Gb450_fol-1
author: Alexander von Hales

ð

—☛

N

N 1245 11911642 021

Caunmuntmanennnunmnnn —

uß Tübingen

——

—

—

—

—
4

—

——G

—.
.4 .
7

4

In laudem irrefragabilis doctoꝛis diui Aleranchi
te Ales: oꝛdinis beatiſſimi Franciſci:pangericũ car⸗
men incipit.

Vi tibi maioꝝ repetis monumẽta ꝑ oꝛbẽ:
Patris Alexandri geſta viatoꝛ habe.
Hic placito ſupeꝝ prognatus gGte britana:
Protenus a puero flexit ad aſtra gradum.
Ron gaze meminit: nec auoꝛum ruꝛa licetur:
Pectoꝛe in eximio ſola minerua ſedet.
Ergo freta emẽſus ⁊ vaſios equoꝛis amnes:
Se totum ad ſtudium pariſienſe tulit.
NQuo vel Socraticos vel ſummos quoſqʒ Platones.
Ingenio facile dexterioꝛe preit.
Inde polum? celos ⁊ que ſuꝑ aſtra gerunt᷑
Rimatus: didicit abdita fata dei.
Sic tandeʒ ⁊ meritis ⁊ digna laude probatus:
Doctrine ⁊ verbi ſit ſatoꝛ atq; pater.
Aſt vbi theologis pugnax ſententia venit:
Acciꝑet ne minoꝛ ſigna magiſterij:
(Mulilus.n.ſacri doctoꝛis ſigna ferentem
Ex grege Hanciſci viderat oꝛbis adhuc)
Aagnus Alexander cui mens ꝑſancta fuiſſet:
Ac deuota diu ⁊ religioſa deo:
Ipſe ego(mox inquit)ceꝛtamĩa litis inique
Compeſcam: nec erit cui ſuus obſtet amoꝛ.
It vir: ⁊ indnitur palla vilente minoꝝ:
NQuiqʒ magiſter erat fit pius ecce minoꝛ.
Mos quid obeſt dixit humilẽ geſtare togellam
NQui pariter gerimus nomẽ onuſqʒ patris:
Nuid ↄtra impediat ſublimi in nomĩe mentezs
Coꝛdigeꝛos fratres continniſſe piam:
Diſcipulos xpᷣi quibo eſt luſtrare popellos
Nuis ferat ignaros iuſſa docere tei:
Mon tumet irꝛigua celeſti flumie virtus:
Mec ſeſe extollit cui deus auctoꝛ adeſt.
Aldens bumilis puꝛgata dolo conſerua deoꝛum

—

Nec fama augeſcit: nec iacet ima colens
Jamprimum poſthac doctoꝛ fraterculus ibo:
Veſte ſub hac minünus paꝛta trophea gerens.
Dixerat.hinc patuit franciſci ſemꝑ alumnꝰ:
Laurea doctorũ: qui tot vt aſtra micant.
Tum demum ex ſuperis captũ gemĩare talentum
(Me toꝛpeꝛet) iners pꝛouidus inſtituit.

At ſcola ſacroꝝ quia nil ſatis oꝛdine noꝛat:

Cuncta quideʒ incertis ſpaꝛſa fuere locis:
Hic prudens opifex multa celeberꝛimus aꝛte:
Compage ⁊ neruis conſolidauit opus.
Primus in aꝛticulos diuina volumĩa duxit:
Artis ⁊ in moꝛem retulit acta ſenum.
Quo duce premonitus in prelia diuus aquinas:
Quotqͥt ⁊ vſq; legis foꝛtius arma gerunt.
Mec quiſq; adueniet(qᷓuis aꝛs creſcit in hoꝛas)
Tam mente integra qui ſenis oꝛſa laDret.
Hauriet hinc potius veluti de fonte liquoꝛem:
Et tanq; exemplar preferat vſqʒ virum.
Hec breuibo diri: que cetera multa ſuꝑſunt
Mon vacat vt noꝛis: qui citus ire paras.

Anno ab incarnatione domini.M.cexlv.xij.kalis
Septembris obijt idem irꝛefragabilis doctor: pari⸗
ſius ſepultus: cuius tumba his preconizatur metris.

Clauditur hoc ſaxo famam ſoꝛtitus abunde:
HGloꝛia doctoꝝ decus ⁊ flos philoſophorum
Auctoꝛ ſcriptoꝛum vir Alexander varioꝝ
Moꝛma modernorũ: fons veri: lux alioꝝ.
Inclitus angloꝛum fuit archileuita: ſed hoꝛum
Scriptoꝛ clericoꝝ:frater collega minoꝛum
Factus: egenoꝝ fit doctoꝛ:primus eoꝛum
Si quis honos meritis: ſi qui virtute colunt᷑:

Hunc anumo prefer: hunc venerare patreʒ.

Mec ſoꝛde ⁊ culpa pigꝛitere per ocia deſes:

Manciſci ſtudio que minoꝛ iſte refert.

hn

arich

nitate
Coanitiol
n n
Sileenon
ſonalot
Diſpoſitx
Diaineſt
lerinfinit
ctate⸗
Dinina
VBininee
atn/ ina
Diuina
Ziuindel
Diuinag
Diuinan
Dinins!
Deus qy⸗

Etermita
Election
Falſitate
oto.an.
Benera
Libꝛo ti
Malied
Miſſion
Miſtion
Milſioon
Miſſion

Noibdi
ie den
byp
ſoibpol
oibus
Creatura
Niſt⸗
Noibus
orpn⸗
NMoie ſi
Aeie by
iepa
Noie fil
ie fil
ſolifilio
iefil
ieſp
Noie de
ibyd
Noibye
Noibog
Noi
ſoibon

Perſe

nae⸗q.
Pred⸗
Prenc
Poten

un

8:

halis
bari⸗
etris.

ð

B—

Pꝛima ꝑs ſumme Alexã/
dri de Rie eractat
e

Honitate diuina increata ⁊ ereata.qxvij.⁊ ſequenti.
Cognitione dei qua cognoſcit᷑ in ſe.q·ij.
Goctrina theoloica qualit᷑ ab alijs ſit diſtincta.q.j.
Bilectione dei generali ad creaturas ⁊ ſpẽali reſpectu
rõnalis creature.q.xxxi.⁊ ſequẽéti.
Diſpoſitõne diuina quid ſit:cuiꝰ ſit ⁊c.qxxv.
Diuine ſube eẽntialitate.incõmutabilitate.ſimplicita
te.infinitate.incompᷣhẽſibilitate.inſcriptibilitate ⁊ lo⸗
calitate.q.iij.⁊ ſex ſequentibo.
Diuina exiſtentia in generali ⁊ ſpẽali.q.x.⁊ ſeq̃nti.
Dinine eẽntie etemitate.vnitate.veꝛitate.bonitate cre
ata ⁊ increata.q.xij.⁊ ſex ſequẽtibo.
Dinina ꝓuidentia ꝗd ſit:quoꝛ ſit ⁊c᷑.q.xxvj.
Dinuina electione.q.xxx. .
Diuina generatione eterna.q.xlij.
Diuinaꝝ ꝑſonaꝝ veritate.numero.oꝛdine.⁊ equalita
Diuinis noĩbo in generali ⁊ ĩ ſpãli.q.xlviij.⁊ ſeq̃nti.
Deus quid ſignificet ⁊ conſignificet.q.l.

De

Eternitate diuine eſſentie.q.xij.
Electione diuina.An ſit:⁊ ad qd ſit ⁊c.q.xxx.
Falſitate reꝝ ⁊ ſenſuũ.q/xvj.
Jato.an ſit:quid ſit ⁊ quoꝝ.q.xxvij.
HBGBenera tione diuina eterna.q.xlij.
Libꝛo vite.quid dicat:qͥꝝ ſit ⁊c.qxxxiij.
Aali ad bonũ oppoſitioe.q.xix. N
Aiſſione cõmuniter dicta.q.lxxj.
MWiſſione actiue dicta.q.lxxij.
Miſſione paſſiue dicta inuiſibili.q.lxxiij.
Miſſione paſſiue dicta viſibili.q.lxxiiij.

De
Moĩbo dinis in generali ⁊ ſpali.q.xlviij.⁊ ſequẽti.
Moĩe deus ⁊ eius ſignificatõe ⁊ ↄſignificatõe.qłl.
NMoĩbo pᷣuatiuis ſm affiꝛmnatõʒ ⁊ negatõʒ.q.lj.
Moiĩbo ↄſequentibo naturã.q.lij.

Noiĩbus eẽntialibo connotantibo reſpectũ cꝛeatoꝛio ad

creaturas.q.liij. .
Moĩbo ſigntibo reſpectũ ꝑſone ad ꝑſonã.q.liiij.
Moibus ſymbolicis.q .lx.
Moĩbus pſonalibus.q.lvj.
Moie ſubſiſtentia.q.lvij.
Moĩe hypoſtaſis.q.lviij.
NQoiĩe pater.q.lix.
Aoĩe filius.q.lx.

Moie ſilij quo dicit᷑ imago: quid ſit: ⁊ qũo conueniat

ſoli filio.q.lxj.
NMoiĩe filij quo dicit᷑ verbũ ⁊ eius ꝓprietate.q.lxij.
Noie ſpũᷣſſancti.q.lxxui.
Moĩie donum. q.lxiiij.
Moĩho diſiũctiuis ꝑtitiuis ⁊ excluſiuis.q.lxv.
Moĩbo collectiuis.q.lxvj. “
Noĩbo appꝛopꝛiatiuis.q.lxvij.

Moibo notionalibꝰĩ generali ſpãli.q.lxviij.⁊ ſeq̃nti.

Noĩbo nõ ↄnotantibo effectũ in creatuꝛa.qllxx.

Perſonaꝝ diuinaꝝ veritate.numero. oꝛdine. ⁊ equali
tate.q.xliiij.⁊ tꝛibus ſequẽtib.
Predeſtinatione quid ſit ⁊ quoꝝ ⁊c̃.qxxviij.

Preſcientia dei.q.xxiiij.

Potentia diuina.q.xx.

Potentie conditionibo.q.xxj. MM
Potentiaruʒ creaturaꝛum deriuatione a potentia di⸗
uina.q.xxij. . .
Prouidentia diuina quid ſit ⁊ quoꝝ ⁊c.qxxvj·.
Proceſſione ſpũſſancti cuiꝰ ſit ⁊ qũo ⁊c̃.qxliij·

De

FPepꝛobatione ⁊ eius effectu.qxxix. MMU
Sacra ſcriptura qualit᷑ differt ab alijs 2 q̃lis ſit.q;j.
Scientia dcei qid ſit:cinꝰ ſit ⁊c᷑.qxxiij.
Veritate diuinaꝝ ꝑſonaꝝ:.q.xliiij.
Volũtatis diuine intẽtione ⁊ eiꝰ cauſalitate.q.xxxiiij.
2 ſequenti.

AVoluntatis diuine permiſſione ⁊ impletiõe.q.xxxviij.

2 ſequenti.

AVoluntatis bũane ad diuinã ↄfoꝛmatõne.q.xlj.

Tabula queſtionum prime partis ſumme Alexan⸗
dri de Ales.

Nneſtio prima de doctria
theoloica bʒ 10 Pin
Primo querit᷑.v.theologia ſit ſcientia. .
Secũdo.v.ab alijs ſcientijs ſit diſtincta:⁊ qualit᷑.
Teꝛcio de quo ſit iſta ſcia ſiue ꝗd ſit eiꝰ ſubiectũ.
Muarto de modo traditõnis huiꝰ ſcientie.i.ſacre ſcri⸗
pture.⁊ hʒ ꝗqnq; aꝛticulos. . —„.
Primus an modus in ſacra ſcriptura ſit artificia⸗
lis vel ſcientialis.
4 Secũdus an ſit certitudinalis.
4l Tercius an ſit vnifoꝛmis vel multifoꝛmis.
4 Quaꝛtus de multiſoꝛmitate que eſt in intellectibus
ſacre ſcripture.
Quintus de ſenſu l̃ali an fundet᷑ ſuꝑ verũ.

Nueſtio.ij. de cognition
dei qua ↄgnoſcit᷑ in ſe hʒ tria mẽbra.
Primo querit᷑ ex ꝑte ↄgnoſcibilis ſub.vj.articulis.
4¶ Primꝰ an deus ſit cognoſcibilis aie hũane.
4l Secũdus an diuina ſubſtãtia ſit cognoſcibilis ĩ ſua
immenſitate. .
4 Tercius an ſit cognoſcibilis in ſua trinitate peꝛ na
turalem rationeʒ.
4 Quartus an ſit ↄgnoſcibilſis facie ad faciẽ in via.
4l Quitus an ſit ↄgnoſcibilis ĩ ſua ſpecie ſicuti eſt.
4 Sextus an ſit ↄgnoſcibilis in ſua pꝛeſentia ſᷣm ꝙ pᷣ⸗
ſens eſt creature.
Secundo querit᷑ ex ꝑte ↄgnoſcẽtis ꝑ q̃tuoꝛ aꝛticulos.
¶ Primꝰ an ſit in naturali potẽtia cognoſcẽ deũ.
l Secundus an ſit cognoſcibilis a bonis tm̃ vel etiaʒ
a malis. .
4¶Tercius an ſit cognoſcibilis ſenſu vel rõne tůÿ.
4l Quartus an ſit cognoſcibilis km modum vnum ab
homie ante peccatum ⁊ poſt.
Tercio q̃rit᷑ ex ꝑte medij ↄgnoſcẽdi ſpᷣ ꝗnq; aꝛticulis.
4 Primus an cognoſcat᷑ ꝑ medium.
4¶l Secundus de medio ↄgnoſcendi ꝑ natuꝛaʒ.
4¶ Tercius de medio ↄgnoſcendi ꝑ gratiam.
4¶qQuaꝛtus de comꝑatione cognitionis per naturam
7 gratiam.
4 Quintus de comꝑatione m ceꝛtitudinem medij ad
cognoſcendum deum ? creaturam. W

LNueſtio.iij.de dinine ſub/
ſtantie eſſentialitate habet tria membꝛa.
Primo oſtendit᷑ ꝙ neceſſe eſt diuinaʒ ſubam eſſe.
Secundo ꝙ neceſſe eſt notam eſſe ſic vt non poſſit co⸗
gitari non eſſe.
Tercio vtruʒ hoc ſit pꝛopꝛiũ diuine eſſentialitati non

poſſe cogitari non eſſe.

Gees
=Gèl

Oueſtio. iiij de diuine eẽn

tie incõmutabilitate hʒ tria mẽbꝛa.
Primo queritur an diui
mutabilis. . . „ ,
Secũdo an ↄueniat ei aliquo mõ q ſit mutabilis.
Tercio an priũ ſit diuine eẽntie ꝙ ſit incõmutabilis.

Nueſtio. v. de dinine eẽn/

tie ſimplicitate hʒ tria mebrra.
Primo queritur quomodo eſt ſimplicitas diuine ſub⸗
ſantee.
Secũdo qũo eſi ſimplicitas ſumma.

Tercio qũo eſt ꝓpriũ diume ſube ſimplicitas.

Queſtio. vj. de diuine eẽn/

tie infinitate hʒ dno mẽbꝛa. .. .. .
Primo queritur vtrum diuina eſſentia ſit finita velĩ⸗
finita. M
Secundo ſuppoſito ꝙ infinita. vtrum iſtud ſit ei pꝛin⸗
cipiũ ita ꝙ non ↄueniat infinitas creature.

Nueſtio. vij. de dmĩe eẽn⸗

tie incomp̃henſibilitate hʒ duo mẽbꝛa.

Primo queritur vtrum diuina eſſentia ſit compᷣhenſi⸗
bilis vel incom phenſibilis. .. .
Secundo de diſſerentia comprehenſionis eſſentie di⸗
uine in patria.

Mueſtio. viij. de dine eſſen

tie inſcriptibilitate hʒ duo mẽeba.
Primo querit᷑ an diuina eeẽntia ſit circũſcriptibilis.
Secũdo vtꝝ inſcriptibilitas ſit ei ꝓpriũ.

Nueſtio.ix.de localitate

diuine eẽntie hʒ quinq; mẽbꝛa.
Primo queritur an deus ſit alicubi.vel nuſꝙ vel ĩ ſe⸗
ipſo.
Secũdo an deus ſit vbiq;ʒ.
Tercio ꝗd eſt vũ eſſe vbiq;.
MNQuarto vtꝝ ab eterno ↄueniat ei eẽ vbiq;.
Nuinto an ſit ei ꝓprium eẽ vbiq;.

9

Nueſtio. x. de exiſtẽtia ge

nerali diuine eẽntie in rebo hʒ ꝗnq; mẽbꝛa.
Primo querit᷑ an diuina eẽntia ſit extra res.
Secundo an ſit in rebus eſſentialiter preſentialiter ⁊
potentialiter.

Tercio de numero iſioꝝ modoꝛum eſſentialiter pᷣſenti

aliter 2 potentialiter.

Muarto que ſit ratio diſtinguẽdo iſtos modos.
Muinto vtrum pꝛedictis modis exiſtat deus in rebus

equaliter.

Nueſtio.xj. de ſpeciali exi/
ſtẽtia dine eẽntie ĩ rebo ꝑ inbabitantem gꝛatiam hʒ.vj.
membꝛa.
Primo querit᷑ ꝗd ſit eſſe ꝑ grãm: an ponat aliquid in
creatura.
Scðo in ꝗbo.v.ſine ſacmẽtis ſit ꝑ grãʒ inhĩtantẽ.
Tercio.v.in carne ante infuſioneʒ anime poſſit eſſe ꝑ

gratiaz inhabitantez. .
Muarto.v.in homie ante natiuitateʒ poſſit eſſe ꝑ gra⸗

tiam inhabitanteʒ.
Nuinto.v.ſit in ꝑuulis ꝑ grãm inhitante.
Sexto.v.poſſit dici inhabitare vel eſſe in hoĩe per gra
tiam gratiſdataz.

Queſtio. xij. de eternitate

habet. x. mẽbꝛa.

na eſſentia ſit omnino incom⸗

Primo q̃rit᷑ qd ſit eternitas ſᷣm nomen. 7 babet duos

aꝛticulos. . .
4 Primus.v.eadeʒz eſt intentio nomĩs eternitatis ⁊
ſempiternitatis. “
4 Scds.v.equoce aut vniuoce dicat᷑ etenũ de creato⸗/
re ? creaturis. MMU .
Scðo querit᷑ qd ſit eteꝛnitas ſm rem.
Tercio ꝗd ſit eternitas ſᷣm diffinit.
Quarto qũo ꝓbet᷑ eternitas de diuina eẽntia:
Nuinto de immẽſitate eteꝛnitatis.
Sexto de inuariabilitate eternitatis. .
Septio de vnitate ſiue ſimplicitate eternitatis.
Octauo de incoĩcabilitate eternitatis.i:ſi ſoli diuine
eẽntie oueniat.

—

Aono de ↄpatõe eternitatis ad euũ. ⁊ habet quatuoꝛ

aꝛticulos.
4 Primꝰ de eẽ eui.
4I Scõs de eius vnitate.
Al Tercius de eins ſimplicitate.
4¶ Quartus de ↄpꝑatõe eui ad tempꝰ ſub tribo.S.
Decimo querit᷑ æ ↄꝑatõe eternitatis ad tempꝰ.

14

Meſtio. xiij. de vnitate di

uine eẽntie generalr hʒ ꝗnq; mẽbra. L
Primo q̃rit᷑ ꝗd ſit vnum. . .
Scðdᷣo quomõ ſe habeat vnũ ad intẽtõneʒ entis veri ⁊
boni. S=WU
Tercio vnde cauſet᷑ vnũ in rebus.⁊ de differẽtijs vni⸗
tatis ⁊ vnius.
Muarto que differentie vnius.
uinto que oꝓpoſitio vnius ad multa.

Nueſtio. xvuij. iteꝝ de vm/
tate diuine eẽntie ſpẽalr hʒ.vj.mẽbꝛa.
Pumo q̃ꝛi᷑ an vnitas diuine eſſentie compatiat᷑ ſecuʒ
pluralitatẽ.
Secũdo an ↄpatiat᷑ ſecũ pluralitateʒ naturaꝝ: ita vt
dicant᷑ plures dij. . .
Tercio an ↄpatiat᷑ ſecũ pluralitateʒ principioꝝ.
Quarto an ↄpatiat᷑ ſecũ pluralitatẽ ydeaz.
NQuinto an ↄpatiat᷑ ſecũ pluralitatẽ ꝑſonaꝝ.

Serxto de ↄfoꝛmitate aliaꝝ vnitatum ad diuinã.⁊ ha⸗

bet quinq; articulos. .
4 Primꝰ an eadẽ ſit vnitas eẽntie ⁊ ꝑſone.
4 Secũdus an vnitas diuine eẽntie ſit maioꝛ vnitas
que poſſit intelligi. . .
4l ercius an vnitas diuine eẽntie magis repñtet᷑ in
vnitate ↄponentiũ q; ↄpoſiti.

4l Quartꝰ.v.magis repñtet᷑ ĩ vnitate vniuerſalis aut

particularis. —„„õ
4 Quintus.v.eſſe vnũ ſit vnũ ab vnitate pᷣma.

eſtio. xv. de veritate di

uina hʒ. ix. membaeaꝛ.
Primo querit᷑ an ſit ncce veritatẽ eſſe.

Secundo an intentio veritatis differat ab intentõni⸗

bus entis vnitatis ⁊ bonitatis.
Tercio quid ſit veritas.
NQuarto in quibus ſit.
NQuinto an ſit vna vel plures. =
Sexto an plures veritates ſint ab eterno.
Septimo an omis veritas ſit etearn.
Octauo an veritas ſit mutabilis vel immutabilis.
Mono an pᷣma veritas ſit cauſa oĩm veritatũ.

Queſtio.xvj. de falſitate

hʒ ꝗnq; membra.

Primo queritur an falſitas ſit in rebo.
Secũdo an ſit in ſenſu vel in intellectu.

Tercio an cauſa falſitatig ſit res vel rei ſ ilitudo.

2 S

—

1

—

—

MQuarto an falſitas ſubſtantificetur in vero ſicutma⸗

lum ſubſtantiſicat᷑ in bono. .
Nuinto vtꝝ veritati prime ſit oppoſita falſitas.

Nueſtio. xvij. de bonitate

diuina increata hʒ noueʒ membꝛa.
Primo queritur ſi omnino ſm rationem intentionis
ſit idem bonum ⁊ ens.
Secundo vtrum ſit idem m rationem intentõis pul⸗
chꝛum ⁊ bonum.
Tercio an intentio boni dicatur pᷣm intentionem cau
ſe finalis.
NQuarto vtꝝ eadeʒ ſit bonitas in omnibo rebo.
NQunnto que ſint drñtie boni.
Sexto de ouenientia bonitatis in bonis.
Septimo an notio ⁊ amoꝛ ſummi boni ſint nobis a cõ
ditione indita ⁊ impreſſa menti.
Octauo an ſummũ bonum dicat additõz ad bonum.
Mono vtrum a ſummo bono fluant omma ̃m rationẽ
bonitatis.

Queſtio. xviij.de boĩtate

creata bʒ deceʒ mẽbꝛa.
Primo querit᷑ vtꝝ iſta tria videlʒ modus ſpẽs ordo
reꝑiant᷑ in omni creatura.
Secundo ſuppoſito ꝙ ſic. vtrum ſᷣm quid accipiuntur
in illis.vtꝝ ſcʒ ſᷣm aliꝗd ſubſtantiale vel accñtale.
Tercio ſᷣm quid differat aſſiẽtio boꝝ differẽs.
Quarto an illa tria ſint eadeʒ in omi creatura.
Quinto penes quid attendatur bonum in creatoꝛe 7
creatura.
Sexto vtꝝ vnũquodq;ʒ inqtum eſt: bonũ eſt.
Septimo vtꝝ vnũquodqʒ bonum creatum ſit bonuz p
eentiam vel ꝑ participatõeʒ.
Octauo vtꝝ bonũ creatũ ſit immutabiliter bonũ.
Nono vtrum tm̃ bonum ſit effectiua cauſa mali culpe.
Decimo de bono vniuerſitatis.⁊ hʒ tres articulos.
4 Primus an deus ꝑmittat mala fieri ĩ vniuerſitate.
Secũdus an vniueꝛſitas eẽt melioꝛ ſine malis.
Tercius an vniuerſitas eſſet melioꝛ ſi omnia eſſent
equaliter bona.

Nueſtio. xix. de oppoſitõe
mali aq bonũ hʒ octo mẽbꝛa.
Brin queritur an increato bono opponit᷑ malũ.
Secundo quomodo opꝓonitur malum bono creato F⸗
tie nature.

Tercio quomodo malum habeat ſubſiſtentiam in bo

no nature.
NQuarto de coꝛuptione boni per malum an ſit finita.

MNuinto an malum ſit coꝛꝛuptiuum ha bilitatum natu

ralium.
Sexto an malum ſit coꝛꝛuptiuum modi ſpeciei ⁊ or⸗
dinis.
Septimo an vnico malo vel triplici ſit coꝛꝛuptõ vel di⸗

minutio modi ſpeciei 2 oꝛdinis.
Octauo te differentia coꝛuptionis que eſt per venia⸗

le 2 moꝛtale.

Queſtio.xx.de dinina po/
tentia hʒ ꝗnq; mẽbra.
Primo queritur an deo conueniat ratio potentie pro⸗
prie.
Secundo vtrum dicatur vniuoce vel equiuoce de crea⸗
tura 2 creatoꝛꝛe.
Tercio vtrum aliquod creatum connotet intentio po
tentie pret᷑ diuinaʒ eſſentiam.
NQuarto de comparatione intentionis potentie ad in⸗

tentiones ſcientie 2 voluntatis qtum ad oꝛdineʒ.

Nuinto de comꝑatione intentionis potentie ad volũ⸗

Primo queritur de vniuerſal

tatem q;tum ad oꝛdineʒ ⁊ q́;tum ad extenſion?ẽ.

Queſtio.xxj. de cõditioni/

bus potẽtie hʒ quinq; mebꝛa. .
itate diuine potẽtie.⁊ bʒ
quatuoꝛ aꝛticulos. l
¶ Primus an deo ↄueniat om̃ipotẽètia.
4¶ Secundus ſᷣm quam rationem dicat᷑ omnipotẽtia.
4 Tercius an tribus perſonis diuine eſſentie conue⸗
niat omnipotẽtia.
Ouartus an omnipotetia ſit dei ſolius ꝓpria.
Secundo queritur de immenſitate diuine potẽtie.
Tercio de perfectione potentie diuine.⁊ habet ſepteʒ
articulos. ẽ è
Primus vtrum poſſit facere res melioꝛes qᷓ ſecit ge
neraliter. M
4¶ Secundus vtrum potuerit melioꝛi modo facere res
qᷓᷓ fecerit.
¶Tercius vtrum potuerit redemptõz humani gene⸗
ris facere melioꝛi modo.
Quartus vtꝝ adam potuerit fieri melioo.
l Quintus vtrum chriſtus fᷣm humanam naturã po⸗
tuit fieꝛi melioꝛ. . .
4 Sextus vtrum beata virgo vt pura creatura potuit
fieri melioꝛ. l
4Septimꝰ vtꝝ reruz vniuerſitas potuit fieri melioꝛ.

MNuarto querit᷑ de inuaꝛiabilitate diuine potẽtie.

Muinto quid diuine potẽtie ſit poſſibile vel impoſſibi⸗
le.⁊ hʒ quatuoꝛ articulos· .
Primus quid ſit ſimplir poſſibile ⁊ impoſſibile.
Secũdus an illud quod ẽ ↄtra naturam ſit deo poſ⸗
ſibile ſub. S. ſuis. .
Teꝛcius vtꝝ ꝙ oppoſita ſint idẽ:ſit deo poſſibile.
NQuartus vtꝝ qð eſt impoſſibile ꝑ accñs ſit deo poſ⸗
ſibile.vt de coꝛnupta facere viꝛginez.

Mueſtio. xxij.de derinatio

ne potentiaꝝ creaturaꝛuz a potentia diuina habet ſex
membra.

Primo querit᷑ vtꝝ ex diuina potentia fluxerit poten⸗

tia patiendi ſiue ſuſceptiua. . .
Scðo vtꝝ a diuina potẽtia flurerit oĩs potẽtia agẽdi.
Tercio vtꝝ a c fluxerit oĩs ptãs preſidentii
Nuarto incident᷑ querit᷑ de potentia preſidendi queẽ
angeli ad angelum. „ .
Muinto de potẽtia pᷣſidendi q̃ eſt boĩs ad aĩialia.
Sexto d potẽtia q̃ ẽ creatuꝛe coꝛpoꝛee ſuꝑ incoꝛpoꝛeã.

Nueſtio. vxuij. de ſcientia

dei hʒ quatuoꝛ mẽbra.
Primo q̃rit᷑ qd ſit ſcia dĩna ſᷣm ratõʒ intelligẽtie.
Scðdo ꝑ ꝗd ſciat dĩna ſcia.⁊ hbʒ q̃tuoꝛ articulos.
¶ Primꝰ. v.deus ſciat res ꝑ ſe vel ꝑ aliud.
4¶ Scðs.v.deꝰ ſciat ꝑ cãm vel nõ ꝑ cãm.
Tercius.v.ↄgnoſcat ꝑ vnũ vel ꝑ multa.
OQuartus.v.dina ſcia ſcit ꝑ exemplar.
Tercio q̃rit᷑ cuiꝰ ſit dĩna ſcia.⁊ hʒ.vij.articulos.
Primꝰ.v.ſit entiũ vel nõ entiũ.
¶ Scðs.y.ſit finitoꝝ vel infinitoꝝ.
¶Tercius.v.ſit bonoꝝ ⁊ malo2ꝛꝝ.
4¶ Quartus.v.ſit nccioꝝ ⁊ ↄtingentiũ.

4l Quintus.v.ſit enũciabiliũ.

Sextus.v.ſit ſingulariũ.
¶ Septimꝰ.v.ſit oppoſitoꝝ.
NQuarto q̃rit᷑ de mõ ſcĩie dei.⁊ hʒ.vj.articulos.
¶ Primꝰ de ydeis reꝝ ⁊ rõnibo ſᷣm q̃s ſintĩ doo.
¶ Scðs cũ mala ñ heant eẽ i deo qũo ↄoſcũt᷑ a No.
Teꝛcius qũo deus ſcit omĩa pᷣſentialiter.
4l Quartus qũo ſcit omĩa ſimul.
¶Quintug qũo ſcit omĩa ꝑfecte.
Sextus qũo ſcit omia immutabilit᷑.

Mueſtio. xxni. de pꝛeſcien

tia dei bʒ.vij.mẽbꝛa. . .
Primo querit᷑ an pᷣſcia dei ſit tꝑalis vel eterna.
Secundo vtꝝ ſit cauſa reꝝ.
Tercio.v.ſit eauſata a rebbd.
Muarto. v. inferat rebo nccitateʒ.
Muinto an ſtet cũ libero arbitrio.
Serxto.v.ſit infallibilis.
Septimo.v.ſit mutabilis.

Nueſtio.xxv. de diſpoſiti/

one diuina hʒ ꝗqnq; mẽbꝛa.
Kenng querit᷑ an ſit diſpoſitio diuina·
cundo quid ſit.
Tercio cuius ſit.
NQuarto quomodo ſit. .
NQuinto ym ꝗd ſit.⁊ hʒ tres artieunlos.
Primꝰ. v. numerꝰ pondꝰ 2 menſura ſint quid crea⸗
tum vel increatum.
4l Scðs. v. res ſpũales ſint create numero pondere ⁊
menſura an tm̃ coꝛpales.
¶l Tercius ꝗd ſint bec tria.v.ſuba vel accñs.

Lneſtio.xxvj. de dinina
ꝓuidentia bʒ octo mebꝛa.
Brimo oñdit᷑ ꝙ ꝓuidentia diuina ſit.
do quid ſit ꝓuidentia diuina.
Tercio qũo ſit ꝓuidẽtia diĩna.⁊ hʒ tres articulos.
4l Primꝰ.v.ſit tꝑalis vel eterna.
4Al Scs.v.ſit ſimplex vel multiplex. .
4 Terciꝰ.v.ꝓuidẽtia dei ſit cã reꝝ ⁊ ĩ q̊genẽ cõꝝ·
Quarto q̃rit᷑ qͥꝝ ſit ꝓuidẽtia.⁊ hʒ.iiij.articulos.
4I Primꝰ. v. bonoꝝ vel maloꝝ.
4l Secũdus.v.caſualiũ.
4l Tercius.v.voluntarioꝝ.
4¶ Quartus.v.nobiliũ ⁊ viliũ indifferent.
Muinto qꝗrit᷑ ꝑ qd ſit ꝓuidẽtia.⁊ hʒ.iij.articulos.
4¶ Primꝰ an poſſit deꝰ cõferre creature vt ſe gubernet
ſine deo.
4l Secũdus.v.ꝓuideat ꝑ creaturas.
iil Terciꝰ.v.oꝑari ꝑ malos ↄueĩat dine ꝓuidẽtie.
Sexto q̃rit᷑ de modis ꝓuidẽtie dĩne.ſ.qͥt mõis.
Septimo de effectu puideẽtie dĩne. ⁊2 hʒ.ij. articulos.
qꝗ¶ Srimꝰ ꝗs ſit effectus dine ꝓuidẽtie. .
4¶ Scs.v.effectꝰ dĩne ꝓuidẽtie infeꝛat nccĩtatẽ ĩ rebo.
Octauo qrit᷑ de ꝓuidẽtia fidei.⁊ hʒ.ij.articulos.
Al Primꝰ q̃re ñ ponit᷑ in ſym bolo ꝓ articulo.
4 Scðòs tæ erroꝛe circa ꝓuidentiaʒ.

LNueſtio. xxvij. de fato ba

bet quinq; mẽbra.
Primo querit᷑ an ſit fatum.
Secũdo quid ſit.⁊ hʒ duos articulos.
4I Primus quid ſit fatũ m rem.
4 Scðs quid ſit ſᷣm diffinitõʒ.
Tercio q̃rit᷑ qͥꝝ ſit fatũ.⁊ hʒ.iij.articulos.
4l Primꝰ an fatũ ſit oĩm qͥꝝ ẽ dina ꝓuidẽtia.
4 Scðds.v.nat alia oĩa inferioꝛa vt coꝛpoꝛalia ſubia⸗
Fran fato.
4l Tercius.v.coꝛpus xpᷣi in ſuo ↄceptu vel pa
modo ſubfuerit fato. 1 bey partn alih
Quarto qrit in ꝗboſit fatũ radicalit᷑ taqᷓ; cauſis.
NQuinto de ↄcoꝛdia liberi arbitrij cũ fato.

Nueſtio. xxvin.de prede-
ſtinatõne bʒ.iiij. mẽbra.
Primo qrit᷑ qꝗd ſit pᷣeſtinatio ſub tribo orticuł.
4¶ Primus ꝗꝗ ſit predeſtinatio hᷣm nomẽ.
ꝗl Scòs quid ſit Fm ratõʒ.

—

¶ Tercius ꝗd ſit ſm rem. . .
Scðdo q̃rit᷑ qꝝ ſit pᷣdeſtinatio ſub.v.articulis.
4 Primꝰ an ſit entis vel nõ entis.
Scõðs.v.ſit tam repꝛoboꝝ qꝙᷓ electoꝝ.
¶l Tercius an poſſit eẽ repꝛoboꝝ.
4 Quartus.v.ſit beatoꝝ angeloꝝ.
4l Quintus.v.ſit illoꝝ ꝗ ſunt in gła.
Tercio qrit᷑ an pᷣdeſtinatõis ſit cã vel rõ ſub.iij.arti.
4l Primꝰ. v. cauſaz hzʒ ex meritis ꝓprijs.
4 Scõs.v.cauſaʒ hʒ ex meritis alienis.
4 Tercius.v.cauſam habeat ex ꝑte dei. .
Quarto q̃rit᷑ de cauſalitate pᷣdeſtiatõis ſub.iij.aꝛti.
4Primꝰ cuiuſmodi cauſa ſit.
4l Scðs ſi ponat aliquẽ effectũ ĩ pᷣdeſtinato.
l Tercius ſi effectus eius poſſit caſſari.

Nneſtio.xxix. de reproba
tione hʒ ꝗqnq; mẽbra. —
Primo qrit᷑ qũo intẽtio pᷣſcĩe appropriat᷑ repꝛobatõi.
Secundo quid ſit reprobatio. .
Tercio de pᷣmo effectu repꝛobatõis ꝗẽ ſubtractõ ge.
NQuarto de ſecũdo effectu ꝗ eſt excecatio.
Muito de tercio effectu ꝗ ẽ obduratio ſub.iij. articuk.
4l Primꝰ ꝗd ſit obduꝛatio.
4 Scðs cui ꝑ ſe opponit᷑ obduratio.
4 Tercius.v.obduratio ſit generalis omibo taʒ par⸗
ualis qᷓᷓ adultis pctoꝛibo.

Nueſtio.xxx.de dinia ele⸗/

ctione hʒ.vj.mẽbra. .
Primo q̃rit᷑ an in deo ſit ponenda electio.
Scðo ad ꝗd ſit diuina electio ex ꝑte noſtra.
Tercio ad quid ſit ex ꝑte diuina.
Quarto hᷣm ggd ſit er ꝑte dei.
NQuinto ſᷣm quid ſit ex ꝑte noſtra.

Sexto cuiꝰ ſit electio pᷣdeſtinatõis.

Nueſtio.xxxj. de dilectio/
ne dei generali ad creaturas hʒ.iiij.mẽbra.
Primo qrit᷑x.eadẽ ſit dilectio reſpectu creatuꝛe ⁊ peꝛ
ſonaꝝ adinuiceʒ.
Secũdo.v.dilectio dei qᷓẽ reſpectu creat᷑e ſit ſůma.
Tercio.v.deus oẽʒ creaturã eque diligat·
Nuarto ꝗd ſit dictũ deũ diligeꝛe creatuꝛa,ʒ.

Mueſtio.xxxij.de dilectio

ne dei ſpẽali reſpectu rõnalis creature bʒ·iin.mẽbꝛa.
Pꝛio qꝛit᷑.v.deꝰplꝰdiligat hoĩes qᷓ gelos vł ecõueꝛſo
Scðdo.v.int᷑ hoies plus diligit pᷣſcitũ ꝗ nũc iuſtus eſt:
q̃ predeſtinatũ ꝗ nũc pctoꝛ eſt. .
Tercio.v.int᷑ predeſtinatos plꝰ diligat eũ ꝗ nũꝙᷓ ce⸗
cidit qᷓ; ꝗ cecidit ⁊ ſurrexit.
NQuarto.v.neceſſe ſit de ↄgruo ꝙ deus plus diligit di⸗
ligentẽ ſe vel nõ. ,

Nueſtio. xxxiij. de libꝛo vi

te hʒz.iiij.mẽbra.
Primo gꝗd ſit liber vite ſub duob articulis.
Prim. v. liber vite ſit ꝗꝗ creatũ vel increatũ.
4¶ Scðs ſuppoſito ꝙ ꝗd increatũ.v.vna ꝑſona vel oẽs.
Scðo querit᷑ quid dicat᷑ liber vite.
Tercio qͥꝝ ſit liber vite ſub.iiij.articulis.
4l Pꝛimus. v. liber vite ſit reſpectu dei ⁊ reſpectu crea
turaꝝ.aut reſpectu creaturaꝝ ſolũ.
¶ Scðs ſi reſpectu creaturaꝝ.v.reſpectu oĩm vel rati
onabiliũ ſolum.
Bac ſi reſpectu rõnabiliũ.v.reſpectu bonoꝛum ⁊2
maloꝝ.
Quartus ſi reſpectu bonoꝝ tm.v.bonoꝝ tm̃ ſm ele
ctioneʒ aut etiã bonoꝝ ſᷣm pñtẽ iuſticiaʒ.

Nuar to q̃rit᷑ qũo ſe hẽat liber vite. 2 hʒ · iij· articulos.
4Primus qũo ſe habeat ad ſcriptõzʒ·
Scðs qũo ſe habeat ad deletioneʒ.

4 Tercius qũo ſe habeat ̈tũ ad lectõeʒ.

Nueſtio. xxxuij. de volũta

tis diuine intentõne hʒ tꝛia membꝛa.
Primo qrit᷑ an intentio volũtatis ↄueniat deo.
Secũdo quid ſit voluntas ſm ratõʒ dicendi.i.qd ad⸗
dit ſuꝑ eẽntiam. V .
Tercio que ſit com patio intentõis volũtatis ad intẽ⸗
tiones potẽtie ⁊ ſcie ſᷣm ↄꝑatõʒ 2 oꝛdineʒ.

Nueſtio.xxxv.de cauſali/

tate dinine volũtatis hʒ tria mẽbra. .
Primo querit᷑ quare magis diffiniat᷑ diuina volũtas
cauſam qꝙ potentia vel ſapia.
Secundo cuiꝰ cauſa ſit. =
Tercio an habeat ratõʒ vel cauſam.

Nueſtio.xxxvſ. de differẽ

tijs voluntatis diuine.
Primo in generali que ſint ille differentie ſub pluꝛibo
dubijs 2. S. ſuis.
Secundo in ſpeciali. ptrum volũtas beneplaciti poſ⸗
ſit fruſtrari.

ueſtio. vxrvij. de ſignis

voluntatis diuine.⁊ primo de preceptione pꝓhibiti⸗
one querunt᷑ tria. ,B
Primo an poſſit preciꝑe quod non vult: an prohibe⸗
re quod vnlt.
Secũdo an deus poſſit preciꝑe ↄtra ius naturale.
Tercio an poſſit precipere aut prohibere contra ius
moꝛale decalogi.

ueſtio. xxxviij. de pmiſſi
one diuine volũtatis hʒ tria mẽbꝛa. ,
Primo queritur an conueniat diuine voluntati Emit
tere mala.
Secũdo an iuſte ꝑmittat mala fieri.
Tercio qua ratione permittat mala fieri cum duob
articulis.
1 Primus de oꝛdine maloꝝ.
Scðs de cooꝑatione maloꝝ in bonũ.

Neſtio. xxxix.de umpleti

one diuine voluntatis per opera miſericoꝛdie ⁊ inſti⸗
cie hʒ tria membra.
Primo queritur an in teo ſit ponenda intentio miſe
ricoꝛdie aut iuſticie.
Secundo queritur que ſit prioꝛ in dro.intentio miſe⸗
ricoꝛdie:an iuſticie.

Tercio vtruʒ in omnibo operibus dei ſit inuenire iu⸗

ſticiam ⁊ miſcdiaʒ.⁊ hʒ ꝗnq; articulos.
DPrimus vtrum in omnibus operibus creatiõis ſit
ſimul miſcdia ⁊ iuſticia.
Secunqus vtꝝ in omnibus operibo recreatõis po⸗
nenda ſit ſimul miſcdᷣia ⁊ iuſticia. B
¶ Tercius vtrum in operibus retributionis qtũ ad
beneficentiaʒ ſint ſimul miſcðdia ⁊ iuſticia.
DQuartus vtrum in operibus retributionis qtũ ad
punitionem ſub.s.ſuis iuxta punitionem tempoꝛalem
7 punitionem eternaʒz.
¶Duintus vtrum deus miſericoꝛdius agat cum vno
qᷓ cum alio.

Nueſtio.xl.de ſubiectis di

uine voluntati hʒ quatuoꝛ mẽbra. .
Primo queritur vtruʒ ſubiectuz ſit diuine voluntati

Muinto pm ad ſit ꝓceſſio ſpuſſancti.

q mala ſunt vel fiunt.
Secũdo vtrũ mala eſſe vel fieri ſit bonum.
Tercio vtrũ mala expediant.
Quarto an ſemper impleatur diuina voluntas in ma
lo ſicut in bono.

Nueſtio. xlj. de ↄfoꝛmatio

ne voluntatis humane ad diuinazʒ habet.vj.mẽbra.
Primo querit᷑ vtꝝ poſſit eſſe talis confoꝛmatio.
Secũdo quid ſit hmõi ↄfoꝛmatio.
Tercio an teneamur confoꝛmare voluntatem volunta
ti diuine.
NQuarto an teneamur velle quod deus vult.
NQuinto ſuppoſito ꝙ non. an teneamur velle qð ſcimꝰ
deum velle.
Serxto an ſit meritoꝛium ſanctis ꝙ volebant xpᷣ̃m pa⸗
ti. Et vtrum nobis ſit meritoꝛium velle paſſiones ſan
ctoꝝ ⁊ velle damnatõʒ repꝛoboꝝ.

neſtio.xlij. de diuina ge
neratione hʒ ꝗnq; mẽbra.
Primo querit᷑ an in diuinis ſit generatio.
Scdo quid ſit generare in diuino eſſe.
Tercio cuius ſit generatio.⁊ bʒ duos aꝛticulos. ⸗
Primus an generare vel generari ſit eſſentie aut p⸗
one. ð
Secunqus ſuppoſito ꝙ ꝑſone.cuius pſone ſit gene⸗
rare ⁊ cuiꝰ ꝑſone generari.
NQuarto queritur de generatõne eterna de quo ſit.2 bzʒ
duos articulos. S
4 Primus an ſit de aliquo:an de nihilo.
Secũdus ſi de aliquo.vtꝝ de ſubſtantia patris.⁊ ſi
& tota ſubſtantia patris.
Nuinto queritur de eterna generatione quomodo ſit
ſub tribus articulis.
Pꝛimus vtrum ſit voluntaria vel nccia.
Secũqus vtrum ſit ſemꝑ in fieri vel in facto eſſe.
Tercius cum multi ſint modi generationis: gqs mo
dus ei attribui debeat.

Queſtio.xliij.de pꝛoceſſio

ne ſpũſſancti hʒ ꝗnq;ʒ mẽbra.
Primo querit᷑ an ꝓceſſio ſpũſſancti ſit.
Secundo cuius ſit ꝓcedere.
Tercio quomodo ſit proceſſio ſpũſſancti.⁊ habet q̃tu
oꝛ articulos.
Primus an procedat per modũ ſpiratõis. .
Secundus an procedat ꝑ moduʒz amoꝛis aut ſapie.
Tercius an ꝓcedat per modũ nexus vel ↄnexiõis.
Quartus an preter generatõʒ filij ⁊ ꝓceſſiõʒ ſpũſſã
cti ſit alius modus ꝓductõis ĩ diuinis.
NQuarto qꝗrit᷑ a qͥ ſit ꝓceſſio ſpũſſancti.

Nueſtio.xluij. de veꝛitate

dĩnꝝ ꝑſonaꝝ ſub vnico otertu. v. in dĩno eẽ ſint plu⸗
res ꝑſone m veritatẽ.Et. v. ꝑſõa dicat᷑ ſm ſbaʒ. . v.
rõ ꝑſone dicat᷑ vniuoce ĩ deo ĩ angelo ⁊ in hoĩe.

Nueſtio. xlv. de nuero di⸗

uinaꝝ ꝑſonaꝝ bhʒ.vij.mẽbra. l
Primo qrit᷑ an ſit ponẽ numeꝝ ĩ dĩnis ꝑſoĩs. .
Scðo an ſit ibi nũerꝰ ſ̃m modũ qͥ ponimꝰ ĩ creaturis.
Tercio ſuppoſito ꝙ ñ.an ſit ibi nuerꝰꝑſonal vel 'm a⸗
Nuarto ꝗd numerat᷑ ibi. iiiũ modũ.
Muito vñ ſit ibi rõ nũeri.⁊.v.rõne caritatis vel de ꝑ⸗
fectione virtutis. .
Sexto an ſit ibi numerꝰ finitus vel infinitus ſiue p⸗
Ductio finita vel infinita. . Hl
Septio an poſſit ille nũerꝰ eẽ ĩ paucõꝛibo vł ĩ pluribo.

Nueſtio.xlvj. de oꝛdine di

ninaꝝ ꝑſonaꝝ bʒ octo mẽbꝛa.
Primo querit᷑ an ſit oꝛdo in dinis ꝑſonis.
Secundo cuiuſmodi ſit ille oꝛdo.v.nature vel oꝛigis.
Tercio de oꝛdine oꝛiginis an ſit ibi aliqua perſona ſi⸗
ne oꝛigine · . .
Nuarto an pñ̃t eẽ plures ꝑſone ſine oꝛigine.
Muinto an due habentes oꝛigineʒ immediate proce⸗
dant a non habente oꝛiginex.ita ꝙ neutra ab alia: ſiẽ
ponebant greci de ſpũſancto. HH
Sexto an illa que habet oꝛiginez ab alia ſimilit habz
oꝛiginẽ a prima immediate. .
Septimo an ꝓceſſio ſpũſſancti ↄſequat᷑ oꝛdine nature
ad generatõʒ filij vel ecõuerſo. —M
Octauo an abſtractis bypoſtaſibo ſiue ꝑſonis ſit intel
ligere oꝛdinẽ nature in trinitate ⁊ ecõuerſo.

Mueſtio.xlvij.de equalita

te diuinaꝝ ꝑſonaꝝ bʒ qnq; mẽbra.
Primo querit᷑ an ſit equalitas in ꝑſonis.
Scðo.v.filius ſit equalis patꝛi.
Tercio.v.ſpũſſanctꝰ ſit equalis pꝛi ⁊ filio.
Quarto.v.vna ꝑſona ſit equalis daabo.
Duinto penes que attendit᷑ equalitas in ꝑſonis.

Nueſtio. xlvi. de dinims

nomĩbo in generali hʒ q̃tuoꝛ mẽbra.
Primo querit᷑v.deus ſit noĩabilis.
Secundo quomodo deus ſit nominabilis.⁊ habʒ du⸗
os articulos.
4 Primꝰ ſi deus ſit nomĩabilis abſq; comparatione
ad creaturam.
4 Scðòs.v.ſit noĩabilis ꝓrie aut impropꝛie.
Tercio querit᷑ vnde ſit multiplicitas dinoꝝ noĩm.
NQuarto conſideratione comꝑata ſᷣm quam attendunt᷑
intentiones ſpeciei ⁊ indiuidui predicabilis ⁊ predi/
camenti querunt᷑ quatuoꝛ ſub ſuis articulis.
4l Primus.v.in diuinis ſunt accipiẽde intentiões vni
uerſalis ⁊ ꝑticularis ſiue generis ſpẽi ⁊ indiuidui.
4 Scðs.v.ſit acciꝑe intentõz p̃dicam̃ti ⁊ pᷣdicabilis.

4 Lercius.v.in deo ſit acciꝑe intentõnes predicamẽ⸗

toꝝ ſube ⁊ relatõis ſub.S.ſuis.
4l Quartus qualit᷑ circa diuina ſint accipiende inten
tiones alioꝝ p̃dicamentoꝝ.vt quantitatis qualitatis
ſub.S.ſuis.

Nueſtio.xlix.de diuis no/
minibo in ſpẽali hʒ ꝗnq; mẽbꝛa.
Primo querit᷑ de noie eſſentia ſub q̃tuoꝛ articulis.
¶l Primꝰ an h̊ noie eẽntia noĩet᷑ diuinũ eẽ.
4l Secũdus an noĩet᷑ grie.
4lI Tercius an vniuoce nominet iſtud nomen creato/
rem ? creaturam.
Quartus.v.ſit appropꝛiabile ꝑſone.
Scðdo querit᷑ de noie exiſtentia. *
Tercio de noĩe entis. G
NQuarto de h̊ noĩe qui eſt:ſub duplici articulo.
4l Primꝰ an ſit predicabile an eentiale.
Scõs de oꝛdine iſtius noĩs ad alia.
Quinto queritur de ſigtione que pronomialis eſt ſub
duobo aꝛticulis.
4l Primꝰ.v.dina eẽntia hẽat ſiꝗri ꝑ ꝓnomen.
¶ Scðs.v.ꝑ ꝓnoĩa maſculini vel femi generis.

Mueſtio.l.de nomine oꝑa

tionis videlʒ h̊ noĩe deus hʒ tria mẽbra.
Primo querit᷑ de ſignificatione huius noĩs deus ſub
duobo articulis.
4 Primus. v. boc nomen deus dicat᷑ vniuoce vel equi

uoce ꝓut accipit᷑ naturalit adoptiue ⁊ nũcupatiue.
4l Scðs.v.G̊ nomẽ deꝰ pm ꝙ accipit᷑ naturalit ſit no⸗
men oꝑationis.
Scðdo q̃rit᷑ de ↄſignificatõne hꝰ noĩs deus.
Tercio de ſuppoſitõe hꝰ noĩs deus.⁊ habet duos arti⸗
culos ſᷣm duplicẽ opinioneʒ.
¶ Primꝰ de opinione prima.
4 Scðs de opione ſcdᷣa ſub.vij.S.ſingularibo.

Mueſtio.lj. de nomunbus

priuatiuis ſᷣm affirmatõz ⁊ negatõʒ hʒ duo mẽbra.
Primo querit᷑ de noĩbo affumatis ſub tribo articulis.
¶ Primꝰ. v. hec noĩa dicant᷑ de deo ⁊ de creatura vni⸗
uoce aut equiuoce.
4 Secũdus.v.dicant᷑ veꝛe. —
4I Tereius.v. ea que dicũt᷑ ſᷣm priuatõz dicũt᷑ in diui
nis veriſſime ⁊ ꝓprijſſime. . G
Scðo querit᷑ de noibo negatiuis.v.ꝓprius dicãtur in
deo qᷓ; noĩa poſitiua miſtica.

Nueſtio.lij. de nomĩbꝰ cõ

ſequẽtibo natuꝛã hʒ q̃tuoꝛ mẽbꝛa.
Pꝛimo q̃ꝛit᷑ an ſignificẽt diuinã ſubam.
Scðdo an eodẽ mõ dicãt᷑ de deo iuſtũ ⁊ bonũ.
Tercio an iuſticia ⁊ hmõi ↄnotẽt effectũ.
NQuarto.v.eodẽ mõ dicant᷑ iuſtus ⁊ iuſticia.

Nueſtio. lm. de nomimbꝰ

eẽntialibo ↄnotãtibo reſpectum creatoꝛis ad creatuꝛas
hʒ quatuoꝛ mẽbꝛa.
Primo querit᷑.v.ſigniſicẽt eẽntiaʒ.
Scðo.v.deus oĩm reꝝ ſit dñs ex tꝑe.

Tercio.v.dñiuzʒ ⁊ hmõi reſpectꝰſint creata vł incatũ.

Quarto.v.reſpectus ↄnotatꝰ ſit in creatoꝛe vel creatu
ra.⁊ hʒ tres articulos. .
¶ Primꝰ. v. dina eẽntia referat᷑ ad creaturã.

4l Scðs.v.ille reſpectus ꝗ ↄnotat᷑ in dño vel in creato

re ſit in creatura vel in deo. .
l Terciꝰ an ſilis ratio ſit ĩ reſpectu honoĩs dominꝰ
hꝰ noĩs creatoꝛ.

Nueſtio.luij.de nominibꝰ

cſiãntibo reſpectũ ꝑſone ad ꝑſonã hʒ duo mẽbꝛa.
Primo q̃rit᷑ de noĩbo relatiuis loice ſub.iiij.articulis.
¶ Primꝰ.v.equalis ⁊ ſilłis ſeu ſiłitudo vel eq̃litas di⸗
cant᷑ ̃ᷣm ſubam aut relatiue. J
4l Scðs.v.pẽ dẽat dici eq̃t eł ſilis filio:ſic dẽ ecõueꝛſo.
4 Terciꝰ.x.pꝛ eq̃lis filio ſiue eq̃lis imagini.
4 Quartus.v.xpᷣs ſᷣm ꝙ hõ ſit ſilis ſibi deo.
Scðdo qꝛi᷑ de noibo relatie matice.vtputa tał q̃lis.

QNueſtio.lv. de nõibꝰ ſym/

bolicis vnico ↄtextu q̃rit᷑ ꝗd ſignificet᷑ ꝑ oculos aures
manus pedes ⁊c̃.dei.

Nueſtio. lvj. de nominibꝰ

ꝑſonalibo hʒ.vij.mẽbꝛa.
Primo querit᷑ vñ ſumptũ ſit illud nomẽ ꝑſona.
Scðo.v.ꝑſona dicat᷑ ̃m ſham vel ſᷣm relatõʒ.
Tercio q̃rit᷑ de diffinitõe ꝑſone:qd ſit ꝑſona.
NQuarto de coĩtate hꝰ noĩs ꝑſona ſub duobo articuł.
4l Primꝰ.v.dicant᷑ vniuoce.
¶ Scðs qᷓ ſit coĩtas ꝑſone ĩ dĩnis.
NQuinto q̃rit᷑ de ſupoſitõe hꝰ noĩs ꝑſona.
Sexto de oſignificatõe eiuſdẽ noĩs.
Septiĩo de ↄꝑatõe ꝑſõe ad intẽtõʒ eẽntie.⁊ hʒ.iij.aꝛtic.
4¶ Pꝛimꝰ an ꝑſona ſit eẽntia.
4¶ Scds.x.ꝑſona differat ab eẽntia ⁊ ecõuerſo.
4l Terciꝰ.p.ↄueniẽtiꝰ dicat᷑ ꝑſona eẽ eẽntie ĩ obligta⸗
te ꝙᷓ eẽ eẽntie in rectitudine.

Queſtio.lvij. de hoc noĩe
ſubſiſtentia hʒ tria mehbas..
Primo querit᷑ an hec q̃tuoꝛ noĩa vicʒ · eẽntia.ſubſiſtẽ
tia.ſuba.ꝑſona ſint in diuinis ponẽda.
Secũdo qualiter diſtinguũt᷑. l
Tercio.v.nomẽ ſubſiſtẽtie ſit ꝑſonale vel eẽntiale.

Nueſtio. lvij. de hoc noĩe

bypoſtaſis hʒ.vij.mẽbꝛa. . .
Piimno querit᷑ an in dĩnis debeat dici hypoſtaſis.
Scðo quid dicat᷑ hypoſtaſis.
Tercio an vniuoce dicat᷑.
Nuarto qũo ↄpet᷑ ad eẽntiazʒ. .
Nuinto qualit q;tum ad ſuppoſitõʒ.
Sexto ꝙᷓtum ad ſimplicitateʒ.
Septio q̃rit᷑ de ↄꝑatõe bypoſtaſis ad ꝓrietatẽ.

Nueſtio.lix.de hoc nomi⸗
ne pater hʒ tria mẽbꝛa. . —ę
Primo querit᷑ rtꝝ ratio huiꝰ noĩs pater prius ſit ĩ ere
aturis q; in diuinis.
Scðo qũo iſtud nomẽ pᷣdicet᷑ de eẽntia.
Tercio ſᷣm ꝗd de ipᷣo notio generatõis dicat᷑.

Nueſtio.lx.de hoc nõie fi⸗

lius hʒ quinq; mẽbꝛa. .
Primo q̃rit᷑ qũo ſit ꝓpriũ nomẽ ꝑſone dine.
Scðo an nos dicamur filij dei ꝑ naturã Eꝑ ſolã gtia.
Teꝛcio.v.demones vel mali hoĩes dicãt᷑ filij dei.
NQuarto an adã in ſtatu innocẽtie dicat᷑ ſiliꝰ dei.
Quinto de ſctificatis ĩ vtero: ſi dici poſſint filij dei.

Nueſtio.lxj. de nomine fi

lij quo dicit᷑ imago hʒ tꝛia mẽbꝛa. „ —————
Primo querit᷑ an imago in dinis dicat᷑ eẽntialit᷑.⁊ ꝗd
ſit ſic accepta. .
Secũdo quid ſit imago in diuinis ꝑſonalit᷑ accepta.2
bʒ tres articulos.
Primꝰ de ꝑtibus prime diffinitõis.
Scðs de ꝑtibo ſecũde diffinitõis. .
¶Tercius de drñtia baꝝ diffinitionũ. S
Tercio qrit᷑ qo imago eẽ ↄueĩat ſoli filio. ⁊ hʒ.ij. ar.
Primꝰ.v.nomẽ imaginis poſſit ↄueĩre rõnali crea⸗
ture ⁊ filio dei.⁊ ſi ↄueĩat.v.vniuoce aut equoce.
Secũdus.v.poſſit attribui ſpũiſancto.

Mueſtio.lxij. de nomine fi

lij quo dicit᷑ verbũ hʒ tria mẽbꝛa.
Prĩo qrit᷑ de intẽtiõe ſeu ſigſicatõe vbi ſi ub. v. articuk.
SDPrimꝰ ad cuiꝰ veꝛbi creati ſilitudinẽ dicat᷑ in diui⸗
nis nomen verbi. ..
Scðs.v.in dĩnis priꝰ ſit nom̃ noticie qᷓ vbi.
Terciꝰ ſm quã intẽtõʒ noticie dicat᷑ vbu.
Quart an effectꝰ ĩ creatura ↄnotet᷑ noĩe obi.
¶Quintꝰ.v.filiꝰ poſſit dici ↄgnitio ſicut vᷣbũ.
Secũdo queritw᷑ de ꝓprietate verbi. H
Tercio qrit᷑ de oꝑatõe vᷣbi ad duo ↄgſcẽda ſub.ij.arti.
l Primꝰ ꝙ verbũ nõ ſit factũ.
Scðs ꝙ eternitatẽ ðᷣbi ñ ſequit᷑ etnitas facti.

Lueſtio. lxij. de hoc nõie

ſpũſſanctus hʒ tria mẽbꝛa.
Pꝛimo querit᷑.v.̊ nomẽ ſpũs ſit cõe.
Scðo qualiter apropꝛiet᷑ ꝑ ̊ ꝙ dẽ ſanctus.
Tercio.v.debeat dici ſpũs nn.

Nueſtio. lxuij. de hoc nõie

donũ hʒ tria mẽbra.
Primo querit᷑ an ſit cõe vel ꝓpriũ ſ pũſſancti:

Secũdo an ↄueniat ſppiſaneio ab eterno.
ercio an qnabilitas ſit notio ſpũſſancti.

Mueſtio. lxv. de nominibꝰ⸗

diſiunctiuis bʒ tria mẽbra.
Primo querit᷑ que noĩa diſiunctiua ſint recipienda ĩ

Diuinis 2 que nõ.

Secundo de nomibꝰ ꝑtitiuis videlʒ vnꝰ duo tres æc.
ſub q̃tuoꝛ articulis.
Primꝰ qd ſigfſicẽt.v.eẽntiã vel ꝑſonã vel notöez3.
Secundus cuiꝰ predicamẽti rem ſignificẽt.
¶ Tercius vtrum pater ⁊ filius poſſit dici vnus ſub⸗
ſtantiue.
Quartus. v.nomen diſtinctiuũ vnus aliquis cõue⸗
nienter addat᷑ nomĩ eẽntiali.
Tercio queritur de nominibus excluſiuis ſub tribus
articulis.
Primus de intentione huius noĩs ſolus ſᷣm ꝙ üũgi⸗
tur nomĩ ꝑſonali.
1 Secundus ᷣm ꝙ iungituꝛ nomini eſſentiali.
Tercius qualit intelligat᷑ id: nemo nouit filiũ niſi
pater:neq; pꝛeʒ niſi filius.
Nueſtio. lxvj de noĩbꝰ col
lectiuis hbʒ duo membra.
Primo queritur de hoc nomine trinitas ſub quatuor
articulis.
l Pꝛimus que vnitas ponitur noie trinitatis.
Scðs qualiter intelligat᷑ numeꝛoſitas trinitatis.
Tercius an trinitas dicatur ᷣm ſubſtantiã aut ſᷣm
relationeʒ. l
Quartus an poſſit dici in diuinis trinitas vel tri⸗
plicitas.
Kerundo querit᷑ de hoc nomine trinus ſub tribus ar⸗
ticulis.
ꝗ4l Primus quid predicet cum dicit᷑ deus ẽ trinus.
Il Secũdus an poſſit dici trinitas trina. r
4l Tercius qualiter intelligatur dictũ trinitas ĩ vni⸗
tate 2 vnitas in trinitate. „
Nueſtio.lxvij.de nomibꝰ
appropꝛiatis hʒ q̃tuoꝛ mẽbra.
Wrimo querit᷑ de appꝛopꝛiatione eternitatis ſpeciei ⁊
blus.
Scðo de appropꝛiatõe vnitatis eq̃litatis 7 ↄcoꝛdie.
Tercio de apropꝛiatõe potẽtie ſapĩe ⁊ bonitatis ſub
tribus articulis 2. S. ſunuis.
4 Brnn q ſit rõ agropꝛiatõis hoꝝ triũ generalit᷑.
¶Secũdus de ſapientia ſpecialiter ſub.S ſeptẽ. vtruʒ
dicatur vniuoce.vtꝝ dicatur peꝛſ onaliter.vtꝝ pater ſit
ſapiens ſapientia genita. vtꝝ filius ſit ſapiens ſ apien
tia ingenita. vtꝝ ſapientia dicat cauſaʒ rerum. vtrum
deus dicatur ſaꝑe per creaturas. vtꝝ ſapia pticipet᷑ a
rõnabilibo creaturis malis. vtꝝ ꝑceptio ſapie innata
ſit aĩe vel addita.
Terciꝰ de volũtate aut amoꝛe ſpũiſa. axpꝛopato.
Quarto q̃rit᷑ de apꝛꝛopatõe vᷣboꝝ apli ex ipo ⁊ ꝑ ipᷣm
2 in ipſo.

Nueſtio.lxviij.de nomini
bus notõnalibo in generali hʒ ꝗqnq; mẽbra.
Prĩo qrit᷑ an ſit ponẽ notões ĩ dĩnis ꝑſoĩs ſub. ij. ar.
4¶ Primꝰ an ſit ponẽ notiones. H
Scðòs an licitũ ſit ponẽ zria de notõnibo.
Scðo q̃rit᷑ ꝗd ſint notiões ꝓprietates ⁊ relatõnes pᷣm
ratõʒ intelligẽtie.
Tercio de numero notionũ ꝓprietatũ ⁊ relationũ.
Muarto plura dubia de numero illo.
Nuito de ↄpatõe ꝓprietatũ ⁊ notionũ.7 hʒ.vj. arti.
4 Primꝰ an notiones ſint ꝑſone.
Secũdus an ſint eſſentia.

grticulos.

¶ Tereius an ſint in eẽntia notiones ſeu ꝓprietates.

4 Quartus an adiectiua eſſentialia que dicuũtur de ꝑ⸗
ſonis dicantur de notionibus. .
4Quintus an adiectiua notionalia que dicũtur de ꝑ⸗
ſonis dicantur de notionibo. . .1
Serxtus de comꝑatione aſſignationum de notionibo
ſub ſex. S. ſpecialibus ·

NMueſtio.lxix.de nomibus

notionalibus in ſpeciali.⁊ primo de innaſcibilitate qᷓ
runtur quinq;. .—R —
Primo. v. innaſcibilitas dicat de deo pre bm relatõz.
Secũdo.v.ſit notio vel ꝓprietas.
Tercio.v.ſit ꝛietas patris. .

MQuarto.v.eadeʒ notio que eſt paternitas.

Nuinto. v. remota notione paternitate intelligi poſſit

peꝛſona innaſcibilis. 4
Adadit᷑ queſtio de verbis Hylarij ſexto loco.

Nueſtio.lxx. de pꝛincipio

q notionibus non connotantibus effectum in creatu⸗
ra habet tria membꝛa. .
Primo queritur de intentione principij dicta in diui⸗
ms multipliciter.
Secundo de intentione principij dicta eſſentialit ſub
duobus articulis. OOL
Primꝰ. v. intẽtio principij dicat᷑ ab etno vel er tꝑe.
Secundus. v. pateꝛ ⁊ filius ⁊ ſpũſſanctus ſint vnuz
principium creature vel plua. .
Tercio queritur de intentione principij ſumpta noti⸗
onaliter per ſex articulos.
Primus de circumlocutioni que ponunt᷑ m Au
guſtinũ principiũ ſine principio:pꝛincipiũ de pᷣncipio.
4 Secundus an diuina eſſentia ſit pꝛicipiũ ſpũſſcti.
I Tercius an pater ⁊ filius ſint vnum principium
ſpirituſſancit. L
¶ Quartus vtrum pater 2 filius ſint idem principiũ
ſpirituſſancti.
Quintus vtruʒ pater ⁊ filius debeant dici vnus ſpi⸗
ratoꝛ ſpirituſſancti.
¶ Sextus de vnitate rõne cuius pater 2 filius dicũtuꝛ
vnum principium ſpũſſancti·

Mueſtio.lxxj. de miſſõe cõ

munit᷑ dicta hʒ quatuoꝛ mẽbꝛa.

Primo querit᷑ an ſit poneꝛe miſſionẽ in diuinis.

Secundo vtrum miſſio ſit quid creatum vel incꝛceatuʒ

temꝑale vel eternum.

Tercio quid ſignificetur per hec nomĩia mittẽ ⁊ mitti
etꝝ eſſentia vel ꝑſona vel notio.
Nuarto vtꝝ miſſio dicatur de deo ab eterno vel ex tẽ⸗
poꝛe vel vtroq; modo.

Mueſtio. lxrij. de miſſione
actiue dicta habet quatuoꝛ mẽbꝛa.
Primo queritur vtꝝ miſſio actiue dicta conueniat to⸗
ti trinitati reſpectu filij vel ſpũſſancti.
Secundo vtꝝ ↄueniat alicui ꝑſone reſpectu ſui.
Tercio vtꝝ ↄueniat ſpũiſancto reſpectu xp̃i. .
Quarto vtꝝ dare vel mittere ſpm̃ſanctũ poſſit ↄueniꝛe
creature rõnali rõne miniſterij.

Muneſtio. lxxi. de miſſione

paſſiue dicta muiſibili hʒ qᷓtuoꝛ mẽbꝛa.

Primo querit᷑ quid ſit miſſio inuiſibilis.
Secundo cuius ſit miſſio inuiſibilis.⁊ habet quatuoꝛ
Primus vtrum mitti conueniat patri vel ti filio
ſpirituiſancto.

Scðs ſuppoſito illo. vi 'm esdẽ roz ouejat vniq⸗

0°

¶ Tercius vtrum miſſio ſpirituſſancti poſſit eſſe ſine
miſſione filij ⁊ econuerſo.
4 Quartus vtrum plenius fuit miſſus filius vel ſpiri
tuſſanctus poſt incarnatõʒ qᷓ; ante.
Tercio queꝛitur ad quos ſit miſſio inuiſibilis.⁊ habʒ
tres articulos.
41 Primus vty dicatur mitti filius vel ſpũſſanctus ad
irronaleʒ creaturam vel tm ad rõnalez. .
4 Secundus ſuppoſito ꝙ ad rõnaleʒ tm̃.vtꝝ etiaz ad
angelos.
4l Lercius vtꝝ ad xpᷣm hoĩeʒ.
Quarto queritur de miſſione filij ⁊ ſpũſſancti ſᷣm ꝗd
æ habet tres articulos.
4 Primus vtꝝ dicatur mitti vel filius vel ſpirituſſan
ctus quia detur ipſe filiꝰ vel ſpirituſſanctus· vel ad ali
quod donum gratie appꝛopꝛiatum filio vel ſy pirituiſan⸗
cto vel vtrunq;. .
4 Secundus vtrum dicantur mitti ratõne collatõnis
gratie gratiſdate vel gꝛatũfacientis.
Tercius vtrum ratione augmenti gratie dicãt᷑ mit⸗
ti filius vel ſpũſſanctus.

Nueſtio. lxxuij. de miſſiõe
viſibili hʒ quinq; mẽebꝛaꝛ
Primo querit᷑ quid ſit miſſio viſibilis ſᷣm reʒ.
Secundo ad quid ſit miſſio viſibilis.
Tercio cuiꝰ ſit.i.ecui ↄueniat miſſio viſibilis.
Quaꝛto ꝑ quos adminiſtrata ſit. .
Quinto qualit ⁊ quibo modis manikeſtata ſit.

Labula prime ꝑtis ſumme Alexandri
de Ales finit feliciter.

Nueſtio

Doctoꝛis iꝛrefragabilis anglici Alexandri te ales
regule ſancti Franciſci ꝓfeſſoꝛis:pariſius ſepulti:pꝛi⸗
ma ꝓꝑs ſumme theoloice felicit incipit. Alpha ⁊ o xpᷣi

noie inuocato.

ĩlibꝛo de trimtate.optime
dictum videt᷑. Eruditi eſt homis odq; vt ipſum
eſt ita de eo fideʒ capere tẽptare vnde in natuzalibꝰ ra
tionabilit: in mathematicis diſciplinabilr: in diuinis
intellectualit verſari opoꝛtebit. theologice facultatis
inquiſitõibꝰ intendẽtes:cum adiutoꝛio gratie ihu xp̃i
tale principiũ capimus. Inqrẽteſq; er pᷣmis de doctri⸗
na theologie.vtꝝ ſit ſciẽtia. vtꝝ diſtinguat᷑ ab alijs ſci
eie. De quo ſit iſta ſcientia.Oe modo tꝛaditõnis b
cientie.

Membꝛũ primũ

Vereret igit᷑ aliquis in primis.vtꝝ the⸗
ologie doctrina ſit ſciẽtia. Ad qð arguit
ſic augꝰ.in li.lxxxiij.queſtionũ.liij.qdne.
Nuedam cꝛedunt᷑ ⁊ nunqᷓ intelligunt᷑.ſi
cut eſt omĩs hiſtoꝛia ſingularia ?2 humana geſia ꝑcur⸗
rens. cum & doctrina theologie ꝓ magna pꝑte ſit biſto⸗
rica.vt patet in lege ⁊ euangelio.q eſt eoꝝ que nũqᷓ in⸗
telligunt᷑.ſed eoꝝ que nunꝗᷓ intelligũtur nõ eſt ſciẽtia.
ſcientia enim eſt intelligibiliuʒ. relinquet᷑ ꝙ doctꝛina
theologie non eſt ſcientia.¶¶ Iteʒz ſicut dicit phs in pn
cipio metaphy. Exꝑientia eſt ſingulariuʒ: ars vo vni⸗
uerſalium.fit aũt ars cum er multis erꝑimento intel⸗

lectis vna ſit de ſimilibo acceptio.ſed doctrina theolo⸗
gie ꝓ magna parte non eſt vniuerſaliũ ſed ſingulariũ.

vt patet in narratõne hiſtoꝛica. relinquit᷑ ̊ ꝙ nõ ẽ ars

vel ſcientia. ¶¶ Item cum triplex ſit acceptio veritatis
in doctrinis.opinio.fides.ſcientia: ex inopinabilibus
opinio:ex credibilibus fides: ex ſcibilibo ſcientia.ſed
nuneꝙ ex inopinabiliba ſciẽtia neqʒ ex credibilibo inqᷓ;⸗
tum hmõi.g cum doctrina theologie inqtum hꝰmõi ſit
credibiliũ. Jo. xx. hec ſcripta ſunt vt credatis. relinqt
ꝙ acceptio doctrine theologie nõ erit ſcientia.¶¶ Yez
augꝰ. xiiij. de trini.2õ quicꝗd ſciri ab homibus poteſt
in rebus huanis vbi plurimu ſupuacue vanitate 2 no⸗
xie curioſitatis eſt ſi huic ſciẽtie tribuo: ᷣ illᷣ tm̃mõ qͥ
ſiqes ſalubeꝛrima que ad veram beatitudinem ducit
gignit nutꝛitur ⁊ roboꝛat᷑.ᷓ hec ſcientia nõ geneꝛat ni⸗
li fidem. nõ eſt vero nomie ſciẽtia.maxime cum fides
ſit acceptio ſupra opinionẽ 2 infra ſcientiã conſtituta.

.

Contra.quod cognoſcit᷑ ꝑ diuinã inſpiratõez veri

ſcitur q; quod ꝑ humanã ratiocinatõʒ. quia in inſpiꝛa

tione impoſſibilis eſt falſitas:in ratõne vᷣo otingit ple⸗

SS

Be 3

Prima

rũq;·ᷓ cum cognitio theologie ſit edi ta inſt piratõne di⸗
uina.ij.thim̃.iij. Dis ſcriptura diuinit⸗ inſpirata 7c.

Et. . pe. ij. Spirituſancto inſpirati locuti ſunt ſancti

dei homies. verius eſt ſcientia i ceteꝛe ſciẽtie.¶¶ IZteʒ
augꝰ. xiiij. de trini. theologia eſt ſciẽtia que eſt in rebus
que ad ſalutẽ homĩs Etinent. eſt ſcientia. Solutõ
prenotandũ ꝙ eſt ſcientia cauſe 2 ſciẽtia cauſati.Sci⸗
entia vo cauſaꝝ eſt ſui gratia. Sciẽtia vᷣo cauſatoꝛum
ſiue ſicut cauſe vel effectus tm̃ nõ ſunt ſui gratia. ga re
ferun 2 penqent a cauſa cauſaꝝ. Hinc eſt theolo
gia que eſt ſcientia tæ deo qui eſt cauſa cauſaꝝ ſui gra
tia eſt. oticia ̊ ſcientie aſpropriat᷑ ſcie cauſatoꝛum.
QRomen vo ſapientie ſcientie cauſe cauſaꝝ. Vnde ⁊ ipᷣe
phus dicit. phia prima que eſt ſui gratia ⁊ de cauſa
cauſaꝝ debet dici ſapientia.vnde.iiij.deut᷑.hec ẽ noſtꝛa
ſapiẽtia intellectus coꝛã pplis. Motandũ ꝙ eſt ſci⸗
entia ꝑficiens cognitionẽ ſᷣm veritateʒ. Eſt etiã ſciẽtia
mouens affectõʒz ad bonitatẽ. prima eſt vt cognitõ ſᷣm
viſuʒ. ideo debet dici ſciẽtia abſoluta. Secũda eſt vt
cognitio ſᷣm guſtum.⁊ ideo debet dici ſapiẽtia a ſapoꝛe
affectionis ſm ꝙ dicitur ecẽi. vj. Sapiẽtia ſᷣm ſuũ no
men eſt. theologia igit᷑ que pficit aĩiam pᷣm affectuz mo
nendo per bona principia ad bonuʒ timoꝛis ? amoris
Aꝓprie ⁊ principalit eſt ſapientia. Prima phia que eſt
theologia phoꝝ que eſt de cauſa cauſaꝝ fuit peꝛficiens
cognitionẽ ſᷣm viam aꝛtis ⁊ ratiocinatõis: minꝰ ꝓrie
dicit᷑ ſapientia. Cetere do ſciẽtie que ſunt de cauſis cõ⸗
ſequentibus ⁊ cauſatis:nõ debent dici ſapiẽtie ſed ſci⸗
entie. Unde ꝑ hoc dᷣm. ꝙ doctrina theologie eſt ſa pĩa
vt ſapia.phia ᷣo prima que eſt cognitio cauſaꝝ pꝛima
rũ:que ſunt bonitas ſapientia ⸗ potentia:eſt ſapia ſᷣm
vt ſcientia. Cetere vᷣo ſciẽtie que ↄſiderãt paſſiones de
ſubiectis ꝑ ſuas cauſas:ſunt ſcientie vt ſciẽtie.⸗ Rñdẽ
dum igit᷑ ad obiecta. Ad primũ dom. ꝙ aliter ẽ hiſto⸗
ria in ſacra ſcriptura:aliter in alijs. In alijs. n. hiſto⸗
ria ſignificatõne ſermonnʒ exprimit ſingularia geſta
hominũ.nec eſt intentio ſignificatõis inteꝛioꝛis. ⁊ iðᷣo
quia ſingulariũ actuum ⁊ temꝑalium eſt omnis talis
biſtoꝛia que eſt eoꝛum: nunqᷓ intelligunt᷑. In ſacra vᷣo
ſcriptura ponit᷑ hiſtoꝛia non ea ratiõe ſeu fine vt ſigni
ficent᷑ ſingulares actus hoĩm ſignificatõne ſermonũ:
ſed vt ſigniſicent᷑ vniuerſales actus ⁊ ↄditõnes ꝑticu⸗
lares ad infoꝛmatõeʒ hoĩm ? contem platönis diuino⸗
rum miſterioꝝ ſignificatione rerum. Hinc introducit᷑
paſſio abel: vt ſignificet᷑ paſſio xp̃i ⁊ iuſioꝝ. Aalicia
cayn:vt ſigniſicet᷑ ꝑuerſitas iniuſtoꝛũ.ꝛ ſic in ceteris .

Introducit᷑ &̊ in hiſtoꝛia ſacre ſcripture factum ſingu⸗

lare ad ſignduʒ vniuerſale.⁊ inde eſt ꝙ eius eſt intelle
ctus ⁊ ſcientia. Ad ſecũdum vðm. ꝙ vniueꝛſale dici
tur quatuoꝛ modis. In predicãdo vt homo. In exem⸗
plando vt foꝛma ſotulaꝛis ad ſotulaꝛes:x vita Job ad
vitam multoꝝ boĩm. In ſignando vt iacob ad ſignan
dũ iuſtum qui contrahit cum rachele ⁊ lya:quia exer⸗

cet ſe in vita actiua 2 ↄtemplatiua. In creando vt deꝰ

cauſa vniuerſalis conditõnis rerũ: 2 xp̃us cauſa vni⸗
uerſalis reꝑatõnis hoĩm. Scm hoc ò doõm ꝙ eſt vni⸗
uerſale in ſcriptura. ſacra.n.ſcriptura hʒ ſentẽtias ge
nerales.vt initiũ ſapie timor dñi ꝓuerb.j.finis p̃cepti
eſt caritas.j.thim̃.j.⁊ hmõi in quibo vmiueꝛſalibo ſentẽ

tijs eſt vniuerſale pᷣmo mõ. Scdm ambitũ p̃dicatõnis

hʒ ſentẽtias ꝑticulares.vt que ꝓponunt᷑ hiſtoꝛice ꝓꝑhe
tice ⁊ hmõi.in quibo qᷓtum ad ſenſuʒ exteꝛioꝛẽ ẽ vle ſe⸗
cũdo mõ dictũ vel exemplare.verbigr̃a.in litterali hi⸗
ſtoꝛia abrahe ⁊ Job ſingłare ẽ qð narrat᷑.ſᷣ ad h̊ ĩ ſcri⸗
ptura narrat᷑ vt exemplar ſit vite ⁊ ↄuerſatõis bonoꝝ.
vñ Ro.xv. Quecũq; ſcripta ſunt ad noſſꝛã doctrinam
ſcripta ſunt.Et vlt.Jaco.exemplũ accipite patie 7 lon
geuitatis ꝓgphas. Mtũ vo ad ſenſuʒ interioꝛẽ ſpũalẽ
eſt vlłe tercio mõ in ꝑticularibo ſentẽtijs.ſ. vke in ſigni⸗
ficãdo:qꝛ eſt ſignũ rei vłis ad multa. tũ ad vtrunqʒ

ſenſuʒ ſcripture interioꝛẽ ⁊ exteꝛioꝛeʒ ſiue in ſententijs
pticularibus ſiue generalibo ßm ꝙ fit reductio ad deũ
qui eſt vniuerſalis cauſa conditõis rerum.vel ad xᷣm
qui eſt vniuerſalis cauſa reꝑatõnis hoĩm: eſt vniuerſa
le quarto modo.ſ.in creando. Scom g̊ bunc moduʒ ⁊
diſtinctõz eſt dicere doctrinam ſacram eſſe rerum vni⸗
uerſalium. 4 Ad tercium dicendum. ꝙ m diſtinctõeʒ
aug. in libro.lxxxiij. queſtionũ. Credibilium tria ſunt
genera. Alia ſunt que ſemꝑ credunt᷑ ⁊ nunq; intelligũ⸗
tur. ſicut eſt omĩis hiſtoꝛia.Alia que mox vt creduntuꝛ
intelligunt᷑ſicut ſunt ratõnes omẽs humane vel ð nu
meris vel ce quibuſcũqʒ diſciplinis. Alia que pᷣmocre
dũtur poſtea intelligunt᷑. qualia ſunt ea que de diui⸗
nis rebus non poſſunt intelligi niſi ab eis qui mundo
ſunt coꝛde.quod fit preceptis ſeruatis que de bene vi⸗
uendo accipiũt᷑. Ex boc ̊ appaꝛet.ꝙ eſt credibile quod
nũqꝙᷓ ↄiungit᷑ ſcientie.ſicut ſunt geſta hiſtoꝛica.quedaʒ
vᷣo que ↄiungũtur ſcientie:ſicut cꝛedulitas rationũ di⸗
ſciplinaliũ. quedaʒ vo ſunt que diſponũt ad intellectũ
ſcientiã: ſicut eſt in diumis. vñ ſm aliã lr̃am dicitur
eſa.vij.niſi credideritis nõ intelligetis. õ repugnat
doctrinã theologie eſſe credibiliũ ⁊ eſſe ſciam. 4¶ Ad
quaꝛtum iam apparet rñſio.quia hec ſcia primo gene⸗
rat fideʒ: poſimodũ mũdato coꝛde ꝑ fidẽ oꝑantem ꝑ
dilectõez generat intellectuʒ. Unde bec eſt drñtia illiꝰ
doctrine que eſt ſapientia ab alijs que ſunt ſcientie. ꝗa
bocipſuz credere introducit ipſum intelligere. in alijs
Ho ipſum intelligere introducit credere. eo enim ꝙ; in⸗
telligit aſſentit. Camen ad id quod addit. ꝙ fides eſt
infra ſcientiã 2 ſupra opinionezʒ. diſtinguẽdũ eſt. ꝙ eſt
fides ſuaſa ex ratonibo ꝓbabilibo.⁊ de hoc eſt veruʒ ꝗ;
ipſa eſt infra ſcientiã. Et eſt fides inſpirata ad aſſenti
endum prime veritati ſiue primo vero ꝓpter ſeipſum:
hoc eſi ſupra oẽʒz ſcientiã.⁊ ad hãc diſponit acceptio
doctrine ſacre ⁊ in hac totaliter intendit. Itẽ adhuc
obijciet aliquis ſic.omiĩs ſcientia eſt alicuiꝰ generis ſb⸗
iecti:cuiꝰpartes ⁊ paſſiones per ſe conſideꝛat.ſic dicit
phus. Sed dicit Moe. in li. de trinitate. ꝙ deus nõ eſt
ſubiectum. non eſt acciꝑe conſideratõz de deo vt paſ⸗
ſionẽ de ſubiecto. theologia que eſt cognitio de deo ñ
eſt ſcientia. ¶ Et ad hoc dicendũ ẽ. ꝙ ẽ alius modꝰ co⸗
gnoſcendi foꝛmas alligatas materie:alius modus co⸗
gnoſcendi foꝛmas ſeꝑatas a materia. ſicut oñdit boe.
in li.de trinita. In primis.n.eſt foꝛma circa ſubiectum
hoc ꝑ cauſaʒ aliquam.a de bmõi intelligi. Scientia
eſt geneꝛis ſubiecti paſſiones ipᷣius ſubiecti ↄſideꝛans.
In foꝛmis dᷣo ⁊ rebus ſeꝑatis a materia:velut eſt ipſa
diuinitas trinitas ꝑſonaꝝ: eſt modus cognoſcendi
alius.vt per oꝑationeʒ cognoſcamus virtuteʒ:ꝑ virtu
tem ipſam diuinitatis ſubam.j.roma. Inuiſibilia dei
per ea que facta ſunt intellectu conſpiciũtur.ſempiteꝛ⸗
na quoq; virtus eius ⁊ diuimnitas. Preterea alius mo⸗
dus cognoſcendi eſt ſimplicia: alius compoſita. Com
poſita enim cognoſcũtur per reſolutõneʒ in ſuas ꝑtes
7 ideo ſcientia que eſt de compoſitis eſt vnius geneꝛis
ſubiecti cuiꝰ partes conſiderat. In ſimplicibo vᷣo quo⸗
rum non eſt accipere partes: non eſt acciꝑe hunc mo⸗
dum ſciendi.Circa ergo ſimplicia diuinitatis eſt mo⸗
dus cognoſcendi non talis:led qui dictus eſt.

Mẽbrumſecundum

Onſequent᷑ queritur de diſtinctione do⸗
ctrine ſacre ab alijs ſciẽtijs. Queritur &̊
ſi doctrina theologie ſit ſicut vna aliarũ
ſcientiaruʒ:vel compᷣhendat ipᷣas: vel cõ
prehendatur in ipſis:vt alicui parti philoſophie ſuxpo
natur.4. Ad quod obijcitur ſic.j.ecẽi.Omnis ſapien⸗
tia a domino deo eſt.g̊ omĩs ſapientia ſeu ſcientia ẽ the
ologia ⁊ diuina.quia theologica ſcientia non eſt aliud
iꝙᷓ ſcientia diuina. Item theologica ſeu diuina ſcien⸗

tia.aut dicit᷑ diuina quia a deo:⁊ tunc omĩs alia ſcien⸗/
tia eſt diuina.aut dicit᷑ diuina quiaẽ de deo:⁊ Fin hoc
philoſophia prima eſt diuina ⁊ theologica: quia eſt a
deo.erit ꝗᷓ ſacra ſcriptura ſcientia ſicut alie vel ſic phi⸗
loſophia prima.¶l SItez ſi dicat᷑ diuina:qꝛ a ſpũſancto
edita.Obijcit᷑.qꝛ omne verũ a quocũq; dicat᷑ a ſpiritu
ſancto eſt verum. ſicut dicit glo. ſuper illud pᷣma corit.
xij. Lemo poteſt dicere dñs ihus ⁊c.ergo omnis veri⸗
tas cuiuſcunqʒ ſcientie eſt edita a ſpirituſancto.q̊ cum
theologia ſit ſcientia a ſpiritu diuino edita: erit omĩs
alia ſcientia theologica.4! Itez ſi theologica ſeu diuĩa
dicatur:quia ꝑ diuinam reuelatõz babita. obijcituꝛ.j.
KRo. vbi loquitur d cognitione philoſophoꝝ quã ha⸗
buerunt de deo.quod notum eſt dei manifeſtum ẽ in il⸗
lis.deus enim reuelauit illis.̊ cognitio phica e deo
fuit habita ꝑ reuelationem.ergo theologica.Ex his S
rationibus videtur relinqui ꝙ; theologia ſit ſicut vna
ſcientia connumerabilis inter alias. Contra.omĩs
humana ſcientia eſt acquiſita ꝑ inuentioneʒz vel doctri
nam.ſed theologica diſciplina eſt inſpirata non acqui
ſita qꝙtum ad edificationeʒ. ſicut dicit ſecũda thim̃.iij.
ergo non eſt ſicut vna ex alijs.4: Iteʒ omẽs hũane ſciẽ
tie fundant᷑ ſuꝑ teſtimoniũ creature.ex quo colligit ex⸗
pimentuʒ ſicut dicit phᷣus in metaphy. Omis ſcientia
⁊ ars ꝑ experientiaʒ accidit.exꝑientia.n.fecit artem.
Sed theologica doctrina fundatur ſuper teſtimonium
fidei.eſa.vij·ſᷣm aliam lr̃am. Aſi credideritis ñ intel⸗
ligetis. ergo eſt ſicut alie ſcientie.¶ Itez prima coꝛint.
ſecũdo. Sapientiam loquimur in miſterio que abſcõ⸗
dita eſt. Glo.vt neſciant pſeudo:quia non eſt ĩ verbis
ſed in virtute. nõ in bumana ratõe comprebenſibilis:
ſed ſpiritus efficacia credibilis. ergo non eſt ſicut alie
ſcientie. ¶ Iteʒ Hugo de ſancto victo.alie ſciẽtie ſunt
de operibus conditõnis que ſcilʒ aparent in reruʒ na
tura.theologia do eſt de oꝑibus repatõnis que apparẽt
ex fide non ex rerum natura ſeu in bumana ratõne. ſic
dicit᷑ ſupeꝛ illud.j.roma.quod notuʒz eſt dei.i.quod de
deo notificabile eſt ꝑ naturalem ratõnem. quia multa
ſunt que de deo ꝑ naturam ſciri non poſſunt.ergo non
eſt connumerabilis inter alias ſcientias. 4! Ite ĩ alijs
ſcientijs ſunt ſolum ſignificatõnes verboꝛuz. in hac au
tem ſunt ſignificationes non ſolum verboꝝ: ſed reruʒ
ad gał.iiij.ñ Scriptum eſt aũo abrabaʒ duos filios ha⸗
buit.⁊ ſequitur que ſunt per allegoꝛiam dicta. ⁊ pᷣma
ad coꝛint.ſecundo.Loquimur ſapientie cauſam in mi⸗
ſterio. Glo. exponendo miſteria veteris teſtamenti in
quibus chriſtus ſignatur. vt in hoſtia abel vel abꝛabe.
Item omnes alie ſcientie traduntur ſm oꝛdineʒz ra⸗
tiocinationis a principijs ad concluſiones.quibus do
ceatur intellectus non moueatur affectus.ſed ſcriptu⸗
ra ſacra traditur ſm oꝛdinem infoꝛmationis practice
principioꝛuʒ ad operatõnes vt moueatur affectus Fᷣm
timoꝛem ⁊ amoꝛem er fide iuſticie miſericoꝛdie.vnð
vj. deutro. Biliges dominuʒz deum tuuz ⁊c. ⁊ infra. do
minũ deum tuum timebis.⁊c.⁊ Exo.xx. Ego ſuʒ deus
ʒelotes vindicans ⁊c.⁊ faciens miſericoꝛdias ⁊c. Ex
his ergo ſequitur.q theologia non eſt ſicut alia ſcien⸗
tia:nec cõnumerabit᷑ inter alias ſcientias vt alicui pti
phᷣie ſupponatur. Quod ↄcedẽdũ eſt. ¶ Ad oppoſita
aũt reſpondẽdũ hoc mõ.qm doctrina ſacra dicit᷑ diuĩa
ſeu theologica:quia a deo ⁊ de deo ⁊ ductiua ad deuʒ.
A deo:qð conuenit alijs ſcientijs.ſed tamen hoc modo
non conuenit ſacre ſcripture.Eſt emm verum vt verũ.
eſt verum vt bonum.vtrunq; autem eſt a ſpirituſan⸗
cto. Sed cum accipitur verum vt bonum.illud bonuʒ
aut eſt vt bonum moꝛale: aut vt bonum gratuitum.
Si gratuitum: ſic eſt aſſimilatio ad ſpiritum qui eſt
bonitas. Et ideo huiuſmodi attentio eſt a ſpirituſan⸗
cto per modum ipſius. Hinc eſt ꝙ anthonomatice.i.ꝑ
excellẽtiaʒ dicitur hec ſcriptura tradita ſeu doctrina

aſp⸗
cCl
ce
non

loſo
trin
Ie
rist
aliea

(o

ſcie
na
oni
ſter

en⸗
boc
eſta
ephi⸗
ancto
biritn
corit.
dveri⸗
zcum
tomis
1dinig
ditmn..
guäba⸗
nein il⸗
1 do
r bis
tut vna
n, omig
Adetri
n gequi
bim.ii.
jane ſei⸗
ligiker⸗
ſcientia
arten.
noninm
ſinteh
ncoꝛint.
abſco ⸗
perbis
ibilis:
nt alie
ieſunt
ruz na
paret
nod de
multa
go non
Eialis
bac an
lrernz
os ba⸗
1pima
in mi⸗
enti in
nbꝛabe.
nez ra/
bus do
riptu⸗
raence
msßhin
fra⸗d
zdens
7. Er
ſcien⸗
ipti
voſit
diuia
euz ·
mode
veri.
ſan⸗
nuz
m.
i t
ſan⸗
l⸗
find

LNueſtio

a ſpirituſancto. In alijs po ſcientijs ſpeculatiuis.ſ eſt
acceptio veri vt veri. In practicis aũt moꝛalibo etſi ſit
acceptio veri vt boni: non tamen vt boni gratuiti: ſed
moꝛalit.vnde non dicũtur edite a ſpiritulancto. Itez
e do dicitur eſſe iſta ſcientia.⁊ nõ ſicut alie velut phi
loſophia prima.quia non agunt de teo ᷣm miſteriuʒ
trimitatis. vel ̃m ſacramentum bumane reꝑationis.
Item inductiua ad deuʒ per principia timoꝛis 7 amo
ris ex fide miſericoꝛdie ⁊ iuſticie dei.quod nõ cõuenit
alicui er ſe tien tijs. ⁊ per hec patet ſoluno ad obiecta.

Mlẽbrum tercium.

ERdine conſequenti queritur. de quo ſit
ſcientia ſacre ſcripture. Circa quod di⸗
uerſa legunt᷑. Hugo de ſancto victoꝛe in
lib. ſent. Materia diuinarum ſcriptura
rum ſunt opera reꝑatõnis. aliarum po ſcientiarũ oꝑa
conditõnis.¶ Contra. Geñ.primo agitur de operiba
conditõnis. 4. Item theologia eſt ſcientia de deo. g eſt
ſcientia de cauſa operũ conditõnis ⁊ reꝑationis.nõ 6

materia diuinarũ ſcripturarum erunt opeꝛa reparati⸗-

onis:ſed magis ipſa cauſa que deus eſt.¶ Item magi
ſter in ſententijs m beatũ auguſti. de doctrina xpᷣiana
ponit continentiaʒ noue ⁊ veteꝛis legis circa res ⁊ ſi⸗
gna verſari.q̊ materia diuinaruʒ ſcripturaꝝ ſunt res
2 ſigna. LContra. nõ eſt eadeʒ ſcientia reꝛuʒ ⁊ ſigno⸗
rum.immo diuidũtur ſcientie reales que ſunt ð rebus
contra ſcientias ſermocionales que ſunt deſi ignis reꝝ
gnon eſt vna ſcientia rerum 1ſ ignoꝝ. 4 Item res de
quibus ait theologia ſᷣm auguſti.ſunt res quibꝰ fruen
dum.quibo vtendũ.que fruũtur 2 vtuntur. ſed ſub bis
comprehendit᷑ omne genus rerum. theologia eſt de
omnibus. Item ponũt alij ꝙ materia diuinarũ ſcri⸗
pturarum eſt chriſius integer caput z coꝛpus. xp̃ᷣ̃us ⁊
eccleſia:ſponſus ⁊ ſponſa. iuxta glo.in principio pſal⸗
terij:ꝙ nihil eſt ĩ diuina ſcriptura quod nõ ꝑtineat ad
chriſtum vel ad eccleſiaʒ. Sed contra.finis legis ẽ xpᷣc
Poma. x.⁊.xliij. conſummatio ſermonũ ipſe eſt.g̊ non
eſt materia. MReſponſio. materia dupliciter accipit᷑
in ſcientijs:de qua ⁊ circa quam. Materia de qua põt
aſſignari tripliciter ſᷣm illud beati Dyoniſij in hierar
chia angelica. In tria diuidũtur ſuꝑ mundana ratõne
omiĩs diuini intellectus. in eſſentiaʒ. virtuteʒ.2 opera
tioneʒ. Scðm hoc g ſi aſſignemus materiaʒ diuinarũ
ſcripturarum ſᷣm ratõneʒ vitutis. dicemus ꝙ mate⸗
ria diuinarum ſcripturarũ eſt chriſtus:qui eſi tei vir⸗
tus ⁊ dei ſapientia.j.coꝛint᷑.j. Si vᷣo aſſignemus mate⸗
riam diuinarum ſcripturaꝝ yᷣm ratõneʒ eſſentie. dice⸗
mus ꝙ materia diuinarum ſcripturaruʒ eſt teus ſiue
Diuina ſubſtantia.vnde ſᷣm hoc theologia eſt ſciẽtia de
ſubſtantia diuina cognoſcenda ꝑrpᷣm in oꝑe reꝑatio⸗
nis.. Ad illud gquod primo obijcitur contra aſſigti
onem Hugonis· ꝙ in primo eſſe agitur de opibus cõ⸗
ditõnis. Dicendum eſi ꝙ duplici ratõne agitur in ſciẽ⸗
tia de aliquo.vel quia peꝛtinet ad genus rei de qua agi
tur in illa ſcientia:ſicut contentũ in illo.vel vt clarius
fiat ⁊ manifeſtius illud de quo agitur in illa ſcientia.
m primũ modũ agitur etiam ĩ ſacra ſcriptura de oꝑi
bus repationis.ſᷣ m modum ſecũdum agitur de ope⸗
ribus conditõnis. vnde Hugo de ſancto victoꝛe in ſen
tentijs. vt competentius ad tractanda opera reꝑatõis
accedat.primũ in ipſo capite narratõnis conſtitutiõeʒ
narrat opeꝝ conditönis geñ.j. 2. n. oſtendere poſſz
duenieter qualiter homo repꝑatus ſit: niſi prius oſten⸗
deret qualit ſit lapſi. us.neq; lapſum eius ↄuenient᷑ oñ⸗
ret:niſi prius qualiter a deo inſtitutꝰ fuerat exẽpli⸗
ſicaret. Ad ondendaʒ aũt pꝛimã inſtitutõʒ hoĩs:opoꝛ
tuit vt totius mũdi conſtitutio poneret᷑.quia ꝓpter ho
minẽ factus eſt mũdus..: Ad ſecũdũ no qð obijcit᷑ cõ⸗
tra eundez. ꝙ theologia eſt de cauſa opeꝝ recreatõnis

Prima

⁊ conditõnis.ↄcedendũ eſt:nõ tñ ex hoc ſe equit᷑ ꝙ mate
ria diuine ſcripture non ſint opera reꝑatõnis.qꝛ ſum⸗
ma cauſa que deus eſt declarat᷑ opus reꝑatõnis per
virtutez xpi. ſicut dictum eſt. vt in opatõne cognolca⸗
mus virtu tez: 7 in virtute diuinitatẽ.j. Ro. Inuiſibi⸗
lia dei. ſ. virtus 2 diuinitas cognoſcũtur ꝑ ea que fct̃a
ſunt. Nota ſm hugo. ꝙ opus ↄditõis eſi creatio mũ⸗
di cũ omibo elemẽtis ſuis.opus vo reſtauratõis eſt in⸗
carnatio verbi cum oĩbus ſacramẽtis ſuis. Aüũdane
ſiue ſeculares ſcientie mateꝛiã bñt opa ↄditõis.diuina
ſeriptura materiã hʒ opa reſtauratioõro. Ad illð vᷣo
quod obijcit᷑ ↄtra aſſignatiõz materie ſacre ſcripture ĩ
ſententijs circa res ⁊ ſigna. Dicẽdũ ꝙ res ⁊ ſigna ſunt
materia circa quã eſt ſacra ſcriptura: nõ materia de q̃ᷓ
eſt. ⁊ ideo ↄuenient dicit᷑ iuxta verbũ aug. materiaʒ ſa
cre ſcripture circa res ⁊ ſigna verſari. Ada teria vᷣo de
qua eſt ſacꝛa ſcriptura eſt diuina ſubſtãtia oↄognoſcenda
pm in ope reꝑatõnis.quẽadmodũ eſi dicere de phi⸗
loſophia prima.qꝙ materia circa quã eſt ſunt oĩa.vñ ⁊
dicit eſſe de omibo. qꝛ eſt circa ens pᷣm oẽm ſui drñtiam
Fm drñtes diuiſiões entis.ſ.ens potẽtia.ens actu.ens
vnũ 2 multa. ens ſuba 2 accñs ⁊ bmõi. Materia de qᷓ
intentõ eſt ens actu vnũ quod eſt ſuba prima a q̃ omĩa
dependũt ita quẽadmodũ materia circa quaʒ eſt ſacra
ſcriptura ſunt res ⸗ ſigna.Materia vᷣo de qua prinet⸗
palis intentio eſt illa de qua dicta eſt.¶ Ad illð vᷣo qð
obijcit᷑ de vnitate ſcientie que nõ eſt rerũ ⁊ ſignoꝝ.Re
ſpondendũ.ꝙ h eſt vbi eſt ſepata ratio ↄſideratiõis rei
⁊ ſignoꝝ.hic dᷣo nõ ſeꝑat᷑ conſideratio:cũ ſit relatio cõ
ſideratõnis ad vnũ quod eſt refoꝛmatio hoĩs ad ſilitu
dinẽ i: ſeu ↄfoꝛmatio homĩs ad deũ p opus repatõis
a xpᷣo.⸗l Ad illud vo quod obijcit᷑:ꝙ eſt de omibo.quia
agit de rebus m oẽm drñtiam. Dicendũ etſi agat ð
omnibo:non tñ ᷣm ratõnes differentes oĩm. B p̃m vnã
ratõneʒ que eſt vt homo repatus ꝑ ſacramenta incar⸗
natõnis que eſt res inter vtenda a fruenda conſtituta
per vtenda pueniat ad fruenda: que ſunt pater filius 2
ſpiꝛituſſanctus.ſcilʒ incõmutabile bonum. etſi agat de
omnibus in genere: non tamen de omibus ſᷣm eundez
modum ſiue ſᷣm oĩm rationeʒ. ſ̊ ſᷣm vnũ ꝓpriuz modũ
7 rationeʒ que dicta eſt.4 Ad id quod obijcit᷑ contra
aſſignatiõeʒ qua ponit᷑:totus xpᷣus caput ⁊ coꝛpꝰ ma
teria ſacre ſcripture.ↄcedẽdũ eſt pᷣm modũ qui dictus
eſt. ¶ Et qð obijcit᷑ ꝙ xpᷣus eſt finis nõ eſt mateꝛia.di⸗
cendũ ꝙ nõ ſequit᷑ quẽadmodũ.n.in virtutibo q̃ ſunt ĩ
fineʒ. vt fides.ſpes.caritas.idem eſt materia ſiue ſub⸗
iectum ⁊ finis.vt fides materiaʒ 2 finem bʒ ſummũ ve⸗
rũ.credens ipſum ſummũ verũ ꝓpter ſummũ veruʒ. ⁊
caritas ſimilit᷑ amat ſummũ bonũ ꝓpter ſummũ bonũ
nõ aũt ſic eſt in virtutibo que ſunt eoꝝ que ſunt ad finẽ
vt ĩ iuſticia ⁊ foꝛtitudine. immo eſt alia materia virtu⸗
tis:alius finis. Ffortitudinis.n. materia ſunt ardua ⁊
difficilima:hᷣ finis eſt ſummũ bonũ.tolerat.n.⸗ aggre⸗
dit᷑ difficilima ꝓpter ſummũ bonũ. Sitr eſt dicẽ de ſci⸗
entia que eſt in finẽ:que eſt in ſacra ſcriptura.qm̃ igez
bʒ ꝓ materia ⁊ fine.vnde nõ ſequit᷑:xpᷣus eſt finis.q̊ ñ
eſt mateꝛia.

Mlembꝛum quartum
Onſequẽt mõ ſacre ſcripture.
Et ẽ primꝰ articulus.an modus ĩ ſacra
ſcriptura ſit artificialis vel ſcialis. Se⸗
cũdus.an ſit certitudinalis. Lerciꝰ.an
ſit vnifoꝛmis vel multiſoꝛmis. Et ſuppoſito ꝙ ſit mul⸗
tiſoꝛmis. Quaꝛtꝰ de młtifoꝛmitate modoꝝ ſacre ſcri⸗
pture.Quitus de ſenſu lr̃ali an fundet᷑ ſup verũ.

Articnlus pꝛunus

D primũ obicit ſic. Oiĩs modus poeticꝰ eſt
inartificialis ſiue ñ ſcĩalis.qꝛ ẽ modꝰ hiſto⸗

=WGS

ricus vel tranſſumptus:que quidez nõ competũt aꝛti.
ſed theologicus modus eſt poeticus biſtoꝛialis vel ꝑa
bolicus. non elſt artificialis.4 Item omiĩs modꝰ ſciẽ
tie eſt diſtinitiuus. diuiſiuus.collectiuꝰ.ſed modus ſa
cre ſcripture nõ eſt hmõi. non eſt ſcientialis.4 Ytez
omĩs modus artis ⁊ ſcientie eſt ꝑ ſermones maifeſios
modus ſacre ſcripture eſt ꝑ ſermones miſticos. ꝙ non
artificialis 2 ſcientialis. Rñſio.dðm ꝙ non eſt mo⸗
dus ſacre ſcripture modus artis yel ſcientie ſm compᷣ
benſioneʒ ratonis humane:ſed per diſpoſitioneʒ ſapi⸗
entie diuine ad infoꝛmatõneʒz anime in his que ꝑtinẽt
ad ſalutem.vnde augꝰ. xiiij. de trinita.on quicqd ſci⸗
ri ab hominibo poteſt in rebus humanis vbi pluꝛimuʒ
curioſitas vel noxie vanitatis eſt huic ſcientie tꝛibuo.
ſed illud tm̃modo quo fides ſalubeꝛrima que ad veraʒ
beatitudinem ducit gignitur.nutritur.roboꝛatur:que
ſcientia eſt in rebus que ad ſalutem ꝑtinent. 4 Ad pri
müũ ergo quod obijcitur reſpondendũ pᷣm beatũ Dyo.
in hierarchia angelica dicenteʒ. valde artificialit the⸗
ologia poeticis ſacris infoꝛmationibo in nõ ſiguratis
inteilectibo vſa eſt noſtruz intellectũ reſpiciens. Etenĩ
non eſt poſſibile aliter nobis lucere diuinũ radiuʒ: niſi
varietate ſacroꝛuʒ velaminũ anagogice circũuelatum
qm̃ non eſt poſſibile animo noſtro ad non naturaleʒz il
lam aſcendere celeſtium hierarchiaʒ contemplatione:
niſi ea que ſᷣm ipſum eſt materiali manuductõe aꝛtat᷑
preterea pulchre in ſacra ſcriptura ꝓcreate ſunt infor
miũ foꝛme:⁊ ſigure carentiũ figuris.preterea decẽtiſſi
mũ eloquijs diuina enigmata occultare ? ĩ inniã mul⸗
tis poneꝛe ſacram abditãq; ſuꝑnum donoꝝ intellectuũ
veritatez.eſt eniʒ non omis ſacer neq; omniũ eloquia
dicunt ſcientiam. Ex quibo verbis b. dyoniſij patet.;
ratio quare ſacra ſcriptura valde artificialiter m mo
dum poeticuʒ traditur: poteſt eſſe neceſſitas intellectꝰ
noſtri qui deficit in comprehenſione diuinoꝝ.Secun⸗
da eſt dignitas veritatis: que debet celari bomimbus
malis.4 Ad ſecundum dicendũ.ꝙ alius eſt modꝰ ſci⸗
entie qui eſt ſᷣm comprehenſioneʒ veritatis per buma⸗
nam rationeʒ. alius eſt modus ſcientie ſm affectuʒ pi⸗
etatis per diuinam traditioneʒ. OPPrimus modus dit⸗
finitiuus debet eſſe diuiſiuus ⁊ collectiuus.⁊ talis mo
dus debet eſſe in bumanis ſcientijs: quia apprebenſio
veritatis ſᷣm humanam rationeʒ eyplicatur per diuiſi
ones diffinitiones ⁊ ratiocinationes. Secundus mo⸗
dus debet eſſe preceptiuus.exemplificatiuus.exhoꝛta⸗
tiuus.reuelatiuus.oꝛatiuus.⁊ hi modi competunt af⸗
fectui pietatis.⁊ hic modus eſt in ſacra ſcriptura.VIñ
ad Thi.primo dicitur ſcientia ſᷣm pietateʒ. Pretea.
modus preceptiuus eſt in lege a euangelio.exempliſi⸗
catiuus in hiſtoꝛiographis. exhoꝛtatiuus in libris ſa/
lomonis ⁊ epiſtolis.reuelatiuus in prophetis. oꝛati⸗
uus in pſalmis. Mota etiaʒ ꝙ alius modus vebet eſſe
ſcientie que habet infoꝛmare affectum m pietatẽ: aliꝰ
ſcientie que habet infoꝛmare intellectum ſolum ad co⸗
gnoſcendam veritateʒ. Ille qui erit ad infoꝛmationezʒ
affeetus:erit per diſſerentias que dicte ſunt.quia pꝛece
pta.exempla.exhoꝛtationes.reuelationes.oꝛationes.
introducunt pietatis affectiones. Eſt auteʒ pietas cul
tus dei ſicut dicit Auguſti.xij.de trinitate:introducẽs

illud iob. Ecce pietas ipſa eſt ſapientia. Eſt aũt cultꝰ

dei quo nunc deſideramus eum videre.credimuſqʒ ⁊
ſperamus viſuros.deſideramus caritate: credimus fi
:ſperamus ſpe.Fm quas tres virtutes pietatis diſci
plina foꝛmatur.4! Ad tercium dicenduʒ eſt.ꝙ ſicut eſt
proprium humane ſcientie tradi per ſermones mani⸗
feſtos: ita proprium eſt diuine ſapientie vt ſit per ſer⸗/
mones occultos.Eſt eniʒ ſapientia ĩ miſterio ſᷣm ꝙ di
citur prima ad coꝛint.ſecundo.Coquimm ſapientiam

que in miſterio abſcondita eſt. Ratio auteʒ abſconſio

onis eſt triplex.Prima eſt meritum fidei.in hoc enim

„ 6

meretur:quia credit quod non videt.propter hoc apo⸗

calipſis quinto.vidit in dertra ſedentis libꝛũ ſcriptum

ſignatum intus ⁊ foꝛis ſeptem ſigillis. Secunda cauſa
eſt exercitium ſtudij. propter quod dicitur danietł.xij.
Claude ſermones ⁊ ſigna librum vſqʒ ad tempus ſta⸗
tutum.pertranſibunt eniz plurimi ⁊ multiplex erit ſci
entia.Tercia cauſa ẽ dignitas veritatis que debet ab⸗
ſcondi malignis.math.ſeptimo. Molite ſanctum dare

canibus: neq; mittatis margaritas ante poꝛcos.

Articulus ſecũdus

Onſequenter queritur: an modus ſacre ſcri
pture ſit certitudinalis.ſcilicʒ an is modus
ſacre ſcripture ſit certioꝛ ꝙᷓ in alijs ſciẽtijs ·
cum certioꝛ ſit intellectus q; fides: in alijs ſcientijs ẽ
intellectus: in hac ergo ſides. ergo ceꝛtioꝛ eſt modus ĩ
alijs ſcientijs ꝙᷓ in iſta. ¶ Item ceꝛtioꝛ eſt ſcientia que
procedit er principijs ꝑ ſe manifeſtis intellectui: ꝙᷓ il⸗
la que pꝛocedit ex pꝛincipijs occultis intellectui.ſ̊ alie
ſcientie procedunt ex pꝛincipijs per ſe manifeſtis intel
lectui.hec aũt ex occultis intellectui: quia ex pꝛĩcipijs
fidei.ergo modus in alijs ſcientijs eſt certioꝛ. Item
certioꝛ eſt modus in illa ſciẽtia que traditur ex ſeꝛmo⸗
nibus proprijs: ꝙᷓ illa que procedit ex ſermonibꝰ tral⸗
ſumptis.¶l Ilem certioꝛ eſt que per vniuoca ⁊ ſimpli⸗
citer dicta tractatur: qᷓ alia que per equiuoca ⁊ multi⸗
pliciter dicta.quia ex his dubia ſententia geneꝛat᷑. Re
linquitur ergo ꝙ certioꝛ eſt modus in alijs ſcientijs ꝙ;
in theologia. Contra.certioꝛ eſt modus ſciendi per
inſpiꝛationeʒ qᷓ; per humanaʒ ratiocinationeʒ. Stez
certius eſt quod ſcitur teſtimonio ſpiritus ꝙ quod te⸗
ſtimonio creaturarum. 4! Item ceꝛtius quod ꝑ moduʒ
guſtus qᷓ; per modum viſus.cuʒ eꝛgo modus ſacre ſcri
pture ſit modus ſciendi per inſpiratõneʒ ꝑ teſtimoniũ
ſpiritus: modus ſciendi ꝑ modũ guſtus.in alijs vo ſci
endi ꝑ ratiocinatõneʒ ꝑ teſtimoniũ creature ꝑ moduʒ
viſus.maniteſtũ eſt ꝙ certioꝛ eſt modus ſciendi in theo
logia qᷓ ĩ alus ſciẽtiis. Rñſio.eſt ceꝛtitudo ſpeculati⸗
onis:⁊ ẽ certitudo exꝑiẽtie.pᷣterea ẽ certitudo m intel⸗
lectũ:⁊ ẽ certitudo ſᷣm aſfectũ. Itẽ eſt certitudo quo ad
aĩm ſpũaleʒ:⁊ eſt certitudo quo ad aĩm aialeʒ . Dico S
ꝙ modus theologicus eſt certioꝛ certitudine exgientie
certitudine quo ad affectũ ꝗẽ ꝑ moduʒ guſius.n pᷣs.
Mdulcia faucibo meis eloꝗa tua ⁊c.qꝙᷓuis nõ certioꝛ q̊
ad ſpeculatõʒz intellectus que eſt ꝑ modũ viſus. Itẽ ceꝛ
tioꝛ ẽ homĩ ſpũali qꝙᷓuis incertioꝛ aĩali.j.cor int᷑.qaĩa⸗
lis homo non ꝑcipit ea que ſpiꝛitus dei ſunt: ſpũalis

aũt omĩa diiudicat.¶ Zld primũ ᷓ quod obijcit᷑ iaʒ pʒ

ſolutio.ꝙ fides eſi certioꝛ intellectu aliarũ ſcientiaruʒ
certitudine affectionis: non certitudine ſpeculatõnis.
4 Ad ſecundũ dõm.ꝙ ſunt principia veritatis vt veri
tatis.⁊ ſunt prĩcipia veritatis vt bonitatis. Dico q̊ ꝙ
alie ſciẽtie ꝓcedũt ex pricipijs veritatis vt veritatis ⁊
ꝑ ſe notis.hec aũt ſciẽtia ꝓcedit ex prĩcipijs veritatis
vt bonitatis 2 ꝑ ſe notis vt bonitatis q;nis ocultis vt
veritatis. vñ hec ſcia magis eſt ᷣtutis ꝙᷓ artis:⁊ ſapĩa
magis q; ſcia.magis.n.ↄſiſtit ĩ ᷣtute ⁊ emficacia qᷓ ĩ ↄtẽ
platõne ⁊ noticia.j.coꝝ.ij.ſᷣmo nr̃ nõ ĩ ꝑſuaſiõibo hũa
ne ſapie pᷣbis:h̊ in oñſione ſpũs ⁊ ᷣtutis.4¶ Ad terciũ
dðm.qꝙ ẽ certitudo homi aĩali ꝗ nõ hʒ noticiã niſi exꝑi
mẽto ſenſibiliuʒ.⁊ ẽ certitudo homĩ ſpũali ꝗ hbʒ ſpm̃ ad
ↄtẽplatõʒ diuinoꝝ.aĩali &̊ bomĩ ñ eſt certꝰ modꝰ ꝑ mi
ſticas locutões quis ſit ceꝛtiꝰ homi ſpũali.j.coꝝ.ij.qð
oculus ñ vidit nec auris audiuit nec in coꝛ hoĩs aſcen⸗
dit:nobis reuelauit ꝑ ſpm̃.ſpũs.n.omia ſcrutat᷑. ꝛe⸗
terea ꝓpriũ ẽ ſicut dictũ ẽ hmõi ſcie tradi in miſteꝛio.⁊

iõ ĩ pᷣm onibo occultis.Pretea cũ modꝰ ᷣmonũ occul⸗

toꝝ vł miſticoꝝ ſit ?m ꝓpꝛietatẽ ſciĩe.certioꝛ erit ille mo
dus aie diſponẽte ad illa:que.ſ.eſt ſpũalis non anima
lis.⸗l! Ad vltimuʒ dicendum.ꝙ alius eſt modus certi⸗

4

todi
ſcien
fmni
ſeme
tio⸗⸗
mol
tn
n
diſ⸗

— —

h⸗
di

tel
cre
tuo
lon

tte

— — — —2 —

— —᷑U —.

apo⸗
ptum
cauſa
Axi.
drit ſci
bet ab⸗
n dare
.

creſeri
noins
cletns.
entis
nodusi
tis que
nr qil⸗
alie
iz intel
nicipijs
Ien
ſeꝛmo⸗
bo traſ⸗
ſinpli⸗
mult⸗
at. Ke⸗
ntiſs i
nh per
Feeʒ
nocte⸗
modoz
cre ſcri
monii
50 ſel
noduz
n theo
tulati⸗
intel⸗
no ad
cog
entie
1ps.
nor⸗
te ce
aian
ſalis
iazß
tiaruz
onis.
1t reri
vgᷣ
1tis7
tatis
8 yt

Nueſtio

tudinalis in ſcientia tradita ſᷣm ſpiritũ humanũ: ⁊ in

ſcientia tradita ᷣm ſpirituʒ diuinũ.illa.n.eſt coaꝛtata
ym intellectum vnũ ꝑ modũ ſpũs humani:qui ſimul ⁊
ſemel non intelligit niſi vnum. in iſta po nõ eſt coaꝛta⸗
tio.quia ſpũs diuinus ſᷣm queʒ tradita eſt:eſt vnicus
multiplex. ſicut dicit᷑ ſap.vij.⁊ ideo bic modus ẽ ĩ ſcri⸗
ptura ſacra vt ſit vnicus ſenſus litteꝛe: multiplex vᷣo ĩ
miſterio. ⁊ hoc non detrabit certitudini in aĩa que eſt
diſpoſita ad illam:que ſcilʒ ſpũalis eſt. vt dictũ eſt.

