷣ adam peccatoꝛ fuit aliqñ Abel aũt innocẽs:&̊ ad plura tenebat᷑ adã q; abel.ma xime q̊ ad ea q̃ ſpectabant ad ſatiſfactõem.ſ̊ hmõi erat ſacrificia.q̊ plus tenebatur adaʒ ad ſacrificia offerẽda qᷓ abel. Ad hoc rñdet᷑.ꝙ ſicut eccłia dr incepiſſe ab abel nõ ab adam.⁊ h; quia adã incidit in moꝛtale pctᷣm pꝰſct̃itatẽ quã pꝛiꝰhẽbat.ꝛ ita ſi eccłia diceret᷑ incepiſſe ab adã:diceret᷑ eccłia aliqñ cæſijſſe qð ẽ incõuemiẽs.vi⸗ delicet ꝙ ecclia poſtqᷓ cepit deſierit. Pꝛetẽa ga abel p⸗ mus fuit ꝗ geſſit eßee typũ ecclłie ꝓpteꝛ ĩnocentiã ⁊ viꝛ ginitatẽ:quibo deſiquit innocentiã ecclie ⁊ ſpũalẽ inte⸗ gritatẽ:ita ↄueniẽs fuit vt abel inciꝑet ritꝰ colendi deũ ad quẽ fuit inſtitutõ ſacrificioꝝ.¶ Ad illud ̊ qð pᷣmo obyjcit᷑. ꝙ ab adã inchoauit moꝛbo.q̊ medicina. dom ꝙ re vera ab ipᷣo inchoauit medicina.ſ.ſacrificiũ ↄtri⸗ ti coꝛdis.dilectõis ⁊ deuotõis.ſ̊ nõ incepit.ſ.ab ipᷣo ip ſins medicine ſignũ.ſ.viſibile ſacrificiũ.⁊ h̊ triplici ra⸗ tione.Pꝛĩo ga ab illo a qͥ cepit diuie inbonoꝛatõis ex⸗ emplũ.nõ debuit ritꝰ ſumi honoꝛãdi deũ.Ab adam at cepit exemplũ dĩne inhonoꝛatõis.cuʒ pᷣuaricatꝰẽ diui⸗ num mandatũ.Geñ.iij.vñ zach.xiij. Adã ex emplũ me um. Szʒ ab illo debuit inciꝑe ruꝰ diuini honoꝛis ꝗ fuit iuſticie innocẽtie pᷣmũ exemplũ.Scðda rõ eſt.q ſupᷣ di — — . Ivuij. cta eſt.ꝗa cum eccleſia ſit aggꝛegatio fideliũ colentium cũ.ab illo a qͥ incipit eccłia dʒ inciꝑe ritꝰ colendi deuʒ ita oblatio ſacrificioꝝ.ab adã aũt nõ dʒ dici incepiſ ſe ecchia:ſ ab abel. Tercia rõ eſt.ꝗa ſicut dĩc aug· ſuꝑ BGeñ.ad lr̃am.adã erat vir ſpũali mente pᷣditꝰ.vñ etiã pꝰlapſuʒ ↄuertebat ſe potiꝰad interiꝰſacrificiũ qð ẽ cõ⸗ triti coꝛdis. Alij vo nõ ita pᷣditi:ↄuerterũt ſe ad ſacrifi cium exteriꝰ. Vñ ↄueniẽs fuit.vt pꝛiꝰin ã pᷣcede⸗ ret oblatõ ſacrificij interioꝛis ſpũalis.poſtmodũ vo in filijs eiꝰſequeret᷑ oblatõ ſacrificij exterioꝛis materialis vt in illis ꝑſonis vtriuſq; ſacrificij pᷣberet᷑ exemplum. Ad aliud vᷣo qð obijcit᷑.ꝙ ad plura tenebat᷑ peccatoꝛ adã qꝙᷓ; innocẽs abel. Sicendũ ꝙ verũ eſt.nõ tñ ꝓpter h ſeqtur ꝙ teneret᷑ ad ſacrificia.Sacrificia eĩ pᷣmo ⁊ pᷣn⸗ cipałr fuerũt inſtituta in remediũ oꝛiginalis.ſᷣm ꝙ di⸗ cit gꝛeg. Qð apud nos valet aqͥ baptiſmi.hoc apð an⸗ tiquos vel ꝓ ꝑuulis ſola fides.vel ꝓ adultis viꝛtꝰſacri ficioꝝ.qꝛ &̊ in adã nõ fuit oꝛiginale pctm diſtinctũ ab actuali:nõ ↄpetebat ei offerꝛe ſacrificiũ viſibile:qð q̃ſi diſtincte ⁊ ĩmediate inſtitutum eſt ð oꝛiginale.In filijs dᷣo ade pᷣmo fuit diſtinctũ actuale ⁊ oꝛiginale vñ ↄueni ebat vt ab ipſis pᷣmo ſacrificia offerentur. Membꝛum octauum Onſeq̃nter q̃rit᷑ de differẽtijs ſacriſicioꝝ Et querit᷑ pꝛio de pᷣmis drijs ſacrificioꝛũ q̃ erant añ legeʒ et in lege. Scdo ſpaliter c dr̃ijs ſacrificioꝝ habitis añ lege.Ter cio de dr̃ijs ſacrificioꝝ in lege. r Articnlus primus D dpꝛimũ obijcit᷑ ſic. Añ legem ⁊ in lege legi tur duplex dria ſacrificij.qᷓdã q̃ fuert ĩ ma⸗ L teria ſenſibili vt de aĩalibo cuiuſmõi fuit ſa crificiũ abel. Quedã vo ĩ materia vegetabili vt in fru⸗ ctibo terꝛe.cuiuſinõi fuit oblatõ cayn geñ.iiij. Item ſi⸗ milis oblatõ legit᷑ pꝰᷣdiluuiũ.iAã noe obtulit ſacrifici⸗ um ĩ materia ſenſibili de pecoꝛibo. Geñ.vij. AMelch. vᷣo de materia vegetabili:vt panẽ ⁊ vinũ. Geñ.xiiij. Itẽ in Leuiti.j.legit᷑ oblatõ ſacrifieij de aĩalibo ⁊ ſiłr.iij.et iiij. In ſcðo vᷣo legit᷑ oblatõ de ſimila ſiue panibo.Que ritur vñ ꝓceſſit hec dria ſacrificij?¶ Itez in lege inue nit᷑ dria alia.iAã cũ duplex eſſet altare.altare olocau⸗ ſtoꝝ.⁊ altare tbymiamatis. In altare tbymiamatis offerebat᷑ ſacrificiũ thymiamatis mane ⁊ veſꝑe. ſic̃ hẽ Exo.xxx.Suꝑ altare vo olocauſtoꝛum offerebãt᷑ alia duo genera ſacrificioꝝ.ſic legit᷑.j.⁊.ij.leuit.Queritur &Oqre hec dr̃ia ſacrificij nõ fuit añ legẽ in lege nate. ſic 7 alia duo.¶¶ Item in noua lege offert᷑ incenſuʒ thuris qð eſt ſacrificiũ thymiamatis. Si & lex nature magis ↄſonat legi noue qᷓ lex moyſi:videtur ꝙ potiꝰh̊ genus ſacrificij qð eſt de thure vel tby miamate.debuit eſſe in lege nature. ¶ Item quare in noua lege habemꝰaliqð p̃ᷣſentatiuum ſeu ↄfoꝛme ſacrificij thymiamatis vel in⸗ cenſi et non aliquod repᷣſentatiuum ſacrificij de anima libus ſeu de pambus. Item que potuit eſſe ratõ ꝙ ſa criſicium de animalibo pꝛimo oblatum fuit ab abel iu ſto. Sacrificium vᷣo de frugibus a Cayn peccatoꝛe. Rñ.ad pꝛimum.cum inſtitutio ſacriſicioꝝ ſiue ĩ le⸗ ge nature ſeu in lege moyſi fuerit ad ſigtionem 2 figu⸗ ram ſacrificij redemptionis in xrpᷣp. Sacrificium autẽ redemptiomis dupliciter erat offerendum. viſibiliter 2 A 9 Aw⸗= 1 . –— S J.rR 1. 1. * 5 Pp/el. inuiſibiliter. Viſibiliter in crucis toꝛmento. Inuibili⸗ ter in ſacramento ab inſtitutõne ſacrificioꝛum.propte rea debuit duplex ſignum pꝛocedere.vnum quod figu⸗ raret ſacrificium xpᷣm in ara crucis offerendum in ſpẽ aſſumpte carnis. et quo ad hoc fuit neceſſaria differen⸗ tia ſacrificij ĩ caꝛne ſenſibili.vñ dĩc aug.ð fauſtũ.ꝑmiſ ſiuas figuras ĩ victimis aĩaliũ celebꝛari oꝑtebat: ꝓpt emẽdatoeʒ future carnis ⁊ ſanguis ꝑ quã vna victuna . „ —„ — — Re ernas ℳℛ F- P ) Eiͦ⸗ Ae L 17 ANN * ₰ 7 ena Q . ec Pe 0 ziee 1 „ Aeß &ſi an⸗ . = Speal 6 „a N K Corpal 5 zacze a &α „ 2 Miatew .) Ifrim: —, † fieret remiſſio peccatoꝝ.Aliud ꝙ figuraret ſacriſiciũ carnis xpᷣi in altari offerendũ ſub ſpẽ panis ⁊ vini.ad cuiꝰfigurã nccia fuit alia dr̃ia ſacrificioꝝ in frugibus ſeu pane ⁊ vino.qꝛ ſicut dr.j.coꝛin.x.Calix bñdictõis nõne coĩcatio ſanguinis xp̃ᷣiẽ. Panis quẽ frangimꝰ nõ ne ꝑticipatio coꝛꝑis dñi eſt.4⸗ Ad ſcdᷣm vo qð querit᷑. q̃re in lege nature nõ fuit ſacrificiũ incenſi.dᷣm ꝙ ſac ficium xpᷣi ad nr̃am redemptõneʒ duplex fuit.ſpũaie et coꝛꝑale.Spũale fuit ſacrificiũ deuotõnis ⁊ amoꝛis ſa lutis hũani generis.qð ſacrificiũ obtulit in mẽte.Coꝛ poꝛale fuit ſacrificiũ moꝛtis quaʒ ſuſtinuit in cruce vel que repñtat᷑ in ſacro ſub panis ſpecie. Qeceſſaria igit᷑ fuit pᷣfiguratõ ſacrificij ſpũalis qð obtulit xpᷣc in abdi/ to deuote mẽtis:⁊ q̊ ad hoc fuit figura ſacrificij thymi amatis qð offerebat᷑ in altari interioꝛi.Et pᷣfiguratio ſacrificij coꝛꝑalis qð obtulit in carne.et boc dupłxr vt dictũ eſt. Senſibiłr in cruce 2 ad hoc erat figura ſac⸗ ficij carnis ſenſibiiis.Et inſenſibitr in altari ſub ſpecie panis ⁊ vini.⁊ qͥ ad hoc erat figura ſacriſicij in re ĩſen ſibili frugũ et panis ⁊ vini.vtrũq; aũt ſacrificiũ offere batur ſuꝑ altare exteriꝰqð dr̃ altare olocauſtoꝝ. o⸗ tandũ g̊ ꝙ m diſpenſatõneʒ manifeſtatõis maioꝛis q̃ debuit eſſe ſicẽ dĩc aug.et hug.de ſancto victo. in ſignis redemptõis ſᷣm decurſum tꝑis magis ⁊ magis ↄuenie bat.vt i lege nature darẽt᷑ pᷣmo ſigna ſacrificij corꝑatł. Poſtea ðᷣo in lege moyſi q̃ ſicut dicit aug. eſt ad xpᷣi gꝗ tiam diꝛigẽs.et ad Ro.vij. Scimus qm lex ſpũalis eſt dicit apłus.adderent᷑ ſigna ſacrificij ſpũalis.qꝛ ̊ thy⸗ miama erat ſignum ſacrificij ſpũalis xpᷣi.nõ ↄueniebat vt offeret᷑ ante lationẽ legis.4¶. Ad terciũ vᷣo qð obijcit ꝙ lex nature magis ↄfoꝛmaret᷑ euãgelio.dðm ꝙ q̃dam dicunt᷑ eſſe in lege nature q;tum ad dictamẽ.quedã vᷣo qᷓtum ad ſtatũ. Mitum ad dictamẽ in lege nature ſunt pcepta moꝛalia.qᷓtum dðᷣo ad ſtatũ in lege nature fuer̃t ſigna ſeu ſacra reꝑatõis future.Illa ſunt in lege natu⸗ re et ex lege. Iſta vo in lege nature ſunt p̊ nõ ex lege na ture.ĩmo pᷣncipałr ex diuina inſtitutõe ſeu inſpiratõne Dicendũ ꝗ̊.ꝙ ſili mõ in lege moyſi ſunt pᷣcepta ⁊ ſacra menta.ſiłr in lege noua pᷣcepta ſunt ⁊ ſacramenta. Si ↄꝑemus legẽ euangelij ad legẽ nature? legeʒ moyſi: maioꝛ ↄfoꝛmitas ẽ legis euãgelij ad legem nature in pᷣ —— . — 5 . . r l. nꝓi ceptis q̃ per ſe ſunt legis nature.qᷓ in pceptis legis mo r ¶ Ili q per ſe ſunt ipſiꝰ.maioꝛ vᷣo ↄfoꝛmatio eſt legis euã 4 ane ee yrwejn P. ſNeiſgelij ad legẽ moyſi in ſacramentis q; legis nature:quia ſacr̃a legis expᷣſſioꝛa ſunt ⁊ amplioꝛis determinatõis qᷓ ſact̃a in ſtatu legis naturalis.ꝓterea in ſacramen⸗ tis plus ↄfoꝛmat᷑ lex gr̃e legi moyſi qᷓ legi nat᷑e.¶: ZT᷑d quartũ dõm.ꝙ ſacrificiũ incenſi in noua lege alxr eſt q in lege veteri.ibi em̃ erat ſacrificiũ in ſignũ futuri ſacꝛi ficij.ſ.ſpũalis xpᷣi.hic vᷣo nõ eſt figura futuri:ſᷣ repñta tio ſacrificij pᷣteriti xp̃i in paſſione vel pñtis in altari. Sʒ tñ in illis tribo ſacrificijs coꝛrñdentia ſunt in tria in ſacrificio altaris.Maã in ſacrificio altaris ẽ caro cõ⸗ tenta panis in ſacr̃o:incenſum in miſterio.4 Ald vlti⸗ mũ dᷣo dðm.ꝙ cũ duplex ſit ſacrificiũ carnis xpᷣi.vnuʒ qð ipᷣemet obtulit in cruce vt ipe ſacerdos.de qͥ dic apo ſtolꝰ Heb.vij. Pontifex ſcts innocẽs impolutꝰ. iõ ↄpe⸗ tebat vt figura huiꝰofferet᷑ ab innocẽte ⁊ iuſto abel.A⸗ liud qð offert᷑ a miſtra in ſacro ſub panis ſpẽ.iõ gꝗa il⸗ lud ſacrificiũ põt offerꝛe a malo miſtro ⁊ peccatoꝛe. pꝛi mo figura eiꝰſacrificij pᷣceſſit in cayn iniuſto ⁊ pctoꝛe. Articulus ſecundus Oſtea querit᷑ ð dr̃ia facrificioꝝ ꝓ tꝑe ante legeʒ. Querit᷑ igi᷑ quare in pᷣmis ſacrificijs abel et cayn ſolum determinẽt᷑ genera rerũ HGeñ.iiij. Factũ eſt vt offerꝛet cayn de fructibo terꝛe do⸗ mino:abel vo obtulit ð pᷣmogenitis gregis.Conq̃nter ðo in ſcdða etate pꝰviluuiũ determinãtur ſacrificia ſᷣm mũdũ et imundũ.Geñ.viij.tollens noe de cũctis peco/ ribus ⁊ colucꝛibus mundis obtulit olocauſta. Poſtea ðo in tercia etate in abꝛab determinat᷑ ſacrificiũ faci⸗ endũ de ſenſibili irꝛõnali.vt.xx.Geñ.De greſſibilibus ⁊ volatilibo.poſtmodũ in re ratõnali vt in filio ſuo yſa ac Beñ.xxij. Querit᷑ que eſi ratõ huiꝰdrie.¶ Item que ritur quaꝛe ſoli abꝛabe duplex indicit᷑ ſacrificium ante legem.pᷣmo in re irꝛõnali de amialibo.Geñ.xv.poſtea in re ratõnali vt in filio geñ.xxij.¶ Item querit᷑. quaꝛe in pᷣmo ſacriſicio qð obtulit de aialibus Geñ.xv.pᷣcipi tur ei vt diuidat gꝛeſſibilia nõ aũt volatlia. Sili eniʒ modo pᷣcipit᷑ pᷣmo Leui.q greſſibilia diuidant᷑.volati⸗ lia vᷣo indiuiſa offerant.¶ Stem querit᷑ cum triplerx ſit dr̃ia pᷣcipua ſacriſicij de aialibus.pᷣma q̃ dicitur boſtia olocauſti.Scða que dicit᷑ hoſtia pacifica ſeu ſalutaris . Tercia que dicit᷑ hoſtia ſeu victima ꝓ pcto que differẽ ] tia habe? Leui.j.ꝛ.iij.⁊.iiij. Quare ante lationeʒ legis nõ legat᷑ oblata fuiſſe hoſtia ꝓ peccato.bᷣ ſolum olocau ſia et pacifica.Siłr in latione legis Exo.xx.nõ fit mẽ tio niſi de olocauſtis paciſicis.vñ Exo.xx.dẽ. Altac de terꝛa facietis mihi ⁊ offeretis ſuꝑ illud olocauſta et pacifica vr̃a.Siłr in latione federis cũ deo. Exo.xxiiij dicit᷑.Obtulerũt olocauſta ĩmolauerũtqʒ victimas pa/ cificas dño.De boſtia vᷣo ſeu victima ꝓ pct᷑o nõ fit ſer⸗/ mo niſi in Leui.iiij.poſt legem datam in tabulis lapi⸗ deis.¶ Obijcit᷑.videt᷑ ꝙ econtrario pꝛiꝰ eeberent offer⸗ ri victime ꝓ pcto:gꝗa ſemꝑ erat morbo pct᷑i: ⁊ ita ſꝑ de⸗ bebat cũ eo curꝛere medicina. Medicina aũt erat victi ma ꝓ pcto ⁊ hmõi:et ita ſpectabat ad neceſſitatẽ. Olo⸗ cauſta aũt ⁊ victima pacificoꝝ q̃ſi ad ſuꝑerogationeʒ: gꝗa hec quandã pfectionẽ deſignabãt.pꝛius aũt ẽ quod ad neceſſitatem q; quod eſt ad ſuꝑerogationẽ. et ante legem:et in pᷣncipio potius videt᷑ fuiſſe determinanduʒ de victima pꝛo peccato iꝙᷓ de olocauſtis et pacificis. 4 IJtem videt᷑ ex ſtatu populi qui rudis erat hoc idem. videt᷑ enim ex hoc ꝙ minus ſpirituale ſacrificium debe ret eis pꝛius determinari vel tradi. Rñ.ad pꝛimum cum ſicut ſup dictum eſt.ſacriſicia illa eſſent ſigna veri ſacrificij rpᷣi.Fᷣm ꝙ maioꝛ erat apꝛoximatio.Ad ſacri⸗ ficium verum ↄueniebat vt maioꝛ fieret determinatõ ⁊ declaratio circa res ſacrificandas:vt ꝑ ſignũ expꝛeſſiꝰ magis ac magis eſſet declaratio veritatis.i otandum igitur ꝙ ſicut ſupᷣ habitum eſt. gradus fuerunt in ipſa cterminatõne.vt pꝛimo in ſacrificio abel determinaꝛe tur fieri in carne. Secundo in ſacificio Noe determĩa⸗ retur futurum in carne munda.Tercio in ſacrificio p/ mo abꝛahe ſpecificaret᷑ amplius in greſſibilibus et vo⸗ latilibus.in ſignum ꝙ vxpᷣc erat futurus ſimul compre⸗ henſoꝛ et viatoꝛ. Compᷣbenſoꝛ figurabatur eſſe per vo⸗ latilia. Tiatoꝛ per greſſibilia. Quarto vᷣo in ſacrificõ Abꝛahe vlterius determinabatur fieri in carne huma na cum precipitur offerꝛe ei filium ſuum.bec igitur eſt ratio pꝛedicte differentie ſacriſiciorum.4 Ad ſecundũ quo queritur de duplici pꝛecepto abrabe.dicendum q; m diuinas et bumanas hyſtoꝛias in abꝛaham pꝛe ce⸗ — yv teris pꝛobatus fuit zelus latrie conditoꝛis: ꝗꝓpter quẽ et plura ſuſtinuit vt incendium caleeoꝛum. patriam et ꝑentes deſeruit. ſicut patet Geñ.xj.vnde et ei pᷣmo ex⸗ peꝛeſſa eſt ꝓmiſſio bumanatõnis redemptoꝛis. In ſemi⸗ ne tuo bñdicent᷑ om̃s gẽtes. Geñ.xxij. Propter qð ipᷣi figurale ſacrificiũ ↄgruebat duplex. Unum qð repñta ret ſacrificiũ xp̃i ꝑ ſimilitudinẽ generis vt ſacrificiũ ð aĩali. Aliud ꝑ ſimilitudinẽ ſpẽi ꝙOter qð dat᷑ ei pᷣceptũ ce ĩmolatione filij. ¶ Ad terciũ quo querit᷑ de pꝛimo ſa⸗ crificio.quare greſſibilia diuiduntur et non volatilia. uplex ratio aſſignat᷑.allegoꝛica et litteralis.Allegoꝛi camuia aues ſignant ↄtemplatiuos ꝗ xbent habẽ cor indiuiſum in vnum. iuxta illud pſal. Vnã petij a domi⸗ no. Greſſibilia vᷣo ſignt actiuos:ꝗ ꝑ multas curas di/ uidunt᷑.iõ ſignant᷑ ꝑ marthã luc.x. Martha mar.ſ.es 7 turbaris erga płima.Lralis ẽ ĩ memoriã pene oꝛigi⸗ 61 2 W 57.‧ Ben „ P Cſ ) ) vols ) aea ) „ WK „„ 2010* ₰. P 2 WSDe — SA. 4 RονMπα H ⏑ P K: * „een e. n he Velanl H.⸗ — 02* ſen·âα½ êNMueſtio nalis. Gꝛeſſibilia em habent oꝛtum d terꝛa Geñ. j. qᷓ maledicta eſt ꝓpter pcẽm ade Beñ·iij. Volatilia vo ex aqua q̃ nõ fuit maledicta: ſᷣ bñdicta Geñ.j · In ty po ꝗ pene oꝛiginalis ondebat᷑ ꝗꝙ in gꝛeſſibilibo eẽt maior in/ digentia ſanctificatõnis. ꝗᷓ in auibo ꝓpter terꝛe maledi ctionẽ: qð theologica ↄſideratõne planuʒ eſt.l Ao qr. tum qͥ querit᷑.q̃ꝛe añ legem nõ legitur dria hboſtie p pec cato in ↄnñti manifeſtieſſe.tñ ad pne notãdũ eſt ꝙ ſiẽ dr ad Ro.iiij. vbi nõ eſt lex:nec p̃ᷣnaricatioante legem petm erat abſolute:ᷣ data lege perjm erat: pᷣuaricatõ ideo peccãtes ptꝰdatã legem indigebãt amplioꝛi reme⸗ dio:vt cũ ante legẽ in remediũ ſufficerẽt boſtie olocau⸗ ſti.⁊ pacificoꝝ:vt etiã data lege anteꝙ;ᷓ introducta eſſʒ pᷣnaricatio ſicut iam oñdet᷑:iñ interueniente pᷣuaricati one neceſſariũ fuit vt introduceret᷑ nouũ genꝰ ſacriſicij videlicet hoſtia ꝓ peccato qð eſſet ſpeciale remediũ pꝛe uaricationis. Articulus tercins Veritur poſtea de dr̃ija ſacriſicioꝝ in lege. Obmiſſo igit᷑ ſacrificio thymiamatis quod offerebat᷑ ſuꝑ altare interiꝰ. Querit᷑ ð ſacri ficijs qᷓ offerebant᷑ ſuꝑ altare exteriꝰ:q̃ erant in duplici dr̃ia.ſicut ſup dictũ eſt.Eſt igit᷑ pᷣmo qʒ de ſatrificijs ĩ materia inſenſibili.q̃re ſeu in ſacrificijs ſeu in libamẽ⸗ tis ↄcurꝛerent panis vel eiꝰmateria vinũ oleũ.a adde⸗ retur thus ⁊ ſal.thus in aligbo:ſal in om̃ibo Leuiti. ij. ¶ Item qre in pane ſeu eiꝰ materia tũc offerent᷑ ſpice: nũc ſimila.nũc panis.Et q̃re panis offert᷑ nũc coctus in clibano:nũc in ſartagine: nunc in craticula. KRñ̃⸗ ad pꝛimũ dðm:qꝙ duplex eſt rõ pᷣdiete vᷣr̃ie oblatõnis. lr̃alis ⁊ ſpũalis.Lralis eſt vt honoꝛificet᷑ dñs iuxta il⸗ lud/ꝓuerbᷣ.iij. HPonoꝛa dñm de tna ſuba vt largitoꝛ bo⸗ noꝝ neceſſarioꝝ homini vel ad ſuſtentamentuʒ vel ad ↄdimentum vel ad medicamentũ. Ad ſuſtentamentuʒ d eſibili offert᷑ ſacrificiũ panis.de potabili vinuʒ. Nd ↄdimentũ ⁊e excitatiuis apetitꝰ:offertur ei ſal.de dele ctantibo appetitũ oleũ. Ad medicamentuʒ de aromati⸗ cis ⁊ ↄſoliditatiuis offertuꝛ ei tbus:vt ex his coĩoꝛibo ⁊ ad neceſſitatẽ hoĩs ſine difficultate magna occurrẽtibbꝰ ꝓteſtarent᷑ in ſacrificio deũ bonoꝝ oĩm largitoꝛẽ. Alle goꝛica vᷣo rõ eſt reſpectu ſacrificij xpi. Qã ſicut dicunt ſcti.panis eſt ſaccẽ̃m carnis.Vinũ ſacr̃m eſt aĩe ſeu ſan guinis. Oleum figurat graʒ. Sal ſciam. Thus oꝛoeʒ dñi ſaluatoꝛis:ſicut als manifeſtat᷑.¶ AVo ſcðm voo di⸗ cendũ.ꝙ lr̃alis rõ manifeſta ẽ in h̊ qð dictũ eſt. Allego rica vᷣo rõ ẽ reſpectu ſacriſicij xpᷣi qd ↄſiderat᷑ triplicit. In fide patruʒ ꝓ ſtatu legis nature:⁊ ſic erat vt ſpica. In fide patrũ ꝓ ſtatu legis ſcripte:⁊ ſic ꝑ doctrinam le gis ⁊ ꝓphie triticũ erat vt ſimila.In fide patrũ qᷓtũ ad ſtatũ gre.⁊ ſᷣm G̊ eſt velut coctꝰpanis ⁊ foꝛmatꝰ in ꝑfe⸗ cta hũanitate.hic ẽ em̃ panis ꝗ de celo deſcendit Joh̊. vj.¶ Ao terciũ dᷣm.ꝙ cũ panis figurat ſacrificiuʒ xpᷣi in aſſumpta carne.ſicut ipemet dicit in JZoh.Ego ſum panis.ↄſiderat᷑ vt in ᷣginis vtero coctꝰigne hoc eſt cõ⸗ ceptus de ſpũſancto.⁊ ↄſiderat᷑ vt laboꝛas in mũdo. et ſic vt coctus in ſartagine:⁊ ↄſiderat᷑ vt afflictus et ad/ uſtus in cruce:⁊ ſic eſt vt panis in craticula. Deinde quertur S. j. de dr̃ia ſacriſicioꝝ legis de animalibus.et erat triplex dr̃ia. VUna que dicebatur olocauſtum. Alia que dice⸗ batur pacifiea. Lercia que dicebatur hoſtia ꝓ pecca⸗ to. Circa quas differentias querũtur pluꝛa. Pꝛimo & ratõne diſtinctõnis.am dicunt ꝙ ſicut eſt triplex ſtatus hominũ.incipiẽtes.ꝓficientes.perfecti. Hoſtia pꝛo peccato ꝑtinet ad incipientes ſeu ad ſtatum penitẽ tie. Hoſtia pacificoꝛum ad ꝓficientes ſeu ad ſtatum iu ſticie in implenitudine mandatoꝝ. Olocauſtum ad ꝑ fectos ſeu ad ſiatum ſuꝑerogationis in impletõne con . 34R nan p. P* 3 4 ol wen 7N 8 1 3 „ / Pα „ 10 N Pͤ N reA P peH J aM b We. * k. *Y2=2 lvii. ſilioꝛum. ¶¶ Sed contra hoc obijcitur. Qam in plal. di⸗ citur. Olocauſtum ꝓ peccato non potulaſti. IObi dicit glo.olocauſtuʒ ꝓ peccato fiebat:ergo non diſtinguitur olocauſtum ab hoſtia p peccato.¶ Iem ante legez of⸗ ferebant᷑ ſacrificia ꝓ peccato. Sed ante legeʒ non legũ tur offerꝛi niſi olocauſta ⁊ pacifica: ergo nõ diſtinguũ tur ab hoſtia ꝓ peccato.¶ IJtem Leuit.vij. determinat duplex differentia pacificoꝛuʒ.vna ꝓ gratiaꝝ actione alia ex voto. Sʒ graꝛuactio in quolibet ſtatu dʒ fieri. qꝛ in quolibʒ exhibet᷑ bñficiũ a deo.votũ aũt ꝑtinet ad ꝑfectionẽ:vt pʒ.̊ hoſtia pacificoꝝ vel circuit omnẽ ſta tuʒ rõne gr̃aꝛũactõis.vel ſi determinat ſibi aliqueʒ ſta⸗ tum: deteꝛminat ſibi ſtatum ꝑfectoꝝ nõ ꝓficientium vt hmõi:et hoc rõne voti.¶ Item querit᷑ qre olocauſtũ pᷣ⸗ cipiat᷑ fieri de greſſibilibo⁊ volatilibo.j.Ceui. Hoſtia vo pacificoꝝ ti e greſſibilibo.¶ Si dicat᷑ ꝙ iſtud ẽ ra tione ꝑfectõis:Contra.hoſtia ꝓ pcĩo pᷣcipit᷑ fieri de vo latilibo Leui.v. Nð tñ minoꝛis ꝑfectiõis eſt ſacꝛificiũ q̃ hoſtie pacificoꝛum. ꝗl Item ſpẽs paciſicoꝝ ſunt due. vna/ꝓ graꝛũactõne. alia ex voto.ſ̊ hec duo ꝑtinent ad ↄtemplatiuã vitã:⁊ actiuã.Cum ie due drie actiue 7 ↄtemplatiue ſignificent᷑ ꝑ greſſibilia et volatilia:ho⸗ ſtia pacificoꝝ dʒ eſſe de greſſibili a volatili. IYtez q̃ri⸗ tur qre in olocauſto aſſumit᷑ t mas in greſſibiliba le⸗ uit:ij. In pacificis vo maſculꝰ femina Leui.iij. 4 Itẽ querit᷑ hoſtia ꝓ pct᷑o.quare hoſtia ꝓ pctᷣo reeipit dil ferentias ſᷣm drias ꝑſonaꝝ: Qaʒ alia offerunt᷑ ꝓ pcĩo ſacerdotis.alia ꝓ pcto pᷣncipis.alia ꝓ pceẽo multitudi⸗ nis.alia ꝓ pcto ꝑſone pᷣuate diuitis.alia ꝓ peto paupe rie Reui inj. Cu ſilr in alijs ſtati bo ſit acciꝑe gradꝰdit ferentiũ pſonaꝝ. 4 Item queritur quare de boſtia olo cauſti nihil cedit in vſuʒ offerẽtis. De hoſtia vᷣo pacifi coꝛũ aliꝗd cedit in vſum offerentis: aliꝗd in vſuʒ ſacer dotis.de hoſtia vᷣo ꝓ pcto nihil cedit in vſum offerẽtis · aligꝗd tñ cedit in vſum ſacerdotis:ſicut pꝑtʒ ex Leui.vj. 7. vij.4 Ytem querit᷑ quaꝛe om̃e ſacrificiũ ſacerdotũ to⸗ tum igne ↄſumeret᷑:ſicut pʒ Leui.vj.Om̃e ſacrificiũ ſa cerdoiũ ↄſumet᷑:nec quiſqꝙᷓ comedet ex eo.¶ Item que⸗ ritur de illa dr̃ia hoſtie paciſicoꝝ Leui.vij. vbi dr̃ ꝙ ſi hoſtia pacificoꝝ eſt ꝓ grarũactione.comedebant᷑ car⸗ nes eadem die. ſi ex voto ſimiliter edebant᷑ eadem die. ſed ſi quid in craſtinũ remanebat veſci licitum erat.qc quid autẽ dies tercius inuenerit: ignis ↄſumet. Videt᷑ ꝙ potius ecõuerſo debebat eſſe.Qam ad votuʒ ſtatim ſequituꝛ obligatio reddendi. Juxta illud pᷣs.louete ⁊ readite. Sacrificiũ aũt ſpũale voti veſignat᷑ in ſacrifi, cio pacificoꝝ.qð offert᷑ ex voto.ᷓ eadem die debuit co⸗ medi illa hoſtia vt oñderet᷑ ꝙ die eadeʒ q̃ aliquid voui mus debemꝰreddere.¶ Pꝛeterca in hoſtia q̃ per grati rũactioneʒ offert᷑ ſigtur ſacriſiciũ laudis.ſᷣ recepto be neficio a deo.non videt᷑ ꝙ ſlatim teneamur ad laudes: ergo non tebuit dici ꝙ eadem die comederek. Rñ. ad pꝛimũ dicendũ.ꝛ illa triplex dr̃ia hoſtia ꝝ accipi⸗ tur tribus modis.pꝛimo reſpectu ſacrificij xpᷣi in reme dium peccati. Scðo reſpectu ſpũalis ſacrificij bũani. Tercio reſpectu cauſaꝝ offerendi. Reſpectu ſacrificij rpᷣi ſᷣin ꝙ ſunt in remediuʒ pcti.accipit᷑ hbec dr̃ia ſic.qa aut eſt pctm ↄtra oꝛdint᷑ rõnalis nature.aut ẽ peccatũ pↄtra oꝛdinẽ ratõnis.aut ↄtra oꝛdinẽ legis ſcripte. Pec catũ ↄtra ordinẽ rõnalis nature eſt peccatũ originalis culpe et eius ſequela peccatũ veniale. Peccatũ contra oꝛdinẽ ratõnis eſt peccatũ actuale moꝛtale qð eſt malũ fm ſe. Peccatũ vo ↄtra oꝛdinem legis ſcripte eſt pecca tum qð dicit᷑ pꝛeuaricatõ:qð eſt malum ex ꝓbibitõne. Dicendũ ergo.ꝙ in figura veri ſacrificij xpᷣi ꝑ qð eſt re medium om̃is peccati.offerebat᷑ olocauſtuʒ rõne oꝛigi nalis ⁊ venialis peccati.vnde ⁊ olocauſtum ꝓ peccato erat ſacrificium vitule ruffe Qũe.xix.qð exponit apo ſtolꝰꝛe ſacrificõ xpᷣi.ix.⁊ vlt.ad heb.Fᷣm qð ẽ ſpãliteꝛ in remediũ oꝛiginalis.Yteʒ ꝗa in remediũ venialis offert l.‚ Gane 8 itn 1 . — 7 — — MW + Ppetv 2 1½ 1 Vetike —N olocauſtum.ſicut habet᷑ vlti. Yob. AVt qui ↄtra iob pee cauerãt veniałr dr eis offerte ꝓ vobis olocauſtũ. Iteʒ rõne actualis moꝛtalis ꝑ qð diſcoꝛdamur a deo:offere batur hoſtia pacificoꝝ:qꝛ ꝑ rpᷣm habemꝰrecõciliatõeʒ ad deũ ſicut dr̃ ad Ro.v. Juſtificati ex fide pacẽ habe mus ꝑ rpm ad deũ.et iterũ ibi dr:recõciliati ſumꝰ deo ꝑ moꝛtẽ filij eiꝰ. IOtem rõne pᷣuaricatõis legis offerebat hoſtia ꝓ pct᷑o.ꝗa ꝑ xpᷣm ſumꝰliberati a legis pᷣuarica⸗ tione.vñ.iiij. Gal.dr. Xpᷣc factus ſub lege vt eos ꝗ ſub lege erãt redimeret.Et.ix.ad heb. Et ideo noui teſta. mediatoꝛ eſt vt moꝛte intercedẽte in redemptõne eaꝛuʒ pᷣuaricationũ q̃ erant ſub pᷣoꝛi teſtamento.repromiſſio nem accipiãt ꝗ vocati ſunt eterne hereditatis.¶. Item alio mõ accipit᷑ hec dria reſpectu ſpũalis ſacrificij hũa ni. Fm ꝙ ſunt in exercitiũ boni ⁊ hoc tripłr. vel ſatiſfa⸗ ctõnis pctoꝝ.⁊ q́tũ ad hoc hoſlia ꝓ pcto.vel inſticie ĩ impletõne mandatoꝝ.et qtum ad hoc eſt figura hoſtie pacificoꝝ.vel ſuꝑerogationis in impletione ↄlilioꝝ et ſm hoc eſt figura olocauſtũ vñ in pſal. Olocauſta me⸗ dullata offeram tibi. Glo.aĩam totã igne caritatis in⸗ flãmatam.a hec dr̃ia accipit᷑ rõne ſpũalis ſacrificij hu mani qð tripłr figurat.¶ Item reſpectu cauſaꝝ offerẽ di ſumit᷑ hec tripler dr̃ia ſic.ꝗa ſᷣm lr̃am olocauſtũ ſac ficiũ erat qð offerebat᷑ deo ex amicitia ſola ſue bonita⸗ tis. Hoſtia pacificoꝝ qð offerebat᷑ ex debito bñficij ac cepti.vñ dicebat᷑ pacifica.qꝛ offerebat᷑ ꝓ pace hita vel hnda:a holſtia ſalutaris:qꝛ offerebat᷑ ꝓ ſalute habita vel hñda. Hoſtia ꝓ pcto offerebat᷑ ex neceſſitate remilſ⸗ ſionis pcti.q¶ Ad illud ̊ qð pᷣmo obr̃.ꝙ nõ vr diſtigui olocauſtũ ab hoſtia ꝓ peto iam pʒ rñſio.qꝛ ſiẽ habiiuʒ eſt. Ouplex erat dria olocauſti.una q̃ offerebat᷑ ꝓ pcto generali vt ſacrificiũ vitule ruffe.alia vᷣo erat q̃ ñ offe⸗ rebat᷑ ꝓ pcto.ſ̊ amicitia ſeu amoꝛe puꝛo.tẽ illa q̃ offe rebat᷑/ ꝓ pctᷣo diſtinguit᷑ ab hoſtia q ſpãlr dr offerꝛi pꝛo pct᷑o.qꝛ olocauſtũ nõ offerebat᷑ niſi ꝓ pct̃o genẽali:qð erat figura oꝛigialio vel ꝓ pcto veniali:vel ꝓ pctᷣo ſacer dotis in figura ſacrificij xpᷣi ꝗ ſine pcto obtulit ſe ꝓ ali⸗ oꝝ pct᷑is.hoſtia vᷣo ꝓ pctᷣo ſpãlr data erat ſᷣm ſuã pri⸗ mã intentõeʒ / p pcto pᷣuaricatõis in trãſgꝛeſſione legis. 4 Ad ſcoõm qð obijcit.qꝙ añ legẽ nõ erat hoſtia ꝓ pct᷑o. H ſolũ olocauſtũ ⁊ paciſica.ↄcedendũ eſt.ſ̊ tũc olocau⸗ ſta offerebant᷑ ꝓ oꝛigiali vel veniali.pacifica vᷣo ꝓ recõ⸗ ciliatõne ad deũ ↄtra actualẽ culpã moꝛtalem. Poſtea do vt dictũ eſt ðↄ puaricatõeʒ addita ẽ hoſtia ꝓ pcto da ta lege.¶ Ao terciũ qð obicit de hoſtia pacificoꝝ q̃ du⸗ plex ẽ.dõm ꝙ ẽ gratiaꝛũ actio ꝓcedẽs ex amicitia cari⸗ tatis:q̊ͥ grarũactio ẽ in figura olocauſti:et ẽ graꝛũactõ ex debito iuſticie in receptiõe bñficij qͥ figurat᷑ in hoſtia pacificoꝝ q̃ offerebat᷑ ꝓ grarũactõne. Itẽ votũ fit deo duptr. VUno mõ ex intuitu ⁊ amoꝛe dine bonitatis.quõ votũ reſpicit ſtatũ ſuꝑerogatõis. Alio mõ ex intuitu ⁊ ſpe bñficij ſeu ſalutis.quõ ꝑtinet votũ ad ſtatũ iuſticie. 7 deſignabat᷑ in hoſtia pacificoꝝ q̃ offerebat᷑ ex voto. q̃ le fuit votũ iacob. Geñ.xxviij.votũ vouit dicẽs.ſi dede rit mihi panes ad veſcendũ ⁊c̃.de cũctis q̃ dederis mi⸗ bi decimas oſferã tibi.¶ AUd q̃rtũ dom.ꝙ boſtia pacifi⸗ coꝝ ꝑtinet ad ſtatũ iuſticie vt dictũ eſt. Juſticia at᷑ ẽ in exercitio actiue.exercitiũ at᷑ actiue eſignat᷑ in gꝛeſſibi/ libo.ſicẽ eleuatõ ↄtẽplatiue ĩ volatilibo. deo rõe figure nõ ↄpetit hoſtie pacificoꝝ vt fiat de volatilibo.Olocau ſtum vᷣo vtrãq; dꝛiam recipit:qꝛ in ſtatu ſuꝑeꝛogatõis actiue.ſ.⁊ ↄtẽplatiue.¶ Ao illud vᷣo qð obr.ꝙ volati⸗ lia offerunt᷑ in hoſtia ꝓ pcto.ddᷣm ꝙ in hoſtia ꝓ pct̃o ñ offert᷑ qꝛ volatile:ſ᷑ ga gemẽs.lIñ offert turtur ⁊ colũ⸗ ba.gemitꝰaũt ꝓ pctis ꝑtinet ad ſtatũ pnie:quẽadmodũ gemitꝰ p de ſiderio celeſtis pr̃ie ꝑtinet ad ſtatũ ſuꝑero⸗ gatõnis ſeu ꝑfecte caritatis.4 Ad ꝗntũ vo pʒ rñſio ex iam dictio.i ã votũ fit duplr.Eſt ei votũ reſpctᷣu acti⸗ onis:⁊a illud ꝑtinet ad ſtatu iuſticie.figuratũ in hoſtia pacificoꝝ ex voto ⁊ ↄuenit deſignari in greſſibili:et eſt votũ reſpectu dĩne vacatõnis qð ꝑtinet ad ſtatũ ſuper erogatõis ⁊ hoſtiã olocauſti qð dʒ figuraꝛi in volatili. Ad ſertũ dᷣm.ꝙ maſculꝰẽ figura ꝑfectõnis: femina imꝑfectõis.ſtatui aũt ſuꝑerogatiõis nõ ↄpetit niſi aĩa ꝑfecta. In ſtatu vo iuſticie ẽ dria aĩe ꝑfecte ⁊ im ꝑfecte. Ad ſeptimũ dᷣm.ꝙ ſtatꝰꝑſone agguat pctm.⁊ cau- ſa pct᷑i tota ex nobᷣ eſt.vñ plꝰpeccat pᷣlatꝰ qᷓ; ſubditꝰ:et ĩ pᷣlatis plꝰpeccat ſacerdos q; pnceps:⁊ pᷣlatꝰ ſpũał plꝰ ꝙᷓ p̃latꝰſecularis. Item plus peccat ĩ ſubditis diues qᷓ; pauꝑ alijs paribo.⁊ iteꝝ.Aldaiꝰeſt pctᷣm multitudinis . ꝑſone alicꝰſingularis.Quia ̊ ſᷣm modũ pcti dʒ ho⸗ ia,ꝓ pcto offerꝛi:ideo hoſtia p pcto dr̃iam recipit ſᷣm driam ꝑſonaꝝ. Iteʒ ex ꝑte alia. Honũ totũ deo tribuẽ dum ẽ.ſeu in ſtatu iuſticie ſen in ſtatu ſuꝑerogatiõis ñ ꝑſone hoĩs.Sola aũt dr̃ia eſt ibi ſᷣm dr̃ias actionũ:q̃ differũt ſᷣm ꝑfectũ ⁊ im ꝑfectũ.vł ꝑfectũ magis ⁊ minꝰ q̃ eſt dria ſm q̃litates actionũ.vel fᷣm genera ipſarum actionũ. Pꝛetea in hoſtia pacificoꝝ et olocauſti nõ po nit᷑ dr̃ia ſᷣin dr̃ias ꝑſonaꝝ.ſ̊ ſᷣm diſtinctõeʒ ipᷣoꝝ ſacꝛi ficioꝝ vt in pacificis mas ⁊ feĩia.ad ſignduʒ driam äᷣm pꝓfectũ et imꝑfectũ. In olocauſtis greſſibile et volatile. ad ſigndũ ꝑfectũ ⁊ magis ꝑfectũ: et in vtriſq; de ouibo bobo et capꝛis:ad ſigndas dr̃ias actionũ in innocẽtia declinadi qð malũ eſt:q figur at᷑ in oue.⁊ pꝛudentia di⸗/ ſcernendi qð bonũ ⁊ malũ eſt:q deſignat᷑ in capꝛa q̃ bʒ acutũ viſum. ſtrenuitate exeqndi qð bonũ eſt:q̃ deſig tur in boue.¶ Ad octauũ vᷣo dᷣm.qꝙ in ſacrificio ſpũa⸗ li qð offerimꝰin deuotõne bone volũtatis.tripler ẽ con ditio.vna eſt in ſtatu ſuꝑerogatõnis in qͥ nõ põt ꝗs vti ſua volũtate ꝓpter abrenũciatõeʒ. Alia in ſtatu pnie in quo ſiłr nõ dʒ ꝗs vti ſua volũtate ꝓpter pᷣuaricationem ſen tranſgreſſionem. Tercia eſt in ſtatu iuſticie in qua ꝗs põt vti ſua volũtate oꝛdinate ſub deo⁊ ſub eccleſia. In pꝛmo ſtatu ꝓpter abrenunciatõeʒ voluntatis ex vo to tota volũtas debetur do cui dʒ reddi votuʒ.et illud figurat in olocauſto quod totum incendit᷑ in honoꝛem dei. In ſcðo vᷣo ꝓpter pᷣuaricatiõeʒ qua amiſit nιa libertatem volũtas debet offerꝛi ꝑ ↄtritionem deo:et ꝑ ↄfeſſionem ſacerdoti ad ſatiſffaciendũ ſᷣm arbitrium ec cleſie.et illud figuratur in hoſtia ꝓ peccato.in qua vna paꝛs cꝛemabatur ad honoꝛem dei.alia pras cedebat in vſuʒ ſacerdotis nihil tamen in vſum offerentis. In ter cio ſtatu voluntas relinquit᷑ pꝛopꝛie libertati. dum ta⸗ men ſubiecta ſit xo et oꝛdinata per intentionem ⁊ ſimi liter ſub eccleſia ſeu ſacerdote per obeditioneʒ.⁊ iſtud figuratur in hoſtia pacificoꝝ.cuius vna pars offertur ad honoꝛẽ tei qua cedit in eſum ſaceꝛdotis.alia in eſuʒ offerentis.4 Ad nonum dicendum.ꝙ hoc fuit ꝓpter fi⸗ guram ſacrificij xp̃i veri ſacerdotis. ꝙ in ſacerdotis ſa crificio figurabatur:quod quidem ſacrificium ex per⸗ fecta caritate deo patri oblatum eſt. vnde in pſal. Olo⸗ cauſtum medullatum offeram tibi.i.meipſum cuʒ me⸗ dulla intimi amoꝛis. Vel ad ſiãtionem ꝑfectionis ſac⸗ dotis:qui pꝛo quocũq;ʒ ſtatu ꝑfecta caritate bet aꝛde re: ſeu cõteratur de peccatis qð eſt hoſtia pꝛo peccato ſen impleat pᷣcepta quod eſt hoſtia pacificoꝝ.ſeu ſuper eroget ↄſilia quod eſt ſpãliter olocauſtuʒ.4¶ Ad vltunũ dᷣo dicendũ.ꝙ ratio illius dr̃ie in ↄmeſtione hoſtie paci ficoꝝ eſt dria obligationis in receptione beneſicij et ex ꝓmiſſione voti:naʒ quia recepto beneficio ſiatim tene mur gratias referꝛe deo.non pᷣcurꝛente teliberanone: vel ſequente aliqua, pmiſſione. Ideo dicit᷑ ꝙ boſtia pa⸗ ciſicoꝝ eadem die dʒ comedi:gꝗa ſtatim recepto benefi⸗ cio actu vel habitu gra debet reddi. In voto vᷣo pꝛecur rit deliberatio q̃ſi pꝛima dies.ſeꝗtur ꝓmiſſio qſi ſecun⸗ da dies:⁊ in vtroq; ſtatu vᷣliberatõnis et ꝓmiſlionis. licitũ eſt votum reddere vel implere.Tercia vo dies ĩ⸗ telligi põt ſtatus remunerationis poſt moꝛtem:in qͥ nõ erit fas votum impleri. DW— Nueſtio LQueſtio.lix.de ceſſatione cerimonialium pᷣceptoꝛ. — Raine conſequẽ ti inquirendũ eſt de ceſſatione cerimo⸗ nialiũ pᷣceptoꝝ.Circa boc aũt duplex erꝛoꝛ eliminãdus eſt. Erꝛoꝛ iudeoꝛum qui recipiũt ſcripturã ve.teſ.qui aſſe⸗ runt cerimonialia pᷣcepta ſemꝑ eſſe obſeruanda. Et er roꝛ ebyonitaꝝ.qui cũ obſeruantia euãgelij legales ceꝛi monias ſimui cuſtodiẽdas xp̃ianis dixerũt. Ad elimi⸗ nandũ gᷓ vtrũq; erꝛoꝛẽ iſio mõ pcedemus. NQuerentes Fno in generali. vtrũ obſeruantia cerimonialiũ ſemꝑ it in pcepto. Scðdo ſpaliter de ſacriſicijs circũciſione ⁊ ſabbato.Tercio vtru obſeruantia cerimonialiũ ſit in⸗ differens tempoꝛe gratie. Membꝛeum primũ ODpꝛimũ ſic pñt arguere aduerſarij veri⸗ tatis. Paruc.iiij. Hic eſt liber mãdatoꝝ dei: ⁊ lex q eſt ineternũ:om̃s ꝗ tenẽt eã in uenient vitaʒ. et logtur dæ lege data ꝓplo iraelitico. Sʒ qð manet ineternu dʒ ſeruari ſine fine: gͦ tꝑe gre rbemꝰſeruare legẽ qtum ad legalia omnia. Si dicat᷑ ꝙ intelligit᷑ de lege ỹtum ad moꝛalia ꝓ ip̃a manet ineternũ.Cont᷑. Math. v. Amẽ dico vob yota vnũ aut vnꝰ apex nõ p̃teribit a lege donec oĩa fiant.ibi dĩc glo.yota q eſt decima littera. ſigt pᷣcepta decalogi. Apex ðᷣo qᷓ nõ eſt ſ̃a ſed ſignũ lr̃e.ſ igt pꝛecepta ſignifi catiua ſiẽ figuralia ⁊c. Ergo intelligit᷑ de moꝛalibus ⁊ figuralibo oĩbo:ꝗᷓ tenemur omĩa implere 1 obleruare. Iteʒ math.v.Qui ſoluerit vnũ de mãdatis iſtis mini mis:minimꝰvocabit᷑ in regno celoꝝ.i.vilis ⁊ abiectus vocabit᷑ ab his ꝗ erũt in regno celoꝝ:⁊ dic glo. interli⸗ neais. AMinima mãdata ſunt q inchoant hoies. Sed bec fuerũt madata legalia. gerit mimꝰ.i. repꝛobo ꝗ ſol nerit illa ⁊ nõ obſeruaueꝛit. ſꝑ ſunt obſeruãda.i Itẽ iſte ſilitudines ſunt vtiles ad infoꝛmatõcʒ aĩe rõnalis: ſicut dĩc bẽs aug.ↄtra fauſtũ. He ſi ilitudines reꝝ in lo⸗ cutõnibo ⁊ obſeruatõibo figuratis: ꝓpter qrendi 2 ope⸗ randi exercitatõeʒ rõnales mentes vtitr ⸗ ſuauiter mo nent. Sʒ quicqd ẽ ſuaue 2 vtile ad mouendã aĩaz ratö⸗ nalẽ.ſꝑ dz manere obſeruari 2 nõ euacuari:qꝛ oẽ ta⸗ le ad ſalutẽ oꝛdinat. Si g figuralia ⁊ legalia omĩa ſunt bmõi manifeſũ eſt ꝙ ſp dñt obſernari. Jtem aug. in qõmbo ve. teſt. implere legẽ nibil aliudẽ ꝙ̈ plene adde⸗ re. legem aũt hoc ẽ adimpleſſe:manẽtibo pᷣteritis noua addere.Si gᷓ xpᷣianꝰimplet legeʒ. ↄſtat ꝙq manentibo p teritis ipᷣe addit noua.q̊ adhuc manẽt pᷣterita.nec tolli tur aliꝗd qð legis ſit:ꝗᷓ adhuc debẽt oĩa legalia obyua⸗ ri. ¶ Ytem deut. xrvij. Recitatis mãdatis tam moꝛali⸗ bus ꝙᷓ cerimonialibo.pcepit moy ſes⁊ ſenioꝛes iſrł po⸗ pulo dicẽtes.Cu ſtodite oẽ mãdatũ qð pᷣcipio vobis ho die. paulopꝰ.pᷣm. lxx. Maledictꝰom̃is ꝗ nõ ꝑmanſe⸗ rit in omiboq ſẽta ſunt in libꝛo legis huiꝰ vt faciat ea. Item deut.xxviij. Si audire nolueris vocem dñi dei tui.vt cuſtodias ⁊ facias oĩa mãdata eiꝰ cerimonias q̃s ego pᷣcipio tibi hodie:veniẽt ſi uꝑ te oẽe maledictões iſte. maledictꝰeris in ciuitate ⁊c. Igit᷑ oẽ mãdatũ tã ce/ rimoniale qᷓ; moꝛale pcipit indrñter obſeruari ſine ter⸗ mini p̃finitõe:⁊ maledictõni ſbiecit oẽm traãſgꝛechentẽ vel vnũ de mãdatis:nullũ excipiẽs hoĩeʒ aut mãdatnʒ Ome igit᷑ indrñter ſine termiĩoẽ obſernandũ. Itẽ lex tazʒ in pceptis moꝛalibo qᷓ in cerimonialibo ↄtinet veri tatẽ.vñ in pᷣs.ex tua veritas:pᷣ ſiẽ dĩ in alio loco p̃s. Veꝛitas dni manet ineternũ: g lex qᷓtũ ad p̃cepta moꝛa lia ⁊ cerimonilia manent ineternũ. Itez ad Ko. vij. Aãdatũ ſcẽm iuſtũ ⁊ bonũ.qð intelligit᷑ de mãdato le gis moyſi: ⁊ etiã de cerimoniolibo. vñ ibi ſtatĩ ſubiũgi 5 N ß lix. tr.ſcimꝰqm̃ lex ſpũalis eſt. BGlo. Aug.lex moyſi ſpna lis dr̃. qa in ea ſunt q̃ dei ſunt:2 ga ſpualr intelligẽda. Si ᷣqtum ad cerimonialia tm̃ eſt ſpũalr intelligẽda. Slex ꝙtum ad cerimonialia ſpũalis ẽ ⁊ mandatũ ſctm iuſtũ et bonũ.Si ̊ mandatũ ſctm iuſtũ 2 bonũ:eſt ꝑpe tuo tenendiũ.ꝗa ſic dr̃ ſap.j. Juſticia ꝑpetua ẽ 1 imor⸗/ talis. et in pᷣs. Juſlicia tua dñe iuſticia ineternũ. pᷣce ptum cerimoniale erit ꝑpetuo obſeruandũ. Contra Dĩe qð nõ bʒ rõneʒ q̃re debeat ꝑmaneꝛe deſinit. Si lex cepit. ꝗa an moyſen nõ fuit.⁊ hoc qᷓtum ad cerimo nialia ⁊ ptꝰaduentũ xp̃i. nõ eſt rõ qre debeat ęmanere qᷓtum ad cerimonialia. pꝰaduentũ xp̃i qᷓtum ad ceri monialia deſinit. aũt pꝰaduentũ xpᷣi non eſt rõ q̃re drbeat manere: ꝓbat apłs ad Ro.iij. Quia iuſticia di E fidẽ eſt ihᷣu xpᷣi in om̃s 7 ſuꝑ om̃s ꝗ credũt in eum.et nũc ſine lege iuſticia dei manifeſtata eſt. Ex quo argu⸗ it ꝙ nõ ex oꝑibus legis iuſtificabit᷑ oĩis caro. Si Sratõ ꝑma nentie legis eſt iuſtificatõ ſeu ſalus hoĩs: nõ eſi rõ qre lex nũc vebeat manere qð intelligit᷑ de cerimoniali bus manifeſte. ¶ Item ſi gs dicat ꝙ ad iuſtificatõeʒ ne ceſſaria ẽ obſeruãtia cerimonialiũ. Contra obijcit apo ſtolus.i Nã abꝛahã ex fide iuſtificatꝰeſt ante legem ceri moniaꝝ.ex fide dico promiſſi redemptoꝛis. Geñ.xv. Credidit abrahã dro ⁊ repu.ẽ il.ad iuſ. Si Gex fige ſi ne obſeruãtia cerimoniaꝝ.fide dico ꝓmiſſionis redem⸗ ptoꝛis erat iuſtificatõ abꝛahe:obſeruãtia cerimoniarũ nõ eſt ad iuſtificatõeʒ nccia.¶ Itẽ ſi ex ſola ſide ꝓmiſſi onis redemptoꝛis longe anteꝙᷓ veniret erat inſtificatõ 5 multofoꝛtius poſtqᷓ; pꝓmiſſio eſt impleta 2 redemptor venit:ex fide ſola erit iuſtificatõ ſine obſeruantia legis cerimoniaꝝ. Et hoc eſt qdð ↄcludit aplłs ad Ro.v. Ju⸗ ſtificati igit᷑ gratis ex fide ꝑ gratiam ipſiꝰ⁊c̃.q¶ Itẽ lex cerimoniarũ obiigabat ſolũ illos quibus data eſt. Si ergo ſolum iudeis data eſt lex.ſoli iudei et nõ alij tenẽ⸗ tur ad cerimonialia. Si ꝗᷓ iuſtificatio redẽptoꝛis equa liter reſpicit om̃s tã iudeos ꝙᷓ gẽtiles.ſᷣm ꝙ die apius ad gał.iij. ex auẽte geñ.xxij. Pꝛouidẽs ſcriptura.quia er fide iuſtificat gentes deꝰ ꝓmiſit abꝛahe.quia benedi centur in te om̃s gentes.ex qͥ ↄcludit.igit᷑ ꝗ ex fide ſunt bñdicent᷑ cum fideli abꝛabã. Si &; ſine obſeruãtia ceri/ moniaꝝ erit iuſtificatio hominuʒ ſicut ⁊ pr̃is abꝛahe. aut ſeq̃tur inconueniens ꝙ ad iuſtificationem iudeoꝛũ reqrerent᷑ plura ꝙᷓ ad iuſtificatõeʒ gentiũ. ᷓ difficilius ſaluarent᷑ illi quibo facta ẽ ꝓmiſſio ſpalis de ſaluatoꝛe ⁊ er quibo ſaluatoꝛ natus eſt.qð eſt ridiculoſuʒ dicere. Item arguit apłs ad Heb. vij.ex auctoꝛitate pſal.in qua ꝓphᷣa in ꝑſana dei loquitur ad xpᷣm. Tu es ſacer⸗ dos ineternũ.hoc mõ.Si ↄſũmatio ꝑ ſacerdotiũ leuiti cũ erat.i.ꝑfectio vt vltra quã nõ eſſet pfectiꝰſaceꝛdotiũ requirendũ:quid ad hoc neceſſarium fuit ᷣm ordinem melch.ſurgere ſacerdotẽ et non ſᷣm aaron dici. Si a ꝓphᷣa dauid dĩ ꝙ rppᷣ exurget ſᷣm oꝛdineʒ Aldelch. non aaron: ritꝰ ſacerdotij rpᷣi nõ ẽ ritꝰ ſacerdotij aarõ ſeu ſacerdotij leuitici.⁊ etiã potioꝛ 7 melioꝛ. Relingtur igi tur ꝙ ſacerdotium legis mutandũ eſt adueniẽte ſacer⸗ dotio rp̃i.tranſlato aũt ſacerdotio ſicut dĩc idem apts neceſſe ẽ vt legis trãſlatõ fiat ex quo relinꝗtur ꝙ ſi Fᷣm ordinem Aſdelch. exurgat xpᷣe ſacerdos:erit ſacerdos non ſm legem carnalis mandati: ſed ſᷣm virtutem vi⸗ te inſolubilis. Meceſſarium eſt igitur in aduentu xp̃ᷣi cerimonialia termiari. ¶ Itẽ aꝛguit apło ad Heb. viij. ex auẽte hier.xxxj. IFeriã domui iſrł:a domui iuda teſi. nonũ.nõ ſm pactũ qð pepigi cũ patribo vr̃is.pactũ qð irritũ fecerunt. Ex hac ꝑte auẽtis arguit apłs dicẽdo. Mouum veterauit pꝛius.i.factuʒ eſt vetus pꝛius teſta⸗ mentum ſed ſi vetus eſi:finiendum eſt. vnde ipᷣe ſubdit DODme quod antiquat᷑ vt in inaĩatis.et ſeneſcit vt in aĩa tis: ꝗpe ĩteritũ eſt.quia antiquatio et ſenectꝰſunt pᷣnũ⸗ cia moꝛtis ⁊ deſitionis. Ex q̊ relinꝗtur. ꝙ veniẽte no. te.ĩ aduẽtu xp̃i: ceſſat vetus in cerimonijs legis.⸗! Itẽ DegA a*** 7 5 οι * ex auctoꝛitate Hiere. in eodem. xxxj. Similiter arguit apłs ſubdens in eodem. Hoc eſi teſtamentũ meum qð feriam domui iſrael.dabo legẽ meaʒ in viſceribo eoꝝ.2 in coꝛde eoꝝ ſcribã eam. Si hec ꝓmiſſio eſt adimple⸗ ta in aduentu rp̃i:lex ſeruanda pt?aduentũ yxp̃i non bʒ mandata q̃ ſcripta nõ ſunt in coꝛde 7 ↄſcĩia huana. Si 5̊ pᷣ̃cepta cerimoniaꝝ nõ ſunt ſcripta in mente hũana. relinqtur ꝙ nõ ſunt ſeruanda pꝰaduentuʒ xp̃i.¶ Item arguit apls rõne. ſ Qam mandatũ cerimoniale temꝑe rppᷣi nõ eſt vtile ad ſiẽndũ:quia qð ſiqtur iaʒ venit: nec cæ ſe eſt virtuoſum ad iuſtificandũ:qꝛ m ſe cõſiderata abſq; diuino imꝑio indr̃ia ſunt.ᷣ poſt aduentũ rpᷣi eſt mandatũ cerimoniale infirmũ? inutile. Ex quo relin⸗ quitur ꝙ dicit apłs ad heb. vij. ꝙ repꝛobatio pᷣcedẽtis mandati fit ꝓpter infirmitatẽ eius ⁊? inutilitatẽ.¶¶ Yteʒ ſi diceret᷑ ꝙ eſſet vtile ad ſiendũ qꝗð faciendũ eſt.nõ tñ ad ſĩnañ qð in xpo futurũ eſt. Contra eſt qdð vĩc apłs ad hebᷣ.vij.¶ Aibil ad ꝑfectum adduxrit lex. Introductõ vo melioꝛis ſpei ſᷣim quã axproximamꝰ ad veũ ẽ ſupple. Et intendit diceꝛe.ꝙ obſcure 2 imꝑfecte ſiẽnt quod eſt faciendũ ad obtinenda ſpem ſalutis ſeu appꝛopinquati onis ad deũ. Ergo tẽꝑe ꝑfectionis nõ debent hec ſigna imꝑfecta manere. omibo iſtis rõnibo et auctoritatibus deſtruitur erꝛor indeox. Item amplius S. j. erꝛoꝛ ebyonitaꝝ qui recipiũt anẽtem enangelij deſtru⸗ itur ſic. Dicit ſaluatoꝛ. lex et ꝓphᷣe vſq; ad ioh.math. xj. ex qua auẽte arguit aug.in qõibo noui et veteris te⸗ ſtamenti. banc legẽ dicit ſaluatoꝛ vſq; ad iohem nõ vl⸗ tra ſeruandaʒ. ſic em̃ data eſt vt ↄpleto tꝑe ceſſaret.nec em̃ fuit ab initio:ſᷣ ex cauſa data ad tp̃s eſt: vt venien te ſaluatoꝛe ceſſaret lex.¶ Item aug.ↄtra fauſtũ aꝛguit ſic. Si celebꝛatõnes que figure erãt pᷣnunciãtes ventu/ ra.adbuc rp̃ianis fierẽt:mihil ſigretur niſi nonduʒ ve⸗ niſſe:que dudũ figuꝛis pᷣnunciabant᷑:qð em̃ venturum Snunciat᷑aut nõdum venit.aut ſi iam venit:ſuꝑflue et allaciteꝛ pnunciat᷑ lex et ꝓghe vſq; ad iohem math.xj. Illud em̃ qð iam venit non dʒ pᷣnunciari. Si & res pᷣ⸗ nũciata figuris iam venit: ᷓ debent euacuari ſiqure ñ obſeruari.¶ Ao idem eſt auctas beati Petri act.xv.in ↄcilio apłoꝝ.loꝗtur enim ibi ad iudeos ↄuerſos.Viri fratres ſcitis qm̃ ab antiꝗs diebo elegit deꝰ ꝑ os meuʒ audire gentes verbũ euãgelij credere.dans illis ſpm̃ ſcim ſiẽ ⁊ nob.et nihil diſhremt inter nos ⁊ illos. fide purificans corda illoꝝ. Munc ꝗ̊ quid temptatis inguz imponẽ ſuꝑ ceruices diſcipłoꝝ.qð neqʒ nos neq; pres nr̃i poꝛtaꝛe potuĩiꝰ.⁊ logꝗtur de onere circumciſionis et aliaꝝ circũſtantiaꝝ legis.¶¶ IYtem ad idem ſunt qplu⸗ rime auẽtes pauli ad Gał.iij. Pꝛiuſqᷓ; veniret ſides ſub lege cuſtodiebamur ↄcluſi in eam fidem q̃ reuelan⸗ da eꝛat. Itaq; ler pedagogꝰ noſter fuit in xpᷣo:vt ex fi⸗ de iuſtiſicemur.at vbi vemt fides:nõ ſumꝰſub pedago go. nõ ſumꝰſubiecti mandatis cerimoniaꝝ.et multa dicit ibi apłs in bũc modũ. Auẽte igit ꝓphica a euãge lica:apłica:⁊ rõe euidẽti pʒ.pꝰaduẽtũ xpi legales ceri⸗ monias nõ eſſe ſeꝛuãdas. Oð ſine diſtinctone ↄcedẽ⸗ dum ẽ. Rñdendũ igit᷑ ad obiectõnes erꝛoꝛis.¶¶ Ad pri mũ ꝭ̊ qꝗð obijcit.ꝙ bec lex ẽ ineternũ.dvjm ᷣm aug.i li. qõnuʒ no.⁊ ve.teſ.Legis nomẽ vnũ eſt ſ̊ triꝑtitam ha⸗ bet intelligentiã. Pꝛima em̃ ꝑs legis de deo ẽ. Si enim lex a lectione dicta eſt.vt de multis ꝗd eligas ſcias.in⸗ ter erꝛoꝛes ꝗ̊ poſiti acceperũt vt eligant verũ.i.repꝛoba to dy abolo eligãt qũ. Scðᷣa aũt legis xs bec eſt: q ſex p̃ceptis ↄtinet que ſic incipit. Honoꝛa patrẽ ⁊ matrem Tercia ðdᷣo in nyomenijs? in ſabbatis eſt ⁊ in eſcis di⸗ ſcernẽdis ac eligendis: 1 in circũciſione: ⁊ in hoſtijs pe cudũ offerendis.hanc itaq; legẽ dicit vſq; ad ioheʒ nõ vltra ſeruandã.qꝛ ſicut dĩc data eſt vt ↄpleto tꝑe ceſſa⸗ ret.Lex vᷣo que te deo ẽ ſimiliter 2 lex moꝛaliũ pᷣcepto⸗ rum.iſta ſemper manet aboleri nõ poteſi. Ex hac igi tur auẽte aug· doᷣm · ꝙ lex credendoꝝ de deo qꝗᷓ eſt in pᷣ⸗ ma tabula.a lex moꝛaliũ pᷣceptoꝝ que ẽ in ſcdᷣa: manet ineternũ. Lex vᷣo cerimonialiũ que ex cã et ad tpᷣs data eſt tꝑalis: quia ceſſante cã in aduentu ſi aluatoꝛis eua⸗ cuanda eſt. 4 Ao ſcom qð obijcit ex Aſdath.v. rñdetur ibidem in glo. Quia cũ in lege ſint pᷣcepta moꝛalia P cepta ſignantia.ſ.eerimonialia. omia implent᷑ vel ĩ ca⸗ pite xpᷣo. vel in coꝛpe quod eſt eccleſia: ſed differenter. Aam moꝛalia implentur aliter. ſigntia vᷣo ſpũaliter vñ dicit gio. donec omia fiãt. vel in capite vel in coꝛpe: itum ad moꝛalia im ꝑfecta ꝑficiunt᷑.⁊ q;tum ad ceri⸗ monialia ſignificantia ſpũaliter impleant.¶ Ad terci um quod dicit.ꝗ ſoluerit vnũ de mandatis iſtis mimis 7c̃. Dicendũ ꝙ lolueꝛe mandatũ legis dr duptr.vel ꝙᷓ tum ad intentõez ferentis. vel qᷓtum ad intentõeʒ eins cui data eſt lex. In illa & auẽte intelligit᷑ ſoluere vnum de mandatis iſtis mimis.pꝛimo mõ.vñ notandũ eſt.q; xpᷣianus verus nunqꝙᷓ ſoluit aliqð legaliuʒ ſeu cerimo⸗ nialiũ ẽtum ad intentõem ferentis. cuiꝰ intentio fuit ꝗꝙ; manerẽt vſq; ad tps xpᷣi. qᷓuis dicat᷑ ſoluere ꝙtuʒ ad in tentõeʒ falſam iudeoꝝ quibo data ẽ lex ⁊ buidiſtincti⸗ onis exemplũ ponit aug. in pᷣcepto de ſabbato in qõni⸗ bus no. a ve. tel.dicens. Soluit ſane ſabbatũ ſaluator ſi ſine piudicio dati ſabbati. Cũ em̃ ſabbati iam tpᷣs ceſ — ſaret:iudei aũt ſabbatũ adbuc manẽ aſſererent: ſalua⸗ toꝛ ſabbatis opans m ſenſum iudeoꝝ ſabbatũ ſolue⸗ bat. 4 Ad quartũ doᷣm. ꝙ ſilitudines figurales vtiles E fuerũt pꝛiꝰ:a⁊ adpuc vtiles ſunt:̊ pꝛius.ſ.ante tpᷣs gr̃e duplicẽ habuerũt vtilitatẽ: quia tũc erãt vtiles ad mo⸗ uenaũñ rõnem ope ⁊ lectõne.mõ aũt nõ hñt niſi vnã vti⸗ litatẽ illã.ſ.que ẽ in lectõne.vt in eis legat᷑ nõ vt obſer⸗ uentuꝛ. Ad vtilitatẽ aũt que ſolũ eſt in audiendo ſeu in legendo nõ ſeꝗtur obſeruãtia niſi cũ hoc ſit vtilitas il⸗ la qᷓ eſt in faciendo. Et h̊ eſt qð dic aug.ↄtra fauſtum. Pꝛioꝛi ꝓplo multa talia nõ tm audienda verũetiã faci⸗ enda ſeu obſeruãda pᷣcepta ſunt. tp̃s em q̊ͥ nõ tm dictis ſ etiaʒ factis ꝓphetiz ari oꝑteret ea qᷓ poſterioꝛi tꝑe fue⸗ rant reuelanda:quibo ꝑ rpᷣm atq; in xpᷣo reuelatis fiði gentiũ onera obſeruationũ nõ ſunt impolita. ꝓphie aĩ auẽtas ẽ ↄmendata. vñ remanſerũt ſolũ qᷓtuʒ ad auẽtẽ ſignandi: vt in eis poſſet hõ legẽ⸗ intelligẽ:bᷣ nõ qtum ad auẽtem obſernadi. 4 Ad ꝗqntũ dom. ꝙ impletio le⸗ gis dr vno mõ reſpectu figuraliũ.⁊ h̊ mõ ſumit᷑ imple tio ꝑ ceſſationẽ ſᷣm ꝙ dic aug. in qõe ve.⁊ no.te.qð im plet᷑ ceſſat. videlʒ qñ ei meli ſt uccedit. vñ poĩt exemplũ de ↄſtituto in aliq ptate dicẽs.ſi alicuiĩ ptate ↄſtiiuto ſucceſſoꝛ dat᷑.nunqd deſtructꝰdicet᷑:q.d.ĩmo impletio eſt: q ſuccedit melioꝛ ĩ ptate.⁊ hoc ẽ qð dic glo. ſuꝑ il⸗ lud math.v. Mõ veni ſoluere legẽ ̊ adimplè. ſupplet ꝗ figuras ceſſare docet qñ res facta eſt. Alio mõ dicitur implere. ſ. addere plene: 1 hoc mõ implet xp̃ianꝰ moꝛa:⸗ lia: vñ aug.in qõnibo noui et ve.teſta. Mon illã deſtru⸗ xit ̊ potioꝛa addidit. ſic &nõ deſtruunt᷑ legalia ga eis melioꝛa ſuccedũt: nec etiã moꝛalia:vᷣ etiã addunt᷑ poti⸗ oꝛa. ¶¶ Ad ſertũ qð obijcit. ꝙ ſub interminatõne male⸗ dictionis pᷣcipiunt᷑ ſeruari moꝛalia ⁊ cerimonialia. xx⸗ vij. Beut. et ſine termino. Deut. xxviij. doᷣm ꝙ illa pce⸗ pta qᷓ̃tum ad cerimonialia nõ ſuerunt iuſſa ſeru ari ni⸗ ſi vſq; ad aduentum veri ꝓpbete hoc eſt xpᷣi. Alioꝗn nõ fuiſſet dictum in eadem lege Deut. xviij. Pꝛophetaʒ de Fee tua ſicut me ſuſcitabit dominus ipſum audies. ubditur in perſona dei. ponam verba mea in oꝛe eius loqueturq; ad eos omĩa que pꝛecepero illi. Ex quo re⸗ linquitur ꝙ adueniente pꝛopheta xpᷣo: cedit lex moyſi eius imperio.ipſe autem eſt qui dicit Aath. xj. Lex pꝛophete vſq; ad iohanneʒ.ex auctoꝛitate ergo eius re⸗ tractant᷑ legis cerimonie. Inde eſt quod dicit apoſtolꝰ ad Gak.iij. repetens illud legis Dent. xxviij. Quicun⸗ q; er operibus legis ſub maledicto ſunt. Scriptum eſt — —— — — — — —— — — . 7 Nueſtio enim maledictus qui non ꝑmanſerit in omnibus que ſcripta ſunt in libꝛo legis: et ſubdit. Xpᷣe nos redemit xe maledicto legis:foctꝰ ꝓ nobis maledictũ. Beut.xxj Maledict om̃is ꝗ pendet in ligno.vt in gentiba bñdi⸗ ctio abꝛahe fieret in xpᷣo.vt pollicitatõeʒ ſpũs accipia⸗ mus ꝑ ſidem ſine obſeruãtia legaliũ.4: Ad ſeptimũ qð obijcit᷑. ꝙ lex in cerimonialibo ↄtinet veritateʒ;. ↄceden dum ẽ.h diſtinguendũ ꝙ dupler eſt veritas.veritas ꝓ: miſſionis.⁊ veritas exbibitõnis. In cerimonalium o obſeruãtia fuit veritas ꝓmiſſionis:et ſicẽ veritas in fi gura in gr̃a xpᷣi: qui ꝑ illa figurabat᷑ et pmittebat. Vle ritas aũt exhibitõnis ↄplet enacuando quodãmõ veri⸗ tatem ꝓmiſſionis.et hocẽ qð dr in pᷣs. Sacrificium et oblatiõeʒ no.i Qota glo.ſacrificiũ qdð d aĩialibo fiebat. 7 oblatõneʒ q̃ erat de alijs rebo:vt de ſimila et thure et oleo noluiſti.ſup.poſtqᷓ; veritas eſt exhibita: vt eniʒ ve nit res:noluit deꝰilla legalia q erant q̃ſi ba ꝓmitten⸗ tia: tãdiu eſt pmiſſoꝛ donec det vt dedit mutat cerbum nõ dicit dabo ̊ cædi.ipo q̊ veniente noluit illa q erant eifigura. vñ in natali dñi cantat᷑ miſſa de ꝓmiſſione. lurx fulgebit: nec repetit᷑ poſtea et de pmiſſionis exhibi 4 tione.ſ.puer natus ẽ:et illa repetit᷑.ecce verboꝝ muta⸗ tio: ibi enim eſt de futuro pmiſſio.bic de iam nato gꝛa tiarũactio.¶ Ed octauũ dᷣm.q; illud mandatũ iu ſtuʒ ſctm et bonuʒ intelligit de moꝛalibo pceptis ᷣm vnum modũ.⁊ ꝙ ſeqtur ler ſpũalis ẽ.de eildeʒ moꝛalibo inq⸗ tum ſunt æ lege natali.vñ aug.in li.qõnũ no.⁊ ve.teſ. Si apls legẽ ſanctã ⁊ bonã et ſpũaleʒ vocat ad Ro. vij quõ dicit lex iraʒ oꝑatur: ⁊ vb: nõ eſi lex:nec pᷣuarica⸗ tio.ad Ro.iiij. ⁊ rñdet.ꝙ legẽ factoꝝ vt erat ꝙ circũci xrent᷑ꝙ ſabbatuʒ obſeruarẽt. ꝙ diſcernerẽt eſcas ꝛc. dic iram oꝑari:eo ꝙ irato deo addita ſunt hec vt bomĩ eẽnt ꝑfidie iudeoꝝ.de tantis eĩ neceſſe ẽ vt aligd pᷣtere⸗ at. vñ apło petroacẽ.xv. Quid tẽptatis iugũ imponere ſuꝑ ceruiceʒ diſcipuloꝝ qð neq; nos neq; pr̃es nr̃i poꝛ⸗ tare potuimꝰ.2 ꝑ eʒech.xx.c. Redi eis pᷣcepta nõ bona At g ab hac lege illos tolleret ait. vbi nõ eſt lex: nec pᷣ⸗ uaricatio.q.d.legẽ iudeoꝝ ſeruãtes ncce ẽ vt pᷣuarice⸗ tis. tanta ei ſunt pcepta q̃ impleri impoſſibile ẽ. Spũa lem at legẽ ⁊ ſanctã ⁊ bonã. dixit legẽ nat᷑aleʒ:q̃ ꝓhibʒ peccare:⁊ duxr ẽ bone vite. huic adaita lex fidei ꝑfectũ hoĩem facit. Et jm hec pdicta. obiectõ nõ facit ad ppo⸗ ſitũ. Scom aliũ modum intelligit᷑ de lege moyli q lex ſpũalis ẽ:eo ꝙ ſpũalr ẽ intelligẽda.ſiẽ dic ibi glo. ⁊ tũc cuũ dr mandatũ ſctm iuſtũ et bonũ.diſtinguendũ: ga in ſtum 2 bonũ mandatũ dr̃ duobo modis.vno mõ ex na⸗ tura eiꝰqðᷣ mãdat᷑.qꝛ ſm ſe iuſtũ et bonuʒ eſt.⁊ boc mõ mãdata moꝛalia ſunt iuſta 2 bona ñ cerimoĩalia. Alio mò ex rõne ⁊ intentõe mandãtis ſolum vt ga mãdat ali qd deꝰ ꝓpter aliqð iuſiũ ⁊ bonũ eliciendũ vel ſiqndum qð tñ ſm ſe indifferẽs ẽ.quõ pᷣceptũ datũ ade de ligno ſcie boni ⁊ mali ne comedas Geñ.ij.fuit iu ſtũ 7 bonuz q; datũ hoĩ in meritũ obedientie:2⸗ pceptũ cerimoniale iuſtũ ⁊ bonũ qꝛ datum ad ſiqtõeʒ future gre xpi de qj. j. Coꝛĩ.j.Qui factꝰẽ nob iuſtificatõ ⁊ ſctificatõ:⁊ redem ptio. Pꝛimo mõ dictũ mandatũ ẽſimplłr ⁊ Fᷣm oẽ tpᷣus iuſtũ ⁊ bonũ. Scdo mõ dictũ eſt iuſtũ ⁊ bonum er cã.2 ideo ad tp̃s iuſtũ ⁊ bonũ. ꝓpt qð ceſſante cã ceſſare dʒ effectꝰ. vñ aug. in qõnibo no. et ve. te. de lege cerimoni⸗ arũ dicit.nõ fuit ab initio:hᷣ ex cã data ad tp̃s eſt vt ad⸗ ueniente ſaluatoꝛe ceſfaret lex. Membrum ſecũdum Egtur ſpaliter ingreꝛe de ſacri ficijs cir⸗ cumciſione ⁊ ſabbato nam de ſuffocato 7 ſanguine ſup queſitũ eſt. Querit g pᷣmo ſacrificijs legalibo vtrũ ſint facienda. Scðdo de circũciſione vtrum debeat ceſſare. Lercio de ſabbato ceſſando. NKAE mRNB/R e ehn zlon, .lix. Articulus prinuus D pꝛimũ ſic arguit᷑. Qam om̃e pꝛeceptũ qð eſt in lege moyſi ꝓmulgatũ et in euangelio veꝛbo xpi repetitũ ſeu ↄfirmatum: eſi ſemꝑ ſeruandũ. Sed mandatũ de ſacrificijs eſt tale: qa ĩ mu datione lepꝛoſi.viij. Math.oↄfirmat᷑ a xpᷣo cũ dixit.va: de ⁊ oſtende te ſacdotibo:⁊ offer munꝰqð pᷣcepit moy⸗ ſes:hoc eſt ſacrificiũ.ꝗᷓ eſt ſemꝑ ſeruandũ.4¶. Item oĩis xpᷣi actio noſtra eſt inſtructio:a in impletõne mandato rũ nobis ꝓpoſita in exemplũ.Si qꝗᷣ in xpᷣo ſeu ꝓ xpᷣo ob⸗ latũ eſt ſacrificium Luce.ij. ⁊ boc ipᷣe voluit.vñ d ibi. Tulerũt illũ in hierlin vt daꝛent boſtiã ſᷣm ꝙ dictũ eſt in lege.paꝛ turturũ:aut duos pullos colũbaꝝ.qᷓ ad ex⸗ emplũ erũt a noſ ſacrificia offerenda.¶ IJtem die aug. in qõnibo no.⁊ ve.te.Aſdanifeſtũ eſt deũ olocauſtis nõ delectari.h̊/p ſatiſfactõe pcti gemitu.⁊ doloꝛe coꝛdis ve mã poſſe mereri.ſacrificiũ in teſtimoniũ pct᷑i voluit. vt ſe peccatoꝛ ꝑ oblatõneʒ ſacriſicij ↄfiteret᷑ peccaſſe.Si g oblatio.ſacrificij erat ↄfeſſio peti:cũ tꝑe gre nccia ſit cõ feſſio pct̃i: non debuit ceſſare oblatio ſacrificij. ¶ Jtem oponit Marcellinꝰad aug.Cur bic deꝰꝗ 2 ve. te. deus eſſe firmat᷑:ſpꝛetis veteribo ſacrificijs delectatꝰ ẽ nouis nihil ei põt coꝛrigi niſi qð aut nõ recte factuʒ ꝓbat:vel qð recte ſemel factũ eſt mutari nullatenꝰʒ. recte em̃ fa cta mutari niſi iiuſte nõ pnt. Cont᷑. Pꝛobatũ ẽ ſup̃ ma qõne tæ ſacrificijs. ꝙ veritas ſacriſicij nõ ẽ in imo atõe pecoꝝ niſi tm̃ in ſigno ⁊ figura. Si è veritate ve⸗ niente dʒ ceſſare figura: ⁊ ſacrificiũ veniẽte xpᷣo.⁊ H ẽ qð dic yſi.ſuꝑ pᷣncipiũ Ceui. Dis boſtiaꝝ drntas xp̃i hoſtiã pᷣferebat.vñ veritate oblata:ceſſauit vmbꝛa veꝝ ſacrificiũ pᷣfigurãs.¶ Iteʒ veniẽte ꝑfectõe gr̃e dʒ ceſſa⸗ re im ꝑfectũ ſacrificiũ.Sʒ talia fuerũt ſacrificia aĩaliũ ſic ꝓbat ad heb.x. VUIm bꝛã hñs lex futuroꝝ bonoꝝ ho⸗ ſtijs q̃s offerũt nunꝙᷓ pt accedẽtes ꝑfectos facẽ:⁊ h̊ per ſinglłos ãnos alioꝗn ceſſaſſẽt offerꝛi. Jõ q; nullã ↄſciaʒ pet᷑i vltra hr̃ent cultoꝛes ſemel mdati:q̃ſi dicat. ſi ſacri ficia illa ↄferꝛẽt ſalutẽ: nõ eẽt opꝰiterari. Sic ẽ de medi camẽto qð cũ valẽs eſt ⁊ ſalutis efficax.ſemel impoſitũ introducit ſanitateʒ.Si vᷣo ſem ꝑ aponit᷑.manifeſtum indiciũ erit non ↄtuliſſe ſaluteʒ. Silr in illis ſacrificijs quia prima hoſtia nihil valebat.ideo ſecunda offereba tur. Et hec eſt intentio glo.ex quo relinquitur ꝙ tebẽt ceſſare ſicut inſufficientia ⁊ im ꝑfecta oblato do ſacrifi⸗ cio.¶ Item ſacrificiuʒ offeꝛebatur in ꝓpitiationem pec catoꝝ. Sed dicit apłs Heb. vij. & omibo manikeſtum eſt.qꝛ impoſſibile eſt ſanguinẽ byrcoꝝ aut thauroꝛum auferre peccata.ergo illa ſacrificia p peccato expiãdo non erant offerenda. 4 Yem aſſumens apoſtolꝰ auctoꝛi tatem p̃s.quam dicit in plurali in aduentu xpi. dĩc ad Heb. x. Ingrediens munduʒ dicit hoſtiam et oblatio⸗ nem noluiſli:coꝛpus autem aptaſti mihi ⁊c. dicens q; hoſtias et oblationes noluiſti. nec placita ſunt tibi:que ßm legem offeruntur ꝛc. Aufert pꝛimum ſupple ſacrifi cium et cum eo vetus teſtamentui quod per ANoy ſen datũ eſt.vt ſequens ſtatuat. hoc eſt ſicut dicit glo. Sta⸗ bile nouum ſacrificium et cum eo nouum ſacriſicium oſtendat. RKñ.dicendũ ꝙ ſicut dicit augẽ. x. de ciuit. riuxta aplm ad heb.x. Oblato ſummo? vero ſacri⸗ ficio rp̃i. cũcta ſacrificia illð figurãtia ceſſare debueꝛũt vñ dic glo. ad Heb.x. ſuꝑ illud. Coꝛpus aptaſti mibi. ODblata ſunt ſigna quia exhibita eſt veritas. 4 210 illᷣ ergo quod pꝛimo obijcit.ꝙ auẽte xp̃i videt᷑ ſacꝛiſicium appꝛobatum.dicenduʒ q; appꝛobatum eſt non vt ptꝰad⸗ uentum ſuũ faciendũ:ſed vt añ aduentũ ſuum a ceo in⸗ ſtitutum. nam poſt aduentum ſuum monſtrauit ip̃e nõ neceſſariũ eſſe offerꝛe ſacrificium legale.cum iuxta au⸗ ctoꝛitatem Oſee ꝓphete.vj.dixit.milericoꝛdiam volo⸗ nõ ſacrificium. 4¶ Ad illud ergo qð obijcit. ꝙ pꝛecepit offerꝛi. Rñdet Augꝰ. in queſtionibo noui 2 veteris te⸗ ⸗ EP’ Ach 1* N⸗ — 12 ſtamenti.qꝙ illud pꝛecepit non quia neceſſarium: ſed qꝛ erpediens ꝓpter ſcandalum iudeoꝝ vitandũ.vnð dicit dñs iudeis vt ꝙ de iilo opinabant᷑ auferret. Dicebant em̃ eu n eſſe inimicuũ traditõni iudaice:iuſſit vt lepꝛoſꝰ offerꝛet munera ſicut pᷣceptuʒ erat a moyſe Leui. xiiij. a ſubiecit in teſtimoniũ illis.hoc ẽ vt hec res teſtis eſſz ↄtra illos qꝛ ſaluatoꝛ nõ eſſet legis inimicus. factuʒ eſt itaq; ꝙ ceſſare vebuerũt:ſ̊ quia iam ſolẽt ſuꝑflua non nocere:factũ eſt vt hoc ꝓdeſſet illis ꝗ de ipo male opia brantur. Ad ſcom vo qð obijcit. ꝙ omis xpi actio nr̃a mo eſt inſtructio: ⁊ actionẽ xpᷣi apellat que facta eſt/ ꝓ rpᷣo vt oblatones boſtiaꝝ. diſtinguendũ ꝙ ſunt actõnes po Rteſtlatis vt miraculoꝝ:et hec ſunt ad inſtructioneʒ non imitandi ſeu faciendi: ß credendi. Quedà aũt actones ſunt bhumilitatis:et hoc dupłr. Qam quedã ſunt diſpẽ ſatõnis.quedã exempli ſeu imitatõnis. Actõnes diſpẽ ſatoõnis ſunt q̃s in ſe ſuſcepit xpc ad noſtram redempti onem: in his eſt inſtructio gtitudinis 2 amoꝛis.Acti ones vᷣo exempli ſunt qͥs xp̃ᷣt oꝑatus ẽ ad noſtrã infoĩa tionem. vt oꝑa caritatis ⁊ obedientie aliaꝝ virtutuʒ in quibo eſt inſtructio imitatõnis. Dicendũ g ꝙ luſce⸗ ptio actionũ legaliũ in cerimonijs in rpᷣo fuit oꝛdinata ad redemptionẽ.nõ ad imitatõeʒ. Fin qð dicit apts ad HGak.iiij. Jactũ ſub lege vt eos ꝗ ſub lege erant redime ret.glo.Factũ ſub lege dicit.qꝛ hoſtia legalis ꝓ illo ob⸗ lata eſt Luc.ij. ec miruʒz ſi oꝑa illa legis ſuſtinuit:ex quibo liberaꝛet eos ꝗ ei ſeruiliter tenebant᷑. ꝗ etiã mor⸗ tem ſuſtinuit vt ex illa alios liberaret. 4 Ad terciuz di cendũ.qꝙ quis oblatio ſacrificij eſſet ↄfeſſio pct᷑i:tamẽ ceſiciebat in duobo. vnũ eſt gꝗa nõ ꝓ quocũq; pcto erat ſacrificiũ. nde aug.in qõnibo noui⸗ ret.teſia. nunqꝙᷓ ꝓ maniteſto delicto ſacrificiũ mandauit ſed ꝓ ignoꝛa⸗ to. ꝗa etiã cũ neſcit hõ peccat.⁊ cũ ſe putat recte agere intentõne quadã delinꝗt.tale pctm dixit p ſacrificium poſſe purgari. Aliud eſt qꝗa ꝑ ſacrificiũ nõ erat ↄfeſſio niſi generis pcti. nõ em pcti circũſtantie ꝑ ſacrificium poterũt iudicari. Ideo im ꝑfecta eſt ↄfeſſio pcti ⁊ dimi⸗ nuta oblatio ſacrificij. perfecta aũt eſt ↄfeſſio expᷣſſione verbi. vnð in illa erit ꝑfectõ ſacrificij iuxta illud Oſee vlt. Reddemꝰvitulos labioꝝ noſtroꝝ.4 Ad vltimũ re ſpondet augad marcellinũ. Sic nõ opinoꝛ. cũ agricła aliud iuſſerit eſtate ꝙᷓ iuſſerit byeme.ratio mutat᷑ agri⸗ culture. 1 cum mane ſurgit ꝗ nocte geſcebat vite ↄſiliũ nõ mutauit.aliud męr adoleſcenti qᷓ puero ſolebat im poſuit. Docirina igit ↄſtans mutato pcepto nõ muta⸗ ta mutauit.nõ itaq; verũ eſt qð dĩ ſemel rectũ nullate⸗ nus eſſe mutandu. mutata quippe tꝑis cã qð recte ante factũ fuerat. ita mutaꝛi plerũq; flagitat. vt cũ ipᷣi dicãt recte nõ fieri ſi mutet᷑.ↄtra veritas clamet recte nõ fie⸗ ri niſi mutet᷑.aptũ fuit pꝛimis tꝑibo ſacrificiũ qð pꝛece pat deꝰ. nũc vo nõ ita ẽ. Aliud em pceꝑit ꝙ huic temꝑi aptũ eſſet:ꝗ multomagis ꝙᷓ hõ nouit ꝗd cuiq; tꝑi acco modate adbibeat᷑ Dicendum & alijs ſacr̃is pnunciari xpᷣm cũ venturꝰeſſet:alijs cũ veniſſet anuciari oꝑtuiſſe ſicut mõ nos idip̃m loqntes.ᷣ diuerſitas tñ re ũ etia cõ⸗ pulit oᷣba mutare. Si ꝗdẽ aliud ẽ prenũciari. aliud eſt annũciari.aliud ẽ cũ venturꝰeẽt: aliud cũ veniſſet. Articulus ſecundus Verit᷑ poſtea de circũciſione. vtrum debeat ceſſaꝛe. Ad qð ſic obijcit BGeñ.xvij. Erit pa ctum meũ in carne vra in fedꝰeternũ.pactũ aũt illud appellat circũciſionẽ. circũciſio ẽ in fedeter num: dz ſernari ineternuz: gH tpe gre. ¶/̃ YRem rõ eua⸗ cuatiõis ſignoꝝ eſt:qꝛ impleta ſunt figurata pꝑ illo.ſed ſignatũ circũciſionis nõ eſt adhuc im pletũ. ̊ circumci ſio nõ dʒ euacuori:ſᷣ obſeruari. aũt nõ ſit impletuz ſignatũ circũciſionis:ptʒ. qꝛ ſicut dĩc aug.in qõnibus no. et ve.te. ſigura future reſurꝛectõis geneꝛalis qᷓ eꝛit in octaua etate in circũciſione data eſt. vt q̃ſi renouatõ futura in circumciſione dinoſceretur.in illa aut reno⸗ uotione erit abolitio omnis coꝛruptõnis 2 pene. illud aũt ſignatũ nondũ venit.nec implenduʒ eſt niſi in fine mundi:̊ dʒ manere circũciſio vſq; ad finẽ mũdi.¶ Itẽ in tꝑe gratie dicebat aplłs ad Ro.ij. Circũciſio quideʒ paeſt ii legem obſerues. vtilis eſt cuʒ obſeruatone le⸗ gis tꝑe gre: ̊ debet manere. ¶ Item j.ioh.ij · ꝗ dicit ſe ĩ in xpᷣo manere.dz ſicut⁊ ille ambulauit ⁊ ipᷣe ambula⸗ re.et. j. Pe. ij. XPc ꝓ vobis paſſus eſt.nob relinquens exempluũ. Gꝛeg.nanq; in dialogo dicit.Redemptoꝛ nr ꝑ moꝛtale coꝛpꝰom̃e qð egit boc nobis in exemplo pre⸗ buit: vt p noſtraꝝ viriũ modulo eiꝰ veſtigia ſequẽtes.i offenſo pede oꝑis pñtis vite carpamꝰviam.b xpᷣc circũ ciſus ẽ. ᷣ et nos ad exemplũ eiꝰcircũcidi debemus. cuz ipſe hoc egeꝛit in coꝛꝑe moꝛtali.⁊ ſiẽ dĩc.quicqd ĩ moꝛ⸗ tali coꝛꝑe egit nobis in exemplo pᷣbuit.⸗ Jtem apls tẽ poꝛe gratie legit᷑ thimotheũ circũcidiſſe ack. xvj. exẽ⸗ plo rpᷣi ⁊ apłico erit circũciſio tem ꝑe gratie facienda. Contra.ad HGat.v. Si circũcidimini xpᷣc nibil ꝓde⸗ rit vobis.⁊ act.xv. ex ↄcilio apłloꝝ vbi ſuꝑ hoc moue⸗ batur queſtio: determinat᷑ ꝙ circũciſio nõ elt ſeruãda. Item querit᷑ cum rpc legat᷑ circumciſus ⁊ baptiʒatꝰ: quare non circũcidimur eiꝰexemplo ſicut baptiʒamur eius exemplo. Item cum baptiſmꝰ ſit remediũ cõtra pctm. ſaluatoꝛ aũt qui cõceptus eſt de ſpirituſcto non babuit in ſe aliquod peccatũ.ergo nec debuit ſuſcipere remedium cõtra peccatum. ergo non debuit baptiʒari nec etiam circumcidi: cum ipᷣa circũciſio in remedium inſtituta fuerit. Pñ. m auguſti. in queſtion bo no⸗ ui et vet. teſta. circumciſio vſq; ad xpᷣ̃m indulta ẽ abra⸗ bam. Abꝛabam aũt circumciſionem in ꝓmiſſo chriſto accepit.vt tamdiu circumciſio curreret: qdiu xpᷣc na⸗ ſceretur ꝓmiſſus abꝛahe qui omnes gentes iuſtificaret ꝑ fidem. Sicut fuerat iuſtificatus Abꝛaham:ita debu⸗ it circumcidi vt ipſe ꝓbaretur eſſe qui ꝓmiſſus abꝛabe eſſet. ita vt decetero circumciſio ceſſaret impleta ꝓmil⸗ ſione.baptiſinus autem non debuit ceſſare:quia feꝛma renaſcibilitatis eſt a xrp̃o cepta. non pꝛius data ? vſqʒ ad vpᷣm conſũmata.⸗ Ad pꝛunum ergo qnod obijcit᷑ · ꝙ circumciſio eſt in fedus eternum. dicenduz ꝙ fedus eternum põt intelligi q;tum ad ſignum vel qtuʒ ad reʒ ſignatam. tum ergo ad ſignum ſeu figuram non eſt cir cũciſio in fedus eternũ. ſed qtum ad rem ſignataz. vñ dicit glo. Geñ. xvij. in fedus eternũ: qa aliquid eter num ſignabat. et hoc adhuc tenet᷑ 1 obſeruatur a xpᷣia no.ſignat em̃ circumciſio aboiitionem culpe:ct hoc eſt ꝑ gratiã in pnti que datur in baptiſino. ſignat aboli tionem pene:et boc eſt ꝑ gloꝛiam in futuro ſcʒ in gene⸗ rali reſurꝛectione. Et boc eſt quod dicit augꝰ. ↄtra fau ſtum. Si queris quare non circu mcidatur carne xpᷣia⸗ nus.et ſi xpᷣe non venit legẽ ſoluere. Rñ.immo iam iõ non circũciditur rpianus.qꝗa id quod eadem circumci ſione ꝓphbetabatur iam xpc impleuit. expoliatio em̃ car nalis generatõnis que illo facto figuꝛabat᷑:iam chꝛiſti reſurꝛectõne impleta eſt: qd in noſtra reſurꝛectione fu⸗ turũ ſacramento baptiſmatis cõmendat.i Aaʒ neq; pe⸗ nitus debuit auferꝛi noue vite ſacramentum: ꝗa reſtat adbuc in nobis futura reſurꝛectio mortuoꝛum: ⁊ i me⸗ lius tamen id eſt ſuccedente baptiſmo debuit ↄmutari Ad ſecundum dicendum.ꝙ ſignatum circumciſiõis dicitur impleri dupliciter.in exemplo ſeu cauſa:⁊ in re ſeu effectu. In exemplo ſeu in cauſa. ſignatum circum⸗ ciſionis impletuʒ ẽ in reſurꝛectione xpᷣi·que eſt cauſa ⁊2 exemplum noſtre reſurꝛectionis. qn re ðo et in effectu nondum completum eſt: quia non eſt adbhuc noſtra re⸗ ſurꝛectio generalis.et ideo quia iam completum eſt in cauſa ſeu in exemplo:ſignum illud euacuandum eſt. et boc eſt quod dicit aug. ↄtra Fauſtum. ꝙ adhbuc ꝑmit⸗ titur eccleſie id eſt coꝛpoꝛi rp̃i et in manifeſtatione pꝛe⸗ ſtatur in xpᷣo capite coꝛꝑis ſaluatoꝛe. id eſt in xpᷣo me⸗ — — — — ——. — — n e n ſo⸗ 4 ſo et 4 NMneſtio * diatoꝛe dei et bominum hoie xpᷣo ihu.iam vtiq; cõple⸗ tum ẽc. qd em ꝓmittit nili vita eterna er reſurꝛectione a moꝛtuis.hoc iam ↄpletuʒ ẽ in illa carne q̃ ᷣbum factũ eſt:et qð fidelibo ꝓmittit᷑ in iudicio:iam ↄpletum eſt in exemplo.¶ Ad terciũ dõm ᷣm ꝙ dicit ibi glo. ꝙ logtur ibi apts m ſtatum legis veteris: in qͥ ſtatu pfuit circũ⸗ ciſio.ſ̊ nõ ꝓfuit ad ſalutẽ ſine ſpũali obſcruatia legis. ⁊ ideo diecit.circũciſio pdeſt ſi legẽ obſerues.ſi auteʒ pᷣ⸗ uaricatoꝛ ſis legis:circũciſio tua ppucium facta ẽ. tpe autẽ gr̃e poſtq; veritas exhibita ẽ:nõ modo nõ ꝓdeſt ſ etiã obeſt. Vñn infra ad Gat.v. dicit. Si circũcidimini xpᷣc vobis nõ ꝓderit. .¶ Ao qrtum ptʒ rñſio ex pᷣcedenti capitulo. NQã xpᷣc nõ ſuſcepit circũciſionẽ ad exempluʒ imitatõis ſ̊ ꝑ diſpenſatõeʒ ad fidẽ redemptõis. vt mõ⸗ ſtraret᷑ ille eſſe ꝗ fuerat pmiſſus abꝛahe.Vnð amb ſuꝑ illud ad Gal.inij. Factum ſub lege dic. Saluatoꝛ fieri debebat ſub lege. vt circũciſus appaꝛeat filiꝰabꝛahe cui ꝓmiſſus eꝛat.ſignum hñs eiꝰcui ꝓmiſſus fuerat.ĩ quo impleta erat circũciſio:⁊ ideo ſignum iam ceſſat.q¶ Ad gqntum dm ᷣm aug.in qõnibo no.⁊ ve.teſta. Paulus cum pᷣdicaret iam nõ optere circũcidi qᷓᷓ ĩm thimo⸗ theũ circũcidit ꝓpter ſcadalum iudeoꝝ. Abaluit eĩ reʒ ſuꝑfluã facere:ꝙ im ꝑitos ex quibo alig poſſint ſaluari ſcandalo eſſe.ſicut et ipᷣe ſaluatoꝛ iuſſit:vt lepꝛoſus of⸗ ferꝛet munera ꝓ emundatõne ſua ſicut pceptum erat a moyſe Math. viij. Et ſubiecit in teſtimonium illis. vt hec res teſtis eſſet ↄtra illos ꝙ ſaluatoꝛ non erat legis inimicus.i Av illud at᷑ qð querit᷑ quaꝛe nõ circumcidi mur exemplo xp̃i ſicut baptiʒamur:pʒ rñſio ex pᷣdictis ga licut dicit aug.in qõnibo no.et ve.teſta.⁊ amb.Cir⸗ cumciſio fuit ad ꝓbatõeʒ ꝙ ipe eſſet q ꝓmiſſus eẽt abꝛa he. ita vt tecetero circũciſio ceſſaret impleta ꝓmiſſiõe. baptiſmꝰdᷣo erat in foꝛmã imitatõnis.Vñ ſicut dic au⸗ gul. in qõnibo no.et ve. te. dignuʒ erat vt ipᷣe exẽplo eẽt futurio filijs dei.⁊ ꝗ ꝑ baptiſmnũ filios dei fieri docebat ebuit ĩ ſe hoc viſibiłr demonſtrare.¶ Ad vltimum vᷣo qð obijcit.ꝙ baptiſmꝰẽ in remediuʒ ↄtra pctm. Rñdet aug.in qõnibo no.et ve.te. Maptiʒ atꝰeſt ſaluatoꝛ:ñ vti qᷓ ꝓgter pctm:ſed ꝗpter iuſticiã ↄplendã hois cãm in ſe ſuſciptens:et ꝑ regeneratõeʒ filios dei fieri docens ba⸗ ptiʒari debuit: vt in ſe hboc onderet ratuʒ.facile eĩ ꝓbat᷑ qð dr ſi videatur fieri a magiſtro. Articnlus tercius Oſtea querit᷑ de ceſſatione ſabbati. Ad qð arguüt ex oucte Exo. xxxj. Cuſtodiant filij iſrł.⁊ ſubdit pactũ eſt ſempiternũ inter me 2 filios iſrael ſignũq; ꝑpetuũ.ſ̊ ſi pactum eſt ſempiter⸗ num: ſempiterne manet illud qð pepigit deus cũ filijs iſrael.ſ̊ nõ pepigit niſi obſernantiã ſabbati: obſeruã tia ſabbati ſempiterna ẽ. ¶ Item ſi eſt ſignũ ꝓpetuum: ꝑpetuo ſignat.⁊x ſi ꝑpetuo ſignat ꝑpetuo eſt:g cuſtodia ſabbati ꝑpetua erit.¶: Itez leui. xxj.d de ſabbato. Dẽ opꝰſeruile nõ facietis in eo.legitimũ ſempiternũ erit.qᷓ lex ſabbati lex ſempiterna ẽ. ſpſ⸗ eruanda.4 Itẽ eʒec. xx. Sabbata mea dedi eis vt eẽt ſ ignũ inter me eos.2 ſcirent quia ego dñs ſanctificans eos. Item ibidez ſe⸗ quit. Sabbata mea ſanctificate vt ſit ſignũ inter me et vos:vt ſciatis qa ego dñs de veſter. Ex hoc arguunt. ſi aliqꝗd eſt ſignũ alicuiꝰſignati habentis ſemꝑ eandeʒ ne⸗ ceſſitatẽ et vtilitatem vt ſignetur: huius ſi igni euacuatõ nunqꝙ erit vtilis ſed damnoſa:ſed ſignatio ſabbati ẽ ta⸗ lis.ſignat enim ſicut dicit ꝓpheta Eʒechiel apud intel⸗ lectum.vt ſciatur ꝙ dominus ipſe ſit deus.hoc autẽ ſci re ſemper et ꝑpetuo eſt vtile et neceſſarium: ergo euacu atio ſabbati nunẽꝙ erit vtilis:ſemꝑ igitur eſt ſeruandũ Item quod magis et amplius in lege diuinoꝛum pꝛe ptoꝛum ſeruandum pꝛecipitur: erit amplius obſeruan dum. Sed tale eſt pꝛeceptum de ſabbato. Mam et ante legem pꝛeceptum eſt.Exoð.xvj.ex in lege pꝛeceptoꝛum moꝛalium. Exodl. xx. et in lege pꝛceptoꝛum iudicialiuʒ Exoð.xxiij. Ser diebus opꝑaberis et ſeptima die ceſſa⸗ bis. YIem in lege pꝛeceptoꝛum figuralium. Exo.xxxj. Videte vt ſabbatum meum cuſtodiatis quia ſignum ẽ Item in repetitione legis poſt ↄfractõnem rabulaꝛum Exodi.xxxv. Sex diebus facietis opus: ſeptimus erit vobis ſanctus. Item in lege Leuit.xir. Sabbata mea cuſtodite et.xxiij.dies ſeptimus quia ſabbati requies ẽ vocabitur ſanctus. Item in lege numeroꝛum. pꝛeuari⸗ cutoꝛ ſabbati punitur moꝛte. Au me. xv. vbi legit᷑ quo⸗ modo colligens ligna in ſabbato punitur moꝛte. Item in lege Deutro. repetitur deutro. v. Item in ꝓphetia il lud pꝛe ceteris expꝛimitur obſeruandũ Eze. xx. In pꝛe ceptis meis ambulate:et iudicia mea cuſiodite:et ſab⸗ bata mea ſanctificate.Ex his igitur arguunt:ſi nulluʒ pꝛeceptis diuine legis inuenit᷑ cum tanta frequẽtia repetitum. nec cuʒ tanta diſtrictione et auctoꝛitate mã datum:nullum pᷣceptum legis amplius ꝙᷓ; ſabbatuʒ eſt cuſiodiendum. Si ergo pᷣcepta moꝛalia ſemꝑ ſunt pᷣuã da ⁊ iſtuꝗ ſimiliter: cum etiam inter moꝛalia numeret᷑ et maioꝛi auctoꝛitate obſeruandũ inbeatur. ¶¶ Item ſal uatoꝛ cum iudeis de ſabbato diſputans. MMath. xij. nõ dirit ſabbatum tꝑe gratie nõ eſſe ſeruandum. ſed ꝙ ne ceſſitate poſſit ſine offenſa violari.Cũ qᷓ nõ retractetur a xpᷣo:ſemꝑ erit ſeruandum.¶ Item querit᷑ cum ilud quod eſt inſtitutuʒ diuina auctoritate non poſſit muta ri niſi diuina auctoꝛitate. Qua auctoꝛitate diuĩa eua⸗ cuata ſunt ⁊ ſacrificia ⁊ circumciſio ⁊ ſabbata.⁊ alia ĩ obſeruantijs legalium immundiciarum. Si ergo diui⸗ na auctoꝛitate non ſunt interdicta:ſemper erunt ſeruã da.Queritur ꝗ̊ in quo loco euangelij iſta ſunt retracta ta.¶ Item tpe gratie obſeruatur tempus paſce:et tem⸗ pus pẽthecoſtes:ſed iſte erãt ſolẽnitates legales. Exo. xxiij.⁊ Leui.xxiij.ᷓ pari ratõne et alie ſolennitates le⸗ gales.ꝗ̊ z ſabbatuʒ et ſcenophegia ⁊ alia.maxime cum ſint vacatõis gr̃a q eſt ad xeũ inſtituta. Cont᷑.iiij.ad Gatł.Cũ cognouẽitis deũ quõ ↄuertimĩ ad infima ele⸗ menta mdði:⁊ ſubdit.dies obſeruatis ⁊ menſes tꝑa 2 annos.timeo ne foꝛte ſine cã laboꝛauerim in vob Glo. Zan obſeruatis dies iudaici ritus vt ſabbata zc. ſſᷣ dit.ſenſes obſeruatis vt neomenias tꝑa putantes ĩ⸗ plere diuinum pꝛeceptum Exo.xxiij. Tribus vicibus anni mihi feſta celebꝛabitis:⁊ annos vt ſeptimũ annũ ⁊ ꝗqnquageſimum.eui.xxv.ex quo relinquitur.qꝙ ſab bata nec cetera legis feſta ſunt obſeruanda. FKñ. in ſabbato duo fuerunt ſcʒ determinatõ diei talis ſeptime et hec fuit figuralis.⁊ figura rei qua adueniente debu⸗ it ceſſare ſabbatuʒ. fuit enim figura quietis noſtre quã habemus in pꝛeſenti ꝑ gratiam xp̃i.⁊ per gloꝛiam ĩ fu turo.et ita non debuit obſeruari q́;dtum ad determina⸗ tionem diei ſeptime. Item in ſabbato fuit ſanctificatõ et qtum ad hoc fuit moꝛale.et adhuc obſeruatur vt oñ ſum eſt ſup qõne de tercio pꝛecepto decalogi. ¶MDemen⸗ to ꝙ diem ſabbati ſanctifices et hoc eſt qʒð dicit aug. cõ tra fauſtũ.cum queris.ſabbati ociũ quare non obſer⸗ uat xp̃ᷣianꝰ: Rñ.ĩmo id ꝓpterea nõ obſeruat xpᷣianus: quia qð ea figura pᷣfigurabat᷑.iam xpᷣe impleuit.ĩ illo quippe habemus ſabbatuʒ qui dixit Math. xj. Aenite ad oẽs ꝗ laboꝛatis et onerati eſtis. Vñ nõ ꝙ i ſabbato figurabatur quies ꝑ gratiã in xpᷣo:et quies eterna cu⸗ ius ſpes nobis reuelata eſt.et iðᷣo non manet niſi ad le gendum ſolum et non ad obſeruandum. Et hoc eſt qð dicit Auguſti.in eodem libꝛo.Ceſſationem ſabbatoꝛũ iam quidem ſuꝑuacuam ducimus ad obſeruãdum:ex quo ſpes reuelata eſt noſtre quietis eterne.non tamen ad legendũ et intelligendũ.¶ Ad pꝛimum ergo ⁊ ſcom dicendũ.ꝙ in ſcriptura eternum ſeu ſempiteꝛnum acci pitur multipliciter: ꝗpꝛie. coĩter. m quid.ꝑ accidẽs. methaphoꝛice.pꝛoprie tribus modis.minus ꝓpꝛie.ma gis ꝓpꝛie.et ꝓprijſſime. Pꝛoprijſſime igitur cuius non eſt pꝛincipium nec finis durationis et ſtabilitatis.2 H modo dicit᷑ deus eternus tm̃.⁊ in hoc ſenſu dicit᷑ dañ. vij. Ptas eius ptas eterna.et.xviij. Ecci. Qui vinit in⸗ eternũ creauit omia ſimul. Minꝰ ꝗꝓpꝛie qð habet pꝛin/ cipiũ ſed non finẽ duratione: ꝙᷓuis ſinẽ habeat quodã⸗ modo in ſtabilitate.qa mutat᷑.quõ dicit pena eterna. xxv.math. Ite maledicti in ignẽ eternũ. ¶NDagis ꝓprie qʒd habet pꝛincipiũ ſed non finẽ in duratõne vel ſtabili tate.quõ dicit᷑ vita eterna. Johᷣ.xvij. Hec eſt vita etna vt ↄgnoſcam te deũ.¶ Coĩter vᷣo extenſo vocabulo acci, pitur eternũ.vt dicat᷑ eternũ cuiꝰfinis nõ ↄſtituit᷑ ĩ bu⸗ mana acceptõne.Et hoc tripłr. pꝛimo dicit᷑ eternũ cu/ ius finis nõ ↄſtituit᷑ in ↄgnitõne.Deut.xxix. Abſcõdi/ ta a dno do noſtro manifeſta ſunt nobis et filijs vris vſq; ineternũ. Scðo modo cuiꝰfinis nõ ↄſtituit᷑ in affe ctione.ſᷣm quẽ modũ.iij. Reg.j.dixit berſabe ad Da: nid. Uiuat oñs meus rex ineternum. Tercio mõ cuiꝰ finis nõ ↄſtituit᷑ in recoꝛdatõne.iiij. Yoſ. de lapidibus extractis ex alueo ioꝛdanis. Idcirco poſiti ſunt iſti la⸗ pides in monumentü filijs iſrael ſcneterunz 1o cundũ qꝗd vo accipit᷑ eternuʒ vt dicat᷑ eternum cuius fi nis non determinat᷑ in duratione. Et hoc tripłr: dicit᷑ em̃ eternum ↄditione.pᷣs. Thꝛonus ei ſicut ſol in con ſpectu meo.et ſicut luna ꝑfecta ineternum.dicit᷑ de da⸗ uid.cui non determinat᷑ finis regni in ſucceſſoꝛibo Da⸗ uid ſi ſeruaſſent mandata dei.Dicit᷑ etiã eteꝛnuʒ iure. Joſue.xiiij. Yurauit moyſes caleph terꝛam quam cal⸗ cauerit pes tuus erit poſſeſſio tua ⁊ filioꝝ tuoꝛũ ineter num:quia non determinabat᷑ finis in iure poſſidendi. Item dicit᷑ eternum ſigtione quõ dicit᷑ de ſabbato.xx⸗ xj.Exo. Pactũ eſt ſempiternuʒ ſignumq; ꝑpetuum.et HGeñ.xvij dicit᷑ de circũciſione ad abꝛaba. Statuã pa⸗ ctum meum inter me et te federe ſempiterno.glo.quia figurabat eternum. ¶¶¶ Iem eternum ꝑ accidens dicit᷑ quod ꝑ aliud nominat᷑ eternũ.⁊ ꝑ hoc tripłr. Ratõe. Fm qð dicit᷑ tempus eternũ.qꝛ ratio temꝑis in diuina diſpoſitõne eterna eſt. Maruc.iij. Prepaꝛauit terꝛã in tem ꝑe eterno. Pꝛomiſſione.ſᷣm quẽ modũ dicitur pa⸗ etum eternũ in quo eſt ſpõſio boni eterni.ij. Reg.xxiij. dicit dauid.nec tanta eſt domꝰmea apud deũ vt pactuʒ eternũ iniret mecum firmũ in om̃ibus ⁊c̃. Ouctõne.et ſᷣm hoc ſacr̃m circũciſionis ꝓ ſtatu ſuo ducebat᷑ in fe⸗ dus eternũ. VUnde geñ.xvij. Erit pactum meũ in caꝛne vr̃a in fedus eternũ.glo.quoniã ad eternitatem ducit. 4 Item methaphoꝛice dicit᷑ eternum tripliciter. Stabi litate.pᷣs. Qui ↄfidunt in dño ſicut mons ſyon nõ cõ. ineternũ ꝗ habi.in bie. Diuturnitate.⁊ ſic qð eſt diu⸗ turne ꝑmanẽtie dicit᷑ eternũ.xxxiij. Deut.de pomis col lium eternoꝝ. Inuiolabilitate.⁊ ſic illud qð nõ eſt fas violare diccketerni. Ero. rxij. Euſtodi ver bũ iſtud le⸗ gitimü tibi filijs tuis vſq; ineternũ. Per hanc diſtin ctionẽ patet rñſio ad pꝛimũ:quia ſabbatũ dicit᷑ pactuʒ ſempiternũ figuratione:quia ſcʒ figurabat eternã qui⸗ etem vt dictũ eſt.vñ ad determinationẽ ſubdit quod ſi⸗ gnum eſt ꝑpetuum.¶ Ad ſecundũ vᷣo quod obijcit.qꝛ ſi ſignum ꝑpetuũ eſt.ꝑpetuo erit obſeruandum. Rñ.eſt. quia ſabbatuʒz dicit᷑ ſignum ꝑpetunm. vel rõne ꝑpetui ſignati quod eſt quies eterna:vel rõne ꝑpetui ſigni qð eſt duobo modis.Eſt em̃ ſignum in facto ⁊ ſignũ ĩ ver⸗ bo:ſignum in verbo eſt ad audituʒ:in facto ad aſpectũ Item ſignum in ope: ſignũ in lectione.dðm ̊ ꝙ ſabba tum ꝑpetuum ſignũ eſt nõ in obſeruantia oꝑis: ſed ra⸗ tione verbi ſeu lectõnis. ñ aug.ↄtra fauſtum. vacati onem iam ſuꝑpuacuam ducimꝰad obſeruandum exrquo reuelata eſt ſpes nr̃e quietis eterne: nõ tñ ad legenduʒ 41 Ad terciũ quod obijcit.ꝙ dicit᷑ legitimũ ſempiternũ dðm ꝙ ſempiternũ accipit᷑ methaphoꝛice ꝓ inuiolabi⸗ li.Legitimũ ̊ ſempiternũ dicit᷑ inniolabile mandatnʒ qð nõ licebat pᷣtermitti tꝑe legis.¶ Ad quartũ dicẽdũ ſigni vtilitas manet.Qotandũ tñ ſᷣm biero.ſuꝑ illð ⸗ ad Gal.iij. Ex oꝑibus legis ſpiritum accepiſtis an er auditu fidei. Oiꝑtita ſunt oꝑa legis. nam ꝑtim in ſac⸗ mentis:ꝑtim in moꝛibo accipiunt᷑. Ad ſacrᷣa ꝑtinẽt cir cũciſio.ſabbatũ. noemenie.ſacrificia huiꝰobſeruantie. Ad moꝛes aũt nõ occides:nõ mechaberis. Scðm boc ergo dom. ꝙ in moꝛibo vtilitas eſt in cuſtodiẽdo. In ſa cramentis vo vtilitas eſt in intelligẽdo: q; ſicut dĩc hie⸗ roni.ſi nõ intelligant᷑ ⁊ ſi obſeruent᷑:in illis ſola ſerui⸗ tus eſt. qualis erat in ꝓpło iudeoꝛuʒ quo ad rudes. Si vo obſeruent᷑ intelligant᷑. ꝓſunt ſi tempoꝛi ↄgꝛuunt. ſicut a moyſe ⁊ ꝓphᷣis obſeruata ſunt.Si vo intelligan tur ⁊ nõ obſeruant᷑.ſiłr ꝓſunt ſi tempoꝛi nõ ↄgꝛuunt:et tũc vtilitas illoꝝ eſt in ↄtemplatone non in executõne. Mon ↄgꝛuit aũt obſeruantia tꝑi gratie.ꝗa cũ cã ꝓmil⸗ ſionis xp̃i inſtituta ſint.ſi ſeruarent᷑:viderẽt᷑ adbuc ꝓ⸗ mittere. Ceſſaꝛe debent ſicut dicit bẽs augꝰ. qᷓtuʒ ad obſeruantiã vt appaꝛeãt ſigna iam futuri xp̃i fuiſſe. vti litas vᷣo ↄtemplatõnis ſemꝑ eadẽ eſt.¶ Ad ꝗntum dicẽ dum.ꝙ pᷣceptuʒ de ſabbato ita frequenter in lege diui⸗ na iteratũ eſt: hoc nõ eſt rõne l̃alis obſeruantie mãda ti: rõne cãe mandati. Cauſa aũt ſabbati ſic̃ dĩc iohᷣ. dam̃. fuit vacatio qᷓ eſt ad deum: vt ille carnalis ꝓyls et terꝛenis cupiditatibo implicatus: ꝑticulam vite tribue ret vacatõni? veneratõni diuĩe. Quia vo ille ꝓpłs du⸗ re ceruicis difficillimꝰerat vt abſtraberet᷑ a terꝛenis et ↄuerteꝛet᷑ ad celeſtia diuĩa:inde eſt ꝙ determinata di es vacatõnis.ſ.ſeptima repetebat᷑ eis frequẽter in iuſ⸗ ſione:et tranſgꝗꝛeſſio puniebat᷑ cũ magna diſtrictõne et ſeueritate. Spũali vᷣo ꝓplło tꝑe gꝛatie totũ tempus vite indicit᷑ veneratõni diuine.⁊ ideo determinato tꝑis va⸗ catõnis ⁊ venerationis diuine vt ſabbatũ euacuari de⸗ buit tꝑe gratie.feſtiui ᷣo dies vt dominica a rpianis ſeꝛ uantur ſicut dictuʒ eſt ſupᷣ qõne de pᷣcepto ſabbati alia rõne.¶ Ad aliud ddᷣm.ꝙ obſeruantiã ſi. abba ti FFaleʒ re tractauit ſaluatoꝛ ſᷣm qð dicit aug in qõnibo no.⁊ ve. teſta. Saluatoꝛ ſabbatis oꝑans. Johaix.⁊ infirmos ſabbatis lectũ poꝛtaꝛe p̃cipiens. Johᷣ.v. Scom ſenſum iudeoꝝ ſabbatũ ſoluebat.qꝛ iam ſabbati tpᷣs ceſſabat. 4Ad aliud dom. ꝙ obſeruatio ĩmundicia ꝝ tum ad tactũ:retractata eſt a xrp̃o qñ tetigit leproſuʒ. Aſath. viij. ⁊ qñ tetigit moꝛtuũ. Math. ix. Obſeruantia vo i⸗ mũdiciaꝝ qᷓtuʒ ad guſtũ retractata eſt. Math. xv. qñ dixit nõ qð intrat os coinqnat boĩem ⁊c. Item obſeꝛ⸗ uantia ſacrificioꝝ retractata eſt a rp̃o. ¶Math. ix. cum dirit miſcdiaʒ volo ⁊ nõ ſacrificiũ.⁊ Joh.iiij. venit ho⸗ ra ? nũc eſt. Qñ veri odoꝛatoꝛee adoꝛabũt in ſpũ et ve⸗ ritate. ⁊ ibideʒ. Venit hoꝛa qᷓ neqʒ bieroſolimis adoꝛa bitis patrẽ.in qͥ retractat ritũ cerimoniaꝝ cult?tem pli Item retractatõ circũciſionis ẽ in inſtitutõe baptiſmi. 7 pꝛimo qͥ ad neceſſitateʒ ioh.iij. niſi q8 renatꝰfu erit ex aq̃ et ſpũſcto.nõ intrabit in regnum celoꝝ. Scðo q ad vtilitateʒ. AMNQDar̃. vlt. Qui creddierit ⁊ baptiʒat fuerit ſaluoerit. Ad vltimũ qð querit᷑ de obſeruantia paſce pẽthecoſtes.dõᷣm ꝙ nõ obſeruant᷑ ea rõne q ſerua bã tur ĩ lege. In lege em ſeruabant᷑ in figurã futuri. nunc dᷣo ſeruant᷑ in remẽoꝛationẽ ⁊ repñtationeʒ pᷣteriti.pa⸗ ſca in memoꝛiã dominice reſurꝛectõis.penthecoſtes in memoꝛiam ſpũſſancti miſſionis. Membꝛum tercium Onſequẽter q̃rit᷑ vtrũ obſeruãtia legali⸗ um fuerit indifferẽs tꝑe gre. eſt qreꝛe ð tꝑe ceſſatõis legaliũ. Ad qð obijciẽ Ro. vij. Si moꝛtuꝰfuerit vir vroꝛis liberata?ẽ a lege viri.⁊ intẽdit apłs oñdere ꝑ illud exẽplũ ꝙ' tẽꝑe gre ſumꝰliberi a tentõe legis qᷓtuʒ ad legalia. Ex qͥ aꝛ⸗ uit᷑:ſi obſeruãtia legaliũ añ legiſlatõz erat indiffeꝛẽs 5 poſiꝙᷓ data ẽ lex facta eſt debita: ſoluto legis debito erit indifferẽs. pñt legalia ſic̃ circũciſio ⁊ cetera obb⸗ uaꝛi ſine pcto tꝑe gre.¶ Iteʒ paulꝰpꝰpaſſionẽ xp̃i ⁊ eti⸗ nt. dan tet he, ſil⸗ , et di ⸗ et 02 an aſcenſioneʒ obſernauit circũciſioneʒ. xvj. ack. aſſu⸗ mens thimotheũ cireũcidit eum ꝓpter iudeos ꝗ erant in illis locis. ̊ conſtat ꝙ nõ circucidiſſʒ ſi illicitũ eẽt. Itez dicit augꝰ. in queſtionibo no.⁊ ve.teſta. ꝙ cir⸗ cũcidendo thimotheũ:maluit reʒ ſuꝑfluã facere iᷓ in⸗ firmis credentibo ſcãdalo eſſe. circũcidere poſt aſcẽ⸗ ſioneʒ dñi indifferens eſt.i ec eſt ʒ veritateʒ vite: cuʒ ꝗꝓpter ſcandalũ vitanduʒ nõ ſit ↄtra veritatẽ vite aliqd ſaciendũ.il Iteʒ act.xviij.cõnitit᷑ ꝙ ideʒ paulus ſᷣm ri tum naʒareoꝝ in theucris caput totonderat. Itẽ act᷑. xxrj. in hierłm ↄſilio Jacobi purificatus m legeʒ ⁊ tẽ plum intranit ? hoſtiam obtulit. Ex quibo relinquit᷑. ꝓ obſeruantia legalium indiffeꝛens eſt temꝑe gratie. Cont᷑.ad Gał.iiij.dicit apłus.cũ cognoueritis deũ qũo ↄuertimini iteꝝ ad infima ⁊ egena elemẽta ꝗbus tenuo fᷣuire vultis. Glo. Hieꝛo.ideo hoc dicit.quia le gis obſeruantia cui tediti tũc erãt: erat peccatũ pene par ᷣuituti ydoloꝝ cui añ ↄuerſioneʒ pᷣuierũt. venno aũñt dicit vt oñdat ꝙ non diſtat modo lex poſt xpᷣm ab antiqua ydolatria.¶ Iez ad Gat.ij. cum petrus ve⸗ niſſet antiochiam in facie ei reſtiti qꝛ rephenſibil erat. prius.n.qᷓ; venirent quidazʒ a Jacobo cuʒ gentibo ede⸗ bat.cum aũt veniſſent ſotrahebat ſe ab illis timẽs eos qui erant ex circũciſione. repᷣhẽſibilis erat petrus ex diſcretiõe ciboꝝ ſᷣm legeʒ ciboꝝ quã fecit venientibus iudeis: ſ̊ nõ eſ⸗ rep̃ᷣheſi bilitas niſi ex culpa.culpa igit᷑ erat petro diſcernere cibos ſᷣm legeʒ.¶¶ Item ibidem dicit. Cũ vidiſſeʒ petrum nõ recte ambulantẽ ad veri⸗ tateʒ euangelij: dixi ei coꝛam omnibo. ſi tu iudeus cuz ſis gentiliter viuis ⁊ nõ iudaice: qũo cogis gentes iu⸗ daiʒzare? ↄtra veritateʒ euangelij eſt iudaiʒ atio: boc eſt obſeruantia legaliũ poſt paſſionẽ xp̃ᷣi.¶ Iteẽ ad Ga la.v. Si circũcidimini xpᷣs nihil ꝓderit vobis.4l Si dicat᷑ ̃m ꝙ dicit augꝰ.in epła ad Hiero.ꝙ petrus nõ errauit in eo ꝙ eos qui ex iudeis crediderũt putaueꝛit legeʒ eẽ ſeruandã: ſ̃3ͤ in eo a recta linea deuiauit gen tes coegerit iudaiʒare nõ docentis imꝑio:ſᷣ̊ ↄuerſatois exemplo.vnde ſm hoc his qui erant de iudeis erãt in differentia legalia.his vo qui erant ex gentibo erãt no xia.Et ideo paulus circũcidit tbhimotheuʒ qui erat de matre iudea Act.xvj.nõ circũcidit aũt Titũ qui erat gentili Bal. ij. ᷓm hoc etiam eſt petrus iuſte repᷣhẽ⸗ ſus: quia dabat exem plũ credentibo de gentib iudai⸗ ʒandi. 4 Contra obijcit Hiero.multipłr ĩ epla ad au⸗ guſti. Primo ſic. Si poſt euangeliũ bñ facit ꝗ legalia ſeruat.in cherinti ⁊ ebyõis hereſim dilabimur:ꝗq vt᷑ h ſolũ a patribo anathematizati ſunt:qꝛ legie cerimo⸗ nias rpᷣi euangelio miſcuerũt.¶ Itẽ ideʒ Hiero.dicit cerimonias nõ eſſe ꝑnicioſas his qui eas velint ſicut a parentibo accepꝑint cuſtodire. Ego aũt ecõtrario ꝓ⸗ nuncio omnibo eẽ moꝛtiferas ſeu ex iudeis ſeu ex genti bus.finis xpᷣs ad iuſticiã om̃i credẽti ad Ro. x. ¶ IJteʒ ideʒ Hiero.hiere.xxxj.Conſummabo teſtamentũ no⸗ uũ ſuꝑ domuʒ iſrael.nõ dicit populo gentiũ ſ indeis. vt non in vetuſtate littere ſeruiãt ſ̊D in nouitate ſpiritꝰ ad Ro.vij. ¶ Iẽ ommbo dicit MDath. xj. Lex 7 Phe⸗ te vſqʒ ad iohãnẽ. veniente xpo obſeꝛuantia legaliũ retractat᷑.¶. Itez ſi legalia ſaluteʒ nõ afferũt poſt paſ⸗ ſionẽ xp̃i:cur obſeruant᷑.ſi antẽ obſeruanda ſunt vtiqʒ ſalutẽ afferunt.nõ.n. obſeruaren?᷑ miſi afferꝛent ſalutez neq; indrñtia ſunt inter bonũ 2 malũ ſicut phi diſpu⸗ tant.bonũ eſt ↄtinentia:malũ eſt luxuria.inter vtrũqʒ indifferens ambulare 2 digerẽ. obuaꝛe aũt cerimoĩas nõ põt eẽ indifferens: ͥ aut malũ ẽ aut bonuʒ. tu dicis bonũ.ego aſſero malũ:nõ ſolũ bis qui ex gentibo: ſ er his qui ex ꝓplo iudaico crediderũt. 4Iteʒz idẽ Hiero. O beate paule qui in petro repᷣhendis ſimulatiõeʒ q̃ꝛe ſe ſubtraxiſſet a gentibo ꝓpter metum iudeoꝝ: cur thi⸗ motheũ ↄtra ſniaʒ tuam circũcidere cogeris? Reſpon debis mihi ꝓpter iudeos ꝗ in illis locis erant. qui igẽ lix. tibi ignoſcis in circũciſione diſcipuli veniẽtis ex genti hucgnoſee petro pᷣdeceſſoꝛi tuo ꝙ aliq fecerit pter metũ fideliũ iudeoꝝ.¶l Iteʒ idem Hiero. Didicimꝰ ꝓpter metũ iudeoꝝ petrus Galł.ij.⁊ paulus act.xvj.2 rxj. equaliter finxerũt legis precepta Puare: qua igit fronte:qua audacia põt id paulus in altero reprebedẽ qð ipſe ↄmiſit? ¶ Item idem Hiero.dicit. Auguſtine paulus ſimulauit ſe iudeũ vt illos lucrifaceret.cur nõ etiaʒ ſacrificauit cum gentibo:quia ⁊ his qui ſine lege tanꝙᷓ ſine lege eẽt factus eſi:vt eos q; lucrifaceret: niſi quia id fecit vt natura iudeus vñ defendis paulum nõ ꝙ ſimulauerit erroꝛeʒ iudeoꝝ:ſ̊ ꝙ fuerit vere in erroẽ noua clementia apoſioli: dum iudeos xp̃ianos vult fa cere:ipſe iudeus factus eſt.ij Lon.n. poterat luxuꝛioſos ad frugalitateʒ reducere niſi ſe luxurioſuʒ ꝓbaſſet.qð eſt incõueniens. ¶. Si vᷣo dicat ſicut dicit Hiero.ſuꝑ illud ad gał. v. Si circũcidimini xp̃s vobis nihil ꝓde rit.ꝙ legalia poſt xp̃i paſſioneʒ ſunt moꝛtifera niſi dilſ⸗ penſatoꝛie cuſtodiant᷑.⁊ vterqʒ ⁊ petrus ⁊ paulꝰ ſen⸗ tit legeʒ non eẽ tenendã. ⁊ quia in omni gente quicũq; timet deuʒ 1 oꝑatur iuſticiam acceptus eſt illi Act. x. vterqʒ vᷣo cauta ſimulatõe diſpenſat.petrus ſubtracti⸗ onem:paulus reprehenſioneʒ ad gał.ij.paulus in pe⸗ tro hoc reprehendere nõ potuit qð ipſe fecit:nec argu ere ſimulatõeʒ cuiꝰ ⁊ ipſe reus erat. Fuit g reprehẽſio non vera ſ̊ diſpenſatoꝛia. Contra obijcit Aug. in epla ad Hiero. Si ita eſt ꝙ petrus non fuit reprehẽſi⸗ bilis nec pauli reprehenſio vera: mẽtitus eſt paulus. Si.n. hoc fecit petrus qdð facere debuit: menti᷑ paulꝰ qui dicit ꝙ eum viderit nõ recte ambulantẽ ad verita⸗ tẽ euangelij. Quiſꝗs.n.facit qdð facere debʒ recte vtiq; facit.⁊ iõ de illo falſum dicit qui dicit nõ rectuʒ feciſſe qð nouit eum facere debuiſſe.ſi aũt verum ſcripſit pan lus:verũ eſt petrum non recte ambulaſſe ad euangelij veritateʒ. 4 Ytez dicit augꝰ. Si ad ſcripturas ſanctas admiſſa ſuerint officioſa mendacia:quid in eis rema⸗ nebit auẽtas.Cum.n.ↄtra ſenſuzʒ lectoꝛis aliquid oc⸗ currerit officioſum mendaciũ reputabit᷑ſed illud ſeꝗt ſi dicat᷑ petrus non vere reprehenſibilis fuiſſe. cũ pau lus ſcribat ipſuʒ ñ recte ambulaſſe.⁊ ꝙ reſtitit ei quia repᷣhenſibilis erat.¶¶ Iteʒ ideʒ ad eundeʒ. ꝙ obijcis ñ eſſe mediũ inter bonũ ⁊ malũ:⁊ ꝙ legis cerimoĩas ob⸗ Fuare nõ põt eẽ indifferens:cur nõ dicã pᷣcepta illa ve⸗ terũ ſacramentoꝝ nec bona:qꝛ nõ eis iuſtificamuꝛ.vm bre.n.ſunt prenuciantes gratiã qua iuſlificamur.nec tñ mala: qꝛ diuinitus precepta ſunt temꝑibo ꝑſoniſqʒ gruentia.cum me adiuuet ꝗphetica ſnia qua diẽ̃ deꝰ ſe illi populo dediſſe p̃cepta non bona.nõ dicit mala: vt monſtret indifferentia. 4 Iteʒ idem ad eundem. qðᷣ obijcis ꝙ ler 2 ꝓphete vſq; ad Johem ⁊c. hmõi nõ pꝛo⸗ bat qð dicis.i Jon.n.orbitroꝛ ipᷣm dñm fallacit᷑ a pa⸗ rentibo circũciſum Luẽ.ij.nec eũ dixiſſe fallacit lepro⸗ ſo Math. viij. Vade ⁊ oñde te ſacerdotibo:⁊ offer pro te ſacriſiciũ.ꝗ̊ ſicut veracit fuit xpᷣs circũciſus ⁊ vera⸗ citer ex pᷣcepto dñi obtu it lepꝛoſus ſacrificium legis: vere fuerũt legalia obuata ab aptis.. Itez idem ad eundeʒ.ſicut libera voce ꝓnuncias cerimonias moꝛti feras tam his qui ex iudeis ꝙᷓ; his ꝗ ex gentibo:ita pꝛo temꝑe h̊ vocẽ tuã oĩno affirmo ⁊ addo.quicũq; eas ſer uauerit nõ ſolũ veracit: pᷣ etiã ſimulate eũ in baꝛatruʒ dyaboli deuolutũ.ſed ſicut ſimulatõʒ aploꝝ ab huius tꝑis rõne ſecernis:ita ego pauli veracẽ ↄuerſatõeʒ ab buiꝰtꝑis.qᷓ;uis non ſimulata cerimoniaꝝ obſᷣuatione ſecerno:qm tunc fuit appꝛobanda nũc deteſtãda.4. Itẽ ideʒ ad eundeʒ. Sacramẽta iudeoꝝ ñ ſic fuerũt ab ob⸗ ſeruantia auferenda vt tanq teteſtanda ſilia ydola⸗ trie viderent᷑.ᷣ ſi a ↄſuetudine iudeoꝝ quibo auẽte di⸗ uina erant impoſita ſtatim poſt paſſioneʒ ſicut moꝛti⸗ fera tollerent᷑: viderent᷑ fuiſſe deteſtanda ⁊ damnãda. NMon igit᷑ ſiatim auferri debuerunt a ↄſuetudine iude⸗ oꝛuʒ. qð videt᷑ erpreſſe ex ↄſilio apłoꝝ in verbis beati Jacobi ad paulũ Act.xxj.¶lj Iteʒz ideʒ ad eũdeʒ. Fate⸗ oꝛ in h̊ ꝙ epla mea ↄtinet videlʒ ſacramẽta iudeoꝛũ a paulo ſuſcepta vt doceret ea ñ eẽ ꝑnicioſa his ꝗ ſicut a parentibo acceꝑant ꝑ legez vellent ea cuſtodiꝛe.minus me poſniſſe illo dũtaxai tꝑe quo primũ fidei gra reue⸗ lata eſi:tũc.n. hoc nõ erat eis ꝑnicioſuʒ. ꝓgreſſu vᷣo tẽ poꝛis ab omibo xpᷣianis ille obuationes deſererent᷑. ( Itez ideʒ ad eundẽ. Si tũc deſererent nõ diſcernere⸗ tur quod dñs pꝓplło ſuo ꝑ moyſen pᷣcepit: ab eo qð in tẽ plis demonioꝝ ſpũs immũdus inſtlituit.qð ẽ maximũ incõueniẽs. Relinquit᷑ igit᷑ ꝙ nõ erat ↄtinuo:ſ̊ paula⸗ tim manifeſtata p̃dicatõne gratie deſerenda,4l Itẽ idẽ — „ * — — ad eundẽ ait apłs ad Gat.v. Si circũcidimĩ xpᷣus vo⸗ bis nõ ꝓderit.decepit ̊ Lhimotheũ ⁊ fecit nihil ſibi ꝓfuiſſe xp̃ᷣm.an quia boc fallacit factũ ẽ ideo ñ obſuit: cum ipſe hoc poſuit nec etiam veraciter ſ̊ ſimpłr dixit ſi cireũcidimĩ ⁊c. Si ̊ nõ eſt ibi ſubintelligendũ.ſi cir cũcidimiĩ fallacit.ꝗ̊ᷓ nec dicendũ erit paulũ fallacit cir⸗ cũcidiſſe thimotheũ: vel aplłos legalia Fuaſſe.¶ Item ideʒ ad eundẽ. Cũ veniſſet fides que illis obſeruatõni⸗ bus prenũciata eſt:⁊ poſt moꝛtẽ ⁊ reſurrectõz dñi reue lata:obſeruantie ille tanqᷓ; vitam ſui officij amiſerunt. Sicut ꝗᷓ defuncta coꝛꝑa amicoꝝ deducẽda erant cũ ho noꝛe ad ſepulturã: nec ſimulate ſ̊ religioſe.nõ aũt cõti nuo deſerenda. Pꝛoinde vᷣo quiſꝗs xpᷣianoꝝ ſeu ex in⸗ deis nuptias voluerit celebꝛare tanqꝙᷓ; ſopitos cineres eruens nõ eꝛit pius deductoꝛ vel baiulus coꝛꝑis:ſ̊ im⸗ pius ſepulture violatoꝛ. 4 Itez ideʒ ad eundẽ. Qð ob ijcis ꝙ panlus in petro reprehendere ñ potuit qð ipſe fecit. Credo pauluũ nõ ita egiſſe qñ thimotheũ circũci⸗ dit Act.xvj.vel theucris votũ ꝑſoluit.Act᷑.xviij.vel hie roſolymis a Jacobo monitꝰ legalia illa ſuſcepit Act᷑. xxj. vt putare videret᷑ ꝑ illa legalia ſalteʒ dari: ᷣ ne il⸗ la que in vmbris futuroꝝ deus fieri iuſſerat tanq; ydo latriã gentiũ damnare videret᷑.hoc.n.eſt qdð illi Saco⸗ bus ait Act᷑.xxj. Vides inquit frateꝛ quot milia ſunt ĩ iudea ⁊c.ꝗ¶! Iteʒ idem ad eundẽ in alia epła. Si obijci as paulũ aliqñ ſimulatõʒ feciſſe:quia dicit factus ſum iudeis tanqᷓ iudeus.nõ a me docẽdus es qũo intelliga⸗ tur.factus eſt.n.tanqᷓ; iudeus ↄpaſſione miſcdie:nõ ſi mulatõe fallacie.fit.n.tanqᷓ; egrotus qui miſtrat egro to.nõ cum febres ſe hr̃e mentit᷑:ſed cuʒ aĩo condolẽtis cogitat.quẽadmodũ ſibi ſeruiri vellet ſi ip̃e egrotaret. Ex his igit᷑ relinꝗt augꝰ.legalia ꝓ temꝑc in quo prĩo fidei gratia reuelata eſt. in differẽtia illis ꝗ ex iudeis dũmodo nõ ↄſiituerẽt in eis ſpem ſalutis.⁊ vera lega⸗ lia ab apłis fuiſſe ſeruata.⁊ petꝝ vᷣo reprehenſibilẽ:⁊ paulũ dᷣo nõ reprebendẽdũ. Reſponſio. Dicendum ꝙ ad diuerſa reſpiciẽtes circa iſtũ articulũ aliqñ diueꝛſa ſenſiſſe.nõ tñ ↄtraria: cũ dicat Hiero.in epła ad aug. Mõ multũ intereſt inter meã ⁊ tuã ſniaʒ:qꝛ ego dico ⁊ petrũ ⁊ paulũ timoꝛe fideliũ iudeoꝝ legem exercuiſſe: immo ſimulaſſe mãdata.tu aũt aſſeris eos h̊ feciſſe cle menter nõ mentiẽtis actu:ſ̊ ↄpatientis affectu.Dicen/ dũ igit᷑ ꝙ b. hieroꝰ.põderans verba dñi ¶Dath. xj. lex 2 ꝓphete vſqʒ ad iohez incluſiue.h̊ eſt miſterio iohãnis ↄpleto intelligit legalia retꝛactata.⁊ ideo poſt paſſiõʒ xpᷣi omibus interdicta ſeu ĩ eis ponat᷑ ſpes ſalutis ſeu nõ. Preterea ſicut ipſemet dicit in epla ad ang. Pro⸗ pter metũ iudeoꝝ petrus ⁊ paulus eq̃liter finxerũt le⸗ gis pᷣcepta equalit ſeruari.qua ꝗᷓ fronte paulus repꝛe⸗ hendat in altero qð ipſe cõmiſit. ꝙᷓ immo alij expoſue⸗ rũt cauſam quã putauerũt nõ officioſum mendaciũ de fendentes ſicut tu ſcribis:ſ̊ docentes boneſtam diſpen⸗ ſationẽ:vt ⁊ apłoꝝ prudentiã demonſtrarẽt:⁊ blaſphe mantis Poꝛphirij impꝛudentiaʒ coercerent.qui pau⸗ lum dixit exarſiſſe in inuidiam vututũ petri: perrux 1 paulum inter ſe puerili pugnaſſe certamĩe. Nugꝰ. vo p„ W., — reſpiciens ad ↄſiliũ apoſioloꝝ ⁊ ad verba Yacobi act. xv.⁊ rxj.in quibus videt᷑ ab apłis ↄceſſum fidelibꝰqui t iudeis erant legalia obſeruari:nõ tñ his qui de gen tibus imponenda: ne fide ſcandalizaꝛent᷑ diſtinguit tẽ poꝛa.ꝑſonas.affectũ. Temꝑa duo.primũ cũ cepit gꝛa tia fidei reuelari.ſecũdũ cuʒ reuelata eſt. Iteʒ ꝑſonas fidelium dupłr.qui de iudeis:⁊ qui de gentibus.Iteʒ affectum illius qui in legalibus cõſtituit ſpeʒ ſalutis: 7 illius qui non conſtituit ſpem ſalutis.ſ̊ ſeruat illa ex cauſa:vel ꝗꝓpter vitandũ ſcandalũ prorimi:vel quia ĩ⸗ ſtituta auẽte dei. Scðʒ hoc ̊ dicit Nugꝰ.ĩ epiſtola ad Hiero.ꝙ cum dicit apłus ad Gala.v. Si ciꝛcũcidimĩ rpus vobis nihil proderit.illos arguit qui ſe iuſtifica⸗ ri in lege credebant: non qui legitima illa in eius ho⸗ noꝛe a quo mandata ſunt obſeruabant.que gratie re⸗ nuelatione latius innoteſcente neceſſe fuerat aboleri.ñ tamen ideo fueꝛant tanqᷓ; dyabolica gentiuʒ fugienda ſacrificia.etiam cum ipla gratia iam inceperat reuela ri: que vmbris talibus fuerat prenunciata:ſed ꝑmit⸗ tenda paululuʒ eis: maxime qui ex illo populo cui da ta ſunt venerant. poſtea vᷣo tanqꝗᷓ; cum honoꝛe ſepulta ſunt a xp̃ᷣianis omnibus irreparabiliter deſerenda. ¶ Ad ea vo in quibus videntur diſſentire.quia quod vnus dicit malum: alius dicit non malum.non eſt cõ trarietas.quia iſte dicit malum: quia interdictun ⁊ pꝛohibitum. ille vo non malum: quia ꝗtum eſt de ſe non eſt malum nec bonum. ¶ Item ad illud in quo vi entur contradicere.quia iſte dicit ſeruanda: ille di⸗ cit non ſeruanda. Dicendum ꝙ iſte dicit non ſeruan⸗ da: quia prohibita ⁊ interdicta a chriſto. ille vo ad⸗ huc ſeruanda propter vtilitatem vel ſcandalum vitan dum pro tempoꝛe: in quo non erant interdicta.nõ enĩ Dicit interdicta legalia: niſi poſt gratiam fidei reuela tam. vnde illud lex ⁊ prophete vſq; ad iobanneʒ oſten dit legalia eſſe moꝛtua: hoc eſt ſaluti non neceſſaria. non tamen moꝛtifera quouſqʒ reuelata gꝛatia ſunt pe nitus interdicta ab apoſtolo ad Gala. ꝗnto. Si circũ⸗ cidimini chriſtus vobis nihil proderit.4 Preterea. ad aliud in quo ſibi videntur contradicere de ſimula/ tione.Dicendum ꝙ vnus ponit ſimulationeʒ pruden⸗ tie ſcilʒ Hieronimus: alius vo negat ſimulationem fallacie. ita non ſibi contradicunt. Dicamus igi⸗ tur ad ſolutionez primo obiectoꝛum gᷣm ꝙ dicit Hu⸗ go de ſancto victoꝛe in libro de ſacramentis.iuxta Au guſti. videntur tria quedam tempoꝛa diſtinguenda. p⸗ muʒz ante baptiſmum quando circũciſio ſola ſtatuʒ ba buit ſine baptiſmo. Qouiſſime nunc poſt circumciſio⸗ nem ſolus baptiſmus ſtatum habet ſine circumciſio⸗ ne. fuit autem medium tempus quando circumciſio ⁊ 7 baptiſmus ſimul ecucurrerunt.circumciſio vt finire⸗ tur: baptiſmus vt confirmaretur. opoꝛtuit enim vt il la que finienda erant non ſubito ſed paulatim dimitte rentur: vt oſtenderentur bona fuiſſe tem poꝛe ſuo. Si militer que incipienda erant non ſubito in auctorita⸗ tem ſumerentur: ne preter rem aliunde inducta puta rentur. illa igitur dimiſſa ſunt: non proiecta. iſta inſti tuta ſunt: non vſurpata. 4 Bicendum igitur ad pri⸗ mo obiectum ᷣm Hugonem de ſancto victoꝛe. ꝙ ſcom ꝙ fuit baptiſmus cuʒ circumciſiõe ĩ medio tempoꝛe ab inchoatione ſua vſqʒ ad paſſionem: ita fuit circũciſio cũ baptiſmo poſt paſſioneʒ xp̃i vſq; ad tempꝰ illð quo circũciſio ceperat ꝓhiberi.vñ h̊ tempꝰ mediũ partituʒ eſt ante paſſioneʒ ⁊ poſt paſſionẽ. Ante paſſioneʒ ali⸗ 24 N 4 Brrala — R E Hans quãto temꝑe noua ſacramẽta inchoata ſunt ad ↄſuetu⸗ dineʒ: vetera aliqdin tolerata m diſpenſationem. Poſſqᷓ aũt dictum eſt. Si circũcidimĩ xpᷣus nihil pro⸗ derit vobis quaſi in tercio temꝑe: iam ipſa circũciſio OiL Aec) M.. fue 2 0 % ½ 10.2² OQR 0 ſo nõ poterat ad ſalutẽ ꝑcipi.ſieut prius poſtꝙᷓ dictũ fſu/ iſſet maſculus cuius prepucij caro circuciſa non fueꝛit ꝑibit ð pp ło ſuo Geñ.xvij.nõ potuit circũciſio ab his quibo iniũcta fuerat ſine ꝑiculo ſalutis ↄtemni. 4j Ad illud vo qð obijcit᷑ multipir de obſeruantia legaliuʒ a paulo dom ſʒ Hu.ꝙ quẽadmodũ ĩ pᷣncipio baptiſmꝰ a Johãne ſʒ ſolũ ſacram̃tũ dabat᷑. ¶Dathᷣ.iij. Ego ba ptiʒo in aqua vt hi ꝗ baptiʒandi vſuʒ ñ nouerãt erudi rent᷑:ſic in nouiſſimo a quibuſdã fidelibo circũciſio diſ penſatoꝛie ſᷣm ſolũ ſacramẽtũ ſuſcipiebat᷑: ne hi ꝗ cir⸗ cũcidi ↄſueuerãt ſcandaliʒarent᷑.ſimilit ⁊ de alijs obſ⸗ uantijs legaluũ eſt intelligendũ. 4 Ad obiecta ꝑtis al⸗ terius pʒ ſufficient rñſio ex pᷣdictis ſm diuerſas cõſi⸗/ deratõnes Hiero.⁊ aug.ita terminat᷑ ꝑs inla in qᷓ inꝗ⸗ ſitũ eſt inquiſitione generali ⁊ ſpẽali de lege ⁊ pᷣceptis moyſi. Nueſtio.lx.de lege ⁊ p/ ceptis euangelij in generali. Onſequens eſt in/ uocata ſpũſſancti gratia inquirere de lege ⁊ pᷣceptis euangelij.cuiꝰ inquiſi⸗ tõnis erit talis modus.vt primo qra⸗ mus in generali de latione 2 oditiõibo legis euangelij. Deinde vo in ſpẽali de preceptis ⁊ oſi lijs euangelij. 4 Ingrentes aũt in generali ad plenio⸗ rem ⁊ ꝑfectioꝛeʒ intelligentiã altius ꝑſcrutãtes quere mus.: Primo.an vna ſola ſit lex data vel indita ratio⸗ nali creature. Secũdo.an pret legeʒ inditã ſit poneꝛe legeʒ ſcriptam. Tercio.an ſint due leges tm̃.lex nate: ⁊ ler moyſi.ita ꝙ nõ requirat᷑ ler euãgelij. Quarto.an lex euangelij eadeʒz ſit cũ lege naturali vel indifferens. Quinto.an eadẽ ſit lex euãgelij cũ lege moyſi. Sexto. & drñtia legis moyſi ⁊ euàgelij. Septimo.œ ↄtinen⸗ tia enangelij in lege moyſi· Octauo.de additõe euãge⸗ lij ad legeʒ moyſi.iQono.xe impletõne legis ꝑ euange⸗ liũ.Decimo.de latoꝛe legis euangelij. Membꝛũ pꝛunũ Verit᷑ primo. An vna ſola lex ſit danda vel indita rõnali creature.Ad qð ſic ar⸗ guit᷑. Ana eſt veritas de creatoꝛe: ⁊ ideo neceſſe eſt vnã fideʒ eſſe ſolũ.̊ eſt veram credulitateʒ de ipſo.ſimili mõ vna eſt magnificentia =z maieſtas creatoꝛis ſub qua legalit debet ubnen cꝛeatu ra rõnalis.vna igit᷑ erit lex ſolũ obedientie ⁊ ſubiectio⸗ nis ſub creatoꝛe creature rõnalis.4¶. Siir vna ẽ latria ↄditoꝛis.qꝛ latria eſt ſumme veneratõis obſequiũ.qð aũt ꝑ ſuꝑabundantiã dicit᷑ vni ſoli ↄuenit. ſi ̊ vna eſt ſolum latria oditoꝛis:vna ſola lex erit de cultu ⁊ latria creatoꝛis. Iteʒ vnitas eſt ex ꝑte principij creature ra tionalis:qꝛ vnꝰ eſt creatoꝛ.ſiłr vnitas eſt finis rõnalis creature:qꝛ vnica eſt beatitudo in creatoꝛe q̃ ẽ finis rõ⸗ nalis creature. Si g lex eſt data vel indita rõnali crea ture vt oꝛdinet᷑ ſub ſuo pꝛincipio ad ſuũ finem:vna lex erit. 4l Itẽ lex nõ eſt aliud niſi deſcriptio debiti quo ad vitandũ malũ ⁊ faciendũ bonũ. Si ̊ rõ vitandi malũ ⁊ faciendi bonũ: vna ẽ videlʒ auerſio a cõmutabili bo⸗ no ⁊ ↄuerſio ad bonũ incõmutabile. vna ſola lex erit. Itez ſicut dicit b. augꝰ. AVnitas fideliũ ⁊ electoꝝ eſt velut vnitas ciuitatis. Ciuitas.n. eſt multitudo boĩm in quoddã vinculũ redacta ↄcoꝛdie:ſicut dicit aug. ad marcellinũ. vnitas aũt ↄcoꝛdie hꝰ nõ põt eſſe niſi ſub eodeʒz iure ⁊ lege ꝑmaneãàt:neceſſe eſt igit᷑ vnã eẽ legeʒ. l Itez earũdeʒ virtutũ impoſſibile ẽ eẽ diuerſas regu las ⁊ mãdata: cũ vnius virtutis nõ ſit niſi vna regula ⁊ vnn quo eius oꝑatio precipit᷑.ſicut vniꝰ vicij vna eſt regula qua eſt declinandũ ⁊ eius opꝑatio ꝓhibet᷑. Si lex veri nomis eſt deſcriptio regulaꝝ virtutis ⁊ ꝑfecta lx. aggregatio mandatoꝝ: impoſſibile erit diuerſas eẽ le⸗ ges.niſi dicerent᷑ tot leges q̃t ſunt precepta ⁊ virtutes. qð nullus dicet. Cont.ſupponamꝰ qð alibi ꝓbatuʒ eſt.ſ.donũ nature nõ eſſe ſufficiẽs ad ſalutem ſine dono gratie. Cũ ꝙ ſit differens ſpecie natura 7 gratia: 5§702 o nature ⁊ oꝛdo gratie eſt debitũ nature:⁊ debitũ gẽe. Si g nihil aliud eſt lex q; deſcriptio debiti oꝛdinis.ne ceſſario duplex erit lex.ſ.lex nature ⁊ lex gre diſſerẽs. Iteʒz ſunt virtutes naturales:⁊ ſunt virtutes addi⸗- te.ſi ꝙᷓ multiplicat᷑ lex ſ̃m differentiã virtu tis. ⁊ H ſᷣm primã intentioneʒ:etſi nõ ſᷣm cõſequẽteʒ erit lex natu⸗ ralis ⁊ lex addita rõnali creatuꝛe. Lex natuꝛalis ſicut indita: lex alia ſicut ſugꝑaddita. 4! Iteʒ apls ad ro.ij. loquit᷑ de vtraqʒ lege.ſ.indita ⁊ ſuꝑaddita: dicẽs.Cũ gentes que legẽ nõ hñt.ſ.ſu ꝑadditã:natuꝛalit᷑ ea q̃ le⸗ gis ſunt faciũt:ipſi ſibi ſunt lex. 4! Item lex ſuꝑaddita multiplicat᷑:qꝛ eſi lexr moyſi? lex euangelij. nõ eſt igitẽ vna ſola ler. Oð ↄcedendũ eſt. Dicendũ igitur iur apoſtolũ.ꝙ eſt drñtia legis.prima vna que eſi indita: hec eſt lex naturalis.alia vo eſt ſuꝑaddita: 2 hec mul tiplicat᷑ ſicut iam dicet.¶ Ad pᷣmũ ꝗ̊ qð obijcit᷑ ꝙ vna eſt maieſtas ⁊ magnificẽtia conditoꝛis.ↄcedendũ ẽ tñ debitũ ſubiectõis ex parte creature rõalis multiplica⸗ tur.cum enim recipit a deo naturam: efficitur conſcia cbiti naturalis in oꝛdine ſubiectõnis ſub deo.⁊ h̊ ha⸗ bitu:etſi nõ actu. ⁊ ideo bzʒ inditam legeʒ naturalem. vnde dicit glo.ſuꝑ illud ad Ro.ij.oſtendũt opus legis ſcriptum in coꝛdibns ſuis. Lex naturalis eſt qua ꝗſqʒ ſibi conſcius eſt quid bonum quid malum naturalit. Item cum recipit gratiam: efficitur conſcia debiti gra tuiti in oꝛdine ſubiectõnis ſub deo. Lex auteʒ que impᷣ mit conſcĩam debiti oꝛdinis gratuiti eſt lex gratie.ꝓ⸗ pterea erit lex gratie.preter has etiã additur lex diſci pline que multiplicatur vt iam dicet᷑. ¶ Ad ſecunduzʒ quod obijcit.ꝙ vna eſt latria ⁊ debitum veneratõnis: ↄcedendum eſti.tamen affectus veneratõnis diuerſifi⸗ catur.Ler auteʒ eſt ad oꝛdinãdũ affectum creature ra tionalis.⁊ ideo non ſequit᷑ ꝙ ſit lex vna veneratõnis. Ad tercium dicenduʒ. ꝙ q́;uis ſit vnitas principij ⁊ finis:tamen debitum in rationali creatura multiplica tur. Eſi.n. debitum quod dæbet ſuo principio ratione boni inditi: ⁊ eſt ebitum quod vebet ratione boni ſu⸗ ꝑadditi vel ſu ꝑaddẽdi.⁊ ideo variatur lex vt ſit lex na turalis indita: ⁊ ler ſuꝑaddita. Item eſt vebitũ qð de/ betur diuine bonitati inqᷓtum eſt benefica: ad quod re ſpicit lex naturalis.⁊ eſt debitum quod debetur boni⸗ tati iniꝙtum bona ſcilʒ in ſe:⁊ ad boc reſpicit lex vlti⸗ mo ſuꝑaddita completa.ſ.lex gratie.¶¶ Ad quartũ di cendum. ꝙ ꝙnis ſit eadeʒz ratio in generali vitandi ma lum ⁊ faciendi bonum: iamen ratio ꝓpria diuerſiſicat᷑ quia malum vitatur:aut quia contra dictamen ratio⸗ nis:aut qꝛ contra honoꝛificentiã conditoꝛ is. Silr bo num fit quia conſonũ rationi: aut quia conſonũ tiuĩc voluntati. Et ideo diuerſificabit᷑ lex que ẽ ratio vitan di malũ ⁊ faciendi bonum in legeʒ nature 2 legẽ gra⸗ tie.¶¶ Ad quintum ptʒ rñſio.quia ſicut differt natura 7 gratia: ita ? concoꝛdia nature 2 concoꝛdia gratie: ⁊ ins nature ? ius gratie.l Ad vltimũ etiam ptʒ rñſio. Mam ſicut eſt differentia virtutũ natuꝛaliũ 1 gratuita rum:ita erit diſſerentia deſcriptõnis regulaꝝ virtutuʒ quaꝝ aggregatio eſt lex. H embrũ ſecũdũ Oſtea querit᷑ vtꝝ pꝛeter legem menti in⸗ ditam vel additam: ſit ponere legeʒ ſcri⸗ ptam. Ad qð ſic. Solaruz reꝝ eſt ſieri a non fieri. ſole res ſunt que imꝑant᷑ aut ꝓhibentur.qui.n.imꝑat currere nõ verbuʒ imꝑat ſed curſum. Si ꝙ lex eſt continentia eoꝝ que prohibẽtur ⁊ mandant᷑: lex ꝓprie res eſt non ſcriptura viſibilis nec ſonus audibilis.¶¶ Item nullo exiſtente ſermone nul⸗ lo ſeripto:ſiſſermo vel ſcꝛiptuꝛa eſſet lex: nulla eẽt lex. Si gů lex manet ceſſante ſermone deleta ſcriptura: re⸗ linquit᷑ ꝙ lex non eſt deſeriptio: velĩ ſermone vel ĩ ſcri ptura. ¶ Iteʒ quis dubitat ꝗn debitũ honoꝛandi deũ. timendi teũ.diligendi deũ.ſubueniendi ꝓrximo:mane ont ceſſante omni ſermone: ceſſante omni ſcriptura.re linquit᷑ igit᷑ cũ lex nihil aliud ſit qᷓ; aggregatio eoꝝ que tinent ad debitum honeſtatis: qualia ſunt que dicta unt ꝙ lex nõ eſt ſermo nec ſcriptura niſi in illa figura 7 tropo qua nomen ipſius rei ſigno vel imagini erꝰ im ponit᷑.ſicut imags petri petrus dr: ⁊ petrus ſcribi vel legi dicit᷑ cũ nomen eius ſcribit᷑ vel legit᷑. ¶ Item quid eſt lex vero noĩe niſi aꝛs quedam aut ſapia recte hone⸗ ſteq; viuendi.omĩs aũt ars ⁊ ſapia ĩ aia eſt. lex igitur nature omis in aĩa erit.eẽntia igit᷑ legis oĩs eſt ꝑꝛeteꝛ ſermoneʒ ⁊ ſcripiuram. Contra ſunt auẽtes q plu⸗ rime que ponũt legeʒ ſcriptam. Oſec.viij. Gcribaz eis multiplices leges meas. Itez dicit Yſido.q lex dicta ẽ a legendo. vnde dicũt ꝙ vera ratio legis ẽ honeſtas le gibilis deſcripta regulis ⁊ pceptis. Si ꝗ lex honeſtas legibilis eſt:honeſtas ſcripta eſt.cõuertunt᷑.n.legibile lcriptum eſſe. Rñlio.dðin q; ꝓprie omis lex eſt ꝑ cẽntiam in aĩa. Nec dieit᷑ eſſe in ſcripto vel ſcriptura: niſi ſieut ſignatũ in ſigno dicit᷑.vel ea in ꝓprietate qua res ſignata ſolet dici ſignũ: niſi diceret᷑ ſcriptuꝛa nõ ꝙ; inſcribit᷑ in libro vel alio ad ſenſum: ſ qð deſcribitut apud noſtrũ intellectum. ¶ ¶ ZJotandũ ad ſolutõʒ obie ctioꝝ ꝙ lex hʒ tripliceʒ interpretatõneʒ. lex.n. dicit a le gendo ſicut dicit ſido.⁊ dicit᷑ a ligãdo ſicut ponũt cõ munit.⁊ dicit᷑ ab eligendo vt dicit Augꝰ. in queſtioni bus no.⁊ ve. teſta. Scdm boc &ᷣ intentio legis differẽt conſiderat᷑. Primo ᷣm ꝙ a legendo lex dicit᷑. Ler ẽ le⸗ gibilis deſcriptio debite hboneſtatis.qm̃ aũt deſcriptio legibilis põt eſſe interius in mente: ad intellectum ex⸗ terius in ſcripto ad ſenſuʒ. intentio legis extendit᷑ Fᷣm banc conſideratõʒ vt dicamus legem ſcriptam: ſeu in/ terius ſeu exterius:ſed impꝛopꝛie exterius. Grcunco ꝓut dicit᷑ a ligando.⁊ ſm hoc lex conſiderat᷑ in tripli⸗ ci comꝑatione.in comꝑatione ad imꝑanteʒs:⁊ in com⸗ ꝑatione ad illud quod imꝑat᷑:⁊ in comꝑatõne ad illuʒ cui imꝑatur. Scom comꝑatõz ad imꝑanteʒ lex dicit᷑ i imꝑante ſicut in cauſa ligante. Scom comꝑationẽ ad im ꝑatuʒz lex dicit᷑ eſſe in rebus que imꝑant᷑ aut prohi⸗ bentur.ſed hoc ſicut in eſectu. Scoᷣm comꝑatõneʒ ad illum cui imꝑatur lex dicit᷑ eſſe in aia illius cui fit im⸗ perium. hoc per eſſentiaʒ quia in illo eſt vinculũ ſeun debitum. Scdm terciam interpretationeʒ pꝛout lex di citur ab eligendo.lex dicit᷑ ars ipſa qua eligimꝰ debi⸗ ta ſieri ⁊ reſpuimꝰ indebita ſieri.ſt ſᷣm hanc ↄſidera⸗/ tioneʒ lex ſolũ in aia eſt. èß Membrũ teꝛcium Einde querit᷑:cum in precedẽtibo decla⸗ ratum ſit ꝙ poſt legeʒ naturalem ferẽda erat lex Moy ſi.S.queſtione de latõne le gis moy ſi. vtx ſint due leges tm̃. lex natu re:⁊ lex moyſi.ita ꝙ non requirat᷑ lex euangelnj.⸗. Ad qð ſic ad beb.vij.i Ahil ad ꝑfectum adduxit lex moyſi. dicit apls de lege moyſi.q̊ᷓ per legeʒ moyſi nõ eſt peꝛfe cta oꝛdinatio rõnalis creature.Si & neceſſe eſt roõnalẽ creaturã ꝑfecte oꝛdinari.nõ aũt ꝑfecte oꝛdinat᷑ ꝑ legeʒ naturaleʒ immo nccia erat ler moyſi: ſicut als oñſum eſt.nec etiam ꝑ legeʒ moyſi ſicut dicit apłs.q̊ᷓ neceſſe ẽ vt ſit lex alia ꝑfecte oꝛdinans: ⁊ hec eſt lex euangelij. A Iteʒ oprehenſio legis moyſi nõ ducit rõnaleʒ crea turã niſi in fineʒ timoꝛis dei: ſicut dr vlt᷑.eccẽs. Iinẽ lo quẽdi omẽs parit᷑ audiamus:deum time. Si ꝗ̊ pfectio voluntatis rõnolis nõ eſt in fine timoꝛis ſed ĩ fine amo ris diuini.poſt legeʒ moy ſi que eſt lex timoꝛis:neceſſa⸗ ria erit lex euangelij que eſt iex amoꝛis.4 Itez in lege ſunt precepta cerimonialia: que poſſunt duobus mõio accipi.litteraliter: ⁊ figuꝛaliter. Litteralit accepta ma nifeſta eſt eoꝛum imꝑfectio. vt verbigr̃a.cerimonie ſa⸗ criſicioꝝ oĩno imperfecte ſunt: quia ſunt in carne vel materia aliena. latria veneratõnis dei ꝑ ſacrificia le gis im ꝑpfecta eſt:ſicut S.oſtenſum eſt queſtione de ſacꝛi ficijs.i Aeceſſaria igit᷑ eſt lex ſacrificij ſpiritualis ꝙ oſ⸗ feratur deo de perſona pꝛopria. vt coꝛ contritum ⁊c. q ſit lex perfecte latrie venerationis diuine.4! Item ſi accipiantur cerimonialia figuraliter: manifeſta eſt im perfectio.quia tunc accipiuntur vt ſigna ⁊ promiſſio⸗ nes.perfectio auteʒ non eſt in ſigno nec ĩ ꝓmiſſiõe bo ni ſeu gratie.neceſſaria igit᷑ erit lex exhibitõis ⁊ rei ſi/ gnate. hec eſt lex euangelij.¶ Item in lege ſunt moꝛa lia precepta que etiam ſunt inꝑfecta.vnde vocat apo⸗ ſtolus ad Roma.tercio: legem Moyſi legem factoꝝ. vbi dicit glo.ꝙ lex prohibet manum non animuʒ.non eſt autem perfectio legis in prohibitione actus.Relin quitur igitur ꝙ neceſſaria eſt ler in qua prohibet᷑ affe⸗ ctus malus.4¶ Item non eſt perfectio obedientie vel le gis in obſeruantia eoꝛum que ſunt de neceſſitate ſaln⸗ tis: ſed in his eſt perfectio obedientie ⁊ legis que ſunt voluntatis ⁊ ſu ꝑerogationis. Lex igitur que eſt ſoluʒ preceptoꝛum non eſt lex perfecta:qualiter eſt lex moy⸗ ſi. Requiritur igitur pꝛeter hanc lex perfecta que nõ ſo lum ſit mandatoꝛum ſed etiam conſilioꝛum:qualis eſt lex euangelij. Item non eſt perfecta lex ſalutis qᷓ or⸗ dinat perſonas particulariter: ſed que reſpicit omẽs vniuerſaliter. ſi ergo lex moyſi m ſuam integꝛitatem reſpicit perſonas particulariter vt iudeos.ergo nõ eſt perfecta: nec in ipſa erit ſtatus. Cum ergo diuina pi⸗ etas velit omnes ſaluos fieri: ab ipla erit lex que re⸗ ſpiciet omnes vniuerſaliter vt ſaluentur.⁊ bec eſt lex euangelij. Marci vltimo. Predicate euangeliuʒ om̃i creature. Lontra. Perfectius eſt obedire in indiffe rentibus qᷓᷓ in neceſſarijs.ſi ergo lex Moy ſi habet pꝛe cepta rerum indifferentium vt cerimoniarum: babet etiam precepta rerum neceſſariarum vt moꝛaliuʒ. lex ANoy ſi eſt lex perfecte obedientie.ergo preter illaʒ nõ requiritur lex euangelij: maxime cum illa que opponũ tur euangelio non ſint indifferentia. quia ſunt de bis que 'm rationem ſunt appꝛoprianda ⁊ eligenda:nullo interueniente precepto vel conſilio. ꝗ Item ſuperfluũ eſt facere per plura quod poteſt fieri per vnum.cum er go perfecta oꝛdinatio ſit per legem Moyſi? in neceſſa rijs moꝛalium ⁊ in indifferentibus cerimonialium: 2 preterea in obſeruantia mandatoꝛum 2 in obſeruan⸗ tia conſilioꝛum. circa que eſt votum Teuitici.xxvij.⁊ i¶ Zumeri ſexto.vbi ponuntur leges vouentium. Relin quitur ſuperflua eſſe lex alia a lege Moyſi. ¶ Ytem p⸗ ma ad Lhimotheum primo. Finis precepti eſt cari⸗ tas.Cum ergo in lege Moy ſi ſit preceptuʒ caritatis perfecte. Deuteronomij ſexto. Diliges dominum deuz tuum ex toto coꝛde tuo. in lege ergo eſt perfectio finis preceptoꝛum. ſed a perfectione ſinis dicitur ſimplici⸗/ ter res perfecta: ergo lex MMoyſi eſt lex perfecta.ergo preter ipſam non erit alia requirenda. 4 Item in lege prohibetur actus: ⁊2 etiam probibetur affectus: cum dicitur.Qon concupiſces Exodi viceſimo.⁊ Teuitici ccimonono. Qon oderis fratrem tuum in coꝛde tuo. Item oꝛdinatur affectus: ⁊ quo ad proximum: ⁊ quo ad deum: ⁊ quo ad ſe.Quo ad deum Deuteronomij ſe xto. Diliges dominum deum tuum. Et in codem. Do⸗ minum deum tuum timebis.Et duodecimo. Ama do⸗ minum deũ tuũ. Quo ad proximuʒ. Leuitici.xix.126 memoꝛ eris iniurie ciuiuʒ tuo ꝝ. Quo ad ſe.Deut᷑.iiij. Cuſiodi temetipᷣm ⁊ aĩaz tuã ſolicite.Lex igit᷑ ſufficiẽt — — — ———— W— — — — — — —— — — — oꝛdinat hoĩem q̃tum ad actuzʒ: qᷓtum ad affeetũ.ᷓ ad oꝛdinandũ afſectum nõ requirit᷑ euangeliũn. mERñſio. dðm ꝙ addita lege moy ſi ad legeʒ natuꝛalez ñ eꝛat ad⸗ huc ſufficiẽs oꝛdinatio hoĩs. In lege.n.erat elemẽtuʒ Fmonis dei ad oꝛdinandũ hoĩeʒ. In euangelio vo ẽ ſeꝛ mo ꝑfectus.vnde ad heb.v.dicit apłs. Indigetis vt do ceamini que ſunt elemẽta exoꝛdij ſᷣmonis dei. Et dicit Hu.de ſan.vic.in li.de ſacmẽtis. hec tria diſtinguunt elementa. exoꝛdium. ſermo. In elemẽtis ſonus ẽ: ſ̊ ſen⸗ ſus nõ eſt. vnde nec exoꝛdiũ dicunt᷑:qꝛ ſenſus in eis nõ incipit. Dictiones exoꝛdia ſenſuũ ſunt.vñ ⁊ dictiones dicũt᷑ q iam aliqd dicentes. ⁊ prime ꝑtes oronis: qʒ principiũ oronis ab eis exoꝛit᷑. Iteʒ in elemẽtis ſon⸗ eſt:ſ̊ ſenſus non eſt. In exoꝛdio ſenſus eſt: ſ̊ complet non eſt. In ſermone ſenſus eſt 2 ꝑfectus. Vide tria hec in ſcriptura dei ſilia.carneʒ cũ ſanguine nõ comedetis hoc eſi elementũ.ſubiunxit poſtea nõ occides:h ẽ exor⸗ diũ.poſtea compleuit etiaʒ iram ꝓhibens: hicẽ ſmo. Iteʒ dixit carneʒ koneann nõ comedendã hoc ẽ elemẽ tum. Addidit poſi hoc.nõ mechaberis: hoc fuit exoꝛ⸗ diũ.nouiſſime appoſuit.ſi ꝗs viderit mulierẽ ⁊c. ¶¶a⸗ thei.v.in hoc fuit completio.pᷣcepta igit᷑ ad tempꝰ ſuꝑ⸗ addita elementa fuerũt.pᷣcepta decalogi exoꝛdia.prece pta enangelij ſermo. Inde eſt q lege data dic moyſes. ſuſcitandũ ꝓphetam xpᷣm Deut᷑.xviij. Suſcitabo ꝓphe⸗ tam de medio fratrum ſuoꝛum ſimileʒ tibi: ⁊ ponã ver ba mea in oꝛe eius.loqueturqʒ ad eos omĩa que ego pᷣ cepero tibi. In quo expreſſe oſtendit᷑ ꝑ ꝓpheta xpᷣm le⸗ gem aliam ferendaʒ que eſt euangeliũ.¶ Itez ĩ hiere. xxxj.poſt illos dies dicit dñs. Dabo legeʒ meaʒ in vi⸗ ſceribus eoꝛum ⁊ in coꝛde eoꝛum ſcribam illã.qð non poteſt intelligi de lege moyſi ſ̊ de lege xp̃i:quia ibi dẽ. Ecce dies veniũt:feriam domui iuda fedus nouũ:non Fm pactum qð pepigi cũ patribo eoꝝ in die qua eduxi eos de terra egipti.¶ Rñdendũ igit᷑ ad primũ.ꝙ ſicut differt obedire debite: ⁊ obedire volũtaꝛie.dico autem obedire debite obedire precepto:qꝛ eſt debitum ⁊ qꝛ eſt preceptum.obedire voluntarie obedire pᷣcepto:qꝛ bo⸗ nũ ⁊ acceptum. ſic differt obedientia legis ⁊ euangelij. ſicut pʒ ex intentione legis vtriuſqʒ. Item ſicut differt obedire intuitu dñi ſeu ex reuerentia timoꝛis.⁊ obedi re intuitu patris ex deuotione amoꝛis.ita differt obe⸗ dientia legis ⁊ euangelij.vñ in lege ꝓ ratiõe ſepiſſime dicit᷑ cuſtodite hoc ⁊ hoc.ego ſuʒ dñs.in euangelio vo vt ſitis filij patris Mathᷣ.v.¶ Ad illud ꝗ̊ qð obijcit ꝙ; in lege eſt ꝑfectius obedire in indifferentibo qᷓ in nece· ſarijs.Dicendũ ꝙ eſt obedire neceſſarijs ſicut ñ nccijs. eſt obedire indifferentibo ſicut ncc̃ijs. Dicenduʒ ò̊ obedientia legis q;uis ſit in indifferentibo ſᷣm ſe:tñ eo rũ eſt ſicut in nccijs.hoc eſt quia p̃ceptis. Obedientia ðo euangelij m intẽtioneʒ ipſius etſi ſit in neceſſariſs tñ in eis eſt ſicut bonis ⁊ volũtarijs.⁊ ita ꝑfectior eſt obedientia ſimpltr euãgelij qᷓ legis ſᷣm intẽtõʒ vtriuſq; ꝙᷓuis in euangelio non ſolum ponant᷑ pᷣcepta que ſunt neceſſitatis ſalutis:ſ̊ etiam ↄſilia que ſunt volutaria 2 ſuꝑerogatõis.ij Ad ſecũdum qð dicit. ꝙ ĩ lege ſunt pᷣ cepta ⁊ oſilia.ↄcedendũ eſt. g̊ tñ imꝑfecta. Latio.n.pᷣ⸗ ceptoꝝ legis im ꝑfecta eſt ſicut iam oñſum eſt. Simi⸗ liter ꝓpoſitio conſilioꝝ legis imꝑfecta eſt.ſunt.n. ma⸗ gis in exercitatione coꝛpoꝛis:ſicut pʒ in votis naʒare⸗ oꝛũ ⁊ ceteris ꝙᷓ in officio pietatis ⁊ ꝑfectione opeꝝ ca⸗ ritatis. Conſilia pᷣo euangelij ſunt ĩ exercitio pietatis. vnde Math. xix. Si vis ꝑfectus eſſe vade 2 vende oĩa que habes ⁊ da pauꝑibo. Preterea ſunt ĩ ꝑfectõe ope⸗ rum caritatis que ſunt in ꝑpetuitate caſtitatis. ¶MDat᷑. xix. Sunt eunuchi qui ſe caſtrauerũt ꝓpter regnum ce loꝝ in plena abꝛenũciatione ꝓprietatis. Luẽc.xiiij. Ai⸗ ſi quis renunciauerit omnibo que poſſidet nõ põt meꝰ eſſe diſcipulus. In om̃imoda abdicatione voluntatis. AWath.xvj.⁊ Lu.ix. Qui vult venire poſt me abnegz ſemetipſuʒ ⁊c̃. In ꝑfectione patientie aduerſitatis ſiẽ pʒ ¶ Dath.v. in multis.¶. Ad tercium dðm.ꝙ ĩ lege p̃⸗ ceptum dilectionis nõ ꝓponit᷑ ſm rationẽ ꝑfecti amo⸗ ris.Eſt.n.amoꝛ dehitus ⁊ amoꝛ gratuitus. Itẽ amoꝛ quo diligit᷑ deꝰ quia beneficus: ⁊ quo diligit᷑ qꝛ bonꝰ. Item eſt amoꝛ qui generat᷑ ex beneficijs tempoꝛalibo: ⁊ amoꝛ qui generat᷑ ex beneficijs eternis.Dicenduʒ q; uis amoꝛ dei precipiat᷑ in lege: tamẽ ſᷣm intentioneʒ legis precipit᷑ vt debitus:⁊ ex beneficijs temꝑalibo ag generatus ꝓmiſſis vel acceptis ſicut patet ex deut.xj. poſt multa beneſicia enumerata dicit᷑. Ama dñm deũ tuum ⁊ obſerua precepta. ſubdit. vt poſſitis introire poſſidere terram. Amoꝛ vo in euangelio precipit᷑ vt gꝛatuitus.ſicut pʒ MMath.v. Si diligitis eos qui vos diligunt ⁊c.ſilr Cu.vj.⁊ nõ vt introductus ꝑ tempo⸗ ralia beneficia ſ̊R per eterna.vñ aug. fauſtũ. dicit᷑ lex vetus teſtamẽtuʒ: euangeliũ aũt nouũ teſtamẽtum ap⸗ pellatur.tem ꝑalium rerum ꝓmiſſiones teſtamẽto ve⸗ teri contineri.⁊ ideo vetus teſtamentum appellari ne⸗ mo veſtrum ambigit.eterne vite ꝓmiſſio: regnũq; celo rum ad nouũ ꝑtinet teſtamẽtum. Sicut ꝗ̊ in amoꝛe de⸗ bito non eſt ꝑfectio ſed in gratuito.nec in amoꝛe ꝗ oꝛit ey beneficio tempoꝛali ſᷣ ex eterno:ita non eſt perfectõ amoꝛis in lege ᷣ in euangelio.q¶ Ad quartum dicẽdũ. ꝙ in lege oꝛdinat᷑ affectus ⁊ effectus:led non eſt ſᷣm ꝑ⸗ fectam oꝛdinationeʒ.Eſi.n.oꝛdinare hoĩem ꝓcedendo ab exterioꝛibo ad interioꝛa:qualis erat in lege. Inten⸗ debat.n.lex ꝑ actum exterioꝛeʒ oꝛdinare affectum inte⸗ rioꝛem. vnde primo ꝓhibetur actus malus.non occi⸗ des.non mechaberis.demũ pᷣo ꝓhibetur affectus.non concupiſces Exo.xx.⁊ eſt hoĩem oꝛdinare ꝓcedẽdo ab interioꝛibo ad exterioꝛa. Et hec eſt intentio euangelij vt ꝑ oꝛdinationeʒ interioꝛis affectus oꝛdinet᷑ exterior actus.vnde Math.v. Qui iraſcit᷑ fratri ſuo ⁊c̃.ꝗ vi⸗ derit muliereʒ ad ↄcupiſcendum ⁊c̃.diligite ⁊c᷑. Pꝛece pta &̊ legis principalit᷑ reſpiciũt actum. pᷣcepta vᷣo euã gelij principalłr affectum. ⁊ ideo ꝑfectio non erit ĩ lege ſed in euangelio.VUñ Jo.criſ.ſuꝑ Math.Quoniaʒ le gis quideʒ mandata magis ad opus reſpiciebãt qꝙᷓ; ad affectum.id eſt.non occides.non adulterab.⁊c.xpᷣs ad ſupplementum eoꝛum ſpũalioꝛa introdurit mãdata ad affectum magis reſpiciẽtia q; ad actum. Membꝛũ quaꝛtũ Oſtea querit᷑. vtꝝ lex euangelij ſit endezʒ cum lege nature. Ad qð ſic arguitur.ad Ro.ij. Si gentes legeʒ non hnñtes natu⸗ raliter legeʒ faciunt: ipſi ſibi ſunt lex.qꝛ oſtendunt opus legis ſcriptum in coꝛdibus ſuis. Ex qj accipit᷑ ꝙ lex naturalis eſi inſcripta coꝛdi ⁊ conſciẽtie humane.vnde dicit ibi glo.ꝙ lex natuꝛalis eſt q quiſqʒ intelligit ⁊ ſibi cõſcius ẽ: quid bonũ: quid malũ.Si g lex euangelij eſt lex que inſcribit᷑ coꝛdi hũano qua nos intelligimꝰ ⁊ ſumus nobis conſcij quid bonũ quid ma lum. vn hiere.xxxj. Dabo legeʒ mea in viſceribo eoꝝ 2 in coꝛde eoꝝ ſcribam eã:qð intelligit᷑ de lege euãgelij. Sllex euangelij eſt eadeʒ cum lege naturali.⸗. Itẽ qcqd dictat lex naturalis dictat lex euãgelij:ꝙᷓuis ñ econueꝛ ſo.ꝗᷓ lex naturalis ẽ de integritate legis euãgelij.⸗! Itẽ lex euangelij eſt lex vniuerſalis ⁊ ſꝑ ⁊ ad oẽs.lex auteʒ omĩs que eſt ſꝑ ⁊ ad omẽs eſt lex naturalis.qꝛ qð na⸗ turale eſi ſemꝑ ⁊ ad omẽs eſt.nõ qð acquiſitũ vel adue niens eſt. Relinquit᷑ igit᷑ ꝙ lex euangelij eadeʒ ẽ cuz le ge naturali.¶ Iteʒ qð natura eſt tale: ⁊ ꝑ ſe magis eſt tale.ſi ᷓ euangelij marime lex eſt natura:lex eꝛt ⁊2 ſe. erit igi euangeliũ ideʒ legi naturali.¶ Iteʒ diẽ̃ Gra tianus in principio decretoꝝ. Jus naturale eſt qð in lege ⁊ euangelio continet᷑ iuxta xſi.in li. v. ethymolo giaꝝ · Omẽs leges aut diuine ſunt: aut humanc. diuĩe natura:humane moꝛibo conſlant.¶: Item ſi dicat᷑ iur Gꝛatianũ diſ.vj.ꝙ in lege ⁊ in euangelio naturale ius continet᷑: nõ tamen quecũq; in lege ⁊ in euangelio in⸗ neniunt᷑ naturali iure coherere probant᷑. Sunt.n.i le⸗ ge quedam moꝛalia 7 quedam miſtica. ANDoꝛalia man data ad naturale ius ꝑtinent:atq; ideo nullam muta⸗ bilitateʒ recepiſſe monſtrant᷑. ¶Miſtica vᷣo q;tum ad ſu ꝑficieʒ a naturali inre probant᷑ aliena q;tum ad moꝛa leʒ intelligentiam inueniũt᷑ ſibi annexa.Cont᷑.in euã⸗ gelio ⁊ etiam in lege ſunt moꝛalia que ſunt ſᷣm ſuppoſi tiones fidei.vt adoꝛatio aſſumpte humanitatis xpᷣi ⁊ hmõi.ſed ea que ſunt ſᷣm ſuppoſitioneʒ fidei tranſcen⸗ dunt dictamen rationis ⁊ nature. ᷓ moꝛalia euangelij vel legis generaliter nõ continent᷑ in lege nature. Itẽ non eſt idem ſ differũt eẽntialiter natura ⁊ gratia.nec oꝛdo nature ⁊ oꝛdo gratie. q̊ nec ius ſeu lex que eſt ſᷣm oꝛdineʒ nature:⁊ lex que eſt ſᷣm oꝛdinem gratie.q̊ᷓ nec lex euangelij que eſt ler gratie erit eadeʒ lege naturali que eſt ᷣm oꝛdinem nature.4¶. Item virtutes natura⸗ les non ſunt eedeʒ cuʒ virtutibo gratuitis. nec ler na turalis erit eadeʒ cum lege gratie.¶ Item aliud eſt de bitum faciendi ratione exigentie nature: aliud ratõne exigentie gratie.ðᷣ.g. In exigentia nature eſt debitũ di ligendi beneficum ⁊ amicũ:nõ aũt maleficũ vel iniuri oſum. exigentia vᷣo gratie debitũ diligendi maleficuʒ ⁊ iniurioſum.Luc.vj.Si diligitis eos qui vos diligunt que eſt vobis gratia.diligite inimicos veſtros:bñſfaci⸗ te his qui oderunt vos. drñtia legis eſt ſᷣm drñtiam debiti faciendi:quia lex nihil aliud eſt qᷓ; deſcriptio de⸗ biti faciendi vel mali vitandi.alia erit lex euãgelij a le ge naturali. Rñdeo.dðm ꝙ ſicut natura oꝛdinatur ad gratiam: ita lex nature ad legeʒ euangelij.nec ẽ ea⸗ dem lex naturalis cum lege euangelij.non tñ lex natu⸗ ralis per euãgeliũ aufert᷑ ſed ꝑficit᷑.ð.g.lex naturalis dicit ꝙ diligendus eſt deus:quia bñficus:⁊ qꝛ creatoꝛ Lex euangelij dictat ꝙ diligẽdus eſt: quia bonꝰ ⁊ quia redemptoꝛ. Item lex naturalis dictat ꝙ diligendus eſt ꝓrimus quia homo ⁊ confoꝛmis in ſpecie:⁊ qꝛ ab vno umus conditi. Lex vᷣo gratie dictat diligendũ ꝓximũ quia filius dei vel poſſibilis ad filiatiõʒ:⁊ quia imago ci:⁊ quia ab vno ſumꝰredempti.Ex diueꝛſis igit᷑ cau ſis eſt debitũ diligendi deum ⁊ ꝓximũ ſᷣm legem natu re ⁊ ſᷣm legẽ euangelij.quaꝝ vna tñ oꝛdinat᷑ ⁊ ꝑficit᷑ ꝑ aliam. Ex quo pʒ ꝙ non eſt eadeʒz lex naturalis cuʒ le⸗ ge euangelij.tñ lex naturalis oꝛdinat᷑ ad eam ſicut ad ſuam ꝑfectionem. Et ideo dicit ſido.ꝙ ius diuinum conſtat natura.⁊ hac ratione verum eſt ꝙ ius natura⸗ le lege ⁊ euangelio continet᷑.¶ Ad illud ꝗ̊ qð pᷣmo obij citur ꝙ lex euangelij eſt inſcripta coꝛdi ſicut lex natuꝛa lis.Dicendũ ꝙ verum eſt:ſed tñ differenter. Eſt enim inſcriptio debiti faciendi ᷣm dictamen inditum cõſci⸗ entie ab ipſa conditione eadẽ apud omẽs.Et eſt inſcri Beid hm dictamen impreſſum conſciẽtie ex fide ſeu iu⸗ iſicatione apud credentes.prima inſcriptio eſt natu⸗ re:ſecũda eſt legis euangelice.prima eſt ex natura in⸗ dita:ſecũda ex gratia data ſeu ſuꝑaddita. Et ido ſigẽn ter dicit᷑ Hieꝛe.xxxj.Dabo legem meã.⁊.j.ad Roma. Euangeliũ eſt virtus dei in ſalutẽ omni credenti.quia ſicut lex naturalis eadeʒ eſt apud omneʒ hoĩeʒ: ita lex euangelij eadeʒ eſt apud omẽʒz credenteʒ. 4¶ Ad ſecũdũ dðm· ꝙ lex naturalis non eſt pars legis euangelij: ẽ tñ fundamẽtuʒ ipſius ſicut natura eſt ſubiectum gratie. 7 inde eſt ꝙ quicꝗd dictat lex naturalis:dictat lex euã gelij tñ altioꝛi ratione.ð.qᷓ. ſᷣm legem nature dictatur matrimonium ad hoc vt generetur homo ⁊ multiplice tur ſpecies.Fᷣm dictamen gratie ad hoc vt filius homi⸗ nis qui ꝑ regenerationeʒ fiat filius dei:⁊ vt multipli⸗ cetur proles ad cultum dei.¶ Ad tercium dicendũ.q; aliter eſt vniuerſalis lex euãgelij: aliter lex naturalis ⁊ ſemper ⁊ ad omnes.lex enim euangelij vniuerſalis ẽ Fm cauſam quo ad omnes. ſm effectuzʒ vᷣo vninerſalis eſt quo ad credentes. quemadmodum gratia ᷣm cau⸗ ſalitatem omnibus offertur:tamen ſᷣm effectum ſolis diſpoſitis ⁊ ipſam recipiẽtibus exhibetur.Lex vᷣo na⸗ turalis ſᷣm cauſam ⁊ eſſectuʒ vniuerſalis eſt ⁊ quo ad omnes. Hmnibus enim hominibus naturaliter imp⸗ mitur:⁊ naturam humanaʒ inſeꝑabiliter comitatur. Ter ðvᷣo euangelij vniuerſalis eſt ⁊ ſemper ⁊ ad omnes ⁊ q̃ntum in ipſa eſt ſeu q;tum ad gꝛatiam dantis:non tamen q;tum ad effectum ſuſcipientis.Lex vᷣo natura⸗ lis ſemper ⁊ ad omnes eſt ſm effectum ſuſcipientis. ¶ Ad vltimuʒ reſpondeo. ꝙ illa regula philoſophi qð natura eſt tale ⁊c. dicit᷑ per comꝑationem naturaliuʒ habituum ad habitus acquiſitos: non per comꝑatio⸗ nem ad habitos gratuitos.immo quod gratuite ẽ:ma gis eſt qᷓ; quod natur ale eſt: id eſt nobilius ⁊ dignius: ꝙuis non diuturnius.vtraq; tamẽ lex naturalis ⁊ lex euangelij dicitur eterna ſeu peꝛpetua: ſed differenter. illa enim peꝛpetua eſt quo ad omnes? ĩ effectu: iſta vᷣo perpetua eſt quo ad credentes ⁊ q̃ntum in ſe eſt. Mlembꝛũ quintũ Veritur poſtea.vtrũ lex euangelij ſit ea⸗ dem cum lege Moyſi. Ad quod ſic.vna eſt fides noui ⁊ veteris teſtamenti ñ dif⸗ ferens qᷓ;tum ad eſſentiam. ergo vna erit lex noui ⁊ veteris teſtamenti.Si enim eſt vnitas ex ꝑ⸗ te cognitionis veritatis per fidem: vnitas debet eẽ ex parte oꝛdinis bonitatis per legem. ¶ Item Math. v. on veni ſoluere legem ſed adimplere. Glo.euange⸗ lium eſt recapitulatio veteris legis.Si ergo recapitu⸗ iatio legis non diuerſiſicat legem: non erit diuerſa lex euangelij a lege moyſi.¶ Iem euangelium eſt imple⸗ tio legis.lex igit᷑ plena eſt lex moyſi cum euangelio. er go non eſt differens lex euangelij a lege moyſi.¶ Item non eſt aliud ius inchoatum ⁊ idem ius perfectũ.ergo non eſt alia lex iuris inchoati ⁊ eiuſdeʒ iuris perfecti. Sed ſic ſe habet lex ⁊ euangelium. ¶ath.v.NQiſi ab⸗ undauerit iuſticia veſira ⁊c᷑. Glo.plenius agũtur pꝛe⸗ cepta que premiſſa ſunt ad inchoationem ſupple ĩ lege dum fuerint addita ad perfectionem ſupple in euange⸗ lio. Contra. Mon eſi eadeʒ lex litteꝛe:lex ſpũs.Cerx moy ſi lex littere eſt. lex euãgelij ſeu xp̃i lex ſpiritus eſt RKoma. vij. ¶ Item non eſt eadeʒ lex factoꝛum ⁊ lex fi⸗ dei. ſed lex moyſi eſt lex factoꝛum: lex euangelij lex ẽ fi tei Roma.iij. 4 Item non eſt eadeʒ lex vmbre2 ſigna⸗ tionis: ⁊ ler veritatis ⁊ erhibitionis.ſed lex moyſi eſt lex vmbre ⁊ ſignationis. Hebre.x. VUmbꝛã habens lex futuroꝛum non ipſaʒ imaginez. lex vᷣo euangelij eſt lex veritatis ⁊ exhibitionis.ergo non eſt eadem lex moy⸗ ſi ⁊ lex euangelij. ¶̃ Item quaruin legum ſunt fines di uerſi:ipſe erunt diuerſe.vᷣ finis legis timoꝛ ẽ dei eccs vltimo. Finis euangelij amoꝛ di.j.ad Thimot᷑.pᷣmo. Ande auguſti. Mreuiſſima differentia legis ⁊ euange lij: timoꝛ ⁊ amoꝛ.ergo ⁊c.¶ Item non eſt eadeʒ lex tẽ⸗ poꝛalis ⁊ eteꝛna.ſed lexr moyſi tempoꝛalis eſt ad Galł. tercio. Quid igitur lex ꝓpter tranſgreſſionem poſita ẽ ſupple coercendam donec veniuet ſemen ⁊c̃.euangeliux ðo eſt lex eterna. Apoc̃.xiiij. Vidi angelum habentem euangelium eternum. Et Math.xxiuj. Celum 2 terra tranſibunt: verba autem mea non tranſibunt. Kñ ⸗ ro.dicendum ꝙ lex euangelij ⁊ lex moyſi vna lex ẽ ra⸗ tione vniuerſali: diuerſe vᷣo ſunt in ratione pꝛopria. Ande auguſti.contra aduerſariuʒ legis ⁊ prophetaꝝ qui recte colit deum:vtriuſqʒ teſtamenti inuenit vnuʒ deum:⁊ eiuſdeʒ vnius dei in vtꝛoq; diligit bonitatem: in vtroq; metuit ſeueritateʒ. Rationeʒ autem vniuer⸗ ſalem ⁊ cõmuneʒ dico multipliciter in comꝑatione ad VOuneſtio efficientem: in comꝑatione ad finem: in comꝑatione ad ſenſum. vnus ergo eſt legiſlatoꝛ vniuerſalis legis 2 euangelij deus. Jaco. iiij. AUnus eſt legiſlatoꝛ ⁊ iudex: vnus finis ſcʒ x̃s. VUnde Augꝰ. contra aduerſarium legis ꝓphetarum libꝛo ſecũdo. Iinis legis quis eſt: ad hoc non ego ſed apoſtolus ipſe reſpondeat· Finis ẽ inquit legis xpᷣs ad iuſticiam omm credenti Roma. x. Finis perficiens non interficiens.finis quippe dicitur ꝓpter quem fiunt omnia quecũq; aliquo fiunt officio. am inter officium finem hoc diſtat. ꝙ officium eſt in eis que facere debemus. finis ꝓpter quem facimus. vnus ſenſus quia vna vniuerſalis veritas. AUnde Gꝛe go. ſuper Eʒzech.j.vbi dicitur.ꝙ rota erat in rota. qð predicat lex hoc exhibet euangelium. 2 iterum. Diui 2 na eloquia etſi tempoꝛibus diſiũcta ſunt: ſenſibo ſunt vnita. 4¶ Rationez vᷣo pꝛopꝛiam dico ſimiliter multi⸗ pliciter. per comꝑationem ad efficientem: 2 ad finem: 7 ad ſententiam. Per comꝑationem ad efficientez dif fert lex ⁊ euangelium. quia lex data eſt per hominem purum: euangelium vo per xpᷣm. Johᷣ.primo.Lex per Aoyſen data eſt ⁊c. Per comꝑationem ad finem dil⸗ ferunt ſimiliter.finis enim illius eſt declinatio mali ꝑ timoꝛem. finis iſtius principaliter: operatio boni per amoꝛeʒ. Vnde auguſti. contra aduerſarium legis 7 p⸗ phetarum. Leſtamentum nouum differt a veteꝛi: quia ibi vetus homo foꝛmidinis coartatur anguſtijs: ⁊ hic nouus bomo ſpaciatur latitudine caꝛitatis. Per com parationeʒ vᷣo ad ſententiam differunt. quia ibi veri⸗ tas in figuratione: hic veritas in exhibitiõe.⁊ hoc q; tum ad figuralia. Ande Auguſti. de concoꝛdia euãge⸗ liſtarum. Quod lex ⁊ pꝛophete prenunciaueꝛunt: hoc redditum atq; completuʒz in euangelio demonſtratur. Item ibi eſt veritas ſᷣm inchoationem:hic vo eſt veri⸗ tas ſm peꝛfectionem.⁊ hoc quo ad moꝛalia.vnde Na thei.v.iQAiſi abundauerit iuſticia veſtra ⁊c̃.vbi dic au guſti. Plenius aguntur premiſſa ad inchoationeʒ dũ fuerint addita ad perfectioneʒ. 4 Dicendum igitur.ꝙ lex moyſi ⁊ lex euangelij vna lex eſt in ratione vniuer⸗ ſali: differentes vᷣo ſunt in ratione propria.⁊ boc qa illa data eſt populo carnali: iſta ſi pirituali.illa paruu lis: iſta perfectis.vnde ſᷣm ꝙ dicit Auguſtinꝰ de vera religione. Sapiens medicus alia mandata dat infir⸗ mo per miniſtros: alia per ſe.ita deus alia mandata cædit per moy ſen: alia per ſeipſuʒ in euangelio.⸗Itẽ Augꝰ. ad MNMarcellinũ.Cum aliud magiſter adoleſcẽ⸗ ti qᷓ; puero ſolebat impoſuit: doctrina conſtans muta/ to precepto non mutata mutauit. Ita ⁊ per hunc mo/ Duʒ ſicut ipſe intendit creatoꝛ alia in lege alia in euan gelio: doctrina veritatis eiuſdez fieri precepit ibi po⸗ pulo paꝛuulo: hic vo adulto populo.Et ꝑ hãc diſtin⸗ ctioneʒ pʒ rñſio ad obiecta. Membꝛum ſertũ Einde queritur d differẽtia legis ⁊ euã gelij. Et queruntur duo. Primo.vtrum differant ſicut contraria: aut ſicut diſꝑa ta.Secundo.de modis differentie. 4 Articulꝰpꝛimus D primunm ſic obijcitur. Quarum legũ ſan ctiones ⁊ precepta ſunt contraꝛia:⁊ ipᷣe ſunt contrarie.ſed legis ⁊ euãgelij ſunt precepta contraria.ergo lex ⁊ euangelium ſunt contrarie. Pro batio medie.In lege prohibẽtur edenda qᷓplurima ſi⸗ cut immunda Leuit᷑.xj. In euangelio vᷣo nõ dicuntur immunda. Mathei decimogꝗnto. Mon quod intrat in os coinquinat hominem. Ende ⁊ apoſiolus ex hac au ctoꝛitate dicit omnia munda mundis ad Thitum pri Alx. mo. 4! Item in lege conceditur odium inimici:quia ſo lum precipitur dilectio amici. Leuit᷑.decimonono.Di liges amicum tuum. In euangelio precipitur dilectio inimici AMathei quinto. Item in lege dicitur oculum pꝛo oculo: dentem pro dente Exodi viceſimoprimo. In euangelio ðo dicitur. Ego dico vobis omnino non reſiſtere malo. Item in lege dicitur. Reddes domino iuramenta tua: ⁊ per nomen eius iurabis Beutero⸗ nomij ſexto. In euangelio dicitur non iuraꝛe omnino. Contra.Eʒech.primo.Rota erat in rota.hoc ẽ no⸗ uum in veteri: ſicut exponit Grego.ergo non ſunt cõ⸗ traria.4 Item Alathei quinto.i Qon veni ſoluere le⸗ gem ſed adimplere.euangeliuʒ ergo eſt legis impletõ. ergo non eſt ei contrarium. ¶ Item Gregoꝛius ſuper Eʒech.primo. Diuina eloquia etſi tempoꝛibus ſunt diſiuncta: ſenſibus ſunt vnita. Reſponſio.Dicen⸗ dum ꝙ lex euangeliuʒ differunt non ſicut contraria nec etiam ſicut diſparata qtum ad rationem vniuerſa lem: ſed ſicut diſparata q;tum ad rationem pꝛopriam ſicut iam patebit.¶ Ad illud ergo quod primo obijci⸗ tur.q precepta legis ⁊ euangelij ſunt contraria: reſpõ dendum per interemptionem. ¶ Ad illud per quod vi detur probari de pꝛohbibitione eſcarum. Dicendum ꝙ non eſi contrarium.nam lex pꝛohibuit eſcas:⁊ dixit ĩ⸗ mundas triplici de cauſa. Propter ſignationem.vnde immunda dixit quia figurabant immunda. Item pro pter abuſum. vnde immunda dixit ⁊ pꝛohibuit illa ꝗ⸗ bus abutebantur ad ritum ydolatrie: ſicut S. oſtẽſum eſt. Item immunda dixit pꝛopteꝛ indignitatem illius populi propter quam quedam per probibitioneʒ ſub⸗ traxit ei velut immunda.Lex vᷣo euangelij dicit ⁊ con⸗ cedit omnia munda: reſpiciens ad naturam rerum: ad conuenientem vſum ⁊ ad dignitatem vtentium. De prima cauſa dicit Auguſtinus contra Jauſtum. ꝙ dirxit lex aliqua eſſe immunda: 2 ꝙ dicit apoſtolus omnia eſſe munda: non ſunt contraria.quia hoc dixit apoſtolus de ipſis naturis: lex ðo propter quaſdam prefigurationes tempoꝛi congruentes non natura ſed ſignatione dixit immunda.verbigratia. Si de porco 7 agno requiratur: vtrunq; mundum eſt.quia omnis creatura dei munda bona. quadam ðdᷣo ſignatiõe agnꝰ mundus ⁊ poꝛcus immundus eſt. immu ndum quiꝑppe illud aliud in lege poſitum eſt: eo ꝙ non ruminat.non autem boc eius vicium: ſed natura eſt. Sunt autem homines qui per hoc als ſignantur immundi pꝛoprio vicio: non natura.qui cum libenter audiant verba ſa pientie: poſtea de his omnino non cogitant. Quod enim vtile audiens ⁊ velut ab inteſtino memoꝛie: tan⸗ ꝙ̃ ad os cogitationis recoꝛdandi dulcedine reuocare: quid aliud eſt ꝙᷓ ſpiritualiter quodãmodo ruminare. quod qui non faciunt illoꝛum animalium genere figu⸗ rantur. VUnde ⁊ ipſa a talibus caꝛnibus abſtinentia ta le vicium nos cauere premonuit. De ſecunda cauſa ſa tis dictum eſt ſupra queſtione de immunditijs. De ter cia vᷣo cauſa dicit Auguſtinus in queſtionibus noni ⁊ veteris teſtamenti. Eſcarum ler non in primoꝛdio le⸗/ gis data eſt: ſed cum duce perfidia dei verbis 2 pro⸗ miſſis fidem nollent dare. ad duriciam coꝛdis ſui ac⸗ ceperunt precepta non bona Ezechielis viceſimo. IJd enim dictum eſt vt ceruix illoꝛum premeretur ad pro⸗ ſfectum illoꝛum. Superbis enim hominibus ? contu⸗ macibus non debuit tota creatura ſubici. poſtea autẽ miſericoꝛdia dei veniente reddita eſt libertas edendi. Ange dicit Petrus apoſtolus Actuum decimoquĩto. Quid imponitis ſuper ceꝛuicem fratrũ quod neq; nos neq; patres noſtri potuimus poꝛtare.4! Ad ſecunduʒ reſpondet Auguſtinꝰ contra Fauſtum dicens. Vnuſ⸗ quiſq; iniquus homo ⁊ inqᷓtum iniquus odio eſt ha⸗ bendus. inqᷓtum autem bomo eſt diligendus. Audito igit᷑ ⁊ nõ intellecto quid antiꝗs dictũ e rat.odietis in⸗ imicũ veſtꝝ ſerebant᷑ homĩes in hoĩs odium:cum non deberent odiſſe niſi viciũ.hos coꝛꝛigit dñs dicẽdo. Di ligite inimicos veſtros.pᷣcipiendo vtiq; vt diligamus inimicos:cogeret nos intelligere quo nã poſſemꝰ vnũ eundẽq; hoĩem ⁊ odiſſe ꝓpter culpam ⁊ diligere ꝓpter naturam. 4l Ad terciũ rndet augꝰ.in qõnibo no.⁊ ve. teſta.qᷓ;uis dictũ eẽt antigs.Oculũ ꝓ oculo.⁊ ſaluatoꝛ 2— dixit.iQon reſiſtere malo. nõ aliud voluit ſaluatoꝛ: q̃ᷓ qð lex in ſenſu hʒ.ſ̊ voluntatẽ eius ꝑfecit:que erat re⸗ ſpectu ſalutis homĩs:̊ tñ different.Nam lex manda⸗ uit vt ſi ꝗs oculũ tolleret oculũ amitteret. vt ſic timoẽ territi homĩes nõ facerent ne paterent᷑ qð ſibi fieri no lebant ⁊ ꝑ hoc ſaluteʒ haberent. Saluatoꝛ vᷣo immu⸗ tatis veꝛbis docuit qð ſaluti ꝓdeſſet vt ſenſuʒ legis im pleret:vt quia timoꝛe legis ſalui eſſe nequerant.ꝑ pa⸗ tientiaʒ victi emendarent᷑ ſeſe coꝛigentes. Item aug.ĩ eodeʒ.lex ſic voluit inimicitiam tollere vt ꝑ retributio nem territi homĩes deſinerẽt eẽ inimici.⁊ qm̃ audacia ſua homiĩes timoꝛeʒ legis 2 nature ſpreuerũt creſcẽtes in malũ.ꝑ hunulitateʒ ſaluatoꝛ inimicitiã voluit vin⸗ ci.vt vel ſic homĩes flecterent᷑ ad bonũ dum viderẽt nõ ſibi reddi inimicitiaʒ.¶ Ad quartum ddm. ꝙ ſimilit᷑ nõ eſt ↄtrariũ.vtrobiq;.n.eſt intentio reuerentie veri⸗ tatis.vnde ꝙ; dicit lex: ꝑ nomen eius iuꝛabis.intelli⸗ git᷑ hoc eſt ſi ↄtingat iurare:nõ iurabis ꝑ ydola ſ̊ ꝑno men eius. O. dᷣo dicit᷑ nõ iuraꝛe oĩno:ſicut dicit augꝰ. ad publicolã.hoc dictũ eſt nõ quia iurare eſt peccatũ: ſ̊ quia ꝑiurare immane peccatũ eſt a quo nos lõge eſſe voluit ꝗ oĩno ne iuremꝰ cõmonuit. Articułꝰ ſecũdus Onſequent᷑ querit᷑ cũ nõ differãt lex ⁊ euã⸗ geliũ ſicut ↄtraria nec ſicut diſꝑata oĩno de modis dꝛñtie.Qotandũ igit᷑ ꝙ ſᷣm aplin ſʒ ſex ↄſideratões aſſiãẽt dꝛñtia legis moyſi⁊ legis euan gelij. Prima. ſm ↄſideratõʒz virtutis. Scða.vᷣm oↄſide⸗ ratõʒ veritatis. Tercia.ſᷣm ↄſideratõneʒ ſeueritatis. NQuarta.ſᷣm ↄſideratõʒ bonitatis.Quinta.ſᷣm oſide⸗ ratõʒ remuneratõis. Sexta.ſᷣm ↄſideratõeʒ lationis. Scðm ↄſideratõʒ virtutis aſſignat᷑ drñtia ſᷣm for⸗ te ⁊ infirmũ.quia lex infirma eſt:euangeliũ vᷣo virtuo⸗ ſum ad Ro.viij.ꝙ impoſſibile erat legi ĩ quo infirma⸗ batur ꝑ carneʒ: deus filium ſuũ miſit.de euangelio vo dicit᷑.j.ad ro.Euangeliũ virtus dei eſt in ſalutẽ aĩaꝝ. Juxta hanc drñtiam accipiũt᷑ alie.¶ Prima.qꝛ rõne virtutis dicit᷑ enangeliũ iuſtificans. lex vᷣo rõne infir⸗ mitatis nõ iuſtiſicans.ad Ro.iij. Ex oꝑibo legis non iuſtificabit᷑ omĩs caro. VUnde ad ro.viij.ſuꝑ illud.in qͥ lex infirm abat᷑ ꝑ carneʒ.dicit glo. Infirmabat᷑ lex peꝛ carneʒ.i.carnales obᷣuãtias que nõ poterãat iuſtifica⸗ re.¶] Secũda.qꝛ lex inoyſi dicit᷑ lex littere.⁊ hoc ꝓpteꝛ infirmitateʒ qua demonſtrat᷑ peccatũ:ſᷣ̊ nõ ↄfert adiu⸗- uantẽ ſpiritũ vt dicit augꝰ. Lex vo euangelij dicit᷑ lex ſpũs rõne virtutis ꝙ pᷣſtat adiuuantẽ ſpiritũ.G̊ ẽ gtiã ad vitandũ peccatũ ⁊ ad faciendũ bonũ.vñ ad MRo.xij. Seruiamus in nouitate ſpũs ⁊ nõ in vetuſtate littẽ.⁊ in eodeʒ.viij.Lex ſpũs vite.i.lex fidei.dicit glo.in xpᷣo ihu liberauit me.vbi dicit glo. Oue leges bone ſũt. lex fidei que peccatũ tollit:⁊ lex moyſi que peccatũ oñdit. Tercia.qꝛ lex moyſi rõne infiꝛmitatis dẽ lex oneris difficultatis.vnde in hꝰ figurã dicit᷑ Exo.xvij. ¶Ma⸗ nus moyſi erant graues.Et act.xv. Hoc eſt onꝰ quod neqʒ nos neqʒ patres noſtri poꝛtare potuimꝰ.Lex vo euangelij ratione virtutis dicit᷑ lex ſuauitatis ⁊ leuita⸗ tis. Math.xj. Jugum meũ ſuaue eſt ⁊ onus meũ leue. Mota ̊ ꝙ ex infirmitate legis eſt ꝙ ꝑ ipſam ñ ẽ iuſtifi catio a culpa.ꝙ ꝑ ipſam non preſtat᷑ adiuuans gꝛatia ꝙ per ipſam cum difficultate fit oꝑatio bona.Ecõtra⸗ rio ex virtute euangelij eſt iuſtificatio a culpa ⁊ preſta⸗ tur adiuuãs gratia: ⁊ cũ facilitate ⁊ ſuauitate fit ope⸗ ratio bona.⁊ hec eſt ſumma predictoꝝ. Iteʒz vᷣm oli⸗ derationeʒ veritatis differt lex ⁊ euangelium. quia in lege eſt veritas velata: in euangelio vpᷣo veritas reuela ta.ij. coꝝ.iij.velamen in lectõne moyſi manet nõ reue latum: qð in rpᷣo euacuat᷑.⁊ ſubditur.Qos aũt reuela ta facie gloꝛiam dei ſpeculantes in eandem imaginem tranſfoꝛmamur.4l YItez ᷣm eandeʒ conſideratõʒ in le⸗ ge fuit veritas vt vmbra: in euangelio ðᷣo vt imago.bhe bre. x. Vmbꝛam habens lex futuroꝛum non ipſaʒ ima⸗ ginem. 4¶/ Iteʒ 'm eandeʒ conſiderationeʒ in lege erat veritas ꝓmiſſionis: in euangelio vo veritas exhibiti⸗ onis.Vnde beatus Grego.ſuꝑ Eʒech.primo. Rota ĩ rota.quia qð predicat lex qð pbete annũciant: h̊ ex⸗ hibet euangelium. ⁊ prima Johᷣ. lex per moyſen data eſt: gratia ⁊ veritas ꝑ ihᷣm rpᷣm facta eſt. Et augꝰ.in queſtionibo noui⁊ veteris teſtamẽti. Ante promiſſio erat ſcilʒ in lege: poſtea vᷣo fit gratia ĩ euangelio.No⸗ ta ꝙ lex dicit᷑ eſſe velata quo ad malos.dicitur habere vmbꝛam quo ad bonos imꝑfectos. dicit᷑ etiam habere veritatem in pꝛomiſſione:nõ in exhibitione quo ad iu⸗ ſtos perfectos. Itez ᷣm conſideratõneʒ ſeueritatis dicitur lex ⁊ euangelium differre.quia illa dicitur lex ire: iſtud dᷣo lex miſeꝛicoꝛdie.ad Koma.iiij.Lex iram operatur. Glo.vt reos faceret temꝑali pena.Exo.xxj. Oculum pro oculo ⁊c.