Articulus tercins

Onſequent᷑ querit᷑ an modus ſacre ſcriptu
re ſit vnifoꝛmis vel multifoꝛmis. O autez
ſit młtifoꝛmis.arguit᷑ ad heb.j.AOultipha
rie multiſq; modis olim loquens deus patribo ĩ pro⸗
phetis. ex quo relinꝗtur ꝙ non eſt vnifoꝛmis modus ĩ
ve.teſta. Item ad ephe.iij. Mihi oĩm ſanctoꝝ minimo
data eſt gratia in gentibo euangeliʒare inueſtigabiles
diuitias gratie xpᷣi.⁊ ſequit᷑. vt innoteſcat poteſtatibꝰ
⁊ principibns per eccleſiam multifoꝛmis ſapiẽtia dei.
ex quo relinquit᷑ ꝙ non eſt vnifoꝛmis modus in veteri
teſtamento.4 Item quadruplex ſenſus eſt ĩ verbis ſa⸗
cre ſcripture.ſicut dicit Meda ſuꝑ prĩcipiũ geñ.Qua⸗
tuoꝛ ſũt ſenſus ſacre ſcripture. Hiſtoꝛia que res geſtas
loquit᷑. Allegoꝛia ĩ quo aliud ex alio intelligit᷑. Tro⸗
pologia.i.moꝛalis locutio in qua de moꝛibo oꝛdinãdis
tractat᷑. Anagogia ꝑ quã de ſummis ⁊ celeſtibo tracta
turi ad ſuꝑioꝛa ducimur.verbigr̃a.hierłm vſᷣm hiſtoꝛi
am eſt ciuitas.allegoꝛice ſignificat ecciĩaʒ. ſm tropolo
giam.i.moꝛaliter aiam cuiuſlibet fidelis.ſᷣm anagogi
am celeſtiũ oĩm vitam: qui reuelata facie trũ vidẽt.ij.
coꝛint.ijj.igit᷑ ſenſus intelligẽtie ſacre ſcripture ẽ młti⸗
foꝛmis.¶! SItem in lege eſt modus pᷣceptiuus.in hiſto⸗
ricis modus hiſtoꝛicꝰ exẽplificatiuꝰ.ĩ libꝛis Salomo
nis modus exhoꝛtatiuꝰ.in pſalmis modus oꝛatiuꝰ. in
ꝓhetis modus reuelatiuꝰ.relinquit᷑ igit᷑ nõ eẽ modũ
vnifoꝛmẽ in libris ve.teſta.¶ Item in euangelio ẽ mo
dus biſtoꝛicus quo ad narratõʒz vite xp̃i ⁊ actionẽ. mã
datoꝛius ⁊ ↄſultoꝛius in doctrina chriſti. In epiſtolis
pauli ⁊ canonicis eſt modus ↄmonitoꝛius. in actibus
modus hiſtoꝛicꝰ.in apoc̃. modus reuelatiuꝰ.ᷓ ñ ẽ vni⸗
foꝛmis modus in no.teſta.¶¶ Item dyoniſiꝰ in hierar⸗
chia angelica.duplex eſt ſancte manifeſtatõis modus.
vnus quideʒ ſicut ↄueniens ꝑ ſimiles ꝓcedẽs imagies
alter dᷣo ꝑ diſſimiles ſoꝛmatões oĩno incõueniẽs 2 in⸗
xæcoꝝ foꝛmatus. ꝑ ſimiles imagines:vt cum eloquia
dñi rationeʒ ⁊ intellectũ ⁊ eſſentiã laudãt diuinazʒ:ra⸗
tionalitatem ⁊ ſapiam? vere exiſtentẽ ſubſiſtentiã de⸗
clarantes.ꝓ diſſimiles:vt cum inuiſibilẽ 2 infinitam 2
incom p̃ᷣhenſibileʒ vocant.ex quibo non quod eſt: S qð
non eſt ſignat᷑.relinquit᷑ ̊ ꝙ nõ eſt vnifoꝛmis modus
manifeſtatõnis ſacre ſcripture. Contra. Roma. xv.
HNuecũq; ſcripta ſunt ad noſtrã doctrinã ſcripta ſunt.
ſi igit᷑ ad doctrinã noſtrã:magis eſt modus vnifoꝛmis
ꝙᷓ multifoꝛmis. quia in multifoꝛmi confundit᷑ intelle⸗
ctus.relinquit᷑ &ꝙ modus doctrine ſacre debet eẽ vni
foꝛmis. Item intellectus nr magis inſtruit᷑ ꝑ pauci⸗
oꝛa ꝙᷓ; ꝑ multa:quia in paucioꝛibo via maioꝛ. debʒ igi
eſſe vnifoꝛmis.. Item planioꝛ eſt modus ⁊ facilioꝛ gẽ
vnifoꝛmis ꝙᷓ qui eſt multifoꝛmis.ſed modus ſcripture
xbz eſſe ꝑ planioꝛa ? manifeſtioꝛa.vnde dicit᷑ abakuc
ij. ſcribe viſum ⁊ explana eũ vt ꝑcurrat qui legeꝛit eũ.
relinquit᷑ &̊ꝙ debz eẽ vnifoꝛmis. Rñſio.ddᷣm ꝙ mo
dus ſacre ſcripture multifoꝛmis debet eſſe. h triplici
rõne. Prima eſt ratio efficiẽtis.i.ſpiſſancti qui eſt ſiẽ
dicit᷑ ſapie. vij.ſpũs intelligentie multiplex: vnic⸗ pre⸗
terea vt in ſcientia ſacra modus efficiẽtis appaꝛeat: de⸗
bet eſſe multiplex ſeu multifoꝛmis. Secũda eſt rõ ma⸗
terie que eſt multifoꝛmis ſapia dei.pꝛeterea vt materie

modus rñdeat debet eſſe vt multifoꝛmis. Teꝛcia ẽ rõ

Prima

finis que eſt inſtructio in his que ꝑtinẽt ad ſalutẽ. cuzʒz
Sſint multifoꝛmes ſlatus hoĩm.in lege. poſt legez. tem
poꝛe ꝓphetie.temꝑe gratie.⁊ etiã in his ſtatus multi⸗
foꝛmis hoĩm. quia alij bebetes in his que ad fideʒz.alij
difficiles in his que ad bonos moꝛes 2 dꝛñtibo modis
alij in ꝓſperis:alij in aduerſis vitam agunt. alij in bo
nis.alij in pctis.relinquit᷑ ꝙ inſtructio ſacre ſcriptuꝛe

que eſt oꝛdinata ad homiĩs ſaluteʒ: debet habẽ moduʒ

multifoꝛmez vt modus rñdeat fini.¶ Ad illud ꝗ̊ quod
obijcit.ꝙ modus multifoꝛmis confundit intellectum.
Dicendũ ꝙ non eſt verum:immo inſtruit intellectũ.cũ
enim ſit intellectus hebes.acutus.mediocris. aliter 2

in alio debet fieri demonſtratio veri tatis.hebeti.acu⸗

to.mediocri.vt quod nõ capit intellectus hebes in vna

foꝛma: capiat in alia. Preterea aliter inſtruendi ſunt

paruuli ſimplices:aliter adulti ꝑfecti. ſicut diẽ aptus

pᷣma ad coꝛint᷑.iij.tanq; ꝑuulis in xpᷣo lac dedi vobis ñ

eſcam.nondũ.n.poteratis nec adhuc poteſtis. ꝓpter H
neceſſariꝰ eſt modus multifoꝛmis.4l Ad aliud vo qð
obijcit᷑ eo.deʒ modo ſoluendũ eſt ꝑ inteꝛemptõʒ.ꝙ intel
lectus magis inſtruit᷑ ꝑ paucioꝛa niſi referret᷑ ad ſtatũ
vnius ſingularis ꝑſone. pᷣ referendo ad intellectꝰ diffe
rentiaʒ ſᷣm diuerſitateʒ hoĩm ⁊z ſtatus: nõ eſt verum.

Silr eſt dõm ad aliud quo obijciebat᷑.ꝙ planioꝛ ⁊ fa

cilioꝛ eſt vnifoꝛmis qᷓ; multifoꝛmis.Dicendũ ꝙ non eſt

verũ:niſi multifoꝛmis modus ponit᷑ in manifeſtatõne

vnius rei.ſ̊ tũ ſᷣm foꝛmas drũtes.

Articulus quaꝛtus

Onſequẽter querit᷑ de multifoꝛmitate.⁊ p⸗

mo de multifoꝛmitate que eſt in intellectibo

ſacre ſcriptuꝛe.Et videt᷑ ex pᷣdicta auẽte be⸗
de. ꝓ multifoꝛmitas intellectuũ ſacre ſcripture ẽ ĩ q̃tu
oꝛ.in hiſtoꝛia.allegoꝛia.tropologia.anagogia.⸗ Sed
ↄtra hoc obijcit᷑.qꝛ hugo de ſancto victo.ponit tm tres
hiſtoꝛiã. allegoꝛia. tropologiã. vnde dicit in tercõ ſent.

Hiſtoꝛia eſt reꝑ geſtaꝝ narratio: que in prima littere

ſignificatõe ↄtinet᷑. Allegoꝛia eſt cũ ꝑ id quod factũ dr
aliud factũ ſiue in pᷣterito ſiue in futuro ſigtur. Tro⸗
pologia eſt cũ ꝑ id quod factũ dicit᷑ aliqd facienduʒ ſi⸗
gnatuꝛ.ꝑ hoc enĩ videt᷑ ſuꝑflua bede aſſignatio qᷓtũ ad
anagogiã. 4 Itez ĩ ſacra ſeriptura ſunt ꝓuerbia ⁊ pa
rabole ꝙᷓtum ad litterã ſcripture.⁊ ↄſtat modus ꝑa⸗
bolicus nõ ẽ hiſtoꝛicus nec allegoꝛicus nec tropologi⸗
cus nec anagogicus. plures ſunt intellectus qᷓ iſſi q̃
tuoꝛ.diminuta eſt aſſignatio p̃dicta. Iteʒ augꝰ. in
li.de vtilitate credẽdi.Omiĩs ſcriptura que vetus teſta
mentũ dicit᷑:quadriphaꝛia dicit᷑.vel ſᷣm hiſtoꝛiã cũ do⸗
cet᷑ quod ſcriptum eſt.vel ſᷣm ethimologiaʒ cum docet᷑
de qua cauſa ſcriptum eſt.vel ſm anagogiam cum doce
tur conuenientia inter duo teſtamenta.vel ſᷣm allego⸗
ricam cum docetur ad litteraʒ non eſſe accipienda:ſed
ſpiritualiter intelligenda.Ex his ̊ relinqui᷑. ꝙ ẽ vnꝰ
ſenſus miſticus triplerx ⁊ litteralis. In ſupradicta vo
aſſignatõne Hede vnꝰ litteralis ⁊ tres miſtici.,. So
lutio.reſpondeo ꝙ cum veritas prima trina ſit ⁊ vna:
modus ſcientie veritatis pꝛime eſt trinus in vno.vnus
litteralis:tripler ſpiritualis. Anagogicus qui eſt ſur⸗
ſum ducens in primum principium. Allegoꝛicus qui
eſt enunciatiuus archanoꝛum pꝛime veritatis. Lropo
logicus vel moꝛalis qui eſt oꝛdinatiuus ad ſummã bo
nitatem. VUnde anagogicus ad patrem.allegoꝛicus ad
filium.moꝛalis refertur ad ſpiritumſanctum. Accipit᷑
numerus intellectuum hoc modo.quia aut eſt littera⸗
lis exterioꝛ: aut ſpiritualis interioꝛ.primo modo non
mutatur.ſecũdo modo ſpiritualis variatur. quia aut
refertur ad moꝛes: aut ad fidem.⁊ ſi ad fidem: aut ad
fidem diuinitatis: aut ad fidem bumanitatis.pꝛimo
modo moꝛalis.ſecundo modo anagogicus.tercio alle⸗
goꝛicus. Alio modo poſſunt accipi vt dicamus q in⸗

*

M

tellectus ſenſus ſacre ſcripture aut eſt de cauſa aut de
effectu. De cauſa que ẽ eterna teus eſt anagogicus in⸗
tellectus.De effectu dupliciter poteſt eſſe.aut de facto
aut de faciendo. Si de faciendo ſic eſt moꝛalis intelle⸗
ctus ſiue tropologicus.Si de facto:hoc eſt dupliciteꝛ.
aut enim intelligitur in prima facie litteꝛe: hoc eſt per
ſignationeʒ verbi.⁊ ſic eſt litteralis ſiue biſioꝛicus.hi⸗
ſtoꝛia enim eſt rerum geſtarum naꝛratio:que in prima
facie littere continent᷑ ſicut dicit DHugo. Aut intelligit
per ſignationeʒ facti:⁊ ſic eſt allegoꝛicus ᷣm ꝙ dic bu
go.ꝙ allegoꝛia eſt cum peꝛ id quod factum dicitur: ali
quod aliud factum ſiue in preſenti ſiue in preterito ſi⸗
ue in futuro ſignificatur.i ota ergo ꝙ hugo de ſancto
victoꝛe qui poſuit materiam diuinarum ſcripturarum
opera reſtauratõnis: poſuit tm̃ tres intellectus diui⸗
narum ſcripturarum.qui quidem fundantur in opeꝛe.
ſcilʒ hiſtoꝛicum.anagogicum.⁊ tropologicum. Heda
vo qui intellexrit materiam diuinarum ſcripturarum:
non ſoluʒ opus reꝑationis immo cauſaʒ addidit ana⸗
gogicum.qui quideʒz intellectus reſpicit cauſam: ſicut
alij tres effectum. ¶ Ad id vᷣo quod opponitur de para
bolico intellectu. Dicendum ꝙ reducitur ad hiſtoꝛicũ
dupliciter.ſᷣm rem.⁊ ſm rei ſimilitudineʒ. Scom rem
ſicut in rebus geſtis.ſᷣm ſimilitudineʒ ſicut in paꝛabo⸗
Rs. Parabola enim eſt ſimilitudo rerum: cum per re⸗
rum differentem ſimilitudinem ad id quod per ipſum
intelligitur peruenitur. Unde de paꝛabolicis euange⸗
lijs dicit Auguſtinus.ꝙ ſic accipienda ſunt:nõ vt eẽnt
ſed vt eſſe poſſent.¶ Ad tercium quod obijcitur eſt re⸗
ſponſio. ꝙ Auguſtinus diſtinguit intellectus in libro
de vtilitate credendi.non ſᷣm diuerſitatem que eſt ĩ ra⸗
tione intelligeutie ſiue eius quod intelligitur: ſed ſᷣm
diffeꝛentiam que eſt in modo intelligendi.vnde tres p⸗
mi ſenſus intelliguntur ⁊ comprehenduntur ſub ſen⸗
ſu litterali.illi enim tres ſenſus conueniũt in mateꝛia
dicendi cum litterali.quartus vᷣo ſenſus compᷣpendit
tres ſpũales.⁊ ideo non eſt ↄtrarietas.

Articulus quintus

Vleritur iterum de ſenſu litterali:an funde⸗
tur ſupra verum. Qam videtur aliquando
fundari ſupra mendacium.Juð.ix. Jerunt
ligna ſiluarum vt vngerent ſibi regem. ſed iſtud vide⸗
tur extraneum a ſcientia veritatis. Job.xiij. Non indi

get deus noſtro mendacio. ¶ Reſponſio.ꝙ veritas eſt

in ſermone dupliciter: q́;ẽtum ad illud quod dicitur: 2
q́;tum ad illud per quod dicitur.quia ſunt ad deſigna
tionem alicuius facti vel rei pᷣm veritatem.⁊ iſto modo
aſſumuntur non qtum ad ſignificationeʒ primazʒ: ſed
q̃tum ad ſignificationeʒ ſecũdam. VUnde notanduʒ.q
in hiſtoꝛicis eſt veritas q;tum ad ſignificationẽ vocuzʒ.
in parabolicis q;tum ad ſigniſicationem rerũ. Itez
queritur de ſpirituali ſiue miſtico qui maxime vtitur
ſimilitudinibus reꝛum coꝛpoꝛalium ⁊ paſſibilium.nã
cum conuenientibus ſimilitudines ſint magis ad de⸗

monſtrationeʒ diuinoꝛum q; diſconuenientes: miſticꝰ

intellectus deberet habere conuenientioꝛes ſimilitudi
nes.ergo cum ſpiritualium ſimilitudines ſint conue⸗
nientioꝛes diuinis q; ſimilitudines coꝛpoꝛalium:nõ de
berent aſſumi ſimilitudines ĩ miſtico intellectu niſi ſpi
rituales. ¶q Item inconueniens eſt foꝛmationes tur⸗
pes pulchritudini ſumme coaptare. ſed foꝛmationes
tuꝛpes ſunt foꝛmationes que ſunt ex rebus mateꝛialibo
obtuſis⁊ inoꝛdinatis.ſicut ira furor ⁊ concupiſcentia
ergo per huiuſmodi ñ debet fieri demonſtratio de deo.
Inconuenienter igitur hic agitur in miſticis intelle⸗
ctibus ſcripturarum qui nominant deum ignem. lapi
dem angularem. beſtiam: vt leoneʒ. vermem ⁊ huiuſ⸗
modi.⁊ fureſcentem ⁊ iraſcentem 2 concupiſcentem.
Contra.DOyoni.negatõnes in diuinis vere ſunt af⸗

firmationes incompacte.quia ex his affirmationibus
non oſtenditur quid eſt deus:ſed magis quid non eſt.
ſi igitur diſſimiles foꝛnationes magis ſunt ad negati⸗
onem ꝙᷓ ad affirmationem.ergo magis competit oſten
ſioni diuinoꝛum oſtenſio per diſſimiles foꝛmatõnes q;
per ſimiles.¶ Item per precioſioꝛes foꝛmatõnes ſedu
citur intellectus ſimplicium: credens becipſa diuina
ſiue celeſtes eſſentias eſſe huiuſmodi res vnde ſumun⸗
tur ſimilitudines precioſe.ſed per diſſimiles ſoꝛmati⸗
ones reducitur intellectus. ergo conuenientioꝛes ſunt
diſſimiles foꝛmationes miſticis intellectibus q; ſimi⸗
les. Vnde beatus Dyoniſius. per precioſioꝛes foꝛma
tiones contingit ſeduci antifoꝛmes quaſdam eſtiman⸗
tes eſſe celeſtes eſſentias.⁊ quoſdam viros fulgureos
⁊ quibuſcunq; alijs foꝛmis quibus theologia celeſtes
foꝛmauit intellectus.q; quidem ne pateꝛentur quini⸗
hil viſibilibus bonis altius intelligunt ſanctoꝛuʒ the⸗
ologoꝛum ſapientia ad indecoꝛum deſcendit.non con⸗

cedens materiale noſtrum: hoc eſt intellectum in tur⸗

pibus imaginibus remanens quieſcere. 4¶ Item dicit
beatus Oyoniſius.nihil eoꝛum que ſunt: eſt vniueꝛſa⸗
liter boni priuatione priuatum.ſiquidem vt eloquio⸗
ruzʒ veritas ait:omnia valde bona.geneſis primo.Eſt
ergo ex omnibus intelligere bonas ſpeculatõnes ⁊ in⸗
uiſibilibus ⁊ immaterialibus rebus ex materialibus

foꝛmare diſſimiles ſunilitudines. Quod conceden⸗

dum eſt. ⁊ dicendum ſᷣm beatum Dyoniſium. Quoni
am manifeſlatio diuinoꝛum fit duobus modis. Per ſi
milia:ſicut cum laudatur ex diſpoſitionibus ſpiritua
lis creatuꝛe que eſt ad eius ſimilitudineʒ.vt ratio ⁊ ĩ⸗

tellectus z ſapientia. Et per diſſimilia: ſicut cum lau⸗

datur per diſpoſitõnes rei coꝛpoꝛalis que contingit tꝛi
pliciter. Aliquando enim laudatur ex ſupremis:ſicut
cum dicitur.ſol iuſticie.ſtella matutina. Aliquãdo ex
medijs:vt cum dicimus ipſum ignem reſplendentem.
Aliquando ex nouiſſimis:vt cum dicimus ipſum lapi
dem angularem:⁊ beſtiam aut etiam vermem. ⁊? ratõ
conuenientie aſſignatur a beato Syoniſio multiplex.
Prima eſt:quia ſunt magis ad negationeʒ qꝙᷓ ad affir
mationeʒ.⁊ ideo verioꝛa:quia negatões verioꝛes ſunt
in diuinis.Secũda eſt:quia per iſta magis reducitur
intellectus noſter. vnde cum intellectus noſter ad de⸗
um cognoſcendum iſta accipit: nullo modo quieſcit in
illis vt credat deum eſſe huiuſmodi. ſicut accideret ex
locutione que eſſet per ſimilia in diſpoſitionibus ſpiꝛi
tualium. Tercia eſt:quia ex omnibus eſt bonas ſpecu
lationes elicere:⁊ conuenientes foꝛmare celeſtibus foꝛ
mas ex vilibus materie partibus.quoniaʒ ex vere bo
no ſubſiſtẽtia imagines intellectualis pulchritudinis
habẽt. Quaꝛta: vt celentur diuina immundis ⁊ malis
Vnde DSyoniſius.ſicut omẽs prophete diſſimileʒ ſan
ctam ſignationeʒ honoꝛant:vt neq; diuina ab immun⸗
dis accipi poſſint ⁊c. Quinta ratio: quia per iſta no⸗
ſter manuducitur intellectus.vnde Pyoniſius. Pul⸗
chre procreate ſunt infoꝛmiuʒ foꝛme: propter noſtraʒ
anagogiam non valenteʒ immediate inuiſibiles exten
di contemplationes. Et per hoc patet ſolutio ad obie⸗
cta. In hunc ergo modum teꝛminatur hec queſtio:que
eſt ſicut exoꝛdium ſequentis inquiſitionis. Ex predi⸗
ctis manifeſtum eſt. ꝙ doctrina theologie eſt de ſubſtã
tia dei efficiente per chriſtum opus humane reparati⸗
onis.ideo partes prime inquiſitionis theologice ſunt
circa excellentiam diuine ſublimitatis.conſequentes
ðvᷣo erunt de chriſio ⁊ pertinentibus ad opus reparati⸗

tert
fer

ſ
ſa

non eſt.
4 negat⸗
etitoſten
Atones i
dnes ſeqiu
ſa dining
de lumun⸗
foꝛnat⸗
ioꝛes ſunt
9ſimi⸗
es foꝛma
n eſtiman⸗
fulgureos
la celeſteg
tur quini⸗
ctoꝛnz tbe⸗
enon con,
um intur,
lem dicit
lvniuen-
1t eloqnio .
primo. Eſl
önes in⸗
terialibus
tonceden⸗
n. Quoni
sſpiritna
tratiorj,
tcumlon⸗
ntingtni
emmistſnt
iquäcoe
ndenten.
ſinn lopi
n. 2 rato
ultipler.
ad affir
ꝛes ſunt
qucitur
rad æ⸗
elcit in
leret ex
is ſpui
ſpecu
bus ſoꝛ
pere bo
tudinis
Ymalis
ilez ſan
mmmun⸗
ſtano⸗
Pul⸗
oſtraz
exten
ſobie⸗
:que
redi⸗
ubſt
mati⸗
ſunt
entes
roc

Nueſtio
Nueſtio ſecunda de co⸗/

gnitione dei qua cognoſcitur in ſe.

Olens autẽ ſe ma

nifeſtare humanis coꝛdibus ſuꝑeſſen⸗
tialis ſubſtantia deus: in latõne legis
precipit moyſi Exodi.xx. Conteſtaꝛe
populuʒ: ne foꝛte velint tranſcendere
terminos ad videnduzʒ deum. ponens limites humane
rationi in inquiſitione diuinoꝛuʒ. ⁊ maxime in ꝑſcru⸗
tatione abditiſſime 2 ſacratiſſime diuine vnitatis ⁊ tꝛi
nitatis.hinc eſt quod etiaʒ ꝑ ſapienteʒ dictum eſt. ¶e
tranſgrediaris terminos quos poſuerunt patres tui.

ermini auteʒ iſti ſunt ſententie dinini eloquij. ꝓpter

quod beatus Dyoniſi.in libro de diuinis nominibus
dicit vniuerſaliter non audere aliud cogitare vel dice⸗
re de ſuꝑercellentiſſima diuinitate: preter boc quod in
diuinis ſcripturis inuenitur expreſſum. Huius rei
gratia pꝛeponamus queſtioneʒ e cognitione dei que
poteſt haberi ab homine in hac vita: dt manifeſti ſint
termini inquiſitõnis circa eſſentiam beatiſſime trini⸗
tatis. Queritur itaq; de cognitione dei in via ex paꝛte
cognoſcibilis:ex parte cognoſcentis:ex parte medij co
gnoſcendi. —
₰
Membrum primũ
Rimo queritur er parte cognoſcibilis ꝑ
ſex articulos.Pꝛimus: an deus ſit ↄgno
ſcibilis.Secũdus:an ſit cognoſcibilis ĩ
ſua immenſitate.Teꝛcius:an ſit cogno⸗
ſeibilis in ſua trinitate Quaꝛtus:an cognoſcibilis ſit
facie ad facieʒ. Quintus: an ſit cognoſcibilis ĩ ſua ſi pe
cie.Sextus:an ſit cognoſcibilis in ſua preſentia pᷣm
preſens.

Neticulus primus

Veritur igit᷑ primo. vtrum deus ſit cogno⸗
ſcibilis anime hbumane.Ad qnod ſic Augu
ſtinus in libro de videndo deo. Impaſſibi
lis eſt natura deus: nõ tm̃ pater ſed ⁊ ipſa trinitas deꝰ
vnus.ſed hoc eſt ei eſſe viſibilem quod cognoſcibilem.
nam ſicut dicitur in eodeʒ libꝛo.hoc diſtat inteꝛ videꝛe
⁊ credere.quia pꝛeſentia videntur:credũtur abſentia.
Vr eſentia autẽ hoc loco intelligimus que preſto ſunt
ſenſibus ſiue animi ſiue coꝛpoꝛis.ſicut hanc luceʒz cor
poꝛis ſenſu video ⁊ malam voluntateʒ: quia pꝛeſto eſt
animi mei ſenſibus: quia intus mihi preſens eſt. om̃e
autem cognoſcibile eſt viſibile ſenſibus anime vel cor/
poꝛis. cum ergo deus ſit inuiſibilis: ergo incognoſcibi
lis.¶. Item auguſti. in eodeʒ.deuʒ nemo vidit vnq nec
videri poterit qui lucem habitat inacceſſibilem: ⁊ na
tura inuiſibilis ſicut ⁊ incoꝛruptibilis.⁊ ſicut nũc in⸗
coꝛruptibilis nec poſtea coꝛruptibilis. ita nõ ſolũ nũc
ſed ⁊ ſemꝑ inuiſibilis.¶¶ Iem YJohan. dama.infinitꝰ
eſt deus ⁊ incomprehenſibilis.ſed omne quod cogno⸗
ſcitur animo comprehenditur intellectu. deus igit᷑ nõ
erit cognoſcibilis.¶¶ Item omĩs cognitio infiniti inqᷓ;
tum huiuſmodi eſt infinita.quia ſi eſſet finita:nõ trãſ⸗
iret ſuper infinitum. cum ergo ſubſtantia diuina ſitĩ⸗
finita: non cognoſcet᷑ niſi cognitõne infinita. ſed ogni
tio infinita non poteſt eſſe a potentia finita:quia actio
infinita non egredit᷑ a potentia finita. cum gͤomĩg po⸗
tentia ratõnalis ſit finita: nõ egredit᷑ ab ipſa actõ que
ſit cognitio ſubſtantie dei in finite.⸗¶] Iteʒ inferiꝰ opti⸗
mo noſtro nõ eſt natũ cognoſcere optimũ noſtruz.liue
optimũ noſtrũ non eſt cognoſcibile ab infeꝛioꝛi noſtro
vt mens vel ratio nõ eſt ↄgnoſcibilis imagine vel ſenſu
nec melius ⁊ excellẽtius optimo noſtro incõꝑabilit᷑

erit ↄgnoſcibile ab optimo noſtro. nec ꝰa mẽte nẽa

Becũda

quod eſt optimũ in nobis. Contr augẽ. in pᷣmo ſo⸗
liloq uiox. intelligibilis eſt deꝰ. intelligibilia ſunt ſciẽ⸗
tiaꝝ ſpectamĩa:h differũt plurimũ.naʒ teꝛra viſibilis
eſt 2 lux: H ter ra niſi luce illuſtrata videri nõ põt. Si⸗
milit diſciplinaꝝ ſpectamĩa videri nõ pñt niſi aliquo
velut ſole ſuo illuſtrent᷑. videlʒ deo. ¶¶ Itẽ ro.j.qð notũ
eſt dei manifeſiũ ẽ in illis.Glo.i.ↄgnoſcibile ductu rõ
nis.· q. d. in ſe hñt vnde pñt ognoſcere qðᷣ ẽognoſcibile
x do. 7 ibidem. Inuilibilia dei ꝑ ea que facta ſunt a
creatuꝛa mũdi intellecta ↄſpiciũt ſempiteꝛna q;; viꝛtus
eius ⁊ diuinitas. Et ſap.xiij. a magnitudine ſpei ⁊ cre⸗
ature ↄgnoſcibilit poterat creatoꝛ eoꝝ videri.q IJtem
ſic virtutis affectiue rõnalis eſt ad amandũ bonuz: ſie
virtutis cognitiue rõnalis ad ognoſcẽdũ verum. Si ꝗᷣ
ſummũ bonũ ẽ appetibile ab affectiua rõnali.g̊ ⁊ ſum⸗
mu ver ↄgnoſcibile a cognitiua rõnali. Rñndeo pᷣm
b. aug.ad paulinã de videndo deo dicẽteʒ. ſi q̃ris vtrũ
poſſit eus videri:rñdeo põt.ſi qris vnde h̊ ſciam:rñ⸗
deo ꝙ in veraciſſima ſcriptura legit᷑.beati mũdo coꝛde
qm ipſi deũ videbũt.¶ Ad primũ Sobiectũ doðᷣm ᷣm
verbũ b.aug.ſi qris quo dictus ſit inuiſibilis deꝰ ſi vi
deri põt: Rndeo inuiſibilẽ eſſe natura:videri tñ cum
vult ⁊ ſicut vult. Ex quo pʒ diſtinctio ꝙ; deꝰ eſi inuiſi⸗
ilis natura: viſibilis vᷣo volũtate. Scom hoc 8 diſti⸗
guẽdu. ꝙ eſt viſibile ncciĩtate: ⁊ ẽ viſibile volũtate. viſi
bilia nccĩtate ſunt coꝛꝑalia ⁊ ſenſibilia.xviſibilia ᷣo vo
lũtate ſunt ſpũalia: quẽadmodũ angeli 2 de. 2 B ẽ qð
dicit aug.in eodẽ li.ſumẽs auẽteʒ amb. ſi uꝑ illõ.j.luẽ
apparuit angelꝰ æc. ¶õ ſiłr ſenſibilia vident᷑⁊ is cuiꝰ
nature ẽ nõ videri:volũtate videri.nã ſi nõ vult ñ vide
tur: ſi vult videt᷑. apparuit.n. de abrahe qꝛ voluit:alijs
quia noluit nõ appaꝛuit.4 AUd ſcdᷣm quod dicit. ꝙ ẽ na
tura inuiſibilis ſcut incoꝛruptibilis.Dicẽdũ ſᷣm bẽm
aug. c vidẽ. deo. coꝛꝑa ↄſuetudine loqndi viſibilia no
minãt᷑. ꝓpterea deꝰ inuiſibilis dicit᷑ ne coꝛpꝰ eẽ credat᷑
nõ qꝛ muda coꝛda ſue ſube ↄtẽplatõne fraudauit. ⁊ hec
ſumma merces deũ diligẽtibo ꝓmittit᷑ dicẽte ipᷣo dño.
q diligit me diliget᷑ a patre meo ⁊ ego diligã eũ ⁊ ma
nifeſtabo illi meipſuʒ.4. Ad teꝛciũ ſiłr rñdit iur diſti⸗
ctionẽ aug.de vidẽ.deo.aliud ẽ videre: aliud vidẽdo to
tũ ↄprehendere. Iſtud.n.videt᷑ qd pñs vtcunq; ſentit᷑.
totũ aũt vꝛi’dẽdo comp̃hendit᷑: qdð ita videt᷑ vt nibil eiꝰ
lateat vidẽteʒ:aut ciiꝰ fines circũſi pici pñt. ſicut nihil
lateat pñtis volũtatis tue.circũſ piceꝛe aũt potes fines
anuli tni. exẽpligr̃a.duo poſui quoꝝ vnũ ad mẽtis ob⸗
tuitũ:alteꝝ ad coꝛꝑales ocnlos pꝓtinet.ex qͥ manifeſtuʒ
eſt ꝙ nõ ſequit᷑:deus ẽ incõpꝛehẽſibilis.ꝗ̊ incognoſcibi
lis.¶¶ Ad quaꝛtũ rñdendũ iur Moe.in li.de ↄfolatõe.
ea q ↄgnoſcũt᷑ nõ ſᷣm ſui naturã ↄgnoſcunt᷑:bᷣ ſᷣm co⸗
gnoſcẽtiũ facultatẽ.ↄgnitio igit᷑ ñ dicet᷑ finita vel infi⸗
nita a re cognita finita vel infinita:ſᷣ a facultate ↄgno
ſcẽtis finita vel infinita.qꝛ qd cognoſcit᷑ ꝑ modũ ↄgno
ſcẽtis ↄgnoſcit᷑tnõ ꝑ modũ rei cognite.⁊ q̊ mamfeſtuʒ
eſt in omibo modis ognitõis:ſiue ſit ↄgnitio ſenſitiua:
ſiue imaginatiua:ſiue intellectualis.n ꝗ̊ᷓ ſeqꝗt q ſi ſuba

diuina ſit infinita: ↄgnitio q̃ de ea ẽ ab intellectu bu

mano ſit infinita.ĩmo qꝛ intellectꝰ hũanꝰ finitꝰ eſt: co
gnoſcet ſubam diuinẽ finite.¶. Ad ꝗntũ doðm. ꝙ mate
rialitas ꝓhibet ꝙ ſenſus ꝗẽ vis inferioꝛ ñ poſſit ↄgno
ſcere vim ſuꝑioꝛeʒ qᷓ eſt rõ.nulla.n.vis cuiꝰ eẽ nõ depẽ⸗
t a materia:pᷣt apprehendẽ foꝛmã vel rẽ abſtractaʒ a
materia.hinc eſt cũ virtus ſenſitiua ᷣm eẽ ⁊ agẽ depen
deat a materia:ñ erit ↄgnoſcitiua mẽtis vel rõnis q ẽ
res ⁊ foꝛma abſtracta a materia.ex alia aũt ꝑte ipſa ĩ⸗
mateꝛialitas ⁊ ſimplicitas ſpũalitatis fac ꝙ mẽs vłrõ
nõ ẽ ↄgnoſcibilis melioꝝ ⁊ excellẽtioꝝ ſe.i diuie ſube
que ẽ ſimplex ⁊ immaterialis:⁊ ĩ ͥ imago eiꝰ ẽ. Scðʒ
b.aug.in li.de tri.imago dei eſt in ̊ ꝙ capax eiꝰ ꝑti⸗
ceps eẽ põt.capax ꝑↄgnitiõeʒ:ꝑticeps ꝑ amoꝛeʒ· hinc

pʒ ꝙ nõ ſequit᷑ obiectio.

Articulus ſecundus

Hnſequenter queꝛituꝛ. an diuina ſubſtantia
ſit cognoſcibilis in ſua ĩmenſitate. Ad quod
ſic. Ro.j. Inuiſibilia dei.glo. tam pulchra
aſtra condidit vt er his quantus ⁊ qadmirabilis ẽ cre
ator eorum poſſit agnoſci.ergo de deo poteſt haberi co⸗
gnitio quatus eſt.ſed quantus eſt virtute infinita ⁊ im⸗
menlſa. ⁊ idem eſt ei quãtum quod magnum. nec mole
magnus eſt.ſed virtute ſicut dicit Auguſtinus.ergo po⸗
teſt cognoſci in ſua imenſitate ſiue infinitate.¶¶ Item ad
ephe.ij.vt impleamini omni plenitudine dei · ſed omis
plenituoo dei eſt ſua immenſitas. Sinpletio autem iſta
eſt per cognitionem ⁊ amorem. ergo immenſitas pote-
rit cognolci.q¶ Item Joh.xv.omma quecunq; audiuia
patre meo nota feci vobis.ſʒ omnia ibi intelligunt᷑ po⸗
tentia. veritas. bonitas.eternitas.⁊ immenſitas. quia
omnia illa nota ſunt filio. ergo a iplam immenſitatem
7 eternitatem notam fecit apoſtolis. ¶¶ Item omnia que
cunq; ſunt in deo ſunt vnum.ſcilicet eternitas.veritas.
immenſitas.ſi ergo eſt cognoſcibilis veritas.erit cogno
ſcibilis immenſitas. Contra Ambro.ſuper prunum
Luce in oꝛiginali.deum nemo vidit vnqᷓ· quia ea que ba⸗
bitat in deo plenitudinem dininitatis nemo con ſpexit.
nemo mente aut oculis comprebendit. 4 Item Hoeti
omne quod ſcitur aut cognoſcitur.non ex ſua natura ſʒ3

m compꝛehendentium cognoſcitur facultatem. cum er

go facultas anime comprebendentis ſit ſinita. Diuina
autem ſubſtantia ᷣm ſuam ummenlſitatem fit infimta.
ergo non erit cognoſcibilis in ſua immenſitate ab ani⸗
ma rationali. Solutio. dicendum ꝙ eſt cognitio de
deo per modum poſitionis.⁊ per modum priuationis.
per modum priuationis cognoſcimus de deo quod nõ
eſt.per modum poſitionis cognoſcimus quid eſt. Dini⸗
na ergo ſubſtantia in ſua immenſitate non eſt cognolci⸗
bilis ab anima rationali cognitione poſitiua. ſed eſt co⸗
gnoſcibilis cognitione priuatia.al Ad illud ergo quod
primo obycit. ꝙ ex creaturis quantus ſit creator poſſit
agnoſci. Dicendum ꝙ quantus ſit poteſt cognoſci per
modum priuationis. non per modum politionis. veꝛbi
gratia. quantus ſit duratione cognoſcitur per modum
priuationis cum dicitur eternus id eſti ſine principio et
ſine. Similiter quantus ſit replenione. cognoſcitur per
hoc qð dicitur icircumſcriptus per abnegationem loci
vbi. Similiter quantus ſit virtute per abnegationem
menſure virtutis ipſius cum dicitur ĩmenſus. Per mo
dum vᷣo poſitionis vt determinaretur quanta ſit ei ma⸗
gnitudo ſiue duratio ſiue virtus non eſt poſſibile.⸗ Ad
ſecũdũ reſpondet XRluguſtinus.ꝙ illud apoſſioli non eſt
intelligendum ꝙ impleamur omni plenitudine dei. vt
habeamns plenitudinẽ quã habet.ſic enim implebunt᷑
in omnem plenitudinem dei cum non fuerint ⁊ ipſi ple
nus deus.ſed cum perfecte fuerint pleni deo . 4 Ad ter:
cium dicendum.ꝙ omnia nota feci vobios.intelligendũ
eſt id eſt preordinaui vt omnia nota faciam vobis. oĩa
autem ibi diſtribuit pro creaturis non vniuer ſaliter ꝓ
omnibus conditionibus immenlſe ⁊ infinite diuine eſ⸗
ſentie.iamen ⁊ ſi diceretur diſtribuere pro diuina imen
ſitate eternitate ⁊ huiuſmodi. tunc diſiinguendum eſt.
Diuina eſſentia eſt cognoſcibilis in ſua ĩmenſitate.hoc
eſt quia ĩmenſa eſt.⁊ hoc modo verum eſt. vel eſt cogno
ſcibilis ſᷣm ſuam imenſitatem.⁊ hoc modo falſum ẽ Fᷣm
ꝙ modus imenſitatis determinat cognitionem in com⸗

paratione ad cognoſcentem.nam ſi determinaret cogni

tionem in comparatione ad rem cognitam.vera eſſet.2
eſſet idem ſenſus qui prius. 4l Ad vltimum dicendum.
non ſequitur in diuinis talis modus arguendi.in di
uinis idem eſt. ſapientia.bonitas.a ĩmenſitas. ergo qð
de vno dicitur ⁊ de altero.Iſla enim nomina.⁊ ſi vnum

deſignent ratione principalis.ſignati tamen differũt ra
tione connotati.⁊ ratione modi ſignificandi.vnde ⁊ cuʒ
idem ſit in deo ſcientia ⁊ voluntas.non tamen ſequituꝛ
ſcientia eſi malorum.ergo voluntas malorum.ergo nec
lequitur illud quod obijcitur.

Articulus tercius

Veritur conſequenter.an cognoſcat᷑ per na⸗
turalem rationem trinitatis perſonarũ. t
videtur ꝙ ſic Ro.j.Inuiſibilia dei.ꝑ ea que
facta ſunt intellecta conſpiciunt᷑.ſempiterna quoq; vir⸗
tus eiꝰ a deitas.ibi dicit glo.ꝙ per illa tria inuiſibilia
ſempiterna virtus ⁊ diuinitas intelligitur trinitas peꝛ⸗
ſonarum. ergo trinitas perſonarum cognoſcebatuꝛ peꝛ
phᷣos naturali ratione.¶ Item phᷣs ĩ libꝛo de celo ⁊ mũ
do in principio. oſtendit ꝙ ternarius eſt numerus oĩs
rei.a inducit in naturalibus. mathematicis 2 diuinis.
In naturalibus vt motue a medio.motus ad medium.
2 motus contra medium. In mathematicis vt linea.ſu⸗
perficies.corpus. In diuinis ſimiliter. vnde dicit h̊ nu⸗
mero adhibuimus noſmetipſi magnificare deum vnuʒ
creatoꝛem iminentem ex proprietatibus eoꝛũ qᷓ ſunt cre
ata. ergo ⁊ ipſe Ariſto.per naturalem rationem babuit
noticiam trinitatis.¶¶ IJtem trimegiſtus monas mona⸗
dem genuit. in ſe ſuum reflectit ardoꝛem. ergo trime⸗
giſtus habuit noticiam trinitatis.quia monas gignens
eſt pater. monas genita filius.⁊ ardoꝛ ſpirituſſanctus.
4vtem Augu.in lib.de trinitate.phᷣi ſapientiã triperti
tam eſſe dixerunt.que eſt ſignatio trinitatis.cui emn ſũt
he aſcribende niſi actori omniũ creaturaꝛum datoꝛi in⸗

telligentie amoꝛis inſpiratori.vnde vult dicere NHugu.

ꝙ naturalis phᷣia eſt de his q̃ pertinent ad conditionem
nature. Rationalis de his que pertinent ad rationem
7 intelligentiam. Moralis de his que peꝛtinent ad mo
rem. Ideo naturalis aſcribitur actoꝛi patꝛi. rationalis
ſapientie filio.moralis amori ſeu bonitati ſpirituiſan⸗
to. Contra MRo.j. inniſibilia dei ⁊c̃.clo. Augu. dicit
phos non pertigiſſe vſq; ad noticiam tercie perſone ſcʒ
ſpirituſſancti.ſuper Exo.viij. Abi magi phaꝛaonis de
fecerunt in tercio ſigno.quia ſummi gentium phi de to
gaton id eſt ſummo patre.⁊ de noyſ.ſ.mente eius philo
ſophati ſunt.Tercio ſigno defecerunt magi.quia vſq;
ad terciam perſonam peruenire nõ valuerunt philoſo⸗
phi. Reſponſio ſᷣm glo.q; cognitionem ipſius trini⸗
tatis per pꝛopria ipſarum perſonarum non habuerunt
nec habere potuerunt.niſi per doctrinam aut inſpirati⸗
onem. ſed noticiam trinitatis per apꝛopꝛiata ipſis ꝑ⸗
ſonis.ſ.potentiam ſapientiam. ⁊ benignitatem habue⸗
runt habere potuerũt. Sed obijcit᷑.nam ſicut ſciueꝛũt
appropꝛiata patri ⁊ filio.ita ſciuerunt agropꝛiatũ ſpiꝛi
tuſſancti.⁊ ſicut neſciuerũt appropꝛiatuʒ ſpirituſſancti.
ſic neſciuerunt aꝛopꝛiatum patris ⁊ filij.⁊ ſicut igno⸗
rauerũt ꝑſonam ſpirituſſancti.ita ignorauerũt ꝑſonas
patris 7 filij.⁊ ſicut cognouerũt peꝛſonas patꝛis ſilij.
ita ⁊ perſonã ſpirituſſancti.q¶ Item nõne trimegiſtꝰ co⸗
gnouit perſonas ꝓpꝛie cũ dixit monas monadeʒ genuit
2 ardoꝛẽ ꝓcedẽtẽ.¶¶ Itẽ Rich.de ſancto victo. credo ſi⸗
ne dubio.ꝙ ad qᷓcũq; explanationem que neceſſe ẽ eẽ nõ
mõ ꝑ ꝓbabilia.imo⁊? neceſſaria argumẽta nõ deeſſe.ſʒ
nihil adeo neceſſe ẽ eẽ ſicut trinitatẽ ꝑſonarum.ergo ad
ipᷣ̃am oſtendẽd poſſunt baberi argumẽta neceſſaria et
rõnes naturales.eꝛgo ꝑ rationẽ natuꝛaleʒ põt cognoſci
trinitas. Meſpõſio.ꝙ ꝑ natuꝛalẽ rationẽ non põt ha⸗
beri cognitio trinitatis ſᷣm ꝓpꝛia.tamẽ ꝑ naturalẽ rati⸗
onem adiutã ꝑ aliquã gratiã aut gratis datã aut gratũ⸗
facientẽ põt.Et rõ huiꝰ ẽ.quia itellectus noſter obtene⸗
bꝛatus ꝑ oꝛiginalẽ coꝝꝛuptionẽ. deficit in his que veriſſi
me ſunt.⁊ ideo ciꝛca maxime ĩtelligibilia deſicit.⁊ etiaʒ
ge bis qꝗᷓ mime ſunt.⁊ iõ mĩime ĩtelligibilia ſicut eſt eſſe

motun
buml
bus?
in vnn

gicir
ſerſe
aln
gin
qnis
citer.
bonit
goia⸗

itra
1;
itun
onec

erna⸗
1.Et
aque
Pwir⸗
biia
spen
mmper
9m
1si
nig.
inmn.
4 ſu⸗
nu⸗
vnng
ntce
abuit
hong⸗
tine⸗
gneng
etns.
ſpen
niſüt
in⸗
nenn
nem
imo
lalis
lſan⸗
dicit
eſc
s de
ſe to
hilo
vſq;
loſo⸗
Pni⸗
runt
rati⸗
is⸗
bue⸗
enüt
pui
cti.
mo⸗
nos
li.
co⸗
nit
ſu⸗
no
63
oh
net
Nci
,
ti⸗
iy
ſi
1

Nueſtio

motus ⁊ temporis que habẽt debiliſſimũ eſſe.quẽadmo⸗
dum ſenſus deficit in extremis id eſt max ime ſenſibili⸗
bus ⁊ minime.Hinc eſt cum eſſe diuinarum perſonarũ
in vmitate eſſentie ſit maxime ⁊ veriſſime.intellectus no
ſter obtenebratus deficit.nec hoc eſt mirum. quia ſicut
dicit Vriſtoteles in prima philoſophia. intellectus no⸗
ſter ſe habet ad manifeſtiſſima nature ſicut oculꝰ noctue
ad lumen ſolis.⸗¶ Dicendum ergo ad primo obiectum.
ꝙ ideo dicuntur defeciſſe in cognitione tercie perſone.
quia defecerunt in cognitione bonitatis.⁊ hoc multipli
citer. primo quia non cognouerunt potiſſimum effectuʒ
bonitatis.incarnationem ⁊ redemptionem. Secundo
quia ⁊ ſi bonitatem cognoueꝛunt.non tamen vt ſummã
primam venerati ſunt.quia ſua bona ſibi attribue⸗
runt.Tercio quia ⁊ ſi habuerunt appropriata duabus
perſonis ſcilicet potentiam ? ſapientiam. non tamen ba
buerunt appropriatum tercie perſone ſcilicet bonitateʒ.
Ao ſecundũ dicendum. ꝙ ⁊ſi trimegiſtus intellexit ꝓ
pria perſonarum cum dixit monas monadẽ genuit.⁊c.
hoc tamen non habuit per naturalem rationem.ſed peꝛ
doctrinam vel inſpirationem. ¶ Ad tercium dicendum
ꝙ non eſt argumentum ad probandum trinitatem id eſt
medium.ſiue ratio inferens de neceſſitate trinitatem eſ
ſe.ſed tamen deeſt ratio conferens ex parte noſtra.non
eſt ergo defectus ex parte rei.ſed eſt defectus ratiõis cõ
ferentis id eſt intellectus noſtri.qui non poteſt mediuʒ
ipſum inuenire ⁊ inuentum conferre. Ad concludendũ.
ibidem dicit Richardus. Ad quecũq; neceſſaria eſt eſſe
KSnnmnemta non deeſſe q;uis contingat ipſam induſtriaʒ

Articulus quartus

Einde queritur.an deus aut diuina ſubſtã⸗
tia ſit cognoſcibilis facie ad faciem in via.
Et ꝓꝙ ſic probatur Beneſis.xxxij. Vidi do⸗
minum facie ad faciem ⁊c. Auguſtinus in
libro de trinitate.Facies eſt illa forma in qua non rapi
nam arbitratus eſt filius eſſe ſe equalem patri. ergo ip̃e
JYacob vidit ipſum in foꝛma diuina ⁊ facie.¶¶ Item nu⸗
meri.xij.ore ad os loquar ei.id eſt moy.⁊ palam ⁊ non
per enigmata deum videt.ergo 2 ipſe Moy.videbat do
minum abſq;ʒ vlla ſimilitudine in ſua forma ⁊ ſpecie.et
hoc eſt ᷣm faciem.¶ Item yſaie.vj.vidi dominum ſedẽ⸗
tem ſuper ſolium excelſum. ⁊ plena erat omnis terra ⁊
cetera.ergo yſaias vidit dominum in ſua maieſtate.er⸗
go in ſua forma ⁊ ſpecie. Item ſecunda Coꝛin.teꝛcio.
NQos reuelata facie gloꝛiam dei ſpeculantes in eandem
imaginem tranſſoꝛmamur a claritate in claritatem. er⸗
go nos abſq; velamine videmus gloriaʒ dei.ergo abſq;
omni ſimilitudine in ſua claritate.¶ IJtem Exodi. xxxiij.
loquebatur dominus ad Moy.facie ad faciem ſicut ſo
let loqui homo ad amicum ſuum. Contra.j. Coꝛin.
xiij· Aidemus nunc per ſpeculum ? in enigmate. tũc au
tem facie ad faciem. Abi dicit gloſa.ꝙ per ſpeculum et
emgma ſignat ſimilitudines que valent ad intelligendũ
deuʒ in preſenti.ergo in preſenti non poteſt videri ĩ ſua
forma ſiue m faciem.¶ Iw.—em Erodi.xxxiij.non poteꝛis
videre faciem meam.non enĩ videbit me homo ? viuet.
Et ſequitur.videbis poſterioꝛa mea.faciem autem meã
videre non poteꝛis.Relinquitur igitur ꝙ non poſſit vi⸗
deri in ſua forma ſiue pᷣm faciem. ¶ IJItem queritur quo
mõ diffeꝛat videre poſteꝛiora dei a viſione faciei. PRe⸗
ſponſio facies dei dicitur multipliciter. vno modo dici⸗
tur facies dei pꝛeſentia eius per Gatiam ᷣm q dicitur
in pᷣs.A facie domini mota eſt terꝛa.Alio modo dicituꝛ
facies preſentia dei per carnẽ pᷣs. Oſtende nobis facieʒ
tuq. Et in figura. Adoy. Exo. xxiij. facies mea precedet
te. Tercio modo dicitur facies pꝛeſentia eius per glo⸗
riam in pꝛopria foꝛma.Job.viij. Videbis faciem eius ĩ

Junro αα

„

BGecunda

iubilo.⁊.j.Coꝛin.xiij.tunc auteʒ facie ad faciem. Et ſᷣm
hunc modum poſterioꝛa dei dicuntur tripliciter. ſiue co
gnitio per poſteriora.vno mõ rationes naturales.alio
modo ſigure.tercio modo creature. Scðm ꝙ facies dici
tur preſentia dei per gratiam. ſᷣm hoc eꝛgo cognitio per
faciem erit cognitio per preſentiam ſeu contemplatio⸗
nem gꝛatie.quomodo accipitur Geñ.xxxij. Vidi domi
num facie ad faciem.⁊ huic reſpondet quaſi a poſterio⸗
ri cognitio per naturalem rationem.q̃ non accipit pre⸗
ſentiaʒ eius in affectu.ſicut eſt in cognitione per gram:
ſed tamen accipit quaſi a poſteriori veritatem aliquam
de eo ᷣm intellectum. Item pᷣm quod facies dicitur pre
ſentia eiua ſᷣn carnem. Fᷣm hoc poſterioꝛa domini dicũ⸗
tur figure legis que figurabant incarnationem eius.vn
de illi qui erant in veteri lege videbant quaſi a poſteꝛio
ri per figuras futuꝛoꝛum. ſed nos videmus eum quaſi ĩ
facie.quia credimus ⁊ accipimus euʒ vt in carne pꝛeſen
tem.quo modo accipitur illud apoſtoli.ij.Coꝛin.tercio.
Qos autem reuelata facie ⁊c. Vlbi poſtq; locutus eſt de
velamine figurarum hoc adiunxit Apoſtolus Iteʒ ſᷣm
ꝙ tercio modo dicitur facies ſcilicet pꝛeſentia gloꝛie. Fᷣm
hoc poſterioꝛa dei ĩ ſua foꝛma poſſunt dici creature.Eſi
enim cognitio dei in ſua foꝛma. eſt cognitio ipſius in
ſuo effectu. Cognoſcere ipſum in ſuo effectu. eſt cogno⸗
ſcere ipſum apoſterioꝛi.Cognoſcere ipſum in ſe ſicut eſt.
eſt cognoſcere ipſum in ſua facie.⁊ hoc mõ dicitur moy.
Videbis poſteriora mea.faciem autem meam non vide⸗
bis.quia in preſenti per effectus cognoſcimus ipſuʒ ſᷣm
ꝙ dicituꝛ.j.Rom. Inuiſibilia dei ⁊c. In futuro vo co⸗
gnoſcimus ipſum in ſe. Jtem nota ᷣm Auguſtinũ. ꝗ;
facies dei dicitur forma dei.⁊ ſᷣm hoc poſteꝛiora dei poſ
ſunt dici foꝛma humana.⁊ ſm hoc poteſt intelligi illud
Aoy.poſieꝛioꝛa mea videbis. hoc eſt in carne videbis.
faciem autem meam videre non poteris. Nota etiam ꝙ;
facies dei dici poteſt viſio intellectualis ſiue ſit peꝛ rem
ſiue per ſpeciem intelligibilem aliquã.Et ſᷣm hunc mo⸗
dum poſterioꝛa dicuntuꝛ viſio imaginaꝛia ⁊ viſio coꝛꝑa
lis.Et m hoc intelligituꝛ illud.loquebat᷑ dominꝰ moy.
facie ad faciem.quia apparebat ei in ſpecie intelligibili.
Et etiã illud.xij.Qu.palam ⁊ nõ per enigmata deuʒ vi
des. vt enigma referatur ad imaginariã viſionẽ. figure
ad coꝛporalẽ.aparet enĩ dominus in viſione corpoꝛali
in ſpecie aliqua exterioꝛi ſicut Exoð.iij. Moy. in rub.
Apaaret etia ĩ viſione imagĩaꝛia ſicut ĩ ſomnis Jacob.
gen. xxviij. de quibꝰduobo modis dicit᷑ Qu. xij. Si quis
fuerit inter vos pꝛopheta.in viſione aparebo ei ſeilicet
corpoꝛaliteꝛ vel per ſomnum ſcilicet viſione imagiaꝛia.
Apaaret etiam in viſione intellectuali in ſpecie intelligi
bili vt ¶Moy.xij. Nu.

Articulus quintus

Oſtea queritur.vtꝛuzʒ deus ſit cognoſcibilis
in ſua ſpecie hoc eſt.vtꝛum deus cognoſcatur
ſicuti eſt in vita iſta.⁊ pꝛobatur q; non. Exo⸗
di.xxxiij.Qon videbit me.¶ Ieʒ.j.thio.vlti.habitat lu
cem inacceſſibilẽ quã nullus hominum vidit. ſed nec vi
dere potuit.glo.in hac vita.poſt antem videbit.¶ IJtem
Breg.in moꝛalibo.deũ nemo vidit vnqᷓ.per quod paten
ter dat᷑ ĩtelligi.ꝙ ꝙᷓdiu in hac vita moꝛtali viuit᷑. videri
per quaſoam imagines poteſt deus. ſed peꝛ ipſam natu
re ſue ſpeciem non poteſt.vnde anima gratia ſpiꝛitꝰ af⸗
flata per figuras quaſdam videt deum. ſed ad ipſam ſpe
ciem non peꝛtingat.ergo in hac vita nõ poteſt videri eti
am peꝛ gꝛatiam ſicut eſt.¶ Item ſpecies omnino abſtra
cta ⁊ abſoluta a coꝛpoꝛeitate. ſi intelligitur ſicuti eſt.
non intelligitur niſi a vi intellectiua omnino abſoluta
a coꝛpoꝛe ⁊ expedita a mole coꝛpoꝛea. Si ergo ĩtellectꝰ
hbumanꝰ ꝙ;diu hic moꝛtaliteꝛ viuitur eſt pꝛegꝛanatus a
coꝛpoꝛe.ſᷣm ꝓ dicitur ſapiẽtie.ix.Corpus quod corrum

—

pitur aggrauat animã. ? terꝛena inhabitatio deprimit
ſenſum multa cogitantem.ergo relinquetur ꝗ; nõ poteſt
cognoſcere ſpeciẽ diuinã ſicuti ẽ que eſt omnino abſtra⸗
cta a coꝛpore. Cõtra Augu. in lib.de videndo deo.in
lib.numerorũ.ſ.xij.dicit dominꝰ alijs ꝓphetis ſe in viſi⸗
one aparere ⁊ in ſomnis moyſi aut per ſpeciẽ nõ ꝑ eni⸗
gmata.vbi etiam adoit dicens ⁊ gloriam domini vidit.
Quid ergo eſt ꝙ ſic fecit eum exceptum.niſi forte.quia
in illa contemplatione dignum tunc habent miniſtrũ in
tota domo ſua fidelem.vt quẽadmodum cõcupierat vi⸗
deret deum ſicut eſt.¶ Item Augu.in eodem.ita etiam
verum eſt quod dictum eſt nemo poteſt faciẽ meaʒ vide
re ⁊ viuere.quia neceſſe eſt ab hac vita abſtrahi menteʒ
quando in illius ineffabilitatẽ viſionis accipitur.⁊ nõ
ſit incredibile quibuſdã ſanctis. nondum ita deſunctis
vt ſepelienda cadauera remanerẽt.etiam illã reuelatio⸗
nem fuiſſe cõceſſam.⁊ ponimus exemplũ de paulo ĩ ra/
ptu.ij.Corin.xij. Relinquitur igitur ꝙ poteſt in hac vi⸗
ta videri.¶ IJtem nõ eſt aliquis defectus in potentia na
ture qui nõ poſſit remoueri per potentiã gratie ⁊ ſuꝑa⸗
ri. ergo ſi potẽtia nature eſt ad videndum deuzʒ ſicuti eſt
cum viuitur in caꝛne.tamen cũ multiplici defectu.ꝑ po⸗
tentiam gratie poterit defectus ille amoueri.ergo ꝑ ao⸗
iutorium gratie poteſt deus videri in pꝛeſenti ſicuti eſt.
Solutio.peꝛ naturã conſtans eſt nõ poteſt videri ſi⸗
cuti eſt.Diſtinguendũ ergo eſt ꝙ eſt gratia perfecta.⁊ ẽ
gratia imperfecta.dico autem gratiam imperfectã que
eſt in hominibus imperfectis.perfectam vᷣo gratiã que
eſt perfectoꝛum ſᷣm ꝙ eſt eſſe perſectum in via. Sicendũ
ergo.ꝙ non eſt poſſibile videre deum in preſenti peꝛ gꝛa
tiam imperfecte contemplationis. ſed per gratiam per⸗
fecte contem plationis poteſt.non tamen a deo plene vt
poſt hanc vitam.⁊ hoc eſt quod dicit Grego.ſuper Yob.
xxvũij.vbi dicitur. ſapientia abſcõdita eſt ab oculis oĩm
viuentium.quia in hac moꝛtali carne conſiſtentibus ⁊
videri poteſt ꝑer quaſdam circumſcriptas imagines.
2 videri non poteſt per incircumſcriptum lumen eterni
tatis.a quibuſdam videri nõ poteſt in hac mortali car⸗
ne exiſtentibus.tamen ineſtimabili virtute creſcentibus
quodam contemplationis acumine eterna dei claritas
videri poteſt. Unde notandum. ſᷣm Auguſtinum in li⸗

bro de trinitate ad ſoluenda obiecta.ꝙ facies dei dici⸗

tur forma in qua non ſapientiam arbitratus eſt eſſe ſe
equalem patri.quam nemo poteſt videre ⁊ viuere. ſiue
quia poſt hanc vitam videbimus ſacie ad faciem.ſᷣm q;
dicit Apoſtolus.j.Coꝛin.xiij.⁊ ym Johannem.j.Jo.iij.
nondum apꝓpaꝛet quid erimus.cum auteʒ apparuẽit ſimi
les ei erimus.quando videbimus eum ſicuti eſt.quod
vtiq; poſt hanc vitam intelligi voluit.cum mortis debi⸗
tum ſoluerimus.ſiue etiam nunc inquantum dei ſapien
tiam per quam facta ſunt omnia ſpiritualiter intelligi⸗
mus.intantum caꝛnalibus affectibus morimur.vt moꝛ
tuum nobis hunc mundum deputantes.nos quoq; ipſi
huic mundo moriamur. ⁊ quod ait apoſtolus ad galtł.
vlti.mihi mundus crucifixus eſt ⁊ ego mũdo. ⁊ per hec
patet ſolutio ad omnia obiecta. vnde ⁊ ſᷣm hoc. ꝙ dicit
Auguſtinus in queſtione penultima ad oroſium de ra⸗
ptu pauli. ob id raptus fuerat apoſtolus in tercium ce⸗
lum.i.intellectualem viſionem. vt deum non per corpꝰ
non per ſimilitudinẽ corꝑis.ſʒ ſicut eſt ipſa veritas cer⸗
neret. ad hoc profecto peruenerat paulus vt deum ſic in
iſta vita videret.ſicut ſancti poſt hanc vitam videbunt.

Articulus ſextus

Onſequenter queritur.vtruʒ deus poſſit na
turaliter cognoſci in ſua preſentialitate.ſᷣm
+ preſens eſt creature. hoc eſt. vtrum poſſit
cognoſci de deo naturaliter ꝙ preſens eſt omnibus re⸗
bus. Et videtur ꝙ lic· j. Ro. inuiſibilia dei.glo.per gu⸗

bernationem videtur ꝗ preſens eſt omni rei. Contra.
cognitio per gratiam maior eſt qᷓᷓ illa que eſt per natu⸗
ram.ſed per gꝛatiam non cognoſcitur eſſe preſens ꝑ gꝛa
tiam de neceſſitate.ergo multominus per gratiam pote⸗
rit cognoſci eſſe in rebus per eſſentiam. nam illa cogni⸗
tio certioꝛ eſt.¶ IYtem Ambroſius.cum abſens putatur
videtur.cum preſens eſt non videtur. Meſponſio. di⸗
cendum ꝙ per naturam poteſt cognoſci eſſe preſens re⸗
bus.per gꝛatiaʒ tamen non poteſt cognoſci eſſe preſens
per gratiam.quia medium in cognitione naturali eſt af
fectus creatus qui poteſt compꝛebendi.gratia autem di
cit acceptionem in deo.ratione cuius non eſt in poteſta⸗
te noſtra comprebendere gratiam noſtraʒ eſſe.⁊ ita nec
deum pꝛeſentem per gratiaʒ eſſe.¶¶ Ad auctoritatẽ Am
bꝛo.poteſti dici im ꝙ exponitur a pluribus.cum abſens
putatur id eſi reputatur vt abſens per bumilitatem vi⸗
detur.quia tunc eſt preſens per gratiam.item cum pre⸗
ſens eſt peꝛ gratiam non videtur. quia reputat᷑ ablens
per humilitatem.4l. IJotandum tamen. ᷣm Auguſtinũ
in libro de videndo do.ꝙ; Ambroſius videtur tractare
verba illa.xiij. Jo.tanto tempore vobiſcum ſum ⁊c· phi
lippe qui videt me ⁊c̃.ſᷣm hoc dicit Ambroſius.ꝙ qᷓuis
vbiq; ſit preſens per immenſitatem. tamen putatur eſſe
abſens per incõprehẽſibilitatẽ. Scdm hoc ergo expom⸗
tur auctoꝛitas cũ abſens puta.⁊.i.ĩcõprebẽſibilis.tũc
videtur.i.cognoſcitur. Item cum preſens eſt non vide⸗
tur.quia non putatur eius preſentia incompꝛebenſibi⸗
lis.vnde Philippus alij apoſtoli habebant xpᷣm pᷣſen⸗
tem ⁊ non videbant.quia non cogitabant eum vt abſen⸗
tem.i.incomprehenſibilem.vnde Auguſtinus exponẽs
verbum Ambro. in libro de videndo deo. Cum abſens
putatur videtur.non dicit cum abſens eſt. ſeo cum ab⸗
ſens putatur. Muſq; enim abſens eſt.quia celum ? ter⸗
ram implet.nec ſpacijs intercluditur paruꝰ.nec magnꝰ
diffunditur. vbiq; totus eſt ⁊ a nullo loco continet᷑ hec
qui excedente mente intelligit. videt deum cum abſens
putatur. . —
Membrũ ſecundum
Ecũdo principali queritur ex parte cogno⸗
ſcentis per quatuor articulos.
Primus.an ſit in naturali potẽtia cogno⸗
ſcere deum.
Scðdus.an ſit cognoſcibilis a bonis tm̃ vel etiaʒ a mat.
Tercius.an ſit cognoſcibilis ſenſu vel ratione tm̃.
Quartus.an ſit cognoſcibilis ſfᷣm modum vnum ab bo
mine ante peccatum ⁊ poſt.

4
Articulus primus
KRimo queritur.vtrum ſit in naturali poten⸗
tia cognoſcere deũ.aut requiratur gꝛatia ſu⸗
per addita. autem non ſit ſufficiens natu
ralis potẽtia.primo probatur per hoc quod dicitur.j.
thi.vlti.habitat lucem inacceſſibilem quã nullus homi
num vidit.glo.quia nullus ad eam accedit ex ſe.ſed cui
datur ey dono eius.quod intelligebat propheta dicẽs.
accedite ad eum ⁊ illuminamini.⁊ ita inacceſſibilis eſt
lux.quia ipſe eſt quem nullus hominũ xidit ex ſe.q¶ Itẽ
Zmbroſius ſuper lucam quod repetit Auguſtinus ĩ li⸗
bro de videndo deo.non eſt in poteſtate noſtra videre
deum.ſed in poteſtate illius apparere. Ex quo ſequit᷑.q;
non ſufficit naturalis potentia ad videndum deum. ſed
requiritur gratia.¶¶ Iem in eodem Am bro.ſi poteſtas
non eſt videre deum.eſt tamen gratia promerendi vt vi⸗
dere poſſumus.ergo videre deum eſt ex gratia nõ ex na⸗/
turali potentia. Item Ambꝛoſius in eodem.non ſimi
liteꝛ ſenſibilia videntur.⁊ his in cuius voluntate ſuum
eſt videri.⁊ cuius nature eſt non videꝛi.volũtatis dei eſt
videꝛi.Zam ſi vult videtuꝛ.ſi non vult non videtuꝛ.Ap

rul
—
hatun
nota
io⸗
10
3
nn ſ
icui
teroti
eſt p⸗
tioct
wok
otte
Gleon/
ſoti
e
ſorn
Nei
Non
un
ſuni
lutut
Gate
gori⸗
Cpali
won!
gpan
uti
ſenne
nd
ar⸗
pe

ces in
ſiifie
dis 43
porgan
Gcen
lis
um vi
loe
fidebn
dere.
ſit 4
lcogit
gönon
(lans
probo
ſerüſe
dosn
ſſed
ergor
Fe
ommn
bun
gnit
gnit
oper
ſopie
mode
eſtde
le

J

ltne.

Nnueſtio

Becũda.

latn⸗
te aruit deus abrahe quia voluit. alijs non apparuit ꝗa Ad primum iam ſolutio. ꝗy intellece I
ſote⸗ parun 1 be qun Kor 9 ruunmin patet ſolutio. ꝙ intellectus malorum
ond noluit.Ex quo relinquitur.ꝙ deus non poteſt videri ꝑ non figitur in ipſa luce. quia non videt eam in ſe ſed in
dnn naturalem potentiam ſolum. Contra. Rom. j. quod vmbra creature. 4 Ad ſecũdũ dicẽduʒ vt fiat vis in h ꝙ
ſo⸗ notum eſt dei manifeſtum eſt in illis.gloſa ductu ratio⸗ dico cernere. 2 aſſignatur differentia eius quod eſt cer⸗
ore nis.quaſi diceret.in ſe habent vnde cognoſcere poſſunt nere. 2 eius quod eſt videre. videre enim eſt rem ſub ſpe
ſe quod eſt noſcibile de deo ſ. cilicet naturalem rationem. cie aliqua com brehendere. cernere vᷣo eſt rem ſub certa
vn Keſponſio ſᷣm Hugo.in ſuis ſententijs.deus notici⸗ 7 diſtincta ſpecie ⁊ determinata apprehendere. propte⸗
eka am ſuam ab homine ſic ab initio tẽperauit.vt ſicut nũů⸗ rea ille qui videt a remotis homineʒ ⁊ non diſcernit an
end ꝙᷓ quid eſſet poterat comprebendi. nunqꝙᷓ quia eſſet po⸗ ſit homo ſed corpus aliquod vel animal. non dicit᷑ cer⸗
eſtu terat ignorari.Dicendum ergo ꝙ cognitio de deo quia nere ꝙuis dicatur videre.Sed cum ridet ipſum de pro
anee eſt. poteſt haberi per naturalem rationem. ſed cogni⸗ pe ſub certa ſpecie tunc dicitur ipſum cernere ᷣm illum
ihn tio quid eſt non. Qota igitur ꝙ cum ſit cognitio de re modum dicendum.ꝙ cum cognoſcatur deus per effectꝰ
ſen multiplex.quia eſt.quid non eſt quia eſt.ſupra dixit hu naturales ⁊ per effectus gratie. in effectibus naturali⸗
enpi go ⁊ Johãnes Dama.primo libro.ipſa creatio ⁊ gubeꝛ bus cognoſcitur dens ſub ratione bonitatis generali. qᷓ
npre⸗ natio ⁊ permanentia rerum. magnitudinem diuine p⸗ eſt participabilis ab omni creatura In effectibus ve⸗
biens dicant nature. vnde omnibus cognitio exiſtendi deum re gratie participant ſub ratione bonitatis ſpeciali.q̃ ſo
ſtinüi naturaliter inſerta ẽ.itẽ qð non eſt.ſᷣm ꝙ dicit JSoban lnʒ pꝛebet ſe animabus ſanctis vt dulcis 2 delectabilis.
ctare nes Dama.de deo quod eſt impoſſibile ẽ dicere ſᷣm ſub⸗ Ideo primo modo dicetur videri aliquomodo.ſed ſecũ⸗
phi ſtantiam. familiarius autem eſt magis ex omniũ ablati do modo cerni.deo qis a malis aliquomodo videri
Fuis one facere rationem.nihil enim eſt eoꝛuʒ que ſunt. vnde poſſit in effectibus nature.tamen a purgatiſſimis men⸗
r eſe non eſt ens ſed ſuper omnia ens. Cognitio vᷣo quid eſt tibus cerni poteſt in effectibus gratie.¶ Ad tercium di
pont qualis eſt.quid eſt pᷣm ſubſtantiam.qualis (⁊ liceat ita cendum.ꝙ eſt vioere deum in eo ſcilicet quod eſt in ſe.
ſs.tie loqui)ſm perſonalem pꝛopꝛietatem.nõ poteſt haberi ꝑ eſt videre deuz in eo quod non eſt ſcilicet in ſuo effectu.
hice⸗ naturalem rationem.ſed impꝛopꝛie imperfecte 2 in eni⸗ quod non eſt in ſe.ſed ab ipſo. Primo modo videtur ſo⸗/
enſcht gmate habetur per gratiam.perfecte ðo ⁊ ſᷣm ſpeciem ꝑ lum a mundis coꝛde. Scðo videtur a malis. Item Au⸗
en gloriaz. vnde Johannes Dama.qd eſt dei ſubſtantia ? guſtinus in libro de videndo deo.ſi noſtra voluntas a⸗
abſen qualiter deus ex deo genitus eſt. ignoramus ? diceꝛe pud ſe manens ⁊ latens ſine vlla ſui commutatione peꝛ
poi non poſſumus. Cognitio qua cognoſcitur per potentiã quas ſe extenderet exprimit voces. quanto facilius de⸗
beens quantus eſt.propꝛia eſt ipſius dei.⁊ excedit omnem co⸗ us oninipotens ſua latente 2 incommutabiliter manen
nab⸗ gmitionem creature AUnde ⁊ de cognitiõe quãtus ẽ que te natura.in qua voluerit ſpecie ⁊ cui voluerit aparere
bter⸗ peꝛtinet ad eius immenſitatem dixit Ambro. plenitudi poterit.Ad viſionem vᷣo illam in qua videbimus eum ſi
gns nem diuinitatis eius nemo mente aut oculis compꝛehẽ cuti eſt.munda corda perueniunt. Ad obiecta alteri⸗
ihee dit.⁊ beatus Bregorius ſuper Yob. eius eſſentia a nul⸗ us partis.iam patet reſponſio qᷓtum ad prunum ? ter⸗
ſens lo plene videbitur. cium. tamen dicendum ᷣm ꝙ dicit beatus Auguſtinus
V in libro de videndo deo.ꝙ ſcriptum eſt Bune dyabolũ
in conſpectu dei.non ideo dyabolus vidiſſe deum credẽ
Artic n lus ſec und us dus eſt. ipſe enim dicitur veniſſe in conſpectu dei nõ de⸗
gro⸗ Onſequenter queritur. vtrum poſſit deus co us in conſpectu eius. Veniunt autem in conſpectuʒ no⸗
goſcia bonis ⁊ a malis.⁊ probatur ꝙ non. ſtrum q videmus. non a quibus videmur. Si ergo ob⸗
no Auuguſtinus in libro de tri. mentis huane a⸗ itiatur ꝙ ſemper veniat dy abolus in conſpectu dei. cũ
9 cies inualida in tãexcellenti luce nõ figitur. niſi per in⸗ ſemper videatur ab eo.Reſponſio.ꝙ qᷓuis ſit in conſpe
. ſtitia figei emundetur. ergo non põt cognoſci niſi a mũ⸗ ctu dei qtum ad ſapientiam cum omnia videt. tamẽ di⸗
. dis. Yte Auguſtinus trinitas que eſt ſummuʒz bonum citur venire in conſpectu dei q́;tum ad oꝛdinem iuſtitie
bo purgatiſſimis mentibus cernit᷑.ergo requiritur ad hoc qua ordinatur differenter mala volũtas dyaboli ad tẽ⸗
cernat᷑ purgatiſſima mens.nõ ergo poteſt cerni a ma ptationem bonoꝛum.ſicut dicit in Job.⁊ ad ſeductionẽ
lis.¶¶ Itẽ Math. v. beati mũdo coꝛde quoniam ipſi de⸗ repꝛoborũ.ſicut.iij. Re.xxij.de Achab.qui cõgregatis
um videbunt. AUmbꝛo.ſi qui mundo coꝛde deũ videbũt. quadringẽtis ꝓphetis q̃ſiuit ab eis.ire debeo ĩ ramoth
ergo alij non videbunt.ieq;ʒ eniʒ ĩmundi indigni deũ galaad ad bellandũ qui vna voce reſpõderũt aſcẽde.da⸗
videbunt.neq; his qui deũ videre voluerit poteſt euʒ vi⸗ bit eãẽ dominus in manu regis. Ecõtꝛa micheas pꝛophe
dten⸗ dere. Contra. Rom.j. qui cũ cognouiſſent deum. nõ tauit dicens vidi. cunctum iſrahel diſperſum ĩ mõtibo
aſun ſicut deũ glorificauerũt. aut gr̃as egerũt.ſʒ euanuerũt quaſi oues non habentes paſtorem. vnde diſtingue⸗
natu i cogitatiõibo ſuis.⁊ obſcuratũ ẽ iſipiẽs coꝛ eoꝝ.⁊2 ĩ eodẽ tur conſpectus ſapientie ⁊ conſpectus iuſtitie.¶¶ Ad vlti
n,⸗ qð notũ ẽ di maiĩfeſtũ ẽ ĩ ilł·¶ Itẽ aug · ĩ li. retrac.retra mum reſpondet Auguſtinus eodem libro de vidẽdo do.
oni ctans illud quod direrat in ſoliloquijs 2 dicens.nõ ap videbunt in quem pupugerunt m humanam formaʒ.
probo quod dixi in oratione deus qui non niſi mundos non illam dei foꝛmam in qua non rapinam arbitratus
les. verũ ſcire voluiſti. reſ põdere.n.poteſt multos non mun eſt eſſe ſe equaleʒ deo. in illa dei forma tunc videbunt ꝗ
ulta bere ſciuiſle 2 de aco⸗APi Job.j legirur. videbunt eum ſicut eſt.
Ne iple dy abolus venit ante conſpectũ dei inter filios deĩ. .P= I .
ili⸗ ergo ipſe dyabolus conſperit einn qui eſt imundiſſimꝰ 9 rticu us te rcius
dere Item Apoc.j.Ecce venit cum nubibus ⁊ videbit euʒ fEinde queritur. vtruʒ deus cognoſcatur ſen⸗
49 omnis oculus.⁊ qui eum pupugerunt ergo mali vide⸗ ſu.⁊ hoc exterioꝛi vel interioꝛi·vł ratione tm̃
ſed bunt eum in iudicio. Reſ ponſio.ſicut dictum eſt.ẽ co Et videtuꝛ ꝙ ſenſu nõ tm̃ ratione.nam vbicũ
ſlus gnitio de deo quia eſt.x hec poteſt eſſe malorum.⁊ ẽ co⸗ q; eſt aparitio ponitur cognitio.ſed legitur deus apa⸗
ni⸗ gnitio de deo quod eſt.⁊ hoc duobꝰ modis.quid eſt pᷣm ruiſſe in viſione corpoꝛali.⁊ in viſione imaginaria.⁊ in
n⸗ operationem in creaturis.vt quia potens in operatiõe. viſione intellectuali.ergo cognitio de ipſo fuit ſᷣm actuʒ
nni ſapiens in gubernatione. iuſtus in retributione. ⁊ hoc virtutis ſenſibilis exterioris ⁊ interioris.⁊ ſᷣm actũ vir⸗
n modo poteſt etiam cognoſci a malis. Et eſt cognitio gd tutis intellectiue.ergo qualibet vi poteſt deus cognoſci.
eſt de deo in ſe.⁊ hoc modo non eſt cognoſcibilis a ma⸗ Item idem videtur per diſtinctionem illã qua dicitur
ſ⸗ lis.l Reſpondenduʒ igitur ad obiecta vtriuſq; partis. triplex eſt viſio ſcilicet corpoꝛalis imaginaria⁊ intelle⸗

en. ale A. vo P Oyre

— n : 6/ 2 — * ar ( S 710 . =6⁵ ◻£ er e P. 9 peu O 16 pu
:AL. 90 * § Bro 67, p I!⸗ 6,1

4 . .
1

0
J ſnpt
etualis.ergo aliqua ẽ ad ſenſum.¶ Itẽ Exo.iij. legitur OQuod concedimꝰ. a dicendum ad obiecta ſᷣm beatũ inn
dominꝰapperuiſſe moy.ĩ rubo.⁊.xxiiij.ſeptuagita ſenio Auguſtinum in libro de videndo deo.ꝙ interiores ocu ncch
ribus qui viderũt deũ iſrabel.⁊ ſub pedibus eius quaſi li ſunt iudices exteriorum oculorum. iſti autẽ illis quo⸗ gra
opus lapidis ſaphirini 2 quaſi celũ cũ ſerenũ eſt. Et A⸗ dam officio nunciandi in miniſterio famulantur. mul⸗ er
brahe in ſpecie humana gen.xviij.ergo apparuit in ſpe⸗ taq; illi vident que iſti non vident. Scom hoc ergo di⸗ iu
cie coꝛporali.ſed ſicut aꝓparuit cognoſcebat᷑ergo ↄgno⸗ cendum ad obiecta.q in corporalibus viſionibꝰ eſt ap⸗ ſiß
ſcebat᷑ in ſpecie corpoꝛali.cũ ergo ſpecies corporalis ſit prehenſio forme corporalis ⁊ eius quod eſt ſignum.ſen ne
appꝛehẽſibilis ꝑ vim ſenſibilẽ exterioꝛẽ corporalẽ.relin ſus ergo aprehendebat formam corporalem. ꝙ autem poun
quetur. ꝙ ipſe deꝰ põt cognoſci ᷣm aliquẽ modũ ꝑ vim eſſet ſignum. iſtud erat ſolũ rationis. vnde in apparitio⸗ hen⸗
lenſibilẽ. ¶ Item legit᷑ dominꝰ apparuiſſe in ſpecie ima⸗ ne erat forma obiecta ſignatio dei qui apparebat. linen
ginaria. vt Jacob geñ.xxviij. quando vidit in ſomnis ex illa parte dicitur apparitio ex qua eſt ſignatio que ſeindt
dominũ innixũ ſcale.⁊ vj.yſaie vidi dominũ ſedentẽ ſu eſt ſolum in rationali. Per hec patet ſolutio ad primũ. nmal
per ſoliũ excelſum ⁊c.dañ.vij. quãdo aſpiciebat donec Ad ſecũdũ dicendũ.q; Auguſtinus in libro de vidẽ⸗ geter
throni appoſiti ſunt ⁊ antiquus dierũ ſedit.⁊c. ergo ipᷣe do deo.ea que mente conſpiciunt᷑ non indigent vllo cor⸗ ponl
apparuit i viſione imaginaꝛia. Sed viſio imaginaria ẽ poris ſenſu.vt ea vᷣa eſſe nouerimus.que ante per coꝛpꝰ nenſ
virtutis imaginatiue ſiue ſenſus ĩterioꝛis. relinquit᷑ igi nunciantur.niſi mens aſſit que nunciata ſuſcipiat.nul⸗ nci
tur ꝙ ipſe deus poſſit cognoſci a virtute imaginaria. la poſſunt ſcientia cõtineri.⸗ q̃ nunciata quaſi ſuſcipeꝛe ſypen⸗
Coõtra dinia forma magis ẽ eleuata a ſeſu qꝙ; a forma prohibentur foras ea relinquit.ſed eoꝛum imagines.i. jonfn
aliqua creata.ſed foꝛma aliqua creata. vt caritas nõ eſt incorpoꝛeas ſimilitudines coꝛporum incoꝛpor aliter cõ fanen
ꝑticipabilis a ſenſu.ergo multomagis nec forma diuia mendat memorie.vt cum voluerit velut de cuſtodia du⸗ fioron
⁊ ad hoc Aug.in libꝛo de vidẽdo deo.Caꝛitas quãtula⸗ ctas atq; in conſpectu cognitionis exhibitas iudicet.et᷑ ecper
cunq; ĩ noſtra volutate cõſiſtit nobis que ꝑſpicua nõ eſt. iſta duo diſcernit.quid in ſpecie corpoꝛali foras relinq̃⸗ ineli
nec ĩ loco videt᷑.nec coꝛporalibo oculis cõtuet᷑ quãto ma rit:quid ei ſimile intus aſpiciat.⁊ illud abſens hoc pre⸗ ſennen
Vis nec ipſe deꝰ cuiꝰ hoc pignus ĩ nobis eſt.ergo relinꝗ⸗ ſens eſſe dinoſcit. ſicut me abſentem faciem mei corpo⸗ anis
tur.ꝙ deꝰ nõ videtur viſione coꝛporali ſicut nec caritas ris cogitas.⁊ illa eſt tibi imago preſens.abſens autem ſhin
IJtẽ Ambro.ſuper lucãa.deus nõ in loco videt᷑.ſʒ ĩ cor⸗ facies cuius illa imago eſt. Ex hoc ergo manifeſtuʒ eſt. gtlon
de mũdo.nec circũicribit᷑ viſu nec tactu tenet᷑.nec audi⸗ ꝙ viſio corporalis ſiue imaginaria non erit viſio ꝓphe N
tu affat᷑.nec inceſſu ſentit᷑.Nõ circũſcribit᷑ in viſu.pro⸗ tica vel diuina.niſi aſſit viſio intellectualis.que formã Kne
pter id quod dictũ ẽ exodi.xxxiij. poſterioꝛa mea videb. corporalem ⁊ imaginariam abſtrabendo diiudicet.hĩic ms⸗
faciẽ ⁊c.nec tactu tenet᷑ dicit ꝓpter luctum Jacob.gen. eſt ꝙ viſio pharaonis imaginaria non fuit prophetica. pnta
xxviij.nec audit᷑ affatu. dicit quia legit᷑ etiaʒ auditꝰ a fi⸗ ſed Yoſeph. nec viſio balthaſar corporalis fuit prophe⸗ votui
lyjs rancl: ro. xriene ſentit i lient legi genek i. tica.ſed danielis.per boc patet reſponſio ad cetera. on.
dũ deambularet dominꝰ ⁊c. Relinquit᷑ igit᷑ ꝙ deus nõ 2 * 22 1. ſloron
videt᷑ viſione coꝛporali. Itẽ oĩa q̃ Adenttmaginarttpa V neritu T. ueru cu 2* § 4 1. . Ciuct
vi dent᷑ vt localia.⁊ ſub aliquibus ſpacijs locorũ ſeu cir cognitio dei non ſit per ſenſum ſed per intellectum.ex ꝑ huminn
cũſtantijs loci.ſi eꝛgo deus cognoſcit᷑ abſq; ommi ſpacio te autem intellectus multiplicatur vis aꝓprehẽſiua m Centie
locali.relinquit᷑ ꝙ nõ poteſt aliquo mõ cognoſci a viꝛtu beatum Auguſtinum. vt ratio ⁊ intelligentia. Querit᷑ con
te imaginatiua.vn Aug.de vidẽdo deo. Si illa que ĩ lu ergo vtrum deus cognoſcatur ratione vel intelligentia la di⸗
ce coꝛdis oculis ĩtuemur ſicut ſunt cogitatiões animi ⁊ ſolum.¶ Ad quod ſit in pᷣs.Signatum eſt ſuper nos lu ſscog
affectiones.virtutes aĩe nullis locorũ ſpacijs ſeꝑantur. men vultus tui domine glo.lumen vultus ratio eſt que bnscel
7 tamẽ diſcernunt᷑ inter ſe.quãto magis deus qui luceʒ eſt ad cognoſcendum deum.¶ Item illa vi que eſt in ani bllidus
habitat inacceſſibilẽ coꝛporis ſenſibo.quo nec ipſiꝰ niſi ma ſublimioꝛ cognoſcimus deum.ſed dicit in lib.de li. gigis
mũdo corde põt eſſe acceſſus.¶ Itẽ idẽ in eodẽ.cum ab arbi.ꝙ nihil eſt ſublimius ratione.ergo cognoſcit ratio elic⸗
exterioribo ſenſibo interiora diſtiguis atq; illa iſtis an⸗ ne. Contra Auguſtinus in lib.de anima ⁊ ſpiritu aſ
teponis cũq; illis foris relictis illis intriſecis demora⸗ ſignans anime vires quinq;.apprehẽſiuas.ſenſum.ima⸗
ris.⁊ ea quibuſdã ſuis finibo incorporalibo metiẽdo di⸗ ginationem.rationem.intellectum. Intellectum intelli⸗
iudicas in nulla te putas animi luce verſari. ego exiſti⸗ gentiam dicit. Senſus eſt vis que percipit formas cor⸗
mo.ꝙ tanta ⁊ talia tam vᷣa tam clara tã certa videri ſi⸗ poreas preſentes. maginatio eſt vis que percipit for⸗
ne luce nõ poſſunt. Ipſam igit᷑ luceʒ in qua illa ꝑſpicis mas corpoꝛeas abſentes. Ratio eſt vis que percipit cor frum
intuere.⁊ vide vtrũ ad eã poſſit accedere vllus corpore⸗ porum naturas vniuerſales abſtractas vt genera? ſpe⸗ nodoe
orum radiꝰ oculorũ. Si ergo illa eſt lux diuina.̊ nullo cies.differẽtia propria ⁊ accidẽtia.abſtrahit enim a coꝛ Po
mõ põt videri deus oculo coꝛporali. ¶ Item nulla vis poribus que fundant vninerſales naturas.non actione *
corporea comprehenſiua habens determinatum ſitum ſed conſideratione. Intellectus eſt vis qua cognoſcit ſpi *
in corpore eſt aprehenſiua.niſi virtutis corporee.Si q̊ᷓ ritum creatum. Intelligentia vᷣo eſt vis qua cognoſcit ola
vis ſenſibił ĩterioꝛ ẽvis ſẽſibił extẽioꝛ ſint vᷣtutes corꝑee ſpiritum increatum deum. KRelinquitur ergo ꝙ cogno⸗ ſon n
habetes determĩatum ſitũ ⁊ oꝛganũ in corpore.relinꝗ⸗ ſcitur deus intelligentia nõ ratione.¶ Stem Moetiꝰ de in 8
tur qð non erunt apꝓprehenſiue niſi ſpecierum corporeo⸗ conſolatione phᷣie diſtinguens vires aꝓpꝛehenſiuas dici H re
rum. Relinquitur igitur ꝙ deus non poteſt cognoſci vł cit.ſenſus contuetur ſpeciem in ſubiecta materia conſti ldisd
apprehendi virtute ſenſibili ĩteriori vel exteriori.¶ Stẽ tutum.imaginatio vᷣo ſolam ſine materia indicat figu⸗ mo
ſuperior vis continet inferiorem.inferior autem nõ ſur ram.ratio vo hanc quoq; tranſcendit. ſpeciemq; ipſam nidne
git in ſuperiorem.ſed deus eſt obiectum rationis.ergo que ſingularibus ineſt vniuerſali conſideratiõe perpen nnsp
non poteſt in illum ſenſus.cum omnino ſit abſq; condi⸗ dit. Intelligentia ſuꝑgreſſa vniuerſitatis ambitũ ipam ſine
tione materie. ¶ Item in viſione moyſi erant duo. eſſe ſimplicem formam pura mentis acie contuetur. Cuʒ er ged⸗
ſpeciem ignis.⁊ eſſe ſignum.Sed conſtat.ꝙ ſignuʒ vt ſi⸗ go diuina eſſentia ſit ſimplex foꝛma.⁊ talis q non ineſt nunſe
gnum non erat obiectum ſenſus.quia ſignum vt ſignnʒ ſingularibus vt vniuerſalis forma. reliquitur ꝙ cogno⸗ Rd
7 ſignatum que dicuntur relatiue. ⁊ intellectu vnius in ſcitur intelligentia non ratione.¶¶ IJItem Moetius in eo iuiſe
cluditur intellectus alterius ab eadem vi comprehendi dem. ſuperioꝛ vis amplectitur inferiorem. inferioꝛ ve⸗ ſſſ.
tuꝛ. ergo ſenſus nullomodo erxigebatur in cognitionem ro ad ſuperioꝛem nullomodo conſurgit.neq; enim ſen fn
ſignati.ergo relinquitur.ꝙ; non exigebatur ad cognitio ſus aliquid extra materiam valet cognoſcere.nec vni leche
nem ſignati.cum non apprehenderet illud vt ſignum. uerſales ſpecies imaginatio contuetur nec ratio capit n
△

ſiſuſcipen
nagines,i.
oraliterc5
ſiodia di⸗
indicete
s relinq⸗
boe pre⸗
ei corpo⸗
ns autem
ſeſluzeſt.
io we
gueformi
nocer hie
vpbericy.
prophe⸗
tenn.

.
mn⸗exrg
kinaßm
Ouerit
ligentia
r nos lu
veſtqyue
lin ani
ib deli⸗
litratio
diritual
mn imna⸗
nintellu
nos cor⸗
l,
it cor
1ſpe⸗
lacoꝛ
ctione
citſpi
noſcit
ogno⸗
ti de
s dici
conſti
tfigu⸗
ipſanm
erpen
ißan
Cmzer
nineſt
gno⸗
in co
r ⸗
nſen
eeni
npit
76

Nneſtio
ſimplicem fſoꝛnaʒ. Reſponſio. Ratio vno mõ dicit᷑
cõmuniter: olio modo ſtricte. ſᷣm ꝙ large ſumit᷑ com⸗
prehendit intelligentiam. intellectum.⁊ rationeʒ ſtri⸗
cte acceptam. vis enim rationalis ᷣm aſpectum quem
habet ad id quod ſupra eſt ſcilʒ deuʒ:dicitur intelligẽ⸗
tia.ſᷣm aſpectum quem habet ad id quod iuxta ſe eſt.
ſcilʒ ſpiritualem naturam: dicitur intellectus. hm vᷣo
reſpectum quem habet ad id quod infra ſe eſt. ſcilʒ coꝛ⸗
poꝛum naturas:dicitur ratio ſtricte. ⁊ hec eſt intentio
beati Auguſti. in libro de anima ⁊ ſpiritu. Aliter ſᷣm
bimembreʒ diuiſionem dicit Auguſti. ꝙ ratio diuidit
ſe in duo.ſcilʒ in ſuperioꝛem ⁊ inferioꝛeʒ. ſcilʒ in virũ
⁊ muliereʒ. Supeꝛioꝛ pars eſt ad contemplandũ deuʒ
7 eterna. Inferioꝛ ad contemplandas creaturas 2 tẽ⸗
poꝛalia.ad ſuperioꝛem pertinetſapientia.ad inferio⸗
rem ſcientia. Dicendum ergo ſᷣm hoc.ꝙ deus compꝛe
henditur ratione m ꝙ ratònis nomen extenditur ad
ſuperioꝛem partem que eſt mens vel intellectus dicta.
non ᷣm ꝙ reſtringitur nomen rationis ad inferiorem
partem que eſt ad contemplandas creaturas vel infe⸗
rioꝛes naturas.l Ad aliud vo Moetij dicenduzʒ. ꝙ eſt
accipere rationeʒ per modum rationis:⁊ per modum
intelligentie.ſimiliter intelligentia per modum intelli
gentie:⁊ per modum rationis. Modus vo propriꝰ ra
tionis eſt accipeꝛe in collectione vt vnum in multis ve
lut vniuerſalem foꝛmam in multis ſingulaꝛibo⁊ vnuʒ
ex alio ⁊ poſt aliud vt ex principijs concluſionẽ. ¶ſdo⸗
dus dᷣo intelligentie eſt apprebendere ipſam ſimpliceʒ
vt vnum per aliud ſiue poſt aliud: ſed totum ſimul.in
nobis ergo eſt ratio per modum rationis. ⁊ iplſa intel
ligentia 'm ſtatum pꝛeſentem per modum rationis.qꝛ
noſtra intelligentia apprehendit ſinplicem foꝛmã que
eſt deus.non per modum ſimplicitatis ⁊ ſimultatis:ſᷣ
velut vniuerſalem cauſam in multis effectibus: 2 per
aliud vt per effectus ſcilʒ creaturas. Ratio vᷣo per mo
dum intelligentie: 2 intelligentia per modum intelli⸗
gentie eſt diuini intellectus.hinc dicit boenius ĩ libro
v conſolatione.ꝙ ratio ſolum hominis eſt intelligen
tia dei.⁊ hoc eſt quod ipſe dicit.ſenſus ſolus cũctis a⸗
lijs cognitionibus deſtitutus immobilibus animanti⸗
bus celſit qles ſunt conche m aris.imaginatio vᷣo mo⸗
bilibus beiuis quibus iaʒ ineſſe fugiendi appetendiue
aliquis videt᷑ affectus. Rõ vᷣo tm̃ huani geneꝛis ? ſiẽ ĩ⸗

gaa e. Articulus quaꝛt?

Einde queritur. vtrum bomo in primo
ſtatu cognoſceret per creaturas deum.
Circa quod duo queruntur. Primo.an
noſceret deum per creaturas. Secundo.
vtrum melius tunc cognoſceret xeum per rationem qᷓ;
modo cognoſcatur per fidem. Circa primum ſic.hu
go de ſancto victoꝛe ſic loquitur de ſcala Jacob. vult
facere differentiam inter cognitioneʒ hominis 2 ↄgni
tionem angeli dicens.ꝙ angeli non indigent ſcala: ga
volant per contemplationem.bomo autem qui volaꝛe
non poteſt indiget ſcala. Scala autem eſt rehiculũ cre⸗
ature.ergo adam in primo ſtatu cognoſcebat per crea
turas deum.ergo indigebat᷑ creaturis. Contra.hu⸗
go: cognouii homo creatoꝛem ſuum non ea ſolum co⸗
gnitõne que foꝛis ex auditu ſolo perficitur:ſed ea que
intus per inſpirationem monſtratur. Item idem. ſ26
ea qua modo deus accedentibus abſens ſide credituꝛ:
ſed ea que tunc per pꝛeſentiaʒ contemplationis ſcienti
manifeſtius ceꝛnebatur cognouit creatoꝛem ſuum non
ita excellenter ſicut poſtea cognoſcere debuiſſet ſi per⸗
ſtitiſſet.ergo non cognouit deum per creaturas: ſed ſe⸗
ipſo. Reſponſio.ſicut dicitur ecẽi.xvij. poſuit oculũ
ipſoꝛum ſuper coꝛda ipſoꝛum. oſtendeꝛe illis magna⸗

lia operum ſuoꝛum: vt magnalia enarrarent operũ il⸗

lius. Oculus autem eſt aſpectus intellectus rationa⸗

Ypna

Ria ac) en e =

ANXNαο W ODeis = 75 0. ₰

BGecũda

lis.⁊ iſte oculus eſt in terrena ? eterna. ſed in terrena
eſt per naturam: in eterna vpo per gratiam. Dicenduʒ
ergo adam per creaturas videbat deum non in ſe.
4Ad illud quod dicitur manifeſtius per contempla⸗
tionis preſentiam. Dicendum ꝙ teus manifeſtatur in
ſe ⁊ in ſuo effectu. In effectu ergo tũc manikfeſte videba⸗
tur non obſcure. ſed modo propter peccatum obſcure
non manifeſte videtur. naturaliter ergo non eſt acce⸗
ptatio eius ſᷣm quod eſt: ſed cum eſſectu ſemꝑ.

Poſtea queritur S. j.

vtrum adam in primo ſtatu melius cognoſcerei deum
q̃ᷓ modo cognoſcatur per fidem. Et videtur ꝙ lic.quia
cognitio per abſentiam non eſt tanta: quanta eſt illa qᷓ
per preſentiam contemplationis. ſed talis fuit cogni⸗
tio ade ante peccatum:ſicut dicit bugo. τ cà ä Lon⸗
tra.glo.xxxiij. Job. Conſumpta eſi caro eius a ſuppli⸗
cijs. Mota.adam ante peccatum nec ſtultum nec ſapi⸗
entem fuiſſe: neqʒ ſapienter neqʒ ſtulte peccaſſe.⁊ ita
bidetur ꝙ minoꝛ fuerit illa cognitio quaʒ habuit: qᷓ; fi
cæi. MReſponſio. in adam fuit cognitio naturalis 2
ſuperaddita. Maioꝛ autem cognitio poteſt dici tripli
citer. ſeilʒ q;tum ad comprehenſionem intellectus. vel
qtum ad meritum.vel qᷓtum ad guſtum. poteſt eꝛgo di
ci ꝙ cognitio quam babuit adam naturaliter te deo *
creaturas: maioꝛ fuit qtum ad comprehenſionem in⸗
tellectus. ſed illa que eſt peꝛ fidem maioꝛ eſt qᷓ;tum ad
intellectum ⁊ ꝙᷓtum ad guſtum ꝙᷓ illa que eſt per natu
ram. Eſt enim duplex preſentia dei:in viſu:a ĩ guſtu.
⁊ m hoc eſt cognitio videntis in lumine:2 guſtantis
in tenebris.⁊ talis eſt cognitio fidei in qua abſens eſt
viſui ⁊ preſens guſtui.pꝛopter quod dicitur in pᷣs.
magna multitudo dulcedinis tue domine quam abſcõ
diſti ⁊c. Dicendum igitur ꝙ eſt ſapientia ïtum ad ſpe
culationeʒ: 2 ꝙᷓtum ad electioneʒ. primo modo fuit ſa⸗
iens adam.ſed in electione non fuit ſapiens:quia ma
e elegit. nec fuit ſtultus: quia ñ penitus ignoꝛabat qd
eligenduʒ. ⁊ hoc eſt quod ſequitur in illa gloſa. Sapi⸗
ens enim eſt qui obſeꝛuatione peccati agenda vel vitã⸗
da nouit. Stultus vᷣo qui ſequenda vel vitanda oĩno
ignoꝛat.nec talis fuit adam. Et ſic patet quomodo in⸗

caur. l beum teꝛcium

E erminatis queſtioniba illis que inci⸗
vut ex ꝑte ↄgnoſcibilis ⁊ ex ꝑte ↄgnoſcen
tis:ↄſequẽs ẽ determĩare queſtiões inci⸗
dẽtes ex pte medij ↄgnoſcẽdi.⁊ G̊ ſb ꝗnq;
articulis. OPrimꝰ an ↄgnoſcat᷑ ꝑ mediũ.Scdᷣus de me⸗
dio ↄgnoſcẽdi ꝑ naturꝗ. Lerciꝰ de medio ↄgnoſcẽdi ꝑ
gr̃aʒ. Quartꝰ de ↄpatõe ↄgnitõis ꝑ naturã ⁊ gꝛatiaʒ.
MNuintꝰ c ꝓpatõe m certitudinẽ medij ad ↄgnoſcẽdũ

cũ ⁊ creaturã.
auů. Articulus primꝰ
Rimo q̃rit᷑. vtꝝ deꝰ videat᷑ vel ↄoſcat᷑ ſeipo
vel reqrat᷑ aliqꝗd alið ſiẽ᷑ mediũ ad ↄgſcẽdũ
ipᷣm.¶:!ꝑqAd qð ſic obijcit᷑.ſicut ſe hʒ lux iſta
coꝛpał ad ſenſuʒ ⁊ viſibilia: ita ſe hʒ lux diuĩa ad intel
lectũ ⁊ intelligibilia.ſiẽ diẽ aug.iĩ li.ſoliloqꝗ.q; terra vi
ſibiłẽ ⁊ lux:h̊ tra niſi luce illuſtrata videri ñ p̃t. ſiłr di

„

ſciplinaꝝ ſpectamia ñ pñt ↄgſci ⁊ ĩtelligi niſi aliqͥ ſuo

ſole illuſtret.⁊ illð ẽ deꝰ.ſi ̊ ſux coꝛꝑał ꝑ ſeipᷣaʒ vidẽ 2
ñ pꝑ alið.g lux q ẽ d ꝑ ſeipᷣazʒ cidebit᷑ ⁊ n alio. IJtẽ cũ
tria ſint genẽa viſiõis ſiẽ diẽ aug. coꝛꝑał.⸗ imagiaria
⁊ ĩtellectuat.tercõ genẽ vidẽt᷑ res q̃ ñ hñt ſiłitudieʒ ni⸗
ſi ſeipas. vt dz. ij. coꝝ. xij.ĩ glo.aug. ſᷣ tercõ genẽ videt
xc. ñ ꝑ imaginẽ videt᷑ ſiue ſititudinẽ. at᷑ teꝛcõ ge
nẽ viſiõis videat᷑ teꝰ:hz.j.ro.ſuꝑ illð inui ſibilia ⁊c᷑.ꝙ
phi videẽt deũ teꝛcõ genẽ viſiõis.⸗¶ ICtẽ diẽ ang.ꝙ mẽs
niła ĩteꝛpoſita nata ab ip̃a pᷣma dᷣitate foꝛmat᷑.nita igẽ

2—- —

nat᷑a alia ĩterueĩt int pᷣmã viitatẽ 2 mẽtẽ q̃ ſit ſicut me⸗

5, al
9 –
Oeg . HHi A aúιναà

6.

Qegne OR„ Viad? 2 =

1/.
e Ple „° 2 )6⁄ 2 O re:

O

4 ₰N ) . . — —

ſr Crrr

dium ad cognoſcendum deuʒ. Contra.j.cox. xuj. vi
cemus nunc ꝑ ſpeculũ ⁊ in enigmate. Blo. p ſpeculuz
2 in enigmate.iimaginẽ obſcurã. videmꝰ.n.aliq̃s creę
aturas in quibo aliqua dei ſilitudo relucet. ⁊ ſeqt. ſiẽ
noĩe ſpeculi imaginẽ ſignificauit ita nomĩe enigmatis
ſilitudinẽ qᷓuis obſcurã · vtroq; igit᷑ noĩe ſilitudines ſi
gnate ſunt que valẽt ad intelligedũ deũ lʒ obſcure. KRe
linquit᷑ igit᷑ ꝙ nõ cognoſcit᷑ in pnñti deus niſi ꝑſ ilitudi
nes creaturaꝝ.4¶l Itẽ b. dyo.in pꝛincipio hierarchie · ñ
eſt poſſibile aio noſtro ad nõ materiaſẽ illa aſcendẽ ce
leſtiũ hierarchiaꝝ ↄtemplatõʒ: niſi ea que ym ißaz eſt
materiali mannductõne vtat᷑.hꝰ rei gratia miſericoꝛs
ꝑfectõis principiũ ſenſibilib⸗ imaginibo celeſtes deſcri
pſit intellectus. Relinquit᷑ igi ꝙ ñ pñt ꝑcipi ſpũales
creature niſi ꝑ medias ſiłitudines. ̊ młtomagis nec
ipſa ſpũalis ſuba increata. Rñſio. in pñti n ẽ ↄogno
ſeere drũ ſine medio. vtꝝ aũt in futuro poſſit cognoſci
ſine medio aliquo:ałs inquiret᷑.¶ Ad primũ &dom.
ꝙ videri ſeipſo dicit᷑ oupłr.effectiue ⁊ materialit᷑. Di⸗
cendũ ̊q lux enia videt᷑ ſeipſa ⁊ ꝑ ſeipſam effectiue: qꝛ
nõ eſt alia cã que faciat lucẽ videre miſi ipſa. Eſt tamẽ
aliqua cã materialis in qua·. l. lux videt. quẽadmoduʒ
in aere vel coloꝛe vnde videt᷑ lux ſeipſa effectiue: n tam
ſeipſa materialit. ẽ in ſeipſa.i.in ſua ſpũalitate ⁊ ab⸗
ſolutõne nature ſue. in alia vt in aere vel coloꝛe. Eo⸗
dem modo lux eterna in pñti videtur ſeipſa. nõ tñiſe⸗
ipſa:ſᷣ in creatura que eſt q̃i mediũ materiale deferẽs
ipſam luceʒ ad intellectum.4 Ad ſecũdum dom.ꝙ in⸗
tellectualis viſio dicit᷑ duobus modis. Vno modo in⸗
tellectualis viſio cognitio ꝑ intellectum ſiue ſit ꝑ ſimi
litudinẽ ipᷣius rei intellecte ſiue ꝑ reʒ ipſam.⸗ H mõ dẽ
intellectualis viſio.j.ro.in glo. Alio mõ dicit᷑ intelle⸗
ctualis viſio ꝓut dicit᷑ celum.⁊ Gᷓ̊ mõ nõ quecũq; oↄgni
tio ꝑ intellectũ dicit᷑ viſio intellectualis.ſᷣ ſolũ illa qua
res videt᷑ nõ ꝑ ſimilitudinẽ aliã a re.⁊ h̊ mõ accipit᷑ ij.
coꝛint᷑.xij.in glo.ſuꝑ illud. Raptus vſqʒ ad terciũ celũ
vbi dicit. Terciũ genꝰ viſionis eſt illud quo dilectõ ĩ⸗
tellecta ↄſpicit᷑ eas res ↄtinet que nõ hñt imagines ſui
ſiłes.⁊ ſequit᷑.dilectio.n.ñ aliter videt᷑ in ſpecie pñs qᷓ
eſt: æ aliter abſens in aliqua imagine ſiue ſiłi. Dicẽdũ
ꝙ primo mõ viſione intellectuali videt᷑ deus in pñti
bᷣ ſecũdo modo videbit᷑ in patria. Zld terciũ dicẽdũ.
ꝙ natura poteſt accipi duptr.ſcʒ ſubà aliq vel diſpoſi⸗
tio ipſius ſubſtantie m ꝙ natura appellat᷑ ſuba aliq ſi
cut dicit augꝰ.ꝙ nulla eſt interpoſita natura int men⸗
tem ⁊ deũ.vt ſcʒ aliqua ſubſtantia intellectualis:velut

eiqʒ inberens obliuiſcitur cetera. ſed cum intelligitp⸗

mam veritatem peruenit ad ipſam.ergo obliuiſcit oĩa
alia. S non intelligit ipſum per alia. 4l Item cum aia
ſit nata ad videndum ipſam primam veritateʒ non eſt
cefectus ex parte eius. ſed lux diuina ſemꝑ eſt ei pnñs.
ͤ ſemper etiam ſine medio videt ipſam. 4! Itez math.
xj. emo nouit patrem niſi filius. Glo. pater declaꝛa
tur per verbum.ergo videmus deum per filiũ:non per
creaturas.4 Ad idem eſt illud ſententiaꝝ: deus pateꝛ
qui veriſſime ſe indicare om̃ibus cognituris ⁊ voluit
7 potuit.hoc ad ſe indicanduz genuit quod eſt ipe qui
genuit. ergo filius proprie eſt ad indicandum deum.
Contra.primo Rom. nuiſibilia dei.Glo.deus ꝗ
inuiſibilis erat natura: opus ſuum fecit ꝙ opificem
ſua viſibilitate monſtraret. ergo videmus eum per cre
aturas. 4! Item prima coꝛint xiij. Nidemus nũc ꝑ ſpe
culum in enigmate. MKeſponſio. ad primuʒ diceduzʒ
ꝙ eſt conuenientia m vniuocationeʒ: 2 eſt conuenien
tia ᷣm analogiam. Fm vniuocationeʒ eſt conueniẽtia
in genere vel in numero vel in ſpecie. cõuenientia Pᷣm
analogiam: vt ſubſtantia ⁊ accidens conueniũt in en⸗
te quod dicitur ſᷣm prius 2 poſterius de illis.qa eius
ſubſtantia eſt principium accidentis.a ideo per prius
dicitur ens de ſubſtantia que eſt ens per ſe. per poſte⸗
rius de accidente quod eſt ens in alio. DLicenduʒ ergo
ꝙ non eſt conuenientia dei ⁊ creatuꝛe pᷣm vniuccatio⸗
nem ſed per analogiam.vt ſi dicatur bonum de deo: ⁊
de creatura.de deo dicitur per naturam: creatura ꝑ
participationeʒ. Similiter eſſe bonum de 7 * cre
atura dicitur ᷣm analogiam. 4! Ad ſecundum dicen⸗
duin. ꝙ eſt conſiderare diuinam ſubſtantiaz in ſe: ⁊ vt
cauſaim.in ſe conſiderata eſt quaſi quoddam pelagus
ſubſtantie infinite.ſi pᷣo conſideratur vt cauſa efficiẽs
vt cauſa finalis:quia eſt alpha ⁊ o.iſto ſecũdo modo
conſideratur vt finiens creaturam a paꝛte ante iniꝙtũ
eſt cauſa efficiens:? a parte poſt vt cauſa finalis.⁊ ſic
eſt accipere aliquam habitudinem finiti ad infinituʒ.
non vt eſt in ſe: ſed vt eſt finiens. 4l Ad tercium dicen⸗
dum. ꝙ eſt dirigere aſpectum in ipſam veritateʒ dupli
citer. kᷣm ꝙ eſt ipſa:vel ſᷣm ꝙ eſt ĩ creatura.prumo mo⸗
do non eſt aſpectum figere:ſed ſecundo modo. Dicen⸗
dum ergo. ꝙ eſt cognitio in fieri ⁊ in facto eſſe.ꝛgnitio
de deo lemper eſt in fieri in vita iſta: ſed in futuro erit
facta.Et hoc modo debet intelligi quod dicit Auguſti
nus.ꝙ mens obliuiſcetur cetera.ſicut patet: cuʒ aligs
facit rem habet inſtrumenta:ſed cum facta eſt pꝛoijciet

—

angelus ꝑ queʒ foꝛmet᷑ ⁊ perficiat᷑ aliqua mẽs.quẽad⸗ ea. Auguſti. indigemus in preſenti diſpenſatiuis ſimi
modũ phi mentiti ſunt dicentes:intelligentiã hũanazʒ litudinibus.4 Ad quaꝛtum dicendum . ꝙ defectus eſt
educi in actum ⸗ perfici ꝑ intelligẽtiã angelicã. Scðz ex parte nature. ſic enim ſe habet intellectus noſter ad
ðᷣo ꝙ natura dicit᷑ diſpoſitio ſubſtãtie: ſic nõ eſt incõue manifeſtiſſima nature:ſicut oculus noctne ad ſoleʒ. ſi⸗
niens diſpoſitõʒ aliquã eſſe ex ꝑte mẽtis ad videnqum cut enim viſus noſter deficit in maxime lucidis:vt co⸗
cxũ vt vtat᷑ ibi ſeipſa.ſicut imagine quadã ad vidẽduʒ gnitione trinitatis ꝓpter immenſitatẽ lumis. ſimiliter
deũ:vel etiã ſpeciebo alijs intelligibilibo. deficit in minimis.lſ.in temꝑe⁊ in motu. deficit ergo ĩ
Articulus ſe ecudus eternis intellectus noſter quaſi ĩ moximis:⁊ in mimi⸗
1 inde . mis.ſ.in tꝑe⁊ in motu. ſicut ̊ oculus xbilis ñ potẽs
Onſequẽt querit᷑ de medio cognoſcẽdi deũ ſolez videre in rota:videt eñ in aere. ſiłr ⁊ nos in crea
ꝑ naturã qð eſt creatura. Querit᷑ g̊ qũo deꝰ tura. 4 Ad ꝗntuʒ dom. ꝙ eſt deũ videre ꝑ verbũ ⁊ per
cognoſcat᷑ p creaturas ſicut mediu. Et vi⸗ creaturã. ſicut ẽ videꝛe rem ꝑ lucẽ ⁊ ꝑ ſpeculũ:ſ̊ᷣ ꝑ lucẽ
det eꝙ nõ. qꝛ omis cognitio eſt ꝑ cõuenientiã. ſ̊ nõ ẽ ↄoue ſoꝛmaliter 2 peꝛ ſpeculuʒ materialiter.ſilr eſt vide deũ
nientia creatuꝛe ad deũ:qꝛ nõ eſt ↄueniẽtia nec in genẽ per verbum vt per lucem:ſed per creaturas vt per ſpe⸗
nec in ſpecie Bei in numero. non erit in cognolcẽ ꝑ culum.
creaturã. ¶¶ Item omiĩs cognitio que eſt fundata ſupꝛa Es 1
rationẽ: eſt fundata ſuꝑ habitudinez aliquaʒ. B nden Artien us teꝛcius
habitudo creature ad deum. non erit cognoſcere deũ Onſequenter queritur de medio cognoſcen
per creaturas. ꝓbatio medie:quia non eſi aliqua pꝛo⸗ di deum per gratiam. cũ ſit cognitio ꝑ graʒ
poꝛtio infi niti ad finitum.ſ̊ deus inſinitus eſt: creatu fidei.ꝑ gratiaʒ donoꝝ intellectus ⁊ ſapie.ꝑ
ra finita. non eſt aliqua ꝓpoꝛtio cõmunis vel habitu⸗ gratiam ꝓphetie. ꝑ gratiaʒ raptus. B tmmodo quere⸗
do. 4¶ Item auguſti. in lib. de libero arbi. Noꝛtis acies mus de medio cognoſcendi per gratiam fidei. quia ſi⸗
mentis cum multa etiaʒ incõmutabilia conſpererit di ne iſla cognitione nulli adulto ẽ ſalus. alia vo ſuis lo⸗
riget ſe in ſummaz veritatem: qua omĩa alia mõſtrat. cis inquirentur.4 Ad hoc ergo primo introduciẽ illð
. ,B G — — BPruuotα ò
— 10 pe Ce ctue v8AS — ——w– n nn
S ſ 1. D Ri 2 S —8929 cat N. Analv „5 e 2 vmit W
Jio vetaa*ι . . & i ., (2 ang ad efefres 9 ohn⸗ Ae .
Ræ rer = - P. .ν9“ Van ad ℳ% 2 car
P

S. e es
. CT ir Ge rcs e:,

ligt .
leit oi
un dia
noneſt
keipſis.
Imath.
1 Rclan
mhon per
ls pate
voluit
ißeqni
Rum.
Rus
icem
impere
nöcpſpe
3 Rcidi
vonuenien
nuentetia
lentia Fin
niütinen⸗
e ga eins
perpriue
ber poſte⸗
duz erg⸗
Miuocan
d do.:
treaturag
ror dcte
mdlcen,
lerztt
elggys
eſfties
Omodo⸗
e initi
lis 1i
ünitaz.
m dicen⸗
czdupli
timommo⸗
Dicen⸗
Wio
nwenit
Vgti
aalas
lpooce
iuisſüni
tfeansel
Nolkral
ſolz. i
giptco/⸗
inilirer
itergol
inmmim
i potes
in cren
uaper
ploc
ige de⸗
erſpe⸗

Goler
ſapiet⸗
vgbele
uſi⸗/
islo⸗
itus

—
.

ℳ

. 3

5

Hueſtio

quod dicit ang.in li, de videndo deo.inter videre 2 cre⸗
dere hoc diſtare dicimus.qꝛ vident᷑ pñtia credũt᷑ abſen⸗
tia.pñtia aũt in h̊ loco intelligimus q preſio ſunt ſ. enſi⸗
bus ſiue coꝛporis ſiue animi. vnde ſumpto vocabulo Pᷣ⸗
ſentia noĩant᷑.ex hoc ergo relinquit᷑ ꝙ cognitõ fidei nõ
eſt viſio ⁊ ꝙ cognitio abſentiũ eſt ꝑ fidẽ.¶ Cõtra.j.cor̃.
xiij.videmus nũc ꝑ ſpeculũ in enigmate ⁊c̃. ex q̊ accipi⸗
mus.ꝙ videre eſt duobo modis.vidẽ ꝑ ſpeculum et eni⸗
gma:videre ꝑ ſpeciẽ.cum & credere ſit videre ꝑ ſi peculũ
7 enigma.credere eſt videre:nulla &ᷓ eſt dꝛñtia quã poĩt
aug. inter videre 2 credere. ¶¶ Item cognitio abſentiuz
eſt credulitas.̊ cũ imaginatio ⁊ memoria ſint rerum
abſentiũ:cognitio imaginaria ⁊ memoꝛatiua erit cre⸗
dulitas. imaginari ̊ memoꝛari erit credere qd patet
eſſe falſum: relinqtur ergo ꝙ nõ eſt ꝓpria differentia. vi
dent᷑ pꝛeſentia credunt᷑ abſentia. 4 Item querit᷑ vtrum
cognitõ fidei ſit ſcientia:ad quod auguſ.de videndo deo
aſſumẽs illud.j.Jo.iij. Scimus qm̃ cũ apparuerit ſimi⸗
les ei erimus.ſcire ſe dicit ꝙ nondum factũ fnerat. nec
vidẽdo ſed credendo cognouerat.ergo credere eſt ſcire.
ergo fides eſt ſcientia.q¶ Item aug.in eodeʒ.ſcientia no
ſtra conſtat ex rebus viſis ⁊ creditis.ſed acceptio anĩe
ex rebus creditis eſt fides.ergo fides eſt ſcienti. Cõ
tra. triplex eſt acceptõ intellectus.opinio.fides.ſcientia
ſi ergo opinio non eſt ſcientia fides nunq; erit ſcientia.
Reſpõdeo ꝑ oꝛdineʒ. Ad primũ dicendum. videre
aliquid dicit᷑ duobo modis.videre in ſe: videre in alio.
Aprie dicit᷑ aliquid videre cũ videt᷑ in ſe:impꝛopꝛie cum
videt᷑ in alio. Scom hoc dicendũ.ꝙ credere eſt vidẽ ali
qd in alio nõ ĩ ſe.⁊ ideo impꝛope.⁊ H̊ eſt qð dicit aug. in
li.de videndo deo. Si ſcire nõ incõgruentius dicim il⸗
lud qdð certiſſimũ credimꝰ.ita falſuʒ eſt vt etiã recte cre⸗
dita ꝙuis abſit a nr̃is ſenſibo videre mẽte dicamꝰ.tamẽ
Prie ſiẽ ipe dicit credũt᷑ illa q̃ abſunt a ſenſibo nr̃is. ſi
videt᷑ ydoneũ teſtimoniũ qð eis phibet᷑.vidẽt᷑ aũt illa qᷓ
pᷣſio ſuni animi vel coꝛꝑis ſenſibo ⁊c᷑.vñ ⁊ pñtia noĩant᷑
ex qͥ ptʒ ꝙ illud qð credit ꝓprie nõ vidert᷑ in ſe ſ̊ in ſuo te⸗
ſtimonio.qð po videt᷑ ꝓprie:cognoſcit᷑ in ſui pñntia. Vñ
notat᷑ exemplũ aug.bhanc lucẽ coꝛꝑis ſenſu ⁊ meã volun
tatẽ ſenſu ai mei video. Si ꝗs vᷣo indicat mihi volũtatẽ
cuius vox mibi pñs eſt tn/a ipᷣa volũtas quã indicat la
tet ſenſuʒ coꝛꝑis ⁊ animi mei.credo non video:dummõ
recipiam vocẽ eius ꝓ teſte ydoneo.qꝛ ſi exiſtimarẽ men
tiri: nõ eſſet teſtis ydoneus ⁊ ideo nõ crederem. 4 o
ſecundum rñdet aug.in li.de videndo deo. nõ quia dixi
que abſunt a ſenſibo nr̃is ea credi ſic accipiat᷑ vt inter il
la deputent᷑ que aliquando videmus ſicut imaginaria.
⁊ vidiſſe nos retinemꝰ vt memorabilia. certiq; ſumꝰ ꝙ;
tunc nõ pꝛeſto ſunt cũ recolũt᷑ a nobis.neq; em inter cre
dita ſ inter viſa reputant᷑.videre em̃ eſt ſenſu coꝛꝑis vel
intuitu mentis rem ↄprehendere. Credere vᷣo eit quod
in ↄſpectu mẽtis vel coꝛꝑis nunqᷓ; affuiſſe recolit᷑.¶ Ad
vltimũ qdð querit.an fides dicat᷑ ſcientia?di ſtinguẽdum
ꝙ ſcia dicit᷑ ſtricte.ↄmũiteꝛ.ↄmuniſſime. Stricte dicituꝛ
ſcientia cognitio rei ꝑ cauſaʒ.ſicut diẽ phᷣus. Scire idẽ
eſt ꝙ cauſam rei noſſe. Cõmuniter dicitur ſcientia viſio
rei ꝑ intellectũ.ſᷣm quẽ modũ dicit augꝰ. in li.de vidẽdo
deo.que ꝑ corpus vident᷑ niſi mens aſſit que talia nun⸗
ciata ſuſceperit:nunq poſſunt ſcientia aliqua contineri
Communiſſime pᷣo dicitur eo modo quo dicit Auguſt.
X videndo deo. Scientia noſtra cõſtat ex rebus viſis et
creditis.ſed his que vidimus et videmus noſipſi teſtes
ſumus: his autem que credimus alijs teſtibus commo⸗⸗
nemur ad fidem. cum earum rerum quas nec vidiſſe re⸗
colimus nos nec videmus: videntur ſigna in rocibo vel
litteris vel quibuſcunq; vcumentis:quibo viſis nõ vi⸗
ſa credantur.iõ immerito ſcire nos dicimus nõſolũ
ea que vidimus vel videmus: verumetiam ea que ydo⸗
neis teſtibo vel teſtimonijs credimus.