⁊ ita ira operatur.⁊ Tuce.x. Samaritanus infudit vinum ⁊ oleum. vinum auſteri tatem legis: oleum miſericoꝛdiam ⁊ leuitateʒ euange⸗ lij. ⁊ iuxta hanc differentiam dicit᷑ lex moyſi lex timo⸗ ris.euangelium vo lex amoꝛis. vnde Auguſti. contra Adamantiũ. Mreuiſſima differentia legis ⁊ euangelij timoꝛ ⁊ amoꝛ.Et Hebre.xij.Qon acceſſiſtis ad tracta bilez igneʒ ⁊? turbinem ⁊ tube ſonum.Loquitur de la⸗/ tione legis:pro quo moyſes dicit.exterritus ſuʒ ⁊ tre⸗ mebundus: ſed acceſſiſtis ad ſyon monteʒ ⁊ teſtamen⸗ ti noui mediatoꝛeʒ. 4 Item iuxta eandeʒ conſiderati⸗ onem lex moyſi dicitur lex ſeruitutis.lex vᷣo euangelij lex libertatis.ad Roma.viij. Non accepiſtis iterum ſpiritum ſeruitutis in timoꝛe: ſed ſpiritum adoptõnis filioꝛum. Et Jaco.j. Qui ꝑſpexerit in lege perſecte li bertatis ⁊c.Qota ̊ ꝙ lex moyſi eſt lex ire in cõmina⸗ tione ſeu in penarum determinatione.lex timoꝛis ĩ af⸗/ fectione: lex ſeruitutis in executione. Ittez m con⸗ ſiderationeʒ bonitatis differunt lex 1 euangeliũ.quia lex moyſi eſt ler imꝑfectionis boni: lex vᷣo euangelij ẽ lex perfectionis. Hebre.vij.QAihil ad perfectum addu xit lex.⁊ ¶MDath.v. Non veni ſoluere legem ſed adim⸗ plere. Glo. implet xp̃s legem dum premiſſis ad incho ationeʒ vite agende ſuꝑaddit plura ad perfectõeʒ mo⸗ ralium preceptoꝝ.⁊ ſᷣm hanc conſiderationeʒ dicitur lex prohibere manum tm̃: euangelium vᷣo voluntatem ſeu animũ. Vnde in pᷣs.Lex domini immaculata con⸗ uertens animas.Glo. nõ ꝙ ait animas.i.voluntates non ſolũmodo manus vt vetus lex que manum maxi⸗ me non animũ cohibebat. hac etiam ratione dicit᷑ lex moyſi lex factoꝛum: euangelium ðvᷣo lex fidei. Roma. iij. Excluſa eſt gloꝛiatio tua.per quam legem: factorũ non: ſed per legem fidei.Glo.lex cohibet manum non animuz. ¶ Item m hanc conſideꝛationem dicitur lex littera occidens.lex enangelij ſpiritus viuificans.ſecũ da coꝛint᷑.tercio.Littera occidit: ſpiritus auteʒ viui⸗ ficat.Et Auguſtinus libro de ſpiritu ⁊ littera.que oc⸗ cidit certe eſt decalogus in illis duabus tabulis ſcri⸗ ptus. quia lex ſubintrauit vt abundaret delictum ad Roma. v. 4/ Item m eandem conſiderationem dicit lex continere precepta non bona.Eʒzech.xx. Dedi eis precepta non bona. Euangeliuʒ vᷣo continet precepta bona.quia ſicut dicit Iſidoꝛus in libro differentiaꝝ · Precepta legis non bona ſunt euangelio comparata: quia in eis quedaʒ inutilia infirmioꝛibus ſenſibo agẽ⸗ 2 W da permiſſa ſunt. vt libellus repudij cupiditas iſrae⸗ litarum ſpolijs egiptioꝛum ſocianda permittit. ¶ o tandum igitur ꝙ per tria oſtenditur maxime imperfe- ctio legis. Primo ex hoc ꝙ non prohibebat mali cau⸗ ſam ſcʒ voluntateʒ. Secundo ex hoc ꝙ prebebat mali occaſioneʒz ſᷣm ꝙ dicitur littera occi o3 maloꝛum quoꝛundaʒ permiſſioneʒ. que tria potiſſune monſtrant imperfectioneʒ: contraria vo enangelij ꝑfe ctionem. IZtem m conſiderationeʒ remuneranong diſſerunt lex 2 euangelium. quia in lege eſt promiſſio tempoꝛalium. in euangelio vo promiſſio cternoꝛum. Vnde Hebre. vij. Melioꝛis teſtamenti ſponſoꝛ factus eſt xp̃e. Glo.melius eſt nouum teſtamentuin vetus. quia melioꝛa bona ꝑmittit.i.eterna. vetus vo tempoꝛa lia.Et xſido.in li.orñtiaꝝ. In veteri lege chanaan re gnum ⁊ promiſſiones temꝑalium rerum continentur. Ailaie.j. Si audieritis me bona terre comedetis. In euangelio vᷣo vita eterna ⁊ regnum celoꝛum promittit Math.iij. 1. iiij. Penitẽtiam agite appropinquabit.n. regnum celoꝛum. ⁊ Math. v. Heati pauꝑes ſpiritn qᷣ niaz iploꝛuim eſt regnum celoꝛuz. Item Fm conſide rationem lationis differunt lex ⁊ euangelium.q; euan gelium eſt lex vniuerſalis: lex moy ſi lex particularis. Nex enim moyſi ſemini abꝛahe data eſt. ᷣm ꝙ dicit ad HGala. iij. Abrabe dicte ſunt promiſſiões 2 ſemini eiꝰ. Et Deut᷑.iij. Que eſt alia gens ſic inclita vt habeat ce rimonias iuxta iudicia 7 eniuerſaʒ legem. Euangeliũ dᷣo datum eſt omni generi homninum. VUnde Mar. vl. Predicate euangelium omni creatnre. Et Math. vl. Ite ⁊ gentes omnes docete. Hi ergo ſunt modi diffe⸗ rentiaꝝ legis ? cuangelij. His igitur taliter poſitis omiſſis bis que in ſuperioꝛibus inquiſita ſunt:reſũmẽ do illos ſex diſferentiarum modos querimus Fm oꝛdi⸗ nem. Primo. de differentia legis 2 euangelij qᷓtum ad rirtutem. Secũdo.de differentia aſſignata ꝗtuʒ ad ve ritatem. Zercio. & differentia qtum ad ſeueritatem. NQuarto.de differentia qᷓtum ad bonitateʒ. Quĩto. de differentia qᷓtum ad remunerationeʒ. Sexto. de diffe⸗ rentia lationis. Cirxca primũ ſicut patet ex precedẽ⸗ tibus querenda ſunt tria. OPrimo.de differentia qᷓ̃tuʒ ad iuſtificationeʒ. Secundo.de drũtia qᷓtuʒ ad gratie largitioneʒ. Tercio.de drñtia qtum ad onus ſeu diffi cultateʒ. De primo tercio require S. De ſecundo vo querit᷑.vtꝝ ex virtute legis daret᷑ gratia. Ad quod ſic. Hugo de ſan.vic. Lria genera ſacramẽtoꝝ inueni unt᷑ fuille ſcripta ſub lege.quedã ſpaliter ad remediũ: quedã vo ad obſequiũ: quedazʒ ad cultũ diuinũ. Pri⸗ ma ꝑtinent ad peccatoꝝ remiſſionẽ.ſecũda ad exercen dam ceuotionẽ.tercia ad colendã pietateʒ. Prima in⸗ ſtituta fuerũt q̃i ad neceſſitateʒ vt in eis homo ſancti: ficaret᷑: qualis fuit circũciſio ⁊ hoſtie ꝓ peccato ⁊ pro celicto:⁊ ceteꝛa quedaʒ que ſpãliter ad emũdationeʒ 2 remiſſionẽ inſtituta fuerũt.Secũda aũt q̃i ad exercita tioneʒ fuerũt ꝓpoſita: vt in eis deuotio fideliũ exercẽt᷑ 7 meritũ augeret᷑. quales ſuerũt hoſtie pacificoꝝ que offerebantur a fidelibus ad reconciliandã ſibi gratiazʒ diuinam. Tercia inſtituta fuerũt quaſi ad preꝑatõeʒ quandaʒ.vt quaſi inſtrumenta quedam eſſent ad cete⸗ ra ſacramenta tractanda ⁊ ſanctiſicãda: quale fuit ta⸗ bernaculum ⁊ atrium ⁊ omĩa vtenſilia que continebã⸗ tur ĩ eis.Ex his ergo manifeſte videtur dicere Hugo legalia ſacramenta eſſe ad ſanctiſicationeʒ qᷓtũ ad ali quam parteʒ. Sed omnis ſanctificatio eſt per gratiã. ergo habuit virtuteʒ in ſacramẽtis conferendi adiuuã tem grãm. 4 Item ideʒ Hugo. Si quis ſacramẽta pri oꝛa effectum ſanctificatõnis habuiſſe negauerit:nõ mi hi recte ſentire videt᷑.ꝗ̊ ſm Hugoneʒ ſacramẽtalia le: gum habebant virtutem ſancuſicatõis. ergo? gratie. dens. Tercio ꝓpt 4 Iteʒz ad 1Roma. vij. Lex quideʒ ſancta 7 mandatuʒ ſanctum iuſtum ⁊ bonũ.⁊a loquit᷑ de lege moyli.lex ᷣ ẽ ſancta.i.ſane docens:ſicut dicit Hiero.in glo.Et man datũ.i.qdð per eam precipit᷑ eſt ſanctum in ſe.⁊ iuſtuʒ id eſt iuſtificans peccatoꝛez.⁊ bonum.i.vtile ad vitaʒ. Si g̊ mandatum legis eſt iuſtum.i.iuſtificans peccato rem:⁊ bonuni.i.vtile ad vitam.ſ̊ iuſtificatio peccato⸗ ris ſiue acquiſitio vite non poteſt eſſe ſine gratia. gᷓ ex lege eſt virtus ad gratiaʒ. Ron igitur differt lex 2 euã gelium per hoc ꝙ in lege fit ſolum noticia: ⁊ in euange lio adiuuans gꝛatia. Contra.Ad Gatł.ij. Mon ab initio gꝛatiaʒ dei. Si enim ꝑ legem iuſticia. rpᷣs gra tis moꝛtuus eſt. Ibi dicit glo.aug. Non ab initio gra⸗ tiam.i.non recipio legem:qð eſſet abijcere gratiam.q̊ ex ſacramẽtis legalibus non dabat᷑ gratia. ¶ Item ad BGal.iij. Quis tribuit vobis ſpiritũ ⁊ operat᷑ virtutes in vobis ex operibus legis:an ex auditu fidei? ac ſi di ceret ſicut dicit glo.ex operibus legis nõ habuiſtis ſpi ritũ:hoc eſt grãm.ꝑ vos.n.poteſtis videre ꝙ ego ꝗ ha bui oꝑa legis:nõ tñ ꝑ ea ̊ ꝑ fideʒ accepi ptateʒ dandi ſpiritũ miſterio:nõ anẽte.q Iteʒ ad Hebre.ix. Juxta legem munera ⁊ boſtie offerunt᷑: que nõ pñt iuxta con ſcientiaʒ ſeruientẽ deo ꝑfectum facere.Glo.munera ⁊ hoſtie non pñt ſeruientem deo ꝑfectum facere.i.plene mundũ facere.⁊ hoc iuxta conſcisʒ.i.in ↄſcĩa intꝰ: etſi ad viſum boim e.Ex quo pʒ ꝙ nõ eſt verũ qð dic̃ hu⸗ go. ſ. ꝙ boſtia ꝓ peccato erat ad ſanctiſicatõʒ ſiue emũ datõz a peccato.⸗lj Itez ad Heb.ix.Sanguis bircorũ 7 thauroꝝ ingnatos ſanctiſicat ad emũdationem car⸗ nis. Ibi dicit glo. Ad emũdationem nõ anime ſed car⸗ nis.4 Itez ad idem eſt qð dicit᷑ ad Heb.x. Impoſſibi⸗ le eſt ſanguineʒ hircoꝝ auferre peccata. Relinquitur igit᷑ ꝙ ex lacramentis legis nõ dabatur gratia. Re ſponſio.legalia ſacramenta dicunt᷑ duobo modis.lel que erant in lege obſeruata: vel que erant in lege inſii tuta. In lege obſeruata crant ſacramenta: vt ciꝛcumci ſio ⁊ matrimoniũ ⁊ ctiaʒ penitentia.bᷣ non fuerũt ĩ le⸗ ge inſtituta. De iſtis ad pñs queſtio nõ eſt: ̊ de ſacra mentis in lege inſtitutis.vt erant hoſtie ꝓ peccato ⁊ ri tus phaſe 2 vitule rufe ⁊ ſiłia. Indiſtincte aũt de his ẽ dðm. ꝙ ex illis ñ dabat᷑ gratia ſeu imprimebat᷑ diſpo⸗ ſitio ad grãz ſicut ex ſacramẽtis noue legis.tñ illis cõ tingebat dari grãm: nõ tamẽ virtuie illoꝝ: ſᷣ occaſiõe illoꝝ ex hoc. vel quia erant materia exercende deuoti⸗ onis.deuotio auteʒ ad deum oꝛdinat ad gratiam. Uel quia habebant anneram interceſſionem oꝛationis.vn de in leuit. j.ij. 7. j. Offeret tale quid ⁊ oꝛabit pꝛo eo ſa cerdos. Oꝛatio vo frequenter impetrat gratiaʒ alteri. Vel quia erant inſtituta ad cõmunioneʒ ⁊ vnionem ꝓ⸗ prij fidelis: quam quideʒ vnionem ſpiritualiter fac ſi⸗ des ? caritas.merito auteʒ cõmunionis fideliũ frequẽ ter impetratur gratia deſiderantibo ꝑticipationẽ huiꝰ cõmunionis.Abſolute igit᷑ dicendũ. ꝙ ex vi ſacramen torũ legis non dabatur gratia: qᷓuis in illis continge ret aliquando dari gratiam. 4 Ad illud ̊ qð pmo di⸗ cit Hugo.ꝙ in ſacramẽtis legis erat ſanctificatõ ⁊ re mediũ.Dicendũ ꝙ refert dicere in illis eſſe ſanctifica/ tionem:⁊ ex illis eſſe ſanctificationeʒ. Ex illis eniʒ di⸗ cit cauſam.in illis dicit concomitantiaʒ. Quia & in ſa cramẽtis legalibo nõ erat cauſa ſanctificatõis vt mani feſte ꝓbat apłs:qᷓuis ↄtingeret illa via qua dictũ ẽ cõ⸗ comitari gr̃e ſanctiſicationeʒ.ideo ex illis non eſtſan⸗ ctificatio: qᷓnis in illis aliqũn eſſet ſanctificatio.4i Ad ſecũdũ vpᷣo quod dicit Hugo. ꝙ in ipſis erat virtus ſan ctificatõis.dðm ꝙ duplex dicit᷑ ſanctificatio. Eſt eniʒ ſanctificatio carnalis: 2 ſctificatio ſpũalis. Scxtificatõ carnalis intelligit᷑ liberatõ a pena pcti:qua incurreret gs ſi qð pᷣceptũ ẽ ↄtẽneret ſeu nõ faceret. Sctiſicatõ vo ſpũalis eſt ipſa einũdatio q̃ in aĩa eſt ⁊ a macula pec⸗ cati. LCoquendo & te ſanctificatõne carnis,/put dictum eſt:erat in ſacram̃tis legalibo viꝛtus ſanctificatõis.vñ beb.ix. Sãguis vitule aſꝑſus inꝗnatos ſanctiſicat ad emũdatõʒ carnis. Slo. Ingꝗnatos ↄtactu moꝛtuoꝝ ſã ctificat.i.a peccato mũdat.i.a pena valens ad emuda tioneʒ.ñ anime ̊ carnis:qꝛ a pena legis liberabat. Lo quẽdo vo de nenneadee ſpuali nõ erat in ſacramẽtis legalibo virtus ſanctificatõis:niſi ꝑ occaſionẽ ſeu ꝑ ac cidens. 4 Ad terciũ qð dr.ꝙ mandatũ legis erat iuſii ficans peccatoꝛẽ.dðin ꝙ iuſtificatio vt S.dictũ ẽ intelli git᷑ duplr. vel iuſticie infuſio:vel iuſticie exercitatio⸗ Si dicat᷑ iuſticie infuſio:ex mandato legis nõ ẽ in⸗ ſtiſicatõ:nec moꝛali nec cerimoniali nec ſacramentali ſicut a cauſa efficiẽte:lʒ ſicut a cauſa diſponẽte. Si vᷣo dicat᷑ iuſticie exercitatõ:ᷣm hoc preceptũ moꝛale legis iuſtificat.ſicut dicit glo.Ro.iij.ſuꝑ illud. Ex operibo legis nõ iuſtificabit᷑ omĩs caro.De lege loqmur Fʒ ce⸗ rimonialia:nõ ſᷣm moꝛalia: que vtiq; iuſtirficãt.⁊ boc intelligit᷑ ꝑ ſe ⁊ eẽntialit᷑. In figuralibo legis non erat — exercitiũ iuſticie: niſi er cir cũſtantia ſoluʒ que erqt vel auẽtas diuine inſtitutõis vel caritas ſeu obediẽtia de· uote impletõis eo mõ quo dictũ eſt. Nꝛeticulus teꝛcius Oſlea querit᷑ de drñtia legis ⁊ euangelij qᷓ⸗ tũ ad veritatẽ.⁊ pᷣmo d hoc qð dictũ eſt.ꝙ in euangelio eſt veritas reuelata: in lege vðᷣo velata. Ad qð Aſi.in li.drñtiaꝝ. In lege fuit vmbꝛa ⁊ obſcuritas ſcripturaꝝ: in euãgelio clara diſtinctio ve ritatis. Cont. In euangelio eſi vcritas ſub ꝑabolis occultata Math.xiij. Sed vbi eſt ꝑabola ibi ẽ figura⸗ ta locutio:que vnũ dicere videt᷑ ⁊ aliud intelligẽ.vt diẽ Junilius ad pᷣmaſiũ.⁊ etiã vt dicit᷑.xiij. ¶Dath.ĩ euã gelio eſt veritas vrelata.õ ꝗ̊ differũt lex 1 euãgeliuz ꝑ velatũ ⁊ reuelatũ..: Itẽ ſicut dicit᷑ in veteri teſlamio daniel.xij. Claude ᷣmones ſigna libꝝ vſqʒ ad tempus ſtatutũ.ita ĩ euangelio dicit ſaluatoꝛ.xiij. Dath. Jdo in ꝑabolis loquoꝛ eis:vt impleat᷑ in eis ꝓphetia yſaie. Auditu audietis ⁊ nõ intelligetis.qᷓ in lectiõe euãgelij eſt vᷣitas velata malis ſeu indignis:ſic̃ ⁊ in locutiõe le/ gis ſeu teſtam̃ti veteꝛis.l Itẽ ſi ſtatui euãgelij ↄueiĩt vxe ritas reuelata ſᷣm ꝙ dr.ij.coꝝ.iij.Qos aũt reuelata fa cie gloꝛiã dei ſpeculamur.ꝗqᷓ maximũ incõueniẽs ẽ vtĩ euãgelio veritas velet᷑ ꝑabolis: ⁊ tñ ibi vᷣitas ſigtaẽ. vñ.j.apoc.ſuꝑ illud. Siquit mittens ꝑ angelũ ⁊c.diẽ glo. Hoc eſt ſub ſigno vel ſignaculo clauſit. .¶ Ytẽ qꝛit᷑ de alia drñtia:de q diẽ Yſi:ĩ li.drñtiaꝝ iur apoſtolũ ad heb.x.ꝙ lex habuit vmbrã: euangeliũ vo imaginẽ. Cont᷑. In euãgelio habemꝰ ſigna futuroꝝ.vt Math. xxiiij. Dic nobis qñ hec erũt:⁊ qð ſignuʒ aduẽtꝰ tui ⁊ ↄſummatõis ſeculi. Et poſtea dat ſaluatoꝛ ſigna aduẽ tus ſui ⁊ ↄſũmatõis mũdi.ᷓ euãgeliũ hʒ vmbꝛã fſutuꝛo rũ quẽadmodũ ⁊ lex.̊ nõ differũt ſic vmbra ⁊ imago. 4l Itẽ qrit᷑ de alia q ẽ.ſ.ꝙ in lege ẽ ᷣitas ĩ ꝓmiſſiõe.in euãgelio dᷣo vitas ĩ exbibitõe ⁊ impletõe.vñ Aſi. in li. drñtiaꝝ. In lege ꝓmiſſa ↄtinẽt᷑. ꝓmiſſa vᷣo ĩ euangelij pleĩtudie ↄſũmat᷑.Cõt᷑. In euangelio ꝓmittit᷑ reſurre⸗ ctio futura ⁊ regnũ celoꝝ:qð ñ ẽ exhibitũ.̊ ñ differũt lex ⁊ euãgeliũ ſᷣm ꝓmiſſiõʒ ⁊ ex hibitõʒ. MRñſio.dðʒ ꝙ vᷣitas taʒ ĩ euãgelio qᷓ; ĩ lege reſpic̃ tria.noticiã cre⸗ vndoꝝ.graz meritoꝝ.głazʒ pᷣmioꝝ. Reſpectu noticie credẽdoꝝ differt euàgeliũ ⁊ lex ſm velatũ ⁊ reuelatũ. Reſpeciu gĩe faciẽdoꝝ ſic ꝓmiſſio ⁊ exhibitio.Reſpe⸗/ ctu głe pᷣmioꝝ differũt ſiẽ vmbra ⁊ imago. ita ꝙ i lege eſt velamẽ noticie.ꝓmiſſio gre.vmbꝛa glłe. In euange lio ᷣo ẽ reuelatio noticie fidei.exhibitõ gr̃e di.imago pᷣmij. 4¶ Ad illð ̊ qð pᷣmo obijcit. ꝙ ĩ euãgelio ẽ vitas ꝑgabolis occultata. Rñndeo.dico ꝙ ibi ẽ occultata ⁊ re uelata. occultata turbis ⁊ indignis.reuelata diſcipuł 7 dignis. vñ Math.xiij. pabolice logꝗt turbis ⁊ ꝑabo⸗ lã expoĩt diſciplis. Pretea ibi ẽ ꝑabola ſb integum̃to opeꝝ.h vo ꝑabola ſub integum̃to ſᷣmonũ.q Ad ſecun du dom.ꝙ ſitio ſeu clauſio pitatis ĩ lege ẽ ſimptr. In euãgelio ad aliqꝗd.In lege.n.ẽ clauſio ſidei redẽptio nis.i euãgelio vᷣo patet fides redẽptõis:ᷣ clauſio ẽ re⸗ ſpectu rõnũ ſeu miſteꝛioꝝ redẽptõis vt ipᷣa vitas rõnũ n clareſcat indignis.vñ.ij.coꝝ.iiij.dic apłs. In mani ſeſtatõe vᷣitatis ↄmẽdãtes noſmetipᷣos. e ſi et oꝑtũ ẽ euãgeliũ:ĩ his ꝗ pereũt ẽ oꝑtũ: in ꝗbo deꝰ hꝰ ſeculi ex⸗/ cecauit mẽtes infideliũ: vt n fulgeat illuĩatio euangelij gle tñi. In lege at᷑ miſteꝛiũ redẽptõis latet:⁊ qꝛ ẽ ⁊ pt AAẽ̃. In euãgelio dᷣo patet ꝗa ẽ᷑:pᷣ latet qͥ ad imꝑfectõeʒ Apt᷑ qd ẽ.¶ Ad terciũ dᷣm.ꝙ qͥ ad pñtẽ ſtatũ in qͥ ñ pᷣt videri vᷣitas.ſicẽ ẽ vᷣitas illa q̃ ẽ lux ĩcreata: expedit ⁊ cõ ueit vt ſilitudinibo ꝓpoꝛtõalibo nꝛo ĩtellectui ↄgſcenda miſtret᷑.ſic diẽ b. Dyo.ĩ hierarchia angelica.Pretea ſic dicẽ̃ glo.ſuꝑ illð ¶MOath̊.vij. Nolite dare ſanctũ ca⸗ nibo. Res abicõdita auidiꝰ ꝗqrit᷑: celata venerabiliꝰ cõ ſpicit᷑.diu q̃ſita cariꝰ tenet᷑. Jwo vtile ẽ relatio ᷣitatis ſub ꝑabolis intelligẽtie ⁊ memoꝛie nr̃e.¶¶ Ad alið vo qðᷣ qrit᷑ alia drñtia vmbꝛe ⁊ imagĩs.dðm ꝙ vmbꝛa hʒ figuꝛã rei obſcurã ⁊ indiſtinctã imago vo expᷣſſaʒ ⁊ diſtinctã.qꝛ ſic diẽ augꝰ.imago ẽ expᷣſſa ſilitudo. Sed hec drñtia legis ⁊ euagelij aſſiqt reſpectu future głe cꝰ gle lex habuit figurã obſcurã ⁊ indiſtinctã ⁊ remotiſſi mo veſtigio.Euãgeliũ pᷣo bʒ imaginẽ h̊ ẽ ſiłitudinẽ ex pſſaʒ 7 diſtinctã ĩ exẽplo.vñ aug. ð fauſtũ.Quid no⸗ bis ꝓmittit᷑ niſi vita et᷑na ex reſurꝛectõe a moꝛtuis.hᷣ at᷑ iã ↄpletũ ẽ ĩ illa caꝛne:ꝙ vᷣbũ factũ ẽ:⁊ qð fidelibo p mittit᷑ ĩ iudicõ iaʒ ↄpletũ ẽ ĩ exẽplo.¶ Ad vltimũ qð qrit᷑ de illa drñtia ꝓmiſſiõis ⁊ exhibitõis iã pʒ rñſio. i 2ã hec drñtia attedit᷑ reſpectu gr̃e q̃ in lege ꝓmittit᷑:⁊ in euãgelio exhibet᷑.tñ in euãgelio nibilominꝰ ẽ ꝓmil⸗ ſio gle: q̃ etſi ñ ſit exhibita vel ↄpleta ĩ miſtico xpᷣi cor⸗ poꝛe:ẽ tñ iã ↄpleta ⁊ exhibita ĩ capite.vñ ⁊ ſecuriꝰ ex⸗ pectamꝰ ſaluatoꝛẽ nẽm ihᷣjm ꝗ foꝛmabit coꝛpꝰ hũilita⸗ tis nr̃e ↄfiguratũ coꝛꝑi claritatis ſue.Phił.iij. NAꝛticulus quartus Onſequẽt q̃rit᷑ de drñtia legis ⁊ euãgelij qᷓ tũ ad ſeneritatẽ ſᷣm quã aſſignt᷑ dꝛñtie ire ⁊ miſcðie.timoꝛis ⁊ amoꝛis.ᷣuitutis ⁊ liber tatis. Ira timoꝛ uitus ad legẽ. Miſcdia amoꝛ ? liber tas ad euãgeliũ:ſic S.decłatũ ẽ.¶ Cõt᷑. Seuerioꝛ ẽ cõ⸗ minatio ⁊ inflictõ pene ef᷑ne qᷓ; tꝑał. Sʒ ĩ euang ẽ ↄmi natio pene et᷑ne.Mathᷣ.iij. Paleas ↄburet igni inextĩ guibili. ⁊.xxv. Ite in ignẽ eternũ. In lege vᷣo ẽ ↄmiatio pene tꝑał vt dãnificatois reꝝ vel flagellatõis vel affli⸗ ctõis coꝛpoꝝ.ᷓ ſeueriꝰ ẽ euãgeliũ qᷓ; lex. ᷓ euãgeliũ ma gis dz dici ler ire ᷓ lex moyſi.⸗ Itẽ incõꝑabilr timoꝛ cxi excedit timoꝛẽ hoĩs.ſᷣ̊ ĩ euang ſuadet᷑ timoꝛ pene ĩ⸗ ferẽde a tro. vñ ipᷣm timete ꝗ põt coꝛpꝰ ⁊ aĩaʒ ꝑdẽ ĩ ge⸗ bennã Math. x. ⁊ Lu. xj. In lege timoꝛ pene q vt fre⸗ quẽt infert᷑ ab hoĩe.ſ.iudice.Exo.xxj.Naleficos non patieꝛis viuẽ.⁊ hmõi.ꝭ euãgeliũ potiꝰdʒ dici ler timo ris qᷓ lex moyſi.¶¶ Itẽ ĩ euanẽ pena ſpũal ſeꝑatõis a coĩone fideliũ ĩ interitũ carnis.j.coꝝ.v.iĩ iudicio apłi de foꝛnicatoꝛe:ĩ lege ᷣo pena coꝛꝑał. Et acerbioꝛ qᷓ ibi tetermiĩet᷑ ẽ ſeꝑatio a ĩone viuẽtiũ ꝑ moꝛtẽ vicʒ. Si 5 bonũ aĩe ⁊ ſpuᷣale ẽ incõꝑabiłr meliꝰ coꝛꝑali:ademptõ ſpũał boni ẽ incõꝑabilr maiꝰ bonũ adẽptõe coꝛꝑalł bo ni. Seuerioꝛ igit᷑ ẽ iuſticia euãgelij ꝙᷓ legis. Itẽ ſi di cat᷑ ꝙ duplex ſit ſtatꝰ hoĩm.carnaliũ ⁊ ſpũaliũ.carna⸗ libo apparet ſeuerioꝛ pena tꝑal qᷓ etna: ⁊ timoꝛ hũanꝰ diuinꝰ. coꝛꝑat pena pluſqᷓ; ſpũał. Spũñali ðᷣo econ trario.ſimplłr at᷑ qdð in ſenſu cadit hoim carnaliũ:vni⸗ uerſaliꝰ ſeu generaliꝰ timet᷑. Cõt᷑. Seueꝛioꝛ ſimplxr eſt pena et᷑na tꝑali:a ſpũał coꝛꝑali. Pretea ſeuerioꝛ ẽ pe na et᷑na ⁊ ſpũał homiĩ ſpũali:qᷓ pena coꝛꝑał ⁊ tꝑał bo mini carnali. Simpłr igit᷑ ẽ ſenerioꝛ pena euangelij q legis. .¶ Iftẽ amoꝛ carnal fociliꝰ 2 feruẽtiꝰ allicit caꝛna⸗ ,2⸗— —— — — — — — — — — — —¶—— oC-C- ———ð W — — — — — lem ỹỹ amoꝛ ſpualis boĩeʒ ſpũaleʒ. Itẽ amoꝛ q genera tur intuitu bnᷣficioꝝ vniuerſalins 1 prius attrabit: ꝙᷓ amoꝛ aggeneratꝰ ex intuitu boni q; bonũ. Cũ lex ex pꝓmiſſione tꝑaliũ ⁊ exbibitõe bñficioꝝ generet in afte ctu carnali amoꝛẽ carnalẽ:⁊ ĩ affectu hois boniamoꝛẽ tebitü: ler moyſi erit ampliꝰ dicẽda lex amoꝛis ꝙᷓ lex euangelij. ¶ Itẽ drñtia iſta legis ⁊ euãgelij aut accipit᷑ ſimptr:aut quo ad aliqͥs. Si ſimpꝑtr: ler euangelij ma⸗ gis erit ler timoꝛis:cũ illð qð ipſa cõminat᷑ ſit magis timenduʒ. Si quo ad aliq̊s 1 plures: lex moyſi magis erit amoꝛis:cũ illud qð ipſa ꝓmittit vel illud qͥ allicit affectũ pluriũ moueat ad amoꝛẽ. 4! Itẽ ſi dicat᷑ ꝙ euna⸗ geliũ dĩ lex amoꝝs qꝛ Fm rectaʒ rationẽ ampliꝰ dʒ al⸗ licere ad amoꝛẽ.eo ꝙ pᷣcipit ꝑfectã caritatẽ. Cõt᷑. Per fecta caꝛitas q̃ niła ꝑfectioꝛ:eſt in diligẽdo deũ ex toto coꝛde 2 ex tota aĩa ⁊ ex tota mẽte. Si g tał caritas pᷣei piat᷑ in lege. Deut. vj. Diliges dñzʒ ceu tuũ er to. c. t. ex to.mẽ ⁊c.lex moy ſi erit lex ꝑfecte caritatis.i õ ẽ drñtia legis ⁊ euangelij: vt in euangelio ſit amoꝛ ⁊ i le ge timoꝛ. Büñlio. dom ꝙ lex moy ſi recte dẽ lex timo ris ire 1 Fuitutis. Lex ire dẽ. qꝛ in penis hũit diſiricti onẽ: raꝛõẽ vo miſeratõʒ.vñ ad ro.iiij. Lex iraʒ oꝑat᷑.i. penam. Ad hoc.n. data eſt vt reos faceret tꝑali pena ſcʒ dentẽ ꝓ dente ⁊c.Exo.xxj.Lex ðo timoꝛis dẽ. quia plurimas bʒ ↄminatões:paucas ꝓmilſſiões ſicut patʒ ex ſerie legis.Lex dᷣo ſeruitutis dr. qꝛ in cõmonitõibo preceptoꝝ ſꝑ ꝓ rõne ſupoĩt dñinʒ diuine maieſtatis. vnde ad pcepta ſupponit. hoc facite.⁊ hoc.ego ſuʒ dñs vt Exo.xx.q̃ſi dicat. Ego dñatoꝛ ⁊ vos ſerui:⁊ iõ eſiis obnoxij meis obedire mãdatis.Euangeliũ vo recte di lex amoꝛis.lex miſcdᷣie.lex libertatis. Lex miſcdie ſeu clemẽtie dzẽ. qꝛ in penis legis bʒ miſcðiaʒ ⁊ relaratõʒ. vñ ⁊ mulieri deprebenſe ĩ aduiterio dr. vade ⁊ ampliꝰ noli peccare Johᷣ.viij. Lex vo amoꝛis dẽ.qꝛ plurimas bʒ pꝓmiſſiones raras cõminatõnes:ſiẽ pʒ ex ſerie euã⸗ gelij. Promiſſionibo aũt generat᷑ amoꝛ. Lex vᷣoo libeꝛta tis dẽ.qꝛ in monitionibo pceptoꝝ ꝓ rõne ſupponit gra tiã diuine pẽmtatis.vñ.vj. Lu. poſtꝙᷓ dixit eſtote miſe ricoꝛdes ⁊ bñfacite 2 diligite inimicos vẽos. ſubiũxit. vt ſitis filij patris veſtri q celis ẽ.q.d. h facite in liber tate filiali nõ in obnoxietate ſeruili intuitn paternita tis: nõ intuitu dñatõis. OProptea dẽ ad Ro. viij. on accepiſtis ſpm̃ F uitutis in timoꝛe:ſᷣ accepiſtis ſpiꝛituʒ adoptõnis filioꝝ: in quo clamamꝰ abba pr. Preterea appꝛopriando ſpẽałr lex in pceptis iudicialibo bʒ iraʒ ꝑ diſirictõz punitõis·in pᷣceptis moꝛalibo timoꝛẽ ꝑ mtł titudinẽ ↄminatõis. In pᷣceptis vo cerimonialibo ſer⸗ uituteʒ: qꝛ data ſunt in onus ſuꝑboꝝ:ſicut diẽ ougꝰ.⁊ etiã ꝑ intuitũ ⁊ pauoꝛeʒ diuine dñatõis.⁊ de onere ce⸗ rimonialiũ ſicut dicit beatꝰ petrus Act᷑.xv. Hoc ẽ onꝰ qð neq; nos neq; patres noſtri poꝛtaẽ potuimꝰ. Et ad gat. v. Lolite iteꝝ iugo ſeruitutis ↄtineri.. Ad pᷣmuʒ ᷓ qð obijcit᷑ dᷣm.ꝙ ꝙᷓuis diſtrictioꝛ ſit vminatio pene eterne ꝙᷓ tꝑalis.nõ tn ſeuerius eſt euangeliũ qð comi⸗ nat᷑ penam eternã:lege que ↄminat᷑ penaʒ tꝑaleʒ. h eſt qꝛ ler ſic ↄminat᷑ penã vt de pñti inferẽdã ⁊ penitẽti ñ remittendã. Euangeliũ vᷣo ſic ↄminat᷑ penã eternaʒ vt in futuro inferendà ⁊ penitenti aĩe remittendã. ideo in lege eſt cõminatio ſine miſcratõe: ⁊ iõ ↄminatio terro⸗ ris. In euãgelio pᷣo cõminatio cũ miſeratõe:⁊ iõ cõmi natio talis eſt amoꝛis.4 Ad äm dðm.ꝙ intentõ legis nõ ẽ ex penis inducẽ timoꝛẽ hanũ:ĩmo timoꝛẽ dĩnuʒ. ꝑ tꝑale ſuppliciũ.vñ.vj.Deut. Oñm deũ tuũ timebis Et vlt.ecciaſtes. finẽ loquẽdi oẽs parit᷑ audiatis.ſup⸗ ple in lege.deũ time. vñ rñdet ad illud qð ꝓpoĩt ꝑ int⸗ emptõʒ. 4 Ad terciũ dm. ꝙ ꝙᷓuis in euãgelio inferat᷑ pena ſpũał:ñ tñ infert᷑ deliquẽti ſi a malicia reſipiſcat 7 9ſtet ꝙ peĩteat. In lege pena dvelinquẽti infert᷑ nec ꝑ pnĩaz relaxat᷑.⁊ iõ lex ſeuera ẽ in puniẽdo q̃ penitẽti ñ ꝑcit.Euãgeliũ ðo lex pietatis ẽ ſen miſcðie:q om̃i pe⸗ nitẽti ꝑcit. Qec ẽ Z H̊ oppoſitio de pena q infeꝛt᷑ a ſecnla ri ptãte: ſiẽ . decłatũ ẽ tractatu de peis iudicialiũ pᷣce ptoꝝ.¶¶ Ad q̃ꝛtũ vᷣo pʒ rñſio ex iã dictis.nã ñ ſolũ ꝑ cõ ꝑatõʒ pene ad penã:aut ꝑ ↄꝑatõʒ hoĩs caꝛnał ⁊ ſ pual aſſint pᷣdicte dꝛñtie: pↄꝑatõz legis ad legẽ q̊ͥ ad pu nitõʒ.q̊ ad ↄmĩatõz.q̊ͥ ad monitõz. ⁊ p̃tea ꝑ ↄꝑatõʒ qe ad rões indicialiũ.moꝛaliũ.cerĩoĩaliũ pᷣceptoꝝ.¶ Ud antũ qð q̃rit ð amoẽ.dðʒ ꝙ ꝓpꝛie ꝓmiſſio legis ñ gene rat amoꝛẽ cornalẽ ſ̊ amoꝛẽ initiale: ꝗ qdẽ reſpcũ di cõ cipit᷑ ex tꝑalibo bñſicijs.Caꝛnał.n.aõr ñ p̃t diei ꝓprie reſpcũ ði niſi ertẽſo noĩe.tał.n. amoꝛ ẽ ex vicõ diligeẽti ñ ex ĩtẽtõe bñfaciẽtis.Pꝛetea ↄꝑatꝰ amoꝛ caꝛnal amo ri caritatis cedit: ⁊ mioꝛ ẽ amoẽ caꝛitatis.ſic dẽ ſuꝑpᷣs bonũ mi.le.o.t.ſ.m. au. ⁊ ar. vbi diẽ glo. ꝙ caritas plꝰ diligit deũ ꝙᷓ cupiditas auꝝ vł argẽtu. Pretea aõr ex bñficijs ſpũalibo ⁊ et᷑nis excedit ĩcõꝑabilłr amoꝛẽ ĩtro⸗ ductũ ex bñficijs coꝛꝑalibo ⁊ t᷑nſitoꝛijs. ꝓptea maifeſtũ ẽꝙ ũ poterit dici lex moyſi lex aõꝛis quẽadmoduʒ lex euãgelij:q̃ itroduẽ aõꝛeʒ caritatis ⁊ aõꝛẽ ↄceptũ ex bñ ficijs ſpũalibo ⁊ etnis:ſeu ex ĩtuitu ipᷣiꝰ ſũme boĩtatis. Pꝛet ea cũ lex moyſi pła ↄtieat vñ genẽt troꝛ ꝙᷓ vñ oci piat᷑ aõꝛ.eõrio vo lex euãgelij. maĩfeſtũ ẽ ꝙ ler Moyſi lex tĩoꝛis ẽ.euãgeliũ pᷣo lex aõꝛis.⁊ ꝑ h̊ pʒ rñſio adſe⸗ xtũ. ¶ Ad vltim qð qrit᷑ ð ꝑfecto aõꝛe ꝗ pcipit᷑ i lege ſo let rñdẽ.ꝙ G̊ ñ ẽ niſi ĩ deut.qẽ ſcdᷣa lex ⁊ figura euage⸗ „ lij. tñ rõ hoqmis declata ſit qdãmõ ĩ ſu pioꝛibo qõe vt⁊ pꝰ latõʒ legis moy ſi ferẽda eẽt lex euãgelij: inferi⸗ ma gispaiebu. Aꝛticulus quĩitꝰ Verit᷑ poſtea de dꝛñtia legis ⁊ euãgelij qᷓtũ ad boĩtatẽ ſʒ quã dẽiaʒ dẽ lex moyſi ĩꝑfcta lex factoꝝ ⁊ lex occidẽs: ⁊ ↄtinẽ pᷣcepta ñ bõa. Ezrio vᷣo lex euãgelij dꝛ lex ꝑfcã ⁊ ꝓbibẽ aĩm: ſeu lex fidᷣi.lex ſpᷣs.⁊ lex ↄtinẽs p̃cepta bõa.Ad pᷣmã dꝛiaʒ dẽ expᷣſſe ad heb.vij.i Aibil ad ꝑfem̃ adduxit lex.vt dem 7.¶Cõt᷑.aug. fauſtũ.xp̃s ñ veĩt legẽ ſoluẽ h̊ adiplẽ. matr.v.ñ vt legi addẽnt᷑ qᷓ decrãt:ᷣ vt fieꝛẽt q ſcpᷣta eꝛãt Si geuãgeliũ ñ addit aligꝗd qð deſijt legi. & ꝑfcã ẽ lex ſiẽ euãgeliũ niſi ſolũ q̊ ag obſuãtiã.defectꝰat᷑ obfuatie ñ ẽ ĩꝑfectõ legis:̊ ĩꝑfectõ hoĩm ꝗbo lex ẽ data. 4 INezʒ Ezʒech.j.dr.rota ĩ rota.g.vetꝰ ĩ nouo ⁊ nouũ ĩ veteꝛi Si nouũ ẽ ĩ veti.̊ ꝑfectõ euãgelij ẽ ĩ lege. ̊ eq ẽ ꝑfcã lex ſiẽ euãgeliũ.q̊ ñ differt lex ⁊ euaãgeliũ ꝑ ꝑfem ⁊ ĩꝑfe ciũ. Rñlio.dðʒ ꝙ de ꝑfectõe ⁊ ĩꝑfectõe qͥ ad legem ⁊ cuãgeliũ nos poſſumꝰ loꝗ generali ſmõe ⁊ axppꝛopato. Generali pᷣmõe ñ diſtĩguẽdo ĩ lege int pᷣcepta ſocr̃alia T cerionialia ⁊ iudicialia ⁊ moꝛalia. Appꝛopato vo ſeꝛ mone diſliguẽdo iſta ĩ lege.⁊ ᷣm ̊ ñ incoueniẽi ↄꝑãdo euãgeliũ ad legis ſacr̃alia apxpꝛopabit᷑ pꝛĩa dꝛia legis 2 euãgelij qᷓ attẽdr qᷓtũ ad vᷣtutẽ: qꝛ ſacrm legis ĩfirmũ ad iuſtificatõʒ.ſacr̃m vo euãgelij vᷣtuoſuʒ. Cõꝑãdo ad ceriomalia aſpꝛopabit᷑ ſcdᷣa dꝛia q ẽ ꝙᷓtũ ad vᷣitatẽ: qꝛ ĩ cerĩonialibꝰẽ dᷣitas velata ⁊ obumbꝛata:q̃ ĩ exhibitiõe gẽe euãgelij ẽ reuelata. Itẽ ↄ ꝑãdo ad pᷣcepta iudicialia appꝛopabit᷑ fcia dꝛia q̃ attẽdr qᷓtũ ad ſeueꝛitatẽ.qꝛ ĩ iu dicialibo diſtrictõ ẽ ſeuẽitatis.ĩ enãg ẽ mitigatõ ſeueꝛi tatis. Cõꝑãdo vᷣo ad moꝛalia aꝑꝛopat᷑ qꝛta dꝛia qᷓ at tẽdr qᷓtũ ad boĩtatẽ:qꝛ ĩ moꝛalibo legis ẽ ĩꝑfectõ boĩta tis.ĩ moꝛalibo pᷣo euãgelij ꝑfectõ boĩtatis.vñ Mat.v. ſuꝑ illð.miſi abũdauẽit iuſticia vꝛa ⁊c. glo. pleniꝰagüt q ꝓmiſſa ſũt ad inchoatõʒ cũ fuerĩt addita ad ꝑfectoeʒ moꝛaliũ p̃ceptoꝝ. Sermõe ðo gener al pdicte dr̃ie ge⸗ nerałr attẽdũt᷑ q̊ ad legẽ ñ diſtiguẽdo int pᷣcepta vt di⸗ ctũ ẽ. Scðm h̊ q̊ rũdẽdũ diſiiguẽdo ꝙ lex pᷣt ↄſideꝛa ri dupłr. ſᷣm foꝛma editõis:⁊ ſm ptãteʒ rõnis. Scoᷣm foꝛma editõis lex vlłr imꝑfecta ẽ reſpectu enãgelij.ſicut 5. in parte teclaratuz eſt queſtione. vtrũ preter legem Aoyſi lex euangelij requirat᷑.⁊.j. ampliꝰ oſtendetur queſiionibꝰ de additionibus legis ad euangeliũ: ⁊ ĩ cõ pletõe legis ꝑ r̃m.¶l Ad illud ̊ qð diẽ aug.ꝙ euan/⸗ geliñ nõ addit legi qð ei creſt. Dicendũ ꝙ loquit᷑ de le ge q;tuʒ ad ptãteʒ rõnis ſᷣm quã ꝑfectio euagelij inclu⸗ dit᷑ in lege.nõ qtum ad foꝛmã editõis.⁊ exemplũ eſt ĩ figura inciſionis.Cum.n.lignũ incidit᷑ ⁊ in ipſo ima,- go figurat᷑.educit᷑ figura in actualitatẽ ⁊ apparʒ actu que prius erat 'm poſſibilitateʒ ⁊ latebat virtute.Si⸗ cut nõ dicit᷑ facta additio ligno ex figuratõe imagis q̃tũ ad poteſtatẽ h̊ ſolũ qtum ad actualitatẽ.ſic inten dit dicere augꝰ.ꝙ nõ eſt additio euangelij ad legẽ qᷓ;tũ ad ptãteʒ:ſᷣ q;tũ ad actualitatẽ.vnde in lege eſt q̃i ima go boni cooꝑta ꝓpoſita aĩe.iuxta illud ad Hebre.x. mbꝛam hns lex nõ ipſam imaginẽ. Euangelium vᷣo habet imagineʒ boni expreſſaʒ ⁊ aꝑtam: qð fit ꝑ ſub⸗ tractioneʒ ſuꝑfluitatis cerimonialiũ ⁊ figuraliũ prece ptoꝝ:⁊ diſtinctioneʒ moꝛaliũ.¶ Ad ſecũdũ ſilr intel⸗ ligendũ.qꝙ ꝑfectio eu angelij eſt ĩ lege reſpiciẽdo ad po⸗ teſtatẽ rõnis legis:nõ ad foꝛmã editõis.⁊ exemplũ hꝰ eſt.qꝛ ſicut drñtia eſt in genere ptãte nõ actu:ſicut diẽ pł̊j.ſic ꝑfectio euãgelij in lege.Sicut aũt drñtis addi ta generi trahit ipſum in actũ ſpeciei:a eſt iſta additio q́;tum ad actualitateʒ:ñ ꝗqᷓtuʒ ad ptãteʒ. ſic ꝑfectio bo nitatis in lege eſt in rõne quadã generali:⁊ in actum ⁊ ſpẽʒ educit᷑ ꝑ additõʒ euangelij. Heinde queritur S. j. ↄtra poſitã drñtiam. Ro.iij.ꝙ lex Moyſi dicit᷑ lexr ſfa⸗ ctoꝝ.euangeliũ lex fidei. Nam obijcit Hylariꝰ ibideʒ in glo. Lex euangelij etſi nõ habeat oꝑa veterũ ſacmmen toꝝ:vt circ ũciſionis atq; ceteroꝝ:hʒ tñ oꝑa in ſacmẽ⸗ tis ſuis huic tẽpoꝛi ↄgruis: ⁊ hʒ oꝑa miſcdie in moꝛa⸗ libus p̃ceptis. lex euangelij debet dici lex factoꝛuʒ ſi⸗ cut lex moyſi.¶ Item ſi dicat᷑ lex moyſi factoꝝ: eadeʒ rõne qua dicit᷑ ad Phi.iij.ſuꝑ illud. Juſticiam que ex fide eſt. Glo.Juſticiã non veram que ex lege eſt q̃ ma⸗ nus compmit.nec aĩm:que timoꝛe nõ amoẽ pᷣuire fac. Scðm hoc g̊ lex Moy ſi dicit᷑ lex factoꝝ: que reſpicit oꝑa.Tex vo euangelij nõ dicit᷑ lex factoꝝ: quia ñ reſpi cit oꝑa ̊ voluntatẽ.¶ Cont᷑. Augꝰ.ĩ qonibo no.⁊ ve. teſta.aſſumẽs illud apli ad ro.iij. Peꝛ legẽ nõ iuſtifica bit᷑ omĩs hõ apud deũ.dicit.ꝙ ſic inꝗt ſolà legeʒ nõ iu ſtificare hoĩes apud deũ: ſic nec ſola fides exceptis bo nis oꝑibo ↄmendat apud deũ. Sic ꝗ̊ legi moyſi ad iu⸗ ſtiſicatõeʒ nccia erat fides.vñ aug.ibidẽ dicit de pr̃ibo veteris teſtam̃ti.ꝙ addiderũt tꝑali iuſticie legis: qᷓ ſcʒ eſt in lege iuſticia fidei:ita legi fidei ad iuſticiã verã ne ceſſaria ſunt oꝑa bona.Jaco.ij. Iides ſine oꝑibo mor⸗ tua eſt. Lex igit᷑ euangelij lex factoꝝ dicẽda ẽ ſicut lex moyſi. FK.ñnſio.dðʒ ꝙ lex moyſi dẽ lex factoꝝ. ꝗa in⸗ dicat libero arbitrio hoĩs ꝗd faciat:vᷣ ñ indicat cuʒ hõ impotẽs ſit ꝑ libeꝝ arbitriũ gratiã dei:ꝑ quã illud fa⸗ cere valeat.Lex aũt euangelij ꝑ dictamẽ fidei gratiaʒ xp̃i indicat:ꝑ quã hõ implere poterit quicꝗd deꝰ iube⸗ at. Et h eſt qð dicit augꝰ.in li.de ſpũ ⁊ lr̃a.Per legem opeꝝ dicit deꝰ homĩ:fac qð iubeo.ꝑ legez fidei dic hõ deo:da qð iubes.ideo.n.iubet lex vt moneat ꝗd faciat Iides vt cui iubet᷑ ſi ñ põt ſciat ꝗd petat.videlʒ gꝛatiã. Et Aꝓpt h ibidẽ dic̃ augꝰ.ꝙ lex mãdatũ bonũ hʒ: lr̃a de mõſtrãte:nõ ſpũ adiuuante. Poſtea queritur S. ih. de alia dꝛñtia q̃ dr.ꝙ lex moyſi ẽ occidẽs.lex euangelij lex iuſtificãs.iur illud.ij.coꝝ.iij. ꝛa occidit ſpũs viuni ficat.dicit aũt augꝰ.in li.de ſpũ ⁊ la.ꝙ nõ aliaʒ vult aplo intelligi ſr̃aʒ qᷓ; decalogum in illis duabotabulis ſcriptũ. Impꝛobat aũt aug.ꝗ dicit.iõ põt intelligi ð figuralibo pᷣceptis:ꝙ dicit apłs.lẽa occidit.G̊ modo ad Ro.vij.Concupiſcẽtiã neſciebã:niſi lex diceret.nõ cõ⸗ cupiſces.⁊ poſtea ſubdit᷑.occaſione accepta peccatuʒ ꝑ mandatũ ſedurit me:⁊ ꝑ illud occidit. Ecce ꝙ hec lẽa occidit.nihil aũt figurate dicit᷑ cũ dr.nõ ↄcupiſces.ſed Fim lr̃aʒ ſolũ.⁊ oſtat ꝙ illud ẽ mandatũ decalogi.ſDãẽ datũ q̊ calogi ẽ lr̃a occidẽs. Scoᷣm h̊ ̊ obijcit᷑. Si ccalogꝰ dicit᷑ occidẽ.aut h̊ eſi inqᷓtuʒ obpᷣuatꝰ: qð eẽ nõ põt.q;ꝛ obᷣuans decalogũ facit illud qð dʒ.talis at᷑ meret᷑ viuificari:ñ occidi. Aut inqᷓtũ nõ obõ̃uatꝰ.⁊ ſi B eadeʒz rõne ⁊ euangeliũ.q;ꝛ nõ obſeruãs euãgeliũ me ret᷑ occidi eternalit. Iteʒ cũ dicit᷑ decalogꝰ Ia occi⸗ dens.aut dicit᷑ ꝑ cauſaʒ:aut ꝑ occaſionẽ:aut ꝑ oñſioʒ. ꝑ cauſaʒ videt᷑ ad ro.vij. Qũc at᷑ ſoluti a lege mor⸗ tis ⁊c. Glo.A lege que ẽ cã moꝛtis. Cont᷑. Ad ro.vij. Rex ꝗdẽ ſancta ⁊ mandatũ ſanctũ iuſtũ ⁊ bonũ. Glo. JYuſtũ iuſtificans peccatoꝛẽ. bonũ.i.vtilẽ vitã acqrẽs. Si gᷣ eſt vitã acqrẽs.& cã eſt vite ñ moꝛtis.¶ ꝑ oc⸗ caſioneʒ videt᷑ ꝑ textũ ad ro.vij. Occaſiõe accepta pec catũ ꝑ mandatũ ſeduxit me ⁊ ꝑ illud occidit. Contra. Scðm b̊ videt᷑.n.ꝙ ſiłi rõne la euãgelica ẽ occidens. qꝛ qlibz oꝑa iuſticie de quibo loquit᷑ euãgeliũ:qñ ñ re⸗ ferũt᷑ ad deũ:ſunt occaſio eterne moꝛtis. ꝗ̊ᷓ ſm ̊ euan⸗ geliũ erit littera occidẽs.vñ aug.ð ci.dei. Nirtutes cũ referũt᷑ ad ſeipas:nec ꝗꝓpt aliud expetũt᷑ inflate atʒ ſu ꝑbe ſunt.⁊ idðo nec vᷣtutes ſ vicia iudicãde ſi ut.4 at E oñſiõʒ intelligat᷑ videt᷑ ꝑ illð qð hẽt᷑ ad ro.v. lex ſib⸗ intrauit vt abũdaret delictũ.glo.i.ad h̊ addita fuit vt ꝑ eã abũdantiꝰ ↄgnoſceret᷑. Si.n.lex ñ fuiſſʒ: peccatũ lateret.h̊ ꝑ legẽ genera pctoꝝ ⁊ pᷣuaricatiõis crimẽ hõ cognouit.Scðm q̊ dr decalogꝰ lia occidẽs.i.pctm: qð ẽ cã moꝛtis oñdẽs.Cõt᷑.ſʒ h̊ euãgeliũ ẽ lr̃a occidẽs qꝛ oñdit peccatũ ⁊ generaliꝰ ⁊ euidẽtiꝰ qᷓ lex. Pcta at ſunt moꝛtis eterne cã.iõ videt᷑ igit᷑ lex ⁊ euãgeliũ dif ferre in moꝛalibo.qꝛ ibi eſt lr̃a occidens:h̊ viuificans. 4 Itez ſi lr̃a legis occidit.hᷣ qð occidit ↄriũ eſt ſaluti. lex igit᷑ videt᷑ ↄria ſaluti.Et ſi decalogꝰ intelligat᷑ la: viget᷑ decalogꝰ ſaluti ↄriꝰ. Rñſio. Lza occidẽs põt intelligi de lege qᷓtũ ad iudicialia p̃cepta:⁊ qᷓtũ ad mo ralia. Otũ ad iudicialia intelligi᷑ ꝑ cauſaʒ ⁊ de occa ſione coꝛꝑali.vnde lr̃a occidit: qꝛ ĩ iudicialibꝰ lex ma los occidere pᷣcipit.Exo.xxij.NDaleficos nõ patieris viuere. Mtum no ad moꝛalia djr̃ lex la occidẽs q̃tuor modis.ꝑ oñſioneʒ.ꝑ occaſionẽ.ꝑ defectũ.ꝑ pᷣuaricati⸗ onẽ. Per oñſionẽ.qꝛ oñdit peccatũ qð occidit.Ro.vij. Iõ ↄgnoui peccatũ niſi ꝑ legeʒ. Per occaſiõzʒ duplłr. ꝓbibendo:innoteſcẽdo. Probibẽdo.n.auget pcti deſi deriũ. ſᷣm ꝙ dicit᷑ ad ro.vij. Occaſione accepta petᷣm ꝑ mandatũ oꝑatũ eſt in me oẽm ↄcupiam. Glo. Auctaẽ ↄcupiĩa ꝓbibitõe legis. Innoteſcẽdo.quia faciẽdo pct᷑ᷣm cognoſci in peccantibo auget᷑ cõtemptus dei:⁊ ita pec⸗ catũ.vñ augꝰ.ſuꝑ illud.lr̃a occidit dicit.Apparet littẽ vetuſtatẽ ſi deſit nouitas ſpũs:reos facere potiꝰ ↄgni⸗ tõne peccati qᷓ liberare a peccato.vñ ꝗ apponit ſciẽtiaʒ appoiĩt doloꝛẽ. Ecciaſtes.j.Si ̊ᷓ innoteſcẽdo pctᷣm facit ſciẽter peccare.Luc.xij. Seruꝰ ſciẽs voluntatẽ dñi ⁊ ñ faciẽs vapulabit multis.ſic ̊ dẽ lex occidẽ ꝑ occaſionẽ ꝓhi bendo innoteſcendo. Itẽ ꝑ defectũ.qꝛ ſicut diẽ au⸗ guſti.in li.de lrĩ̃a ⁊ ſpũ.Lex mandatũ bonũ hʒ tm̃ ĩ lr̃a cemonſtrate:nõ in ſpũ adinuante. Quia &̊ lex non hbʒ adiuuanteʒ ſpiritũ.̊ eſt qam.qð iubet ſit ſolo timoꝛe nõ amoꝛe:⁊ ita culpabiłr.⁊ G̊ eſt qð dicẽ̃ augꝰ.in li.de ſpã ⁊ lr̃a.ſine adiuuante ſpũ occidit.Cũ voo adeſt viui⸗ ficans ſpũs ꝑ caritateʒ:hocipſuʒ facit intus diligi:qð foꝛis ſcriptum lex faciebat timeri.Sine ſpũ aũt fit ni⸗ moꝛe pene:⁊ ita ſeruiłr ⁊ culpabiłr. Iteʒ ꝑ preuarica⸗ tioneʒ dicit᷑ occidere metaphoꝛice.quia nõ obfuantes digni ſunt moꝛte ſeu indigni vita. Et hoc eſt quod dic̃ Augꝰ.ſuper illud.littera occidit. Precepta iſta tam ſunt vtilia facienti ⁊ ſalubria:vt niſi quis ea fecerit:ſa lutem habere non poſſit.⸗ Ad illud ̊ qð primo obij⸗ cit.ꝙ pari rõne euangeliũ non obᷣuatũ ẽ lẽa occidẽs. dðm ꝙ ñ ſegt. nã lexr pᷣcipit obuantiã:nõ tñ p̃ᷣbet ad⸗ iutoꝛium ad obſᷣuantiã.ſeuangeliũ vᷣo pᷣcipit obᷣuan⸗ tiã:⁊ prebet adiutoꝛiũ ad obuantiã. Primo inqᷓtuʒ D J Ze a ili ne Z. d s. e⸗ Ne 1, d. Nneſtio diſponit adcaritatem ꝑ affectũ amoꝛis: qd nõ facit lex Vnge ſicut dicit Aug · in li. de lĩa et ſpu. Statim adeſt viuificans ſpũs.Secũdo inquãtũ oſtendit homĩ ꝗꝓpꝛiã infirmitatẽ: vt nõ poſſit implere ſine dono gratie der. vñ aug.de ſpũ et l̃a.Cer dicit nõ cõcupiſces.Euangelium dicit ſicut illud dicit᷑ cũ ſcirem ꝙ nõ poſſum eẽ cõtinens niſi eus det:adij dũm Sap. vij. Iez ꝑ legem dicit de⸗ nõ cõcupiſces.pꝑ euãgeliũ vo.ſine me nihil poteſtis facẽ Joh̃.xv. Per euãgeliũ ergo diſponit᷑ aima ad huilitatẽ et ſicut dicit beatꝰ Jacobo.iiij. Deus ſu ꝑbis reſiſtit:hu⸗ milibo dat gr̃am.Et ita euangeliũ diſponendo aĩam ad amoꝛẽ et humilitatẽ:ad quã ſequit᷑ collatio gre a deo:ꝑ quã digne obſeruat᷑ decalogus:pᷣſtat adiutoꝛiũ ad obſeꝛ nantia:qð non facit ler que diſponit aiam ad timoꝛẽ et ſolum excitat liberi arbitrij poteſtateʒ. Scm boc dicit yſið.in li.drñtiaꝝ. Pꝛecepta legalia comꝑatõne euan⸗ gelij nõ bona dicũtur:qꝛ qð pᷣcipiũt nõ ꝑficiunt. Gꝛatia vᷣo euangelij et exteriꝰ imꝑat et interiꝰ vt ꝑficiat᷑ iuuat. ¶ Ad ſecundũ qð obijcit᷑.ꝙ dicit᷑ lex cauſa moꝛtis.dðᷣm ꝙ illud dicit᷑ tum ad iudicialia.qᷓ p̃cipiẽdo occiſioneʒ maloꝝ moꝛtis ſunt cauſa.Qon ſic aũt eſt in iudicialibo euãgelij.quẽadmodũ ſup oſtenſũ eſt qõne de dria qtum ad ſeueritatẽ.¶¶ Ad terciũ qð obijcit de occiſiõe ꝙ pari rõne euãgeliũ occidit.dðm ꝙ nõ.iQam occaſio peccãdi que ꝑ ꝓbibitõem ẽ.nõ eſt vbi adeſt adiuuãs gr̃a ad vitã dum qð ꝓhibet᷑:vel ad faciẽdũ qð iubet᷑. Sʒ qñ deficit adiuuãs gra:tũc ꝓhibitio augendo pct᷑i deſideriũ ẽ oc⸗ caſio moꝛtis.Et hoc ẽ qð dicit᷑ ad ro.v.Lex ſubintrauit vt abundaret delictũ: Abi dicit auguſtinus ꝑ legem di⸗ eit᷑ habũdare delictũ:non qꝛ lex delictũ iubeat:ſed quia eo ꝙ gr̃a ibi nõ erat actũ eſi ex ꝓhibitõe deſideriũ.⁊ tũc q̃ſi ex ꝓpꝛia vᷣtute factũ ẽ grande viciũ. Sic ꝗ̊ᷣ abũdauit qꝛ ↄcupia ex ꝓhibitõne ardẽtioꝛ ẽ facta.¶ Ad quartum qð obijcit de oſtẽſione:q; ſiłr dicet᷑ euãgeliũ lr̃a occidẽs dðm ꝙ nõ.Nam euãgeliũ ſic oñdit pctm vt etiã mõſtꝛet gr̃am reqꝗrendã:qua poſſit vitari pctm fieri bonuʒ. vñ dicit aug: in li.de ſpũ et lr̃a.In lege dicit deꝰ homĩ.fac qð iubeo. In euãgelio pᷣo dicit homo deo.da qð iubes. ¶Ad vltimũ dom.ꝙ nõ ſequit. lex occidit.ergo nõ ẽ ſa lutaris vel bona: quẽadmodũ non ſequit᷑. ſcia inflat.ᷓ nõ eſt bona.vnde dicit glo.ſuꝑ illud Lza occidit.Sicut ſcia cuʒ caꝛitate pdeſt:ſine caritate do occidit:qꝛ inflat: ita lex ſine gña occidit:cũ ſit ᷣtus pcti.j.coꝝ.xv. non tñ mala ẽ. Multa em̃ ſunt gbuſdã noxia:quis nõ ſint ma la. Dicendũ igr ꝙ cũ de decalogo dicit᷑:ſeu de lege lr̃a oc cidit:hoc nõ dicit᷑ ꝑ cãm efficientẽ ſed ꝑ occaſionẽ pꝛinci paliter.p ↄſequẽs vo alijs modis ꝗbo dictũ ẽ.vñ Hieꝛo. ſuꝑ illud ad ro.vij. ¶Mandatũ qð eſt bonũ factum ẽ mi⸗ bi moꝛs.Ablit.nõ em̃ er ipᷣa lege moꝛs:łᷣ ex vicio hoĩs. qꝛ nõ lex ſed fomes eſt efficiens cauſa moꝛtis. qui bonã rem vertit ĩ malũ. Sicut em̃ medicina nõ eſt cauſa moꝛ⸗ tis ſi oſtendat venena moꝛtifera.licet his mali bomines abutant᷑ au moꝛteʒ ſuã vel alioꝝ:ſic lex que renena pec⸗ catoꝝ demonſtrat et bomiem libertate ſua abntentẽ qſi freno cohibet:et cõpoſito greſiu incedere docet:nõ eſtef⸗ ficiens cauſa peccati ſed potius ritiũ hoĩs.i.fſomes. Lonſequẽter que .S. in. ritur de illa differẽtia qᷓ oĩc yſiðᷣ.euãgeliũ bz pcepta bo na. lex pcepta nõ bona: ſiẽ illud vbi deꝰiſrabelitaꝝ cupi ditatẽ ſpolijs egyptioꝝ ſatiari ꝑmiſit.¶ Cõtra. Aug. in li.qõnũ exodi. IYſrahelite furtũ nõ fecerũt ſpoliãdo egy⸗ ptios.ſed deo miniſteriũ p̃ᷣbuerũt.quẽadmodũ cũ mimi⸗ ſter iudicis occidit reũ. PBñſio.aug.de ꝑfectis. yſido rus de carnalibo loquutꝰ eſt. Oð ergo boni ꝓ pꝛecepto habuerũt malis ꝑmiſſio fuit. Qualiter aũt eirca repu⸗ diũ et alias legis ꝑmiſſiões debeat intelligi pꝛeceptum. xterminatũ eſt ſuꝑꝛa qõne de indicialibo ciæca peꝛmiſſa in lege. Articulus ſextus lx. Oſtea querit᷑ de differẽtia legis et euange lij ꝓtum ad remuneratõem: ꝓ q̃ dĩc yſið. — in li.driaꝝ. in lege ꝓmiſſiões tꝑaliuʒ cõtinent᷑.in euãgelio vita eterna ꝓmittit᷑.¶ Cõtra.AdD hebr̃.xj.dicit apłus ee patribo veteris teſti:ꝙ iuỹ fidez defuncti ſunt omes nõ acceptis repꝛomiſſioĩbo:ſᷣ a lõge aſpiciẽtes ⁊c̃. Et dicit glo.ꝙ ſperabant ſibi ꝓmitti cele ſtia nõ terrena. vnde ibidẽ in textu ſequit. Conſfidentes quia ꝑegrini ſunt ſuꝑ terrã.ſignãt ſe patriã inꝗrere: ſiẽ dicit glo.hoc ẽ cõfitebant᷑ ſe non eſſe de hoc mũdo.⁊ dãt intelligi ꝙ aliã querũt patriã. Que aũt ſit illa ſubditur in textu.i Aũc aũt apetũt melioꝛẽ.i.celeſtẽ.Ex quo reli⸗ quitur ꝙ in lege Moyſi ꝓmittebant᷑ celeſtia: ſeu expe⸗ ctabat᷑ remuneꝛatio in celis.¶¶ IJItem.iij. ad gak. Abꝛabe dicte ſunt ꝓmiſſiones ⁊ ſemini eiꝰ.hoc ẽ in vno ſemine ꝗ eſt xpᷣe. Si ergo be ꝓmiſſiões reſpiciũt ꝓmiſſiões legis. ꝓmiſſiones aũt iſte nõ ſunt terrene:ſed celeſtes:relinꝗ⸗ tur ꝙ in lege eſt ꝓmiſſio celeſtiũ et eternoꝝ. Reſpon ſio.Fm ꝙ dicit᷑ ad ro.v.ſuꝑ illud.lex ſubintrauit vt abũ daret delictũ. In populo iudeoꝝ tria erãt genera hoĩm duri.incipiẽtes.⁊ ꝑfecti.his om̃ibo data eſſ lex ſed non ꝓ om̃bo.data ẽ duris ĩ flagellũ. ĩcipiẽtibo ĩ pedagogũ iuſtis ĩ ſignũ. Scðᷣm G̊ ̊ dom.q; ĩ lege erãt ↄmiatõnes pene irremediabilis qͥ að duros.ĩ lege erãt ꝓmiſſiones boni tꝑalł ꝗbo electi ad amoꝛẽ bnñfactoꝛis dei attraherẽt ĩcipiẽtes. In lege vᷣo erãt ſigtõnes eternoꝝ bonoꝝ qͥ ad iuſtos 2 ꝑfectos. Pꝛedicta q̊ᷓ dr̃ia attẽdit᷑ ĩ lege qᷓtũ ad lalẽ ſenſũ:ꝗ reſpicit imꝑfectos. Obiecta vᷣo ĩ cõtrariũ accipiũt᷑ ſᷣm ſpũalẽ ĩtelligẽtiã et ſignationẽ legis q̃ reſpi ciebat ꝑfectos. Articnius ſeptimus TLtimo q̃rit᷑ de illa dr̃ia q̃ aſſignata ẽ qtũ ad lationẽ.qꝛ lex moyſi lex ꝑticularis ẽ.euãgeli um do lex vlis.qa Cõtra.Exo.xxiij. Di occur reris boui inimici tui aut aſino errãti.reduc ad eũ.Si videris aſinũ odiẽtis te iacere ſub onere:nõ ꝑtrãſibis:pᷣ ſubleuabis cũ eo.Qõ ponit᷑ ibi determiatõ circa h̊ ꝙ dẽ inimict tui:an ſit tue gẽtis an alteriꝰ.Lex igit᷑ oꝛdiĩabat generalit᷑ ĩ ſuis iudicijs qͥ ad oẽs gẽtes.Erat igit᷑ vlis ſi cut euãgeliũ. Itẽ Leuit᷑.xix.Si hĩtaueꝛit aduena ĩteꝛ vos.diligetis eũ ſic voſmetipos.Sʒ aduena erat hõ gẽ tis alteriꝰ. OPꝛecepta igẽ legis oꝛdinãt ad dilectõʒ hoĩm cuiuſcũq; gẽtis.Eſt igr lex vłis ſiẽ euãgeliũ.q¶ Si vᷣo di cat᷑ ꝙ talia et ſilia ĩtelligũt de dilectõe nõ vlłr h̊ de dile⸗ ctõe fris.hᷣ̊ ẽ eiuſdẽ gẽtis.et h̊ trahit᷑ ĩ ꝑtẽ vt ſit ꝑticula⸗ ris reſpectu iudoꝝ tm̃.Cõtꝛa.jᷓ ſilr cũ pᷣceptũ euãgelicũ eterminet᷑ ꝑ fratrem. Math. v. Omis ꝗ iꝛaſcit᷑ fratri ſuo reꝰ erit ⁊c.euãgeliũ ꝑ h̊ trabit᷑ ĩ ꝑtem.ẽ lex ꝑticu⸗ laris ſic lex Mo ſi.¶ Pꝛeterea totꝰ calogꝰ ẽ de iure nat᷑ali.Et ius natale reſpicit oẽs vłr. Lex g̊ moyſi erit vlis.. Itẽ figuralia ad h̊ erãt vt ſignificarẽt futurã gea tiã redẽptõis.Sʒ ſigtio fut᷑e redẽptõis nccia erat ſaluti oĩm generalit᷑.ꝗ pᷣcepta fſiguralia legis debebãt ad oẽs fieri:Leyigit᷑ moyſi ⁊ qͥ aðd moꝛalia ⁊ qͥ ad figuralia eſt vlis.Mulla ẽ igit᷑ pdicta drjia. BRñſio.ẽ cõſiderare le⸗ gẽ fm foꝛmã editõis:⁊ ſenſꝰ ̃alis:⁊ ẽ ↄſiderare ᷣm rõʒ et vᷣtutẽ ĩtelligẽtie ſpũalis. Pꝛimo mõ lex ꝑticularis ẽ. euangeliun: vniuerſale.Secundo dvo lex vniuerſalis eſt ſicut etiam eſt lex perfecte iuſticie: 'm ꝙ dicitur ad Ro.ix. Iſrahel ſectãdo legẽ iuſticie ĩ legẽ iuſticie ñ ꝑue⸗ nit. Glo. j. legẽ Moyſi q̃ ẽ lex iuſticie ſi bñ ſit ĩtellecta. Ad illð ̊ qð obijcit de illo pcepto ſi occurreris ⁊c.di⸗ cendũ ꝙ ſᷣm foꝛmã editõis et ſenſũ re intelligebat᷑ a iu⸗ ceis ve inimico ꝗ erat frater.h ẽ de indeo.h̊ ẽ nõ de qͥcũ⸗ qᷓ; elio ſicẽ pʒ ex deut.xxij.vbi dr̃. Si videris aſinũ fris iui:aut bouẽ cecidiſſe ĩ via ñ deſpicies ſᷣ ſubleuabis.Et iõ illð pceptũ qᷓtũ ad foꝛmaʒ lIr̃e legis ꝑticulare erat: qꝛ reſpectu fratris.Euãgeliũ vo vle reſpectu cuiuſlibʒ ho⸗ mĩs.. Ad ſecũdũ qð obijcit de aduena.dðim ꝙ itelligẽ te aduena cohabitãte ſolũ nõ de qͥcũq; alio.vñ ibi dicit᷑ Si habitauerit inter vos ⁊c᷑.et ita m foꝛm lr̃e ꝑticu⸗ lare eſt. ¶ Ad illð vo qð obijcit:ꝙ ſimilit᷑ euãgeliũ vidĩ trahi in ꝑtem ꝑ determiatõem fratris:dᷣm ꝙ nomẽ fꝛa tris accipit᷑ in ſcriptuꝛis ꝗnq; modis:ſicut elicit er glo. Hiero.ſuꝑ illud ad gat.ij.Aliũ apłoꝝ vidi neminẽ niſi Jacobũ fratrem dñi. Fratreo em̃ dicunt᷑ nata.vt Eſau et Jacob. Geñ. xxv. GSente vt omes iudei fratres dicũt᷑ inter ſe deut.xv.Si emeris frẽm tuũ ꝗ bebꝛeus ẽ.et den. xvij. Conſtitues ſuꝑ te pꝛicipẽ eum ꝗ ſit de fratribo tuis Cognatione vt ꝗ ſunt de vna familia:cuʒ ex vna radice turba diffundit᷑ vt abꝛabã et loth.geñ.xiij.Lon ſit rixa int me et te: fratres em̃ ſumus. Affectu ſᷣm ꝙ oẽs xpia⸗ ni frẽs vocant᷑.ps.Ecce q; bonũ et ꝙᷓ iocunduũ hitare fꝛa tres ĩ vnũ.Et math.vlt᷑. Ite et annũciate fratribo meis Cõmuni oꝛigie ſᷣm ꝙ omes hoĩes fratres dicunt᷑. qꝛ ab vno patre nati ſunt.ſcʒ ab adã.Act᷑.xvij.fecit ex vno oẽ genꝰ hoĩm. Ler igit᷑ Fm foꝛmã lr̃e accipit fratrẽ gẽte:ſeu ↄmuni religiõe.et ita ſolũ iudeũ.vñ deut᷑.xxiij.Qon fe⸗ neraberis fratri tuo ̊D alieno. Fatri aũt tuo abſq; vſu⸗ ra id quo indiget cõmodabis.Euãgeliũ vᷣo accipit fra⸗ trẽ ↄmuni oꝛigie ſeu creatõe.quẽlibet hoĩem creatũ ad imaginẽ vei.NDat᷑.xxiij. Om̃es vos fratres eſtis.vnꝰ ẽ em̃ pr veſter ꝗĩ celis ẽ.q¶ Ad aliud qð obijcit de decalo⸗ go.dðm ꝙ pᷣcepta decalogi vłlia ſunt reſpectu legis na⸗ turalis:a qua extrahũt᷑:ſ̊ ꝑticulaꝛia ſunt reſpectu erpli catõis legalis.iQam ſic̃ pʒ exo.xx. Explicatio decalogi facta eſt ſolũ iudeis:ad qͥs verba illa facta ſunt.Et ſi g implicite decalogꝰ vlłis ᷣm ꝙ ĩ lege nature radicat᷑: tn ꝑticularis eſi:vt determinatꝰ eſt explicite in lege Alooy ſi ſolis iudeis. Pꝛeterea ſic̃ dicit beatꝰ aug.ſuꝑ exo.xx. Pꝛecepta decalogi intelligũt᷑ ꝑ ſynodochẽ figuram.i.a ꝑte totũ.vt cũ dicit᷑ nõ occides:ꝓhibet᷑ om̃is motus adð nocendũ.et cũ dicit᷑ nõ furtũ facies ꝓbibet᷑ omis illici⸗ ta cõtractio rei aliene.et cũ dicit᷑ nõ mechaberis: ꝓbibe tur om̃io illicitꝰ coitus.q Ad vltimũ dðᷣm.q lex ſacr̃oꝝ et figuraliũ gr̃e redẽptõis q́;uis oĩbo eẽt nccia:nõ tamẽ omi bo ẽ data.et hoc ꝗpt᷑ indignitat eʒ gentiũ aliaꝝ.Ju deis vo data ẽ duplici de cã:ſic habet᷑ ad ro.v.ſuꝑ illud Lex ſubintrauit vt abũdaret delictũ. Lex data eſt ꝓpło iudeoꝝ tm̃:iðo qꝛ ille pplus ſolũ vnũ deũ colebat:oignꝰ erat cui eloꝗa dei crederẽt᷑ ceteris ydola colẽtibo. IJZcdeo etiã qꝛ de hoc populo naſciturꝰ erat dei filiꝰ. et ideo da⸗ ta fuit ei lex:ꝑ quã illud intelligeret:et dei filiũ venturũ expectaret. Membꝛum ſeptimum Onſeqnter q̃rit᷑ de ↄtinẽtia euãgelij ĩ lege Et hec qõ ꝑtinet ad ↄueniẽtiã legis ⁊ euã gelij. Ad qð ſic eʒech.j. Aſpectꝰ rotaꝝ et oꝑa eaꝝ q̃ſi ſi ſit rota ĩ medio rote.Greg. Rota ĩ rota nouũ teſtamẽtũ ĩ veteri.Et iteꝝ ibidẽ dicit ꝙ ĩ nouo teſtamẽto vetꝰ ſpũalit᷑ ſꝑ tenet᷑.euageliũ ꝗ̊ ↄtie tur ĩ lege er lex ĩ euãgelio. Itẽ greg. ibidẽ. Od lex pdicat h er ꝓhe. qðᷣ ꝓphe anũciãt euãgeliũ.̊ᷣ et apłi pᷣaꝛcãt ꝑ mũdũ.Igr qð ẽ ĩ lege et ꝓphis. eſt ĩ euãgelio et ecõuer⸗ ſo.¶¶ Cõtra.ao gatł.iij.Lex nõ ẽ ex fide.Glo.ex nihil pᷣ cipit credẽdum: ſ̊ oꝑãdũ.ꝗ̊ ĩ pceptis legis nõ ↄtinẽtur credẽda.Sʒ credẽda ↄtinẽt᷑ in euãgelio.̊ᷓ lex nõ ↄtinet gegd ↄtinet enãgeliũ. ¶ Itẽ dic aug. ĩ li. de vera religiõe iur illð math.v.Qui ſoluerit vnũ ð mãdatis iſtio mini mis.i.vnũ de mãdatis legis:q mãdata legis ſunt mĩoꝛa ĩ euãgelio maioꝛa.Si ꝗ̊ ĩ eo qð ẽ minꝰ:ñ pt᷑ ↄtineri ilð qð ẽ maiꝰ:pᷣeepta euãgelij ñ ↄtinẽt᷑ ĩ pceptis legis.ꝗᷓ nec lex ↄtinet᷑i eusgelio.¶ Itẽ ſic dĩc aug.Cex ſe hʒ ad euã geliũ ſiẽ qð eſt ĩ inchoatõe ad ſuã ꝑfectõʒ. Mat᷑.v. Niſi abũdauerit ⁊c̃. Glo. Pleniꝰ agunt᷑ pᷣmiſſa ad inchoati onẽ cũ fuerint addita ad ꝑfectoʒ.Si g̊ᷓ nulla ꝑfectio ẽ in ſua inchoatõe:ergo nec euãgeliũ ẽ ĩ lege.¶ Iteʒ ome qð addit ad aliud inquãtũ addit nõ ẽ in illo.Sʒ enãgeliuzʒ addit ad legẽ.ꝰñ aug.exponẽs illud Mat᷑.v.i Lon veni ſoluere legẽ ſed adimplere dĩc.Legẽ adimplere ẽ manẽ⸗ tibo p̃teritis mãdatis nous addere.ðᷣbigr̃a.Audiſiis qꝛ dictũ eſt antigs oculũ ꝓ oculo.Ego aũt dico vobis non reſiſtere malo.hoc fuit adimplẽ.nõ em̃ legẽ deſtruxit: ſᷣ potioꝛa addidit.ergo qtũ ad addita enãgeliũ nõ ↄtinet᷑ in lege. Itẽ ſi dicat᷑ ꝙ euãgeliũ cõtinet᷑ in lege ſicut ſi⸗ gnatũ in ſigno.et lex in enãgelio ſicut ſiguũ in ſignato. Cõtra. Aug. Signum eſt qð ſe ſenſui ſubijcit:et aliud intellectui relinquit. Signũ igit᷑ om̃e eſt ſaciens cogno ſcere ſignatum. Si ergo lex nõ eſt faciens cognoſcẽ euã⸗ gelium:ſed magis ecõuerſo.quia lex cõparatur ad euã gelium vt vmbꝛa ad lucem. x. hebr. VUmbꝛam habẽs fu turoꝝ bonoꝝ.CLux aũ facit cognoſcere vmbꝛã nõ econ⸗ uerſo.Cex igit᷑ nõ faciet cognoſci euãgeliũ:błᷣ magis ecõ uerſo. on igit᷑ ſe hbabet vt ſignum. Reſpõſio·eſt cõ⸗ aratio legis ad euãgelium ᷣm moꝛalia et ſᷣm figura⸗ lia. Scðm figuralia eſt cõparatio legis et euãgelij ſicut figure et ſiguneti ſeu ſigni et ſignati.et ſicut figuratũ eſt in figura ſeu ſignatum in ſigno:ſic euangeliũ eſt in lege Vnde aug.in li.contra aduerſariũ legis et ꝓphaꝝ.i Jo uum teſtamentũ in veteri ẽ figuratũ.et vetus in nouo ẽ reuelatũ.Inde etiã dicit Greg.ſuꝑ eʒech.Rotã in me⸗ dio rote.Quid eſt em̃ ꝙ adam doꝛmiente eua foꝛmatur niſi ꝙ xpᷣo moꝛiẽte eccleſia foꝛnmat᷑. Scom moꝛalia eſt cõ paratio legis ad euãgeliũ ſicut herbe ad fructuʒ:et ꝑfe⸗ etibilis ad ꝑfectum.vnde ſicut diceret᷑ fructus eẽ ĩ her⸗ ba poteſtate nõ actu.ſic euangeliũ in lege qtum ad mo⸗ ralia.vñ ſᷣm h̊ drĩ̃ Mar.iiij. Sic ẽ regnũ dei: quẽadme⸗ dum ſi iaciat hõ ſemen ſuꝑ terrã:⁊ ſemẽ germictet cre⸗ ſcat.vltimo vᷣo terra fructificat:pᷣmo herbã deinde ſpicã deinde plenũ fructũ in ſpica.iõ ergo ꝙ lex naturalis ẽ ſiẽ ſemẽ. lex Moyſi ẽ ſicut herba ſuꝑcreſcẽs.euãgeliũ ſi eut fruetꝰ.⁊ hoc ẽ qð dĩc glo.ſuꝑ illð ro.v.lex ſubintra⸗ uit ⁊c. Data ẽ lex in adiutoꝛiũ hũane nat᷑e.vt qꝛ nature qͥdãmõ ĩſerta ſũt iuſticie ſemia.adderet᷑ lex:cuiꝰaucte ⁊ miſterio ĩgeniũ natale ꝓficẽt ad fructũ iuſticie faciẽdũ Semẽ q ẽ.nõ facies alij ⁊c.qð ex h̊ ſuꝑcreſcit velut her⸗ ba ẽ.nõ occides.nõ mechaberis.fructꝰ vᷣo ꝑfectꝰ nõ ira ſceris.nõ videris mulierẽ ad ↄcupiſcẽdũ.¶ Ad pᷣmux ꝗᷓ qð qð obijcit:ꝙ lex natalis pcipit cꝛedẽdũ.dðim ẽ.q illð ĩtelligit᷑ nõ qꝛ credẽda nõ ↄtineãt᷑ ĩ lege:bᷣ qꝛ nõ ↄtinent᷑ in lege explicite bᷣ ĩplicite.vł ſᷣm illã rõem q̃ dr̃ ad ro.iij Excuſſa ẽ gliatio tua:ꝑ quã legẽ.ſactoꝝ:nõ.ſᷣ ꝑ legẽ fi dei. Glo. Aymonis.ex moyſi dĩ operũ ſiue factoꝝ.qꝛ in mãdato iperabat:ſ̊ graʒ faciẽdi nõ pᷣſtabat.ex euã gelij dr fidei:qꝛ oꝑa ꝗdẽ mãdat:bᷣ credẽdo impetrat vt fi ant. Vñ ᷣm h̊ dic aug.in li.de ſpũ et lr̃a.Per legẽ opeꝝ dicit deꝰ homĩ.fac qdð iubeo.ꝑ legeʒ fidei dic hõ deo.da qð iubes. Hac ergo rõe dr ler nibil maãdare credẽdũ ſᷣ oꝑanaũ.4¶· Ad ſecũdũ dðᷣm.ꝙ ĩ eo qð ẽ minꝰ ↄtinet᷑ qð ẽ matꝰ ptate:quis nõ actu:ſiẽ herba ĩ ſemie:⁊ in berba ſpica et hoc mõ vt dictũ ẽ euãgeliũ ↄtĩet᷑ ĩ lege.¶ Ad ter ciũ ſiłr dõm.Qam pfectio nõ ẽ in ſin ĩchoatõne actu. ẽ tñ ĩ ea ptᷣate:ſic fructꝰ ĩ ſemie. Ad qrtũ dom. ꝙ euãge liũ dr addẽ legi ꝙᷓtũ ad lr̃aʒ legis.nõ ꝙtũ ad ſenſũ legis vñ illð qð addit᷑ ĩ euãgelio et ſi nõ ↄtineat᷑ in legis lr̃a: ↄtinet᷑ tñ ĩ legis ſenſu. Vñ aug.ĩ qõnibo noui ⁊ veteris teſ. Mat.v.Audiſtis qꝛ dictũ ẽ antigs oculũ ꝓ oculo. Ego aũt dico vobis nõ reſiſiẽ malo.ijõ aliud voluit ſal natoꝛ ꝙᷓ lex ĩ ſenſu hʒ:ſᷣ̊ volũtatẽ eius ꝑſecit. et ſubdit. Immutatis ſaluatoꝛ vᷣbis docuit qð ſaluti ꝓdeſſet: vt ſenſũ legis implẽt.vt qꝛ tioꝛe legis ſalui eẽ nõ poterant ꝑ patĩam victi emũdarẽt᷑ ſeſe coꝛrigẽtes.¶ Ad vltimum dðm.ꝙ nõ repu gnat legẽ eẽ vm bꝛa:et legẽ eẽ ſignũ.Dif ferũt ei tenebꝛa et vmbꝛa.tenebꝛa em̃ ẽ puatio lucis.vin⸗ bꝛo aũt diminutio lucis ex obiecto alicuiꝰ coꝛꝑis.ota i lege ẽ ↄgeries figuraxꝝ.velut coꝛpꝰqðd ad quã ſe qᷓbat᷑ diminutõ legis lucis.i.noticie vᷣitatis.⁊ iõ dr vm bꝛa G̊ ẽ hñs lucẽ ĩꝑfectã ⁊ diminutã.Sic̃ aũt hñti ocłlos debiles pꝛiꝰↄueiĩt vt videat ĩ vmbꝛa ⁊ poſtmodũ ꝑ exerei tiũ ocłis ↄfoꝛtatis vt vidðat ĩ luce:ſic ĩtellectui hũano ad buc debili nõ valẽti adhuc intueri i luce ſpũale euãgelij — — — — — – —— —— — e —. = =ẽ= 2. — — — — — — — — 4 4 . . pꝛincipiũ videndi fuit legis vmbꝛa:et poſtmodũ conſoꝛ tato viſu fidei ꝑ teſtimonia ꝓphetarũ reuelatã gr̃am vi det in luce euãgelij. Um bꝛa ergo lex eſt: hoc eſt ſignum obſcurum. Membꝛum octauum Verit᷑ poſtea de additõe euãgelij ad legẽ.⁊ hec q̃ſtio fere eadẽ ẽ cũ qẽne de impletõne legis ꝑ euãgeliũ: ⁊ ꝑtinet ad cõueniẽtiam legis et euagelij. Ad qð ſic.¶Math.v. ¶?õ veni legem ſoluere aut ꝓphetas ſ̊ adimplere. Aug.in.q. noui et ve. teſ. Non dicit implere ſe legẽ aut ꝓphas:ſed adimpleꝛe.adimplere aũt nihil aliud ſignificat:qᷓ plene addere. Quid ẽ aũt addere ad ꝓphas niſi culturam dei ſut trinitatis noĩe oꝛdinare.i¶ Itẽ legẽ adimpleſſe ẽ ma nentibo pᷣteritis noua addere.vtputa dictũ ẽ antiquis oculũ ꝓ oculo ⁊c̃.ego aũt dico vobis nõ reſiſtere malo ergo euãgeliũ addit ad legẽ.¶ Itẽ ſuꝑ illð MDat᷑iv.icõ veni ſolue legẽ ⁊c̃.glo.Rut addẽdo qð minꝰ babet: aut implẽdo qð iubet.¶ Itẽ ibidẽ alia glo.ſuꝑ illð.niſi abũ dauerit iuſticia vr̃a ⁊c.i.niſi nõ ſolũ illa mima legis pᷣ⸗ cepta feceritis.̊ etiã ea que addo. Cõtra.Aug.cõtꝛa Fauſtũ.Apᷣc nõ venit legẽ ſoluẽ ſ̊ adimplere.nõ vt legi adderent᷑ q̃ deerãt:ſ̊ vt fierẽt q ſcripta erant.qð eiꝰ vᷣba teſtant᷑.nõ em̃ ait iota vnũ aut vnꝰ apex nõ trãſibit a le ge donec addant᷑ ꝗᷓ eſũt: ̊ ait.donec oĩa fiant.& ñ addit euãgeliũ legi.¶ Ilk Mat᷑.v.ſr̃ illð.ñ vem ſolue legẽ ⁊c. Euãgeliũ ẽ rcapitulatõ:ſ̊ vbi ẽ ̃capitulatõ ñ ẽ additõ Iteʒ ad ſalutẽe nõ ſunt neceſſaria niſi credẽda aut oꝑxpã da.Sed cꝛedẽdis nihil additũ eſt:qꝛ ſicut dicit aug. Zẽ poꝛa ſunt mutata nõ fides.iſj ec operãdis:qꝛ oĩa oꝑãda reducũt᷑ ad dilectõʒ tei 2 ꝓrimi.xxij. Mat᷑. In his duo bus mãdatis vniuerſa lex pẽdet et ꝓphete.Sʒ bis man⸗ datis nibil additũ ẽ.qꝛ ibi pcipit᷑ diligẽ deũ ex tota aĩa et ex tota mẽte.qͥ pᷣcepto mihil ꝑfectius ĩ enãgelio mãda⸗ tur.ergo moꝛalibo legis nihil ẽ additũ.¶ Itẽ dicit aug. et ꝓbat in li.cõtra aduerſariũ legis et ꝓhaꝝ. mitiꝰ eſt oculũ ꝓ oculo tentẽ ꝓ dente bomĩ auferre: vbi men ſura vidicte modũ nõ traſit iiurie:qᷓ; ꝓ nõ exhibita hũa nitate penã eternã iferre. Si g iudiciu legis facit pᷣmuʒ Exo.xrj.iudiciũ euãgelij facit ſecũdũ mat.xxv.Eſuriui nõ dediſti mibi mãducaꝛe.q̊ ñ ẽ additõ mĩe ꝑ enãgeliũ ad ſeueritatẽ legis:quã additõʒ ponũt legis iudicialia I ei qð euacuat᷑ nihil oĩno addit᷑ Si ̊ pcepta ceꝛimo nialia legis ꝑ euãgeliũ enacuãt᷑.q̊ pcepns cerimoĩalibo ꝑ euõgeliũ nihil adait᷑.Ex his g̊ relinꝗt᷑. ꝙ nec moꝛali⸗ bus nec iudicialibo nec cerimonialibo pceptis legis ali⸗ ad ꝑ euageliũ addik. Rñſio. m beatũ aug.eſi cõſide rare legẽ qᷓtũ ad ſenſũ.⁊ ẽ cõſiderare legẽ q;tũ ad lr̃am. Si ↄſideremꝰ legẽ qtũ ad ſenſũ diſtinguemꝰ additõem duplicẽ. qtũ ad ĩnouatõzʒ pᷣceptoꝝ:et qtũ ad elucidatio nẽ pᷣceptoꝝ.tũ ad iĩnouatõʒ pᷣceptoꝝ nõ addit euãge liũ legi qtũ ad ſenſũ.nñ dic aug.ĩ qõnibo no.ꝛ ve.teſla. Cũ dictu ẽ ĩ euagelio.Audiſtis qꝛ dic.ẽ an. oculũ ꝓ ocu lo. ego auũt di:uo.nõ re.ma.nõ aliud voluit ꝙᷓ; ler ĩ ſenſu hũit. Mtũ ad elucidatõz. dðᷣm ꝙ additõ euãgelij ad le gem. et h reſpectu figuralm 2 reſpectu moꝛaliũ. Reſpe⸗ ciu figuraliũ qꝛ intelligẽtia occulta figurarũ maĩfeſtat euageliũ.vñ aug.li. de cathetiʒãdis rudibo. In veteri teſtamẽtoẽ occultatio noui.ĩ nouo teſtamẽto ẽ mamfe⸗ ſtatio veteris. Reſpectu vᷣo moꝛaliũ ẽ additio ſiẽ explici tiad implicitũ:quẽadmodũ oñdit aug. cõtra fauſtum. Quia nõ intelligebãt iudei homicidiũ niſi pemptõʒ coꝛ poꝛis hũani:ꝑ quã vita pꝛiuaret᷑:aperuit dñs om̃cʒ ini qnu motu ad nocẽdũ fratri ĩ bomicidij genere deputari. vñ et iohᷣ.dĩc.Qui odit frẽʒ ſuũ homicida ⁊.i.J.iij.Et qm̃ putabãt tãtũmodo coꝛꝑalẽ cũ femĩa ↄmixtionẽ illici ta vocare mechiã: demõſtrauit magjr etiã talẽ ↄcupiĩam nihil eẽ aliud.¶ Itẽ cõſiderãdo legẽ qᷓtũ ad lr̃am addit euãgeliũ legi:ſed di fferẽter qtũ ad ceri monialia:et qtũ ad moꝛalia :et qtũ ad iudicialia. Cerimonialibo in gbo lx. ꝓmittebat᷑ xpᷣe ſicut dicit aug.et apłus fit additõ:ſicut exhibitio addit ꝓmiſſioni.et vᷣm h̊ dicit aug.i li.j.cõtra aduerſariũ legis et phaꝝ.Qui recte colit deũ:vtriuſq; teſtamẽti inuenit vnũ deũ.in illo intelligens ꝓmiſſũ:in iſto accipiẽs redditũ xp̃ʒ.¶. ADoꝛalibo po fit additio quẽ admodũ addit ꝓhibitio cauſe vł occiſionis ad actũ.ſeu ſicut addit ꝓhibitio ſeu iuſſio affectꝰ ad ꝓbibitionẽ effe ctus.vñ Crip.ſupꝑ illud NMat᷑.v.Qui iraſcit᷑ fratri ſuo ⁊c. Qui nõ iraſcit᷑ nõ occidit.Licẽtia em̃ iraſcẽdi cauſa eſt homicidij.tolle irã:et homicidiũ non erit.In H ergo euãgeliũ ꝓhibet irã qᷓtum ad luterã que ẽ cauſa vel occaſio homicidij.lex vo qtum ad l̃am nõ pꝛohibet ni⸗ ſi actum dicẽs.i Qon occides.exo.xx.additio ẽ ſicut cau ſe vel occiſionis ad actũ.Similit dicit Hiero.ſuꝑ illud Diligite inimicos ⁊c. Om̃is occaſio ire tollit᷑:dum ini⸗ micos diligere iubemur. Item moꝛalibo fit additio: ſiẽ iuſticia bñficẽtie addit iuſticie ĩnocẽtie.ſiue ſiẽ iuſticia fidei ſpũalis addit iuſticie temꝑali.vñ aug.ĩ queſtioni⸗ bus noui et veteris teſtamenti.Lex ꝑ Moyſen data iu⸗ ſticiam habebat ꝗdem ſed terrenã:vt ſeruates legẽ iuſſi eſſent ad p̃ſens vi nõ rei fierent.iuſtꝰ eſt em̃ ex lege qui nulli nocet. vnde apts. Lex inquit nõ eſt ex fide:ſed qui lecerit ea viuet in eis ad Ro.x.hoc eſt faciẽs legeʒ non moꝛietur:ſed viuit ad pᷣſens.uſticia aũt que ex fide eſt iuſtiſicat homies apud deũ vt remunerent᷑ in futuro ſe⸗ culo. Addiderũt em tem ꝑali iuſticie iuſticiã fidei.¶. Ju⸗ dicialibo vᷣo fit additio:ſicut addit potius et ꝑfectiꝰ ad imꝑfectum. Et h̊ ẽ qð dicit aug.in qõnibo noui et vete⸗ ris taſtamẽti.Cum dictũ ſit antigs oculũ ꝓoculo: ego dico nõ reſiſtere malo.hoc dicẽdo nõ legem deſtruxit: H potioꝛa addidit:ñ vt peccaꝛe videret᷑ ꝗ ſe vindicat:ſ̊ vt melioꝛ ſit ꝗ nõ retribuit.et intellige ꝗ ſe vindicat iuſte. Pꝛeterea ſunt modi alij additionis euãgelij ad legem ꝗ ꝑtinent ad legis impletõz ꝑ euangeliũ:de ꝗhbo imediate dicet᷑:cũ queret᷑ de impletõne legis ꝑ xpᷣm.¶¶ Ad pꝛimũ: ergo qð obijcit:ꝙ euangeliũ nõ addit legi que decrant. ſicut dicit aug. patʒ rñſio.i Q hoc nõ intelligit᷑ de addi tione reſpectu lre legis:ſed reſpeetu ſenſus legis. Addi⸗ tio ergo fit legi qᷓtum ad lr̃am ꝑ innouatõem pᷣcepti:ſed nõ qtum ad ſenſum:niſi ſolũ ꝑ lucidatõem. Et hoc ẽ qd dicit aug.in qõnibo noui et ve.ieſ.Dicit dñs Mat.v. dictũ eſt antigs.Diliges ꝓximũ et odio habebis inimi⸗ cum.hec iuſſiicia ẽ. et intellige de odio quo ꝑſequimur vicium nõ naturã. dñs aũt ego inquit dico vobis. dili⸗ gite inimicos.addit vtiq; quia nõ deſtrurit vetera.ſᷣ vt ꝑfectis potioꝛa màdauit. Inimicꝰ em̃ h̊ ẽ malꝰ qꝛ re:tri⸗ bntõe que fit dictãte iuſticia nec emẽdari nec coꝛrigi po tuit ꝑ amoꝛẽ et obſequiũ illũ ſaluũ fieri voluit:qð ⁊ lex in ſenſibo habebat. Ad ſecũdũ ſimiliter pʒ rñſio:quia euãgeliũ dicit᷑ recapitulatio legis qͥ ad ſenſum nõ qͥ ad lr̃am ꝑ modũ qui diciꝰ ẽ.¶¶ Ad terciũ dðᷣm. ꝙ qtum ad ſubſtatiã fidei credẽdis nihil ẽ additũ:tamẽ articulis ſi ci aliqd additũ ẽ.et additõ iſta ẽ ſic explicin ad impli⸗ 5 citũ et determiati ad indetermĩatũ.vt pʒ exẽplo. Vnte tpᷣus Abꝛahe fuit fides reꝑatõis nr̃e.tn implicita.pꝰea aliquãtulũ fuit explicita abꝛahe ꝙ fieret in carne: cũ di ctum ẽ ei. In ſemie tuo benedicẽt᷑ om̃es gẽtes.geñ.xxij. Et ita articulꝰ de incarnatõe ꝗ pꝛius erat implicuꝰ fa⸗ ctꝰ ẽ aliquãtulũ explicitꝰ:tñ adhuc nõ erat tdetermĩatũ vtrũ ĩcarnatõ fieret de viro ⁊ mliere qͥuſq; dicit yſaias. Ecce vᷣgo cõcipiet.yſa.vij.Itẽ adhuc nõ erat determiĩa⸗ tꝰ modꝰ ꝑ quẽ vᷣgo cõciꝑet qͥuſq; dixit angelꝰ. Spũſſccs ſuꝑueiet ĩ te. Nides ergo nõ mutata ẽ.ſ̊ tñ additio facia ẽ in fide reꝑatõis articuli ad articulum:ſiẽ expliciti ad ĩplicitũ.vel maiꝰ expliciti ad minꝰ explicitũ. Silr dõm ĩ moꝛalibo qtũ ad ptᷣatẽ ſenſus nihil additũ ẽ:ᷣ q tum ad rõem lr̃e additio facta ẽ ꝑ illos modos ꝗ dicti ſunt. Vnge ad illud qð obijcit de pcepto dilectõnis dei ex to⸗ to coꝛde et ex tota aĩma et ex tota mente.dðm ꝙ Fm ac. ceptõem Ir̃e vt a iudeis intelligebat᷑ dilectio ex coꝛde ex aiĩma.ex mente:vt ex amoꝛe declinaret᷑ malum et nibil — facerẽt deo cõtrariũ.euãgeliũ vᷣo iſta accipit nõ ſoluʒ vi ex amoꝛe declinet᷑ malũ h̊ fiat bonũ:et totis viribo intẽ⸗ tõis affectꝰ hũanꝰ ferat᷑ in deũ.vñ ſignater ĩ Mar. xij. additũ ẽ diligere ex vᷣtute: cũ dictũ eſ. Diliges d.deum tuũ ex toto coꝛde ex tota aĩma ex tota mẽte et ex totis vi ribo tuis.vt mõſtret᷑ ꝙ nõ ſufficit diligẽ ex toto coꝛde.i. intellectu declinãdo erroꝛẽ.ex tota aĩma.i.volũtate de . clinãdo cõtradictionẽ.ex tota mẽte.i.memoꝛia vitando obliuionẽ:ſᷣ ex tota vᷣtute addẽdo bonã oꝑatõeʒ ⁊ rectã in teũ intẽtõeʒ.¶¶ Ad aliud dðᷣm. Fm aug.ĩ li.j.otra ad uerſariũ legis et ꝓghaꝝ. In vtroq; dei vniꝰ teſtamento diximꝰ et amanda bonitatẽ 2 timendã ſeueritatẽ:q;uis in veteri teſtamẽto ꝗꝓpt᷑ temꝑaliũ ꝓmiſſioneʒ maloꝛũq; ominatõem ſeruos pariat tꝑalis irłm:ĩ nouo aüt vbi fi vs impetrat caritatẽ:qua lex poſſit impleri nõ magis timoꝛe pene ꝙᷓ dilectõe iuſticie.libeꝛos pariat et᷑na irlʒ EMuis ergo ſeueriꝰ iudiciũ aliqñ expꝛimat᷑ in ſĩ̃a euan gelij qᷓ legis.tñ amoꝛis rõ ſuꝑabũdat in eusgelio: quẽ⸗ admodũ et in lege rõ timoꝛis:ſiẽ ſup declaratũ eſt qõne de dr̃ia legis et euãgelij qᷓtum að timoꝛẽ ⁊ amoꝛẽ.¶ Ad vltimũ qð obijcit᷑ de cerimonialibo pʒ rñſio. Qam ceri monialibo nõ fit additio ſiẽ ꝑmanẽti addit᷑ ꝑfectio:hᷣ ſiẽ ꝓmiſſioni addit᷑ exhibitõ.vñ ſuꝑ illð põ. Sacrificiũ et oblatõeʒ noluiſti. dicit glo. Vt venit res:noluit deꝰ illa legalia qᷓ erãt q̃ſi ᷣba ꝓmittẽtia.tãdiu eſt ꝓmiſſioꝛ donec det. vt dedit mutat verbũ.nõ dicit dabo.bᷣ dedi. IYpᷣo er⸗ niente.noluit ea que erant eius figuꝛa. Nlembꝛum nonum Onſequẽter q̃rit᷑ de impletõe legis ꝑ euã⸗ geliũ ſeu ꝑ rpᷣm. Et hanc queſtionem ac⸗ cipe ex ſuperioꝛibus de queſtionibo legis ĩ generali. Mlembꝛum decunum Verit᷑ cõſeq̃nter ad plenioꝛẽ ĩtelligẽtiã de latõe legis euãgelij.⁊ ð heꝛeticos maniche os ꝗ dicũt aliũ et aliũ eẽ actoꝛẽ noui et ve⸗ teris teſtamẽti:diſputãdũ ẽ.pꝛĩo de latoꝛe noue legis. Secũdo de temꝑe latõnis. Articnulus pꝛumus . Irca pꝛimũ ꝓcedit᷑ h̊ mõ vt ↄtra hereticoꝝ blaſphemias:ꝗ legẽ Moy ſi calũniãt᷑ ⁊ ꝓbe tias:⁊ actoꝛẽ veteris teſtamẽti dicũt pꝛicipi⸗ um malũ.noni vo pꝛĩicipiũ bonũ.Pꝛĩo auctoꝛitatibo no ni teſtĩ qð recipiũt ꝓbabit᷑ lex moyſi eẽ bona ⁊ recipiẽ da. Secũdo dᷣo idẽ ꝓbabit᷑ de ꝓphis. Tercõ ꝓbabit la toꝛ vtriuſq; legis. Quarto vᷣo rndebit᷑ eoꝝ calũnijs. Ad pꝛimum argui .S. f. tur ſic.Scriptᷣa legis tã a dño qᷓᷓ a diſciplłis admittitur intãtũ vt etiã ad ↄſirmatõz ſniaꝝ ſuaꝝ ipᷣ̃as ꝓferãt.ſiẽ infra ꝓbabit᷑. Si ̊ nullꝰ dʒ abijcẽ qð dñs ⁊ diſcipłi eiꝰ admiſerũt:lex nõ ẽ abijciẽda.ſ̊ potiꝰ admittẽda. aĩ ip̃e dñs admiſerit auẽtates legis pʒ.dĩc dñs math.iiij. Scriptũ ẽ deut.viij.õ ĩ ſolo pane viuit hõ:h̊ in oĩ vbo qð ꝓcedit de oꝛe dei. Item in eodẽ. Scriptũ ẽ deut.vj. 126 tẽptabis dñnñm deũ tuũ. Itẽ ĩ eodẽ. Scriptũ ẽ deut᷑. vj. Oñm teũ tuũ adoꝛabis:⁊ illi ſoli Pᷣuies.Fſm aliã lẽaʒ vbi nos habemꝰ. Dñm deũ tuũ tiebis ⁊c. Itẽ math. v. Mõ veni legẽ ſoluẽ ſ̊ adim plẽ.⁊ poſt.Donec tᷣnſeat celũ 7 terra.iota vnũ aut apex vnꝰ nõ pᷣteribit a lege: donec oĩa fiãt.et ſeꝗt᷑. Qui ꝗᷓ ſoluerit vnũ de mãdatis iſtis mi⸗ nimis ⁊c. IOtẽ mat᷑.vij. Offer munꝰ qð pᷣcipit moyſes in teſſioniũ illis. Itẽ mat.xv.Quare trãſgredimi mãdatũ dei ꝓpt traditões ṽas.iAã deꝰ dixit. Honoꝛa pꝛeʒ tuũ et mr̃em tuã.⁊ ꝗ maledixerit pr̃i aut mri moꝛte moꝛiat ſũptũ de exo.rxx. Itẽ.xx. Si vis vitã ingredi ſerua mãda ta.nõ homicidiũ facies ⁊c̃.exo.xx·ergo obſeruãtia mã datoꝝ legis ducit au vitãergo mãdata legis ſũt bona· ergo et lex bona et recipiẽda.¶ IJItem Mat᷑.xx. Diliges dñm deũ tuũ ⁊c̃.ſcriptũ ẽ deut.vj. IJtẽ ¶Mar.xij. SOhs at reſpõdet ei.qꝛ pꝛimũ oĩm mãdatũ ẽ. Audi iſrł dñs deus tuus vnꝰ eſt. et diliges dñm deũ tuũ ⁊c̃.⁊ ſcriptũ ẽ deut. vj. Itẽ luc. vj. DOmia quecũqʒ vultis vt faciãt vobis ho⸗ mĩes:et vos facite illis.hoc em̃ ẽ lex et ꝓghe. Itẽ luc. x. In lege ga ſcriptũ ẽ. qũo legis. Diliges dñm deũ tuũ ⁊c boc ſac et viues. Itẽ ioh.xix. JFacta ſũt eĩ hec:vt ſcript᷑ᷣa impleat᷑.Os nõ cõminuetis ex eo.ſumptuʒ ẽ de exo.xij. ¶ Itẽ hoc idẽ ꝓbat᷑ teſtionio aploꝝ.ad ro.iij. Per legẽ cognitio eſt peccati.Sʒ nõ pt᷑ malũ vitari niſi cognitůt ergo bonũ eſt cognoſcere peccatũ.ergo lex bona eſt que facit cognoſcere peccatum. ¶¶ Iẽ ad roma. vij. Ytaq; lex ſancta et mandatũ ſcẽm iuſtũ et bonũ.et in eodem. Nex ſpũalis ẽ. Item in eodẽ.Conſentio legi qm̃ bonaẽ. 4Item ad ro.x. Ego ad emulatõem vos adducã in nõ gentẽ. in gentẽ inſipientẽ.in iram vos mittã.ſumptũ eſt ex deut. xxxij. Ego ꝓuocabo eos in eoꝗ nõ eſt ꝓlus ⁊c. Item. Omis ſcriptᷣa vtilis ad docẽdu.in iuſticia vt ꝑ⸗ fectus ſit bõ ad om̃e bonũ inſtructꝰadmittẽda ẽ. Sʒ oĩis ſcriptura veteris teſtamẽti eſt talis.ergo om̃is ſcripta veteris teſtamẽti admittẽda eſt. Pꝛobatio medie.ij.ad thi.iij.om̃is ſcriptura diuinitꝰ inſpirata vtilis ẽ ad do⸗ cendũ.ad arguendũ.ad coꝛripiendũ.ad erudiendũ ĩ iu⸗ ſlicia:vt ꝑfectus ſit hõ dei ad ome opus bonũ inſtructꝰ Itẽ ad ro.xv. Quecũqʒ ſcripta ſunt ad nr̃am doctꝛinã ſcripta ſũt.vt ꝑ patiam ⁊ cõſolatõʒ ſcripturaꝝ ſpem ha beamꝰ.hec aũt ſũt nobis valde nccia.ergo ⁊ ſcriptag quã acqꝗrũt᷑ iſta.¶ IDnẽ ad ro.xij.¶Aõ voſmetipᷣos cefẽdẽ⸗ tes cariſſimi:ſᷣ date locũ ire:ſiẽ ſcriptũ ẽ. ¶Mihi vĩdictã ſumptũ eſt ex deut.xxxij.¶¶ Item ro. xiij. Pleĩtudo legis ẽ bona:qꝛ pleĩtudo legis ẽ dilectõ.Ergo lex bona.⸗ E .coꝝ. xiiij. Aulieres ĩ eccłia taceãt. ¶26 em̃ ꝑmittitur eis loqꝗ:ſed ſubditas eẽ viꝛis.ſiẽ lex dicit geñ.iij. Sub vi ri ptate eꝛis.¶¶ NR. j. ad thi.j. Sciꝰ qm lex bõ ẽ.ſi ꝗs ea le gitime vtat. ¶ B. j. ad thi. v. Qui bñ p̃ſunt pᷣſbiteri du plici honoꝛe habeãt᷑ digni:maxĩe ꝗ laboꝛant in verbo et doctrina. Dicit em̃ ſcripta.Nõ infrenabis os bouis tri turãtis.ſcriptũ ẽ deut.xxv.Sic teſtionio xpᷣi ⁊ aptoꝝ oſtendit᷑ qm lex bona eſt et recipienda. Hoc idẽ oſtẽditur S. ij. de ꝓphetis.Vñ ADat.j.ipᷣe ſaluũ faciet płm ſuũ a pec⸗ catis eoꝝ. hoc aũt totũ factũ ẽ vt impleꝛet᷑ qð dictũ eſt a dño ꝑ ꝓpbetã.Ecce ðᷣgo in vtero hẽbit. y ſa. vij. et ĩ eodẽ pla ſilr et. ij. ¶ IZtẽ Mat᷑. xv. IYpocrite bñ ꝓphetauit de vobis yſaias dicẽs. Populꝰ bic labijs me bonoꝛat 76. yſa.xxix.¶ Itẽ Mat. xxiiij Cũ videritis abhoĩatõʒ de⸗ ſolatõis:q̃ dicta ẽ a daniele ꝓpha ſtante ĩ loco ſcto. Qui legit ĩtelligat. ſumptũ ẽ ex daniel.ix. vbi dẽ. Poſt finez belli ſtatuta deſolatio.4 Item Mat.xxvj. An putas qꝛ ego poſſum rogare pr̃em meũ ⁊ ipᷣe exhibebit mihi pluſ qᷓ. xij.legiones angeloꝝ. qũo & implevũt᷑ ſcripte ꝓphaꝝ Itẽ Adar. j. Inicium ſcti euãgelij hu xp̃i filij dei ßᷣm marcũ ſiẽ ſcriptũ ẽ in yſa.ꝓxha.xl. Vox clamãtis in de ſerto ⁊c. ¶ Itẽ Luc.vltio.O ſtulti et tardi coꝛde ad cre⸗ dendũ in oĩbo qᷓ locuti ſunt ꝓphete. et infra:incipiens a moyſe ⁊ oĩbo ꝓphetis interpᷣtabat᷑ ilł ſcriptas qᷓ de illo erãt. ¶¶ Itẽ ad ro.ix. Daioꝛ ſuiet mioꝛi ſic ſcriptũ ẽ Ja cob dilexi.eſau odio babui.¶Datł.j.¶ Itẽ ĩ eodẽ. Voca⸗ uit eos ñ ſolũ ex iudeis:ſᷣ eĩ ex gẽtibo.ſic ĩ Oſce dic. ü. AVocabo ñ plebẽ meã plebẽ mea ⁊c.¶ Itẽ.j. pe.j. Repoꝛ tãtes fidẽ fidei vr̃e ſalut aieꝝ vr̃aꝝ.ð q̃ ſalute erqſier̃t atz ſcrutati ſũt ꝓhe: ꝗ de futa nobis gra ꝓphetauer̃t. Itẽ.ij. pe.j. Habemꝰ firmioꝛẽ ꝓpheticũ ſermonẽ. cui benefacitis attẽdẽtes. q̃ſi lucerne lucenti ĩ caliginoſo l co.¶ Itẽ ĩ eodẽ. Qon volũtate bũana allata ẽ aliqñ pꝛo phetia:ſᷣ ſpũſcẽo ĩſpirati locuti ſũt ſeti dei boĩes.⸗ Itez act.iij. Deus ꝗ pᷣnucianit ꝑ os oĩm ꝓpbetaxꝝ pati xpᷣm ſuum impleuit ſic.¶ Item apoc.xix· · Leſtimoniũ ein ihus ſpũs ẽ ꝓꝓhie. ni ba ſe⸗ ti s N tur i o . 69 N Q¶Nnueſtio Neinde oſtẽditur S. iij. ꝙ idez eſt legillatoꝛ veteris et noui teſti. ſeʒ deus. Bicit apłus ad ro.iij. Unus deꝰ ꝗ iuſtificat circũciſioneʒ erx fi de et ppuciũ ꝑ fidẽ. ergo idẽ eſt actoꝛ veteris teſti in quo iuſſificati ſunt. iudei circũciſi ex fide.et noni in qͥ iuſtifi cant᷑ gẽtiles in p̃pucio ꝑ fidẽ.⸗¶ Itẽ ad gak. üij. Lex oꝛdia ta eſt ꝑ angelos ĩ manu mediatoꝛis.Aſdediatoꝛ dei 2 ho minũ eſt ło no xpe ihus.j.Thi.ij.ergo a xpᷣo ẽ vetus te⸗ ſtamentũ editũ ſicut et nouũ.4 Itẽ ad hebꝛeos.vuj. vitu perãs eos dicit. Ecce dies vemũt dicit dens: et cõfuma bo ſuꝑ domũ iſrł et ſuꝑ domũ iuda teſtamẽtũ nouũ.non ſm teſim qdð dedi patribo eoꝝ.in die qua atxpꝛehẽdi ma⸗ num eoꝝ vt educereʒ eos de terra egypti.ſumptũ eſt de Jere.xxxj. Idẽ ergo eſi ꝗ cædit tibi nouũ et vetꝰ.l Item iacobi.iiij. VUnus ẽ legiſſatoꝛ et iudex.qui pt᷑ ꝑdere et li⸗ berare. ¶ Itẽ ſpaͤliter de ꝓphis. ꝙ ſint a bono eo hẽtur ij. Pe. j. Spũſancto inſpirati locuti ſunt ſãcti dei hoĩes Vltumo reſtat re· S. nij. ſpõdere oppoſitõibo hereticoꝝ.Et pꝛimo ponẽde ſũt opi niones. deinde reſpõſiones. Hoc mõ.¶ Oxpponũt at he⸗ retici ſic. Oꝛecepta q bona nõ ſunt:ſeruãda nõ ſũt. Sʒ p̃cepta veteris teſti bona nõ ſunt.Eʒe.xx. Dedi eis pce⸗ pta nõ bona.ergo pᷣcepta veteris teſti ſeruãda nõ ſunt. Item ad ro.iij.Ex oꝑibo legis nõ iuſtificabit᷑ oĩis caꝛo coꝛã illo. Sʒ nihil ĩutile Suãdũ ẽ. cũ ler ſit ĩutil q iuſti ſicaẽ ñ pt᷑: Fuãda ñ ẽ.¶¶ SNR nihil qð malũ ſeu viciũ oꝑat ſeruãdũ eſt. Sʒ lex iꝛam oꝑat᷑ ad ro.iij.lex irã oꝑat᷑ira aũt viciũ eſt:ergo lex vetꝰ ſeruãda nõ ẽ.¶ Item ad ro.v. TCex ſubintrauit vt abũdaret delictũ.ergo lex ẽ cã delicti ergo lex ẽ mala.ergo nõ ẽ ſeruãda.¶ Itẽ deꝰvetus teſim̃ legẽ dedit. Sed ſubintrante lege abundauit delictũ. er⸗ go crudelis deus vetus teſim̃ et legem quã dedit crude⸗ liter dedit.4 Item lex ſubintrauit vt abudaret delictuʒ. et vbi abundauit delictum ſuꝑabũdabit et gratia dicit ĩ eodem:ergo in peccato nianẽdũ eſt vt abundet gratia. Item ad ro.vij. Cum eſſemꝰ in carne paſſiões peccato rum que ꝑlegem erãt oꝑabant᷑.in mẽbꝛis nr̃is vt fructi ficarẽt moꝛti.ergo paſſiones peccatoꝝ erãt ꝑ legẽ.ergo lex mala ẽ.i¶ Item in eodẽ.i QIũc aũt ſoluti ſumus a lege moꝛtis in qua detinebamur: ita vt ſeruiamꝰ ĩ nouitate ſpũs et nõ in vetuſiate lr̃e.ergo lex vetꝰ ẽ lex moꝛtis.Sʒ cõſtat ꝙ euãgeliũ ẽ lex vite.ergo lex euãgelio cõtraria ẽ. et eſt bona vel mala: ergo eſt mala cũ ſit cõtraria bono. Item ad ro.vij. Occaſione accepta pcim ꝑ mandatuʒ oꝑatum ẽ in me om̃em cõcupiam.ſine lege em̃ pcim moꝛ tuu erat.ego aũt viuebã ſine lege aliqũ.Sed cũ veniſſet mandatũ peccatũ reuixit.ego aũt moꝛtuꝰ ſum et inuẽtũ eſt mihi mãdatũ qð erat ad vitã hoc eẽ ad moꝛtẽ.i Qam peccatũ occaſione accepta ꝑ mandatũ ſeduxit me:⸗ per illud occidit. Ecce hic euidẽter oſtẽdit aplus legez vete rem eſſe nõ honam:nimirũ qꝛ petm ſine lege moꝛtuum erat:et veniẽte lege reuirit:et ꝑ eã vires ⁊ occaſiões ope rdi malũ accepit.õ ergo ſeruãda ẽ ab aliqͥ vel tenẽda Itẽ ad ro. vij. Egoipe mẽte ſeruio legi dei.carne autẽ ſeruio legi pcti. Cegẽ g̊ moyſi appellat aplus legez peti. Szʒ lex perti malaẽ.g lex moyſi mala c.· Itẽ.ij. Coꝝ.iij. Efa occidit.ſpũs aut viuificat. E ſi miſtratio moꝛtis lf̃is foꝛmata ĩ lapidibo fuit ĩ gloꝛia: vt nõ poſſent filij iſtł intẽdere in faciẽ moyſi. pter gliam vuliꝰ eius q̃ eua cuat᷑:qũo nõ magis miſtratõ ſpũs erit in glia. Mam ſi miſtratio damnatõis in głia eẽ:multomagis abũdat mi niſteriũ iuſticie in gloꝛia. Ecce loquit᷑ ibi apłlus de lege moy. et de lege gre. Legẽ em moyſi appellat lram et legẽ gre appellat ſpm.⁊ dicit ꝙ la occidit.ſi pũs aũt viuificat ergo pz legẽ moy ſi malã eẽ:et euãgeliũ qð ẽ lex grẽe bo⸗ num. ¶ Item legẽ moyſi apellat miſtratõem moꝛtis:et miniſtra ẽ damnatõis.et nõ mentit᷑ aplus in qͥ loquitur ſpũſſanctus.ergo ꝑ legem moyſi mĩſtrat᷑ moꝛs et vam⸗ natio. Sed moꝛs et dammatio vitanda ſunt et fugienda lx. ergo et lex moyſi.¶ Item legẽ innuit euacuari.ergo in⸗ nuit eam nõ debere ſeruari. Item ad gal. ij. ¶õ inſti⸗ ficabit᷑ homo ex oꝑibo legis niſi ꝑ fidẽ ihu xpᷣi:ꝗꝓpteꝛ qð ex oꝑibo legis nõ iuſtificabit᷑ om̃is caro. Si eꝛgo ex oꝑi bus legis nõ iuſtificabit᷑ om̃is homo vł oꝑa legis bona nõ ſunt:vel bonis oꝑibo retributio nõ debet᷑.¶ Item eo dem. Si ꝑ legẽ iuſticia.ergo xpᷣe moꝛtuꝰ ẽ gratis. Ecce pic negat aplo in lege iuſticiã eſſe.ergo lex lutilis.¶ Itẽ ad gal.iij. Quicũq; ex operibo legis ſunt.ſub maledicto ſunt.Sed malũ eſt ſub maledicto eſſe: ergo malũ ẽ eſſe ſub lege.⸗¶¶ Item eodẽ.Cex nõ eſt ex fide:Sed om̃e quod nõ eſt ex fide peccatũ eſt Ro.xinij.eꝛgo lex peccatũ ẽ.eꝛgo lex fugiẽda eſt vt peccatũ:vel peccatũ fugiendum nõ eſt. Itẽ eodeʒ. pᷣc nos redemit de maledicto legis. factũ ꝓ nobis maledictũ.Ecce his verbis dicit aplłus legẽ eẽ maledictũ vel maledictã:et ſic eẽ damnabilẽ.ergo dam nabilis eſt qui facit aliquid de oꝑibo legis ſeu figurati‚ uis ſen moꝛalibo.¶ Item ad gab/ij. Cõcluſit ſcriptura om̃ia eẽ ſub peccato.ſcriptura dicit legẽ ſcriptam.et peꝛ boc ꝙ dicit om̃ia intelligit᷑ hõ:ſic et ꝑ om̃em creaturam intelligit᷑ hõ cũ dicit᷑.ite p̃dicate euãgeliũ om̃i creature. AMDar.vltio.Cum ergo dicit aptus: concluſit ſcriptuꝛa omia ſub pctoinuit ꝙ lex cõcludit hoĩem ſub pcto.Er⸗ go lex mala ẽ ergo cauenda et nõ recipienda.¶.¶ Item ad gak.iiij. Cũ cognoueritis deum: imo cogniti ſitis a deo. qũo cõuertimini iterũ ad infirma et egena elemẽta:ꝗbo denuo ſeruire vultio:vbi apłus legẽ ſcriptã allat ele⸗ menta et elemẽta egena et infirma.Cũ ergo lex egena 2 infirma ſit iutilis.ẽ ergo obijciẽda tanqꝙᷓ inutilis ⁊ ſper nẽda.¶ Itẽ hoc dicẽdo gał.q gentiles erãt:et ſuꝑſtitioni ydolatrie deſeruierãt:ĩnuit aplus par ſcelꝰ cẽ ydolatri am et obſeruãtiã legis. Ideo em̃ dĩc iterũ:qꝛ legis obſer uãtia:cui tunc dediti erãt erat pctm fere par ydolatrie. Ideo et᷑ dĩc denuo:vt oñdat ꝙ nõ diſtat mõ lex pꝰ xpᷣm ab antiqua ydolatria. ergo mõ nõ dʒ ſeruari lex. Itẽ ad gal. v. A. ſtate ergo et nolite iterũ iugo ᷣuitutis cõ⸗ tineri.et iugũ ſeruitutis appellat legem:qꝛ lex in ſeruitu tem generat ad gał.iiij. Hec ſunt duo teſtamẽta.Inum gdem in monte ſynai ĩ ſeruitutẽ generãs que ẽ agaꝛ.2õ ẽ ergo bonũ ſubijci iugo legis.¶ IKtẽ eodẽ. Si ſpũ duci⸗ mini nõ eſtis ſb lege ſ̊ ſub gra.ꝑ deſtructõʒ ᷓ ↄntis dat intelligi qꝛ ſi ſub lege eſtis ſpũ nõ ducimi. Sed valde bo nũ eſt ſpũ duci.ᷓ valde malũ ẽ eẽ ſp lege.⸗ Iteʒ ad heb. vij. Repꝛobatio ſit pᷣcedẽtis mãdati ꝓpter infirmitatem eius et inutilitatẽ.nibil em̃ ad ꝑfectũ adduxit lex pꝛece⸗ dens.mandatũ dicit apłus legem:et ipᷣm dicit repꝛoba⸗ tum. ergo ler eſt repꝛobata.no eſt ergo ſeruãda. JIem ad hebt.viij.Qunc aũt melius ſoꝛtitꝰ ẽ miniſteriũ:quã to ⁊ melioꝛis teſtamẽti mediatoꝛ eſt:qð in melioꝛibo re⸗ pꝛomiſſionibo ſancitũ eſt. Qam ſi illud pꝛius a culpa va caſſet:nõ vtiqʒ ſecundi locus inquireret᷑. Ecce hic com⸗ parat miniſteriũ.no.te.miſterio ve.te.et nouũ t.vet᷑.te. et dicit. Miniſteriũ no.te.melius eſſe miniſterio re.te. quãto nouum teſtamentũ melius ẽ ve. Sed hec comꝑa ratio impꝛopꝛia eſt:cum fiat a ꝑticipãte ad nõ ꝑticipãs. quia nouũ teſtamentũ bonũ eſt. vetus aũt nõ. Eʒe.xx. Dedi eis pᷣcepta nõ bona ⁊c̃.¶ Iteem dicẽdo. Si pꝛius a culpa vacaſſet.nõ vtiq; ſecũdi locꝰ ingreret᷑:oñdit ve⸗ tus teſtamẽtũ nõ vacaſſe a culpa:et ita culpãa ĩ eo fuiſſe. ergo vel ipᷣm fugiẽdũ ẽ:vel culpa fugiẽda nõ ẽ. He ſunt ergo oppoſitões ⁊ calũnie bereticoꝝ cõtra legẽ veterem ſeu vetus teſtamentum. Reſpondendum igitur ꝑp oꝛdĩem ad iſta.⸗¶ Ad pᷣmũ igit᷑ dᷣm.ꝙ cũ dr̃. Dedi eis p̃cepta nõ bona.ad ↄꝑatõʒ noui teſtamẽti dẽ.nõ qꝛ pce⸗ pta dñi mala ſũt:vᷣ qꝛ reſpectu melioꝝ bona nõ ſunt:ſiẽ ſamaria iuſtificata dr̃ nõ ſimptłr: ̊ reſpectu ſceleratõis irlm. Eʒe.x vj. Samaria dimidiũ pctoꝝ tuoꝝ nõ pecca uit ſ̊ iuſtiſicaſti ſoꝛoꝛes tuas ĩ oĩbo abhoĩatõibo tuis q̃s . oꝑata cs: ⁊ tu poꝛta ↄfuſionẽ tuã.q vieiſti ſoꝛoẽs tuas n rn nin E eecatis tuis ſceleratius agens ab eis. Suſtificate enin unt a te. Et hiere. ij. Yuſtificauit aĩiam aduerſatrir iſrt comꝑatõe pᷣuaricatricis inde. Similiter et hic dicit᷑ nõ ſimpliciter ſ̊ comꝑatiue. Dedi eis pᷣeepta nõ bona.Ar⸗ gumẽtatio nõ valet:in qua fit ꝓceſſus de his q̃ ad cõ/ paratõem nõ bona dicunt᷑:’ac ſi nõ bona ſimpliciter di⸗ cerent᷑. ¶ Item ad ſecũdũ doᷣm. ꝙ illud ad ro.iij. ex oꝑi⸗ bus legis nõ iuſtiſficabit᷑ hõ.intelligendũ de cerunonia⸗ libo et figuratiuis. Cerimonialia em et figurotiua:que cũ lege inſtituta ſunt et cũ lege terminata ſunt:nunqᷓ cõ⸗ ſciam emũdare poterãt etiã ſi cũ caritate ⁊ deuotõe fie⸗ rent. ZYon em̃ inſtituta ſunt in iuſtificatõem:̊ in ſignifi cationẽ futuroꝝ et in oſtenſionẽ peccati et infirmitatis hũane. em̃ nõ ſunt inſtituta in iuſtificatõem. patʒ ꝑ illud qð dieit apłus ad gal.ij. Si p legem iuſticia.q̊ xůᷣůc moꝛtuus eſt gratis. vo ſint inſtituta in ſigniſicatõex dicit apłus.j.ad coꝝ.x. Hec aũt in figura facta ſũt nr̃i et poſt. Omia in figura cõtingebant illis. Item in oſlẽ⸗ ſionem peceati et infirmitatis hũane data lunt patz. qꝛ ro.iij. Oer legẽ cognitio peccati.et.vij Peceatũ non co na niſi ꝑ legẽ.nanv cõcupiam neſciebã eẽ peccatũ:ni Tlerx diceret. no cõcupiſces:exo.xr. Alooꝛalia vᷣo legis ĩ fide xp̃i inſtifieãt.et in euãgelio cõſumũt.Cicet igit᷑ ceꝛi monialia et figuratiua nõ iuſtifica rẽt.qꝛ iñ lex pedego gus nr fuit in xpᷣo:et ſub ea cuſtodiebamur in fide:ſicut dicit apłus ad gał.iij.ſeruari ebuit: qm a moꝛbo quem mõſtrabat cauendũ erat:⁊ mĩſleriũ fidei ſub eis figuꝛis latitãs fuit amplectendũ.¶¶ Ad terciũ dᷣm. ꝙ cũ dicit. TLex iram oꝑatur.ad ro.iij.nõ ſupponit ira ꝓ vicio:ĩmo· ꝓ vindicta.ſicut ad ro.iij.ſQunꝗd iniquꝰ ẽ deus ꝗ ifert iram. et. ij. Scom duritiã tuã et im penitẽs coꝛ theſauri ʒas tibi iram in die ue et reuelatõnis iuſti iudicij dei.⁊ v. Salui erimꝰ ab ira ꝑ ip̃ᷣm. ⁊ pꝛio. Reuclat᷑ em̃ iꝛa dei ſuꝑ om̃em impietatẽ hoĩm. ꝗ Ao quartuũ dðm. ꝙ cũ dẽ ro.iiij. Lex ſubintrauit vt abudaret delietũ: hec ↄiunctõ vt.nõ notat cãm: ̊ cõſecutõem.vt ibi. Outirũ et mel co⸗ medet:vt ſciat repꝛobare malũ et eligere bonũ.yſa. vij. Eſt em̃ ſenſus.Lex vt abũdaret delictũ.i.lex ſpintraint vt abũdaꝛet delictũ.ꝑ legem aũt dicit᷑ abũdaſſe:nõ qꝛ lex cxlictũ iubeꝛet.ᷣ qꝛ legi nõ affuit adiutrix a:aucta eſt ↄcupĩa ex ꝓhibitõe:et ea creſcẽte ſubꝛepſit pᷣuaricatio q̃ delictũ adauget. et abũdauit ſubintrãte lege vlictũ: qꝛ et ↄcupĩa ex ꝓhibitõe et feruẽtioꝛ facta ẽ:et peccãtibo cõ tra legẽ puaricatõis erimẽ acceſſit.¶ Ad illud vo qð de eodẽ obiſjcit᷑ dᷣm ꝙ deꝰ nõ erudelit᷑ ̊ miſericoꝛditer le⸗ gẽ cedit.nõ em̃ teus eã moꝛbi legẽ dedit: S ↄſilio medici ne. aliqñ em̃ hõ vidr ſibi ſanꝰ et tñ egrotat. et qꝛ nõ ſetit egritudiem: opera medici nõ expopoſcit.auget᷑ moꝛbus 7creſcit moleſtia.querit medicuũ:⁊ ſanat᷑. Homo dᷣo añ legẽ ↄfidẽs viꝛibo intumcbat.dicebat em̃.¶ õ deeſt g im pleat:bᷣ dreſt ꝗ iubeat. Magnũ ẽᷣ fuit cõſt iliũ vt ꝑ legem abũdaret delictũ. vicʒ vt ꝑ auſteritatẽ legis infirmitatẽ ſuaʒ intelligẽtes. infirmi ad medicũ cõfugerẽt auxilium gratie pᷣcaturi.vñ pʒ qꝛ nõ crudeliter b̊ miſ ericoꝛdit᷑ lex data ẽ:nec crudelis ẽ legiſdatoꝛ in datõne ipiꝰ.ꝗ¶ Ad teꝛ ciũ aũt obiectũ de eodem.dᷣm ꝙ abũdante dilecto non abũdat gra. Qon em̃ abũdantia delicti ca eſt qᷓre abun dat gra.ĩmo canſa ẽ quare ſubtrahat᷑. Sap.j. In mali⸗ uolam aĩam nõ introibit ſapia:nec hĩtabit in coꝛde ſub dito peccatis.et iõ apłlus opponit ſibimet ↄſeq̃nter ⁊ dic Quid ergo dicemꝰ.ꝑmanebimꝰ ĩ ꝑcto vt gẽ̃a abũdet᷑:ab ſit. ita ſane intelligẽaũ ẽ. Delictũ abũdauit ꝑ legẽ:ſed boc ſonat xpe:quia vbi ſuperabundauit dlictum ſuꝑ⸗ abundauit et gra. vel ſic. Per legẽ abũdauit delictum:̊ nõ ideo deſpiciat᷑ aligs qꝛ vbi ſu ꝑabũdauit delictũ ſuꝑ⸗ abundauit et gra. Omia em̃ rpᷣc indulget.( Ad quĩtuʒ. dðᷣm. ꝙ cũ dicit aplus ad ro.vij. Cum eſſem ĩ carne paſ ſiones peccatoꝝ que ꝑ legẽ erant ⁊cnõ intelligit paſſio nes peccatoꝝ eẽ ex lege:ſed notas eẽ ꝑ legẽ: vel ex ꝓhibi tione legis auctas eẽ vicio trãſgreſſoꝝ:nõ legis.Cõcu⸗ piſcẽtia em̃ ex ꝓbibitõne legis ardẽtioꝛ facta eſt.⁊ peccã iiba cõt᷑ legẽ puaricatõis crimẽ qð nõdũ eꝛat acceſſit.et Sita debebat intelligi oſtẽdi ipe apłus:cũ ſibimet op⸗ ponẽs dicit. Quid ̊ dicemꝰ: ex peccatũ ẽ.a bſit. ̊ pec⸗/ catũ nõ cognoui niſi ꝑ legẽ.nam ↄcupiam neſciebam eẽ pctm:niſi lex diceret.¶ 20 cõcupiſces.¶¶ Oð vo opponit er eadem auctoꝛitate ꝙ lex moꝛtis dr..ita intelligẽdu eſt nõ ꝙ moꝛtẽ aĩme.i.peccatũ ꝓinet:bᷣ qꝛ peccãtes intficit et reos punit tꝑalit. Lex ergo data ad vindictã malefa⸗ ctoꝝ:laudẽ vᷣo bonoꝝ nõ ẽ mala ̊ bona.¶ qAdo ſextũ vo qð obijcit᷑.ꝙ peccatũ occaſiõe accepta ꝑmandatum ⁊c. dðm ꝙ lex nõ eſi mala ſed bona:licet peccatũ.i.carnali⸗ tas vel dyabolꝰ ꝑ legẽ occaſionẽ acceꝑit ↄcupiam oꝑãdi ſiẽ pᷣdicatio xp̃ᷣi bona erat nõ mala. licet inde ſumpta ſit occaſio moꝛtis eius.ſᷣm ꝙ dr̃ in ioh.v. Pꝛopteꝛea iudei volebãt eum interficere nõ ſolũ qꝛ ſoluebat ſabbatũ.ſed qꝛ dicebat ſe filiũ dei equalẽ ſe faciẽs deo.Siłr etiã pꝛe⸗ dicetio apłoꝝ bona erat nõ mala: licet inde occaſionem ſue moꝛtis acceperint increduli.vñ.ij.coꝝ.ij. Xpi bonꝰ odoꝛ ſumꝰ deo in om̃i loco ⁊ ĩ bis ꝗ ſalui fiũt:et in his q pereũt.alijs ꝗdem odoꝛ moꝛtio in moꝛtẽ.alijs qdeʒ odoꝛ vite in vitã. O ꝗᷓ peccatũ.i.carnalitas vel dyabolus ꝑ legẽ occaſionẽ opandi acceꝑit: nõ eſt de vicio legis ſ̊ de vicio trãſgreſſoꝛis. Si em̃ boc eẽt de vicio legis: nõ dice „. ret apłus ad ro.ij. Qui in lege gloꝛiaris ꝑ pᷣuaricatõem legis deũ inbonoꝛas.nec diceret.i õ auditoꝛes legis Bp factoꝛes iuſtificabũtur. ad ro.ij. Sed talis eſt nr̃a infir mitas.vt ardentiꝰ ꝓhibita deſideret qᷓ cõceſſa.vñ genti lis phᷣus.Qicimur in vetituʒ ſemꝑ cupimuſq; negata. Res em̃ que negant᷑ vel mulier vel aurù vel hmõi.negã do memoꝛãt᷑:et ex memoꝛatõe ipᷣoꝝ ĩardeſcit deſi veriũ. gbo ñ memoꝛatis deſideriũ ſopiret. ¶ Vd ſeptimũ dðõm ꝙ cũ dicit aptus ad ro.vij. Egoipe nꝛete ſeruio legi dei. carne aũt legi peccati.nõ oppellat legẽ ſcriptã legẽ pecca ti.ĩmo ↄcupiam quã lex ſcripta ꝓhibet appellat legẽ pec cati. Vres em̃ leges diſtinguit aplus in ſequẽti.ro.viij. cũ dicit. Ler em̃ ſpũs vite ⁊c.cuʒ dicit.Lex ſpũ vite in xpᷣo ihu vnã legẽ oſtẽdit.hoc eſt legẽ fidei. cũ adiũgit. NMiberauit me a lege pcti et moꝛtis: alterã legẽ oſtẽdit.ſ. legẽ ↄcupie.Cũ vo ſubiũgit. nã qð impoſſibĩle erat legi — in quo infirmabat᷑ ꝑ carnẽ c.terciã legẽ oſiẽdit.ſeʒ legẽ ſepᷣtã in mõte ſynai. Oue & leges bone lũt ſcʒ lex Moy ſi q pc᷑ʒ oñdit⁊ ꝓhibet:et lex fidei qᷓ pet᷑ʒ ondit Lex vᷣo pct᷑i. ſcʒ lex ↄcupie mala c.q reos facit dũ pᷣuarieatõʒ in ducit. INaqʒ cũ dĩc apłs. Ego mẽte Fuio legi cæi legẽ di atpellat lege ſcriptã q̃ cupiax ꝓhibʒ de q̃ luc.ij. Luleꝛt ihm ĩ irlin vt darẽt hoſtiẽ ſiẽ ſcriptũ ẽ ĩ lege dñi par iur turũ out duos pullos colũbaꝝ.Cũ ᷓ dr. Egoiße mente ßuio legi dei.carne aĩ legi pcti.hẽ ſeſꝰ. Ego. i rõnal et ĩterioꝛ hõ.lʒ bñs foĩtẽ pcti ſiẽ hẽbã pᷣuſq; ði gẽa libarer: tñ buio.i.potẽs ſũ ſui legi dei.⁊ h̊ mẽte.i.volũtate. Jã em̃ liber animꝰ adiuuãte gr̃a malas ſuggeſtiões poteſt ſpernere et ↄtraria ſuꝑare.carne aũt ſeruio legi peccati .i. concupiſcentie. et ideo licet liberatꝰ ſim nõ eſt remil⸗ ſius agendũ:ſed cauendũ eſt:ne regnet peccatũ.Nofa q; lex carnis.ſcʒ fomes peccati dicit᷑ iõ lex:qꝛ eũ hõ noluit obedire ſuo maioꝛi.i.xpᷣo:iuſtũ fnit et quaſi lex ei data: ꝙ; ſuũ inferius.i.caro nõ obeduet ei. ¶ Ad octauũ vðm ꝙ nõ rep̃hendit᷑ lex:cũ dr. ra occidit.ſiẽ nõ rephendit ſcia:cuʒ dicit᷑ſcia inflat.caritas edificat.j coꝝ.viij. ſiẽ em̃ in caritate ſcia ꝓdeſt:ſic ler bona ẽ ſeꝗ cũ gra. vnde ao ro. vij. Lex gdem ſctᷣa eſt et mandatũ iuſlũ ſerim et bo num. Cum g dicit᷑. Lra occidit: intelligẽdũ ſine ſpiritu adinvãte:quẽadmodũ cũ dicit᷑ ad ro.vij. Paſſiões pec: catoꝝ que erãt ꝑ legẽ ſuglendũ eſt. nofe erat vel aucte ꝑ legem. Reuera em ſine ſpũ occidit.i.oceaſionẽ pꝛeſtat occiſionis.Siẽ eĩ dicit᷑ ad ro.vij. Occaſiõe accepta pec⸗ catum ꝑ mandatũ oꝑatũ ẽ in me om̃em ↄcupiam.⸗ bene dico legẽ occaſionẽ occiſioĩs pſiare:q; dũ perin oſtendit et ꝓbibet:ex ꝓhibitõne ↄcupiaʒ ĩcitat: cũ nõ adſit ſpũs qui nos cõferendo gratiam adiuuet implere mandata- 4¶ Ad illud ðᷣo quod obijcitur ex eadem austoꝛitate: 2 — — — — —6 — — — — —— —. — i ti. 1. gi dn ſar He s 6 Neſtio lex moyſiẽ miniſtratio moꝛtis ⁊ damnatõis.ddᷣm ꝙ lex nõ dr adminiſtratio moꝛtis et damnatõis eo ꝙ ipᷣ̃a infe rat damnatõem ⁊ moꝛtẽ:ſᷣ qꝛ occaſionẽ pᷣbet ꝑ trſgreſ⸗ ſionẽ augẽdo peccatũ.m illð ad Ro.vij. NPeccatũ occa ſione accepta ꝑ mãdatũ ſeduxit me:⁊a per illud occidit. Dicit᷑ et᷑ miniſtratio domnatõis ⁊ moꝛtis.qꝛ ꝑ illã in⸗ noteſcit ⁊ moꝛs ⁊ damnatio trãſgreſſoꝛis.vł qꝛ peccan tes qͥs dei gra ad implẽdã iuſticia ñ iuuabat:moꝛte coꝛ⸗ poꝛali mulctabat.itaq; ꝙ moꝛs ⁊ danatio ꝑ legẽ admi⸗ ſtrat᷑: de vicio pᷣuaricãtis ẽ:nõ de vicio legis.er eĩ pec catũ mõſtrat et ꝓhibet.2 penã peccati ondit.· Ad alið qð ex eo obijcit.dðᷣm ꝙ ꝓculdubio legẽ innuit euacua⸗ ri apłus.ſ̊ ſᷣm cerimonialia et figuratiua nõ ſᷣm moꝛa⸗ lia.Ait eĩ apłs de cerimonialibo et figuratiuis ad gak. vlt. In rpᷣo ihu neq; circũciſio aligꝗd valet:neq; pᷣpueiũ: 5 noua creatura.ij Ad nonuʒ dðm ſicut ſupᷣ.ꝙ hoc qð dicit apłs ꝙ ex oꝑibo legis nõ iuſtificat᷑ oĩs caro.intel⸗ ligenaũ ẽ de oꝑibo legalibo vt de ſacrificijs et alijs figu⸗ ratiuis.nõ de moꝛalibo. Itẽ ad decimuʒ doõm. qm̃ lex ſine gr̃a iuſticiã nõ bʒ:nec tñ inutilis ẽ.qꝛ hoĩs egꝛitudi nẽ mõſtrat.vt videlicet cognita egritudine ſua medicuʒ querat.Qui em̃ negat egritudinẽ ſuã ſuꝑfluuʒ iudicat ſalnatoꝛẽ. Mã ſi ꝑ legẽ.i.ꝑ oꝑa legis de ꝗbo iudei ↄfide⸗ bãt:iuſticia ẽ.xpᷣe ꝙ̊ moꝛtuꝰẽ gratis.i.fruſtra. Ad vn⸗ decimũ dðm.ꝙ illð.qui ex oꝑibo legis ſunt ſub maledi cto ſunt.intelligẽdũ ⁊ẽ nõ ex oꝑibo illis q̃ ad moꝛes perti nẽt:hᷣ q̃ in obſeruatõibo illis fiebãt.ꝓdeſt em̃ lex ſcꝛipta in tabulis ĩ ꝗbo erãt tria mãdata ꝑtinẽtia ad dilectõeʒ dei.⁊.vij.ꝑtinẽtia ad dilectõem ꝓximi.cetera vo q̃ im⸗ pleri nõ pñt.iuxta illð act.xx.Hoc ẽ onus qð neq; nos neq; pꝛes nr̃i poꝛtare potuimꝰ:ꝗ ex oꝑibo legis.ſupple oĩbo tã figuratiuis qᷓ; moꝛalibo ſub maledicto ſunt.ꝗa cũ oĩa ſᷣm petri teſtimoniũ impleri nõ pñt.⁊ in lege ſcri ptũ ſit deut.xxvij. Maledictꝰoĩs ꝗ nõ ꝑmãſeꝛit ĩ oĩbus q ſcripta ſunt ĩ li.huiꝰlegis.ꝓculdubio maledictõi cul⸗ pe et trãſgreſſionis ſubijcit᷑.ꝗ ex legis oꝑiboẽ.Kᷣ ab hoc reatu ſoluit᷑ ꝗ de gr̃a ↄfidit ſaltẽ ſpualiter implẽs legeʒ 4Ad duodecimũ qð obijcit᷑.ꝙ lex nõ ẽ ex fide. Sʒ om̃e qð nõ ẽ ex fide pctm ẽ ⁊c.dðm ꝙ nõ ſequit᷑. ITides eĩ diſ ſimilit᷑ accipit᷑ in maioꝛi oſitõe et aſſumptõe.qꝛ in ꝓ⸗ poſitõe accipit᷑ fides ꝓut deſcribit᷑ in epła ad heb.xj.Fi des ẽ ſubſtãtia rerũ ſperãdaꝝ argumẽtũ nõ apparẽtiuʒ Cũ eĩ dr̃.Tex nõ ẽ ex fide.ſenſus ẽ.Lex nõ ẽ ex fide vt p futuris q̃ ſperãde ſunt ex amoꝛe impleat᷑:ſ p pñtibo ex timoꝛe.Hoc eĩ innuit apłs cũ immediate ſubiũgit.ſ ꝗ fecerit ea viuet ĩ illis.vt intelligat᷑ in h loco legẽ poni p illis oꝑibo q̃ i illis obſeꝛuatõibo fiebãt ꝑ eſcas. Qui at viuebãt ĩ illis oꝑibo timebãt vtiq; ſi ea nõ feciſſent lapi dari.vel crucifigi.vel quocũq; mõ puniri:et iõ ſubiũxit Qui fecerit ea viuet ĩ illis.i.ꝓ pᷣmio recipiet vt nõ inte reat:alit eĩ puniret᷑. In aſſumptõe dᷣo cũ dr̃. Sʒ oẽ qð nõ ẽ ex fide peccatũ ẽ.Iides accipit ꝓ bona ↄſeĩa.pᷣmi⸗ ſerat em̃ de diſcretõe eſcaꝝ dicẽs.Qoli ꝓpter eſcã deſiꝛu ere opꝰdei.Oiĩa eĩ mũda ſunt.Sʒ ꝗ diſcernit ſi mandu⸗ cat damnatꝰẽ.qꝛ nõ ẽ ex fide.q̃i dicat. Qui mãducat ci⸗ bũ quẽ diſcernit.i.quẽ mãducãdũ nõ credit:dãnatusẽ ĩ ↄſcia ſua.i.reuʒz ſe facit:qꝛ qd dãnoſum aſſerit facit.qð em̃ mãducat nõ mãducat ex fide.i.pura ↄſcia. fidẽ ꝗp pe credit ꝗ edit qd edendũ nõ credit.Oẽ ꝗ̊ qð nõ ẽ ex ſi⸗ de pctm ẽ.i.qdð fit ð fidẽ.i.ð ↄſciam.vt credamꝰ malũ eẽ petm ẽ.nõ tñ oẽ qð fit ex fide bonũ ẽ.qꝛ ignoꝛãtia q̃ ẽ cul pa nocet ᷣm illð Joh.xvj. venit hoꝛa vt oĩs ꝗ interficit vos arbitrat᷑ obſequiũ ſe pᷣſtare deo. Qota qꝛ qdð dr.oẽ qð nõ ẽ ex fide pctẽm ẽ.iõ dr.qꝛ oĩs infideliũ vita pctᷣm ẽ qꝛ oĩs infidelit᷑ viuẽs vel agẽs vehemẽter peccat.⸗ Ad aliud qð obijcit᷑ ꝑ illud ad gał.iij.p̃c nos redemit de maledicto legis.factꝰ ꝓ nobis maledictum ⁊c.dðm. ꝙ due ſunt ſpẽs maledictõnis.maledictio culpe ⁊ maledi⸗ ctõ pene. De maledictõe culpe dẽ in po.ANQaledicti qui declinãt a mãdatis tuis. Oe maledictõe pene dr̃ gen.ij Maledicta terra ĩ oꝑe tuo.Cuʒ ꝗ̊ dr.xpᷣe nos redemit lx. de maledicto legis:maledictũ dẽ culpa tranſgꝛeſſiõis.a qua ꝑ vpᷣm redẽpti ſumꝰ.Cũ & dꝛ. Jactꝰ ꝓ nobis male⸗ dictũ.maledictũ dẽ pena paſſibilitatis ⁊ moꝛtalitatis. quã ſuſcepit ꝓ nobis.NQota etiã ꝙ nõ d maledictuʒ le⸗ is eo ꝙ maledicto.i.culpe ſubiaceat ꝗ implet legem ⁊ acit q̃libet oꝑa legis.Si eĩ h̊ eẽt:maledictio culpe ſub⸗ iaceret xpᷣc ꝗ dicit math.v.Qõ veni legẽ ſoluere pᷣ adim plere.Sʒ dẽ maledictũ legis qꝛ maledictio culpe ſubia⸗ cet in oĩbo que ſcripta ſunt in li.legis.õ valet ̊ aꝛgu⸗ mẽtatio in q̃ ꝓcedit᷑ de maledicto legis:ac ſi maledictũ legis qð de legis trãſgreſſione dr.de legis impletõne di cat᷑. Debẽt em̃ ſic aſſumere.his verbis innuit apłs legẽ eẽ maledictũ.i.m aledictũ trãſgreſſoꝛibo legis indicit.⁊ ex h̊ nõ ꝓuenit ↄcluſio.¶¶ Ad aliud qð obijcit᷑. ꝙ ↄcluſit ſcriptura oĩa ſub peccato ⁊c.dpᷣm ꝙ veꝝ ẽ qð dicẽ̃ apłs nec iñ lex mala ẽ.nõ eĩ intelligẽdũ ẽ incluſit.i.pctᷣm in⸗ duxit.ſ̊ incluſit.i.incluſa oñdit.nõ eĩ lex pct᷑m iubet im mo pctm oñdit ⁊ ꝓhibet.nã ſic dẽ ad ro.vij. Peccatum nõ cognoui niſi ꝑ legẽ.nã ↄcupiſcẽtiam neſciebã eẽ pec⸗ catũ eẽ pcẽm:niſi lex dicẽt.nõ ↄcupiſces. Data ẽ em lex ꝓpter trãſgreſſiones vt peccata notãdo traſgreſſiões in nueret:⁊ de trãſgreſſiõe ↄuĩceret traſgreſſoꝛes. Patz g ꝙ argumẽtatio nõ valʒ:in q̃ ꝓcedit᷑ ex his que figurati⸗ ue dicunt᷑:ac ſi ꝓpꝛie et ſine figura dicant᷑.Si eĩ lex ma⸗ la ẽ qꝛ incluſit oĩa ſub pct᷑o.̊ deꝰẽ malꝰ qꝛ oĩa in incre⸗ vulitate ↄcluſit.ro.xj.Itẽ ſi lex mala ẽ. qꝛ omĩa ↄcluſit ſub pcto.g eadẽ bona ⁊ẽ.qꝛ ſub ipᷣa cuſtodiebamuꝛ ↄcluſi ĩ illa fidẽ que poſtea reuelãda erat: ſicut dr ad gał.iij. 7 ita lex ſimul mala ẽ ⁊ bona.qð ẽ impoſſibile. Ad ali ud doᷣm.qꝙ reuera lex infiꝛma ẽ ⁊ egena.infirma qꝛ non plene iuſtificat.et egena.quia quãtum iuuat non per ſe ſed reſpectu gratie iuuat licet infirma et egena ſit: non tamen inutilis eſt. Inuenitur eĩ infirmitas vtilis.vt.ij. coꝝ.xij. Virtus in inſirmitate perficitur. Ceterũ ſi oĩs infirmitas mala eẽt:nõ cũ infirmis infirmaret᷑ apłs.ij. coꝝ.xj.nec diceret et᷑.Cũ infirmoꝛ tũc foꝛtioꝛ ſũ.ij coꝝ. xij. O at᷑ nõ ſit lex inutilis:inde patʒ.q; iuuat inquã.qꝛ gd ſit peccatũ oñdit.⁊ ꝗð ſit vᷣtus.vt ſciamꝰ quid debea mus agẽ.qd couere.iꝛõ & abijciẽda ẽ lex tãqᷓ inutilis ⁊ ſpernẽda.i¶ Itẽ ad alið qð obijcit᷑ de eodẽ.dðᷣm ꝙ ĩ illis verbis innuit aplłs pene par pcẽm Fᷣuituti ydoloꝝ eẽ ob Fuãtiã legis.nõ ſᷣm moꝛalia q in euãgelio ↄſũmant᷑:ſed m cerimonialia ⁊ figuratiua q̃ ĩ euàgelie deſtuunt᷑.vt patet in ſolutõe ſabbati ⁊ ſacriſicioꝝ et ciboꝝ ĩ differen tia.vñ ad gał.ij.Si q̃ deſtruxi iterũ reedifico.pᷣuarica: toꝛẽ me ↄſtituo.i õ &̊ ſequit᷑ ꝙ lex ſeruari nõ æbeat:lʒ cerimonialia ⁊ figuratiua ſeruari nõ debeãt.qꝛ cũ dr̃. Slex nõ debʒ ᷣuari:ꝗꝓpter diſtributõem negatõis ĩnuit ꝙ lex nullo mõ debeat ſeruari:cũ ſit in moꝛalibo obſer⸗ uanda.4 Ad aliud dðᷣm.q cũ dicit aplłs. State ̊ ⁊ no lite iugo ſᷣuitutis iterũ ↄtineꝛi.de lege loquit᷑ ſᷣm figuꝛa tiua.vt ẽ circũciſio et ſimilia:nõ de lege ſᷣm moꝛalia.qð oſtendit cum ſtatim ſubiungit. Ecce ego Paulus dico vobis.ſi circũcidimini:xpᷣc nihil vobis ꝓderit. E eniʒ hoc non ſᷣm vniue ſam legem dixerit.oſtendit apeꝛtius cum ſubiungit.Teſtificoꝛ omni homini circũcidenti ſe qm debitoꝛ ẽ vniuerſe legis faciende.Patet ergo pꝑeꝛ ea que ſequunt᷑.quia quod dixit.nolite iterum iugo ſerui tutis contineri:non ſᷣm vniuerſam legem dixit: ſed tĩ Fm figuratiua que in euangelio abolentur.pꝛeſertim cũ apoſtolus dicat Coł.ij.ſAemo vos iudicet in cibo. aut in potu.aut parte diei feſti.aut neomenie.aut ſabbato⸗ rum.que ſunt vmbra futuꝛoꝛum. Coꝛpus autem xp̃i et cum in euangelio moꝛalia confirmentur. 4 AUd alið di⸗ cendum q cum dicit apoſtolus.Si ſpiꝛitu ducimini nõ eſtis ſub lege ſed ſub gratia. ſic eſt intelligendum. non eſtis ſub lege id eſt non erratis.vt conſequens ponatuꝛ pꝛo antecedente.Lex enim erꝛantibus et male agentibo poſita eſt.ſicut dicit apłs.j.thi.j.2õ ẽ iuſtis poſita lex ſed iniuſtis.qui vᷣo ducẽ habẽt ſpiritũ nõ errãt:⁊ ita ſub lege ñ ſũt.qꝛ ñ ẽ iuſtis lex poſita ᷣ̊ ſiuſtis.ql Ad illð qð obijcit᷑ ex epła ad hebᷣ.vij.repꝛobatio fit pᷣcedẽtis mãda ti ⁊c. dõᷣm ꝙ reuera lex repꝛobat᷑ ſ̊ nõ ꝗꝓpter malignita⸗ tẽ eiꝰvt heretici mẽtiũt᷑:b̊ ꝓpter infirmitatẽ eiꝰqua dum ſietit habuit.qꝛ ſi aliqd fecit tũc:tñ non plene iuſtifica⸗ uit. Et etia repꝛobat᷑ ꝓpter inutilitatẽ eiꝰ quã mõ habet nõ em̃ mõ infirma ẽ:imo etiã damnoſa ſi tenet᷑ in ceri⸗ monialibo figuratis.ſiquidẽ poſt aduentũ xpᷣi inutile F ea fieri que olim fiebãt:vt hec pᷣdicerẽt.Circũciſio eĩ et cetera hmõi pꝛioꝛi pło diuinitus data ſunt ad ſigna⸗ tõem futuroꝝ:que ꝑxpᷣm opoꝛtebat impleri.quibo ad⸗ ueniẽtibo remaſerũt illa xpᷣianis tĩñ legẽda ad intelligẽ tiã pᷣmiſſe ꝓphie.nõ aũt neceſſario faciẽda q̃i adhuc ex⸗ pectãdũ eẽt vt veiret reuelatio dei.que his figurabatur eẽ ventura..lſooꝛalia vᷣo obijtiẽda nõ ſunt.qꝛ ĩ euãgelio ↄfirmãt᷑.¶ Ad ſecũdo obiectũ ex eodẽ dicimꝰlegẽ eẽ in⸗ utilẽ mõ.⁊ tũc cũ ſtetit inutilẽ fuiſſe ad ꝑlectõeʒ.qð oñ⸗ dit aptus ꝑ hoc qð ſubiũgit.i Aihil em̃ ad ꝑfectũ addu⸗ xit lex:q̊ ad ꝑfectõeʒ inutilis fuit lex nõ qͥ ad oĩa.qa ñ quo ad cognitõem pcti.ꝑ legẽ em̃ cognitõ pcti.ad ro.ij et.vij. Peccatũ nõ cognoui niſi ꝑ legẽ.nã ↄcupiſcẽtiã ne ſcieb eẽ pctm:niſi lex diceꝛet nõ pcupiſces. Ao aliud qð obijcit᷑ ex auctoꝛitate ad ro.viij.ꝙ impꝛopꝛie fit com ꝑatio noui ve.teſi.dpᷣm q; ĩmo ꝓpꝛie vetus teſtamentũ nouo teſtamẽto ↄꝑat᷑:cũ fiat inter ꝑticipãtia comꝑatio vtrũq; em bonũ ẽ.de nouo em ↄſtat.De veteri etiã con⸗/ ſtat ꝑ h̊ qð dicit apłus ad Ro.vij. Itaqʒ lex ſctaẽ ⁊ mã datũ iuſtũ.ſanctũ et bonũ.Quod vo dr eʒech.xx. De⸗ di eis pᷣcepta nõ bona.nõ dr hoc qꝛ pᷣcepta legis ſimpli citeꝛ bona nõ ſint:ſ̊ qꝛ reſpectu melioꝝ bona ñ ſunt.ſic dictũ ẽ ſupꝛa. Ad vltimũ qð obijcit᷑ ex eadẽ auctoꝛita⸗ te.iAaʒ ſi pꝛius a culpa vacaſſet ⁊c.dðm ꝙ hoc nõ dicit᷑ qꝛ vetus teſtamentũ in ſe culpã babeat.ſ̊ qꝛ illi abo da⸗ ta ẽ culpã habẽt ex traſgreſſione ipius. eĩ dr.ſi a cul⸗ pa vacaſſet.ſic intelligit.ſi a culpa vacaſſet.i.ſi a culpa vacare feciſſet.h̊ ẽ ſi ꝑfecte mũdaſſet hoĩem vt inculpa⸗ biles eẽnt obſeruatoꝛes ipᷣius:nõ vtiq; ſecũdi locꝰ.id ẽ opoꝛtunitas inquireret᷑ a deo ꝗ paulatim inſtruxit. Articulus ſecundus Onſequẽs ẽ querere de tꝑe latõis legis euãẽ⸗ gelij. nã cũ lex euãgelij ſit lex ꝑfecte ſalutis. debuit dari hoĩ ab initio pꝰpctm. qð multi⸗ pliter ꝓbat᷑.¶ Pꝛimo ſie. Detrimentũ ẽ egroto dilatio medicine. Si lex euãgelij medicinaẽ ð egritudinẽ pec cati. dilatio legis euãgelij ferẽde in detrimẽtũ fuit egꝛo⸗ tãti boĩ. Si gᷓ ſumma bonitas oꝛdinare debet eaq̃ ſunt ad ſalutẽ egꝛotãtis hoĩs.ſtatim pꝰ pctᷣm debuit dare le⸗ gẽ euãgelij. ¶ Itẽ maioꝛi mũdo nũꝗꝙᷓ deeſt aliq ꝑfectio q̃ ei ſit neceſſaria ſᷣm ſuũ ſtatũ.ᷓ nec minoꝛi mũdo ꝗ ẽ hõ deeſſe dʒ ꝑfectio neceſſaꝛia ſᷣm aliquẽ ſtatũ.Si g poſt la pſum maxime indiget noticia et lege gre: ſtatim poſt la⸗ pſum debuit ei dari lex euãgelice ꝑfectõis.aut ſequitur incõueniẽs:ꝙ in oꝑibo dei ꝑfectio debita deſijt.¶ Itẽ nõ ẽ ꝑſonaꝝ acceptio apud deũ.act᷑.x.q̊ eque ꝓuidet ſaluti pꝛioꝝ iuſtoꝝ et poſterioꝝ.Si &̊ ꝑ euãgeliũ ꝓuidet ſalu ti poſterioꝝ.q̊ᷓ ꝑ euãgeliũ ꝓuidere debuit ſaluti pꝛioꝛũ. ¶ Itẽ ſi latio legis euãgelice cõmodũ ẽ iuſtis pñtibus. & dilatio latõis damnuʒ fuit iuſtis pᷣcedẽtibo.nõ ↄuenit auũt diuine iuſticie vt ſuſtineat damna iuſloꝝ. I volũ tas ðᷣi ẽ efficax cã bonoꝝ adducẽdoꝝ.ſicut dic aug. Si g̊ volũtas dei ẽ rſpectu ſalutis hũane.qꝛ vult oẽs hoĩes ſaluos fieri et ad agnitõem veritatis venire:efficiet qð maxime ꝑtinet ad ſalutẽ humani generis.Si g̊ ad hũa nã ſalutẽ ꝑtinet marie lex euãgelice ꝑfectõis pꝰ lapſum G ab initio debuit dari. Rnſio.dom ſᷣm hug.de ſan. vic. Opoꝛtuit vt pᷣpctᷣm hoĩs deponeret deꝰꝑſonã iudi cis:et aſſumẽt ꝑſonã ↄſiliatoꝛis et poſtea auxiliatoꝛis. ita dũtarat vt pᷣmo hoĩem totũ ſibi dimittat:q̃tenꝰ ipſe hõ ignoꝛãtiã ex ꝑiat᷑:et intelligat ſe indigẽ oſilio.deinde et᷑ defectũ ſuũ ſentiat ⁊ agſcat ſibi opꝰauxilio eẽ.Tli g̊ rõe ĩ tꝑe naturalis legis totꝰhõ dimiſſus ẽ ſibi.Poſtea tꝑe legis cognoſcẽti ignoꝛũtiã ſuã datũ ẽ ↄſiliũ.poſtrẽo ĩ tꝑe gre ↄſiẽti defectũ ſuũ pᷣſtitũ ẽ auxiliũ ſᷣm legẽ gre. ſcʒ euãgeliũ.¶ Ad pꝛimũ ̊ dðm.ꝙ cũ hõ ſit libere volũ tatis rõis arbitrio ↄſtitutꝰ:nõ dʒ ſanari niſi volunta rie.ANedicina ̊ nõ dabit᷑ homĩ niſi ſciẽti ⁊ deſiderãti. DOꝛdo igit᷑ curatõis hoĩs requirit vt pꝛius ꝓbet᷑ hõ vtꝝ ſit ſciẽs h̊ ẽ cognoſcẽs ſuũ moꝛbũ.ſecũdo vo vtꝛũ ſit deſi derãs auxiliũ.⁊ iõ pꝛimo ſub lege natuꝛali ſibi relictus exꝑit᷑ ſuã ignoꝛãtiã.ſcðᷣo pᷣo ꝑ legẽ moyſi factus ſciens expꝑpit᷑ ſuã impotẽtiã.vt ex pᷣma exꝑientia.ſ.ignoꝛãtie q̃ reret ↄſiliũ.ex ſecũda vo.ſ.impotẽtie deſideraret auxili⸗ um:qð ẽ gra xpᷣi quã pdicat euãgeliũ.Dðm ᷣ nõ ẽ de trimẽtũ egroto medicine dilatio: ſi h̊ exigat curatõnis oꝛdo.i Ad ſecũdũ dᷣm iuxta qð dicẽ̃ Aug.in li.lxxxiij. qõnũ.Sicut abſurdꝰẽ ꝗ iuuenilẽ etatẽ vellet eẽ ĩ homie tꝑibo ſubdito.euacuaꝛet eĩ pulchꝛitudines q̃ ceteꝛis eta tibo ſuas vices atq; oꝛdines gerũt.qꝛ ſic ipᷣe diẽ tał pul chritudo rebus diſcedẽtibo ⁊ ſuccedẽtibo ꝑagit᷑.⁊ hʒ de coꝛẽ ſuũ in ſinglis ꝗbuſlibet boĩbo ſingla queq; etas ab infantia vſq; ad ſenectutẽ:ſic abſurdꝰẽ ꝗ ĩ ipᷣo vniuerſo genere hũano vnã etatẽ deſiderat.i Aã et ipᷣm tãqᷓ; vnus hõ etates ſuas agit.nec opoꝛtuit venire diuinitꝰ mꝗrjm cuiꝰimitatõe ĩ moꝛes optimos foꝛmaret᷑.niſi tꝑe iuuen tutis.ad ̊ valʒ qð apłus dic̃.iij.ad gał.Sub lege qua/ ſi ſub pedagogo ꝑuulos cuſtoditos donec veniret qui ꝑ ꝓphetas ꝓmiſſus erat. Scom h̊ dðm.ꝙ nõ defuit gene⸗ ri hũano aliq ꝑfectio qᷓ eẽt ſibi neceſſaria ſᷣm̃ ſtatũ.ſᷣ in⸗ fantia generis hũani fuit añ legẽ.puericia ĩ lege.q̃ eta⸗ tes nõ ſunt ſuſceptibiles ꝑſectõòis diſcipline.vSuuẽtꝰdo tꝑe gr̃e:q̃ etas ꝑfectõis doctrine ſuſceptibilis ẽ.⁊ iõ tũc dari vebuit lex euãgelij q ẽ pfectio diſcipline. Ad terci um dðm fm aug.in li. lxxxiij.q.Aliud ẽ qð diuina ꝓui dẽtia q̃ſi pꝛiuatim cũ ſingłis agit.aliud ẽ qð generi vni uerſo tãq; publicis vtilitatiboↄſulit.ã et qcũq; ſingu li ad certã ſciam ꝑuenerũt:nõ niſi ab eadẽ veritate ſua⸗ rũ ſigillatim etatuʒ opoꝛtunitate illuſtrati ſunt. Scõm hoc dðᷣm.ꝙ diuĩa ſapia eq ꝓuidet pꝛioꝛibo iuſtis ⁊ po ſterioꝛibo m exigẽtiã ſlatꝰ ↄogruitatẽ ꝓuidẽtie generał ſm quã requirit᷑ vt ꝑ gracretsen mũdi gradatim decuꝛ rat ↄgnitio veritatis pᷣm ſiłitudinẽ etatis ſingłaris bo⸗ minis:qᷓuis nõ eq̃ qᷓtũ ad neceſſitatẽ ꝑſone et diſpenſa⸗ tõem ꝓuidẽtie ꝑſonalis.¶ Ad quaꝛtũ dᷣm ᷣm aug.i li. qõnũ noui ⁊ vete.Damnũ fuit iuſtis pꝛioꝛibo:qꝛ ñ añ venit xpᷣc.ſᷣ quare an iuſtũ vel iniuſtũ ſit.ſolẽt eĩi damna iuſta eẽ.nũquid fur depꝛehẽſus cũ q̃druplũ iuxta legeʒ ↄdẽnat᷑ nõ damnũ patit᷑:b̊ iuſtũ ẽ:ac ꝑ h̊ damnũ qð bo minũ gen paſſum ẽ iuſte ꝓuenit.IJõ et ꝑmiſſum ẽ q̃re et ſaluatoꝛ inter ip̃a pꝛimoꝛdia venire nõ debuit.Cũ enim pꝛimos pentes circũueniſſet dyabolus deuicto bomie triũphauit.⁊ hic victꝰgenꝰſuũ vẽdidit pcto.iõ & iuſtũ erat victoꝛis ſtatim auferre violẽter ſpolia.qꝛ qð fac̃ de us iuſte facit. Pꝛeterea in li.qõnũ no.et ve.te.lxxix.q. Cũ acerbe peccauerit hõ. aſſentiẽs eĩ fieri ſe deũ ydola⸗ triã admiſit:q̊ ẽ in deũ peccauit.iõq; nõ illi ſtatĩ ſubue⸗ uiri debuit:g nec penituit. Poſt aũt iuſtis multa mala intulit ſathanas. Yob. Joſeph. Hieꝛemie. YFaie.et cete⸗ ris ꝗꝓphetis ⁊ iuſtis. Jdcirco tũc miſſus ẽ xpᷣc a deo pre ſuo ꝗ illũ vincẽt:⁊ ſe manifeſtaret.regnũ illiꝰauferẽs ra tõne ñ ptate:quãq; oĩa poſſit deꝰ.ſ̊ illð fac qð ↄgruit rõ ni vt irrep̃hẽſibił ꝑſeueret.¶¶ Ad vltimuʒ dom ᷣm aug. ĩ li.qõnũ noui ⁊ ve.te.Si ei cui neceſſitas imminet añ ſubueniatuꝛ:erit quidẽ gratus nõ valde:tamen poterit ſcire quid ſibi pᷣſtituʒ ẽ. Si aũt in ipᷣa neceſſitate poſito auxiliũ feras:ſciet quale beneficiũ ↄſecutus ſit.⁊ de tri bulatõe ereptus plus gr̃as aget. Idciꝛco recte pꝛimo di miſit de genꝰhũanũ vti volũtate ſua.nõ tñ ſine teſtimo nio ſui in fabrica mũdi.Poſtea vᷣo cũ decideret noticia dei in terris:⁊ moꝛes mutarent᷑: viſitauit genus huma nũ per legẽ.vt cognito deo ⁊ r̃nouata lege timeꝛe incipe rent certi.quia legẽ dedit iudicaturus eſſʒ actus buma nos.Sed quia accepta lege a peccatis ſe nõ cohibueꝛũt Lueſtio diu ꝑ ꝓphetas admoniti:motꝰmiſeꝛicoꝛdia miſit Kl * quẽ facta ẽ redemptio 2 data ẽ lex euãgelice ꝑfectõnis. Scðm hoc g̊ patzʒ ꝙ volũtas dei ſemꝑ effecit ea q̃ ꝑtine bãt ad hoĩs ſalutẽ.nõ tñ expediebat hano generi vt a pꝛincipio ei ſubueniret᷑ ꝑ xpᷣm ⁊ legẽ euangelij.minꝰem̃ eẽt hõ gratus libeꝛatoꝛi. Queſtio.lxj.de lege euã gelij in ſpeciali oꝛdinãte pꝛimo motum iraſcibilem. Ypletis inquiſitio nibus de lege euãgelij in generali: inꝗ⸗ rendũ ẽ in ſpeciali de ſanctõibus legis euãgelij.i Qotandũ igit᷑ ꝙ ſicut in lege Aoyſi ſunt leges circa oꝑa neceſſita⸗ tis:q̃ ſunt in pᷣcepto.et circa oꝑa ſuꝑerogatõnis q̃ ſunt in voto.ſic lex euãgelij ↄtinet duas ꝑtes. Pꝛecepta ĩ oꝑi bus neceſſitatis.ↄſilia in oꝑibo ſuꝑerogatõnis.Pꝛimo igit᷑ inquirendũ erit de pᷣceptis euãgelicis. Secundo de oↄſilijs.¶ Itẽ ſicut pᷣcepta legis moyſi ĩ tres differẽtias diſtinguunt᷑.in pᷣcepta moꝛalia.iudicialia ⁊ figuralia. ita pᷣcepta euãgelij tribo ꝑtibo ↄtinent᷑. Pꝛima ꝑs erat moꝛaliũ.ſecũda iudicialiũ.teꝛcia ſacramẽtaliũ. Sõ iſto oꝛdine erit de Peehrid euãgelicis inquirendum. Pꝛimo de pᷣceptis moꝛalibo.ſecũdo de iudicialibus. tercio ð ſa cramẽtalibo. Itẽ pᷣcepta moꝛalia euangelij dupliciter ſunt.i Aã quedã ſunt generalia reſpectu oĩm.vt ea q̃ cõ⸗ tinent᷑ in ſermõe dñi habito ĩ mõte.Math.v. vj. 7. vij. luce.v.⁊.vj.Quedã vo ſunt ſpecialia ꝑſonaꝝ pᷣſidentiũ vt pᷣcepta que ſpaliter dant᷑ apłis.mat.x.⁊ luce.ix.⁊.x. Pꝛmo igit᷑ erit inquiꝛẽdũ de generalibo.Secũdo ð ſpe cialibo ſeu ꝑticularibo. Itẽ circa generalia pᷣcepta ꝓce det inquiſitio ſᷣm oꝛdinẽ euãgelice traditõis.in qua pꝛi mo diſponunt᷑ pᷣcepta ad determinatõem faciendoꝛum et vitãdoꝝ.ↄſequẽter ad oꝛdinãdã intentõʒ faciẽdoꝝ ⁊ vitãdoꝝ.math.v. Attẽdite ne iuſticiã vr̃am faciatis co rã hoĩbo.¶ Itẽ pᷣcepta circa determinatõʒ faciẽdoꝝ di⸗ ſponunt᷑ ̊ mõ. Pꝛimo eĩ dant᷑ pᷣcepta ad oꝛdinãdã paſ ſionẽ iraſcibilis.cũ dr math.v.Dictũ ẽ antiquis.nõ oc⸗ cides.ego aũt dico vobis nõ iraſci.ſecũdo ad moderan dã paſſionẽ ↄcupiſcibilis.cuʒ ibidẽ ſubdit᷑. Audiſtis ga dictũ ẽ.nõ mechaberis.ego at᷑ dico vobis.oĩs qui vide⸗ rit mulierẽ ad ↄcupiſcẽduʒ ⁊c. Tercio dant᷑ pcepta ad oꝛdinandũ motũ ratõnalis ibi. Audiſtis qꝛ dictũ ẽ.nõ ꝑiurabis ⁊c̃. Ego aũt dico vobis nõ iuꝛare ⁊c.¶ Item pᷣcepta oꝛdinãtia paſſionẽ iraſcibilis ↄſiſtũt ĩ duobo.in ꝓhibitõe ⁊ ĩ iuſſione. In ꝓhibitõe ire cũ dr. Audiſtis qꝛ dictũ ẽ.nõ occides ⁊c̃.ego aũt dico vobis ꝙ oĩs ꝗ ira ſcit᷑ fratri ſuo reus erit. In iuſſione recõciliatõis ⁊ con coꝛdie.Recõciliatõis reſpectu eiꝰquẽ leſimꝰ.cũ dꝛ. Si offers munꝰ tuũ ⁊c.vade recõciliari ⁊c. Cõcoꝛdie reſpe ctu eiꝰa qͥ leſionẽ accepimꝰ:cũ dẽ. Eſto ↄſentiẽs aduer⸗ ſario ⁊c̃. Ael pᷣceptũ recõciliatõis dat᷑ reſpectu fratris h ẽ amici. Pꝛeceptũ ↄcoꝛdie reſpectu inimici. Scðᷣm euãgelicũ oꝛdinẽ ꝓcedamꝰ. Cuica ꝗ̊ pᷣcepta oꝛdinãtia motũ iraſcibilis querunt᷑ iſta. Pꝛimo de oꝛdine iraſci⸗ bilis ad rõnalẽ ⁊ ↄcupiſcibilẽ. Secũdo vtruʒ iraſci vni⸗ uerſaliter ſit pꝛohibitum. Tercio de gradibus hic poſi tis circa ire reatum. Quarto de pꝛeceptis reconciliatõ nis.ad /ꝓximum et concoꝛdie ad aduerſarium. Mlembꝛum pꝛunum D pꝛimũ ſic obijcit. Gis imꝑans natura⸗ lit᷑ pꝛioꝛẽ ĩ mouẽdo ꝙᷓ ris impata.Si ꝗ̊ in oꝛdine viriũ aĩe vis imꝑans ẽ vis rõnatł. vireg imꝑate iraſcibilis ⁊ ↄcupiſcibilis: naturalit p̃oꝛ ẽ motꝰratõnalis motibo iraſcibilis ⁊ 2eu piſcibilis.ᷓ pꝛioꝛ pᷣceptis euãgelicis oꝛdinãdis.⸗! Iteʒ cũ naturaliter ↄſequat᷑ motꝰire ad motuʒ ↄcupie. qꝛſiẽ dicit Jo.dam̃. Yra ẽ audax ⁊ vinderx leſe cõcupie.ꝗ pꝛiꝰ debʒ oꝛdinari pᷣceptũ regulãs motũ ↄcupiſcibilis:qᷓ ira lxj. ſcibilis. Rñſio. ad pꝛimũ dᷣm. q, ab inferioꝛibo ꝓce⸗ dit ad ſuꝑioꝛa oꝛdinãs inferioꝛes motꝰ pꝛius ↄcupiſcen tie ⁊ ire.qui ſunt motꝰvirtutis aĩalis:vt poſtea oꝛdinet motus ſuꝑioꝛes ðᷣtutis rõnalis.qꝛ ſic dr.j.ad coꝛin.xx. Pꝛius ẽ qð aiale ẽ:deinde qð ſpũale ẽ.q¶ Ad ſecũdũ di cẽdũ.ꝙ illð ad qð pricipaliter oꝛdinat natura ẽ ↄſerua⸗ tio nature.⁊ iõ cũ occiſio deſtruat naturazʒ:pꝛiꝰamouet radicẽ occiſionis q̃ ẽ ira. Cõſequẽteꝛ vᷣo oꝛdinat natura ad multiplicatõem natuꝛe.q̃ oꝛdinat᷑ ꝑ mr̃imoniuʒ.vn dte ↄſequenter remouet radicem inoꝛdinationis adulte⸗ ̃ circa multiplicationem nature que eſt concupiſcen⸗ ia. Membꝛum ſecundum Ecũdo querit᷑ vtrũ iraſci vłr ſit ꝓhibitũ. qð vidr̃.qꝛ generaliter dr̃ math.v. Om̃is ꝗ irafcit᷑ fratꝛi ſuo reꝰeꝛit iudicio. I7i.oĩs affectio qᷓ captiuat ⁊ ↄturbat motũ rõnis ẽ illicita:ſicut pʒ ĩ voluptate carnis ĩ lururia ĩ q̃ afficit ↄcupiſcibilis.vñ dr.j.coꝝ.vj.Qui foꝛnicat᷑ ĩ coꝛpus ſu⸗ uʒ peccat.ibi gio.aꝛdoꝛ libidis q̊ nlla maioꝛ voluptas. aĩm ſuũ tz efficitq; captiuũ.⁊ iõ talis voluptas illicita. Cũ g̊ ĩ ira ſit affectõ turbãs ⁊ captiuãs libertatẽ rõis ⁊ diſcretõʒz: motꝰire ſꝑ erit illicitꝰ.¶ R ſi oĩs ꝗ iraſcit᷑ fri ſuo reꝰerit iudicio.⁊ eẽ reũ iudicio ñ ẽ niſiꝓ culpa moꝛ tali. Ira igẽ ſꝑ erit culpa moꝛtał.¶! Si dicat᷑ ᷣm.b.hie⸗ ro.ſuꝑ eũdẽ locũ.ꝙ iꝛa ẽ oĩs malꝰmotꝰad nocẽdũ.Sʒ h̊ ↄtigit dupłr.ſubito ⁊ cũ deliberatõe. Si ſubito tũc eſt veĩale.ſi cũ deliberatõe moꝛtale.vñ hiero. Subitꝰmotꝰ cui ñ ↄſentit᷑ ꝓpaſſio ẽ.cui vr ↄcoꝛdare illð pᷣs.aſcimi ⁊ nolite peccare.accedẽte vᷣo ↄſẽſu paſſio ẽ moꝛs ĩ domo Cõtra.nullꝰmotꝰnat᷑alis ẽ culpabił.iraſci ẽ motꝰna turał.vñ dicẽ̃ glo.ſuꝑ.v.mat᷑.i.Aat᷑ale ẽ ꝛaſci.g cũ ſit mo tonaturał ipᷣiꝰiraſcibił:ũ erir motꝰculpabił.⸗ I nullꝰ peccat ĩ eo qð vitare ñ pt᷑.Sʒ iraſci vitari ñ pt.ſic̃ dicit glo.ſuꝑ illð.iiij.ad eph̊. IFaſcimĩ ⁊ no.pec.Inuitꝰtole⸗ ro qð vitari ñ pt.⁊ ſubdit.Si ſurgit motꝰaĩ ꝗ ꝓpt᷑ penã pct᷑i ñ ẽ ĩ ptate nr̃a:ſaltĩ nõ ei ↄſentiat rõ.̊ nullꝰ peccat ꝛaſcẽdo.q] IJFÄ haymo ſuꝑ eundẽ locũ dic̃.ꝑmittit aptus iraſci h̊ ꝓhibʒ irã ad affectũ ducẽ.cũ dic. JOaſcimĩ ⁊ no li.pec.Yraſci igit᷑ ñ ẽ ꝓhibitũ. IJe ambro.ſuꝑ eũdẽ lo⸗ cũ.Iraſcimĩ ᷣ peccãtes.qð ẽ naturał motꝰaĩ.ꝗ ſolet ad ꝓfectũ ꝑtinẽ deliquẽtiũ.Jõ iraſcẽdũ eẽ dicẽ oñdens hãc irã eẽ bonã.i Si ðᷣo ex his dicat᷑ ꝙ iraſci aliqñ non ſit petᷣm. Cõtꝛa.in pᷣs. Oraſcimĩ ⁊ nolite peccare.glo. Sra ſci oĩo vł leuit pctm ẽ. Rñſio.Cũ ſit triplex velle.ſ.vł le nat᷑e.velle gre.velle vicij.ſic dicit glo.ad ro.vij.ſuꝑ il lud.ñ eĩ bonũ h̊ ago ⁊c̃. Motꝰire pt᷑ ſurgẽ ex voluntate nat᷑e.vel volũtate gre.vel ex volũtate vicij. Si ex volun tate natuꝛe:ſᷣuato mõ et cã indifferẽs ẽ.⁊ ſᷣm ̊ dit hie⸗ ro.ſuꝑ math.v.Maturale ẽ iraſci:ita tñ ne ſine cã fiat. Si ex volũtate gr̃e.ſic iraſci laudabile ẽ.⁊ ꝓcedit ex ʒe⸗ lo.⁊ ſᷣm h̊ diẽ glo.ambro.ad eph̊.iiij. ꝙ iꝛaſcẽdũ ẽ pec cãtes.vñ dic apłs.Jraſcimĩ:ondens hãc irã eẽ bonaʒ. Si do ex volũtate vicij:iꝛaſci culpabile ẽ:⁊ ꝓcedit ex im patia.vñ ſᷣm h̊ dic.b.greg.ſuꝑ Job.v.Stultũ virũ int᷑⸗ ficit iracũdia.Alia ẽ ira quã impatiẽtia.alia quã ʒelꝰ fac:illa ex vicio:hec ex ᷣtute.Quã phinees habuit.nu⸗ me.xxv. Hely ñ hũit.j.Reg.ij.Si eĩ ſic ꝓximos vt nos amare pᷣcipimur:reſtat vt eoꝝ erroꝛibo ſicut nr̃is vicijs iraſcamur. Ad illud ̊ qð pᷣmo obr.ꝙ generalit᷑ dr.ꝙ oĩs ꝗ iraſcit.dð.ꝙ ñ dĩ generalit᷑ ita ꝙ extẽdat᷑ ad ira⸗ ſci qͥcũq; mõ.ſᷣ̊ ſᷣin ꝙ iraſci ꝓcedit ex vicio.alið ẽ eĩ ira⸗ ſci fꝛi.alið iraſci pcto.alið iraſci abſolute.raſci fri ſꝑ ꝓcedit ex vicio.iAã fr̃ h̊ dr ꝓximꝰrõe coĩonis nature ⁊ poſſibilitatis ad coĩonẽ gr̃e inqᷓtũ hmõi.vñ ſᷣm h̊ ira in ſurgit ĩ naturã.⁊ diffinit᷑ ab aug.xiiij.de ci.di.ra ẽ vl⸗ ciſcẽdi libido. Iraſci vᷣo pcto pcedit ex vᷣtute.qꝛ ex amo re ſeu zelo iuſticie.ð q̃ diẽ crilo. IJra q ẽ ex cã ⁊ ñ ex paſ ſione ẽ iudiciũ:nõ cõmotio illicita.⁊ iudiciũ dicit motũ iuſticie. Iraſci vᷣo abſolute dicit ꝙ indifferẽs ẽ:vt motꝰ + w— % eſt ex ip̃a natura.qui motꝰcũ ẽ in peccatũ oꝛdinat᷑ ꝑ ʒe⸗ lũ.cũ eſt in ꝑſonã ſeu naturã inoꝛdinatt᷑ ꝑ vicium.. Ad ſecũdũ dðm.ꝙ ꝑturbatio rõis ↄtigit dupliciteꝛ.ex infiꝛ mitate nature.⁊ tũc ẽ ꝑturbatio penalis.⁊ ex volunta⸗ tis ꝑuerſitate:⁊ ſic ẽ ꝑturbatio culpabilis.Ex infirmi: tate nature ꝓuenit ꝑturbatio in ira ꝑ ʒelũ.ex ꝑuerſita⸗ te voluntatis in ira per viciuʒ. Vnde ad perturbatõem in ira per vicium ſequitur obnubilatio rationis.ad ꝑ⸗ turbatõnem in ira ꝑ ʒelũ ſequit᷑ clarificatio mentis.vñ dicit greg.ſuꝑ iob. In recti emulatõe vñ mẽs turbatur ne videat:inde ꝓficit vt ad videndũ verius clareſcat.ſic cũ infirmãti oculo coliriũ mittit᷑:lux penitꝰnegat᷑:ſᷣ in⸗ æ eã poſi paululũ veraciter recipit:vñ hanc ad tpᷣus ſa lubriter amiſit.Si ꝗ intelligat᷑ ůlud qð obijcit de ira ꝑ viciũ.ↄcedendũ ẽ ꝙ ↄcludit iram eẽ affectõem illicitam. Si ðᷣo de ira ꝑ zelu.dom ẽ ꝙ ꝑturbatio q ẽ i ira ꝑ ʒelũ. nõ aufert vſum ſeu libertatẽ rõis:niſi ᷣm ꝗd ⁊ ad tpᷣus vt poſtea ꝓficiat rõ in cognitõne et libertate amplioꝛe. Ao terciũ dðm ſicut pꝛius.q ↄtingit iraſci ſubito ⁊ ſi⸗ ne ↄſenſu:et dr ꝓpaſſio.⁊ cũ deliberatõe et ↄſenſu volun tatis nocẽdi:et dꝛ paſſio. Pꝛimo mõ veniale.Secundo mõ moꝛtale.qdð intelligit ꝓhiberi.cũ d.oĩs qui iꝛaſcit᷑ reus erit iudicio.q¶ Ud quartũ qð obijcit᷑.ꝙ iraſci natu rale c.patet rñſio ex diſtinctõe ſupᷣ dicta.q¶ Ad quintuzʒ qð dicit ꝙ iraſci nõ ẽ ĩ poteſtate nr̃a.ddᷣm ꝙ ſi intelliga tur de ira paſſione: manifeſte falſum ẽ.Si de ꝓpaſſiõe: dðm ꝙ poſtq; inſurrexit nõ ẽ motꝰ ꝓpaſſiõis ire in pote ſtate nr̃a.ſᷣ anteqᷓ; inſuꝛgat ĩ poteſtate nẽa ẽ vitaꝛe ne ſuꝛ gat.⁊ hoc q;ẽtum ad motꝰſingłos:et ſi nõ qᷓtũ ad omnes Fm qð dr̃ de venialibo pctis.hoc aĩ ẽ ſi nos ſᷣm ↄſilium beati greg. VFos munimꝰ:qui dicit ſuꝑ Job.ꝙ duobus modis poſſidere animũ ire diſſueſcit.pꝛimꝰẽ ꝑ pᷣcogniti onẽ paſſionis dñice.ſecũdus ꝑ pᷣcognitõem ꝓpꝛie infir⸗ mitatis. Conſiderata em̃ infirmitate ꝓpꝛia mala nobis excuſat aliena. Ad reliqua vᷣo patʒ rñſio ex pᷣdictis. Membꝛum tercium Ercio q̃rit᷑ de gradibo poſitis math.v.ciꝛ ca ire reatũ.i¶ Aã ſicut Rabanꝰdiẽ ſuꝑ il⸗ lud math.v. Dis ꝗ iꝛaſcit᷑ fr̃i ſuo ⁊c. Gꝛa dus ſunt ĩ iſtis pctis.pꝛimo ẽ iraſci:a ha⸗ bet motũ aĩo retinere. Plus ẽ ſi vocẽ ↄmotio ipᷣa extoꝛ⸗ ſit qua feriat᷑ ille cui iraſcit᷑.plus ẽ ſi certa vituꝑatio in crepuit.Siłr gradus ſunt in pena.nã minꝰẽ iudicium qñ adhuc cũ reo agit᷑:et ẽ defenſioni locus.plus ẽ ↄcili⸗ uz qñ adhuc iudices inter ſe ↄferũt qͥ ſuꝑplicio dammẽt quẽ ↄſtat eẽ damnãdũ.plus ẽ etiã iehẽna vbi nulla ſentẽ tie dilatio:et ita qð pꝛijs ⁊ certis modis expꝛimi nõ po tuit ꝗbuſdã ſiłitudinibo diſtictũ ẽ.¶ Juxta h̊ incidit qõ vtrũ in peccatis ſit ponere gradꝰ.Qaʒ tulliꝰpoſuit ola pct᷑a eq̃lia his rõibo in li.de ꝑpadoxis. Pct᷑a nõ reꝛũ euẽ tu:ſ̊ vicijs hoĩm metiẽda ſunt.i⸗⸗ã ccat᷑ id pt eſſe aliud alio minꝰ.aut maius.ipᷣm quide pcim ꝙcũq; qð ꝓbat exẽplo tali. Auri nauẽ euertet gubernatoꝛ an pa⸗ lee.in re aliquãtulũ q̊ ẽ in damno:⁊ in ſcia guhernato⸗ ris nihil intereſt. Ex q̊ relinquit᷑.ꝙ cũ rõ ſit gubeꝛnatoꝛ vita vᷣo ſicẽ̃ nauis:res vᷣo in q̃ peccat᷑ velut onus nauis: qð qtum ad erroꝛẽ rõis erit in differẽtia ĩ pctis.i¶ Itez arguit Tulliꝰ. Si vᷣtutes ſunt pares:paria eẽ vicia ne⸗ ceſſe ẽ. Sʒ vᷣitutes ſunt pares ſicẽ habet᷑ apoc.xxj.latera ciuitatis eq̃lia.&ᷓ vicia oĩa ſunt eq̃lia.¶ Itẽ ſi vᷣtus ↄꝑa⸗ tur rectitudini.Recto aũt nihil ẽ rectiꝰ. vᷣtute aliq ni⸗ bil erit virtuoſius.Erũt igit᷑ ᷣtutes pares.⁊ inde vt pᷣ⸗ us. Itẽ pctẽm nõ ẽ apetitꝰmalaꝝ rerũ ſ deſertio meli oꝝ.ſicut dicit aug.Si & rõ pcti ſumit᷑ ex derelictõe bo⸗/ ni quod ẽ ſummũ.bonũ at᷑ illð ẽ vnũ.ꝗᷓ deſertio vno mõ erit. Paria igit᷑ erũt pct̃a:exqͥ ẽ par deſertio.i¶ Itẽ ar⸗ guit tulliꝰ. Peccare ẽ rõis q̃i trãſire lineas h̊ ẽ limites honeſtatis:qꝙlonge aũt ꝓgrediaris cũ ſemel tranſieris ad augẽdã culpã trãſeudi nihil ꝑtinet. It idẽ. Pecca re nemini lʒ.qdð ſi nõ lʒ id vno tenet᷑.ſ.qꝛ nõ ẽ licitum.ſi arguit ñ licere. ̊ at ꝙ dico ñ licitũ nõ maiꝰ nec minꝰfie ri põt. Si ̊ey eo peta naſcunt᷑: eqlia eẽ oʒ.¶l Itẽ omes moꝛtes pꝛiuatõe vite ſunt pares.oẽs cecitates pᷣuatõne viſus ſunt pares.g oĩa pcia ĩ pꝛiuatõe boni ſunt paria. Cõtra.greg.ſuꝑ eʒech.aſſumẽs illð Job. Per ſingu los gradus meos ꝓnũciabo illũ omnipotẽtẽ deuʒ. Per ſingłos gꝛadꝰſuos ꝓnũciat.ꝗ ꝑ incremẽta vᷣtutũ q acce perit ei laudẽ reddit.¶ Itẽ idẽ ĩ eodẽ. Si gradꝰĩ coꝛdis aſcenſione nõ eẽnt.pᷣs.nõ dicẽt. AVmbulabũt de virtute in virtutẽ.¶ Itẽ idẽ ibidẽ. Alia ſunt vᷣtutis pꝛimoꝛdia. aliud ꝓuectꝰ. aliud ꝑfectio.Si eĩ ip̃a fides ad ꝑfectõeʒ ſuã nõ quibuſdã gradibo ducereł᷑.nequaqᷓ ſcti apłi mi⸗ nime diriſſent auge nobis fidẽ.Ex h̊ relinquit᷑ ꝙ ĩ vir tutibo ſunt gradus:et vᷣtutes ſunt impares:⁊ etiaʒ vna virtus ſibipᷣi impar ſᷣm diuerſos ſtatꝰ. Aſdulto ꝗᷓ foꝛtiꝰ ipᷣa pcta.¶¶ It aug.in ᷣmõe habito ĩ mõte. Siẽ in tribx gradibo ad pcẽm ꝑuenit᷑.ſuggeſtiõe.delectatõe.ↄſenſio⸗ ne:ita ipᷣius pet̃i tres ſunt differẽtie.in coꝛde.in facto. in ↄſuetudine. Itẽ greg. Pctm tribo modis admitti Mã aut ignoꝛãtia.aut infirmitate.aut ſtudio ꝑpetrat᷑. grauiꝰqð ex infirmitate ẽ qᷓ; qð ignoꝛãtia.⁊ multogꝛa uius ſtudio ꝙ; qð infirmitate peccat᷑.¶ Iteʒ gs dubitat quin maius ſit pctm idolatria qᷓ; ira. Itẽ ꝙ maius pec⸗ catũ homicidiũ ꝙᷓ; foꝛnicatio.⁊ ꝙ maius petm interficẽ pr̃em q; inimicũ.¶ Iteʒ ſi pcta oĩa eẽnt paria:oĩbo pec⸗ catis deberet᷑ par pena.qð nõ admittit nec lex nec ratio In pdietis ꝗ̊ rõibo videt᷑ manifeſte erraſſe Tullius in li. de borng orig, e querit᷑ q̃liter reatꝰilli diſtinguũ⸗ tur:cũ dr̃.ꝗ iraſcit᷑ reus erit iudicio.ꝗ dixeꝛit racha reꝰ erit ↄcilio.ꝗ fatue reus erit iehẽne.i Aã aplus galatas vocat inſenſatos.ad gał.iij.O inſenſati galate ⁊c.Dicẽ 6 fatue fratri. Rñſio dom.ꝙ gradus ſunt iĩ peccatis 7 peccata alia alijs maioꝛa et minoꝛa ſunt ſimplicit lo⸗ quẽdo.ſᷣm quid tñ dicunt᷑ pcta cq̃lia.⁊ logmuꝛ de pct̃is moꝛtalibo.Cõſiderat᷑ em̃ pcẽm vt auerſio ſeu pꝛiuatio boni.Cõſiderat᷑ et᷑ vt nocumẽtũ ſeu reatꝰſupplicij. Pri mo mõ dupliciter.nã bonũ cuius pᷣuatio ẽ pcẽm duplex ẽ. nature et gre. In bono at᷑ natuꝛe accipit᷑ rectitudo ra⸗ tionis ſeu volũtatis et habilitas ſuſceptibilitatis gra⸗ tuite ꝑfectõis. In bono vᷣo gratuitu accipit gr̃a gratuʒ faciẽs abſolute: et gra gratũfaciẽs determinate.ꝓut in trat eẽntialiter in qualibet virtute et etiã ga gratiſda⸗ ta.Si ↄſideret᷑ peccatũ vt pꝛiuatio boni naturalis.di ſtinguẽdum ẽ.quia aut vt pꝛiuatio rectitudinis innate rõi et volũtati que abſolute et vno mõ ẽ.et tũc dicemus quo ad hoc peccata equalia attẽdendo pꝛiuatõem vniꝰ rectitudinis.quis differẽtem diſpoſitõi cuꝛuitatis inue niamus in peccatis ᷣm maioꝛẽ elongatõem a rectitudi ne. Et ᷣm hoc ſunt ĩequalia ⁊ alia maioꝛa alijs. Si vᷣo ↄſideremus vt pꝛiuatõem habilitatis ſeu ſuſceptibilita tis boni gratuiti.Fᷣm hoc inueniunt᷑ peccata inequalia Mã ad aliud reddit aiam inhabilioꝛẽ ad gẽam.hec aſ=t pꝛiuatõis differẽtia ↄtingit ex differẽti mõ auerſiõis vo luntatis a bono.Itẽ ſi ↄſideret᷑ vt pꝛiuatio boni gratui ti diſtinguẽdum ẽ.qꝛ aut boni gratuiti abſolute.et quo ad hoc inueniunt᷑ adhuc peccata equalia.quia oĩa pec cata moꝛtalia pꝛiuàt vnũ bonũ.hoc ẽ graʒ abſolute.aut boni gratuiti gratũfaciẽtis determinate.ꝓut ẽ eẽntiali ter in qualibʒ virtute ſeu gratuiti gratiſdati.⁊ ſᷣm hoc inueniũtun ꝑeccata inequalia. Aà odiũ fꝛaternũ ᷣm H; maius malũ ẽ ꝙᷓ; foꝛnicatio.qꝛ pꝛimo et ꝑ ſe pꝛiuat cari tatẽ.tñ quia cõnere ſunt virtutes ꝑ ↄſequẽs pꝛiuat alia ꝓFoꝛnicatio pᷣo pꝛimo et ꝑ ſe pꝛiuat caſtitatẽ.qᷓ;uis ꝑ con ſequẽs alia.maius aũt bonũ ẽ caritas q; caſtitas. Silxr ſm hoc maius malũ ẽ infidelitas q; odiu.nõ pᷣdicta rõe quia pꝛiuat maius bonũ.ſ̊ quia plura pᷣuat bona. Pꝛi nat em̃ infidelitas bonũ gratũfaciens.vt fidẽ foꝛmataʒ „ et ceteras.pↄſequẽs et bonũ gratiſdatũ. vt fidem inſoꝛ mẽ et ſpem et timoꝛẽ.Si ↄſideret᷑ peccatũ vt reatus du pliciterẽ.Qam reatus aut ẽ reſpectu amiſſionis gloꝛie aut reſpectu paſſionis iebenne. Si reſpectu amiſſiõis õ —·. — —. —. — — — — — —— — , — —— —C LL-C . . ——ð — –— gloꝛie: diſtinguẽdũ ẽ. aut reſpectu gloꝛe abſolute aut re ſpectu gloꝛie veterminate. reſpectu glie abſolute inue⸗ niunt᷑ pcta eqlia qͥ ad reatũ. Omne ei pctm moꝛtale fa⸗ cit reu amiſſiõe glie ſimpliciter. Si reſpectu glie teter⸗ minate m ꝙ nos dicimꝰꝙ habenti maioꝛẽ gram deber maioꝛ głia.ſm h̊ inueniunt᷑ pcta inequalia ꝙtũ ad rea tũ. m ꝙ pcto ĩ aliquo pꝛiuat᷑ maioꝛ gra qᷓ ĩ alio. Si vo cõſideret᷑ reatus peccati reſpectu paſſiõis iehẽne diſtin guẽdũ ẽ.qꝛ in paſſiõe iehenne attẽdũt᷑ duo.diuturnitas acerbitas.tum ad diuturnitatẽ paſſiõis inuenitur equalitas ĩ peccatis.qꝛ oibo pcrtis moꝛtalibo debet᷑ eter na pena. Etum vo ad acerbitatẽ inuenit᷑ inequalitas. qe differẽs acerbitas pene reſpõdebit differẽti bo pctis· ⁊ maioꝛ et minoꝛ. Hac aũt differẽtiã facit differẽs cau⸗ ſa auerſionis qẽ ĩ pctis. Scᷣm & hanc diſtinctõeʒ pzʒ. qᷓtum ad ꝗd attẽdit᷑ eq̃litas ĩ peccatis.⸗ qtum ad ad i⸗ equalitas.¶otãdũ aũt ad maioꝛẽ euidẽtiã. gradꝰ qui ſunt in peccatis ⁊ maioꝛitas ſeu augmentũ 2 dimi nutio diſcernuntur triplici radice. In pcto em̃ ẽ auer⸗ ſio ab incommutabili bono et increato 2 deſertio boni creati melioꝛis.et ↄueꝛſio ad bonũ cõmutabile deteriꝰ. Circa auerſionẽ a bono incõmutabili mẽſurãt pcta in⸗ gratitudo ⁊ ↄtemptꝰ. Ingꝛatitudo diuie beneficẽtie. cõ tẽptus iuſticie.Rõe ingratitudinis dicimofoꝛnicatõeʒ ſidelis maiꝰeẽ pctẽm qᷓ; foꝛnicatõem infidelis.Rõe ↄtem ptꝰor̃ maiꝰpctm qð ẽ ex infirmitate qᷓ; qd ex ignoꝛãtia et qdð ex ſiudio qᷓ; quod er infirmitate.ſiẽ dicit.b. greg. Circa deſertõem boni melioꝛis de q̃ dicit aug. Peccatũ nõ ẽ appetitus malaꝝ rerũ:pᷣ deſertio melioꝝ.menſurã tur peccata ᷣm diffeꝛẽtiã boni qð deſerit᷑.qð variat᷑ tri pliciter. Eſt em̃ deſertio maioꝛis boni: et deſertio boni magis debiti.⁊ deſertio boni pluris ſeu multiplicioꝛis KRõe tæſertõis boni melioꝛis dẽ maiꝰpeccatũ odium qᷓ foꝛnicatio.qꝛ in odio pꝛincipaliteꝛ deſerit᷑ bonũ carita⸗ tis.in foꝛnicatõe bonũ caſtitatis.Daiꝰaũt bonũ ẽ cari tas ꝙᷓ caſtitas. Rõe deſertõis boni magis debiti:maiꝰ petm ẽ foꝛnicatio ſacerdotis qᷓ foꝛnicatio laici.qꝛ ſacer wvs ampllius tenet᷑ ↄoſeruare bonũ caſtitatis qᷓ laicus. Rõe deſertõis boni multiplicioꝛis maius pctm ẽ infi⸗ dlitas qᷓ; odiũ vel foꝛnicatõ.qꝛ infidelitas pꝛiuat bonũ gratũfaciẽs.et pᷣterea bonũ gratiſdatũ vt fidẽ infoꝛmez odiũ aũt vel foꝛnicatio nõ tollit fidẽ infoꝛmẽ. Plura S bona pꝛiuat infidelitas qᷓ odiũ vel foꝛnicatio. Circa cõ uerſionẽ ad bonũ cõmutabile deteriꝰ hʒ mẽſurari pcta rõe libidinis.quã diffinit aug.impꝛoba volũtatem ſᷣm quã aſſignat aug.gradꝰĩ pctis ĩ coꝛde.ĩ facto.ĩ ↄſuetu⸗ die tãꝙ tres moꝛtes.vna q̃i ĩ domo cũ coꝛde ↄſentit᷑ libi⸗ dini.altera ꝓlata iã extra poꝛtã:cũ ĩ factũ ꝓcedit aſſen⸗ ſio.tercia cũ ĩ ↄſuetudine mala tãqᷓ; mole terrena pᷣmit aĩa q̃i ĩ ſepulchro iã putrẽs.] Ad illð ꝗ̊ qð pꝛimo obij cit᷑.ꝙ pcta nõ reꝝ euẽtu v vinjs hoĩm metiẽda ſunt.pʒ rñſio.iAã cũ viciũ dicat tulliꝰ auerſionẽ ſeu declinatõz a rectitudine rõis. Declinatõeʒz at᷑ a rectitudĩe poſſumꝰ pꝑare vel qᷓtũ ad teꝛminũ a qͥ:z ᷣm ̊ declinat᷑ ab vno. vel qᷓtũ ad terminũ ad quẽ ⁊ Fm h̊ declinatio multifa⸗ ria ẽ qi inſinita.Rõe ꝗᷓ termini a qͥ diẽ pctᷣa eq̃lia ñ rõe tmini ĩ quẽ. ⁊ ſic et diẽ de euerſiõe nauis qð qtü ad in⸗ ſciẽtiã gubernatoꝝ nihil inteſt ſiue nauis euertat᷑ que fert auꝝ ſeu nauis ꝗᷓ fert paleas.ꝗ. Ad ſecũdũ qð argu⸗ it ꝑ eq̃litatẽ vᷣtutũ eqlitatẽ vicioꝝ.ddᷣm ꝙ nõ ſegt niſi ſo lo mõ q̃ ad qd.vᷣtutes eĩ dicunt᷑ pares.qꝛ ↄſiſtũt ab vno 2iĩ vno ⁊ ad vnũ. Pctᷣa dᷣo dicent᷑ paria ſolũ ꝓpter receſ ſionẽ ab vno.nõ tñ ĩ vno ↄſiſtũt nec ad vnũ:vſᷣ̊ ad multa referunt᷑:⁊ ex młitis cauſant᷑:⁊ ex tot quot pñt eẽ peccã⸗ di circũſtãtie.¶ Ad alið qð obijcit ꝙ deſertio q̃ cauſat petm ẽ vna ĩ pctis.dðm ꝙ iſtud ſolũ veꝝ ẽ ßm gd. m. ſ. referimꝰad vnũ pꝛimũ bonũ qðẽ deꝰ: ſeu ᷣm ꝙ refe⸗ rimꝰad vnã pꝛimã rectitudinẽ ronis vt dictũ ẽ.ñ tñ bᷣm ꝙ referimꝰad cãs ſiue circũſtãtias deſertõnis.ĩmo ſᷣm H multiplicat᷑ et diuerſificat᷑ ſᷣm plus ⁊ minꝰ deſertio ĩ pckis.ſm ꝙ diceremꝰcuruitates q̃ſt unt declinatönes a elxj. rectitudine.eq̃les ſm ꝗd ſolũ referẽdo ad vnã rectitudi nẽ a q ẽ declinatio ĩ oĩbo curuitatibo.nõ tñ dicẽmꝰ om̃s cuꝛuitates eq̃lis diſpoſitõis.ſᷣm inflectõʒ declinatõio: ĩmo ᷣm h̊ dicimꝰcuruũ curuo curuiꝰ.q¶¶ Ad alið qð dẽ̃. Peccare ẽ trãſire lineas ⁊c̃.pʒ rñſio. Simplicit᷑ em̃ ñ ẽ verũ qð dic.ꝙ nõ differt ad augẽdũ culpã trãſeũdi qᷓ; longe pꝓgrediaris niſi ſolũ qͥ ad qd. Silr ad aliud qðᷣ dicit. ꝙ nõ licere eqᷣliter ẽ ĩ oĩbo.odᷣm ꝙ tũ ad negatoz ibi intelligit᷑ veꝝ ẽ:ſ qtũ ad pꝛiuatõem et aptitudinẽ q̃ ſubintelligit᷑ falſum ẽ.¶¶ Ad aliud qð obijcit᷑ q moꝛ⸗ tes ſunt pares. dẽm ꝙ pctm dz moꝛs et dr coꝛruptio. moꝛs inꝙtũ pꝛiuat vitã gẽe.coꝛruptio vᷣo rõne vulnera tois nature. Muis è pcka ſint eq̃lia rõe pꝛiuatõis gre abſolute. vt dictũ ẽ: Hẽ inqᷓ̃tũ ſunt moꝛtes:nõ tñ erũt eqᷓ lia rõe vulneratõis nature inq;tũ coꝛruptões.ĩmo ſunt ibi gradꝰpᷣm acceſſum maiorẽ et minoꝛẽ ad coꝛruptõeʒ vltimã.Fᷣm ꝙ ponunt᷑ gradus moꝛtui ĩ domo.moꝛtui in poꝛta et moꝛtui in ſepulchro.¶ Ad vltimũ dom ſᷣm be atũ greg. Creuit gradus culpe.creuit oꝛdo ſnĩe.qꝛ ĩ iu⸗ dicio adhuc cã deducit᷑.in ↄcilio iã culpe ſnĩa diffinituꝛ in iehenna dᷣo ignis ea que de ↄcilio egredit᷑ ſnĩa explet᷑ Quia igit᷑ dñs hũanoꝝ actuũ ſub breui examine grel⸗ ſus enumerat:ira ſine voce iudicio.ira cuʒ voce ↄcilio. ira in voce cũ ſermone cõtumelie iehẽne ignibo manci⸗ pat᷑.Qota etiam ſm aug. In pꝛimo ẽ ira tm. in ſecũdo ira ⁊ vox.in tercio ira et vox ⁊ certa expꝛeſſio irriſionis Itẽ nota ſᷣm greg.iudiciũ eẽ diſcuſſio.ↄciliũ ſnĩe dif⸗ finitio.iehenna ignis ſnie executio.pꝛimũ erit cũ dicet᷑. eſuriui ⁊c.ſecũdũ cũ dicet᷑. Ite maledcii.math.xxv.tci um cũ inſliget᷑ pena iehẽna.¶ Itẽ nota m aug. iehẽna ignis nec damnatõem hʒ dubiã:ſicut iudiciũ:nec dam nati penã ſicut cõciliũ.ſᷣ in iebenna ignis certa ẽ dam⸗ natio et pena damnati.¶ Ad illud aũt qð obijcit᷑ vltĩo ꝙ apłs vocat galathas fatuos ſeu inſenſatos.dvᷣm pᷣm aug.ĩ ſermõe dñi ĩ mõte.cũ ait. Qui dixerit fatue duo ſubaudiunt᷑.et fr̃i ſuo:⁊ ſine cã.Gᷣ ẽ vñ defendit᷑ ꝓ apls galathas vocat ſtultos.quos etiã fratres nominat.non em̃ hoc fecit ſine cauſa. Membꝛum quaꝛtum Varto querit᷑ de pᷣceptis recõciliatõis ad ꝓximũ et ↄcoꝛdie ad aduerſariũ. De pce⸗ pto ̊ᷓ recõciliatõis drẽ math.v. Si offers munꝰtuũ ad altare ⁊ ibi recoꝛdatꝰfueris. ꝙ frater tuꝰ bʒ aliqd aduerſus te:relinque ibi munꝰ et vade pꝛius recõciliari fratri tuo.¶ Circa qð pᷣceptũ in cidit qõ pᷣmo ð hoc qð dr.ſi offers munꝰtuũ relique ibi nõ dixit. refer vel repoꝛta.qꝛ ſiẽ d ibi in glo. Quod re⸗ cte offeꝛt᷑: mutari nõ licet.¶¶ Itẽ eccs. v. Omne qð voue ris redde.Et ĩ pᷣ. VUouete ⁊ reddite.Ex ꝗbo videtur ⸗ mutari nõ poſſit.ſ̊ huiꝰqõis diſcuſſionẽ ⁊ ſolutõeʒ ha⸗ bes ſuß qõe de votis. Ytẽ querit᷑ vtrũ hoc qd dicitur in iſto p̃cepto.vade pꝛius recõciliari fratri tuo ſit intel ligẽdum ad lr̃am. Ad qð arguit aug. De abſente vltra mare cõſtituto.põt fieri ꝙ habeat aligd aduerſum ali⸗ quẽ aliũ.Abſurduʒ ẽ aũt credere ante altare munus re liquẽdum.qð poſt terras et maria ꝑagrata offerat deo Cogimur igitur illud p̃ceptum ſpiritualiter intelligeꝛe Cõtra.aug. Si accipiatur ad litteraʒ foꝛtaſſis aligs credet ita opoꝛtere.ſi pñs frateꝛ eſt.non em̃ diutius dif ferri poteſt.vt munus illud relinquere ante altaꝛe iube atis. Reſpondeo ꝑ diſtinctioneʒ. quia aut frater eſt p̃ſens aut abſens. Si abſens intelligitur ille ſpirituali ter. ſi pnñs coꝛpoꝛaliter. VUnde aug.in ſermone dñi ĩ mõ te. Pergendũ ẽ non pedibus coꝛꝑis ̊ motibo animi.vt te humili affectu pꝛoſternas fratri.ad quem cara cogni tione cucurreris in conſpectu eius cui munus oblatu⸗ rus es. Ita em̃ etiam ſi pꝛeſens ſit poteris eum nõ ſimn lato animo lenire:atq; in gratiam ꝓuocare vemam po ſtulando.ſi hoc pꝛius coꝛam deo feceris pergens ad de um nõ pigro motu coꝛꝑis ſed celerrimo dilectõis affe⸗ “ etu atq; inde veniẽs.i.intentõem reuocãs ad id qð age⸗ re ceꝑas offeras munus tuũ. vItẽ querit᷑ vtrũ ille cui iniuriatũ ẽ debeat amiciciã querere.Ad qð dicit aug. ſuꝑ illũ textũ.Si frater habet aduerſum te.i.ſi tu eum in aliquo leſiſti. tunc em̃ ip̃e habet aduerſum te.nã nos habemus aduerſus illũ:ſi ille nos leſit:vbi ñ ẽ opus ad recõciliatõem ꝑgere.. Cõtra.Johᷣ.criſo.ſuꝑ math.Si ꝓ gloꝛia ſalutis tue iubet te dñs amiciciã faceꝛe:magis iniuriatus debes rogare.ꝭꝗ ille cui iniuriatũ ẽ debet pe⸗ tere ex p̃cepto amiciciã ⁊ recõciliatönem. MRñſio.du⸗ plex ẽ debitũ.neceſſitatis:ſine quo nõ ẽ ſalus.ꝛ ſᷣm hoc ex iſto p̃cepto ille cui ẽ iniuriatũ nõ debet recõciliatõeʒ querẽ.Vñ aug.in ſermone dñi ĩ mõte.iõ veniã poſtu⸗ labis ab eo qui tibi fecit iniuꝛiã:b̊ tm̃ dimittis ſicut tibi a dño dimitti cupis qð ipᷣe cõmiſeris.Et ẽ debituʒ ꝑfe⸗ ctõis qð ↄfert ad maioꝛẽ głiam.et hoc mõ dicit criſo. iniuriatus debes recõciliatõem querere vt duplicẽ glo⸗ riã cõſequaris.vnã quia iniuriatꝰes alterã qꝛ pꝛioꝛ ro⸗ gaſti.i Aõ em̃ volẽs te deus ſubſternẽ ſub pedibus eius iubet te pꝛius rogare:ſed volẽs tibi humilitatis głiaʒ ꝓuidere. Poſſea querit᷑ de p̃cepto ↄcoꝛdie ad aduer ſariuz. nã aut intelligit᷑ aduerſarius ille dy abolus aut deus.aut homo aut noſira caro. Si intelligat᷑ de adueꝛ ſario qui ẽ dyabolus.de quo dr.j.petri vlti. Aduerſari us veſter dyabolꝰ ⁊c. Et ʒacha.iij. Sathan ſtabat a de⸗ xtris ihᷣu vt aduerſaret᷑ ei.¶ Cõtra.Fᷣm hoc deberemus eẽ cõcoꝛdes et beniuoli dy abolo.Mã in greco bhabetur eſto beniuolus vel benignus aduerſario:vbi nos babe⸗ mus.eſto ↄſennẽs ⁊c̃.¶ Itẽ dyabolus nõ ẽ in via nec pt eẽ:iĩmo ẽ ĩ deuio eterno.ᷣ nõ põt ei cõpetere ꝙ dr. Eſto ↄſentiẽs aduerſario tuo:dũ es cũ eo in via.i Itẽ ſi intel ligat᷑ de aduerſario ꝗ eſt deus.de quo dr exo.xxiij. Ego dnos qui aduerſoꝛ impiũ.Et deut᷑.xxv.Aduerſat᷑ omnẽ iniuſticiã.obijcit ang. Quõ recte põt dici in via nos eẽ cum deo.qꝛ ſic d.eſio ↄſentiẽs aduerſaꝛio tuo:dũ es ĩ via cũ eo.i¶ Itẽ ſi dicat᷑ ꝙ intelligi᷑ de aduerſario qui ẽ hõ ſᷣm ꝙ dẽ JYoſue.v. ¶ Loſter es an aduerſarioꝝ.obijcit aug. Quõ põt cõuenire qð ſequit᷑.ne foꝛte aduerſarius tradat te iudici.iudicẽ eĩ xpᷣm intelligo:añ cuius tribu⸗ nal oẽs opoꝛtet exhiberi.quomõ ꝗ̊ᷓ iudici traditurus ẽ: ꝗ añ iudicẽ ꝑiter exhibebit᷑:¶ Itẽ ſi intelligat᷑ de aduer⸗ ſarioqui ẽ caro.de quo ad gał.v.Caꝛo cõcupiſcit adueꝛ ſus ſpiritũ:et ſpũs aduerſus carnẽ.hec em̃ ſibinuicem aduerſant᷑.Cõtra obijcit aug. Mali hoĩes faciẽdo oꝑa carnis ↄcoꝛdãt et ↄſentiũt ei: boni vᷣo hoĩes nũqᷓ: ̊ eaʒ ſibi ↄſentire cogũt.õ videt᷑ igit᷑ ꝙ poſſit intelligi ð ad uerſario aliquo mõ dicto:neq; de deo:neq; de dyabolo: neq; de hoĩe:neq; de carne. Si vo dicat᷑ ꝙ aduerſariꝰ hic vr̃ lex ſeu ſermo diuinꝰ:qꝛ aduerſat᷑ peccantibo.vñ dicit. xxxj.deut. Lollite librũ legis huiꝰ:⁊ ponite in la tere arche vt ſit ibi ãᷣ te in teſtimoniũ.obijcit aug. Quõ cõpetet nos in via cũ eo eẽ.eẽ em̃ in via cũ aliquo eſt re⸗ ſpectu pariter gradientis.¶ Itẽ ſi dicat᷑ ꝙ intelligit de angelo bono:qui etiã aduerſarius ẽ ſicut dicitur.Qu⸗ meri.xxiij. VUeni vt aduerſarer tibi:qꝛ ꝑuerſa ẽ via tua mihiq; cõtraria.Cõtra.Differẽtia ẽ inter aduerſariuʒ et miniſtrũ et iudicẽ. Et ſicut dicit aug. iudicẽ intelligo filiũ. Jo.v.ater omne iudiciũ dedit filio.miniſtrũ an elũ.Aloath.iiij. Angeli acceſſerũt ⁊ miniſtrabãt ei.Si alius ẽ aduerſariꝰ:alius ẽ miniſter.bonus aũt angelꝰ 7 miniſter:aduerſarius nõ ẽ bonus angelus. Reſpõ ſio.aduerſaꝛius põt intelligi aut deꝰ:aut homo:aut ſeꝛ mo diuinus.vᷣm ergo vnũ intellectũ iubemur deo ↄſen⸗ tire et illi eẽ beniuoli.vt dicit aug.vt ei reconciliemur a quo peccãdo receſſimꝰ.vñ dicit apłus. Cũ inimici eſſe⸗ mus reconci:ſumus deo. Ad illud ergo quod obijcit᷑ ꝙ nõ cõpetit nos eẽ in via cũ deo.ad hoc rñdet aug.ꝗa deus vbiq; eſt.nos cũ in hac via ſumus.cũ illo vtiq; ſu⸗ mus.aut ſi nõ placet impios dici eẽ cum deo.q;uis vbi⸗ qʒ pᷣſto ſit deus.quẽadmodũ cecos nõ dicimus eẽ cũ lu⸗ ce et ſi oculos eoꝝ lux circũfundat:tũc dom.qꝙ aduerſa rius intelligit᷑ ſermo ſeu lex diuina ſᷣm ꝙ dicit aug.qui mãdat multa cõtraria carni.Et ad illud qð obijcit ꝗ nõ ↄpetit vt ſit nobiſcũ in via.rñdetur ĩ glo.in via.i.in Ternere ecte gꝛadimur: dũ ei obediẽdo ad vitã ꝑtingimus el põt intelligi aduerſarius homo.¶ Ad illud auteʒ qðobijcit aug.quõ cõpetat ꝙ tradat miniſtro rñdetur ĩ glo. ne tradat te iudici.i.ſit cã quare tradaris in manꝰ rp̃ᷣi. Pater em̃ omne iudiciũ dedit filio. YJudex aũt tra⸗ dat miniſiro.i.angelo qui colligit ziʒania.Aldath.xiij. Item dubitat᷑ de hoc qð dr.in carcerẽ mittaris. et ñ exies inde donec reddas nouiſſimũ quadrantẽ.Aã ſi ꝑ carcerẽ intelligit penã eternã ſeu infernũ.Sʒ ab infer⸗ no nulla ẽ liberatio.ecẽs.ix. Quodcũq;ʒ põt manꝰ tua ĩ⸗ ſtanter oꝑare:qꝛ nec opus nec rõ ẽ apud inferos qͥ tu ꝓ⸗ peras.pꝛo nihilo ̊ dr.ſaõ exies donec reddas. Pꝛete rea quid dicit hic nouiſſimũ quadrante? Rñdenduʒ ad pꝛimũ ᷣm aug.donec.i.nũꝙᷓ.ſicut ibi.donec po. ini⸗ micos tuos.Et math.j.Et nõ cognouit eã donec peꝑit filiũ ſuũ pꝛimogenitũ.i¶ Ad ſecũdum ddᷣm ᷣm Raba⸗ nũ.ꝙ quadꝛãs genus nummi ⁊:qui habet duo minuta. vñ Mar. xij· vidua miſit in gaʒophilatiũ duo minuta. qð eſt quadrãs.Exponit᷑ aũt ᷣm aug.nouiſſimus qua⸗ drãs.i.carnalis vita que deſignat᷑ in terra.geñ.iij. Ceꝛ ra es et in terrã ibis:reſpectu alioꝝ elementoꝝ.ſeu ter⸗ rena peccata pᷣm Rabanũ q̃ de terra cõtrabunt᷑.vel ᷣm eundem minuta pcta. Aliter põt dici ꝙ quadrupliciter ↄſumat᷑ petm.ita ꝙ vna ꝑsẽ peẽm oꝑis.alia ẽ delibera⸗ tio ꝑficiẽdi ſeu ſtudiũ.tercia volũtas faciẽdi.quarta in tentio faciẽdi.et hic ẽ nouiſſimus q̃drans pcti moꝛtalis Seccati vðᷣo ſimpłr vna ꝑs ẽ opus.alia cõſenſus · teꝛcia delectatio.quarta id eſt quadrans nouiſſimꝰcogitatio. Queſtio. lxij.de pᷣcepto euangelico oꝛdinãte motũ ↄcupiſcibilem. Dnſequẽte? queꝛẽ dũ ẽ de pᷣceptis quibo oꝛdinatur paſſio ſeu motꝰocupiſcibilis.Circa qð ẽ oꝛdo duplex. Pꝛimo em̃ oꝛdinat᷑ ad declinã dũ illicitã cõmixtõnẽ. Secũdo ad decli nãdã illicitã ſeꝑatõem:cũ dr. Dictũ ẽ quicũq; di miſeꝛit vroꝛẽ ⁊c̃.q Itẽ qᷓtum ad declinatõʒ illicite comixtionis introducunt᷑ duo.ꝓbibitio voluntatis cũ dr. Audiſtis qꝛ dictũ ẽ antigs:nõ mechaberis.ego at᷑ dico vobis.oĩs ꝗ viderit ⁊c. Secũdo pᷣceptũ vitãde occaſiõis cũ ſeqtur Si oculusa tuꝰdexter ſcãdalizat te:erue ⁊c. Scom h̊ ꝗ̊ paſſio ↄcupiſcibilis ſeu motꝰ oꝛdiat᷑ tribo pᷣeeptis. Pꝛo bibitõe volũtatis mechãdi.Juſſiõe declinãde occaſiõis mechãdi:a repꝛobatõe repudij.h̊ ẽ ſeꝑatõis ab vxoꝛe qᷓ dat cãʒ mechãdi.vñ dꝛ. Qui dimiſeꝛit vxoꝛẽ excepta cã foꝛicatõis fac eã mechari.vmat᷑. Et eiꝛca hac pꝑteʒ ples incidũt qões. Pꝛio q̃lit ĩtelligat᷑ pceptũ qͥ ꝓhibet᷑ volũtas mechãdi.cũ dr̃. Ois ꝗ viderit młierẽ ad ↄcupi ſcẽdũ iã mechatꝰẽ ⁊c. Secũdo an volũtas ſit ꝓ facto re putãda.qdð videt᷑ dicẽ ĩ pcepto. LTercõ ð pᷣcepto vitãde occaſiõis vtꝝ ſit ad ̃aʒ obuãdũ.Quarto circa ꝓhibi tõʒ ſeꝑatõis ab vxoꝛe q̃rẽda eẽnt duo.Pꝛĩo ð repudio. H illð detminatũ ẽ S ĩ qõe de legibo iudicialibo.q ↄſiſtũt ĩ ꝑmiſſiõe.Scðo ð diuoꝛõ.ſᷣ illð detmĩabit᷑ ĩ queſlio ne de matrimonio. Membꝛum pꝛimum . BGpmũ obr̃. Cũ Ren ſaluatoꝛis ꝑ oĩa ſufficiat ſaluti.pᷣcepta ꝗbo oꝛdĩat ſaluatoꝛ motꝰbũanos debẽt ꝑ oꝛa ſufficẽ ſaluti. ſʒ ñ ſũt ſufficiẽtia ſaluti niſi generalit oꝛdi⸗ nẽt motꝰhũanos. Generalia ̊ debẽt eẽ pᷣcepta ꝗbo oꝛdi nat᷑ motꝰ ↄcupiſcibił.¶¶ Cõtꝛa n oꝛdĩat ↄcupiſcibilẽ niſi qᷓtũ ad actũ generatiĩe r̃ſpctu vitãde mechie.qtũ ad vo⸗ lũtatẽ cũ dic.qꝗ viderit młieꝛẽ ad ↄcu.⁊c. Vlł qtũ ad oc caſiõeʒ cũ dicẽ. Si oculꝰtuꝰdext᷑.vł qᷓtũ ad interpᷣtatio⸗ neʒ in dimiſſione vxoꝛis que eſt mechia interpꝛetatiua: cum dicitur. Qui dimiſerit vxoꝛez excepta cã foꝛnicati⸗ D 1; 43 r ta⸗ in lis il tor 5 i dl ſ — — — Nueſtio onis. 4 Vtẽ quare dictũ eſt. Qui viderit mulierẽ ad oeu piſcendũ iam mechatꝰeſt. ⁊ nõ magis. Qui ↄcupierit iã mecbatoeſt.nam peccatũ mechie non pmittit in ſpecula tione ſeu gnitõe mechandi: ſed in volittate ſeu ↄcupĩa mechadi. Rectiꝰigit dictũ eſſet. qui cupierit iã mecha tus eſt: ᷓ qui viderit ad ↄcupiſcẽduʒ. 4l Item cu intento mechãdi faciat mechũ:ↄueniẽtiꝰdictũ eſſet. Qui viderit mulierẽ ad mechãdũ qᷓ; qui viderit ad ocupiſcẽdũ. ¶ Itẽ cum videre dicat᷑ ꝓ actu exterioꝛi viſus ? ꝓ actu interio ri intellectꝰ: quõ accipit᷑ hic videre. Si diceret ꝗꝙ ſolum acciperet᷑ ꝓ actu interioꝛi ſicut dicit Meda.Cõtra.Cri⸗ ſo. Qui oculis incõtinẽtibo aſpexerit mechꝰeſt opletus. Angde.iij.treñ. Oculꝰomeus de 5datꝰeſt aĩiaʒ meã. Item. xxxj. Job. Pepigi fedus cñ oculis meis vt nec cogitareʒ . c virgine. Abi dicit Hꝛeg. ¶õ licet intuen qð nõ licet ↄcupiſci.⸗ Itẽ querit Criſo.quare nõ ponit legẽ mulie ri ſicut viro: vt diceret. Que viderit viꝝ ad pcupiſcendũ eum iam mechata ẽ. RKñ. ad pꝛimũ dicẽdum ᷣm aug. In noĩe mechantiũ oẽm celectatõem carnalẽ accipe:qñ aĩa relicta lege ſuperioꝝ turpi volũtate inferioꝝ ꝓſtitu⸗ ta coꝛrũpit᷑. Ael aliter poſſet dici:qꝛ cũ fomes qui ẽ incẽ tiuũ ad oẽm illicitã ↄcupiſcẽtiã ßm generatõeʒ viciatam oꝛiginali coꝛruptõe traſfundat᷑ radix oĩs illicite ocupi⸗ ſcẽtie in ip̃a m hũc modũ fundat᷑.ideo in ꝓbibitõe actꝰ inoꝛdinati ĩius. ꝓbibet᷑ oĩs illicitmotꝰ ↄcupiſcẽdi.vñ Hylariꝰ. Pꝛetermiſſis oꝑibo legis ꝓhibet motꝰ animi a0 cupiſcẽdũ:ſicut ſuꝑioꝛa. phibẽt motꝰanimi ad nocẽ⸗ dũ.¶¶ Ao ſcðᷣm dicẽduzʒ. ꝙ ẽ ocupiſcẽ ex ſubito motu ſine cxliberatõe vel intentõe ꝑficiẽdi.⁊ hoc ẽ veniale:⁊ dicit᷑ a Hieꝛo.⁊ Rabano ꝓpaſſio: qu diffiniũt motũ ſubituʒ ſine deliberatõe mali vel boni oꝑis.Et ẽ ↄcupiſcẽ cũ de⸗ liberatõe 7 intentõe ꝑficiẽdi ⁊ ̊ moꝛtale:2 dicit᷑ paſſio ßm Rabanũ 2 Hieꝛo. quã diffiniũt affectõez deliberati animi: li ſit loc? ꝑficiẽdi.Et hic vltimꝰmodꝰmeliꝰexpᷣmi tur:cũ dicit᷑. Qui viderit mulierẽ ad ↄcupiſcẽdũ. Unde aug. ¶õ ait ꝗ ocupierit:ſed ꝗ viderit ad ↄcupiſcẽdũ.i.ex hoc fine ⁊ aĩo attẽdat.vt eã ocupiſcat:qð iam nõ eſt titil lari ſed plene ↄſentire libidini.4 Ad terciũ dicẽdũ ꝙ eſt oſenſus duplex ad celectãdũ ⁊ ad opandũ. At oſtẽdat᷑ ꝙ nõ ſolũ dãnabilis ẽ oſenſus ad opꝰfoꝛnicatõis vel me⸗ cie: enã ↄſenſus ad delectãdũ dicit᷑.ꝗq viderit ad ↄcu⸗ piſcẽduʒ nõ ad mechãdũ.¶¶ Ad aliud qð qᷓrit᷑ q̃liter vi⸗ dere accipiat᷑.dicẽdũ ꝙ viſus accipit᷑ ꝓ omi motu ꝗ ẽ ad celectatõeʒ ſicut dĩc Meda.Sʒ nõ ſolũ coꝛꝑalis ß interi oꝛ g eſt ĩ ↄcupiſcẽtia in q̃ aperiũt illi oculi ꝗ & pena peti pmis parẽtibo male aꝑti legunt᷑ Geñ. iij. tuc itur in affe ctũ coꝛdis:nõ qꝛ deeſt volũtas:ᷣ occaſio peccãdi. Scðm hoc gᷣ vidẽ ad ↄcupiſcẽdũ eſt intẽdẽ ſeu ↄſentire ad dele⸗ ctandũ.qð põt ↄtingẽ cũ actõe ↄgnitõis intellectꝰvel cuʒ ſpeculatoe exterioꝛis viſi us. Scom h̊ g intelligẽdũ qð di cit Criſo.⁊ Gꝛeg. cũ.ſ.exterioꝛi viſu ↄiũcta ẽ intentõ ſeu ↄſenſus mechãdi.⸗ Ad vltimũ qð q̃rit Criſo.quare nõ ponit legẽ mulieri rñdet. ↄmũes leges ponit. capiti em loquẽs hoc eſt viro.j.Coꝛi n. xj. ↄmunem ad coꝛpus boc eſt mulierẽ facit ſuaſionẽ. — Mlembꝛũ ſecundũ Ecũdo q̃rit᷑ an volũtas ꝓ facto reputet᷑.vi det᷑ ꝙ ſic Mat. v.ſuꝑ illð.Qui videꝛit mu lierẽ ad ocupiſcẽdũ. Glo. Sic bona volun tas cũ deeſt copia agẽdi remũerat᷑:ſic deli⸗ beratõ cũ molimĩe vicioꝝ dãnat᷑:qꝛ nõ ßm ꝙ gſ ñ po⸗ tuit: aut nõ licuit:ſ̊ ſᷣm ꝙ voluit ⁊. ꝓpoſuit ex ↄſcia accu⸗ ſat᷑ vel defendit᷑. ̊ volũtas reputat᷑ ꝓ facto ⁊ ĩ malis ⁊ ĩ bonis. 41 Itẽ ſuꝑ illð p̃s. Dixi ↄfiteboꝛ ⁊c.glo. Votũ ꝓ oꝑatõe iudicat᷑.votũ aũt ibi vocat᷑ volũtas.̊ ⁊c.¶q Iteʒ aug. Si ↄtingat aliquẽ nõ ↄcũbẽ cũ vxoꝛe aliena: planũ tñ ẽ eũ cupere:⁊ ſi ptas det᷑ ipᷣm foꝛe factuꝝ:nõ minꝰreꝰ eſt:qᷓ ſi ĩ ipᷣo facto dep̃hẽdẽt . ᷓ tãtũ puniet ꝓ bac volũta te quãtũ ꝓ volũtate ↄiũcta actui.ꝗ Itẽ ſuꝑ illð pᷣs.Eteĩ in coꝛde iniqtates oꝑamĩ.glo. Oõ vis ⁊ non potes dñs factũ reputat.l YItẽ. xv. Leui.ſuꝑ illud.Aſdulier q̃ pati tur ꝛ⁊c. glo.Iniqtatẽ ꝓ facto reputãt.⸗ Itẽ BGꝛeg. Qui ↄgnoſcit innuptã eo affectu inoꝛdinato ac ſi nupta eẽt ⁊ ſi nupta eẽt nihilominꝰognoſcẽt:adulter eſt. S̊ ꝓvt inten 2 tionẽ quã habet ad maiꝰpctm maiꝰ pctm iudicat᷑:licʒ in genẽ ſit minꝰ. Cõtra.aug. AUnuſqſq; miſer mala volũ tate efficit: ̊ miſerioꝛ ptate:eũ deſideriũ male volũtatis adimplet᷑.ꝗᷓ miſerioꝛ ẽ quis actu malo qᷓ mala volũtate Itẽ iſte vult volũtate plena occidẽ.ſi occidit actu:con⸗ trahit penã in pᷣſenti:quã nõ ↄtrabẽt etiã in plena volũ⸗ tate. ſi de diſtrictꝰiudex e:ſilꝛ de ꝓpuniet eũ ampliꝰpꝛo actu ꝙᷓ ꝓ volũtate ⁊ nõ iniuſte.ᷓ plus peccat iſte ĩ actu ỹ in ſola volũtate. Itẽ plus puniẽdus ẽ qui nocet ꝓxi⸗ mo ⁊ ſibi.ꝙᷓ qui nõ nocet ꝓximo ſᷣ ſibi ſoli:q malꝰnõ di citur niſi ꝗ nocet. Sʒ qui volũtate plena vult occidẽ vel adulterari nocet ſibi ſoli.Si occidẽt noceret ſibi ⁊ ꝓxĩo ergo volũtas hic ꝓ facto nõ ẽ reputãda. Rñ.eſt volũ tas plena. 2 volutas ſemiplena. Fm ꝙ diſtinguit aug. ſuꝑ Geũñ.qꝛ ſi petm ſola cogitatõis delectatõe ſeu volüũ⸗ tate pficiẽdi teneat᷑. mulier ſola ↄmedit.i.inferioꝛ pars ratõts:⁊ nõ vir.i.ſuꝑioꝛ ꝑs:cuiꝰ auctoꝛitate cohibet᷑ vo⸗ luntas ne ad opꝰ ꝑueniat. Si vo adſit plena voluntas: vt ſi adſit facultas pꝑficiat᷑:iũe vir mãducat:⁊ ẽ dãna bi⸗ le petm. YItẽ volũtas plena aut ẽ reſpectu pcti qð exercet in aĩa nõ ꝑ coꝛpus vt in pcto ſuꝑbie ⁊ inuidie.Aut ẽ re⸗ ſpectu pct᷑i qð exercet᷑ in coꝛꝑe ſeu ꝑ coꝛpꝰ:vt in adulte⸗ rio qð exercet᷑ in coꝛꝑe ⁊ homicidio qð exercet᷑ ꝑ coꝛpus His itaq; poſitis diſtinguẽdũ.ꝙ ẽ reatꝰ pcti reſpectu pꝛi uatõis gloꝛie:⁊ reatꝰpcti reſpectu paſſionis iehẽne. Re ſpectu pꝛiuatõis gloꝛie tã volũtas plena ꝙᷓ volũtas ſemi plena q moꝛtalis ẽ: ꝓ facto reputat᷑. Reſpectu vᷣo paſſio nis iebẽne volũtas ſemiplena nõ ꝓ facto reputat᷑. Item volũtas plena reſpectu pcti ſpũalis qð totalit interius ↄplet᷑ ꝓ facto reputat᷑ qtuʒ ad paſſionẽ iehẽne. Volũtas ðᷣo plena reſpectu pcti coꝛꝑalis qð exercet᷑ ꝑ coꝛpꝰ vel in coꝛꝑe. ꝓ facto reputat᷑ qᷓtũ ad generalitatẽ pene.qꝛ tali volũtati adiũgit᷑ ↄcupia vt ĩ volũtate plena adulterãdi. ꝓl ira ĩ volũtate plena occidẽdi:q̃ ſũt paſſiões vᷣtu tis ſen ſibilis:q̃ fundãt᷑ ĩ coꝛꝑe.⁊ iõ punit᷑ iſſa volũtas ſic factũ geneꝛalitate pene qꝛ ĩ ſpũ ⁊ ĩ ſenſualitate ⁊ ĩ caꝛne. Etũ do ad intẽtõeʒ pene ñ videt᷑ rputari ꝓ facto.⸗ cã ẽ.qꝛ cũ volũtas ĩ pct᷑is exercet᷑ vel ĩ coꝛꝑe vłꝑ coꝛpꝰ.ſolet intẽdi in facto. Intẽſiõi aũt volũtatis male rñdet intẽſio pene Ao illð ̊ qð dic aug.ꝙ miſerioꝛ efficit᷑ cũ pcẽᷣm ĩplet᷑: ptz rñſio.nã ̊ dic qꝛ in actu ĩpletõis intẽdit᷑ volũtas ad quã ſeꝗt maioꝛ pena.4! Ad ſcðm rñdet᷑.ꝙ ſũt pene tꝑa⸗ les 1 pene etne. Mtũ ad penas tꝑales q̃ inferut᷑ a iudi⸗ ce ſeculari vł eccłie.nõ reputat᷑ volũtas facto:niſi vbi nocumẽtũ infert᷑ ꝓxio. tũ vo ad penas etnas qꝗͥ infeꝛũ tur a deo. volũtas nocẽdi ꝓxĩo ꝓ facto reputat᷑ cũ diſtin ctione:q̃ ſupꝛadicta ẽ. AUñ nota ꝙ factũ duos hʒz reſpectꝰ ad facientẽ: 1 ad illũ cui fit. Factũ vo qᷓtũ ad illũ cui fit a nocet.babet penã in iudicõ ſeculari vel eccliaſtico qð reſpicit manũ. Jactũ vo reſpectu faciẽtis punit᷑ a deo ꝗ attẽdit animũ.·2 q̊ͥ ad hͥ voluntas ꝓ facto reputat᷑.¶ Ad yltimũ dicẽdũ ſine p̃iudicõ.ꝙ qtu ad volũtatẽ plenã no cendi actũ nocẽdi ꝓxio nullã differẽtiã facit ded niſi cõ tingat volũtatẽ intẽdi in actu.⁊ ideo ꝗ hʒ plenã volũtatẽ nocẽdi qᷓuis nõ ↄſequot᷑ actꝰquãtũ in ſe ẽ nocet alteri.et ideo volũtas ꝓ facto reputat᷑ a deo. Membrũ terciñ Oſtea querit᷑ de iſto p̃cepto. Si oculꝰ tuꝰ ſcandaliʒat te erue ipᷣm ꝓice abs te. vtrũ ſit ad lr̃am obſeruãdum. vt in illo ꝗ habet oculos laſciuos incõtinentes: vnde fre⸗ quenter peccat in aſpectu mulierum. in illo qui eſt lu⸗ bꝛicus in genitalibus membꝛis 7 hmõi. vnde frequẽter peccat ex ipᷣa inclinatõne coꝛrupta membꝛoꝝ. Et videt expᷣſſe ꝑ iſtũ tex. ꝙ ſi eruerit ſibi vł abſciderit hmõi mem bꝛa ñ peccabit. Hoc etiã legit᷑ ĩ vitaſpatꝝ frequẽt a ſã⸗ ctis factũ.¶ Itẽ m oꝛdinẽ caritatis nullꝰdʒ habẽ pᷣcio⸗ ſiꝰ coꝛpꝰſuũ q; aiaʒ. ᷓ ſi mẽbꝝ coꝛpis ſit ĩ ſcadalũ ale. dz abijci. ¶ Itẽ ſi ſine peto mẽbʒ coꝛruptũ pt᷑ abſciĩdi ne coꝛ ruptõe ſua reliq mẽbꝛa vlł coꝛpꝰ iſiciat᷑.ꝗᷓ mltomagis ne aĩa ĩficiat᷑. Cõtra.In canonibo aploꝝ. Si gꝗs abſcide rit ſibi virilia ñ fiat clericꝰ:qꝛ ſuipᷣiꝰẽ homicida ⁊ di cõ/ ditõi ĩimicꝰ.dil.ly.Itẽ ex ↄcilio arelateñ.dil.lv. Si gſe carnali vicõ repugre debẽ neſciẽtes abſcidũt.ad cleꝝ pꝑ⸗ ueĩre ñ poſſunt.Itẽ di.eadẽ Innocẽ.Qui ꝑtẽ cuiuſlibet digiti ſui ſibipᷣi volẽs abſcidit:hũc ad cleꝝ canones non admittũt.Ex his canombo videt᷑ ñ liceat aliq mõ ſibi ipi aliqð mẽbꝝ abſcĩdẽ.¶ Itẽ qrit᷑ q̃re nõ facit mẽtionẽ d ſiniſtro oculo vł manu eruẽdi:cũ ↄtingat ſcãdaliʒari frequẽtiꝰ ꝑ illa qᷓ; ꝑ dxtera. Rñ.ſᷣm aug. ad lr̃aʒ nul lũ mẽbꝛoꝝ erui pᷣcipit᷑ ſiẽ dr etiã ĩ glo. v. math. ß̃ pcipit dñs remouẽ occaſionẽ peccãdi.occaſio at itelligit duplꝛ que ẽ ex nobis:vel q̃ ẽ ex alio.Ex nobis pt᷑ eẽ occaſio mł tis modis.Mõt em̃ eẽ occaſio exterioꝛ ex aſi pectu: tunc oculꝰſcãdaliʒat.a cũ bona intẽtione tũc oculꝰdext. VUl põt eẽ occaſio ex ↄtactu ⁊ cũ bona intẽtione:a tunc manꝰ Ccxxteꝛa ſcãdaliʒat. Vel pt eẽ occaſio ex ꝑte ↄgnitõis inte rius cũ intẽtione bona:⁊ tũc etiã oculꝰ exter ſcadaliʒat ſicut ẽ ĩ illo ꝗ cogitat pcta ſua ad dolẽdũ:⁊ ex cogitatõne inſurgũt mali motꝰ. Seu ex pte voluntatis vel oꝑis.⁊ HG cũ bona intẽtione:a tũc manꝰ cxxtra ſcãdaliʒat. De ocu lo cogitatõis in pᷣs.Defecerũt oculi mei ĩ eloquiũ tuum De manu opatõois.ix.ecẽs. Nðcũq;ʒ pt᷑ manꝰ tua inſtãt oꝑare. Iiẽ põt eẽ occaſio peccãdi er nobis ĩ ſtudio ſ apie ſeu ĩ vita ↄtẽplatiua:⁊ tũc oculadexter ſcãdaliʒat. Ael ĩ exercitio actiue ⁊ tũc manꝰdextra ſcandalizat. De oculo ↄtẽplatõis Job.xxxix. Oculi eiꝰ lõge ꝓſpiciũt.dẽ de ag⸗ la.⁊.xlj.i Qũc oculꝰmeꝰvidet te.Oe manu actõis ꝓueꝛ. xxxj.MManũ ſuã miſit ad foꝛtia. YIteʒ põt eẽ occaſio pec/⸗ candi ⁊ H̊ ab alio:⁊ hoc a ↄſiliario dẽ oculꝰ Yob. xxix. Oculꝰſfui ceco.vel ab amico ſeu adiutoꝛe q dẽ manus. j. Coꝛin.xij.Nũgd dic oculꝰmanui.oꝑa tua nõ indigeo.2 xter ꝗ eſt ↄſiliariꝰĩ diuinis ſen ſpnalibo: vel adiutoꝛ ſi ſcãdaliʒat abijciẽdus ẽ.⁊ ¶MNQDat᷑.v. ¶ Jõ veni pacẽ mittẽ gladiũ. Yleni em̃ ſeꝑare filiũ aduerſus patreʒ:⁊ inimici hoĩs domeſtici eiꝰ. Sic igit᷑ amouẽde ſũt occaſiões ducẽ tes ad malũ.¶! Dicẽdũ ꝙ ĩ pdictis caſibo diſcernẽ dũ ẽ viciũ a natura. liciuzʒ oculi vel alteriꝰmẽbꝛi P diſcipli⸗ nam ⁊ ↄtinẽtiã abſcidendũ ẽ. Seruãda vo ẽ lp̃a natura que bona ẽ.¶ ISlud ꝗ̊ qð legit in vitaſpatꝝ nõ legit᷑ peꝛ eremplũ:ſ̊ excuſat᷑ ꝑ ſpm̃ſctm qͥ inſpirate credit᷑ eẽ factũ ſicut dĩc aug.in li.de ci.dei.De ſampſone ꝗ ſe occidit iu⸗/ di. xvj.ꝙ nõ alit᷑ excuſat᷑:niſi qꝛ latẽter ſi pus h iuſſerat ꝗ ꝓ eũ miracula faciebat.vñ ſᷣm canones gcũq; ſibi tali oc caſione abſciderit mẽbꝝ erit irregularis.4 Ad alið qð obijcit ꝙ nõ debẽt haberi pcioſi iꝰ coꝛpꝰqᷓ; aia.dicẽdũ ꝙ HGᷣ intelligit᷑ ĩ c martirij vbi ↄfeſſio fidei nõ dʒ ſubtrabi moꝛte coꝛꝑali:qꝛ ſi ſubtrahẽt᷑:iã pᷣcioſioꝛ eẽt vita coꝛpo⸗ ris ꝙᷓ aĩe.vnde ¶NMDath.x. Qui inuenit aĩaʒ ſuã pdet eã: ⁊ qui ꝑdiderit aĩaʒ ſuã ꝓpter me inueniet eã. ¶ Ad vlti⸗ mũ dicẽdũ.ꝙ nõ ẽ neceſſitas coꝛruptõis aĩe ex coꝛruptõ⸗ ne coꝛꝑis:ſicut ẽ neceſſitas coꝛruptõis vniꝰmẽbꝛi ex coꝛ⸗ ruptõe alteriꝰ. Eñ aug.j.de ci.dei. Sancta volũtate ſta bili ꝑmanẽte quicqd aliꝰ in coꝛpe fecerit.pᷣter culpaʒ eſt patientis. ¶ Ad vltimũ qð querit quare nõ facit mentio nem de oculo ſiniſtro vel mann ſicut de dextro.dicẽdũ remouẽdo qð minꝰpᷣſtat occaſioneʒ ad malũ:remouet 2 id qð magis.vnde ſi ſpũale ſtudiũ vel actio abſcindenda eſt ſi pꝛeſiat occaſionẽ peccati: multomagis coꝛꝑale ſtu⸗ dium vel actio ⁊ temꝑalis ↄſiliariꝰvel amic?ꝗ intelligũ tur ꝑ oculũ ſiniſtrũ ⁊ manum. Nueſtõ.lxm.de pᷣceptis euangelij oꝛdinante motum rationalem⸗ pꝛimo de pꝛo/ hibitione iuratõnis illicite. Onſequẽter querẽ dũ ẽ de pceptis ꝗbo oꝛdiat᷑ motꝰ rõnał. Buplex at ẽ oꝛdo vis rõnatł.in veꝝ ⁊ in bonũ.oꝛdiat᷑ ̊ vis rõnal ꝑ p̃cepta duo. ĩ veꝝ videlʒ ꝑ ꝓhibitõez in ratõis cũ dẽ math.v. Audiſtis qꝛ dictuʒ ẽ atiꝗs ñ ꝑiurab ego at dico vobis ñ iurare oĩno. Et ꝑ iuſſionẽ ſimplicitatis aſſertõ nis:cũ dẽ. Sit at᷑ mo veſieꝛ ẽ ẽ.nõ nõ. Itẽ oꝛdiat᷑ ĩ bonũ Ep̃cepta tripłꝛ. pᷣmo ꝑ pᷣceptũ patĩe ĩ ꝑpeſſiõe iniuriaꝝ cũ dꝛ.Audiſtis qꝛ dictũ . Oculũ ꝓ oculo. ego at᷑ dico vo bis ñ reſiſtẽ ⁊c. Scðo ꝑ pᷣcepta bñficẽtie ĩ erogatõe bñfi cioꝝ:cũ dẽ. Qui petit a te da ei.Lercio ꝑ pᷣcepta carita⸗ tis ĩ dilectõe ĩimicoꝝ:cũ dz. Audiſtis qꝛ dictũ ẽ. diliges amicũ tuuʒ ⁊c.ego at dico vobᷣ.diligite iimicos rẽos ⁊c᷑. Pꝛio igꝛ inqredũ ẽ de ꝓhibitõe iuratõis.Scðo de pce pto ſimplicis aſſertõis reꝛitatis. Sʒ de h̊ ſufficiẽt det ni natũ ẽ ĩ inqſitõe decalogi.q̃ſtiõe p̃cepto.õ falſũ teſti moniũ dices.Tercio qrẽdũ ẽ de pceptis patie.Quarto e pceptis bñficẽtie.Quĩto ð pᷣceptis caritatis. De/ꝓ hibitõe iuratõis qrũt᷑ duo.ꝛĩo vtx iurare ſit vlꝛ ꝓhi⸗ bitũ. Scðo vtꝝ ſit licitũ iurare ꝑ creaturas. Membꝛũ pꝛmũ. Dpmũ qͥ qri᷑ vtꝝ iurare ſit vłꝛ ꝓbibitũ inalũ.qᷓ;uis at᷑ illð fuerit ſup pleniꝰ diſ pu⸗ tatũ q̃ſtiõe de ſcðᷣo pᷣcepto decalogi:adhuc tñ cirea h̊ obijcit᷑ ĩ hũc modũ.Cũ eĩ iuraꝛe ſit actꝰ quẽ aſſiłamur do:qꝛ d ĩ p̃ᷣ. Jurauit dñs 7 nõ pe.eũ.deꝰat᷑ nullũ pt᷑ facẽ malũ:q̊ iurare ſimpłꝛ nõ ẽ ma lũ.⸗.¶ Itẽ iurauit xpᷣce. Amẽ amẽ dico vob in iohe ĩ młtis locis. Surauit ãgelꝰ.x.apoc.iurauit apłs ad phił. j. Te ſtis ẽ mibi deꝰ⁊c.ꝗ iuraꝛe ñ ẽ pcẽm.¶ Itẽ ĩ ve.tel. tã pri⸗ arche ꝙ; ꝓphe licite iurauer̃t. licitũ ẽ iurare.¶ Itẽ deu. vj.dꝛ. Oñm deũ tuũ timeb ⁊ illi ſoli puies 2 ꝑ nomẽ eꝰiu rab. Si g alia ꝗᷓ ponũt᷑ ĩ iſta ſerie pceptõnis ſũt licita: & ſilꝛ ⁊ iſtð.¶ Itẽ mat᷑.v.dĩc dũs.Dictum ẽ qtiꝗs.reddes dño iuram̃ta tua. Ome at᷑ qdð dʒ reddi dño licitũ E. Ju⸗ ramẽtũ licitũ ẽ.¶ Itẽ ĩ ps.dꝛ.Laudabũẽ oẽs ꝗ iurãt ĩ eo. h̊ nullꝰdz laudari de malo. g iurare ĩ deo ñ ẽ maluʒ. Cõtra.Jaco.vlt᷑.Añ oĩa frẽs mei nolite iurare neq; ꝑ celũ neq; ꝑ alið qdᷣcũq;:vt ñ ſub iudicõ decidatis.q̊ ꝗ iu rat aliqͥ mõ decidit ſub iudicõ.q peccat moꝛtalit.inrare Gᷓ malũ ẽ ſimplꝛ.¶ Itẽ aug.ĩ ᷣmõe de piurio. Falſa iura tio ꝑnicioſa.vera ꝑiculoſa.ſecura nulla.¶ Itẽ iurare ſi⸗ ne cã ẽ aſſumẽ nomẽ di ĩ vanũ.ꝗ̊ᷓ iurare om̃i circũſtãtia remota ẽ malũ:qꝛ ↄtra pᷣceptũ.i¶] Itẽ iurare młtiplicatũ ꝓ ↄſuetudinẽ ẽ pctm.vñ dic interł. Aſum iuramẽti ꝓhi⸗ bet. i.ↄſuetudinẽ.¶ Itẽ ↄtra.aug.ſuꝑ mat᷑.v. Juratõ nõ eſt bona:nõ iñ mala ? c ẽ neceſſaria.qc idifferẽs.¶¶ Itẽ obijciẽ Deut.vj.Per nomẽ dei tui iurab.⁊ matr᷑.v.dicit᷑ 126 iurab oino. Aut q vtrũqʒ iſtoꝝ ẽ p̃ceptũ: aut vtrũq; ↄſiliũ.aut vnũ iſtoꝝ pᷣceptũ ⸗ alteꝝ. phibitõ. aut alteꝝ ꝑ miſſio ⁊ alteꝝ ↄſiliũ. Sʒ oſtat ꝙ nec vtrũq; pceptuʒz nec vtrũq; ↄſiliũ ẽ.Si em̃ vel vtrũqʒ pᷣceptũ vel vtrũq; ↄſiliũ eſt: ſequit᷑ idẽ incõueniens vt cogamur ↄcedẽ deũ dediſſe vel p̃cepta vel ↄſilia ↄtraria. Itẽ ↄſtat ꝙ nec alteꝝ pꝛece ptum ? alteꝝ ꝓbibitõ ẽ. Si em̃ hoe eẽt. cũ vtrũq; vꝛge⸗ at ⁊ vtrũq; neceſſitatẽ inducat: neceſſario ad vtrũq; tene muꝛ. Et ita ſequit᷑ aliqua ꝓbibitõ diuina licita ſit:qdð eſt incõueniẽs. Itẽ ↄſtat ꝙ alteꝝ nõ eſt pceptũ ⁊ alterum ↄſiliũ. Ponat᷑ em̃ ꝙ iurare pᷣceptũ ſit.ſicut videt᷑ Deut. vj.⁊ nõ iurare ↄſiliũ:vt Math.v.¶26 iurare g̊ᷣ ↄliliũ ẽ. ergo ſi nõ iuras nõ delinquis:qꝛ non ſequẽdo diuinum ↄſilium non delinquis. Sed ecõtra iurare p̃ceptum eſt. ergo ad illud ex neceſſitate teneris.ᷓ illud ſoluẽdo ex ne ceſſitate tranſgrederis. Teneris em iurare cum iurare pᷣceptũ ſit.qꝛ omne pᷣceptũ di neceſſitas eſt. Sᷓſi ñ iuras oſiliũ dei ſequeris. Sed exequẽdo ↄſilium pꝛecepto dñi S - lu ci ſ diſe no⸗ ſoſt itt⸗ i düin cove offi dieit 6 coſ biert hie it⸗ den ini⸗ lace di co 1 me — — — nõ obedis. Trãſgrederis ̊ pᷣceptũ dñi ſoluendo cui ne⸗ ceſſario teneris obedire: ⁊ ita fas ⁊ traſgreſſio ↄueniũt in eodẽ.qð eſt valde incõueniẽs. Idem incidit in aliud incõueniẽs.ſi ecõuerſo dicat᷑ ꝙ iurare ↄſiliũ ẽ ⁊ nõ iura re pᷣceptũ. Itẽ ſi dicat᷑ ꝙ iurare ꝑmiſſio ẽ:nõ iurare vᷣo ꝓhibitio vel pᷣceptũ:ſiue ecõuerſo.incidit incõueniens. Permiſſio em̃ ſine culpa ⁊.trãſgreſſio aũt culpaẽ.⁊ ita trãſgreſſio culpã ingerit:quã ꝑmiſſio tollit. Rñ.qdaʒ dicũt ꝙ in eccłia dei ſunt qtuoꝛ genera hominũ:ſm que diſtinguũt᷑ in ſcripturis qᷓtuoꝛ genera inſtitutionũ.iã quidã ſunt ꝑfecti.ꝗdaʒ pficiẽdi.ꝗdam infirmi.ꝗdam re⸗ pꝛobi. Inſtitutionũ vo ſacre ſcripture quedã ↄſiliũ cõti⸗ nent.quedã pᷣceptũ.quedã ꝑmiſſionẽ.quedã vo ꝓhibitõ nem. Que ꝙ̊ ↄſiliũ ↄtinẽt data ſunt ꝑfectis.que pᷣceptuʒ ꝓficièdis.que ꝑmiſſionẽ infirmis.que ꝓhibitõeʒ repꝛo⸗ bis. verbigra. Conſiliũ eſt vendere oĩa ⁊ dare pauꝑibo. pᷣceptũ diligere deũ.pmiſſio nubere. ꝓhibitio nõ occidẽ Pꝛeceptũ ⁊. ꝓhibitõ ſũt neceſſitatis.ↄſiliũ ⁊ ꝑmiſſio vo⸗ luntatis.i Aa p̃cepto ⁊ phibitõi nõ impune reſiſtes.Cõ⸗ ſilio aũt ⁊ ꝑmiſſioni niſi oolueris non acgꝗeſcis.ante vo tum dico vel ſuſeeptionẽ.Qã poſt votũ ↄtinẽtie qð eſt cõ ſuij cogeris id obſeruare.⁊ poſt nuptias q̃ ſunt ꝑmiſſio⸗ nis nõ poteris vxoꝛẽ dimittẽ. Jurare ̊ qm̃ ad infirmi⸗ tatẽ ꝑtinet ꝑmiſſionis ẽ.Qõ iurare aũt qiñ maioꝛis ꝑfe ctionis ẽ ↄſilij eſt.¶ Sed meliꝰvidet᷑ dicẽduʒ.ꝙ in eo qð eſt iurare ↄcurrũt duo.ſ.veꝝ aſſerẽ:⁊ cũ inuocatõne ſeu atteſtatõe pᷣme veritatis.etum ad illud qð eſt veꝝ aſſe rere.iurare ẽ bonũ in genẽ.ſᷣ qᷓtuʒ ad illud qð addit᷑ cũ inuocatõe dei:addit᷑ circũſtãtia deteꝛminãs hũc actũ nõ cxbẽ exerceri ſine cã neceſſaria vel vtili.Añ ratõe hꝰcir⸗ cũſtãtie iurare ſine cã eſt malũ.qꝛ ex ̊ ponit᷑ ↄtemptꝰve⸗ ritatis pᷣme.¶:! Ad illud ꝭ̊ Jacobi. añ oĩa nolite iurare ⁊c̃.dicẽduʒ ꝙ ꝓhibet᷑ affectꝰiurãdi nõ effectꝰſimpłꝛ.⁊ B notat dicẽs.iQolite.hoc eſt nõ axꝓpetatio vel affectetis iu rare:ĩmo ↄpulſi iurate.Vñ Hieꝛo.in glo.ſuꝑ Math.v Xpc oĩno iurare ꝓhibet:ne ꝗs q̃ſi bonũ agetat iuramẽ tũ:⁊ aſſiduitate iurãdi labat᷑ in ꝑiuriũ.Et aug.in li.de mẽdatõ.Oñs ꝓhibet oĩno nõ iurare.i.inqtũ in te ẽ nõ ames.nec cũ aliqua dilectõe agetas iurare.⸗ Ad illud aũt aug.dicẽdũ ꝙ nõ ſegt᷑.iuratõ vera eſt ꝑiculoſa.q̊ma la:qꝛ ꝑiculoſuʒ dicit᷑ reſpectu iurãtis. malũ vo reſpectu actus.vera aũt iuratõ dicit᷑ ꝑiculoſa:qꝛ defacili põt eſſe omiſſio ĩ aliq̃ ↄditõe iuramẽti:q̃ ſũt tres.Leui.iij. Ju⸗ rabis viuit dñs ĩ iudicõ ⁊ iuſticia ⁊ veritate.q Ad terci um dicẽdũ.qꝙ iurare om̃i circũſtãtia extrinſeca remota. adhuc ĩ ſe hʒ circũſtãtiã:ratõne cuiꝰponit᷑ ↄtẽptꝰdei.vñ eſt malũ ex circũſtãtia illa:q;uis ĩ genẽ ſit bonũ ſic dictũ eſt. ¶ Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ iurare multiplicatũ ꝑↄſuetu dinẽ eſt ꝓhibitũ ̊ eſt pcẽm.dicẽduʒ ꝙ ipᷣa ↄſuetudo abſo luta nõ eſt pctẽm ſi ſꝑ fieret ex cã vtili vel neceſſaria.ſ̊ qñ cũ ipᷣ̃a ↄſuetudie accidit ↄtẽptꝰ.⁊ ita intelligit᷑ ꝓhiberi vſus ⁊ ↄſuetudo iurãdi.q AUd illud vo qð obijcit᷑ ꝙ ẽ in⸗ differẽs. diſtinguẽdũ ẽ ꝙ indifferẽs dicit᷑ dupłꝛ.Ano em̃ mõ dicit᷑ indifferẽs qð nõ ẽ bonũ ᷣm ſe:hoc ẽ tale qð nõ poſſit fieri male.⁊ qð nõ eſt malũ m ſe hoc ẽ tale qð nõ poſſit fieri bñ.⁊ ſᷣm hũc modũ iurare ẽ indifferẽs:qꝛ nõ eſt tale bonũ nec tale malũ.Alio mõ dr̃ indifferẽs qð pt indifferẽter exerceri vt ↄmedẽ ⁊ ambulare.⁊ ſᷣm hũc mo dũ iurare nõ ẽ indifferẽs.Nota ̊ ꝙ dr Mat᷑.v. Ego di co vobis nõ iurare oĩno.i.iurare nõ oĩno hoc ẽ iurare in om̃i caſu:qꝛ in aliq̊ͥ caſu iurãdũ.in ali nõ. Vñ aug. ibi dicit ĩ glo.NQõ penitꝰ iurare ꝓhibuit.ſ̊ occaſione ꝑiurij qð ꝑfectiꝰẽ docuit:cũ dixit non iurare oĩno.qð vo ſuꝑſti cioſuʒ ẽ reſecauit cũ ſubiũxit.neq; ꝑ celũ ⁊c̃. Judei em̃ ꝑ hierlm ? elemẽta iurãtes creaturas venerabãt:ſicẽ dicit Hieꝛo.Qð vo ĩfirmitatis ẽ ꝑmiſit vel indulſit:cũ adiũ⸗ xit.Qð aũt abuũdãtiꝰẽ a malo ẽ.G ẽ ſi ↄtigat iurare a ma lo eſt.nõ tuo ſ̊ alteriꝰ:illiꝰ.ſ.a q̊ͥ cogeris iurare h̊ eſt ab infirinitate vel incredulitate:q̃ malũ ẽ vt dic aug.qlio ta cauſas ꝓpter q̃s ↄcedit᷑ iurare.Quedã em̃ ſunt ex ꝑte lxin. boni introducẽdi.Quedã vo ex ꝑte mali vitãdi.Et ex ꝑ te boni q̃dã ꝓ veritate ↄfirmãda.ij.Coꝛin.j.Nadelis deꝰ qꝛ ſᷣmo noſter ꝗ fuit ad vos nõ ẽ in illo ẽ ⁊ nõ.ſᷣ ẽ.Que⸗ dam ꝓ veritate declarãda Deut.xir. In oꝛe duoꝝ vl tri um teſtiũ ſtat om̃e vᷣbuʒ:qꝛ ꝓut dicit canon:nõ eſt teſtis niſi iuratꝰ.Tercia ꝓ amicitia ↄtrabẽda Geñ.xxvj. Di⸗ xerunt viri gerare ad Iaac.Sit iuramentũ inter nos. NQuarta ꝓ pace refoꝛmãda Geñ.xxxj. Jacob iurauit la ban. Quita ꝓ fidelitate Fuãda.ij. Reg.v. Vener̃t ſenes iſr ad regẽ:⁊ ꝑcuſſit cũ eis fedꝰcoꝛã dñno.Sexta ꝓ obe⸗ diẽtia ⁊ ſubiectõe recognoſcẽda ſic iurãt abbates epo:⁊ viri galaad Jepte. Judi.xj.Oñs ꝗ hec audit ipe medi atoꝛ ⁊ teſtis ẽ ꝙ nr̃a ꝓmiſſa faciemꝰ. Septima poↄſuetu dine eccłie Fuãda vt canonici.⁊.xxiiij.exo.ilij iſrł data lege q̃ſi iurauerũt ſe dño ᷣuituros.⁊ Soſue vlt. He g ſe⸗ ptem cauſe ſũt ꝓpt bonũ introducendũ. Pꝛopt malũ vᷣo amouẽdũ vna cã eſt calũnia ſopiẽda vt fit iuramentũ de calũnia in ↄteſtatõe litis DHeb.vj.Ois ↄtrouerſie ad cõ⸗ firmatõeʒ finis ẽ iuramẽtũ.Alia vᷣo cã ẽ ꝓ infamia pur ganda Deut.xxj.Si inuẽtũ fuerit cadauer hoĩs occiſi. maioꝛes natu ciuitatis illiꝰ lauabũt manus ſuas ſuper vitulam ꝛc. Membꝛũſecundũ Tem qrit᷑ vtꝝ ſit licitũ iurare ꝑ creatuꝛas videt᷑ ꝙ nõ Mat᷑.v. Ego dico non iurare oĩno.neq; ꝑ celũ neq; ꝑ terrã ⁊c̃.q¶¶ Cõtra. Beñ.xlij. Joſeph iurauit ꝑ ſalutẽ pharao nis.⸗ Itẽ quotidie iurat᷑ ꝑ ſctos ⁊ ꝑ ſctaʒ Mariã ⁊ ꝑ euãgelia ⁊ ꝑres deo dicatas. Rñ. Pꝛohibitũ ẽ iura⸗ re ꝑ creaturas ex duplici cã.ꝓpt ydolatriaʒ:ne.ſ.creda mus aliꝗd numis eẽ in illis.Et ꝓpt᷑ fraudẽ.ne ↄtẽnẽtes creaturas ꝓxios decipiamꝰ.Et h̊ eſt qd dĩc glo.math.v 1Qõ iuremꝰꝑ creaturas vt veneremur eas vltra qð debe mꝰ.vel vt cũ ꝑ eas iuramꝰ nihil iurare putemꝰ. Qñ ꝗ̊ HB nõ ẽ.vt ꝗ ĩ creatura nihil numĩs credit:nec fraudẽ intẽ⸗ dit: licʒ ꝑ creaturã iurare. Oñ qᷓ iurauit Joſeph ꝑ ſalu⸗ tem pharaõis:iurauit ꝑ eũ ꝗ ſaſutẽ dedit pharoõi.Silꝛ qñ iurat᷑ ꝑ ſctos iurat᷑ ꝑ eũ ꝗ ſct᷑itatẽ eis ↄtulit.Silꝛ qñ iurat᷑ ꝑ euãgeliũ ⁊ cruces ⁊ ſiłia.iurat᷑ ꝑ eũ cui hec ſunt dicata:xel cuiꝰſunt repᷣſentatiua.Silꝛ q iurat᷑ ꝑ celũ ⁊ terrã.iurat᷑ ꝑ eũ qui creat ⁊ ↄſeruat. ¶Uueſtio.lxuiij.de pᷣceptis patientie reſpectu triplicis iniurie. Equitur de prece/ ptis patiẽtie reſpectu triplicis iniurie. Eſi ei iiuria leſiõis coꝛpoꝝ ⁊ ablatõis reꝝ:⁊ angarie opeꝝ.Patiẽtia leſionis coꝛpoꝝ.pᷣcipit᷑ mat᷑.v.cuʒ dr.Ego dico vob ñ reſiſtẽ malo:łᷣ ꝗ te ꝑcuſſerit ĩ dextera maxilla pᷣbe ei ⁊ alterã ⁊c̃. Patiẽtia ablatõis reꝝ cñ ibidẽ ſegt.Et ꝗ vult tecũ ĩ iudicõ ↄtẽdẽ ⁊ tunicã tuã tollẽ:relinq ei ⁊ pal liũ.Patĩa ãgaꝛie opeꝝ pᷣcipit᷑ ibidẽ:cũ ſubdit᷑.Et ꝗcũq; te ãgariauerit mille paſſuo:vade cũ illo alia duo.q Pꝛi mo ꝗq̃rit᷑ de pcepto patĩe reſpectu leſionis coꝛpoꝝ.Se cũdo de pᷣcepto patie reſpct᷑u ablatõis reꝝ. Tercõ de p⸗ cepto patiẽtie reſpectu angarie opeꝝ. Membꝛũ pꝛimuʒ Rimo qrit᷑ vtꝝ iiuria ſit ꝓpulſãda.⁊ q ñ videt᷑ ꝑ ̊ ꝙ dr mat᷑.v. Dico vob̃ nõ reſiſtẽ malo. In H eĩ videt᷑ illð ꝓhiberi. Itẽ aut ꝓpellit᷑ ĩiuria a ſe.aut a ꝓxĩo.ꝗꝓpellẽda in⸗ iuria a ſe ꝓhibet᷑ mat᷑.v.cũ dr. Dico vob ñ reſiſtẽ malo. q te ꝑcuſſerit ĩ vna mar.pꝛe.⁊c.⁊ mat᷑.x.Cũ vos ꝑſecu ti fuerit ĩ vnã ciuitatẽ fugite ĩ aliã.⁊ ad Ro.xij.i ¶õ voſ metipᷣos defendẽtes cariſſimi ſ̊ date locũ ire. Pꝛopellen da ĩiuria a/pxĩo/ phibet᷑ Maĩ᷑.xxxvj vbi cũ petrꝰ vellet a dño ĩiuria rpellẽ.dixit ei dñs. Cõuerte gla.tu.in vagi. oĩs eĩ ꝗ occiderit gladio:gladio ꝑibit. Cõtꝛa Ipe do⸗ minꝰꝑcuſſus alapa ꝑcuſſoꝛẽ r p̃hedit:nec alterã maxillã peutiẽdã pᷣbuit Yo.xviij.¶ Itẽ paulꝰ petijt milites a fbu no vt illeſꝰab omi ĩiuria uaꝛet᷑ Act.xxiij. licite pt᷑ ĩiu ria r pelli a ſe.¶ Itẽ dĩc auẽtas.iQõ ſũt ĩmunes a ſcelẽ ꝗ rpᷣm ꝑmiſer̃t pᷣncipibo intficẽ.ꝭ ĩiuriã tene bãt᷑ a xpᷣo re⸗ pellẽ. Iniuria & ẽ rpellẽda ab alio.i¶ SItẽ qrit᷑ vtꝝ ſit oſi liũ vł pᷣceptũ qð dꝛ. Dico vob ñ ſiſtẽ malo.Si eĩ ↄſiliũẽ Gad illð tenẽt᷑ ꝑfecti.Quõ q̊ xpᷣe ⁊ paulꝰñ ᷣuauerũt foꝛ mã hꝰoſilij.¶ Itẽ alia q̃ ponũt᷑ ĩ illa ſerie.Aſat᷑.a.vt nõ iraſci.ñ vidẽ ad ↄcupiſcẽdũ.ſũt in rõe pᷣcepti ⁊ ꝑtinẽt ad oẽs.Quõ ꝗᷓ iſtið erit ĩ rõe ↄſilij.Si vo ẽ pᷣceptũ.g̊ moꝛta lit᷑ peccãt ꝗ faciũt ↄriũ.¶¶ Jteʒ ¶ Parcellinꝰad aug.Rei⸗ publice ñ ↄueĩt vlli malũ ꝓ malo reddẽ:⁊ ꝑcutiẽti maxil lã aliã pᷣbẽ.̊ nec ẽ pᷣceptũ nec ↄſiliũ:cũ diuina pᷣcepta ⁊ ↄſilia ſint ↄueniẽtia.q Itẽ ſi ñ ẽ rſiſtẽdũ malo.q̊ mali nõ eꝛũt coeꝛcẽdi.pibit &̊ iuſticia ⁊ lex. Itẽ qꝛit᷑ vtꝝ illo pᷣce pto mat᷑.v.qð ẽ de patia r̃ſpctẽu leſiõis coꝛpoꝝ.tractat᷑ lex taliõis cũ dꝛ. Nudiſtis qꝛ dictũ ẽ ãtigs oculũ ꝓ ocło 7c. ego at᷑ dico vob ñ r̃ſiſtẽ malo ⁊c.Si eĩ tꝛactat᷑.̊ pec cãt iudices ſecłares ꝗ oculũ ꝓ ocło eruũt ⁊ aĩaʒ ꝓ aia ĩt ficiũt.Si ñ r̃tractat᷑:quõ q̊ lex adiplet᷑:qꝛ ſi vicat᷑ ꝙ ĩ h ꝙ ſuꝑaddit᷑ hꝓhibitõ vltõis. ð.h̊ phibebat᷑ ĩ lege Leui. xix.ñ q̃res vltõeʒ:nec mẽoꝛ eꝛis ĩiurie ciuiũ tuoꝝ. Rñ. Iniuria at᷑ ẽ ꝑſonatł ⁊ pᷣuata:aut publica.Si ẽ publica ꝓulſãda ẽ iuſſu pᷣncipis ⁊ mau militis Ro.xiij.i 2õ ſine cã gladiũ poꝛtat.ði eĩ miſter ẽ vĩdex ĩ irã ei ꝗ male facit. dẽ de pncipe.⁊ militibo demĩant᷑ ſtipẽdia Luẽ.iij. Cõtẽ ti eſtote ſtipẽdijs vꝛis:⁊ etiã ipi pᷣncipi tbutũ Mat᷑.xxij. MKeddite q̃ fũt ceſaris ceſari ⁊ q̃ ſũt ði deo:ſᷣ ñ niſi ꝓpteꝛ defenſionẽ reipublice:q̃ ſine rpulſiõe ĩiurie hoſſilis fieri nõ pt᷑. Pꝛetea aug.j.de ci.ði.exponẽs illð pᷣceptũ.nõ oc cides dic.ſQõ ð h̊ pceptũ fecer̃t ꝗ deo actoꝛe bella geſſer̃t ⁊ Fm leges ſceleratos punier̃t.Et iteꝝ can.aug. Foꝛtitu do q̃ a baꝛbaꝛis defendit pr̃iaʒ:vł domi defendit ĩfiꝛmos vł a latronibo ſocios.plena iuſticia ẽ.Ex qͥ fligt᷑:ꝙ pub lica ĩiuria ẽ rpellẽda etiã cũ armis ab eo ꝗ ad ̊ oꝛdiatꝰ ẽ.Qð vo dẽ mat᷑.v.ĩtelligit᷑ de ĩiuria ꝑſonali:tñ cũ diſtĩ ctõe:qꝛ ꝑſonał iiuria pt᷑ ĩpelli duobo mõis:aut ĩpedien⸗ doꝛaut rpugnãdo. Im pediẽdo ſic paulꝰ munitꝰmilitibo iudos ĩpediuit ne ei ĩferrẽt iiuriã.ſie lʒ oĩbo ĩiuriã repel lẽ:nec h ꝓhibet᷑ Mat᷑.v.̊ eĩ dꝛ nõ ꝓpe r̃ſiſtł. Repugnã⸗ do r pellit᷑ iiuria dupłꝛ.cogẽte nccitate:⁊ vlciſcẽdi libidĩe Coxẽte nccitate cũ ałs ñ pt᷑ vitari leſio nec ꝑ fugã:nec ꝑ ĩpedimẽtũ aliqð abſolutũ:⁊ tũc etiã adhuc diſſiguit᷑:qꝛ aut pellit᷑ iiuria vi pᷣuata vt ſine aꝛmis.⁊ h̊ mõ ꝑmittit᷑ clerico ⁊ layco iiuria rpellẽ.⁊ h̊ flagrãte maleficõ cũ ino deramie ĩculpate tutele.⁊ ſic ĩtelligit᷑ illa lex ciui cano⸗ nizata.lim vi r᷑pellẽ lʒ.⁊ ĩcõtinẽti: qꝛ facto intuallo ne quaq;. Aut r pellit᷑ vi publica ⁊ cũ armis:⁊ h̊ͥ mõ ñ ꝑmit tit᷑ clericis ſᷣ laycis.⁊ h ſiẽ̃ dictũ ẽ flagrãte iiuria ⁊ cum moderamie ⁊ ĩ inſtãti:nõ at eẽt moderamẽ ſi ñ ipetẽt᷑ ar mis ⁊ ĩpetẽt armis.Si vᷣo rpellat᷑ iiuria vlciſcẽdi libidi ne:ſic nulli lʒ iiuriã r̃pellẽ:vł ĩſiſtẽ malo.ꝛ ſic ĩtelligit᷑ il lud ro.xij.õ reddẽtes malũ ꝓ malo.2 illð pᷣs. Si red⸗ didi tribue mibi mala ⁊c. Dicẽdũ ̊ ꝙ pellẽ ĩiuriã ſen reſiſtẽ malo aĩo vlciſcẽdi oĩbo ẽ ꝓhibituʒ. Elñ illð qð dĩc apłs ad ro.xij.ſ2õ voſmetipᷣos defendẽtes cariſſimi:in telligit᷑ ex libidie vidicte.vñ ffatĩ ſubiũgit. Sʒ date locũ ire.ſcriptũ ẽ eĩ mihi vidictã. Repellẽ ̊ ĩpediẽdo ñ repu⸗ gnãdo oĩbo ↄceſſuʒ ẽ.vł etiã aꝛguendo vᷣbis vt dñs.vnde glo.ſuꝑ Yo.xviij.ſuꝑ illð.Dedit ei alapã ⁊c. Oñdit pᷣce⸗ pta patĩe ñ oñtatõe coꝛꝑis ſ̊ pᷣpatõe coꝛdis faciẽda. Põt eĩ ꝗs maxillã viſibilit pᷣbẽ iraiꝰ.Aſdeliꝰ ̊ rñdit vere pla catꝰ⁊ ad ferẽda guioꝛa trãꝗllo aĩo ꝑatꝰ. Et ſic intelligit᷑ illð ¶MDatr.v. Si ꝗs te ꝑcuſſerit ĩ dextra maxilla pᷣbe ei 2 alterã.G ẽ ꝑatꝰſis aliã ſuſtinẽ patiẽt. Repellẽ vo cogẽte ncẽcitate ĩiuriã vi publica ⁊ cũ armis.ĩ ꝓhibitõe ẽ cleri⸗ cis.iĩ ↄſilio laycis.Repellẽ vᷣo vi pᷣuata ſine armis ĩ ↄſi⸗ lio ẽ clericis.Sic pzʒ ſolutõ ad obiecta.⁊ quõ h̊ ꝙ dẽ ñ reſiſtẽ malo differẽt ĩtellectũ ĩ ↄſilio ſit ⁊ ĩ pcepto.¶ Ad illð qð obijcit Marcellinꝰad aug.rñdẽdũ ſᷣm augu.ad Marcellinũ.ꝗd ẽ reſpublica niſi res pli. res ̊ cois res vtiq; ciuitatis.Quid ẽ at᷑ ciuitas niſi młtitudo hoĩm in qðdãa vĩculũ redacta ocoꝛdie.Qui ꝗᷓ vĩcit in bono malũ. patiẽt admiĩſtrat tꝑalia ↄmoda: vt iiurioſus ĩ ↄcoꝛdiã q̃ nihil ẽ vtiliꝰciuitati penitẽs acꝗrat᷑ victꝰ.ñ ſeuiẽtis viri bus:ſ beniuolẽtia patiẽtis.Sic qᷓ ſolet ĩtelligi illð vᷣbuʒ ac ſi dictũ eẽt.Si ꝗs ĩ te melioꝛa fuerit ꝑſecutꝰ⁊ ĩferioꝛa ei pᷣbe:ne vidicte potiꝰqᷓ; patiẽtie ſtudens ↄtẽnas et᷑na ꝓ tꝑalibo:cũ potiꝰtꝑalia ꝓ etnis ↄtẽnenda ſint tãqᷓ ſiniſtꝛa ꝙ dextris. Ad vltimum dom ſ̃m augu.ad ADarcelli⸗ nũ ꝙ iſta pᷣcepta magis ad pᷣꝑatõeʒ coꝛdis qᷓ; ad opꝰ qð in aꝑto fit ꝑtinẽt vt teneat᷑ cũ patĩa cũ beniuolẽtia.ĩ ma nifelio at᷑ adſit qdð eis videt᷑ pdeſſe poſſe:qbo bñ velle de⸗ bemꝰ. Cui at᷑ licẽtia iniꝗtatis eripit᷑ vtilit᷑ vincit᷑:qm̃ ni⸗ bil ẽ infeliciꝰfelicitate peccãtiũ:q̃ penał nutrit᷑ ipunitas 7 mala volũtas velut hoſtis ĩterioꝛ roboꝛat᷑.¶ Ad illud ðᷣo qð q̃rit᷑ de lege taliõis an r̃tractet᷑ dicẽdũ ꝙ ler talio nis retractat᷑ ꝙᷓtũ ad puatã ꝑſonã łᷣ ñ qtũ ad iudicẽ.pri uata eĩ ꝑſona ſi vidictã expetẽt.malũ ꝓ malo reddẽt: vt dic aug.iudex vᷣo ñ.ſ̊ amoꝛe iuſticie iuſtũ reddẽt ꝓ iniu⸗ ſto:qð ẽ bonũ ꝓ malo qð etiã de iudex facit. Et nota ꝙ; dic aug.ꝙ ĩ his nõ ꝓhibet᷑ vidicta q̃ ẽ ad coꝛrectõem:qꝛ ip̃a ꝑtinet ad miſcðiaʒ:nec impedit mãſuetudinẽ.ſ̊ hoc nõ ↄcedit᷑ niſi ei cui poteſtas oꝛdine data eſt⁊ ſine ira vt patri in filiuʒ. Membꝛũ ſecundũ Einde q̃rit᷑ de pᷣcepto patiĩe reſpct᷑u ablatõ nis reꝝ.de qͥ.v.mat᷑. Et ꝗ tecũ vult ĩ iudi⸗ cio ↄtẽdẽ ⁊ tunicã tollẽ:relique ei ⁊ palliũ Circa qð q̃rũt᷑ q̃tuoꝛ.Pꝛimũ vtꝝ ſit licitũ ſua rpetere Scðdo vtꝝ ſit licitũ ꝑfectis repetere.Lercõ vtꝝ ſit licitũ vlꝛ iꝑfectis ſua petẽ. Quaꝛto vtxꝝ ſit licitũ oĩa repetẽ. Articulus pꝛimus D pmũ obijcit᷑.Qaã ꝑ illud pᷣceptũ.v.mat᷑.vi det᷑ ꝙ ñ liceat alicui ſua repetẽ.Ad idẽ Luc̃. vj. Qui aufert q̃ tua ſũt ñ repetas:⁊ ꝗ aufert tibi veſtimẽtũ:⁊ tunicã noli ꝓhibẽ. Itẽ.j.Coꝛi.vj. De⸗ lictũ ẽ ĩ vob ꝙ iudicia habetis int᷑ vos:q̃re ñ magis iiu⸗ riã accipitis.q¶ Cõtra.j.Coꝛĩ.vj.Oĩa mihi licẽt ̊ ñ oĩa mihi expediũt.⁊ dĩc ibi glo.ꝙ licebat aplło ſumptꝰ repe⸗ tere.̊ nõ expediebat.Sʒ licitũ ẽ qð nullo iure ꝓbibet᷑.ꝗ̊ repetere nõ ꝓhibet᷑ a dño. Rñ.vᷣm glo.j.Coꝛi.vj.iCon tingit repetere ſua coꝛã iudice fideli.Coꝛã iudice ĩfideli nulli lʒ. Uñ.j.Coꝛĩ.vj. Audet ꝗs veſtꝝ hñs negociũ ad uerſus alteꝝ iudicari apð iniqͥs.glo.i.ifideles.i.ꝗ inigꝗ ſũt fidelibo quocũq; mõ poſſunt.Itẽ ↄtingit repeteꝛe ſua coꝛã iudice fideli dupłꝛ.aut cũ ↄtentoe ⁊ fraude:aut cum caritate ⁊ amoꝛe iuſiicie. Pꝛimo mõ nulli licet.⁊ ſᷣm h ĩ telligit᷑ illud pᷣceptũ Mat.v. Si ꝗs voluerit tecũ ĩ iudi cio ↄtẽdere dimitte ei ⁊ palliũ.Glo.Añqᷓ; ↄtẽdas.i.cum ↄtentõe repetas. Scðdo mõ licet iſirmis ⁊ imꝑfectis ĩpe tere ſua.ꝑfectis vpᷣo ñ lʒ.⁊ h̊ ẽ qð vic glo.j.Coꝛi.vj. Per⸗ fectis lʒ repetere ſua ſimpłꝛ⁊.ſ.ſine ca:ſine lite:ſeu iudice 16 eĩ ↄuenit eis mouere cãm añ iudicẽ. Infirmis vᷣo lʒ repetere ſua mouẽdo cãm añ iudicẽ:ſᷣ nõ cum ↄtentõe ⁊ fraudulẽter vel apud infideles iudices.Ex q̊ manifeſtuʒ eſt.ꝙ repetere ſua ↄtẽtioſe vel fraudulẽter: vel coꝛã iudi ce infideli ẽ ꝓhibitũ oĩbo.Repetere vo ſine ↄtentõe.ſine fraude nec coꝛã iudice:oĩbo ẽ ↄceſſum. Repetere vo coꝛã iudice ſine ↄtentõne ⁊ fraude infirmis ẽ ↄceſſuʒ. ꝑfectis ðᷣo/ꝓhibitũ.Añ nõ repete re ↄſiliũ ẽ infirmis:ꝑfectis vᷣo pᷣceptũ.Vñ vᷣſus.Expedit infirmis.licet abſq; dolo ſine lite pᷣlatis.Licet h̊ nõ expedit anatoꝛice nõ licet vt ꝑ euzʒ ſint res in lite petite. —— nin ii ; Na ſn eli S lii ne „ — xEcuũdo querit᷑ vtꝝ licitũ ſit ꝑfectis repetere. Si dicat᷑ ſicut ſupꝛa dictũ ẽ ꝙ eis nõ licet re petere coꝛã iudice ⁊ cũ lite: licet tñ repetẽ ſim plicit. ſine cã:ſine lite. ſine iudicõ: ſeu non coꝛaʒ iudice. Tuũc querit᷑ ꝗ dicant᷑ ꝑfecti. Si dicat᷑ ꝙ illi q renũciaue rũt oĩbo vt religioſi.ſm ꝙ dr̃ ¶MDath. rix. Si vis ꝑfectꝰ eſſe vade 2 vẽde oĩa que habes ⁊c. ᷓ peccãt moꝛtalit reli gioſi: ſi repetãt ſua.4 Itẽ cũ omnibo renuciauerut non babẽt ſua.gᷓ nõ poſſunt repetẽ ſua.q nõ eſt eis in ↄſilio vel pᷣcepto nõ repetere ſua.¶ Si vo dicat᷑ ꝙ ẽ renũciare omnibo ĩ ſingulis:⁊ ſic oẽs religioſi renunciãt omnibo. Et eſt abrenuciare omnibo ĩ ↄmuni ⁊ ſic in ↄmuni poſſi dent fere oẽs.tunc querit᷑ de illis religioſis ꝗ oĩbo renun ciauerũt in ↄmuni ⁊ in ſingulari.⁊ pꝛocedit obligatõ vt pꝛius. Silꝛ querit᷑ de clericis ſuppoſitis antiquis cano⸗ nibo ꝙ nõ poſſunt babere ꝓpꝛiuʒ. qdð intelligit᷑ qᷓtum ad res ecclie:quõ poſſunt repetere? Rñ.dicenduʒ ꝙ ſup⸗ poſito ꝙ ꝑfecti dicant᷑ ab renũciatõe ꝓpꝛietatis.ꝙ rpete re ſua ẽ ̃m duos modos.Aliquis em repetit ſua vt ſua 2. ꝓpter ſe. Aliquis repetit ſua vt alteriꝰ⁊ nõ ꝓpter ſe. ſed ꝓPter vtilitatẽ alteriꝰ. Dicẽduʒ ̊ ꝙ ꝑfectis nõ licet repe tere ſua vt ſua ⁊ ꝓpter ſe.ſed ſua vt ↄmunia ⁊ vt ↄgrega⸗ tionis:⁊ ꝓpter vtilitatẽ vmunẽ.vnde Gꝛeg. Nõ ſoluʒ cu ra debet eſſe ne noſtra ſubtrahàt: ſed ne rapiẽtes nõ ſua ſemetipᷣos ꝑdant. Si g repetit ꝑfeciꝰ:xebet attẽdere bo num nõ ꝓpꝛiuʒ ſed ↄmune.qð triplex eſt. Pꝛimũ ẽ refre⸗ natio maloꝝ m qua etiã ↄſulitur malis.Si em̃ aufere⸗ tur ius repetẽdi daretur malis occaſio rapiendi. Job. xxix.Conterebã molas iniqui ⁊ de dentibo illius aufere bam pꝛedam. Scðm bonum eſt vnitas ⁊ pax ecclie que diſſiparet᷑ ſi nõ liceret ſua repetere. Lerciuʒ bonum eſt ſolatio infirmoꝝ quibo data ſunt tꝑalia non ſolum ad ſuſtentationẽ ſed etiã adoſolationẽ.Cant᷑.ij. Leua eius ſub capite meo ⁊ dextera illiꝰ amplerabit᷑ me:qui teſpe⸗ rarent:ſi ablata repetere non liceret. Intuitu q̊ ↄmunis boni licet ꝑfectis repetere ſua vt alteriꝰ.vnde ⁊ clerici ñ repetunt ſua nomine ſuo ſed paupeꝝ:nec monachus ni⸗ ſi nomine ↄgregationis vel ecclie.Religioſi vðo qui om⸗ nibo renũciauerunt in ↄmuni in ſingulari:cum nõ ha⸗ beant rerum ꝓpnetatẽ ſed vſum tm̃: nõ poſſunt repetere niſi nomine illiꝰfieret apud quẽ reſidet ꝓpꝛietas:vt eoꝝ ↄgregatio poſſit vſum habere. Articulus tercius Ercio querit᷑ vtꝝ ſimiliter ſit vłꝛ licitũ imꝑ⸗ fectis ſua repetere.videt᷑ ꝙ nõ.j.Coꝛin.xiij. Caritas non querit que ſua ſunt.Glo. Cari tas nõ repetit ablata. ergo nullꝰ habens caritatẽ poteſt repetere.ꝗ Iteʒ Gꝛeg. Cum pꝛo re terrena pax a coꝛde cum pꝛorimo ſcindat᷑. aparet ꝙ plus res qᷓ; pꝛoximus amatur.4 Item magis eſt pꝛoximus diligendus in infi nitum ꝙᷓ coꝛpus ꝓpꝛiuʒ vel aliqð tꝑale ergo tenemur nõ repetere noſtra:ſi ſciamus ſcandaliʒare pꝛoximũ.⸗:! IJtẽ dicit auctoꝛitas. Quãtuʒ potes ſine peccato vitare ſcã⸗ alũ pꝛoximi debes.Et aplus.j.Coꝛin.viij. Si eſca ſcã daliʒat fratrẽ meũ.nõ mãducabo carnẽ ineternũ. ꝗᷓ vbi iminet ſcandalũ tenemur nõ repetere.¶ Item oꝑa miſe ricoꝛdie que ſunt in pᷣcepto tenemur dimittere ꝓpter ſcã⸗ dalum.ꝗᷓ ⁊ repetere cum nõ ſit in pᷣcepto.licet em̃ cuilibʒ renũciare iuri ſuo.¶ Contra.j.Coꝛin.vj. Omnia mihi licent ſed nõ omnia expediunt.a exponit᷑ de repetitione ſuoꝝ.Licitũ igit᷑ eſt cuilibet ſua repetere. Rñad pri mum dicenduʒ. ꝙ eſt repeteꝛe ex cupiditate:⁊2 eſt repete⸗ re zelo iuſticie: ⁊ ẽ repetere timoꝛe caſus. Pꝛimo modo nõ eſt repetere ex caritate. Caritas em̃ nõ repetit abla⸗ ta cauſa.ſ.cupiditatis.Qon em̃ eſt amatrix pecunie pꝛo pter ſe:ſicut ibi dicit glo.ꝙ ipᷣa amat bonum incõmuta⸗ bile.⁊ omnia ↄmutabilia refert ad illud.Repeteꝛe vᷣo ʒe 1ä16 Lxuij. lo iuſticie licet ꝑfectis ſᷣm illum modũ qui dictꝰ eſt. Re⸗ petere vᷣo timoꝛe caſus ne.ſ. ꝓpter pauꝑtatẽ 2 indigẽtiaʒ ruant in peccatũ:licet infirmis ne.ſ.egeſtate ↄpulſi fuꝛẽ tur ⁊ ꝑiurent nomẽ di ſui:ſicut dicit᷑ ꝓuerb.xxx.¶ Ad ſcõm dicẽdum ꝙ ↄtingit repetere duobo modis.ↄtẽtioſe ⁊ pacifice.Contẽtioſe nulli licet.a ſic intelligit᷑ auctoꝛi⸗ tas Dꝛeg. ꝑotentionein em̃ pax a coꝛde ſeinditur. 4 Ao terciũ dicẽduʒ ꝙ opoꝛtet tenere qð certum eſt. Certum eſt aũt ꝙ raptoꝛ eſi qui abſtulit. Incertũ aũt eſt ꝙ ſcan⸗ daliʒz abit᷑. ⁊ p̃terea ſi ſcirẽ ꝙ ſcandaliʒ abit᷑ ſi repetam:ſi infirmus ſum 7 timeã caſum ꝓpꝛiuʒ ex nõ repetendo. pᷣ⸗ ponderat ſcandaluʒ ꝓpꝛium ſcandalo pꝛoximi: 2 plus te neoꝛ vitare ſcandalũ ꝓpꝛiuʒ qᷓᷓ alterius. Si vᷣo ꝑfectꝰſuʒ repeta pꝛout dictũ eſt ſicut pᷣpondeꝛat bonũ ↄmune bo n0 pꝛoximi:ſic pponderat ſcandalũ ↄmune 2 pluriũ ſcã⸗ dalo pꝛoximi ſiue ſingulari. Accideret aũt ſcandalũ cõ⸗ mune. ſ.diſſipatio pacis ⁊ vtilitatis ↄmunis: niſi fieret repetitõ.augeret᷑ etiã ſcandalũ maloꝝ:cũ nõ refrenare⸗ tur malicia eoꝝ. Ao quartũ dicẽdum.ꝙ ẽ ſcandalum actiuũ.dictũ.ſ.vel factũ minꝰrectũ pᷣſtãs alteri occaſio⸗ nem ruine.⁊ eſt ſcandalũ paſſiuũ. Illud qð dicit aptus intelligit᷑ de ſcãdalo actiuo.⁊ ſic etiã tenemur nõ repetẽ cũ ſcãdalo actiuo.i.faciẽdo vel dicẽdo aliqd minꝰ recte. Amoto q̊ ſcadalo actiuo.nõ tenemur nõ repetere qꝗpter ſcandalũ paſſiuũ. hoc ẽ qᷓuis ille ſcandaliʒet᷑ a quo repe titur. vnde illa auctoꝛitas.quãtũ potes ſine peccato ⁊c̃. intelligit᷑ ſalua triplici veritate.doctrine.ſ.vite ⁊ iuſticie õ eſſet aũt ſaluata veritas iuſticie ſi auferꝛet᷑ repetitõ Ad vltimũ dicẽdũ.ꝙ oꝑa miſcðie nõ ſunt dimittenda ſimplicit ꝓpter ſcandalum qᷓuis differenda. Articulus quartus Varto querit᷑ vtꝝ licituʒ ſit oĩa repetere. Et pꝛimo querit᷑ an liceat repetere ſuꝑfluuʒ: an neceſſariũ tim. cũ dicit aug.in glo. Se neceſ ſarijs ſi ꝑdideris vnum.ſine tolli ⁊ reliquum. Quid eꝛgo te ſuꝑfluis.AVnde augu.de ſeꝛmone dñi in monte.Si de neceſſarijs hoc imperatum eſt:quanto magis ſuperflua vſq;quaq; ↄtemnere oↄuenit.4¶ Item omne ſuꝑfluũ alie⸗ num eſt:quia eſt indigentis.ergo cum alienum non lice⸗ at repetere:neq; ſuperfluum. Rñ.Tam de neceſſaꝛio ꝙ de ſuperfluo ↄpetit repetitio ſm modum qui dictus ẽ ſed in hoc eſt diſſerentia.quia poſi repetitionem nõ tene ris neceſſarium diſpenſare indigenti: ſed ſuperfluum te neris.Poteſt ergo ſuꝑfluum repeti ad diſpenſandum:ſᷣ non ad retinendum. ⁊ m hunc modum ſuperfluum eſt alienum ⁊ tuum. alienum ad retinendũ. tuum ad diſpẽ⸗ ſandum. 4! Queritur etiam vtꝝ illud p̃ceptum ſimiliter ſit intelligendũ de ſeruis ſicut de rebo. Ad qð obijcit au⸗ gu. in li.de ſermone dñi in monte dicens.iQon xpᷣianuʒ ſic opoꝛtet poſſidere ſeruũ:quõ equũ aut argentum:qᷓqᷓ fieri poſſit vt maioꝛi pᷣcio valeat equus qᷓ; ſeruus ⁊ mui⸗ tomagis aurum vel argẽtum. Si ergo nõ eſt xrpᷣianꝰpoſ⸗ ſidendus vt ſeruus ſicut equus.eꝛgo nõ eſt repetendus. cum nõ ſit ſeruus.¶ Rñ.Fm augu. Si ille ſeꝛuus rectiꝰ 7 boneſtius ⁊ ad colendum deum accomodatiꝰ a te dño educatur ⁊ regitur.qᷓ ab illo poteſt qui eum cupit aufer re:neſcio vtꝝ quiſq dicere audeat vt veſtimẽtuʒ eum de bere ↄtemni:quaſi dicat.in tali caſu nõ debet ↄtemni re⸗ petitio ſerui ſicut repetitio pallij. Membrüũü terciũ Oſtea querit᷑ de pᷣcepto patĩe qᷓtum ad in⸗ iuriã in angaria oꝑum ⁊ de qua dr̃ math. vy. Si ꝗs te angariauerit mille paſſus va⸗ de cũ illo alia duo:⁊ dr̃ angaria indebiti officij exigẽtia in ꝓpꝛiam ꝑſonã. Querit᷑ ̊ pᷣmo quare ponit angariam mille paſſuum ſᷣm hunc numerũ pluſqᷓ Im alium numerum. ¶ Item queritur quare vni milia⸗ rio addit alia duo.ql Iteʒ queritur vtꝝ illud pᷣceptũ ſit 487 ad l̃aʒ obuãdũ. Rñ. Ad pᷣmũ dom ſm glo. ipᷣe dñs detmĩat ãgariã mille paſſuũ qꝛ ̊ ẽ iter ſabbati:qͥ de ſignat᷑ ꝑfectõ ſpũał:qͥ ipletõe hꝰpᷣcepti oñdit᷑.⁊ hãc rõ⸗ nẽ ponit aug.ĩ li.de Fmõe dñi ĩ mõte.(¶¶ Ad ſcðᷣm dicẽdũ m aug:.ꝙ ꝑfectõ patĩe ĩ tribo ↄſiſtit.coꝛꝑe.voluntate.⁊ rõne.vt ſi artaris alicui ĩpendẽ coꝛꝑale ſeu ꝑſonale obſe quiũ:qð ĩtelligit᷑ ꝑãgaꝛiã mille paſſuũ:ſit rõnabile ⁊ vo lũtariũ q̃ ſũt q̃ſi ad alia duo milia Ro.xij. Rõnabile ſit obſequiũ nr̃Dm. ⁊.ij.coꝛĩ.ix.VInuſꝗſq; ꝓut deſtiauit ĩ coꝛ⸗ te ſuo.qð ſigtuʒ ẽ Job.j.Job erat tria milia cameloꝝ. Camelꝰẽ aĩal onerifeꝝ ĩ q̊ oꝑatio ſeu ãgaria opeꝝ ſolẽt exerceri.Camelꝰetiã ſcĩdit vngulã ĩ qͥ diſcretõ inſinuat᷑. Ad onera volũtarie ſe ſubmittit:ĩ qͥ volũtas.q Ad terci um dðm ſᷣm aug.in li.de ᷣmõe dñi ĩ mõte.Si ꝗs te ãga riauerit mille paſſus:vade cũ illo alia duo.⁊ h vtiq; nõ tã vt pedibo agas.qᷓ vt aĩo ſis ꝑatꝰ.Qã ĩ ip̃a xrp̃iana hi⸗ ſtoꝛia ĩ qͥẽ auẽtas nihil tale inuenies factũ a ſctis vel ab ipᷣo dño.cũ ĩ hoie quẽ ſuſciꝑe dignatꝰẽ viuẽdi nobis exẽ⸗ plũ p̃ᷣbẽt. h̊ ſi ꝗs cogit te ᷣuire ⁊ ſolaciũ tibi ipẽdit ↄpalſ⸗ ſionis.affectu paratꝰ eſio multo plus impendere. Mueſtio.lxv. de pᷣcepto beneficientie.ſ.dationis. Onſequẽter queri tur de pᷣceptis bũficẽtie q̃ ſũt duo.Qaʒ ſᷣm Rabanũ duo genera pᷣſtãdi reꝑiũt᷑. vtł᷑ qꝛ beniuole damꝰ.vł reddituro accõ modamꝰ. Querũt᷑ ̊ duo. Pꝛimũ ð pᷣce pto erogatõis ſeu donatõis. Scðm ð pᷣcepto mutui ſine ↄmodatõis.¶ Pꝛĩo ꝗ̊ qrit᷑ de pcepto erogatõnis:de qͥ d Aat᷑.v. Qui petit a te da ei.⁊ Lu.vj.Omi petẽti te tri⸗ bue. Juxta qð etiã dr Lu.xj. Sate elemoſinã ⁊ ecce oĩa mũda ſũt vobᷣ. Et circa h̊ pceptũ q̃rũt᷑ plura.Pꝛimũ ꝗd ſcipiat᷑ dari. Scðᷣm ꝗs iubeat᷑ daꝛe.Leꝛciũ cui pcipiat dare. Quarto quõ ⁊ qñ tenemur dare. Quitũ q̃re attri, buit᷑ elemoſine oĩia mũdare. . Mlembꝛũ prunum Irca pᷣmũ q̃rũt᷑ duo. Pꝛimũ ẽ vtꝝ ð illici⸗ te acqꝗſitis poſſit dari vt ð vſura ⁊ meretri cio. Scᷣm vtꝝ ncẽriũ ſeu ſuꝑfluũ pᷣcipiat᷑ dari. Articulus prunus D pmũ obijcit᷑ ſie Lu.xvj. Facite vobis ami⸗ cos ð mamona inigꝗtatis.ꝗ̊ ð iniqͥ pt᷑ dari ſeu . de iniqᷓ acꝗſito.i¶ IJtẽ Exo.xij.legit᷑ ꝙ filij iſꝛk exituri de egipto a vicinis acceper̃t mutuo vaſa aurea ⁊ argẽtea ex ꝗbo poſtea edificauert tabᷣnaculũ dño.Sʒ cõ ſtat ꝙ qdã illoꝝ ſaltẽ furtũ ↄmiſer̃t. de furto etiã pt᷑ da ri bñficiũ.⸗ Itẽ aug.Qui habetis aliꝗd de malo facite inde bonũ.ꝗ nõ habetis de malo: nolite acꝗrẽ de malo. Eſio tu bonꝰ Aleis de malo bonũ.ꝗᷓ de male acꝗſito pt fieri bonũ. Cõtꝛa.aug.ĩ li.ð vᷣbis dñi.Qolite velle ele moſinas facẽ te fenoꝛe ⁊ vſuris.⸗¶] Itẽ Ecci.xxxiiij. Im⸗ molãtis er inobt tõ ẽ macłata.Itẽ ĩ eodẽ.Dona iniqͥ rũ ñ ꝓbat altiſſimꝰ:nec r̃ſpicit ĩ oblatõibo iniqͥꝝ: nec in młtitudĩie ſacrificioꝝ eoꝝ ꝓpiciabit᷑ pctis.Itẽ in eodem. Qui offert ſacrificiũ ex ſha pauꝑis q̃i ꝗ victimat filiũ in ↄſpct᷑u pr̃is. Itẽ gꝛeg. Elemoſina oclłos redẽptoꝛis no ſtri placat:qũ ñ ex illicitis ⁊ iniꝗtate ↄgerit᷑.ᷣ q̃ de rebo ↄceſſis ⁊ bñ acqꝗſitis ipẽdit᷑.¶j¶ Itẽ hieꝛo.Addiſcãt hipᷣm ſilłe eẽ rapine:ſi ꝗs inuẽta non reddot.q! Itẽ aug. Si ꝗs agris iniqᷓ ac ꝑperã iuaſis ita vtat᷑ vt ex eoꝝ fructibo laꝛ gas elemoſinas faciat.ñ iõ rapinã iuſtificat. Ex bis au etoꝛitatibo ꝓbat᷑ ꝙ neq; ex rebo male acgſitis:nec ex ĩuẽ⸗ tis pt ꝗſq; bñficiũ alteri erogare.( Itẽ videt᷑ ꝙ nec etiã e meretricõ Beut. xxiij. 20 offeres mercedem ꝓſtibuli aut pᷣciũ carnis.̊ 77. Rñ. Quidã geneꝛalit᷑ dicũt ꝗꝙ ð nuillo illicite acqũito pt fieri elemoſina:nec de meretricõ nec de vſura:nec de acꝗſitis ludo alea ꝝ.nec de hiſtꝛiona tu:nec de ſymonia.nã ſcriptũ ẽ ꝓuer.iij.p Honoꝛa dñm ð tua ſuba.⁊ ĩ Deut · xxiij.ꝛõ accipies mercedẽ ꝓſtibuli. Aã illicite acqſita nõ ſũt ĩ bonis nr̃is.Sʒ meliꝰdðᷣm.ꝙ; de illicite acqſitis vbi nõ traſſert᷑ dñiuʒ: vᷣ ↄpetit reſtitu⸗ tio vł repetitõ:nõ pt᷑ fieri bñficiũ ſeu elemoſina vt in vſu ra.vñ aug.ad macedoniũ.Qui ius ſocietatis hbumane furtis rapinis calũnijs oppᷣſſiõibo ĩuaſiõibo aliq abſtule rit.reddẽda potiꝰqᷓ; donanda cenſemꝰ Zachei publicani exẽplo Lu.xix. Sʒ ſi trãſfert᷑ dñiuʒ ita ꝙ ñ ↄpetit repe⸗ titio: ð talibo pt᷑ fieri bñſiciũ vł elemoſina: vt ſi aligd da tur meretrici:illð nõ pt᷑ repeti.vñ de tali pt᷑ fieri elemoſi na. Idẽ ẽ de eo qð dat᷑ hiſtrioni.⁊ de eo qð extoꝛq̃t᷑ rõne officij alicꝰ.¶. Ad illð q̊ qð pᷣmo obijcit᷑ ex illa auẽte.Fa⸗ cite vobis amicos de màmona inigꝗtatis.dðm ꝙ illa au ctoꝛitas tripłꝛ exponit᷑. Pꝛĩo ſic.facite vobis amicos de mãmona inigtatis.i.de diuitijs q̃ vt ĩ pluribo iniq̃ ⁊ cuʒ pct᷑o ſolẽt acꝗri:pj nõ ꝓt᷑ h̊ iubet vel ↄſulit facẽ amicos de pecunia iniuſte acꝗſita.Scðdo ſic exponit᷑. Facite vob amicos ð mãmona inigtatis.i.de pecunia q̃ iniq̃ retine ret᷑ ſi ñ daret᷑. Lercõ mõ ſic.Facite vobᷣ ⁊c̃.i.de pecunia ineq̃litatis.i.q ineq̃lit poſſidet᷑.vnꝰeĩ plꝰhʒ aliꝰminus. 4 Ud ſcoᷣm de filijs iſrł rñdet aug.in li.qſtionũ. Dixit do minus ad moyſen Exo. xij. Petat vin a ꝓximo a mulier a ꝓrxima ſua vala aurea ⁊ argẽtea⁊ veſiẽ.nõ binc quiſqᷓ ſumẽduʒ exẽplũ putare debet ad expoliãdũ iſto mõ ꝓxi⸗ mũ.hoc em̃ deꝰ iuſſit ꝗ nouerat ꝗd quẽeũq; pati opoꝛte⸗ at:nec iſrahelite furtũ fecerũt: ſ̊ deo iubẽte miſteriũ pꝛe⸗ buerũt.Licet igit᷑ alig ex cupiditate ab egiptijs vaſa ac⸗ ceperãt:tñ inde traſlatum fuit dñiuʒ. volũtate ⁊ p̃cepto pᷣncipalis poſſeſſoꝛis.ſ.dñi.¶ Ad terciũ dõm.ꝙ facẽ bo nũ de malo mitiptꝛ intelligit᷑. Nacit em de malo bonũ ꝗ reddit qdð abſtulit illicite. Qoĩe etiã mali cuꝛa ? ſolicitu do moꝛtaliũ exᷣmit Mat.vij. Molite ſoliciti eẽ in craſti nũ ſufficit eĩ diei malicia ſua.ð malo ̊ bonũ facit ꝗ pau peribo diſpẽſat qð cũ laboꝛe ⁊ ſolicitudine acqſiuit.el ex malo acgꝗrit᷑ qð ex turpi cã poſſidet᷑.veluti cuʒ mathe⸗ maticꝰex arte quã docet vł ex futuris q ꝓnũciat nõnulla lucrat᷑.q ᷣo ſic de malo acqrũt᷑ i bonũ poſſunt ↄuerti.de petᷣo etia acqꝗrũt᷑ qᷓ pauꝑibo recte erogãt᷑.¶ Ad illð aĩ qðᷣ vltio obijcit ð meretricõ.dðᷣm q; ñ dz rcipi oblatõ mere tricis: licet inde poſſit elemoſina fieri.⁊ boc ideo vt citiꝰ ꝓpter ruboꝛem ↄuertat᷑. Articulus ſecundus Ecũdo q̃rit᷑ vtꝝ neceſſariũ an ſuꝑfluũ pᷣcipia tur dari.⁊ videt᷑ ꝙ ñ ſolũ ſuꝑfluũ ĩmo etiã ne ceſſaꝛiũ:qꝛ vlłꝛ d Lu.vj. Omi petẽti te tribue Si &ᷣte:młtomagis tua:qᷓuis neceſſaria.⸗¶ Itẽ Hiero. Aliena raꝑe ↄuĩcit᷑ q vltra neceſſaria retinẽ ↄpꝛobat᷑.qᷓ ſuꝑflua ſũt aliena.Cũ g aliena ñ poſſunt dari: ß rſtitui: no itelligit illð pᷣceptũ de ſuꝑfluis bᷣ etiaʒ de neceſſarijs. Cõtra. Oꝛdie caritatis potiꝰdebẽmꝰdiligẽ nos ꝙᷓ alie nos.̊ neceſſaria potiꝰ deberemꝰ nobis diſpẽſare qᷓ; alijs frasce nõ ĩtelligit de neceſſarijs.⸗: Itẽ ſi intelligit ſo lũ de ſuꝑfluis.̊ diuites ꝗ habẽt multa ſuꝑflua: ſi n dãt pauꝑibo petẽtibo trẽſgrediunt᷑ hoc pceptũ Yoh.iij. Qui babuerit ſubaʒ buiꝰ mũdi viderit fratrẽ ſuũ neceſſita⸗ tem habere: clauſerit viſcera ſua ab eo: quõ caritas dei manet ĩ illo.q̃ſi dicat nõ manet ĩ illo:⁊ ita ẽ in pꝑcto moꝛ tali. Rñ. Hoc pᷣceptũ intelligit᷑ de oibo tà neceſſarijs qᷓ ſuꝑfluis:q boneſte ⁊ iuſie dari poſſunt.ſicẽ dĩc glo.ſuper Adatᷣ. v. Honeſte dico. qꝛ res poſſſz eẽ ita neceſſaria ꝙ ñ poſſzʒ dari ita honeſte.Juſte dico.qꝛ res aliena nõ pĩ da ri iuſte:nec res ſuꝑflua pt iuſte retineri. Vłꝛ at᷑ oĩa ſuꝑ⸗ flua debẽt dari:⁊ vłꝛ nulla ĩiuſte poſſeſſa poſſunt daꝛi.ne ceſſaria vᷣo ꝗbo carere nõ poſſumꝰnõ tenemur dare:qꝛ n pñt dari honeſte.neceſſaris vᷣo ꝗbo carere poſſumꝰ ĩ caſu tenemur dare.Ex his ptzʒ rñſio ad obiecta. . ℳ — — — — -0---— 4 ri⸗ e Nen 30 pto bo i n Hi —— —— pi ine bye go. t3 n: gle ⸗ 1 it ui di en 86 per gi d ſog ne gi caſu Nueſtio —. –— Oſlea q̃rit᷑ ꝗs iubeat᷑ dare. Et ẽ iſta q̃ſtio vtp ille qꝗ nibil bʒ obliget ad illð p̃ceptũ: aut ñ. Si eĩ obligat᷑ ad illð pceptũ. ̊ cum .R nihil babeat ad dadũ obligat᷑ ad ĩpoſſibi⸗ le:qʒ ẽ incõueniẽs.⸗ Si dicat᷑ ꝙ ñ obligat᷑:ð qð pᷣcipit mat. v. Nui petit a te da ei.p̃cipit᷑ etiã Lu. vj.ſub hac foꝛ ma.Omi petẽti te tribue. Quilibet at pt ſe tribuẽ:qꝙᷓuis nõ habeat aliq tꝑalia. Si⸗ q nihil hʒ tenet᷑ ad illð pce⸗ tũ de eꝛogatõe. Rñ. Dicẽdu ꝙ mitipler ẽ donũ. Eſt ei wnũ mũeris a manu Deut᷑.xv. Oꝛecipio tibi vt aꝑias manũ tuã egeno ⁊ pauꝑi.Et ẽ donum ↄpaſſiõis a coꝛde Jſa. lviij. Cu effuderis eſuriẽti aiaʒ tuò. Et ẽ donũ veꝛbi dulcis ⁊2 ↄſolatoꝛij ab oꝛe Ecẽi. xviij. Nõne ardoꝛẽ frige rabit ros: ſic ⁊ ᷣbũ meliꝰqᷓ; datũ.Eſt ⁊ donũ obſequij in oꝑe Erxo. xxij. Si videris aʒinũ odiẽtis te iacẽ ſub onẽ. nõ ꝑtrãſibis ̊ ſubleuab cũ eo. Ad pᷣmũ ñ tenet᷑ manẽs pauꝑ cũ ñ habeat aliqd ad manũ qð poſſit dare ſ̊ ti te⸗ net᷑ ad tꝛia vltima /p loco tꝑe. vñ Aldat. v. glo. Si deeſt facultas da affectũ.vel obſequiũ vel verbũ. Membꝛü terciuz Einge q̃rit᷑ cui pcipiat᷑ dari. ̊ ẽ q̃rere ꝗba ſit bñficiũ tribuẽduʒ: vtꝝ videlicʒ oĩbo vel ſolũ aligbo. videt᷑ q ñ oibo. Dicit eĩ Hie ro. Mimis ⁊ hiſtrionibo daꝛe nibil alind ẽ qᷓ demonibo imolare. Sʒ a nullo ẽ demonibo ĩmolãduʒ·ꝙᷓ nec ab aliqᷣ ẽ hiſtrionibo aliꝗd tribuẽdũ.q Itẽ Ecẽi.xij.Da iuſto:et ne dederis pctoꝛi: ⁊ bñfac hũili ⁊ ne dederis ĩpio. Cõ⸗ tra videt᷑ expᷣſſe qʒ dr̃ Lu. vj. Omi petẽti te tribue.ꝗ at om̃e dic nihil excipit.̊ tã biſtrioni ꝙᷓ alijs dãdũ ẽ. ¶ Itẽ Lu. vj. Eſtote milericoꝛdes ſiẽ⁊ pr̃ vr̃ miſericoꝛs ẽ ꝗ ſo lẽ ſuũ facit oꝛiri ſuꝑ bonos ⁊ malos:⁊ pluit ſuꝑ iuſtos ⁊ iĩiuſtos. Si &ᷓ ipe dns ita miſericoꝛs ẽ ꝙ bñficia ſua lar⸗ git oĩbo tã iuſtis qᷓ iuſtis:̊ ⁊ nos ſil? debemꝰfacẽ.¶ Iẽ ex incidẽti q̃rit᷑ gð dĩc Hiero.hiſtriones.ſi dicat᷑ ꝙ vten tes muſicis ĩſtrumẽtis: ẽ.qꝛ ex ſepᷣtura ñ videt᷑ pctm cy thariʒare:q; ip̃e dauid fuit eythariſta.j.reg.xvj.⁊ He⸗ liſeꝰp̃cepit vt adducẽt᷑ ſibi pſaltes.iiij.reg.iij.Cũq; cane ret pſaltes facta ẽ ſuꝑ eũ manꝰdñi.Er qͥ reliquit᷑ ꝙ offi⸗ ciũ hiſtrionũ ñ ẽ malũ.ẽ nec dare eis ẽ maluʒ ituitu ipᷣiꝰ officij. ¶ Itẽ cũ ĩ hiſtriõibo qcũq; mõ accipiat᷑ ſit imago dei 2 ĩdigeãt:ſi dat᷑ eis inqtũ hmõi dat᷑ eis ituitu dei. ĩ h nõ ĩmolat᷑ ydolis ſeu demõibo. Rñ.Dicẽdũ ꝙ illud p̃ceptũ ſe extẽdit ad oẽs ĩ caſu nccitatis:xt oibo fbuamꝰ nõ tñ qcũq; ex ca. VUñ ad illð qð obijcit de hiſiriõe.dðm ꝙ ĩ biſtriõe pt᷑ ↄſiderari nat᷑a viciũ. Si ẽ dat ei ĩtuiiu vicij:qꝛ.ſ. delectat᷑ ĩ vicioſo ⁊ illicito eiꝰludo:ꝗ ſic ſacit d iĩmolare dy abolo.Si vᷣo dat᷑ ei intuitu nat᷑e: qꝛ.ſ.eſt ad imaginẽ dei ⁊ poſſibił ad graʒ. dat᷑ ex cã de bita.⁊ h̊ͥ mõ hiſirioni dãdũ ẽ ĩ caſu nccttatis.vñ Gꝛeg. in glo. ſup. x. mat᷑.Qui rcipit iuſtũ ⁊c. ¶Mercede ñ carebit ſuſcipiẽs ⁊ ſi iiuſtꝰſit ꝗ ſuſcipit᷑.¶¶ Silꝛ ad illð qð obijcit᷑ ce ĩpio di⸗ ſtinguẽdũ ?:qꝛ pt᷑ ꝗs dare ĩpio vt foueat᷑ i ipietate ſua:et H̊ mõ ẽ ꝓhibitũ dare ĩpie ſeu pctoꝛi. Iteʒ alio mõ põt ꝗs dare ĩpio vt ſuſtẽtet᷑ einatura q ẽ poſſibilis ad iuſticiazx 7 ad imaginẽ diuinã.⁊ hq̊ mõ ĩ caſu nccitatis dãdũ ẽ be neficiũ ĩpio ſeu pctoꝛi ſm illð pᷣceptũ.⸗. Ad illud qð ex ꝑte altera qᷓrit.qd dicat᷑ hiſtrio.doin ꝙ hiſtrio appꝛopa io noĩe ẽ nomẽ vicij.hiſtriões eĩ ꝗꝓpꝛie dicũt᷑ ꝗ ꝑ geſlicula tionẽ coꝛꝑis ⁊ ludos ꝓuocãtes ad riſuʒ.intendũt hoĩes ꝓuocare ⁊ mouẽ ad lacrimas.laſciuias.⁊ ineptã leticiã ſeu inoꝛdinatam: 1 Gͥ mõ dare biſtrioni intuitu ſui officij petm ẽ. Alio mõ extẽſo noĩie dr hiſtrio quicũq; ꝑ quecũ⸗ q; inſtumẽta puocat boĩes ad leticiã. Põt at᷑ qri letici⸗ ex inſtrumẽtis muſicis ad recreatõeʒ ⁊ coꝛꝑis valitudi⸗ nẽ. non ad inoꝛdinatã ſen libidinoſaʒ voluptatẽ. ⁊ H mõ hiſtrioni intuitu ſui offic põt beneficiũ tribui. Membꝛũ qnaꝛtu Equit᷑ vidẽ quõ ſit dãduʒ. Ad qð nota q multa regrunt᷑.Cõpaſſio ꝓximi.YJſa.lviij. Cũ effuderis eſurienti aiaʒ tuã. enigni⸗ tas vᷣbi. Ecẽi.xviij. Qõne ardoꝛẽ refrigeꝛa bit ros.ſic ⁊ ᷣbũ meliꝰq; datũ. Abũdatia dati.thob.iiij Si multũ tibi fuerit abudãt tribue.⁊.ij.coꝛi.ix. Qui ꝑ⸗ ce ſemiat parce 2 metet ⁊c. DHylaꝛitas dãtis.Ecc̃i.xxxv. In om̃i dato hy larẽ fac vultü.⁊.ij.coꝛĩ.ix.Mõ er triſti⸗ cia aut ex nccitate. hylaꝛẽ eĩ datoꝛẽ diligit xeꝰ. Hũilitaſ dãtis. ꝓueꝛ.xxviij. QRui deſpicit depcãtẽ ſuſtiebit penuꝛi am. Diſcretõ. Ecẽi.xij. Da iuſio ⁊ ne dedeꝛis pctoꝛi. Ac celeꝛatõ. pueꝛ.iij. Qe dicas amico vade ⁊ cꝛas dabo tibi cũ ſiati poſſis daꝛe.Recta intẽtõ.¶Dat᷑.vj.Cũ facis ele⸗ moſinã neſciat ſiniſtra tua qd faciat vextera. Pietas.j· Tbi.iiij. Exereitatõ coꝛꝑis ad modicũ valet. Pietas at valet ad oĩa. Caritas.j.coꝛĩ.xiij. Si diſtribueꝛo ĩ cibos paupeꝝ oẽm facultatẽ meã: caritatẽ at̃ ñ habeã nibil mᷣ bi ꝓdeſt. Oꝛdo dadi ecci.xxx. Miſeꝛẽ aĩe tue placẽs vo. Nueritur poſtaa S. . qñ ſit dãduʒ.ᷣ ẽ querẽ qñ omittit aligꝗs ſi nõ dat. ponat᷑ em̃ ꝙ hᷣſit aliqs pauꝑ cuiꝰpauꝑtas euidẽs ẽ:⁊ aligꝗs di⸗ ues ꝗ hbʒ ſuꝑflua multa. videt᷑ ꝙ ĩ B caſu iſte diues omit tat ſi nõ dat iſti petẽti ſm illð pceptũ.v.mat᷑. Qui petit a te da ei. qd ? intclligẽqũ ꝓ loco ⁊ tꝑe.Silꝛ Lu. xj. Da⸗ te elemoſinã. Sʒ mõ ẽ tempꝰ ⁊ locꝰ:cũ iſie mõ indigeat 1 ipᷣe młta ſuꝑflua habeat. omittit:ſi nõ dat.¶¶ Itẽ Lu ce.vj. Quecũqʒ vultis vt faciãt vobis hoĩes ⁊ vos facite illis. Sʒ iſle diues iuſte diſcrete vellet ſibi dari ſi eẽt i ſtatu hbuiꝰpaupꝑis. iſte diues tenet᷑ dare huic pauꝑi iB caſu. ſi nõ dat peccat.l Iteʒ.j. Yoh.iij. Qui habuerit ſubaʒ huiꝰmũdi ⁊ viderit fratrẽ ſuũ neceſſitatẽ habeꝛe 7 clauſerit viſcera ſua ab eo: quõ caritas dei manet in eo: Sʒ iſte diues hʒ ſubaz huiꝰmũdi: ⁊ videt fratrẽ ſuũ ne⸗ ceſſitateʒ habẽ.̊ ſi claudit viſcera ſna ab eo ita ꝙ nõ det ei aliꝗd:caꝛitas dei nõ ẽ ĩ illo.ã peccat moꝛtalit. ¶ Si di cat᷑ ꝙ nõ claudit viſceꝛa ſua qꝛ ↄpatit᷑ ei.Cõtra.ad hᷣ ſilꝛ tenet᷑ pauꝑ ſicẽ diues ̊ ꝓ nihilo pᷣmiſit aplus.ꝗ habueꝛit ſubaz hui? mũdi:ſi ad aliud non tenet᷑ diues ꝙᷓ pauꝑ.te⸗ net᷑ ᷣ diues dare. YItẽ Hiero. AHliena rape ↄuincit᷑ qui vltra neceſſaria ſibi retinẽ ↄpꝛobat᷑.̊ nili iſte diues det huic pau ꝑi indigẽti de ſuꝑfluis ſuis.ꝓ raptoꝛe habẽdꝰẽ Itẽ mat.v. Omi petẽti te tribue.rem.ſ.ſi babes.ſi non habes ſaltẽ volũtatẽ bonã. Cõtra.Dare põt alij eque indigẽti:⁊ ſi dat abſolutꝰ ẽ. ꝗᷣ nõ tenet᷑ dare iſti.¶ Zuxta hoc ſolet objci de aliquo cui obuiat aliꝗs in extrema ne⸗ ceſſitate ↄſtitutꝰ: ↄſtat ꝙ tenet᷑ ei dare modo.ſic q̊ ꝙ pre⸗ paret ſe ad danduʒ: 2 interim occurrit alius in extrema neceſſitate poſitus.querit᷑ vtꝝ tenet᷑ daꝛe pꝛimo.videt᷑ ꝙ ſic. qꝛ pꝛiꝰtenebat᷑ ei dare:⁊ nõ ẽ abſolutꝰ ab illa tentõne ergo adhbuc tenet᷑ dare ei.Cõtra.Si det ſcdᷣo abſolutꝰc. 2 poſito ꝙ nõ poſſit reficere niſi alteꝝ tm̃. ̊ modo nõ te net᷑ dare pᷣnio. RBñ. Ad pꝛimũ dicẽduʒz ꝙ in duobo ca ſibo omittit diues ſi nõ dat pauperi indigẽti. Pꝛimꝰẽ in digenti poſito in extꝛema neceſſitate ⁊ hoc dictat ei ↄſcia ſi non tunc dat peccat moꝛtaliter. vnde Hiero.ſuꝑ illuo ad Ro. xij. Si eſurierit inimicꝰ tuus ciba illum. Quiſ⸗ quis in quacũq; neceſſitate moꝛituro ſuccurrere poteſt: ſi non facit occidit. Scõus caſus eſt in valde indigẽte ſᷣ non in extrema neceſſitate. Si em̃ habet aliquis multa ſuperſlua:nec ꝓponit melius diſpenſare vel eque bene: 2 — tunc nõ dat peccat moꝛtaliter. 2 ſic intelligitur illud.j. Joh.iij. Qui habuerit ſubazʒ ⁊c.⁊ Ecẽi.iiij. Elemoſinã panpis ne defraudes:̊ redde ei debitũ ſnũ.⁊ canõ Am⸗ bꝛo.õ minoꝛis criminis ẽ babenti tollere. ꝙᷓ cũ poſſis 7 abũdans ſis indigennbo denegare. Item Ambꝛo. ſAe mo dicat ꝓpꝛium qð ↄmune elti. pluſqᷓ ſufficit ad ſumptꝰ violeter obtentũ ?. Ad pᷣmũ qð obijcit. dicẽdũ ꝗᷓ bec eſt vera. iſte diues tenet dare huic ĩdigẽti ꝓ loco⁊ tꝑe.ꝑᷣ bec ẽ falſa.mõ ẽ tus ⁊ locꝰ:ſi ꝓponit meliꝰdare vłeque bñ.h̊ eẽt locꝰ⁊ tpᷣs ſi nõ ꝓonẽt meliꝰdaꝛe.4⸗: Ad ſcðᷣm di cẽdũ.ꝙ iſte dines ſi eẽt ĩdigẽs indiſcretã habẽt volũtatẽ ſi oibo modis vellet ſibi dari ab aliqͥ ſeu meliꝰ ꝓponeret diſpẽſare ſeu nõ.¶] Ad terciũ dicẽdũ.ꝙ diues nõ claudit viſcera ſua ab h̊ idigẽte qꝙᷓuis nõ tet: qꝛ bʒ bonã volũta⸗/ tem dãdi ei:niſi meliꝰ ꝓponẽt diſpẽſare.il Ad auctoꝛita tem Hieꝛo.dicẽdũ ꝙ iſie diues nõ ẽ ꝓ raptoꝛe habẽdus. qꝛ ſi ad tpᷣus retinet ſuꝑfina: tñ aĩo ⁊ ꝓpoſito meliꝰdiſpẽ ſandi. Ad auẽtem enãgelij.om̃i petẽti te tribue.dicen⸗ dũ ꝙ intelligẽdũ ẽ ſic.tribue rem vel bonã voluntatẽ vel bonũ oᷣbũ ſic habet᷑ ibi ĩ glo. vñ iſte diues nõ ẽ traãſgreſ⸗ ſoꝛ huiꝰpᷣcepti:cũ habeat bonã volũtatẽ danduſiẽ dictũ eſt. Ao vltimũ qð querit᷑ de duobo ĩ extrema neceſſita te cõſtitutis. dicendũ ꝙ tenet᷑ dare primo ⁊ ſiłꝛ ſedᷣo.ſed neutri tenet᷑ dare modo:tñ tenet᷑ alteri mõ vt iſte termi⸗ nus alteri teneat᷑ ↄfuſe 1 ndeterm inate. Mlembꝛũ quintũ Ltimo qrit aunn. attribua tur oĩno mũdare:cũ dicat᷑.ix.mat᷑.vbi lo tur ð lunatico:⁊ dꝛ. Hoc genꝰ demonij nõ eijcit᷑ niſi ĩ oꝛoe ⁊ ieiunio.vbi dĩc glo. Me dicina vniuſcuiuſq; vulneris eſt adhibẽda.i2õ eĩ ſanat oculũ qð ſanat calcaneum. ieiunio ſanãt᷑ peſtes coꝛꝑis. oꝛone peſies mẽtio.¶ Ex at᷑ elemoſina ſpãlẽ bẽat cffectũ oñdit᷑ Mat᷑.xij.ſuꝑ illð.Exiẽde manũ.ibi glo. Mihil plꝰvalet curatõi qᷓ elemoſinaꝝ largitas:qꝛ fruſtra p pec catis ſuis rogaturꝰmanꝰſuas ad deũ extendit:ꝗ has ad pauꝑeʒ ꝓ poſſe ſuo ñ extẽdit. Rũ.xxix.Ecẽi.Cõclude elemoſinã ĩ ſinu pauꝑis ⁊c.x ĩ eodẽ.xxviij. In hoĩez ſibi ſileʒ nõ hʒ miſcdiaʒ ⁊ a deo qrit ꝓpiciatõeʒ.⁊.xix.ꝓueꝛ. Fenerat᷑ dño ꝗ miſeret᷑ pauꝑis. Vñ colligit᷑.q moxime motiuũ ad ði miſciaʒ ſuꝑ pcto ⁊ pena pct᷑i ẽ elemoſina Moõ at dic. date elemoſinà ⁊ ecce oĩa mũda ſũt vobis:vt ſufficiat elemoſina ad mũdatõeʒ culpe. Si eĩ ſit pncipa liter motiuũ ad remiſſionẽ pene ex ði miſcdia:nibilomi nyvniuſcuiuſq; vulneris ẽ adhibẽda ſpꝛia medicĩa:vt ʒ⸗ ria vrijs curẽt᷑.Ceui.xxv.ſuꝑ illud.Suputata ⁊c̃. Glo. Scðdm ea q peccauit opoꝛtuit pciũ reddere.vt.ſ.qdð pec⸗ cauit gula ieiunio coꝛꝛigat.qdð garulitas amiſit ſilentiũ deleat. ⁊ ſic ↄtraria ↄtrarijs curentur. Dueſtio. lxvj. de pᷣcepto Onſequẽter queri tuꝛ de pᷣcepto mutui ſeu ↄmodatõis ð qͥ mat.v. Nolenti a te mutuari ne auerta ris.⁊ luc.vj.Date mutuũ nihil inde ſpe rãtes. .¶ Circa qð qrũt᷑ qᷓtuoꝛ. Oꝛimũ ẽ ytꝝ acciꝑe aliꝗd pᷣter ſoꝛtem ſit ꝓbibitũ. Scdo vtꝝ ſola ſpes accipiẽdi pᷣter ſoꝛtẽ faciat vſurariũ ſeu ſit ꝓbibita. reõ vtꝝ ĩ aliqͥ caſu ſit licitũ acciꝑe aligd pᷣter ſoꝛtem Quarto an ſit mala pᷣm ſe. — — Membꝛũ pemũ. D pmũ ſic obijcit᷑ Eʒe.xviij. Si genuerit vir filiũ latronẽ ⁊c.vſq; ad vſurã dãtẽ ⁊ ã⸗ pliꝰaccipiẽtẽ.nũꝗd viuet:?nõ viuet:cũ vni nerſa hec deteſtada fecerit moꝛte moꝛiet᷑.hᷣ iuſtꝰẽ. acci⸗ pẽ aligd pt ſoꝛtẽ ẽ phibitũ.¶ IPẽ exo.xxij. Si pecuniã ac cõmodaueris ꝓplło meo paupi ꝗ hitat tecũ:ñ vꝛgeb eũ q̃i exactoꝛ:nec vſuris oppᷣmes.q̊ ñ lʒ acciꝑe vſurã:̊ ẽtis i⸗ tuitu dði ↄmodare.¶ Itẽ pᷣs. One gs bhitabit ĩ tabnaclło tuo ⁊c̃.ꝗ iurat ꝓxĩo ſuo ⁊ ñ decipit.ꝗ pe.ſ n. d. ad vſ. 76. q̃ſi ſi det ad vſurã ñ hitabit ĩ tabnaclo dñi.Sʒ nullꝰ ex⸗ pellit᷑ a tabnacło dni niſi ꝓ pcto moꝛtali.q̊ᷓ dare ad vſu⸗ rã ẽ pct᷑ m moꝛtale ſeu acciꝑe p̃t ſoꝛtẽ.¶¶ Iteẽ Lu.vj.Date 7 mutuũ nihil inde ſperãtes. vbi videt᷑ etiã ſpes accipiẽdi ꝓhiberi.ꝭ̊ młtom agis phibet᷑ ipe act. Cõtra Deut. xxiij. Aõ fenerabeꝛis ꝓrio tuo ſ̊ alieno. lz fenerari ali eno. ĩ aliqͥ caſu lʒ dare ad vſurã.ñ ꝗ̊ generalit ẽ ꝓhibi⸗ tũ.¶¶ Itẽ amb.Vſuꝛas exigas ab eo cui inſie nocẽ deſide ras.a ita lʒ ab aligbo acciꝑe vſuꝛas. Itẽ maiꝰpetẽm eſt occidẽ q; acciꝑe vſuꝛã. Sʒ lzʒz ĩ caſu ⁊ ſine pcio occidẽ.̊ lʒ ĩ aliq caſu acciꝑe ad vſurã.¶ Iteʒ lʒ ↄducẽ domos eq̊ͥs vaſa argẽtea culcitras ꝓ lucro.q̊ muſtofoꝛtiꝰdenarios ꝗ ſũt vtiles magis.⁊ ſic lʒ dare ad vſuꝛã.¶ Itẽ.xv. Deut᷑. Per ꝓmiſſionẽ ſeu bñdictõeʒ obᷣuãtibo mãdata dñi fe nerab gẽtibo młtis:⁊ ipᷣe a nullo accipies mutuũ. Sʒ ſi fenerari eẽt malũ.ñ eẽt iſtð ꝓmiſſio ſeu bñdictõ:ſᷣ potiꝰ maledictõ.nec etiã ill pmittẽt᷑ obᷣuãtibo mãdata dñi: cũ hipᷣm eẽt trãſgredi madatũ dei. Rñ.Cõcedẽdũ ꝙ ac ciꝑe pt ſoꝛtẽ qð ẽ vſuꝛa ꝓhibitũ ẽ. Sũt tñ caſus ĩ ꝗbo vſu ra ẽ ꝑmiſſa. Pꝛimꝰẽ vbi poſſeſſio ecclie ẽ aſſiẽta cleri⸗ co ĩ bñficiũ ⁊ laycꝰtenet ea iniuſte ⁊ violẽt:pt clericꝰſꝛu etus illiꝰbñficij ꝑciꝑe vltra ſoꝛtẽ.er de vſuris.ca.j.bᷣ h ñ fit lucri cã:̊ vt res ecclie eo mõ de manu layci redimat᷑ vt hr ĩ eadẽ decretali.¶¶ Scðs vbi vſure petũt᷑ cũ int eſſe pᷣbigra.ſi fideiuſſoꝛ ſoluit vſuꝛas cꝛeditoꝛi.pt᷑ eas petẽ a debitoꝛe qͥ fideiuſſerat: qꝛ ñ ſũt vſure qᷓtũ ad ſideiuſſo rẽ:ſᷣ potiꝰqᷓtũ ad inteẽ:qꝛ ñ ẽ lucꝝ ſᷣ vitatõ dãni.q Ter ciꝰrõe moꝛe.vt ſi de beas mibi cẽiũ ad certũ minũ 2 no⸗ luiſti ꝑſoluẽ in tmĩo.⁊ iõ opoꝛtuit me reciꝑe pecuniã cũ vſuris ꝓpt᷑ negocia mea tractãda.tu teneꝛis mihi r̃ſtituẽ illas vſuras:lſi ſolui:vł ſi ñ ſolui liberare me ab iſta obli gatõe.¶ QOuartꝰ rõe dubij.iã ſi ꝗs dat.x.ſoł.vt alio tẽ⸗ poꝛe totidẽ ſibi gni vini vł olei meſure reddãt᷑: q̃ ʒ tunc plꝰva leãt:vtꝝ tñ minꝰſolutõis tꝑe ſint valituꝛe veriſiłꝛ dubitat᷑.ñ dʒ ex h̊ vſurariꝰr̃putari.rõe dubij hꝰ excuſat ꝗ bãnos gnũ vinũ oleũ:vel alias merces vẽdit:vt apliꝰ tũc valeat ĩ tmĩo certo recipiat p eiſaẽ.ſi tñ ea ↄtractꝰ tꝑe ñ fuerat vẽditurꝰer̃ de vſuris nauigãti.S.j.⁊.ij.quã reare infra int nouas ↄſtitutões. In his ꝗ̊ caſibo q̃tuoꝛ ura ẽ ꝑꝓmiſſa.ſ̊ recte ↄſiderãti ĩ p̃dictis caſibo ñ ẽ vſu⸗ ra.UVñ nota ꝙ ñ dr ↄmitti vſura niſi ĩ his rebo tm̃ ciꝛca s otigit fieri mutuũ.ſ.qᷓ ↄſiſtũt ĩ nũero põdẽ ⁊ mẽſura. iers vt q̃libʒ moneta q ꝓgꝛie dr̃ pecunia nũeꝛata. õ dere vt ere argẽto auro ⁊c.q̃ agẽduũt᷑. ADẽſura vt frumẽ to vino oleo panis ⁊c̃.¶ Ad maioꝛẽ iñ euidẽtiã hoq̃ſtio⸗ nis nota. ꝙ duo ſũt ↄtractꝰ ꝗ de ſui nata volũt eẽ gtuiti vt mutuũ vł ↄmodatũ.In mutuo eĩ certũ eſt ꝙ reqrit᷑ vt ſit Ituitũ:olioqꝗn ẽ vſuꝛa. Sʒ ĩ ↄmodato ſi aliꝗd recipit ꝓ re ↄmodata ſtati deſinit eẽ omodatũ:qꝛ aut fcipit᷑ ali⸗ adep re ipᷣa:aut ꝓ vſu rei.Si re ipa aliꝗd recipit᷑:aut recipit pecunia aut res alia.ſi pecunia ẽ ẽptio vl xẽditõ ſi alia res rcipit᷑ erit ðctꝰꝑmutatõis.ſi ꝓ vſu rei accipit pecunia erit ↄctꝰlocatõis.ſi res alia.erit ↄctꝰ inoĩatq̃i do vt des k vt facias.Oes iſti ↄctꝰſũt liciti laycis.¶ Dicẽ dũ ꝗ̊ ao pᷣmũ: ꝙ dare ad vſuꝛã ⁊ ĩ ſe ⁊ Fm ſe pcim ẽ:⁊ nõ fuit iudeis licitũ alieno feneraꝛi:ſ̊ ꝑmiſſuʒ fuit eis:ſic ꝑ miſſuzʒ fuit eis dare libellũ rĩpudij. Reccabãt ̊ moꝛtalit iudi fenerãdo alieno:h̊ hec fuit ꝑmiſſio ↄpatius: q̃ fcẽaẽ duplici rõe.Pꝛĩa qꝛ ꝑmiſſuʒ fuit eis minꝰ pcẽm ne face⸗ rẽt maiꝰ.videlʒ ne fenerarẽt᷑ friw. Scðdᷣa qꝛ rudes erãt qꝛ mamotreci.vñ paulati ducẽdi erãt ad ꝑfectõeʒ. ⁊ ex h habẽꝰaꝛgum̃tũ ꝙ ſi ñ poſſumꝰobtinẽ ab vſuꝛaꝛijo ꝙ to tñ reddãt:facẽ de bẽꝰſi poſſumꝰ ſaltẽ ꝑtẽ reddãt.4. AdD ſcdᷣm dicũt mgf̃i ꝙ illa auẽtas ñẽ ſcti amb:ſᷣ am bꝛo.ad opti cuiſdã hẽtici:q ſ ſpẽ bi amb.mlłta falſa dixit. Vel ſi placet exponat᷑ ſic. Vſuꝛas exigas ⁊ q̃ſlibʒ exactões.S eĩ lʒ facẽ ð paganos.Teꝛra eĩ quã ip̃i poſſidẽt nr̃a dʒ eẽ Vmñ iuſte poſſumꝰeã exigẽ ab eis ꝗbo iuſte deſideꝛamꝰno cẽ᷑.al Ad tciũ dᷣm.ꝙ lʒ occidẽ ſit pcẽm ĩ ſe:ñ tñ ſᷣm ſe.ſᷣ daꝛe ad vſuꝛã ẽ pcim i ſe ⁊ Fm ſe:⁊ ꝓt᷑ b ñ ẽ ſile.¶ Ad q̃ꝛ tũ dðᷣm.ꝙ lʒ ↄducẽ᷑ equũ ⁊ ceta hmoi ꝓ lucro:h̊ ñ lʒ oce⸗ dẽ nũmos ꝓ lucro.equeĩ ↄducit᷑ locado:nec trãſfert᷑ do miniũ ĩ locatõe.vñ iuſtũ ẽ vt ille cꝰeſt equꝰ habeat aliqð h — 0 — 2 Queſtio ri de nůmis ſiue emolumẽtũ ꝓ vſu eꝗ ſui.⁊ ſiłꝛ poſſet fie 8 pecunia:ſi nõ trãſſert᷑ dñiuʒ:ſᷣ ĩ mu cunie trãſfert᷑ dñiuzʒ. Dicit᷑ eĩ mutuũ q̃ſi de meo tuũ.vñ cũ pecunia da ta ad vſurã trãſeat ĩ accipiẽtis dñium: ſilła trãſit ⁊ vſus illiꝰ. ꝓ vſu at᷑ rei ſue nõ ẽ iuſtũ vt aliꝰhabeat emolumẽtũ ĩmo ius ẽ.⁊ ꝓpt h̊ vſura ẽ pctm.4¶. Ad vltimũ dðm.q cũ dꝛ i ꝓmiſſioe. Jenerabeꝛis ꝓxĩo tuo ⁊c̃.ponit᷑ ibi ↄns ꝓ añcedẽti. Eſt eĩ ſenſus.tãta habebis abũdanti ꝙ po teris multis gẽtibo ſi volueris fenerari.õ ẽ bic intẽ⸗ tio dñi ꝓmittere feneratõezʒ:ſᷣ abũdãtiã tm̃:ad quã poſ⸗ ſet vel ſolet feneratõ ↄſequi. Miembrũ ſecũdũ Ecũdo q̃rit᷑ vtꝝ ſola ſpes accipiẽdi aliꝗd pter ſoꝛtẽ ſit ꝓhibita ⁊ faciat vſurariũ.Cũ eĩ dicat᷑ Lu.vj.Sate mutuũ nihil inde ſpe rãtes. glo. Vltra ſoꝛtẽ. SDicit eti glo.ꝙ GB ꝓhibet᷑ vſura. hſola ſpes accipiẽdi p̃teꝛ ſoꝛtẽ facit vſurariũ. Itẽ ſola volũtas occidendi hoĩeʒ facit homicidã.j. Joh.iij. Qui odit frẽm ſuũ homicida ẽ.ſiłꝛ ſola volũtas foꝛnicãdi fa⸗ cit ſoꝛnicatoꝛẽ.mat᷑.v.Qui viderit młieꝛẽ ad ↄcupiſcẽdũ eã iã mechatꝰẽ ĩ coꝛde ſuo.ꝗ ſiłꝛ ſola volũtas acꝗrẽdi pᷣt ſoꝛtẽ facit vſurariun. Nd h̊ dicũt ꝗqdam ꝙ ſola volũtas nõ facit vſurariũ niſi intueĩiat pactũ. Sed ↄtra.Eſto ꝗ iſte timoꝛe eccłie ñ facit pactũ:ſᷣ tñ hʒ voluntatẽ.Alius vult ⁊ facit pactũ.ĩde ſic.ꝓuer.xvj.Spũnuʒ põderatoꝛ ẽ dñs.i.volũtatũ.Sʒ talẽ volũtatẽ hʒ iſte q̃leʒ ille.&̊ ſi vo lũtas iſtiꝰfacit iſſũ vſurariũ:ſiłꝛ ⁊ volũtas illiꝰfaciet il⸗ lũ vſurariũ.QDð alij ↄcedũt.Sʒ ↄtra.Quilibʒ tenet᷑ eſſe gratꝰad bñficia.ꝗ̊ mutuũ accipiẽs tenet᷑ eẽ gratꝰ mutuã ti.̊ dãs mutuũ pt ſperare aliqð bñficiuʒ ab eo ꝗ accipit mutuũ.ꝗᷓ ⁊ aliquã ſuꝑabũdãtiã. 4! Itẽ ex dono pt ꝗs lici te ſperare donũ.q̊ ex mutuo pt᷑ ſperare mutuũ. Rñ.di⸗ cendũ ꝙ cũ diuerſe ſcie diuerſas habeãt ↄſideratões:a diuerſis ſciẽtibo idẽ diueꝛſimode ↄſiderat᷑. Hinc ẽ ꝙ ſᷣm leges hũanas volũtas ſola nõ facit vſurariũ:qꝛ lex hũa⸗ na manũ cohibʒ ñ animũ.Scðʒ legẽ pᷣo diuin q animũ cohibʒ:ſola volũtas facit vſurariũ.¶ Ad pᷣmũ g̊ obiectũ dicẽdũ ꝙ mutuãs pt ſperaꝛe illð ad qð tenet᷑ accipiens: qꝛ ĩ ↄſiłi caſu.ſ.nccitatis tenet᷑ ſibi dare mutuũ:⁊ tenẽt᷑ ſilłꝛ etiã ſi nõ dediſſet pꝛiꝰ.vñ pt᷑ illð ſperare mutuãs ab acci piẽte:ñ tñ ex vi mutui:ſᷣ ex caritate accipiẽtis mutu um. Mutua eĩ bñficia accẽdũt caritatẽ.⁊ qꝛ etiã ex pᷣce⸗ pto ði dʒ mutuũ indigẽti daꝛi.⁊ ꝑ hᷣ etiã ſoluit᷑ ſcðʒ. Dñ eĩ ↄcedẽdũ ẽ ꝙ mutuas pt᷑ ab eo ꝗ recipit ĩ ſiłi caſu ſpcꝛa re mutuũ:qꝛ ad h̊ tenet᷑ aliꝰ:tñ ſi hac intẽtõne tradit ſibi mutuũ ñ ẽ meritoꝛiũ:qꝛ ñ ponit deũ finẽ.iõ dꝛ Luce.vj. Date mutuũ nihil inde ſꝑates.ſupple ab hoĩe ſRi a deo. Membꝛũ terciũ Ercõ q̃rit᷑ vtꝝ aliqͥ caſu ſit licitũ acciꝑe ali ad pter ſoꝛtẽ. ⁊ vr ꝙ ſic. Oñs eĩ pᷣcepit ſau li vt intficeret amalechitas:⁊ interficiẽdo eos ex pᷣcepto dñi nõ peccauit:ĩmo peccauit reſeruando agag regẽ amalech.Si ꝗᷓ ex pᷣcepto dñi factũ ẽ nõ moꝛta le qð atłs eẽt moꝛtale. Occidẽ eĩ hoĩeʒ pctin moꝛtale in ſe:̊ ex pᷣcepto dñi fit meritoꝛiũ ĩ aliqͥ caſu:ſic ſi abꝛahaʒ imolaſſet filiũ ſuũ ex pᷣcepto dñi.g ſilꝛ cũ dꝛ Deut᷑.xxiij. Mõ fenerabis fratri tuo ſ̊ alieno.date ꝙ h̊ ſit pceptum nullũ accidit incõueniens:qꝛ feneraꝛi alieno qð ſine pᷣce pto dñi ẽ moꝛtale:ꝑ pᷣceptũ dñi fit nõ moꝛtale:nec ẽ veni ale:gᷣnõ ẽ neceſſe dicere ꝙ ſit ꝑmiſſio ↄꝑatiua.q IJ,tẽ dñs pᷣcepit iudeis vt aſꝑtarẽt vaſa egiptioꝝ. Si ̊ ꝑ pᷣceptũ dñi fuit licitũ aſpoꝛtaꝛe oĩa vaſa pᷣcioſa egiptioꝝ:multo foꝛtiꝰꝑ pᷣceptũ dñi licitũ erit acciꝑe aliꝗo pᷣt ſoꝛtẽ. ¶ADi⸗ nus eĩẽ acciꝑe ꝑtẽ qᷓ; totũ.⁊ ita dñns potuit pᷣciꝑe iudeis ꝙ ip̃i darẽt ad vſurã.⁊ ita dare ad vſurã potuit non eſſe pctẽm. 4.q Itẽ lex Juſtiniani ꝑmittit vſuras centeſimas ⁊ ſexage ſimas:⁊ videt᷑ ꝙ bene · qꝛ pᷣceptũ eſt.nõ occides.et iñ occidunt᷑ hoĩes ſine pct᷑oñ ꝓpt᷑ recõpenſatõeʒ:qꝛ ꝑ occi⸗ -lev. ſionẽ maleficoꝝ ↄſeruat᷑ ſtatꝰ reipublice ĩ bonitate ſua. Geadẽ ratõe licʒ dare ad vſurã ſine pcto ꝓpter recõpenſa tionẽ.maioꝛ em̃ vtilitas accidit inde reipublice:⁊ etiã ei qui accipit ad vſurã.¶¶ Iiẽ acciꝑe ad vſurã nõ ẽ ↄtracta⸗ re rem alienã inuito dnño.Oñs eĩ vult bñ vt vſurariꝰba beat leuiſſimã vſurã:⁊ multũ gaudet qñ inuenit ꝗ dat ei ad leuiſſimã vſurã. ᷓ acciꝑe ad vſuras nõ eſt furtũ: nec aliqð aliud pcm. q̊ ſimpi? nõ ẽ pcm. Cõtra. Hiero. ſuꝑ Eʒech.xviij. Putãt quidã vſuras tm̃ eẽ in pecunia. qð ꝓuidẽs diuĩa ſcriptura oĩs rei aufert ſuꝑabũdantiã vt plus nõ accipias ꝙᷓ; dediſii.¶ Itẽ idẽ.Alij ꝓ pecunia fenerata ſolẽt munuſcula diuerſi generis acciꝑe:ſᷣ intel⸗ ligant vſurã vocari ſuꝑabũdantiã quicqd ẽ illð ſi ab eo qui dederit plus acceperint.¶ Itẽ ambꝛo. Pleriq; refu⸗ gientes p̃cepta legis cũ dederint pecuniã negociatoꝛibo nõ in pecunia vſuras exigũt:ſᷣ de mercibo eoꝝ tanqᷓ vſu raruʒ emolumẽta pcipiũt:ideo audiãt ꝗd lex dicat. NQe⸗ q; ingt eſcaꝝ vſura accipies:neq; oĩm reꝝ.Et accipitur ex illo tex. Beut.xxiij.õ fruges nec aliquã aliam rems Item idem. Eſca vſura ẽ ⁊ veſtis vſura ẽ:⁊ qdᷣcũq; ſor ti accedit vſura ẽ.qdð etiã velis ei nomẽ imponas vſura ẽ 4 Item iuxta G̊ querit᷑ cũ vſurariꝰſit fur quare iudex ſe⸗ cłaris patit᷑ vſurarios viuere:⁊ alios fures ⁊ raptoꝛes nõ patit᷑ viuere.Cũ em̃ vſurarij publice ⁊ manikfeſte ſint mali:videt᷑ facere ↄtra illud pᷣceptuʒ.ſaleficos nõ pa⸗ tieris viuere.q¶ Itẽ querit᷑ quare iudex eccleſiaſticꝰ plus intromittit ſe de pena vſurarioꝝ q alioꝝ furũ. Sok. Ad pᷣmũ dom.ꝙ nõ ẽ ſiłe de homicidio ⁊ vſura.qꝛ occi⸗ dere lʒ ſit malũ ĩ ſe.nõ tñ ẽ malũ ſᷣm ſe.ſᷣ̊ dare ad vſuraʒ malũ ẽ in ſe ⁊ ᷣm ſe.⁊ ſi dñs illud pᷣcepiſſet:ſequeret᷑ in⸗/ de incõueniẽs ſicut iam oñdet᷑. Ao ſcm dicendũ.ꝙ filij iſrahel ſeruierãt egiptijs ⁊ merces non erat eis reddita. ꝓpter hoc dñs qui vere ẽ dñs oĩm.trãſtulit dominiũ va⸗ ſoꝝ illoꝝ ad iudeos. Unde iudei nõ ↄtrectauerũt rẽ ali enam ĩmo ſuã.nec pᷣcepit dñs iudeis vt aſpoꝛtaꝛent rem alienã manentẽ alienã. Sed vſura eſt acciꝑe rem alienã manentẽ alienã inuito domino:⁊ faceꝛe de illa vt de ſua. Hoc eſt aũt malũ pᷣm ſe ⁊ in ſe.ſicut ſcienter cognoſcere vxoꝛẽ alienã manentẽ alienã malũ eſt in ſe ⁊ Fm ſe.ſimi⸗ liter er mutuo acciꝑe rem alienã manentẽ alienã vt ſuã ↄtra ius naturale eſt.⁊ eſt malũ ĩ ſe ⁊ Fm ſe. Nec potuit boc depciꝑe. ⁊ ſi pcepiſſet ſequeret᷑ incõueniẽs.ſ. ꝙ da⸗ re ad vſura eſſet bonũ ⁊ malũ.malũ ᷣm ſe bonũ quo ad p̃ceptũ.a¶ Ad terciũ dicendũ.ꝙ Juſtinianꝰ ꝑmiſit ↄpa⸗ ratiua ꝑmiſſione vſuras leuiſſimas:quia vidit hoĩes im perij ſui ꝓnos eſſe ad dandũ vſuras. Unde ꝑmiſit minꝰ malũ ne fieret peius.Nec eſt veꝝ ꝙ ſit ibi recõpenſatõꝓp pter vtilitatẽ ſequẽtẽ:qꝛ ſemꝑ ⁊ in om̃i caſu dare ad vſu⸗ ram fere⸗ eſt. nec ꝓ aliqua vtilitate põt fieri licitũ. vnde nõ eſt ſiłe de homicidio. Ad quartũ dðᷣm ꝙ bec eſt fal ſa.Vſurariꝰnõ ↄtractat rem alienã inuito dño. Sʒ ſciẽ dum ꝙꝙ duplex eſt volũtas.ſ.volũtas abſoluta ⁊ volun⸗/ tas reſpectiua ſeu ↄparata. De voluntate abſoluta non vult dñs huiꝰpecunie ꝙ vſurariꝰ habeat eam. Libentiꝰ em̃ eam ſibi retineret.Sed de voluntate oparata vult ꝙ habeat eam:exquo.ſ.vſurariꝰnõ vult dare mutuum gra tis.vſurariꝰq̊ᷓ ↄtractat rem alienã inuito dño:vt hec di⸗ ctõ inuito:pᷣuet volũtatẽ abſolutã nõ ↄparatã.¶.Ad ali ud qð querit᷑: q̃re iudex ſecularis vſurarios ꝑmittit vi/ nere:cũ alios fures nõ ꝑmittat viuere:dicẽdũ ꝙ iudex ſe cularis rẽpublicã regit qᷓtũ ad tꝑalia.vñ quis vſurariꝰ ſit fur:tñ qꝛ fur ẽ domeſſicꝰ:nec ꝑ violẽtiã furat᷑:qꝛ etiaʒ ex furto illiꝰ ꝓuenit aliqua vtilitas reipublice qtum ad tꝑalia:pter h̊ ꝑmittit viuere vſuraꝛios:cũ tñ in aliquo caſu fures puniat. Ad vltimũ dicẽdũ.ꝙ iudex eccłia⸗ ſticus qui ſubtiliꝰiſpicit qᷓ; ſecularis.ꝑſequit᷑ vſurarios ꝓter dãnũ ſpũale qð videt ex vſura accidere.⁊ qꝛ vſuꝛa rij de inbonoꝛatõe ⁊ ↄtẽptu dei hoc eſt de pcto ſuo feceꝛũt ſibi officiũ ⁊ modũ viuendi. Membꝛũ quaꝛtũ Varto q̃rit᷑ vtꝝ acciꝑe aliꝗd pᷣter ſoꝛtẽ ſit malũ ſm ſe:⁊ videt᷑ ꝙ non. ideo em̃ dr ma lum ĩ ſe ⁊ ᷣm ſe:qꝛ rem alienã manẽtẽ alie nam vult facẽ ſua. Sʒ pꝛobat᷑ ꝙ H̊ nõ ẽ ve⸗ rum:ĩmo trãſfert᷑ ibi dominiũ.qꝛ iſte ꝗ accipit mutuũ rem ſuã.põt dare vſurario ⁊ ſcit ⁊ vult ei dare. Dicit eĩ ei. Do tibi pecuniã iſtã pᷣter ſoꝛtẽ. Ponat᷑ dat ei. ̊ pe⸗ cunia qu accipit vſurariꝰ p̃ter ſoꝛtẽ ſua ẽ. nõ facit reʒ alienã manẽtẽ alienã inuito dño tãqᷓ; ſuã.¶¶ Item eſto ⸗ ſub hac foꝛma fiat ↄtractꝰ.Nutuo tibi pecuniaʒ iſtã vt es mihi tãtũ pᷣter ſoꝛtẽ.q̊ ſᷣm h pecunia quã accipit vſu rariꝰp̃ter ſoꝛtẽ ſua ẽ:qꝛ ſibi data.ꝗᷓ ĩ vſura trãſfert᷑ domi⸗ niũ.⁊ inde vt pꝛiꝰ.q Item licitũ ẽ mihi dare mutuũ iſii ne ledat vinea meã. & licitũ ẽ mibi dare mutuũ pꝛo hac re tꝑali. ̊ pari ratõe pꝛo q̃libʒ alia re tꝑali. ⁊ ita pꝛo pe cunia. 4! Iẽ dare mutuũ alicui vt ille ꝗ accipit ĩpleat h̊ ſceptũ nõ furtũ facies: vel nõ mechaberis.licitũ ẽ.qᷓ ea⸗ dem ratõe põt ei dare mutuũ vt ĩpleat qdᷣlibʒ aliud pᷣce/ ptum.ꝭ vt ipleat h̊ pceptũ. Date mutuũ nihil inde ſꝑan tes. põt aligs dare mutuũ iſii vt ipe det mutuuʒ alijs. Itẽ dare pauꝑibo bonũ ẽ:⁊ dare mutuũ bonũ ⁊ẽ.ꝗ lici⸗ tum ẽ dare mutuũ vt det᷑ aligd pauꝑibo cũ qð eſſ ibi bo num ſit. licitũ eſt mihi dare iſti mutuũ vt aliꝗd det pr̃i meo indigẽti.eadẽ ratõne ⁊ mihi.NMagis em̃ de beo me diligẽ ᷓ alios. Rñ. vicẽdũ ꝙ nõ valet hec argumẽta⸗ tio.iſte põt trãſferre rẽ ſuã ĩ dominiũ alteriꝰ⁊ ſcit ⁊ vult: qꝛ dicit hic.do tibi pecuniã iſtã. trãſfert.Licet eĩ poſſit trãſferre:nõ tñ põt trãſſerre ſic:qꝛ bmõi ↄtractꝰdiſplicet eo.⁊ licet ꝓferat verbũ dãdi:nõ tñ dat. De vᷣbis eĩ nul la ẽ ↄtentõ.ſ̊ de intẽtione. eneratoꝛis eĩ intẽtio ẽ ꝙ rem alienã manẽtẽ alienã faciat ſuã.¶¶ Per h̊ etiã ptʒ ſolutõ ad ſcm cũ dic vſurariꝰ.accõmodo tibi pecuniã iſtã hac ↄditõe:vt tu des mihi tãtũ ex vi mutui.In qͥ trãſfert᷑ do⸗ miniũ:vult trãſferre dominiũ ĩ ſe rei aliene manẽtis ali ene.¶ Ad terciũ dicẽdũ ꝙ illa aꝛgumẽtatõ nõ valet.Cũ ei dat᷑ mutuũ ne ledat᷑ vinea nihil accipit᷑ pᷣter ſoꝛtẽ: re dimit ius ſuũ ꝗ dat mutuũ. Hoc aũt licitũ ẽ.Sʒ ſi daꝛet pꝛo pecunia daret vt acciꝑet aliꝗd pᷣter ſoꝛtẽ. Qð aũt di ctum ẽ ꝙ ĩ vſura nõ trãſfert᷑ dominiũ.intelligẽdũ ẽ de do⸗ minio illiꝰrei q̃ xltra ſoꝛtẽ accipit᷑: nõ de dominio mutui 4 Ad qrtũ dicẽdũ ꝙ nõ eſt ſile de h̊ pᷣcepto.iõ furtũ fa cies ⁊ hmõi.⁊ de Hh. Date mutuũ.qꝛ in pᷣmo ex vi mutui nihil accipit pᷣter ſoꝛtẽ vel ĩ ſe vel ĩ alio. Sʒ in ſcdo acci⸗ pit aliꝗd pᷣter ſoꝛtẽ vel in ſe vel ĩ alio.q¶ Ao quĩtũ⁊ vlti⸗ to vtꝝ magis ſit meritoꝛia dilectõ inimici qᷓ amici. Sex to vtꝝ inimicuʒ maledicere ſit licitum. Septimo vtrum pꝛo omnibo inimicis ſit oꝛandũ. Membꝛũ primum mRimo q̃rit᷑ viꝝ diligẽ amicũ ſit meritoꝛiũ ꝓt illð qð dr̃ ¶Mat.v. Si diligitis eos 9 vos diligũt quã mercedẽ babetis.⁊ Lu.vj RMue ẽ voſᷣ gra. AVidet᷑ at ex B. ꝙ diligẽ a⸗ micũ nõ ſit meritoꝛiũ.NQaʒ ſi nõ ẽ gra diligẽ illos g vos diligũt:⁊ ſine gr̃a ñ pt᷑ eẽ meritũ:ᷓ diligẽ amicũ nõ ẽ me ritoꝛiũ. Itẽ om̃i merito rñdet merces vel pᷣmiũ. Sz ñ eſt merces diligẽtibo amicos.ᷓ nec meritũ. ¶l Itẽ hᷣ etiã viget ꝑſi ike.j. Coꝛĩ.ix. Si euãgeliʒauero nõ ẽ mihi glia nccitas ei incũbit.qꝛ.ſ.ẽ p̃ceptũ.ſiłꝛ at de diligẽdo ami⸗ cũ ẽ ncc̃itas pᷣcepti.ꝗᷓ ex h̊ nõ ẽ glia. g&̊ nec merituʒ:cũ ad meritum ſeqt glia. Cõtra. Ex caritate diligit᷑ amicꝰ2 inimic. ¶ Itẽ feruẽtioꝛ ẽ motꝰ caritatis ĩ amicũ qᷓ ĩ ini⸗ micũ.Sʒ quãto feruẽtioꝛ ẽ:tãto ẽ habilioꝛ ad merẽdũ. ꝗ̊ ptigit magis mereri diligẽdo amicũ qᷓ diligẽdo inimicũ Rñ. ẽ diligẽ amicũ ex cã tꝑali vt er ſola cã: qꝛ diligit. vel qꝛ bñficiũ erogauit vł eꝛogabit:⁊ nõ ẽ meritoꝛiũ.⁊ B mõ dr mat.v. nõ ẽ merces diligẽdo vł diligẽtibo ami cos.⁊ Luc.vj. Oꝛ nõ ẽ gra diligẽ amicũ. vñ dic interł. Si diligitis eos ꝗ vos diligũt.i.ideo ꝗ vos diligũt. Eſi iteꝝ diligẽ amicũ nõ ex cã tꝑali pncipalit:ſᷣ ex ca dei.ſicẽ caritas diligit q̃cũq; diligit ꝓpt᷑ deũ ⁊ ratõe ſũmi boni: ⁊ hoc mõ meritoꝛiũ erit diligeꝛe amicũ. Membꝛũ ſecundũ Ecũdo q̃rit᷑ vtꝝ diligẽ ĩimicũ ſit ↄſiliũ vel pᷣceptũ ꝓꝑt h̊ ꝙ dr. Dictũ ẽ antigs.diliges amicũ ⁊c̃.Ego at᷑ dico voſᷣ diligite inimi⸗ cos vr̃os.Et vr̃ ꝙ ſit pᷣceptũ.dĩc eĩ ambꝛ. ĩglo.ſuꝑ Lu.vj.õ ſufficit ĩimicos ñ odiſſe: qð vltra hũanã naturã ẽ:pᷣcipimur diligẽ. diligẽ inimicos pᷣce⸗ ptũ ẽ. ¶ Pꝛetea ſi ẽ vltra hũana naturã. ẽ ĩpoſſibile.Sᷣ dic beatꝰ Hieꝛo. Anathema ſit g dixit deũ pᷣcepiſſe ali⸗ qð ipoſſibile.& ñ ẽ pᷣceptũ.⸗ Itẽ dic glo.ſuꝑ Lu.vj.Di⸗ ligite iimicos vr̃os. Hoc ꝑfectũ ẽ nõ ĩpoſſibile.q̊ v vᷣria illa glo.auẽti ambꝛo.¶ Iiẽ aug.ſuꝑ illð mat᷑.xxij. Dili⸗ ges dñm deũ tuũ ⁊c.⁊ ꝓximũ ⁊c.ſ⁊oĩe ꝓximi oĩs hõ in telligit. ̊ iimicꝰ.Et ibi dr ĩ textu ꝙ h̊ ẽ pceptũ.Diliges ꝓrimũ tuũ ⁊c̃. diligẽ iimicos ẽ pᷣceptũ. Cõtra.aug.i ench.Aldãdatũ de dilectõe ĩimicoꝝ ñ iĩplet᷑ a tãta multi tudie quãta eraudit᷑ ĩ dñica orone.Sʒ i dñica or̃one nõ — — — ——0 - — — — mũ dicẽdũ.ꝙ ſiẽ̃ nõ licʒ mihi ex vi mutui trãſferre domi exaudit᷑ niſi hñs caritatẽ ſic pʒ:qꝛ dẽ. Dimitte nob. ſic niũ rei aliene ĩ me:ita nec ĩ aliũ.vñ nõ valet hec argumẽ? nos dimit. ⁊ poſtea. MAiſi dimiſeritis ñ dimittet vobᷣ pr 8 tatio.Licitũ ẽ dare pauꝑiba:licitũ ẽ dare mutuũ.& lici⸗ veſieꝛ.ᷓ pt᷑ qs eẽ ĩ caꝛitate:a⁊ ñ oiligẽ iimicũ. ñ ẽ pᷣceptũ tum ẽ dare vt aligd det᷑ pauꝑibo.licitũ ẽ p̃ᷣdicaꝛe.licitũ ẽ ß oſiliũ. ¶ tẽ dic aug. ꝙ illa ſpõſio. Dimitte nob debita acꝗrere tꝑalia. licitũ ẽ p̃dicare ꝓ acqſitõe tꝑaliũ. nr̃a ⁊c a młtis ĩplet᷑ q n diligũt ĩimicos.& ⁊c.¶ Itẽ dr i d 4 ** glo.ſuꝑ Lu.vj.Diligite iimicos vr̃os. Hoc ꝑfectũ ẽ nõ . Lueſtö.lxvij. de pcepto poſſibile. aſilia pfectõis ſũt ñ pcepta.6 7c 41 Iẽ am⸗ caritatis. . bꝛo. Hic eccłia ñ lacte ĩbuit᷑:ſ̊ validioꝛis cibo caritatis 5 4 roboꝛat᷑. diligẽ ĩimicũ ꝑfecte caꝛitatis ẽ.q̊ ↄſiliũ. Rñ. n Onſequẽter Ueri dilectõ affectꝰa effectꝰſił:⁊ ẽ dilectõ affectꝰtm. Dilecti⸗ de n tur de pᷣcepto caritatis de qͥ habet᷑ ma⸗ one affectꝰoĩbo pcipit᷑ diligẽ ĩimicũ. Dilectõe o effect * thei.v.Dictũ ẽ antigs.Diliges ꝓximũ imꝑfectis ẽ ↄſiliũ. ꝑfectis vo debitũ.ſ.ogrui: 2 Fm aliqͥs A tuũ ⁊ odio habebis inimicũ tuũ. ego at xbitũ pᷣcepti.vñ aug. Perfecti ĩimicos diligũt ⁊ eis bbßkia dico vobis diligite inimicos vꝛos.bñfa faciũt.⁊ HG ñ ẽ tãte młtuitudis: quãta in oꝛone dñica exau cite his ꝗ oderũt vos:⁊ oꝛate ꝓ ꝑſequẽtibo ⁊ calũniãtib⸗ dit᷑. ¶ Ad illð ambꝛo.qð dr ſupᷣ hũanã naturã ẽ diligeꝛe vos.Si eĩ diligitis eos ꝗ vos diligũt quã mercedẽ hẽbi⸗/ inimicũ. dicẽdũ ꝙ h̊ dr qꝛ natura ñ mouet niſi ad diligẽ tis:nõne ⁊ publicani h̊ faciũt.⁊ Cu.vj. Si diligitis eos dui amicũ. tñ natura eſt ſuſceptibilis gre:cũ qua põt dili g vos diligũt qʒ Hon eſt Fa: n petoꝛes diligenes ſeni gere inimicũ.? ita nõ eſt impoſſibile.· — ũt.⁊ ſi bnfacitis his ꝗ vob bñfaciũt q̃ vob ẽ gra.ſiqdeʒ A mi⸗ 3 pctoꝛes h̊ ſaciũt.Aerũtñ diligite inimicos vr̃os ⁊ bñ⸗ 1H E* embꝛ 1 tercin ⸗ tenn facite ⁊c.¶ Querũt᷑ circa iſtð pᷣceptũ ſeptẽ. Pꝛĩo vtꝝ di⸗ Ercio q̃rit vtꝑ bñfacẽ iimicis oĩbo ſit pce⸗/ ni ligẽ amicũ ſit meritoꝛiũ. Scdo vtꝝ diligẽ inimicũ ſit pᷣ⸗ ptũ.qꝛ dr̃ mat.v.⁊ Lu.vj HPñfacite hbis 4 do⸗ ceptũ vł ↄſiliũ. Lercõ vtꝝ bñfacẽ inimicis oibo ſit pce⸗ aooef̃t vos. vñ qrit᷑ vtꝝ ĩimicũ effectu p̃ᷣci⸗ ſen ptũ.Quarto vtꝝ maiſit diligẽ amicũ qᷓ; inimicũ. Quin piat᷑ diligi. Nã vbi p̃cipit᷑ ð dilectõe affectꝰpᷣcipit᷑ de di⸗ — Mr iNN ſir Py ◻ .; 1 * Sr — + = = * — —..— n ſe li e ni n ne gi i e⸗ 4 Nueſtio lectõe effect.qꝛ ſic dꝛ. Diligite iimicos vr̃os: qð pꝑtinet ad affectũ.bñfacite his ꝗ oder̃t vos:qð ꝑtinet ad eſfectũ Sſi ĩ pceptoẽ dilectõ affectꝰ:ſilꝛ 2 dilectõ effectꝰ. ¶ IJtem Exo.xxiij. Si occmꝛreris boui ĩimici tui errãti. reduc eũ BGlo.q̃ſi diligite iimicos vros.⁊ poſt. Si videris aʒinũ odiẽtis te cecidiſſe ſub onẽ nõ ꝑtrãſibis:łᷣ ſi ubleuab cum eo.Glo. Oñſacite his ꝗ oder̃t vos.q̊ ĩ lege pᷣceptũ ẽ dili gere iimicũ effectu. oibo ẽ pceptũ ¶ Itẽ mat. v. ſuꝑ illð diligite ĩimicos vr̃os bñfacite ⁊ oꝛate ⁊c̃.glo.Cõtra ec⸗ cleſiã tribo modis pugnat᷑.odio.ðvbios. cruciatu coꝛꝑis. Ecõtra eccłia diligit.oꝛat.bñfacit.⁊ hiſi it dilectõnis ef fectꝰ.qᷓ oẽs tenẽt᷑ ad dilectõis effectu. Cõtra. aug. br illa auẽtas.iij.ſentẽ.di.xxx.c. Hic ſolet qri. Diſtiĩguẽdũ vtx ille ꝗ te offendit rogat te vt dimittas ei. aut ñ. Si ro gat ⁊ ñ dimittis:pct᷑a tua ñ dimittũt᷑ tibi nec iples ſpon ſionẽ illã.dimitte no.d.no.ſiẽ ⁊ nos dimit.⁊c. Si ñ ro gat 2 ñ dimittis.nihilominꝰ eraudieris.̊ videt᷑ ꝙ dz i⸗ telligi qð dẽ dimitte no.de.no.ſiẽ ⁊ nos dimittimꝰ e bi⸗ toꝛibo nr̃is petẽtibo vł rogãtibo.ᷓ nõ tenet᷑ oĩbo dimittẽ Sʒ ſi nõ dimittit ñ diligit iimicũ effectu.¶¶ Itẽ Ro. xij. õ voſmetip̃os defendentes cariſſimi ⁊c.glo.augu.Si vult bonꝰvt deꝰ inimicũ puniat.vbi ẽ illð. diligite inimi cos vr̃os.⁊ illð.nõ reddẽtes malũ ꝓ malo:nõne hẽ ma⸗ lũ ꝓ malo reddẽ. Monꝰigit᷑ pt ñ diligẽ iimicũ effectu: ex quo bonꝰvult vt puniat᷑ iimicꝰ. Rñ. Quidã diſtiguũt . diligẽ ĩimicos pᷣceptũ ẽ pᷣlatis ⁊ pfectis. im ꝑfectis pᷣo ſubiectis nõ. Sʒ ð h ẽ qʒ dñs nõ ſolũ diſcipul ⁊ aptis hoc ẽ ꝑfectis iſla ꝓponebat:ᷣ ipᷣis turbis ⁊ ĩꝑfectis Lu. vj. VUn ſup̃ dic glo. bede. ĩ mõte ᷣmo ꝑfectꝰad aplos Adat. v. hic vᷣo leuioꝛi ſermone ad turbas temꝑatiꝰ ꝑ q̃⸗ tuoꝛ cardiales vᷣtutes ᷣmo ↄp̃hbẽdit᷑. ꝓpterea dðm. ꝙ; oẽs tenẽt diligẽ affectu 7 effectu. Sʒ ſpliꝰſiue ad aplioꝛẽ ef⸗ fectũ tenẽt᷑ ꝑfecti q; imꝑfecti.⸗2 pᷣlati ꝙᷓ; ſubditi.tñ qꝛ pᷣce⸗ ptum affirmatinũ obligat ſꝑ ſᷣ nõ ad ſꝑ. ſic illð no obli gat ad ſꝑ qtũ od affectũ.ſ.cũ nõ ſumꝰĩ ↄſideratõne: aut qn ꝛmiinꝰ:ita nõ ad ſꝑ obligat qtũ ad effectũ. Si aũt querat᷑ qͥ tꝑe obliget ad effectũ.dicẽdũ obligat qncũqʒ inimicꝰẽ ĩ caſu nccitatis.¶¶ Ad illo g̊ qʒ obijcit ſi up̃ ꝙ ꝑp⸗ fectõis ẽ ⁊ caritatis ꝑfecte. dicẽdũ itelligit de pfectõe ſufficiẽti ad ſalutẽ ñ de ꝑfectõe ſuꝑerogatõis.im pfectio em ẽ qᷓtũ ad ſalutẽ diligẽ amicũ.bᷣ ꝑfectõis ſufficiẽtie eſi diligẽ iimicũ ⁊ diligẽ inquã iimicũ affectu a effectu. ĩ c ſu nccitatis ẽ ꝑfectòis ſufficiẽtie ⁊ ſaluti neceſſarie.dili⸗ gere vᷣo effectu nõ ĩ tꝑe nccitatis ẽ ꝑfectõis ſuꝑerogatio nis. Ao illð vᷣo qd obijcit ꝑ illð aug. ſi ñ rogat ũimicꝰ vt ſibi dimittat᷑ 2 ñ dimitti t᷑:nihilominꝰexaudit. Dixer̃t gdaʒ ꝙ tenet᷑ dimittẽ rãcoꝛẽ etiã ñ petẽti:ſᷣ ñ ſiqᷓ rãcoꝛis Sʒ meli dðm. ẽ dimittẽ rãcoꝛẽ gocomitat᷑ appetitũ vi dicte: 7 ẽ dimittẽ pumtõʒ quã ↄcomitat᷑ zelꝰ iuſticie. te⸗ nemur g rãcoꝛẽ dimittẽ er axpetitu vidicte.h̊ ñ tenemur dimittẽ punitõʒ ex ʒelo iu ſticie.ĩtelligẽdũ ẽ g. q exaudit᷑ etiã ſi ñ dimittat punitõeʒ ex zelo iuſticie.¶ ATd alið vo rñdet glo.ſuꝑ illð Ro.xij. ·õ voſi metipᷣos defẽdẽtes ca riſſimi: 5̊ date locũ ire:cũ hõ iuſtꝰ2 hõ malꝰvelint a dño vindicari:ĩ q diſcernũt᷑: rñdet.bonꝰmagis cupit ĩimicũ coꝛrigi ꝙ puniri: nec delectat᷑ pena inimici:qꝛ nõ odit eũ ſed iniu ſticia dei qꝛ diligit deũ. 2 ideo hoc ei placet cum do placituʒ eſſe nõ dubitet. Mlembꝛũ quaꝛtũ Varto qrit᷑ vtruʒ maiꝰſit diligẽ amicos qᷓ umicos.⁊? ite ꝝ an motcaritatis ĩtẽſioꝛ ſit ramicu ꝙ i ini nicũ. Ad pᷣmũ ſic.ſuꝑ illud mat. x. Si diligitis eos q vos diligũt ⁊c̃.glo. Perfectõiſ ẽ cumulꝰdiligẽ iimicos:vᷣ diligẽ amicos nõ ẽ ꝑfectõis.ᷣ miꝰẽ diligẽ iimicos qᷓ; amicos.¶¶ Itẽ Hẽ deſi uꝑadditis a dño. Nã in lege pᷣcipiebat Teui.xix. Diliges amicũ tuũ ſic teipᷣm:i ĩ euãgelio pcipit dñs diligẽ iimicos.q̊ maiꝰẽ Cõtra. In oꝛdie diligẽdoꝝ ex caꝛitate vltimꝰgaꝰ?pon tuꝛ diligẽ iimicũ. Sʒ ipa caꝛitas diligit oꝛdĩe qͥ apliꝰẽ di — —2 . S e awünree „ WRX 2 RyrVy lxvij. ligẽdꝰ. maiꝰẽ diligẽ amicũ ꝙᷓ inimicũ.¶¶ Itẽ odire ami cu maiꝰẽ malũ qꝙ; odire iimicũ. diligẽ amicũ qð ẽ evop⸗/ poſitũ:erit maiꝰbonũ ꝙᷓ diligẽ iimic. ERñ. Maisbo⸗ nũ dẽ duob modis. aut qꝛ magis debitũ: aut qꝛ magis Ftuitũ. Si qꝛ magis debitũ:tũc magis bonuz ẽ diligere amicũ.ſi qꝛ magis gtuitũ:tũc magis bonũ ẽ diligẽ iimi⸗ cũ:qꝛ repugnãt merita.tñ ſi ꝑaret᷑ bonũ debitũ ⁊ bonũ Ftuitũ.abſolute magis bonũ ẽ qð ẽ magis gtuitũ.2 ita abſolute maioꝛis vᷣtutis ẽ dilige ĩimicũ ꝙ;ᷓ diligẽ amicũ. Ad illð qð obijcit᷑ ĩ vltĩo gdu ĩ oꝛdie diligẽdoꝝ po nit diligẽ ſmicũ. dõm qꝛ ĩ alijs? aliq ꝓnitas nature vt ĩ dilectõe cæi 2 ſui ⁊ amicoꝝ ⁊ hmõi. In h̊ at ñ. Elñ ſuꝑ i lud p̃s. Reuela ocłos meos 7 oↄſiderabo mirabilia de le ge tua. Glo. Diligite ĩimicos vros. Et ſiłꝛ dic Amb.in glo. ſuꝑ Lu.vj. E diligẽ ĩiimicos ? ſupᷣ nr̃aʒ naturã. vñ ſic miraculũ dẽ ad cꝰ opoſitũ oꝛdiat nata:ita cũ rõ ↄiũ⸗ cta ſenſualitati ñ ſufficiat ad diligẽdum ĩimicũ: Hᷣ oꝛdiet ad ñ diligẽdũ:qð ʒ iſlũ oꝛdinẽ ẽ mirabile dẽ. 4 AUd alið dicẽdũ.ꝙ illa rõ aꝛguẽdi ĩ opꝑoſitis ñ hʒ locũ ĩ illis ĩ ꝗba Fↄſequẽtia ecõtrario.h̊ ẽ magis malũ illo.gᷣ eiꝰ oxpoſitũ ẽ magis bonũ alteriꝰoppoſito:⁊ vłꝛ in cooꝛdiatis ᷣm oſe quẽtiã ñ ↄuerſim vt ptʒ i ſenſu2 vita.Sẽſus eĩ ſupponit vitã. Mõ ſegt᷑ at. Magis malũ eſt pᷣuatõ vite q; ſenſus &̊ magis bonũ ẽ vita q; ſenſus.ĩmo ccõtra.ſiẽ pʒ ĩ fide ⁊ ca ritate.maiꝰmalũ ẽ oppoſitũ fidei l.ĩſidelitas:qᷓ; ogpoſitũ coritatis.ſ.iĩuidia vł cnpiditas.nõ tñ maiꝰ bonũ ẽ fides ꝙᷓ caritas:ĩmo potiꝰecõtrario.Sili mõ ẽ h. ¶ã dilectio inimici ex caritate ſupponit dilectõeʒ amici.⁊ ideo nõ ſe quit᷑.maiꝰmalũ ẽ odire amicũ ᷓ inimicũ.q̊ maiꝰ bonũ ẽ diligere amicũ qᷓ inimicũ. Mlembꝛũ quintũ Vito qrit᷑ vtꝝ magis meritoꝛia ſit dilectõ D 2 1 77 QArrO 1αασ) con 1 alk ap — —— — 3 P nnee e B2.8 G 12 ne. 2 ₰ ĩimici ꝙᷓ amici.Að qð ſic.Motꝰcaꝛitatis iĩ amicos nullũ hʒ ĩpedimẽtũ.motꝰcarita⸗ tis ĩ iimicos hʒ ĩpedim̃tũ. itẽſioꝛ ẽ motꝰcaꝛitatis ĩ ami cos ꝙᷓ ĩ iimicos. ꝑ ↄnñs magis meritoꝛiũ.¶ Itẽ Jo. xv. ANaioꝛẽ caritatẽ nẽo hʒ qᷓ; vt aĩaʒ ſuã ꝗs ponat ꝓ ami‚ cis ſuis.ᷓ ſᷣm h̊ motꝰcaritatis ñ pt eẽ magis meritoꝛiꝰqᷓ; ĩ diligẽdo amicũ⸗lCõtra.Carnał affectaut naal imi⸗ ſcet ſe qñq; ĩ dilectõe amicoꝝ.ñ at᷑ ĩ dilectõe inimicoꝝ.gᷓ purioꝛ ẽ motꝰcaritatis ĩ iimicũ qᷓĩ amicũ. ĩtẽſioꝛ ⁊ ma gis meritoꝛiꝰ. Rñ. Aotꝰcaritatis dẽ duobo mois itẽ di.rõe pᷣncipij ⁊ rõe finis.Rõe pᷣncipij ĩtẽſioꝛ ẽ motꝰĩ ini micũ qᷓ; ĩ amicũ.qꝛ maioꝛ ẽ conatꝰ eligẽdo motũ.̊ rõne finis ĩtẽſioꝛ ẽ motꝰĩ amicũ qᷓ ĩ ĩimicũ:qꝛ cũ ĩ vᷣtute ſit dif ficile ⁊ bonũ.magis trahit bonũ 2 mouet ad diligẽdum amicũ ꝙᷓ iimicũ.Cũ ei vᷣt ſit circa bonũ ⁊ difficile:ĩtẽdi tur motꝰex conatu cca difficile 2 ex dilectõe boni.¶ Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ magis meritoꝛiꝰerit motꝰiſte qᷓ ille. di ſtiguẽdũ.ꝙ ẽ meritũ dimiſſiõis pene:⁊ ẽ meritũ vite et⸗ ne. Caritas ex ꝑte difficultatis meret᷑ dimiſſion? pene.2 ex ꝑte intẽtionis boni meret᷑ vitã eternã. Pari igit᷑ cari tate exũte motꝰ caritatis ĩ inimicũ rõe duncultatis erit magis meritoꝛiꝰdimiſſionis pene. ¶Motꝰdo caritatis in amicũ rõe intẽtõnis boni erit magis meritoꝛiꝰvite et᷑ne Ao alið dᷣo qð obijcit.ꝙ motui caritatis ad amicuz ĩ⸗ miſcet ſe amoꝛ carnis vł natał.dom ꝙ mixtio carnalis amoꝛis bñ diminuit motũ caritatis ̊ amoꝛ natalis nõ. ĩmo ↄfert ſic diſpoſitõ matial foꝛme ita ex occaſiõibo nat᷑alis amoꝛis fit etiã feruẽtioꝛ motꝰcaritatis. Membꝛũ ſextuʒ vn) XTon 8. SK . 17 —— ( Poer) H NXRR N PTWcr1 Exto q̃rit᷑ vtꝝ maledicẽ iimicis ſit licitũ vr ꝙ ñ ꝑ illð pceptũ maf. v. Hñicite his goder̃t vos. Si ᷓ bñdicẽ ĩimicis ẽ bceptũ. maledicẽ ẽ ꝓhibitũ.ñ & ẽ licitũ.¶ Itẽ ro.xij. Oñdicite nolite ma⸗ leqicẽ.Itẽ ĩ canõica iude: cũ michael archã. cũ diabolo diſputãs alt᷑caẽt ð moiſi coꝛꝑe:ñ ẽ auſꝰ iudiciũ ĩfeꝛꝛe blaſ phemie.ᷣ dixit.Imꝑet tibi dñs.Si g̊ ãgelꝰñ ẽ auſꝰma⸗ Bynni DK Ete 4 — —— Reo tin Mi wier meeacd ledicere dyabolo qui ẽ peſſimꝰ:g̊ multomagis hõ nõ de⸗ bet alteri hbomini maledicẽ.¶ Item. xxj. ecci. Cum male dicit impiꝰdy abolũ.maledicit ipe aĩam ſuã.̊ nõẽ dya⸗ bolo maledicẽduʒ.ꝙ̊ multomagis nec homini. Cõtra. ſicut dicit aug. in ſermone dñi in mõte. Multe impꝛeca tiones inueniũt᷑ in ꝓphetis aduerſus inimicos:que ma⸗/ ledictões putant᷑:ſicut ẽ illud pᷣs. INtiat mẽſa eoꝝ ipis in laqueum. illud. Mant filij ei pupilli ⁊ vxoꝛ eiꝰvidua. ¶ YItem dñs maledixit ciuitatibo que noluerũt recipeꝛe verbũ ſuũ Math. xj. Ve tibi Choꝛoʒaym: ve tibi beth⸗ ſayda ac. Item maledixit apłus ſuümo ſacerdoti Act. xxiij· dicens ꝑcutiet te dñs paries dealbate. vnde ſequit᷑ ſummũ ſacerdotẽ dei maledicis.4 Item Hely as male⸗ dixit duobo pꝛincipibo quinq̃genarijs.iiij. Reg.j· dicẽs. Si homo dei ſum deſcẽdat ignis ⁊ deuoꝛet te ⁊ quinqua ginta tuos. Ad boc rñdet aug. de ſermõe dei in monte picens. talia dicta ſunt ꝑ pꝛeditõeʒ quid eſſet futurũ nõ optantis voto ſ̊ ſpũ pꝛeuidẽtis. VUnde etiã in verbis dñi ⁊ apoſtoli nõ inuenit᷑ ꝙ optauerint ſed ꝙ pᷣdixerint Cum em ait dñs Math.xj. Ve tibi choꝛoʒaym ⁊c̃.non aliud ſonat qᷓ aliquid ei mali ventuꝝ merito infidelita tis:qð futuꝝ dñs nõ maliuolentia optabat ſ diuinitate cernebat. ſitꝛ dixit aplus Actu. xxiij. Percutiet te oñs nõ percutiat.4l Ad alia autem que videntur in optatio nem ſonare non pꝛeditionem:vt eſt illud. Fiat menſa eo rum illis in laqueum. illud. Fiant filij eius oꝛphani.⁊ illud Helye. Deſcendat ignis de celo.reſpondet augul. ꝙ etiam dicuntur per pꝛeditionem: qᷓuis videãtur dici per impꝛecationem. vnde dicit in ſermone domini in mõ te. Solent ꝓphete maxime in figura impꝛecantis futura pꝛedicere.ſicut ſigna pᷣteriti tẽpoꝛis ea que futura erant cecinerunt: ſicut ? illud. Quare fremuerunt gentes ⁊c. non dixit. Quare frement gentes ꝛc· ¶ Sed ꝛtrs iſtam ſolutionem obijcitur. videtur em̃ ꝙ talia poſſint impre⸗ cari animo optantis:quia nos debemus voluntates no ſtras confoꝛmare voluntati diuine. Sed ſicut dicitur ec cleſiaſtici.xij.Altiſſimus odio habʒ peccatoꝛes ⁊ impijs reddet vindictaʒ. Sed odio habere nibil aliud eſt ꝙᷓ ma lum optare. ergo ⁊ nos impijs poſſumus malum opta⸗ re.⁊ ita animo optantis malum im pꝛecari ſeu dicẽ. Si⸗ militer etiam dicit ꝓbeta. Iniquos odio habui.ergo malum eis optabat:⁊ anime optantis dicebat. Niat mẽ ſa eoꝛum ⁊c.¶ Rñ.dicendum ad pꝛimum ꝙ in peccato re ↄſideranda ſunt duo.vicium ⁊ natura. Bominus er⸗ go odio habet in peccatoꝛibo vicia nõ naturam: quoniã ip̃e naturam fecit non vicium. ⁊ Fm ꝗ/ dicitur Saß· xij. Ribil odiſti eoꝛum que feciſti dñe. ¶ĩ Ad aliud dicendũ ßm ibidem dicit᷑ in glo. ſuper illud. Iniquos odio ba bui. glo. Qatura quã deus creauit in omnibo eſt diligẽ⸗ da ⁊ adiuuãda.iniquitas autẽ odienda2 diſperdenda. Sunt ergo diligendi qui ꝑſequũtur inqᷓtum homines: ⁊ odiendi quia mali.aliquos em̃ pie amare ⁊ odiſſe poſ ſumus. vt qs dilexeris odiſſe:⁊ qͥs oderis amaſſe ↄueĩat. — Membꝛũ ſeptimuũ Ctimo querit᷑ vtrum pꝛo omnibo inimicis ſit oꝛandum. qð arguitur ex hoc ꝙ hic ſi⸗ ner exceptõne dicitur. Oꝛate pꝛo perſequẽ tibus ⁊ calumniantibo vos. Contra.j. Joh. elti. Eſt peccatum ad moꝛtem non pꝛo illo dico vt roget quis.ergo pꝛo inimico peccàte ad moꝛtem nõ erit oꝛandum.4! Si dicatur ſicut dicit augu. in ſermone dñi in monte. ꝙ eſt peccatum ad moꝛtem ⁊ peccatum nõ ad moꝛtem. Peccatum ad moꝛtem eſt cum poſt agnitioneʒ cei que per gratiam dei data eſt: aliquis ogpugnat fra⸗ ternitatem. 7 aduerſus gratiam inuidie facibus agita⸗ tur. Peccatum non ad moꝛtem eſt:ſi quis non amoꝛem a fratre alienauerit: ſed officia fraternitatis debita per aliquam infirmitatem animi non exhibuerit.pꝛopterea Paulus credo non oꝛat pꝛo Alexandro: quia iam fra⸗ ter erat: ⁊ ad moꝛtem inuidie facibus fraternitatem op: pugnãdo peccauerat. Sic enim dicitur. ij. Chimo.iiij. Alexrander errarius multa mala mihi oſtendit. reddet illi deus 'm opera eius. valde enim reſtitit noſtris ſer⸗ monibus. Pꝛo bis autem qui non obꝛuperant amoꝛem ſed timoꝛe ſuccubuerant. oꝛat vt eis ignoſcatur. Vnde dicit ibidem. in pꝛima mea defenſione nullus mihi aſti⸗ tit:ſed omnes me dereliquerunt. non illis imputetur. Scðdᷣm hoc ergo dicit. ꝙ ſic accipiatur oꝛandum pro il⸗ lis qui nos perſequuntur quomodo pꝛo quibuſdam fra⸗ trum peccatis intelligatur non pꝛeceptum eſſe vt oꝛemꝰ Contra.De nemine deſperandum eſt: dum eſt in via Ande dicitur in pꝛologo ſuper pſał.Nulli quãtũcunq; delinquenti de venia ac miſericoꝛdia dei diffidenduz fo⸗ re aſſumpta penitendi humilitate. Cum enim cernimus dauid homicidam ⁊ adulterum.ij. Reg.xj.per peniten tiam factum ꝓphetam:nulli penitentiam agenti locꝰdil⸗ fidentie relinquitur. Sic ergo de nemine quãtũcũqʒ pec cante erit deſperandum in vita. ergo pꝛo quolibet erit oꝛandum. 4 Item dicit auguſti. ſuper illud Math. vij. Molite iudicare ⁊ non iudica bimini.in ſermone domini in monte. Duo ſunt in quibus temerarium iudiciuʒ ca⸗ uere debemus. Cum incertum eſi quo animo quicquid factum ſit.vel cum incertum eſt qualis futurus ſit ꝗ nũc malus apparet. Ponamus igitur aliquem peccantẽ ad moꝛtem: incertum eſt adhbuc qualis futurus ſit. Sed ſi pꝛo eo non oꝛaretur.iudicaretur malus futurus finali⸗ ter. ergo 1 temerarie. Si ergo non eſt temere iudicandꝰ pꝛo ipſĩo erit oꝛandum.⸗ Pꝛopterea dicendum.ꝙ pec⸗ catum ad moꝛtem dicitur dupliciter. vno modo quod ĩ ſe babet diſpoſitionem ad non penitendum. 2 ideo pec/ catum qð dicitur in ſpiritũſanctum. vt inuidia fraterne gratie? bmõi dicuntur peccata ad moꝛtem: & quibus dicit augu. ꝙ tanta eſt labes iſtius peccati:ꝙ depꝛecan⸗ di humũüitatem ſubire non poſſit.i.vix poſſit hoc modo accipiendo peccantem ad moꝛtẽ:adhuc erit pꝛo ipᷣo oꝛã⸗ dum. Alio modo dicitur peccatum ad moꝛtem: in quo E neceſſitas ad non penitendum: quale eſt peccatum moꝛ⸗ tale finaliter. ⁊ pꝛo peccante ſic ad moꝛtem ſi conſtet: nõ erit oꝛandum. Vnde ad illud auguſ. dicendum m eun⸗/ —s dem in li. retractationum. O dixi nõ oꝛandum pꝛo qui⸗ buſdam. iuxta illud Yohis eſt peccatum ad moꝛtem ⁊c. addendum fuit: ſi que tam ſcelerate mentis peruerſita⸗ te finierunt hanc vitam: quoniam de quocũq;ʒ peſſimo ĩ bac vita conſtituto non eli vtiq; deſperandum: nec ꝓ il⸗ lo impꝛudenter exoꝛatur de quo non deſperatur. Itẽ queritur vtrum oꝛationem facere contra inimicos ali⸗ quo modo ſit licitum.q; non:videtur per pꝛedictum pꝛe ceptum. Oꝛate pꝛo perſequẽtibus ⁊ calũniantibus vos Item Ro. xij. Wenedicite ⁊ nolite maledicere nulli ma⸗ lum pꝛo malo reddentes.ſed oꝛare contra inimicos calũ niantes eſſet eis malum optare? maledicere 1 maluʒ ꝓ malo reddere. ergo oꝛationem facere contra inimicum non erit aliquo modo licitum. Contra. ſQos legimꝰ ſanctos oꝛationem feciſſe contra inimicos:non vt coꝛri⸗ gerentur ſed vt deſtruerentur. VUnde in Plal. Diſperge illos in virtute tua. 4 Itẽ Helyas rogauit vt ignis de⸗ ſcenderet de celo qui conſumeret duos pꝛincipes quin⸗ quagenarios.iiij. Reguzʒ. .4 Itẽ in Apoc. vj · martires oꝛant contra inimicos dicentes. VUſq;quo domine non vindicas ſanguinem noſtrum de his qui habitant in ter ra. Rñ. m augul. in ſeꝛmone domini in monte. ꝙ ſan cti non contra ipſos homines oꝛant ſed contra regnum peccati vt euertatur: qð qui oꝛãt pꝛo inimicis ſuis oꝛat qui ſanabiles ſunt. ⁊ contra illos non oꝛant qui inſana⸗ biles eſſe volunt:quia deus puniendo illos non eſt mali uolus toꝛtoꝛ ſed iuſtiſſimus oꝛdinatoꝛ. Et per hoc ſol⸗ nuntur obiecta. Sic igitur terminatur inquiſitio cires pꝛecepta generalia agendoxꝝ 7 vitandoꝝ. D dſi ali⸗ nch et⸗ di ec⸗ ne ys = * N i d. ſttar moi pi⸗ N ali⸗ npr vo imn lalo z ſcum n⸗ orri⸗ erge de⸗ gin⸗ tires ſenon inter gn n ſgont ſung 4 ol eh⸗ Nueſtio Nneſtio. lxviij. de pꝛece ptis ordinantibo intentionem. Ttengite neiſti ciom vr̃am faciatis coꝛã homibo vt vi deamini ab eis. Math. v. Hic diſpo⸗ nunt᷑ pᷣcepta ad oꝛdinandã intentõem .. . faciendoꝝ et vitandoꝝ.Oꝛdinat᷑ autẽ tripłr.qᷓtum ad rectitudinẽ.qᷓtuʒ ad ſimplicitatẽ.⁊ qᷓ; tum ad diſcretionẽ. tum ad rectitudinẽ cuʒ dẽ. At⸗ tendite ne iuſticiã vr̃aʒ faciatis coꝛã hoibo vt videamĩ qð explanat᷑ in triplici ope iuſticie. elemoſyna.oꝛone ieiunio. Elyna ẽ opꝰdebitũ rſpectu ꝓximi.oꝛo reſpct̃u i:ieiuniũ reſpct᷑u ſui.Et poſtinodũ ↄcludit᷑ generalr Theſauriʒate vobᷣ theſauros ĩ celo. tum ad ſimpli⸗ citatẽ cuʒ dr. Si oculꝰtuus ſimplex fuerit:totũ coꝛpus tuũ luciqũ erit.Ct poſtea ad duplicitatẽ intentõis tol⸗ lendã dr.emo duobo dñis põt ſeruire:et addit᷑. ¶ Zo⸗ lite ſolliciti eẽ aĩe vr̃e quid maducetis.tuʒ ad diſcre tionẽ intentõis dr. Nolite indicare ⁊ nõ iudica bimini attendite a falſis betis. Ex quibo relingꝗtur ꝙ oꝛdi nata intentõ dʒ eſſe recta ſimplex? diſcreta. 4 Et no⸗ ta. ad oꝛdinatã intentõeʒ reꝗrit᷑ amoꝛ boni: diſcre⸗ tio boni.Amoꝛ boni ne ſit libido in volũtate. diſcretõ ne ſit erꝛoꝛ in electõe. YItem amoꝛ bom oꝛdinatꝰ ẽ cũ eſt in finẽ ſummũ bonũ.⁊ cũ nõ ponit finẽ aliũ ꝗ nõ oꝛdie⸗ tur in ſummũ bonũ:ex oꝛdine amoꝛis in finẽ ſummum bonũ eſt rectitudo intentiõis excluſione finis alterius ſumplicitas intentõis.¶ Scoðm êß ergo q̃runt᷑ tria circa pcepta oꝛdinãtia intentõeʒ. Pꝛimo de rectitudine intẽ⸗ tionis. Scðdo de ſimplicitate. Tercio de diſcretione. Membꝛum primnum IYrca rectitudineʒ intentõis qᷓrenda ſunt duo. Pꝛimo vtꝝ generalr oms actõnes ſpũales ⁊ coꝛꝑales teneamur referꝛe ĩ fi⸗ . nem deum. Scðdo vtruz ſpũales actõnes poſſint referꝛi ad finem tꝑalem. 4 Articulus primus Rimo querit᷑ vtrũ om̃es actõnes teneamnꝛ referꝛe in deũ. Ad qð arguit᷑ Math. v. At⸗ tendite ne iuſticiq vr̃aʒ faciatis coꝛa ho. ⁊c. Ex qͥ maĩ/ feſte accipit᷑.ꝙ oꝑa iuſticie teneamur referꝛe in xũ.vñ ibi exẽpliſicat ſalnatoꝛ de ełyna ieiunio ⁊ orone.Cũ 5 ductrina ſaluatoꝛis nihil hẽat diminutuʒ ſicut nec ſuꝑ⸗ fluũ.⁊ nõ facit mentõeʒ niſi de oꝑibo iuſticie referẽdis in deũ:alia oꝑa nõ tenemur referꝛe in deũ.⸗ Iteʒz ſunt quidã actꝰ quoꝝ eſt pᷣncipiũ vis vegetabilis? vis ſenſi bilis. Sʒ nec vis vegetabilis nec ſenſibił ſunt nate mo ueri ꝑ appꝛehenſionẽ in deũ. ſᷣm ꝙ ſunt a ſuis poten⸗ tijs nõ ſunt referẽdi ad deũ.Actus ᷓ iſtos manducare ambulaꝛe ⁊ hmõi nõ tenemur referꝛe ad deũ. ¶ Item ſi oẽs actꝰtenemur referꝛe ad deũ.nõ referꝛe pcẽm eſt.re⸗ ferꝛe aũt bonũ. Si ꝗ circa actuʒ imediate ſe hñt referꝛi ⁊ nõ referꝛi ⁊ rferꝛi bonũ ñ referꝛi malũ:ꝗq̊ oĩs actꝰ nr ð neceſſitate ẽ bonꝰaut malꝰ.iQullꝰgᷓ indifferens: qð ẽ in cõueniens. ¶ Itez intendẽdo finẽ nature nõ declinamꝰ ab eo:qð eſt ᷣm naturã.̊ nõ peccamꝰ: qꝛ ſicut dĩc ioh. dam̃.inanẽtes in eo qð eſt ſ̃m natuꝛã in vᷣtute ſumꝰ.de⸗ clinãtes ab eo qð eſt m naturã in id qdð eſt pᷣter natu⸗ ram in malicia ſumꝰ. Si ꝗ aligs manducet ꝓpier ſuſtẽ⸗ tationẽ nature vt generet filios ex ſua vxoꝛe ꝓpter mul⸗ tiplicationẽ natuꝛe nihil intendẽs ampliꝰ.nõ peccabit cñ intendat finẽ nature:g qs nõ referat᷑ ad deũ non peccat.¶ Iteʒ nullꝰfaciendo qð dʒ peccat.Sʒ quilibʒ dʒ ſuſtentaꝛe naturã ⁊ honoꝛare ꝑentes.ᷓ ſuſtentando natura et ꝑentes honoꝛãdo:nõ attendẽdo niſi debitum nature:nõ peccabit.Qon tenet᷑ ergo referꝛe iſtos actꝰĩ deum tentione neceſſitatis.¶ Item non tenemur ad ea que nõ ſunt in ptᷣate noſtꝛa. Si g̊ motus gꝛe nõ ſunt in ptate noſtra:nõ tenemur ad motꝰgr̃e. Si & referꝛe ĩ de⸗ um eſt motus gre quia ex caritate:relinꝗtur ꝙ; nõ tene mur actõnes referꝛe in deũ.¶¶ Item ſi dicat᷑ ꝙ tenemur actus om̃es referꝛe in deũ ꝓpter hoc qð dic apłs.j.coꝛĩ. xr. Seu mandncatis ſen bibitis:ſeu aliꝗd aliud facitis om̃ia in dei gloꝛiã facite.Arguit᷑ ſic. Sancti implent h̊ pᷣceptum apli g̊ om̃es motꝰſuos ⁊ actꝰ referũt in deum Set act?vemales. Si g̊ motꝰveniales nõ ſunt referẽdi in teũ:̊ ⁊c̃. Contra.expᷣſſe videt᷑ pᷣceptuʒ aplłi.Oĩa in gloꝛiã di facite.¶¶ Item rõnalis creatura totaʒ ſe dzʒ cxo.& et totã ſuã eſſentiq.totã ſuã vᷣtutẽ.totã ſuã actõeʒ om̃eʒ actõeʒ ſuã dʒ referꝛe in deũ.¶¶ Iem omiĩs actio magis oꝛdinabilis ẽ in finẽ ſummũ q; in aliũ: quemad modũ ipᷣa pꝛima cã magis eſt cã cuiuſlibʒ actõis bone q; cã alia. Si ̊ rõnalis creatura tenet᷑ ad oꝛdinẽ actio nis:tenet᷑ oꝛdinare actõeʒ qualibet in ſummũ fint᷑: cuʒ magis ad illũ oꝛdinet᷑ qᷓ; ad aliũ.¶ Item math.vj. i¶e mo põt duobo dñis ſeruire.vbi dĩc glo. Rabani.Quic quid facis facias vel ex amoꝛe dei vel ex ſeruitute dya⸗ boli.̊ omis actio de neceſſitate bona ẽ vel mala. nulla Gindiſferens:qð eſt incõueniẽs. Item ſuꝑ illud ma⸗ thei.xij. Aut facite arboꝛẽ bonã ⁊ fructũ eiꝰbonum ⁊c̃. dicit glo.hiero.i Aihil mediũ ꝗn boni actoꝛis bona ſint oꝑa ⁊ mali mala.Sʒ neceſſe ẽ actoꝛẽ eſſe malũ vł bonũ &̊ neceſſe ẽ ꝙ oꝑa ſint bona vel mala.ec ẽ ibi mediuʒ nulla & indr̃ia. ¶¶ Item Hier. in eplła ad aug.de cerimo nialibo legis dĩc.iQõ indr̃ia ſunt inter bonũ ⁊ malũ ſiẽ phi diſputant.Si ꝙ nõ eſt acciꝑe indifferens in oꝑib- illis:& pari rõne nec in oꝑibo alijs.¶¶ Item marꝰẽ ꝓgꝛe di in factũ q; in verbũ.Si & in vᷣbo nõ inuenit᷑ indiffe⸗ rens:nec in facto inueniet᷑. O aũt nõ inueniat᷑ in ᷣbo indifferens pʒ.aut ẽ in debitũ finẽ:⁊ tunc eſt laudabile 7 bonũ.aut caret debito fine:⁊ eſt ocioſuʒ.aut eſt in fi⸗ nem malũ:⁊ eſt ꝑnitioſum: ⁊ vtroqʒ mõ eſt repᷣbenſibi⸗ le malũ. Ad h̊ rñũdent quidã diceẽtes.ꝙ illud pᷣceptũ apii.om̃ia in gloꝛiã dei facite.intelligi᷑ negatiue.i.ni⸗ hil faciatis ↄtra gloꝛiã dei.q¶ Contra. Scðm h̊ doꝛmiẽ⸗ do implemꝰillud pᷣceptũ:qꝛ nibil facimus ↄtra gloriaʒ dei:ſi ſolũ illud pᷣceptũ intelligit᷑ negatiue.q Iteʒ ſi di⸗ catur ꝙ intelligit᷑ cũ poſitõne actꝰ:vt ſit ſenſus.Facite in gloꝛiã dei.i.facite nõ ðᷣ gloꝛiã dei.Contꝛa. Scðm HGᷣ ꝑ illud pᷣceptũ nihil ponit᷑ niſi facẽ ⁊ negatio quedã.ra tione eiꝰ qð eſt facẽ nõ intelligit᷑ diſpoſitõ ad mercedeʒ ſen ad merituʒ:qꝛ facẽ in ſe cõe eſt.nec rõne negatõnis ſiłi mõ:ꝗa ꝑ negatõeʒ nõ eſt poſitio debiti finie meriti h remotio indebiti:& nec vᷣtute totius erit diſpoſitõ ad meritũ.Sʒ ſeu eẽt pᷣceptũ ſeu ↄſilium eſſet diſponẽs ad meritũ:ſeqretur igit᷑ ꝙ nec eẽt pᷣceptũ nec ↄſiliũ.⸗¶ Itẽ cum dicit᷑ in gloꝛiam:notatur habitudo finis ad actuʒ ergo cum dicit᷑:facite in glaꝛiam:notatur relatio actꝰ ad finem. Mon igitur intelligiẽ negatiue. Alij dicũt ꝙ intelligitur poſitiue:ſed eſt ↄſilium non preceptum. Contra obijcit᷑ a ↄtrario ſenſu. Facere cotra gloꝛiaʒ ei eſt prohibitum:̊ facere in gloriam dei eſt pᷣceptum Item pꝛeceptũ eſt datũ a circũuũſtantijs actionũ. Sed inter omnes circũſtantias finis eſt maxime debitus. g inter omnes circũſtantias finis eſt maxime in pᷣcepto. M autẽ alie circũſtantie actionũ ſint in pᷣcepto mani feſtum eſt. am in pꝛecepto eſt moderate comedere ſo bꝛie bibere pᷣterea ⁊ debito tꝑe:⁊ ita de alije circumſlã⸗ tijs.ꝭ̊ multofoꝛtiꝰ ꝓpter deum comedere. In pᷣcepto igi tur eſt oẽs actões referꝛe ad du. Pꝛopterea alij di⸗ cunt ꝙ pᷣceptum eſt de actõnibo referedis in deũ.oĩa in gloꝛiã dei facite:et intelligi᷑ habitu nõ actu:ita ꝙ quic quid faciat homo.⁊ ſi nõ actu referat in deũ: tamen ſi interꝛogaret᷑ ꝓpter quid illud faceret:tenet᷑ vere rñde⸗ re ꝙ illud vult faceꝛe ꝓpter deum.¶ Contra. Medit in⸗ cõueniens qð pꝛius.ſ.ꝙ aliquis iuſtꝰimplet illud pre/ QOuntwe x a Zen Tnte ceptũ doꝛmiendo:qꝗa in eo eſt habitus caꝛitatis:Fᷣm quẽ interꝛogatꝰdiceret ꝙ vult comedẽ ⁊ bibere ꝓpter rum MWeret᷑ igit᷑ dꝛmiendo.¶ Item diſtinguit inter pꝛece pta affirmatiua ? negatiua: qꝛ p̃cepta negatia obligãt ſemper et ad ſemper. Pꝛecepta affirmatiua obligant ſemꝑ:ſᷣ nõ ad ſemꝑ. Sʒ ſi intelli eret᷑ relatõ ᷣm bĩtum illud p̃ceptũ qð affirmatiuũ eſi ſp obligaret: qꝛ oĩa bo na ſemꝑ habitu referẽda ſunt ĩ deũ. Sp em glibet tenet eſſe ꝑatus:ꝙ ſi cogitaꝛet de deo:ꝙ; ad ipᷣm referꝛet ſuaʒ actionẽ. nõ g intelligit᷑ illud pᷣceptũ in babitu. Pro pterea alij dicũt.ꝙ pceptũ oĩa in gloꝛiã dei facẽ. intelli gitur vt ſꝑ referamad deũ omnẽ actũ bonũ:cũ ↄuerti⸗ mur oĩno ſuꝑ collatõeʒ actꝰad finẽ ad quẽ dʒ vis rõna⸗ lis actum oꝛdinare.4 Ad primuʒ & obiectũ rñdent.; ſaluatoꝛ facit mentõez de opibo iuſſicie referẽdis ĩ deũ etiã de alijs:ſᷣm ꝙ debitũ relatõnis geminat᷑ . Eſt em tebitũ opis et debituz facientis. Ex ipo ebito operis opꝑa iuſticie ſeu ſpũalia dñt referꝛi in deü. qð exp̃ſſit ſal uatoꝛ cum dixit. Attendite ne iuſticiam vr̃am faciatis coꝛã bomĩbo. Ex debito vo facientis debent referꝛi alia oꝑa.quoꝝ pꝛincipiũ eſt libeꝝ arbitrũi. et hoc cum con· ferimus actõnes ad finẽ pꝛincipaleʒ. qð inſi inuauit ſal⸗ uatoꝛ cũ dirit Math. vj. Lheſauriʒate vobis theſau⸗ ros in celo. Et expoſuu theſaurũ intentõʒ coꝛdis cum ſubiũxit. vbi eſt tbeſaurus tuus ibi eſt coꝛ tuum. Ad ſcõm dicerẽt. ꝙ actꝰ vegetabilis 2 ſenſibilis diſtinguun tur. quida ſunt inuolũtarij:vt attꝛabẽ dirigeꝛe ex ꝑte vegetabił.imagĩari terꝛeri ex ꝑte ſenſibilis. ⁊ iſtos actꝰquia nõ ſunt in pfate arbitrij: nõ tenemur referꝛe. Alij vo ſunt volũtarij hoc eſt ſubditi imꝑio rõis: quẽ⸗ admodũ comedẽ coire ex ꝑte vegetabilis. vidẽ ambula re ex ꝑte ſenſibilis. Scðᷣm hoc ꝭᷣ ꝙ actaiſti pᷣncipiũ ha⸗ bent vim imꝑantem motuʒ.ſ.rõnalem: tenemur actus iſtos referꝛe in deũ eo modo qͥ dictũ eſt. Scðm auteʒ ꝙ hñt pᷣncipiũ vires facientes vel elicientes motꝰnõ tene mur ipos referꝛe.¶ Ad terciũ dom. ꝙ q̃ntũ eſt ex impe rio vᷣtutis rõnalis: nullꝰmotꝰeſt indifferẽs. Sʒ põt eẽ indifferẽs ſm ꝓ eſt ex vi ſenſibili: vel alia ꝗ nõ ſᷣm ſe na ta eſt ad ſummũ bonũ. Item põt eſſe indifferẽs ratöne ſtatꝰvt in puero et alienato.⸗ Ad quartũ rñdent.ꝙ a⸗ ctus vegetabilis ⁊ ſenſibilis in hoĩe viriũ inferioꝛuz ſublimioꝛẽ bñt oꝛdinẽ in hoĩe ꝙᷓ in ceteris. Oꝛdinatur — em̃ ad vim rönalem ſeu ſub vi rõnali ⁊ iõ actꝰ eoꝝ qui ſubiecti ſunt rõni referẽdi eꝛũt ad finẽ vis rõnalis: qui eſt de. et H eſi finis nature rõnalis: inqᷓtum rõnalis Ideo qᷓuis rõnalis referat ad finẽ vegetabilis vel ſen⸗ bilis actũ vegetabilis vel ſenſibił. ↄſiderãdo fineʒ vlti⸗ mũ deũ:nõ pꝛiuãdo neq; ponẽdo ipᷣm: nibilominꝰ tñ ſi nö referat in deum omittit vel veclinat ab eo qꝗð m na turã ſuã eſt. qᷓ eſt. ſ.rõnalio.⁊ in boc dicũt ꝙ trãſcendit theologꝰ phᷣm moꝛalẽ.¶ Ad gntum dðm. ꝙ aligs facit qð dʒ non tñ ꝓut dʒ. et aliquis facit quod debet prout debet. Faciẽdo quis quod debet et tñ nõ ꝓut dʒ peccat. hoc vel ↄmittendo ſicẽ ieiunãdo ꝓpter vana gloꝛiã: vel oꝛando. Vel omittẽdo vt in elemoſy nã dando: cũ eſt in ↄpᷣbenſione ſummi boni:et nõ referẽdo ad ipᷣm. facien⸗ do vᷣo qdð dʒ et ꝓnt dʒ non peccat.⸗ Ad ſextum rñdeo. am biguũ verbũ eſt qð di ꝙ nõ tenemur ad ea q̃ nõ ſũt in ptate noſtra.Qam nõ bñs gram: ſi nõ hẽat ptᷣatẽ ad oꝑa gre: bʒ tñ facultatẽ faciendi qð in ſe eſt ꝙ habe at gram:ex q̃ eſt ptᷣas ad oꝑa gre. Pꝛeteꝛea ptas refeꝛẽ di in deũ ſicut in ſinẽ duptłr eſt.aut ſicut in finẽ ꝓximũ: 2 boc modo referre actũ eſt er prate gratie. Aut ſicut ĩ finẽ remotum.et hoc modo eſt referꝛe in pfᷣate rõnalis nature. vñ ꝓpꝛie loquẽdo er pfate nature poſſumꝰ refer re actõnes nr̃as ad deũ non in ceũ.ex ptate gratie ĩ de um. Ad:em̃ dicit circũſtantiaʒ cauſe finalis remote:vt cũ dico:vado ad eccłiaʒ:cũ adhuc remotꝰſuʒ. In vo di cit circũſtantiã cauſe finalis ꝓrime:vt cũ dico. Vado ĩ eccliaz cũ ꝓximꝰſuʒ. ¶ No vltimũ dðm cũ drẽ. Om̃ia in gloꝛiã dei facite.nõ intelligit᷑ niſi de actibo oꝛdinabi vncipał oꝑis.ſ.deo:et de i libus in veũ:ꝛ ideo nulla ẽ obligatio vel obiectio de ve⸗ nialibus. Sed ↄtra banc rñſionem obijci tur. Mã ſi⸗ cut dic aug. in pmo libero arbitrio. Planũ eſt in toto vicioꝝ genere libidinẽ dñari.in om̃i vicioſo actu mo uet libido quã diffinit ang · impꝛob volũtatẽ. AUbi ñ mouet libido:nõ erit opꝰvicioſum. Sed ſi aligs come⸗ dat ea ſola intentõne vt ſuſientet᷑ reſpiciẽs ad neceſſita tem nature ſolũ. et tñ ↄſiderãs deũ nõ referendo vltra nõ mouet᷑ libidine: ̊ ſuum comedẽ nõ erit vicioſt um. S nec ↄtra aliqð p̃ceptuzʒ: nõ tenet᷑ talẽ actum referꝛe in deum. 4 Yem ad Ro. vij. ſuꝑ illud. 126 eniʒz qð volo h ago. diſtinguit᷑ triplex velle. velle natuꝛe. velle gre. vel⸗ le vicij. Velle aũt comedẽ ad ſuſientatõeʒ nature ſolum velle nature ẽ. Velle ᷣo comedẽ ꝓpter voluptatẽ qᷓ que⸗ ritur in cibo velle vicij eſt. Velle ᷣo comedẽ ad boc ꝙ ſuſtentet᷑ in ſeruitio dei velle gre eſt. Sic velle gratie laudabile eſt: et velle vicij vitu pabile eſt: ita relle natu⸗ re indifferẽs. Si rõ ſequat᷑ volũtatẽ nature.nõ mere⸗ bitur nec demerebit. Sʒ li faceret ð aliqð p̃ceptũ neceſ ſe erit demereri. ullo pcepto tenet᷑ referꝛe talẽ acti⸗ onẽ in deũ. Rñ. dom ꝙ pceptũ de actionibo referen⸗ dis in deũ affirmatiuũ ell et obligat ſemꝑ bᷣ nõ ad ſem⸗ per. p ꝓ loco et tꝑe:hᷣ eſt cum actu cogitat᷑ de oꝑe ⁊ fine pa obligatõòe quã dʒ rõnalis creata deo. totã eĩ ſe dʒ deo.⁊ Fm ipᷣaʒ ſbaʒ 2 vᷣtutem et actõeʒ. Diſtingẽdũ ẽ tñ ſiẽ pꝛiꝰvᷣm iohᷣ.dam̃.ꝙ q̃dã vi⸗ res ſunt obediẽtes rõni.quedaʒ vᷣo nõ obediẽtes rõni. vt nutritiua 1 augmẽratiua 2 reſpiratiua.⁊ qꝛ actuum bhaꝝ viriũ nõ ſumꝰdñi:qꝛ nõ ſubijciunt᷑ arbitrio rõnis ideo nõ tenemur iſtos actꝰreferꝛe. Ytem ſunt vires obe dientes rõni vt appꝛehẽſiua ſenſibilis ⁊ motina ⁊ man⸗ ducatiua ſumẽs cibũ.⁊ hmõi.Et boꝝ actuũ ſᷣm ꝙ ſunt ex imꝑio rõnis dñium hẽmus.⸗ iõ tenemur ißos refer re in xcũ triplici cognitõe rõnis ↄcurꝛẽte. ↄſideratione ſcʒ oꝑis.ↄſideratõne finis ꝗ eſt deus. ↄſideratõne obli⸗ gatõnis:q̃ rõnalis creatura tenet᷑ deo. Itez ſunt vires rõnales vt vis cognitiua vis electiua vis etiã interpᷣta⸗ tiua. Et haꝝ actus tenemur referre in deũ duplici cõ⸗ ſideratõne ↄcurꝛente videlicet ↄſideratõne operis 2 cõ ſideratõne finis. Quia enim iſii actus ratõnales ſunt: non neceſſariũ eſt terciũ.ſ.ↄſideratio obligatõnis. et B mõ intelligit᷑ illud pᷣceptũ ad coł.iij. Om̃e quodcũq; fa citis in oᷣbo aut in oꝑe: oĩa in noĩe dñi ihu xp̃ᷣi facite.⁊ dicit ibi glo.i.ad gloꝛiam xpᷣi facite non vr̃am.⁊ nõ ſo⸗ lum ꝗᷓ ſacis vᷣbo aut oꝑe:ſed om̃ia ſint ad gloꝛiẽ rp̃i:et cogitatõnes:⁊ ſi q̃ ſint alia: qd intelligendũ ẽ m diſtĩ⸗ ctionẽ que ſupᷣ polita eſt.¶ Ad illa vᷣo duo q̃ ↄſequẽter obijciunt᷑ ꝙ rõnalis creatura dʒ totã ſuã actionẽ deo. a ideo tenet᷑ referꝛe ad finẽ deũ.⁊ iteruʒ ꝙ tenet᷑ oꝛdiare ſuas actõnes in finẽ deũ: ↄcedenduʒ ẽ ßm diſtinctõneʒ que ſupra poſita eſt. 4 Ao illud vᷣo qð q̃rto obĩ ex glo. MWath. Quicqd facis. facis ex Fuitute dy aboli: vel ex amoꝛe dei. dõm. ꝙ ex: nõ notat ibi cãm mouentẽ:bᷣ ↄco mitantẽ vt ſit ſenſus. ꝗqcqd facis facis vel ex amoꝛe dei. i. exiſtens in caritate. vel er ſeruitute dyaboli. i. exñs ĩ peto:non ꝙ pꝛocedat quodlibet opus ex amoꝛe dei mo uente: vel ex ſeruitute dy aboli.¶ Similiter intelligen⸗ dum eſt illud Hiero. ſuꝑ· xij. Math. Nihil mediũ quĩ boni actoꝛis bona ſint opera: et mali mala. Intelligit em̃ opere ſᷣm ꝙ exit a rõnali creatura affecta m bo nitatem et maliciõ: nõ de oꝑe m ſe. 4Ad illud vo hie⸗ ro.ad aug.dðᷣm.ꝙ intelligebat de operibo cerimoniali bus ꝓut opinabat᷑ ipſa tempoꝛe legis eſſe pꝛecepta. tꝑe vo gratie ꝓhibita.⁊ ſᷣm hoc dicebat ꝙ non erat indiffe rens in eis: nõ aũt de ip̃is oꝑibo m ſe. Vñ dic aug. in epta quã reſcribit ad Hiero.Cur nõ dicã precepta illa veteruʒ ſacroꝝ nõ bona eſſe:qꝛ nõ eis iuſtificamur nec tñ mala qꝛ diuinitꝰp̃cepta:cũ me adiuuʒ ꝓPhetica ſnĩa qua dicit deus ſe illi populo dediſſe precepta non bona Ezʒe. xx. de alijs aũt opibo ꝗᷓ nec ſunt in pᷣceptõe nec ĩ ꝓ hibitõne dic hiero. Phi diſputant bonu eſt cõtinentia — — — — —— ——— — S, — ——a¶a- — — — — — —⸗ — — — — — — —. — = – — — — — t. — — — = — n 1. I le i bo bie ali giſe in ile net ſi NN 6 6 Nueſtio malum eſt luxuria. inter vtrũq; indifferens eſt ambu⸗ laꝛe digerere. De oꝑibo vᷣo cerimonialibo dicit. obyua⸗ re cerimonias legis nõ põt eſſe indifferẽs: ̊ aut maluʒ eſt aut bonũ eſt. Donũ dicit rõne pᷣceptõnis tꝑe legis. malũ rõne ꝓhibitõis tꝑe gr̃e.¶ Ao illud vᷣo qð obijcit᷑. eirca ver bũ nõ põt eſſe indifferes.g nec circa factuz: dom ꝙ nõ ſeꝗtur. Mam ver bũ ym ſe exit a vi rõnabili ⁊ ad finẽ eius.vñ ꝑ ſupᷣdicta rõneʒ ⁊ vterminatõeʒ ca dit aut in bonũ aut in malũ: nõ aũt ſic ẽ de qͥlibʒ facto. Ad alia vo q obijciunt᷑ vltimo. ꝙ ſi alige comedat p pter ſuſtentatõeʒ nature tm̃:qᷓuis oſideret actũ 2 fineʒ deũ:nõ mouet᷑ libidine.acedendũ eſt h.cũ nõ ↄſiderarʒ obligatõeʒ:q tenet᷑ natura rõnalis deo.&̊ ſi ↄſideraret obligatõeʒ q totã ſe dʒ deo:⁊ actũ et ipᷣm veũ: ↄſtans ẽ ſi nõ referꝛet deo.ſuũ debitũ venegaret.a iõ moueretur impꝛoba volũtate hoc ẽ libidine.¶ Ao illud vo qð vlti⸗ mo dic:ꝙ ſi rõ ſeq̃tur velle nature:ꝙ nõ demerebit᷑:cõ⸗ cedendũ eſt: niſi vbi tenet᷑ ad ſuꝑioꝛem oꝛdinẽ actõnis. dico em̃ ꝙ cum rõ oſiderat actũ ⁊ finẽ ⁊ obligatõʒ quã dʒ deo. tenet᷑ ip̃am actõeʒ vt comeſtionis oꝛdinaꝛe.non ſolum ad ſuſtentationẽ nature ſᷣ ad ſuſtentationeʒ pꝛo pter deum. L Articulus ſecundus Oſtea querit᷑ vtrũ actões ſpũales poſſint re ferꝛi ad finẽ tꝑalem. Querit᷑ ̊ vtꝝ liceat ali cui pdicaꝛe iſto fine vt ſuſtentet᷑: eſto ꝙ non hẽat aliunde. Ad qð arguit᷑ ſic. Om̃is actio relata ad finẽ debitũ agentis:eſt bona ⁊ oꝛdinata. Cũ ꝗ̊ pdicãti debeant᷑ tꝑalia ſicẽ hr.j.coꝛi.ix. Si nos vobᷣ ſpũalia ſe⸗ minamꝰ:nõ eſt magnũ ſi vr̃a carnalia metamꝰ.4! Jteʒ vj. ad Hat. Coicet bis ꝗ catheʒiʒat᷑ obo ei ꝗ ſe cathezi⸗ zat in oib bonis. Nez. j. Thi. ij. Laboꝛantẽ agricolaʒ opꝑtet te fructibo ꝑciꝑe.Iteʒ math.x.Dignꝰẽ oꝑarius mercede ſua rel cibo ſuo. Iteʒ in pᷣs. Sumite pᷣs.ſ.pᷣdi cationẽ ⁊ date tympanũ.ſ.tꝑalis ſuſtentatõis.q̊ ſuſten tatio pᷣgicatoꝛis ẽ finis debitꝰpᷣdicatõni. Pꝛedicaꝛe er⸗ go tali fine licitu erit T bonũ.ꝗ Iteʒ neceſſitas nõ hʒ le gem. Sʒ neceſſe ẽ ꝙ pdicatoꝛ ſuſtentet᷑. Si ᷓ nõ hʒ ali⸗ unde vt ſuſtentet᷑ pdicando ꝓpter ſuſtentatiõʒ nõ faciet 53 legeʒ. IYteʒ talis p̃dicato nõ ꝓcedit ex mala radice: qa volũtas q vult ſuſtentari licita ẽ: nec referet ad ma⸗ lum finẽ:qm ſuſtẽtari neceſſariũ ẽ: ̊ talis p̃dicatio lici⸗ ta ẽ. ¶ Itẽ ad phil. j. Seu ꝑ occaſionẽ ſeu ꝑ veꝛitatẽ xp̃e unnũciet᷑ in ̊ gaudeo:ſj ⁊ gaudebo.⁊ annũciari ꝑ occa ſionẽ dic pdicari ꝓpter lucꝝ tꝑale.Si g̊ apłs non gau⸗ t niſi de bono vel licito:pᷣlicari tali fine erit bonuʒ 2 licitũ. ¶ Iteʒ fodiẽti in vinea lʒ ſperare mercedẽ ſi bi ꝓp miſſam 2 debitã et ꝓyter illã laboꝛare. cũ ſuſtentatio coꝛꝑalis ſit merces ꝓmiſſa pdicatoꝛi Luce. x. Digneſt oꝑarius mercede ſua.poterit p̃dicatoꝛ ꝓ illa pᷣ̃dicare. Cont᷑. Aug.in ſermone dñi in mõte. ¶ ¶õ iõ debemꝰ euãgeliʒare vt mãducemꝰ:ſ ij manducare vt euangeli zemꝰ. Mã ſi ꝓpterea euãgeliʒamovt manducemꝰvilius hẽmus euãgeliũ qᷓ cibũ.⁊ erit iã bonũ nrjm in mandu⸗ cando ncciuʒ aũt in euãgeliʒãdo.¶ IZtẽ aug. in eodem. Si coactꝰinopia reꝝ q tpali vite ſunt nccia p̃dico euan geliũ. mercedẽ euãgelij nõ hẽbo:qꝛ nõ ipᷣm euãgeliũ di ligo k eiꝰ pᷣciũ in illis tꝑalibo ↄſtituo:qð nephasẽ fie⸗ rivt ñ tanqᷓ filiꝰmiſtret euãgeliũ:ſᷣ tãq ſeruꝰ cni diſpẽ ſatio credita eſt. ¶ Itẽ p̃ferꝛe vilioꝛa melioꝛibo 7 tꝑalia ſpualibo inoꝛdinatũ ⁊ culpabile ẽ. Sʒ dic aug. in mo ne oni in mõte. Quecũq; res ꝓpt̃ aliꝗd qrit᷑.ſine dubio 2 20 inferioꝛ ẽ qᷓ illud ꝓpt qð q̃rit᷑.⁊ iõ iliud pmũ eſt ꝓpt᷑ qð iſtã reʒ qris. nõ iſla res quã pꝛopt aliud q̃ris.ꝗqᷓpꝛopt᷑ ſi euãgel iũ 2 regnũ dei ꝓpt cibũ qrimꝰ:pᷣoꝛeʒ facimꝰ ci⸗/ bum ⁊ poſteriꝰregnũ dei. Relinqꝗtur O ꝙ pᷣdicaꝛe ſeu fa cere aliqð aliud opꝰſpũale ꝓpt emolumentũ tꝑale: eſt inoꝛdinatũ J culpabile.¶ Iteʒ math. x. Gratis accepi⸗ ſtis tis date dr̃ p̃dicatoꝛibo apłis.Si 5 pᷣdicaꝛe ꝓpteꝛ tꝑalia nõ eſt gratis dare:ĩmo venalẽ p̃dicatõeʒ hr̃e:q p̃ dicat ꝓpter ſuſtentatõnem tranſgredit᷑ hoc pꝛeceptum. Iteʒ ſi ſy moniacũ ẽ ſpũalia ꝓ tꝑalibo dare:talis pᷣ⸗ dicatio ſy moniaca erit. Rñ.dᷣm ꝙ nullo mõ opera ſpũalia dñt ad finẽ tꝑalem referꝛi:ĩmo ad finẽ eternuʒ qꝛ ſicut dic aug. Jam qð ẽ meliꝰ incõparabilłr referꝛet᷑ ad id qð ẽ viliꝰ:qð eſt inoꝛdinatuʒ 2 vituꝑabile.¶ Ad illud ̊ qð pᷣmo obijcit᷑.rñdet ꝑ interemptõeʒ ꝙ ſuſten⸗ tatio coꝛꝑalis nõ eſt finis debitꝰ p̃dicatõni. ſ̊ res debi ta pᷣdicatoꝛi nõ res quã debeat acqreꝛe ex p̃dicatõne:hᷣ „ quã meret᷑ ex pᷣdicatõe.vñ.j.coꝛin.ix.Qui arat dz ara⸗ re in ſpe. Glo.i.pᷣdicatoꝛ ꝗ aperit coꝛda ad fidẽ dʒ ara re in ſpe ſtipendioꝝ tꝑaliũ:nõ ꝗꝓpter hãc ſpem. Mon ei H dʒ eſſe ſua intentio ⁊ finis in ſuo mĩſterio. Vñ ᷣm Hᷣ dĩ Luc.x. Dignꝰeſt oꝑariꝰmercede ſua. Cauſa aũt eſt qꝛ finis dʒ eſſe id qð meliꝰẽ.et ideo in tꝑalibo non pt eẽ finis ſpũalium:qꝛ ĩ eo qð ẽ optimũ dʒ oↄſtitui finis.ſi cut dĩc ph̊s.In ſolo deo dʒ poni finis pᷣdicatõis.apoc. j. Ego ſum alpha 70. 4¶ Ad ſcdᷣm dom.ꝙ ſunt quedaʒ mala qꝛ ꝓhibita in quibo neceſſitas diſpenſat.vt.j. Re gũ.xrj. de dauid ꝗ comedit panes ꝗpoſitõnis. Comedẽ em̃ tales panes nõ erat malũ niſi qꝛ ꝓbibitũ. Similit math. xij. excuſant᷑ diſcipuli ꝓpter neceſſitatem:qꝛ frica bant ſpicas in ſabbato. Quedã dᷣo ſunt ꝓhibita gꝗa ma la in ꝗbus neceſſitas nõ diſpenſat.vt foꝛnicaꝛi? tale eſt pᷣdieare ꝓ mercede tꝑali.qꝛ ſicut ſup oſtenſum ẽ:in boc ponit᷑ abuſio ⁊ inoꝛdinatio actus.¶ Ad terciũ dðm. ꝙ; erx mala radice ꝓuenit iſta actio. Qam qᷓuis actio vo⸗ luntatis q̃ iſte vult ſuſtentari abſolute nõ ſit mala: tam̃ volũtas qͥ iſte vult ſuſtentari tałr. mala ẽ.ſ.ꝑ pᷣdicatõʒ qꝛ in h ẽ ꝑueꝛſitas oꝛdinatõis. Pꝛetẽa quis pᷣdicatõ ſit bonũ opꝰꝛ licitum:tñ deturpat᷑ ſi h̊ fine exerceat᷑.ſpũa lia em̃ dñt referꝛi ad finẽ ſi pualem. ¶ Ad q̃rtũ dᷣm.qꝙ; ñ gaudebat apłs ve hoc ꝙ ꝑ occaſionẽ annũciabat᷑ xpᷣc: b de ↄñti. ſ. de ꝓfectu audientiũ ꝗ inde ꝓueniebat.vñ in illa locutõe poni᷑ añcedẽs ꝓ ↄñti ſᷣm ꝙ illud Jac.j.ac cipit᷑. Om̃e gaudiũ exiſtimate frẽs cariſſimi cũ in vari as temptatões incideritis. ad ̊ ſiꝗndũ nõ dixit abſo lute gaudeo ſ̊ 1 gaudebo de futuro. Vel pt dici ꝙ gau⸗ debat apłs de paſſione qꝛ annũciabat᷑ xpᷣe.ᷣ nõ de talr pᷣdicantiũ actõe.Fᷣm ꝙ dr te interfectõe xpᷣi:q iudeorũ actio deo diſplicuit:bᷣ paſſio gta fuit.¶ Ad vltimũ dðʒ ꝓ nõ eſt ſile de oꝑario ſpũali ⁊ tꝑali.nam laboꝛ ⁊ actõ fodiẽtis in vinea tꝑalis eſt.et ideo ſbᷣ p̃cio poni põt. Sʒ laboꝛ et actio p̃dicatoꝛis ſpiritualis eſt:⁊ ideo ſub pre⸗ cio poni non poteſt. Membrum ſecũdum Onſequenter querenaũ eſt de ſimplicita te intentõnis:de qua dr math.vj.Si ocu lus tuus fuerit ſimplex totũ coꝛpꝰ tuum lucidũ erit ⁊c̃.⁊ ꝓ qua dr. Qemo duobo dñis põt ſeruire.ꝛ nolite ſolliciti eſſe ⁊c.bᷣ pꝛimũ queri te regnũ dei.Circa qð querunt᷑ pᷣncipalr tria. Primo vtrũ manẽte ſimplicitate intentonis pñt ↄſtitui duo fi⸗ nes. Scðdo vtꝝ poſſit ↄſtitui intentõ ſiue finis in creat᷑a Kercio vtꝑ omis ſollicitudo tꝑalium ſit ꝓhibita. Articulus prunus Irca pꝛimũ queritur vtrum aligs poſſit ſi⸗ bi ↄſtituere duos fines tꝑalem et eternum. vt ire ad eccliam ꝓpter deum et ꝓpter num⸗ mos et hmõi. Ad qð ſic. Ahil ꝓhibet eundẽ motum eſſe gratie ⁊ nature.verbigr̃a. Diligere deum ga bene⸗ ficus qð reſpicit natura.⁊ diligere ꝗa bonꝰ:quod reſpi cit ga.& nibil ꝓhibebit eundẽ actũ referꝛi ad finẽ natu re et finẽ gr̃e.Sed finis nature ſemꝑ eſt in creatura.ſfi⸗ nis in creatoꝛe. Vniꝰꝗ ⁊ eiuſaẽ actꝰpoter̃t cõſtitui duo fines nõ referẽdo vnũ ad alteꝝ.4l Iteʒ cũ rõ ſit vna po tentia hñs ꝑtem ſuꝑioꝛẽ ⁊ inferiorẽ:rõne ſuꝑioris põt in deum. ratõne vo inferioꝛis que ↄiuncta eſt ſenſuali⸗ tati in id qð eſt nature neceſſariũ.ita tñ ꝙ nec hũc finẽ ponat oꝛdinatũ ad illũ.il Item H̊ idẽ põt/ꝓbari ꝑ ſile ĩ xpᷣo.Ratõ em̃ voluit nõ moꝛi cũ dixit. Pater ſi poſſibi leẽ tranſeat a me calirx iſte:Fᷣm ꝑtem illã q̃ ↄiungit᷑ ſen ſualitati. Item ſᷣm ꝑtem ſuꝑioꝛẽ voluit moꝛi: qꝛ dixit. verũtñ nõ ſicut ego volo ſ̊ ſicut tu.̊ pari rõne vis rati: onalis põt ſibi duos fines ↄſtituere.¶ Item aliꝗs põt ire ad ſcẽm iacobũ ex voto facto in caritate. Itẽ põt ire ex naturali pietate ad videndũ frẽm ſuũ. eadeʒ actio põt eſſe ex caritate ⁊ ex naturali pietate.Sʒ caritas re fert᷑ ad finẽ eternũ.naturalis pietas ad finẽ tꝑalem. er go pñt ↄſtitui duo fines vniꝰactõnis:tꝑalis.ſ.⁊ eternꝰ Item aliꝗs motus põt eẽ ſimul naturalis 2 violentꝰ vt ſi lapis impellat᷑ droꝛſum.inqꝙᷓ̃tuʒ pellit᷑ violentꝰeſt. intum vᷣo inclinat᷑ vooꝛſum natalis.Sʒ maioꝛ ẽ dr̃ia inter motũ naturalẽ ⁊ violentũ qᷓ; inter motũ ex natali pietate 2 ex caꝛitate:ꝗ idẽ pt᷑ eẽ motꝰex caritate ⁊ ex na turali pietate. Contra.aug.in ᷣmone dñi in monte exponẽs illud.Si oculꝰtuus fuerit.ſ.⁊c. Qiſi coꝛ ſim/ pler fuerit mm non erit. Simplex aũt quõ erit ſi duo bus dñis ſᷣuiat᷑:nec vna intentõne reꝝ eternaꝝ purifi cet aciẽ ſuã:ſᷣ eam moꝛtaliũ rerũ amoꝛe obnubilet.õ põt igi᷑ mᷣm ⁊ ſimplex coꝛ eſſe.ſi diuidat᷑ intentõ ⁊ cõ ſtituant᷑ duo fines in tꝑalibo ⁊ eternis.4l Item aug.in eodẽ. Coꝛ nõ mũdat niſi vna ⁊ ſimplex intentõ in et nã vitam ⁊ ſolo et puro amoꝛe ſapĩe.ꝗ̊ manẽte ſimplicita⸗ te intentõis nõ põt ↄſtitui duplex finis.¶ Iteʒ math.vj Memo põt duobo d.F. Aug. Simplici coꝛde tmmõ ꝓpt regnũ di debemꝰoꝑari bonũ ad om̃es:non aũt in bac opatõne vel ſolã vł cũ regno dei mercedẽ tꝑaliũ cogita re.on ꝗ cuz regno dei ꝗ eſt finis eternꝰ:põt ↄſtitui fi⸗ nis tꝑalis.¶ Item qrite pꝛimũ regnũ dei ⁊ hec omnia adijcient᷑ vobis.math.vj. Adijcient᷑ dĩc aug.in ᷣmone dñi in monte.i.ↄſequant᷑:nec cũ iſta q̃ritis illũ auerta mini.aut ne dnos fines ↄſtituatis.vt ⁊ regnũ dei ꝓpt ſe appetatis:et iſla nccia.¶¶ Item anguſt. erponens illud ſJemo põt duobo dñis ſeruire.Ouobo dñis ſeruire co natur.ꝗ et regnũ dei ꝓ magno bono appetit et hec tem⸗ poꝛalia.nõ poterit aũt ſimpliceʒ hr̃e oculum: ⁊ vni deo dño ſeruire: niſi quecũq; ſunt cetera ſi ſint nccia ꝗꝓpter hoc vnũ aſfumat.i.pter regnũ dei.¶ Item ve ingredi enti terꝛã duabo vijs Ecẽi.ij.¶ Item ſi poſſunt cõſtitui duo fines tꝑalis et eternꝰ.⁊ ſᷣm hoc vna ⁊ eadem actio erit meritoꝛia: ⁊ tota nõ meritoꝛia.¶ Item ſummũ bo num nõ ſolũ dicit᷑ ſummũ ꝑ remotionẽ ſuꝑioꝝ: ſ̊ etiaʒ ꝑ remotionẽ paris.Sʒ ſᷣm rõnem boni ẽ finis:̊ remo uet p̃poſitionẽ finis ⁊ coeq̃litatẽ in rõne finis.̊ nõ erit ponẽ ipᷣm cũ alio ſicut duos fines:niſi illud alteꝝ refe ratur ad ipᷣm: ita ꝙ actio nõ ſit demeritoꝛia. Conſtituẽ duos fines deũ.ſ.⁊ creaturã ẽ ſimpłr pctm. YItez al⸗ ſociare aligꝗ ſummo bono in rõne finis:cũ ipᷣe ſit ſum⸗ mus finis ẽ ꝑuertẽ oꝛdineʒ. Si & hoc fiat ſequet᷑ nccio ↄtemptꝰſummi boni. Item circa caſuʒ ꝓoſitum obr JIre ad eccłiam nõ eſt oꝛdinatũ ad hñdum denarios ni ſi rõne oꝛonũ q̃ͥs facẽ tenent᷑:qꝛ nõ dant᷑ ad ſurgenduʒ ß ad officiũ diuinũ implẽaũ.Sʒ oꝛaꝛe ꝓ nũmis ẽ ponẽ coꝛꝑalẽ finẽ ſpũalis.⁊ G̊ eſt ſymoniacũ:qꝛ iã ponit᷑ im⸗ p̃ciabile ſub pᷣcio. Relinꝗtur igit᷑ ꝙ nõ põt ꝗs licite ire ad eccłiazʒ vt ponat finẽ in nimos. MRñ.ↄſtituẽ duos fines.ſ.tꝑalem 2 eternum ↄtingit ita ꝙ ſint oꝛdinati vt enꝰ ꝓpter aliũ.et h̊ ↄtingit duplr ita ꝙ ponat᷑ eternũ fi nis vltimꝰ: tꝑale vᷣo finis ꝓximꝰvel ecõuerſo. vel ita ꝙ nõ ſint oꝛdinati ̊ virũq; pᷣncipałr intẽdat᷑ tꝑale ⁊ eter num. Si ponat᷑ eternũ finis vltimꝰ tꝑale finis oꝛdia tus ad finem: diſtinguerẽt aliꝗ ſic:qꝛ aut actio ſpũalis aut coꝛꝑalis ẽ. Si ſpualię eſt vt pᷣſicatio:oꝛo: et hmõi. nõ põt rferꝛi ad finẽ tꝑalẽ velut ad pecuniã.⁊ ꝑↄñs ad finẽ eternũ deũͥ. VUñ fae nõ eſſet vt aligs pᷣdicaret vł ce⸗ le bꝛaret dina iſto fine vt acꝗreꝛet tꝑalia de ꝗbo ſuſtenta aa retur ad dei ſeruitiuzʒ. Si ðᷣo ſit actio coꝛpoꝛalis ſicut ẽ laboꝛare in vinea dicũt ꝙ põt referꝛi ad finẽ tꝑalẽ:duʒ tñ referat᷑ poſtmodũ ad deũ vt fodere in vinea ad pecu niam acꝗrendã q̃ ſuſtentet᷑ in ſeruitiũ dei · Sed hoc ple nius infra manifeſtabit᷑. Si aut ecõuerſo finis ꝓximꝰ ponsat᷑ devet finis vltimꝰtꝑale:ꝑuerſiſſimũ eſt. Hec eſt em̃ ꝑuerſitas in vtendo fruẽdis:de q̃ dicit aug. Puma na puerſitas ẽ fruendis vti.hoc eſt dina ad finẽ aliũ re ferꝛe:⁊ ſᷣm hoc exponit᷑ illud.ij. Ecci.AVe ingrediẽti ter ram duabo vijs. Glo. Duabo vijs ingredit᷑ ꝗ qð dei eſt oꝑe exhibet.⁊ qð mũdi ẽ cogitatione q̃rit. Si vo ↄſtitu antur duo fines ↄpꝛincipales tꝑale ⁊ eternũ:accidit ꝑ⸗ uerſitas ð q̃ dic aug.ꝙ ꝑuerſitas ẽ vtendis frui:boc eſt tꝑalia quibo eſt vtenduʒ nõ referꝛe ad eterna:quibo eſt fruendũ. Scðm h̊ accipit illud Ecci.j.on acceſſeris ad illũ duplici coꝛde.⁊t illð iac̃. j. Vir duplex aĩo incõ⸗ ſtans ẽ in oĩbo vs ſuis.Glo.Duplex ẽ aĩo ꝗ vult gau⸗ dere cũ ſeculo:⁊ vult gaudẽ cũ deo.¶ Ad pꝛimum 6 qð obijcit.ꝙ motꝰnature oꝛdinat᷑ ad motũ gre.gr̃a em ꝑſfe ctio ẽ nature.vñ in oꝛdine quodã ſe hñt natura et gra. vt in dilectõne pᷣmo diligit᷑ deꝰga bñficus:⁊ poſtmodũ extenſa ↄſideratõne diligit᷑ qꝛ bonꝰ:et forſitan non erit idem motꝰnũero:ſᷣ duo motꝰoꝛdinati. Vñ ad illud qð diĩc ꝙ finis nat᷑e ẽ in creatura:intelligendũ eſt ꝙ alr fi⸗ nis nature ẽ in creatura ⁊ ałr finis volũtatis peruerſe. Volũtas em̃ ꝑuerſa ponit finẽ in creatura excludendo finẽ ſummũ.natura ponit ſinẽ in creatura oꝛdinabilem ad finẽ ſummũ.i õ erit &̊ ſiłe de motu nature ⁊ gfe:et motu volũtatis in finẽ tꝑaleʒ ⁊ eternũ. Ad ſcðᷣm dom ꝙ rõ nõ põt oꝛdinate moueri:ſi ſᷣm deliberatiõeʒ eq̃lit ↄſtitueret finẽ deũ:a id qð ẽ nature neceſſariũ.i Aã mo tus inferioꝛis ꝑtis rõnis.dz oꝛdinari ⁊ ſegꝗ motũ ſuꝑio ris ꝑtis rõnis:qꝛ ałr ꝑuerteret᷑ oꝛdo.4. Ao tercium qð obr de xpᷣo.dðm ꝙ nõ eſt ſile.iAã volũtas illa q voluit nõ moꝛi fuit motꝰſenſualitatis:volũtas vᷣo q̃ voluit mo ri fuit rõnis.Et ſi dicat᷑ ꝙ oꝛo fuit rõnis:q̃ dixit trãſe⸗ at a me calix.Sicendũ ẽ ſm był.in li.de trini.ꝙ ratio illud oꝛauit vt aduocatꝰſenſualitatis. Item ſi dicat᷑ ꝙ volũtas illa fuit rõnis.dõm ꝙ nõ fuit rõnis vt rõ:bᷣ rõ nis vt natura.⸗ iõ nõ eſt ſiłe. Qos em̃ h̊ͥ loqmur de mo tu rõnis vt ratõ eſt: vtrum poſſit ↄſtituere duos fines. Ad q̃rtũ rñdeo.ꝙ cũ rõ deliberat de fine natalis pi⸗ etatis ⁊ de fine caꝛitatis.ad h̊ ꝙ ſit oꝛdiatꝰmotꝰ meri⸗ toꝛius:nece eſt vt finis pᷣncipalis ſit finis caritatis. bñ põt tñ finis naturalis pietatis.ſ.viſio fratris apð ſan⸗ ctum iacobũ eſſe canſa accelerationis motꝰ. nõ tñ ex Hᷣ ↄſtituet᷑ duplex finis pᷣncipalis.q AVd vltimũ iam patzʒ rñſio.⁊ ↄcedendũ eſt ꝙ idẽ actꝰpõt eſſe ex natura ⁊ gra vt ſubuenire iſti qꝛ hõ indigens ẽ ↄfoꝛmis in natura.et ſubuenire iſti qa ad imaginẽ dei ẽ. non tamen ↄſtituun tur duo fines eque primi: qꝛ finis nature oꝛdinabilis ẽ ad finem gratie. J Articulus ſecundus Onſequenter querit᷑ vtrum intentio poſſit poni in creatura. ſicut in finem.· ita ꝙ ſit fi⸗ nis ſub fine eterno. Ad quod ſic arguitur. Querite pᷣmũ regnũ dei⁊ iuſticiã eiꝰ.ibi dĩc intli. 126 ꝙ pꝛiſta: bᷣ qꝛ ſummũ:⁊ qð ꝓpt ſe et e qað nk petit. ex q relinꝗt᷑ ꝙ tꝑalia nõ poſſint qri ſic finis oꝛdinatſbᷣ fine ſummo. Itẽ ſᷣm eẽntiã bonũ? finis idẽ. Si ꝗ tẽ ꝑalia nõ pñt q̃ri ſic bonũ nr̃m: nec ſiẽ finis. ꝛ aũt no pol⸗ ſint qri ſicẽ bonũ nr̃Um. dic aug.in ſmone dni ĩ mote aſ⸗ ſumẽs illð.qᷓrite pᷣmũ re.di et iuſli.eiꝰ:⁊ hec oia appo⸗ nentẽ᷑ vob. Hic maĩfeſtiſſime oñdit hec nõ eẽ appetend tanqᷓ bona nr̃a vt ꝓpteꝛ ipſa debeamꝰ bñfacẽ ſiẽ facimꝰ ſ tñ eẽ nccia.¶ Itẽ aug. in eodẽ. Regnũ ⁊ iuſtia dei bo nuz nrm ẽ 1 appetendũ:et ibi finis ↄſtituẽdꝰ: ꝓpt að oĩa faciamꝰꝗqᷓcũq; facimꝰ. Sʒ gꝗa in bac vita militamꝰ: vita ſine his neceſſarijs agi nõ pr.Ex qͥ relingꝗt ꝙ tem⸗ õ — — — — — 6 „ 3 6 1 ia in ibo 6e nt en⸗ 1 Nuneſtio poꝛalia non pñt poni finis oꝛdinata ſimplicitate inten tionis. ¶ Iem qð querit᷑ ſicut neceſſariũ itineri vt ba⸗ culus vel vehiculũ ſeu viaticũ.nõ querit᷑ ſicut finis iti⸗ neris. Si ꝗᷣ iſta tꝑalia ſunt querẽda ſolum ſicut nccia itineri ad regnũ:nõ erũt querẽda vt finis.4 Item res ſunt oꝛdinate ſᷣm ſuꝑius ⁊ inferiꝰ⁊ ree inferioꝛes ad ĩ⸗/ ferioꝛẽ finẽ:⁊ ſuꝑioꝛes ad ſu ꝑioꝛẽ fineʒ. Sʒ dĩc aug.in ſermone dñi in mõte.ꝙ rõnale aĩal ſicut eſt hõ ſblumꝰ oꝛdinatum eſt ĩ reꝝ nat᷑ᷣa qᷓ irꝛõnalia.ſicuti ſunt aues. Si g̊ appetitꝰirꝛõnalium fert᷑ ad tꝑale bonũ: appetitus rõnaliũ dʒ ferꝛi ſupᷣ bonũ tꝑale.̊ inoꝛdinatũ erit rõna li creature tꝑalia aſppetẽ ſicut bona ſua.q in tꝑalibo nõ poterit ponẽ finẽ nec ↄſtituere intentõeʒ.4¶ Ytem dicit aug.in mone dñi in mõte. IJpᷣa coꝛdis intentõ q̃ facis qð facis.ſoꝛdidat᷑ appetitu reꝝ terꝛenaꝝ ⁊ tꝑaliuʒ atq; cecat᷑:qᷓ itentõ relata ad terꝛena ſoꝛdida ẽ ⁊ ceca.Relin qtur igr ex his ꝙ finis nõ põt poni in tꝑalibo manente ſimplicitate intentõis. Cont᷑.Pꝛmũ querite regnũ i ⁊ iuſticiã eius ⁊c. Cum &̊ pꝛimũ dicat᷑ reſpectu ſcði ſi regnũ pᷣmo q̃rendũ eſt ⁊ ei iuſticia: tꝑalia erũt ſcðᷣo q̃renda. Regnũ igr ⁊ iuſticia dʒ poni finis pᷣncipalis: tꝑalia finis ſcdᷣariꝰ.q¶ Item aug.in ſᷣmone dñi ĩ mõ⸗ te. Querẽdũ eſt pᷣmo regnũ dei⁊ iuſticia eiꝰ.i.h eſt pre ponendũ ceteris rebo. vt ꝓpt hoc cetera qᷓramꝰ. Si & il lud qð q̃ri finis eſt:⁊ illnd ꝓpter qð q̃rimꝰfinis ẽ:led vltimꝰ.ꝗ tempoꝛalia q̃ᷓ qᷓrunt᷑ ſunt finis ad finẽ ꝗ regnũ cei eſt.¶ Item aliꝗs laboꝛat ĩ vinea.⁊ eo fine vt acqꝛat ſuſtentatiõeʒ.ſuſtentari aũt vult ad h̊ vt ſuiat deo qð ẽ iuſtũ:⁊ ꝓpt᷑ hoc ꝑueniat ad regnũ dei: ↄſiãs eſt ꝙ hſũt intentões ⁊ fines ordinati ⁊ laudabiles. Sed intentõ ſuſtentatõis ꝗ eſt finis laboꝛis tꝑalis ẽ.iñ ex boc ꝙ re⸗ fert᷑ vheriꝰad regnũ dei 2 gloriã laudabilis ẽ. Relinꝗt᷑ igr ꝙ laudabiłr põt hõ tꝑalẽ ↄſtituere intentiõeʒ finẽ dũmõ nõ ſit finis vltimꝰ. Rñ. aliqd querit᷑ qꝛ bonũ aliꝗd q̃ri?᷑ qꝛ neceſſariũ. ꝓpꝛie illud qð qrit᷑ qꝛ bonum: querit᷑ vt finis volũtatis.illud vᷣo qð querit᷑ vt nccium querit᷑ vt adminiculũ ꝑuentõis ad finẽ volũtatis. Dicẽ Dum igr̃ ꝙ tpalia ſunt q̃renda vt nccia nõ vt bona.⁊iõ Apꝛie ibi nõ eſt ↄſtituendꝰfinis:nec motꝰintentõis. In⸗ tentio ei dr q̃ſi tentõ in.ſ.finẽ.⁊ hoc ẽ qð dĩc aug.iĩ ler⸗ mone dñi in mõte. OPꝛimũ qrite regnũ dei ⁊c. Cum di⸗ rit pᷣmũ ſiguit qꝛ hoc poſteriꝰqᷓrendũ ẽ:non tꝑe ſᷣ digni tate. Illud.ſ.regnũ ⁊ iuſticia tanqᷓ bonũ nr̃jm:hoc.ſ.tẽ poꝛale tanꝙ; nr̃Dm ncciũ.nccium aut ꝗꝓpter illud bonum Ad pꝛimũ ꝗ̊ qð obijcit.dðᷣm ꝙ pᷣmũ dr duobo mõis. Vno mõ ꝑ ↄpaꝛatõeʒ ad poſteriꝰ. Alio mõ ꝑ abnegati onẽ eiꝰ qð ẽ pꝛiꝰ.QOñ ꝗ̊ dr̃ pꝛimũ qrite.ſi intelligat᷑ ꝑ cõ paratõeʒ ad poſteriꝰ:nõ intelliget᷑ pꝛiꝰ⁊ poſteriꝰ pᷣm or dinẽ ꝗ eſt finis ad finẽ:ſiẽ dicimꝰꝙ finis am bulatõnis eſt maſio in ecclia ad finẽ oꝛãdi deũ.quõ nõ põt dici ꝙ finis oꝛdinate volũtatis ſit tꝑale relatũ ad regnuʒ dei. Sʒ intelliget᷑ pꝛiꝰ⁊ poſteriꝰdignitate:ſic dĩc augu.ſᷣm dicimꝰꝙ pꝛiꝰq̃rit᷑ finis vt eccctia ambulãti ad eccliaʒ poſteriꝰpᷣo vehiculũ vt adminiculũ ꝑueniẽdi ad eccłiaʒ in quẽ modũ regnũ iuſticia dei pꝛiꝰ q̃rit᷑.tꝑalia vᷣo po ſteriꝰ. Si vᷣo intelligat᷑ ꝑ abnegatõem pᷣoris:tũc planꝰ eſt ſenſus.pꝛimũ qᷓrite regnũ dei? iu.eiꝰ.i.añ oĩa iſta nihil qratis. Ad ſcdᷣm pʒ rñſio.ſõ em̃ quicqꝗd queri tur qrit᷑ vt finis.ĩmo aligꝗd q̃rit᷑ vt adminiculũ actiõis ſeu inſir̃m:vt cultellꝰquerit᷑ ad inciſionem: ⁊ bacnlꝰ ad iteratõʒ: in quẽ modũ q̃renda ſunt tꝑalia.Vliꝗd vo q̃; rit᷑ vt finis:vt inciſionis finis ẽ ſculptura vel fabꝛica:ĩ quẽ modũ regnũ ⁊ iuſticia dei finis dʒ eſſe voluntatis. Ad teꝛciũ dðm.q qᷓuis ſuſtentatõ finis laboꝛis ſit:ñ tñ dʒ eſſe finis volũtatis:qꝛ ſuſtentatõ nõ eſt qᷓrenda vt bonũ rõnalis creature:ſᷣ vt ncciũ pnti vite.⁊ iõ tꝑalis ſuſtentatõ dʒ eẽ ĩ vſuʒ nõ in intennõis affectu. Vñ au. Nuerite regnũ dei:⁊ hec oĩa apponent᷑.i.aſeq̃nt᷑ ſine vl lo impedimẽto: ſi illa qrans. ij Lec ait.illa dabunt᷑.ſed apponent᷑.qꝛ illudẽ qdð pᷣncipalr dat᷑:aliud qð ſuꝑad⸗ Aulkxvüſj. ditur. qꝛ in intentõne eternitas:in vſu debet eſſe tempo ralitas.⁊ illud datur:hoc ſuperadditur. Articulus tercius Oſtea querit᷑.vtꝝ oĩs ſollicitudo ſit ꝓhibi⸗ ta.Ad qð ſic oꝓponit aug.ĩ ſᷣmone din i mõ te. Ipᷣe dñs cui miſtrabant angłi Mat᷑.iiij. tñ ꝓpt᷑ exemplũ:ne ꝗs poſiea pateret᷑ ſcãdalũ cum ali⸗ quẽ ſᷣuoꝝ erꝰaĩaduertiſſet iſta nccia ꝓcurare. loculos hr̃e dignatꝰẽ:ꝗbo pecuĩa vñ vſibo ncẽijs quicqd opꝰ fu⸗ iſſet pᷣberet᷑:ſumprũ ẽ ex ioh.xj.¶¶ Item vr aplis ĩ craſti nũ fuiſſe ſollicitꝰ:cũ dixit.j.coꝛi.xxj.de collectis q̃ fiũt in ſctos ſicut oꝛdinaui eccłijs galathie.ita ⁊ vos facite ꝓ vnam ſabbati.vnuſꝗſq; vrjm apud ſe ponat theſauri⸗ ʒans qð ſibi placuerit.nõ vt cũ venero tũc collecte fiat Item act᷑.xj. Surgẽs vnꝰnoĩe agabo ſigbat ꝑ ſpiritũ magnã famẽ futu rã ĩ vniuerſo oꝛbe:q̃ facta ẽ ſubclau⸗ dio.ſtatuerũt aũt vnuſꝗſq; eoꝝ in miĩſteriũ mittẽ pᷣſbi/ teris hitantibo ĩ iudea fribo.ꝗ et miſerũt ꝑ manuʒ bar⸗ nabe et ſauli.q IJtem nauigãti eidẽ apło paulo ĩpoſita ſunt vtenſilia q̃ offerebant᷑.nec ad vnũ tm̃ diẽ videt᷑ vi⸗ ctus ille ꝓcuratꝰact.xxviij. Qauigãtibo impoſuerũt q̃ ncc̃ia erãt.¶ Item act᷑.xx vij. Hũane at᷑ tractãs iulius paulũ ꝑmiſit ad amicos ire ⁊ cam ſui agẽ.Ex his ⁊ hu iuſmõi ſcpᷣturaꝝ locis ↄcludit aug.dñm deũ nõ h ipro⸗ bare ſi ꝗs hũano moꝛe iſta pcuret. Sed ſi ꝗs ꝓpter iſta o militet:vt in oꝑibo ſuis nõ regnũ di ſ̊ iſtoꝝ acaſi⸗ tionẽ intueat᷑.¶ Item lnc.x. ¶ Dartha.m.ſollicita es.q̊ᷓ ſollicitudo nõ ẽ pctm cũ ſine ipᷣa ñ poſſit vuci vita acti⸗ ua. MKRñ.ẽ ſollicitudo laudabił.et vituꝑabilis.et to⸗ lerabit᷑.et miſerabił.Laudabilis ẽ in pᷣcepto.⁊ hec eſt mltiplex. Eſt eĩ ſollicitudo regẽdi q;dtum ad pᷣlatos ro. xij. Qui pᷣeſt in ſollicitudine.et.ij.coꝛi.xj. Inſtãtia mea q̃tidiana ſollicitudo oĩm eccliaꝝ. Item eſt ſollicimdo obediẽdi qtũ ad ſbᷣditos.Joſue.xxiij. eſtote ſolliciti vt cuſtodiatis cũcta q̃ ſcpᷣta ſunt in volumĩe legis moyſi. Item eſt ſollicitudo pacifice ↄuiuendi qᷓ;tuʒ ad pares. Eph̊.iiij. Solliciti Fuare vnitatẽ ſpũs in vincło pacis. 2 hec eſt ſollicitudo laudabilis qͥ ad alios. Item eſt ſol licitudo ꝑficiẽdi qͥ ad ſe.⁊ hoc tripliciter. Pꝛimo reco⸗ gitandi diuina mãdata Deut.iiij. Cuſtodi temetipſuʒ 4 aĩam tuã ſollicite:⁊ ne obliuiſcaris vᷣboꝝ ne excidat e coꝛde tuo. Scðoðẽ ſollicitudo declinãdi malũ deut. iiij. Cuſtodite aĩas vr̃as ſollicite. nõ vidiſtis aliquam ſiłitudinẽ ne foꝛte decepti faciatis aliquã ſimilitudinẽ Tercio eſt ſollicitudo feruoꝛis faciendi bonũ Ro.xij. Sollicitudine nõ pigri ſpiritu feruẽtes dño fᷣuientes. Hec eſt ſollicitudo laudabilis ⁊ in pᷣcepto.⸗¶ Item eſt ſollicitudo vituꝑabilis młtiplex. Eſt ei ſollicitudo ĩor⸗ Dinata ſciendi ſeu vana.Ecces.ij.Cũ aliꝰlaboꝛet in ſa⸗ pientia ⁊ doctrina ⁊ ſollicitudine ⁊ hoĩ ocioſo q̃ſita di⸗ mittet ⁊ hec vanitas ⁊ magnũ malũ.Et ẽ ſollicitudo ac quirẽdi diuitias ex cupiditate Ecces.ij. Pctoꝛi dedit ced afflictõeʒ ⁊ curã ſuꝑfluã vt addat ⁊ ↄgꝛeget:ſᷣ ⁊ bec vanitas caſſa ſollicitudo mẽtis. Stem eſt ſollicitudo cuſtodiẽdi diuitias ſeu retinẽdi ex auaricia.mat᷑.xiij. Sollicitudo hᷣſeculi ⁊ fallatia diuitiaꝝ ſuffocat vᷣbuʒ Item ẽ ſollicitudo peccãdi in adinueniẽdo genus pcti. Sap̃.xiiij. vbi loꝗt᷑ de inuentõe ydoloꝝ.æꝓFecerũt imagi nem regis quẽ honoꝛare volebãt vt filium ꝗ aberat tan q; pnñtem colerent ſua ſollicitudine.ᷣteʒ eſt ſollicitudo peccandi in ſtudio ꝑpetrandi. Danieł.xiij. volẽtes ↄcu bere cum ea obſeruabant qͥtidie ſollicitiꝰ videre illam. hec eſt ſollicitudo vituꝑabilis ⁊ in ꝓhibitõne.¶ Item eſt ſollicitudo tolerabilis:⁊ hec eſt etiam młtiplex.Eſt em̃ ſollicitudo dilectõis naturalis. Lob.x. Cuʒ moꝛã faceret Thobias ter nuptias.pat eiꝰſollicitꝰ erat di cens quare moꝛat᷑. Item ẽ ſollicitudo cure rei familia⸗/ ris.j. Reg.ix.de aſinis q̃s nudiuſterciꝰ ꝑdidiſti ne ſol⸗ licitꝰſis:qa inuẽte ſunt.Item eſt ſollicitudo nccie ꝓpui⸗ dentie. Luc.x. AMartha ma.ſol.es ⁊c̃. Item eſt ſollici tudo infirmitatis hũane.j.Coꝛin.vij. Qui cũ vxoꝛe eſt ſollicitꝰq̃ ſunt mũdi quõ placeat vxoꝛi. Item ẽ ſollicitu do inqſitõnis moderate. Lhob.v.iQe ſollicitũ te red⸗ dam:ego ſum aʒarias ⁊c̃.⁊ hec ſollicitudo tolerabilis eſt ⁊ in ꝑmiſſione.(¶ Itẽ ẽ ſollicitudo miſerabilis.⁊ hec triplex. Eſt em̃ ſollicitudo laboꝛis in oꝑando.Ecẽs.ij Deteſtatꝰſum om̃eʒ induſtꝛiã meã in q̃ ſtudioſiſſime la boꝛaui ſollicitꝰfui. Iteʒ ẽ ſollicitudo anxietatis ĩ pa tiẽdo.j.NDach.vj.Receſſit ſomnꝰab oculis meis ⁊ coꝛ rui coꝛde p ſollicitudine:⁊ dixi in coꝛde meo.in q̃ntam tribulatõeʒ deueni:⁊ in q̊s fluctus triſticie? Item ẽ ſol⸗ licitudo timoꝛis in pcauẽdo.hiere.xxxviij. Sollicitus ſum ꝓpter iudeos ꝗ trãſfugier̃t ad caldeos:ne foꝛte tra daꝛ in manꝰeoꝝ ⁊ illudãt mihi.⁊.xlij. Hiere.Gladius quẽ foꝛmidatis ↄphendet vos ĩ terꝛa ⁊ fames ꝓ q̃ ſolli⸗ citi eſtis. Et hec ẽ ſollicitudo miſerabilis.Ex bis patʒ que ſollicitudo ſit ꝓhibita ⁊ que non. Nlembrum tercium Onſeq̃nter inꝗrendũ eſt de diſcretõe intẽ tõnis q̃ regulat᷑ duobo generibo pᷣceptoꝝ ꝓhibitõe temeritatis iudicij cũ dr̃. Qoli te iudicaꝛe ⁊c̃.⁊ pᷣcepto cautele cũ dr. At tendite a falſis ꝓhis ⁊c. Et pᷣmũ ꝑtinet ad ſimplicita tem colũbinã. ſcdᷣm ꝑtinet ad pꝛudẽtiã ſerpentinã.de ꝗ bus dr math.x. Eſtote pꝛudẽtes ſiẽ ſer.⁊ ſimpli.ſic̃ co lũbe.¶¶ Itẽ nota qtuʒ ad pᷣmã ꝓhibitõeʒ indiſcretõnis ſiue pᷣſumptõnis iudicij.qm̃ ꝓpter h̊ qꝛ infirmitati hũa ne difficile 2 q̃ᷓſi ipoſſibile ẽ indiſcreta iudicia deuitare ideo illi ꝓhibitõi de iudicio indiſcreto ſaluatoꝛ addidit tria p̃cepta math.vij. IUnũ de petẽdo adiutoꝛiũ gr̃e cuʒ dẽ. Petite 2 dabit᷑ vob. Aliud de Puãdo eqtatem legis nete reſpectu ꝓximi:cũ dĩ. Ois qᷣcũq; vultis vt faciant vob hoĩes vos facite ilł.teꝛciũ de conatu ad amoꝛẽ dei cũ dr. Intrate ꝑ guſtã poꝛtã.Glo.i.caritatẽ.¶¶ Item q̃tũ ad ꝓhibitõʒ indiſcretõis iudicij:cũ dic.Nolite iu⸗ dicare ⁊c.Qota ꝙ aligꝗs iudicat er auẽte vt iuder ↄſti tutꝰ. deu. xvj. Judices ⁊ mos ↄſtitues. Aliꝗs ex vite dignitate.j.cor̃.vj.Neſcitis ꝙ ſcti ð h mdo iudicabũt Aligs ex veritate doctrie Leui.x.ð ſacdotibo dr. Om̃e qð inebꝛiare pt᷑ nõ bibãt vt hẽant ſcĩaʒ diſcernẽdi.Pꝛi mũ pᷣlatoꝝ ẽ.ſcᷣm ꝑfectoꝝ.terciũ doctoꝝ ⁊ pᷣdicatoꝛũ Et ᷣm ̊ eccidit indebitũ iudiciũ tribo mõis. ex defctu ſeu abuſu auẽtis in cãꝝ examiĩe.ex indigtate vite ĩ vici oꝝ rep̃henſiõe:⁊ ex defectu diſcretõis doctrie ĩ pᷣaicatõ ne. Et ᷣm &̊D dat᷑ triplex pᷣceptũ ꝓhibitõis indiſcreti ſen temerarij iudicij. Mat᷑.vij. Pꝛio eĩ ꝓhibet᷑ temerariuʒ iudiciũ in defectu ſeu abuſu auẽtis:cũ dr̃. Nolite iudi care.Scðdo ðo repᷣhẽdit᷑ iudiciũ pᷣmũptuoſuzʒ ex defectu digtatis:cũ dr. Quid vides feſtucã in oclło fris.⁊ ſub⸗ dit᷑.ypocrita eijce pꝛio trabẽ de ocło tuo. Tercio iudi⸗ ciũ indiſcretũ ꝓhibet᷑ in diſpẽſatõe eruditõis ſeu doctꝛi ne:cũ dr.Qolite ſcẽm dare ca nibo.De pꝛĩo pᷣcepto q̊p hibet᷑ temerariũ iudiciũ.qũ.ſ.iudicamꝰde his de gboñ ẽ ↄmiſſuʒ indicaꝛe vt de occultis:inꝗſitũ eſt ĩ qõnibo de pct᷑is ĩ inꝗſitõe ðᷣ pct᷑is coꝛdis.De ſcðo q̊ ꝓhibet᷑ pᷣum ptio iudicadi ĩ repᷣhenſiõe ꝓpter indignitatẽ vite:ingꝗret᷑ infra inqſitõe de iudicialibo euãgelij.qõe de correctõne frat᷑ na.Oe pᷣcepto ðo qͥ phibet᷑ indiſcretõ diſpenſatio⸗ nis doctrĩe qret᷑ in inꝗlitõe de gtijs gãtiſdatis qõe de g⸗ tia pᷣdicatõis.⸗ Zñ q;tuʒ ad pns ad plenã intelligẽtiã iſtiꝰpᷣcepti.Qolite ſctn dare canibo:neq; mittatis maꝛ garitas añ poꝛcos.qrenda ſũt duo.Prio de intelligen tia huiꝰpᷣcepti.Scðdo de pᷣcepti huiꝰobligatõne. Articulus prunus Rimo q̃rit᷑ ꝗo dicat᷑ H ſctẽm. ꝗd margarite. ad poꝛci. qd canes. Iez qꝛit᷑ qo/ꝓhibet᷑ hoc p̃cepto.Si dicat᷑ ꝙ indiſcretõ diſpẽſatõis dinoꝝ ⁊ ma xime verboꝝ qtum ad detractoꝛes ⁊ ↄtemptoꝛes.ↄtra Mdath.x. Que ĩ aure auditis p̃dicate ſuꝑ tecta. Item ij. Chi.iiij. Inſla opoꝛtune impoꝛtune.Aug. Opoꝛtu⸗ ne volẽtibo:im poꝛtune nolentibo. Jteʒ ang. Audeat. terideat.ſopiat ⁊ qñcũqʒ coòᷣſcat.¶ Item ipe dñs pᷣdi⸗ cauit reſiſtetibo ⁊ ↄtemnentibo vᷣbũ ſuũ: ̊ſcẽᷣm dedit ca nibo 2 poꝛcis. RKñ.ſm aug. Scim eſt qð violare atʒ coꝛrũpeꝛe nõ liceat.m argaꝛite quecũq; ſpualia magna extimanda ſunt.⁊ qꝛ in abdito latent:tanqꝙᷓ; de ꝓfundo eruunt᷑. Scðm cri. Sctm ſunt ſacr̃a vt baptiſmꝰ⁊ eu⸗ kariſtia: in cuiꝰrei figura.j.Mach.ij.dixit mathatias Ecce ſcẽa nr̃a.pulcritudo nr̃a.claritas nr̃a deſolata ẽ: ⁊ inqnauerũt eã gentes.⁊ Leui.vj.in figura eukariſtie dr. Maſculꝰde genere aarõ veſcet bis carnibo:ꝗa ſctᷣa ſctoꝝ eſt.MMargarite vᷣo ᷣm crip.ſunt miſteria vᷣitatis qꝛ ſicut margarite incluſe conchis poſite ſunt ĩ medio maris:ſic et miſteria in libris incluſa poſita ſunt in al⸗ titudie ſenſus ſcepᷣturaꝝ.Math.xiij. Inuẽta vna pᷣcio⸗ ſa margarita dedit oĩa ſua et ↄꝑauit eã.xxv. ꝓuer.In auris aurea ⁊ margarita fulgẽs:ꝗ arguit ſapientem ⁊ aurẽ obedientẽ. Canes ſᷣm ꝙ dic aug.ſũt ogugnatoẽs veritatis.yſa.lvj.Canes impudẽtiſſimi neſcierũt ſatu⸗ ritatẽ. Canis em̃ ſicẽ̃ dic Criv.aĩal impꝛobũ ſuꝑuenien tibo ẽ ſuꝑflue latrans.Apoc.xxij.Foris eanes venefici impudici. Poꝛci ᷣoO ᷣm aug.ſunt ↄtẽptores veritatis: vel ſᷣm cri.xpᷣiam carnales.ꝓpꝛiũ em̃ eſt poꝛci ĩ ſceno volutaꝛi:nunqꝙᷓ celũ aſpicẽ:nec querẽ dñm ſuũ.niſi cuʒ eſurit.tales ſunt xpᷣiani ꝗ in carnalibo deſiderijs ⁊ im⸗ mũdicijs delectant᷑:nec aſpiciũt celũ:nec qᷓrunt deũ:ni⸗ ſi cũ neceſſitas eis adueneꝛit.NDat᷑.viij. Dixer̃t demo⸗ nes.ſi eijcis nos mitte nos ĩ poꝛcos.Oe vtroq;.ij.pe.ij. Canis reuerſus ad vomitũ et ſus lota ĩ volutabulo lu⸗ ti. ¶ Ao aliud dom. ꝙ iſta ꝓhibitõ intelligit᷑ ꝙtum ad obſtinatos ĩ malicia vel erꝛoꝛe.Circa qͥs ſic dic augu. Hñda ẽ ↄſideratõ:qꝛ aut ipi ſunt ſoli.aut ſunt et᷑ alij fi deles aſtãtes. Si ip̃i ſoli ſunt.tenendũ eſt qð dĩc h dñs Si do alij ſunt fideles aſtãtes iur̃ foꝛmã dñi ꝓcedẽduzʒ eſt:q cũ pᷣdicaꝛet iudeis ñ eſt putandũ ſcẽm dediſſe cani bo.126 eĩ eis dedit ꝗ ſaꝑe nõ poterõt:̊ eis ꝗ poterãt.et ſił aderãt:qs ꝓpter alioꝝ imũdiciã negligi nõ oꝑtebat cũ eũ ↄtẽptoꝛes interrogabãat: rñdebat vt ꝗd ↄdicerẽt nõ haberent.et vt alij qui poterant capeꝛe er illoꝛuʒ oc⸗ caſione multa vtiliter audirent. Articulus ſecũdus Ecũdo querit᷑ de obligatõe hꝰpᷣcepti. Noli te ſcẽm dare canibus ⁊c̃.Et q̃runt᷑ circa hoc tria. Nꝛo gꝗo tenet᷑ ſcire doctoꝛ ſeu pᷣdicatoꝛ. Scðoꝛ ſi p̃dicatoꝛ tenet᷑ facẽ qð dĩic.Lercio vtruʒ malus pecce pꝛedicando. Ad primũ ſic Aggei .S. j. ij. Interꝛoga ſacdotes legẽ.ibi Hiero. Sacerdos ſi ig rat legẽ. ꝓbat ſe nõ eſſe dñi ſacerdotẽ. relinqtur q̊ ꝙ ſa cerdos tenet᷑ ſcire legem. Sʒ hoc nõ eſt niſi rõne officij docẽdi:q̊ ꝗ docet tenet᷑ legẽ ſcire.