Articulus quartus
ͤ.

p.4 C. & , O Oen.t
. L* S
Sod e : Sene,

Gecunda

Einde querendum eſt ꝑ comꝑatõnem cogni
tõnis per naturalem rationem ad cogniroezʒ
per gratiam fidei de ꝓbatione credendoꝛum
gram.nam dicit beatus greg. fides nõ bʒ meritũ vbi
bũana ratio pᷣbet erperimentũ. fidẽ ꝓbare eſt meritnʒz
fidei euacuare. 4 Item ad He bꝛe. xj. Eides eſt ſubſtan⸗
tia rerum ſperandarum argumentũ nõ apparentinz. cũ
ſides ſit argumentum:ergo probãs nõ ꝓbatũ.4: Ytez
cũ dicat auẽtas ꝙ nihil eſt certius homini ſua fide· oĩs
aũt pbatio eſt ꝑ certius:ergo fides nõ poterit ꝓbari ſu⸗
peruacue ergo ⁊ vane ſunt ratões ad ꝓbandum credẽ
da. 4 IMẽ ipa credenda ſunt ſuꝑ omnẽ intellectũ et ra⸗
tionem. Sed quecunq; ꝓbant᷑ naturali ratione ſunt in⸗
tra intellectũ et rationem. ergo credenda nõ poſſunt ꝓ⸗
bari naturali ratione.¶ Contra. Richardus in li. de tri
nitate.credo ſine dubio ad quecunq; que neceſſe eſt eſſe.
nõ tm̃ ꝓbabilia:immo etiã nccẽria argumẽta nõ teſſe.
cũ g credẽda maxiĩe ncce ſit eẽ:ad ipa ꝓbãda maxiĩe ſunt
ncẽria argumẽta. MRñſio ſicut goã dixerũt ⁊ bene. tri
plici ratõe pnt ꝓbari credenda ꝑ naturales rões. rĩa
ratio eſt ꝓpter nos.ſcʒz intelligẽtia credite veritatis quã
ſemꝑ debemus inueſtigare.iuxta illud pſalmiſte. Oue⸗
rite faciem eius ſemper. vnde pꝛopter hanc intelligenti⸗
am veritatis quam credimus obtinendã. poſſumus ex⸗
cogitare rationes ad quas inueniendas illuminat ipſa
gratia fidei.Secunda ratio eſt ꝓmotio ſimpliciũ ad p⸗
fectam fidem.ſicut em ꝑ bona tꝑalia ſimplices ꝓmonẽ⸗
tur ad diuinũ amoꝛẽ ſic ꝑ hmõi ratõnes ꝓmouentur ad
pfectaʒ ſeu maioꝛẽ fidem. vnde ꝓpter hoc p̃latis dicit᷑ . j.
petri.iij.vt omi poſcẽti ꝑati ſint reddere rõnem de ea ꝗᷓ
in eis eſt fide ⁊ ſpe.Tercia ratio eſt reuocatio infideliũ
ad fidem. ſicut em̃ dicit Joh.damaſ. primo libro. quis
cognitio exiſiendi deum naturaliter nobis inſerta ſit ta⸗
men intantum preualuit pernicioſa malicia hominum
vt dicant nõ eſſe um.ſᷣm ꝙ dicit dauid.BDixit inſipiẽs
in coꝛde ſuo nõ eſt deus. ꝓpterea ad tales reuocandas
neceſſe ſunt ratõnes. Ad primũ ergo obiectũ dicendũ
uis credendo cognoſcatur per naturalem rationem
p ſidẽ:tñ aliter ⁊ aliter. Nam in cognitione quam ha
bemus de credendis per naturalem rationem acquieſci
mus veritati ipi. ꝓpter teſtimonium ꝓprium quod ha⸗
bemus in nobis:ſcilicet ip̃am rationem qua cognoſcit᷑
intellectus. In cognitõe vᷣo ꝑ fidem acquieſcimus ipi ve
ritati.non ꝓpiter teſtimonium propriũ ſed alienum ſcʒ
diuinum ſeu pꝛime veritatis.et hoc inſinuat aug.ſupꝛa
in de videndo deo. ¶¶ Ad illud ̊ quod obijcitur. ꝙ fides
nõ habet meritum ⁊c᷑. dicendũ ꝙ bumana ratõ pᷣbeter⸗
perimentũ ei qui innitit᷑ ſoli ratõni.vt ſcʒ credat ipſam
veritatẽ ꝗpter ratõnem: 2 illi euacuat᷑ meritũ.ei vo qui
nõ innititur rationi. immo acquieſcit ipi veritati per te⸗
ſtimoniũ pꝛime veritatis: hũana rõ nõ pᷣbet exꝑimentũ
qꝛ ꝙuis habeat ratõem credendoꝝ: non tamen ei inniti
tur ⁊ hoc modo eſt in fidelibus quod ſignatũ fuit Johᷣ.
iij. In ſamaria qui dixerunt mulieri.iam non ꝓpter te
credimus. Ad ſcõᷣm quod obijcit᷑ ꝙ fides eſt argumẽ⸗
tum ⁊c̃.eleganter quidam reſpondendo dixerunt. ꝙ ali⸗
ter ſe babet ratõ in logicis ad fidẽ aliter in theologicis
In logicis em̃ ratio creat fidẽ.vnde argumentüũ eſt ratõ
rei dubie faciẽs fidẽ. In theologicis vo eſt econuerſo.qꝛ
fides creat rationem. vnde fides eſt argumentũ faciens
ratõnem.fides em̃ qua creditur eſt lumen animarum.: q̊
quanto quis magis illuſtratur tanto magis eſt ꝑſpicax
adinueniendas rationes quibus probantur credenda.
Ao terciũ quod obijcitur ꝙ nibil eſt certius hbomini
ſua ſide.diſtinguẽdũ.qꝙ eſi certitudo ſᷣm ſpeculatõnem
intellectus que eſt ꝓꝑ modum viſus.et eſt certitudo ſcðᷣm
ſenſum affectus que eſt per modum adherentie volunta
tis vel amoꝛis. et hoc ſcdᷣo mõ intelligit᷑ nihil eſt certius
bomini ſua fide non pꝛimo. Ad quartum dicendum.
ꝙ quedã ꝓbant᷑ ꝑ prioꝛa qᷓdã ꝑ poſterioꝛa. ꝑ poſterioꝛa
vt cauſa per effectus.ꝑ priora vt eſtectus per cauſam.

n wr —J 2 Xye I

Sen de. X r. S bpelen

F ES 25 5

In bis vᷣo que pꝛobat ratio vł intellectus ꝑ pꝛioꝛa. me⸗
dium quo pꝛobatur et quod pꝛobatur ẽ in fra humanũ
intellectum. et ideo bac via ꝓbatõnis nõ pꝛobatur cre⸗
denda. In bis vᷣo que pꝛobat per poſterioꝛa. et ſi medi
unm ſit infra intellectũ humanum vel iuxta.nihil pꝛohi
bet quin pꝛobet veritatem que eſt ſupꝛa humanam ra⸗
tionem vel intellectum. vt inuiſibilia dei ſempiteꝛna vu
tus et deitas per ea que facta ſunt.j.ro.et hoc modoꝓ
bantur credenda.

Articulus quimntus

Eſtat ad cõplementum pꝛeſentis inquiſitõ⸗
nis querere vtrum certioꝛ ſit cognitõ de deo
ꝙᷓ de creatura per naturaleʒ ratiõem. Ad

qjuod ſic obijcitur. certius videtur quod videtur ĩ tene⸗

bris. ſed creatura videtur in lumine: diuina vo ſubſtã⸗
tia vt in tenebris.pᷣs. Poſuit tenebras latibulum ſuũ.
glo: in his tenebris vite moꝛtalis latet vbi per fidẽ am⸗
bulamus non per ſpem. ergo certius cognoſcitur crea⸗
tura.4 Iem certioꝛ eſt cognitio qua cognoſcitur de re
quia ẽ et quid eſt.qᷓ cognitio qua cognoſcitur ð re quia
eſt et quid nõ eſt? de qua nõ poteſt cognoſci quid E.ſed
xæ creatura ergo eſt cognitio pꝛimo modo.de deo eſt co⸗
dgnitio ſecũdo modo ſicut dicit dyoniſius.ergo certioꝛ ẽ
de creatura cognitio.¶ Item certins cognoſcitur medi
um qꝙᷓ cõcluſio.ſed creatura eſt mediũ in pꝛeſenti ad co/
gnolſcẽdum. vt dicitur Ro.j.ergo certius cognoſcit cꝛe⸗
atura. Contra. certius videtur lux q; ea que lumine
vidẽtur.ſed ipᷣe deus ſe habet ad intelligibilia ſicut lux
ad viſibilia. vt dicit auguſ.in.j.ſolilo.quomodo in hoc
ſole aduertimus ꝙ eſt ꝙ fulget ꝙ illuminat. lic in ſe⸗
cretiſſimo deo tria animaduertere debemus ꝙ eſt ꝙ in⸗
telligit ꝙ cetera intelligere facit. Reſpõſio.ſicut ſupe
rius dictum eſt. cognitio de re quia eſt ⁊ quid eſt.cogni
tiõe quid ẽ cognoſcitur creatuꝛa certius q; eus.Cogni
tiõe vᷣo quia eſt cognoſcitur deus aliquo modo.nã mul
tiplex eſt certitudo.ẽ em̃ certitudo q;tum ad ſenſum ⁊ ẽ
certitudo qᷓ;ẽtum ad intellectum. Item ſm intellectũ du⸗
pliciteꝛ.aut pᷣm habitum aut ſm actum. Item m habi
tum młtipliciter. aut m babitum innatum.aut pᷣm ba
bitũ ifuſuʒ.aut ſᷣm hitũ acqſitũ ꝑ viã ſenſus. Dõm q̊ ꝙ
creatura certius cognoſcitur q; deus dupliciter.ſ.certi⸗
tudine ſenſus.et certitudine que eſt peꝛ habitum acqui
ſitum per viam ſenſibilium: deus autem certius cogno
ſcit᷑ dupłr.ſ.certitudine q ẽ ꝑ hĩtũ ĩnatũ.⁊ illa q̃ ẽ ꝑ hitũ
infuſum.pꝛimo mõ ab oĩbus.ſecundo a fidelibus.⸗. Ad
pꝛimum ergo dicendum.ꝙ cognoſcere rem in lumine ẽ
cognoſcere de ea quid eſt vel quãta vel qualis.et hec co
gnitio certius habetur de creatura qꝙᷓ; ð deo.nihil tamẽ
pꝛohibetur cognoſci deum certius cognitione.quia eſt
eo modo quo ſuperius dictum eſt.et per hec patet ſolu
tio ad ſecundum. Ao tercium dicẽdum.ꝙ creatura
medium eſt ad cognoſcendum deum. ſᷣm ꝙ babetur co
gnitio de deo per habitum acquiſitum: per experientiâ
ſenſibilium.et hoc modo vt dictum ?.certioꝛ ẽ de creatu
ra ꝙᷓ de deo.nõ tamẽ pꝛopter hoc ſequitur quin cogni⸗
tio de deo per habitum innatum vel infuſum ſit certioꝛ.
et in hunc modum terminatur hec queſtio de cognitiõe
dei per naturalem ratiõem:ad cognoſcendum termios
inquiſitionum circa diuine ſubſtantie vnitatem ⁊ trini
tatem.

Nueſtio tercia de diuie

ſubſtantie eſſentialitate.

Diuuante dinina
gratia ihu xpᷣi ad ꝓpoſitum inquiſitõʒ
circa diuine ſubſtantie vnitatem et tri
nitatem cum omni reuerentia pꝛoceda
muo. cuius inquiſitionis ſunt due paꝛ
tes.ᷣm veꝛbũ apłi:x.ad ro.Coꝛde cꝛedit᷑ ad iuſticiã.oꝛe

—
— E1—*α ſb⸗ Bre 2 ̃ o

. N. „ P 4 4 . .

alt fit cõfeſſio ad ſalutem. Eſt igitur inquiſitõ biꝑtita

t vnitate et trinitate deitatis. pꝛima de ipſa re que eſt

vnitas trinitatis oꝛdinata ad credulitatẽ coꝛdis. ſecun
da de nominatõe oꝛdinata ad cõfeſſionẽ oꝛis: vt ſciamꝰ
quod credimus:ↄfiteri locutionibus catholicis ⁊ veꝛis
Pꝛima iterum inquiſitio geminatur. In pꝛimis igiẽ

erit inquirere de ſubſtãtia diuine vnitatis. Cõſequẽter

ðᷣo de pluꝛalitate diuine trinitatis. Inquirenda atr᷑ cir⸗
ca ſubſtantiam vnitatis ꝓponemus iſia dño largiente.
De diuĩa eẽntialitate.Pe incõmutabilitate. DBe ſimpli
citate. De immenſitate. Oe diuina vnitate. De verita⸗
te. De bonitate. De diuina potentia. De diuina ſciẽtia
De diuĩa volũtate.

Mlembrum pꝛimum
E diuĩa igit᷑ eẽntialitate oñdẽda ſũt tria
Pꝛuno ꝙ neceſſe ẽ diuinã ſubſtãtiam eẽ.
Secũdo ðᷣo ꝙ neceſſe ẽ notã eẽ ſic vt ñ poſ
ſit cogitari nõ eẽ. Lercio.vtrũ hoc ſit ꝓ⸗
pꝛiũ diuĩe eẽntialitati.nõ poſſe cogitari nõ eẽ. Ad pᷣ

mũ oñdendũ.multiplices adducũt᷑ rões ſum pte ᷣm dil

ferẽtes intentões cogitãdi diuinã eẽntia. Per intentõʒ
igitur entis ſiue eẽ. richar.de.s.victo.ĩ li.ð trini. ꝓꝓbat

teñ eẽ ꝓpoſita bac diſtinctõe.oẽ qð eſt aut eẽ põt.aut ab

eterno bʒ eẽ:aut eẽ cepit ex tꝑe.Itẽ oẽ qd ẽ vel æcẽ ꝑĩ.aut
bʒ eẽ a ſemetipo ł ab aliqͥ alio qᷓ a ſemetipᷣo.vłr itaq; oẽ
eẽ triplici diſtinguitur roe.erit em̃ eẽ cuiq; exiſtẽti. aut
ab eterno et ſemetipᷣo.aut ecõtrario nec ab eterno.nec
a ſemetipᷣo.aut mediate inter hec duo.ab eterno quidẽ

nec tamẽ a ſemetipᷣo.ſã illð quartũ qð huic mẽbro vi
ctur ecõtrario rñdẽ:nullo mõ ipᷣa natura patitur eſſe

nihil eĩ oĩno pt eẽ a ſemetip̃o qð nõ ſit ab et᷑no.gꝗcqd eĩ
er tꝑe eẽ cepit:fuit q nihil fuit.ᷣ qᷓdiu nibil fuit oino
nihil hũit ⁊ oĩno nihil potuit.nec ſibi & nec alt᷑i ðdit vt
eẽt elłvt aliqd poſſet: alioqn dedit qð n babuit ⁊ fec qð
nõ potuit. Relingꝗt᷑ igit᷑ ꝙ ſi aliqd ẽ ex tꝑe:ñ eſt a ſemet⸗
ipo ſᷣ ab alio.a ſtructõe ̊ ↄſequẽtis ſi aliqd ẽ a ſemet⸗
ipo:ñ ẽ ex tꝑe h̊ ab eterno.illð ̊ quartũ nõ põt eẽ ꝙ ali
ga ſit a ſcipᷣo.nõ tñ ab eterno.bis itaq; ſic poſitis argu
it ſic. O ĩ natura ſint q̃ ab eterno nõ fuerũt. qͥttidiana
er ꝑimẽta latẽ ñ ſinũt.ſu ꝑioꝛ autẽ rõ inuenit quicꝗd ab
et᷑no ñ fuit.a ſemetipᷣo eẽ nõ poſſit.ſᷣ ſi nibil a ſemetipᷣo
fuiſſet ñ eẽt oĩno.vñ ea exiſtere potuiſſent q̃ ſuuʒ eẽ a ſe
metip̃is ñ hñt nec habẽ valẽt.conuincit᷑ aliꝗd eẽ a ſe⸗
metißo et eo ipo vt iã dictũ ẽ eẽ ab eterno et hoc dicimꝰ
diuinã ſubſtãtiã.¶ Itẽ vlteriꝰ aꝛguit aliꝗd fuiſſe ab eteꝛ
no qð ñ ſit a ſemetipᷣo.q ẽ media dria.nemiĩ videat᷑ im⸗
poſſibile ꝙ ſit ncẽriũ cãm ſꝑ effectũ pᷣcedẽ.⁊ oẽ qd aba⸗
lio ẽ ſꝑ ſuo pꝛĩcipio ſuccedẽ opoꝛtẽ.certe radiꝰſol ð ſole
ꝓcedit ⁊ ab illo oꝛiginẽ thit:⁊ iñ ſoli coeuus exiſtit.Si
igr lux iſta coꝛꝑał bʒ radiũ ſibi coeternũ.cur ñ babeat
lux iſia ſpũał ⁊ iacceſſibit radiũ ſibi coetnũ:⸗. IN ioh.
damaſ. ꝓbat illð ꝑ rõeʒ cãlitatis.oẽ qð ẽ autẽ creabile
aut increabile ſᷣ oẽ creabile ẽ vᷣtibile.qꝛ ẽ vł ᷣm electõʒ
vt ſpũał.vł ſᷣm generatõʒz ⁊ coꝛruptõz vł alteratõʒ· vel
pᷣm motũ localẽ vt coꝛꝑal.ꝗ exiuert de ñ eẽ ĩ eẽ. Quoꝛũ
eĩ eẽ a verſiõe incipit:bec pſioni ſubiecta ſũt ⁊ mutabi⸗
litati.et ecõuerſo qcũqʒ ſubiecta ſũt ðᷣſiõi ceperũt a ver⸗
ſiõe.cũ ̊ oẽs ſubſtãtie hbmõi ſũt vᷣtibiles.exiuerũt de nõ
eẽ ĩ eẽ. creabiles.̊ nihil ẽ creabile a ſe.relinquit᷑ ẽ̊ q;
ẽ ſubſtantia increabilis a q̃ ſint iſta creabilia.¶ Itẽ cõ⸗
ſtans ẽ ꝙ vninerſitas creaturarũ ſiue ponatur finita ſi
ue infinita tota creata ẽ.cum ergo nihil ſit ſibi cauſa.
neceſſe ẽ ꝙ habeat cãm ſui nõ cauſatam. Mec poteſt po
ni circulus in cauſis efficiẽtibus.quia ſequeretuꝛ ꝙ idẽ
eẽt pꝛius et poſterius in eſſendo.vt ſi.a.poneretur cau⸗
ſa.b.b.voo cauſa.c. Item.c.cauſa.a.cum canuſando eſſet
a. pꝛius.b.et.c.ergo cum eſſet poſt.c.eſſet pꝛins.a.cunꝰ
ẽ cauſa.ergo.a.pꝛius.a.quod ẽ impoſſibile. Relinquit᷑

igitur ꝙ nõ poteſt poni circulus.ſequitur ergo de neceſ

litate pꝛecedens ratio.q¶ IJtZtem ſapien.xiij. Si virtutem

biptin
que eſt
,ſeenn
ſciand
venis
nisigit
equeter
4 at cir⸗
rgiente.
elimpli
per itg
aſcietia

ſüt tri
tiam e,
nß po
oc ſit p
Dß
eßmdf
ntemt;
1, pbat
autab
pi aut
taqpo
i. aut
no. nec
dquide
bro n
lureſſe
ei
oino
Gitpt
ſcgs
ſeinet⸗
ſemnet:
igeli
argn
diana
gdab
hetißo
eiaſe
aſe⸗
lcin
beter
Ntin
aba⸗
ſole
eut
h.
le
163
wꝛi
abi⸗
ſer⸗
eno
39
faſi
hl,
ſde
i⸗
ſet
1
it
eſ
m

QNueſtio

7 opera creaturaꝝ mirati ſunt. intelligant ab illis qm̃
qui hec fecit foꝛtioꝛ eſt illis.a magnitudine em̃ ſpẽi ⁊ cre
ature poteſt cognoſcibiliter creatoꝛ eoꝝ videri. 4 Item
hugo de ſancto victoꝛe in pᷣmo ſentẽtiaꝝ.cũ aĩa de ſe du⸗
bitari nõ poſſit qm eſt ⁊ ꝛ ſe ignoꝛare nõ poteſt cogitur
ex ſe ⁊ hoc credere.qꝛ aliqñ cepiſſe ſe meminit quoniam
nõ ſp eſt.cũ ̊ nõ ꝑ ſe cepiſſe ⁊ initiũ habuiſſe ſe Virat⸗
ñ põt ignoꝛare.qꝛ nõ fuit ſibi initiũ.vt ergo inciꝑet q
nõ erat:ab alio factũ eſt qui erat.et illũ dicimus deum.
Hinc eſt ꝙ dicit᷑ in pᷣs. Scitote quoniã dñs ipᷣe eſt xeꝰ:
ipe fecit nos et nõ ipi nos. Preterea ꝑ intentionẽ ve⸗
ritatis ꝓbatur idem. ab anſelmo in li.de veritate.cogi⸗
tet qui poteſt qn nõ fuit veꝛum bocſcʒ qꝛ futurũ erat ali
quid aut quando deſinet et nõ erit hoc verum.ſcilicʒ qꝛ
preteritum erit aliquid.ꝙ ſi neutrum horũ cogitari po⸗
teſt ⁊ vtrunq; boꝝ verum ſine veritate non poteſt eſſe:
impoſſi bile eſt cogitare ꝙ veritas principiũ vel finẽ ba⸗

beat.ergo eſt veritas eterna:⁊ hanc dicimu s diuinã eẽn
tiam. 4 Ytem idem anſel. in eodem libꝛo. Si veritas ba
buit principiũ aut habebit fineʒ anteꝙ ip̃a inciperet ve

rũ erat quia non erat veritas.et poſtꝙ finita erit veruʒ
erit quia non erit veritas.ſed verum non poteſt eſſe ſine
veritate: erat igitur veritas anteꝙᷓ eſſet veritas.ꝛ erit ve
ritas poſtꝙ finita eſt veritas.quod inconuenientiſſimũ
eſt. eternaliter ergo eſt veritas.¶ Jtem ex negatione ve⸗
ritatis ſequitur poſitio veritatis.ſicut rõcinat᷑ augꝰ. in
pᷣmo li.ſoliloquioꝝ. Si veritas nõ eſt. veritas eſt. quia
oſequitur veritatem nõ eſſe: eſſe verum. Si dicatur veri
tatẽ nõ eſſe:eſſe verũ.pone verũ ſᷣm quid nõ ſimpliciter:
tamen adhuc ſequit᷑.quia omne ᷣm quid.eſt reſpectu a⸗
licuius quod eſt ſimpliciter. ſi ergo eſt veruʒ ſᷣm quid ſe e
quitur neceſſario q; aliquid eſt verum ſimpliciter 7 ali⸗
qua veritas ſimpliciter. Jtem intentõem bonitatis
Pbane idem. optimum eſi optimũ.ergo optimũ eſt:qꝛ ĩ⸗
tellectu eius quod eſt optimũ intelligitur eſſe. Reſpon⸗
dent dicẽtes ꝙ nõ ſequitur. quia hoc verum eſt nõ copu⸗
lat actum exiſtendi:ſed ſolum eſſentnam ſiue eſſe m ba⸗
bituʒ. ſicut bic ceſar eſt ceſar:ex q̊ nõ ſequitur ergo ceſar
eſl. Contra. intellectu eiꝰ quod eſt optimũ intelligit
ens actu ncẽ̃rio.quia intellectꝰ eiꝰ qð ẽ optimũ:ẽ q̊ nibil
eſt meliꝰ.ſᷣ meliꝰẽ ens actu qᷓ ens ĩ potẽtia.⁊ vtrũq; me
liꝰq nõ ens(liceat ſic loqui) ſi gᷓens q̊ nibil meliꝰ ponit
ens actu neceſſario.ergo et optimũ ponit ens actu.ſi er
go nullus intellectus poteſt negare optimũ eſſe optimũ
ergo neceſſe babet ↄcedere optimũ eſſe.¶ Item anſelmꝰ
ad idem in pꝛoſologion. credimus te domine eſſe aligd
quo nihil poſſit cogitari maius.an non eſt aliqua talis
natura:quia dixit inſipiẽs in coꝛde ſuo nõ eſt deus.ſed
certe cũ audit hoc ipſum ꝙ dico aliquid quo nibil maiꝰ
cogitari poteſt. intelligit quod audit et qð intelligit in
intellectu eius eſt. etiam ſi nõ intelligit illud eſſe. Inde
ſequitur certe iliud qno maius excogitari nequit nõ pr
eſſe in ſolo intellectu.ſi em̃ in ſolo eſt: põt cogitari eẽ 1 ĩ
re qð maius eſt. Si & id qͥ maius excogitari nõ põt nõ ĩ
olo itellectu id ipᷣm qͥ maiꝰexcogitaꝛi pt ẽ qͥ maiꝰ excogi⸗

tari põt. h̊ certe hoc eſſe non põt.exiſtit igitur pꝛoculdu⸗

hio aliquid quo maius excogitari non poteſt et in intel⸗
lectu et in re. et neceſſitatem huius rationis ipᷣe anſelm?

multipliciter declarat in libro ↄtra reſpondentem ꝓp in/
. ſipiente. ¶¶ Item ꝓbatur intentionem p̃eminẽtie. vnde

Anlelmus in monalogion. Cum naturarum alie alijs
negari nõ poſſint eſſe melioꝛes. nec enim ꝑſnadet ratio

aliquam in eis ſic ſuꝑeminere vt nõ habeat ſu piorez ſe.

Si enim huiuſmodi diſlinctio graduuʒz ſic eſi infinita.
vt nullus ſit ibi gradus ſupior quo ſuperior alius non
inueniatur.ad hec ratio deducitur vt ipᷣa multitudo na⸗
turarum mullo fine claudatur:quod abſurdũ eſt. eſt igit
ex neceſſitate aliqua natura que ſic eſt alicui vel aliqui⸗
bus ſuperioꝛ: vt nulla ſit cui ordinet᷑ inferioꝛ.reſlat igit᷑
ſummam eſſe naturom. 4 Item Richardus in libꝛo de

Tercia

trinitate ad idem. illud certiſſimum eſt = vnde credo ne⸗
mo dubitare poteſt. ꝙ in tanta multitudine rerũ exiſten
tium ⁊ tam multiplici differentia graduũ opoꝛtet aligd
eſſe ſummũ.ſummũ autem omniũ dicimus quo nibil eſt
maius. nihil eſt melius. His igitur ratõnibus oſtendũt
de neceſſitate deum eſſe.

Mlẽbrum ſecundum

Onſequenter ꝗtum ad diuinam eſſentiaʒ
ceclarandam oſtendendum eſt eam ſic no⸗
tam eſſe vt nõ poſſit cogitari non eſſe. Ad
qð arguit anſel. in pſologion.ſi poteſt co⸗
gitari eſſe aliquid quod nõ poſſit cogitari nõ eſſe. maius
erit ꝙᷓ illuo quod poteſt eſſe cogitari.Si eꝛgo id quo ma
ius cogitari nequit poteſt cogitari non eſſe idipᷣm qͥ ma⸗-
ins cogitari nequit.non eſi id quo maius cogitari ne⸗
quit qð ↄuenire non poteſt. Sic ergo videre eſt aliquid
quo maius excogitari nõ poteſt vt nec excogitari poſſit
non eſſe.⁊ hoc es tu domine deus noſter. Si enim mens
aliqua poſſit cogitare aliquid melius te. aſcenderet cre⸗
atura ſupꝛa creatoꝛem.quod valde abſurdum eſt. ¶ Itẽ
naturales impꝛeſſiones manente natura ſunt immuta⸗
biles 2 vnibiles 2 eedem apud omnes. ſed cognitio ext⸗
ſtendi deũ eſt nobis naturaliter impꝛeſſa ſm ꝙ dicit da⸗
maſcenus.ergo cuʒ ſemꝑ maneat natara: conſtat ꝙ hec
cognitio eſt vniuerſalis ⁊ eadem apud omnes. ergo de⸗
eſſe diuine eſſentie nullus poteſt dubitare.ita ergo eſt ꝗ;
nõ poteſt ignoꝛari a creatura rationali. qIStem veriſſi⸗
me ⁊ veriſſima eſſentia eſt qᷓ nec nõ eſſe nec cogitari po⸗
teſt non eſſe quandoſſcilicet vere et ꝑfecte eſt. vt nec non
eſſe in re nec in opinione nõ eſſe poſſit.ſi ergo diuina eſ⸗
ſentia veriſſime eſt 2 veriſſima: ergo non poteſt non eſſe
nec cogitari nõ eſſe. ¶ Item ſi diſtinguatur ſicut quidã
dixerunt. ꝙ eſt ratio vt ratio ⁊ ratio vt natura. Ratõe
vt natura non poteſt ignoꝛari deus nec cogitari nõ eſſe:
ſed ratione vt ratio eſt poteſt.¶ Obijcit nullus ſi mo⸗
uetur ratione vt ratione ad cogitandũ de ſe. poteſt igno
rare ſuum eſſe.quoniã ſemꝑ ſibi pꝛeſens eſt.inſi uper nec
ignoꝛare ſe nec ſemꝑ fuiſſe. Sed ſi cognoſcat ſe eſſe a ſe
nõ ſemꝑ fuiſſe:neceſſario cognoſcit ſe eſſe ab alio qð eſt
principiũ ſui eſſe.Fm illud pᷣs. Scitote qm dominus ipe
eſt deus.ipᷣye fecit nos et nõ ip̃i nos.ergo nõ poteſt deum
eſſe ignoꝛare.ſi ratione vt eſt ratd mouestur. Lõtra.
Johᷣ.damaſcenus. q;uis cognitio exiſtendi deum natu⸗
raliter ſit nobis impꝛeſſa:tamen intantum inualuit per
nicioſa hominũ malicia. vt dicant non eſſe trum. pᷣm ꝓ
dicit dauid.Dirit inſipiens in coꝛde ſuo nõ eſi deus.er
go diuia eſſentia abl inſipiente poteſt ignoꝛeri⸗ cogitari
nõ eſſe.¶ Stẽ iuxta ̊ obijcitur anſelinus in ſologion:
quomodo dixit inſipiens in coꝛde ſuo non eſt deus. aut
enim dixit quod cogitare potuit. aut qð cogitare nõ po⸗

tuit. Si quod cogitare potuit:ergo poteſt cogitari ceuz

nõ eſſe. Si quod cogitare nõ potuit: Contra. idem ẽ di⸗
cere coꝛde ⁊ cogitare.ſi ergo vere cogitat.qꝛ dixit in coꝛ
de deum non eſſe:ergo potuit cogitare ceũ nõ eſſe.¶¶ Itẽ
ydolatra dicit de deo fidelium ꝙ nõ eſt deuus. nec etiam
aliquid: poteſt igitur deus cogitari nõ eſſe. Item pᷣma
thimo.vltimo. Solus habet immortalitatem? lucẽ ha
bitat inacceſſibilem quam nullus bominum vidit ſ̊ nec
videre poteſt.ex quo accipitur ꝙ diuinũ eſſe minime eſt
cognoſcibile.ſi ergo de quolibet ente creato poſſumꝰ co⸗
gitare non eſſe: ergo multomagis de diuĩo eſſe poteſt co⸗

gitari ipᷣm nõ eſſe.¶ Item boetius in libꝛo de ebdomadi

bus. Intellecto pauliſpeꝛ gratia diſputãdi nõ ſit ſum
mum bonum. adbuc intelligeretur aliquid eſſe album.
aliquid eſſe nigrum:ſeo tamen non intelligeret᷑ aliquid
eſſe bonum. poteſt ergo intellectus noſter accipere de re
bus eſſe:non intellecto ſummo bono eſſe.ex quo videtnꝛ

ſequi ꝙ ſummũ bonum poſſit cogitari non eſſe. So⸗

+ 1

intio.dicendũ ꝙ eſt cognitio de deo dupliciter. cognitoõ
actu et cognitio habitu. ð deo in habitu naturaliter no
bis impꝛelſa ẽ ꝗ ißa ineſt naturaliter nobis habitus i⸗
pꝛeſſus.ſ.pꝛime veritatis in intellectu.quo pot amicere
ip̃m eẽ:et nõ põt ipᷣm ignoꝛari ab anima rõnali.Cogni
tio vo in actu duplex eſt.vna ẽ cũ mouetur aia ßm par⸗
tem ſuperioꝛẽ ratõnis et habitũ ſimilitudinis pꝛime ve
ritatis ſuperioꝛi parti rõis im pꝛeſſuʒ. eo modo quo re⸗
colit ſuum pꝛincipiũ peꝛ hoc ꝙ videt ſe nõ cẽ a ſe. ⁊ boc
etiam mõ nõ poteſt ignoꝛare deum eẽ ĩ ratone ſui pꝛin⸗
cipij. Alia ẽ cum mouetur anima ſm partem inferioꝛez
ratonis que ẽ ad cõtemplandas creaturaset hoc modo
põt ignoꝛare deum eẽ.cum.ſ.per peccatũ ⁊ erroꝛe aueꝛ⸗
ſa a deo obtenebratur.eo mõ quo dicit aplus MRo.j. cũ
deum cognoniſſent nõ ſicut deum gloꝛiſicanerunt: ſed
euanuerunt in cogitatõnibo ſuis.et obſcuratum ẽ inſi⸗
piẽs coꝛ eoꝝ.et ſeruierũt creature potius qᷓ creatoꝛi:et
boc mõ dirit inſipiẽs nõ eſt deus.alijs aũt modis nõ ꝑ
hoc patet reſponſio ad pꝛimum.q Ad ſecundum reſpõ
cet anſelmus in ꝓſologion. dupliciter dicitur aliquid ĩ
coꝛde vel cogitatur. Aliter em̃ cogitat res cũ vox eazʒ ſi⸗
gnificans cogitatur. Aluer cũ illõ ipᷣm quo res E intel⸗
ſigitur. Alo itaq; mõ.ſ.pꝛimo poteſt cogitari deus non
eè. Iſto ſecundo mõ minime.nullus quippe intelligens
id quod eſt deus:poteſt cogitare quia deus nõ eſt. licet
pec verba dicat in coꝛde aut ſine vlla aut cum aliqua ex
tranea ſignatione. deus em ẽ id quo magis excogitari
non põt.quod qui bene intelligit:vtiq; intelligit idipᷣm
ſic eẽ vt nec cogitatõe poſſit nõ eẽ.nequit igitur eũ nõ eẽ
cogitare.¶ Ad terciũ dðm.ꝙ cognitio alicuius põt eẽ
duobus modis.in ratõne comuni:et in ratõne ꝓpꝛia.pĩ
ergo aliquid cognoſci in ratione cõmuni et tamen igno
rari ſub ratione ꝓpꝛia.ſicut cum aliquis cognoſcit mel
ſub ratione cõmuni. videlicet quia ẽ coꝛpus molle:rube
um. ignoꝛat autẽ ipᷣm ſub ratione ꝓpꝛia.et iõ cum videt
fel eẽ coꝛpus molle rubeum deceptus credit ipᷣm eẽ mel
Si militer cognitio beatitudinis et appetitus ipius no
bis innatus ẽ ratõne cõmuni. que ẽ ſtatus omnium bo
noꝝ aggregatõne perfectus: uñ in ratõne ꝓpꝛia ab alig⸗
bus ignoꝛatur. vnde diuerſi et in diuerſis ponũt et eſti⸗
mãt beatitudinẽ.quidam in voluptatibus.quidã in di⸗
uitijs quidam in honoꝛibus. Hinc patet ꝙ ip̃i ignoꝛãt
beatitudinẽ ĩ ꝓpꝛia rõne. Similiter dicitur ꝙ ydolatre
teum in ratõe cõmuni nõ ignoꝛãt ꝙ ẽ ens.pꝛincipiuʒ.
omnipotens . dominus:tamẽ ſub ratõe ꝓgꝛia ignoꝛant.
2 ideo negant de deo ꝙ eſt enus.trinus ⁊ verus.quia ñ
ẽ deus.et de ydolo quia eſt deus.¶¶ Ao quartũ patet re/
ſponſio per pᷣcedentia de cognitione dei.quia cognitõe
quia eſt nõ quid ẽ et que eſt. ᷣm habitum infuſuz vl in⸗
natum maxime cognoſcitur deus. ſicut dictũ ẽ ſupꝛa vl⸗
ti.ca.inquiſitionis de cognitione dei.¶ Ad quintum et
vltimũ ddm ſicut dixit anſelmꝰ S.q; intellectu ſiue co⸗
gnitione qua cogitatuꝛ res cum vor eam ſignans cogi⸗
tatur:poteſt ſummũ bonũ cogitari nõ eẽ.cognitõne vᷣo

vel intellectu quo idipᷣm quo res eſt intelligitur nullo

modo.

Membruz tercium

Eſtat querendũ ſi hoc ſit ꝓpꝛiũ diuine eſ⸗
ſentialitati ñ poſſe cogitari ñ eẽ:ita ꝙ nõ
cõueniat alij. Ad quod ſic obijcit reſpõ
. densꝙ inſipiente anſelmus. cogitare me
nõ eẽ qᷓdiu ine eẽ certiſſime ſcio:neſcio vtrum poſſim.vᷣ
ſi poſſum:cur nõ ⁊ quicquid aliud quod eadem ceꝛtitu⸗
dine ſic ſcio.ergo qᷓ;uis certuʒ mihi ſit deum eẽ:potero
cogitare ipᷣm nõ eẽ. Si aũt nõ poſſum:iã nõ eꝛit iſið ꝓ⸗
pꝛiũ deo.ſ.nõ poſſe cogitari nõ eẽ.¶ Itẽ ſi ſᷣm ꝓpꝛietatẽ
falſa nequeant intelligi.nihil quod ẽ poteſt intelligi nõ

eẽ.falſum em̃ ẽ nõ eẽ qð ẽ:quare nõ erit ꝓpꝛiũ deo ñ poſ⸗

ſe intelligi nõ eẽ. Cõtra.obijcit anſelmus ↄtra rñden

Bge O Aro ==
im & a id

tem ĩ li. pꝛo inſipienmte. ꝓculdubio quicquid alicui aut

aliquando nõ ẽ. etiam ſi ẽ alicui aut aliqñ:poteſt tñ co⸗
gitari nũꝙᷓ;ᷓ et nuſqᷓ eẽ.ſicut nõ ẽ alicui aut aliquando.
verbigratia quod heri nõ fuit hodie ẽ. ſicut heri nõ fu
iſſe intelligitur: ita ⁊ nũꝙᷓ intelligi eẽ põt. et quia hic ñᷣ
7 et alubi ?ẽ:ſicut nõ ẽ hic:ita põt nuſqᷓ cogitari eẽ. Silr

cuius ꝑtes ſingule nõ ſunt vbi aut quãdo.ſunt alie par

tes eius oẽs ꝑtes.et iõ ipᷣm totũ põt cogitari nũqᷓ; nuſ
q̃eẽ.nã etſi dicatur tpᷣs ſemꝑ eẽ et mũdus vbiq;:nõ ta⸗
mẽ illud totũ ſemꝑ aut iſte totus ẽ vbiq;.ᷣ et ſic ſingle ꝑ⸗
tes nõ ſunt quãdo alie ſunt:ita pñt nũꝗꝙ; eẽ cogitari. et
ſingule mũdi partes ſicut nõ ſunt vbi alie ſunt. ita ſub⸗
intelligi poſſunt nuſqᷓ eẽ. ſed et quod ex ꝑtibus ↄiunctũ
eſt. cogitatione diſſolui ⁊ eẽ nõ põt.quare quicquid ali
cubi aut aliq totũ nõ eſt. etiam ſi eſi:poteſi cogitaꝝn nõ
eſſe.talis aũt eſt omnis creatura.aut vpᷣo quo maius ne⸗
quit cogitari ſi eſt. nõ poteſt cogitari nõ eẽ vt ꝓbatum
eſt ſupꝛa. ꝓpꝛium igitur ſoli diuine eẽntie ſic eẽ: vt pol⸗
ſit cogitarinõ eſſe. Quod cõcedendum eſt cum diſti⸗
ctione que poſita eſt ſupꝛa. 4 Ad obiecta dicenduʒ Fm
anſeł. quis nulla que ſunt inꝙtum ſunt poſſunt cogita
ri non eſſe.quia non poſſumus cogitare ſimul eſſe et ñ
eſſe: tamẽ omnia poſſunt cogitari non eſſe pꝛeter id qðᷣ
ſumme eſt. Ala omnia inquã et ſola poſſunt cogitari ñ
eſſe que initium babent aut finem aut partium cõiun⸗
ctionem. et ſicut iam dixi quicquid alicubi aut aliquã⸗
do totum nõ eſt. JYRlud vᷣo ſolum cogitari nõ poteſt non
eſſe.in quo nec initiũ nec finem nec ꝑtiũ ẽ ponendũ con
iunctõem.et quod nõ niſi ſemper et vbiq; totũ vlla pꝛe⸗
uenit cogitatio. Ad pꝛimũ vo rñdet anſeł. Scito qa
potes te cogitare nõ eẽ ꝙuis certiſſime ſcias te eẽ. mita
nãq; cogitamus nõ eẽ q̃ ſcimꝰeẽ.et młta eẽ q ñ eẽ ſcimꝰ.
nõ exiſtimãdo ᷣ fingẽdo ita eẽ vt cogitamꝰ.nõ tñ inꝙtũ
ↄcernit᷑ eẽ põt ſił eogitari non eẽ.ex pdictis patet rnſio
ad ſecundũ. In bunc ergo modum terminatur queſtio
de diuĩa eẽntialitate.

Lneſtio quarta de dim

ne eſſentie incõmutabilitate.

Oſtea inquuenduũ
ẽ ð diuĩa incõmutabilitate. Pꝛimo an
diuina eſſentia ſit omnino incõmutabi
lis.Secundo an cõneniat ei aliqͥ mo⸗
do ꝙ ſit mutabilis.Lercio an ꝓꝛium
ſit diuine eſſentie ꝙ ſit incõmutabilis.

Mẽbrum pꝛimum
D pᷣmũ n ſců mõ Rich. ĩ li. ð trini.
Ois mutatõ autẽ de ſtatu ĩ ſtatũ melioꝛ?ẽ
aut ĩ ſtatũ deterioꝛẽ:aut ĩ ſtatũ pꝛioꝛi eqᷣlẽ
vbi at᷑ nihil hoꝛũ erit:nata incõmutabił
ęꝛit:h̊ tłis ẽ diuĩia nat᷑a.quia ñ ĩ detioꝛẽ: qꝛ veꝛiſſime ẽ.
nec ĩ ſtatũ melioꝛẽ qꝛ a ſemetipᷣo ẽ.nec ĩ ſtatũ eq̃lẽ.qꝛ ꝑ.
fecta ẽ.relĩꝗt᷑ igr ꝙ nata diuĩa oĩno ẽ icõmutabił.¶ I
oẽ qð mutabile ẽ ẽ ens ĩ potẽtia ad aliqð ñ eẽ vel ad ali⸗
qd eẽ.ſᷣ qð pᷣiſſime ⁊ marie ẽ:ens ẽ.ñ ens ĩ potentia ad

aliqð nõ eẽ. Silr qð ꝑfectũ ẽ ñ ẽ ens ĩ potẽtia ad aliqð

cẽ. qð pᷣiſſime 2 ꝑfecte ẽ:nullo mõ ẽ mutabile.ſᷣ tlis ?
dima nat̃a:̊ Tc. ¶ I aug.oẽ qð mutat᷑ ñ fuat ipm eẽ.
7 qð mntarti pr etiaſi ñ mutet᷑ pt᷑ fuat ñ eẽ.qð ꝗͥ fuat
ſꝑ ipᷣm idẽ eẽ ⁊ ñ pt᷑ fᷣm aliquẽ moð ñ eẽ ñ mutabilłr:nec
poterit mutari. erit & ſimpliciter immutabile. Con⸗
tra. omne quod ſe habet alio mõ nũc qꝙᷓ; pꝛius ẽ mutatũ
quia mutari ẽ alio mõ ſe habere nũc q; pꝛius.ſᷣ deꝰ alio
mõ ſe babet nũc qᷓᷓ ſe habuit ab eterno.q̊ mutatus.ꝓꝑ⸗
batio medie.quia mõ ſe habet ad creaturas vt dominꝰ.
vt cõſeruatoꝛ ⁊ rectoꝛ.ſᷣm quẽ modũ ſe ñ hũit ab etno.

It filiꝰdi nẽ ẽ hõ qð ñ fuit ab etno. ꝗᷓ ſe hʒ alio mõ ꝙ

Nueſtio

Nuarta

aut ſe habuit ab eterno. Itẽ motus alteratõis ſiue muta⸗ illuminat. nec ex hoc ſequitur mutatio ex parte agẽtis:
nco⸗ tio ᷣm alteratõem ẽ duobo modis.vno mõ ẽ trãſitus a ſicut nõ ſequitur mutatio ex parte ſolis:cum nõ illumi
nch. ↄtraria qualitate in cõtrariã.vt cũ ex albo fit nigrum. nat. ſed ſequitur mutatio ex parte ſuſcipientio.illa aũt
nofu Alio mõ exitus abocio in actũ.vt cuʒ ex nõ cõſiderãte ꝓoſitio exitus ab ocio in actũ eſt alteratio quedã. vni⸗
ben fit cõſiderãs.ex nõ volẽte fit volẽs:et ex non oꝑante fit uerſaliter tenet in illis qᷓ agũt paſſibilia entia. ſ̊ in alig
Glr oꝑans.omnis ergo homo exiens ab ocio in actũ ẽ mu⸗ bus q̃ agũt impaſſibilia entia hoc ẽ impaſſibiliter.nõ ſe
lepar tatus vel alteratus.ſ̊ deus in creãdo ẽ exiẽs ex ocio in quitur vt patet in ſole.q Ad quartũ dom. ꝙ illa eſt du⸗
Thul actũ.ergo alteratur.g eſt mutabilis. Itẽ omne volẽs plex deus vult nunc eẽ creaturã quaʒ pꝛius noluit eſſe.
ſ tan qð pꝛius noluit mutatur voluntate.ſ̊ deus vult nũc eẽ NQaʒ hec aduerbia nũc et pꝛius pñt determinare noluit
glep, creaturã quã noluit eẽ pꝛius.ergo ẽ mutatus vulũtate. et vult. Fm ꝙ reſpiciũt ſuppoſitũ.et ſic falſa ẽ.quia ſen⸗
riet Item aꝛguit ambro.in li.ſnĩarum.ix.di.lib.j.q ſi deꝰ ſus eſt nũc vult creatuꝛã eẽ quam pꝛius noluit.quia ab
alab. cepit eẽ pater.ita ꝙ pꝛimo erat deus.poſtea factus ẽ pa eterno quod vult voluit immutabiliter.vł pñt tetermi
iuncii pater ergo mutatus ẽ.ſimiliter deus nõ ſemꝑ erat crea nare hoc verbũ eẽ ſiue hec verba vult et noluit in cõpa⸗
nidali toꝛ et incepit eẽ creatoꝛ:ergo mutatus eſt. Stẽ. vij. diſ. tõe ad oppoſitum et boc modo vera eſt. quia ſenſus eſt
itannz pꝛimi ſniaruʒ.aug.Si ſpirituſſanctus naſci potuit: po vult creaturã nunc quã nõ voluit eẽ pꝛius. et tunc dico
usne⸗ tuit eẽ filius.et ſi potuit eẽ filius:mutabilis eẽ potuit. nunc et pꝛius referũtur ad eẽ creature nõ ad voluntatẽ
bbatun et ex hoc vult cõcludere:ergo nõ potuit naſci ſᷣ̊ vñ ſeꝗt᷑ diuinã. et iõ nõ ſequitur mutatio voluntatis diu ine ſʒ
t pol hoc niſi in ſpũſancto ẽ ꝓpꝛietas ꝓceſſionis. Si aũt po⸗ mutatio voliti.¶ Ad quintũ doin.ꝙ non ẽ ſimilis ratõ
im diſti nẽtur eẽ filius.poneretur in eo ꝓpꝛietas generatõis. et argumẽtandi in relatõe perſouali qua dicitur pater ad
duz fin ita mutaretur.¶ Si tũc obijcitur.quia tunc ĩ patre ſit filiũ et in relatõe tꝑali qua dicitur creatoꝛ ad creaturã
tcogin notio ſpiratõis reſpectu ſpirituſſancti et nõ paternita⸗ MNaã ſicut dicit ioh.damaſ.ſi diceretur quoniam nõ ens
eleetf tis reſpectu generatõis filij a patre: ergo pater mutabi pater poſtea factus eſt pater.verſionem.i. mutationeʒ
er ides lis eſt. quia ſpirat et generat:ſicut ſi pũſſanctus mutabi ypoſtaſis pr̃is.i.perſone inducemus.non aũt ſic eſt ſi
Gitan⸗ lis diceretur ſi ſpiraretur 2 generaretu r. MRñ:quedã dicatur ꝙ non ens creatoꝛ poſtea eſt creatoꝛ.ergo ẽ mu
1cötn relatões adueniunt et cõcomitat᷑ mutatio ĩ eo ꝙ relati⸗ tatus.et rõ eſt.quia creatio non eſt ex dei ſubſtantia. ſʒ
alani ue dẽ ſm illas licut dicit aug. in li. de trini. NQuomõ ob de nihilo. vnde verſio que eſt in creatõne.non tangit dei
Neknon tinebimus nibil ſᷣm accidens dici deum: niſi quia ipᷣiꝰ naturam ſed creature: geneꝛatio vo ẽ ex ſubſtantia gene
icen nature nihil accidit quod mutetur. vt ea ſint accidentia rantis ſimilis in natura ꝓductio.et ergo ſi eẽt mutatio
lune relatiua:que cum aliqua mutatõe rerũ de quibuo dici⸗ ex parte paternitatis.ſequeretur mutatio ex parte ſub⸗
lvg cit᷑ acciount. ſicut amicus relatiue dr.neq; em̃ eẽ inci⸗ ſtantie. Ex iſta ergo parte ſequitur.ꝙ deus ẽ mutabilis
inler pit niſi cũ amare inceperit.ſit ergo aliqua mutatõ volũ ex alia vᷣo parte non.qAd vltimum doõm. ꝙ ratio quia
bine tatis vt amicus dicatur. nimus aũt dr relatiue nec tñ ſpirituſſanctus diceretur mutabilis ſi poſſet eẽ filius.
tii mutatus eſt cũ eẽ incipit pᷣciũ.neq; cum dr pignus.etſi non eſt quia ineſſet pluralitas notionum:ſed quia mu⸗

In⸗
vetio

lu
i

Aimoan

qua ſimilia.Si ergo nũmus põt ſine aliqua ſui muta⸗
tõe totiens dici relatiue.vt neq; cũ incipit dici neq; cuʒ
eſinit aliquid in eius natura vel foꝛma qua nũmus ẽ
mutatõis fiat.quãtofacilius de illa dei immutabili ſub
ſtaãtia de bemus accipere.vt ita dicatuꝛ relatiue aliquid
ad creaturas.xt q;uis incipiat tꝑaliter dici:nõ tñ ipſi⸗
ſubſtãtie dei accidiſſe aliquid intelligatur. illi creatu
re ad quã dr.qñ ergo aliqua dicunt᷑ de deo relatiue.nõ
dicunt᷑ aliqua relatõe que ponat mutatõem in ip̃o: ſ̊ ſo
lũ in creatura.Scðm hoc ergo dõm.cũ dr deus ẽ modo

taretur ab vna in aliam.ſed in patꝛe nõ eſt ſic licet ſint
ibi plures notõnes.quia non fit de generante ſpirans.
nec econuerſo.ĩmo eternaliter eſt ſpirans et generans.
Itẽ adhuc non eſi ſimile de patre et ſpiritulancto qᷓ;
tum ad hoc.quia ſine ommni cõmutatõne poteſt poni q;

vna res ſit oꝛigo plurium.ſicut punctus ſine ſui muta⸗

tõne eſt oꝛigo dnarum linearum. ſed non poteſt poni ꝙ;
aliquod vnum habeat duas oꝛigines ſine diuerſitate et
ad diuerſitateʒ ſequitur mutatio.et quia pluralitas no
tionum eſt in patre ſicut in eo qui eſt oꝛigo plurium.ſcʒ

M creatoꝛ et pꝛius nõ fuit.ꝙ nõ ſe habet aliter q; pꝛius:ſʒ tãqᷓ; eẽt in eoqui diuerſas habet oꝛigines: iõ ad plura
liine creatura aliter ſe babet ad im. Quedam em̃ relatina litatem notionum ſequeretur mutatõ in ſpirituſcto.li⸗
uun dicũt mutuã dependentiã vt pater et filius in naturali cet non ſequatur in patre.

geneꝛa tõe.et tũc relatio ſundatur ſuꝑ vtrũq; extremũ.

quedã aũt ſunt quoꝝ vnũ depẽdet ab altero et nõ econ⸗

uerſo. vt qñqʒ vt cã et effectꝰ.quia effectus dependet a
cauſa et nõ ecõuerſo.et tunc totꝰ reſpectus fundat᷑ ſi‚ uꝑ

glembrum ſecunaũ

Ecundo queritur an cõueniat diuine eẽn
tie aliqͥ mõ ꝙ ſit mutabilis.Et videtur ꝙ;

6S vnum extremũ tñ in ↄpatõe ad alterũ.et tũc ſi deſignat ſic.ã diuina eẽntia dicitur ſimplex ⁊ ĩ⸗
intlan babitudo nõ ponitur mutatio ex ꝑte vtriuſq; h̊ ex paꝛte mutabilis 2 vtraq; eſt ſua ꝓpꝛietas.ſᷣ licʒ
tcicſi alterius tm.ſ.in quo reſpectus fundat᷑.deus ergo cũ ſit ipᷣa ſit ſimplex ꝑ eẽntiam.ẽ tñ multiplex in effectu ſiue
nunt cã nõ dependet a creatura ſed ecõuerſo.et ꝓpter hoc cũ inqtum cã.ergo ſimiliter licet ſit immutabilis per eẽn⸗
lfimei⸗ dr̃ deus ereatoꝛ nũc ⁊ nõ pꝛius:nõ ponitur in ipᷣo inno tiem:põt tñ dici mutabilis inqᷓtũ ẽ cã.¶ Item ſapie.vij
iin uatio ad creaturã: ſ̊ ponitur illa innouatio ĩ creatura omnibus mobilibus mobilioꝛ eſt ſapientia.ſᷣ ipa ſapi⸗
l Em quã nũc ſe habet aliter ad ipᷣm ꝙᷓ; pꝛius.vñ ſenſus ẽ entia eſt diuina eẽntia ergo eſt omnibo mobilioꝛ.ſed ad
lodali us incipit eẽ creatoꝛ. deus ẽ. ⁊ creatura nunc incipit mobile ſequitur mutabile:ergo diuina eẽntia eſt muta⸗
enno ab illo eẽ de nihilo. Similiter cũ dicitur eus ẽ nüc hõ bilis aliquo mõ. Solutio. dᷣm ꝙ quedam ſunt pꝛo
Peliß tt prius nõ fuit.ex hoc ſequitur ꝙ humana natura ali⸗ pꝛetates creature ex parte illa qua de nihbilo ẽ. Quedaʒ
ztei ter ſe habet ad ipm qᷓ; pꝛius.et ꝙ ponamus relationem ex parte illa qna a deo eſt. ꝓpꝛietates que cõſequũtur eſ
fnei creatoꝛis ad creatura:hoc ẽ ſolum ex parte defectus no ſe creature inqtum dæ nibilo eſt:nõ pnt dici de deo per
fun ſtri intellectus et non ex parte ipᷣius.et per hoc patz ſo cauſam.talis autẽ eſt mutabilitas.ex boc em̃ creatura
gilrnet lutio ad pꝛima duo obiecta.⸗¶ Ad terciũ doᷣm. ꝙ actus mutabilis ẽ.quia de nihiloẽ.quia ſicut dicit damaſce⸗
C ſiue actio dr duobus modis.dicitur em̃ actio qua agẽs nus quecũq; a verſione incipiũt verſioni ſubiecta ſunt
nneni agit. et dicitur actõ actus vel effectus quẽ agens efficit ſed ꝗꝓpꝛietates cõſequẽtes eẽ creatuꝛe inqtum eſt a deo
wſrlo lm pꝛimum movũ actio dei idẽ eſt cũ ſua virtute ⁊ ſua vt a pꝛincipio:pñt dici de deo per cãm.tales ſũt vnitas
+ ſubſtantia. et bm hoc ſemper agẽs ẽ et ſemꝑ agit. nec ali multiplicitas.ſimplicitas.emanont em in eſſe creature
in⸗ quo modo eſt dicere ꝙ exeat ab ocio in actũ.quẽadmo⸗ Fm ꝙ eſt a deo.et ideo poteſt dici de deo multiplicitas
etno⸗ dum ſol ſemper lucet.et ſi aliquid nõ illuminetuꝛ a ſole Pcãm ſed non foꝛmaliter.nõ aũt mutabilitas.⸗ Ad ſe
nog Scðm aliũ modũ nõ ſemper agit. ſicut et ſol nõ ſem peꝛ ceundũ dicendum.ꝙ mobile poteſi dicere optitudinem

— —
wr ve—n— evee

RNo na petu el 6 —

Q vetron

OBy wr vWνS r P9 mlr & .,

E ca p „S 45 9 olan wn Dacam

S P9 cet cati O ve
. 5 Neene Ceatfez fo- cratw-. 9e B „

=*9 nPer ν ae
XSE Sr ka ecn

ad mouere vel ad moueri. Fm ꝙ mobile dicit aptitudi⸗
nẽ ad pati:ſic non dicitur de ceo. Si autem dicat apti⸗
tudinẽ ad mouere:ſic dicit aptitudinẽ ad agere ? ſic di
citur de deo.et eſt ſimile de ſenſibili.quia ſenſ ibile dici⸗
tur dupliciter. vel ym ꝙ dicit aptitudinẽ ad agendum.
ſcilicet ad ſentire ſicut anima dicitur ſenſibilis vel coꝛ⸗
us animatũ ſenſibile. vł pꝛout dicit aptitudinẽ ad ſen
tiri. ſic ſenſibile dicitur res apꝛehẽſa a ſenſu ita mobi⸗
le. Sed mutabile ſemper dicit aptitudinẽ ad patiẽduzʒ
ſiue ad paſſionem que eſt mutari et nõ ad actionezꝭ que
eſt mutare.ex ideo ñ dicitur de deo.

Mlembrum tercium

Ercio queritur an ſit pꝛopꝛiũ diuine eẽn⸗
tie ꝙ ſit incõmutabilis.ita ꝙ nõ cõueniat
creatuꝛe ſed ſoli deo. obijcitur ergo ſic au
guſ.in li.de natura boni. Solus deus in⸗
cõmutabilis eſt. que autẽ fecit ex nibilo mutabilia ſüt.
mouẽtur em ſpiritus iniquitate. coꝛpoꝛa moꝛtalitate.
ergo ſoli deo cõuenit incõmutabilitas.ergo ẽ ei pꝛopꝛi⸗
um. 4 Item aug. vj. de trinitate.quod mutatur non ſer⸗
uat ipᷣm eſſe.et quod mutaripoteſt etiãſi non mutetur
poteſt qð fueꝛat nõ eſſe.Si ergo ſoli diuine eſſentie vue
niat ꝙ nõ poſſit qð ſuerat vel eſt nõ eſſe.et nõ alicui cre
ature:ergo pꝛopꝛiũ eſt ei eſſe immutabile.4 Ytem aug.
cõtra mariminũ.ſolus dicitur habere ĩim oꝛtalitatez. in
om̃i mutabili natura nõnulla moꝛs eſt ipſa mutatio qᷓ
facit aliquid eſſe in ea quod nõ erat. Cõtra.omis mu
tabilitas.aut eſt m eẽ aut ſm bene eẽ. ſed in creatura
ratiõali ſcilicet anima eſt imutabilitas ꝙtum ad eſſe:
quia hʒ eſſe perpetuũ.nec ? poſſibilis ad nõ eſſe.Simi⸗
liter in animabus beatis ẽ imutabilitas q;tum ad bene
eſſe. ergo alij qᷓ deo cõuenit eẽ ĩmutabile. 4 Si dicatur
ꝙ ĩmutabilitas qtum ad eſſe nõ ẽ in anima per natuꝛã
ſed per gratiã. et ita nulli per naturã cõuenit eẽ ĩmuta⸗
bile niſt deo. Cõtꝛa. q anima ſit imago eſt ei natura. Hᷣ
eo ꝙ eſt imago ẽ ĩmoꝛtalis.quia vt dicit Caſſiodoꝛus.
nõ eẽt imago ſi moꝛtis termino clanderetur. eo autem
quo ĩmoꝛtalis eſt imutabilis.eꝛgo ẽ imutabilis q;tũ ad
eſſe per naturã et nõ ſolũ per gratiã. ¶ Yem triplex eſt
eẽ. ſcilicet eẽ quod incipit et deſinit: et hoc ẽ eẽ tẽpoꝛale.
et eẽ quod nõ incipit nec ceſinit: et hoc ẽ eẽ eternum. et
eẽ qnod incipit et uõ deſinit:et hoc eſt eẽ perpetuũ. Pꝛi
mũ eẽ ſcilicet tempoꝛale ẽ veſtigium ſecundi quod ẽ eteꝛ
nuʒz. ſed eẽ perpetuũ magis ẽ ex im pꝛeſſione eẽ eterni q;
tempoꝛale:quia nõ deſinit ſicut nec eẽ eternũ. pꝛopteꝛ
hoc eſt imago ipᷣius eẽ eterni.et nõ pꝛimũ.quia imago
eſt in maioꝛi expꝛeſſiõe. Si ergo boc quod ponit expꝛeſ
ſioneʒ eterni.eſſe ponit immutabilitateʒ per naturam.
quia ponit quod nõ deſinat.nec poſſet ipᷣm expꝛimere ſi
celineret. ergo ipa anima ratõalis cui cõuenit eſſe per⸗
petuuʒ: ẽ imutabilis per naturaʒ et ita eẽ immutabile
nõ eſt propꝛiuʒ deo. Solutio.dicendũ ꝙ; duplex ẽ mu
tatio.ſcilicet mutatio ad ceẽ et mutano in eẽ. Similiter
duplex ẽ immutabilitas ad eẽ et in eẽ. In eẽ autẽ diuĩo
imutabilitas ad eſſe et in eẽ.ſed in omi creatura eo ꝙ
cæ nibilo ẽ. et ita mutatur de nõ eſſe ad eẽ:ẽ mutabili⸗
tas ad eſſe. vnde ſicut ens de nibilo a nulla creatura ſe⸗
paratur: ita nec iſta mutabilitas que eſt ad eẽ. ¶Muta⸗
bilitas autẽ in eẽ ẽ duplex.ſcilicet im ſubſtãtiaʒ:et ſᷣm
accides. mutabilitas in eſſe m ſubſttiaʒ coꝛpus ẽ. ſci
licet cum mutatur creatura ab eẽ in nõ eẽ:et ĩmutabili
tatẽ cõtrariã huic mutabilitati habent creatuꝛe que pꝛi
mo et immediate ereunt a deo. ſicut angeli et anie rati⸗
onales: et etiam pꝛima materia pꝛout eſt de pꝛimo crea
tis babet eazʒ.ſed in alijs que cõſequenter fiunt ex ipſa
ẽ mutabilitas iſta.et ſᷣm ſubſtãtiaʒ illã et ᷣm accidens
ſicut in elementis et hmõi.Mutabilitas autẽ in eẽ Pm
accidens iſta ẽ in creaturis imperpetuis.ſicut anig cuz
mutatur ab vna affectione in aliam. vt a triſticia ĩ gau

Diũ.ab iniuſticia in iuſticiaʒ. Solũ autẽ illud ſimplici⸗
ter et vere eſt ĩmutabile quoo ñ habet mutabilitatẽ ad
eẽ que eſt a nõ eẽ in eẽ.nec mutabilitatẽ in ee ßm ſubſtã

tiaʒ nec ſᷣm accidẽs.talis eſt diuina eẽntia ſoluʒ:⁊ ideo

pꝛopꝛium eſt ei eſſe imutabile vere et ſimpliciter.

Nueſtio quinta de dinĩe

eſſentie ſimplicitate.

Einde querenduʒ

eſt de ſimplicitate diuina et habet tria
mẽbra. Pꝛimum quomodo ⁊ ſimplici⸗
tas diuine ſubſtantie.Secunduʒ quo⸗
modo eſt ſimplicitas ſumma. Lerciũ

quomodo pꝛopꝛiuʒ diuine ſubſtantie ſi mplicitas.

Membꝛum pꝛmum
D pꝛimuz arguet aliquis hoc modo.ĩ di⸗
uino eẽ ẽ ponere eſſe diſtinctuʒ et indiſtin
ctũ. ĩ eo ẽ differẽtia:ñ ergo ſimplicitas.
maioꝛ patet. quia in deo eſt eẽ eẽntiale.et

iſtud ẽ indiſtinctũ.et eẽ perſonale et iſtuo ẽ diſtinctum.

Item in deo ẽ vnitas ſi ubſtãtie et pluralitas perſona⸗

rum. ergo in eoẽ diſparatio:ergo nõ eſt in eo ommimoda

ſimplicitas.¶ Item ĩ patre ſunt duo quoꝛum vnuʒ nõ ẽ
alterũ. ſcilicet innaſcibilitas et paternitas:ergo in eoẽ
cõpoſitio et nõ oĩmoda ſim plicitas.¶ Iez in deo ẽ eſſe
cõmunicabile ſicut ẽ eẽ ſubſtatiale.et eẽ incõmunicabi⸗
le:ſicut eẽ perſonale.nõ ergo omimoda ſim plicitas. cũ

hoc nõ ſit illud. Itẽ im poſſibile ẽ ꝙ diuina centia cö⸗

pꝛebẽdatur vel tota videatur. ſeð ſi aliquod ſimplex vi⸗
deatur: videt᷑ ſm totũ.quia ſimplex nõ habet partez et
partẽ. vnde ſi punctus videtur: videtur bm totũ vł totꝰ.
ergo diuina eẽntia nẽſt impler. maioꝛẽ pꝛopoſitiõeʒ ſup⸗
ponimus. ſi em̃ tota videretur:cõpꝛehenderetur: ʒ hoc

.

eſt impoſſibile ſicut ſuponimus ad pꝛelens. Solu⸗
tio. dicimus ꝙ diuĩia eentia ẽ ſimplex omimoda ſumpli⸗
citate.ita ꝙ nõ eſt in ea cõpoſitio eẽntialis nec accidẽta
lis. om̃e em cõpoſituz potelt intelligi nõ eẽ.quia poteſt
intelligi reſolubile.ſed diuina eẽntia nõ poteſt intelligi
nõ eẽ.ĩdeo nec cõpoſita eẽ. Iteʒ vbi ẽ cõpoſitõ ibi ẽ depẽ

dẽtia et indigẽtia cõpoſiti a coponẽtibo.quia om̃e com

poſitũ cõponẽtibus indiget.ſicut habetur in li. de regu
lis fidei:et ideo repugnat ꝙ deus ſit creatoꝛ omniuʒ et
cõpoſitus. Ald ratioes ergo in cõtrariũ dicẽdũ ſᷣm bo
etiũ in li.de trinitate qui dicit.nõ poteſt dici pᷣdicatiõzʒ
relatiuam quẽqᷓ rei de qua dicitur 'm ſe addere vel mi⸗
nuere vel mutare. que tota nõ in eo quooẽ eẽ cõſt iſtit. ſed

in eo ꝙ ẽ in cõparatiõe alio modo ſe habeꝛe. nec ſempeꝛ

ao alind ſed aliquotiens ad ideʒ. Age em̃.ſtet quiſẽ. ei

igitur ſi accedaʒ dexter:erit ille ſiniſier ad me comꝑatꝰ
nõ ꝙ ille ſiniſter ſit: ſeo ꝙ ego dexter acceſſeriʒ. Rurſus
ego accedo ſiniſter et ille fit xter. nõ ꝙ ille lit per ſe de
xter velut albus vł longus:ſeo ꝙ me accedẽte fit dexteꝛ
atq; id quod ẽ a me et ex me eſt. minime vo ex ſe. quare
que m rei alicuius in eo ꝙ ipᷣa ẽ pꝛopꝛietatem:nõ faci⸗
unt pꝛedicationeʒ vel alternare vt mutare.nullãq; om
nino variare eẽntiam. ex quo patet ꝙ relatio nibil ao⸗
dit vel mutat vel minuit. Scoᷣm boc dicẽduʒ. ꝙ in diui⸗

no eẽ eſt eẽ ſubſtatie et eẽ relatiõis.et eẽ ſubſtantie dici⸗

tur eẽntialiter: eẽ po relatiõis perſonaliter. VUnde boe⸗
tius. ſubſtantia continet vnitatem: multiplicat relatio
trinitateʒ. Muis ergo in deo intelligamus vnitatẽ ſub⸗
ſtantie et multiplicatiõeʒ perſonarum. que quidem eſt
ſm relationem. relatio autem non addit ad vnitatem
nec mutat et maxime in deo:nõ eſt vlla in ipſo compoſi
tio. cum nibil addat in eo.¶¶ Scom boc dicendũ ad pꝑꝛi⸗
mum?ꝙ nõ m ideʒ dicitur eſſe diſtinctum et indiſtin⸗
ctuʒ in deo. ĩmo eẽ indiſtinctum dicitur ſᷣm ſubſlantis:

Der — ☚ι pee eenn.
9 ke

diſtin
nocn
cen
cabit
faht
furt⸗
inc
puin
ltpo
nlat
bwecle
ſonetſ
Cfubſe
npoo
altus:
ſroſeg
nſbn
lundic
(Dte
gnumn
moliter
maehe
cte
guoe
ſobſta
neam
Ner
Ge⸗
aug
etn
wrg
ſoͤſe
ritet
Gtar
hoe⸗
tust
dp
tenn
doi
pone
leret
tum.
ſezi
nt
tis
ne;

ſch⸗

ſtä
deo

5
ia
Niti,
quo⸗
erciüi

16

idi⸗
liſtin
itas.
leiet
tum.
ong⸗
noda
noeẽ
co?
eſe
coi⸗
co⸗
pi⸗
zet
dv.
p⸗
hoe
ol⸗
pli⸗
lita
teſt
li
xpe
onn
egn
bo
ſ;
⸗

Nueſtio

diſtinctum m relationem.quod ſolum dicit exiſtentie
moduʒ et nihil addit ad ſubſiantiaʒ. 4 Similiter eſt di
cenduʒ ad illaʒ rationem qua obijcitur de eſſe cõmuni⸗
cabili et incõmunicabili. Ad aliud dicenduʒ.ꝙ ſi plu
ralitas illa eſſet in genere vnitatis illius. bene ſequere
tur ratio.ſed nõ ita eſt.et eſt exemplum de puncto qui ẽ
pꝛincipium et finis linearuʒ diuerſ aruz. poteſt em̃ eſſe
pꝛincipium vnins linee vel terminus alterius vel finis
et pꝛincipium alterius. Ideʒ dico ᷣm ſubſtantiam. Sʒ
conſtat ꝙ ex his nihil detrahituꝛ ſue ſimplicitati.nec ex
hoc eſt ei aliquid additum. VUnde cum in deo dicituꝛ ꝑ⸗
ſona et ſubſtantia:nõ ẽ per hoc nomen perſona additio
ad ſubſtantiaʒ diuinam facta.Et ſimiliter poſſet obijci
in perſona patris ẽ natura diuina oel eẽntia ſeu perio⸗
nalitas:ergo hoc et hoc.ergo compoſitio. Dicenduʒ q;
iſtud ſequeretur ſi perſonaſitas diceret aliquid ĩ patre
m ſubſtantiam vel accidens quod adderet ad eẽ:ſed ſo
lum dicit aliquid ᷣm relationem que nibil addit ad eẽ.
Ao tercium quod obijcitur.in patre ſunt duo quoꝛũ
vnum nõ eſt alteruʒ. dicendum ꝙ hoc eſt verum notio⸗
naliter vnum nõ eſt alteruʒ. et ſic nihil additur ad eſſe.
vnde hec habitudo nõ eſt illa.quia innaſcibilitas dicit
ꝙ eſt ens quod nõ eſt ab alio.paternitas dicit ꝙẽ ens a
quo ẽ alius.vnde ibi ẽ numerus habitudinis ſolũ et nõ
ſubſtantie.ſicut punctus habet habitudineʒ ad hanc li⸗
neam et ad illam aliaʒ. et hec habitudo nõ eſt illa.⸗ma⸗
net tam punctus in ſimplicitate eſſentie ſue.et per hoc
eſt et quartum ſolutuʒ.¶ Ad quintuzʒ. cõcedendum bᷣm
aug.ꝙ diuina eſſentia nõ cõpꝛebenditur.tamen tota vi
cetur ab animabus ſanctis et angelis.vnde bene ſequi
tuꝛ ꝙ ſi aliquid eſt ſimplex q; videtur totum.ſed ex hoc
nõ ſequitur ꝙ cõpꝛehendatur.nam ſimplex poteſt vide⸗
ri totuʒ et nõ pᷣm totum.vel totuʒ et ſm totum. Si vide
atur totum et ᷣm totum.ſequitur ꝙ aꝓpꝛehendatur. et
boc modo nõ poteſt videri deus vt ſcilicet cideatur to⸗
tus et ſᷣm totum.tam̃ totus bene videtur.etẽ exempluʒ
c puncto.video em̃ punctuʒ totum quia nõ habet par⸗
tem et partem.ſed nõ ̃m totum ipſuʒ video.quia nõ vi
co ipſuʒ ᷣm totam ſuam potentiaʒ et virtuteʒ. VUnde
ponatur ꝙ ab hoc puncto ereãt plures linee.poſſuʒ di⸗
cere de qualibet illarum linearuʒ ꝙ tangit punctuʒ to⸗
tum.ſed nõ tangit ᷣm totum. hoc ẽ ſᷣm iotam habitudi
neʒz ipius puncti.ſic dicẽdum.ꝙ deus totus videbitur.
nõ tamen ᷣm totuʒ:hoc ẽ ᷣm omnez modum ſue virtu⸗
tis et infinitatis. nec pꝛopter hoc ſequitur ꝙ babeat ꝑ⸗
teʒ et partẽ.ſicut nec de puncto.

Membꝛũ ſecundum

Einde querituꝛ.quomodo diuina eẽntia
ſit ſimplicitas ſumma. Ad quod ſic obijci
tur.maioꝛ eſt indifferentia vbi eſt vnitas
eſſentie et perſone ꝙᷓᷓ vbi ẽ vnitas in eſſen⸗
tia et diſtinctio in perſona vel ecouerſo. Si ergo dini⸗
na eẽntia in ſummoẽ ſimplex et ſimplicitas ſequitur ĩi⸗
diſferentiaʒ: intelligetur in ea vnitas eſſentie et perſo⸗
ne: ſed hoc eſt falſum:immo ſoluʒ vnitas eſſentie et di⸗
ſtinctio perſone:ergo non eſt ſimplex in ſummo ſim pli
citatis. ¶ Item non elſt idem dicere pateꝛ eſt eus.7 pa⸗
ter pater. nõ em̃ quo ẽ deus eo eſt pater. ĩmo deitate ẽ
ceus: 2 paternitate eſt pater. et nõ paternitate eſt deus
vel deitate pater. ergo alio eſt deuns et alio eſt pater. er⸗
go in deo inuenitur numerus:nõ ergo ſumma ſimplici⸗
tas. INem quedam dicuntur de deo m ſubſtantiam. vt
deus omnipotens iuſtus et hmõi. Quedam ſm relati⸗
onem ſicut que dicuntur de deo perſonaliter. vt cum di
co deus eſt pater. aut ergo ſubſtantia et relatio diſiin⸗
guuntur in deo m rem: aut m intellectum ſolum. Si
m intellectum ſolum. ergo ſolus intellectus faceret tri

nitatem hanc.ſcilicet patrem et filium et ſpiritumſan⸗

B wen ve ( ſn vr

————-

Nuinta

ctum eſſe.ſi nõ eſſet ibi rei diſtinctio. Si ſᷣm rem diſtin⸗
guũtur. ergo eſt ibi differentia ſubſtantie et relationis
ergo nõ ẽ in deo accipere terminũ ſimplicitatis. Cõ⸗
tra.nos videmns in puncto differentes habitudines.
nõ tamen hoc ponit aliquam compoſitionem in puncto
ĩmo ex eo ꝙ ſimplerx eſt. conuenit ei ꝙ habeat plures ha
bitudines.qᷓuis ergo ſimiliter ponatur in deo differen
tia habituum perſonalium:non tamẽ hoc detrahit ſim
plicitati eius.et ita vere ſimpler eſt. Solutio.dicen
dum ꝙ eſt vnitas eſſentialis et perſonalis. Similiter ẽ
differentia eſſentialis oꝑoſita vnitati eſſentiali:et diffe
rentia eſſentialis ſiue mitiplicitas oppoſita vnitati per⸗
ſonali. Sed diuerſitas eẽntialis non oſponitur perſo⸗
nali vnitati.nec vnitas eẽntialis differentie perſonali.
Unde Richardus de ſancto victoꝛe. ſicut eſſe ſi ubſtan⸗
tialiter aliud et aliud non tollit vbiq; vnitatem perſo⸗
ne:ſic eſſe perſonaliter alium et alium non ſcindit vbi⸗
qᷓ; vnitatem ſubſtantie.exemplum:in homine nec plura
litas ſubſtantiarum ibi diuidit vnitatem perſone nec
pluralitas perſonarum bhic diſſoluit vnitatem ſubſtan⸗
tie.¶ Ad pꝛimum ergo dicendum. ꝙ pꝛima pꝛopoſitio
eſt falſa.naʒ vnitas dicitur maioꝛ.quia ſimplicioꝛ ⁊ vir

tuoſioꝛ.poſita autẽ vnitate perſonali cum vnitate eſſen

tiali.minoꝛ erit vnitas et ſimplicitas in virtute:qᷓ ſi po
natur cum differentia perſonali. quia ſimpliciſſima et
maxima vnitas eſt que habet eſſe in pluribus nõ mul⸗
tiplicata.ſicut pꝛobabitur infra.quanto eniz eſt aliqð
maius vnum in ſimplicitate eſſencie:tantomagis eſt in
vnitate.ideo ſumma vnitas vel ſimplicitas ponit plu⸗
ralitatem: aliter non eſſet ſimplex in ſummo ſimplicita
tis.exemplum de puncto ſicut ſupꝛa⸗Ad ſecundaʒ ra
tionem dicendum.q; non ſequitur nõ eo quo eſt deus ẽ
pater.ergo alio et alio.ſi em̃ paternitas nõ eſſet deitas
vel pater deitas:bene pꝛocederet ratio.ſed paternitas
eſt deitas.pater em̃ dicit habitudinem illam qua ẽ ens
a quo alius per generationem. hec autem habitudo nõ
cõnumeratur cum eſſentia.nec etiam aliquod addit eſ
ſentie.et ita non eſt cauſa compoſitionis aliquo modo
circa eſſentiam.¶ Ao tercium dicendum. ſupponẽdo ꝙ;
infra declarabitur.ꝙ diuinum eſſe eſt vnum idem eẽ ha

bitu m rationem oꝛdinis ſeu oꝛiginis. intelligitur em

diuinum eſſe quod eſt habitum a patre.non alio nec p
generationem nec per pꝛoceſſionem.a quo idem eſſe eſt

habitum a filio. et illud idem habitum a ſpirituſancio

per pꝛoceſſionem ab vtroq;.et hoc modo eſt nõ ſolũ ſᷣm
acceptioneʒ noſtri intellectus: ſed etiam ſᷣm ip̃am rem
eceſſario eſt ergo ibi quod eſt ydemptitas ſubſtantie
et quod eſt pabitudinis m rationem oꝛigini s ſeu pꝛin
cipij adid quod eſt de pꝛincipio.Ex illa ergo paꝛte qua
intelligitur ydemptitas:ſummetur velut pꝛedicamen⸗/
tum ſubſtantie in enunciatõe diuinoꝛum.ex illa vᷣo paꝛ
re qua eſt ibi hahitudo et pluralitas: pꝛedicamentum

relationis.Mec tamen hoc detrabit ſumme ſimplicita
ti ſicut ex pꝛedictis manifeſium eſt et plenius declara⸗

bitur.

Alembrum terciũ
Onſequenter queritur an ſimplicitas ſit
ꝓPꝛium diuie eſſentie ita ꝙ nulli alij rei
oueniat.Ad qð ſic obijcit.oẽ qð nõ hʒ cõ
poſitõem ꝑtiũ vel accidẽtiũ vel foꝛmaꝛũ
ẽ ſumme et vere ſimplex.ſic patʒ ex diſtictõe.viij. pꝛimi
libri ſniaꝝ.Sʒ pᷣma matia nõ hʒ cõpoſitõeʒ ꝑtiuʒ nec
accidẽtiũ nec foꝛmaꝝ:̊ pᷣma matia ẽ ĩ ſimplicitate.ñ eĩ
habet cõ poſitõem ꝑtium integraliũ:cũ abſtrabamꝰ ab
ip̃a quãtitatẽ.nec cõpoſitõem eẽntialiũ ſicut materie et
foꝛme.quia ſic eſſet materia de materia.et ita nõ eẽt pꝛi
ma.nec et᷑ accidẽtiũ.qꝛ intelligimꝰeã ſpoliatã oĩbo acci
dẽtibus. Nec foꝛmarũ quia intelligimus eam nudam
ab omni foꝛma.ſimiliteꝛ obijcitur ð foꝛma.il Item de
* v. 24 . „-

—

7

7

ſpecie ſiue foꝛma vniuerſaliter obijcit᷑.quia ſicut dicit

ph̊ᷣus.foꝛma ẽ cõpoſitõi cõtingens ſimplici et inuaꝛiabi
ſi eſſentia conſiſteno.ergo cum ſit inuaꝛiabili et ſimpli⸗
ci eſſentia.relinquitur ꝙ ſimplicitas vera conuenit ei.
Si vo diceretur ꝙ ſimplicitas ſoꝛme vniuerſalis ẽ cᷣ
poſitõi ↄtingena.ſimplicitas vo diuine eentie nõ. vnde
nõ eſt cõꝑabilis ſimplicitas ſimplicitati.Cõtra.diuia
ſubſtãtia ẽ vnibilis humane.que quidem ẽ cõpoſita ex
aia et coꝛꝑe: adueniẽs cõpoſitõi cum vnitur bumãe
nature.nec tamẽ aliquid tetrahitur eius ſim plicitati ⁊
inuariabilitati eẽntie. relinquitur igitur ꝙ nec ipᷣi foꝛ⸗
me vnibili qᷓtum ad ſimplicitatem detrahetur ex hoc ꝙ
ẽ cõpoſitõi cõtingens. Item boecius in li.ð trinitate.
in omni eo quod eſt citra pꝛimũ.differt quo ẽ et ꝙ ẽ. ſed
ip̃m ꝙ eſt. aut ẽ aliquid citra pꝛimũ aut nibil.Conſtãs
eſt ꝙ nõ nibil.ergo aliquid in eo eꝛit.ergo erit diſſeren
tia eius ꝙ ẽ et quo ẽ ⁊ ita ĩ infinitũ.aut erit dicere ipᷣm
ꝙ ẽ ⁊ ĩm quo ?·ita eẽ ſicut pꝛimuʒ. Rñdeo vere eſſe
ſumme ſimplex excludit tria. cõpoſitõem. cõponibilita
lẽ.⁊ cõponi cõtigentiã.ita ꝙ illð vere et ꝓpꝛie ẽ ſimplex.
quod nõ ? cõpoſitũ nec cõponibile nec cõponi ↄtingẽs.
nec cõpoſitum ex alijs.ſicut ẽ in omni creatura ꝑ ſe exi⸗
ſtenti.nec cõponibile cũ alio.ſicut ẽ materia que ẽ com⸗
ponibilis fſoꝛme et ſoꝛma cõponibilis materie.⁊ ipᷣm q̊
ẽ cõponibile ei q ẽ nec componi ↄtingẽs.ſicut ẽ foꝛma
vniuerſalis que ſupponit ante ſe cõpoſitõem ex mateꝛia
et foꝛma.ẽ em̃ foꝛma materie vt ẽ aia foꝛma coꝛꝑis.⁊ ẽ
foꝛma cõponi ↄtingens ſicut ex ipᷣ̃a cõpoſitõe adueniẽs
ſicut foꝛma vniuerſalis homo vel humanitas que adue
nit ↄſtituto ex anĩa rõnali et coꝛꝑe.Et ꝑ hec patet rñſio
ad duo pꝛima.i Ad illud vᷣo quod obijcitur de diuina
eẽntia que ẽ vnibilis et ita cõponi contingẽs.Dicẽdum
ꝙ nõ ſequitur.i Aã hoc qð dico cõtingẽs cõponi impoꝛ⸗
tat depẽdẽtiã ab ipᷣa cõpoſitione:ita ꝙ nec habeat ſub⸗
ſiſtere ſine ipᷣa.ſicut humanitas non ſubſiſtit niſi manẽ
te ↄpoſitione anime ⁊ coꝛꝑis.diuina aũt eſſentia nullo
modo habet depẽdentiam ab humana:ĩmo ſine ipᷣa ↄſi⸗
ſtit.vñ bocipᷣm ꝙ vnibilis ẽ vel vnita diuina natura bu
mane:non dicit dependẽtiam vel diſpoſitionẽ in ipᷣa.ſᷣ
in ip̃a humana natura que quidem vnibilis ẽ ⁊ vnita.
Ao illud vo qð vltio obijcit᷑.qð diẽ̃ boecius.in eo qð
ẽ citra pᷣmũ ⁊c.intelligitur de his que ᷣm ſe babent eſſe
ꝙ ẽ aut ⁊ quo eſt. ꝓut dicũtuꝛ pꝛicipia eẽ cuiuſq; nõ ha
bent eẽ vt ens.ſ̊ ſunt entis.vt diſtinguamus ꝙ quedas
ſunt entia:quedam entium vt diſpoſitiones vel ꝑtes.et
iſta non ſunt entia ſimpliciteꝛ.ſed ſunt entiũ.nõ tñ ſeqꝗ⸗

tur ꝙ ſint nihil.Aihil em negat ⁊ quodẽ ens ⁊ quod ẽ

entis. Pꝛeterea.ea qᷓ ſunt entiũ iam habẽt depẽdentioʒ
a ſeipis componibilia adinuicẽ. ꝓpterea non ſunt vere
ſimplicia.

Nueſtio.vj.de diuine

eſſentie immenſitate.

Onſequẽter queri

tur de immẽſitate diuine eẽntie qᷓ ĩmẽ⸗
ſitas determinatur qtum ad quatuoꝛ.
Pꝛimo itum adſe ⁊ ſic determinatuꝛ
ꝑ infinitatem.⁊ q́;tum ad intellectuʒ ⁊
ſic determinatur ꝑ incõpꝛebẽſibilitatem: ⁊ q́ꝛtũ ad du⸗
ratõem et ſic determinatur ꝑ eternitatẽ. Pꝛimo ergo q̃⸗
rituꝛ tde immẽſitate diuine eẽntie. Secũdo de compꝛehẽ
ſibilitate diuine eẽntie.Leꝛcio de incircũſcꝛiptibilitate
diuine eẽntie.Quarto de eiꝰeternitate.⸗ tũ ad pᷣmũ

duo qruntur. Pꝛimũ vtrum diuina eẽntia ſit finita vel

infinita. Secundum ſuppoſito ꝙ infinita vtruʒ iſtud ſit
ei pꝛincipium.ita ꝙ non ↄueniat infinitas creature.

Mlembrum pꝛimum

Dpꝛimũ ſic obijcituꝛ.finitũ ⁊ infinitũ cõ⸗
gruit quantitati.vñ ſemper dicituꝛ finitũ
et infinitũ ſub rõne quantitatis.ſimplex
aũt et cõpoſitũ ſub ratione ſubſtãtie vł eſ⸗
ſentie. Si ergo quãtitatem non dicimꝰcirca diuinã eẽn
tiam niſi ſolum virtutem eius q̃ dicitur aliquo mõ quã

ta.ſᷣm ꝙ ponit aug.in li.de quãtitate anime virtualem

qtitatẽ et dimenſionẽ:ergo ñẽ dicere de dinia eẽntia ꝙ
ſit finita vel infinita.ſᷣ̊ ſolum de eius virtute vel poten⸗
tia.¶ Item finitum ⁊ completũ idem. Sed diuina eſſen
tia eſt completiſſima.eꝛgo ẽ finitiſſima.i¶ Iteʒ ſic ſe ha⸗
bet potentia ad poſſe ita eẽntia ad eſſe.ſed potẽtia dici
tur finita cũ poteſt in tot et nõ in plura. ergo ſimiliter ẽ
in eẽ.ergo ſimiliter in eẽntia.ꝙ cũ ita ẽ hec eẽntia ꝙ nõ
alia eẽntia dicetur finita.ſ̊ diuina eẽntia ita ẽ hec eſſen⸗
tia ꝙ ñ alia.ergo finita.¶ Item inter differẽtias entis
ſempeꝛ nobilioꝛ dicitur de deo.vnde qꝛ ens actu nobili⸗
us ẽ ꝙᷓ ens in potentia.dicitur deus ens actu ⁊ non di⸗
citur ens poſſibile.ſed finitum ẽ nobilioꝛ ↄditio ꝙᷓ infi⸗
nitum:ergo finitũ dicet᷑ de potẽtia diuina et non infini⸗
tum. ¶ Item finitũ magis ducit in deũ qᷓ infinitum.⁊ H
ẽ gꝗa creatura ducit in deũ ᷣm rationeʒ qua eſt finita.qa
inqᷓtum infinita dicitur ꝑ oꝛdinẽ ad finẽ᷑. Infinitũ autẽ
pꝛiuat hmõi oꝛdinem. ergo finitũ magis dicit ſimilitu⸗
dinem dei in eẽ et eius expꝛeſſionẽ qᷓ; infinituʒ.Si ergo
exemplari magis dz attꝛibui qð ipᷣm magis expꝛimit eꝛ
go deo debet attribui finitum non infinitũ. Contra.
idem ẽ in deo eẽntia et potẽtia.ſed potẽtia eius ẽ infini⸗
ta:ergo et eius eẽntia.Et cõfirmatio iſtius rationis eſt
quoniaʒz in ſummo ſimplici non differunt potentia ⁊ eſ⸗
ſentia.aliter non eẽt ſumme ſimplex:ergo non attingit
aliquid potentia ꝗn eẽntia illud attingat:ergo cũ infini
tum dicat extenſionem vltra finitũ.eẽt dicere ꝙ poten⸗
tia extenderetur vltra eẽntiam.niſi eẽntia ſit inſinita.
Item diuina eẽntia poteſt cõſiderari dupliciter abſo⸗
lute et ĩ ſe.et ſic ẽ abſoluta ab omni reſpectu.Si ergo fi
nitum vel infinitũ dicunt intenſiones reſpectus.ergo ñ
ſunt in ea abſolute:ſed in ea ꝓut intelligitur 'ᷣm exten⸗/
ſionẽ ſᷣm ꝙ dicimus.ꝙ ſe extendit diuina eẽntia ĩ omni
eẽ reꝛum ſicut ſua potentia in omni poſſe.Sed hoc mõ
eẽntia ẽ infinita.ꝓbatio.quia potentia eius eſt infinita
quia non ẽ in tot neq; poteſt eẽ in tot ꝗn adhuc poſſet eẽ
in plura.ergo ſimiliter nõ eſt dicere de diuina eentia ꝙ
ita ſit in eẽntijs rerũ nec poſſit eſſe quin adbuc poſſit eẽ
in pluribus.conſtat ꝙ ipᷣa eſt infinita.q¶ Item bonitas
illa dicitur infinita a quaẽ omnis bonitas et qua ma⸗
ioꝛ excogitari non poteſt. Et ſimiliter illa ponitur infi⸗
nita q̃ maioꝛ a qua ẽ omnis potentia ⁊ qua maioꝛ exco⸗
gitari nõ poteſt.ergo et illud dicetur eẽ infinituʒ a quo
& omne eẽ:et quo maius eẽ excogitari nõ poteſt.ſed tale
eſt eẽ diuinũ.ergo et illud ẽ infinitũ.dico autẽ maxime
eẽ ſicut dicit anſbelmꝰ quod maxime diſtat a ñ eſſe qðᷣ
ſcʒ nec habʒ nõ eẽ poſt eẽ.nec eẽ poſt non eſſe.nec poteſt
cogitari nõ eẽ.¶ Iitem cireũſcripta ꝑ impoſſibile diuĩa
potentia ab eẽntia.adhuc poſſum dicere ꝙ deus ẽ vbiq;
nec tantũ poteſt cogitari vbi ſit quin adhuc poſſit dici.
ꝙ vltra ſit. ſicut ergo coꝛpus diceretur infinitum quoo
totum mundum repleret ⁊ vltra ſi eẽnt mundi infiniti
ita diuina eẽntia de bet dici infinita.4¶. Itẽ.iij.reg. viij
Si em̃ celum ? celi celoꝛum caꝑe te non poſſunt.quaſi
dicẽt. ſi multi eẽnt celi ipᷣm capere non poſſent:ſed re⸗
plet omnes. eꝛgo ip̃e deus ᷣm eẽntiaʒ eẽt infiniius. INt
deus eſt cauſa efficiens pᷣma formalis et finalis.ergo ſi
non eſt dicere de ipᷣa inqtum eſt cauſa efficiens pᷣma ꝙ
ſit effecta:nec inqium ? cauſa foꝛmalis ꝙ ſit foꝛmata.
ergo non eſt dicere cum ſit cauſa ſinalis ꝙ ſit finita.er⸗
go ſi ᷣm eẽntiam ipe eſt finis ſiue finalis cauſa.conſtat
quod eius eẽntia eſt infinita.¶ Si dicatur ꝙ potentia

diuina dicitur finita.non quia habet finem vel termi⸗
num ad quem terminetur. ſed quia ita eſt hec eſſentia

ꝙ non eſt illa.vnde iſle eſt vnus modus finitatis.Sed

—,— Duor Ae2 01. Aveg Or 5 Oent
N Aι£ f.

e n r C. ſ) enee

niti,
lefinitü
iinper
eſkeh
ninin
noa
Ttualem
entig
poren
naeſſen
eſeba⸗
tiadici
niliter;
nia grn
Neceſſen⸗
1s entis
1hobili
nondi,
ninſint⸗
tum.16
hita,ge
tüaut⸗
imilttn⸗
Siergo
imite
ontra.
inkini⸗
oniseſt
naze
unngit
inſint
hoten⸗
fini⸗
rabſo⸗
ergofi
ergo
exrten
ſonmni
veno
finita
ſerei
tia
ſi
nitas
mo
r infi⸗
texco⸗
go
tale
rime
e
oteſt
inia
big
icl⸗
noo
niti
naſi
ore⸗
oſ
49
ih⸗
e
et
i⸗
i⸗
ſi

—–

Nueſtio

ꝙ ratiõe iſta nõ debeat dici finita patet.quia añꝙ alia
eẽntia cauſaretur:erat dicere quoniã diuia eẽntia erat
nec tamen erat dicere ꝙ finiretur ab alia.quia res hec
erant:ſed quia idem eſt eſſe eius ante rerum creationeʒ
et poſt.ergo ſi nõ dicebatur tunc finita per comꝑatõeʒ
ad res:ergo nec modo. Item ſi pꝛopter hoc diceretur
finita eẽntia quia ita eſt hec eſſentia ꝙ non illa. ſimilit᷑

ratione eius potentia diceretur finita. cũ ſit ita hec po⸗
tentia ꝙ non illa.quod tamen eſſet incõuemens dicere

1 Si dicatur ad hoc ꝙ diuina potentia eſt ens et ope⸗

ratur.et verum eſt inqtum eſt ens eſt finita.tamen inqᷓ;

tuʒ oꝑatur eſt infinita.quia non poteſt in tot quin ad⸗

huc in plura.Cõtra. adhuc videtuꝛ ꝙ ſit finita inqtuzʒ
oꝑatur ᷣm bunc modum.quoniã ſicut contingit dicere
diuina potentia ẽ hec ⁊ non illa.ita cõtingit diceꝛe ꝙ di

uina potentia operatur hec et non alia. potentia ergo
hae ratione dicetur finita inqtum oꝑatur. Sed hoc fa

cit finitatem quod tamen incõueniens eſt diceꝛe.⸗ Jteʒ

damalſ.credendum eſt vnum deum immoꝛtalem eternũ
infinitum incircũſcriptum.ſed cum dico vnuʒ deum lo
quoꝛ de deo ſm eẽntiam:ergo diuina eſſentia eſt infini⸗
ta.¶ Ytem ſicut dicitur Exo.xxxiij. capitulo. Qon pote⸗
ris videre faciem meam.Et iterum.non videbit me ho
mo ⁊ viuet. Rurſumq;.Lollamqʒ manum meam.⁊ vi
debis poſterioꝛa mea:faciẽ at mea vidẽ ñ poteris. Su⸗
per hoc aug.repꝛobat opinionem dicentem.ꝙ deus nõ
videbitur in ſua eſſentia ſed ĩ ſua luce.et obijcit ſic. Cũ
ſua lux non ſit aliud ꝙᷓ ſua eſſentia. ergo non eſt aliud
videri in ſua luce et in ſua eſſentia. Similiter cum po⸗
tentia non ſit aliud ꝙᷓ ſua eſſentia:non eſt aliud infini⸗
tum in potentia qᷓ; in eſſentia. Solutio.dicendum ſi⸗
cut dicit beatus dyoniſius.vniueꝛſaliter non audendũ
dicere aliquid d occulta et inſeꝑabili diuinitate qᷓ; ea
que nobis diuinitus ex ſacris eloquijs claruerũt. ꝛe⸗
terea cumex ſacra ſcriptura nihil de finitate diuine eſ⸗
ſentie inueniatur.non eſt aſſerendum ipᷣam eſſe finitaʒ
ſimpliciter:ſed infinitam.pꝛopꝛie ergo eſt dicendũ ipᷣm
eſſe infinitum m ſubſtantiam. ⁊ non finitum niſi dica
tur finitum completuʒ. vnde damaſcenus.deus eſt in⸗
circũſcriptus.increatus.infinitus. Item in eodem vi⸗
ctur quidem omnibus pꝛincipalius eoꝛum que de deo
dicuntur nominibus eſſe: qui eſt totum enim in ſeipſo
compꝛehendẽs. Hũc velut quoddam pellagus ſubſtan⸗
tie infinitum et indeterminatum. ecce ſcm damaſer⸗
nuʒ quod eſt infinitus ᷣm eſſentiam. 4 Sed tamen infi
nitum dicitur tripliciter.ſcilicet negatiue.pꝛiuatiue.cõ
trarie ſiue diſparate. Infinitum negatiue dicitur per
abnegationem finis.et ſic dicituꝛ infinitum id quod nõ
ſinitum.et hoc modo infinitum eſt quod non eſi natum
finiri. Infinitum pꝛiuatiue eſt quod natuʒ eſt finiri nõ
tamen finitur. Infinitum contrarie eſt quod habet cõ⸗
trariam diſpoſitionem ſiue diſparatam ad finiendum
Pꝛimo modo eſſentia diuina eſt infin ita.quia non ha⸗
bet finem ſed eſt finiens omnia neqʒ eſt nata finiri. Si
militer ſi dicatur infinitum diſparate ſic adhuc eſt infi
nita. quia babet diſpaꝛatam dil poſitionẽ reſpeciu ſim⸗
plicis.dicimus enim aliquid infinitum quod in tot eſt
non poteſt eſſe in plura. In deo autem eſt diſpoſitio
diſparata reſpectu huius que eſt. q; diuina eſſentia eſt
in omnibus et extra omnia. et adhuc ſi eſſent infinita:
umpleret illa.vnde hoc quod eſt in omnibus non inclu⸗
ſa et implene illa. immo infinita ſi eſſent eſt diſ poſitio
diſpa rata reſpectu finitatis. Si dicatur infinitum pꝛi⸗
uatiue:non poteſt dici infinita.quia non eſt nata finiri
immo finiens omnia. 4Ad pꝛimam ergo rationem di⸗
cendum in contrarium ꝙ eum finitum dicitun per poſi⸗
tionem finis. infſinitum per ablationem finis. Jinis
autem dicitur tripliciter et finitum et infinitum. Ifinis
euim dicitur terminus et ſic finitum et infinitum. ſᷣm *

Bexta

a fine accipuntur:ſoli quantitati congruunt. ratione
enim termini in quantitate ſumuntur.quia enim in cõ
tinuo non eſt terminus ſue diuiſionis dicimus ipᷣm di⸗
uiſibile infinitum ſiue infinitum diuiſione. Similiter
quia in numero nõ eſt terminus in addendo. dicimus
ipᷣm eſſe infinitum additiõe.Similiter iuxta locum di⸗
citur finitum et infinituʒ circũſcriptiõe.et circa tempꝰ
finitum et infinitum duratione.¶¶ Alio modo finis dici
tur idem ꝙ perfectio.nec dicitur ſic finitum et infinitũ
in ſubſtantia.et ſic dicitur materia ſm ſe infinita.quia
caret perfectie. Tercio modo dicit᷑ finis ſᷣm ratio⸗
nem pꝛopꝛiam qua quidem eſt id pꝛopter quod vnum⸗
quodq;.et ſic finitum dicitur a fine per oꝛdinem ad fi⸗
nem. infinitum vᷣo per deoꝛdinatiõem.et ſic malum cul
pe dicitur infinitum. Pꝛimo ergo modo ſᷣm ꝙ finitum
et infinitum dicũtur in quantitate:eſt dicere infinitum
ĩ vo. Sed quantitas duplex eſt 'm ꝙ dicit auguſtinꝰ.
ſcilicet quantitas dimenſiua et virtualis.pꝛout finituzʒ
et infinitum ſunt circa quantitatem dimenſiuam:neu⸗
trum eſt in deo.quia talis quantitas non eſt in eo.ſed
iuxta quantitatem virtualem que in ipſo eſt: dicitur in
eo infinitum. Sèd quia in doo om̃imoda eſt diuiſio vir
tutis et eſſentie.non poteſt eſſe infinitas virtutis quin
etiam ſit eſſentie.vbi autem differunt virtus et eſſentia.
quod eſt vnius non eſt alterius.⸗ Ad ſecundum dicen⸗
dum.ꝙ completum dicitur duobus modis.ſcilicet ex ſe
et ex alio.completum ex ſe dicitur finis quia finis eſt
complementum. Completum vero ex alio accipitur ſo
lum in illis que ſunt ad finem.finis pᷣo completuꝛ non
ex alio ſed ex ſe.quia ergo finitum dicitur ꝙ aliquid fi⸗
niatur et compleatur ex alio.quia dicitur paſſiue:pꝛo⸗
pter hoc non ſequitur eſt finis:ergo non eſt infinitus ſi
ue ergo eſt finitus.immo ergo eſi infiniens.et ergo non
ſequitur ꝙ ſi deus eſt completus cum ſit com pletus in
ſe. quia cſfinio omnium.qꝙ ſit finitus pᷣm ꝙ ſit omnia
finiens.¶ Ad tercium dicendum.ꝙ aliquid non debet
dici finitum quia ſit hoc et non aliud. ſed quia termi⸗
natur ad aliud vel eſt pꝛopter aliud vel quia perficitur
ab alio.Et hoc ſumitur iuxta triplicem ratiõem finis.
cum finitum dicatur a fine.finis enim terminus eſt. fi⸗
nis eſt pꝛopter quoꝰ vnumquodq;.et finis eſt peꝛfectõ.
ſi ergo diuine eſſentie non poſſunt conuenire iſta quia
non terminantur ad aliud.immo nõ eſt aliqua eſſentia
in qua non ſit eſſentia etiam ſi eſſent infinite.immo eti
am terminan tur omnia alia et non econuerſo. Simili⸗
ter non eſt pꝛopter aliud. immo om̃ia alia pꝛopter ipᷣm
ſimiliter nec ab alio perficitur ſed perficit alia.conſtat
ꝙ non poteſt dici finita:et ratio illa male aſſumit ratio
nem finiti:ſicut etiam pꝛobatum eſt in rationibus que
ſunt ad veram partem. Ad quartum dicendum. ꝙ ſi
cut in re que habet oꝛdinem ad foꝛmam nobilitatis eſt
eẽ ſoꝛmatũ ita in re.que eſt ad finem nobilitatis eſt eſſe
finitum. Et quia omnis creatura oꝛdinatur ad finem.
ideo in omi creatura nobilitatis eſt ꝗ; ſit ſinita. Simi⸗
liter in his que habent oꝛdinem ad efficiens nodilitatis
eſt eſſe effectum.ſed in ipᷣo efficiente non eſt nobilitatis
immo ignobilitatis. Similiter in foꝛma eſt ignobilita
tis quod eſſet foꝛmata.etſimiliter ĩ fine quod eſſet fini⸗
tus et ideo eſſe efectum eſſe foꝛmatum eſſe finitum.om
nia iſta ſunt nobilitatis in creatura. quia oꝛdinantur
ad efficiens foꝛmam et finem. In teo tamen qui eſt el⸗
ficiens pꝛimum et pꝛima foꝛma omnium exemplaris

erunt iſta ignobilitatis: et ideo contraria iſtoꝛum ſunt

nobilitatis in illo. Ud quintum dicendum. ꝙ deus
eſt cauſa efficiens.foꝛmalis exemplaris 2 finalis.pᷣm 6
pꝛimas duas cauſalitates comparatur creature ad de⸗
um tanqᷓ ad illud a quo ſunt vt a ſuo pꝛincipio.inqᷓtuʒ
ðvᷣo eſt cauſa finalis ſunt creature ad ipᷣm. licʒ & finituʒ
magis ducat in deũ inꝙ tum ẽ finis:nõ tamen inq̃tum

Ary & Cr 2 ₰5 9 O⸗ d 2

M G ana 93.N 9 64ah Xpeſyt Saſet. Maæ rſt ℳW tio

ð

uer 2 D rrd

* W

eſt efficiẽs vel exemplar.ĩmo iſtis modis magis infini⸗
tũ ducit in ipᷣm.ſ.inĩtũ ẽ efficiẽs et exemplar.vñ pꝛima
materia qᷓ ẽ infinita in potẽtia paſſiua: ducit in poten⸗
tiã dei infinitã. nõ in rõne qua oꝛdinat᷑ ad ipᷣm vt ad ſi⸗
nẽ:ſᷣ in rõe qua oꝛdinat᷑ ad ipᷣm vt ad efficiẽs ⁊ exẽplar

et magis ducit ad ipᷣm hoc mõ ꝙᷓ ſi eẽt finita in potẽtia

Similiter creatuꝛa rõnalis que habet potentiaʒ infini
tã ad cognoſcendũ.quia nõ põt tot intelligere quin poſ
ſit plura intelligere:ꝑ hoc ducit magis in ſuũ efficiẽs et

exemplar ꝙᷓ ſi eẽt finita. Similiter infinitas de rõne in

rõnali creatura magis ducit in deñ qᷓtum ad eternita,

tẽ ſiue duratõem qᷓ finitas duꝛatõnis.qꝛ eius ẽ imago:
iſta nõ. nõ em̃ eẽt imago ſi moꝛte claudaret᷑ vt dicit caſ⸗

ſiodo. licet ergo finitũ aliquo mõ magis ducat in deuʒ

qᷓ infinitum:nõ tñ ſimpliciter.ĩmo magis ecõuerſo ſᷣm
alias cõſideratões.

Miembꝛũ ſecundũ

Hſtea queritur. ſuppoſito infinitas cõ⸗

neniat deo.vtrũ ſit ꝓpꝛiuʒ diuine eẽntie ꝙ
ſit infinita.Ad qð ſic ioh.iij.nõ ẽ ei datꝰ
ſpũs ad menſurà ? loquit᷑ de gr̃a xp̃i. er⸗
go gra xp̃i ? ſpns nõ ad mẽſurã.ergo ẽ infimta. alij qᷓ
diuine eẽntie cõuenit eẽ infimtũ.q̊ᷓ nõ ẽ Apꝛiũ.4 Contra
oĩa creata ſunt ſub numero.pondere et mẽſura.ſapᷣ.xiij
Gͤomnia creata ſunt finita. ſi ↄuenit infinitas alicui:
boc ẽ ſoli creatoꝛi. Ad hoc dpᷣm.ꝙ finitũ dr multipli
citer.ſ.finitũ pꝛincipio et finitũ fine.⁊ ſinitũ ſubiecto et
finitũ virtute.tot etiã modis dr infinitũ. Si eꝛgo cõſi⸗
eramus finitũ ſm finitũ pꝛĩcipio vel ſine.ſic gra xpᷣi ẽ
finita et nõ infimta.habet em̃ terminũ a quo eſt.et hoc
ẽ pꝛincipiũ.et finẽ ad quẽ ẽ:et hoc mõ ſola diuina eſſen⸗
tia ẽ infinita. Similiter ſi accipiamus finitũ ſubiecto.
ſic adhuc gratia xp̃i ẽ finita.quia aĩa xp̃i ẽ ſuũ ſubiectũ
que ẽ quedã res finita.Si aũt accipin: us finitũ et infi⸗/
nitũ virtute.ſic gr̃a aliquo mõ ẽ finita aliquo mõ infini/
ta.finita em ſᷣm ꝙ in xpᷣo ẽ gra ſingularis ꝑſone.d̃ gr̃a
xrp̃i infinita.nã p̃ter gram que eſt in ipo vt ẽ hõ ſingula
ris:ẽ in ipo gr̃a ſᷣm quã ẽ caput et gra vnionis.dẽ ergo
gra xp̃i ſᷣim ꝙ ẽ caput aliquo mõ mifinita qᷓtum ad vir⸗
tutẽ influendi.quia põt influere in infinitũ ĩ mẽbra coꝛ
poꝛis ecclie. Similiter gra vnionis dr̃ aliquo mõ inſi⸗
ta.ſ.poteſtate ſatiſfaciẽdi.quia non eſt ponere tot pct᷑a
quin ꝓ płlibus poſſit ſatiſfacere.nec ita magnis quin et
ꝓ maioꝛibus ſi eẽnt. ꝓut dicit anſpel.putaſne tantum
bonũ tãamadile poſſe ſufficere ao ſolnendũ qð dbetur
ꝓ peccatis totius mundi:ĩmo plus põt in infinitũ. vñ
ſi maius eẽt peccatũ totius mũdi in infinitũ:ſufficẽt ad
illud ſoluendũ.q¶. Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ ſpiritus da⸗
tus eſt ei nõ ad mẽſuram.dm q; boc intelligitur ñ ab⸗
ſolute.ſᷣ̊ facta cõꝑatõne ad alios hoĩes quibus data eſi
gratia Fᷣm menſurã donatõnis xp̃i.i Aã ſicut dr.j.coꝛi.
xij.alijs datur ꝑ ſpm̃ ſermo ſapiẽtie.alijs ſermo ſcie ſᷣm
eundẽ ſpiritũ ⁊c. Quia ergo in xpo erat gra vniuerſali
ter ad omia que dabãtur alijs ꝑticulariter. dr habuiſſe

ſpm̃ nõ ad mẽſuram. quia nõ babuit ad menſuꝛã alioꝝ

vñ ſuꝑ illð iohᷣ.iij.oĩa dedit ĩ manu eius.glo.oug. ho⸗
minibo dat ad menſurã filio nõ ad menſurã.ſ̊ ſicut to⸗
tũ ex ſeipᷣo toto genuit filiũ ſuũ:ita incarnato filio ſuo
totũ ſpiritũ ſuũ nõ ꝑticu lariter nõ ꝑ ſubdiuiſiones.ſed
generaliter et vniuerſaliter.

MNMueſtio.vij. de ummen

ſitate diuine eẽntie qtum ad incõpꝛehẽſibilitatem.

ODnſequenter que

rituꝛ de immẽſitate diuine ſubſtãtie qᷓ;
tuʒ ad incõpꝛebẽſibilitatẽ.Et querun⸗
tur duo. Pꝛimũ vtrũ diuina eẽntia ſit
cõpꝛehẽſibilis vł incõpꝛehẽſibilis. Se
cũdũ ẽ de differẽtia cõpꝛehẽſoꝝ eẽntie diuine ĩ patria.

is l6 PeͤHα rfe ſene

BPPr * an .
Jr 0α3 .ſoo ſu m σ rſt

(Worcc Sur) r Oſca Bo rry

Membruz primum

O pꝛimũ quo queꝛit᷑.vtruʒ diuina eẽntia
ſit cõpꝛehẽſibilis vel incõpꝛe bẽſibilis ſic
obijcit. hiere.xxxij. magnus ↄſilio incõpᷣ⸗
henſibilis cogitatu.et loquit᷑ de deo.ſ̊ di⸗
cẽdo deũ dico diuinã eẽntiam.quia dico ipᷣm ſine notõe
ꝑſonali.et ſic loquitur:̊ diuina eẽntia eſt incõpꝛehen⸗
ſibilis.il Itẽ damaſ.Infinitus ẽ deus et incõpꝛehenſi⸗
bilis. IJItem aug. in li.de videndo deo ponit quadru⸗
plicẽ auctoꝛitatẽ ambroſij dicẽs.plenitudinẽ diuinita⸗
tis eius nemo aſperit.nemo mẽte aut oculis cõpꝛeben⸗
dit.¶ Itẽ cõmunis animi cõceptio ẽ qdð finitum nõ põt

cõpꝛehendeꝛe infinitũ.ergo cũ intellectus humanus ſit

finitꝰ.diuina eẽntia infinita vt viſum ẽ:ergo incõpꝛehẽ⸗

ſibilis ab intellectu hbumano. Cõtra. multiplex ẽ co⸗

gnitio de deo.ẽ cognoſcere de deo quia eſt.qd ẽ. ſicut eſt
quãtus eſt.cognitio pꝛima.ſecũda et tercia nõ ponunt
cõpꝛeheẽſibilitatẽ.ſᷣ creatura põt cognoſceꝛe quãtus eſt.
ergo põt ipᷣm cõpꝛehẽdere.ergo ẽ cõpꝛehẽſibilis.minoꝛ
patet ro.j.inuiſibilia dei ⁊c̃.glo.tã pulchra aſtra condi
dit vt ex magnitudine quãtus eẽt poſſet cognoſci.i Itẽ
phił.iij. Sequoꝛ ſi quõ cõpꝛehẽdam in quo et cõpꝛeben⸗
ſus ſum glo.ſi aliquo mõ potero ꝑfecte cognoſceꝛe xpᷣm
qui ẽ ſumma beatitudo. Intenbebat em̃ aplus ꝙ; pol⸗
ſet xp̃ᷣm cõpꝛehẽdere.ſ̊ nõ ſequeret᷑ niſi eẽt poſſibile.non
eẽt vo hoc poſſibile niſi totã deitatẽ cõpꝛebẽderet:q̊ ẽ cõ
pꝛehẽſibilis.i¶ Itẽ ibidẽ ſuꝑ illud.in quo et cõpꝛehẽſus
ſum. glo.vt videaʒ eum ſicut eſt:ſicut ip̃e me videt ſicut
ſum. Sed cõſtat ꝙ rpᷣͤc videbat apłm ꝑ cõpꝛebẽſionem
ergo apłus intendebat ipᷣm cõpꝛehendere.(¶ Itẽ ephe.

iij. vt poſſitis cõpꝛehẽdere cũ omnibo ſctis que ſit longi⸗/

tudo.latitudo.ſublimitas et ꝓfundũ.ſ.dei.lõgitudo.ſ.
eternitatis.latitudo.ſ.caritatis.ſublimitas.ſ.maieſta⸗
tis.ꝓſundũ.ſ.ſapiẽtie dei.et ſequitur vt impleamur in
omnẽ plenitudinẽ dei.ergo vult ꝙ ſit compꝛebẽſibilis.

JItem. j. coꝝ.ij. Spiritus ſcꝛutatur oĩa etiam funda
1

æi.i.facit nos ſcrutari.bᷣ quod facit nos ſcrutari ↄgno
ſcemus in patria.ſed ſi omnia etiã ꝓfunda di cognoſce
mus.ergo compꝛehendemus. Item aug.in li.de anĩa
et ſpiritu. Anima ad ſimilitudinẽ totius ſapiẽtie facta
omniũ ſimilitudines in ſe gerit.aĩa aũt quia eſt ſimili⸗

tudo dei: ſe vtitur vt ſimilitudine ad deũ cognoſcendũ.

Sed ipᷣa eſt ſimilitudo totius ſapiẽtie diuine que ẽ ipᷣe
deus ergo poteſt ſe vti vt ſimilitudine ad cognoſcendã
totam ſapientiã que eſt deus.ergo põt eum cõpꝛehẽdeꝛe
Solutio.dðᷣm ꝙ poteſt appellari cõpꝛehẽſio cognitõ
intellectus appꝛehedetis ſiue adherẽtis veritati. vel põt
appellari cõpꝛehẽſio cognitio intellectus includẽtis.ſũ⸗
mẽdo cõpꝛehbenſionẽ pꝛimo mõ:dom ꝙ deus ẽ cõpꝛehẽ⸗
ſibilis.quia intellectus nr adheret veritati que deus E.
vñ ſponſa in cañ. Lenni eũ nec dimittã.et hec cõpꝛehẽ
ſio nihil aliud ẽ qᷓ quedã cõpꝛehenſio.hoc mõ loquitur
aplus cũ dicit.Sequoꝛ ſi quõ cõpꝛehẽdam.i.ſi quõ ꝑfe
cte potero cognoſceꝛe lp̃m. et iſtud perfecte attenditur
in adheſione ad deum. Si dicatur cõpꝛehenſio cognitõ
intelleètus includentis.hoc modo facit aug.in li.de vi⸗
dendo deo ad paulinã differẽtiam inter videre et cõpꝛe⸗

bẽdere dicens.ꝙ videre nõ ponit niſi pñtiam rei.cõpꝛe

hẽdere vᷣo ponit totuʒ in videndo includere:ita ꝙ d re
nihil lateat.hoc mõ impoſſibile ẽ deum cõpꝛehendi. qa
impoſſibile ẽ ꝙ intellectus includat diuinã eẽn tiaz. Fm
em̃ aug.illud ſolũ cõpꝛebendere poſſumus cuius fines
circũſpici poſſunt.illð aũt impoſſibile eſt in deo. 4 Sed
obijcitur. omne ſimplex cũ non habeat partẽ cũ attigit:
attingit totum. cum vo attingituꝛ totum: cõpꝛehendit᷑
cũ ergo diuĩa eẽntia intellectu humano attingatur. ali⸗

quo modo cum ipᷣa ſit ſimplex cõpꝛehendetur.eꝛgo ſi co

gnoſcetur cognitõe viſionis:cognoſcetur cognitone cõ
pꝛehenſionis.i Reſponſio.q no ſequituꝛ attingituꝛ to⸗
tũ.ergo cõpꝛebẽditur.cõpꝛehendere em̃ ẽ Fm totaʒ ſub⸗
.

Z .
B Sphrn. —– C Pérn ſ

—. — —

— — „–w.

einti
bilis 4
inc⸗
No bd
neoto⸗
Pprehen,
Nehenſi
nadrn,
ſuinit⸗
peehen⸗
In pot
annsſit
fopree⸗
Nerico
ſialtel
ponunt
tuse.
minor
acont
N
Neben
expn
poß⸗
e,non
geco
Melns
ſicnt
ſonen
r.
ng⸗
ol.
eſan
nrin
bilis.
unc
o
noſee
anig
Geta
nili⸗
di.
ſße
nda
dere
nitö
lpt
,ſu⸗
che⸗
s 5,
ebe
tur
⸗
e

Nueſtio

ſtantiam et virtutem et reſpectum rem cõpꝛehenſaʒ in⸗
cludere.Attingere vᷣo eſt totum ad totuzʒ iungi.qᷓuis ñ
Fm totum fiat incluſio.verbigratia.linea ducta ad cen
trum tangit centrum.nec tamẽ cõpꝛehendit.quia non
omnem virtutem et reſpectum centri reſpicit.ĩmo infi⸗
niti ſunt reſpectus ipᷣius centri et viꝛtutis infinite ad li
neas que poſſunt duci ab ipᷣo et ad ipᷣm pꝛeter reſpectũ
huius linee.ſed circũferentia ſola ipᷣm centrum cõpꝛe⸗
bendit.Scðm hunc modum eſi dicere.ꝙ intellectus cꝛe
atus eſt velut quedam linea ducta ad centruʒ hoc ẽ ſim
plicitatem diuie ſpſtãtie.que ſᷣm eſſe quod habet in cre
atura. intelligitur velut centrum habens virtualem po
ſitõnem in creatura et ſimplicẽ.Sed illud quod habet
eſſe in ſe habet eſſe velut in circũferentia infinita.quia

nec habet pꝛincipium nec finem.ſed in infinitum exce⸗

dens modum eẽndi in creatura.ſicut circũferentia cen⸗
trum.pꝛopter quod dicit trimegiſtus. deus ẽ ſpera in⸗
telligibilis cuius centrum ẽ vbiq;:circũferentia nuſqᷓ.
Ad alias rationes reſpõdendum. Ad pꝛimam dicen⸗
dum.ꝙ eſt cognitio de deo per poſitionem.ſicut cogni⸗
tio de ipo quia eſt.per pꝛiuatiõem ſicut cognitio ð deo
quid nõ eſt.ſicut dicit dyoniſius.cõtingit ð deo cogno
ſcere nõ quid eſt ſed quid nõ eſt.cognitione ergo qua co
gnoſcitur de deo quid eſt nõ poteſt cognoſci quantus ẽ
deus.ſed cognitione qua cognoſcitur per pꝛiuationem
et abnegationem alioꝛum:bene cognoſcimus quantus
eſt. bene em̃ cognoſcimus ꝙ maioꝛ eſt qᷓ; quelibet creatu
ra.et qᷓ; omnes ſimul.ſicut ſupꝛa dictum eſt in queſtio/
ne de cognitione dei an cognoſcitur quantus ſit.¶ Ad
ſecundum dm.ꝙ loquitur apoſtolus de compꝛehenlſi⸗
one que eſt ſm adheſionem ſiue que eſt idem ꝙ appꝛebẽ

ſio. et non de cõpꝛehenſione que eſt intellectus includẽ⸗

tis. Et pᷣma appellatur velut cõpꝛehẽſio manu.qꝛ com⸗
pꝛehenſio manu non includit neceſſario totam rem ſic
loquitur apoſtolus vt cõpꝛehendam.i.vt axpꝛehendaʒ
et adpeream ⁊c. Secunda appellatur compꝛehenſio vi
ſu.quia compꝛehenſio viſu nõ eſt niſi totam rem inclu⸗
dat. vnde ipᷣa eſt compꝛehenſio per incluſionem:et non
pꝛima. Ao tercium dicendum ᷣm ang.ꝙ illud quod
dicit aplus non intelligitur ꝙ ſimus plenus deus:ſʒ ꝗ⸗
ſimus pleni deo.et dicimur pleni deo:quia intellectus
noſter ᷣm ſuam capacitatem impletur teitate. Sed ſi
ipſum compꝛehenderemus totũ.equaremur ei quia cũ
ſit infinitus:nihil iᷣm cõpꝛehedit niſi ipe:ex hoc ſeque⸗
retur ꝙ ſi ei equaremur ꝙ eſſemus plenus deus et ꝙ in
nos verteretur quod ẽ im poſſibile.et pꝛopter hoc dicit
aug. ſuper illud. hanc plenitudinem dei quidam in bis
verbis ſic intellexerunt.vt putaremus nos hoc idem fu
turos quod deus eſt. dicẽtes ſi aliquid minus bẽbimꝰ
et minoꝛes erimus.quomodo implebimur in omnẽ ple

nitudinem dei. Sed quoniaʒ implebimur pꝛoſecto eri⸗
mus equales.et certe ex hoc ſequeretur ꝙ eẽmus deus.

quia nihil equale deo niſi deus. et pꝛopter hoc dicit de⸗
teſtandus eſi erroꝛ iſte.nõ em̃ ſic implebũtur vt ſint ple
nus deus:ſed ot per fecti ſint pleni deo.ꝗ Ad quartum

dicendum.ꝙ verum eſt ꝙ ſpiritus facit nos omnia ſcꝛu

tari.ſed non ᷣm omnem virtutem.et ideo non eſt comp
benſio.4Ad quintum dicendum. ꝙ anima eſt ad ima⸗
ginem totius ſapientie. hoc eſt perfecte et in genere. vñ
ebet ibi ſumi totius pꝛo perfecte.q Ad aliud doᷣm ꝓ
anima ad cognoſcendum deum vtitur ſeip̃a vt ſuniliiu
dine.ſed nõ ſequitur ꝙ cõpꝛehendat.quia totalitas ſi⸗
militudinis no attenditur qᷓtum ad equalitatem ſᷣ qᷓtũ
ad repꝛeſentationem.vnde aug.in li.lxxxiij. queſtionuʒ
vbi im ago et ſimilitudo:nõ cõtinuo equalitas.vt ĩ ſ pe⸗
culo eſt imago.quia de illo expreſſa eſt.eſt etiaʒ neceſſa
ria ſimilitudo nõ tamẽ equalitas.qꝛ multa deſunt ima⸗
gini de qua expꝛeſſum eſt. Eel dicendum ꝙ licet poſſet
vti ſe vt ſititudine ad cognoſcendã diuinã ſapientiã to⸗
tõ:nõ tñ ſᷣm totũ ſicut ſuꝑius dictũ ẽ de pũcto ⁊ linea.