¶ Itẽ ignar? artis me⸗ dicine ſi vſurpat officiũ ⁊ opꝰartis illiꝰ:reꝰẽ moꝛtis.ſi igr ita ẽ in medicia coꝛꝑali:młtomagis ĩ medicie ſpũa li:cũ vᷣbũ dei mediciĩa ſit.ſiẽ dr in pᷣs.iloiſit vbũ ſuũ et ſanauit eos. Cont᷑. In tabnaculo dñi erãt phiale et ciati ſicẽ dẽ Exo.xxxxij.⁊ ũe.vj.⁊ dicũt ꝙ hec ſüt va⸗ ſa maioꝛa 7 mĩoꝛa: ꝑ q̃ maioꝛes doctoꝛes ⁊ mĩioꝛes pᷣdi⸗ catoꝛes deſiẽᷓnt. ¶inoꝛes at᷑ ſi bñ annũciẽt maioꝛi ſa⸗ pientia illuſtrant᷑. Ex qͥ vr ꝙ pñt annũciare 2 pdicare aliꝗ:lʒ nõ ſint maioꝛi ſapia illuſtrati. ñ & gcũq; pᷣdicat tenet᷑ ſcire legẽ.¶ IStez apłs nõ ꝑmittit mulierẽ docè in eccłia:ſ̊ domi viros ſuos introgẽt.j.coꝛ. xiiij. cuilibzʒ ſimplici laico lʒ docẽ vxoꝛẽ ſus:̊ c. Mñ. eſt doctria ſimplicis exhoꝛtatõis.⁊ hec ẽ coĩis oĩm.⁊ eſt doctria pᷣ⸗ dicatõis:⁊ iſla ẽ ſacerdotũ.⁊a eſt doctria aſſumpte ꝓſeſ ſiõis:vt cuiuſlibʒ doctoꝛis ĩ ſua ſcia. In pꝛĩs ſufficit ſci⸗ re quecũq; ſunt ſimplicitatis credendoꝝ ⁊ dĩnoꝝ ma⸗ — — — — — — — t li⸗ 41 Nueſtio datoꝝ. In ſecundis neceſſariũ eſt ſcire expoſitõnes cre dendoꝝ ⁊ preceptoꝝ.iur illud.j. Pe.iij. Parati ſꝑ ad ſatiſfactõneʒ oi poſcenti vos rõneʒ. de ea q̃ in voõ eſi fi de ⁊ ſpe. In tercijs nccia eſt ſcia oim ad doctrinã eoruʒ et ſcientiam ꝑtinentiam. Becũdo queritur .S. ij. vtrũ pᷣdicatoꝛ tenet᷑ facẽ qð dĩc.Et videt᷑ ꝙ ſic.iob.xxx· ix.Nunꝗd pᷣbebis equo ſoꝛtitudinẽ aut circũdabis col lo eiꝰpinnitũ:Gꝛeg.Collo eiꝰhinnitꝰcircũdat᷑qñ pᷣdi⸗ catoꝛ ſuis vocibo tenet᷑.pm illð.j.coꝛ.ixr. Caſtigo coꝛpꝰ meũ 2 in fnitutẽ redigo.ne foꝛte cũ alijs pdicaueri ipſe repꝛobo efficiaꝛ. IOteʒ Ro.ij.Qui aliũ doces teipᷣm non doces ⁊c.q¶ Cont᷑.Eſt ꝗ pᷣdicat ꝑfectõʒ quã tñ nõ facit 2 tñ nõ diceret᷑ teneri:vt cũ ſcłaris p̃dicat pſectõeʒ reli gions ꝑfectis:gᷓ . SERñ.qlibet tenet᷑ facẽ qð dicit mn ꝙ aſſerit alios teneri ad faciendũ qð dic.tñ aſſerit aliqn tentio vel generalr vel m ſtatũ. generalr ſiẽ aſſe ritur de illis qᷓ ꝑtinẽt ad ſtatũ ſalutis. Scom ſtatuʒ ſiẽ aſſerit᷑ de his qᷓ ꝑtinẽt ad ſtatũ ꝑfectõnis vtpote religio nis ad quã om̃es non tenent᷑.Et ſic pᷣdicatoꝛ non tenet facere ßᷣm ꝙ dicit. 7 D „„ Tercio queriium .S. iij. vtruʒ malꝰpeccet pdicãdo.Ad qð ſic.pᷣs. Pctoꝛi dixit dñs.Quare tu enaꝛras iuſticias meas ⁊ aſſumis teſti moniũ meũ ꝑ os tuũ ⁊c.¶¶ Itẽ ſciẽti bonũ facẽ ⁊ nõ faci enti pctm ẽ illi.iac.iiij.ꝭ̊ magis peccat pᷣdicatoꝛmalꝰqᷓ aliꝰ:qꝛ ſeruꝰſciens volutatẽ dñi ſui ⁊ nõ faciẽs:vapła: bit multis Luc.xij.¶¶ Cont᷑.pᷣdicare eſt de genẽ bonoꝛũ &Oin pᷣdicãdo nõ ↄtingit pectm. ¶ Itez docẽ eſt de ogibus miſcðie ſpalibo.Sʒ oꝑa miſcðie nõ interdicunt᷑ etiazʒ exñti in pcto moꝛtali: vt facẽ elynã ⁊ hmõi.ꝗᷓ nec doctꝛi na ſeu pdicatõ pcroꝛi dʒ interdici. Rñ. diſtinguunt ẽ aliqs ꝗ docet qꝛ tenet᷑ ex officio ⁊ q̃ſi ex neceſſitate.2 eſt aliꝰꝗ docet q̃ſi ex volũtate.Silr diſtinguũt ꝙ ẽ petʒ notoꝛiũ ⁊ ẽ pctm occultũ.Erxñs in pcto notoꝛio peccat geũq; pdicat ſen ex neceſſitate officij ſeu er voluntate p̃ dicet. Dicũt & illũ ꝗ eſt ĩ pcto occulto peccare cũ pᷣdicet ex volũtate.⁊ h̊ rõne ↄtẽptꝰ:nõ aũt illũ ꝗ pᷣdicat ex offi cio:dũ tñ cũ timoꝛe illud faciat ⁊ q̃ſi coactꝰnccitate of⸗ ficij. Siłr tñ videt᷑ dᷣm.ꝙ docẽs vel pᷣdicãs in pcto:ſi nõ ſtudeat ↄpungi er dicto ⁊ dolere de pct᷑o.ſimpłr con temnẽ dr̃.et iõ peccare ſeu occultũ ſit petm ſeu manite⸗ ſtnʒ . ¶ec eſt ſile de oꝑibo miſcdie coꝛpalibo ſpũalibo qꝛ hic ſcia agguat 2 ↄtemptꝰ.Et h̊ ſufficit de pᷣceptis. Nueſtio.lxix.de gratia ab ſolute conſiderata. Oſt tractatũ de le gibo p̃ceptis q̃ ad cognitõeʒ cauẽdo⸗ rũ ferũt᷑? faciẽdoꝝ:aggrediẽtes inꝗſi tionẽ de gra ⁊ vᷣtutibo q̃ ↄferunt᷑ ad eo⸗ rũdeʒ executõeʒ: adiutoꝛiũ dĩne gr̃e ĩ ploꝛamꝰa deo pr̃e ⁊ dno ihu xpᷣo.Aſodꝰat᷑ inqſitionis erit.vt in pᷣmis ſeꝑatim de gra diſputantes: ad vᷣtutes Fm theologicã 2 verã acceptiõeʒ.dona.fructꝰ bẽitudi⸗ nes oꝛdie ↄgruo ꝓcedamꝰ. De gra igr gre auxilio reg⸗ remꝰ. Pꝛio. an gra ſit. Scdo qo ſit. Tercio de dr̃ia ů⸗ tie. Quarto de ſubiecto grẽe. Quĩto de cã gre: tandẽ de effectu ⁊ cognitõne gre in ſequentibo qõnibo. Mlembꝛum prunmũ Irca pꝛimũ intentõis nr̃e eſt oñdẽ gr̃am eſſe ncciam nr̃o arbitrio ad impletionem ſalutarẽ dĩne legis ⁊ ſuoꝝ mandatoꝝ.⁊ dupłr. Pꝛĩo ꝑ rõnes natales ↄ phos. Ocdo ꝑ ratiões theologicas ↄtra hereticos pelagianos.ꝗ aſſeruerũt li berũ arbitriuʒ ſufficere ad btitudinẽ et ſalutem. lxix. Articulus pꝛimus Er rõnes igit᷑ natales oñditur gra eſſe ſic. Hono debet᷑ amoꝛ. get tanto bono debetuꝛ tantꝰ amoꝛ.ꝗᷓ et ſummo bono debet᷑ ſummꝰ amoꝛ. Et logꝗmur foꝛmalr de amoꝛe ſummo. q̊ ſummo amoꝛe.i.ſuꝑ om̃ia dʒ diligi ſummũ bonũ. Si q̊ impoſ⸗ ſibile eſt ꝙ creatura rõnalis de vᷣtute ſua diligat aliqd pluſꝙᷓ ſe ⁊ ſuꝑ om̃ia: ᷓimpoſſibile ẽ ꝙ de vᷣtute ſua dili gat veũ amoꝛe digno.i.ſumme vel pluſqᷓ ſe.ſᷣ hoc expe⸗ tuiur ab ea: neceſſe eſt ꝙ detur ei donũ qͥ eleuet᷑ ſup ſe. Hoc aũt nõ eſt niſi gra ꝛc. ¶ Item impoſſibile ẽ mo⸗ tu ertendi ſup potentiã mouẽtis.et h̊ eſt qꝛ potẽtia mo⸗/ nentis ẽ cã ipi motꝰ.¶¶ Iteʒ impoſſibile ẽ potentiã mo⸗ uentẽ extendi ſup̃ ſö=am mouentẽ.Si g̊ motꝰamoꝛis eſt a potẽtia q̃ eſt in aia:⁊ motꝰnõ põt extendi ſi up potẽtiã nec potẽtia ſupᷣ ſam:̊ nõ põt motꝰ amoꝛis extendi ſu pꝛa nĩaʒ ad hoc ꝙ amet pluſqᷓ ſe: ⁊ inde vt pꝛiꝰ.4. Itez impoſſibile ẽ ꝑ naturã ꝙ intellectꝰintelligens ſe intelli gat aligꝗo pluſꝙᷓ ſe. ſiir impoſſibile ẽ ꝗ aia diligẽs ſe diligat aliqd pluſqꝙᷓ ſe ꝑ naturã vel rõeʒ. MMaioꝛ pʒ.qa intellectꝰſibi eſt imediaſioꝛ:vñ iĩmediatiꝰintelligit ſe q; aliud. ¶ Iteʒ ꝓpoꝛtionalia dñt eſſe illud qͥ meꝛet 2 illud qð meret᷑. Qulla at ꝓooꝛtio ẽ tꝑalis ad eternũ. Sʒ oẽs actus ꝗ ſunt ex potẽtia nr̃a ſunt tꝑales:q̊ nulli actꝰ qui ſunt ex potẽtia nr̃a ſunt tꝑales.ᷓ nulli actus ꝗ ſunt ex pt̃ate nr̃a:per ſe et inqtum bmõi:ſunt meritorij eterni boni:ꝙ neceſſario requirit᷑ gra cũ illis.¶¶ Iteʒ nihil effi cit ſeipᷣm:quia ſic ideʒ eſſet pꝛiꝰet poſteri ſeipſo. ex H ſequi d aliquid eſſet cũ nõ eſſet.¶ IStem nihil eſt ſuffi⸗ ciens ſibi pᷣter ſolũ pꝛimũ.q¶] Iteʒ iuxta bẽm ber.ſumit᷑ iſta ꝓpoſitio ꝙ nibil ꝓficit ſeipſum:et ponit rõnem hu⸗ ius:qꝛ longemeliꝰ eſt eſſe ꝑfectuʒ q; factum. Si ꝗᷓ nihil põt efficere ſeipᷣm ſua vᷣtute:̊ nibil põt ꝑficere ſeipſum ſua virtute.¶ Item alia ꝓpoſitio iuxta pᷣm. Vnũqðq; eſt ꝑfectum cũ attingit ꝓprie vᷣtuti. VUIñ ꝓpter boc dr pu er eſſe imꝑfectus:quia non attingit ſue prie virtuti:qꝛ non poteſt loqui nec ambulare:nec multa alia facere q̃ ꝑtinent ad ſuã p riam virtutẽ ⁊ naturalẽ.¶ Item alia ꝓoſitio iuxta aug.in li.ſoliloquioꝝ. Serfecta virtus eſt rõ ꝑueniene in ſuũ finẽ.Ex his ↄcludit᷑ nccio gr̃am eſſe ncẽ̃iam ad ꝑfectõeʒ anime: quia nihil pficit ſeipᷣm ergo libeꝝ arbitriũ non ꝑficit ſeipſum. ergo nõ attin⸗ git ꝓpꝛie vᷣtuti ꝑ ſeipᷣm.qꝛ res dr eſſe ꝑfecta:cũ attingit ꝓꝛie vᷣtuti ꝑ ſeipᷣaʒ.Si nõ attingit vᷣtuti ꝓprie ꝑ ſeipᷣm nõ põt venire in ſuum finem ꝑ ſeipᷣm. iuxta illam ꝓ⸗ poſitionem. Perſfecta virtus eſt ratio perueniendi in ſuum finem. Ex his obijcit. on põt ꝑuenire in ſuum finem ꝑ ſeipᷣm. Sed finis ſuus eſt btitudo.ergo nullo modo põt ꝑuenire ad eternã beatitudinẽ ꝑ ſeipᷣm. Sed natum eſt ꝑuenire ad ipſam. Ergo ad hoc ꝙ ꝑueniat: neceſſarium eſt ꝙ ei detur donũ gratis a deo ⁊ addituʒ nature ſue.hoc autẽ eſt donũ gre.¶ Item nõ ↄſeruatur nec ꝑficitur vita inferioꝛ aĩe ad coꝛpꝰ ſine dono exterio⸗ ri qð ↄtinue miſtrat᷑ a teo:quia nõ põt ↄſeruari nec ꝑfi ci ſine alimẽto et ſpiraculo ⁊ młtis alijs q̃ deus miſtrat homini.4 Item magis eſt in poteſtate anime ſupplere defectum vite inferioꝛis qᷓ; ſuperioꝛis. Sed magis polſ-⸗ ſibile eſt ꝓ ipſa ſuppleat defectuʒ vite inferioꝛis qua vi uit in coꝛpoꝛe ꝙᷓᷓ vite ſupeꝛioꝛis qua viuit in deo:gꝗa ani ma efficit pꝛimam vitam et eſt cauſa illius:ſed non effi⸗ cit ſecundam. Et be due ꝓpoſitiones ſumuntur ſuppo⸗ nendo hanc.ſ.ꝙ aĩa viuit deo.¶ Ex ſcðᷣa ̊ pꝛimo ſic aꝛ uit. Si magis eſt in poteſtate aĩe ſuꝓplere defectũ in- erioꝛis vite ꝙᷓ ſuꝑioꝛis. Sed impoſſibile eſt ꝙ ipᷣa ſup pleat tefectum vite inferioꝛis ſine dono dei qð ei vel q̊ miniſtretur ſicut patet ꝑ pꝛimã ꝓpoſitionẽ: ̊ unpoſſibi le eſt ꝙ ſuppleat defectum vite ſuperioꝛis ꝑ naturam ſi⸗ ne dono dei nature ſuꝑaddito.hec aũt eſt gra.⸗ Ytẽ ex eiſdem pᷣncipijs generat᷑ res.augmentat᷑.et ꝑficit᷑.Nñ iuxta ali am ꝓpoſitionem: ꝙ ex eodem pꝛincipio res ef⸗ ficitur ⁊ ꝑficit᷑.Si ̊ nulla res eſt pᷣncicipiũ ſue factõis & nalla res ẽ pᷣncipiũ ſue ꝑfectõnis.q̊ ſi creatura rõnatł nullo mõ efficit a leig nullo mõ pficit᷑ a ſe. Sʒ a pᷣnci⸗ pio a q̊ͥ efficitur ꝑficit᷑. Sed a deo efficit᷑:&̊ a deo ꝑficit᷑ Si g̊ ꝑfectio aĩe attendit᷑ qᷓtum ad btitudinẽ ⁊ vᷣtutem & nec ex ſe nec ex eo qdð bʒ aĩa a natura poterit hbr̃e bea titudinẽ ⁊ ᷣtutem. Cont᷑.Magis ſe bʒ vnũquodq; ad illud ad qð oꝛdinatũ eſt naturalłr: qᷓ ad illuo ad qð naturalr nõ eſt oꝛdinatũ vel natũ nõ eſt. Sʒ hõ nat᷑alꝛ ad bonũ oꝛdinatꝰeſt.nõ at᷑ naturałr ad malum: q̊ ma⸗ gis ſe bʒ hõ ad bonũ qᷓ; ad malũ.ẽᷓ ſi põt facere malum ꝑ ſe.põt facẽ bonum ꝑſe. nõ eſt nccia gra ad h̊ ꝙ ho⸗ mo oꝑet᷑ bonum. Item volũtas ẽ potentioꝛ reſpectu ſui actꝰq; natura:qꝛ ſiẽ dic dam̃. loluntas eſt dna ſui actus:qꝛ põt ipᷣm ꝓhibẽ vel educere.natura at᷑ nõ.Vñ ignis cũ calefaciat ⁊ luceat ꝑ naturã:nõ põt ꝓhibẽ quĩ iße calefaciat ⁊ luceat.ĩmo bhoc ẽ ei ineuitabile. Sʒ ipᷣa natura põt dirigẽ ꝑ ſe et ſine adiutoꝛio ſuũ acium ad ſi nem ad quẽ eſt:&̊⁊ volũtas ꝑ ſe poterit dirigẽ actũ ſu⸗ um in finẽ ad quẽ eſt.Sʒ finis ad quẽ eſt volũtas rõna lis creature.ẽ ipſa btitudo eterna: ̊ ꝑ ſe ſine adiutoꝛio põt dirigẽ ſuos actꝰad btitudinẽ.¶ Item ſic nata rati onalis tendit ad ſuũ finẽ ꝑ naturã: ſic nata coꝛpoꝛalis ad ſuum locũ. Sic &̊ ſe hʒ nat᷑a coꝛpoꝛalis ad h̊ ꝙ mo⸗ ueat coꝛꝑa ad loca ſua:ita ſe bʒ volũtas ad creaturã rõ nalem ad h̊ vt ip̃aʒ moueat in finẽ ſuũ ꝗ eſt bonꝰ.qꝛ vo luntas mouet rõnalẽ creaturã. Sic ꝙ natura ſine alia diſpoſitõne mouet ipᷣa coꝛꝑa ad ſua loca ꝑ ſe:ita volũ⸗ tas per ſe põt mouere ſine aliq diſpoſitõne noua rõna: lem creaturã in ſuũ finẽ:ꝗ eſt ſummũ bonum.i⸗õ q̊ ad boc ip̃i eſt nccia gr̃a. Item ber. de gr̃a et li.ar.dic.q; libeꝝ arbitriũ potẽtiſſimum ẽ ſb deo: ꝗ̊ potentia li.ar. plꝰ põt in ſuum actũ qᷓ aliq alia potentia in ſuum. Si & alie potentie create dirigũt actꝰſuos ꝑ ſe in finem ad quẽ ſine aliqͥ diſpoſitõne noua: ̊ multomagis lib.ar. ¶ Iem duplex eſt opꝰdiuinũ.creatio ⁊ recreatio. ſiłr ẽ eſſe primũ.ſ.eſſe nature.et eſſe ſcðᷣm.ſ.bñ eſſe. Si g̊ ad boc ꝙ creet᷑ rõnalis creatura a deo.non requirit᷑ aliqð medium ex ꝑte creature:ꝗ̊ ſiłr nec ad hoc ꝙ recreet᷑ ex⸗ igit᷑ aliq̃ diſpoſitio ex ꝑte creature.¶ Item cuiꝰcreutio nis eſt eſſe. eiꝰrecreatõnis eſt bñ eſſe. Sed maiꝰeſt eſſe: qᷓ bene eſſe.Si ergo ſola potentia creatoꝛis educit rati onalem creaturã ad eſſe ſine aliq̃ diſpoſitione media.g ad bñ eſſe qdð eſt eſſe oꝛdinatõnis eiꝰad finẽ: poteſt edu ci ſine aliq̃ diſpoſitõne media.ᷓ non requirit᷑ gra ad h vt oꝛdinet᷑ et tendat in bonũ.¶ Item duplerx eſt virtus cognitiua ⁊ motiua.Sʒ virtꝰcognitiua ẽ veꝛi.motiuaẽ boni. Si & virtꝰcognitiua põt in pꝛimũ veꝝ cognoſcen dum ſine gr̃a gtumfaciẽte:ſic fuit in phᷣis ꝗ ſine gꝛatia cognouer̃t veritatẽ pꝛimã.ſ.deũ:gꝙ̊ motina tendẽ põt in ſummũ bonũ ⁊ etiã in oꝑandũ bonuʒ ſine aliq̃ gratia. Item veꝝ cognitũ mouet intellctẽm ꝑficit. Sʒ verũ cognitũ ꝑ ſe mouet intellctm. veꝝ at᷑ cognituʒ ↄpletum mouet affectũ:qꝛ tũc eſt in rõne boni.qꝛ ſic cognoſcituꝛ ſm ſuã vtilitatẽ et actũ.et ſic eſt in rõne boni:⁊ mouet affectum ad amoꝛẽ ſui.Cum ̊ veꝝ pᷣncipium poteſt co gnoſci ſine gratia ſm ſe:et poteſt cognoſci in rõne qua eſt bonum ᷣm ſuum actum ſine gr̃a:ptʒ ꝙ ſine gra põt monuere affectum. aũt ita ſit patet:ꝗa ph̊i cognoue⸗ runt ſummũ verum Fm ſe:qꝛ eſſz pᷣma veritas. Iteʒ co⸗ gnouerunt ꝙ ipᷣm erat bonuʒ ⁊ optimuʒ:⁊ ꝙ erat om̃i⸗/ potentiſſimuʒ: ⁊ ꝙ ipᷣo om̃ia indigebãt. Sʒ bonum ſic cognitũ cognoſcit᷑ vt amatum.ſ.inq;'tum mouet affer m ſõi poteſt cognoſci et diligi ſine gra.¶¶ Item in nobẽ re⸗ cta ratio mouẽs ad bonum. Item in nobis ẽ notõ boni impᷣſſa a creatõne ⁊ indita.Stem eſt in nobis deſideri/- um boni .·& in nobis ſunt iſta tria ꝑ naturã.ſ.poſſe.vel le. 7 ſcire. poſſe ꝑ rectã rõnem.velle ꝑ deſideriũ.ſcire ꝑ notionem. Sed plura non regꝗruntur ad operandũ bo num qᷓ iſta tria.ergo in nobis habemus ꝑ naturã vnð poſſumus oꝑari bonum ⁊ mereri ſummum bonũ.i⸗õ ergo neceſſario reꝗritur gra.¶ Item oſtendit᷑.ꝙ nulla eſt ratio qua ponitur? aſſeritur gratia eſſe:quia volũ: tas non poteſt ſupra ſe.qm̃ ſicut dic ioh.dam.Volun⸗ as eſt impoſſibilium: quia poſſumus velle volare et ñ mori.⁊ iſta ſunt impoſſibilia nobis.Si ergo voluntas eſt impoſſibilium: ergo eſt eoꝝ que ſunt ſupꝛa nos.er⸗ go ꝑ naturam poſſumus velle deum diligere ſupᷣ nos. Item Greg. Quia peccamus in noſtro eterno. iuſte punimur in dei eteꝛno. hoc eſt quia ſemꝑ ẽ nobis volũ⸗ tas peccandi:ſemꝑ et peccamus ex ea voluntate:iõ iu⸗ ſte punimur eternaliter a deo.nec impedit quia h̊ eter⸗ num.illud tempoꝛale:quia eſt nobis eternum.ergo ſili ter ſi volumus bonum in noſtro eterno.ſ.ꝙ ſemper ve⸗ limus bene facere vel bonum:poſſumus mereri vitam eternã. Si &̊ hoc poſſumus velle ꝑ noſtrum arbitrium ſine gratia:per ipᷣm arbitrium ſine gratia poſſumꝰ me reri vitam eterna. ¶ Iem vnũquodq; diligit eſſe ſuum ſuꝑ omia ꝑ naturã:ergo vnũquodq; diligit cãm vel pᷣn cipium ſui eſſe ſuꝑ om̃ia ꝑ naturã.Sʒ deus eſt cauſa ⁊ pᷣncipium eſſe cuiuſlibet creature:q̊ ꝑ naturã creatura rõnalis diligit deum ſuꝑ omnia.iſ on q̊ ad ſic diligen dum eſt nccia gra.¶¶ Iteʒz diligẽ nihil aliud ẽ qꝙᷓ alij vel⸗ le ſuum bonũ.q diligẽ ſummũ bonum ẽ velle ei ſuũ bo num. Sʒ ſaum bonũ ẽ ſummuʒ bonum: diligẽ ipſuʒ eſt ei velie ſummuʒ bonũ.Sittr diligẽ ſe creature ẽ vel⸗ le ſibi bonum ſuũ.Sʒ bonũ ſuuʒ nõ eſi ſummũ.& crea⸗ tura diligẽdo ſe ⁊ deuʒ rult deo ſummũ bonuʒ et ſibi ñ plꝰveult ⁊ maiꝰbonuʒ deo qᷓ ſibi. Si h̊ &̊ facit ꝑ natu⸗ ram:ᷓ magis diligit deũ ꝙ ſe ꝑ naturã ſine gra. So⸗ lutio.dðm ꝙ in ſepᷣturis gr̃a dĩ multipłr. f̃a eniʒ dẽ· donũ Ftiſoatuz. Gonuz at qͥddã eſt creatuʒ:qͥddam in creatu. Donuʒ at᷑ increatũ eſt ſpũſſets ꝗ dr gr̃a eo mo/ do eſt Itiſdatuʒ. Donuʒ etiã datuʒ ſine meritis ẽ cre· atum. 7 ßm ꝙ dr gra donũ creatuʒz: gra dr miltipliciter Pꝛio mõ dĩ gra donuʒ a deo in nobᷣ ↄcreatũ.et hoc mõ imago dei in nob.ſ.ꝙ nos ſumꝰad imagineʒ dei ẽ grf̃a. qð tñ eſt ↄcreatũ in nobis.Scðo mõ dẽ donum nob ſu⸗ paddituʒ.⁊ HG̊ͥ mõ ſcia ſeu cognitio vel noticia de deo in nob dr̃ gra.⁊ fm h̊ phᷣi gram habuer̃t. hoc ei donuʒ nõ ↄcreat᷑ in aĩa.ſᷣ pꝰei addit᷑. Lercio mõ dr gra donuʒ g tumfaciẽs nõ ſoluʒ gtiſdatuʒ ſ̊ ᷓtumfaciẽs ⁊ gtiſda⸗ tum:et de hac h Ro.vij. Infelix ego hõ ꝗs me libera⸗ bit de coꝛpe moꝛtis hꝰ.gra dei ꝑ ihm xpᷣm. Hec ei gr̃a Ftumfaciẽs dr qᷓ liberat. Quarto mõ dr gra pꝛimꝰhitꝰ vel pꝛĩa vᷣtus in q donũ gre manifeſtat᷑.⁊ ſic fides dicit gra.vñ vltimo ad heb. Optimuʒ eſt gra ſtabilire coꝛ. dĩc glo. .ibi vt hẽatis ſidẽ ꝑfectaʒ credẽtes omia munda mðis.Quito mõ dr gra primꝰgfr̃e effet pꝰlapſuʒ.⁊ ſic gra.dr in eplis remiſſio pctoꝝ.j.ad Rom̃. Gfra vob et pax a deo.glo.gratia remiſſio peccatoꝛum. pax recon⸗ ciliatõ ad deum. Sexto modo dicitur donuʒz pꝛogatiue Fe vel dignitatis.⁊ Hͥ mõ ſacer oꝛdo dr gra.jad Thi. j. Gr̃a ⁊ miſcdia ⁊c. glo.Aſdiſcdia h accipit qdð ĩ alijs epłis remiſſio pctoꝝ.gra vᷣo quã addit h epᷣis optatur pec ẽ donatio ſpſſcti:q̃ miſtri dei armant᷑.i.ſacer oꝛdo. Septimo mõ dr̃ gra gr̃e ſignuʒ.⁊ h̊ mõ ꝓphia dĩ gr̃a⁊ oꝑatio miraculoꝝ:⁊ appellamꝰgre ſignũ h. qꝛ ſignuz ẽ ꝙ aligs ſit tꝰ deo.qñ hʒ ꝓphiam.De bac hr.j.coꝛĩ.xij. Diuiſiões graꝝ ſunt.alij dat᷑ Fmo ſciĩe.alij Fᷣmo ſapie. alij ꝓphia ⁊c. Zec tñ h̊ ſi poſito ſꝑ ponit᷑ res.Octauo mõ⁊ vltio mõ dr gra pᷣmiũ gr̃e.qð cõſeꝗt᷑ ad gr̃am:ſic vita et᷑na.⁊ ĩ hͥ ſenſu dr̃ Jo.j.De plenitudie eiꝰ accepi⸗ mooẽs ⁊ gr̃aʒ ꝓ gra.ſ.vitã et᷑nã.glo. Gr̃aʒ gliſicatõis ꝓ gr̃a iuſtificatois.⁊.iiij.ʒach.Adeqbit graʒ gre eius Eſt gra ſᷣm cõeʒ acceptõeʒ hꝰnoĩs gra donũ increatũ 7ẽ gra donũ ↄcreatũ.⁊ ẽ gra donũ ſu ꝑadditum.⁊ a donũ gꝛatũfaciẽs.⁊ ẽ gr̃a pma vᷣt.⁊ dĩ gr̃a pᷣmꝰeffcts gre pᷣlapſuz.⁊ dẽ gra qdaʒ progatius.⁊ dĩ gr̃a gre ſi⸗ gnũ.⁊ dr gra pᷣmiũ ↄns ad graʒ. Cũ q̃rit᷑ an ad obti⸗ nẽdũ ſalutẽ ſit nccia gra:intentio ẽ de gra gtũfaciente -⸗= nulln voli dlun eetn ntag 9.er⸗ no9, uſte oliͤ⸗ diu⸗ er⸗ oſiki rfe⸗ an flumn 5 beran⸗ igſe Phis Nielt d ſe Ge on nive TChi⸗ is wr go. ſan mi en zhie. ano mniſe Cepi töis eins geati igin eftas ſobti⸗ gente — Nueſtio ſm quã hõ efficit᷑ deo acceptꝰ.Cõcedendũ eſt ̊ ncciam eſſe gr̃aʒ indiſſincte ad merendũ ⁊ ↄſeq̃ndũ btitudineʒ ¶ Ad pᷣmuʒ ̊ᷓ dðm. ꝙ nõ eſt ſilis rõ ex ꝑte oꝑatõis bo⸗ ni et ex ꝑte oꝑatõnis mali.qꝛ oꝑatio mali oſiſtit ĩ defe⸗ ctu.oꝑatio aũt bom oↄſiſtit in ᷣtute.Creatura aũt de ſe põt deficẽ:ſᷣ de ſe nõ põt ꝓficere.qꝛ ̊ ſicut dic augu.ma la actõ nõ eſt actõ ſ̊ defectõ:qꝛ eſi actꝰincidẽs ex defct᷑u boni:⁊ iõ ꝑ ſe põt malũ facẽ ſicut ꝑ ſe põt deficẽ. Sʒ ſiẽ nõ põt eſſe ꝑſe ſine teo:ita nõ põt ꝑficere ꝑ ſe ꝓpter h̊ li cet poſſit ꝑ ſe facẽ malũ demeritoꝛiũ:nõ tñ bonũ merito rium ſine dono dei qð eſt gra. ̊ ſi eẽt poſſibilitatis.ſ. poſſe ĩ malũ temeritoꝛiũ:dico ꝙ bñ ſeqret᷑ rõ.¶ Ad ali ud ddᷣm. ꝙ nata in ſua actõne intendit aſſilatõeʒ ⁊ ſiłr rõnalis creatura.ſ̊ drñter:qꝛ intentio nature cũ agit ẽ aſſiłare in ſuã ſpẽm:ſicut ignis cũ agit calefaciẽdo ĩ li/ gnũ intendit illus aſſiłare ſibi in caloꝛe ⁊ igneitate. Si militer rõnalis creatura ĩ ſua actõne intẽdit aſſilatõeʒ illã tæ q̃ h in Joh.j.can.iij.Cũ axpaꝛuerit ſiles ei eri⸗ mus.⁊ bec ẽ aſſiłlatio ad deũ:q̃ eſt plena ꝑ cognitõeʒ ⁊ amoꝛẽ ſumme vᷣitatis ⁊ bonitatis. Intentõ igit᷑ natuꝛe in ſua actõe eſt aliũ aſſiłare in ſua ſpẽ. Intentõ at᷑ rõna lis creature ĩ ſua actõne ẽ nõ aſſilłare ſ aſſiłari dine ſpe ciei.q̃ aſſiłatõ facit deifoꝛmẽ. Fnnis aũt intentꝰ a natu: ra in ſua actõe aſſiłatio ẽ in vᷣtute pᷣncipij nature:et eiꝰ potẽtia actiua:qꝛ in igne eſt virtꝰ ꝑquã agit⁊ intẽdit al terũ ſibi aſſiłare in caloꝛe ⁊ luce⁊ igneitate. Sʒ in rõ⸗ nali creatura nõ eſt aſſilatio in deũ in prfate actiua ᷣ̊ re ceptiua ſolũ.Quia q̊ finis actiõis nature ꝗ dr̃ aſſiłatio eſt in pt̃ate actiua et vᷣtute pᷣncipij agentis ꝓpter h̊ nat᷑a P ſe põt in illũ finẽ ſine alia diſpoſitõne noua.Sʒ quia aſſiłatio nõ eſt in rõnali creata niſi ſolũ in potẽtia rece ptiua vel paſſiua.aiĩa eĩ rõnalis creata ẽ in potẽtia re ceptiua ad ſiłitudinẽ ði Geñ.ij. Joꝛmauit deꝰ hoĩeʒ ad imaginẽ ⁊ ſiłitudinẽ ſuã.reꝗrit᷑ nccio ꝙ ad h̊ ꝙ ↄſcq̃tur finẽ intentũ.ſ.aſſiłlatõneʒ ad deũ.ꝙ recipiat aliquã di⸗ ſpoſitõem nouã nõ a ſe ſᷣ a deoo:hec aũt dr gr̃a. Vñ gr̃a nibil aliud ẽ qᷓ; dei ſilitudo in actu.¶ Ad aliud qð obĩr ꝙ potẽtioꝛ ẽ volũtas reſpectu ſui actꝰꝙᷓ; nata.dðm ꝙ ſi loqris de eſſentia actꝰveꝝ dicis.qꝛ volutas pt ꝓhibẽ ſu um actũ.natura vo nõ.Sʒ ſi loq̃ris de actꝰoꝛdine h̊ eſt de actu qᷓ;tum ad finẽ:̊ nõ eſt veꝝ:ĩmo ecõuerſo:qꝛ na⸗ tura potẽtioꝛ ẽ reſpectu oꝛdinis ſui actꝰad finẽ qᷓ; volũ⸗ tas:ſicut pʒ ex dictis.qꝛ oꝛdo iſte ẽ in vᷣtute pᷣncipij na⸗ turalis agẽtis.Sʒ oꝛdo actꝰrõnalis creat᷑e nõ eſt ĩ ptᷣa te pᷣncipij.ſ.volũtatis.qꝛ actõ rõnalis creature intẽdit aſſilatõeʒ in ſuũ meliꝰ.ſ̊ aſſiłatõ q eſt in actõne ẽ in eq̃ vel in minꝰ.q¶¶ Ad aliud dðᷣm.ꝙ virtꝰnature oꝛdinat a⸗ ctũ ſuuʒ in bonũ ꝑ naturã:ꝗ nõ eſt ſupᷣ naturã.⁊ iõ po teſt in illũ oꝛdinẽ 2 ſine diſpoſitõe noua ferꝛe ad locum actꝰrõnalis creature meritoꝛiꝰ oꝑtet ꝙ oꝛdinet᷑ ad bo⸗ nũ qð eſt ſup ijᷣm:qð ẽ ſummũ bonũ ⁊ infinituʒ.Quia Snõ eſt poſſibilis extẽſio rõnalis create ſup ſeipᷣaʒ.iðo nõ eſt ei poſſibile ꝑ naturã vt oꝛdinet ſuũ actũ:ſeu ꝑue⸗ niat in ſuũ finẽ.⁊ ideo ncce ẽ vt iuuet᷑ gra.et ꝑ H̊ pʒ rñ⸗ ſio ad ſeqᷓns.¶ Ad aliud dðᷣm. ꝙ nõ eſi ſile de oꝑe crea tionis ⁊ recreatõis:qꝛ actꝰcreatiõis nõ eſt in aliqð ſpᷣm ſ̃ eſt de nihilo in aliꝗd.et ideo nulla diſpoſitõ põt poni noua ex ꝑte eiꝰqð ei ſubijcit᷑:ſeu in qð eſt creatio. Sed recreatio ẽ in rem ſubiectã ſicut in rõnalẽ creaturã iam exñtem indiſpoſitã.Oñ q̊ ð nõ iuſto fit iuſtꝰp recreati⸗ onem:qro ſi ſe hʒ iſte vt pꝛiꝰ.ant nõ. Si ſic:bᷣ pꝛiꝰfuit ĩ iuſtꝰ.q̊ modo eſt iiuſtꝰ. Si nõ:ꝗ aliqͥ diſpoſitio noua ei aduenit.Sʒ hec diſpoſitõ ẽ donũ dei:q̃ aĩa eſt deo gta: Seſt gra. Ad aliud dᷣm.ꝙ q̃ntũ eſt de ptate agentis ſcʒ dei.eodẽ mõ ſe hʒ dĩna potẽtia ſᷣm ꝙ educit ronaleʒ creaturã ad eſſe ꝑ creatõeʒ:⁊ ad bñ eſſe ꝑ redemptõem vel recreatõeʒ.ꝛ eq̃lis eſt virtꝰeiꝰ:ſ nõ eſt eq̃lis poten tia ex ꝑte ſuſcipiẽtis.Ex ꝑte creatõnis nihil ponit᷑ ĩ cꝛe atura rõnali añ creatõeʒ. Sʒ ex ꝑte recreatõnis ponit᷑ mala diſpoſitõ ⁊ ↄtraria añ recreatõneʒ. Et ex bᷣ eſt ꝗq; nullo mõ põt venire ad bñ eſſe ꝑ recreatõem niſi tollat᷑ lix. illa diſpoſitio mala:et recipiat nouam diſpoſitõneʒ bo nam./ᷣqAd aliud doðm.ꝙ duplex ẽ ↄꝑatio potentie lib. arbi.vna ẽ ad ſuum actũ oꝛdinãdo ipᷣm.alia ẽ ad aliaʒ potentiã. ẽ dr li.ar.potentiſſimũ: h̊ eſt ꝑↄꝑatõneʒ ad aliã potentiã:qꝛ nõ põt cogi ab alia potentia.Sʒ ꝑ ↄꝑationẽ ad ſuũ actuʒ nõ põt dici potentiſſimũ:qꝛ non eſt cã ſufficiẽs et ↄpleta reſpectu oꝛdinis ſui actꝰin finẽ ſicut ẽ potẽtia natalis.i¶ Zld aliud dõm.ꝙ duplex ẽ co⸗ gnitio de do.vna ẽ ꝑ effectꝰſuos:⁊ hec eſt ſine gra.alia eſt ꝑ pñ̃tiaʒ ſui apud aĩaʒ. hec aũt nõ põt eſſe ſine gra. Pꝛio mõ cognouer̃t phᷣi deũ. Notandũ tñ ꝙ alr dici⸗ tur dedeſſe pns apud aĩazʒ ꝑ inhabitantẽ gram.alłr apð creaturã.ſᷣm ꝙ deꝰdr̃ vbiq; eſſe potẽtialr pñtialłtr et eſ⸗ ſentialr.Mã deꝰdr eſſe pnñs apud creatur vlłr inqᷓ tum pñtialr ↄſeruat eam:⁊ qm eſſentia eiꝰnõ abeſt creature Eñs at᷑ apud aiam dr inqᷓtum pñtat ſiue pñtem facit btitudinẽ:q̃ eſt in ipſo:qð eſt tripłr. Vel in habitu tm̃ vt in ꝑnulis. Vel ĩ affectu tm̃:vt ĩ adultis.Alel in habi tu ⁊ affectu ⁊ intellectu vt in btis.Paruuli em̃ baptiʒa ti hñt pnñtem btitudinẽ:q eſt in deo in habitu ⁊ nõ ĩ ali quo actu aie.Adulti ꝗ ſunt ĩ caritate hñt pñtem btitu dinẽ nõ ſolũ in habitu:łᷣ̊ in actu affectõnis diligẽdo de um:nõ tñ in actu cognitõis.cum cognoſcãt ꝑ fidẽ:qꝛ fi des eſt reꝝ abſentidᷣ. Mti vᷣo hñt pntem.nõ ſolũ habi⸗ tu:ſ̊ affectu dilectõis ꝑfecte ⁊ cognitõnis maifeſte ſine enigmate.¶ Sʒ adhuc obr̃.Cognitõ in bꝛutis ſufficiẽt mouet appetitũ ad delectabile eligendũ et ad triſtabile fugiendũ:habito quodã experimẽto de delectabili ⁊ tri ſtabili.̊ ſiłr in rõnalibo cognitõ põt mouẽ voluntatem ad faciendũ bonũ ⁊ fugiendũ maluʒ:habitu quodã ex⸗ perimẽto de bono ⁊ malo.Sʒ h̊ põt eſſe ſine gra vel do⸗ no addito. Dicendũ ad h:x de ſummo bono non põt hr̃i experimentũ ſine gra.ſ̊ põt haberi de bono ſenſibi li:ga bonum ſenſibile nõ eſt ↄſtitutũ ſupᷣ pratem virtu⸗ tis ſenſibilis:ſeu ſuꝑ vim ſenſibilẽ.ſᷣ bonũ ſummuʒ in⸗/ telligibile ↄſtitutum eſt ſupᷣ intellectum ⁊ ſupᷣ poteſtatẽ intellectꝰ.et ꝓpter h̊ nõ põt ipᷣm cognoſcere:nec de ipſo exꝑientiaʒ hre ſine dono gre.⁊ ita requirit᷑ gr̃a ad h̊ ꝓ ꝑ cognitõeʒ experientie in ißm moueat᷑.Oe hac expeꝛiꝛ entia dicit᷑ in apoc.ij. Nincenti dabo mãna abſcõditũ: dabo ei calculum candidum ⁊c.quod nemo ſcit niſi qui accipit.et hoc experimentum nõ habe᷑ niſi ꝑ pñtiã ſummi boni apud animã: que pñtia non eſt ſine gꝛatia Item qeuis gratia eſſet neceſſaria in ſtatu nature la⸗ pſe:tamen oſtenditur ꝙ gratia nõ erat neceſſaria ĩ ſta⸗ tu nature bene inſtitute ſcʒ ante lapſum.quia ſicut ha⸗ betur.xxxij. Deutro. dei ꝑfecta ſunt opera.ergo hbomo in ſtatu ſue prime ↄditionis fuit opus ꝑfectum. Sʒ ſicẽ dicit ph̊s in li.phyſicoꝝ.Lunc dicimꝰvnũquodq; per fectum:cũ poteſt attingeꝛe ſue virtuti.ergo homo qtuʒ ad ſtatum pꝛime ↄditõnis poterat attingere ꝓprie vᷣtu⸗ ti. Sed ſicut dicit aug.in li.ſoliloquioꝝ.Virtus eſt ra tio ꝑueniens in ſuum finem. ergo in ſtatu illo pabebat homo rõnem ꝑ quam poterat ꝑuenire in ſuum finem. ergo non indigebat gratia.¶ Item aut hõ in ſtatu pᷣme ↄditõnis erat ꝑ donum nature gꝛatꝰdeo:aut nõ.Si ſic ergo ꝑ naturã erat deo acceptꝰ.ergo nõ requirebat᷑ ali quid quod ipſum gratum faceret. ergo nec gra. Si nõ: ergo erat odioſus deo.Sʒ hoc eſt falſuʒ.qꝛ ſapᷣ xj.Ni⸗ hil odiſti eoꝛum que feciſti:ergo in illo ſtatu erat gratꝰ do:et ei placebat:&̊ ꝑ naturã gratꝰerat.on ergo in⸗ digebat gratia.¶ Item ſicut dicunt ſancti. adam ĩ pri mo ſtatu habebat vnde poterat ſtaꝛe:licet non haberet vnde poſſet ꝓficere.et hoc ꝑ naturã. Sed ſi ſtetiſſet cõ⸗ ſecutꝰfuiſſet beatitudinẽ.¶ Item ſicut dic Dam̃. Alda nentes in eo quod eſt ſᷣm naturaʒ in virtute ſumꝰ.ſ re⸗ cedentes ab eo quod eſt ſᷣm naturam in id quod ẽ pᷣter naturam ſumein vitio.¶ Item ſicut dicit hiero.volun⸗/ tas que eſt in arbitrio ſola põt ſufficere ⁊ pᷣmium babẽ & non requirit᷑ alia gra vltra illã.¶ Item oꝛigenes. Si obtulerimus que ex nobis ſunt:cõſequemur ea que dei 3R peſt ſunt.ergo ſi deo offerimus noſtram voluntatem: ea q̃ᷓ in nobᷣ ſunt ex natura:oↄſeqmuꝛ qᷓ di ſunt.ſ.btitudinem eternã. MRñ.dom.qꝙ eſt ꝑfectũ q;tum ad eſſe.⁊ eſt ꝑpfe ctum ꝙᷓtum ad bñ eſſe.qdð eſt eſſe oꝛdinis. Iſn pꝛimo er go ſtatu potuit dici hõ ꝑfectꝰpᷣm naturaʒ qtum ad eſſe nate nõ tñ m eſſe oꝛdis vel bñ eſſe niſi ꝑ gram in pre⸗ ſenti ⁊ gloꝛiã in futuro.¶ Ao aliud dom. ꝙ eſt gꝛatnʒ eſſe duplr.in potentia.ſ.⁊ in effectu. Per donũ g natu⸗ re ſolum pʒ hõ gratitudinẽ in potentia ⁊ nõ in effectu. dnũ aũt gfe bʒ gratitudinẽ in effectu.⁊ hec eſt illa ritudo q hõ meret᷑ ⁊ dignꝰeſt vita eterna in actu. Pri/ mam gratitudinẽ habuit hõ in pmo ſtatu ꝑ donũ natu re.ſᷣ nõ ſcõᷣam ꝑ naturã.et impoſſibile eẽt ꝙ hõ ſm na⸗ turã ipᷣam hr̃et dignitatẽ ꝑ quã eſſet dignꝰvita eterna. Et ideo nccia fuit ei diſpoſitio vlterioꝛ ꝑ quã dignꝰ eẽt Hec aũt gꝛa eſt. ¶ Ao aliud dom.qꝙ gra añ lapſuz eꝛat nccia ad boc ꝙ hõ ꝓficeret:hᷣ̊ nõ ad hoc ꝙ ipᷣe ſtaret:qꝛ tuc natura erat bñ ↄdita ⁊ nõ infirmata ꝑ culpã. Sed polapſum ſic mõ indiget hõ gr̃a q̃ ꝓficiat ⁊ q̃ ſiet: quia añ lapſum hũit hõ vñ poterat ſtare.i.ſeruare bonũ ſi⸗ bi inditũ:nõ tñ vñ poſſet ꝓficẽ ex natura ſua.i.ſe exten dere in bonũ:qð eſt ſup̃ ſe.¶ Ad alind dðm. ꝙ hec pꝛe⸗ poſitio Fm. aliqñ dĩc cãm foꝛmalẽ.aliqñ efficienteʒ.ali⸗ qñ finalẽ. Si ᷓ dicat cãm foꝛmalẽ vel efficientẽ:ſic ma⸗ nere ſᷣm naturã nõ eſt eẽ in vᷣtute:ꝗa ſic manere ſᷣm na turã eſt manẽ in eo qð natura foꝛmat vel efficit. nõ eſt eẽ in vᷣtute.Si dicat cãm finalẽ.ſic manẽ ſᷣm natuꝛã eſt in illo ad qð natura ẽ manẽ.⁊ h̊ eſt manẽ in virtute qꝛ illud ad qð nata eſt ẽ gr̃a:⁊ ꝑ gram ẽ ad gloꝛiã oꝛdi⸗ nata.¶ Ad aliud ddᷣm.ꝙ volũtas ↄparat᷑ ad gr̃am per quã infoꝛmat᷑ et ↄꝑat᷑ ad opꝰ.vñ li ſola põt excludẽ gꝛa tiã:vel actũ exterioꝛẽ.ſi graʒ falſum ẽ.ſi actũ exterioꝛẽ eſt veꝝ.qꝛ volũtas cũ gra ſine actu exterioꝛi põt ſufficẽ p̃ᷣmiũ hr̃e:⁊ hecẽ intentio Hiero.i Ad aliud qð dĩc Oꝛig· Si obtulerimꝰ⁊c.pʒ ſolo.qꝛ vult dicẽ ꝙ ſi facia mus qð in nob eſt: de dabit nob graʒ:q habita oſeque⸗ mur btitudinẽ.vñ nõ intẽdit dicẽ ꝙ offerre ea qᷓ ex nob ſunt ſit cã ſufficiens ad hñdũ ea q̃ dei ſunt:ſᷣ ſolũ ſicẽ cã cooperãs:ſicut dicimꝰde re mouẽte ꝓhibens ſeu aperiẽ te feneſtras:qð ẽ cã cooperãs ad illumnatõeʒ domus. Articulusſecundus Onſeqnter ↄtra hereticos pelagianos oſtẽ: dendũ eſt gr̃am eẽ ncciam ſaluti:quoꝝ ↄtꝛa gr̃am rõnes ſunt iſte.In deut.xxx. Vitã et moꝛtẽ dedit añ faciẽ tuã elige vitã vt viuas.qᷓ in ptate li.ar. eſt de ſe eligẽ vitã ⁊ moꝛtẽ.ſ.bonũ ⁊ malũ.q̊ᷓ ſine gra pt᷑ eligẽ bo num ⁊ fugẽ malũ declinãdo. Itẽ.xv.ecci. Beꝰab ini⸗ tio ↄſtituit boĩem ⁊ reliꝗt eũ in manu ↄlſilij ſui.i.ĩ ptate ſui arbitrij.Ex qͥ hr.ꝙ i volũtate hoĩs et ĩ ptᷣate ſui ar⸗ bitrij ẽ ſeruaꝛe mãdata:⁊ poꝛrigẽ manũ ad ignẽ ⁊ aquã i.ad bonũ et ad malũ. de ſe pt hõ ad bonũ agendũ et malũ declinãdũ ſine gra. Ite hereſis celeſtij heretici: quã narꝛat aug.in li.de ꝑfectõe iuſticie hũane:ẽ hoĩem nõ eẽ ſine pct᷑o.aut hoc ẽ nata aut volũtate.nõ natura. qꝛ ſic ſeq̃ret᷑ ꝙ pctm eẽt in hoĩe a nata.ꝗ̊ volũtate ẽ pee catũ in hoĩe.Sʒ oẽ qð eſt a voluntate facilr põt vitari ipᷣa volũtate.ꝗ̊ hõ ꝑ ſuã volũtatẽ faciłr põt vitaꝛe pct᷑m venire ad bonũ ſine gra.igit᷑ nõ eſt gra nccia. Iteʒ hereticꝰ. Octẽᷣm aũt ẽ nccitatis aut volũtatis.Si ncci⸗ tatis vitari nõ põt:qð falſuʒ ẽ:q̊ ẽ volũtatis. Sʒ ꝗcꝗd ẽ volũtatis pꝑt᷑ vitari volũtate:&̊ pctm pt᷑ vitari volũta⸗/ te ſine gra.q Itẽ nihil qð vitari nõ pĩ dʒ imputaꝛi.Si gᷓpetm ab hoiĩe nõ pt᷑ vitari.̊ nõ pt hoĩ ĩputaꝛi: nec dʒ Di gᷓ de?imputat hoi pctm: hõ põt vitare pctᷣm. g̊ hõ ꝑ ſuã volũtatẽ pt᷑ declinare a malo ⁊ facẽ bonũ ſine gra. Itẽ fruſtra/phibent᷑ vel iubent᷑ q̃ vel caueri vel ĩpleꝛi nõ pñt.qꝛ ad h̊ eſt pᷣceptũ vt impleat᷑ ⁊ ad ̊ ꝓhibitio vt euitet᷑. Si ̊ deꝰnon ꝓhibet vel iubet fruſtra.ꝗ ex arbi⸗ trio nr̃o poſſumꝰ? vitare ea q ꝓhibet:⁊ implęẽ ea q pci⸗ pit nob. Si pcipit bonũ 7 ꝓhibet malũ vtrũq; poſſu⸗ mus ſine gra.facẽ bonũ ⁊ vitare malũ: non eſi nccia. Si dicat᷑ ꝙ bõ non põt implẽ pᷣcepta:aut hoc ẽ ꝓpter difficultateʒ ꝗ eſt in eis.ſ.in pᷣceptis vel in implente.et oñdit᷑ ꝙ nõ eſt ꝓpter difficultatẽ q fit in pᷣceptis dei: ꝗa om̃e qꝗð pᷣcipit᷑ nob a deo leue ẽ ⁊ facile.j. Jo.v. Cariſ⸗ ſimi pᷣcepta i guia nõ ſunt.q de ſe pt᷑ hõ implẽ mãda⸗ ta qᷓntũ eſt ex ꝑte mãdati. Item math.ᷣxj. Jugũ meum ſuaue ⁊ onꝰmeũ leue.⁊ appellat ingũ mãdatũ. gqntuʒ ẽ ex ꝑte mãdati de ſe põt hõ illud implere. aut nõ ſit difficultas ex ꝑte implentis pʒ.deut.xxx. Mãdatũ qð p̃cipio tibi nõ ſupᷣ te ẽ nec ꝓcul poſitũ:nec in celo ſitum h pe eſt verbũ in coꝛde tuo ⁊ ĩ oꝛe tuo vt facias illud.q& ex ꝑte faciẽtis nõ eſt difficultas nec ex ꝑte mãdati.ᷓ ho ꝑ arbitriũ ſuũ defacili ſine gr̃a põt facẽ bonũ ⁊ declia⸗ re malũ./ Iteʒ anſ.in li.de li.ar.⁊ gr̃a querit.cur ſcri ptura q̃ inuitat hoĩem ad recte volendũ.⁊ q̃re arguit ñ obedientẽ:cũ ipᷣam rectitudinẽ poſſit nemo hr̃e niſi qᷓ⸗ tia dante vel acciꝑe.¶ Item anſ.in eodẽ. Queri pt cur arguunt illi ꝗ verbũ dei nõ ſuſcipiũt cũ h̊ facẽ nõ queãt niſi gra volũtates eoꝝ dirigente.Ex his duobo ſic obr Mõ eſt iuſta arguitio:cum aliꝗs arguit᷑ de eo qð ñ pĩ facere.ᷓ cũ hec arguitõ ſit iuſta:qꝛ deꝰnõ arguit iiuite grelingꝗtur ꝙ hõ põt de ſe velle bonũ ⁊ ſuſciꝑe verbum dei. g de ſe põt ſine gra bonum facere ⁊ malum vitare. Item berñ.in li.de gra ⁊ li.ar.Libeꝝ arbitrium ſui defectũ oĩno nõ patit᷑.qꝛ potiſſimo in ipo eterne ⁊ incõ mutabilis imago deitatis videat᷑.Nã ſi habuit initiuʒ neſcit tñ occaſum:nec de iuſticia vel gra accipit augmẽ tum:nec de pcti miſeria detrimentũ.Si & li.ar.nulluʒ capit augmentuʒ de gra: nec aliqð detrimẽtũ ð pcto:qᷓ tantã hʒ libertatẽ ſine gra:q̃nt bʒ cũ gra.h̊ tãta hʒ cũ gra ꝙ põt facẽ bonũ ⁊ declinaẽ a malo:q̊ ⁊ ſine gra idẽ põt. Contra h̊ inducit aug.teſtimonia mita in li.de gẽa et li.aꝛ. Oñno loqnte cũ dixiſſent diſciplłli math.xix Si talis eſt cã cum vxoꝛe.nõ expedit nube rñdit eis.ñ om̃es capiũt vᷣbum h:ſ quibo datũ eſt. Quibo ̊ nõ eſt datũ.aut nolũt:aut nõ implent qð volũt.Quibo at᷑ da tum ẽ ſic volũt vt impleãt qð volũt.itaqʒ vt h̊ ᷣbum qð nõ ab om̃ibo capit᷑:ab aliquibo capiat᷑.⁊ donũ dei eſt:et eſt liberi arbitrij.¶ Iez nungqd nõ libe.arbi. Thimo⸗ thei exhoꝛtatus eſt apls dicens.Contine teipᷣm. Scri⸗ bens etiã.j.ad coꝛin.vij.ait. Aellem om̃es hoies eſſe ſi cut meipᷣm.ꝗa vtiq; ab om̃i ↄcubitu ↄtinebat.⁊ cõtinuo ſubiunxit.ſed vnuſꝗſq; ꝓpꝛium donum habet a deo. ali us ſic aliꝰſic.¶¶ Item ſapᷣ.viij.Cum ſcirẽ quia nemo po teſt eſſe ↄtinẽs niſi deꝰ det.⁊ hocipᷣm erat ſapia ſcire cu ius eſſet donũ.¶ Item.j.coꝛĩ.xv.aꝑłs cuʒ dixiſſet.virtꝰ pet᷑i lex:otinuo ſubiecit.Gras aũt dño ꝗ dat nobis vi . ctoꝛiã ꝑ dñm nr̃m ih̊m vpᷣm. ⁊ victoꝛia q̃ pcẽm vincit᷑ nihil ẽ aliud q; dei donũ in iſto certamie adiuuantis li beri arbitrij.¶ Item gio. AQath.xxvij. Quid ẽ veꝛo eui dentiꝰqᷓ; dei gra ondit᷑:vbi qð oꝛat᷑ accipit. Si ei dixil⸗ ſet ſaluatoꝛ nr. Vigilate ne intretis ĩ temptatõeʒ: amo uiſſe timõ videret᷑ hoĩs volũtatẽ.cũ pᷣo addidit ⁊ oꝛa⸗ te:oñdit deũ adiuuare ne intret᷑ in temptatõeʒ.¶¶ Item dictũ eſt li.ar. Sili noli deficere ad diſciplinã dñi.ſinn⸗ ptum eſt/ ꝓuerb.viij. et dñs dicit Luc.xxij. Ego/p te ro⸗ gabo petre ne deſiciat fides tua. Nomo q̊ gra iuuatur ne ſine cauſa eiꝰvolũtati iubeat᷑.¶ Item deniq; ſi ex na tura iuſticia.̊ xpᷣc gratis moꝛtuus eſt:in quem etiã vẽ turum antigꝗ patres crediderunt qui diligebant deum Item dicũt etiam gratiam dei que data eſt per fidem ihu xpi.que neq; lex eſt neqʒ natura.ad hoc tamen valẽ vt peccata p̃ᷣterita dimittant᷑:non vt futura vitent᷑: vel repugnantia ſuperent᷑. Sed ſi hoc verum eſſet: vtiq; in oꝛatõne dominica cum dixiſſemus.dimitte nob ⁊c.non adderemꝰ.et ne nos inferas in temptatõeʒ.quod a pf̃e qui in celis eſt nulla ratõne peteremus:ſi virtute volũ⸗ tatis humane hoc poſſemus efficere.¶¶ IJtez ſunt 2 alia cei⸗ ſpte ntee ig iga⸗ leinmn to; oͤſir uq ſiunn d⸗ Nli Phe 11 5 r t N R N dan tare. muſui zincs niinz n uloz iing jcd i⸗ nlio r nis ſoeſt da 18 ſret no⸗ Seri⸗ eſeli ninvo doali nopo ſech irt⸗ 6 h inelt tisli veni n ſo ) S Queſtio teſtimomia in quibo eſt qð ait.ſapite ad tempeꝛantiã ſic vnicuiq; partitꝰeſt deꝰmenſuraʒ fidei. Ro.xij.⸗ illud. Gratia ſolui facti eſtis ꝑ fidẽ. et nõex voðᷣ ſe dei donũ c.¶ Itẽ eʒech.xj. Aufeꝛa ab eis coꝛ lapideũ ⁊ dabo eis coꝛ carneũ.⸗ Item deniq; ipe ꝗ dixit.ſi volueris ua⸗ bis mandata:aliq̃nto pꝰdicit. Quis dabit in oꝛe meo cuſtodiã: ⁊ ſuꝑ labia mea ſignaculũ aſtutũ:ne foꝛte ca dam ab eo⁊ labia mea ꝑdant me:ecci.xxj.¶ Item ille facit vt faciamꝰcui dicit hõ.pone dñe cuſtodia oꝛi meo boc eſt em dicere. Fac vt ponã. qð bñficiuʒ iam fuerat ↄſecutus.ꝗ dixit:poſui oꝛi meo cuſtodiã.¶ Item ipᷣe vt velimꝰoperat᷑ incipiens ꝗ volentibo cooꝑat᷑ perficiens Apter qð dicit apłs ad phil.j.Certus ſum qm̃ ꝗ opera tur in vob bonum ꝑficiet vſʒ in diẽ xri ihu.vt velimꝰ ſine nobis oꝑat᷑.cum at᷑ volumꝰ:et ſic volumꝰ vt facia⸗ mus:nobiſcũ cooperat᷑.¶ IJtem.j.ioh̊.iij. Ecce qualem dilectionẽ dedit nobis pr̃:vt filij dei vocemur a ſimus. Et pelagianoꝝ tenebꝛe dicũt. Dilectõ nobis ex nobᷣ eſt Joh.dicit.Deꝰdilectio eſt.et pelagiani etiã ipᷣm deum nõ ex deo ſß̃ ex ſemetipſis hr̃e ſe dicũt.4¶ Item biere.x. Scio dñe ꝙ nõ eſt hoĩs via eius:nec viri eſt vt ambłet 7 dirigat greſſus ſuos: & nõ eſt in ptate hoĩs vt dirigat greſſus ſuos.q̊ regrit᷑ gra dirigens.i Item.ix.ad RKo. õ eſt volẽtis neq; curꝛẽtis ᷣ miſerẽns dei.ſ.ꝑuenire ad ſalutẽ vel ad błitudinẽ. Volentis diĩc qtum ad actũ interioꝛẽ.curꝛẽtis qtum ad motũ exterioꝛẽ: vel qtũ ad opus interiꝰvel exteriꝰ.iõ eſt ̊ in oꝑe vel motu interi oꝛi volũtatis nec in exterioꝛi venire ad btitudinẽ: & re⸗ quirit᷑ gra.¶ Item.ij.ad coꝛi.iij. QLon ꝙ ſufficientes ſi⸗ mus cogitaꝛe aliꝗd ex nobᷣ q̃ſi ex nobis: ſ oĩs ſufficien tia nr̃a ex deo eſt.&̊ nihil poſſumꝰ in bonũ ex natuꝛa ſi⸗ ne deo.ꝭᷓ requiꝛit᷑ in noõ gr̃a a d collata.⁊ ita gꝛa eſt nccia ad obtinenda eterna.¶¶ Itez aug.de ꝑfectione iu⸗ ſticie hominis.Qullus oꝛat qð eſt in ſua ptate. Si er⸗ go ſancti oꝛant vt eis det᷑ gr̃a impletõnis mandatoꝛuʒ S implere mandata nõ eſt in eoꝝ prate. MMinoꝛ ptʒ.; ſancti oꝛant ad hͥ vt impieãt mandata.Sauid in pſal. Da mihi intellectũ vt diſcã mandata tua.a alibi ĩ pᷣG. Motã mihi fac viã in qua ambulẽ.¶ Item augꝰ.de na⸗ tura ⁊ Gra. Sic oculus coꝛꝑis pleniſſime ſanꝰ niſi can⸗ doꝛe lucis adiutus nõ põt cernere:ſie et bomo pfectiſſi me iuſtificatꝰniſi luce iuſticie diuinitꝰ adiuuet᷑: nõ põt recte viuẽ. Sic̃ ̊ lux ſe hʒ ad oculũ:ita gra ad animaʒ. Sʒ oculꝰnõ põt vidẽ ſine luce:q̊ nec aĩa viuẽ ⁊ facẽ bo⸗ num ſine gr̃a. Iteʒ berñ.in li.de gr̃a et li.ar. Abſit vt volũtatis ꝑfectõeʒ ipſi volũtati:deo eiꝰcreatõeʒ tribua/ mus cñ longe meliꝰ ſit eẽ ꝑfectũ qᷓ factũ. Ex h̊ ſic aꝛgui tur. Si ꝑfectio volũtatis ẽ in oꝑando recte.ſ.declinan⸗ do malũ ⁊ faciẽdo bonũ:gᷓ ꝙ ipᷣa recte agat in declinan do malũ faciẽdoq; bonum:h̊ nullo mõ põt ei attribui. Item ber.in eodẽ.õ pariter ſicut de bono potuit ꝑ ſeip̃am volũtas in malũ coꝛruere:ita ꝑ ſe de malo ĩ bo⸗ num poterit reſpirare.ꝗd mirũ ſi iacens non valet ꝑ ſe reſurgẽ:q ſtans in aliqd melius nullo ſuo conatu vale⸗ bat ꝓficere.Ex hoc ergo ſic arguit᷑. Cum ipſa volũtas non poterat ꝑ ſe pficere ꝗa nõ poterat eſſe cauſa ſue ꝑ⸗ fectionis:ergo nec ꝑ ſe poterai reſurgere:̊ nõ põt redi re ad iuſticia ſine gra.¶ Item anlel.in li.de gra libe. arbi.Eliſus non eſt acutus ꝗa acute videt:ſ̊ idcirco vi⸗ det acute ꝗa eſt acutus.ita volũtas nõ eſt recta qꝛ vult rete:ſ̊ rcte vult qm ẽ recta.Cũ at᷑ vult rectitudinẽ ꝓcul⸗ qu bio rcte vult & ñ vult retitudieʒ miſi qꝛ recta ẽ. Sʒ ñ ẽ recta niſi hẽat rectitudinẽ.̊ ñ pt recte velle niſi hẽat rectitudinẽ. hec aũt rectitudo eſt ipſa gratia.ergo non poteſt volũtas recte velle et operari in declinando ma⸗ lum ⁊ faciendo bonum ſine gratia. Solutio.dicẽdũ iuxta auctoꝛitates ſanctoꝛuʒ ꝙ liberi arbitrij conatꝰad bonum ocioſi ſunt: ſi a gratia non adiuu ant᷑. nulli ſi a ratia non excitant᷑.et ideo liberum arbitrium non ꝓ⸗ icit in vonum: declinando malum et faciendo bonum lxix. niſi rirtute gratie.et ita ſine gꝛatia non põt operaꝛi bo num ⁊ relinquere malũ.q¶j Ad rõnem que ſumit᷑ ex au⸗ ctoꝛitatibus Deut. et eccleſiaſtici ſcʒ ꝙ in poteſtate ho⸗ minis eſt facere bonum ⁊ malũ declinare.dðm ᷣm an ſei.in li.ð libertate arbitrij. ptᷣas videndi aliqð cor pus q̃tuoꝛ modis attendit᷑. Alia em̃ eſt ptᷣas in vidẽte. alia in re viſa.alia in medio.et hec eſt ouplex.qꝛ q̃dazʒ eſt adiunans.alia nõ:ſ̊ impediens.i.obſiaculũ qð ĩpe dire poſſit impedit.Quatuoꝛ igit᷑ ptates ſunt:quarũ ſi vna quelibʒ deficiat:alie tres nec ſingule nec omnes ſi⸗ mul poſſunt aliquid efficeꝛe.i.nõ poſſunt faceꝛe ꝙ vide atur.⁊ dicit ꝙ; quarta poteſtas etiã im pꝛoprie dicitur. exemplũ huieſt.ſi dices nõ hñti inſtrt̃m vidẽdi otꝝ vi/ deret ſi adeſſet qlibet alia:dicẽt ꝙ nõ:qꝛ deficẽt ptᷣas ex ꝑte vidẽtis.Silr ſi hr̃et ptatem in ſe:et tñ lux deficerʒ adhuc diceret ꝙ nõ. Item ⁊ ſi lux eẽt:cũ obſtaculuʒ ad⸗ huc adeſſet:adhuc diceret ꝙ nõ.Item ſi obſtaculũ nul lum adeſſet ⁊ deficeret res:adhuc dicẽt ꝙ nõ. Et iõ con cludit.ꝙ iſte q̃tuoꝛ ptᷣates ſunt neceſſarie ad videndum ſed quarta.ſ.non impediens dr impꝛopꝛie.Dð eĩ ſolet impedire viſum.nõ ob aliud dr̃ dare ptatem vidẽdi cũ nõ impedit:niſi ꝗa ñ aufert. Silr ex iſta ꝑte ẽ diceꝛe ꝙ abſente rectitudine ſcʒ gratia nos habemus prateʒ ſer⸗ uandi mandatũ ⁊ rectitudinẽ voluntatis qdiu ẽ in no bis recta ratio: qua eam cognoſcere poſſumꝰ ⁊ tenere. Sʒ hec ptas ðẽ ſine efficiẽtia ⁊ effectu:ſic eſſʒ ptas vidẽ/ di abſente luce.Vñ dic anſel.ſic.Si igt abſente re q̃ vi deri poſſit.in tenebꝛis poſiti ⁊ clauſos ſeu ligatos ocu los hñtes qẽtum ad nos ꝑtinet videndi qualibet reʒ vi ſibilem poteſtatẽ habemꝰ:qd ꝓhibet nos ptateʒ ſeruã di rectitudinem hr̃e volũtatis ꝓpter ipᷣam rectitudinezʒ etiã ipᷣa abſente rectitudine:q;diu ratio in nobis ẽ qua eque valeamꝰcogitare:et voluntas qua illa tenere poſ⸗ ſimus.¶ Ad aliud dðm.ſm diſtinctõeʒ bẽi an.in li.ð gẽa et lib.ar. Diſtinguit voluntatẽ tripłr.Eſt volũtas que eſt inſtt̃m volendi.et volũtas affectio volẽdi.et vo⸗/ luntas qᷓ eſt vſus eiuſdẽ inſtrumẽti. Inſtr̃m volendi eſt vis illa anime:q̃ vtimur ad volendũ.ſicuti eſt rõ inſtru mentũ ratõcinãdi:q̃ vtimur cũ ratõcinamur.⁊ vilus ĩ⸗ ſtrumẽtũ vidẽdi:qͥ vtimur qñ videmꝰ. Volũtas affectio hꝰinſtri ẽ:q̃ ſic afficit᷑ iᷣm inſtr̃m ad volẽdũ aliꝗd.etiã qñ illð qð vult nõ cogitat:vt qñ venit in mẽoꝛiã:aut ſta tim:aut ſuo tꝑe illð velit.iAã ſic ẽ inſtt̃m volẽdi affcẽm ad volendũ ſalutẽ ſeu błitudinẽ:etiã qñ illã nõ cogitat vt mox cũ venerit in mẽoꝛiã ſtatim eã velit.⁊ ſic eſt affe⸗ ctũ ad volendũ ſomnũ etiã q illuʒ nõ cogitat.vt cũ ve⸗ nit in mentẽ velit illũ ſuo tꝑe.nunq; ðᷣo ſic affectum eſt vt aliqñ velit egritudinẽ. In iuſio hoiĩe etiã eſt affectuʒ inſtrm ad volendũ iuſticiã et᷑ cũ doꝛmit.vt cũ eã cogitat ſtatim eã velit. Uſus vᷣo eiuſdẽ inſtr̃i ẽ quẽ nõ habemꝰ niſi cum cogitamꝰrem quã volumꝰ.et ſic volũtas dicit inſtrjm volendi ⁊ affectio eiꝰ vſus eius. Volũtas vo q̃ inſtrm illud afficit᷑ ẽ duplex.nam ſiẽ viſus hʒ płes apti tudines ad vidẽduʒ lucẽ ⁊ ꝑ lucẽ ad videnduʒ figuras coloꝛes:ita inſtr̃m volẽdi duas hʒ aptitudines q̃s vo co affectõnes.quaꝝ vna eſt ad volendũ ↄmoditatẽ.al⸗ tera ẽ ad volendũ rectitudinẽ:qꝛ nihil aliud vult volũ⸗ tas q̃ eſt inſtr̃m:niſi aut ↄmoditatẽ aut rectitudineʒ.et qcquid vult ꝓpt iſta vult. Affectio ↄmoditatis ẽ q̃ vult bhomo bis eſſe:⁊ qua vult beitudinẽ.ꝑ illã vo q̃ ẽ ad vo⸗ lendũ rectitudinẽ:vult rectitudinẽ et rectꝰeſſe. TRolun⸗ tas etiã ↄmoditatis vult ſalutẽ coꝛꝑaleʒ.vt cũ vult aꝛa re vel laboꝛare vñ hẽat a qͥ tueat᷑ vitã ⁊ ſalutẽ. Affectio rectitudis ẽ qua vult hõ cũ laboꝛe adiſcẽ vt ſciat recte. i.iuſte viuẽ. In hoc q; differũt ꝗa illa qͥ eſt ad volenduʒ ↄmodũ nõ eſt hic qð ipᷣa vult.lla vo q̃ eſt ad volendũ rectitudinẽ rectitudo ẽ.nullꝰꝗꝓe vult rectitudineʒ niſi rectitudinẽ hñs:neq; põt aliꝗs rectitudinẽ velle niſi re ctitudie. ⁊ ſic impoſſibile ẽ ꝙ non hñs rectitudinẽ velit rectitudinẽ ſiẽ impoſſibile ẽ ꝙ aligs amiſſo inſtro vtat᷑ – 6 2 n Tnar Jn K(r Nειπ 8 4 e 14 illo.Concedo ergo ꝙ voluntas faciliter põt mutari ad volendũ ↄmodũ de ſe:̊ faciliter nõ põt mutari ad volẽ dum rectitudinẽ:qꝛ h̊ nõ põt eſſe ſine rectitudine: ⁊ ita nõ ſine gr̃a.q Ad aliud rñdet aug. dicens ꝙ pctm põt vitari ſi ſanet᷑ natura gra.nõ põt vitari ſi nõ ſanet᷑ na⸗ tura ꝑ gram.⁊ ponit exemplũ de claudicatiõe.hõ ꝗ pe/ de viciato claudicat nõ põt vitare claudicatõeʒ nilſi ſa⸗ nato pede qͥ claundicat. Si ꝗᷓ cũ recte facẽ ſit qᷓſi ambła⸗ re:niſi pes.i.volũtas ſanet᷑.impoſſibile ẽ ꝙ hõ rectũ fa ciat opꝰ.ſanat᷑ aũt ꝑ gram. Et ſi obijciat᷑ tũc ꝙ petm ẽ neceſſitatis.dõm.ꝙ qtũ ad aliꝗd eſt pcẽm neceſſitatis. ſcʒ q;tum ad naturã viciatã. Vn in pᷣs.De nccitatibus meis erue me.In natura at᷑ ſana nõ. Sanat᷑ aũt ꝑ gra tiaʒ.⁊ ideo addita gra põt volũtas vitare pctẽm ⁊ velle bonũ et oꝑari.¶ Ad aliud dpᷣm ᷣm an?.in li.de gr̃a et li.ar.ꝙ nõ quecũq; impotẽtia ẽ ĩ nõ vitando pctm. Eſt em quedã im potẽtia ꝓueniens ey culpa:quedã nõ:pꝛi⸗ ma impotẽtia nõ excuſat pctm: qꝛ eſt effectꝰpcti:vñ im⸗ putat᷑ pcm:ſ̊ pctẽm nõ excuſat pctm. Alia aũt impotẽ⸗ tia excuſat pctm:⁊ facit ꝙ nõ imputet᷑ pctm.vñ dĩc.no tandũ eſt ꝙ illa impotẽtia q̃ deſcendit ex culpa nõ excu ſat impotentẽ. vñ ĩ infantibo exigit deꝰa natuꝛa huma⸗ na iuſticiã quã accipiũt in ꝑentibo:nec excuſat impotẽ⸗ tia hñdi iuſticiã:qim̃ ꝓpter culpã in hãc decidit impotẽ⸗ tiam. OQm ̊ adam peccando ⁊xſeruit iuſticiã:ad pctm illi ĩpntat᷑.ſ.hũane nate ĩpotẽtia quã ipᷣa peccãdo ſibi fecit. Cuʒ ̊ impotẽtia vitandi pctm ſit ex culpa.ptʒ ꝙ; dʒ imputari pctm.nec põt ꝑ illa impotentiaʒ excuſari. Ao aliud rñdet aug-in li.de ꝑfectõne hũane iuſticie qð obijcit᷑.fruſtra iuberent᷑ vel ꝓhibeꝛent᷑ ⁊c.dĩc.nõ iu berent᷑ ſi nihil ibi nr̃a volũtas ageret.nõ oꝛaret᷑ ſi ſola ſufficeret.Nõ igit᷑ fruſtra ẽ pᷣceptũ vel ꝓhibitio:ꝗa pᷣce ptum indicat ꝙ nr̃a volũtas ibi eſt nccia.et oꝛamꝰ: ga ſufficiẽs nõ eſt vt nob detur gra ad implendũ pᷣceptum qꝛ in volũtate eſt illud implẽ cũ gra.q Ad aliud rñdet aug. in li. de ꝑfectõne iuſticie hoĩs.cuʒ obijcit.Leue eſt om̃e qð pᷣcipit᷑ ⁊ onꝰ⁊c̃.dõm ꝙ non dj leue ex ſe.nec ex eo cui pᷣcipit᷑: ̊ ex dono gr̃e vel caritatis.vñ leue ⁊ onꝰ põt dici in ↄ ꝑatione ad poꝛtantẽ vel in ↄꝑatõne ad onꝰ ſiłr graue.⁊ põt dici vel ex ꝑte poꝛtãtis in ſe.vel rõne doni qð dat᷑ poꝛtanti.qð ẽ donũ gr̃e vel caritatis.ſ.qñ poꝛtat ex amoꝛe.⁊ qtum ad h̊ vltimuʒ dicunt᷑ mãdata nõ eſſe quia ⁊ onꝰleue.ſ.rõne foꝛtitudinis poꝛtãtis.cũ impleat madata ex amoꝛe.qꝛ amoꝛ facit oĩia ſuauia ⁊ le uia.vñ ang.Laboꝛãt in dei pceptis ꝗ ea timendo conã tur implẽ. Sʒ ꝑfecta caritas foꝛas mittit timoꝛẽ: et fa⸗ cit pᷣcepti ſarcinã leuẽ.nõ ſolũ nõ pᷣmentẽ onere ponde⸗ rũ:verũetiã ſubleuantẽ vice pẽnaꝝ.⸗4:! Ad aliud deutr. dðm ꝙ mandatũ non eſt ſupᷣ nec longe poſitũ ⁊c. Hoc nõ dicit᷑ qꝛ hõ ipᷣm poſſit facere ũe ſe·ſᷣ qꝛ deꝰ ſemꝑ nob pᷣſto eſt offerẽs nobᷣ gr̃am:qua poſſumus ipᷣm implẽ.et hec gr̃a ſeu caritas infundit᷑ in coꝛdibo nr̃is ꝑ ſpmſctᷣm ſi volumPacciꝑe. 4 Ad aliud notandũ ſᷣm anß.ꝗ ↄꝑat liberũ arbitriũ ⁊ verbũ dei ⁊ gram terꝛe? ſemini ⁊ vᷣtu ti q̃ faciũt creſcere ſemẽ in terꝛa.qꝗa li.ar.eſt ſicut terꝛa. verbũ dei eſt ſiẽ ſemẽ.gra eſt ſit vis illa qᷓ facit creſcere etiã ſemẽ in terꝛa.Cũ ꝗ̊ querit᷑ vñ eſt ꝙ ſacꝛa ſcriptᷣa ⁊c rñdet ꝙ ſicut terꝛa naturałr nõ germiat ea qͥ nccia ſunt ſaluti coꝛꝑis noſtri ſine ſeminibo:ita terꝛa coꝛdis hũa⸗ ni nõ ꝓfert fructũ fidei neq; iuſticie ſine ↄgruis ſemini bus.⁊ q;uis deꝰnõ faciat cũcta hmõi ſemina geꝛminaꝛe tñ pᷣcipit agricolis ſuis in ſpe inſtantiſſime ſeminare. q́uis nõ creſcat ſine gr̃a.q̃re ꝗ̊ arguunt᷑ ꝗ verbũ dei nõ recipiũt. hoc eſt.qa ſi ꝑ eos nõ ſtet:ipſe deꝰ ꝑatus ẽ da⸗ re bñficiũ et incrementũ gre.ꝗa ſicut dic anſel.in li.de caſu dyaboli.hõ nõ dr nõ hr̃e gram qꝛ deꝰnon det:ſ̊ qꝛ hõ nõ accipit.Et ſic ptʒ ſolłlo ad pꝛimã auẽtem anſel.et ſcdᷣam. ¶4] Ad aliud dom m ber.ꝙ libertas eſt multi⸗ plex.ſ.libertas a neceſſitate.a pcto.⁊ a miſeria. Liber tas a neceſſitate dr libertas arbitrij:q̃ ẽ pᷣma.ſcða ẽ li bertas oↄſilij. tercia eſt libertas ↄplaciti. Libertas aꝛbi trij ẽ diſcernẽ ꝗd liceat ⁊ ꝗd nõ liceat:cũ aꝛbitriũ ſit iu⸗ diciũ.Libertas ↄſilij ẽ ꝓbaꝛe ꝗd expediat et ñ expediat Libertas complaciti quid libeat ? nõ libeat.Apma ̊ ſm ber.dr li.ar.a ſca ↄſiliũ libeꝝ.a tercia libeꝝ ↄpla: citũ. Ault ̊ ꝙ pᷣma libeꝛtas taʒ in bonis qᷓ in malis ſit equalis:qꝛ ẽ a neceſſitate:tñ oꝛdinatioꝛ ẽ in bonis qᷓᷓ in malis. De libertate cõſilij qᷓ eſt a pcto dic ꝙ fruunt᷑ ꝗli⸗ bet iuſti ex ꝑte nõ modica in hac vita. De libertate cõ⸗ placiti q̃ eſi a miſeria ſolũ pñt frui ↄtẽplatiui in hac vi ta ⁊ nõ alij.⁊ hͥ ex ꝑte modica.Sʒ ipᷣa ↄplete fruunt᷑ in patria vel in głia. ꝗᷓ dr ꝙ libe.ar.in bonis nõ capit augmentũ nec ĩ malis detrimentuʒ:h̊ intelligit᷑ de libe/ ro arbitrio qtum ad pꝛimã libertatẽ q̃ eſt a neceſſitate q̃ eſt libertas arbitrij.ꝙ em̃ libeꝝ arbitriũ cogi non pt coactõe ſufficienti:h̊ eſt eq̃liter in omibo.qꝛ hec ineſt ꝑ naturã alie aũt nõ:ſᷣ vna ꝑ gram.ſ.libertas ↄſilij.alia ꝑ głiaʒ.ſ.libertas ↄplaciti.vñ de illa dĩc ber. Cibeꝛtas ar bitrij cũctis pariter rõne vtẽtibo ↄuenit:nec minoꝛa⸗ tur nec ẽ maioꝛ qtum ẽ de ſe in bonis et malis:łᷣ ꝑ hãc nõ mouet?᷑ li.ar.in bonũ ſolũ:ſᷣ reqrunt᷑ alie. Qulla aũt aliaꝝ põt eſſe ſine Ga.⁊ ꝓpter boc ſine gr̃a nõ põt mo⸗ ueri li.ar.in bonum ⁊ declinare malum. Membꝛum ſecundum Onſeqnter querit᷑.qd ſit gra ſᷣm reʒ fᷣm rõneʒ ⁊ Pm diffinitõneʒ boc mõ.Primo vtrum ſit aligo ᷣm rem in gratificato vel ſoluz ſit in acceptõne gtificantis. Scðo ſuppoſito ꝙ ſit aliqd ſᷣm rem in gꝛatiſicato:vtrũ ſit cre⸗ atum qꝗd vel increatũ. Tercio ſuppoſito ꝙ ſit gꝗa creatũ vtrũ ſit ſuba vel accidens. Quarto ſuꝓoſito ꝙ ſit acci⸗ dens: vtrũ ſit idem ꝑ eſſentiõ cũ virtute. Quinto gd ſit gra ᷣm rõneʒ. Sexto qd ſit ſᷣm diffinitõezʒ. Articulus pꝛmus Irca pꝛimũ ſic ꝓcedit᷑.⁊ oñdit᷑ ꝙ gra ſit ali⸗ qd vel ponat aliꝗd in gꝛato ſeu in gtificato. JYohᷣ.j.De plenitudine eiꝰaccepimꝰ om̃s.ſ. gr̃am. Sʒ om̃e qð recipit᷑ ab aliqͥ: ponit aliꝗd in illo a quo recipit᷑. Si ᷓ accepimꝰgram a xpᷣo: ptʒ ꝙ gra po⸗ nit aliqd in nobet ita ẽ aliquid ſm rem in gratificato. Item. j. coꝛin. xij. Diuiſiones graꝝ ſunt: ideʒ aũt ſpi ritus ꝗ opꝑat᷑ oĩa in omibo. alij quideʒ dat᷑ ſermo ſapie c. alij ꝓghia. alij fides.alij gra ſanitatuʒ. alij diſcretio ſpirituũ.Si ̊ ſapia fides ꝓphia ⁊ ſic de alijs ponũt a⸗ ligd ſᷣm rem in hñte illa: 2 iſte ſunt gre ſpãles collate a deo. pʒ ꝙ gra m rem ponit aliqꝗd in gtiſicato. Co⸗ tra. Sic ſe hʒ laus ad laudantẽ ? laudatũ:ita ſe ga ad ãtificantẽ ⁊ gtificatũ.ſeu ad acceptantẽ ⁊ acceptatum. Sʒ laus nõ ponit aliꝗd in laudato ł̊ in laudte: qꝗa in differẽter ẽ de ente ⁊ de nõ ente.Vnde poſſumꝰlaudaꝛe Ceſarẽ ꝗ nõ eſt de ſapĩa:nec tñ in eo ponit᷑ ſapia.& ſilr gra nihil ponit in ãtificato vel acceptato ſ̊ in gtifican te vel acceptante.¶ Itẽ foꝛte dicet aligs ꝓ illa ſilitudo nõ tenet in gr̃a dei. Cont᷑.· Sic ſe hʒ gra ꝗᷓ aliꝗs dĩ eſſe gratꝰpoĩ ad gtiſicatuʒ: ita gra q̃ aliꝗs dr eſſe gratꝰ deo ſe hʒ ad gratificatũ. Sʒ gra q̃ aliꝗs dr eẽ gratꝰ hoĩ ni⸗ hil ponit in Itificato: g̊ nec gra q̃ aliꝗs dr eſſe gtꝰeo. minoꝛ pʒ.qꝛ aliꝗs maliuolꝰꝗ nõ erit dignvt ſit gratus alicui: ſic inimicꝰalicꝰ hoĩs poſſet eẽ gratꝰ⁊ acceptꝰalij tñ hec gra nõ ponit aliquà dignitatem in illo q ſit di nꝰãtificatõe..¶ Itẽ dañ.j.Dededit graʒ danieli ĩ cõ⸗ Pech pᷣncipis eunuchoꝝ. Cõſtat ꝙ nullo bono addi⸗ to danieli poſſi‚e ie fieri gratꝰ de nõ gto pᷣneipi. eſio ꝙ deoſolũ ĩmutet affectuʒ pᷣncipis:nec plꝰreqꝗret᷑ ad h.łᷣ h nihil ponẽt in daniele. ↄſtat ꝙ gra nihil ᷣm rẽ ponit in Itificato. Solo. dðm ꝙ gra qͥ aligꝗs dĩ eẽ gꝛatꝰðo ncẽio ponit aliqð bonũ in gtificato qͥ eſt gꝛatꝰ deo. Yl⸗ lud ei qͥ eſt gatꝰ deo ẽ illð qͥẽ deifoꝛmis vel aſſiłatꝰeo. --ä — — ———.Q.0.⸗—————— — —, — = —— — e - r— — —* —.—— — — zen rimno⸗ toel Rede tcre⸗ teati gcci dſi no ae. Nneſtio Ende tñc dieit᷑ gratus deo qñ eſi eiſilis. Odioſus io dẽ deo qñ ẽ deo diſſiłis ſiẽ pctoꝛ: qꝛ pcm ẽ diſſiłitudo ad ipſam bonitatẽ ſummã.Siẽ ̊ odioſuʒ deo poĩt dil⸗ ſiłitudinẽ ad diĩnaz bonitatẽ: ⁊ poĩt aliqd ꝑ modũ defe ctus a puatõis qͥ fit illa diſſititudo ſiẽ pcim: ita ga po nit ſifitudinẽ gtificati ad deũ:⁊ ponit aliꝗd in ipᷣo quo ↄf aſſimilatꝰ deo:ꝑ quã aſſimilatiõʒz ẽ dignꝰ vita etna q̃ẽ ĩ plena aſſimilatioe rõnalis creature ad deũ.j.Jo. nj. Mdũ apparuit ꝗd erimꝰ. Cũ aũt aparuerit ſiles ei erimus.¶ Ad primũ dᷣm. ꝙ eſt laus a deo: ⁊ eſt laus ab hoĩe. Silr eſt eẽ gratũ deo:⁊ eſt eẽ ᷓtũ hbomi. Naciẽ⸗ do ̊ ↄꝑatõʒ in eodeʒ genere.ſ.laudis q eſt a deo ad gra tiã que ẽ a deo.dom ꝙ tenet illa ↄꝑatio. ſiẽ ſe bʒ laus ad laudatũ ⁊c. Sʒ ↄꝑando gr am q̃ eſt a deo ad laudẽ q̃ẽ ab hoĩe: ñ eſt verũ ꝙ ſiẽ̃ ſe hʒ laus ad landantẽ ⁊c. 2 B eſt qꝛ laus qua bõ laudat᷑ a deo ponit nccio aliqð bonũ ĩ laudato. De hac laude dẽ.j.coꝝ.iiij. Aolite añ tp̃s iudicare.⁊ ſegt᷑. Tũce erit vnicuiq; laus a ro: ꝗa laus dina eſt apꝛobatio dei de aliqͥ bono ente in hoĩe. Inde ẽ ꝙ laus diuina ponit bonũ in laudato. ſiłr gr̃a di ponit in grato bonũ aliqð q̃ ẽ deifſoꝛmitas vel ſili⸗ tudo in hoĩe:ꝑ quã bõ ẽ deo gtus.ql Ad aliud dðm ꝙ nõ eſt ſile de gea q bõ ẽ gratꝰ homĩ ⁊ deo.qꝛ ñ ſeꝗt᷑.ali gs eſt Itus homi: ᷓ bonũ eſt in illo.⁊ G ẽ qꝛ gra illa ſe⸗ quit᷑ opionẽ hoĩs:qꝛ ga illa ẽ acceptatio q̃da facta ſᷣm opĩoneʒ. Opio aũt hoĩs põt eẽ vera ⁊ falſa.Et ꝓpter h̊ ſiẽ opĩo hoĩs ñ poĩt nccio aliqð bonũ ᷣm reʒ ec in opi nato.ſiłr nec acceptatio ſʒ opioneʒ qꝗ̃ drĩ gra ĩ hoĩe po net aliqð bonũ gẽůe ĩ acceptato.Sʒ gra ði ⁊ acceptatõ dina ⁊ẽ ᷑ʒʒ ↄgnitõʒ ipᷣiꝰ q̃ falli ñ pᷣt:vᷣ ſꝑẽ vera.pʒ ꝙ illa gr̃a ncc̃io poĩt bonũ fne acceptato. Aꝛticulus ſecũdus Onſequẽt q̃rit᷑ ſupoſito ꝙ gr̃a ſit aliꝗd fʒ rẽ ĩ hñte graʒ. vtꝝ ſit gra res creata vel in⸗ creata.⁊ ꝙ ſit res increata ſic onñdit᷑. Aanũ F fieri ꝑ pla qð ppᷣt fieri ꝑ vnũ.hac ꝓpoſitõe vtit᷑ ph̊s in actõe natali.⁊ ꝓbat ꝑ hãc.ꝙ idẽ ſit oꝛganũ guſtꝰ 2 lo⸗ cutõis:qꝛ nar᷑̃a nihil fac fruſtra. ſᷣ̊ ſi nata fac ꝑ pła qð vnũ pᷣt facẽ:fac̃ aliqd fruſtra. cũ h̊ ſit icõueniẽs:ptʒ ; ñ fac ꝑ pła qð ꝑ vnũ pᷣt. Sʒ idẽ inſir̃Um pᷣt eẽ guſtꝰ 2 locutõis. fruſtra fac̃ nat᷑a ſi ñ fac̃ idẽ inllfm eox. b ſi ĩcõueniẽs ẽ ĩ nata ꝙ faciat ꝑ pła qð ꝑ vnũ pᷣt face.mul tofoꝛtiꝰ h ẽ ĩcõueniẽs deo:ꝗ ẽ pᷣncipiu totiꝰ nate. Si ꝙ̊ ſ.ſ.ẽ gr̃a incata q̃ diffũdit᷑ i coꝛdibꝰnꝛis ſiẽ dicẽ apłs ad ro.v.⁊ oĩa ſufficiẽt pñt fiẽi ꝑ ipᷣm q̃ ꝑtinẽt ſaluti.&̊ va⸗ nũ ẽ ponẽ aliã graʒ creatã ĩ ipa aia.Sꝛa ̊ qẽ ĩ aia q⸗ ta deo:ſolũ ẽ gra ĩcreata ⁊ ñ ereata. Itẽ dic augꝰ.iux auẽtẽ deut᷑.xxx. Ipᷣe ẽ vita tua.⁊ diẽ ĩ li.ð ci.dei.⁊ ĩ mł tis alijs. ſic̃ aĩia ẽ vita coꝛꝑis:ita deꝰ ẽ vita aĩe.Sʒ aĩa ẽ vita coꝛꝑis ꝑ natuꝛã.deꝰ at᷑ ẽ vita aĩe ꝑ gaʒ. Si g̊ ñ ẽ ponẽ aliã vita ĩ coꝛꝑe qᷓ; ifoꝛmatõʒ ſeu ꝑfectiõʒ aĩe: ſilx nec ĩ aĩia erit ponẽ alia vitã q viuat ĩ eẽ gre qꝙᷓ ĩm cũ.⁊ ita gꝛa ñ ẽ creata ſ icꝛeata.⸗! Itẽ ꝑfectoꝛis virtu tis ẽ ꝓdueẽ effectũ ſine medio qᷓ; cũ medio.Cũ q̊ ᷣtꝰ di uina ſit ꝑfectiſſima: ſꝑ ꝓduẽ ſuũ effectũ ꝑ ſeipſaʒ ſine medio.Cũ ipᷣa gtificet aĩaʒ:reliꝗt᷑ ꝙ h faciat ſine me dio aliqͥ.ñ g̊ ponet᷑ aliqd mediũ.ſ.ga creata mediãte q̃ deꝰ gtificet aĩaʒ. Itẽ dic augꝰ. Aldẽs nita ĩterpoſita nata ab ipᷣa prĩa vᷣitate ſoꝛat᷑.ᷣ foꝛatio illa ẽ ꝑ gẽam. qᷓ nihil interpoĩt᷑ int mẽtẽ ⁊ graʒ ĩcreatã.& ñ ẽ ponẽ gꝛẽaʒ creatã mediã ĩ illa ſoratõe. Itẽ oẽ qdð agit ĩ aliqꝗd no⸗ biliꝰ ẽ eo ĩ qʒð agit.qꝛ agẽs hʒ dñiuʒ ſuꝑ illð ĩ qð agit. cũ ᷓ gra agat ĩ ſpm̃ creatũ:nobiliꝰ ẽ ſpũᷣ creato.ſ̊ mihil ẽ nobiliꝰ ſpũ creato niſi ſpũs ĩcreatꝰ.gra q̊ eſt icreata ſeu ĩcreatꝰ ſpũs. Miĩoꝛ pʒ ꝙ gꝛa agat ĩ ſym creatũ.ſ.ĩ aĩaʒ:qꝛ gůa alterat aĩaz vt faciat iuſtã de iiuſta.⁊ imu⸗ tat volũtatẽ: ſic dicẽ̃ auguſti.a malo velle ĩ bonũ velle. Itẽ nullũ bonũ creatũ pᷣt eẽ dignũ ĩfinito bono.ſᷣ gẽa ẽ bonũ dignũ bono ifinito:qꝛ fac aĩaʒ dignã bono infi gratis data ⁊? faciens gratũ. lxix. nito.̊ ñ ẽ cꝛeata.¶¶ Itẽ ro. viij. Nanitati ſubiecta ẽ oĩs creatura. oĩs creatura ẽ vanitas. vñ ecciaſtes.j. Va⸗ nitas vanitatũ ⁊ oĩa vanitas. Ex h̊ aꝛguit᷑.ihil iũ⸗ git vanitatẽ pitati:qdð ſit vanitas.ſ̊ creatuꝛa rõnalis ẽ vanitas: vitas aũt ipſa dina bonitas. illð qð ↄiũgit rõnaleʒ creaturã dĩne bonitati:nllo mõ erit vanitas ſᷣ vitas.n ẽ creatũ.vᷣ ga ẽ illð qð ↄiũgit.q̊ ñ ẽ creata. Ad oppoſitũ.Om̃e qð eſt in recipiẽte eſt i illo ꝑ mo⸗ dũ recipiẽtis:⁊ ñ ꝑ modũ recepti.ðv.ꝗᷓ.aĩa recipit for⸗ mas reꝝ:ſiłr ⁊ materia ſᷣm modũ ſuu.ſ.ſᷣm dimẽſionẽ quantitatiuã.Aiĩia aũt h̊ mõ ñ recipit h̊ ſm ſuũ modũ. Hẽ ſᷣm ſimplicitatẽ ſue nature.AVñ qꝛ ipſa ñ hʒ dimẽſi oneʒ q̃ntitatiuã:nõ ſunt ĩ ea ſpẽs quãtitatiue:ĩmo in⸗ ſinite in ea pñt eẽ ſpẽs. Sʒ ſumma boitas ꝑ ſpm̃ſa.re⸗ cipit ab aĩa:cũ.ſ.ſ.diffundit᷑ in coꝛdibo nꝛẽis. ꝗ recipit᷑ ꝑ modũ rei recipiẽtis ⁊ ñ ꝑ modũ recepte.q̊ modus ali ꝗs ponit᷑ ĩ recipiẽte aĩa ſm quẽ ipſa põt reciꝑe dĩnam bonitatẽ.ſ̊ modus ille ẽ donũ ⁊ gtis datũ ⁊ diſpoſitio noua aptans ad receptõz. Seſt gra creata.4 Item diẽ augꝰ. in li. de pntia tei ad Dardanũ. Alit eſt deus in om̃i re:alit in aĩa ſancta.aʒ in om̃i re eſt eẽntialit: ita ꝙ nõ inhĩtat in om̃i re.Eſt aũt in aĩa ſancta ita eſ⸗ ſentialit ꝙ in ea inhĩtat.ſᷣm ꝙ hẽt᷑ Jo.xiiij. Ad eũ veni emus ⁊ manſionẽ apud en faciemꝰ. Cũ ꝗ̊ dẽ. deꝰ eſt in aiĩa ſancta. aut ponit᷑ aliꝗd aliud a dina eẽntia in aĩa ſancta qñ deꝰ eſt in ea qð ñ poĩt᷑ ĩ omi re:aut nõ. Si ñ &ſicut deꝰ nõ inbitat in om̃i re qᷓuis ſit eẽntiałr ĩ om̃i re:ita nec in aĩia ſancta.qð eſt incõueniẽs.ꝗ̊ᷓ poĩt᷑ aliqd qð eſt aliud a dĩna eẽntia in aĩa ſancta qͥ inbitat in ea. Sʒ cũ deua inbitet in ea ꝑ gratiazʒ. illud ẽ gra.ſᷣ illa gr̃a eſt aliud a dĩna eẽntia.ꝗ̊ eſt creata.⸗! Iteʒ gra in⸗ creata eſt ĩ nobis:⁊ facit nos gꝛatos deo.aut h̊ ꝓ dico gratos deo ponit in nobis aliã diſpoſitiõʒ ab increata qua ſumꝰ deo grati:aut nõ.Si nõ ponit aliã diſpoſiti onẽ in nobis a gꝛa increata.&̊ in nobis nõ diffeꝛt gtus 7 nõ gratus.quia increata gaa eſt in aĩia ingrata ꝑ eẽn tiã ⁊ pñtiam ⁊ potẽtiaʒ.⁊ ſilr in aĩa gta.Fᷣm ꝙ dr deꝰ eẽ vbiqʒ pñtialit potẽtialit ⁊ cẽntiałr.Sʒ illud ẽ incõ ueniens ꝙ ñ differat gratus ⁊ ingratꝰ.g̊ h̊ ꝙ dico gtũ o ponit aliquã diſpoſitõʒ in nobis aliã a gra increa ta:qua diſpoſitione dicimur grati deo.ſᷣ illa eſt nobis 5 eſt gꝛa creata.¶ Itẽ gẽa increata facit nos eẽ gratos. Aut ꝗ̊ faciẽdo nos gꝛatos facit nos eẽ aligd qð nõ eramus priꝰ. aut faciẽdo nos oꝑari qð prius ñ oꝑabamur: vt attẽdat᷑ illud gratũ ñ q̊ ad eẽ ̊ qͥ ad oꝑari.ſ.qꝛ fac nos oꝑari aliꝗd gꝛatuituʒ qð prius nõ oꝑabamur. Si poneret᷑ hoc mõ ꝑ cãm ad oꝑandũ gratuite:Fᷣm h̊ in ꝑuulis ñ eẽt gratia: nec eẽnt grati deo.qꝛ gẽa nõ facit eos oꝑari aliꝗd gratuitũ.ſᷣ h eſt incõueniẽs.q& illa gꝛatitudo intelligit᷑ quo ad eſſe. facit nos eẽ gratuite qð prius nõ eramꝰ.ᷓ ponit᷑ mo⸗ dus aligꝗs ſeu diſpoſitio ĩ ipſo eẽ qð prius ñn erat.q̊ ne⸗ ceſſe eſt poneꝛe gam creatã in nobis mediãte qua aĩa diſponat᷑ vt ſit grata deo.¶ Iteʒ ſilis ẽ cõꝑatio dei ad aĩam qui eſt vita ſua:⁊a aĩe ad coꝛpꝰ que eſt vita ſua ſi⸗ cut dicit augꝰ.Si ꝗᷓ coꝛpꝰ nõ vnit᷑ aĩc niſi accipiat vi⸗ tam diſponentẽ ab ipſa. ſilr aĩa nõ vniet᷑ deo niſi ac⸗ cipiet vitam diſponentẽ ab ipſo.Sʒ hec vita diſponẽs eſt creata ⁊ gratis data ipſi aĩe.̊ ẽ gratia creata. Mi noꝛ pʒ .ꝙ coꝛpus nõ vniat᷑ aĩe niſi accipiat vitã diſpo⸗ nentez. qꝛ ponat᷑ ꝙ aĩa teneret ſuũ viuere in ſe:ita ꝙ ñ influeret aliquã diſpoſitõz in coꝛpꝰ: nũqꝙ; coꝛpꝰ vinẽt. aliqua diſpoſitio vite ẽ ex ꝑte coꝛꝑis ad h̊ vt vinat vi ta aĩe.ꝗ ſitr eſt diſpoſitio vitalis in ipſa aĩa a deo infu ſa ⁊ gratis data ad ̊D vt viuat ab iũ=o. So.dðm ꝙẽ gꝛa creata ⁊ increata in hñte gẽam. Gratia increata ẽ ſpũſſanctꝰ.⁊ dr ſpũſſ.gẽa ſᷣm ꝙ dicit᷑ donũ. ⁊ dẽ donuz m ꝙ dẽ amoꝛ.ipſe.n.ſpũſſ.vᷣm ſuã ꝓprietatẽ amoꝛ eſt. ⁊ vt amoꝛ ꝓcedit a patre ⁊ filio.⁊ ideo qꝛ donu eſt: iõ amoꝛ eſt. qꝛ nihil eſt donũ niſi rõne amoꝛis. Qaz ſi ali⸗ gd detur ex timoꝛe nõ ẽ donũ ꝓꝛie imo redẽptio. Sitłr ſi deiur ex cupiditate ñ ẽ donũ h̊ queſtus.ſ̊ donũ ꝓpꝛie ẽ ex amoꝛe ⁊ liberalitate ⁊ ſine coactõe.vñ in om̃i dono ̃ᷣmo donat᷑ amoꝛ.⁊ ſic ſpũſſcts dꝛ gĩa qꝛ donũ.⁊ dꝛ do⸗ nũ qꝛ amoꝛ. ⁊ Gᷓ ẽ illð gloꝛioſuʒ donũ de qͥ Jo. xiiij. Ego rogabo pr̃eʒ ⁊ aliũ ꝑaclituʒ dabit vobis. Sps.n. ſcts eo facit nos gratos qͥ facit nos deifoꝛmes.Bᷓ aũt fac ꝗa amoꝛ ẽ.vñ dicit Hu.de ſan.vic.Scio aĩa mea qꝛ dile⸗ ctio tua vita tua ẽ: ⁊ ꝗcqd diligis ipſa vi dilectõis ĩ eiꝰ ſilitudinẽ t᷑nſfoꝛmaꝛis.Quia ꝙ ſpuſſ.amoꝛẽ ĩmo 2 vᷣtꝰ pᷣma amoꝛis.inde ẽ cũ dat᷑ nobis trãſſoꝛmat nos in di⸗ uinã ſpẽʒ:vt ſit ipᷣa aĩa aſſiłata deo.ex alia ꝑte debemꝰ intelligẽ grãm creatã velut ſiłitudinẽ ⁊ diſpoſitiõeʒ ex ꝑte aĩe rõnalis:ex q̃ hʒ ꝙ ſit accepta deo ⁊ aſſiłata: ꝗa ibi ẽ ſoꝛma trãſfoꝛmãs.⁊ hẽ gra icreata. Silr ibi ẽ foꝛ⸗ ma trãſfoꝛmata q dereliqꝗt᷑ ĩ trãſſoꝛmato.ſ.ĩ aĩa ex t᷑ᷣnſ⸗ ſoꝛmatõe.⁊ hec ẽ grẽ̃a creata. Dicendũ q̊ᷓ ꝙ ẽ ſufficiẽtia agẽtis:⁊ ẽ ſufficiẽtia recipiẽtis. tũ at᷑ ẽ de ſufficiẽtia . agetis ſpũſſ.eqlit ſe bʒ ad oĩs: ⁊ oĩa põt facẽ ſufficient q̈tũ eſt de ſe:nec ẽ nccia ex ꝑte ipſius gẽa creata.ſ̊ ſolũ qtũ eſt ex ꝑte recipiẽtis.ſ.aĩe rõnalis.qꝛ ñ põt ſe hꝛe ꝑ immediatõʒz ad grazʒ increatã niſi diſponat᷑ priꝰ.⁊ hoc eſt defectus ipſiꝰ.⁊ ꝓpt᷑ h̊ nccia ẽ ei gra diſponẽs ip̃aʒ. Vñ bñ dicit᷑ a gabuſdã ꝙ ipſa gꝛa increata ſufficiẽs eſt ad oĩa facere:ñ tñ ad oĩa fieri. qꝛ fieri ſe tenet ex parte recipientis.ſicut in coſta ade ſᷣm aug.erat potentia ex ꝑte agentis facere euã.nõ tñ erat potẽtia fieri: quia ñ erat diſpoſitio in coſta vnde illud fieret. Silłr ex paꝛte gre create eſt ſufficiẽtia ad facẽ aĩam gratã ſine gratia increata.tñ inſufficiẽtia ẽ ex ꝑte fieri gtũ.⁊ boc ẽ inſuf ficiẽtia ex ꝑte aĩe.¶] Ad aliud dᷣm.ꝙ verũ ẽ ꝙ aĩa ſᷣm ſe eſt vita coꝛꝑis.i.ſine medio:qꝛ aĩa ſine medio vnituꝛ coꝛpoꝛi ⁊ tñ ꝑ mediũ vnit᷑ coꝛpoꝛi.ſine medio dico: ꝗa nõ eſt mediũ ex ꝑte ſua ad hoc vt vmat᷑ coꝛpoꝛi:cũ ipſa ſit foꝛma coꝛꝑis.⁊ foꝛma ſe vnit ꝑ ſuã eẽntiaʒ. Peꝛ me diũ dico: ꝗa ẽ diſpoſitio ex ꝑte coꝛꝑis media ad boc vt vniat᷑ aĩa ipi.Eſi igit᷑ ibi mediũ ex ꝑte ſuſcipiẽtis ñ ex ꝑte infoꝛmantis. Siłr gr̃a creata ſine medio vnit᷑ aĩe: nec requirit᷑ mediũ ex ꝑte infoꝛmãtis.ᷣ ex ꝑte recipien tis aĩe.ſ.requirit᷑ ꝑ qd vniat᷑.⁊ hec eſt gratia creata. 4 Ad aliud ſiłr dᷣm.ꝙ virtus dina ex ꝑte ſui nõ ꝓdu cit effectũ cũ medio:vᷣ ex ꝑte ſuſcipiẽtis.¶ Ad alið ↄce do ꝙ qntũ eſt ex ꝑte infoꝛmãtis vel aſſiłantis:nihil in⸗ terponit᷑ ad h̊ vt aĩa aſſimilet᷑: fiat ẽta deo: ſᷣ ſoluʒ ex ꝑte aĩe ſuſcipiẽtis ncce ẽꝙ interponat᷑ diſpoſitio vt di⸗ ctũ ẽ. Ad aliud dðm. ꝙ gr̃a increata q̃ ſimpłr ẽ no⸗ bilioꝛ ſpiritu creato:⁊ illa ẽ ſpũſſ.Ex alia ꝑte ẽ gra cre ata: 2 illa qͥ ad ꝗd ẽ nobilioꝛ ſpiritu creato 2 ñ ſimptr. IYnitũ.n.ↄpat᷑ ad aĩazʒ vt agens in eã:nobilioꝛ ẽ.ſ̊ ſᷣm ꝙ ↄꝑat᷑ ad aĩam velut diſpoſitio ipius:ſic ẽ ignobilioꝛ ⁊ hʒ ratõʒ ignobilioꝛis.qꝛ diſpoſitio ñ ẽ nobilioꝛ ſuba quã diſpoĩt:qꝛ cedit ĩ ipſam.ſ̊ inqᷓtũ ẽ mouẽs nobilioꝛ eſi.⁊ exemplũ pʒ ĩ lumie ſᷣm ꝙ ẽ ĩ aeꝛe ab ipſo ſole.illð lumẽ diſpoſitio ẽ aeris.ſᷣ̊ ponat᷑ ꝙ aer videret ſolem ꝑ illud lumẽ: tũe lumẽ illð ↄꝑaret᷑ ipſi aeri in rõne mouẽ tis vel immutãtis.qꝛ lux immutat viſuzʒ.ſ̊ H̊ qdð eẽt ĩ ra tõne immutãtis ñ hret ab eo in qͥ eẽt.ſ.ab aere.ſᷣ ſoluʒ ab eo a q̊ eẽt.ſ.a ſole.Silłr gr̃a creata vnã ↄꝑatõneʒ bʒ ad aĩam ſᷣm ꝙ ẽ aie diſpoſitio:aliã ſᷣm ꝙ ẽ a gꝛa incre⸗ ata velut lumẽ fluẽs ab ea ĩ ip̃am aĩaʒ... Ad alið doᷣm Fra creata vno mõẽ finita: alio mõ infinita.ſimpłr eni finita ẽ ꝙᷓtũ ad ſubiectũ ĩ qͥ ẽ. In ↄꝑatõe vᷣo infinita eſt qtũ ad illð a qͥẽ.qꝛ ẽ a gra increata:q̃ ẽ infinita bo⸗ nitas. Silłr virtꝰ eiꝰ finita ẽ qᷓtũ ad ſubiectũ.ſ.qᷓtũ ad aĩam. Infinita ſᷣm ↄpatõʒ ad illð a qͥẽ. Põt alit dici. ꝙ gr̃a ẽ finita ſᷣm eẽntiã.tñ ſᷣm ſuã virtutẽ q̃ ↄꝑata ad actus infinitos in qͥs põt rõne influentie diuine boĩta⸗ tis infinita ẽ.⁊ ex G̊ hʒ ꝙ facit dignũ infinito bono.bo⸗ nũ.n. infinitũ qð ẽ ga increata ꝑ illaʒ habet᷑ ? recipit a rõnali creatura. el põt dici ꝙ gẽa gratumfaciẽs lʒ nullo modo ſit infinita qtũ eſt de ſe: nibilominꝰ quia vnit habentẽ ſummo ſeu infinito bono.efficit illuz di⸗ gnũ bono infinito.Qui.n.vnitus ẽ bono infinito: di⸗ gnus eſt omni bono ſeu infinito. Ad alið doᷣm.ꝙ qñ aliqᷓ duo ſunt diſꝑata ad hoc ꝙ ↄueniant:ncce ẽ ꝙ me⸗ diũ ꝑ qð ↄueniũ ſit diuerſe rõnis. Sic ̊ creatura rõ⸗ nalis 2 increata bonitas queẽ deus cuz ſint diſparata nũqᷓ; coniungunt᷑ niſi interueniat mediũ diueꝛſe ratio⸗ nis.ſ.gratia increata que ſit ex pꝑte dei vniens.⁊ gratia ſeʒ creata que ſit ex ꝑte aĩe diſponẽs. Et ſic vanitatem veritati ñ cõiungit vamitas: immo veꝛitas eſt ↄiũgẽs. ſcʒ gratia increata. Gratia vo creata eſt diſponens.2 dico ꝙ cẽa creata m ratõeʒ qua de nihilo eſt: vanitas eſt. Fm rationẽ qua a deo eſt:veꝛitas eſt. ſicut eſt de aĩa quia ſm ratõʒ qua de nihilo eſt: vanitas ẽ.ᷣm ratõnez qua a do eſt: veritas eſt. quia a ſumma veritate proce⸗ dit. Fm ratõʒ q̃ ga creata vanitas ẽ 2 de nibilo: ßʒ H nec vnit nec diſponit aĩazʒ ad h̊ vt vniat᷑ dro.łᷣ defiẽ m hãc ratõʒ ꝑ peccatũ.ſᷣ pᷣm ratõneʒ qua a deo eſt vnit 2 diſponit vt aia vniat᷑ deo. Articulus teꝛciꝰ Onſequent᷑ querit᷑. vtꝝ gra creata ſit ſuba vel accñs. Ad qð ſic. Ome qð adeſt ⁊ abeſt pret ſubiecti coꝛuptõʒ ẽ accñs.qꝛ accñs eſt qð adeſt ⁊ abeſt ⁊c̃.ſ gea adeſt ⁊ abeſt ⁊c̃.ꝗ eſt accñs. 4 Itẽ om̃e qð recipit magis ⁊ minꝰ eſt accns.gratia ẽ hmõi:qꝛ hõ ſᷣm magis ⁊ minꝰ hʒ grãm.ẽ ⁊c.¶ Iteez oẽ qð adquenit ſbee poſt eẽ ↄpletũ ẽ accñs.ſ̊ gr̃a adueit aĩe poſt eẽ ↄpletũ ipſiꝰ aĩe. gẽa eſt acens. Cõt.xxxviij. Yob. Per quã viã ſpargit᷑ lux ⁊c.dicit glo.ꝑ quã viam diãundit᷑ gratia.vñ appellat ibi lucẽ gram. Ex qʒ hẽt ꝙ gea ſpargit᷑ ſi lux. Qualis ꝗ̊ patio ẽ lucis ad aereʒ ꝑ quẽ diffundit᷑:eadẽ ẽ ↄꝑatõ gẽe ad aĩaz in q̃ diffundit᷑ hůↄꝑatio lucis ad aereʒ nõ eſt com ꝑatio accidentis ad ſubiectũ:łᷣ ꝑ ectionis ſubalis.quia ſi aer coꝛũpꝑet᷑ ad⸗ huc remaneret ipſa lux: ſicut qdã poſuerũt.qꝛ ñ hʒ eẽ dependẽs ab aere:łᷣ a fonte lumis. & ſiłr ↄꝑano gratie ad aĩam nõ eſt com ꝑatio accñtis ad ſubiectũ:ſᷣ ꝑfecti⸗ onis ſubalis ad illud cuiꝰ eſt ꝑfectio.¶ Itẽ duplerx eſt elle.ſ. eẽ primũ eẽ ſecũdũ.primũ eẽ eſt eẽ natuꝛe.ſecũ ũ eẽ ẽ bñ eẽ ſeu eẽ oꝛdis.ſ̊ digniꝰ ẽ eẽ ſecũdũ qᷓ; pꝛimũ. Drſerre ſecũdi eſſe eſt dignioꝛ ꝙᷓ ꝑfectio pꝛimi eẽ.bᷣ ꝑfe ctio primi eẽ eſt ſpa. ⁊ ſba ſecũdi eẽ ẽ ſuba.ſᷣ gra eſt ꝑ fectio aĩe qᷓtũ ad ſecidũ eſſe. eſi ſuba.ij YIeʒ omiĩs ꝑ/ fectio dignioꝛ eſt ꝑfectibili nullũ accñs dignius eſt ꝙỹ ſuba. nullũ accñs eſt ꝑfectio ſpe alicuiꝰ ꝓpꝛie:ſᷣ ſeq̃ns rei ꝑfectõʒ.ſ̊ gra ſe hʒ ad aĩaz in rõne ꝑfectõis.̊ gtia nõ eſt accñs ̊ ſubſtantia. ꝗ Item nullum accñs ↄmu⸗ tat ſubiectũ.⁊ per hͥ a quibuſdã probat᷑ ꝙ lux in aere ñ eſt accidens: quia lux in aere mutat᷑ de vna ꝑte aeris ĩ aliam ſᷣm motum ſolis. Sed gratia mutat ſubiectum ſuũ velut lux.quia dicit᷑ in apoc.ij. Lene qð habes ne alius occupet vel accipiat coꝛonã tuã. Et ſilr.j.Req. xxviij.dixit dũs Saulo.Aufeꝛam gratiã tuam ⁊ dabo emulo tuo melioꝛi te. ̊ gratia mutat᷑ de vno ſubiecto ĩ aliud ſubiectũ.ꝗᷓ nõ eſt accñs ̊ ſuba.¶ IJtem int omẽs ꝑfectiones illa ꝑfectio que vltima ẽ dignioꝛẽ.ſupꝓponat᷑ gratia ⁊ gloꝛia ideʒ ſint:ſ differũt Fᷣm ꝑfectũ ⁊ imꝑ fectum.vnde gloꝛia eſt gratia ↄſi ummata. Inde aꝛguit ſic. Perfectio vltima rònalis creature eſt gratia.ergo eſt dignioꝛ ꝙᷓ prima perfectio naturalis. Sʒ prima ꝑ⸗ fectio naturalis eſt ſba.ᷣ gꝛa eſt ſuba.¶j Itẽ oẽ accñs ẽ ſeꝑabile a ſpa.eſt aũt ſeꝑabile a ſuba qꝛ deſtruibile in ea.ſ̊ gratia nõ eſt deſtruibilis in aĩa.quia ſi deſtruit᷑i aĩa:aut deſtruit᷑ a deo:aut a peccato: aut a libero arbi trio.ſon a deo: quia gꝛatia eſt ſimilitudo dei in aĩa.ſᷣ deus nũq deſtruit ſu ſilitudieʒ:qꝛ ſic faceret cõtra ſe. Onõ põt deſtrui a deo.Iteʒ nec a pcẽo: quia peccatum mihil eſt. ⁊ etiam ſicut dicit Dyoniſiꝰ. Peccatum non ù õ — —— — 4 d n b cẽ bʒ ↄꝑatõʒ.ſ.ad primũ eẽ aĩe qð e Lueſtio agit niſi virtute boni. Si g peccatũ ñ agit niſi virtute boni vel rõne.⁊ bonũ illud n ẽ ↄtrariũ gre.ois aut coꝛ ruptio? a orio.pʒ ꝙ nõ põt deſtrui ꝑ pctm. Silr neca libero ar.qꝛ eſt ꝑfectio eius.h̊ nihil deſtruit ſuã ꝑfectõ nẽ.ᷓ ñ eſt deſtruibilis a li.ar.⁊ pluribo mogis ñ pt de ſtrui. g ñ eſt gr̃a deſtruibilis ĩ ſubiecto.ſ.in aĩa ipſa manẽte.gᷓ nõ eſt aceñso. So.dðm ꝙ gẽa creata dupli nate: ⁊ ad eſſe ſe cũdũ ipliꝰ qð eſt bñ eẽ:vel eẽ oꝛdis ſʒ ꝙ ↄꝑat᷑ ad aĩaʒ. Mtũ ad primũ eẽ aĩe qð eſt eẽ nate:ſic dico ꝙ ẽ accñs qaẽ diſpoſitio adueniẽs aĩe poſt ↄpletõʒ illiꝰ qtuʒ ad illud eẽ. Scðo aũt mõ eſt diſpoſitio ſubalis:ñ tñ ſuba ſcʒ qᷓtũ ad ſecũdũ eẽ.⁊ G̊ eſt qꝛ ſecũdũ eẽ ẽ accñtale re⸗/ ſpectu primi eſſe ⁊ nullo mõ ſubale.⁊ ideo principium illius eẽ erit accñs 2 ñ ſpa.eſt tñ ſubale qᷓ;tuʒ ad illud. 4 Ad illud qð obijcit᷑ de luee in aere.dðm ꝙ ſunt opi⸗ niones de luce in aere. AUna eſt ꝙ lux in aere ſit coꝛpꝰ. mõẽ ſba.ſ̊ ſᷣm h̊ ñ tenet illa ↄꝑatio: qꝛ gra ñ ẽ ſba: ſicut viſum eſt. Alia opĩo eſt ꝙ lux eſt foꝛma ꝑliciẽs ae⸗ rem qᷓtũ ad bñ eſſe:qdð eſt eẽ ꝑſpicuitatis. Dicendũ ꝗ comꝑatio lucis ad gꝛaʒ creatã tenet inqtũ lux dicit oꝛma.⁊ Fm ꝙ gra accidit ipſi aĩe ⁊ dependet ab ea ſiẽ a ſubiecto in quo ẽ.a Ga aũt increata ſiẽ abillo a qͥ ẽ. Et primo mõ ↄpꝑat᷑ vt accñs.ſecũdo mõ vt ſubale pꝛin⸗ cipiũ qᷓtũ ad eẽ ſecũdũ aĩe qð eſt eẽ oꝛdĩs.ñ tñ eſt ſuba. ſ25 ꝙ quedã accñtia depẽdẽt a ſubo:vt a q̊ ⁊ q̊.ſic le⸗ uitas ab aere:quitas a terra. Sũt alia q̃ dependent a ſubiecto ſicut ab illo in quo ſolũ:⁊ ñ ſicut ab illo a qͥ:ſi cut dependet lumẽ ab aere.⁊ ſic depẽdet gr̃a ab aĩa.ſed leuitas in aeꝛe dependet ab aere vtroq; mõ:qꝛ ineſt ae⸗ ri a natura aeris.gr̃a aũt nõ ineſt h̊ mõ ipſi aĩe: ſᷣ ĩ mo dũ lucis.ꝗ! Ad aliud dðm.ꝙ ẽ ꝑfectio que ẽ a foꝛma:⁊ eſt ꝑfectio que eſt a fine. Iteʒ eſi ꝑfectio pᷣmi eẽ ⁊ ſecũ⸗ di eſſe.Perfectio primi eẽ eſt a foꝛma ſubali.ꝑfectio ſe cũdi eẽ eſt a fine.qꝛ eẽ oꝛdinis a fine ꝑficit᷑ ad queʒ eſt. Itez eſt ꝑfectio diſponẽs:⁊ eſt ꝑfectio ↄplens.Perfe etio ↄplens eſt dignioꝛ ꝑfectibili 2 ñ diſponẽs.Oicen⸗ dũ ꝗ̊ ꝙ gra creata eſt ꝑfectio eẽ aĩe ſecũdi tanq diſpo⸗ nẽs.vᷣ ꝑfectio ſicut complens eſt finis ipſius.ſ.diuina bonitas.Vñ illud qdð diſponit aĩam vt oꝛdinet᷑ ad finẽ eſt gẽa cꝛeata.illud qð ↄplet eſt finis.ſ.ſumma boĩtas. ⁊ ſic ꝑfectio ſecũdi eẽ eſt ſuba:ſicut ꝑfectio pᷣmi eẽ.ſ̊ nõ ꝑfectio diſponẽs ̊ ꝑfectio ↄplens. Ad aliud dõm.cũ ſit gra creata ⁊ increata:vtraq; dicit᷑ ꝑfectio ſ̊ drñter. AUVna.n.pficit vt diſponẽs:alia vt complẽs.Qñ ̊ᷓ dici⸗ tur:oĩs ꝑfectio ẽ dignioꝛ ꝑfectibili.ſi h̊ intelligat᷑ ſim⸗ płr ñ ẽ verũ niſi de ꝑfectione ↄplente: ⁊ ñ de diſponẽte ſimpkłr.ſicut dictũ eſt.¶ Ad aliud dm cũ dicunt ſcri⸗ pture.auferã grãz tuã ⁊c.hoc dꝛ ſᷣm illũ tropũ ſᷣm quẽ dicit᷑ vna fides oim credentiũ:que vna ẽ ꝑ ↄꝑatiõeʒ ad creditũ.qꝛ vna eſt veritas que credit᷑: ̊ ꝑ ↄꝑatõneʒ ad credentẽ nõ.immo diuerſa ẽ fides numero:q̃ ego credo 7 alius credit.Silxr gra vno mõ reſpicit ſubiectũ: alio mõ reſpicit illud ad qð dat᷑ gra. Cũ g dẽ.auferã gẽam tuã ⁊ dabo alij.hᷣ nõ intelligit᷑ de gr̃a ꝑ ↄꝑatõʒ ad ſub⸗ iectũ:qꝛ gr̃a illa nũero q̃ eſt in iſto ñ põt dari alij. Sʒ hᷣ ꝑ atõʒ intelligit᷑ ad illud ad qð dat᷑ ga.qꝛ ad illud idẽ nũero ad qð hʒ aliꝗs gẽaʒ:põt dare grãʒz alij.⁊ ſic intelligit᷑ auẽtas de dauid ⁊ Saulo.j.reg.cũ dicẽ dñs Saulo.auſerã grãʒ tuã ⁊c.i.ad illud idẽ ad qð habes grãm dabo alij gram ⁊ auferã tibi.il Ad aliud dðʒ.q; eſt quedã ꝑfectio rei que ẽ de ipſa re ⁊ intꝛſeca ad reʒ. ⁊ eſt ꝓꝑfectio rei que ñ eſt de ipſa re ſ̊ extra reʒ:ad quaʒ ſcʒ eſt res.⁊ hec ẽ finis.h̊ mõ diuina volũtas ſiue gẽa increata eſt ꝑfectio. Iteʒ ꝑfectio que eſt de re vel intra rem duplex eſt. ſ. tum ad primũ eẽ:⁊ hec ẽ ſoꝛma ſub⸗ ſtãtialis.vel qtũ ad ſecũdũ eẽ:⁊ q̊ mõ gꝛa creata ẽ vlti ma ꝑfectio rõnalis creatuꝛe.ſᷣ nõ eſt vltuma niſi qᷓtũ ad diſpoſitõz vel tanq diſponẽs.finis autẽ ſeu gr̃a increa ta eſt vltima ⁊ ↄplens.⁊ hec eſt ſuba.¶ Ad alið doᷣm. xix. ꝙ eſt quedaʒ coꝛꝛuptio ſine deſtructio in foꝛma a vↄrio. ſicut calidũ deſtruit᷑ a frigido ⁊ ecõuerſo. Quedã autẽ ꝑ deſtructõʒ ſeu defectũ ſubiecti.ſieut deficiẽte igne de⸗ flruit᷑ caliditas.Dicendũ ̊ ꝙ gꝛa creata deſtuctibilis eſt nõ a grio:ſᷣ deſtruit᷑ ex defectu ſui ſubiecti qð ẽ libe rũ ar.qð qñ ipſi ge deficit:deficit ⁊ deſtruit᷑ ipᷣa gtia. Deficit aũt libeꝝ ar.ipſi:q diſſentit ge ꝑ peccatũ cõ ſentiendo peccato. Aꝛticulus quartus Onſequent᷑ querit᷑ de drñtia gẽe: an ſit ea⸗ dez ꝑ eẽntiam cũ virtute gratuita. autẽ differant ꝑ eẽntiaʒ ſic oñdit᷑. Quoꝝ diffini⸗ tõnes ſunt diuerſe:ipſa ſunt diuerſa ꝑ eẽntiaʒ.ſ̊ diffi⸗ nitio virtutis ⁊ gr̃e eſt differens.̊ differũt ꝑ eẽntiam. Minoꝛ pʒ.quia gr̃a diffinit᷑ a ſanctis. Gꝛatia ẽ ſigna culũ imaginis Ephe.j. In quo credentes ſignati eſtis ac̃. Glo.Jmagine ti refoꝛmata in nobis ꝑ gam. Er hoc ſumit᷑ ꝙ Gaẽ refoꝛmatiua imaginis ĩ nobis. Vir⸗ . tus aũt diffinit᷑ in relatõe ad opus.vñ ſᷣm ph̊ᷣm. Vutꝰ eſt qua ꝗs eſt bonꝰ ⁊ bonũ reddit opus.¶ Iteʒ in om̃i eo qð eſt citra primũ differt eſſe ⁊ oꝑari.q̊ bñ eſſe ⁊ bñ oꝑari.⁊ h ẽ ꝑ eẽntiã. ᷓĩ rõnali creatura differũt bñ eẽ bñ oꝑari.⁊ G̊ ꝑ eẽntiã.q̊ᷓ in rõnali creatura differunt bñ eẽ ⁊ bñ oꝑari.ᷓ ⁊ principiũ ad bñ eẽ differt ꝑ eſſen tiã a principio ad bñ oꝑari.ſ̊ gꝛa eſi principiuʒ ad bñ eẽ.virtus aũt ad bñ oꝑari.ꝗ̊ differũt eẽntialit.4! SItez aſĩa nõ eſt ſua eẽntia. &̊ multomagis aĩa nõ ẽ ſua poten tia. differũt in aĩa eẽntia ? potentia.& differt illud qͥ ꝑficit᷑ eẽntia ab eo quo ꝑficit᷑ potentia eentialit: ita ꝙ vnũ nõ eſt alteꝝ.ſ̊ illud quo ꝑficit᷑ potentia aĩe ⁊ red/ dit᷑ apta ad opus eſt vꝛtus:illud aũt quo ꝑficit᷑ eẽntia aĩe ⁊ reddit᷑ deo ſimilis eſt ga. differũt eſſentialit. Iteʒz ſicut ſe hʒ coꝛpꝰad aĩlazʒ rõnaleʒ:ita ſe habʒ aĩa rõnalis ad deũ m viuificatõʒ:Fſᷣm ꝙ dicit augꝰ. Si gĩ coꝛꝑe ſm aliud eſt vita:⁊ ſᷣm aliud ẽ motꝰ: ⁊ m aliaʒ diſpoſitõʒ ineſt viuere ipſi coꝛpoꝛi: ⁊ ſm aliaʒ moueri ab ipſa aĩa. vñ coꝛpꝰ prius viuiſicat᷑ ⁊ poſtea mouet᷑. qð pʒ in apoplexia.Nidemꝰ.n.qꝙ penitꝰ extiguit᷑ motꝰ in coꝛꝑe:remanet tñ vita.hec aũt ñ pñt eẽ:niſi ſᷣm alið aliud eẽt vita ⁊ motus in coꝛꝑe ab ipſa aĩa. ꝙ ſiłr aĩa Fm aliud accipiet vitã a dro:⁊ Fᷣm alind motũ.Si ̊ ꝑ grãm recipit vitã ſpũaleʒ a do:que vita attendituꝛ in aſſilatõne eiꝰ ad deũ.ꝑ virtuteʒ aũt gratuitam recipit motũ ab ipſoſpũalẽ.ſ.ꝙ ipſa mouet᷑ ad bona oꝑa ⁊ me ritoꝛia.gr̃a nõẽ viꝛtus gtuita:ſᷣ differẽs eẽntia liteꝛ ab ea.4l Itẽ gra ñ ſolũ multiplicat᷑ ꝑ virtutes ſ̊ ꝑ gras ſa cramẽtoꝝ ⁊ donoꝝ.vñ nõ ſolũ reꝑit᷑ ga in vnꝛtutibo . itr tuitis:vt in fide ſpe ⁊ caritate.ſᷣ etia ĩ ſacmẽtis: ⁊ ſi in donis. Si g& gr̃a ad alia extendit᷑ ᷓtũ ad vᷣtutes: ptʒ ꝙ; Ga 1 vrtus ñ ſunt ideʒ ꝑ eẽntiã. ¶ Itẽ qrũcũq; ſunt orñtie diuerſe:ipſa ſunt diuerſa.ſ̊ gre ⁊ vᷣtutes ſunt di uerſe dꝛñtie. ̊ ſunt diuerſa. Aldinoꝛ ptʒ.qꝛ vᷣtꝰ diuidit̃ ꝑ vᷣtutes cardiales ⁊ theologicas:gꝛẽa ñ. h̊ ꝑ grãz pᷣue⸗ uenientẽ ſubſequẽtẽ ⁊ cooꝑãteʒ. Cont.diffinit aug. vtutẽ dicẽs. Virtꝰ ẽ bona q̃litas mẽtis: q̃ recte viuit᷑: q̃ nemo male vtit᷑:quã deꝰ oꝑat᷑ ĩ nobis ſine nobis. Se hec diffinitio ↄueit ge.qꝛ Ga ẽ bona q̃litas mẽtis:⁊ q̃ recte viuimꝰ.qꝛ ꝑ grãm viuit ⁊ vnit᷑ aia deo.Silit ne⸗ mo male vtit᷑ gra dei:⁊ ipᷣaʒ oꝑat᷑ deꝰ ĩ nobis ⁊ ſine no bis.4 Itẽ Yli.ĩ li.drñtiaꝝ diffinit gaʒ. Gꝛa ẽ diuine miſcdie donũ:ꝑ qð bone volũtatis ẽ exitꝰ.⁊ loꝗt᷑ ð exi⸗ tu in opꝰ bonũ.Sʒ vᷣtꝰ ẽ hmõi:qꝛ ẽ donũ diuĩe miſcðie ipſaz exit volũtas ĩ opꝰ bonũ.ꝗᷓ pᷣtꝰẽ gra. Itẽ ima go dei ĩ nobis ſᷣm vires attendit᷑:ſic diẽ augꝰ.dicẽs.ꝙ; mẽs ẽ imago ĩ potẽtia ↄgſcẽdi.⁊ H̊ m intelligẽtiã me⸗ moꝛatiuã vel memoꝛiã ⁊ volũtatẽ.⁊ ẽ ſilitudo in poten tia diligendi.Si g̊ gea ẽ illud qͥ refoꝛmat᷑ ĩ nobis ima go dei ꝑficit aĩaʒ qᷓtũ ad vires. Silr virtꝰ ꝑficẽ aiam ꝙtũ ad vires Fᷣm q̃s hec imago attendit᷑.qꝛ fides ꝑficit 2 vim rõnabilẽ. caritas ↄeupiſcibilẽ. ſpes iraſcibilem. 5§ eiuſdẽ ſunt ꝑfectõis ⁊ qᷓtũ ad idẽ gr̃a ⁊ virtꝰ. g̊ ſũt idẽ. ¶¶ Itez abſtractis vribo ab aĩa ñ diceꝛet᷑ aĩa ſuſceptibi lis gre:qa abſtraheret᷑ illud pᷣm qð accipit᷑ imago ipᷣiꝰ ad deũ.⁊ ita abſtraheret᷑ potẽtia ad diuinã ſilitudieʒ. Szʒ gra ẽ ipſa dina ſilitudo reſpectu cuiꝰ erat ĩ nobis potẽtia imago.i gra ꝑfiẽ vires ⁊ ſilr virtꝰ.̊ ñ differt eẽntialr. 4! Itez dignitas vite etne attẽdit᷑ ïtũ ad gᷓ⸗ tiã . h hec dignitas ẽ in vᷣtute:qꝛ vtꝰ fac dignũ vita eter na. viꝰ ẽ gea. 1 B̊ pʒ: qꝛ hĩtis vᷣtutiboẽ ho dign vita. Itẽ aug. in ench. Libeꝝ ar. liberandũ ẽ a feruitute pcti ñ ꝑ ſeipᷣm: ſᷣ ꝑ ſolã gr̃am dei q in fide xrp̃i poſita ẽ. gea ponit᷑ in fide.̊ gꝛẽa ẽ fides ⁊ ecõuerſo.ſᷣ ſides eſt virt?. gea ẽ vtꝰ 2 poſita in vᷣ᷑tute. So.dom ꝙ ſiẽ ſe pʒ eẽ ad oꝑari:⁊ bñ eẽ ad bñ oꝑari:ſic gra ⁊ virtꝰ. ſen dicamꝰ eẽ ſube aĩe:ſeu eẽ potẽtie.¶ Zaʒ 4 aĩa ſeu poten⸗ tia ſua bñ ẽ:ẽ illð qͥ gta ẽ.qͥ at jta ẽ ſeu m ſbaz ſen ßm . potẽtiã ẽ gra.qͥ po bñ oꝑat᷑ ẽ ᷣtꝰ. Euis Fʒ ſbaʒ 1 rz ſint idẽ gẽa 7 tꝰ. ñ tñ m eẽ 1 ratõʒ. Vn ad maioꝛeʒ orñtiã voluezt qdã dicẽ.ꝙ q̃ ẽ ↄꝑatio aĩe ad ſuas vires vel potẽtias:eadẽ ẽ ↄpatio gẽe ad vᷣtutẽ.Et exẽplũ pʒ ð radio ⁊ luie in aere.lumẽ.n.⁊ radiꝰ ſunt idez ᷣm ſbaʒ ga lumẽ ẽ ſba radij.Differũt tñ ᷣm ratõʒ ⁊ ec. qꝛ lumẽ dr̃ qð pficit aereʒ indiſtincte.radiꝰ aũt dicit illðᷣ qð ꝑ⸗ ficit ꝑ diſtinctõz in ꝑtibo.qꝛ radius dicit directõʒ ipiꝰ luis ad hãc ꝑteʒ aeris 2 ad illã.lumẽ aũt ñ. Sitr ĩ aĩa lumẽ ẽ gꝛa:radiꝰ aũt virtꝰ.qꝛ gꝛa q̃ eſt ipſa lux ꝑfic a⸗ nimã iꝙ̈tũ ad eẽntiã: ⁊ indiſtincte qtũ ad omẽs vires. Virtus aũt ꝑficit aĩaʒ ꝙᷓtũ ad ꝑtes q̃ ſunt vires eius. ꝗqa ꝑ fidẽ in aia intelligimꝰ radiũ quendã dirigẽtẽ vim rõnabilẽ in primã vᷣitatẽ. Caritas aũt ẽ radiꝰ quem dirigit᷑ ↄcupiſcibił ĩ ſũmã boĩtatẽ. Spes ẽ radiꝰ ꝑ quẽ dirigit᷑ iraſcibiłĩ ſũmã maieſtatẽ. Sic radiꝰ ſbalit ẽ in luie.2 ꝑ h̊ eſt lumẽ cã ſbalis ipᷣiꝰ radij. Itẽ lumẽ ẽ cã effectiua radij ⁊ efficit radiũ.ſilłr ẽ virtus in gẽa ſubalr eſt gꝛa cã effectiua ſbalis ip̃iꝰ virtutis.vnð dic HBer. ꝙ virtutes ſunt oꝛdinãtes ꝑ grãm affectões.⁊ ꝓpt h̊ ſiẽ diceremꝰ ꝙ radij ſunt luis directõnes:ita debemꝰ dicẽ ꝙ virtutes ſunt oꝛdinatões gr̃e. Scom H̊ ᷓ cũ dr̃.radiꝰ eſt lumẽ.ñ ẽ pdicatio ꝑ eẽntiam:ſᷣ ꝑ cãm.iitr H. gea ẽ v⸗ tus vel ecõuerſo.Sʒ ſunt ideʒ ſbałr 2 ñ for alr.ſiẽ ſer⸗ rũ ⁊ cultellꝰ ſhałr ideʒ ſunt ſ̊ ñ foꝛalr. ſic gra ñ ẽ oͤtꝰ oĩno ſm eẽ ⁊ ratõʒ:̊ ᷣm ſham. ¶ Ad obiectũ doõm. diſfinitio illa dꝛ alit ⁊ alit de ᷣtute ⸗ Gra.qꝛ ꝙ dr ĩ il la difſinitõe bõa q̃litas inẽtis.doᷣm ꝙ mẽs accipit᷑ du⸗ lr. ſ. ꝓ ſba: vel p ipſa vi vel potẽtia ↄſcẽdi ⁊ diligẽdi. ccipiẽdo mẽteʒ ꝓut ẽ ſba aie: ſic gra ẽ bona qualitas mẽtis.qꝛ ſicut dictũ ẽ:gr a reſpiẽ ſubam vel eẽntiã aĩe. Prout aũt mẽs ſumit᷑ ꝓ vi vel potẽtia:ſic virtꝰ d bõa qlitas mẽtis.qꝛ virtus reſpicit aĩaʒ qtũ ad ſuas poten tias. Silr recte viuere dr duplr. vel tũ ad bñ eſſe:yel ꝙ̈tũ ad bñ oꝑari.ꝑ virtutẽ recte viuimꝰ ꝙtũ ad bñ ope rari ꝓpt deũ.ꝑ gram recte viuimꝰꝙᷓtũ ad bñ eẽ in deũ. 2 h̊ im recte viue ẽ ĩ pueris:ꝗ neſciut oꝑari.ltroq; ar· mõ viuũt adulti: qᷓtũ ad bñ ec in deũ ꝑ grãm: ? qᷓtũ ad bñ oꝑari ꝓpt᷑ deũ:⁊ G̊ ꝑ virtutẽ.⁊ de iſio viuẽ qð eſt qᷓ tuʒ ad bñ oꝑari habet᷑ in Zeut᷑. Qui fecerit h̊ viuet in eis.Et.ij.abakuc. Juſtus ex fide viuit. De alio dicit᷑ ĩ teut. xxx. Ipſe eſt vita tua.ſ.ꝑ grãm.4 Ad alið qð ob ijcit᷑ ꝙ gra eſt donũ ꝑ qð volũtas exit in opꝰ. dðm ꝙꝙ ſi cut videmꝰ ꝙ lumẽ eſt ſubałr in radio.qꝛ nõẽ radiꝰ ſi⸗ ne luĩe. ⁊ ideo illud qð ẽ radij ↄueniẽter attribuit᷑ ipſi lumĩ.ſicut mouere oculũ ad videndũ.h̊ dr ꝓprie de ra dio:qꝛ directio lumis ꝓprie mouet oculũ ad videnduʒ. tñ h̊ or de luie. Silr eſt de gr̃a ⁊ virtute:ꝗa gea ſuba- lit eſt ĩ virtute. ꝓpt hů qð ẽ virtutis attribuit gre ⁊ ecõ uerſo. Exitus bone volũtatis in opꝰ eſt a virtute ſiẽ a cã ꝓxima.a gra vᷣo dr eẽ inqᷓtũ gra ẽ ĩ vᷣtute.⸗: Ad a⸗ liud dõᷣm.q aia qᷓtũ ad ſuã eẽntiã eſſ imago dine eẽn⸗ tie ⁊ virtutis ipſius.qᷓtü vo ad ſuas potẽtias vlł vires eſt imago trinitatis ꝑſonaꝝ.Et prima imago ẽ ſm in⸗ diſtinctõʒ.ſecũda pᷣm diſtinctõz. IEmaginis ẽtũ ad eſ⸗ ſentiã ⁊ indiſtinctõz refoꝛmatiua ẽ gra:cũ ꝑficiat ani⸗ mã ſm diſtinctioneʒ qᷓtum ad eẽntiam. Imaginio q̃tũ ad vires ⁊ ᷣm diſtinctioneʒ viriũ reſoꝛmatiua eſt vir⸗ tus. ¶ Ad aliud dm. ꝙ potentia que intelligit᷑ ſub ĩ⸗ diſtinctõne cum dicit᷑ rationale: foꝛte non eſt aliud ab ipſa eſſentia anime inꝙᷓtuʒ rationalis. Sed cum dicit᷑ potentia ad actum iſtũ vel illum: tunc dicitur potẽtia differre ab eſientia.⁊ vires ſub diſtinctõne differũt ab eſſentia anime. Preterea gratia perficit potentiaʒ in⸗ itum eſt vt ſit grata deo. AUirtus perficit inqtum potẽ tia eſt ad opus vt recte operetur.¶ Ad aliud dicẽduʒ. ꝙ gratia vno modo intelligit᷑ ſicut habens ſitum ⸗ po⸗ tentiam in anima ⁊ diſtinctionem ᷣm vires. Alio mo do intelligitur gratia in anima ſine poſitiõe ⁊ ſitu. Cũ enim intelligimus gratiam in anima velut quandã ſi⸗ militudineʒ ad diuinam eſſentiã: ſic nõ determinst ſi⸗ tum in viribus. Scom auteʒ ꝙ intelligimus gratiaz ĩ rationabili ⁊ gratiaʒ in cõcupiſcibili ⁊ gratiam in ira ſcibili perficientẽ iſtas vires: ſic intelligitur gratia in virtute.Quia g̊ prima vis quam perficit gratia eſt vis rationabilis:⁊ in illa eſt fides. ꝓpter hoc ſides eſt pri⸗ ma virtus: in qua primo gratia manifeſtat᷑.⁊ ꝓpt᷑ hoc icit᷑ poſita in fide.i Ad aliud dicenduʒ.qꝙ virtꝰ gꝛa tia ſunt ideʒ ſubſtantialit.? ꝓpter hoc quod eſt vnius attribuit᷑ alteri:ſicut facere dignum vita eterna. Pri⸗ mo tamen eſt ipſius gratie.attribuit᷑ autez viꝛtuti: ſi⸗ cut quod eſt radij attribuit᷑ lumini. Inde abakuc.ij. at tribuitur vita fidei. IJuſtus in fide ſua viuit.ſed nõ at⸗ tribuitur fidei quia fides: ſed ratõe gratie in fide.Si⸗ militer quod virtutis eſt attribuit᷑ gratie. Eph.ij. Dei enim donum eſt non ex opibus iuſticie. Glo.gratia nõ eſt ex operibus:ſed opera ex gratia.Similiter gᷓ cũ di⸗ citur.virtus facit dignũ vita eterna.hoe dicit ratione gratie. Sed notandũ ꝙ in vita eterna eſt premiũ gene rale: quod dicit᷑ denarius.⁊ q́tum ad hoc gratia facit dignuʒz vita eterna. Sed vlterius ſunt ſpeciales gloꝛie que reſpondẽt meritis.⁊ qᷓ;tum ad has virtus facit di⸗ gnum illo quod eſt in vita eteꝛna reſpondẽs meriti 8.2 he ſunt ſpãles gloꝛie:de quibus dicit᷑.j.coꝝ.xv.Alia ẽ claritas ſolis.alia lune.alia ſtellarũ.⁊ hoc tangit glo. ſuꝑ illũ locũ. Articul?quitus Eclarato quid ſit gratia ſm rem: queren⸗ dum eſt quid ſit gratia m nomĩs rationẽ. Deinde quid ſit m diffinitioneʒ aꝛticulo ſe quenti.¶ Circa primuʒ notandum gratia dicit vel gratiſdãs:vel gratiſdatũ: vel geatumfaciens. Primo modo impꝛopꝛie.⁊ hoc modo dicit᷑ deus gratia vel di⸗ uina volũtas.ij.ſent᷑. Secũdo modo ↄmunit. Quicqd enim gratis datur hoc eſt ſine meritis: gratis põt di⸗ ci.in qua ſigniſicatione accipit᷑ prima coꝝ. xij. Diuiſi⸗ ones gratiarũ ſunt: vnus autẽ ſpũs. Teꝛcio mõ ꝓprie dieit᷑. Coĩs enim ratio nomĩatõnis gꝛatie eſt:eo ꝙ gea tis data.ſed ꝓpꝛie eo ꝙ nos gratos fſacit.in B ſenſu ſu⸗ mitur.j.ephe.In laudeʒ gloꝛie gratie eius:in qua gꝛa tificauit nos ĩ dilecto filio ſuo.Glo.nos fecit gratos. Scðm ꝗ cõmuneʒ acceptioneʒ ratio huius nomĩs gra tia eſt donum a deo ſine meritis datum:ſeu illud ſit cõ creatum vt imago dei in nobis: ſeu ſuperadditum vt ſcientia: ſeu faciens gratum vt primum donum ſaluti⸗ ferum indiſtinctum: de quo facta eſt queſtio: ſeu pᷣma virtus in qua donum gratie manifeſtatur vt fides. VUn d&æ ad Hebre.vltimo.Optimuʒ eſt gratia ſtabilire cor ⁊c̃. Glo.vt habeatis fidem perfectam credentes omĩa munda eſſe mundis:ſeu primus gratie effectus poſt la pflum in nobis ſcʒz remiſſio peccatoꝝ. Vnde.j.ro.Gra tia vobis ⁊ pax. Glo.gratia.i.remiſſio peccatoꝛuʒ ſeu nin ien, Mni⸗ ĩ pir, bi⸗ ob cit id tab in, i ſai go. Me. ſoſe el mno N⸗ N 6 n 1a e. n teo N luri ins cor mnia n 510 ſeu quo ſumit᷑ ꝙ cꝛa ẽ ſi Mueſtio gra progatiua quedã in oꝛdinibo.vñ/j.Thi.j. Gr̃a ⁊ miſcdᷣia. Glo. gra h accipit᷑ qʒð in alijs epłis dꝛ remiſ⸗ ſio peccatoꝝ. Gra pᷣo quã h addit ep̃is optat᷑ſ.dona⸗ tio ſpũſſancti q miſtri dei armant᷑: ſeu gre ſignũ.vt ꝓ⸗ phetia ⁊ oꝑatio miraculoꝝ.de quibo.j.coꝝ.xij. diuiſio nes ir ſunt ⁊c.ſeu illud qð ſequit᷑ ad grãzʒ vt vita et na. catõis ꝓ ga iuſtificatõis. Et Zach.iij. Adeqᷣbit gtiã gẽe eius. Scom ꝗᷓ coẽʒ noĩs gtie acceptõʒ ſeptẽ modis dꝛ. donũ creatũ.donũ ſuꝑadditũ.donũ gtũfaciẽs.pᷣma virtus in q donũ gtie manifeſtat᷑ primꝰ effectꝰ gratie. gr̃e progatiua.gre ſignũ.donũ ↄſequẽs ad gtiã. Scðʒ ꝓpriã ⁊ pᷣcipuã ratõʒ gꝛa ẽ donũ a deo ſine meritis da⸗ tũ:gtũfaciẽs hñtẽ.Ex q̊ͥ pʒ qd ſit gr̃a ᷣm nomẽ. NAꝛticulus ſextus Onſequent᷑ querit᷑ qꝗd ſit gr̃a ſᷣm diffinitiõʒ 1 dant? multe diffinitiões gꝛe. Scom anſel. gra eſt coꝛdis delectatio.fm alios gratia ẽ ſanitas mentiñ. Iteʒz ephe.j. In qͥ credẽtes ſiãti eſtis ĩ ſpũ ꝓmiſſiõis. Glo.imagine dei refoꝛmata ĩ nobis.Ex Iculũ imagis. Iteʒ in glo. eplaꝝ. BGra eſt iuſtiſicatio ſen remiſſio pctoꝝ. Iteʒ in ps. Vt exhilaret faciẽ in oleo. Glo.gr̃a eſt quidã nitoꝛ aĩe ad ↄciliandũ ſanctũ amoꝛẽ. Itẽ gra eſt manifeſtatio ſpũſ⸗ ſancti.j.coꝝ.xij. Diuiſiones grãꝝ ſunt ⁊c̃. vnicuiq; da tur manifeſtatio ⁊c.Et bec vltima diffinitio ẽ ge gra tiſdate:ñ gr̃e gratũfaciẽtis.reliq̃ po ſunt gre gtũfaciẽ⸗ tis.¶: Sʒ qꝛ nõ ponũt in genꝰ ſ̊ in cãm:ideo nõ ſunt ꝑ prie diffinitões. Pꝛima.n.naturalit eſt aſſigta.Gra ẽ coꝛdis delectatio:nec ↄuertit᷑. Scða foꝛmalr. Gfa ẽ ſa nitas ⁊c̃. Tercia ſiłr. Gꝛa eſt ſigculũ.Quarta eſfecti ue.Gra eſt iuſtificatio. Quinta metaphoꝛice aſſignat᷑ Pẽꝛa eſt quida motoꝛ vel ꝗdã nitoꝛ ⁊c.⁊ effectiue ſᷣm ꝙ gra facit hoĩeʒ gꝛatũ vel acceptũ ſᷣm ꝙ dr̃ danieł.j.de⸗ dit dñs grãm danieli in ↄſpectu principis eunuchoꝝ. Sonũt᷑ aũt due tales a mgr̃is.Gꝛa ẽ gtiſdata gra⸗ tũ faciẽs bñteʒ: ⁊ gꝛatũ reddens opꝰ ꝓpt᷑ btitudinem. Alia eſt hec.Gr̃a eſt hitus mẽtis vłr totius vite oꝛdi⸗ natiuꝰ. Prima magis indicat ꝗd ſit gẽa ſm nomẽ: qᷓ quid ſit ᷣm ratõʒ.Scða indicat ꝗd ſit ſm ratiõz:q ſic ꝓbat᷑. Qõ eſt ſba.⁊ ſic de alijs generibo. ẽ q̃litas. q̃li tatis vo multe ſunt ſpẽs.nõ ẽ foꝛma vel cirea aliꝗd co⸗ ſtans figura.nec ẽ natuꝛalis potẽtia vel impotentia.⁊ ſic de alijs ab hĩtu. ẽ hitus vel diſpoſitio.⁊ ñ fiat vis de drñtia int hitũ ⁊ diſpoſitõʒ.Eſt ̊ᷓ bitꝰ nõ coꝛꝑis.S aĩe.nõ aĩe niſi rõnalis.eſi &̊ mẽtis hitus.nõ hitꝰ ſpecu latiuꝰ vt ſcia:&ᷓ hĩtꝰ vite oꝛdinatiuꝰ.ſ̊ h̊ dupłr.in loco ꝑticulari:vel vbiq;. In loco ꝑticulari vt vᷣtutes politi⸗ ce. alijs.n. ⁊ alijs legibo ⁊ moꝛibo viuit᷑ in diuerſis re⸗ gnis.Ad iſtaꝝ ꝗ̊ drñtiaʒ dicit᷑ vlłr oꝛdinatiuꝰ.ᷣ qꝛ oĩa iſta ↄueniũt caritati ⁊ cuilibʒ vᷣtuti ſoꝛmate: inꝗrẽda ẽ drñtia oꝛdinatõis:quã efficit virtꝰ q̃libʒ ⁊ gra.⁊ ↄſtat ꝙ quelibʒ virtꝰ vnũ ſolũ actũ oꝛdinat pᷣmo ⁊ ꝑſe:gtia aũt oẽs. Igit᷑ gr̃a ẽ hitus vłr oꝛdinatiuꝰ vite totiꝰ.qð nõ virtꝰ aliq foꝛmata. relingt᷑ ꝙ gra ẽ hĩtꝰ mẽtis vlr vite totius oꝛdinatiuꝰ. Membrũ teꝛciumm Onſequẽt querit᷑ e dꝛñtijs gre: an qtia ſit diuiſibilis ꝑ drñtias.⁊ querit᷑ ĩ gene⸗ rali.Primo.an gꝛa ſit diuiſibiĩ ꝑ drñti⸗ ags ſm aliquẽ modnz. Scðo. ſuppoſito ꝗ; ſic:q̃rit᷑ ſpẽałr.v.ponẽda ſit ga oꝑans ⁊ cooꝑãs.Teꝛ cio.v.ponẽda ſit ga pᷣneniẽs ⁊ ſubſequẽs. Quarto.de diuiſiõe ꝑ ſcire velle ⁊ oxꝑari.Quĩto.de dꝛñtia gẽe qtũ nat. Aꝛticulus primus Dprimũ ſic.Sicut dictũ eſt gra ꝑfic ſbam aie.virtus aũt ꝑficit potẽtias ſeu vires.cuʒ o. xj.⁊ Jo.j.Accipimꝰ grãm ꝓ gra:grãm gloꝛifi lxix. igit᷑ ipſa ſuba aie ſit indiniſibił: pʒ ꝙ gia qᷓẽ ei pfectõ xvebet eẽ indiuiſibił. Ad oppoſitũ bẽt. qm aug.aſſi⸗ gnat dritias gre dicẽs. eſt ga oꝑans ⁊? cooꝑans. Bra opans eſt q̃ preꝑat hoĩis volũtateʒ vt velit bonũ. HGꝛa cooꝑans q adinuat ne fruſtra velit. ⁊ ſumit iſtas drñntias gẽe iur illud qð dicit apłs ad ro.ix.Mõ ẽ vo⸗ lentis neq; currẽtis ⁊c ꝑ h̊ volens dicere ꝙ nõ ẽ in ptã te nꝛa velle bonũ.⁊ h̊ tangit cũ dicit:nõ eſt volẽtisnec oꝑari bonũ.⁊ h̊ tangit cũ dicit:neq; currẽtis. IJdeo ne ceſſaria eſt ga que preparet boĩeʒz vt velit: ⁊ adiuuet ne fruſtra velit.ſ̊ vt exequat᷑ volitũ. Si & differt 1 opa n 7 eẽ: manifeſiũ eſt ꝙ differt gra oꝑans ⁊? cooperãs. Eſt igit᷑ gꝛa diuiſibilis ꝑ drñtias.⸗! Itez dicit augꝰ·ĩ ench. ꝙ eſt gra pᷣueniens de q̃ dicit᷑. Miſcõia eiꝰ p̃ᷣue⸗ niet me.⁊ ſubſequẽs.de q̃ dicit᷑ in pᷣs.Et miſcdia eius ſubſeqt᷑ me. Et dicit ꝙ gtia pᷣuenit aĩam vt velit: ſubſe quit᷑ aiam ne fruſtra velit.Drñtie igit᷑ gre ſunt pᷣueni⸗ ens ⁊ ſubſequẽs. eſt diuiſibilis ꝑ drñtias.4 Itez in ſecũdo ſent.di.xxvj.diſtinguit mgr̃ grãm in preueniẽ⸗ teʒ 1 adinuantẽ ⁊ ſubſequẽteʒ.qᷓ eſt diuiſibilis ꝑ drñti⸗ qs. 4 Iteʒ Her. de gra ⁊ li.ar. Monũ cogitare velle ꝑ⸗ ficere:hec tria oꝑat᷑ gra in nobis.ſ̊ different. Iinmit⸗ tendo.n. bonam cogitatõeʒ nos preuenit.immutando malã volũtateʒ ſibi ꝑↄſenſuz iungit. miſtrado olenſui facultatẽ foꝛis ꝑ aꝑtu opꝰ interius opifex innoteſcit. Primũ facit ſine nobis.ſecũdũ facit nobiſcũ.tereiũ ꝑ nos facit. Eſt gra immittẽs bonã voluntatẽ vel cogi tatõʒ.⁊ eſt gra unmutãs malã voluntatẽ. ⁊ eſt gra mi niſtrans ↄlenſui facultatẽ.ſ.opandi. igit᷑ eſt gra diuiſi bilis ꝑ drñtias. 4 Iteʒ drñtia actuũ ponit drñtiq ba⸗ bituũ.ſi ꝗ̊ drñtes actus eliciũt᷑ a gra:⁊ actus differen⸗ tes ponũt drñtes hitus. erũt drñtes bitus gr̃e ꝑq̃̊s gratia diſtinguit᷑ ſicut virtus ꝑ drñtes hbabitꝰ diſtin⸗ guit᷑.qꝛ drñtes actus eliciũt᷑ a vᷣtute.Gra igit᷑ eſt diui⸗ ſibilis ꝑ drñtias ſicut virtus.¶ Iteʒ.j.coꝝ.xij.· Dini⸗ ſiones grãꝝ ſunt:idem aũt ſpũs. Expᷣſſe ̊ relinquit᷑ ꝙ gra diuidit᷑. So.dðm ꝙ rei duplex eſt diuiſio.vna eſt ꝑ drñtias rei eẽntiales: alia ꝑ drñtias accñtales. Diuiſio ꝑ drñtias eẽntiales illa ſꝑ poĩt foꝛmã aliquã differe nteʒ. Diuiſio aũt ꝑ drñtias accñtales nõ ponit drñtiam in foꝛma: ſ̊ ſolũ in effectibo ꝗ relinquũt᷑ ex ſoꝛ ma. Dicendũ ̊ ꝙ gra ñẽ diuiſibilis ꝑ drñtias eẽntia⸗ les:qꝛ ipſa eſt vna foꝛma indiuiſibilis: nec multiplicat᷑ ꝑ foꝛmas drñtes inqtũ gra eſt.tñ hʒ diuerſos enectus q̊s derelingt in aĩa.preꝑat.n. voluntatẽ ad bonum: vt ipᷣm velit. Iteʒ addit facultatem vt poſſit illud oꝑari: ne fruſtra velit. ⁊ Fm boc diuerſa efficit. ⁊ ſic de alijs eius effectib.⁊ iuxta hanc diuerſitatẽ effectuuʒ ſumit᷑ diuiſio gr̃e ꝑ dꝛñtias:que ſunt pᷣueniẽs.ſubſequẽs/ope rans.⁊ cooꝑans.⁊ ſic de alijs vrñtijs gre.Oẽs.n.aſſi⸗ gnant᷑ iuxta drñtes effectꝰ qᷣs efficit ipſa gra ĩ aĩa. Eſt igit᷑ drñtia in gra ꝑ drñtes effectus ſen ſtatus:a ñ per rñtes foꝛmas.Et ᷣm hoc dðᷣm.qꝙ eſt diuiſibił ꝑ drñti as accñtales ⁊ nõ per drñtias eẽntiales:q̃ diuerſificãt eẽntiaʒ ſeu foꝛmã. Airtus aũt diuiſibilis ẽ vtroq; mõ ſcʒ ꝑ drñtias eẽntiales ⁊ ꝑ dꝛñtias accñtales.Eſt eniʒ virtꝰ diuiſibił ꝑ drñtes foꝛmas:q̃ ſunt ſpes fides ⁊ ea ritas.⁊ ẽ diuiſibił ſᷣm drñtes effectꝰ:ꝗ ſunt credẽ ſꝑa⸗ re diligẽ ⁊c. Ndes.n.ẽ q̃dã for̃a vel hitꝰ i aia differens ab hitu vel for̃a q̃ ẽ caritas.Silr effectꝰ differt ab eſfe ctu.ſᷣ gr̃a nõ:niſi ſcdᷣo mõ.⁊ G̊ ẽ qꝛ illð qð ꝑfic gra pri mo ⁊ ſe ẽ indiniſibile.ſ.ſuba aĩe ⁊ potẽtia qẽ li.ar.⁊ iõ gra ꝑ eẽntiaʒ ẽ indiuiſibił.¶l Ad auẽtes q̊ ꝗbo oñdr ꝙ mkte ſunt drñtie gre. dom ꝙ oẽs ille drñtie ſũt ipiꝰ gre qᷓtũ ad drñtes effectꝰ ſuos.⁊ ñ qᷓtũ ad eẽntiã vł ſoꝛ mã. 4 Ad alið qð obijcit᷑. ꝙ drũtia actuũ poĩt drñtia hituũ.dðᷣm ꝙ duplex ẽ actꝰ.ꝗdã ẽ actꝰ qͥ agẽs agit: ⁊ t qdã actꝰ quẽ agẽs effic. Primꝰ igr actꝰ ſi differat poĩt necio drñtiã ĩ agẽte ᷣm vᷣtutẽ ⁊ Fm bitꝰ. vñ ad diuerſi tatẽ tał actꝰ ſeꝗt nccio drñtia bituũ. ᷣ diuerſitas actꝰ . 7 „ „ — 1 1 1 NW a. S J„ 6 — 4 7 KSNRA 3 2/1 AcRi4 . J 5 Ae his — – —— . — — — 1 * 9 47 4140 . — Pras quẽ agens efficit ñ ponit diuerſitatẽ ĩ habitibo nec ĩ po tẽtia:nec in virtute ex ꝑte agentis. Eremplũ pʒ ĩ igne. actus.n.quo agit ignis ẽ calefacere ſeu caloꝛ. iſte autẽ actus indiuiſus eſt ⁊ vnꝰ ĩ ſe. Actus vᷣo quẽ effic ignis iſtũ actũ multiplex eſt.qꝛ caloꝛ efficit deſiccatõʒ ⁊ in⸗ duratõʒ ⁊ liquefactõʒ ſᷣm diuerſitatẽ materie recipien tis. Iſte drñtie actuũ in igne ſunt ex ꝑte aetꝰquẽ effiẽ ñ q agit imo ille vnꝰẽ ⁊ illo vno effiẽ illos dꝛñtes actꝰ. NMã aſplicatio caloꝛis ad lutũ facit induratõʒ.axplica tio caloꝛis ad cerã facit liquefactõʒ ⁊c. Et iſii actus ñ ponũt diuerſitatẽ in igne qᷓtũ ad virtutẽ ignis:nec ĩ pᷣ mo actu ipᷣius ignis ꝗ ẽ actꝰ eẽntialis. Sʒ magna dil⸗ ferẽtia ẽ ſm illos accntalis.qꝛ magisẽ ex ꝑte materie. Sic ꝗᷣ cũ diuerſitas actuũ in gr̃a ſit ex ꝑte actuũ qͥs ef ficit gẽa. nõ ex ꝑte eius ꝗ efficit᷑:imo vnꝰ ẽ actus q̊ͥ effiẽ pʒ ꝙ bec diuerſitas actuũ ñ ponit diuerſitateʒ hĩtuũ Rᷣ graꝝ ſpũaliũ.In virtutibo autem ẽ diuerſitas actuum vtroq; mõ.qꝛ ſunt ibi diuerſi actꝰ ꝗbo efficiũt ſeu agũt ⁊ qs efficiũt: qꝛ actus qͥ fides agit aliꝰ ẽ ab actu q̊ ſpes agit 2⁊ caꝛtas.qꝛ aliud ẽ qͥ credimꝰ:aliud qͥ diligimus: alind qͥ ſperamꝰ. Et ideo fides ſpes caritas ſunt diuer ſi hĩtus ſeu diuerſe virtutes. Itẽ alios ⁊ alios actꝰ ef⸗ ficiũt ſeu eliciũt. ꝗ Ad aliud dõᷣm. ꝙ illa diuiſio Ftie quã ponit apls eſt gꝛe gratiſdate: q̃ ẽ donũ dei ſicut pʒ E mẽbra illiꝰ.⁊ ñ ẽ gre gratũfaciẽtis que facit acceptũ co ad hñdã ſalutẽ eternã. de cuiꝰ diuiſione ad pñs fit queſtio. Et ita rõ illa nõ valet in ꝓpoſito. NAeꝛticulus ſecũdus Ecũdo queꝛit᷑ ſpecialit.vtꝝ ponẽda ſit ẽtia oꝑans ⁊ cooꝑans. Et oñdit᷑ ꝙ he diffeꝛẽtie odpans ⁊ cooꝑans ñ diuidãt grãm:ꝗa ſi di⸗ nidant grãm:oſtat ꝙ vbicũq; ẽ gr̃a:ibi erit opãs vel co oꝑans.h̊ in ꝑuulis eſt gratia ⁊ tñ nõ eſt oꝑans vel co⸗ oꝑans.ꝗ iſte nõ ſunt dꝛñtie gẽe.ANDinoꝛ ptz. qꝛ vt dicit augꝰ. gra oꝑans pᷣꝑat voluntatẽ vt velit. cooꝑana coo perat᷑ ipſi li.ar.in oꝑe ꝓducẽdo.Si gra nõ efficit in ꝑuulis ꝙ velint:nec ꝙ ipſi oꝑent᷑ bonũ:qꝛ ipſi ñ habẽt vſum volũtatis nec liberi ar.ad volendũ nec ad oꝑãdũ bonũ.ꝗ in ipſis ñ eſt gr̃a oꝑans vel cooꝑans ⁊ tamẽ ĩ ipſis en gr̃a.ᷓ oꝑans ⁊ cooꝑans ñ diuidũt grãʒ.4 Itẽ omiĩs gr̃a ẽ cooꝑans. nulla gratia eſt oꝑans. ̊ oꝑãs nõ eſt orñtia gre. Maioꝛ pʒ. qꝛ omis gẽa oꝑans pᷣpa⸗ rat voluntatẽ vt bonũ velit.̊ h̊ͥ nũqᷓ põt ſacere ſine cõ⸗ ſenſu ⁊ cooꝑatõe volũtatis ſeu liberi ar.qꝛ nũqᷓ; dat F⸗ tia volendi bonũ niſi hõ ↄſentiat.̊ nũqᷓ eſt gꝛa pᷣpans voluntatẽ ad bonũ ſine cooꝑatione li.ar.qᷓ liberuʒ ar. cooꝑatur omni gratie.Siłr ⁊ gratia cooꝑatur ⁊ adiu uat ipſi li.ar.̊ gratia ſemꝑ eſt cooꝑans ⁊ nũqᷓ operãs ꝓ ſe.q] Item Her.cooꝑari gratie dicit᷑ libeꝝ ar.dũ cõ ſentit.dum q̊ gratia xei pñtat᷑ nobis vt velimꝰ bonuʒ: noſtx eſt oſentire ipſi gratie.̊ libeꝝ ar. coopeꝛatur ipᷣi gratie.ſilr gratia cooꝑatur ipſi libero ar.quia liberuʒ ar.nõ bñ operat᷑ niſi dum ↄſentit ad qd cooꝑatur gr̃a. Eſt gratia ſolũ cooꝑans ⁊ nõ oꝑans:cum omne bo⸗ nũ fiat in nobis a gratia mouente ⁊ libero ar. ↄſentien te. ¶¶ Item HBer. Immutãdo malã voluntatẽ ſibi nos ꝑoſenſum cõiungit.⁊ loquit᷑ de gratia. Si gᷓ gratia qᷓ facit vt velimus bonũ ipſa immutat malã voluntateʒ vt velit ⁊ faciat bonũ.q̊ cooꝑatur ipſi ad bonũ volituʒ exequendũ.⁊ ita eſt gratia cooꝑans ſolũ ⁊ nõ operãs Eꝑ ſe. Itez duptr aſſignat᷑ drñtia inter grãm oꝑantẽ cooꝑanteʒ. Prima eſt.ꝙ gratia operãs eſt que facit velle bonũ.gratia cooꝑans que facit oꝑpari bonũ. Se⸗ cũda drũñtia eſt.qꝛ ſicut dicit᷑ ſuꝑ illud p̃s.Dñs prote⸗ ctoꝛ vite mee. Gꝛatia opeꝛãs ẽ qᷓ agimus.gꝛa coopans qua reſiſtimꝰ temptatõni. tũ ad primã drñtiã oñdi⸗ tur ꝙ eadeʒ ſit Ga cooperãs ⁊ gra oꝑans. qꝛ eadeʒ eſt voluntas ↄlũcta actui:⁊ nõ cõiuncta actui.qꝛ eadẽ eſt voluntas eundi Romã qua volo dũ nõ vado:⁊ q̃ volo dũ vado. ſiłr eadez eſt grat a que facit velle qꝗð ẽ con uunctu actui.⁊ gꝛa que facit velle nõ ↄiunctũ actui.Eſt geadẽ gratia q facit velle ⁊ opari. õ eſt S alia gratie Orntia ab oꝑante: que facit nos oꝑari.⁊ ita nõ ẽ ponẽ gram cooꝑantẽ:ĩmo eadeʒ ẽ cũ gra coopante.¶ Itẽ va⸗ nũ eſt efficere ꝑ plura qð ꝑ vnuʒ põt effici ſufficiẽt. Si p grãm oꝑantẽ ſufficiẽter oꝛdinat᷑ volũtas ad velle 2 oꝑari.ꝗᷓ vanũ eſt ponere grãm cooꝑantẽ. Itez conſe⸗ quẽter obijcit᷑ ad ſecũdam dꝛñtiam.ꝙ gratia cooperãs nõ ſit dꝛñtia gẽe. qꝛ ↄſtat dyabolus nũqꝙᷓ; põt vincere renitenteʒ ⁊ maxime illũ ꝗ bʒ gram.ᷓ ſi bomo bʒ grãzʒ oꝑantẽ ſufficit ei ad reſiſtendũ dyabolo:a ita ad reſiſtẽ du temptatõni omni.q! Iteʒ minimũ bonũ magis ẽ bo nu ꝙᷓ marimũ malũ ſit malũ.qꝛ bonũ cũ actu ẽ: maluʒ anuũt cũ defectu. ̈ minima gratia poſſumꝰ reſiſtere dya bolo ⁊ omni temptatõni ſiue malo.q̊ ꝑ grãm operãtezʒ poſſuinꝰ reſiſtere temptatõi.⁊ ita nõ eſt nccia gẽa alia cooperãs.¶ Item in xpo ñ fuit ponere grãm q̃ reſiſtẽt temptatõni.quia fuit impoſſibilis peccare:nec poteꝛat temptari temptatõe interioꝛi. i.q̃ afficeret᷑ ſua bea aĩa ex aliq ꝑte:ſic ⁊ nꝛa afficit. ̊ in xpᷣo nõ fuit gẽa coope⸗ rans.⁊ fuit gꝛatia pleniſſime in ipſo:vt manifeſtuzʒ eſt. gratia cooꝑans nõ eſt vna drñtia gratie ſᷣm ꝙ poni⸗ tur gꝛa cooperãs ad reſiſtendũ temptationi. Articulus teꝛciꝰ Onſequent᷑ queꝛit᷑. An iſte ſint ponẽde diſ⸗ ferentie.ſ.gra preueniẽs ⁊ gr̃a ſubſequẽs.⁊ oñdit᷑ ꝙ nõ. In xpᷣo.n.nõ fuerũt iſte drñtie. ſcʒz gratia p̃ueniẽs ⁊ ſubſequẽs.Cũ 5 in ipſo fuerit gẽa pleniſſime.pʒ ꝙ iſte nõ ſunt vere drñtie gre.ANMaioꝛ pz qꝛ rpᷣs nũqꝙᷓ fuit ſine gr̃a.ĩmo gꝛa fuit coeua ſue nature nõ fuit in eo preueniẽs gra. Cũ igit᷑ gratia ſubſeq̃ns Dicat᷑ reſpectu preueniẽtis. pʒ ſilr ꝙ nõ fuit in eo Ftia ſubſequẽs.ꝗ in ipſo nõ fuerũt iſte drñtie. ¶ Itẽ gra p̃⸗ ueniẽs dieit᷑ reſpectu volũtatis quã p̃uenit immittẽdo ei bonã cogitatoʒ.⁊ h̊ dicit Mer. Im mittẽdo bonaz co gitatõz nos pᷣuenit. Sʒ m h̊D obijcit᷑. qꝛ ſicut diẽ aug. in li.de pᷣdeſſinatõe ſanctoꝝ.Ouns ñ videat priꝰ eẽ co⸗ gitare q; credere:nullꝰquippe crederet aliꝗ niſi prius cogitauerit eẽ credendũ.̊ cogitatio preuenit gratiam credendi.⁊ bec eſt gratia in fide. Hec aut dicit᷑ eſſe pri ma gratia:⁊ ſᷣm aug.gratia p̃ᷣueniẽs. Sʒ cogitatio eſt motus liberi ar. ̊ motus liberi ar.p̃uenit vel precedit primã grãm: ⁊ nõ ecõuerſo.q̊ nõ eſt pueniẽs moiũ libe ri ar. reſpectu cuiꝰ dr̃ preuenire.õ eſt ᷓ ponere grãz preuenientẽ.¶¶ Item aug.ſuꝑ illud p̃ᷣs.Cõcupiuit aĩa mea ceſiderare iuſtificatõnes tuas ⁊c.diſtinguit tres gradus ꝑueniendi ad gꝛãm gratũfacientẽ dicẽs ſic. AVi mus nõnũqꝙᷓ; tiles ſunt iuſtificatões dei.i.oꝑa iu⸗ ſticie.ꝭ̊ infirmitate p̃pediti ñ delideramꝰ.pᷣuolat intel⸗ lectus.ſequit᷑ tardꝰ aut nullꝰ affectꝰ.ſcimus bonũ nec celectat agere.cupimus vt delectet. Scðm h̊ g̊ priꝰ eſt vt videamꝰ ꝙ ſint vtiles ⁊ honeſte iuſtificatões.deinð eſt eas deſiderare.vltimo delectari in oꝑe eax. Intelle etus ᷓ boni pᷣcedit ↄcupĩam:⁊ ↄcupĩa delectatiõʒ ĩ oꝑe eax· Sʒ videre ⁊ intelligẽ hmõi iuſtificatiões an bone ſint ⁊ deſiderare eas:h̊ ꝑtinet ad libeꝝ ar.⁊ h̊ faẽ̃ ſine gra ꝑ lumẽ rõnis innatũ.de qͥ pᷣs. Sigtũ ẽ ſuꝑnos lu. vul.t. ð. Delectari aũt ẽ in executõe ⁊ oꝑatiõe eax: h ẽ gra pficiẽte.̊ motus liberi ar.pᷣuenit grãm ⁊ ñ ecõueꝛ ſo.S ñ ẽ ponẽ grãm preueniẽteʒ:cũ reſpectu hꝰ dicatuꝛ pᷣueniẽs.ſ.gꝗa pᷣuenit li.ar.ad bonũ.immo ecõueꝛſo eſt. Itẽ vt dꝛ. ſi hõ facit qð ĩ ſe ẽ: deꝰ dat ei grãm. JFacere aüt qð in ſe eſt ñ ponit grãm ſ̊ actũ liberi ar. Si ̊ fa⸗ cere qð in ſe ẽ pcedit.ꝗᷓ actus liberi ar.pᷣcedit grãʒ.ᷣ ñ eſt gra pᷣueniẽs liberũ ar. Ad oppoſitũ aꝛguit augꝰ. ex auẽte apli.ij.ad coꝝ.iij.Qõ ꝙ ſufficiẽtes ſimꝰ cogi⸗ tare aliꝗd a nobis q̃ſi ex nobis: ̊ ſufficiẽtia nzẽa ex eo eſt. Ex quo videt᷑ ꝙ cogitare aliꝗd boni ñ ẽ ex nobis.qᷓ di fen 1 gr. t⸗ fici ie , 4 e. re r it 1 4 ceogitatõʒ boni nõ bʒ bomo a libero ar. ſuo ſed a deo: ſeu gratia ſibi data a ceo. Gꝛa ꝗᷓ pꝛeuenit li.ar. ⁊ eius actũ ad bonũ. neceſſe eſt ponere gꝛãm pᷣueniẽtẽ. ¶ It HBer. Immittẽdo bonã voluntatẽ nos preuenit.ſᷣ cogi tatio boni actus eſt actus liberi ar. ̊ gra puenit li. ar. Itez augꝰ. in enche. Gfa pᷣuenit vt velimus bonuʒ. Igit᷑ ncce eſt eẽ grãm preueniẽteʒ. BGolntio pꝛo vtriſqʒ arti⸗ calis. ¶otandũ ſicut dicit Hugo de ſan. vic. ſuꝑ illud Aſa. j. VUulnꝰ 2 liuoꝛ⁊ plaga tumens ⁊c̃. O alia ſunt bona nature:alia ſunt bona gẽe.̊ hec a gra preueni?⸗ te:⁊ hec a ſubſequẽte. Scðᷣm hoc g̊ dom· ꝙ gra preue⸗ niens ⁊ ſubſequẽs multis modis dicũt᷑ in nobis.Ano modo cõmunit᷑ ⁊ impꝛopꝛie.⁊ ſic gratia pꝛeueniens dẽ in nobis donũ nature:ſeu ↄſiſtit in doms nature.ſubſe⸗ quẽs eſt donũ gratuitũ ſeu in donis gratuitis.ſᷣm hoc ↄr imago dei in nobis gratia preueniẽs q̃ poſſumꝰdeũ cognoſcere ⁊ diligere.⁊ ſic eſt gratia preueniẽs donum gratiſdatuʒ. Alio modo dicunt᷑ cõmunit:łᷣ tñ ꝓprie.⁊ ſic gratia preueniẽs dicit᷑ gratia gratiſdata. g?a ſubſe quens dicit᷑ gratia gratũfaciẽs.⁊ m hũc moduʒ dicit᷑ gratia preueniẽs qn homo eyxñs in peccato moꝛtali co gitat de futuro iudicio ⁊ de pena eterna ⁊ de dina mi⸗ ſ ſericoꝛdia.⁊ ex hoc cogitat ſe ↄuertendũ ad deũ.⁊ Fᷣm boc loquit᷑ aug.in li.de p̃deſtinatõne ſanctoꝝ. Prius eſt cogitare bonũ q; credere.⁊ tñ dicit ibi.ꝙ ipſum co⸗ gitare bonuz ex deo eſt ſeu er gratia. vñ introducitſan⸗ ctoꝛitatẽ apti.ij.ad coꝝ.iij. Qon ꝙ ſufficiẽtes ſimꝰ ⁊c̃. Tercio modo dicit᷑ gratia preueniẽs ⁊ ſubſequens ꝓ⸗ prie ⁊ nõ cõmunit᷑.⁊ ᷣm hoc dicit᷑ gratia preueniẽs q⸗ tumfaciens.⁊ hoc multipłr eſt.qꝛ vno modo dicit᷑ gtia preueniẽs qua liberamur a peccato.ſubſeq̃ns gr̃a qua boni ſumus.vt dicat᷑ gratia pᷣueniẽs que purgat aĩain a peccato:ſubſequens que ꝑſicit ipſam in bonuʒ.⁊ ſᷣm huũc modũ dicit augꝰ.in li.de natuꝛa ⁊ gra.Gra pᷣueit vt ſanemur:ſubſequit᷑ et ſanati vegetemur. Alteriꝰ dr magis ꝓprie.⁊ ſᷣm hũc modũ dicit᷑ gratia preueniẽs q̃ boni ſumus:ſubſequẽs qua bonũ oꝑamur. EUñ pᷣʒ hoc gratia preueniẽs infoꝛmat ipſam alaʒ:ſubſequẽs ipᷣm libeꝝ ar.ad oꝑandum bonũ:ſᷣm ꝙ dicit augꝰ. Gratia pᷣuenit volentẽ vt velit:ſubſequit᷑ ne fruſtra velit. Item dicit᷑ ſtricto modo.⁊ ſᷣm hũc modũ gratia preueniens eſt qua bonũ oꝑamur:gratia ſubſequẽs qua malo reſi⸗ ſtimus.Uñ augꝰ.in li.de natura ⁊ gra. Gra preuenit vt pie viuamꝰ:ſubſeꝗt᷑ vt cũ illo ſemꝑ viuamꝰ.nũc pᷣue nit vt vocemur:ſubſeꝗt᷑ vt gloꝛificemur.Fᷣm g̊ hũc mo⸗ dũ intelligendũ eſt de gratia preueniẽte ⁊ ſubſequẽte. Siur notandũ eſt de gra oꝑante ⁊ cooꝑante.qꝛ gratia operãs ⁊ cooperãs dicit᷑ reſpectu potẽtie operatis q̃ ẽ libeꝝ ar.⁊ ᷣm hũc modũ dicit᷑ dupłr.Vno mõ eſt ga operãs q̃ facit velle bonũ:cooperãs q̃ exegmur vel ope ramur bonũ ex noſtro arbitrio cũ ipſa gratia. h̊ ẽ oꝑas eſt q facit volũtatẽ bonã:cooꝑãs inqtũ cũ libero ar.eſ ficit bonũ opꝰ. Iteʒ alio mõ dẽ gratia operãs ⁊ coope rãs ſᷣm ꝙ ꝑ vtrãq; oꝑamur.Sʒ oꝑari eſt duptłr.ſ.ĩ fa ciendo bonũ vel in reſiſtẽo malo.Oicit᷑ ̊ gr̃a opetãẽs q̃ oꝑamur bonũ.cooꝑãs dicit᷑ q̃ reſiſtimꝰ malo ſeu tẽ⸗ ptationi male.Ad vtrũq;.n.requirit᷑ gratia:qꝛ vtrũq; bonũ ẽ ſupᷣ ptãteʒ rönis eleuatũ.iAã bonũ ad qð tẽdi⸗ mus ſuꝑ nos eſt: nec ad illud ex nobis ꝑuenire poſſu⸗ mus.temptãs etiã ſᷣm ptãteʒ ſupᷣ nos eſt.Job.xlj.i2õ eſt ptas ſuꝑ terram que ↄparet᷑ ei.Oꝑans ̊ gratia eſt ad oꝑandũ bonũ:cooꝑans ad reſiſtendũ malo.Qotã⸗ dũ igit᷑ eſt ꝙ vna iſtaꝝ diuiſionũ eadeʒ eſt cunʒ alia ſᷣm rem:ſ̊ differũt ᷣm noĩs ratõʒ.nazʒ eadẽ eſt gtia oꝑans 2 preueniẽs: ſᷣ different᷑.qꝛ vtraq; ↄꝑat᷑ reſpectu liberi ar.vt cã mouẽs ipᷣm.bᷣ preueniẽs dr inqᷓtũ ſꝑ preſto eſt vt cã bone volũtatis etſi in effectu ñ cauſet.oꝑãs voo ef⸗ ficit bonã volũtatẽ.vnde gr̃a preueniẽs ⁊ oꝑãs dicũt᷑ „ Arn — 2 õä — 44X CHHO „ — —— ) ) „ — 7 4 e Aͤͦ J — O £☚ aſſigna ad primã ꝙ nõ eſt ponere aliã ⁊ aliam grãm ꝑ eſſentiã cã bone volũtatis. g̊ preueniẽo dicit cãm m hĩtũ: ope/ rans dicit cãm ſᷣm actũ. Silr eadẽ eſt gẽa ſubſequens cooperas.ſ̊ ſubſequẽs dr reſpectu pᷣueniẽtis q̃ fac̃ vo luũtate bonã: eo ꝙ adiuuet volũtatẽ iaʒ exñtẽ bonazʒ ad faciendũ bonũ.cooꝑãs dᷣo d reſpectu libeꝛi ar. inqtuʒ ex gra ⁊ libero ar.opꝰ bonũ ꝓcedit.4l Ad pᷣmã ratõeʒ in ↄꝛiũ doᷣm.qꝙ in ꝑuulis ñ ẽ gr̃a ᷣm has intẽtões ope⸗ ras ⁊ cooꝑãs pᷣm actũ:̊ ĩ hitu.qꝛ illa eadẽ gra q̃ mõ ẽ in ꝑuulo:erit in ipſo oꝑans ⁊ cooꝑans qñ oꝑabit᷑ ⁊ ha bebit vſi um ſui li.ar. Iſte.n.drñtie dicũt᷑ ꝑpꝑationem ad oꝑari.Añ cuʒ in ꝑuulis nõ ſit oꝑatio nec ptãs ope randi in actu ̊D ſolũ in bitu.qꝛ nõ hnt vſuz arbitrij. pʒ no ponent iſte intentões in ꝑuulis in actu ſ in hĩtu. 1Ad aliud dom.ꝙ libeꝝ ar. m duplicẽ rõneʒ cõꝑat᷑ ad grãm. ſ.in rõne recipiẽtis:⁊ in rõne oꝑantis.⁊ tam̃ vtrũq; eſt volũtatis ſeu li.ar.ſ.reciꝑe gram ⁊ cum gr̃a operari. Dicendũ q̊ ſᷣm ꝙ ↄꝑat᷑ ad ipſaz in rõne reci pientis.Fm h̊ dr̃ gra operãs:nec ipʒʒ arbitriũ d coope rãs ipſi ᷣm hãc ratõʒ.qꝛ ↄꝑat᷑ ei in rõne recipiẽtis.Fᷣm aũt ꝙ ipᷣm libeꝝ ar.agit ꝑ grãm: ſᷣm h̊ ↄꝑat᷑ ad grãm ĩ rõne cooꝑantis.⁊ ſᷣm h̊ dr̃ ga cooꝑans: qꝛ ſimul libe rũ ar.oꝑat᷑ cũ gr̃a. ¶:. tñ obijcit ꝙ gra nũqᷓ relinꝗt ſuũ effectũ ſeu bonã voluntatẽ ĩ arbitrio ſeu ↄſenſu ſi⸗ beri ar.⁊ ita cooperat᷑ ipſi gtie ↄſentiẽdo. Dicenduʒ ꝙ; verũ eſt:tñ ſᷣm ratõʒ iſtã nõ dr gtia cooꝑans ſᷣ oꝑans qꝛ in receptõe gre h̊ ẽ q eſſicit volũtatẽ bonã:pꝛioꝛ eſt actio gre deinde ↄſenſus ipᷣiꝰ arbitrij ſeu cooꝑatio ĩ cõ/ ſentiẽdo. ⁊ iõ ga dẽ h oꝑans.ſᷣ li.ar.dicit᷑ cũ gra oꝑa⸗ ri:qñ operat᷑ bonũ ꝑ grãm.Qnia ᷓ opꝰ elicit᷑ a poten tia arbitrij.ipſa gẽa iuuãte ip[ʒ lib.ar.dr operãs.ipſa vᷣo gra cooꝑano velut admĩculãa oꝑãti.q¶] Per h̊ patʒ rũſio ad ratões ſumptas inr̃ auẽtẽ b. Her. Ad pᷣmaʒ q̃ oñdit᷑ ꝙ cooꝑãs nõ ſit drñtia gr̃e: qꝛ eadẽ ẽ volũtas ↄiũcta actui ⁊c.dᷣm ꝙ verũ eſt ꝙ ſᷣm eẽntiã oĩno eadẽ eſt ga operãs ⁊ cooperãs:ſ̊ differũt ᷣm effectꝰ.⁊ q;tuʒ ad h̊ diſtinguit᷑ cooperãs ʒ operãteʒ. qꝛ alius ẽ eſſectꝰ gr̃e cũ facit nos velle bonũ.alius cũ facit nos exeꝗ bo/ nũ.⁊ iᷓtũ ad primũ effectũ drẽ gr̃a opeꝛãs.qᷓtũ ad ſecũ dũ gra cooperãs.ſicut eadẽ ẽ volũtas cõiũcta actui ex⸗ terioꝛi ⁊ nõ ↄiuncta actui interioꝛi.h̊ tñ differt ſᷣm effe ctũ ſolũ.q Ad aliud doðm.q nõ eſt ponere grãʒ oꝑan⸗ tẽ ⁊ cooꝑanteʒ eſſe aliã ⁊ aliã:ſ̊ ad aliũ ⁊ ad aliuʒ effe⸗ ctũ.⁊ iõ nõ ſuꝑfluit gr̃a cooperãs:qꝛ ñ ſuꝑfluit eius ef fectus ꝗ eſt remouere grauedinẽ in nobis impedienteʒ ad oꝑpandum bonũ.d qua.ix.ſapᷣ.Coꝛpus qð coꝛꝛum⸗ pit᷑ aggrauat aiam. Ad ratõnes quibo ondit᷑ ꝙ ñẽ ponere Ficen cooperantẽ q;tũ ad ſecũdaʒ drñtiaʒ que inter gram operantẽ ⁊ cooperantẽ. Dicenduʒ ad faciendũ bonũ ⁊ reſiſtenduʒ malo ſeu temptationi male:tñ differt ſm effectũ.qꝛ aliud efficit cuʒ facit nos oꝑari bonũ:⁊ cũ facit nos reſiſtere temptatõni.poſſu⸗ mus.n.habere vnũ ſine alio.⁊ qtũ ad oꝑari bonũ dat gratia operãs.gratia vdᷣo cooperãs dat᷑ ad reſiſtendum temptationi.¶ O dᷣo obijcit ꝙ ꝑ grãm per quã opera⸗ mur bonũ poſſumus reſiſtere temptatõni.dðm ꝙ veꝝ eſt ꝙ ꝑ ipſam poſſumus reſiſtere temptatõni: ̊ nõ faci liter. Per grãm aũt cooꝑantẽ reſiſtimꝰ facilit.gꝛa ẽ vt cooperãs reſpicit facultatẽ reſiſtendi malo: ⁊ iõ nccia qꝛ effectus neceſſariꝰ.¶. Ad aliud dðᷣm.qꝙ verũ ẽ ꝙ per grãm poſſumꝰ reſiſtere temptatõni ſeu malo:ſᷣ nõ faci⸗ liter.⁊ hoc eſt:qꝛ habemꝰ in nobis fomitẽ impedienteʒ ad hoc.⁊ ideo nccia ẽ ad faciliter reſiſtenaũ. hec auteʒ dicit᷑ gratia cooperans.vñ gratia oꝑans ad bonũ ope randũ.gr̃a cooꝑans ad facilit operandũ:qꝛ faciłr oꝑa mur bonũ.cũ facilit reſiſtimꝰ ei qð impedit nos ad o⸗ perandũ qð volumꝰ ꝑ grãm oꝑari.⸗! Ad aliud ↄceden dũ ẽ ꝙ ſᷣm hãc ratõʒ ñ fuit gra in xpᷣo:⁊ ꝙ gr̃a ĩ nobis ſit ad tot:h̊ venit ex defectu ſubiecti.vbi enim gratiaĩ⸗ uenit perfectum ſubiectum: ſicut fuit rpᷣnus: ibi non eſt 4 26 4 2 * ſm hanc ratõʒ. vñ ſicut in xpᷣo nõ fuit ga ad effectum ſanandi:qꝛ nihil erat in eo ſanandũ qꝛ nõ poterat pec⸗ care.⁊ h̊ fuit ꝓpter ꝑfectõz ipſiꝰ.ita ĩ ipſo ñ fuit gGa ad reſiſtendũ temptatoni ꝓpt ipſius ꝑfectõʒ. qꝛ ñ poterat tẽptari temptatõe interioꝛi:ſeu qᷓtũ ad actũ inteꝛioꝛeʒ. ſᷣ in nobis ⁊ in ipſo adaʒ poſt petm eſt effectus ⁊ coꝛu ptio fomitis:qꝛ fomitẽ habemꝰ ꝗ fouet peccatũ in no/ bis.vñ ipſe dyabolus põt nos temptare interiꝰ ⁊ facẽ impreſſiõʒ ⁊ inſectõʒ in ꝑte ſenſualitatis.⁊ ꝓpter h̊ in⸗ digemus gꝛa ad reſiſtendũ iſti temptatõni.⁊ hec dẽ co⸗ opans. Ad rõnes ꝗbus obijcit᷑ de gꝛa pᷣueniẽte ſb ſequẽte.dðᷣm ꝙ qᷓuis hõ cogitet ⁊ faciat ꝗcqd põt: iſta nũqꝙᷓ; precedẽt gratiã vt meritũ.⁊ in hac rõne dr gꝛa pᷣ⸗ ueniẽs:q;ꝛ nũqᷓ; puenit᷑ a li.ar.meritoꝛie.Dicendũ igit ꝙ actio li.ar.hoĩs exũtis in peccato moꝛtali: qñ moue iur ex recta intentõne.⁊ facit qð in ſeẽ.⁊ deꝰ dat ei g̊⸗ tiam:nõ pᷣcedit gram vt meritũ ſeu meꝛitoꝛie.qꝛ nõ põt mereri ꝙ der ſibi gra qꝛ ingratus eſt.pᷣuenit tñ actõ il la grãm vt diſponẽs ad ipſaʒ.⁊ hoc mõ cogitatio ⁊ de⸗ ſideriũ pueniũt grãm.⁊ hoc intelligit augęſuꝑ illð p̃ᷣs. Cõcupiuit aĩa mea deſiderare ⁊c· vñ pꝛeueniũt ipſaz ſicut diſpoſitio preuenit foꝛmã. Aliqñ etiã pᷣuenit libe⸗ rũ ar.gram vt merituʒ.⁊ hoc reſpectu gr̃e ſubſequẽtis 2 nõ reſpectu gẽe pᷣueniẽtis.vñ augꝰ. Volũtas bomĩs multa dei dona pᷣcedit.⁊ hoc pᷣuenire vel pᷣcedere ipam eſt qᷓtum ad maioꝛeʒz effectũ gẽe.vñ dicit aug.ad boni⸗ faciũ. Gꝛa meret᷑ augeri:vt aucta mereat᷑̃ ꝑfici volũ⸗ tate ↄcomitante ⁊c. EIñ cum aliꝗs hẽat gram ⁊ poſtea oꝑatur ꝑ illam. meret᷑ vt augeat᷑ illa gra qtũ ad maio reʒ effectũ:q̊ͥuſqʒ ꝑueniat in gloꝛiã.¶ Per h pʒ ſolutõ ad illud qð obijcit᷑ ꝑ aug.ꝙ cogitatio bona pᷣuenit gra tiã credendi q̃ eſt prima gra ſeu preueniẽs.Dicẽduʒ ꝙ nõ precedit ipſam ſiẽ cã gẽe: bᷣ ſiẽ diſpoſitio habilitãs ad recipiendũ gr̃am. 4 Matet etiã ſolutio ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ ſi hbomo facit qð in ſe eſt deus dat ei gãm:ꝗa facere qð in ſe eſt nõ pᷣuenit grãm meritoꝛie pᷣ diſpoſiti ue. Et ſic pʒ ſolo ad omia obiecta. “ Aꝛticulus quartus Onſequẽt querit᷑ de aſſignatiõe diuiſionis ꝓ tria mẽbra.Ad qð ſic.ad virtutẽ ⁊ ꝑfecti onẽ virtutis reqrũt᷑ tria.ſ.ſcire.velle.⁊ im⸗ mutabiłr oꝑari. Si g quicꝗd eſt attributũ vᷣtuti:pᷣt at tribui gr̃e que ẽ cã vᷣtutis.ᷓ ad grãʒ ꝑtinet oꝛdinaẽ ad rectitudinẽ ſciendi.⁊ G̊ ꝑ ſcire.⁊ ad rectitudineʒ volẽdi relle.⁊ ad rectitudinẽ oꝑãdi ꝑ oꝑari.qꝛ hec tria cõ⸗ currunt ad virtutẽ.ſcire bonũ.velle bonũ.oꝑaꝛi bonũ. 5 ſm hoc requirit᷑ ga m tres drñtias.ſ.faciẽs cogno ere vel ſcire bonũ.gr̃a faciẽs velle bonũ.⁊ gẽa faciẽs oꝑari bonũ.4 Item Her. de gra? li.ar. Ipſa gra im⸗ mittendo bonã cogitatõʒz nos pᷣuenit. immutãdo ma⸗ lã voluntatẽ nos ꝑ ↄſenſum deo iũgit.mĩſtrando ↄſen ſui facultatẽ internꝰ opifex innoteſcit. Ex q̊ relinꝗt᷑ ꝙ eſt gꝛa faciẽs bonũ cogitare.⁊ gra faciẽs bonũ velle.2⸗ gr̃a faciens bonũ oꝑari.̊ diuiſibilis eſt ꝑ tres differẽ tias. Ad oppoſitũ. Habemus grãm ſufficiẽter dini⸗ ſam ꝑ duas drñtias:ꝑ grãm preuenientẽ ⁊ ſubſeq̃nteʒ oꝑantẽ ⁊ cooꝑantẽ.qᷓ ſuꝑſiuit tercia drñtia.⸗ Iteʒ.ij. ſent᷑.di. xxvj.diſtinguit mgz gẽaz in pᷣuenientẽ adiuuã teʒ ⁊ ſubſequentẽ. Sʒ obijcit᷑ · dicit aug. in enche. Pre cedit bona volũtas hoĩs multa dei dona ſ̊ nõ oĩa.Que aũt nõ precedit ipſa in eis eſt:⁊ ipſa iuuat.Ex boc ar⸗ guit᷑.potius ̊ bona voluntas iuuat gratiam q; gratia bonã voluntatẽ.̊ gra adiuuãs nulla ẽ. Conſequẽt᷑ eſt queſtio de aſſignatõe iſtaꝝ dꝛñtiaꝝ gẽe quałr ſe ha⸗ bent. Mernardꝰ.n.poſtꝙᷓ diſtixit tres drñtias gratie. immiſſiuã bone cogitatõis.⁊ immutatiuã male volun tatis.⁊ mĩſtratiuã facultatis ſe eu ptãtis oꝑandi. poſt⸗ modũ ipſe aſſignat has dꝛñtias int iſias gas dicens. Primũ vtiq; eſt in quo nos nihil facimꝰ.ſecũdũ vo fa⸗ cit nobiſcũ.terciũ vᷣo ꝑ nos ſacit.⁊ ex h̊ ↄcludit aliã diſ ferentiã. OPrimũ ꝗdeʒ in qͥ nibil facimꝰ: nec vltimũ ſed ſolũ mediũ nobis reputat᷑ in meritũ. Terciã drñtiam aſſignat dicẽs. Aalet vtiq; ad meritũ intentio: ad exẽ⸗ plũ actio:vtrũq; ᷣo pᷣcedit cogitatio. ¶ Obijcit᷑ q̊ pᷣmo ſuꝑ hoc qð dicit.ꝙ primũ facit ſine nobis.ſ.immiſſiõʒ bone volũtatis ·qꝛ ſicut in ptãte li.ar.eſt velle: ita ⁊ co gitare.qꝛ cogitare rõnis eſt.Cibeꝝ aũt arbitriũ eſt fa cultas volũtatis ⁊ rõnis.q̊ in voluntate eiꝰ eſt cogita re vel nõ cogitare bonũ.i¶ SJõ põt igit᷑ immitti ei bona cogitatio ſine ſuo ↄſenſu. Cũ igit᷑ coo ꝑari dicat li.ar. ge dů oſentit. ᷓ immiſſiõe bone cogitatõis cooꝑat᷑ li. ar. ipſi gre. ̊ no dicit verũ diuidendo ſeu dicẽdo ꝙ pri⸗ mũ facit ſine nobis.i] Siłr obijcit᷑ ſuꝑ h̊ qð dicit ꝙ pᷣ⸗ mũ nec vltimũ bᷣ̊ ſolũ mediũ reputat᷑ ĩ meritũ. Vult q̊ dicere ꝙ primũ.ſ.cogitare bonũ ñ reputat᷑ ad meritũ. Sʒ 3 eſt. qꝛ in omni actõne meremur q̃ ẽ mouẽte cari⸗ tate ⁊ libero ar. Si g̊ ex caritate mouet᷑ multotiẽs ar⸗ bitriũ ad cogitandũ bonũ.ꝗ̊ cogitare bonũ debet ei re⸗ putari ad meritũ. Siłr obijcit᷑ de h qð dicit. terciuz ſcʒ actio boni nõ reputat᷑ in meritũ.Ex quo videtur ꝙ actione exterioꝛi nõ mereamur. Sʒ ð. Actio boni exte rioꝛ ꝓcedit ex li.ar.⁊ caritate. Sʒ in omni tali ẽ mere ri.ᷓ in tercio qð eſt actio boni ẽ mereri.⁊ ita falſum di cit. So. dðm ꝙ cũ gr̃a ſit ꝑfectio potẽtie que ẽ in li. ar. öm actꝰ ipſiꝰ liberi ar.erit aſſigre drñtias gratie. Ad libeꝝ aũt ar.primo ꝑtinet cogitaẽ:ↄñt velle:poſt⸗ modũ exequi ſeu oꝑari.Scõm h̊ ̊ Hern. aſſignat tri⸗ plicẽ drñtiaʒ gre. rima eſt immiſſiua bone cogitati⸗ onis. Scðdᷣa immutatiua male volütatis. Zercia mi⸗ niſtratiua facultatis ad exequendũ ſeu ad oꝑandũ bo nũ. Vñ dicit Her. ĩ li.de gGa? li.ar. Tria bec gratia opatur: ſeu deus qui operat᷑ per grãm in nobis.ſ.cogi tare bonũ.velle bonũ.exequi bonũ vel ꝑficere. AUd il lud qð primo obijcit᷑ in vriũ.qꝙ ſuꝑſluit diuiſio gratie ꝑ tres drñtias:cuʒ ſufficiẽt᷑ ſit diuiſa ꝑ duas drñtias. Dicendũ ꝙ reducibilis ẽ ad illã qẽ ꝑ duas differenti⸗ as. Ora. n. preueniẽs excitatiua dicit᷑ ad cogitãdũ bo⸗ nũ.⁊ ita prima gr̃a immiſſiua bone cogitatois ↄpᷣpen dit᷑ ſub gratia preueniẽte.alie vᷣo due drñtie:immuta⸗ tiua male volũtatis:⁊ miſtratina facultatis:iſte ↄpbẽ⸗ dunt᷑ ſub gra ſubſequẽte.qꝛ gra ſubſequẽs dr ad dupli cem actũ.ſ.ad actũ interioꝛeʒ ꝗ eſt velle.ſ.in affectu.⁊ ad actũ exterioꝛeʒ in effectu. ¶ Ad ſecũdũ dõm.ꝙ gẽa dicit᷑ iuuare libeꝝ ar.qꝛ impoſſibile eſt ꝙ li.ar.eleuet᷑ in debitũ velle.ſ.in velle bonũ ⁊ meritoꝛiũ ꝑ ptãtẽ ſuã niſi adiuuet᷑ a Ga.⁊ ſᷣm h̊ dĩ ga adiuuãs.Silr gꝛatia adiuuat᷑ ꝑ li.ar.qꝛ gẽa nõ oꝑaꝛet᷑ niſi eẽt ↄſenſus vł aſ⸗ ſenſus liberi ar.⁊ iò dẽ li.arbitriũ adiuuare grãs: dũ oↄſentit ipi ge.⁊ ſᷣm h̊ dicit᷑ij.ſen.di.xxvj.Congruent dẽ ꝙ bona voluntas inuat grãm qᷓ preuenit᷑: dũ cõſen tit ad effectũ bonũ. Ad aliud dðm. ꝙ cogitatio boni eſt duplex. Ano mõ dicit᷑ cogitatio boni prima ercita⸗ tio li.ar.ad cogitandũ bonũ ſen ↄſequat᷑ effectꝰ ſeu ñ. Alio mõ dicit᷑ cogitatio boni actus ille qui ↄſequit᷑ ex citatõʒ:dũ ratio excitatiua ↄſiderat bonũ.lñ cogita⸗ re primo mõ ẽ actꝰ excitandi ad velle bonũ.cogitaẽ ſe⸗ cũdo mõ eſt cogitare bonũ. Scom primũ modũ nihil facimꝰ in cogitatõne boni.ꝙ.n.cogitatio boni excitet voluntatẽ ad bonũ:ſ̊ a nobis ñ ẽ h̊ a gr̃a.Et m h̊ loꝗ tur Her.2 vult dicẽ ꝙ ipſa gr̃a eſt primũ excitãs li.ar. ſeu libeꝝ ar.moueat᷑ ſeu nõ ad cogitãdũ de bono.⁊ hec eſt illa pulſatio de q̃ dr̃ apoca.iij. Ego ſto ad oſtium ⁊ pulſo.⁊ ita qᷓ tũ ad illũ modũ nihil facit volũtas.qᷓtuʒ tñ ad ſecũdu modũ operat᷑ aliqd volũtas ſeu lib.ar.⁊ exemplũ eſt. Sic.n.in excitatoe q̃ excitat᷑ oculꝰ per lu⸗ myj ad videndũ nihil facit oculꝰ. pᷣ̊ facit in ipſo aſpectu quo videt mediãte lumĩe.Silr ĩ excitatõe illa nihil fa⸗ cimꝰ:tñ in ↄſideratõe aliqꝗa facimꝰ.ſ.in motu rõis ad cogitandũ bonũ.vñ pñtans imaginẽ boniẽ gꝛa. ⁊ boc N ſe An e⸗ mmo (0 ta na . li. nn Nueſtio ſine nobis.ſ̊ ſecidũ nobiſcũ ẽ ⁊ facit meꝛitũ.¶ Ad alið qð eſt ʒ illud qð dicit.ꝙ primũ nõ reputat᷑ in meritũ. BDicẽdũ ꝙ ſicut victoꝛia tota pugne attribuit regi 2 ñ militibo: lz ꝑ ipſos exerceat᷑. ⁊ H ẽ qꝛ ipſe rex eſt imꝑãs bellũ.⁊ ideo penes ipſuz dicit᷑ reſidere victoꝛia.ſecuda rio tñ tribuẽda eſt militibo. Siłr dvᷣm ꝙ volũtas ẽ un ꝑans actui ſuo qui eſt velle. Imꝑat etiã alijs actibus ſcʒ cogitationi de bono ⁊ executioi.qꝛ ſi volo cogitabo bonũ:ſi nõ volo ñ cogitabo.ſiłr ſi volo faciã ⁊ ñ faciaʒ bonũ.vñ iſti actus ſubiecti ſunt ipſi volũtati:qꝛ eſt im⸗ ꝑans eis.⁊ ideo principalr merituʒz reſidere dꝛ penes ipſam voluntatẽ.eſt tñ alioꝝ actuũ ſcdᷣario. Cũ diẽ HBer.ꝙ ſolũ mediũ.ſ.volũtas boni reputat᷑ ad meritu: 7 nõ primũ neqʒ terciũ.loquit᷑ m principalitate.vn nõ excludit ꝙ nullo mõ reputãt ad meritũ:ſ ſm pꝛin⸗ cipalitatẽ. qᷓ̃ dicat ꝙ alia ſine volũtate ñ ſunt merito⸗ ria:ſᷣ volũtas ſine ipſis bñ eſt meritoꝛia. vñ nec liberũ ar. ad cogitandũ.nec actus exterioꝛ ſꝑ reputat᷑ ad me⸗ ritũ:ſᷣ voluntas ſꝑ. Vñ dicit ꝙ plerũq; exioꝛquet ipaʒ actionẽ timoꝛ inutilis:aut ſimulatio danabilis.4 Ad aliud qð obijcit de intentiõe ꝙ nõ valet ad merituʒ.qa eſt in ratõe ſeu cogitatõe circa quã nõ reſidet merituʒ. Dicendũ ꝙ intentio dicit᷑ dupłr.quia intentio dicitur reſpectu finis.̊D tendere in finẽ h eſt dupłr. vel ꝑ oſide⸗ rationẽ ip̃ius finis:vel ꝑ motũ ⁊ inclinatõeʒ in finem. Primũ eſt rõnis: ſecũdũ volũtatis.vñ rõ eſt q̃i doctoꝛ rolũtas eſt q̃i executoꝛ rõnis. Per rõneʒ finẽ cõſidero tm̃:ſeu inclinoꝛ ſeu nõ. Per volũtateʒ aũt inclinoꝛ ⁊ tẽ do in omĩbo oꝑibo meis in ipᷣm finẽ.⁊ ideo valet ad me⸗ ritũ iſta tendẽtia in finẽ vel intentio.⁊ de hac loquituꝛ Her. Obiectio aũt ꝓcedit de prima q̃ ſolũ ẽ ꝑ oſideꝛa tionẽ finis:circa quã nõ eſt meritũ. Aꝛticulus quintꝰ Onſequent᷑ querit᷑ de dꝛñtia gẽe qᷓtũ ad ſta tus añ peccatũ:poſt peccatũ.añ incarnati⸗ onẽ:poſt incarnatiõʒ.ĩ ſtatu ꝑuuli ⁊ adulti. Querit᷑ ̊ vtꝝ ſit eiuſdeʒ rõnis gẽa in hoĩe añ peccatũ ⁊ poſt peccatũ.Et videt᷑ ꝙ nõ.qꝛ in hoĩe añ peccatũ fu it ga infoꝛmãs ſicut in adã. In hoĩe aũt poſt peccatũ fuit gꝛa refoꝛmãs.ſᷣ ñ ẽ eiuſdẽ rõnis infoꝛmaẽ ⁊ reſor⸗ mare.gr̃a igit᷑ nõ eſt eiuſdẽ rõnis in hoĩe añ peccatũ ⁊ poſt. ¶ Itez in adã añ peccatũ fuit ga ſine ſacramẽto. ⁊in homĩbo poſt peccatũ eſt Ga ſacram̃talis.ſ̊ non eſi eiuſdẽ rõnis gůa cũ ſacram̃to ⁊ gꝛa ſine ſacꝛo.¶ Item gẽa ſine ſacram̃to añ peccatũ ſe hbʒ ad aĩam velut medi cina ↄſeruatiua ſanitatis. Gꝛẽa ſacram̃talis poſi pctm ſe hʒ ad aĩam velut medicina curatiua moꝛbi.Sʒ nõẽ eiuſdẽ rõnis medicina cõfuatiua ſanitatis ⁊ curatiua moꝛbi.ꝗ̊ nec gr̃a añ peccatũ ⁊ poſt peccatũ eſt eiuſdeʒ rõnis. Ad oppoſitũ.Qõ ẽ differẽtis rõnis lux expel⸗ lens tenebꝛas ⁊ ꝑficiẽs ⁊ illuians aerẽ.hſ̊ gra añ pctẽᷣm eſt velut lux ꝑficiẽs aĩiam: ſic lux ꝑficit aerẽ. Gꝛa poſt peccatũ eſt ſicut lux expellẽs tenebꝛas pcti.nõ ẽ ꝗ̊ diffe rens rõ gr̃e añ peccatũ ⁊ poſt.i Itẽ nõ facit dꝛñtiaʒ in caloꝛe ſᷣm ratõʒ qð expellit frigidũ ⁊ qð infoꝛmat ñ fꝛi gidũ ſicut lignũ.j ſiłr gra ñ differt ſᷣi ratõʒ:ſᷣm ꝙ ex⸗ pellit peccatũ 2 'm ꝙ infoꝛmat añ pcm. So. dðm ꝙꝙ nõ differt ſᷣm ratõeʒ eẽntialeʒ gra añ peccatũ ⁊ poſt peccatũ:ſᷣ ſolũ fᷣm ratõʒ accñta łẽ.vñ ſicut eadẽ medici na ꝑ eẽntiã eſt principiũ ſanitatis ⁊ curatõis: differes tñ ſᷣm accñtalẽ ratõʒ qꝛ ad ſanitatẽ ſe hʒ ꝑ ſe:ad cura⸗ tionẽ ꝑ aceñs.̊ eſt ſi inueniat moꝛbũ in coꝛꝑe. Ita ea⸗ dez eſi gra Fᷣm ratiõʒ eẽntie que eſt principiũ ſanitatis in aĩa ꝑ ſe:⁊ curatõis moꝛbi pcti ꝑ accñs.hᷣ̊ ẽ ſi inueĩat peccatũ in aĩa.¶ Ad pꝛimũ dõm.ꝙ eadeʒ eſt gꝛa infoꝛ mãs ⁊ refoꝛmãs ꝑ eẽntiaʒ:ſ̊ alio mõ ſe hñs.qꝛ aĩa ante peccatũ fuit infoꝛmis ⁊ in potẽtia ad foꝛmã negatiue: ga ñ hẽbat foꝛmã. Infoꝛmata aũt fuit ꝑ grãm. Et ꝓpt h dr ga añ peccatũ gẽa infoꝛmãs.aĩa aũt poſt peccatũ fuit infoꝛmis pᷣuatiue: ⁊ ĩ potẽtia ad foꝛm pᷣuatiue.i. cũ ↄꝛia diſpoſitõe.ſ.pcto.qꝛ hẽbat defoꝛmitatẽ ꝓt pec catũ. Gr̃a aſt adueniẽs ei exypellit illã foꝛmã ↄtrariaʒ facienteʒ aĩiam defoꝛmẽ:⁊a introducit ſe in aĩa.⁊ iõ poſt peccatũ dr refoꝛmãs. ꝗᷓ gra dicot᷑ infoꝛmãs ⁊ refor mãs añ peccatũ ⁊ poſt peccatũ: h̊ nõ eſt ex ꝑte ſui:ᷣ ex ꝑte ſuſcipientis.in qͥ ſi inueniat peccatũ dẽ refoꝛmans: ſi ᷣo nõ inueniat dr̃ infoꝛmãs.4! Ad alið dðm.ꝙ ĩ me⸗ dicina facit dꝛñtiaʒ eẽntialẽ curatiuũ egritudĩs:⁊ ↄſer uatiuũ ſanitatis.&̊ᷣ eſt ex imꝑfeetõe medicine.ĩmo ex ꝑ⸗ fectõe medicine eẽt ꝗ; ipſa eadẽ curaret ⁊ ↄuaret.vnð bãc medicinã ponerẽt medici ꝑfectã:q curaret moꝛbuʒ ↄfuaret ſanitatẽ.aliã dᷣo q̃ tm̃ curat vel tiñ ↄFfuat nõ ponũt eẽ ꝑfectã.Quia ꝗ̊ gꝛa ſe hʒ vt mediciĩos ꝑfecta in aia:iõ de eiꝰ ꝑfectõe ẽ ⁊ ꝙ curet ſi inueĩat ꝗd curãduʒ ĩ aĩa:⁊ ꝙ ↄfᷣuet aĩazʒ ĩ ſaĩtate.gᷓ gẽa ſacꝛalis ⁊ gẽa ſine ſa cram̃to ñ differt ſᷣm illð qð dat᷑:qꝛ vtrobiq; dat᷑ gr̃a ea deʒ ꝑ eẽntiã:ſᷣ differt qᷓtũ ad illud ꝑ qð dat᷑. Conſequenter que .S. j. rit᷑ an añ incarnatõʒ ⁊ pꝰ incarnatõʒ differat gra ꝑ eſ⸗ ſentiã. Et oñdit᷑ ꝙ ſic. Oyoꝰ. Om̃e datũ optimũ deſcẽ⸗ dẽs a pꝛe luminũ reduẽ nos ꝑ ihᷣm ad ↄgregãtis pr̃is vnitatẽ. Si qᷓ ga añ ĩcarnatõʒ ñ hũit ptãtẽ ad h̊ vt re⸗ ducẽt ad pꝛis vnitatẽ.ᷣ̊ pꝰ ĩcarnatõʒ hũit.ſ.ꝑ xp[j paſ⸗ ſuʒ. alteriꝰ ẽ añ ĩcarnatõʒ ⁊ pꝰ.4l Itẽ añ ĩcarnatoʒ ñ potuit nob gůa pᷣſtare vitã et᷑nà.h̊ pꝰĩcarnatõʒ potuit. & alia ẽ pꝰ ĩicarnatõʒ ⁊ digmoꝛ qᷓ; añ.qꝛ añ ñ fec dignũ viſiõe ⁊ ↄtẽplatõe dei et᷑na ſicẽ pꝰ.q¶ Ad opꝓpoſitũ.ñ cꝛat alteriꝰ rõis fides añ ĩcarnatiõʒ ⁊ pꝰ.ſiłr nec caritas.qᷓ eadẽ rõe nec gra:cũ ñ ſit ſine ißa. So.ↄcedẽdũ ẽ ꝙ n ẽ alia gr̃a añ ĩcarnatõʒ ⁊ pꝰ.tñ aliꝗd effic gr̃a pꝰ incar natõz qð ñ añ.ſ̊ h ñ ẽ ex diuerſitate q ſit ĩ gra:ᷣ ex ad⸗ iũcto.qꝛ alið adiũgit᷑ gẽe pꝰ ĩcarnatoʒ vᷣtute cꝰ facit di gnũ viſiõe et᷑na:qð ei ñ adiũgebat᷑ añ ĩcarnatõeʒ:ĩmo añ icarnatõʒ adiũgebat᷑ aliꝗd ei qd erat impediẽs pᷣdi ctã viſiõʒ:qð remotũ ẽ vᷣtute ĩcarnatõis ⁊ paſſiõis xpᷣi qꝛ añ ĩcarnatõz erat reatꝰculpe oꝛiginał:⁊ erat gr̃a cũ reatu illo oꝛigiali:ꝗ reatꝰ excludebat a viſiõe et na.nec poterat ſolui reatꝰ ille niſi ꝑ paſſiõʒ xp̃ᷣi dei boĩs. Inð ẽꝙ ꝙuis eẽt gra ibi q̃ facẽt ð ſe dignũ vita etna: ñ tñ h poterat efficẽ ĩ actu:qꝛ ĩpediebat᷑ ꝑ reatũ oꝛigĩalẽ.ſ̊ pꝰ incarnatõʒ paſſiõʒ xpᷣi hũit gra ſecũ meritũ paſſiõis: ꝑ quẽ fuit ſoło illiꝰ reatꝰ. Inde ẽ ꝙ potuit pꝰ incarna⸗ tionẽ ⁊ paſſiõʒ nos efficẽ dignos actu viſione et᷑na:qð añ ñ poterat.⁊ ᷣm h̊ pʒ rñſio. Lonſequenter que/ .S. ij. rit᷑ vtꝝ gꝛa ſit eiuſaẽ rõnis ĩ adulto ⁊ ꝑuulo.Et oñdit᷑ ꝙ ñ.qꝛ gr̃a dat᷑ ĩ ꝑuulo ad ĩfoꝛmãdã aiaʒ.ĩ adulto dat᷑ gr̃a ad oꝑãdũ.vñn Ga ĩ ꝑuulo dat᷑ ad bñ eẽ:ĩ adulto ad bñ oꝑari.Si q̊ ñ ẽ eiuſdẽ rõnis bñ eẽ ⁊ bñ oꝑari.ꝗ̊ nec gra erit eiuſdẽ rõis ĩ adultis ⁊ ꝑuulis.⸗ Itẽ in ꝑuulo dat᷑ gra cũ ſacr̃o:adulto vo dat᷑ gr̃a ſine ſacꝛxo. Sʒ gra ſacramẽtalis eſt ſilitudo aĩe ad xpᷣm hoĩeʒ.gꝛatia ſine ſacramento eſt ſibitudo anime ad xpᷣm denʒ.⁊ ſupponit᷑ hec differẽtia.quia ſacramẽtalis aſſimilat nos ad xpᷣin paſſum. Sed ſimilitudo ꝑ eẽntiam diffeꝛt a ſiłitudiĩe cũ ea:reſpectu cuiꝰ dicũt᷑ iſie ſiłitudines.differũt ꝑ eſſen⸗ tiam.ſ.deus ⁊ homo: humanitas ⁊ deitas. gratia ſa⸗ cramẽtalis ꝑ eẽntiã differt a gꝛa ſine ſacramto. & ñ eſt gratia eiuſdẽ rõnis in ꝑuulis ⁊ adultis: ſᷣ differes ra⸗ tione eẽntiali. Ad oppoſitũ. Gr̃a q̃ eſt in ęꝑuulo ma⸗ net in adulto. Ponat᷑ ꝙ ipſe ñ cadat ꝑ ꝑcẽm.g eadeʒ ẽ gea in vtroqʒ. Sʒ ꝑuulũ faciebat bñ ec.ẽ̊ ⁊ adultũ.Cũ mai ſit eẽ qᷓ oꝑari:⁊ bñ eẽ qᷓ; bñ oꝑari.gr̃a q̃ faẽ bñ eẽ faciet bñ oꝑari.¶¶ Itẽ ſic differt ꝑfectibile:ita dʒ dif⸗ ferre ꝑfectio.ſᷣ ꝑfectibile a gra ĩ adulto ⁊ ꝑuulo ñ ẽ al⸗ teriꝰ rõis.̊ gꝛa ñ ẽ alteriꝰrõnis ĩ adulto ⁊ ꝓuulo.M⸗ noꝛ ptʒ. qa pfectibile a gratia in adulto ⁊ paruulo eſt ꝑs rõnalis.q̊ hᷣ̊ nõ differt em rõneʒ ĩ adulto ⁊ ꝑuulo: lʒ in ꝑuulo ſit impotẽtia oꝑandi ⁊ ñ in actu ſᷣm partẽ rõnalẽ. So.dom ꝙ gea in adulto ꝑuulo ñ differt Fm eẽntiã:qᷓuis ipſa oꝑet᷑ aligd in adulto qð ñ oꝑat᷑ ĩ ꝑuulo.hG.n.ñ ẽ ꝓpter diuerſitatẽ q̃ ſit ĩ gra: h̊ ex parte ſuſcipiẽtis.qꝛ in ꝑuulo eſt rõ ligata qᷓtũ ad vſux:⁊ ar⸗ bitriũ volũtatis ligatũ. In adulto vo expeditũ ẽ:̊ gꝛa oꝑat᷑ in recipiẽte ſᷣm capacitatẽ ipſiꝰ recipiẽtis. Quia g̊R ꝑuulus eſi tm̃ capabilis infoꝛmatõis. adultus aũtẽ capabilis infoꝛmatõis ⁊ oꝑatõis: ꝓpter h̊ gꝛa ſoluʒ eſt in paruulo ad infoꝛmatõʒ. in adulto aũt ad infoꝛmati onẽ ⁊ vltra ad oꝑatõʒ.4 Ad primũ ꝗ̊ᷓ poſſumꝰ dicere. gẽa ſm ſe eſt ipſa que facit bñ eẽ.gẽa aũt ſᷣm ꝙ eſt in virtute:ipſa eſt que facit bñ operari.vñ ſicut nõ ẽ alte rius eẽntie gra ᷣm ſe ⁊ gratia in vᷣtute lʒ alio mõ ſit: ita nõ eſt alia gr̃a in ꝑuulo ⁊ in adulto. ſicut lumẽ ſᷣm ſe ⁊ lumẽ in radio nõ eſt alteriꝰ eẽntie: lʒ ſit alio mõ ſe Pñs.qꝛ m ſe infoꝛmat aerẽ indiſtincte:in radio infor mat diſtincte:vt directũ ad hanc ꝑteʒ vel aliam. 4 Ad aliud ddᷣm.ꝙ gůa poſt peccatũ aſſiłat doo bomiĩ/qð pʒ in fide:q;ꝛ nũqᷓ; dat᷑ alicui qtia pꝰ peccatũ ſeu añ incar⸗ natõʒ ſeu poſt:niſi rõne fidei dei hoĩs.⁊ h̊ eſt. qꝛ nullꝰ poſt peccatũ potuit eẽ gratus deo ſine fide dei homĩs. Sʒ fides dei hoĩs ẽ duplex.ſ.ꝓpria ⁊ aliena.Paruu⸗ lo datur gra ſine fide dei hoĩs ꝓpꝛia: ſ̊ ñ ſine aliena.ſ. fide eccie.vt ſicut pctm ab alio habuit:ita ⁊ gràm ꝑ fi⸗ dem alienam. Adulto aũt ñ dat᷑ gꝛa ſine fide ꝓpria dei hoĩs:ſeu añ incarnatiõez ſeu poſt aſſilat deo bomĩ.Et qð obijcit᷑ gra aſſimilãs deo:⁊ gr̃a aſſimilãs homĩ diſ fert eẽntialit᷑ ſiẽ deitas ⁊ hũanitas: interimendũ eſt. QAꝛm gẽa de intentione ſua eſt aſſiłlare deitati: ⁊ eo ꝙ aſſiłat hãanitati xp̃i:que eſt maxime aſſiłata deitati.⁊ xifoꝛmis aſſiłat deitati. Quicqd.n.aſſilat᷑ rei q̃ ſimil lima eſt ceo:aſſiłat᷑ deo.maxime ſi aſſimilet᷑ ei inꝗᷓtuʒ deo ſimilis eſt. Membꝛũ quaꝛtũͥ Verit᷑ conſequent de ſubiecto gr̃e.Ciꝛca qð erit modus ingꝗſitõis duplex. Pꝛimo queret᷑.quo hʒ fieꝛi in ſubiecto. Secũdo. qũo ſit in ſubiecto. Articulꝰpꝛunus Vomodo aũt hʒ fieri in ſubiecto q̃nt modꝰ ſuſceptõis.ad qð terminãdũ queret᷑ ð illis in quibo eſt libeꝝ ar. ligatũ. An ꝑuuli ſint ſuſceptibiles gẽe. An adulti do:miẽtes vł alienati ſint ſuſceptibiles gratie. . Ad primum. S. j. Her.de gꝛa ⁊ li.ar.Oeꝰ auctoꝛ ſalutis eſt: libeꝝ arbi triũ capar:nec dare valet eã niſi deus:nec caꝑe niſi li⸗ beꝝ ar. Si in ꝑuulis nõ eſt li.ar.ſᷣm actũ:relinqui ꝑpuuli nõ ſunt capaces gẽe.¶ Itẽ ſi dicat᷑ ꝙ ĩ puulis eſt li.ar.ſᷣm potentiã: ⁊ H ſufficit ad ſuſceptõeʒ gẽe. In ↄtrariũ obijcit᷑.qꝛ Her.ibidẽ dicẽ poſt. Lam abſqʒ con ſenſu eẽ nõ põt recipiẽtis:qᷓ abſqʒ gꝛa dantis.ſᷣ impoſ ſibile ẽ ꝙ gra ſalutis det abſqʒ gꝛa dantis.̊ impoſſibi le eſt ꝙ der abſqʒ ↄſenſu recipiẽtis. Cũ & in ꝑuulis nõ ſit potẽtia ↄſentiẽdi: pʒ ꝙ nec potẽtia ſuſcipiẽdi gtiaʒ. ¶ Iteʒ ſicut dicit augꝰ.in li.retractationũ.i õ miſeꝛe tur deꝰ niſi volũtas pceſſerit.ſᷣ dei miſeratio ẽ ſue gtie donatio.ᷓ nõ dat gram niſi pᷣcedat volũtas. Cũ gĩꝑ⸗ nulis nõ poſſit eẽ hmõi volũtas.nec ipſi pñt eſſe rece⸗ ptibiles gie. Cont᷑. Geñ. xvij. dixit dñs ad abrabã. Circũcidet᷑ ex vobis oẽ maſeulinũ:⁊ circũcidetis car⸗ nẽ pᷣpucij veſtri vt ſit ſignuʒ federis inter me ⁊ vos. In fans octo dieꝝ circũcidet᷑ ĩ vobis.Erat igit᷑ circũciſio ſignũ federis.i.recõciliatõis ad drũ.ſᷣ illð erat vere ſi⸗ gnũ.qᷓ vere erat recõciliatio ad denʒ ⁊ ĩ poaruulis ⁊ in alijs ꝑ ſacramẽtũ circũciſiõis.q̊ vere hẽbãt ꝑuuli gr̃aʒ ci ꝑ circũciſiõʒ.Si &̊ᷓ ſit amplioꝛ largitio ge dei tẽꝑe Ftie poſt paſſiõʒ ꝙᷓ añ.ſ.tꝑe legis:ptʒ ꝙ ꝑuuli ſaluãt᷑ ⁊ ſuſcipiũt q̃tiã ꝑ ſacmẽtũ baptimi. IJtẽ.v.ad ro.Vbi abũdauit delictũ ſuꝑabũdauit ⁊ qtia.⁊ ſic requit pec/ catũ in moꝛtẽ: ita ⁊ Ga regnet ꝓiuſticiã in vitã eternã ꝑ ihin xpᷣm. ſ̊ pctm requit in moꝛtẽ vſqʒ ad moꝛtẽ xp̃ᷣi ꝑuulis ⁊ adultis. Stia q̃ ẽ ꝑ ihjm xpᷣm attinget ñ ſolũ adultos:ſ̊ ⁊ ꝑauulos.⸗l Stẽ.v.ad ro.i ·õ ſic̃ delictũ ita ⁊ donũ.qꝛ gẽa vniꝰhoĩs ihn xpᷣi ĩ pluꝛes abũdauit.Si SGẽa ihu xpᷣi in plures abũdanit qᷓ; peccatũ oꝛigiale. ⁊ peccatũ oꝛiginale inficit ꝑuulos ⁊ atigit. & ⁊ gratia ihu xpᷣi attingit ꝑuulos.¶] Itẽ.j.coꝝ.xv. Sicut ĩ adã oẽs moꝛiũt᷑:ita in xpo oẽs viuificabũt᷑.Si ̊ ĩ ad mo⸗ riunt᷑ ñ ſolũ adulti ̊ ⁊ ꝑuuli.ꝗ in xpᷣo ñ ſolũ viuifica⸗ bunt᷑ adulti q̊ ⁊ ꝑuuli. So.duplex ẽ iniuſticia.vna quã hõ ſibi facit.alia q̃ hbomiĩ fit.niuſticia pᷣma ẽ culł actualis:quã ſibi fac hõ ꝑ ſuũ libeꝝ ar. Iniuſticia ecũda ẽ culpa oꝛiginalis q̃ ↄtrabit᷑ ex culpa ade:⁊ nõ ex li.ar.ꝑuuli.Siłr cuʒ iuſtificatio nihil alið ſit ꝙᷓ re⸗ ditus de iniuſticia ad iuſticiã: erit iuſtificatio duplex. vna ad quã hõ facit: alia ad quã hõ ñ facit. ſiẽ iniuſti⸗ cia ñ ↄtrahit᷑ ex aliqͥ qd ꝑuubo faciat: ita nec in iuſſifi⸗ catõe requirit᷑ ↄſenſus eiꝰ:p̊ fit in ꝑuulo ꝑ exhibitiõeʒ ſacram̃ti baptiſmatis. Iniuſticia aũt q̃ ẽ in adulto ñ ſo lñ eſt illa q̃ ei fit ex culpa oꝛiginali: vᷣ etiã illa quã ſibi facit ex culpa actuali.⁊ ꝗꝓpt᷑ q̊ nccio reꝗrit᷑ ꝙ adultus ad iuſtiticatõz ſuã aliꝗ faciat: ⁊ ideo nccio regrit᷑ cõ ſenſus eiꝰ in actu.⁊ ſic pʒ ꝙ ĩ ꝑuulis ẽ potẽtia ad ſuſci piendũ gram:lʒ etiã ĩ actu ñ ↄlentiãt.¶ Ad primũ in vriũ ddᷣm.ꝙ libeꝝ ar.accipit aliqñ in potẽtia: aliqñ ĩ actu.Dicẽaũ ꝙ̊ ꝙ nulla res q̃ ñ hʒ ptãteʒ arbitrijẽ ſu⸗ ſceptiua gẽe:qꝛ ilia ſola hʒ potẽtiã liberi ar.ꝓrie.ſed dico ꝙ ñ requirit᷑ actus li.ar.ſꝑ ad ſuſceptõʒ gẽe:⁊ ma xime in iuſtiſicatõe ꝑuuloꝝ: ſ̊ ſolũ ſufficit ibi potentia li.ar. 4! Ad alið qð obijcit᷑ in vriũ.dðm ꝙ ẽ ↄſenſus ĩ potẽtia:⁊ in hĩtu:⁊ in actu. Cõſenſus ĩ potẽtia ẽ in ꝑ⸗ uulo.Cõſenſus in hĩtu ẽ in adulto doꝛmiẽte:ꝗ firmo /p⸗ poſito dũ vigilaret ↄſenſit vt ↄuerteret᷑ ad deũ:⁊ petijt gr̃aʒ. Cõſenſus ĩ actu ẽ vt ĩ vigilãte ꝗ hʒ ꝓpoſitũ fuꝛmũ vt ad drũ ↄuertat᷑. Si & generalrxr intelligat᷑ auẽtas il⸗ la dʒ intelligi ſᷣm ꝙ ↄſenſus generałr dĩ iſtis triba mo dis. Ael dðm ꝙ illa auẽtas intelligit᷑ de adultis.vnð diẽ gre oꝑanti ſalutẽ cooꝑaꝛi dẽ libeꝝ ar.dũ ↄſentit.Rᷣ li.ar.ñ cooꝑat᷑ niſi ĩ adulto:cũ ĩ eo ſolo ſit vſus li.ar.⁊ ꝓpt h̊ intelligi t᷑ de adulto.Et ꝑ h̊ pʒ ſolo ad alið augꝗ. 7 diſtinguẽduũ vt priꝰ. LConſequẽter queri.S. ij. tur de adulto. vtꝝ adultꝰ doꝛmiẽs vł fuꝛioſus ſeu amẽs poſſit reciꝑe graʒ. Ad qð ſic dr.iij.reg.iij. ꝙ ſapia ĩfu⸗ ſa ẽ Salomoni doꝛmiẽti.̊ ſapĩa ẽ donũ a do ſic gra.ſi ſapia pᷣt infundi homĩ doꝛmiẽti.̊ ⁊ gr̃a.¶l SItẽ vidẽ⸗ꝰ P auẽtes ſcriptuẽ ꝙ ĩ ſomnis erãt reuelatões ꝓharũ. vñ.xij.ũe. hr. Si ꝗs int᷑ vos ẽ ꝓgheta:in viſiõe appa rebo ei vel ꝑ ſomnũ loq̃r ad üluʒ.Sʒ ſua locutio nihil aliud ẽ qᷓ reuelatio vᷣitatis.q̊ ĩ ſomnis fiũt reuelatiões uᷣttatis 2 ſecretoꝝ dei.¶¶ Iteẽ Job. xxxiij. In ſomno tũc apeꝛuit dñs aures viroꝝ./In ſomno igit᷑ fiũt reuelatõ⸗ nes.4. Jur has auẽtes ſic obijcit᷑. Sic ſe hʒ aĩia ĩ ↄgti⸗ one vᷣitatis:ita oꝛdiata ẽ ad amoꝛẽ boitatis.ſi &̊i ſom⸗ no pt ei infũdi ↄgnitio vᷣitatis.&̊ ⁊ ei ĩ ſomno pᷣt infũdi dilectõ boĩtatis.ſ̊ amoꝛ boĩtatis ẽ gr̃a.ꝗ̊ homĩ doꝛmiẽ/ ti pᷣt infundi gẽa. Itẽ titulo de baptiſmo effectu ba ptiſmi hr̃. ꝙ gůa ſacmẽtalis infundit᷑ doꝛmiẽti.ſᷣ gĩa ſa cramẽtał ẽ gza.4! SItẽ ĩ illa decretali arguit Innoc.pa pa h̊ mõ.De ſilibo ẽ iudiciũ ſiłe.ſᷣ ſilr ſe hʒ qᷓtũ ad im mobilitatõʒ ⁊ ligatõʒ aꝛbitrij doꝛmiẽs ⁊ ꝑnułꝰ.ſi ̊ paꝛ uulꝰ ñ impedit᷑ ꝓpt᷑ ligatõʒ arbitrij ꝗn recipiat gẽaʒ.g nec doꝛmiẽs. 4¶ Iẽ qꝛ foꝛte dicet aligs ꝙ ñ ell ſimile. ga — — — — — — — — ☛2 — — — — — eeeeJS--- f——5ò — — —. 5 i . 1 8 in ꝑuulo ſolũ dimittendũ ẽ oꝛiginale peccatuz. qꝛ nihil hʒ de actuali.in adulto ñ ſolũ dimittẽdũ oꝛiginale ẽ: h etiã actuale. ad cuiꝰ dimiſſionẽ reqrit᷑ oſenſus ĩ actu: lʒ nõ requirat᷑ ad dimiſſionẽ ſoliꝰ oꝛiginalis.⁊ ita cuʒ in wꝛmiente nõ ſit ↄſenſus in actu: ñ põt ſuſciꝑe gram ad dimiſſionẽ culpe. Sʒ tũc obijcit᷑ ð B. qm lʒ diffezʒant doꝛmiẽs ⁊ ꝑuulus qᷓtũ ad actuale peccatuũ:n tn diffeꝛt ĩtũ ad oꝛiginale:qꝛ vterq; bʒ oꝛiginale.ſi ĩ ꝑuulo pᷣt dimitti oꝛiginale ſine eiꝰ ↄſenſu ꝑ ſuſceptiõʒ gratie ba⸗ ptiſmatis. ⁊ in adulto põt dimitti peccaiũ oꝛiginale ſine eius ↄſenſu.¶ Itez aia duplicẽ hʒ oꝛdinẽ. Anũ ad ſuũ ſuꝑius.ſ.deũ.aliũ ad inferius.ſ.ad coꝛpꝰ ſuum q8 mouet ⁊ regit. Si ẽ infuſio gre in aĩa ẽ qᷓtů ad oꝛdinẽ quẽ hʒ ad ſuũ ſuꝑius.ſ.deũ:⁊ ñ qᷓtũ ad inferiꝰ.cuʒ ille oꝛdo maneat in aĩa doꝛmiẽtis:videt᷑ ꝙ doꝛmiens poſſit reciꝑe grãm ſiẽ ⁊ vigilãs. Iteʒ potẽtia rõnalis q̃ ab⸗ ſoluta eſt ⁊ abſiracta ab omi materia: hʒ abſolutam li bertatẽ 7 dña ſui actus. MQulla igit᷑ diſpoſitio que ſit facta in materia ligabit ſuã libeꝛtatẽ. g i ſomno ñ ligat ſuũ arbitriũ: ſ̊ ẽ arbitrio libera.̊ põt ꝑ ſuũ arbitriuʒ oſentire ad ſuſceptõʒ gre.Eſt igit᷑ ge ſuſceptiua aia in doꝛmiente ſicut in vigilaãte. 41 Ztẽ fantaſia qᷓ ẽ vis ſenſi bilis ⁊ inferioꝛ ꝙᷓ rénalis cuiꝰ ẽ li.ar.ñ ĩmobilitatur ſomno: ̊ tũc virtuoſiꝰ 1 foꝛtiꝰ oꝑat᷑ ⁊ meliꝰ ꝑcipit᷑ eiꝰ oꝑatio.Cũ g virtuoſioꝛ ſit virtꝰ rõnalis in q̃ẽ li. ar. qᷓ fantaſia.q̊ ipſa ñ amittit ſuã oꝑatõʒ in ſomno. pote⸗ rit ↄſentire ⁊ reciꝑe grãʒ in ſomno. Itẽ ſiẽ appetitus ſenſibilis mouet᷑ ex ſpecie boni ſenſibilis delectabilis in doꝛmiẽdo:ita appetitꝰ rõnalis pᷣt moueri er ſpecie bo ni intelligibilis in doꝛmiẽdo. hec ẽ diſpoſitio ad ſuſci piendũ grãm.qᷓ doꝛmiẽtes hñt potẽtiaʒ diſpoſitam ad ſuſcipiendũ gꝛam. 4 Itez aliqn ẽ ĩ ſomno ꝙ ñ fit plene reſolutio vapoꝝ vel fumoſitatũ deſcendẽti a cerebro: nec fit plene reſolutio ſenſuũ. vñ tũc ſurgũt doꝛmiẽtes ⁊ faciũt oꝑa vigilantiũ.Ponat᷑ ꝗ̊ aligs in tali ſtatu ſurgat ⁊ det elemoſinã:⁊ babuiſſet prius teſideriũ dã⸗ di firmũ ⁊ feruens. Conſtat ꝙ actus vel motꝰille babʒ oꝛtũ ex bonaradice. fructꝰ bonus eſt.gᷓ meritoꝛius. Ad oppoſitũ. Her. Lam abſqʒ ↄſeniu eẽ nõ p̃t reci⸗ pientis qᷓ; abſqʒ gra dantis.⁊ loqꝗt᷑ de dono gre a deo. Si ñ ẽ oſenſus iĩ doꝛmiẽte: ñ põt eẽ ĩ eo ſuſceptio gr̃e. So. dom eſt diſpoſitio q̃ impꝛimit᷑ aĩe ad ſuſcepti onẽ ge:ad quã aĩa nibil oꝑat᷑ actu nec hĩtu.⁊ hec eſt i ꝑuulo baptiʒato. Eſt alia diſpoſitio ad Eam que impᷣ mit᷑ aĩe:ad quã nihil oꝑat᷑ aia ſm actũ ̊ Fm habituʒ. ſicut in adulto doꝛmiẽte:ꝗ prius ꝑſeuerauit in firmo ꝓ poſito baptiʒãdi:ſi iſtis talibo impᷣmat᷑ caracti bapti⸗ ſmi:ſunt diſpoſiti ad grãz ipſis cooꝑantibo ſᷣm hituʒ. Eſt etiã diſpoſitio ad grãz ad quã cooꝑat᷑ aĩa ſʒʒ actũ ſicut ẽ ĩ adulto vigilãte: cui imprimit᷑ caract ſᷣm actũ. Iteʒ notãdũ ꝙ gra aliqñ infundit᷑ ex vᷣtute ſacramẽti: aliqñ ſine ſacram̃to. Dicẽdũ igit᷑ ꝙ gra ſacram̃talis ĩ baptiſmo ñ infundit᷑ niſi m illã diſtinctõeʒ:nec cara⸗ cter baptiſmalis impꝛimit᷑. Gꝛa aũt q dat᷑ ſine ſacram to nũqᷓ; infundit᷑ ſine actuali ↄſenſu.⁊ ita pʒ ꝙ ipſi doꝛ⸗ miẽti n infundit᷑ gra niſi ꝑ ſacẽm. ⁊ hec etia ei ñ infun⸗ dit᷑ niſi habuerit hitũ qͥ velit ſuſciꝑe grãzʒ.i.niſi cooꝑe⸗ tur ſm hĩtũ. Silr dðᷣm ẽ de hoĩe furioſo.⸗ Ad pᷣmum dðm.ꝙ virtꝰ aprehẽſiua pᷣt cogi ꝑ rõcinatõʒ vt aſſen⸗ tiat vero.ſiẽ ſi aligs ↄᷣdiceret alicui veritati ꝑ vᷣtutem alicꝰ rõcinatõis:poſſʒ cogi rõ eius vellet nollet ad Hꝙ aſſentiret illi vero.Sʒ ñ ẽ ſic ð vi motiua q̃ ẽ receptiua boni.illa.n.nũq; põt cogi ad bonuʒ:ĩmo ſi vult appetit bonũ:ſi ñ vult n appetit. Ex ꝑte igit᷑ vᷣtutis motiue ẽ li bertas abſoluta: ita ꝙ nihil ſit in ea ſine ſuo ↄſenſu.ex q ñ pt cogi. Ex ꝑte aut vᷣtutis aprehẽſiue ñ ẽ ita.qꝛ a⸗ liꝗd põt i ea fieri ſine ſuo ↄſenſu: qꝛ põt cogi ad verũ ſi cut dictũ ẽ.⁊ iõ ſcĩia põt impᷣmi aie ſine ↄſenſu ipᷣiꝰ ĩ dor miẽdo. aĩe tñ ñ pᷣt impᷣm gea ſine eiꝰ ↄſenſu.⁊ intelligẽ dũ eſt de gra qᷓ infundit᷑ ſine ſacio.⁊ iõ doꝛmiẽs non eſt lxix. ſuſceptiuꝰ talis gr̃e. Per hec pʒ ſolutio de reuelatõibo qꝛ in reuelatõe nẽ aliud qᷓ imp̃ſſio foꝛme veri in vi app hẽſiua.ñ ẽ aũt ipſazʒ ncce ad h̊ cooꝑari ſicut viſum eſt. Ad aliud qð obijcit᷑ de decretali.dom ꝙ ẽ gra cuʒ ſa cramẽto ⁊ ſine ſacramto. Gr̃a ꝗᷓ ſine ſacram̃to nõ p̃t ĩ⸗ fundi doꝛmiẽn ſicẽ pʒ.gra aũt q ẽ cũ ſacro põt.ſᷣ hoc cũ diſtinctõe poſita:qꝛ oꝑtet ꝙ hẽat ↄſenſuʒ ĩ hĩtu.⸗ H ptz ꝑ G̊ ꝙ in illa vecretali dr de baptiſmo ⁊ effectu bapti⸗ ſmi.Aſaioꝛes ꝛc̃.ponit Inno.iij.talẽ di ſtinctõʒz. Doꝛ⸗ mientes aũt ⁊ amentes ſi priuſqᷓ amentiã incurrãt vel doꝛmiãt in Zdictõe ꝑſtiterint:qꝛ in eis intelligit᷑ ↄdicti⸗ onis ꝓpoſitũ ꝑdurare: ſi fuerint ſic immerſi caracterẽ nõ ſuſcipiũt ſacramẽti. Secus aũt ſi prius cathecumĩ extitiſſent ⁊ habuiſſent ꝓoſitũ baptiʒandi.Vlñ tales ĩ nccĩtatis articulo ↄſueuit eccĩa baptiʒ are.Et ſic per h̊ pʒ diſtinctio p̃dicta.qꝙ etiaʒ neceſſe eſt ꝙ doꝛmiẽtes ha⸗ beant ↄſenſum in habitu ad hoc ꝙ recipit grãm ꝑ ſa⸗ cramentũ.4l Ad aliud rñdet Inno.in eadeʒ decretali. ⁊ oñdit quare nõ põt dimitti oꝛiginale ipᷣi adulto eodẽ modo quo dimittit᷑ ꝑuulo.⁊ ponit duplicẽ rõneʒ a⸗ 6 dicẽs. Dũs qui totũ boĩem ſaluũ fecit in ſabbato opꝰ im ꝑfectũ nõ nouit.⁊ ideo peccata nõ /ꝓ ꝑte h̊ ꝓ toto di mittit. Cũ ̊ in adulto ſit peccatũ oꝛiginale 2 actuale: ↄſtat ꝙ vnũ nõ dimittit᷑ ſine altero. F̊ actuale contrahi tur cũ ↄſenſu. ̊ nõ dæbet ei dimitti ſine ↄſenſu adminꝰ in hĩtu. Sʒ ſine ̊ nõ põt dimitti oꝛiginale in adulto. Apter H̊ nõ põt dimitti peccatũ in adulto ſine cõſenſu. Iteʒ alia eſt eius rõ ad h̊. OPena oꝛiginalis pcti ?ẽ carẽ⸗ tia viſionis dei. actualis pᷣo pena peccati eſt gehẽne ꝑ⸗ petue cruciatꝰ.vnde ſi pꝛimũ dim itteret᷑ alicui alteꝛo ñn dimiſſo: talis ñ careret viſione dei ꝓpter oꝛiginale di⸗ miſſum: 2 cruciaret᷑ in gehenna ꝑpetuo ꝗꝓpter reatum crimĩs actualis. Sʒ hec tãqᷓ impoſſibilia ſeſe minime patiũt᷑:immo ſibi mutuo aduerſant᷑.⁊ ꝓpt p nõ pᷣt di⸗ mitti oꝛiginale ꝑ baptiſmũ adulto ſi doꝛmiat ſine oſen⸗ ſu. paruulo tamen põt: quia in ipſo nõ eſt alia culpa qᷓ contrabat᷑ cum conſenſu.4¶: Ad hoc qð obijcit᷑ ꝙ ordo aĩe ad ſuuʒ ſupeꝛius manet in ſomno. doᷣm ꝙ oꝛdo aĩe eſt vt non ꝑficiat᷑ ̃m ſuam vltimã ꝑfectionem ſine ſuo conſenſu. hec auteʒ vltima ꝑfectio eſt ex foꝛma bonita⸗ tis impreſſa ei.quia ex hac ꝑte relictus eſt bomo ĩ ma nu ſui conſilij.ſicut habet᷑ ecci.xv.id eſi ſᷣm oꝛdinẽ aĩe ad iſtam ꝑfectõʒ relinquit᷑ homo ſuo li.ar. VUnde dicit Dyoni.ꝙ nos nõ habemꝰ vitam coactam ſicut habent irrõnabilia. vnde vita gloꝛie vel gratie nõ datur nobio coacte. ⁊ ꝓpter hoc cum anima nõ poſſit cogi ad iſtam ꝑfectionem que eſt ex foꝛma boni.per infuſioneʒ gratie non poteſt reciꝑe gatiam: cum conſenſus actu non ſit in doꝛiniente. 4 Ad aliud dixerunt quidam.ꝙ ſicut vi⸗ demus 6 clauis duplicit eſt ligata. Tno modo quia ñ eſt poteſtas ligandi vel ſoluendi ꝓpter inidoneitatẽ po teſiatis:quia ſcilʒ non habet idoneitateʒ.⁊ boc mõ li⸗ gatur in preſbitero ſuſpenſo vel degꝛadato:quia nõ hʒ idoneitatem ad hoc. Alio modo dicit᷑ clauis in aliquo ligata nõ ꝓpter idoneitatẽ ipſius nccĩtatis nec ptãtis ſue. ſ quia deficit ei materia ſcʒ ſubditi qͥs liget vel ſol uat.⁊ hoc modo ligata eſi clauis in monacho vel reli⸗ gioſo. Similiteꝛ dicũt ꝙ in ſomno li. ar. Fm ſe nõ liget᷑ ſed quia nõ hʒ mateꝛiã in ſomno que ei ſubiecta ſit. Sᷓnon habet executõʒ poteſtatis in ſomno: hoc non eſt quia deficiat vel ligetur potẽtia li.ar. ̊ hoc ꝓpt defectũ materie.in vi aũt ſenſibili ñ eſt executio in ſomno ꝓpteꝛ defectum potentie quia higat.⁊ ꝓpter defectum mate⸗ rie que ei non offertur. Elis &rationalis cuiꝰ ẽ li.ar. abſoluta ẽ a materia:? inde eſt libera.nec ligat᷑ in ſom no hᷣm ſe:bᷣ ligat᷑ qꝛ nõ hʒ executõneʒ in oꝑe ꝓpter defe ctum materie circa quam oꝑatur. Alij dixcrunt iuxta philoſophos. O cũ in aĩa ſit vis que ñ depẽdet a coꝛꝑe quantũ eſi ð ſe ſcʒ li. ar.⁊ vis dependẽs a coꝛpoẽ. ſvis motiua concupiſcibilis.iraſcibilis. Sed remuneratio 5 meriti debet eẽ ſᷣm aĩaʒ ⁊ ſm coꝛpꝰ:ncc̃e ẽ ꝙ opꝰ meri⸗ toꝛiũ fiat ꝑ vim aie ᷣm ſe ⁊ ꝑ vim ad coꝛpꝰ:⁊ n ſoluʒ ꝑ vnũ.⁊ ideo in oꝑe meritoꝛio im ꝑat libeꝛũ ar.⁊ vis ad coꝛpꝰ facit motũ vel opus.⁊ qꝛ in doꝛmiẽte ligat᷑ vis ad coꝛpuo: pt᷑ h̊ in doꝛmiente ñ põt libeꝝ ar. hꝛe ↄſenſum meritoꝛiũ vel oꝑatoꝛiũ ad gr̃am. Ydeo diſtinxerũt ſic dicit Auicẽna. Quedã eſt vis imꝑans motũ. 2 bec eſi vis im ꝑans li.ar.⁊ quedã eſt faciẽs vel exequẽs motũ: ⁊ hec eſt vis ad coꝛpꝰ.hec aũt immobilitat᷑ ĩ ſomno:qꝛ ẽ vis coꝛꝑis ſeu ad coꝛpꝰ. Quia & ceſſat vis faciẽs mo⸗ tũ:ideo ceſſat vis imꝑans motũ.⁊ ita ceſſat lib.ar. ſic rex eſt imꝑans ⁊ mouẽs: ⁊ hoĩes ſunt exequẽtes.⁊ ſi ñ eẽt qui obediret regi:rex ceſſaꝛet a ſuo imꝑio.Similit᷑ dico ꝙ li. ar.ceſſat in doꝛmiẽte:qꝛ ceſſat vis faciens mo tü.vñ ligatũ eſt nõ in ſe:ſᷣ in exequẽte.⁊ ideo nõ põt re ciꝑe gratiã. 4¶. Sʒ obijcit᷑.qꝛ li.ar.de ſe elicit motũ con ſenſus ſine aliq cooꝑatione vis ſenſibilis: ſeu virtutis oꝛdinate ad coꝛpꝰ. S qᷓnũ ad ↄſentire nõ immobilitat᷑ i ſomno. 4 Itez dicit Anſel.ꝙ voluntas eſt inſtrumẽtũ ſeip̃ᷣm mouẽs. ꝗᷓ nulla erit eã ſufficiẽs ad monendũ vel quieſcendũ vel quietandũ ipſam.¶ Rñſio.dðm ꝙ du plex eſt motus.ſ.motus ab aĩa: motus ad aĩam. In motu ad aĩam ſe hʒ aĩa in potẽtia paſſiua ⁊ receptiua ſolũ. In motu ab aiĩa ſe hʒ aĩa in potẽtia actiua. ꝛi⸗ mus aũt motus eſt in vi aprehenſiua: qꝛ recipit ſpẽs reꝝ extra.a quibo incipit motus ⁊ terminat᷑ ad aĩsm⸗ Et ideo vis apprehenſiua eſt vis paſſiua ſolũ ⁊ recepti ua:⁊ motus eius eſt ad aĩazʒ.⁊ inde eſt ꝙ ſi ſit impᷣmẽs e:fiet motus in ea ipſa nibil oꝑante:cuz nõ faciat vel incipiat motũ ſ̊ mouet᷑ a rebo extra.⁊ ideo ĩ ſomno po teſi exercere ſuam oꝑatiõʒz ſi ſit agens er vel impᷣmens in ea foꝛmaʒ veri.Secũdus aũt motus eſt in motiua. Mihilominꝰ videt᷑ meliꝰ dõm.ꝙ ſicut in motu ſʒ egri⸗ tudineʒ vt in furia rapitur tota aia ad vim moꝛbi ex⸗ pellendam.ſilłr in quibuſdã motibo.vt in extaſi ꝑ Raʒ rapit᷑ tota aĩa ad videndũ ea que ſupra ipſam ſunt.ſic ſuit in raptu pauli ⁊ ꝓhetaꝝ.ſicut⁊ in coitu dicimꝰ: ꝙ tota intentio aĩe fert ad actum generatiue ⁊ rapit᷑ ita dicimus de li.ar.in ſomno.ꝙ nõ dicit᷑ immobilita⸗ ri quia ligetur in ſe nec vis in qua eſt:ſᷣ̊ qꝛ aĩa rõnalis cuiꝰ eſt: totaliter fert᷑ ad aliũ actũ alteꝛiꝰ vis ĩ ſomno. ſicut ad actũ nutritiue:qꝛ vis nutritiua ẽ q̃ maxie ope rat᷑ in ſomno.⁊ ideo quia aĩa rõnalis in ſomno nõ in⸗ tendit vt vtat᷑ li.ar.dicit᷑ immobilitari.⁊ iõ nõ oꝑatuꝛ nec ſuſcipit gratiã in ſomno: cum opoꝛteat ipᷣm oꝑari conſentire actu ad illud qð ſuſcipit.¶ Ad alið quod obijcit᷑ de fantaſia.notandũ ꝙ cum ſint viꝛes aie qdaʒ Fm ꝑteʒ rõnaleʒ: quedam ̃m irrõnaleʒ.ex ꝑte irrõna⸗ lis vegetabilis ſenſibilis.ex ꝑte vᷣo rõnalis intellectus ſpecuſlatiuꝰ aprehenſiuus ⁊ motinus.Circa quãlibet drñtiã eſt acciꝑe duplicẽ vim. vnã que ſemꝑ eſt cũ ſuo actu. aliã que nõ ſemꝑ.ð.gᷓ. Ex ꝑte vegetabilis eſt ac⸗ ciꝑe vim vegetandi:que ſꝑ ↄtinuat ſuũ actũ.ſ.vegetac᷑ in coꝛꝑe.⁊ vim augmẽtadi ⁊ generãdi:que nõ ſemꝑ cõ tinuãt ſuũ actum. vtez ex parte ſenſibilis eſt accipere vim apprebenſiuã &foꝛis.vt viſiuã auditiuã ⁊ hmõi.q nõ ſemꝑ ↄtinuãt ſuũ actũ vim apprebenſiuã interius ſicut fantaſia que ſemꝑ ↄtinuat ſuũ actum ſiue in ſom⸗ no ſeu in vigilijs. ſicut dicit pᷣs. Sʒ ĩ ſomno tota eiꝰ intentio verſat᷑ interius.in vigilia vᷣo diffundit᷑ ad ap⸗ prehẽſiuas exterioꝛes.vñ ꝗꝓpter h̊ meliꝰ ꝑcipimꝰ oꝑa⸗ tionẽ eius in ſomno ꝙᷓ in vigilia.cuiꝰ ſignum eſt. ꝙ qñ claudimꝰ alios ſenſus in vigilia:tũc oꝑatiõeʒ fantaſie ꝑcipimꝰ velut lucẽ ſpẽs ſenſibiles ſeruatas interius il luſtranteʒ. Iteʒ ex ꝑte apprehenſiui intellectus eſt vis duplex.vis que ſemꝑ eſt cũ ſuo actu velut lux.⁊ ſiẽ̃ diẽ ph̊s.ſe hʒ ad intelligibilia ſicut lux ad coloꝛes.⁊ dr in⸗ tellectus agens:⁊ vis que nõ ſemꝑ eſt cum ſuo actu: ſ(i. educit᷑ de potentia in actũ.⁊ dicit᷑ intellectus poſſibił. Item ſimili modo ex ꝑte motiui intellectꝰ ẽ vis duplx „ . vis que ſemꝑ eſt cũ ſuo actu. vt quẽadmodũ intellect agene eſt continne irradiãs ſuꝑ aĩam ad cognoſcendũ intelligibilia veꝛitatis.ita ex iſia ꝑte eſt vis radians 2 mouens ad appetibilia bonitatis ſꝑ remurmurãs con trarijs:quã dicimꝰ ſyndereſim. Pretea vis que nõ ſꝑ eſt cum ſuo actu:nõ eſt determiatæ ad vnũ actuʒ: ſᷣ ad oppoſitos actus ſe hʒ ſm electiõeʒ liberam:penes quã ponit᷑ li.ar. Patet igit᷑ rñſio ꝙ nõ eſt ſibis modus ope ratõnis fantaſie ⁊ li.ar.⁊ rõnis qtuʒ ad vim que non bʒ actum continuũ.¶j Ad illud po qð obijcit ꝑ ſititudi nem appetitus ſenſibilis ⁊ appetitus rõalis.dpᷣm ꝙ ap petitus ſenſibilis: ſicut dicit Jo. dama.magis agit᷑ qᷓ agat.⁊ hoc ẽ quia deducit᷑ ⁊ trabit᷑ a ſpecie obiecta de⸗ lectabili.appetitus vᷣo rõnalis magis ecõtrario agit qᷓ agat᷑.⁊ idco q ad aliam oꝑationeʒ rapit᷑ aĩe intentõ velut in furia ⁊ in ſomno quieſcit.⁊ hoc modo dicit᷑ li⸗ gari ſicut diciũ eſt. ¶ Ad vltimũ dᷣm.q qᷓuis non ſit pñntis negocij ſᷣm pꝛedictã by poſtaſim:ꝙ oꝑatio illius ꝗ ſic inſuꝛgit in ſomno ꝓcedit ex vpᷣtute eſtimatiua:que vis nõ ſolu accipit ſpẽs ſenſibiles ſᷣ intẽtiones ſperuʒ ſenſibiliũ:ſiẽ dicit Auic.vt delectabile.triſtabile.bo⸗ nũ.malũ.nocitiuũ.fugitiuũ.ex quaꝝ intentõnũ pñtati one foꝛtiſſima ĩ talibo mouet᷑ extimatiua: ⁊ mouet ad H̊ ꝙ hõ ſurgat ⁊ oꝑetur ligatis ſomno viribo exterioꝛi bus ſenſus ⁊ li.ar.rõnis.vnde quicꝗd faciat nõ repu⸗ tat᷑ ei ad meritũ vel demeritũ: nec ad laudẽ vel vitupe: riũ.Ex his igit᷑ ſatis manifeſtũ eẽ põt qualit᷑ ga habʒ fieri in ſubiecto. Aꝛticulus ſecudus Oſtea inꝗrendũ ẽ de gr̃a quo ſit ĩ ſubiecto. Et q̃runt᷑ duo. Prĩo.an gẽa inſit ᷣm maiꝰ . ⁊2 minꝰ.h̊ ẽ:an ſit maioꝛ ĩ vno qᷓ; ĩ alio.Se⸗ cũdo.an ſᷣm maiꝰ ⁊ minꝰ.ſ.Fᷣm intenſiõʒ ⁊ remiſſioneʒ ꝓut dr margarita albioꝛ equo. Ad pꝛimum ſic. S. . Augꝓ.ad dardanũ.Deꝰ vbiq; totꝰ ẽ: qũo q̊ in alijs am pliꝰ:in alijs minꝰ.Sʒ deꝰ ẽ ĩ aia ꝑ gꝛaʒ ⁊ i q̃tibʒ hñte graʒ.q̊ totꝰ ẽ ĩ qͥlibʒ hñte g?aʒ:⁊ totꝰ hẽt᷑ a qͥlibʒ.̊ tã⸗ tũ hʒ vnꝰ gr̃aʒ quãtũ aliꝰ.Si qᷓ ipᷣm hr̃e ẽ eẽ gre.ᷓ tan tũ bʒ vnꝰ de gra q̃ntũ aliꝰ.¶ Ite gr̃a ↄꝑat᷑ ad dteʒ ⁊ ad recipiẽtẽ.ſ̊ dãs ñ ſe hʒ ſᷣm maiꝰ ſᷣ eq̃lit᷑ oĩbo: ſimiłr nec recipiẽs.̊ gra ñ ẽ maioꝛ ĩ vno qᷓ ĩ alio. exqͥ ñ pᷣt de termĩari eiꝰ maioꝛitas: niſi ᷣm dantẽ vel recipienteʒ. Ainoꝛ pʒ.qꝛ dãs ⁊ ſimplex ñ bñs q̃ntitatẽ.ſ.ipᷣe deꝰ. ſiłr ex ꝑte recipiẽtis ẽ eqͥlitas ſiẽ ex ꝑte dãtis.quia hõ inqtũ imagoẽ i potẽtia recipiẽdi graʒ. Si &̊ ipſa ima⸗ go ñ ẽ maioꝛ ĩ vno qᷓ ĩ alio: nec recipiẽs ſe hʒ ſᷣm ma ius ⁊ minꝰ.ꝗᷓ ex vt᷑q; ꝑte ẽ eqlitas. Ad oppoſitũ.Au guſti.ad dardanũ. In ꝗbo hitat deꝰ ñ eqlit bitat.qꝛ inð ẽ illð ꝙ NHelyſeꝰ.iiij.reg.ij.popoſcit vt in eo eẽt duptx ſpũs.i.ĩ duplo qᷓ; ĩ Hely a.Si ꝗ illud erat poſſibile qð petebat:⁊ petebat ĩ ſe ſpm̃ duplicari:ꝗ ĩ eo poterat ſpi⸗ ritꝰ maioꝛ eẽ qᷓ; ĩ Helya ĩ duplo.ꝗ̊ ⁊ gGa ĩ duplo.qꝛ ſpi ritꝰ ille gẽa ẽ.¶. Itẽ aug.ad MHonifaciũ.Gꝛa meꝛet᷑ au geri. Põt g̊ eẽ maioꝛ ĩ vno qᷓ; ĩ alio. So.dðm ꝙ ma⸗ ius ⁊ minꝰ ñ dicũt᷑ ita ĩ foꝛmis ſpũalibo ſic ĩ ſoꝛmis coꝛ ꝑalibo.qꝛ ĩ foꝛmis materialibo dicũt᷑ ſᷣm q̃ntitateʒ di⸗ mẽſiuã.⁊ rõ hꝰ ẽ.qꝛ ſunt foꝛme materiales ⁊ ꝑficiẽtes materiã. foꝛme aũt ſpũales immateriales ſunt.⁊ inde eſt ꝙ maioꝛitas ⁊ mioꝛitas ñ determinãt᷑ ĩ eis ſᷣm qua⸗ titatẽ dimẽſiuã.̊ ſolũ ſᷣm q̃ntitateʒ vᷣtualẽ.ſᷣm ꝙ dicit aug. de q̃ntitate aĩe.ꝙ aĩa ñ dr q̃nta Fʒʒ q̃ntitatẽ dimẽ ſiõis ſic̃ lignũ.łſ̊ pᷣm q̃ntitatẽ vᷣtutis.4 Iiẽ dðᷣm q; gr̃a pᷣt dici maioꝛ tribo mõis.ſ.maioꝛ vᷣtute.⁊ expᷣſſiõe.⁊ ĩ⸗ clinatõe.⁊ rõ hꝰ ẽ.qꝛ gr a nihil alið ẽ qᷓ ſilitudo dei in creatura rõnali q ẽ eſectꝰ dei.̊ ſilitudo rõnał creatuẽ ad deũ põt eſſe vel ꝙ ſit ei ſilis ſᷣm rationeʒ efficientis. t ſic dicitur ſilitudo virtutis quia virtus vel potentia 1 on o. e⸗ 31 ir de te. d. ho nar na Du ind ptr p, pi u ͤ 001 di⸗ es Ne i icit ini n zii iin us iis⸗ ino eſtio Abet ei Fm roeʒ efſicẽtio. Aut ẽ ſititndo m rõezᷓ de⸗ eſt cã exeplaris ſeu ſoꝛmalis.⁊ ſic dĩ ſilitudo expᷣſſionis ſeu ym expſſionẽ. quõ dr eſſe ſilitudo inter ſigillũ ⁊ cerã imp̃ſſaʒ ĩ ſigillo. Zin ipᷣa dei ſapia ẽ q̃ſi ſigillũ:⁊ ei. ſili⸗ tudo expſſa ẽ in rõnali creatura. Aut ẽ ſilitudo jm rõeʒ qua cæeſt cauſa finalis. ⁊ ſic dr ſilitudo inclinatõis vel oꝛdinis.qꝛ ex H̊ ꝙ rõnalis creatura ẽ ꝓpter finẽ que ? ſũ⸗ ma bonitas: er h̊ inclinat᷑ ad illã tanqᷓ and finẽ.tñ bac in clinatõeʒ tollit pcẽm. Gratia ꝗ̊ eſt cxi ſilitudo in creatu ra iſtis triba modis.ſ.pᷣm vuᷣtutẽ.ꝛ expᷣſſionẽ.a inclinatõ⸗ nem. Maioꝛitas gre. aut ẽ vᷣtutis reſpectu efficientis aut expᷣſſionis reſpectu cauſe exẽplaris.aut inclinatõis in alijs. 7 ↄñter maioꝛ ĩ beata vᷣgine. ? pñter in alijs ſan ctis:qꝛ habuerũt maioꝛẽ vpᷣtutẽ:⁊ ad plura oꝑabilia. q xrpᷣc habuit maioꝛẽ: alij minoꝛẽ reſpectu iilliꝰ. beata ſda ria ↄñter maioꝛẽ reſpectu alioꝝ.⁊ ſic de alijs ſi ilitudini⸗ bus. 7 ꝙᷓtuʒ ad ̊ intelligit aug· ꝙ Delyſe petebat in ſe duplicari ſpũm Helye:ita ꝙ maioꝛẽ habẽt ſpũm ꝙᷓ He lias ꝙᷓtuʒ ad maioꝛitatẽ vᷣtutis ad plura oꝑabilia. Pe⸗ iebat em ꝙ duplicaret᷑ vᷣtꝰin ipo ad operãdũ plꝰĩ duplo 1 boc faciebat ꝓpter incredulitatẽ ꝓpłi.¶ Ad pꝛimã rõ⸗ nem in ↄtrariũ dicẽdũ.ſicut dĩc phᷣus ĩ li.de cauſis. Pꝛi ma cauſa ĩ oibo rebo ẽ m diſpoſitõeʒ vnã.nõ tñ oẽs reci piunt ipam m diſpoſitõeʒ vnã ſeu rõeʒ vnã:nec eiꝰope rationẽ.qꝛ queda recipiũt ipᷣam vel eiꝰoꝑationẽ recepti one coꝛꝑali:quedã receptõe ſpũali intellectuali.⁊ erem⸗ lũ eſt i luce ſeu ĩ radio ſolis.Radiꝰ em̃ ſolis quãtũ ẽ de e cũ attingit materiã liquefactibilẽ vt cerã.⁊ materiam indurabilẽ vt lutũ.quãtũ eſi de ſe:eodẽ mõ oꝑat᷑ in vtra⸗ q;. ſed nõ a ꝑte recipiẽtiũ.vnde nõ idẽ efficit in vna ⁊ in alia:qꝛ nõ recipiũt ipᷣm eodẽ modo. ĩmo lutũ recipit ſᷣm vnam diſpoſitõeʒ ⁊ cera ſᷣm aliã. ſᷣm ꝙ habẽt diuerſas naturas. pter hoc nõ efficit᷑ idem in vtroq; ꝑ receptõ nem radij.Sitꝛ dicẽduʒ ꝙ deꝰquãtũ ẽ de ſe.vno mõ ſe hʒ ad oẽs creaturas ⁊ eq̃liter.non tñ vno modo nec eq̃liter ab omnibo recipit᷑.¶ Ad ſcdᷣm dicẽduʒ.ꝙ attẽdẽdo dan tem nõẽ differẽtia quãtũ in ipo eſt.qꝛ nõ plus ſe habzʒ de ſe ao vnũ qᷓ; ad aliud. Silꝛ attẽdẽdo recipiẽtẽ ſᷣm ſe.nul la eſt oifferentia in receptõne:nec maioꝛitas nec minoꝛi tas.qꝛ ipᷣm recipiẽs equaliter ſe habet ĩ omnibo ad reci⸗ piendũ gram quãtũ eſt de ſe.⁊ hoc declarat᷑ ꝑ exempluʒ in natura. idemꝰ em̃ ꝙ ſol quatũ eſt de ſe.ſilꝛ ſe ha bet ad illuminãdũ oẽs ꝑtes aeris.ſilꝛ oẽs ꝑtes aeris quan⸗ tum eſt te ſe ſilꝛ ſe habẽt ad recipiẽdũ illuminatõeʒ a ſo le.vnde vna quãtũ eſt de ſe: nõ magis ſe habet ad hoc qᷓ; alia.ſed attẽdendo ↄparationẽ ꝑtium aeris ad ſolẽ:ſic ẽ differẽtia in illuminatõe:qꝛ ꝑtes aeris que ſunt ꝓpinqui oꝛes ſoli plus recipiũt de illuminatõe a ſole.⁊ plꝰinfluit ſol in illis.Eodem mõ intelligẽduʒ eſt ꝙ maioꝛitas gr̃e nõ attendit᷑ ex ꝑte dantis ᷣm ſe nec recipiẽtis ſᷣm ſe.ſed ex oꝛdine ⁊ ↄparatõe vniꝰad alteruʒ.quia aĩa que ꝓpin⸗ quioꝛ eſt ꝓinquiꝰ oꝛdinat᷑ co.eſt ſuſceptiua maioꝛis gratie. ⁊ ideo rpᷣc qui ꝓpinquiꝰ eſt:plus recipit.⁊ ↄñter beata viꝛgo.⁊ ſic ↄnter de alijs ſanctis ſᷣm oꝛdinem diui ne diſpoſitõnis ⁊ p̃deſtinatõnis. Lonſequẽter queri .S. ij. tur vtꝝ gr̃a ſit in ſubiecto ᷣm intẽſionẽ ⁊ remiſſionẽ.ꝓ nt dicit᷑ margarita albioꝛ equo.hoc eſt querere.vtꝝ ma⸗/ gis intendat᷑ in vne q in altero. Ad qð ſic.aug.ad Dar danũ. In ſanctis alij ſunt ſanctioꝛes alija.ſed vnde hoc niſi habendo abũdantiꝰinhabitatoꝛẽ deum.Et dicit ibi ꝙ habere inbabitatoꝛẽ deũ.hoc nõ eſt niſi ꝑ gr̃am.ergo in quibuſdà ſanctis magis ẽ intẽſa gra qᷓ; in alijs. Gra ergo recipit᷑ magis ⁊ minꝰin vno q; in alio.⸗qAd oppoſi tum. Duplex ẽ eſſe.ſ.pꝛimũ ⁊ ſcdᷣm.⁊ hoc ẽ eſſe nature ⁊ oꝛdinis.Fm eẽntialia pᷣmi eſſe.nõ recipiunt magis ⁊ mi nus.ergo ſilꝛ nec eẽntialia ſecũdi eſſe recipiunt magis ⁊ minus.Sed eẽntiale ſecũdi eſſe ẽ gra:ergo gra non reci reſpectu cauſe finalis. Scom h̊ maioꝛ fuit gra in xpo ꝙᷓ lxir. pit magis minꝰ.ꝗ Item imago dei nõ recipit ĩ nobis inagis 7 minꝰ:qꝛ nõ ẽ dicere ꝙ ipa ſit magis imago nne ꝙᷓ in alio tꝑe:nec magia imago in vno hoie ꝙᷓ in alio. S§ ꝑfectio imaginis nõ recipit magis ⁊ minꝰ. Sed gr̃a eſt ꝑfectio imaginis.q̊ ⁊ ẽ. Sol.dicẽdum ꝙ cũ ſit duplex gra.ſ.creata ⁊ increata.increata nõ recipit magis ⁊ mi⸗ nus.qꝛ ipᷣa ẽ ſubſtãtia.Creata vo recipit magis ⁊ minꝰ: qꝛ ip̃a ẽ accidẽs.x magis ⁊ minꝰattẽdunt᷑ ĩ natura ꝑ ac⸗ ceſſum ad graʒ increatã.i ec ẽ ſimile de pmo eſſe ⁊ ſcdðᷣo qꝛ pꝛimũ eẽ dicit᷑ a ſoꝛma.vñ eẽ pᷣmũ dicit ex h̊ ꝙ iam eſt actu.⁊ ita bʒ ↄplemẽtũ ⁊ termiatum ẽ.⁊ ideo nõ recipit magis ⁊ minꝰ. Sed eẽ ſcdm dr reſpectu finis.hᷣ̊ ẽ in oꝛdi ne ad finẽ ⁊ ↄplemẽtũ.⁊ ꝓpter h̊ adhbuc ẽ in potẽtia ⁊ nõ in actu.ſ̊ acceſſus ad finẽ põt eſſe im magis ⁊ minꝰ⁊ in⸗ eqliter.⁊ ꝓpter h ſcᷣm eẽ recipit magis ⁊ minꝰ:Fᷣm ꝙ po tẽtia magis ⁊ minꝰaccedit ad finẽ ⁊ ↄplemẽtũ:cũ ñ ſit cõ pletũ nec termĩatũ.¶ Ad ſcdᷣm dicẽdũ.ꝙ ↄtigit imaginẽ i ⁊ eẽntiã aĩe ↄſiderare qtũ ad eẽ pᷣmũ. Itẽ ↄtingit eã ↄſiderare nõ abſolute ſ in oꝛdie ad finẽ.⁊ ſic ↄſiderat᷑ iã vt põt tendẽ in finẽ.⁊ G̊ mõ põt reciꝑe magis ⁊ minꝰ.⁊ ſilꝛ gra que ẽ eiꝰ ꝑfectio.⁊ ſic ptʒ quõ gra recipit magis 2 minꝰ:qm ꝑ maioꝛẽ acceſſuʒ ⁊ minoꝛẽ ad finẽ ſeu ad g⸗ tiã increatã. vñ aug.in li.de pñtia dei ad Bardanũ po⸗ nit exẽplũ de magis ⁊ minꝰin poſitõibo ⁊ puatõi bo.ĩ pec cato ⁊ gra.qꝛ in pcto dicit᷑ magis ⁊ min ꝑ receſſuʒ a deo qui receſſus attẽdit᷑ ſm diſſimilitudinẽ ⁊ nõ ſm diſtãti⸗ am localẽ:qꝛ peccatũ ẽ diſſimilitudo dei.in gra ꝑ acceſ⸗ ſum maioꝛẽ ⁊ minoꝛẽ ad lumẽ vel ad diuinã ſimilitudi⸗ nem. qꝛ gra eſt ſimilitudo dei. vñ nõ attendit᷑ ꝑ acceſſuʒ localẽ. ⁊ ponit exẽpluz. ſicut oculi ceci tãto longiꝰab bac luce dicunt᷑:quãto fuerint cecioꝛes ⁊c̃. Membꝛü quintu Onſequẽter querẽdũ ẽ de cã gr̃e. De cã at᷑ efficiẽti nõ ẽ dubitatõ ꝑ pᷣdicta.qm̃ illa eſt deꝰ.R q ſit cã meritoꝛia ex ꝑte nr̃e: vel ne⸗ ceſſaria ex ꝑte dei inueſtigadũ ẽ.Querit᷑ ̊ pᷣmo generalit᷑ an ſit gr̃e cã meritoꝛia ex ꝑte nr̃a. Scðo ſpãlit᷑ de pᷣma gr̃a an cadat ſub merito.Tercõ an faciẽ⸗ ti qdð in ſe ẽ neceſſario det gr̃a a deo.Quarto an nõ faci⸗ enti qð in ſe eſt detur. Articulus pꝛimus D pᷣmũ ſic.Maiꝰbonũ qᷓ ſit gr̃a cadit ſb me rito.ſ.btᷣitudo et᷑na.Gra cũ ſit minꝰbonuʒ cadit ſub merito.⁊ ſic nõ ẽ donũ gratiſdatũ. 4 Itẽ aligꝗs põt mereri graʒ a rege terreno. cũ ſilis eſt rõ ex ꝑte iſla q̃ hõ hʒ graʒ a do ſeu a rege celeſti:gᷓ hõ pt mereri graʒz regis celeſtis.¶ Itẽ ſolet dici ꝑ diſtictõeʒ ꝗ; nõ poſſumꝰinereri gr̃aʒ ſᷣm ſubaʒ gr̃e.ſ̊ poſſumꝰmereri augmẽtũ gre.ſᷣm ꝙ dic aug.ad bonifacium. Gra meret᷑ augeꝛi vt aucta meꝛeat᷑ ⁊ ꝑfici.Sʒ tũc obicit. Poſſumꝰ mereri augmẽtũ gre. Sʒ augmentũ gr̃e ẽ gra qꝛ ẽ gratiſ datũ.q̊ poſſumꝰmereri graʒ. Ad oppoſitũ.aug ad bo⸗ nifaciũ.Cũ fides ĩpetrat iuſtificatõeʒ:nõ graʒ dei.pᷣce⸗ dit aliꝗd meriti bũani ⁊c.Si ꝗ̊ aliꝗd meriti non pᷣcedit graz. gra nõ cadit ſub merito.¶ Item ſi gra cadit ſub merito.om̃e at meritũ ẽ a gra.̊ gra ẽ a gra.g idẽ ẽ a ſe. qð nihil ẽ dictũ.̊ gr̃a nõ cadit ſub merito.4 Itẽ omne meritũ detmĩat᷑ ꝑrectã intẽtionẽ. recta vᷣo intẽtio deter⸗ minat᷑ reſpectu boni et᷑ni.ꝗ̊ ⁊ meritũ detmiĩabit᷑ reſpct᷑u boni et᷑ni.Sʒ gr̃a nõ ẽ bonũ et᷑nũ.ꝗ̊ meritũ nõ detmĩat᷑ reſpectu gre. gra nõ cadit ſub merito. Sot.dicẽduʒ gra ſᷣm rõem noiĩs gr̃e.ñ cadit ſub merito.⁊ ꝙᷓuis res gre poſſit cadẽ aliqͥ mõ ſub meꝛito:cũ rõ gre inq tũ gꝛa ẽ nullo mõ pt᷑ cadẽ ſub meꝛito:qꝛ gra dẽ eo ꝙ gtiſdat᷑. bec eĩ ẽ intp̃tatõ ſui noĩs.ſᷣ qð gtiſdat᷑: nõ dat᷑ merito.⁊ idvdo gẽa ßm rõeʒz noĩs dẽ ꝑ excluſionẽ meriti.Qũqᷓ ̊ ga Fm rõeʒ gꝛe cadit ſub meꝛito: qꝛ ſic pᷣncipiũ pᷣmũ mouẽdi nõ mouet᷑ neq; pᷣmũ pᷣncipiũ fiẽdi ſit:ita nec pᷣmũ pᷣncipiuʒ 4 5 „ merẽdi debʒ cadẽ ſub merito.¶ Ad pᷣmũ ĩ ↄtrariũ dðᷣm. ꝙ meritũ hʒ pᷣncipiũ a qͥ.⁊ eſt gea. Itẽ hʒ ſinẽ.⁊ hoc pᷣ miñ vel glia eterna. Sicut nõ poſſemꝰ dicẽ ꝙ pᷣncipiũ motꝰ eẽt illud in qʒd ẽ motꝰ.ĩmo ẽ illud a quo ?ẽ. terminꝰ añt finalis ẽ illud ĩ qd ẽ motꝰ.ita nec pᷣncipiũ meriti a q̊ eſt om̃e meritũ:põt eẽ illud ĩ qð ſit meritũ.ᷣ ſinis meri⸗ ti.ſ.beatitudo.⁊ ideo meritũ nõ dĩ reſpectu gre.dr tñ re ſpectu pᷣmij eſſe.ſ.reſpectu beatitudis eterne. ¶ Ad ſcðʒ dicẽduzʒ ꝙ meritũ gre regis terreni põt eẽ a nobis ⁊ pn⸗ cipiũ meriti illiꝰquo meremur illã.Sʒ pᷣncipiũ quo me remur graz regis celeſiis nõ põt eẽ a nobis.qꝛ in homĩe nõ eſt ꝙ poſſit habẽ graʒ dei ſine acceptõe a deo ſicut in hoĩe.⁊ Merñ.in li.de li.ar.ponit talẽ ratõeʒ. Noſtꝛa bo na volũtas a deo creata ſupple bonitate naturali ꝑfecta nõ erit.quouſq; creatoꝛi ꝑfecte ſubiecta ſit.Et ꝑ ̊ diſtin guit ipe duplicẽ ſtatũ volũtatis.ſ.ſtatũ creatõis ⁊ ſtatuʒ pfectonis.⁊ arguit h̊ͥ mõ. Abſit vt ip̃ius voluntatis ꝑfe ctionẽ ip̃i volũtati nõ deo creatoꝛi tribuamꝰ:cũ lõge me lius ſit eſſe ꝑfectũ qᷓ foctũ.⁊ poſt ſubiũgit.Perſectõ aũt eſt ex gra.¶ Ad terciũ dicẽdũ.ꝙ aug.dicit ꝙ gra meret᷑ augeri ⁊c.ſᷣ nõ dicit ꝙ ab alio ꝙᷓ ab ip̃a ga. NQon em̃ eſt augmentũ gr̃e ab oꝑatõe li.ar.cãliter.licet quodãmõ co oꝑet᷑:ſᷣ gra cũ ꝑmanet de ſe meret᷑ augeri.vnde nõ ꝓpteꝛ poc dicit᷑ cadere ſub merito hominis augmentũ gr̃e.vn⸗ te ſtatim ſubdit aug. voluntate ↄcomitante non ducen⸗ te. pediſſequa non puia. Articulus ſecudus ai Onſequẽter querit᷑ vtꝝ pꝛima gr̃a cadat ſub . merito.⁊ pᷣmo q̃rit᷑ vt aligꝗs poſſit ſibi meꝛe ri pᷣmã graʒ. Scdo an alij poſſit mereri pᷣmã graʒ. Etum ad pᷣmũ querũt᷑ duo. Pꝛimũ eſt vtx aligs merito pᷣcedenti poſſit mereri ſibi graz. Scðo vtꝝ meri⸗ to coherẽti vel ſubſequẽti. Item pᷣma queſtio ſubdiuidit᷑ vel partit᷑ in duas.Quia pᷣmo queret᷑ de illo qui ẽ ĩ pcto moꝛtali:vtꝝ ipe merito p̃cedẽti poſſit ſibi mereri gram. Scðo querit᷑ de illo qui eſt in ſtatu caritatis vtꝝ poſſit mereri ſibi gram qua reſurgeret ⁊ releuaret᷑ ſi caderet ĩ peccato moꝛtali· Ad pꝛemũſic FH. . obijcit. Zach.j.dicit ᷣma bonitas.Cõuertimĩ ad me 2 ego ↄuertar ad vos.Si & illud vᷣbuʒ veꝝ ẽ.ſi aligs ↄueꝛ tat᷑ ad dimmnã bonitatẽ vel ad deuʒ:meret᷑ ꝙ deꝰpuertat᷑ ad ipᷣm. Sʒ ↄuerſio dei ad peccatoꝛẽ nõ eſt niſi ꝑ gr̃am. g̊ exns in pcto moꝛtali merito pᷣcedẽti põt mereri ſibi g⸗ tiã. 4 Si dicat᷑ ꝙ nõ ſequit᷑.qꝛ dignitas requirit᷑ in me⸗ rente. peccatoꝛ aũt qui ẽ in moꝛtali nec eſt dignꝰ:nec di⸗ gna ſunt ei oꝑa.⁊ ꝓpter hoc nõ põt mereri.Contra.Si⸗ cut dicit apłus ad Ro. viij.i 2õ ſunt ↄdigne paſſiões hꝰ tempoꝛis ad futurã gloꝛiã. gᷓ deꝰ det nobis gloꝛiaʒ:G nõ eſt ꝓpter paſſiones quas ſuſtinemꝰ.ſ ratõe ſue libeꝛa litatis qua ꝓmittit vitã eternã. Itẽ in adã in ſtatu inno centie nulla fuit indignitas qꝛ nec pctẽ̃m.g̊ digne poteꝛat operari.Si gᷓↄuerteret᷑ ad deũ ⁊ de ad ipᷣm:ꝗ poterat ſi bi mereri gram.4 Itẽ meritũ eſi ſeruiciuʒ quo ex nõ de⸗ bito fit debitũ. Sed quatuʒ ſeruicia ſunt magis indebi⸗ ta:tanto ſunt gratioꝛa. Cum ꝗ exñs in peccato moꝛtali impendat ſeruiciũ deo.⁊ ſuũ ſeruiciũ ſit magis indebitũ q ſeruiciũ homis exñtis in caritate: ꝗ erit ſeruiciũ ipᷣiꝰ gratioſius. põt peccatoꝛ ſibi mereri gram. Ad oppo⸗ ſitũ Ro.xj. Si ex operibo ẽ gra:̊ gr̃a non eſt gra.qꝛ gr̃a Dicit᷑ ex eo ꝙ nõ ex operibo ſ̊ gratiſdata.Si g impoſſibi le eſt ꝙ gra nõ ſit Ga:impoſſibile eſt ꝙ gꝛa ſit ex opeꝛibo g̊nõ cadit ſub merito.¶¶ Item meritũ eſi ſeruiciũ deo di gne ⁊ debito modo impenſuʒ. Sʒ peccatoꝛ exñs in moꝛ⸗ tali ꝑeccato nõ põt digne eyhibere ſeriiciũ dro.quia eſi in indignitate pct᷑i.nec põt exhibere tebito modo.quia non eſt in debito amoꝛe dei.ergo c. Sol. dicenduz ꝙ Duplex eſt meritũ:ſ.interpᷣtatiuũ.⁊ eſt merituʒ ↄgrui vel zdigni. Mderitũ interp̃tatiuũ apellat᷑ quãdo non eſi ali qua ↄdignitas in recipiente.⁊ tn ei exhibet deꝰ donũ ſuũ ex ſua liberalitate. ac ſi ille ꝑ opera ſua meruiſſet: ⁊ ta- men in veritate nõ meruit.vnde meritum illud nõ ponit ↄdignitatẽ in recipiente nec in operibo eius:ł ſolum po⸗ nit liberalitatẽ in dante. quia nõ eſt aliquid in recipiẽte vnge ſit oignꝰrecipere:⁊ tñ deꝰ ei dat donũ ſuũ ex ſua li⸗/ beralitate ac ſi eẽt in ipo dignitas.⸗l Ad pᷣmũ dicendũ. ꝙ illa auctoꝛitas ꝓphe.Cõuertimi ad me ⁊c.nõ impoꝛ⸗ tat aliquod debitũ.ſ.ꝙ ſi homo faciat qð in ſe eſt ꝙ ei de beatur gra:ſed ſolũ eſt cclaratõ diuine bonitatis ⁊ libe ralitatis.quia ſua liberalitas tanta eſt ꝙ nõ negabit ſe: ſi aliquis faciat qʒð in ſe eſt:etiam ſi ſit exñs in peto mor tali.ſed hoc nõ erit ꝓpter ea que facit:ſed ꝓpter liberali⸗ tatem dantis.¶ Ad ſcᷣm dicẽdũ ꝙ in illo qui meret᷑ vi⸗ tam eternã ſunt tria. nũ qð eſt pmum mouẽs ipᷣm ad — cta.vt patet ex dictis. oia opera meritoꝛia. 1 hec eſt gra increata ſeu ſpũſſctus Scðm eſt illud qdð eſt oꝑans primũ ad hoc.ſ.gra creata Terciũ eſt cooꝑans.ſ.li.ar. O S ille mereat᷑ vctaʒ eter nam:bhoc nõ facit dignitas oꝑuʒ que ſunt in ipo.ᷣ pᷣmũ mouens ipᷣm ad oꝑa meritoꝛia.ſ.ſpũſſetus vel gra incre ata:⁊ cũ ea ga creata eſi.⁊ ꝓpter hoc ſi nõ eſſet illud pꝛi mum mouens cũ ſcdo.ſ.gra creata: nõ poſſet mereri vi⸗ tam eternã. In illo aũt qui ẽ in moꝛtali pcto nõ eſi digni tas opeꝝ:nec dignitas mouentis ipᷣm ad aliqua oꝑa:ſi facit bona quãtuʒ eſt ex ꝑte li.ar.quia deficit ei gra qua oꝑa digna efficiunt᷑. ſolum em mouet᷑ a li.ar.⁊ nõ a ſpi⸗ rituſancto. Ad terciũ ⁊ quartũ dicendum.ꝙ ad hoc ꝙ aliquid ſit meritoꝛiũ: requirit᷑ ꝙ illud ſit ſeruiciũ digne ⁊ debito modo deo impenſuʒ. In illo aũt qui eſt in moꝛ⸗ tali peccato eſt opoſitũ.quia in eo eſt peccatum ꝑ quod dignꝰeſi odio dei ⁊ moꝛte eterna.quare ſeruiciũ ſuũ non eſt digne impenſuʒ. ⁊ ꝓpter hoc ꝓpꝛie nõ eſt meritoꝛium. Vnde aug. Operibo impij nõ pᷣmium ſᷣ pena debet᷑. In adam aũt in ſtatu innocentie qᷓtum ad ſtatũ nature fuit cæfectꝰ debiti modi.quia debitus modus in ſeruicio me⸗ ritoꝛio eſt ꝙ impendat᷑ ſeruiciũ deo ex amoꝛe dei xæbito. Debitꝰamoꝛ eſi vt ip̃m deuʒ amet ſuꝑ omnia: ⁊ ꝓpter h ei impendat beneficiũ vel ſeruiciũ. quia igit᷑ hoc non eſt poſſibile creature 'm naturã.ideo adam in ſtatu natuꝛe adite ante ſiatũ gratie: nõ potuit ꝑ naturã exbibere xebi tũ ſeruiciũ deo.i.de bito mõ.⁊ ideo nec ꝓpꝛie mereri caʒ Hꝛ aũt obijcit᷑: ꝙ quãto magis indebita ⁊c. hoc intelli⸗ gitur de gratuitis: qualia non ſunt opeꝛa in peccatis fa⸗ LConſequẽter queri S. ij. tur de illo ꝗ ẽ in ſtatu caritatis: vtꝝ poſſit ſibi mereri ꝗ̊ tiã:ꝑ quã releuet᷑ ſi cadat ĩ moꝛtali. ſic videt᷑. Dicit eĩ aug. ꝙ nihil digniꝰ põt peti: ꝙᷓ ſi cadat hõ ꝙ poſtea reſuꝛ gat. Sed ꝗcꝗd digne petit᷑ merito exaudit᷑ a o. &ſi bõ exñs ĩ caritate petat graʒ q̃ poſſit reſurgẽ ſi cadat:meri to dabit ei. ᷓ pot eam mereri. ¶ Item ſupponit ꝙ hõ ſan etus põt alij mereri gram pᷣmã. ſibipᷣi põt ip̃am mere ri: ꝑ quã releuet᷑ ſi cadat.¶ Ad oppoſitũ. Quado hõ ca⸗ dit ꝑ moꝛtale euacuat᷑ totũ meritũ in ipo:⁊ omnes iuſti cie ſue.ſicut dicit᷑ Eʒech.xvũj. Si auerterit ſe iuſtꝰ a iu⸗ ſticia ſua:⁊ fecerit iniquitatẽ ⁊c.oẽs iuſticie eiꝰ quas fe⸗ cerat nõ recoꝛdabũt᷑.ꝗ nihil debet᷑ iuſto poſtqᷓ peccanit. ergo nõ põt mereri ꝙ gra ſit in ipo:ꝑ qu releuet ſi pec⸗ cet. Q acedẽdũ ẽ.¶ Ad pᷣmũ ĩ ↄtrariũ dom.ꝙ digni tas oꝛonis attẽdit᷑ dupłꝛ.vel qtũ ad illð qð petit᷑. vel qᷓ; tum ad illò er quo petit᷑. Cũ & dic ang.ꝙ nihil dignius põt peti ⁊c.hoc ẽ intelligẽdũ ꝙtum ad illud ex quo peti⸗ tur:⁊ nõ qᷓtuʒ ad illud qð petit᷑.quia ille qui boc modo petit: petii ex timoꝛe huilitate ne cadat.ᷣ non eſt digni oꝛ ꝙᷓtum ad illud quod petit᷑. ita ꝙ valeat ad reſurgẽdũ ſi homo cadat:ſed valet ad facilius reſurgendum. quia homo qui ſic oꝛat:magis ẽ diſpoſitꝰad reſurgẽdũ in bo⸗ num: ſi reſurgat.ꝗ Ad ſcõm dom.ꝙ nõ ſequit.hõ exñns . 4 D 4 Ä=S 4 4 ûœãẽé‿ — 4— — inn. fuit ne⸗ ſo. ſ o ⸗ nins ! 4 din Fi gois nbo⸗ ais ueſtio in caritate põt alij mereri gẽam. 5 ſibi ſi cadat: a qñ bõ exñs ĩ caritate oꝛat ꝙ ſi ceciderit ꝑ pcm: de) det eig⸗ tiam ꝑ quã reſurgat.rõne eiꝰqð petit poſt lapſuʒ.ponit᷑ iam vefectꝰdignitatis in ipo petete.2 ideo nõ meret᷑ ex⸗ audiri. Sʒ qñ ipe oꝛat ꝙ, det alij Ga: nõ ponit indigni⸗ tas in ipo petẽte.licet ſit ĩ illo ꝓ qͥ petit:qui foꝛte malꝰẽ. 2 ideo meret᷑ eraudiri. ⁊ ita poteſi alij mereri gratiaʒ: ⁊ non ſibi poſt peccatum. „. Nueritur conſe §. üj. quẽter viꝝ merito coberẽti vel ſubſequẽti poſſit ſibi ali⸗ quis mereri gaʒ. Ad qð ſic. Aligꝗs põt mereri equũ ſi⸗ bi dari a rege merito coherẽti.ſ.qꝛ ſeruit regi.vel meꝛito ſubſequenti:qꝛ poſtea ſᷣuiet regi.Siłꝛ aliqs põt mereri pecuniã ſibi datã merito ſubſequenti.ſ.qꝛ poſtea laboꝛa bit in vincã. Igit᷑ ſitꝛ põt aligs mereri gaʒ pꝛims ineri⸗ io coherẽti vel ſubſequẽti.⸗l Itẽ ſᷣm opinionẽ quoꝛũdã. angeli gloꝛiã ſibi datã ad ↄfirmatõeʒ mõ merent᷑ mini⸗ ſtrando nobis. Sed ̊ meritũ ſubſequens ẽ.ꝗ nos poſſu mus etiã mereri g'aʒ pꝛimam merito ſubſequẽti.⸗ Ad oppoſitũ. Qihil qð dat᷑ in intẽtione Fᷣuicij dat gꝛatis rel liberalit. Sed deꝰdat gaʒz gratis 2 liberali. non dat eam vt ei Fuiat᷑ in pnñti vel in futuro.Gra igit᷑ nõ reſpi⸗ cit ſuiciũ pñs vel ſubſequẽs.jᷓ nullꝰpõt mereri gẽaʒ me rito coberẽti vel ſubſequẽti. Qð ↄcedendũ ẽ: nec etiã merito pᷣcedẽti: vt viſuʒ ẽ.¶¶ Ad pꝛimũ ĩ vtrariũ dicẽdũ. qꝙ cũ hõ dat alij ſicut rex equũ Fᷣuiẽti.ipᷣe attẽdit Fuiciũ. vnde pᷣncipiũ mouẽs quare dat ei equũ: eſt ipᷣm Puiciuʒ vñ dat ei er H ꝙ fuit: vel puiuit vel vt uiat. Sed cũ deꝰ dat nobis gẽaʒ:mouẽs ipᷣmẽ ſua liberalitas? nõ fuici⸗ um. licet det nobis gẽaʒ ad ᷣuiendũ ip̃i: q; ſine illa non poſſumꝰ?ſibi digne kuire.a ideo nõẽ ſilłe.¶ Ao ſcðᷣm ꝙ ſi boc ponat᷑ ꝙ angeli mõ merẽt᷑ miſtrãdo nobis gloꝛiã ſi⸗ bi datã ad ↄfirmatõeʒ. dicẽduʒ tñ ꝙ nõ ẽ ſile de angelis reſpectu gloꝛie:⁊ de nobis reſpectu gẽe.qꝛ cuʒ donũ glie pᷣmiũ ſit:nõ excludit meritũ:qꝛ meritũ non repugnat ra tõni p̃mij.⁊ ideo ãgeli merito ſubſequẽti.ſ.nobis miĩſtrã tdoꝛpnt mereri illð pᷣmiũ. Sʒ meritũ repugnat gre.qꝛ g⸗ tia nõ er intentione meriti ſ̊ gtiſdat᷑ ⁊ ꝓpt h̊ donũ gie ex cludit meritũ antecedẽs ⁊ ſubſequẽs ⁊ coherẽs. Poſtea queritur S. ui. vtꝝ aligꝗs poſſit mereri alijs gaʒ pᷣmã.Et ondit᷑ ¶Mat᷑. ix. ꝙ ſic. Nidẽs ihs fidẽ illoꝝ dixit paralitico.Cõfide fi⸗ li.remittũt᷑ tibi pcta tua.glo. Pẽſate quãtũ valet apud txũ fides ꝓpꝛia:cũ tãtũ valuerit fides aliena.vt hoĩeʒ ſa naret in aia 1 coꝛꝑe. Iides igit᷑ aliena meruit vt parali ticus ſanaret᷑ in aia ⁊ coꝛꝑe.Sʒ ſi fuit ſanatꝰin aĩa ha⸗ buit gꝛaz: meruit ei gꝛaz. ᷓ aligs põt mereri alij gẽaʒ. 4 Itẽ ſicut dicit Tulliꝰde amicitia. Amicitie idẽ ẽ vel⸗ le 2 nolle.Si q̊ eſt vera amicitia aĩe exñtis ĩ caritate ad deñ.q̊ ipᷣius ⁊ dei idẽ eſt velle.q̊ ſi ipᷣa vult ꝙ gẽa det iſti: 7 deꝰ ſilꝛ volet illud.ꝗ̊ aia ſancta põt mereri apud deum deꝰ det gꝛaz alij. ¶,Al ' Ad oppoſitũ eſt ratõ ſupꝛadicta.qꝛ ſi gr̃a datur alicui alij ex merito alicuiꝰ ſancti viri.̊ nõ erit gratiſdota.qð eſt incõueniẽs.q̊ incõueniẽs ẽ poneꝛe ꝙ aliꝗs alij poſſit mereri gRam. Sol.dicẽduz ꝙ ẽ me⸗ ritum ↄgrui:2 eſt meritũ ↄdigni.ꝛ eſt gra que eſt in 51 gre: eſt gra que ẽ res gre. Vico ̊ e merito cõgrui põ aliquis ſanctꝰhõ mereri alij ens merito ↄdigni. ⁊ meritũ ↄdigni ponit ꝙ neceſſario reddat᷑ illud ad qð ẽ vnde ponit ꝙ gra dat᷑ neceſſario:neceſſario dico neceſſi⸗ tate imutabilitatis nõ coactionis. Meritum aũt ↄgrui nõ.ſᷣ ſolũ ponit ↄgruitatẽ in ipo oꝛante.q̊ põt eſſe impe⸗ dimentũ ex ꝑte illiꝰ ꝓ quo ſanctꝰoꝛat.Ex ꝑte oꝛantis cõ gruũ eſt ꝙ reddat᷑ pᷣmiñ meriti.ſ.gra.nõ tamẽ ↄdigni ex parte ſuſcipiẽns. Pꝛopter boc merito ↄgrui põt mereꝛi alij gẽ am. nõ merito ↄdigni.qð ponit dignã redditio⸗ nem pmij.¶ Ad ratõeʒ in ↄtrariũ dicendũ.ꝙ gr̃a habet ↄparatõneʒz ad illũ cni dat ꝑ oꝛatõeʒz ſancti viri.⁊. ſic eſt xix. gratia in ratõe gre:qꝛ dat᷑ ei nõ ex meritis ſuis.qꝛ non babet aliqd vñ meꝛeat᷑. Iniᷓtuz aũt illa gra reſpicit ſon ctum viꝝ:ſic dat᷑ ex merito.⁊ ſic ex alia ratõe cadit ſub inerito:⁊ dat᷑ ᷓnis:qꝛ dat᷑ gtis ꝑ ↄꝑatõeʒ ad accipiẽteʒ: quẽ infoꝛmat ⁊ ſacit gtum. Ex merito aũt ꝑ ↄꝑatõeʒ ad oꝛantẽ.⁊ ſic nõ ẽ in ratõe gẽe:ſᷣ cadit ſub merito. 4. ₰ ₰ Articnlus tercius Onſequẽter querit᷑ de illo qui facit qð in ſe ẽ vtꝝ neceſſe ſit ꝙ deꝰ det ei ge'am. ꝙ ſic videt᷑. . Aug.ſuꝑ illud.ij.ad Thi.ij. egare ſeipᷣm nõ põt ⁊c.Cũ ſit iuſtꝰnõ põt negare ſuã iuſticia. cũ ſit bonꝰ⁊ miſericoꝛs nõ põt negaꝛe ſuã bonitatẽ ⁊ miſcdiaʒ qꝛ ꝓnioꝛ eſt ad largiẽduʒ de miſcðia ⁊ bonitate q; ad pu niendũ de iuſticia.Si q& nõ põt ſuã iuſticiã negare faciẽ⸗ tibus malũ:multomagis non põt ſuã bonitatẽ ⁊ miſeri coꝛdiam illis qui requirũt eã.Sʒ qui facit qð in ſeẽ re⸗ quirit bonitatẽ eiꝰ⁊ miſc viaʒ.dat & ei.⁊ hoc ẽ infundere gram. 4 Itez aug. ſuꝑ illud ad Ro.v. Juſtificati ex fide. pacẽ habeamꝰ⁊c̃.dicit.Deꝰrecipit ofugiẽtes ad ſe.aliter in eo eſſet iniquitas. Sʒ impoſſibile ẽ ꝙ in eo ſit iniqui⸗/ tas:̊ᷓ impoſſibile ẽ ꝙ nõ recipiat ↄfugiẽtes ad ſe.Sʒ fa⸗ ciens qð in ſe ẽ ↄfugit ad ipᷣm. ꝗᷓ neceſſe ẽ ꝙ ipᷣm recipiat Sʒ ipᷣm reciꝑe ẽ ꝑ infuſionẽ gre.̊ ⁊c.⸗¶ Iem apoc.iij. Si quis aperuerit intrabo ⁊ cenabo cum illo.hoc ẽ dele ctaboꝛ. Iteʒ Zach.j.Cõuertimini ad me ⁊ egoↄuertar ad vos. Ex his ſic obijcit᷑. Inpoſſibile ẽ ſummã veꝛitatẽ mẽtiri:ſᷣ neceſſe habet veꝝ dicere ⁊ implere illud. Sed dicit ꝙ ↄuertẽti ad ipᷣm ouertet ſe.⁊ ꝙ aperiẽti intrabit: cũ faciens qð in ſe ẽ ↄuertat᷑ ad ipᷣam veritatẽ pᷣmaʒ vt ei aperiat ad h̊ vt intret. neceſſe ẽ ꝙ deꝰↄuertat᷑ ad illũ Sed h̊ nõ ẽ niſi ꝑ gr̃am. ⁊c.q¶ Item anſel.in li.de caſu dyaboli querit.quare lucifer nõ habuit ꝑſeuerãtiam.qꝛ aut hoc fuit qꝛ deꝰnõ &dit:aut qꝛ ip̃e nõ accepit.⁊ deter minat illã q̃ſtionẽ dicẽs.ꝙ hoc nõ fuit qꝛ deꝰ nõ dedit:ſᷣ quia ille nõ accepit.cũ deꝰſemꝑ eſſet paratꝰ dare:ipᷣe vᷣo nõ acciꝑe.&̊ ſilꝛ ꝙ aliquis homo nõ habeat gẽam.G̊ non eſt qꝛ deꝰ nõ det:ſ̊ quia ipᷣe nõ vult nec paratus eſt acci⸗ pere. Si vult accipe 2 paratꝰſit: de dat ei gaz. Ao pofiiu. Be at gam ſola liberalitate a niſcdia: quia dat ipam gratis. põt dare 1 nõ dare g?am. ᷓuis hõ faciat qð in ſe eſt:deꝰpõt ei non dare Ram. NQon éᷓ eſt ne ceſſe ꝙ facienti qð in ſe eſt et gꝛam. 4 rium 2 liberu oponi nut. Si & de ex liberalitate dat gra⸗ tiam. & nulla neceſſitate dat alicui gGam. 4 Item Yere. xviij. dicit dñs.Ecce ſicut lutũ in manu figuli ſic vos in manu mea. Com ꝑatio q̊ hoĩs ad deũ eſt ſicut ↄꝑatio lu⸗ ti ad figulũ.Si nulla neceſſitas eſt quare figulus faci at de luto vas in honoꝛẽ vel ↄtumeliaʒ.ſeu vt impꝛimat foꝛmã nobilẽ in luto:& ſilꝛ deus nullã habet neceſſitateʒ quare in homine impmat illam foꝛmã nobilẽ que ẽ gr̃a Item ſicut dicit Merñ.de gratia ⁊ li.arbi.Cauẽduʒ ẽ ne ea que inter nos accitari ſentimꝰ. aut volũtati tribua mus que infirma eſi:aut diuine neceſſitati q̃ nulla eſt.Gᷓ infuſionẽ gre que in nobis eſt nõ de bemꝰ attribuere vo⸗ luntati noſtre aut neceſſitati diuine que nulla ẽ.̊ nulla neceſſitas ẽ ex ꝑte dei: vt faciẽti qð in ſe ẽ det gꝛaʒ. 4 Itẽ nullopõt ſe diſponere ad hoc vt habeat gRam.quia ita ſe habet in nobis peccatuʒ qð eſt remouens lucem diuine gratie ſicut feneſtra clauſa ne illuminet᷑ dmus.Si in bomine nõ eſt ꝙ ab eo remoueat᷑ peccatum: non eſt in ipᷣo ꝙ diſponat ſe ad recipiendũ lumen diuine gꝛe. ergo null?poõt facere aliquido ao qð de necelſitate ſequat᷑ Ga. Eſacienti qð in ſeẽ nõ dat de? neceſſario Gam. . ZSt querit quid ẽ hoc dictu facere qdð in ſe ẽ. ¶ Aa ille qui fa⸗ cit qð in ſe ẽ facit recte. Sed quicũq; facit recte ex recti⸗ tudine oꝑat᷑ quà habet.g ſi aliꝗs facit qdᷣ in ſe ẽ hʒ recti⸗ tudinẽ. Aut S illa rectitudo eſi acquiſita.aut ĩnata. aut data.( 0 eſt inata:qꝛ ſic ſemꝑ eſſet.nec acquiſita.cõſiat ꝙ eſt data. ergo donũ gratuituz · ergo hec rectitudo eſt — 244 ex gra. Nullꝰg põt facẽ qꝗð in ſe ẽ ad ̊ ꝙ ſit gratꝰ deo ni ſi ex ga.⸗¶ SItẽ nõ põt dici ꝙ rectitudo iſta ſit naturalis qꝛ rectitudo naturalis non ↄtradicit obliꝗtati culpe vel pcto:cũ maneat cũ illo vel cũ illa.Cũ igit᷑ rectitudo qua hõ facit qð in ſe ẽ ↄtradicat culpe.q̊ nõ eſt naturalis. eſt igit᷑ gratuita.¶ Itẽ in Exo.vbi loquit᷑ de induꝛatõe pha raonis dicit glo.Indurauit dñs coꝛ eiꝰita ꝙ nihil pote rat facere acceptabile deo.ꝗ̊ nõ poterat facere aliquid ꝑ qð daret᷑ ei ga.ꝭ& licet faceret qð in ſe eſt adhuc nõ dare tur ei ga. Sol.dicẽduʒ ſicut dicit anſeł.in li.de ↄcoꝛ dia p̃deſtinatõis ⁊ li.ar. Sciendum eſt ꝙ ſepe dicimꝰne ceſſe eſſe qdðᷣ nulla xi eſſe cogit᷑. a neceſſe nõ eſſe qdð nulla ꝓhibitõne remouet᷑.Qã dicimꝰ.neceſſe eſi deũ e ſe imoꝛ talem:nõ ꝙ aliqua vis cogat eũ eſſe ĩmoꝛtalẽ.⸗ neceſſe ẽ nõ eſſe iniuſtũ: nõ ꝙ aliqua vis phibeat eſſe iniuſtuʒ:ſed qm̃ nulla res põt facere vt nõ ſit ĩmoꝛtalis ſeu vt ſit iniu ſius. Scðm boc igit᷑ dicẽdũ eſt. ꝙ neceſſitas in creatura dicit᷑ ᷣm coactionẽ 2 ꝓhibitõeʒ qua aliqua res cogit᷑ vel ꝓhibet᷑ eſſe vel nõ eſſe. In dro aũt nõ cadit neceſſitas co actionis aut phibitõis.̊ ſolũ dicit᷑ in eo neceſſitas ĩmu⸗ — tabilitatis. Cuũ g querit᷑ an cꝰneceſſario det gꝛaz faciẽ⸗ iiqð in ſe eſt. aut loquimur ð neceſſitate ĩmutabilitatis aut vx neceſſitate coactionis 2. phibitionis. hoc vltimo modo nõ dat gꝛaʒ neceſſario faciẽti qð in ſe eſt:quia deꝰ —õäs — nõ põt cogi. Sʒ pꝛimo mõ veꝝ eſt ꝙ imutabiliter ſe ha⸗ bet diuina bonitas ad donũ gee omni volenti reciꝑe faci endo qð in ſe eſt:qua neceſſitate nulli negat ſe. Cõceden dum igit g ſi homo faciat qð in ſe eſt:ꝙ deꝰ dat ei gRam 7 etia neceſſario.i.ĩmutabiliter: ſicut ſol imutabilit᷑ dat lumẽ ſuũ omni volẽti ſuſciꝑe.ſ.diſpoſito ad hoc:⁊ ſe ha⸗ benti in recta diſpoſitõe ad ſolẽ. Sic dicendũ ex ꝑte iſla Ao pꝛiinã ratõeʒ in ↄtrariũ dicẽduʒ.ꝙ nõ ſequit᷑ ſola liberalitate dat.̊ᷓ ſe habet ad dandũ ⁊ nõ dandũ faciẽti qð in ſe eſt. Sʒ bene ſequit᷑.ſola liberalitate dat.q̃ ñ dat ex meritis vel ꝑ coactionẽ vel ꝓhibitõeʒ. quia hoc ex ſo⸗ la liberalitate excludit coactionẽ 2 phibitõeʒ ⁊ nõ ĩmu⸗ tabilitatẽ.¶ Ad ſcdᷣm dicẽduʒz ꝙ ſi neceſſariũ dicat᷑ ĩmu⸗ tabile falſuʒ eſt ꝙ neceſſariũ ⁊ libeꝝ ogonũt᷑. Si aũt di catur neceſſariũ coactũ vel ꝓhibitum:ſic reꝝ eſt ꝙ oꝑpo nũtur.pꝛimo mõ eſi neceſſitas in tro:⁊ ꝓpter hoc nõ op⸗ ponitur ſue liberalitati.ĩmo ex hoc eſt laus ſua:q ipᷣa ẽ imutabilis ⁊ immutabiliter libera.⁊ ex hoc eſt laus ſue bonitatis:ꝙ nõ põt ſe negare volenti eam reciꝑe facien⸗ do qð in ſe eſt.vnde aug.Sicut vituperiũ humane volũ⸗ tatis eſt ꝙ non vult reciꝑe: ita laus diuine bonitatis eſt ꝙ nõ poteſt ſeip̃am negare.¶ Ad terciũ dicẽdũ.q ſi deꝰ nõ daret facienti qð in ſe eſt gam: ꝙ nõ faceret ipi iniu⸗ riam. ⁊ ideo totũ eſt ex liberalitate ſua ꝙ dat ei gGam. et ideo introducit᷑ exemplũ ꝙ; nõ fieret homĩ iniuria: ſi nõ daret ei de gꝛam:ſicut nec luto fieret iniuria:ſi de eo fa⸗ ceret figulꝰvas in ↄtumeliã.qꝛ fieret ſᷣm exigentiã 2 na⸗ turã ſue materie.Sitlꝛ ex ꝑte iſta eſt. vnde Sa.lxiiij. Et nũc dñe pater noſter es tu.nos vo lutũ ⁊ tu fictoꝛ nr̃:et oꝑa manuũ tuaꝝ oẽs nos.vnde nos ſumꝰmateria ipᷣꝰ. ſed ſic ẽ ꝙ tota maſſa generis hũ ani coꝛrupta eſt ꝑoꝛigi nale pctm. Et / ꝓpter hoc ſi deꝰ facit ex hoĩe vas in ↄtume liam ⁊ nõ in ſuũ bonoꝛẽ impᷣmẽdo foꝛmã nobilẽ q ẽ gra: facit m exigẽtiã materie:qꝛ oꝛdinata eſt maſſa generis hũani ꝑ petm ad ↄtumeliã. ⁊ ꝓpter hoc ſi ita faceret:nõ faceret ei iniuriã. ẽ tæꝰ in bomie faciente qð in ſe eſt impᷣmat ſoꝛmã nobilẽ que ẽ gra: hoc ẽ ex ſola liberalita⸗ te ſua ⁊ nõ ex aliquo qð debeat homĩ facienti qð in ſeẽ: qꝛ bomo faciẽs qð in ſe eſt adhuc ẽ indignꝰ añ ſuſceptio⸗ nem gre. ¶ Ad quartũ dicẽdũ.q in deo nulla eſt neceſſi⸗ tas coactõnis aut ꝓbibitõis:p ſolũ imutabilitatis.De pꝛima loquit᷑ Hern.ſicut dictũ ẽ.¶ Ad quintũ dieẽdũ ⁊ 2cedẽduʒ ꝙ nullꝰ põt ſufficiẽter ſe diſponere ad gꝛaʒ ni⸗ ſi de ꝰipᷣm diſponat. ſᷣ ſi faciat qð ĩ ſe ẽ ↄſequit᷑ diſpoſitõ din ini adiutoꝛij.vñ feneſtra ↄꝑat᷑ actui volũtario:qui ẽ ↄſentire vel diſſentire.tenebꝛa ↄꝑat᷑ pcto.vñ ſicut i ptate ℳ – homiĩs nõ eſt ꝙ remoueat tenebꝛã a domo:niſi apeꝛiat p hibens lucẽ.ſ.feneſtra.⁊ lux ipᷣa remouet tenebꝛã:ita in ptate homĩs nõ eſt vt remoueat pctm a ſeipᷣo.bᷣ ſi remo⸗/ ueat actũ ſuũ volũtariũ.ſ.diſſenſum ad bonũ ⁊ ↄſenſum ad malũ:tũc remouet illud qð eſt ꝓhbibens gẽam ſicut fe neſtra phibet lucem. tũc intrat gůa in ipᷣo.⁊ ita diuino adiutoꝛie remouet᷑ ab eo tenebꝛa. Remoneat g li.arbi. diſſenſuʒ ad bonũ:⁊ ↄſentiat parate gẽe. Et boc ẽ qð die Herñ. Gfe ſolũ cooꝑari dicit᷑ li.ar. dum ↄſentit.q¶ Ad aliud dicẽduʒ ꝙ facere qð in ſe eſt ſoluʒ ꝑtinet ad adul⸗ tos ⁊ nõ ad ꝑuulos.Et ad vidẽdum quidẽ facere qð ĩ ſe eſt notãduʒ. ꝙ in quolibʒ hoĩe ꝑ naturã eſt recta ratõ.⁊ bec rectitudo boni ẽ notio indita a creatõe qua quelibz aĩa põt cognoſcẽ ſuũ pᷣncipiũ.ſ.deũ.⁊ de hac dicit᷑ in ps. Scitote qm dñs ipe c deꝰ..ipe fecit nos ⁊ ñ ipᷣi nos.Deꝛ hoc em̃ ꝙ quilibet hõ naturalit ſcit ſe nõ ſemꝑ fuiſſe:ſcit ſe factũ eſſe.⁊ ita ſcit ſe habẽ pᷣncipiũ.⁊ ſcit ꝙ ab illo pᷣn⸗ cipio habet ꝗeqd habet:⁊ totũ bonũ qdð habet:⁊ nõ a ſe ſcit ꝗ ab illo debet petere bonũ:⁊ ꝙ ꝑ illũ debẽt ſupple ri oẽs ſui defectꝰ.Si ̊ ſm iſtã notionẽ oꝑet᷑ hõ ſuo arbi trio:recurrẽdo ad illũ quẽ ſcit ſuũ eſſe pncipiũ:⁊ quẽ ſcit eſſe oꝛandũ ſibi:⁊ petat ab eo lumẽ cognitõis fidei ⁊ bo⸗ ni: dabit᷑ ei. vñ.j.coꝛin.xiiij. Ignoꝛans ignoꝛabit᷑.ꝛ ſic fa ciet qð in ſe eſt. Patet ̊ quid ſit facere qð in ſe eſt gene⸗ raliter in quolibet hoĩe.plus aũt eſt in fideli exiſlente in pcto moꝛtali de lumĩe:quia ipᷣe habet fidẽ ſine caritate. vnde habet fideʒ infoꝛmẽ. IFides aũt infoꝛmis radiat ad duo.ſ.ad diuinã iuſticiã dãnantẽ repꝛobos.⁊ ad diuinã miſcðiaʒ ſaluãtẽ electos. hec em̃ bene cogneſcit ꝑ fidem ſuã. Si g& auertat ſuũ arbitriũ ab actu peccati.⁊ dirigat ex lumine fidei in iuſticià dãnantẽ repꝛobos⁊ in miſeri coꝛdiã diuinã ſaluãtẽ iuſtos:ex pᷣmo creabit᷑ timoꝛ in eo ex ſcðo ſpes.⁊ hoc eſt facere qdð in ſe eſt.q Et notãduʒ od ſolutõeʒ alteriꝰ ratõnis ꝙ naturalis rectitudo ſemꝑ ↄtradicit pcto.vnde ſm illã mouet᷑ ſindereſis:que ſem murmurat ↄtra petm.̊ arbitriũ nõ ſemꝑ dirigit᷑ m iᷣ⸗ lam nec ſemꝑ ſequit᷑ eam arbitrium. Ad aliud de pha raone dicẽduʒ ꝙ nec pharao nec aliꝰexñs in pcto moꝛta li poterat aliqd facẽ deo acceptabile.qꝛ nõ habens gĩaʒ nõ põt facere aliqꝗd acceptũ deo.ſ̊ nõ negat᷑ in glo.ꝙ nõ poſſet facẽ aliqd vñ habet aliꝗd ad qð ↄſequeret᷑ collatõ ptᷣatis qua faceret acceptabile deo. Articulus quartus Verit᷑ poſtea vtꝝ nõ faciẽti qð in ſe ẽ det᷑ gia Ad qð ſic. Sũme bonũ ſũme diffuſiuũ ẽ ſum me bonitatis vł ſue. Sʒ ſũma diffuſio ẽ q̃ nõ põt maioꝛ intelligi:& illa diffuſio q̃ ſũmũ bonũ ſe diſſun dit:eſt tãta ꝙ maioꝛ ea nõ põt intelligi nec eſſe.ꝗᷓ neceſſa rio ſᷣm actũ omnibo ſe diffundit bonis ⁊ malis.q̊ ſeu bõ faciat qð in ſe ẽ ſeu nõ faciat:tamẽ neceſſario bonitas ſũ ma diffundit ſe in ipo.q Itẽ.v.mat᷑.dicit dñs. HPñſacite his qui oderũt vos.Aldaioꝛis aũt caritatis ẽ hoc ĩ homi ne.ſ.ꝙ bñfaciat ei quẽ odit qᷓᷓ ei quẽ diligit.ꝗᷓ ſi in deo ſit maxima caritas:dbet magis facere bonũ ei quẽ non di ligit q; ei quẽ diligit.vel adminꝰ ebet ei facere eque bo/ nu. ̊ magis vel eque debet infundere ei gẽam qui nõ fa⸗ cit qð in ſe eſt ſicut facienti.q¶ Ad oppoſituʒ. Sicut dicit Dyoni.nos nõ habemꝰvitã coactã.Sʒ ſi cogeremur ad bonũ haberemꝰcoactã vitã: nõ cogimur neceſſitate ad bonũ. nec ad gam ſuſcipiendã. Solt.ſic ptʒ in ſole. wꝓ ſol lucet ſuꝑ oculũ cecũ:nõ tñ ipᷣm illumĩat: ⁊ nõ ẽ de fectus ip̃ius ſolis:ſ̊ ex ꝑte oculi qui nõ põt nec eſt diſpo⸗ ſitus ad recipiendum illuminationẽ. Ita lux pꝛima que eſt bonitas ſumma ſemꝑ lucet ⁊ radiat ſuꝑ creaturam quãtuʒ eſt de ſe.⁊ ſemꝑ ſe diffundit:nõ tamen ſemꝑ reci⸗ pitur.quia creatura nõ põt ipam reciꝑe:quia ẽ indiſpo⸗ ſita.¶¶ Ao ſcᷣm dicẽdũ ꝙ ipᷣe dñs bñfacit eis quos odit ſiẽ dicit Math.v.Solẽ ſuũ oꝛiri facit ſuꝑ bonos ⁊ ma⸗ los ⁊ bñfacit omnibo quaãtuʒ eſt de ſe.nõ tamẽ in omnibo — — — n he a i; a gi ſn ſun eſt bo ſi gte n it 4 le. ne n ⸗ lit n bus gratie. efficii bonũ.2 G ẽ defectꝰ recipiẽtis: nõ ſũme bonitatis. ⁊ ptʒ exẽplũ.Si ꝗs poꝛrigẽt elemoſinã duobo pauꝑibo: 4 vnꝰextẽdẽt manũ alter nõ.ille ꝗ manuʒ ex tẽdẽt reciꝑet tonũ.alt᷑ nõ.ita deꝰ ſꝑ poꝛrigit oibo gẽam ſuã.nõ tñ oẽs extendũt manũ.i.volũtatẽ vt recipiãt eam. NMueſtio.lxrx. de effectu Onſequẽter queri tur de effectibo gꝛe. Et pꝛimo qrit᷑ vtruʒ Apꝛij effectꝰ gre ſint purgare.illumiare 7 pficeꝛe. Scðo vtꝝ Apꝛij efſect'gre ſint viuificare aiaʒ. 7 ↄfoꝛmare ſeu aſſilare ad wu:7 gratificare. Tercõ q̃rit᷑ vtꝝ effectꝰeꝰ pꝛij ſint iuſtificare. excitare.motꝰmeritoꝛios elicẽ. Quarto q̃rit vtꝝ li. ar. moueat᷑ a ga ſpõtanee aut coacte.Quĩto vtx gra faciat nos ĩ pmti eẽ ſine pcto. Serto de oꝛdie iſtoꝝ eſ fectuũ iuſtificare viuificare purgare illumĩare. Membꝛũ prunum D pmůũ ſic.j.ad beb. Puꝛgatõeʒ pctoꝝ fa ciens. Sʒ puꝛgatõ pcti nõ ẽ niſi ꝑ gaʒ nec alit purgat deꝰ.eꝛgo purgaꝛe ẽ effectꝰgre. . Itẽ Ecci.xlij. Spũs purgauit pcxa illiꝰ Spũs idẽ ẽ qð gra.ꝗᷓ gra purgat.¶ Itẽ ꝙ illumiare ſit effectꝰgre videt᷑ p̃ᷣs. Signatũ eſt ſuꝑ nos lumẽ v.t.dñe. Blo. Lumẽ gĩe tue:qͥ refoꝛmat᷑ imago dei ĩ nobis.g̊ gre eſt illumĩare.¶ Itẽ Job. xxv.Qũgd ẽ nũerꝰ militũ erꝰet ſuꝑ quẽ ⁊c̃. Glo.Lumẽ ẽ gra pᷣueniẽe. Gꝛego.ibi dicit. ADilitũ eiꝰ vᷣtꝰnõ ꝓpꝛijs viribo ſ̊ ſuꝑne gr̃e infuſiõe robo rat᷑:q ſi ĩ coꝛde nro nõ ſurgẽt:ꝓfecto mẽs in tenebꝛis re manet. Iẽ oñdit᷑ ꝙ pficẽ lit effectꝰgr̃e.ad Phil.ij. YJhe oꝑat᷑ ĩ nobis velle ⁊ ꝑficẽ. Sʒ illud oꝑat᷑ ꝑ gaʒ. gra ẽ pficẽ.¶ Itẽ. x v. Eʒzech̊. Perfecta eras ĩ decoꝛe meo quẽ poſuerã ſuꝑ te dic dñs.Sʒ ille decoꝛ nõ ẽ niſi gra.q̊ ipiꝰ gee ẽ pficẽ. Ad oppoſitu. Joh. j. Plenũ gꝛa 2 veꝛitate fuit ᷣbũ caro factũ.In xpᷣo ẽ gẽa ᷣm excellentiã ſuã.q̊ ⁊ Fm ſuũ ꝓpꝛiũ effectũ.Si ĩ xpᷣo nõ hʒ purgare.̊ ꝓpꝛiꝰef fectꝰgre nõ ẽ purgare:ſᷣ ꝑ accidẽs.ſ.rõe ſubiecti ĩ quoẽ. Itẽ effectꝰ eẽntialis ſꝑ ↄſequit᷑ cãm ſuã:ſic calefacẽ ſꝑ ↄſeꝗt᷑ ignẽ:⁊ hũc effectũ hʒ ignis ſꝑ vbicũq; ſit:qꝛ ꝓpꝛiꝰef fectꝰei?. Sũt alij effectꝰipiꝰ ↄñtes ſicẽ deſiccare:indura⸗ re.⁊ iſti effectꝰnõ ſꝑↄſequũt᷑ ignẽ ĩ quocũq; ſit:qꝛ nõ ꝗc⸗ ꝗd calefit ab igne indurat᷑.Cuʒ ̊ purgare nõ ſꝑↄſequat᷑ graʒ:ptz ꝙ nõ ẽ eẽntialis effectꝰgre nec ꝓpꝛiꝰ.¶ Itẽ act. xv. Iide purificans coꝛda eoꝝ. purgare fideiẽ.¶ Nõ igi tur ſoliꝰgꝛe. ̊ ꝓpꝛiũ ẽ qð vni ſoli ↄuenit.ꝗ̊ nõ eſt ꝓpꝛiꝰef⸗ fectꝰgẽe.Querit᷑ quõ gre ſit ꝑficẽ.Si ꝗ̊ gra ꝑficit animã aut ꝑficit eã ſᷣm ſubam:aut ᷣm potẽtia. at᷑ nõ ꝑſiciat potẽtiã ptʒ. An.in li.de ga ⁊ li.ar. In infantibo ꝗ mo⸗ riũt᷑ baptiʒati ga ſola oꝑat᷑ ſalutẽ ſine illoꝝ arbitrio.qᷓ gr̃a dat ſalutẽ aie ſine arbitrio.&̊ nõ ꝑficit aꝛbitriũ..⸗õ igit᷑ ꝑficit potẽtiã aĩe.¶ Itẽ an.in eodẽ libꝛo. Gr̃a ſub⸗ ſequit᷑ ſuũ donũ vt nũꝙᷓ; ſeu magnũ ſeu ꝑuũ ſit:illud daꝛe deficiat. Gra igit᷑ ſꝑ ẽ cũ ſuo actu.ſᷣ vᷣtꝰnõ ſemꝑ ẽ cũ ſuo actu.vñ fides nõ ſꝑ mouet ad credẽdũ.ſicut ptʒ ĩ doꝛmiẽ te. Eſt ̊ ponẽ dꝛñtiã ge ⁊ vᷣtutis.Si g vᷣtus ꝑficit⁊ gẽa opoꝛtʒ ꝑficiãt ſᷣm aliud ⁊ aliud.vñ ſi ᷣtꝰ ꝑficit ſm po tentiã:gra nõ ꝑficit ſᷣm potẽtiã: ̊ ſᷣm aliud.⸗ Itẽ ꝙ gra nõ ꝑficiat ſubaʒ aĩe oñdit᷑ ̃m aug.Dꝛñtie gre lunt ope⸗ rãs ⁊ cooperãs.gra operãs ẽ que nos facit velle.gr̃a co⸗ operans que nos facit oꝑari qð volumꝰ.eꝛgo gra dẽ ad operari.aĩa aũt nõ mouet᷑ ad opus ꝑ ſubaʒ ſᷣ ꝑ potẽtiã. Itez eẽntia aĩe ẽ ſimplex.⁊ ideo nõ põt diminui ꝑ pec⸗ catũ.cũ pctẽm ſit diminutõ boni.Sed potẽtia põt dimi⸗ nui: qꝛ hʒ oꝛdinẽ a quo põt diminui ita ꝙ minꝰ ſe hʒ ad bonũ.⁊ hoc fit ꝑ pctm. Peccatũ igit᷑ nõ coꝛrũpit eẽntiaʒ aie ſ̊ potẽtiã. Si eꝛgo oponit᷑ pcto.ptʒ ꝙ gra non pficit ſubaʒ aĩe b̊ potẽtiã. Sot.dicendũ ꝙ purgare.illumĩa lxx. re. pꝑficere ſunt ꝓpꝛij effectꝰgr̃e 2 eẽntiales.Cũ em̃ gr̃a ni hil aliud ſit qᷓ ſilitudo aĩe ad deũ:ſicut dĩc aug.gra intẽ⸗ dit aĩam aſſimilare deo.ſ̊ hec tria neceſſario concurrũt ad aſſimilationẽ.ſ.purgare.illumĩare.pꝑficere.qꝛ aſſimi⸗ latio nihil aliud ẽ ꝙ; motPꝰa diſſili ad ſimile.vñ tunc aĩa aſſimilat᷑ doo:qñ mouet᷑ a diſſimilitudine ad ſiłitudinẽ: vel a ſimilitudine ad maioꝛẽ ſimilitudinẽ:vt magis ſit ſi milis.ſicut dicit Dyoni.ꝙ purgare reſpicit ipᷣam diſſi⸗ militudinẽ amouẽdo ipᷣam ab aĩa.vñ purgatõ ẽ remotõ diſſimilitudinis ab aĩa.Ilumĩare vo ⁊ ꝑſcere introdu cunt ipᷣ̃am ſimilitudinẽ. Sicut eꝛgo foꝛma naturalis p⸗ mo remouet diſpoſitões diſſimiles a materia.⁊ tũc puꝛ⸗ gat.ↄñter introducit diſpoſitõnes ↄſimiles in materia tunc dicit᷑ illumiare materiã. vltimo intꝛoducit ſeip̃aʒ in materia ⁊ ꝑſicit eã.⁊ hec neceſſaria ſũt ad qͥ ꝙ foꝛma naturalis aſſimilet ſibi aligd.Silꝛ dicendũ ꝙ iſta neceſ ſaria ſunt ad h̊ ꝙ aĩia aſſiłet᷑.ſ.ꝙ purget᷑ a diſſimilitudi⸗ ne:⁊ ꝙ illumiĩet᷑ a ſilitudine:⁊ ꝙ vltimo ꝑficiat᷑:⁊ ſit aſ⸗ ſimilata.vñ purgaꝛe ⁊ illumiare dicũt᷑ reſpectu fieꝛi.ꝑfti cere aũt qñ totũ ↄpletũ eſt: nec aliter fieret aſſimilatio. ſicut etia ptʒ de luce ad hoc ꝙ aſſimilet ſibi aerẽ opoꝛtet ꝙ purget aerẽ a tenebꝛis:⁊ ꝙ ipᷣm diſponat ⁊ illuminet: 7 ꝙ ſe faciat in aere.⁊ ipᷣm ꝑficiat:ſic eſt de gr̃a que ẽ lux ſpũalis ad hoc ꝙ ipᷣa aſſimilet aiam dro. Et ideo ꝓprie eiꝰactus ſunt iſti.¶ Ad pꝛimũ in ↄtrarium ꝙ gratia nõ purgat in xpᷣo⁊ ſilłꝛ nec in adã.dicenduzʒz ꝙ purgatio ni⸗ hil aliud dicit q́; motũ ad puritatẽ.ſ̊ poſſumꝰ intellige⸗ re ꝙ habet motũ vel mutationẽ ad puritatẽ multiplicit᷑. vel qꝛ fit mutatõ de puro ad puritatẽ maioꝛẽ.vel de non puro ad puritatẽ. Si de nõ puro ad puritatẽ hoc eſt du⸗ pliciter.qꝛ nõ purũ ẽ dupłꝛ.ſ.ꝑ abnegatõeʒ:vel ꝑ puatõ⸗ nẽ.nõ purũ ꝑ abnegatõeʒ ẽ qð nõ habet puritatẽ nec eti am ↄtrariũ puritatis.nõ purũ pᷣuatiue ẽ qð nõ habʒ pu ritatẽ ⁊ habʒ ↄtrariũ puritatis. Scðm ergo pᷣmũ modũ adam ĩ ſtatu ↄditõnis ante infuſionẽ gre fuit nõ purus quia nõ habuit puritatẽ gre:nec tñ habebat ↄtrarium. Quãdo eꝛgo infnſa fuit ei ga mouebat᷑ adam de h̊ ꝙ nõ habebat puritatẽ gr̃e ad hoc vt haberet eã.vnde hoc mõ fuit facta in ipo purgatõ. Scðᷣm vᷣo ſcðᷣm modũ nõ fuit purificatõ in adã niſi poſt pctm:ſicut ĩ peccatoꝛe.qꝛ ha⸗ bet ↄtrarium puritatis.ſi ergo gra ei infundat᷑: purgat ↄtrariũ puritatis ab ipᷣo ⁊ ponit in eo puritatẽ. Simili ter motꝰe puro ad puritatẽ ẽ dupłꝛ.vel de minoꝛi puri⸗ tate ad maioꝛẽ puritatẽ.vel de puritate ad puritatis ↄn nuationẽ. In ſanctis eꝛgo qui habẽt gram ⁊ ſunt in ſta⸗ tu pficiẽdi:purgatio ẽ mutatio de mioꝛi puritate ad ma ioꝛem. In xpᷣo ðᷣ in quo gr̃a fuit ab initio in ſũma pꝑfe⸗ ctione purgatõ ẽ velut motꝰa puritate in eiuſdẽ purita⸗ tis ↄtinuationẽ.q¶ Ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ fides purgat. dicendũ ꝙ fides dicit᷑ purgare nõ ratõe ſui: ſ̊ ratõe gr̃e exñtis in fide.⁊ ſicui videmus ꝙ duplex eſt ſenſus.ↄmu nis ? ꝑticularis.⁊ ſenſatũ duplex.ſ.ↄmune ⁊ ꝑticulare ſenſus ꝑticulares habent ſenſata ꝓpꝛia.⁊ de his verũ eſt ꝙ ſenſatũ vniꝰ nõ eſt alteriꝰ.vnde coloꝛ qui eſt ſenſatum viſus ꝑticulare nõ eſt ſenſatũ aouditus. Senſatũ aũt cõ⸗ mune eſi magnitudo quãtitas vel ſuꝑficies. hoc em̃ põt ſentire a quolibet ſenſu ꝑticulari.⁊ ita patet ꝙ eſt vnus ſenſus ↄmunis ĩ iſtis ſenſibo ꝑticularibo:quo vnus ſen⸗ tit qð aliꝰſentit.ſ.ſenſatũ ↄmune qð ẽ quãtitas.Silꝛ di⸗ cendũ.ꝙ quidã ſunt ꝓpꝛij effectꝰvirtutũ ⁊ ratõe virtutũ. NQuidã aũt nõ ratõe ipᷣaꝝ ᷣm ſe.&̊ ratõe alicuiꝰpꝛincipij ↄmunis exiſtẽtis in ipis.⁊ illud eſt gratia. IFides em̃ ra⸗ tione fidei habet ſuũ ꝓpꝛiũ effectũ qui nõ eſt alteriꝰvirtu⸗ tis.ſ.credere.Caritas em̃ nõ credit.Similiter de carita te reſpectu fidei ⁊ aliarũ virtutũ.pꝛimi effectus ſũt par⸗ ticulares. Secũdi aũt effectus ſunt ↄmunes virtutibo. vnde nõ eſt purgare effectus fidei ratione ſui vel alteriꝰ virtutis.ſed ratione ↄmunis pꝛincipij exiſlẽtis in eis qð eſt gratia.¶¶ AUo aliud qð obijcitur de illuminatione.di⸗ cendũ ꝙ ↄſimilis fit ↄparatõ gratie ad virtutes q̃ eſt lu⸗ minis ad radiũ:ſicut pᷣhabitũ ẽ.vnde ptʒ ꝙ gra que ẽ ſi⸗ cut lumẽ in aĩa illumĩat ſᷣm indiſtinctõeʒ ad diſtinctas ꝑtes.iĩmo ſimpł⁊.virtꝰaũt ſᷣm diſtinctõneʒ.¶ Ad alias ratões quibo obijcit᷑ de ꝑfectõe.dicendũ ꝙ illud qð eſt ĩ aĩa indiſtinctũ debʒ gre attribui ad ꝑficiendũ.illud aũt qð eſt diſtinctũ ⁊ ꝑticulare debet vᷣtuti attribui vt ꝑfici⸗ atur ab ipᷣ̃a. Pꝛetea pᷣmo ⁊ pᷣncipalit᷑ gr̃a ꝑficit eſſentiã aĩe.ſecũdario libeꝝ ar.qui ẽ motoꝛ vłis in aia.vnde cũ dicit.gra mouet ad oꝑa:⁊ virtꝰmouet ad oꝑa:hoc diffe⸗ renter dicit᷑.quia ga eſt mouẽs vłr ad oꝑa.virtꝰꝑticula riter. ſicut fides mouet in deũ vt verũ.caritas mouet in deum vt bonũ.ſpes mouet vt in beatũ vel gloꝛioſum. ve/ rum aũt ⁊ bonũ ? gloꝛioſuʒ ſunt vnũ ſubſtãtialiter:qð ẽ ip̃e deus.ſunt tñ ꝑticulares rationes ⁊ diuerſe.virtutes igit᷑ mouẽt m iſtas ꝑticulares ratões.gr̃a aũt ſᷣm rõnẽ vłem:nõ diſtinguẽdo veꝝ.bonũ.gloꝛioſuʒ.mouet ĩ deũ. 4 Ad pꝛimũ g̊ anſeł.dicẽdum ꝙ hoc ꝙ gr̃a in infantibo p̃ſiet ſalutẽ ſine libero ar.hoc eſt ex im ꝑfectõe ſuſcipien⸗ tis qui nõ põt vti libeꝛo ar.vnde ꝙ ipᷣm nõ ꝑficiat ĩ actu hoc eſt ex imꝑfectõe ⁊ impotẽtia ſuſcipiẽtis.¶ Ad aliud prʒ rñſio ꝙ gra ꝑficit ſubſtãtiã ⁊ potẽtiã vłem.virtꝰ aũt potẽtias ꝑticulares.¶ Ad aliã ratõeʒ in ↄtrariũ dicen⸗ dum.ꝙ ↄꝑat᷑ ad ſubſtãtiã aĩe ⁊ potẽtiã.pꝛimo mõ ẽ ĩ ra⸗ tione infoꝛmãtis.ſcðo mõ eſt in ratõe mouẽtis.pᷣmo mõ nõ diuidit᷑ ꝑoꝑans ⁊ cooꝑans:p ſcdðᷣo mõ. vñ illa rõ ſo⸗/ lum ꝓcedit de gr̃a ꝓut ↄꝑat᷑ ad potẽtiaʒ aĩe.⁊ nõ ad ſub⸗ ſtantiã.4l. Ad aliud dicẽdũ.ꝙ ſuba aĩe põt duplłꝛ ↄſide⸗/ rari.ſ.Fᷣm ſuũ eſſe abſolutũ.⁊ ſic pctẽm nõ coꝛrũpit ip̃am vel pᷣm ſuũ eſſe ↄꝑatũ qð eſt eẽ oꝛdinis ad finẽ ſᷣm quẽ tẽ⸗ dit ad deũ:⁊ qᷓtuʒ ad illud eſſe pctẽm coꝛrũpit eẽ ipᷣiꝰ aĩe. 2 ſm iſtud eſſe ꝑficit etiã gra ſubſtãtiã aĩe. Mlembꝛum ſecuũduʒ Onſequenter q̃rit᷑ vtꝝ ꝓpꝛij effectꝰſint gr̃e viuificare.aſſimilare.gratificare.⁊ oñdit᷑ pmo ꝙ viuiſicare ſit ꝓꝛiꝰeffectꝰipᷣius gr̃e ſic.Oeꝰ in creatura rõnali eſt pᷣncipiũ vite ſpũalis.vñ Act.xvij.In quo viuimꝰ mouemur ⁊ ſumus Sed pᷣmũ quo viuit rõnalis creatura ꝑ deũ ẽ gr̃a.Sʒ il⸗ lud quo pꝛimo viuit dicit᷑ viuificare.git᷑ gr̃a viuificat. 4l Itẽ culpa moꝛtificat᷑ aĩia.igit᷑ viuificat᷑ ↄtrario illiꝰ.ſ. gra. ergo ⁊c7. Contra. Abac.ij. Juſtꝰer fide mea viuit viuificare ↄuenit fidei.nõ ꝗ̊ eſt effectꝰ ꝓpꝛiꝰgr̃e.⸗. Iteʒ J.Johᷣ.iij. Qui nõ diligit manet ĩ moꝛte. Si ꝙ nõ diligẽ eſt cã moꝛtis.& diligere eſt cauſa vite.Sed diligere ẽ ca ritatis ꝓpꝛie. caritatis ꝓpꝛie ẽ viuiſicare. Qon eſt ꝓ⸗ pꝛius effectꝰgre.¶ Itẽ Ricar.de ſancto vict.in li.de ar⸗ ra ſponſi ad ſponſam. Scio aĩa mea ꝙ dilectio vita tua eſt:⁊ ſine vᷣilectõe eſſe nõ potes.Sed dilectio ẽ caritatis 2 vita aĩe. ̊ ⁊c.¶¶ Itẽ videt᷑ ꝙ refoꝛmare ſit ꝓpꝛius ef⸗ fectus gre.pᷣs.Signatũ eſi ſuꝑ nos lu.vul.t.d. Glo.lu/ men gre tue quo refoꝛmat᷑ imago tua in nobis qua tibi ſimiles ſumꝰ.¶ Itẽ ibidẽ diſtinguit᷑ triplex imago ĩ glo. ſcʒ imago creatõis ⁊ recreatõis.⁊ ſimilitudinis.imago creatõis eſt ratõ.imago recreatõis eſt gra.imago ſimili tudinis eſt ip̃a ſapia:que eſt ipe filius dei:ad quã imagi nem homo ↄditꝰeſt. Ymago &̊ recreatõis aĩe eſt grẽ̃a. Sʒ imago recreatõis eſt imago refoꝛmatõnis aĩe ad deum: ergo gr̃a eſt imago aſſimilationis ⁊ refoꝛmatõis anime ad deum. Contra. Si gr̃a aſſimilat: opoꝛtet ꝙ aſſimilet vel ſᷣm cognitionẽ vel 'm amoꝛẽ.Sed neutro modo aſſi milat gra:qꝛ gr̃a habet eẽ in nõ habẽtibo cognitõem nec amoꝛẽ ᷣm actũ ſicut ĩ ꝑuulis:quoꝝ aĩe nõ habent cogni tionẽ in actu nec amoꝛẽ.ꝗ̊ gra nõ aſſimilat ꝑ cognitionẽ nec ꝑ amoꝛẽ.q aſſimilare nõ ẽ effectꝰ gre.q Itẽ oñdit᷑ ꝙ effectꝰgre ꝓpꝛiꝰſit gratificare.qꝛ oici᷑ Eph.j.In landeʒ gloꝛie gre ſue in qua gratificauit nos in xpᷣo.Ex quo re linquit᷑ ꝙ ꝓpꝛiꝰeffectꝰgr̃e ſit gratificare.⸗j SItẽ cũ gratifi care ſit quidã effectꝰ oſiẽdẽs gram re ⁊ noĩe.qꝛ ſi gra eſt: gratificare eſt.⁊ ſi gratificare eſt:gratia eſt.Et ſimiliteꝛ oſtendit ip̃am denomĩatõeʒ:qꝛ nomẽ gratificatõis ſumi tur a noĩe gr̃e.ergo gratificare eſt ꝓpꝛijſſimꝰ⁊ potiſſimꝰ actus gẽe. Rñ. Fm ꝙ gra eſt ſimilitudo pꝛime verita⸗ tis ↄparat᷑ ad aĩam vt lux. Fm vᷣo ꝙ eſi ſimilitudo ſũme bonitatis ↄparat᷑ ad aĩam vt vita.⁊ ita habet᷑ in YOoh.j. ver bũ erat vita ⁊ lux hominũ lucẽs in tenebꝛis.⁊ ideo gra que eſt ſimilitudo ip̃iꝰ ↄꝑat᷑ ad aĩam vt lux⁊ vt vita Sed ſicut dictũ eſt ꝙ lux in aere tria facit.pꝛimo eĩ pur gat ipᷣm aereʒz a diſpoſitõe ſibi ↄria. Scðo diſponit ae⸗ rem diſpoſitõe ↄſili ſibi.⁊ tũc illumĩat ipᷣm.vltimo infor mat ipᷣm.⁊ qtũ ad h̊ ſumit᷑ iſte actꝰ ꝑficere.⁊ ſicut lux in aere habet iſtos tres actꝰpᷣdictos.ſiłꝛ dicẽdũ ẽ de gra in⸗ ꝙᷓtuʒ ipᷣa vt lux ↄpat᷑ ad aĩaʒ. quia pᷣmo remouet ab aia diſſimilitudinem lucis eterne.⁊ qtum ad hoc ſumit᷑ iſte effectus purgare.ſcðo diſponit ipſam ſimili diſpoſitõe vt poſſit eſſe ſimilis in actu.⁊ tũc dicit᷑ ĩam illumĩare. vltimo infoꝛmat ipᷣ̃am:⁊ tũc dicit᷑ ĩam ꝑficere.Scðm aũt ꝙ gra ẽ ſimilitudo bonitatis ſũme ↄparat᷑ ad aiam vt vita.qꝛ ſic ↄparat᷑ ad aĩam vt amoꝛ:⁊ iſte amoꝛ impᷣſ⸗ ſus vita eſt qua aĩa viuit deo. Unde Ric. Scio aĩa mea qꝛ dilectio vita tua eſt.⁊ ita ſᷣm hũc modũ actꝰgfr̃e eſt vi⸗ uificare. Ad iſtũ vᷣo actũ ↄſequit᷑ trãſſoꝛmatõ ſeu aſſimi⸗ latio aĩe ad deũ.quia hec eſt vis amoꝛis:ꝙ tranſſoꝛmat amantẽ in amatuzʒz. Vñ Ric.de arra ſponſi ad ſponſam dicit. Scio anima mea ꝙ cũ aliquid diligis:ipᷣa vi dile⸗ ctionis in eiꝰſimilitudinẽ trãſfoꝛmaris.⁊ q;tum ad hoc ſumit᷑ iſte effectꝰ gre:qui eſi aſſimilare aĩam ad deũ⁊ cõ foꝛmare.Ex hoc aũt ꝙ anima eſt aſſimilata deo:ex hoc ẽ grata deo. VUnde ꝓuer. viij. dicit ſapia. Ego diligentes me diligo.⁊ ita ex hoc ꝙ amoꝛ impꝛimit᷑ anime ſumitur viuifica re.ex hoc ꝙ iam imp̃ᷣſſus eſt ſumit᷑ aſſimilare.ex hoc ꝙ aſſimilata eſt aia ꝑ amoꝛẽ ſumit᷑ gratificare in ge nerali ratõe.4 Ad obiecta dicendũ ad ſcᷣm ⁊ terciũ. ꝙ vita ſpũalis que ẽ vita aĩe in deo:eſt ipiꝰgẽe ſe. ipᷣius aũt fidei ⁊ caritatis ratõne gr̃e in quiba maniſeſtat᷑ vita quaſi ꝑ ſenſuʒ.ſicut manifeſſat᷑ vita in coꝛꝑe ꝑſenſuʒ et motũ:ſic manifeſtat᷑ ꝑ motũ fidei ſicut ꝑ ſenſuʒ. ꝑ motũ caritatis ſicẽ ꝑ motũ.4 Ad quartũ ptz rñſio ex pᷣdictis. Ad aliud dicẽduʒ ſm aug.ad Dardanuʒ. ¶MMirabile quõ dæꝰ ẽ inhabitoꝛ quoꝛũda nõ cognoſcẽtiũ deũ: ⁊ non quoꝛũdã vel aliquoꝝ ↄgnoſcẽtiũ deũ.Illi em̃ ad templũ tei nõ ꝑtinẽt qui ↄgnoſcẽtes nõ ſicut deũ gloꝛificauerũt ſicut ph̊i. Ad tẽplũ aũt dei ꝑtinent ꝑuuli ſanctificati ſa⸗ cramẽto xpᷣi.Dicendũ &̊ ad obiectũ.ꝙ in ꝑuulis ẽ cogni tio ⁊ amoꝛ.ſ̊ poſſunt eſſe dupłꝛ.vel ſicut foꝛma. vel ſicut actus hoc ⁊ in habitu vel ĩ effectu. In ꝑuulis eſt cognitõ ſicut foꝛma ⁊ amoꝛ.Silꝛ qꝛ infoꝛmãt aiam ipᷣius.ſᷣ non ſunt in eis ſicut actus.vñ in eis ſunt habitu ⁊ nõ actu.ſi cut videmꝰin adulto doꝛmiẽte: ꝙ in eo ẽ ſcia ſicut foꝛma infoꝛmãs aĩam: ⁊ nõ ſicut actꝰſeu in vſu. Vñ dic auguſ. ad Honifaciũ. e habẽ fidẽ h̊ ẽ.aut pt fidei ſacram̃tũ 2 h eſt ip̃aʒ habẽ vt foꝛmã:aut pter fidei vſuz. Membꝛũ teꝛciũ Onſequẽter querit᷑ vtx iſti tres actꝰ.ſ.iu⸗ ſtificare.excitare.motꝰ meritoꝛios elicere ſint ꝑ ſe actꝰ ipᷣius gre ·⁊ oñdit᷑ ꝙ ſic.pᷣmo videt᷑ ꝙ excitare ſit effectꝰ gre ꝑ ſe. Perñ. de gra ⁊li.ar.dicit.Ci.ar. conatus ad bonũ ocioſi ſunt ſi a gra nõ iuuẽt᷑.nulli:ſi a gr̃a nõ excitẽt᷑.Ex quo relin⸗ quit᷑ ꝙ gre eſt excitare li.ar.ſeu motũ volũtatis ad bonũ A Itẽ ĩ qdã collecta eccłie hr.Excita dñe potẽtiaʒ tuã ⁊ veni ⁊c. Sʒ hec excitatõ quã petit eccłia nõ ẽ niſi ꝑ Eaʒ nec venit deꝰ: niſi ꝑ graʒ.̊ gre ẽ excitare.⸗ Iiẽ apoc.ij Ego ſto ad hoſtiũ ⁊ pulſo. Hoſtiũ appellat᷑ li.ar.ſeu vo⸗ lũtas.Sʒ pulſatõ iſia nõ ẽ niſi ꝑ gaʒ excitatõ q̃dã volũ⸗ tatis ad bonũ.Si ꝗᷓ deꝰnõ pulſat ad hoſtiuʒ:nec excitat ad bonũ niſi ꝑ gr̃aʒ:ptʒ q; ge ẽ excitare. Cõtra.Hõ exñs ĩ infidelitate:qꝛ ĩ pcto moꝛtali excitat᷑ ad bonũ.vñ v. ad Eph. Suꝛge ꝗ doꝛmip· exuꝛge a moꝛtuis:⁊ illlumi⸗ ſpiut fiton bond Per we iung tum ege puim dat crci Ge no⸗ Mer tit ſen in de t dur gen ſor tin in⸗ i ſe ſie gre, ig rell. ins ita r iſa⸗ ſcve nio neſi lin⸗ e NA 900 poli⸗ tit omnt, meſtio nabit tibi xpᷣc. Vñ ptz ꝙ deẽmouet ercitat coꝛda ⁊ vo/ luntates eoꝝ vt ↄſiderẽt ⁊ cognoſcãt ſtatũ ſuũ: ⁊ ꝓyter H ↄuertant᷑ ad bonũ:⁊ timeãt de ſlatu ſuo. Sed dũ homo eſt in pcto moꝛtali vel in infidelitate nõ habet gram. er⸗ go pꝛioꝛ eſt excitatio ad bonuʒz in anma qᷓ gratia. Sed nullus effectꝰpᷣcedit cauſaʒ ſuã: excitare ad bonum nõ eſt effect; grẽe. ¶ Item oſtendit᷑ ꝙ iuſtificare ſit actus gre ad Ro.iij. Jultificati gratis ꝑ graz ip̃iꝰ. gra iuſliſicat nos. 41 Item ſuꝑ illud ad Ro. Omnes peccauerunt ?c- HGlo. Hec eſt gꝛa ſine qua nec infantes nec granges ſal⸗ ni fieri poſſunt. Et poſi ſuꝑ ulud iuſtificati gratis. glo. IYpla eſt qua iuſtiricat impiꝰ.ẽ ꝑſſe eſt iuſtificare effect gre. 4 Itẽ ſicut ſe habet caritas ad amante ſacere: 2 fi⸗ des ad credẽtẽ facere. Ita ſe debʒ habẽ gra ad gratifica⸗ re:a iuſticia ad iuſtificare.Si &̊ ſoliꝰcaritatis eſt aman tem facere:⁊ ſoliꝰfidei credentẽ facere.q ſoliꝰgr̃e eſt gra tificare: a ſolisiuſticie iuſtificare. Mon igit᷑ eſt gre in ſti⸗ ficare. 4 Item oſtendit᷑ ꝙ opus gre ſit actus meritoꝛios ꝓducere.j.Coꝛin.xv.Gratia dei ſum id quod ſum.⁊ g/ tia dei in me vacua non fuit. Ault ergo dicere ꝙ gratia wei in ipo fructificauit. Sed fructificatio iſta attedit q;⸗ ꝛum ad meritũ:q̊ gra ꝓducit opus meritoꝛiũ. 4 Iteʒ ad Ppit.ij. YJ;ße oꝑat᷑ in nobis velle ꝛ ꝑficere bonũ. Sʒ ipᷣe eꝰnõ operat᷑ niſi ꝑ gram in nobis:ergo grᷣa elicit a vo⸗ luntate opus bonum: ita meritoꝛiũ.q] Itẽ aug· ad va⸗ lentinũ. Cogitare vel ageꝛe m deũ nulla ratõe ſine gra txei poſſumꝰ. ꝓpter qð dñs cũ de fructu iuſticie loqueꝛet᷑ git diſcipulis. Sine me nihil poteſtis faceꝛe Joh.xv. Sꝛ ergo gra eſt pᷣncipiũ in nobis cogitandi hm deũ ⁊ agen⸗ di. ergo ip̃a eſt que opus meritoꝛiuʒ ꝓducit. 4 Contra. Airtus eſt ad recte agere. Si omne merituz attendit Fiuz ad recte agere virtutis inqᷓtuʒ virtus ẽ omne meri toꝛriũ elicere. Non ꝑ ſe eſt gẽe. PBñ. intelligenaũ ẽ gfa ↄparat᷑ ad aiam vt vita: ⁊ vt motoꝛ:⁊ vt lux:qꝛ gra⸗ tia eſt ſimilitudo ſũme veritatis.⁊ ſic ↄparat vt lur. Eſit etiam ſim ilitudo ſumme bonitatis.2 ſic ↄparat᷑ xt vita. Eſi etiam ſimilitudo poteſiatis ⁊ virtutis.⁊ ſic oↄparat᷑ vt motoꝛ arbitrij ad aiazʒ. Potẽtia aũt attribuit᷑ pr̃i. ve/ ritas filio. bonitas ſpũiſancto.⁊ ideo gra eſt ſimilitudo totitrinitatis: ⁊ aſſimilat nos toti trinitati. Scᷣm aũt ꝙ ↄparat᷑ vt lux eo ꝙ eſt ſiłitudo pᷣme veritatis: ſumunt᷑ tres effectꝰ gre. Scom ꝙ ↄꝑat᷑ vt vita eo ꝙ ẽ ſimilitudo ſũme bonitatis:ſumũt᷑ tres alij effectꝰ. Scom vo ꝙ ↄꝑa tur vt motoꝛ.ſ.eo ꝙ ẽ ſiłlitudo ſũme ptᷣaus ſeu virtutis: ſunt eiꝰeffectus tres.ſ.iuſtificare.excitare.motꝰmerito⸗ rios elicere.⁊ hoc ꝑ ↄꝑationeʒ ad libeꝝ ar.qꝛ ſicut dicit HBerñ.de li.ar. Libeꝝ ar.gerit ſimilitudinẽ diuine po⸗ teſtatis:eo ꝙ non põt cogi.vnde circa ipᷣm fiunt iſti tres effectus gre. ſed hoc diuerſimode.quia liberũ ar.eſt fa⸗ cultas volũtatis ⁊ ratõnis.Excitare vo eſt effectus gra tie circa liberũ ar. quo ad ratõeʒ. iuſti ficare quo ad vo⸗ luntatẽ.motꝰmeritoꝛios elicere quo ad facultatẽ. EUnde gra mouet volũtatẽ ꝑ iuſlificatõneʒ.qꝛ ſicut dicit anſel. Juſticia eſt rectitudo voluntatis.⁊ ideo iuſtificatio eſt ipᷣius voluntatis.excitatio eſt iius ratõnis.motus me ritoꝛios elicere ẽ iius facultatis ſeu ptatis.vñ tria bec bonũ cogitare.velle.ꝑficere.facit ga in nob is.ſicut dic HBerñ.de gra ⁊ li.ar. Gra iĩmittẽdo bonã cogitationein nos pᷣuenit. ĩmutando malã volũtatẽ nos ſibi ꝑ aſſectuʒ iungit.miniſtrando ↄſenſui facultatẽ foꝛis ꝑ opus aper tum internꝰoopifex ĩnoteſcit.⁊ boc planũ ẽ in iuſtiſicatio ne adultoꝝ. qualiter aũt ſit in ꝑuulis iã patebit· No pꝛimũ ꝗᷓ dicẽduʒ. ꝙ gra duplex ?.ſ.gatũfaciẽs:⁊ gratiſ⸗ data.a hoc nõ eſt gratũ faciens:ſed tñ diſponẽs.limilit excitatio duplex eſi.vel a gra gratũfaciente.vel a gratia gratiſd ata ſeu diſponẽte. Dicedũ in exñtibo in pcto moꝛtali nõ ẽ excitatio a gra gratũſaciẽte. ſed a gea diſpo nente vel gratiſdata: quia habent fidem infoꝛmẽ que ex⸗ citat eos ad cogitandn de diuino iudicio ⁊ de dinina mi ſeꝛicoꝛdia ad hoc vt timeant ⁊ doleant de peccatis.Simi — lxr. liter in infidelibo eſt ip̃a recta ratio:quã appello gratiaʒ gratiſdatã ſeu diſponentẽ.qꝛ licet inſit naturalit᷑:iñ gra tiſdat᷑ a deo: ⁊ etiam ꝓ moueat ad bonũ gratiſdatum a do.hec aũt facit eos cogitare ⁊ cognoſcere.ꝙ deꝰ crea⸗ toꝛ eſt:⁊ ꝙ bonꝰ eſt:⁊ ꝙ ab ipo habent quicquid hbabent ⁊ ꝙ ipᷣe colẽdus ?ẽ.⁊ ſic etiã excitat eos ad cognoſcẽdũ ꝙꝙ nihil poſſunt babere niſi ab eo. ſic excitãt eos ad amo⸗ rem ⁊ timoꝛẽ ipiꝰ.Alia aũt excitatioẽ que ẽ a gr̃a gratũ faciente.¶ Ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ iuſtificaꝛe debʒ eẽ act⸗ iuſticie: nõ ge. dicẽdũ ꝙ iuſticia dicit᷑ ꝑticularit ⁊ ꝓpꝛie ⁊ generalit.Juſlicia ſpaliter dicta dicit᷑ ſpãlis rectitudo aĩe:pꝑ quã rectificat᷑ aia vt reddat pximo qð ſuũ eſt.lñ hec eſt rectitudo aĩe ꝑ ↄparatõeʒ ad ꝓximũ.hec eſt iuſti⸗ cia que ẽ vna de virtutibo cardinalibo.Juſticia vᷣo gene⸗ raliter dicta eſi generalis rectitudo anime p ↄparatõeʒ ad deũ ⁊ ꝓximũ ⁊ ad ſeipᷣm. ⁊ hec rectitude eſt ↄſoꝛmatõ voluntatis noſtre ad voluntatẽ diuinã.⁊ ab hac dicit᷑ ge neraliter iuſtꝰ.que iuſticia eſt in ↄfoꝛmatione volũtatis ad deum. NHec tñ iuſticia aliter eſt in paꝛuulis:aliter is adultis: qꝛ ſicut iniuſticia que eſt in paruulo nõ meſt ei ex actu ſui arbitrij:ĩmoẽ iniuſticia que ei fit ex alia oꝑa⸗ tione. In adulto vo eſt iniuſticia quã ſibi facit: ⁊ ad quã cooperat᷑.Siłr iuſticia dat᷑ paruulo ꝑ ſacramentũ ecclę⸗ ſie ſeu ꝑ paſſionẽ xpi:ipᷣo nibil cooperante ⁊ nõ ↄſentiẽ⸗ te. Juſticia aũt eſt in adulto ex eiꝰↄſenſu ⁊ cooꝑatione. Vnde de adulto loqui Herñ.cũ dicit.ĩmutãdo malam voluntatẽ ſibi ꝑ ↄſenſuʒ iungit.Vñ hmõi iuſticia ĩ ꝑuu⸗ lo eſt ſm habitũ. In adulto vᷣo ſᷣm actũ.quia ad ill co⸗ oꝑat.⁊ ſic cum iſta iuſticia ſit idem re qð gẽa:ptʒ ꝙ gre eñ iuſtificare.¶. Ad illud qð obijcit᷑ de opere meritoꝛio viſum ẽ quibuſdã ꝙ opus meritoꝛiũ duplici ter ꝓducit᷑ a volũtate.ſ.Fin ratoeʒ ꝑticularẽ:vel m ratõeʒ generalẽ. Si vᷣm ratõeʒ ꝑticularẽ ſic ꝓducit᷑ meritoꝛiũ a qualibʒ virtute ꝑticulari vñ ſic ꝓducit᷑ m diſtinctionẽ virturũ quelibet em virtꝰ ſᷣm vnã ratõeʒ ꝑticularẽ ꝓdqucit:ſicut foꝛtitudo ꝓducit ipᷣm in aggrediendo terribilia:⁊ ſic de alijs. Scðm ratõem generalẽ ꝓducit᷑ opus meritoꝛium tripliciter.quia hec ratõ generalis ẽ tripłꝛ ſᷣm triplicem ratõeʒ cauſalitatis.ſ.finalisexẽplarisefficiẽtis.Fᷣm ra tionem finis qꝛ eſt ſũma bonitas:Ga in caritate ꝓducit omne meritũ.vnde oↄſiderãdo finẽ.ſ.ſummã bonitatẽ ſic omne meritũ eſt ex caritate: ſeu ex gra in caritate.⁊ Fm boc dicit᷑ caritas mater vᷣtutũ. Scm ratõeʒ exẽplario ſic gꝛa in fide ꝓducit omne meritũ in omni virtu te:quia fides eſt exemplar ſeu ars que mo nſtrat cognitionem fi nis ad quẽ tendendũ.a ideo dicit᷑ñ fſundamẽtum oĩm vir⸗ tutum. Scðᷣm ratõeʒ efficiẽtis ſic Ga in ratõe gẽe ꝓdu⸗ cit om̃e opꝰmeritoꝛiũ.qꝛ ↄꝑat᷑ ad aiaʒ vt motoꝛ.⁊ ſic pʒ ꝙ aliter ꝓducit gẽa opus meritoꝛiũ:⁊ vᷣtutes m diſſlin ctiones virtutũ:ſeu ſᷣm ratões ꝑticulares. Membꝛũ quartuz Onſequẽt q̃rit᷑ an li.ar.moueat᷑ a gꝛa ſpõ tanee an coacte.Ad qð ſic. Johᷣ.vj.i emo veĩt ad me niſi pꝛ traxerit eũ.Sʒ tr actꝰeſt ſpẽs motꝰviolẽti. ſi nullꝰveĩt ad deũ niſi tractꝰ:nullꝰ veit ad eü niſi violẽt᷑. Sʒ li.ar.mouet᷑ ad de um ꝑ cꝛaʒ:gẽa ꝗᷓ mouet ipᷣm violẽt.¶l Itẽ Lu.xiiij. de ill ꝗ debet veire ad nuptias dẽ. Cõpelle eos ĩtrare vt ĩplea iur domꝰmea. Si ẽᷣ li. ar. ↄpellit᷑ itrare domũ dñi:⁊ n pt intrare niſi ꝑ gẽaʒ: gꝛa ↄpellit ip̃m ⁊ monet ad głiam ↄpellẽdo.Sʒ ↄpulſio ẽ motꝰviolẽtꝰ.g ⁊c.¶ Itẽ petit᷑ ab ecclia in quadã collecta.Qoſtras rebelles ↄpelle ꝓpiciꝰ volũtates. ̊ petit᷑ a deoo. Sʒ ipᷣe nõ oꝑat᷑ in nobis niſi ꝑ giam aliqð bonũ:q̊ ga ↄpellit noſtras volũtates ad bo num. 2 ita violẽter monet᷑ volũtas ſeu li.ar. ab ipᷣa ga. Ad oppoſituʒ. Ecci.xv. Reliquit eũ in manu ↄſilij ſui ante bominẽ vita 21 moꝛs bonũ 7 malum ⁊c̃. Hõ igit᷑ eſt in poteſtate ſui arbitrij. quia manus ↄſilij appellatur po teſtas arbitrij. in poteſtate eius eſt ſequi et non ſequi m ouẽtẽ graʒ. gra nõ mouet ipᷣm violenter ſeu coacte. ¶ Itẽ li. ar.ẽ libeꝝ a nccitate.Sʒ ſi ↄpulſus eẽt ⁊ violẽt moueret᷑ ab aliquo:nõ eẽt libeꝝ a neceſſitate: ĩmo coge⸗ ret᷑.eꝛgo nõ põt moueri violẽter vel ↄpelli a gẽa.¶ JItem Herñ.de gra ⁊ li.ar. Jpe ↄditoꝛ hac dignitate li.ar.in⸗ ſigniuit:ſeu aĩam ratõnalẽ vt quẽadmodũ ſui iuris erat ſueq; volũtatis:nõ neceſſitatis erat ꝙ bonꝰerat:illa ſiłr quodãmodo ſui iuris exiſtẽt:quatenꝰnõ niſi ſua volũta te mala fieret ⁊ iuſte danaret᷑.ant bona ſieret⁊ iuſte ſal uaret᷑. Ex quo relinquit᷑ ꝙ libeꝝ arb.ſeu aĩa ratõnalis nõ poteſt aliquo mõ ↄtra ſuã voluntatẽ ↄpelli:nec moue ri ad bonũ. Sol.dicendũ ſicut dicit Herñ.diſtinguẽ do geĩaʒ ↄpulſionem. Eſt em̃ ↄpulſio actiua ⁊ paſſiua.a Fm vtrãq; nos dicimur facere aliquid ↄtra rolũtatem. Compullſio paſſiua recie vocari põt vbi nihil cooꝑatur patiẽs:que eſt abſq; ↄſenſu volũtario patiẽtis.vt ſi nos ↄpelleremur ad malũ nobis inuitis:hec eẽt ↄpulſio paſ⸗ ſiua. ſicut fuit in beata Lucia que vixit.Si inuitã fece⸗ ns me violari: caſtitas mihi duplicabit᷑ ad coꝛonã.Cõ⸗ pulſio actiua ẽ in qua ↄcurrit ↄſenſus patientis.ſ.cũ in⸗ Ductꝰ eſt ꝑ timoꝛẽ vel doloꝛẽ ad hoc vt faciat malũ. ſicut eſi in illo qui timoꝛe moꝛtis negat xpᷣm. talis em̃ dolens negat xpᷣm: ⁊ tñ volens:qꝛ meliꝰvult negare xpᷣi qᷓ pati moꝛteʒ.ᷣ ſua tñ volũtate abſoluta nõ negaret:⁊ ꝓpter hͥ dicit᷑ pulſus:qꝛ negat ne moꝛiat᷑.⁊ hoc dicit dama.ꝙ ẽ volũtaꝛiũ abſolutũ ſicut ẽ in illo qui ſimpłꝛ vult aligd:ꝛ eſt volũtariũ ↄditõnale ſicut ẽ in illo ꝗ ſub ↄditione vult aligd.Gra eꝛgo nũꝙᷓ ↄpellit libeꝝ ar.ad bonũ ↄpulſiõe palſiua:q;uis aliqñ ↄpulſione actiua ipᷣm ↄpellat:qꝛ ali⸗ qñ mouet ipᷣm ꝑ doloꝛes ⁊ timoꝛes vt ↄuertat᷑ ad bonũ. Vnde Merñ. Hoc quippe intẽdit cũ terret aut ꝑcutit vt faciat volũtarios:nõ vt ſaluet inuitos. Scðm q̊ hanc di⸗ ſtinctõeʒ ſoluit᷑ hec queſtio ⁊ ptz rñſio ad obiecta. Diſtĩ etio aũt ↄmunisẽ ⁊ bona ꝑ qua bꝛeuiter ſoluit᷑ bec que⸗ ſtio.ꝙ eſt coactio ſuſficiens ⁊ inducẽs.Liberũ ar.nõ po teſi cogi pꝛima coactione ab ip̃a gr̃a.nec ab aliquo alio. ſed ſolũ coactione inducẽti qꝛ multa inducunt ipᷣm ad h̊ᷣ ꝙ velit.qð pꝛius nolebat. Illembꝛũ quintũ J Verit᷑ ↄſequẽt᷑ de ↄꝑatõe effectꝰgre ad ſta⸗ tũ nrm in pᷣſenti vita.⁊ q̃rit᷑ an gr̃a faciat nos ĩ vita pᷣſenti ſine pcto eſſe. Ad qð ſic. aug.Libeꝝ aꝛ.ẽ volũtas q̃ bonũ eligit᷑ gẽa aſſiſtẽte.malũ gra deſiſtẽte.Si ꝗ̊ gr̃a aſſiſtẽte arbitriuin eligit bonũ. ſꝑ aſſiſtẽte gra bonũ eligimꝰ. Sʒ ſp eligẽ⸗ do bonum nuꝙᷓ peccamꝰ:ꝗ gra aſſiſtẽte ĩ nobis nũqᷓ; pec camꝰ. Iẽtẽ introducit᷑ ab heretico in li.de ꝑfectõe iuſti⸗ cie boĩs ratõ.⁊ ſumit᷑ ex apoc̃.xiiij.vbi loꝗt᷑ de vᷣginibo q̃ ſequũt᷑ agnũ quocũq; ierit. In oꝛe ipoꝝ nõ ẽ inuẽtũ men daciũ.ſine macła ſũt añ thronũ ði.ᷓ nũqᷓ; peccauer̃t oꝛe ſi ſꝑ ſine macula ſũt:ſunt ſine pcto.ᷓ hõ põt eẽ ſine pec cato ĩ vita iſta.Cũ ꝗᷓ ga ꝓhibeat pctm facẽ:ↄſlat ꝙ hõ ĩ vita iſta ſit ſine pcto.q Itẽ pᷣs.Qui ingredit᷑ ſine macła ⁊c̃.habitabit ĩ tabnaclło tuo.ꝗᷓ aligs pt᷑ ingredi ſine ma⸗ cula.ergo gr̃a põt facẽ ꝙ hõ ĩ vita iſta ſit ſine pcto.¶ IJtẽ ij.ad Coꝛĩ.vlt᷑. Decetero frẽs gaudete ꝑfecti eſtote.⁊ ita aplus inuitat eos vt ſint ꝑfecti.eꝛgo ĩ illa vita põt hõ eẽ ꝓfectꝰ.Sʒ nõ põt eẽ ꝑfectꝰ niſi ſit ſine pcto.gᷓ hõ in vita iſta põt eẽ ſine pcto.¶ Item Deut.xviij. Perfectꝰeris ⁊ abſq; macula coꝛã dño deo tuo.a loquit᷑ in pᷣſenti vita. Itẽ heretici in li.de ꝑfectõe iuſticie hoĩs.Aut deꝰ vult nos eẽ ſine pcio:ant cũ pcto.nõ vult ꝙ ſimꝰ cũ pcto.qꝛ H̊ incõueniẽs ẽ: ̊ vult ꝙ ſimꝰ ſine pcto ĩ vita iſla.qᷓ poſſu⸗ mus eẽ ſine pcto ĩ vita iſta.aut deꝰvellet aligd qð nõ poſ ſet eẽ.qð eſt incõueniẽs magnũ.qꝛ dĩc.Quis em̃ tam de mens vt dubitet fieri poſſe qd deũ velle nõ dubitat. Iteʒ j. Joh.iij. Qui habet hanc ſpem in eo ſanctificat ſe.ſ. in co ſicut ipᷣe.ſ.deus ſanctꝰeſt. Vult ergo ꝙ homo in vi⸗ ta iſta poſſit ſe ſanctificare ſieut deus. Sʒ de? im unis ẽ „ - ab om̃i pcto: ergo hõ in vita iſia põt eẽ imunis ꝑ gratiã ab om̃i pcto. Ad oppolitũ. aug. de ꝑfectõe iuſticie ho⸗ minis.⁊ ſumit᷑ ex.j. Johᷣ.j.Si dixerimꝰꝙ pcẽm nõ habe mus noſipos ſeducimꝰ⁊ veritas in nobis non eſt. dicit aug. Mon dicit Joh. Si pctm nõ habuerimꝰ.ſ̃ ſi pcẽm nõ habemꝰ.ergo qi diceret ſe nõ habere pctm ipſe dice ret falſuʒ. Talſuz ergo eſt hominẽ in vita iſta eẽ ſine pec⸗ cato.licet ſit in gr̃a. ergo gra nõ poteſt facere hbominẽ in vita iſta eſſe ſine pcto.¶ Item ꝓuer.xx. Quis põt dicere mũduʒz eſt coꝛ meũ:purus ſum a pcto.Et ambꝛo.in qua dam omeł.iIemo mundus a ſoꝛde:nec infans vniꝰ diei ſuꝑ terrã.ergo nec ꝑuulus nec adultus eſi mũdus a pec ceto in vita iſta. Sol. dicendum ꝙ aug. aſſignat tres opiniones circa queſtionẽ iſtã: quaꝝ vna habet ꝓ erro⸗ nea ⁊ heretica. ſecundã habet quaſi ꝓbabileʒ. dicit ꝙ poteſt ſuſtineri:tñ oꝓponit ↄtra eã.terciã habet ꝓ vera:⁊ hec eſi ſua opinio ꝓpꝛie. Pꝛima ergo opinio quã narrat talis eſt: ꝙ nos ſumꝰ in vita iſta indiſtincte ſine pcto.vñ dicit. Quiſꝗs dicit poſt acceptũ remiſſionẽ pctoꝝ quẽqᷓ̃ hoiĩeʒ iuſie vixiſſe: vel viuere:vt nullũ habeat pctm: con⸗ tradicit aplo Yoh.qui dixit. Si dixerimꝰꝙ pcm nõ ha bemus ⁊c̃.⁊ ſic dicit ꝙ vna opinio eſt ꝙ gfa poteſt face⸗ re hominẽ eſſe ſine pcto indiſtincte:que tñ falſa ẽ. Scðᷣa opinio eſt que ſuſtineri põt: vt dicit ꝙ habere pctm ẽ vel dicit᷑ duplicit᷑.Nam pctm dicit᷑ actꝰinoꝛdinatꝰ.dicit᷑ eti am ipᷣm pctm fomes ſeu ipᷣa ꝓnitas que eſt ad peccãdũ. poteſt ergo intelligi auctoꝛitas ZJoh. Si dixerim?ꝙ pec catũ ⁊c̃.aut d actu peccati:aut de fomite peccati.qꝛ fo⸗ mitem appellat aplus pctẽm ad Ro. vij. Qon em̃ qð volo ago.ſ̊ qð odi malũ hoc facio ⁊c̃. Si ergo qð nolo id fa⸗ cio:nõ ego operoꝛ illud:ſ̊ qð habitat in me pctm.a ap⸗ pellat illud pctm fomitẽ ſeu ꝓnitatẽ ad peccandũ.Si er go apꝓpellemꝰpctẽm actũ inoꝛdinatũ:ſic hõ põt eẽ ſine pec cato in vita iſta.hoc eſt ſine actu inoꝛdinato.nõ tñ pt᷑ eẽ in vita iſia ſine pcto.i.ſine fomite peccati.⁊ ita gẽa per modũ pꝛimũ põt hoĩeʒ facere eẽ ſine peccato.i.ſine fomi te peccati.in vita p̃ᷣſenti.Fᷣm aliũ modũ nõ.excepto pꝛiui legio gloꝛioſe vpᷣginis:que vtroq; mõ fuit ſine pcto.Cum em̃ loquimur de peccato nõ loquimur de ipᷣa:nec de alija pꝛiuilegiatis: vt foꝛſitan de Johᷣe baptiſta.⁊ dicit aug. ꝙw—hoc ſatis ꝑſpicaciter dictũ eſt. Iße tñ oponit ↄtra.⁊ in hoc affirmat ⁊ ponit ſus opinionẽ ꝓpꝛia:ꝙ vult dice⸗ re:ꝙ nõ poteſt hõ aliquo modo eſſe ſine peccato veniali. hoc ꝓbat. Si quis aliter ſentiat videat quid agat᷑ de oꝛatione domimca vbi dicimus. Dimitte nobis debita noſtra qð niſi falloꝛ non eſſet opus dicere:ſi nũqᷓ; pecca⸗ remus venialiter:vel in lapſu lingne:vel in obdelectãda cogitatione peccati aliquado fomitis deſiderijs ↄſentire mus:ſed tm̃ diceremus.⁊ ne nos inducas in temptatio⸗/ nem.⁊ ita nullus poteſt eſſe ſine actu peccati vt ſoluʒ ha beat fomitem ⁊ nõ actum peccãdi venialiter adminus. Ad idem ponit augu.auctoꝛitateʒ dicens.Qec Jacobo apoſtolus diceret SJaco.iij. In multis offendimꝰomnes nullum excludendo. Qullus ergo excipit᷑ omnino a pec⸗ cato.ergo omnes offendunt.⁊ ita nullus poteſt eſſe ĩ vi: ta iſta ſine peccato ſalteʒ veniali.Eſt igit᷑ opinio eiꝰ quã affirmat verã.ꝙ nullus in hac vita poſſit eſſe ſine venia li.dicit tñ ꝙ alia opinio a magnatibo poſita eſt. ¶ Ad p mum ergo dicendũ. ꝙ ſemꝑ poteſt homo eligere bonum gra aſſiſtente.nõ tñ poteſt facere bonũ ipᷣa aſſiſtẽte. ñ ſemꝑ eſt poſſe:non tamẽ ſemꝑ facere.⁊ hoc ꝓpter fomitẽ peccati qui in ipᷣo eſt inclinans ip̃ᷣm ad malum.⸗ auer⸗ tens a bono.quia ponit in eo difficultatem faciendi bo⸗ num. ꝓpter quod erclamat aplus ad Ro.vij. Qð nolo malum hoc ago ⁊c̃.⁊ iteꝝ.Video legem in mẽbꝛis meis repugnare ⁊c. Poteſt ̊ hõ ꝑ gram aſſiſſẽtem eligere bo num ⁊ vitare qdðᷣlibʒ malũ in ſingulari.ſᷣ nõ qdᷣlibʒ ma⸗ lum in vli.qꝛ poteſt ꝑ ip̃am vitare hoc verbum ocioſum ⁊ hunc motum ↄcupiſcẽtie carnalis.⁊ ſic de qͥlibʒ ſingu⸗ lariter ꝑ ſe. Sʒ nõ põt vitare omne peccatum vel omnẽ ê . ſo⸗ . t 4 ia n Gi ii en lo ſes ebo na⸗ ſuin ⸗ nni ↄcupiſcẽtiã in vłi.Et exemplũ eſt.ſi nauis aliqua eſſʒ ꝑ⸗ foꝛata centũ foꝛaminibo:ille qui eſſet in naui poſſet face re ꝙ aqua nõ intraret ꝑ qðᷣlibet illoꝝ ſingulariter:quia poſſet quis facere ꝙ ꝑ hoc aqua nõ intret:nec ꝙ ꝑ illud ſic de quolibʒ ſingularit:nõ tñ poſſet vlr facẽ in qͥlibet foꝛamine: ꝑ nullu intraret aqua. Eodẽ mõ eſt te illoꝗ babet gꝛaz ad hoc vt vitet qdᷣlibet maluʒ.¶¶ Ad aliud de auctoꝛitate apoc.rñdet aug.dicẽs. Pꝛopterea tales ſũt dicti * in oꝛe eoꝝ nõ eſt inuentũ mẽdaciũ:quia non dixe runt ſe nõ habere pctm. quia ſi aliter dicerent mẽtirent᷑ ſicut dicit Joh.Si dixerimꝰꝙ pcẽ̃m nõ habemꝰꝛc̃.veri tas in nobis nõ eſt.⁊ ſic illa auctoꝛitas ꝓcedit ↄtra heꝛe ticos.i Ad aliud de p̃ᷣs.Qui ingredit᷑ ſine macula ⁊c̃. rñdet aug.faciẽdo vim in eo ꝙ dicit᷑ ſine macula.qꝛ cum dicit᷑ ingredi ſine macula: hoc nõ eſt dicẽ ꝙ non babeat maculã aliquã: ſ̊ ꝙ irrep̃hẽſibiliter gradit᷑.vñ dicit.in⸗ gredi ſine macula nõ abſurde dicit᷑ qui ad ipᷣaʒ ꝑfectio⸗ nem irrep̃hẽſibiliter currit carẽs crimibo dãnabilibv.at q; ĩa peccata nõ negligẽs mũdare delectatõnis. Ingꝛe⸗ di ; ſine macula ſolũ puat maculã moꝛtalẽ: ᷣ̊ nõ venia⸗ lem:dũ tñ irrep̃hẽſibiliter currat ad ꝑfectõeʒ homo mũ⸗ dando culpã venialẽ.¶¶ No aliud de auctoꝛitate ſumpta er Deut.rñdet aug.in li.de gra ⁊ eſſe.dicẽs. eſt per⸗ fectio viatoꝛis:⁊ elſt ꝑfectio iam ꝑuenientis.ꝑfectionem viatoꝛis poteſt homo habere in vita iſta: quia hec eſi ꝑ⸗ fectio ꝓficiẽtiũ.Vnde dicit. Pꝛoficiẽtiũ ẽ vita quis bũ ꝓficientes dicant᷑ ꝑfecti viatoꝛes. hec aũt ꝑfectio nõ ex⸗ cludit omnẽ culpã:ſed ſolũ moꝛtalẽ:⁊2 ꝙ irrepᷣhenſibilit᷑ mundẽt᷑ ventales. Paer rcrio aũt iam ꝑuenientis eſt illa que eſt in gloꝛia. Hanc non poteſt homo habere in vita iſta:b̊ illam habebit in gloꝛia: qñ erit abſq; om̃i pct᷑o ꝛ ꝓnitate ad peccãdũ. hec em̃ ꝑfectio omne pcetm excludit vnde dicit. Illa aũt eſt ſũma ꝑfectio:cui nihil addit᷑: cũ id quo tendit᷑ ceperit poſſideri.vnde hec ꝑfectõ eſt abſq; omni macula: cũ ei nihil poſſit addi.ſed prima non ex⸗ cludit maculã venialẽ:nec etiaʒ ꝓnitatem ſeu fomitem. Ao aliud dicẽduʒ ſᷣm aug.ꝙ de vult nos eſſe ſine pctᷣo aliter em̃ non miſiſſet filiũ ſuũ qui ſanaret homĩes a pec cato.Dicit q̊ ꝙ homo põt eſſe ſine peccato moꝛtali in vi⸗ ta iſta ꝑ gqram. poteſt em̃ eſſe abſq; omni peccato qtum ad futuꝝ ſatũ qui ẽ in gloꝛia.ꝑ ſuũ tñ arbitriũ nec ꝑg⸗ tiam nõ põt eſſe ſine pcto veniali qᷓtuʒ ad pᷣſentẽ ſtatum ſed ſine moꝛtali. VUnde dicit ꝙ in pᷣſenti bene ſequitur ꝙ eo vult hoies eſſe ſine peccato.gᷓ homiĩes poſſunt eſſe ſi⸗ ne peccato.ſ.moꝛtali.q An aliud de auctoꝛitate Johã. MNQui habet hãc ſpem in eo ſanctificat ſe ⁊c.dicẽdũ ꝙ dif⸗ fert ſanctificare ⁊ ſanctũ eſſe.qꝛ ſanctificare dic ſanetuzʒ fieri.ſanctũ eẽ dicit ſanctitatẽ ĩ facto eſſe. Sicut ꝗ̊ẽ res in fieri ⁊ in facto eſſe.⁊ nõ ſequit᷑.domꝰfit:gᷓ domꝰ eſt. ſed ſequit᷑ eſt in facto eſſe.̊ eſt. Silꝛ dicendum ꝙ nõ ſequit᷑. ſanctiſicat ſe.& eſt ſanctꝰ. Añ ĩ hac vita habes graʒ ſan⸗ ctificat ſe habẽdo ſpem.i.ſemꝑ eſt in fieri ſanct quouſq; ueniat ad illũ ſtatũ de qͥ habet᷑.j. Yoh.iij. Cũ apparue⸗ rit ſiles ei erimꝰ. ⁊ h̊ crit ĩ gloꝛia.⁊ ſic ſanctificare ſe nõ ponit elõgatõeʒ ab om̃i macula ab omi pcto. Membꝛũ ſextaʒ Onſequẽter querit᷑ de oꝛdine effectuũ gr̃e Et p̃mo de oꝛdine iſtoꝝ duoꝝ effectuũ iu⸗ ſtificare ⁊ vinificare. Scðdo de oꝛdine iſto⸗ rum duoꝝ purgare illuminare:ſeu expul⸗ ſio pct̃i: ⁊ infuſio gre. Ad pꝛimũ ſic. Pꝛius eſi expul⸗ ſio moꝛtis ꝙᷓ introductio vite.Si &̊ ꝑ iuſtificationẽ ẽ ex⸗ pulſio moꝛtis.ſ.peccati:ꝑ viuificatõeʒ eſt introductio vi te.eꝛgo pꝛioꝛ eſt iuſtificatio q; viuificatio.¶ Contra.li uificatio eſt motꝰad vitã.iuſſifſicatio ẽ motꝰ ad iuſticiã. Sʒ iuſticia ↄſequit᷑ vitã: ̊ pꝛioꝛ eſt viuiſicatio qᷓ iuſtifi⸗ catio.Minoꝛ ptʒ. quia aĩa viuificat᷑ a gra ̃m ſe.ᷓ viui⸗ ſicatio reſpicit aiam Fm ſe. Juſtificat᷑ aũt aĩa a gra non Fm ſe:S in ↄꝑatõe ad opꝰ.quia ſicut dicit Herñ.Iuſſiſi Ixx. catio reſpicit meritũ ſicut miſcðᷣia miſeriã intuet᷑. vnde cũ reſpiciat meritũ reſpicit opus.⁊ ita pꝛioꝛ eſt viuifica tio in aĩa qᷓ; iuſtiſicatio.qꝛ pꝛioꝛ eſt aĩa ꝑ ſe qᷓ; in ↄꝑatõne ad opus. Poſtea querit᷑ de oꝛdine iſioꝝ que ſunt pur⸗ gatio ſeu expulſio peccati.⁊ illumĩatio ſeu infuſio gre. Ao qð e o eſt purgatio tenebꝛe ab aere qᷓ; aduen⸗/ tus lucis.Si ᷓ ↄꝑatio gre ad aĩam ẽ ſicut lucis ad aerẽ qꝛ gr̃a ↄꝑat᷑ ad aiam vt lux.cũ lux pꝛius purget tenebꝛã ab aere ꝙᷓ illumiet ip̃m:g gr̃a pꝛius purgat tenebꝛã pec. cati ab aia qꝙᷓ illumĩet ipaʒ.ꝗᷓ pꝛioꝛ ẽ effectꝰꝗ ẽ purgare qᷓ illumiare. il Itẽ in pct᷑o ẽ auerſio a deo ⁊ ↄuerſio ad cõ⸗ mutabile bonũ.Sʒ pꝛioꝛ eſt illa ↄuerſio ad bonuʒ ↄmu⸗ tabile qᷓ auerſio a deo ꝗ ẽ bonũ incõmutabile. qꝛ illa cõ⸗ uerſio ẽ cã illiꝰauerſionis. ſilꝛ in gr̃a pꝛiꝰẽ auerti a pec cato ꝙᷓᷓ ↄuerti ad deũ.ᷓ expulſio peceati pꝛioꝛ eſt qᷓ inſu ſio gre:ſeu illumiatio.¶l Itẽ ſuꝑ illud pᷣs. Sic in ſancto apparui tibi ⁊c̃.dicit glo. Miſi quis pꝛius deficiat a ma⸗ lo nõ ꝑueniet ad bonũ:qð eſt deꝰ.nõ excipit nouã vitdʒ niſi vetus exierit.ergo pꝛius debet expelli peccatum ab aĩa qᷓ infundat᷑ gra. ⁊ ita pꝛioꝛ eſt expulſio peccatiqᷓ in⸗ fuſio gꝛe vel illumiatio. Ad oppoſitũ. Am bꝛo. ĩ apolo⸗ gia dauid ſuꝑ pᷣs.Pꝛius ẽ vt ꝑ gGam inigꝗtas deleat᷑ quẽ admodũ in aia ſapiẽtis diſciplina impꝛudẽtiam tollit ⁊ ſcientia ignoꝛantiã:ſic ꝑfecta viꝛtus iniquitatẽ. Sicut ꝗ̊ pꝛius eſt vt adueniat aĩe ſcĩa qᷓ; excludat᷑ ignoꝛantia:ita pꝛius de bet ga aduenire aĩe q; expellat᷑ peccatũ ab aĩa. G pꝛioꝛ eſt infuſio gẽe in aĩa qᷓ expulſie pcti.¶ Itẽ queri⸗ tur vtrũ ſimul tꝑe ſint in aĩa iſti duo effectꝰ.ſ.purgatõ ⁊ illumĩatio:ſeu expulſio peccati ⁊ infuſio gre.aut ſᷣm pꝛi us ⁊ poſteriꝰ.Et obijcit᷑ ſic. Peccatũ deſinit in h̊ inſiati. Vllud inſtãs vltimũ in quo vltimo eſt pctm. in iſto dica tuꝛ a.inſtàs in quo pᷣmo recipit᷑ gꝛa.in iſto dicat᷑ b. ¶Mõ querit᷑ a.⁊ b.aut ſunt ſimul ĩ eodẽ inſtãti.aut nõ.Si ſic: H̃ in a.vltimo eſt petm in iſto.in b.eſt pᷣmo gẽa in iſto: S ſimul ⁊ in eodem inſtãti ſunt pctm? gẽa in iſto. Si non ſunt ſimul a.⁊ b. ̊ ↄſequũt᷑ inter ſeinuicẽ.Sʒ inter que⸗ libet duo inſtantia eſt acciꝑe tempꝰmediũ.qᷓ inter a.⁊ b. eſt accipere tempus medium. Quero de illo tꝑe medio: non eſt in a. iſte non eſt malus.nõ eſt in b. non eſt bo⸗ nus.ergo neq; bonꝰ eſt iſte neq; malus.quod eſt incon⸗ ueniens ponere. q̊ neceſſe eſt ꝙ ſimul tꝑe expellat᷑ pcẽm ab ipᷣo:⁊ ipi infundat᷑ g̃a. Sol.dicẽduʒz ꝙ oꝛdo ĩ efe . ctibo gẽe põt attẽdi triꝑlꝛ:qꝛ gẽa ↄpaꝛat᷑ triplꝛ ad aĩazʒ.ſ. vt vita.vt lux.vt motoꝛ. Scdðm aut ꝙ ↄparat᷑ ad animã vt vita.ſic pꝛimi effectꝰeiꝰ in aĩa ſunt viuificare.aſſimi⸗ lare:gratiſicare.quia ſunt effectꝰgre ꝓut ↄparat᷑ vt vita Scðm aũt ꝙ ↄparat᷑ ad aĩam vt lux:ſic pꝛimi effectꝰeiꝰ ſunt purgare illuminare ꝑficere.quia iſii ſunt effectꝰgꝛe pꝛout ↄparat᷑ vt luxy ad aĩiam. Scðm aũt ꝙ gratia cõpa ratur ad animã in ratione motoꝛis:ſic pꝛimi effectꝰeius ſunt iſti iuſtificare.excitare.motꝰ meritoꝛios elicere.qꝛ ſunt effectꝰeius ᷣm ꝙ cõparat᷑ ad aĩam vt motoꝛ. Et ſic Fm diuerſas ↄparatoes ad animã eſt diuerſificare oꝛdi nem in effectibo gꝛe. Camẽ ſi querat᷑ quis effeciꝰgꝛe pᷣoꝛ eſt pᷣncipaliter ⁊ ſimplłꝛ.dicẽdũ ꝙ; pꝛioꝛ ẽ ↄparatõ gẽe ad animã vt vita ꝙᷓ; alie ↄꝑatões.qꝛ pꝛioꝛ eſt ↄfiguratõ ſeu ↄſoꝛmatio aie ad ſũmã bonitateʒ que eſt ſpũſſetus.vnde pꝛimo ↄfigurat nos ſibi ſpnſſctus.de inde ex illa confignu ratione eſt nobis ↄmunio totius trinitatis.ſed ex illa cõ foꝛmatione ad bonitatem vel ad ſpiritũſanctum qui eſt amoꝛ ſumit᷑ vita.vnde ꝑ illam ↄſoꝛmationẽ ⁊ ↄfiguratõ nem quã dicimꝰgꝛam:viuit aĩa deo ſicut dicit aug. Con ſequens ðᷣo oↄparatio vel ↄfiguratio eſt ad pꝛimã veriia⸗ tem.⁊ ſᷣm hoc ↄꝑat᷑ ga vt lux. Altima ↄfiguratõ eſt ad ipᷣam potentiã patris vel virtutem.⁊ ſᷣm hoc ↄparatur vt motoꝛ.⁊ m hoc ſimpliciter loquẽdo pꝛioꝛes ſunt effe ctus gůe ſn ꝙ ↄparat᷑ ad aĩaʒ vt vita.ↄſequẽtes aũt ſũt effectus illiꝰ ꝓut ↄparat᷑ vt lux.vltimi ſunt effectꝰ eiꝰ p⸗ ut ↄꝑat᷑ vt motoꝛ.⁊ inter effectꝰgẽe ꝓut ẽ vita dicẽduʒ viuiſicare ſimptꝛ: pꝛioꝛ ẽ.Et ſic ptʒ qui effectꝰſimplicitex· ſunt pꝛioꝛes.⁊ quis ſimplieit᷑ pꝛioꝛ.¶ Ad pᷣmũ dicẽdũ. ꝙ ſi loq̃mur ſᷣm oꝛdinẽ nature vel rõnis:ſic pꝛioꝛ eſt iſte effectꝰ qui ẽ viuificare qᷓ; iuſtificare vñ ſunpłꝛ pꝛioꝛ ẽ.tñ m quio põt eẽ ꝙ iuſtificare ſit pꝛiꝰ.ſ.in ↄꝑatõe. qꝛ ſi cõ ꝑaret᷑ ga ad aiam in rõne motoꝛis.ſic qtuʒ ad ̊ iuſtifi care ẽ pꝛius.ſimpłꝛ tñ eſi pꝛioꝛ viuificatio.¶ Sed ad il lud qð obijcit᷑: expellẽdo moꝛtẽ introducit iuſtiſicatio vitã.hoc ẽ cũ ipᷣa ſimul introducit᷑ vita.dicẽduʒ ꝙ ſimul ſunt tꝑe. Seo notãdũ ꝙ iuſtificatio dupłꝛ dicit᷑.ſ. ꝓpꝛie ĩpꝛopꝛie. Oꝛopꝛie dicit᷑ iuſtiſicatio qᷓtuʒ ad rectitudi⸗ nem voluntatis:Fᷣm ꝙ reſpicit recte velle vel oꝑari.Im. pꝛopꝛie dicit᷑ ſᷣin ꝙ reſpicit recte eſſe.¶ Ad aliud quod querit᷑ e oꝛdine purgatõis ⁊ illuminatõis.dicenduzʒ ꝙ; alius eſt oꝛdo in effectibo Re ꝑ ↄparationẽ ad agentem a quo ſunt.⁊ recipientẽ in quo ſunt.ſilꝛ alius ẽ oꝛdo ſᷣm ꝙ ſunt in ratõe materiali:vel in ratõe foꝛmali:ſicut ptʒ in aere.Silꝛ iſti effectus purgare.illuminaꝛe poſſunt cõ ſtderari in ratõe paſſiua ⁊ materiali.ſᷣm ꝙ dicit᷑ purga⸗ ri illuminari.⁊ ſic pꝛius eſt purgatio qᷓ; illuminatio.qꝛ pꝛius naturaliter purgat᷑ aer a ↄtraria diſpoſitõne qᷓ il luminet᷑. Sic ꝗ̊ dicenduʒ eſi de ga que ↄparat᷑ ad aiam vt lur ſpũalis.Ex parte aũt agentis eſt ecõtrario.qꝛ pꝛi mum qð intendit ip̃a lux in aere eſt ĩm infoꝛmare.ſcðᷣʒ diſponere.vnde diſponit ipᷣm ad recipiendũ infoꝛmatõ nem.tercõ purgat.⁊ loquoꝛ ᷣm naturã.Sic ex ꝑte lucis gr̃e dicendũ.qꝙ pꝛius eſt ꝑficere.ſcðo eſt diſponere ſeu il ſuminare.tercõ ẽ purgare.Ex ꝑte aũt aĩe recipiẽtis ecõ⸗ trario eſt.¶ Et ꝑ hoc ptz rñſio ad oẽs ratõnes p̃terq; ad vltiinã qua onñdit᷑ ꝙ ſimul ſunt.Ao quam dicũt quidaʒ ꝙ ſimul ſunt tꝑe expulſio peccati ⁊ infuſio gẽe.⁊ dicẽdũ ꝙ idem ẽ inſtans ſᷣm ſubaʒ.differẽs ſolũ ſᷣm ratõeʒ in qͥ crſinit pctm eſſe in iſto.⁊ gẽa incipit eſſe ĩ illo eodẽ. Sʒ ex hoc nõ ſequit᷑ ꝙ ſimul ſut pcẽm ⁊ gẽa in illo.qꝛ dꝛñtia eſt in ſucceſſiuis ⁊ ꝓꝑmanẽtibo.qꝛ in ſucceſſiuis qñ res de ſinit eſſe:ſequit᷑. deſinit eſſe:g nõ eſt. Sed in ꝑmanẽtibo ſequit᷑.de ſinit eſſe:̊ adhuc eſt.ſ̊ ↄtinuo poſt hoc inſtãs nõ erit.Silꝛ in ſucceſſiuis ſequit᷑.incipit eſſe. eſt. In ꝑ⸗ manẽtibo ant nõ ſequit᷑:pſᷣ ſequit᷑.incipit eſſe.ꝗ̊ adhuc nõ eſi.ſᷣ ↄtinuo poſt hoc erit.a hoc eſt.qꝛ ꝑmanẽtia habẽt eẽ in ſui termio:⁊ nõ in ſui pᷣncipio. Succeſſiua oũt habẽt eſſe in ſui pᷣncipio ſᷣm quẽdã modũ:⁊ nõ in ſui termĩo.⁊ hoc eſi qꝛ eſſe ſucceſſiuoꝝ ẽ in fieꝛi ⁊ non in facto eẽ.Eſſe aũt ꝑmanẽtiũ eſt in facto eẽ ⁊ nõ in fieri. Eſt igit᷑ idẽ in⸗ ſtans ſᷣm ſubaʒ in qͥ vltimo deſinit pcẽm eẽ: 2 ĩ ueim⸗ incipit gẽa diſferẽs ᷣm ratõeʒ.ſicut punctꝰidẽ eſt termi⸗ nus vni linee ⁊ pᷣncipiũ alteriꝰlinee.AVñ ſicut nõ ſequit᷑ Dies deſinit eſſe. dies eſt:ita nõ ſequit᷑.pctᷣm deſinit eẽ Gpetm eſt. Si aũt querat᷑ vtꝝ ideʒ ſit inſlans in quo vl timo ẽ pctm in iſto:⁊ in qͥ pᷣmo eſt Ga.dicẽduʒ ꝙ nõ. Si aũt obijciat᷑ ꝙ inter q̃libet inſtatia ẽ tᷣus mediũ ⁊c̃.di⸗ cendũ ꝙ hoc tenet in motu ſucceſſiuo ⁊ nõ in mutatione ſubita. Eſt em̃ quedã mutatõ que eſt ꝑfectibilis ꝑ tpᷣus. ⁊ hec eſt motuo: ibi tenet iſta regula.Et eſt alia muta⸗ tio que eſt ſubita.⁊ hec maxime mutatio eſt in aduentu vlti me foꝛme reſpectu materie: qñ in materia facta ẽ ne ceſſitas ⁊ in ſũmo diſpoſita reſpectu illiꝰ.vñ ſicut pʒ qũ ignis aduenit ligno vt fiat foꝛma ignis in ligno:pᷣmo di ſponitur lignũ ad ſuſcipiendũ foꝛmã ignis:⁊ remouent᷑ diſpoſitões ↄtrarie.⁊ tunc eſt ibi mutatio ſucceſſiua.qñ vo in ſummo diſpoſitũ eſt lignũ ꝑ calefactionẽ:tũc ſubi⸗ to ⁊ in inſtanti fit foꝛma ignis in ligno.⁊ tunc mutatõ q̃ eſt ibi ſubita eſt.Si ̊ querat᷑ inſtans id in quo nũc vlti⸗ mo non eſt ignis in ligno.⁊ in quo nunc pꝛimo eſt ignis in ligno.aut eſt idem inſtans.aut nõ:dicendũ ꝙ nõ.im⸗ mo diuerſa ſunt inſtantia:tñ non eſt accipere tempꝰme⸗ dium inter illa.quia non eſt ibi acciꝑe ↄtinuũ:ſed magis ſicui numeruʒ motus. Mueſtõ. xxj. de cogniti one gratic. Elſtat poſt pᷣdicta ad plenioꝛẽ intelligẽtia de cognitõe gẽe inꝗrere.Et querũt᷑ tria. Pꝛĩo de ↄgni⸗ tione ĩ generali. Scðo de ↄgnitõe ĩ ſpã⸗ li. Lercõ de ↄgnitõe in ꝑticulari.Plu⸗ ribus em̃ modis nõ eſt rem cognoſceꝛe. Membꝛũ pꝛmũ. D pmũ ſic. Aĩa q̃ſdã res q̃ extra ſe ſt co⸗ gnoſcit.⁊ G̊ ꝑ ſiłlitudies reꝝ.q̃ſdã at᷑ ↄgno⸗ ſcit ĩ ſe:⁊ illas ꝑ ſeipᷣaʒ ↄgnoſcit.Certiꝰat coõꝗſcit aĩa ea q̃ coqſcit ſeip̃a: qᷓ ea q̃ ↄgno/ ſcit ꝑ alið.Cũ igit᷑ ga fit eoꝝ q̃ nata ſũt eſſe ĩ aĩa: ptʒ q; aia nihil certiꝰcogſcit qᷓ; gaʒ.̊ gra ẽ cogſcibilis ſimplꝛ. 4Cõtra.Si gẽa nõ cogſcit᷑ viſiõe coꝛꝑali nec imagĩaria cosgſeit᷑ tercõ genẽ viſiõis q̃ ẽ ĩtellectualis.ſᷣ hac viſiõe coqſcit᷑ res ꝑ ſeipᷣaʒ apud aĩaʒ ⁊ nõ ꝑ ſilitudinẽ aliaʒ ab ip̃a:q̊ gra ñ cogſcit᷑ ab aliqͥ ꝗ ẽ ĩ pcto moꝛtali.cũ ip̃a res gie nõ ſit apud aĩaʒ illiꝰ.Si g& ea qꝗᷓ cognoſcũt᷑ ſm rõneʒ diffinitõis ſimpłꝛ cogſcũt᷑ ab oĩbo ſeu exrñtibo ĩ pcẽo moꝛ tali:ſeu nõ.ᷓ gůa nõ cogᷣſcit᷑ ꝑ rõnẽ diffinuõis.⸗. Itẽ ꝓO hã.iij. Spũs vbi vult ſpiꝛat:⁊ vocẽ eiꝰaudis:ł̊ neſcis vñ veniat aut q̊ͥ vadat. Sʒ nihil aliud ẽ ſpiratõ ſpũs qᷓ; gR a que a ſpũſcto ſpirat᷑ ĩ nobis.ſᷣ̊ neſcimꝰ vñ veĩat aut qͥ va at ſpiratõ ſctiſpũs.̊ non ẽ cogᷣſcibilis ſpiratõ ſpũſſcti ab hñte ipᷣaʒ.̊ gr̃a nõ ẽ cogſcibilis ab eo ꝗ hʒ ipᷣaʒ.eꝛgo miltomagis nec ab illo ꝗ nõ hʒ ipᷣaʒ.ꝭ̊ a nullo ẽ cegſcibi⸗ lis. Soł.dðm ꝙ duplex ẽ ſcire.ſ.ſcire ĩ vli.⁊ ſcire ĩ ꝑ culari ſeu ĩ rõe ꝓpꝛia.Dicẽdũ ᷓ ꝙ ↄtigit ſcire gam ĩ vli: iõ cũ eẽ ĩ vli ſit eẽ diffinitiuũ.pt h̊ ẽ cogſcere gẽaʒ ſᷣim Hiſfinitõeʒz ꝗd ſit.⁊ appello ſcire in vłi:ſic aligs põt ſcire oẽm mula eẽ ſierilẽ:⁊ tñ dubitabit de hac mula.⁊ appel⸗ lo ĩ vłi ſcire gẽaʒ ꝙ aliꝗs ſciat ĩ vli ꝗð ẽ ga. ſcire ĩ ꝑticu lari ⁊ ĩ rõe Ipꝛia ꝙ aligꝗs ſciat ſe habẽ Faz hm rõez gẽe. ſ Hͥ mõ nõ pt ſciri:ſ pᷣmo mõ.q Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ ni⸗ hil certiꝰcoqſcit aĩa ꝙᷓ ea q ſũt ĩ ia. dicẽdũ ꝙ h̊ ĩtelligit te ülis q̃ ſũt apud aiam:ſi ſint ſcibilia ĩ ꝑticulari ſen in rõe ꝓpꝛia ab aĩa.⁊ nõ de illis q̃ ſũt ſcibilia in vłi in diſ⸗ finitõeʒ.¶ Ad rões ĩ opoſitũ:⁊ pᷣmo ad pᷣm.dicẽdũ ꝙ; ille ꝗ ẽ ĩ moꝛtali hʒ ſciaz ĩ vli de Ga ꝗd ſit:⁊ nõ ĩ ꝑticula⸗ ri nec ĩ rõe ꝓpꝛia.qꝛ ꝗlibet ſen bonꝰſeu malꝰa creatõe hʒ indità rõeʒ boni? veri.Fᷣm ꝙ dic aug.⁊ Moe. Sicut gi notõe pᷣncipioꝝ veri ẽ notio ↄcluſionũ ĩ vli:ita ĩ notõne boni nobis ĩ vli imp̃ᷣſſa ẽ notio ge ĩ vłi.⁊ ex illa notione boni poſſumꝰſcire ꝗd ẽ gꝛa ĩ vli · ſ. ꝙ ipᷣa eſt velut quedã qualitas in anima. Cum em̃ gratia ſit bonũ ⁊ babeamꝰ notionem boni in vniuerſali nobis imp̃ſſam:ex illa poſ⸗/ ſumus arguere gratiam eſſe.ſed bec erit notio in vniueꝛ ſali:nõ in ratione ꝓpꝛia.⁊ ſic ex notione boni erit diffini re gratiã in vniuerſali 2 cognoſcere.⸗ Ad ſcðᷣm dicẽdũ ꝙ illa auctoꝛitas intelligit᷑ de ſpiratõe gẽe in ꝑticulari: ſicut de ga que infoꝛmat aĩazʒ alicuiꝰſancti hoĩs.qꝛ ne⸗ ſcit vnde veniat.aut quo vadat.vnde nõ cognoſcit eaʒ in ſe. Et ita illa auctoꝛitas excludit noticiã in ſe in particu lari:⁊ non in vniuerſali. Vllembꝛũ ſecundũ Onſequẽter q̃rit᷑ ð ↄgnitõe gꝛe ĩ ſpali.Ad qð ſic.Oppoſitoꝝ eadẽ eſt ſcia.Cũ g̊ gr̃a ⁊ petm ſint oꝓpoſita:eadeʒ ẽ eoꝝ ſcĩa.ꝗ̊ cum petm ſciat᷑ ĩ rõe ꝓpꝛia:pʒ ꝙ gꝛa ſcibilis ẽ ĩ rõe ꝓpꝛia.¶ Itẽ veriꝰcoãſcit᷑ lux qᷓ tenebꝛa:qꝛ lux ẽ pᷣnci piũ ↄgnitõis ſui ⁊ tenebꝛe.vñ maifeſtat ſe ⁊ tenebra. Bg tia ẽ vt lux:ſicui dic Joh̊.dam.pctᷣm tenebꝛa. veriꝰ co⸗/ gnoſcit gĩa qᷓ pctm. Si ᷓ petm cognoſcit᷑ in rõne ꝓpꝛia: multoſoꝛtiꝰ gẽa.4¶ Itẽ veriꝰcognoſcit᷑ rectitudo qᷓ obli quitas.quia non cognoſcit᷑ obliquitas nec manifeſtat᷑ ni ſi ꝑ rectitudinẽ:vt obliquuʒ eſt qð deficit a rectitudine. S gẽa eſt rectitudo:pcĩm obliquitas.ꝭ veriꝰ cognoſci⸗ —— — — —./ 7 —— * e i 5 * 10 i 1o⸗ — — s ——. — — tur gra qᷓ pcẽm. Si pctm cognoſcit᷑ in ꝓgria rõne:mul tomagis ⁊ gra.q Con tra. Job.ix. Si venerit ad me nõ videbo eũ.ſi abierit nõ intelligã. Sed aduẽtꝰ dei ad ani mã eſt ꝑ graz. receſſus vo dei ab aĩa eſi ꝑ pcm. Si nõ intelligit᷑ ſuũ venire nec ſuũ recedere:ꝗ̊ nec grĩa intelligi tur nec pctm. gra nõ eſt cognoſcibilis in ꝓpꝛis ratone. Ad pꝛimũ dom.ꝙ cognito in pꝛopꝛia rone pot dupkꝛ eſſe. quia vel in ꝓpꝛia ratõne ſpẽi vel ſingularis.Pꝛimo modo cognoſcibilis eſt gra ĩ ꝓpꝛia rõne ſicut petm. ꝙ⸗ tum ad hoc eoꝝ eadẽ eſi diſciplina.ᷣ nõ in rõne ſingula ris ſicut videbit᷑. ¶ Ad ſcvᷣm ⁊ terciũ dᷣm· ꝙ eſt cogni⸗ tio rectitudis in rõne ſpẽi: vel ſingularis.Pꝛimo modo veriꝰcognoſcit᷑ rectitudo qᷓ obliquitas.⁊ lux ꝙᷓ tenebꝛa. 7 gra ꝙᷓ pcrm.⁊ ſanitas qᷓ; infirmitas.vnde medic pra⸗ tionẽ medicine vniuerſaleʒ certiꝰ cognoſcit ſanitatem qꝙ; egritudinẽ.quia nõ cognoſcit hoc mõ egritudinẽ:niſi qꝛ eſt defectꝰ ſanitatis.hoc em̃ modo pꝛiuatio cognoſcit ꝑ ha bitum:quia cognitõ in ſpecie eſt cognitio diffinitiua. Pꝛiuatio aũt diffinit᷑ ꝑ habitũ. Cognitõne vᷣo ꝑticulari ſic certiꝰcognoſcit᷑ pꝛiuatio qᷓ; habitus.vt obliquũ ꝙᷓ re⸗ ctum: ⁊ ſic de alijs.quia plura requirũt᷑ ad cognitõeʒ ha bitus ꝙᷓ pꝛiuatõis in ſui cognitõne ꝑticulari.vnde medi cus certiꝰcognoſcẽt egritudinẽ in ꝑticulari qᷓ ſanitateʒ. quia ad cognitõem ſanitatis in ꝑticulari vel ad ſanitatẽ in vłi requirũt᷑ multe adequatões.ſ.in ſpiritibo.ĩ bumo ribo. in mẽbꝛis.⁊ niſi ſit oimoda adequatio nõ erit ſani⸗ tas. Egritudo aũt dicit᷑ ꝑ defectũ ab aliqua iſtaꝝ adeq̃⸗ tionũ quecũq; ſit illa.hoc aũt certiꝰcognoſcit᷑ qꝙᷓ adequa tio oĩmoda.Silꝛ ad hoc ꝙ ſit rectitudo:opoꝛtet ꝙ omes ꝑtes magnitudis adequant᷑ pᷣncipio ⁊ fini.vnde rectuʒ ẽ cuiꝰꝑtes medie nõ exeũt ab extremis. Obliquitas aũt ẽ ꝑ exiuũ vniꝰſolius ꝑtis.Exitꝰaũt iſtiꝰꝑtis certiꝰ cogno⸗ ſcit᷑ ⁊ videt᷑ ꝙᷓ oimoda adequatõ omniũ ꝑtium.ſilłꝛ eſt pcx?᷑o 1 gra. quia plura requirunt᷑ ad gẽam qᷓ ad pctm.⸗ ideo certiꝰcognolcit᷑ pctm in ꝑticulari qᷓ; gr̃a.ſᷣ econuer ſo in vli.q] Uo ratõeʒ in oꝓpoſitũ dicẽduzʒ.ꝙ non vult di cere beatꝰ Job ꝙ pctm ⁊ gra nõ cognoſcãt᷑.ſ vult dicere ꝙ ſi deꝰ accedat ad aĩam vel recedat ab ipᷣa oĩno non ſe⸗ quit᷑ neceſſario ꝙ videat᷑.quia põt eſſe ꝙ veniat: homo tamen neſciet:ſicut in paruulis.⁊ multis etiam claudit dñs cognitõeʒ huiꝰad remouendã pᷣſumptõeʒ ab ip̃is.2 vt excitet eos ad timoꝛem. L Al embꝛü teꝛcin Verit᷑ ↄſequẽter vtꝝ gr̃a ſit cognoſcibilis in ꝑticulari.⁊ partit᷑ iſta queſtio. Pꝛimo em̃ querit᷑ vtꝝ aliquis poſſit cognoſcere ꝑ ſciam ſe habẽ gram. Scðdo vtꝝ ꝑ exꝑimẽ⸗ tũ poſſit ↄgnoſcẽ. Tercõ vtꝝ ꝑ reuelatõeʒ. Articulus pꝛimus D pꝛimũ ſic.j.coꝛin.iiij.dicit apłs.Nihil mi hi ↄſciꝰſum K nõ in hoc iuſtificatꝰ ſum.ꝗᷓ licet ſe ſciret apłus nõ eſſe ↄſciũ:nõ tñ ſciebat ſe eẽ iuſtificatũ.ꝗᷓ neſciebat vtꝝ eſſet in ſtatu gre.q̊ multoma gis nec alius ſcit.¶ Item in Eccs.ix.Nemo ſcit vtꝝ ſit dign?amoꝛe vel odio. Dignꝰ eſt amoꝛe qui eſt in gra.di⸗ gnus ?ẽ odio qui ẽ in pctᷣo.q̊ nemo ſcit ſiẽ in gra vel ĩ pec cato.4l Item. j. Joh.j. Si dixerimꝰ ꝙ per̃m nõ habemꝰ noſipᷣos ſeducimꝰ veritas in nohis nõ eſt.Si & nullus põt dicere ſe nõ eſſe in pcto:nullꝰpõt dicere ſe eſſe ĩ gr̃a. Snec ſcire.¶ Item puer.xx. Quis põt dicere mũdum eſt coꝛ meũ.purꝰſum a pcto.quaſi dicat nullus.Sʒ gr̃a nõ eſt ſine mũdicia coꝛdis. nullus põt ſcire ſe babere gẽaʒ Item gra dicit᷑ eo ꝙ facit nos gratos deo. Sʒ eſſe gra tum deo eſt acceptũ deo eſſe. in rõne gr̃e ponit᷑ accepta tio in deo. Sʒ hec acceptatõ eſt placitũ volũtatis diuĩe. Seo nullꝰpõt ſcire placitũ volũtatis diuine.q̊ nullꝰpõt ſcire grẽam ſe babere. Ad oppoſitũ.augu. in li.d tri⸗ nitate.Qemo dicat.nõ nouit qð diligat.NMagis em̃ no lexr. nit dilectionem qua diligit:qᷓ; fratrẽ quẽ diligit.̊ ſi ali quis cognoſcit fratrẽ quem diligit certitudinaliter.ſiłr cognoſcit dilectionẽ ſuam certitudinaliter. Sed dilectõ illa eſt ex gra:quia eſt caritas.ergo aliquis ↄgnoſcit cer titudinaliter gram ſuam in ſe.Explanat autẽ aug.illuo ibidẽ dicens. Illud eſt anime notiꝰ qð eſt ei pnñtiꝰ.Sed dilectio qua diligit fratrẽ eſt ei p̃ᷣſentioꝛ q; frater quẽ di⸗ ligit.quia illa dilectio ſᷣm ſuam eſſentiã eſt in aia: frater aut nõ.ergo certius cognoſcit᷑ illa dilectio ab aĩa qꝙᷓ; fra⸗ ter. ergo gra ex qua eſt illa dilectio.i¶ Item duplex ẽ de⸗ monſtratio.quia ẽ:⁊ ꝓpter quid. Demõſtratio ꝓpter gd eſi ꝑ cauſain. demõſtratio quia eſt ꝑ effectũ ꝓximũ ⁊ ime diatũ:ſicut ꝑ lac in muliere cognoſcit᷑ ↄceptus.ſ.ꝙ ipſa ↄceꝑit.tanqᷓ ꝑ effectũ ꝓximũ ⁊ imediatũ.ſi &̊ effectꝰ ꝓxi⸗ mus ⁊ ĩmediatꝰ gr̃e ſcit᷑ ab habente ipᷣm certitudinalit᷑ ptʒz ꝙ gra ſci᷑ demonſtratiue ꝑ effectũ ab habente ipam gr am certitudinaliter. NQinoꝛ ptʒ.ad MRo.v. Juſtificati ꝑ fidem pacẽ habeamꝰad deũ. Conſiat aũt ꝙ iuſtiſicatio iſta eſt ꝑ gram. ⁊ effectus eſt pax: quia par eſt recõcilia. tio ad xu.vnde dicit ibi glo. Paceʒ cum deo habet qui mdatis eius non reliſtit. Sʒ hoc põt aliquis certitudi naliter ſcire.ſ.ꝙ non reſiſtat madatis dei.ergo põt certi tudinaliter ſcire ſe habere pacẽ.ergo ⁊ ſe babere gram. cum pax ſit ꝓpꝛius effectꝰgꝛe.¶ Item lux certitudinalit manifeſtat ſe ⁊ alia. Si ergo gꝛa lur eſt. manifeſtat ſe ⁊ alia certitudinaliter: ſicut patet in illo cui dñs dat ma⸗ nifeſtationẽ ſuoꝝ ſecretoꝝ:ſicut ꝑ ꝓghetiã.ꝙ̊ ga maxĩe certitudinaliter manifeſlat ſe in eo in quo eſt. certitu⸗ dinaliter cognoſcibilis ẽ ab eo qui bʒ ipam.⸗! Stẽ aug. in li.de videndo deo. Qui habʒ ſidẽ videt eam in ſe. Si ſunt ſimilis rõnis fides ⁊ gr̃a in ſciendo.ſ.vt ſciãt᷑:ſed ides certitudinalit᷑ ſcit᷑ ab habẽte ip̃am.̊ Ga. Sob. SPlures ſunt opiniones circa iſtã queſtionẽ.Dꝛima opi nio eſt ꝙ aliquis põt ſcire ꝑ ſciam ſe non eſſe in gratia. ſicut ille qui eſt ↄſcius ſibi de peccato moꝛtali.talis bene habet ↄſciam:ꝙ non ſit in gꝛa:cum ſit in moꝛtali. Item aliquis poteſt du bitare ſe eſſe in ga. ſicut ille qui habet ratones eque foꝛtes ad hoc ꝙ ſit ⁊ ꝙ non ſit in ga. ſicut quãdo videt ſe eẽ tepidũ amado deũ ⁊ nõ habere affectũ oꝛandi.⁊ ex oꝓpoſito videt ꝙ nullam habet voluntatem peccandi:nec vllo modo peccaret.talis dubitat ſe eſſe in gratia:cum habeat rationes eque foꝛtes ad hoc ⁊ ad ſu um oppoſitum. quia dubitatio eſt vacillatio intellectus inter vtrãq; partem ↄtradictionis. Item aliquis poteſt opinari ſe eſſe in gẽa.ſicut ille qui babet ratõnes ad hoc ad ſuũ oꝓpoſitum: tñ foꝛtioꝛes habet rõnes ad h̊ qᷓ ao ſuũ oppoſitum. ſicut quãdo in vna parte videt ſe feruẽtẽ in amoꝛe dei:⁊ lugentẽ ꝓ peccatis.ex oꝑpoſito ſentit re⸗ bellionem carnis ⁊ fragilitatem. Qam opinio eſt acce/⸗ ptatio vnius partis ↄtradictõnis cum foꝛmidine alteri⸗ us. Item poteſt aliquis ſcire exꝑimẽtaliter ſe eſſe in gẽa ſicut ille qui ſentit dulcedinẽ diuine bonitatis in oꝛone. 2 guſtat qᷓ; ſuauis eſt dñs. Item vlterius dicunt ꝙ aliꝗs poteſt habere ſciam ꝙ iple ſit in gꝛa. ſicut eſt in illis qui ita ſunt donati deo?⁊ perſecti:ꝙ iam non habent rebelli onem fomitis:ſed habent plenam pacem ſpũs ⁊ ſentiũt ↄcupiſcẽtias carnis in ſe ↄſopitas.⁊ ſentiunt ſe oĩno ele uatos in diuina otemplatõe. ſicut fuit beata Adagdale na Paul?qui ait ad Ro.viij. Quis ſeꝑabit nos a ca⸗ ritate xp̃i.⁊ dicit ipe.Certꝰem ſuʒ ꝙ neq; moꝛs neq;ʒ vi⸗ ta ⁊c.poterit nos ſeparare a caritate xpᷣi ſeu dei.¶ Alit᷑ põt dici ꝙ in aĩa ẽ duplex ſcĩa.ſ.ſcia cognitiua ⁊ ſciẽtia affectiua. Scientia ergo cognitiua ſeu ſpeculatiua non põt aliquis ſcire gam certitudinaliter in ſe.hec em̃ ſcĩa eſt ꝑ cauſaʒ rei vel ꝑ rõnẽ rei:vel etiã ꝑ effectũ. Sʒ cã g⸗ tie nõ cadit ſub cognitione noſtra.ſilꝛ nec eiꝰ effectus vt videbit. Silꝛ ga m rõnẽ gꝛe dicit ↄꝑatõnẽ ad accepta tionem dei.vnde ponit ipᷣ̃am acceptationẽ in deo.h̊ autẽ modo non poteſt cognoſci a nobis.i ideo non cognoſcit ſcientia ſpeculatiua certitudinaliter. poteſt tñ ſciri ab aliquo ſcia a ffectina.hec em̃ ẽ ꝑ exꝑientiã rei in affecm. vnde hec ſcia ẽ de re ꝑ rem ⁊ nõ m rõeʒ vel ↄꝑatõeʒ quã ha beat ad aliud.res aũt gr̃e põt ſentiri ĩ affectu. vñ res gre faeit ſe notã in affectu:ſicut dulcedo ĩ guſtu.¶ Aliteꝛ aũt dicũt ꝙ duplex ẽ cognitõ. Quedã ẽ cognitõ ꝑ ſciam 2 hec ẽ ꝑ mediũ infallibile.Et ẽ cognitõ ꝑ exꝑimentuʒ 2 bec ẽ ꝑ mediũ fallibile.ñ hec cognitio ẽ ꝑſigna.Et ꝓ⸗ pter h̊ recte dic Iꝓpocras ꝑ exꝑimentũ fallax. Dicenduzʒ ergo ꝙ ſciẽtia exꝑimentali põt aliquis ſe ſcire eſſe in gꝛa tia. ſeo ſcia que eſt ꝑ mediuʒ infallibile nõ põt aliquis hᷣ ſcire ꝙ ſit in gra:niſi ſciat ex reuelatõe a cauſa buiꝰ c.qꝛ quedaʒ ſunt foꝛme in aia que ſunt abſolute: ſicut ſcia in cdia. cogitatio.odiũ. dilectio.2 ſi dicant reſpeciũ aliquẽ. illud tamẽ ad qð dicunt reſpectũ cadit ſub cognitõe aĩe Eſt alia foꝛma in aia que ẽ reſpectiua:que dic reſpectu ad aliquid qð nõ eſi ſubiectum cognitõni aĩe:nec pote cognoſci ab aĩa ⁊ hmõi eſt gia.quia gẽa dicit reſpectum ad acceptatõem dei.vnde ponit acceptatõeʒ in teo.quia gꝛa facit acceptũ deo.Dico ꝙ fſoꝛmas pꝛimo modo di ctas habet aĩa apuo ſe.⁊ illas cognoſcit ꝑ certã ſciam: nec aliquid aliud certiꝰcognoſcit qꝙᷓ illas.vnde aĩa nibil certiꝰcognoſcit qᷓ; ſuã ſciam.qᷓᷓ ſuũ odiũ.qᷓ ſuã dilectõeʒ quia iſias habet penes ſe.⁊ ſic ↄnotant reſpectũ: hoc eſt ad tale qð certitudialiter cadit ſub cognitõe aie. Sʒ qꝛ gra eſt foꝛma reſpectiua que dicit ↄparatõeʒ ad aliquid qð non põt ſciri ab bũana ſcia certitudinaliter: qꝛ dicit reſpectũ ad cũ ⁊ ad acceptatõem in ipᷣo:quia nõ poteſt ſciri niſi ꝑ reuelationẽ.ideo ges ꝑ ſciam que eſt ꝑ mediũ infallibile ſciri nõ põt.¶ Scòm hoc ad pꝛimũ in ↄtrari⸗ um dicendũ ⁊ ↄcedendũ.quia dilectio qua frater diligi⸗ tur certius cognoſcit ꝙᷓ frater: tamẽ nõ eſt ſic de gratia. quia cũ dico dilectionẽ dico foꝛmã abſolutã apud aĩam. aut ſi ↄnotet reſpectũ.hoc ẽ ad aliquid qð certitudinali ter cadit ſub cognitõe noſtra.ſ.frater. Sed cũ dico gra⸗ tiam in ratõe gꝛe:dico foꝛmã in ↄparatõe ad diuinaʒ ac ceptionẽ que nõ eſt ſubiecta ſcĩe noſtre.q¶ Ad aliud dicẽ dum ꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ fides dicit foꝛmã abſolutã in aĩa qua aia aſſentit deũ eſſe ⁊ trinitatẽ.ſᷣ̊ gẽa dicit ↄparatõ/ nem ad acceptõeʒ que nõ ẽ ſubiecta ſeie.¶ Ad terciũ di⸗ cendũ ꝙ in demõſtratõe nõ ſuſficit ſcire mediũ:ſᷣ mediuʒ in ratõe medij.vnde nõ eſt demõſtratius ſciĩa niſi ſciatur cauſa ĩ ratõe cauſe.⁊ effectꝰin ratõe effectꝰ.vñ nõ ſequit ſcio cãm.ꝗ ſcio effectũ.demõſtratiue dico niſi ſeiam cãm ⁊ qm̃ eſt ca. Sitꝛ ecõuerſo ĩ demõſtratõe:qꝛ nõ ſequitur demõſtratiue. Scio effectum. ꝗ̊ ſcio cauſaʒ niſi addat᷑.⁊ qm̃ effectꝰeſt vt dicat᷑. Scio eſſcti inq;tum effectꝰ eſt. eꝛ⸗ go ſcio cauſam. Licet ꝗ̊ pax ſit effectꝰgratie.⁊ aliꝗs poſ ſet ſcire pacem in ſe:nõ tamẽ poteſt ſcire ꝙ pax illa ſit ef⸗ ſectus g?e. quia hoc nõ poteſt ſciri ꝙ paxr illa ſit ex gꝛa. 4l Ab alið dicenduʒ. ꝙ; lux manifeſiat ſe eſſe in omnibo vel oia eſſe in luce quibo ſe manifeſtat.qꝛ lux mamifeſtat ſe ⁊ exñti ĩ luce ⁊ ĩ tenebꝛis.nõ tamẽ manikeſiat ſe ita ꝗq; ille qui videt lucẽ ſit in luce:quia ſic exiſtens in tenebꝛis eſſet in luce.⁊ ꝓpter h̊ ſicut nõ ſequit᷑.lux manifeſtat ſe. G eſt in illo cui ſe manifeſtat.ſilꝛ nõ ſequit᷑.gratia manife⸗ ſtat ſe iſti: & iſte eſt in ga.⁊ ideo aliquis non põt ſe ſcire habere gratiaʒ certitudinalit. licet gratia manikeſtet ſe ipi .vel põt dici ꝙ ⁊ ſi gratia mamfeſiet ſe aliquo effectu tñ ↄgnoſcẽs effectũ illu nõ ↄgnoſcit illũ.vt ẽ e ffectꝰ gꝛe.ſ. gratũfaciẽtis.⁊ ita ꝑ h̊ nõ cognoſcit᷑ gꝛa in illo. Articulus ſecundus DOnſequẽter querit᷑ vtꝝ aliquis poſſit ſeire ſe ha beꝛe gratiã ꝑ expimentũ.⁊ fuerũt qui dixe runt ꝙ ſic.⁊ ꝙ exꝑimẽta ſunt iſla.ioeũditas ↄſcie.bonũ deſideriũ.feruoꝛ ad bona oꝑa.Sed in paga no vel ĩ infideli pñt eſſe oĩa iſta ſicut in xpiano:qꝛ paga⸗ nus iuxrta erroꝛẽ ſnũ poteſt babere iocunditatẽ iuſticie. ⁊ bonũ deſideriũ ⁊c. Sed ꝑ iſta nõ ꝓbat᷑ in pagano co⸗ gnitio gratie in ipᷣo. relinquit᷑ ꝙ ꝑ iſta nõ põt baberi certum expimentuʒ de gratia txi.ꝭ̊ nõ cognoſcit ꝑ exꝑi⸗ mentũ.¶ Itẽ omne expimentũ qð pot habere xp̃ian? de gratia dei: põt habere hereticꝰ. q; aſſignet illud ſignum in quo xpᷣianꝰ habet er ꝑimentũ ꝙ gꝛa ſit in ipoꝛillud eſi qð Yoh dicit in.j.cano.iij. c. Si coꝛ noſtrũ nõ rep̃bede- rit nos.fiduciã ha bemꝰad deũ.vnde ills põt eẽ expimẽ⸗ tum ſancti viri ad h̊ ꝙ habeat Gaʒ. Sed illud põt habẽ hereticꝰ in ſe:ꝙ nõ remoꝛdeat eũ ↄſcia in ipa. nec bʒ repᷣ⸗ benſionẽ coꝛdis. Ad oppoſitum. Apoc.ij. Cicẽti dabo mang abſcõditũ ⁊ calculũ ⁊c. qð nemo nouit niſi qui ac cipit. Precibil not. Se mana abſconditũ ibi ⁊ cal culũ nõ ſolũ accipit᷑ de ꝑceptõe dinine dulcedio ꝑ gloꝛiã in patꝛia:ᷣ etiã ꝓ gam in via.ſᷣ qui accipit nouit:ᷓ qui accipit diuinã dulcedinẽ ꝑ gẽaʒ nouit.qᷓ nouit ſe hbabere gratiã ꝑ illã tanqᷓ ꝑ exꝑimentũ certũ.i Iteʒ guſtꝰbene diſpoſitꝰnõ põt neſcire dulcedinẽ ſibi ↄiunctã. gᷓ anima bene diſpoſita nõ poteſt nõ ſentire diuinã dulcedinẽ ſibi ↄiunctã. Sed ſenſus diuine dulcedinis eſt ꝑgratiã. eꝛgo anima bene diſpoſita nõ poteſt ignoꝛaꝛe quin habeat g⸗ tiam. gratia cognoſcit᷑ ꝑ erꝑimentũ ſicut ꝑ ſenſuʒ diui ne dulcedinis. 4 Item. ij. ad Coꝛin. vlt. An non cogno⸗ ſcitis voſmetip̃os.quia xpᷣe in vobis eſt: niſi foꝛte repꝛo⸗ bi eſtis.hoc dicit apłus Coꝛinthis.ᷓ aliquis nili ſit re⸗ pꝛobus cognoſcit ꝙ in ipo eſt xp̃e. Sed ſi hoc: recte co⸗ gnoſcit ꝙ habet gratia: quia xpe non eſt in nobis: niſi ꝑ gratiã. habet erx ꝑimentuʒ ꝙ gratia ſit in iſß=o. Sol. Roncedenduʒ ꝙ ꝑ ſciam expimentalẽ poſſumſcire noo habere gratiã. Que aũt ſint illa erxꝑimets quibo hõ pot ſcire ſe habere gratiã. habemꝰin illo pᷣs.Cum inuoca.ex au.mẽe de.⁊c̃.vbi fit queſtio.ibi.Moulti dicũt ꝗs oſtẽdit nobis bona.i.hoĩes querũt a fidelibo: vnde certi ſunt ꝙ ſint accepti deo ex bonis que faciũt.⁊ ꝓpbeta reſponden do colligit tria:ex quibo colligit᷑ expimentuʒ ꝑ qð ſciunt ꝙ ſunt accepti:⁊ ꝙ babẽt gratiã. Pꝛimũ ẽ cũ dic.Signa tum eſt lumẽ ⁊c. Scdm dediſti leticiã ĩ coꝛde meo. Ter ciuʒ. In pace ĩ idipᷣm doꝛmia ? re.Hec ſũt tria ex quibo colligit᷑ ex ꝑimẽtũ ꝑ qð aia ſancta erpimẽtalit cognoſcit ſe babẽ gẽaʒ.ſ.lumẽ. leticia.⁊ pax. Lumẽ apud vim ra⸗ tionalẽ. Pax ẽ apud iraſcibile.Leticia ẽ apud ↄcupilſci⸗ bilẽ. OQñ em iſta tria ſũt ĩ aia ſancta fm illas tres vires vere certũ erꝑimẽtũ eſt ꝙ aĩa habeat gꝛaʒ. 7 bñ dico ve⸗ re:qꝛ ꝑ ̊ differt aia ſancta ab aĩa heretica. qꝛ aĩa ſancta habet iſta vera qn bʒ gea ʒ. aia heretica no. vñ nũqᷓ; bʒ verũ lumẽ in rõnali.nec verã pacẽ in iraicibili:nec verã leticiã in ↄcupiſcibili.ſicut hʒ aia xpᷣiana ꝑfecta:que bʒ lumẽ veritatis radiãtis ſuꝑ vim rõnalem. in qͥ mirabili ter delectat᷑ ratio.Aia vo pagani ⁊ heretici ⁊ cuiuſlibet infidelis nõ hbʒ lumẽ niſi ſophiſticũ:ſicut ẽ lumẽ in ſom⸗/ niando. Siłꝛ nõ hʒ verã leticiaʒ in coꝛde.qꝛ ſic dic apłs j.ad Thi.iiij. Oẽs habẽt cauteriatã ↄſciam. Sitꝛ nec ve ram pacẽ habẽt in iraſcibili.qꝛ ſicut habet᷑ Jſa.lvj. Im pijs nõ eſt pax. vnde ſicut in paralitico videmꝙ in ipſo eſt infirmitas:nec tñ eſt ſenſus doloꝛis licet in ipo ſit ma teria doloꝛis. In ſano aũt nõ eſt materia doloꝛis nec ſen ſus doloꝛis. In egro aũt nõ paralitico eſt materia dolo⸗ ris ⁊ ſenſus doloꝛis.Silꝛ aĩa infidelis habet materiam doloꝛis non tñ ſentit doloꝛẽ:vnde eſt velut paraliticꝰ. In aĩa vo fideli ſana.i.ſancta ⁊ ꝑfecta nõ eſi ſenſus doloꝛis nec materia doloꝛis. In anima vᷣo fideli egra.ſ.per pec⸗ catum eſt materia doloꝛis:⁊ ſenſus doloꝛis:ſicut dic au⸗ guſ. Aelioꝛ eſt natura que eſt cum ſenſu doloꝛis qᷓ; que eſt ſine ſenſu oloꝛis.⁊ hoc ſuple qn habet materiã do⸗ loꝛis.⁊. ꝓpter hoc ſi pax ſit in infideli vel in heretico:hoc nõ eſt niſi ſicut quies in paralitico: que nõ eſt ibi vere ſᷣ dloꝛ ibi eſt. licet nõ ſentiat. Et ꝑ hoc ptz ſolutõ ad ra tionẽ pᷣmã qꝛ tãtũ differt iocũditas aie ifidelis a iocũdi tate alie fidelis: quãtũ niſtat iocũditas fantaſie vel ſom niantis n iocunditate vigilantis. vnde in ipſis nõ eſt xre ra iocũditas que eſi expimenium ad hoc ꝙ aligs ſciat ſe habere gratia.¶ Ad aliud dicẽᷣdũ.ꝙ non ſenſus doloꝛis — ——-- —ʒ— n 4 = cnd tz er ebʒ biti bet an ee Nueſtio poteſt elſe dupliciter. aut qꝛ ñẽ mateꝛia doloꝛis neq; ſen ſus:ſicut in ſano. Aut qꝛ eſt materia dloꝛis ſed ñ enſ⸗ ſicut in paralitico q eſt inſenſibilis. vñ in ipo pꝛiuatur ſenſibilitas. Similiter nõ rephenſio coꝛdis pĩ eẽ dupir Aut qꝛ nõ eſt ibi materia rephenſioĩs.nec ſenſus repꝛe⸗ penſionis. Et hoc mõ eſt nõ repꝛehendere in aima ſcta. qꝛ nõ habet materiã repᷣhẽſionis.ſcʒ peim nec ſenſũ ſilr Aut pĩ eẽ nõ repᷣhenſio coꝛdis qꝛ pꝛiuat᷑ ſenſus rephen⸗ ſionis et doloꝛis de pcio. Eſt tñ ibi mateꝛia repᷣbenſioĩs ſcʒ peccatũ. et boc ẽ ĩ aima infideli. 4 Ad ĩtelligẽdas at᷑ rones ĩ opoſitũ dᷣm. ꝙ eſt cognoſcere gram vel m ra tionẽ gre:hoc eſt in comꝑatõne ad ſuã cãm.q; gr̃a m B ponit acceptõem ĩ veo:queẽ ca ſua. Aut abſolute hm rẽ gre. Sicut ergo videmꝰ ꝙ guſty habet cognitõzʒ abſolu tam de dulcedine:et cognoſcit rem ᷣ nõ cam dulcedinis ita dicendum de gratia. Articuius tercius Verit᷑ poſtinodũ vtrũ ꝑ reuelatõʒ poſſit ali⸗ gs ſcire ſe eẽ in gra in rõne gre.i. vtrũ alicui poſſit reuelari ꝙ hẽat gram in rõne gre.⁊ vr ꝙ ſic:qꝛ bẽt geñ.xxij.vbi dicit᷑ñ abꝛabe q voluit imolare filiũ ſuũ dño.iQñc ↄgnoui ꝙ timeas dñʒ. Glo. Cgui.i⸗ coãſcẽ te feci.q̊ ſcło abꝛabe ſecit dñs coqᷣſcẽ ꝙ timẽt deũ Sʒ ille timoꝛ poĩt graz fecit ei ↄoſcẽ gꝛam in ſe. ¶ Itẽ ad Phil.iiij. Petitões vre innoteſcãt apud deũ. Dic gl. on accipiẽdũ eſt tanqᷓ deo ĩnoteſcãt.qꝛ eas anteqᷓ eẽnt nouerat:ł̊ nobis innoteſcãt eſſe apud denm.ergo poſſi⸗ bile eſt vt ſciamꝰ ꝙ petitio noſtra eſt accepta deo.¶ INẽ j.ioh.iiij. In hoc ſcimꝰ ꝙ in deo manemꝰ:⁊ ipᷣe ĩ nobis ce ſpũſcto dedit nobis.Sʒ boc ſcimꝰ ꝓ reuelatõʒ.Cũ Zin deo manemꝰ ꝑ gram.ſcimꝰ ꝑ reuelatõʒ nos habere gram. Item in eadem. ij. dicit· Unctio docebit vos de om̃ibo. Ao oppoſitũ.ij. Coꝝ.ij. Qemo nouit q̃ dei ſũt niſi ſpũs dei.ergo nemo poteſi ſcire illud quod eſt in di⸗ uina volũtate. Sed gratia in rõne gre ponit aeceptatio nem et placitũ in diuia voluntate.&ꝙ̊ᷓ nemo pt᷑ aliquo mõ ſcire gram in ſe.ergo nec ꝑ reuelatõeʒ nec alio mõ.q It nulli poteſt reuelari ſua damnatio:et hoe pꝛobatum eſt alibi.et rõ huiꝰ ẽ ne deſperet.ergo ſiłr nulli pt᷑ reuelari ſua acceptatio deo:ne pᷣſumat.qꝛ ſiẽ̃ ex reuelatõe ſue dã natõis ſequeret᷑ deſperatio:ita ex reuelatõe ſue accepta tõnis ſequeret᷑ ĩ eo pᷣumptio qð ẽ pcẽm in ſpm̃ſctm. Sʒ gr̃a in rõne gre ponit acceptatõem ĩ deo.ẽᷓ nulli pt reue lari ꝙ ſit in ſtatu gẽe ᷣm rõem gre. So. ad iſiã qõnẽ dðm ſiẽ̃ dicit ioh.damalſ.in pᷣmo li.Deus nõ reliꝗt nos penitꝰ ĩ ignoꝛãtiã ſui: nec etiã nobis penitꝰ maiſeſtauit ſemetipᷣm. In ignoꝛãtiã ſui nõ reliquit nos penitꝰ:quia cuilibet ẽ impᷣſſa notio eẽndi deñ.nõ tñ ipʒʒ penitꝰcogno ſcimꝰ. Silłr dõm ĩ nobis bñtibo gram:q; nõ pemitꝰ reli⸗ quit nos ĩ ignoꝛatiã gre:nec penitꝰ dat nobis cognitõʒ gre.nõ dat nobis penitꝰ cognitõeʒ illiꝰ qꝛ nõ dat nobis cognitõʒ gr̃e ſpeculatiuã vt cognoſcamꝰ eã in rõne gr̃e. Mec dimiſit nos penitꝰ in ip̃ᷣius ignoꝛãtiã.qꝛ dedit no⸗ bis vt cognoſceremꝰ ipam Fm affectiuã cognitõzʒ ĩ exꝑiẽ tia et ſenſu diuie dulcedis que ẽ ex gra. Et rõ huiꝰ ẽ du pler. ratio amoꝛis et rõ timoꝛs. Si ei aĩma nibil ſenti ret de dulcedie dei ꝑ caz ñ alliceꝛet᷑ ad amoꝛẽ dei ex ꝑte affectõis. Et ꝓpt boe bʒ cognitõʒ affectina ꝗ ẽ in exꝑiẽ⸗ tia et ſenſu diuie dulcedinis ꝑ quã cognoſcit ĩ ſe gẽam. Fm rem gr̃e.Si aũt br̃et cognitõʒ ſpeculatinã d gratia ſceʒ ꝙ ipᷣam cognoſceꝛet ĩ rõne gr̃e hr̃et foꝛte pᷣſumptõeʒ. et ſic nõ hr̃et dei timoꝛẽ. At ergo hõ ad diuinũ amoꝛem ꝓuocet᷑ et ad dei timoꝛẽ oꝛdinet᷑:habet cognitõʒ de gr̃a in ſe affectiuã:nõ at᷑ ſpeculatiuã.Dicẽdũ eſi tñ q gratia poteſt reuelari alicui ꝙ ſit in ilo ſᷣm rõem gre.ſic fuit ĩ Naulo.qui ait ad ro.viij. Scio ꝙ neq; moꝛs neq; vita ⁊c̃.poterit nos ſeꝑare a caritate xpᷣi.¶ Ad illð qð pꝛio obijcit᷑ in cõtrariũ.dðm ſicut reſpõdet apłus qui dicit. Mos aũt ſpm̃ dei babemꝰ. Vico em ꝙ nullꝰ de ſe poteſt venire ad boc vt ſciat ſe eſſe acceptũ deo.ſed ſpũſſanctuo lxxij. qui eſt in illo.ſicut fuit in paulo et in abꝛabam.poteſt ei manifeſtare. Aod aliud dom et cõcedendũ.ꝙ adhuc ſup poſito ꝙ nulli poteſt reuelari ſua damnatio.tamẽ ſãcte aĩme et pfecte poteſt reuelari ſua acceptatio:ſicut vide mus ꝙ illud quod ꝑfecte ſanum eſt nõ oꝛdinatur ad ali⸗ quam egritudieʒ. Coꝛpus vᷣo male diſpoſitũ oꝛdinatur ad egritudinẽ.ita dico ꝑfecta et ſana aima nõ oꝛdinatuꝛ ad aliquã egritudinem.i.ad peccandum.et ꝓpter hoc li cet ei reueletur ſua acceptatio non oꝛdinatur ex hoc ad pᷣſumptionem.ſed hoc ſequeꝛet᷑ ĩ aĩa imꝑfecta ſeu male diſpoſita vt reuelaꝛe alicui ſuã acceptatõʒ:hoc nõ oꝛdi⸗ nat recte ad pᷣſumptõem ſed ex vitio fomitis adiũcti ipi aume. et ꝓpter hoc poteſt ei reuelari. Sʒ reuelatio vam⸗ nationis ex ſe oꝛdinat ad teſperationẽ. et ideo licʒ nulli poſſit reuelari ſua damnatio:poteſt iñ aliquibo reuelaꝛi ſua acceptatio. NMueſtio.lxxij.de gratia in comparatione. Naquiſito de gꝛatia abſolute inquirendũ eſt de gratia in cõ paratõne.Sciendũ igit᷑ ꝙ eſt gratia ꝑ⸗ ficiẽs et gratia rficiẽs.gratia ſanitatis SHSS et gratia curatõnis. Item gr̃a ꝑficiens et ſanitatis ſpũalis creat vᷣtutes.dona.fructus et beati⸗ tudies.Gratia vo reficiẽs ſeu curatõis egritudis ſpũa⸗ lis.dat vim ſacramẽtis euãgelicis que ſunt medicine et remedia aiĩmaꝝ. Oe ſacramẽtis ðᷣo in ꝑte alia agenduʒ eſt. Reliqua vᷣo ſũt pnñtis negocij.¶.! Vt ergo planioꝛ ſit via:poſt inquiſitõem gr̃e ad virtutes.querẽdũ ẽ de ↄpa⸗ ratõne gr̃e virtutũ.donoꝝ. fruetuũ ⁊ beatitudinuʒ vie. Pꝛimo de cõparatõne iſtoꝝ ad gram.Secũdo de cõpa⸗ ratione iſtoꝝ adinuicem. Tercio que neceſſitas omniũ iſtoꝝ. Quarto de oꝛdine virtutũ et donoꝝ. Membꝛum pꝛunum Irca pᷣmũ qᷓ;uis ad h̊ ſit diſputatũ ſuderi us:arguit᷑ ad maioꝛẽ ĩtelligẽtiã ſequẽtiũ. E v̈tꝰ ſit gra videt᷑.qꝛ.ij.ſnĩaꝝ.xxvj.diſ. dicit᷑.ꝙ gr̃a pᷣueniẽs eſt fides cũ dilectõe. cõſlat aũt ꝙ tam fides q; dilectio vᷣtutes ſunt.⸗ Itẽ gra eſt pꝛincipiũ cui debet᷑ meritũ.hoc poteſi extrahi ab apo ſtolo ad ro.ex textu et ex glo.ĩ pluribo locis.Silr at vir tuti debet᷑ meritũ pꝛimũ.Si ergo pꝛimũ ſuꝑlatiuũ eſt.2 quod ꝑ ſuꝑabundatiam dicit᷑ vni ſoli cõuenit.eꝛgo vᷣtus et gratia ſunt vnũ ſolũ.q Similiter aũt ꝙ dona ſint idẽ qð gre videt᷑.dicit᷑ em̃.j.ad coꝝ.xij.Piuiſiones gꝛatiaꝝ ſunt. Sicut &̊ dicit᷑ ꝙ ẽ gr̃a ad credendũ et ẽ gra ad ſpe⸗ randũ:et ad timenduũ:et ad cõpatiendũ et hmõi.Ita ſũt dona ad timendũ et cõpatiendũ et cõſilia.vtpote donuʒz tinioꝛis et pietatis.Si ergo eadẽ ſunt ex quibo idẽ actꝰ eliciũt᷑:videt᷑ ꝙ nõ differãt dona et gratia. Contra ẽ. qm̃ dẽ hõ gratꝰ deo a gr̃a vna.vñ hõ totalit᷑ gratꝰ nõ dĩ hr̃e niſi gram vnã.Sʒ vna vᷣtus vel vnũ donũ non facit bhoĩem totaliter gratũ. Ponat᷑ em̃ ꝙ poſſit br̃i ſine cari⸗ tate fides:ſeu vna politica ſine alia:vel donũ timoꝛis ſi⸗ ne dono pietatis:nõ dicẽt᷑ hõ ſimplicit᷑ do gratꝰ.ẽ ergo gra vna:vᷣtutes vᷣo ⁊ dona multiplicãt᷑ ſub vna gra: q̃re erit gr̃a ſiẽ ĩtegratũ qðdã ⁊ collectũ reſpectu multaruʒ ðt ntu et donoꝝ. Sʒz que ſic ſe hñt nõ ſunt idẽ.¶ Itẽ gr̃a ẽ habitꝰ ꝗ ſemꝑ ẽ ĩ ſuo actu.ðᷣtus do nõ ſemꝑ:& ñ ſũt idẽ Itẽ aĩa nõ ẽ eẽntialit ſue potẽtie. Int ea em q ſũt ſolꝰ deus ſua potẽtia eſt. ergo differũt potẽtie et eẽntia ipᷣiꝰ aĩme. Sed gratia eſt reſpectu eſſentie, dona et virtutes reſpectu potẽtie:ergo nõ ſunt idem.¶ Itẽ gra pꝛie ẽ pꝛi cipium viuẽdi. Galĩ.v.Si ſpũ ducimur ⁊c̃.virtutes vo merendi:ergo nõ ſunt idem. So.dicimus ꝙ aliquan do appellatur vᷣtus gratia et ecõuerſo.ſᷣm cõmunem ac⸗ ceptõem gre. Sʒ notandũ q gr̃a dicit᷑ duplicit.vno mõ qð gratiſdatũ. ⁊ ſic etiaʒ gra pꝛio gratũfaciens dicitur gratiſdata.qꝛ nullus eam meretur. et hec acceptio gra⸗ tie ꝑ comꝑatõem eſt ad efficientẽ. ꝑ comꝑatõem em̃ ad datoꝛẽ om̃is gra eſt gratiſdata.Alio mõ dicit᷑ gr̃a que gratũ reddit habente.et hec acceptio gr̃e ẽ ex relatione ad ip̃m recipientẽ gram.Si gratia ergo ⁊ ðᷣtꝰ.⁊ quecũʒ ſunt talia accipiãt᷑ in comꝑatõe ad ipᷣm efficiẽtẽ: ſic oĩa pñt dici gratia:qꝛ oĩa gratis dant᷑.Si aũt ĩ relatõe ad accipientẽ pt dicat᷑ gr̃a que gratũ facit:ſic nõ ſunt eadẽ. ¶ Motãdũ tñ ꝙ ſᷣm ꝓpꝛiã acceptõʒ aliter cõuenit gratũ reddere gr̃e ⁊ vᷣtuti:ſic pʒ ex obiectõibo vltio factis.Eſt em̃ gra reſpectu ipᷣiꝰ eẽntie aĩme:et deinde ᷣm oꝛdinẽ na ture:et ſi nõ tempoꝛis gratificat ip̃am ꝓpꝛie in ſuo actu Altima vo reddit gratũ ſemꝑ dirigẽdo ĩ finem. 4¶. Qð & obijcit᷑ ꝙ dicit magr ꝙ ẽ gra pueniẽs ⁊c̃.dicimꝰꝙ nõ va let hoc argumẽtũ.ifides ẽ oᷣtus et fides ẽ gr̃a:ergo vtꝰẽ gratia.qꝛ cũ dicit᷑.fides ẽ ᷣtus:hoc pᷣdicat᷑ eẽntialit.Cũ aũt dicit᷑.fſides ẽ gra:hoc pᷣdicat᷑ cãliter.et ẽ ſile.dies eſt ſol lucẽs ſuꝑ terra:ł̊ ſol eſt coꝛpus:ergo dies ẽ coꝛpꝰ.vel oliter. Poteſt em̃ dici ꝙ vtraqʒ pᷣdicatio eẽntialis ẽ ſᷣm cõem acceptõem. Sʒ cu dicit᷑.ſides ẽ gr̃a.hoc dicit᷑ ſ̃m relatõem ad efficientẽ.Cũ dicit᷑.fides ẽ vᷣtus: hoc dicit᷑ pꝑ com ꝑatõem ad illud in quo et ad illð ad qð. Dicit᷑ eĩ vᷣtus diſpoſitio ꝑfecti ad optimũ.vñ bic tanguntur illa duo.¶ Ao aliud qð dicit᷑ ꝙ gr̃e et vᷣtuti cõuemt hoc qð dico pꝛimũ pꝛincipiũ ſᷣm ꝙ debet᷑ meritũ.patet ſi hoc de vtroq; dicit᷑:nõ tñ eadẽ rõne. et iõ nõ opoꝛtet ꝙ ipᷣa ſint idem.¶l Ad aliud qð obijcit᷑ ꝙ diuiſiõnes graꝝ ſunt ⁊c̃. dicimꝰ ꝙ illua ibi totũ eſt de gratia gratiſdata:nõ gra⸗ tũfaciente.ſi tñ diceret᷑ vlteriꝰ ꝙ idem habitꝰ ſunt ꝗ ad eoſdem actus ſunt.dicimꝰ ꝙ gratia nõ eſt ad actũ ip̃iꝰ pᷣtuũtis et doni ꝓpꝛie loquẽdo:aut ſi ẽ aliquo mõ: non tñ eodem:ſicut ipᷣa vᷣtus vel donum. Gratia em̃ plus dicit Franficationem in ſe.virtus vᷣo magis in relatione ad embeumſecunaum Onſequẽter querit᷑ de comꝑatõe iſioꝝ ad inuicẽ hoc modo. Pꝛimo de compatione donoꝝ et virtutũ adinuicẽ. Secũdo de cõ⸗ paratõe virtutũ ad fructus. Articnlus pꝛimus Dpꝛimũ ſic videt᷑ ꝙ dona ſint vᷣtutes.Eſt em̃ donñ bona q̃litas mẽtis ⁊c̃.et hec ẽ diffinitio uᷣtutis.̊ ⁊c.¶ Si dicat᷑ ꝙ nõ ↄueit ei illa dif finitio qᷓtũ ad hanc ꝑtẽ:vt donũ ſit quo recte viuit᷑: qꝛ in alijs ꝑtibo diffinitõis nõ pt᷑ inſtari.Contra.oñdit᷑ ꝙ do no recte viuit᷑.Cõſtat em̃ ꝙ nõ viuebat᷑ recte viꝛtute niſi inquãtũ erat gratuita.Erat em̃ ꝗr̃a pꝛimũ viuificatiuũ Sed ſic vᷣtus ẽ gratuita:ſic ⁊ donũ.ergo ſic̃ vᷣtute ĩ eo q; gratuita viuit᷑:ſic et dono. aũt recte ꝓbat᷑ ſic.timeꝛe eſt actꝰ ꝗ egredit᷑ a vi iraſcibili:ſicẽ et aggredi. Sʒ quia egredi poterat a ſua potẽtia bene et nõ bñ.iõ habitꝰ foꝛ titudio ꝗ erat directiuꝰ potẽtie ad hoc vt bñ ꝓcederet ĩ actũ ꝗ ẽ aggredi:dicebat᷑ eẽ rectitudo q̃dã.q̃re ſi timere potuit egredi ab eadẽ vi bene et nõ bñ.habitꝰ ſᷣm quem diꝛiget᷑ vis ot pcedat bñ i actũ illũ.dicet᷑ rectitudo q̃dã. hic aũt habitꝰ eſt donũ timoꝛis:q̃re tam er ꝑte vite qᷓ er ꝑte rectitudis eque ẽ donũ quo recte viuit᷑:ſiẽ ⁊ vᷣtꝰ.⸗¶ IJ ps.Vox dñi ſuꝑ aquas ⁊c̃. Glo.ſeptẽ virtutes ſpũſſcti cũ magno pᷣconio numerat:et poſtea noĩat ibi ſepteʒ do na.Ex quo apparet ꝙ vult dicere ꝙ dona ſunt virtutes. Item am bꝛoſiꝰ in li.de ſpũſct᷑o.et ẽ in.iij.ſnĩaꝝ di.xx xiiij.c.j.Ciuitas dei irlim illa celeſtis.nõ meatu alicuius fluuij terreſtris abluit᷑:ſed ex vite fonte ꝓcedẽs ſpũſſan ctus cuiꝰ nos bꝛeui ſatiamur hauſſu.ĩ illis celeſtibo ſpi⸗ ritiba redũdantiꝰ videt᷑ effluere pleno ſeptez virtutũ ſpi ritualium fluens meatu.et loquit᷑ ibi de donis. Ex quo videt᷑ ꝙ dona et vᷣtutes ſunt idẽ. Contra eſt.qm̃ ipaꝝ virtutũ et donoꝝ nõ ſunt eedẽ differentie: quare nec ipᷣa eadem. Item aug.in ſermone dñi de monte.Dat. vj. in glo. In fine oꝛomis dñice.in pꝛecibo eſi vt impetremꝰ dona in donis vt oꝑemur mandata.de oꝑatione beatitu dines ↄſequũtur.ergo ſi hec ita ſe habent ſᷣm oꝛdinẽ do⸗ na et operatio mãdatoꝝ que fiũt ſᷣm virtutes.que autẽ oꝛdinẽ habent ſᷣm ꝙ hmõi eadem nõ ſunt: ergo he non ſunt idẽ. Pꝛopterea reſpõdent quidã:qꝛ Fm illã paꝛa bolam que legit᷑ luce.x. Homini veniẽti a hieruſalem in JYerico duo facta ſunt. IFuit em ſpoliatꝰ.et vulneratus. Scðm ergo com ꝑatõem iſtoꝝ duoꝛum defectuum vo⸗ lunt dicere ꝙ differũt dona et virtutes: dicentes ꝙ in re ſtitutõem ſpolioꝛum ſunt virtutes.in repatõem vulneꝝ ſunt ipᷣa dona. Sed ꝙ hoc nibil ſit. aꝛguit er hoc. ꝙ ſicut virtutes indumẽta poſſunt dici:ita et dona. Vnde cum dicit᷑ apoc.xvij. Heatus qui cuſtodit veſtimenta ſua ⁊c̃. nõ ſolum intelligit᷑ de virtutibo:ſed etiam de donis. Si⸗ militer eccleſiaſtes.ix. Om̃i temꝑe ſint veſtimenta tua candida ⁊c. Pꝛeterea ꝙ dicit᷑ vulneratꝰ et ſpoliatus: ſic erponit᷑:vt dicat᷑ vulneratꝰ in naturalibo et ſpoliatꝰ in gratuitis. Di eꝛgo dona ſimiliter ſint gratuita ſicut vir tutes:nõ different bic adinuicẽ: nec diſtinguent᷑ vt alte⸗ rũ ſit ad reparationem vulnerũ:alterum ad reſtaurati onem ſpolioꝛum. immo vel vtrũq; ad vtrũqʒ vel neutrũ ad neutrum. Opoꝛtet ergo querere aliam viam diſtin⸗ guendi. Pꝛopter hoc fuerunt quidam qui voluerunt diceꝛe aliter. Dicebant em ꝙ poſt peccatum hominis ñ potuit ampliꝰ quelibet potẽtia ſeu vis ꝓcedere ad ſuuʒ actum.immo inflicta erant ipᷣi bomĩ quedam impedim̃⸗ ta:quibo impedite vires nõ poterant ad actus ſuos ꝓ⸗ cedere:et occaſionem ſui dicti accipiũt ex eo qdð dicitur. ij.iob ſuꝑ illud.lentus vehemẽs irruit ⁊c̃. Grego. ibi contra ſingula temptamẽta mentem ſeptem virtutibus inſtruxit.et loquũtur ibi de donis.vnde ſubdit.Contra ſtulticiam ſa pientia. contra hebetudinẽ intellectus.con tra pꝛecipitationem conſilium.contra timoꝛẽ foꝛtitudo cõtra ignoꝛantiã ſciẽtia.contra duriciaʒ pietas.contra ſuperbiaʒ timoꝛ.Ex hoc volunt dicere:qꝙ ad remotõem ipᷣoꝝ impedimẽtoꝝ inflictoꝝ ꝗꝓpꝛie ſunt dona: que ſi re⸗ motis impedimẽtis dirigunt ipas vires in actus ꝓpꝛi⸗ os eliciendos virtutes ſunt.vnde volunt viceꝛe ꝙ ipᷣa do na eꝛant quaſi remedia ſolum cõtꝛa illas difficultates. ipᷣe ᷣo virtutes erant directiue virium¶ Sed ꝙ illud ñ ſit veꝝ poteſt oſtendi ſicut pꝛius.Conſtat em̃ ꝙ quando homo peccauit.tam virtutibo q; donis indiguit.et indi⸗ ſpoſitus et inabilis fuit ad vtruq;. Pꝛopterea ſicut er ipᷣis virtutibo eliciũtur actus:ſic ex ipᷣis donis.quod pzʒ ꝑ donum em̃ timoꝛis elicit᷑ actus qui ẽ timere.ꝑ donum pietatis actus ꝗ ẽ miſereri vel cõpati.ergo nõ eſi dicrre ꝙ ſint ſolũ remedia cõtra impedimẽta.immo etiã erunt directiua in actus.Qec etiam erit cã quare magis debe ant dici ip̃a dona remedia q virtutes. Sunt pꝛeter hec alia que dicent᷑ infꝛa in ſpeciali tractatu de donis. Articulus ſecundus Onſequẽter queꝛit᷑ comparatione viꝛtutũ ad fructus.et ꝙ virtutes fructꝰ ſint:vidr̃ qm̃ v. ad Galł. Fructus ſpiritus ⁊c̃. Ibi glo.no⸗ minat hic fꝛuctus:quia pꝛopter ſe petenda ſunt.Si ergo quod ꝓpter ſe petendum eſi:ẽ fructus.et virtus ẽ ꝗꝓpter ſe petenda:ergo ⁊c̃. Minoꝛ patet ſᷣm illud phᷣi in ethi. Tribus exiſtentibo in fugis et tribo in voluntatibo ſeu appetibilibo bono cõferente et delectabili:virtus ſub bo⸗ no reponit᷑.bonũ aũt ibi dicit᷑ qdð ꝓpter ſe apetẽdũ eſt. bonũ em̃ ibi tenet rõem honeſti ↄtra alia duo diuiſum. Honeſtũ autẽ dr qð vi ſua ad ſe nos trahit et dignitate ſua nos allicit.Eſt itaq; virtꝰ ꝓpt ſe petẽda:et ita fructꝰ 1Si dicat᷑ ꝙ nõ ꝓpt ſe ſolũ appetet᷑ vᷣtus pſ̊ ꝓpt᷑ btitudieʒ hoc nihil eſt.qꝛ tunc eadẽ rõne fructꝰ non diceret᷑ ꝓpter ſe petendus.cum illud ꝗpter ſe nõ excludat oꝛdineʒ qui eſt ad beatitudinem. ¶¶ Pꝛeterea nũquid inter fructus. v.ad gał.numerat᷑ ipᷣa caritas:que maxiĩa virtus eſt.et etiã fides:ergo idem ẽ fructꝰ et ᷣtus. Cõſeq̃nt obijcit — r oe eeeeee — —— — — I.—.—ð ”äl Oueſtio de comꝑatione donoꝝ ad alia.Si emẽ donum datio ir reddibilis.ſicẽ dicit ppbᷣus.Virtutes aũt et fructus ſunt dona irreddibilia:erũt idem. 4 Pꝛeterea nũquid oꝛdia tur vis ꝑ ipos fructꝰ et reddit᷑ apta ad oꝑa · qð ſi verũ ẽ cum hocipᷣm faciũt vᷣtutes et dona:ergo erũt fructꝰ. Si aũt fructꝰ id nõ faciũt:reſtat queſtio ad quid neceſſarij ſunt.i¶ Similit᷑ obijcit᷑ ex ꝑte beatitudinũ.Aidet᷑ ꝙ nõ differant a virtutibo.qꝛ luce.vj.ſuꝑ illud. Heati paupe res ⁊c. Glo.Qð apud ¶Dat᷑.ꝑ octo beatitudies dicit᷑. hoc apud lucã ꝑ quatuoꝛ virtutes cardinales cõpꝛehen dit᷑.q̃re Fm hoc vidẽt᷑ eẽ idem ĩ re beatitudies et vᷣtutes Item Aſdath. v. Heati ꝗ eſuriũt ⁊c. Conſtat ꝙ iuſti⸗ cia virtus ẽ. Similit ibi dicit᷑.beati miſericoꝛdes.et mi ſericoꝛdia vᷣtus ẽ. In nullo ergo vidẽt᷑ differre beatitu⸗ dines.fructus.dona et vᷣtutes.⸗QOð ſi cõcedatur:in cõ trariũ eſi.qm̃ iſtoꝝ oĩm ſpẽs et differẽtie diueꝛſe ſũt:q̃ꝛe et ip̃a diuerſa. Ad hec om̃ia intelligẽdũ eſt ꝙ hec q̃tu oꝛ vᷣtutes.dona.fructus et beatitudies poſſuni dici du⸗ pliciter.cõmuniter et ꝓpꝛie.Si cõmuniter accipit᷑ oia nõ eſt incõueniẽs ꝙ omia om̃ibo ↄueniant.ſᷣm em̃ ꝙ vir tus dicit᷑ bona qualitas mẽtis qua ⁊c.vel diſpoſitio ꝑfe cti ad optimũ.ſic etiã dona pñt dici vitutes.Similit ſi donũ dicat᷑ datio irreddibilis:nõ eſt dubiũ quin omnia poſſint dici dona. Similiter ſi fructꝰ dicat᷑ om̃e illð qð Pprer ſeẽ apetendũ.nõ eſt dubiũ ꝗqn omia ſint fructus icut obijciebat᷑. Vñ ſi accipiat᷑ fructꝰ ab eo qð eſt frui: Fm ꝙ diffinit᷑ frui in pꝛĩcipio ſniaꝝ. et in.x. li.de trini. rui ẽ cognitis in quibo volũtas delectata conquieſcit. Vel illud quod dicit᷑ frui eẽ vti eũ gaudio.ſic omia poſ⸗ ſunt dici fructus.Eodem mõ eſt de beatitudine.Si em̃ dicat᷑ beatitudo vie cõmuniter:omne illud cui ſuecedit beatitudo patrie:ſic om̃es ſunt beatitudies et pñt dici. Vnge in ps. Heati om̃es qui timent dñm. ecce ꝙ donũ dicit hic facere beatũ cõmuniter dicẽdo. Scðm h̊ ergo ꝓcedũt rões q̃ ſupꝛa poſite ſunt. Aliter at accipiũt᷑ hec om̃ia in rõibo ꝓpꝛijs vel aꝑꝛopꝛiatis.et tũc nullũ iſtoꝝ erit alterũ.et ſic differũt.et ſoꝛtit᷑ qdðᷣlibet illoꝝꝛ nomen ꝓpꝛiũ ex ↄgruitate ſue rõis. Quidã dixer̃t ꝙ vires rõna les oꝛdinate erãt ad mouere et moueri. Mouere aũt cõ⸗ cernit agere.moueri cõcernit pati.Vires q̊ rõnales mo tiue oꝛdinate ſunt ad agendum.nibilominus tamen oꝛ⸗ dinate ſunt ad patiendum: pꝛopter boc ꝙ cum haberi poſſent actus vel paſſiões ex ipᷣis viribo.et elici poſſent bene et nõ bene:indigebant diſpoſitionibo directiuis in vtraq; via.Que ergo dirigũt vires ad agendum pᷣtutes ſunt.et recte cõpetit hoc nomen buic diſpoſitõni ſeu ha⸗ bitui.Dicit᷑ em vnaqueq; res eſſe magne virtutis ꝑ rela tõem ad magnã actionẽ.Que vo diſponunt illas vires ad recte patiendum dona dicunt᷑et congruit buic babi⸗ tui recte nomen doni.Ita em̃ dicitur communiter de ali quo qui aliquid poteſt excellẽter pati: ꝙ hoc eſt magnũ donum.vnde quaſi illud quod dicebat virtus in agendo dicit donum in patiendo. DHuiuſmodi autem actionib⸗ ſeu paſſionibus bene egreſſis ab ipᷣis viꝛibus et recte.ſe quitur delectatio ex ipᷣis.et hoc eſt duobo modis. Quia ant ẽ delectatio ĩ ipo actu aut in ipᷣo pati.et hoc pꝛopꝛie dicitur fructus.hoc em̃ ſonat ratio ipius fructuo.ſcilicʒ delectationem in ipᷣo actu virtutis vel doni.Ande cari⸗ tas dicitur delectatio pꝛout eſt fructus:que quidem de⸗ lectatio eſt in actu caritatis vt virtus eſt:pꝛout ille actꝰ eſt reſpectu dei.gaudium vo reſpectu ſui.pax vᷣo reſpctᷣu pꝛoximi.Similiter poſſet dici de quolibet alioꝛum fru⸗ ctuum.ſi ad hoc eſſet nobis intendendum. Eſt autẽ alia delectatio in fine actus:et hec eſt perfecta telectatõ poſt feciſſe vel factum eſſe ſm perfection em que eſi paſſibilis ivia. Et hec pꝛopꝛie dicitur beatitudo pꝛout eſt in via. Dicitur em̃ beatitudo ſtatus perfectus congregatione omnium bonoꝛum vnde recte conuenit nomen illud: vt beatitudo ſit in fine actus delectatio. quemadmodum uctus erat delectatio in ipo actu.et ideo.v.ad gal.re⸗ cte dicit glo. ꝙ fructus ſunt opera pꝛopter ſe petenda. Frui em̃ eſt ip̃is in quibus voluntas pꝛopter ſe delecta⸗ ta conquieſcit.uis autem illud veritatem habeat: ſi cut infra domino dante oſtendetur:diſtinguunt᷑ tamen iſta ſᷣm ꝙ eſt diſtſiguere actus virium completos ab in⸗ completis et completa a completiſſimis.axpꝛopꝛiato er⸗ go nomine virtutis:virtutes reſpiciunt pꝛimos actus. dona ſequentes.fructus completioꝛes. beatitudines cõ pletiſſimos. Membrum tercium Onſequenter queritur pꝛopter quid hec omnia neceſſaria ſunt.Et arguit᷑ ſic. VUixr tus eſt vltimum potentie.ergo per virtu⸗ tes ſunt ipᷣe vires in ſuo vltimo.ergo ſi vl⸗ tra vltimum nihil aliud eſt.nihil videntur eſſe neceſſa⸗ ria dona et alia que ſequũtur. 4¶¶ Item virtus eſt diſpoſi tio perfecti ad optimum. Habens ergo virtutem ꝑfectũ eſt.Diffinitur em̃ virtꝰ que ſubiectũ ꝑficit et actum eiꝰ bonum reddit.quare ſi ꝑfecto nõ eſt poſſibilis additia. videtur ꝙ in qualibet vi debeat ſufficere vnus habitus vnius ſolum virtutis.¶ Pꝛeterea non eſt habitus elici⸗ tiuus vnius actus tm̃.immo quaſi infinitoꝝ. Si ergo virtus eſt habitus potentie vel vis.ſᷣm virtuteʒ poterit potentia elicere om̃es actus ſuos. Exquo neq; dona ne⸗ q; ea que ſequũtur videntur neceſſaria eſſe. Sed hec om nia faciliter poſſunt ſolui intellectis que dicta ſunt. em̃ dicit᷑ ꝙ vltra perfectum nihil eſt:intelligendum ẽ in illo genere in quo illud vltimum eſt. Similit᷑ ꝙ et per⸗ fecto non eſt poſſibilis additio.intelligitur in illa via q̃ ꝑfectum eſt ſolum. Similiter ꝙ dicitur ꝙ babitus po⸗ teſt regulare potentiam ad eliciendum non tm̃ vnũ actũ ſed omnem.hoc intelligitur de omni actu ſui generis.et non de om̃i quod poteſſ elicere potentia. aliter hoc eſſet falſum:qꝛ ſᷣm diuerſos habitꝰ poteſt eadẽ potentia di⸗ uerſos actꝰ elicere:in quos vtroſq; nõ ſufficeret alt᷑ illo rum habituũ.Dicimꝰ ergo ꝙ in eadem potẽtia diuerſa ſunt vltima.et vt melius videat᷑:poteſt ſumi exemplum in ipᷣa rõnali.et ſicut dicet᷑ in hac poteſt intelligi ĩ alijs. dicimꝰ ergo ꝙ etſi ĩ genere fidei eſt vltimũ aſſentire pꝛi me veritati ꝓpt ſe:tñ qꝛ aſſentire dicit motũ foꝛmatum ꝓꝛie ex affectu.requirebat᷑ vlteriꝰ vltimũ ex ꝑte cogniti onis.videlicet vt videret et guſtaret.et hoc fuit ꝑ dona intellectus et ſapiẽtie.Vlteriꝰ dico ꝙ ſi ĩ vidẽdo et guſtã do ſit delectatõ:tñ ipᷣm videre et guſiare nõ eſt ipᷣm dele⸗ ctari.et iõ nccia erat delectatio vltra ip̃a dona. Sʒ hoc potuit eſſe duꝑliciter vt pꝛedictum eſt.vel in ipᷣo actu:et ſic eſt fructus.vel in fine actus.et ſic ẽ btitudo:que ẽ vl⸗ tima et ↄſũmatio ĩter habitꝰ qui ſunt ĩ via.et iõ neceſſe eſt hec q̃tuoꝛ eẽ.Et ſiẽ poſitũ eſti exemplũ in hac.pt᷑ itelli gi ĩ alijs. Nõ ergo ſegt᷑ ex pᷣdietis argumentis ꝙ alia a vᷣtutibo ſuꝑfluãt.Sʒ h̊ verũ eẽt ſi nõ eẽnt ad alios actꝰ vel alios modos eliciẽdos qᷓ; ſunt actꝰ virtutũ. Niem bꝛum quaꝛtum Oſtmodũ q̃rit᷑ de oꝛdie virtutũ ⁊ donoꝛũ adinuicẽ.Ex pᷣdictis iã videri pt᷑ ꝙ ipᷣe vᷣtu tes pꝛioꝛes ſũt.Et ad h̊ facit illa auẽtas. yſa.vij.ſᷣm aliã tranſlatõem. niſi credide ritis nõ intelligetis. Credere em̃ actꝰ fidei ẽ q̃ ẽ vᷣtꝰ. In⸗ telligẽ ẽ actꝰ intellectꝰ ꝗ ẽ donũ.Ex qͥ pʒ ꝙ ibi poꝛdinãt᷑ ex rõe creãdi vᷣtutes ipis donis.Deſtructo em̃ pꝛioꝛi de⸗ ſtruit᷑ ⁊ poſteriꝰ:⁊ nõ ecõuerſo.Illa vᷣo auẽtas dĩc ꝙ de ſtructa fide nõ remanebitĩtellectꝰ.¶ IJ,r Job.j. Vẽtꝰ ve⸗ bemẽs ⁊c. Glo.Spũs añ oĩa mẽtẽ q̃tuoꝛ vᷣtutiba oꝛnat. q̃re ᷣtutes ſũt pꝛioẽs int oẽs oꝛnatꝰaĩe. Oð ſi ↄcedat cõꝛra ẽ illa glo.ſupᷣdicta Mat᷑.vj.ĩ ſᷣmõe de mõte dicit aug. In pᷣcibo ẽ vt ipetremꝰ dona.ĩ donis vt oꝑemur mã data.de oꝑatõe britudies ſeq̃nt᷑. Si g̊ adimpletio man⸗ datoꝝẽ ꝑ oꝑa mãdatoꝝ.ẽ ꝑ oꝑa vᷣtutũ.et bic d ꝙĩ do⸗ nis ẽ vt oꝑemur mãdata.q̊ donis ẽ vt faciamꝰ oꝑa vᷣtu⸗ tũ:vel vt hẽamꝰ ipᷣas vᷣtutes.et ita erũt dona pꝛioꝛa vtu tibo. Pꝛius em̃ eſt ẽm ꝙ hmõi in quoẽ vt alterũ habea tur qᷓ; qð eſt habitũ ꝑ illud. Stẽ treno.ij. Pꝛecipitauit om̃ia menia eiꝰ.Glo.In his rectus oꝛdo ſeruat᷑.qꝛ cũ peccatꝛix aĩma relinꝗt᷑.pꝛius ab ea dona viꝛtutũ.deinde fidei ſpei.caritatis fundamẽta euertunt᷑. Ex quo videt᷑ ꝙ pꝛius auferunt᷑ dona q; vtutes. MReſpõſio.dicimꝰq; Fm ſhaʒz ſimul dant᷑ dona ⁊ vᷣtutes.Fᷣm vlum tñ nibil ꝓ⸗ bibet ðpᷣtutes eẽ pꝛioꝛes donis.et ſic ꝓcedũt obiectões ad ꝑtem illã.¶ Ad illud qð obijcit᷑ de glo. ¶ Dat. vj. dico ꝗ oꝑatio mandatoꝝ nõ eſt ibi apellata ꝓ oꝑe ipᷣaꝝ vᷣtu⸗ tum.ĩmo hoc ẽ dicere:in donis ẽ vt oꝑemur madata que eliciũtur ab ipᷣis donis.⁊ ꝙ hoc nõ ſit intelligẽdũ de mã datis cõparatis ad virtutes:patet.qꝛ in illa glo.pᷣcedit in pᷣcibo eſt vt impetremꝰ dona.ſ̊ pᷣces nõ poſſunt impe⸗ trare niſi ſint in caritate.Sʒ ꝗ habet vnã oẽs hʒ v᷑tutes opoꝛtet ergo ꝙ vᷣtutes pᷣcedãt in eo ꝗ pᷣcibo impetrat do⸗ na.i25 tñ eſt itelligẽdũ ꝙ vᷣtutes p̃cedãt dona ſᷣm ſbaʒ: ſed ſolũ ſᷣm vſum donoꝝ.Vnge ſic intelligit᷑ illa glo.In pᷣnbo eſt ⁊c.hoc ẽ poſtq; bomĩ date ſunt vᷣtutes pᷣciba ſu⸗ is.poteſt impetrare vſũ donoꝝ.in donis aũt eſt vt opere mur mãdata:nõ mandata quoꝝ executio ſpectabat ad virtutes:̊ ad dona. Ad aliã glo.treno.ij.dicimꝰꝙ ipᷣa nihil facit ad ꝓpoſitũ.iQon em̃ ſequit᷑. Si pꝛiꝰ auferunt᷑ dona.ergo pꝛioꝛa fuerũt.immo magis:ergo poſterioꝛa. NDð em̃ in cõſtructõe poſteriꝰ ſuit:in deſtructõne ẽ pᷣmũ Pꝛeterea adbuc alia rõne illa glo.nõ eſt ad ꝓpoſitũ: qꝛ loquit᷑ de donis gratiſdatis tm̃.Qðõ patet ꝑ ſᷣ ꝙ dicit. ꝙ data ſunt ad manifeſtatõem ſpũs.et ponit exempla.ſic dona ꝓphetie.genera linguaꝝ.interpᷣtatões pᷣmonum.⸗ oꝑatõnes miꝛaculoꝝ.de ꝗbo om̃ibo.j.ad coꝝ.xij.Et hec dona bene poſſunt eẽ ſine virtutiboet ante vᷣtutes.ſed de bhis nõ erat queſtio.ĩmo de gratuitis donis a gra gratũ⸗ faciente dictis. Nueſtio. lxxiij. de gratia gratiſdata. Dm dictum ſit ſu/ periꝰ ꝙ gra dicit᷑ coĩter gra gratiſdata. et ꝓpꝛie gr̃a gꝛatũfaciẽs:inquiſitio que pᷣceſſit verſata ẽ circa gr̃am gratũfaciẽ⸗ tẽ.iQũc vᷣo ingrendũ ẽ de gr̃a gꝛatiſdata que nõ facit gratũ.in hũc modũ. Pꝛiĩo an ſit ponere gra tiã gratiſdata nõ facientẽ gratũ.Secũdo ꝗd ſit gr̃a gra tiſdata in hac rõne. Tercio que drie gre gratiſdate.et eaꝝ ſufficientia. Membꝛum pꝛimum DOpꝛimũ ſic. Gr̃a dẽ donũ ſpũſſcti: qͥcũq; mõ accipiat᷑.ſicẽ dr.j.ad coꝝ.xij.DPiuiſiões gr̃aꝝ ſunt:idẽ ar̃᷑ ſpũs. Sʒ poſitis donis ſpũſſcti poĩt᷑ ſpũſſctus:ſiẽ̃ hẽt᷑ ad ro.j.ſuꝑ illð.ga vobis ⁊ pax a deo. Haymo.Spũſſetus nomẽ ũ poſuit qm̃ in donis ſuis eũ cõpꝛehẽdit.i.in gr̃a ⁊ pace. qꝛ em̃ ꝑ eũ honoꝛãt᷑ electi.iõ ĩ donis ſuis intelligit᷑. Ex h̊ Garguit᷑.ꝗ cũ dona ſpũſſct᷑i bñt᷑.ſpũſſctus hr. Sʒ qñcũʒ ſpũſſctus hẽt᷑ ab hoĩe:ẽ deo gꝛatꝰ.q̊ qñ donũ eiꝰhẽtur ab hoĩe:ẽ hõ deo gratꝰ. Relingꝗt᷑ igit ỹ cũ donũ qdᷣcũq; ſpi⸗ rituſſct᷑i hoĩ dat᷑:gratꝰ deo efficit᷑.g oĩs gra ẽ gratũfaci⸗ ens.¶ Cõtra.j.coꝝ.xiij.Si linguis hoĩm loq̃r:caritatẽ at᷑ nõ hẽam ⁊c̃. Gl.aug.Sũt alia a caritate ꝑ ſpm̃ mũe ra:ſᷣ ſine caritate nihil ꝓſunt.⁊ ĩtroducit illð euãgelij xv.mat᷑. Qui ñ hʒ.etiã qð vr̃ hẽre auferet᷑ ab eo.hʒ ꝗdẽ gram poſſidẽdi nomẽ xpᷣianũ.ſᷣ̊ nõ hʒ gꝛazʒ vtẽdi re noĩs et iõ qdð hʒ aufert᷑.Ex qͥ relinꝗt᷑ ꝙ ſũt gre gratiſdate que ibi enũerat apłus vt donũ linguaꝝ et ꝓphetiã ⁊ hmõt. ¶ Itẽ in eodẽ ſuꝑ illð.Si hũero fidẽ ita vt mõtes t᷑ᷣnſfe⸗ ram:nihil ſũ ⁊c᷑. Glo.i.ſine caritate nihil ꝓdeſt.hñt il⸗ la vtiqʒ mali:q̃ ⁊ ↄfitebũt᷑ ĩ iudicõ.Aſdat᷑.vij. Quibo nõ dicet᷑.i2õ habuiſtis fidẽ:łᷣ nõ noui vos qꝛ fidẽ ſine caꝛi tate hũerũt. Nides igit᷑ ſine caritate ẽ gra gratiſdata nõ gratũfaciẽs. Itẽ.j. ad ro. Reuelat᷑ iuſticia dei ex fide ĩ fidẽ ⁊c̃. IObi dicit glo.ꝙ ẽ fides ĩfoꝛmis qualitas mẽtis ue ſociã nõ habet caritatẽ. Reſpõſio ſᷣm quoſdaʒ.q; Ccñ ſpũſſ.dicat᷑ ſpũs vᷣiitatis Joh.xiiij.et ſpũs adoptõnis ad ro.viij.ſᷣm ꝙ ſpũs adoptõnis facit nos filios ⁊ acce⸗ ptos deo ꝑ donum caritatis et gre gratũfaciẽtis. Scðm ðvᷣo ꝙ ſpũs vᷣitatis facit nos ꝑticipes ſue cognitõis vł de mõſtratõis qð pt eſſe gr̃e gratiſdate:et nõ gꝛatũfaciẽtis ſiẽ patʒ ĩ ꝓhia cayphe:et in fide ĩfoꝛmi. ⁊ m h̊ ponũt gram gratiſdatã.¶ Et ad pᷣmũ dicerẽt ꝙ ſpũſſ.dat᷑ duo⸗ hb mõis ꝑ diſtinctõʒ.vt ſpũs adoptõis ⁊ vt ſpũs vitatis Et pꝛĩo mõ efficit᷑ deo gratꝰ ille cui dat᷑.ſcdᷣo mõ nõ ne⸗ ceſſario.¶ Cõtra.aug.xxv.de trini. Deus ſpũſſ.cũ datꝰ fuerit hoĩ.accẽdit eũ ad diligẽaũ deũ et ꝓximũ.Si cꝛgo homo nõ accẽdat᷑ ꝑ caritatẽ.nõ eſt ei datus ſpũſſctus: nulla ẽ p̃dicta diſtinctio.¶ Isẽ aug.in eodeʒz li.de trini. Spũſſctus nõ ꝗpꝛie dicit᷑ donũ:niſi ꝓpt᷑ dilectõem.quã q nõ habuerit.ſi loquat᷑ omibo linguis:et hẽat ꝓhiam et oẽm ſciam et fidem nihil ꝓdeſt.vt dicit᷑.j.ad coꝝ.xiij. Itẽ aug.ad dardanũ. inhabitatoꝛ qũdã eſt deus nõdũ cognoſcẽtiũ deũ vt ꝑuuloꝝ.q̊rũdã vᷣo inhabitatoꝛ eſt cognoſcẽtiũ et diligẽtiũ.q̊rũdã vo inhabitatoꝛ nõ eſt. qui ſcʒ ſunt cognoſcẽtes ⁊ nõ diligẽtes. De ꝗbo ad ro.j. NQui cũ deũ cognouiſſent nõ ſicẽ dñm głificauer̃t ⁊c. Ex q̊ͥ relinꝗ?.