J
— Q2 *n) n RX

Beptima
Mliembꝛũ ſecundum

Ecundo queritur de dꝛia cõpꝛebenſionis
diuine eſſentie in prĩa.cum em̃ deus ĩ glo
ria ſit ſimplex et inꝑtibilis ſᷣm omnẽ mo
dum. ergo quilibet videbit ipᷣm totum nõ
plus vnus q; alius. Item cuʒ ſit im ꝑtibilis.eꝛgo vna

creatuꝛa nõ erit magis in ꝑticipatione eius q; alia.im

mo quelibet videbit ipᷣm totum:nõ plus vnus ꝙᷓ; alius
Item cum ſit impartibilis.ergo vna creatura nõ erit
magis in paꝛticipatione eius ꝙᷓ alia.ĩmo quelibet totũ
paꝛticipabit.ergo nihil eſt dicium ꝙ vnus plus parti⸗
cipabit in patria de bonitate diuina qᷓ alius. Jteʒ du
plex diſtinguitur theologia.ſ.miſtica et pabolica..NDi

ſtica eſt qua deus cognoſcitur per ſimilitudines rerpum

ſpiꝛitualium.ſicut dicituꝛ ꝙ deus ẽ ſapiens. benignus
Parabolica eſi qua deus cognoſcitur per ſimilitudi⸗
nes acceptas a rebꝰ corpoꝛalibꝰ.ſed nec miſtice nec ꝑa⸗

bolice videbitur deus in patria.quia ſeipᷣo videbitur ũñ

per ſimilitudinem.ſed ex ſimilitudine venit ꝙ plus co⸗
gnoſcit vnus qᷓ; alius:ergo cum remoueatur ſimilitudo
videbitur in ſui pꝛeſentia et ita equaliter ab omnibus
Solutio.dicendum ꝙ diuerſitas viſionis ex triplici
cauſa pꝛouenit.ſ.ex parte rei vile.ex parte medij viden⸗
di. et ex ꝑte videntis.Ex ꝑte rei viſe ꝓuenit diuerſitas
viſionis ſicut dicimus.quia aliter videtur lucidũ aliteꝛ
tenebroſum. Ex ꝑte medij vidẽdi ꝓuenit.ſicut aliter vi
detur res mediante vitro rubeo aliter mediãte vitro al
bo. Ex parte vidẽtis.quia aliter videt octus acutus qᷓ
oculus obtuſus. Dicẽdum ergo ꝙ diuerſitas viſionis
diuine nec hic neq; in patria pꝛouenit ex pꝛima cauſa.
ĩmo ipᷣe quãtum ẽ de ſe ab ommibus videtur equaliter:
quia omnibuso ſe offert.Ex ſecunda vo et tercia pꝛoue⸗
nit hec diuerſitas.quia aliter videtur deus in via per
iſtas ſimilitudines et aliter per illas. Similiter videt᷑
hic aliter ab vno ⁊ aliter ab alio. In gioꝛia autem di⸗
uerſitas viſionis eius nec erit ex ꝑte rei viſe nec ex par⸗
te medij videndi.quia nõ videbitur ꝑ ſimilitudines ali⸗
quas ſed videbitur per ſe et etiam in ſe.ſed ſolũ erit ibi
diuerſitas ex paꝛte videntis.ſicut em̃ dicit boetius.om
ne quod appꝛehenditur ẽ in aꝑꝛehẽdente ꝑ modũ rei ap
pꝛehẽdentis et nõ per modũ rei apꝛehenſe.quia ergo ĩ
gloꝛia erit differẽtia intellectuũ:erit differẽtia appꝛebẽ⸗
ſionum.exemplũ em̃ in luce.luce em̃ manente eadẽ non
intenſa vnus oculus ſᷣm ꝙ ẽ perſpicatioꝛ plus de ea vi⸗

t qꝙᷓ alius.ſic luce diuina manente eadem et ĩ eadem
diſpoſitione ad res.quãtum eſt de ſe.ille intellectus qui

erit perſpicatioꝛ per gloꝛiam. plus de ea percipiet qᷓᷓ ali
us minus perſpicax.ſicut em̃ ſtella differt a ſtella ĩ cla⸗

ritate.ſic coꝛꝑa clarificata differunt ĩ claꝛitate.ita etiã

anime differunt in claꝛitate in gloꝛia.et ita licet diuina
eẽntia ſit ſimplex et impartibilis.tamẽ ẽ differentia vi⸗
ſionuʒ ex parte videntium nõ ex parte ſui.q Ad id qð
obijcitur de ꝑticipatione.dicendum ꝙ non dicitur dini
na eſſentia participabilis qꝛ trabatur in partẽ.ſed par
ticipatio iſta refertur ad effectum.ſ.illuſirationis.Fᷣm
quem dicitur differens participatio. Differentia autẽ
iſtius participatõnis eſt ex parte participantium.non

ex parte dei.quia ſicut dicit phᷣus in li.de cauſis. cau⸗

ſa pꝛima ſe habet ad res omnes ᷣm diſpoſitionẽ vnaʒ.
nõ tamẽ omnes res ᷣm diſpoſitionem vnam ab ipᷣa re⸗
cipiunt influentiam. Sicut em̃ radius ſᷣm diſpoſitiõeʒ
vnam qtum eſt de ſe. ſe habet ad materias.non tamen
materie ſe habent eodem modo ad receptionez radij il⸗
lius lucis.ĩmo quedam materia liqueſcit ex eius rece⸗
ptione.et quedam condenſatur.et ita hec diuerſitas ef⸗
fectuum eſt ex parte recipientium.ſic eſt in receptiõe ra
dij diuine lucis.et ſicut aer purioꝛ aliter recipit lucẽ q
aer tenebroſioꝛ ſic eſt hic.ꝑ hoc patet ſolutio ad cetera

ege .e14 N 3 )

*

RW☛r vn o.1 Aο ανιοι en ne e..

—

4

Queſtio.viij. de immen

ſitate diuine eẽntie qᷓtum ad incircũſcriptibilitatem.

Verituꝛ conſequẽ

ter de imenſitate qtũ ad incircũſcripti

bilitatem. et circa hoc queruntur duo.
Pꝛimo an ſit circũſcriptibilis.Secũ⸗
do an incircũſcꝛiptibilitas ſit ei ꝓpꝛiũ.

Membrum pꝛimum

D pꝛimum obijict ſic damaſcenꝰ. Circũ⸗
ſcriptibile eſt quod loco vel tꝑe vel cõpꝛe⸗
hẽſione cõpꝛehẽditur. Incircũſcriptibile
qð nullo hoꝛũ cõtinetur.ergo eſt incircũ⸗
ſeriptibilis.¶ Cõtra.ij.coꝝ.vj.que ẽ cõuentõ xpᷣi ad be

lial lucis ad tenebras.q.d. nulla.ſ̊ ſempeꝛ eſt conuentõ

exiſtentis ad id in quo exiſtit:ergo nõ exiſtit deus ſiue
lux diuina in demonibus.ſ̊ omne qð ẽ ita ĩ aliquibus
qð nõ in alio ẽ incircũſcriptibile.ergo deus eſt incircũ
ſcriptibilis. Iteʒ iuſticia nõ exiſtit in iniquitate.eꝛgo
⁊c᷑.¶ Itẽ.j.ſapĩe.ſpiritus.ſ.diſcipline effugiet fictum.
ergo ſpirituſſanctus nõ eſt in ficto. ergo eſt quid deter⸗
minatum:ergo quid circũſcriptibile. Solutio. ſim⸗
pliciter dicendũ eſi ſine diſtinctõne ꝙ dinina eſſentia ẽ
incircũſcriptibilis.quia nõ habet termimum nec eentie
nec virtutis. Iterũ nec loco nec tꝑe nec compꝛehenſiõe
cõpꝛebenditur.l Ad pꝛimũ obiectũ dm.ꝙ quedã no⸗
mina imponũtur a natura⁊ ꝑfectõne naturarũ rerum
quedã aũt a defoꝛmitate et defectu.quod patet in dya⸗

bolo.quia dyabolus⁊ ſpiritus dicitur.ꝙ dicatur ſpi

ritus:hoc imponitur ei a natura et perfectõe nature in
qua conditus eſt.ꝙ dicat᷑ dy abolus:hoc imponitur ei
a malicia ſua et defoꝛmitate.cõcedo ergo ꝙ deus nõ eſt
in rebus inqtum nominant᷑ noĩe ſumpto a ſua defoꝛmi

tate vel malicia vel defectu:quia ſic ecideretur ꝙ de eẽt

cã defectus vel defoꝛmitatis in rebo.In oĩbo tñ rebo eſt
initum ſunt cõdite ab ipo et hoc eẽntialiter.pnᷣtialiter
potentõnaliter.nõ tñ ſᷣm oẽm modum.ſ.inqtũ coꝛrum

punt et ſunt defoꝛmes ꝑ peccatũ.¶ Per hoc patet ſolu⸗

tio de ficto.qui poteſt cõſiderari intum fictus:⁊ ſic eſt
teo diſſimilis.⁊ ſic ſpiritus diſcipline ipᷣm effugit.non

tamẽ inꝙtum ẽ ſubſtãtia quedã a deo odita.

guUembrumſecundũ

Ecundo q̃ritur vtꝝ incircũſcriptibilitas
ſit ꝓpꝛiuzʒ diuine eẽntie. Ad qð damaſ.in
pᷣmo li.incircũſcriptibilis ſolus deus ẽ ſi
ne pꝛicipio et ſine fine.eno incircũſcripti⸗
bile omnia cõtinẽs:nulla cõpꝛehẽſione cõtentus.ergo
ſolus deus ẽ inciꝛcũſcriptibilis.¶ Itez aug.in li.de aia
⁊ ſpũ.ex eo coꝛꝑales dicimus intellectuales ſubſtãtia⸗
les ⁊ naturas.quia loco circũſcribunt᷑. Solus autem

deus eſt incircũſcriptus. Cõtra dr̃.v.cañ.Quo abijt

dilectus tuus o pulcherrima inter mulieres. Suꝑ illð

dicit greg.cũ dicant᷑ angeli locales circũſcribi nõ pñt.

longeminus illa ſubſtãtia incompꝛehẽſibilis.ſ. diuina.
Si ergo angeli dicũtur locales nõ tñ circũſcriptibileo.
nõ igitur ſolus deus.¶¶ Item vltimũ locãs nõ locatur.
ſcʒ vltimũ celum.ergo cũ ipᷣm ſit ſiłr vltimuʒ circũſcri:
bens nõ circũſcribitur.ergo ei cõuenit incircũſcꝛiptibi

litas ñ g ſoli deo. Solutio.dõm.ꝙ ĩcircũſcriptibili⸗

tas ſimpłr ẽ ꝓpꝛia diuine eẽntie.ſᷣm ꝗd tñ cõuenit crea⸗
ture. Ad pꝛimã rõem in cõtrariũ qua obijcit᷑ de ange
lis.dðᷣm ſᷣm ꝙ dic anſhel.ĩ monologion.quaſi loquens
cũ deo.creatus ſpũs ad te collatus ẽ circũſcriptus.ad.
coꝛpus vᷣo ẽ incircũſcriptus.oĩno circũſcriptuʒ ẽ quod
cũ alicui totũ eſt:nõ põt alicubi ſimul eẽ.quod de ſolis

coꝛꝑibus cernitur. Incircũſcriptũ vᷣo quod ſimul ẽ vbi
q; totũ.qdð de deo ſolo intelligitur et loquitur hoc ad de

um.Circũſcriptũ ſimul ⁊ incircũſcriptum:qð cum ali⸗

—

cui ſit totũ põt ſimul eẽ totũ alibi:nõ tñ vbiq;qdð ð cꝛe
atis ſpiritibus cognoſcitur.⁊ ponit rõem huius. Si eĩ
aĩa nõ eẽt tota in ſingulis mẽbris ſui coꝛpoꝛis.nõ ſenti
ret tota in ſingulis.ſᷣ lʒ aĩa ſit vbiq; ĩ ſuo coꝛpoꝛe:nõ tñ

alibi qᷓ in ſuo coꝛꝑe ẽ.⁊ ſic aĩa ſᷣm ꝗd eſt incircũſcripta

reſpectu coꝛꝑis:nõ tñ ſimpliciter.Similiter in angelis
reſpectu dei circũſcriptus eſt angelus.ꝙ at᷑ dicat᷑ incir⸗
cũſcriptus:hoc ẽ ſᷣm quid.ſ.reſpectu coꝛꝑis.⁊ ſᷣm h̊ lo⸗
quitur greg.ꝙ angeli circũſcribi nõ pñt.iſtud verũ ẽ ſiẽ

coꝛꝑa.⁊ de tali circũſcriptõe loquit᷑ ibi qꝛ ſicut dẽ. Qm̃

.—

de locale dr qð circũſcribitur m ꝑtes loci S.et.j.ante

et retro.dextra ⁊ ſiniſtra.Ex quo pʒ ꝙ loquitur dæ cir⸗
cũſcriptõne coꝛpoꝛum.ᷣm ꝙ angeli ſunt incircũſcripti
biles. ¶¶ Ad ſcõm doõm ſᷣm ambro.ꝙ triplex ẽ circũſcri⸗

ptio.ſ.loeo.fine.⁊ tꝑe.vñ dicit.vj.de trinitate.ſic in ali

quo loco nõ circũſcribitur pater qui eſt ſuper oĩa.nec fi
liꝰſuoꝝ oꝑm tꝑibo ocludit᷑:ꝗ totiꝰẽ opifex creature.ne⸗
q; ſpiritus.ſ.aliquibus finibus circũſcribit᷑:q om̃em in
telligibilẽ ſubſtãtiam inenarrabili pulchritudine ſupe⸗

rat. Simpliciter ergo incircũſcriptibile eſt. quod nec lo

co nec tꝑe ſiue duratõe nec fine circũſeribitur.quod ſo
li deo ↄuenit.licet aũt angelus ⁊ coꝛpus vltimũ nõ cir⸗
cũſcribunt᷑ loco nec tꝑe:fine tñ circũſcribũtur.quia ha
bent terminũ ſubſtãtie ⁊ virtutis.et iõ nõ ſimptr ei in⸗

circũſcriptibilitas cõuenit.

Nueſtio.ix.de localita

te diuine eſſentie.

Onſequẽter queꝛi

tuꝛ de loca tõne diuine eſſentie.de qua
pła inquirũtuꝛ.pꝛimo an teus ſit ali⸗
cubi vel nuſq vel in ſeipᷣo.ſecundo an
deus ſit vbiq;.tercio quid eſt deum eſſe
vbiq; quarto vtrũ ab eterno ↄueniat ei eſſe vbiq;. Qui⸗
to an ſit ei ꝛiũ eẽ vbiq;.

Membꝛũ pꝛimum

D pꝛimũ an deus ſit alicubi ſiue in loco.
ſic obijcit᷑ cañ.d.Quo abijt dilectus tuꝰ.
gꝛeg. ſotandũ ꝙ deus ꝗ vbiq; ẽ ĩ loco eſt
666F localis nõ eſt. p ſi ĩ loco ẽ: alicubi eſt.
4Cõtra.boeciꝰin li.de trinitate.oĩno in loco eẽ nõ pĩ:
ꝗ vbiq; ẽ.Kᷣ deus vbiq; ẽ:̊nõ põt eẽ ĩ aliquo loco:ergo
nec alicubi.q Item anſheł.in monologionã nullo loco
aut tꝑe ẽ.qꝛ nullũ locũ aut tpᷣus hʒ.nec in ſe locoꝝ reci
pit dilinctõʒ. vt hic vel ibi vel alicubi.neq; tꝑm:vt nũc
tũc vel aliqũ.&̊ nõ ẽ alicubi.q Itẽ nõ põt inueniri ↄꝑa⸗
tio dei ad creaturã vt ad locũ.&̊ ñ ẽ in aliquo loco.ma
ioꝛ pʒ.qꝛ quicqd ẽ in loco ẽ in ipo velut cõtẽtũ vel vt ſal
uatũ vel vt getatũ ĩ ipo.ſᷣ deus nõ ẽ in re vt ↄtentũ ĩre.
nec vt ſaluatũ are.nec quietat᷑ in re:ꝭ nõ põt in aliqua
ſicut in loco:ᷓ nõ ẽ alicubi.¶¶ Sed tũc circa h̊ obijcitur
qm̃ ſi non ẽ dicere ipᷣm eẽ alicubi:&̊ ẽ nuſqᷓ. Si dicatur
ꝙ eẽ in loco ẽ dupliciteꝛ.vel ꝑ diffinitõem ſicut ſpũs ſũt
in loco.vel ꝑ circũſcriptõem ſic coꝛꝑa.iſtis modis non
ẽ deꝰĩ loco:tñ alio mõ ẽ deus ĩ loco.Sed tñ quicqd di⸗
cat᷑ eo mõ quo hec ẽ falſa deꝰẽ alicubi:hec ẽ vera deus ẽ
nuſꝙᷓ q ẽ ſua ↄtradictoꝛia.¶ Itẽ boecins in li.de trinita
te. IJſeo nuſꝙᷓ eẽ dr.quia vbiq;ẽ:g ẽ nuſj. Alterius
querit᷑ de hac deus ẽ ĩ ſeipo.augad dardanuʒ. deus eſt
vbiq; ⁊ in ſeipᷣo vbiq;.qꝛ nuſqᷓ ẽ abſens in ſeipᷣo.qꝛ non
pↄtinet᷑ vbi ẽ ps tanqᷓ ſine ipis eẽ ñ poſſit.̊ deus ẽ ĩ ſe⸗
ip̃o.¶¶ Cõtra.deus ẽ vbiq;.ᷣ h̊ qð ẽ vbiq; eẽ non eſt eẽ in
ſeipᷣo.ẽ alibi qᷓ in ſeipᷣo.ẽ extra ſe: nõ ergo in ſeip̃o.

Si dicatur ꝙ li vbiqʒ nõ pomit alibi.Cõtra.cõſtat ꝙ;

vbiq; dicit aggregatõem locoꝝ.bᷣ ↄſtat ꝙ bhec aggꝛega⸗

tio ẽ ĩ rebus creatis ⁊ nõ in deo:S ponit alubi. Solu⸗
tio. dᷣm. ꝙ ᷣm boeciũ ð trinitate.deus ẽ vbiq;:ita dici

videtur. nõ ꝙ ſit in omni loco.ᷣ ꝙ oĩs locus ei aſſit ad
eũ capiendũ:cuʒ ip̃e nõ capiat᷑ in loco. Eſt ergo eſſe in

— — T ———Wẽ — — —. —,/,ʒ—

mm — — —

äſerini
circüſenn
ſieinali
dig⸗neef
Aturene⸗
—
he lupe⸗
däet
quocſo
ho cir⸗
quia ha
lrei in

ta
eri

qna
ſt ai⸗
en
unee
O

n boen⸗
1 t.
loeol
bich
ſoͦi
wre
lolocs
n
tnſſe
e
,
tſal
ire⸗
gne
ſtur
tur
ſüͤt
non
di⸗
1s
nit
ius
gel
non
ſ
enn
ſo.
li⸗
ſei
in

QNueſtio

loco multipliciter vt dicatur eẽ in loco ↄtineri a loco vł
eſſe in loco nõ deſſe loco.ſed ei eẽ pñtem et replere locũ
pꝛimo modo non eſt deus in loco.⁊ hoc volunt dic. au⸗
toꝛitates ad iſtud poſite.ſ.quia nõ ſit in loco vt ↄtent
a loco.Secundo modo ðẽ in loco.nõ tamẽ vt dicatur re
plere locũ materialiter ſed virtualiter.Fm ꝙ dicit aug.
ad dardañ.ꝙ aliter dicitur ſopientia replere ſapientẽ
et aqua vas.eo modo quo ſapientia replet ſapiẽtes. eo
mõ diuina ſapientia replet loca. Sapientia em̃ nõ ma
ioꝛ eſt in maioꝛe nec in minoꝛe. ſic deus eſt in locis vir⸗
tualiter et ↄſummatiue:in hoc ꝙ dat locis eſſe et virtu⸗
tem qua repleantur.. AVd pꝛima rõem boecij omnino ĩ
loco eſſe non poteſt ⁊c̃.ſi dicatur eẽ in loco ↄtentiue:ve⸗
rum eſt.ſi dicatur eẽ in loco ꝑ pnñtiam falſum eſt.ij A
rõem anſelmi dõm.ꝙ ex illa autoꝛitate ſequitur ꝙ nõ
ſit in loco diſtinctiue.ita ꝙ ſit in vno loco et nõ in alio.
ſed non ſequitur ex hoc ꝙ nõ ſit in loco aliquo modo.
¶ Ad tercium dðm.ꝙ ſᷣm pꝛedictas ↄditõnes loci non
eſt deus in loco.dicẽntur em loca vacua et imꝑfecta.ni⸗
ſi replerentur locato.et ꝓpter boc locus dicit imperfe⸗

ctõnem reſpectu locati.deus aũt perficit locum dando

ei virtutem qua continet et ſaluat.⁊ ſic eſt in eo:⁊ non
quia ab eo ↄtineatur et ſaluetur:⁊ ſic replet repletione
virtuali.¶ Ad ſecũdum dm.ꝙ bec deusẽ nuſ. ỹ· nõ eſt
recipienda ſine determinatõne.negationes em̃ vniuer⸗
ſalioꝛes ſunt affirmatõnibus.et ꝓpter hoc ex hac nõ ſo⸗
lum viderentur tolli a deo alie ↄditiones exiſtendi in lo
co.ĩmo etiam repletio ſᷣm quam dicitur eſſe in loco.Et
Aꝓpter hoc vt cõcedatur opoꝛtet addi deus ẽ nuſqᷓ circũ⸗
ſcriptiue vel contẽtiue.et in hoc ſenſu dicit boetius nuſ
ꝙ eſſe dicitur.quia vbiq; eſt.¶ Ad vltimum dðm. quia
hec eſt vera deus ẽ in ſeipᷣo.et ſimiliter illa deus eſt vbi
q;·2 cy vna earum vult aug.oſtẽdere pꝛeſentiam dei ad
omnẽ locum.ſ.ex hac. deus eſt vbiq; cum dieit vbiq; eſt
quia nuſqꝙ eſt abſens.reſoluatur em hec negatio nuſqᷓ;
cſt abſens in affirmatiuam. ſenſus eſt.pꝛeſens eſt omni
loco.ex hac autem deus eſt in ſeipo.remouet omnẽ de⸗
pendentiam eius a loco.⁊ pꝛopter hoc dicit in ſe eipᷣo.qꝛ
nõ contientur bis quibus eſt p̃ſens.non em̃ dependet a
loco ſed locus ⁊ mundus ab ipo. Ad hoc quod obijci
tur ꝙ eſt alibi qᷓ inſeipᷣo et ita extra ſe.doᷣm ꝙ alia rõne
deus eſt vbiq; et deus eſt in ſeipᷣo.dicitur em̃ ens in ſe⸗

ip̈o. quia eſt per ſe ens non indigens alio.vñ non nota⸗

tur bic habitudo eius ad rem aliam. ſed cum dicitur de
us eſt vbiq; notatur habitudo eius ad rem aliam que ẽ
habitudo replennis ad repletum. et non cum dicitur de
us eſt ens. deus eſt ens ĩ ſeipo.ad h̊ autẽ ꝙ pᷣdicta ratõ
ꝓcederet.ſꝙ eẽt alibi.opoꝛteret ꝙ vnifoꝛmis modꝰeẽn
di ĩ vtrobiq; notaret. qd falſuz ẽ: et ꝓpt h̊ nita ẽ illa rõ.

Mlẽbrum ſecundum

Ecundo querit᷑ an diuina eſſentia ſit vbi
q;. Ad quod ſic anſelmꝰ. omne quod clau
ditur aliquatenues loco vel tempoꝛe:minꝰ
eſt ꝙᷓ qð illa lex loci vł tem poꝛis cohercet
quoniã ergo maius te nihil eſt:nullus locus aut tempꝰ

te cohibet. ſed vbiqʒ et ſemper es eternus. quia ð te ſo

lo dici poteſt tu ſolus incircũſcriptus es et eterno.2 lo⸗
quitur ad deum. deus igẽ vbiq; eſt.¶ Joh.damal.j.li⸗
bro. ſiue m bonitatem ſiue ſᷣm virtutem ſiue n: ſapiẽ
tiam ſiue ſm tempus ſiue ᷣm locum diffiniat a perfe⸗
ctone.nequaꝙᷓ erit eus. non ergo deficit a perfectione
ym locum.ſed perfectio ſᷣm locum eſt eſſe vbiq;:ergo de
us eſt vbiq;. Atem quod nobilitatis eſt in eſſe: o eſt
trib uendum. et quod ignobilitatis remouendũ. Scd
in creaturis videmus ꝙ ignobilitatis eſt ineſſe ſingu⸗
laris quod eſt hic et non alibi. in eſſe autez vninerſalis
nobilitatis quod ipſum eſt vbiq; ſnoꝛum ſingnularium
ergo eſſe vbiq; deo eſt tribuendum. Cõtra.nobilioꝛ
eſl virtus que poteſt ↄſeruare rem exiſſens in illa et ab

ix.

ſens ab illa.q que non poteſt ↄſeruare rem niſi exiſiẽs
in illa. Sed quod eſt nobilitatis in conſeruante et regẽ
te.deo tribuendum eſi:ergo regit et obſeruat deus ali⸗
quam creaturam abſens et non exiſtens in illa. ergo ñ
eſt vbiq;. ¶ Item eſt ſubſtantia in ceo 2 virtus et actio
qua agit.ſed hec ſunt eadem. Sed deus ſm ſuam actõ⸗
nem ſe babet ad aliquas creaturas mediate quia creat
deus immediate natuꝛas 2 poſilea natuꝛe agunt et ꝓdu
cunt ex virtutibus ſibi datis a diuina bonitate. ergo in
uenitur creatura mediate ſe habens ad diuinam actio⸗
nem ita ꝙ non eſt in ea actio diuina niſi mediate. ergo
et ſimiliter et diuina eſſentia. ergo eſt non eriſtens ĩ ali
qua cꝛeatura. Solutio. dicendum ꝙ non vbiq; dicit
quandam ſummam multitudinis omnium vbi.bec au
tem multitudinis omniũ ſumma poteſt intelligi fm di⸗
ſtinctõem vel pᷣm indiſtinctionem. Si ſm diſtinctõnem
non ↄuenit deo eſſe vbiq;.quia non eſt ꝑtibilr in loco.ſi
cut lux eſt in aere toto per diſtinctionem quia pars in
parte non tota ĩ qualibet parte:ſic nõ dicitur deꝰ vbiq;
Si do dicatur pᷣm indiſtinctionem ſic deus dicitur vbi
q; · Et tunc idem eſt dicere deus eſt vbiqʒ . quod
deus eſt pꝛeſens omnium vbi totus eſt ſcõᷣm rationem
ſumpto vbi cõmuniter vt infra dicetur totus 2 m ideʒ
quia ſicut dicit aug.ſicut anima eſt in qualibet ꝑte ſui
coꝛpoꝛis tota:ſic deus in ſuo mundo:⁊ ita eſſe vbiq; po
nit pᷣſentiam dei ad omne vbi. Niſi em eſſet iſſa pꝛeſen⸗
tia:ſequeretur ꝙ eſſet coartatio et finitatio in ſuo eſſe.
¶ Ad pꝛimam rõnem in ↄtrarium dicendum.ꝙ aliquid
eſt nobilitatis in his que ſunt a pꝛincipio quoo eſſet ig
bilitatis in ipo pꝛincipio.licet eꝛgo nobilitatis ſit in cꝛe
atura que eſt a pꝛincipio quod oↄſeruet rem abſens:iſtsᷣ
tamen eẽt ignobilitatis in deo.quia per hoc poneretur
ꝙ virtus eius ſe extenderet vbi non eſſet ſua eſſentia.et
ita poneretur in ipo cõpoſitio. Quia ergo idem eſt vir⸗
tus in ipo ⁊ eſſentia. ⁊ ita nõ cõgruit ei vt abſens rem
ↄſeruet per eſſentiam. ¶¶ Ad ſecundũ dðm. ꝙ nũqᷓ eſt p⸗
ceſſus creatarum a tro mediate tm̃.ĩmo vel ſemper im⸗
mediate:vel mediate immediate ſimul. vnde ſicut i ꝓp⸗
ceſſione eterna aliquid pꝛocedit a deo immediate ſicut
filius a patre. ⁊ aliquid mediate immediate ſicut ſpi
rituſſanctus qui pꝛocedit immediate inq;tum a patre
ꝓcedit. mediate inꝙtum ꝓcedit a filio qui eſt a patre.
⁊ non eſt ibi aliquid quod ꝓcedat tm̃ mediate:ſicut eti⸗
am eſt in ꝓceſſu creaturaram ex creaturis.Eua em̃ ꝓ⸗
ceſſit ab adam unmediate. abel ꝓceſſit ab adam imme⸗
diate.ſ.inqtum genitus ab ipᷣo.et mediate inq;tum ꝓ⸗
ceſſit ab eua que erat ab adam. Similiter ex parte iſta
pꝛincipia em̃ non pꝛoceſſerunt immediate.res autẽ que
ſunt ex pꝛincipijs mediate et immediate a deo pꝛocedũt
Aldediate inꝙtum ex pꝛincipijs:initnzʒ vo a dro imme
diate.quia nuũqᷓ; aliqua cauſa tantum opatur in ſuo ef⸗
fectu:quin ipᷣa cauſa magis operetur in eodem.⁊ ita ñ
eſt aliquid cꝛeatum in quo non ſit ſua actio immediate
et ſua eſſentia.

NMNlembruʒ tercium

Ercio queritur quid eſt deum eſſe vbiqʒ.
ſcʒ vtrum ſit idem ꝙ deum eſſe in omnibo
locis.Ad quod ſic.deus eſt in omnibo re⸗
bus ↄtinentibus et non continentibns.et
hoc ponit ſuum eſſe vbiq; ſed locns eſt ſolummodo con
tinẽs.ergo plus dicit eſſe vbiq; qᷓ eſſe in omi loco.q¶ Ao
oppoſitum in li.de aĩa ⁊ ſpiritu.ex eo intellectuales na⸗
turas coꝛpoꝛeas dicimus quia loco cõſcribuntur. vᷣ qð
loco cõſcribitur locale eſt.igitur omnis creatura ſi piri
tualis localis eſt.multofoꝛtius et natura coꝛpoꝛalis.
omnis cꝛeatura localis eſt.ergo ꝑ boc patet ꝙ ponitur
eſſe in omni re ponetur eſſe in omni loco.ſed boc ponit
ꝑ hoc ꝙ ẽ deum eẽ vbiq;.ſ.ꝙ ſit in omnibo rebus.ergo ⁊
T ſit in oibo locis.⁊ ita idẽ ẽ dicere deꝰẽ vbiq;:⁊ deus ẽ

r r Sved Nt vee

—e.) d C. à Suat R 4 h. l
3 Pe

5

in omnibo locis. 4 Item gratia huius queritur. vtrum
igem ſit dicere deus ẽ vbiq; ꝙ deus ẽ in omi re.quoo nõ
videtur. quia cũ dico deus ẽ in om ni re:dico habitudi⸗
nẽ cõſeruãtis ad cõſeruatũ.ſed cõſeruatũ magis ẽ in cõ
ſeruante ꝙᷓ ecõuerſo.quia cõſeruãs cõtinet cõſeruatuʒ
av minus virtualiter. ergo ex hoc ꝙ dr̃ deus eſt in om̃i
re. ponitur ꝙ res ſint in deo et cõtineãtur ab illo et nõ
ecõuerſo. Sed cũ dico deus eſt vbiq; nibil pono eſſe in
ceo:ſed pono ipᷣm replere omnia vbi.ergo nõ ẽ idẽ dice
re ⁊c᷑.¶ Item deſtructo omni loco et manẽtibus adhuc
rebus: adhuc eẽt dicere teus eſt in omi re.ſed nõ cõtin
git dicere deus eſt vbi;. quia vbiq; ponit aggregatõeʒ
locoꝝ.ergo aliudẽ dicere boc et illud. KReſpõſio.ꝙ ẽ
locus coꝛpoꝛalis de quo damalſ.locus coꝛpoꝛalis eſt fi⸗
nis eius quod cõtinet ſm id quod continet qð cõtinet᷑.
Eſt etiã locus ſpiritualis de quo ſcilicet idẽ damaſce.
Eſt aũt intelligibilis locus vbi intelligitur.et eſt intelle
cctualis et incoꝛpoꝛea natura et nõ coꝛpoꝛaliter cotinet᷑
ſed intelligibiliter. Eſt antẽ locus coꝛpalis cõmunis.ſ.
pꝛimũ celũ qð cõtinet viſibilia inuiſibilia.de quo da⸗
maſcenus. Celũ eſt cõtinẽtia viſibiliũ et inuiſibiliũ cre
aturarũ.infra em̃ ipᷣm intellectuales angeloꝛũ virtutes
te omnia ſenſibilia cõcluduntur et circũterminantur.
Suiniliter ẽ locus ſpiritualis cõmunis.ſ. diuina virtꝰ
vel potẽtia de quo dicit greg · ꝓ qualibet mittant᷑ ange⸗
li intra deum currũt. Eſt itern locus ſpiritualis ſpecia
lis limitatio ſiue terminatio ꝓpꝛie potentie. EUnde am⸗
bpro. in li. de ſpirituſancto. omnis creatura certis natu
re ſue circũſcripta ẽ limitibus modis ꝓpꝛijs locis rñdẽt
modi pꝛopꝛij.vnde modo ꝓpꝛio locus coꝛpoꝛalis ĩᷣſpõ:
cxt.modus ꝓpꝛius eius quod ẽ vbi ᷣm ꝙ deſcribit phᷣs
dicens.vbi eſt circũſcriptio coꝛpoꝛis a loci circũſcriptõ⸗
ne pꝛocedẽs. Similiter modo ꝓpꝛio loci ſpiritualis re⸗
ſpondet vbi.de quo aug in li.de anima et ſpiritu.ſicut
xeus vbiq; eſt in ſemetipo:ſic anima vbicũq; ẽ:eſt in ſe⸗
metipa quodãmodo. ſumendo igitur vbi cõmuniter ꝓ⸗
nut reſpondet loco coꝛpoꝛali et ſpirituali.deum eſſe vbi⸗
q; ẽ deũ adeſſe omni vbi et nulli ibi deeſſe. et hoc eſt qð
dicit aug. ꝙ deũ ec vbiq; eſt nuſiᷓ deum abeſſe. Sic igit
ſumpto vbi.omnia hũñt vbi.ſpiritualia vbi quod reſpõ⸗
det loco ꝓpꝛio ſpirituali et coꝛpoꝛali. Et coꝛpoꝛalia vbi
quoo reſpondet loco ꝓpꝛio coꝛpoꝛali.4 Sed obijcitur.
y pꝛimũ celũ nõ habet locũ nec coꝛpoꝛalẽ nec ſpiritua⸗
lẽ.dicendũ ꝙ quo ad eſſe partiũ habet locũ ꝓpꝛum coꝛ⸗
poꝛalem. quo ad eſſe totius:babet locum ꝓꝛiũ ſpiritu
alem qui eſt limitatio ſue eẽntie et potentie.dicẽdum er
go ꝙ differt deuz eẽ in omni loco et vbiq; et in omni re.
Cum ergo dr deus ẽ vbiq; notatur habitudo replentis
ad repletũ.vñ ſenſus ẽ.deus ẽ vbiq;.deus ẽ pꝛeſens om
ni vbi:et replens omne vbi. Et ſimiliteꝛ deus ẽ in omni
loco.i.deus eſt pns omni loco et replens omnẽ locũ.vñ
aliud et aliud dicitur per iſta.Cũ aũt dicitur deus ẽ in
omni re. notatur babitudo cõſeruãtis ad cõſernatuʒ ꝑ
banc pᷣpoſitõem in.¶ Ad hoc quod obijcit᷑ ꝙ oĩs cꝛeatu
ra ẽ coꝛpoꝛalis.dicẽdũ ꝙ ſpũalis creatura nõ ẽ coꝛpoꝛa
lis ſim pliciter.dẽ tñ coꝛꝑalis hĩto reſpectu ad ſimplici
tatẽ pꝛimi.vñ dicit damaſ.omne qð ẽ:cõꝑatuʒ ẽ ad deũ
ꝗ ſolus ẽ incoꝛpoꝛalis:groſſum et materiale inuenitur
Solus em̃ eẽntialis et incoꝛpoꝛeus deꝰẽ.vñ ex tali mo⸗
do exiſtẽdi coꝛꝑalis nõ ſequit᷑ ꝙ ſit localis:niſi nomine
extẽſo eo mõ ꝙ locus dr limitate eẽntie et potentie rei.
Ad aliud dicẽdũ.qꝙ duplex ẽ continens.ſ.virtuale et
dimẽſiuũ.Airtuale ẽ dupler.ſ.extra et intra.Intra ſiẽ
aĩa virtualiter cõtinet coꝛpus:deus autẽ ẽ virtuale cõti
nẽs intra et extra.ipᷣe em ẽ intra omnia nõ incluſus: et
extra oĩa nõ excluſus.Ea ergo rõe qua ipᷣe eſt cõtinens
intra ſicut aĩa coꝛpus: dicitur eẽ in rebo ſic anima ĩ ſuo
coꝛpoꝛe et ſingulis mẽoris tota.ea vᷣo rõe qua ipᷣe ẽ cõ⸗
tinens extra.dicũtur res eẽ in deo.x ſic cũ dicitur deus
ẽ in omni loco:notatur habitudo replẽtis ad omnẽ locũ

— 2
WWWCaf apa N. .*n

Et ſimiliteꝛ cũ dr̃ deus ẽ vbiq;:habitudo vt replentis ⁊

pñtis ad onine vbi. cum dr̃ deus ẽ in rebus:notat᷑ ha

bitudo cõtinentis intra ad ea que cõtinet. cum dicitur
res ẽ in deo:notatur habitudo continentis extra ad ea
que cõtinet.et ſic patet qualiter deus ẽ in rebus et etiaʒ
qualiter res ſunt in deo.

Membruʒ quartum

AVarto queritur vtrũ ab eterno cõueniat
deo eẽ vbiq;.Ad quod ſic.ſicut ſemper di
cit aggegatõʒ omniuʒ tꝑm:ſic vbiq; oĩm
vbi. Sed eſt dicere ab eterno ꝙ deus eſt

ſemper. ex hoc · ſ. ꝙ ẽ ĩ ſuo nunc eterno.q; recipit ſua vir
tute omnia vt tꝑa que tranſeunt et traſierũt.ergo ſimi
liter debet dici eẽ vbiq; ab eterno vel quare nõ? ¶ Item

aug. ad dardañ.vbiq; dicit᷑ deus quia nuſꝙ eſt abſens

ſed iſtud cõuenit ei ab eterno: ergo et eẽ vbiq;. Cõtra.
obiq; dicit aggregationem omniũ vbi. hec autẽ aggre⸗

gatio eſt creata:ergo nõ eſt ab eterno.ergo nec deus eſt

vbiq; ab eterno. Solutio. dicendum ꝙ; cũ dicitur de⸗

us eſt ſemper. in intellectu eius ꝙ eſt ſemper duo ſunt.

ſcʒ pꝛincipale et connotatũ.quia ly ſemꝑ ſupponit ip̃m

nunc ad pꝛeſens diuinum.et hoc eſt pꝛincipale.cõnota⸗
do tamen reſpectũ ad omnia nunc tempoꝛis que fluunt
et ꝓpter hoc ſenſus eſi.deus eſt ſemper.i.deus eſt in ſuo
nunc.et nũqᷓ deeſt alicui pᷣterito.pᷣſenti ⁊ futuro.Simi
liter vbiq; dicit plenitudinẽ bonitatis diuine.connotã⸗

d tamẽ reſpectũ ad omne vbi in creatura.nã deus com
patur ad res vt bonitas et vt eternitas.et ſicut nũc ſue
eternitatis quod ẽ ex parte eẽ: cõꝑatur ad omne nunc

tꝑis.que comꝑatio deſignatur cũ dieituꝛ.deus ẽ ſempeꝛ
ita plenitudo ſue bonitatis ad omnẽ capacitatẽ et om̃e
vbi replendũ in creatura oꝑat᷑.que com ꝑatio deſigna⸗
tur cũ dr.deus ẽ vbiq;ibi em deſignatur pñtia bonita⸗
tis diuine et reſpectns ao omne vbi replendum.vñ ſen⸗
ſus ẽ᷑. deus ẽ pꝛeſens omni vbi.et replẽs omne vbi.⁊ pᷣn
cipaliter deſignatur pꝛeſentia et plenitudo boĩtatis di
uine cũ dr deus ẽ pñs.et reſpectus connotatus cũ dẽ de
us ẽ replens oẽ vbi. hmõi aut reſpectus connotatus tẽ⸗
poꝛalis ẽ. Põt aũt dici reſpectus iſte vel ſm actum vel
ßm habitũ. Si dicat᷑ ſᷣm habitũ:ſic verũ ẽ dicẽ ab eter⸗
no deus ẽ ſemꝑ.qꝛ deus ẽ ab eterno ĩ ſuo nũc qð ẽ aptũ

vt nõ deſit alteri tꝑi. Similiter hboc mõ ab eterno ẽ vbi
q́. vt ſit ſenſus.bonitas diuina apta eſt replere oẽ vbi.

Si in vtraq; dicatur connotatũ in actu. ſic hec nõ ẽ ve
ra.ab eterno deus ẽ ſemper. quia pꝛopter hoc notaret᷑
ꝙ tp̃us eẽt ab eterno. Similiter hec nõ ẽ veꝛs ab eterno

—

us ẽ vbiq;quia ſic notaretur ꝙ vbi eẽt abeterno.vn

ſicut deꝰnõ dr dñatoꝛ ab eteꝛno.dr tñ dñs ab eterno.·qꝛ
dñatoꝛ dicit reſpectũ ad creaturã Fᷣm ſubiectõzʒ ĩ actuʒ
vel in hĩtuʒ.ſic ex parte iſta deus eſt vbiq;.deus eſt ſem⸗
per.

Mẽbruz quintum

Vinto querit᷑ an alij ꝙᷓ deo ↄueniat eẽ vbi
q; et vidr̃ ꝙ ſic.qꝛ vłe ẽ qð ẽ vbiq;. et illð
aliud a ðo.ꝗ̊ ⁊c. Maioꝛ pʒ.qꝛ B vle ſba
vbiq; ẽ nec ẽ dicẽ aliqdð vbi ĩ qͥ nõ ſit ſuba.
4R ſi aliqd ↄiũgit᷑ alij ſm totalitatẽ vl alij toti. nõ erit
totũ.ibi erit ilud piũctũ.ſ̊ hũana natura toti diuĩe na⸗
ture ĩ xpᷣo ↄiũgit᷑:&̊ vbi tota diuĩtas et hũanitas.ſᷣ̊ tota
diuĩtas ẽ vbiq;. et huanitas. alij ꝗᷓ deo ↄuenit · ¶ I
ponamꝙ nihil ſit ĩ mũdo niſi vnꝰhõ. poſſũ dicẽ ꝙ aĩa
illiꝰ hoĩs ſit ĩ q̃libet ꝑte coꝛꝑis.vᷣ nõ ſit vbi niſi illiꝰcoꝛ⸗
poꝛis ergo eſt in omni vbi.ergo ex ypoſtaſi poteſt cõne⸗
nire ei eſſe vbiq;. ¶¶ Itẽ angelus poteſt velle eſſe vbiq; · b
ſi poteſt eſſe illud velle:poteſt eſſe ibi quia cũ dicat aug.

te coꝛpoꝛe gloꝛificato.q; ibi erit vbi volet.multomagis

iſtud eſt verum de angelo. ergo angelis poteſt conueni⸗
re eſſe vbiq;·ergo nõ ſoli deo. Solutio. cum dicitur

— ye
SeP&* le

.) 7.

,— — —- cc

— —, DKL-C-—-—

tcentis,
mont ha⸗
Uundicitur
ertgadeg
us et niz

cöneniat
ſenper di
Nbiggoin
dug e
ſpitſua in
tergoſin
no, Nen
ellabſens
5. Cönn
nte aggre,
ſec denben
dicitur d
duoſun
Ponitin
e. coͤnotc⸗
gue luunt
eſtinſco
uro. Bin
econnot⸗
1 dng n

cutnüeſne

mnne ,une
iſenper
etoßfe
5Rſigne⸗
labonite⸗
mn len⸗
epbin
italigd
ochdid
otatusts
etumnde
teabenn
geapii
rnoeth
re derhi
E itt
e notutt
obeteno
emnn fi
erno/N:
iactz
glſem⸗

ue⸗
ti
ieci
.noent
Dilienen
.Fton
14.
g
lreeen
aone
big⸗
ranß
nogs
Gen-⸗
icltur

c

Nueſtio

deus eſt vbiq; ſemperintelligitur ꝙ non ſit depẽdentia
eius ab vbi.⁊ ideo dicit augꝰ.ad dardañ.in ſeipᷣo eſt ⁊
vbiq;.vbiq; quia nuſq eſt abſens in ſeipo quia nõ con⸗
tinetur his quibus ẽ pꝛeſens.⁊ ꝓpter hoc per hanc deꝰ
eſt vbiq;:non excluditur bec deus eſt in ſeipᷣo.iĩmo per
ipᷣam ponitur pᷣſentia dei pñs om̃i vbi ſine dependentia
eius ab vbi.⁊ quia iſtud alicui creature nõ cõuenit: p⸗
pter hoc ꝓpꝛie nõ cõuenit nſi ſoli deo ꝙ ſit vbiq; niſi ſᷣm
quid. Ad pꝛimum ergo obiectum dom.ꝙ quãdo ali
qua res ꝓpꝛie dicitur eſſe vbiq;:peꝛ hoc ponitur ꝓpꝛie ꝙ
ſit ens ſeꝑatum non depẽdens.⁊ ꝙ nata ſit replere om
nem rem.⁊ iſtud ſoli deo cõnenit et nõ foꝛme vninerſa⸗
li. foꝛma em̃ vniuerſalis non habet eẽ per ſe nec ſeꝑatũ
ĩmo dependens a pꝛimis.vnde deſtructis pꝛimis impoſ⸗
ſibile ẽ aliquod alioꝛũ remanere.et ita ſᷣm actuʒ exiſtẽ
di dependet a ſingularibus vniuerſale.Itẽ quelibet cre
atura ᷣm ꝙ comꝑatur ad deuʒ eſt nata repleri diuina
bonitate.aliter em vacua eſſet.⁊ ideo ommis res ſiue ſit
ſubſtantia ſiue accidens quecũq;:ſic comꝑatur ad deũ
vt vbi.cõmuni modo loquendi.Sed vniuerſale quod ẽ
ſubſtantia nõ comꝑatur ad omne ſingulare vt ad ſunʒz
vbi:ſed ſolum ad ſua ſingularia.vnde ꝙ ſit .in quoñ
ſit ſubſtatia hoc eſt ſuoꝛum ſingularium ſed non eſt in
alijs rebus. Item et ſi non eſſet niſi ſubſtantia et eiꝰ ſin
gularia:adhuc tñ nõ eſſet nata replere omnia alioꝛum
generum que poſſent eſſe ſicut deus.q Ad aliud dõm.
ꝓꝙ licet humanitas ↄiungatur diuinitati toti.i.peꝛfecte
nõ tñ ꝓpter hoc ſequitur ꝙ habeat extenſioneʒ vbiq;.li
cet em̃ natuꝛa humana ſit vnita diuine in vnitate ꝑſone
nõ tamen natura bumana cõmetitur immenſitati diui⸗
ne que quidam immẽſitas quia circũſcribit eẽ ꝑ diffini
tõem et circũſcriptõem reqnirit eẽ vbiq;natuꝛa aũt hu
mana hmõi immẽſitatem nõ ſoꝛtitur ex bac vnione ꝗꝓpi
quod diffiniri habet et circũſcribi loco.tñ quoddã mi⸗
mirabile cõuenit ei ex hac vnione.ſcʒ ꝙ ip̃a eadem hu⸗
manitas poteſt eſſe in pluribus altaribus ſimul. Ita tñ
eſt in pluribus ꝙ non eſt vbiq;.nec poteſt eſſe.quia ſac⸗
mentaliter non poteſt oſecrari ex alijs ſpeciebus qᷓ; pa⸗
nis et vimi.he aũt ſpecies non pñt eẽ vbiq;.⁊ ꝓpter hoc
nec coꝛpus xp̃ᷣi.quia terminata materia de qna ↄſecrat᷑
ſequitur neceſſario ꝙ nõ poſſit eẽ vbiq;. Et ſi poneretuꝛ
ꝙ nibil aliud eſſ(z niſi panis et vinũ.eẽt et vbiq;: adhuc
tñ poſſet intelligi materia de qua nõ poſſet cõlecrari:et
ideo nõ ꝓpꝛie poſſet dici vbiq;:licet etiam ſpecies ille eſ⸗
ſent cõſecrate.¶ Ad tercium dðm. ꝙ licet üle homo eẽt
in omni vbi quod ẽ.nõ tamẽ eſſet vbiq; ſicut deus: quia
vbi dictum de deo notat pᷣſentiam ad omne vbi quod ẽ.
ſi etiam eẽnt alia vbi.ꝙ diuina bonitas repleret ea.2⸗
B eſt vbiq; ꝛie.licet at᷑ aia iſtius hominis eſſet ĩ qᷣibʒ
ð.ſui coꝛpoꝛis.nõ tñ eẽt in quolibet vbi quod poſſet eſſe
Ao vltimum dðᷣm. ꝙ duplerx eſt potentia.ſcʒ potentia
abſoluta que dicitur potentia nature.et potentia oꝛdia
ta.loquendo de potentia abſoluta:poſſem ego velle nõ
moꝛi.quia voluntas eſt impoſſibilium:ſed nõ loquendo
tx potentia dei oꝛdinata.ſic angelus de potentia natuꝛe
poſſet eſſe velle in omni vbi:ſed non ð potẽtia dei oꝛdia
ta per gram.quia cum nihil poſſet eſſe vbiq; ſimul niſi
us. ſi ipe vellet eẽ vbiq;:ſimul vellet eẽ deus.quod nõ
põt velle de potẽtia dei oꝛdinata.licet poſſet de potẽtia
nature qꝛ vt dictum eſt ipa eſt impoſſibilium.

Queſtio. x. de exiſtentia

diuine eẽntie in rebus.

Deſito de immen-
ſitate diuine eẽntie qtum ad eſſe in lo⸗
co.querendum eſt de exiſtentia eius in
rebus generaliter. pꝛimo an ſit er res.
— ſecũdo an ſit in rebus eẽntialiter. pñti⸗
aliter. potentialiter. tercio de numero iſloꝝ modoꝛum

C. ca „ J (
eit⸗ d g. 6. e⸗

Waly AMem

Necima

eẽntialiter. pꝛeſ. entialiter. potẽtialiter. quarto que ẽ ra⸗
tio diſtinguendi iſtos modos.quinto vtrũ pᷣdictis mo⸗
dis exiſtat deus in rebus equaliter. .

Membrum pꝛimum

D pꝛimum ſic opponit anſelmus. ſi deus
vbiq; eſt eſſentialiter.ergo et vbi locus eſt
et vbi locus non eſt.erit itaq; extra omnẽ
locum.et intra omnẽ locum.et ſupꝛa om⸗
nia.infra omnia.intra omnia.extra omnia:ergo eſt ex⸗
tra res.¶¶ Item anſelmus in monologion.quoniam ab⸗
ſurdum eſt vt.ſ.quemadmoduʒ nullatenus aliquid cre
atum poteſt excedere fouentis immẽſitatem.ſic creans
et fouens nequaꝙᷓ aliquo modo valeat excedere factoꝝ
vniuerſitatem liquet.quoniã ipᷣa ẽ que cuncta alia por
tat et ſuperat claudit ⁊ penetꝛat.et vult dicẽ.ꝙ ſicut ab⸗
ſurdum eẽt dicere ꝙ res creata ſe extendit vltra immẽ
ſitatem creantis.ita ꝙ creatoꝛ clauditur in creaturis.
ita ꝙ eas non excedat.ergo eſt extra eno. Contra.ni
hil eſt extra omne.ergo nihil eſt extra res.ergo nec de⸗
us eſt extꝛa res. Item bene ſequitur ſi hoc eſt in hoc:
ergo illud eſt.quia in quo eſt aliquid ipᷣm ẽ.ſi eꝛgo deus
ẽ extra res:ergo aliquid eſt extra res.quod eſt falſum:
ergo et pꝛimum. Solutio.ddm ꝙ deus ẽ ĩ rebus ⁊ ex⸗
tꝛa res.vnde intra non ẽ incluſus:extra non ẽ excluſus
et idem eſt dicere deus eſt extra res ⁊ deus ẽ in ſe.⸗ Ad

pꝛimam rationem in cõtrarium. dom ꝙ boc ſignũ om̃e

poteſt diſtribuere ꝓ vniuerſitate creaturarum ſ- olum. 7
ſic illa ꝓpoſitio eſi falſa.vel poteſt ſupponere ꝓ eo qui ẽ
ſupꝛa vniuerſitatem cꝛeaturaꝛum ⁊ hoc ẽ deus. et ſic eſt

vera.quia nihil extra deuʒ.⁊ pꝛimo modo accipitur cũ

dicitur deus eſſe extra omne.¶ Ad ſecundũ dom. ꝙ cũ
dicitur in quo eſt aliquid ⁊c̃.ſi hoc ꝙ dico aliquid ſup⸗
ponit rem particularem vera eſt illa ꝓpoſitio.ſed deus
non eſt res particularis.ꝓpter hoc non ſequitur ꝙ ſi de
us eſt extra res.ꝙ aliquid particulare.ſ.aliud a deo eſt

extra res.imo idem eſt dicere ꝙ deus ẽ extra res:q; deꝰẽ
in ſe. per hoc em̃ quod eſt in ſe qui eſt ſupꝛa vniuerſita⸗

tem rerũ.ſequitur ꝙ ſit extra omnia.

embrum ſecundũ

Oſtea queritur vtrum deus ſit in rebus
potentialiter.eſſentialiter. pꝛeſentialiter
M potentialiter ſit in rebus. Richardꝰĩ
li.de trinitate. Si deus omnipotens eſt.
cõſequenter et vbiq; poteſt.ſi vbiq; poteſt:potenlialiteꝛ
vbiq; ẽ.¶ IOFeem ꝙ pꝛeſentialiteꝛ.anſelmus in monologi⸗
on.Simili nãq; per omnia ratõne qua collectum ẽ om
ni eſſe per aliquem vnum.ipᷣm ſolum eſt per ſeipᷣm: et
alia per aliud. Simili inquam ratõe potelt pꝛobari.q;
quecũq; vigent:peꝛ vnum aliquid vigent.vnde ſolum il

lud viget ꝑ ſeipᷣm et alia ꝑ illud. quod quoniaʒ aliter eſ

ſe nõ põt miſi vt ea que facta ſunt oigeãt ꝑ aliquid.et id
a quo facta ſunt vigeat ꝑ ipᷣm.neceſſe ẽ vt ſicut nihil fa⸗

ctum ẽ niſi ꝑ creatricẽ pñtem eẽntiam.ita nihil vigeat

niſi ꝑ eiuſdẽ ſeruatricẽ pñtiam.Ex qua auẽte patet.ꝙ
pᷣſentialiter ẽ in omnibo que ſunt. Itẽ ꝙ ſit vbiq; eẽn⸗
tialiter Richardus de. s.vi.ſi vbicũq; potentõnaliter:
vbiq; eſt eẽntialiter.cũ non ſit aliud et aliud in ipᷣo po⸗
tẽtia et eẽntia.aliter extenderet ſe potẽtia vltra eẽntiaʒ
qð ẽ incõueniẽs. Cõtra.omne qð ẽ eẽntialiter ĩ aliq̃
ẽ de illo vel pꝛicipiũ eẽntiale illi.Sed dinina eẽntia nõ
ẽ de rebus:ꝗᷓ ſi eẽntialiter ẽ ĩ eis.ẽ pꝛincipiũ eẽntiale il⸗
lis.h̊ pꝛincipiũ eẽntiale ẽ ſᷣm aliqdð genus cauſaꝝ.deus
aũñt nõ ẽ ſicut materia.̊ ẽ foꝛma vel finis vel efficiens.
h ᷣm ꝙ finis nõ eſt eẽntialiter ĩ re.ĩmo extra res.Si⸗

militer inqtuʒ efficiẽs.qꝛ finis et efficiẽs cauſe ſunt ex

trinſece.̊ ponit᷑ actio in rebus vt foꝛma.q¶ Sed tũc obij
citur. deus non eſt foꝛma rei que dat eẽ ↄiũcto.ĩmo ẽ ex
foꝛma exemplaris.ſ̊ foꝛma exemplaris eſt extra res nõ

Sedy ſ ☚ h n fua, 211.
5F Go E

EH

intra. ergo deus aliquo modo nõ eſt eſſentialiter ĩ rebo
cum nõ ſit ð re:nec pꝛincipiũ eẽntiale quod ſit in rebo.
4l Ytem illud per quod dicitur deus ẽ in rebus dicituꝛ
in deo per cõparationẽ ad res.ſed eẽntia dicit omnino
abſtractũ:ergo habet intellectũ abſolutũ a compatione
ad res.ergo deus m eſſentiã nõ debet dici in rebus.ſʒ
abſentia venit eẽntialiter. ergo nec eẽntialiter ẽ in rebo.
ꝙ aũt deus ſit ita eẽntialiter in rebus ꝙ ſit de eſſe rerũ:
videtur aug.in li.de anima et ſpiritu.deus ẽ rerũ vni⸗
uerſitas ita ꝙ nullũ ſinguloꝝ. ꝗꝓpteꝛea motii ratõnis
nõ ſubiacet.quia ratõ nõ eſt niſi de re aliqua.aut ergo
iſtud dicitur per eſſentiam aut per cauſam. ꝙ dicit deꝰ
ẽ vniuerſitas rerũ.ſi per cãm nõ per eẽntiam:ergo et ſi
militer ſecundũ dicetur per cauſam nõ per eẽntiam qð
eſt ꝙ nullũ ſinguloꝝ ẽ.quod ẽ incõueniẽs.Cum ergo H
abneget eẽ ꝑ eẽntiam:ergo et pꝛimũ poiĩt eẽ per eẽntiaʒ
ergo ita eſt eẽntialiter in rebus quod ẽ ð illis ſiue de eẽ
rerũ.4. Item aug.viij. de trini. Eſt bonum per eẽntiam
et bonũ per participatõem.et dicit. tolle hoc tolle illð:
et inuenies ſummũ bonũ quod ẽ bonũ per eẽntiam. er⸗
go bonũ per eẽntiaz quod ẽ deus:eſt eẽntia alioꝝ bono
rũ. Sed ſicut ſe habet bonũ ad bonũ ita eẽntia ad eẽn⸗

tiam. ergo ita eẽntialiter ẽ ĩ alijs quod eſt diuinoꝛũ eẽn

tia.ꝗ4 Item queritur vtrũ ſit ita eẽntialiter in rebus ꝙ;
foꝛmaliter? ad quod ſic.omne eẽ ẽ a foꝛma creata. ſᷣ foꝛ⸗
ma creata dat eẽ determinatũ et tractum in partẽ:ergo
opoꝛtet ponere cauſam foꝛmalẽ vniueꝛſalem que faciat
eſſe ſimpliciter.ſed deus eſt hmõi.foꝛma ergo eſt in re⸗
bus eẽntialiter ita ꝙ foꝛmaliter ẽ pꝛĩcipiũ ipᷣius eẽ ſim⸗
pliciter: non determinati in creatura.Maioꝛ et minoꝛ
patent per boetiũ in li.de trinitate dicẽtem.deus ẽ vere
foꝛma que neq; imagoð? et que eẽ ipᷣm ẽ.ex qua ẽ eẽ: naʒ
eẽ ex foꝛma ẽ. Itẽ ſicut ẽ bonũ peꝛ eẽntiam et ꝑticipa⸗
tõem.ita et eẽ per eẽntiam et participatõem.ſi ergo cꝛe
ature dicuntur bone per participatõem diuine bonita⸗
tis:ergo ſunt entes per ꝑticipatõnem diuine eẽntie.Si
ergo eo ſunt quo participãt eẽntiam:eꝛgo eſt in illis foꝛ
maliter.quia quo res ẽ illud foꝛmale ẽ.¶ Item diuina
eẽntia ſimplex ẽ.ergo nõ poteſt trahi in partẽ.ergo non
paꝛticipari a creaturis hoc mõ. ergo ſi ab eis ꝑticipat᷑:
Hẽ ſiẽ nos dicimꝰ ꝑticipatõe ſpẽi ptes hoĩes ſũt vnꝰhõ
ſᷣ ĩ hac ꝑticipatõne illð qð ꝑticipat᷑ eẽntialit ẽ ⁊ foꝛma
lit ẽ im ꝑticipãs. et diuia eentia eẽntialit᷑ et foꝛmalit ẽ
ĩ oĩbus rebus. Solutõ.ddðm ꝙ diuina eẽntia ẽ ĩ om
nibus rebus ᷣm pᷣdictos tres modos generales.ſ.eſſen
tialiter.potentialiter.pñtialiter.et hoc patet per auto⸗
ritatem greg.ſuper illud canti.v.quo abijt dilectus tu⸗
us.Deus comuni modo omniho ineſt eẽntia.pñtia.po⸗
tẽtia.Et iſtos tres modos tãgit dauid ꝓpheta di.ĩ pᷣs.
Si aſcendero in celum tu illic es.per boc tangens mo⸗

dum exiſtendi deũ eẽntialiter:per hoc aũt ſi ſcendero

ad infernũ ades.tangit modũ exiſiẽdi pntialiter qa ad
eẽ tangit pñtiam.ꝑ hoc aũt qð dicit et habitauero in ex
tremis maris.illuc em̃ manus tua deducet me.i.poten
tia.tãgit modũ exiſlẽdi potentionaliter.nec ẽ intelligen
dũ ꝙ ia reddant᷑ ſingula ſingulis.quin illis tribo mo⸗
dis ſit in celo et etiã vbiq;.et ſic apꝛopꝛiando tãgit tri⸗
plicẽ modũ exiſtẽdi in omnibus rebo.¶ Et ad habendã
diſtinctõem iſtoꝝ modoꝝ generaliũ:notandũ. ꝙ in deo
ſunt tria.eẽntia.virtus et oꝑatio.⁊ dico tria ſᷣm rõnem
intelligẽtie.et diſtinguũtur illi modi ita ꝙ per eẽntiam
ẽ in rebus eẽntialiter.per virtutẽ ẽ in rebus potentõna⸗
liter.ꝑ oꝑatõem vᷣo pntialiter. ã p oꝑatõʒ innoteſcit
rebus diuina potẽtia et eẽntia Ro.j. inuiſibilia dei ⁊c

et ſap.xiij. a magnitudine ſpẽi creature poterat creatoꝛ

eoꝝ cognoſcibiliter videri.quia igit᷑ ſua eẽntia attigit
omnẽ rem ꝓpter hoc dr̃ in rebo omnibo eẽntialiter.quia
ðvᷣo ſua potentia vel virtus et ſua oꝑatio ꝑ quã ipᷣa ẽ p̃
ſens attigũt oẽʒ rẽ ꝓpter h̊ in oĩbo rebo ẽ potẽtionalr et
pꝛĩcipaliteꝛ. Aliter voluerũt diſtinguere dicẽtes.ꝙ pꝛi⸗

mũ qð cadit in intellectu ẽ ens.et poſt ens potẽtia.⁊ pꝰ
ens actu cõnotat.ergo diuinũ eẽ reſpectu entis ſimpli⸗
citer:cũ dicitur eẽntialiter eſſe.reſpectu entis potentia
cũ dicitur:potentionaliter eẽ.reſpectu vo entis actu cũ
dicitur pñtialiter eẽ.vt oñdatur ergo ꝙ dominiũ eiꝰnuſ
qꝙᷓ deeſt quoquo modo accipiatur ens: dicitur eſſe bis
tribus modis in rebus. Ad pꝛimã rõem in cõtrariuʒ
dicẽdũ.q; deus nõ ẽ eẽntialiter in rebo vt pꝛincipiuʒ qð
ſit ð eſſe:ſed vt pꝛincipiũ eẽntiale. Sed diſtinguenduʒ.
ẽ pꝛincipium ꝑtis eẽ:et eſt pꝛincipiuʒ eẽntiale totius eẽ.

pꝛimo modo anima eſt pꝛincipium eẽntiale coꝛpoꝛi.nõ

em̃ eſt ei pꝛincipium totius ſed partis.nõ em̃ eſt pꝛinci⸗

piũ coꝛpoꝛis quia coꝛpus:ſed coꝛpoꝛis quia viuẽs actu
et ſic eſt ei pꝛincipium partis eẽ.ſed deus dicitur pꝛinci

pium eẽntiale quia eſt pꝛincipium totius eſſe. vnde eſt

piꝛincipium coꝛpoꝛis et quia coꝛpus et quia viuens.qꝛ

ſicut dicit anſelmus ĩ autoꝛitate pꝛedicta in monologi⸗
on.quecunq; vigent per ipᷣm vigent:et ipᷣe ſolus per ſe⸗
ipᷣm viget.ſine iſto ergo pꝛincipio eẽntiali non poſſunt
res eſſe.Et ꝙ obijcit ꝙ pꝛincipium eẽntiale quod ẽ in re
accipitur ſᷣm foꝛmalẽ cauſam intra.dicendum ꝙ hocẽ
verum de pꝛincipio eẽntiali partis eſſe.ſicut eſt anima.
Ad ſecundum dᷣm.ꝙ diuina eẽntia eſt abſtracta a re
bus per impermixtionem.quia omnino non eſt ipᷣe res
nec dependet ab eis.ſed non eſt abſtracta per cauſalita
tem: quin res dependeant et teneantur ab ipᷣa. nec eſſe
poſſint ſine ipᷣa.vnde creatura ab ipᷣo non poteſt obſtra
hi. vnde ſicut lucere ſolis eſt ſubſtantificum claritatis

et illuminationis que ab ipſo eſt in aere.ita ꝙ nõ poteſt

eſſe ſine illo:ſic claritas eſſe creature nõ poteſt ſine cla⸗
ritate lucis eterne.quin ſemꝑ irradiat et influat ĩ ipᷣam
Rd aliud quno queritur vtrum deus ſit ita eſſentiali⸗

ter iu rebus ꝙ ſit deeſſe rerum. dicendum ſicut habetuꝛ

j. coꝝ.xv.vt ſit deus omnia in omnibus.glo.quia de⸗
us erit vita et victus et copia et gloꝛia et ſalus ⁊ honoꝛ

et pax et finis deſiderioꝛum et omnia bona. et hoc erit

in omnibus:ſic poteſt dici ꝙ deus eſt vninerſitas reruʒ

aut quia eſt vniuerſa res.aut quia eſt entitas.veritas.

bonitas.a quo vniuerſe res pendent. Pꝛimo modo nõ
intendit auguſtinus ; ſit vniuerſitas rerum ſed ſecun⸗/
do modo.et quod dicit poſt et nullum ſinguloꝛum: per
hoc notat ꝙ ipᷣe ſit plenum ens a quo omnia alia nõ tꝛa
ctum in partemn. aliam rationem auguſtini tolle
hoc tolle illud ⁊c.dicendum ꝙ ſi dicatur foꝛma que eſt
ſecundo perficiens et efſe cõiuncta.ſic nõ poteſt dici de⸗

us forma rerum. ſed ſi dicatur foꝛma peꝛfectio ſeperata

m eſſe.tenens et complens omnia in eſſe:ſic ipe dens ẽ
vere foꝛma. Et hoc modo vult boetius ꝙ iße ſit vere foꝛ

ma.et omnis alia foꝛma imago. quia tenet omnes foꝛ⸗

mas in ſua materia.et ẽ perſectio perſectionuzʒ. ſeo non
ſequitur ꝙ ſit de rebus.per hoc patet ſolutio ad aliam
rationem. 4! Ao tercium dicendum. ꝙ auguſtinus ad
dardañ.ponit exemplum de participatione diuine bo⸗
nitatis in creatuꝛa. Et ponit exemplum de auditu ĩ bis
qui audiunt.cum pariter apꝛopinquant ei:tãtomagis

.

alius alio capit. quanto eſt acutioꝛ auditus.tantominꝰ

autem quãto eſt obtuſioꝛis.cũ ille nõ magis minuſue ĩ⸗
ſonet. Sed in eo loco in quo ſunt omnibus equaliter pᷣ
ſto:ſic quanto excellentius deus nulla incoꝛpoꝛea et im
mutabiliter vna totus adeſſe rebus omibus pt ⁊ ſingu
lis totus:quis in gbus habitãt babeãt eũ ꝓ ſue capaci⸗
tis diuerſitate.alij plus alij minꝰ.ꝑticipatio &̊ iſta nõ?ẽ
qꝛ trabat᷑ ĩ ꝑte.ĩmo qᷓtum ad effectum.ᷣm.ſ.ꝙ aliquid
efficitur plus vel minus:efficitur in confoꝛmitatem di⸗
uini eẽ.et ſᷣm ꝙ aliquis plus aptus eſt tanto plus ptici⸗
pat iſto modo. Oð ergo obijcituꝛ vtꝝ participetuꝛ ſicut
dicimus ſpeciẽ ꝑticipari a ſingularibo.dicendum ꝙ no
quia eẽntia vnibilis vna ẽ.Kᷣ tñ młtiplicat᷑ in ꝑticipatoi
lo.ita ꝙ pꝑtit᷑ ĩ Hᷣ et ĩ illo.et ita ꝑticipatõ iſta ẽ ĩ vna foꝛ⸗

ma młtiplicata.̊ diuĩa eẽntia ñ ꝑticipat᷑ młuplicata.

5„ oi rd) . rer.

— — — — ⸗—

ofttg⸗ 9
igſinplß
i Potentia
mniebe
ureſe bis
cotmnig
helpinz 35
heydz.
totius ti,
rpori. n⸗
diuesetn
citurpeine
e. nceeſ
Apiueng
monolog
olus perſe
on poſim
quodeigfe
umg hoei
teſtaninn.
pſractgate
eſtißene
canſclin
Pa. nereſe
oteſtabnn
n clantani
nöporel
teſtſirecle⸗
fvoritzen
ahennali
uthebem
o,gni de
uo: bno
ethorert
ſitesreng
eperitgs
modono
ſedſecun,
Num: per
lia notnn
ſini tolle
a qe
edicid⸗
oſepenun
jiedis
ſtmmreſ
nnren
4 ſonon
6 Mann
Apnsed⸗
hninebo
imiki
iunog
Cntorin
ninuſrẽ
Polier
oregetnnn
igin
Ncuen
iniſ
. Alaon
tnendn
sgein
unſint
mo
eſpnin
na ſon
licat⸗

— ::

Nueſtio

Item vniuerſale eſt de eẽ eoꝛum que pticipant ipᷣm. di⸗
uina aũt eẽntia in rebus participãtibus ipᷣam ſed non
eſt ce illis.

Membruʒ tercium

Eercio queritur ð numero modoꝝ exiſtẽ
di deum in rebus. Ad quod ſic aug.deus
dicituꝛ eẽ in mundo vt cꝛeatoꝛ ⁊ rectoꝛ.vt
creatoꝛ dicitur eẽ potẽtionaliter. vt rctoꝛ
pñtialiter.ergo ſolum his duobus modis eſt in rebus.
4 YItem deus eẽntialiter ẽ in rebus.quia eius eẽntia nõ
deeſt alicui creature.ſed nõ deeſſe eſt eẽ pᷣſentialiter ĩ re
bus. 4 YItem queritur ſi eſt in omnibus per voluntatez
ſicut alijs modis:et videtnꝛ ꝙ nõ.cum dicat domin peꝛ
ꝓphetam.nõ eſt voluntas mea in vobis.i:malis.j Itẽ
deus ſe habet ad res vt alpha et o.⁊ iſti modi nõ ſũt ali

qui pdictoꝛum:ergo alijs modis q; tribus pᷣdictis ẽ deꝰĩ

rebus. Sed cõtra.potẽtia nõ exit in eſſe niſi per vo⸗
luntatẽ.ergo magis ſe habet per voluntatem ad res ꝙᷓ
per potentiam.ergo ſi eſt in omibus per potentiam.cõ⸗
ſtat ꝙ ẽ in omnibus per voluntatem.4 It em in deo ẽ
perſonale et eẽntiale.⁊ ipᷣa perſona ẽ ĩmenſa ſicut eẽn⸗
tia.ergo ẽ vbiq; perſonaliter ſicut eẽntialiter.ergo plu⸗
ribus modis ẽ in rebus qᷓ; tribus pᷣdictis. Solutio.
dðm ꝙ iſti tres modi generales ſunt exiſtendi deum in
creaturis.⁊ decurrũt per alios.i Ad pꝛimo ergo obie⸗
ctum dicẽdum.ꝙ ẽ loqui de rebus qᷓtum av eſſe vel qᷓ;
tum ad fieri.ſic in illis ẽ deus vt creatoꝛ.⁊ etiam ẽ in il⸗
lis pꝛedictis tribus modis.loquendo aũt de ipᷣis pꝛout
ſunt.ſic ẽ in illis vt rectoꝛ inqᷓtum ẽ in ipis.hoc modo
eſt in ip̃is tribus p̃dictis modis.vñ modi illi nõ exclu⸗
dunt illos.ĩmo ponunt illos.nec faciunt vnum cum il⸗
lis.⸗. Ad ſecunduʒ dðm.ꝙ eẽ pꝛeſentialiter eſt duplici
ter.vno mõ dicitur ꝑñtialit᷑ eẽ ad eẽ rei 2 nõ dreſſe.alio
mõ dicitur pꝛeſentialiter eẽ quaſi p̃ ſenſu eẽ.vt.ſ.habe⸗
at in re eẽ cognoſcibiliter. ſapiẽtie.xiij.a magnitudine
ſpeciei et creature poterat creatoꝛ boꝛum cognoſcibilit
videri.Pꝛimo modo idem ẽ eſſe pñtialiter quod eẽnti⸗
aliter. Secundo mõ nõ.et ſic pꝛocedit ratio illa ex par⸗
te qua non faciunt deum.Xl ZYld tercium dicẽdum eſſe
vt alpha et.o.non dicunt habitudinẽ fᷣm quam deus ẽ
in rebus:ſᷣ inqᷓtum eſt extra vt pꝛincipium et finis reꝝ
et ideo nõ faciunt modum differentem abillis exiſten⸗
di deum in creaturis.¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ voluntas
in deo reſpicit bonum volitum.ſᷣ quia bonũ eſt duplex
ſcʒ natuꝛe ⁊ oꝛdinis.Si reſpicit bonũ oꝛdinis ſic nonẽ
deus vbiq; per volantatẽ.quia iſte non eſt in malisiĩ ꝗ⸗
bus nõ eſt bonitas oꝛdinis. Si reſpiciat bonum natuꝛe
ſic eſt in omni re per voluntatem:ſed tunc idem ẽ diceꝛe
deum in creatura per voluntatem et per operatõnem.⁊
ideo nõ ponit modum differentem abillis. Item volũ⸗
tas ꝓpꝛie eſt ad res nõ in rebus.et pꝛopter hoc nõ facit

quemadmodum eſſendi deum in rebus.Ad quintum

dicenduʒ. ꝙ eſſe perſonale duo ponit.ſ.eſſe ᷣm tres peꝛ
ſonas et eſſe ſm diſtinctionem. Pꝛimo modo dicitur de
us perſonaliter in omnibus rebus.et hoc ſm tres mo⸗
dos pꝛedictos generales.nec iſtud ponit aliu,z modum
eriſtendi abiſtie.ſi dicatur eſſe perſonaliter.i.eſſe ꝑ di⸗
ſtinctionem: ſic iſtud nõ poteſt facere generalem modũ
eſſendi in creaturis.quia modus quo dicituꝛ eſſe in om
nibus rebo ẽ per indiſtinctõeʒ. ꝓpter hoc iſto mõ ñ hʒ
reſpectum ad res.ideo nõ facit modum exiſtendi alium
a Pꝛedictis.2 ſic patet ſolutio.

Mlẽbruʒ quartũ

Varto queritur de modis aſſignandi di⸗
ſtinctionem iſtoꝛum modoꝛum. Pꝛimus
modus aſſignandi diſtinctõnem talis eſt
deus comꝑatur ad res vt dans eſſe rebo.
vt regens res:⁊ vt cognoſcens. Inqtum comꝑatur ad

Wy⸗ EK.ee 6*

Y.

res vt cognoſcens.pꝛeſentialiter dicitur eſſe in rebus.
Inqtum dans potentõnaliter. inquantum regens. eſ⸗
ſentialiter.¶ Sed cõtra iſtam diſtinctõnem obijcitur.i
boc ꝙ deus cognoſcit res:magis dicuntur res eſſe ĩ ipo
econuerſo ſm illum modum aſſignandi.ergo nullus
eſt modus diſtinguendi modos iſios. Secundus mo⸗
dus diſtinguendi ẽ ſᷣm ꝙ dicit dyoniſius.ꝙ tribus mo
dis exeunt res a deo.per pꝛoceſſionem eſſentialeʒ. vita⸗
lem.cognoſcibilem. Et iterum. que exeunt per pꝛoceſſi⸗
onem cognoſcibilem exeunt tribus modis.ſ.per pꝛoceſ⸗
ſionem ſenſt ualem. rationalem. intelligibilem. inqtum
exiunt res ab ipᷣo per ꝓceſſinoem eẽntialem dicitur eſſe
eẽntialiteꝛ. Inꝙᷓtum vo per pꝛoceſſionem vitalem.cum
motus perfectus ſit vita.dicitur eſſe in rebus potentio
naliteꝛ. Inqtum vo res exeunt ab eo peꝛ pꝛoceſſionem
cognoſcibilem ſic facit ſe pꝛeſentem in rebus et ſic dici⸗
tur eſſe in rebus pꝛeſentialiteꝛ.¶¶ Sʒ eõtꝛa.ſi ſic eẽt eꝛgo
deus in rebus entibus tm̃ que non viuũt nec cognoſcũt
nõ eẽt illis tribo modis.ſed ſolũ vno mõ.ſ. eſſentialiter
quodẽ fim cum in omnibus rebus ſit illis tribus mo⸗-
dis pꝛedictis.et ita nulla eſt aſſignatio p̃ᷣdicta. Ter
cius modus diſtinguendi talis eſt. nos videmus in re⸗
bus creatis ꝙ alicubi ẽ res per potentiam vbi nõ ẽ per
pꝛeſentiam vel eẽntiam. ſicut rex in toto regno. Itẽ ali⸗
cubi ẽ res per pꝛeſentiam vbi non eſt per potentiam vt
rex extra regnum ſuum. Item alicubi ẽ per eẽntiam vbi
nõ eſt per potentiam. At ergo oſtendatur in deo perfe⸗
ctus modus eſſendi reſpectu creaturaruʒ. deus dicitur
eẽ in omnibus rebus iſtis tribus modis. Sed cõtra.
ſiſte modus diſtinguendi nõ diſtinguit pꝛeſentiam ab eſ
ſentia.quia vbicũqʒ ẽ pꝛeſentialiter eſt eẽntialiter. ergo
ſm iſtum modum idem ẽ pꝛeſentialiter ⁊ eſſentialiter:
quod eſt incõueniens. Quaꝛtus modus di ſtinguendi
eſt.quia hec tria reſpiciunt eſſentiam. virtutem et ope⸗
rationem.m que tria ẽ veſtigium trinitatis in creatu⸗
ris.vt dicatur ꝙ eſſentialiter ẽ in eẽntia.potentionalit
in virtute. pᷣſentialiter in operatõe.¶¶ Cõtra:co nſtat ;
pꝛeſentia dei nõ abeſt eſſentie rei nec potentia. ſimiliter
nec pꝛeſentia.ergo in eẽntia eſt potentionaliter pᷣſentia⸗
liter et eſſentialiter. Quod cõcedendum eſt.dicendũ
ſicut pꝛius ꝙ iſti modi reſpiciunt eẽntiam. virtutem et
operationem creatoꝛis.que qᷓuis in deo non differant
re.differunt tamen in ratõe intelligentie ſicut ſupꝛa di⸗
ctum eſt.¶ Juxta hoc queritur. cuʒ deus ſit in rebus eſ
ſentialiter. pꝛeſentialiter. potentionaliter. vtrum econ⸗
uerſo creature ſint in deo eẽntialiter.pꝛeſentialiter.po⸗
tentialiter. ¶ Item res ſunt in deo pꝛeſentialiter quia ĩ
eius cognitione.potentionaliter quia in eo ſicut in cau
ſa ſed eentialiter nõ ſunt in ipo.quia ſm hᷣ intelligeret
diuina eſſentia æpendere ab eẽntia creature quod non
eſt verum. Cauſa em̃ nõ depẽdet a cauſato vt ſic:ſʒ ecõ⸗
uerſo.vnde eſſe creature põt eſſe cauſe neceſſariuʒ ad ſu
um eſſe. Sed nõ ecõuerſo vñ eẽntialiter ẽ deus in rebus
quia eius eẽ ẽ neceſſarium ad eſſe rerum:ſed nõ ecõuer
ſo res in deo eſſentialiter.quia eſſentia entium nõ ẽ ne⸗
ceſſaria ad hoc vt ſit.

Nlembrum quitum
Vinto queritur vtrum pꝛedictis tribus
modis exiſtat deus in rebus equaliter ſi⸗
ue vnifoꝛmiter vel nõ.Ad quod ſic aug.ð
pꝛeſentia dei ad dardañ.inſinuat duplicẽ
modum exiſtendi deum in creaturis.ſ.generalem qui ẽ
Fm pꝛedictos modos.et ſpecialem qui eſt per inbhabitan
tem gratiam. vnde dicit greg. deus natura incoꝛpoꝛea
et immutabiliteꝛ vna totus ad eſſe rebus omnibus po⸗
teſt et ſingulis totus.quis in quibus habitat babeant
eum pꝛo ſue capacitatis diuerſitate.alij ampliꝰalij mi⸗
nus. Si ergo iſti modi referuntur ad modum generalẽ
ergo ᷣm illos eſt equaliter in omnibua rebus.ql Itẽ eẽ

νꝶσασαααι nα.. .

nõ recipit magis et minus.ergo ſi in rebo ẽ ꝙỹ̈tum ad eᷣ
ſm iſtos modos nõ ẽ magis et minus. Item phus in
li. de cauſis.cã pꝛima ẽ in oĩbus rebus ſᷣm diſpoſitõem
vnã. ergo nec plus nec minnus. Cõtra. aug . i li.ð na⸗
tura boni.diſtinguẽe modũ.ſ pẽm. oꝛdinẽ: dicit · Ybi. hec
magna lunt magnum bonum eſt. etiã vbi maioꝛa mai⸗
bonñ ẽ. et vbi nnlla nullũ bonũ ẽ. Sed hin iſta partici⸗
patur diuina bonitasergo magis et minus participa

tur. ergo ſm magis et minus ꝑticipat᷑ in creaturis ſᷣm
illos modos. 4 Itẽ quedã res magis cõſeruatur deo

quedã minus. ſicut res incorruptibiles magis ↄſeruã

tur ꝙᷓ res coꝛruptibiles.ergo magis eſt in quibuſe dã re

bus pñ̃tialiter ꝙᷓ in alijs· cum in rebus dicatur eẽ pꝛe⸗
ſentialiter qᷓtum ad cõſeruatõem. Solutio.· dicenoũ
ꝙ cõtingit loqui de diuina eẽntia dupliciter in ſe: et ſic
ſemper ſe habet equaliter: et ᷣm diſpoſitõem vnam vel
ßm ꝙ participari dicitur in creaturis. et ſic nõ dicitur
ſe babere m diſpoſitõem vnam:ſ̊ ſm magis et minus.
Nam creature quedam ſunt in ꝑticipatõe eentie tin q/
dam in pticipatoe eẽntie et vite. queda in ꝑticipatione
centie et vite et cognitõis. Sed hec inequalitas non eſt
ex ꝑte ipᷣius ſed ex parte creaturaꝝ ꝑticipantiũ ipam.

— .

Ao pꝛimo ergo obiectũ dðm . ꝙ differt dicere diuina

eẽntia eſt in rebus.et diuina eẽntia habetuꝛ.quia ñ poſ

ſum dicere ꝙ habeatur niſi vbi ẽ per inbabitantẽ graz
quia gratia babitus eſt per quam efficitur anims ei⸗
foꝛmis. M aũt deifoꝛme ẽ dicituꝛ habere diuinã foꝛmã:
et ſic per cõſequẽs deũ. et ꝓpter hoc ſᷣm iſtos modos ge⸗
nerales nõ habetur a rebus: ̊ 'm ipos ẽ ĩ rebus ⸗ ab
ip̃is ꝑticipat᷑. licet ergo m iſtos modos ñ babeat᷑ Fᷣm
magis et minus. tñ m ipos ꝑticipatur plus vel minꝰ.
41 Ad ſecũdum dom. ꝙ; ẽ eẽ dupliciter.ſ. eẽ nature et eẽ
oꝛdinis.pꝛimũ ergo eẽ nõ recipit magis et minus ſed ſe
cundũ.et a parte illius ꝑticipatur eẽ diuina bonitas a
creatuꝛis ſᷣm magis et minus.⁊ Fm boc ſoluitur teꝛcia
rõ. Et rõe buius dicit bugo qtum ad eſſe ſemper ẽ vni⸗
foꝛnis.tñ qtum ad eẽ in alijs et in alijs magis et minꝰ
quare m eẽ ſemper ẽ vnifſoꝛmis. ᷣm eẽ vo in alijs et in
alijs: eſt magis et minus.

NMueſtio.xj. de ſpeciali

exiſtẽtia diuine eſſentie in rebus per inbabitantem gra

tiam.
ODſtqꝙᷓ inquiſitum
eſt de generali modo exiſtendi deũ ĩ cre
aturis. Cõſequẽter inquirendum ẽ de
modo ſpeciali exiſtendi deum in cꝛeatu
ris qui ẽ ꝑ inhabitãtẽ gram.circa quã
inquiruntur iſta. S
Pꝛimo quid eſt eſſe per grati an ponat aliquid in cre
atura. „
Secundo in quibus.vtrum ſine ſacramentis ſit ꝑ gra⸗
tiam inhabitantem. .
Tercio vtrum in carne ante infuſionẽ anime poſſit eẽ
per gratiamam inbabitantem. S
Quarto vtrum in homine ante natiuitatem poſſit eſſe
ꝓ gratiam inhabitantem
Quinto vtrum ſit in ꝑuulis ꝑ gram inbabitantem.
Sexto vtrũ poſſit dici inhabitare vł eſſe in homine per
gratiam gratiſdatam.

Mlebrum pꝛimum
D pꝛimũ obijcit᷑ ſic. Ex hoc deus eſt in
aliquo ꝑ gram.dicitur ille gratus deo.ſʒ
hec denominatio nõ ẽ niſi ab aliqua cre⸗
ata qualitate.quia modo ẽ gratus et pꝛi⸗
us nõ erat:ergo per hoc ponitur aliqua qualitas crea⸗
ta in ipᷣa. Cotra.cũ dr eẽ in rebo ꝑ eẽntia.pñtiã et po

tẽtiã.et nõ ponit᷑ aliqua qualitas creata in creatuꝛa im
mo ꝑ eẽntiam et potentiã in creatã ẽ increatura.q̊ eadẽ

rõe ꝑ gr̃am increatã. ᷓ per boc nõ ponit᷑ gra niſi incꝛea

ta. Solutio. dom ꝙ deuz eẽ ꝑ gram ponit neceſſaꝛio
ꝑ gr̃am creatã ĩ creatuꝛa.qᷓ quidẽ gra ẽ ſi imilitudo:qua
aĩaẽ imago actu et immutatõe actuali. Et cũ ſe hʒ aĩa
ꝑ ↄfoꝛmitatẽ ad deũ in ſimilitudine expꝛeſſa. dicitur de
us inhabitare in ip̃a ꝑ gram. vñ aug.in li.d pñtia dei
ad daꝛdañ.hi ab eo longe eẽ dicunt᷑:ꝗ peccãdo diſſimi:
les facti ſunt.et hi ꝓpinquare qui eius ſilłitudinẽ pie vi⸗
uendo recipiũt.ſicut recte dicutur oculi tantolongius
eẽ ab hac luce quãto fuerint deterioꝛes.qᷓu is lux pꝛeſto

ſit atq; oculis ꝑfundat extinctos.aꝓpꝛopinquaꝛe aut lu
ci ocłi merito ꝓhibent᷑:qui ſanitatis acceſſu aciẽ recipi
endo ꝓficiũt.ex hoc patʒ ꝙ gra creataẽ ſimilitudo qua
aĩa eſl imago in actu.vñ eẽ ꝑ gram ponit in aĩa habitũ
aſſimilantẽ deo. 4 Ad rõem in cõtrariũ dom ꝙ neceſſa⸗
rio ponit᷑ gra creata in aĩa ad ſuſceptõem gre increate.
id eſt ad hoc vt aliquis vniatur deo ꝓpinqua ſilitudine
vñ aug. ꝓpinquare ei dicunt᷑ qui eius ſilitudinẽ pie vi⸗
uendo recipiũt. vñ ſicẽ acumen neceſſario ẽ in oculo ad
ſuſceptionẽ lucis:ſic ꝗr̃a creata neceſſario ẽ diſpoſitio ĩ
aĩa ad ſuſceptõem gre increate ſicut lucis diuine. 4Et
ad illud quod obijcitur. doᷣm ꝙ m deuʒ eẽ eeẽntialiter,
potẽtionaliter. pnᷣtialiter poſſunt eẽ creature qð ẽ eẽ na
ture. ſicut deũ inhabitare in aĩa ponit bene eẽ quod eſt
eẽ gratie.vñ vterq; modus ponit aliꝗd creatũ in re.vñ

licet modi generales nõ ponãt aliquà qualitatẽ creatã:

ponũt tñ aliqꝗd creatum ſicut modus ſpiritualis qui ẽ
inhabitare per gratiam.

Mlembꝛũ ſecundum

Ecundo querit᷑.vtrũ deus ſit in ſacramẽ⸗
tis ꝑ graʒ inhabitãtẽ. Ad qð ſic canĩ.v.
quo abijt dilectꝰtuus. Greg. Cũ de? vni
uerſaliter in oĩbo rebus ſit ſubſiãtia pñ⸗
tia et potẽtia.tñ familiari quodã mõẽ ꝑ gram. Sed cõ
ſtat ꝙ deus familiari mõ ẽ in ſacramẽtis et alijs rebus
ſanctificatis.ergo ẽ in illis per qam inhabitantẽ.4 IR
hugo.de ſancto victo. Sacrementũẽ elemẽtum coꝛꝑale
ex fimilitudine repñtãs.ex inſtitutõe ſignãs. ex ſancti⸗
ficatõe viſibilẽ gẽam cõtnẽs.ergo deus habitat ĩ ſacra
mẽtis ꝑ gram. ¶ Item aug.vnde eſt creata virtus aque
vt coꝛpus mergat et coꝛ abluat.vᷣ qð abluit coꝛ illud nõ
põt facere ſine gratia:q̊ deus ẽ in ſacramentis ꝑ gram.
Cõtra. inter datoꝛem gr̃e et ſuſcipiẽtẽ nihil ẽ mediũ
quia ſicut per ſe et ſine medio cre at.ita per ſe et ſine me
dio recreat.ᷓ nõ dat aĩe gr̃am mediãte ſacramẽto. in
ſacramẽto nõ cõtinetur gra. 4 Item omnis foꝛma q eſt
in aliquo tãꝙᷓ in cõtinẽte.ponit᷑ in eo tqᷓ in ſubiecto. ſʒ
gra nõ põt eẽ in ſacramẽto ſicut in ſi ubiecto. quia ſacra
mẽtũ ẽ coꝛꝑale.gra vᷣo ẽ ꝗd ſpirituale:ꝭ̊ ga nõ cõtinet᷑
in ſacramẽto:nõ igitur ẽ deus in ſacrametis ꝑ Ratiam
Si dicat᷑ ſm aug.S.qꝙ ibi nõ ẽ gr̃a ſed virtus gratie.
Cõtra. hec virtꝰẽ diſpoſitio vel foꝛma. &ẽ in aliquo ſic
in ſubiecto. ̊ nõ põt eẽ in ſacramẽto ſicut in ſubiecto ra
tiõe p̃dicta.et ita redit id quod pꝛius. Solutio doðm
ſine piudicio ꝙ deus eſt in ſacramẽtis ꝑ gram: nõ tñ
ꝑ inbabitantẽ gram ẽ in ſacramẽto.Qomen em̃ inhabi
tatõis dicit terminũ motus.vñ nec in his que ꝑtinẽt ad
viã nec in via nec in bis que ſunt ad finem ꝓpꝛie ẽ inba
bitatio. quia ergo motus infuſione gratie gratificãtis
nõ terminatur niſi in aĩa vel ſubſtantia ſpirituali:ſacꝛa
mẽtum vo eſt quoddam adminiculum velut via ad gꝛa
tiam. dicitur deus eſſe in ſacramento ꝑ gratiam. ſed nõ
inhabitare per gratiam: quia eſt via ad gratiã et diſpo
nens ad hoc vt gratiã ſuſcipiat. Et bene cõcedo ꝙ quo
dãmodo familiari eſt deus in ſacramentis · et hicẽ mo

—

—— —– — — S

— —

QNueſtio

ri.

ſctenmmin
alten dus quia gratin ue eſlopus lollus winßaẽ in lacta iam ante infuſionem anime. aYtem nibil pertinet a
hithenn mento ſicut in cauſa diſponente ſu cipientem ad ſuſce⸗ gratiam quod nõ pertineat ad gloꝛiam. quia gratia eſt
nilitnco gi ptõnem gratie. et hie eſt ille modus familiaris 'm quẽ oꝛdinata ad gloꝛiam.ſed aug.querit de aboꝛtiuis ſine
tci ſehl deus eſt in ſacramentis. Et in hoc ſenſu intelligitur il⸗ amima.an pertineant ad gloꝛiam reſurrectionis. in li.
h. die Ziſe lud quod ſacramentuʒ cõtinet grati am et virtutem gꝛa de trinitate reſ ponget ꝙÿ non.quia non ceciderũt ꝑ moꝛ
lturd⸗ tie.qnia in eo eſt virtus qua diſponitur ſuſcipiens ad tem. vnde arguitar ſic.i QAihil pertinet ad gloꝛiaʒ quod
cibnun gratiam. Mec eſt dicendum ꝙ in ſacramento lit grat ia non pertinet ad gratiam. eꝛgo cum ante infuſionem ani
aine Vni foꝛmaliter ſicut in ſubiecto:ſed ſicut in cauſa diſponen me caro non pertineat ad gloꝛiam:non ꝑtinebit ad gꝛa⸗
ntann te. ¶¶ Ao pꝛimum dicendum ꝙ erx parte dantis gratiaz tiam et ita non eſt inhabitabilis a deo.¶ In exo. xxj. ſi
isn Go nibil eſt medium: ſed er parte ſuſcipientis. Ipſa autem quis percuſſerit mulierem pꝛegnantem: et aboꝛtiuum
*D peſ⸗ virtus ſacramentalis eſt que diſponit ipᷣm ad gratiam q nidem fecerit:ſed ipᷣa vixerit:ſ ubiacebit dano: quãtuʒ
kair cus ergo de ſe operatur et immediate dat gratiaʒ aia maritꝰm lieꝛis expetierit: arbitri iud icauerĩt:Diſtin⸗
n acſeſetſt autem mediante ſacramento recipit eam.X Avo illð vo guit ibi de aboꝛtiuis ante aĩationẽ et poſt.et ibi non cõ⸗
litndotn quo queritur in quo ſit iſta virtus ſacramentalis.dðm putat de inanimatis.ergo non ſunt receptiua gatie an
in aabuhi ꝙ ſieut ſermo ſignificatinus duplex habet eſſe. vnum ẽ te anumationeʒ.quia ſi eſſent:comput abilia eſſent.nec
ng⸗ neceſt nature: Fm ꝙ eſt vox vel ſonus ab oꝛe ꝓlatus. Aliud etiam fit aliquis pꝛopter hoc irregularis. et ita idẽ qð
Greincrente Em y habet eſſe ex inſtitutiõe ſᷣm ꝙ ẽ ſignum deſignati pꝛius. Solutio.cõcedimus ꝙ caro ante infuſionem
uaſilinnin uum alicuius rei ad mouendum intellectum. Sic vꝛtꝰ anime non eſt inhabitabilis a deo per gratiam. quia
ucine peſi in voce poteſt eſſe dupliciter.vt habʒ eſſe nature:aut vt non eſt ſuſceptiua gratie: cum non ſit oꝛdinata ad glo⸗
ein ochlot habet eſſe inſtitutõis et ſignificãtie.¶¶ Similiter dicen⸗ riam.Caro enim te ſe non habet poſſibilitatem ad per
ediſpoſtel dum cum ſacramentum ſit inuiſibilem gratiam cõfeꝛẽs petuitatem ſiue ad incoꝛruptõem.ſed pꝛopter vnionem
dinine. ꝙ duplex eſt eſſe ſacramenti.vnum nature inqtum ele⸗ quam babet cum foꝛma perpetua et incoꝛpoꝛali ſcilicet
eintialie mentum coꝛpoꝛale.alind ex diuina inſtitutione:ex qua amma rationali.Ende etiam per illam accipit oꝛdina⸗
re qöiein oꝛdinatur ad ſignificandum et ſanctiſicandum.vnde ẽ tionem ad gratiam ſi habet aliquam oꝛdinationem ad
eee qubde ei virtus ad inſtruendum intellectum.inqᷓtuz eſt ad ſi⸗ gratiam coꝛpus vel caro.ergo quod non habet oꝛdina⸗
atüin te gnificandum inſtitutum. et virtus ao ſanctificãdum eo tionem ad animam:non habet aliquam oꝛdinationem
itaticrenti modo quo dictum eſt:inqtum ad hoc ex diuina oꝛdina ad gratiam vel gloꝛiam.ſicut eſt caro ante animationẽ
iwaloti tione et miniſtri executione oꝛdinatuin eſt. Ad pꝛimum ergo quod obijcituꝛ nondum erat in illo

n

inſachuns nem anime poſſit eſſe per gratiam inbabi ſcit.vnde xpᷣc dicitur pꝛoficere in ſapientia luc.ij. quan
ſeemni tanteʒ. Ad quod ſic luce.j.Exultauit in⸗ do innotmit eius. ꝓfectus.dicitur ergo non ineſſe ſpiritꝰ
Cüwegi fuans. glo. Modum erat in ipo ſpiꝛitus vi vite m motum et manmifeſtationem qᷓuis ſᷣm veritatẽ
htſütundß te et iam inerat ſpiritus gꝛatie. ſed in quibus eſt ſpiritꝰ intus viueret.¶ Ad aliud dicenduʒ. ꝙ noticia appꝛoba⸗
n. Go gratie inbabitat cæus per gratiam. ergo ante infuſio⸗ tiomis dicitur dupliciter. m pꝛedeſtinationem: et ſic ni
als nh nem anime erat in iohanne per inhabitantem gratiaz hil boni poteſt actu.vel m pntem iuſticiam cum aliꝗs
ianiͤ Item hiere.j. pꝛiuſ. qᷓ te foꝛmarem in vtero noui te. 3 cognoſcitur per gratiam pꝛeſentis iuſticie.pꝛimo acci⸗
unen duplex eſt noticia dei. pꝛima eſt ſimplex qua cognoſcit pitur notitia hieremie. Elnde berñ. pulchre inter figu⸗
erienß omnia.ſecunda eſt noticia appꝛobationis. de qua mat. rationem in vtero et parturitionẽ ex vtero diuinum di⸗
ſeltiin xxv.non noui vos.ſed non loquitur ad hieremiam de p ſtinxit oꝛaculum.vt illam tm pꝛecognitam:iſtaʒ ſancti
mute ma.quia eſt cõmunis omnibus:et ita nõ eſſet cõmenda tatis munere foꝛmatam oſtenderet. Sed de noticia ap⸗
D tio ipius hieremie.ergo de ſecunda.ergo iam ante foꝛ⸗ pꝛobationis ſecundo modo accipitur illud quod ſequi⸗
ſctocl mationẽ appꝛobabat. ſed non dicitur appꝛobare niſi il⸗ tur hieremie. Et anteꝙᷓ exires de vulua ſanctificaui te.
bon. los in quibus eſt per inbabitantem gratiam:ergo ante vnde ſubdit bernbhardus.ne quis pꝛerogatiuaʒ pꝛophe
erii foꝛmationem coꝛpoꝛis fuit in hieremia per inhabitan⸗ te eſtimandam de ſola pꝛeſcientia eſtimaret. Zld alið
aſien tem gratiam.¶ Item conſtans eſt ꝙ caro illa cum qua quod obijcit᷑.ꝙ caꝛo erat ſuſceptibilis peccati:eꝛgo gra
nngn vnitur anima rationalis eſt ſuſceptibilis peccati.quia tie. Dicendum ꝙ peccatum non dicitur eſſe in caꝛne foꝛ
mie eſt cauſa peccati in anima que infunditur. ſed cuicũqʒ; maliter ſed cauſaliter. quia in carne eſt: vnde poſtea cõ
nicdß poteſt ineſſe peccatum poteſt ineſſe gratia:ſed peccatũ trahbit anima peccatum:ſed tamem aliter ſe habet ani⸗
aſten ineſt carni vt cauſe quia ab illa cõtrahit anima peccatũ ma ad contrahendum peccatum. aliteꝛ ad ſanctifica⸗
cͤint ergo poteſi ineſſe gratia a qua ſanctificatõnem contra⸗ tionem ſiue ad ſuſcipiendam gratiam. Poteſt enim ca
Gnen hat anima. ergo deus poteſt eſſe in carne onte infuſio⸗ ro coꝛrumpi dupliciter.vel coꝛruptione nature vel per⸗
gnt. nem anime per inbabitantem gratiam. ¶ Item. j. coꝝ. ſone.verbigratia.Caro ade ſtatim ex peccato coꝛrupta
ngoſt vj. Neſcitis quia membra veſtra tem plum ſunt ſpiritꝰ erat.vnde fecit ſibi periʒz omata.perſona autem ſᷣm ꝙ;
hicgont ſancti. ſed ſpiritus non dicituꝛ inbabitare niſi per gra⸗ dicit anſelmus coꝛrumpit naturam. quia caro illa in
noden tiam:ergo ſpirituſſanctus eſt in membris per gratiam potentia erat caro omnium hominum. et ſna pꝛopꝛia
mewn inbabitantem. Cõtra. differt eſſe et bene eſſe. et pꝛi caro erat ibi perſona.ergo pᷣmo coꝛrũpit naturã.natu⸗
fiht eſt eſſe ꝗᷓ bene eſſe.ſed anima qtum ad eſſe pficit coꝛpus ra coꝛrupta poſſlea coꝛrupit perſonam ſcʒ filioꝛuʒ.nos
Minit gratia vᷣo ꝙᷓtum ad bene eſſe. eꝛgo neceſſe eſt pꝛius ani⸗ autez habemus duplicem coꝛꝛuptionem ſcilicet ex adã
eiint mari carnem qᷓ ſit ſuſceptiua gratie.ergo deus non po et ex actuali peccato. vnde duobus modis caro infici⸗
ſicans teſt inhabitare per gratiam in carne ante infuſionem tur a peccaio.ſed ſolum vno modo ſanctificatur a gra⸗
iſen anime.¶ Item oꝛdinata ſunt gratia et natura. ſicut eꝛ⸗ tio.ſcilicet ſolum ratione perſone.vnde in perſona ſo⸗
d go ſe habet gratia ad naturam. ita ſe habet vita gratie lum poteſt fieri ſanctificatio.⁊ hoc illo oꝛdie quo ſe ha
ſoon ad vitam nature. ſed impoſſibile eſt ꝙ gratia ſit niſi pꝛe bet ad perſonam.gratia autem nunq tranſfunditur ꝑ
ſ⸗ exiſtat natura:ergo nec vita gratie poterit exiſteꝛe niſi naturam.quia non habet oꝛdinem ad illam ſed ſolum
go pexiſtat vita nature.ergo caro ſine anima non eſt ſuſce ad perſonam. et ideo anie animationem non poteſt el⸗
zno ptiua gratie.ergo non eſt inhabitabilis a deo per gra⸗ ſe ſanctificatio. Vnde etiam ᷣm hoc apoſtolus pꝛopꝛie

Membrum tercium

Ercio queritur an in carne ante infuſio⸗/

ſpiritus vite ⁊c.ſatis poteſt ſolutio peꝛpendi.quia ſicut
dicitur in textu.iam erat ſextus menſis erat coꝛpꝰ ani⸗
matum.dðm ergo ꝙ aliquando dicitur res tunc pꝛimo
eſſe.cum pꝛimo innoteſcat non eſſe.quando non innote

SSS

⸗ (e ,

N

. e Snds ßnc 7 d

oech Sefenr ſapie g0 Oeß⸗ COyp 4.α

H

loquitur. Qeſcitis quoniaʒ mẽbra veſtra ⁊c. quia ex Hᷣ
ꝙ coꝛpus habet animam:ex boe habet ſpiritum.ſ.inba

bitantem gratiam.
Mlebrum quartum

Varto loco queritur vtꝛum deus ſit in ho
mine per inhabitantem gꝛatiam et ̊ ante
natiuitatẽ.Circa quod ſic obijcit aug:ad
dardañ.nõ video quomõ edificentur bo⸗
mines in domum dei ad habendum in ſe inhabitantem
ceum:niſi cnm fuerint renati.quod nõ poſſunt eſſe añ⸗
q nati.ergo nullus poteſt habere deum inhabitantem
per gratiam niſi pꝛius fuerit natus.quia ſi nõ eſſet na⸗
tus:nõ poſſet eſſe renatus.¶ IJItem idem aug.illa ſancti
ficatio qua efficimur ſinguli templa.ñ eſt niſi renatoꝝ
quod nõ dum nati homines eſſe poſſunt.ergo ideʒ ẽ qð
pꝛius.¶· Item aug.ibidem.quamlibet igitur ſentẽtiam
pꝑuulis intra materna viſcera cõſtitutis babeamus.
vnde exiſtimemus eos donari aliquo ſanctificationis
modo vel ꝓpter bieremiaʒ et iohem. cum ſanctiſic atio
qua efficimur templa dei non eſt niſi renatoꝛum. quod
nõ dum nati homines eſſe poſſunt.ergo non eſt deus in
aliquo per inhabitantem gratiam ante natiuitatem ꝗa

fm inhabitantem gratiam ẽ homo templum dei. Si di⸗

cat᷑ ꝙ duplex ẽ natiuitas. in vtero ⁊ ex vtero.nullus S
poteſt ſanctiſficari ſiue inbabitari a deo peꝛ gꝛatiam an
te natinitatem in vtero.ſed bene poteſt ante natiuitatẽ
ex vtero.Cõtra aug.huic natiuitati accedit ſecũda na⸗

tiuitas ergo iam non erit ſecunda ſed tercia.ſed ita nõ

poteſt intelligi.dominus autẽ cum loqueretur de ſpiri⸗

tuali natiuitate inquit.niſi quis renatus fuerit denuo

—

pꝛimam.ſ.computans que ſit matre pariente nõ conci⸗
piente.que fit ex ea.nõ que fit in ea.Qaſci ergo denuo
dicitur reſpectu natiuitatis ex vtero.eꝛgo nullus poteſt
renaſci ſᷣm gratiam ſanctificatõis in vtero.¶ Item idẽ
ſi homo regenerari in vtero per gratiam ſpũſſancti po⸗

teſt.qm̃ reſiat illi adbuc naſci:renaſcitur anteq; naſcat᷑

quod fieri nullo modo poteſt.ergo nec vt habitetur ĩ eo
per gratiam. 4 Iteem aug. exponens illud anteqᷓᷓ exires
⁊c.loquens de ſanctiſicatione hieremie et iohannis ba
ptiſte.q illa ſanctificatio poteſt ̃m pꝛedeſtinatõem in⸗
telligi.ſicut filios dei appellat euangelium nõ dum rege
neratos ſicut dicitur ioh̊.xj.ꝙ ihᷣs moꝛiturus erat pꝛo
gente vt filios dei cõgregaret. Ecce filios appellat qui
futuri erant filij.ergo ſanctificatio illa nihil aliud ẽ q

pᷣdeſtinatio.nullus autem nec hieremias nec alius fuit

ſanctiſicatus ante natiuitatem.ergo nec inhabitatus a
eo peꝛ gratis. Cõtra.berñ.ad lugdoñ.lego de hiere
mia.ꝙ pꝛiuſꝙᷓ exiret de vtero ſanctificatus ſit.et de io⸗

hanne baptiſta nõ ſecus ſentio.q Item hiere.j. pꝛiuſqỹ

exires de ventre ſanctificaui te.glo.ioh.etiam.eꝛgo vteꝛ
q; ſanctificatus ẽ.¶ Itẽ luc.j.exultauit infans ⁊c. Am⸗
bro.nõ pꝛius repleta ẽ mater qᷓ filius.ſed filius reple⸗
tus:replet ⁊ matrem.⁊ aꝓparet ꝙ angelꝰdixerat ꝙ ſpi
rituſancto replebitur adhuc ex vtero matris.ergo ſpi⸗
rituſſanctus habitauit in.b. iobanne per gratiam ante
natiuitatem. 4 Item berñ. loquens ð ſanctificatiõe.b.
virginis.fuit ꝓculdubio mater domini anteqꝙ ſancta q̃ᷓ;
nata.ergo ante natiuitatẽ habitauit in ipᷣa ſpirituſſan⸗
ctus per gꝛatiaʒ. ¶ Item berñ.nõ fallitur omnino ecele
ſia celebrans eius natiuitatis diem.ſed ſtatui in pecca
to nõ debetur gaudiũ ſ̊ luctus:ergo nõ fuit nata in pec
cato.ergo ante natiuitatem habuit gratiã:⁊ ita redit
idem quod pꝛius. Reſponſio ꝙ deus ẽ in homine peꝛ
inhabitantem gratiam dupliciter. per gratiam ſacra⸗
m enti ſᷣm legem cõmunem.et hoc modo nõ habitat deꝰ
in homine ante natiuitatem.quia per gratiam ſacramẽ
ti nemo regeneratur anteq; naſcatur. Iteem alio modo

dicitur deus inhabitare in homine per gratiam ſpiritꝰ

que eſt ſᷣm legem pꝛiuatam.de qua dicit aug.ꝙ deus ñ

— 9 , GFtN Tα 2 E.

7

alligauit potentiam ſuam ſacramentis.quia ſine omni
ſacramento poteſt ſanctificare.et hoc modo inbabitat
deus per gratiam in quibuſdam ante natiuitatem. qui
habuerunt pꝛiuilegium ſanctificatõnis in vtero. Dicẽ⸗
dum ergo ꝙ aug.in epiſtola ad dardañ.loquitur de il⸗
la inhabitatõne que ẽ ᷣm legem cõmuneʒz.non ſᷣm legẽ
pꝛiuatam.et hoc patet ex verbis eius.vñ dicit. Illa ſan
ctificatio qua efficimur ſinguli templa ði ⁊c̃.per hoc ꝙ;
dicit ſinguli loquitur de illa inhabitatione que peꝛtinet
ad omnes.Eſt ergo inhabitatio pertinens ad omnes q̃ᷓ
eſt per gratiam ſacramentoꝛum quam nullus habet an
teq; naſcatnr.et ẽ inhabitatio peꝛtinens ad paucos que
poteſt eẽ inexiſtenti in vtero.i ec illud vult negare ibi⸗
dem aug. vñ dicit quãlibet igitur ſententiam habeamꝰ
vel pꝛopter iohannem ⁊c.ponit etiam auctoꝛitatem de
regeneratione per ſacramentum niſi quis renatus fue⸗
rit ⁊c et per hoc patet ſolutio.

Meẽbruz quintum

Vinto queꝛitur vtrum deus ſit in paruu⸗
per inbabitantem gratiam. Ad quod ſic
oꝑponit.berñ. in li.de li.ar.deus auctoꝛ
ſalutis ẽ li.arbitrium capax.nec dare va⸗
let eam niſi deus:nec capere niſi liberum arbitrium.ſi
ergo in paruulis non ẽ li.ar.Fᷣm actum.quia in eis non
ẽ vſus li.ar.relinquitur eꝛgo ꝙ paruuli ñ ſunt capaces
gratie.et ita deus nõ eſt in eis per inhabitantem grati⸗
am./l!Si dicatur ꝙ li.ar.eſt in paruulis per potentiaʒ
et h̊ ſufficit ad ſuſceptionẽ gratie inhabitantis.Cõtra.
berñ.ibidem.tam abſq; conſenſu eſſe non poteſt eẽ reci
pientis qᷓ; abſqʒ gra dãtis.ſᷣ impoſſibile eſt ꝙ gratia ſa⸗
lutis detur abſq; conſenſu recipientis.cum ergo in par
uulis nõ ſit cõſenſus:nõ eſt in eis potentia ad ſuſcepti

onem gratie inbabitantis. ¶ Iem dicit aug. in li. ret⸗

ctationũ.non miſeretur deus niſi voluntas pceſſerit.ſʒ

Lei miſeratio eſt ſue gratie donatio.ergo nõ dat gratiaʒ

niſi pꝛecedat voluntas.Cum eꝛgo in paruulis nõ poſ⸗
ſit eſſe voluntas ſiue motus voluntarius.nõ erunt ſu⸗
ſceptibiles gratie inhabitãtis.ergo deus nõ habitat ꝑ
gratiam in paruulis. Cõtra.ro.v.vbi habundauit de
lictum ſuperhabundauit ⁊ gratia.vt ſicut regnauit pec
catum in moꝛtemꝛ:ita et gratia regnet per iuſticiam ĩ vi
tam eteꝛnam ꝑ ihᷣjm xpᷣm. Sed peccatum regnauit vſq;
ad moꝛtem in puulis et adultis.ergo gratia que eſt per
ipᷣm vxpᷣm attinget nõ ſolum adultos ſed ꝑuulos.ergo
in ip̃is eſt deus ꝑ inhabitantem gratiam.¶ Iteʒ.v. ro.
nõ ſicut delictum ita et donum.quia gꝛatia vnius homi
nis ihu xpᷣi in plures habundat qᷓ; peccatum oꝛiginale.
et peccatum oꝛiginale attingit ꝑuulos:eꝛgo gratia ihu
xp̃i attinget ꝑuulos.ergo in eis ẽ deus ꝑ inhabitanteʒ
gratiam. ¶¶ Item. j. coꝝ. xv.ſicut in adam omnes moꝛi
untur ita ⁊ ĩ xpᷣo omnes viuificabuntur.ſi ergo in adã
nõ ſolum moꝛiũtur adulti ſed ꝑuuli.⁊ viuificatio illa ẽ

ꝑ ſuſceptionem gratie.ergo ĩ ꝑuulis ẽ potentia ad ſuſci

piendam gratiam. a idem redit qudo pꝛius. Solu⸗
tio.dm ꝙ; ꝑ virtutem baptiſmi in ꝑuulis ẽ deus ꝑ in⸗
habitantem gratiam. Sed notãduzʒ ꝙ duplex ẽ iniuſti
cia.Eſt em̃ iniuſlicia quam homo ſibi facit et ẽ iniuſti⸗
cia que homini fit. Iniuſticia pꝛima eſt culpa actualis
quam homo facit ꝑ li.ar. Iniuſticia ſecũda ẽ culpa oꝛi⸗
ginalis que trahitur ex culpa ade et nõ ex li.ar. eius ꝗ
cõtrahit. Similiter cum iuſtificatio nihil alind ſit ꝙᷓ re

ditus de iniuſticia ad iuſticiam: eſt mſtificatio duplex.
vna ad quam homo facit.alia ad quam nõ facit:bvᷣ ei fit

Et debet eẽ ꝙ iniuſticia que homini fit remoueatur ꝑ

iuſtificatõem ad qu am facit aliquid.de qua iuſtificatõ

ne dicit aug.qui te creauit ſine te:nõ te iuſtificat ſine te
Pꝛima ẽ in ꝑuulo.ſecunda in adulto. Ex hoc patet
nõ requiritur cõſenſus ĩ iuſtiſicatõe pꝛima que eſt puu
li:cum paruulus nihil poſſit facere ſed totum ei fieri.

— r muſhre

„

— — — ⸗—.⸗ —

— — — —

= = -

peetinet
nnes
abetan
Wreibi⸗
Nabean
tatem de
atus ſue⸗

1parun⸗
quod ſie
8 aucto⸗
dare pa⸗
trium ſi
eis non
capace
m grati
otentig;
Cöt.
ſceten
fatol⸗
vinpar
ſſepri

1lret⸗

ſkerit
Gariaz
höpol⸗
Vnt lu⸗
bitat ,
ahit de
nit pee
mipi
t vſq;
eſper
ergo
F ro.
Shonni
gnnol⸗
nolky
n,
ori
i
ilai
dſuſi
Soln
gin
niuſti
iui⸗
malis
nn
lns
if
ppler.
ur⸗
eat
nete
1g
un
l⸗

Nueſtio

Sed in ſecunda requiitur conſenſi us. quia opoꝛtz ꝗ fa
ciat aliquid quod in ſe eſt ad iuſtificationem:ſicut fecit

aliquid quod erat in ſe ad iniuſticiam.per hoc patet ;

ſufficit potentia li.ar.in paruulo.licet nõ ſit vſus ad ſu
ſceptionem gratie iuſtificantis licet nõ ſufficiat in adul

to.¶ Ad illud quod obijcitur de conſenſu.dðm ꝙ eſt cõ
ſenſus in potentia et in habitu et in actu. Conſenſus ĩ
potentia eſt in paruulo.conſenſus in habitu ẽ in doꝛmi⸗
ente adulto.qui firmo ꝓpoſito dum vigilaret conſenſit
vt cõuerteretur ad deum et pecijt gꝛatiam. conſenſus in
actu eſt in vigilante qui firmum habet pꝛopoſitum vt
ad deuz conuertatur. Si ergo gener aliter intelligatur
illa autoꝛitas.debet intelligi ᷣm ꝙ conſenſus generali

ter dicitur iſuis tribus modis.et ſic verum eſt ꝙ non po

teſt eſſe ſuſceptiua gꝛatie in qua non eſt conſenſus ſic vł
ſic.¶ Cõſimili autem diſtinctione voluntatis reſpondẽ
dum eſt ad obiectum ſequens. ſſi tamen intelligeremus

illud quod ſequitur:loquitur illa autoꝛitas de adultis

Vnde dicit gratie operanti ſaluteʒ coopeꝛaꝛi dicitur li
berum.ſed li.ar.non cooperatur niſi in adulto.cum in
ipᷣo ſolo ſit vſus li.ar.et pꝛopter hoc intelligitur ð adul
to.

MNlembrũſertum

Exto queritur vtrum deus dicitur inha⸗
bitare in hominibus habentibus gratiã
gratiſoatam.vt in Halaam et Caypha
et in alijs peccatoꝛibus habentibus fidẽ
infoꝛmem et timoꝛem ſeruilem. Et videtur ꝙ ſic.quoni
am gratia gratiſdata eſt donuʒ dei. vbi ergo eſt gratia
iſta:ibi eſt eus.ergo per ip̃am inbabitat.¶ Contra.ta
les ſunt templum dyaboli per peccatum.ergodeus non
habitat in illis per gratiam gratiſbdatam. Solutõ.
dicendum ꝙ deus non dicitur inhabitare niſi per grati
am gratumfacientem: et non peꝛ gratiam gratisdataʒ
Quid ergo valet gratia gratiſ data in homine: dicen⸗
dum ꝓ ſicut videmus in natura ꝙ pꝛimo ẽ paſſibilitas
in materia ad ſuſcipiendum ſoꝛmam.poſtea ſunt diſpo
ſitiones que diſponunt materiam ad ſuſceptionem illi⸗
us foꝛme.ſed vltimo aduenit diſpoſitio que eſt neceſſi⸗
tas ad quam neceſſario ſequitur poſitio illius foꝛme in
materia :ſic dico.ꝙ in natura ratõnali eſt poſſibilitas
ad hoc vt ſit templum. gratia vᷣo gratiſdata ſiue dona
gratiſdata ſunt ſicut diſpoſitiones que animaʒ ad hoc
diſponunt.ſicut eſt ꝓphecia.ſcientia et hmõi.nec tamen
adhuc eſt anima templũ dei.ſed vltimo ſequitur diſpo⸗
ſitio que eſt neceſſitas ad quam neceſſario ſequitur ꝗ⸗
anima ſit templum in quo habitet deus.et hec diſpoſi⸗

tio eſt gratia gratumfaciẽs.que perficit templum. vnde

ipᷣa eſt neceſſitas vniendi animam vnitati ſumme et bo
nitati. Quia eꝛgo hec gratia vnit ⁊ cõiungit deo alia ñ
pꝛopter hoc inhabitare dicitur deus ſᷣm gratiam gratũ
ſacientem ſed non ſᷣm gratiam graniſe datam. ¶ Ao hoc
quod obijcitur ꝙ vbi eſi gratia iſla eſt deus.dicendum
ꝙ verum eſt. nec tamen ſequituꝛ igitur ipᷣm inhabitat.
ſicut patet ex pꝛedictis.

Mueſtio. xij. de eternita
Onſequentereſt

inquirendum ð immenſitate diuine eſ⸗

ſentie qtũ ad eteꝛnitatẽ.et multiplican

tur queſtiones ĩ hac parte per hũc mo⸗
dDdujm. Pꝛimo em̃ queritur quid ſit eter
nitas ſm nomen. Secundo quid ſit eternitas ᷣm rem.
Tercio quid m diffinitionem. Quarto quomodo pꝛo
betur eternitas d diuina eſſentia.Quinto de immenſi⸗
tate eternitatis. Sexto de inuariabilitate eternitatis.
Septimo dæ eternitatis vnitate. Octauo de incõmuni⸗

DPoad fa No Sato Detat

YU.

cabilitate eternitatis.Nono de comꝑatione eteꝛnitatis
ad euum ſub articulis ſuis. Decimo de comparatione
eternitatis ad tempus.

Membꝛum pꝛimum

Rimo queruntur duo.vnum eſt.ſi eadeʒ
eſt intentio nominis eternitatis et ſempi

ternitatis. Aliud cum eternũ dicatur de

V creatoꝛe et creaturis.an vniuoce vel equi
uoce dicatur.

Articulus pꝛimus

Dpꝛimum ſic obijcitur. Moetius in lib.de
trinitate.tantum intereſt inter noſtrum pꝛe⸗
ſens quod eſt nunc et diuinum. ꝙ noſirum
nunc quaſi currens tempus facit ſempiternitatem. di⸗
uinum ðᷣo nunc permanens nec mouens ſeſe atq; conſi
ſtens facit eteꝛnitatem. ex hoc ergo relinquitur ꝙ diuer
ſa eſt intentio ſempiternitatis et eternitatis.quia ſem⸗
piternitas conſtituitur ex noſtro nunc: eternitas vᷣo ex
diuino nunc.¶ Item quicquid ẽ ſemper:eſi ſempiteꝛnũ
ſed quicquid eſt omni tempoꝛe eſt ſemper. ergo quicꝗd
eſt omni tempoꝛe eſt ſempiternum. Cũ ergo angeli ſint
omni tempoꝛe et ſemper:ſunt ſempiterni.q¶ Auguſtinꝰ
xij. de ciui.dei.angeli ſemper.i.omni tempoꝛe fuerunt.
ſed cõſtat ꝙ de ipis angelis pꝛopꝛie dicitur ꝙ non ſunt
eterni.ergo de aliquo eſt dicere ſempiternum de quo ñ
eſt dicere eternum.ergo non eſt idem eternitas et ſem⸗
piternitas. Cõtra.auguſtinus in.xj.confeſſionũ.pᷣte
ritum iam non eſt.futurum nondum eſt pꝛeſens.aut ſi
ſemper eſſet pꝛeſens:iam nõ eſſet tempus ſed eternitas.
ad lemper ergo eſſe pꝛeſens ſequitur eternum. ſempiter
nitas ergo que habet intentionem ex ſempꝑ eſſe: erit eteꝛ
nitas. Item boetius in li.de trinitate.diuino nunc ſi
adijcias ſemper facies eius quod ẽ nunc vigere perpetu
um curſum.quod eſi ſempiternitas.ergo relinquitur p
mũ. SRñſio.ſicut ſemꝑ eẽ dr duobo modie:ita⁊ ſem⸗
piternitas.ſemꝑ ei eẽ vno mõ dr omni tꝑe eẽ. Alio mõ

ſemꝑ eẽ dicitur nũqᷓ; nõ eẽ.ſʒ ſine pꝛĩcipio eẽ et ſine fine

Vñ auguſti.xij. de ciui.dei.angeli ſemper fuerũt.quia
omni tempoꝛe fuerũt.nec tamẽ coeterni deo ſunt: quia
ille ſemper fuit eternitate.pꝛimo ergo modo differt ſem
piternitas et re et nominis intentione ab eternitate.ſe⸗
cundo modo nõ differt re ſed ſola nominis ratione.vñ
Richardus de ſancto victo.in li.ð trinitate.aliud vide
tur ſonare eternum:aliud ſempiternum. Sempiteꝛnuʒ
nãq; videtur eſſe quod caret initio et fine. Eternum vo
quod caret pꝛĩcipio et fine et om̃i mutabilitate. et quis
foꝛſitan neutrũ ſine altero inueniat᷑:recte tñ inter nomi
nũ ſigniſicatões diſtinguituꝛ.¶ Ex hoc patet rñſio ad
obiecta et relinꝗtur quid ſit eternitas ſᷣm noĩs rõeʒ.vñ
Kichar.Quid eſt eternitas niſi diuturnitas ſine initio

ſine fine:carẽs omni immutabilitate.