ꝙ nõ ex qͥcũq; dono gratiſdato dicet᷑ ſpũſſctus baberi.cũ ipᷣm hr̃e ſit ſpm̃ſctz ĩ nobis iĩhabitare:et ipᷣm nobis dari.¶ Pꝛopterea dðᷣm. ꝙ q̃dã dona ſũt a ſpũ: ſ̊ nõ cũ ſpũ.quedã vᷣo a ſpũ et cũ ſpũ.R ſpũ ſᷣ nõ cum ſpi dant᷑ dona q̃ nõ faciũt nos dignos deo.vt q̃ dicta ſũt fi⸗ des infoꝛmis ⁊ ꝓphᷣia ⁊ hmõi.Et hec ſũt dona gratiſda ta.A ſpũ vo ⁊ cum ſpũ.dant᷑ dona q̃ faciũt nos dignos deo.cum quibo gr̃a deifoꝛmitatis infundit᷑:q̃ ẽ gra gra tũfaciẽs:q̃ cõfoꝛmat nos ꝑ ſpm̃ deo dupłr.ↄſoꝛmitate ſã ctitatis:vt in ꝑuulis baptiʒatis.et ↄfoꝛmatõe caritatis vt ĩ adultis iuxta auctoꝛitatẽ aug.ad dardanũ.⸗! Ad il lud ergo qð obijcit᷑ pꝛio.dðᷣm ꝙ ſpũs intelligit᷑ in donis ſuis dupłr.vno mõ ſiẽ pꝛincipiuʒ.alio mõ ſicẽ donũ. In donis nõ gratũfaciẽtibo intelligit᷑ vt pꝛicipiũ:qꝛ ub illo ſunt.ĩ donis gratũfaciẽtibo:et qꝛ ab illo ſũt:et cũ illis ẽ ſic pᷣcipuũ donũ.Pꝛeterea in donis nõ gratũfaciẽtibus ẽ ꝑ diſiributõʒ oꝑatõis. In doĩs vᷣo gratũfaciẽtibo ꝑ ꝑti cipatõʒ ſue ſctcitatis ſeu ꝑ ↄfoꝛmatõʒ ſue ꝗpꝛietatis: q ẽ ꝓꝛietas amoꝛis.et hac rõne dicit aug.ꝙ quoſdã inha⸗ bitat nõ cognoſcẽtes vt ꝑuulos ꝑ gram ſctiſicatõis.qͥſ⸗ dam cognoſcẽtes ꝑ gr̃am amoꝛis. qͥſdã vᷣo nõ inbabitat et nõ ſunt ꝑticipes ſue cognitõis ⁊ ſue oꝑatõnis.Aſdat᷑. vij. Multi dicẽt.ſQungꝗd in nomĩe tuo ꝓphetauimꝰ.de⸗ monia eiecimus.et virtutes fecimus ⁊c̃. Membꝛum ſecundum Onſequẽter querit᷑ quid ſit gr̃a gratiſda⸗ ta. Ad qð inꝗrẽdũ eſi vtrũ gra gratiſdata ſit idẽ cũ dono naturali.et in qͥ differat ab habitu acꝗſito a gra gratũfaciẽte. Ad qð ſic. Om̃e donũ datũ a deo ſine meritis.ẽ gratiſdatũ.Sʒ om̃e donũ nat᷑ale eſt hmõi.ergo om̃e donu naturale ẽ do⸗ num gratiſdatũ.ergo dona naturalia ſunt dona gratiſ⸗ data:et gr̃e gratiſdate./i Itẽ.j.ad coꝝ.ij.Vlt ſciamus q̃ data ſũt nob ⁊c̃. Glo.Dedit nob deꝰnataʒ vt eẽmꝰ.aĩaʒ vt viuerẽꝰ.mẽtẽ vt ĩtelligeremꝰ.⁊ ſine pᷣcedẽti merito: aia et ĩtelligẽtia ſũt gr̃e gratiſdate. Cõt᷑.j.ad coꝝ · ij. Aliud accepiꝰ vt eẽmꝰ.alið vt ſcti eẽmꝰ.ſuꝑ illð. Alt ſci amꝰ q̃ nobᷣ a deo donata ſũt. Inde arguit᷑.qr̃a drĩ donuʒ qð accipit᷑ pꝰeẽ ad bñ eẽ.Cũ g nat᷑alia dona accipiãt᷑ ad eẽ:ñ erit gre gtiſdate.¶ Ie eẽ gtũ ẽ eẽ ecceptũ. Sʒ oẽ ac ceptũ poĩt añ ſe eẽ qð ẽ ꝑ nataʒ.ꝗ̊ donũ gtuitũ poit añ ſe donũ natale. Ie qrit᷑ an ſit bitꝰacqſitꝰ ad ro.xj.arguit apłs.ſi gr̃a dei iã ñ ex oꝑibo.alioqn gr̃a iã ñ ẽ gr̃a. Gĩa * igr gratiſdata nõ ẽ in nobis vt acꝗſitũ ꝑ oꝑatõʒ nrfam: ſiẽ ẽ ſcia.¶¶ Itẽ ad ro.xij. ANnicuiq; ſiẽ̃ deus diuiſit mẽſu rã fidei.glo. Hona oꝑa fiũt a bono hoĩe. Iides aũt fit . s — — 22-— 4¹ lot gt. / . W in homiĩe. Iides igit᷑ donũ dei eſt. Sed hoc intelligit᷑ de hde infoꝛmi:ſicut de foꝛmata.Relinquit᷑ igit᷑ ꝙ gra gꝛa tiſdata nõ erit donũ acquiſitũ. Itẽ.j. ad coꝝ. xij. Alij datur ꝑ ſpm̃ ſermo ſapie.Glo. Per ſpm̃ nõ ꝑ meritum. Contra.Agei.j.Factũ eſt verbũ dñi in manu agei:idẽ in oꝑatõne.ergo ꝓphia acquirit᷑ er merito. Sʒ ꝓphetia eſt gra gratiſdata.⸗. Item ad ro.xij. Sicut deus diuiſit vnicuiq; menſuꝛã fidei.Glo.Id eſt ea rõne qua deus de dit vnicuiq; dona menſurata:que fides meret᷑:et enume rat poſimodũ dona gratiſdata ſeu ꝓphetiaʒ im rõem fi⸗ dri ſeu miſteriũ ⁊c.¶ Item querit᷑ in quo differat gꝛatia gratiſdata a gratia gratũfaciente. Si dicat᷑ ꝙ ꝑ boc ꝓ iſta facit gratu: illa nõ:querit᷑ qd efficiat gr̃a gratiſdata inquãtũ gratia:et ſicut albedinis eſt albu facere:et iuſii eie iuſtu m facere:ita gratie inquãtũ gratia eſt gratũ fa cere.In vanum eꝛgo et impꝛopꝛijſſime dicit᷑ gr̃a que nõ gratũ facit.ſicut caloꝛ dicit᷑ impꝛopꝛie qui nõ calidũ fa⸗ cit.¶ Itẽ ſi dicat᷑ quẽadmodũ dicit᷑.j.ad coꝝ.xij.ſuꝑ illð vnicuiq; dat᷑ maifeſtatio ſpũs ad vtilitatẽ.glo. Diuiſa ſunt dona:et nõ ad meritũ homiĩs alicuiꝰ ſingularit᷑ dã⸗ tur.ſed ad vtilitatẽ eccleſie ediſicãde:ꝙ ita ait.vnicuiq; datur maifeſtatio ſpũs.i.gratia ꝑ quã patet ꝙ in eo eſt ſpũs.Scðm boc ergo ſi accipiat᷑ dria vt dicat᷑ gratia gratũfaciens dat᷑ ad meritũ vite eterne. gratia vo gtil⸗ data ad edificatõem eccłie.Cõtra.Sunt dona infoꝛmia que dant᷑ homĩ ꝓpter ſe:vt ſides infoꝛmis et ſpes:ſiẽ dẽ jad coꝝ.xiij.Aſdaioꝛ at hoꝝ ẽ caritas ⁊c. Glo. Iſides et ſpes ſine caritate poſſunt eẽ.ergo nõ erit illa differen tia gratie gratiſdate et gratie gratũfaciẽtis. Reſpon ſio.gratia gratiſdata ꝓpꝛie dicit donum infuſũ rõnali na ture ſine meritis quatũ in ſe eſt diſponẽs ad ſalutẽ pꝛo⸗ pꝛiam vel edificatoem alteriꝰ. Gonũ igit᷑ infuſũ nature dicit.ad dr̃iam donoꝝ naturaliũ:vt eſi ratõ volũtas in⸗ geniũ. Sine meritis vo addit᷑ ad dr̃am donoꝝ acqꝗſitoꝝ vt eſt ſcia.Qature vo rõnali dicit᷑ ad driam donoꝝ tpa⸗ liũ et aimaliũ:que pꝛimo et ꝑ ſe dant᷑ nate irrõnali. Di ſponẽs vᷣo ad ſalutẽ dẽ ad dꝛiam gr̃e gratũ faciẽtis:que nõ eſt ſicut diſpoſitio ad ſalutẽ.quaſi diſtans:ſed eſt di⸗ ſpoſitio ſalutis qꝛ habens illã dignus eſi ſalute eterna: ĩmo gratia gratũfaciens eſtip̃a ſalus ad quã diſpoit gea gratiſdata. Ad ſalutẽ o ꝓpꝛiam vel edificatõeʒ alteriꝰ dicit᷑ ad explanatõcʒ.nam quedã dona gratiſdata diſpo nũt boĩem ad ſalutẽ ꝓpꝛiam:que ẽ in gratia gꝛatüfacien te.vt fides infoꝛmis et ſpes.quedã vᷣo ad ſalutẽ alteriꝰ. vt gratia ſermoio et gratia oꝑatõis miraculoꝝ 1 bmõi Quãtũ voo in ſe eſt aadit᷑ ad explanatõem.¶ Nam polito ꝙ gratia gratiſdata remaneat aliqua in dãnato ſen in obſtinato ꝓpter dæfectũ ſubiecti: nõ eſt diſponens ad ſa luteʒ:qᷓuis quãtũ in ſe eſt diſponat ad ſalutẽ: quẽadmo dum medicina que quãtũ in ſe eſt diſponit ad ſanitatẽ: tamẽ cõtingit er defectu ſubiecti.vt coꝛruptõis coꝛpoꝛis vt diſpoſitio ſit ↄtraria in ſubiecto et fruſiret᷑ actꝰmedi⸗ cine.ſAd pꝛimũ qð obijcit᷑ de donio natalibo extẽdẽdo nomẽ gratie.ddðᷣm.ꝙ ſicut dietum fuit ſupꝛa qõne de gꝛa tia an ſit:gratia multipliciter dicit᷑. cõmuniſſim egegd a vo datur gratis. Et ̃m hoc dona indita et naturalia dicutur gratie.Cõmuniter donũ gre nature additũ.ſeu oꝛdinet ad ſalutẽ ſeu nõ.vt ſcĩie natales et ſ peculatine. Pꝛopꝛie vo dicit᷑ donũ a deo gratiſoatũ oꝛdinãs ad ſa⸗ lutem ꝓpꝛiam vel alteriꝰ vt fides infoꝛmis 7 ꝓhetie. et hoc mõ intelligit᷑ illa auẽtas obiecta e. j. ad coꝝ. xij. Ao illud vᷣo qð querit᷑ vtrũ gratia gratiſdata ſit ex ac quiſitõe vel merito nro. dᷣm ꝙ Apꝛie accepta gra gratiſ data donũ eſt ſupꝛa pra:em nature rõnalis. et ideo ad il lud obtinendũ nõ ſurgit noſter actus:nec meritũ quã⸗ tum eſt te ptate nature.qdð pʒ in fide infoꝛmi ꝓphetia et gratia miraculoꝝ. hec em̃ ſunt ſupᷣ pratem nature rõ⸗ nalis. aſſentire em veritani que nõ videt᷑ nec rõne cõuin cit.ſimiliter ⁊ pᷣſcire futura:et facere miracula ſi up na⸗ turam eſt vis rõnalis. ergo dicũt auetoꝛitates ꝙ ca⸗ dit ſub merito. doᷣm ꝓ intelligũt᷑ de merito inteꝛpᷣtatino xxuj. et nõ de merito ꝗpꝛie accepto. ſicut accipit᷑ illa auẽtas agei. Factũ eſt verbũ dñi ⁊c. AVel diſtinguẽdũ meritum dupliciter. ¶Meritũ qdð elicit᷑ ex virtute nate ſolũ.⁊ boc modo grati gratiſdatã nõ eſi mereri. et eſt meritũ qð elicit᷑ a vᷣtute nature adiuta gratia gratũfaciente.⁊ hoc mõ ↄtingit gr̃am gratiſdatã cadere ſub merito.vt meri⸗ o fidei et caritatis pt quis mereri ad vtilitatẽ alioꝛum ꝓhiam vel gẽam oꝑatois miraculoꝝ.et boc mõ intelli⸗ git᷑ auẽtas ad ro.xij.Sicut diuiſit dens ⁊c. Gratia er⸗ go gratiſdata dicit᷑ rõne illa qua nõ eſt in merito virtu tis nature. Sub merito pᷣo cadit rõne gre facientis gra⸗ tum:nec illud aufert ei nomẽ gratie:quẽadmodũ nec vi⸗ te eterne que cadit ſub merito gre.et ratio huiꝰ c.qm̃ pꝛĩ cipiũ huiꝰ meriti pꝛincipale no eſt in nobis.hoc ẽ in vir tute nature:ſed ſupᷣ nos hoc eſt in gratia gratũfaciente. Do vltimũ vᷣo qð querit᷑ de differẽtia gratie gratũfa⸗ cientis et gratiſdate patet reſpoſio ex pdictis.i Iã gra⸗ tia gratiſdata quatũ in ſe eſt diſponit ad gratũ fieri vel ſe vel aliũ. Gratia vᷣo gratũfaciẽs gratũ facit Ipꝛiũ ſub⸗ iectũ et deo dignum et acceptũ. Gifferũt ꝗ̊ᷓ ſiẽ foꝛma di⸗ ſponẽs et foꝛma ꝑficiẽs.et ſicut donũ qð datur hoĩ ꝓpt ſe ſemꝑ:et donũ qð dat᷑ ꝓpter aliũ frequẽter. MMlembrum tercimm Oſiea qrit᷑ de differẽtijs gratie gratiſda⸗ te q̃s ꝗdẽ dicũt aplm aſſignaſſe.j.ad coꝝ. xij. Alij dat᷑ ꝑ ſpm ſermo ſapie.alij ſermo ſcĩc.alteri fides.alij gratia ſanitatũ. alij oꝑatio vᷣtutũ.alij ꝓphetia.alij diſcretio ſpũum.alij gene ra liguax.alij interpᷣtatõ ſmonũ.⁊ ĩc glo.ſr illð.Ami⸗ cuiq; dat᷑ maĩfeſtatõ ſpũs.ꝙ diuiſa ſũt dona:et ñ ad me ritũ hoĩs alicuiꝰ ſingłariter dant᷑:ſ̊ ad vtilitatẽ eccleſie edificande.Ex qͥ relinꝗt᷑ ꝙ bec dona ſũt gẽe gratiſdate. Cum ꝭ enũeratio opli ꝑ oĩa ſufficiẽs ſit.ĩ bis drijs ↄpꝛe hẽdunt᷑ vłr dr̃e gratie gratiſdate.¶ Sʒ ↄtra.Siẽ ↄtigit fidẽ eẽ infoꝛmẽ:ita ſpem ⁊ reliq̃ͥs vᷣtutes excepta carita⸗ te.et ſitr timoꝛẽ infoꝛmẽ ↄtingit eẽ:vt timoꝛẽ ſeruilẽ.⁊ cõ ſtat ꝙ iſta ſũt dona gratiſdata:nec nũerãt᷑ bic.ꝗᷓ in hac . — — — diſtictõe a płi nõ ↄpᷣbẽdũt᷑ vłr dr̃ie oĩs gratie gratiſdate ¶tẽ ſuꝑ illð.alteri fides ĩ eodẽ ſpũ.glo. Vide ꝙ fides mter dei mũera ẽ. nõ ergo ſola caritas:ſᷣ caritas cũ fide a do nobis ẽ.Ex h̊ arguit᷑. Sʒ caritas cũ ſide ẽ gratuz faciẽs.ergo dꝛie cnũerate ab apło nõ ſolũ ſunt drie Ge gꝛatiſdate.¶ Itẽ ẽ ne ĩcultatio pᷣmoĩs qð dẽ donũ Fmoiĩs ſapie.⁊ ſmoĩs ſcie.Si dicat᷑ ꝙ nõ:ĩmo ſm glo.diſtiguẽ dũ ẽ int ſapiam ⁊ ſciam ᷣm aug.ĩ li. de trini. Sapia c ĩ ↄtẽplatõe eternoꝝ.ſciu ĩ actõe tꝑaliũ.Si ergo vlr ↄgni⸗ tio et enũeratio veritatis oꝛdiata ↄpᷣhẽdit᷑ donis ſapie ⁊ ſcĩe:⁊ Fᷣmoĩs ſapie ⁊ ſcĩe.ergo ſuꝑfluũt dona geneꝛis lin guaxꝝ: et ĩterpᷣtatõis ſmonũ. vtẽ eũ dẽ donu gratie ſa nitatũ nõ ĩtelligit᷑ niſi de ga q yferebant᷑ ſanitates ſine oꝑe medicine.ergo tale opus erat miracnloſũ.gꝛa igit᷑ ſanitatũ nõ diuidit᷑ a dono oꝑatõis vᷣtutũ.i¶ Itẽ ſilr poſ ſet obijci de dꝛia doni generis liguaꝝ a dono interpᷣtatio nis ſᷣmonũ. Itẽ.j.ad riaſſignararlus alio mõ dꝛias gratie gratiſdate dicẽs. Quoldã poſuit deꝰ ĩ eccle ſia pꝛimũ aplłos.ſecũdo ꝓphᷣtas.tercio doctoꝛes.deinde virtutes.erinde gratias.curationũ opitulatões.guber⸗ natões.genera linguaꝝ. Et ctiã poſimodũ replicãs de iſtis addit interp̃tatõʒ pᷣmonũ.In hac at᷑ ſerie addit do na aliqua que nõ fuerũt in pdicta aſſignatione numeꝛa ta. vt apoſtolatũ ⁊ opitulatões et gubernatões.¶ Pꝛe⸗ terea plnra omittit que erãt nmerata in alia enumera⸗ tõne.vt fidem.diſcretõem ſpñum. ergo relinquit᷑ q nec hic nec ſupꝛa ſufficiẽter ſunt aſſignate dꝛie gratie gratiſ date. ¶ Item. j.ad coꝝ.xiiij.dicit. Si venero ad vos lin guis vobis loquens.quid vobis ꝓdero: niſi vobis lo⸗ quar aut in reuelatione: aut in ſcientia. aut in ꝓphetia aut in doctrina.vbi addit donũ reuelatõnis differens a Aphetia:et donimn ſciẽtie differẽs a dono doctrine ꝓpter quod nõ videtur pᷣdicta aſſignatio gratias gratiſdatas vniuerſaliter cõtinere. Item.j.ad coꝝ.xiij.apłus enu merat aliter cõparãdo dona gratiſdata caritati:oſtẽdẽ⸗ do ꝙ ſine illa ſunt inutilia.numerat ergo donum linque duplex. hoĩm et angeloꝝ dicẽs.Si liguis hoim loquar et angeloꝝ ⁊c.enumerãs dona cognitõis quatuoꝛ. ꝓpbe tiam.noticiã miſterioꝝ.ſciam.fidẽ.vñ dicit.Si habue⸗ ro ꝓphiam:et nouerim miſteria:⁊ oẽm ſcĩiam et oẽm fi dem. Itẽ enumerat dona oꝑatõis liberalitatis et patie⸗ vñ dicit. Si diſtribuero in cibos pauperũ om̃es ſaculi⸗ tates et tradidero coꝛpus meũ ita vt ardeam.et in hac aſſignatõne multe gr̃e enumerant᷑ que in ſupᷣdictis aſſi⸗ gnatõibo nõ ponũt᷑. ꝓpter boc querit᷑ de dr̃ia et rõe iſla⸗ rũ aſſignatõnũ. KReſpõſio.Gr̃a gratiſdata triplex ẽ. Eſt em̃ gra que datur homi ꝓpter vtilitatẽ ꝓpꝛiam:⁊ tñ nõ gratũ facit:ſᷣ ad hoc diſpoĩt.vt fides infoꝛmis.ſpes et timoꝛ ſeruilis.Eſi iterũ gra gratiſdata:que datur ho mini ad vtilitatẽ ecclłie ſeu ꝓximi.vt ſermo ſapie et ſcie- et hmõi.vñ.j.ad coꝝ.xij. Vnicuiqʒ datur ⁊c̃. Sũt dona gue nõ ad meritũ hominis alicuiꝰ ſingulariter dantur ſed ad vtilitatem eccleſie:vt dicit glo. Eſt iterũ gẽ̃a gra⸗ tiſdata ad honoꝛificatõem dei.VUnde.j.ad coꝝ.xij.ſuꝑ illud.et adbuc excelletioꝛem viam.glo. Pꝛedicte gre nõ⸗ ſem ꝑ ad meritũ ꝑtinent:vᷣ ad honoꝛẽ der oſtendẽaũ gen tibo.nde Mſdat᷑.vij. Dicent multi. Oñe in nomie tuo ꝓphetauimꝰ. demonia eiecimꝰ.virtutes fecimꝰ. ⁊ hmõi. Dicendũ ergo ꝙ cũ aplus agat te donis gratiaꝝ ꝓut diſtribuuntur in coꝛpoꝛe eccłie.ſient patet ex.xij.⁊.xiij. et.xiiij.pᷣme ad coꝝ.agit de gratijs gꝛatiſdatis que dant᷑ ad vtilitatẽ ecclie:ſen ad honoꝛificentiã maieſtatis diui ne. Scðm ergo ꝙ ſunt ad vtilitatẽ ꝓximi et honoꝛẽ dei. diffeꝛẽs ponit᷑ aſſignatio gaꝝ ab aplo.Sunt em̃ quedã ad honoꝛificentiã diuine ſapie in docẽdo ꝓximũ. et ᷣm boc accipit᷑ illa enumeratio.alij ꝑ ſpm̃ datur ſermo ſa⸗ piẽtie ⁊. Quedã vᷣo ad hbonoꝛificẽtiam diuĩe potẽtie da te ad regendum ꝓximũ.et ſᷣm h̊ accipitur illa.quoſdaʒ poſuit deus in eccleſia pꝛimũ opłos.Quedam ad hono rificentiam diuine bonitatis date ad ꝓuocandũ ad bo num ꝓximũ ꝑ exemplũ bonũ.et ſᷣm boc accipiunt᷑ ille. ſi linguis hoĩm loquar ⁊c.j.ad coꝝ.xiij.ſicut iam pate⸗ bit.¶ Ad illud ergo qð pꝛimo obijcit.an illa diuiſio pꝛi me apli cõtineat om̃es differẽtias gratie gratiſdate.di cendũ ꝙ nõ:niſi tm̃ illas que dantur rõne docende veri⸗ tatis ſeu ad laudẽ ſapientie diuine.vnde numerꝰ illius aſſignatõis ſic accipitur. Qam ad docenda veritate; re quirũtur pꝛincipaliter tria.doctrĩa ſentẽtie veꝛitatis.cõ firmatio veritatis.explicatio vel expoſitio veritatis. I ſnia veritatis aut ẽ de credendis.aut de oꝑãdis. aut de fide oꝑandoꝝ et credẽdoꝝ.ſeu manifeſtiꝰ.aut eſt de fine aut de his q̃ ſunt ad finẽ. Itẽ ea q̃ ſunt ad fineʒ aut ſunt oꝑanda:aut ſunt credẽda.ſermo & ſapie eſt de ſine ꝗ cõ⸗ ſtituit᷑ in eteꝛna beatitudie.Sapiẽtia aũt eſt in ↄtempla tõne eternoꝝ:ſic̃ dicit aug.in glo.Sermo vᷣo ſcientie de operandis eſt.vnde dicit glo. Scia ẽ in actõne temꝑali um. Iides vᷣo q̃ hic accipit᷑ ꝓ ſermõe fidei ẽ de credẽdis. vñ dieit glo. Fides ↄſtãtia fidei vel ſermo. Scoᷣm G̊ q̊ ac cipiũt᷑ illa tria:vt ſapia ſit de eternis.ſcia de operãdis. fides ð credẽdis. Hic tamẽ accipiũt᷑ bec dona vt ſunt in ſermõe ad docẽdũ.vñ dicit᷑ ſermo ſs pie ⁊c̃.¶lj Atẽ qtum adofirmatõʒ ᷣmoĩs q̃ nccia eſt ad doctrinam veritatis. ſm ꝙ dicit᷑ Mar.vlt᷑. Oꝛedicauerũt vbiq; dño cooꝑan te et ſermonẽ cõfirmãte ſequentibo ſignis.accipit᷑ qᷣaru⸗ pliciter dr̃ia.Qam ↄfirmatõ ſᷣmoiĩs fit duplr.Ino mõ. ꝑ mirabilia oꝑatõis.Alio mõ ꝑ mirabilia cognitõis. Itẽ mirabilia oꝑatõis duobo mõis.Vno mõ q excedũt actũ nat᷑e:nõ tñ potẽtiã.alio mõ in his q̃ excedut actũ ⁊ potentiã q ſunt ĩpoſſibilia nat᷑e.Itẽ mirabilia cognitio⸗ nis duobo mõis.Ano mõ in cognitõe veri.alio mõ ĩ co⸗ gnitõne boni.Vel aliter.vno mõ in cognitõne rerũ.alo mõ in diſcꝛetõne intentõnũ.Eſt igit᷑ gra ad cõſiꝛmatõeʒ doctrine veritatis in oꝑe:qð excedit actũ nature gratia ſanitatũ.Eſt iterũ gra in oꝑe:qð excedit potentiã natu⸗ re.vicʒ gratia oꝑatõis virtutum.vnde glo.i.miraculoꝝ que ſunt ſupꝛa naturã.et eſt gratia in mirabili cognitõe veritatis ſeu rerũ futurarũ:vt gra ꝓphie.Eſt iterũ gra⸗ tia in mirabili diſcretõne boni ſeu intentione:vt gra di ſcretõis ſpirituum.vnde glo. Vt diſcernat quod audit quo ſpiritu bono an malo dicatur:quia dy abolus ſedu ctione dicit bona.¶ Iem ꝙᷓtum ad explicationẽ ſeu ex⸗ poſitõem veritatis requirutur duo ad ꝑfectam explica tionem.vnum eſt vt fiat explicatio veritatis om̃ibo.Ali ud vt fiat de om̃ibo que ꝑtinent ad eoꝛum ſalutem. Gra tia igitur explicatõnis veritatis duplex eſt gratia gene rum linguarũ per quã om̃ibo fiebat explicatio veritatis et gratia interpᷣtationis ſermonum: ꝑ quã fieret de omi bus explicatio veritatis. Item gratia generũ linguarũ neceſſaria eſt ad explicatõem veritatis ſermonibo ꝓpꝛijs iuxta ꝓpꝛietatem vniuſcuiuſq; ydeomatis. Inteꝛpꝛetatõ dᷣo ſermonũ ad explicatõem veritatis ſermonibo mani⸗ feſtis.ad hoc em̃ eſt interpꝛetatio vt elucidetur obſcurꝰ ſermo. Satet igitur ꝙ nõ enumerat hic apoſtolus gra⸗ tias gratiſdatas niſi Fm ꝙ dantur ad doctrinam verita tis.vnde ꝙ dicit de fide infoꝛmi ꝙ enumeret᷑ ibi.dicẽdũ ꝙ nõ eſt verum in illa ratione:ſed fides ibi dicit᷑ ſermo fidei:ſicẽ̃ dĩc glo.¶ Ad illud vᷣo quod obijcit ꝙ ibi ponit᷑ fides cum caritate.dicendũ ꝙ boc nõ dicitur ꝓpter hoc fides hic accipiatur ꝓ virtute:ſed qꝛ ex hoc ſequit᷑ ꝙ ides virtus vel que eſt cũ caritate ſit donũ vei. Sequit᷑ em̃.ſi ſermo fidei eſt donũ dei.cognitio ſidei eſt donũ dei Cognitio aũt fidei eſt in fide:ſeu ſit cum caritate ſeu nõ Ex quo relinquit᷑ ꝙ fides cum caritate eſt donum dei.et ita patet reſponſio ad.v.pꝛimo obiecta.¶ Ad ſextũ dicẽ dum.ꝙ illa aſſignatõ ſecũda gratiaꝝ.quã ponit aplus. poſuit in eccłia dens pꝛimũ apłos ⁊c.accipit᷑ Sᷣm rõem qua gratia gratiſdata datur ad honoꝛiſicentiã diuĩe po tentie in regimine eccleſie.vnde ſᷣm diſtributõem diuine potẽtie ſᷣm gradus dignitatũ in donis aceipiũtur dr̃ie hoc mõ.Sunt dona in eccleſia ſuꝑioꝛis dignitatis.me⸗ diocris.et inferioꝛis.Dona ſuꝑioꝛis dignitatis ſunt in duplici differẽtia et rᷣm duplicem gradũ dignitatis. ſcʒ aplatus et ꝓphetie. In apłatu dignitas ſupꝛema pote⸗ ſtatis.in ꝓphetia dignitas ſecũda noticie veritatis.etiõ dicit.pꝛimũ apoſtolos.pꝛimũ ſcʒ dignitate.ſecũdo ꝓphe tas. Item dona mediocris dignitatis ſunt in triplici dił ferẽtia.vicʒ doctrina.virtutes.et gratia curationũ: que ſic diſtinguũtur. ¶ Lam donum doctrine eſt ad cognuõeʒ faciendã in alio.Dona vo virtutis et gratie curationũ ſunt ad oꝑatõem in alio.et hoc dnobo modis. Vno mõ ad oꝑpatõem que eſt ſupꝛa potentiam nature. et ad boc eſi donum virtutis.Alio modo ad oꝑatõem ſupꝛa actuʒ nature:vt ſupꝛa dictum eſt.et ad hoc eſt donum curatio nio. Et nota ꝙ oꝛdinantur ecõuerſo dona hic ꝙᷓ pꝛius. ſuperius em̃ pꝛimo ponebat᷑ donũ poteſiatis.ſcʒ apoſio latus. Secũdo donum cognitionis.ſeʒ pꝛophetia. Hic dᷣo pꝛeponitur donum cognitõnis ſcʒ doctrine. et ſubſe⸗ quenter ponuntur dona poteſtatis ſeu operationis.vn⸗ de dicitur. Tercio doctoꝛes.deinde virtutes:erinde gꝛa tia curatẽ nis.et hoc ẽ. quia ſicut dono auctoꝛitatis qð eſt ſumm um. videlicet apoſtolatui.ſubſeruit et oꝛnat do num cognitionis pꝛophetie: ſic dono doctrine ſubſeruit donum poteſtatis ad ſigna miraculoꝛum confirmando doctrinam. ſᷣm ꝙ dicitur Mar.vltimo.ſermonem con⸗ fimante ſequentibus ſignis. Item dona inferioꝛis di⸗ gnitatis ſunt in triplici differentia et gradu. ſcilicet do⸗/ num opitulationis. donum gubernationis. donum lin⸗ guarum:que diſtiguuntur ſic.opitulationes enim et gu pernationes ſunt ad operandum ſeu ad regendum. do⸗ num vᷣᷣo linguarum ad inſtruendum. Item donum ad regendum ſeu ad operandum duplicatur. in opitulati⸗ onem et gubernationem. et opitulatio eſt donum quo mĩoꝛes maioꝛilꝰ cooꝑant᷑.vt dicit glo. Opitulatões.i. eos ꝗ maioꝛibo fer̃t opes vt diſcipulꝰoplo archidyacõꝰ epᷣo. Gubeꝛnatio vᷣo ẽ donũ qͥ maioꝛes pᷣlati cooꝑt mi ð — — — — — —.6—+–£+- — — — — ,—— — ſoe r⸗ e⸗ 6 e di gue loez ſoni mo hoe⸗ az nio ins. ſo be e⸗ G 1d ruit ando con⸗ s di do⸗ nlin⸗ ſetg m. d/ um ad nlan n o Ges. racd Lüln⸗ Nueſtio noꝛibo. Vñ glo. Gubernatões.i. minoꝝ ꝑſonaꝝ platõ⸗ nis vt p̃ſbiteri ſunt:q plebi documẽto ſunt. Donum vo linguarũ vltimũ ẽ qð ẽ adi nſtruendũ.vñ dic glo. Ecce tonu ciẽ multas ſcire linguas. 1 td vltimũ ponit᷑: q il li pꝛimũ ponebãt. Ad ſeptimũ doᷣm ꝙ illa numeratio donoꝝ· xiij. pᷣme.ad coꝝ. Reuelatõis ſcĩe ꝓPhetie doctri ne reducit᷑ ad pꝛimã aſſignatõem ꝗr̃e gratiſdate:q̃ ẽ að doctrinã veritatis:⁊ pᷣcipue ad illð donũ interpᷣtatonis ſermonũ:qð ſeruit dono linguaꝝ. Ille quatuoꝛ diſſe⸗ retie mõſtrãt diſtinctõeʒ doni interpᷣtatois. qdð explicat donũ lingue. vnde ſiẽ dicit glo.j.ad coxꝝ · xiiij. Lrõſlato verbo linguã bic dicit ꝓlatõem vbi ſunt ſignificatõnes velut imagines rerũ.que vt intelligant᷑ indigẽt mẽte. i. intellectu mẽtis.i.interpᷣtatõe. Donum ꝗ̊ interpᷣtatõis aut ẽ ſine nr̃a cooꝑatõe:aut cũ nr̃a nobis datum. Siẽ datũ ſine nr̃a cooꝑatõe.aut ̊ repẽte aut ſi ucceſſiue. Si repente ſic ẽ reuelatio.vñ glo. Keuelatio ẽ ſubita aliq̃ rerũ oſtẽſio ꝑ ſpirituʒ facta. Si ſucceſſiue ſicẽ ꝓphetia. vñ glo. Pꝛophetia ẽ vt Iſaie ⁊ ceteroꝝ.qu ſine buma na induſtria ſpũs.ſ.paulatim reuelat. Si vo ẽ datũ ciñ nza cooꝑatõe boc ẽ duobo modis.vno mõ cooꝑatõe tm ſua. ſic dr ſciĩa.vñ glo.Scĩaẽ eoꝝ q̃ ꝓpꝛio ſludio didi cit. Alio mõ cooꝑatõe ſua ⁊ aliena.⁊ hoc mõ dr doctri na. Glo. Soctrina ẽ eoꝝ q̃ alio docente aſſecutꝰẽ. ¶ Vo vltimũ dõm.ꝙ illa numeratõ donoꝝ apli.j.ad coꝝ· xuj ſiẽ dictũ ẽ ẽ gre gratiſdate ad gliam bonitatis diuie. ꝑ exemplũ ꝓuocãdi primos ad bonum.qð ẽ tribo modis eloquẽtia.ſcia.vita.Ad eloquẽtiã ↄcurrunt duo dona. vnũ loquẽdi ſᷣn rõem capacitatis ſimpliciũ qui nõ ca⸗ piũt niſi ꝑabolica.et qtũ ad hoc dicũt᷑ lingue bominũ Aliud m rõeʒ loquẽdi ad capacitatẽ ſpũaliũ ⁊ ꝑfecto rũ.q capiũt miſtica.⁊ qtum ad h̊ dicunt᷑ lingue angelo rũ.Math.xiij. Vobis ẽ datũ miſteriũ regni Si.ceteris in ꝑabolis. Itẽ ad noticiã ↄcurrũt q̃tuoꝛ dona. ꝗꝓphetia noticia miſſierioꝝ. ſcia. fides. que ſic diſtinguũt᷑. Qam donũ noticie aut ẽ p̃ᷣter neceſſariũ ſaluti. aut neceſſariũ Si pᷣter neceſſariũ.aut qᷓ ẽ ad ea q̃ excedũt naturalẽ co⸗ gnitõem.aut eoꝝ q ꝑtinẽt ad poteſtatẽ cognitõis natu⸗ ralẽ. Si excedũt talia cognoſcunt᷑ ꝑ inſpiratõnem. Aut Gẽ inſpiratio ad denũciandũ ad alios:⁊ ſic eſt ꝓphetia. aut ad ſciendũ qᷓtũ ad ſeipᷣm.⁊ ſic ẽ miſteriũ. Si vᷣo ẽ de neceſſarijs:aut igit᷑ ẽ oꝑandoꝝ:q̃ ꝑtinẽt ad bonitatem. aut credendoꝝ ꝗᷓ ꝑtinẽt ad veritatẽ. Si oꝑãdox ſic eſt ſcia. Si credendoꝝ ſic ẽ fides. Itẽ ad ſanctitatẽ vite de⸗ ſignãda ſunt duo dona potiſſime.liberalitas ĩ erogatõe rerũ.ſuſtinẽtia in tolerãtia aduerſoꝝ.Liberalitas deſi⸗ gnat᷑ ĩ diſtributõe facultatũ. Suſtinẽtia ĩ traditõe coꝛ⸗ poꝛis ad incẽdiũ. In hũc ꝗᷓ̊ modũ ſoluunt᷑ obiecta ⁊ pa tẽt differẽtie gre gratiſdate. Veſtio. lxxiiij. de fide Bſignatis differẽ tijs gr̃e gratiſdate.qꝛ quedaʒ dant᷑ hoĩ Apter ſe.quedaʒ vo ꝗpter aliũ.vt ꝓpter vtilitatẽ ꝓximi vel gliam dei.pꝛiꝰ agen dũ ẽ de gratijs gratiſdatis ꝓpter ſe hoĩ He aũt ſunt ſides infoꝛmis.ſpes infoꝛmis.timoꝛ ſerui⸗ lis. ides em ẽ acceptio ſeu credulitas veritatis diuĩe. m rõem miſericoꝛdie ⁊ iuſticie. Ratio vᷣo miſericoꝛdie generat ſpem. rõ vo iuſticie generat timoꝛẽ. Scm hoc 8O diſtinguunt be gre. qꝛ fides ẽ in apꝛehẽſione vt der̃m . ſpes in affectõe ᷣm ↄpꝛehenſioneʒ miſericoꝛdie.timoꝛ vo in affectõe ſᷣm appꝛehẽſionẽ iuſticie. Pꝛimo &̊ queri tur de fide infoꝛmi.Secũdo de ſpe infoꝛmi.Tercio ð ti moꝛe ſeruili.¶ Cũ querit᷑ de fide infoꝛmi:notãduʒ pᷣmo Fm quã acceptõem fidei dicat᷑. Secũdo vtrũ fides infoꝛ mis ſit donũ dei hẽ habitꝰgratuitꝰ.Tercio ſuppoſito ꝗ⸗ ſit donũ gratuitũ:vtrũ ſit virtꝰ. Quarto q̃ rõe dr infor mis. Quinto de effectu fidei infoꝛmis ĩ homibo. Sexto 716 lrruf. vtrũ fides inſoꝛmis in hoibo adueniẽte caritate fiat foꝛ mata.Septimo vtrũ fides infoꝛmis ſit in demonibus. Hctauo ſuppoſito ꝙ ſic.vtrũ fuerit eis data poſt lapſuʒ Mono de actu ſidei infoꝛmis in demonibo. Mlembꝛum pꝛunum D pꝛimũ notãdũ qð dr ad Ro.j.ſuꝑ illð Juſtꝰ ex fide viuit.iuxta aug.glo. Tides tribo modis accipit᷑.ꝓ eo q̊ credit᷑:⁊ ẽ vir tus. ꝓ eo quo credit᷑ et non ẽ vᷣtus.et ꝓ eo qð credit᷑ pꝛimo mõ dicit aug.ꝙ fides ẽ q credunt᷑ ꝗͥ nõ vident᷑.⁊ oꝑat᷑ ꝑ dilectõem. Secũdo mõ fides qua cre⸗/ dunt᷑ q̃ nõ vident᷑.ſ̊ ſine dilectõe ẽ q̃ ẽ demonũ:⁊ noĩete⸗ nus xpianoꝝ.ij. Jac̃. Bemões credũt ⁊ ↄtremiſcũt 7c. Hecẽ infoꝛmis q̃litas mẽtis.Tercio mõ accipitur. ꝓut dr in ſimbolo. Hec ẽ fides catholica quã niſi quiſq; ⁊c̃. Scðm h̊ g̊ videt᷑ intẽtio fidei accipi tribo modis. no o mõ ꝓ credibili ſeu ꝓ eo qð credit᷑. Alio mõ ꝓ eo quo cre . dit᷑ cũ amoꝛe.⁊ hec ẽ fides foꝛmata.Alio mõ ꝓ eo qͥ crei dit᷑ ſine amoꝛe:⁊ hec ẽ fides infoꝛmis.¶¶ Sʒ obijcit᷑. qa ſm aug.ꝑuuli dicunt᷑ habẽ fidẽ:nõ tñ habẽt fidẽ ſᷣm ꝙ dẽ illis tribo modis.qꝛ nec pt᷑ dici ꝙ habeãt fidem.ſ.qð credit᷑:nec fidẽ q̃ credit᷑ cũ dilectõe nec ſine.quõ ̊ dicun tur br̃e fidẽ?¶ Itẽ Ro. xiiij. Vmne qð nõ ẽ ex fide pcim z.q̊ iſloꝝ modoꝝ accipit᷑ fides ibi. ¶¶ Item Ro. j. Zuſti cia dei in eo reuelat᷑ ex fide ĩ fidẽ.dicit glo. Ex fide ſppſii .— — in ſidẽ ſpeciei. Quõ dẽ fides ſpei? Ad h̊ ddm. ꝙ fi⸗ AAß e des dr̃ multiplicit. Ano mõ dr fides ſpõſio.j.Chimo. .·j. Pꝛimã fidẽ irritã fecerũt.i.ſponſionẽ. Secundo mõ dr fidelitas.hiere.vj. Perijt fides ⁊c. Pꝛouer.xx.Aldl⸗ ti hoĩes miſericoꝛdes vocant᷑.virũ aũt fidelẽ ꝗs inueni et: Tercio mõ dr fides ↄſcia ſeu opinio de faciẽdo vel ñ faciẽdo. Ro.xiiij. Om̃e qð nõ ẽ ex fide pcẽm ẽ.Glo.id ẽ oẽ qð ẽ ð fidẽ ſeu ↄtra ↄſciam. Quarto mõ dẽ acceptio ↄcluſionis ꝑ rõem ꝓbabilẽ:ſᷣim ꝙ argumẽtũ ẽ rõ rei du bie faciẽs fidẽ. Quinto mõ dĩ fides:ex qua ẽ credẽ ꝓut dicit aug.ad paulinã.õnulli putãt qð dicimocredeꝛe cũ veꝛa res credit᷑.ᷣ ſolũ eẽ qdð mẽte ↄtueꝛi.Et ſᷣm bunc modũ diſtĩguit aug.in li.lxxxiij.qõnũ. tria geneꝛa cꝛedi biliũ.Quedã eĩ ſꝑ credunt᷑ ⁊ nũꝙ intelligunt᷑.ſic om̃is hy ſtoꝛia tꝑalia ⁊ bũana geſta ꝑcurꝛẽs.Alia vᷣo mox vt credunt᷑ intelligunt᷑.vt oẽs rões diſciplinaꝝ. vt pꝛinci⸗ pia geometrie ⁊ ceteroꝝ. Alia vᷣo pꝛimo cꝛedũt᷑ ⁊ poſtea intelligunt᷑.vt diuina.q̃ nõ miſi a mũdo coꝛde intelligũ⸗ tur. Serto mõ dr̃ fides cognitio q̃ ẽ ĩ patria. Ro.j.Su⸗ ſticia dei in eo reuelat᷑ ex fide in fidẽ.Glo.Ex fide ſpei ĩ fidẽ ſpeciei. Septimo mõ dĩ fides ſimboluʒ fidei ſeu id qð credit᷑.vñ hec eſt fides catholica ⁊77. Octauo mõ dr fides ſacꝛamentũ fidei.vñ acẽ᷑.x.vbi dẽ de coꝛnelio.dicit glo. Coꝛneliꝰꝑ oꝑa venit ad fidẽ.⁊ boc mõ ꝑuulꝰ dĩ hr̃e fidem.vñ aug.ad bonifaciũ. Qnuidẽ aliud ꝑuulus habere fidem niſi fidei ſaciamentum.ono modo dici tur fides habitus infoꝛmis. vt ẽ in malis xrpianis. Jac. ij. Fides ſine oꝑibo moꝛtua ẽ.⁊.j.ad coꝝ.xiij. Si hero fidẽ ita vt mõtes trãſferã. Decimo dẽ fides babitus foꝛ matꝰqui ẽ cũ caritate. Abac.ij.⁊ Ro.j. Juſtus meꝰ ex fide vi.ac. Vltĩo mõ d fides fidei motꝰ.ſʒ dic aug. Nides ẽ credẽ qð ñ vides ⁊c̃.vᷣm H̊ pʒ rñſio ad obiecta. MNlembꝛum ſecundum Oſtea qrit᷑ de fide infoꝛmi vtrũ ſii donum di.̊ ẽ babitꝰgratuitꝰ.Oð ꝓbat magiſter ſnĩaꝝ. iij. li. di. xxiij. AMMalos fidẽ babẽ ci tñ caritatẽ ñ hẽant:apłs oñdit di.j.ad co rinth.xiij. Si habuero fidẽ ita vt mõtes traſferã:caꝛita tẽ at ñ hũero.q fides et᷑ donũ di dici pt᷑.qꝛ et i malł q̃daʒ tona di ſũt.4 I ad ro. viij. ñ accepiſtis ſpm̃ ſuitutis ite rũ ĩ tioꝛe.glo.ẽ timoꝛ Fᷣuil a ſiliał.⁊ vtq; ab eodẽ ſpiꝛitu ergo timoꝛ ſeruilis eſt donum ſpiritu ſſancti. Sed timoꝛ Fuilis elicit᷑ ex fide infoꝛmi.ſicut oñdit᷑ Yac̃.ij. Demo⸗ nes credunt et ↄtremiſcunt.&̊ᷓ fides infoꝛmis eſt donum ſpũſſancti. Ytẽ ꝑ fidẽ infoꝛmẽ eleuat᷑ intellectꝰſupꝛa ſe Sʒ nullũ habitũ naturalẽ vel acquiſitũ põt intellectꝰ eleuaꝛi ſupꝛa ſe. fides infoꝛmis nõ ẽ habitꝰ naturalis vel aaliſet 5 ẽ habitus gratuitus.cũ cõſtet ꝙ ꝑ fideʒ infoꝛmẽ eleuet᷑ intellectus ad credulitatẽ diuine hũana tõis ⁊ diſtinctõem diuine trinitatis.q̃ ↄſtat ꝙ ercedunt appꝛehenſionẽ humani intellectus ꝑ naturaz. Cõtꝛa. In Yo.xiiij.i Aũc dico vobis pꝛiuſq; fiat vt cũ factuʒ fu⸗ erit credatis.Si g̊ ꝓgterea ꝙ factũ ẽ cꝛedit᷑.ꝗ̊ ex appꝛebẽ ſione eoꝝ que facta ſunt fides acquirit᷑.gᷓ fides bmõi ẽ habitus acquiſitus. Sʒ cõſtat ꝙ fides foꝛmata nõ pt di ci habitꝰacquiſitꝰ:reſtat 5¾ fides infoꝛmis erit diſpo⸗ ſitio vel habitus acquiſitꝰ.¶ Itẽ ioh.xx.dictũ ẽ thome. NQuia me vidiſti credidiſti.ꝙ̊ fides home erat ex vi⸗ ſis accepta.nõ ẽ & gratuita.¶ Itẽ in Jo.iiij.di Samaꝛi tane.Voca virũ tuũ.Glo.i.intellectũ tuũ ad credendũ g fides introducit᷑ ꝑ intellectũ.i¶ Itẽ phᷣi crediderũt de⸗ um eẽ et omnipotẽte. Pꝛeterea demones credũt deũ tri⸗ nũ ⁊ vnũ:⁊ filiũ dei hbumanatũ ⁊ reliqua articuloꝝ:ſed nõ fide ſoꝛmata hec credũt.q̊ fide infoꝛmi.Cũ ꝗ̊ fides ĩ philoſophis acꝗſita fuerit eis ex ꝓbatõe rõnũ:demoni⸗ bus vᷣo ex ↄiecturis habitis ex verbis ꝓpharũ ⁊ ex ꝓdi⸗ gijs ſignoꝝ ſeu ex ꝑſpicacitate inquiſitionũ.& fides in⸗ foꝛmis erit habitus acquiſitus:ñ & gratuitꝰ.q AN aug. dicit.ꝙ poſſe credere ex natura ẽ. Si ꝗ̊ᷓ vnicuiq; potẽtie ntẽ.ꝗ̊ ẽ aliquod credere naturale.Sʒ tale nõ eſt fidei ſoꝛmate. ẽ fidei infoꝛnis . Rñſio.ſᷣm Joh.dam.iiij. li. IFides duplex ẽ.Eſt em̃ fides ex auditu:audiẽtes aũt diuinas ſcripturas credimus doctrine ſpũs.Eſt at rur, ſus fides indiſtabilis et indiiudicabilis ſpẽs earũ que a deo nobis annũcia ta ſunt.igit᷑ pꝛima metis nꝛe ẽ.ſecũ da cariſmatũ ſpũs.ult ̊ diſtinguere dama.ꝙ ẽ fides — aHYtr acquiſita ex auditu ſeu teſtimõio ſcripturaꝛũ ſeu huma 4 Ln., na rõe:2ẽ fides donũ gratuitũ a deo ad aſſentiendũ ve⸗ nEEHrritati diuine nobis annüciate. Pꝛimo g modo dicta fi⸗ txs nõ ꝑtinet ad ꝓpoſitũ.fides vo ſecũdo mõ dicta duo⸗ h modis ẽ.cũ caritate:⁊ ᷣm H̊ ẽ fides foꝛmata. ſine ca⸗ ritate:⁊ ſᷣm hoc ẽ fides infoꝛmis. Patʒ igit᷑ ꝙ fides in⸗ * foꝛmis ẽ donũ gr̃e ſᷣm pnñtem intentõem.⸗ Ad illud er⸗ go euãgelij dom.ꝙ cũ dr̃.vt cũ factũ fueꝛit credatis.hec dictõ cũ:nõ notat cãm ſᷣ cõcomitãtiã.⸗ Ad ſecũdũ ſimi⸗ liter dr.ꝙ hec ↄiũctio qꝛ:nõ tenet᷑ cãliter:ſᷣ adiunctiue. Et cũ dr.quia vidiſti me credidiſti.hec ↄiunctio quia:ũñ notat cãm vel rõem:ſ̊ notat quãdã diſpoſitõem vel exci 1 tatõem animi p̃paratoꝛiã ad credenduʒ. Licʒ em̃ fides 9nõ habeat cãm vel rõem:põt tñ habere pᷣꝑatoꝛiã diſpo⸗ ſitõem.¶ Ad teꝛciũ dõm ᷣm illud qð dr in glo.ſuꝑ vo. iiij. Voca virũ tuũ ⁊c̃.i.tu ſenſualis voca rõnalẽ intelle ctũ.quo vt viro regaris:que mõ carnaliter ſapis. Hũc ego lux illuminabo.Ex quo relinquit᷑ ꝙ ꝑ rõem carna lẽ vocat᷑ intellectꝰad fidẽ:excitãdo.ſ.ipᷣm intellectũ ⁊ di ſponẽdo ad ſuſceptõem luminis fidei.ſ̊ tñ adueniẽte fi⸗ te intellectꝰ nõ innitit᷑ ipi rõi ſ̃ ipi veritati ꝓpter ſe.qð ſignatur IJohᷣ.iiij.vbi dr.ꝙ viri ſamaritani dixerũt.Jã nõ ꝓpter loquelã tuã credimus:ſʒ quia et ipi vidimus. 4Ad illð do qð obijcit᷑ de philoſophis ⁊ ð demõibo pa — Nao d Bemonn 9 „ . u⸗ oh 5 . “Z s dↄiecturis miraculoꝝ ⁊2 ꝓphiaꝛũ.nõ ẽ fides in foꝛmis ſᷣm ꝙ hic loquimur.n notandũ q; fides infoꝛmis põt dici duobo modis.pꝛiuatiue et negarine. Oegtiat pa dici 8 Rrs ,. 2. 0) r Bene fides infoꝛmis qualitas ſeu credulitas ꝑfuaſa rõe vł ex Fſv n ia primẽto vel doctrina. P:iuatiue vᷣo dr qualitas que qui⸗ dẽ pꝛiuat᷑ foꝛma virtunis quaʒ nata ẽ habere quẽadmo⸗ dũ dẽ infoꝛmis fides qua aſſentit᷑ pꝛime vitati ꝓpter ſe. qᷓuis careat amoꝛe ſuꝑ oĩa.i Ad vltimũ dom. q cũ dr poſſe credere natuꝛaẽ:diſtinguẽdũ ẽ poſſe ↄpletum et incõpletũ. Si loquamur de poſſe ↄpleto:ñ ẽ verũ ꝙ poſ ſe credere ſit naturale.nũqᷓ em actus iſte credere ᷣm ꝙ in pñti accipit᷑.ſ.aſſentire pꝛime veritati ꝗpter ſe:ẽ ĩ fa⸗ cultatẽ nature ſine adiumento gre.Si vᷣo loquamuꝛ de reſpondet ſuus actus hec potẽna habet actũ ſibi reſpon oꝝ/ tet rñſio.nã ſides que erat ex rõnibus acquiſita ſeu ex poſſe in completo ſic intelligitur. nõ tamẽ ꝓpteꝛ hoc ſeg tur ꝙ credere ſit naturale vt eliciat᷑ ab habitu naturali ſeu acquiſito. Membꝛumtercium Einde querit᷑ vtrũ fides infoꝛmis ſit vir⸗ tus.na dicit aug.ꝙ fides oꝑans ꝑ dilecti onẽ vᷣtus cẽ.v.ad gatł.fides voo ſine dilectõ ne inanis ẽ. Scðm hoc ꝗ̊ obijcit᷑.aug.iĩ li. c vera innocẽtia.Oilectio dei et ꝓximi pioꝝ ẽ atq; ſan⸗ ctoꝝ:cũ cetere virtutes bonis et malis poſſunt eẽ cõmnu nes. fides virtus ẽ cõis bonis et malis.ꝗᷓ cũ fides in⸗ foꝛmis ſit in malis:relinquit q; fides infoꝛmis ſit vᷣtus Itẽ virtus oↄſiſtit circa difficilia.q̊ cuʒ fides infoꝛmis ↄſiſtat circa eadẽ difficilia circa que fides foꝛmata:qᷓ fi .„ — ces inſoꝛmis ẽ vᷣtus. aũt ita ſit patet.eleuat em̃ ipaʒ potentiã ſupꝛa ſe.ſ.in pꝛimã veritatẽ.⁊ ip̃a eadẽ credun tur fide infoꝛmi 2 foꝛmata ⁊ ꝑ idẽ mediũ.iItẽ ſi eẽt ali qua dilectõ qua diligerent᷑ oĩia viligẽda:⁊ deꝰſuꝑ om̃ia diceret᷑ caritas. ſi ſides talis ẽ qua credunt᷑ oĩa credi bilia.⁊ pꝛime veritati credat᷑ ꝓpter ip̃am ⁊ ſuꝑ omnia: ipᷣa ẽ virtus.Sʒ talis ẽ fides infoꝛmis.qᷓẽ virtꝰ. Cõ tra.Jac.ij.Ifides ſine oꝑibo moꝛtuaẽ. Sed ſides infoꝛ⸗ mis ẽ ſine oꝑibo.ꝗ̊ moꝛtua ẽ.q̊ nõ ẽ virtus:cũ omni vᷣiu te vinamus.! Itẽ in tercio li.ſnĩarũ.xxiij.di.c.Accipi⸗ tur aũt fides ⁊c. E fides infoꝛmisẽ demonũ ⁊ maloꝝ hoĩm. Sʒ nulla virtꝰẽ ĩ demõibo. fides infoꝛmis nõ ẽ virtus.q¶ Stẽ fides infoꝛmis ↄpatit᷑ ſecũ pctm.qᷓ nõ ẽ viꝛ tus. Mñſio.virtus d cõiſſime ſᷣm ꝙ diuidit᷑ ĩ virtu⸗ tẽ naturalẽ politicã ⁊ gatuitã.cõmuniꝰdr ᷣm ꝙ viꝛtus tm̃ extẽdit᷑ in politicã q ẽ habitꝰ acqſitꝰ.a gratuitã q̃ eſt habitꝰinfuſus.Or etiã coĩter ſᷣm ꝙ d habitꝰ infuſus: ſeu ſit gratiſoatꝰ:ſeu ſit gratũfaciens.deteꝛminatꝰciꝛca oꝑabilia.⁊ hoc mõ ſides infoꝛmis põt dici virtꝰ. Quar to mõ ꝓpꝛie dr virtꝰhabitꝰgratuitus gratũſaciẽs.deter⸗ minatꝰad oꝑabilia.⁊ hmõi habitꝰnõ pr᷑ eẽ ſine caritate 7 hoc mõ fides foꝛmata ẽ viꝛtꝰtm̃:nõ fides infoꝛmis.⁊ ꝑ hoc pʒ rñſio ad pꝛimũ obiectũ. Ao ſecũdũ dðᷣm.qꝙ et/ ſi circa eadẽ difficilia ↄſiſtat fides foꝛmata ⁊ infoꝛinis: tñ differẽter:qꝛ fides infoꝛmis eleuat potẽtiã ſupꝛa ſe qᷓ tů ad ↄgnitõem ⁊ aſſenſuʒ veritatis:ſᷣ non eleuat ißam ad tendẽdũ ĩ ipᷣaʒ veritatẽ qð facit fides foꝛmata.q Ad vltimũ dðm.ꝙ nõ põt dici fides virtus iĩ aſſentiẽdo pꝛi/ me veritati ꝓpter ipᷣam ſuꝑ oĩa:niſi addat᷑ hic circũſtan tia:ꝓpter ip̃am amatã ſuꝑ oĩa.⁊ ex hoc ẽ ei foꝛma ⁊ eſſe virtutio. Itẽ dubitat᷑ de hoc qð dꝛ.xxũj.di.iij.li.ſen⸗ — tentiaꝝ.c.Accipit᷑ aũt fides ⁊c᷑. Ndes ſine dilectõe in⸗ anis ẽ.̊ hec ẽ fides infoꝛmis.j̊ videt᷑ ꝙ ex ipᷣa nullũ eli⸗ ciat᷑ bonũ. Cõtra.Ex fide informi naſcit᷑ timoꝛ ſerui lis:ꝑ quẽ hõ recedit a malo ⁊ pᷣꝑatur ad ſuſceptõeʒ gr̃e remiſſionis pctoꝝ.qᷓ nõ ẽ inutilis nec inanis.q¶ Rñſio. aligo dẽ inane vel vanũ qtum ad meritũ vite eterne. et Fm h̊ dr̃ fides infoꝛmis inanis.Alio mõ inane qᷓtũ ad ſuſceptõem gẽe ꝑ modũ diſponẽtis.⁊ G̊ mõ fides infor/ mis nõ eſt inanis. Membꝛum quartum Oſſea querit᷑ q̃ rõe dr fides infoꝛmis.ad qð ſic Ro.j.ſuꝑ illud. Ex fide ĩ fidẽ.glo. Nides demonũ ẽ ⁊ noĩetenꝰxpᷣianoꝝ.i Qã 7 demões eredũt ⁊ contremiſcũt Jac.ij. Hec ẽ infoꝛmis q̃litas mẽtis.⁊ dẽ infoꝛmis.qꝛ ñ bʒ ſo⸗ ciã caritatẽ.q̃ ẽ foꝛma vᷣtutũ.¶ Cõtꝛa.aꝛguit᷑. Uita non põt ſuſciꝑe moꝛtẽ. cuʒ fides ſit vita.j.ad Ro.Juſtꝰex fide viuit.&̊ nõ pt᷑ recipe moꝛtẽ. nec infoꝛmitatẽ.⸗ Itẽ arguũt.i Qullũ pctm pt᷑ fieri foꝛmatũ.ᷓ nulla virtꝰpt fi eri infoꝛmis.q̊ nec fides.¶ Itẽ ſi dicat᷑ ꝙ fides dr infoꝛ mis cũ ẽ ſine caritate.Caritas aũt ẽ amoꝛ dei. Cũ q̊ cõ tingat amoꝛẽ di eẽ naturali affectõe ĩ incredulis ſiue ex ipſa bonitatis ↄpᷣhenſiõe:ᷓ ſili mõ dicẽt᷑ dilectio infor⸗ mis qꝛ ſine fide.q¶ It q̃re or̃ fides foꝛmari caritate.nas⸗ 4 0 /1 — , NW„ere Srnte ⏑ — — — Queſtio cũ quelibz virtꝰinfoꝛmet᷑ ſua differẽtia ⁊ ſuo fine.ſides at 1 qibʒ vᷣtus hʒ pꝛiã dꝛiaʒ ⁊ finẽ:⁊ ꝓꝛiã foꝛmam. 4 Itẽ cũ ↄtingat dilectõʒ dei eẽ ĩ exñti ĩ pcto moꝛtali: et ſi nõ debitã ſic et fidẽ:q̃re ñ dẽ caritas infoꝛmis ſiẽ ⁊ fi⸗ des. Rñſio.fides dꝛ infoꝛmis. qꝛ caret oꝛdine amo⸗ ris ex qͥ ẽ foꝛma oĩs vᷣtutis.ex q̃ rõe dic aug · de ciui.dei. Virtꝰẽ oꝛdo amoꝛis. Amoꝛ at dĩ duobo modis. quẽad modũ et bonũ. Monũ eĩ dr̃ jm intentõeʒ ⁊ rõez.· IN bo⸗ nũ dr ᷣm rõem ⁊ ñ m intentõeʒ. Scðm intentoʒ ⁊ ro⸗ nẽ dẽ bonũ vt bonũ.Scdᷣm rõem vo ⁊ ñ intentõʒ di ve⸗ rũ bonũ ſen gloꝛioſum ſeu eternũ inqᷓtũ mouẽt rõnales appetitũ. Cũ ᷓ bonũ ſit finis cuiuſlibʒ vᷣtutis. bonũ hm roem ⁊ intentõeʒ finis ẽ caꝛitatis ⁊ obiectũ.fidei vo bo nũ pm rõem q̃ apetit᷑:nõ ᷣm intentõʒ q̃ oↄſiderat᷑ finis 7 obiectũ fidei.qꝛ G̊ͥ nõ cẽ aliud niſi veꝝ inꝙᷓtuʒ induit rõem boni q̃ apetit᷑ a vi rõnabili:quẽadmodũ glioſum finis ẽ ſpei.⁊ ſᷣm h̊ amoꝛ dꝛ duobo modis.coĩter ⁊ ꝓpꝛie Coiĩter ſᷣm ꝙ ẽ amoꝛ d̃ veri qð ẽ bonum rõnabił.amoꝛ glioſi qð ẽ bonũ iraſcibił.amoꝛ boni vt bonũ ẽ qð ẽ bo⸗ nũ ↄcupiſcibił. Pꝛopꝛie vᷣo amoꝛ dr boni vt boni: hinc r̃ oꝛdo amoꝛis infoꝛmare vᷣtutes:⁊ caritas penes qua reſidet oꝛdo amoꝛis ꝓpꝛie dicti dr̃ infoꝛmare vtutes. qa rõ amoꝛis coĩter dicti ĩ alijs vᷣtutibo reducit᷑ ad ratõem amoꝛis ꝓpꝛij illo mõ qͥ veꝝ. qð ẽ finis et obiectũ fidei:⁊ glioſum qẽ finis ⁊ obiectũ ſpei: induũt rõeʒ boni. INi⸗ des ꝗᷓ cũ pꝛiuat᷑ amoꝛe boni mouẽte ĩ finẽ eũ: deficit ab oꝛdine amoꝛis. ita a foꝛma vᷣtutis. Cũ aũt caritas ſub⸗ trabit᷑:ſubtrabit᷑ rõ amoꝛis ꝓpꝛie dicti:⁊ ita ꝑ ↄns ratio amoꝛis coĩter dicti.Si eĩ aĩa ñ amat bonũ vt bonuz. S nec verũ qꝛ bonũ:nec głioſum qꝛ bonum. Sine caritate igit᷑ ſunt fides ſpes vᷣtutes infoꝛmes.l Ad illð vo qð pꝛimo obijcit᷑ꝙ cũ dr ꝙ fides q ẽ vita ñ pt᷑ ſuſciꝑe infoꝛ mitatẽ. doõm ꝙ ſi intelligat ꝑↄpoſitõʒ ẽ veꝝ. ſi vo ꝑ di⸗ uiſionẽ falſum ẽ.qꝛ habitꝰpt reciꝑe i ltatẽ habitꝰẽ fides vita ſiẽ dictũ ẽ¶Et notãdũ ꝙ fides infoꝛ⸗ mis que dr̃ a bio Jaco. INideò moꝛtua.diſſert a fide foꝛ mata:h̊ ẽ fide viua duobo modis.qᷓtũ ad viuacitateʒ et q̃tũ ad luminoſitatẽ. Etũ ad viuacitatem velut lumẽ qð ẽ in vmbra a luĩe radij.Lumẽ eĩ qd ẽ ĩ vmbra admi⸗ xtũ ẽ tenebris ⁊ infrigidatũ ac moꝛtuũ:ſiẽ lumẽ qð ẽ fi⸗ dei infoꝛmis.qð ẽ admixtũ tenebris pctoꝝ. Tumen vo radij nõ ẽ mixtũ tenebris:ſ̊ ẽ calidũ atq; viuificũ: ſic lu mẽ fidei foꝛmate:q ẽ ſocia caritatis. Itẽ qᷓtũ ad luĩoſi⸗ tatẽ.qꝛ lumẽ fidei foꝛmate ẽ velut lumen diurnũ ſolis. Lumẽ vᷣo fidei infoꝛmis ẽ velut lumẽ nocturnum lune. 4 Ad ſecũdũ ddᷣm.ꝙ alið ẽ fieri peẽm ñ pctm:⁊ elið fie ri pctẽm foꝛmatũ.qꝛ plꝰẽ fieri foꝛmatũ qᷓ ñ eẽ pctm. Sed nihil alið ẽ ſidẽ fieri infoꝛmẽ qᷓ; fidẽ fieri ñ virtutẽ.⁊ iõ ñ ẽ ſiłe.¶ Si vᷣo obijciat᷑ ꝙ nullũ pctm pt fieꝛi ñ pctm.ꝗqᷓ nulla virtꝰpt᷑ fieri ñ vᷣtꝰ.rñdet ꝙ bec ẽ falſa.nullũ pctm pt fieꝛi ñ pctm.⁊ inſtãt ĩ ignoꝛatia iuris diuini ſeu cano nici:qð tenet᷑ ſcire ſacerdos hñs curã ꝓut ꝑtinet ad oꝛ⸗ dinẽ. Hec ignoꝛãtia añ pniam ẽ ei pctm: p̊ tñ aduerten ti nulla ẽ ſiſitudo.nõ eĩ ita ſe hʒ pcm ad foꝛmatõem ſic virtꝰ ad defoꝛmatõeʒ ſeu infoꝛmitatẽ:qꝛ pctᷣm ẽ actꝰtrãſ⸗ iens.virtꝰ vᷣo ẽ habitꝰmanẽs.⁊ iõ actui trãſeũti ñ pt᷑ foꝛ ma indui:qᷓuis hĩtui manẽti poſſit ſoꝛma ðᷣtrabi.i. Ad terciũ dom.ꝙ illð qð obijcit de amoꝛe natali ñ fac h̊ ad ꝓpoſitũ.nã hͥ logmur ð amoꝛe gtuito ⁊ cognitõe gtuita fidei.Pꝛetea amoꝛ inſoꝛmat cognitõʒ ñ cognitio amoꝛẽ Honũ eĩ diẽ rõeʒ ↄpletioꝛẽ qᷓ; veꝝ.vñ ⁊ ſi dicat᷑ caritas infoꝛmare fidẽ ſᷣm hãc rõem:ñ tñ fides infoꝛmare cari⸗ tatẽ. Vd quartũ pʒ rñſio ex p̃dictis.¶ Ad vltimũ dom ꝙ; nõẽ ſile de caritate fide.⁊ rõ ẽ.qꝛ nulla dilectio põt tał eẽ ꝗq; ea diligant᷑ oĩa diligẽda:⁊ deꝰſuꝑ oĩa:q̃ ſit cum pct᷑o.⁊ h̊ ẽ qꝛ dilectõe q̃ ẽ cũ pcto ñ diligit᷑ deꝰvt diligen⸗ dus ẽ:nec et᷑ hõ debito mõ diligit ſe:cũ peccare ſit ſibipᷣi moꝛtẽ ſpũalẽ inijcẽ. Iides vᷣo pt oĩa credẽda credẽ ⁊ pꝛi⸗ me veritati ſuper omnia:⁊ eſſe cũ pcto. Inde ̊ manife⸗ m eſt ꝙ caritas nõ poteſt eſſe inſoꝛmis. ides vᷣo po⸗ telt. —,K* 7 „7 (B 14. α K.* , a R 4 C 1 7 . — 2 oin 50 Nt nOic JzP — 0WA —– K — P1 N- PcP Kre, „7171 lxxuij. Membꝛum quintum Einde q̃rit᷑ de effectu fidei infoꝛmis ĩ hoĩ bus.Circa qð q̃runt᷑ duo. Pꝛimo te effe⸗ ctu int᷑ioꝛi ꝓpꝛio ꝗ ẽ cꝛedẽ. Scðo ð effectu extioꝛi cõi ꝗ ẽ ĩ faciẽdo aliq̃ ð genẽ bõruʒ Articulus pꝛimus 2„ Iꝛca pꝛimũ nota qð dr.iiij.ad Ro.ſuꝑ illð. Cꝛedẽti ĩ eũ ꝗ iuſtificat impiũ ⁊c̃. Glo.aug. Atittẽde ꝙ dicit credẽti ĩ eũ:nõ ei. Aliud em ẽ credẽ ĩ eũ:aliud credẽ ei.alið credẽ illũ.Credimꝰpetro .* Hᷣ nõ ĩ petrũ.Credẽ illi ẽ credẽ eẽ vera q̃ loꝗt᷑.qð ⁊ mali (D 1 α σ faciũt.credẽ illũ ẽ credẽ ꝙ ipᷣe ſit deꝰ:qdð ei mali faciũt. 27 5 Vnñ Jac.ij.Demões credũt.Credẽ vo ĩ eum ẽ credendo amare:et credẽdo ĩ eũ ire.⁊ eiꝰmẽbris incoꝛꝑari.Cũ ̊ fidei infoꝛmis nõ ſit credẽdo amare:actꝰ eiꝰnõ erit cre⸗ dẽ ĩ deũ.ſᷣ actꝰiſte erit fidei foꝛmate. Querit᷑ ꝗ̊ gs dicat uctꝰinfoꝛmis fidei.videlicʒ aut credẽ deo.aut credẽ deũꝰ Pꝛetea cũ credẽ dicat᷑ his tribo modis.credẽ ðo.credẽ deũ ⁊ credẽ ĩ deũ:q̃ ẽ rõ huiꝰdiſtinctõis. Rũſio.cũ fi vxs dicat᷑ tribo modis ꝓut õ dictuʒ ẽ. Vno mõ fides dr habitꝰacꝗſitꝰex rõe vel teſtimoĩo.Secũdo mõ fides dr hĩtus infuſꝰtuitꝰ.⁊ G̊ duobo modis.Vno mõ hitꝰele⸗ uãs intellectuũ tm̃ S ſe ad aſſentiẽdũ pᷣme viitati ꝓpt᷑ ſe. et hHq̊ mõ qꝛ ſolũ eleuat intellectũ ñ mouẽs affectũ ꝑ amoꝛẽ: dẽ hiĩtꝰ infoꝛmis.Alio mõ dr eleuãs intellectũ ⁊ affectũ ad aſſentiẽdũ vitati ⁊ amãdũ ꝗpt ſe:⁊ hec ẽ fides foꝛma ta.Cũ ꝗᷓ credẽ dicat᷑ tribo modis.credẽ deo.deũ.⁊ ĩ deũ. (Aigepꝛimo mõ dicta q̃ ẽ aerii motꝰ gẽ cre E — dẽ deo.h̊ ẽ dictis eiꝰadhibẽ fidẽEx fide vᷣo ſecundo mõ dicta q̃ ẽ hitꝰimꝑfectꝰſeu infoꝛmis:ñ ſolũ elicit᷑ credere do:bᷣ et᷑ credẽ deũ.ꝓut credẽdꝰẽ trinꝰ⁊ vnꝰ:creatoꝛ ⁊ re dẽptoꝛ.qð ñ pt᷑ elici ab hĩtu ncaſito a fide tcio mõ dicta q̃ ẽ hitꝰꝑfectꝰ⁊ foꝛmatꝰñ ſolũ eliecit᷑ credẽ ðo vł cꝛe dẽ deũ:ſ̊ credẽ ĩ deũ.h̊ ẽ credẽdo ꝑ affectũ moueriĩ deũ. Ex bis igit᷑ manifeſtũ ẽ ꝗd ſit actꝰiterioꝛ fidei infoꝛmis ĩ hoĩbo.i¶ Ad illð vᷣo qð qͥrit᷑ ſecũdo ð diſlictõe iſtoꝝ tri — um.credẽ deo.deũ.⁊ ĩ eũ.iã pʒ dr̃ia ex ꝑte eiꝰqͥ credit. 1 Brxg er ꝑte eiꝰqð credit᷑ ẽ rei cedite: accipit᷑ differẽtia ? D α⁰NL. en „ Wr Gor. ) mõ.i Aã deoꝰaccipit᷑ credulitate fidei tribo modis. vt vi⸗ tas.vt potẽtia.vt bonitas.Scðm pꝛimũ moduʒ ẽ credẽ deo ↄpatõe.ſ.ad veritatẽ:̊ ẽ vera eẽ q̃ diẽ. Secũdo mõ ẽ credẽ deũ ↄꝑatõe ad ptᷣatẽ.videlʒ oĩpotẽtẽ ⁊ creatoꝛeʒ· 2 huiꝰſequẽtes aꝛtictos. Lercio mõ ẽ credẽ ĩ deũ cõꝑa/ tõe ad bonitatẽ in quã tendit᷑ ꝑ amoꝛẽ. Articulus ſecundus Onſequẽter q̃rit᷑ de effectu fidei infoꝛmis in oꝑe extioꝛi.⁊ ẽ hec q generał te oꝑibo fctis er caritatẽ.q̃ eliciũt᷑ a fide infoꝛmi.Solet at᷑ „ R põi coĩt ꝙ valẽt ad tria. OPꝛio ad aſſequẽdũ bonũ tꝑale B r =E ci fn valO J Scdᷣo ad bilitatõʒ gr̃e.Lercõ ad diminutõʒ pene etne 7) tum ad pꝛmum S. f. q̃rit᷑ vtꝝ fide infoꝛmi bonis oꝑibo mereat᷑ gs boa tꝑa⸗ lia. Ad qð ſic.j. IJſa.Si audieritis me bona fᷣre ↄmede tis. et exo.xiij.dabit vobᷣ frã fluẽtẽ lacte ⁊ melle.Cũ deꝰ ſit verax dʒz iĩplẽ ꝓmiſſũ.& ſi iudei oꝑa legis feciſſẽt debe bot ere ei boa ibalia q; pmiſit. te iuſticia debebat eis bõa tꝑalia.Cũñ g ex fide infoꝛmi poſſẽt facẽ hmõi oꝑa.S ð inſticia debebãt᷑ eis tꝑalia.q̊ mẽbãt᷑ illa.qꝛ qdð debet᷑ ex bõis oꝑibo ex iuſticia de bet᷑ ꝑ modũ meꝛiti.⸗ R opi⸗ bo v̈ᷣttũ de bẽt bõa etna:ñ ex böener poꝝ oꝑm: qiin . ꝛtõnalr ſe ht opa meritoꝛia ad ſuum pᷣmiũ.qð eſt · )/D .Y TW gilla opa are meritoꝛia tãti pᷣmij ñ ẽ ex bõitate 2De Axs Nirr eZtvi ſua:ſᷣ ex pꝛomiſſione dei: ergo eadem ratõne contingit ex pꝛomilſione dei.ꝙ bõis oꝑibo factis er caritatẽ mere⸗ tur aligs bõa tꝑalia: qm magis diſtat ĩ bonitate ab oꝑibo meritoꝛijs qᷓ; bona tꝑalia ab oꝑibo bõis fctis e caꝛitatẽ.¶¶ IRe ſuꝑ illð iob.oipotẽſ deꝰoẽs vias meaſ ↄſi⸗ ü No com pad a/ ee⸗ „ 5. 4 Re 6 Si F.nr⸗ ZBr erat:et oẽs greſſus meos dinumerat.dic interł. Nul la bona vel mala ſunt ſine remuneratõe.qᷓ oẽ bonũ ha⸗ bet aliquã remuneratõem.Sʒ nõ habzʒ remuneratõem boni eterni.g̊ habet remuneratõeʒ boni tꝑalis.ꝗ aligs meret᷑ ꝑ ipᷣm bonũ tꝑale.i Itẽ aliꝗs fodiẽs ĩ vinea ali⸗ cuius meret᷑ ab eo bonũ tꝑale recta rõe meꝛẽdi.q̊ aligs laboꝛãs in vinea dñi multofoꝛtius meret᷑ apud ipᷣm bo na tꝑalia recta rõe merẽdi:ſicut patet ð illo qui pᷣdicat verbũ dñi bona volũtate et bona intentõe ſine caritate Foꝛte dicet ꝙ illa argumẽtatio nõ valet.qm̃ nõ ẽ ſimile qꝛ hõ ↄſiderat opꝰexterius.deus aũt ↄſiderat opus in⸗ terius.qm̃ nõ ↄſiderat quãtũ ſᷣ ex quãto.Deus em̃ cõſi derat coꝛ.Cũ igit᷑ in coꝛde eius nõ ẽ radix meriti.ſ.cari tas.nihil meret᷑ apud deũã. Cõtra.ſte ſodiẽs ĩ vinea et ſi ſeruiat iſti licet ñ ex amoꝛe.qm̃ iſtũ nõ diligit:tñ/p⸗ pter laboꝛẽ ſuũ meret᷑ apud eũ recta rõe merẽdi.q̊ mul⸗ tofoꝛtius cũ deus ſit largiſſimꝰet benigniſſimꝰ. licʒ iſte . ſeruiat ei nõ ex caritate:meret᷑ tñ apud eũ bona tꝑalia recta rõe merẽdi. Itẽ iſte habet bonã voluntatẽ ⁊ bo⸗ nã intentõeʒ:etꝓ deo facit qð facit.radix ẽ bona.fructꝰ eius bonus.et finis bonꝰ.q̊ habet ꝑ quod placeat deo. et facit etiã ꝑ q placeat deo.q̊ recta rõe merẽdi meret᷑ apuddeũ bona tꝑalia.¶ Foꝛte dicet ꝙ nõ:qm̃ nõ eſt ſer uus dei:̊ ſeruus dy aboli:qm̃ ꝑ peccatũ mancipauit ſe ſeruitio dyaboli.Cõtra iudei erãt obligati deo ad faci endũ oꝑa legis:qm̃ ſuſceꝑant legẽ.Sic igit᷑ ꝗ laboꝛat ĩ vinea meret᷑ bona tꝑalia recta rõe merẽdi.⁊ h̊. ꝓpter pa ctum qð interuenit.eadẽ rõe iudei ꝓpter pactũ meꝛeban tur bona tꝑalia faciẽdo legẽ dei.i Itẽ obligati erãt ad faciẽdum pᷣcepta dei.ꝗ̊ obligati erãt ſeruire deo.q̊ man cipati erãt ſeruicio dei.q¶ Itẽ dyabolus ſᷣuus di ẽ:ſicut dicit dñs Job.xl.Mũquid eũ facies tibi ᷣuũ ĩ ſempiter nũ.q̃i diceꝛet.tu nõ potes facẽ ſᷣ ego faciã.Cũ q̊ dyabo⸗ lus ſit ſeruus dei ſolius nature pacto. multoſoꝛtius hõ lʒ hõ ſit pctoꝛ:Fᷣuusẽ dei et pacto nature ⁊ pacto baptiſ mi.Cõtra aug.dicit.ꝙ pctoꝛ nõẽ dignus pane qͥ veſcit᷑ Itẽ ſi ꝓpter opus bonũ factũ extra caritatẽ meret᷑ ali⸗ gs bonũ tꝑale.q̊ ꝓpter maius bonuʒ opꝰmeret᷑ maiꝰbo⸗ nũ tꝑale.q̊ᷓ ſi deꝰnõ dat iniuſte agit cũ eo.qð falſum eſt. AMultis em̃ bonis aufert bona tꝑalia qᷓ malis dat ĩ ha bũdãtia.nec tñ agit cũ eis iniuſie.¶¶ IlVPobijcit. Aliquis exiſtẽs in moꝛtali facit multa bona ꝓpter deũ.quia dili⸗ git deũ natuꝛali dilectõe vel ex fide infoꝛmi. Inde ſic do minꝰdic̃.Ego diligẽtes me diligo Pꝛouer.viij. Sʒ iſte diligit deũ.⁊ dilectõe dei facit oꝑa illa q̃ facit.g̊ de dili git iſtũ et in ſuis oꝑibo.ꝗᷓ diligit iſtũ vł ad bona eterna vel ad gram ↄferẽdã:vel ad bona tꝑalia.Ad bona eter na nõ.qꝛ ẽ in pꝑcto moꝛtali.ad gr̃aʒ nõ.qꝛ; ẽ indignus.q̊ diligit eũ ad bona tꝑalia:et neceſſariũ ẽ ipᷣm diligẽ ad illa.̊ neceſſe habet ei dare illa bona tꝑalia.g ex neceſ-⸗ ſitate dat ei bona tꝑalia:⁊ nõ põt nõ dare ei:qꝛ diligen tes ſe diligit. Cõtra.Ex mera liberalitate ſua dat ei qm ea qᷓ dant᷑ ex miſericoꝛdia:ex ſola liberalitate dant᷑ vel volũtate.nõ & ex neceſſitate.¶ I dicit dñs in eʒech. Eili hoĩs.qꝛ nabucð.ſeruiuit mihi in tyro da ei egiptũ hec dictio qꝛ: notat cãm.q̊ vł materialẽ:vel foꝛmalẽ:vel finalẽ.vel efficientẽ.Cõſtat ꝙ nõ materialẽ nec foꝛmalẽ nec finalẽ.ꝗᷓ notat cãm efficiẽtẽ. Sʒ duplex ẽ cã efficiẽs. ſcʒ ꝑ modũ agẽdi vel ꝓꝑ modũ merẽdi.Sʒ nõ põt dici ꝙ ſit cã efficiẽs ꝑ modũ agẽdi.qꝛ nabucð.non fecit h̊actu vt haberet egyptũ.ᷓ notat cãm efficientẽ ꝑ modũ merẽ⸗ di. ᷓðů abuchodonoſoꝛ lʒ infidelis eẽt:meruit bona tꝑa lia.ꝙᷓ multofoꝛtius fideles Iʒ ſint in peccato:bonis oꝑi bus ſuis meꝛent᷑ bona tꝑalia. So.dðᷣm.ꝙ nullꝰpᷣuit ðo / ꝓpꝛie loqndo niſi ꝗ foc qð deopcipit ⁊ ſiẽ pᷣcipit.vñ ꝗ fac̃ aliꝗd ðᷣ genẽ bonoꝝ ſine caritate.ñ ſeruit ꝓpꝛie deo. Cicʒ eĩ faciat qð de ꝰpcipit:nõ tamẽ facit ſicut deus pᷣci pit.qm̃ nõ facit illẽ ex caritate q̃ ẽ impletõ legis ſicẽ̃ diẽ aplus Ro.xiiij. Omne qð nõ ẽ ex fide peccatũ ẽ.i.inuti⸗ le.vñ omne qð nõẽ ex fide et caritate nõ põt eẽ Fuicium quo pꝛie loquẽdo ſeruiat᷑ deo.et iõ ex tali oꝑe ꝓpꝛie lo⸗ Qam quẽdo nõ meret᷑ aliqð bonũ tꝑale nec eternũ.⸗ Adillð qð pꝛimo obijcit᷑ ꝙ deꝰ iudeis debebat tꝑalia.dðm.q; uis verbũ debẽdi quia ẽ verbũ obligatõis nõ dicatur deo ꝓpꝛie. quia ſicut dicit anſeł.deus nulli debʒ aliꝗd tñ ſm ꝓ debere deo dr̃ condecẽtia ſue bonitatis.ddm ꝙ; debebat eis tꝑalia de iuſticia:nõ de iuſticia opum.cum nõ eẽnt in ſtatu merẽdi.qm̃ illis oꝑibo nõ merebant᷑ bo⸗ na tꝑalia.ſᷣ̊ debebat de iuſticia.i.de veritate ⁊ fidelita⸗ te ſua.qm verax ẽ in veꝛbis ſuis:et fidelis in pꝓmiſſioni bus.et ita patet ſolutio ad pꝛaimo obiectũ. 4 Ad ſecun⸗ dũ obiectuʒ dicimꝰ.ꝙ oꝑibus meritoꝛijs debet᷑ beatitu⸗ do:nõ tm ex ꝓmiſſiõe:ſ̊ qm̃ oꝑa illa ſunt ſeꝛuicia ꝗbo ſeꝛ uit᷑ deo digne. Oꝑa vo facta extra caritatẽ nõ ſunt ſeꝛui cia quibo ſeruiat᷑ deo.qm̃ qui ẽ in peccato moꝛtali eſt in actu ſeruiẽdi dyabolo et nõ deo.qm̃ tm̃ ille qui ẽ in ſta⸗ tu Ge ẽ in ſtatu ſeruiendi deo.¶ Ao teꝛcio obiectũ dõm ꝙ nec bona nec mala ſunt ſine remuneratõe aliq̃.ita tñ ꝙ remuneratio accipiat᷑ impꝛopꝛie.deus enim ꝓ bonis oꝑibus factis extra caritatè quodammõ remunerat ho mint᷑.qꝛ dat ꝓ eis aliquod bonũ tꝑale tãqᷓᷓ meruiſſʒ illð cũᷣ tñ nõ meruit:cũ ſit indignus etiã pane quo veſcituꝛ. nec valet hoc argumentũ.omne malũ ẽ dignũ punitõne g omne bonũ ẽ dignũ rᷣmuneratõe. nec ẽ locꝰ a ↄtrarijs. qm̃ malũ culpe et bonũ generaliter acceptũ nõ ſunt ↄtꝛa ria: ſed malum culpe et bonum gratie ſunt contraria. In hoc auteʒ apparet largitas dei.quia bonum bhuius licet nõ ſit dignũ remuneratõe.tñ deus q̃ſi dignũ eẽt:re munerat illo. 4 Ad quartũ dm.ꝙ nõẽ ſimile de fodiẽ te vineam et pᷣdicatoꝛe:qm fodiens in vinea ſolo laboꝛe ſuo facẽ qð intẽdit ille cꝰẽ vinea.ſᷣ hõ pctor ſeu pᷣdicatoꝛ ſeu alius nõ facit quod intendit deus niſi faciat illð ex caritate.⁊ ita nõ ſeruit niſi ſeruiat ex caritate.qm̃ ſᷣuiꝛe deo regnare eſt.qui aũt ẽ in moꝛtali licet faciat aliquid ꝓpter deũ:tñ deus nõ ẽ pꝛincipale mouens ad illud.ſed mouet ad illud opus faciendũ vel timoꝛe pene quam ti met incurreꝛe ꝓpteꝛ peccata.vel ꝓ alia vtilitate quã intẽ dit natura vel fides infoꝛmis. Quia ꝗ̊ᷓ nũꝙᷓ deus ẽ pꝛin⸗ cipale monẽs coꝛ hoĩs niſi ꝑ fidem.ſpem et caritatem. 2 nũqᷓ ẽ pure gratuitũ opus niſi ex gr̃a gratũfaciẽte.ſi⸗ cut plenius patebit in qõe ð dilectõe naturali.¶ Oꝛ at᷑ obijcitur.bona ẽ radix.bona intẽtio.bonus finis. iſte habet vñ placeat deo:ſeu vñ dñs delectet᷑ in eo.dicimꝰ ꝙ nõ valzʒ hec aꝛgumẽtatio.qm eiꝰintentio ñ ẽ bona bo nitate gratuita. vt patet ex dictis.i Ad illa que obijci⸗ untur ꝙ iudei erant obligati ſeruire deo.dicimus ꝙ ve rü eſt ꝙ obligati erant ſeruire:ſed nõ ſeruiebant.et iðo Apꝛie nõ erant ſerui dei.niſi dicatur ꝙ erant ſerui dei: . quia tenebant᷑ ei ſeruire ex pacto. Oy abolus autẽ dici⸗ tur ſeruꝰdei vel ſeruire deo impꝛopꝛie:qm ex malio ope ribus dyaboli elicit deus bonum. ei em̃ militat oñ̃e qð obſtat.¶¶ Ad aliud qð obijcitur ꝙ exiſiẽs in moꝛtali fac bona oꝑa ꝓpter deum.id ẽ.quia diligit deũ naturali di⸗ lectione ⁊c.dðm ſm anſeł.ꝙ duplexr ẽ neceſſitas.ſcʒ ne/ ceſſitas immutabilitatis et neceſſitas coactõnis.pꝛimo modo ex neceſſitate dat.quia immutabiliter dat.ſecun⸗ do modo nõ.ſed non valet.ex neceſſitate dat.no ergo ex ꝛiſericoꝛdia.quoniã miſericoꝛdia dei eſt eius largitas ſuperſluens.qua etiã indignos aliquo mõ remunerat. Ad vltimum oðᷣm.ꝙ hec dictio quia:ñ notat cauſam efficientẽ nec in agendo nec in merendo nec in mouẽdo. vt quidam direrunt.q actio nabuchodo.nõ mouit lar⸗/ gitatem dei.quia deus nullis actõnibus mouetur.ſʒ di cit cauſam receptiuam doni.ad quã ↄſequitur largitio diuini beneficij. Cũ eĩ deꝰſit ſumme laꝛgus ſemꝑ eſt ꝑa tus dare.̊ creatura nõ ſemper ꝑata eſt recipere.pꝛepa ratur aũt homo er operibus de genere bonoꝛum ad re⸗ cipiendum a deo vel bonum tꝑale vel bonum ſpirituale Dicendum ergo.ꝙ quia dicit cauſam receptiuam vel diſponentem in nabuchodo.ad hoc ꝙ reciperet tempo⸗/ rale beneficium a deo. R — Je ð — Xa beno nina 2 L. htanen W Zw e en , — – Lyn (LS H To R MℳN—ν s Benen P 60 ſ . ſr Rſpo ſi .Pαα k————ð „* 0 ? WW * 0 : gt⸗ n do. lar⸗ zdi itio tpe⸗ epe dre wmale 1 . LNueſtio LConſequenter que/ .S. ij. rit᷑ quõ oꝑa bona facta ſine caritate valeãt ad habilita tõem gꝛe:⁊ ao diminutõem pene. Ao pꝛimũ ſic. Si per talia oꝑa habilitat ſe hõ ad ſuſcipiẽdã gram. quato⸗ magis exercet ſe in talibo oꝑibo:tato ꝓpinquioꝛ ẽ gratie ECõtra.Peccatoꝛ quãtomagis moꝛat᷑ in pcto ſuo ma gis ẽ peccatoꝛ: qũ malicia nõ põt minui:̊ creſcit ꝑ cir cũſtãtiã tꝑis. Sʒ quãtomagis ẽ peccatoꝛ:tãtomagis re motꝰẽ a gra. Sʒ iſte ẽ magis peccatoꝛ qᷓ; pꝛiꝰ ꝑ circũſtã⸗ tiã tꝑis.q̊ magis ẽ remot a gra qᷓ; pꝛiꝰ. Rñnſio.cõce⸗ dendũ ꝙ talis i tali ſtatu remotioꝛ ẽ a ga ⁊ ꝓpinquioꝛ ẽ gẽe qᷓ pꝛiꝰ:ſ̊ ſᷣm diuerſa. Eſt eĩ remotioꝛ ſᷣm quãtitatẽ qñẽ in augmẽto moꝛbi iuxta criſim: remotioꝛ ẽa ſanita pet᷑i. ꝓpinquioꝛ aũt ſᷣm habilitatõeʒ ſuſcipiẽda:ſic eger te ꝓpter augmẽtũ moꝛbi:ꝗ magis tñ habilis ẽ vt educa?!“k- qᷓ pꝛiꝰ.q¶ Ad ſecũdũ arguit᷑ ſic. Dicũt eĩ onmes ꝙ bona oꝑa facta er caritatẽ valẽt ad diminutõem pene etne. Sʒ v. Per vnũ bonũ opꝰdimittit᷑ aliquãtuluʒ de pena eterna:⁊ ꝑ aliud tãtũ. tot põt facere bona oꝑa ꝙ non ſentiet penà inferni. Cõtra.Decedit in moꝛtali: ̊ ſen⸗ tiet penã inferni. Rñnſio.dicimꝰꝙ bona oꝑa facta ex caꝛitatẽ valẽt ad diminutõem pene eterne. nõ q̃ debet᷑: ßᷣ q̃ deberet᷑ niſi facèt illa bona oꝑa.qð pʒ.nõ em̃ poſſet diu eẽ quin caderet ꝑ peccatũ vnũ ĩ aliud.qꝛ peccatum qð ꝑ pnĩam cito nõ diluit᷑:ſuo pondẽ ad aliud trabit. Valẽt ̊ bona facta extra caritatẽ ad p̃dicta tria.ad bo nũ tꝑale.ad babilitatõem gr̃e.⁊ ad diminutõem pene. rop e E Valent et᷑ ad alia tria.ad retardãdũ pctm.qm̃ petm eſt Aacet ne ꝓcedat.ſicut gallina appoſita moꝛbo regio 6 — nat moꝛbũ regiũ ſ̊ retardat ne ꝓcedat vlteriꝰ¶ Valẽt er — — Byrd. ₰ 4 ₰ 119 ignis ſeu febris ↄſumẽs totã aĩam:niſi ꝑ bona oꝑa r̃taꝛ ad aſſuefactõeʒ bonoꝝ oꝑum.qm̃ ꝑ iſta ſe aſſuefacit hõ ad bonũ.qm qð male fers eſſueſcere feres. Valẽt et ad circũſtantiã tꝑis ne perm creſcat in moꝛa.nec augmẽtet᷑ ĩ eo pctm quoniã qᷓdiu hõ inſiſtit bonis oꝑibo.nõ eſt in moꝛa nec augmentat᷑ ĩ eo pctm:nec ẽ et᷑ in eo negligẽtia nec moꝛa.ᷣ illð cẽ queſtionis:cum diſputat᷑ de circũſtan tijs peccati. Membꝛum ſextum Oſtmodũ querit᷑ ntruʒ fides infoꝛmis in homiĩbo adueniẽte caritate fiat foꝛmata. Ao qð ſic. ihil coꝛrũpit᷑ niſi a ſuo ↄtra⸗ rio.̊ fides infoꝛmis nõ ↄtrariat᷑ caritati. nec m actũ nec ᷣm habitũ:ſ̊ ſolũ ſᷣm infoꝛmitatẽ ſuam gipᷣa nõ coꝛrumpit᷑ adueniẽte caritate niſi ſm infoꝛmi tatẽ.¶¶ Itẽ H̊ idẽ videt᷑ ꝑ ſimile.in alijs infoꝛmibo ſicẽ.ꝙ adueniẽte ſua foꝛma ñ coꝛũpũt᷑:̊ ſolũmõ euacuat᷑ eoꝝ infoꝛmitas. ſi imilit erit ĩ fide adueniẽte caritate.¶ Itẽ magis diſtãt habitꝰnatur alis ⁊ habitinfuſus nõ gratũ aciẽs. cũ ſint differẽtes ſᷣm pꝛĩcipia ⁊ ᷣm effectꝰ: ꝙ; ha⸗ bitꝰinfuſus nõ gratũfaciẽs.cũ nõ ſint differẽtes qtũ ad pꝛincipiũ.qꝛ vterq; ẽa pꝛĩcipio gre:̊ ſᷣm effectuʒ. Si ð ita ẽ ꝙ habitꝰinfuſus nõ gratũfaciẽs vt fides infoꝛmis nõ euacuat habitũ naturalẽ ſeu acquiſitũ. ſicẽ ẽ aliq co⸗ gnitio de do q̃ habita ẽ ꝑ rões: multofoꝛtius nec caxi tas vel fides foꝛmata aduemẽs enacuabit fidẽ infoꝛmẽ. Irẽ fidei foꝛmate ẽ credere ĩ deũ. IFidei vᷣo infoꝛmis ẽ credere deo et credere deuͥ. Si g credẽ i deũ nõ euacuat credẽ deo ſeu deũ.ᷣ nccio poĩt:ꝗ̊ nec fides foꝛmata eua⸗ cuabit infoꝛmẽ:̊ potiꝰponet ipᷣam. Itẽ ſuꝑ illð Jac.ij Fides ſine oꝑibo moꝛtua ẽ ⁊c̃.dic̃ glo.Quibo reuiuiſcit Sʒ qð ruiuiſcit manet.ᷓ fides infoꝛmis manet vita ad neniẽte. Cõtra.SPlus ↄueniunt fides foꝛmata ⁊ viſio głie:q; fides infoꝛmis ⁊ foꝛmata.ꝗᷓ cũ fides foꝛmata nõ poſſit manere adueniẽte viſiõe:&̊ nec fides infoꝛmis ad⸗ ueniẽte foꝛmata.⸗. IOtẽ adueniẽte caritate excludituꝛ ti⸗ moꝛ pᷣuilis qui generat᷑ ex fide infoꝛmi: quẽadmodũ ex fide foꝛmata generat᷑ timoꝛ initialis vel filialis.g̊ adue niẽte caritate euacuabit᷑ fides infoꝛmis.ql Itẽ adueniẽ⸗ ctũ fuit ex caritate:ſ̊ amiſſa caritate q̃ ẽ pꝛicipiũ vite ꝑ ☛ lxxuy. te vita excludit᷑ moꝛtuũ.Caꝛitas aũt vita ẽ.fſides vo in⸗ foꝛmis moꝛtua. adueniẽte caritate euacuabit᷑ fides in foꝛmis. Itẽ cũ fide foꝛmata poſita ponat᷑ credẽ deum. deo ⁊ in deũ:ſuꝑfluũ erit ponere fidẽ infoꝛmẽ cũ non ſit neceſſaria ad aliquẽ actũ.̊ euacuabit᷑ adueniẽte caꝛita te. Ad ů breuit fere oẽs dixerũt ꝙ adueniẽte carita⸗ te maneret fides infoꝛmis ᷣm ſubſtatiã:ſᷣ euacuaret᷑ qᷓ; tum ad infoꝛmitatẽ:tñ diffeꝛẽter. Quidam eĩ dixerũt ꝙ maneret ⁊ fieret virtꝰſeu fides foꝛmata adueniẽte cari⸗ tate.qᷓ;ẽtum ad habiiũ et ꝗᷓtũ ad actũ.ita ꝙ in habẽte ca ritatẽ ẽ babitꝰfidei ex q̊ẽ credere in deũ.⁊ iſte ẽ babitus fidei foꝛmate.Alij po dixerũt ꝙ manebat:non tñ fiebat fides foꝛmata:ĩmo eꝛat differẽs ſᷣm habitũ.a tñ ĩ H̊ fue⸗ rũt due opiniões.nã quidã dixerũt ꝙ manet fides infoꝛ mis cũ fide foꝛmata q;tum ad habitũ ⁊ qᷓtũ ad actũ.ita ꝙ ĩ habẽte caritatẽ ẽ habitꝰfidei ex q̊ẽ credere deũ.ꝗ ptẽ eẽ inſoꝛmis.⁊a habitꝰex qͥẽ credere ĩ deum:⁊ iſte ẽ habi⸗‚ tus fidei foꝛmate.Alij vo dixerũt ꝙ manet cum fide foꝛ mata ſᷣm habitũ:ſ̊ euacuat᷑ Fm actũ:ſicẽ adueniẽte ma⸗ ioꝛe lumine euacuat᷑ actꝰminoꝛis lumĩs.non tñ habitu ſiẽ apparet in aduẽtu lumĩs ſolis reſpectu lumĩs ſtella⸗ rũ.eodẽ mõ adueniẽte luce fidei foꝛt nacuat᷑ actus fidei infoꝛmis:tñ manet habitꝰ. Cõcedo q̊ ſᷣm iſtas ꝙ ſi xces infoꝛmis maneat adueniẽte caritate: ⁊ rñdeamꝰ ad obiecta. ¶¶ Ad pꝛimũ ̊ doõm qᷓtũ ad illud.in qͥ cõueniũt fides foꝛmata ⁊ viſio głie:nõ euacuat viſio fideʒ foꝛma⸗ tã:ſ eã ꝑficit.⁊ bec ↄueniẽtia ẽ ĩ aſſenſu pꝛime veꝛitatis Apter ipam. Sʒ ẽỹtum ad illud iĩ q̊ differũt ſeu opponun tur viſio glie euacuat.⁊ hec differẽtia attẽdit᷑ qtum ad cognitõem ſeu ad viſionẽ. Per fidẽ em ẽ cognitio ĩ vm⸗ bra ⁊ in ſpeculo.ꝑ głiaʒ vo ẽ cognitio ci ĩ luce ⁊ ĩ ſpecie ſiẽ ẽ. q̊ ad h̊ ꝗ̊ euacuat viſio głie fidẽ.Silłr ex alia ꝑte di cẽdũ.ꝙ fides foꝛmata nõ euocuat fidẽ infoꝛmẽ ſᷣm illud in ̊ ↄueniũt.ᷣ ꝑficit m illð ĩ qͥ diſferũt ſiue opponũtur Cũ ↄueniũt in h̊ ꝙ vtraq; ẽ fides.differũt autẽ ſm in⸗ foꝛmitatẽ ⁊ foꝛmatu:ſolũ enacuabit ſides foꝛmata fi dẽ infoꝛmẽ qtũ ad ſuã infoꝛmitatẽ:nõ qtum ad ſidẽ ſeu ſuã eẽntiam.¶ Ad ſecũdũ dom. ꝙ adueniẽte caritate ñ euacuat᷑ timoꝛ ſeꝛuilis qᷓtũ ad timoꝛẽ ſ̊ ꝙtũ ad Fuilita⸗ tẽ.q quidẽ ẽ oꝑpoſita caꝛitati· Ponit em voluntatẽ pec⸗ cãdi:manet at ſᷣm timoꝛẽ.Eodẽ mõ ex hac ꝑte adueniẽ⸗ te caritate euacuat᷑ infoꝛmitas ꝗᷓ ponit affectum debiti amoꝛis ſeu debite foꝛme ⁊ manet fides. Ao terciũ di⸗ cẽdũ.ꝙ aliter dr moꝛtuũ ⁊ viuũ circa habitꝰ.alit circa actꝰ 1 oꝑa. In oꝑibo eĩ moꝛtuis dr duobo modis. Vno eĩ mõ dĩ opꝰmoꝛtuũ:qð fit extra caritatẽ:q̃ ẽ pꝛicipium vite.⁊ H̊ mõ opꝰmoꝛtuũ nũqꝙᷓ reuiuiſcit adueniente cari tate. Alio mõ dr opꝰmoꝛtuũ opꝰmortificatuʒ: qð.ſ.fa⸗ moꝛtale pctm moꝛtificatũ ẽ:⁊ B mõ opꝰmoꝛtuuʒ reuiui ſcit adueniẽte caritate. Pꝛimo mõ opꝰmoꝛtuũ nõẽ ſceptibile vite. Secũdo mõẽ ſi uſceptibile vite ¶ In habi tibo ᷣo moꝛtuũ dr̃ duobo modis. Vno modo dr̃ habitꝰ moꝛtuꝰꝑ pꝛiuatõeʒ oꝑis.⁊ G̊ͥ mõ dicunt᷑ moꝛtui habitꝰ ſm quẽ modũ diẽ glo.ſuꝑ illð Jaẽc.ij. Nides ſine oꝑibo moꝛtua ẽ ⁊c. Reuiuiſcit oꝑibo. Alio mõ dr habitꝰmoꝛ tuꝰa pꝛiuatõe pꝛincipij vite:qð ẽ caritas.⁊ hoc mõ dr fi des infoꝛmis moꝛtua.a inqᷓ;tuʒ moꝛtua ẽ euacuat᷑.ſ̊ ſᷣm ſubſtãtiã viuificat᷑ adueniẽte caritate et manet.2õ at ẽ ſimile de actõe moꝛtua ⁊ habitu. Actio em moꝛtua nõ põt viuiſcere ſm ꝙ dictũ ẽ.qm illa actio q fuit ſub pᷣua⸗ tõe.nõ manet ſᷣm actũ nec ſᷣm meꝛitũ:ſ ſtati trãſit: habi tovᷣo manet. ⁊ iõ habʒ poſſibilitatẽ vt foꝛmet᷑ ⁊ viuiſice⸗ tur cũ nõ ẽ foꝛmatus.. Ad vltimũ rñdendũ ẽ.ꝙ nõ ẽ ſu ꝑfluũ ponẽ fidẽ infoꝛmẽ.⁊ poſito ꝙ euacuaꝛet᷑ ꝑ fidẽ foꝛ matã ᷣm actũ:qm amilſa caritate ſeu fide foꝛmata vtił & et neceſſaria fides infoꝛmis:quẽadmoduʒ nõ ſuꝑfluit lumen lune ? ſtellaꝝ. ꝙᷓuis adueniẽte ſole euacuet᷑. cum recedente ſole neceſſarius ſit actus luminis lune et ſtel⸗ lazꝛum. e vnn ninz Dacdhea H ** Jyy ⸗R.r d 9— 2 * ₰ ſ Arnn MNlembꝛum ſeptimum Einge querit᷑ vtrum ſides infoꝛmis ſit in demonibo. Ad qð ſic JZac.ij. Demões cre dũt et ↄtremiſcũt.¶ Itẽ.j.ad Ro.Ex fide in fidẽ ⁊c. Glo.Eſi fides infoꝛmis q̃ ẽ de⸗ monũ et noĩetenus xp̃ianoꝝ.hec eſt infoꝛmis qualitas mẽtis.¶¶ Itẽ.v.Luc.ſuꝑ illud. Scimꝰ qm filius dei es. glo. Bede.Erubeſcat manicheus qui dicit xpᷣm creatu rã ſolu.cũ demones cõfiteant᷑ ꝙ ſit filiꝰ dei. Sʒ bec ofel ſio nõ eꝛat ex ſcia quã haberẽt. er fide.. Itẽ ad gal. v Fides que ꝑ dilectõeʒ oꝑat᷑.glo. Ndes cũ dilectõe xpᷣi⸗ ani ẽ:ſine dilectõe demonis ẽ.¶ Iẽ ad thimo.j.Cõſfitẽ/ tur ſe noſſe deũ.factis aũt negãt. Glo. Iides taliũ mo⸗ rũ ꝓpꝛie ẽ demonioꝛũ.Ex his ̊ relinquit᷑ ꝙ fides infoꝛ⸗ misẽ in demonibo. Cõtꝛa.geñ.xxiij. Vocemus puel⸗ lã. Interł. ꝓfides ẽ credere ex volũtate nõ ex neceſſitate. Itẽ aug. Cetera põt hõ volẽs:credere nõ põt niſi vo⸗ lẽs.Ex boc arguit᷑. Om̃e credẽ ẽ motꝰvoluntariꝰĩ ſum⸗ mã veritatẽ. Sʒ nullus motus volũtarius ẽ dy aboli in ſummã veritatẽ.ᷓ nullũ credere ẽ dy aboli qð ſit in gene re boni.ã nec fides infoꝛmis. Iteʒ credere ẽ ſicut dicit aug. cogitaꝛe cũ aſſenſiõe.& ꝗ credit pꝛimã veꝛitatẽ cogi tat et aſſentit pꝛime veritati. Si ꝙ̊ dyabolus nũqᷓ aſſen tit. qꝛ in p̃s.dr. Suꝑbia eoꝝ qui te oderũt aſcẽdit ſemꝑ Vñ relinquit᷑ ꝙ dy abolus habʒ odio veritatẽ.̊ nõ cre dit.4 Iẽ arguit᷑ planius. Si credere ẽ aſſentire verita⸗ ti. Diſcredere ẽ diſſentire veritati.Si &̊ dyabolꝰdiſſen⸗ tit a veritate.ᷓ nõ credit.¶ Itẽ.ij.ad coꝝ.vj. Que ẽ con uentio xp̃i ad belial.glo.Siẽ xpᷣc oĩa egit bene:ita dya⸗ bolus omnia egit male.Cũ ẽ credere ſit actꝰgratuitus nec malus nec mala intentõe põt fieri. quẽadmodũ nec diligere. Aſſentire em̃ pꝛime veritati non põt male fieri ꝓpter ſe.qᷓ credẽ hmõi nõ põt eẽ dy aboli. I aug. i li. lxxxiij.qõnũ.Credibiliũ tria ſunt genera.Quedã credũ tur ⁊ nũqᷓ intelligunt᷑.vt hy ſioꝛie que bũana geſta ꝑcuꝛ rũt.Quedã credunt᷑:et ſimul intelligunt᷑.vt rões de nu meris ⁊ de figuris in diſciplinis:et vt pꝛicipia ſcĩiaꝛum Queda ðᷣo pꝛius credunt᷑ et poſtea intelligunt᷑ vt diui⸗ na.iuxta illð yſa.vij.QAiſi credideritis nõ intelligetis. ⁊ ad hoc ꝑueniũt mũdi coꝛde.iuxta illud math.v. Hea ti mũdo coꝛde:qm̃ ip̃i deũ videbũt.Si ̊ dyabolus ñ pt eẽ mũdi coꝛdis:nõ pt᷑ H̊ mõ tercio credere.q̊ ſi credat:hᷣ ẽ ſolũ pꝛimo mõ vel ſecũdo. Sʒ ſᷣm ꝙ credere eſt pꝛimo mõ vel ſecũdo:nõ ẽ credere fidei foꝛmate vlł infoꝛmis. fides infoꝛmis nõ ẽ in demonibo. NRñũſio.ocedo ꝙ in temonibo ẽ fides infoꝛmis.ſic̃ dicũt auctoꝛitates.Cum em̃ in eis ſit cognitõ veritatis diuĩe quã nõ vidẽt:fides in eis ẽ. Itẽ cũ veritas quã credũt ſit excedẽs rõnalẽ in⸗ tellectũ:vt quia deus eſi trinus ⁊ vnus.⁊ q; filius dei ẽ bũanatus et paſſus.iõ fides huius veꝛitatis ẽ donũ gꝛa tuitũ ſeu habitus ñ naturalis ſeu acquiſitus.Quia vᷣo hmõi fides in demonibo ſine amoꝛe ẽ oĩno.iõ ẽ hmõi fi⸗ des infoꝛmis. Av illð ̊ qð obijcit᷑ ꝙ nullus cꝛedit ni li volẽs.rñdent ꝙ hoc intelligit᷑ de credẽ ſᷣm ꝙ ẽ motus fidei foꝛmate.nã credeꝛe ſᷣm ꝙ eſt motus fidei infoꝛmis põt dy abolus volẽs.in hoc em̃ ꝙ ſentit ſe ꝑuniri a diui na virtute in xpᷣo inuitus cogit᷑ credere deũ humanatũ et H̊ mõ intelligendũ ẽ in ceteris. AVel pt᷑ dici melius.ꝙ ſicut in ſenſu ↄtingit a ſenſibili triſtabili:vt ĩ tactu a ni⸗ mio caloꝛe ignis eſt appetitꝰnaturalis in ſenſu reſpectu ſenſibilis:nõ inqᷓtum cõtriſtãtis vel ledẽtis.vñ tactꝰap petitu naturali inclinat᷑ ad caloꝛẽ.ſᷣ inquãtuʒ excedit et offendit refugit caloꝛẽ.ſic dyabolꝰ ꝑ naturalẽ apetituʒ inclinat᷑ ĩ ſummã veritatẽ abſolute: ſ̊ inquãtum inueit impꝛopoꝛtionalẽ malicie ſui arbitrij inuenit eã offendẽ/ tẽ et ↄtriſtãtẽ.⁊ iõ refugit illã.vñ ſᷣm ꝙ dicit beatꝰaug. in li.de tri. De ꝑuerſis hoĩbo qui diligũt veritatẽ vt lu⸗ centẽ:ſ̊ odiũt vt redarguentẽ:ita dyabolus vult cogno ſcẽ vᷣitatẽ diuinã vt lucet:bᷣ nollet ipam ↄgnoſcere vt re⸗ — —— — 9 „2 1 4 / darguit ſeu vt punit.⁊ ita credẽ dyaboli ꝑtim eꝛit volũ tariũ ꝑtim inuoluntariũ.q Ad ſecũduʒ qð dicit aug.q/ credẽ ẽ cogitare cuʒ aſſenſiõe.nõ intelligit᷑ niſi de fide qᷓ mouet in ipᷣam veritatẽ.moueri aũt ẽ dvuobo modis. vo⸗ lũtate plena ſic ẽ a fide foꝛmata: vel voluntate imꝑfecta ſic ↄtingit a fide infoꝛmi ĩ hoĩbo pctoꝛibo.Aolũtas ple⸗ na ſignificat᷑ ꝑ indicatiuũ.vt cũ dr̃ volo.Volũtas imꝑ⸗ fecta ꝑ optatiuũ.vt cũ dẽ vellẽ.⁊ G̊ impoꝛtat ipᷣm verbũ aſſentire.qð ẽ idẽ qð ſentire ad.vñ aſſentire poĩt qdam mõ inclinari.vel ad ipᷣam veritatẽ tendẽ.Elñ ᷣm ̊ dici⸗ mꝰ. ꝙ credẽ dyaboli nõ habet aſſenſum veritatis: babʒ tñ ſenſum veritatis. Vñ poſſemꝰ ↄueniẽter diſtinguere ſentire veritati ·aſſentire veritati.oſentire vᷣitati. Iides demõis in ſuo credeꝛe habet ſentire:h̊ nõ aſſentire vel ñ ↄſentire. Iides infoꝛmis hoĩs hʒ ſentire ⁊ aſſentire. M⸗ des dᷣo foꝛmata bhʒ ſentire.aſſentire ⁊ ↄſentire. Sentire em̃ ponit acciꝑe de veritate qm̃ ẽ.qð facit demõ. Aſſen tire vᷣo ẽ acciꝑe de veritate qm ẽ:⁊ ad ipᷣaz diſtãter incli nari qð põt facẽ fidelis petoꝛ.⁊ h̊ notat hec pᷣpoſitõ ad. ad em̃ dicit finẽ remotũ.vt cũ dico.vado ad eccłiam cũ adhuc diſto.Cõſentire ðᷣo ponit ð veritate acciꝑe qm ẽ. ⁊ ip̃i veꝛitati amoꝛe ↄiũgi.qdð facit fidelis exñs. in cari⸗ tate.Vñ dẽ credere in deũ credẽdo amare ⁊ crededo ad herere:et credẽdo in eũ ire.qð ẽ notabile.qꝛ ĩ nõ dicit fi nẽ remotũ ſᷣ finẽ ꝓximũ.vñ nõ dicimꝰire in domum niſi cũ ſumꝰ ꝓximi.tñ dicimꝰiꝛe ad.cũ ſumus remoti.deo fide foꝛmata dicimuꝛ in deũ tendẽ. INide vᷣo infoꝛmi ꝓut ĩ hoĩbo dicimuꝛ ad deũ tendẽ.Ex his igit᷑ pʒ. ꝙ ex fide demonis ⁊ cogitatio cũ ſenſu veritatis.ex fide infoꝛmi ĩ hoĩbo cogitatio cũ aſſenſu. ex fide vᷣo foꝛmata cogitatio cũ ↄſenſu.¶ Ad terciũ dom.q pꝛima veritas põt ↄſide⸗ rari duobo modis.Cõfiderat᷑ em̃ veritas vt veritas. et ↄſiderat᷑ veritas vt bonitas. In ↄſideratõne q̃ oſt iderat veritas vt bonitas:dyabolus diſſentit a veritate.⁊ illð diſſentire nõ ẽ diſcredere veritati ̊ diſcoꝛdare vel nõ cõ ſentire veritati. Itẽ in ↄſideratõe qͥ ↄſiderat᷑ vᷣitas vt ve ritas.pt accipi pᷣitas vt lucẽs vł vt arguẽs ᷣm aug. Si accipiat᷑ vt redarguẽs:ſic iterũ dyabolus diſſentit veri⸗ tati.⁊ illð diſſentire nõ ẽ diſcredere:ᷣ diſplicẽ.diſplicʒ eĩ ei veritas:qꝛ ipᷣm offendit.Si vᷣo accipiat᷑ veꝛitas vt lucẽs:ſic d dyabolꝰveritati nõ diſſentire.ſᷣ er hoc ꝙ ñ Diſſentit nõ põt aſſentire vel ↄſentire ſicut dictũ ẽ.⁊ e ex emplũ in oculo egro qui ſentiẽs lucẽ nõ diſſentit a luce vt lucẽte: diſſentit ab ea vt offendẽte.¶ Ad quartũ di⸗ cẽdũ ſᷣm quoſdã.ꝙ illud intelligit dy abolus egit omia male de motibus qui ꝓcedũt a ſuo li·ar.ſ̊ credẽ ⁊ ↄfite⸗ ri ꝙ xp̃c eẽt filiꝰdei non ꝓceſſit a li.ar.dyaboli.vñ dicit glo. ſuꝑ illũ locũ luce.v. Scimus qm̃ filius dei es. Er⸗ toꝛta ↄfeſſio ẽ.qꝛ dy abolꝰↄfitet᷑ illũ hoĩem eẽ filiuʒ dei. Sʒ pt dici aliter . ꝙ, ñ dr ꝙ oia ꝗᷓ egit dyabolꝰſint ma⸗ la:ſ ꝙ male egit ola. alið em eſt facẽ malũ.aliud facere male.bonũ em põt male fieri. Dicẽduʒ g̊ ᷣm h̊ q credẽ dyaboli licet nõ ſit malus actus:fit tñ a dyabolo male ſemꝑ.qꝛ etſi credat ſentiẽdo veritatẽ:tñ ſentiẽdo ipaʒ re ſilit 2 diſcoꝛdat ab ipᷣa.⁊ iõ male fit ita etſi ↄfiteat veri tatẽ diſplicʒ ei veritas:quã penis vrgẽtibo cogit pfiteꝛi Ad vltimũ dðm ꝙ illa auctoꝛitas aug. diſtiguit genꝰ credibile:nõ dicit diſtinctõem ex ꝑte credentis·iõ qᷓuis credibile in tercio genẽ natuʒz ſit intelligi illo oꝛdine. vt pꝛius credat᷑⁊ poſſea intelligat᷑.nõ tñ ſemꝑ ↄſequit᷑ in/ tellectus fidẽ credibilis: et hoc nõ ꝓpter deſectũ credibi lis:ſed ꝓpter defectũ qui põt eſſe ex ꝑte credẽtis. defectꝰ aũt iſte ẽ immũdicia coꝛdis. Dicendũ ꝗ̊ ꝙ diabolus cre dit tercio genere credibilia:nec ſequit ꝙ non poteſt eſſe mundi coꝛdis.ᷓ nõ poteſt hoc genere credere.ſʒ ſequit᷑. ergo nõ poteſt intelligere.ᷣm ꝙ intelligere dicit actu be atitudinis qui eſt in videndo deum mũudo coꝛde. ſᷣm ꝙ dicitur Adath. v. Heati mundo coꝛdde. Membꝛum octauum . Q—1— ur- ½ Srr d. 2*.. J. .1. 2 ). ha⸗ö Nc; ri⸗ eN cgi eer llce idi⸗ Kir⸗ dicit E d⸗ tna⸗ ent le eni end is tin dibi⸗ ſec⸗ gcre pit. ͤbe ng A 7 M M Nnueſtio Oſiea querit᷑ poſito q in dmoniba ſit fi des infoꝛmis:vtꝝ data ſit eis an peccatũ vel poſt peccatũ. Si diceret᷑ ꝙ data fuit ceiis afñ peccatũ. Cont᷑. INidei ẽ vidẽ ꝓſpe⸗ culũ in enigmate:h̊ eſt obſcure ſicut dr̃.xiij · pme ach co rint. Nidemꝰ nũc ꝑ ſpeculũ in enigmate ⁊c. Si Sante peccatũ nõ erat viſio in angelis in obſcuritate.̊ nec fi es. ¶ YIteʒ boni angeli ⁊ mali pares erant añ peccatũ in bonis angelis nõ ponit᷑ ante ↄfirmatiõz fides ſen cognitio ꝑ fidẽ:quia nec in hoie ante peccatũ. vñ Hu⸗ go de ſan. vic. in ſuis ſent.dicit. Cognouit hõ creatoꝛeʒ ſuũ:nõ ea cognitõe qua deus a credẽtibo abſens ſide qꝗᷣ ritur:̊ ea qua tunc ꝑ pñtiaʒ ↄtemplatõis ſcienti mani feſtius cernebat᷑. ᷓ nec ponet᷑ ĩ demonibo fides oñ pec/ catũ.⸗. Iteʒ.x.Luc̃. Homo quidã deſcendebat a hieꝛu ſaleʒ in hbierico. IObi dicit glo. ꝙ peccatũ vulnerat i na- turalibo 2 ſpoliat gratuitis. Si g peccatũ temonũ eſt maximũ.qᷓ maxime vulnerati ſunt iĩ naturalibo ſpoli ati gratuitis. poſt peccatũ nullꝰ hĩtus gratuitꝰ ĩ eis remanet.ꝗᷓ nec fides.⸗l Iteʒ ſi dicat᷑ ꝙ data fuerit eis poſt peccatũ fides.in ↄtrariũ ẽ:qꝛ fides infoꝛmis ẽ ha⸗ bitus gratuitꝰ.ſᷣ nullꝰ repoꝛtat grãm ex peccato.̊ nõ ↄuenit ei dare fideʒ poſt peccatũ.¶¶ Itez.iij. ephe. ſuꝑ illud. At innoteſcat principibo ⁊ ptatibo multifoꝛmis ſapia dei.dicit glo. Quia ꝑ pꝛedicatõʒ apłoꝝ accreuit angelis aliqd. qꝛ in his q̃ euãgeliʒ abãt ab apłis milta didicerũt. ſiti mõ demones ꝑ ſcripturã ⁊ miracla ad dina ſacramta redemptiõis hũane puenire poterũt.gᷓ er doctrina vel pᷣdicatõe ⁊ miraculis poterãt hr̃e fideʒ poſt peccatũ.p̊ fides hmõi aeqſita eſt:nõ gratnita vlñ infuſa.relinquit᷑ igi᷑ ꝙ nõ ſint ſuſceptibiles gẽe pꝰ pec catũ. nec fidei infoꝛmis ed donũ gratnitu. . aut ñ ſint ſuſceptibiles oñdit᷑. ADoꝛs nõ eſt ſuſceptiua vite: qꝛ frigidũ manẽs frigidũ ñ ẽ ſuſceptiuũ calidi.nec odi⸗ oſus deo gre dei manẽs hmõi. Cuʒ ̊ dy abolꝰ maneat odioſus poſt peccatũ:relinꝗt᷑ ꝙ nõ ẽ ſuſceptibilis gtie poſt peccatũ. Rñſio.ddᷣm ꝙ; i cmonibofides dupłr eſt. Eno mõ fides que eſt hitus acqſitus ex miꝛaculis 2 pᷣdicatõibo. Alio mõ fides q ẽ hĩtus gtuitus ſ̊ ñ datus eis poſt peccatũ. Dicendũ q̊ ꝙ primo mõ fides eis ad⸗ uenit poſt peccatũ.ſᷣ hec fides ñ dẽ fides infoꝛmis de q̃ hic logmur:ſic pʒ ex dictis.Scðo mõ dẽ hitus qtui 1dg fuit eis datꝰ añ peccatũ:ſ̊ ꝑ peccatũ alteratꝰ. Ad cui intelligentiã nõndũ.q in generali de credibilibo daba⸗ tur noticia angelis an lapſum. vñ dicit b. Her. de lu⸗ cifero. pᷣuidit rõnaleʒ creaturã aſſumendã ĩ vnita⸗ tẽ ꝑſone filij dei.Hec aũt noticia erat in eis ſiẽ lux cla⸗ ra ñ admixta tenebꝛis:tñ diminuta reſpectu lucis gle. ſicut lumẽ ſtelle reſpectu lumis ſolis an peccatũ.poſt peccatuʒ vᷣo fuit ipſa lur tenebꝛis admixta velut lux in vmbꝛa.⁊ ideo qꝛ ẽ noticia in obſcuritate ẽ in enigmate ⁊ veritatis abſentis.⁊ ideo fides: qꝛ vero ſine caritate eſt ſicut lumẽ ĩ vmbꝛa ſine coloꝛe.iõ infoꝛmis.⸗: Ad il⸗ lud ꝗᷓ qd primo obijcit.ꝙ in angelis añ lapſuzʒ nõ fuit fides:qꝛ nec ↄgnitio enigmatica.ↄcedendũ eſt: ſᷣ tñ in eis erat habitꝰ ↄgnitõis añ peccatũ:ꝗ interueniẽte ob ſcuritate peceati fact ẽ hĩtus ↄgnitõis enigmatice. qð pʒ ꝑ exemplũ.Cõtingit.n. aliqd cognoſci ꝑ cãm ⁊ iteꝝ E cõiecturas ꝓbabiles.qð aũt ſic cognoſcit᷑:ſcia app⸗/ bendit᷑. Cõtingit aũt internenire oblinionẽ qᷓẽ ſiẽ tene 3 bꝛa reſpectu cauſe:a remanẽ piecturas ꝓbabiles.⁊ ita nõ delet᷑ cognitio rei totałr:ß ſoli manet inqᷓtũ cogno ſcebat p cam: ñ inqtũ cognoſcebat᷑ ꝑ ↄiecturas ꝓbabi les. Manet igit idẽ ↄgnitõis hitus ̊ alteratꝰ ꝗ dimi⸗ nutus. Hitus aũt iſte cũ eꝛat ad cognoſcẽduz rẽ ꝑ cãm erat hĩtus ſcie.Cũ vo ẽ ad cognoſcẽdqũ res ꝑↄiectuꝛas dom. ꝙ hitꝰ ↄgnitõis credibiliũ añ peccatũ angeli du plr erat. Eꝛat. n. cognitio in dĩna ca:h̊ ẽ in lumie cauſe dine q ẽ ſumma ſapia.⁊ erat cognitio ĩ effectu cauſe:Rᷣ W— - è= . — 1 A Ruio9 Ny. RPn — 4. % lxxuij. eſt in lnmiĩe imagis vel ſpẽi veritatis credibiliũ ĩ intel⸗ lectu angeli. Interueniẽte aũt vmbꝛa pcti ſubtractũ eſt lumẽ qͥ ↄgnoſcebãt in cã. remãſit lumẽ q̊ͥ ↄgnoſcebãtĩ effectu ? t obſcuratũ. mutata ẽ igit᷑ cognitio q̃ eꝛat ſiẽ ſcĩe cũ ↄgnoſcebãt veritatẽ credibiliũ ĩ lumie cauſeſi co gnitionẽ enigmaticã.i.in cognitõʒ in obſcuritate.⁊ ita hĩtus cognitois ꝗ erat ſicut ſcia an peccatũ.factꝰ ẽ ha⸗ bitus fidei pꝰ peccatũ. Ad ſecudũ doᷣm.qꝙ pares erãt boni angeli a mali an peccatũ.ſᷣ ſic ĩ bomis angelis p ofirmatoʒ hitus cognitõis quã hebant factus ẽ pfectꝰ vt eis nihil deficeret qð ꝑtineret ad ſubaʒ ſue btitudis ita in malis angelis ꝑ peccatũ factus ẽ diminutꝰ 7 ob⸗ umbꝛatus Fᷣm erigentiã ſue damnatõis.⁊ ſic in ange bonis eleuabat᷑ cognitio ̊ mõ. vt ꝗ priꝰ cognoſcebant effectũ in cã:po pfirmatõʒ ↄgnoſcãt plene cãm effectꝰ. Ita in malis angelis deſcẽdebat cognitio: vt q priꝰ co⸗ gnoſcebãt effectũ in cã:poſt peccatũ ↄgnoſcant effectuz cauſe. Et iõ ꝑ ſpeculũ effectꝰ cauſati vidẽt poſt pcimĩ enigmate. Ad illud vᷣo qð dicit de adam rñdet᷑ alibi. cũ queri?᷑ de fide 2 vᷣtute. 4 Ad terciũ vo qð obijcit. ; ungelus fuit ſpoliatꝰ gtuitis. dom ꝙ pᷣuari bono gtui to ẽ duobo modis.i A⁊a bonũ gꝛatuituʒ dẽ vel qꝛ gratis datũ:vel q; gratũ faciẽs ſen ad eẽ gratũ diſpones. De⸗ mones ꝗ̊ priuati ſũt bonis gtuitis inq;tũ gratũ faciũt vel ad gratũ eẽ diſponũt: ̊ no bonis omibo inqᷓtũ gra tis datis. Aldanẽt.n.ex dina inſticia ad eoꝝ punitioõeʒ vt lumẽ fidei infoꝛmis ad terroꝛẽ ⁊ hoꝛꝛoꝛc.vnñ Jac.ij. Demones credũt ↄtremiſcũt. Membrũ nonum Ltimo querit᷑ de actu fidei infoꝛmis ĩ de monibo. Ad qð ſic.Actꝰ fidei ſeu foꝛma⸗ te ſeu infoꝛmis ẽ in duobo.in illuiĩando ĩ⸗ tellectũ ad ognoſcẽdũ verũ:⁊ ĩ mouẽdo ef fectũ ad bonũ.Si &̊ᷓ in demonibo ñ ẽ effectꝰ fidei qͥ mo⸗ ueant᷑ ad bonũ:ſi ĩ eis aliꝗs effectꝰ ẽ: h̊ erit vt illuient ad verũ.Sʒ ſi h̊ dicet᷑:oriũ videt᷑.ij.ad coꝝ.iiij.vbi dr̃. Deꝰ hꝰ ſeculi excecauit mẽtes infideliũ vt ñ fulgeat il⸗ luĩatio.ibi glo. Verũ ẽ ꝙ increduli ñ vidẽt ſplẽdoꝛẽ ve ritatis merito ꝑꝓfidie excecantis.Si ꝗ ꝑfidia excecans maxie ẽ in demonibo. maxie in eis deficit illuiatio ve ritatis.q̊ fides infoꝛmis n illuiat intellectũ eoꝝ ad ve⸗ rũ.¶¶ Itẽ ad idẽ ad ro.j.Obſcuratũ ẽ coꝛ inſipiẽs eoꝝ. Blo. nebula erroꝛis ↄtexit coꝛ illoꝝ: qꝛ cũ creatoꝛeʒ ex creaturis cognouiſſent: nec ſic deũ gloꝛificauerũt:am⸗ pliꝰ obtuſi ſunt.⁊ loqꝗt de ph̊is.Si q̊ hec cã obſcurati⸗ onis obtuſiõis intellectꝰmaxie ẽ in demonibo:qꝛ cuʒ deũ ↄgnouerint nũqᷓ; deũ gloꝛificãt.̊ᷓ maxie hñt intelle ctũ obſcuratũ.̊ᷓ fides ñ illuiat ipſos ad veriũ. Cõx. Htũs dyoni.in li.de di.no.dic̃ de demonibo.qꝙ ñ ẽ al⸗ teratũ totũ bonũ qð datũ ẽ eis: h̊ ipſi cecideꝛũt a dato om̃i bono:⁊ angelica dona dicimꝰ ĩ eis ñ fuiſſe alrera⸗ ta. Si in generali ↄgnitõ credibiliũ erat eis data añ peccatũ.q̊¶ manet ĩ eis poſt peccatũ.Illuĩat᷑ igit᷑ ex illo dono ad cognoſcẽdũ veꝝ.¶ Stẽ dyo.in eodẽ. Ipſa lux ſꝑ ẽ lux q̃ ⁊ tenebꝛas illuiat. Si & fides infoꝛmis ĩ eis eſt lux ⁊ ſꝑẽ lux.q̊ eos illuiat.¶ Stẽ ad gatł.v.ſuꝑ illð. Sides q ꝑ dilectõʒ oꝑat᷑.Glo. fides ſine dilectõe demo nis ẽ.nũ demones credũt ⁊ ↄtremiſcũt YSac.ij.Qui aũt ñ credũt tardioꝛes ſunt? peioꝛes qᷓ; demones.q̊ᷓ aligꝗs effectꝰ fidei ẽ infoꝛmis in demonibo ꝗ ñẽ in hoibꝰñ cre dentibo:qꝛ iſti credũt illi ñ:iſti ↄtremiſcũt illi ñ‚ñ. Rñ ſio.dom ꝙ fides in demonibo hʒ efſectũ illuiatõnis 2 motõis. ꝓlluiat.n.qꝛ lux eſt.tñ in h̊ differt illuĩatio ab illuĩatõe fidei foꝛmate.qꝛ hec illuiatõ ↄtriſtat: quẽad-⸗ modũ lux oculũ egꝝ. ſic lux veritatis fidei demoĩs itel lectũ. Illuiatio oSfiei foꝛmate dlectat ⁊ ↄfoꝛtat cre⸗ dẽtis intellectũ. Iteꝝ mouet:qꝛ hĩtꝰ motiuꝰ ẽ.b differt motio a motõe fidei infoꝛmis in hoĩbꝰa fidei foꝛmate. Maã fides infoꝛmis demonũ mouet ad ſentire veritatẽ. N 6 fur W J₰ õäzü A V) P ttu t. e ℳ½ℳ 17 2. 5 2 2 1 2½ Gonm 9 WRN and 1 990 Susie veln we nn e Nr need ) ₰ 9 4 ,ℳd S Gon: AN 14 Nal. N. * 1 R n – 9 Prene E 9 Hon .) DeeHhnn Sr aS cſpaer 2 ſimplr:b q ad ̊ ꝙ illi cꝛedũt a iſti ñ. illi temũt iſti ñ.G Vñ iſle motꝰ magis ẽ paſſio qᷓ; actio.vñ ẽ in eis ad pe⸗ nã ſiẽ vermis ↄſcie in dãnatis. Iides vᷣo infoꝛmis ĩ ho⸗ mĩbo credẽtibo dũ adbuc ſunt ĩ carne: mouet ad aſſenti re vitati.⁊ fides foꝛmata ad ↄſentire.ſiẽ explanatũ eſt priꝰ. Ad illò ꝭ̊ qð pᷣmo obijcit.doᷣm ꝙ ñ ſegt. Si fi⸗ des ñ mouet in bonũ: ñ mouet.nõ.n.mouet in bonũ ſiẽ dictũ ẽ qð fiat ꝑ demonẽ.ſᷣ̊ tñ mouet ad ſenſuʒ pene quã ſuſtineat in h̊ qð ſentire facit veritatẽ redarguẽtẽ. ¶ Ad ſecũdũ qð obijcit᷑ ꝙ demones hñt maxie obſcu⸗ ratũ intellectũ. Diſtinguedũ ꝙ eſt obſcuratõ intellectꝰ qᷓ̃tũ ad iudiciũ veri ⁊ boni.⁊ ẽ obſcuꝛatio qᷓtũ ad eleeti onẽ veri ⁊ boni. Pꝛimo mõ demones ñ hñt maxiĩe ob⸗ ſeuratũ intellectu.ſ̊ ſecũ do mõ. Et ꝑ h̊ ptʒ rñſio ad ſe⸗ cundũ ⁊ terciũ.¶ Ad illud vo qð obijcit᷑ ĩ ꝑtẽ oppoſitã ꝑ auẽtez b.dyo.Dicẽdũ ꝙ ñ loqꝗt᷑ de donis gtuitis: ᷣ ð donis naturalibo qᷓ manẽt ĩ angelis immutata: tñ mu⸗ taãt᷑ qtũ ad vſũ ſeu ꝙᷓtũ ad habilitatẽ q ẽ ad actũ bonũ. Ad illð pᷣo qð obijẽ ſcdᷣo.ꝙ lux ſꝑ ẽ lux. ſy illuĩat. dðm ꝙ ñ ſegt᷑. h̊ lux ſꝑ ẽ lux: ſꝑ lucet.vñ poſito ꝙ lux ſolis ſꝑ irradiaret ſuꝑ oculũ clauſuʒ. ſꝑ luceret ſol ocu lo:ñ tñ illuiaret oculũ.⁊ q̊ mõ ĩ demoĩboẽ reſpectu ele etõis boni.vñ dic̃ b. dyo.ĩ li.de di.no.c.de malo.Sunt integri ⁊ totuz lucidi:lʒ ipſi ñ videãt clandẽtes ſuas boni ↄtẽplatiuas vᷣtutes.il Ad vltimũ pʒ rñſio.tñ illð qð dr.hoĩes ſunt deterioꝛes demonibo.ñ ẽ intelligẽdũ enĩ ĩ demoni bo poĩt bonũ qᷓuis ſit eis ad penã. OPſt queſituz eſt de fide inſoꝛmi:q̃rendũ ẽ de ſpe inſoꝛ⸗ mi. Et q̃rũt᷑ tria. Prio.vtꝝ ſpes poſ⸗ ſit eẽ infoꝛmis. Scðdo. ſuppoſito ꝙ ſit: , vtꝝ ſpes infoꝛmis poſſit fiẽi foꝛmata. Tercio.de actu ⁊ certitudine ſpei infoꝛmis. Membꝛũ pꝛimuʒ BS primũ ſic.j.ad coꝝ.xiij. Maioꝛ horũ eſt caritas.nũc aũt manent fides ⁊ ſpes. Blo. Caritas bis decedẽtibo ꝑmanebit: cui fides ⁊ ſpes h ñ pñt. ſ̃̊ fides ⁊ ſpes ſi ne caritate pñt eẽ.b̊ ſides dẽ infoꝛmis:qꝛ ñ hʒ ſociã ca⸗ ritatẽ.ad ro.j.ſuꝑ illð.Ex fide ĩ fidẽ. Glo.ſides dr in⸗ foꝛmis qꝛ ñ hʒ ſociã caritatẽ q̃ ẽ foꝛma oĩm vtutũ.ergo ſpes erit infoꝛmis q̃ ñ hʒ ſocia caritatẽ.q¶ Cõ⁊.ſic tota caꝛitas ẽ ĩ affectu ſic tota ſpes.ñ ſic fides q̃ ĩ ↄgnitõe hʒ materiã ĩ affectõe foꝛmã. ſicẽ̃ nihil remanet caritatis qð dicat᷑ infoꝛme pꝰ pctm: pari rõne nec ĩ ſpe aliqꝗd re⸗ manebit. ſpes ñ pᷣt eẽ infoꝛmis ſic nec caritas.⸗ Itez ad maioꝛẽ euidẽtiã arguit᷑. Iides for̃ata hʒ aligd ↄgni tõis ⁊ affectõis.⁊ iõ qn ꝑdit qð ẽ affectõis ꝑ pcti qð ẽ malꝰ amoꝛ amittit foꝛaʒ ⁊ fit ifoꝛmis. Spes at᷑ for̃ata ñ hʒ ſbatr aliꝗd ↄgnitõis ſ̊ ſolũ affectiõis.q̊ cũ ꝑ pct᷑ᷣm xcſtruat᷑ qð ẽ affectõis:nihil remanet ſpei. ñ pᷣt eẽ in⸗ foꝛmis.i Itẽ ſi ꝗs hʒ ſpeʒ ð btitudie: iã expectat eã.⁊ ſi expectat eã deſiderat.⁊ ſi deſideꝛat amat.⁊ ſi amat tẽ dit ĩ eã.ſ̊ ſi tẽdit ĩ bẽitudĩeʒ ſpe:iã hʒ caꝛitatẽ.g ſi habʒ ſpeʒ hʒ caritatẽ. ſpes ñ pᷣt eẽ ſine caritate. ꝗ̊ nec pᷣt eẽ infoꝛmis.(¶ Itẽ ſpes fo?ata ñ pᷣt eẽ pᷣſũptio:qꝛ vᷣtꝰ ñ pᷣt eẽ viciũ.ᷣ̊ ſpes forata ẽ ſic dic mggr̃ ĩ ſent.ex Ea ⁊ meri tis ꝓueniẽs.ſᷣ ſi ſit ſpes ñ ex gra:iã ẽ pᷣumptõ.ſiłr ſi ſit ñ ex meritis ẽ pᷣumptõ.Subxtctis igr̃ gr̃a vł meritis ñ E ſpes q̃ ñ ſit pſumptõ.ſ̊ poſitis Ga ⁊ meritis ẽ ſpes foꝛ mata.̊ ſpes q̃ ñ ẽ p̃ſumptõ ẽ ſpes foꝛata.i.õ ẽ igẽ ſpes q̃ ſit vᷣtꝰ iĩfoꝛnmis. Nñſio.dm ꝙ ſiẽ fides pᷣt eè infoꝛ⸗ mis ita ⁊ ſpes.i Et ad illð qð obijcit᷑ pᷣmo ⁊ ſcdðᷣo dðʒ ꝙ lz ñ ſint diueꝛſe rões ↄgnitõis ⁊ affectõis ĩ ſpe foꝛata ſiẽ ĩ fide forata:tñ de ſpe ⁊ vᷣtute pᷣt fieri ñ vᷣtꝰ.⁊ hẽ: ꝗa ipſa affectioſq̃ ẽ ſpes ñ eſtruit᷑ ꝑ peẽm:ſ ↄpatõ ipiꝰ al⸗ fectõis ad meritũ.Secꝰ at᷑ ẽ de caritate.iõ.n.exñns ĩ peto moꝛtali p̃t diligẽ oĩa diligẽda:ſic pᷣt credẽ oĩa cre⸗ dẽda ⁊ ſꝑare oĩa ſꝑada.qꝛ inqᷓtũ peccãs ñ diligit ſe nec deũ.vñ rõ pct᷑i oppoĩt᷑ dilectõi ſui ⁊ dei.ñ ſic aũt ĩ alijs vicz fide ⁊ ſpe.⁊ iõ ꝑ pctm caritas totatr deſtruit᷑: ñ at fides ⁊ ſpes.Eñ diſtinguit᷑ m G.ꝙ q̃dã vᷣtutes nec in⸗ foꝛmãt nec infoꝛmãt᷑:ſic politice vᷣtutes.⁊ q̃dã ita ĩfor⸗ mãt᷑ ꝙ ñ infoꝛmãt: vt vᷣtutes gtiſdate fides ⁊ ſpes.qᷓ⸗ dã dᷣo ita infoꝛmãt ꝙ ñ infoꝛmãt᷑:xt caritas. Per h̊ ſol uũt᷑ duo pria.¶ Ad terciũ rñdẽdũ.ꝙ ẽ volũtas plena: 7 volũtas ſemiplena ſeu imꝑfecta. Volũtas imꝑfecta teſigt᷑ ꝑ optatiñ modũ.vt cũ dr:vellẽ. Volũtas ꝑfecta ꝑ indicatm.vt cũ dẽ:volo.deſidero.Vlolũtas imꝑfecta ſeu ſemiplena ↄcomitat᷑ ſpeʒ infoꝛmẽ.volũtas vᷣo ꝑfcta ſpeʒ foꝛatã. Inð ẽ ꝙ ꝓpꝛie ñ pᷣt dici ð erñti ĩ pcto moꝛta li ꝙ vult tẽdẽ ĩ btitudinẽ: ſᷣ ꝙ vellet.ᷣm quẽ modũ dr ĩ ꝓuer.xiij. de pigro. Ault ⁊ ñn vult piger ⁊c.q¶ Ad qꝛtũ dðʒ.ꝙ ñ oĩs ſpes q̃ ẽ ſine meritis ẽ pᷣumptõ indiſiicte. vñ cũ dr̃ ſpes infoꝛmis: cũ ſpes forata ponat reſpectũ ad gtiã ⁊ merita.ẽ eĩ ex gra ⁊ meritis ꝓueniẽs:ñ pᷣuat reſpectꝰad grãzʒ ᷣ reſpectꝰ ad meꝛita.vñ ſpes iſoꝛmis ẽ ex gꝛa ſine meritis:tñ cũ diſtictõe.Qã cũ pᷣumptõ du plex ſit.vna q̃ ꝗs ↄfidit ex gr̃a ſine meritis.alia q̃ cõfi⸗ dit de meritis ſine ga.⁊ hec ẽ maioꝛ.Spes ĩfoꝛmis dẽ vno mõ tm̃ q̃ gs ↄfidit ð gẽa ſine meritis.grãz dico eis Ftiſdatã.Alit᷑ tñ dẽ ſpes iſoꝛmis cõfidẽ ſine meꝛitis ꝙᷓ pſũptio.nã meꝛita ponũt᷑ ſimptr i actu vł ĩ hitu.ponũt᷑ at᷑ ʒ ꝗd ⁊ ↄditõalłr meꝛita ĩ potẽtia.Cũ & aliꝗs cõſidit ſine meritis:p̃t ĩtelligi pᷣuatõ meritoꝝ ſimptr ſᷣʒ ꝙ ſũt actu vł bitu.vł meritoꝝ ſᷣm ꝙ ſũt ſʒ qd ĩ potẽtia.Spe igr forata ↄfidit ꝗs ex meritis erñtibo actu vel habitu. Spe ĩfoꝛmi ↄfidit ꝗs ſine meꝛitis exñtibo actu vł hĩtu: exñtibo tñ ĩ potẽtia.qᷓuis.n.ñ hẽat meꝛita actu vł hitu tñ ↄfidit:qꝛ pᷣt bꝛe.pᷣſumptõ vo ↄfidit ſine meritis oĩno vel actu vł hĩtu vł᷑ ĩ potẽtia erñtibo. Membꝛũ ſecudũ Eingde q̃rit᷑.v.ſpes ĩfoꝛmis poſſit fiẽi foꝛ⸗ mata. Ald qð ſic. Iides generat ſpem. S fofata generat foꝛëatã. & iforis ſpeʒ infor mẽ.ſ̊ fides ĩfoꝛis pᷣt fiẽi foꝛata.qᷓ ſpes in⸗ for̃is p̃t fieri ſpes foꝛata.q Cõt. Ndes ĩforis ⁊ foẽata reſpiciũt vnũ actũ relatũ ad vnã cãz vt credẽ vitatẽ p⸗ pteꝛ ipᷣaʒ vᷣitatẽ. Inð ẽ ꝙ fiðłs forata pᷣt fiẽi ĩfoꝛis ⁊ ecõ uerſo.ſᷣ̊ ſpes for̃ata ⁊ ſpes infoꝛis ñ reſpiciũt vnũ actũ relatũ ad cãm vnã.qꝛ ſꝑare btitudinẽ ex meritis ẽ actꝰ ſpei for̃ate.ſꝑare ðᷣo ſine meritis ſpei infor̃is.Cũ &̊ re ſpiciãt diuerſos actꝰ ex cãis diuerſis: ñ poterit ſpes ĩ⸗ foꝛmis fieri foꝛzata.¶4! Itẽ ſic ſe hʒ tior Fᷣuilis ad tioꝛeʒ for̃atũ:ſie ſpes ĩfoꝛis ad ſpeʒ foꝛatã.qꝛ ſic tĩoꝛ ĩfoꝛis ꝗ ẽ tioꝛ ſᷣuil ñ hʒ ſociã caritatẽ:ſic ſpes ĩfoꝛis.⁊ ſic timor foꝛatꝰ ꝗ ẽ tĩor initiał vł filialis hʒ ſociã caritatẽ: ſic ⁊ ſpes forata. Si &̊ tioꝛ ĩfoꝛis ꝗ ẽ ſuił ñ pᷣt eẽ foꝛatꝰ:iĩmo adueniẽte caritate foꝛas mittit᷑ſic dr.j.o.iiij.ꝑfecta caritas foꝛas mittit tĩoꝛeʒ. ſpes ĩfoꝛis ñ poterit ſieri ſpes foꝛata. MRñſio m illos ꝗ dicũt ꝙ fides ĩſoꝛis ñ pᷣt fieri for̃ata:dicẽt mltofoꝛtioꝛi rõe ð ſpe.vñ ſic S.di⸗ ctũ ẽ ſʒ iſtos ð fide ĩfoꝛmi: ita diceret᷑ h ð ſpe infoꝛmi. Scðʒ alios vo ꝗ dicũt ꝙ fiðs ĩfor̃is pᷣt fieri foꝛata.ſilꝛ dðʒ ẽ ð ſpe.ꝙ ſpes ĩfor̃is pᷣ̃t fiẽi foꝛata.⸗! Ad illð ̊ qð pmo obij̃ dm. ꝙ ſiẽ credẽ ẽ actꝰ fidei ſoꝛate ⁊ infoꝛis relatꝰ ad vnã cãz ꝑ priꝰ ⁊ poſteriꝰ.ſ.ad pᷣmã cãʒ pᷣmaʒ vᷣitatẽ.ita ſꝑare ẽ actꝰ ſpei foꝛate ⁊ inſoꝛmis relatꝰ ad vnã cãm ꝑ priꝰ ⁊ poſteriꝰ.ſ.grãz ⁊ merita.ſ̊ gẽa gtũfa ciẽs accipit᷑ ĩ ſpe for̃ata.⁊ merita exñtia actu vł᷑ bitu. BGr̃a dᷣo gtiſdata accipit᷑ ĩ fide ĩfoꝛmi ⁊ merita ĩ potẽ⸗ tia.gꝛa at᷑ ʒ analogiã dꝛ ð ga gtiſdata:⁊ ð gr̃a gtũfa ciẽte.ſilr mẽita ſʒ analogia dñr d mẽitis erñtibꝰ actu Ehitu ⁊ ð mẽitis exñtibꝰi potẽtia.q. Ad ſcdʒ vᷣo qð obr — —— –— — —EU —— , — l . . exſis acre⸗ ſener lalies ki ecinn⸗ llor, ge q⸗ il lenn: NReen Dfeeta bſten ſie natn lor; ini i 8 dn G ed loes ng i⸗ Ghi⸗ 1. “ lbitn: bin o ſon n. 5 de gi ſoiata latip 875 ſoeni iaat ihre ſezi⸗ ionz ſiisg tinor eſien imno hecta tfieri diisi 5,di⸗ forni⸗ a.l⸗ zic mnſoiis nc; lctüfn Pbitn. ſpoi⸗ zgüſt ctu 65 LNneſtio t timoꝛe ſeruili rñdent.q; nõ eſt ſile de timoꝛe infoꝛmi ſpe. Qaʒ timoꝛe Fuili ꝗẽ infoꝛmis alið timet᷑.ſ.pena cterna. 2 timoꝛe initiali ſeu filiali ꝗ ſunt timoꝛes foꝛati qꝛ ĩ timoꝛe initiali timet᷑ inſufficictia ſatiſſactõis. filia li malũ ſepatõis a deo.̊ ſpe infoꝛmi ⁊ ſoꝛmata idẽ ſpe⸗ rat᷑.ſ.btitudo eterna.Vtꝝ aũt v̊ verũ ſit: in ꝓximo de⸗ clarabit᷑ cũ queret᷑ de timoꝛe infoꝛmi. Mlembꝛum terciũ ODſtea querit᷑ de actu ſpei infoꝛmi ? certi tudine. queret᷑ primo cũ fides foꝛmata actũ habeat credẽ in deũ.fides infoꝛmis credere deũ vel deo.ã cuʒ ſiltr diſtinguat᷑ ſperare: ſpare in deũ: 2 ſperare in deo ſeu de to. ſpei foꝛmate actus erit ſperare in deũ. actus ſpei infſoꝛmis erit ſpare in teo ſeu de leo.4 Cont᷑. In fide eſt cogni⸗ tio que qñq; eſt cũ affectõne: qñqʒ ſine affectõne. ⁊ ideo credere variat᷑ cũ dicit᷑ credere in deũ vel deo. ſᷣ in ſpe ſola eſt affectio ad beatitudinẽ.q̊ ſperare nõ poterit va riari vt dicat᷑ aliqũ ſperare in deũ: aliqñ ſꝑare in deo. ſicut ↄtingit in credere. Rñdeo ↄcedendo ꝙ ſiẽ actꝰ fidei foꝛmate eſt credere ĩ deũ. fidei vpᷣo infoꝛmis credẽ deũ vel do.ita ſperare in deũ:qð eſt ſꝑando tendere ĩ dñ eſt actus ſpei foꝛmate. Sꝑare ðo in deo vel de qo eſt actus ſpei infoꝛmis:qꝛ ſpe infoꝛmi vertit᷑ aĩa ꝑ cõſi ntiã in deo qᷓuis ꝑ ↄſidentiã nõ tendat in da.. Atem queritur de S. j. certitudine ſpei infoꝛmis.⁊ querit᷑ generalit᷑ ⁊ ſpecia⸗ liter. Generalit᷑ querit᷑ vtꝝ eadeʒ ſit certitudo ſpei foꝛ mate ⁊ infoꝛmis:ſeu einſdeʒ rõnis.Ad qð ſic.Eadem eſt certitudo fidei ſoꝛm ate ⁊ infoꝛmis.qꝛ eadeʒ vera co gnoſcũt᷑ vtraq; fide ⁊ ꝑ ideʒ:̊ eſt ꝑ primã veritatem.jqᷓ pari rõne eadeʒ ſeu eiuſdẽ rõnis certitudo erit ſpei foꝛ mate ⁊ infoꝛmis. 4¶. Cont᷑. Certitudo ſpei foꝛmate ha⸗ bet preguſtatõeʒ beatitudinis.certitudo vᷣo ſpei infoꝛ/ mis nõ eſt ex preguſtatõe.q̊ nõ ẽ eadeʒ.4 Itez certitu⸗ do ſpei foꝛmate eſi ex conſcia meritoꝝ actu vel hĩtu ha⸗ bitoꝝ. Spes infoꝛmis nõ eſt ex ↄſcia meritoꝝ:bᷣ ſolum ex fide quã hʒ ꝙ ſi meꝛuerit habebit beatitudinẽ.̊ ñ ẽ aliqua certitudo ſpei infoꝛmis que nõ ſit ex fide. Sed ſpei foꝛmate eſt ꝓpria certitudo q̃ eſt ex ↄſcia meritoꝝ. relinquit᷑ ̊ ꝙ nõ eſt eadeʒ nec eiuſdeʒ rõnis certitudo ſpei foꝛmate ⁊ infoꝛmis. Rũñdeo dicendo ꝙ ĩ fide du plex eſt certitudo.certitudo ↄgnitõis: ⁊ affectõis. Cer titudo ↄgnitõis eiuſdẽ rõnis ẽ in fide foꝛmata ⁊ infor⸗ mi.Certitudo dᷣo affectõis nõ eſt oĩno eiuſdẽ rõnis.nã in fide infoꝛmi certitudo ex ꝑte affectõnis ẽ ex ſenſu aſ⸗ ſenſionis.h̊ ẽ ex h̊ ꝙ hõ ſentit ſe aſſentire pᷣme veritati Aier ſe:lʒ ñ tẽdat ĩ ip̃aʒ. In fide vpᷣo foꝛmata certitudo eſt ↄſenſiõis ⁊ amoꝛia.ex h̊ ſcʒ ꝙ hõ ſentit ſe ↄſentire ⁊ amare veritatẽ inqtũ veritas ẽ.In ſpe vo ñ ẽ mſi vnuʒ genꝰ certitudis.ſ.affectõis ꝗꝓpꝛie. Eſt tñ ĩ ea certitudo quã accipit ex fide. Ex fide.n.accipit certitudinẽ ſpes vt gſeuerauerit ſaluꝰ erit.⁊ iõ ſperat ꝙ ſi ęꝑſeueraue rit ſaluabit᷑ ⁊ hec ẽ certitudo ↄditõalis. Hec igit᷑ certi tudo eadẽ ẽ ⁊ eiuſdẽ rõis ĩ fide foꝛmata ⁊ infoꝛmi. Cer titudo vᷣo ꝓpꝛia ñ oĩno eadẽ ẽ nec eiuſdẽ rõnis:qꝛ ꝓpꝛia certitudo ſpei ẽ ex meritis. Spes aũt foꝛmata oſidit ex meritis hitis actu vel hĩtu. Spes aũt infoꝛmis cõfidit ex meritis ñ hitis p̊ poſſibilibo haberi. Atem ſpecialiter S. ij. ꝗqrit᷑ de ↄꝑatõe ſpei infoꝛmis pᷣdeſtinati ad ſpeʒ foꝛma⸗ tã p̃ſciti q;tũ ad certitudinẽ.Ad qð obijcit᷑ ſic. Spes ĩ⸗ foꝛmis pᷣdeſtinati quã hʒ de vita eteꝛna ñ fallet᷑.ſpes pᷣ⸗ ſciti gq hbzʒ pñteʒ iuſticiã fallet᷑.q̊ pᷣma hʒ maioꝛẽ certitu dinẽ. ¶ Itẽ ille obtinebit illud cuiꝰ hʒ mõ certitudinẽ: ille nõ. Eſi igit᷑ 2c.· ¶ Cont᷑. Illa bʒ meꝛita ⁊ ñ poĩt me rita ſo ↄditõe:ſicẽ inſoꝛmis.tẽ bʒ pᷣguſtatõzʒ ſeu pᷣodo⸗ lxxvj. ratõʒ quã ñ illa. ᷓ certioꝛ. Itẽ illa que bʒ merita ? pꝛo pingꝗoꝛ fini.̊ certioꝛ. Rñſio.dðᷣm ꝙ ſpes preſciti ꝗ eſt in caritate maioꝛeʒ hʒ certitudinẽ qᷓ ſpes pᷣdeſlinati infoꝛmis.qꝛ illius.ſ.pᷣſciti ſpes radicat᷑ ĩ meritis ⁊ po⸗ nit certitudinẽ ꝓcedentẽ ex meritis.tñ ſub ↄditiõe.ſ.ſi ꝑſeuerauerit in meritis finalit᷑. Ala q̃ ẽ p̃aeſtinati in⸗ foꝛmis nõ radicat᷑ ĩ meritis.vñ nlła ẽ eiꝰ certitudo ex meritis ſimpłr: lʒ ſit ex meritis potẽtia.nec ſeqꝗt᷑ de p̃⸗ ſcito g hʒz ſ peʒ ſoꝛmatã ꝙ fallat᷑: ꝙᷓnis nõ ſaluet᷑.qꝛ nõ bʒ de ſalute niſi ſub hac ↄditõe ſi ꝑſeuerauerit:⁊ ĩ hoc nũqᷓ fallit. Ad h̊ aũt qð obijcit᷑ ꝙ pᷣdeſtinatus obti⸗ nebit illud ad qð eſt predeſtinatꝰ: ⁊ ita eſt maioꝛ certi tudo. Dicendũ ꝙ obtentꝰ ille futurus nõ ponit aliquã certitudinẽ q relinquit᷑ ex meritis actu vel hĩtu exiſten tib: ſß ſolũ ex meritis potẽtia exñtibo.⁊ ꝓpter ꝑ̊ ñ ſegt ꝙ ſi ille obtinebit: ꝙ ꝓyt᷑ H̊ maioꝛeʒ hẽat certitudinẽ qᷓ alter ꝗ nõ obtinebit. cum illius certitudo ſit ex meritis actu vel bĩtu exñtibo.Certitudo.n.que nõ eſt preſum⸗ ptio ex meritis eſt:⁊ ex meritis ſe ↄmetit᷑. Alit rñdent. quidã.ꝙ eſt certitudo expectantis: ⁊ certitudo rei que expectat᷑: ⁊ certitudo er ꝑte illius ꝑ quẽ expectat᷑. Cer titudo expectantis dependet ex meritis. Certitudo rei expectate dpendet ex ratõe diuine p̃oꝛdinatõis.Certi tudo ex ꝑte illius ꝑ quẽ expectat᷑ dependet ex gra diuĩe reuelatõis. Primo mõ eſt certitudo in p̃ſcito exñte in caritate. Scðo mõ eſt certitudo ſalutis in p̃deſtinato exñti ĩ peccato moꝛtali. Tercio mõ ẽ certitudo ſalutis in viro ꝑfecto cui facta eſt reuelatio ſalutis.ſicut Pau lo.ij. ad Thy. iiij. Scio cui credidi a certꝰ ſuʒ ⁊c. Pri mo mõ tercio certitudo maioꝛ ẽ qtũ ad illũ cuiꝰeſt:⁊ hãc reſpicit ſpes. Scdo vᷣo mõ certitudo maioꝛ eſt qᷓtũ ad rem:⁊ hãc reſpicit reꝝ oꝛdo. te „V ueſtio.lxxvj.de timo Onſequens eſt in⸗ quirere de timoꝛe ᷣuili. ⁊ ad plenioꝛẽ intelligentiã pꝛimo querendũ ẽ de dif/ ferentijs timoꝛis. Scðo.de timoꝛe ſeꝛ uili an ſit donũ ſpũſſancti. Tercio.de actu timoꝛis Fᷣuilis an ſit bonus vel malꝰ.Quarto.de de drñtia timoꝛis Fᷣuilis ad alios. NMNlembꝛũ pꝛimuʒ D primũ obycit᷑ ſic.Orñtie timoꝛis mł⸗ tipłr aſſignant᷑. Uno mõ a Meda ſuꝑil⸗ lud ꝓuerb.j. Initiũ ſapĩe ẽ timoꝛ dñi.ibi ponit duas drñtias dicẽs.ꝙ ẽ timoꝛ ſᷣui lis ⁊ amicabilis.Aſſignt᷑ aũt a Ceſario ⁊ Augꝗ.ſuper viij.ad Ro.ꝑ q̃tuoꝛ dꝛntias.ſ.timoꝛ mũdanꝰ.ᷣuil.ini⸗ tialis.⁊ filialis. Aſſigt ⁊ Jo.damaſ.ſex drñtias timo ris dicẽs.Sex ſunt ſpẽs timoꝛis.Prima ẽ ſegnicies:q̃ eſt timoꝛ future oꝑatõis.Scða erubeſcẽtia:q ẽ timoꝛ ĩ turpi actu. Tercia verecũdia:q̃ ẽ timoꝛ in expectatiõe ↄuicij. Quarta admiratio:q̃ ẽ timoꝛ ex magna imagi⸗ natõe.Quita ẽ ſtupoꝛ:ꝗ ẽ timoꝛ ex inſolita imagiatõe. Sexta agonia:q̃ ẽ timoꝛ ꝑ infoꝛtuniũ vel caſuʒ. Cuʒ g ſic differẽt᷑ fiat aſſigtio drñtiaꝝ timoꝛis:nec ſint redu⸗ cibiles drñtie q̃ ſunt ᷣm vnã diuiſionẽ ad drñtias al⸗ teriꝰ diuiſiõis.vel etiã diuiſio q̃ ẽ ꝑ paucioꝛes dꝛñtias n ↄpᷣhẽdit illã diuiſionẽ q ẽ ꝑ piures: videt᷑ incõueniẽs diuiſio:vel inſufficiẽs:vel ſuꝑflua.cũ ponat dam̃.drñ⸗ tiã timoꝛis naturalis quã difinit ſic. Timoꝛ nat᷑alis eſt nolẽte aĩa ſeꝑari a coꝛꝑe ꝓrt᷑ eã qᷓẽ impoſita ei a cõ ditoꝛe naturalẽ ad coꝛpꝰ ↄpaſſiõz ⁊ familiaritatẽ ꝓgt quã naturalr timet ⁊ rẽnuit moꝛtẽ. Sʒ hoſtat in nilla drñtia pᷣdictaꝝ diuiſionũ ↄtinet᷑.̊ pᷣdicte diuiſiões nõ ſunt ↄueniẽt aſſigte. Itẽ qrit᷑ q ſit dꝛñtia pᷣdictaꝝ di uiſionũ. Rñſio.Limoꝛ accipit᷑ dupłr. Vno mõ vt 22 ½ ſolũ noĩet paſſionẽ q̃ generat᷑ ex dpᷣbenſione rei diſcon ueniẽtis diſtantis. Alio mõ vt ↄcernat volũtatẽ ſeu af fectũ vel motũ ipᷣius volũtatis circa ipſaʒ paſſiõʒ. ſᷣm aũt ꝙ ↄſiderat᷑ ᷣmo mõ ẽ ſex mẽbꝛis diuiſio Damaſ.ſᷣ Fʒ ſecũdũ modũ ſunt alie diuiſiões accepte ſ᷑ differẽt. Vna.n.ẽ coĩoꝛ q̃ ↄpᷣhẽdit motũ volũtatis circa paſſiõʒ timoꝛis meritoꝛiũ ⁊ demeritoꝛiũ:gtuitũ vel ↄꝛiũ.ſ.illa q̃ ẽ ꝑ q̃tuoꝛ drñtias.reliqua aũt q ẽ ſpãlis ↄprehendit motũ volũtariũ vel affectũ meritoꝛiũ.¶ Aſſignatio at pᷣme q̃ ẽ ꝑ duas dꝛñtias tioꝛis ẽ gtuiti:qꝛ cũ ſit duplex gẽa.gratiſdata ⁊ gtũfaciẽs.a prima gr̃a ẽ timoꝛ ᷣuilis q eſt timoꝛ gratiſdatꝰ.a ſcdᷣa ẽ timoꝛ aliꝰ.ſ.amicabilis ꝗ diuidit᷑ in timoꝛẽ initialẽ ⁊ filialẽ: ⁊ etiã in timoꝛẽ re uerẽtie.¶: Aſſignatio aũt diuiſionũ ꝑ q̃tuoꝛ mẽbꝛa ſic põt pateꝛe.ieſt.n.diuiſio timoꝛis ſᷣm ꝙ timoꝛ coĩt acci pit᷑ ꝓ motu volũtatis meritoꝛio vel demeritoꝛio.Cũ g ſit timoꝛ libidinoſus ⁊ gratuitꝰ. Limoꝛ aũt libidino⸗ ſus ꝗ eſt ex impꝛoba volſũtate male humiliãs ẽ tioꝛ mũ .danꝰ. Limoꝛ vᷣo gratuitꝰ ẽ cuiꝰ principiũ ẽ gẽa.⁊ reci pit drñtiaʒ ̊ mõ.qꝛ aut timoꝛe tuito timet᷑ pena ̊ñ timet᷑ offenſa. aut timet᷑ pena ⁊ etiã offenſa.aut timet᷑ ſolũ offenſa.aut neutrũ timet᷑: pᷣ ẽ ipius reuerẽtie ma⸗ gnitudis dine maieſtatis. Scom primũ modum ẽ illa dꝛñtia timoꝛis q̃ timoꝛ ᷣuilis.ſcdðᷣo mõ ẽ timoꝛ initi alis.teꝛcio mõ ẽ timoꝛ filialis.⁊ q̃ꝛto mõ filialis ſilłit.ſᷣ Fm diuerſos ſlatus. Scdm terciũ modũ dr̃ ſᷣm ꝙ ẽ in via.q̃rto mõ ſᷣm ꝙ ẽ in patria. Cõtinet᷑ aũt ſub timoẽ mũdano timoꝛ hnanꝰ.nã ſtricte loquẽdo ſolemꝰ diſtin guẽ timoꝛẽ mũdanũ ⁊ hũanuʒ.coĩt loquẽdo diuidimꝰ mũdanũ ĩ hũanũ ⁊ mũdanũ.hũanũ qͥ ꝗs eligit peccaẽ ne ledat᷑ in coꝛpoẽ.mũdanũ qͥ ꝗs eligit peccare ne leda tur in poſſeſſiõe.q Aſſignatio timoꝛis ſᷣm cãm ẽ ſᷣm ꝙ timoꝛ dicit᷑ paſſio relicta ex ↄpᷣhenſione cuiuſlibʒ incõ ueniẽſis diſtantis. Diſcõueniens aũt diſtãs aut eſt ab oꝑatõe nr̃a:aut ñ.Si ſic.aut ſʒ ꝙ ẽ ĩ fieri: aut ſᷣm ꝙ ẽ in facto eẽ. Si ſᷣm ꝙ eſt in fieri: tũc timet᷑ difficultas q̃ eſt in fiendo. ⁊ Fm h̊ ſumit᷑ pꝛima ſpẽs timoꝛis que ẽ ſe gnicies:q eſt timoꝛ future oꝑatõis.Si aũt ſᷣm ꝙ eſt in facto eẽ:h̊ eſt dupłr.aut.n.timet᷑ incõueniẽs ↄfuſionis ſeu indecentie qtũ ad aliũ ↄgnoſcentẽ:ſeu qᷓtũ ad aliã cognitiõʒ. Aut timet᷑ iconemẽs diſplicẽtie ſeu infamie qtũ ad voluntatẽ alteriꝰ ſeu qᷓtũ ad aliũ repꝛobanteʒz · hec.n.dno ſunt in facto bonũ opus. poſtea ↄdecẽtia ex AS* ipſius oꝑis: ⁊ ↄplacẽtia ex appꝛobatõne oꝑis. vñ ecõtra accidit dꝛñtia timoꝛis erubeſcẽtie:q̃ ẽ timor ↄfuſionis ſeu indecẽtie in manifeſtatõne turpis actꝰ.⁊ etiã verecũdia q ẽ timoꝛ diſplicẽtie ſen infamie vel con uicij ⁊c. Et iia tres ſunt orntie timoꝛis q̃ accidũt ciꝛca oꝑatõʒ nr̃am. Si vo ↄſiderat᷑ ᷣm ꝙ nõ eſt a nr̃a oꝑati⸗ one:ſiłr ſumũt᷑ tres drñtie.⁊ H̊ͥ mõ aut eſt enĩ inconue niẽs ſeu diſcõueniẽs qᷓtũ ad cognitõʒ aut qᷓtũ ad affe⸗ etũ.Si qᷓtũ ad cognitõʒ ↄſiderat᷑: ⁊ ̊ etiã ẽ dupłr.aut eni attencit᷑ hec diſcõueniẽtia qᷓtũ ad cognitũ.⁊ ſic eſt admiratio q̃ eſt ex incõueniẽti ex magna imaginatiõe. Aut eſt ex ꝑte cognoſcẽtis.⁊ ſic eſt ſtupoꝛꝗ eſt timoꝛ ex inſolita imaginatõe. Si aũt eſt incõneniẽs qᷓtũ ad affe ctũ:ſic accipit᷑ ſerta ⁊ vltima dꝛñtia q̃ eſt agonia: q̃ eſi timoꝛ cuiuſcũq; aduerſitatis offendẽtis affectũ.4 Ad illud qð obijcit᷑ de timoꝛe naturali.dᷣm ꝙ ñ ponit᷑ ibi dꝛntia noua timoꝛis.̊ loqt ibi de timoẽ naturali rp̃i q̃̊ afficiebat᷑ ĩ agonia paſſiois.⁊ pᷣt ↄpᷣhẽdi ſub illa diſfe⸗ rẽtia q ẽ agonia:vt pʒ ex vᷣbis damal. dicẽtis. ꝙ natu⸗ ralit᷑ timet ⁊ agoniã patit᷑ ⁊ renuit moꝛtẽ. Membꝛum ſecũdũ Einde qrit᷑.an timoꝛ vᷣuitł᷑ ſit donũ ſpũſſã cti. Vd h̊ ſic. Cimoꝛ pᷣuilis ñ ↄpatit᷑ ſecũ ſpm̃ſ.j.Joh.iiij. Cimoꝛ ñ ẽ in caritate. . . . (41 VYtẽ.· viij. ad ro.Mõ accepiſtis iteꝝ ſpm̃ Fuitutis in timoẽ ⁊c᷑. Glo.Eſt timoꝛ ꝗ nõ ẽ in caritate ſeʒ Fuilis ⁊c᷑.¶ ſi timoꝛ ñ pᷣ̃t eẽ cũ caritate:nec cũ ſpiri⸗ tuſancto:nõ erit donũ ſpũſſancti.¶¶ Itẽ cuiꝰ vſus ma⸗ lus eſt ipᷣm ẽ malũ: ⁊ cuiꝰ vſus bonꝰ eſt ip̃m ẽ bonũ.ſed timoꝛis puilis vſus ẽ malus:cũ dicat aug. Timoẽ ſer uili nullꝰ bñ vtit᷑· cũ malũ ñ ſit a ſpũſa. neq; tĩoꝛ ſᷣuił cũ ſit malꝰ.] Iteʒ aliqꝗs diligẽs aligd pluſeꝙ; deü: dili⸗ gendo illud peccat moꝛtalit.ᷓ aligs timẽs aliꝗd pluſ⸗ ꝙ üᷣ peccat moꝛtalr. Sʒ times ſeruilit plus timet pe na ꝙᷓ vũ. ̊ peccat moꝛtalit.ſ̊ qð ẽ hmõi nẽ a ſpũſcto. Itez oĩs diligẽs xxũ ꝓyt aliud peccat:qꝛ vtit᷑ fruẽdo. Soĩs timẽs deũ ꝗpt᷑ aliud peccat.ſ̊ talis ẽ timẽs ſᷣuitr timet. n. deñ ꝗpt penã.ꝗ̊ bmõi ñ ẽ a ſpuſa. 4 Itẽ. j. ad coꝝ· x. Dia in gkam dei facite. g cũ ſᷣuiamꝰ deo timẽdo ⁊ amando:debemꝰ eũ amare ⁊ timere ad glam eiꝰ.vñ oẽm timoꝛẽ debemꝰ tenemur referre in ceũ. ſ̊ h̊ ñ fac̃ Fuilis timoꝛ.refert.n.ſolũ ad penaʒ:quare pctẽ̃ᷣm videt eſſe.ꝙᷓ nec ẽ a ſpũſa.¶¶ Item. vij. Aath. ¶ 20 põt arbor mala fructus bonos facere.ᷓ mala volũtas nõ põt bo⸗ nũñ opus facere.&̊ in timoꝛe pᷣuili ẽ mala volũtas ᷣm dicit augꝰ.ſuꝑ illud pᷣs.Cõfſige timoꝛe tuo carnes me⸗ as ⁊c. Limoꝛ puilis ñ tranſfigit carnẽ:qꝛ viuit ĩ eo vo luntas peccandi:⁊a ſequeret᷑ opꝰſi ſperaret᷑ impunitas. mallet. n. licere:dolet ñ licere qð ler vetat. Et ita timoꝛ geſt egrediẽs ab iſta volũtate ñ põt eẽ bonũ. ꝙ nec erit aſpũᷣſa.⸗! Iteʒ Greg. in moꝛał.Job.iij.ſuꝑ illð.Quaẽ nĩ vulua moꝛtuꝰ ſuʒ. Glo.cũ pena timet᷑ ?⁊ deꝰ ñ ama tur: timoꝛ ex tumoꝛe naſcit᷑:ñ ex hũilitate.⁊ loꝗt᷑ de ti moꝛe Fuili.⁊ ita cũ timoꝛ ſit malũ: ñ erit a ſpũſa.⸗ ita nec donũ eius. vnde.ij.coꝝ.vj.Que ꝑticipatio iuſticie ad iniqtatẽ:⁊ que ↄuentio lucis ad tenebras.vñ ptʒ q; ſi eſt malũ:ꝙ nõ ſit a ſpnſancto.⁊ ita nec donum eius. Contra. viij.ad ro. Qon accepiſtis iteꝝ ſpm̃ puitu⸗ tis in timoẽ. Glo. Vnus ſpũs eſt ꝗ facit duos tĩores. duo.n.timoꝛes inſinuãt᷑. AUnus ꝗ eſt in caritate:qui ẽ caſtus.alter qui nõ eſt ĩ caritate:qui ẽ ſuilis.⁊ ita ſᷣui lem timoꝛẽ facit ſpũſſanctꝰ. eſt q̊ a ſpũſancto:⁊ ↄſequẽt᷑ donum eius.¶: Item timoꝛ ſeruilis preꝑat animaʒ ad caritatem: ſᷣm ꝙ dicit᷑ in pᷣs.A iudicijs.n.tuis timui. Glo.timoꝛ ſeruilis pedagogus me pceſſit:ꝗ ad caſtuʒ timoꝛẽ ducit. Sʒ ſᷣm ꝙ ducit ad caritateʒ eſt bonũ.̊ a ſpũſancto. Rñſio.cuzʒ dico timoꝛ ſeruilis dno dico. Rõne huiꝰ ꝙ dico ſeruilis: vnũ eſt ꝙ timet᷑ pena ꝑ ſe: ſeu timet᷑ deus ne puniat eternalit.ſicut aliꝗs ſeruꝰ ti⸗ met dñm ſuũ ne puniat eum pena coꝛꝑali vel affligat. Aliud eſt excluſio amoꝛis iuſticie ſeu amoꝛis eiꝰ ꝗ ti⸗ met᷑. Etuʒ aũt ad primũ modũ nulla defoꝛmitas no⸗ tat᷑ in hoc ꝙ dico ſeꝛuile.ſᷣ qᷓtuʒ ad ſecũdũ notat᷑ defoꝛ mitas:quare ponit᷑ in timẽte Fᷣuilit ſᷣm illũ moduʒ vo lũtas peccandi moꝛtalłr. Scoõm ꝗ primũ modũ dicit᷑ ti moꝛ Fuilis donũ ſpũſſancti: inqᷓtũ timoꝛ ille fac reſiliẽ a pcto. Mtũ vᷣo ad ſecũdũ ↄnotatũ ñ ẽ a ſpũſa.⁊ ſic pʒ rñſio ad primũ.qꝛ nõ ſequit᷑. nõ ꝑmanet cũ ſpũſancto. nõ eſt donũ eiꝰ. Et notandũ ꝙ h ñ ẽ rõne ipiꝰ inqtũ ẽ a ſpũſancto.Diſtinguit᷑.n.ꝙ quedam ſunt a ſpũſcto ⁊ cum ſpũſaneto.ſicut foꝛmate vitutes ſcilʒ fides.ſpes. caritas.Quedaʒ auteʒ ſunt a ſpirituſancto ⁊ non cuʒ ſpirituſancto.vt timoꝛ ᷣuilis ⁊ fides ĩfoꝛmis ⁊ hmõi. Quedaʒ vo ſunt cũ ſpũſancto ⁊ nõ a ſpũſancto.vt ve⸗ nialia pcta. Quedã vᷣo que nec ſunt a ſpũſancto nec cũ ſpũſancto.ſicut moꝛtalia pct̃a. Vñ dðᷣm ꝙ qdam ſunt dona ſpirituſſancti vt preparent ad caritatem ipſum ſubiectum. Quedam ðvo vt perficiant ipſum. Que vᷣo ſunt ſpũſſancti vt preparẽt ad caritatẽ ipᷣm ſubiectü:ñ ſunt cũ ſpũſancto.ſᷣ q̃ ſunt vt ꝑficiãt: iſta ſunt cũ ſpiri⸗ tuſancto.De primis eſt timoꝛ ᷣuilis.⁊ ꝓpter h̊ nõ ma⸗ net cũ ſpũſancto.vnde dicũt ꝙ timoꝛ ᷣuilis introducit initialẽ ⁊ filialẽ ꝗ ſunt ꝑficientes m magis ⁊ minus: ſiẽ ſeta filũ.⁊ etia ↄꝑat᷑ oxrimello qð preꝑat coꝛpus ad receptõʒ medicine.l Ad ſecũdũ et᷑ pʒ rñſio ꝑ interem⸗ ptionẽ illiꝰ ꝓpoſitõnis.ꝙ vſus ſeruilis timoꝛis malus f— — 8. R e Anma den Tita ſicie 39 eins. ntn/ neo, ni⸗ fyi lit Queſtio eſt. Vſus.n.ſeruilis timoꝛis eſt reſilire a pct̃o ꝓpt᷑ pe⸗ nam eteꝛnã ne inferat᷑ a dro. vo dr ꝙ timoꝛ ſeꝛuilis eſt quo nemo bñ vtit᷑. Dicendũ ẽ ꝙ vti eſt duptr. Or eĩ large fm ꝙ vtiẽ aliqd aſſumere in facultatẽ volũtatis. 2 Fm h̊ eſt bñ vti timoꝛe Fuili:qꝛ bmõi timoꝛ eſt preꝑa⸗ toꝛius ad caritatẽ ꝑ abſtinentia a malo.Aliter.n. dicit vti ſtricte in ꝙ vti ẽ vſum referre ad illud quo fruẽdũ eſt. ⁊ m hoc timoꝛe Fuili nullus bñ vtit᷑: cu ipſe vſus nõ referat᷑ ad deũ.Et ſic pʒ rñſio ad ſecũdũ q Ad ter⸗ ciũ ſoluit᷑ ꝑ interemptioneʒ illius.timẽs ſeruiliter pl timet penam qᷓ; deũ.⁊ boc eſt: qꝛ timoꝛ ſeruilis ẽ reſpe⸗ ctu rei potentis inferre paſſionẽ. Limẽs po ſeruiliter nõ credit penaʒ potentioꝛẽ deo ad inferendũ paſſionẽ. vñ ꝗpꝛie loquẽdo nõ timet᷑ pena pluſqᷓᷓ deꝰ.¶¶ Ad quaꝛ tũ eſt rñſio ꝙ nõ ſequit᷑.diligẽs deũ ꝓpt᷑ aliud:peccat. &ᷣtimẽs deũ ꝓpteꝛ aliund:peccat.noaʒ alia cauſalitas no tat᷑ hinc ⁊ inde.Cũ.n.dico: diligens deũ ꝓpter alið.ꝑ banc prepoſitõʒ ꝗpter notat᷑ finis adipiſcendꝰ ad quẽ eſt intentio diligẽtis.Cum aũt dẽ:timet trũ ꝓpt᷑ aliud. hec dictio ꝗpter nõ notat ſinẽ ad quẽ eſt motus:immo terminũ a quo ẽ motus. vnde timens ſeruiliter timet deũ ꝓpter aliud cauendũ.ſ̊ diligens deũ ꝓPter alið: di ligit eũ ꝓpter aliud adipiſcendũ qð ei pponit.xñ illius dilectiõis eſt radix amoꝛ libidinoſus ſeu inoꝛdinatꝰ. ſ illius timoꝛis nõ.⁊ ꝗpter h̊ iſtud peccatũ eſt: illud nõ. Sed melins videt᷑ dom.q deꝰ timoꝛe Fᷣuili ñ timet᷑ ꝓ⸗ pter aliud ſ̊ ꝓpter ſe. Limet᷑.n.quia potentiſſimus eſt inferendi penam vel inferre.vñ plus timet᷑ potentia ĩ⸗ ferentis penã qᷓ ipſa pena. Et ſic pʒ rñſio ad quartuzʒ. Ad quintũ dõm. ꝙ cũ dicit᷑ omĩa tenemur referre ĩ cũ:ſeu omĩa facere in gloꝛiã dei:cum ſit tentio prece⸗ pti affirmatiui:nõ obligat ad ſemꝑ lʒ ſemꝑ obliget. vñ dðm ꝙ nõ obligat niſi ẽtũ ad ſtatu.ſ.cũ aligs ẽ potẽs ⁊ ↄſiderans ⁊ ↄprehendẽs deũ: ⁊ ↄferens ipſuʒ opꝰ ad drũ.Dico ̊ ꝙ geſt in peccato moꝛtali nõ eſt potens re⸗ ſerre omĩa in txũ:eo ꝙ nõ bʒ grãm. ⁊ etiã ille qui dor⸗ mit vel inſanꝰ eſt vel occupatus eſt ad aliud opꝰ. ſʒ ha⸗ beat grãm: 2 H eſt quia nõ eſt ↄprehendẽs vel conferẽs. ⁊ ideo qᷓtum ad iſtos ſtatus nõ eſt illud implendum. ¶Ad ſextuʒ dᷣm.ꝙ timoꝛis ſeruilis duplex eſt radix. Inẽtũ. n. ſeruile dicit pene timoꝛeʒ ꝗpt ſe:vel timoꝛeʒ potẽtis inferre penã.radix eius ẽ libeꝝ ar. cũ fide iuſii cie dei ⁊ pene eterne.⁊ m &̊D radix eſt bona ⁊ ipe timor fructus bonꝰ.Inqtũ ſeꝛuile dicit excluſiõʒ amoꝛis iu⸗ ſticie cũ volũtate peccandi ſi eẽt impunitas. principiũ hʒ libeꝝ ar.cũ fomite. ⁊ ᷣm hũc modũ ſiẽ dictũ ẽ priꝰ: nõẽ onũ.Et ſic pʒ rñſio. Ad vltimũ qð dicit Greg. dðm ꝙ cũ pena timet᷑ ⁊ facies dei ñ amat᷑:S põt eẽ du⸗ plicit.õ amare.n. dẽ duplr. vel odiẽs: vel ñ diligẽs. Si nõ amare ponit odire: ſicut ẽ in dyabolo⁊ in obſti natis qui timẽt penam ⁊ odiũt faciẽ dei.i.iuſticiã diui⸗ nã:tñc verũ ẽ qdð ſequit᷑.ſ.ꝙ timoꝛ ſit ex tumoꝛe.⁊ tĩior hmoõi uilis eſt er ſuꝑbia:nõ ex ſi pũſancto.ſᷣm ꝙ dẽ Ja cobi.ij. Bemones credũt ⁊ ↄtremiſcũt. Scᷣm vᷣo q; nõ amare ñ ponit oriũ in volũtate:łᷣ negat ſimplr dilecti⸗ onẽ ſeu amoꝛẽ:tũc dʒ intelligi ꝙ hec dictio ex:nõ notat ibi cauſalitatẽ ſ̊ ↄcomitãtiã.Eſt. n. cũ tumoꝛe timoꝛ il⸗ le.ᷣm quẽ modũ dicẽ glo. Math.xij. Niꝛi niniuite ſunt digni venia. q; ex lege ſunt fideles.i.cũ lege. Membꝛũ terciũ Onſequent querit᷑ de actu ſeu vſu tĩoris Fuilis an ſit bonꝰvel malꝰ. Ad quod ſic. Aug. ſu ꝑ illud ad ro.viij. ſ¶·õ accepiſtis iteꝝ ſpiꝛitũ Fuitutis ĩ timoꝛe. Limoꝛ ſer uilis ñ eſt in caritate.in quo etiã ſi bonũ fiat: ñ tñ bñ. Zemo.n.inuitꝰ bñ facit. Cũ &̊ q timet builit᷑ ñ bñ facẽ timere ᷣuilit ñ ẽ bonũ.⁊ etiã iſie vſus timoꝛis ſeruilis nõ ẽ bonus. Cõtra.Vſu timoꝛis pᷣuilis abſtinet hö a Peccato ⁊ preꝑat᷑ via ad caritatẽ.ſ̊ h ẽ bonꝰ vſus. Sti⸗ lxxvj. moꝛis Fuilis eſt bono vſus.il Iteʒ cuiꝰ eſt vſus malus ipᷣm qʒ malũ ẽ.ſi ꝗ̊ vſus timoꝛis Fuilis malꝰ ſit: 2 tior. ſ̊ timoꝛ fuilis ẽ bonꝰ. ⁊ vſus eiꝰ ẽ bonꝰ. Volueꝛũt quidã ſoluere. ꝙ timoꝛ puilis ñ eẽt malus: ſ̊ ipᷣm timẽ ſeruilit. Dixerũt. n. ꝙ timoꝛ uilis nibil aliud ? i tior ſerui.vñ cũ dẽ: timoꝛ uilis ẽ bonꝰ.bonitas nõ dr niſi reſpectu eẽntie timoꝛis: ⁊ ñ reſpectu adiũcti.ſ. puilita⸗ tis. Sʒ cũ dr:timeꝛe pᷣuilit eſt bonũ.cũ actus depẽdeat a ꝑſona ſerui:nõ põt dici honũ niſi reſ pectu affectiõig ſeꝛui. Affectus aũt nomẽ imponit opeꝛi. vñ nõ ſegt᷑. q;;⸗ uis timoꝛ puilis ſit bonꝰ:q; timẽ pᷣuilit᷑ ſit bonũ. Cõt. Eũ dr̃ timoꝛ pnilis eſt bonũ: bonitas di reſ, pectu eſſen tie timoꝛis. 1 Bẽ reſpectu bitus:2 ñ reſpectu adiuncti. ſcʒ fuilitatis. cũ ſilr in actu ipſo ſit ipſa eẽntia actꝰ ⁊ ipſa uilitas adiũcta:bonitas poterit copulaꝛi reſpe ctu ſube actus. Et ita videt᷑ ꝙ ſicut põt dici timoꝛ ſer⸗ uilis bonꝰ:x timere puilit ſilr põt dici eẽ bonũ. ¶ Itez ſi timoꝛ ſᷣuilis nihil aliud ẽ ꝙᷓ timoꝛ ſerui:cũ timoꝛ bu/ manꝰ 7 mũdanꝰ ſint timoꝛes pᷣui gꝗ erũt timoꝛ puilis:. qð nõ eſt verũ. Propt H̊ alij dixerũt ꝙ tioꝛ fuilis ñ eſt timoꝛ fui:ſ ꝙ fuilitas ẽ dꝛñtia cẽntialis q̃ iſie nior diſtinguit᷑ a ceteris.ſ.initiali 2 filiali: qͥ ẽ timere penã p ſe: ⁊ abſtinere a pcto pt penã.tñ cũ notat᷑ i ſubiecto viciũ:ſic dicit augꝰ.ꝙ ĩ timẽte ᷣuilit viuit volũtas pec candi.ſ.ſi ſperaret᷑ impunitas.vñn dicũt iſti ꝙ actꝰ a bi tus timoꝛis Fuilis ẽ bonꝰ.ſ̊ actus ſubiecti eſt malus. Cõtra.Qua rone bonũ dictũ de timoꝛe Puili reſ picit eẽntiaʒ habitꝰ:eadẽ rõne cũ dico timẽ ſeruilit᷑ ẽ bonũ: bonitas reſpicit eẽntiaʒ ipius motus pᷣꝑantis ad cari⸗ tatẽ. Propt ̊ dm. ꝙ aliud eſt diceꝛe facẽ bonũ:aliud facere bñ.Cũ.n.dr facẽ bonũ:dr bonũ de genẽ bonoꝝ. Cũ dz facere bñ:or bonũ er circũſiãtia ſen cuʒ debins circũſtantijs. Uñ ſm aug. dm. ꝙ timere puilit ẽ facẽ bonũ:nõ tñ bñ.qꝛ ñ ẽ cũ debita circũſtantia.ſ.cũ cari⸗ tate. Exem plũ eſt phi.aliud ẽ facẽ grãmaticalia:aliud ſacere grãmatice. Et ſie pʒ rñſio ad p̃dicta. Sʒ qit᷑ de illo vᷣbo aug. Viuit in timoꝛe uili volũtas peccan⸗ di. in eo viuit volũtas abſtinẽdi a peccato. Timoꝛ enĩ ſeruilis hʒ iſtũ effectũ.⁊ rõnc hꝰ eſt introductoꝛiꝰ cari tatis.⁊ ita ĩ eodeʒ ſunt ↄrie volũtates.qð videt᷑ impoſ⸗ ſibile.¶¶ Rñſio.Eſt voluntas abſoluta:⁊ ẽ volũtas cõ⸗ ditionalis.⁊ eſt volũtas actu:⁊ eſt volũtas hĩtu.vnde dico ꝙ in timẽte ſeruilit eſt volũtas actu ↄditõnalie nõ peccandi.volũtas vo peccãdi ẽ abſoluta in hĩtu.vñ di⸗ cit ibi.viuit volũtas peccandi ſi ſpeꝛaret᷑ impunitas.2 ſic pʒ ꝙ due volũtates ſunt ſimul: ̊ nõ eodẽ mõ.pᷣma enĩ naſcit᷑ ex fide ⁊ li.ar. Scda vo ex libero ar.cũ fomi te. vna eſt actu ⁊ alia habitu. Membꝛũ quaꝛtũ Oſtea querit᷑ de drñtia timoꝛis ſeruilis ad alios.⁊ primo de drñtia timoꝛis ſᷣuił ad nat᷑alẽ.⁊ cũ timẽ penaʒ ſit cuicũq; na⸗ turale.timoꝛ vo ſeruilis ꝑ ſe penã timeat videt᷑ ꝙ ſit timoꝛ naturalis. Rñſio.Eſt timẽ penaʒ multiptr. Eſt enim timere penam ex comp̃henſiõe na⸗ turali:⁊ eſt timere ex compᷣhenſione que eſt per fidem. Timere vᷣo penam eternaʒ ex apprehenſione naturali timoꝛis eſt naturalis ⁊ nõ timoꝛis ſeruilis.Sʒ timere penã ꝑ ↄprehenſioneʒ que eſt ex fide:eſt timoꝛ ſeruilis. Inge eſt ꝙ cũ aligs timet penã ſuſpendij:⁊ ꝓxt Ḧ abſti net a furto.nõ timet puilit ſ̊ timoꝛe ſuili ꝗqẽ donũ ſpũſ- ſancti.ſ̊ naturali timoẽ.¶ Iteʒ querit᷑ e drñtia timo ris puilis ad initialeʒ. ⁊ cũ voluntates ſint eedẽ in ſpe cie:que ſunt reſpectu einſdẽ ĩ ſpecie ſunt eadẽ in ſpecie. Gidem timoꝛes erũt in ſpecie ꝗ ſunt reſpectu eiuſdez ĩ ſpecie.ſ̊ timoꝛ uilis ẽ reſpectu pene eteꝛne:⁊ timoꝛ in⸗ itialis reſpectu eiuſqẽ.ᷓ ſunt idẽ timoꝛ ĩ ſpecie. Rñ⸗ ſio.cũ timoꝛe initiali timeat᷑ pena eterna ⁊ etiã dei offę lſa ſeu ſeꝑatio a deo.vnũ timet᷑ ꝑ ſe:alteꝝ ꝑ accñs.er accidens.n.timet᷑ qd ꝓpter aliud.⁊a bec eſi pena etna. Bicendũ q̊ ꝙ nõ eſt verũ ꝙ ideʒ timeat᷑ ꝑſe timoẽ ſfᷣui⸗ li⁊ timoꝛe initiali.ſõ.n.timet᷑ pena eterna timoẽ in⸗ itiali:niſi ꝓpter offenſam.i.pncipalr timetur offenſa. il Itez cũ eadeʒ ſit virtus qua diligit aligs ↄiungi vite eterne:⁊ ſeꝑari a pena eterna. ideʒ ẽ donũ timoꝛ ſᷣui⸗ lis quo quis timet penã eternã: ⁊ filialis qͥ̊ ꝗs amat cõ iungi vite etne.a ita ideʒ timoꝛ initialis ⁊ filialis ſunt in ſpecie.l Rñdent ꝙ eſt timere penã eternã vel inq⸗ tũ eſi veſtructina ſubiecti.vel inqᷓ̃tuʒ eſt ſeꝑatiua a deo qui eſt ſummũ bonũ. Iniᷓtuʒ vo timet᷑ pena eterna vt vxſtructiua ꝑ ſe ſubiecti:ſic eſt timoꝛ ſᷣuilis.Ynqᷓtũ vᷣo timet᷑ inqᷓtũ ſeꝑatiua a deo ꝑ ſe timet᷑ timoꝛe filiali.ti⸗ moꝛe aũt filiali accñs timet᷑ ipſa pena.⁊ ſic ptz ſoło ad obiecta.¶ Obijcit᷑ aũt. Si timoꝛis ᷣuił rõ ſit amoꝛ aut hmõi amoꝛ erit naturalis: aut libidinoſus: aut qᷓ⸗ tuitus.Si gratuitꝰ: ſ̊ talis nihil aliud eſt ꝙᷓ caritas.ꝗ ratio timoꝛis erit caritas.q̊ ꝓpter deũ amatuʒ ſuꝑ oĩa timebat᷑ pena.quod eſt falſum.⸗! Preterea ſi tu dicis ꝙ amoꝛ libidinoſus.Cõtra. Zũc.n.ſequeret᷑ ꝙ timor ille libidinoſus eſſet:qꝛ radix eius libidinoſus ẽ amoꝛ. ⁊ ita malũ eſſet.⁊ ita nõ a ſpũſancto.¶ Si dicat᷑ ꝙ eſt naturalis amoꝛ ille.Cõtra. Cũ amoꝛ ſit naturalis ñ ẽ radix niſi naturalis.⁊ ita nõ erit donũ:ſᷣ erit timoꝛ na turalis ⁊ fuilis idẽ in radice:⁊ vtrũq; a natura: ⁊ neu trũ a gratia. Propter h̊ voluerũt quidã dicẽ.ꝙ ſer uiliter timere hʒ duo pꝛincipia.ſ.libeꝝ ar.cũ fomite:⁊ etiã timoꝛẽ Fuileʒ ꝗ eſt donũ ſpũſſancti.Et qtũ ad pri⸗ mũ dicũt ꝙ eſt amoꝛ ratio timoꝛis pᷣuilis: H̊ nõ ꝙᷓtũ ad ſecũdũ.Sʒ ↄtra h̊ obijcit. Nugꝰ.in lib.lxxxiij.qonũ.q. xxv.Qulli dubiũ eſt nullã aliam metuendi cauſaʒ: niſi ne id qdð amat᷑ adeptuʒ amittat᷑:aut ne adipiſcat᷑ ama tum. Ißgit᷑ oinĩs timoꝛis rõ eſt amoꝛ.vel.n.eſt: ne ade⸗ ptum qð amamꝰ amittamꝰ:vel ne adipiſcamur ama⸗ tũ.⁊ ita ratio timoꝛis Fᷣuilis eſt amoꝛ:inqᷓtũ tioꝛ etiaz ſeruilis ẽ donũ. Vnde dom ꝙ rõ timoꝛis ẽ amoꝛ.amor añt ꝓpꝛie ſalutis in pñti ẽ amoꝛ naturalis ꝑ ſe.ſᷣ̊ amoꝛ ꝓpꝛie ſalutis in futuro ẽ amoꝛ naturalis ꝓ ſe infoꝛma⸗ tus fide infoꝛmi.qꝛ ſalus in futuro nõ ↄphenadit᷑ niſi ꝑ fideʒ vel ↄprehenſione fidei. Scᷣm h̊ ̊ intelligenduʒ. SS naturalis ratõ ẽ amoꝛ ſalutis ꝓꝛie in pñ̃ti. Sz ᷣm ꝙ ẽ amoꝛ aie ſalutis in futuro: ſic ẽ amoꝛ rõ timoꝛis ᷣuilis. Sdeo.n.timet penaʒ eternã quã credit ex fide infoꝛmi:quia amat ſalutẽ eternaʒ.⁊ ita ptʒ qũo rõ omis timoꝛis ſit amoꝛ:⁊ maxime pʒ de timoꝛe ſerui li.de quo queſitũ eel. tia gratiſdata ad honoꝛẽ dei⁊ vtilitatẽ ꝓximi. NNNduiſito de gra- tijs gratiſdatis homĩ ꝗpt᷑ ſe: qrenduʒ eſt de gratijs gꝛatiſdatis homi ad ho⸗ noꝛẽ dei ⁊ ad vtilitatẽ ꝓximi.Et pᷣmo x gratijs ſermonis ſapie.ſcie.⁊ fidei .· Svfa aũt monis eſi gꝛa pdicatõnis ⁊ doctrine..¶ Cir ca qð querunt᷑ q̃tuoꝛ. Primo.v.ga ᷣmonis ſapie.ſcie fidei ſit gẽ̃a vna vel dꝛñtes gre. Scðo.v.det᷑ vel ſub⸗ trabat᷑ ex meritis.Tercio.ꝗᷓ maioꝛ ſit grẽ̃a ſmonis: an F ga nerie. Quarto an ſufficiat ad edificatõeʒ gꝛatia ermonis. „ „ Mliembꝛũ pꝛimuʒ Dprimũ ſic.Gr̃a ẽ vna qẽ ad vnũ fineʒ. Si gᷓ gra ſermonis ſapĩe.ſcie.⁊ fidei ſint ad vnũ finẽ.ſ.ad edificatõʒ ꝓximi in his que ꝑtinẽt ad ſaluteʒ.q̊ vna ẽ gra.4¶ Ztẽ gra vna dẽ ad vnũ actũ.5ᷣ vnus ſpecie actꝰ loꝗ vel ſer mocinari.gẽa igit᷑ monis vna erit.i Cõtra. Gr̃e que ſeꝑant᷑ in diuerſis ſubiectis nõ ſunt eedẽ.ſ̊ gẽe ſᷣmonis ſapie.ſciĩe.⁊ fidei ſepant᷑ in diuerſis ſubiectis.qꝛ ſiẽ di cit aplus.j.coꝝ.xij. Alij dat᷑ ꝑ ſpiritũ ſermo ſapie. alij ßmo ſciĩe.alij ᷣmo ſidei.q̊ ſunt gre deñtes. Rñndeo gre ſunt dꝛñtes.differũt aũt ꝑ dꝛũtes fines ꝓximos:⁊ ꝑ dꝛntes actus ꝓpꝛios. Qaʒ gra pmonis fidei ẽ ad edi ficandã fideʒ veritatis in auditoꝛe. Gꝛa vᷣmonis ſcien tie ad edificandaʒ diſtinctõʒ agendoꝝ qꝗᷓ ꝑtinẽt ad acti⸗ uam. Gꝛa fmonis ſapiĩe ad edificandã ↄtemplationem eternoꝝ que ꝑtinent ad vitam ↄtemplatiuã. Seꝑatim aũt dant᷑ iſte gratie pluribo:qᷓuis alicui dentur ſimul. Et ꝑ hec pʒ rñſio ad obiecta. Qaʒ iſie gr̃e nõ dicũt᷑ eẽ ad vnũ fineʒ ꝓximũ:ł̊ ad vnũ finẽ remotũ ⁊ vltimum. nec ad vnũ actũ ꝗꝓpꝛiũ:̊ ad vnũ actũ cõmuneʒ. Membꝛũ ſecũdũ Einge querit᷑.vtruʒ hmõi gꝛatie dent᷑ ex meritis.Ad qð ſic. Gr̃a nõ dẽ niſi eo ꝗq; tetur gratis vel er eo ꝙ gꝛatũ faciat. Sʒ . bhmõi ñ dicunt᷑ gre ex h̊ ꝙ gratũ faciãt.gᷓ dicũt᷑ gre eo ꝙ gratis dent᷑.ꝗᷓ nõ ex merito vel ex meri⸗ tis.4 Iteʒ malis dat᷑ gratia ꝗꝓphetie ⁊ etiã gr̃a pᷣdica⸗ tionis: ſicut illis qui dicẽt.Nõne ĩ noĩe tuo ꝓphauimꝰ: 2 in noie tuo virtutes fecimꝰ ⁊c̃. Math.vij. ̊ ñ ex me⸗ ritis dat᷑ vel ſubtrabit᷑. Con?᷑.Grego.in moꝛalibo. Sepe doctoꝛi vᷣbũ a dño ꝓ gr̃a tribuit᷑ auditoꝛis:⁊ ſe⸗ pe ꝓpter auditoꝛis culpam ſubtrabit᷑ rmo doctoꝛi.q ex meritis alioꝝ dat᷑. ¶ Iẽ Greg.in moꝛał.Cũ prelatꝰ nõ agit bona q̃ loquit᷑:ei ſᷣmo ſubtrahit᷑:ne loꝗ audeat q̃ ñ oꝑat᷑.ſicut ꝑ ꝓphetã dr. Pctoꝛi dixit deꝰ:quare tu enarras inſticias meas.4! Itẽ Grego.in eodẽ.depᷣcat᷑ ꝓpbeta.NMe auferas de oꝛe meo verbuʒ veritatis vſqʒ⸗ quaq;. Perpendit nãq; ꝙ veritatis verbũ oĩpotẽs deꝰ facientibo tribuit:⁊ ñ faciẽtibo tollit.ꝗ ̊ h̊ de oꝛe ſuo ñ auſerri petijt:ꝗd aliud qᷓ; grãm bone oꝑatõis queſiuit. ae ſi aꝑte diceret.vt iuſto om̃ipotẽtis iudicio dei ĩ bo⸗ no iam nec linguã hẽat: ꝗ bꝛẽe bonã vitã recuſat.q̃tenꝰ cũ mens terrenoꝝ amoꝛi intendit᷑: d terrenis reboſꝑ loquat᷑. VUñ in euangelio ¶Math.xij.veritas dicit. Ex abundantia coꝛdis os logł. Rñſio.Merituʒ dẽ ꝓ⸗ prie ⁊ interpᷣtatiue. Pꝛopꝛie meritũ eſt ſeruiciũ cui de bet᷑ aliqð premiũ.⁊ h̊ mõ nulla gr̃a dat᷑ ex merito ĩ rõ⸗ ne gre. nam ſi ex merito: iaʒ ñ ẽ gra: ſicut ondit aplłus Ro. xj. Interpᷣtatiue dr̃ meritũ ↄgruitas ad diuinũ do nũ.⁊ G̊ mõ ga ᷣmonis dr dari ex meritis ⁊ ſubtrahi. vñ Greg. Pro auditoꝛis nãq; ga dat᷑ bonis ⁊ malis ſermo doctoꝛibo.ſiẽ potuerunt phariſeis ſuppetere vᷣba pdicatõis: de quibo ſcꝛiptũ eſt Math.xxiij · Dia ᷣ que⸗ cũq; dixerit facite:ſᷣm vo oꝑa eoꝝ nolite facẽ᷑.der au⸗ ditoꝝ vᷣo repꝛobatõʒ bonis etiã doctoꝛibo ßᷣmo ſubtra⸗ hit᷑.ſicut ad eʒechielẽ Eʒech.iij.ↄtra iſrael dicit᷑.Cin⸗ guã tuã adberere faciã palato tuo:⁊ eris mutꝰ nec q̃ſi vir obiurgãs:qꝛ domꝰ exaſꝑans ẽ.Aliqñ aũt ſᷣmo pꝛe⸗ dicatõis ꝓpter vtroſqʒ dat᷑.aliqñ ꝓpt᷑ vtroſq; ſubtꝛahi tur. Propt᷑ vtroſq;.n.dat᷑ ſiẽ᷑ diuĩa voce Paulo apud coꝛinthios dicit.i oli timẽ: ſ̊ loquere.Et paulopoſt. Muia pꝓplus multus ẽ mihi in hac ciuitate Act.xviij. Proßt vtroſqʒ vᷣo ſubtrahit᷑: ſicut Heli ſacerdos ⁊ p⸗ uam ſilioꝝ ↄgnouit actõʒ:⁊ dignã increpatõis ñ exer⸗ cuit voceʒ. cũ ꝓfecto futux eſſet vt in moꝛtis ſupplicio ⁊ iſtos reatꝰ flagitij:⁊ illũ ſilentij pena mulctaret. Miembꝛum tercium Oſtea querit᷑.xtꝝ gẽa pᷣdicatõis q̃ ↄpᷣhbẽ/ dit pᷣdictas ſit maioꝛ qᷓ; gra ꝓphetie. ⁊ cũ gja phetie eleuet aĩaʒ ad ↄtẽplatiõeʒ in ſpeculo eternitatis: ⁊ abſtrahat ab acii⸗ bus carnis.vñ ſiẽ̃ dicit Oꝛige.ꝑe quo vacat᷑ ample⸗ xibus ↄiugalibo ſubtrahit᷑ g'a ꝓphetie. gea vo pᷣdicati onis nõ ita eleuat aĩam vel abſtrabit a carne.̊ eminẽ tioꝛ ẽ gẽa ꝓpbetie.il Cont᷑.officiũ ꝓphetie ↄcedit᷑ viris bd —SMd—0— N⸗— —.— er ⏑ — — 88 0 e n i⸗ oi it. Queſtio æ mulieribo:ſicut Delboꝛe.v. Judic. officiũ aũt p̃dica⸗ tionis interdicit᷑ mulieribo. j. coꝝ. xiij. Mulieꝛeʒ docẽ nõ ꝑmitto. officiũ pᷣdicatõis digniꝰ eſt. S̊7 gꝛa pᷣdica tionis dignioꝛ ꝓphetie. Rñſio. ꝓpbetia eſt diuĩa re uelatio rerũ euentꝰ immobili veritate nundias. In ꝓpbetia g̊ ſunt duo.renelatio ⁊ denũciatio. Mtuz ad reuelatõz que eſt in cognitõne dignioꝛ ẽ Gia ꝓphetie: actus ꝓphetiʒ andi eminẽtioꝛ: 2 maius ẽ ꝓphetiʒare ꝙᷓ p̃dicare. Etum ad denũciatõʒ gGẽa p̃dicatõis eſt digni or. Pꝛophetizare vdᷣo m ꝙ eſt ad veritatis denuncia⸗ tionẽ eſi minꝰ ꝙᷓ predicare.qꝛ pdicare ẽ ad ſe alutẽ aĩaꝝ ꝓpbetare ad veritatis denũciatõeʒ.⁊ h minꝰ eſt ſalute animax. Membrum quaꝛtum Oſtea vᷣo querit᷑ viꝝ ad edificatõʒ audi toꝝ ſufficiat ga Fmonis.⁊ cũ bitus gra⸗ tuiti ꝑfectioꝛes ſint habitiba naturalibꝰ 7 acqſitis.hĩtus aũt naturales ⁊ acqui⸗ ſiti lufficient eliciut ſuos effectus.quia ſicut diẽ aug. Habitus eſt quo aliqd agit᷑ cum opus eſt. ̊ hitus gra tuiti ſufficiẽter ſuos effectus eliciũt.ᷓ gr̃a Fmonis ſidi ſufficiẽter eliciet ſuũ effectũ q ẽ edificare ſideʒz in audi: ente. Silr gra ſermonis ſcie eſt ediſicatio diſcretionis faciendoꝝ in audiente. 4 Cont᷑. Grego. Niſi ſpũſſan⸗ ctus coꝛda auditoꝝ repleat: ad aures coꝛpoꝝ vox do⸗ centiã incaſſum ſonat. Iteʒ ideʒ Grego. Joꝛmaẽ vocẽ magiſtri exterius pñt:bᷣ hãc impꝛimẽ interiꝰ ñ pñt.Ex quibo relinquit᷑ ꝙ nccia eſt ad edificatõneʒ auditoꝛis alia gẽa. 4 Iteʒ Ro. x. Ndes ex auditu eſi. auditꝰ aũt ꝑ verbũ xp̃i.ibi glo. Cum er gĩa ſit auditus: nccia eſt alia gꝛa que coꝛ moueat. Rñdeo ↄcedẽdo ꝙ ad edi⸗ ficatõʒ auditoꝛis nccia eſi duplex gea. Una in doctore ſeu p̃dicatoꝛe: qua ſciat dicere ↄueniẽt ea ꝗᷓ ſunt ad edi ficatõʒ. Alia vᷣo nccia eſt in auditoꝛe:q̃ moueat᷑ er ſer⸗ mone ad ↄpunctõʒz vel aꝗ amoꝛẽ vel timoꝛem vel ſpem 7 hmõi.⁊ hac rõne dicit Gref. ꝙ inuanuz laboꝛat lin⸗ gua pᷣdicatoꝛis:niſi adſit gr̃a ſaluatoꝛis. 4! Ad illð g qð pᷣmo obijcit.dðᷣm ꝙ actus gratic Fmonis ñ eſt edi⸗ ficare auditoꝛẽ: ſ̊ dicere ad auditoꝛis edificatõʒ. vñ ſi cut in alijs dꝛ ꝙ medicꝰ ñ ſꝑ ſanat:nec rbetoꝛ ſꝑ ꝑſua⸗ det. Sʒ li nibil omittãt de ↄtingentibo: nibilominꝰ cõ⸗ ſequũt᷑ effectũ oꝑantes ſm arteʒ. Ita ſi doctoꝛ vel pꝛe⸗ dicatoꝛ hñs gram monis nibil omittat de ↄtingẽtibo ad edificatõʒ:ↄſequit᷑ ſuũ effectũ. Wnduʒ tñẽ ꝙ ẽ eſ⸗ fectus eẽntialis: ⁊ hẽ effectus in ipſo vt ĩ medico cum oꝑat᷑ ſᷣm arteʒ: ⁊ in predicatoꝛe cũ loquit᷑ ad edificati onezʒ. 1 eſt eſfectus in altero accñtalis.vt ĩ medico cuʒ ſanat:⁊ in pᷣdicatoꝛe cũ edificat. Nueſtio. lxxviij. de fide Oſt tractatum de virtute in genere: inquirendũ ẽ de ſpe ciebo virtutũ ſᷣm pᷣaſſignatã drñtiaʒ. Et pᷣmo agat᷑ de vututibo theologicis que ſunt virtutes in ſinẽ.vt fides ſpes caritas.ðᷣ gꝗbo.j.ad coꝝ.rxiij.Qũc aũt manẽt lides ſpes caritas: tria bec. Cõſequẽt vᷣo de vᷣtutibo cardinalibꝰ que ſunt de his q̃ ſunt ad ſink,ve pmgerleeitee ⸗ titudo. tꝑantia. Primo g queret᷑ de ſide. Scðo de ſpe. Tercio de caritate.Cũ aut querit᷑ de fide pintelligen⸗ dõ eſt ſicut dictũ eſt priꝰ.⁊ habet᷑ ̃m aug.ſuꝑ illud od Ro.j.De fide in fidem ꝙ fides dicit᷑ duobo modis.qð credit᷑:⁊ quo credit᷑. Iides aũt quo credit᷑ eſt habitus credendi.qui accipit᷑ duobo modis.cuʒ caritate: ſine caritate. Si ſine caritate ſic eſt fides infoꝛmis: de q̃ di ctum eſt prius:cũ qᷓrebat᷑ de gratijs gratiſdatis.Pre/ ſentis igit᷑ ingſitõis erit inquirẽ de fide Fʒ alias duas 72 lxxvuſ. acceptõnes. Vt primo queramꝰ te ſide q̃ creditur for⸗ mata. ̊ eſt de habitu credendi. Scðdᷣo vo de fide qð cre dit. h̊ eſt de credibili.¶ Et qᷓtũ ad pꝛimã inquiſitõneʒ erit iſte modꝰ. rimo queret᷑. an fides ſit nccia ad ſa⸗ luteʒ. Scðo.ſuppoſito ꝙ ſic: vtx habeat᷑ ꝑ ſuaſionem. Tercio.an fides virtus ſit. Quarto. ſuppoſito ꝙ ſic: an ſit virtus generalis vel ſpecialis. bec querunt᷑ ad ſciendũ ꝗd ſit ſides m reʒ. Quĩto qrit qd ſit fides ſᷣm diffinitõz. Serto. ð actu fidei.Deinde de obiecto ſidei ↄſequent᷑ de ſubiecto fidei. Ieʒ de ↄpatõne fidei ad ce⸗ teras virtutes. Kinalit de articulis fidei 2 ſuffieientia eius in Aem ſubſequẽtibo. embꝛum pꝛimum“ D pꝛimũ arguit᷑ ſic.i Qulli dubiũ ẽ nemi nẽ drũ colere niſi ꝗ credit ipᷣm eẽ:⁊ niſi ꝗ credit de illo ea ꝓpt q̃ debet ei cultnʒ im⸗ pendeꝛe.ð.ꝗᷓ. Qemo impẽdit ei latrie cul tũ niſi ꝗ credit ipin deũ.nemo impedit ei obediẽtie ſer uitiũ niſi ꝗ credit ĩm dñz.⁊ iur hũc modũ nemo oꝛat illũ niſi ꝗq eredit ꝙ poſſit ei eẽ ĩ adiutoꝛiũ. Si ncciuzʒ t⁊ ad ſalutẽ drũ cole: ncciuzʒ erit ipᷣm deũ ⁊ bonũ credẽ. Itẽ ſi ad ſalutẽ ncẽiuʒ ẽ deũ amaẽ ſuꝑ oĩa ⁊ timẽ. hᷣ ñ amatr niſi qꝛ bonꝰ: nec timet᷑ niſi qꝛ iuſtꝰ credit᷑. erit &nccia ad ſaluteʒ fides boĩtatis iuſticie. ¶ Si dicẽt ẽ ſides dupker dicta. Vno mõ fides credulitas veꝛita tis maifeſte cui zdici ñ p̃t vt fides ezcipior d oẽ totũ marꝰ ẽ ſua ꝑte ⁊c.⁊ ĩ dĩnis deũ eẽ iuſtũ ſeu ummũ bo⸗ nũ. Eſt iteꝝ fides viitatis occulte:qᷓ ñ ſe ita offert intel lectui maĩfeſte. vt terrã eẽ cẽtꝝ mãdi: ⁊ celũ aliqð eẽ ĩ⸗ ſenſibile. qðᷣ ñ videt᷑. Scõm pᷣmũ moduʒ dicẽt foꝛſitan aligꝗs incredulꝰꝙ eẽt fides nccia ad ſalutẽ.de ſcðᷣa nõ. qꝛ ei ñ p̃t firmit muniri intellectꝰ.¶¶ Cõt arguit b. Hy lariꝰ in. iiij. ð tri. dicẽs.¶ cqʒ celeſtiũ ꝑ ſe ſciaʒ hũana imbecillitas ↄſeqᷓt:neq; inuiſibiliũ intelligẽtiã ipᷣe ſibi coꝛpꝑpaliũ ſenſus aſſumet. Ex q accipit᷑ tal rõ. Plꝰexce⸗ vüũt celeſtia ⁊ dina hũanũ ĩtellectũ: ꝙᷓ itelligibilia hũa nũ ſenſuz. Sz impoſſibile ẽ Fm oꝛdinẽ natue ꝙ ſenſus capiat ſciaz intelligibiliũ.S impoſſibiliꝰ erit ꝙ bũanꝰ intellectꝰ ſm oꝛdinẽ nat᷑e ↄphẽdat ſciaʒ diuinoꝝ.Si g ſaluti nccia ẽ intẽtio dĩna:q ñ pᷣt hr̃i ſine pᷣexñti ogni⸗ tiõe.p̃erñs at ↄgnitio ñ p̃t eẽ ſcia. ᷣp̃exñs ↄgnitio erit ſides diuĩoꝝ. ¶ Iem b. Hyla.in. iiij. de tri. orguit ſic Aõ ſubeũt ingenin nẽa celeſtẽ ſcĩaʒ:neq;ʒ incõpᷣhẽſibi⸗ lẽ vᷣtutem ſen de ſe credẽdũ ẽ.⁊ his q cognitiõi nr̃e de ſe tribuit obſe⸗ quẽdũ.Ex qͥ relinꝗt᷑ pꝛimu.Rõ iſta fundit᷑ ſup hãc ꝓ⸗ poſitõʒz ꝑ ſe notaʒ. Incomphenſibilis viꝛtua 2 infinita non concipit᷑ a virtute infirma 2 finita.4 Itez Hyla. in q̃rto de trini. Ant moꝛe gentiliũ denegandus ẽ de: ſi teſtimonia eius impꝛobãt᷑.aut ſicut 1 deus credit᷑ nõ poteſt aliter de ee i ipſe de ſe teſtatus eſt:intelligi. Sʒ intelligere teſtimonio alterius idem eſt qð credere.vt oſtendit Auguſtinus ad Saulinam de videndo o:. quia his que videmus ipſi teſtes ſumus.ſed his q̃ cre⸗ dimus alijs teſtibus mouemur ad fidem. Meceſſe ẽ igi tur de dro m ſuum teſtimonium credere.4 Item Hy larius in ꝗnto de trini.5 eſt de deo hũanis iudicijo ſentiendũ.Icqʒ.n. nobis ea natura eſt: vt ſe in celeſtẽ ↄgnitionẽ ſuis viribo efferat. a deo diſcendũ eſt quid de o intelligendũ ſit.quia nõ niſi ſe auctoꝛe cognoſcit᷑. Si g̊ cognitio dei neceſſaria eſt ad ſalutẽ:⁊ hoc nõ po⸗ teſt haberi ꝑ inquiſitõeʒ bumanã ſeu ſcientiã: ncẽium eſt vt habeatur per ſidẽ. 4 YZtẽ Hyla.ĩ pᷣmo de tri. Cũ te rebo dei mo erit:ↄcedantꝰ ſui cognitõʒ deo. dictiſq; eius pia veneratione famulemur. Jdoneus enim ſibi teſtis eſt qui niſi per ſe cognitus non eſt. Ex quo relin quitur ꝙ ad ſaluteʒ neceſiaria eſt ſides qua credimus tro de ſeipſo. Nides dico:quia ſcientia i E poſſibilis: ſicut oſlenſum elt. ¶ Itez ad idem ſunt auẽtes apoſloli u aliqͥ infirmitas nr̃a ↄcipiet. Ipſi ð deo NDe , — UC1 R NEex pranz;, * AE 2082 6 S 7 „2 — 3 P ²) 8 „ — 5* P * „ C D . On.) — Ma 99 O Ry Viaſe? 9l. 6 — ad hebre.xj. Accedentẽ ad trũ opoꝛtet credẽ ⁊c.⁊ ſine * fide impoſſibile eſt placẽ teo.⁊ hmõi. Ad oppoſitũ ſic.Coĩs animi acceptio ẽ.ꝙ aſſentire incertis ĩ his q̃ ad ſalutẽ ꝑtinẽt ẽ temerariũ. Itẽ coĩs eſt animi ↄceptõ nulm temerariũ ↄfert ſaluti hũane. Cũ q̊ om̃e mui⸗ ſum⁊ incognitũ ſit incertũ:aſſentire inuiſo ⁊ incogni⸗ to erit temerariũ. Sʒ talia ſunt quibo fide de qua que⸗ rimus aſſentimꝰ. ſicut dicit augꝰ. IFfides eſt credẽ qd ñ vides.ꝙᷓ hmõi fides eſt temeraria. nec ſaluti neceſſa⸗ . ria.¶ Iteʒz dicit Petrus rauẽnas qð videt᷑ ↄcoꝛdaẽ cũ cõmuni animi ↄceptione. nõ eſt tutũ credere ſine ra⸗ tione.ᷓ in his que ꝑtinent ad ſaluteʒ ꝑiculoſuʒz erit ſi⸗ ne ratione credere. Sʒ tale eſt credere fide de qua loꝗ⸗ mur. nõ erit credere tale expediẽs ad ſalutẽ. ¶ Item cum homo ſit rönalis creatura:natus eſt⸗ oꝛdinatus ad iudicandũ ratione:⁊ ad opanduʒ rõne.Si Apter hoc quia homo rõnalis ẽ:ſi oꝑet᷑ ſine rõne nõ ẽ lauda⸗ bilis:⁊ vituꝑabilis ſi oꝑet᷑ ↄtra rationẽ.qᷓ ſiłr iudiciũ rõnis landabile nõ eꝛit ſine rõne:⁊ vituꝑabile ð ratõʒ. * Secredere ſine rõne nõ ẽ laudabile.credeꝛe vᷣo ↄtra rati 2 ,. onẽ vitupabile.ſᷣ̊ tale eſt credere fidei ð qua logmur.qᷓ tale credere vituꝑabile eſt. ¶ Iteez vbi piculoſuz 1 dam nabile en falli: ibi maxime repꝛobandũ ignoꝛaè ſe fal⸗ li.ſ̊ in diuinis 2 in via que eſt ad beatitudinẽ damna⸗ bile ⁊ ꝑpiculoſum eſt falli.q̊ in bmõi maxime repꝛoban dũ eſt ignoꝛare ſe falli.ſᷣ vbi deficit ſcia ⁊ cognitio veri tatis:eſt ibi ignoꝛantia oppoſite falſitatis.̊ ꝑ ↄſequẽs ignoꝛantia fallacie emergentis circa veritatẽ. Cũ in fide ᷣm ꝙ hic logqmur deficiat ↄgnitio ⁊ ſcĩa veꝛitanis: eſt hic ignoꝛantia oppoſite falſitatis.̊ ⁊ ignoꝛãtia fal⸗ lacie.i Aeſcit igit᷑ qui ſic credit an fallat᷑. ̊ tale credere maxime reprobabile. So. dom ꝙ fides:h̊ ẽ aprebhẽ ſio ⁊ aſſenſus veritatis diuine nccia ẽ ad ſalutẽ.⁊ cãẽ qꝛ cognitio creatoꝛis nccia ẽ ad ſalutẽ.⁊ ſicut rõnalis creatura tebet dilectõʒ ſumme bonitati ⁊ obedientiaʒ — ſumine maieſtati: ita aſſenſuʒ prime veritati. Veritas g2. ve. Sie ee P. pI Quũt diuina nõ põt capi ꝑ ſciam ab hũana creatuꝛa ꝓpt A „A = ⸗ duplicẽ cãm quã aſſiᷓt Hugo s. vic. vna ẽ excellẽtia ME* Pw ꝓme veritatis:alia imbecillitas hũane ſragilitatis.ex cellẽtia veritatis.qð monſtrat Hugo ꝑ diuiſionẽ eoꝝ que a nobis ↄprebendũt᷑.Qam cũ quedaʒ ↄprehenda mus ſenſu vt coꝛꝑalia.quedã vo intellectu ꝑ reꝝ ſititu dines.quedã vo ex ꝑientia vt ea que in aĩa ſenniunt᷑.vt gaudiũ ⁊ triſticia: timoꝛ ⁊ amoꝛ.diuina ñ ↄprebendũ tur primo mõ.ſ.ſenſu.qꝛ nõ ſunt actu pñtia nec coꝛꝑa⸗ lia.nec ſecũdo mõ:qꝛ omẽʒ ſilitudinẽ puritatis excellẽ⸗ tia trãſcendũt.nec tercio mõ vt illa qᷓ in nobis ſentiũt᷑: qꝛ nõ tæ ſuba animi ſunt:nec de his que in aio ſbᷣſiſlũt. Aſola ſide credũt᷑ ꝗa ſunt: ñ qualia ſunt ↄphendũt.ꝗ deus credi põt:ↄpᷣpendi nõ põt tez inſirmitas buma ne fragilitatis ca ẽ.qꝛ ſiẽ onñdit Hugo in ſuis ſent.eꝛãt tria qᷓdã coꝛpꝰ.ſpũs.⁊ deus.⁊ coꝛpꝰ quidẽ mundꝰ erat⸗ aĩa ſpũs.⁊ ipſa aĩa q̃i in medio quodã erat hñs er ſe e mũdũ:intra ſe veũ.⁊ acceꝑat ocuiũ quo er ſe mundũ ⁊ 2 tey⸗ õ S ea q̃ in mũdo erant videret.⁊ hic erat oculus carms. õõ ο o. aliũ oculũ acceꝑat quo ſeipam ⁊ ea q̃ in ipſa erãt vide ret.⁊ hic erat oculꝰ rõmis. aliũ rurſum oculũ accepat quo intra ſe dũ videret ⁊ ea q̃ in doo erãt.⁊ G̊ ẽ oculꝰ oↄtemplatõis. oſtꝙ aũt tenebꝛe pcti in illã intraue?t: oculꝰ ꝗdẽ ↄtẽplatõis extinctꝰ ẽ vt nibil videret. Oculꝰ ðᷣo rõnis lippus effectꝰ vt dubie videꝛet.Solꝰ oculꝰcaꝛ nis in ſua elaritate ꝑmãſit.Hõ ̊ qꝛ oculũ carnis bʒ: mũdũ vidẽ põt ⁊ ea q̃ in mdo ſunt. Itẽ ga ocnlũ rois er ꝑte hʒ:aĩm ſiłr ex ꝑte videt 2 ea q̃ in aio ſunt.Quia vo oculũ ↄtẽplatõis n hʒ:deũ ⁊ q̃ in deo ſunt videre nã valet. ifides ꝙ nccia ẽ q̃ credant᷑ qᷓ ñ vidẽt᷑ (¶ Ad pᷣmuʒ gq̈ obiſcit dom , vuß lex certitudo mẽtis rõal. vna modũ viſus:alia ꝑ modũ guſius. Peꝛ modũ viſus ex Pte ↄgnitõis intellectꝰ. er modũ guſius ex ꝑte teuo⸗ tõis affeciꝰ. Et ſm q̊ diſtinguẽdũ in fide.q; fides in ꝗ⸗ P..α⁵² AK nij iAn MM buſaa ſidelibo bʒ certitudinẽ ognitõis:ꝗqᷓ bʒ incõtradi⸗ etiua rõnũ ꝓbatõzʒ. In ꝗbuſdã vo ẽ certitudo deuotio⸗ nis ſm guſiũ affectꝰ. vñ dicit Hu. de s. vic. in ſuis ſen. Quoꝛũdaʒ ſides ↄgnitõe mogna ẽ: affectu pua.quoꝛũ⸗ Da do affeetu magna:ↄgnitõe ꝑua. verũtñ affectũ ma⸗ gnũñ lauda bileʒ eẽ in ſide ꝙᷓ ognitõʒ magnã dñs eẽ oñ⸗ dit· vbi fidẽ grano ſinapis ↄpauit. Math.xiij. q qᷓnti tate ꝑuũ ẽ: ̊ nõ ferueꝛe. Mulieri chananee pax ſidem ſcienti:Hᷣ multũ feruẽti dictũ ẽ. AMDulier magna ẽ fides tua. Patet igit᷑ illa poſitio quã aſſumebat ẽ falſa. Ome inuiſuʒ ⁊ incognitũ eſt incertũ: ſᷣm ꝙ inuiſum 2 incognitũ ſumũt᷑ qtu ad intellectũ.¶ Ad ſecũdũ quod obijcit. ꝙ ñ ẽ tutũ ſine ratõe credẽ.dom Petrꝰ rauẽ⸗ nas loquit᷑ de credulitate geneꝛalit: ᷣm ꝙ ſe extẽdit ad cõſequẽtia er articulis fidei.Et qa multa de ↄñtibo ad articulos poſſent verti in veꝛũ 2 in falſi uz: iõ de illis di e ne tutu credere ſine rõne. Ael põt dici. ꝙ bᷣ dicit ad ignificandi vtilitatẽ rationũ ad defenſiõz fidei ca tholice 3 hẽticos. eſt ᷓ tutũ eccĩe credere ſine rõne id ẽ niſi hẽat rõnes ad dfenſiõeʒ fidei catpolice. ꝗa dẽ pᷣma Pe. iij. Parati ſꝑ ad ſatiſfactõz poſcẽti ratoeʒ de ea q̃ ĩ vobis ẽ fide ⁊ ſpe. IAlud qð dicit intelligitur ð rone ꝓut ẽ nccia ad inſtructõz 2 defenſiõeʒ: nõ ꝓut eſt nccia ad ꝓbatõʒ. 4 Ad terciũ dom. ꝙ ñ ẽ ſike in oꝑati one ⁊ cognitõne.vt ſicut oꝑanꝝ ↄ ratõʒ ẽ vituꝑabile:ita credere ð ratõʒ vel ñ m ratõʒ.⁊ rõ eſt.qꝛ oꝑatio faciẽ da ſubiecta ẽ facultati rõnis.veritas po ↄgnoſcẽda ex⸗ cedit facultatẽ rõnis. 2 iõ ncceẽ vt ꝑ aliud a rõne cre⸗ dat᷑ laudabiłr. vñ vłr rõ fidei ñ ſuffragat᷑. qð oſtendit Hu.. xæ .. vic. in ſent.ꝑ diſtinctõeʒ dicẽs. Lria genera credentiñ inueniũt᷑. Quidã fideles ſunt: ꝗ ſola pietate credere eligũt.qð tñ vtꝝ credendũ ſit vel nõ credendũ rone nõ ↄpᷣhenqũt. Alij rõne appꝛobãt qð fide credũt. Alij puritate coꝛdis ⁊ mũda ↄſcia interiꝰiã guſiaẽ inci piũt qð fide crediderũt. In pmis ſola pietas facit ele⸗ ctiõz · In ſecũdis rõ adiũgit agrobatõʒ. In tercijs pu ritas intelligentie aprebendit certitudinẽ. Et poĩt ex⸗ emplũ. Pagani in plures vnitatẽ dinitatis ſcindunt. Judei ſaluatoꝛẽ ñ recogno cũt. In bis oĩbo mens fideł inſluctuat.⁊ niſi pietate teneret᷑: foꝛtaſſis abiecta veri⸗ tate falſitatẽ ſequeꝛet᷑. accedit ſpũſancto ſuggerente ad hec rõ.¶Meliꝰ ẽ ↄfiteri vnũ principiuz q; multa.qa vbi multitudo eſi: aut pluralitas ſuꝑfluaẽ: ant vnitas imꝑ fecta. Amplius melius ẽ creatoꝛẽ parit ↄfiteri 2 ſalua⸗ toꝛẽ ꝙᷓ creatoꝛẽ ſolũ.qm̃ ꝗ creatoꝛẽ diẽ maieſtatẽ ↄfitet᷑: ꝗ ſaluatoꝛẽ credit pietate venerat᷑. Itẽ maius bonũ ho/ mĩs ẽ vt ĩ deo ſuo maieſtatẽ inueniat quã oculo coꝛdis otempꝑplet᷑: ⁊ huanitatẽ quã oculo carnis ſpeculet᷑: vt to tus hõ in xo brificet᷑. his rõibo animꝰ ofoꝛtatꝰ ad am⸗ plioꝛẽ diuĩe religiõis deuotõʒ excitat᷑ deuotiõe aũt mũ dat᷑ ⁊ purificat᷑: vt iam qdãmodo pguſiare incipiat id qð cognoſcere feſtinat.⁊ qͥd ãmodo ꝑ ↄtẽplatõʒ deũ pñ⸗ tez hr̃e incipiat:⁊ nulla iam rõne ab eius fide etiam ſi totus mũdus in miraculo ↄuertat᷑ auelli queat.4 Ad vltimũ dᷣm.ꝙ ꝑ fidẽ dæ q̃ loqmur certi ſumꝰ nos ñ fal li:etſi ignota ſit vᷣitas cui aſſentimꝰ. ⁊ rõcẽ.qꝗa ĩ aſſenti endo ipi vitati innitimur ip̃i vitoti q̃ deꝰ ẽ.q ſic nõ põt falli: ita nec fallẽ.vñ dic Ricar. s. vic.in pᷣmo ð tri. MQuotqͥt veracit ſideles ſumꝰ:niłil certiꝰ 2 ↄſtzãtiꝰtene uius:ꝙ qð fide appᷣhendimꝰ.vtimur itaq; in eoꝝ atte⸗ ſtatiõe ſeu ↄfirmatõc. ſignis ꝓ argumtis. ꝓdigijs pro erxpꝑimtis. vtinã attẽderẽt iudei.viinã animaduerterẽt pagani cũ quãta ↄſcie ſecuritate ꝓ bac ꝑte ad diuinuʒ iudiciũ poterimꝰ accedẽ. nõne cũ om̃i ↄlidẽtia deo di⸗ — cere poteꝛimꝰ. Oñe ſi erroꝛ eſt:a teipſo decepti ſumus. nã iſta in nobis tantis ſignis 7 ꝓdigijs ↄfirmata ſunt: 3 q̃ nõ niſi ꝑ te fieri pñt.certe ſumme ⁊ talibo ſctis viris nobis tradita:⁊ cñ ſumma atteſtatõe ꝓbata teipſo co⸗ oꝑante ⁊ Fmonẽ ↄfirmãte ſequẽtibo ſignios. . .d .. Ka 2 e cerer⸗ 2ò . — N/AN) P JN⸗ — — — — — — . —— — — — - — ncn nt 0 uo' Membꝛum ſecundum Onſequent querit᷑ an fides q̃ eſt nccia ſa luti ſit ꝑ rõnes ſuaſa vel ꝓbata. Ad qð ſic. Sic aliud ẽ diligẽ aliquẽ ex ſuis me/ ritis ſeu rõne bñficij vel vtilitatis. Alið ðᷣo diligẽ ipᷣm ſine meritis ex ſola vᷣtute ⁊ qra diligen⸗ tis: ſic aliud eſt credẽ ex ꝓbabilitate vel euidẽtia ip̃iꝰ credibilis: aliud ex virtute credẽtis.Siłis virtus ẽ amare impꝛobuʒ caritate: 2 credeꝛe impꝛobabile fide. nec minoꝛis virtutis eſt credere impꝛobabile ꝙ impꝛo bũ diligere.ſi ̊ ex caritate ſeu amoꝛe ſalutari ð meꝛita impꝛobo ⁊ inimicꝰ diligit᷑. ex fide ſalutari ſine ꝓba⸗ tione ⁊ rõnis ſuaſione impꝛobabili veritati credetur. ¶ Itez qð abſqʒ ſuaſione ⁊ ꝓbatõne credit᷑ vᷣtute cre⸗ dentis credit᷑. Aut ꝗᷓ deo hoc mõ credendũ ?: ⁊ heẽmus ſitũ. aut nõ ſine ſuaſione ſeu ꝓbatõe:⁊ tũc obijcit. nõ eſt ei alio mõ credendũ ꝙᷓ cuilibʒ alij. cuilibz eniz alij ꝓbatione euidenti crederet᷑. ¶ Itẽ nõ ẽ adeo quis mendar cui ꝓbatõmibo idoneis a qͥlibʒ ñ credat. Qui nõ alit᷑ deo credit qꝙᷓ ꝓbatiõibo idoneis ⁊ certis: ma/ nifeſtũ eſt qm̃ deũ in hac ꝑte in nullo mẽdacibo añpo⸗ nit.⁊ ipſos deo in aſſenſu credulitatis adequat.qð aꝑ⸗ te dei ↄtumelia eſt. Relingꝗt᷑ igit᷑ fides ſalutaris cre dit deo ſine ꝑſuaſione 1 ꝓbatoe. Ytẽ licut deo debet 1 digna dilectio:ita ei debet᷑ credulitas digna.õ ẽ au⸗ teʒ digna deo credulitas que ꝓpter ꝑſuaſiones aut ꝓ⸗ 3 bationes impendit᷑: qꝛ hmõi credulitas nec etiã bono viro ⁊ ſapiẽti digna ẽ.̊ ſi dignioꝛ credulitas q ſic deo impendenda eſi:cꝛedendũ eſt ei ſine ratiõe ⁊ ꝑluaſiõe. 4 Iteʒz ſicut affectus rõnalis debet ſumme bonitati di⸗ gnũ amoꝛẽ:ita intellectꝰ ſumme veritati dignã eredu⸗ litateʒ.ſi ̊ nõ eſt digna dilectio deo q̃ diligit᷑ eius bo⸗ nitas ſolũ ꝓpter vtilitatẽ:nõ erit eadeʒ rõne digna deo credulitas qua aſſentit᷑ prime veritati ꝓpter ꝑſuaſiõʒ rõnis vel ꝓbatõz. 4 Item cũ virtus ⁊ ars circa Diffi⸗ cillima ſint. credulitas aũt que eſt ꝑ euidẽtes ꝓbatio⸗ nes.nõ ſolũ circa facillima ẽ:ſᷣ etia circa ea q̃ impoſſi⸗ bile eſt vel difficile nõ facere. Impoſſibile.n.eſt ñ cre⸗ dere manifeſie vera. difficile aũt eſi nõ credẽ ꝓbabilia. Relinꝗt᷑ igit bmõi credulitatẽ nõ ꝑtinẽ ad virtutem. 4 Item ſuppoſito exempligratia.qꝙ ſilis ſit rõ vẽdito/ ris mercis ſub pignoꝛe vel cautione ⁊ intellectus cre⸗ dentis ꝓbatione. quia ſicut de manu talis venditoꝛis merces nõ exeũt nili prius ſecuꝛitateʒ pignoꝛis vł cau tionis tenuerit: ſic nec de huiꝰ intellectu erit creduli⸗ tas donec mediũ appꝛobatõis babuerit. ¶ Ieẽ arguit. Exactio pignoꝛis ñ eſt niſi ex paruitate credulitatis. qᷓuis enim multitudo pignoꝝ venditoꝛi ſecuritatẽ fa⸗ ciat:teſtimonia tamẽ ſunt incꝛedulitatis ipᷣius.jq̊ ex ꝑ⸗ te intellectus exactio ꝓbationis teſtimoniũ eſt ſue in⸗ credulitatis.qᷓis ſint hmõi ꝓbatões intellectui que⸗ dam ſecuritates. Si g intellectus ꝑ incredulitatem nõ poteſt placere dro: nec ꝑ fideʒ que eſt coacta ꝑ ꝓbatio neʒ placebit deo.fides igit᷑ ſalutaris nõ eſt ꝑ ꝓbatões. Item JYo. damaſ.dicit. Fides eſt cõſenſus nõ ingſitꝰ ſeu imꝑſcrutatꝰ. ꝗ̊ relinquit᷑ ꝙ fides laudabilis no eſt ex ꝑſcrutatõne ratõis.⸗! Iteʒ Gꝛego.fides nõ bʒ me⸗ ritũ cui hũana rõ prebet exꝑimentũ. Contra.Aug. ad paulinã de vidẽdo deo. Cꝛedũt᷑ illa que abſunt a e ſtris ſenſibo.pᷣ videt᷑ idoneũ teſtimoniũ qð ei ꝑhibet᷑.S3 ea que credunt᷑ etſi ñ videant᷑:idoneo tñ teſtimonio ꝓ⸗ bant᷑.¶.1 äIteʒ augꝰ.in eodeʒ. His que videmꝰvel audi mus nos ideʒ teſtes ſumus. his aũt que credimꝰ alijs teſtibus mouemur. Ad fideʒ g̊ que credũt᷑ teſtlimonio ꝓbant᷑.¶ Iteʒ credit᷑ teſtimonio apłoꝝ act᷑.j.Eritis mihi teſtes in omni iudea ⁊c̃. Credit᷑ teſtimonio crea⸗ turaꝝ qm væus ẽ omipotẽs ⁊ creatoꝛ. ad Roma..· In⸗ uiſibilia dei ꝑ ea qᷓ focta ſunt intellecta ↄſpiciũtur. Et Saßp.xiij. A magnitudine ſpẽi ⁊ creature poterat boꝝ „ — A₰ 623 6a E %7 creatoꝛ ↄgnoſcibiłr videri.ſi fides q̃ credit᷑ teftimoĩo aploꝝ nccia eſt ſaluti:⁊ etiã fides q̃ credit᷑ teſtimonio creaturaꝝ:qꝛ deꝰ ẽ ⁊ om̃ipotẽs. Fides igit᷑ ſalutaris ẽ credẽ ꝑ ꝓbatõʒ teſtimonioꝝ. 4 Itẽ ſic dicit b. Der. ſcĩa innitit᷑ veritati: fides auẽti: opio veꝛiſiłitudine ſe tuet᷑.̊ ſi fides auẽti innitit᷑: videt᷑ ꝙ ꝑ auẽteʒ probari poſſit. So. ſᷣm Jo.damaſ.in.iiij.li.vbi dic.ſides du⸗ płr eſt.Eſt.n.ſides ex auditu:audientes.n.ſcripturas credimꝰ doctrine ſpiritu. Eſt aũt rurſus fides indiſta⸗ bilis ⁊ iniudicabilis ſpẽs eoꝝ q̃ a eo nobis nunciata ſunt. igit᷑ prima mentis noſire eſt.ſecũda cariſmatum ſpũs. Ault ergo dicere ꝙ eſt fides ex auditu acquiſita ſiue teſtimonio ſcripturaꝝ: 2 eſt fides gratuita infuſa a deo ad aſſentiendum prime veritati ꝓpter ſe. INides primo modo dicta colligitur er teſtimonio ⁊ ratione: 7 non eſt ſufficiens ad ſalutem. Secunda voo infundit᷑ ex ſuperna illum inatõne.⁊ hec eſt ſides ſalutaris ⁊ do⸗ num gratie. 4 Ad illa g que dicit ANuguſtinus ĩ libro te videndo deo.dicendum ꝙ loquit᷑ de fide que ẽ ex au⸗ ditu exterioꝛi que ẽ fides ocꝗſita:nõ de fide q̃ eſt ex in/ ſpiratõe gratie interioꝛis qᷓ eſt fides gratuita. ꝗᷣlliꝰ cau ſa eſt ratio vel aptum teſtimoniũ auctoꝛitatis. Iſtius ðᷣo cauſa eſi gratia illuminationis diuine ad cognoſcẽ dum veritatem que eſi ſupꝛa naturam: ⁊ aſſentienduʒ ipſi propter ſe. ¶ Jotandum tamen ꝙ ratio? fides q̃ eſt ex ratione ſe habent ad fidem gratuitam ſicut pream⸗ bula diſpoſitio ad foꝛmam. Diſponit enim animaʒ ad receptioneʒ lumĩs quo aſſentiat prime veritati ꝓpter ſe: ſed per modũ nature non gratie.⁊ dicit᷑ ipſam in⸗ troducere ſicut ſeta filuʒ.⁊ tunc ratio ceſſat huana qñ ei nõ innitit᷑ fides introducta.¶ Ad terciũ quod obij⸗ citur de credulitate que eſt ꝑ teſtimonia aploꝝ ⁊c̃.iaʒ patet rñſio.aliud enim eſt credeꝛe ex te ſtimonijs:aliud credere teſtimomia. Dico ꝙ fide ſuaſa creditur ex teſti⸗ monijs: ſed fide infuſa credũt᷑ teſtimonia quia ſunt ve⸗ ra.⁊ boc ſecundo modo fides teſlimonioꝝ eſt nccia ſa innititur auctoꝛitati. dicendũ ꝙ non innititur auctoꝛi⸗ tati tanq; probanti: ſed tanqᷓ ↄfirmanti ⁊ coꝛꝛoboꝛũti. Membꝛum teꝛcium Oſtmodũ queritur.vtꝝ ſides ſit virtus. Ad qð ſic dicit philoſophus. Ffinis ſpe⸗ culationis eſt veritas. virtutis vo finis ẽ . . bonum. Cum fidei ſintalit dertaam. qᷓtum hmõi: fides non erit viꝛtus.(¶! IToꝛte dicet᷑ ꝙ boc non impedit quin fides ſit virtus: quia fides non eſt ĩ quãcunq; veritatem: ſed in veritatem primaʒ. Pꝛima autem veritas idem eſt qðᷣ ſumma bonitas.⁊ ita cum prima veritas ſit finis fidei: ſumma bonitas eſt finis fidei.⁊ ita fides eſt in bonum ⁊ eſt virtus. Si ſic dica⸗ tur. Contra. Si penes ſines propꝛios differunt virtu — cO 4 „ 3. O . r. PX — 2 P. ,. 2 Hi kiins rinommod,A Büiliataugioiee gndee N⸗ tes.qᷓuis vnus ſit finis vltimus: nõ erit ponere ꝓriũ fineʒ ipſius bonitatẽ ſummã inqtuʒ hmõi cuʒ ſit finis caritatis 1 aliaꝝ virtutũ. erit dicẽ ꝙ finis ipſiꝰ fidei erit veritas inqᷓ tum bmõi. ergo cum virtutis inqtum virtutis finis ſit bonitas non veritas. non erit ſides virtus. 4 Item ſi diceretur ꝙ vntutis finis eſt bonuʒ generaliter. ſed bonum generaliter contingit multipli cari.nam eſt bonum rationale.eſt bonum iraſcibile. eſt bonum concupiſcibile.ſicut antem bonum concu⸗ piſcibilis eſt finis caruiatis: ⁊ bonuʒ iraſcibile finis ſpei.ita bonum rationalis eſt finis fidei: quod bonuz eſt prima veritas inqtum huiuſmodi.Contra.Si bo⸗ num ipſius virtutis rationa bilis facit fidem eſſe in bo num ſcm rationem virtntis. ergo cum ſcientia ſit in bonum rationale quod eſt veritas oꝛdinata in illam relinquitur ꝙ ſcientia erit virtus. Si ergo non ex hoe ſcientia eſt virtus:relinquitur ꝙ ſides nõ erit virtus· l Item Hugo de ſancto Llictore. Fides eſt certitudo — —— Q Prn a O ) 3 at 52 ucte D — — quedã animi de reb abſentibo ſupra opinionẽ 2 infra ſcĩaʒ ↄſtituta. Ex qͥ accipit᷑ ꝙ fides ẽ media int opionẽ 2 ſciam. Si duo extrema.ſ.opio ⁊ ſcia nõ ſunt in ge⸗ nere virtutis:ſ̊ in pura ſpeculatõe.relinꝗt᷑ ꝗ medium ſcʒ fides ñ erit in genẽ virtutis ſ̊ in ſpeculatiõe pura. ¶ Itez differũt ſcia ⁊ virtus penes ſubiecta ſiue vires qꝛ ſeĩa eſt in ſpeculatiuo intellectu ſeu in ꝑte aĩe ſpecu⸗ latiua.virtus aũt in pꝛactico intellectu ſeu in ꝑte ani⸗/ me motiua.Cum ̊ᷓ fides ſit in intellectu ſpeculatiuo: relinquit᷑ ꝙ nõ erit virtus. e aũt fides ſit in ſpecula tiuo intellectu.dicit b. Grego.ſuꝑ illud Hierce.ij. Nlij mẽpheos ⁊ caphnes ↄſtupꝛauerũt te ⁊c. Glo.malignꝰ ſpũs q̃i ab inferioꝛibus membꝛis ad ſuꝑioꝛa pertingit cum actiuam vitam polluens q̃i caſtam celſitudineʒ fi dei moꝛbo diffidẽtie coꝛumpit. Ex quo relinquitur ꝙ cũ actiua ad pꝛacticũ intellectuʒ ꝑtineat:ↄtemplatiua vᷣo ad ſpeculatiuũ: quam dicit coꝛumpi ꝑ coꝛuptionẽ fidei. non erit fides niſi in intelleetu ſpeculatiuo. Contra. Habitus voluntaꝛius eſt virtus vel viciũ. fides eſt habitus volũtarius: qꝛ nullꝰ põt credere niſi volens.ꝗ fides eſt virtus vel viciũ.ᷣ ñ viciũ: ̊ virtus. Iteʒ quicũq; habitus oꝛdinatꝰ hʒ ↄtrariũ peccatuʒ eſt virtus. ̊ fides bʒ ↄtrariũ peccatuʒ infidelitatis.q̊ ẽ virtus. Item omne qð eſt expulſiuũ peccati ⁊ ẽ prin cipiũ ad merituʒ eſt virtus.&̊ fides eſt hmõ: ſicut dicit aptus Ro.iij. Juſticia eſt ꝑ fidem ihu xp̃i.Et ad Ro. quinto. Juſtificati ex fide pacẽ habeamꝰ.Et hebre.xj. Sancti ꝑ fideʒ vicerũt regna.oꝑati ſunt iuſticiam ⁊c. Sſides eſt virtus. Oð omẽs concedũt de fide opan⸗ te per dilectioneʒ.õ tñ ꝙ ad hoc dixerũt quidã.ꝙ fi⸗ des eſt in ſpeculatiuo intellectu ⁊ nihilominꝰ ẽ virtus. ⁊ hoc dixerũt his rõnibo:quia cũ aĩa ſit remuneranda ſm omẽs vires:⁊ marime m ꝑtem aie ſpeculatiuam: neceſſe bʒ mereri Fᷣm ꝑtem aie ſpeculatiuã. ꝙ in ꝑte aĩe ſpeculatiua erit principiũ merendi qðẽ virtꝰ. Iteʒ ſiẽ ſe hʒ ꝓbabile ⁊ impꝛobabile ad intellectũ:ita ſe bʒ ap⸗ pꝛobabile ⁊ repꝛobabile ad affectũ ⁊ ecõuerſo. Si ꝗ̊ ex virtute affectus ⁊ caritatis ẽ diligere ꝓbabile.ſ.inimi cũ.&̊ ex virtute intellectꝰ erit impꝛoba bile credẽ.ſ̊ cre⸗ dere eſt ꝑ fideʒ fides eſt virtus intellectus. ꝗ Sed hoc obijciũt.qꝛ nõ eſt neceſſe vt in eo ꝑ ſe ſit merituʒ in q̊ erit remuneratio vel pꝛemiũ.coꝛpus.n.gloꝛificabit ⁊ ꝑs ſenſibilis.nõ tñ in illis per ſe eſt meritũ. nec eſt ratio cum intellectus ſpeculatiuꝰ ↄſequat᷑ pꝛemiũ: qð terea in eo ſit per ſe meritũ.¶: Iteʒ intellectꝰ ſpecu⸗ latiuꝰ cogitur nccio ad credendũ ꝑ neceſſariã ratioci⸗ nationeʒz. credere intelleetus ſpeculatiui eſt inuolun tariũ.nullus aut actus inuolũtarius eſt viꝛtutis.eꝛgo credere intellectus ſpeculatiui nõ eſt voluntatis virtu⸗ tis. Propter hoc dixerũt alij ꝙ fides eſt ĩ ꝑte animi motiua ⁊ eſt virtus.pars.n.motiua eſt liberi ar.quod eſt quaſi res in aia querens bonũ ⁊ beatitudineʒ ipſis viribus ſubiectis.⁊ in eo eſt primo meritũ? virtus.li⸗ berum aũt arbitrium eſt facultas ratõnis ⁊ volũtatis eſt vis motiua m rationeʒ ⁊ volũtateʒ.ᷣin rationeʒ intendentẽ: ⁊ Fm voluntatẽ appetenteʒ. dicũt q̊ ꝙ fides eſt in libero ar.Fm ratõʒ.¶. Sed ↄtra hoc obijcit᷑. Ad eandeʒ vim ptinet virtus vie ⁊ premiũ patrie qð ſucce dit virtuti. 3 eum viſio prime veritatis ſuccedat fidei in gloꝛia.vi ſpeculatiui. ſides ẽ ĩ intellectu ſpeculatiuo. Si virtꝰ eſt: virtus eſt intellectus ſpeculatiui.¶ Propterea di⸗ rerunt alij ꝙ duo ſunt ĩ fide.cogitare ⁊ aſſentire ſᷣm be atum Aug. Credere eſt cogitare cum aſſenſione.Co⸗ gitare eſt intellectus ſpeculatiui: aſſentire practici.⁊ ita fides qtum ad actum cogitandi eſt in intellectu ſpe culatiuo:⁊ eſt habitus cognitiuꝰ.qẽtum vᷣo ad actũ aſ⸗ ſentiendi eſt in intellectu practico:⁊ eſt habitus moti⸗ unus. Ex primo ꝗ nõ hʒ eſſe virtus:ſed ex ſcdᷣo.¶ Sed ptra hoc obijcit᷑.drñtia eſt habituũ ſᷣm drũtiam poten⸗ 9) Trn NX Vſe io aũt veritatis ꝑtineat ad ꝑtein intellectꝰ – tiaꝛum ſubiecta ꝝ. Si non eſt eadeʒ potentia ſpecula tiui intellectus ⁊ practici. ꝙ nec idẽ habitus erit vtri⸗ uſqʒ.ſides igitur non poterit eſſe in intellectu ſ pecula tiuo ⁊ practioo. Pꝛopter hoc aliter eſt dicenduʒ ad predictam queſtioneʒ qua querit᷑.vtꝝ fides ſit viꝛtus: vt ſit queſtio æ fide foꝛmata que eſt cum caritate. Di⸗ cendum ꝗ̊ꝙ fides poteſt conſiderari materialit᷑: ⁊ põt conſiderari foꝛmaliter. Materialiter fides eſt cogni⸗ tio: foꝛmaliter fides eſt aſſenſio.fides ꝙ̊ᷓ materialiter conſiderata eſt in ſpeculatiuo intellectu: nec eſt virtꝰ. ſoꝛmaliter vᷣo conſiderata eſt in practico intellectu: ⁊ ẽ virtus. VUnde Hugo in li. de ſacramẽtis. duo ſunt in ꝗ bus fides conſtat: cognitio ⁊ affectus. In altero ſcʒ in )iaffectu conſtat:quia ipſa in illo eſt.in altero. ſ. cogniti 4 NWsn f. * one conſtat:quia de illo eſt. In affectu dᷣo ſidei ſubſtan tia inuenit᷑.in cognitione vᷣo materia.ꝗꝓpterea fides in uffectu habet ſubſtantiam:quia affectus ipſe fides eſt. in cognitione ᷣo materiam: quia de illo eſi qð eſt in co gnitione. NRdes igit᷑ qua creditur eſt in affectõe: quod dᷣo credit᷑ in cognitione.ↄgninoneʒ autez hic i ntelligi⸗ mas ſcientiam reꝛum. non illam que ex pñtia ipſarum comprehenditur: ſed illam que auditu ſolo ꝑcipitur: er verboꝛum ſigtõne manifeſlat᷑.ð.ᷓ. cum id qð dici⸗ tur ⁊ ab illo qui audit intelligit᷑ ꝗdð dicit᷑: etiã ſi neſci⸗ at vtꝛum ſit vel non ſit ita vt dicit᷑: ſcientia tamen ẽ in⸗ itum intelligit⁊ ſcit quid eſt quod dicitur. Ad hãc co gnitioneʒ ſi ſides accedat vt credatur qð audiebat᷑ ĩ⸗ telligebatur eſt credulitas in cognitione.⁊ inuenitur ĩ affectu ſubſtantia:in cognitione vᷣo materia.4l Ad pri mo obiectum dðm.ꝙ prima veritas eſt finis ſpeculati⸗ onis m rationeʒ veri.virtutis vᷣo fidei finis eſt ſᷣm ra tioneʒ boni.uvnde prima veritas comꝑatur ad finẽ du pliciter.vt obiectum ſeu materia: ⁊ vt finis.vt obiectũ Fm rationeʒ veri.vt finis ſᷣm rationem boni.ex cõꝑati one ipſius prime veritatis vt obiectũ non teprehendi⸗ tur fides virtus:̊ ex com ꝑatõne ᷣm ꝙ finis.vñ ſicẽ̃ ca⸗ ritatis finis eſt ſimpłr bonũ:ita fidei eſt quoddam bo⸗ num ſcilʒ veruʒ ſub ratione boni.Et ꝑ bec pʒ rñſio ad ſecundum.l Ad teꝛcium quod obijcit de ſcientia.dᷣm ꝙ ſcientia quantum eſt d ratione ſcientie habet veruʒ pro materia non pro fine.vel ſi habet pro fine: non tñ habet ᷣm rationem boni.⁊ ideo ſcientia ſpeculatiua ñ eſt virtus ſiue ſeientia que eſt dnnum. Ad qð manife⸗ ſtandũ notanaũ eſt.ꝙ cum ſeientia dicatur in ratione eſſe ſeu in intellectu:ratio accipitur triplłr. Vno modo dicit᷑ ratio vis cognitiua veri ⁊ falſi:boni ⁊ mali.ꝛ ſci⸗ entia in rõne hoc modo accepta eſt habitus ſpeculati⸗ uus ⁊ non eſi rirtus. Alio modo dicit᷑ ratio vis cogni tiua veri ⁊ falſi:boni ⁊ mali ad hoc ꝙ fiat vel non fiat. vel vt tẽdatur in illud:vel vt recedat᷑ ab illo.⁊ ſᷣm hoc ratio e ſt paro liberi ar. vt diffinit᷑ ab Augꝗ. Cibeꝝ ar⸗ bitriũ eſt facultas rõnis ⁊ volũtatis.⁊ boc mõ rõ vis motiua eſt inclinãs ꝑ intentionẽ. Lercio modo ſumit᷑ ratio large ita ꝙ comprehendat iudiciũ appetitũ ſeu rationeʒ 2 voluntateʒ. 2 ſic idẽ eſt qð lib.ar.⁊ ſᷣm bas duas vltimas acceptiones in ratione dicit᷑ eſſe ſciẽtia que eſt donum ſen virtus.4! Ad quartum qð obijcit de hugone.dðm q loquendo de fide materialit.ſ.Fm co⸗ gnitionem: media eſt fides inteꝛ opinioneʒ ⁊ ſcientiaʒ. nec ex hoc dicit᷑ virtus:ſicut nec opinio nec ſcientia.lo quendo vᷣo de fide foꝛmaliter ſcʒ ſᷣm aſſenſionẽ: nõ erit dicere fidem eſſe infra ſcientiaʒ ⁊ ſupꝛa opinionẽ. cum ipſa cernitudo fidei equiparet᷑ certitudini q̃ ẽ ſcie.ᷣm ꝙ dicit ougꝰ.ꝙ nihil eſt bomĩ certus ſua fide.4 Ad vlti mũ dðm.q eſt conſiderare intellectuʒ ſpeculatiuũ ab⸗ ſolute:⁊ eſt conſiderare intellectum practicum abſolu⸗ te:⁊ eſt conſiderare intellectum ſpeculatiuũ pſᷣm exten⸗ ſionem ad practicum:Fm ꝙ dicit phᷣus ꝙ intellectꝰſpe eulatinus ꝑ extenſioneʒ fit practicus. In primo eſt pu ra cognitio.in ſecũdosſt pura affectio.in medio po eſt — 6 1 X 0 eKend ſe ſee ſel vrv! Hagr keig pni culg zad ns. Di⸗ Gni⸗ ſter 1, E ing gin iti i⸗ rc⸗ 1 i i⸗ mI d teti nci⸗ o d n in daß iſe⸗ ſone oco ſei gtin n. boe⸗ na ſis mit iſen bas etia d o⸗ iaz⸗ inlo⸗ erit ſvln 1 ſolu⸗ ten⸗ ſpe ſtpo Queſtio cum affectione cognitio:ſeu cũ cognitõe affectõ. Pꝛo⸗ pꝛie ̊ loquendo in intellectu ſi peculatiuo. pᷣmo modo ſunt habitus cognitiui: qui nõ ſunt virtutes ſicut ſunt ſcientie. In intellectu pᷣo pꝛactico abſolute ſunt hitus virtutũ:que materialit᷑ ⁊ foꝛmalit ſũt circa affectiões 7 voluntates.ſicut eſt ſpes caritas ⁊ hmõi. In intelle ctu dᷣo ſpeculatiuo extenſo ſeu in pꝛactico comꝑato ad ſpeculatiuũ ſunt habitus virtutũ ꝗ habent cognitiõez ꝓ materia ⁊ affectõz ꝓ foꝛma. ſicut eſt fides in theolo gicis: ⁊ pꝛudentia in cardinalibo.⁊ H̊ mõ nõ eſt incon⸗ ueniẽs eundẽ habitũ eẽ in intellectu practico ⁊ ſpecula tiuo.qꝛ H̊ mõ nõ eſt ĩ intellectu pꝛactico ⁊ ſpeculatiuo ßm ꝙ diuidunt᷑ ſeu ſeꝑant᷑:ſ̊ ᷣm ꝙ vniũt᷑.vt ſcʒ intelle ctus ſpeculatiuꝰ intendit᷑ in practicũ:⁊ Fᷣm ꝙ practicꝰ infoꝛmat ſpeculatiuũ. Membꝛũ quaꝛtũ Equit᷑ e qu fides generalis virtus ſit an ſpecialis.Ad qð ſic.Quia ñ ẽ vni⸗ cũ genus appetendoꝝ ſ̊ diuerſa genera: nõ eſt vnica virtus appetendoꝝ bᷣ diuer⸗ ſe in ſpecie.ᷓ eadeʒ rõne cum nõ ſit vnicũ genus credẽ doꝝ ſ̊ diuerſa genera: nõ erit vnica fides pᷣ diuerſe in ſpecie. & fides ẽ differẽs ſpecie.¶¶ Iẽ aliud ẽ donũ qð ẽ de eternis.ſ.ſapia:⁊ aliud eſt donũ qð eſt de hũanis.ſ. ſcĩa.ᷓ ſimili ratõe alia ẽ fides qꝗᷓ eſt de eternis vt de deo trino ⁊ vno:alia eſt fides que ẽ de hũanis.vt ð reſurre ctione hoĩm futura ⁊ retributõe ⁊ pena.4! Item dicit augꝰ. Om̃ diuerſe voluntates ſunt in ſpecie 'm diuer ſa volita in ſpecie.vnde alia eſt volũtas in ſpecie q̃ vo⸗ lo honoꝛes mũdi: alia q volo voluptates carnis: alia qua volo diuitias. eadeʒ ratiõe diuerſe erũt fides in ſpecie ſᷣm diuerſa credita in ſpecie. alia ẽ fides q cre⸗ dit᷑ diuinitas.alia q̃ credit᷑ huanitas.alia q̃ credit᷑ re⸗ ſurrectio ⁊c.4¶! Iteʒ maxĩa eſt diſtantia int omĩa ea q̃ hñt ↄcomitantiã illa que eſt inter creatũ ⁊ increatuʒ. Si g̊ aliq drñtia trahit in ſpẽm dꝛñtẽ:⁊ iſta trahet. ſi⸗ cæs.ꝗ̊ q ẽ de increato ⁊ fides de creatoẽ differẽs ſʒ ſpe ciẽ.4 Iteʒ fides eſt de ſupplicijs eternis: ⁊ m ̊ gene⸗ rat timoꝛẽ. Itẽ fides ẽ de pᷣmijs eternis ⁊ ſm hoc gene rat ſpem.ẽ cum ſpes ⁊ timoꝛ ſint diuerſaꝝ ſpecieꝝ.fi⸗ des ex qua generat᷑ timoꝛ:⁊ fides ex qua generat᷑ ſpes eadeʒ rõne erunt diuerſaꝝ ſpẽꝝ.¶ Iteʒ ſᷣm vnãquãq; virtutẽ gratuitã eſt aliqd amatũ: h̊ nibil eſt amatuʒ in diuinis niſi ſit cognitũ cognitõe q̃ eſt fidei. fides cir⸗ cuit fineʒ vniuſcuiuſqʒ virtutis gratuite: ſeu illð ſit ve rũ:ſeu arduũ:ſeu bonũ.nõ enĩ querẽt᷑ niſi cognitũ. co⸗ gnoſcit᷑ aũt per fideʒ. Relinꝗt᷑ igit᷑ ꝙ fides eſi generał virtus. Cont᷑.Aʒ multi ſint aꝛticuli fidei ſᷣm tempo rale ⁊ eternũ:creatũ ⁊ increatũ.vna tñ eſt veritas per quã omni articulo inheremꝰ.ꝗq̊ nõ multiplicatur fides Fm tẽꝑale ⁊ eternũ: ſᷣ vna eꝛit ꝓpter vnitatẽ medij qð ẽ veritas. 4! Itez omne qs eſt verũ:a prima veritate ve⸗ rum eſt ſicut dicit augꝰ.ꝙ nulla creatura veritateʒ bʒ in ſe niſi a prima veritate cũ ſit in ſe vanitas.q̊ cũ nul⸗ la creatura aſe veritatẽ hẽat:nlłi creatuꝛe veꝛitati ad-⸗ herendũ eſt ꝑ ſe.Cum g̊ fidei ſit ꝓꝛiũ adherere verita ti ꝑ ſe:nõ ad herebit fides niſi ſolũmodo veritati incre ate. ̊ cum prime veritati ⁊ ſoli ꝑſe adhereat fides: H̊ ſint diuerſi articuli:nõ multiplicabit᷑ m ſpẽs.ſed ſᷣm vnã adherentiã vna erit. ¶ Item bonũ ⁊ maluʒ ſᷣm ꝙ accipiũt᷑ a fide:accipiũt᷑ pꝛet᷑ actũ ſcʒ ſub ratione veri. Fm vo ꝙ accipiunt᷑ a ſpe ⁊ a timoꝛe: accipiũt᷑ ſᷣm actuʒ ſuum ⁊ ſub differenti ratione.qꝗ̊ᷓ ſicut dꝛntia rõnis ac⸗ ceptõis boni ⁊ mali facit differentẽ ſpẽm ſpei ⁊ tĩoꝛis: eodẽ mõ vnitas vel indrñtia acceptionis rõnis boni ⁊ mali que eſt rõ veri faciet fideʒ vniꝰ ſpẽi. nõ multipli⸗ cabit᷑ ̊ ꝑ ſpẽs. So.dðm ꝙ fides eſt vitus ſpãlis.lʒ eni ſit diuerſitas articuloꝝ:qꝛ tñ eſt ↄueniẽtia in illis: lxxvüſ. eſt vna fides oĩm illoꝝ.Eſt aũt ↄueniẽtia aꝛticuloꝝ in tribus. primo in ſubiecto creditionis.ſcðo in ratione credendi. tercio in fine ſeu in termino In ſubiecto cre ditionis cõuenientia eſt.quia omẽs articuli ſunt de in⸗ creato vero.ſ̊ qñqʒ cum cointellectu increati: vt ð deo trino ⁊ vno ⁊ hmõi.qñq; vᷣo cum cointellectu creati:vt de deo incarnato paſſo ⁊ hmõi. In ratione vo creden⸗ di eſt conuenientia:quia o sO credendis pᷣma ve⸗ ritas eſt ratio credendi. In fine vᷣo creditionis eſt con⸗ uenientia:quia ſᷣm omnes aꝛticulos tenditur in vnuʒ verum quod eſt ſumma ⁊ prima veritas.⸗ Ad primũ ergo dom.ꝙ non eſt ſimile in appetendis ⁊ cꝛedendis. qm in appetendis ſᷣm virtutem diffeꝛentes ſunt ⁊ par⸗ ticulares ⁊ propꝛie rationes apetendi.⁊ ideo ſunt dif ferentes virtutes circa appetẽda ſicut patet.caritas ap petit deum m rationem boni.ſpes ſm rationem glo⸗ rioſi. fides ᷣm rationem veri. quia ergo diuerſe ſunt rationes boni gloꝛioſi ⁊ veri: ideo diuerſe ſunt virtu⸗ tes fides ſpes ⁊ caritas. ſimiliter in alijs virtutibus. In credendis vᷣo non ſimiliter eſt: quia vnica eſt ra. tio omnium credendoꝛum propꝛia ⁊ particularis. cir⸗ ca omnia credenda ſeu circa omnes articulos que eſt prima veritas. Si enim queratur. quare credis boc vel illud.non eſt niſi vna reſponſio.ſcilicʒ quia ita do⸗ cet prima veritas. VUnde ſi geometria dicitur vna ſci⸗ entia: quia eſt de vno ſubiecto: licʒ diuerſas paſſio⸗ nes probet de eo 2 per diuerſa media. Multofortius vna erit fides ſpecie:quia eſt de vno ſubiecto ⁊ ꝑ vnuʒ medium credit quicquid credit. 4¶ Ad ſecundum di⸗ cendum.ꝙ ſapientia donum ſimpliciter eſt eterno: ſcientia ᷣo de tempoꝛali per ſe.⁊ ideo diuerſa ſunt do⸗ na m ſpeciem. Fides vo licz ſit de articulo continen⸗ te tempus ſeu continente diuinam actionem circa ho⸗ minem ſeu creaturam: ſemper tamen eſt de eterno 2 increato: 2 ſemper dirigitur in eternum ⁊ increatum. 2 ideo non multiplicatur per ſpecies.ſicut patet de ca⸗ ritate:que quidem eſt ex parte dilectionis prorimi de tempoꝛali.ex parte vᷣo dilectionis dei de eterno.⁊⸗ tamẽ caritas non multiplicatur per ſpecies.⁊ hoc eſt: quia vna eſt ratio diligendi deum ⁊ proximum. ſcilicʒ ſum⸗ ma bonitas. eodeʒ modo ex hac parte vna eſt ratio cre dendi eternum ⁊ tempoꝛale: id eſt prima veritas. Ad tercium reſpondent.quoniam non ſequitur ſᷣm diuerſa volita ſunt diuerſe voluntates.ergo ſcdᷣm di⸗ uerſa credita diuerſe fides: non eſt enim ſimilis ratio in actibꝰ ⁊ habitibus.quia ex vno habitu poſſunt exi⸗ re actus diuerſarum ſpecierum. lerbigratia.ex habi tu naturali qui eſt viſus procedunt diuerſi actus.ſci⸗ licet videre album: ⁊ videre nigrum.qui ſunt diuerſa⸗ rum ſpecierum. Similiter ex illo babitu qui eſt fides: procedunt diuerſi actus in ſpecie. ſcilicet credere deuʒ eſſe: credere filium dei natum eſſe de virgine ⁊ huiuſ⸗ modi. Sed quoniam omnia iſta eadem ratione credũ⸗ tur: vt predictum eſt. ideo non habent niſi vnum babi tum in ſpecie ex quo procedunt. 4 Ad quartum iam patet reſponſio.quia fides ſemper eſt de increato: ſed aliquando cum cointellectu creati. ſicut.j.patebit. ¶ Ad quintum dicendum ſicut dictum eſt. ꝙ fides eſt de penis eternis ⁊ premijs ſcᷣm rationem vnam que eſt premium verum.r ideo non eſt differens ſpecie fi⸗ s huius ⁊illius.Spes autem eſt de premijs: timor tæ penis.non ſcdᷣm rationem vnam: ſed ſcðᷣm diſſeꝛen tes que ſunt bonum ⁊ malum. ⁊ ideo ſunt differentes ſpecie. ¶ Si quis tamen obijceret.ꝙ fides eſt de bono inquantum bonum: 2 de malo inquantum malum. quia aliter non generaret fides ſpem ⁊ timorem. Di⸗ cendum ꝙ iſta duo verum ⁊ bonum opponuntur tan⸗ q̃ diſparata: alio modo non. Dico autem oppoſitio⸗ nem diſparationeʒ 'm rõnes.nam bonũ cũ credit eſſe R&X. Huρ. F. 1 Mact SrtPeſ bonũ iniꝙtũ bonũ cognoſcit᷑.⁊ pret᷑ ̊ cũ ſit ↄgnitũ ma⸗/ nẽs hmõi ẽ ſub rõne veri.⁊ ita inqtũ bonũ cognoſcit᷑: ⁊ inqtũ veꝛũ cognoſcit᷑.bᷣ cũ dicit᷑ inqtũ bonũ ↄgnoſci tur:dẽ rõ ex ꝑte cogniti.cũ vᷣo dr inqᷓtũ verũ ↄgnoſcit᷑: reddit᷑ rõ ex ꝑte ↄgnoſcẽtis.hec eniʒ ẽ rõ generalis rei cognoſcibilis: inꝙᷓtũ eſt actu cognitũ apud intellectũ. Si do cognitũ dicat rõneʒ ex ꝑte cognoſcẽtis. ſᷣm h̊ fi⸗ des non eſt de bono ſ᷑̊ potius de vero: ſᷣm ꝙ dicit᷑ rõ ex ꝑte cogniti ẽ de bono.⁊ ſᷣm hãc ratõʒ bonũ mouet affe ctum ſeu intellectũ practicũ.q Ad vltimũ dom.q lʒ fi des ſit generalis qᷓtũ ad cognitõeʒ ñ tñ generalis ẽ ſᷣm ꝙ virtus.nec genus eſt ſᷣm ꝙ genus hʒz ſub ſe ſpecies: bᷣ ſᷣm ꝙ dicit᷑ genus a generado põt dici ꝙ ſides gene⸗ rat ſpeʒ:⁊ ſpes caritatem:⁊ caritas generat ratiõʒ ſᷣm quã reducit omẽʒ virtutẽ in finẽ ipſius caꝛitatis.ſ.ĩ bo nũ.⁊ v hac generatõe dẽ Math. j. Abraham genuit yſaac ⁊c̃.intelligit᷑: fides generat ſpezʒ 2 ſpes caritatẽ. ⁊ cũ fides virtꝰ nõ ſit ſine affectõe:lʒ ambitꝰ ↄgnitiõis circũeat omẽʒ finẽ:tñ affectio reſiringit eã ciꝛca certuʒ fIinẽ ꝗpriũ.⁊ iõ nõ multiplicat᷑ in ſpẽs. Membꝛũ quintũ Onſequẽt᷑ querit᷑ ꝗd ſit fides Fm diffini⸗ tionẽ.Et querũt᷑ duo. VPrimo querit᷑ de diuerſitate difſinitionũ fidei q̃ inueniũt᷑ ab auctoꝛib. Scdo querit᷑ de diffinitiõe quam ponit apoſtolus. Articulꝰpꝛimus Irca primũ noõnduʒ ꝙ Jo.damaſ.iu) apo⸗ ſtolũ deſcribit fidẽ in q̃ꝛto li.ſic.Ndes ẽ eo⸗ rũ q̃ ſperant᷑ bypoſtaſis.i.ſubſiſtẽtia reruʒ redaꝛgutio q̃ nõ vidẽt᷑:indiſtabilis ⁊ iniudicabilis ſpe cies eoꝝ q̃ a deo ſunt nobis annũciata. 4 Idẽ damaſ. alio mõ. Mdes eſt nõ inꝗſitus oſenſus.¶ Itẽ dyo.ĩ li. di. no. Iides ẽ rõ ſimplex veꝛitatis ꝑ ſe exñtis. Itẽ g.· habitũ eſt ꝙ fides eſt virtꝰ q̃ credũt᷑ qᷓ nõ videntur. 4 Itez Hugo de ſan vic. IFides ẽ ceuitudo animi ð re bus abſentibo ſupꝛa opinionẽ ⁊ infra ſcĩam cõſtituta. querit᷑ q̊ qũo diffeꝛãt int ſe iſte diffinitões fidei. Ad qgð dom eſt., ꝙ fides ꝓut victũ eſt m Hug.in ↄgnitõne Fear Sdle Ndl hʒ materiã: in affectõe ſbaʒ. ⁊ ideo fides põt notifica⸗ ri ſᷣm ↄgnitõʒ ⁊ 'm affectõs. Scdm affectõʒ tribꝰ mo⸗ dis.ↄtingit.n.ↄſiderare fidẽ ꝑ ↄꝑatiõʒ ad ſuũ genꝰ.eſt enĩ in genẽ vᷣtutis: ⁊ ſic ponẽdo eã in genẽ diffinit᷑ ſic. Iides ẽ virtꝰ q̃ credũt᷑ q̃ ñ vident᷑. Itẽ ↄtingit ↄſideraẽ fideʒ ꝑ ↄꝑatõʒ ad ſuũ principalẽ actũ ꝗ ẽ aſſentire pᷣme veritati ſuꝑ oĩa.⁊ ſᷣm h̊ diffinit᷑ ſic a Jo.damaſ. ides eſt aſſenſus nõ inqꝗſitꝰ circa primaʒ veꝛitatẽ. Itẽ ↄtĩgit ↄſideꝛare fidẽ ꝑ ↄꝑatõʒ ad finẽ ſeu ad ea qᷓ oꝛdiata ſunt eã in aĩa in pñ̃ti ⁊ i futuro.⁊ ſm h̊ deſcribit᷑ ab aplło heb.xj. Iides ẽ ſuba ſꝑandaꝝ reꝝ:argum̃tũ ñ apparẽ⸗ tiũ.⁊ ponit᷑ ibi ↄꝑatio edificij pñtis in aĩa ad edificiuʒ ſpũale in futuro.Et qꝛ duplex diſpoſitio reſpectu finis eſt nccia.vna in affectu: alia in intellectu.iõ dr ſba reꝝ ſꝑandaꝝ rõne eiꝰ qð pꝑtinet ad affectũ.aꝛgum̃tũ nõ ap parẽtiũ rõne eiꝰ qð ꝑtinet ad intellectũ. ſic ̊ accipiũt᷑ tres diffinitões fidei ex ꝑte affectꝰ.¶ Ex ꝑte vᷣo cogni tõis diffinit᷑ fides tripłr.põt.n.cognitio fidei ↄſideraꝛi tribꝰ modis.Primo mõ in ↄꝑatõe ad credibilia que ꝑ ipᷣ̃am ↄgnoſcũt᷑.⁊ h̊ mõ diffinit᷑ a b.dyoni. Fides eſt rõ ſimplex vᷣitatis ꝑ ſe exñtis.ſic.n.rõ q̃ dẽ aꝛgum̃tũ in a⸗ lijs fac noticiã pᷣitatis ↄcluſiõis.ſic lumẽ ↄgnitõis fiðᷣi eſt rõ apud intellectũ ↄgnitõis vᷣitatis q ẽ ĩ articulis fi⸗ dei.⁊ G ꝓ ſe ſine aliqͥ alio medio qð accipiat᷑ ſm hũanã ratõʒ.2 et̃ ſimptx rõ ẽ ad drñtiã rõnis q̃ ẽ aꝛgum̃tũ ĩ lo gicis.ibi.n.rõ dr̃ ꝑ modũ ↄplexiõis ⁊ ↄpoſitõis ↄſiſtẽs in duabo ꝓpoſitõibo ᷣm modũ ſy logiſticũ:vel ĩ vna ſᷣm modũ enthimematis.Ad hꝰ drñtiaʒ dr fides rõ ſim plex.nõ.n.ↄplicat᷑ ꝑ modũ ↄplexiõis ſic mediũ in ꝓpo⸗ ſitõibo ex quibo elicit᷑ ↄcluſio. Iteʒ põt ↄſiderari ↄgni⸗ tio fidei in comꝑatõe ad cognitiõeʒ que ẽ einſdeʒ gene⸗ ris. Eſt.n. in genere cognitõis fidei triplex dꝛñtia.que dã.n. eſt er huana rõcinatõe: de qua dr̃ ꝙ fides non hʒ meritũ cui hũana ratio pꝛebet er pimentũ. Quedaʒ vo eſt ex ſcripturaꝝ auẽte ſeu teſtimonijs:ſᷣm ꝙ dicit Au guſti.ad Paulinã. Si diuinaꝝ ſ. cripturaꝝ que canoni ce in eccia noĩant᷑ ꝑſpicua aliꝗd fumat᷑ auẽte:ſine vlla dubitatõe eſt credendũ.⁊ beb.xj. Hi oẽs teſtimonio fi⸗ dei ꝓbati inuenti ſunt. Quedam do eſi er lumine Ftie infuſo eleuante ipſuʒz intellectũ ſup ſe ad aſſentienduzʒ veritati prime ꝓpter ſe ⁊ ſuꝑ omĩa.Fᷣm queʒ moduʒ di cit augꝰ.ad ↄſentiũ. IEides eſt illuĩatio mẽtis ad ſũmã veritatẽ. Et ſᷣm hũc modũ diffinit᷑ a Jo.damaſ. Indi⸗ ſtabilis iniudicabilis ſpecies eoꝛuʒ que a deo nobis annũciata ſunt. Iſta aut annũciata intelligit credẽda ſͦ quia credendis poteſt intellectus aſſentire per fideʒ babitam ex humana ratione: que quidẽ diiudicabilis eſt intellectu. IJdeo ad bꝰdifferentiã dicit᷑ fides ſ pecies indiiudicabilis. Preterea quia põt aſſentiꝛe per fidezʒ que colligit ex ſcripturaꝝ auẽte vel teſtimonijs. vt ꝗa ita dicunt ſcripture.⁊ quia ita antiqui patres credide runt.ideo dicitur fides ſpecies indiſtabilis. Fides enĩ que eſt ex teſtimonio ẽ velut remota diſpoſitõ ⁊ diſtãs ratio reſpectu credendoꝛuʒ. Iteʒ poteſt conſideraꝛi co⸗ gnitio fidei in comꝑatione ad cognitiones que ſunt al terius generis.alterius enim geneꝛis ſunt cognitõ opi nionis ⁊ ſcientie.ſᷣm quem moduʒ diſfinit Hugo des. victo.fidem ſic.Ifides enim eſt ceꝛtitudo animi de reba abſentibus ſupꝛa opinioneʒ ⁊ infra ſcientiaʒ conſtitu⸗ ta.quam diffinitioneʒ ſic explanat. Sunt quidam qui audita ſtatim animo repellunt ⁊ contradicũt. bi di⸗ cuntur negantes. Alij vpo de his que audiũt neceſſaꝛiã partem eligunt ad conſentiendum.⁊ hi dicuntur dubi⸗ tantes. Alij pᷣo alteram partez eligunt ad eſtimanduʒ ſed non approbant ad affectioneʒ: ꝙuis vnum de duo⸗ bus magis probabile intelligãt.vtrum tamen idipſuʒ verum ſit aſſerere non preſumũt.⁊ hi ſunt opinantes. Alij vo ſic eligunt alteram parteʒ vt eins approbatõeʒ in aſſertionem ſumant.⁊ hi ſunt credẽtes.poſt iſta ge⸗ nera cognitionis illud perfectius ſequitur cum res nõ ex auditu ſolo ſed per ſuam preſentiaʒ comprehendũt. ⁊ hi ſunt ſcientes. Ex his ergo conici poteſt:quia fideʒ appellamus certitudinem: quia vbi adhuc dubitatio ẽ ſides non eſt.⁊ quia nimirum credere aliquid minꝰ eſt ꝙᷓ ſcire.minus dico non qtum ad meritum: ſed qtum ad cognitionem.plus enim eſt pꝛeſentem videre ꝙᷓ; ab⸗ ſenteʒ credere.ideo fides eſt certitudo infra ſcientiam. 2 quia plus eſt fide ſtare ꝙᷓ mutare eſtimationeʒ: 2 plꝰ credere qᷓ eſtimare.relinquitur ꝙ figes eſt certitudo ſi pra opinioncʒ. MPatet igitur diffinitio predicta.ſic igi tur patet ratio aſſignationis diuerſarum diffinitionũ fidei. Aꝛticulus ſecũdus Veritur poſtea de diffinitione fidei quã po nit apoſtolus ad hebre.xj.ſcilʒ. Ndes ẽ ſub ſtantia ſperandarum rerum ⁊c̃. Circa hoc primo queritur.quare per dupliceʒ actuz diffinitur fi des.ſcʒ per duplex genus actus.ſ.ſubſtare ſperãdis: ⁊ arguere nõ aparentia: cum alie viꝛtutes nõ diffiniã⸗ tur per actus plures ſed per vnũ.4¶ Item cum omnis diffinitio æbeat aſſignari ꝑ prioꝛa ⁊ notioꝛa.ſpes autẽ 7 ſperanda conſequantur naturaliter fideʒ. videt᷑ hec diffinitio.fides eſt ſubſtantia rerum ⁊c̃.dari per poſte rioꝛa.g non eſt bene aſſignata.4¶ Item cum omiĩs dilf⸗ finitio debeat aſſignari Fm illð quod conuenit diffini⸗ toper ſe ⁊ non per accñs. Nides aũt non eſt rei ſęande niſi per accñs:ſ̊ per ſe eſt rei credende.ꝗᷓ non conueni⸗ enter dicit᷑ ſubſtantia rerum ſperandaꝝ:ſed magis re⸗ 8 Oh C S 5 — — — ——- — — —— — — —— — So — Mueſtio rum credendaꝝ. Item querit᷑ de ſingulis ꝑtibo et pꝛi mo qũo dicitur ſubſtãtia rerũ ſpe. Qam cum ſubſtãtia dicat᷑ multipliciter ſᷣm quatuoꝛ modos vt dicit phus ĩ methaphiſica. mateꝛia.ſoꝛma.ↄpoſitũgen aut diffini⸗ tio nõ pt dici fides ſubſtãtia foꝛma:qꝛ fides nõẽ foꝛma rerũ ſperandaꝝ ſed magis credẽdaꝝ. nec poteſt dici ſba materia:q; cũ materia ſit tribo modis in qua et ex qua et circa quã.nõ eſt fides materia ex qua ſint res ſperan de:cum nõ ꝑmaneat cum bonis ſpeꝛandis in gloꝛia.nec etiã poteſt dici ꝙ fides ſit materia ex qua.eo mõ quo ſi⸗ dei ſuccedẽt ſperanda eterna ſcʒ bona: qꝛ ſm hoc mlto foꝛtius ſpes diceret᷑ ſubſtãtia rerũ ſperandaꝝ.pꝛeterea nõ poteſt dici fides materia in qua rerũ ſperandaꝝ nec materia circa quã ſicut patet.eꝛgo nec poteſt dici ſubſtã tia cõpoſitũ:nec ſicut genus aut diffinitio ſ. perandoꝝ. ergo fides nõ poteſt dici ſubſtãtia rerũ ſ perandaxꝝ. Yt Cum bona eterna que ſunt res ſperãde fundent᷑ ĩ meri⸗ to.meritũ aũt eſt in om̃i virtute:ergo quelibet vᷣtus di⸗ cetur fundamentũ rerũ ſperandaꝝ · ſi ergo eadem ratõe dicit᷑ ſubſtãtia qua fundamentũ ſicut dicit aug: relinꝗt᷑ quelibet virtus ẽ ſubſtãtia rerũ ſpeꝛandaꝝ. IYItẽ Cũ fides ſit nõ ſolum pꝛemioꝝ eternoꝝ que ſunt res ſperã⸗ d:ſed etiã penaꝝ eternaꝝ que ſunt res timende. videt᷑ ꝙ nõ ſolum ſit ſubſtãtia rerũ ſperãdaꝝ.ſed etiã timẽda⸗ ru m. Neon ergo ſufficiẽter dicit᷑ eum dicit᷑ ſubſtãtia re⸗ rum ſperandaxꝝ Item cũ dicat aug.in ench.ꝙ fides ẽ rerũ pꝛeſentiũ pᷣteritaꝝ et futuraꝝ:ſpes vo eſt ſolũ ſntu rarũ.ergo vniuerſalioꝛ eſt fides q; ſpes.ergo fides nõ eſt diffinienda ꝑ res ſperãdas: cum iſtud nõ cõueniat fidei vniuerſaliter.nõ igit᷑ cõueniẽter dicit᷑ ſubſiãtia rerũ ſpe randaꝝ. 4l Item cũ dicat aug: ꝙ ignota nõ poſſumus di ligere.et grego.Qemo pt᷑ amare qð nõ credidit ſic nec ſperare.ergo fides eſt ſubſtãtia rerũ diligẽdaꝝ ſicut re⸗ rũ ſperandaꝝ.¶¶ IJISãem Diligẽda ſunt finis fidei ſic ſpe randa.quare ergo nõ dicit᷑ fides ſubſtãtia rerũ diligen darũ. IZtein querit᷑ de alia ꝑte diffinitõnis qualit᷑ ſcʒ dicit᷑. INides argumentũ nõ apꝓparentiũ.Qaz cum argu⸗ mentũ dicatur aliqñ mediũ.aliqũ maxima /ꝓpoſitio.ali qñ collatio pꝛemiſſarũ ad cõcluſionem. Qullo iſtoꝝ mo doꝛum videt᷑ fides poſſe dici argumentũ.Relinquit᷑ igr ꝙ fides nõ eſt argumentũ.¶ Item. EAbi eſt argumentũ eſt quaſi motus in rõne et ꝓceſſus de vyno ad alterũ.ſed fides cũ credit articulo nõ pꝛocedit ꝑ aliud ad creden⸗ dum illum:cum illum ſupponat et aſentiat illi:igitur fi s nõ dicetur argumentum.¶ Item. Om̃e argumẽtuz eſt ratio.virtus aũt diuidit᷑ ex opoſito rõni qꝛ eſt habi tus volũtariꝰ.fides igit᷑ cum ſit virtus nõ erit ratio:et ita nec argumentũ..¶ Si dicat᷑ ſicut quidam dixerũt.q; fides eſt argumẽtũ ſᷣm hunc modũ.qm ſi aliqs dubitat reſurrectionẽ futurã:vel aliquẽ aliũ articulũ ꝑ fideʒ pa triarchaꝝ ꝓbabit᷑ hoc modo.Ita crediderũt pr̃iarche: ergo ita credendũ eſt nobis.ſed hoc argumentũ eſt ſolũ ꝑ locum ab auctoꝛitate.talis aũt locus debiliſſimus eſt. ergo ſides eſſet argumentũ debiliſſimũ. Item ſᷣm hoc ñ eſſet fides argumentũ vniuerſaliter.ſed ſolum fides pꝛi oꝛum:nec etiam eſſet aꝛgumentum quo ad omnes.on em̃ apud antiqͥs qui pꝛimi crediderũt eẽt fides argumẽ tum. Item pᷣm hoc eſſet fides ſuaſa:et eius ratio ĩmedi ata nõ eſſet pꝛima veritas.( Si dicat᷑ ſicut dixerũt ꝗdã: ſides eſt argumentũ rõne pꝛime veritatis cui innititur et adheret ꝗpter ſe.Pꝛima em̃ veꝛitas eſt pꝛincipiũ.me dium et extremũ.pꝛima em̃ veritas pꝛincipium eſt ſᷣm ꝙ ab illa eſt fides habitus illuĩans:et illi pꝛime verita⸗ ti adheret fides ꝗpter ſe:ſed ꝙ adheret non hobet a ſe h a pꝛima veritate et ſic ẽ pꝛincipiũ huiꝰ adheſioĩs.⸗ Iſh)ä ipᷣa veritas eſt cui adheret et ita eſt extremũ. Pꝛeterea pꝛima veritas eſt medium ꝑ quod adheret:et ita eſt me dium. pꝛima ergo veritas eſt a quo habet ꝙ adheret.et cui adheret.et ꝑ quod adheret.et ita eſt pꝛincipiũ medi⸗ um et extremum. ᷣm hoc ergo dicitur ſides argumentũ ꝓ ſimilitudinem ratione pꝛime veritatis.¶ Sed ſi hoc dicatur.cõtra. ᷣm hoc magis ipᷣa pꝛima veritas dicere⸗ tur argumentũ q;ᷓ fides:et ip̃a fides diceretur concluſio quaſi illata a pꝛima veritate.¶¶ Item querit᷑ que ſint il⸗ la non aparentia reſpectu quoꝛum dicitur fides aꝛgu⸗ mentum.aut em̃ nõ aſpparentia dicuntur articuli.aut di cuntur bona futura.ſed quocunq; modo dicantur: cum argumentum ducat in cognitionẽ eius cuiꝰ eſt argumẽ: tum et apparentiam:ſi fides eſt argumentum nõ a aꝛẽ tium. faciet apparere non apparentia. ſed conſtans eſt ꝙ in pꝛeſenti non facit apparere.ergo non eſt ĩ pꝛeſenti ar gumentum non apparentium. Item queritur quare di⸗ citur argumentum non apparentium:et non argumen⸗ tum dubioꝛum. Sic ergo obijcitur contra diffinitionem et ꝑtes diffinitionis.¶ Item queritur de oꝛdine partiuʒ dim̃nitionis cum intellectus pꝛioꝛ ſit qᷓ affectus. ſides aũt dicitur argumentum non apparentium reſpectu in/ tellectus.ſubſtantia vo reſpectu affectus. Ergo econ⸗ uerſo deberet oꝛdinari diffimitio:vt diceretur fides ar⸗ gumentum non apparentium:et ſubſtãtia rerum ſper ã⸗ darum. Solutio. dicendum m hugo. de ſancto vic. ꝙ diffinitio pꝛedicta nõ indicat quid eſt fides ſed ſignat quid facit. Diſponit em̃ ad ea que in patria habebũtur et cognoſcentur. babebuntur affectu: cognoſcent intelle ctu. Inquãtum diſponit ad habere:dicitur fides ſubſtã tia ſperandarum rerũ.inquãtum diſponit intellectũ ad cognoſcere: dicitur argumentũ nõ apparentiũ: et iõ iſta ratio apli nõ dat᷑ ꝑ genus et dr̃ias:ſed datur ꝑ comꝑa⸗ tionem ad pꝛimos et pꝛincipales actus fidei. ¶¶ Ao pꝛi⸗ mo obiectũ circa diffinitõeʒ dõm ꝙ licut dictũ ẽ. Fides cõſiſtit in cognitõne et affectõne. In cognitõe em̃ iuenit᷑ fidei mateꝛia. In affectõe ſubſtatia ſicut dicit hugo.Ra tione ergo ipᷣiꝰ affectõis dicit᷑ ſubſtãtia rerũ ſperadarũ. Rõne cognitõis dicit᷑ argumẽtũ nõ apparentiũ:qꝛ eꝛgo eſſe eius materiale ẽ in cognitõne. et eſſe ſubſtãtiale ſeu foꝛmale eſt in affectõne.ideo ponit᷑ in dupliei genere: hᷣ in vno foꝛmaliter: in altero materialiter.4l Ad ſecũduʒ dðm.ꝙ quẽadmodũ dictũ eſt:hec diffinitio nõ datur ꝑ genus et dr̃iam foꝛmalẽ.ſed dat᷑ ꝑ actũ in compaꝛatõne ao finem m ꝙ dicit hugo. ſides eſt ſubſtantia ſperãda rum rerum:quia bona inuiſibilia que per actum nõdũ ſunt pꝛeſentia:iam per fidem in nobis ſubſiſtunt. Scðʒ hoc ergo dicendum.ꝙ licet ſpes et ſperanda ſint poſteri us fide tempoꝛe et geneꝛatione: tamen pꝛius ſunt 'm ra tionem.ſᷣm ꝙ dicuntur actus et finio pꝛioꝛa ſᷣm ratio⸗ nem eis quoꝛum ſunt actus et finis: que tamen poſieri⸗ tas ᷣm rationem poteſt dici in ratione cauſe finalis:pꝛi oꝛitas ſᷣm naturam: ᷣm ꝙ dicit philoſophus in metha phiſica ꝙ potentia pꝛioꝛ eſt actu generatione et tempo re.ſed actus pꝛioꝛ eſt potentia ſubſtantia et diffinitione Ad tercium dicendum ꝙ fides cum pꝛimus ſit habit⸗ gratuitis comparationem habet ad obiectum cuiꝰ eſt. Et hoc modo diffinitur ſic. Ndes eſt qua credũtur que non videntur ⁊c̃.et comparationem habet ad illud ad quod eſt ſeu ad finem. Dicendum ergo ꝙ pꝛedicta diffi nitio fidei non datur per comparationem ad obiectum ſeu ad illud cuius eſt:ſed datur per comparationem ad illud ad quod eſt:et illud eſt bonum ſperandum: et ve⸗ rum non aſpparens pꝛemium. Et per bec patet reſpõſio ad obiecta generaliter circa diffinitionem. 4! Ad illud vᷣo quod pꝛimo opponitur circa pꝛimam partem diffini⸗ tionis. dicendum ꝙ fides dicitur ſubſtantia in ratione cauſe materialis. ſᷣm ꝙ dicit Jobãnes damaſcenꝰ ꝙ fi⸗ des eſt eoꝛum que ſperantur ypoſtaſis.id eſt ſubſtantia rerum redargutio que non videntur. Sicitur autem in ratione cauſe materialis in qua velut pꝛima diſpoſitio materialis ipſius ſubiecti quod eſt aima. Eſt enim ma⸗ teria in qua rerum ſperandarum dupliciter ſicut ſubie ctum vel ſicut diſpoſitio ſubiecti.pꝛimo mõ aĩa ẽ mate⸗ ria rerum ſperandarum Secundo modo fides Fm ꝙ; explanat hugo in ſuis ſentẽtijs.vbi ipᷣe diſtinguit ꝙ res ſubſiſtunt in anima multipliciter. Per actũ vt quando Waanne 96 K* ſt⸗ lele ge W PN X res pꝛeſentes ſenſu comp̃henduntur.vel ꝑ imaginem vt quando res abſentes vel non exiſtentes in ſua ſimilitu dine capiunt᷑ vel imagine.vel ꝑ experientiã vt quando ea que in uobis ſunt ſentiũtur a nobis vt gaudiũ et tri ſticia:timoꝛ et amoꝛ queſſubſiſtũt in nobis et ſentiũtur Mullo hoꝛũ modoꝝ inuiſibilia dei compᷣhendunt᷑ a no bis.qꝛ nec circa pꝛeſentia ſunt vt ſenſu comprebendan tur:nec ſimilitudine aliqua imaginabiliter ab aĩma cõ pꝛehendũtur vel compꝛehendi poſſunt.neq; quẽadmo⸗ dum illa que in nobis ſunt et ſentiunt᷑ a nobis. Ex his ergo cõcludit.ergo fide ſola ſubſiſtũt in nobis:et ſubſi⸗ ſtentia eoꝝ eſi fides qua credunt᷑ qꝛ ſunt:ſed nõ qualia ſunt. ¶ Ao ſecũdum qð obijcitur.ꝙ om̃is viꝛtus eſt ſub ſtantia rerũ ſperandaꝝ:qm om̃is virtus eſt ypoſtaſis ſeu ſubſiſtenti a meriti. non tamẽ rerum ſperandarum. Cum em̃ ſpes ſit certa expectatio pꝛoueniens ex gratia ⁊ meritis.ſᷣm ꝙ beatitudo reſpicit meritum:ſic fundat᷑ in virtutibus:quia actus vniuſcoiuſq; virtutis merito rius eſt. Scõm ðᷣo ꝙ reſpicit expectationem fundatur ĩ ſpa m aũt ꝙ eſt certa fundatur in fide: et ſic intelligit illud. IEides eſt ſubſtãtia rerum ſperandaꝝ.i.illarũ re⸗ rum que expectant᷑ certitudo. Nõndum tamen eſt ꝙ ẽ certitudo fidei reſpectu rerum gloꝛie ſᷣm affectum vt ha beantur:et ſᷣm hoc eſt fides ſubſtantia rerũ ſperandaꝝ Et eſt certitudo ſᷣm intellectum ꝰt videantur:et ſᷣm hoc eſt argumentum nõ apparentiũ.¶ Ad terciũ dᷣm.ꝙ cũ res timende non ſint finis fidei niſi finis a quo vt decli nentur.et ꝑ earum declinationem obtineamus res ſpe randas que ſunt finis ad quem fides eſt. Ideo cum dif⸗ finiatur fides ꝑ finem ad quem eſt: non debet diffiniri per timenda ſᷣ ꝑ ſperanda. Pꝛeteꝛea ea fides hic diffini tur ſᷣm ꝙ eſt fundamentum edificij ſpiritualis in aima in pꝛeſenti in comparatione ad edificium ſpirituale in futuro quod completur in ipſa gloꝛia eterna. Conſtat ergo ꝙ non poteſt dici fundamentum vel ſubſtantia re⸗ ſpectu timendarum ſed ſolum reſpectu ſperandarum. Aod quartum dicendum.ꝙ eſt quidam affectus qͥ ad⸗ heremus ſumme veritati pꝛopter ſe.et iſte communis ẽ ad pꝛeterita pꝛeſentia et futura.et ſine hoc affectu non poteſt eſſe fides ᷣm pꝛimam intentionem virtutis. Ite⸗ rum eſt alius affectus vir tutis ᷣm quem adheret fides ſumme veritati et vult habere eam:et iſte eſt ſpiritualis affectus. Et m hunc modum terminatur reſpectu futu ri boni.et reſpectu adipiſcendi finis de futuro.et ſᷣm h diffinitur in iſia parte ab apoſtolo in comꝑatione ſcili cet ad finem adipiſcendum de futuro.⸗¶. Ad quintuʒ di cendum.ꝙ cum caritas ſicut dicitur.j.ad coꝝ.xiij.non excidat.fides autem excidat quia euacuabitur.nec ma nebit in gloꝛia ſᷣm ꝙ fides.ſubſtantia autem vel funda⸗ mentum manet in eo cuius eſt fundamentuʒ vel ſbſtan tia:non poterit fides dici fundamentum caritatis: vel ſubſtatia ſeu reꝝ diligẽdaꝝ ꝑ ſe. Cũ at᷑ ſpes ſit boni ab ſentis quẽadmodũ fides rei abſentis:et ꝑmanet cũ fide in pñti ⁊ euacuat᷑ cũ fide in futuro.et faciat ꝙ res ſpe⸗ rande ſᷣm ꝙ cadunt ſub actu ſpei ſint in anima.quia nõ eſt poſſibile ſperare niſi pꝛeintelligatur: credere erit fi⸗ xs ſubſtantia rerum ſperandarum et non diligendaꝝ Ad illud quod pꝛimo obijciebatur contra ſecundam partem diffinitõnis.dicendũ ꝙ fides dicitur argumen tum.non eo modo quo dicitur argumentum in logicis: ſed dicitur argumentum ꝑ ſimilitudinem:qma ſicut ar gumentum eſt generans certitudinem reſpectu eiꝰ cuiꝰ dicitur argumentum:ita fides eſt ceꝛtitudo reſpectu eiꝰ cuius eſt.ſcilicet veri non aparentis. Diſtinguendum igitur eſt ꝙ argumentum dicitur multipliciter. Dicitur em argumentum bꝛeuis narratio ſubſequentium ſᷣm ꝙ; dicit Gilbertus in pꝛincipio Leui. Doc eſit argumen⸗ tum totius libꝛi. et argumentum appellat collectionem materie totius libꝛi ſumul ſumpte.Item argumentum dicitur oſtenſio ſᷣm ꝙ dicitur in ioh.iij. Qui male agit odit lucem et non venit ad lucem vt non arguantur ope ra eius.ad eph.v. Omnia que arguuntur a lumine ma nifeſtantur. Iem dicitur ſignum ſeu miraculum vᷣm ꝙ dicit Richar.in li.de trini.Atimur in atteſtatione cre⸗ dendoꝛum ſeu confirmatione ſignis pꝛo argumentis: ⸗ digijs pꝛo experimentis. Item argumentum dicitur in logicis.ratio rei dubie faciens fidem:et fides accipitur pꝛo effectu argumenti. In theologicis vᷣo eſt econtꝛario ꝙ fides eſt faciens argumentum ſeu rationem. Itẽ ar⸗ gumentum dicitur certitudo ex qua animus mouetur ad aliud:et hoc modo fides dicitur argumentum nõ ap⸗ parentium. Sicitur ergo argumentum generaliter ⁊ ñ apparentia in pꝛeſenti pꝛeterito et futuro.ſᷣm quod cer⸗ titudinem facit:et hoc modo arguit de pꝛeteritis pꝛeſen tibus et futuris.et dicitur argumentum etiam ſpeciali⸗ ter ſᷣm ꝙ certitudinem facit de veris eternis que nõ ap⸗ parent quod aparebunt.¶ Ad ſecundum dicendum.qꝙ; fides dicitur argumentum non pꝛopꝛie ſed per ſimilitu⸗ dinem.quoniam ſicut per argumentum venitur ad con cluſionis noticiam:ita per fidem magis ac magis illu⸗ minantem peruenitur ad noticiam eternoꝛum bonoꝛuʒz non apparentium.et iſte eſt motus rationis non natuꝛa lis ſed gratuitus.¶ Ad tercium iam patet reſponſio:qꝛ fides non dicitur ratio per moduʒ ſpeculationis ſeu na ture:ſed dicitur ratio per modum affectus et gratie. et hoc ratione articuloꝛum ꝗ ſunt pꝛincipia fidei ꝑ ſe no⸗ ta. Cum ipſis em̃ articulis inuenit cauſaʒ quare credat eis.ſcilicet pꝛimam veritatem:vt ſicut in alijs ſcientijs ipſa pꝛincipia credimus pꝛopter ſe:vt omne totũ maius eſt ſua parte et hmõi.ita pꝛopter gratiam fidei credimꝰ ceum eſſe trinum et vnũ ⁊ alios articulos: et gratia fi⸗ i eſt ratio qua arguitur eoꝛum veritas.ſᷣm hoc ergo fides eſt ratio et virtus. ¶ Ad quartum dicenduum ꝙ ſicut ſupꝛa dictum eſt. Eſt fides que generatur ex na⸗ turali ratione:et eſt fides que generatur ex teſtimonio ſeu ex ſcripturarum auctoꝛitate:et eſt fides que genera⸗ tur in anima ex lumine gratie. Ouobus modis pꝛimis habet fides certitudinem effectus.efficitur em̃ ex certi⸗ tudine rationis vel auctoꝛitatis.et ideo eſt ex argumen to. Vltimo vᷣo modo eſt fides faciens certitudinem pꝛo⸗ ut dictum eſt.ideo fides eſt argumentum:et per hoc pa⸗ tet reſponſio ad illam opinionem: qua dicebatur fides eſt argumentum.eo ꝙ per fidem eſſet pꝛobatio: non em̃ hoc dicitur niſi ᷣm hunc modum qui dictus ẽ. Ad aliaʒ opinionem qua dicebatur ꝙ fides eſſet argumentum ra⸗ tione pꝛime veritatis.concedenduʒz eſt ꝙ ratione pꝛime veritatis fides dicitur argumentum.id eſt ceꝛtitudo ſeu faciens certitudinem.ſed cum obijcitur ꝙ pꝛima veꝛitas Fſᷣm hoc magis dicitur argumentum.dicendum ẽ ꝙ; pꝛi⸗ ma veritas ᷣm ꝙ in fide:facit argumentum. id eſt certi tudinem de ipſa.Notandum tamen ꝙ quoꝛundam cer titudo eſt in anima pꝛopter rei intelligibilis euidenti⸗ amꝛ:et bec eſt certitudo pꝛincipioꝛum quibus anima cõ ſentit pꝛopter ſe:vt omne totum maius eſt ſua parte:et cetera huiuſmodi.non pꝛopter ipſius intellectus infoꝛ mationem ſicut patet in illo qui pꝛimo audiuiſſet hoc pꝛincipium. omne totum maius eſt ſua parte: quia ſta tim hoc audito conſentiret pꝛopter rei euidentiã. Quo rundam aoutem eſt certitudo non pꝛopter rei intelligibi lis euidentiam:ſed pꝛopter intellectus infoꝛmationem: ſᷣm quem modum eſſ certitudo fidei: ſicut enim per lu men fidei infoꝛmatur intellectus vt certitudo ſit reſpe ctu omn um credendoꝛu m:et ſicut ex illa parte in pꝛin cipijs rei euidentia eſt ſuffieiens argumentum vt ei con ſentiat intellectus: ita ex iſta parte infoꝛmatio intelle ctus per lumen pꝛime veritatis in fide eſt ſufficiens ar gumentum vt conſentiat intellectus ipſi pꝛime veritati in omnibus credentibus.Et per hec patet declaratio il lius opinionis.¶ Ad quintum dicendum ꝙ non appa rentia dicuntuꝛ tꝛibus modis.ſcilicet aꝛticali.bona eter na.rationes credendoꝛum. et reſpectu iſtoꝛum trium 22 * QaBen r — r ) — * „ N 52 ₰ — — — — -— bi n ſe m on le i ll ter 4 * E n — (&c: „ LMueſtio fides poteſt dici argumẽtũ.i.ceꝛtitudo. fides em̃ eſt cer titudo reſpectu articuloꝝ ꝓut dictũ eſt. fides etiã ẽ cer titudo bonoꝝ eternoꝝ que modo nõ apparent ꝙ poſtea apparebũt.fides etiã eſt certitudo oĩm roõnum credendo rum. verbigr̃a.ſunt rõnes credendoꝝ valide et apparen tes:vt qm̃ teus eſt et vnus ⁊ om̃ipotẽs:qð phᷣi młtis ra tionibo ꝓbant.et ſunt rõnes credendoꝝ no apparentes et debiles ſm hũanam rõem: vt qm̃ rpᷣc eſt incarnatus 2 paſſus:quas introducit Anſ.in li.Cur cxus hõ et alij. tñ hmõi rõnes infoꝛmate ꝑ fidem infuſam a deo ꝑ ipſuʒ lumen fidei robur accipiũt. vt que videbant᷑ congruita tis et bonitatis ſolũ eſſe.ꝑ lumen ſidei videant᷑ neceſſa⸗ ria:et hoc modo fides eſi argumentũ nõ apparentiũ. fa ciens ipᷣa apparẽtia in pꝛeſenti:quia rões que faciunt ꝓ fide que pꝛius nõ erãt apparẽtes: ꝑ fidem fiãt apparen⸗ tes:et ſic eſt argumentũ nõ aꝓparentiũ reſpectu creden/ doꝛum. VUnde dicit᷑.ij.ad coꝝ.x. Arma milicie nr̃e non ſunt carnalia:ſed potius deo ad deſtructõem munitõnũ cõſilia deſtruẽtes et om̃em altitudinem extollentẽ ſe ad⸗ uerſus ſcĩam rpᷣi:et in captiuitatẽ redigẽtes oẽm intelle ctum in obſequiũ xpᷣi ihu.¶ Ad vltimum iam patet re⸗ ſpõſio. Nides em̃ que fit ex rõne eſt reſpectu rei dubie. fi ds ðo que nõ fit ratione:ſed ex rei euidentia vel ex ĩfoꝛ⸗ matõne intellectꝰ:non eſt rei dubie ĩmo ᷣm ꝙ eſt ex eui⸗ dentia rei eſt de re credita et apparenti ſicut patet ĩ fide pꝛincipioꝝ.Scðm vᷣo ꝙ ẽ ex infoꝛmatõe inteliectus ẽ de re credita ſed nõ apparenti quo eſt fides articuloꝝ.et ſic patet reſpõſio ad obiecta contra ſecundam ꝑtẽ diiniti onis. Ad vltimũ vᷣo quod queritur de oꝛdie ꝑtium dif finitõnis.dicendũ ꝙ oꝛdo ibi attendit᷑ ̃m dignitatẽ.vñ q́;uis cognitõ intellectꝰ pꝛioꝛ ſit oꝛigine qᷓ; motus affectꝰ tamẽ dignitate ſeu electõne pꝛioꝛ eſt affectus qᷓ; motꝰ in⸗ tellectus.ſᷣm ꝙ diſtinguit aug. Pꝛius electõne et pꝛius oꝛigine.Pꝛius oꝛigine.vt flos fructu. pꝛius electõne vt fructus floꝛe.ſᷣm bunc modũ qᷓ;tum ad oꝛdinem oꝛigis pꝛius eſt fidem eſſe argumentũ qꝙᷓ eſſe ſubſtantiã ſperan⸗ darum rerum.ſm oꝛdinem electõnis ecõuerſo ſᷣm ꝙ oꝛ⸗ dinatur ab apoſtolo. Poſſet tamen dici aliter. ꝙ finis ſidei qui compꝛehendit eterna:poteſi dupliciter cõſide⸗ rari. in ſpe et in re.in ſpe de pꝛeſenti.in re de futuro.In pꝛima ergo ꝑte diffinitõnis inſinuat᷑ finis in ſpe ratõe cuiꝰ dicit᷑ eſſe fides ſubſtantia rerum ſperandarũ. In ſe cunda pᷣo parte inſinuatur finis in re qui conſequit᷑ ra⸗ tione cuius dici᷑ argumentũ non aparentium. Sic er go patet deſcriptio. Membrum ſextum Onſequẽter querit᷑ de actu fidei foꝛmali et materiali hoc mõ. Pꝛimo an credere di catur vniuoce vł equoce.Secũdo quid ſit crrrroegere m intentoem generalem. Ter quid ſit credere vt eſt actus fidei foꝛmalis qð eſt aſſenti re. Quarto de actu fidei materiali qẽ cognoſcere. Qui⸗ to quid ſit cognoſcere ꝑ fideʒ. Sexto quid ſit pꝛius cre⸗ dere vel intelligere. Articnlus pꝛimus Dpꝛimũ ſic obijcit᷑ in li.iij. Yoh.damaſ.N⸗ de om̃ia hũana ⁊ ſpũalia conſiſtunt.fide em̃ Agricola iĩcidit tellurẽ. fide nauta ꝑuo ligno comittit aĩam ſuam. fide intelligimus ex non ente ad eſ ſe:om̃ia tdeducta eſſe ei virtute:quod ſonat ei qð dicit aplus ad Heb.xj. Nde intelligimus aptata eſſe ſeculo verbo dei.omnia igitur diuina et humana dirigimus ſide.ſed videtur ꝙ fides dicatur de his non vmuoce ſed equiuoce:ſicut ſpes cũ dicit᷑ de temꝑalibo vt.j.ad coꝝ. ix. In ſpe arat qui arat.et cũ dicit᷑ de eternis.nam talis ſpes cõgruit huius fidei.de qua dicit damaſcenus.neq; em̃ agricola incidit tellurẽ ſine fide: et ſi boc quomodo ſit ſemei ponitur a damal.nam termino ſemel poſitonõ lexviij. eſt vtendum equiuoce. Item videtur fides et credere EIm ꝙ dicitur de huanis rõnibo vt de pꝛincipijs et cõclu⸗ ſionibus.aliter accipi qᷓ fides ſᷣm ꝙ dicit᷑ de credendis ſcʒ dæ aꝛticulis:maxime cum pꝛimo modo fides ſit ꝑ pꝛo bationes:⁊ ꝑ babitudiem eoꝝ que faciũt lucem manife ſiiſſima. Secũdo modo nõ: imo nõ habet rationẽ medij niſi pꝛimã veritatem. Sed ↄtra hoc videt᷑ quod dicit Aug.in li.lxxxiij.ql vbi dicit. Cria ſunt genera credibi lium.qued em credunt᷑ et nõ ĩtelligunt᷑ vt hiſtoꝛie.alia pꝛius credunt᷑ qᷓ intelligant᷑ vt articuli.alia pꝛius intel⸗ ligũtur ꝙᷓ; crequnt᷑ vt vniuerſalia.niſi accipiat vniuoce credere:nulla videtur diuiſio aug.4 Jem queritur an credere vniuoce accipiatur ᷣm ꝙ eſt actus fidei virtutis et fidei infoꝛmis.et videtur q; nõ.ſicut homo non dicit᷑ vniuoce de homine vero et picto.et oculus de eruto et vi dente. Item queritur quantum differt credere cum dici tur demones credunt.e t cum dicitur de deſperato ꝙ cre dit. et cum dicitur de ſimplici peccatoꝛe.et vtrum accipi atur ibi cꝛedere affectiue aliquo modo:vłtm̃ cognitlue. Solutio.dicendũ ꝙ fides vel credere ſᷣm ꝙ dicitur ĩ auctoꝛitate damaſ.de diuinis et humanis niſi fide diui na et humana dirigimꝰ. nõ tenetur vniuoce vel equoce. vniuoce nõ: quia non eſt cõmune genus accipere· equo⸗ ce non:quia vbicũq; eſt credere ſeu de diuinis ſeu de hu manis: eſt adherentia ſumme veritatis.et ideo quia fit comꝑatio ad vnum nõ occipit᷑ equiuoce. Quaꝛe dicẽdũ eſt.ꝙ accipit multipliciter ᷣm pꝛius et poſterius. Ita —— „ . „ . . 3 cA —— em̃ erit de credere ſicut de veritate que multipliciter di⸗i⸗ 5 S . 7 Mle⸗) citur de veritate creata et increata. ꝑ bec patet ſolutio tx ſpe:qꝛ ſpes ſimiliter de eternis et tꝑalibo dicitur ᷣm pꝛius et poſteriꝰ. Sicut em̃ ſpei de eternis reſpondet fi⸗ xs de eternis. Ita fidei de tꝑalibo ſpes de temꝑalibus Eodem mõ reſpondẽdũ eſt ad illud quod obijcitur qua⸗ lit accipiat᷑ fides de rõibo hũanis ⁊ de credibilibo diui⸗ nis. dicendum eſt ꝙ Fm pꝛius ⁊ poſterius.nec obſtat ſit adherẽtia ex hac ꝑte ꝑ medium.er illa nõ:quia licet ſit differentia in mõ adherẽdi.reſpectus tamẽ eſt ad ve⸗ ritatem ſᷣm feive et poſterius dictam.nec eſt ſimile qd obijcitur de homie picto et vero:qꝛ illud ſᷣm metaphoꝛã dicitur de fide.vnde nõ dicit equoce credere de foꝛmato et infoꝛmi ſed analogice:quia credere foꝛmate fidei. eſt veritati amoꝛe inberendo in illam tendere. Credere at᷑ fidei infoꝛmis.eſt adherere eidẽ veritati:licet amoꝛe nõ tendat in illã ſicut credere fidei foꝛmate.¶ Aoillud qð querit᷑ qũo differt credere ꝓut eſt hoiĩm ꝗ ſunt in pecca⸗ to.et damnatoꝝ.et demonũ.dicendũ eſt ꝙ non dr vni⸗ uoce nec equiuoce ſed fm pꝛius et poſteꝛus.vnde ad ſci endum omia notandũ.ꝙ dixerũt quidam ꝙ fides in ge⸗ nerali ſumpta aut eſt habitus cognitiuus tm̃:aut ita co gnitiuus ꝙ affectiuus.ſi eſt cognitiuꝰ tm̃:aut eſt vniuer ſalis aut ꝑticularis.ſi ꝰniuerſalis:aut faciens aut factꝰ ſi faciens:tunc eſt vt de pꝛincipijs vt omne totum maiꝰ eſi ſua ꝑte.ſi factus:ſic eſt de ↄcluſioĩbo.ſi ita cognitiuꝰ ꝙ affectiuus:tũc eſt affectiuꝰa quo aut in quid.ſi affecti uus a quo:tunc eſt vt fides demonum que eſt cũ timoꝛe. Yoco.ij. Demones credunt et cõtremiſcunt. Si affecti⸗ uus in quid tunc dupliciter. aut em per modum peruẽ tionis inquãtum ꝑtinet ad viam:aut non. ſi non ꝑmo⸗/ dum peruentionis ſed citra:tunc eſt vt eoꝛum qui ſunt in peccato moꝛtali.tamen agunt opera de genere bono⸗ rum:vt elimoſinas et huiuſmodi .ſi ẽ per modum per uentionis inꝙᷓtum pertinet ad viam: tunc eſt fides foꝛ mata. et ita fides ⁊ videre accipitur de bis Fᷣm pꝛius et poſterius per quoſdam gradus. Articulus ſecundus Einde queritur quid ſit credere generali⸗ ter ᷣm ꝙ eſt habitus gratuiti. Ad quod ſic Aug.videtur diffinire quid ſit credere.ij.ad Coxꝝ.iij.ſuper illud.Qon ꝙ ſufficiẽtes ſimus cogitare « P 5 ⸗ 7 ſ 7Pte „ 2 . ð aliquid a nobis quaſi ex nobis.glo.hic attendãt ⁊ vᷣba iſta ęꝑpendant qui putant ex nobis eſſe fidei ceptũ:et er xeo eẽ fidei ſupplementũ.cõmendans em̃ iſtã grati que nõ datur ᷣm aliqua merita: ſed efficit omia bona meri ta inquit.nõ ꝙ ſufficiẽtes ⁊c̃.et infra quãqꝙᷓ et ipᷣm crede re nibil aliud eſt qᷓ; cum aſſenſione cogitare:ſic ergo cre dere eſt eum aſſenſione cogitare.ſed hoc poteſt cõuenire alijs pꝛincipijs a pꝛimo.ſcʒ pꝛincipijs oĩm ſcientiaꝝ:er⸗ go nõ diſfert credere pꝓut eſi naturale et gratuitũ. Foꝛte reſpondebit ꝙ addendum elt aſſentire ꝗꝓpter ſe: ſed hoc ipᷣm verum eſt de pꝛincipijs Fᷣm ꝙ pꝛincipia:quia eis afß ſentitur ꝗpter ſe.ſi vᷣo dicatur ꝙ credere ſit aſſentire pꝛi me veritati ꝓpter ſe.ſic foꝛnicationem eſſe peccatũ moꝛ⸗ tale:et fidem eſſe virtutem:et penã eternam eſſe:nõ erit creditũ.qꝛ nullũ hoꝛũ eſt pꝛima veritas.ſimiliter ſᷣin h incarnatio paſſio et ſimilia nõ creduntur. Item ſuꝑ eũ dem locum dicitur in glo.ꝙ nullꝰ credit aliquid niſi pꝛi us cogitau erit eſſe credendũ.ſed credere nihil aliud eſt qecogitare ⁊c̃.ergo credens cogitat aliquid eẽ eredendũ ergo quidam motus neceſſario p̃cedit motum fidei:et il le nõ poteſt eſſe meritoꝛius.cum naturaliter pꝛimꝰ mo⸗ tus meritoꝛius ſit fidei:licet aliqũ aliter cõtingat.⸗ ENẽ cum in credere ſint duo.cogitare et aſſentire.in quo ge⸗ nere ponetur credere.vel in genere quod eſt cogitare vel in genere quod eſt aſſentire. Si in genere qð eſt aſſenti⸗ re:ergo nõ erit demonum fides:quia nõ aſſentiũt veri⸗ tati eius quod credunt.quia dicit Damaſce. de angelis malis.Eoꝛum volũtas eſt rebellare deo. Si vᷣo ponat᷑ in genere eius quod eſt cogitare:ergo fides nõ erit ba⸗ bitus moniue potentie? ita nec virtus. Ad h̊ dõm ꝙ actus declarat᷑ ꝑ ꝓpꝛiam materiã:vt credere ꝑ credituʒ Mota ergo creditum eſt cogitabile ens ſupꝛa rõnem pꝛimum cui ꝗpter ſe datur aſſenſus. In hoc ꝙ oicit᷑ ſup rõem.ſeꝑatur ab his quoꝛũ eſt credulitas m rõem:vt ẽ in pꝛĩcipijs ſcientiaꝝ. In hoc aũt ꝙ dicitur pꝛimũ.ſeꝑa⸗ tur ab hmõi que ſunt creature. In hoc autẽ ꝙ dicit᷑ cui datur aſſenſus ꝗpter ſe.fit ſeꝑatio ab illa cognitõne que poteſt eſſe ꝑ viam rõnis:de his que ſunt ſupᷣ rõem. Cre⸗ dere ergo eſt aſſentire cꝛedito pꝛimo mõ ente ſupꝛa ratio nẽ ꝓpter ſe.¶ Ad illud aũt ꝙ foꝛnicatõem eſſe peccatuʒ et hmõi ñ ſũt credita ſᷣm hanc rõem:infra reſpõdet᷑ cnʒ agetur de his que vere ſunt articuli et que nõ. 4 Ad il⸗ lud vᷣo qð querit᷑ vtrũ cogitare pᷣcedat credere.reſpõdẽ⸗ dum elſt ꝙ ſemꝑ cogitare pᷣcedit naturaliter credeꝛe.ſed nõ ſemꝑ actu:ĩmo quãdoq; pꝛecedit: qñʒ comitat᷑.qñq; ſubſequit᷑.et illud qð pᷣcedit temꝑe non eſt ceptum ſideĩ. niſi accipiat᷑ de cepto extra ſumpto.. aũñt pᷣcedat oſtẽ⸗ ditur ꝑ id qð dicitur in luc.de beata virgine ibi.et cogi/ tabat qualis eſſet iſta ſalutatio. ecce cogitatio p̃cedens fidem:tandem cõſentit.cum dixit poſt verba angeli.Ec ce ancilla dñi ⁊c. Et nota ꝙ in motibo intellectus rõni cõiũcti.nõ ſolum cogitare ẽ pꝛius natura ꝙᷓ ſic aſſentire ſed etiam temꝑe et eſt vltima collatio ſeu terminꝰ colla⸗ tionis ſimul etiam euʒ conſenſu.tamẽ qñʒ contingit ali ter. vel ꝓpter lucem manifeſtiſſimã vt in ꝑ ſe notio:qua⸗ le eſt: de quolibet affirmatio vł negatio.om̃e totũ maiꝰ eſt ſua ꝑte.ꝗbo aſſentit᷑ qᷓ cito accipiũt᷑.qñʒ ꝓpt᷑ ſolertiã exercitati circa hmõi.nam exercitati et periti mediũ iue niũt.et in ꝓſpecto tempꝑe vel ſtatim vident veritatẽ.Eo dem mõ cõtingit in intellectu fieri:qui nõ eſt rõni cõiun ctus:vt in eis que ſunt fidei ꝑ lucem interioꝛẽ ꝑinfuſam p quã ſatis in quibuſdã abſqʒ diſcuſſione inclinat᷑ cõſẽ⸗ ſus.in illis eſt cogitare ſił cum aſſentire.licet pꝛius na⸗ turaliter.et ſic intelligendũ eſt verbũ aug.ſcʒ de pꝛioꝛi⸗ tate nature ⁊ nõ temꝑis.Qñʒ cogitare elſt ſubſequens ſi dem:et hoc cogitare eſt maxime admiratiuuʒ:de hoc ꝙ gratia dei factum eſt in ip̃is qð vix poſſunt ↄcipeꝛe.hine dicit aug.in li.de cõfeſſionibo. on ſufficiebam cogita re et cõſiderare cõſiliũ dei ſuꝑ redemptõne generis hũa ni.et ꝑ hoc patet ꝙ nõ ſemꝑ p̃exigitur deliberatio de cre dendo vtrũ ſit credendũ.et teinde ꝙ credat:ſᷣ ſimul ẽ co — 3 gitare et aſſentire temꝑe.et nõ intelliguntur eſſe ibi duo actus:niſi rõne termini duplicis.et pꝛioꝛ cõfoꝛmat᷑ ĩ cõ poſitõne velut opoſitoꝝ.ſequens ðᷣo tranſit in rem op⸗ poſitam ſcʒ credere.quod cum ita ſit:manifeſtũ eſt qua⸗ liter initium. ſcʒ cogitare hmõi a gratia ſit gratũfaciẽte: que eſt fides.et ſimiliter cõſummatio actꝰ que eſt crede re.q Ad aliund reſpondendũ eſt. ꝙ credere eſi in genere eiuo qð eſt aſſentire.et quod obijcit᷑ de dyabolo.dðm ꝙ aſſentire dupliciter accipit᷑.qñʒ dicitur alſentire ponere ita eſſe: et etiam tendere in illud:et ſic non cõuenit dya bolo:quia eius credere eſi hoc:ſed nõ in hoc. aliqñ autẽ dicit aſſentire ponere ita eẽ.nõ tñ in illud tendere:et ſie cõuennt dy abolo.ꝑ hec patet reſpõſio ad om̃ia. Articnlus tercins Ercio querit᷑ quid ſit credere ꝓut eſt actus foꝛmalis fidei.Ad quod ſic aug. Credere in deum eſt credendo amare.crededo in eũ ire. eredendo ei adherere:et membꝛis eiꝰ incoꝛpoꝛari.q¶¶Sʒ obijcitur cum amare ſit caritatis.credere aũt in deũ ſit ſidei ſoꝛmate qð eſi credendo amare: ergo fides foꝛma⸗ ta eſt caritas qð eſi falſum. Relinquit᷑ igitur ꝙ credere in deũ nõ eſt credendo amare.i IJtem. Si quicũqʒ amat tendit ꝑ affectũ in id quod amat.ergo cꝛedendo in id qð amat tendit:ergo idem eſt qð dicit credẽdo amare ⁊ cꝛe dendo in eum ire. Item Adherere videt᷑ eſſe ſpei viꝛtu tis ſᷣm hoc qð dicitur.mihi aũt adherere deo bonũ eſt. non ergo credere in deum qð eſt fidei:eſt credẽdo adhe⸗ rere deo.¶ Item Incoꝛꝑatio membꝛoꝝ xp̃i eſt vltima vnio aĩmaꝝ ad deum. ſſed vltima vnio eſt ꝑ caritatẽ:er⸗ go incoꝛpoꝛari eſt caritas.Ergo credeꝛe nõ eſt membꝛis dei incoꝛpoꝛari. Ad hoc dðm. hic deſcribitur actꝰ fidei foꝛmate ꝑ potiſſimas cõditiones.et cum ſint qua⸗ tuoꝛ bic cõditões.due pꝛime ſunt actus fidei ſm ſe: due do vltime ſũt ipᷣiꝰ fidei ſᷣm ꝙ cõiũgit᷑ ipᷣi ſpei et caritati pꝛima aũt cõditio eſt credẽdo amare.ſecũda eſt creden⸗ do in eum ire.amare ꝑtinet ad affectum:ire ad effectũ.⁊ Em hoc diſtinguit᷑ fides foꝛmata ab infoꝛmi.fides em̃ in foꝛmio pꝛiuat᷑ affectione amoꝛis ſᷣm ꝙ dicit᷑.j.ad coꝝ. xiij. Si habuero fidem ita dt montes tranſferam.carita tem aũt nõ habeam ⁊c. Pꝛiuat᷑ etiã effectus debiti ope ris ſᷣm ꝙ dicit᷑ Jac.ij. Fides ſine oꝑibus moꝛtua ⁊.iðo nõ cõnenit ei eredendo amare ꝑ affectum.nec credendo in eum ire ꝑ effectum.ſed hoc cõnenit ip̃i fidei ſoꝛmate. que eſt ſicut dicit apłlus ad gatł᷑.v.operans ꝑ dilectionẽ quia operans eſt cõuenit ei credendo in eum ire:quia ꝑ dilectionem cõuenit ei hec cõditio credendo amare: ſic ergo due pꝛime conditõnes cõueniunt fidei foꝛmate ſᷣm ſe.tercia conditio eſt credendo ei adherere.quarta men bꝛis eius incoꝛpoꝛari.que due conditiones conueniũt fidei inq;tum coniũgitur ſpei et caritati.Inqẽtum con⸗ iungitur ſpei vt diſponens ad illam conuenit ei adhe⸗ rere. Herere em̃ pꝛime veritati habet fides ex ſe.ſed he⸗ rere ſeu adherere ſicut expectare beatitudini habet ex ſpe.Inqtum voo cõiungit᷑ caritati ſicut diſponens illã: cõuenit ei credendo incoꝛpoꝛari.ſᷣm ꝙ dicit hugo de ſan cto victoꝛe in ſententijs ſuis. Per fidem membꝛa effici⸗ mur.peꝛ dilectionem viuificamur. ꝑ fidẽ accipimus vni onem.per caritatem accipimus viuificationem.¶ Ad 1 quod obijcitur ꝙ amare eſt caritatis. dicendum ᷣm Auguſtinum.ꝙ amare dicitur communiter ᷣm ꝙ que⸗ libet virtus diffinitur peꝛ amoꝛem a beato auguſtino et Fm ꝙ amoꝛ dicitur pꝛime veritatis in fide. amoꝛ bea⸗ titudinis in ſpe.amoꝛ bonitatis in caꝛitate.Alio modo dicit᷑ amoꝛ ſpãliter ſᷣm ꝙ dicit᷑ ꝙ ẽ amoꝛ boĩtatis vt bo nitas:ſᷣm hoc amare dicit᷑ duobus modis generaliter et ſpãliter. dvᷣm igit᷑ ꝙ cũ dicit᷑ credere in deu eſt creden do amare.amare nõ ſumit᷑ ibi ſpãliter fᷣm ꝙ ẽ bonitatis inqtum bonitas: qꝛ boc modo amare eſt caritatis:ſed dicitur amaꝛe generaliter m ꝙ eſt reſpectu veritatis wr ) e er Aes ſ Dere h Queſtio lxxviij. * . . — . , prꝛime. inquãtũ bona et delectabilis eſt virtuti ratõnali eſt videre. ergo non diſiat credere et videre. Mon ergo . No ſecudum dom. in um ire eſt dupliciter paffe⸗ verum dicit augu. qui dicit videntur pꝛeſentia credutuz ctu et effectũ. Amare vo deum ponit ire in eu p affectů abſentia. Ad boc reſpondendum eſt Em augu. in lw⸗ ſed nõ ponit ire in deũ ꝑ effectũ.et ideo no ſuꝑfluit ꝙ di bꝛo de videndo deo vbi dicit. non quia dixi quia abſunt . citur credẽdo in eũ ire. ꝗ Ao vltima vuo pens reſpoſio a ſenſibus noſiris ea eredi.ſic accipiatur vt inter illa de qꝛ licet adherere deo et incoꝛꝑari cõueniãt ſpei et cari⸗ putentur que aliquando viderimus. et nos vidiſſe reti⸗ tati pꝛincipaliter: nibilominꝰ tamẽ ↄueniũt ipi fidei m nemus :certiq; ſumus ꝙᷓuis tunc non pꝛeſio ſint cum re cõiungitur eis. coluntur a nobisenech en inter credita ſed inter viſa re Aennsat putantur. videre em eſt ſenſu coꝛpoꝛis vel intuitu men⸗ Articulns quartus . tis rem repꝛehendere.credere oeſt quod in conſpectu * . Onſequenter querit᷑ de actu fidei materiali mmentis vel coꝛpoꝛis nunꝙᷓ affuiſſe recolitur.et per ̊ pa⸗ Dam credere dicit foꝛmaliter aſſentire.ma⸗ tet ꝙ cognoſcere fidei non eſt idem quod reminilſci vel terialiter ↄgnoſcere. m ꝙ dicit hugo. Nides iimaginari:qmia cum dicit auguſtinus ꝙ creduntur ab⸗ e in cognitõne babet materia. in affectione ſubſtantiã. et ſentia. intelligit abſentia que necſenſu coꝛpoꝛis nec in⸗ V circa hoc querit᷑· an in pꝛeſenti ſit aliter cognoſcere deũ tuitu mentis conſpiciuntur quaſi pꝛius viſa. ſic autem qᷓ ꝑ fidem. Ad quod ſic Aug. in li.de videndo veo inteꝛ abſentia non ſunt de quibus eſt memoꝛia vel imagina⸗ videre et credere hoc diſtaꝛe dicim us. vident᷑ em̃ pꝛeſen tio. Ao illud quod obijcitur. ꝙ videtur idem eſſe fides tia:credunt aũt abſentin. Pnelentia at intelligiin i quod ſcientia. dicendum ꝙ ſcientia dicitur ſtricte cogni 2 —EE loco dicta.que pꝛeſto ſunt ſenſibo ſen coꝛꝑis ſeu animi. tio ꝑ cauſam. et hoc modo cognitio fidei non eſt ſcientia ad e &. Rrrte 9 NE ſi ergo ipe deus in pᷣſenti nõ cognoſcitur niſi vt abſens Alio modo dicitur ſcientia cognitio rei ꝑ intellecum. H et no vt pꝛeſens: relinquitur ꝙ non cognoſcitur niſi per et hoc modo dicitur cõmuniter: 'm quem modum dicit fidem. Oꝛ aũt non cognoſcat᷑ niſt vt abſens. pꝛobatur ꝑ auguſtinus que per coꝛpus videntur niſi mẽs odſit oue Ambꝛo.cuius auctoꝛitateʒ ponit aug.in li. & videndo talta nunciata ſunt ſuſcipiat: nulla poſſunt ſcientia con teo: deus cum abſens putatur videtur. cum paeſens eſt tineri. Leꝛcio modo dicitur ſcientia cõmuniſſime m ꝙ nõ videtur. Ergo nõ cognoſcitur niſi vt abſens.Cont compꝛebendit cognitionem per ſidem et cognitionez rei Cognoſeit᷑ ꝑ naturalẽ rõem vt habet᷑. j. ad ro. Iem co per viſionem ſm ꝙ dicit aug. in li. de videndo deo. Con ſcitur donum intellect.et ꝑ donum ſapie. Cognoſci? Hſat ſcientia noſtra er rebus viſis et creditis: ſed in bis eniam in raptu ſicnt cognouit Oaul?. ij. coꝝ. rij. Ex his que vidimus vl videmus noſipi teſtes ſumus. in his au — 0 relinquit᷑ ꝙ aliter cognoſcit qᷓ ꝑ fidem. Solutio.di⸗ tem que credimus alijs teſtibus mouemur ad fidem: cũ n cendũ ꝙ deus aliter videt᷑ in pᷣſenti q; ꝑ fidem.et ao illo earum rerum quas nec videmus nec vidiſſe nos recoli⸗ NV POgod obijcit. dicenduʒ ꝙ, deus dicitur abeſſe duobo mo mus dantur ſigna in vocibus vel in ir̃is vel in quibuſ⸗ dio. vno modo quando nõ eit pꝛeſens ꝑ ſpeciem: et hoc cunq; documentis quibus viſis non viſa cꝛedantur.non HM modo videtur ꝑ ſideʒ. alio modo cum nõ eſt pꝛeſens 'im pao ummerito ſcire nos dicimus. non ſolum ea que vidi immenſitatem ſue ſubſtantie et virtutis.et hoc modo? mus vel videmus:verumetiam que ydoneis teſtibus eE abſens ip̃i creature et bic et in patrio: quia nõ comp̃be⸗ teſtimonijs credimus. 4 Ad vltimum dicendum. vide dit immenſitatẽ. vtroq; modo intelligit᷑ auctoꝛitas Am re aliquid dicitur duobus modis. pꝛopꝛie videre. ſcilz bꝛo. cum abſens putatur videtur. cum pꝛeſens eſt nõ vi⸗ aliquid in ſe: et impꝛopꝛie videre aliquid in alio. et pꝛĩo xætur: quia licet hoc modo nõ abſit Fm rem: abeſi tamẽ nõ videre non dicitur credere. Secundo modo dicitur. ſ̃m reputatõem. ſm ꝙ dicit aug.exponens verbũ amb. nnge auguſtinus. Si ſcire nos incongruenter dicimus in li. æ videndo deo. Cum abſens inquit putatur vide⸗ illud quod certiſſimum credimus binc factum eſt vt eti tur. nota ꝙ non dicit cumn abſens eſt. ſed cum abſens BPv am reete credita: et ſi non adſint ſenſibus noſtris vige⸗ „ „ x tatur. nuſqᷓ em eſt abſens qui celum et terram implet. re mente dicamus. tamen pꝛopꝛie ſicut ipſe dicit credũ/ r „α. „ R nen e 6 neq; ſpacijs intercluditur paruis ne q; magnis diffundi tur illa que abſunt a ſenſibus noſiris.ſed videtur y do⸗ 4 tur. vbiq; totus eſt et a nullo cõtinetur loco. boc qui er⸗ neum teſtimonium quod eis perbibetur, videntur ante cedente mente intelligit. videt xum etiam cum abſens illa que pꝛeſio ſunt vnde et pꝛeſentian inantur vł ani D putatur. Ex bis ergo patet ꝓ cum dicit aug· ꝙ credunt mi vel coꝛpoꝛis ſenſibus et ponit exemplum vt banelu 42 bſentia. vocat abſens quod non eſt pꝛeſeno p ſpeciem. ccem coꝛpoꝛis ſenſu: et meam voluntatem ſenſu animi OQuando aũt poſiea dicitur ꝙ xus nunꝙ videt᷑ niſt ab⸗ mei video. Si quis vo mibi indicet voluntatem ſuuam 4 ſeno. veꝛum eſt niſi abſens vel m ſpeciem vel 'm immẽ cuius voxr mihi pꝛeſens eſt: tamen quia ipſa voluntas ſitatem ſnuam. ⸗ quam mihi indicat latet ſenſum coꝛpoꝛi et animi mei: Arriennsoan credo non video. dummodo non recipiam vocem eius. N rticulus quintus pꝛo ydoneo teſle:quia ſi exiſtimarem mentiri non eſſet Aeritur poſtea quid ſit cognoſcere ꝑ fſidem. telſlis ydoneus et ideo non crederem. Mam ſi dicuntur abſentia credi: pꝛeſentia vi nle ſe 1 nnr abeninerenenen Articulus ſextus deri. cum imagĩatio et memoꝛi abſentium:imaginari et memoꝛari erit credere quod ẽ Veritur poſtea vtrum ſit pꝛius credere ᷓ in⸗ ſalſum. ergo nõ eſt pꝛopꝛia Differentia inter videre 2 cre H relligere an ecõnerſo. et obijcitur ꝙ lic. ODm⸗ dere:quia videntur pꝛeſentia creduntur abſentia. Yiẽ . nis fides ex auditu interioꝛi vel exterioꝛi eſt vigetur ꝙ cognoſcere ꝑ fidem idem ſit quod ſcire. Aug. ergo pꝛius eſt intelligere quid eſt quod dicitur qᷓ crede⸗ B in li. de videndo deo aſſumens illud.j.iohᷣ.iij. cũ apꝛ re. pꝛius enim eſt creditum intelligere ꝙᷓ credere. 4 Itẽ n paruerit ſimiles ei erimus.ita dicit. ſcire ſe dicit qð nõ⸗ auguſtinus ſuper illud.ij.ad coꝝ.ũij. ¶ Jon q; ſufficien⸗ 3 dum factum fuerat. nec videndo ſed credendo cognone⸗ tes ſimus ⁊c. nullus quippe credit niſi pꝛius cogitaue 4 rat. ergo credere ẽ ſeire.et cognitio fidei eſt ſciẽtia. ¶ Ieẽ rit eſſe credendum. ſed bec cognitio eſt intellectus.ergo Alug.in eodem. Scientia noſtra conſiſtit ex rebus viſis intellectus ſemper pꝛecedit credere. Contra.yſa.vij. cet creditis. Cõtra. Triplex ẽ acceptio intellectꝰ.opi Scðsm ſeptuaginta. niſi credideritis non intelligetis. . nio. fides. ſcientia. Rides dicitur acceptio ſupꝛa opini⸗ pꝛopterea queritur cum fides ſit de non apparentibus onem et infra ſcientiam. ergo fides nõ eſt ſcientia vłopi non tamen de incognitis ſimpliciter: cuiuſmodi cogni⸗ 4 nio. 4 Item eſt videre ꝑ ſpeciem. et eſt videre ꝑ ſpeculuz tio ſit in fide et que ſit carentia cognitionis.¶ Iem q ẽ . in enigmate ?7m ꝙ dicitur. j. coꝝ. xiij. Uidemus nune ꝑ differentia illa credendoꝛum quam dicit augu. quia que L ſpeculum in enigmate:tunc autem facie ad faciem.ᷣ cꝛe Ddam non credimus nili intelligamus. Quedam vo nõ vere eſt videre ꝑ ſpeculum ſeu in enigmate: ergo credere intelligimus niſi credamus ⁊c. Solutio.ad pꝛimuʒ „„ . EH . ee —. ) Ee 2 R — 0 . 4 1. C* e & PS *) Oy⸗ „ 5 . . . Oedid ſenag or e . dicendum ꝙ eſt intellectus vocis vel ſigni:et ẽ intellectꝰ * rei. Intellectus po vocis vel ſigni vniuerſaliter pᷣcedit fidem. ntellectus vo rei qui eſt ex rei p̃ᷣſentia ſequit᷑ fi⸗ cem. m ꝙ dicit hugo de ſancto vic. ꝙ cognitõʒ habet fi . xs.nõ que ex p̃ſentia ipaꝝ rerum compꝛehendit᷑:ſed il⸗ lam que er auditu ſolo ꝑcipitur:2 verboꝝ manifeſtatur ſignatione. et ᷣm hoc patet reſponſio ad pꝛimũ obiectũ ett ſecundũ. Ad illud quod obijcitur in cõtrariũ ei qdð . F Atu querit. dicendũ ᷣm aug.in li. de videndo deo. ꝓẽ cogni *⁵) meon 9 ſn 2c6 Phſnᷣ no de re duobo modis. Ano modo ꝑ ꝓpꝛium teſtimoni⸗ h*α. ſicut eſi in his que videmus ſenii coꝛpis vel ſenſu mentis. Alio modo eſt cognitio de re ꝑ teſtimonium al terius.ſicut eſt in his que credimꝰ. Vnde aug. his que videmus noſipᷣi teſtes ſumus. His que credimus alijs teſtibus mouemur ad fidem. Dantur ſigna in vocibo vkł læris vel quibuſcũq; documẽtis:quibo viſis nõ viſa cꝛedã tur. pꝛimo mõ res ipᷣa apparet ſi impliciter et cognoſcit᷑. ſecũdo modo res eſt nõ apparens ym ſe nec cognita: ſed oↄpparens in ſuo teſtimonio ; a ꝑte cognoſcit᷑ qᷓuis ipᷣa res nõ aꝓpareat. ¶ Ao vltimũ dicendnʒ ꝙ quidam ſunt aniculi ad quos poteſt attingere ratio lumen innatũ vt qm̃ deus eſt. et vnus eſt. et om̃ipotẽs et hmõi.et hec di cuntur credi:cum intelligãtur quis im pfecte in pꝛeſen⸗ ti. cum tamen nõ innititur ip̃is rõnibus intellectus ſed ver itati pꝛime ꝓpter ſe. Quidã vᷣo ſunt ad quos non at⸗ tingit intellectus niſi ꝑ lumen gratie.vt qui ꝑtinent ad redẽptionẽ hũani generis:vt qm deus eſt bomo ⁊ bmõi et de his aug.dicit ꝙ pꝛius credunt᷑ qᷓ; intelligant᷑. Ad maioꝛem aũt hoꝛum euidentiã nota diſtinctionem aug. quã ponit magiſter in.iij.li.ſniaꝝ.xxiij.diſ.⁊ ẽ talis. Ii Eem ipam dicit aug. videt quiſq; in coꝛde ſuo eſſe: ſi cre dit vel ſi non credit.non ſicut coꝛpoꝛa que videmus ocu lis coꝛpoꝛeis et per ipſoꝛum imagines quas memoꝛia tenemus etiam abſentia cogitamus:nec ſicut ea que nõ vigemus. et er his que videmus cogitationem vtcunq; foꝛmamus et memoꝛie cõmendamus:nec ſicut hominẽ cuius animam et ſi non videmus ex noſtra conicimus. et ex motibo coꝛpoꝛis hominẽ ſicut vidẽdo didicimꝰ. In tuemur etiam cogitando nec ſic videt fides in coꝛde ĩ q̃ eſt ab eo cuius eſt:ſi eam tenet certiſſima ſcientia.⸗Qo . na ſloni naa ta ergo ꝙ; augꝰ. hic diſtinguit ſex genera viſionis. Pꝛi⸗ A . munm eſt cum videmus rem p̃ſentem ſuam foꝛmã coꝛ⸗ . Pſr? (* 6 P ſſ⸗ poꝛalem in materia exiſtentẽ. et hec viſio dicit᷑ coꝛpoꝛa lis.Secũdum genus eſt eum videmus rem abſentem ꝑ½ imaginem illius retentam in memoꝛia.ſcʒ rei coꝛꝑalis: et bec viſio dicitur imaginaria.Tercium genus eſt qañ er his que videmus ea que non videmus cogitatõne foꝛ mamus.qð poteſt eſſe altero iſtoꝝ modoꝛum.vel cuʒ ſin gularibo cognitis ꝑ cõſequens habet᷑ cognitio vniuerſa lis.vel cum vno eriſſente ſimili alterum fimile quod nõ eſt pꝛeſens cogitamus.Quartus modus ẽ cognitio vno intelligibili aliud intelligibile cogitamus. vel cum ali⸗ guis ex cognitione anime ſue alteram aĩam cognoſcit. Quintus modus eſt. quando ex actu vel oꝑatione ſenſi bili egrediente a ſubſtãtia inſenſibili:ſubſſantiam ĩſen⸗ ſibilem cognoſcimus.vt cum ex motu coꝛpoꝛis cognoſci mus aĩam. Sextus modus eſi cum aliquid quod eſt in mente actualiter ꝑ eſſentiam ſuã a mente cognoſcit᷑.qũo cognoſcit mens mea affectiones: et hboc modo dicitur ꝗ .animꝰ dum credit cognolſcit ſuam fidem.et iſti quatuoꝛ vltimi mõi dicũt᷑ viſiones ĩtellectuales. Vnde cũ dicit ug. ꝙ viſio intelligibilis eſt. qñ aliquis videt quod ĩ ſe eſt ꝑ ſuam eſſentiã:non eſt hec ratio vel diffinitio viſio⸗ mnis intellectualis: ſed notificatio ipᷣius ꝑ quandam ſui ſpeciem:vel ꝑ quoadam eius ticul are.vnde non valet ſi ſic obijciatur. Uniuerſale cognoſcitur ab intellectu ñ̃ viſione coꝛpoꝛali nec i maginaria:ergo intellectuali.ſed vilio intellectualis eſt quando id quod videtur eſt in aĩ⸗ ma fm eſſentiam. vt eſt cum mens videt ſuas affectões eEr go vmuerſale ᷣm eſſentiam ſuam eſt in anima. Ho &ᷣ Patet reſponſio ꝑ iam dicta.quoniam illud non eſi ratõ viſionis intellectualis nec conuertibile cum ipᷣa:ſed eſi quoddam particulare ipſius vel quidam modus illius viſionis: quoniam viſio intellectualis dicitur multipli⸗ citer ſicut oſtenſum eſt. Numerus autem pꝛedictarũ vi⸗ ſionum ſic habetur.quoniam omnis viſio:aut eſt ꝑ foꝛ⸗ mam concretam: aut ꝑ foꝛmam abſtractam a materia. ſed non abſtractam a conditionibus materie: aut ꝑ foꝛ⸗ mam vtroq; modo abſtractam. pꝛimo modo eſt viſio coꝛ poꝛalis.ſecundo modo imaginaria.tercio modo intelle ctualis.ſed hec diuiditur quoniam vilſio rei penitus ab⸗ ſtracte a materia.aut eſt rei viſe per ſeipſam.aut ꝑ aliã rem. Si viſe ꝑ ſeip̃am: vltimus modus eſt. ſi viſe ꝑ aliã rem:illud contingit tripliciter pm collectionem ſingula rium ad vniueꝛſale eſt pꝛima viſio intellectualis. m col lectionem ſimilis ad ſimile viſio ſecunda.ᷣm collectõem effectus ad cauſam viſio tereia. Nueſtio. lxxirx. de obie/ Oſtea queritur de obiecto fidei ꝑ hunc modũ. Pꝛio vtrũ obiectũ fidei ſit fallum aut verum tm̃. Secũdo vtrũ verum apparens. Lercio vtrum verum quod eſt ſcitum. Quarto vtrum verum neceſſarium. an cõtingens. Quinto vtrũ complexum aut incomplerum. Sexto vtrum veruz cre atum vel increatum. NMiem bꝛum prinum Irca pꝛimum ſic ꝓceditur. IFfides eſt certi oꝛ habitꝰ ꝙᷓ ſit ſcia.ſcĩa em̃ eſt eiꝰ cui adhe ret ĩtellectꝰꝑ mediũ. fides pᷣo eius cui ad/ Peret ſine medio. YItem Yntellectus qui Dicitur pꝛincipioꝝ adheret ſine medio: ſed tamen verita ti create.fides aũt veritati increate.ergo cum ſcientia q̃ eſt habitus minus certus ſit tm̃ veroꝛum: ſides erit tm veroꝝꝑ. 4 YIteem Nides eſt tm̃ articuloꝛum vel eoꝛum que hyt reduci ad articlos.ᷣ hec oĩa vera ſũt: S 7c. 4 YItem. Per ſidẽ fit pᷣma aſſiłotio pᷣme veritati.q fides nõ ẽ falſi Itẽ Iidei ſuccedit viſio ⁊ nõ erit tũc ſub viſiõe niſi i qð nũc ẽ ſſᷣ ſpecło.⁊ ꝗcqd ſbᷣ ſpecło ẽ erit ſub viſiõe.ſ̊ nihil vigebit᷑ niſi verũ:q̊ 7. Cõtra. ſpei videt᷑ ſubeſſe falſũ vt in illo ꝗ ſperat ſe habiturũ vitã eternã ⸗ ita nõ erit. et fidei pari rõne. Itẽ. Volito ex caritate pt ſubeſſe fal ſum: vt ↄtingit ĩ apło ꝗ voluit ire ad hiſpanos 2 ñ iuit. et ie vt pꝛiꝰ. ¶ IRe. Abꝛahã credidit ꝙ eẽt immolaturꝰſi liũ ſuũ ⁊ voluit idip̃ʒ:⁊ ſiẽ meruit volẽdoꝛ:ita meruit cꝛe ndo. volẽdo eĩ meꝛuit qꝛ ex caꝛitate voluit:eadẽ rõe ex fide vᷣtute credidit.¶¶ It Coꝛneliꝰcredidit xpᷣʒʒ eẽ ĩcarnã dũ ⁊ iã rpᷣc erat ĩcarnatꝰ.ᷓ credidit falſũ.⸗ Itẽ Obijcit᷑ de eo ꝗ eredit coꝛpꝰxp̃i eẽ qʒð ab eo ſi umit᷑. nõ tñ ẽ: qꝛ niſi credẽt nõ adoꝛaẽt ⁊ ita credit falſũ.q¶ IR Abꝛahã credi⸗ dDit xp̃ʒ eẽ incarnãdũ.ſ̊ dr ro.v.Cõmẽdat at᷑ deꝰ carita⸗ tẽ ſuã ĩ nobis.glo.j.fuit ⁊ aliꝰmodꝰ deo poſſibit.ſᷣ nullꝰ miſerie nr̃e ſanãde ↄueniẽtioꝛ. Cõtiĩgat q̊ ꝙ rpᷣe ñ icarne tur.ſi abꝛahaʒ credidit ipvʒ ĩcarnãdũ:nec xpᷣe ĩcarnatꝰ nec ĩcarnabit᷑.fidei ᷓ abꝛabe ſbfuit falfũ. Ad H̊ dom ꝙ; fides ñ ẽ niſi de vero.⁊ rõ hꝰ ẽ ex ꝑte ĩtellectꝰ.ꝗ quãtũ i ſeẽ rectꝰ eſt.⁊ tũc maxie cũ eſt in pꝛimaʒ veritatem ad quã nat ẽ. ſed hoc nõ pt niſi ſuſtentet᷑ firmett᷑ aliq lu⸗ mine deſuꝑ veniente.quod quidem eſt fides ab ipᷣa luce pime veritatis:et qꝛ lumini pꝛime veritatis nõ poteſt ſubeſſe falſitas:iõ fides nõ poteſt eſſe niſi de vero.¶. Ad illud qð obijcitur de ſpe.doᷣm ꝙ motu ſpei non ſperat aliquis ſe habiturum vitam eternam nili ſᷣm exigentiã meritoꝝ et ꝑſeuerantiam. et ita ſpei virtuti nunq ſbeſt falſum:qui em aliter ſperat ſe habiturũ vitã eternã.pꝛe⸗ ſumit et nõ ſperat ſpe virtute.¶¶ Ad aliud dðm. ꝙ nõ eſt ſile de caritate et fide:qꝛ caritas nõ reſpicit rationẽ ve⸗ nitet falſi ſed boni et mali.et poteſt eẽ caritas circa bo⸗ 60 . „ „ P* . 2* 44 Nueſtio lLxxix. 4 „οα gIAn. A JN . K⸗= ſe 60¼ E r. Gor L1*5 NAH B N Ler ſe, num quod non eli volendo illud. cum enim dicitur bo⸗ enlus ſunpliciter: ſed incarnabitur 'm ꝙ dicunt pro⸗ , nun, eſt aplin ne⸗ ad byſpanos n5 leaut: enden phete. ä . eſta verũ eſt. ga b ver bů e inõ eſt ibi copula pntiali MI b . ſe 7 Cc tio him enuciutonis: H eſi vic. n copulat actuz ſim⸗ embrum ecundu . xk pliciter:ſ̊ habitu⸗ zditionałr. vt cũ dr paſca ? pulcerꝛi Veritur poſtee virum fides ſit de apaꝛe * . mü tps: oĩs hõ timet in mari. 4lAo alind vm. abꝛa tibus ſiue de viſis. et vigetur . lic. ꝑ hoc . hã ſiẽ voluit ĩmolaẽ filiñ ita credidit ſe imolatuꝝ: ils ꝙ petrus videbat xpᷣm pati: et tame idez eĩ credẽ ſic dic nõ fuit motꝰ fidei ̊ li.ar. cu n ſit mot fi credebat.ergo fides eſt de viſis. Sed ad dei niſi cca aꝛticlos: 2 circa ea qᷓ ad aꝛticlos pñt rduei bhoc reſpondet᷑ ꝙ fides virtus non dicit eſſe in petro ex 6 4 o rtů ſoluit diſtiguẽdo tria t pa.lſ. ts an incarna eo ꝙ vide bat hominem pati: ſed ex hoc credebat deũ . 4 tionẽ. tpᷣs pᷣincarnatõez:et tps incarnatõnis. In te⸗ eſſe qui patiebat. Pꝛopterea boc queritur vtrum vi⸗ poꝛe an incarnatõneʒ diſiante limpkr optebat credere ſio fidem euacuet. Ao quod ſic JYoh. xiiij · Vado vobis 8 xpᷣm incarnandũ. ꝓ tꝑe vo dincarnatoeʒ diſtante: pꝛe paꝛaꝛe locũ. ibi dic glo. aug. eat dominus paret locũ. dicatõne aploꝝ diuulgata: æ Fmone ofirmato a do: ꝑ eat ne videat. lateat vt credatur.tũc enim locus parat᷑ ſequẽtia ſigna oꝑtebat ſimpłr credere ipᷣm incarnatuʒ ſi fide iuuatur. credat᷑.deſideret᷑ vt deſideratus habea ſed tẽpe medio ſpuales viri quoꝝ erat ſignaꝛe tẽꝑa ſᷣm tur. Deſiderium dilectõnis pparatio manſionis. ex H icta Baꝝ nõ credebant ſimpkr ipᷣm eſſe incarnandũ aꝛguit᷑. ſi opoꝛtet ꝙ; deus lateat vt credat᷑: ergo ipſa vi⸗ ſ ſi nõ erat incarnatꝰ: vñ arguunt indei ꝑ hiere. viij. g ſio euacuat credulitatẽ. Ergo cum petrus videret xpᷣm nõ ↄſiderauerũt tp̃s. vñ dicit. ANiluꝰin celo cognouit pati: non habebat fidem paſſionis. ¶ Ieem licut ſciẽtia tpᷣs ſuũ ⁊c.ꝓpłs aut me?non cognouit iudiciũ domini. euacuat opinionem cum aduenit: ita euacuabit fidem . ALd illud qð obijcit᷑ de boſtia drĩ ꝙ non debet gs ſim⸗ quia ſcientia eſt cognitio ꝑfecta. cum auteʒ venerit gð pliciter credere ſub illa foꝛma eſſe coꝛpꝰxp̃i: ſub ↄditi pꝑfectum eſt enacuabit᷑ quod ex pte eſt. Scum beata vir⸗ one.lſ. ſi facta ſunt ea qᷓ exiguni m formaʒz traditam a go babueꝛit ſcientiam ꝙ ocepit ſine virili ſemie in bea⸗ xpᷣo ab eccłia. Ad vltimuʒ qð obijcit᷑ de abꝛabã. di⸗ ta virgine euacuabat᷑ fides illius articuli. ↄcept de ſpi cunt qdaʒ ꝙ ipe credidit inca rnatões: 7 nõ xpᷣm incar⸗ rituſancto. nec in beata virgie nec in petro fuit fides nãdu. Sʒ otra pma. ad coꝛi.x.ſuꝑ illud.Om̃es candeʒ omnium articuloꝝ. Item cum viſio glorie euacuet fi eſcã ꝛc̃· glo. In ſignis itaq; diuerſis eadẽ eſt fides. ta dem. paulus autem raptus eſt vſq; ad viſionem gloꝛie: variata ſunt: fides nõ. qꝛ ilti xpᷣm venturũ paſſurũ cre⸗ quia vſq; ad tercium celum hoc eſt vſq; ad tercium ge⸗ diderũt. nos aũt veniſſe et paſſuʒ eſſe. Aliter dicũt alij nus viſionis qua vident᷑ res ꝑ ſui pᷣſentiam lſicnt dicit n ꝙ motus abꝛabe habebat duas beatitudines. vnaʒ ad augꝰ. ergo in paulo euacuabat᷑ ſides. Relinquit᷑ igituꝛ be pabitũ fidei qᷓ eſt cauſa ei:a ſᷣm hanc babitudineʒ di⸗ aes non compatit ſecum viſioneʒ ſenſibilem nec ĩ⸗ cunt nõ eſſe dpendẽs de futuro cũ babeat ſecũ ſuã cãʒ teilectualem nec ſciam. Lontra. cognitio intellecti⸗ ni Aliã aũt hẽbat ad ſu materiã. ſ. ad creditũ qð nõ ha⸗ ua de aliquo nõ euacuat ſenſitinam cognitõnem ꝙuis Dd. bet determinata veritatẽ. vñ motus fidei licet eſſz in il ſit certioꝛ cognitio: nec econuerſo. gnec cognitio ſidei j lud nõ tñ neceſſario erat in illud. Alij aliter dicut ꝙ li euacuabit cognitionem ſenſibilem quis ſit certioꝛ nec i cet xp̃c nõ incarnaret᷑.iñ abꝛabã credẽdo xpʒʒ incarnã⸗ econuerſo.ergo Petrus poterat ſimul xpᷣ̃m videre pati . dum eſſe: nõ credidit falſum ſ verũ. ¶26 em ſequitur ſi ꝓ ſenſum et credere ꝑ intellectum. Ytem aliquis ſciẽs xpe ẽ incarnandꝰ: incarnabit᷑. nec ſegtur ſi nõ incarna⸗ ſcientia demõſtratiua eclypſim ſ. olis. ſi poſſea ſciat ſci ſ bitur nõ eſt incarnand“. ſicut nõ ſeꝗtur ſi antixpᷣc ẽ fu⸗ entia ſenſitina vel exꝑimentali idem. Qon euacuat᷑ ſci 8 turus: erit. neq; ſi nõ erit: nõ eſt futurꝰ. De multis em entia hec ꝑ illam nec econuerſo.immo magis vna pfi⸗ dil dvj ꝙ futura ſunt ? vere: q tñ nõ erũt.cũ em̃ dr boc ?ẽ fu⸗ citur ab alta. ſcientia certioꝛ non euacuat minus cer fd tuꝝ:non eſt ſenſus: boc erit. ſenſus ẽ hoc oꝛdinatũ eſt tam de re eadem. ꝗ̊ multofoꝛtius nec ſcientia exꝑimen⸗ 49 eſſe in reꝝ nata: ſeu ꝙ iz erit ẽ ordinatõis cxitꝰi eẽ. Cũ talis de ↄceptu filij dei euacuabat fidem in beata virgi 4q4 dᷣo dr̃ hoc futuꝝ ẽ. fit enũciatio de oꝛdin atõne exitꝰvel ne. ¶ Item ſcientia ꝓpter qund de re non euacuat ſciam . euentus: nõ tæ exitu oꝛdinatõnis. ⁊ cum dĩ boc erit: ſit q; ẽ qᷓuis illu minoſioꝛ ſit illa: S nec viſio raptus peu enũciatio de exitu oꝛdinatõnis: nõ de oꝛdine exitꝰ. Eſt li: ᷓuis illuminolſioꝛ ſit euacuabit viſionem fidei ĩ pau 4 . añt dupler oꝛdinatio neceſſitatis naturalis: 2 eſt oꝛdi⸗ lo.¶ Item ſi aer illuminet lumine ignis poſtea adue 4 natio ↄgruitatis ſeu cõuenientie.vnde qñn ylſa. dixit de niat lumen ſolis. adhuc tamen remaneat lumen ignis i . ezechia ꝙ eſſet moꝛiturus: no dixit falſum. qꝛ nõ dixit licet non apareat. Scum omnis ſcientia et cogmitio ſit ⸗ hoc de exitu oꝛdinatõnis:S de oꝛdinatõne exitus: quia ꝑ aliquam lucem interioꝛem. ſimili ratõne maioꝛ cog⸗ . in naturali oꝛdinatõne ita oꝛdinatum erat ꝙ; eʒzechias tio non euacuabit minoꝛẽ qtum ad ſubam ſicut nec ln 6 moꝛeretur. et ꝙ non fuerit moꝛinu 8: fuit a ſumma cau minoſitas. 4 Pꝛopterea querit cuiuſ⸗ modi cognitiõem ſa que non mutauit oꝛdinatõnem ſed potius exituʒ oꝛ⸗ euacuet fides et a cuiuſmodi cognitione euacuetur. dinis. Eodem modo cuz dicit xpᷣc eſt incarnandꝰ: non Solutio.ad boc vltimum eſi dicendum. ꝙ quedam - idem valet ac ſi diceret xpᷣc incarna bit: ꝙ enim vpc in⸗ cognitiones ſunt que ꝑtinent ao diuerſas vires. Que⸗ carnaret fuit oꝛdinatio ↄgruitatis ſeu ↄuenientie. tale Dam vo ſunt que ꝑtinent ad eandem vim. Abi ſunt co⸗ enim peccatũ ſcilicet pꝛimi parentis talem requirebat gnitõnes ptinentes ad diuerſas vires: indiſtincte vona . medicinam: vt ſicut moꝛs ꝑ feminam vita per feminaʒ. nõ euacuat alteram. vnde nec cognitio intellectina eua n ſicut moꝛs per lignuʒ: vita per lignum. ſicut ad imagi⸗ cuat ſenſitiuam: pari ratõne nec cognitio figei que pti⸗ nein dei foꝛmati:ita ad eins imaginem refoꝛmati ⁊ bu net ad intellectum in petro euacuat cogniiõnem bᷣm vi à23 iuſmodi multa ponit Anſel. in ibro Cur dxeus hpomo. ſum vel econuerſo. vbi ergo ſunt cognitones ptinentes 4 hec eſt ↄuenientia de qua loquitur aug. in pꝛedicta au⸗ ad eandem vim diſtinguendum eſt: aut ſunt coordina⸗ ſ cioꝛitate. QAullus modus ſanande noſtre miſerie con⸗ te aut non ſunt cooꝛdinate. Si autem non ſunt cooꝛdi⸗ uenientioꝛ. Qui ergo dicit xp̃m incarna ndum.nihil a⸗ nate ſed ſunt m diuerſas vias:vna non euacuat aliaz t liud dicit ꝗ oꝛdinationem congruitatis qua xpᷣe incar qᷓuis vna ſit certioꝛ alia.et hec eſt ratio quaꝛe ſcientia 1 . netur:et hoc ſemꝑ verum eſt etiam ſi xpᷣc non incarna⸗ ſpeculatiua non euacnat ſcientiã exꝑimenti. vel ſciẽtia ſt rretur. et boc eſt quod credidit abꝛabam. et ita ſemꝑ ve⸗ pteꝛ qd:cientiã qꝛ ẽ. quis ſint cognitões eiuſdeʒ gene rum eſt et hoc eſi articulus. Si autem queritur nonne ris et ꝑtinentes ad eandem vim. ſ. intellectinaz. Simi⸗ 4 credidit ꝙ rp̃ incaꝛnabitur et ita falſum. Rñ. ꝙ id eſt li 2 foꝛtioꝛi rõne nec ſcia exꝑientie de cõceptione ſeu ſe⸗ 4 exitus oꝛdinationis non oꝛdinatio:et hoc non eſt arti⸗ mine euacuabat fidẽ de eodeʒ in bra vᷣgine. nec viſio in 94 “ mn Jas ſyen⸗ „ uNνr α ha w. . —BwobE „-Ktatf — D 99 . S X. 9 ve is „α αονuob α°ι *²) . * P. &απα R 3 Nne9) pa † * 1 v p-ſB rrtnan . 1 14 ſte PaieE . repbe iswo Det *) ) 7 . —.— Sax cuancat c * .☛⏑ te eagtn ) raptu pauli enacuabat fidem in ipſo: cum in beata vir gine cognitio qᷓ eſt ꝑ exꝑientiã:et cognitio que eſt fidei non ſint cooꝛdinate vt vna ſit ad aliaʒ. Silr in paulo. Abi ðdo cognitiones cooꝛdinate ſunt vt vna ſit ad aliaʒ oꝛdinata: ſicut terminns ⁊ ea q̃ ſunt ad terminũ.Et ea que ſunt ad terminũ ꝓpinquiꝰ:et ea que ſunt ad termi⸗ num remotiꝰ.vna euacuat aliã.ſ.illa que eſt terminus illã que ẽ ad illum terminũ.et illa que eſt ad terminuʒ ꝓ.'inquiꝰ:illam q̃ eſt ad terminũ remotius:tñ in hocẽ dr̃ia ꝙ vbi ſunt cognitõnes cooꝛdinate vt terminꝰ:7 ea que ſunt ad terminũ: illa q̃ eſt terminus ſimpłr euacu⸗ at illã que eſt ad terminũ.verbigra.ſcĩa et opinio oꝛdi nantur.ſed ſcĩa eſt terminus: opinio po ad terminum Opinio em̃ oꝛdinat᷑ ad ſciam ſicut ad ſuũ terminuz in via. ideo adueniente ſcia ðᷣ aliquo ſimpłr euacuat᷑ opi nio ð illo.ſimiliter viſio ẽ terminꝰ: fides pᷣo ẽ ad teꝛmi num. Eſt em fides ad viſionẽ que eſt terminꝰ in patria igeo adueniente viſione euacuatur fides riſione gloꝛie Abi vᷣo ſunt viſiones cooꝛdinate ad teꝛminũ ꝓpinquiꝰ ⁊ ad terminũ remotius. Ylla q̃ eſt ad terminũ ꝓinqui u: euacuat illam que eſt ad terminum remoti.nõ ſim pliciter: ſed ſm quid. verbigra. in fide foꝛmata 2 infoꝛ⸗ mi. fides em̃ foꝛmata ẽ ad terminũ rviſionis.ſ] glie ſpi⸗ quius.fides vᷣo infoꝛmis remotiꝰ:⸗ adueniẽte ſide foꝛ⸗ mata qᷓ eſt pinquioꝛ: euacuat᷑ fides infoꝛmis q̃ ẽ remo tioꝛ m modum nõ p̃ᷣm ſubam:ſᷣm quid et nõ ſimplicit ſicut pʒ ex ſup̃ dictis in pꝛecedenti. Mlembꝛum tercium Oſtes querit᷑ vtrũ ſcitum põt eſſe ſbᷣm fi⸗ gei. et videt᷑ ꝙ ſic: qꝛ petrus tpe paſſiõis videbat eũ pati oculis coꝛpeis. ſciĩa ſen ſitiua ſciebat iſtũ pati ⁊ idem credebat. gidem erat ſcitũ et creditum. 4: Item petrus ſcit qm̃ ſi ihs patit᷑.iſte patit᷑ demõſtrato xpᷣo ꝗ eſt filius dei: ſed hetrus ſcit ihm pati: ſcit ipſum pati. Pꝛeterea c edit iſtum pati: qm credit filiũ cei pati:2 iſſe eſt filiꝰei. er⸗ go credit iſtũ pati: et ita idem ſcit et credit. Similiter ſint hic petrꝰ et iacob et xp̃c.et iſte hõ eſt certificat⸗ ⸗ aliqs de iſtis eſt xpc ſiliꝰi:ſᷣ neſcit 98. demõſtꝛato xpᷣo onit᷑ ei bec ꝓpoſinio iſte hõ eſt xpᷣe filiꝰei.ↄſtat ꝙ nõ põt rñdere verũ eſt vel falſum eſt:ga neſcit vtrũ demon ſtretur ei dei filiꝰan non. Rñdebit Gᷓpba. Inge ſic. iſte rñdet ꝓba.ad iſtam ꝓpoſitõem 7 ſᷣm ↄſciam.ꝗᷓ dubitat illam eſſe verã. ᷓ ipſe dubitat eiꝰdictũ. et ita ipſe dubi⸗ tat iſtum hoĩem eſſe verũ dei filiũ.ſed iple idem credit: ga ipſe ẽ fidelis. idem eſt creditũ ⸗ dubitatum ab iſto Seadem rõne poterit idem eſſe ſcitũ et creditũ.q Jtem poſito ꝙ alige ph̊s habeat ſciam dei ꝑ naturales rati⸗/ ones.ſicut dr Ro.j. Inuiſibilia dei ⁊c.2 poſtmodũ re cipiat illuminatõeʒ fidei a deo.Conſtat ꝓ nõ obliuiſci tur rõnes quas pꝛius ſciebat:ſed pꝛiꝰſciebat ꝑ ratõnes teum eſſe: S et nũc ſcit. ᷓ idem ſcitũ 7 creditũ.q Iteʒ ſi cut dicit tulliꝰ. Vox oĩm eſt vox nature.ſ̊ deũ eſſe ẽ vox oĩm.ꝗ teũ eſſe naturatłr eſt ſcituʒ ab omibo:⁊ eſt credi⸗ tum ꝑ fidem:quia eſt articulꝰfidei: idem eſt ſcitum et creditum. Contra. ſuperueniente maioꝛi lumine ceſ ſat minolumen qtum ad actum ſi uum: ſicut patet in lu⸗ mine ſolis reſpectu luminis lune et ſtellaruʒ. ergo mul tomagis adueniente lumine ſolis iuſticie per gratiam ſidei in anima hominis: ceſſabit lumen ratõms natuꝛa lis ſeu ſcientie:ergo non poterit idem eſſe ſcitum 2 cre⸗/ ditum. ¶ Item per fidem aſſentit homo pꝛimi veritati pꝛopter ſe et ſuper om nia.ergo non aſſentit ꝓpter ratio nes humanas.ergo ratõnes non faciũt cognoſci pꝛimã veritatem vbi eſt fides:ergo non eſt poſſibile idem eſſe ſcitum et creditum.4! Item ſi ego diligo deum pꝛopter tempoꝛalia:adueniente caritate ceſſat illa dilectio:er⸗ go a ſimili. ſi ego cognoſco deum eſſe per naturales ra tiones: adueniente ſide ceſſabit illa cognitio. Ad B direrunt quidam ꝙ cognitio dei multiplex eſt. eſt eniʒ cognitio innata: et eſt cognitio ſupeꝛaddita. Cognitio innata eſtinaturalis. ſuꝑaddita accidentalis. Innata ſeu naturalis cognitio dupir eſt in hoĩe.añ peccatũ vt in adam erat cognitõ ſᷣm quã apte cognoſcebat deũ in creaturis. Poſt pctm vt in nobis ꝗ per ſpeculum 2 eni gmate deñ videmꝰ:et aſſignant driam inter cognitöezʒ hanc et illã:qualis eſi inter ſupoſitõeʒ et dignitatẽ. di gnitas em̃ nõ indiget aliqua ꝓbatõne vel ſuaſione:ſi cut eſt hoc pncipiũ: om̃e totũ maioeſt ſua ꝑte in geome⸗ tria. Suppoſitõ vᷣo indiget ad minus leui ꝑſuaſione:ſi cut iſta ꝓpoſitõ in geometria a pũcto vſq; ad punctum rectã lineã ducere.ſic dicũt differꝛe cognitõez de deo in natam in homine añ pctm ⁊ pꝰ.Cognitio aũt ſuꝑaddi ta aĩe eſt tribo modis.Eſt eniʒ cognitio que acquirit᷑ ꝑ naturales rõnes:qualẽ habuerũt phi.et eſt cognitio qᷓ innitit᷑ teſtimonijs ſcripturaꝝ vel miraculoꝝ:ſiẽ dicũt eſſe in fide infoꝛmi.Et cognitio q̃ eſt ꝑ illuminatõneʒ a deo que innitit᷑ pꝛime veritati tendens in illam: et hec eſt fidei foꝛmate.nõ eſi ᷓ incõueniens ꝓ idem ſit ſcituʒ cognitõne innata: 2 creditũ cognitõne ſi uꝑaddita.p̊ in⸗ cõueniens eſſet ꝙ idem eſſet lcitũ et creditũ cognitione innata vel ſuꝑaddita. qꝛ in eodem genere cognitõ cer⸗ tioꝛ euacnat minꝰcertã.¶ Alij dixeꝛũt aliter. ꝙ cum fi⸗ des ſit de nõ aparentibo. Impolſibile eſt idẽ enũciabi⸗ le ſcitũ eſſe et creditũ. Et ad illud qð de petro obijcitur dicũt.ꝙ hec ẽ falſa.petrꝰſcit iſtuʒ pati dicto. imo tm̃ credit.qm̃ dicũt ꝙ hoc ꝓnomen iſte poſitũ ſubſtantiue ꝑſonale eſt:et idem ẽ ac ſi diceret petr ſcit hanc ꝑſonaʒ pati:ſed bñ ↄcedũt eam ſᷣm ꝙ intelligit᷑ de re. ¶ Ad al⸗ ud obiectũ dicũt.ꝙ bec eſt falſa: petrus ſcit ꝓ ſi ihs pa titur iſte ꝑatit᷑:qm petrus ſcit añcedens ſed nõ ſcit con ſequẽs.⁊ ideo neſcit illud.qm ſi hoc ꝓnomen iſte:tene⸗ tur ſubſtantiue falſa eſt:qm ᷣm boc eſt ꝑſonale.ſi adie ctiue verqẽ:et m h̊ dicũt ꝗ; nõ valet iſta aꝛgumentatõ petrus ſcit iſtũ hominẽ pati ergo ſcit iſtum pati. Ad vltimo obiectũ dicũt.qꝙ iſte dabitat ha ne ꝓpoſitõeʒ eſſe verã et dictum eius eſſe vex: nõ tamen dubitat h dictũ qm̃ neſcit ꝙ hoc ſit dictũ eius:qm̃ neſcit ſigẽtionem.ne- ſcit em̃ vtrum demonſtrat᷑ dei filius vel nõ. ſt icut aligs bene reſpondet ꝓba ad iſtam ꝓpoſitionẽ. marcusẽ tul⸗ lius.ignorans vtrũ illa noĩa ſint noĩa eiuſdẽ an diuer⸗ ſoꝛum:et tamen non dubitat dictũ huius ꝓPoſitionis. Sed ꝙ bec ſolutio nulla ſit ꝓbatur multipliciter. p⸗ mo ſic. petrus videt iſtum demonſtrato xpᷣo:⁊ videt eiꝰ paſſionem. ergo videt hoc totum rpᷣm pati: ⁊ ita ſcit h totum:& ſcit hoc eſſentiale rp̃m pati.⸗! Preterea cũ di⸗ citur. petrus ſcit iſium pati: hboc ꝓnomen iſte aut ſigni ficat aliquã foꝛmam circa ſuum ſupoſitum: aut nullã ſi aliquam: aut diuinam aut humanam. Mon eſt ratõ quare potiꝰdiuinã qᷓ; humanã vel econuerſo: b̊ ↄſtat ꝙ non ſigt vtranq;.gᷓ nullam: maxime cum ſit pꝛonomen ſubam mere ſigqns. Ex hoc ſequit᷑.ꝙ bec eſt vera. petrꝰ ſcit iſtũ pati:ex quo nõ ſiẽtur ibi aliqua foꝛma dei Itẽ petrus ſcit ſi chimera patitur:et ixſa patit. YIem ſcit ſi bꝛunellꝰpatit᷑:⁊ ipſe patit᷑et ſic de omibo alijs. eꝛgo pa ri ratõne ſcit ꝙ ſi ihs patit᷑ ipſe patit᷑:quod tamen ipſi negant. Pꝛopter hoc dicũt alij. ꝙ iſta ſolutio nõ va let: et dicũt ꝙ in hoc caſu idem eſt ſcitũ a creditũ.et di⸗ cunt ꝙ; petrꝰſcit iſtũ pati demõſirato xpᷣo: ſeu intelliga tur de dicto ſeu de re: 1 credat ideʒ. Sed m aliã appre henſionem credit:Fᷣm aliam ſcit. Om̃ pᷣm ꝙ axpꝛehẽdit iſtũ ſub foꝛmis viſibilibo ſcit iſtum pati.ſᷣm ꝙ appꝛehẽ⸗ dit ipᷣm ſub foꝛma diuina credit ipſum pati.ſic ſolet di ci de illo ꝗ interfecit patrem platonis et aufugit: ſᷣ ptꝰ multum tps redijt ita alteratꝰ; plato nõ cognouit eũ: adeptꝰẽ familiaritatẽ platonis ſᷣm hoc vex eſt ꝙ pla to odit et diligit iſtum:ſ̊ ᷣm diuerſas appꝛehenſiones: qm̃ ᷣm ꝙ appꝛehendit eũ in ſtatn in quo eſt:diligit iſtũ ſed ſᷣm ꝙ apprehenadit eũ ſb imaginatione in q̃ vidit eũ ;],—— — W—☛ ——— — leſ jfe nen ſopi di hlie eſtco unge . hoe aute gnid, fooſi⸗ tiequ lird dicitu ginat ſariu⸗ hatun incar borat teram katem poſſib beten velnd 3 MNMueſtio quando interfecit patreʒ ſic odit eum: et ita eundẽ odit 1 diligit 'm diuerſas apꝛebenſiones:eodeʒ mõ idẽ ſcit᷑ ⁊ credit᷑. Hec opinio ↄcoꝛdat cum pꝛima.illa tñ opinio falſa eſt in boc.ꝙ dĩc ꝙ fides infoꝛmis innitit᷑ auctori⸗ tati ſcripture ⁊ miraculis. Quia ſiẽ oñſum eſt ſup qõ⸗ ne de fide infoꝛmi. Ifides infoꝛmis innitit᷑ pꝛime verita ti ꝓpter ſe ei aſſentiẽdo qᷓuis nõ moueat᷑ in illã.qᷓtũ vᷣo ad cetera vtru habeat veritatẽ ptz er capło pꝛecedenti. Sicendum & pleniꝰ.ꝙ nõ eſt incõueniens idẽ eſſe ſci⸗ tum ⁊ creditũ:Fᷣm aliũ et aliũ modum: nec idem credi⸗ tum eſſe et ſenſatũ ᷣm aliũ et aliuʒ modum:ſicut nõ eſt incõueniens ꝙ idem ſit ſenſatum et intellectũ ᷣm mo⸗ dum aliũ ⁊ aliũ.vñ petrus ideʒ ſentit videndo ⁊ credẽ⸗ do ᷣm modũ aliũ et aliũ:ꝗa ꝑſona xp̃i ↄſiderata in foꝛ ma hoĩs videbat᷑:h̊ ſᷣm formã diuinã credebat᷑. dẽ er go videbat᷑ credebat᷑:ſ̊ modo alio et alio. Similr in pho veniente ad fidẽ idem ẽ ſcitũ et creditũ. ſᷣ ſcitũ per pꝑationem ad ratõnem: creditũ ꝑ ↄꝑationem ad pᷣmaʒ veritatem cui innitit ter ip̃am. Scitum eſt qtum ad ſpeculationẽ:ſed creditũ q;tum ad hoc ꝙ innitit᷑ pꝛaime veritati.¶] Ad illud ᷣo quod obijcit᷑ de aduẽtu maioꝛis luminis: ⁊ ad illud qð ſcðᷣo obijcit᷑.ꝙ ꝑ fidem aſſentit bomo pꝛime veritati ꝓpter ſe.pʒ rñſio ex pᷣdictis.¶ Ad vltimuʒ vᷣo qd obijcit᷑ de dilectõne ꝓpter tꝑalia.dðm ꝙ; hec dictio ꝓpter:põt notare cãm motiuã nõ finalẽ. et h̊ mõ falſum ẽ ꝙ dilectio tei ꝓpter tꝑalia ceſſet aduenien te caritate.cũ ipſa ſint cauſa motiua ꝑ modũ incitãtis ad dilectionẽ dei.Eodeʒ mõ rõnes naturales ſunt cau ſa motiua in habente fidẽ ꝑ modũ incitantis ad aſſenti endũ pꝛime veritati ꝓpter ſe:non tñ cuʒ imiſſione ad il las. Vel põt notare cm finalẽ.et hoc mõ verũ eſt ꝙ ad neniente caritate ceſſat dilectio dei ꝓpter tꝑalia.ita eti⸗ am adueniente fide ceſſat cognitio dei ꝓpter rõnes na⸗ turales: ꝗa non cõſtituit᷑ in illis finis. ceſſat ꝗᷓ inqtum ↄſtituebatur in illis finis. MNlembrum quartum Onſequenter queritur vtꝝ obiectũ ſidei ſit verũ neceſſariũ vel verum contingens Ad qð ſic. Augꝰ. dic.ꝙ aliꝰ fuit modus nt̃e liberatõis deo poſſibilis.g aliter po⸗ tuit ↄtingere 2 ita ↄtingẽs.¶¶ Contra. Videt᷑ ꝙ verũ ne ceſſaꝛiũ ſit obiectũ fidei:ꝗa dicit aug.ꝙ nullꝰaliꝰmodꝰ nf̃e miſerie ſanande fuit ↄuenientioꝛ:̊ xpᷣm eſſe incar⸗ nandũ fuit oꝛdinatiſſimũ ſᷣm ſummã ſapiam.ſ̊ ſumma ſapĩa ⁊ ſumma potentia cũ ſit oꝛdinata:nõ põt facẽ niſi oꝛdinatiſſimũ.qre cũ boc ſit oꝛdinatiſſimuʒ nõ poterat aliud faceꝛe.¶ Itez de eiſdem eſt cognitõ ſidei de quibo eſt cognitõ pr̃ie.Sʒ cognitio patrie nõ eſt de vero con/ tingenti.ſ̊ de nccio:&g̊ nec fides. Solo.dðim ꝙ aliud eſt iudiciũ de hoc:xpᷣm eſſe incarnanduz ᷣm ꝙ accipit ꝓ boc:oꝛdinatũ eſt ꝙ xpᷣe incaꝛnabit᷑. Et aliud ſᷣm ꝙ ꝓ hoc:xpᷣc incarnabit᷑. Qam pꝛimum eſt nccium.de ſcðo autẽ oñdet᷑ qualiter ↄtingẽs ſit ſᷣm ꝗd.⁊ neceſſariũ ſᷣm quid.⁊ ita fides ſemꝑ eſt de nccio ſm ꝗd vel de neceſſa⸗ rio ſimptr.on em̃ ſides reſpicit illud ex ꝑte ↄtingen⸗ tie quã habʒ. Mota ꝙ neceſſariũ opponit᷑ impoſſibi li ⁊ diuerſificat᷑ ſm ꝙ diuerſificat᷑ impoſſibile. vmpoſ⸗ ſibile aũt et poſſibile reſpicit potentiã. potentia autem dicitur vel potentia pꝛima ſimpliciter: vel potentia oꝛ⸗ dinata.quocũq; autem modo accipiat᷑ potentia: neceſ⸗ ſariũ eſt xp̃m eſſe incaꝛnandũ ᷣm ꝙ accipit᷑ ꝓ hoc:oꝛdi natum eſt ꝙ rpᷣc incaꝛnabit᷑. Sed ſi accipiat ꝓ hoc:xpᷣc incarnabit᷑diſtinguendũ eſt.ſ.ꝙ duplicem habet com⸗ parationem.vnã ad res:et ſᷣm hoc habet ↄtingentiã.al teram ad potentiã oꝛdinatam.et ſᷣm hoc habet neceſſi⸗ tatem: ⁊2 nõ valet illa argumentatio. Eius oppoſitũ eſt poſſibile deo. ip̃m eſt ↄtingẽs:ꝗa hoc non ſumicit. De bet em̃ addi ⁊ habet ↄtingentiã in ſubo ſeu in materia. vel nõ eſt ↄtrariũ potentie oꝛdinate. Iteʒ habet ↄtingẽ⸗ lxix. tiam in ſubo:ponitur ꝓpter illud eʒechiam eſſe moꝛitu⸗ rum. Mam licet erꝰoppoſituʒ eſſet poſſibile deo vt patu it: tñ ipᷣm nõ fuit ↄtingens:gꝗa boc habebat neceſſitatẽ in ſubo vel in materia qtum ad curſum nature. x nõ ſit ↄtraꝛiũ potẽtie oꝛdinate.dico ꝓpter illud xpᷣm nõ eſſe incarnandũ ſeu xp̃e incarnabit᷑.Et nota ꝙ non loqmuꝛ bic de oꝛdinatõne diuina:vt dicamꝰꝙ oꝛdinatõe diui⸗ na oꝛdinatũ eſi ꝙ rpᷣe incarnabit᷑.et deinde ꝙ poſſit cõ tingere ꝙ xpᷣe nõ incarnaret᷑:ꝗa hoc nõ erit verũ cum il lo:ſed loqmur de oꝛdinatõne q̃ eſt ᷣm rei exigentiã. de q̃ leo papa in quadã omeł.de paſca. Potentia filij dei que eadẽ eſt que ẽ pr̃is:potuiſſet genꝰ humanũ alio mõ a vominatu dyaboli eruere niſi negocio ↄgrueret:vt ꝑ qð vicerat dy abolus vinceretł᷑. Membꝛum quintum Verit᷑ poſtea vtrũ obiectuʒz fidei ſit ople⸗ rum vel incõplexum. videt᷑ ꝙ de ↄplexo: qꝛ dicit aug.ſuꝑ illud.j.ad Coꝛi.x. Om⸗ nes eundẽ potũ ſpũalem biberũt ⁊c.oſtẽ⸗ dit iuſtis diuerſoꝝ tpoꝝ eandẽ eſſe fidẽ. Ili credider̃t xpᷣm eſſe venturũ nos aũt xpᷣm veniſſe. Iteʒ ſi eſſet de ĩ⸗ cõplexo ſufficeret credere ſine tꝑis determinatione in⸗ carnatiõeʒ.Sũt eĩ quidã iudei ꝗq credũt ꝙ meſſias erit filius dei:ſed nõ credũt eum veniſſe. Si Jintelligat pᷣ⸗ ter tꝑis determinatõeʒ:ↄueniunt nobiſcũ in fide: etita eſſent fideles qð eſt falſum. ꝗ Item petrꝰmiſſus eſt ad coꝛneliũ vt determiĩaret ei tpᷣs vᷣbi incarnati.ꝑqð patz nõ ſufficit credere ſine determinatõe tꝑis.¶ Itez ſci⸗ entia nõ eſt ð ↄplexo:& nec fides. Item dic aug.ij.ad Coꝛi.iij.ſuꝑ illud.iQon ꝙ ſufficientes ſumꝰ⁊c. Crede⸗ re eſt cogitare cũ aſſenſione.ſ̊ cogitare eſt ↄferꝛe vnũ al teri.ↄſentire vᷣo ſnĩam ſuꝑ illud inferꝛe:⁊ hoc nõ fit ſu- peꝛ incõplexũ ᷓ ⁊c. ¶ Item ſi fides eſſet de incõplero ſie moꝛs ypᷣi eſſet articulꝰ. Inde ſic.moꝛs rp̃i ẽ articulꝰ.& moꝛs ypᷣi eſt.qm̃ fides nõ eſt niſi de veris ⁊ om̃e veruʒ ẽ ens:⁊ ecõuerſo.q̊ ſi moꝛs rp̃i eſt articulꝰ:moꝛs xpᷣi eſt: ⁊ ecõuerſo.qdð eſt falſum:pʒ ̊ ꝙ nõ eſt fides de incom⸗ plexo. Contra.Aug.ſuꝑ iſſud.ij.ad Coꝛi.iiij. Habẽ⸗ tes ſpm̃ fidei.glo.tꝑa variata ſunt:ſed fides variata ñ eſt. ſed fides nõ ꝓ habitu ibi accipit᷑ immo ꝓ articulo: ⁊ conſtat ꝙ enunciabilia vaꝛiata ſunt ᷣm tp̃s.ᷓ enunci abilia non ſunt articuli:cum fides nõ ſit variata:vel ĩ⸗ directe ↄcludatur.ſi fides eſt enunciabilia.fides eſt va⸗ riata.¶ Iem in ſimbolo non ponunt᷑ enunciabilia ſed enumerant᷑ ibi articuli:ergo articuli non ſunt enuncia bilia. ¶ Itez fides eſt ſupᷣ rõnem:ꝗa ẽ in intelligentia. vᷣ intelligentia eſt ꝑ modu incõplexionis in accipiendo. Gᷓet fides.¶ Item ↄplexio fundat᷑ ſupra ↄpoſitionem. quedam autẽ ſunt in quibo non eſt vera compoſitio:vt eſt veũ eſſe vnũ in eſſentia:⁊ trinũ in ꝑſonis. Sʒ ð his eſt vera cognitio fidei in via:et nõ ꝑ modũ ↄplexionis. D modũ incõplexiõis.⸗: SItem ipſe res aꝛtant nos ad credendum ſe:et de deo ſunt ⁊ in deo:vt incarnatio filij dei: et hmõi generat in nobis timoꝛẽ vel amoꝛẽ dei.ẽᷣ ꝑ locũ a diffinitõne ipᷣe res ſunt articuli ⁊ ita incõpleruʒ Iteʒ ſimꝰin inſtãti paſſionis xp̃ᷣi:querit᷑ qꝗd mõ ſit ar ticulꝰde moꝛte?i ꝛõ põt dici ꝙ filiũ dei moꝛi ſit mõ arti culus.qꝛ ignorãtia facti excuſat a toto eos ꝗ nõ credũt ſiłr nec filiũ dei eſſe moꝛiturũ.nec filiũ dei eſſe moꝛtuũ modo eſt articulus de moꝛte filij dei.et ita nullum enũ⸗ ciabile.Reſtat igitur ꝙ ipſa res.ſ.ipſa moꝛs eſt aꝛticu⸗ lus et ita incomplexũ. Solo.dicunt aliꝗ ꝙ fides ẽ de ↄplexo:vñ dicũt ꝙ enũciabilia ſunt aꝛticuli.⁊ ad illud qð obijcit᷑ ꝙ enũciabilia mutata ſũt ⁊ ita articłi muta⸗ ti dicũt ꝙ nõ eſt inconueniens ponere aꝛticulos eẽ mu⸗ tatos cum tæ eſſentia articuloꝝ ſit ↄſignatio tꝑis.ᷣ di⸗ ſtinguũt duplicẽ mutatõeʒ.ſ. mutatõeʒ ſᷣm eẽntiã:⁊ ſie ſũt mutati aꝛticłi:ꝛ mutaiõeʒ ſᷣm vᷣtutẽ ⁊ vtilitatẽ:⁊ ſic mutati non ſunt: quia eque ꝓdeſi ad ſalutem credere vpᷣm eſſe incarnatũ ſicut xpᷣm eſſe incarnandũ. ſed cum ſit maioꝛ mutatio illa q̃ eſt ſm eſſentiazʒ ꝙᷓ illa q̃ eſt Fm q̃litatẽ.ſ.virtutẽ et vtilitateʒ.indecens videt᷑ dicẽ ꝙ ſic mutati ſunt.a hoc mõ minꝰ ꝓprie ſoluũt auẽtem augu. que dic tꝑa mutata lunt:fides aũt nõ ẽ mutata.⸗! Alij dicũt ꝙ licet mutata ſunt enũciabilia: nõ tam̃ articuli ſunt mutati.qꝛ ſicut płes voces ſunt vnũ nomẽ: vt albo alba albũ:ita pła enũciabilia ſunt vnꝰarticulꝰ.q.¶ Itez ſunt alij ꝗ dicũt ꝙ articuli ſunt enũciabilia ⁊ ponũt ar ticulos eſſe aligð qð maneat.vnð ſicut dr in alia facul tate.nihil eſt manens in tꝑe niſi nunc:nec in motu niſi mutatũ.et ita ↄſiderauerũt quid eſſet manẽs:⁊ illð po nunt articulũ circa qð fit variatio pᷣteritõnis futuritõ⸗ nis ⁊ pñtialitatis.⁊ dicant incarnatõeʒ filij dei ⁊ paſſi onem hmõi eſſe articulos.NMaxime aũt h̊ ↄuenit dice⸗ re vt videt᷑.qꝛ cũ de ſuba boꝝ nõ ſit tᷣus quoꝝ oꝛdina tio nõ pendet ex tꝑe licet facta ſint in tꝑe:ſᷣ tm̃ ex oꝛdi⸗ natõne dĩna nõ erũt articuli dependẽtes ex tꝑe.⁊ Fm H̊ Apꝛie exponit᷑ auẽtas aug.tꝑa variata ſunt ſides autẽ mutata nõ eſt.i.articuli. ᷣm boc etiã manifeſtũ eſt ꝙ ð eiſdem d cognitio in patria:et cognitio in via que ẽ ſi des.¶ AUd illud aũt qð obijcit᷑ ſupᷣ.ꝙ nõ ſufficit credeꝛe ſine determinatõne tꝑis.dõm ꝙ qnq; ſic:qñq; non. ꝗa iſtud pendet ex p̃dicatõne:qꝛ ſi nõ eſſet apud aliqͥs det⸗ minatũ tpᷣs incarnatõnis filij dei:ſufficeret credere in⸗ carnatõcʒ filij dei abſq; ↄſignatõne tꝑis.ſᷣ hec determĩa tio variat᷑ ſm diuerſa tꝑa.et ſᷣm hoc apparet ꝙ nõ eſt ð ſuba crediti.ſᷣ accidit ĩmo plus ſe tenet ex ꝑte credẽtis cui fit determinatõ ꝑ pᷣdicatõneʒ qᷓ ex ꝑte crediti.Qon ſufficit ꝙᷓ credere articuluʒ ſimpłr niſi credat eo modo ̊ debeat eſſe:qꝛ variat᷑ determinatio tꝑis. Ideo ei miſ⸗ us eſt petrꝰad coꝛneliũ vt determĩaret ei tp̃s.⁊ tũc coꝛ nelius añ determinatõneʒ tꝑis dummõ crederet incar natoem te filio dei nõ ꝑiret.¶ Ad illud qð obijcit.ꝙ fi⸗ des eſt ſicut ſcia de ↄplexo et vero. dõm ꝙ circa fide de⸗ bemus ↄſiderare duo.ſ.enigma ſeu ſpecularẽ fidei co⸗ gnitõem:et ſic eſt de ↄplexo vero. Debemꝰ etiã ↄſidera⸗ re credẽtis ↄſenſum ⁊ fidei ꝑuritatẽ:⁊ ſic eſt de incom/ plexo.pꝛimũ aũt eſt in rõne.ſecundum in intellectiua. M aũt fides ſᷣm enigmaticã cognitioneʒ ſit de ↄplexo hoc non eſt de natura rei cognite:ſed de defectu cogno⸗ ſcentis.qð apparebit in futuro:qñ cognitio nr̃a erit ſi⸗ ne ↄplexione ⁊ tꝑe.vnde illa cognitio in q̃ maxime aſſi⸗ milamur dine cognitõi: dz dici eſſe fidei. O aũt ſit/ p⸗ pter defectũ cognoſcẽtis.iſtud manifeſtũ eſt ꝑ hoc ꝙ ea etiã q̃ ſunt ſine ↄplexione ⁊ in pura ſimplicitate nõ ↄpᷣ⸗ hendimꝰſine ↄplexione.et illa oplexio nõ eſt ex ꝑte rei: ga ↄplexio vera rei fundat᷑ ſupᷣ ↄplex ionẽ verã:ſicut cõ poſitio ſupᷣ reʒ.vñ vbi nõ eſi ↄpoſitio vera:neq; ↄplexio vera.vñ qñ cogitamꝰ deũ eſſe vnũ in eſſentia trinum in ꝑſonis vel hmõi:cum nõ ſit ibi vera ↄpoſitio ꝓpter ſim plicitatem vltimã:non eſt ibi vera ↄplexio.ſed ea tm̃ vt dictũ eſt que eſt ex ꝑte cognoſcẽtis. O ſi aligs obijciat cogitamus aliter qᷓ ſit in re vel intelligimus.& falſo. nõ ſeqꝗtur qꝛ ſic cogitans nõ reponit modũ illuʒ in re: ſile eſt de intellectu abſtractiuo:qꝛ abſtrahẽtes falſi nõ ſunt:qꝛ nõ ponũt modũ in re.⁊ ꝑ hoc ptz ſolo ad illud qð obijcit de cogitatõne ꝙ ea fit ſuꝑ ↄplexũ.⸗ Silr ad illud qð obijcit.ꝙ cum moꝛs xp̃i nõ ſit:fides nõ erit de moꝛte:qꝛ fides de vero ẽ:dðᷣm ꝙ nõ ſeꝗtur.Eſt em̃ veꝛi tas rei:⁊ veritas ↄpꝛehenſionis.veritate rei futura nõ ſunt vera q̃ nõ hñt cãm in natura.veritate vᷣo ↄpꝛeben ſionis q̃ eſi in dĩna pᷣſcientia:erit diceꝛe futura veꝛa.qꝛ verũ eſt dicere aliq̃ foꝛe futura.quẽadmoduʒ pᷣterita q̃ᷓ iam receſſerũt in nõ eſſe nõ hñt veritatẽ in reꝝ natura et tñ habẽt veritatẽ in memoꝛia:qua veꝝ eſt ipᷣa fuiſſe: et om̃e tale qð veꝝ eſt verũ eſt pꝛima veritate apð quẽ nihil tranſit nec mutat᷑ ⁊ ſi res mutent᷑. Dicendũ erge de moꝛte xpᷣi ꝙ quis nõ ſit in actu nature:tamen in cõ⸗ pᷣbenſione vel diuine ſcientie vel bumane memoꝛie et modo credit᷑ verũ. Inter auteʒ p̃dictas opiniones pꝛt teneri media diſtinguendo obiectũ fidei ſeu articuluʒ dupliciter.in obiectuʒ fidei ſeu articulũ ſimpliciter:et obiectũ ſᷣm quid. pꝛimo mõ res ipᷣa vt eſt diuinitas.ĩ: carnatio.et paſſio et hmõi q abſtrabũt a tꝑe ⁊ nõ mutã tur: dicunt᷑ obiecta fidei ⁊ articuli ſimpliciter.ſecundo modo enũciabilia et ↄplexiones q̃ ↄcernũt variatõnem ſm mutatõeʒ tꝑis dicunt᷑ articuli.⁊ primo mõ ſunt ar ticuli ꝑſe ⁊ ſemꝑ.ſcðᷣo modo articuli ↄtingẽtes:nõ ſem per. Articuli ꝑſe ſꝑ manent articuli.vt incarnatio paſ ſio.Articuli vᷣo ↄtingentes fiũt nõ articuli vt pʒ in bis articulis.xpᷣm naſciturũ paſſurũ:qui fuerunt articuli anteqᷓ xpᷣe naſceret᷑ et patereĩ:mõ nõ ſunt.¶ Et ſi obij⸗ ciat᷑.ꝙ nõ ſufficit credere articulo ſimpltr in ſua foꝛma niſi ↄcernat᷑ tempꝰ.Vñ nõ ſufficit credere incarnatõeʒ niſi credamus incarnatõeʒ factã ̊ ⁊c.doᷣm ꝙ ad credẽ requirit᷑ vt credat᷑ quod credendũ eſt.et debito mõ.nec ſuſſicit credeꝛe qð credendũ eſt ſine debito mõ.Qð cre dendũ eſt:dicit ſubam fidei ſeu articuli. Modꝰ vo cre⸗ dendi nõ eſt de ſuba obiecti:ſ̊ magis circũſtantia ⁊ebi⸗ ta ex ꝑte actus credẽdi: et tñ nõ ſufficit illud ſine iſto. Ex ꝑte aũt modi credendi ꝓuenit credere cũ determĩa tione tꝑis.¶ Et ad illud ꝙ obijcit. eſt inſtantia aꝑta ta lis nõ ſufficit credere vnũ articulũ ſine alijs:et tñ vnꝰ non eſt de ſuba alterius.Siltr non ſufficit credere arti⸗ culos.hoc eſt paſſionem? reſurꝛectõeʒ et hmõi. niſi cũ tcbito modo credendi.ex paꝛte cuius eſt determinatio tempoꝛis. Membꝛum ſertu Oſltea querit᷑.vtrũ obiectũ fidei ſit veruʒ creatũ et increatũ:aut increatum tm̃. Ad qð ſic.Naes eſt virtꝰin finẽ. Sʒ finis eſt pꝛima veritas increata: fims ſidei ẽ ve ritas increata tm̃.̊ᷣ in vᷣtutiboq̃ ſunt in finẽ:idẽ ẽ obie⸗ ctũ et finis.vt ſpei finis ẽ biitudo ⁊ obiectuʒ:caritatis finis ẽ ſummũ bonũ ⁊ obiectũ.qᷓ fidei erit obiectuʒ:ſiłr tm̃ veꝝ increatũ.¶ Iteʒz idem ẽ obiectũ fidei ĩ via et vi⸗ ſionis ſuccedẽtis fidei in patria:ſᷣ differt ĩ medio ↄpꝛe⸗ henſio obiecti.Naʒ fide ꝑ ſpeculũ in enigmate:viſione per ipſam ſpeciem pꝛime veritatis. ſi ergo viſionis ſo⸗ la veritas creata eſt obiectum: ergo et fidei.¶ Item di cit Rich.de ſancto Victo.ꝙ articulus eſt indiuiſibilis veritas.ſed veritas de deo increata eſt: ergo et articu⸗ lus. ſed articulus eſt obiectum fidei ſolum: ergo et in⸗ creata veritas ſolum. Contra. Aꝛticulus fidei eſt.qꝙ; reſurꝛectio carnis ſit futura.et tamen eſt veritas crea/ ta et de creatura.ergo obiectum fidei ſeu articulus nõ eſt tm̃ reritas increata.¶ Item incarnatio. paſſio xpᷣi ſunt ex tempoꝛe. ergo veritas iſtoꝛum eſt veritas crea-⸗ ta:et tamen ſunt obiectum fidei.4¶ Item foꝛnicatõnem eſſe peccatum moꝛtale eſt tale quod tenemur credere.et ſi quis pertinaciter diceret contrarium hereticus iudi caꝛetur:ergo eſi credenduʒ fide:et tamen eſt verum cre atum. ¶ Item poſſet obijci de creatione et peccatorum remiſſione que ſunt articuli:et tamen non eterna: ᷑ᷣ effe ctus dicunt tempoꝛales. Solutio.dicendum ꝙ que dam ſunt obiecta fidei ſicut ſuppoſitiones.quedam ſi᷑ pꝛincipia. quedam ſicut concluſiones. Sicut ſuppoſiti ones obiecta fidei ſunt in his que fides ſupponit:vt di⸗ cta in via iuris naturalis et que extrabũtur a iure na⸗ turali.Obiecta vᷣo fidei ſicut pꝛincipia ſunt ea que ſũt pꝛopria ſidei et pꝛima et per ſe nota:Fm ſidei acceptio⸗ nem que propꝛie dicuntur aꝛticuli. vt quoniam deꝰvnꝰ eſt ⁊ trinus.omnipotens.⁊ cetera huiuſmodi.Siẽ̃ con cluſiones obiecta fidei ſunt que ſequuntur ex articulis fidei.vt quoniã deus eſt vbiq;.ſequitur ex hoc ꝙ deus eſt imenſus.et carnis reſurrectio.ſequitur ex boc ꝙ de⸗ us eſt omnipotens et iuſtus.Oiſtinguendũ ergo ꝙ cre⸗ — — — — — ⏑ ——8—8———— — — — ſbe lin ret 9. 4 uti ndo⸗ en ar em pal bis una uniz R iseſl obie⸗ tis ſſitr tri⸗ we⸗ ſone isſo⸗ endi ſbilis driee etin⸗ eſt eg,/ ano ri Gcres⸗ Gen ſere,e giudi mcre orumn ſeſſe Paͤbe amſie poſii teto⸗ Prena⸗ gheſit et⸗ i Sic fuculs dus cto fidei. Nueſtio dendũ fide dẽ duobo modis.vno modo pꝛimo et ꝑ ſe.vi delicet ip̃a pꝛima veritas per ſeip̃am. Alio mõ ꝙ eſt in pꝛima veritate ᷣm ipam:⁊ ꝑ ip̃am.⁊ hoc ẽ duobus mo dis.QAã in ipᷣ̃a pꝛima veritate cõſideratur ꝙ ẽ in dicta⸗ mine iuris naturalis.⁊ iterũ ꝙ ẽ in dictamine gr̃e.pꝛi: mo modo obiectũ fidei dẽ ꝙ ẽ ipᷣa veritas que ẽ deꝰ. vel c ipo:vt qm̃ deus ẽ omnipotẽs ⁊ immẽſus et hmõi.ſe⸗ cũdo mõ ⁊ tercio ea que antecedũt articulos fidei:⁊ ea que ſequunt᷑:aontecedunt que ſunt iuris naturalis. vt ſi cõſiderantur in ip̃a pꝛima veritate queẽ lex eterna: Fᷣm quẽ modũ credendũ ẽ moꝛtale peccatũ eẽ foꝛnicatõnem: ⁊ matrimoniũ honeſtũ. Sequunt᷑ vt ea que ſunt dicta minis gr̃e ex articuloꝝ ratõne vt ſicut dictũ ẽ. deũ eſſe vbiq;:vel reſurrectõem carnis futurã. Scðm hoc ergo dðm.ꝙ verũ increatũ pꝛimo et ꝑ ſe ẽ obiectũ fidei:ꝑ ac⸗ cideno vo et ſecũdario verũ creatũ ꝓut.ſ.ↄſiderat᷑ ĩ ipa pꝛima veritate.vł antecedẽter ad articulos vt ea q̃ ſunt iuris naturalis que ſunt ſicut ſuppoſitões.vel cõſequẽ⸗ ter ſicut ea que ſequunt᷑ articulos ᷣm dictamen gratie. ſicut cõcluſiones.¶ Ad illud ergo quod obijcit ð reſur⸗ rectõe carnis patet rñſio.quia carnis reſurrectio nõ eſt obieciũ fidei niſi inqtũ cõſequitur ex aꝛticulis fidei.ſcʒ iuſticie dei ⁊ omnipotẽtie.ſequit᷑ em̃ ſi deus iuſtus ẽ q; reddet vnicniq; ſᷣm oꝑa ſua.⁊ ex hoc ſequitur ꝙ vnuſꝗſ q; debet reciꝑe in coꝛpoꝛe ꝓut geſſit ſeu bonũ ſeu malũ. ex quo ſequitur ꝙ iuſticia ſua exigit vt ſit reſurrectio:hᷣ ſua omnipotẽtia facit quicquid iuſticia exigit.omnipo⸗ tentia ergo ſua facit reſurrectõem. ꝓut ergo carnis re⸗ ſurrectio cõſideratur in veritate pꝛima: ᷣm rõem iuſti⸗ cie dei et omnipotẽtie ſic ẽ fidei obiectũ.¶ Ad aliud vᷣo qð obijcitur te incarnatione et paſſione ꝙ ſunt ex tꝑe. dðm ꝙ incarnatio et paſſio ſunt obiecta fidei:quia dei ſunt.deus em̃ incarnatus ẽ ⁊ paſſus.cuʒ eꝛgo cõſiderat᷑ incarnatio dei:et incarnatio tꝑalis ſit: deus aũt eternꝰ cõſideratur tꝑale in eterno:⁊ veritas tꝑalis in verita⸗ te eterna:quẽadmodũ cõtingit in alijs que dicuntur de o ex tꝑe vt creatoꝛ ⁊ dñatoꝛ. In hmõi aũt fides habʒ veritatẽ increatã vt pꝛincipaliter obiectũ.veritatem vo creataʒ ſieut coobiectũ.⁊ illud ꝑ ſe:iſtud per accidens. Ad terciũ vdᷣo quod obijcitur de veritate qua credituꝛ foꝛnicatõem eſſe peccatũ moꝛtale:patet rñſio.iAã iſtud non dicitur obiectum fidei ſicut illud in quod eſt fides: ſed ſicut illud quod ſupꝓponit fides ſᷣm ratõem inditam veritatio increate.. Ao vltimũ ðo quod querit.d cre⸗ atione et peccatoꝛum remiſſione patet rñſio.i ã iſti ef⸗ fectus vt cõſiderantur in ſe.nõ ſunt obiecta fidei:hſ̊ ſᷣm ꝙ cõſiderant᷑ in cauſa que eſt deus.vnde ꝓpꝛie obiectuʒ fidei eſt deus faciens creatõem vel cauſa creatõnis. de⸗ us cauſa remiſſionis peccati.⁊ ita per ſe obiectũ fidei ẽ veritas pꝛima in omnibus per ſe credendis. Nueſtio. lxxx. de ſubie Is tractatis con⸗ ſequẽter querendum eſt de ſubiecto fi⸗ dei. Circa quod queruntur quatuoꝛ. Pꝛimo in qua vi anime fides ſit ſicut in ſubiecto. Secundo vtrũ fides fuerit in angelis ante cõfirmatõem. Tercio vtrum in adam ante lapſum. Quarto vtrum in xpᷣo ante paſſionem. AMlembꝛum pꝛimum D pꝛimũ ſic pen coꝝ.iij.ſ Aõ ꝙ ſuf⸗ ficiẽtes ſimus ⁊c.Credere ẽ cum aſſenſio⸗ ne cogitare. Cũ g cogitare ſit ex vi cogni⸗ tiua:erit ſiłr ⁊ credere. Inde arguit᷑. ad eandẽ vim ꝑtinet actꝰ ⁊ habitꝰex qͥ elicit᷑ actꝰ.Cũ ꝗ̊ cre⸗ dere ſit vis cognitiue:⁊ fides ſimiliter erit vis cogniti⸗ ue.4 Foꝛte diceret aligs iuxta hug.de ſanc.vic.ꝙ fides in ↄgnitõe habet mateꝛiã.in affectõne ſubſtãtiã.2⁊ ᷣm G̊ ẽ actus duplex fidei.cogitare qð ẽ vis cognitiue:⁊ aſſen tire qð ẽ vis affectiue.ſᷣ ſi hoc dicat᷑.ↄtra.Intellectꝰ ſpe culatiuus nõ ſolũ cogitat veritateʒ cũ inquirit:ĩmo ipſi veꝛitati aſſentit cũ ipᷣam ſciẽtiam cõpꝛehẽdit.Intellectꝰ igit᷑ ſpeculatiuusẽ cogitare ⁊ aſſentire.Aſſentire at ve⸗ ritati põt duobo modis.ſ. ꝓpꝛio teſtimonio cũ ipᷣam vi⸗ det. teſtimonio alieno cũ ipᷣam non videt.⁊ ſᷣm aug.ad paulinã de videndo deo.Aſſentire pꝛimo mõ ꝑtinet od ſcĩam ſeu ad ſcire.Aſſentire ſecũdo mõ ad fidẽ ſeu cre⸗ dere. Scðm ergo vtrũq; actum cogitare.ſ.⁊ aſſentire fi xæsẽ in intellectuſpeculatiuo.¶ IJDK* vnus habitꝰ vniꝰ pot ẽtie.ſi ergo fides vnus habitus ẽ:ĩ vna potẽtia eꝛit. aut ẽ in cognitiua tm̃i.aut ĩ affectiua.nõ igit᷑ rᷣm vnũ actũ qui ẽ cogitare erit in cognitiua:⁊ ſᷣm aliũ qui ẽ aſ⸗ ſentire erit in affectiua.¶ IAtem ad eandẽ vim ꝑptinet ſi⸗ xcs ⁊ cognitio ſuccedẽs fidei in głia.Sʒ cognitio ſucce dẽs eſt intellectiua que ẽ vis ↄtemplatiua veritatis.ẽ fi des ẽ in intellectiua ſeu in vi cõtemplatiua.⸗ Item aĩd rõnalis nata ẽ ad ꝑfectõem beatitudinis ⁊ glie.nõſolũ Fm vim affectiuã:imo ᷣm vim intellectiuã.iʒ in illo eo⸗ dẽ oꝛdine quo nata ẽ ad głiam:nata ẽ ad gr̃am 2 meri⸗ tũ.iQata ẽ igit᷑ aĩa ad ꝑfectõem gre ſᷣm ꝑtem intellecti⸗ uã ſicut ſᷣm affectiuã.i¶ Pꝛeterea nata ẽ ad merendum Fm vim intellectiuã:ſicut ſᷣm vim affectiuã.ſi ꝗ̊ gr̃a me rendi virtꝰẽ vel ĩ virtute:in intellectu eꝛit vᷣtus.⁊ ſi aliq̃ hec erit fides.¶¶ It finis intellectꝰſpeculatĩ ẽ veꝝ ⁊ ma⸗ xĩe pᷣmũ.ſiłꝛ finis hĩtꝰfidei ẽ pᷣmũ veꝝ.Adeũdẽ q̊ finẽ ẽ intellectꝰſpeculatiuꝰ⁊ fides.qᷓ fides ẽ hitꝰ intellectꝰſpe⸗ culatiui.q¶¶ Ioꝛte dicet᷑ ꝙ ẽ cõſiderare verũ vt verum. et verũ vt bonũ.finis aũt ſpeculatiui intellectus eſt veꝝ vt verũ.finis ſidei verũ vt bonũ:⁊ inde ẽ ꝙ finis ẽ virtus. Sed ↄtra.Sciẽtie moꝛalis finis ẽ bonũ: quia ſicut diẽ ph̊us.iõ intẽdimus illi ſciẽtie vt ſciamus:ſʒ vt benefa ciamus.Si ergo rõ finis boni dat habitui ꝙ ſit viꝛtus Em hoc ſcĩa moꝛalis eẽt virtus.q¶ It qᷓuis ſcie moꝛalis finis ſit bonũ.nihilominꝰſcientia ẽ habitus intellectus ſpeculatiui.ꝗᷓ pari ratõe licet virtutis fidei finis ſit ve⸗ rum vt bonũ:nihilominus erit habitus intellectus ſpe⸗ culatiui. Cõtra.Actus inuoluntarij nõ ſunt laudabi les nec vituꝑabiles. Actus vᷣo voluntarij laude vel vi⸗ tuperio digni ſunt. Si ergo credere debite actus lauda bilie ẽ.ita vt dicat dñs ꝙ omnia poſſibilia ſunt creden ti Math̊. ix.Et qui cꝛedideꝛit ſaluus erit ¶Math. vlti. Credere aũt indebite vł diſcredere ẽ actus vituꝑabilis cẽ igitur credeꝛe actus voluntarius.Eſt ergo credẽ actꝰ potentie volendi.Si ergo ad eandẽ vim peꝛtinet actus et habitus:ſides erit habitus potentie volendi.ergo fi ds eſt in potentia anime affectiua: nõ ĩ cognitiua..¶ IR contingit cogitare enoꝛmia peccatoꝝ ad deteſlationem vt a ſancto viro. Item contingit eadem cogitare ad de⸗ lectatõem vt a peccatoꝛe.ſed pꝛimo modo cogitare ẽ bo num ⁊ meritoꝛiũ.ſecundo modo malum et demeritoꝛi⸗ um:ſed omnis actus circa qð ↄtingit eẽ meritum et de⸗ meritũ ẽ actus volũtarius:ergo cogitare actus volũta⸗ rius ẽ.ꝗ cũ credere ſit cogitare erit actus volũtarius 2 inde vt pꝛius.l Itẽ cogitare multipliciter ẽ.aliquando em̃ cogitamꝰaliquid vt ſciamus.aliqñ vᷣo vt illud faci amus vel vitemus.vel vt ado illud perueniamus. pꝛimo mõ cogitare oꝛdinatur ad ſciam. ſecũdo mõ ad actõem vel finẽ. Vtroq; mõ cogitare ẽ in poteſtate nr̃a. quia ſi volumus cogitamꝰea que ꝑtinẽt ad inquiſitõem ſeu ſiu dDiũ ſcie.ſi nolumꝰnõ cogitamꝰ.ſiłr ſi volumꝰcogitamꝰ aliquid ad faciẽdũ vel nõ faciẽdum fugiendũ vel eligen dũ.ſemꝑ ꝗ̊ cogitare voluntariꝰaciꝰẽ ſ̊ magis ẽ volunta riũ cogitare cũ aſſenſione qᷓ; cogitare abſolute.eꝛgo co⸗ gitare cũ aſſenſione quod ẽ credere ẽ omnino actus vo⸗ luntarius.q̊ fides habitus voluntarius.il Item ad H facit auctoꝛitas Auguſtini.qui dicit.cetera poteſt ho⸗ mo non volens. credere autem non poteſt niſi volens. 4 Vorte dicetur ꝙ ſicut ſcire eſt actus inuoluntarius cum per manifeſtiſſima veritatis cogitur intellectus —2*. rem ſcire:ita credere actꝰinuoluntarius eſt:cum ꝑ ꝓba bilia marime cogit᷑ intellectus ad fidẽ. Sicut eĩ ſcire ẽ manifeſta neceſſaria: ſic credeꝛe ꝑ manifeſia pbabilia Sʒ illuo qð ip̃i dicũt nõ obſiſtit qð oñditur duplici ra tõe. Pꝛima ẽ.qꝛ credere de quo loquimur.nõẽ reſpectu ꝓbabiliũ ſʒ reſpectu impꝛobabiliũ natur ali rõe. Cꝛedẽ aüt et fides que eſt reſpectu ꝓbabiliũ difficultatẽ nõ ha bent nec laudẽ.ᷓ talis fides nõ ẽ virtus nec credere vir tueſuz. quia virtus ⁊ actus virtutis circa difficile ẽ lau dabile. Credere aũt ⁊ fides impꝛobabiliũ difficultateʒ habent et laudẽ cũ ẽ ex obediẽtia virtutis diuie. tolis fides erit virtus:et credere virtuoſum. tale aũt conſiat qð voluntariũ ?ẽ. ¶. SItẽ nõ ſimili mõ cogit intellectꝰ ad opinari et ſciꝛe.ad ſcire em̃ cogit᷑ ex apꝛꝛehenſione neceſ ſarioꝝ veroꝝ que ſunt ei nota.⁊ impoſſibile eſt aliter ſe habere. a iõ neceſſe babet intellectus aſſentire. Opina⸗ vi vᷣo acceptio ẽ ex appꝛehenſione aliquoꝝ que apparent nec ſunt puia intellectui. Sʒ qꝛ appaꝛẽt: ꝓbabilia ſunt ei. ⁊ iõ intellectus illis nõ p̃ſtat omnimoduʒ aſſenſum. ĩmo ſic accipit vnã ꝑtem vt foꝛmidet altera. vñ opinio E acceptio vnius ꝑtis cũ foꝛmidine alterius. IJdeo opina ri voluntariũ erit qᷓuis ſciꝛe ſit innolũtariũ: ſicut quidã poſuerunt.ergo credeꝛe qð ſequit opinari.qð.ſ.ꝓbabi liũ ẽ: volũtariũ erit.ſi ̊ magis cogit᷑ intellectus ad fidẽ ꝓbabiliũ q; impꝛobabiliũ: credẽ impꝛobabilia magio goluntariu erit. Solu. dom ꝗ fides ſicut et cetere viꝛ tutes ẽ in ꝑte aĩe ſeu vi que ẽ motiua:⁊ hboc ẽ liberi arbi trij qð ẽ ſicut dicit aug. Facultas rõnis et voluntatis. Sunt ergo virtutes in rõnoli vi que eſt libera arbitrio duobo modis.Quedã ad habilitadã facultatem rõnis NQuedã ad habilitãdam facultatẽ volũtatis. Facultas ratõnis ẽ ad duo.ſ.ad diſcernenda ea que ſunt ad finẽ. ot fiant vel nõ fiant:⁊ ad diſcernẽdũ et tendẽdũ in finẽ. ſimiliter facultas volũtatis dupliciter ẽ. ĩ appetitu ⁊ in electõe eoꝝ que ſunt ad ſinẽ.et in agetitu finis.erũt ig virtutes que ſunt habitus ſeu habilitates.quedã ad oꝛ dinãdum iudiciũ rõnis.quedã dᷣo ad oꝛdinandũ appeti⸗ tũ volnntatis. Ille que ſunt ad oꝛdinãdũ indiciũ cogni tõem habent ꝓp materia.que vo appetitũ voluntatis aſ⸗ fectõem. Sunt igit᷑ babitus facultatis rõis fides ⁊ pꝛu dentia.ſed pꝛudentia ad oꝛdinãdum iudiciũ in his que ſunt ad fint᷑.fides ad oꝛdinandũ iudiciũ in ipᷣm finẽ. et pm boc rõ cadit in differentiã ſuꝑioꝛis et inferioꝛis.ꝑs ſuꝑioꝛẽ ſm intentõem rõis in finẽ quazʒ infoꝛmat fides Paro inferioꝛ m intentõem rõnis in bis que ſunt ao finẽ quã infoꝛmat pꝛudẽtia. Similiter ex ꝑte facultatis voluntatis ſᷣm ꝙ ẽ in finẽ infoꝛmat᷑ vel habilitatur per virtutes que ſunt ſpes.caritas. Scom vᷣo ꝙ eſt in his q̃ ſunt ad finẽ habilitatur ꝑ foꝛtitudinẽ et tꝑantiaʒ: vt ex vtraq; ꝑte diſtinguat᷑ appetitus voluntatis hm iraſcibi lẽ et cõcupiſcibilẽ. Scom ꝑtem ſuperioꝛẽ que ẽ in fineʒ appetitũ iraſcibilẽ infoꝛmat ſpes.appetitũ ↄcupiſcibileʒ caritas.ſᷣm ꝑtem infeꝛioꝛẽ que ẽ in his que ſunt ad finẽ appetitũ iꝛaſcibilẽ infoꝛmat foꝛtitudo.cõcupiſcibilẽ tem ꝑantia. De iuſticia vpᷣo queſtio ẽ que ſuo loco determina bit᷑.¶ EHd pꝛimũ eꝛgo qð obijcit.oðm ꝙ cũ differat ratõ et intellectus ꝑ hoc ꝙ appꝛehenſio intellectus ẽ abſolu⸗ ta. rõnis dᷣo collata. Intellectus em appꝛehendit boc eẽ vel nõ eſſe.rõ vo ex hoc eẽ aliud eẽ.vt qm ſi hoc ẽ: illð ẽ. vel ſi hoc ẽ idẽ illi:vł aliud ab illo:ſicut appꝛehẽſio intel lectus abſoluta dr intelligere. ita apꝛebendere ratõis dicetur cogitare. cogitare em̃ dr quaſi coagitare. vñ co⸗ gitatio ẽ coogitata.i. collata rõnis appꝛehenſio. Ratio auũt dicit᷑ duobus modis.eſt enim ratio ſpeculatiua: et ratio affectiua.Et ᷣm hoc cogitaꝛe duobo modis cẽ.Ra tõnis ſpeculatiue ẽ cogitare de re vtrũ ſit vel nõ ſit.Ra⸗ tõnis aũt affectiue que eſt li.arbitrijẽ cogitare ð re vtx fiat vel nõ fiat.Si in bis que ſunt ad ſinẽ.vel vtrum in ipᷣam tendat vel quieſcat ſi ſit ĩ finẽ. cogitare pꝛimo mo do nõ eſt fidei nec virtutis.ſed cogitare ſecundo mõ viꝛ/ tutis eſt inqᷓtum oꝛdinat debite:vel in his que ſunt ad finẽ vel in fineʒ.⁊ hoc mõ accipit aug. cogitare cũ dicit ꝙ credereẽ cogitare.. Ad ſecundũ qð obijcit de aſſenſi one.dvm ꝙ ſicut cogitare dupliciter ẽ:ita aſſentire. ſiẽ em̃ eſt cogitare rõnis ſpeculatiue de re: vtrũ ſit vel non ſit:ita aſſentire ẽ eiuſdem.cũ.ſ.aſſentit ꝙ ſit vel nõ ſit. et cũ aſſentit ꝙ videt m veritatẽ ita eẽ ſciẽtia eſt.cũ vᷣo aſſentit nõ quia videt ita eẽ.ſʒ quia habet idoneũ teſtio⸗ niũ fides ẽ.cũ vo aſſentit:quia ſic ei aꝑparet:tũc opinio 7.pꝛimus aſſenſus qui eſt ſciẽtie ex ꝑte aſſentiẽtis:babʒ ſecuritatẽ ex ꝑte veritatis cui aſſentit euidẽtiã. ſecũdus aſſenſus qui eſt fidei ſecuritatem babet ex parte aſſen⸗ tientis defectum vero euidentie ex parte veritatis cui aſſentit. In tercio aſſenſu qui eſt opinionis foꝛmido eſt ex parte aſſentiẽtis:ſed apparẽtia quedã ẽ ex ꝑte rei cui ſic aſſentit. Similiter ex ꝑte ratõis affectiue que eſt li. arbitrij.ſicut ẽ cogitare de re vtrum fiat vel nõ fiat ſicut ẽ in bis que ſunt ad finem. Ita et aſſentiꝛe ẽ ex eadẽ ꝑte vt fiat: vel aſſentire vt nõ fiat.et ſic virtutis pꝛudentie ẽ cogitare ⁊ aſſentire.Simili mõ eſt cogitare de fine vtꝝ ipᷣius finis ſit aſſentire.et boc mõ cogitare ᷣm pꝛimaʒ rõnem finis que eſt intentio veri:et aſſentire ſunt fidei virtutis.et hoc modo dixit aug. ꝙ credere eſt cogitare cũ aſſenſione. In hac ergo parte cogitare et aſſentire vᷣ⸗ tutis ſunt actus.ſed cogitare actus imperfectus et ma⸗ terialis:aſſentire aũt ꝑfectus et foꝛmalis.er alia vᷣo ꝑte cogitare et aſſentire no ſunt actus virtutũ :nec fides viꝛ tus eſt ſicut nec opinio vel ſcia.¶ Ad terciũ patet rñſio q; qᷓuis actus fidei ponat᷑ cogitare et aſſentire ⁊ cogni⸗ tio ꝓ materia:affectio ꝓ ſubſſtia.ad eandẽ vim ꝑtinet cognitio et affectio:cogitatio et aſſenſus.ſ.ad vim ratõ⸗/ naleʒ motiuã que eſt libera libero arbitrio. et ita fidei habitus nõ elt in differenti vi.ſeo in vna ꝓnt dictum eſt Ad quartũ dᷣm. ꝙ cognitio ſuccedens fidei nõ eſt co⸗ gnitio veritatis ſpeculatiua:ſed cognitio affectiua. co⸗ gnitio em̃ ſpeculatiua imꝑfecta eſt qm̃ non eſt de re Fm fuã ꝑfectõem. Speculatiua em̃ cognitõne ol. ideramꝰrẽ qm eſt abſolute. Cognitio vo affectiua ẽ ꝑfecta.quia nõ ſolum eſt de re. quia eſt abſolute ſed ẽ de re cum ſua ꝑfe ctõne ⁊ bonitate:quia ergo viſio ſuccedens fidei ẽ viſio beatitudinis ⁊ ꝑfecta. Affectiua erit cognitio nõ ſpecu⸗ latiua ſimiliter cognitio fidei affectiua erit:⁊ vis affecti ue aĩe. ¶ Ao quintuʒ doᷣm ꝙ quedam ſunt vires inferi⸗ oꝛes.quedam ſeperioꝛes.quedã ſupꝛeme et in via merẽ⸗ ri.ſupꝛema vis ẽ vis imꝑans motus vt li berum aꝛbitꝛi nm. vires vo ſequentes ſunt vires ratõnales exequẽtes motum que ſunt imꝑare vt iraſcibilis concupiſcibilis humana et rationalis ſpeculatiua. vires vo inferioꝛes ſunt vires cõplentes motum in actibus coꝛpoꝛalibo vt vires ſenſibiles. Similiter in via remuneratõnis ⁊ be atitudinis ẽ oꝛdo cõſimilis.vt ſicut merẽdi ratio depen debat a vi ſupꝛema:ita per fectio remunerationis ⁊ bea . titudin is deſcendit a vi ſupꝛema in alias. dom ergo vis ſpeculatiua intellectus nata eſt ad beatitudinem. ſʒ mediãte vi ſupꝛema in qua pꝛimo per ſe collocatuꝛ viꝛ tus et meritum. 4 Ad aliud dom . ꝙ finis intellect? ſpe culatiui ẽ verum vt verum. hec eſt cognitio rei abſoluta ſine ſuo actu.ſinis vᷣo fidei nõ ẽ verum vt verum imo ve X rum vt bonum. vnde fides attendit pꝛimũ verũ et non abſtracte ab actu et bonitate. immo pꝛimum verum cõ ſiderat cum ſuo actu in ratione miſericoꝛdie ⁊ iuſticie. Vnde appꝛehenſio fidei de pꝛimo vero generat timoꝛẽ p pter ratõem iuſticie et maieſtatis.quã in ipᷣo vero con⸗ ſiderat. Generat ſpem et amoꝛẽ ꝗꝓpter ratõnem mileri⸗ coꝛdie ⁊ bonitatis quam in ipᷣo vero attendit.⸗ Ad vl⸗ timum dom. ꝙ eſt conſideꝛare verum vt verum ⁊ ẽ con⸗ ſiderar bonum vt verum:et conſiderare veꝛum vt bonũ et bonum vt bonum. Speculatiuarum ſciẽtiaruʒ finis ẽ verum vt verum.ſcientie moꝛalis bonum vt verũ.vir⸗ tutum cognitiuarum vt ſunt fides ⁊ pꝛudentia verum vt bonum.virtutum vo affectiuarum vt ẽ caritas ⁊ tem perantia bonum vt bonum. Inde ẽ ꝙ cum ſcientia mo⸗ — ——— — — — — ve⸗ on⸗ eni on oni inis vir/ um Nueſtio ralis finẽ habeat bonũ: quia babet ipᷣam finẽ vt verum nõ ẽ virtus.i¶ Et adillud qð obijcit ̃m phᷣm. ꝙ ipa ẽñ vt ſciamus ſʒ vt boni fiamꝰ. dom ꝙ boc dicit rõe viꝛtu⸗ tis cuius ſcientiã intendit.virtus vᷣo ad bonũ ẽ. imme⸗ diatus ꝗᷓ finis ſcientie moꝛalis ẽ cognitio virtutis hoc ẽ boni vt veri.Mediatus pᷣo opus virtutis ⁊ ꝑ accidens etp aliud. pꝛie em̃ ⁊ ꝑ ſe finis ſciẽtie verum ẽ. virtutis vᷣo bonũ.ilj Ad illud etiã qð obijcit ꝙ licʒ fidei finis ſit verũ vt bonuz:tñ nihilominus erit habitus intellectus ſpeculatiui.dm ſicut iã patet ꝙ intellectus ſpeculati⸗ ui finis nõ eſt miſi verum. vel verum vt verũ.vel bonnʒ vt verũ.ſides vᷣo finẽ habet verũ vt bonũ.et iõ non ẽ ha bitus intellectus ſpeculatiui. Membꝛum ſecundum Gnſequẽter querit᷑ vtrum fides fuerit in angelis ante ↄfirmatõnem et lapſum.Ao qð ſic.ſicut dicit aug.ſuꝑ geñ. ITactũ ẽ ve ſpere ⁊ mane.In angelis fuit cognitõ ma B tutina veſꝑtina. Cum veſꝑtina cogni⸗ tio dicatur illa cognitio que ẽ in diminutõe lucis. Co⸗ gnitio aũt talis ẽ enigmatica.hoc ẽ in obſcuritate.eꝛgo in angelis eꝛat cognitio enigmatica.Cũ poſito aſſen⸗ ſu veꝛitatis que cognoſcit᷑ enigmatice ponat᷑ fides.ĩ an gelis aũt cõſiat potẽtia aſſenſus veritatis:⁊ ſic dictum ẽ cognitio enigmatica veritatis.ꝗᷓ in ipis ponẽda eſt fi⸗ des. l Item cũ ſicut dicit aug.ſidei ſit credere qð nõ vi⸗ xs.cũ angeli ea que futura erant nõ viderẽt.quia ipſa nõdũ erant.et multa talia erãt que ꝑtinebãt ad ſalutẽ. vt de beatitudine bonoꝝ ⁊ ſupplicio maloꝝ.ergo cũ ta⸗ lia ante lapſum ⁊ ↄfirmatõem angeli cõpꝛehẽderẽt:cõ⸗ pꝛehendebant fide.i Itẽ cũ in angelis ſpes fuerit ante ↄfirmatõem ⁊ lapſum beatitudinis que nõ videbat᷑.qm̃ ſpes que videt᷑ nõ eſt ſpes.eadẽ rõe fuit in eis fides.Di cit em̃ hugo.neq; data ẽ angelis cognitid eoꝝ que futu ra erant ſuꝑ eos vt liberã baberẽt electõem voluntatis ſue ſine terroꝛe ⁊ cũ ſpe. Cõtra.hugo ðᷣ ſancto victo. dicit.quia homo oculũ cõtemplatõnis nõ habet: deum 7 que in deo ſunt videre nõ valet.iõ fides neceſſaria eſt qua credant᷑ que nõ vident᷑. Cum g̊ añ ↄfirmatõnem et lapſum angeli haberent oculũ ↄtemplatõis:nõ eꝛat eis fides neceſiaria.¶ Item aug.ſuꝑ geñ.dicit ꝙ videbant angeli res ĩ ᷣbo:⁊ hec erat ↄgnitio matutina. maxĩe ea qᷓ ꝑtiebãt ad ſalutẽ videbãt ↄgtõe matutĩa videbãt ĩ luce.ñ qᷓ enigmatice. Solo.dom ꝙ ĩ angelis ñ fuit fides pᷣme veritatis: ſ̊ fuit quedã ſciẽtia imꝑfecta reſpe etu cognitõis beate poſt cõfirmatõem. Ad qð intelligẽ dũ poſſunt poni tres gradus ex ꝑte cognitõis intellecti ne:quẽadmodũ nos inuenimꝰex ꝑte cognitõnis ſenſiti⸗ ne. Eſt em̃ quedã cognitio de dulci ꝑ auditũ.quedã per viſum.quedã ꝑ guſtum.cũ audit᷑ ce re quia dulcis.ſi in terueniat credulitas fides ẽ.ſi ᷣo adueniat viſio cogni/ tio ẽ quedã ſpeculatiua. Si vᷣo adueniat guſtus:exꝑien tia ẽ et cõpleta cognitio de dulcedine.Ita ⁊ ꝑ intellectũ acceptio quedã ẽ pꝛime veritatis q̃ſi ꝑ auditũ cũ nõ vi⸗ vt᷑ 1 ẽ fidei.quedã vo veritatis q̃i ꝑ viſum.cũ.ſ.ꝑ quã⸗ dã ſpeculationẽ lux eius ꝑcipit᷑ ſeo nõ dulcedo.quedaʒ vo ẽ acceptio quaſi ꝑ guſtũ.cũ.ſ.nõ ſolũ ſpeculatõe lucʒ ſed ſenſu dulcedinis plene ⁊ perfecte ꝑcipitur.pꝛima co gnitio nõ eſt ponenda in angelis ante cõfirmatõeʒ ⁊ la pſum. & ponit᷑ in angelis poſt lapſum ꝓut dicunt᷑ demo nes habere fidẽ infoꝛmeʒ.tercia vᷣo ponẽda ẽ in angelis bonis poſt cõfirmatõem. media vᷣo ponitur in angelis vniuerſaliter añ cõfirmatõen: ⁊ lapſum.i Ad illud er⸗ go quod pꝛimo obijcit.dᷣm ꝙ cognoſcere rem in obſcu ritate dicitur tribus modis.aut ꝓpter defectum lucis ĩ obiecto.aut ꝓpter defectũ lucis in medio.⁊ tercio modo ꝓpier vefectũ lucis in oꝛgano. Pꝛopter deſectum lucis ĩ obiecto:ſicut cũ res videtur in obſcuro. ꝗꝓpter defectum lucis in medio:cum deeſt lux ſufficiens in qualibet ꝑte lxr. aeris medij. Vel ꝓpter defectum lucis in oꝛgano didẽdi vt cũ debilitata ⁊ obſcurata ẽ virtus ocli ſiue vis viſiua Pꝛimo mõ dicitur cognitio veſꝑtina viſio in obſcurita te. YIlla ei eſt viſio qua vident᷑ res in ꝓpꝛio genere. quia ↄꝑatione ſacta cognitio rei ᷣm ꝙ cognoſcitur in cauſa que ẽ deus:ẽ ſicut viſionis rei in obſcuro⁊ viſionis rei in luce.⁊ iõ dicit᷑ illa cognitio veſpertina:iſta vo matu⸗ tina.Secũdo modo dicitur cognitõ enigmatica que eſt in fide:viſio in obſcuritate.õ eĩ ibi eſi defectus lucis ex parte obiecti quod eſi ipᷣa lux:ſed eſt defectus ex par te medij:per quod videtur:et ex parte videntis quaſi ex Farte oꝛgani.et ideo dicitur ab apoſtolo. Videmus ꝑ peculum in enigmate.vt in hoc ꝙ dicit per ſpeculũ mõ⸗ ſtret defectum ex ꝑte medij. In hoc ꝙ dicit in enigmate vefectum ex parte videntis. Ad ſecũdum dðm. ꝙ res cognoſcituꝛ dupliciter in ſe et in cauſa. ea que nõ ſunt: nõ cognoſcuntur in ſe viſione. Sed ſi futura ſunt ↄgno ſci poſſunt in cauſa:vt ẽ videre in his que habent cauſã. in natura:vt in eclipſi ſolis cuius cauſa ẽ ꝓxima inter⸗ poſitio lune.Cauſa vo remota ⁊ neceſſaria oꝛdinatus motus ſolis ⁊ lune ad talẽ punctum celi:vel ad tales ꝑ tes celi in quibus interponitur luna inter nos 2⁊ ſolem. vnde ille qui ſcit oꝛdinẽ motus habet ſciam eclipſis fu⸗ turi tali tꝑe.Scoðm hoc dðᷣm.ꝙ qᷓuis angeli nõ viderẽt in re futura bonoꝝ be atitudinẽ ⁊ maloꝝ ſuplicia. ta⸗ mẽ videbant ipᷣa in cauſa.i.in ipᷣa pꝛima veꝛitate ſᷣm ra tõem diuine iuſticie que reddit bonis pꝛemia: ⁊ malis ſupplicia.⁊ hanc rõem nõ videbant enigmatice ſed in lu ce. ⁊ ideo hec cognitio nõ erat fidei:ſʒ magis ſciẽtie Sm modum qui dictus eſt.q¶ Ad vltimum dicẽdum. ꝙ cum vigere tribus modis ſit. pꝛimo modo videre rem vt eſt. Secũdo modo videre imaginem rei que eſt eius ſimili⸗ tudo. Tercio modo videre in ſpeculo hacẽ in ſimilitu⸗ dine ſimilitudinis rei. Videre deũ ſicut ẽ:eſt videre glo rie in rõnali creatura beata.videre deum in imagine qᷓ eſt in ip̃a ratõnali creatura eſt videre noticie:que ẽ ĩ an⸗ gelis ante ↄfirmatõem et lapſum.videre vᷣo in ſpeculo ẽ videre fidei ratõnalis creature poſt lapſum quod infra declarabitur. ergo dicit apoſtolus ꝙ ſpes eſt rei que non videtur:dicitur reſpectu viſionis di.ſicut ẽ que di/ citur viſio per ſpeciem non reſpectu viſionis in imagi⸗ ne vel in ſpeculo. Pꝛeterea qᷓuis ponatur ſpes in ange⸗ lis ante confirmationem reſpectu beatitudinis que nõ videtuꝛ per ſpeciem. non ſequitur ꝗ ponatur fides ĩ eiſ dem. quia fides fundatur ſuper viſionem que eſt in ſpe⸗ culo ⁊ in enigmate.non ſuper viſionem que eſt in ima⸗ gine. Spes vo que eſt exrpectatio beatitudinis que non videtur per ſpeciem poteſt fundari ſuper vtrĩũ;. Membꝛum tercium Olſlea queritur vtrum in adam ante pec catũ fuerit fides. Ad quod ſic. Hugo.de ſancto victoꝛe in ſent᷑.dicit. Cognouit bo mo in pꝛimo ſtatu creatoꝛem ſuum non ea cognitione que foꝛis auditu ſolo percipitur: ſed ea que intus per inſpirationem miniſtratur. non ea qua æus modo a credentibus abſens fide queritur: ſed ea qua per pꝛeſentiam contemplationis ſcienti manifeſti⸗ us cernebatur: patet ex boc ꝙ non cognoſcebat per fi⸗ dem. Iem. xxiij.di. ſecundi ſententiaruʒ dicitur. ꝙ ho mo in illo ſtatu tei pꝛeſentiam contemplabatuꝛ.non ita ercellenter. ſicut poſt hanc vitazʒ ſancti viſuri ſunt: neq; ita in enigmate qualiter in hac vita videmus.Cum er⸗ go ſides videat in enigmate videtur ꝙ fide non cogno⸗ nit. 4 Item Hugo in li bro de ſacramentis dicit in tra⸗ ctatu de fide.ꝙ homo in pꝛimo ſtatu oculum acceperat quo intra ſe deum videret:⁊ ea que in o erant: et bic eſt oculus contemplationis. Per tenebras vᷣo peccati oculus contemplationis extinctus eſti vt nibil videret quia ergo oculum contemplationis non habet: Num 7 que ĩ deo ſunt videre nõ valet.i¶ Pꝛeterea fides poſt pctm neceſſaria ẽ.Ex quo relinquit᷑ ꝙ añ peccatũ ñ eꝛat fides ĩ hoie ſᷣ ↄtemplatio. Cõtra. Homo ĩ ſtatu pᷣmo aut videbat deũ ſiout ẽ.i.ꝑ ſpẽm.aut videbat deũ ꝑ ſpe/ culũ ſeu imagineʒ. Si ſicut ẽ.ergo videbat viſione glie qð patet falſum. Si vdo videbat teũ ꝑ imaginẽ.q̊ ⁊ ꝑ fi⸗ Biqaia ſicut dicit hugo in li.⁊ ſacramẽtis.apls dicit. Videmꝰnũc ꝑ ſpeculũ tũc aũt facie ad faciẽ.quid ẽ diẽ hugo ꝑ ſpeculũ videre imaginẽ: Quid ẽ facie ad faciem videre.i.rem videre: Scðm hoc &̊ qui ꝑ fidẽ vidẽt ima⸗ gintẽ vidẽt. ̊g ꝑ ↄtemplatõem vident rem vident.⸗ Itẽ hugo ĩ eodẽ. Si fideles ipam rem qᷓ deꝰẽ viderẽt:nõ peꝛ ſpeculũ in enigmate ̊ facie ad faciè viderẽt. ſi hõ an⸗ te peccatũ videbat ip̃am rem.videbat facie ad faciẽ.er⸗ go viſione glie.Cũ g hoc falſum ſit:relinquit᷑ ꝙ non vi⸗ debat ipᷣan rem ſʒ imaginẽ.⁊ ita ꝑ fidẽ.q Itẽ hugo vo lens illud exponere:tũc facie ad faciẽ.ponit tale exeplũ pone inquit aliquẽ eẽ retro te vel ſupꝛa te.auerſa ẽ faci⸗ Es tua ab illo:et ſi foꝛte ille reſpicit ad te nõ tu ſimiliteꝛ ad illũ. ꝙᷓ diu ſic eris:illũ facie ad faciẽ videre nõ pote⸗ ris.exhibe ſpeculũ et pone ante te.ſtatim videbis ima⸗ ginẽ illius ꝗ ẽ ad doꝛſum tuũ vel ſupꝛa verticeʒ videbis illũ.ſᷣ in imagine ſua nõdũ in facie:nõdũ cognoſcis ſiẽ cognoſceris.cognoſceris em̃ in re.ſ̊ eũ cognoſcis ĩ ima⸗ gine.Cõuertere ad illũ:pone faciẽ ad faciẽ.videbis nõ 1imaginẽ ſʒ ip̃am rem.pꝛius vidiſti illum ĩ imagine ſua modo vides illũ ĩ facie ſua. Scõm h̊ ꝗ̊ arguit᷑.cũ homo ante pctm nõ vidẽt facie ad faciẽ ꝙ videbat imagineʒ ⁊ ita ꝑ fidẽ. Soło.dðm.ꝙ adã in pꝛimo ſtatu nõ habu it fidẽ ĩ rõe fidei:et hoc patet ſi ꝗs ↄſideret ↄꝑatõem co⸗ gnitõis que ꝑ fidẽ ẽ:et cognitõis q̃ erat ĩ adaʒ añ pctm ad cognitõem gloꝛie.Cognitio em̃ q̃ ẽ ꝑ fidẽ euacuatur adueniẽte głia.cognitio nᷣo ade de deo nõ euacuaret᷑ ad ueniẽte glia ſi ſtetiſſet:ſ̊ ꝑficeret᷑.¶ Ad illud ̊ qð pᷣmo obijcit.dðm ꝙ ſicut dr ſol videri multipliciter. vno mõ in ſpeculo.alio mõ in nube.tercio mõ in aere luminoſo quarto mõ in ſeipᷣo:ſic ẽ diſtinguere viſioneʒ dei multi⸗ plicẽ.vna ẽ viſio in ſpecnlo q̃ ẽ viſio ꝑ fidẽ:⁊ hec eſt infi⸗ ma. Alia ẽ viſio dei in ſeipo:⁊ hec ẽ ꝑ ſpẽm.et hec ẽ ſupᷣ⸗ ma.⁊ inter has duasẽ acciꝑe duas medias.vnã q ẽ vi⸗ ſio dei in imagine ſimplicioꝛi:velut in aere luminoſo vi ſionẽ ſolis.⁊ hec ẽ ſu ꝑioꝛ.alia ẽ ĩ imagine obſcuꝛioꝛi et cõpoſitioꝛi:ſicut ẽ viſio ſolis in aere vmbroſo vel in nu be. et hec ẽ inferioꝛ.dðm 8 ſine pᷣiudicio. ꝙ viſio angeli 7 hoĩs añ petm reſpectu di nõ erat ĩ gradu ſupꝛemo ꝗẽ glie:nec in gradu infimo ꝗẽ ſidei:ſ̊ in medio.Sʒ diſie⸗ rẽter.nã cũ angelus ⁊ hõ inſignitꝰſit diuia imagine ſeu lilitudine:.qꝛ angelica natura ᷣm ſe ſeꝑata eſt a natura coꝛpoꝛea:ſimplicioꝛ et purioꝛ ẽ ꝑ naturaʒ.⁊ ſi m exigẽ tiam nature radiet in ea lux gre:luminoſioꝛ erit.ania vo rõnalis que coꝛꝑi vnita ẽ:vel vnibilis ex vnione ⁊ in tẽtõe ad coꝛpꝰ.ꝑ naturam obſcurioꝛ ẽ angelica natura. vñ ſi m modũ nature radiet gra.obſcurius recipiet lu minis ſpũalis anologiã. ꝓpterea cognitio angelica añ pctm reſpectu dei luculentioꝛ et luminoſioꝛ erat qᷓ; cog⸗ tio hominis:neutra tñ ẽ ꝑ ſpeciẽ vł fidem.q¶ Ad Ain 5 qð obijcit᷑ ꝙ ẽ ꝑ imaginẽ ?⁊ ita ꝑ fidem.dom ꝙ nõ ſequit imago eĩ dr dupliciteꝛ.ẽ ei imago immediata que ẽ ima go rei ſicut dr imago vel ſimilitudo ſolis ĩ aere.⁊ ẽ ima go mediata imago.ſ.imaginis vt imago ſolis in ſpecu⸗ lo.pꝛimo mõ videre ĩ imagine dr viſio qua rõnalis cre atura videbat ante lapſuʒ in ſe ꝑ luminis dinini pñtiã qᷓuis nõ ꝑſpẽm.Secũdo mõ videre ĩ inagine ẽ videre fidẽ quõ videt homo poſt lapſum:⁊ illð ẽ videre ꝑ ſpe culũ.Videre in imagine q̃ immediate a re viſibili expꝛi mit᷑ in vidẽte nõ excludit rei pᷣſentiã. Videre vo in ſpe⸗ culo excludit rei pñtiam et ponit abſentiã.qꝛ imago rei nõ immediate expꝛimit᷑ in vidẽte a re que vid etur ̊ me diãte ſpeculo.] Ad illud ꝗ̊ quod obijcit᷑ dicẽdum. ꝙ vi dLere rem pñtem que ẽ deus ẽ dupliciter. vel in ſe vel in ſuo affectu. In ſe ſicuti videt᷑ in ſlatu glie:ꝛ⁊ hoc ẽ videꝛe E ſpẽm ſeu facie ad faciẽ. In ſuo effectu pñs videt᷑ĩ ima gine rõnuli ſtatu innocẽtie in qͥ videbatur pñs.i.pᷣſenſu ens a rõnali creatuꝛa:et illud nõ ẽ videre facie ad faciẽ ſed cũ videt᷑ et intelligit᷑ deus viuens.ſapiens ⁊ intelli⸗ gens ⁊c. in imagine que cũ ẽ viuit.ſapit intelligit ad, huc nõẽ plena cõuerſio rõnalis creature ad teũ.2 ideo nõ põt dici viſio faciei ad faciẽ.ſᷣ cũ videt᷑ intelligituꝛ in ſeipo:ſicut cũ videt᷑ ſicut ẽ abſtracto oĩ intellectu cre⸗ ature:tũc ẽ plena oↄuerſio rõnalis creature ad deũ.⁊ iõ viſio faciei ad faciẽ. ¶ Ad vltimũ pʒ rñſio ex iã dictis. Motandũ tamẽ.ꝙ cũ deꝰ videt᷑ et intelligit᷑ abſtracto oĩ ctu ſuo qui ẽ imago rõnalis vt pñs.videt᷑ ĩ ſimilitudine immediate.vt in ſtatu innocẽtie.Cũ voo in effectu ꝗẽ ra tõnalis imago vt abſens.videt᷑ ꝑ ſpeculũ vt poſt lapſũ videt᷑ ꝑ fideʒ. Rõnalis igit creatura dupliciter gerit ſi⸗ militudineʒ dei ad videndũ teũ pñtem.et ſic videbatuꝛ ante peccatũ. vt in imagine.⁊ ad vidẽdũ deũ abſentem ⁊ ſic videt᷑ poſt pctm ꝑ fidẽ yt in ſpeculo.Vñ hug.ð ſan cto vic. Speculũ ẽ coꝛ tuũ:ſi tñ mũdũ fuerit ⁊ extenſuzʒ imago in ſpeculo:fides in coꝛde tuo. Iides autẽ imago ẽ de inõ vt pñtis ſed vt abſentis.qꝛ ſicut dicit ang.