Articulus ſecundus

Einde querit᷑ cũ eternuʒ dicat᷑ de creaturis
vt d angelis.in p̃s.Eleuamini poꝛte eteꝛna
les.et de coꝛpoꝛibo celeſtibo etiã in pᷣs.ſtatu
it ea ĩ et᷑nũ.⁊ ð ſuꝑplitijs maloꝝ.xxv.mat᷑.ibũt hy ĩ ſup
pliciũ et᷑nũ.et de teꝑe vltio Ro.xvj.ſᷣm reuelatõeʒ mi⸗
ſterij tꝑibus eternis.et eternũ dr de deo.vtrũ dicat᷑ vni⸗
uoce ſᷣm ꝙ de deo et de creaturis vel equoce.et cũ nõ vi
eat᷑ aliqd cõe ↄuenire ſᷣm rõeʒ ſubſtatie tꝑi euo ⁊ eter
nitati: ̊ eternũ equoce dicet᷑ et etnitas ſᷣm ꝙ ð tꝑali di
cet᷑ et etno.¶ Cõtra.aug.i li.lxxxiij.qſtionũ.xxiij.q.aĩa
et᷑nitatẽ credit᷑ ↄſequi.p̊ hec fit eterna eternitatis ꝑarti
cipatione.Que autem dicuntur de deo per eſſentiam ð
creaturis per participationem.non dicuntur equiuo⸗

ce ſed magis analogice quemadmodum bonum. ſapi-

entia.iuſtum.et vita:cum ergo eternum ſiue eternitas

de deo dicatur ꝑ eẽntiam.de creatura vo per participa⸗

tõem. cum dicitur teus eternus.dico eternitatem ꝑ eſ⸗

ſentiam quia ſua eẽntia eſt ſua eternitas.⁊ cum dicitur

angelus eternus nõ dico eternitatem ꝑ eẽntiam. cum eſ
ſentia non ſit eteꝛnitas.ſed dico per ꝑticipatõem. eo ꝙ;
ſit in participatõne diuine eternitatis.relinquitur igit᷑
ꝙ nõ dicatur equiuoce.erit igitur cõmunis aliqua ratõ
et ſi non omnimodo tamen ᷣm pꝛius et poſterius acce⸗

.

pta. Qð cedẽdũ eſt. dᷣm ergo ꝙ eternitas dicta de

co. de angelo. ð pena eteꝛna. et tꝑe.dr anagogice.ſ.Sm

pꝛius et poſterius.⁊ in hac ratõe ᷣm ꝙ eternitas dicit
diuturnitas nõ habens finem. Per pꝛius ergo dicitur
de diuturnitate diuina que eſt diuturnitas non habẽs
finem nec pꝛincipium nec mutabilitatẽ ex ſe nec ex alio
Per cõſequens vo dicitur ð diuturnitate ſubſtãtie eter

mi vt angeli que eſt diuturnitas nõ habens fineʒ. nec ex

ſe nec ex alio.nec mutabilitatem. tamẽ habens pꝛinci⸗
pium. Yer poſterius vᷣo dicituꝛ de diuꝛnitate pene re⸗
pꝛoboꝛum.que ẽ diuturnitas nõ habens finem nec ex ſe
nec ex alio:tamẽ habens mutabilitatem et pꝛincipium
Poſiremo vo dicitur de diuꝛnitate tꝑis.que eſt diutuꝛ⸗
itas nõ habens finem ex ſe ſed exr alio.⁊ habet muta⸗
bilitatem et pꝛincipium. Lẽpus em̃ nõ habet aliquam
ratõem defectus in ſe niſi in illa ratione qua dicitur eẽ
ce nihilo:quẽadmodum ⁊ quelibet creatura.quia mo⸗
tus pꝛimi mobilis nõ habet aliquam ratõem defitiẽdi
qtum eſt ex ſe. nec er parte mobilis qᷓuis et tempus et
motus pꝛimi mobitł ratiõem habeãt deficiẽdi ex alio.ſ.
ex voluntate creatoꝛis velut cauſe agentis ⁊ ex ꝑte ho⸗
minis ad cuius multiplicatõeʒ oꝛdinat᷑ motus ⁊ tempꝰ
Vnde multiplicato numero electoꝛum hominũ a deo:
ceſſare debʒ motus ⁊ tpᷣus.Ex fine ̊ ⁊ efficiente pꝛimo
habet rõeʒ deficiendi tempus. qᷓ;uis nõ habeat ex paꝛte
ſubiecti ſicut pꝛimi mobilis.nec etiam ex ſui foꝛma que
intelligituꝛ vt circulus quẽadmoduʒz et motus pꝛimus
vñ boetius hac ratione dicit vltimo de conſolatione.q;
eteꝛnitatem infinitus tempoꝛaliũ motus imitatur.ſed
quoniã manere non potuit:in infinitum tempoꝛis iter

arripuit.ſicq; factum ẽ vt cõtinuaret eundo vitam.hoc

ẽ eſſe cuius plenitudinẽ cõplecti nõ valuit ꝑmanendo.
Ad illud vᷣo quod dicitur in p̃s.de coꝛpoꝛibus celeſti
bus.ſtatuit ea ineteꝛnuʒ. intelligendum ꝙ illud refert
ad coꝛpoꝛum ſubſtantiam nõ ad motum.et ibi eternuʒ
accipitur pꝛo perpetuo.manebunt em̃ perpetuo q;tum
ad ſubſtantiam.l Ad illud quod dicitur ro.vlt.tempo⸗
ribus eternis.dicẽdum ꝙ intelligitur vno modo vt dvi⸗
cit aug.vt tempus accipiatur ꝓ euo.in li.lxxxiij.queſti
onum.q.lxxij.Alio modo exponitur in glo.eterna tem
poꝛa dicit que pᷣceſſerunt mundi exoꝛdium quod intelli
gendum eſt.vt mundi exoꝛdiũ intelligatur ↄſtitutio mũ
di cõpleti in generibus et ſpeciebus.anteqᷓ; cõſtitutõezʒ
pᷣintelligitur ↄditio et diſtinctio rerum ſᷣm oꝑa ſex die
rum. ſᷣm quas mutatiões per quãdam impꝛopꝛietateʒ
dicuntur tẽpoꝛa eterna.⁊ boc modo exponunt quidam
Vel tẽpoꝛa eteꝛna dicit tꝑa in diuina diſpoſitione nõ in
ſui natura.et tunc determinatio eterni trahit tempꝰ ex⸗
tra ſuam rationem.vt nõ ſupponantur per eterna tem⸗
poꝛa.tẽpoꝛa in rerum natura ̊ rationes tempoꝛũ que
ſunt in diuina diſpoſitöe.
Membꝛũ ſecundum
Einde queꝛituꝛ de eternitate quid ſit ſᷣm
rem.Ad quod ſic.quicquid eſt in do ẽ de
us ſed eternitas eſt in deo. ergo eſt deus.
4: Itez anſelmus.eternitas eius rei ẽ que

nihil aliud ẽ qᷓ ia imutabilis ens ⁊ ſine partibo.i Itẽ

ſi eternitas nõẽ deus ⁊ ẽ ab eterno: erunt ergo diuerſa
ab eterno. Cõtra.aug.in li.lxxxiij.queſtionũ.q.xxiij
anima fit eterna eternitatis participatõe.nõ ita eter⸗
nus deus.ſed quia ipᷣius eternitatis ẽ autoꝛ.ſi ergo ſꝑ

Anlis

*9 Or

uan wasn al. aſble ſlld

E

diffeꝛunt in ſubſtãtia autoꝛ ⁊ eius effectus.nõ ẽ igitur
deus eternitas cum ſit autoꝛ eternitatis.¶ IYtem phᷣus
in li.de cauſis.om̃e quod ẽ aut ẽ ante eternitatem vt de⸗
us.aut cum eternitate vt angelus ⁊ anima.aut pꝰ eter
nitatem vt tẽpus aut tẽpoꝛalia. Si ergo deus ẽ añ eteꝛ
nitatẽ ⁊ nihil ẽ ante ſe:nõ erit eternitas deus. Reſpõ
ſio eternitas dicitur pꝛoprie diuturnitas ſine pꝛĩcipio
7 ſine fine ⁊ ſine mutabilitate.⁊ ſᷣm hoc eternitas cõue
nit ſoli diuine nature.Sed cum dicitur eternitas ſig⸗
tur diuina eẽntia vt diuturnitas ĩmẽſa.quemadmoduz
cũ dicitur incircũſcriptibilitas ſignatur vt extẽſio im⸗
mẽſa. IJterum etermias dicitur cõmuniter duratio nõ
habens finem.⁊ ſᷣm hoc nomẽ eternitatis extẽditur ad
creaturas perpetuo.⁊ ĩ hoc ſenſu intelligũtur auctoꝛi⸗
tates auguſtini ⁊ philo.ſᷣm ꝙ dicit bẽus dyoniſius in
li.de di.no.Abſolute ingenita.i.ſine pꝛicipio ⁊ vere ꝑ⸗
petua dicũtur eterna ſicut diuina. Item incoꝛrupta et
immoꝛtalia dicũtur eterna.vt cum dicitur eleuamĩ poꝛ
te eternales ⁊ ſilia.

MNlembrum tercium

Oſtea queritur quid ſit eternitas ſᷣm dif
finitõem. Ad quod boecius in fine de cõ⸗
ſolatiõe.eternitas ẽ inteꝛminabilis vite ſi
mul tota et ꝑfecta poſſeſſio. hanc diffini⸗
tionem exponit boecius ſic.quicquid viuit in tẽpoꝛe id
pꝛeſens a pᷣteritis ĩ futura pꝛocedit.nihil em̃ ẽ in tẽpoꝛe
cõſtituium quod totum vite ſue ſpaciũ poſſit amplecti.
Sʒ craſtinum quidem nõ appꝛehedit:heſternum vo iaʒ
ꝑdidit.quid igitur interminabilis vite plenitudinẽ to⸗
tam paꝛit comphẽdit ac poſſidet.cui nec futuri aliquid
abſit nec aliquid pᷣteriti fluxerit:illud eternum vite ꝓ⸗
hibetur.¶ Sed obijcitur cõtra ſingulas partes.pꝛimo
quia videtur hec diffinitio cõuenire ꝑpetuitati que ẽ in
animabus ⁊ angelis beatis. eorum em̃ ꝑpetuitas ẽ in⸗
tminabilis vite tota ſimul ⁊ ꝑfecta poſſeſſio tota ſimul

lItem cum eternitas ſit diuturnitas duratõis dura⸗

tio autem reſpicit eſſe.ergo magis debet dici intermina
bilis eſſe poſſeſſio qᷓ interminabilis vite.¶ Item cũ to⸗
tum dicat cõſtitutum ex partibus.qualiter dicitur to⸗
tum. cum eternitas nõ habeat partem. Item qualiter
dicitur ibi ſimul.cum ſimul dicat pluralitatem differẽ⸗
tium ſᷣm ſubſtantiam. Item qualiter dicitur poſſeſſio.
cum poſſeſſio ponat pꝛius ⁊ poſterius quaſi ſeſſio poſt
in eternitate aũt nullo modo accipitur pꝛius et poſteri
us.¶ Oꝛeterea videtur repugnare ei quod ẽ ſimł.¶ Itẽ
quare aggregãtur tot cõditões in diſtinctõne eternita⸗
tis. Item ẽ ne hec diffinitio cõueniens eternitati cre⸗
ate et increate. Meſpõſio.diffinitio iſta boetij cõue⸗
nit eternitati increate.et ſiẽ quibuſdam viſum ẽ.tangũ
tun tres cõditões que ſunt inſeꝑabiles ab eternitate in⸗
creata.que ſunt intminabilitas.inuariabilitas.ſimpli
citas. Eſt em quoddam quod ẽ terminabile.et ex paꝛte
ante et ex ꝑte poſt. vt generabilia et coꝛruptibilia: ad qͥ
rum differentiam dicitur eternitas interminabilis vi⸗
te poſſeſſio. Item ſunt inteꝛminabilia ſicut perpetua.et
tam̃ ſunt mutabilia ſeu variabilia.ad quoꝛum differen
tiam additur tota ſimul.nihil em̃ variabile ẽ totum ſi⸗
mul.ĩmo quedam habet actu quedam nõ dum babet.
Item quoddam ẽ eẽ interminabile ⁊ inuaꝛiabile.ſed tñ

cõpoſitum ẽ eẽ.ſicut angelicum eſſe quod habet compo

ſitõem ſicut dicit boecius ex eo qð ẽ et quo ẽ.ad cuiꝰdif
ferentiã additur ꝑfecta.illud em ſumme ꝑfectũ ẽ.cui ñ
ẽ poſſibilis aliqua additio.et vbi nõ ẽ aliqua ꝑs poſſi⸗
bilis reſpectu totius.et ſimplicitate iſia ſolus deus ꝑfe⸗
ctus ẽ.quia quicquid ẽ in eo ẽ ipᷣe.Per pꝛimuʒ ergo ſe
ꝑatur eẽ eternitatis ab omni coꝛruptibili.per ſecundũ
ab om ni variabili. per tercium ab omni compoſito ſi⸗
ue ſit compoſitum ex materia et foꝛma ſiue ex eo quod
zet quo eſt.ſiue ex differentijs.⁊ ꝑ hoc patet vere reſpõ⸗

„WaAa A Q1

e pꝛie ſpio
nitaocöne
nitas ſi⸗
tadnodlg
teſio im⸗
duration
theditar D
ur auctoni⸗
voniſins
107 ere
torupte tt
leuami a

m

itasnd
nfine rc
bilis fitet
ane diſfinr
intiporen
neinipor
tampleci⸗
numn voi
ſtucine w⸗
mialignis
n pite
es. peimo
tiqueiin
niase in
otaſünul
is durv
termina
mch vo⸗
turto⸗
ualiter
diſfer⸗
blieſtio.
ſo pol
tpoſteri
N
Cternita⸗
Hitaticte
etſcins
i tangi
ntatein
ſinpt
erpant
linad
bilis ſn
pelld
Difteren
otunſi
behe
eſcon
co
cuthi
dcl
legn
ol.
Gindi
o
ſpo⸗

QNueſtio

ſio ad obiecta.i Ad pꝛimum. ꝙ videtur cõuenire ppe⸗
tuitati angeloꝝ.iani patet rñſio.quia etſi poſſet dici ĩ⸗
terminabilis vite poſſeſſio tota ſimul.nõ tam̃ perfecta
vt dictum eſt. Pꝛeterea. cũ hoc dico inteꝛminabile dica
tur per abnegatõem termini.eſt aũt terminus initialis
et finalis.interminabilitas ſimpliciter dicetur per ab⸗
negatõeʒ vtriuſq; termini.ſ.pꝛincipij et finis.⁊ hoc mõ
interminabilis vite poſſeſſio ↄuenit ſoli eternitati ⁊ nõ
perpetuitati angeloꝝ.qᷓuis eis cõueniat interminabili
tas nature.quod ẽ abnegatio termini finalis tĩ.⸗Ad
ſecunduʒ qð obijcit male ponatur inteꝛminabilis vi
te ſed magis interminabilis eſſe. Reſpondendñ.ꝙ vita
hic dicitur coĩſſime:extenſo nomine pꝛo actualitate eẽn
di ᷣm quẽ modum dicit aug.cõtra maximinũ. Solus
deus immoꝛtalitatẽ habere dicitur. In omni em̃ muta⸗
bili naturanõ nulla moꝛs eſt ĩa mutatio.quia fac̃ ali
quid in ea nõ eſſe quod erat:in hoc ſenſu accipit boetiꝰ
Vnde in expoſitione diffinitionis loquens de ſerie mo/
tus rerum mutabilium dicit ſic.factum eſt vt motus tẽ
poꝛalium eundo cõtinuaret vitam. cuius plenitudineʒ
complecti nõ valuit permanendo. Ad tereiuʒ dicitur
ꝙ totum dicitur ſᷣm poſitionem cõſtitutuʒ ex partibus
et hoc modo nõ accipitur totum. Alio modo totum di⸗‚
citur per abnegationem diminutõis.vt totum dicat nõ

diminutum vel cui nihil eſt extra:et hoc modo accipit

totum.¶ Ad quartum dicendum ſimili modo. ꝙ ſimł
aliquando dicitur per poſitionẽ.et tunc dicit cõuenien⸗
tiam aliquoꝛum m ſitum locuʒ vel tempus.et hoc mo
do nõ accipitur hic ſimul. Aliquando vo dicitur per pᷣ⸗
uationem ſucceſſionis et hoc modo accipitur ad diſtin
ctioneʒ eternitatis a tꝑe et tempoꝛali.vnde per hoc qð
dicitur ſimul:oſtenditur ꝙ ibi nõ ſit ſucceſſio.¶¶ Ad ꝗn
tuʒ eſt rñſio.ꝙ q;tum ad nominis interpꝛetatõem pol⸗
ſeſſio dicitur quaſi poſt ſeſſio.et habet intentõem pꝛio⸗
ris et poſterioꝛis.qtum vᷣo ad naturam rei.poſſeſſio di

citur rei que habetur ad libitum. vnde per hoc ponitur

intellectus beatitudinis vel felicitatis in eternitate di⸗
uina.¶ Ad aliud dici poteſt.ꝙ in ratiõe eternitatis ag
gregantur he diffeꝛentie hac ratione.in quibuſdam em
rebus eſt terminabilitas ſimpliciter:ad quoꝛum diffeꝛẽ
tiam ponitur irrationabilis.In quibuſdam vᷣoẽ inter
minabilitas eẽntie ſed nõ vite:vt in coꝛpoꝛibus celeſti⸗
bus.ad quoꝛum differentiã additur vite. Iterũ in gbuſ
dam interminabilitas vite.ſ̊ tamẽ cũ miſeria et infeli⸗
citate. vt in demonibus et damnatis.ad quoꝛum diffe⸗
rentiã additur poſſeſſio.in cuius intellectu eſt iocundi⸗
tas felicitatis. Iterum in quibuſdam inteꝛminabilitas
vite poſſeſſio: ſed tamen nõ tota.vt in hominibus btis
ante iudiciũ.quoꝛum eſt beatitudo ſᷣm partem anime ñ
coꝛpoꝛis.ad quoꝛum differentiam dicitur totum. Ite⸗

rum in quibuſoaʒ eſt interminabilis vite poſſeſſio 2 to

ta ſimul.ſed tamen non perſecta eo modo quo nos di⸗
cimus perfectum nullo indigens.ſᷣm quem modum eſi
in angelis et in bominibus beatis poſt iudicium ad q⸗
rum differentiam additur in diminitione eternitatis
fectum nullo indigens ad ſuum beatum eſſe.

Mẽbrum quartum

Equitur qualiter pꝛobatur de diuina el⸗
ſentia eternitas. Arguit autem boc mo⸗
do Richardus de ſancto victo. Ahil om
nino poteſt eſſe a ſemetipᷣo quod nõ ſit ab
eterno.quicquid eniʒ ex tempoꝛe eſſe cepit:fuit quando
non fuit.ſᷣ qᷓdiu nihil fuit omnino nihil habuit et om⸗
nino nihil potuit.nec ſibi nec alteri eẽ dedit. relinquituꝛ
igitur q ſicut ſupꝛa dictuʒ eſt.ꝙ ſi aliquid eſt non ex tẽ
poꝛe:ꝙ ſit eternuʒz. ¶ Item omne quod non eſt eteꝛnum
habet eſſe poſt non eſſe. et omne tale exiuit ð non eſſe in

eſſe.cum ergo nullum increatum habeat eſſe poſt nõ eẽ.
quia ſequeretur ꝙ haberet eſſe per alium per quem edu
ceretur in eſſe.relinquitur ꝙ omne quod non eſt eteꝛnũ
eſt creatum.a deſtructione eꝛgo conſequentis omne in⸗
creatum eſt eternum. Sev obijcitur de ratione conſe
quentie qua arguit Richardus ſic.ſi aliquid ẽ a ſemet⸗
ipo non ab alio:eſt ab eterno.ad pꝛiuationem ergo pᷣn
cipij poſito ente aliquo tali ſequitur eternitas.cuʒ ergo
x intentione eternitatis ſit non ſolum pꝛiuatio pꝛinci⸗/
pij ſubſtantialis ſeo etiam pꝛiuatio pꝛincipij finis.qua
re non ſequitur aliquid eſt non habens finem. ergo eſt
eternum.ſicut aliquid eſt non habens pꝛincipium ergo
eternum. ¶ IJItem quedam ſunt que non habent pꝛinci⸗
pium nec finem ſicut deus.quedam que habent pꝛinci⸗
pium et finem vt tempoꝛalia.quedam que habent pꝛin
cipium non finem vt ꝑpetua vt ſubſtantie ſpirituales.
videtur ergo ad complementum vniuerſi ꝙ ſit quarta
differentia eoꝛum que habent finem ſed non pꝛincipiũ.
Reſponſio ad puimum.quoniam eſſe quod non ha⸗
bet pꝛincipium.nihil habet ð non eſſe in ſuo eſſe admi
xtum.et quia nihil habet de non eſſe in ſuo eſſe admi⸗
xtum:mnon eſt vertibile in non eſſe.et ideo non poteſt ha
bere finem.et ideo ſequitur.ſi non habet pꝛincipium q;
non habet finem.et ita qð eſt eternum. Ratio igituꝛ cõ
ſequentie neceſſaria eſt.ſi aliquid eſt a ſemetipᷣo:qð eſt
ab eterno. ex parte autem alia cum omne quod habet
pꝛincipium differens in ſubſtantia. habeat eſſe poſt nõ
eſſe:vertibile eſt in non eſſe et conuenit ei non fuiſſe.et
ideo nõ poterit eſſe eternum.q;uis ſtatuatur immutabi
le a domino eſſe ex voluntate creatoꝛis.⸗!. Ad ſecunduʒ
dicendum.ꝙ quarta differentia ſcilicet non habere pᷣn⸗
cipium ſed habere finem eſt impoſſibilis.quia aut po⸗
neretur creatum aut non creatum. Si ponitur cꝛeatuzʒ
iam eſt habens pꝛincipium et ideo non eſt eternuʒ. Si
ponatur ñ creatũ.iã ſicut pʒ ex pᷣdictis cũ nihil habeat
admixtũ ð nõ eẽ.ꝗᷓ eꝛit etnũ.nullo ̊ mõ poterit poni il
la quarta diffeꝛentia.

Membrum quitum
Onſequenteꝛ queritur de immenſitate et
nitatis.Queritur igitur an aliquid poſ⸗
ſit intelligi cõmenſurabile eteꝛnitati.Ad
G quod ſic obijcitur.omnis pars aliqͥtiens
ſumpta reddit totum.ſed tempus eſt pars eteꝛnitatis ſi
cut dicit Tullius.ergo tempus aliquotiens ſumptum
erit equale eternitati.q Item que non habent finem
ſicut perpetua non exceduntur in duratione a parte
poſt ab eternitate.ergo ex parte poſt ſunt equalia eter⸗
nitati.¶¶ Item aug.in.xj.confeſſionuʒ.pꝛeſens tempus
ſi ſemper eſſet pꝛeſens.iam non eſſet tempus ſed eterni⸗
tas. ſed pꝛeſens tempꝰ poteſt intelligi ſemper eſſe pꝛe⸗
ſens:ergo poteſt intelligi eſſe eternitas.ergo multoma
gis equale eternitati.¶ Item anſelmus in pꝛoſologion
loquens ad dominum dicens.tu imples et complecte⸗
ris omnia.tu es ante et vltra omnia.Et quidem añ om
nia es quia anteꝙᷓ fierent tu es.vltra ðo omnia quomo
do es. qualiter em es vltra omnia que finem non habe
bunt. Contra.richardus de trinitate.conſtat ꝙ qui
eternitatem habet:immenſitatem vtiq; habere non va⸗
let. Immenſum vᷣo dicitur quod nulli menſure equale
vel menſurabile inuenitur.ſi ergo impoſſibile eſt aligd
equari immenſitati:im poſſi bile erit equari eternitati.
Keſponſio.dicendam ꝙ; nihil eſt equabile eternitati
diuine. Ad illud quod dicitur pꝛimo.tempus ẽ pars
eternitatis.per ſimilitudinem dictum eſt.Qon eniʒz di
citur pars eternitatis eo ꝙ integretur eternitas ex tꝑe
ſic ſua ꝑte:łᷣ iſtud dĩ rõe duratõis et᷑nitatis excedẽtis
tp̃s.pars eĩ et totum duplr cõꝑant᷑.vno modo eſt com⸗

ꝑatio ſubſtantialis.quia totũ cõponitur ex ꝑtibus.et h̊
mõ nõ eſt tempus ꝑs eternitatis.Alio mõ eſt com ꝑatõ
habitudinalis.ſᷣm quod excedit omne totũ ſuam ꝑtem
hac ergo ſimilitudine dicitur tpᷣus pars eternitatis.qꝛ
exceditur ab eternitate.quia ante tempus eſt eternitas
⁊ cum tꝑe ⁊ poſt tpᷣus.¶. Ad ſecũdum rñdet anſelmus.
in ꝓſolo. aſſignans tꝛes rõnes quaꝛe ꝑpetua nõ poſſunt
equari eternitati etiam ex parte poſt.Quarum pꝛimaẽ
quia ꝑpetua ſine deo nullatenus eẽ poſſunt. deus autẽ
nullo modo minus eſt ſi illa r̃deant ĩ nihilum.⁊ ſic qð⸗
ammodo eſt vltra illa.Secunda rõ eſt.quia illa pñt co
gitari habere finem deus vᷣo nequaqᷓ;.⁊ hoc modo ꝑpe⸗
tua habent finem quodammodo:deus aũt nullo modo
Et certe quod nullo mõ habent finem:vltꝛa illud eſt qð
aliquo modo finitur. Lercia ratio eſt. quia eternitas
dei ⁊ ꝑpetuoꝝ tota deo pꝛeſens eſt cum illa nõ dũ habe⸗
ant de ſua eternitate quod venturum eſt. ſicut iam non
habẽt quod pᷣteritum eſt et ſic deus eſt vltra ꝑpetua.cũ
etiam ipᷣis ſemper ſit pᷣſens. ſeu cum illud ſemper ſit ei
pꝛeſens ad quod illa non dum ꝑuenerunt. Ald terci⸗
um dðm cum ponitur per impoſſibile pᷣſens ſemper eẽ
pᷣſens.iam ponitur extra ratonem tempoꝛis:cuius eſſe
eſt in ſucceſſione et in fluxu pñtis ac ð pꝛeterito in futu
rum.⁊ iõ non ſequitur.ꝙ ſi pᷣſens poſſit intelligi eẽ eter
nitas ꝙ ꝓpter hoc tempus.ĩmo poſito ad hoc ꝙ tempꝰ
ſᷣm quod videtur poſuiſſe ꝙ non habuiſſet initium nec
finem:adhuc tamẽ non eẽt coeternum deo.ſicut oſtẽdit
boetius in li.de ↄſolatione.Vita immobilis pñtialiuʒ
ſtatum.i.eternitatem:infinitus ille tꝑalium motus reꝝ
imitatur.cunq; eum effingere atq; equare non poſſit.ex
immobilitate deficit in motum.ex ſimplicitate pꝛeſentie
decreſcit infinitum futuꝛi ac pᷣteriti quãtitatem.⁊ cum
totam ꝑiter vite ſue plenitudinem tempus nequeat poſ
ſidere:hoc ipᷣo ꝙ aliquo modo nũqᷓ eſſe deſinit.illud qð
explere ac expꝛimere non poteſt. aliquatenus videtur
emulari.ſ.eternitatem.allegans ſe ad qualemcũq; pᷣſen
tiam illius exigui momenti.et quoniam manere nõ po
tuit.in infinitum tꝑis iter arripuit.per h̊ ergo patet re⸗
ſponſio ad omnia obiecta.

Mlebruz ſextum

Oſtea queritur de inuariabilitate eterni⸗
tatis. Ad quod ſic arguit anſel.in mo
no. Summã ſubſtantiam cõſtat ſine pꝛin⸗
ceipio et ſine fine eſſe. nec habere pᷣ̃terituz
aut futurum.nec tꝑale hoc labile pꝛeſens quo nos vti⸗
mur.quoniaʒ etas ſiue eternitas eius nihil aliud eſt qᷓ
ipᷣa immutabilitas:et ſine partibus eſt.ſic ergo eterni⸗
tas eſt inuariabilis.¶ Item in eodem ſicut ſumma eẽn⸗
tia ſemper ſibi eodem modo eſt eadem ſubſtantialiter.
ita nũqꝙᷓ; eſt a ſe diuerſa vllo modo vel accidentaliter.de
ſumma ergo incõmutabili natuꝛa nihil poteſt dici vnde
mutabilis poſſit intelligi.nõ ergo poteſt poni in eterni

tate variabilitas.quia per hoc ſequeretur ꝙ in eſſe diui

ne eſſentie poneretur mutabilitas.¶ Cõtra.anſel.in ꝓp⸗
ſolo.loquens ad deum ſic obijcit. Si per eternitateʒ tu⸗
am deus fuiſti et es ⁊ eris.⁊ eſſe non eſt fuiſſe vel futu⸗
rum eſſe.ergo in tua eternitate eſt variatõ et diuerſitas
pꝛeſentis et futuri.i Item ſi reſpondeatur ſicut ipᷣe re⸗
ſpondet ibidem.ꝙ de trinitate tei nil pꝛeterit vt iaʒ nõ
ſit.nec aliquid futurum eſt quaſi nondum ſit:non ergo
fuit heri aut erit cras.ſed heri ⁊ hodie ⁊ cras eſt.ĩmo
nec heri nec hodie nee cras eſt:ſed ſimpliciter eſt er oẽ
tempus. Contra.ſi diuina eſſentia nũꝗꝙᷓ fuit heri aut
erit cras.ergo quecũq; enuntiantur de diuina eſſentia
pꝛeterite vel future.falſe enunciantur.ergo iſta deus fu
it vel hec deus erit.Simili ratione et illa erit falſa deꝰẽ
cum ſicut ipᷣe dicit in monolo.ſumma ſubſtantia nõ ha⸗
bet tempoꝛale hoc labile pꝛeſens quo nos vtimur.q.Jt

— 9 err W

arguit anſel. in mono.ſic.nullo modo creatrix eſſentia
aut etas aut eternitas eius recipit pꝛeteritum vel futu⸗
rum.pꝛeſens enim quomodo non habet ſi vere eſt. ſʒ fu

it ſignat pꝛeteritum ⁊ erit futurum:nũꝙᷓ igitur illa fuit

vel erit. RKeſponſio ᷣm anſelmum in monolo. q;uis ĩ
localibus ſiue tempoꝛalibus naturis vna ſit pꝛolatõ ꝓ⸗
pter loquendi conſuetudinem: diuerſus tamen eſt intel
lectus pꝛopter rerũ diſſimilitudinem.in illis nãq; duo
quedam eadem pꝛolatio ſignat.ſcilʒ cum dicuntur res
eſſe in loco vł tempoꝛe vnus intellectus eſt.quia pꝛeſen
tia ſunt locis et tempoꝛibus in quibus eſſe dicuntur.
Alius eſt quia continetur ab ipᷣis.In ſumma vo eſſen⸗
tia vnde tm̃ percipitur.ſcʒ quia pꝛeſens eſt.nõ quia cõ⸗
tinetur.vnde ſi vſus loquendi admitteret: conuenien⸗
tia videretur eſſe cum loco et tempoꝛe. Ad illud ergo
quod non fuiſſe heri vel foꝛe cras:intelligitur non fuiſ
ſe in pꝛeterito contentiue vel eſſe in tempoꝛe contentiue
ſicut tempoꝛalia ⁊ in hoc ſenſu intelligit anſelmus ĩ ꝓ⸗
ſolo.nihil eſt aliud hodie ⁊ heri ⁊ cras qᷓ in tempoꝛe.tu
autem non es in loco vel tempoꝛe ſed omnia ſunt in te.
nihil em̃ continet te ſed tu contines omnia.⸗ Cum ve
ro dicitur fuiſſe vel foꝛe eſſe.intelligitur pꝛeſentia eius
omni pꝛeterito omni futuro omni pꝛeſenti. vnde au⸗
guſtinus.ſuper iobannem. Cum de ſempiterna re pꝛo
pꝛie dicatur eſt.Fᷣm nos pꝛopꝛie dicitur fuit ⁊ erit. fuit
quia nũqꝙᷓ defuit.erit quia nũqᷓ; deerit.eſt quia ſemper
eſt.de eo ergo dicuntur verba cuiuſlibet tempoꝛis quia
nũi; defuit. vel deeſt vel deer it.

Mẽbruʒz ſeptumum

Einde querituꝛ de vnitate ſiue ſimplicita
te eternitatis. Ad quod aꝛguit anſelmus
in pꝛoſologion.quicquid paꝛtibus eſt iun
ctum.non eſt omnino vnum.ſed quodaʒ
modo plura et diueꝛſum a ſeipᷣo.⁊ vel actu vel intellct᷑u
diſſolui poteſt.que aliena ſunt a te:quo nihil melius co

gitari poteſt. nulle igitur partes ſunt in te domine.nec

es plura.ſed ſic vnum et idem tibi ipᷣi.vt in nullo tibipᷣi
ſis diſſimilis.ĩmo tu es vnitas nullo intellectu diuiſibi
lis. Quoniam ergo tu es tua eternitas.nũꝙᷓ eternitas
eſt pars tua aut eſt paꝛs eternitatis tue.ex hoc exgo a⸗

ꝑte relinquitur.ꝙ nullo modo poteſt intelligi niſi vni⸗
tas in eternitate ⁊ ſimplicitas.¶¶ Contra.xij. dañ.q ad
iuſticiam erudiunt multos fulgebunt quaſi ſielle in ꝑ

petuas eternitates.ſed hoc nihil eſſet dictu:niſi eterni⸗

tas aliquo modo reciperet multiplicationem. ꝗ4 Item I.
ps. Annos eternos in mente habui.ex quo videtur ꝙĩi
eteꝛnitate contingit intelligere partem ⁊ partem ᷣm ra

tionẽ annoꝛum ⁊ dieruzʒ.¶ Item plures dicuntur. ydee
ab eterno ſiue rationes reruʒ.pluralitas igitur aliqua

eſt ab eterno:cum dicat aug.ꝙ ydee ſunt rationes rerũ
ſtabiles que diuina intelligentia continentur.in.lxxxij

queſti.i¶ JOeʒ cum diuina intelligentia non ſit aliud q;
diuina eternitas.ſi pluralitas aliqua ponitur in diui⸗/
na intelligẽtia.ſ.ydearum:ergo et pluralitas aliqua po
netur in eternitate.¶ Item michee.v. loquens de gene⸗
ratione filij. Egꝛeſſus eius ſicut a pꝛincipio a diebo eteꝛ
nitatis.ergo in eternitate ſunt dies et dies. eternitas
igitur plurificatur.¶ Si vᷣo diceretur ꝙ dicuntur plu⸗
res dies pꝛopter plures reſpectus ad creatuꝛas quẽad
modum reſponderi poſſet de pluralitate ydearum.Cõ
tra.loquitur de generatione filij que nullum pomit re⸗
ſpectum ad creaturam.non ergo dicẽtur plures dies ꝓ:⸗
pter plures reſpectus ad creaturas.ſicut dicuntur plu⸗
res ydee ⁊ plures reſpectus rerũ quarũ ſunt ydee. Re
ſponſio ſᷣm anſelmum in pꝛoſologion. ſicut ſclm.tem⸗

poꝛum cotinet omnia tempoꝛalia.ſic tua eteꝛitas ↄti/

net oĩa ſecula tꝑm.qð ſeclm ẽ ꝓpf indiuiſibileʒ vnitetẽ
ſecula vᷣo pꝛopter interminabilem immenſitatem. vult

1α Pe; câ Jer 611¹

5*
on yf

—–

. S – —

— — -----

nare pꝛo
erit. fuit
ſenper
nis qui

Uplicita
hſelmus
eſtinn
qnocʒ
intellei
elinusco
lne, nee
lonibiji
dinſibi
ernitas
go ,
iliyni⸗
ſe gad
leinp⸗
gen⸗
Deni
anrpi
pK
fe
lgmn
itti
lri
lud
diui,
vapo
rgen⸗
weter
un
rpl⸗
glin
n.Ci
tre/
u,
pl⸗
8
een⸗
,
ii
plt

Nueſtio

ergo dicere.ꝙ ſicut ſeculum preſens quod eſt ſerie tẽ⸗
poꝛis continet omia temꝑalia: ſic ipla eternitas dini
na vutualiter excedit ⁊ cotinet ipſa ſecula.quia oñ ipᷣa
eſt. ⁊ vltra ipſa eſt.⁊ cũ ipſis eſt.⁊ eodeʒ mõ quo dictũ

eſt.S. Scðm hoc ̊ dõm.ꝙ eternitas eſt vnitas ᷣm reʒ

nullo modo diuiſibilis.tamen pluraliter dicit᷑ ꝓpt᷑ vir
tuteʒ infinitam continendi omia durabilia. 4 Ad illo
quod primo obijcitur dõm. ꝙ eternitas dicit᷑ plura⸗
liter.nõ quia ipᷣa eternitas plurificet᷑ in ſe:ß ꝓpter di⸗
uerſas paꝛticipatões eternitatis ex parte creature. vel
Apter virtuteʒ cõtinendi multipliceʒ in effectu ꝓut di⸗
ctum eſt.⁊ hoc modo pʒ rñſio ad ſecũdum.nam in hac
ratõne dicũtur anni eterni.¶ Ad illud pᷣo quod obij⸗
citur de pluralitate ydeaꝝ. intelligendũ ꝙ dicũt᷑ plu⸗
res ydee:⁊ vna.⁊ plures ratõnes:⁊ vna ratio.reſpici⸗
endo.n.ad principale ſignatum quod eſt diuina eſſen⸗
tia:vna eſt ydea.⁊ ideo vna dicit᷑. reſpiciẽdo vᷣo ad cõ
notationeʒ reſpectus ad creaturaʒ:vna eſt ydea 2 rõ.
ſᷣ tñ pluraliter dicit᷑.nõ quia plura ſit vel ꝗa pluralit
intelligatur in rectitudine: ̊ plurium vel ad plura in
obliquitate.¶ Ad illud po quod obijcit᷑ conſequenter
quia ſi pluralitas eſt in diuina intelligẽtia ⁊ in eterni
tate.Oicendũ ꝙ; nõ ſequit᷑. nam etſi idem ſit vtrobiqʒ
ſigtum:nõ tamẽ ideʒ modus ſignandi eſt cum dicit᷑ di
uina intelligentia eſſentia ⁊ eternitas.Cum.n.dicit᷑ ĩ⸗
telligentia modus ſignandi: non excludit reſpectũ plu
ralitatis.ſ̊ cum dicit᷑ eternitas ſicut dicit Anſelmus:
nihil aliud eſt ꝙᷓ eins eſſentia immutabilis ⁊ ſine par
tibus. quod repugnat pluralitati diuerſitatis.4 Ad
vltimũ dicendum.ꝙ cuʒ dicit᷑ egreſſus filij a diebo eter
nitatis. per dies eternitatis ſuppoĩtuꝛ pater cui appꝛo⸗
priatur eternitas:que virtualiter cõtinet plures dies.
vt ſit ſenſus:egreditur ab illo qui apellatur eteꝛnitas
habens virtutem plurium dierum. eteꝛnitas enim ap
propriatur pꝑatri:ſicut ſapientia filio:⁊ bonitas ſi piri⸗
tuiſancto.! Ad illud vo quod obijcitur.ꝙ videt᷑ pluri
ficare eternitas quia plures dies. Dicendũ lʒ idem
ſit dies eternitatis quod eternitas ſᷣm rem: differt ta⸗
men ſm ratõʒ. quia dies ſm ſuam rationem non dicit
totum: cui nõ ſit poſſibilis additio.ſimiliter nec annꝰ.
Sed eternitas dicit totum ⁊ perfectum cui non?ẽ poſſi
bilis additio.⁊ ideo nõ ſequit᷑ſi plures dies vel anni:
ꝙ plures eteꝛnitates.

Membꝛumoctauũ

Onſequẽter querenduʒ eſt de incõmuni⸗
cabilitate eternitatis. Ciꝛca quod diſ pu
tandum eſt contra ponentes eternitatez
mũdi ⁊ tempoꝛis.Queritur ergo: an ſo⸗
li diuine eſſentie conueniat eſſe eternũ ſiue eſſe ſine pᷣn
cipio 2 fine. Ad quod obijcit Richar. in li. de trinita.
Immenſuʒ dicit᷑ quod nulli menſure equalis vel com
pabilis inuenitur.ſi ergo plures immenſos dicimus:
erit quilibet eoꝛum cuiſibet inequalis 2 incomꝑabilis
vmius ergo menſura neceſſario ſuꝑgreditur alteriꝰ mẽ
ſuram. ex quo ſequitur. ꝙ eſt vnaquelibet altera ma⸗
102. quod eſt impoſſibile. Ex quo relinquit᷑ ꝙ impoſſi⸗
bile eſt plures immenſos eſſe. Erxr quo vlteriꝰ arguit
ſumpta ꝓpoſitõne nota per ſe. Si immẽſitate carere ñ
potuit qui eternus eſt. ſi non pñt eſſe plures immenſi
nec plures eterni.¶ IZtez anß. in monolo. boc ſolo ap⸗
te Pecipitur veram eternitateʒ illi ſoli ineſſe ſubſtãtiã.
que ſola non facta: ſed factrir inuenta eſt. qm̃ vera et⸗
nitas principij finiſqʒ meta caꝛere intelligit᷑.quod nul
li rerum creaturaruʒ conuenire: eoipſo ꝙ de nihilo fa
cte ſunt conuincit᷑. Iem omne quod eſt a principio
aut procedit a deo in idemptitate ſubſtantie: 2 tũc cuʒ
ipſa ſubſtantia ſit eterna res:ſic ꝓcedens erit deo coe⸗
terna:quemadmodũ filius procedit a patre in idẽpti⸗
tate ſubſtantie.⁊ ſpũſſanctus a filio 7 patre. Aut pro⸗

.ẽ

cedit a principio deo in diuerſitate ſubſtantie.quẽad/
modum mundus a teo. primo modo quod procedit ẽ
xus:ſecũdo modo non. ſed aliud in ſubſtantia a deo.
Hoc ergo quod ſic eſt a eo:aut eſt a o de nihilo aut
de aliquo.ſi eſt a deo de nihilo. ergo habet eſſe poſt nõ
eſſe. ⁊ ita neceſſario habet initium ſue durationis. Si
ðᷣo eſta deo de aliquo.aut igitur de aliquo quod eſt de⸗
us. aut dæ aliquo quod non eſt deus. on de aliqͥ qd ẽ
xus. quia non procedit in idemptitate ſubſtantie: ſed
Diuerſitate.ergo de aliquo quod non eſt deus. ſed ge⸗
quid non eſt deus eſt creatum a deo ſicut principio.
erit ergo iterum querere ſicut prius:aut de aliquo aut
nihilo.⁊ ſic eſt procedere in infinitum quod non ca
pit intellectus.aut erit concedere ꝙ quicquid primo
procedit a deo in oiuerſitate ſubſtantie: eſt a deo de ni
bilo.⁊ per conſequens quod habet initium ſue dura⸗
tionis.⁊ non eſt eternum.ſoli ergo deo 2 rei que ẽ ĩ idẽ
ptitate ſubſtantie cum deo: conuenit eteꝛnitas. 4 Iteꝝ
impoſſibile eſt effectum equari ſue cauſe a qua differt
in ſubſtantia.ſed ſi mundus poneretur eternus: pone⸗
retur equari creatura creatoꝛi.que eſt eius cauſa diffe
rens in ſubſtantia.⁊ hoc qtum ad extenſionem dura⸗
tionis.relinquitur igitur ꝙ impoſſibile eſt ponere cre⸗
aturam eternaʒ. Contra. aliquid procedit a deo ab
eterno.quia eſt conſubſtantiale illi ⁊ eternum:ſicut fi⸗
lius 2 ſpirituſſanctus a patre. 4 Iem aliquid proce⸗
dit ex tempoꝛe quia eſt diuerſum in ſubſtantia a ñ eſt

eternum. Si ergo bec duno extrema ſunt in vniuerſo 7

in oꝛdine vniuerſi nihil eſt incompletũ: opoꝛtebit po⸗
nere 7 medium.videlʒ vnum quod pꝛocedat ab eteꝛno
conſubſtantiale quod non ſit eter num. vel ſi dicatuꝛ ꝙ
huiuſmodi non potuit eſſe:ſaltem erit quartum mem⸗
bruʒ.videlʒ procedat ab eterno differens in ſubſtã⸗
tia ab eterno.ſed tale non eſt niſi mundus. ergo mun .
dus vel aliqua creatura de mundo procedit ab eterno
⁊ ita alijq; deo conuenit eternitas. 4. Si dicatur HB
non poteſt eſſe ꝙ aliquid procedat a deo ab eterno nõ
conſubſtantiale illi quod ſit eternum. Contra. qᷓcito
pes eſt in puluere relinquitur veſtigium pedis in pul⸗
uere. vt dicit Auguſti. decimo de ciuitate dei. xx. capto
Et ſi ab eterno eſſet pes in puluere: videtur tunc ꝙ ab
eterno eſſet veſtigium pedis.ponamus ergo ꝙ mũdus
aꝛchitipus ſit ſicut pes: tunc mũdus ſenſibilis eſt eiꝰ
veſtigium. ergo cum ad illum pedem nihil requiratur
ad modum pulueris:cuʒ eius actio nullo extrinſeco ĩ⸗
digeat. vigetur ꝙ ſi eſt ab eteꝛno ꝙ ei⸗ veſtigium ſit ab
eterno: ipſo pede exiſtente ab eterno. ſi nullo puluẽ in⸗
digeret ad faciendum veſtigium. 4¶/ Item in deo ẽ ſum⸗
ma potẽtia.ſumma voluntas.ſumma ſcientia. ergo ſi
hec tria ſufficientia ſunt ad producendum quenilibet
effectum reſpectu cuius ſunt. ſi in deo fuerint ab eter⸗
no reſpectu mundi faciendi. videtur ꝙ mundus debu⸗
it eſſe ab eterno.non enim poteſt dici ꝙ non ab eterno
potuerit neqʒ ꝙ ab eterno non ſciuerit. hoc enim eẽt ĩ⸗
conueniens.! Si dicatur foꝛtaſſe ꝙ non ab eterno vo
luit. Sed contra. Si non ab eterno voluit poſtmodũ
voluit.ergo incepit velle 2 factus eſt de nolente volẽs.
ergo erit mutatio in eius voluntate. ſicut obijcit Au⸗
guſtinus in libro confeſſionum. ¶ Item non eſſ influ⸗
entia actiua ſiue paſſiua.aut eꝛgo ſumma bonitas ſem
per inſluit aut non. Si non ſemꝑer z aliquando influ
it. ergo ⁊ aliquando ibi innouatio facta eſt. Tũ ⁊ phi⸗
loſophus dirxit in iſto caſu ſcilʒ. Si non ſemper influ⸗
xit.neceſſe eſt ꝙ in eo mutetur voluntas vel remoueat᷑
appetitus.opoꝛtet ergo ponere ꝙ continue influat.er⸗
go per propoſitionem illam oportet ꝙ fuerit aliꝗd re⸗
cipiens influentiam illam.ſed non fuit niſi mundꝰvel
creatura aliqua. ergo opoꝛtet aliquam creaturam fu⸗
iſſe ab eterno. 4 Iem diuina bonitas manifeſſatiua
fuit ſui in ſummo ab eterno.hoc enim eſt natura bo

ni et maniteſtet ſe: ⁊ boni ſummi vt ſumme ſe manife⸗
ſtet. Et iterum ſummi boni eſt vt ſumme ſe ab eterno
manikfeſtet. ſi ergo multitudo creaturaruʒ facit ad eiꝰ
bonitatis manifeſt ationez. videtur ꝗꝙ debuit eſſe mul⸗
titudo creaturarum ab eterno. 4 Item Anſelmus in
monolo. Intelligere dei eſt ſuum dicere.ſed ſuum dice
re eſt facere creaturas.dixit enim ⁊ facta ſunt:ſicut di⸗
cit Auguſtinus in libro confeſſionum. ergo ſuum in⸗
telligere eſt facere creaturas. ſed ab eterno intelligit.
ergo ab eterno facit creaturas.4 SIẽ nihil eſt ſua mu
tatio.ponatur ergo ꝙ aliqua creatura in eſſe educat᷑:
ipſa non eſt ſua mutatio. Dicatur ergo.a.mutatio ip⸗
ſius,.b.tunc querit de.b: b.eſt:⁊ creatura eſt. non er⸗
go eſt ab eteꝛno.ergo non eſt ſua mutatio per quaʒ ex⸗
eunt in eſſe.Dicantur illa.c.ſimiliter quero d illa.⁊
ita videtur ꝙ contingat abire in infinitum. Mon eniʒ
poteſt ibi aſſignari reflexio.vt dicatur: ꝙ etſi idem nõ
eſt mutatio ſuipſius: tamen vnum eſt mutatio alteriꝰ
2 econuerſo.! Item creatio actio non fit ab eterno.
ſed eſſe eternum fuit ab eterno.igitur creatio actio no

eſt eternum. ergo non eſt deus. Cõtra.creatio actio
⁊ creatio paſſio ſunt correlatiua: ſed correlatiua non

ſunt in eodeʒ.ergo ſi creatio paſſio eſt in creatura:ere

atio actio non erit in creatura: ſed eſt in creatura vel
in deoergo in deo:a idem eſt ꝙ deus.4¶ Item creatio

actio:actio eſt non niſi dei. ſed actio dei ⁊ in deo eſt: ⁊

idem quaſi deus. 4! Sunt etiam rationes philoſopbo

rum quibus probatur creaturas eſſe ab eterno: qua⸗
rum vnam ponit Auguſtinus in duodecimo de ciui⸗

tate dei.ita dicens: Arguunt philoſophi ꝙ bonitas
cei vacua nunqꝙᷓ ſuiſſe credenda eſt.vt ſic incipeꝛet ope
rari quaſi penituerit eum prioꝛum vacationis.⁊ ideo

neceſſe et inqtum eadem ſemper repeti.¶ Item luci
tem poꝛali aliquid eſt contempoꝛaneum quod non eſt
idem cum illa.aut ergo ſimiliter luci eterne erit ali⸗
quid coeternum quod non erit idem cum illa.aut qua⸗
re non. ¶ Item Auguſtinus in vndecimo confeſſio⸗
num. Si exoꝛtum eſt in dei ſubſtantia aliquid quod
rius non erat. non veraciter dicitur eterna illa ſub⸗
antia. Si autem voluntas dei ſempiterna erat vt eſ⸗
ſet creatura:cur non ſempiterna eſt creatura? 4¶ Item
obijciunt philoſophi ſumentes rationem ex natura mo
tus.i Iam motus celi aut eſt eternus aut non. ſi non:
fuit ergo factꝰ: fuit ergo poſſibilis moueri ⁊ poſtea mo
tus.ergo fuit eductio de potentia in actum. ſed huiuſ⸗
modi eductio eſt motus. fuit ergo motus ante illũ mo
tum. ¶q De illo alio ſimiliter poteſt queri. vtrum fue⸗
rit factus aut eternus.⁊ ſic aut erit abire in infimtum
aut ſtabitur alicui ad vnum motum qui ſit eternus.ſRᷣ
qua ratione poteſt ſtare in alio: ⁊ in motu celi.ex quo
videtur ꝙ motus celi ſit eternus.4 Item eſt alia ra⸗
tio ex parte materie generabilium a corruptibilium.
aut enim ipſa eſt ingenerabilis ⁊ incorruptibilis.aut
generabilis ⁊ coꝛuptibilis.Si fuit generata: ergo ex
materia preiacente ſiue precedente. ergo fuit materia
ante illam.ſimiliter poteſt queꝛi de illa.aut ergo eſt ire
in infinitum: aut erit ponere aliquam materiam inge
nerabileʒ. ſed ſicut poteſi poni alia: ſic ⁊ prima.⸗! Itẽ
alia ratio ex parte motiui. opoꝛtet enim dicere ꝙ ſem⸗
per fuit.⁊ ita ſi idem ad idem ſimiliter ſe habens: na⸗
tum eſt idem facere: ſemper fuit motus contra mate⸗
riam: ⁊ ita ſemper mundus.4! Item a parte tempo⸗
ris ſic obijcitur.ꝙ tempus aliquando incepit: aut nõ.
Si non incepit: ergo eſt eternum. Si incepit: ergo cũ
non eſſet prius aliquando incepit. iſtud aliquando 2
illud incepit rationem tempoꝛis dicunt. ergo ſi tem⸗
pus quod incepit nondum erat: fuit ergo tempus an⸗
te tempus.non ergo fuit cogitare quando non fuit tem
pus. nec ſimiliter quando deſinat. eſt ergo eternum.
⁊.ſi tempus: ⁊ motus.⁊ ſi motus: ⁊ res inferiores.

¶ Item a parte motoꝛis obijcitur ſic. ¶Motoꝛ eſt infi⸗
nite potentie 2 ſimplicis ⁊ inuariabilis eſſentie ⁊ vo⸗
luntatis.talis autem potentie infinitus eſt actus.ergo
erit actus illius infinitus.dicitur enim: quod aliquã⸗
do mouerit non ſemper mouit aut mouebit.tũc ſi mo⸗
toꝛ voluntarius qui prius non mouebat poſtmodum
mouit: indiguit aliquo expergefaciente: vel prius ha
buit aliquod impedimentum vel prohibens vel retar⸗
dans.videtur ꝙ in deo ſit aliquod iſtoeum ponere vel
ꝙ motus ſit eternus. mWeſponſio.mundum eſſe ab
eterno ſiue ſine principio eſt impoſſibile.quia eſſe eter
num ſiue eſſe ſine principio durationis: repugnat ⁊
cxeature ſiue eius quod eſt eſſe a deo in diuerſitate ſub
ſtantie. Intentione enim creature inq;tum bhuiuſmo⸗

di eſt eſſe ab alio de nibhilo. Et ſic de intentione crea⸗

ture eſt habere eſſe poſt non eſſe.⁊ ita habere pꝛinci⸗
pium ſue durationis. Cum ergo conſtet mundum 2z
creata eſſe creaturas vel entia a deo in diuerſitate ſub
ſtantie: impoſſibile erit mundum ⁊ creata eſſe eter⸗
na: vel non habere principium ſue durationis. Eſt

igitur hic oꝛdo rerum.eſt enim aliquid quod procedit

ab alio in idemptitate ſubſtantie:⁊ eſt coeternum illi.
ſed non eiuſdeʒ ꝑſonalitatis ſicut filiꝰ vel ſpũſſcts ẽ co
eternꝰ pr̃i.⁊ ẽ aliquid quod ꝓcedit non conſubſtantia
le.⁊ ñ eſt eiuſdeʒ perſonalitatis cum illo a quo proce
dit: nec eſt coeternum illi.talis eſt omnis creatura re⸗
ſpectu dei.prima ergo proceſſio facit vnam diſtincti⸗
onem im̃.ſcilicet in perſonalitate.ſecunda vᷣo dupli⸗

cem. ſcilicet in perſonalitate ⁊ duratione.¶ Ad pri⸗

mum ergo quod obijcitur reſpondendum eſt. ꝙ eſſen⸗

tialiter eternalitas dicatur de eternis: neceſſe eſt vt

procedat ab eterno conſubſtantiale illi ſit eternum.
quia quod eſſentiale eſt: dicitur de his quoꝛum eſt ea⸗
dem eſſentia. Eternitas autem eſſentialis dicitur: ⁊
ideo de vtroq; diceretur.⁊ propter hoc non poteſt po⸗
ni illud membrum predicte diuiſionis. ꝙ aliquid ſit
procedens ab eterno conſubſtantiale non eternum.
Similiter aliud membrum non poteſt poni.ſcilicet ꝙ
aliquid procedat ab eterno differens in ſubſtantia ⁊?
eternum. Si enim differens eſt in ſubſtantia a creato⸗
re: opoꝛtet ꝙ ſit creatuꝛa.⁊ ita ꝙ habeat eſſe poſt non
eſſe ⁊ princi pium ſue duꝛationis.4l Ad ſecundũ quod

obyijcitur de pede ⁊ veſtigio in puluere.dicendum eſt

non eſt ſimile comparatione mundi architipi? ſenſi⸗
bilis: Fm oꝛdinem prioꝛitatis. Cum enim dicat Au⸗
guſtinus duodecimo confeſſionum. ꝙ aliquid dicitur
prius alio quatuoꝛ modis. Orimo modo dicitur priꝰ

oꝛigine.vt ſonus cantu. Secundo dicitur prius tem⸗
poꝛe.vt flos prioꝛ fructu. Tercio mõ dignitate.vt fru⸗
ctus floꝛe.Quarto modo prius eternitate ſiue immen

ſitate.vt deus ante omnia. Pes autez in puluere ſola
oꝛigine vel natura precedit veſtigium. a ideo nibil ꝓ⸗
bibet illa eſſe ſimul duratione.dundus autem aꝛchi
tipus precedit ſenſibile: ⁊ natura ſiue oꝛigine ⁊ eter⸗
nitate. ⁊ hoc eſt durationis immenſitate.⁊ ideo im⸗

poſſibile eſt mundum ſenſibilem coequari mũdo ar⸗
chitipo in duratione.quia immenſo nihil equale aut
comparabile inuenitur. vnde Auguſtinus in vndeci⸗/

mo de ciuitate dei. Illud tempoꝛis ſpacium quod ab
aliquo initio progreditur ⁊ aliquo termino coercetur
magnitudine quacunq; tendatur: comparatum illi

quod initium non babet.neſcio vtruʒ pro minimo aut
pro nullo reputandum eſt. 4 Ad tercium reſponden⸗

dum. ꝙ potentia ſcientia ⁊ voluntas faciendi munduʒ
fuerunt in deo ᷣm Auguſtinum in libro confeſſionuʒ.
tainen qᷓeuis in eo eſſet ab eterno voluntas vt mundus

fieret: non tamen erat voluntas vt fieret ab eterno:
ſed tunc quando factus eſt. Non ergo fuit mutata

eius voluntas:quia ſemper fuit vt fieret quando fa⸗
ctus eſt. ꝗ Ed quartum vo dicendum eſt. ꝙ ſicut

—

,,,— —, —, — — ————0200—,— —e—- —

mis. El
procecht
mumili.
ſeigi co
bſtantia
voproce
iurare⸗
illineti
ddapli⸗
Wpri⸗
Peſſen/
ſe eſt ve
emum.
neſt ea⸗
itur:7
teſtpo⸗
guid ſit
num.
licet g
Untia 7
creato/
oſtnon
iquod

neſt

ſenſi⸗
D
dicitur
urpn
glen/
rf⸗
nen
ſola
,
chi
ter/
in⸗
oor
aut
deci/
dob
Letu
ili
ant
en/
g
⸗
ſn⸗
:
4
t

Nnueſtio

in ſole eſt influentia lucis dupliciter. Intrinſeca qua
dicitur ſemper lucere enaʒ ſi nihil eſſet quod reciperet
lumen a ſole. Et eſt influentia extrinſeca qua dicit᷑ ſol
illumĩare:cũ ſeʒ ponit᷑ aliquod acceptiuũ lucis a ſole.
de qua inſluentia extrinſeca poneret᷑ nunc eſſe in ſole ⁊

aliqñ nõ fuiſſe: poneret᷑ mutatio aliqua facta in ſole.

ſicut ſi diceret᷑: ſol lucet ⁊ pꝛius nõ lucebat.ᷓ mutatus
eſt.de influentia vᷣo extrinſeca nõ ſequit᷑ muratio ĩ ſole.
vnde nõ ſequit᷑: ſol illumĩat ⁊ prius non illumiabat.
mutatus eſt. Similiter er parte differentie bonitatis ẽ
influentia bonitatis intrinſeca.in emanatione eterna
filij a patre:⁊ ſpũſſancti a patre filio. Ad quam ſi po
neretur nũc eſſe ⁊ hmõi non fuiſſe: ſequeret᷑ mutatõ ex
parte voluntatis vel bonitatis diuine. Et eſt influẽtia
extrinſeca vt in emanatione creaturaꝝ a creatoꝛe:que
ſunt in diuerſitate ſube. ⁊ ad hanc inſtuentiã ſi ponat
nõ finſſe ⁊ poſtea eſſe:nõ ſequit᷑ mutatio ex ꝑte bonita
tis. ꝗ¶ Quod ðvᷣo dicit phᷣs.ꝙ ncce eſt ꝙ mutet᷑ in eo vo
luntas vel remoueat᷑ apetitus. Dicendũ ꝙ locutꝰ ẽ de
deo ad modũ hoĩs:⁊ ideo deceptus eſt.volũtas.n.bo⸗
minis ſi facit aliquid qð prius nõ fecit:nulla ẽ ĩ eo ſeu
volũtate eius mutatio.cũ volũtas eius nullo mõ mo⸗
ueat᷑ abertra nec dependeat.4 Ad quintũ dõm.q ma
nifeſtatio diuine bonitatis in ſummo põt eſſe dupkr. q̊
ad magnitudinẽ potentie: aut quo ad multitudinem.
NQno ad magnitudinẽ manifeſiauit ſe ſumma boĩtas
in generatione filij a patre 2 proceſſione ſpũſſancti ab
vtroq; ab eterno.nulla aũt maioꝛ poteſt cogitari potẽ⸗
tia qᷓ; vt ex patre generet᷑ filius ꝓ omia equalis ſibi ⁊
conſubſtantialis. tum vo ad multiplicatõnẽ poten⸗
tie oſtendende in creaturis multis. nõ potuit eẽ mani
feſtatio ab eterno. a cauſa ſupᷣ dicta eſt. qꝛ creatura ñ
potuit eſſe ab eterno. ¶ Si auteʒ iuxta h̊ quererer ali⸗
quis. ꝓpter quid diuina bonitas nõ manifeſtauit ſuaz
potentiã ꝑ multiplicatõnẽ creaturaꝝ faciendo omnes
ſimł ⁊ ſm ſpeciẽ ⁊ ſm numeꝝ.Ad hoc aſſignat᷑ duplex
cauſa.vna eſt ex ꝑte defectus materie creaturaꝝ que ñ
põt ſimul ſuſtinere impreſſiones agentiũ.que non pñt
agere niſi ſucceſſiue.vnde in apocraphis eſdre. Inter⸗
rogauit eſdras: nõ poteras facere eos qui facti ſunt 2
qui futuri ſunt:vt citius iudiciũ tuũ oñderes: Et rñ⸗
dit ad me ⁊ dixit.ñ põt feſtinare creatura ſupra crea⸗
ioꝛẽ nec ſuſtinere ſeculũ qui in eo creati ſunt.⁊ noie ſe⸗
culi appellatur variatio que eſt materie. Alia vᷣo cau⸗

ſa aſſignat᷑ ratione defectus creature ex ꝑte agẽtis po⸗

tentie.potentia.n. diuine bonitatis nõ ſolum oñdituꝛ
in numero ⁊ multitudine creaturarũ. ſ faciendo illas
potentes ad opandum ⁊ ꝓducendũ alias ex ſe. Si au
tem leciſſet omẽs creaturas ſimul:eẽt mamffeſtatio po
tentie quo ad numeꝝ factorũ qua põt vna creatura in
aliam ꝓducendã.creatuꝛa aũt nõ poteſt ſtatim facẽ qð
facit eus:ß ſucceſſiue.deus aũt in inſtanti facit qdð fa
cit. ¶ Ad ſextum doᷣm. ꝙ diuinum dicere eſt eteꝛnum:
ſicut intelligere ⁊ dicere dei eſt facere. faceꝛe vᷣo dicit
duobus modis:ſicnt factio ſiue actõ. Eſt.n. actio qua
agens agit. 7 eſt actio quam agens efficit. Primo inõ
diuina actio eſt eadem qdð ſua virtus ⁊ ſua eẽntia.⁊ di
ninuz agere igem eſt qð eſſe ſiue intelligere. Scõo mõ
ſua actio eſt ſuus effectus:2 ſuum agere ſuũ effici. ⁊ H
modo actio nõ eſt eterna: nec facere eternum. Exẽplũ
huius eſt in ſole. facere huius eſt lucere ⁊ illumĩaꝛe.2
vnum coeuum ſoli:aliud aũt nõ. Et nota ad ̊ aueẽtem
aug.rj. oſeſſionũ.verbo tuo coeterno ſimul ⸗ ſi empiter
no dicis oĩa que dicis: ⁊ fit quicquid dicis vt fiat. nec
aliter ꝙᷓ dicendo facis. nec tamen ſimul ⁊ ſempiterna
ſunt onnia que dicendo facis. ſed qũo id eloquar ne⸗
ſcio:niſi ꝙ omne quod eſſe incipit ⁊ eſſe deſinit.tũc eſſe
incipit ⁊ tunc deſinit:quando debuiſſe incipere vel de⸗
ſinere in eterna ratione cognoſcitur.vbi nec incipit a⸗
liquid nec eſinit:ipſum eſt verbum tuum quod ẽ prin

—

—

—KS Atitrn AR1 * PS

Boanc 2 1 ℳ

cipium quia loquitur nobis. Ad ſeptimũ reſponde⸗
tur.ꝙ quedaʒ ſunt abſoluti eſſe ſicut entia per ſe. ⁊ hec
ſunt terminus creatõnis que eſt pria mutatio. de iſtis
vniuerſaliter verum eſt ꝙ nullum tale eſt ſua mutatõ.
Quedam vᷣo ſunt que non ſunt elſe abſoluti.⁊ hec ſunt
eſſentia in alijs ſeu cum alijs. ⁊ hec non ſunt per ſe ter
minus creationis. 2 ſicut primis conuenit creari: ita
⁊ iſtis concreari Iteʒ hec vt concreata ſunt adhuc du⸗
pliciter.ſunt enim quedã que concreantur que inſunt
rei ⁊ permanent cum illa. vt albedo ſi concreetur cum
cigno:⁊ riſus hominis. ⁊ de iſtis adhuc verum ẽpnõ
ſunt ſue mutationes. Quedam vo ſunt concreata qtũ
ad fieri ipſius rei ⁊ non qᷓtum ad factuz eſſe.ſicut mu⸗
tationes reꝛum.⁊ hec non inſunt rei iam facte nec peꝛ⸗
manent cum ipſa. quia non concreantur vt ineſſentes
permanentes cum re:ſed vt tranſeuntes.vt per ipſos
educatur res in eſſe ſoluʒ. Si eꝛgo tale concreatum di
catur aliquid tunc non eſt verum ꝙ nibil eſt ſna muta⸗
tio.mutationis enim non eſt mutatio: maxime prime
per quam educatur ſed ſeipſa educitur. 4 Ad octauuʒ
dicendum. ; creatio vel creare duo dicit. vnum ſiẽ pn
cipaliter ſignatuʒ: ⁊ bec eſt diuina actio. aliud ſicut
cõnotatum: ⁊ hoc eſt fieri aliquid ex nihilo. tum S
ad principale ſignatuʒ quod eſt diuinum agere ſiue di
uina actio.que non eſi aliud qᷓ diuinum eſſe vel eſſen⸗
tia: eo modo quo dictum eſt ſupra ſignatur eteꝛnum.
Etum vo ad connotatum quod eſt creatum deſigna⸗
tur temꝑaneum.non ergo ſequitur creatio ſiue creare
eſt diuina actio:ergo eſt eterna.quia ꝑ hoc ꝙ dico cre⸗
e: ponitur ⁊ diuina actio ⁊ cꝛeatuꝛa de nihilo.⁊ ideo
ſi diceretur eterna: non diceretur ſoluʒ eternitas acti
onis diuine:ſed etiam creature.quod non poteſt eſſe.
Ad nonum reſpondet Auguſti.rxij. de ciuitate dei. di
cens. Mon intelligunt philoſophi deum animo aliter
affici cum vacat q; cum operatu r.quia nec affici dicen⸗
dum eſt. voluit etiam deus ᷣm hoc oſtendeꝛe ꝙ rebo nõ
eguerit: ſed gratuita bonitate condidit. cum ſine illis
in eternitate non in minoꝛe beatitudine permanſit.
Ad obiectum eoꝛum patet ſolutio ex dictis. ¶ Ad de⸗
cimum dicendum.qꝙ non eſt ſimile de luce creata ⁊ in⸗
creata.lux enim creata finita eſt: nec habet immenſi ita
tem durationis.⁊ ideo non eſt inconueniens ſi habeat
contemꝑaneum ⁊ coequatum ſibi in dutatione:in ſub
ſtantia differens.ſed lux increata infinita eſt qtum ad
omnia: ideo habet immenſitateʒ durationis.⁊ iðᷣo im
poſſibile eſt aliquid eſſe coequale ĩ duratione quod ſit
differens in ſubſtantia ſiue coeternum. 4l Ad vndeci⸗
mũ dicendum.ꝙ voluntate dei ſempiterna ad h̊ ꝙ cre⸗
atura ſit vel fiat cum oꝛdinate eſt a ceo eſſe vel fieri. fa
cit immunitas diuine eẽntialitatis. creaturã vpo eẽ ſem⸗
piternam neceſſario ꝓhibet natuꝛa creabilitatis.ſi icut
oñſum eſt. ¶ Ad. xij.dðm.qꝙ reſpiciẽtes phᷣi ad cauſas
inferioꝛes motus celi:dixerũt motum no habere prin⸗
cipium nec fineʒ ſue duꝛatõis. Ex ꝑte.n. motoꝛis ꝙ ſi⸗
militer ſe bñs ẽ ſemꝑ. nec magis ſe habet ab iplo ſit

motus nũc qᷓ prius.iſtud poſueꝛũt ſimilit ex ꝑte mobi

lis quod eſt coꝛpus vnifoꝛme: nõ magis ſe habens ad
motum nunc ꝙᷓ prius. cum enim ſit coꝛpus ſpericuʒ ñi
babens cõtrarium ſemper eſt oꝛdinatum in motuʒ cir
culareʒ. Similiter ex parte materie que eſt indeſiciẽs
⁊ ſubiectum generationis 2 coꝛruptõis:poſuerũt mo⸗
tum ⁊ mũdum peꝛpetuum.quia eodeʒ modo ſempeꝛ ſe
pabente motoꝛe ⁊ mobili quod eſt celum: erit ſemꝑ eo⸗
dem modo ſe habens. ⁊ eodem modo ſe habente motu
celi qui eſt cauſa generatioms ⁊ coꝛruptionis.⁊ eodẽ
modo ſe habente materia ſubiecta ſemper:erit ſemper
generatio ⁊ coꝛruptio:⁊ ita mundus. Scdm cauſas g
inferioꝛes erit poſitio philoſophoꝛũ de eternitate mo⸗
tus ⁊ mundi. ſm vᷣo cauſas ſuperioꝛes patet cuilibet
recte conſideranti initium tempoꝛis ⁊ motus mundi:

W fzenzr 0 E V D

– Ro el No werynd

π P6) RρνW Pis fie InR; P

ſm ꝙ mundus dicitur flurus rerum m mutationem
7 generationem ⁊ corꝛuptionem. Cauſe autem ſuperi⸗
oꝛes ſunt diuina potentia: ⁊ diuina ſapientia: diuina
bonitas. Ex parte diuine potentie patet exoꝛdiũ mun⸗
di 1 materie.nam diuina potentia eſt ſumma:⁊ ideo ñ
indiget materia ſubiecta ad opandum aliquid. eſt igi⸗
tur operans de nihilo:quia eſt totum cauſa ſui operis
xt nõ requiratur aliqua poſſibilitas ex parte ſubiecte

materie.ideo mutatio prima contra operationeʒ diui

nam non habet ante ſe aliam mutationeʒ. 4 Jdeo ad
id q; querit: mũdus eſt factus vel eternus: dico ꝙ fa
ctus eſt. ⁊ ꝙ vlterius arguit: ergo pꝛius fuit poſſibile
moueri.ſi tu dicis poſſibile materie falſum eſt:qꝛ mo⸗
tus primus factus eſt. non per motum qui fit circa ſp⸗
iectam materiam: ſed per creationem que eſt mutatio
dæ nihilo. Si vo tu dicis poſſibile potentia agentis.Gᷓ
modo poteſt concedi poſſibile moueri.ſed eductõ huiꝰ
poſſibilitatis in actum non eſt per aliam mutationein
ſicut dictum eſt ſupra.4! Similiter per hoc patet ſolu

tio ad terciũdecimuʒ quod dicit:ꝙ materia eſt ingene

rabilis. Si enim generatio dicat actionem ex preiacẽ⸗
te materia: hoc modo eſt verum. ſic eſt generatõ mu⸗
tatio naturalis. Si vo generatio dicit ſolum idem qð
factio: ſiue ex materia ſiue non.hoc modo materia nõ
eſt ingenerabilis.quia eſt facta qꝙᷓuis non per mutatio
nem naturaleʒ ſed per mutationem que eſt ante natu⸗
ram que eſt creatio.4l Ad quartumdecimũ quod obij
cit ꝙ motiuum ⁊ mobile ſe habet eodem modo.dicen⸗
duʒ ꝙ reſpiciendo motiuum primum quod eſt diuina
diſpoſitio ſiue voluntas diuine ſapientie:diſponentis
7 oꝛdinantis ipſum motuʒ celi:non tenet illa ꝓpoſitõ.
Igem ſimiliter ſe habens natum eſt faceꝛe idem.nõ.n.
plena eſt illa propoſitõ in cauſa voluntaria.⁊ maxime
in illa que nullo modo alligatur vel dependet ab oꝑe:
vel numeratur cum opere.ſicut eſt diuina. immo cum
m idem oꝛdinetur motus ad terminum qui eſt multi
plicatio bominum ᷣm numerum diuine preoꝛdinatio
nis.multiplicato numero ratione motus primi: debet
ceſſare motus ⁊ generatio. Item reſpiciendo mobile
non m ſe ſed ᷣm oꝛdinem quem babet ad finem: ꝗ ſczʒ
eſt numerus electoꝛum ſeu multiplicatio hominum vt
dictum eſt.ex paꝛte ipſius mobilis inqᷓtum huiuſmo⸗
di ſic conſiderati eſt ratio deſitionis motus.⁊ hoc ha⸗
betur in apocriphis eſdre vbi querit eſdꝛas ab angelo
vſqʒ quo ſpero ſic ⁊ quando veniet fructus aree merce
dis noſtre? Et reſpondit vriel archangelus: quando
impletus fuerit numerus ſeminum in nobis:quoniaʒ
in ſtatera ponderauit ſeculum æ menſura numerauit
tempoꝛa.⁊ non cõmouebit nec excitabit donec veniat ⁊
impleatur menſura predicta.Et tangit illud quod ha
betur Yob. xiiij. donec atteratur celum homo non reſuꝛ
get. Patet igitur ꝙ reſpiciendo ad cauſas ſuperiores
diſpoſitionis diuine ſapientie ⁊ voluntatis. ꝙ ceſſare
debet motus. Similiter reſpiciendo ad cauſam ſupe⸗
rioꝛem que eſt bonitas.que m iuſticiam non fruſtra⸗
bituꝛ quin reddat vnicuiq; Fᷣiu meꝛitum.quod eſſe non
poſſet niſi ceſſaret generatio ⁊ eſſet futura reſurrectio.
ad quod conſequitur ceſſatio motus ⁊ per conſequens
ceſſatio tempoꝛis.¶ Ad quintumdecimuʒ dicendum.
ꝙ tempus incepit ⁊ tempus deficiet.ſed dico ꝙ nõ in⸗
cepit in tempoꝛe ſed in nunc: quod eſt cõmune pꝛinci⸗
pium ipſius.ſicut vᷣo quod eſt continuans in quo ſal⸗
uatur eſſentia operis:eſt ſicut finis preteriti ⁊ initiuʒ
futuri.ex hoc ergo ſequitur ꝙ non ſit tempus añ tem⸗
pus vel tempus poſt tempus: ſed ſolum nunc.4 Ad
vltimum dicendum. ꝙ non eſt ratio conſimilis in mo⸗
toꝛe increato ⁊ creato. In motoꝛe creato enim volun⸗
tario cum mouet quod prius non mouebat:adueit ex⸗
ꝑgefaciens.⁊ ratio eſt: quia voluntarius motoꝛ crea⸗

ius vt homo: finem habet ſue motionis ⁊ actionis ex⸗

Seleen A yν

tra ſe.⁊ ideo excitatur ab extrinſeco.Deus vᷣo nũqᷓ; ha
bet finem extra ſe ſed intꝛa.xvj.prouerbioꝛuʒ. Omnia
propter ſemetipſum operatus eſt dominus.Iteʒ ĩ mo⸗
toꝛe naturali ſicut in corpoꝛalibus inferioribus.quia
non ſunt poſſibilia ad ſuum motum complendum acci
dit prohibens: in deo autem nulla impotentia.⁊ ideo
non poteſt eſſe impedimentum probibens ſuum actũ.
Item in motoꝛe naturali ſicut in coꝛpoꝛibus ſuperio⸗/
ribus que ſunt potentia ad ſuum motum complenduʒ
quantuʒ eſt de ſe accidit retardatio ex coniunctõne ali
cuius diſpoſitionis contrarie: ſicut in ſole ⁊ luna.et ſi
non probibeatur. diuine autem actioni nulla diſpoſi⸗
tio eſt contraria nec aliquid aliud. In motoꝛe ergo pᷣ⸗
mo non eſt excitans ſicut in homine.nec poteſt cadere
impedimentum probibens ſicut in coꝛpoꝛe inferioꝛi.
nec impedimentum retardans ſicut in coꝛpoꝛe ce leſti.
Si ergo queritur: quare non mouit eternaliter: Ad
hoc eſſ reſponſio.quia non eſt defectus ex parie ipſius
ſed ex parte creature: que non eſt ſuſceptibilis immen
ſitatis dura tionis ex parte ante. ſicut dictũ eſt.
Mlẽbꝛum nonum
Onſequenter queritur de compaꝛatione
eternitatis ad euum.ad quod inquiꝛen⸗
dum conſideranda ſunt bec de euo.Pri⸗
ma queſtio eſt de eius eſſe. Secũda de eiꝰ
vnitate. Lercia de eius ſimplicitate.Quarta de com⸗
paꝛatione eius ad tempus.⁊ ex his omnibo manifeſtia
erit comꝑatio eius ad eternitatem.

Articulus prunꝰ
O primum obijcitur ſic. Omnis cꝛeatõ ſiue
ſit eſſe creati ſiue increati reducitur ad ali⸗
quuuod nunc vel preſens.ſi ergo non eſt pone⸗
re niſi nunc durationis tempoꝛalis:⁊ diꝛationis eteꝛ⸗
ne. ergo non erit niſi duplex duratio:eterna ⁊ tempo⸗
ralis.ergo non eſt niſi aut duratio que eſt tempꝰ: aut
duratio que eſt eternitas. euum igitur non eſt, aliqua
duratio ſeparata a tempoꝛe ⁊ eternitate. autẽ nũc
non ſit niſi duplex patet per boetium in libro de trini⸗
tate.vbi dicit: noſtrum nunc quaſi currens tempus fa
cit ſempiternitatem. diuinũ nũc permanens eternita⸗
teʒ. ¶ Item aug.xj. confeſ.preſens ſi ſemꝑ eſt preſens:
iam non eſt tempus ſed eternitas.ſed pꝛeſens in eſſe ꝑ⸗
petuoꝛum ſemper eſt preſens.ergo eſt eteꝛnitas.ſi eꝛgo
ponitur menſura eſſe peꝛpetui inqᷓtum buiuſmõi.euũ
non erit aliud qꝙᷓ eternitas.4 Itez quaſi ex opoſito ob

ijcitur.diuerſitas materie non diuerſificat ratõʒ ſor⸗/

me:maxime in foꝛmis accidentalibus. vnde dicit phi⸗
loſophus.qꝙ eodem denario menſurantur decem homi
nes ⁊ decem equi: non tamen ſunt eadem decez. Simi
liter eadem menſura durationis menſurabitur tempo
rale ⁊ eternum. lʒ non ſit idem tempoꝛale ⁊ eternũ:ta⸗
men vna erit menſura que ꝓpoꝛtionabitur cuilibʒ mẽ⸗
ſuratoꝛum ſᷣm ꝙ ei conuenit.Erit ergo quod nos dici⸗

mus euum: non ſeparata duratio m ſpecieʒ a tempo

re. ¶ Item ſi euuʒ eſt ſeꝑata duratio ab eternitate ⁊ tẽ
poꝛe:queꝛitur vtrũ ſit ſuᷣa vel accidens? non põt po⸗
ni ſubſtantia.quia cũ euum ponat᷑ duratio ꝑpetue cre
ature.ſi eſſet ſubſtantia:nõ eſſet niſi ſubſtantia cuiꝰ eſt
menſura.⁊ itaeſſet in ꝑpetuis ſubſtãtijs creatis idem
eſſentia ⁊ ſua duratio.quod nullo mõ eſt niſi in ſolaĩ⸗
creata eẽntia. Ipſa.n. increata ſuba ẽ ſua duꝛatõ ⁊ ſua
eternitas. quod nullo modo cõtingit ĩ alijs ¶ Itẽ ſi po
nat᷑ accidẽs:nõ ponet᷑ niſi quãtitas cuiꝰ ꝓpriũ eſt men⸗
ſurare.aut ꝗᷓ poneret᷑ ↄtinua:aut diſcreta.nõ ponet᷑ di
ſcreta:quia ſic eẽt in diuiſiõe vt numerus ⁊ oꝛatio.Si
dᷣo ponatur ↄtinua:aut ergo ponetuꝛ ꝑmanẽs: aut ſuc
ceſſiua. Si permanens: aut ergo eſſet linea: aut ſu⸗
perficies: aut coꝛpus. quod nullo modo poteſt poni.

1

=

—
—

— - —¶,Q,——

— — —

—

ſec/ c ataà . PoHνα CcOο

Oiq .
.

deceleſi.
liter. N
rteipſins
ieinnen

»N.⸗

Mratione
nquiden,
da deen
Rcon⸗
nanifeſte

rnſue
Aali⸗
llpond
onisae,
1tennpon
nppra
Klalche
ie nit
Arini
mpvsſ
tetnin⸗
prſens
neſeg
ſiagr
ſt. cui
Nſioh

Nueſtio

ponetur igitur quantitas cõtinua ſucceſſiua.ergo erit
tempus.quocunq; ergo modo dicatur euum. non po⸗
natur ſeparata duratio ab eternitate 2 tempoꝛe.¶ Itẽ
xliij.ecei. Cuna oſtenſio tempoꝛis ⁊ ſignum eui. Et ex
ponit Rabanus. ꝙ iudei intelligebat tempoꝛa penes
curſum lune.vᷣm hoc ergo luna eſt oſtenſio temporis.
id eſt differentiarum? partium tempoꝛis.⁊a etiam eui

ſignum.i.durationis totius tempoꝛis que per euũ po-

terit menſurari. Contra. Ecci.j.Omis ſapientia a

domino deo eſt: 2 cum illo fuit ſemper:⁊ eſt ante euuʒ.

ergo cuius duratio eſt eternitas: precedit euum. ergo
eſt duratio ſequens eternitatem. ergo alia ab eternita⸗
te. ¶ Item Woe. tempus ab euo ire iubes. ſ. ed qð exit
ab aliquo non eſt idem illi. ergo euum eſt duratio dif⸗
ferens a tempoꝛe.4 Item Dyoni.libro de diui.nomi⸗
nibus. ꝓprietas eui eſt antiquum inaltercatum m to
tum eſſe menſurans. tempns po eſt quod eſt in genera
tione ⁊ coꝛruptione aliter ſe habens.¶l Item auguſti.
in lib.lxrriij.queſtionũ.in hoc diſtat tempus ab euo:
quia iſtud ſtabile:illud auteʒ mutabile. ergo non ẽ idẽ
tempus. Item eſt elſe ſine principio ⁊ ſine fine ñ in⸗
cipiens a non eſſe. nec variabile ſeu veꝛtibile in nõ eſſe.
vt eternum. eſt eſſe cum principio ⁊ fine incipiens a
non eſſe 2 vertibile in non eſſe.vt perpetuum. Si ergo
durationes differunt m differentem extenſionezʒ eſſe.
cum tripler ſit extenſio:extenſio eſſe vt dictũ eſt ſeu q̃i
ertenſio ſiue ꝓtenſio:erunt tres duratõnes. ergo cum
duratio primi ſit eternitas. duꝛatio ſecundi eſt tempꝰ.
Duratio tercij erit euum. Quod concedendum eſt.
otandum ꝙ nomen eui dicituꝛ multipliciteꝛ. Aliqñ
enim euum accipitur pro omni duratione que nõ eſt tẽ
l ꝙ dicit Oyoni. ꝓprietas eui antiquum ꝛc.
liqñ pro tota duratione tempoꝛis.ſᷣm ꝙ dicit Byo
niſius in libro de diuinis nominibus. Aliquando to⸗
tam tempoꝛis durationem que apud nos eſt euum ap
pellat.⁊ hoc modo accipitur.xliij.eccleſiaſtici. Luna
oſtenſio tempoꝛis ⁊ ſignum eui.Aliquando pᷣo ꝓan⸗
tiquitate tempoꝛis eui. vnde dyoni ſius. Sepe antigſ⸗
ſima eui cognominatione eui ſi urgunt. Aliquando pꝛo
magna parte tempoꝛis ab adam vſqʒ ad noe vnũ euũ.
Aliquando dᷣo pꝛo periodo ſiue duratione rei alicuiꝰ.
Em ꝙ tota vita alicuius hominis appellatur ſuũ euũ.
Aliquando vo accipitur ſᷣm proprium moduʒ. ſᷣm ꝙ;
euum eſt duꝛatio rei habentis eſſe poſt non eſſe:ß non
vVertibilis in non eſſe.vt in perpetuis. 4 Ad primuʒ g
dicendum. boetius non negat nunc eui: ſed ſtabilita
tem nunc ſiue preſentis eternitatis declarauit ꝑ com⸗
parationeʒ ad nunc tempoꝛis quod nobis magis ma
nifeſtü eſt. Triplex tamen eſt nunc. Eſt enim nunc qð
non incepit eſſe ⁊ quod mutabiliter manet in eſſe.ꝛ eſt
ſicut eternitatis. Et eſt nunc quod incipit eſſe ſed non
mutatur nec ſluit in eſſe.⁊ tale eſt nunc eui.a dicit᷑ hic
flurus ſucceſſionis variabilis 2 nõ continnationis eẽ
ſiue durationis. Et eſt nunc quod incipit eſſe ⁊ mutat
fluit in eſſe.ꝛ tale eſt nunc tempoꝛis.preſens eni eter

nitatis ſemper fuit ? eſt 2 erit. VUno modo ens preſens

perpetui non ſemper fuit.ſed ſemper a eſt 2 erit. Alio
modo ens preſens tempoꝛis mutatur a fluit a futuro
in preſens: 2 a preſenti in preteritum.¶lAYd ſecunduʒz
Dicendum.ꝙ ſemper vno modo accipitur pro toto tem
poꝛe.alio modo pro tota eternitate que non habʒz paꝛ⸗
tibilitatis totalitatem ſed perfectionis.intelligit ergo

ſemper cum dicitur preſens ſi ſemper eſt preſens ⁊c.

totalitate eternitatis in duratione que non incepit
nec deſinit. ſi accipiatur etermitas ꝓprie ⁊ non de tota
litate tempoꝛis:preſens perpetui preſens eſt toti tem⸗
poꝛi.4 Ad tercium dicendum. ꝓ quantitas eſt duobꝰ
modis ſicut dicit beatus Auguſſi. in libro de quantita
te anime. Eſt enim quantum virtute: quantum dimen

ſione. Dicendum ergo ꝓ euum accidẽs eſt rei euiterne

Q A.. . OnR X.

rxij.

id eſt perpetue.⁊ reducetur ad genus quantitatis pᷣm
& extenditur quantitas ad ertenſionem virtualem.
Scðm dᷣo ꝙ coartatur intentio quantitatis ad quan⸗
titatem dimenſioñ.procedebat obiectio. Ad quar⸗
tum dicendum. ꝙ eſt accidens proprium: ⁊ accidens
comune. Accidens propriuʒ. vt riſibile homini. quod
per ſe ⁊ omni hbomini ⁊ ſoli ineſt. diuerſificatur ſm di
uerſam ſpeciem ſubiecti. Accidens po cõmune. vt albe
do numerus homini non diuerſiſicatur m ſpeciem:
ſed ſolum m numerum. Ex accidentibus autem pro⸗
prijs eſt eumm euiternis:⁊ tempus temꝑalibus.⁊ ideo
diffeꝛunt ſpecie tempus euum.

Articulus ſecũdus

Vnſequenter queritur de vnitate eui. 7 ob⸗
ijcitur primo. cum nos videamus in euiter
ms ꝙ quedam recipiunt prius perpetuita
tem. quedam conſequẽter.vt angeli qui a principio re⸗
ceperunt eſſe perpetuuʒ. conſequenteꝛ rationales a⸗
niine. 2 in ipſis etiam ſequitur inchoatio eſſe vniꝰ ad
eſſe alterius.non erit aliquo modo vna ꝑpetuitas oĩm
euiternoꝛum. nec ſimilio protenſio duꝛationis cũ vna
excedit aliam ex parte ante.4 Item perpetua.vt ani⸗
me angeli materia: habent oĩno abſolutum modum
eſſendi:⁊ non dependent abinuicem. ergo habent oĩno
eſſendi diſpatam durationem. ſed duratio cuiuſlibet ẽ
¶ Ytem tempus primo eſi menſura motus primi mo⸗
bilis.⁊ per boc eſt tempus menſura vna omnium inke⸗
rioꝛum. Vnde ſi eque principaliter 7 primo⁊ non peꝛ
aliquod vnum prius vel cauſa eſſet tempus menſura
omniũ temporalium.iam non poſſet eſſe vnum tempꝰ.
ſi ergo ex parte eui non eſt aliquid euiternum ſuſtinẽs
primo euum:quod euiternum ſit cauſa omniñ alioꝛuʒ
immo euum eſt eque primo menſura omnium euiter⸗
noꝛum non per aliquod.videtur ꝙ quot ſunt euiterna
tot beant eſſe eua:vt ita dicatur. 4. Item in apocri⸗
phis eſdre.maieſtas ⁊ poteſtas enoꝛum eſt apud te do⸗
mine. Item dyoniſius. Ypſe eſt euum euoꝛum.log⸗
tur de deo. Contra. maioꝛ eſt vnitas er parte eſſe ꝑ⸗
fectioꝛis.ſi ergo eſſe perpetuum eſt perfectius tempo⸗
rali: maioꝛ erit vnitas er parte eſſe perpetui ꝙ; tempo
ralis.ergo duratio menſurans eſſe perpetuum magis
erit vna ꝙ que menſurat eſſe tempoꝛale.ergo euuʒ ma
gis vnum tempoꝛe. Cum eꝛgo tempus ſit vnum ommũ
tempoꝛalium.vt dicit anſeimus in libro te veritate.
dicitur tempus huius rei illius.cum vnum⸗ ideʒ ſit
tempus om niũ que in eodem tempoꝛe ſimul ſunt.2 ſi
non eſſet hec res vel illa: non minus eſſet idem tempꝰ.
ergo multomagis erit vnum euum. 4. Itẽ primo ecẽi.
Omis ſapientia a domino deo eſt: ⁊ cum illo ſemꝑ fu⸗
it:⁊ eſt ante euum. Iteʒ. xlij. in eodez. reſpexit dominꝰ
in ſignum eui. In his omnibus auctoritatibus nomi⸗
natur in ſingulari: nõ in plurali. tamen nominatur
per totam durationem ſuam. ex quo videtur ꝙ nõ ba⸗
beat pluralitatem. ¶ Iteʒz ratione poteſt oſtendi ſic. ſi
plura ponunt᷑ eua. aut ergo vnũ ponetur preceſſiſſe a⸗
liud.aut ſequi.aut ſimul eſſe cũ illo.nõ preceſſit aliud.
quia ante hoc nõ fuit niſi eternitas. Iteʒ poſt hoc non
erit aliud:quia illud quod modo eſt nuqᷓ; deficiet. ſi g
plura ſunt:aliud erit ſimul cũ iſto.cũ & in quãtitatibo
nõ habentibn poſitioneʒ qð poteſt menſurare vna põt
menſurare reliqua eiuſdẽ generis. vt explanabitur.j.
⁊ ideo nõ pñt partes tempoꝛis eſſe ſimul:quia ſemper
altera ſuꝑflueret.⁊ ſimilit videtur ꝙ nõ pñᷣt eſſe plura
eua ſimul.qm ſemꝑ alteꝝ ſuꝑflueret. Ad ſolutõnez
hꝰ queſtionis nota primo opinioneʒ quoꝛundam ſicut
dicit Moe. in li. de ↄſolatione. ſicut ſe habet fatũ ad di⸗
ia3:7 tempus ad eternitateʒ. ꝓuidẽtia

euum. eſt igitur euum diſparatum 7 diuerſum ñ vnũ.

uinam ꝓuidenti
vo eſt ratio diuina que cuncta diſponit.fatuz vo inhe⸗

rens rebus mobilibus diſpoſitio per quam ꝓuidẽtia
ſuis queq; nectit oꝛdinibo.qꝙᷓuis aut dicantur plura fa
ta:quia quelibet res per prouidentiam babet aſſigna⸗

tum oꝛdinem. hoc non eſi niſi quia fatum eſt huiꝰ res

7 illius.fatum autem eſt vnum. quia ſicut dicit Hoe.
in eodeʒ. Ordo quidem cũcta complectitur vt ſi quis
ab aſſignato oꝛdine receſſeꝛit in alium oꝛdineʒ :relaba
tur ab vnitate.ergo hꝰ oꝛdinis cũcta complectẽtis eꝛit

fatum vnum.non ab vnitate illoꝛum quoꝛum eſt fati.

*

Si ergo ſimili modo ſe babet tempus ad eternitatex:
erit tempus vnum non ab vnitate illoꝛum tempalium

que menſurantur tempoꝛe. ſicut patet ex predicta ſen⸗

tentia anſelmi in li:de veꝛitate.ſed ab vnitate caule q̃ ẽ
influentia ſen virtus duratõis ab eternitate m ꝙ res
ſunt in participatione eternitatis. Simili mõ vnitas
eui in quo eſt primo ? principalis influentia virtutis
durationis ab eternitate.⁊ ſᷣm hanc rationeʒ b. dyo.
lib.de di.no.dicit.opoꝛtet diuinuʒ tanqᷓ euum ⁊ tanqꝙ;
tempus bymnire.i.laudare vt omnis tempoꝛis 2 eui
caulam. Scðdm hoc ergo reſpondetur. Ad pꝛimũ eniʒ
dicendum eſt. vnum eſſe euum euiternorum ſicut vnuʒ
tempus omniũ tempoꝛalinm.quemadmodũ dicit an⸗
ſelmus.tempus vnum ⁊ idem eſt omniũ eoꝛum que in
eodem tempoꝛe ſimul ſunt. Et ſi non eẽt bec res vel il⸗
la:nibilominus eſt tempus illud vnum. ita dicendum
vnum 2 ideʒ enum omniũ que in euo ſunt. lʒ hec aĩa
vel illa incipiat eſſe in euo poſt illam:nihilominꝰ euuʒ
quod ingreditur vnum eſt ab vnitate vnius influentie
virtute durationis ſine fine ab eternitate que vna eſt.
qᷓuis differentia ſint receptiua ipſius influentie.quẽ⸗
admodum vna eſt influentia lucis a ſole: 2 tamen dif⸗
ferentia receptiua influentiam lucis ⁊ receptio nõ in⸗
fuſio vel influentia ſiẽ̃ virtutis receptio duratõis ſine
fine que eſt perpetuitas poteſt multiplicari cum recipi
tur ab angelo ⁊ ab anima ⁊ nõ ſimul.tamen ipſa peꝛpe
tuitas ſicut nec ipſa influentia non multiplicat᷑.¶ Ad
ſecũduʒz dicẽdum ſine preiudicio.ꝙ q́;uis duratio ma⸗

terie anime ⁊ angeli ⁊ alioꝛum euiternoꝛum habeant

diſꝑationem nec dependentiam abinuiceʒ m cauſali⸗
tatem.dico tamen ꝗꝙ; ꝓpoꝛtionaliter ſe habent ſᷣm vir⸗
tutem durationis.vt dictum eſt inqtum ſunt in paꝛti
cipatione diuine eternitatis.qᷓuis enim ᷣm actum du

rationis nec eſſe angeli nec eſſe anime nec eſſe materie

ſe excedant. vt nec eſſe angeli eẽ aĩe:nec eſſe anime eſſe
materie. virtute tamen durationis ⁊ continuatiõis eẽ
nihil prohibebit eſſe anime excedere eſſe materie: 2 eẽ
angeli eſſe anime.ita ꝙ poſito ꝙ relinquerẽt᷑ ꝓprie na⸗
ture ⁊ eſſent vertibilia in non eſſe:citius deficeret ma⸗

teria que ĩ eſſendo eſt ignobilioꝛ amma. ⁊ foꝛſitan aĩia

angelo per naturam.⁊ ſic qᷓuis ſe non excedant ᷣm a⸗
ctum durationis.nec dependeant abinuicem ᷣm rati⸗
onem cauſalitatis.nil videtur prohibere quin depen⸗
deant ⁊ oꝛdinentur pᷣm virtutem duratõnis. ⁊ ꝗn vir⸗
tus durationis nobilioꝛ: poſſit ſe habere virtualit᷑ vt
menſura durationis ignobilioꝛuz. etſi non vt cauſa vt
Fſᷣm oꝛdinem virtutis durationis aſcendendo ad eter⸗
nitatez a virtute minoꝛi ad maioꝛeʒ perueniat᷑ ad vnã
eſſentiam proximã: in qua primo aparet vnitas eui.
quemadmodum in motu celi aꝓaꝛet vnitas temporis
pm preſentem ſtatum.hec auteʒ cogitur: quoniam ſiẽ
dicit beatus Dyoni.omĩa exeunt a primo ſᷣm oꝛdinẽ.
¶ Item ꝗpter hoc quod dicit auguſti.omĩa ſunt ineqͥ⸗
lia ad hoc inequalia vt eſſent omiĩa.erit ergo ponẽ gꝛa
dum in virtute durationis ⁊ euiternis ſicut in tempo⸗
ralibus ponũtur ſᷣm actum durationis.hoc tam̃ abſq;
pꝛeiudicio ſententie melioꝛis dictum eſt.¶ Ad reliqua
obiecta patet ſolutio ex predictis.nam plura eua dicũ
tur materialiter ſicut plura tempoꝛa.nõ foꝛmalr: ſiue
quia plura ſunt in euo ſiue plura in tempoꝛe dicuntur
plura tempora vel eua.cum tamen euum ⁊ tempꝰ vnũ

vel dicuntur plura eua in alia ſigniſicatione ꝙ in pro⸗
pria. Aliter poteſt dici ꝙ ſunt plura eua ſcilʒ ᷣm plu⸗
ralitatem euiternoꝛum.nec habẽt vnitatẽ eſſentie.nee
ab hac vnitate vnum dicit᷑ euum. Poteſt tñ dici vnum
ab vnitate confoꝛmitatis: quia omĩa eua diſtincta ſᷣm
diſtinctioneʒ euiternoꝛum confoꝛmitateʒ habẽt in mu
tatione eternitatis ⁊ tempoꝛis.eteꝛnitatis ꝙᷓtuʒ ad in⸗
finitateʒ er parte finis.⁊ carentiam prioꝛis⁊ poſteri⸗
oꝛis tempoꝛis q;tum ad babere principium. nec oꝑtet
ꝙ vnum euum omniũ euiternoꝛum ſit vnum: ſic vnũ
tempus om niũ temꝑalium.eniterna enim omĩa imme
diate exeunt a primo. ꝓpter quod nõ intercipit᷑ aliqð
medium a quo dependeant m eſſentiam vel actum. ſi⸗
cut omĩa temꝑalia qᷓtum ad eſſe ⁊ operationeʒ inqᷓ tũ
hmõi dependeant a motu primi mobilis.⁊ eoruʒ mo⸗
tuũ eſt regula tempus vnum. ſcilʒ illud quod eſt nume
rus primi motus. ¶¶ Si auteʒz obijciat᷑ qð dicit phᷣus.
ꝙ ſi eſſent plures celi: nibilominus erit euum vnum.
Poteſt dici ꝙ vt ponũt ĩ philoſo phia naturali edocti:
ꝓrium ſubiectum ⁊ primũ motus eſt pꝛima materia:
que eſt ſubiectum totius tranſmutationis: cuiꝰ mẽſu⸗
ra ꝓpria eſt tempus. Scðm etiam hoꝛum opinionem
nõ eſl ponere tempus eſſe in primo celo mobili vt ĩ ſub
iecto: ſed in prima materia.iuxta quoꝛum opinionem
nõ eſt inconueniens ponere tempus vnum ab vnitate
motus ⁊ ſubiecti prime materie. Et ſi ſunt plures celi
iuxta poſitionem eoꝛum qui dicũt tempus eſſe in pᷣmo
celo mobili ſicut in ſubiecto.Dicẽduzʒ ꝙ ſi eẽnt pluꝛes
celi:nõ eſſet vnum tempus per eſſentiam poſſet tamẽ
eſſe vnum per confoꝛmitatem ſiue indifferẽtiam parti⸗
cipatõis eui ⁊ euiternitatis. Quotquot enim eẽnt mo
tus huiuſmodi:eoꝛum mẽſure cõſimiliter ⁊ cõfoꝛmiter
ſe baberent ad euum ? euiternitatez. 4¶ Ad hoc quod
primo obijcitur dicẽdum.qꝙ euum qᷓtum ad eſſe ꝓpriũ
nõ numeratur per pꝛius ⁊ poſterius.maioꝝs eſt vnita
tis qᷓ tempus quod numeratur. vnde prorximus ſe con
foꝛmat eternitati ⁊ magis naturaʒ illius participat ꝙ
tempus.

Articulus tercius

Verit᷑ ↄſequẽter de ſimplicitate eni. Que⸗

ritur ergo vtꝝ euum habeat ꝑtes vel ñ. Ad
qð ſic obijcit · Ome qð deficit a drũtia aliq̃
cadit in cõditõeʒ ſibi oppoſitam vel drñũtiam.ſicut mo⸗
ueri ⁊ quieſcere ſunt cõditiões oppoſite:qð deficitaꝗ⸗

.„◻

ete cadit ĩ motuʒ.q ſi ſimplex ⁊ diuiſibile ſunt cõditio/

— .

nes oppoſite:cũ a ſimplicitate eternitatis deficiat euuʒ
ſicut onſum eſt.neceſſe eſt cadere in drntiam ſimplici⸗
tati oppoſitam: ſed hec eſt compoſitio.g oꝑtet euuʒ hr̃e

—

compoſitõz. ¶ YIez ad ideʒ. An. in ꝓᷣſologion queꝛit

qũo deꝰ eſt vltra eterna.⁊ appellat eterna euiteꝛna· ex/
ponẽs illud.Oñs regnabit ineternũ ⁊ vltra.vñ dicit:
an hoc q; modo tranſis eterna: qꝛ illoꝝ eternitas tota
tibi pñs eſt.cum illa nondum babeãũt de ſua eternitate
quod ventuꝝ eſt: iam nõ habeẽt qð preteritum eſt. ex h
videt᷑ ꝙ ĩ euo ſint ꝑtes ſucceſſiue ſᷣm pꝛius ⁊ poſterꝰ.

4l Itez ſi mẽſuratũ eſi ꝑtibile: ⁊ mẽſura.q neceſſe eſt

mẽſuram ⁊ mẽſuratũ eſſe ꝓpoꝛtionabilia. ſᷣ aliqd eteꝛ⸗
nũ ↄtingit eſſe ꝑtibile.ꝗ̊ ⁊ euum. ꝓbatio medie.cõtin⸗
gat ꝙ angelus ↄtemplet᷑ deũ: 7 ↄtemplando magis ac
magis accẽdatur.ſi põt ibi eſſe magis ⁊ magis: ꝑs ⁊
ꝑs. eſt diuiſibile. ̊ iſtud ẽ mẽſurabile ab euo.⁊ hoe
pʒ: cũ ſit actio debita euiterno ñ ꝑ relatõʒ ad creatu⸗
rã.⁊ ideo ñ mẽſuꝛatur temꝑe.⸗ Itez poſſibile ẽtempꝰ
nõ eſſe: ⁊ bmõi actõeʒ eſſe. nõ eſt eius mẽſura tempꝰ:
Seuũ. ? ita euum erit ptibile. Cõtra. ſi hʒ ꝑtes.vel
& ꝑmanẽtes:aut ſucceſſiuas.ſi ꝑmanẽtes: due erũt ſi
mul.⁊ ſi :quicꝗd mẽſurat vna ⁊ altera. in qntitatibo
eniz ꝑmanẽtibo plures ꝑtes ſunt ſil.nõ tñ qð mẽſurat
vna:menſurat altera. ⁊ hoc eſt: quia ſunt qutitates

—,—,. —,-/

6 n A⸗
ſenen
diänen
fürafn
itnn
nzadin
poſten⸗
nec⸗ ſptet
le nni
nianmmne
it Ulis
tannſ⸗
neͤ inzi
Coruz
Gelinmm
ſetpbe⸗
mn pnun.
Amgterin
cuitin
Ppinioren
lligriſch
pinioren
Abentgte
lurepctl

ſeinemn.

inepſne
ſer ani
Unern,
Hlchtno
Penier
N
Rpi
eitn
lsſeeon

lapr;

Qe
.,
iaaliq
mmo⸗
citag
dino
tevtg
nptn
ii
dick:
Glonn
tue
nol
ſer.
eel
ocn
Gin
0os

N

Nueſtio

. ℳ — .
habentes potentiazʒ ſm ſuas pꝑtes reſpectu mẽſurati.2

ꝓpter hoc cum vna pars mẽſurat vnam partem:ꝛmen⸗

ſurat ⁊ alia aliam.ſed partes durationis nõ ſunt ha⸗
bentes poſitioneʒ.ergo ſi ſunt plures partes ſimul:qð
menſurat vna:⁊a altera. ⁊ ſi ſic altera ſuperſflueret.qð
non debet eſſe ſed ſucceſſiue.ergo cum paꝛtes ſint tem⸗
poꝛis ſucceſſiue: iam non differrent euum ⁊ tempus.
Ad hoc dicendum. ꝙ ſicut menſuratum caret fine
ſed nõ principio ⁊ ex ſe non habet extenſionem: ſic nec
ipſum euum m rem habet extenſionem.X: Ad illð qð
obijcitur.ꝙ illud quod ab aliqua differentia deficit ca
dit in differentiaʒ oꝓpoſitam. Reſponſio. ꝙ eternitas
increata ſimplex eſt omnino ⁊ ideo in ipſo eſt carentia
omnis compoſitionis. Eſt enim caꝛens compoſitione
que eſt ex pluribus ſicut eſt integrale.⁊ compoſitione
qua aliquid dicitur componi ſicut actus ſubſiantie.2
compoſitione qua aliquid poteſt eſſe tale vt aligd com
ponatuꝛ illi ſicut mateꝛie ſoꝛma.quia eꝛgo ſimplicitas
erernitatis quãlibet illarum com poſitionum excludit
quocunq; modo ſit aliquid componibile deficit a ſim⸗
plicitate eternitatis ⁊ eſt in differentia oppoſita. 2 iðᷣo
nõ ſequitur ꝙ ſi deficit a ſimplicitate eternitatis: ꝙ ſit
compoſitum ex pluribus. ſed ꝙ ſit componibile ex plu
ribus vel componibile alij vel aliud iſti. De euo auteʒ
poteſt videri: quia alteram compoſitionum habet.ad
minus quia eſt componibile alij: quod nõ eſt ipſum ſcʒ
ſuo eniterno. Ad ſecũduʒ dicendum. ꝙ in euiteꝛnis
eſt cõſiderare ſubſtãtiam ⁊ actionem. nomen ergo eui
poteſt accipi cõmuniter 2 ꝓpꝛie. ꝓpꝛie enim eſt euũ ſᷣm
beatum Byoniſium:inalteratum 2 m totum eẽ men⸗
ſurans.⁊ ſm hoc euum eſt menſura euiterni: inq̃tum
habet eſſe extra motum omẽm ⁊ mutationez. hoc autẽ
eſt ſᷣm ſubſtãtiam ⁊ Fm actionem cõnaturalem ſubſiã⸗
tie.cuiuſmodi actio eſt in ſole lucere:⁊ in angelo intel⸗
ligere. Inqᷓtum vo habet eſſe in mutatione 1 motu:mẽ
ſura ipſius eſt tempus vel aliquid ad modum tempꝑis
ſe habens. ſᷣm ꝙ dicit philoſophus in libꝛo de caulis.
Inter rem cuius ſubſtantia eſt in momẽto eternitatis
⁊ rem cuius ſubſtãtia ⁊ actio eſt in momẽto temporis
eſt media.cuius ſubſtantia eſt in momento eteꝛnitatis
⁊ operatio in momẽto tempoꝛis.⁊ tempus dicit᷑ ibi cõ
muniter:ſicut poſt patebit.Communiteꝛ vo euum ſiue
eternitas creata dicitur complecti metiendo 2 ſubſtan
tiam que eſt extra omneʒ mutationeʒ:⁊ actioneʒ ipſaʒ
que eſt rei euiterne.que tamen eſt in mutatione: quia
quicquid menſurat ſuperius:menſurat inferiꝰ. Scom
boc euum ſubſtantiam euiterni ⁊ actioneʒ cõnaturalẽ
que vno modo ſemper eſt mẽſurat vt mẽſura ꝓpria ſᷣm
totum.actioneʒ vᷣo que in motu eſt ſᷣm totum mẽſurat
vt mẽſura cõmunis.quemadmoduʒ eternitas menſu⸗
rat diuina vt mẽſura ꝗpria ⁊ coequata euiterna 2 tem
poꝛalia vt mẽſura cõmunis.ſimilit euum inuariabi⸗
lia habentia principium vt mẽſura ꝓpria: variabilia
vt mẽſura cõmunis.⁊ ex hoc nõ ſequitur ꝙ euum paꝛ⸗

tibile ſit. AUnſelmus auteʒ eternitati angeloꝝ ↄcernit

—

oꝑationeʒ ſᷣm quam aliquid aduenit aligd preterit. qᷓ
aũt ſit ꝓgria mẽſura hꝰ oꝑationis.j dicet᷑. ¶¶ Ad ter⸗
cium dicẽdum.ꝙ actionis angeli ſcilicʒ ↄtemplatõnis
⁊ amoꝛis intẽſi ⁊ remiſſi.poſito ꝙ intẽderet᷑ vel remit⸗
teret᷑.nõ mẽſura ponet᷑ tempꝰ ꝓprie nec euum 4pꝛie:ſed
dur atio que eſt tempꝰ qtum ad aliqd 1 enuʒ qtum ad
aliqd q̃i tepus.qꝛ ibi eſt quedaʒ variatio in modo ↄtẽ⸗
platõis ⁊ amoꝛis q̃i euum qa in actu ↄtemplationis 2
amoꝛis nõ eſt ym eſſentiaʒ variatio. immo angelus ſp
videt facie ad faciẽ ꝑ ↄtemplatõz. manet & in angelo ñ
mutata eẽntia actus qᷓuis variet᷑ circũſtantia actus.x
hãc durationẽ quidaʒ voluerũt appellare ſeculũ:qð dẽ
a ſequẽdo. ſicut dicit dama. ptendit᷑ cũ eteꝛnis velut
temꝑalis motus ⁊ ſpaciũ. .

——ð

vxij.
Articulus quaꝛtꝰ

Onſequẽt querit᷑ de ↄꝑatõe eui ad tpᷣus.q̃⸗
runt᷑ tria. Pꝛimo mõ.qũo ſe hẽant ſᷣm ex
tẽſionẽ duꝛatiõis.Scðo.an ſit ponẽ aliquã
duratõʒ mediã int euũ ⁊ tpᷣus.Lercõ de ↄꝑatõne nũc
tꝑis.eui.⁊ eternitatis.

— O 77 „ „
Ad peimũ gobijci S. j.
tur. Omĩs mutatõis ẽ t̃ᷣus mẽſura. ſ̊ mutatio pcedit
euũ:qꝛ euũ ꝑ mutatõʒ q eſt creatio exit in eſſe.qᷓ tpᷣs na
turalr p̃cedit euũ.¶] Iteʒ qðs cepit ſic dicit Richar.de
9.victo.cepit eẽ ex tꝑe.cũ ꝗ̊ euũ ceꝑit:cepit ex tꝑe. pᷣ⸗
mũ.¶¶ Stẽ ſimul cepit tpᷣus ⁊ angelꝰ ⁊ materia pᷣma. ſᷣ
euũ eſt duratio angelice nature.ẽ ſił erit in eẽ tempꝰ 7
euũ.ꝗ̊ͥ euum nõ pᷣcedit tᷣꝓus. Cõtra. Moe. tempꝰ ab
euo ire iubes. ſſiue igit᷑ ſit ſenſus ab euo ſicut a ca. vel
ab euo.i.poſt euũ.ſemꝑ oꝛiginałr euũ erit añ tempꝰ.
4l Iteʒ omis motus ⁊ mutatio radicat᷑ ĩ aliq̊ͥ immobi⸗
li.vt mutatões generabiliũ ĩ materia q̃ eſt immobilis
7 mutatões celoꝝ ĩ materia celoꝝ q̃ ẽ immutabilis.⁊
mutatões angeloꝝ ⁊ aiaꝝ in eoꝝ ſuba q̃ eſt immutabi
lis. Si & ſic ſe hʒ duratio menſurãs eẽntiã materie vel
ſubaꝝ celoꝝ ⁊ aiaꝝ vel angeloꝝ ad duratiõʒ mẽſurãtẽ
motus ⁊ mutatões eoꝝ: ſicut ſe hʒ eſſe mutationuz ad
eſſe ſubaꝝ que ſunt radix mutationũ: ſi mutatõnes ꝓ⸗
cedũt a ſubſtantijs. ꝙ̊ ſuᷣa precedit mutatõz oꝛiginałr
⁊ duratio duꝛatõʒ oꝛiginalr. ᷓ tempꝰ ab euo:ſiue tẽ⸗
pus menſura mutatõis duꝛationũ euum ſubaꝝ.¶Jtẽ
ſi tempus dicit᷑ radicaꝛ ĩ motu pᷣmi mobilis:Fᷣm motũ
primi mobilis pꝛecedit ſuba mobilis ⁊ ſuba motoris
caulalit que mẽſurant᷑ euo.ꝗᷓ euũ pᷣcedit tempꝰ cauſali
ter.· Rmñſio.tempus dicit᷑ coĩter ⁊ impꝛopꝛie:coĩteꝛ ſᷣ
minꝰ ꝓprie ⁊ ꝓprie. Coĩter ⁊ impropꝛie dicit᷑ tᷣs vnũ
nũc primo.Coĩter minus ꝓprie:nũc poſt nüc. Prope
vᷣo tempꝰ ertenſio ↄtinua ᷣm pñs a p̃ᷣterito in futurũ.
Primo mõ tempus nõ eſt tempꝰ p̊ tẽꝑis imtiũ. Scðo
mõ tempꝰeſt numerus ᷣm priꝰ ⁊ poſteriꝰ. Lercõ mõ
tpᷣus eſt ↄtinuũ ſᷣm ↄtinuitatẽ motus ſᷣm priꝰ 2 poſte⸗
rius.⁊ mediũ qð eſt terminus pᷣteriti prioꝛis ⁊ futuri
poſterioꝛis.Prĩo mõ ᷣm improprietateʒ tp̃ᷣs imo nũc
qð eſt principiũ tꝑis:reſpicit primã mutatõʒ a nõ eſſe
in eſſe.que eſt creatio paſſiua:in qua nõ ponit᷑ niſi nũc
primo eſſe poſt nõ eſſe. Secũdo mõ reſpicit mutationẽ

qWue eſt dæ vno eſſe in aliud eſſe ſine ↄtinuo. Lercõ mõ

reſpicit mutatõz que determinat᷑ ᷑ᷣm magnitudinẽ pᷣ⸗
mi mobilis ⁊ ſpacij ſᷣm quã eſt motus.que eſt de vno ĩ
aliud ↄtinue ⁊ ſucceſſiue. Primus ſenſus habet᷑ ex p⸗
mo geñ. In prineipio creauit ⁊c. Glo.in principio tẽ⸗
poꝛis.Secũdus: tercius habent᷑ ab auj. in.xij.de ci.
dei.vſqʒadeo angeli omni temꝑe fuerũt: vt etiã añ oĩa
temꝑa facti ſunt.ſi a celo incepta ſunt temꝑa:⁊ illi iaʒ
erant ante celum.⁊ ſi tempus non a celo ſed ante celũ
fuit: non in hoꝛis ⁊ menſibus diebus ⁊ annis.ſᷣ in ali⸗
quo mutabili motu:cuiꝰ aliud prius aliud poſteriꝰ eo
ꝙ ſimul eſſe non poſſunt.Si igitur in angelicis moti⸗
bus tale aliquid fuit.neceſſe ẽ ꝙ angeli exquo ſacti ſũt:
lempoꝛaliter mouebantuꝛ.quia cum illis tempus fuit
Et hoc modo dicit ſuper geneſim ad litteram. ꝙ deus
creaturam ſpiritualem mouet per tempus.. Ad pꝛi⸗
mum ergo quod obijcit.ꝙ omnis mutationis menſu⸗
ra eſt tempus: patet diſtinctio. nam prime mutatõnis
nõ ẽ mẽſura tpᷣs ł̊ nũc.Eſt.n.nũc eui qðẽ ſtans poſt ñ
eẽ. Et eſt nũc tꝑis qð ẽ fluẽs a pᷣterito in futuꝝ. dico &
ꝙ nũc eui concreat᷑ cũ euiterno ⁊ hñte eſſe manẽs. nũc
vo temꝑis concreat᷑ cũ motu.nec eſt incõueniẽs ſimul
eſſe duo nunc alterius generis.Qam ſicut nũc eterni⸗
tatis continet nunc e:ſic nunc eui nunc tꝑis.tamen
non eſt concedendum. qꝙ Yunc quod eſt initium tem⸗
poꝛis ſit menſura creationis euiterni.ſed ipſum nunc

5

R

eui.ſed nunc eui cum nunc tempoꝛis cepit.⸗ Ad ſecũ⸗
dum dicendum. ꝙ cepiſſe intelligitur duobꝰ modis.
Vno modo cepiſſe ex tempoꝛe:intelligitur cepiſſe ĩ tẽ⸗
poꝛe.⁊ hoc modo non eſt verum: euum cepiſſe ex tem⸗
poꝛe. vel cepiſſe ex teinpoꝛe: id eſt cum tempoꝛe. H mo
do verum eſt. Unde Auguſti. de ciuitate dei. mundus
non cepit in tempoꝛe ſed cum tempoꝛe. Cepiſſe autem
dicitur tempus cum primo nunc vaꝛiationis cuiuſlibz
rei.ſᷣm ꝙ tempus dicitur cõmuniter ⁊ minus proprie
vt dictum eſt. Ad tercium dicendum.qꝙ qᷓuis ab eſſe

diuine eternitatis exiuerit per creationeʒ ſimul eẽ ma

nens in motum. vt eſt eſſe euiternoꝛum. 2 eſſe fluens ĩ
motu: vt eſt eſſe tempoꝛaliuʒ. oꝛdine tamen nature hoc
eſt prius iſto.⁊ eſſe motum radicatur in eſſe manenti:
ſicut oſtendebatur.⁊ hoc modo tempus ab euo ire iu

Becundo queri S. ij.

tur. vtrum ſit aliqua menſura durationis media inteꝛ
euum tempus. Ad quod ſic dyoni.in libro te diui.
nominibo. Optet eterna ? temꝑalia 'm modos agni⸗
tos ſubaudire.⁊ eterna ibi dicit euiterna. Eui autem
Aprietatem dixit eſſe ſine alteratione ⁊ 'm totum me⸗
tiri.tempoꝛis pᷣo quod in alteꝛatione eſt ⁊ alias alit ſe
habens.media vᷣo entium que hic quidez euo:illic tem
poꝛe participant.ex quo vult dicere:ꝙ inter tempora⸗
lia ⁊ eterna ſunt media:que q;tum ad aliquid partici⸗
pent euo:qᷓtum ad aliquid tempoꝛe durationis.igituꝛ
huiuſmodi menſura eſt media inter euum ⁊ tempus.
41 Item cum angelus in contemplatione intendat᷑ ma
gis ꝙᷓ prius. ſimiliter in affectione vaꝛiatio aliqua ẽ
in contemplatione angeli ⁊ affectione.ſed cõſtat ꝙ hꝰ⸗
modi variationis non eſt menſura euum cum dicat au
gnſtinus in lib.ixxxiij.queſt.aſſignans differentiaʒ tẽ⸗
poꝛis ⁊ eui.ꝙ tempus eſt vaꝛiabile:euum vo inuaria⸗
bile. Similiter nec huiuſmodi menſura duratõnis pꝑo
teſt eſſe tempus.cum hec variatio que eſt ſᷣm intentiõʒ
contemplationis vel amoꝛis ſit ad complementum ſa⸗
lutis ipſoꝛum.tempus vo eſt cauſa coꝛruptionis ꝑ ſe:
generationis auteʒ per accidens.relinquitur igitur ꝙ
menſura huiuſmodi variationis erit medium int᷑ enũ
7 tempus. 4 Item contingit angeluz cognoſcere ĩ deo
aliquid eſſe quod cito deſinit eſſe.⁊ ita per conſequens
deſinit illud cognoſcere.conſtat ꝙ huiuſmodi cogniti⸗
onis menſura non erit euum:cum eſſe deſinat.nec tem
pus:cum huiuſmodi cognitio nullo modo infra tem⸗
pus ſit ſed ſupra. relinquitur igitur ꝙ menſura hmõi
cognitionis erit media inter euum ⁊ tempus. 4¶ Item
ſuppoſito ſᷣm ſanctos:q non omia ſint creata ſimł ſed
per ſucceſſiones ſex dierum. conſtans eſt ꝙ primo cuʒ

celo ⁊ terra cepit euum.quarta autem die ceperũt mo⸗

ueri coꝛpoꝛa celeſtia.ſimul auteʒ cum motu cepit tẽ⸗
pus.conſtans eſt ꝙ in diebus antecedentibo aliq̃ edu⸗
ctio facta eſt ⁊ aliqua variatio in materia.hꝰ aũt vari
ationis nõ poteſt poni menſura eui:tum ratõne varia
bilitatis:tum etia deſitionis.nec tempꝰ cũ adhuc non
incepiſſet. relinquit᷑ igit᷑ ꝙq hmõi variationũ ⁊ eductio
nũ menſuꝛa eſt medium inter euum ⁊ tempꝰ.¶ Itẽ pe⸗
na inferni habet variabilitateʒ.quia ſicut dicitur Yob
xxiiij.tranſibũt ab aquis niuiũ ad caloꝛeʒ nimiũ. ex qͥ
relinquit᷑ ꝙ mẽſura ipſius nõ eꝛit euum.hʒ etiã ꝑpetu
itatẽ ⁊ etiaʒ eſſe ceſſante motu celi queʒ nõ excedit tem
pus duratione.menſura igit᷑ duratõnis penaꝝ nõ eꝛit
tempꝰ nec euum. erit igit᷑ aliq̃ menſura media. Cõ⸗
tra.inter duratõʒ eſſe qð nõ incepit a nõ eſſe nec verti
tur in nõ eẽ.⁊ duratiõʒ eſſe qdð incipit a nõ eẽ⁊ vertit᷑ ĩ
nõ eſſe.nullo mõ põt poni media duratio: niſi duratõ

eẽ qdð incipit a nõ eẽ.̊ nõ vertit᷑ in nõ eẽ.vel duratõ eẽ

qð nõ incipit a ñ eſſe ſᷣ vertit᷑ ĩ nõ eẽ.ſ̊ iſtð quaꝛtũ nlło
modo põt ex ſicut.S oſtenſum eſt in.q.de cõmutabili⸗

. „
tate eternitatis. relinquit᷑ igitur ꝙ nõ ponetur triplex

duratio.ſi ergo prime durationis menſura eſt eterni⸗
tas:ſecũde tempus:euum tercie.nõ poterit poni mẽſu
ra quarta media inter euum ⁊ tempus.4 Stem phᷣus
in libro de cauſis. Inter rem cuius ſubſtantia ⁊ oꝑatõ
eſt in momento eternitatis.⁊ rem cuius operatõ ⁊ ſub
ſtantia eſt in momento tempoꝛis ⁊? eteꝛnitateʒ appellat
euum.qᷓuis ergo angelus operetur in tempoꝛe ſicẽ mi⸗
niſtrando nobis.vel contempletur cum intentõne ma⸗

ioꝛi ⁊ minoꝛi: non erit mediuʒ ponere inter euum ⁊ tẽ⸗
pus.quia ᷣm ſubam ? oꝑationem ſuam inuariabilem
menſuratur euo. ſᷣm vᷣo oꝑationem variabilem tempo

re.¶ Item in pᷣs.loquendo de pena reproborũ dicit.
⁊ eꝛit tempus eoꝛum in ſecula.ex quo relinquit᷑ ꝙ tem
pus etiam eſt menſura penarum inferni. non erit ergo
neceſſe ponere menſuram mediam. Propter ea re⸗
ſpondendum videtur ꝙ non eſt aliqua media menſuꝛa
inteꝛ euum ⁊ tempus ᷣm rem: ſed ſolum ̃m rationeʒ.

Sed diſtinguendum ſicut prius rationeʒ temꝑis du⸗

plicem. VUna eſt vt tempus ſit numerus ᷣm pꝛius ⁊ po
ſterius non interueniente continuo.ſᷣm quem modum
tempus dicitur menſura variationũ ſpũalium ⁊ exce⸗
dentium motum celi.⁊ hoc modo in ratione tempoꝛis
ponitur nũc poſt nũc.vnde nũc boc modo babet ratõʒ

initiantis ⁊ terminantis: ſed non habet rationem con

tinuantis. Alio modo vt tempus ſit menſura m cõti⸗
nuitatem motus ſuccedentis 'm prius ⁊ poſterius.ꝛ

hoc modo tempus eſt menſura variationũ coꝛꝑaliuʒ 2

cependentium a coꝛpoꝛe vel variatione motus celi.⁊
hoc modo eſt continuitas tempoꝛis ᷣm continuitateʒ
motus.⁊ continuitas motus m continuitatem ma⸗
gnitudinis mobilis.⁊ ſᷣm boc in eſſe tem ꝑis eſt nunc:
ſicut principium ⁊ finis.⁊ ſicut continuans mediũ vt
ſit finis preteriti 2⁊ initium futuri. Ad illud &̊ quod

obijcit primo de beato dyoniſio. Dicendum ꝙ ex h̊ nõ

ſequitur ꝙ ponenda nõ ſit media menſura ᷣm reʒ: ſed
ad hoc ſequitur ꝙ habeant menſuram duplicem. ſcilʒ

euum 2 tempus.? q́;tum ad illud in quo non mutant᷑

menſurantur euo.qtum ad illud in quo mutant᷑ men⸗
ſuꝛantur tempoꝛeX⸗ Ad illud vo quod obijcit de angelo
ſimili modo reſpondebituꝛ.quia ſᷣm ſubſtantiaʒ ⁊ Im
oꝑationem ipſius que non mutatur. ſicut eſt intelligẽ
7 videre deum:menſuratur euo. qᷓtum vᷣo ad oꝑatio⸗
nem in qua mutatur. ſicut eſt operatio qua miniſtrat
nobis:menſuratur tempoꝛe.ſᷣm quem modum dic au
guſti. ſuper geũ.ꝙ deus creaturam ſpũalem mouet ꝑ
tempus non per loca. tum vo ad oꝑationem cõtem⸗
plationis intenſe vel remiſſe vel contemplatõnis huiꝰ
rei deſinentis eſſe.ſi reſpiciatur eſſentia actus qui nõ
mutatur:menſurabitur euo.ſi reſpiciatur circumſtan
tia ſiue materia actus menſurabitur temꝑe ᷣm modũ
illum quo nos diſtinximus tempus.l Ad illud vðo qð
obijcit quarto:dicendum ꝙ tempus dicitur cõmuniter
menſura cuiuſlibet variationis.⁊ hoc modo dicit᷑ tem
pus ſimul cepiſſe cum euo.Alio modo dicitur tempus
menſura ſᷣm determinatoõneʒ motus celi.⁊ hoc mõ ce⸗
pit quarta die.erit igit᷑ tempus menſura illarum du⸗
rationum que fuerunt ante quartam diem.Fᷣm ꝙ dici⸗
tur primo modo.⸗ Ad illud quod obijcit de penis in⸗
ferni.dicendum q; qtum ad perpetuitateʒ menſurabũ
tur euo.q;ẽtum vᷣo ad variationeʒ tempoꝛe.quod ſignat
illa auctoꝛitas p̃s.erit tempus eoꝛum in ſecula.4 Et
quod obijcitur ꝙ ceſſante motu celi ceſſabit tempꝰ.qð
etiam videtur accipi ex apocalip.iurauit angelus per
viuentem in ſecula ſeculoꝛum:ꝙ non erit tempus am⸗
plius. Sicendum ꝙ tempus duplicem habet radicati
onem.⁊ ᷣm hoc duplex eſſe.prout tempus dicit᷑ men⸗
ſura variationis coꝛpoꝛalis.vna eſt in variatione ma
terie.⁊ ſᷣm hoc tempus eſt menſura indeterminata.

Alia vᷣo radicatio eſt in motu celi.⁊ ſᷣm hoc eſt deter⸗

ane
tint

die
con
tal
pr
11
co

le
aue

⸗

nnſer
ſtemi,
ohimeſ
enmpbus
410ha

tſb

apelet
onema,
umeti⸗
fabilem
ntennpo⸗
udick.
it tem
ertergo
tereae,
imenſin
ratione.

npisdu,

einsapo
mmodun
miee
tempong
betaĩ
Dnemcon
ln coti
erins.
polinz:
locell.
nnitetz
lenma⸗
une:

gtio⸗
lkrat
it an
uet
cöten⸗
8 bus
gini
nlon
oi
voc
niten
ſten
npns
ſock⸗
no/
dien
igin

Nneſtio

minata menſura m momentum. diem. annum. 2 bꝰ⸗

modi.primo modo tempus ſm theologos cepit ante
motum celi. ſicut ⁊ variatio que facta eſt ante quartaʒ
diem in materia.⁊ erit ceſſante motu celi.quemadmo⸗
dum ipſa variabilitas que contingit ex imperfectione

materialitatis que remanebit in reprobis. ſicut dicit

Auguſtinus.Scðᷣm autem modum alium tempus in⸗
cipit cum motu celi ⁊ deſinit cum motu celi.ergo pro⸗

tenditur tempus ᷣm qð eſt determinata menſura. ᷣm

dᷣo quod eſt indeterminata: antecedit? ſequit᷑.¶ Ali/
quibus autem aliteꝛ viſum eſt: ꝙ eſſet ponenda menſu
ra media inter euum ⁊ tempus:que diceꝛetur ſeculum
a ſequendo.eo ꝙ haberet nunc ſequens ad nunc ſine cõ
tinuitate motus media.ſicut tempus habet nũc ſequẽs
ad nunc cum continuitate motus media.⁊ ſᷣm hoc po
nunt ꝙ poſt eternitatem que nunc ſiue preſens manẽs
non ſuecedens nec continuano.⁊ ſm hoc eſt nunc eui.
⁊ eſt nunc fluens ſuccedens ⁊ continuans.⁊ hoc modo
eſt nunc tempus.quemadmoduʒ punctus linee incho
ans lineam? terminans lineam ⁊ etiam punctus con
tinuans lineam. Et iterum eſt nunc ſuccedens ad nũc
non continuans.⁊ hoc modo eſt nunc in menſura que
dicirur ſeculum.ſequitur enim nũc ad nũc qᷓuis nõ ſit
continuans ſᷣm dimenſionem mediam. 2 m &̊ dicunt
talem oꝛdinem eſſe durationis poſt eteꝛmtatem: ſed eſt
primo duranio vno modo ſe habens in qua nil ſequit᷑
⁊ hoc eſt enum.conſequenter eſt duratio in qua aliqꝗd
conſequetur:ſed tamen ſine continuatione.⸗ hanc di⸗
cunt ſeculum.2 eſt vlterius duratio in qua aliquid an
tecedit ⁊ ſequitur ſᷣm continuationeʒ motus.⸗ boc eſt
tempus.Et rationem huius poſitionis confirmãt per
auctoꝛitateʒ Haymonis dicentis: ſecula computãtur
exquo materies infoꝛmis per ſpecies eſt diſtincta. Itẽ
idem ſuper illud ſecũda thim̃.j.ante tempoꝛa ſecula⸗
ria dicit. Ante tempoꝛa ſecularia dicimus: que ex eo
ceperunt exquo mundus factus eſt.ibi autem appellat
tempoꝛa ſeculaꝛia idem ꝙ ſeculum. IJtem Dam̃.ſeculi
nomen plura ſigt. ſeculum enim dicitur vniuſcuiuſqʒ
eoꝛum que ſunt vita.dicitur rurſus ⁊ ſeculum mille an
noꝛum tempus. ruꝛſus ſeculum dicitur vniuerſa pre⸗
ſens vita.⁊ ſeculum futura vita que eſt poſt reſurrecti
onem:que infinita eſt.dicitur rurſus ſeculum nõ tem⸗
pus neqʒ tẽpoꝛis aliqua pars a ſolis motu ⁊curſu mẽ⸗

ſuraꝛum ſcilʒ per dies ⁊ noctes conſiſtens: ſed quod ſi

mul protenditur cum eternis velut quidam tempora⸗
lis motus ⁊ ſpacium.quod enim eſt his que ſunt ſbᷣ rẽ⸗
poꝛe tempus: hoc eternis eſt ſeculum.dicuntur igit g⸗
dem ſeptem ſecula mundi buius. ſcilʒ a celi terꝛe cre
atione vſqʒ ad omniũ hominũ conſummationem ? re⸗
ſurreciioneʒ.erit autem cõmunis ⁊ oĩmoda conſum⸗
matio cum oĩm fiet reſurꝛectio.octauum ſe eculuz vo qðᷣ
futurum eſt. Ante mũdi vo conſtitutioneʒ cuz neq; ſol
erat diuidens diem a nocte:nõ erat ſeculum menſura⸗
bile.ſed quod ſimul ꝓtẽdit᷑ cũ eternis velut tꝑalis mo⸗
tus ⁊ ſpacium.

Reſtat querẽduʒ .S. iij.
vtr ideʒ ſit nunc tempoꝛis ⁊ eui ? eternitatis. Ad qdᷣ
ſic. nunc tempoꝛis eſt principium futuri ⁊ finis p̃teriti

nuc eui⁊ niũc eternitatis.non ergo eſt ideʒ nũc. Item
nuc eui eſt quod habet ante ſe nõ eſſe: nũc eternitatis
no. ergo non eſt igez nũc eui ⁊ eternitatis. 4: Iteʒ nũc
tempoꝛis flat cum motu.nũc eui ſtat⸗ monet ⁊ eterni⸗
tatis ⁊c. ¶ Itez preſens eui non eſt preſens eternita⸗
tis nec preſens tempoꝛis.ergo nõ eſt idem nũc tempo⸗
ris ⁊c. Contra.quando motus eſt. angel? eſt 2 de*
eſt. Si ergo per quando notatur eſſe ſimul eſſe in aliq̃
nuc.ergo motus ⁊ angelus ⁊ us ſunt in eodez nunc
ſed nũc in quo eſt motus eſt nũc tem poꝛis: nũc in qͥ eſt
angelus eſt nüc eni: nũc in quo eſt dens eſt nüc eterni⸗

tatis.ergo idem eſt nũc eui ⁊ tempoꝛis ⁊ eternitatis.
Reſponſio.nũc aliquando accipitur nomĩaliter: 2
tunc nulli fuit dubitatio an idem eſſet nũc temporis 2=
eui ⁊ eternitatis. cõſtat enim ꝙ eſt diueꝛſum. Alio mo
do nũc accipitur aduerbialiter. ⁊ hoc modo eſt dubita
tio an dicatur idem nunc: cum dicitur. deus eſt uunc.
angelus eſt nunc. motus eſi nunc. Adhuc diſtinxerunt
quidam.qꝙ ſicut eſt accipeꝛe in mut abili ſubſtãtia mo⸗
tum: ⁊ e mouetur ⁊ ꝙ eſt.ita nunc tripliciter. Eſt.n.
nunc quod multiplicatur in tempoꝛe ſicut ipſa ſuccel⸗
ſio motus.⁊ hoc modo habet rationeʒ inſtantis. ⁊ di⸗
citur inſtans eo ꝙ ſtare non poteſt.2 multiplicatur in
tempoꝛe habens rationeʒ continuantis inqtum eſt ter
minus preteriti ⁊ principium futuri.⁊ rationem diui⸗
dentis inqtum accipitur vt principium tm̃ vel vt ter⸗
minus tm. Item eſt nunc quod eſt idem ĩ tempoꝛe nec
multiplicatur niſi 'm accidens.quemadmodum enim
quod mouetur eſt vnuʒ in motu? feꝛtur in motu vnũ:
ita nunc vnum quod ſiuit 2 fertur in tempoꝛe. Item ẽ
nunc quod non fluit.quemadmodum id quod eſt: inqᷓ
tum huiuſmodi intelligitur manẽs. primo modo ⁊ ſe⸗
cundo non eſt idem nunc eui eternitatis. tercio mo⸗
do voluerunt dicere: quoniaʒ ideʒ eſt nunc. quoniam
in eo quod eſt creatum intelligitur increatum. ita nũc
eternum in euo ⁊ tempoꝛe.quemadmodum ergo ſi di⸗
ceretur: deus eſt in ſe.deus in creatura peꝛpetua deus
eſt in motu: non numeꝛatur in omnibus iſtis.ita idez
nunc tempoꝛis ⁊ eui ⁊ eternitatis.4! Sed obijcitur.
m hanc rationem dicitur idem nunc: quia eternitas
eſt in euo ⁊ tempoꝛe. ſed cum dicitur motus eſt nunc:
ſed non dicitur nunc eternitatis niſi er conſequenti.
ſi ergo refertur ad idem nunc: quando dicitur motus
eſt angelus: ergo 2 deu S.ergo non dicitur nunc eter⸗
nitatis. Propterea dicendum.ꝙ in eod em nunc dici⸗
tur eſſe motus ⁊ angelus ⁊ teus. non tamen ex hoc ſe⸗
quitur idem eſſe nunc tempoꝛis ⁊ eui ⁊ eternitatis.ꝛ
ita in nunc tempoꝛis dicitur eſſe motus 2 angelus ⁊
cus: ſed tamen differenter. quia in nunc temporis
eſt motus ſicut in menſurante.ꝛ ideo in illo proprie.
angelus vᷣo ⁊ deus ſicut in concomitante. vnde ange⸗
lus ⁊ teus eſt in nunc tempoꝛis.id eſt cum nunc tem⸗
poꝛis. Item in nunc eui eſt motus 2 angelus2 deus:
ſed differenter. quia motus in nunc eui ficut in menſu
ra communi que non coequatur menſurato. angelus
ſicut in menſura propria. deus vo non ſicut in menſu⸗
rante: ſed ſicut in concomitante.ſcilʒ quando nũc eui
eſt deus. Item in nũc eternitatis ſicut in mẽſura com⸗
muni excedente eſt motus? angelus.deus vo quaſi in
mẽſura propria. quia nõ differt a xo. m hoc vaꝛian⸗
tur ſermones cum dicũtur eſſe ĩ eo.dem nũc.cum enim
dicitur quado motus eſt angelus eſt ? deus: ſignãtur
eſſe ĩ edem nũc tempoꝛis. cum dicitur quãdo angelꝰ
eſt motus eſt ⁊ deus:eſt nüc eui. Cum vo dicitur quã⸗
do deus eſt motus eſt z angelus: eſt nũc eternitatis.ſᷣ
cunn drñtia dicta intelligẽduʒ ẽ. .

Membꝛum. x.

Onſequenter reſiat querẽdum per com⸗
paratõem eternitatis ad tempus. vtruʒ
diuina natura tota ſit in om̃i tempore ⁊
ſemper. Ad quod obijcit wilbelmus in
monologion. Si ſumma natuꝛa tota eſt ſemper ⁊ ĩ ſin
gulis tempoꝛibus: aut ergo ſimul: aut diſticte per di⸗
uerſa tempora.ſi ſimnl: ſed eum tempoꝛa ipſa nõ ſũt
ſimul.nihil poterit totum ſimul eſſe ĩ diuerſis tempo⸗
ribus.ergo nec ſumma eſſentia. Si diſtincte:quemad⸗
modum aliquis homo totus eſſe heri 1 hodie ⁊ cras.
proprie dicitur: quia fuit eſt ⁊ erit.ergo eius etas:
que nihil eſt qᷓ; eius eternitas: non eſt tota ſimul ſed
eſt partibus extenſa per tempoꝛum ꝑtes.Cnʒ in deo

eternitas nimil aliud ſit ꝙᷓ ſua eẽntiaſequeretur - eiꝰ
eſſentia eſſet diuerſa per partes 'm tempoꝛum diſtin⸗
ctiones. quod eſt impoſſibile. Relinquitur igitur ꝙ, n.
eſt tota in ſingulis partibus ſiue ſemper: cum ſemper
diſtribuat pꝛo ſingulis tempoꝛibus.¶¶ Idem in eodeʒ·
quod totum eſt in aliquo loco: nihil eius eſt quod non
ſit in eodem loco. Item de quo nihil eſt ꝙ non ſit in ali
quo loco:nibhil de eo eſt quod ſit eodem tempoꝛe extra
eundem locum. quod igitur totum eſt in aliquo loco:
nihil eſt eodem tem poꝛe quod ſit extra ipſum locum.
Impoſſibile eſt igitur ꝙ vnum totum ſi imul ſit ĩ diuer
ſis locis.quia ſi totuz eſt in vno loco: nihil eins eſt ey
in alio loco in eodem tempoꝛe. relinquitur igit ꝙ diui

na eſſentia non eſt tota in omnibus locis ⁊ vbiq;. cꝛgo

pari ratione nec in omni tempoꝛe 2 ſeimpeꝛ. quia ſi to⸗
ta eſt in aliquo tempoꝛe: nihil eius erit extra illð tem⸗
pus in aliquo tempoꝛe.relinquituꝛ igitur ꝙ im poſſibi
le eſt ꝙ tota ſit ſimul in om mi tempoꝛe ⁊ ſimul. Con
tra. Anſel. irrefragabiliter conſtat ꝙ ſine diuina eſſen
tia nec aliquid vſꝗᷓ nec vnqᷓ: quia ſine ea nibil eſt.ne⸗
ceſſe eſt igitur eam eſſe vbiq; ? ſemper 2 in omnibo lo⸗
cis ⁊ in omnibus tempoꝛibus.⁊ quia ſimplex eſt: tota
erit vbiq;:tota erit ſempeꝛ.¶¶ Item Richar. in libro
trinitate. Si omnipotens eſt conſequenter 2 vbiq; po
teſt. ſi vbiq; poteſt: potẽtionaliteꝛ vbiq; ẽ. ſi vbiq; potẽ⸗
tionaliter: vbiqʒ eſſentialiter. quia ñ eſt aliud eius po⸗
tentia a aliud eius eſſentia. Si autem vbiq; eſſentiali⸗
ter eſt. ergo ⁊ vbi locus ẽ ⁊ vbi locus nõ eſt. erit itaq;
intra omnez locum. erit ⁊ extra omneʒ locum. xerit ſu⸗
pra omnia.erit intra omnia ? extra omnia.ꝗ Ite quo
niam ſimplicis nature eſt eus:non eꝛit bic ⁊ ibi ꝑ paꝛ
tes diuiſus ſed vbiq; totus.erit itaq; in quantulacũqʒ
cuiuſlibet totius paꝛte totus.⁊ in toto totum.⁊ ext to⸗

tum totum. 4 Item idem in eodeʒz.ſicut eoꝛum que nõ⸗

dum ſunt nihil eſt ei futuruz: ſic omniũ eoꝛum que iaʒ
non ſunt nibil eſt ei preteritum: ⁊ omniũ eoꝛum que ia
preſentialiter ſunt nihil eſt ei tranſitoꝛium. Quod
concedendum eſt. Ad obiecta ſᷣm Anſel.reſpondendũ
ꝙ in illis que lege loci aut tempoꝛis coartantur: ſicut
ea que ſic ſunt in loco vel tempoꝛe:vt loci ſpacium vel
diurnitatem tempoꝛis non excedant. tenet illud quod
dicitur vnum ? idem totum non poſſe ſimul eſſe in di⸗/
uerſis locis ⁊ tempoꝛibus. In his pᷣo que buiuſmodi
non ſunt:hocipſuz nulla neceſſitate concluditur:qua⸗
le eſt diuina natura.quod ſic probat anſel.cnius am⸗
plitudini aut diuturnitati nulla meta vel a loco vel a
tempoꝛe oponitur. in his nullum eſſe locum vel tem/
pus vere ꝓponitur. quia locus non facit ei quod locꝰ:
nec tempus quod tempus. Ex quo ſequitur ꝙ nullate
nus loci aut tempoꝛis continentia cingitur. nulla eo⸗
rum lege conſtringitur. Qauoniaʒ ergo ſummam eſſen
tiam totam neceſſitas exigit niłi loco aut tempore de⸗
eſſe.⁊ nulla ratio loci ant tempoꝛis pꝛobibet omni lo⸗
co aut tempoꝛi ſimul totam adelſe.neceſſe eſt eam ſimk
totam in omnibus locis ⁊ tempoꝛibus preſentem eſſe.
lAd illud ergo quod primo obijcitur iam patet reſpõ
ſio. Ham in omnibus tempoꝛibus dicituꝛ tota ſimul:

juis ipſa rempoꝛa nõ ſint ſimul.quia etſi ipſa tempo

ra ſuccedant ⁊ tranſeunt:eternitati tamẽ eius nõ traſ⸗
eunt.ſicut probat Richardus..j Ad ſecundum iaʒ pa
tet reſponſio. nam cum totum dicatur multipliciter.
vno modo totum ex partibus conſtitutum. alio modo
quo ſic eſt vt nihil eius ſit extra.tercio modo quod ẽ
perfectum ⁊ completum.hoc vltimo dicitur diuina na
tura tota in omibus locis ⁊ tempoꝛibus tota ⁊ vbiqʒ
⁊ ſemper:quia perfecta ⁊ cõpleta. EUnde nota ᷣm anſᷣ.
in om̃i loco ⁊ tempoꝛe eſt:quia nulli abeſt. In nilło vᷣo
eſt:quia nullum locuʒ aut tempus nec in ſe recipit di⸗
ſtinctiones locoꝛum aut tempoꝛum. vt hic vel illic vel

alicubi.aut nũc vel tunc vel aliqñ.quoniaʒ hec circũ⸗

Be) wO hlr ,ρν.er lend/

ſcriptoꝛum ⁊ mutabiliuʒ propria ſunt.⁊ tamen hec de
ea quodãmodo dici poſſunt.quoniaʒ ſic eſt pꝛeſens oi⸗
bus circumſcriptis ⁊ mutabili bus:acſi illa eiſdeʒ cir⸗
cumſcribatur locis ⁊ mutetur tempoꝛibus. Si autem
queratur:que ſit intentio eius quod eſt ſemper cuʒ di⸗
citur:deus eſt ſemper. Reſpondendum vno modo ſᷣm
Auguſti. ꝙ ſemper ſupponit vniuerſum tempus. vnde
ſenſus eſt: cæus eſt ſemper.i. deus eſt in omni preſenti
in omni preterito ⁊ in omni fnturo. Scdm vᷣo Anſel.
in monolo. multo verius intelligitur ſignare eternita
tem que ſibipſi nunꝙᷓ eſt diſſimilis:q; tempoꝛum vari⸗
etatem que ſibi ſemper in aliquo eſt non ſimilis. Cuʒ
ergo dicitur ſemper eſſe:⁊ idem eſt illi eſſe ⁊ viueꝛe:ni⸗

hil melius intelligitur qᷓ eterne eſſe ⁊ viuere.i.inteꝛmi

nabilem vitam perfecte ſimul totam obtinere. In bũc
ergo modum terminantur inquiſitõnes circa diuinaʒ

immenſitateʒ qꝙᷓtum ad infinitateʒ · incomprehenſibi⸗

litatem.incircumſcriptibilitatez.⁊ eternitateʒ.

Nueſtio. vm. de vmtate

diuine eſſentie generaliter.

Hinuante dei gra

tia oꝛdine conſequenti inquirendũu eſt
cx vnitate. veritate. bonitate diuĩe na
ture. ga he tꝛes intentiones ſunt vniꝰ
( Qð 2-ooꝛdinationis. 2 q;tum ad primuʒ vt
clarius fiat quod querendum eſt circa diuinam vnita⸗
tem.in primis ſunt querenda iſta ꝙᷓtum ad intentionẽ
vnius ? vnitatis. Primo quid ſit vnum. Secũdo qũo
ſe habeat vnum ad intentionezʒ entis veri ⁊ boni.Ter

cio vnde cauſetur vnum in rebus. Quarto que drñtie

vnius. Quinto que oppoſitio vnius ad multa. na iſta
faciunt ambiguitateʒ circa inquiſitioneʒ ſequẽtiuʒ·

Membrũ primũ

Rimo queritur de ratione vnius que po
nitur a philoſopho.vnum eſt ens indiui

ſum in ſe:diuiſum autẽ ab alijs.⁊ vnitas
eſt indiuiſio entis. Et obijcituꝛ.cum oĩs
diffinitio debeat dari per prioꝛa ⁊ notioꝛa.hec autẽ da
ta ſit per poſterius ⁊ minus notum: quia eſt data per
indiuiſioneʒ que eſt priuatio diuiſionis.diuiſio auteʒ
poſterioꝛ eſi vnitate ⁊ minus nota:cuʒ per vnitatẽ no⸗
tificetur. ſimili ergo ratione indiuiſio minus eſt nota

qᷓ vnitas.ergo predicta dim̃nitio eſt male aſſignata.

4I Item querũt:an vnum quod eſt de primis intentio⸗

nibus poſſit notificari per aliquod prius.⁊ arguunt:
cum vnum ponat ens in intellectu: 2 ſupaddat ratiõeʒ
aliquam qua ratione aliqua veterminatur. ergo vnuʒ

poterit notificari per ens ⁊ illam rationeʒ ſuꝑadditaʒ
ſicut per prioꝛa.ens enim intelligitur prius: ſimilit ⁊
illa ratio que additur ad ens intelligitur prioꝛ vna.
4 Item bonum dicit ens in comꝑatione ad cauſam fi⸗

nalem. ⁊ verum dicit ens in quodam reſpectu ad cau⸗
ſam foꝛmalem. vnum vᷣo dicit ens in quodam reſpectu

ad efficiens.ergo iſta poterunt notificari per ens ⁊ il⸗

las rationes ſicut per prioꝛa. Contra. ſi ꝑrationeʒ

additam ad ens iſta que ſunt prime intentiões poſſint
notificari:cum in illis rationibus intelligatur ens: ⁊
preter hoc aliquid ſuꝑaddituzʒ erit adhuc diffinibilis

peꝛ ens ⁊ illam rationeʒ ſuꝑadditam.⁊ iteꝛum eſt que⸗

rere de illa ratione. ſic in infinitum. aut erit ſtare in
primo.prime ergo intentiones non erunt difficilioꝛes
per prioꝛa. MKeſponſio. dicenduzʒ ꝙ cum ſit ens pri⸗

mũ intelligibile:eius intentio apud intellectuʒ ẽ nota

prime. ergo determinationes entis ſunt prime impſſi⸗

ones apud intellectum. he ſunt vnum.verum.bonum.

ſicut patebit.non poterunt ergo habere aliqua pꝛioꝛa

ſpecialiter ad ſui notificationeʒ. Si g notificatio fiat

nen lee d
eſne 0t
tgcr⸗
lanten
beragd
mogoßn
ubme
lpreſenti
) Ynſe
deternita
un vari⸗
ileein⸗
intenn
XN
adininn
rehenſbe,
tez.

tate
gn

girendtie
e dinſenn
funtnd
Prinuz
lamnpnite
tenton⸗
ciw⸗
Ter
leorite
l.niiſte
itin.

quepo⸗
gincint
Yyttas
mmois
auteda
taper
autez
gteno⸗
nons
natn.
tentio
wuunt
fatiotz
z
itoz
llit4
na.

Iinfi⸗

lcann
peetun
357
ſone
oſtint
nor
bili⸗
loe
Nein
es
otn
6
.
t

Nueſtio

eoꝛum. hoc non erit niſi per poſterioꝛa: vt per abnegs⸗
tionem vel effectum conſequentem.hinc eſt ꝙ in notifi
catione vnius eſt vna notio per abnega tionem: alia
do per effectum conſe equenteʒ per abnegationeʒ oppoſi
te intentionis que eſt diuiſio vel multitudo. cum dicit᷑
ens indiuiſum per effectuʒ conſequenteʒ qui eſt diſtin⸗
guere ab alijs.vnitas enim diſtinguit vnum ab alio.2
ideo dicit᷑ diuiſum ab alijs.¶ Ad illud quod obijcituꝛ
ꝓ diuiſio debet eſſe per prioꝛa 2 notioꝛa. Rñdeo. ſunt
notioꝛa ⁊ prioꝛa ſimplłr:⁊ ſunt Prioꝛa ⁊ notioꝛa quo

ad nos.prime aũt impꝛeſſiones intellectus cũ non ba⸗

beant prius ⁊ notius ſimpłr: nõ poſſunt notificari

prioꝛa ⁊ notioꝛa quo ad nos.: otius aũt quo ad nos
eſt quod primo occurrit ſᷣm ſenſi um. ſenſui añ pᷣmo oc⸗
currit particio ⁊ diſtinctio.multitudo aũt ſiue diuiſio

opoſita eſt vnitati diſtinctio cõſequẽs effectus. 41 DAd

illud quod obijcit. q; ex ratione addita enti poſſet eſſe
notiſicatio que quideʒ eſt pꝛioꝛ. DHicendũ ꝓ ratio que
addit᷑ enti nõ eſt aliud ab vnitate.cũ vnitas ſit prima
entis terminatio.? ideo per illam notificare nihbil a⸗
liud eſt ꝙᷓ ideʒ notificare per ſe.ſi g̊ notificet᷑: hoc non
poterit eſſe niſi per poſterioꝛa boc eſt ꝑ abnega tionem
oppoſite intentionis:⁊ ꝑ poſitõeʒ effectus conſequẽtis
E boc pʒ rñſio ad cetera.

Membꝛum ſecũdum

Ecundo querit᷑ de comꝑatione vnius ad
ens ⁊ verum ⁊ bonũ.Et obijcit pꝛimo de
comꝑatione vnius ad ens ſᷣm drñtiam.
quia cum vnum conueꝛtatur cum ente:ſi
cut dicit beatus dyoni.nihil eſt entiũ expers vniꝰ.nõ
videbit᷑ addere intentio vnius ad ens. qꝛ ſi addit: illa
ctermiatio addita contrahet intentõʒ entis 2 reſtrin⸗
get ad paucioꝛa ſuxpoſita ꝙᷓ ſit intentio entis abſ oluta
ergo iam nõ cõueꝛtet᷑ cuʒ ente ſi implicit᷑:quod ẽ falſuʒ.
relinquit᷑ igit᷑ ꝙ nõ addit.⸗ Yteʒz cñ aſſignantur veſii⸗
gia trinitatis in creatura pᷣm in tentionez vnitatis ve⸗
ritatis ⁊ bonitatis.alternatim ponitur intentio vnius
entis.⁊ ponũt᷑ ꝓ eodeʒ quod attribuit patri:ſic̃ veri
tas ſilio:⁊ bonitas ſpirituiſancto. Snõ ſeꝑant᷑ intenti
ones vnius ⁊ entis niſi ſicut additones vniꝰ ad ens. H
aũt manifeſtum eſt. ſic augꝰ. in li. lxxxiij.q. In omni qð
eſt:aliud eſt quo cõſtet:altud quo diſceꝛnit᷑:⁊ alið quo
congrnit. Quo conſtat eſt vnitas: quo diſcernitur
eſt veritas: quo congruit bonitas. ¶ Item in libro
d trinitate ponit aliumm modum trinitatis dicens.
HOmnia que arte diuina facta ſunt: 7 nitatem quon⸗
dam oſtendunt 2 ſpeciem a oꝛdinem. ſi ergo compaꝛe
mus oꝛdoẽ quo res cõgruit:vt bonitas ſi pẽi.q̊ diſcerni
tur:vt veritas vnitas eꝛit quo res conſtat ſi iue rei enti
tas. 4 Yeʒ aug. ĩ li. de ciui. dei. In rebo que infra nos
ſunt veſtigia trinitatis colligamꝰ: ꝑ hoc ꝙ ſũt: ſpecie
aliq̃ ↄtinent᷑:2 oꝛdinẽ appetũt aut tenẽt. Ecce ꝓens al⸗
ſignat᷑ veſtigiũ patris. ſicut ſi pecies filij: ⁊ oꝛdo ſpiꝛi⸗
tuſſancti. Iteꝝ aug. de vera religione.oĩs res vl ſb⸗
ſtantia vel eẽntia vel natura. vel ſi aliquo veꝛbo meliꝰ
enunciat᷑:hʒ hec tria. vt vnum aliquid ſit: ꝓpria ſpecie
diſcernat᷑:reꝝ oꝛdineʒ nõ excedat. ecce ꝙ vnũ aſſignat᷑
veſtigiũ patris.eadeʒ erit intentio entis 7 vniꝰ non
addens ad ens. Contra.enti nõ opponũt᷑ multa: cnʒ
multa apꝛehendant᷑ ſub ente. ß vnitati oꝑponũt᷑ mita.
ergo eſt aliqua additio vnius ad ens. ¶ Yteʒz circa di⸗
ſtinctionem vnius 7 veri obijcitur. nam verum dicit il
lud quod eſt principiuʒ diſtinguendum reʒ a re.quod
patet, naʒ veꝛitas rei accipit᷑ ſm ſpeciẽ.ſm aũt ſpecieʒ
fit rei diſtinctio.vt dicitur in libro de vera religione.
Cum ergo intentionis vnitatis ſimpliciter ſit per ſe
diſtinguere. quod patet ex ratione vnius indiuiſum

vxii.
aſe: diuiſum autem ab alijs. ergo indiffeꝛens erit in⸗
tentio vnitatis ⁊ veritatis. 41 Item ſicut quidam po
ſuerunt iuxta philoſophos: veritas eſt indiuiſio eſſe
⁊ eius quod eſti.ſed indiuiſio entis eſt vnitas.ergo per
eandem rationem erit vnitas 2 veritas. 4. Item de
comparatione vnius ad bonum obijcit Moetius in li⸗
bro de conſolatione. Omne quod ſubſiſtere aut per⸗
manere appetit: id vnum eſſe teſiderat.omnia igitur
vnũ deſiderant. Si gᷓ ratio boni ab eodeʒz eſt qð omĩa
aſpetunt.relinquit᷑ ꝙ eadeʒ eſt intentio vnius ⁊ boni.
Contra.nõ intellecto bono intelligituꝛ vnuʒ:immo
pꝛedicatur de malo cum dicit᷑: malum eſt vnum. g nõ ẽ
eadem intentio boni vnius.⁊ hec querũtur de cõpꝑati
one que eſt ſm differentiam. 4 Ieʒ querit᷑ de compa⸗
ratione que eſt m oꝛdinem. nam cum omĩs creatura
componatur ex hoc ⁊ hoc.ſicut dicit Hoetius in libꝛo
trinitate. In omni eo quod eſt citra bpꝛimum eſt hoe
hoc. ergo ad hoc ꝙ res ſit opoꝛtet ſicut cauſam pre
cedere vnionem eoꝛum ex quibus eſt. ergo vnitas cau
ſa erit entitatis. ergo vnum prius ente. 4 JItem Bo
etius de conſolatione. Sublato vno:nec eſſe quibuſq;
permanebit:ſimilit᷑ nec verum eẽ. vnitas cauſaẽ en⸗
titatis ⁊ veritatis.¶ YIẽ Hoe. de oſe o. que diſcrepãt bo
na minime ſunt. cum vo vnnz eſſe ceperint:bona fiũt.
vt bona ſint vnitatis adeptone ↄtingit. ̊ vnitas cau
ſa eſt bonitatis. Rñſio. dicenduz ꝙ ens eſt pꝛimnz
intelligibile. prime autem entis determina tiones ſunt
vnum ? verum ⁊ bonum. deteꝛminãt.n.ens ſᷣm oli⸗
ratur eſſe reꝝ in ꝓpꝛio geneꝛe.⁊ etiam pᷣm relatõʒ eẽ
eoꝝ ad diuinã cauſaʒ. 2 fm relatõz reꝝ ed aĩiam que ẽ
imago diuine eſſentie. Scõᷣm autem ꝙ eſſe reꝛum con⸗
ſideratur in pꝛopꝛio geneꝛe: triplicatuꝛ entis deteꝛmi⸗
natio. Aut enim conſideratuꝛ abſolutum vt diuiſum
ab alijs ⁊ in ſe indiuiſum: deteꝛminatu: P vnũ. Scðim
ðᷣo ꝙ conſideratur aliquod ens comꝑatum ad alið ſᷣm
diſtinctionem: determinatur ber verum. verum eni eſt
quo res habet diſcerni.Scðm vᷣo conſideratur com
paratum ad aliud ᷣm conuenientiam ſiue oꝛdinem:de
terminatur per bonum. bonum enim eſt ex quo res ha
bet oꝛdinari. 4 Item m ꝙ eſſe rerum comꝑatur in re
latione ad cauſam diuinam: ſimili modo triplicatur
cterminatio.Canſa enim diuina eſt cauſa in triplici
genere cauſe:efficiens: foꝛmalis vt exemplar: finalis.
que quidem cauſalitas cum ſit cõmunis eternitati ap
propriatur vt cauſa efficiens patri: exemplaris filio:
rninalis ſpirituiſancto. Scðʒ hoc eſſe in creatura quod
fluit a cauſa triplicem ſoꝛtitur impꝛeſſionem. vt in cõ⸗
foꝛmationem ad cauſaʒ. Impreſſio ergo diſpoſitiõis
in eſſe creature ᷣm quam fit in confoꝛmitate ad effici⸗
entem cauſaʒ eſt vnitas.vt ſicut efficiens cauſa eſt vna
indiuiſa multiplicata in qualibet creatura: ſic vt ſi⸗
bi impoſſibile eſt eſſe indiuiſum. Itez impreſſio diſpo
ſitionis ſᷣm quam ſit in confoꝛmitate ad cauſam for⸗
male m exemplarem eſt veꝛitas. vt ſicnt cauſa exempla
ris eſt ars prima veritatis: ſic creatuꝛa ſᷣm ꝙ ſibi pol⸗
ſibile eſt: ſit in im itatione artis.⁊ hoc eſt habere veri⸗
tatem. prima impreſſio ſᷣm quam fit in conformitate
ad cauſam finalem eſt bonum.vt ſicut caulſa finalis eſt
ſumma bonitas: ſic cuilibet creature ſit uinclinatio
confoꝛmitas ad ſummam bonitatem. 2 hec eſt creatu⸗
re bonitas. vnitas ergo eſſe creature mon ſtrat vnita⸗
tem efficientis: veritas veritatem exemplaris: boni⸗
tas bonitatem finis. ¶ Item per comparationem ad
animam triplicatur eadem determinatio. Mam eſſe
rerum tripliciter comparatur ad animam. videlicz vt
res ordinentur in memoꝛia: percipiantur intelligen⸗
tia: diligantur voluntate. Eſt igit᷑ in ente quolibet a
cauſa efficiente vnitas per quam oꝛdinetur ĩ memoria
ſeruetur. memoꝛia enim ea que retinet ſᷣm aliquam

cooꝛdinationez relationis ad vnum ? diſcretionez cõ⸗
ponit. Item a cauſa exempla ri eſt veritas in quolibet
ente per quam percipiatur ab intelligentia. YItẽ a cau
ſa finali eſt bonitas per quam diligatur vel approbe⸗
tur voluntate. 4 AUd primo queſitum:an vnum addat
zm differentiam ad ens. Dico ſic. 2 hec additio eſt
cterminatio eſſe rei vt ſe habet abſolute ? vt in cofoꝛ
mitate ad primum efficiens 7 ordinabile in memoria
quod non impoꝛtatur per intentioneʒ entis: ſed expri
mitur per intentioneʒ vnius. 4 Ad illud quod pꝛimo
obijcit. ꝙ illa determinatio coartabit ens. Dicendum
ꝙ eſt coartatio dupliciter. qtum ad rationeʒ intelligẽ
di qᷓtum ad ambitum ſuppoſitoꝛum qui conſequitur
actum exiſtendi. Dicendum ergo ꝙ addita termina
tio vnitatis ad ens: coartat ipſum quo ad rationeʒ in⸗
telligendi. Cum enim dico vnuʒ: non intelligitur ens
ſub quacunq; ratione: ſed determinata tali que eſt ra⸗
tio indiuiſionis. tum dᷣo ad ambituʒ ſuppoſitoꝛum
non coartat:quia non exiſtit aliquod ens quod nõ ꝑ⸗
ticipet vnitatez. ſicut dicit beatus Dyoni. ſſicut omis
numerus vnitatem participat 2 vnus binarius 2 de⸗
narius dicitur. ⁊ dimidium vnum ? decimum vnũu: ſic
omnia 7 omniũ omnis particula vno participat: ⁊ ta
men eſſe vnuim ſunt omnia entia. Et ſi obijceꝛetur. eꝛgo
ſub intentione vnius continebat multa. verum eſt m
ꝙ vnum cõmuniter accipitur:2 multa ponunt actum
exiſtendi.actum enim exiſtendi habent ex concluſione
ad vnnm. m autem ꝙ; intentio vniꝰ coartatur ad vnũ
ſimpliciter: ſic eſt in differentia oppoſita ad multa.
l Ad ſecundum quod obijcitur. ꝙ pro eodem accipi⸗
untur vnum ? ens in veſtigio trinitatis. concedendũ:
non tamen ex boc ſequitur ꝙ non diffeꝛat intentio vni⸗
us ab intentione alterius. IZam quia ens aliquod nõ
accipitur a meo intellectu niſi cointellecta in diuiſio⸗
ne. inde eſt ꝙ pro eodem accipiuntur.cum tamen indi

ſtinctio non im poꝛtetur per ens ſed per vnum. 126 ſic

autem eſt de intentione veri ? boni. noſter enim intel⸗
lectus accipit ens non cointellecto bono. Similit qn⸗
tum eſt ex parte rei niſi illud perhiberet ratio intelli⸗
gendi:que non poteſt intelligi niſi veruzʒ acciperet ens
non cointellecto vero. ¶ Ad illud quo querit circa dif
ferentiam vnius ad verum:patet ex dictis differentia.
Zld aliud quod obijcit ꝙ per ſe tam vnum ꝙᷓ verum
diſtinguunt. Dicendum ꝙ eſt diſcretio ſm quam ſeꝑa
tur res a re in eſſe.⁊ eſt diſcretio 'm quam ſeparatur
res a re vt habet eſſe cognoſcibile. Diſcernitur autem
res a re inqtum eſt:⁊ inqtum cognoſcibilis eſt. primã
diſcretionem efficit per ſe vnitas: ſecundam vo veri⸗
tas. 4l Zld aliud pᷣo dicenduzʒ. Pᷣm ꝙ poſuerunt pluꝛes
indiuiſio cadit in ratione vnius⸗ veri ⁊ boni.ſed indi
uiſio in ratoõne vnius eſt indiuiſio entis. vnde vnuʒ eſt
ens indiuiſum. In ratione veri indiuiſio eſſe: quia ve
rum eſt indiuiſio eſſe.⁊ quod eſt in ratione boni indi⸗/
uiſio complementi a potentia que eſt nata compleri cũ
attingit ſuo fini.vnde bonitas E indiuiſio actus a po⸗
tentia:⁊ actus dicitur perfectio ſine complementum.
Eſt enim indiuiſio principioꝛum vt conſtituunt reʒ in
eſſe ſimpliciter. ⁊ ab illa eſt vnitas in rebus.⁊ eſt indi⸗
uiſio ᷣm ꝙ conſtitnunt illam in eſſe cognoſcibili.2 ab
hac eſt veritas.⁊ eſt indiuiſio principioꝛum vt conſti⸗
tuunt rem in oꝛdine ad ſuum finem: ſic ab illa eſt bo⸗
nitas. Ad tercio queſitum circa comꝑationem vni⸗
ad bonum dicendum. ꝙ ille intentiones.vnum.verũ.
bonum ſe coincidunt.⁊ inde eſt ꝙ alie rationes indu⸗
unt rationem cauſe finalis: ita ratione boni. Ende
verum non appetitur niſi quia bonum.vnum vᷣo ſimi⸗
liter non appetitur niſi quia bonum.nec bonuʒ niſi in⸗
qᷓtum bonum. Similiter inqtum apprebenduntur in⸗
tellectu: induunt rationem numeri. non enim intelli⸗

gitur bonum niſi initum verum. nec vnum niſi inq⸗

tum verum. nec verum niſi initum verum. Similiter
inqᷓtum oꝛdinantur in memoꝛia induũt rationem vni⸗
us.non enim oꝛdinatur bonuʒ in memoꝛia niſi vt vnũ
nec veꝛum niſi vt vnum. nec vnum niſi vt vnum. DPicen
dum ergo ᷣm hoc.ꝙ deſideratur non ratione propria
principaliter: ſed ratione boni quam induit. nihil enĩ
ceſideratur niſi vt bonum. ¶¶ Ad quarto queſitum de

oꝛdine dicendum. ꝙ naturaliter ens precedit intentio

nem vnius. ⁊ intentio vnius intentioneʒ veri boni.
abſolutioꝛ enim eſt intentio entis intentione vnius:ſi⸗
cut oſtenſuʒ eſt.⁊ abſolutioꝛ intentio vnius que eſt en
tis inqtum conſideratur abſolutum: ꝙᷓ intentione ve⸗
ri ⁊ boni que ſunt entis comꝑati. Item intentio veri
abſolutioꝛ eſt intentione boni. ſicut eſſe rei conſidera⸗
tum ſine ſua vtilitate vel oꝛdine: eſſe rei cum ſua vti⸗
litate ⁊ oꝛdine. ¶ Ad illud quod obijcit. ꝙ vnitas eſt
cauſa entitatis. Dicendum ꝙ faciendo comꝑationem
ad idem ſemper entitas precedit vnitatem. ſed facien⸗
do compationem ad diuerſa:contingit ꝙ vnitas prece⸗
dit entitatem. vt vnitas in principijs ex quibus eſt res
precedit entitatem compoſiti. Referendo verũ ad ideʒ
entitas in principijs precedit vnitatem in principijs:
entitas in compoſito vnitateʒ in compoſito.

Meẽbrum teꝛcium
Onſequenter querendum eſſet vnde cau
ſetur vnitas ⁊ multitudo in rebus: ſed
iſtud reſeruabimus inquirendum cum
queretur de conditione rerum. NQunc au
tem querendum eſt de differentijs vnitatis ⁊ vnius.
Aſſignant autem multis modis differentiam vnius.
Scðom beatum Syoniſium in libro de diuinis nomi⸗
nibus hoc modo.dicit enim: cauſa omniũ non eſt vnũ
vt vnum multoꝛum:ſed ante omne vnum ⁊ multitudi⸗
nem. omnis vnius ? multitudinis terminatiuũ.i2
enim eſt multitudo que non participet alicubi vnum.
ſed quod eſt multa partibus:vnũ eſt toto.quod ẽ mul⸗
ta accidentibo:vnuʒ eſt ſubiecto.quod eſt multa nume
ro:vnum ſpecie.quod eſt multa ſpeciebo: vnuʒ geneꝛe.
quod eſt multa ꝓceſſibus:vnuʒ principio.Ecce ꝙ po⸗
nitſex differentias vnius. vnũ ſicut eſt in cauſa quodẽ
eꝰ. ⁊ hoc eſt vnũ ñ in multis:⁊ vnũ qð eſt in creatura
qð eſt vnũ in multitudine.⁊ hoc quinq; modis. vnum
toto.vnũ ſubiecto.vnũ ſpecie.vnũ genere.vnum pꝛinei
pio. IZtez alio modo beatus Merñ. in ꝗnto li. de cõ
ſideratione ad eugeniũ. Eſt vnitas collectiua: vt mkti
lapides faciũt aceruum vnũ.⁊ eſt vnitas conſtitutina
vt membra multa vnũ coꝛpus. vel multe ꝑtes vnũqͥdq;
totũ cõſtituũt.Et eſt vnitas cõiugatiua:qua fit vt ouo
iaʒ nõ duo ſint ſed vna caro.Et eſt vnitas natiua:qua
aia ⁊ caro vnꝰ naſcit᷑ bomo. Et eſt vnitas poteſtatiua
qua homo virtutis nõ inſtabilis nõ diſſimilis:h̊ vnus
ſibimet ſemꝑ nitit᷑ inueniri. Et eſt vnitas conſentanea
cũ per caritateʒ multoꝝ hoĩm eſt coꝛ vnum ꝰ aia vna.
act᷑.iiij. Et eſt vnitas votiua cũ aĩa votis oĩbo adherẽs
ceo vnus ſpũs eſt.j.coꝝ.vj.Et eſt vnitas dignatiua: q̃
limus noſter a dei verbo in vnã aſſumptus eſt ꝑſonã.
Et eſt vnitas ſubſtantifica:que eſt vnitas trinitatis ꝗ
tres perſone ſunt vna ſubſtantia. Item philoſophi
alio modo aſſignant differentias vnitatis. Auicenna
in metaphyſica ſua.vnum dicitur ambigue de rebus:
que in hoc conueniunt ꝙ in eis non eſt diuiſio in effe⸗

ctu: inq;tum vnũquodqʒ eoꝛum eſt id quod eſt. hec au

tem intentio eſt in eis m prius? poſterius. Dicitur
ergo vnum m accidens:⁊ Fᷣm eſſentiam. AUnde ſᷣm ac⸗
cidens dicitur tribus modis. Vno modo: quia vnum
accidit alicubi. vt album ſoꝛti. Alio modo: quia duo
accidunt vni. vt grammaticum muſicum Platoni.
Tercio modo: quia duobus accidit vnum. ſcilicet
albedo Sorti 7 Platoni. 41 Item vnum per eſſen⸗

one

n
fmurt

inliter
nenfni⸗
finteni
in Diden
eproprin
Mibilen
eſiund
intentio
1boni.
hniueſi
neeſten
ioneve,
gio vert
Nigera⸗
mnſuagt;
dnitem
ſpatoren
ſlfrien⸗
itnsree⸗
busefne
etüagice
prhepe:

.

t fndecen
febve:lat
ndon oen
1 oveen
7fnins.
An ms.
onomi⸗
Reſtrni
uiaci⸗
AtionN
bivnn.
lodennl⸗
bltanune
gener
ego
ſaquogi
creotur
6, bnunn
n puine
oli.dec
Gevenki
nſtiüntu
bnicch
ftnoe
om/
Munue
Swnns
entane
ſatna.⸗
gnhal
on
guans
vicbop
Buncem
Ereh⸗
oinc⸗
N
Din
ſefnd
irtm
Nig
ovn.
ſiicet
lſen⸗

6
tiam dicitur multis modis. vnum genere. vnum ſpecie
vnũ comꝑatõe.vnũ ſubſtãtie.vnũ nũero.Et poſtmoduʒ
ſubdiuidit vnũ genere.Aliqñ in genere ꝓpinquo. vt hõ

aſinus vnũ in aimali. Aliqñ in genere remoto.vt homo
et aſinus vnũ in ſubſtãtia.q¶. Itẽ vnũ in ſpecie duplicit᷑

aliqñ in ꝓpinqua ſpecie.vt ſoꝛ.⁊ plato in aimali. Steʒ

vnũ ſᷣm com ꝑatõem declarat᷑ ab eo ſic.vnũ em̃ comꝑati
one eſt inter que ẽ comꝑatio aliqua vna. vt comꝑatõ na
uis ad rectoꝛẽ.et ciuitatis ad regẽ vna eſt.he em̃ due cõ⸗
ꝑatões conſiłes ſunt:nec eſt eaꝝ vnitio ꝑ accidẽs. Itẽ

vnuʒz ſubiecto cuiꝰ ꝑtes ᷣm natam ſpẽi vt multe habent

vmiri in vnũ ſubiectũ:et diuiſam retinẽt naturã ſpeciei.
vt multe aque dicũt᷑ vnũ in ſubiecto.qꝛ nata ſuoꝝ ſubie
ctoꝝ ẽ vt poſſit vniri et fieri vnũ ſubiecto:vt multe aque
vna aqua.Et inde eſt ꝙ aggregatio multitudinis nõ eſt
vnũ ſubiecto.q¶ Item nat᷑a ꝑtiũ ſunt eedeʒ ĩ ſpecie cũ to⸗
to.ſic ꝑtes aque.ſunt aqᷓ.nõ at᷑ ſic ẽ in ꝑtibo vniꝰ homis
Item vnũ nũero ſubdiuidit᷑.aliqũ ẽ vnuʒ numero cõ⸗
tinnatõne.aliqñ ꝑfectõe.aliqñ ꝑ ſuã ſpẽm.aliqñ ꝑ ſuaʒ
eẽntiam.¶ IJem vuũ ↄtinuatõe multipiicit. Aut qð ſen⸗
titur ᷣm vnũ modũ vt in lineis.illa in qua nõ eſt angu⸗
lus.et in ſuꝑficiebo illa que eſt planiſſima.et in coꝛꝑibo
illud qð circũdat ſuꝑficies in qua nõ eſt curuatura ᷣm
angulũ vt ſpericũ.Aut ſentit᷑ ſᷣm diſpoſitõem differẽtẽ.

licʒ duo extrema ↄplent᷑ ad ↄmunẽ tminũ.ſic̃ totalitas

duaꝝ lineaꝝ cõtinẽtiũ angulũ.Aut ſentit᷑ ſm differẽteʒ
naturã licet habeãt vnã coherẽtiã.ſic mẽbꝛa que ſũt cõ/
poſita ex alijs mẽbꝛis.et hoc vel naturalit᷑ vel artificiali
ter.i Qatnraliter vt ĩ coꝛꝑe hoĩs.aꝛtificialit᷑ vt ĩ archa.
pꝛima vnitas maioꝛ eſt ſcda et ſcdᷣa tercia.q Iteʒ nota
vnũ cõtinuatõe eſt duobb modis.quãtitate et natura
aut quãtitate tm̃. Quãtitate et nata cuiꝰ quantitas nec
natura diuiditur.et hec ſunt vnuʒ ſubiecto:vt hec aqua
vel ille aer.vnũ vo quãtitate tm̃ cuiꝰ quãtitas nõ multi⸗
plicat᷑ licet natura.vt vnitas manus. Hec ergo dicunt᷑
vnum numero ꝑ cõtinnatõem.¶ Item vnũ numero ᷣm
ꝑfectionẽ eſt.cuiꝰ ꝑtes nõ multiplicãtur ſᷣm naturã ſue
ſpeciei.quẽadmodũ vnus homo numero nõ multiplicat
Fm ſuã naturã ſcʒ ſᷣm qð eſt homo cũ diuiditur młtipli
catur.aut alio mõ cum diuiditur coꝛpꝰet aĩa quoꝝ neu
trũ eſt hõ:et hoc modo eſt vnũ numero ꝑfectõne ſiue to⸗
talitate.nõ aũt ſic eſt in eo qð eſt vnuʒ numero et poteſt
multiplicari ſᷣm naturã ſpeciei in ꝑtes ſicut vna aqua
in plures que etiam ↄuemunt ĩ ſpecie aque. Indiuidua
ergo aqua eſt vna numero cõtinuatione.indiuiduus ho
mo vnum numero pfectione. Simili modo angularis
figura erit vna numero cõtinuatione.circularis vo erit
vna numero ꝑfectione.ſi em̃ ſit partita nõ ꝑfecta.nõ po
terit dici vnus circulus numero.⸗¶ IJem vnuʒ numero
Fm ſuam ſpeciem eſt quod non eſt diuiſibile aliquo mõ
nec ex ſua natura:tamen habet additam aliquã naturã
ꝛeter vnitatem ſicut punctus.qui pꝛeter vnitatem ba⸗
et naturam ſitus:et non eſt diuiſibile aliquo mõ. vni⸗
tas em̃ puncti eſt vnitas habens poſitionem.¶¶ Itẽ vnũ
numero per ſuaʒ eſſentiã eſt.quod non eſt aliquo modo
diuiſibile et in quo non eſt natura alia.ſicut ipᷣamet vni
tas que eſt pꝛincipium numeri.cui ſi adiungitur aliqua
alia vnitas: iam earum coniunctio erit numerus.2 hoc
modo vnum eſt quod non eſt diuiſibile nec re nec intelle
ctu. Ytem m areſtotilem in. v. metha.aſſignantur dif
ferentie vnum hoc modo.vnum ꝑ ſe:et vnum ꝑ accidẽs
ſm tres modos ſicut pꝛius ab Auicẽna:.4 Item vnum
Pſe multipliciter. vnũ cõtinuatione ſicut lignum vel li⸗
nea.conglutinatum membꝛum. vel ſicut motus qui nõ
Diuiditur ᷣm tempus.et vnum quoꝛum ſubiectum non
diuiditur m foꝛmam. qð ab auicẽna dicebat᷑ vnum ſb⸗
iecto:quemadmodum dicitur vnum. vinum 2 aq ? ole⸗
um. Yez vnum genere. quoꝛum genus eſt vnum et dif
ferunt per differentias ſubiectiuas. ſicut homo et equꝰ.
et vnũ bm illud qð intrat Fm vtriuſq; rei diffinitõneʒ vt

vii.

agugmentabile et diminuibile ſunt vnum:quia diffinitõ
ſui generis eſt vnum. Et vnum modo ſimplici. vi quod
indiuiſibile eſt omnino vt punctus:et vnum modo vni⸗
uerſali quod ſcilicet non diuiditur ſᷣm ſpeciem ſuam.vt
vnum os et vnus homo.xet hec dicuntur vnum in foꝛma
vnum autem in foꝛma ſunt quoꝛũ fotalitas eſt vna m
quem modum dicitur linea circuli vna.magiſqꝙᷓ alie li⸗
nee.et vnum numero quoꝛum materia eſt vna.et vnum
Fm equalitatem quoꝛum pꝛopoꝛtio eſt vna. Iem ar⸗
gaʒel in ſua methaphiſica alio modo diſtinguit. Eſt em
vnum ſimpliciter.et nnum ſᷣm quid. Unum ſimpliciter
tribus modis.Eſt em̃ vnum in quo non eſt multitudo.
nec potentia nec actu:vt punctus vnus deus vnꝰ.Alio
modo vnum in quo non eſt multitudo in actu ſed in po⸗
tentia.vt homogenium ſicut vna aqua vnus aer. Ter⸗
cio modo eſt vnum in quo eſt potentia et actu multitu⸗
do vt lectus vnus et membꝛum vnum per compoſitionẽ
partium. Enum dᷣo m quid multipliciter. genere.ſpe⸗
cie.accidente.ſubiecto.pꝛopoꝛtione. IJtem alio modo
aſſignantur differentie vmus in li.de vnitate et vno hoc
modo.vnum aliud eſſentie ſimplicitate vnum vt deus.
Aliud ſimplitium coniunctione vnuʒ vt angelus et ani
ma.quoꝛum vnumquodq; eſt cõiunctione materie et foꝛ
me.et hoc ibi dicitur ſm opinionem:tamen ibi ſunt cõ
ponentia quaſi materie et foꝛme.Aliud continuitate:vt
arboꝛ et petra. Aliud compoſitione vt ex multis tabu⸗
lis vna archa.Aliud aggregatione.vt vnus populꝰ vnꝰ
grex et aceruus tritici. Alia dicuntur vnum pꝛopoꝛti
one vt rectoꝛ nauis:gubernatoꝛ ciuitatis.vnum ſimili⸗
tudine officij.¶ Alia vnuʒ accidente ſicut cignus ⁊ nix.
Vnum albedine. Alia vᷣo dicũtur vnum numero. vt
diuerſa accidẽtia que vni ſubiecto inſunt dicũt᷑ vnũ nu⸗
mero.id eſt numerando:vt hoc dulce et hoc idem ceru⸗
leũ.lyAlia vo dicuntur vnum ratione.et hoc duobus
modis.vel ratione conſoꝛtij:vt intellectus et vocabuluʒ
et res vnum ſunt genus.vel ratione vnius ſacramenti:
vt ſpiritus aqua et ſanguis dicitur vnũ. Alia vᷣo vnũ
lingua natione.vt multi homines vna gens ⁊ vna tribo

Alia vᷣo dicuntur vnum moꝛe.et hoc duobus modis.

quia aut ſᷣm conſenſum virtutum et dilectionis:vt mul
titudinis credentium coꝛ vnum. aut ſᷣm conſenſum vicij
vt qui adheret meretriei vnum coꝛpus efficitur cum ea.
Queritur ergo ratio diuerſarum aſſignantium. Re⸗
ſponſio.Dicendum ꝙ ratio vnitatis diuerſificatur tri⸗
bus modis.vno modo ſᷣm q; conſideratur vnitas in re
bus ſᷣm fluxum rerum a cauſa a deo. Alio modo ̃m re⸗
ductionem vnitatis in rebus ad vnitatem in deo. Ter⸗
cio modo diſcernendo vnitates rerum pᷣm ꝙ habent eſſe
res in natura ſiue in eſſe pꝛopꝛio. Scom pꝛimum mo⸗

dum aſſignat differẽtias beatꝰdyoniſiꝰ. Scdᷣm ᷣm mo

dum beatus bernardus. Scom tercium modum philo⸗
ſophi. Scðm ergo modum beati dyoniſij eſt intentio

bhec.aut enim conſideratur vnitas in cauſa et ſᷣm boc eſt

vnitas nõ in multitudine.et iſte ẽ pꝛtimus modus. Aut

conſideratur vnitas in creatura. Aut igitur conſidera⸗
tur vnitas in creatura ſᷣm vnitatem cauſe.et ſᷣm hoc cꝛe
ature que habent diuerſos pꝛogreſſus eſſendi dicuntur

vnum pꝛincipio.et ab hac vnitate dicitur vniuerſitas
vna.Aut ſᷣm vniuerſitatem foꝛme:et iſtud variatur. nã

eſt foꝛma generalis 'm quam dicuntur multe ſpecies
vnum in genere. Aut eſt foꝛma pᷣm quam dicuntur mul
ta ſingularia vnuʒ ſpecie. Alia eſt foꝛma ſingularis ſᷣm
quam dicitur vnum numero duobus modis.vnum to⸗
to:vnum ſubiecto.vnum toto referendo ad fieri et ad ꝑ⸗

tes ex quibus fit.vnum ſubiecto: referendo ad factum
eſſe et ad diſpoſitiones que accidũt rei poſtqᷓ eſt. hec igi

tur aſſignatio eſt m beatum dyoniſium.4 Scom au⸗

tem beatum bernardum.cuius eſt intentio referre om⸗
nes vnitates ad vnitatem pꝛimam pᷣm pꝛopinquius:
cuius intentio eſt. pꝛimo enim confert vnitates ſm ꝙ

inueniũt᷑ ĩ coꝛpe. Scdo vᷣo ↄſert vnitates ſm ꝙ iueni
unt᷑ ĩ hoĩe. Lercõ mõ ſᷣm ꝙ ĩueniũt᷑ ĩ deo. Scoõᷣm ꝙ
iueniũt᷑ ĩ coꝛꝑe:ẽ vnitas collectiua.ꝗ ẽvnitas m ꝗd
et ↄtinuatiua qᷓ ẽ vnitas ſimplicit. Stẽ ſm ꝙ iuenit᷑ ĩ
hoĩe poĩt vĩtatẽ tribo moĩs.Jure.nata. volũtate.vni
tatẽ iuꝛe vocat vnitatẽ ↄiugatiuã. iuges eĩ vnitate iu
ris ſũt vna caro.qꝛ iure ↄiugali caro vniꝰ cedit ĩ iuꝛe
alteriꝰ. 4 Ytẽ vnitatẽ nata poĩt duplicẽ itũ ad eẽ q vo
cat᷑ natiua:q̃ ſcʒ caro ⁊ aĩa naſcit᷑ vnꝰ hõ.⁊ qtum ad
bñ eẽ q vocat᷑ pt atiua:q hõ ẽ vᷣtutis ñ inſiabił ſᷣ vnꝰ
ſempꝑ nitit᷑ ineniri. ¶ Item vnitatẽ volũtatũ poĩt du
plicẽ. ꝑ relatõʒ ad ꝓximũ quã vocat ↄſenta neã: cũ ꝑ
caritatẽ multoꝝ hoim ẽ aĩa vna.⁊ ꝑ relatiõeʒ ad deũ
quã vocat natiuã:cũ aia do adherẽs vnꝰſpũs ẽ ¶ Itẽ
vnitatẽ cũ deo ↄſiderat duplicit ꝑſonalẽ et ſubſtãtia⸗
lem. In pꝑſonali cõſiderat tres naturas et ex tẽpoꝛe.
vt in xpᷣo tres nature ĩ vna ꝑſona coꝛpꝰ et aĩa et dina
nat᷑a. In ſbſtãtiali ↄſiderat tres ꝑſonas ab eterno in
vna ſba et nata. Scòʒ at auicenã ꝗ ſegꝗt are ſtotilẽ
differentie vnius aſſignant᷑ hoc mõ.nam nõ accipit᷑
vnum in rerum netura niſi aut per ſe aut per accidẽs
Si per accidens:non poteſt eſſe niſi tribus modis.
Aut quia duo accidunt vni.aut vnum accidit duolv
aut vnum accidit vni: et hec eſt ſua intentio.¶ Item
ſi eſt vnum per ſe.aut eſt vnuʒ numero:aut multa nu
mero. Si eſt vnum numero:aut diuiſibile aut indiui
ſibile. Si diuiſibile eſt homogeneuin.hoc eſt vniꝰ na⸗
ture in toto et in parte et tunc erit -num numero con
tinuatõe vt vna aqua Aut etherogeneũ.hoc ẽ diuer⸗
ſarum naturarum. et tunc eſt vnum numero perfecti
one:vt vna manus et quodlibet membꝛum diſſimiliũ
partium. Si indiuiſibile.aut ergo abſolutum abom
ni alia natura vnitati addita. et ſic ẽ vnitas ſᷣm eẽn⸗
tiam que eſt pꝛincipium numeri ᷣm quem modum di
citur vnitas in deo. Aut ẽ habẽs aliam naturam ad⸗
ditam vnitati ᷣm quem moduʒ dicituꝛ punctus vnꝰ
quia vnitati puncti additur natura ſitus et poſitõis
Aut non eſt habens aliam naturam additam vnita
ti ſᷣim quem modum diceretur vnitas in anima et in
angelo.et hoc modo diceretur vnum numero m ſu⸗
am ſpeciem. Eſt igitur vnum numero quattuoꝛ mo⸗
dis.continuitate.perfectione.ᷣm eſſentiam.ᷣm ſpeci
ciem. ¶ Item ſi ſit vnum per ſe et multa numero.hoc
non eſi niſi pꝛopter conuenientiam quam habent in
intentione aliqua. Conuenientia autem non eſt niſi
tribus modis. Aut enim eſt cõueniẽtia comparatio
nis:quo modo dicitur vnum comparatione. Aut eſt
conuenientia in ſubiecto:quo modo dicitur vnum in
ſubiecto. Aut eſt conueniẽtia in p̃dicato:pꝛedicatuʒ
autem quod leſt per ſe.aut eſt genus aut eſt ſpecies.⁊
ßm hoc eſt vnum genere vnum ſpecie.hec ergo eſt ra⸗
tio diueꝛſarum aſſignationis vnitatis ßm Auicennã
m differẽtias eius quod eſt per ſe:et eius quod eſt
per accidens.ſᷣm quem etiã modum aſſignantur diſ⸗
ferentie pꝛime in aſſignatõne areſtotilis:oſeqᷓntes ðo
variant᷑ ſic pʒ diligent ↄſideꝛãti.Differẽtie ᷣo Arga
ʒelis aſſignãt᷑ ſm dr̃as eiꝰ qð ẽ ſimplicit:⁊ eiꝰquod ẽ
ſᷣm quid.ſicut patz diligenter intuenti.

Membꝛum quintum

Eſtat querere q;tum ad intelligentiam
plenam vnius:de oppoſitione vnius ad
multa.et cum multitudo omnis conſtet
ex vnitatibus.non erit oppoſitio inter
vnum et multa: cum eſſe multitudinis ſit ex vnitati⸗
bus./ Item nõ poteſt poni opꝓpoſitio contrarietatis.

cum natura contrarioꝛum ſit:vt cum vnum venit in

ſubiectum deſtruat alterum. vnum autem non deſtꝛu
it multum cum ponitur in ſubiecto quod erat mul⸗
titudinis.q IJtem ad cognitionem contrarioꝛum nõ

— *

fufficit ot ſit onũ ſpiectũ et ꝙ ſibi ſuccedat ſ̊ opoꝛtet

nlke refugiẽtes a ſe ⁊ mitũ diſtãtes.iõ ſic at ẽ int
vnu et młta cũ ſint nate ↄueniẽtes. Iteʒ nõ pt᷑ poni
ꝙ ſit oppoſtioi ſicut pꝛinatõis et habitꝰ.nã vnitas ẽ
in multitudine vt conſtituens eam. Si ergo ponatu
multitudo pꝛiuatio bonitatis ſic habitus erit pꝛiua⸗
tio compoſita er habitibus quod nunꝙᷓ cõtingit. Si
militer ſi poneretur habitus multitudo et vnitas pꝛi
uatio.erit pꝛiuatio compoſita ex ſuis habitibus qð
eſi inconuenientiſſimum.¶ Item nec poteſt poni op⸗
poſitio relatiua.nam ſi multitudo eſſet coꝛrelatiuum
vnitatis:ſequeretur ꝙ ſicut vnitas multitudinis re⸗
ſpectu vnitatis dicit᷑:ſic quidditas vnitatis inqᷓtum
eſt vnitas diceretur reſpectu multitudinis.et ſᷣm cõ⸗
ditionem conuerſionis relatiuoꝛum.et eſſent coeqᷓua
in eſſe.inquantum ſcilicet hec eſt vnitas:et illa mul⸗
titudo.impoſſibile ergo eſſet vnitatem intelligi⁊ eſſe
ſine multitudine. Relinquitur ergo ꝙ non eſt opoſi
tio relatiua.nec conſtat contradictoꝛia et hoc eſt ſᷣm
affirmationem et negationem. ergo nullo genere op⸗
poſitionis.¶ Item multum opponitur ei quod ẽ dan
cum.ſed paucum non dicitur vnum m quod eſt in
numero pauco.relinquitur ergo ꝙ multum non oppo
nitur ei quod eſt vnum. Contra.pꝛima entis diui
ſio eſt in vnum et multa.omnis enim diuiſio eſt ᷣm
oppoſitas differentias. Reſpenſio.multitudo di⸗
citur duobus modis.Eſt enim multitudo abſoluta
que ponit pluralitatem ſed non exceſſum.et hoc mo⸗
do multitudo eſt opoſita vnitati.non appoſitione qᷓ
ſit aliqua illaruʒ quattuoꝛ: ſed oppoſitione diſpaꝛati
onis qua aliquid quod eſt de pꝛincipio: opponitur ſn
is pꝛincipijs ex qnibus perficitur.et hoc dicit beatꝰ
dyoniſius.ꝙ nõ eſt młtitudo que nõ ꝑticipet.immo
alio mõ dicit pluralitatẽ excedentẽ:et ſᷣm hoc multi⸗
tudo opꝓponitur paucitati oppoſitione relatõis.ſ̊ pau
citas dicitur reſpectu ꝑui numeri et multitudo reſpe
ctu magni ſiue excedẽtis.hec ergo pᷣter intentõz pꝛin
cipalem inquiſita ſunt ad intelligẽtiã ſequetium.

17

NMueſtio. xuij.de vnita

te diuine eſſentie ſpecialiter.

Onſequenter vo

qð ẽ pꝛicipalis ꝓpoſiti de vnitate di⸗
uine eẽntie q̃rẽda ſunt. Pꝛio An
dĩna vnitas ſecũ patiat᷑ płalitatem.
Habito ꝙ ſic:qrit᷑ ſ 160. Bn ↄpatia⸗
tur ſecũ płalitatẽ nataꝝ. Cercõ an ↄpatiat᷑ ſecũ pla⸗
litatẽ pꝛicipioꝝ. Pꝛobato ꝙ ñ quent᷑ qrto. An ↄpati
atuar ſecũ płalitatẽ ydeaꝝ. Gato ꝙ ſie qrit᷑ qnto. An
ↄpatiat᷑ plitatẽ ꝑſonaꝝ. vltio qrit᷑ de ↄfoꝛmitate alia
rum vnitatum ad diuinam.

Mlembꝛeum pꝛimum

Rimo q̃ꝛit᷑ de vnitate dine eẽntie.an cõ
patiat᷑ ſecũ plłalitatem. Ad qð ſic.dĩna
boĩtas ẽ q̃ maioꝛ excogitari ñ pt᷑.ꝗ̊ ⁊ tã
taẽ dina vnitas ꝙ maioꝛ cogitari ñ pt᷑:
Sipᷣaẽ vnitas ĩ termino vnitatis.Sʒ vnitas q maioꝛ
& et in termĩo vnitatis.abſoluit᷑ ab oĩ płitate:& ſecuʒ

nõↄpatit᷑ aliquã płalitatẽ. 4Iteʒ ſupꝑ illð ephᷣ.iij. vt
poſſitis ↄpᷣhendẽ ⁊c. dĩc MHerñ.cũ videbimꝰ deũ facie

ad faciẽ nõ diſſiliet aĩa in ſuã płalitatẽ ſᷣ cõgregabit
ſenſiuã vnitatẽ. Si ergo ad h̊ aĩma ↄgreget᷑ ĩ cũ.
opoꝛtz ꝙ ↄgreget᷑ ĩ ſuà vnitatẽ:młto magis dina eẽn
tia abſtrabet᷑ ab oĩ płalitate ⁊ erit oĩmoda vnitate et
ita dĩnũ eẽ ñ ↄpatit᷑ ſecũ płalitatem. ¶ JRt cõis aĩmi
conceptio eſt. ꝙ in vnitate eſt perfectio.in multitu⸗
dine im ꝑfectio.vnde nos videmꝰ i coꝛpalibo ꝙ nobi
lioꝛa ſunt coꝛpoꝛa quoꝛum ſpecies in vno ſolo ſaluat

ſonti
ſ⸗
lins

do di⸗
ſoluta
e mo⸗
tione
ſpanen
lurſ
beat⸗
inno
n
ben
ſonepe
Gon
Uin.
Ne
ℳ

no

tedi
0Rn
Atem.
hatin
ipte
zputi
Alia

Nueſtio

ſicut coꝛpoꝛa eeleſtlia.et inde eſt ꝙ ſunt incoꝛruptibi⸗
lia.ſed non alia quoꝝ ſpẽs plura requirit in quibus
habeat ꝑfectionem. ſed qð nobilius eſl:deo attribuẽ⸗
dum elt. et etiã ſpecies diuĩa maxie ꝑfecta ẽ· ergo ipᷣa
eſt in vno ſolo ſingulari:ſiue vna ſola ꝑſona abſq; om
ni pluralitate Yem vanũ eſt ponere multitudinem
vbi natura perfectam habet vnitatem. ſed poſita vni
tate. diuina in vno idem habetur. ſcilicet ſumma po
tentia. ſumma felicitas 7c. ergo vnitas diuini eſſe
eſt ſolum in vno. ¶ Item omnis multitudo et plura⸗
litas reducibilis eſt ad aliquã vnitatem.ſed ſi pomẽ
in diuino eẽ pluralitas.nõ eſt reducibilis ad aliquã
vnitatẽ. qꝛ nec ad vnitatẽ nature nec ad vnitatẽ pſone
ergo in diuino eſſe nullo modo poteſt eſſe pluralitas
Hinoꝛ patet. cõſtat ꝙ illa pluralitas ſi eſſet in xeo:
nõ eſſet pluralitas nature.ſed ad vnitatem naturen
reducit niſi pluralitas nature. ergo illa pluralitas
non reducitur ad vnitatem nature. Similiter nec ad
vnitatem ꝑſone:qꝛ vnitas ꝑſone nulla cõmunis eſt il
lis pluribus.¶ Item vnitas ⁊ pluralitas er opoſito
cõdiuidunt ens.ſi ergo vnitati per ſe inquãtũ huiuſ⸗
modi attribuitur ꝑmanentia et conſiſtentia ip̃ius eẽ
ergo multiplicationi et pluralitati attribuitur oppo
ſitum:videlicet coꝛruptio et deſitio ip̃ius eſſe. au

tem vnitati attribuatuꝛ permanentia et conſiſtentia

ipſius eſſe:patet per Moecium in libꝛo de conſolati⸗
one.omne quod eſt.tamdiu manet atq; conſiſtit: qᷓ⸗
diu vnum eſt. ſed neceſſe eſt interire atʒ diſſolui cum
vnum eſſe deſierit. Si ergo a diuino eſſe relegata eſt
oĩno deſitio eſſe.ergo et omnis pluralitas relegataẽ
ab ipſo. Contra.virtuoſioꝛ eſt vnitas que poteſt eẽ
eadem in pluribus nõ multiplicata. ꝙᷓ illa que non
poteſt eſſe niſi in vno ſolo:quia iſta coartatur.illa nõ
ſed vnitas diuini eſſe eſt cui nihil deeſt de neceſſitate:
ergo ipᷣa eſt vnitas in pluribo non multiplicitas. eſt
ergo in pluribus ipᷣam habentibus ſczʒ in patre in fi⸗
lio et in ſpiritu ſancto.¶ Item ſuppoſita hac pꝛopoſi
tione per ſe nota.ꝙ eſſe diuinum eſt ſummum atʒ ꝑfe
ctum bonum. Item ſuppoſito ꝙ perfectio boni conſi
ſtit in cõmu nione.Tercia ſuppoſitio eſt. ꝙ cõmunio
non eſt eiunſdem ad ſe ſed vnius ad alterum. Ex bis
ergo neceſſario relinquitur.ꝙ ponẽda eſt pluralitas
cum eſſe diuino.quia vbicunq; eſt ponere cõmumio⸗
nem boni vnius ad alterum:neceſſe eſt ponere plura
litatem.quia ibi eſi ponere alterum et alterum vł ali
um et alium. Sed in deo eſt poneꝛc ſummum bonum
ſicut patet ꝑ pꝛimam ꝓpoſitionem.et cõmunionẽ bo⸗
ni ſicut patet per ſecundam.:quia aliter nõ eſſet bonũ
perfectum:et vnius ad alterum ſicut patet ꝑ terciaʒ.
ergo in eſſe diuino eſt ponere pluralitatem. Tercia
eſt ratio Richardi per rationem caritatis ſuppoſitis
tribus ꝓpoſitionibus per ſe notis. Pꝛima eſt ꝙ vbi
eſt ſumma bonitas:non poteſt deeſſe ſumma caritas
Secunda eſt ꝙ ſumma caritas non eſt amoꝛ pꝛiuatꝰ
ſed cõmunis:quia ſic eſſet diminutus. Tercia eſtꝗ
amoꝛ cõmunis non pꝛiuatus eſt amoꝛ currens in al⸗
terum.iuxta quod dicit Rich.in libꝛo de trini.quia
opoꝛtet vt amoꝛ in alterum tendat vt caritas eẽ que⸗/
at.nullus enim pꝛo pꝛiuato ⁊ pꝛopꝛio ipſius ſui amo
re dicitur pꝛopꝛietatem bhabere.Abi autez totius bo
nitatis plenitudo eſt:vera et ſumma caritas de eẽ nõ
poteſt. nibil enim caritate melius nihil caritate per⸗
fectius.Er his ſequitur.q in diuino eſſe ſit plurali⸗
tas.quia in deo eſt ſumma bonitas.ergo in ipſo non
xceſt ſumma caritas ſicut patet per pꝛimam pꝛopoſi
tionem.ergo in ipſo eſt amoꝛ cõmunis.currens in al
terum: quod patet per ſecundam et terciam pꝛopoſi⸗
tionem.quia in deo eſt alter et alter ſiue alius 2 aliꝰ.
relinquitur ergo ꝙ in diuino eſſe ẽ pluralitas.i Idẽ
oſtendit Richardus c ſancto victo. ꝙ illa caritas vł

* ει * *%

PiU.

amoꝛ non erit in aliquid extra deum quod ſit creatũ
dicens.ſummam caritatem erga perſonam creatam
habere non poſſet.inoꝛdinata emim caritas eſſet ſi ſũ
me diligeret et ſumme diligendus non eſſet.vt autem
caritas ſumma et ſumme perfecta ſit: opoꝛtet vt ſit:
tanta vt ma ioꝛ eſſe non poſſit et talis qua non poſſit
eſſe melioꝛ. qᷓdiu autem quis nullum alium ꝙᷓ ſeipſũ
dil igit. ille quem erga ſe habet pꝛiuatus conuincit:
quoniam ſummum caritatis gradum nondum appꝛe⸗/
hendit.ſed ꝑſona diuĩa ꝑfectõz nõ haberet ꝙ vt ſe⸗
ipᷣaʒ diligẽt:ſi condignã ꝑſonã oĩno non baberet. Di⸗
uine autem perſone condigna non eſſet perſona que
deus non eſſet.vt ergo in illa diuinitatis natura ple⸗
nitudo caritatis poſſit locum habere: opoꝛtet diui⸗
nam aliquam perſonam perſone condigne caritateʒ
ſuam communicare: et eo ipſo conſoꝛtio non care-
re. IJgem Richardus in libꝛo de trinitate. arguit
iſtud per rationem beatitudinis ſuppoſitis tribus

pꝛopoſitionibus per ſe notis. Pꝛima eſt. ꝙ in deo ſit

ſumma beatitudo.Secunda ꝙ; vbi eſt ſumma beati⸗
tudo:ibi eſt iocundiſſima poſſeſſio.Tercia eſt ꝙ nul
lius rei ſine conſoꝛtio iocunda eſt poſſeſſio. Ex bis

igitur relinquitur. ꝙ in diuino eſſe eſt ponere conſoꝛ

tium plurium.quia in ipſo eſt ſumma beatitudo. er⸗
go ⁊ iocũdiſſima poſſeſſio:ergo ⁊ iocunditas pluriũ.
KRelinquitur ergo ꝙ in ipſo eſt pluralitas et iocun⸗
diſſima beatitudo poſſidentium. 4 Jtem alio modo
ſuppoſito ꝙ eſſe diuinum ſit eſſe perfectiſſimum. ſed
eſie in innſtis non de multis eſt eſſe perfectiſſimum.
ergo eſſe diuinum eſi tale eſſe. quod eſt vnum in mul
tis non de multis maniteſtatio medie eſt.naʒ eſt eſſe
vniuerſalis et eſſe ſingularis. Eſſe autem vniuerſał
eſt eſſe in multis et de multia.vt eſſe hominis eſt eſſe
in multis ſingnlaribus.et d illis.quia non eſt totuʒ
eſſe quod ſint illa. homo enim non dicit totum eẽ iſti
us hominis.in iſto enim homine eſt eſſe quantitatis
et eſſe qualitatis et huiuſmodi:que non dicit eſſe bo⸗
minis.pꝛopterea eſt de eſſe:non totum quod eſt eſſe il
lius.et ideo de illo:non vt illud.eſſe vᷣo ſingularis eſt
econtrario eſſe non in multis nec de multis immo eẽ
in vno et eſſe illud vnum non de illo.conſtans autem
eſt ꝙ nobilius eſt eſſe in multis qᷓ eſſe in vno.ſed qð
eſt nobiliſſimum eſt deo tribuendum:ergo tale erit eſ
ſe diuinum.ſcilicet quod ha bebit eſſe in multis non
in vno ſolo.¶ Item nobilius et perfectius eſt eſſe nõ
de multis qᷓ; ꝙ eſſe de multis.quia ꝙ dico partem di⸗
co non totum. Cum ergo quod eſt perfectiſſimum ſit
deo tribuendum:eſſe diuinum eſt eſſe tale quod eſt in
multis non de multis.immo vnum et totum eſſe illo⸗
rum.ex hoc patet ꝙ eſſe dininum non eſt vniuerſale
vel ſingulare. ſed habens aliquid de vtroqʒ. Ex boc
relinquitur ꝙ in deo eſt pluralitas.¶ SItem virtuoſi⸗
us ẽ et nobiliꝰ quod poteſt eſſe in multis qᷓ; quod po
teſt eſſe in vno ſolo.Et hinc eſt ꝙ nobilius eſt eẽ vni⸗
uerſalis qᷓ eſſe ſingularis.¶ Item nobilius eſt eſſe
vnum in multis non multiplicatum in illis ſed ma⸗
nens omnino idem qᷓ eſſe in multis vnum multipli⸗
catum in illis.velut eſt eſſe vniuerſale quod quidem
eſt eſſe in multis ſingularibus multiplicatum illis.
Mobilius autem et virtuoſius eſſe eſt deo tribuen⸗
dum:ergo dininu m eſſe eſt vnum in multis nec mul⸗
tiplicatum in illis.ergo in diuino eſſe eſt pluralitas.
Solutio concedendum eſt ꝙ vnitas dinini eſſe eſt
vnitas in pluribus.et hoc oſtendit perſectionem ipᷣi⸗
us quod eſt vnitas in pluribus non multiplicata ſed
manens eadem:non de illis ſed totum eſſe illoꝛum.
4Quidam tũ in cõtrarium obijciunt ſic.eſt plurali⸗
tas in pluribus. et eſt pluralitas in vno.Eſt autẽ vni
tas in pluribus et eſt vnitas in vno.pꝛimũ im ꝑfecti⸗
onis maxi me eſi:ergo vltimum quod maxime diſtat

a pꝛimo ſumme perfectionis eſt. ſed quod eſt ſumme

perfectionis eſt doo tribunendum: ergo vnitas diuini
eſſe eſt vnitas in vno.¶. Ad hoc dicendum. ꝙ vnitas
et pluralitas poſſunt comparari in vno genere vel in

pluribus. Si comparantur in eodem genere. vt vide
licet pluralitas nature ad vnitatem nature compare
tur:ſic pluralitas in pluribus imperfectiſſimum et

vnitas in vno perfectiſſimum. Si in diuerſis generi⸗
bus vt videlicet comparetur pluralitas perſonalis
vnitati eſſentiali:iſtud non ſequitur.immo perſecti⸗

oꝛ eſt vnitas que eſt in pluribus differentibus perſo⸗

naliter ſiue ſᷣm relationeʒ que eſt ſine his quia pluꝛa⸗
litas que eſt perſonalis ſiue 'm relationem demon⸗
ſtrat virtutem et perfectionem ipſius vnitatis.vnde
non tetrabit ipi vnitati:quia ſumme perfectionis et
virtutis eſt ꝙ ſit in pluribus eadem non multiplica⸗

ta.vnde eſſe ab alio non eſſe ab alio licet in diuino eẽ

reperiantur: non tamẽ detrahunt ſimplicitati ipſiꝰ.
ſolum enim dicunt differentiam m relationem. vn⸗
e kᷣm Hoetium nihil addunt ad eſſe.nec etiam plu⸗
ralitas in perſonis que ab his eſt vnitati diuini eſſe
opponitur.ſed pluralitas in numeris ei opponitur. et
de hac pꝛocedit ratio ſᷣm ꝙ diuinum eſſe maxime lon
ge ſit a pluralitate naturarum.4l Ad pꝛimam vo rati
onem ſuperius poſitam dicendum.ꝙ ratio illa bene
pꝛocederet.ſi pluralitas quelibet opponeret᷑ et detra⸗
heret ſimplicitati diuini eſſe.pluralitas aũt ſᷣm rela
tionem que eſt in oiuino eſſe non opoĩtur vnitati na
ture.vnde Rich.in li.de trinitate.habet homo quo⸗
modo legat et diſtat in ſeipſo quid per cõtrarium te
beat eſtimari de deo.ibi quidem pluralitas perſona⸗
rum in vnitate ſubſtantie:hic autem pluralitas ſub⸗
ſtantiarum in vnitate perſone.pluralitas autem na⸗
ture nunq; oponitur vnitati perſone in homine.ſimi
liter nec ꝑpluralitas perſone vnitati nat᷑e ĩ deo.¶. Ad
aliud dicendum q; duplex eſt vnitas.ſcilicet materia
lis et foꝛmalis.vnitas materialis eſt vnitas ſignata
vel ſingularis.et quia hec vnitas ſignata eſt: non ha⸗
bet poteſtatem multiplicãdi ſe.ſed eſt mateꝛia multi⸗
tudinis et etiaʒ ſubiecta ip̃ᷣi multitudini.Sed vnitas

foꝛmalis eſt vnitas ipᷣius foꝛme que bhabet virtutem

ad multitudinem vt potens ſit eſſe in multis.Sʒ hoc

poteſt eſſe dupliciter.qꝛ hec vnitas poteſt eſſe in mul

tis multiplicata in illis vel non multiplicata. ſed
vna et eadem. E ſit enitas ĩ multis dicit perfectionẽ
ſed ꝙ ſit multiplicata hoc dicit imperfectionem.et ta
lis eſt vnitas foꝛme vniuerſalis que multiplicatur in
ſingularibus. Qð ergo dicitur ꝙ nobilitas eſt ĩ coꝛ⸗
poꝛibus celeſtibus ꝙ non poſſunt eſſe in vno ſolo.di⸗
cendum.ꝙ ex parte ipᷣius ſingularis iſtud verum eſt
ꝙ nobilitas eſt ipᷣius ſolis ꝙ manet incoꝛruptibile.ſᷣ
ex parte ſue ſpeciei.nobilitas eſſʒ ꝙ eſſet in pluribus
et ꝙ non poſſet niſi in vno:iſtud eſt innobilitatis qꝛ
ponit coartatõem in ipſa. Cõſtat igitur ꝙ perfectioꝛ

—

tribuendum.ideo ponimus vnitatem diuine eſſentie
in pluribus non multiplicatam. Et pꝛopter hoc di⸗
ſiinugenda eſt illa ꝓpoſitio.ꝙ in multitudine eſt imꝑ
fectio.dicendo ꝙ eſt multitudoin multitudine et mł⸗
titudo in vnitate.⁊ multitudo ĩ multitudine ĩꝑfectio
nis eſt. qꝛ deeſt ibi ꝑfectio vnitatis.ſed multitudo in
vnitate immo que eſt vnitas ꝑfectionis eſt.qᷓ;uis non
congrue dicatur multitudo in deo ſed pluralitas non
pꝛo pluralitate intelligatur cum dicitur multitudo.
Ad tercium dicendum.ꝙ vanum eſt ponere multi⸗
tudinem vbi idem cõtingit ꝑ poſita vnitatem vel vbi
natura babet perfſectam vnitatem. hoc verum eſſet ſi

et virtuoſioꝛ eſt vnitas que poteſt eſſe in rebus młtis
q̃ que niſi in vno ſolo.et perfectioꝛ.immo ꝑfectiſſima
eſt illa que poteſt eſſe in pluribus nõ multiplicatis.
quia ergo quod nobilitatis et perfectionis eſt deo eſt

multitudo et vnitas acciperentur in eodem genere.
immo vnitatem eſſentie et pluralitatem ꝑſonarũ.Et

dicimus.ꝙ licet ſit ſumma potentia in deo.et ſi non

ſit aliqua pluralitas in diuino eſſe.dico tamẽ ꝙ non

idem cõtinget:qꝛ ꝑ hoc manifeſtatur ſumma potẽtia

et oſtenditur in o ꝙ ſcz ſit vnum in multis nõ mul⸗
tiplicatum.¶¶ Ad quartum dicendũ.ꝙ multitudo ſi⸗
ue pluralitas que ponit᷑ in diuinis ꝑſonis reducibi
lis eſt ad vnitatem eiuſdem generis ſcʒ ad vnitatem
ꝑſone.Et qð obijcit᷑.q; nõ eſt vna cõmunis ꝑſona.di
ſtinguendũ eſt:ꝙ eſt cõmune ᷣm oꝛiginẽ.⁊ ᷣm pᷣdica
tõem. Scom ergo pᷣdicatõem nõ eſt vna cõmunis ꝑ⸗
ſona.ſed dicẽdo cõmune ſᷣm oꝛiginẽ eſt vna cõmunis
ſcʒ ꝑſona patris a qua cetere habent oꝛiginẽ:filius ꝑ

generatõem.ſpũſſanctus ꝑ ꝓceſſionẽ.¶ Ao quintuʒ

dicendũ.q cũ vnitas et multitudo ex oppoſito diuidã
tur.vnitati ſᷣm eſſentiam vel naturã opponit᷑ multitu
do ßm eẽntiã:et vnitati mõ exiſtendi multitudo modi
exiſtẽdi.Conſiſtẽtia vᷣo et ꝑmanentia ipᷣius eẽ attri⸗

buitur vnitati ᷣm naturã:nõ vnitati 'ᷣm modũ exiſtẽ

di.ita et ecõtrario coꝛruptio vel deſitio ipᷣius eẽ attri
buit᷑ multitudini nature nõ pluralitati hᷣm modum
exiſtendi.ADanet igit᷑ pluralitas m exiſtẽdi modux
cũ vnitate nature:non repugnans ꝑmanentie ipſius
eſſe diuini.

gembrum ſecundũ

Onſeq̃nter querit᷑. An eſſe diuinũ ſecũ

cõpatiatur pluralitatẽ naturarum ita
vt dicantur pluꝛes dij. Ad qð ſic Ba⸗
mab. Si ponerent᷑ plures dij:differen

tiã opoꝛtet cõſiderare.Si em̃ nulla differentia eſt in

eis:vnꝰ magis et nõ multi.Si vo dꝛñtia ẽ in eis:vbi
ergo ẽ ꝑfectio ſiue ſᷣm boĩtatem ſiue ſᷣm ſapiam ſiue
ſm tẽpus ſiue pᷣm locum deficiat a ꝑfectõe: nequaqᷓ
erit deus:nulla igit᷑ differẽtia erit in eis.Si vo ꝑ oĩa
eſt ydemptitas:vnꝰ magis erit et nõ multi. Relinꝗt
vnũ eẽ deũ et ñ mltos. Itẽ ſcdðᷣa rõ Richardi.Oiui⸗
tas aut ẽ icõmũicabił aut aligbo cõis.Si ẽ incõmuni
cabilis:ↄſequens ẽ ꝙ nõ eſt deꝰ niſi vnꝰ.Si aũt alig⸗
bus cõis fueꝛit:cõmunis vtiq; erit.et ſbᷣſtãtia illa q̃ ñ
eſt aliud qᷓ; dĩnitas ipᷣa.ſ̊ ſba vna nõ pt᷑ eẽ cõis pluri
bus ſubſtãtijs:alioquin vna eadẽq; ſubſtãtia eẽt plu
res et plures vna.Si vo dicit᷑ eẽ comunis pluribus

ꝑſonis:vrit vtiq; et cõmunis illis ſpᷣſtãtia illa que nõ

eſt aliud qᷓ; diuinitas ipſa. Juxta hoc erũt vtiq; in di

uinitate plures ꝑſone.ᷣ nõ niſi vna ſba.nõ ẽ igit᷑ ĩ di⸗

nino eẽ pluralitas naturarũ.¶ Itẽ boetiꝰ in li. de tri
nitate.nulla eſt in deo diuerſitas.nulla ex diuerſita⸗

te plalitas.nlła ex accidẽtibo młtitudo.deus eĩ a deo

nullo differt nec accñtalibo nec ſpalibo diffeꝛẽtijs.vbi
vo nulla ẽ dr̃a nulla ẽ dr̃ſitas:q̃re nec numerꝰ.igitur
vnitas tm̃.nullã at᷑ dr̃ſitatẽ eẽ ĩ deo ꝓbatũ ẽ ſuꝑiꝰ per
ſimplicitatẽ.nulla q̊ dr̃a vel diuerſitas diuini eſſe in
nata. Cõtra.eẽ ab alio:nõ eẽ ab alio:faciũt diuerſi
tatẽ in nat᷑a.ꝑ h̊ em̃ differt nat᷑a creata ab increata.
ſiłr faciũt driam in ꝑſonis ſiẽ̃ demõſtrato pr̃e ꝗ ẽ ꝑſo
na ens nõ ab alio.⁊ demõſtrato filio ꝗ eſt ꝑſona ens
ab alio.nõ eẽ ab alio ⁊ eẽ ab alio faciũt driam ĩ dijs.
et ita ĩ deo ẽ płlalitas nat᷑aꝝ. Arguat &̊ ſic.filiꝰ ẽ deꝰ
ab alio.pꝛ ẽ deus nõ ab alio:&̊ duo dij:g cũ dij dĩc pła
litatẽ dine nat᷑e:ĩ deo erit pluralitas naturaꝝ.⸗ Stẽ
aug.ĩ li.de trini.nõ diciꝰ trinitatẽ deſcẽdiſſe ĩ colũbe
ſpẽ:ſᷣ ſolũ ſpm̃ſctᷣm.nec diciꝰtrinitatẽ ſonuiſſe qñ vox
audita ẽ hic ẽ filiꝰmeꝰ.Siłr diciꝰ ſolũ filiũ ĩcarnatũ
nõ pr̃eʒ aut ſpmſct᷑zʒ. In dinis ̊ iuenit᷑ dr̃ſitas oꝑati
onis.ita q opatio pr̃is nõ eſt oꝑatio filij. aut ſpũſſcti
et ecõuerſo.Sed iĩ diuinis idem eſt ſba vᷣtus et oꝑatõ
Cũ ergo ibi iueniat᷑ diuerſitas oꝑatõis.ꝗ̊ ⁊ vᷣtutis.⁊

ita eẽntie vel nature.plures ̊ dinitates ? plures dij.

a⸗
e
no
ſon

— ——MNN

—, — „ — — —

— —

Nueſtio

Solutio.dicimus ꝓ vnitas diuini eẽ nullo modo
ſecum compatitur pluralitatem natuꝛe.nec diuĩtatis

nec bonitatis. ſicut patet ꝑ ſupᷣdictã auctoꝛitateʒ boe

tij de trinitate. ꝙ; nlla ẽ in deo diuerſitas ⁊c. Ex qͥ pʒ
ꝙ eſt vnitas nature tm̃ in diuino eẽ. hoc etiaʒ pᷣdicta
auctoꝛitas Richardi atteſtatur ꝙ diuinitas aut eſt
cõmunicabilis aut incõmunicabilis ⁊c̃. Ex quo vult
arguere ꝙ ibi tm̃ eſt vnitas ſubſtãtie. ¶ Ad hoc quod
pꝛimo obijcit.ꝙ eẽ ab alio nõ eẽ ab alio faciũt diffeꝛẽ
tiam in natura.dicendũ ꝙ iſtud verum eſt quando re
cipiunt ſoꝛmas diuerſas ⁊ ſuꝓoſita.verbi gratia:cũ
dico naturam entem ab alio.naturam non entem ab
alio:hec reſpiciunt foꝛmas diuerſas et ſuppoſita di⸗
uerſa. Similiter cum dico pſonam entem ab alio ꝓ
filio:et ꝑſonam entem nõ ab alio pro patre. hec re/
ſpiciunt ꝓpꝛietates diuerſas quaſi foꝛmas et ſuppoſi
ta diuerſa.quia filius dicitur eẽ ab alio rõne filiatio
nis:pater vᷣo nõ eẽ ab alio ratione paternitatis.ſed h
nõ facit differentiã in natura ſed in perſonis.et pꝛo⸗
pter hoc pater et filius ſũt differẽtes ꝑſone nõ nature

Szʒ cũ dico deꝰ ðo. dico deũ ab alio ⁊ deũ ñ ab alio

et a quo alius:dico tamen foꝛmam eandem ex vtraq;
parte.vnde eẽ ab alio et a quo alius:non eẽ ab alio.
non reſpiciunt ibi diunerſam foꝛmam ſed differentia
ſuppoſita.quia vna et eadem eſt foꝛma ſicut vna dĩni
tas in patre et filio.et ideo ſicut dicit boetius ſequit᷑.
pater eſt deus.filius eſt deus:ergo ſunt vnus deus.ſᷣ
non ſequitur ſoꝛ.eſt homo.plato eſt homo.ergo ſunt
vnus homo. quia ergo in do ſiue in patre et ſilio nõ
inuenitur differẽs foꝛma ſicut in ſoꝛte et platone: nõ
habet ibi locum ratio.¶ Ad ſecundum dicendum. ꝙ;
nunqᷓ; eſt differens actio patris et filij et ſpirituſſan⸗
cti.qð ergo obijcit᷑ ꝙ ſolus filius incarnatur.dicen⸗
dum ꝙ hic dicuntur duo.ſcʒ ipᷣa actio:et relatio que
venit in pꝛopꝛietatem perſone.quia incarnari dei di⸗
cit ſibi vnire humanitatem vel carnem.peꝛ hoc quod
eſt vinere:tango ipam actionem.et hoc conuenit toti
trinitati.ꝑ hoc qð eſt ſibi:tango relationem que ſo⸗
lum ad filiuʒ refertur.tota em̃ trinitas ſoli filio vnit
humanitatem. Silr cum dico ſolus pater dixit hic ẽ
filius meus dilectus.tango actionẽ que eſt facere vo⸗
cem.et hoc cõuenit toti trinitati. IOtem ꝑ hanc vocem
ſignatur aliquis habere filiũ:et hec eſt ipᷣa relatio.et
hoc cõuenit ſoli patri qui ſolus habet filium. Simi⸗
liter cum dico ꝙ ſolus ſpũſſanctus aꝓpaꝛuit in colum
be ſpecie.hec eſi ip̃a actio et relatio veniens in pꝛopꝛi
etatem ꝑſone.ipᷣa actio eſt ip̃a demõſtratio vel ſigna⸗
tio.ꝙ ſcʒ ꝑ hoc ſignatur ſpũſſanctus.et hoc facit to⸗
ta trinitas.Similit᷑ ibi ẽ relatio ad ſpm̃ſanctũ.qꝙ ſo⸗
lus ibi ſigmificetur.trinitas ergo hoc fecit ſcʒ vt per
h ſignificaretur ſpũſſãctꝰ.et ſic nõ dicit᷑ ̊ rone actio
nis ꝙ ſit differens actio vel operatio hoꝝ:̊ rõne ha
bitudis actionis.et ſic patet ſolutio iſtius rõnis.

Membrũ terciũ

Verit᷑ poſtea vtrũ vnitas eſſe diuini ſe⸗
cum cõpatiatur pluralitatẽ pꝛicipioꝝ.
ita ꝙ eẽt ponere duo pꝛĩcipia boni.qͥꝝ
vtrũq; diceret᷑ ſũmũ bonũ.⸗ Ad qð ſic
Hoetius in li.de ↄſolatõe.q diſcrepãt bona: nõ eſſe
vnũ qð alterũ eſt liquet.quare neutrũ poterit eẽ per
fectum:cũ alteꝝ alteri deſit.ſᷣ qdð ꝑfectũ eſt:nõ eẽ illᷣ
ſummũ manifeſtũ eſt. nõ ergo ſũme bona ſunt q̃ ſunt
diuerſa. Itẽ ſi eẽnt plura pꝛincipia: qualiter ab ilł
gubernaret᷑ mũdus. Si em ꝗs ꝑti mũdi pꝛincipatur
quis mundũ oꝛdinat et ꝑmanentiã eius facit: illo eĩ
magis vtroq; erit pꝛincipiũ qð ſcʒ oꝛdinat vniuerſũ.
er ſic relinquitur ſolum eẽ vnum pꝛincipiũ ꝑfectũ ſi⸗
ue ſumme bonum. Item qð ſuꝑlatiue dicit᷑ vni ſoli
coaenit.ſi ergo ſummũ bonũ eſt.relinquit᷑ ꝙ vnũ ſo⸗

55

vum.

lum ſummũ bonum eſt:nõ habens pareʒ neq; ſuperi
oꝛex ·ſi em̃ ſupeꝛioꝛẽ iam nõ eſt ſummũ:ſimitłr ſi paꝛẽ.
Pꝛeterea.ſi habeat inferioꝛem illud inferius non
eſt ſummum bonum. manebit ergo ſolum vnum ſum
mum bonũ. Contra.Moetius in li.de cõſola.q̃ di⸗
ſcrepant bona ⁊c.ꝑ hoc volens ꝓbare ꝙ non ſũt duo
ſumme bona pꝛincipia:quia vnum nõ eẽt alterum.ſic
vtrũq; eẽt imꝑfectuʒ.Sed ꝙ hec ratio nulla ſit.patet
cum ſit bonum creatum et increatum et vnũ ñ eſt al⸗
terum nec econuerſo.ſi ergo non ponit ꝙ aliquid de⸗
ſit ſummo bono increato.ſcilicet quia nõ eſt iᷣm bo⸗
num creatum.ſimiliter nec ſi eẽt aliud bonum increa
tum differens ab ipo.hoc nõ poneret defectio in ipᷣo.
poſſunt ergo duo eſſe ſumme bona.4! Item vnitas et
multitudo diuidũtur ex oppoſito.ergo multitudo nõ
eſt pꝛincipiũ vnitatis vel econuerſo. Aliud ergo pꝛin
cipium vnitatis inquantum vnitas.et aliud multitu
dinis.ergo duo ſunt pꝛincipia bonoꝛum. ¶ Item be⸗
atitudo creata eſt ſtatus omnium bonoꝛum congre⸗
gatione perfectus. Sed beatitudo creata non ẽ ipᷣa
beatitudo increata.cum ergo ratio ſummi bom ſit ex
aggregatione perfecta totius bonitatis.relinquitur
ꝙ; eſſent duo ſumme bona. Solutõ.concedendum
m rationes pꝛedictas ꝙ non ſit ponere duo ſumme
bona. Ad pꝛimum dicendum ꝙ intentio boetij eſt
ſi poneretur cum ſummo bono bonum aliud qð non
eſſet ipſum vel ab ipo differret.quia illud ei deeſſet:
et ita non eſſet perfectum.quia perfecto nihil deeſt.
Si autem poneretur ſumme bonum increatum nec
eſſet ipſum.nec ab ipſo.et pꝛopter hoc non poſſunt
ſtare ſimul. Sed bonum creatũ licet nõ ſit ipſum bo
num increatum:tamen eſt ab eo vnde non eſi ſummũ
et pꝛopter hoc bonitas creata poteſt ſtare cum ſũmo
bono increato licet non ſit ip̃m.¶ Ad ſecunduʒ dicẽ⸗
dum ꝙ q;uis 'm rationem vnitas et multitudo diui
dantur ex oꝓpoſito tamen m rem minime. ĩmo ipᷣa
multitudo ſubſtãtialiter eſſet ex vnitatibus aggrega⸗
ta.Si vᷣo ſubſtantialiter eſt multitudo ex vnitatibus
oggregatis.que erit cauſa ip̃arum vnitatum: erit et
cauſa multitudinis. Ideo vnum erit pꝛincipium vni
tatis et multitudinis et vnius et multoꝛum.4 Ad teꝛ

ciam rationem. dicendum ꝙ ſummum bonum dicit᷑

dupliciter.ſcilicet ſimpliciter et ᷑ᷣm quid. Summuʒ
bonum ſimplex eſt bonum increatum. Summũ bo⸗
num Fm quid eſt beatitudo creata.quia eſt ſummum
bonuʒ in creatis bonis et quod eſt eſt a ſummo bono
increato.pꝛopterea non numerãtur vt dicantur duo
ſumma.pꝛopterea eſt intelligendum de congregatio
ne perfecta bonoꝛum.

Neinde queritur S. f.

vtrum vnitas diuini eſſe compatiatur ſecum plurali
tatem pꝛincipioꝛum.ita ꝙ vnum dicatur pꝛincipium
boni:reliquum vᷣo pꝛincipium mali.vt ſcilicet dicat᷑
ſummum bonum et ſummum malum ſicut poſuerãt
manichei. Ad quod ſic obijcitur. bonum verum et
ens conuertuntur.ergo eoꝛum opꝓpoſita ſcilicet malũ
falſum non ens.Malum vo inquantum malum eſt
non ens:ergo multomagis ſummum malum. Ideo
vnumqu odq; inquantum eſt. bonum eſt.ſicut pꝛoba/
tur a boetio.ergo malum inquãtum malum non eſt.
quia inquantum malum non eſt malum. Summum
igitur malum omnino non eſt. Item ſi ſummũ bo⸗
num habeat oppoſitionem ſummum malum ergo ſi⸗
cut ſummum bonum eſt bonum per eſſentiã: ita ſum
mum malum erit malum per eẽntiam.nibil ergo bo
nitatis erit vel intelligetur in ſummo malo.ergo nul
la potentia nec noticia nec etiaz eſſe. Relinquitur igi
tur ꝙ non erit potens nec etiam ens:ergo nec pꝛinci⸗
pium.lꝗſteʒ in ſummo bono intelligitur ſumma vo⸗/

luntas boni et ſumma potentia.ergo ſummũ odium
ſiue deteſtatio mali et ſumma potentia ad deſtruen⸗
dum malum.poſito ergo ſummo malo:querit᷑ an ſũ⸗
me bonum habeat voluntatem veſtruendi ipſum?
et ſi nõ habet:nõ ſumme deteſtatur malum:ergo non
eſt ſummum bonum.Si habet:ant ergo poteſt deſtꝛu
ere ſummum malum: aut nõ poteſt.ſi nõ poteſt: ergo
nõ eſt ſumme potens ergo nõ eſt ſummum. ſi poteſt et
vult et conſtat ꝙ ſcit:ergo nõ eſt aliquo modo compa
tiens ſummũ malum in eſſe. Contra.ſi ſimpliciteꝛ
ad ſimpliciter:et magis ad magis.et maxime ad ma⸗
xime.ergo ſi bonum habet oꝓpoſitum malum.et ma⸗

gis bonum magis malum.et ſummum bonum ſum⸗

mum malum: ergo ſummum malũ eſt.¶ Item in bo⸗
nis ſequitur aliquid eſt bonum ⁊ aliquid eſt melius.
ergo aliquid optimũ.ergo ſimiliter in malis aliquid

eſt malum aliquid peius.ergo aliquid peſſimũ: ergo
ſummum malum eſt. ¶ Item cõtrarioꝛum contrarie
ſunt cauſe.ſed in vniuerſitate ſunt multe contrarieta

tes et multa cõtraria:ergo et cauſe cõtrarie.Sʒ vna
eſt cauſa omniũ bonoꝛum que nec eſt cauſa maloꝛum
ergo eſt neceſſe ꝙ vna ſit cauſa omnium maloꝛum. ſi
cut ergo illa eſt ſummũ bonum:ita illa ponetur ſum⸗
mum malum.lItem ſequitur.ſi aliquid eſt bonum

participatione ergo aliquid eſt bonum ꝑ eſſentiã. er⸗

go ſimiliter aliquid eſt malum ꝑticipatione.ergo ali
quod eſi malum ꝑ eſſentiam. Item nihil eſt pꝛinci⸗
pium ſaluatiuũ et coꝛruptinũ.cum ergo bonoꝛum et
coꝛruptoꝛum ſit pꝛincipium ſaluatiuũ.ergo et malo⸗
rum et coꝛruptibiliũ erit pꝛincipium coꝛruptiuum.
ISi dicatur ꝙ coꝛruptibiliũ nõ eſt ponendũ pꝛinci⸗
pium.cum coꝛruptio accidat ex defectu:et ideo ex nõ
cauſa potius q; ex cauſa. Contra om̃e coꝛruptiuum

eſt actinum.ome aũt actiuũ habet naturã poſtq; agit

erit igit᷑ aliq̃ natura pꝛincipiũ coꝛruptiuũ.4:! Itẽ per
auctoꝛitates voluerũt oſtendere Manichei duo pꝛin
cipia hoc modo.xij.math̊.aut facite arboꝛem bonaʒ
et fructum eius bonum.aut facite arboꝛem malam ?
ſꝛuetum eius malum.glo.Rabani.nõ poteſt ex bono
malum vel ex malo naſci bonum. Et ibideʒ.nibil me
dium quin boni actoꝛis tm̃ ſint bona et mali mala.
ex ꝗlv colligit᷑ ꝙ boni ⁊ mali ñ idẽ ſunt pꝛincipiũ ſed
diuerſa.¶ SOtem.j.ioh.iiij.qui facit peccatũ ex dyabo
lo eſt.nõ materialiter:ergo effectiue.et ergo dyabolꝰ
eſt pꝛincipiũ efficiẽs mali et deus boni. Itẽ math.
xv.om̃is plantatio quã nõ plantauit pater meus ce⸗
leſtis eradicabitur.ergo aliquid eſt quod non planta
uit pater celeſtis.hec plantatio ꝗd eſt aliud q; alicuiꝰ
rei pꝛoductio in eſſe.igit᷑ eſt aliud pꝛincipiũ a deo ꝓ⸗
ducens res in eſſe.¶¶ Item ioh.viij. vos ex pꝛe dyabo⸗
lo eſtis.et conſtat ꝙ nõ eſt pater niſi creatone.⸗l Iteʒ
ij. Coꝝ.iiij.ſi euangeliũ nrm opertũ eſt in his que pe⸗
reunt.eſt opertum in quibo deus hꝰ ſeculi excecauit
mentes infideliũ.nõ aut intelligendũ eſt de bono dei
ꝙ excecauit mentes infideliũ.igitur de malo.q¶ IJtem

ioh.xiiij.venit pꝛinceps mundi huius.vnde innuit ꝓ

vnus ſit pꝛinceps mundi huiꝰ:et alter alterius.et in
telligitur de dy abolo.¶ Item Ro. vij. video aliaʒ le⸗
gem in membꝛis meis repugnantẽ legi mentis mee.
igr due leges ſunt in homie.ſed lex ſpiritus eſt a deo
ergo cõtraria eſt a ↄtrario pꝛincipio.¶ Itez ioh. viij.
dy abolus homicida fuit ab initio.igitur eſſentialiter
malus vel a malo pꝛincipio.¶ Item iohᷣ.viij. dy abo⸗
lus eſt mendax et pater eius.ſi pater igitur efficiens
cauſa et nõ ab altero.ſed cauſa et pꝛincipiũ idem.er⸗
go ⁊c̃. ¶ Item geñ.j.vidit deus cuncta que fecerat et
erant valde bona.econtra ecẽs.j.vanitas vanitatuʒz
et omnia vanitas.nõ igitur hoc a deo. Reſponſio
cæceptio manicheoꝛũ fuit.quia eſtimauerũt pꝛiuatio⸗
nes cauſari ſicut poſitiones.quod nõ eſt verum.pꝛi⸗

natienes em̃ nõ habent cauſaʒ efficientẽ quemadmo
dum poſitiones:ſed deficientem. vnde auguſtinꝰ.xij.
c ci.dei.non eſt efficiens cauſa mali ſed deficiens: qꝛ
nec mala voluntas eſt effectio ſed defectio. Cauſam
ergo mali velle inueniri eſt.ac ſi aliquis velit videre
tenebꝛas et audire ſilentium. que nobis per oculos

nota ſunt nõ ſpecie ſed ſpeciei pꝛiuationc.talia ðᷣo ne

ſciendo ſciuntur vt ſciendo neſciãtur. Silentium em̃
nõ niſi audiendo auditur. Reſpondendum ergo ad

obiecta ᷣm oꝛdinem. 4 Ad pꝛimum dicendum.qꝙ re⸗

gula illa ſi ſimpliciter ⁊c.differenter intelligitur in
poſitionibus et pꝛiuationibus. In poſitionibus em̃
eſt magis et minus ꝑ participationem vnius foꝛme
vel nat᷑e.ſicut ĩ coloribo ſᷣm ꝑticipationẽ foꝛme albe

dinis ſᷣm plꝰ vel minꝰdꝛ pns albũ vł minꝰ. in pꝛiua-

tõibo vᷣo aliter ẽ.aʒ in pꝛinationibo nõ dicitur ma⸗
gis et minus per participationem vnius foꝛme ᷣm
magis et minus.ſed per receſſum a foꝛma ſine habi⸗

tu: reſpectu cuius dicuntur pꝛiuationes ſᷣm magis 2

minus. Pꝛeterea nõ eſt ponere terminum.⁊ ideo nec
ſummum ſimpliciter ſicut patet in curuo.dicitur em̃
curuum per elongationem a recto.curuius per maio
rem elongationem:curuiſſimum per ſummam elon⸗
gationem.ſic igitur malum et peius dicuntur ꝑ elon
gationem a bono ſen pꝛiuationem boni ſᷣm magis et
minus.et ſummum malum dicetur per ſummã elon⸗
gationem.ſi igitur non eſt ponibilis ſumma elonga⸗
tio ab vno:quia hoc eſſʒ ſumma elongatõ ab eẽ ſicut
ſuperius oſtenſum eſt:relinquitur ꝙ nullo modo eſt
ſu mmum malum. Illa ergo regula ſi ſimpliciter ad
ſimpliciter ⁊c.tenet in illis in quibus eſt maximum
et terminus m acceſſum ſiue receſſum ſed in malo
non eſt terminus receſſus:quia malum eſt infinitũ:
pꝛopterea nõ erit ponere ſummum malum. 4 Ad ſe⸗
cundũ iã patʒ reſpõſio.qꝛ nõ eſt ſimilis com ꝑatio in

bono et in malo.vnde nõ ſequitur ſi in bono ponitur

marimũ ꝙ in malo ponatur:cum em̃ malum pꝛiuatõ
ſit nõ habet eſſe ſubſiſtens niſi in natura.que quideʒ
pꝛiuata eſt a bono et nata ad bonuʒ. Pꝛopterea non
poteſt aliquo modo eſſe nec etiam intelligi ſummum
malum ſimpliciter. Diſtinguẽdum tamen eſt ꝙ ſũmũ
malum poteſt dici duobus modis.vno modo quo ni
hil poteſt dici peius nec habet aliquid boni:et h̊ mo
do nihil eſt ſummum malũ.Alio mõ dicitur ſummũ
malum.aquo nihil eſt peius et hoc modo ſummũ ma⸗
lum eſt ipſa inoꝛdinatio creature qua nihil eſt peius
Ao tercium dicendum.ꝙ eſt cauſa pꝛopꝛia ꝓxima
et immediata.et eſt cauſa pꝛima ↄmunis. Cauſa pꝛo

pꝛia pꝛoxima et immediata differens eſt contrarioꝝ

ſed cauſa pꝛincipalis et pꝛima eſt vna cõtrarioꝛũ.qð
patet.cõtraria ſunt vnius generis.ſicut albedo ⁊ ni
gredo in genere coloꝛis.vna igitur eſt natura in con⸗
trarijs.et que eſt cauſa illius:eſt cauſa ↄtrarioꝛũ.ſic
que eſt cauſa coloꝛis ſimpliciter:eſt cauſa albi et m⸗
gri coloꝛum.q;uis cauſa pꝛorima ſimiliter differat.
Similiter nota in omni oꝓpoſitõne per ſe eſt aliquid
cõmune ipſis opoſitis.vel cõmune ᷣm dictionem.ſi
cut eſt in oꝓoſitis ſm affectionem et negationẽ.vna
eſſentia eſt cõmunis ſᷣm dictionem: aut cõmune ſᷣm
rem.et hoc videtur cõmune materiale.et hoc modo
eſt cõmune ſᷣm pꝛiuationem et habitum.vel cõmune
foꝛmale:et hoc abſolutum vel reſpectiuum. cõmune
abſolutum eſt in oppoſitione contrarioꝛum: quia ibi
eſt vna foꝛma generis cõmunis ipſis ſpeciebus.com
mune ſoꝛmale compaꝛatum eſt in relatiuis. quia ibi
eſt cõmunitas habitudinis.Cum ergo in omni oppo
ſitione oppoſitoꝛum inueniatur vnum quod eſt füda⸗
mentum ipſiꝰ oppoſitionis.que erit cauſa illius vni⸗
us erit cauſa ipſis opoſitis vna ergo eſt cauſa omni
um oppoſitoꝛum:pꝛima dico nõ pꝛox ima.⸗ Ao quar⸗

ni
lyn
i.
nin
lel
lie
e

non
ſo

Nueſtio

rdp icen icipatione bonum dicitur pꝛo li. cauſa ergo eius non ponetur niſi cauſa peccati ſei
hud ae vinndom Foreleiraſe eſt pꝛima que ſᷣm ine⸗ licet deficiens. que ſcilicet pꝛana voluntas eſt inoꝛdi
Luc gis et minus cauſatur ab omnibus creatis. et illa eſt nata ad deum. tamẽ inquantum penaẽ afflictiua po
nan bonitas ꝑ eſſentiam.malum vo ꝑticipatione impꝛo⸗ teſt poni a deo ſiue a diuina iuſticia.¶ Ad. viij. dicen
n ꝛie:quia non eſt vna malicia cauſa malicie in omni dum.ꝙ homicida dicitur dyabolus ab initio.i. exq
ſr ſn kesiteutoſtenait beatus dyoniſius in libꝛo de diui⸗ homo fuit quem decipiendo inter fecit. vel dicitur bo⸗
one nis nomibus.bonum eſt ex vna et generali cauſa.ma micida ab initio ſcilicet mundi.id eſt ſtatim poſt ini⸗
nuneſ lum autem ex multis et particularibus defectibus. tium. cum hominem decepit non ab initio ſui eſſe.
gond uod declarat conſequenter.non omnibus eadẽ om⸗ Ad nonum dicitur dyabolus dicitur pateꝛ men
nae, un Fm idẽ mala.demoni em̃ malũ eſt pᷣter dĩnũ in⸗ decij.quia ab ipſo et non ab alio mendacium ince⸗
Utur in tellectum.eſſe anime quod eſt pꝛeter rationem.coꝛpo pit. non per modum efficientis cauſe:ſed per moduʒ
bugeß, ri quod eſt pꝛeter naturam. malum ergo participa⸗ ceficientis a veritate. Ad vltimum dicendũ cuz
afenne tione non dicitur excommunicatione alicuius en⸗ dicitur vidit deus cuncta que fecerat et erãt valde bo
nrabe tis:ſed ex ſimilitudine defectus et alicuius non entis na. oſtenditur ꝙ creatura duplicem bonitatem habzʒ
nipin⸗ et ideo no ſequitur ergo aliquid eſt malum per eſſen⸗ ſcilicet in ſe et in oꝛdine vniuerſi.vnde in conditione
turng tiam. ¶¶ Ad quintum dicendum.ꝙ coꝛruptiunm pꝛi⸗ creaturarum de qualibet dictum eſt. vidit deus eẽt
emne n cipium inq;tum agit actiuum eſt ex natura boni qð bonum. ad ſigniſicandum bonitatem quam habent ĩ
ſebah ſubſtantificat.malum vᷣo inquãtum coꝛrumpit defe⸗ pꝛopꝛio geneꝛe. ſed de vniuerſis dictum eſt erant val⸗
magien ctiuum eſt.et ideo nõ erit cauſa efficiens inquantum e bona: ad ſi ignificandum bonitatem quã habent in
ſleone hmõi:ſed deſiciens.q̃re nec pꝛincipium. et hoc inten rerum vniuerſitate. vᷣo obijcitur vniuerſa vaĩtas
itureſt dit beatus dyoniſius. VUnde cum dicitur.malũ agit: intelligendum ꝙ creatuꝛe bm ꝙ referunt᷑ ad pꝛincipi
ern⸗ hoc dicitur per accidens.ſed cum dicit coꝛrumpit: H um a quo ſunt.bona ſunt:et in ſe bona ſunt. et in vni
mehon, dicitur per ſe.nec tamen ex hoc ponetur pꝛincipium: uerſo valde bona ſi unt. Scom vo ꝙ referũtur ad oꝛi⸗
rpebe agit enim per naturam ſubſiſtentis boni.coꝛrumpit ginem de qua ſunt ſcʒ de nihilo. vanitas ſũt:et verti⸗
agise autem per defectum et pꝛiuationem boni. per hoc ꝙ biles ad non elſe vel ſi impliciter vłquodam modo.ꝑ
or a bono:agit. per boe a N nlplo⸗ Lorruiubie⸗ vt ct hoc ergo nunꝙᷓ aſtruetur aliud pꝛincipium.
longen auguſtinus.exemplum beati dyoniſij in moꝛbi actio „
ei n nes AdD rctornates vᷣo reſpondendum. ad pꝛimã Rleb ri quartu
odo e dicendum.qꝙ per arboꝛem ſignatur voluntas et ꝑ bo Radine conſequenti queritur vtruʒ vni
iter od nam bona per malam mala.per fructum vᷣo opus . tas diuini eſſe compatiatur ſecum plu
tinum vnge ſenſus eſt. non poteſt ex mala voluntate naſci ralitatem ydearum. Ao quod obijcit
nalo bonum opus:nec ex bona malum. inquantum hbmõi. ſic Auguſiinus ĩ libꝛo.lxxxiij.queſiio.
ſüi Ex libero tamen arbitrio pꝛocedit voluntas bona et Sunt nanq; ydee pꝛincipales quedam foꝛme rerum
oſe⸗ mala.ſed per modum efficientis:inquautum ſcilicet ſtabiles atʒ incommutabiles. qua ipᷣe foꝛmate non
Ron a do eſt pꝛocedit voluntas bona: per modum vo de⸗ ſunt atʒ ꝑ hoc eterne ac ſemꝑ eodẽ mõ ſe habentes.
nitur ficientis inqtum ſcilicet vertibile per electionem eſt diuina intelligentia continentur. ⁊ cuʒ ipᷣe neq; oꝛiã
inc et de nihilo:eſt cauſa volunta tis male.2 ſic ᷣm ꝙ de⸗ neq; intereant:ſᷣm eas tamen foꝛmare dicitur omne
nice clinatur in nõ cauſam per auerſionem a ſumma cau⸗ quod oꝛiri et interire poteſt. Si ergo ydee ſunt pꝛin⸗
non ſa. ideo ſimpliciter non ponetur pꝛincipium m hoc. cipales et eterne foꝛme in diuino eſſe et per hoc ꝙ di⸗
mun Pꝛeterea eſto ꝗ; diceretur pꝛincipium li.ar. mali.nõ co ydee in plurali deſigno pluralitatem: conſtat ꝙ
nd ſequeretur ; eſſet vnum. immo tot pꝛiucipia quot eſ⸗ ſunt plures ydee ab eteꝛno in diuino eſſe. ſic ergo vni
pon, ſent libera arbitria xficientia in diuerſis rationali⸗ tas diuini eſſe ſecum compatitur pluralitatem ydea⸗
no bus creaturis. et hoc vult dicere beatus dyoniſius qꝙ; rum.. Si dicat᷑ ꝙ licʒ dicatur płaliter nõ tamẽ ſunt
eni malũ eſt ex multis defectibus nõ ex vna cauſ. 9.4 UAd plures. Contra Auguſtinus in eodem.non eſt ab⸗
aliam auctoꝛitatem reſpondendum.qꝙ; dDyabolus non ſurdum credere ſingula creata pꝛopꝛijs rationibus.
gi dicitur pꝛincipium peccati effectiue ſen per efficaciã. vnde alia erit ratio qua equus conditus eſt:⁊ homo
beugg ſed per ſuggeſtionem.et qui facit peccatum non dici⸗ et rationes ille ſunt ydee: ergo plures ſunt ydee. et
m tur eſſe ex dyabolo.ſᷣm rationem efficientie: ſed per ſunt cum diuino eſſe ab eterno. Unde idem Auguſti
ſaw cõfoꝛmitatem malicie.¶¶ Ad terciam auctoꝛitatẽ qua nus.has autem rationes vbi arbitrandum eſt eẽ niſi
Mor dicitur. omnis plantatio ⁊c. dicendum ꝙ plantatio⸗ in noſtro creatoꝛe. Cõtra.ydee ſunt rationes eter
ic nem non dicit ibi naturaʒ ſed traditionem ſen doctri ne incommutabiles.ergo ſi ſunt plures ydee:ſũt plu
N nam phariſeoꝛum contra legem dei. et hanc dicit era ra ab eterno:et ita plures dij. quod falſum eſt. Re
n dicandam.id eſt expꝛobꝛandam. Ao quartam dicẽ ſtat ergo ꝙ vnitas diuini eſſe non compatitur ſecum
dum ſicut pꝛius.ꝙ indei dicuntur erx patre dy abolo pluralitatem ydeaꝛum. ¶¶ Iem vnica eſt cauſa mate⸗
nl⸗ non condictione ſed malicie imitatione. Ad quintũ rialis pꝛima ad quã reducunt᷑ oẽs alie materie. Silꝛ
1t dicendum.ꝙ deus huius ſeculi intelligitur duplicit vna tm̃ ẽ cauſa efficiẽs:et vna cauſa finalis. ergo ſil
n Uno modo intelligitur dyabolꝰ. pᷣm ſeculum di⸗ eſt tm̃ vna cauſa foꝛmalis ad quam reducuntur om̃s
li citur peruerſi amatoꝛes ſecularium. quoꝛum dicitur alie foꝛme. ergo vnica tm̃ eſt ydea.ergo in teo eſſe nõ
n dyabolus deus:non creando ſed pꝛincipando ⁊ eos eſt pluralitas ydearum. Item ſi plures ſunt ydee
fn ad mala agendo. vel deus huiꝰ ſeculi dicitur deꝰ m in deo iſta pluralitas eſt a parte rei vel a parte intelle
0to ꝙ ſeculum accipitur pꝛo vniuerſitate rerum mundia ctus im. Si a parte rei ſunt plures ydee ſunt in deo
ne lium. et tunc ꝙ dicitur excecaſſe mentes infidelium ab eterno:ergo plures res eſſent in tro ab eterno.
Mne intelligitur non effectiue ſed ꝑmiſſiue.ſᷣm ꝙ dicitur. ergo plura ab elerno. Si ex parte intellectus: ergo
Ro.j. tradidit illos deus in repꝛobum ſenſum.i.tra⸗ circumſcripto intellectu non ſunt plures ydee.¶¶ Iteʒz
on di ꝑmiſit. Ad ſertam patet ſimili modo reſ ponſio. omnis numerus aut eſt a ſubiecto aut a tempoꝛe aut
nam pꝛinceps mundi dicitur dyabolus.non creatu⸗ a fine.Sed in diuino eſſe non eſt pluralitas ydea⸗
. rarum mundi ſed amatoꝛis mundi quoꝛum affectio rum a ſubiecto:quia non eſt niſi vna ſubſtantia.im/

6
4

mbus dommatur. Ad. vij. dicendum. ꝙ ler carnis
non dicitur niſi cfectus rectitudinis debiti oꝛdinis
ipſius carnis adſi Piritum.cõtractus ex culpa oꝛigia

mo omnino ſimpler ſcʒ diuina.Similiter nec a tẽpo
re:q; ſic temꝑale eſſet cauſa eterni qd eſt inconueni⸗
ens.Similiter nec a fine.hoc eſt a creatura ad quaʒ

RN P oE Go⸗ malog / in, 62 — ,. „ 980 —

4

eſt ydea:quia ſic ſequeretur ꝙ eſſet depẽdentia diui⸗
ni eſſe a creatura quod eſt incõueniens. Si ergo plu⸗
ribus modis non poſſunt poni plures ydee in eo re
linquitur ꝙ non compatituꝛ ſecum vnitas diuini eſſe
pluralitatem ydearum. Solutio.icendũ ßm bea
tum dyoniſium libꝛo de di. noĩbus in capitulo de en⸗
te vbi dicit.ꝙ monade ſubſiſtit omnis numerus. in/
quantum autem a monade pꝛouenit: diſcernit et mi⸗
tiplicatur.ita in centꝛo omnes linee circuli ßm vnita
tem pꝛimam conſtitute ſunt.bꝛeuiter autem diſtãtes
bꝛeuiter diſcernũtur.et que magis et magis.ſic in to
ta omniũ natura.i.æo omnes rationes nature ſin⸗
guloꝛum ſunt conuolute per vnam inconfuſam vnita
tem. ſi ergo quereretur de puncto et vnitate vtru vnu
vel multa:diceretur vnum in re multiplex in ratone:
ita dicendũ eſt de ydeis ꝙ vna tm̃ eſt in re.multiplex
in ratione. Qam ex verbis beati dyoniſij patʒ. ꝙ vna
tm̃ eſſe dicitur vnitas in qua conuolute ſunt omnes
vnitates create per exemplaritatem. Dicendum eꝛgo
ꝙ ydea in deo idem eſt ꝙ diuina eſſentia tamen alio
modo ſignat eam. nam eſſentia diuina ſignatur abſo
lute:et ſic ſignatur per hoc nomen eſſentia.iterum ſi
gnificatur vt cauſa:et boc vel efficiens vel finalis vel
foꝛmalis exemplaris.ergo ydea ſignificat diuinam
eſſentiam pꝛout eſt cauſa foꝛmalis exemplaris.quia
ipſa eſt omnium rerum exemplar.et ſic per ydeam ſi
gnantur duo.ſcilicet diuina eſſentia quod eſt pꝛinci⸗
pale ſignatum: et ꝙtum ao hoc ydea non dicit niſi
vnum. iterum per ydeam ſignatur cõnotatum: illð
cõnotatum eſt reſpectu plurium rerum que ſunt Fm
diuinum exemplar et qᷓtum ad hoc ſunt ydee plures
quia plures et diuerſe ſunt rationes m quas condi
tur. 4 Sed obijcitur quoniam ſicut y dea exemplar
ita et vita iohannis pꝛimo. Quod factum eſt:in ipſo
vita erat.ſed non dicuntur plures vite aliquo modo
in ipſo:ergo nec plures ydee. vel quare non dicitur
niſi vna vita et plures ydee.Ad iſtud dicendum.quo
niam aliud cõnotatur per vnum qꝙᷓ per alterum. in G
enim conueniũt m diuinũ exemplar vita.ydea et ra
tio.quod ᷣm iſtud foꝛmatur et exiſtit creatura ſed ta
men differenter. Qam in eſſe quod foꝛmatur pꝛimo
accipitur eſſe.et poſt eſſe diſtinctum et poſt eſſe oꝛdĩa
tum.et hoc modo diſtinguunt opera pꝛime conditio⸗
nis geneß pꝛimo.. Poteſt ergo ſignari diuinuʒ exem
plar cõnotãdo reſpectum ad eſſe tm̃ et ſic vita dicit di
uinum exemplar.ꝙ viuere dicit eſſe vel reſpectum ad
eſſe diuinum et ſic ſignatur per ydeam. vel reſpectuʒ
ad eſſe oꝛdinatum et ſicut ſignatur per boc quod eſt
ratio.quia ergo vita dicit diuinum exemplar pꝛout
reſpicit ens vł eſſe.dicendo autem ens vel eẽ nõ dico
aliquid vnde accipiatur numerus ĩ creatura,. immo
omnes conueniũt in ente. pꝛopterea non eſt aliquid
cõnotatum per vitam vnde poſſet ip̃am plurificare.
Et quia a parte cõnotati venit pluralitas in iſtis et
non a parte pꝛincipalis ſignati quod ſemper vnuʒ ẽ
et pꝛopter hoc non poſſunt aliquo modo dici plures
vite.ideo omnia ſunt vna vita in creatione. Mec eſt
pluralitas peꝛ aſpectum ad res.ſed in cõnotando peꝛ
ydeam dico aliquid vnde poſſit plurificare.quia ibi
cõnotatur diſtinctio rei a re.et ſᷣm hoc eſt pluralitas
ydee.Similiter ratio cõnotat reſpectum ad eẽ oꝛdi⸗
natum in creatura.ſed eẽ oꝛdinatum dicit diſtinctio⸗
nem in creatura.quia ad aliud oꝛdinatur eſſe coꝛpo⸗
rale et ſpirituale. et ideo qtum ad hoc pluralitas
rationum.⸗ Ad pꝛimam rationem qua obijcitur.
quia ſic plura eẽnt ab eterno ſi plures eẽnt ydee. di⸗
cendum ; per ydeam dicitur aliquid vt pꝛincipale ſi
gnatum in rectitudine.et hoc eſt diuina eẽntia vł ex⸗
emplar.iterum per ydeam dicitur aliquid cõnotatũ

) P Feny „ ne .

in obliquitate.⁊ hic eſt reſpectus ad creaturas.nihil
aliud eſt dicere ydeas plures q; exemplar plurium.
ex parte ergo pꝛincipalis ſignati non ponitur plura
litas:ſed ex parte cõnotati.et pꝛopter hoc non ſequi⸗
tur ꝙ plura ab eterno.immo ex hoc ſequitur ꝙ vnuz
ſit exemplar omnium ab eterno. Ad ſecundum di⸗
cendum ꝙ ydea vna eſt inquantum eſt foꝛma exem⸗
plaris ſiue exemplar. quia hoc modo dicit exemplaꝛi
tatem rerum ſᷣm ꝙ ſunt ſicut vita:ſicut dictum eſt.qꝛ
res in eſſe non differunt.tamen inquantum ydea plu
res eſt et loquar ſᷣm cõnotatum.quia plures ſunt re⸗
rum diſtinctiones.inquantum enim ydea dicit ex⸗
emplaritatem eẽ diſtincti et pluꝛes rationes.qꝛ plu⸗
res oꝛdines:et ſic concedenduʒ eſt ꝙ non eſt niſi vnũ

exemplar vel foꝛma exemplaris:ſicut non niſi vnuum
efficiens. 4 Ad tercium dicendum. ꝙ iſia pluralitas

eſt a pluralitate rei.ſed res dicitur dupliciter ſcilicet
abſolute et reſpectiue.vt etiaʒ dicatur res ipſa rei cõ
ꝑatio. dicendũ ergo ꝙ a pluralitate com ꝑationis eſt
pluralitas ydearum. 4 Ad quartum dicendum.

buiuſmodi numerus eſt a fine.ſed ex hoc non ſequit᷑.