ĩ li:.ð videndo deo.credunt᷑ abſentia. Mlembꝛum quartum Einde querit᷑ vtrũ fides fuerit ĩ xpᷣo ĩ ſla⸗ tu moꝛtalitatis.ad qð ſic Johᷣ.j.dr Xpᷣc plenus gfr̃e et veritatis ſᷣm ꝙ homo.ergo plenus omnibo virtutibo gratuitis.ergo fide. Itẽ in rpᷣo fuit ſpes immoꝛtalitatis ⁊ glłificatõis m coꝛpus.ergo et fi des. Itẽ vxpᷣc ante moꝛtẽ fuit ĩ ſta tu merendi ſummo. Sed ſummus ſtatus merendi ẽ me reri ᷣm omnem virtutẽ.ergo merebat᷑ ſᷣm omnẽ virtutẽ ergo m fidẽ.¶ Item nos ponimus vere in eo paſſiões timoꝛis.doloꝛis ⁊ cõpaſſionis que ponũt imꝑfectõem af fectõis.Si ergo nõ eſt incõueniẽs ponere virtutes que ↄcernũt imꝑfectõem affectõis.vt patientiã miſericoꝛdi am ⁊ hmõi:nõ erit incõueniẽs ponẽ vᷣtutes q̃ cõcernũt im ꝑfectõem cognitõis ſicut fidẽ.¶ Itẽ cognitio natura lis eſt imperfecta reſpectu cognitõnis gratuite ⁊ glłioſe ſed perfectio naturalis quis imꝑfecta ponit᷑ in xpᷣo.er go ſimiliter cognitio enigmatica q;uis ſit imꝑfecta:h̊ aſ ſenſus veritati pꝛime et cognitio enigmatica ponunt᷑ in fide.ergo ſi alſenſus veritati pꝛime fuit in xpo:⁊ cogni intellectu creature:videt᷑ ꝑſpẽm vt in głia:cuʒ ẽ in effe⸗ tõem enigmaticã nihil ꝓhibeat ponere.Relinquit᷑ ꝙ in ipᷣo fuerit fides. Cõtra.Coloceñ.ij. In ipᷣo ſunt om̃s theſauri ſapiẽtie et ſcie abſconditi.quod intelligitur de xpᷣo ᷣm ꝙ homo ab initio ↄceptõis.ergo in ipᷣo nõ fuit aliqua impeꝛfectio cognitõnis.Cum ergo fides ponat imperfectõnem cognitonis:nõ fuit fides in xpᷣo.¶ Item cognitio beata euacuat cognitõem enigmaticã ⁊ fidem j.ad coꝝ.xiij.Cum g̊ in xpᷣo fuit cognitio beata:in ipo nõ fuit cognitio enignatica. Solutio.ᷣm q diẽ anſ heł.in li.Cur deus hbomo.qꝙ aſſumptio paſſibilitotis ne ceſſaria fuit redemptoꝛi.quia ꝑ paſſionem debebat ſa tiſfacere.et rem ſuam iuſto pꝛecio et cõdigno recuꝑare vt ergo ſolueret iuſtum pᷣcium neceſſaria erat paſſibili tas. Item neceſſaria erat perfecta ſcientia vt ſolueret pᷣ cium cõdignum et diſpenſationi redemptõnis cõueniẽ tiſſimum.quia ergo tale et tãtũ negocium ſapiẽtiſſimũ requirebat cum aſſumptione paſſibilitatis: neceſſaria fuit ↄgnitionis ꝑfectio.vnde ſicut dicẽ̃ Anſeł.quia igno rantia ad nihil vtilis ẽ paſſibilitas pᷣo vtilis redemptõ ni.non aſſumpſit ſaluatoꝛ ignoꝛantiã aliquãẽ:ſed aſſum pſit paſſibilitateʒ. Quoniã aũt perfecta cognitio euacu at imperfectõnem eiuſdem generis:ſicut dicit apłus.j. ad coꝝ.xiij.Cũ venerit quod perfectũ eſt: euacuabitur quod ex parte eſt. Perfecta cognitio dei in xpᷣo nõ com patiebatur cognitõnem im ꝑfectam dei. ꝓpterea cum fi des ponat imperfectam cognitionem dei que eſt in eni gmate:manifeſtũ eſt ꝙ in ipo non fuit fides ſed ꝑfectio que ſuccedit fidei ſeu cõtemplatio.i Ad pꝛimum eꝛgo quod obijcit᷑ ꝙ in rpᷣo fuit plenitudo om̃is gre.dðm ꝗ; verũ ẽ h̊ cũ plenitudine gr̃e fuit plenitudo veꝛitatis.qͥ plenitudo ſicut dẽ Joh. j. Plenũ gratie ? veritatis:ple nitudo aũt cognitõis nõ cõpatit᷑ ſecũ im ꝑfectõem cogni tõis fidei.Ex illa auctoꝛitate potius ſequit᷑ ꝙ nullo mõ ſuerit fides.¶ Ad ſecũdũ ſimiliter patet rñſio. Aã me⸗ ritũ xpᷣi ſᷣ ꝙ bomo debuit eẽ meritũ noſtre redemptõ⸗ nis.merito aũt redemptõis nõ cõueniebat:ſᷣ̊ repugna⸗ bat imꝑfectio cognitõis.iõ merito xp̃ᷣi nõ erat neceſſa⸗ ria fides in ratõne fidei. Cuʒ ergo officio redemptoꝛis repugnaret:⁊ ꝑſone redemptoꝛis nõ cõueniret.nõ eĩ cõ ueniebat illã ꝑĩonã que deus ẽ aliquid ignoꝛare vel im ꝑfecte cognoſcere: ꝓpterea nec merito ſuo ſᷣm ꝙ homo: nec merito noſtro neceſſaria erat fides ſed contempla⸗ tio veritatis.¶. Ad illud ergo quod obijcit.dðᷣm ꝙ ſum mũ meritũ nõ ponit mereri ſᷣm numerum virtutuʒ.ſed Hm imperfectõem gratie omniũ virtutum.¶ Ad terciũ quod obijcitur de ſpe ⁊ de paſſionibus timoꝛis ⁊ dolo⸗ ris in xpᷣo patet rñſio.Aã jᷓuis iſia ponãt imꝑfectõem ex parte affectõnis:erant tamen neceſſarie diſpenſatõi redemptionis ſicut oñſum eſt ſupꝛa de incarnatõe:que⸗ ſtione de penalitatibus aſſumptis a xpᷣo.Qulla aũt co⸗ gnitionis imperfectio erat neceſſariaimo magis repu gnans: ꝓpterea nec fides.¶ Ad vltimũ vᷣo quod obijcit᷑ de cognitione naturali.dõm ꝙ cognitio naturalis ꝑfe⸗ cta qualis diceretur fuiſſe in adã ante peccatũ ſᷣm pfe⸗ ctõnem nature:fuit in xpᷣo ꝑfectiſſime.hec aũt cognitio qᷓuis ſit im ꝑfecta cõpatione hoc ẽ reſpectu cognitionis gratule vel beate:ꝑfecta tamen ẽ ꝑfectione ſui generis m ꝙ fuit in xpᷣo:⁊ ideo hoc nõ euacuat᷑ ꝑ cognitionem̃ ꝑfectam gratie vel gloꝛie. Cognitio vᷣo enigmatica que ẽ fidei.nõ ſolum ẽ imperfecta reſpectu cognitõnis glo⸗ rie:ſed etiã in ſuo genere quod eſt cognitio gratuita.et ideo non eſt ſilłe de imꝑfectõe ↄgnitõis nature ⁊ ↄgnitio ms fidei. , Queſtio.lxxxj. de paſſio nibus conſequẽtibus fidem. Onſequẽs ẽ inqii rere de paſſionibus conſequentibus fi dem que ſunt due.ſ.certitudo et pꝛofe⸗ ctus.et ↄꝑatio ad alias vututes. Pꝛĩo ergo queret᷑ de certitudine.Secũdo de pꝛofectu.Tercio queritur de ↄꝑatõe fidei ad alias vir tutes. Membꝛum pꝛumum B pꝛimũ arguit᷑ ſic.dicit Aug. Mihil eſt certiꝰhomini ſua fide qua cꝛedit᷑ ꝙ longiſ ſimũ ẽ a ſenſu.ergo nulla ſcĩa certioꝛ fide Item certius ẽ quod videtur in lumine pꝛime veritatis q; quod videt᷑ in lumine veritatis crea⸗ te.ſed illud quod cognoſcimus fide cognoſcimus in lu⸗ mine pꝛime veritatis.quod cognoſcimus alijs ſcientijs acquiſitis ſeu ꝑ intellectũ ſeu per ſenſum cognoſcimus in lumine create veritatis.ergo fides certioꝛ omniboſci⸗ entijs acquiſitis.¶ Itẽ certioꝛ ẽ cognitio que ẽ ꝑ inſpi⸗ ratõem qᷓ; que ẽ ꝑ hum anã acquiſitõem.&ᷣ ⁊c.¶ SVtẽ cer tius ſcit᷑ quod ſcit᷑ teſtimonio ſpũſſancti:ꝙ qð ſcit᷑ teſti⸗ monio creature. Sed qð ſcitur per fidem ſcitur teſtio⸗ nio ſpũſſct᷑i. Ro.viij. IYpſe ſpũs reddit teſtimoniũ ſpiri tui noſiro ꝙ ſimus filij dei. ſed qð ſcit᷑ alijs ſcientijs ſcit teſtimonio creature:ergo vt pꝛius. Cõtra. Certioꝛẽ viſio ꝙᷓ fides.ſed quod ſcimus ſciẽtia ſcimus viſione ĩ⸗ tellecius.ꝗ̊ᷓ ceꝛtius cognoſcimus ſciĩa q; fide.⸗¶ Itẽ hug. cæ ſancto vic.dicit ꝙ fides ẽ ſupꝛa opinionẽ et infra ſci⸗ entiã. ſcientia certioꝛ ẽ fide.¶ Itẽ fides dr argumẽtuʒ inqᷓtum facit certitudinẽ.ſed vbicũq; dr argumẽtũ po⸗ lxrrſ. nit᷑ habitudo.vñ in logicis ꝙ argumẽtũ certitudinẽ fa cit:hoc habet ex habitudine terminoꝝ.ſi ergo in fide ñ ẽ inuenire habitudinẽ cognitõis imperfecte ĩ via ad co⸗ gnitõem ꝑfectam in patria:ergo ꝑ fidem nõ erit certitu do de illa. vel queratur quomodo ẽ certitudo ꝑ cognitõ nem nrerſect 7 enigmaticã de cognitõe ꝑfecta in pa⸗ tria.ql Coꝛte dicetur ſicut quidã dixerũt.q eſt certitudo ꝑ modum viſus:⁊ certitudo ꝑ modũ guſtus.Certitudo ꝑ modũ viſus ẽ certitudo ſpeculatõis ꝑ modũ intellectꝰ Certitudo ꝑ modũ guſtus ẽ certitudo experiẽtie ex ꝑte affectus.certitudine ſpeculatõnis nõ ẽ certioꝛ fides ſci⸗ entia:ſed certitudie experiẽtie qua ſentit ipᷣa fidelis aĩa ſuauitatẽ veritatis. Sʒ cõtra.certitudinẽ de veritate ꝑ modũ experiẽtie ſeu guſtus nõ habet niſi fides foꝛmata &̊fides infoꝛmis eẽt minus certa ꝙᷓ ſcia: cũ tamẽ cõtra⸗ riũ põt conici. qꝛ ex fide infoꝛmi fiunt miracula et oꝑa que excedũt naturã.fides q̊ᷓ infoꝛmis excedit oẽm ſciaʒ virtute.quare et certitudine:quia ex certitudine habet virtutẽ.ſicut patet ꝑ illud qð dicit dñs in euangelio.ſi dixeritis huic mõti tolle te ⁊ mitte te in mare:⁊ nõ beſi taueritis ⁊c̃.q.d.ex eo ꝙ nõ ẽ heſitatio in fide ſᷣ certitu do:habet viꝛtutẽ fides. Ad bhoc dixerũt quidã ꝙ ẽ fi⸗ des qua credit᷑.⁊ quod credit᷑. Qñ ergo dicit aug. ꝙ ni⸗ hil ẽ homini certius ſua fide.intelligitur de fide qua cꝛe dit᷑:nõ de eo quod credit᷑.vñ.xxiij.di.tcij ſententiaꝝ eſt auctoꝛitas aug.Midẽ inquit ſuã videt quiſq; eſſe in coꝛ⸗ de ſuo ſi credit.vel nõ eẽ ſi nõ credit.nõ ſicut coꝛpoꝛa q̃ videmus oculis coꝛpoꝛeis:vel ꝑ ipᷣoꝛum imagines:neq; ſicut aĩam qua conicimus ex motibus coꝛpoꝛis.non ſic videtur fides in coꝛde in quo eſt ab eo cuius ẽ:ſed ea te⸗ net certiſſima ſciẽtia.Ex quo relinquit᷑ ꝙ nihil ẽ homiĩ ceꝛtius ſua fide qua credit.De eo vᷣo quod creditur qð quidẽ ẽ abſens ab intelleciu nõ intelligit᷑. Añ aug.Re rũ abſentiũ pñs ẽ fides. Rerũ que foꝛis ſunt intus ẽ fi⸗ des. Rerũ que nõ vident᷑ videtur fides. Res vᷣo que ab ſunt et que nõ vident᷑.ſunt res que credunt᷑. Contra G obijcitur ſic.Circa ꝓpꝛiã materiã ⁊ obiectũ virtus om̃i arte certioꝛ ẽ ſicut dicit pᷣus. Cũ ergo fides virtus ſit circa ſuam materiã que ẽ id quod creditur certiſſima ẽ certius id qð creditur ſide tenet᷑ qᷓ quod aliqua arte ꝑ⸗ cipitur. Item certius ꝑcipitur vbi idẽ per ſe accipitur qᷓ vbi vnũ peꝛ aliud.ſed fides ꝑcipit ipᷣaʒ veritatẽ pᷣmã ipᷣam pꝛimam.⁊ pꝛima veritas ẽ qua credit.et ꝑ ipam credit.pꝛima aũt veꝛitas ẽ mediũ infallibile. certiſſime igit᷑ ꝑcipit᷑ qdð credit᷑:⁊ certius q; qð ſcit᷑ ꝑ ſciam acqui⸗ ſitã:quia ibi cognoſcit᷑ vnuʒ ꝑ aliud.¶ Item ſicut dicit pps in methaphiſica.et ſi theoꝛica ſeu ſpeculatina ſciẽ tia nobilioꝛ ſit pꝛactica:tñ pꝛactica certioꝛ ẽ:⁊ hoc ẽ ra tione experientie.ſi ergo omnis virtus circa experien⸗ tiam eſt.certioꝛ erit virtus ſpeculatiua ſciẽtia. Si ergo certitudo virtutis ẽ circa ſuum obiectuʒ:certioꝛ erit fi⸗ tes de ſuo credibili:ꝙᷓ ſciẽtia ſpeculatiua de ſuo ſcibili. Item obijcit᷑ ↄtra hoc quod dicit aug.ꝙ fides in coꝛ⸗ ce in quo eſt:ab eo cuius ẽ tenetur certiſſima ſcientia.⁊ loquit᷑ de fide qua creditur. Qui habet vnam virtutem habet omnes.ergo ſi quis ſcit ſe habere fidem virtutẽ: ſcit ſe habere virtutes omnes et ſic caritatem. ergo ſcii vtrum amoꝛe an odio dignus ſit:cuius cõtrariuʒ dicit Ecẽs.ix.Reliquitur igitur ꝙ nõ ſcit ſe habere fidẽ vir tutem ergo non tenet eam certiſſima ſcientia. Solu⸗ tio. dicendum ꝙ quedam habent certitudineʒz ex ſeip̃is quedã vo ex alijs.ex alijs certitudinem habent vt ex pᷣn cipijs concluſiones:et ex articulis fidei que ſequuntur ad articulos.vt quia deus iuſtus ẽ.reddet vnicuiq; ſᷣm opera ſua. Que vo habent certitudinem er ſeipᷣis ſunt tribus modis.Qam quedam ha bent certitudinem ra⸗ tione euidentie:vt pꝛincipia que ſunt per ſe nota.vt de quolibet affirmatio vel negatio.quedam vᷣo habent cer titudinem ex infoꝛmatione conſcientie.et hec eſt certi⸗ tudo fidei ſeu foꝛmate ſeu inſoꝛmis cum emm prima veritas ip̃am fidem inſpirat: ſic conſcientiã inſoꝛmat. vt ſi aliquis cogitur ipſa euidentia conſentire iſti veri⸗ tati.om̃e totũ maius ẽ ſua ꝑte:ita ꝑ habitũ infuſum fi⸗ dei ipa infoꝛmatõne ↄſcie a rtat᷑⁊ cogit᷑ ↄſentire veritati pꝛime pter ſe.vñ ſicut negaret hoc.oẽ totũ maius ẽ ſua parte contra ſuam ſcientiam:ita negaret quẽuis articu lum ↄ ſuã ↄſciaʒ.⁊ iõ beatꝰignatiꝰcuũ cõpelleret᷑ vt nega ret xpᷣm. rndit ſe nõ poſſe negare.qꝛ nomẽ eius habebat ſcriptũ ĩ coꝛde.vñ ad/pbandũ qualẽ impꝛeſſioneʒ faciat fides in mẽte.poſt moꝛtẽ eiꝰinuẽtũ ẽ nomẽ xpᷣi ſcriptum litteris aureis ĩ coꝛde eiꝰ. Itẽ quedã habẽt certitudinẽ ſenſu ex ꝑientie.q certitudo ꝑ modũ guſtus ẽ.vel tactus talis certitudo ẽ i virtutibo reſpectu ſuoꝝ obiectoꝝ et ĩ fide foꝛmata reſpectu credibiliũ pꝛime veritatis.Dicẽ⸗ dũ g ꝙ fidẽ q̃ credimꝰ:cognoſcimꝰcertitudinẽ euidentie ſi ißam habemꝰ.Fᷣm ꝙ dicit aug.ꝙ fides ẽ ĩ aĩo creden⸗ tis. ↄſpicua ẽ ei cuiꝰẽ.quẽadmodũ et alias aĩe paſſiões ꝑfectões quas intelligimꝰrebo ip̃is exiſtentibo in aĩa. vt gaudiũ? triſticiã.timoꝛẽ.amoꝛẽ.iuſticiã.tꝑantiam. èt hmõi.Ffidẽ vo que ẽ illud qð credimꝰ:cognoſcimꝰ cer titudine infoꝛmatõis ↄſciĩe:ſeu illud credamꝰ fide infoꝛ⸗ mi ſeu fide foꝛmata:⁊a certitudine ſenſus exꝑientie. Si credat᷑ fide foꝛmara.nõ ſolũ certa ẽ de ipa veritate quã credit ꝓpter infoꝛmatõem ↄſcĩe.ſᷣ ꝓpter ſuauitatẽ ⁊ dile ctõem quã ſentit.et ꝑ hunc modũ ſoluit᷑ ⁊ pʒ ſolutio ad oĩa obiecta pᷣterq; ad vltimũ.iã ſi oꝑet᷑ ꝙ credit᷑ ad il⸗ lud qð ſcit᷑ certitudine euidẽtie:certiꝰẽ qð ſcit.Certitu dine vᷣo infoꝛmatõis ↄſcie et ſenſus exꝑientie:intellectꝰ certiꝰẽ qð credit᷑.¶ Ao vltimũ dõm.qꝙ fides vᷣtus ẽ.ha⸗ bitꝰ gratuit vt habitus ẽ abſolute ĩ aia ſicut ĩ ſubiecto. vt gratuitꝰẽ ſicut relatꝰad volũtatẽ dei acceptãtio. que quidẽ volũtas extꝛa nos ẽ et latet intelligẽtiã nr̃aʒ.Sci tur & fides certiſſima ſcia inqtũ habitꝰẽ.mẽs em̃ cogno ſcit ſe.cognoſcit ⁊ ſuos actꝰ habitus ⁊ potẽtias q̃ ſunt in ipa.Inqtum vo gratuitꝰẽ:⁊ ſᷣm h̊ habet rõem virtu tis habẽs cõnexioneʒ cũ alijs ᷣtutibo.h̊ mõ ignoꝛat᷑ nec ſcit᷑ ab habẽte fidẽ. Dico aũt hic gratuitũ gratũfaciẽtẽ. et hoc mõ ꝓcedat obiectio. Mlembꝛum ſecundum Oſtea querit᷑ ð ꝓfectu fidei.iQã dicit ma giſter.iij.ſnĩiarũ ᷣm aug. ꝙ fides ꝓfeciſſe videt᷑ ̃m tꝑis ꝓceſſum ſicut ꝓfecit cogni⸗ tio.Circa qð obijcit᷑.iAã cũ fides ſit veri⸗ tatis q̃ ẽ ſupꝛa tpᷣs.nõ erit ꝓfectꝰfidei ſᷣm cognitõem tẽ⸗ poꝛis.̊ nõ ꝓfecit fides ſᷣm ꝓceſſum tꝑis. Itẽ cũ ꝓfe⸗ ctus virtutis determinet᷑ im ꝓfectũ caritatis.⁊ in ſan⸗ ctis patribo añ incarnatõeʒ et añ legẽ fuerit equalis ca ritas:ſicut ĩ illis ꝗ in lege et pꝰlegẽ vel poſt incarnatõ⸗ nẽ:Fᷣm hoc nõ erit dicere ꝓfeciſſe fidẽ ſicut nec caritatezʒ VYtẽ cũ in oĩbo fidelibo ſit fides eadẽ et eiuſdem verita tis.ſ.pꝛime.⁊ ſᷣm eãdẽ veritatẽ cui aſſentit credẽs ſuper oĩa.aſſentiẽs aũt ſuꝑ oĩa nõ põt ampliꝰaſſentiꝛe.Relin quit᷑ ̊ ꝙ nullus credẽs põt ampliꝰcredẽ. nec in fide p ficere.¶ Itẽ ſicut diẽ aug.Eadeʒ fides mediatoꝛis que nos ſaluat:ſaluos faciebat iuſtos antiquos puſillos et magnos.ꝗᷓ antiqui habueꝛũt eandem fidem mediatoꝛis quam et nos habemus et eandem fidẽ creatoꝛis. Ergo cũ ſᷣm hug.de ſancto vic.duo ſunt q ꝓponunt᷑ nobis cre dẽda creatoꝛ ⁊ ſaluatoꝛ.ad q̃ oĩa alia reducunt᷑.⁊ eadẽ ſ fuerit fides creatoꝛis ⁊ ſaluatoꝛis.Relinquit᷑ ꝙ non ꝓfecerit fides ꝑ ſucceſſum txis. Cõtra.exo.iij. Ego ſum deꝰabraha.deus yſaac.deus Jacob.⁊ nomẽ meuʒ adonay nõ indicaui eis.hoc dictum ẽ moyſi.qꝗ̊ moyſes amplius habuit de noticia dei qᷓ; pcedẽtes pr̃es.¶ Iteʒ ps.ſuꝑ ſenes. Intellexi dicit dauid.̊ dᷣm maioꝛẽ ha⸗ buit cognitõem de deo qᷓ; antiqui pꝛes ꝗ fuerũt añ ipᷣm Itẽ act.ij. Heatꝰpetrꝰretoꝛquet ad ſua tꝑa.illud Jo⸗ heł.iij. Effundã de ſpũ meo ⁊c̃.⁊ ꝓghetabunt filij ⁊ filie vꝛe. cũ plenioꝛ fuit cognitio veritatis pꝛime pꝰ effuſio nẽ ſpũſſancti ꝙᷓ in pꝛioꝛibo ſeculis ⁊c̃.¶ Itẽ greg. ᷣm in⸗ cremẽta tꝑm creuit ſcĩia ſctoꝝ patrũ ſpũaliũ:⁊ quãto vi ecinioꝛes aduẽtui ſaluatoꝛis extiterũt:tãto ſacramẽta ſa lutis plenius ꝑcepeꝛũt.dehinc etiã audiũt.beati oculi ꝗ vident que vos videtis.x.luce.⁊ illud.Sazʒ nõ dico vos ſeꝛuos.Joh.xv.Omnia quecũq; audiui a patre nota fe ci vobis.Ex his &̊ relinquit᷑.ꝙ ꝑ ſucceſſionẽ tꝑm creuit cognitio pꝛime veritatis.Cuʒ ᷓ cognitio veritatis pᷣme ſit in pñti ꝑ fidẽ.relinquit᷑ ꝙ ꝑ tꝑm ſucceſſionẽ creuit fi des ⁊ ꝓfecit. Solo.dðm ꝙ ſides habet ↄꝑatõem ad credentẽ et ad creditã veritatẽ. Ieẽ veritas credita ẽ pꝛi ma veritas.et hoc dupliciter.ſᷣm ꝙ cogitat᷑ in ſe et ᷣm ꝙ cogitat᷑ in effectu ſuo.veritas ſᷣm ꝙ cogitat᷑ in ſe ẽ ab⸗ ſiracta ab oĩ ↄditõe tꝑis.Fᷣm ꝙ cogitat᷑ ĩ ſuo effectu ꝗ eſt tꝑalis.vt creatõis.recreatõis.gloꝛificatõis ⁊ hmõi co gitat᷑ cũ cointellectu ↄditõis tꝑis.Si ꝗ̊ reſpiciat᷑ credi⸗ tũ qᷓtũ ad pꝛĩcipale ſignificatũ:cꝛeditũ ẽ ſupꝛa tpᷣus.Si ðo reſpiciat᷑ qᷓtũ ad cõnotatũ:creditũ ẽ in tꝑe ſᷣm quem modũ di ꝓficere fides ſᷣm ꝓceſſum tꝑis. Scõm vᷣo ꝙ fi⸗ des accipit᷑ Fm ↄꝑatõem ad credẽtẽ.ſic põt fides ↄſide⸗ rari duobo modis:qtũ ad habitũ:⁊ qtũ ad vſum. Hꝛe termiſſo igit᷑ argumeto fidei q;tum ad habitũ.qꝛ de h̊ di uerſi diuerſa ſentiunt.dðm ꝙ ſi ↄſideret᷑ qtum ad vſuʒz dicit᷑ creſcere et ꝓficere.⁊ hoc quatuoꝛ modis cognitiõe q́;tum ad actũ rõnalis.ↄſtãtia et firmitate q;tũ ad actũ iraſcibilis.feruoꝛe ⁊ deuotõe qtũ ad actũ ↄcupiſcibilis actõe qᷓtũ ad exercitiũ exterioꝛis oꝑatõis.Scðm pᷣmuʒ modũ dr ꝓſiciẽs in cognitõe diuinoꝛum ꝓficere in fide Scðm aũt modũ ſecũdũ maꝛtires dicũt᷑ ꝓfeciſſe ĩ fide ĩ ſuſtinẽtia et ↄſtantia patiẽtie.Scm terciũ modum fer uẽtes ʒelatoꝛes fidei dicunt᷑ ꝓfeciſſe ĩ fide. Scom quar⸗ tũ modũ oꝑantes actiui dicunt᷑ ꝓficere ĩ fide.⁊ ſᷣm hũc modum patet reſponſio ad pꝛimo obiectum et in parte ad ſequentia.i¶ Ao ſecũdum dicẽdum.ꝙ ſicut dicit hu⸗ go de ſanc. victo. Duo ſunt ᷣm que fides creſcere dicit᷑. cognitio et affectus.Fᷣm cognitõem fides creſcit quãdo eruditur ad ſciẽtiam.ſᷣm affectum quãdo ad deuotõem excitatur et roboꝛatur ad cõſiantiam.quoꝛũdam vo ſi⸗ es affectu magna:cognitõne parua.alioꝝ econuerſo. Alij vo cognitõe et affectu fidẽ habẽt magnã. alij cogni tione et affectu paruam. Affectuʒ magnum in ſide ma⸗ gis landabilem eſſe qᷓ cognitõönem magnam: dominus manifteſte oſtendit.vbi fidem grano ſynapis compara: uit.math.xiij.quod quãtitate paruũ eſt:ſed nõ feruoꝛe hinc mulieri chananee parum ſcienti. ſed multũ cõfidẽ ti dictum eſt.magna eſt fides tua. Scðm ergo hugo.di⸗ cẽdum eſt ꝙ ſi fides fuerit equalis qtum ad affectõem in antiquis et mo derꝛnis q;tum ad aliquos:non tamen qᷓtum ad cognitõnem. Ad tercium dicẽdum. ꝙ aſſen⸗ tire veritati habet duos reſpectus.vnus ẽ ad veritateʒ alius ad aſſentientem. Scõm reſpectũ ad veritatem.aſ ſentire ſeu credere vno modo eſt in omnibus.qui quidẽ modus expꝛimitur cum dicituꝛ aſſentire pꝛime veritati ſuper omnia. Scðm vo ꝙ aſſentire dꝛ reſpectu ad aſſen tientem:hoc modo eſt differentia ſᷣm incrementa ⁊ ꝓfe⸗ ctuʒ ſᷣm ꝙ dicit hugo. Scðm incremẽta fidei tria gene ra gentium inuemiũtur. Quidaʒ em̃ fideles ſunt qui ſo⸗ la pietate cre dere eligunt.ſ̊ vtrũ cre dendũ ſit vel nõ cre⸗ dendum:ratõne nõ cõpꝛehendunt.Alij vðᷣo ratõne appꝛo bant quod fide credunt.Alij vᷣo quod fide credunt ⁊ ra tõne apꝛobant:purificate mentis intelligentia experi⸗ untur. In pꝛimis ſola fides facit electionem.in ſecun⸗ dis ratio adiungit apꝛobationem.in tercijs puritas ĩ⸗ telligentie. agꝛehendit certitudinem. ¶ Ad quartũ di⸗ cendum ſᷣm auctoꝛitatem hugo.de ſancto victo.exponẽ tem auctoꝛitatem ſ Qumeri.xiij.de botro qui poꝛtabatuꝛ in vecte. Hotrus ſiquidem in vecte:xpᷣc in cruce ẽ. cuiꝰ my ſterium in ſacramento duo populi poꝛtant.Qui pꝛe ceſſerunt poꝛtauerunt:ſed non viderunt.quia pꝛeceden⸗ tes aduentnm eius ſacramenta paſſionis eius per fidẽ poꝛtauerunt:ſed non omnes per cognitõnem intellige⸗ re valuerunt.Secundi autem poꝛtant et vident.quia fi deles poſt aduentum xpᷣi ſacramẽtũ paſſionis eiꝰ ꝑ fidẽ õ 4 gti n e⸗ ne te⸗ LQueſtio ſuſcipiũt:⁊ ꝑ reuelataʒ cognitõeʒ iã cognoſcũt. Ex quo accipit᷑.ꝙ qᷓuis eadẽ ſit fides qũ ad ↄſenſuʒ veritatis qua credit᷑:tñ dꝛñtia ẽ in cognitõe qᷓtuʒ ad ꝓfectũ ⁊ au/ gmentũ ſicut dictũ eſt. Mlembꝛum tercium Verit᷑ poſtea de ꝑatõe ſidei ad alias vᷣtu tes m ꝙ dẽ fundamẽtũ. Ad qð ſic obijcit ſuꝑ illð Lu.x.õ terreamiĩ ⁊c̃.glo.foꝛti⸗ tudo ẽ fundamẽtũ fidei.ᷣm h̊ q fides nõẽ fundamẽtũ foꝛtitudis.¶ Itẽ dic Heꝛñ.ꝙ pᷣcioſus fundꝰ hũilitas ẽ in q̃ fundat᷑ ſides.̊ hũilitas ẽ fundamẽtuʒ fi⸗ dei.⁊ nõ ecõuerſo.¶ Itẽ ſuꝑba volũtas ẽ cã infidelitatis repellit fidẽ.ꝗ̊ hũilitas ẽ initiũ fidei.Ex qͥ relinquit ꝙ hũilitas erit fundamẽtũ fidei ⁊ ſba reꝝ ſpeꝛãdaꝝ.¶ Itẽ cũ obiecta fundãt᷑ ĩ aĩa ꝑ ſuos habitꝰ:videt᷑ ꝙ credenda fundent᷑ in aia ꝑ fidẽ:ſperãda ꝑ ſpẽ:diligẽda ꝑ caritatẽ. Spes g̊ erit fundamẽtũ reꝝ ſperãdaꝝ nõ fides. IJtem fundamẽtũ pꝛie ẽ ⁊ dẽ in materia ꝑmanẽte:⁊ ſił cũ reb reſpectu q̃ꝝ dz. vñ ibi ẽ materia traſiẽs:nõ dẽ ꝓpꝛie fun/ dainetü. Bi ̊fides ñ remanebit cũ ſpeꝛãdis ĩ vita et᷑na ſicut ptʒ.j.coꝛĩ.xiij.qꝛ euacuabit᷑.nõ pt᷑ dici fides fũda⸗ mẽtũ reꝝ ſperãdaꝝ. Ad qð ddðm.ꝙ fides dĩ fundamẽ tũ ſᷣm rõnẽ ſpũalis ediſicij:ſin ꝙ dic glo. Heb.xj. Nides eſi fundamẽtũ oĩm bonoꝝ qð nemo mutare pt.ſine q̊ͥ nõ eſt bona edificatõ. Dicit᷑ at fundamẽtũ ĩ via:qꝛ ẽ pᷣmꝰha bitus qͥ hõ ſuꝑ ſe aſcẽdit.ſequẽs vᷣo ẽ ſpes que ẽ ſicut pa⸗ ries qͥ animꝰ erigit᷑ ad attingẽdũ magnitudinẽ glie cele⸗ ſtis.Caritas vᷣo ẽ ſi ſupᷣmũ ſeu tectuʒ qð eleuat᷑ vſqʒ ad ſublimitatẽ głie:qꝛ nũq; excedit.j.coꝛi.xiij.ſm h̊ &̊ dẽꝛ fũ⸗ damẽtũ. Pꝛetea dr fundamẽtũ reſpectu ſperãdaꝝ hoc ẽ reſpectu eternoꝝ bonoꝝ ſᷣm ꝙ ĩ ſpe ſunt. Speramꝰei vi⸗ dere veꝝ.ſperamꝰattingẽ głioſum.ſperamꝰplene diligẽ ſummũ bonũ.ſ.ex fide diſponẽte aĩaʒ. Fides ꝗ̊ diſponit aiaʒ vt iſta ſubſiſtãt ĩ ip̃a.q Ad pᷣmũ ꝗᷓ qð obicit᷑ de for titucie.dvᷣm ꝙ fundamẽtũ duplꝛ dꝛ ĩ ſpůalibo.ꝓpt ſub⸗ iectõeʒ: ⁊ ꝓpt᷑ firmitatẽ. pt᷑ ſubiectõeʒ dẽ fides fundam̃ tũ vᷣtutũ:qꝛ ẽ pᷣmꝰhabitꝰq̃ſi ſubtractꝰoĩbo habitibo vᷣtu⸗ tũ ſic̃ accidit ĩ coloꝛibo.i ã coloꝛ albo aliqũ ſubſternitur oĩbo ꝗ ſuꝑpingunt᷑. Pꝛopter firmitatẽ dr foꝛtitudo fun damẽtũ fidei.nõ qᷓ;tũ ad habitũ:ſᷣ qtũ ad oꝑa ĩ quibo fir mat᷑ fides ꝑ foꝛtitudinẽ ne cedat paſſionibo.ſᷣm h̊ ̊ patʒ ꝙ fides dẽ fundamẽtũ foꝛtitudis ꝑ abſtractõeʒ qtuʒ ad habitũ. Foꝛtitudo vᷣo dẽ fundamẽtũ fidei ꝑ firmitatẽ qᷓ/ tum ad actũ.¶. Ad ſcðᷣm vo qð obijcit᷑ de huũilitate.dicen vum ꝙ hũilitas ẽ dupłꝛ.ex gra gratiſdata:⁊ ex gra gra⸗ tumfaciẽte. Humilitas ex gra gratiſdata eſt.qua bõ in tellectũ ſuũ humiliat vt nõ ſit aliquo mõ repugnãs veri tati credendoꝝ. ⁊ ſᷣm hũc modũ humilitas ẽ diſpoſitio pᷣ̃cedens ad ſidẽ foꝛmatã.nõ tamẽ debet dici fundamẽtũ quia nõ eſt eiuſdẽ ratõis.Eſt em̃ humilitas huiꝰ ex gra⸗ tia gꝛatiſdata.fides vᷣo foꝛmata ex gr̃a gꝛatũfaciẽte. Hu militas ex gra gratũfaciente eſt qua homo inelinat᷑ ad ebitã ſubiectõeʒ ⁊ ſenſuʒ ſue ꝑuitatis.dicendũ eꝛgo ſᷣm hunc modũ.ꝙ fundamẽtũ in virtutibo põt dici duplicit᷑ ratõe generatõis ⁊ ratõe ↄſeruatõis.Ratõe generatõis fides eſt fundamẽtũ virtutũ. Ratõne vᷣo ↄſeruatõis ſeu cuſtodie humilitas.qꝛ eſt cuſios oĩm virtutũ ne coꝛruãt Vnde Gꝛeg. Soli ruine cꝛeſcit qð edificãt:qui ante mo lem fabꝛice humilitatis fundamẽtuʒ nõ ꝓcurãt.⁊ ꝑ bo ptʒ reſpõſio ad terciũ.q¶ Ad quartũ dicendũ.ꝙ reꝝ ſpe⸗/ randaꝝ inqtuʒ in eis ↄcernit᷑ actus ſpei:ſpes eſt ſubſtã⸗ tia ſicut foꝛma.fides vᷣo ſicut materia.i.materiał diſpo⸗ ſitio ꝑ quã in aĩa res ſperãde vt ſunt ſub actu ſpei ſubſi⸗ ſtunt. Quia ̊ fundamentũ dicit ratõeʒ materie non foꝛ⸗ me.ideo ouenit fidei eſſe fundamẽtuʒ reꝝ ſperãdaꝝ non ſpei.¶ Ad vltimũ dicendũ ꝙ nõ refert:ſperãduʒ em̃ ſᷣm ſubſtãtiã dicit eternũ:ſed ſperandũ inqᷓtum eſt ſub actu ſpei.ſ.inqtum eſt ſperãduʒ dicit tempoꝛale ꝓꝓpter ↄcretõ nem actus ſpei ad ipᷣ̃am rem ſperanqũ. dicit᷑ ergo fides lxxxij. fundamẽtuʒ reꝝ ſperãdaꝝ nõ qtum ad ſuã ſubſtãtiã: ſᷣ qᷓtum ad ↄcretionẽ actus ſpei ad ipᷣas res:hoc eſt dicẽ: dicit᷑ ſundamẽtuʒ eternoꝝ bonoꝝ:nõ ꝓut habent eſſe in re x futuro.ſed ꝓut habent eſſe in ſpe de pᷣſenti.manet igit᷑ fides reſpectu eius ꝙ dicit᷑ fundamẽtuʒ ᷣm hũc mo dum. In hunc ̊ modũ terminat᷑ inquiſitio de fide ſcõm ꝙ accipit᷑ pꝛo fide qua credit᷑ Meſtõ.lxx xij.de aꝛticu lis fidei ⁊ ſimbolis. Eſtat inquirere de fide ſᷣm ꝙ accipit᷑ pꝛo eo qð credit᷑.hoc eſt de credibili. credibile autẽ dicit᷑ arti⸗ culus fidei. collectio aũt articuloꝝ di⸗ citur ſimbolũ. Elt aũt plena ſit euiden⸗ tia modus inquiſitõis erit talis. Pꝛimo queretur quio ſit articulus.Scðo que ratõ ſimboli.i.collectõnis arti⸗ culoꝝ. Tercio de ſufficiẽtia credibiliũ ſᷣm diſtinctõn s tempoꝝ. Quarto de ſufficiẽtia articuloꝝ qᷓ;ẽtum ad fidẽ ſimpliciũ. Quinto de diſtinctõe ⁊ expoſitione articuloꝝ ſm diffeꝛentiã ſimboloꝝ. Membꝛum pꝛimum DO pꝛimũ pᷣnotandũ eſt.q; articulꝰtriplici⸗ ter diffinit ſim Hug. de ſcẽo viet. Articu⸗ lus eſt natura cũ gra. Item m eundẽ ali⸗ ter ſic. Articulꝰ eſi ꝑceptio veritatis diui⸗ ne tendẽs in ip̃am. Itẽ ᷣm Ric.de ſcto vict. Cercõ mõ ſic.Articulꝰeſi indiuiſibilis veritas de deo:artans nos ad credẽdũ.Pꝛimo querit᷑ q ſit rõ aſſignatõis haꝝ diffi nitionũ.Nã vident᷑ repugre pᷣma tercia.nã pᷣma q̃ dic articulũ eſſe naturã cũ gra.ponit articuluʒ in ↄplexione 2 ppoſitõe veritatis.tercia vᷣo que dicit articulũ indiuiſi bilem veritatẽ ponit articulũ in ſimplici acceptõne veri⸗ tatis.q¶ Item cum multa ſint credibilia ⁊ credenda ſine quibo nõ eſt ſalus que nõ ↄtinent veꝛitatem de deo:et qð dicit᷑ in ſimbolo.Credo ſanctã catholicã eccliam:et car nis reſurrectõeʒ:⁊ alia que in ſimbolis nõ ↄtinẽt᷑:vt for nicationẽ eſſe moꝛtale peccatũ ⁊ cetera hmõi.q̊ nõ eſt ve⸗ rum ꝙ dicit᷑ in ſcða ⁊ tercia diffinitõe.q articulꝰeſt veri tas de deo ⁊c̃.qꝛ cñ pᷣciſione intelligit᷑ diffinitio.q Iteʒ cognitõ phica de deo qua in methaphiſica ꝓbat᷑. ꝙ deꝰ — 5 eſt ⁊ om̃ipotẽs ⁊ eternꝰ.eſt veritas de eo.⁊ ꝑ ratões ne ceſſarias artat nos ad eredẽdũ. talis cognitõ ẽ articu⸗ lus.Sʒ diſſinitõ tercia vera ẽ qua dicit᷑ ꝙ articulꝰẽ indi uiſibilis veritas de deo ⁊c̃.¶ Itẽ cuʒ hi qui ſunt in pcto moꝛtali fideles credãt deuʒ eẽ ſicut i ſimbolis ↄfitemur. vnũ om̃ipotẽtẽ ⁊c.nõ tñ credãt in deũ:qꝛ credẽdo ꝑ amo rem nõ tendũt in en.& in ipᷣis eſt ꝑceptio veritatis nõ tẽ⸗ dens in ipᷣaʒ. Ex qͥ reliquit᷑ ꝙ ſi articulꝰ eſt ꝑceptio veri⸗ tatis diuine tendẽs in ipᷣ̃aʒ:ꝙ ip̃i nõ credũt aliquẽ arti⸗ culũ.q¶ Itẽ qua ratõe dicit᷑ in tercia diffinitõe:articulꝰĩ⸗ diuiſibilis veritas.iãà intẽtio articuli muenit᷑ in q̃dru⸗ plici facultate. In grãmatica ad diſtinctõeʒ dictõis vel ſupoſitoꝝ.In rethoꝛca vt dicit tulliꝰin ſcdᷣo retho.Ar ticulꝰdicit᷑ cum ſingula verba interuallis diſtinguũtur ceſa oꝛatõne.hoc mõ acrimonia voce vultu aduerſarios ꝑterruiſti. In ph̊ica articuli diſtictões digitoꝝ:a ĩ vna⸗ quaq; facultate articulꝰdicit᷑ mimũ in ſuo genẽ:⁊ habet ratõeʒ diſtinctõis ſeu in dictione vt in grãmatica.ſen in oꝛatõne:vt in rethoꝛica.ſeu in mẽbꝛo vt in phica.querit᷑ ergo cũ articulꝰaccipiat᷑ in rethoꝛica.an accipiat᷑ ſᷣm in⸗ tentionem aliaꝝ ſcientiaꝝ.Nam ſi accipiatur ᷣm inten tionem indiuiſibilitatis. male diffinit Hugo dicens. ꝙ; articnlus eſt natura cum gr̃a. Si ergo ſcm ratõeʒ di⸗ ſtinctõis:̊ qui habẽt fidem implicitã nõ credunt omes artickos. Soł. Articulus accipitur ſtricte.Apꝛie ⁊ cõ⸗ muniter. Stricte accipit᷑ articulꝰ.Fᷣm ꝙ artatur ad par⸗ tes ſimboli apłoꝝ.⁊ hoc mõ accepit bugo cũ dixit arti⸗ — 6 +„ N 5 7 ⸗ . N 6. W ſlx 200) J₰ NMα obijcit᷑ de repugnãtia pᷣme diffinitõis ⁊ vltime.dicendũ eulũ eſſe noturã cũ gẽa.ã in ſingulis articulis illiꝰſim boli ↄfeſſioni nature diuine vel hůane adiũgit᷑ effectꝰgꝛe verbigẽa cũ dico.Credo in deũ patrẽ ⁊c̃.ſigniſico natu⸗ ram.cum adiũgo creatoꝛẽ celi ⁊ terre.adiũgo gẽam.Ex gẽa em̃ non ex debito fuit ꝙ coĩcare voluit ſuã bonitatẽ in creatõe reꝝ. Siti mõ cũ dico ⁊ in ihᷣm rpᷣ̃m ⁊c̃.confi teoꝛ naturã.cũ addo qui ↄceptꝰ eſt deſpũſancto.adiũgo gr̃am. Accipit᷑ aũt hie natura ꝓ ipᷣa natura que diuina eſt:vel que aſſumpta eſt a teo.ſ.hũanitate. Pꝛopꝛie ac⸗ cipitur articulꝰpm ꝑfectã ratõeʒ:vt eſt obiectũ ſidei foꝛ mate. ⁊ hoc mõ accipit᷑ in illa diffinitõe.articulꝰ eſt ꝑce⸗ ptio veritatis diuine in ip̃am tendẽs:vt ꝑ boc ꝙ dicit ꝑ ceptio veritatis diuine ſignificet᷑ intẽtio ↄmũis fidei for mate ⁊ infoꝛmis.ꝑ hoc po ꝙ addit᷑ in ipam tendẽs.deteꝛ minet᷑ ⁊ appꝛopꝛiet᷑ fidei foꝛmate.⁊ ſigniſicet᷑ duplex ꝑfe ctio articuli. ꝑfectõ intellectus in hoc ꝙ dicit᷑ ꝑceptio vxe ritatis diuine.ꝑfectio affectꝰin hoc ꝙ vicit᷑ in ip̃am ten vens. Articulꝰem̃ foꝛmatꝰnõ ſolũ illuſtrat intellectuʒ ꝑ ꝑeeptionẽ veritatis:ſed etiã mouet affectũ ad deſideriũ veritatis.Cõmũiter accipit᷑ articulꝰſᷣm ꝙ eſt obiectum fidei foꝛmate ⁊ infoꝛmis.⁊ ad hanc intẽtionẽ reſpiciens Rich.dicit ꝙ articulꝰeſt indiuiſibilis veritas de deo ar tans nos ad credẽduzʒ. Et ꝑ hoc ꝙ dicit indiuiſibilis ve⸗ ritas de teo:tãgit eſſentiã articuli. ꝑ hoc vᷣo ꝙ dicit ar⸗ tans nos ad credẽduʒ: tangit effectũ articuli inqꝙtum ar ticulus eſt.⁊ ex hoc inſinuat noĩs ratõeʒ.eo em̃ ꝙ artat ratõeʒ ad aſſentiendũ articulꝰdicit᷑.ptzʒ igit᷑ que ſit ratõ aſſignatõis poſitaꝝ diffinitionũ.4 Ad illud qð pᷣmo ꝙ cũ duplex opio fuerit de articulis.ã quidã poſuer̃t res eſſe articulos.ꝗdã vo enũciabilia.⁊ ſic ſupꝛa diſpu⸗ tatũ eſt.ꝙ articuli ſunt ſimplꝛ.⁊ articuli ᷣm ꝗd.articuli ſimpłꝛ ſũt ipe res ſimpłꝛ accepte ab ipᷣo ĩtellectu.vt vni⸗ tas trinitas incaꝛnatõ.⁊ ſic de hmõi.Articuli pᷣo ᷣm ꝗd ſunt enũciabilia.vt deũ eſſe trinũ.filiũ dei eſſe incarna⸗/ tum. Rich.cũ dixit ꝙ articulꝰerat indiuiſibilis veritas reſpexit ad intentionẽ articuli ſimpliciter.hugo vᷣo ceum dixit articulũ eſſe naturã cum gratia.accepit articulum Hᷣm quid ſeu ↄtingenter. Et ideo Rich.poſuit articuluʒ in acceptione ſimplicis veritatis. hugo po in ↄplexione veritatis. ſed reſtringẽdo intentionẽ articuli ad ſimbo⸗ lum apłoꝝ ſicut dictũ eſt.¶¶ Ad ſcdᷣm ex ſuꝑioꝛibo patet rñſio vbi oñſuʒ eſt.ꝙ nõ om̃e qð credẽduʒ eſt:eſt articu⸗ lus.ſupꝛa q̃ſtione vtꝝ obiectũ fidei ſit verum creatũ vel increatũ. Sunt em̃ quedã añcedẽtia ad fidẽ quedam ſe⸗ quentia.quedã cum ipᷣa fide. Vñcedẽtia ad fidẽ ſunt ea que ſunt de iure naturali:⁊ in decalogo expᷣmũt᷑ q̃ ſup⸗ ponit fides. Inde eſt ꝙ credẽduʒ eſt.q trãſgreſſio cuiuſ⸗ libet pᷣcepti ſit moꝛtale pctm:quia diicredere illud qð fi des ſupponit infidelitatis eſt. Sequẽtia vðᷣo ad fideʒ ſunt vel que inferunt᷑ ex articulis vt ꝙ deus eſt vbiq;: qð ſeꝗ⸗ tur ex hoc ꝙ deꝰeſt imenſus. vel que ad articulos redu⸗ cuntur:vt ea que determinata ſunt ĩ ſcriptura tenemur credere implicite vel explicite.ſeu ab eccleſia tradita: vt ea que pertinent ad ſacramentalia eccleſie.⁊ ea que in ſcriptura determinãtur qᷓ;tum ad circũſtantias aduen⸗ tus ad iudiciũ. Quedã vᷣo ſunt ſimul cum ipᷣa fide:⁊ he ſunt ꝑticule fidei que ĩ ſimbolis ↄtinẽt᷑.hoc tercõ mõ ac cipit᷑ articulꝰ.⁊ ſi obijciat᷑ de catholica eccleſia ⁊ carnis reſurrectõne.dicendũ eſt ſicut pꝛius.nam iſta nõ ponũt ꝓ articulis niſi inꝙᷓtum ↄcernit᷑ diuina actio in his. vt in ipᷣa catholica eccleſia accipit᷑ diuina virtus faciens ĩ ea remiſſionem peccatoꝝ. In carnis ſilꝛ reſurrectõe cõ⸗ cernit᷑ virtꝰ diuina faciens reſurrectionẽ.¶ Ad terciuʒ dicendũ.ꝙ ſicut dicit᷑ a phᷣo deſcẽdũt noĩa ſicut deſcen⸗ dunt ſcĩe.ſiłꝛ dicẽdũ q; aſcendũt noĩa ſᷣm ꝙ aſcẽdũeſcĩe ⁊ nominũ intẽtiones.veritas q̊ in natuꝛali phia accipit᷑ ꝓ veritate que ẽ ̃m natuꝛã. In rõnali phia ꝓ veritate qᷓ eſt ſm ratõeʒ. ĩ theologia q̃ eſt ſcia ſupꝛa naturã ⁊ rõ nem:accipit᷑ veritas ꝓ veritate que ẽ ſupꝛa naturã ⁊ ra⸗ — abeD ee n 1 tionẽ. Cum ẽ̊ dicit᷑ ꝙ cognitio phica q ẽ de deo qm̃ om̃i⸗ potens eſt ⁊c᷑.eſt acceptõ veritatis de veo.aliter dicet᷑ qᷓ cum dicit᷑ ꝙ articulꝰ fidei eſt acceptio veritatis de deo. Mam illa acceptio que eſt phica a nobis eſſe dicit᷑: quia ꝑ ratõeʒ naturalẽ inueſiigat᷑.Olla vᷣo que ẽ articulꝰ nõ a nobis eſi:qꝛ a deo cũ lumie gꝛe fidei infundit᷑:⁊ ad h̊ re⸗ ſpiciens hugo de ſancto vic.dixit.ꝙ articulus eſt perce⸗/ ptio veritatis diuine:non dixit acceptio ſed ꝑceptio.i.ꝑ alium captio:qꝛ nõ a nobis ſed ꝑ aliũ in nobis infundi⸗ tur. Jac̃.j. Omne datũ optimũ:⁊ om̃e do.ꝑ.de ſur.ẽ ⁊c. Pꝛeterea hoc ꝙ dicit᷑ artãs nos ad credẽdũ.aliter ⁊ ali ter dicit᷑ de cognitõe phica ⁊ articulo:qꝛ cognitio phica artat ꝑ lucem rationum euidentẽ.articulꝰvo artat ꝑ lu⸗ cem ge infuſam:ↄſciam infoꝛmãtezʒ ſicut ſupꝛa dictũ eſt Item cognitõne ph̊ica ꝑ ratõeʒ artat᷑ intellectꝰneceſſita te.articulo vᷣo fidei ꝑ lucem infuſam artat᷑ affectꝰ vt vo⸗ luntarie aſſentiat veritati diuine ꝓpter ſe.¶ Ad quartũ dicenduʒ ꝙ ſicut dictuʒ eſt ſicut fides diſtinguit᷑ per foꝛ⸗ matam ⁊ infoꝛmẽ. Ita articulus dicit᷑ foꝛmatus ⁊ infoꝛ mis.Articulus vᷣo foꝛmatus diffinit᷑ ab hugo.cũ dicit. articulus eſt ꝑceptio ⁊c. ⁊ ᷣm illam rationem exiſtens in moꝛtali peccato non credit articulũ:quẽadmodũ nec credit in deũ.Articulꝰpvᷣo coĩter ad foꝛmatuʒ: ⁊ infſoꝛnẽ diffinit᷑ a Rich.cum dicit.articulꝰeſt indiuiſibilis veri⸗ tas ⁊c.⁊ hoc mõ in peccato exiſtẽtes credunt articulos. 4 Ad vltimuʒ qð querit᷑.vtꝝ articulꝰin tiheologia acci⸗ piatur ſᷣm ratõeʒ aliaꝝ ſcĩaꝝ.dicẽduzʒ ꝙ intẽtio articuli accipit᷑ ̃m ratõnez ſimplicitatis ꝓut dicimꝰ articulos ſimpłꝛ res ipᷣas credẽdas.ſcᷣm vᷣo ratõeʒ diſtinctionis ꝓut dicimꝰ articulos ſᷣm quid. eſſe ipᷣa enunciabilia in que ipᷣm ſim bolũ velut quoddã totũ in ſuas ꝑticulas di ſtinguit᷑ ſicut infra dicetur. . Membꝛmm ſecũdum Onſequẽter querit᷑ de ratõe ſimboli.i.col⸗ lectionis articuloꝝ.⁊ incidũt queſtiones diſciplinales circa hoc plures. Pꝛima ge neralis que.ſ.cã fuerit ↄpoſitõis ſimboli .i. eollectõis aꝛticłoꝝ. Scðᷣa cũ pᷣmũ ſimbolũ qð dr ĩ ſilẽ tio.ſit ab ipis apłis ↄſtitutũ:ſiẽ tradũt auẽtes:que ratõ ſuit editõis alioꝝ ſimboloꝝ videlicʒ ſimboli qð cantat᷑ in miſſa.Credo.ſ.ĩ vnũ deũ:qð fuit a pr̃ibo ĩ niceno ↄci⸗ lio ↄſlitutũ:⁊ ſimbolũ Athanaſij.qð cantat᷑ ĩ pᷣma:cum pᷣmũ ab aplis oĩa ſapia eruditis ſufficiẽt ↄtineret arti⸗ culos neceſſarios ad ſalutẽ.¶ Itẽ cũ ſimboluʒ aploꝝ ⁊ ſimbolũ patꝝ diſtinguat᷑ ſᷣm ea que tribo ꝑſonis appꝛo⸗ pꝛiant᷑.ſicut ptz ↄſiderãti.que rõ eſt ꝙ ſimbolũ athana⸗ ſij aliter diſtinguat᷑. ¶ Itẽ querit᷑ de ſimbolo apłoꝝ q̃re dicat᷑ demane ⁊ in pᷣma⁊ in ↄpletoꝛio pluſqᷓ in alijs ho⸗ ris.4l Item quare ſimbolũ patꝝ cantat᷑ in miſſa ⁊ poſt enãgeliñ.ꝗ¶ Itẽ quare ſimbolũ athanaſij cantat᷑ ĩᷣma. A qð rñdẽdũ ꝑ oꝛdinẽ.a pᷣmo ad pᷣmũ.dðm qꝙ cauſa ſunboloꝝ.i.collectõis articuloꝝ ẽ ĩſiructõ fideliũ ĩ vna intelligẽtia 1 ↄfeſſione veritatis ⁊ deuotõe religiõis.Cũ em̃ vna ſit veritas in qua beatificãda eſt hũana natura. vna intelligẽtia.vna ↄfeſſio:vna religio debet eſſe inten⸗ dendo ad ipᷣam veritatẽ. Ideo cũ tot eſſent diuerſitates hominuʒ natione moꝛibo lingua cognatione? alijs mo⸗ dis multis ſpirituſancto illuminante:excogitaueꝛũt pa⸗ tꝛes colligeꝛe ſingula credẽda ⁊ ↄfitenda ð ipᷣa diuinita⸗ te in vnam ↄfeſſionis cooꝛdinationẽ: vt omniũ credẽtiũ eſſet ↄfeſſio vna fides ⁊ religio.vt ſicut dicit᷑ Actuũ.iiij. AMultitudinis credẽtiũ eſſet coꝛ vnũ ⁊ aĩa vna.ſicut di⸗ cit beatꝰ aug.in li.de ſim bolo.cum multe aĩe erãt:fides eas vnã fecerat. VUnde nota ꝙ ex hac vnitate dicit᷑ ſimbo lum. Simbolũ em̃ in naturali phia dicit᷑ ↄuenientia. ꝓ pteꝛ 2uemẽtiã. ꝗᷓ intellectuũ in veritate vna ⁊ religione vna:ſimbolũ fidei aꝑellatum eſt. ota tamen ꝙ pꝛeter hanc cauſam due poſſunt alie aſſignari denominatõnis ſim boli.Ana eſt conuenientia apoſtoloꝝ in ſimbolo cõ⸗ — 4 . .“ — -— Sbee d. ⸗ li no in N es ſe l 6 t ci⸗ ti⸗ 27 o/ a, t, tii ſeo . * — NZ 8 Pi ba . SD LQueſtio ponẽdo ſeu patꝝ:qꝛ ſiẽ infra patebit. in ſimbolo apłloꝝ vnuſqſq; appoſuit ptẽ ſuã. Inde dictũ ẽ ſimbolũ a ſin qð eſt cũ.x bole qð eſi ſnĩa:q̃ſi multoꝝ ſnĩa.Alia cꝗ eſi ↄue nientia ſcripturaꝝ exr quaꝝ aggregatõe factũ ẽ ſim bolũ Vnde aug.in li.de ſimbolo.Iſta vᷣba ꝑ diuinas ſcriptu ras ſparſa ſunt. tñ collecta ſunt ⁊ ad vnuʒ redacta:ne tardoꝝ bominũ laboꝛaret memoꝛia.¶ Ad ſcvᷣm dicẽdũ ꝙ cauſa multiplicatõis ſimboloꝝ fuit tꝛiplex. Inſtructõ fidei. veritatis erxplanatõ.ð erroꝛis excluſio. Inſtructõ fi/ dei fuit cauſa ↄpoſitõis ſimboli apłoꝝ.ad hoc em̃ ↄpoſi tum ẽ vt in vna fide credẽdoꝝ neceſſarioꝝ ſaluti fideles erudirent᷑. IFidei explanatõ circa dubitatõnes emergen tes fuit cauſa ↄpoſitõis ſimboli ſanctoꝝ patꝝ qð cantat᷑ in miſſa. Erroꝛis vo excluſio ꝓpter bereſes multiplices pululãtes:cauſa fuit ſimboli athanaſij:qð cantat᷑ in pꝛi⸗/ ma. Quicũq; vult ⁊c̃.¶¶ Ad terciũ qð queꝛit᷑ de diuerſita te diſtinctõis que eſt in ſimbolis.dicendũ ſicut tactũ eſt. Pꝛimũ ſimbolũ aploꝝ fuit ad inſtructionẽ fideliũ in ſi x trinitatis.⁊ ideo ſᷣm aꝓpꝛopꝛiata trinitatis diſtingui tur vt pars pꝛima ſit de aꝑꝛopꝛiatis patri.Credo in de⸗ um patrẽ ⁊c. Scðo de appꝛopꝛiatis filio.ſ.⁊ in ipdᷣm vpᷣm filiũ eius. Tercia de apꝛopꝛiatis ſpirituiſancto.credo in ſpiritũſanctũ. Scdðm ſimbolũ niceni ſynodi fuit ad ex planationem fidei trinitatis.vnde ⁊ illud ſimbolũ diſti⸗ guitur m ea que ↄueniũt tribo ꝑſonis. Tamen qꝛ tunc emeꝛgebat dubitatio circa ꝑſonaꝝ equalitatẽ ⁊ maxime circa ꝑſonam ſpũſſancti.ideo cũ pꝛima pars illiꝰ ſimbo⸗ li ſit de ꝑtinentibo ad patrẽ.cum dicit᷑.Credo in vnũ de⸗ um patrẽ ⁊c̃. Scða de ꝑtinentibo ad filiũ:⁊ in vnũ dñm ihm xpᷣm filiũ eius ⁊c̃. Cercia eſt de ꝑtinentibo ad ſpiri tũſanctũ cum ꝓteſtatõne equalitatis. vnde ibi dicit᷑.Et in ſpiritũſanctũ dominũ:qui cũ patre⁊ ſilio ſimł adoꝛa⸗ tur ⁊c. Terciũ vᷣo ſimbolum athanaſij fuit ↄtra hereſes pululantes circa fidem diuinitatis ⁊ humanitatis.ideo illud ſimbolum pꝛimo remouet erroꝛes circa ↄfeſſionem vnitatis eſſentie diuine ⁊ diſtinctõnis ꝑſonaꝝ ꝑ rectaʒ ↄfeſſionẽ eſſentialiũ ⁊ ꝑſonaliũ deo dignaꝝ nomiationũ vnde poſt ðᷣſiculos ꝓhemiales dicit᷑. Iides aũt catholi⸗ ca bec eſt.vt vnũ deu in trinitate ⁊c. Scðo vᷣo remouen tur erroꝛes circa fidem humanitatis cũ dicit᷑.ſed necel⸗ ſaurium eſt ad eternã ſalutẽ.4 Ad quartum qð querit᷑ de ſimbolo apłoꝝ quare ſubmiſſe dicit᷑.dicẽdum ꝙ ꝓpter h vt ſtatus pꝛimitiue eccłie repᷣſentet᷑ qñ apli⁊ fideles nõ audebant fidem xp̃i ↄfiteri in manifeſto vſq;quaq;. In p ma vᷣo ⁊ ↄpletoꝛio illud ſimbolũ dicit᷑ vt ſignificet᷑ qð ſi⸗ ne fide impoſſibile eſt dirigi: ⁊ placere deo in bonis ſᷣm ꝙ dicit᷑ ad Heb.xj. Sine ſide impoſſibile eſt placeꝛe deo ideo dicit᷑ in pꝛima anteꝙᷓ; procedatur ad opera in die. Item vt ſignificetur ꝙ ſine fide impoſſibile ẽ reſiſtẽ ma⸗ lis:Fſᷣm ꝙ ſignat᷑ in ᷣma Pet᷑.vltimo.vbi dicit᷑ reſiſiẽ.ſ. dy abolo:foꝛtes in fide.ideo dicit᷑ in ↄpletoꝛio.in muni⸗ mentũ ↄtra temptatões nocturnas ⁊ hoc eſt qð dic au⸗ guſ.de ſimbolo.Accipite regulã fidei qð eſt ſimboluʒ:et cum acceperitis in coꝛde ſcribite: et quotidie apud vos dicite anteqᷓ; doꝛmiatis ſuꝑple in ↄpletoꝛio:anteqꝙᷓ; ꝓceda tis ſuꝑple in hoꝛa pꝛima vro ſimbolo vos munite.¶ Ad illud qð querit᷑ quare ſimbolũ patrũ cantat᷑ in miſſa pꝰ euangeliũ. Dicendũ ꝙ ſimbolũ patrũ ⁊ etiã athanaſijẽ ↄtra declamatões ? gorrulatões hereticoꝝ: ad quas cõ futandas inſtituta ſunt ꝑ ↄfeſſionẽ fideliũ. Pꝛeterea in miſſa ſimbolũ patrum cantat᷑ vt ↄfeſſione fidei ⁊ deuo⸗ tione pᷣparemur ad ꝑticipatõeʒ ſacramẽti dñici coꝛꝑis. cuiꝰꝑticipes efficimur ꝑ fidem. Vnde aug.Crede ⁊ mã⸗ ducaſti. Poſt euãgeliũ vᷣo canit᷑ vt mõſtret᷑ ꝙ ſim bolum ex verbis dñi loquẽtis in euãgelio accipitur. Ad illud qʒ querit᷑.quare ſimbolũ athanaſij in pꝛima cãtat᷑.Oi⸗ cendũ ꝙ ꝗpter duo.ſ.ꝓpter ſignificatõeʒ vt deſignet᷑ ꝙ fi Les eſt pꝛima mentis illumĩatio ⁊ pꝛima virtutuʒ:⁊ ꝓpt xtilitatẽ.arim amuꝛ eĩ ſimbolo fidei ᷣm ꝙ dicit᷑ ad Eph̊. rj. In omnibo ſumentes ſcutũ ſidei.pterea in hoꝛa pri 1◻D „ . — ðèð mbele /15 Dor N N lxxxij. ma arma dei ſumimus vt omnnes temptatõnes expugna re valeammus. Nlembꝛũ teꝛcin Onſequẽter querit᷑ de ſufficiẽtia fidei Sᷣm ſucceſſiones tempoꝝ.⁊ querunt᷑ duo. Pꝛi mo vtꝝ eſſet ſufficiẽtia ſalutis ſine fide me Dieꝛtoꝛis. Scðo vtꝝ neceſſariũ fuerit cre⸗ dere om̃i tꝑe ea que credimꝰ de fide mediatoꝛis. Articulus pꝛimus O pꝛimũ ſic ad Heb.xj. Accedenteʒ opoꝛtet credere ꝙ deꝰ eſt:⁊ ꝙ remuneratoꝛ eſt.ſᷣ que⸗ ritur vtꝝ ante aduentũ 2 legeʒ ſuffecerit hoc credere ad ſalutẽ.i Qã tꝑe gr̃e ↄſtat certiſſime ̊ nõ ſufficẽ opoꝛtet em̃ vniuerſa credi que ĩ ſimbolis ↄtinẽt᷑. Pꝛopt᷑ boc querit᷑ quare aplus iſta duo poſuit:⁊ vtruʒ aliqͥ tꝑe ſuffecerit hoc ad ſalutem. lidet᷑ ꝙ ſic.qꝛ ante pcẽm ade nõ erat neceſſaria redemptio hũani generis: q̊ᷓ nec fides mediatoꝛis erat neceſſaria ſaluti. ꝓ tꝑe & illo ſufficeret credere ꝙ deꝰ eſt:⁊ ꝙ remuneratoꝛ eſt abſqʒ fide media⸗ toꝛis. ¶ IYtẽ poſt pctm in lege nature.nõ erat naturali le⸗ ge que ẽ in dictamĩe ratõis ſcriptũ aliqð pᷣceptũ creden⸗ di mediatoꝛẽ ſeu redemptoꝛẽ:nmec ex lege poſita nec ex p⸗ phetis erat pᷣdicatũ ꝙ credẽda eſſet redemptio hũani ge⸗ neris. Relinquit᷑ igit᷑ ꝙ ꝓ ſtatu illo non obligabant᷑ ad fidem mediatoꝛis & ſine illa poterat eſſe ſalus. Itẽ nũ⸗ q deus exigit a nobis vltra poſſe. Cum g fides media⸗ toꝛis nõ poſſet haberi nec ꝑ icripturas nec ꝑ creaturas nec ꝑ ꝓphetas:ꝑ quos inſinuaret᷑ credendũ eſſe mediato rem:relinquit᷑ igit᷑ ꝙ non ſem ꝑ fuit neceſſaria fides me⸗ diatoꝛis. Contra.aug.ao optatum.emo liberatur a damnatõne que facta eſt ꝑ adam niſi ꝑ fidem ihu xp̃i. 4 Item dicit aug. Eadem ſides mediatoꝛis que nos ſal uat: ſaluos iuſtos faciebat antiquos puſillos cum ma⸗ gnis:qꝛ ſicut credimꝰxpᷣm carne veniſſe ita illi ventuꝝ Sol.diſtinguẽdus eſt ſtatꝰ.ſ.ſtatus ante pctm:⁊ ſta⸗ tus poſt peccatũ:⁊ ante legẽ.⁊ ſtatus ſub lege:⁊ ſtatꝰgꝛe In ſtatu ante peccatũ neceſſaria fuit fides creatoꝛis qꝛ eſt:⁊ quia remuneratoꝛ eſt:qꝛ.ſ.eſt pꝛincipiũ ↄditõnis:⁊ quia remuneratoꝛ eſt intuʒ finis ⁊ ↄplementũ beatitu dinis. ꝓ ſtatu vo poſt pcẽm neceſſaria fuit fides:non ſo⸗ lum creatoꝛis ĩmo mediatoꝛis ſᷣm ꝙ dicit augu.qdð ſcri⸗ ptum eſt Act᷑.iij. Qon ẽ aliud nomen ſub celo in qͥ opoꝛ⸗ teat ſaluari nos.ex illo tꝑe valet fides ad ſaluãduzʒ genꝰ humanũ:ex quo in adã viciatũ eſt.q̊ͥ fides mediatoꝛis ſo lũmodo neceſſaria ẽ poſt petm. Poſi pctm em̃ ſicut dicit hugo.duo ſunt ꝓpoſita credenda:creatoꝛ ⁊ ſaluatoꝛ. In pꝛima ꝑte diſcernit fides inter creatoꝛẽ ⁊ eiꝰ oꝑa. In ſe⸗ cunda ꝑte diſcernit fides inter ſaluatoꝛẽ ⁊ ſacramenta ſua.pꝛima pars ꝑtinet ad debitũ nature.ſecũda ad debi tum gr̃e. illa credere debemꝰ:qꝛ ꝑ natura ↄditi ſumus. iſta credẽ de bemꝰ:qꝛ ꝑ graʒ reꝑati ſumꝰ.4¶ Notq igitur differẽtiã fidei mediatoꝛis ante legẽ:⁊ ſub lege:⁊ tꝑe gẽe hm hug.de ſcto vict. Ante legẽ creatoꝛ credebat᷑ ⁊ ab eo ſalus ⁊ redemptio erpectabat᷑. Per que vo ⁊ quõ eadẽ ſalus oplenda ⁊ ꝑficienda eſſet.exceptis paucis quibus hoc ſcire ſingulariter imunere datuʒ erat:a ceteris ſide⸗ libus nõ cognoſcebat᷑. Sub lege autem ꝑſona mediato⸗ ris mittẽda pꝛedicabat᷑. ꝙ aũt ipᷣa ꝑſona foꝛet homo vel angelus vel eus nõdum manifeſtabat᷑.ſoli h̊ cognoue/ rant qui ꝑ ſpm̃ ad h̊ illumiati erãt. Sub gr̃a aũt manife ſte p̃ᷣdicat᷑ ⁊ credit᷑ modꝰredemptõnis ? qualitas perſo⸗ ne mediatoꝛis.Scðm hoc rñdendũ ẽ bꝛeuiter ad oĩa ob⸗ iecta. Ad pꝛimũ qð querit᷑dicẽdum ꝙ aplus iſta duo poni?᷑ ſicut pꝛincipia ad oẽs articulos.ſ.opoꝛtet credere quia eſt:⁊ qꝛ remuneratoꝛ eſt.oẽs em̃ articuli reducũtur ad fidem:qua credit᷑ alpha ⁊ o pꝛincipiũ ⁊ finis Apoc̃. j.⁊ hec duo ſunt que ꝓpinquieꝛa ſunt nobis qtum ad co gnitionem 2 quoꝝ cognitionem manuducimur ⁊ ele⸗ 4 4 . * / — E., d namur ad cognitõeʒ eternoꝝ: ſicut ptz ↄferẽti ſingulos binc g̊ eſt ꝙ aptus ponit hos pꝛincipaliter:qꝛ eſt pꝛinci⸗ pium ↄditionis:⁊ quia eſt remuneratoꝛ. hoc eſt finis be atitudinis.4 Ad ſcõm iam ptʒ rñſio:quia ꝓ ſtatu ante peccatum non dicit᷑ neceſſaria fides mediatoꝛis ſicut pa tet er dictis:̊ ꝓ ſtatu poſt pctẽm. ¶ Ad terciũ vᷣo ⁊ quar tum dicẽduʒ. ꝙ in lege naturali 'ᷣm victamẽ ratõis ſcri⸗ ptum erat pᷣceptũ de fide mediatoꝛis intuʒ indita erat quodãmodo ratõni humani ſides redemptõis:qꝛ certũ poterat eſſe ratõi bumane natura homiĩs eſſe lapſam ge⸗ neraliter. Inditũ aũt erat ratõi ꝙ ſemꝑ meliꝰ ⁊ digniꝰẽ attribuendũ ſũme bonitati.⁊ ideo ſatis ex ꝓpinquo col⸗ ligere poterat ꝙ ſũma bonitas non permitteret ratõna lem creaturã humanaʒ que generaliter ꝑdita erat ex to⸗ to ꝑire.iuxta illud p̃s.ſQũquid vane ↄſiituiſti omnes fi⸗ lios bominũ?⁊ ideo dictabat ratõ ꝙ credere deberet fu⸗ turã homis reꝑationẽ.ꝑ hãc viã oſtendit᷑ in lege natu rali quodãmõ ſcriptũ pᷣceptũ de fide redemptõis.⸗. Ad saltimũ dicendũ.ꝙ in ptᷣate nr̃a potẽtia ſuſceptiua eſt cꝛe Tre fidẽ mediatoꝛis.ſed nõ eſt in poteſtate noſlꝛa actiua ĩmo ab ipᷣa pꝛima veꝛitate infundẽte lumen fidei quo ele uetur intellectꝰ ſupꝛa ſe. In potentia vᷣo ſuſceptiua erat diſponere ſe per dictamen ratõnis. ꝓput iam dictum eſt ad receptionem huiꝰ luminis. Articulus ſecũdus Aerit᷑ poſtea vtꝝ ſemꝑ oꝑtuerit credẽ oĩa il⸗ la de mediatoꝛe que nũc credimꝰ. Quibuſdã em̃ videt᷑ ſieut męr dic ĩ ſentẽ.ꝙ ſuffecerit an tiquis tm̃ credẽ. ſ.natiuitatt.moꝛtẽ.reſurrectõeʒ.aduẽ⸗ tum ad iudiciuʒ. Alijs videt᷑ habita fide trinitatis id de miſterio incarnatõnis fidei ſuffeciſſe vt crederet᷑ filiꝰ dei naſciturꝰ æ homie ⁊ iudicaturus:qui de Yohʒe baptiſta documẽtuʒz huiꝰ rei affirmant:qui de moꝛte xpᷣi ⁊ deſcen⸗ ſu ad inferos in euangelio oubitaſſe videtur ſᷣm expoſi‚⸗ tionem gregoꝛij.quãdo interrogauit ꝑ diſcipulos. u es qui venturus es ⁊c. LCuc.vij. ¶ Dath.xj.quaſi diceret Es tu ꝑ teipſum deſcenſurꝰad inferos:an aliũ expecta⸗ mus ad hec ſacramẽta.¶ Pꝛopter hec circa hoc querit᷑ cx ſufficientia articuloꝝ que minoꝛ eſſe potuit.¶ Iem queritur de Johe baptiſta vtrum fidem habuerit moꝛ⸗ tis xpᷣi ſeu deſcenſus ad inferos: quia dicit ambꝛoſiꝰ in glo.ſuꝑ Luc.vij.ꝙ Joh.nouit dei filiũ:ſed nõ ipᷣm deſcẽ ſurum ad inferos: ⁊ dicit ibideʒ ꝙ moꝛituꝝ xpᷣm ſancti non crediderunt ̊ non habuit fidẽ moꝛtis:nec deſcẽſus ad inferos.4¶ Item Gꝛego.ſuꝑ Mathᷣ.xj.in omeł.Tu es qui venturus es ⁊c̃.introducit Johem loquenteʒ ſic. An oueniat filio dei moꝛi: an alium ad hec ſacramenta miſſurus es.g̊ Jo hes dubitabat vtꝝ vpᷣc eſſet moꝛiturꝰ ¶ Item ambꝛo. dicit. ꝙ poterat pꝛius vates quẽ ventu⸗ rum pᷣdixerat non credidiſſe moꝛiturũ. Contra.hyla rius dicit.ꝙ Johhes ñ dubitauit ſed ignoꝛantie diſcipu⸗ loꝛum ↄſuluit.Itẽ Criſo.ſuꝑ Math.xj.Joh̊.ꝗ a ſpũſã⸗ cto didicerat ꝗeꝗd andierat:ꝗ ⁊ ceteris pᷣdicauerat:ꝗ te⸗ ſtimoniũ ꝑhibnerat.qui colũbã viderat. quare ſic qrit. Si ignoꝛat quomõ teſtis fuit ioh:Tu ſigna diuulgaue⸗ ras mõ poſi moꝛtuos ſuſcitatos quãdo iam omnibo no tus.nunquid tibi non notus:tu ſanctificatus heremi ci uis:nunc dubitas:abſit. Sol.dicẽdum ad pᷣmuʒ ſᷣm hug.ꝙ hec ſunt quibo ab initio fides recta nunq; minus habere potuit videlicet.vnũ deum eſſe creatoꝛẽ omnium dñm ⁊ rectoꝛẽ vniuerſoꝝ ipſũq; non eſſe mali auctoꝛem eoꝝ ſunt qui malis ſuis eiꝰ miſcdiaʒ quererẽt:⁊ expecta rent futuꝝ redẽptoꝛẽ.hoc ſim bolũ fidei ĩ initio ſufeciſſe . D credimus.⁊ oẽs qui futurã redemptõez crediderunt:ea qmbo redẽptio oↄſiabat credidiſſe nõ incõuenienter uffir matur. 4l Ad illud qð obijcit᷑ de Johe dicunt quidaʒ ꝙ; iohes nõ dubitauit:⁊ dicunt ꝙ in auctoꝛibo verbũ dubi tãdi ponit᷑ ĩpꝛopꝛie.ſ.ꝓ vᷣbo introgãdi:vt Luẽc.ij.dẽ. In uenerũt eũ ĩ medio doctoꝝ introgateʒ glo.diſcit ĩ terris — O 57 „ Ooe H.e AnO1 QA ãgelos docebat ĩ celis diſcit.i.introgat ⁊ ad modũ di⸗ ſcẽtis ſe bʒ.ita etiã dicũt hi Joh. dubitaſſe.i.introgaſſe Sʒ ʒ hoc ẽ qð dĩc glo. Ambꝛo.pdicta poterat piꝰ vates quẽ vẽtuꝝ crediderat nõ credidiſſe moꝛituꝝ. Pꝛetea di cũt alij ꝙ iohes dubitauit ſed diſtinguũt ꝙ ẽ triplex du⸗ bitatio. Eſt dubitatio infidelitatis qualis fuit ĩ iudeis. eſt dubitatio tarditatis qualis fuit in diſcipulis eunti bus in emaus Luẽ. vlt. Et eſt dubitatio amoꝛis ſeu pie⸗ tatis que quideʒ nõ eſt dubitatio ſed erroꝛ quidam.quo anima ſe habet ad modũ dubitãtis.⁊ ſic dubitauit iobã nes.vnde dicit glo.ibidẽ. nõ fide ſed pietate dubitauit: quia lapſus amoꝛis fideʒ nõ impediuit.talis em̃ lapſus religioſua eſt. Alij vᷣo dicunt ſᷣm Joh.Criſo. qui dĩc ꝙ nec ignoꝛãs queſiuit nec dubitãs miſit diſcipulos.dicit etiã ꝙ diſcipuli JYohᷣ.inuidioſe ſe habebãt ad xpᷣm. ⁊ iõ iohes in ꝓximo moꝛiturus magnũ ſtudiuʒz facit ad h̊ vt credãt.⁊ mittit duos quos nouerat ꝑſuadibilioꝛes. xpᷣe aũt ſciens ↄſiliũ iobãnis.non rñdit ego ſum ad ioh̊.ſed rebo eos docet: qꝛ teſtimoniũ qð er ipis rebo eſt credibi⸗ lius eſt. Sic ergo nõ iohdes dubitauit. ſed eius diſcipu⸗ li: ⁊ vt ita certificarent᷑ ꝑ oꝑa miraculoꝛuʒ xp̃i miſit eos ad ipſum. Membꝛũ quaꝛtũ Einde queritur de ſufficientia fidei q;tum ad fidem ſimplicium.⁊ pꝛimo generaliteꝛ Secundo ſpecialiter. Articulus pꝛmus Irca pᷣmũ querit᷑ de fide ſimpliciuʒ quiba nõ erat incarnatõis miſteriũ reuelatuʒ ſic abꝛa⸗ he ⁊ moyſi reuelatũ erat.quẽadmoduʒ in ec⸗ cleſia aliꝗ ſũt ſimplices ꝗ articłos fidei diſtiguẽ neſciũt vtꝝ ſufficiẽter crediderũt credẽda.¶ Ad qð rñdet mgr in fente⸗um BGBꝛeg.ſuꝑ Job.j.dicẽs.Reuelatõeʒ diſtictã 7 indiſtinctã velatã 2 maĩfeſtã. MMinoꝛes g habebãt fi⸗ dem velatã ⁊ ĩdiſtinctã de mediatoꝛe.ꝑfecti ᷣo habebãt diſtinctã ⁊ maĩfeſtã quoꝝ fidei mĩoꝛes adherebãt ſicut etiã nũc eſt ĩ eccłlia qð ↄfirmat auctoꝛitas Job.j.boues arabãt ⁊ azine paſcebãt᷑ iuxta eos.ſimplices ⁊ minoꝛes vt dicit mgr̃.ſunt aʒine paſcẽtes iuxta boues:qꝛ bũilita te maioꝛibo adherẽdo miſteꝛio docebãt.q̃lis foꝛte fuit mu lier ſamaritana. Pꝛopter h̊ circa ꝑtẽ iſtã querit᷑ de fi⸗ de ſimpliciũ:⁊ generalit vtꝝ poſſit haberi fides vniꝰar⸗ ticuli ſine alio.Ad qð ſic Galł.v.Teſtificoꝛ om̃i circũci denti ſe:qꝛ debitoꝛ ẽ vniuerſe legis fſaciẽde.̊ g ad vnum pᷣceptũ tenet᷑:tenet᷑ ad oĩa.̊g ad vnũ credẽdũ tenet᷑: te⸗ netur 2 ad oĩa.q̊ ꝗlibet ſimplex tenet᷑ ad articulos oẽs. K¶. Itẽ Leui.xiij.pᷣcipit᷑ ꝙ lepꝛoſus offerat ſextarium olei ⁊c.glo.olei ſextariũ:quia fide agit᷑.⁊ intelligitur vnum⸗ quodq; pᷣdictoꝝ.ſextarius em̃ menſura eſt nec plus nec minus capiens.qð em̃ plus eſt effundit.ſi minꝰeſt nõ eſi ſextarius:ſic fides ad nr̃e mentis mẽſurã dat᷑.nec plꝰaut minus qᷓ a deo diſtribuit᷑.qð aũt plus aut minꝰ ẽ extra fidem eſt.Ex hoc ̊ relinquit᷑.ꝙ non eſt fides niſi credã⸗ tur omnes articuli de quibo ẽ fides. 4¶ Item ſicut ſe ha⸗ bet caritas ad diligenda.ita fides ad credẽda.cũ ̊ cari tate diligamꝰnos deum ? ꝓximũ.⁊ non ↄtingat caritate Diligere vnum ſine alio:ergo nec ſilłꝛ cõtingeret fide cre⸗ ere vnũ credendoꝝ ſine alio.¶ Item cum vnus ſit ha⸗ bitus credendi fides:⁊ vnus habitus eſt ab vnitate obie cti. erit igitur vna veritas obiectum fidei qua quidẽ ve/ ritate erit cõnexio ⁊ ↄiunctio omniũ articuloꝝ.nõ crede tur ergo vni articulo ſine omnibo. Opoꝛtet & ꝙ ſimpli⸗ ces credãt oẽs articulos. Cõtra.credere eſt ſicut dicit aug. cogitare cum aſſenſione.ſed poteſt cogitari aſſenti⸗ endo veritati vniꝰarticuli ſine alio:ergo põt credi vnus articulꝰ ſine alio. 4¶ Item ſimplices non cogitabant de incarnatione ſaluatoꝛis.̊ nõ credebant incarnationẽ: cũ credere ſit cogitare cũ aſſenſione. Ado hoc bꝛeuiter P N 4 ℳ X* õ 1 . H Nuneſtio eſt dicẽdum. ꝙ eſt credẽ explicite vel ĩplicite:diſiincte vel indiſtincte. ſimplices aũt implicite vicũt᷑ credẽ oẽs arti culos ſeu indiſtincte.Et h̊ duobo modis.Vno mõ qtuʒ ad illud qð credũt.Alio mõ qᷓtuʒ ad illos cũ quibo cre⸗ dunt. Etum ad illud qð credũt vt dicit bugo omnes ꝗ futurãa reſurrectionẽ crediderũt: ea quibo redeptio oſta⸗ bat credidiſſe.nõ incõueniẽter afnꝛmant᷑.inqtum ipam que hec oĩa ↄtinebat venturã crediderunt.quis eãdẽ de ißis oẽs crededo cognitõem nõ habuerũt. Etum vᷣo ao illos cũ quibo credut.ſᷣm ꝙ dicit hugo de ſimplicibo an⸗ tiquis.ꝙ fidẽ natiuitatis.paſſiõis.aſcẽſionis.in hᷣ veriſ ſime eos habuiſſe credimꝰ:qꝛ credẽtibo ⁊ ſciẽtibo hoc fi⸗ de ⁊ deuotõe:ſub ſpe ⁊ expectatõe eiuſdẽ redemptõis ad heſerunt:quis modũ cogitatõis redemptõis ſilꝛ non co gitauerint. Scdᷣm boc ò ↄcedẽda ſunt obieeta que co⸗ cludebãt ꝙ nõ poteſi credi vnꝰarticulꝰſine alio: vt intel⸗ ligatur explicite vel implicite. Lamẽ ad illud qð obijci ebant de pceptis.dicẽdũ ꝙ nõ eſi ſiłe:qꝛ pᷣcepta iam co⸗ pleta erãt ᷣm ratõeʒ pᷣcipientis.ſed credita nõdum erãt omnia ↄpleta:ĩmo erãt quedã futura.⁊ ad hec capienda creuit illumĩatio ⁊ magis 2 magis ſicut ſupꝛa dictũ eſt. Ad illud vo qð obijcit᷑ de mẽſura. dõm ꝙ equalis eſt omniũ ꝙᷓtuʒ ad habitũ credẽdi: ſeu qᷓtuʒ ad credẽ in vlłi omnes articulos a nullũ diſcredendi:qᷓuis ineq̃litas ſit ſtuʒ ad actũ credẽdi:qui attẽdit᷑ qᷓtuʒ ad cognitõneʒ 2 teuotõeʒ credẽdi:ſeu qᷓtuʒ ad credè in ratõe ꝓpꝛia. Reli qua vo patẽt.¶ Ad ea etiã que obijciũt᷑ in ↄtrariũ ꝑtzʒ re ſponſio ꝑ diſtinctõʒ pᷣdictã.nã ⁊ ſi ſinplices poſſunt co⸗ gitare de vno ſine altero: nõ tamẽ eſi credere: qꝛ credere ꝑtinet ad fidẽ explicitã ⁊ implicitã ↄmũiter.cogitare vðᷣo ad fidẽ explicitã ⁊ diſtinctã.· Oꝛet erea credere pot eſſe in babitu vel actu. cogitare vo eſt ſolũ in actu. Ad aliud iã patet rñſio ex iam dictis. — Articulus ſecũdus Oſtea querit᷑ ſpãliter de fide coꝛnelij.Et q̃ri⸗ tur vtꝝ fuerit neceſſaria fides diſticta ſm de⸗ ẽJ termiatõeʒ tꝑis. Ad qð ſic.act᷑.x. Dictuʒz eſt coꝛnelio anteqᷓ; baptiʒatꝰeſſʒ ⁊ ↄuerſus ad fidẽ. Accepte ſunt elemoſine tue ⁊c̃. ex illo textu videt᷑ ꝙ coꝛnelius peꝛ oꝑa venit ad fidẽ:qð falſum eſt.i Aon em qꝛ bomo bona facit:ideo bonꝰeſt:ſed qꝛ bonꝰ eſt.ideo bona ſacit.Cũ q̊ accepte eẽnt elemoſine coꝛnelij ⁊ oꝛones a deo.iam habe bat ſidẽ quoniã ſine fide impoſſibile ẽ placere deo.⸗ Itẽ dicit Gꝛeg. ꝙ ꝑ ſidẽ ꝑuenit᷑ ad oꝑa ſicut dicit męr in.iij. ſnĩaꝝ.xxiuij.di:.vñ ibi dic. coꝛneliꝰ ⁊ ꝑfideʒ venit ad opa drũ em̃ vnu credebat.h̊ filiũ eiꝰincarnatũ neſcie bat:ꝑ fi dem placuerũt deo oꝑa eiꝰ.4l Itẽ aug. dicit coꝛnelio di⸗ ctum eẽ ꝑ angelũ accepte ſunt elemoline tue ⁊c. nec ſine fide oꝛabat vel donabat.iã quõ inuocabat in quẽ non credebat: Ex his ptz ꝙ credebat coꝛneliꝰ. Cõtra dr in glo. ſuꝑ Act᷑.x. Si ſine fide poſſet eẽ ſaluꝰ.nõ fuiſſet ad euũ miſſus ecclie architectꝰ.i.petꝛꝰ. Petrꝰem miſſus fuit ad eñ vt ipᷣm inſtrueret ad fidẽ:⁊ ita vt daret ei fidẽ mini ſterio ſuo.⁊ iam dictum erat ei.accepte ſunt elemoſine ⁊ oꝛzones tue. ꝑ oꝑa ꝑuenit ad ſidẽ. qꝛ bene egit fuit fi⸗ delis. qð fallũ ẽ.¶ Pꝛetea ſi tũc habebat fidẽ qñ miſſus ẽ ad eũ petrꝰ.ad ꝗd & miſſus ẽ ad eũ:nõ vt ↄuerteret eũ ad ſidẽ:qm̃ iã habebat fidẽ:⁊ ita ꝓ nihilo fuit ad eũ miſ ſus. Sobk. eſt fides diſtincta.2? fides indiſiĩcta.fidem indiſtinctã habebat comeliꝰ:qn miſſus fuit ad eñ petrꝰ qm̃ ante illã milſſionẽ dictũ ẽ ei accepte ſũt elemoſine tue ⁊c̃.ſed nõ poterãt eſſe accepte niſi ꝑ fidem. ⁊ ita ↄſtat ꝙ habebat fidẽ p̊ ĩdiſtictã: qm credebat filiũ dei eẽ ĩcarnã⸗ dũ ĩdiſticte.nec adhbuc diſticte credebat ꝙ ſacta eẽt icar⸗ natio.nõdum em̃ ꝑ fidẽ ſuſceꝑat qð dicit᷑ Joh.j. Aerbũ caro factũ eſt.qð iã inceꝑat pᷣdicari ꝑ mũdũ.⁊ ideo ñ po terat iã coꝛneliꝰdiu eẽ iuſꝰſine fide diſtincta.⁊ vt eã ha⸗ beret miſſus fuit ad eũ petrꝰ. ⁊ hoc ẽ qð dicit᷑. Si ſine fi⸗ æ poſſet eẽ ſaluus.nõ fuiſſet ad eũ miſſus ecclłie archite⸗ — . + Vo † * VNY M ſ-= O.* upl 4 ſ — vinsl deen 1. α Ng⸗ — lxrxxij. ctus.hoc ẽ ſi poſſet eẽ ſaluꝰ ſine fide diſtincta qꝛ tũc tꝑis ceperat declarari.¶l Ad illud qð obijcit.ꝙ ꝑ oꝑa venit ad fidem. dicendũ ꝙ ꝑ oꝑa venit ad fidem diſſinctã cum pꝛius haberet fidem indiſtinetã. Et ꝑ iſtam diſtinctõeʒ * . patet ſolutio ad omnia obiecta. Mlembꝛum quintuz Equit᷑ de diſtinctõe ⁊ expoſitõe articulo Et notãdũ ꝙ cũ ſint tria ſimbola. Pꝛim apłoꝝ. Scm patrum qð cantat᷑ in niſſa. FFeerciu athanaſij q cantat᷑ in pꝛima. ar⸗ ticuli viſlinguür differet ſm diffeꝛẽtias ſimboloꝝ. Que rit᷑ ̊ diſciplinaꝛit pꝛimo qualit᷑ diſtinguunt᷑ articuli fi⸗ tei in ſim bolo apłoꝝ. Scðdo qualiter illi exponũt. Ter⸗ cio cæ ſimbolo patruʒ qui cantatur in miſſa. Quarto de ſimbolo athanaſij. Articulus pꝛimus Rimo q̃rit᷑ q̃liter diſſiguũt᷑ articuli in ſimꝰo lo aptoꝝ.Ad qð dom ꝙ duplex accipit᷑ ſim⸗ bVbroli hꝰiuiſio.vno mõ ꝑ duodeci articulos. alio mõ ꝑ ꝗᷓtuoꝛdeci. ꝛima accipit᷑ m nueꝝ.xij.aplo⸗ rũ.ꝗ ꝑ inſpiratõeʒ ſpuſſct᷑i ĩ vnũ ↄgregati:ſinguli ſingu⸗ los appoſuerũt articulos. Petropꝛimꝰ aplłoꝝ pꝛimũ po⸗ ſuit articulũ.ſ.Credo ĩ deũ patrẽ om̃ipotẽtẽ cꝛeatoꝛẽ celi 7 terre. Johes appoſuit ſcom. ſ. Et ĩ ihm vpᷣm filiũ eius vnicũ dñm nr̃m. Jacobo zebedei appoſuit terciũ.ſ.Qui ↄceptꝰeſt de ſpuũſcto natꝰex maria pᷣgine. Andreas appo⸗ ſuit quartũ.ſ.Paſſus ſub pontio pylato: crucifixꝰ moꝛ⸗ tuꝰz ſepultꝰ. OPhilipp? apoſuit ꝗqntũ.ſ. Deſcẽdit ad infe⸗ ros. Chomas appoſuit ſextũ.ſ. Lercia die reſurrexit a moꝛtuis. Hartholomeꝰ ſeptimũ.Aſcẽdit ad celos ſedet ad texterã dei pris om̃ipotentis. Matheꝰ octauũ.Inde venturꝰẽ iudicare viuos ⁊ moꝛtuos. Jacobo alphei no⸗ nũ.ſ.Credo ĩ ſym̃ſcim. Symon decimũ.ſ.Sctam eccle ſiã catholicã.ſctoꝝ coĩoneʒ. Judas iacobi vndecimũ.ſ. Kemiſſionẽ pctoꝝ. Mathias vel ſiẽ̃ dicũt ꝗdã iterato. Thomas appoſuit dnodecimũ.ſ.Carnis reſurrectõʒ et vitã eternã amẽ.Diſtictõ iſta ſigta fuit Yoſue.iiij.vbi di xit dñs ad ioſue. Elige tibi viros ſinglłos ꝑ ſingulas tri bus: 2 pcipe eis vt tollãt de medio ioꝛdanis alueo:vbi ſte terũt pedes ſacerdotũ.xij.duriſſimos lapides q̊s pones in loco caſtroꝛum vbi fixeritis hac nocte tẽtoꝛia. Ver ba iſta ſunt dei pr̃is ad filiũ ihᷣm.ꝗ elegit duodeci viros qͥs v apłos noiauit.Duodeci duriſſim lapides ſũt.xij.arti culi fidei.tollunt᷑ aut de medio ioꝛdanis alueo.i.de me⸗ dia / ꝓfunditate ſcripture: vbi ſtetert pedes ſacerdotũ.i. affectões ſctoꝝ patꝝ priarchaꝝ ? ꝓphaꝝ. Ponũt᷑ aũt ĩ loco caſtroꝝ.i. in ſcta ecclia que ẽ vt caſtroꝝ acies oꝛdi⸗ nata. in qua nocte pᷣſentis vite que ẽ ſpeculũ in enigma⸗ te.figũt tentoꝛia oẽs fideles: vt dy abolo reſiſtãt foꝛtes in ſide.j. Pet᷑.v. Hoc etiã ſignatũ ẽ Apoc.xxj. vbi aſſi⸗ gnant᷑ duodecim lapides in fundamento muri cqiuitatis hieruſalẽ.fundamenta em̃ inꝗt muri ciuitatis om̃i lapi⸗ N pꝛecioſo oꝛnata ⁊c. Hoc idem etiã ſignatũ ẽ in myſte rio.xij.ſiellaꝝ que erat in coꝛona mulieris: ſic dicit᷑.xij. apoc. Mulier em̃ eſt eccłia.coꝛona fides.duodeci ſielle. — xij.articuli. Circa iſtã diſtinctõeʒ querit᷑.cũ nõ ſit aſ⸗ ſignatus niſi vnoarticulꝰ patri. ſextus ſilio.quintꝰ ſpiri⸗ tuiſcto: vñ iſta diuerſitas: quare nõ aſſignant᷑ equaliteꝛ tribo ꝑſonis articuli.cũ tres ꝑſone coeterne ſibi ſint co⸗ equales.l Itẽ querit᷑ quare vnꝰtm̃ articulꝰaſſignat᷑ pa tri.ſextus filio.quintꝰſpũiſancto.i¶ Ad boc dom. ꝙ di⸗ cta diſtinctio nihil detrabit equalitati ꝑſonaꝝ. ſᷣ mon⸗/ ſratur aꝑpꝛopꝛiatio ſicut dicit aug.in li:. de anima ⁊ ſpi ritũ. Anitas axpꝛopꝛiat᷑ patri.⁊ hac ratõe: qꝛ vnitas eſt pꝛincipiũ numeri.ipᷣa aũc non habet pꝛincipiũ ſicut pa⸗ ter eſt pꝛincipiũ nõ a pꝛincipio.⁊ ideo ei vnitas appꝛopa tur. 4 Ad illud ſignandũ ↄueniẽter in ſimbole fidei. ei vnꝰ articulus eſt aſſignatus ꝑ aꝓpꝛopꝛiationem. Se⸗ „ * narius vo numerus perfectus ẽ. 2 ideo ꝑ ipᷣm ꝑfectõ de ſignat᷑ que filio appꝛopꝛiat᷑ cõuenienter. Quia ſicut di⸗ citur ad ephe. vj. Deus pater poſuit in diſpeſatiõe ple nitudinis tẽpoꝝ inſtaurare omnia in xpᷣo que in celis ⁊ que in terra ſunt.ꝛ ideo ↄuenienter ſer articuli ſilio aſſi gnati ſunt.ꝗnq; vðᷣo ſpũiſcto.quoniam ꝑ quinarin ſigna tur vniuerſalis remiſſio peccatoꝝ. que fit ꝑ gratiã q̃ ſpi rituiſancto attribuit᷑: que ſignat᷑ ꝑ iubileũ ꝗ ſiebat ꝗnq̃ geſimo anno: idẽ eni ſignat᷑ ꝑ numerũ ſimplicẽ ⁊ ꝑ mul⸗ tiplicatũ 2 ecõuerſo. Secũda diſtinctõ ẽ ĩ quatuoꝛde⸗ cim articulos.quoꝝ ſeptẽ ꝑtinent ad diuĩtatẽ.ſepteʒ ad bũanitatẽ. Septem ꝗ ꝑtinẽt ad diuinitatẽ ſic diſtiguũt᷑. ã pᷣmꝰẽ ð vnitate eentie.ſ.credo ĩ deũ ⁊ ſingli dic deũ ñ deos: vt notet vnitatẽ eẽntie.vñ ĩ maioꝛi ſymbolo di⸗ cit᷑. Credo in vnũ deũ Iſte pꝛimus articulus debet retoꝛ queri ad tires ſequẽtes ꝗ ſunt de tribus ꝑſonis.pꝛimus te patre.patrem omipotentem ⁊c.⁊ ẽ ſenſus. Credo in cũ patrẽ omipotẽtẽ. Secũdus ẽ de filio.in ipſᷣjm xpᷣm filiũ eius. v. d.n. ⁊c. ⁊ ẽ ſenſus.credo in ihᷣm ⁊c. Lerciꝰ ẽ de ſpirituſcto.ſ.Credo in ſpiritũſanctũ.ecce q̃tuoꝛ ar⸗ ticuli ꝑticulares ad deitatẽ ꝑtinẽtes. res alij ponun tur ptinentes ad effectus. Pꝛzimus indicat effectũ crea⸗ tionis. ſ. creatoꝛẽ celi ? terre 7. Secũdus effectuʒ recre ationis.ſ.ſanctã ecciam catholicã. ⁊ ẽ ſenſus.Credo ꝙ Cus efficiat remiſſionẽ peccatoꝝ in ſancta catholica ec cleſia.q ẽ cõmunio ſanctoꝝ ⁊ nõ alibi. Tercius effectũ glorificatõnis. Caꝛnis reſurꝛectõnẽ ⁊ vitã eternã amẽ. carnisg reſurꝛectõ ꝑtinet ad coꝛpus.vita eterna ad aĩaʒ. Tres articuli ſunt ꝑtinẽtes ad effectũ dininitatis.qua⸗ tuoꝛ ad diuinitatẽ in ſe ↄſideratã.⁊ ſunt ſeptem. 4 Arti culi ꝑtinẽtes ad hũanitatẽ ſunt iſti. Pꝛimus ẽ cõceptus c ſpirituſancto. Secũdus ꝙ natus de mar ia virgine. Tercius ꝙ paſſus moꝛtuus ⁊ ſepultus. Quartus ꝙ de ſcendit ad inferos. Quitus ꝙ reſurꝛexit a moꝛtuis.Sex tus ꝙ aſcendit ad celos ſedet ad dextrã dei patris omni potẽtis. Septimus.qꝙ inde venturus ẽ iudicaꝛe viuos 2 moꝛtuos. Ecce habes ſeptẽ articulos ꝑtinẽtes ad hũa⸗ nitatẽ. 1 ſeptem ꝑtinẽtes ad diuinitatẽ.⁊ ſunt quatuoꝛ⸗ vcim. que diſtinctõ ſignata ẽ in Apoc.pᷣmo vbi dicituꝛ. Et cõuerſus vidi ſeptẽ cãdelabra aurea.⁊ in medio ſe⸗ ptẽ cãdelabroꝝ aureoꝝ ſimiłẽ filio hoĩs ⁊ ſequit᷑. ⁊ ha⸗ bebat in dextra ſua ſtellas ſepiẽ. Oer ſeptẽ candelabra in medio quoꝝ ẽ filius homĩs: deſignant᷑ ſepteʒ articuli ptinẽtes ad humanitatẽ. ꝑ ſeptẽ ſiellas ſeptẽ articuli ꝑti * netes ad diuitatẽ.j/ad Lhi.vj. Habitat lucẽ inacceſſi⸗ bilẽ. nec repugnat erpoſitõ textus q ibidẽ ponit᷑.ſeptem ſielle angeli ſeptẽ ſunt. ⁊ ſeptem cãdelabra ſeptẽ ſunt ec⸗ cleſie. nam ꝑ illas ſeptẽ eccias vniuerſitas eccie catholi ce itelligit᷑. oĩm.ſ.fideliũ cõgregatõ. ꝑ ſeptẽ angelos vni uerſe eccie rectoꝛes intelligut᷑ oꝛnati fide pꝛecedentium articuloꝛum: ſicut celum ſtellis ſicut templum candela⸗ pris. Articulus ſecũdus Eingde dicẽduʒz ẽ de expoſitõe articuloꝝ ſym boli apłoꝝ.ſᷣ quia diſtinctõ ſecũda planioꝛ ẽ pꝛima.eo ꝙ ſingula reſoluit ad numerũ illaʒ exponere ſatis eſt. Incipiamꝰ &a capite. Credo ĩ deũ. cx poſitio eius ẽ ĩ maioꝛi ſymbolo.vbi dicit᷑.credo ĩ vnũ tcxum. excludit᷑ dupler erroꝛ.ſ.erroꝛ infidelitatis genti⸗ luium: ꝑ boc ꝙ dicit in deũ. ip̃i enĩ nõ credũt in deru: in idolis aureis ſiue argenteis. ps. Simulacra gentiũ ar/ entũ 2 aurũ. Erroꝛ manicheoꝝ ꝑ boc ꝙ dicit in vnuʒ. pli enĩ dicũt duo eſſe pꝛincipia. vnũ lucis alterũ tene⸗ prarũ.vnũ boĩ: alteꝝ mali.vnũ ereatoꝛẽ viſibiliũ: alteꝝ creatoꝛẽ iuiſibiliũ. Yſtos erroꝛes euacuas fides catho lica dic̃. Credo ĩ den:nõ in ydolis.ñ ĩ creaturã ĩ deũ: ñ in tos. ᷣ in vnũ txũ. Accipit᷑ aũt iſte articulus Deut. v. vbi dicit. Audi iſrł deus tuuo vnus ẽ. ¶. Querit᷑ vix exiſtẽs ĩ pcto moꝛtali ⁊ odio frateꝛno poſſit dicere.Cre do in deũ ſine peccato:qꝛ videt᷑ ꝙ nõ. ꝑ illud qð dr ſuꝑ illud.iiij.ad Ro.Cꝛedẽti in eũ ꝗ iuſtificat.vbi dic aug. aliud ẽ dicẽ credeꝛe deo.aliud dicere cꝛedaẽ deũ.alið cꝛe dere ĩ deũ. Credere in deũ ẽ credẽdo tendẽ in euʒ.⁊ cre⸗ dẽdo eũ amare:⁊ credẽdo ei incoꝛꝑari.hec ẽ fides quã tedexigit a nobis:⁊ nõ inuenit ꝗd exigat niſi donaueꝛit qð inueniat.Ex h̊ manifeſte ſequit᷑ ꝙ exiſſẽs ĩ moꝛtali mẽtit᷑ dicẽs.credo ĩ deũ:ꝗ̊ᷓ dicẽdo peccat.¶ Ad hoc dicẽ dũ ꝙ ſiẽ exiſtẽs ĩ fraterno odio põt dicẽ oꝛõem dñicam ſine pcto:qꝛ dic eã ĩ ꝑſona ecclie.ſiẽ ꝓbat᷑ ꝑ illud Eſdꝛe vj. Obtulerũt duodecĩ vitulos ꝓ ppto dei.glo.nullus ĩ oꝛõe ſibi aliꝗd petat vel ꝓ ſe.ſᷣ/ꝓ oĩibo ꝗ babet vnũ coẽʒ pꝛem deu. Silr exiſtẽs ĩ moꝛtali:pt᷑ dicẽ. Credo in den ſine pcto.nec mẽtit᷑:cũ non ſit ſermo ipᷣius h̊ eccłie.pᷣci⸗ pue cũ ſymbolũ in ꝑſona eccłie dẽ ſic oꝛo queda. Se quit᷑ prem oĩpotentẽ.a pluribo locis ſcripture ſumitur iſte articulꝰps. Oipotẽs nomẽ eiꝰ:iſte articulus ꝓbat oẽs ſequẽtes.Qã ſi oĩpotẽs ẽ:põt creare celũ ⁊ terrã.⁊ ſi oĩ potẽs ẽ:põt dimittere oĩa pctᷣa ⁊ ſic de alijs. Sʒ q̃ͥ rit᷑ cũ tria ſint que appꝛopꝛiat᷑ triba ꝑſonis.potẽtia pa⸗ tri.ſapiẽtia filio. boĩtas ſpũiſancto.quare ponit᷑ appꝛo⸗ pꝛiatio patris.cũ dr pr̃em omnipotẽtẽ.⁊ nõ apponitur appꝛopꝛiatõ filij vt dicet᷑ filiũ ſapientẽ: nec appꝛopꝛiatõ ſpũᷣſſacti:vt diceret᷑ in ſpiritũſanctũ bonũ.i¶ IJtẽ cũ plu ra aꝑpꝛopꝛient᷑ patri vnitas.eternitas.potẽtia.q̃re ma gis apponit᷑ potẽtia ꝙᷓ aliqð alioꝝ. ¶ Dicimꝰ ad primũ ꝙ ſapientia et bonitas que appꝛopꝛiant᷑ filio ⁊ ſpũiſcto nõ apponunt.quia ſatis ꝑ appoſita intelligunt᷑.ꝑ incar natõem em̃ et paſſionẽ ſa pientia oñdit᷑.quia ſicut dicit Job. xxxj. Pꝛudẽtia eiꝰ ꝑcuſſit ſuꝑbũ.Eodẽ mõ iĩ iudi⸗ cio viuoꝝ et moꝛtuoꝝ ſapiẽtia intelligit᷑. Judicare em̃ nõ ꝑtinet miſi ad ſapiẽtẽ inqᷓtũ talis.Eodẽ mõ ꝑ effectꝰ quiſpirituiſancto attribuunt᷑:bonitas oñdit᷑. Remiſ⸗ ſio em̃ peccatoꝝ.carnis reſurrectio.vita eterna: ſũmã tei bonitatẽ declarãt.4! o aliud dicimꝰ. ꝙ cũ plures effectus dei apponẽdi eẽnt in ſym bolo fidei.cõueniẽtiſſi mü ſuit ad remouẽduʒ oẽm ambiguitatẽ pᷣmõſtraꝛe po tentiã a qua egrediunt iſti effectꝰ.qꝛ potentia dr oĩpo⸗ t. iõ inteꝛ ea que pri appꝛopꝛiant᷑ neceſſe fuit oĩpotẽ tiã magis apponi ꝙᷓ aliqð alioꝝ. Sequit᷑ creatoꝛẽ ce li et terre:a capite ſcripture accipit illud.in pꝛincipio creauit deus celũ ⁊ terrã. Opponit manicheus celũ et terra ſunt viſibilia. deꝰ de quo loquit᷑ moyſes tm̃ cre⸗ auit viſibilia. AMoyſes vᷣo nõ loquit᷑ niſi de creatõe vi⸗ ſibiliũ.aut ſi inuiſibilia cõdidit:q̃ꝛe moyſes ſicut de vi ſibilibo nõ expreſſit.. Itẽ vlteꝛiꝰcõſiat ꝙ deus ille nõ fuit lucis ̊ tenebrarũ:ſicut ꝓbat᷑ auctoꝛitate Moy ſi. Dicit em̃ tenebre erãt ſuꝑ faciẽ abyſſi. Hũc erroꝛem tol lit fides catholica in ſym bolo maioꝛi vbi exponẽs illũ articulum. Creatoꝛẽ celi terre.dicit viſibiliũ omniũ inuiſibiliũ. Pꝛopteꝛ hoc rñdendũ ẽ manicheo ꝙ celũ dußeiter accipit᷑. Eſt em̃ celũ quod videt᷑.⁊ qdð nõ vi⸗ der. ſicut ꝓbat᷑ ex auctoꝛitate pᷣs. Celuʒ celi dno.nihil em̃ eẽt dictuʒ celũ celi.niſi eẽnt adminꝰduo celi.vtrũqʒ g̊ᷣ creauit deus cuzʒ vtrũq; celũ ſit:ſicut dicit ſeriptura. In pꝛincipio creauit deus celum et terraʒ.ſimiliter et dtenta in eis. Inuiſibile otinet res inuiſibiles.ſ.ange⸗ licas virtutes.celũ viſibile res viſibiles coꝛꝑales.ideo dueniẽter m expoſitõem ꝑ celũ intelligũt᷑ omnia inui⸗ ſibilia que nobis reuelantur:peꝛ terrã omnia viſibilia ſicut videtur dicere p̃s. Lerrã aũt dedit filiis bominũ 4¶ Quod obijcitur de tenebris diſtinguendum ꝙ tene⸗ bra accipit᷑ dupliciter. Vno mõ ꝓ obſcuritate que ẽ pꝛi uatio luminis ey obiecto coꝛpoꝛis vmbꝛoſi: a ĩ iſto ſen⸗ ſu illud nõ ĩtelligit᷑:tenebre erat ſuꝑ faciẽ abyſſi. Alio mõ ꝓ carẽtia lumiĩs: ⁊ tũc idẽ ẽ tenebra qð lucis abſen⸗ tia: et ita illð accipit. tenebre erãt ⁊c.i.lux nõ erat ad/ huc.Ad hũc autem aꝛticulum cõtra manicheũ diſpu⸗ 2 Nueſtio tatũ eſt in pᷣmo libꝛo de trinitate.⁊ pᷣmo li.de ↄditõne re rum. Sequit᷑ 1 in ihm vxpᷣm filiuʒ eiꝰ vnicũ dñũm nrjm. dupticlter põt legi vt dicas filiũ eiꝰ vnicũ.vt ſit ibi pũctꝰ vt ſit ſenſus.filiu eius.i.patris.vnicum.i.vnigenitum. In quo monſtrat᷑ ꝙ qᷓuis filius pꝛocedat a patre ⁊ ſpũſ ſanctus. vnus eſt tn filius qui ꝓcedit ꝑ modũ generatõ⸗ ms ihs xpᷣe:nõ ſpũᷣſſanctus. Aliter ſic põt dici.filiũ eiꝰ vmiecũ dñm nr̃m. Aug.in libꝛo de ſimbolo.cjuãdo audi⸗ es vnicum dei filium.agnoſce deũ. ſi verus eſt filiꝰ:hᷣ eſt qð pater. ſi de pater:deꝰfiliꝰ.qcqd em ẽ id qð generat eſt id qð generat᷑.nõ generat bomo boueʒ.ouis caneʒ:hᷣ homo hoieʒ ⁊c̃.ſic deꝰdeũ:⁊ qꝛ vnꝰvnũ.ideo vnicũ.Itex⸗ quãdo audis vnicũ crede omnipotẽteʒ creatoꝛẽ ⁊c.quia quicqd habet pater:habet filius.Aug. Si aligꝗd babet pater qð nõ habet filius.qui dicit.oĩa que babet pater mea ſunt. Joh̃.xvj.hoc aũt veꝝ qð dicit veꝛitas.dicto q̊ te patre eẽ om̃ipotẽteʒ creatoꝛẽ.ſequit᷑ filiũ eſſe om̃ipotẽ tem ⁊ creatoꝛẽ.¶¶ Sed queꝛit᷑ cũ in ſimbolo athanaſij di catur dñs pater.dñs filius.dñs ſpũſſanctꝰ. Quare dñi⸗ um aꝑpꝛopꝛiat᷑ filio:nõ patꝛi nec ſpũiſancto. Itẽ quaꝛe dicat noſter pluſq; pater vel ſpũſſanctus. Indiuiſibilia em̃ ſunt opa trinitatis:indiuiſibilis etiã eſſentia.¶.Ad pꝛimũ dicendũ.ꝙ eſt dominiũ creatũ ⁊ increatũ.domini um increatũ non aꝑpꝛopꝛiat᷑ filio:ſed domimiũ creatuʒ ei appꝛopꝛiot᷑ ad honoꝛẽ ipius: vt inqtum bomo dominus etiã creature credat᷑. dath.vlt᷑. Data eſi mibi oĩs po: teſtas ⁊c.pᷣs. Oia ſubieciſti ſub pedibo eius.glo. Ptati eius oĩia ſubieciſti vt oẽs eum adoꝛent.¶ Ao ſcdᷣm dicẽ dum.ꝙ noſier dicit᷑ quia ꝑticipat noſtrã naturã quã ſi⸗ bi vniuit in vnitate ꝑſone:nõ pater nec ſpirituſſanctus. Sitꝛ dicit ꝓpter executionẽ miſterij redemptionis noſſre in carne aſſumpta. Sequit᷑. Qui ↄceptꝰ eſt de ſpũſan⸗ cto.ſumit᷑ aũt iſte articulus de Math.j.vbi dicit᷑. Inuẽ ta eſt habens in vtero de ſpũſancto.ſed cũ oꝑatio ſpiri⸗ tuſſancti imꝑceptibilis ſit:quõ innẽta eſt maria babens de ſpuũſancto? Pꝛeterea hoc ita debet legi inuenta eſt ha bens ĩ vtero.Et addit euãgeliſia te ſpirituſancto. Que ritur etiã cum ſit oceptus de ſpiritu.vtrum dici poſſit fi lius ſpirituſſancti:qð magiſter tdeterminat.iij.ſnĩarum ſcðm Aug.diſ.iiij.ſ Zam dicit ita.pꝛoculdubio nõ ſic de illo vt de patre.non em̃ eſi ↄcedendũ quicꝗd naſcitur de aliqua re ↄtinuo eiuſdem rei filiam nücupandum.vt em̃ alia ſilcam.aliter de homine dicimꝰ naſci filium. aliter pediculum lumbꝛicum:quoꝝ nihil eſt filius:vt ergo hec omittam quoniã tate rei defoꝛmiter ↄꝑantur: certe que naſcũtur ex aqua ⁊ ſpirituſancto.non aque filij recte di⸗ ci poſſunt.⁊ ex hoc patet ꝙ male dicit᷑ filius ſpũſſancti. Item Hiero.in ſimbolo ſuo ad damaſuʒ papam.con ceptus eſt de ſpũſancto:non ſicut quidam ſceleratiſſime opinant᷑ ſpũſſanctus fuit ibi ꝓ ſemine: ſed cirtute crea⸗ toꝛis oꝑatus eſt.¶l] Contra.ylſa.xj. Requieuit ſuꝑeum. glo.in euãgelio naʒareoꝝ qð hebꝛaice ſeꝛiptũ eſi:ita ha betur.ſpũſſanctus deſcendit ſuꝑ eum? dixit.Ecce expe⸗ ctaui te fili mi vt venires ⁊ requieſcereʒ in te:quia tu es filius meus pᷣmogenitus.i Iem Joh.criſo.ſuper illud Math.qð em̃ in ea natũ eſt.vnigenito deo in virginem ingreſſuro:pᷣceſſitſpũſſanctus.vt pᷣcedente ſpũſancto in ſanctiſicatõne naſcat᷑ rp̃ᷣe:Fᷣm ꝙ coꝛpus diuinitate ingꝛe diente ꝓp ſemine. 4 Iem ĩ p̃s. Ego bhodie genui te. glo. licet illud poſſit intelligi de die qua natus eſt m buma nitatem. Si ita eſt. ergo cum illa verba ſint patris. ego hodie genui te.filius erit patris ſᷣm humanitatẽ.ſed cõ⸗ ſtat ꝙ in alio ſenſu nõ poteſi illud eſſe veꝝ:niſi qꝛ pater operatꝰeſt eius humanitatẽ. Ergo cum ſimilit᷑ ſpiꝛituſ⸗ ſanctus operatꝰſit eiꝰhumanitatẽ:poterit dici filius ſpi⸗ rituſſancti.ſ.ᷣm humanitatẽ.¶ Pꝛopter hoc volũt qui⸗ dam dicere ꝙ ſit filius ſpũſſancti ᷑̃m humanã naturam filiꝰdico ꝑ gram ſeu ꝑ adoptionẽ. Sicut ecõtra dicit᷑ de filio Fm diuinitatẽ reſpectu patris.ꝙ eſt filius non ad⸗ optiuꝰſed naturalis ⁊ eternus.qꝛ ad Ro.j.ſuꝑ illud de lxxxij. filio ſuo.glo.nõ adoptiuo ſed ſuo.ſ.pꝛio ⁊ ſibi ſubſtan tiali coet no ⁊c quoꝝ opio ex tractatu de incarnatõe ma nifeſte patebit infra.4 Alij vo melius ſumẽtes nõ cõce⸗ dunt iſtã aliquo mõ filiꝰſpũſſancti.⁊ rñdent ad obiecta ſic. Ad illud qð pmo obijcit ſic de glo. yſ. a. dicunt. ꝙ fal ſo aſſumit᷑ illa auctoꝛitas.non em̃ vt ipi dicunt: ibiẽ ſan ctus ſᷣm veram lr̃am.vnde ibi habetur ſic.cum dñs ihᷣs aſcendiſſet de aqua fons ſpũs teſcendit ſuꝑ eum? dirit ⁊c̃.hec ſunt verba patris qui eſt fſons ſpiritus a quo ꝓ⸗ cedit.⁊ hoc eſt qdð habetur Math.iij. Elox patris audi⸗ ta eſt ⁊c.ꝗ Ad illud qð obijcitur de Criſo.dicendũ de aliquado dicit᷑ ſubſtãtialiter. vt cũ dicit᷑ filiꝰde pr̃e.Ylli⸗ quqdo materialit vt ſin aſſumptõʒ carnis de matre.ali quãdo ptatiue:vt cũ dicit᷑ rpᷣe ↄceptꝰeſt de ſpũſancto.vñ Am bꝛo.in li.ð ſpũſancto.ꝙ ex aliquo aut ex ſba.aut ex ptate eius.Ex ſuba ſicut filiꝰ ex patre.ex ptate ſic ex deo oĩa.⁊ hoc mõ accipit᷑ hic cum dicit᷑.cõceptus de ſpũſan⸗ cto:quia ex oꝑatione ⁊ pfate ſpuſſancti ↄceptꝰeſt xpᷣc.ꝓp pter hoc non dieitur filius ſpũſſanctus. Et ad illudðᷣ dicit Criſo.de ſemĩe.dicẽduʒ ꝙ in ſemine ſunt duo.potẽ tia effectiua reſpectu eiꝰ qð generat᷑.⸗ potẽtia materiał. qᷓtuʒ ad potentiã effectiuaʒ dicit Criſo.ꝙ diuinitas in⸗ troiuit in virginẽ ꝓ ſemiĩe.q;ẽtum vᷣo ad potentiã mateꝛia lem negat Hieꝛo.⁊ bñ.ꝙ ſpũſſanctꝰ nõ fuit ibi ꝓ ſemiĩe. Ao illud qð obijcit de glo.ſuper illud pᷣs. Ego hodie genui te.dicendũ ꝙ ĩpꝛopꝛie dicit᷑ filius patris vᷣm hũa⸗ nitatein:quia opeꝛatꝰeſt hũanitatẽ. IOupꝛopꝛietates aũt nõ ſunt extẽdende ſed erxponẽde.vnde nõ valet argumen tum. ſimile habens Math. iij. Potens eſt deus te lapi⸗ dibus ⁊c.glo.in huiꝰ rei preſagium de ſara genuit filiũ non ideo dicendũ eſt yſaac filius dei:quia illud impꝛo⸗ pꝛie dicebat᷑.ſenſus em̃ eſt genuit.i.generatõeʒ operatꝰẽ Sequit᷑ natus ex maria virgine. vbi opponit beretieꝰ Aath.j. Peperit filiũ ſuũ pꝛimogenitũ.ſ̊ pꝛimꝰnõ dici tur niſi reſpectu ſecũdi.ergo habuit aliũ filium.ſed con⸗ ſiat ꝙ ille alius nõ fuit xpᷣc.ꝗ ille ↄceptꝰ fuit ex ſemĩe vi⸗ ri.ergo maria nõ fuit virgo. Ad hoc rñdet.q pꝛimum dicitur duob modis.VUno mõ ꝑ abnegatõeʒ pꝛioꝛis: et tunc eſt ſenſus.pꝛimũ ante quẽ nullus.ſᷣm hoc pᷣmogeni tum dicit᷑ hic ꝑ abnegationẽ pꝛioꝝ.i.ante queʒ nullus. Alio mõ dicit᷑ pꝛimũ in ↄꝑatõe ad poſteriꝰ⁊ ſic pᷣmoge⸗ nitum diceret᷑ poſt qð aliud.⁊ ſic opponit hereticꝰ.loꝗt᷑ em̃ euangeliſia ↄſuetudine legalis ſermonis: qua pᷣmo⸗ genituʒ dicebat᷑ qð pꝛimo naſcebat᷑ ſeu aliud ſequebat᷑ ſeu nõ.¶ Itẽ cũ dicat᷑ natus de patre ⁊ bic etiam dicat᷑ natus ex maria virgine:videt᷑ ꝙ bis ſit natus.Sed con⸗ tra.aut eſt numeratio eternitatis qð eſſe nõ poteſt:cum altera natiuitas fuit tꝑalis. aut tempoꝛis qð iteruʒ eſſe nõ poteſt cũ altera ſit eterna.aut erit numeratio tempo ris ⁊ eternitatis.qð eſſe nõ põt:cum eternitas interru⸗ ptionem nõ habeat:qꝛ tota ſimul:⁊ qꝛ eternitas eſt totũ vel quaſi totũ ad tempꝰ.⁊ ita nõ ↄnumerat᷑ cũ illo.q.Di cendũ ad hoc ꝙ nõ eſt numeratõ menſurãtis.ſ.nec eter⸗ nitatis nec tꝑis ſed mẽſurati.ſ.natiuitatũ. Segt᷑ paſ⸗ ſus ſub pontio pylato.crucifixus.moꝛtunus ⁊ ſepultus. Querit᷑ quare h̊ totũ dicat᷑ eẽ vnꝰarticulꝰcũ alij pꝛece Tentes ſint diuerſi articuli.ſ.qui ↄceptꝰeſi de ſpũſancto. natꝰex maria virgine.⁊ quare ĩ nullo ſimboloꝝ eſt diui ſus iſte:ſicut ille ꝗq ↄceptꝰẽ.¶ Ad h̊ dicẽduʒ ꝙ iſli actꝰcõ ſequẽtes ſunt ĩ vnitate tꝑis.ↄceptõ vpᷣo ⁊ natiuitas actus diuerſi ſunt:vt longo tꝑe diſtätes. Sequit᷑ deſcendit ad inferos.hoc videt᷑ nõ eẽ articulꝰ.cũ iohes baptiſta ð boc dubitauerit.dubitare eĩ de articulis fidei iſidelitas eſt. Cũ ergo oſtat ipᷣm fuiſſe fidelẽ ⁊ ſcẽm.⁊ de h̊ dubita uit:videt᷑ ꝙ nõ ſit articulus.ꝙ dubitauerit patet ꝑ glo. ſuperillud Math.xj. Tu es qui venturus es. dicit ibi glo. cum ob herode ſim occidendus ⁊ ad inferna deſcen⸗ ſurus:debeo te nũciare inferis:ſicut te nũciaui ſuperis. an ↄueniat filiũ moꝛi.an aliũ ad hec ſacramẽta miſſurꝰ es. ꝗl Item gloſa.poterat pius vates quem venturum erediderat non credidiſſe moꝛiturũ?¶ Aod boc quidã di cũt. ꝙ ↄtingit interrogare dubitatiue.2 ſic nõ interꝛoga bat Yoh. Cotingit etiã interrogaꝛe ꝑ modũ diſputtis: 1 ſic YHohᷣs interꝛogauit:.exẽplũ in Luc.ij.de xpᷣo.Inue nerũt eũ in medio doctoꝝ ⁊c̃᷑. Ambro.diſcit in terris ꝗ angelos docebat in celis.diſcit.i.interrogat. Alij aliter diſtinguũt. ꝙ ẽ dubitatõ infidelitatis: qua ñ dubitauit Joh.⁊ẽ dubitatõ pietatis.⁊ ſic dubitauit Joh. querẽs ex amoꝛe ? pietate.tu es ꝗ venturus es:lʒ nõ dubitaret ſicut mater vidẽs filiũ moꝛtuũ. dicit es ne moꝛtuus fili mi:?a hoc ẽ ꝙ dicit glo.nõ fide ſ̊ pietate dubitauit.Alit᷑ ſoluit Crip. q nõ ꝓ ſe ſed ꝓ diſcipulis queſiuit ſicut di⸗ ctũ ẽ ſuð†. Sequit᷑ tercia die reſurrexit a moꝛtuis.q̃re Aldath. xij. ſicut YJonas fuit in ventre ceti tribo diebo et tribo noctibo:ita vpᷣs fuit moꝛtuus ⁊ reſurrexit.( Con⸗ tra Ro. vj. Scientes ꝙ vetꝰhomo noſteꝛ crucifixus eſt. glo. Aug. Quieuit vna vie ⁊ duabo noctibo ĩ ſepulchꝛo nõ ergo tribo diebo. ¶ Ao hoc dieẽdũ.q; ↄputatio fit in ſæiptura duobo modis. Vno mõ cũ pᷣciſione vt tãtũ nec plus nec minus: ⁊ ita dicit Nug. Una die ⁊ duabo no⸗ ctibo. Alio mõ ꝑ ſynodochẽ: ⁊ tũc a ꝑte intelligit᷑ totũ. ita ĩtelligẽda ẽ illa auctoꝛitas. Et vt meliꝰpateat diſti guẽdum ẽ qm̃ ẽ dies naturalis ⁊ dies artificialis.Dies artificialis ẽ noſter dies.dies naturalis cõtinet viginti q̃tuoꝛ hoꝛas.ſ.diẽ ⁊ noctẽ. Poteſt ergo ↄputatõ fieri du⸗ pliciter. Cõputatõe ᷣm diẽ naturaſẽ cõputata ẽ nox cũ die ſequẽti ſᷣm moꝛẽ antiqͥꝝ.ſicut dicit glo.ſuꝑ ¶Math. xij. Accipit᷑ autẽ dies ꝑaſceue in quo vpᷣs fuit poſitus ĩ cruce:⁊ mortuus hoꝛa nona cũ nocte pᷣcedenti:⁊ habes vnã diẽ naturalẽ integrã. Deinde accipe noctẽ pᷣcedẽtẽ diẽ labbati cũ ipᷣa die ⁊ habes aliuʒ diẽ. Deinde accipe noctem pᷣcedẽtẽ diẽ dominicã cũ ipo die ꝑ ſy nodochen: 7 habes terciũ diẽ naturalẽ.t ita habes tres dies natu rales.ergo tres dies ⁊ tres noctes: ſi ꝓputatõ fiat ꝑ diẽ artificialẽ.¶ Itẽ cũ dicit᷑ tercia die:nũquid intelligit ꝙ de luce ſurrexit vel ante diẽ:videt᷑ ꝙ ante diẽ: ꝑ illu qð dicit Judic̃.xvj. Doꝛmiuit ſampſon vſq; ad mediũ no⸗ ctis.glo.ſampſõ ĩ media nocte nõ ſolũ exiuit ſᷣ et poꝛtas tulit: qꝛ redẽptoꝛ noſter nõ ſolũ de inferno lib er exiuit: Hp̃ inferni clauſtra deſtruxit.⁊ videt᷑ ſic ꝙ ante lucẽ ſurre⸗ xit. ¶ Sed ↄtra. videt᷑ 4 ante lucẽ h̊ de luce.ꝑ hoc qð dicitur ab aug. j. Mathiij.ſuꝑ illud. Elegit liſias ⁊c̃. glo. ab hoꝛa moꝛtis xp̃i vſq; ad diluculũ reſurrectõnis ↄſtãt boꝛe q̃dragita ⁊c.Cũ ergo dixerit ibi ꝙ in dilucu⸗ lo.cõſtat ꝙ nõ ante diem:ĩmo in die.¶ Ad qð dicendũ. ꝙ nõ ſunt cõtraria:qꝛ ꝙ dicit᷑ ante lucẽ ſurrexit:reſpe⸗ xit illð qð dixit Joh.xx.iCũ adhuc tenebre eſſẽt:⁊ ſic in telligit᷑ ũlð añ lucẽ.i.anteq; eẽt claꝛa dies.In diluculo enim nõdũ ẽ clara dies.¶ Reſurꝛexit a moꝛtuis adẽRo. vj.ſuꝑ illud. Xpᷣs reſurgẽs ex moꝛtuis ⁊c.glo.longe ex moꝛtuis remotus::ſů quare dicit᷑ hoc cũ ſemꝑ fuerit lon ge a moꝛtuis remotus. Dicẽdũ ꝙ ante non erat longe valde a moꝛtuis remotus. eo ꝙ erat moriturus. VUnde Job.xxviij.ſuꝑ illud.Et ſolũ mihi ſupeꝛeſi ſepulchꝛum: pene ſe moꝛtuũ cõſiderat qui ſe moꝛiturũ non ignoꝛat:ß5 poſt reſurrectõnẽ longe a moꝛtuis qui moꝛi non poteſt. Aſcendit ad celos.ſᷣm ꝙ homo ſicut dicit᷑ Joh. iij. Memo aſcendit in celũ niſi ꝗ deſcendit de celo. Aug.in glo. deſcendit ᷣm ꝙ deus: aſcendit m ꝙ homo.Sʒ. xx. Joh.habet᷑ ex glo.ſuꝑ illud.Qondũ aſcendi ad patreʒ meũ.qð aſcendere equalitatẽ dicit.vnde filiũ aſcendere ad patrẽ: eſt equalem eſſe patri.¶ Sed obijcit᷑ ꝙ nunqᷓ erat equalis ei ſᷣm ꝙ homo:nec aſcendit ad equalitateʒ Fm ꝙ deus: ? ita nõ aſcendit ad eq̃litatẽ.¶ Solo.non aſcendit in re ſed in noticia.i.inotuit. Sile habet᷑ Ma⸗ thei vlt. Data eſt mihi omnis poteſias.i. apparermihi data.q Sed videt᷑ ꝙ aliquis poſſit credere abſq; pecca⸗ to ĩ ip̃m nõ eẽ equalẽ patri.ĩmo ð magdalena dẽ Johã. xx.ſuꝑ illud. Moli me tangere.in glo.dicit ei ⁊c̃.qꝛ iſta cũ adhuc carnaliter in eum credebat quẽ ſicut hominẽ 5 flebat:audit.iQoli me tangeꝛe.i.ſic credere in me.nõdũ enĩ in coꝛde.ſ.tuo aſcendi ad patrẽ.i.nondũ credis me equalẽ patri tũc tangens:cũ nõ imparem credes.ſ̊pba tur ꝙ ipſa caritatẽ habebat:qꝛ vt babet᷑ Joh.xx.ſuꝑ il⸗ lud.Aldaria flebat ad monumẽtũ ⁊c̃.glo.ex nimio amo re.¶ Iem greg. diſcipulis recedentibo mulieres qᷓ artiꝰ amabãt nõ recedebãt.⁊ Job.xix. Pelli me ↄſumptis caꝛ nibo⁊c᷑.glo.con.caꝛ.i.diſcipulis ꝑ infidelitateʒ.os meũ i.foꝛtitudo diuinitatis mee adheſit pelli mee.i.mulie⸗ ribus deſeruientibo.⁊ ita videt᷑ ꝙ haberet caritatem: et tamen nõ credebat equalem eẽ patri rpᷣm.¶ Reſpondẽt quidã ꝙ nõ habebat caritatẽ.⁊ erponunt auctoꝛitatẽ de amoꝛe naturali. vnde dicunt ꝙ in ſola virgine ſtetit ec⸗ cleſia cuius fides ſola remanſit ĩ paſſione.Propteꝛ qð dicunt eius memoꝛiam fieri in ſabbato.Alij dicunt ſᷣm auctoꝛitatem Job.ꝙ fides ⁊ caritas manſit in mulieri bus.⁊ qð obijcit᷑ de magdalena.oli me tangere ⁊c̃.ex⸗ ponunt ſic.i. Londum credis me equalem patri.i.credẽ/ do non aduertis.ſicut ille qui ſcit omnem mulam eſſe ſte rilem. non aduertit de bac quã credit habere in vtero. ſcit tamen in vli:ſicut ipſa nõ aduertebat.tamen in vni uerſali hoc credebat:qð patet quia ſi aduerteret ꝙ ei di miſit peccatũ.cognoſceret ipᷣm eẽ deũ. Et ad hoc ꝙ alij dicunt de beata virgine qtum ad ſabbatũ.reſpondẽt q; ꝓpter aliam cauſam deputat᷑ ſabbatuʒ: quia ſicut in ſe⸗ xta feria.celebratur memoria paſſionis xpᷣi:ita cum ip ſa quodammodo paſſa ſit.illius paſſionis fuit memoꝛia celebranda: ⁊ qdð ſexta feria fieri non potuit.ad ſabbatũ tranſlatuʒ eſt.hoc enim eſt qð quiaã dixit.verum eſt elo quium iuſti ſymeonis ꝙ ꝓmiſit gladiũ ſentiet doloꝛis: ⁊ ita ꝙ ſabbatum deputat᷑ ei:ſignatuꝛ Eʒech.xlvj. Hec porta non claudetur vſq; ad veſpeum: et adoꝛabit ad oſtiuʒ poꝛte eius omĩs populus ĩ ſabbatis. Prima opi⸗ nio qne dicit ꝙ in ſola viꝛgine ſtetit eccia videtur nobis vera:ꝙ autem magdalena heſitauerit in triduo in fide. videt᷑ in pluribo locis.ibi Joh.xx. Mulier ꝗd ploꝛas. dicit glo.que non credit. adhuc mulier adhuc coꝛpoꝛei ſexus appellatione ſignatur. Alia gloſ.quaſi non lacri mas nudas ſed fidem erigo. quo inſinuatur ipſum du⸗ bitaſſe in fide.⁊ in eodem.ibi. Dicit ei iheſus fidem do⸗ cens:⁊ in corde illius oꝛtulanus ſeminans ⁊ conſequen ter plane habetur in glo.illa:ꝙ non credidit. Sedet ad dexteram dei patris.glo.pſalm. ſuper illud. Sede a dextris meis.duo notat ſcilicet eum poſt loboꝛem paſ ſionis ⁊ geſcere ⁊ conregnare ⁊ in occulio eſſe.⁊ ad He breos pꝛimo.ſuper illud. Sede a dextris meis.gloſa. victoꝛi filio confeſſus conuertoꝛ a dextris . gloſa.in potioꝛibus bonis meis ſcilicet ᷣm ꝙ homo:vel conre⸗ gnat coequalis mibi ſᷣm ꝙ deus.¶ Sed queritur de ſimplici vetula que credit eum materialiter ſedere ad cxtram patris.vtrum ſit infidelis.ſicut ſi crederet ma terialiter conceptum eſſe de ſpirituſancto? Reſponde tur ꝙ non ſimiliter.Qam materialiter ſedere non inte⸗ rimit aliquem articulum. ſed materialiter conceptum eſfe de ſpirituſancto peremptiuum eſt buius articuli: qui natus eſt de virgine:ſi intelligatur materialiter id eſt per opus viri. Si autem intelligatur ſic ꝙ ſpirituſ⸗ ſanctus ſit materia: peru erſus eſt intellectus buius. qui conceptus eſt ſpirituſancto vt ſupra diximus:⁊ hereticum eſt. ¶ Sed iterum poteſt obijci patrem eſſe paſſum:non eſt peremptoꝛium alicuius articuli.videt᷑ ergo ꝙ credere illud non ſit hereticũ quod falſum eſt: quia talis eſſet patri paſſianus.¶ Reſpondeo ꝙ cum dicitur.qui conceptus eſt de ſpirituſanct.⁊c.hoc relati⸗ uum qui:refertur ad hoc antecedens vnicum filium vt ſit ſenſus. vnicus filius paſſus eſi:⁊ ſic pater ꝙ paſſus ſit eſt huic oꝓpoſitum. ⁊ ſic relatiuuʒ refertur ad ante⸗ cedẽs cũ ſua determinatõne.ſiłr ad Ro.j. Qui pᷣdeſti⸗ natꝰẽ filiꝰdei i virtute pꝛius dixerat ð filio ſuo ꝗ factꝰ ẽ Nueſtio ei m carnẽ.vñ qui predeſtinatd eſt 77. Sequitur. Inge venturus ẽ iudicaꝛe viuos ⁊ moꝛtu.Ergo omnes iudicabuntur et boni et mali.¶¶ Cõtra.glo.greg. ſupeꝛ illud. ¶25 reſurgunt impij in iudicio.quatuoꝛ oꝛdines er̃t ĩ iudicio. Alij nãq; er̃t ꝗ iudicabũt ⁊ ñ iudicabunt᷑. alij ꝗ nec iudicabt nec iudicabũt᷑.qꝛ iã iudicati ſũt. Sẽ tttia eĩ dãnatõis eoꝝ toti eccłe nota ẽ vt ũt infideles. alij iudicabũt᷑ et ſaluabũt᷑ vt mediocrit᷑ boni.alij iudi cabuntur et damnabunt᷑ vt mediocriter mali. Sic er⸗ go inſtantia videtur im ꝑfectis et infidelibus.il Rñſio H dicltur ꝙ iudicabit viuos et moꝛtuos. quia omnes vt dicit apins Ro.xiij.ſtabunt ante tribunal xp̃i.ſʒ dr nõ iudicare illos.quia nõ exercebitur in illis ſolenni⸗ tas iudicij.ſ.inclinatio illa ð qua dz AMath. xxv. Veni te ⁊c.eſuriui ⁊c.vñ glo.greg.dicit pᷣiudicati infidelita tis ſue tenebris eius quem deſpexerunt inuectõe redar gui nõ merentur. Illi ſaltem verba iudicis audiẽt qui eius fidem ſaltem verbo tenuerũt.pꝛinceps nãq; terre nus rempublicà gerens aliter punit interius delinquẽ tem aliter hoſtem exterius rebellantẽ. ſic intelligitur illud ioh̊.ij. Qui nõ credit iam iudicatus ẽ.¶ Ad idẽ põt facere quod dicit᷑.j.ad thimot.v.Quorũdam pcta manifeſta ſunt pᷣcedentia ad iudiciũ.quoꝛũdam vo ſe⸗ quũtur. Item glo.exponit de iudicio in pñti:quia ſi ea ſequitur iudiciũ nõ ẽ temerarium. TCredo in ſpiritũ⸗ ſanctũ hoc exponitur 2 determinat᷑ in ſymbolo patrũ. Qui ex patre filioq; ꝓcedit ⁊c̃:ſicut infra oſtendetur. Sanctã eccłiam catho.ſctoꝛum ↄmunionẽ.Leo pa pa dicit ꝙ nõ debet dici ĩ ſanctã eccleſiam catholicam. ſed ſanctaʒ ca.eccłiam.ſed anſelmus vult ita dici vt in epła ad phitł᷑.audiens caritatẽ et fidem quã habes ĩ do mino ihu ⁊ in oẽs ſanctos ⁊c̃.glo.quia iĩ xpᷣm credebat et diligebat et eos diligebat.et ꝑ oꝑa fidei et caritatis xpᷣo ſerniebat te ſanctis.ꝑ hoc patet ꝙ aliter intelligi⸗ tur credere in deũ et credere in ſanctos.vnde dicit glo. ibi vel in ſanctis.¶ Si queratur quis motus notabit᷑ cũ dicitur in ſanctos:dðm ꝙ motus ĩ cõfoꝛmitatẽ ſan/ ctoꝛum q;tum ad ꝑfectionem vite. Sanctorum com munionẽ.et eſt ſenſus.credo ꝙ ſacramenta ⁊ participa tio ſacramẽtoꝛum que ſct᷑i cõmunicant cõferunt remiſ⸗ ſionẽ peccatoꝛuʒ.quia facit ꝙ ↄcubitus qui als eẽt pec catum moꝛtale nõ ſit peccatũ moꝛtale.Vel crede ꝙ vni tas eccleſie tanta ẽ.ꝙ vnuſquiſq; qui mẽbꝛuʒ ẽ:ꝑticeps eſt omnium que ſunt totius coꝛpoꝛis.glo.in ps. Poꝛ⸗ tio mea ⁊c̃.ſuꝑ illud ꝑticeps ego ſum.membrũ ꝑticeps eſt totius coꝛpoꝛis.ita em̃ poꝛtio eius eſt dñs vt parti⸗ ceps ſit.nõ vnius ſed ommium eccłiarum.tanta igitur virtus vnitatis.cum ſit ꝑticeps xpᷣi humiliter dicitur ꝑticeps famuloꝛum xp̃i qð eſt eſſe xpᷣi ꝑticipem.⁊ heb. uij. Participes xpᷣi effecti ſumus ⁊c.glo.ꝑ gratiaʒ qua vniti ſumus ei vt membra capiti.eiꝛ ad cotł.j.ſuper illð Adimpleo ea que deſunt ⁊c̃.glo.ad cõem bãc quaſi rẽ⸗ publicam quiſqʒ ꝓ modulo ſuo exoluit qð debe⸗ ⁊ pro poſſibilitate virium nr̃arum quaſi canonem paſſionũ inferimus peritoꝛia plenaria paſſionũ nõ erit niſi cuʒ ſeculum finitum erit. Item quaſi vnus homo vna per ſona eſi caput cum coꝛꝑe ſaluatoꝛ cũ ſaluandis. Caꝛ nis reſurrectõem.congruus oꝛdo.nam remiſſio pecca⸗ toꝛum eſt reſurrectio anime:que eſt reſurrectio pꝛima. ad iſtã po ſequitur reſurꝛectio coꝛ dis głioſa ĩ bonis q̃ ẽ reſurrectio ſecunda:ſicut dr ad Ro.viij. Scimus qm ſi ſpiritus eius qui ſuſcitauit ihm inbabitat coꝛꝑa no⸗ ſtra.reſuſcitabit et nos ꝓpter inhabitantem ſpiritum. Tene tamen quod dicit aplłus.j.coꝛinth.xv. Omnes reſurgemus ⁊c.ad vtrũq; pꝛedictoꝝ.ſ.reſurrectõnem anime et coꝛpoꝛis. Sequitur vitam eternam. que eſt beatitudo. Sed queritur quare non adiungitur pena eterna:cum vtrũq; opoꝛteat credẽ.ddᷣm ꝙ natura oꝑo ſitoꝝ ẽ vt vno dicto intelligat᷑ reliquũ.Sufficiãt ̊ que pᷣdicta ſunt de erpoſitõe ſymboli apłoꝝ· lxxxij. Articulus ter cius Icto de pꝛimo ſymbolo apłoꝝ.dicen dũ ẽ de ſymbolo patrũ qð cantat᷑ in miſſa:ſ̊ qꝛ fere om̃ia que cõtinent᷑ in ſymbolo apłoꝝ conti nent᷑ in iſto:qꝛ iſta expoſita ſunt pꝛius:hic ſunt omittẽ da.mutata vo ſeu pᷣtermiſſa et addita quedã ad pᷣſens ſunt explicãda.Diuidit᷑ aũt ſymbolũ illud ĩ duas ꝑtes In pꝛima iudicat᷑ vnitas cũ dicit᷑.Credo in vnũ deum Deinde ſequitw᷑ confeſſio trinitatis.et ideo illa continet tres ꝑtes.pꝛima eſt ð patre.patrẽ om̃ipotentẽ ⁊c̃.ſecũ⸗ da de filio. et in vnuʒ dñm ⁊c̃.tercia de ſpũſancto.et in ſpiritũſanctum dñm et viuificantẽ.Dꝛima pars de vmi tate eẽntie expoſita eſt pꝛiꝰ.ſed diſtinctio tñ ꝑſonaꝝ ali ter exponit᷑ in ſymbolo iſio et in pᷣcedẽti.De patre duo cõſitemur hic.om̃ipotẽtiã:et oꝑatõem celi et te rre:hoc tñ ſine dubio eſt cõmune tribo ꝑſonis: ſed ꝑ apꝓpꝛopꝛia tionẽ patri attribuit᷑ ſicut expoſitum eſt pꝛius.Queri᷑ tñ de diuerſitate vocabuli ſignificãtis creationẽ.Qam ibi dicit᷑ creatoꝛẽ hic factoꝛẽ. Ad qð dm qm̃ crece eſt de nihilo aliꝗd facere.facẽ vᷣo ſicut ↄniter dicit᷑ cõe ẽ ad oꝑari aliꝗd de nihilo.et ad oꝑari aligꝗd de materia. vt ergo mõſtret᷑ oꝑatoꝛ eoꝝ que facta ſunt de nihilo ſiẽ angeloꝝ aĩoꝝ et pꝛie materie:bᷣ̊ ⁊ oĩm que ꝓducta ſunt eyr materia: ꝓfitemur nõ ſolum creatoꝛẽ ſed ⁊ factoꝛezʒ. Ipe em̃ ẽ omia in om̃ibo. Se filio ᷣᷣo quedã expꝛimũt᷑ ſm diuinitatẽ quedã ſᷣm hũanitatẽ. Seðm dinitatẽ vᷣo ponũtur quĩq; ad excludendũ ꝗnq; erroꝛes arrianoꝝ: q̃s ip̃i mentiebãtur de filio dei. Pꝛimus ꝙ nõ eẽt eiuſ⸗ dem ſubſtãtie cum pr̃e ↄtra qͥs fides dicit. Et in vnũ re pete deũ cum pr̃e.Joh̊.xiiij. Ego ingt in pr̃e et pater in me eſt. ego et pater vnũ ſumus.Secũdus erꝛoꝛ arriano rum ẽ ꝙ filius mĩoꝛ patre ẽ.ↄtra quos ↄfitetuꝛ fides ca tholica dũm ih̊m xpᷣm.i.equalẽ patꝛi ⁊ ſpũiſct᷑o ĩ poten tia.ps.Dixit dñs dño meo ſede a extris meis.glo.cõ regna equalis.Lerciꝰ erroꝛ ẽ ꝙ filius ſit adoptiuꝰ nõ naturalis:ſicut ĩ.ioh.j. Qui nõ ex ſangu inibo neq; ex voluntate carnis qð enacuat fides catholica. et dicit fi lium dei vnigenitum. Joh.j.Deum nemo vidit vnqᷓ; ni ſi vnigenitus filius dei. Quartus erroꝛ eſt ꝙ natus eſi ex tempoꝛe non ab eterno.contra quod ſides catholi⸗ ca ꝓfitetur ex patre natum ante omnia ſecula. Johᷣ. 1. In pꝛincipio erat verbum. Quintus erroꝛ eſt ꝙ filius ci ſit pura creatura:quod fides catholica excludit di cens. deum de deo lumen de lumine. Joh. j. Deus erat verbum. Soluit aũt oꝓpoſitõem eoꝝ fides catholica congruo exemplo.oꝓonunt em̃ ſi filius eſſet a patꝛe na turalis.cum nullus pater ſine ſui diminutione et deci⸗ ſione generet filium ſibi equalem. cum de deo abſurdũ ſit illud aſſerere.relinquitur ꝙ deus pater nunq̃ᷓʒ ha⸗ bnit filium naturalem. Manifeſtat ergo fides catho lica illos mentientes et dicit.lumen de lumine. ſicut lu men em̃ abſq; ſui dim inutione vel minoꝛatione ex ſe ge nerat lumen aliud:ſic pater filium. Radix aũt erroꝛis eoꝛum eſt.ꝙ attribuunt creatoꝛi quod eſt creature. Ex pꝛedictis erroꝛibus ceciderunt in pꝛofundum erroꝛum vt dicerent chꝛiſtum eſſe puram creaturam.et deum nõ naturaliter ſed adoptiue vel per gratiam ſicut dicitur Exo.vij.moyſi.Ecce conſtitui te deum pharaonis.ſed econtra.ſides catholica pꝛoſitetur deum verum de deo vero.genitum non factum ⁊c̃. Joh̊.pꝛimo.Omnia per ipſum facta ſunt. Auguſlinus quomodo factus eſt per quem omnia facta ſunt.ſi enim per ipſum facta ſunt omnia.iam non eſt factus:iam nõ eſt creatura.¶ Que rit᷑ vtrum poſſit concedi factus. pꝛobatio ꝙ; ſic.Ro.j. & filio ſuo qui factus eſt eĩ ex ſemine dauid. Item.iiij · ad Galla.ADiſit filium ſuum factum ex mulieꝛe ⁊c.er go videtur poſſe concedi ꝙ ſit factus.quid ẽ ergo qð di cit᷑ genitum non factum. . Ad hoc ſoluit aug.luꝑ ioh. et ad Ro.factus dicitur m bumanitatem non factus „ ſm diuinitatẽ. exgo factꝰ ⁊ nõ factꝰ non ſequit᷑ ſed eſt fal lacia m ignoꝛantiã elenchi.⸗ Adbuc iteruʒ oponitur Job . Qut paſt me venin ante me factus eſi ſoluit ibi . terli. qui poſt me factus eſt tpe. ante me factus eſi digni⸗ tate 2 toti refertur ad humanã naturam. ꝗ1 Querit ra⸗ tione eius ꝙ dicit᷑. natꝰante oĩa ſecula.vtꝝ poſſit cõcedi ſemꝑ naſcitur: ſicut ↄcedit᷑ ſemꝑ natus. 2 de hoc eſt ma⸗ gna diſputatio in ſen. lib. j.oi. ix. Jam ſicut dicit Gꝛeg. ſuꝑ Yob. Dñs ihs eo q virt⁊ ſapia eſt de patre ante tẽ poꝛa natus eſt. vel poti qꝛ nec cepit naſci nec deſijt eſſe. Dicamꝰ verius ſemp natus eſt. no auteʒ poſſum dicere ſemp naſcit᷑:quia ſi mpnal cit nõdum nat?eſt. ¶ Con tra ibidem.⁊ habet᷑ ab Oꝛig.ſuꝑ Hieꝛe.xj. Inuenta eſt coniur atio ſaluatoꝛ noſſer eſt ſapia dei.ſapia vo eſt ſplẽ dꝛ eterne lucis. Sap̃.vij. Saluatoꝛ ergo noller eſi ſplen doꝛ claritatis eterne. Splendoꝛ antẽ non ſemel naſcitur 7 deſinit:ſed quotiens oꝛtum fuerit lumen er quo ſplen⸗ doꝛ oꝛitur: totiẽs etia oꝛitur ſplendoꝛ claritatis.ſiec ergo ſaluatoꝛ noſter ſemꝑ naſcit᷑.vñ ꝓpuer.viij. Ante oẽs col⸗ leagenerat ine:nõ vt quidam maledicit gener auit. ecce manifeſta ↄtrarietas. Gꝛeg.dicit ꝙ bene dicit᷑ ſemꝑna⸗ tus.male aũt dicit᷑ ſemꝑ naſcit᷑. Oꝛig.ecõuerſo.⸗l! Rñ. vtrũq; bene dicit᷑ ⁊ ſane.filius de patre ſemꝑ naſcit᷑: vel ſemꝑ eſi natꝰ.⁊ vt ſaluat᷑ ↄtrarietas diſtinguit᷑.ꝙ h̊ ver⸗ bum naſcit᷑ duplicẽ habet ↄſignationem.ↄlignat em pꝛe ſentialitatem m ꝙ in p̃ſenti eſt. Item ↄſignat impfectõ nem eo ꝙy ſignificat in fieri: ſm hoc dicit᷑ ſi fit aligo non eſt. Oꝛig. ergo reſpexit ad ↄſignificationẽ pᷣma. Gꝛego. ad ſecũdaʒ. Similiter aũt diſtinguendũ eſt in boc ꝙ di⸗ cit natus.nam duplicem habetↄſignationem. conſignat em̃ tempus pᷣteritum. conſignat etiam ꝑfectum. pᷣteriti enim ꝑfecti eſt tempoꝛis.Oꝛig.dᷣo ↄſiderans ↄſignatio nem tempoꝝ dicit aueniẽter ſemꝑ naſcit᷑. õ ſemꝑ nat? eſt pᷣſentis.non ⁊ pᷣterite. illi em natiuitati eterne ⁊ pfe⸗ cte ↄgruit pᷣſens:quoniq eſt⁊ non pᷣterijt.Gꝛeg. vᷣo reſpi⸗ ciens ad cõſignationem ꝑfectionis ſiguſicantis natiui⸗ tatem ꝑfectam.dicit ſemꝑ natus eſt.non ſemꝑ naſcitur. qd ſignificat impfectionem. diuerſis em reſpectibo vtrũ⸗ qʒ bene dicit᷑ ⁊ ſane.4: Queritur vtrum bec ſit conceden dDa ſemp naſcetur ⁊ viget᷑ e melius debeat cõcedi ꝙᷓ iſt⸗ ſemꝑ natus. nam cũ pſens magis ↄgruat eternitati. qð magis ſe habet ad p̃ſeno:magis cõgruet.ſed futux ma⸗ gis ſe habet ad pᷣſens q; ad pteritũ: quia futurũ aliquan do erit pᷣſens pᷣteritũ nuqᷓ.ſi ergo ſignãdo etern natiui⸗ tatem oↄcedimꝰ ſemꝑ natus.multo foꝛtioꝛi ratione conce vim is ſemꝑ naſcet᷑.¶¶ Sol.implicat?᷑ falſuʒ in pdicta ar gumentatone.non em concedit᷑ iſta ſemꝑ natus ratione conſignatõnis pteriti:ſed vt dictũ eſt ratõne ꝑfectionis. iſta ðo ſeinꝑ naſcit:ocedebat᷑ ranoone con ſignationis p⸗ ſentis.cum ergo neutrum inueniat᷑ in bac ſemꝑ naſcet᷑ nec cõſignatio ꝑfecti ſimpliciter bec non eſi concedenda ſemꝑ naſcetur. Sequi?᷑ qui ꝓpter nos bomies: 2 4pter noſtrã ſalutẽ deſcendit de celis bic ponũt᷑ qnq; ꝑtinẽtia ad bumanitatẽ.ſcʒ incarnatio.paſſio.reſurrectio.aſcen⸗ ſio.adueñtus ad iudicium. Circa pꝛimum vo notatur fi nis vel vtilitas incarnationis.ibi.incarnatꝰeſt.au ctoꝛ. ibi de ſpũſancto.materia.ibi.ex maria virgine.foꝛma.⁊ bomo factꝰeſt. que ſequũt᷑ expoſita ſunt ſicut pꝛiꝰ.ꝗ Sʒ querit de intellecin illius qdð dictum eſt. deſcendit de ce⸗ lis. nam texſcendere moueri eſt. moueri autem incedere ad locum eſt vbi res non eſt. qualiter ergo deſcendit qui nuſe deeſt vel aſcendit. Joh. iij. ¶ Aemo alſcendit in celuʒ niſi qui deſcendit.q Sotł.de ſcendere dicitur de filio dei non / ꝓpꝛie ſed traſumptiue. trãſum ptu m aũt eſt verbum ad ſignificandũ incarnationem.nam ſicut iſte qui deſcẽ dit tendit ad ſurſum in deoꝛſum:ſic cum deus factus eſt homo qui ſuꝑ oes res eſt.natura.bonitate. dignitate ẽ infirmam ſibi vniuit: nihil aliud & eſt de ſcendere niſi in carne humili apparere.⸗: Queritur quare ĩ ſimbolo iſto non apponitur articulus dr deſcenſu ad inferos. Et ad ronger Innoc cuidanm arcpießo. boc fuit pꝛopter hereticos. Iuerunt naq; beretici qui dixerunt xpm eſſe puram creaturam 2 apud inferos remanſiſſe: ꝓpter qd adiudican erunt ſancni patres illum articulum ſubtice⸗ re. Alij aliter dicunt.i Qam cum ſemel dictum ſit de filio H 6 verbum deſcenſus: cum dicitur deſcendit de celis. YJllu autez deſcendere nihil aliud ſit qᷓ ſe exĩanire. ſicut d aptus ad bil. i. Erianiuit ſemetipm ꝛc. Si iteg nepye teretur in eadem ſerie. deſcendit ad inferos videret᷑ du⸗ pler eſſe exĩanitio. ⁊ ita poſſet eſſe materia erroꝝ. Ideo adiudicauerunt ſancti patres illuʒ ſubticere:⁊ maxime cum ſufficienter eſſet poſitum in ſimbolo aptoꝝ. Se quitur ⁊ in ſpiritũſanctum dñm. de ſpũſancto quedã ꝓ⸗ fitetur ſides catholica in ſimbolo iſto que indicãt digni tates eius ſpãles. Quedam que indicant effectus eiꝰge⸗ nerales. Que indicũt dignitates eiꝰſpales ſunt quinq;. Poteſias indicat᷑ cũ dicit᷑ dñ̃m. Geñ.j. Spiritus dñi fe rebatur ſuꝑ aquao.in quo indicat᷑ ꝙ ſicut pater eſi domi nus creature ⁊ filius:ſic ſpũſſanctus bonitas indicatur cum dicitur. ⁊ viuificante. Joh. vj. Spiritus eſt qui vi⸗ uificat.ex quo ſequit᷑ ꝙ qui caret ſpũſancto moꝛtuus eſt Ex boc trabitur auctoꝛitas Auguſ. ſicut anima eſt vita coꝛpoꝛis:ſic deus eſi vita anime. Diſtinctio ꝑſonalis in: dicatur cum dicitur.qui ex patre filioq; ꝓcedit.Equali tas cum dicitur qui cum patre filio ſimul adoꝛatur. do⸗ ctrina cuʒ dicitur qui locutus eſi ꝑ ꝓphetas. Ponuntur aũt effectꝰ generales quatuoꝛ. pꝛimꝰ vnitas leu veritas eccleſie catholice qu faciet ſpuſſanctus que eſt duplex. vnitas intellectuñ in fide. vnitas effectuum in caritate: que due vnitates notantur cum dicitur. ⁊ in vnam ſan⸗ ctam ca. vnam in fide in caritate. catholica enim grece idem eſt qð vniuerſalis. Secũdus effectus eſt remiſſio peccatoꝝ in baptiſino. Confiteoꝛ vnuʒ baptiſma. Joh. tij. Qiſi quis renatus fuerit er aqua ⁊ ſpiritu ⁊c. Ter⸗ cius effectus eſt reſurrectio moꝛtuoꝛuʒ. Quartus eſt vi⸗ ta eterna. Queritur de hoc qð ſupꝛa dictum eſi de ſpi rituſancto:qui ex patre filioq; pꝛocedit. de hoc em̃ altri⸗ catio eſt inter grecos ⁊ latinos. confeſſio enim latinoꝛũ eſi qm ab vtroq; pꝛocedit.Gꝛecoꝛum vᷣo ꝙ tm̃ a pre. La⸗ iini vo oſtendunt ſuam confeſſionem per illud apoſioli ud Hal. iiij. Spiritum filij ſni.quid enim aliud eſt ſpiri tus filij.niſi qui pꝛocedit a filio. Iteʒ ad Ro. viij. Si gs ſpiritum yp̃i non habet hic non eſt eius. 4.! Contra boc opponunt greci. Dꝛimo quia non inuenitur ſcriptum in euangelio ꝙ pꝛocedit a ſilio ſed tm̃ a patre.a ſubiungit᷑ in fine.quicũqʒ; aliud addiderit anathema ſit. vnde iudi cant nos anathematiʒatos. 4 IJtem Leo tercius ſcꝛipſit in tabulis argentei s ſimboluz illud repoſuit illud iu⸗ xta altare beati pauli: 2 ibi ſimiliter non eſt appoſitum. Ztem querunt greci vnde hoc habuerunt latini. ſi em inquiunt illis reuelatum fuit quaꝛe non ⁊ nobis.⸗q Rñ. ad üllud quod pꝛimo oponitur ꝙ non inuenitur in enã⸗ gelio. Reſpondendũ eſt interimendo. ¶ Qam ?2 ſi non in⸗ uenitur ſcriptum ᷣm vocem. inuenitur tamen m intel⸗ lectum cum dicitur ſpiritum veritatis.i.ſilij.ſi enim eſt ſpuᷣs veritatis.aut qꝛ ſpũs eſt a veritate.aut qꝛ veꝛitas ẽ a ſpiritu. ſed qꝛ veritas a ſpiritu nõ eſt. non em filiꝰ eſt a ſpirim. Si enim eſſet: ſie diceretur ſpũs veritatis:ſiẽ di citur pater filij: ſi quia ſpũs eſt a veritate que eſt filius. hoc idem eſt dicere qð pꝛocedit a filio. ꝗ Ad ſecundum reſpondet magiſter in ſententijs. Qui alind addiderit anathema ſit. aliud.i.ↄtrarium. qð ↄfirmat᷑ ex auctoꝛi⸗ taie apli. Gal.j. Si quis vobis aliud euangeliz anerit anathema ſit. non dixit. Si quis aliud addiderit. nam ſi ſic: ſibi pꝛeiudicaſſet apoſtolus ſicut dicit auguſ. Cu⸗ piebat enim venire ad quoſdam: quibus ſcribebat.j.að heſſał.iij. AUt ſuppleret que fidei illoꝛu m cxerant. ſed qui ſupplet qð minus eſt addit: nõ qð inerat tollit. alið ergo otrarium intellige.4 Ao tercium 2 quartuʒ reſpõ dt Anſelinꝰ.in libꝛo de pꝛoceſſione ſpirituſſencti.greci .“ -ðð latinis oponũt. vñ latini accipiũt ſi pirituſſanctus p cedit a filio: ⁊ quare ſi expediebat nõ fuit eis intimatũ. Reſpongdet ꝙ neceſſe erat ꝓpter quoſdã minus intelli⸗ gentes: qꝛ nõ aĩaduertebant in illis que vniuerſa credit Ecciĩa cõtineri.⁊ ex bis ſequi ſpiritũſanctuʒ de filio ꝓce⸗ dere. ne foꝛte hoc credere dubitarẽt. Quoniã ergo neceſ ſitas eos ↄpellebat ⁊ nulla ratio ꝓhibebat.⁊ fides veꝛa adinittebat:fideliter aſſerũt latini ꝙ credẽdũ eſſe cogno⸗ cebant. ſcimus enĩ ꝙ nõ omnia que credenda nobis ſũt ibi dicta ſunt.IQõ eni ibi dicit᷑ ad inferos deſcendiſſe qdð verũ cõiter credimꝰ. nimis eiĩ eꝛat difficile ad cõſolendũ de hac re recolligere. marime cũ ſeiuncta eſſent cõcilia. Qec erat neceſſe vnde nõ dubitabãt in queſtionẽ addu⸗ cere.q¶ Querit᷑ vtꝝ abſolute ſit ↄcedẽdũ :ſpirituſſanctꝰ ꝓcedit a filio. Rñdet Anſ.in li.de ꝓceſſione ſpũſſcti.qᷓ; uis nõ dicat᷑ ſpũſſcts pcedit a filio ꝑ ſe:bene tñ dicit᷑ ſpi⸗ ritus filij.ſicut bene dicit᷑ ſplẽdoꝛ ꝓcedit a ſole ⁊ radio. nõ tñ dicit᷑ ſplẽdoꝛ ꝓcedit a radio ꝑ ſe:&̊ ſplendoꝛ radij. l Contrarietas aũt grecoꝝ ⁊ latinox ſic ſoluit᷑.idẽ enĩ credũt:ſ̊ nõ eodẽ mõ ꝓferũt. Pꝛincipiũ aũt ↄtraꝛietatis i ꝓlatõne oꝛtũ ẽ ex diuerſa cõꝑatõne accepta a creatura. vñ ad hoc nota.ꝙ ẽ verbũ interius ⁊ exterius.verbũ in⸗ terius cogitatio vel intellectus. verbum exterius ſer⸗ mo eſt. Similiter ⁊ ſpiritus duplerx interioꝛ ⁊ exterioꝛ Interioꝛ ſpiritus amor eſt.exterioꝛ aer.Latini ergo ſi⸗ cut Auguſti.a alij exemplificante s de verbo increato 2 ſpiritu increato.cõꝑant ſpiritũ interioꝛẽ ad verbũ in⸗ terius.Greci vo ſicut damaſcenꝰ cõꝑant ſpiritũ exteri⸗ oꝛẽ ad verbũ exterius ⁊ hocẽ qð dicit Aug. in trinitate creata pꝛimo accipit᷑ mens:deinde verbũ ſeu cogitatio: qꝛ cogitatõ mente cõcepta verbũ dicit᷑. Relinquit᷑ vt ex vtroq; ſpiret᷑ affectus ſeu amoꝛ.Aldens patri attribuit᷑. verbuʒ ſilio.amoꝛ ſpirituiſancto. Ex hoc ergo latini di⸗ cũt ſpiritũſanctũ ab vtroq; ꝓcedere ſieut amoꝛẽ ex mẽte ⁊ verbo interioꝛi ſeu cogitatõne. Damal.ſic.pꝛimo ẽ in⸗ tellectus.deinde vpᷣbũ exterius.ſ.vox.ſpiritus aũt vehi⸗ culum ẽ verbi. Intellectus enĩ foꝛmat vocẽ 2 ĩ pꝛia voce ſpirata oſtendit᷑ intellectus:ecce intellectus patri attri⸗ buit᷑ verbũ filio:ſpiritus ſpirituiſcto. Sicut ergo vidẽt greci ꝙ ab intellectu procedit ſpũs 2 vox ⁊ non ſpiritus a voce:ſic a patre pꝛocedit filius ⁊ ſpirituſſanctus ⁊ nõ a filio ſpirituſſanc. ¶ Queritur quare in ſymbolo iſto omittat᷑ cõio ſctcoꝝ. Ad ꝙ põt reſpõderi.ꝙ intelligit᷑ ꝑ hoc ꝙ dicit vnã ſanctã catholicã ⁊c.vna enĩ ẽ eccia.⁊ ñ ſoluʒ fide ⁊ caritate:̊ ſacramẽtoꝛũ ꝑticipatõne q̃ ẽ cõ⸗ munio ſanctoꝝ.¶ Querit᷑ cũ ſeptẽ ſunt ſacramẽta.qua⸗ re fit m ẽtio ſolũ ð baptiſmo in boc ſymbulo ⁊ nõ ð alijs ſacramẽtis? Ad hoc põt reſponderi qm̃ nõ fuit neceſſe ponere alia ſacramẽta.alia eni ſacramẽta a laycis daꝛi nõ poſſunt.illud aũt ſacramẽtũ ab omibo dat᷑ in neceſſi⸗ tate. In ſymbolo ergo qð ad omẽs ꝑtiĩet. nõ fuit neceſſe ponere ſacramẽtũ niſi illud qð ab omibo poteſt in neceſ ſitate miniſtrari. ¶ Querit᷑ quare dicit᷑ vnũ baptiſma. Ad hoc reſpondet.quoniam illð notabile eſt pꝛopter he reticos ꝗ dicũt.qͥtiẽs hõ peccat baptiſmũ debere repeti. Contꝛa quos aꝓpoſtolus ad Eph.iiij. IUna ſides vnum bap tiſma. . Articulus quartus Eterminato de duobo ſymbolis in duabo di ſtinctõnibo · Reſtat expoſitõ ſy mboli AUtha⸗ naſij. Diuidit᷑ aũt in tres ꝑtes.in ꝓhemium. tractatũ. epilogũ: Prohemiũ cõtinet tria.vtilitatem. materiã. neceſſitatẽ. vtilitas notat᷑ cũ dr̃ Quicũq; vult ⁊c̃.ĩ hoc reddit᷑ auditoꝛ beniuolus. Materia ſymboli que ẽ fides catholica mõſirat᷑ cũ dicit᷑.ante omnia opus ⁊c̃.vñ He b.xj.Accedẽtẽ oꝑtʒ credere qꝛ ẽ ⁊ qꝛ remune ratoꝛ ẽ.in hoc reddit᷑ auditoꝛ docilis.eceſſitas tangit᷑ cum dicitur quam niſi quiſq; fideliter firmiterq; credi derit ſaluus eſſe.⁊c. In hoc redditur auditoꝛ attentus. Et ſic ſumit᷑ phemiũ in duobo verſibo. Hic tñ notãduʒ. ꝙ pꝛimus verſus trahit ad amoꝛẽ. Quicũq; vult ſaluus eſſe. Secũdꝰterret ꝑ penã cũ dẽ abſq; dubio ⁊c. Que ritur de hoc ꝙ dicit vult ſaluus eẽ.qꝛ cũ nihil ſit ĩ pote⸗ ſtate noſtra tãtũ quãtũ voluntas ſicut dicit Aug.vide⸗ tur ꝙ in poteſtate noſtra ſit ſaluũ eſſe.q Cõtra ad Ro. vilj. dicit᷑. velle mihi adiacet.ꝑficere autem non inuemo. 4 Solo.ad Hebre.xij. Videte ne quid deſijt gratie dei. ex hoc trahit᷑.ꝙ ſi facit homo quod in ſe eſt:dominus in fundit ei gratiam que eſt pignus ſalutis.4¶ Querit᷑ de differentia iſtoꝛum duoꝛum inuiolatam integram. Ad hoc dicendum ꝙ integritas reſpicit id qued credenduzʒ eſt. Inuiolatam quod operandũ.Jac.ij.INides ſine ope ribo ⁊c̃. Hic incipit tractatus. IFides autem catholi⸗ ca hec eſt vt vnum deum in trinitate ⁊ trini tatem ĩ vni. ⁊c̃.qui diuidit᷑ in duas partes. In pꝛima paꝛte deſ&i⸗ buntur ea que credenda ſunt de diuinitate. In ſecunda parte ea que ſunt credenda de humanitate. que incipit ibi. Sed neceſſarium eſt ⁊c̃.pꝛima pars continet tres ꝑ⸗ tes in vniuerſali. Oſtendit᷑ prio ꝙ credẽda ſit ĩ vnitate eſſentie trinitas.⁊ in trinitate vnitas.ſcdo agit᷑ de vni⸗ tate eſſentie.tercio de diſtinctiõe ꝑſonarum. Pꝛima ꝑs continet quatuoꝛ verſus. Pꝛimus inſtruit cultũ diuinũ Iides autem catholica hec eſt ⁊c. Secundus confundit erroꝛes ſabellij 2 arrij ſimul.eq; cõfundentes ꝑſonas. Tercius oſtendit diſtinctas eſſe perſonas contra ſabel luium. Alia enĩ ẽ perſona patris. Quartus oſtendit ſim⸗ plicitatẽ eſſentie perſona ꝝ.ſcilicet patris 2 filij ⁊ ſpiri tuſſancti. Sed patris ⁊ filij ⁊ ſpirituſſancti vna eſt diui „2. nitas. Contra heꝛeticos monſtratur vnitas eſſentie in trinitate perſonaꝝ multiplici exemplo creature. Aug. ponit tale exemplum. memoꝛia intelligentia voluntas. hec tria ſunt. Sunt enĩ tres vires anime:ſed in vna eẽn tiea que eſt anima. Itẽ AUnſ.de incarnatione verbi.fons. riuus.ſtagnum. hec tria ſunt ⁊ vnum non eſt alterũ.nã fons non eſt riuus:⁊ ſic de alijs. Item a fonte riuus eſt ⁊ non econuerſo.ab vtroq; fluuius ⁊ nõ econuerſo.⁊ ta⸗ men ſunt aqua vna? vna res. Item Hebre.j. Splẽdoꝛ gloꝛie.ſol ⁊ ſplẽdoꝛ ⁊ caloꝛ tria ſũt ⁊ vna res.a ſole ſplẽ⸗ dvꝛ. ab vtroq; caloꝛ. Iteʒ DBeut᷑.iiij. Deus noſter ignis ẽ conſumens.n igne tria ſunt.carbo.flãma.a ardoꝛ.vel caloꝛ.vnum non eſi alterum. ⁊ ſunt res vna. a carbone flamma 7 non econuerſo.ab vtroq; caloꝛ. Itẽ exempluzʒ Dyoniſij de diuinis nomini. coniunguntur tres cande le.tres ſunt candele accenſe ſingulariter ⁊ vnum eſt lu⸗ men.nemo eni poſſet diuidere in lumine illarum. Item exemplum iudei conuerſi.fiant tres plice in panno vno tres plice ſunt ſingulariter:vnus tamen eſi pannus. I exemplum generale ponit Auguſtinus in libro de ani⸗ ma ⁊ ſpiritu.Tria hec oĩ exiſtẽti ĩſunt.eẽntia qͥ ſt.ſpẽs qᷓ̃ differunt. vſꝰquo pꝛoficiunt: quaſi veſtigia trinitatis patris 2 filij ⁊ ſpirituſſancti. Iiſta eadem alijs nomimi⸗ bus nuncupantur vel nominantur ab Auguſtino mo⸗ dus.ſpecies.⁊ oꝛdo. In libro Sapien. xj.dicuntur nu⸗ merus.pondus.⁊ menſura. Habes ergo exemplum ge nerale in veſtigijs trinitatis que aparent in omni crea⸗ tura. habes etiam er empluʒ ſpeciale in creatura ſpiritu ali ſcilicet anima.habet enim tri nitatem potentiarum cum ſit ſimpler in eſſentia ſcilicet vegeta bilem. ſenſibi⸗ lem. 7 rationalem. Ite m m aliam aſſignationem.cõ⸗ cupiſcibilem.iraſcibileʒ ⁊ rationalem. Item ᷣm aliam. mentem. noticiã. ⁊ amoꝛ?. ſeu m emoꝛiam. intelligentiaʒ 2 volũtatẽ. It ĩ omi creatura coꝛpali. natuꝛali.artificia⸗ ta.natuꝛali ſupeꝛioꝛe ſeu celeſti:ſic ĩ ſole.ĩferioꝛi ſic ĩ ele miis ĩ igne 2 aq· ĩ artificiata vt ĩ pino. Segt de vni⸗ tate eſſentie ſpecialiter de qua pꝛofitemur in pᷣſenti tria per modũ pꝛiuatõis hec ſunt.increatꝰ.iĩmẽſus.eternus. Per hoc ꝙ dicit increatus:pꝛiuat᷑ cauſalitas.per hoc ꝙ imenſus:ſitus ⁊ figura.per hoc ꝙ eternꝰ:duratõnis terminus.Et ſic remouet᷑ ab eo oĩs paruitas creature. Paruitas em̃ creature in tribo oſtendituꝛ.pꝛimo in hoc ꝙ creata eſt: ⁊ habet cauſaʒ.⁊ hoc remouet᷑ cum dicitur Increatus pater.increatꝰfilius ⁊c̃. Ex quo mõſirat᷑ cau ſa om niũ non habens cauſaʒ. Scdo oſtendit᷑ paruitas creature in hoc ꝙ circũſcripta eſt tꝑe ⁊ loco:qð remoue⸗ tur cum dicit᷑ imenſus pater.ĩmenſus filius ⁊c̃. Ex quo relinquit᷑ ꝙ eius eſſentia eſt infinita. Lercio oſtenditur creature paruitas in hoc ꝙ habet durationis ſue termi‚⸗ num. cvel ex parte vtraq;.ſ.pꝛincipij ⁊ finis.ſicut res tem poꝛales que habent pꝛincipium ⁊ ſinem.vel ex parte ali qua vt res ꝑpetue que pꝛincipium babent:licet nõ fineʒ vt ſunt angeli.⁊ anime.celum.⁊ terra. illud totũ remo⸗ uetur cum dicitur eternus pater eternus filius ⁊c. MNo⸗ ta lamen differẽtiã inter eternum ꝑpetuũ ⁊ tempoꝛale Tempoꝛale eſt qð habet pꝛincipiũ ⁊ finem.eternum qð caret pꝛincipio? fine ſicut deus.ꝑpetuũ qð habet pꝛinci pium ſed caret fine.¶ Sed quia oſtẽſuʒ erat iſta tria no iina increatũ imenſuʒ.eternum. ↄuenire ſingulis ꝑſo⸗ nis:ne crederet᷑ ꝙ eſſentia triplicet᷑ ̃m tres perſonas. ſubiũgit 2 tamen nõ tres eterni p̊ vnus eternus.⁊ hoc eſt qð dicit Moetiꝰin libꝛo de trinitate.phii inquit ita argu unt.ſoꝛtes eſt bomo.plato eſt homo.ergo ſoꝛtes ⁊ plato ſunt homies:nõ homo. duaꝝ em̃ repetitõ vnitatum plu ralitatem facit.ſed theologi ecõtra arguũt.pater ẽ deus filius eſt deus.ſpũſſanctus eſt deus.ergo pater ⁊ filius 2 ſpũnᷣſſanctus ſunt vnus deus nõ dij. trina em̃ repetitio nõ facit hic numurũ. Sequũtur tria per modum poſi tionis.Omnipotẽs.deus.dominus.omnipotens pater. omnipotens filius ⁊c. ¶¶ Contra opponit hereticus.nõ eſt omnipotẽs:quia oĩa nõ poteſt.ſ̊ deus nõ poteſt men⸗ tiri nec pꝛaua ageꝛe.̊ nõ eſt omnipotẽs.Reipõdet aug. ꝙ potentia peccãdi nõ eſt potentia ſed ĩpotentia.nec pec care eſt facere ſed deficere.peccatuzʒ em̃ eſt actus incidẽs ex defectu boni.¶ Seo adbuc opponit hereticꝰ.non põt ↄmedere nec bibere.hoc aũt poſſe eſt poſſe.Reſpõdet au guſ. ꝙ poſſe currere defectiuũ eſt poſſe ⁊ imꝑfectum ⁊ di⸗ minutum.omnis defectus ⁊ diminutio longe eſt relega⸗ ta a deo:⁊ ꝙᷓuis deus poſſet hoc ⁊ oꝑet᷑ in alijs:hec tamẽ ei nõ attribuũtur. IJpᷣe em̃ eſt qui operat᷑ omnia in oib. ab eo em̃ accepit creatura ꝙ hoc polſit.non autẽ ei attri⸗ buũtur:quia ſonãt in defectum ⁊ indigentiaʒ.¶ Coötra. RKo. viij. Spũs poſtulat ꝓ nobis gemitibo in enarrabili bus.glo.poſtulat.i.poſtulare facit.Querit᷑ q̊ cum verbũ poſtulandi ſonet indigentiã ? tamen attribuit᷑ co: quia deus operat᷑ illud per creaturã.quare nõ ſimiliter attri⸗ buũtur ei omnia alia vt diceret᷑ deus ↄmedit: qu ia nos ↄmedere facit.¶ Ad hoc reſpõdet᷑.ꝙ cum ſit duplex cre atura coꝛpoꝛalis:⁊ ſpiritualisg actꝰſpũalis creature ma gis ei ſoꝛmant᷑ ⁊ ↄueniunt.⁊ ideo ipᷣi attribuunc. Act⸗ vo coꝛpoꝛalis creature ꝓpter ſui elon gatõneʒ diſſi mili tudinem deo nõ ↄueniunt.ꝙᷓuis ipᷣe operet᷑ illa.¶ Que⸗ ritur cum tria ſunt nomia eſſentialia gen eralia que ali⸗ quãdo appꝛopꝛiant᷑ tribo ꝑſonis.potentia.ſapientia.bo nitao.ſicut ꝓfitemur in ſimbolo iſto. Omnipotens pa⸗ ter.omnipotẽs filius ⁊c.quare ſimiliter nõ pꝛofitemur. Sapiens pater ſapiens filius ⁊c. bonus pater.bonꝰ fi⸗ lius ⁊c̃. Reſpõderi poteſi ꝙ iſta duo intelligũtuꝛ ꝑ duo ſequentia.in hoc em̃ nomie deus intelligi? ſapientia. in hoc nomie deꝰ bonitas. Deus em̃ grece interpᷣtat᷑ theos qð eſt videns ſeu cognoſcens. Sapiẽtia ergo notat᷑ eum dicitur de pater ⁊c. Moni tas in dño:quoniam eiveſt re gere ↄſeruare ⁊ pꝛotegere qð a d bonitatem pertinet. vnde bonitas intelligit᷑ cum dicit᷑ dñs pater dñs ſſtius ⁊c̃.¶ Queritur cum dñs relatiue dicatur ad ſeruũ. Re latiua aũt poſita ſe ponũt ⁊c. Sequit᷑ S:ſi ſeruus eſt:⸗ minus eſt.⁊ ſi ſeruus nõ eſi:dominus nõ eſt. Ergo eodeʒ addito vtrobiq; adbuc ſequetur. ergoſi non fuit ſeruus ab eterno: nõ erit dominus ab eterno. Rñ.per diſtinctõ nem. ¶ Jam hoc nomen dominus poteſt ſignificare domi nium habitu: ⁊ tunc non dicit᷑ relatiue ſed abſolute.vel poteſt ſignificare dominiũ actu:⁊ tunc dicitur relatiune. In pꝛima ergo ſignificatõne ↄcedendũ eſt ꝙ deus ſit do⸗ minus ab eterno.in ſcdᷣa non. Sequit᷑ quia ſicut ſigil latim vnãqᷓq; ꝑſonaʒ. expone ſicut pꝛius.addit᷑ em̃ illuo ad ſignificanduʒ:quoniam qᷓuis pꝛedicta ↄueniant ſin⸗ gulis perſonis per ſe:ſingulariter tamen? non plurali⸗ ter ↄueniunt omnibo ſimul ſumptis. Sequitur diſtin ctio perſonarum. pater a nullo factus eſt ⁊c.pater diſiĩ guitur hic ab alijs duabus perſonis per duo/per pater⸗ nitatem. et innaſcibilitatem. paternitas intelligitur in hoc ꝙ dicitur pater.innaſcibilitas per hoc ꝙ ſequitur a nullo eſt factus ⁊c. ⁊ remouetur a patre omnis modue eſſendi ab alio. Quedam enim ſunt a deo de materia.⁊ bec dicuntur facta ꝓpꝛie.ad hoꝝ differentiaʒ dicitur pa⸗ ter non factus. Item quedam ſunt ab alio non de mate⸗ ria.⁊ hoc oupliciter.i Iam quedam ſunt a deo de nihi⸗ lo ⁊ hec ſunt creata.ad quoꝝ differentiam dicitur non creatus. Quedam aũt ſunt ab alio vt de ſua ſubſtantia nõ materialiter ſed ſubſtantialiter vt filius a patre.ad hoꝛum differentiam dicitur nec genitus.pater igit᷑ nul⸗ lo modo eſt ab alio nec per factionem vt naturalia ⁊ ar tificialia.nec per creationem vt creata:ſicut ſunt prima materia.vt angelus ⁊ anima. nec per generationeʒ vt fi lius.¶ Sed obijcitur. cum per hec diſiinguatur pater ſufficienter ab alijs perſonis.⁊ omnia iſia ↄueniant ſpi⸗ rituiſancto.a nullo em̃ factus eſt nec creatus nec genitꝰ videtur ꝙ ſpũſſanctus ⁊ pater ſint eadem ꝑſona.Reſpõ dendum ꝓꝙ ingenitum dicitur duobo modis.ſ.negatiue. 7 pꝛiuatine ſimpliciter. ⁊ tunc ingenitum eſt non genitũ nec dicit aliquam dignitatem.2 ſic conuenit patri ⁊ ſpi⸗ rituiſancto. Ael dicitur pꝛiuatiue cum poſitione quadã vt ſit ſenſus.ingenitum id eſt nõ genitum: ⁊ alius ab eo genitus.⁊ hoc modo dicit dignitatem.iſio ſenſu non cõ⸗ uenit ſpirituiſancto.ſed eſt neceſſario diſtinguens patrẽ ab alijs perſonis. Eodem modo poteſt non genitum di⸗ ſtingui.⁊ hoc habetur plene determinatum tractatu de trinitate inquiſitione de notiombo ĩ libꝛo pꝛimo. Se⸗ quitur filius a patre ſolo eſt non factus nec creatus ⁊c̃. Niius diſtinguitur ab alijs duabus perſonis per ꝓpꝛie⸗ tatem generatõnis cum dicitur genitus a patre ſolo. in hoc ꝙ dico.non factus nec creatus.pꝛiuatur omnis mo dus cauſalitatis effectiue.Om̃is cauſa efficiẽs aut ope⸗ ratur ex materia pꝛeiacenti.aut ſine materia pꝛeiacenti ex nihilo ſicut ſolus deus.⁊ illud dicitur creare.inde ſic filius a patre eſt. ergo filius habet pꝛincipiũ vel eſt a pᷣn cipio. Opponit ergo hereticus. pater eſt pꝛincipium filij ergo filius eſt pꝛincipiatũ a coꝛrelatiuis. Sed omne pᷣn cipium eſt creatum vel factum. ergo filius eſt factus vel creatus. Item pater eſt pꝛincipium filij. ſed pꝛincipium eſi pꝛima cauſa cauſarum. ergo pater eſt cauſa filij.ergo filius eſt creatus.⁊ ſic vt pꝛius.¶] Ad hoc reſpondeo.ꝙ hoc nomen pꝛincipium aliter accipitur in natura.aliter in theologia.ſicut em̃ dicit phus.deſcendunt nomina ſi⸗ cut deſcendunt ſcientie. Similiter dicendum ꝙ aſcẽdũt ſicut aſcendunt ſcientie.Ergo quia naturalis ſcientia ĩ⸗ ferioꝛ eſt conſideratione theologica. diſtrictius accipiũ⸗ tur in ea nomina ꝙᷓ in theologia que ſuperioꝛ eſt. ratio em̃ huius nominis pꝛincipium:in naturali phia eſt. ꝙ ẽ pꝛima cauſarum.⁊ ita hoc nomen pꝛincipium ſonat in cauſam. In theologia pᷣo cõmunius accipitur. ita vt nõ accipiatur ſolum in ratione cauſe:ſed dicatur pꝛincipi⸗ um a quo eſt aliud.fallacia ergo conſequentis eſt in the ologia.ſi inferatur pater eſt pꝛincipium filij. ergo cauſa a ſuperioꝛi ad inferius affirmando. Similiter intelligi⸗ tuꝛ ꝙ boc nomen pꝛincipium in natuꝛa relatiue ſumitur ad pꝛincipiatum. In theologia vo aliquãdo ſumit᷑ abſo lute.aliquãdo relatiue.⁊ ideo non ſequitur: pater ẽ pꝛin cipium filij. ergo filius pꝛincipiatum. ꝓpbane em̃ noui⸗ tates verboꝛum vitande ſunt ſcdᷣm apim.j.Thimo.vj. Ita ſoluitur pꝛimum 2 ſecunduʒ. Sequitur ſ pirituß ſanctus a patre ⁊ filio ⁊c. Pꝛopꝛietas per quam diſtin⸗ r ab alijs perſonis:ſpirituſſanctus eſt pꝛoceſſio de dictum eſt ſupꝛa. Seo hic notandum eſt.ꝙ ſicut il⸗ xitus ſeu relatio qua filius exit a patre dicit᷑ genera⸗ tio. ſic exitus quo ſpirituſſanctus exit ah vtroq; dicitur pꝛoceſſio.a ideo ſicut filius genitus: ſic ſpirituſſanctus pꝛocedens diſtinctis perſonis. VUnus ergo pater hoc pla num elt 1 ſequitur ex pꝛedictis. Sed ne crederetur ex eo ꝙ dictum eſi vnam perſonam eſſe ab alia:vt filium a patre ⁊ ſpiritũſanctum ab vtroq;. ꝙ in bac trinitate eſ⸗ fſent pꝛius aut poſterius. Sequitur. in hac trinitate ni⸗ bil pꝛius aut poſterius ⁊c. Aug.euacuat om̃es erroꝛes hereticoꝛũ qui fuerunt de trinitate ſic dicens.nihil crea tum aut ſeruiens in trinitate credendũ eſt: vt vult dyo⸗ niſius arrianus. Mihil inequale vt vult eunomiꝰ. Ai⸗ hil ergo coequale vt vult euthiciꝰ.Aihil poſterius ante riuſue. maino vel minus vt arrius. Mibil extraneum aut officiale alteri vt macedoniꝰ. Mibhil perſuaſione aut ſubreptione inſertum vt manicheus. Abil coꝛpoꝛeum vt tritulianus.Aihil coꝛpoꝛaliter effigiatum vt antro⸗ moꝛphus ⁊ vadianus.i Ahil inuiſibile ſibi vt oꝛigꝰ.MQi⸗ bil creaturis viſibile vt foꝛtunatus.Qihil moꝛibus aut voluntate diuiſum aut diuerſum vt maꝛchion. Qihil de trinitatis eſſentia ad creaturas deductum. Qihil oficõ ſingulare nec alteri incõmunicabile vt Oꝛigenes. Qi⸗ hil confuſum vt ſabellius.ſed totum perfectum ex vno ⁊ vnum:non tamen ſolitarium vt ſiluanus.Ecce quinde⸗ cim erroꝛes euacuat auguſ. Recapitulatio itaq; bꝛeuis eoꝛum que dicta ſunt ſuperius. Sequitur ita vt per omnia ſicut iam ſupꝛadictum elt.⁊ ſic ſumitur pꝛima ꝑs bhuius ſimboli ſcilicet que pertinet ad ea que de trinita⸗ te credenda ſunt. Sequitur ſecunda pars in qua agi tur de humanitate? in capite iſtius oſtendit fidem bu⸗ manitatis neceſſariam eſſe ad ſalutem cum dicit.ſed ne ceſſarium eſt ⁊c̃. Queritur ergo de ph̊is virum omnes ſint damn ati vniuerſaliter. eis enim ſacramentum in⸗ carnationis non fuit reuelatum. & non ſint iuſte dam nati.pꝛobatur ſic. Nullus peccat in eo quod vitaꝛe non poteſi.ſed hec ignoꝛantia de deo incarnando erat eis in⸗ uincibilis: quia certificati non erant per reuelationem nec poterant venire in cognitionem huius rei per natu⸗ ralem rationem erge hoc ignoꝛando nou peccauerunt. Similiter eſt queſtio de alijs gentibus qui fuerunt ante incarnationem.4. Queritur etiam de iudeis ſimplicibo qui non habebant noticiam pꝛophetarum ⁊ legis. Con ſtat enim ꝙ non habuerunt noticiam incarnationis:dã nabũtur ne ergo vniuerſaliter? pꝛobatõ ꝙ ſic. Aug.nec vixerunt nec viuent ſine fide incarnationis xp̃i.pꝛoſecto quia ſcriptum eſt Actuũ.iiij. Qon eſt aliud nomen ſub ce lo ĩ quo opoꝛtet nos ſaluari:ex illo tempoꝛe valet ad ſal⸗ uandum genus humanum quo in adam viciatum eſt. Hꝛego.ſuper Ezech. Et qui pꝛeibant ⁊ qui ſequebatur clamabant. Oſanna filio dauid. quia omnes catholici qui in iudea eſſe potuerunt.ſeu qui nunc in eccleſia ſunt in mediatoꝛem dei ⁊ hominum crediderunt ⁊ eredunt. 4Queritur etiam de ſurdo baptiʒzato qᷓ;uis per natura lem rationem ⁊ ſuam poſſit habere fidem de diuinitate iuxta illud p̃s. Scitote quoniam dominus ipſe eſt deus ⁊c.non poteſt tamen per naturalem rationem de buma⸗ nitate fidem habere. Ao boc per oꝛdinem reſponden-⸗ dum eſt ſine pꝛeiudicio. Ad pꝛimum reſpondet apoſto lus de phᷣis Ro.j.Cum cognouiſſent deum non ſicut de um gloꝛificauerunt:⁊ ſequitur. obſcuratum eſt inſipiẽs coꝛ eoꝛum. dicentes enim ſe eſſe ſapientes:Nulti facti ſũt lxxxij. mali ergo phᷣi qui ſibi vſurpant gloꝛiam que dei eſt.exce cati ſunt nec eſt eis facta reuelatio incaꝛnationis.tumoꝛ enim mentis obſtaculum eſt veritatis:vt dicit Gꝛegoꝛiꝰ De bonis ðvᷣo ſic credo ꝙ eis facta fuerit reuelatio: vel ꝑ ſeripturam que apud iudeos erat: vel per pꝛophetiam: vel per internaʒ inſpirationem:ſicut fuit de Job ⁊ ami⸗/ cis eius.dominus enim ſuperbis reſiſtit.humilibus au⸗ tem dat gratiam. Jaco.iiij. ſimiliter ⁊ de alijs ſimplici⸗ bus gentibus intelligendum eſt. De ſimplicibus vo in⸗ tdeis ſolutum eſt ſupꝛa. Mam ſicut dicitur in ſententijs. ꝙ omnes electi ex eis habuerunt fidem incarnationis: ſed aliter qᷓ; docti. Quod enim illi explicite cognoſcebãt per ſcripturas:iſti implicite: vt erederent quod credidit eccleſia.q¶ De ſurdo vo poteſt dici.ꝙ ſi lumen gratie nõ fuerit extinctum per peccatum.cum peruenerit ad per⸗ fectam etatem neceſſario gratia baptiſmalis docebit eũ c omnibus vel implicite vel explicite credenda. ſcilicet vt credat quicquid credit eccleſia:ſi conferꝛe poteſt ⁊ peꝛ cipere quid ſit eccleſia.Si autem non: poteſt ſanctiſica⸗ tio baptiſmalis ſufficere ad ſalutem ſibi ſicut paruulo. Sequitur. eſt eꝛgo fides recta ⁊c. Iſta paꝛo diuidituꝛ in quinq; partes. In pꝛima agitur de incarnatione.In ſecunda de paſſione. in tercia de aſcenſione ⁊ de aduen⸗ tu ad iudicium.in quarta de reſurrectione moꝛtuoꝛum. in quinta de pꝛemio bonoꝛum ⁊ pena maloꝛum. Prima pars continet duo. Pꝛimo ſcilicet duas naturas in xp̃ᷣo perfectas ? veras.ſcilicet diuinam ⁊ humanam.Secun do oſtendit vnitatem perſone in dnabus naturis. Dicit ergo. Eſt ergo fides catholica ⁊c̃.ſcilicet tunc planum eſt quod dicit. Seus eſt ex ſubſtantia patris.Querit he reticus vna ſimpliciſſima eſt eſſentia pater ⁊ filius 2 ſpi rituſſanctus. Si ergo filius eſt incarnatus:pater ⁊ ſpi⸗ rituſſanctus eſt incarnatus. Reſpondet AUnſelmꝰ in li⸗ bro de incarnatione verbi:inſtans tali exemplo.fons ri⸗ uus.ſtagnum. tria hec vnum ſunt.⁊ vna aqua. riuus a fonte.ſtagnum ab vtroq;.ſed riuus eſt fiſtulatus: et ar⸗/ gumentetur. fons.riuus.ſtagnum. ſunt vna aqua:⁊ ri⸗ uns eſt fiſtulatus.ergo fons ⁊ ſtagnum: non valet.ſimi liter nec illud.4:! Siẽ aliud exemplum.vegetabilis.ſen⸗ ſibilis.rationalis:ſunt idem in eſſentia vel ſubſtantia. In homine enim eſt vna anima. ſi ergo ſenſibilis et ve⸗ getabilis coꝛpoꝛi comiſcentur.ergo ⁊ rationalis non ſe⸗ quitur.qᷓuis enim ſint vna eſſentia ſeu ſubſtantia:tamẽ potentie ſunt diuerſe.ſcõm quas differt eſſe ſeparatum a coꝛpoꝛe ⁊ coniunctum. vnde eadem ſcdᷣm ſubſtantiam anima vegetabilis ⁊ ſenſi bilis coꝛpoꝛi coniungitur ſe⸗ paratur aut ſcᷣm vim rationaleʒ: ſic vna ſubſtantia pa ter ⁊ filius ⁊ ſpirituſſanctus:ſed tres perſone diuerſe.⁊ diuinitas in perſona filij incarnata eſt: non in perſona patris vel ſpirituſſanctus.⸗. Queritur quare filius ma gis qᷓ pater vel ſpirituſſanctus incarnatus ſit. Ad hoc reſpondet auguſſi.i ⁊on pater caꝛnem aſſumpſit nec ſpi rituſſanctus ſed filius tm: vt qui eràt in diuinitate dei patris filius.ipſe fieret in humanitate hominis filius: ne nomen filij ad alterum tranſiret:qui non eſſet natuꝛa filius vel natiuitate.⁊ ſic veritas geniti non adoptione nec apellatione:ſeo in vtraq; natura filij nomen habe⸗ ret naſcendo:vt eſſet verus deus:verus homo: verus fili us.Alias rationes inuenies ĩ pꝛincipio tercij ſentẽ.vſqʒ ad illum locum:planũ eſt. Equalis patri ſᷣm diuini⸗ tatem ⁊c̃. Querit᷑ vtꝝ de filio ſcdᷣm diuinitatẽ poſſet di⸗ ci ꝙ pater maioꝛ ẽ eo.ſicut ipᷣe dicit in Joh.xiij. Pater maioꝛ me eſi.ꝗ̊ᷓ inequalis patri:qð erroꝛ eſt. Ad hoc re/ ſpondet hy lariꝰ in libꝛo de trinitate. pater maioꝛ ẽ filio geleratõe:nõ genere.nõ tamẽ filius minoꝛ patre.hec ra⸗ tio eſt ꝙ maioꝛ non ſumit᷑ ↄꝑatiue ſed abſolute:⁊ ſignat auctoꝛitatẽ in patre qua a nullo ẽ:⁊ a quo aliꝰ:vt dꝛ ma iociuitatis:nõ tñ eſt maioꝛ aliquo ciue in perſona.im⸗ mo cuilibet ciui eſt equalis. Seqt ſcom in quo oſten⸗ ditur enitas ꝑſone in duabo naturis. Qui licet deus ſit homo ⁊c̃. In hoc verſu remouent᷑ tres erroꝛes: quia oſtendit᷑ veritas perſone xpᷣi in duabo naturis.⁊ hoc re mouet erroꝛem hereticoꝝ mentientiuʒ duas ꝑſonas eſſe in xp̃o. Secũdus erroꝛ remouet᷑ cum dicit᷑. vnus antem non cõuerſione ⁊c. Dixerunt em̃ diuinitatem in deo la⸗ ctam:cum fſactus eſt hoino. Tercius erroꝛ remouet᷑ enʒ dicitur.vnus oĩno non confuſione ⁊c̃. Dixerunt etiaʒ cõ fuſas eſſe naturas diuinam ⁊ bumanam: cum vna ſub⸗ ſtantia eſſet xp̃c deus ⁊ homo. Contra qð fides catholi⸗ ca dicit nõ confuſione ſubſtantie:⁊ pꝛobat boc exemplo Mam ſicut anima ratõnalis ⁊ caro ⁊c̃. Oue em̃ ſubſtan ne penitus ĩꝑmixte coꝛpus ⁊ anima ratõnalis ſunt vnꝰ homo ⁊ vna perſona:ſic diuina ⁊ hũana natura:in xpᷣo vna perſona. ¶q Qota aug. erroꝛes hereticoꝝ contra hu manitatem aſſumptam ita euacuat dicens.i Qatus eſ fi lius dei ex homine.non ꝑ hominem ⁊ non ex virili ſemi⸗ ne ex coitu:ſed carnem ex virginis coꝛpoꝛe trabens:⁊ nõde celo ſecum afferens.ſicut marchion ⁊ oꝛigenes af⸗/ firmant. Qec in fantaſin id eſt abſq; carne ſicut valenti nus.neq; putatiue imaginatũ: ſed coꝛpus verum nõ tm̃ carnem ſicut martinianus.ſed anima cum ratione ſua. ⁊ ratio cum ſenſibilibo ſuis per quos ſenſus in paſſione ſua: et ante paſſionem doloꝛes carnis ſue ſuſtinuit. neq; ſic natus eſt de virgine vt diuinitatem non naſcendo ac⸗ ciperet quaſi anteꝙᷓ; naſceret᷑ de virgine deus non fuerit ſicut anthemon ⁊ marcellus docuerunt.ſed eternus ho⸗ mo deus de virgine natus. Augul.in li.lxxxiij.qſtionũ. xj.q.contra hereticos mentientes coꝛpus xp̃i fuiſſe fan⸗ taſma. Si fantaſma fuit coꝛpus xpi.fefellit xpᷣc.⁊ ſi fal⸗ lit:veritas non eſt. Eſt autem veritas xpᷣc.non ergo fan taſma fuit coꝛpus eius.⸗!¶ Querit᷑ de hoe ſicut anima ra tionalis ⁊c̃.ſi anima ⁊ caro ſunt partes hominis id eſt totius ↄpoſiti.ergo deus ⁊ homo ſunt partes rpᷣi: qð eſt erroꝛ.omnis em̃ pars inqꝗᷓtum pars diminuta eſi:qꝛ ca⸗ ret integritate totius.ſic ergo eſſet deus diminntꝰ.⸗ Ad bhoc ergo reſpondetur ad Ro.j.ſuꝑ illum locum qui fa⸗ ctus eſi ei ex ſemine dauid ⁊c̃.glo.non ex duabus natu⸗ ris vna facta eſt natura compoſita.xpᷣc ᷣo vna perſona eſt gemine ſubſtãtie: nec tamen deus vel homo ꝑs buiꝰ perſone dici poteſt. Alioquin dei filius anteq; foꝛmam ſerui acciperet non erat totus:⁊ creuit cum homo diui⸗ nitati eius acceſſit. Reſpõdendũ eꝛgo ꝙ non eſt penitus ſimile? ita eſt ibi fallacia conſequentis. Idem em̃ eſt ac ſi diceretur.eſi ſimile quo ad hoc.ergo ſimile quo ad om nia. Sequit᷑ qui paſſus eſt pꝛo ſalute noſtra ⁊c̃.illuꝰ expoſitum eſt ſupꝛa vſq; ad illum locum.ad cuius aduẽ⸗ tum.hic querit aug.quare ypᷣe tam ignominioſe moꝛtuꝰ eſt. Vnde in libꝛo de ſimbolo.de cruce eius loquit᷑.quid dicam. xpᷣe tale genus moꝛtis elegit: vt aliquod genus moꝛtis martires non foꝛmidarent.vnde in libꝛo de vera religione. Satellites voluptatum diuitias aſpetebant: pauper eſſe voluit.honoꝛibo inbyabant:rex fieri noluit moꝛtem metuebant:moꝛte damnatus eſt. ignominioſuʒ genus moꝛtis crucem hoꝛrebant:crucifixus eſt. NMõ em̃ vllum peccatum ↄmitti poteſt.niſi dum appetunt᷑ ea que ille ↄteinpſit.aut fugiunt᷑ ea que ipᷣe ſiſtinnit. Sequit᷑ ad cuius aduentum omnes homines ⁊c̃. Aug.de eccłia⸗ ſticis dogmatibo.vj.ca.Erit reſurrectio moꝛtuoꝝ ⁊ om⸗ nium.ſed vna ⁊ ſemel.non pꝛima iuſtoꝛum ſcda peccato rum vt fabula eſt ſomniatoꝛum:ſed vna omnium. ſi id reſurgere dicit᷑ qð cadit:caro ergo noſira in veritate re⸗ ſurget ſicut in veritate cadit.⁊ non ſᷣm oꝛig.immutatio coꝛpoꝛum erit id eſt aliud non coꝛpus nouum pꝛo carne ſed eadem que coꝛruptibilis cadit tam iuſtoꝛum qᷓ; imiu⸗ ſtorum reſurget incoꝛruptibilis.¶ Item in eodem.ix.c. Mon eſt alia reſurrectio futura poſt generalem quã oꝛi: genes delirat: vt demones vel impij hbomines poſt tosnẽ ta quaſi ſupplicijs ex puꝛgati:vel ulli in angelicam redeũt qua creati ſunt dignitatem:vel iſti iuſtoꝛum ſocietati do ritur que ſit differẽtia inter iſta duo fideliter ⁊ firm v.vnde in Cant᷑.vltimo. Foꝛtis eſt vt moꝛs dilectio. Et „ Gr nentur eo ꝙ hoc diuine pietati conueniat: ne quid de ra tionabilibo creaturis pereat:ſed quolibet modo ſaluent Mos credamus ipſi iudici omnium ⁊ retributoꝛi iuſto: qui dixit. Ihnnt impij in ſuplicium eternum. Juſti aat in vitam eternam vt percipiant fructum operum ſuoꝛũ. Sequitur epilogus. hec eſt ergo fides catholica ⁊c. Repetitur materia cum dicitur.hec eſi fides ⁊c᷑. Et ſub ditur coĩnatio cum ſubditur. Quã niſi quiſq; ⁊c.¶ Que quia vnum ſufficere videtur. Reſpondeo per hoc ꝙ d tur fideliter. notatur fides ⁊ rectitudo ĩ motu fidei: uue eſt aſſentire pꝛime veritati pꝛopter ſeipſam. Per hocgqG dicitur firmiter.notatur modus caritatis:qui ẽ annexꝰ fidei.Purificatur em anima per fidem Acr.xv.ſide pu rificans coꝛda eoꝛum.ſed firmatur per caritatem cñ ſci⸗ licet fides peꝛ dilectionem operatur:ſicut dicit᷑ ad SGalł. ſic terminatur iſtuo ſimbolum. Tercia pars ſumme alexandri de ales theologoꝛum pariſienſiuʒ monaꝛcbe doctoꝛis irrefragabilis ꝗ diligẽ ter emendata ⁊ ad oꝛdinem redacta. Impenſis Aintonij koberger urem berge impꝛeſſa finit: coſũmata pridie V nonas MMaij. Anno xpᷣiane ſalutis.Ald.cccclxxxj. Iese zeber eus lb 150,2 7 be . Dre⸗ 1 Zu-, sChro ſol. 81 νNO El 32 . ððUVM 61 5 5V O. ol. Ser. vAo - Nueſtio ad potẽtiã ſicut dicit ang. ꝙ in ſuꝑioꝛi ꝑte aĩe.ſ.mẽte eſt homo imago trinitatis qtuʒ.ſ.ad potẽtias: que ſũt in⸗ telligentia.memoꝛia.volũtas. Scðm boc dico ꝙ homo eſt eque imago trinitatis totiꝰ. Elel põt eẽ illa exp̃ᷣſſio qᷓ tum ad eẽntiam ⁊ naturaʒ:⁊ ſm hoc non dicitur homo eque eẽ imago totiꝰtꝛinitatis.ſ̊ magis filij:qꝛ bõ ᷣm eẽn tiam eſt ens ab alio:⁊ ab eo aliꝰ.Habet ꝗᷓ ptatẽ ꝓducen di ex ſe ꝑſonã. Pater aũt eſt ens nõ ab alio:a quo ẽ aliꝰ Spũſ.ſ.eſt ens ab alio vel alijs.nõ tñ ab ipᷣo aliꝰ.IFiliꝰ eſt ens ab alio:⁊ a quo aliꝰ. Homo igit᷑ m ꝓpꝛietatẽ ꝑ⸗ ſone nõ ↄfigurat᷑ patri:in quo non inuenit᷑ ꝙ ſit ens ab alio. Silꝛ nec ſpũiſcto:qꝛ non inuenit᷑ ꝙ ab ipᷣo.ſ.ſpũ.ſ. ſit alius.̊ hoc totũ inuenit᷑ in filio:⁊ ideo m agis ↄpetit ꝙ ſit vnio ſᷣm ↄfiguratõeʒ ad ꝓpꝛietatẽ ꝑſone filij:qᷓ Fm ↄfiguratõeʒ ad ꝓpꝛietatẽ ꝑſone alterius.⸗¶ Ad aliud di cendũ.qꝙ in incarnatõe duo ſunt.ſ.actio ⁊ relatio. Si g̊ᷣ loquamur x actõne:dico ꝙ illa ↄuenit toti trinitati.qꝛ tota trinitas fecit incarnatõeʒ. Camẽ ſᷣm appꝛopꝛiatõʒ Fm qð dicit᷑ ꝙ potẽtia attribuit᷑ patri.ſapĩa filio bomi⸗ tas vel caritas ſpũiſcto. dicendũ. ꝙ magis attribuit᷑ il⸗ la actõ incarnatõis ſpũiſcto ꝙᷓ alteri ꝑſone:qꝛ amoꝛ fuit q̃ſi motiuũ dei ad incarnatõeʒ.ſ.ne periret genꝰ hũanũ. amoꝛ do attribuit᷑ ſpũiſcto:⁊ ideo dicit᷑ ꝙ rpᷣe natꝰ eſt ⁊ ↄceptus eſt de ſpnͥ.ſ.Sed ratone relatõis dico ꝙ ſoli fi⸗ lio debet attribui incarnatõ.quia q;tum ad vnionẽ ma⸗ gis inuenit᷑ ↄfiguratio nature humane ad ꝑſonam filij. ᷓ ad aliquã aliã ꝑſonã. Membꝛum ſextũ Oſtea querit᷑ de vnibilitate ex ꝑte huma⸗ ne nature.cũ habitũ ſit de ea ex ꝑte dinine nature. Et pᷣmo qrit᷑ de ea ꝑ ↄꝑatõʒ ad na turã ãgelicã.que.ſ.natura ſit vnibilioꝛ di⸗ uine nature.vtꝝ hũana vel angelica.q¶ Ao qð ſic Iið. in li.de trini.Quãto ſubtilioꝛ ẽ natura:tanto pleniꝰ aſ⸗ ſiſtit ad ſilitudinẽ diuine vnitatis expꝛeſſa.Sed natura angelica ſubtilioꝛ eſt ꝙᷓ; hũana:&ᷓ magis eſt ad ſilłitudinẽ diuine nature ꝙ; bũana.ſi & eo ẽ vnibilitas quo ſiłitudo natura angelica magis ẽ vnibilis diuine nature qᷓ; hũa⸗ na. Item angelꝰ?ſimplicioꝛ eſt ꝙᷓ aĩa.qꝛ angelꝰ ſiue in⸗ telligẽtia eſt ſubᷣa ſpũalis coꝛpoꝛi non vnibilis.Sed aĩa rõnalis licet ſit ſuba ſpũalis:coꝛꝑi tñ eſt vnibilis:̊ ẽ cõ poſitioꝛis nature ꝙᷓ; angelꝰ.qᷓ diſſimilioꝛ ẽ diuine ſimpli citati ⁊ magis diſtans ab ea qᷓ; angelꝰ:q̊ minꝰ ẽ vnibilis diuine nature. Ad hoc rñdent quidã ꝙ angelꝰ non eſt adeo vnibilis dinine nature ſicut hõ. qꝛ hõ in ſe rep̃ſen⸗ tat totalitatẽ diuini exẽplaris:angelꝰaut nõ.qdð ptʒ.qꝛ ĩ exemplari ẽ reperire ratõem vel ydeã nature coꝛꝑalis ⁊ ſpũalis.qꝛ eſt exẽplar rei coꝛꝑalis ⁊ ſpũalis.Sʒ in ãge⸗ lo eſt tm̃ natura ſpũalis.in hoĩe vᷣo eſt natura coꝛꝑalis ⁊ ſpũalis:⁊ ita hõ expᷣmit totã ratõeʒ diuini exẽplaris. angelꝰaũt nõ. Et ideo magis eſt vnibilis qᷓ ãgelꝰ.¶ Cõ tra.dyoni.in li.de diuinis noĩbo.c.iiij. Angelꝰeſt imago ⁊ manifeſtatõ nõ apꝑentis lumĩs:⁊ ſpeculũ ⁊c.totam ſi poſſibile eſt: recipiens ſpeciẽ. Et appellat ibi ſpecieʒ foꝛ⸗ mam exemplarẽ.ſ.ſapientiã diuina:quã ipᷣe angelꝰreci⸗ pit ſᷣm poſſibilitatẽ ſuã:ſicut ſpeculũ recipit ſpeciẽ rei. ꝙ angelus eſt magis vnibilis m totalitateʒ exemplaris: qua magis repᷣſentat qꝙᷓ home. 4 Item pꝛimo ecci. Pꝛi⸗ mo om niũ creata eſt ſapiẽtia. Hoc nõ põt intelligi de ſa pientia increata: qꝛ ipᷣa nõ eſt creata. hoc intelligit de natura angelica:que dicit᷑ eẽ ſapientia.Sed qð pꝛimuʒ omniũ creatũ eſt:imediatiꝰſe habet ad pꝛincipiuʒ.⁊ qð imediatiꝰſe habet ad ipᷣm:vnibiliꝰ eſt ipi.̊ angelus cuʒ imediatiꝰſe habet ad ipᷣm:vnibilioꝛ eſt diuine fube ĩ na⸗ tura q; homo.qꝛ eſt ſpualioꝛ ⁊ ſimplicioꝛ.q̊ quãtũ eſt ex Ete nature:angelꝰeſt vnibilioꝛ.Silꝛ ⁊ quãtũ eſt de rõne ꝑſone:qꝛ ↄpoſitioꝛ eſt ratõ ꝑſone in hoĩe qᷓᷓ in angelo.qꝛ in angelis attendit᷑ diſtinctio ꝑſonalis qtum ad quali⸗ tatem tm:in homie vᷣo qtum ad oꝛiginẽ qualitatem.ſi % ij. cut dicit Rich. de ſcko vict. in li. de trini. Oꝛigine ei dif⸗ fert vnꝰhomo ab alio.qꝛ vnꝰeſt ab alio.⁊ quãtitate ↄmu ni ſᷣm ꝓpꝛietates ↄſequentes eẽntiam:cuiuſmodi ſunt ac cidentia ↄmunia vel ꝓpꝛia. Sed angelus ab angelo non differt oꝛigine:quia vnus angelus nõ eſt ab alio.g̊ cum in diuinis ſit ratio ꝑſone q;tum ad diſtinctõeʒ illaʒ que eſt oꝛigine ſolum:in homine vo ᷣm vtrũq; modũ: patet ꝓ diſtinctio ꝑſonalis in angelo ſimplicioꝛ eſt et magis accedens ad diſtinctõem ꝑſonalem in deo qᷓ; in homine. ergo angelus eſt vnibilioꝛ diuine ſube qdtum ad rationẽ ꝑlone ⁊ nature.l Item augu.in li.de ſpũ ⁊ anima.E0 aĩa imago eſt:quo dei capar ⁊ ꝑticeps eẽ poteſt.capax ꝑ intellectũ:ꝑticeps ꝑ affectum. ergo ſi angelus ſᷣm vtrã⸗ q; potentiã ⁊ cognoſcitiuã ⁊ motiuã ſiue affectiuam.ma gis eſt eius capax ⁊ ꝑticeps:ergo ⁊ magis eſt eius ima⸗ go.ergo vnibilioꝛ.i¶ Item augu.in li.de aĩa ⁊ ſpũ.Nia Em mentẽ eſt habens imaginẽ dei in potentia cognoſcen di:⁊ ſimilitudinẽ in potentia diligẽdi.Sed hec duo ma⸗ gis reꝑiunt᷑ in angelo.ergo ratõ imaginis eſt magis in ipᷣo.ergo eſt vnibilioꝛ. Itẽ augu.in li.de trini.Eo aĩa imago dei eſt:quo meminit.intelligit.⁊ diligit eũ a quo facta eſt. Sed iſti actꝰmagis reperiũtur in angelo:ergo eſt magis imago qᷓ; aĩa huana.ergo eſt vnibilioꝛ. Ad oppoſitũ vo ſic.augu. in ſermone de imagine. Nulli alij creature dedit deus ꝙ ſit imago qᷓ; homini. ergo nõ ãge⸗ lo. Si eꝛgo imago eſt expꝛeſſa ſiłitudo:nulli alij dedit ꝙ; eſſet expꝛeſſa ſimilitudo qᷓ; homini.ſ̊ expꝛeſſam ſimilitu⸗ dinem ſequit᷑ vnibilitas:ergo nulli alij creature qᷓ; bomi ni dedit ꝙ eſſet deo vnibilis. RR eſ onſio dicendũ ꝙ ſimilitudo creature P ratõnalis ad deum ᷣm plura ẽ in homine ꝙᷓ in angelo.eſt em̃ ſilitudo in natura.in ꝑſo na.in potẽtia. In natura:qꝛ ſicut dicit aug.in ſermone de imagine. Sicut deꝰpbiq; totus eſt. oĩa viuificans mo uens ⁊ gubernas: ſic aĩa vbiq; in ſuo coꝛpoꝛe tota viget mouet ⁊? gubernat.qð non ↄuenit angelo: cuʒ nõ ſit ſub ſtantia viuificando coꝛpoꝛi attributa. Item in homiĩe ẽ ſimilitudo in ꝑſona.qꝛ in homĩe ẽ ratio ꝑſonalis ſᷣm oꝛ⸗ dinem oꝛiginis.qꝛ homo eſt ab homĩe:ſicut in diuĩs deꝰ a deo. angelꝰaũt non eſt ab angelo. Item in homie eſt ſi⸗ militudo in potẽtia.qꝛ in homie eſt potẽtia rñdens tota litati exemplaris.ſᷣm ꝙ ait augu. Aia ad ſimilitudineʒ totius ſapientie facta omniuʒ ſimilitudines in ſe gerit. Cum em in diuino exemplari ſit ratio eſſe coꝛpoꝛalis et eſſe ſpũalis:inuenit᷑ in anima ⁊ in homine vtrũq; coꝛpo⸗ rale ⁊ ſpũale eſſe ⁊ poſſe.a potentia ad coꝛpus in anima ⁊ potentia in ſe abſtracta.qð non inuenit᷑ in angelo. Ex his ergo ptʒ ꝙ natura hũana eſt vnibilioꝛ diuie qᷓ; ange lica. Ad pꝛimã aũt ratõeʒ ſumptã ex auctoꝛitate Jli⸗ doꝛi dicendũ.qꝙ ↄtingit ↄſiderare diuinam eẽntiam abſo lute.hoc eſt nõ ꝓut eſt cauſa:neq;ʒ ꝓut eſt in ꝑſonis.lel 2tingit ↄſiderare ip̃am non abſolute ſiue vt abſtractam ſed ꝓut eſt cauſa:⁊ ꝓut eſt in habente eam.boc eſt in re nature ſiue in ꝑſonis. Pꝛimo modo dicendũ.ſᷣm ꝙ ↄſi⸗ ceratur vt abſtracta:ꝙ ipᷣe angelus magis expꝛimit di⸗ ninam vnitatem ⁊ magis exiſſit ad ſimilitudinẽ diuine vnitatis.quia ratõne maioꝛis ſimplicitatis magis acce⸗ dit ad naturã vnibilitatis diuine: ꝓut ſic ↄſideꝛat᷑ diuĩa nat᷑̃a. Si aũt oſideꝛet᷑ diuina eẽntia vt cauſa:⁊ ꝓut nõ ẽ abſtracta a ꝑſonis:ſic homo magis expꝛimit ſimilitudi nem ipᷣius q; angelus.qꝛ ſicut dictũ eſt:homo eſt magis repᷣſentatiuus cauſe exterioꝛis diuine ꝙᷓ; angelus. IJtem ſicut dictum eſt:ratõ ꝑſonalitatis ſicut eſt in deo:magis expꝛimit᷑ in homine ꝙᷓ in angelo.Determinatũ eſt ſupe⸗ rius.ꝙ diuina eẽntia ꝓut ↄſiderat᷑ penitus vt abſtꝛacta a ꝑſonis.nõ intelligit eſſe vnibilis.ſed ſolum ꝓut oſide⸗ ratur in re nature ſiue ĩ ꝑſonis.⁊ ideo a parte illa qua angelus magis expꝛimit ſimilitudinem illius.non eſt vnio cũ diuina natura. ſ ſolũ a ꝑte illa qua homo eiꝰ ſi⸗/ militudinem magis expᷣmit.⁊ ideo nata hũana ẽ vnibi⸗ 20 0 -Euroskala Offset T t 1 3 Q R VierFarbSelector Standard* Balance Focus N 1 K J H 8 G 7 5 F 6 E 5 D 4 3 2 . 3 . 1