ꝙ in deo ſit dependentia vel reſpectus ad creaturam
immo ſequitur ꝙ creatura habet reſpectum vel depẽ
dentiam ad ipſum. vnde cum dico ꝙ ydea ſignat diui
nam eſſentiam vt foꝛmam exemplarem huius et illi⸗
us. per hoc cõnotat᷑ reſpectus ⁊ dependẽtia creatuꝛe
ad diuinum exemplar et non econuerſo. licet tamen
ſᷣm modum intelligendi vel ſignandi ſignificetur re⸗
ſpectus creatoꝛis ad creaturam. hoc enim non eſiqꝛ
creatoꝛ tependet a creatuꝛa.nec quia habet reſpectu
ad ipſum: immo ex defectu intellectus.quia aliter nõ
cognoſcimus deum niſi per creaturas.et pꝛopter hoc
ſignificamus ipſum cõnotare reſpectus adipſas.peꝛ
hoc tamen magis ſignificatur dependentia creatura

rum ab ipᷣo:quia creature ſunt ab ipſo.ad ipſum.peꝛ

ipſum. Ande auguſtinus in li. de trinitate. non poni
tur alia mutatio in deo per hoc ꝙ ponitur reſpectus
ipſius ad creaturam.ſed ponitur in creatura reſpe⸗
etus ipſius.

Membꝛum quintũ

Onſequenter queritur vtrum vnitas
diuini eẽ compatiat᷑ ſecum pluralitatẽ
perſonarum. Ad quod ſic opponitur.
ſuppoſita pꝛopoſitione per ſe nota.ſcili
cet ad diuinũ eſſe eſt exemplar omnis eſſe creati. Itẽ

ſuppoſita alia pꝛopoſitione per ſe nota. ꝙ vnitas non

poteſt eẽ cauſa multitudinis niſi intelligatux repeti⸗
ta. Item ſuppoſita alia. ſcilicet ꝙ diuinum eẽ eſt vnũ

in natura.ex bis arguit᷑ĩ eẽ creato eſt differentia vni

us et multoꝛum. ergo dininum eẽ eſt exemplar vniꝰ
et multoꝛum quod patet per pꝛimam pꝛopoſitionem
ſed diuinum eẽ eſt vnitas quod patet per terciaʒ pꝛo/
poſitionem. eꝛgo diuinum elſe eſt vnitas exemplaris
vnius et multoꝛum. ſed vnitas non eſt exemplar mul
titudinis niſi intelligatur repetita ſicut patet per ſe⸗
cundam pꝛopoſitionem: relinquitur ergo ꝙ diuinuz
eſſe eſt vnitas repetita.ſed non eſt repetita in aliqui⸗
bus pluribus peꝛſonis.¶ Item hoc patet.peꝛ conne⸗

xionem peꝛfectionis vniuerſi eſt eẽ naturas plurium

peꝛſonarum.ſicut patet demonſtꝛato bomine vno et
angelo vno. et eſt eſſe pluꝛes naturas vnius peꝛſo⸗
ne: ſicut patet in vno homine. ſicut ergo duo ſunt
extꝛema in reꝛum natuꝛa et etiam vnum medium eſt
accipere:eꝛgo ſimiliteꝛ neceſſaꝛio intelligituꝛ inteꝛ ex

tꝛema ſcilicet vnam naturam pluꝛium peꝛſonarum

ſed non inuenituꝛ in eſſe cꝛeato:relinquitur igitur
eſt in eſſe diuino.¶ Cõtra Richardꝰde ſciĩo victoꝛe.

vbi nulla differentia nulla pluralitas eſſe poteſt vbi

ſee
ein
tis
per
1dr
loc

i

bet tanen
fiannrd

etpem
ollerto
perbor

Nsen

Gennue
Punde
nonpon
ſpem
1 iſr⸗

ℳ„

plas
fultati
Dnitur.
aſell

ti. NNe

s non
rnpen,
e n
taftl
e
fonen
ſgpo⸗
pplni⸗
hrpel

t

ſiꝓu

ige
CNe
nun
4
1
1
n
td
nun
N
he.
ſbi

Nueſtio

autem eſt ſumme ſimplex:nulla poteſt eſſe differẽtia
ergo nulla pluralitas perſonarum. ſed diuinum eſſe
eſt ſummum ſimplex. ergo nulla differentia: nul⸗
la pluralitas eſt in illo.non ergo pluralitas perſona
rum. Item boetius in libꝛo de trinitate. Deus nul
las babet differentias.vbi autem differentie abſunt
abeſt et pluralitas ergo ibi non eſt pluralitas perſo⸗
narum. Solutio dicendum ᷣm pꝛimas rationes
ꝙ diuinum eſſe eſt vnitas exiſtens in pluralitate per⸗
ſonali.¶ Ad rationes in contrarium dicendum. q;

triplex eſt differentia.ſcilicet differentia ᷣm ſubſtan

tiam. differentia ᷣm accidens.differentia ſᷣm oꝛigi/
nem ſiue em relationem. Cum ergo dicit Hoetius.
ꝙ in deo nulla eſt differentia. intendit excludere a
deo differentiam ᷣm ſubſtantiam et differentiam ſᷣm
accidens:ſed non differentiam ᷣm oꝛiginem. immo
ponit eam in vnitate diuini eſſe.et hoc ſacit differen⸗
tiam perſonalem in diumo eſſe.immo dicit Hoetius
in libꝛo de trinitate.quia nulla relatio a ſeipſam re
ferri poteſt.facta eſt quedam trinitatis numeroſitas
in eo ꝙ ẽ pᷣdicatio relationis.ſeruata vᷣo vnitas.ĩ eo
ꝙ eſt in differentia ſubſtantie et operatõnis. Ex quo
concludit.ita igitur ſubſtantia continet vnitatem.re
latio multiplicat trinitatem que pꝛouenit ex differen
tia oꝛiginis.Similiter Richardus in libꝛo de trini
tate. tres ille in trinitate:ſiue dicantur perſone ſiue
ſubſtantie ſine ſubſiſtentie.nihil aliud opoꝛtet intel⸗
ligere qᷓ; habentes ſubſtantiale eſſe ſub diſcreta et dif

ferenti pꝛopꝛietate.et hec eſt differentia in perſona

ad quam conſequitur pluralitas non ĩ eſſentia ſed in
perſona. Si ergo in deo non eſt differentia m ſub⸗
ſtantiam:nec ᷣm accidens.quia ibi non eſt accidens
ſed ſolum oꝛiginis. quia eſt ibi boabens naturam non
ab alio:et habens naturam ab alio per generationẽ:
et habens ab alio per pꝛoceſſionem.et ſic illa pꝛopꝛie
tas differens de qua loquitur Richardus.non ẽ ac⸗
cidentalis nec ſubſtantialis: ſed eſt pꝛopꝛietas oꝛigi⸗
nis ſiue habitudinis.que ſimplicitati diuine eſſentie

nõ derogat. et ſic patet veritas q̃ſtionis.

Membrũſextum

Onſequens eſt querere de comparatio
ne diuine vnitatis.et pꝛimo de compa-
ratione vnitatis eſſentie et perſone.Et
iterum de comparatõne vnitatis perſo
ne chꝛiſti: ſed illud ad queſtionem de incarnatione
eius reſeruamus.Secundo de comparatione vnita⸗
tis diuine ad vnitatem intelligibilem. Tercio de cõ⸗
paratione diuine vnitatis ad vnitatem realem ïtuʒz
ad repꝛeſentationem. Quarto de comparatione ĩtu
ad cauſalitatem.

Articulus pꝛimus

Dpꝛimum ſic obijcitur.eadem eſt veritas
ipſius eſſentie et perſone. et vnius perſo⸗
ne et alterius. ergo eadem vnitas eſſentie

et perſone.iQam vnitas antecedit veritatem ergo ex

ydemptitate veritatis ſu onit et pꝛeintelligit ante

ſe ydemptitatem vnitatis. Item ſi bec vnitas non

eſt illa. in diuino eſſe eſt hoc et hoc. ergo compoſitio
et non ſimplicitas. Contra vnitas eſſentie non mul

tiplicat trinitatem. vnde Moetius in libꝛo de triuita

te. Subſtantia continet vnitateʒ. relatio multiplicat
trinitatem: ergo hec vnitas non eſt illa. 4 Similiter
queritur c vnitate notionum et perſonarum an ſit

cadem. Ad quod ſic. ſicut ſe habet res ad eſſe: ita ſe
habet ad vnitatem. ſed idem eſt eſſe vel eẽntia patris

et innaſcibilitatis que eſt eius notio: ergo eadem eſt

vnitas. minoꝛ patet qm̃ cum ĩ ſi implici non differant
quo eſt et quod eſt.vnde ſequ itur ꝙ ſi pater eſt na⸗

„ % %°%
9 vuyꝓ *△
ſcibilis: ſit ipſa innaſcibilitas ſicut ſummum bo⸗
num eſt ſumma bonitas. et ſic eadem eſt vnitas noti
onis et perſone. Contra vnitas innaſcibilitatis di⸗
ſtinguit᷑ ab vnitate paternitatis ſiue generationis.
quia hec notio non eſt illa.ſed vmtas perſone patris
non diſtinguitur a paternitate: ergo non eſt eadem

vnitas innaſcibilitatis et perſone patris.non eſt er⸗
go eadem vnitas notionis et perſone. Reſponſio

fatendum eſt diuinum eſſe in ſumma ſimplicitate et

in oꝛdine nature ſicut dicit beatus Auguſlinus.cuzʒ
dicitur filius a patre:non oſtẽditur inequalitas ſed
oꝛdo nature. Summa ergo ſimplicitas cogit eandeʒ
eſſe vnitatem eſſentie et perſone ᷣm rem. Oꝛdo vo na
ture 'm quam numerantur perſone diuine. cogit
vnitatem eſſentie et perſone diſferre ratõe tali ſcilicʒ
vt ꝓpꝛium ſit vnitatis eẽntie nõ diſtingui.vnitati dᷣo
ꝓſone cõueniat diſtingui et eẽ in diſtinctõe.nõ diſtin⸗
guit᷑ ergo re ꝑſona ab eẽntia q;uis diſtinguitur perſo
na a ꝑſona oꝛdine nature ſiue relatione quod ampli⸗
us declarabitur infra cum agetur de trinitate et ſu⸗
pꝛa declaratum fuit cum agebatur de ſimplicitate.
¶ Ratio ergo in opꝓpoſitũ ducta non oſtendit ibi eſſe
differentiam eſſentialẽ ſiue ſᷣm rem:ſed ſolũ ſᷣm rõʒ.
M em̃ eſſentia nõ multiplicet trinitatem ſicut ꝑſona
hoc non facit ꝙ ꝑſona nõ ſit eſſentia.ſed ꝙ alia ratio
ne dicitur perſona et eſſentia.perſona em̃ reſpicit oꝛ
dinem nature in diuinis.eſſentia nõ. Ille autem oꝛ⸗
do nature qui eſt ibi ſ̃m rationem pꝛincipij et eius qð
eſt de pꝛincipio:ibi facit diſtinctionem perſonalem.2
hoc eſt quod dicit Hoetius.ꝙ ſbſtãtia cõtinet vnita⸗

tem:relatio multiplicat. trinitateʒ. 4 Ad illud quod

querit᷑ de ydẽptitate perſonarum et notionum.dicẽ⸗
dum ſi cut dictum eſtex parte perſonarum quia plu⸗
res perſone ſunt vna eſſentia.eodem modo pluꝛes no
notões ſũt ꝑſona ĩ re:licet ſit dria ĩ ratõe.vñ omnes
tõnes que ſunt ex ꝑte patris ſũt ipᷣa ꝑſona pr̃is ĩ re.
licet ergo notio a notõne diſtinguatur. hoc nõ ẽ ꝓpt᷑
hoc ꝙ vtraq; notio nõ ſit ip̃a ꝑſona:ſ̊ ꝗꝓpt aliã canſã.

ſic nõ diſtinguit᷑ ꝑſona a ꝑſona. vtraq; notio ñ ſit ip̃a

ꝑſona ſ qꝛ vtraq; ñ ſit eẽntia:ſ̊ ꝓpt aliud.et ꝓpt᷑ hoc
nõ ꝓcedebat ratio illa. H

Articulus ſecundus

Einde querit᷑ de comꝑatõe vnitatis diuĩe
ad vnitatẽ ĩtelligibilẽ. Querit᷑ & an ſit ma
ioꝛ vnitas q̃ poſſit ĩtelligi. Ad qð ſic beꝛñ.

qnto ad Eugeniũ.int ola q recte dicũt᷑ vnuũ arcẽ tenet
vnitas tnitatis. ſᷣ hec ẽ illa quã poĩꝰĩ ðo ⁊ quã dĩnã

aꝓpellãꝰ:q̊ ſũma ẽ int oẽs vĩtas dina. Iſtm ĩ oĩbo ꝗbo
cõicat creat᷑a cũ cꝛeatoẽ cꝛeatoꝛ excedit creaturã in ĩ⸗
finitũ.vñ creat᷑a bõ.creatoꝛ at᷑ bõꝰ ſũme ⁊ ĩ ifinitũ bo
nu ⁊ ſic ð alijs.ꝗ̊ vnitas creatoꝛis ſũma ẽ ⁊ ĩfinita re⸗/

ſpectu aliaꝝ vnitatũ. Cõtra maioꝛ ẽ vnitas q ẽ ſine

om̃i pluralitate q; vnitas q̃ ẽ cũ pluralitate aliqua.
Cum igitur ĩ deo ſit vnitas cum pluralitate aliqua
cilicet perſonarum et notionũ:ergo ĩ deo nõ eſt ſum
ma vnitas que poſſit eſſe aut intelligi.Aut ſi eſi ſum
ma inter omnes:videtur ꝙ in deo non deberet eẽ plu
ralitas perſonarum. Et iterum ex boc videtur enz
in angelo vel in aima ſit vnitas eſſentie ſine plurali⸗
tate perſonarum ꝙ maioꝛ ſit aut etiaʒ equalis. So

lutio dicimus ꝙ inter om es vnitates que poſſunt eẽ
vel intelligi vnitas diuina maioꝛ eſt et ſumma que eẽ

vel intelligi poſſit. nec eſt dicendum ꝙ ei repugnat
pluralitas ꝑſonaꝝ et notionũ.Et qð dr̃ ꝙ maioꝛ eſt
vnitas ſine plalitate ⁊c. dicẽaũ ꝙ; h̊ verũ eſt referẽdo
ad creaturas ſed in diuinis non eſt hoc verum. im⸗
mo ibi non contradicit pluralitas perſonarum ſum⸗
me vnitati.¶¶ Et ad hoc pꝛima ratio eſt.Qaʒ nos vi⸗

demus ꝙ vnitatem ſumme potentie plus declarat

2
.

multitudo creaturaruz et effectuũ qᷓ; vnitas effectus.
multitudo em creaturarum declarat vnitatem ſum⸗
me potentie et eius infinitatẽ vel ſummitatẽ. vñ quã⸗
to plures effectus et quato plures poſſunt eẽ: tanto
plus eſt æ potentia. vnde p hoc ma nifeſtatuꝛ diuina
potentia eẽ ſi umma.ſic dicimus ꝙ pluralitas ꝑſona⸗
rum plus cælarat et mamffeſtat vni:atem eentie di⸗
uine ꝙ vnitas ꝑſone ſiue notionis.vnde Fm aug. ſiẽ
verbum declarat illud quod habemus in animo: ſic
et iſia pluralitas ꝑſonarũ virtutem et vnitatẽ eẽntie
manifeſtat. 4 Item alia eſt ratio.nam cum eadem ſit
eẽntia et oĩno ſimplex in iſtis ꝑſonis nõ multiplica⸗
ta ſm multiplicationẽ.patet ꝙ in ipa eſt magna ⁊ ſũ
ma pfectio vnitatis.vnde in boc deficit vnitas eentie
vniuerſalis ab vnitate eẽntie pꝛime.quia licet vteꝛq;
ſit in pluribo: tamẽ eẽntia vniuerſalis ita eſt in pluri
bus ꝙ maltiplicatur et numeratur pilla. eẽntia aut

diuina nõ multiplicatur per illa.immo eadem eſt nõ

multiplicata in ꝑſonis. vnde cum dicit᷑ deus geneꝛat
deum. ſiue pater generat filius generatur ſ pirituſſan
ctus pꝛocedit ab vtroq;:totum refertur ad vnitatem
eẽntie ſicut dicit AUnſhelmus. Item tercia ratio.qꝛ
quicꝗd eſt in diuims ad eius vnitateʒ refertur. vnde
patrem generare nihil aliud eſt ꝙᷓ patrem elſe patrẽ.
patrem autem eſſe patrem nihil aliud eſt qꝙᷓ patrem
eſſe. patrem eſſe nihil aliud eſt ꝙᷓ diuina eſſentia.vn⸗
c om̃ia iſta et omnes rationes perſonales ad vnita⸗
tem eſſentie reducuntur que in ip̃is nõ multiplicat᷑.
et ſic fecunditas generationis ſicut loquitur beatus
dyoniſius facit claratõem vnitatis eſſentie.

Articulus tercius

Ercio queritur de comꝑatione diuine vni
tatis ad vnitatem realem q;tum ad repꝛe/
ſentationem. Qucritur ergo an magis re
pꝛeſentetur in vnitate componẽtiũ qᷓ; compoſiti. De⸗
inde an magis in vnitate ꝑticularis ꝗᷓ vniuerſalis.
Mtum ad pꝛimum ſic arguitur.vmitas compoſiti
differt ab vnitate componentium. quia due vnitates
componẽtium oniuntur. ex quibus ſurgit vnitas cõ⸗
poſiti.ergo poſterioꝛ eſt q; vnitas componẽtium.ma
gis ᷓ elõgat᷑ ab vnitate pꝛima.et ita magis repᷣſenta⸗
tur vnitas in vnitate cõponentiuʒ qᷓ; compoſiti. Ittẽ
vnitas pꝛima ſimplex eſt. eꝛgo vnitas magis ſimplex
in creatis plus aſſilatur vnitati pꝛime ꝙᷓ vnitas miꝰ
ſ̊ ſimplitioꝛ ẽ vnitas in componentilv ꝙᷓ; in compoſi
to.qim vnitas componẽtiũ nõ reſoluit᷑ in aliã vnitatẽ
Anitas aũt compoſiti in aliam reſoluit᷑ vnitatẽ. er⸗
go vnitas componẽtiũ plus aſſilatur vnitati diuine
Contra.vnitas in componentibus eſt vnitas m
quid.vnde auguſtinꝰ in libꝛo de natura ſummi boni
dicit. ꝙ materia nõ habet vnitatẽ niſi m quid.ſicut
nec eſſe niſi ̃m quid.ſed vnitas ſimplex magis aſſila
tur pꝛime ac ſumme vnitati: que veriſſime ac ſimpli⸗
citer eſt vnitas q; vnitas ᷣm quid.ergo vnitas diuĩa
magis in ea repꝛeſentat. Solutio.dicendũ ꝙ vni⸗
tas pꝛima ᷣm ꝙ; hmõi duo habet. vnum eſt ꝙ ipa eſt
ſimplex. Itez ipa eſt ſimplex vnitas. et ꝑfecta vnitas
qutum ergo ad boc ꝙ ipa eſt ſimplex vnitas.ex boc
plus habent cõueniẽtiam ipᷣa componẽtia qᷓ; ijm cõ⸗
poſitum:qꝛ ſimplitioꝛa ſunt.et qᷓtum ad hoc magis
ꝑticipant rõem vnitatis pꝛime.Mtũ ad hoc autẽ ꝙ;
dicit᷑ ĩa vnitas pꝛima multiplicitas ſimpliciteꝛ et ꝑ
fecta:cui nihil deeſt:dicimus ꝙ compoſitũ plus habʒ
de cõnemẽtia cũ ipᷣa qᷓ; cõponẽetia.nitas em̃ cõpoſi/
ti ẽ vnitas ſimplerx et ꝑſecta. Unitas aũt foꝛme nõ eſt
ꝓf ecta ſine vnitate materie nec ecõuerſo.ſic ergo vno
mõ plus repꝛeſentatur vnitas diuina in vnitate com
ponentiũ.Alio mõ in vnitate compoſiti.

deinde queritur §. j.
An magis repᷣſentetur vnitas dinĩa in vnitate vni
uerſalis qꝗᷓ; ꝑticularis.Ad quod ſic.om̃e quod ẽ vnuʒ
numero. eſt vnũ genere ⁊ ſpecie.et nõ ecõuerſo ſᷣm qꝙ;
hmõi.vnde vnitas generis nõ ponit vnitatem ſpeciei
nec vnitas numeri ponitur poſita vnitate ſpeciei:im⸗
mo ecõtrario vnitas numeralis illas ponit.ergo vni

tas numeralis habũdat reſpectu illarum vnitatum

ergo plus habet de natura vnitatis q; ille vnitates.
ergo ꝑticulare qð eſt vnum vmitate numerali.magis
eſt vnum qᷓ; vniuerſale quod eſt vnum reliquis vnita⸗
tibus.magis ergo ĩ ipᷣo repꝛeſentatur vnitas diuina
4¶ IJItem quicquid eſt vnum genere vel ſpecie commu⸗

nicabile eſt a multis.ſed communicari a multitudie

hoc recedit a perfectione vnitatis.et maxime ſic̃ vni
uerſale cõmunicatur a multis:quia numeratur per
illa multa. Hoc igitur facit elongari ab illa perfecti⸗
one vnitatis.ſed vniuerſale eſt vnum genere xvel ſpe⸗
cie.ergo magis elongatur a pfectione vnitatis qᷓ; par
ticulare.et ita ꝑticulare eſt magis vnum ꝙᷓ vniuerſa⸗
le. Contra.vnitas vniuerſalis eſt ſimplitioꝛ.quia
vnitas particularis addit ad illam. Item eſt indiſſo
lubilioꝛ.qꝛ vnitas vniuerſal ẽ vnitas ſᷣm incoꝛruptõ
nem:quia vniuerſale ꝑpetuum et incoꝛruptibile.vni⸗
tas autem numero in aliquibus accedit ad coꝛrupti⸗
onem:ergo vnitas in numero plus elongatur ab vni
tate pꝛima que nullo modo vergit ad coꝛruptionem.
qᷓ vnitas vniuerſalis.ergo magis repꝛeſentatur vni⸗
tas diuina ĩ vntate vniuerſalis q; ꝑticularis. So
lutio.dicendũ ꝙ vnitas pꝛimi tria habet.Pꝛimũ em̃
eſt vnum ita ꝙ eſſentia pꝛimi non eſt eſſentia iſtiꝰ vel
illius.ſed hec eſt eſſentia diſtincta ab alijs rerum eſ⸗
ſentijs. vnde vnitas pꝛima ita ſe habet q;ẽ hec vnitas
diſticta ab hac vmtate et ab illa et huiuſmodi.nihilo
minus tamen iſta pꝛima vnitas eſt in hac vnitate et
in illa et in alia 'm ꝙ nos ponimus ꝙ pꝛima eſſentia
eſt eſſentialiter in vno quoq;ʒ. non tamen eſſentiali⸗
ter ita ꝙ per pꝛedicationeʒ ſed cauſaliter.iterum vni⸗/
tas diuia ſimplex eſt. Cres ergo rationes habet vni
tas pꝛima.ſcilicet ꝙ eſt vnitas in ſe diſtincta per eſ⸗
ſentiam ab omnibus alijs. Item eſt elſentialiter in
omnibus alijs tanq; conſeruans et continens. YItez

eſt ſimpliciſſima.et hoc totum eſt dictuʒ ꝗᷓ vnitas pꝛi

ma tres habet conditiones ſᷣm conditionem intelligẽ
tie. ip̃a em̃ eſt virtualis vnitas.ſm ꝙ eſt ĩ hac vnita⸗
te et illa.et quãtum ad hoc magis aſſilatur ei minꝰ
vniuerſalis. Item in ip̃a ẽ vnitas ſimplex. et bac ite⸗
rum ratione plus ei aſſilatur vnitas vniuerſal. Iteʒ

pꝛima vnitas eſt completa vnitas. ſᷣm ꝙ nos dicimꝰ

ꝙ ipſa eſt quedã vnitas in ſe fira et diſtincta ab alijs
et quãtum ad hoc plus ei aſſi?atur vnitas ꝑticulaꝛis
et hoc modo plus eſt vnuʒz particulare q vniuerſale:
quia vnitas vniuerſalis deſicit a ꝑfectõne vnitatis ꝑ
ticularis.

Articulus quartus

Varto queritur de com ꝑatione vnita
tis diuine q;tum ad cauſalitatem. Et
hoc eſt querere. An omne vnum ſit vnũ
ab vnitate pꝛima.Ad quod ſic beatus
auguſtinus in libꝛo de vera religione.a pꝛimo pꝛinci
pio vnum eſt quicquid eſt. ſed pꝛimum pꝛincipium ẽ
pꝛima vnitas: ergo a pꝛima vnitate eſt omnis vnitas
4lItem dyoniſius.nihil entium eſt expers vnius. ſed
omnia et omnium omnis par ticula vnitate pticipãt
et a ſumma vnitate deriuantur. Qam ſi dicũtur par
ticulare: boc eſt reſpectu vnitatis ſumme. omnis er
go vnitas eſt ab vnitate pꝛima. Contra.j. choꝛin.
vj.· Qui adheret meretrici vnum coꝛpus efficitur cu

itae n
Benhee
rgeiin⸗
naomni
Enikntun
nltares.
Alnage
uinten
s dininn
Ultinct
ine ſe
eraturpe
lapeſſen⸗
eteſel e
nnng
itior gi
eſtineſe
inconge
tibile eß
d corngti
Ntur abon
huptionen
ntatorf
b. O
Oipuͤes
lriſhveel
falumel⸗
lenitag
vdi nitri⸗
Cnitateet
naeſente
Aſentali
erneen
haber mi
npre⸗
aler i
Mningpn
gintelle
hactnitg
lraimnr
etheein
ſck d
Pien
loba
icvlens
erſale
lans⸗

e Onitn
ten.
litſn
Lbenm
, e
gfas
isl

Naſf.

mt
id
uin

Nueſtio

ea.conſtat ꝙ hic notatur quedam vnitas.ſed hec vni
tas nõẽ a deo.quoniam hec eſt vnitas peccati:ergo
non omnis vnitas a pꝛima vnitate. ¶ Ytem. j. co. ij.
Qui plantat et qui rigat vnum ſunt. ſed hec vnitas
non eſt a deoo:quoniam ſicut dicit dicit gloſa. vnum
ſunt ratione miniſterij. Sed vnitas miniſterij non ha
bet ſimilitudinem cum pꝛima vnitate inquantuzʒ ſic.
immo vnitas dominationis. Hec ergo vnitas non eſt
per ſimilitudineʒ pꝛime vnitatis.ergo non eſt ab ip̃a
Jurxta hoc queritur pꝛopter verbum dyonilſij. vtrũ
omne quod eſt:ſit vnum: nam dicit dy oniſius nihil
eſt quod non participet vno. Solutio.dicendum ꝗ⸗
omnis vnitas naturalis ratione qua eſt vnitas: eſt
ab vnitate pꝛima.¶ Ad pꝛimum dicendum ſᷣm glo⸗
ſam que dicit.foꝛnicatio ambos vnum coꝛpus facit.
vt quomodo in natura iam et in macula vnum ſunt.
Sed nota ꝙ in foꝛnicatione duo ſunt. ſcilicet ipſa
actio que eſt copula carnalis:et iterum eſt ibi defoꝛ⸗
mitas.ratione ergo actionis eſt ibi copula carnalis
et ſic eſt ibi dicere vnitatem naturalem ſiue in natu⸗
ra.et hoc modo illa vnitas eſt ab vnitate pꝛima. Ra
tione autem de foꝛmitatis eſt ibi quedam vnitas diui
ſionis a deo.quia in hoc ꝙ copulatur in hac defoꝛmi⸗
tate diuiduntur a deo et conueniunt in diuiſione. et
banc appellat glo.vnitatem in macula. et hec non eſt
a deo ſiue ab vnitate pꝛima:ſicut nec defoꝛmitas eſt
a do. Ao ſecundum dicendum. ꝙ dicitur qui plã⸗

tat et qui rigat vnum ſunt. hec eſt vnitas miniſterij.

Ratione ergo eius ꝙ eſt vnitas. habet ſimilitudineʒ
cum pꝛima vnitate:et eſt ab illa. Ratione pᷣo miniſte
rij habet ſimilitudinem.et ita inquantum eſt vnitas
eſt a deo. ¶ Sed ↄtꝛa boc obijcit auguſtinus in libꝛo
d vera religione.a pꝛimo pꝛincipio vnum eſt quicꝗd
aliquo modo vnum eſt. ergo cum vnuʒ in macula ſit
vnum aliquo modo:ergo a pꝛimo pꝛincipio eſt. Itẽ
obijcitur contra hoc quod dicit glo. ꝙ cum dicitur ;
qui plantat et qui rigat vnum ſunt ibi eſt vnitas rati
one miniſterij.quia videtur ibi eſſe vnitas ſubſtãtie.

NMam. j. Choꝛinth. vj. ſuper illud. qui adheret deo

vnus ſpiritus eſt ⁊c. gloſa hieronimi. diligenter attẽ
ꝙ quando de duabus rebus vel pluribus dicitur
vnus eſt vel vna eſt. et additur quid vnus vł vna:eti
am ce his que ſunt diuerſe et de bis que ſunt vnius
ſubſtantie dici.pt.diuerſe enim ſubſtantie ſunt ſpiri⸗
tus dei et ſpiritus hominis:et tamen dicitur qui ad⸗

heret domino vnus ſpiritus eſt. AUbi autem dicitur

ce duobus aut pluribus vnum ſunt. nec additur gd
vnum:non diuerſe ſed vnius ſubſtantie eſſe intelligũ
tur. vbi notatur vnitas aliquoꝛum et additur quid
vnum poſſunt illa eſſe diuerſe ſubſtantie.ſed cum ni⸗
bil additur intelliguntur eſſe vnius ſi ubſtantie. Sed
cuz dicitur qui plantat et qui rigat vnum ſunt.hic di
citur vnum ſine additione:ergo vnius ſunt ſubſtan⸗
tie qui rigat et qui plantat.quid ergo dicit glo. ꝙ eſt
vnum miniſterij ratione? Reſponſio. ſic iniuſticia
non dicitur carentia iuſticie niſi vbi eſt poſſibilitas
et debitum iuſticie. ideo ſi diceretur vnuʒ demonſiꝛa
tis duobus iniuſtis:vnum ſunt in iniuſticia. non ſolũ
ſignificaretur carentia iuſticie que dicit conuenienti⸗
am in non ente: ſed ſignaretur conuenientia in poten
tia ſiue in debito habendi iuſticiam que eſt conueniẽ
tia in ente ſiue in aliquo. Ex iſta ergo parte qua in⸗
uenitur vnmm debitum ſiue poſſibilitas ad iuſticia 3
eſt vnum tm a pꝛimo pꝛincipio ſiue a pꝛima vnitate.
Ex alia vᷣo parte qua ſignatur carentia iuſticie non
erit per effectum a pꝛincipio pꝛimo ſed defectum ab
vnitate illius.Simili modo intelligendu cum dicit᷑
vnum in macula. Aſacula enim dicit carentiam ſpi
ritualis pulcritudinis cum debito habendi illam in⸗
Ytum emm deſignatur conuenientia debite puleritu

Xv.

dinis cum dicitur vnum in macula. erit vnitas hec
in pꝛima vnitate ſicut ipſum debitum. inq;tũ vᷣo deſi⸗
gnatur conuenientia in carentia pulcritudinis:non
erit cauſa effectiua illius ſed cauſa defectiua ĩ receſſu
eſt ab vnitate pꝛima vt li.ar.inoꝛdinatum.¶Ad ali⸗
ud dicendum.ꝙ verum ẽ qui plantat et qui rigat poſ
ſunt eſſe vnius ſubſtantie indiuidue.cum glo. intelli⸗
git ibi dicere ꝙ ſunt vnius ſubſtantieſi pecifice et non
indiuidue.vnde dicit ſicut vnum ſũt genere ita et mi
niſterij ratione.

Lueſtio. xv.ge veritate
Diuina. .
Dinuante dei

gratia conueniens eſt querere de ve⸗
ritate diuina. ad quam queſtionem
inquirenda ſunt hec. Keuno⸗ an ſit
neceſſe veritatem eſſe. Secundo. an
intentio veritatis ab intentionibus entis vnitatis
bonitatis differens ſit. Tercio. Quid ſit. NQuarto
In quibus ſit. Quinto. An vna vl plures ſi it. Sexto
An pluꝛes veritates ab eterno ſint. Septio. An om⸗
nis veritas eterna ſit. Octauo. An veritas mutabi⸗
lis vel immutabilis ſit. Cono. AVUn veritas diuina ſit
pꝛima cauſa omnium veꝛitatum.

Mlẽbrum pꝛunum
D pꝛimum arguitur ex ſoliloquijs Au
guſtini.ſi manebit mundus iſte: veruz
eſt mundum ſemper eſſe manſurum. ſi
non manebit:verum eſt non eſſe man⸗
ſurum ſi interiturus eſt:cum interierit verum eſt mũ
dum interiſſe.non poteſt enim eſſe veruʒ niſi veritas
ſit. Erit igitur veritas etiã ſi mundꝰ intereat. 4 Iteʒz
Anſhelmus in libꝛo de veritate.et in monologion/ꝓp⸗
bat ſic neceſſario veritatem eternaliter eſſe. vt nõ poſ
ſit cogitari non eſſe. pꝛimo ſic oſtenſiue. cogitet qui
poteſt quando incepit aut quando non fuit boc verũ
quia ſcilicet futurum erat aliquid. aut quando deſi⸗
net et non erit hoc verum. videlicet quia pꝛeteritum
eſt aliquid.ꝙ ſi neutrũ hoꝛum cogitari poteſt et vtrũ/
qʒ hͥ verum: ſine veritate eſſe non poteſt. Impoſſibile
eſt ꝙ veritas pꝛincipium aut finem habeat. Item
idem Anſ helmus ibidem.ſi veritas habuit pꝛincipi
um aut habebit finem. anteqᷓ ipſa inciperet verũ erat
tunc:quia non erat veritas.et poſtq; finita erit verũ
erit tunc:quia non erit veritas. erit igitur veritas
poſiq; finita erit veritas.quod inconuenientiſſimum
eſt. Siue igitur dicatur veritas habere ſiue intelliga

tur non habere principium vel finem: nullo claudi

poteſt veritas pꝛincipio vel fine.ex hoc ergo relinqui
tur ꝙ veritatem neceſſe eſt eternaliter eſſe et ꝙ non
poſſit cogitari nõ eſſe. Contra ſicut rerum conuer
titur cum ente quia vnumquodq; ſic ſe habet ad eſſe
ſicut ad veritatem.ſic bonum:quia vnumquodqʒ in⸗
quantum eſt bonum eſt. cum ergo aliquid poſſit cogi
tari eſſe et bonum non eſſe: ſic aliquid poterit cogita
ri eſſe et verum non eſſe. multofoꝛtius ergo et cogita⸗
ri non eſſe et verum non eſſe.on igitur ad aliquid
cogitari eſſe:ſequitur cogitari verum eſſe. nec ad ali⸗
quod non eſſe:verum non eſſe.¶ Item videtur argu⸗
mentatio ſᷣm quid et ſimpliciter ſophiſtica. aliquia(
non eſſe eſt verum vt mundum interijſſe et huiuſmo⸗
di. vel mundum futurum eſſe eſt veruz: ergo aliquid
eſt verum. nam ex vero ßᷣm quid infert᷑ verũ ſimplici
ter. MReſpõſio ᷣm aug.iĩ libꝛo ðᷣ vera religiõe.nullꝰ
intelligit falſa.nam verũ eſſe opoꝛtet qð ĩtellectu cõ⸗
temploꝛ.q Ad primum dicendum. ꝙ rei eſſentia mo⸗

uet animum duobus modis.vno modo m diſpoſitõez
veritatis mouet intellectum. Alio modo m diſpoſiti⸗
onem bonitatis mouet affectum. vnde ſicut eſſentia rei
per ſuam bonitatem diligitur: ſic eſſentia ꝑ ſuam verita
tem intelligitur. et ſicut impoſſibile eſt bonitatem nõ di
ligi cum diligitur rei eſſentia:ſic i. mpoſſibile eſt verita⸗

tem nõ intelligi intellecta rei eſſentia.Ex quo pʒ ꝙ veri
tas non eſt ſepabilis in cogitatione ab eſſe ſiue ab enti⸗
tate. ¶ Ad ſecundum dicendum.quoniam cum om̃e qð
dicitur ſᷣm quid dicitur reſpectu alicuius ſimpliciter.
neceſſario ſi ponitur veritas ſᷣm quid. ponetur veritas
ſimpliciter. qᷓuis non reſpectu eiuſdem ſed reſpectu di⸗

uerſoꝛum.quia omne ᷣm quid reducetur ad ſimplici,

ter.

Membꝛumſecundum

Einde queritur de intentione veritatis·
in quo differat ab intentõne entitatis.vni
tatis et bonitatis.Qam diffiniendo dicit
auguſtinus in ſoliloquijs.verum eſt io qð
eſt. ergo veritas diffinitiue eſt entitas.ergo non differt
intentio veritatis et entitatis. 4 Item auguſtinꝰ i libꝛo
de vera religione.vera intãtum vera ſunt inquãtũ ſunt.
Contra aug.in libꝛo de vera religione. cui manifeſtũ
eſt falſitatem eſſe qua putatur ꝙ non eſt. vt intelligat
eam eſſe veritatem qua oſtenditur id quod eſt. cuʒ ergo
differat intentione id ꝗꝙ; eſt et quo oſtenditur entitas.vł
eſſentia eſt id quo res eſt: veritas qua oſtenditur. ergo
differunt intentione veritatis et entitatis. Item augu
ſtinus in de vera religione dicit.ꝙ veritas pꝛima eſt ſᷣm
quam de inferioꝛibus iudicamus. Stem in eodem.cũ
aliquis dicit coꝛpoꝛibo vos quidem niſi aliqua vnitas
contineret nihil eſſetis. Sed rurſus.ſi vos eſſetis ipſa
vnitas:coꝛpoꝛa nõ eſſetis.recte illi dici᷑ vnde noſti illã
vnitatem ᷣm quã iudicas coꝛꝑa.q niſi videres iudicac᷑
nõ poſſes ꝙ eam non impleant.cum ergo ᷣm vnitatem
iudicemus inferioꝛa:erit eadem intẽtio vnitatis? veri⸗
tatis. Contra.nõ contingit de eodem accipere verita
tatem et falſitatem ᷣm idem.ſed de coꝛpoꝛe accipimus
veritatem coꝛpoꝛeitatis et falſitatem vnitatis.Eñ aug.
in libꝛo de vera religione.omne coꝛpus verum coꝛpus ẽ
ſed falſa vnitas.ergo nõ eſt idem veritas coꝛpoꝛeitatis
et vnitas coꝛpoꝛeitatis.¶ Iem alie ſunt differentie ve⸗
ritatis et vnitatis.vnitatis differẽtie ſunt que ſupᷣ dixi⸗
mus veritatis differẽtie ſunt.qꝛ eſt veritas rei et vitas
ſigni.et hoc multipliciter.ergo non ſunt intentione idẽ
veritas et vnitas.¶¶ Item aug.ſuꝑ illud ps.queritis mẽ

dacium.dicit.ſola veritas ꝑficit bona qua omnia vera

ſunt. Si ergo bonitas eſt que bona ꝑficit ſᷣm intentõeʒ.
idẽ erit vᷣitas ⁊ bonitas. Item auguſtinin lib. de ve
ra reugione.verum eſt lux ĩtelligibilis.Et beatus dyo
niſius dicit.ꝙ lux intelligibilis eſt bonum quod eſt ſuꝑ
omnem lucẽ vt fontalis radius. et emergens lucis effu
ſio om̃em ſuꝑ mundanum et mundanum intellectũ illu⸗
ſtrans.ergo eadem eſt intentio veri et boni ſcilicet ꝙ eſt
lux intelligibilis.¶ Iteʒ aug.in lib.lxxxiij.qſtio.totum
malum de ſpeciei pꝛiuatione reꝑtum eſt.ergo totum bo
num ex poſitõe ſpeciei. Sed ex poſitõe ſpeciei eſt in re
vitas. ex eodẽ ꝗ in re ẽ veritas ⁊ boĩtas. ñ differũt ᷣm
intẽtõʒ. Cõtra.verũ ſe extẽdit ad malũ:bonũ at᷑ ñ.er⸗
go nõ idem Fym intentõem.4. IJtez nihil qð eſt obiectum
vnius potẽtie.eſt idem ſm intentionem cum obiecto al
terius potentie.cum ergo verum ſit obiectum rationis
bonum voluntatis:non erit ſᷣm intentionem idem verũ
bonum. Reſponſio qᷓuis ſᷣm rem concidant ĩ idem
verum et vnum et bonum: tamen differunt intentiones

eoꝛum ſicut ſupꝛa dictũ eſt in queſtione de vnitate.Ens
em et entitas abſolutam habent intelligentiam. vnum
vᷣo additad ens indiuiſioneʒ.vnde vnitas eſt indiuiſio

entis. verũ pᷣo addit ad ĩdiuiſionẽ entis ĩdiuiſionẽ eſſe

VUnge veritas eſt indiuiſio eſſe et quod eſt. bonum vo
addit ad indiuiſionem entis et eſſe indiuiſionem Fm be
ne eſſe. vnde bonum dicitur indiuiſio actus a potentia
et actus dicitur complementum ſiue perfectio poſſibili⸗
tatis ad quam res nata eſt.4 Item ſicut ſupꝛa tactum
eſt in queſtione de vnitate.differunt intentiones iſte ſᷣm
relationem ad cauſam que eſt vnum pꝛincipium in rati
one efficientis. veritas in ratione foꝛmalis.bonitas in
ratõne cauſe finalis que apꝛopꝛiatur trinitati.vnde au
guſtinus ð ciuitate dei.dixit teus fiat lux et facta ẽ lux.
Vidit lucem ꝙ eſſet bonum. ecce dicens: et quod dicit.
et pꝛopter quod dicit.intentio vnius refertur ad dicen⸗
tem. intentio veritatis ad verbum. intentio bonitatis
ad bonum pꝛopter quod eſt. dicens eſt pater cui appꝛo⸗
pꝛiatur ratio efficientis.ver bum filius:cui ratio foꝛma
lis.bonum ſpirituſſanctus:cui a ꝓꝛopꝛiatur ratio fina
lis. ¶¶ Iſte ergo intentiones non ſeparantur ab eſſen⸗
tia rei velut veſtigia pꝛime cauſe que eſt trinitas vnius
eſſentie. vnde m boc dicit auguſtinus in de vera religi⸗
one. colere et tenẽ nos conuenit vniꝰ ſubſtantie trinita
tem vnum deum quo actoꝛe conditi ſumus. Similitu⸗
dinem eius per quam ad imitationem foꝛmamur.et pa
cem qua vnitati adberemus. deum qui dirit fiat. ver⸗
bum eius per quod factum eſt quod natuꝛaliter eſt. 2 do
num benignitatis qͥ placuit vt ñ interiret quicqꝗd ꝑ ver
bum ab eo factum elt. vnum deum quo creatoꝛe viuimꝰ,
per quem reſoꝛmati ſapienter viuimus:quem diligen⸗
tes et quo fruentes beate viuimus.⸗ KReſponſio igitur
ad obiecta.q' q́;uis id quod eſt diffiniat verum. non ta⸗
men eadem erit intentio entis et veri. Qam per boc ꝙ;
dicitur id quod eſt.intelligitur id eſt quod habet eſſe. in
illo vero quod habet eſſe intelligitur in diuino eſſe et
ens quod eſt. vnde eadem eſt per intellectum illa diffini
tio auguſtini.verum eſt id quod eſt. cum iſta verum eſt
quod habet indiuiſum eſſe ab eo quod eſt. ſicut explana
tum eſt pꝛius.hoc autem dicitur per additõnem ad ens
Ad bᷣm dicendum.qꝙ cum dicitur omnia ſunt vera in⸗
quantum ſunt.quod dico inquantum quod eſt determi
natio: poteſt referri ad conditõem ſuppoſiti.per boc ꝙ di
co vera.et hoc modo verum eſt. omnia ſunt vera inquã
tum ſunt.quia nunqᷓ in aliquo ſuꝓoſito ſeparantur ve⸗
rum et ens. immo ſequitur ſi eſt verum eſt vel poteſt re⸗
ferri ad conditionem foꝛme ſiue rationẽ eius quod dico
verum. et hboc modo non eſt verum. Ens enim non eſt
ratio veri ſed indiuiſio eſſe ab ente vt dictum eſt.4 Ad
tercium quod obijcit de vnitate. dicendum ꝙ ſm vnita⸗
tem iudicamus ſicut 'm artem et exemplar de opere.
ßm veritateʒ ſicut luce. Unde dicit auguſtinus in de ve⸗
ra religione. Iſta eſt lux vera per quam fantaſmata nõ

vera eſſe cognoſcis et ita differenter.Qotandum ꝙ; cnz

dicis ꝙ ſm vnitateʒ iudicamus.hoc eſt inquantum vni
tas aſſumit rationem cauſe foꝛmalis.et ſic inquantum
induit rationem veritatis.ſicut ſupꝛa oſtendimus ĩ que
ſlione de vnitate. ¶ Ao qrtũ qð obijcit. ĩtelligẽdũ ꝙ veri
tas pficit bonũ in rõe cae foꝛmał.boĩtas ĩ roe cae finatł.
Vtranq; autem perfectionem habent bona.veritas per
ficit itum ad eſſe nature relatum ad cauſam exempla⸗
rem. bonitas qtum ad eſſe relatum ad cauſam finalem.
Að quintum quod obijcit contra idem.ꝙ veritas eſt
lux intelligibilis et bonitas ſimiliter. dicendum ꝙ verũ
eſt ſe differenter quia verum eſt lux q;tum ad intelle⸗
ctum ſpeculatiuum.bonum eſt lux qᷓtum ad pꝛacticum
Pꝛeterea lux duplicem habet effectum. maniſeſtare et
mouere. Eſt enim pꝛincipium manifeſtandi ſe et alia
vt dicit auguſtinus in quadam omelia ſuper iobanneʒ
ex illo verbo ad ephe.v.que arguuntur alumine mani⸗
feſtantur. omne enim quod manifeſtatur lumine eſt.
et m hunc modum verum ſie lux intelligibilis. quia
pꝛincipium maĩfeſtatiuum. vnde Hylarius. verum eſt

— — — — — Z

—— — —

ee —

dee
ung
infitt
otenti
wſti⸗
taeken
diſeßn
inmme
ſtdg in
dean
gelr.
4diit.
ddicen⸗
Onitatis
iapn⸗
ofonne
Ntiofinn
b eſen⸗
hine
atelig̃
trintn
mmilitn⸗
reetpe
7 ver⸗
eſt.⸗ d
Apde
iuimd,
bligen⸗
diginn
d
GNe
Nini
rumn en
plan
1d ens
erann
Eternnt
gdi
lugus
rpe⸗
eſre⸗
dio
n e
ningt
ppere.⸗
n
tano
S
ntn
Mtun
igte
geen
fna.
op
pple⸗
hent
el
e
le
U
ed
i
n

Nueſtio

ceclaratiuum eſſe. Item eſt pꝛincipium motuin. vn⸗
de opera que non ſunt in ꝑticipatõne lucis vt opaca
7terrea.naturaliter ſunt imobilia.One vo in paꝛti⸗
cipatione lucis vt ꝑſpicua aqua ⁊ aer: ſunt mobilia
ſed non perſe.⁊ magis aer qᷓ; aqua:quia magis eſt in
participatione lucis. Quoꝛum vo luy eſt lubſtan⸗
tia ſunt mobilia per ſe vt coꝛpoꝛa celeſtia ignis. et
bac ratione bonum qðs eſt pꝛincipium mouendi ẽ lur
intelligibilis,/ vnde dyoniſius bonum ẽ ac quodom
nia conuertuntur 2 quod omnia affectant. 4 Ao vl⸗
timum dicendum. ꝙ ſicut ad pꝛinatõnem vite que eſt
prima perfectio animalis ſequitur priuatio ſenſus
ſic ad pꝛiuationem peciei ̃m quam ponitur veritas
ſequitur pꝛiuatio oꝛdinis.ſᷣm quez accipitur bonũ.⁊
ideo dicitur totum malum ex hoc pꝛouenire. vel ſpe⸗
cies dicitur dupliciter. ſcʒ perfectio eſſe ⁊ bene eſſe.
totum malum ᷣm hoc pꝛouenit ex pꝛiuatione ſpeciei
tamen ſpecies ſᷣm hoc ſe extendit ad bonitatem ſicut
ad veritatem.

Mẽbꝛum terciũ

Onſequenter inquiꝛendum eſt quid ſit
veritas. ponende ergo ſunt a diuerſis
diuerſe veritatis ⁊ veri notificatõnes.
nam ĩ libꝛo ſolilo.aug. ponitur hoc ve
rum eſt quod ita vt eſt videtur ⁊ colligitur ex ſuo op
poſito.ſi enim eſt falſum qð aliter ꝙᷓ eſt videtur:ergo
verum eſt qð ita vt eſt videtur. Sed bec diffinitõ im⸗
pꝛobatur ſic ab auguſtino.nam ablato eo cui aliquid
videtur. non videtur aliquid vt eſt:nec videtuꝛ aliꝗd
aliter ꝙᷓ eſt. ergo ablato eo cui videtur neq; veruz ne⸗
q; falſum eſt.quod eſt manifeſtum inconueniẽs.i⸗ã
Fm boc lapides in abditiſſimo terꝛe ſinu nõ eſſent ve
ri lapides:quia non videntur. Pꝛopterea ponit᷑ alia
diffinitio in eodem talis. Verum eſt qð ita ſe habet
vt cognitoꝛi videtur.ſi velit ⁊ poſſit cognoſcere.Sed
contra hanc obijcitur quia ex hoc ſequitur ꝙ verum

non erit qð nemo poteſt cognoſcere. Item ſi falſum ẽ

quod aliter qᷓ eſt videtur: ergo ſi alteri videatur bic
lapis eſſe lapis.alteꝛi lignum:eadem res ⁊ falſa ⁊ ve
ra erit.ꝗ¶ Pꝛopterea ponitur aha bꝛeuis in eodem.
verum eſt id qð eſt. Sed obijcituꝛ.cum id qð eſt ſit ſu
ſceptiuum falſi.ſicut enũciatio que dicitur ⁊ vera et
falſa.qð autem eſt verum nõ eſt ſuſceptinum falſi.er
go id qð eſt non conuertitur cum vero. ergo non dif⸗
finit verum. Item ſi viceretur ꝙ intelligitur de veri⸗
tate rei non veritate ſigni. Obijcitur de bomine pi⸗
cto qui eſt falſus homo:⁊ tamen cõuenit ei eſſe quoꝰ
eſt. ¶ Stem ponitur alia a quodam pho. Eleritas eſt
adequatio rei 2 intellectus ſicut generaliter adequa
tio ſigni 2 aſſignati. Sed obijcitur.de adequatõne ſi
gni ao ſignatum non eſt niſi cum ſignificatio eſt. er⸗
go non eſſet veritas ſi non eſſet conſignatio. 4 Item
ponitur alia. eritas eſt indiuiſio eſſe⁊ qð eſt.Sed
obijcitur. in negationibus non eſt indiuiſio eſſe 2 eiꝰ
quod eſt.iĩmo ſignatur diuiſio eſſe ab eo qð eſt. vt cũ
dicitur homo non eſt aʒinus:per negationeʒ dicitur
eſſe aʒini ab eo qð eſt homo. ergo non eſſet hec vera.
bomo non eſt aʒinus. . Item ponitur alia ab augu
ſtino in de vera religione. Veritas eſt qua oſtenditur
io qð eſt. ⁊ colligitur ſic. Si falſitas qua id putatur
quod non eſt:ea eſt veritas qua oſtenditur io qͤ eſt.
Cui ſimilis eſt notificatio bylarij. verum eſt declara
tiuum qut manifeſtatiuum eſſe. Sed obijcitur. ſi ve⸗
rum eſt cclaratiuum aut manifeſtatiuũ eſſe ſiue ei⸗
quod eſt:ergo verum non erit io qnod eſt ant eſſe: cũ
nihil ſeipſum clariſicet. 4 Iem ponitur alia ab au⸗

guſtino de vera religione. Fleritas eſt ſumma ſimili⸗

tudo pꝛincipij que ſuꝛe vlla diſſimilitudine eſt vñ fal⸗

—⸗——ʒ—ʒ õ

Yv.

ſitas oꝛitur. Sed obijcitur. diuina eſſentia non eſt ſi⸗
militudo pꝛincipij cum ſit ſine pꝛincipio.Similit᷑ pa

ter eſt pꝛincipium ſine pꝛincipio: ergo nec diuina eſ⸗

ſentia nec pater eſt veritas. Item cum ĩ creatura nõ
ſit ſumma ſimilitudo pꝛincipij.ergo in creatura non
eſt veritas.l Item ponitur alia diffinitõ ab Anlſer.
in libꝛo de veritate.Aeritas eſt rectitudo ſola mente
perceptibilis. Sed obijcitur intentio rectitudinis ſi
accipiatur pꝛopꝛie: non inuenitur niſi in quantitate
dimenſiua.ergo non eſſet veritas niſi in coꝛpoꝛalibo.
Item ſi accipiatur methaphoꝛice:ergo eſt ſᷣm ſimili⸗
tudinem rectitudinis in quantitate.ſed vbicunq; ſic
intelligitur rectitudo:erit differentia pꝛincipij medij
2 finis.cum ergo in indiuiſibilibus vt puncio ? vni⸗
tate:⁊ etiam indiuiſibilibus completis vt circulatio
non ſit differentia pꝛincipij medij 2 finis.ergo in illis
non erit veritas. cum ᷣm trimegiſtum deus ſit ſpera
intelligibilis. cuius centrum eſt vbiq;: circũferentia
eſt nuſqꝙ; ergo intelligitur per modum puncti ⁊ ꝑ mo
dum ciꝛculi.Item ſi accipiatur rectitudo pꝛo iuſticia
Fm ꝓꝙ dicitur quod fit iuſte recte fieri: in quem mo⸗
dum dicitur rectitudo ab Anſelmo ᷣm quam eſt ali⸗
quid vt debet vel ſic vt debet: tunc non conueniet di⸗
uine veritati.que nulli debet eſſe rectitudo. IJtem cũ
iuſticia ⁊ bonitas ſit ſᷣm hoc ſola mente ꝑceptibilis.
non different 'm diffinitionem veritas.iuſticia. bo⸗
nitas. Item cum ſint aliqua que percipiuntur nõ ſo⸗
lum mente ſeo ſenſu vt coꝛpoꝛalia: ergo in coꝛpoꝛali⸗
bus non eſt veritas. cum veritas ſit ſola mente per⸗
ceptibilis.¶ Item cum tot modis ſunt aſſignate no⸗
tificationes veri ⁊ veritatis quomodo aſſignantur?
nam videntur deficere aut ſuperfluere aut male aſſi⸗
gnate eſſe.queritur ergo qualiter accipiãtur. Ke⸗
ſponſio.ad iſtud pꝛimo ꝙ omnes iſte notificationes
aſſignate ſunt in ſua ratione.i Iam quedam notifica
tio veri eſt generalis ad veritatem ſiue ſit cꝛeata ſiue
increata. ⁊ creata ſiue ſit cognitionis ſiue volunta⸗
tis ſiue actionis ſiue ſignifſicatõnis.⁊ hec veritas eſt
rectitudo ⁊c̃. ſicut ipſe innuit in libꝛo de veritate.et
nominatione rectitudinis diuidit eam ab omni re q̃ᷓ
rectitudo non vocatur. . do ſola mente perceptibi⸗
lis dicitur:ſeparat eam ab omni rectitudine viſibili.
Speciales vo notificationes differunt. nam quedaʒ
ſunt date de veritate compꝛehenſionis vt in libꝛo ſo⸗
liloquioꝛum que coincidunt in idem.veruz eſt quod
ita eſt vt videtur.⁊ alia.verum eſt quod ita eſt vt co⸗
gnitoꝛi videtur ſi velit poſſitq; cognoſcere. Quedam
de veritate ſigni ſiue ſigniſicationis vt illa.eꝛitas

eſt adequatio ſigni vel intellectus ⁊cL. Quedam ⁊te ve

ritate rei vt ille due que coincidunt in idem. verum
eſt io quod eſt.Et iterum.veritas eſt indiuiſio eſſe et
ſemper eſt. Quedam vo de veritate increata pꝛinci⸗
paliter.vt ille due Auguſti.de vera religiõe.ſed vna
de veritate m ꝙ accipitur eſſentialiter.⁊ hec notifi⸗
catio eſt per effectum conſequentem. veritas eſt qua
oſtẽditur id quod eſt. quia pꝛima veritas ſe babʒ ad
intelligibilia ſicut lux ad viſibilia.⁊ huic conſonat

Diffinitio bylarij. verum eſt declaratinum eſſe.Alia

vo eſt de veritate increata ſᷣm ꝙ accipitur perſonali⸗
ter.⁊ aꝓꝛopꝛiatur filio ſicut vnitas patri ⁊ bonitas
ſpirituiſancto que eſt veꝛitas.que eſt ſumma ſimilitu
do pꝛincipij ⁊c.⁊ pꝛincipium ibi dicit patrrem. mKe⸗
ſpondendum igitur per oꝛdinem ad obiecta. 4 Ad
obiectum contra pꝛimam diffinitionem. verum ẽ qð
ita eſt vt videtur.iam patet reſponſio.i am data eſt
te veritate compꝛehenſionis ſiue cognitionis:nõ rei
2 ideo ablato cognitoꝛe non eſt hic veritas ſᷣm actuʒ
quis ſit ᷣm habituʒ. in hoc ſcilicet ꝙ res nata eſt co
gnoſci vel videri vt eſt.¶ Ad obiectum contra ſcoam
que determinat pꝛimam. ſimilis eſt reſponſio. quia

SSSsS

Fnis non ſit aliquis qui poſſit cognoſcere:ipſa tamẽ
res adbuc eſt cognoſcibilis.a ideo adhuc habitu ſi⸗
ue potentia manet veritas compꝛebenſionis. 4l Ad
aliud quod arguit. ſicut inconueniens eſt ꝙ eadem
res ſit vera ⁊ falſa.patet reſponſio: quia ex veritate
compꝛebenſionis pꝛocedit ad veritatem rei ⁊ ideo q̃⸗
ſi mutat pꝛedicamentum.a eſt fallatia figure dietio⸗
nis. 4 Ad aliud obiectum contra terciam. Veritas

eſt id quod eſt ⁊ pꝛimo ratione enunciatõnis que eſt

vera ⁊ falſa.Dicendum ſicut dicit Anſelmus in libꝛo
te veritate. Alia eſt rectitudo ⁊ veritas enunciatio⸗
nis quia ſignat ad quod ſignandum eſt facta.alia qꝛ

ſignat quod accepit ſignare. facta eſt enim ad ſigna⸗
dum rem eſſe dum eſt 7 dum non eſt. ver bigratia. ſi⸗
ue dies ſit ſiue non: hec oꝛatio dies eſt incepit ſigna⸗
re diem eſſe.pꝛimo modo veritas dicta eſt mutabilis
⁊ ſeparabilis in contingentibus.ſecundo modo inſe
parabilis. pꝛimo modo eſt ſuſceptiua veri⁊ falſi ve⸗
ritas.in hac enim via non attenditur m id quod ac
cepit enunciatio:ſed m id ad quod eſt.ſecundo mo⸗
do non.quia attenditur id quod accepit. vnde Anſel
mus dicit. ꝙ pꝛimam veritatem habet accidentali⸗
ter:ſcdᷣam naturaliter.¶ Ad illud ðᷣo quod obijcit de
homine picto. Dicendum quoniam homo pictus ve
ra eſt pictura.⁊ eſt id quod ẽ:ſed falſus homo: ⁊ hoc
eſt io quod non eſt. quemadmodum dicit Auguſtinꝰ
ce vera religione.ſi rerum viſibilium pulchritudo qꝛ
vnitate continetur z non implet vnitatem nos fallit:
intelligamus nõ ex eo quod eſt nos falli:ſed ex eo qꝗð
non eſt. eſſe enim coꝛpus verum coꝛpus eſt: ſed falſa
vnitas. 4 Ad obiectum contra quartam. Veritas
eſt adequatio ⁊c᷑. Dicendum quoniam diffinitiones
non reſpiciunt eſſe actu ſed eſſe in hbabitu.vnde ſi nul
lus homo ſit:adhuc eſt vera diffinitio homo eſt ani⸗
mal rationale: ita cum dicitur veritas eſt adequatio
non copulatur adequatio ĩ actu ſed in habitu.¶ Ad
quintam ſcilicet veritas eſt indiuiſio ⁊c. Dicendum
ꝙ veritas negationum fundatur in veritate affirma⸗
tionum. vnde veritas huius negationis homo nõ eſt
aʒinus:fundatur in hac affirmatõne homo eſt homo
ſi ſignificet diuiſionem aʒini eſſe ab eo quod eſt ho
mo hoc non eſt niſi pꝛopter indiuiſionem eſſe homi⸗
nis ab eo quod eſt homo.⁊ ita veritas negationum
eſt ind iuiſio ßm rem. Eadem enim eſt veritas affir⸗
mationis.homo eſt homo:⁊ homo non eſt aʒinus.qᷓ;⸗
uis differens in ſignandi ratione. 4¶! Ad obiectuʒ cõ
tra ſextam diffinitionem que eſt. eritas ⁊c̃.que ea⸗
dem eſt cum diffinitione bylarij verum eſt declarati⸗
uum ⁊c̃. Dicenduʒ eſt.ꝙ ſicut lux manifeſtat ſe ⁊ alia
ſic veritas que eſt diuina eſſentia.quia eſt lux intelli⸗
gibilis ſicut dicit Auguſtinus in de vera religione.
4¶ Ad obiectum contra ſeptimam diffinitionem. Ae
ritas eſt ſumma ſimilitudo pꝛincipij.Dicendum pꝛo
vt dictum eſt.ꝙ bec diffinitio eſt veritatis pꝛime pꝛo
ut accipitur perſonaliter per aꝑropriationem. ⁊?
ideo nihil ad rem qð obijcit de eẽntia vel de patre.et
quod obijcit de veritate creature.Vnde illa notifica⸗
tio oſtenditur pꝛopter pꝛopꝛietateʒ perſone filij:⁊ per
diſtinctionem ab alijs perſonis.⁊ per diſtinctionem
a creaturis. Omne enim quod eſt. aut eſt pꝛincipiuʒ
eternum:aut a pꝛincipio.pꝛincipium eternum eſt vni
tas dei patris.ſed a pꝛincipio dupliciter.aut a pꝛin⸗
cipio quod eſt in idem ptitate ſubſtantie:aut in diuer
ſitate ſubſtantie.ſi in diuerſitate:ſic eſt creatura.que
qᷓuis ſimilis ſit:non poteſt tamen expꝛimere illaʒ vni
tatem pꝛincipij quam imitatur.Et ideo in hoc poteſt
oꝛiri falſitas ſicut dicit Auguſtinus non inquãtum
imitatur: ſed inquãtum implere non poteſt. Item ſi

eſt a pꝛincipio in idemptitate ſubſtantie: adhbuc du⸗

pliciter. aut ergo in idemptitate ſubſtantie ſimili⸗
tudine ſeu confoꝛmitate notionali:aut in idemptita⸗
te eſſentie in differentia notionali.pꝛimo modo eſt a
pꝛincipio patre filius qui eſt a patre:idem in ſubſtã⸗
tia ⁊ confoꝛmis in notione.quia ſicut pater perſona
a quo alius:ſic filius.ſcðᷣo modo ſpirituſſanctus qui
eſt a pꝛincipio patꝛe in idemptitate ſubſtantie:ſed nõ
confoꝛmis in notione.quia ſpirituſſanctus eſt perſo⸗
na que ab alio a qua nulla. Similitudo ergo pꝛinci⸗
pij magna eſt in creatura inquãtum vna eſt ſeo tamẽ
in diuerſitate eſſentie. Similitudo maioꝛ in ſpiritu
ſancto qui eſt a patre in idemptitate ſubſtantie quis
non confoꝛmis in notione.Similitudo vᷣo ſumma:fi
lius qui eſt a patre in idemptitate eſſentie ⁊ confoꝛ⸗
mis in notione:vt tamen de ſpirituſancto nõ dicatur
ſimilitudo minoꝛ. ⁊ bic eſt intellectus poſite diffini⸗
tionis. In hoc enim ꝙ dicitur ſimilitudo pꝛincipij:di
ſtinguitur a patre.in hoc ꝙ ſumma:per modum qui
dictus eſt a ſpirituſancto.in hoc ꝙ nulla diſſimilitu⸗
do ex quo falſitas oꝛitur.diſtinguitur a creatura.fal⸗
ſitas enim eſt in creatura ex hoc ꝙ imitatur vmtateʒ
pꝛincipij illud implere non poteſt. illa eſt veritas q
illud implere potuit et eſſe id quod illud eſt.que ita
eſt ſimilis:vt omni mõ hoc impleat ac ſit ipᷣm.ipſa eĩ

eſt que id ſicut eſt oſtendit. ElInde ⁊ veꝛbum eius ⁊ lux
eius rectiſſime dicitur.¶ Ad obiecta contra diffini⸗/

tionem vltimam Anſelmi.reſpondendum ad pꝛimũ
ꝙ rectitudo dicitur per ſimilitudinem duobus mo⸗
dis. in rectitudine autem eſt debita oꝛdinatio medij
ad extrema.quia ipſum medium non occlinat ab ex⸗
tremis. Ratione debite oꝛdinationis quod eſt debite
oꝛdinatum dicitur rectum. Ratione vo habitudinis
medij ad extrema vbi inuenitur indeclinabilitas me
dij ab extremis dicetur rectum.qᷓuis pꝛopꝛie ibi non
ſit ratio medij ⁊ extremoꝛum. Dicendum ergo ꝙ bec

diffinitio generaliter datur ob Anſelmo. veritas eſt

rectitudo ⁊c. ⁊ cum dicatur veritas multiplicit. IJn
ſigno.vt in ſermone:vt in zach.viij. loquimini verita
tem vnuſquiſq; cũ pꝛoximo.Et ĩ cognitione.pᷣs.Qui
loquitur veꝛtatem in coꝛde ſuo.Et in volũtate.vt io⸗
han.viij. de dy abolo. In veritate non ſtetit. Et ĩ ope⸗

ratõne. vt Joh.iij. omnis qui facit veritatem nõ odit

lucem. oſtendit Anſelmus ꝙ in omnibus eſt rectitu⸗

do ex debita oꝛdinatione. per boc ꝙ ſunt vel faciunt

quod debent vel ad quoo debent. EUnde veritas enũ⸗
ciationis cum ſit quod debet ⁊ ad quod debet.ſimili⸗
ter ⁊ de ceteris. Item eſt veritas pꝛima. Johan.xiiij.
Ego ſum via veritas ⁊ vita.in qua non cadit pꝛopꝛie
intentio debiti.niſi ſit accipere debitum conueniẽtie:
non neceſſitatis ſicut dicit Anſelmus. quia nulli de⸗
bet ſed omnia ei debent.⁊ ideo quia omnia debite or
dinantur ad ipſam:ipſa eſt rectitudo.non quia ipſe
debite oꝛdinetur ad res: ſed res debite ad ipſam. In
omnibus ergo inuenitur debita oꝛdinatio ⁊ ita recti
tudo ſᷣm pꝛimum modum. Item quia oꝛdo vt dicit
auguſtinus conſiſtit in tribus.inuenitur in omnibus

veritas quaſi medium non declinans ab extremis.

verbigratia. in veritate creata eſſe vel facere quod de
bent ? ad quod debent. eſt rectitudo que eſt veritas.

quod debet dicitur per comꝑationem ad cauſam a qᷓ

eſt quaſi vnum extremum.ad quod debet: dicit ↄꝑa⸗

tionem ad finem ad quem eſt quaſi aliud extremum.
eſſe vᷣo rei vel facere quaſi medium. Si ergo res Evel
facit qð debet.hoc autem expleat qð a cauſa accipit⁊

Apter finem quem debet:recta eſt.⁊ ꝑ hunc modũ de⸗
currit intentio rectitudis 2 veritatis ĩ creatura:ſiue
ſit ſignatõis ſiue ↄgtõis ſiue volũtatis ⁊c. m moduʒ
ſcᷣm. In cꝛeatoẽ at ꝓut ↄſidẽat᷑ ĩ ſe ⁊ vt cã:ñ inueĩt i
tẽtõ rcetitudis h̊ mõ ſ̊ eminẽtõꝛi mõ. Scðʒ ꝙ ↄſideꝛat᷑

— — — — — —

—mmri —

- --

egtura
Nrpnn
krerin
I que ſn
eſusin
fa difſii
d piſti
obys 60
dni⸗ nen
mataber
ahe
hingtir⸗
ltune
eibinon
ſogbe⸗
gitaget
lat, N
nipenn

e

ltettio
Giope
Noot
betttu⸗
ſciunt
Wenid
tſinli
aheti⸗
pwn
enine.
nlli
tbirecr
biͤte
nh

laren

tiet
hnbes
ent.
oon
nins
nti
n
ixl
n
6
ſi⸗
6
6,
6

4
.

NMueſtio
vt cauſa:inuenitur intentio cauſe efficientis q̃ſi vnũ
extremum in ratione intelligentie.ſᷣm quã accipitur
intentio vnitatis.⁊ inuenitur intentio cauſe finalis
quaſi aliud extremum ſᷣm quã accipitur intentio bo
nitatnis ? inuenitur intentio cauſe foꝛmalis quaſi me
dium inter extrema non teclinans. ⁊ hec eſi veritas
Fm quã foꝛmantur omnia vt dicit augnſtinꝰ.⁊ hunc
oꝛdinem monſtrat auguſtinꝰ in fine libꝛi te vera reli
gione vt dictum eſt. Scᷣm autem ꝙ conſideratur in
ſe hoc eſt duobus modis.ſcilicet perſonaliter 2 eſſen
tialiter. Fm ꝙ perſonaliter innenituꝛ ſaceꝛ oꝛdo trini
tatis.quaſi vnum extꝛemum pater:qui eſt nõ ab alio
quaſi alterum extremum ſpirituſſanctus: a quo nul
lus alius.quaſi mediuʒ non declinans filius:qui ab
alio a quo alius.⁊ ipſe eſt veritas perſonaliter ſᷣm q;
ſupꝛa expoſitum eſt.⁊ ſm ꝙ eſſentialiter in ratione
intelligẽtie:inuenitur eſſe. intelligere.diligere.quia
deus eſt:: intelligit ſe 2 diligit ſe. Eſt vt vnitas.intel
ligit ſe vt veritatem.diligit ſe vt bonitateʒ.quaſi vnũ
ertremum eſt eſſe:alterum diligere:quaſi mediuʒ nõ

clinans inter bec eſt intelligere. hinc igitur manife
ſtum eſt qualiter intentio rectitudinis accipitur ĩ di

ſtinctione veritatis.l Ad illud quod obijcit de illis
in quibus modo inuenitur comꝑatio medij ad extre⸗
ma.vt in puncto ⁊ in circulo.dicendum ꝙ ratõne de
bite oꝛdinationis ad eſſe quod debet ⁊ pꝛopter quod
deus eſt rectitudo intelligibilis ĩ puncto ⁊ circulo ſi⸗
cut oſtenſum eſt.q¶: Ad illud vᷣo quod obijcit de deo.
patet reſponſio quomodo intelligatur rectitudo ᷣm
comꝑationem medij ad extrema.¶! Ad illud qð obij⸗
cit.ꝙ ei non conuenit ratio debiti: iam ſupꝛa oñſum
eſt ⁊ reſponſum. Et diſtinguendum ꝙ debita oꝛdina
tio intelligitur vel in ipſa re que debet.vel in illa cui
ebetur. In creatura ergo eſt debita oꝛdinatio quia
debet: ſed in deo vt cui debetur vel diſtinguenda ẽ in⸗
tentio debiti. eſt enim debitum neceſſitatis quod eſt
creature:⁊ eſt debitum congruitatis ⁊ hoc eſt in cre⸗

atoꝛe.4.l Ad illud vo quod obijcitur de bonitate 2 iu

ſticia quia ei conuenit eſſe rectitudinem 7c. maxime
Fm intentionem qua dicitur debita oꝛdinatõ.ſᷣm au
tem aliam intentionem dico ꝙ intentio rectitudinis
dicit quaſi habitudinem medij ad extrema quia vnũ
extremum ponitur vnitas aliud bonitas:intẽtio me
dij non declinantis veritas.⁊ in hac intentione non
conuenit bonitati eſſe rectitudinem ſicut nec vnitati
Im autem ꝙ intentio dicit debitam oꝛdinationeʒ di⸗

ſtinguendum eſt. ꝙ oꝛdo creature duplex eſt m com⸗

parationem ad cauſam. creatura enim a cauſa deoẽ
vt ſit rn cauſã. Item creatura eſt a cauſa deo vt ſᷣm
cauſam referatur ad cauſam. pᷣm pꝛimum eſſe atten⸗
ditur oꝛdo creature que eſt ab vnitate cauſe ad veri⸗
tatem ᷣm quãꝗ eſt? in eſſe ſeruatur.ſᷣm ſecundum eſſe
oꝛdo creature ad bonitatem ad quam eſt debi ta. ergo
oꝛdinatio creature que eſta cauſa vt ſit ̃m cauſam:

eſt rectitudo que eſt veritas. debita oꝛdinatio a cau⸗

ſa vt ſit ad cauſam:eſt rectitudo que eſt bonitas. pꝛi⸗
ma percipitur intelligentia mentis.ſecunda vo ſenti
tur affectu voluntatis.a ideo conuenienter poſſet ad
differentiam voluntatis poni ꝙ dicitur mente perce
tibilis. ¶ Ad vlnmum vo quod obicit de ſenſibili⸗

us. dicunt ꝙ non intendit Anſelmus niſi de verita⸗

te intelligibilium. Sed contra. veritas ſi igni non ſi

ne ſenſu percipitur. quia ſignum eſt quod ſe ſenſui
ſubijcit: ⁊ aliud intelligendum relinquit. Similiter
in libꝛo illo ipſe inducit veritatem ſenſuum ſiue ĩ ſen
ſirna. Dolufio buius rei queſtione ſequenti manite⸗

YTV.
Mlembꝛum quartum

Oſtea queritur de veritate in quibus
ſit.⁊ cum vnũquodq; ſic ſe habet ad eẽ
ſicut ad veritatem:in omni re erit veri
tas..l! Contra auguſt.in ſolilo.quicqꝗd
eſt in aliquo.non poteſt manere ſi non maneat illud

in quo eſt. rebus autem veris intereuntibus manet

veritas: non eſt igitur veritas in rebus moꝛtalibus.
4 Item auguſtinus de vera religione. Inter mentez
noſtram qua deum intelligimus patrem 2 veritatez
lucem. illam interioꝛem per quam deum intelligimꝰ
nulla interpoſita creatura eſt: quare ipſam veritateʒ
nulla ex parte diſſimiliter in ipſo ⁊ cum ipſo venere⸗
mur. que foꝛma eſt omnium que ab vno et ao vnum
referuntur.ſi ergo veritas eſt lux interioꝛ. ergo eſt ſo
lum in ſpiritualibus 2 non in coꝛpoꝛalibus.¶¶ Item
dicit Auguſtinus ſuper cañ.iohis.ꝙ veritas eſt lux
intelligibilis. ſicut ergo lux ſenſibilis non eſt niſi in
ſenſibilibus:ſimiliter lux intelligibilis non erit niſi
in intelligibilibus.ergo non eſt veritas in ſenſibilibo
Reſponſio ad pꝛimum veritas in rebus dupler ẽ.
Eſt veritas neceſſitatis ⁊ veritas contingentie. ſicut
diſtinxit Anſelmus. in veritate ſignationis quẽad⸗
modum eſt eſſe neceſſarium ⁊ contingens.Loquitur
ergo Auguſtinus in ſoliloquijs de veritate neceſſita
tis que eſt ſolum in rebus neceſſarijs. Pꝛeterea ẽ ve⸗

ritas cauſe ? veritas cauſati.⁊ vtraq; veritate dicũ⸗

tuxr res vere ſicut ⁊ bone duplici bonitate:ſcilicet bo⸗
nitate cauſe ⁊ bonitate cauſati. Geritas ergo cõmu⸗
niter non eſt in rebus vt dependens ab illis. et ideo
Fuis res vere intereant:non interit veritas.veritas
ðo cauſati que eſt in diuino eſſe rei interit rebus ve⸗
ris intereuntibus. Ad aliud dicendum ꝙ veritas
pꝛima lux interioꝛ dicitur pꝛopter ſui ſubſtantialita⸗
tem ⁊ ſimplicitatem que pꝛohibet vt non poſſet ↄgno
ſci niſi ab intellectu qui eſt vis anime interioꝛ.⁊ ta⸗
men ꝙtum ad ſuam eſſentiam: attingit omne quod ẽ
ſicut ponit auguſtinus exemplum de ceco poſito ĩ ſo⸗
le.ꝙ pꝛeſens eſt ei lux. ipſe tamen abſens eſt ab illa:
ita ipſa ſumma ſapientia que eſt pꝛima veritas om⸗
nium in quo eſt pꝛeſens eſt qᷓuis ipſe abſens. eſt igi⸗
tur omni rei pꝛeſens per eſſentiam per quam omnis
res in eſſe ſaluatur. VUnde pꝛimo iohis.Lur in tene⸗
bris lucet⁊ tenebꝛe eam non compꝛehendeꝛunt æc.in
mundo erat ⁊ mundus per ipſum factus eſt ⁊c. Ad
vltimum dicendum. ꝙ lux intelligibilis dicitur. non
ſolum quia ſit in intelligibilibus: ſed ſolum intelle⸗

ctu percipitur. Vnde notandum.q ad illð quod obij
ciebatur in pꝛecedenti queſtione. ꝙ ſenſibilium recti

tudo non ſola mente percipitur ergo nõ eſt in eis ve
ritas cum percipiuntur ſenſu. Dicendum q; qᷓuis in
tellectu non ſeparantur eſſe rei veritas.quia ſem⸗
per cointelligitur: tamen in iudicio ſenſus ſeparan⸗
tur.quia eſſe ſenſibilis vt iudicatur ⁊ accipitur ſenſu
ſemper appꝛehenditur cum conditionibus materie.
veritas autem eius axpꝛehenditur abſq; omni condi
tione materie.⁊ ideo ſolo intellectu vel mente.ex hoc
non ſequitur ꝙ in ſenſibilibus vel in rectitudine vi⸗
ſibiliter non ſit veritas:ſed ꝙ non accipiatur eoꝛum
veritas ſenſu ſiue per ſenſum.

Mlembꝛum quintum

nſequenter inquirendum eſt de veri
tate. Vtrum ſit vna:ita ꝙ non plures.
Ad quod ſic ſᷣm Anſhelmũ.ſicut ſe ba
bet coloꝛ ad coꝛpus coloꝛatum:ſic veri⸗
tas ad rem veram.ergo ſi multiplicantuꝛ coloꝛes pᷣm
quod multiplicatur coloꝛatum:multiplicabuntuꝛ ve

ritates m multiplicationem veroꝛuʒ. eꝛgo multe ſũt
eritates: cum conſtat multa eſſe vera. 4 Ytem ſi veꝛi
tas non? aliud ꝙᷓ rectitudo.ſed alia rectitudo ſigna
tionis alia voluntatis: quia hec in voluntate illa in
ſignificatione habet ſuũ eſſe. ergo alia veritas ſigna
tionis.2 alia voluntatis 4Ytem vnũquodq; ſicut ſe
habet ad eſſe ita ad veritatem.ſi ergo non eſt eſſe vnũ
omnium veroꝛum: non eſt veritas omnium veroꝛum
vyna. Cötra. Anſelmus de veritate. ſi rectitudo nõ
eſt in rebus illis que dicunt rectitudinem niſi ců ſunt
ßm ꝙ debẽt. debent autem eſſe vᷣm ꝙ exigit pꝛima re⸗
ctitudo que eſt pꝛima veritas: ergo hic illis rectas et
veras eſſe m pꝛimam rectitudinem veritatem eſſe.
eſt igitur vna rectitudo ⁊ veritas. Ytem Anſelmus
ſicut tempus ſe habʒ ad tempoꝛalia ſic veritas ad ve
ra. Veritas enim eſt menſura omnium veroꝛũ: ſicut
tempus omnium tem poꝛalium. Si ergo vnum tem⸗
pus omnium tempoꝛalium.ꝙuis diueꝛſa tempoꝛalia
que tempoꝛe menſurantur: ergo vna veritas erit om⸗
nium veroꝛum ẽuis multa ſunt que veritate menſu⸗
rantur. 4 YZtem 'm auguſtinum in ſolio. ⁊ Anſek.
cæ veritate. veritas radicatur in ꝑmanente: non ĩnõ
ꝑmanente. Sed vnum eſt ꝑmanens in ommi re. ſed il
lud non multiplicatur in hae re vel in illa: ergo veri
tas non multiplicatur in hac re vel in illa. Reſpõ
ſio. veritas rei dicituꝛ duobus modis.vno modo lm
ꝙ dicitur indiuiſio eſſe ⁊ quod ẽ.pꝛout dicitur ab au
guſtino veritas. ⁊ hbec veritas fundatur ſuper debita
pꝛincipia eſſentie rerum ? debitam eoꝛum vnionem
in creaturis.⁊ hec veritas multiplicatur ſcom multi
plicationem eſſentie veroꝛum Alio modo hᷣm ꝙ veri
tas dicitur ab auguſtino lux intelligibilis:eo ꝙ ĩ mo
dum lucis maniſeſtat omnia vera tenet 2 conßuat
in eſſe.quẽadmodum lux eſt pꝛincipium conſeruati⸗
uum ſuoꝛum effectuum pꝛout dicitur ab Anſelmo re
ctitudo mente ꝑceptibilis.eo ꝙ per ipſam menſuran
tur omnia vera: ſicut per tempus omnia tempoꝛalia
q hoc modo vna eſt ⁊ ſola veritas que eſt diuina.qua
manifeſtantur omnia? vera 7 conſeruantur in eſſe 2
menſurantur. pꝛimo ergo modo multe ſunt veritates
ßm multiplicationem eſſentie veroꝛum.ſecundo mo⸗
do vna tm̃ veritas quẽadmodum lux ⁊ rectitudo vna
Si autem queritur in hoc ſecundo ſenſu veritas hu⸗
ius rei vel illius. diſtinguendo veritatuʒ differẽtias.
vt veritas ſignationis. veritas actionis ⁊c.ſi nullam
ab ipſis rebus accipit veritas diuerſitatem. Reſpon
cendum ᷣm Anſelmum de veritate.impꝛopꝛie huius
rei vel illius veritas eſſe dicitur: quoniam illa nõ in
ipſis rebus aut ex ipſis aut per ipſas in quibus eſſe
dicitur habet ſuum eſſe: ſed cum res m illam ſunt qᷓ
ſemper pꝛeſto eſt bis qque ſunt ſicut debẽt. eſſe veritas
dicitur huius rei vel illius vt veritas ſignationis.
veritas voluntatis ⁊ huiuſmodi.quẽadmodum tem
pus huius rei vel illius: cum vnum ⁊ idem ſit tempꝰ
omnium que in eodem tempoꝛe ſimul ſunt.⁊ ſi non
eſſet hec res vel illa:nibilominus eſſet idem tempus
nec enim ideo dicitur tempus huius rei vel ulius.qꝛ
tempus eſt in ipſis rebus: ſeo quia ipſe ſunt in tem⸗
poꝛe. ſicut per tempus per ſe conſideratum non vi⸗
citur tempus alicuius:ſed cum res que ĩ illo ſunt cõ⸗
ſideramus dicitur huius rei vel illius:ita ſumma ve
ritas per ſe ſubſiſtens nullius rei eſt. ſed cuʒ aliquid
ſcðm illam eſt:tunc eius dicitur veritas.

Membꝛum ſextum

Onſequenter queritur an plures veri⸗
tates ab eterno ſint.⁊ cum eſſe verita⸗
tem ſit eſſe quid: ſi ſunt plures verita⸗
tes ab eterno.erunt plura aliq ab eter⸗
no quod ẽ erroꝛ.¶ Item ſi diceretur ꝙ vna eſſet vni⸗

tas ab eterno ſed plura vera. Contra.cum veruʒ nõ

ſit determinatio diminuens vel remouens.cum dici⸗
tur aliquid verum quẽadmodum homo moꝛtuus: ſe⸗
quitur neceſſario ſi plura vera ab eterno:ꝙ plura ali
qua ab eterno.Cum ergo boc ſit falſum.relinquitur
ꝙ vnum ſoluz veritas vna eſt ab eterno. Cõtra.
cum dico pater generat.filius generatur.ſpiritus ⸗
cedit: hic ſunt plures veritates ſicut plures perſone
vel pꝛopꝛietates.ſed veritates iſte ſunt eterne ſine pn
cipio:ergo plures veritates ab eterno.⸗ Item augu
ſtinus dicit. ꝙ tres ſunt quibus fruendum eſt. ſed ve⸗
ritas conuertitur cum re: igitur tres ſunt veritates
reſpondentes hmõi tribus rebus. ſed huiuſmodi res
ſunt ſine initio.quia buiuſmodi vocat perſonas diui
nas.ergo⁊ tres huiuſinodi veritates ſunt ſine initio
aut ratione perſonalitatis non eſſet ponere veꝛitatezʒ
in diuinis. 4 Item deus ab eterno ſciuit omnem cre
aturam ſiue hanc ſiue illam. ſciuit ergo ab eterno an
tirpᷣm foꝛe ⁊ petrum foꝛe.hoꝛum enim veꝛitas fuit in
mente diuina ab eterno:quia omne qð ſcitur quia ve
rum eſt ſcitur. ſed antixpᷣm foꝛe non eſt petrum fore.
ergo veritas huiuſmodi in mente diuina non eſt veꝛi
tas illius.quia ſi bec diſtinguũtur inter ſe:⁊ verita⸗
tes earum diſtinguũtur. ſed iſte veritates ſunt ĩ men
te diuina ab eterno? ſciuntur a deo: et pari ratione
veritates omnium creaturarum. eꝛgo plures ſunt ve
ritates ab eterno. Solutio. dicendum ꝗ vna ſola
eſt veritas cuius pꝛopꝛium eſt eſſe ſine initio.⁊ becẽ
veritas pꝛima que eſi pꝛincipium ommium aliarum
veritatum. ⁊ pꝛioꝛ illis cauſalitate ⁊ duratione.que
omnes alias veritates tenet in eſſe ⁊ conſeꝛuat.¶¶. Ad
pꝛimum obiectum dicendum. ꝙ cum dicit auguſtinꝰ
tres ſunt res quibus eſt fruendum. Sicenduʒ ꝙ res
aliquando appellatur natura.aliquando res aPella⸗
tur ipſa res nature. aut ergo inuocat res tres diui⸗
nas perſonas.vnde ſunt hic tres res nature ſiue tꝛes
perſone.Auguſtinus ergo ibi vocat tres res tres di⸗
uinas perſonas. Vnde ſunt hic tres res nature ſiue
tres perſone: non tres res id eſt non tres nature:im⸗
mo ſunt tres vmus nature. ſunt illa natura ſcilicet
diuina eſſentia.⁊ ideo cum veritas ad eſſentiam refe
ratur et ſuper ipſam fundetur: non eſi dicendum ꝙ;

ſunt harum tres veritates diſtincte immo vna ſola.

Quoo tamen obijcitur. ꝙ patrem generare non elt fi
lium generari. dicimꝰ ꝙ ſi loquamur de veritate que
eſt rei relate ad intellectum: poſſet eſſe ꝙ ſint tres ve⸗
ritates ſm rationem intelligentie. vna tamen ſola eſt
veritas eſſentie nõ plures.⁊ de hac hic loquimur ipa

enim pꝛopꝛietas ad perſonaʒ reducitur ⁊ perſona ad

eſſentiam. ⁊ pꝛopter hoc veritas pꝛopꝛietatis ad veꝛri
tatem reducitur perſone.⁊ veritas perſone ad verita

tem eſſentie.⁊ ideo cum ſit vbi vna ſola eſſentia. re⸗
linquitur ꝙ ſit ibi vna ſola veritas.quod ſic patet. pa
trem enim generare nibil aliud eſt qᷓ patrem eſſe. et
filium generari idem ꝙ filium eſſe:ſt piritũſanctũ pꝛo
cedere idem qð ſpiritũſanctum eſſe. Seo cũ dico pa⸗
ter eſt. filiꝰeſi.ſpuſſanctꝰeſt:idem dico eſſe ſiue eandẽ
eſſentiã.hoc enim eſſe dici
tia. ⁊ de filio:qꝛ filiꝰeſt eſſentia.⁊ ſiłꝛ deſ pũſcto.quia
ſpũſſetus ẽ eẽntia. Si gᷓ hec veritas pr generat redu
citur ad hanc que eſi patrem eſſe:reducit᷑ ad eẽntiam

ſic de alijs.⁊ ita cũ ad eandẽ eẽntiã reducãt᷑ ratõne

tur de patre:qꝛ pater ẽ eẽn⸗

4
resſe⸗
eſeti
Penſ⸗
ſabeten
eſſerni
rergns
um dicii
pb:ſe⸗
org li
nquitur
Orz.
rims⸗
perſone
neſineit
tem augn
eſſedeen
eritates
fnotine⸗
onasdiut
ſineini⸗
erenintsz
mnnengre
Eterpoen
gsfuit
Urqniate
rumfore.
oneſtpen
rfenin
Pntignen
lmngone
gſuntre
Chaſol
daheei
Aiarum
one⸗ge
t 4
ngoltr⸗
e
oppeli⸗
es dii
ine nes

esde

preſue
wprernmn
Aſalle

iartſrte

do
1 ſn.
oneki
Nteqe
es e⸗
ſoek
urin
oncs
40 ſen
hferit
ig
Ntet
eſe. 4
cp
ſcoßt
ca
fich
⸗
tretn
em
e

cuius eſt veritas: conſiat ꝙ ibi non ſunt tres verita⸗
tes ſine initio quia ad vnam indiuiſibilem veꝛitateʒ

reducitur ratione cuius dicitur eſſe vna.⁊ ꝑ hoc pa⸗

tet ſolutio ad pꝛimum ⁊ ſecũdum.⸗ Ad aliud dicen
dum. ꝙ licet referendo ad res extra vna non ſit alte
ra quia petrum foꝛe in mente:nõ eſt antix pᷣm foꝛe in
mente. tamen in mente diuina veritates iſte in diueꝛ
ſe ſunt 2 ſunt vna veritas. Sunt eniʒ pꝛima veritas
ſiue oiuina eſſentia. nam mundum foꝛe anteq; mun⸗
dus ſit non eſt aliud qᷓ deum foꝛe creaturum mundũ
7 ſimiliter petꝛum foꝛe.⁊ ſic eſt de alijs futuris.Sed
um foꝛe creaturum mundum:idem eſ ꝙ; deum eẽ.
2 ita veritates iſte relate ad dininam eſſentiam vnũ
ſunt.quia ſunt diuina eſſentia. Unde hac ratione di
cit Anſelmꝰ. ꝙ creatura in creatoꝛe eſt creatrix eẽn⸗
tia.vnde ſicut nos dicimꝰ de ydeis ꝙ ydee relate ad
ipſa ydeata plures ſunt.quia creature quarum ſunt
plures ſunt.nec vna cum alia.⁊ ideo in comꝑatione
iſta vna ydea non alia: tamen comꝑatione ad ipſum
pꝛimum pꝛout ſunt in mente diuina.omnes ydee ſũt
vnum. Sic dicimus ꝙ iſte veritates plures ſunt ĩ re
extra.nec vna ſit alia: ſunt tamen vna veritas pꝛout
ſunt in mente diuina. quia ſunt idem qð pꝛima veri⸗
tas que eſt diuina eſſentia ? ita ſunt vna veritas2 nõ
plures ſᷣm ꝙ ſit. Sed contingit dicere ꝙ eſt veritas

plurium rerum.

Membrum ſeptimũ
Oſlea queritur de eternitate veritatis
. an omnis veritas eterna ſit. Ao quod
ſic augu.nihil magis eſt eternum qᷓ; ra
tio circuli.⁊ ſimiliter duoꝛ tria eẽ ꝗn⸗
q;.· ergo aut dicetur deus eſt ratio circuli.⁊ ſimiliter
duo ⁊ tria eſſe quinq; vel ꝙ plura ſint ab eterno:quo
rum vtrũq; eſt incõueniens. 4 Item qð non incepit
eſt eternuʒ.ſed veritas huius ꝓpoſitionis antixp̃ᷣe na
ſcetur non incepit: non enim eſt dicere qñ incepit.er
go eſt eterna. Contra quod eſt eternum nunqᷓ de⸗
ſinet. ſed veritas buius ꝓpoſitionis aliquando deſi⸗
net. poſtq; enim natus erit non erit amplius vera:er
go non eſt eterna. Ztem circa hoc queritur. vtrum
enũciabilia ſunt ab eterno. Ad qðs ſic.ab eterno fuit
verum mundum foꝛe. aliteꝛ enim pꝛeſcientia que fuit
de hoc ab eterno. nõ eſſet veri ⁊ ita de alijs: ergo enũ
ciabilia fuerunt ab eterno. 4 Item anguſtinus in li
bꝛo ſoliloꝗ. dicit quod ſequitur.ſi mundus non fuit:
mundum non fuiſſe eſt verum. ⁊ per hboc intendit ꝓp⸗
bare ꝙ veritas eſt eterna. per hoc ꝙ neceſſe eſt alteꝛã
partem contradictionis eſſe veram.⁊ ita mundũ non
eſſe fuit verum anteqᷓ fieret:ergo enũciabile ab eter⸗
no. CLontra cum dicitur mũdum foꝛe hoc enũcia⸗

bile affirmat de mundo qm̃ erit. Similiter mundus

non eſt anteꝙ mundus eſſet. hec enunciatio negat de
mundo qm̃ eſt. Si ergo de hoc ꝙ omnino non eſt ni⸗
pil poteſt affirmari. etſi vninerſaliter nibil eſſet. ni⸗
hil poſſet de altero negari. cum ergo ab eterno nõ fu⸗
it mundus nec aliquod eoꝛum que ſunt in mũdo: nõ
erit verum diceꝛe ab eterno mundus erit ⁊ ab eteꝛno
mundus non eſt. Item ab eterno non eſt enũcians
nec res de qua enunciatur.eꝛgo enunciabilia nõ ſunt
abeterno. Ad pꝛimum dicendum q veritas hui?
ꝓoſitionis antixpc naſcetur.x⁊ huiꝰ duo ⁊ tria ſunt
quinq;.⁊ huiꝰcirculus eſt figura plana. poteſt retor⸗
queri vel ad id in quo radicatur veritas illa ſicut in
ſubiecto.ſicut dicit auguſſinꝰ ꝙ bꝛeuis diſtinctio ve⸗
ri eſt io quod eſt.ꝛ ſic iſte veritates non ſunt eterne.
Et quod dicit auguſtinꝰ.nihil magis eſt eteꝛnum 7c.
accipitur ibi eternum pꝛo perpetuo vel pꝛo eterno tẽ
poꝛis. Vel poteſt retoꝛqueri dictarum ꝓPpoſitionum

xv.

veritas ad pꝛimam veritatem. ſic eſt quelibet illarũ
eterna nec ẽ aliud ꝙ; ipſe deus.nec ideo dicetur ꝙ cir
culi ratio ſit deus ſimpliciter loquẽdo. ſed circuli ra
tio pꝛout eſt in xo.4 Eodem modo reſpondendum
eſt de illa antixpᷣc naſcetur ꝙ ſi veritas eius retoꝛque
retur ad veritatem pꝛimam:hoc modo veritas ẽ eter
na. Si retoꝛqueat᷑ ad illud in quo eſt:ſic non eſt eter
na ſimpliciter: tamen in genere tempoꝛis ⁊ in eteꝛno

poteſt dici non habuiſſe pꝛincipium. ſequitur tamen

Sm ꝙ dicitur pꝛeteritoꝛum nõ eſi ſinis led pꝛincipiũ
in tempoꝛe.ecõtrario futuroꝛum non eſi pꝛincipium
ſed imtiuʒ tm.ſic enim qᷓtum eſi de oꝛdine tempoꝛis
non eſt aſſignare tempus in quo vltimo bec ſit vera:

ceſar fuit.ſed eſt aſſignare in quo pꝛimo fuit vera.ita

ecõtrario oꝛdine tempoꝛis non eſt aſſignare tempus
in quo hec pꝛimo vera fuit antixp̃c erit:tamen erit aſ
ſignare tempus in quo vltimo erit vera.4 Ad hoc
quod querit de enũciabilibus.dicendum ꝙ enuncia

bile impoꝛtat aptitudinem vnã ex parte enunciãtis

2 aptitudinem aliam ex parte eius quod enunciatur
MEtum eſt de aptitudine ex parte rei enunciate: diſtĩ
guendum. ꝙ res enunciata poteſt conſiderari in na⸗

tura pꝛopꝛia.ſic nõ ſunt enunciabilia ab eterno quia
in enunciabili eſt com poſitio vel diuiſio. Compoſi⸗

tio autem ⁊ diuiſio tunc pꝛimo venerunt in eſſe:cum
creat᷑a pꝛoceſſit ĩ eſſe.in quo eſt pꝛima compoſitio eiꝰ
quod eſt ⁊ quo eſt⁊ rationi eius ꝙ eſt: accipitur ra⸗
tio ſubijciendi.ratione eius quo eſt: ratio pꝛedican⸗
di · Mtum do eſt de aptitudine rei enũciate ſᷣm ꝙ pꝛi
ma cauſa:poſſunt dici enũciabilia eſſe abeterno.ſed
hoc non ſimpliciter ſed ſᷣm quid.Fſᷣm ꝙ eſſe rerum in
cauſa non eſt eſſe ſimpliciter ſed ſᷣm quid.q Ad obie
cta ergo dicendum.ꝙ veritas enũciabilium ſᷣm quẽ⸗
dam modum eterna eſt. non tamen ſequitur ꝙ enun⸗
ciabilia ab eterno.vnde diſtinguẽdum ꝙ eſt veritas
triplex. Eſt enim veritas rei ſᷣm quod dicit auguſti⸗
nus in libꝛo ſoliloꝗ.verum eſt id quod eſt. Eſt etiam
veritas ſigni ſᷣm quod dicimus oꝛationem veram eẽ
cum oſtenditur rem eſſe ſicut eſt.⁊ ſᷣm hoc veritas eſt
adequatio ſigni ad id cuius eſt ſignum. Eſt etiam ve⸗

ritas cauſe de qua dixit Anſeł.ꝙ vna ⁊ ſola eſt veri⸗
tas licet plura ſint veꝛa.⁊ ponit exemplum de tempo

re ſicut eſt tempus vnum licet plura tempoꝛalia eo⸗
dem modo menſurata.⁊ hoc dicit auguſtinus ꝙ om⸗
ne verum eſt verum pꝛima veritate.Et ᷣm pꝛimum
modum mundum non eſſe ⁊ mundum futurum eſſe:
non fuit verum anteqᷓ; mũdus ⁊ res eſſent.nulla em
res ſubiacebat affirmationi vel negationi: ſicut nũc
affirmationi ſubiacet compoſitio alicuius rei. et ne⸗
gatõi vere ſubiacet modo pꝛopꝛia veritas.quia vna
res ſeparationem habet ab alia. Scom modum ſᷣm
quem dicitur veritas ſigni.cum veritas ſigni depen⸗
ceat a veritate rei: non erit dicere ſᷣm ſtatum illum
mundum foꝛe vel mundum non eſſe. Scõm auteʒ vl
timum modum pꝛout veritas dicitur cauſe.ſubeſt ve
ritas ei ꝙ eſt mundum foꝛe.mundum non eſſe an teqᷓ
mundus eſſet.⁊ huic affirmationi mundum foꝛe ſuffi
cit veritas ydee ſiue ratio mundi in veritate.ſiue ar⸗
te diuina que eſt reſpectu mundi futura. Huic auteʒ

negationi mundum non eſſe ſubeſt veꝛitas ipᷣius eſſe

diuini quod eſt veꝛe eſſe.ratione cuius veri eſſe remo
uetur a mundo ⁊ ab vnaquaq; creatura que tunc nõ
erat.Nec ex hoc ſequitur ꝙ mundus ſit vel alia crea
tura:qᷓuis aliquid affirmetur vel negetur de mundo
ſicut non ſequitur ſi hyrcoceruꝰeſt in opinione: ergo
byrcoceruꝰ eſt in eſſe ſeu habet eſſe.ſed ꝙ opinio de
byrcoceruo eſſe habeat.

Mlẽbꝛum octauũ

Onſequẽter queritur an veritas ſit mu
tabilis vel immutabilis. Ad quod
ſic Anſelmus. omnino in deo ipſam re⸗
ctitudinem immutabilem permanere.
ſed veritas eſt rectitudo:eꝛgo veritas eſt omnino im⸗
mutabilis. 4¶ Item auguſtinus in li. de li.arbi. veri⸗
tas non eſt inferioꝛ mente noſtra: quia de ea iudica⸗
remus qð non eſt veꝛum. non enim de ipſa iudicamꝰ
ſed per ipſam.nec menti equalis:quia mutaretur ſi⸗
cut mens eſt mutabilis.vnde dicit mentes noſtre ali⸗
quando plus vident aliquando minus de ipſa. Ipſa
in ſe manẽs nec pꝛoficit nec deficit.ex quo videtuꝛ ꝙ
ſit immutabilis.4! Item obijcitur ꝙ veritas creata
ſit immutabilis.quia res quelibet veritatem habet.
quia habet ſimilitudinem cum pꝛimo.ſed ratõne eiꝰ
ꝙ habet ſimilitudinem cum pꝛimo eſt permanens:er
go ratione permanentis eſt veritas in omni re.2 ſu⸗
per ipſum permanens eſt fundata veritas.ſed ratio⸗
ne illius eſt immutabilis: alioquin non haberet ꝑ il⸗
lud ſimilitudinem cum pꝛimo qui eſt immutabilis.ꝗ
veritas etiam creata immutabilis. ¶¶ Item ſicut dici
mus de celo ꝙ ſubſtantia eius non mutatur licet mo
ueatur in tempoꝛe: ita dicimus ꝙ aliquid eſt in tem⸗
poꝛe quod m ſubſtantiam non mutatur licet ſit alte
rum ⁊ alterum. ⁊ hoc eſt nunc qõ fertur. qð idem eſt
pm ſubſtantiam nõ mutatum ſed manet licet dicatur
alterum ⁊ alterum. ſic ille qui ſedet in foꝛo ⁊ poſt in
theatro non dicitur mutatus ᷣm ſubſtantiã licet mu

tetur ſᷣm accidens.ergo cum ſupꝛa permanens funde

tur veritas.eadem erit veritas ſub hoc pꝛeſenti pre⸗
terito ⁊ futuro ⁊ non mutata:cum eadem ſit ſubſtan⸗
tia tempoꝛis pᷣſens pᷣterita ⁊ futura.ſed altera ⁊ alte
ra.⁊ iſta eſt immutabilis veritas.¶ Item veritas pᷣ⸗
teriti dicitur reſpectu alicuius pꝛeſentis.veritas pꝛe
ſentis reſpectu eiuſdem cum eſt pꝛeſens veritas futu
ri reſpectu eiuſdem cum eſt pꝛeſens.idem ergo eſt qð
ſubelſt veritati pꝛeſentis pᷣteriti ⁊ futuri. Si ergo qð
eſt verum de pᷣterito ſemper erit verum. ⁊ qð eſt verũ
ce futuro ſemper fuit verum. ⁊ qð eſi verum de pᷣſen
ti nunc eſt verum.cum idem ſubſit verum pᷣſenti pᷣte⸗
rito ⁊ futuro:quodlibet ergo verum ſemper fuit? eſt
7 erit verum. quelibet ergo veritas eſt immutabilis

q;uis enũciatio de vero ꝑ tꝑa varietur.4 YIẽ Anſebk.

in libꝛo de veritate.non exiſtente ſignificatione non

perit rectitudo eius qua rectum eſt.⁊ qua exigituꝛ vt

qð ſignanduʒ eſt ſignificetur.i ec ideo eſt rectitudo

in ſignificatione quia nunc incipit eſſe cum ſigniſica

tur ꝙ eſt vel non eſſe qð non eſt: ſed quia ſigniricatio
tunc fit ſm rectitudineʒ que ſemꝑ eſt. nec ob hoc ab⸗
eſt a ſigniſicatione cum non ſicut debet aut cum nul⸗
la ſit ſignatio:ſed quia tune ſignatio deꝑit a non defi
ciente rectitudine.Rectitudo igitur qua ſignatio re⸗
cta dicitur non habet eſſe aut aliquẽ motum ꝑſigna⸗
tionem quocũq; ipſa moueatur ſignatio.oĩno eꝛgo vi

tco hac ratione pꝛobari quo quomodo ipᷣa ſint:recti
tudinem iĩmutabilem ꝓꝑmanere. Contra.diminute

ſunt veritates a filis hominum.ergo multomagis ĩ
alijs creaturis ſunt diminute:cum ſit homo nobilioꝛ
creatura ⁊ magis ſimilis deo.ſed omne diminutũ eſt
mutatum ſiue mutabile: ergo veritas eſt mutabilis.
Solutio.dicenduʒ m Anſeł.ꝙ veꝛitas pꝛima eſt
ĩmutabilis.Et ſimiliter augu.loquitur de veritate pᷣ
ma in pᷣdicta auctoꝛitate.de hac em̃ ſimpliciter verũ
eſt ꝙ eſt imutabilis. Sed de veritate que eſt in crea⸗
turis dicimus ꝙ in aliquibo eſt veritas mutabilis.ſᷣ
duplex eſt veritas in iſtis creatis.vna ẽ que eſt ĩ cre⸗
atura ratione eius ꝙ habet ſimilitudinem cum deo.
2 illa veritas fundatur ſuꝑ aliquid vnde habent ſimi

litudinem cum deo. vnde licet tempus non ꝑmaneaat

inq;tum hmõi in ſuis ꝑtibus:tamen in non ꝑmanen⸗
do habet quãdam ꝑꝓmanentiam.⁊ ſimiliter motus.⁊
ratione huiꝰhabet veritatem.⁊ hec veritas eſt ĩimuta
bilis in re.vnde hec veritas nõ interit ᷣm auguſtinũ
exiſtente re ſcʒ que eſt fundamentum veritatis nec va
riatur ſᷣm ſucceſſioneʒ motus ⁊ tempoꝛis.Sed ẽ alia
veritas que eſt adequatio rei ⁊ intellectus.⁊ hec veꝛi
tas eſt in re non ſolum in ratõne eius qð habet ſimi⸗
litudinem cum pꝛimo: ĩmo eſt ratione diſſimilitudi⸗
nis.vnde res coꝛruptibilis inq;tum hmõi non habet
ſimilitudinem cum pꝛimo.tamen habet veꝛitatem qᷓ;⸗

tum ad hoc vnde intellectus aꝓpꝛehendit? intelligit

ꝙ hbec res eſt coꝛruptibilis.⁊ hec eſt veritas rei inſe.
hec eſt veritas mutabilis ſicut ⁊ res mutabiles ſũt
hec enim variatur ſᷣm variationem ⁊ mutationẽ eo⸗
rum que accidunt circa eſſentiam rei que eſt ſubiectũ
veritatis inuariabilis.ſᷣm hanc autem variationezʒ
ſub ſignis diuerſis accipitur ſiue apta nata eſt acci⸗
pi res ab intellectu. vnde quãdoq; ſub conſignatione
tempoꝛis talis vel talis.quãdoq; ſub tali accidente.
quãdoq; ſub oppoſito.pꝛopter hoc illa veritas que ẽ
rei ᷣm hanc variationem accepte variabilis eſt. non
eſt ergo auctoꝛitas pᷣs.contraria ei ꝙ dicitur veritatẽ
eſſe immutabilem.quia loquitur de alia veꝛitate ⁊ ſic
patet reſponſio.

Membꝛum nonum

Onſequenter queritur an pꝛima veri⸗
tas ſit cauſa omniuʒz veꝛitatum. Ad qð
ſic.ſumma bonitas ſe habet ad bona ſi
cut ſũma veritas ad vera. Si ergo ſũ⸗
ma bonitas eſt cauſa omnium bonoꝛum: ergo ſũma
veritas eſt cauſa omnium veroꝛum.ergo ⁊ omnis ve⸗
ritatis.q¶. IStem.j.Coꝛinth.xij.nemo poteſt dicere do
minus ihᷣs niſi in ſpirituſancto.glo.omne verum a qͥ
cũq; dicatur a ſpirituſancto eſt verum: ergo ⁊ a pri⸗
ma veꝛitate eſt verum. 4 Item Anſelmus in libꝛo de
veritate.vides quoniam pꝛima rectitudo ſit cauſa om
nium veritatum? rectitudinum.⁊ nihil ſit cauſa illi⸗
us.⁊ reſpondet video ⁊ animaduerto in alijs tm̃ eſſe
effecta. quaſdam ðvᷣo cauſas? effecta vt cum veritas
que eſt in rerum eſſentia ſit effectinum ſũme verita⸗
tis ipſa vo cauſa eſt veritatis que eſt cognitionis.et
eius que eſt in pꝛopoꝛtione.⁊ iſte due veritates nul-
lius cauſa ſunt veꝛitatis. Contra.omne verum pꝛi
ma veritate eſt verum. ſed iſtum foꝛnicari velꝙ iſte
foꝛnicatur eſt verum demonſtrato aliquo foꝛnieante.
ergo a pꝛima veritate eſt verum.ſed eſſe ⁊ eſſe verum
conuertuntur:ergo a pꝛima veritate habet eſſe ꝗ iſte
foꝛnicatur.ergo a deo habet eẽ ꝙ iſte foꝛnicat᷑. ¶ Itẽ
veritas que eſt in pꝛopoſitione creata eſt a veritate q̃
eſt in re.ſicut dicit Anſelmus.ſi ergo veꝛitas foꝛnica
tionis que eſt in re non eſt a pꝛima veritate: ergo nec
veritas pꝛopoſitionis qua enunciatur iſtum foꝛnica⸗
ri.non ergo omne verum a quocũq; dicatur a ſpiritu
ſancto eſt verum. ¶/ Item ſi dicatur. ꝙ cum dico foꝛ⸗
nicationem: dico actum inoꝛdinatuʒ ⁊ deſoꝛmem.ve

ritas actus eſt a pꝛima veritate inꝙtum actus eſt:nõ

inqᷓtum actus eſt defoꝛmis vel inoꝛdinatus.obijcituꝛ
verum eſt iſtum actum eſſe defoꝛmem vel inoꝛdinatũ
ergo verum eſt defoꝛmationem vel inoꝛdinationem
eſſe in hoc actu. veritas ergo qua iſtud eſt verum: vel
eſt a pꝛima veritate aut non.ſi ſic: ergo a pꝛima veri⸗
tate eſt defoꝛmatio inoꝛdinatio in hoc actu quod eſt

falſum.ſi non:hoc verum nõ eſt verum a veritate pꝛi

ma. Reſponſio ſcᷣm Anſelmum in libꝛo de cõcoꝛ⸗

dia pᷣſcientie ⁊ li.aꝛ.deus facit in omnibo voluntatibo

operationibo bonis ꝙ eſſentialiter ſunt: ⁊ qð bona

2

ſunt· in malis vᷣo non ꝙ mala ſunt:ſed tm ꝙ ꝑ eſſenti⸗

—— ————=S=-- T —TECEc —— 1

tarioneeg
eſtſbieti
Pariaton
Ag ekernp
hſigatdne
laccicene.
fitnsqni
ls eſt on
ur enttai
atezit

n

Nina pern
un. o
0obonal
ienpoſu⸗
gofüne
ouunis de⸗
tdicered⸗
Krumg
gorapri
inlibron⸗
caulaon

cauſalu

jotm eſt
feritas
perita⸗
ſoniset
tes vv
rumgt
ſelg il
Nntecne
Eevenm
RN.
niareqj
ſmmica

gonce

Uenica⸗
ſpirin
ico ſo⸗
nennſ
geſtno
neim
dinol
tioron
me
a f
ſoih
lepn
Hin
Va
li

Nueſtio

am ſunt.ita per hunc modum dicendum. ꝙ in malis
facit ꝙ per veritatem ſunt non ꝙ mala ſunt.qꝛ hoc ꝑ
defectum veritatis ſunt.dicendum ergo ꝙ ſicut a pꝛi
ma eſſentia eſt omne qð eſt inqᷓtum eſt.⁊ a pꝛima bo⸗
nitate omne qð bonum eſt inqtum bonũ eſt:ita a ſũ⸗
ma veritate eſt omne verum inqᷓtuʒ verum eſt.¶ Ad
pꝛimo ergo obiectum dicendum.ꝙ cum ſit veritas qᷓ
conſiſtit in adequatione rei⁊ intellectꝰ.⁊ veritas rei
vt accipitur res generaliter ad bonum ⁊ malum.mu
tatio pᷣdicamenti eſt cum arguituꝛ a veritate dicti ad
veritatem rei.⁊ ideo cum dicitur iſtum foꝛnicari ẽ vł
ꝓ iſte foꝛnicatur eſt verum.copulatur veritas dictiñ
veritas rei.Sequitur ergo iſtuʒ foꝛnicari eſt veritas
ſeu verum veritate pꝛima.quia hoc dictum vel bec ꝓ
poſitio eſt a veritate pꝛima.Et cum arguit vlterius.
ꝗYergo foꝛnicatur eſt a voluntate pꝛima: pꝛocedit ad
veritatem rei.Sed deberet arguere ergo habet eẽ di⸗
ctum vel enũciatum a veritate pꝛima.¶ Ad ſcõm di⸗
cendum.ꝙ ſicut in malo non dicitur eſſe ſimpliciteꝛ ſᷣ
Fm quid.ſcʒ ratione ſubſiſtentis boni non ratõne de⸗
fectus a quo nomĩatur malum:ita dicitur habere ve
ritatem in re ᷣm quid ſed non ſimpliciter. cum ergo
dicitur foꝛnicatio habere veritatem in re ſᷣm quid di
citur.Qam foꝛnicatio dicit defoꝛmitateʒ actus talis
ſcʒ coire ratione actus ſubſiſtentis.defoꝛmitas babʒ
eſſe in re.⁊ veritatem ratione defectus.vel carẽtie for
malitatis vel oꝛdinis dicit defectum ab eſſe ? verita⸗
te.tamen veritas foꝛnicationis dicta de malo vł foꝛ⸗
nicatoꝛe habet veritatem eſſe ſimpliciter.quia con⸗
ſiſtit in adequatione dictionis ad rem que ſimplicit
eſt. qᷓuis res nõ ſimpliciter habeat eſſe.Qon ergo ſe⸗
quitur.qᷓ;uis veritas enũciationis cauſetur a verita⸗
te rei.ſi veritas rei non eſt a veritate pꝛima:qꝙ nec ve
ritas dicti.quia veritas hmõi ſᷣm quid eſt a veritate
pꝛima non ſimpliciter: tamẽ cauſa eſt veritatis dicti
non ꝙ ſit ipſa veritas ſᷣm quid.immo eſt veritas ſim
pliciter.quia de eo ꝙ eſt ᷣm quid:contingit enuncia⸗
re verum ſimpliciter. ¶ Ad tercium quod dicit verũ
eſt defoꝛmationem vel inoꝛdinationem eſſe in ̊ actu
Dicendum quia copulatur veritas dicti: concedẽdũ
ꝙ veritas qua hoc eſt verum: eſt verum veritate pꝛi⸗
ma ſed non ſequitur ergo defoꝛmatio eſt in actu a ve
ritate pꝛima. quia pꝛocedit a veritate dicti ad verita
tem rei. ſed ſequeretur ergo dictum vel enunciatum
de xefoꝛmatione in actu eſta veritate pꝛima.

Nueſtio. xvj. de falſitate.
Rddine ſubſequẽ⸗

ti queritur ð falſitate.Primo an fal
ſitas ſit in rebus. Secundo an ſit in
ſenſu vel i intellectu. Tercio an cau
ſa falſitatis ſit res vel rei ſimilitudo

Quar to an falſitas ſubſtantificetur in vero ſicut ma

lum ſi ubſtantificatur in bono. Quinto vtrum verita
ti pꝛime ſit oppoſita falſitas.

Membꝛum pꝛmum

Dpꝛimum arguitur ſic. Auguſtinus ĩ
ſecũdo ſolilo. Si verum eſt io quod eſt.
falſum non eſſe vſpiam cõcludetur quo
..is repugnante. ¶¶ Item in libꝛo de ve⸗
ra religione. Si vna eſt roma que eſt circa tyberim.
falſa eſt illa quã cogitans fingo.ſi vnus eſt ſol:falſus
eſt ille quem cogitans fingo. ex hoc relinquituꝛ mani
feſtam falſitatem eſſe qua id putatur eſſe quod nõ eſt.
Relinquitur igitur ꝙ falſitas eſt in ſola mentis eſti⸗
matione. Item cũ falſitas dicitur a fallẽdo.cũ res

non fallunt ſicut dicit augu. in libꝛo de vera religiõe.

xvj.

quia nihil aliud oſtendũt q; ſuaʒ ſpeciem quãꝗ pꝛo ſue
pulchꝛitudinis acceperunt gradu.relinquit᷑ igitur ꝙ
in rebus non erit falſitas.¶ Item falſitas dicitur de
rebus non entibus:cum ſcʒ dicũtur eſſe ſicut de enti⸗
bus cum dicũtur non eſſe. Relinquit᷑ igit᷑ ꝙ falſitas
non eſt in rebb. Contra.augu.ſcdo ſolilo.falſuʒ ſo
let dici qð a veri ſimilitudine longe abeſt. ſed tamen
habet ad verum nõnullam imitationem.ſed qð oĩno
non eſt non poteſt habere alicuiꝰ imitationem relin⸗
quitur igitur ꝙ falſum habet eſſe in re.¶ IStem augu
ſtinus in eodem. non attendis eam rem que oĩno nul
la ſit nec falſum poſſet dici.ſi enim falſum eſt:eſt.ſi ñ
eſt: non eſt.¶¶1 Item auguſtinus in eodem. eas res fal
ſas nominamꝰquas veriſiłes dephendimus.hinc ho
mo pictus dicitur falſus homo. relinquitur igitur ꝙ
falſum eſt in rebus. exquo res falſe nomĩantur ꝓpteꝛ
veri ſimilitudin-. Rñ.ſicut diſtinguit Anſelmus
ꝙ eſt veritas rei ⁊ veritas cognitionis ſignatõnis
ſic falſitas multipliciter. falſitas rer vt homo pictus
eſt homo falſus.⁊ falſitas cognitionis vt montes au
rei falſi montes.⁊ falſitas enũciationis vel ſignatio⸗
nis vt hominem eſſe aʒinum eſt falſum. dicendũ eꝛgo
ꝙ falſitas rei eſt in rebus.falſitas cognitionis eſt in
anima. pꝛout dicitur in p̃s. Anima mea impleta ẽ il⸗
luſionibo.falſitas enũciationis eſt in voce pꝛout eſt ſi
gnum. ¶ Ad pꝛimũ ergo quod obijcit dicendum ſᷣm
auguſtinũ in ſolilo. ſalſum in re dicitur qð fingitur
eſſe qð non eſt.aut oĩno eſſe tendit.⁊ ſi nõ eſt fingit eẽ
quod non eſt.vt tragedꝰfinxit ſe eſſe pꝛiamũ ⁊ non eſt
pꝛiamus.⁊ ypocrita ſe bonũ? non eſt bonus. tendit
eſſe ⁊ non eſt vt imago tua in ſpeculo quaſi tuipẽ vult
eſſe ⁊ ideo falſa.quia nõ eſt. Silłꝛ ea que doꝛmiẽtes vł
furentes cernũt.⁊ picture ⁊ ſimulachꝛa id eſſe tendũt
cuiꝰ ſimilitudineʒ repᷣſentãt.⁊ eo tamen falſa ſunt:qꝛ
id quo tendunt eſſe non poſſunt. falſum ergo incidit
rebus ex defectu eſſe:ſicut malũ incidit ex defectu bo⸗
ni.⁊ ideo nõ dicitur eſſe vſpiam eo ꝙ falſum: quis ta
men habeat eſſe ratione ſubiecti.quod dicitur eẽ fal⸗
ſum inqtum dexficit ab eſſe ad quod tendit vel fingit
vt ĩ theatro roſtiꝰ falſa tuba:ſed natura verus homo
⁊ hõ pictꝰvera pictura eſt:ſed falſus hõ.¶ Ad ſcðᷣm
dicendũ ꝙ dicitur falſitas in re ⁊ falſitas in cognitõ
ne. Pꝛimo modo falſitas dicitur qua id putatur eſſe

quod non eſt in ratione cauſe mouentis per rei imi⸗

tationem. ſᷣm quem modum dicit auguſ.in ſolilo.q;
falſum eſt quod ad ſimilitudinem alicuius accomo⸗
datum eſt. nec illud tamen eſt cuiꝰ ſimile agaret.nec

tamen ex hoc ſequitur ꝙ falſitas non habeat eſſe ĩ re

Secundo modo falſitas qua id putatur eſſe qð non
eſt ratione cauſe foꝛmalis.ſᷣm quem modum dicit au
guſtinus falſum eſt aliquid quod aliter ꝙᷓ eſt videtur
⁊ hec falſitas in re ⁊ cognitione habet eſſe.pꝛimo mo
do falſitas in vidente eſt.ſecũdo modo ĩ re viſa.¶ Ad
tercium reſponderunt ſᷣm auguſtinum in de vera re⸗
ligione. Coꝛpoꝛa intantum fallunt inqᷓ;tum non im⸗
plent illð quod conuincunt᷑ initari.quod ergo obij⸗
citur ꝙ res non fallunt.dicenduʒ ꝙ non fallunt cau
ſaliter ſeo occaſionaliter. vel dicendum ᷣm augulſ.qꝙ;
ex eo ꝙ ſunt nõ fallunt:ſeo ex eo ꝙ non ſunt.vnde di
cit in libꝛo de vera religione.Sed nos fallit rerũ viſi
bilium pulchꝛitudo.nõ ex eo qð eſt nos fallere dicit᷑:
ſeo ex eo qð non eſt.¶ Ad vltimũ dicendũ ꝑ interem
ptionẽ.ꝙ falſitas nõ eſt in rebo non entibo.tamen di⸗
citur falſitas in dicto vel enũciatione que eſt de reb
non entibo ⁊ ipſa enũciatio vel dictũ que eſt de re nõ
ente eſt. vnde augu.in ſolilo. ¶Multũ intereſt inter ea
que dicimꝰ:⁊ ea de quibo dicimꝰ.nã oĩa que dicimꝰ
ſunt entia ea autem de quibo dicimꝰ nõ entia.

1
—

Membꝛum ſecunduũ
Eeinge queritur an falſitas babeat eſſe
in ſenſu an etiam in intellectu. Ao qð
auguſtinus ĩ ſoliloquio.apparet nos in
omnibus ſenſibus ſiue in equalibus ſi
ne in deterioꝛibus rebus ſimilitudine lenocinante fal
li. aut etiam ſi non fallamur ſuſpendentes conſcienti
am noſtram. aut etiam differentias dinoſcentes: ta⸗
men eas res fallas nominamus quas veriſiles depᷣ⸗
bendimus.ergo in ſenſibus contingit eſſe falſitatem.
Item auguſtinus inducit per ſenſus om̃es ex quo
contingit ratiocinari veriſimilitudine falſitatem. vt
nauig antibus aquaʒ videtur turris moueri que ſtat
q in hoꝛologijs auditis videt᷑ cantus merule aut coꝛ⸗

ui. 4 Item Anſel. in libꝛo de veritate.eſt quidem in

lenſibus coꝛpoꝛis veꝛitas ſed non ſemper. naʒ fallũt
nos aliquando. Qam cum video aliquando per me
dium vitrum aliquid fallit me viſus.quia aliquan⸗
do renunciat mihi coꝛpus quod video vltra vitrum
eiuſdem eſſe coloꝛis cuius eſt vitrum cuʒ alterius ſit
coloꝛis. aliquando vᷣo facit me putare vitrum habe⸗
re coloꝛem rei quẽ vltra video cum nõ babeat. Aſoul
ta ſunt alia in quibus ſenſus viſus ⁊ alij ſenſus fal⸗
lunt. Contra.auguſtinꝰ de vera religione.ipᷣi ocu⸗
li non fallunt.non enim enunciare poſſunt animo nõ
affectionem . ꝙ ſi non ſolum ipſe ſed etiam omnis coꝛ
poꝛis ſenſus ita nunciãt vt afficiũtur.quid ab eis am
plius exigere debemus ignoꝛo. ex boc relinquitur ꝙ;
in ſenſibus non eſt falſitas. Item ſi quis remumĩ
aqua fractum opinatur 2 quando aufertur integra⸗

ri non malum babet internuncium ſed malus eſt in

dey nam ille pꝛo ſui natura non potuit aliteꝛ in aqua
ſentire nec aliud debuit. Si enim aliud eſi aer aliud
aqua: iuſtum eſi vt aliter in aqua ? aliter in aere ſen⸗
ciatur. Relinquitur igitur ꝙ falſitas non habet lo⸗

cum in ſenſu. MReſponſio ᷣm Anſel.in libꝛo de ve⸗
ritate. Eſt ſenſus exterioꝛ ſiue particularis in quo ñ
accidit falſitas. Et eſt ſenſus interioꝛ ſiue cõmunis
ad quem pertinet iudicare differentias. et cõmunia

ſenſuum cõponere? diuidere de ſenſibilibus ⁊ in ipᷣo
accidit falſitas ſicut dicit Anſelmꝰ his verbis.ſQon
mihi videtur falſitas in ſenſibus eſſe ſeo in opinione
ipſe nãq; ſenſus interioꝛ ſe fallit:non illi mentitur ex
terioꝛ.quod facile cognoſcitur. Cum em̃ puer timet
ſculptum dꝛaconem aperto oꝛe:facile cognoſcit quia
non fallit viſus ſed puerilis ſenſus interioꝛ.qui non

vum bene ſcit diſcernere inter rem ⁊ rei ſimilitudinz

Quod autez dicis de vitro ideo eſt.quia cuius viſus

tranſit per coꝛpus aliquod aerei coloꝛis nõ aliter im

peditur aſſumere ſimilitudinem coloꝛis quem vltra
videt.qᷓ cum tranſit per aera. niſi inqtum illud cor⸗
pus quod trãlit ſpiſſins aut obſcurius eſt aere. vt cũ
tranſit per vitrum ſui coloꝛis.i.cui nullus alius ad⸗
mixtus eſt coloꝛ.aut per puriſſimam aquam.aut per
criſtallum. aut per aliquio ſimilem habens coloꝛem
cum vo tranſit idem viſus per alium coloꝛem vt ꝑ vi⸗
trum non ſui coloꝛis ſed cui alius coloꝛ eſt additus:
ipſum coloꝛem qui pꝛius occurrit accipit. Quapro⸗
pter quoniam poſt vnum acceptum coloꝛem ſᷣm ꝙ il⸗
lo affectus eſt:alium quicũq; occurrat.aut nullatenꝰ
aut minus integre ſuſcipit. ideo illuʒ qui pꝛius cepit
aut ſolum aut cum eo qui poſi occurrit renũciat.Si
enim viſus quãtuʒ capax eſt coloꝛis tantum afficitur

pꝛioꝛi coloꝛe:non poteſt alium ſimul ſentiꝛe coloꝛem.

Si autem minus iᷓ colorem ſentire poſſit afficitur
pꝛioꝛi poſt alium ſentire.vt ſi tranſit per aliquod coꝛ
pus velut per vitrum. quod ita ſit perfecte rubicun⸗
dum vt omnino viſus afficiatuꝛ eius ruboꝛe.neꝗd di

9 e hED. . .ρdLh ar P. —

— Wſoc r Erd

uerſo ſimul affici coloꝛe.Si antem non tam perſectũ
inuenit ruboꝛem: qui pꝛioꝛ occurrit quãtum coloris
capax eſt quaſi non dum plenus adhuc alium valet
aſſumere coloꝛem inqᷓ;dtum eius capacitas pꝛioꝛi colo
re non eſt ſaciata. Qui autem hoc neſcit putat viſum
renunciare.quia omnia que poſt aſſumptum coloꝛeʒ
ſentit: aut omnino aut aliquatinꝰ eiuſdem ſunt colo⸗
ris.vnde contingit vt ſenſus exterioꝛ culpam ſuã im⸗
putet ſenſui interioꝛi.Similiter cuʒ baculus integeꝛ
cuius pars intra aquaʒ ⁊ pars extra putatur fractꝰ
non culpa ſenſuum eſt qui renunciant quod poſſunt
quoniam ita poſſe acceperunt:ſed iudicio anime im⸗
putandum eſt.ꝙ non bene diſcernit quid illi poſſint.
aut quio debeant. hec Anſel. ¶ Stẽ queritur an poſ⸗
ſit eſſe falſitas in intellectu. auguſtinus dæ vera reli⸗
gione.Ego vnus ſum.⁊ hoc loco ſentio coꝛpus meũ.
7 tamen figmento cogitationis pergo quolibet ⁊ lo⸗
quoꝛ cum quolibet.falla ſunt hec nec quiſqᷓ intelligit
falſa.Mon ergo intelligo cum iſta ↄtemploꝛ quia ve⸗
rum eſſe opoꝛtet quod intellectu cõtemploꝛ.Cum er⸗
o ea que fiunt in intellectu fiant in intelligendo: cũ
alſitas non poſſit intelligi. non poteſt fieri in intel⸗
lectu. Contra.auguſtinꝰ:lux veꝛa eſt qua hec om
nia non eſſe vera cognoſcis.ſed conſtat ꝙ illa eſt pri⸗
ma veritas que eſt lux ſolius intellectus. Intellectu
ergo cognoſcuntur pꝛedicta falſa non eſſe vera: ergo
intellectus aꝓpꝛebendit ipſa falſa.quomodo igitur ſi
falſa ſunt in intellectu: non erit falſitas in eodem.
4 Item nonne contingit errare contra intelligibilia
que non percipiuntur ſenſu vt cõtra diuina.ergo fal⸗
ſitas erit in intellectu:non ſolum appꝛehendendo ſed
cꝛedendo vel aſſentiendo. Reſponſio.rectitudo eſt
pꝛincipium cognoſcendi rectum ⁊ obliquum. ⁊ ars

pꝛinci pium cognoſcendi virtutem ? vicium.⁊ lux pᷣn

cipium cognoſcẽdi luminoſum ⁊ tenebꝛdſum.⁊ ſe lu⸗
cem ⁊ tenebꝛas:non tamen obliquitas eſt ĩ recto nec
vicium in virtute nec tenebꝛe in luce. ſic lux recti in⸗
tellectus que eſt veritas eſt pꝛincipium cognoſcendi
tenebꝛas falſi.Nec ſequitur falſitatem elſſe in intelle
ctu:quia non cognoſcitur per ſe ſed per accidens hoc
eſt per aliud ⁊ illud eſt verum ſicut obliquum cogno

ſeitur per rectum inqᷓtum eſt per declarationem a re

cto.Et q;tum ad hoc patet reſponſio ad pꝛimo obie⸗
ctum. Ao ſecundum dicendum.qꝙ eſt intellectꝰ re⸗
ctus:⁊ non rectus.rectus eſt cum eſt ad quoo eſt.ſci⸗
licet ad cognoſcendum rem ſᷣm ꝙ eſt. vnde intellectꝰ
dicitur ab intus loquendo quia intuetur pꝛout ſe hba⸗
bet veritas interius:non pꝛout apparet exterius.⁊ B
modo nihil contemplamur intellectu quod nõ ſit ve⸗
rum. Intellectus non rectus eſt. cum incidit in quod
natus non eſt. non eſt autem natus vt iudicet per rei
apparentiam ad hoc enim nata eſi fantaſia que dici⸗
tur a phanos quod eſt apparitio. que ſcilicet nata eſt
ad dilcernenda ea que apparent. cuʒ ergo hoc modo
iudicat intellectus:iam eſt non rectus ſed fantaſticꝰ.
⁊ in eo contingit eſſe erroꝛem. vnde Auguſtinꝰ de ve⸗
ra religione dieit.ꝙ boc modo fantaſmata dici ſolẽt
vnde anima mea impleta eſt illuſionibus.

Nlẽbꝛum terciũ
Oſtea queritur de cauſa falſitatis.An
ſit in re an ĩ rei ſimilitudine. Ad quod
auguſtinus in libꝛo ſoliloquioꝝ.quod
oculi vident non dicitur falſum niſi ha
beat aliquẽ ſilitudinẽ veri. vt homo queʒ videmus ĩ
ſomnis non eſt verus bomo ſed falſus:eo ipſo ꝙ ba⸗
bet veriſimilitudinem.⁊ ſic de alijs. Similitudo er⸗
go rerum mater ẽ falſitatis.⸗: Item in eodẽ.apparet

eqi er
NCn er/
igencori
erlin inteh
lua hecomg
Zutellectn
verar ergo
oigiurf
in cocen.
nelligbili
nnenoſel
engoſig
chtcoeſt
umn. 7 ars
maloryr
ſunaſein
lifeconer
Prfeenin
ogroent
feininele
Ncenste
mconno
Onemate
mmodbie⸗
lechw⸗
eintelec⸗
Moutlebe⸗
enns.,5

noſitt “

tinqon
ugnn
edian⸗
natoeſt
Ce noto
teſich.
odede⸗
ieſſoir

No

*
hniitt

„

NMueſtio

in omnibus ſenſibus ſimilitudine lenocinãte nos fal
li.⁊ eas res falſas nominamus:quas veriſi imiles de⸗
pꝛehendimus.ergo ⁊c. Item in eodem. cubitaꝛi nõ
poteſt eſſe ſalſum quicqᷓ niſi veri imitatione. Con
tra obijcit auguſtinus.imago in ſpeculo depꝛebendi⸗
tur eſſe falſa.eo ꝙ nõ tenet᷑ nec viuit nec ſonat.⸗j Itẽ
homines quos videmus in ſomnis tenere loqui⁊ vi
uere. ſi poſſent teneri viuere ⁊ loqui.⸗ ab illis quos
videmus vigilantes non diffeꝛrent: veri homines eſ
ſent.ſed ex hoc ꝙ differunt⁊ diſſimiles ſi unt: veri bo⸗
mines non ſunt. veri aut eſſent ſi nõ eſſent diſſimiles
Similitudinem igitur veritatis matrem 2 diſſimili⸗
tudinem falſitatis fatendum eſt. 4 Item auguſtinus
de vera religione.falſitas ex his eſt que imitant᷑ vnũ
non inqtum illud imitantur.ſed inqtum impleꝛe nõ

poſſunt.⁊ loquitur de pꝛimo puta vno quod eſt pᷣmũ

pꝛincipium. Sed inꝙᷓtum non poſſunt implere diſſi⸗
milia ſunt illi vni: relinquitur ergo ꝙ diſſimilitudo
mater erit falſitatis.q¶ Ieʒ auguſtinus ibidem dicit
ꝙ pꝛima veritas eſt ſumma ſimilitudo pꝛincipij.qua
nulla eſt diſſimilitudo ex qua falſitas oꝛitur.4. Iteʒ

obijcit auguſtinus ĩ ſolilo.cum conſidero illud quod

falſum vocamus.conſidero aliquid ſimile habere ve
ri. aliquid diſſimile.aut ergo nominatur falſum ex
eo ꝙ ſimile aut ex eo ꝙ diſſimile. Si ex eo ꝙ diſſimile
nihil eſt quod falſum dici non poſſit.nihil enim ẽ qð
alicui diſſimile non ſit. Si ex eo ꝙ ſimile: oua recla⸗

mant que ex eo vera ſunt quo ſimilia. 4 Item augu⸗

ſtinus in eodem.ſi quis dicat lapidem eſſe argentnz
dicit falſum.nec ex hoc ꝙ lapis habeat argenti imita
tionem aliquam vel ꝙ videatur argentum non ſit.

falſum igitur dicitur non habens veri imitationem

aliquam. 4 Item ſi falſum dicitur pꝛopter ſim ilitu⸗
dinem veri cum non ſit verum. ſicut dicitur plumbũ
falſum argentum quod afſimilatur argento: 2 nõ eſt
argentum.i Aũquio querit auguſtinus poteſt dici ar
gentum falſum plumbum: quod tamen aſſimilat᷑ plũ
bo ⁊ non eſt plumbum. Reſponſio ſᷣm auguſtinuz
ꝓ ſimilitudo ſimilis inq;tum hmõi mater ẽ veꝛitatis.
vnde pꝛima veritas eſt ſũma ſimilitudo vnitatis pn⸗
cipij.que ſicut ipſe dicit id im plere potuit⁊ id eſſe qd
eſt ipſa. que illud ſicut eſt oſtendit, vnde ⁊ recte ⁊ ver⸗
bum ⁊ lux eius dicitur. Cetera illius vnius ſimilia
dici poſſunt inqtum ſunt?⁊ in tantũ vera ſunt.hec at
ipſa eſt eius ſimilitudo. ⁊ ideo veritas. vt enim veri⸗
tate pꝛima ſunt que vera ſunt. ſimilitudine ſimilia
ſunt:quecũqʒ ſimilia ſunt.⸗ inqᷓtum vera ſunt:illius
pꝛincipalis vmius ſimilia ſunt. vnde auguſtinus ĩ ſo⸗
lilo.falſum eſt quod a veri ſimilitudine longe eſt. ſed
tamen babet ad verum nõnullam imitationẽ. Idem
xæ vera religione.coꝛpoꝛa in tantũ fallunt:inqᷓtuʒ nõ
implent illud quod conuincũtur imitari.⸗¶ Ad aucto
ritates hincinde obiectas iam patet reſt ponſio. ꝙ nõ
diſſimilitudo tiñ nec ſimilitudo mater eſt falſitatis:
ſed diſſimilitudo eius quod eſt ſimile inqtum buiul⸗
modi. Ad illud vᷣo quod obijcit.de illo qui dicit la⸗
pidem eſſe argentum. qui dicit falſum: ⁊ tamen non
eſi ſimilitudo lapidis ad argentum. Bicendũ m au
guſtinum g elt falſitas dicti vel enn nciationis vel rei
2 ideo ſimilitudo eſt in dicto vel enunciatione.quia
lcut dicit auguſtinus. falſa ennnciatio imitatur ve⸗
ras ſententias. que ſi non creditur: eo ſolo imitatur
qud ita dicitur.q ſi ei non creditur:eſt tm̃ falſa non
etiam fallens.ſi autem fidem impetret:imitatur cre⸗
ditas veras. 4 Ad vltimum quod querit, dicendum
m auguſtinum in ſolilo. non dicitur argentum fal⸗
ſum plumbum. quia argentum melius eſt ⸗ quaſi in
contumeliam id dicitur. plumbi autem velut honor
eſt:ſi falſum argentum vocetur. Similiter inago di⸗

xvf.

citur falſus homo.non homo falſa imago:quia ſieut
ipſe dicit falſum eſt quod ad ſimilitudinem alicuius
accomodatum eſt.nec id tamen eſt cuius ſimile axppa⸗
retnon autem homo ad ſimilitudinem hominis ima
ginis ſed econuerſo. eſſe enim ad imitationem alicu⸗
ius dicit dignitatem in illo ad cuius imitationem di
citur.

Mliembꝛum quartum

Einde queritur an falſum ſubſſantifi⸗
cetur in vero.Ad quod ſic.falſum dici⸗
tur de eo quod omnino nõ eſt. ſed illud
qð omnino non eſt nõ ſubſtantificatur
nec eſt ſubſiantificabilis in aliquo.ergo falſuʒ huiuſ⸗
modi non ſubſtantificatur in vero. Item ſi falſum
opponitur vero opoſitum ſubſtantiſicatur in oppoſi⸗
to. Contra.ſicut ſe habet bonum ad malum ſic ve⸗
rum ad falſum. Si ergo vt dicit beatus dyoniſius ð
diuinis nominibus bonum ſubſtantificat ſuam pri⸗
uationem ſui participatione quod eſt malum: omni⸗
no enim bono abeunte non erit bonum neq; mixtum
neq; malum ergo ſimiliter verum ſubſtantificabit ſu
am pꝛiuationem que eſt falſum. 4 Item auguſtinus
in ſolilo. Tragedus qui repꝛeſentabat alienas per⸗
ſonas in theatris non eſſet falſus bectoꝛ ſi nõ eſſet ve
rus tragedus. Similiter equus pictus non eſſet fal⸗
ſus equus niſi eſſet vera pictura. Similiter non eſſet
falſa enunciatio niſi eſſet vera locutio.⁊ ſic in omni⸗
bus alijs. omne ergo falſum ſublſiſtit in aliquo vero.
Reſponſio.concedo ꝙ falſum ſubſiantificetur in
aliquo vero.quia ſicut dicit auguſtinus.res que om⸗
nino non eſt: non poteſt dici falſa.ſi enim falſum eſt
omne:ergo folſum ſubſiſtit in ente. Sed omne ens ẽ
verum. quia conuertuntur verum 7 ens. ergo omne
falſum ſubſiſtit in vero.¶ Ad illud quod obijcit pri⸗
mo ꝙ falſum dicitur de eo qdð omnino non eſt. reſt pon
vndum per interemptionẽ quod patet.quia falſum
dicitur aut in enunciatione aut in re. Si in enuncia⸗
tione falſum ſubſiſtit in ſermone: quod babet verum
eſſe ſermonis quis non habeat verum eſſe ſe ignatio⸗
nis. Si in re dicitur: tunc dicitur de aliquo quod eſt
in imitatione alicuius. ſed illud non eſt vt equus pi⸗
ctus falſus equus:ſed vera pictura.4 Ad ſecundum
dicendum ꝙ falſum oponitur vero. generaliter ta⸗
men falſum non opponitur vero in quo ſubſiſtit. ſed
opponitur vero in quo non ſubſiſlit. vt falſus equus
non opponitur picture equi:ſed vero equo. immo ſi⸗
cut dicit auguſtinus in ſolilo. in hmõt ad ſuum re⸗
rum eis pꝛodeſt ꝙ ad aliud falſa ſunt.Nam vnde ve
ra hominis in ſpeculo imago. ſi non eſſet falſus ho⸗
mo.aut vnde pictura eſſet:ũi falſus equus non eſſet.

Mlembꝛum quintum

Eſtat nunc querendum. an pꝛime veri⸗
tati oꝑponatur falſum. Ad quod ſic.ſũ
me bonitati non opponitur malum: er⸗
go ſumme veritati non opponitur falſũ
nec aliud.igitur ⁊c.¶ Item ſi opponi tur.ergo aliquo

.

genere oppoſitionis: non ſicut affirmatio 2 negatio
vt aliquid ⁊ mibil. Qam negatio nullum ens ponit
falſum. aut habet ens ſubſiſtens ſicut dictum eſt ſᷣm
auguſtinum,. relinquitur igitur ꝙ pꝛime veꝛitati non
opponitur falſum. vt affirmationi negatio. 4 Item
nec vt pꝛiuatio habitui.quia prima veritas ſicut di⸗
cit anguſtinus eſi ſimilitudo ſumma.in qua nulla eſt
diſſimilitudo a qua falſitas oꝛit᷑. ergo nulla eſt ei pꝛi
uatio oppoſita. Pꝛetea ſi eẽt habitꝰpᷣuabił.eẽt muta⸗
bił:qʒ ẽ falfũ.il Itẽ nec ſiẽ ↄtraria.qꝛ ↄria nata ſunt

2 len. ſ 2 hr)

fieri circa idem. ergo circa idem ſubiectum eſſet falſi
tas 7 pꝛima veritas. caderet igitur in deo falſitas qoH
eſt impoſſibile. ¶ Item nec oppoſitione relationis.
quia vnum relatiuoꝛum ponit alteꝛum. veritas vo ⁊
falſitas ſe remouent.nullo ergo modo veꝛitati pꝛime
opponitur falſitas. Contra ſicut ydolum ⁊ de vop⸗
ponuntur in ſcriptura.ita veritas ? mendacium.pᷣs
Queritis mendacium.i.ydola que vana ſunt ⁊ a ve⸗
ro eſſe aliena. Similiter Diere.viij. appꝛebenderunt
mendacium.glo.mendacium dicũtur ydola.ergo ve
ritas pꝛima habet opoſitionem cum mendacio.ſed
mendacium illud falſitas eſt: ergo babet falſitatem
ſibi oppoſitam. 4 Item dicit phᷣus falſum dicituꝛ eſſe
vmbꝛa vel ſantaſma rei.ſed be creature ſunt vmbꝛe ⁊
fantaſmata reſpectu veritatis increate. cum ergo co⸗

luntur: ſicut inter vmbꝛam et lumen eſt oꝓpoſitio et

fantaſma ⁊ ſpeciem veram:ita erit hic opoſt itio tan⸗
ꝙᷓ falſitatis ad veritatem quia falſum dicitur vm bꝛa
ergo habet ſibi oppoſitam falſitatem. Solutio hᷣm
quoſdam dicendum eſt. ꝙ falſitas eſt oppoſita verita
ti pꝛime. vnde dicitur deutro.x. Me foꝛte decepti fa⸗
ciatis vobis ſculptam ſimilitudinem ⁊ imaginẽ. bec
ſimilitudo eſt mater falſitatis cum ipſa eſt veſiciens.
4 Ao rationem in contrarium dicendum ꝙ non eſt
omnino ſimile de ſummo bono ⁊ de vero.i Iam ma⸗
lum dicitur dupliciter. Ano modo quia deficiens in
bono. Alio modo dicitur quia põt nocere bono. Ooᷣ
ergo dicit auguſtinus. ꝙ ſumme bonum non eſt ma⸗
lo oꝓpoſitum. intelligitur qtum ad illam rationem qᷓ
dicitur malum quoð poteit nocere:quia ſummo bo⸗
no nibil poteſi nocere. Sed alio modo dicitur maluz
oppoſitum bono quia ſcilicet deficit a ſummo bono.

cendum.ꝙ oppoſitio veri ad falſum eſt. non ſicut aſ⸗
firmationis ⁊ negatõnis ſimpliciter vt eſt aliquid q̃⸗
ſi nihil:ſed ſicut affirmationis ⁊ negationis in gene⸗
re.vt hbomo ⁊ nonhomo eſt terminus infinitus.ſicut
dicitur falſus deus ſiue falſum numen oꝓponitur ve⸗
ro deo.vt cũ dicitur nonhomo:non negatur ens ſim

2

pliciter: ſe ens homo. ita cum dicitur falſus deꝰ nõ
negatur ens ſimpliciter ſed ens deus. vt vnde falſus
ceus ens aliud ꝙᷓ deus. Sed melius videtur eſſe dicẽ⸗
dum. ꝙ ſummunn verum dupliciter conſideratur.ſci
licet in ſe: et vt participatur a creatura.ſummo ergo
vero pꝛimo modo non opponitur falſum aliquo mo⸗
do. quia ſᷣm hoc nihil eſt in ipſius imitatione.falſum

eſt autem ſicut dictum ẽ quod eſt longe a ſimilitudine

veri:dum tñ habeat ad verum nõnullam imitationẽ.

Secundo modo pꝛout conſideratur in participatio⸗

ne ſᷣm quã creatura eſt in imitatione ſummi veri.di⸗
citur opponi falſum ſicut luci opacum vel obliquo re
ctum.⁊ reducitur hec oꝓpoſitio ad opoſitionem pri⸗
uationis vel habitus.non ꝙ habeat eſſe circa diuinã
naturam: ſed circa naturam que habeat eſſe in par⸗
ticipatione veritatis pꝛime.⁊ ex participatione eſt ei
habitus ex defectu participationis ad quam nata eſt
pꝛiuatio que eſt falſitas.

Mueſtio. xvij.de bom
Aluſtrante gra

tia xpᷣi poſt inquiſitionem de vnita⸗

te ⁊ veritate diuina inquirendum ẽ

bonitate ⁊ primo increata conſe⸗

Auenter tæ creata. Ad intelligentiaʒ
focilioꝛem: perſectioꝛem inquirenda ſunt bec x bo

falſum autem dicitur ſemper oponi vero quia defſi
cit:x nõ ꝙ poſſit nocere.⁊ ideo licʒ poſſet dici aliquo
modo malum non opponi ſummo bono: tamẽ falſu,ʒ
opponitur ſummo vero.4¶ Ad ſecundo obiectum di⸗

nitate intẽtionis.
Pezmal ioĩno ſm ratõeʒ intẽtõis ſit idẽ bonũ ⁊ ens.
cdᷣo vtꝝ ſit idẽ ſm ratõeʒ intẽtõis pulchꝝ ⁊ bonũ
Tercio an intẽtõ boni dicat᷑ m intẽtõeʒ cauſe finat.
Quarto vtꝝ eadem ſit bonitas in omnibo reb.
MQuinto que ſint differẽtie boni. H
Sexto de ↄueniẽtia bonitatis ĩ bonis.
Septimo an notio ⁊ amoꝛ ſummi boniſſint nobis a
conditione indita ⁊ impꝛeſſa menti.
Octauo an ſummũ bonũ dicat additõeʒ ad bonũ.
Mono vtꝝ aſũmo bono fluãt oĩa ᷣm rõʒ bonitatis.

Membꝛum pꝛimum

65 Dpꝛimum quo queritur. Si oĩno ſᷣm
rrationem intentionis ſit idem bonuʒ 7
ens. ſic videtur.qð per ſe ⁊ per ſuã
intentioneʒ aꝓpetitur 2 optatur eſt per

ſe bonum ⁊ m intentionem.quia ſicut dicit Hoeciꝰ
in libꝛo de conſolatione omnium expedendoꝛum ſum
ma atq; cauſa eſt bonum. Oð enim nec re nec ſimili
tudine nullum ĩ ſe retinet bonum.id expeti nullo mo

do poteſt. cum ergo omnia boni gratia expetentur. re
linquit quaſi deſcriptionem.ꝙ bonum elt quod deſi⸗
ceratur ab omnibus. cum ergo eſſe ſm ſe 2 Fm ſuam

intentionem deſideretur ab omnibus: eſt idẽ eſſe hm
intentionem quod bonum. O autem Fm ſe appetatu?⸗
eſſe. pꝛobatur per auguſtinum in libꝛo de lib.aꝛbi.cõ

ſidera quãtum potes.qᷓmagnum bonum ſit ipſum eẽ

quod ⁊ beati ⁊ miſeri volunt. Item ſi dicat aliquis

mallem non eſſe qᷓ miſerum eſſe⁊ ita non per ſeipſum

appetitur. Contra obijcit auguſtinus.qui dicit mallẽ

hoc qᷓ illud.aliquid eligit.non eſſe autem non eſt ali

quid ſed nihil:ergo inconuenienter dicitur mallẽ nõ

eſſe qᷓ miſerum eſſe. ¶. Item qui eligit ſe non eſſe: con⸗

uincit ſe nihil eligere. ergo non eſſe nõ poteſt eligi vł

optari per ſe.igitur optatur eſſe. ¶ Item ſi obijciatur

de illis qui ſe interimunt ex impatientia vel deſpera⸗

tione.nam illi videntur optaꝛe non eſſe:reſpõdet au⸗
guſtinus in eodẽ . Lemo cum ſeipſum necat aut quo⸗/
libet modo moꝛi cupit. habet in ſenſu ꝙ poſt moꝛteʒ
non ſit futurus.etſi aliquãtulum hoc in opinione ha
beat.nam opinio aut in erroꝛe aut in veritate ratio⸗
cinantis vel cꝛedentis eſt.ſenſus autem aut conſuetu
dine aut natura valet.poſſe autem fieri vt in opinio⸗
ne ſit aliud:in ſenſu aliud.quod ex hoc cognoſci faci
le eſt.quia plerũq; aliud facienduʒ eſſe credimus ali

ud facere delectat. Contra auguſtinus.viij.de tri⸗

nitate. ꝙ ſicut duo ſunt verba ꝙ dicitur animus bo⸗
nus:ita ex eis verbis duo quedam intelligo.aliudq

animus 7 aliud quo bonus.4 Item eſſe non recipit
magis ⁊ minus bonũ veꝛo recipit.ergo non ſunt idẽ

eſſe bonum m intentionem. ¶.! Item Moecius in li⸗
bro de ebdomadibus.intueoꝛ ĩ rebus aliud eſſe ꝙ ſũt
bona: alind ꝙ ſunt. RKeſponſio.non eſt idem ᷣm
intentionem ens ⁊ bonum quis ſcõᷣm rem. tamẽ mul
tipliciter bonum ſicut ens.vnde ſicut eſt eſſe entis p⸗
mum ſcilicet ꝙ eſt eſſe nature.⁊ ſcðm qð eſt eſſe oꝛdi⸗
nis ſiue bene eſſe: ſic bonum in creatura qᷓuis in deo
non differat dupliciter. bonum nature quod eſt ideʒ
ꝙ eſſe nature.⁊ bonuʒ oꝛdinis qð idem eſt in re ꝙ be
ne eſſe pꝛimum bonum inſeꝑabile ab eſſe.ſcdᷣm ſeꝑa⸗
bile. VUnde auguſti.viij.de trinitate auertẽdo a ſum⸗
mo bono.amittit animus vt ſit bonus ammus. non

autem amittit vt ſit animus ⁊ cum boc iam bonũ ſit

coꝛpoꝛe melius:ratõe tamẽ differt.quia ens dicit pri
mum intelligibile abſolutum. vt ſine ↄſideratõe aciꝰ
id eſt complemẽti vel vtilitatis ſiue oꝛdinis. Monuz
vo dicit ens cũ actu.i.cũ ↄplemẽto ſiue vtilitate ſiue

oꝛdie.a ideo adadit enti ratõeʒ appetibilis ſiue deſide⸗
rabilig.nec eſt deſiderabile:niſi inqꝗ̃tum oplemetum

ſue
4
dit!
inte
zur
tele
tenit
bo
elitl
tbin
bae
G

90
I

enec ini⸗
etinullone
petentir
tqnod eſn
17Pmſunn
idieſeln
egſpetatn
ſtipſun
ſearaſiri
perſepn
ldieltma
nnor a
Ur rolin⸗
Geſeco⸗
telgi
ſcbiegnr
oſpers
ſſöscten
tautao
ſoſt norc
Hninehn
ſttternco⸗
Manſven
nopinio⸗
Gofiſu
dinwedi
fijdn
winveto
o alin⸗
nonreupi
Nnſuntit
cius inli
clegſi

dem FSn

tamenn
Lentieß
eſſeonn
nisinde
deſtich
integtt
tönſeg⸗
dooſ
mus.
diatg
ten
Lanß
neſir
ninun

Nueſtio

ſiue vtile ſiue deſiderabile.¶ Ao illud quod obijcit.

ꝙ eſſe per ſe appetituꝛ.Dicendum ꝙ hoc per ſe exclu⸗

dit per accidens.verum eſt ſi ꝑer ſe excludit: per aliãẽ

intentionem falſum eſt. ens enim vel eſſe non appeti⸗
tur niſi inqᷓtum conſideratur cum actu ſine vtilitate
vel vlectabilitate.¶. Ad alind vᷣo quod obijcit de in⸗
terimendo ſe. Dicendum pᷣm auguſtinum in libꝛo de

lib.arbitrio.cum quiſq; credens ꝙ poſt moꝛtem non

erit.intoleꝛabilibus cum moleſtijs ad cupiditatẽ moꝛ
tis impellitur ſiue cũ arripit moꝛtem in opinione ba
bet erroꝛem oimnimode defectionis:in ſenſu ante na⸗
turale deſiderium quietis.quod autẽ quietum eſt nõ
eſt nibil:imo magis eſt ꝙᷓ id quod eſt inquietum. In⸗
quietudo autẽ variat affectiones 2 alteꝛa alterã peꝛi
mit. quies antem habet conſtantiam in qua maxime
intelligitur quod dicitur. eſt omnis appetitus ille in
voluntate moꝛtis nõ vt qui moꝛitur non ſit:ſed vt re⸗
quieſcat intenditur ita vt erroꝛe credat non ſe futurũ
natura tamen quietus eſſe.hoc eſt magis eſſe teſide⸗
rat.per hoc patet reſponſio ad obieccas.

Mlembꝛum ſecundum

Tem queritur ſi ̃m intentioneʒ idem
ſit pulchrum ⁊ bonum. Ad quod ſic be
atus dyoni. in li.de diui.no. Honum
quod eſt deus laudatur a theologis vt
decoꝛum ⁊ vt decoꝛ. vt dilectio ⁊ vt dilectum.decoꝛ ꝗ⸗
dem dicitur eo ꝙ ab omnibus entibus vnicuiq; pꝛo⸗
pꝛius decoꝛ ipartitur. pulchꝛum ergo ſiue decoꝛuz di
citur:quia diffuſiuum ſiue diſtributiuuʒ decoꝛis.ſᷣm
hec eſt ratio bona ſcʒ diffuſiuum 2 diſtributiuum.er
go m intentionem idem bonum 2 dxcoꝛum. ¶ Item
in eodem. pulchꝛuz eſt diligibile vt finalis cauſa.pꝛo
pter decoꝛem enim omnia facta ſunt. Sed intentõ fi
nalis cauſe 2 diligibilis eſt ratio intentionis boni.
c.4 Item idem decoꝛ eſt idem bono quia decoꝛum 2

bonum.omnẽ.i.perfectam cauſam omnia affectant.

non eſt quid entium quod non ꝑticipet decoꝛe ⁊ bo
no. Contra decoꝛ dicitur m intentioneʒ cauſe foꝛ
malis vnde in deo ᷣm intention? exemplaris dicitur
vnde dyoni.pulchꝛuʒ eſt exemplar quia ſᷣm ip̃ᷣm om⸗
nia diſtinguũtur. In creatura vo ab eodem dicit᷑ te⸗
coꝛum ⁊ ſpecioſum.a ſpecie que eſt foꝛma rei dicitur
res ſpecioſa. Monum vᷣo dicituꝛ 'm intentionem cau
ſe finalis.ergo non ſunt idem m intentionẽ pulchꝛũ
7 bonum. 4 YItem augul. xxij. de ciui. dei⸗ omnis pul⸗

chꝛitudo eſt partium congruentia cum quadam ſua-

nitate coloꝛis. ergo in ſimplicibo 2 ſpiritualibo non
erit pulchꝛitudo ſed in eis bonitas.marxiine in deo:7
dinde in ſpiritnalibo. Relinquitur ergo ꝙ nõ ſit idẽ
Fm intentionem bonitas 7 pulchꝛitudo ſiue pulchrũ
2 bonum. Reſponſio m auguſ. in li. lxxxiij. queſt.
cum bonum dicatur dupliciter honeſtum 7 vtile. ho⸗
neſtum dicitur quod pꝛopter ſe expetendum eſt: vtile
ðdo quox ad aliquid referendum elſt. boneſiatem autẽ
voco intelligibilẽ pulchꝛitudinem quã nos ſpiritua⸗
lem dicimus.vtilitatem vo diuinam pꝛouidentiam. q̃
pꝛopter quamꝙ multa ſint pulchꝛa viſibilra que mi⸗
nus pꝛopꝛie honeſta appellantuꝛ: ipſa tamen pulchꝛi
tudo ex qua ſunt quecũq; pulchꝛa ſunt. nullo modo ẽ
viſibilis. Item multa ſunt vtilia viſibilia. ip̃a tamen
vtilitas er qua nobis pꝛoſunt quã diuinã pꝓuidentiã
ticimus:viſibilem non eſt. Exr hoc patet ꝙ bonũ ßᷣm
dicitur honeſtum dicitur pulchꝛum. qᷓuis bonum
quoo dicitur vtile non idem. differt tamen: nam pul⸗
chꝛum dicit diſpoſitionem boni bm ꝓ eſt placitũ ap⸗
pꝛehenſioni.bonũ do reſpicit diſpoſitionem m quã
delectat affectionem. 7 ſic diſferunt m intentionem

cauſe finalis. Item intentione cauſe efficientis bonũ

xvij.

reſpicit quod fluit a cauſa pᷣm indiſtinctionem. pul⸗
chrum dᷣo quod fluit a cauſa ſᷣm diſtinctionem. vnde

dyoniſius.bonum pꝛimum tecoꝛ dicitur:quia abeo

omnibus entibus pꝛopꝛius decoꝛ impartitur. IStem
in ratione cauſe exemplaris ſimili modo bonum di⸗

cit exemplar ad conuenientiam:inq;tum finis eſt ve

ludars ? regula operanti ad vnum terminum. vnde

beatus dyoniſiꝰde diuinis nomibus. lux intelligibi⸗
lis dicitur bonum 2 ſequitur intellectualia ? ratona⸗

lia omnia colligens 2 cõglomerans.etenim ſicẽ igno⸗
rantia diuiſiua eſt errantium: ſic intelligibilis lucis
pꝛeſentia collectiua eſt 2 vnitiua eſt illuminatorum
2 etiam conuerſiua ad vere ens. Pulchꝛum vo dicit
ipium exemplar inqꝙtum ars ad diſtinctionem 7 ar
moniam differentium. vnde dicit dyoniſius ꝙ eſt ex⸗
emplar m quod omnia diſtinguuntur. 4 D illud
quod obijcit.ꝙ pulchꝛum dicitur ſ̃m intentionẽ cau⸗
ſe foꝛmalis.bonum ſ̃m intentionem canſe finalis.di
cendum ꝙ ſicut foꝛma aliquando dicitur m intentõ
nem finis 2 recipit intentionem finis inq;'tum ẽ ſinis
ſiue teꝛminus eſſe:ſic finis accipit intentionem foꝛme
inꝙᷓtum eſt ars a regula operanti ſᷣm enim finem ar
tifex regulat opꝰ. Simili modo pulchꝛũ inducit na⸗
turam boni ⁊ bonum pulchꝛi: qᷓnis pꝛima intentio
pulchꝛi magis videatur ſumi ex parte exemplaris ſi⸗
cut pꝛima intentio boni ex parte finis.¶¶ Ad ſecũduʒ
dicendum. ꝙ auguſtinus diffinit pulchꝛitudinem vi
ſibilem ſiue coꝛpoꝛalem. tamen dicitur de pulchꝛitu⸗
dine coꝛpoꝛali ſenſibili inqtum ducit ad intelligibi⸗
lem ſiue ſpiritualem.ſicut enim pulchꝛitudo coꝛpoꝛũ
eſt ex congruentia coinpoſitionis partiũ: ita pulchꝛi
tudo anim arum er conuenientia virium 7 oꝛdinatõ
ne potentiarum. ⁊2 pulchꝛitudo in diuinis ex oꝛdine
ſacro diuinarum perſonarum. qua vna perſona non
ab alia.a qua alia per generationem:a quibus tercia
per pꝛoceſſionem. „—

Nlembꝛum tercium
Vnſequenter queritur an intentio bo⸗
ni dicatur ſm intentionem cauſe fina⸗
lis. Ad quod eſt illud Moecij de conſo⸗
la. omnium erxpetendoꝛum ſumma at⸗
q; cauſa eſt bonuʒ. cum ergo finis ſit gratia cuiꝰ alia
expetant᷑:relinquit᷑ ꝙ intentio boni ⁊ finis eſt eadem
vnde veſcriptõ Hoecij eſt. bonum eſt qd deſiderat᷑ ab
omnibo.. Contra dyoni.in li.de diui.no. Monum
vt eloquia dicũt ẽ ex quo oĩa ſubſiſtunt:a⸗ ſunt tã q; ex
perfecta cauſa pꝛoducta.⁊ in quo omnia ſubſiſtũt:tã
ꝙ in omnipotẽti pꝛofundo cuſiodita ⁊ cõtenta.ad qð
omnia conuertũtur:quelibet tanqᷓ; ad finem ſuum et
quod omnia affectant. Sed ex quo alia ſubſiſtunt di
cit intentionem efficientis.in quo etiam omnia ſubſi

ſtunt:dicit intentionẽ cauſe foꝛmalis.⁊ ad qð omnia

conuertũtur:dicit intentionẽ cauſe finalis.bonũ igi
tur dicitur 'm intentioneʒ cauſe efficientis foꝛmalis
finalis. Oð ſi eſt: nulla erit diſtinctio que poſita ẽ
in pᷣcedentibv.cum tractauimꝰde intentionibo vniꝰ 2
veri:ꝙ; vnum dicitur ᷣm intentionẽ efficientis. verũ

Fm intentionem cauſe foꝛmalis.bonum ſᷣm intentio⸗

nem ſiue rationeʒ cauſe finalis.4 Item cum Moeciꝰ
deſcribat bonũ ſᷣm ꝙ deſiderat᷑ ab ommbo. cum non
conueniat niſi ſũmo bono:nõ ẽ bene aſſignata.¶ Ytẽ
cum alie aſſignentur vt extrabitur a beato dyoniſio.
Honum diffuſiuum vel cõmũicatiuuʒ ſui eſſe.er quo
videt᷑ in infinitũ bonoꝝ diffnſio.Et iteꝝ bonũ Eindi⸗
uiſio actꝰa potẽtia.Et iteꝝ bonũ eſt Fm dyo. ex qͥ oĩa
ſubſiſtũt. 2 1 qͥ oĩa oſubſtatãt᷑ als ↄuãt? ad qð oĩa
Zuertũt᷑.que ẽ ratõ huiꝰdiuie notificatõis boni. Ke
ſpõſio qꝛ cã finalis ẽ cauſa cauſe aꝛ ſicut ptʒ ĩ inferio⸗

ribus. quia finis mouet efficientem. efficiens motus

uerit materiam ad opus pꝛout congrnit fini. vt ad
finem ſectionis querit ferꝛum ex quo fiat lerꝛa. dein⸗
e impꝛimit foꝛmam in materia m intentionem fi⸗
nis. Inde eſt ꝙ finis induit rationemn aliarum cauſa
rum que pꝛincipaliter ſunt cauſe efficientis inctum
mouet agentem. ſoꝛmalis inqtum regula eſt agentis
ad hoc ꝙ peꝛſiciat opus ſuuin .ꝓfinalis vo inꝗtum cõ
pletur opus: materialis autem cauſa non dicit eam
que agat ſed de qua agatur aliquid.⁊ ideo minus ve
re caula ſit cum ſinis ſit. Honum ipſum bonum in⸗/
qtum mouet induit ratõnem agentis. inᷓtum regu⸗
lat rationem artis vel exemplaris. inqtum complet
cſt in ratione pꝛopꝛie cauſe finalis.4 Ad aliud dicẽ⸗
dum ꝗ intentio boni poteſt conſiderari vel in ratio⸗
ne finali vel in ratione efficienti vel in ratione foꝛma
li. In ratione finali bonum eſt qð deſideratur ab om
nibus. In ratione efficienti bonum eſt diffuſ inuz ſui
eſſe. In ratione foꝛmali bonum eſt indiuiſio actus a
potentia.⁊ bec notificatio expoſita eſt in queſtione 8
ynitate ſimul. In ratione omnium dicitur. bonũ eſt
ex quo omnia ſubſiſtunt. 4 Ad aliuo quoo obijcit de
hoc. bonum eſt quod deſideratur ⁊c. DBicendũ ꝙ hec
diffinitio abſolute dicta eſi ſummi boni.ſed ᷣm men
ſuram bonitatis in vnoquoq; cõtrabitur vt ſic intel⸗
ligatur bonum in vnoquoq; genere: eſt quod deſide⸗
ratur ab omnibus illius generis ſicut ſamtas bonũ
eſt quod deſideratur a ſenſibili. Similiter dicenduʒz
ꝙ bonum eſt diffuſinum ⁊c.abſolute dicta eſt de ſum
mo bono:tamen con trabitur ad omne bonum ſubſtã
tialiter quia in omni bono ſubſtantiali eſt eſſentia a
qua eſi potentia.⁊ a potentia actio: ⁊ actio reſultat
in finem.

Membrum quartum
Oſtea queritur an eadem ſit bonitas ĩ
omnibus bonis. Ad qð ſic arguit Ho
ecius de conſo.philo. omnia vnum de⸗
ſiderant.ſed vnum ipſuʒ monſtrauunꝰ
eſſe quod eſt ſummum bonum: cuncta igitur bonum
petunt quod ita deſcribas. Honum eſt qõ deſidera⸗
tur ab omnibus. ex quo relinquitur ꝙ vnum eſt bo⸗
num ? bonitas in bonis omnibus.⸗ illuo ſummum
bonum. 41 Item auguſti. vij. de trinitate. bonum eſt H
bonum elt illud. tolle hoc tolle illud ⁊ vide ipſum bo⸗
num ſi potes.ita deum videbis. non alio bono bonũ
ſed omnis boni bonum.4 Item auguſtin? in eodem.
pudeat cum alia non amentur niſi quia bona ſũt eis
inberendo: non amaꝛe bonum ipſum vnde alia bona
ſunt. eꝛgo ipſum bonum quod amat eſt in bonis vnũ
4 Item auguſti. in eodem. cum animus placet nobis
vt eum luci coꝛpoꝛe pꝛeferamus.non in ſeipſo nobis
placet: ſed in illa arte de qua factus eſt. inde eniʒ ap⸗
pꝛobatur factus vbi videtur faciendus. hec eſt veri⸗
tas ⁊ ſimpliciter bonum. ex hoc relinquit᷑.ſi nõ alio
aipꝛobatur? placet ꝙᷓ ſimplici bono. ꝙ non eſt bonũ
niſi pꝛimum in bonis.4! Item cum dicitur res ẽ bo⸗
na:aut pꝛedicatur pꝛima bonitas:⁊ tunc ha betur ꝓ⸗
oſitum. aut bonitas alia a pꝛima: queritur ergo de
illa cum ſit ipſa bona. aut eſt bona bonitate pꝛima:
aut alia.erit ergo deducere in infinitum.aut dicetuꝛ
ꝙ bonitas que pꝛedicatur eſt bona ſeipſa.ſi hoc eꝛgo
eſt pꝛima bonitas. 4 Item iuxta Hoecium de ebdo⸗
madibus. ſublato pꝛimo bono mente et cogitatione
ea que ſunt bona ſunt:nõ tamen ſunt bona.relinqui⸗
tur ergo ꝙ pꝛimum bonum de omnibus bonis pꝛedi
catur cum dicantur bona. Contra bonum conuer
titur cum ente: ⁊ bonum eſſe cum elle. ſi ergo non eſt

Sert

vnum eſſe in entibus omnibus:eꝛgo nec vnum bonũ
vel bonitas ſeo differens in omnibus bonis.4 Item
ſi connertuntur eſſe ⁊ bonum. quia quicꝗo eſt in eo
8 eſt bonum eſt:vt dicit Hoecius.Et auguſſi.cum
dicitur hoc bonum: eſt qd pꝛedicatur bonum qð eſt
cus. ergo ⁊ eſſe quod eſt deus.ergo ⁊ omnia habent
eſſe quod eſt deus qð eſt falſiſſimuʒ. l Iem duobus
modis dicitur animus bonus ᷣm Auguſtinũ in. vij.
te trinitate. voluntate 1 natura. ſed bonitas que eſt
animus bonus voluntate eſt accidentalis nec eſt pꝛi
ma bomtas. 4 Item bonitas que eſt bonum natura
ſui generis non eſt pꝛima bonitas. qꝛ illa eſt ſm quã
differt a bonitate coꝛpoꝛis.et dicitur animus coꝛpo⸗
re melioꝛ.vnde dicit auguſti.vt ſit animus bonus:vi
ceo agendum eſſe voluntate.non ꝙ idipſum quo ani
mus eſt non eſt aliquid boni.Mam vnde iam dicituꝛ
⁊ veriſſime coꝛpoꝛe melioꝛ.⁊ conſtat ꝙ vtrũq; multi⸗
plicatur in creatuꝛis bomis.relinquitur igitur ꝙ plu
res ſunt bonitates in bonis alie a pꝛima bonitate.et
ꝙ pꝛima bonitas non pꝛedicatur cum dicitur boc eſt
bonum. 4. Item auguſti. in de li · arbi. ſicut multa et
diuerſa ſunt que in ſuce ſolis homines vident.lux ta

men vyna eſt: ita multa ſunt bona atq; diuerſa ex qui⸗

bus vnuſquiſq; eligat ad fruendum ſibi ſummuʒ bo⸗
num. ipᷣa tamen lux ſapientie qua hec videri poſſunt
omnibus ſit vna comunis. Meſpondetur E'm di⸗
uerſos differenter. quidam enim diſtinguunt ꝙ dico
bonum abſolute ? ꝙ dico bonum aliquid tale vel ta⸗
le: ſicut eſſe abſolute ꝛ eſſe tale ſiue aliquid ſm qð di
cit poꝛretanus in ↄmento libꝛi de ebdomadibo Hoe⸗
tij. exponens illam ebdomodaz diuerſum eſt eſſe ⁊ id
quod eſt.hic cõmemoꝛandum videtur.ꝙ diuerſoꝛum
phᷣoꝛuʒ in diuerſis facultatibus vſu diueꝛſo eſſe ⁊ eẽ
multipliciter dicuntur. Qam ſm theologos diuina
eſſentia quã de deo pꝛedicamus cum dicimus. dedeſt
omnium creaturarum dicitur eſſe.cum enim dicimꝰ
coꝛpus eſt vel homo eſt vł buiuſmodi:ibeologici hoc
eſſe dictum intelligunt quadam extrinſeca denomĩa⸗
tione ab eſſentia ſui pꝛincipij. non enim dicunt coꝛpo
ralitate coꝛpus eſſe ſed eſſe aliquid. Et ſimiliteꝛ vnũ⸗
quodq; ſubſiſtens eſſentia ſui pꝛincipij.pꝛedicant nõ
eſſe aliquid ſed eſſe. illa vo que de ipſa ſüt creata ſub⸗
ſiſtentia ſicut cum coꝛpoꝛeitate eſſe ſubſtantiam quã⸗
tum quale ⁊c. non eſſe abſolutuʒz ſed eſſe aliquid.Et
ad eundem modum quicquid operante ſummo pꝛin
cipio eſt eadem pꝛincipali ⁊ increata eſſentia de bent
eſſe:ſuo vo quolibet genere aliquid eſſe. YJlloꝛum vo
phariſeorum quibus ſue facultatis genera ſunt ſola
illa que ex pꝛincipio eſſe ceperunt. alij qlibet illa oꝛa
tionum ſuarum themata id eſi materias ⁊ quibo lo⸗
quuntur eodem quo tdebent eſſe debent etiam elſe ali
quid.vnde etiam hoc verbum eſt:dicunt de omnibus
equiuoce pꝛedicari. Alij vᷣo diuidunt ⁊ ea que ſubſi⸗

ſtunt dicunt eſſe ſubſiſtentijs eſſe aliquid his q̃ ſub

ſiſtentias comitantur inter valleribus ſcilicet menſu
ris et qualitatibus. ceteris vᷣo ſeptem generum pꝛe⸗
dicamentis eadem ſubſiſtentia nec eſſe nec aliquid eẽ
concedunt. Similiter 1 nullum hoꝛum que abſtra⸗
ctio mathematica ab his de quibus pꝛedicantur di⸗
uidit vel eſſe vel aliquid eſſe conſentiunt. Ergo cum
dicitur diuerſum eſt elſe id quod eſt eſſe m theolo⸗
gicos quidem intelligitur eſſe io quod eſt pꝛincipiuz
id ðᷣo quod eſt:eſt illud quod ex principio ẽ. Sed fm

alios philoſophos eſſe ſubſiſtentium ſole illoꝛũ que

pꝛedicatur ſubſiſtentie. que vo ſunt ea tantum que il
las in ſe habendo ſubſiſtunt.ſic eꝛgo ſm theologos⸗
Fin alios philoſophos recte poteſt diei diuerſum eſt
eſſe ⁊ id ꝙ eſt. Simili modo dicendum ð bono.quia

fim theologos bonitag qua io quod eſt eẽ babʒ bonũ

iſe⸗

coꝛp

eſe
mn
nls⸗
Nlcut
Ape⸗
ole
r

— — — ——

=

Gnume
n
WN
u h
endo
ſſtiharett
ſanef n
hunn ſane
kfngi
humngenn
Usbonng
ſunpon
clamdiete
W
Gltur 0
wigt,
citur hert
cutmmolne
cent lun
erſaerqi
nmmuzbe
eripoſſn
eiur nd

unt den

dtlevelen
ndfngn
achly Boe
lteherd
Dherſonn
oelene
Nsdinine
nus
imticnn⸗
ologaht
denonin
icunteorp

niltertnA

nchemen
tatmmſih⸗
unqpi⸗
ſcbdE
unmopen
iadehet
Noumts
foſontſe
kan
Pgol
neſi
vnihos
neſhi⸗
bisſut
tmenin
onpr
Aiqpiee
peitſim
Ctntur
Epo
the⸗
irpe
gr⸗
leuß
ungel
gre
Nſn
i
on

ſor

QNueſtio
eſſe aligd vel tale vt bona natura. bonus animꝰ. bonum
coꝛpus eſt multiplex in bonis et multipliciter in bonis.
Scom pꝛimum modum diuerſum eſt id quod bonuʒ ab
eſſe bonum ſicut diuerſum eſſe et quod eſt. eſſe enim re⸗
rum et eſſe bonum dicitur eſſentia principij et eſſentia fi
nis.id pᷣo quod eſt vero ẽ ipa ſubſtantia rei create.2 iðo
non ſequitur ꝙ habent eſſe deus ꝗa hoc modo non eſt ̃⸗
dicatio foꝛmalis.cum dicitur res eſt bona abſolute: ſed
eſt pꝛedicatio per denominatõneʒ a cauſa. ſicut dicitur
opus bumanum.non quia humanitas inſit operi velo⸗
us idem humanitati ſed humanum quia ab homie. ita
res dicitur bona quia a bono pꝛincipio vel ad bonum fi
nem. Scom modum ſecundum cuz dicitur hec eſt bona
natura vel bonus homo ⁊c. eſt pꝛedicatio per inherenti
am. Scðm vo philoſophos bonitas qua habet res eẽ bo
na et eſſe bonuz tale:eſt bonitas ſue ꝑfectionis.et ẽ mu l
tiplex bonitas in ommbus bonis:tamẽ pꝛopter relatõ⸗
nem quam habent ad ſummam bonitatem dicitur boni
tas:abſolute do ipſa rei eſſentia.¶¶ Alijs vᷣo viſum eſt a⸗

liter dicendum. cum dicitur creatura eſt: ſupponitur du

plex eſſe. ſcilicet eſſe creatum quod eſt in creatura:et eſſe

deum vt a quo eſt illud eſſe. eodem modo cuʒ dicit᷑ gegd

eſt bonum ᷣm ꝙ intelligitur de ſubſtantijs:ſic ponit᷑ du
plex bonitas ſcilicet creata et increata. Monitas creata

vt que ineſt ipſi ſubſtantie. bomtas autem increata vt ad

quam omis bonitas creata. quia bonitas naturalis cu⸗
iuſlibet ſubſtantie mipil aliud eſt qᷓ ſubſtantialis differẽ⸗
tia. que dicitur bonitas ſᷣm comparatõnem quam babʒ
ad pꝛimam bonitatem.id eſt ᷣm ꝙ eſt ductiua vel ducti⸗
bilis ad pꝛimam bonitatem. ex hoc patet ꝙ circumſcri⸗
pta pꝛima bonitate.et re? intellectu nibil eſt bonum vel
intelligitur eſſe bonum:ſed aliquid eſt album aliꝗd ro⸗
tundum ſicut dicit boecius.Ex hoc patet veritas aucto
ritatis aug.ſupꝛadicte.quoniam omnis creatura eſt bo
num hoc bonum illud bonum. ſi ſublatum fuerit hoc et
illud:non remanebit niſi bonum quod eſt eus.¶ IJtem
m hoc intelligũtur amari in arte in qua facta ſunt. cũ
ſcilicet referuntur ad cauſam ſummam quod eſt pꝛimuʒ
bonum. ¶ Pꝛeterea. ad hoc quod obijcit cuʒ dicitur. bo
nitas eſt bona.aut p̃dicatur bonitas pᷣma cc. Sicendũ
ꝙ in rectitudine pᷣdicatur bonitas creata:ſed in obliꝗta
te increata:quia intelligitur bonitas que eſt ad pꝛimaʒ
bonitatem. que aliter dicitur de re bona quod dicit᷑ bo⸗
num: aliter de bonitate qua dicitur res bona.Cum eniʒ
Dicitur hec res eſt bona.pᷣdicatur bonitas ꝑ inberentiã
quia bonitas meſt huic rei. Cum vo dicitur bonitas hu
ius rei eſt bona:pᷣdicatio dicitur ꝑ idemptitatem. Et cũ
infertur.ergo eſt bona ſeipſa ⁊ non alia bonitate. diſtin
guendum:quia ſi qð dicitur de ipſa excludat aliaʒ boni
tatem foꝛmalem:verum eſt.ſi excludit aliam bonitatem
effectiuam vel finalem: falſa eſt. Et ideo non ſequitur.
ergo eſt pꝛima bonitas:ſed ſequitur ergo nõ infoꝛmetur
alia bonitate qꝙᷓuis ſit ab illa bonitate ad aliam bonita⸗
tatem que eſt pꝛima bonitas. Sed cum ens dicatur ab⸗
ſolute ᷣm intentõnem cauſalem. bonum vo dicatur ſᷣm
intentõem cauſalem. nõ videtur habere veritateʒ quod
inducunt de ente. ꝙ ſcilicet cum de creatura dicitur eſt:
intelligit᷑ ens pꝛimũ niſi per ↄſequentiam quia ſequitur
eſt: et nõ ens a ſeipſo.gᷓ ab alio et illud eſt ens pꝛimuʒ et
ita ens pꝛimum intelligitur in ente creato. Sed q;tũ ad
pꝛimam intentionem boni.intelligitur bonum increatũ
quia ſi i intelligitur bonum creatum intelligitur bonum
per pticipatõnem. in eo ꝙ eſt per ꝑticipatõnem bonum
neceſſario intelligitur qð ꝑticipatur bonum: et illud eſt
bonum ſummü. Mreuiter ergo dicendum ſᷣm Auguſti.
in.viij.æ trinit.ſi poteris ſine illis que participatione
bona ſunt perſpice ipſum bonum cuius ꝓticipa tõne bo
na ſũt.ſimul enim et ipᷣm intelligis et audis hoc bonuʒ
et illud bonum. Dicendum ergo ꝙ bonum pelſſentiaz eſt
idem in omnibus bonis.et illud eſt ſummuʒ bonũ. Ho⸗

— SGan O. nr 216 6 en

A
xvij.
num ðᷣo per paꝛticipatõnem ſiue bonitas differens et ex
dictis patet ſolutio ad obiecta mota.

Mlembꝛum quintũ.que

ſint differentie boni.
Einde queritur que ſint differentie boni.
Mam cum bonum ſequatur ens: in quot
differentias multiplicabitur ens ⁊ bonuʒ
ſed ens młtiplicatur ſᷣm genera ergo ⁊ bo⸗
num..l Contra.bonum dictum de ſubſtantia de quali⸗
tate et quantitate dicitur pᷣm eandem differentiam boni
ſcilicet boni nature:ſed non dicitur ᷣm eandem differẽ⸗
tiam entis.relinquitur ergo ꝙ non erunt eedem differẽ⸗
tie entis et boni. Itẽ qᷓuis vnuʒ ſequatur ad ens.nõ ta
men differentie vnius multiplicãtur ſᷣm decem genera:
immo ſolum ſᷣm quatuor modos.nam ſᷣm ſubſtantiam
dicitur idemptitas.ſᷣm quantitatem equalitas.ſᷣm qua
litatem ſimilitudo. m ſitum et vbi ſimultas: et iterum
alijs modis ſicut dictum eſt prius. ¶¶ Item ſimili modo
nec differentie veri multiplicantur ſᷣm differentias gene
rum.immo ſᷣm Anſelmum veritas diſtinguitur in veri⸗
tate ſigni et veritate rei.Et veritas rei in veritatem que

eſt ſeipſa vt veritas diuina. et veritatem que eſt ab alia

vt veritas creata.Et hoc multipliciter. nam eſt veritas

naturalis.et veritas cogitatoinis.et veritas voluntatis

et veritas actionis. Pꝛeterea veritas ſigni diuiditur in
veritatem complexi:et veritatẽ incomplexi. Et veritas
incomplexi in veritatem vocis et intellectus et yconie ſi⸗
ue imaginis et actus.pari ergo ratõne nec differẽtie bo
ni accipiuntur ſm differentias entis ſicut nec differẽtie
vnius et veri.¶ Item ſi dicatur ꝙ eſt multiplicatõ mate
rialis et hoc modo multiplicatur bonum per differenti⸗
as entis.et eſt alia multiplicatio ſoꝛmalis que multipli
catur per differentias ſue intentõnis.hoc modo diuidit᷑
in bonum per eſſentiam et in bonum per participatiõeʒ
et bonum per participatõneʒ:in bonum nature.bonum
ex genere.bonum moꝛis.bonum gratie.et bonuʒ gloꝛie
queritur quare non multiplicatur ſᷣm rationem foꝛma⸗
lem ᷣm differentias entis: Si dicatur ꝙ intentio boni
addit ad ens comparatõnem ad actum.i.relationem ſi⸗
ue finem. Et ratione huius compaꝛationis eſt foꝛma⸗
lis mnultiplicatio boni. Contra. obijcitur depoſitis dif/
ferentijs.i Iam omnes differentie cauſarum incidunt ĩ
pꝛedictis differentijs boni.iQam bonitas pꝛime cauſe ẽ
bonitas per eſſentiam. bonitas vᷣo cauſati eſt per parti⸗
cipationem:ſed per comparationeʒ ad efficiens dicituꝛ
bonum nature. ſic enim res bona dicitur: quia a bono
vt dicit Hoetius per comparationem ad efficiens dici⸗
tur bonum in genere.Maʒ foꝛma actionis contracta ad
materiam propꝛiam dicitur bonum in genere. vt paſce⸗
re eſurientem. per comparationem ad cauſam foꝛmaleʒ
que eſt ſᷣm circumſtantias et modum actionis.bonũ mo
ris ſᷣm virtutes conſuetudinales.et bonum gꝛatie ſᷣm
virtutes gratuitas per comparationem ad finem bonuʒ
gratie. non ergo differentie boni accipiuntur ſᷣm com⸗/
parationem ſiue intentioneʒ canſe finalis tm̃:immo ſᷣm
comparationem ad omnia genera cauſarum. 4 Iteʒ cũ
aſſignantur differentie boni tres ſcilicet honeſtum vtile
delectabile.quomodo accipiuntur cum pꝛecedentibus.
4IYtem auguſtinus in libro de libe.arbit.diſtinguit bo/
na. maxima.magna.minima.et maxima virtutes: mi⸗
nima ſpecies inferioꝛis quaꝛumlibet:magna potentie a⸗
nime.quomodo cum pꝛecedentibus differentijs ſe habe
bunt? Reſpenſio ſᷣm ꝗ dicit ↄmentatoꝛ libri Hoecij
de ebdomadibus.Honum duobo modis dicitur. abſo⸗
lute:et in comparatõne.Abſolute bonum dicitur quod
ſm ſe bonum:ſicut deus.vel hec res dicitur in ſe bonũ.
in comparatione quod eſt bonum ſᷣ̃m vſum. hoc eſt cu⸗
ius vſus eſt bonus.quemadmodum deus dicitur bonꝰ
nobis vel panis bonus dicitur eſurienti. accipiunt᷑ er

( Waln iW Eonn

go differentie boni ßm ꝙ conſideratur abſolute qtũ ad
rem cuius eſt. et hoc modo aſſignantur m differentem
rationem indiuiſionis actus a potẽtia que eſi abſoluta
ratio boni aut ergo indiuiſio actus et potentie que ſunt
idem. boc modo ẽ indiuiſio bonitatis in deo in quo idezʒ
actus.id eſt peꝛſectio et complementum et potẽtia. Aut
eſt indiuiſio actus ⁊ potentie que ſunt diuerſa vt ĩ crea
tura. Aut ergo eſt indiuiſio actus et potentie ſᷣm ꝙ eſt.
id eſt ſᷣm eſſe rei aut actionis.ſᷣm ꝙ actio:aut actus qui
acquiritur rei per actõnem. Si eſt indiuiſio actus a po
tentia ßm ꝙꝙ elt et ſic eſt bonum nature. et ſi eſt actõnis
hm ꝙ actio ſic eſt bonum ex genere.· Nam foꝛma actio⸗
nis generalis contracta ad materiam dicitur bonuz in
genere: vt paſcere eſurientem. Si eſt actus rei qui acqui
ritur per actionem. aut igitur acquiſitio illius actus ſi⸗
ue perfectõnis pꝛincipiuʒ habet in nobis.aut extra nos
aut habet partim in nobis.Si habet pꝛincipium in no⸗
bis ſic eſt bonnin moꝛis.id eſt virtutis pollicite quod ac
quiritur voluntaria conſuetudine.Si habet pꝛincipiuʒ
extra nos:ſic eſt bonũ glorie qdð a ſolo teo bʒ pᷣncipium.
ſi hʒ pᷣncipiũ intra nos et extra:ſic ẽ bonũ ge. ſic em̃ di⸗
cit beatus berñ.de gratia ⁊ li.ar.tam abſq; conſenſu re
cipientis qᷓ; abſq; gratia dantis.⁊ loquitur de gꝛatia hßm
ꝙ in adultis.nam ad boc requirituꝛ infuſio ex paꝛte di:
et conſenſus ex parte liberi arbitrij. quemadmodum in
paruulis miniſterij ſacramenti ex parte hominis ⁊ ope
ratõne indiuiſibilis xei. Scoᷣm vo ꝙ bonum conſidera⸗
tur ſᷣm vſum.duobus modis contingit. nam conlidera⸗
tione generali bom ſiue creati ſiue increati:accipiuntur
differentie iſie honeſtum delectabile vtile.ſed honeſtum
dicit diſpoſitõnem ſᷣm quam vſus boni mouet rationa⸗
bilem.quia ſicut dicit auguſti. honeſtas eſt pulcritudo
intelligibilis.delectabile: diſpoſitõneʒ ſᷣm quam moue⸗
tuꝛ concupiſcibilis.vtile:diſpoſitõnem ſᷣm quam moue⸗
tur iraſcibilis.vtile enim includit arduum et difficile 2
hmõi.Ardua enim triſtabilia conferentia vt ſectatio⸗
nes ⁊ huiuſmodi que conferunt ad ſanitatem ex quadaʒ
ſtrennuitate et ſᷣm vigoꝛeʒ animi apꝓpetimꝰ. et hoc appeti⸗
tu iraſcibilis. Item ↄſideratione ſpeciali ſᷣm ꝙ vſus bo
ni coartatur ad bonum creatum.accipiuntur diffeꝛentie
boni ſᷣm aug.de li.arbi.in maxima in minima ⁊ in me⸗/
dia. Mam bonum quo non cõtingit male vti ſunt virtu⸗
tes ⁊ ideo maxuna. Monum ðvᷣo quo ↄtingit bene et ma⸗
le vti ⁊ tamen nõ vtuntur ſunt ſpecies coꝛꝑales. Mona
do quibo eſt bene et male vti ⁊ tamen vtunt᷑ alijs ſunt ꝑo
tentie anime. Concedendũ igitur.ꝙ non accipiuntur
differentie boni foꝛmaliter ſᷣm differentias entis et hoc
quia bonum addit intentõnez cauſe finalis.¶ Ad illud
ergo quod obijcit.ꝙ ſᷣm intentõnem finis nõ accipiũtur
pꝛedicte differentie.dicendum ꝙ immo.nai bonuz aut
eſt finis⁊ ſic eſt bonum per eſſentiam. aut eſt ad finem.
et ſic eſt per participatõnem.Et ſi ad finem.aut eꝛgo ſᷣm
id quod ſumus.⁊ ſic eſi generalis diſpoſitio in omi crea
tura:⁊ ſic eſt bonum nature.aut ſᷣm id ꝙ bene ſumus:et
hec eſt diſpoſitio rationalis creature.aut ergo in finem
ſᷣm quandam poſſibilitatem additam voluntati que eſt
ex bono in genere.aut eſt ᷣm ſuꝑadditam quandam di⸗
ſpoſitõnem vt diſpoſitio virtutis pollitice.aut ſᷣm quan⸗
dam neceſſitatem.et ſic eſt bonum gratie.diſpoſitõ eniʒ
gꝛatie in voluntate eſt.ſicut diſpoſitio neceſſitatis in ma
teria ad ſuſceptõnem foꝛme.aut ſᷣm vltimam completio
nem et infoꝛmationem ſic eſt bonum gloꝛie.¶ Ad illud
vo quod obijcit dicendum.qꝙ actus ſumptus ſᷣm quatu⸗
oꝛ cauſas non pertinet ad bonum niſi ſᷣim comparatio⸗
nem quam habet vnaquaq; cauſa ad cauſam finalem.
Cauſa enim finalis ratio eſt aliarum cauſarum. faber
enim ſerꝛam facit de ferꝛo acutam.quaꝛe de ferꝛo:qꝗa ap⸗
tior eſt ad ſecãdũ.quare acutã:quia ad ſecandum.cau⸗
ſa igitur materialis ⁊ foꝛmalis.ſm finalem.ſimiliteꝛ ef⸗
ficiens:nam finis mouet efficientem.

e
*Ae C.
n

Non JInn 0 Nerg Q12 . CNV

NANCIX ◻Re 1 ANNNV

CX J 1 fr * 4 HBe e

Membrum ſextum
Veritur conſequenter de conuenientia bo
nitatis in bonis.et videtur ꝙ nõ poſſit eſ⸗
ſe commune ᷣm aliquid rei.dictum enim
de ſummo bono eſt idipſum.quia ſicut dĩc
auguſtinus in libro de trinitate.non eſt in deo alterum
eſſe deum. 7 eſſe bonum:vel eſſe et eſſe bonum.ergo bonũ
dictum de deo eſt indifferens illi:ergo non poteſt eſſe cõ
mune in ſummo bonoet in creato bono:ſicut nec hocip⸗
ſum deus./ Item ſi eſt ↄmune.ergo eſt accipere quod ẽ
commune ⁊ quod eſt ꝓgrium:ergo compoſitioneʒ quan⸗
Dam. Si foꝛte dicas bonum eſſe mune ſᷣm communẽ
habitudinẽ ad conſimilem effectuzʒ in creaturis.⁊ ſic bo
num non opoꝛtet ponere in pꝛimo niſi eſſentiam ipſam.
ſed pꝛeter hoc habet quandam relationem ad quandam
effectum in creatura.Contra.ſi bonum eſt ex hac ratio⸗
ne commune:ſed eque ſe habet creatura ad ſuam effecti⸗
onem ſicut deus ad ſuam:ergo bonum aliqualiter parti
cipabile.quia ſicut ab hac egreditur ita ab illa.q¶ Item
ſm hoc bonum trahit rationem a poſterioꝛi ſcilicet ab eſ

fectu.cum aliter determinnetuꝛ intentiones ſᷣm ꝙ ſum⸗

mum bonum ſicut bonum per ſe: et ꝙ illa ſunt bona ab
ipſo. Pꝛopter hoc aliter dicendum eſt in bono.et in bis
que non manifeſte expꝛimunt actum inſpicientem crea⸗
turaʒ ſpecialiter.⁊ aliter in illis qui expꝛimunt. in illis
enim eſt ↄmunitas ſᷣm ↄparationem aut habitudinem qͥ
eſt in effectu.vt in illis que cõnotantur.vt punit. iuſtifi⸗
cat.iſla non ſunt contraria niſi qᷓtum ad effectum cõno⸗
tatum vnde punit dictum de deo nihil copulat creatum
ſed connotat.dictum de creatura copulat quod pꝛiꝰcon/
notat:ſed in illis qui non expꝛimunt aliter eſt communi
tas pꝛeter pꝛedictam: quia per ſe et propter ſe conuenit

deo.creaturis ſᷣm ꝙ ab ipſo ⁊ ad ipſum.et hec eſt comu⸗

nitas ᷣm pꝛius? poſterius.et hoc manifeſtum eſt.quia
oblique intelligitur in illo. onum enim de do dicitur
quia finis bonum. de creatura quia per oꝛdinationẽ ba
bet ad finem ſicut ens: ſed pꝛius de ſubſtantia que eſt ꝑ
ſe ens:Fᷣm poſterius de accidente quod eſt per ſubſtanti
am. et ita indirecte 2 per poſterius creatura. et ibi eſt
accipere commune et pꝛopꝛiuʒ ꝙtum ad modum dicen⸗

Mlembrum ſeptimum

Onſequenter queritur. an notio et amor
ſummi boni ſint nobis a conditione indi⸗
ta et impꝛeſſa menti.omnes enim volũt eſ
ſe beati.ſed beatitudo eſt ſummum bonuʒ
vt dicit boecius de conſolatione:ergo om̃es volunt ſum⸗
mum bonum.eꝛgo amoꝛ ſummi boni eſt omni rationali
nature impꝛeſſus.¶ Item bonum ſummum eſt quod de⸗
ſideratuꝛ ab om nibus ſed quod omni conuemit eſt impᷣſ⸗
ſum nature:ergo deſiderium et amoꝛ ſummi bom eſt im⸗
pꝛeſſus nature.¶ Item augul.ij.de li.ar.anteꝙᷓ beati ſu⸗
mus impꝛeſſa eſt nobis notio bonitatis. per hanc ſcimꝰ
et ſine vlla dubitatõne dicimus beatos nos eſſe velle.ne
mo antem beatus eſt niſi ſummo bono:ergo notio ſum⸗
mi boni ⁊ btitudinis eſt nob impᷣſſa.¶ Item boe.in li.de
ↄſolatõne.om̃s hoĩes boni ⁊ mali pariter indiſcreta in⸗

tentõne ad bonũ ꝑuenire nitũůtur. Cont᷑.om̃is volun⸗/

tas directa ad id ad qð nata ẽ: recta ẽ laudabilis.ſi ẽ̊ vo⸗
lũtas ⁊ intentõ rõnalis ẽ ad ſummũ bonũ nata:cũ om̃is
volũtas ſiue bonoꝝ ſiue maloꝝ ſit nata ad ſũmũ bonũ
oĩs volũtas ſiue oĩm volũtates ſũt rcte.qdð ẽ maifeſte fal
ſum.qlItẽ igrantia veri boni inuenit᷑ in młtis.q ſit erit
ſuba et igrantia boni. Rñſio ᷣm boeci.de ↄſo. Sum⸗
mum bonum qð eque bonis malis ꝓpoſitũ eſt. boni ꝗ⸗
dem natali officio vᷣtutũ petũt:mali ᷣo per malaʒ cupi⸗
ditatẽ.quod naturale officiũ adipiſcẽdi boni nõ ẽ idipᷣm
q̊ conãt᷑ adipiſci.amoꝛ ̊ ⁊ notio ſũmi boni nob imp̃ſſus

BS „ N α ο ο cuafu.6

—–à — — -—rr—=-r q

— .

— - - -0ũæ———

ſnan eſinn
nalirren
ila e
iſalienthe
oßmgfin
unt bont
o. etin
entenn aen
unt. inſe
biuucinn
unt, ivef
feeumci
nlatanuan
nolmin,⸗
cſtonunn
rſontene
Nelcöne
unchcgin
edodn
inatoreke
in gpeet
r ſublunn
wetibiel
Vin dlce⸗

um

DKanor
ioneinc,
noſitd
nunnbong
oluntſonm
irtond
ſanotd
itelinc
ocn
un
hancan
celet
oto ln
gennte
ſcti
n
gſr
cionn.
iboi
ſeſrdl
RRen
1n
g
en
tpn
ſus

Nueſtio

eſt ᷣm habitum et ſenſum nature qᷓuis a bono vtingat

aberꝛare et deuiare m opinionem et appetitum elatio

nis pꝛaue.i Ao illud quod obijcit diſtinguendum ᷣm
dam̃.ꝙ eſt voluntas naturalis m quam omnes recte
appetunt ſummum bonum. 2 voluntas electiua ſiue cõ
ſiliatiua m quam eligitur quod nõ eſt ſummuʒ bonũ
et pꝛefertur ſummo bonoꝛet ideo eſt non recta. In ma⸗

lis ᷓ eſt voltas naturalis recta ſine erꝛore. electiua nñ
recta et cũ erꝛoꝛe.Iñ aug.i.ij. de li.aꝛ.inqtum oẽs hbo⸗

mines appetunt vitam beatam non errant. inqtum vo

quiſq; non tenet eam vite viam que ducit ad beatitudi⸗

nem errat. cum fateantur nolle niſi ad beatitudinem

ꝑuenire.Erꝛoꝛem enim conſequitur aliquid quod non
ad id ducit quo volumus ꝑueniꝛe. Ad illud vo quod

obijcit dicendum. ꝙ notio eſt in ſ. eniu nature. ignoꝛan⸗

tia vᷣo in peruerſitate opinionis erꝛonee.vnde nota qð

dicit aug.in li.de libe.arbi.ſenſus aliquando veracioꝛ
eſt qᷓ opinio.ſi illa de erꝛoꝛe ille de natura eſt: velut cuʒ
eger plerunq; aqua frigida condulcibiliter delectatur
quam tamen ſi biberit credit eſſe nocituram.Yiliquan
do veracioꝛ opinio ꝙᷓ; ſenſus.ſi credit aꝛti medicine ob/

eſſe frigidam: cum reuera oberit et tamen bibere dele⸗
ctet. Aliquando vtrunq; in veritate eſt. cum id quod

pꝛodeſt non ſolum ibi creditur ita:ſed etiam libet. Ali

quando vtrũq; inerit cum id quod nocet et prodeſſe nõ

creditur et bibeꝛe nõ delinit.

guembrum octanum

Einde queritur an ſummum bonum di

cat additõnem ad bonum. Ad quod ſic.
quecunq; ſe habent vt vnum. non addat
aliquid ſuper alterum nec vtrũq; addit
ſuper tercium aliquid:ſunt eadem ſimpliciter.Genus
enim et ſpecies pꝛopter hoc differẽtiam habent.ꝙ vnũ
non ſit alterum.quia vnum addit ſuper alterum.ſpeci
es em̃ addit vltra genus differentiaʒ. Similiteꝛ rilibi⸗
le addit ſuꝑ rationale in homine.quia potentia riden⸗
di qua dicitur homo et potentia ratiocinãdi qua dici⸗
tur ratõnale:nõ ſunt eedem.et pꝛopter hoc addunt ſu⸗
per tercium:ſed ſummuʒ bonum nõ addit aliquid ſuꝑ
bonum ſimpliciter ſic nec ſic.nec ſunt plures modi ad⸗
ditõnis vnu:igit᷑ nõ addit ſuꝑ alterũ:ſed ſunt eadẽ ſim
pliciter. Aſdinoꝛ patʒ.nam ſi ſummũ bonũ addit aliꝗd
ſuꝑ bonũ.aut addit bonuzʒ: aut non bonũ. Mon addit
non bonum. quia ſie eſſet ex bono et non bono: qð eſſet
inconueniẽs nec eſſet ſummũ. Si addit bonũ.aut ideʒ
ſibi aut diuerſum.õ idem:qm̃ idem nõ additur ſibi.
Si diuerſum: ſummũ eſt ex bono et bono. g eſt ↄpoſi
tum.h̊ hoc ẽ folſum:qm̃ ipſum ẽ ſumme ſimplex.ſum⸗
mum g̊ bonũ nihil addit ſuꝑ bonũ ratõne cuiꝰ dr ſum⸗
mum. Si dicat᷑ ꝙ bonũ ſimptr eſt ↄmune. et diſtrahit
ꝓ ſummũ et nõ ſummũ:vñ bono ſimplr aliquid addit᷑
vt fiat ſummũ. Obijcit᷑ in contrariũ.ꝗa nõ eſt addino
alicuiꝰad alterũ niſi ei qð eſt pᷣter ipſum: ſᷣ illud addi⸗
tũ nõ ẽ pᷣter bonũ:ꝗa nõ ẽ nõ bonũ nec alið bonũ.ꝗᷓ idẽ
ſegtur qð pꝛius.4 Itez aug. in. viij. li.de trini.bonũ H̊
bonũ ulud.tolle hoc tolle illud:⁊ vide ip̃ᷣm bonũ ſi po⸗
tes. et ita deũ videbis: ⁊ nõ alio bono bonũ ſed bonum
om̃is boni.Ex hac quẽte patet.ꝙ bonuʒ in omnibo eſt
ipᷣm bonũ ſummũ. Contra.bonum diuidit᷑ peꝛ ſum⸗
mum et nõ ſummũ.ergo poſſum intelligere bonum in
hac creatura nõ cointellecto ſummo.xet hoc eſt qð dicit
boecius.circũſeribat᷑ pᷣmum peꝛ intellectum:adhuc eſt
intelligere hominẽ ſub intentõne hominis. ſicut poteſt
intelligi ens m ꝙ ſit non inteilecto ſummo ente. con⸗
tingit ergo intelligere hoc bonum circũſcripto ſummo
bono:ſicut hoc ens circũſcripto ſummo ente. Monum
ergo et ſummũ bonũ nõ ſunt eadem ſiue ouertibilia. g
aliquid addit ſummũ bonũ ſuꝑ bonum. Solutõ.di

* %

xvij.

cendum ꝙ ſummũ bonum non addit aliquã rem ſuper
bonũ ſimpliciter.ſummũ enim bonuʒ ſimplex eſt. Eln⸗

de non conſtat ex pluribus bonis:ſed non ſummũ bo

num nõ eſt ſimplex bonum:ideo poſſum ibi intelligere
bonum et bonum. quia in creatis materia non cointel⸗
ligit foꝛmam quoꝝ vtrũq; eſt bonum et econuerſo.ſiue
illud qð eſt ad modũ materie ꝙ illud qð ẽ ad modũ foꝛ
me et econuerſo. Ideo ergo bonum ſummũ ſimpliciter

bonum eſt. nec facit aliqua additionem ᷣm rem ſuper

bonum.ĩmo idem ſunt ᷣm rem.⁊ equalis eſt ambitus
in ſuo oꝛdine cum bono:ſed differunt in boc.ꝙ dicen⸗
do ſummuz bonum: determino ipſum in cauſando.di⸗

cendo bonum vætermino ipſum in predicando ſiue in
dicendo.Et licet in pꝛedicando ſiue in dicendo bonuz

ſummũ determinetur et ſpecificetur.quia non eſt dici⸗

bile de omni bono:cõmune eſt tamen in creando ſicut

bonum in pꝛedicando et equalis ambitus.quia ipſum

ẽ cauſa omnis boni:id autem eſt dꝛcibile ð om̃i bono.

Quod autem dicit auguſti.tolle hoc tolle illud ꝛc.di
cenduz ꝙ ipſe pꝛocedit abeffectibus ad cauſam. Fᷣm q;
bonum in effectibus dat intelligere bonũ in cauſa.En
quod dicit bonum omnis boni videbitur: verum ẽ bo⸗

num omnis boni in creando non in dicendo.immo ꝗ;⸗
tum ad hoc dicit terminatõneʒ rationis.4 Ud rati

onem in contrariũ.dicendum ꝙ non eſt ſimile de eſſen
tia ſiue de ente ⁊ bono.Ens enim vel eſſentia non dicit
comparatõnem ad cauſam ſicut bonum.immo cum lo
quimur de re m ſuam eſſentiam:loquimur de ea abſo
lute:ſed bonum notat comparationem ad cauſam:bo⸗
num enim dicitur quia a bono et quia ad bonum. ⁊ iõ
cum loquimur de re ꝙ bona ſit:loquimur per compa⸗
ratõnẽ ad ſuam cauſom. Et ideo cum bonum nõ ſum⸗
mum ſit a bono ſummo tanqꝙᷓ a ſua cauſa efficiente.etĩ
ipſo tanqᷓᷓ in conſeruante:et ad ipſum tanꝗꝙᷓ ad finem:
ideo nõ poteſt intelligi iſto nõ cointellecto.

Membrum nonum
Onſequens eſt inquiſitio an ſummũ bo⸗
num ſecum compatiatur naturarum di⸗

uerſitatem.Et iterum ſco.an requirat.

pluralitateʒ. Seo iſte inquiſitiones ter⸗
minantur eiſdem ratõnibus quibo ſupꝛa oſtenſum eſt
de vnitate diuina.ꝙ non compatiatur ſecũ pluralitatẽ
naturarũ ſed requirit eius ꝑfectio pluralitatẽ ꝑſonaꝝ
ſupra queſtionẽ de diuina vnitate. Item querendũ eſt

ↄnter an ſumma bonitas regrat coeriſtentiã creatur e.

ſedo hec queſtio terminata ẽ ſupꝛa queſtione de eternita
te.vbi onditur eternitatis incoicabilitas: ↄtra ponen⸗
tes mundũ eternũ. Sequit᷑ & quereꝛe d fluxu alio⸗
rũ bonoꝝ a ſummo bono. Querit᷑ ̊ an q ſummo bono
ſiuant omia m rõnem bonitatis. Qð aſtruit᷑ ꝑ boeci⸗
um in li.de ebdomadibo.Omia bona: ꝗa a bono.et ꝑ
bẽm aug.ꝗa deus ẽ bonus ſummꝰ: querit᷑ ergo q̃re nõ
ſilłr ſᷣm ratõnem vnitatis veritatis ⁊ iuſticie.¶¶ Ad qð
obijcit᷑ hoc mõ.in deo potentie rñdet vnitas. ſapientie
veritas.volũtati bonitas.ſᷣ ſicut ꝓceſſus creaturarnʒ
a creatore ẽ ꝑ voluntatẽ:ita ꝑ potentiã ⁊ ſa pientiã.im⸗
mo pᷣma rõ pꝛoceſſus ad potentiã refert᷑.quia em̃ ẽ po
tens:ideo ꝓducit eas de nibilo. Iterum ad ſaꝑientiã:
cũ ſit agens ꝑ cognitõnẽ ⁊ oꝛdinẽ.ſic ergo creatura di⸗
citur bona ꝗa ꝓceſſus eſt ꝑ vmtatem cui reſpondet bo⸗
nitas: ita debet dici potens et ſapiens.qnia a poteſta⸗
te et ſapientia. et ſiẽ bonitas reſpectu voliti eſt ratõ p⸗
ceſſus:ita et vnitas et veritas.¶ Item voluntas diui⸗
na eſt principalis et pꝛima reſpectu rerum fiendarum.
ergo vnaqueq; res debet dici volens et habere diſpoſi⸗
tioneʒ volentis.quia ẽ a volente:ſicut dicituꝛ bona ꝗo
eſt a bono. Similiter queritur quaꝛe non dicitur iuſia
quia a iuſto: et ad boc dicit beetius in libꝛo de hebdo⸗

2

madibus. bonum eſt generale iuſtũ vero ſpeciale.nec
ſpecies deſcendit in omia:idcirco alia quidẽ iuſta alia
vo aliquid aliud ſeo omnisa bonũ. Sed contra. vni⸗
uerſe vie dñi miſcdia et veritas:et veritas ibi ſi umitur
pꝛo iuſticia. ergo iuſticia et miſericoꝛdia ſunt ĩ omnibo
diuinis oꝑibus. ergo reſpiciũt omnem modum crea⸗
ture et vniuerſalem ratõnem creandi. Juſtum ergo et
enerale eſt ad omnia dei oꝑa. ergo ſicut eſt pꝛoceſſus
Fen ratõnem boni:ita ſm ratõnem inſti. Aliam rati
onem ponit boecius in eodem libꝛo. ꝗ; iuſtum reſpicit
actũ.bonum vo naturam.ideʒ at᷑ eſt in eo ſcʒ in deo eſ⸗
ſe quod agere.idem eſt ergo in deo bonum eſſe ⁊ iuſtũ.
nobis vero non eſt idem eſſe quod agere.non eſt igituꝛ
idem nobis bonus eſſe ꝙ iuſtus:ſed idem eſt eſſe in no⸗
bis quod ſumus.omia igitur ſunt bona ſeo non iuſta.
Sed contra obijcituꝛ.qm in creaturis non eſt hoc ve⸗
rum ꝙ bonum dicat eſſentiam vt viſum eſt. nulla enim
creatura eſt ſua bonitas et tamen hoc ſupponit᷑ in pre⸗
dicta reſponſione.¶ Item dama. ſi bonum ſi inſtuʒ di⸗
xeris de deo.non naturam dices ſed id quod ẽ circa hbu
iuſmodi naturam. buiuſmodi autẽ ſunt actus ergo bo
num ita dicit actum ſicut verum. Solutio. dicendũ
ꝙ in deo eſi quedam trinitas que relucet et repꝛeſenta⸗
tur in omni creatura. et m hoc dicituꝛ veſtigiuʒ. 2 bec
attenditur m bec tria.vnum. verum. bonum. Alia eſt
in qua babundat ipſa rationalis creatura. ratione cu⸗
ius dicitur imago.que ſolum relucet in ipſa.2 attendi
tur penes iſta:ſe apientia.potentia. voluntas. In ratio⸗
nali em̃ creatura dicimus potentiam volendi 2 poten⸗
tiam diligendi.cum igitur ꝓceſſus creaturarum reſpi⸗
ciat omnem creaturam.et non ſolum rationalem: con

ſtat ꝙ non debet determinari ratio ꝓceſſus penes iſtaz

trinitatem in qua habeat creatura ratõnalis: ſed poti
us penes pꝛimã.et non eſt ꝓceſſus in ratione potentis
vel ſapientis vel volentis.eſt autem ille pꝛoceſſus Fm
rationem boni.et ratio buius eſt. nam ſicut videmus
in rationali creatura ꝙ ſicut voluntas eſt voluntas a⸗
gendi.et dicitur agens per voluntatem: licet ſimilit ſa
pientia et potentia ſit pꝛincipiũ.et hoc eſt quia volun⸗
tas que pᷣncipaliter ponit neceſſitatem in opere.ipᷣa ta
men non agit niſi moueatuꝛ a bono.vnde bonum mo⸗
uet voluntatem ad agendum.nec agit niſi illud videat
eſſe bonum. eum autem illud cognoſcit eſſe bonum:
tunc exit in opus.vnde voluntas non mouet ſeipſam
ſed mouetur a bono.ſic dicimus in primo.ꝙ licet po⸗
tentia et ſapientia et voluntas que ſunt in ipſo pꝛodu⸗
cant res:ipſa tamen voluntas eſt principalioꝛ cauſa ꝓ
ductionis.quia ponit neceſſitatem in pꝛoductione. in⸗

ce eſt ꝙ non determinatur pꝛoceſſus rerum peꝛ potenti

am ſapientiam:vt dicantur res egredi ᷣm ratõneʒ po
tentis vel ſapientis.ſimiliter nec ſᷣm rationem voletis
ſed boni.quia licʒ diuina voluntas ſit pꝛincipalis cau
ſa huius ꝓductionis ponens in ea neceſſitatem: volun
tas tamen diuina in ratione volũtatis nunꝗᷓ ſe mouet
ad agendum:ſed in ratione bonitatis.vnde ipſa boni⸗
tas quaſi mouet voluntatem. voluntas in ratione bo⸗
nitatis mouet ſe ad pꝛoducendum res.tunc enim vult

pꝛoducere quando videt quod bonum eſt. Honum igi⸗

tur motiuum eſt in pꝛoceſſu rerũ.nõ vnum nõ verum.
cum vnum referatur ad potentiam:verum ad ſapienti
am. Et iterum. pꝛoceſſus eſt ſm rationem boni creatu
rarum a creatoꝛe:non ᷣm rationem vnius veri poten⸗
tis ſapientis volentis.ſiłiter nec ſᷣm rationem iuſti:qꝛ
iuſtum non eſt motiuum. bonum enim trahit ipſaʒ vo
luntatem ad actum pꝛoducendi ⁊ non alia.¶ Ad illud
quod obijcitur de iuſto.dicendum ꝙ licet iuſtum dicat
condecẽtiam bonitatis diuine tamen vltra ponit relati
onem et connotat effectum in creaturis.cum dicit᷑ deꝰ
iuſtus ratione cuius connotati iam ponit creaturas
ineſſe. Juſtum enim in deo eſt illud ᷣm ꝙ alij trivuit et
reddit quod ſuum eſt.tribuere autem alij hoc iam po⸗

2ος α oE νſ E

ſi led n We Lej

nit crcaturas eſſe in actu.et pꝛopter boc nõ reſpicit in-
ſtum pꝛoceſſum ſiue egreſſum creaturarum ſᷣm earum

actualem exiſtentiam prout iam ſunt extra cauſam in
eſſe completo.et ideo non dicit rationem pꝛoductõnis
earũ.bonum auteʒ nõ connotat effectum talem. Ende
non eſt ſimile de bono et iuſto.¶ Ad illud quod obiqci⸗

tur. ꝙ iuſtum eſt generale.dicendum ꝙ; iuſtum dicitur

dupliciter.vno modo pꝛout determinatur in retributi⸗
one pene vel pᷣmij ᷣm exigentiam meriti vel demeriti.
hoc modo dicitur ſolum per comparationem ad ho⸗
minem eui ſolum fit retributio 'm meritum et demeri
tuʒ. Alio modo dicitur iuſticia condecentia bonitatis
diuine.et hoc modo dicitur iuſticia in omni opere. et
poſſz eſſe ꝙ res egrediuntur m rationem iuſſicie.id ẽ
ᷣm condecentiam bonitatis. Ad aliud dicendum. ꝙ
dam aſcenus non dicit ꝙ bonitas non ſit natura:ſed di
cit nõ dices naturã.vnde refert illud ad rationẽ dicen⸗
di . qui eſt eniʒ nomen principij ſicut ipſe vult dicens eſ⸗
ſentiam nibil addendo nihil connotando eſſentie:ſᷣ bo
num dicit ens communicatiuũ ſui vt dicit dama.vnde
licet bonitas ſit ipſa eſſentia:tamen dicit aliquod ad⸗

ditum ſuper pꝛimam intentionem eſſentie a quo perfici

tur intẽtio huius nominis bonitas.que eſt vt ad quod
omnia conuertuntur: vel eſt communicatiuum ſui.et
ideo in intentione dicendi addit. et ideo dicit: non di⸗
ces naturam ſimiliter et iuſtum. quia dicit eſſentiam:
ſed vltra addit qð tribuat alij.et ideo connotat effectũ

Nueſtio. vviij.de boni/
tate creata.
Onſequenter que

ritur pᷣm quid determinetur bonuʒz in
creatura. Scom aug. determinat᷑ per
modum.ſpeciem ⁊ oꝛdinem. Ad plei⸗
oꝛem ergo intellectum queꝛendum eſt
e bis hoc modo.Pꝛimo. vtruʒ iſta tria videlieet mo⸗
dus ſpecies ⁊ oꝛdo reperiant᷑ in omni creatura. Secũ
do.ſuppoſito ꝙ ſic.ſᷣm quid accipiunt᷑ in illis.vtruʒ ſcʒ
Fm aliquid ſubale vel accidentale. Lercõ.ſᷣm ꝗd diffe
rat aſſignatio boꝝ diffeꝛens. Quarto.an ilſta tria ſint
eadẽ in omni creatura. Quinto.penes qd attendat᷑ bo
num in creatoꝛe creatura.Sexto.vtrũ vnũquodq; in
ituz eſt: bonũ eſt. Septimo.vtrũ vnũquodq; bonũ cre
atuʒz ſit bonũ ꝑ eſſentiã vel ꝑ ꝑticipatõeʒ. Octauo.vtrũ
bonũ creatũ ſit ĩimutabilit bonuʒ. Mono. vtrũ tiñ bo/
nũ ſit effectiua cauſa mali culpe.Decimo.de bono vm
uerſitatis. et hʒ tres articulos. Pꝛimꝰ.an deus pmit⸗
tat mala fieꝛi in vniuerſitate. Scðᷣs.an vniuerſitas eſ⸗
ſet melioꝛ ſine malis.Tercius.an vniuerſitas eẽt me⸗
lioꝛ ſi oĩa eſſent eq̃liter bona. .

Membrum prunmn

. * . .
Rimo queri?᷑ vtꝝ iſta tria videlʒ modus
ſpẽs ⁊ oꝛdo reꝑiant᷑ ĩ om̃i creata. ſic:

videt᷑ ꝑ auẽteʒ ſapᷣ.xj. Oia nũere pondẽ

7 menſura diſpoſuiſti.⁊ ꝑ auẽteʒ aug.in
li.ð natura boni loqᷓns de mõ ſpẽ ⁊ oꝛdine.vbi bec wia
ſunt maꝗ:⁊ magnũ bonũ ẽ.vbi ꝑua ꝑuũ.vbi nulla: nul
lũ bonũ ẽ.om̃e at qdð ẽ inqᷓ̃tum ẽ bonn ẽ.nullũ ꝗ eſt ens
in qͥ nõ ſint. ¶ Cont᷑.pctm diffinit᷑ ꝑ puatõʒ modi ſpẽi
7oꝛdinis. & circa idẽ ⁊ ſolum nata ſũt fieri pcẽm⸗ illa
tria:ſᷣ pctm nõ ẽ poſſibile fieri in omi eo qð e:ꝗᷣ nec illa

tria. Ytez ſi in omĩ creatᷣa reꝑxiant᷑ modꝰſpẽs ⁊ ordo.

tũc qᷓrit᷑ de mõ.aut ẽ creatoꝛ aut creata.nõ creatoꝛ: qꝛi
ipo nõ cadit nec termĩatio nec foꝛatio nec bmõi.fm ꝙ
dĩc aug.ad oꝛoſiũ.ꝙ deꝰẽ mẽſura ſine mẽſura.Pꝛetea.
ſi ſolu dicerẽt aliqd in creatoꝛe illa tria. nihil eẽnt in
creat᷑a:qð nõ eſt verũ.Sᷓ nõ eſt modꝰ aliqꝗs in creatoꝛe:
erit ergo creatura. ſi ergo omnis creatura habet mo⸗
dum ſpecieʒ ⁊ oꝛdinẽ: hẽbit modũ ſpẽm ⁊ oꝛdinẽ. Sed

Bon. Ser- G R ι 8 G nor

— ——

ſeſpictg
win
R
dlen.
clogote
kundiin
In feribre;
klanni,
Menaaho⸗
n tdnen
abenints
ichete
iuſlcriti
cendun,
aturneſedd
tione dicen
ltdienet⸗
ſenneztn
damgmnte
liquocl dg
quoparfe
Vtadqnal
tum ſuit
eite nond
eſlentian⸗
drat eſfeti

don

r nnn
mmingtpe
Popſei
wnlumect
clicetno⸗

8. enzſe
ngcaſſt
ſamalnt
Unencgtho
ignocgi
ngiͤct
Nnno Ke
trüthbo
Nborof
uspot
Perſtnv
.ag cite

gnots
rpon⸗
ugn
bibeemn
ular
iſctau
noeiſi
eintl
lt
gteng
Prnn
,
r.
Neno⸗
8

QNueſtio

tunc poteſt queri de ilio modo ſpecie et oꝛdine aut eꝛgo
ibitur in infinitum:aut ſtabitur in aliquo modo ꝗ non
babet modum alium. et ita ſi modus eſt creatura non
erit in omni creatura modus. Similiter opponi poteſt
de alijs. ¶ Item ambro. in exameron. lucis natura ẽ vt
non in numeꝛo non in menſura nõ in pondeꝛe vt alia
creatura ſit.cum eꝛgo lur ſit creatura nõ ſunt illa tria
in omni creatura. ¶ Item queritur cum Nuguſtin? vta
tur his tribns verbis.modꝰſpecies et oꝛdo.quare Sa
pientie.xj.non dicitur omnia diſpoſuiſti in mogo ſpe⸗
cie et oꝛdine.aut quare auguſtinus non vtitur verb ibi
poſitis. Solutio.dicimus ꝙ modus ſpecies etordo
dicuntur duplicuer. Vno modo pꝛoprie ſolum Fm ⸗
reperiunt᷑ in omi creatura rationali:Fm ꝙ ab omnibo
alijs creaturis differt. et hec ſunt illa que nata ſũt cor⸗
rumpi per peccatum. et ſic non ſunt in omnibus ſicut
oſtendebat obiectõ prima.Alio modo dicitur commu⸗
niter non ſolum in rationali creatura pꝛout differt ab
alijs:ſed in ipſa ſᷣm ꝙ conuenit eum alijs:et hoc modo
reperiunt᷑ in omni ente.¶ Ad illud quod obijcitur.qꝙ;
ſic ibituꝛ in inſinitum aut erit modus ſine modo.dicen
dum vm auguſtinum ſuper geñ.ꝙ cum dicitur omnia

habent modum ſpeciem et oꝛdinem.li omnia diſtribu⸗

it pꝛo creatis abſolute.omnia enim talia habent modũ
ſpeciem et oꝛdinem: ſed non diſtribuit pꝛo concreatis
abſolute que ſunt rationes referendi creata ad ſua pᷣn
cipia vel ad ſuas cauſas. VUnde non ſequitur.ſi omnia
creata habent modum ſpeciem et oꝛdinem: ꝙ modꝰ ha
beat hec tria:et eſt exempluʒ auguſtini. Omnia coꝛpo
ralia facta ſunt in coloꝛe.color tamen non eſt factus ĩ
coloꝛe.Aliter poſſet dici etiam ſᷣm auguſtinum.querit
enim ommia diſpoſuiſti in numero pondeꝛe et mẽſura.

hec autem numerũ pondus menſuraʒ vbi diſpoſuit:et

reſpondet qð in ſeipſo qui eſt numerꝰ ſine numero.põ⸗
dus ſine pondere:et ſic non ibitur in infinitum ſed ſta
bitur in ipſo deo.¶ Av illud quod poſtea obijcitur de
auctoꝛitate ambꝛoſij dicens.q; quidam voluerunt eam
exponere de luce ſpirituali ſolum: ſed adhuc iſta via ñ
poſſet exponi niſi de luce increata bec enim reuera nõ
eſt creata in numero pondere et mẽſura.et ſic nulla eſ⸗
ſet difficultas in illa auctoꝛitate: ſed de luce ſpirituali
que eſt angelica natura nõ poſſet exponi:illa enim non
caret numero pondere ⁊c.iſ os autem dicimus ꝙ am⸗
broſius ibi loquitur de luce corpoꝛali:ſed nõ ſimplici⸗
ter reſpectu oim que ſunt:ſed ſolum reſpectu hoꝛũ coꝛ⸗
poꝛaliũ comparando eã ad ipſa.comparando enim ad
lucem increatam de qua.j. thi.vj.lucem babitat in ac⸗
ceſſibileʒ.ſᷣm ꝙ illa dicitur eſſe vbiq;:ↄſtat ꝙ bec lux ẽ
terminata.non enizʒ eſt vbiq; cum ſit aliquid creatum.
Ideo habet modũ ᷣm quem refert᷑ ad efficiens.habet
etiam ſpeciẽ ſᷣm quam refert᷑ ad foꝛmam.habet etiã or
dinem cum oꝛdinet᷑ ad ſummum bonum ad quod ipſa
eſt ſicut ad finem:ſed comꝑando ad coꝛpoꝛalia non eſt
ita dicere ꝙ ſit menſurata et numerata. Mon enim eſt
in quibuſdam coꝛꝑalibus virtus lucis tm̃ ſed etiam in
omnibo etiã in opacis.vt in terra.nõ ſolũ in terꝛe ſn ꝑ⸗
ficie poeſt videri virtus eius: ſed etiam in coꝛde terꝛc.
Aliter enim non poſſent fieri generatõnes que ibi fiũt
Vnde ambroſiꝰin eodem non in ſi plẽdoꝛe tm̃ ſed in om
m virtute natura lucis probatur. et pꝛopter hoc reſpe
ctu alioꝛum coꝛpoꝛum eſt veruz qð dicit. ꝙ non eſt ĩ nu
miero creata et pondeꝛe ⁊c.ſicut alia.⸗ No hoc quo q̃⸗

ritur quare auguſtinus non vtitur verbis ſumptis Sa
pientie.xj. dicimus ꝙ reuera idem ſunt in ſubſtantia.
modus ſpecies et oꝛdo:et numerus pondus et menſu⸗
ra. vt referatur numerus ad ſpeciem: modus ad men⸗-
ſuram:pondus ad oꝛdinem. Sed in hoc eſt differẽtia
quoniam hec tria menſura numerus et pondus dicũt
diſpoſitionem ipſius rei vt eſt in fieri. boc poteſt videri
in cementarijs.cum enim faciunt:tunc menſurant nu⸗

xvüuij.

merant et ponderant quotquot ſunt neceſſaria ad faci‚⸗

endum. Et ideo quia in ſapientia loquitur de rebo ſᷣm

ſuum fieri.quod patet per hoc ꝙ dicitur diſpoſuiſti:
ideo proprie vtitur tribus predictis. MModus autẽ ſpe
cies et oꝛdo pꝛoprie dicunt diſpoſitionem rei vt iam fa
cta eſt.quia igitur auguſtinus loquitur de conditioni
bus rei vt iam facte ſunt:proprie vtitur illis tribo.mo
dus ſpecies et oꝛdo.

Membꝛum ſecundũ

Onſequenter querit᷑ ſupoſito ꝙ bec tria
recipiantur in omni creatura ſᷣm ꝙ acci
piuntur in illis.vtruʒ ſᷣm aliquid ſubſtã
tiale vel accidentale?et hoc eſt querere.
vtrum hec ſint accidentalia vel ſubſtantialia. autẽ
eſſentialia ſint videtur.quia dicit auguſtinus vbi hec
magna ſunt:magnum bonum eſt: ergo videtur ꝙ non

ſit ſine his:ſed quod non eſt bonum ᷣm naturam:non

eſt. Omne enim quod eſt.ſᷣm ꝙ huiuſmodi: bonum eſt

vt dicit auguſtinus de doctrina xpᷣiana. ergo nullũ ens

poteſt eſſe ſine his ergo ſunt eſſentialia.Reſpõdebit q;
non ſequitur hoc non poteſt eſſe hoc.ergo eſt eſſentiale

illi: ſed addi opoꝛtʒ nec poteſt intelligi ſine illa.cignus

enim non potelſt eſſe ſine albedine cum intelligi poteſt
ſine albedine.vnde albedo nõ eſt eſſentialis cigno.Si⸗
militer neq; pꝛopria paſſio eſt eſſentialis vt ſit de eſſen⸗
tia ſubiecti: non tamen poteſt eſſe ſubiectum ſine illa.
Sedꝙ nec res poſſit intelligi ſine iſtis.oſtenditur pꝛi⸗
mo ſic. Omne quod perfecte intelligitur a nobis.opoꝛ

tet intelligi ſicut infoꝛmatum relatum 2 ordinatum.a⸗

liter non contingeret illud intelligere perfecta compꝛe/
henſioneę:niſi intelligamus et com pꝛehendamus vt ter
minatuſn:ſed ſolum intelligeremꝰillud ſicut intelligi:
mus zun quem non poſſumus intelligere compꝛehen
ſione perſecta.conſtat autem ꝙ differens eſt modus in

nobis intelligi deuʒ et creaturas:ſed omne quod intel/

ligitur vt terminatum:intelligitur ſub modo ſpecie et
oꝛdine. q̊ ſicut nec eſſe ita nec intelligi poſſunt ſine mo⸗
do ſpecie et oꝛdine.¶ Item ſi res non cognoſcitur niſi
Fm ꝙ habet eſſe.eẽ autẽ non habet niſi a ſuis pᷣncipijs
pʒ ꝙ nõ cognoſcitur res complete niſi per comparatõ⸗
nem ad ſua pꝛincipia:ſed modus ſpecies et oꝛdo dicũt
comparatõnem rei ad ſua principia: modus enim ſᷣm
relatõnem rei ad ſuum efficiens.ſpecies ad ſuaʒ fſoꝛmã
cxtra.oꝛdo ad ſuum finem:ergo res nõ poſſunt intelli⸗
gi ſine modo ſpecie et oꝛdine. autem bec tria dicãt
relatõnem ad ſua principia et ꝙ dicant termmatõnem
et foꝛmatõnem et oꝛdinatõnem rei ad finem.dicit Au⸗
guſtinus ſuper geñ.plane bis verbis.menſura vnicui⸗
q; rei modum pꝛefigit.numerus ommi rei ſpeciem pꝛe
bet. pondus vᷣo eſt qð ad quietem et ſtabilitatẽ trabit.
et illud põt extrahi in parte.ex glo.geñ.ſuꝑ illud com⸗
pleuit deus ⁊c.vñ in omnibo rebo ſunt⁊ in coꝛꝑalibo et
in ſpũalibo.in coꝛꝑalibo tamen facilius ↄpꝛehen ũtur
ſᷣ in ſpũalibo nõ ita faciliter.Si q̊ idem ſunt numerus
menſura ⁊ pondus qð modus ſpẽs ⁊ oꝛdo.⁊ nulla res
nec eſſe nec intelligi põt ſine iſtis.q̊ ſiliter ſine mõ ſpẽ ⁊
ordĩie.ſic ̊ videt᷑ ꝙ illa ſint eſſentialia. Contra dyo
niſius.nihil exiſtentiuʒ coꝛrumpit᷑ ſᷣm ꝙ exiſtentia vel
natura.q̊ Fᷣin ꝙ fit coꝛruptio ꝓprie: eſſentiale non ẽ.fit
autem coꝛruptio m modum ſpeciem ⁊ oꝛdinem: ergo
non ſunt eſſentialia.¶¶ Item prinus eſt intelligere rẽ eſſe
ꝙ eſſe oꝛdinatã vel terminatã. ergo pꝛimꝰ rei intellectꝰ
ẽ eſſe ipſiꝰ.ſed eſſe qdð ẽ in additiõe ad primũ intellctᷣm
non ẽ eſſentiale:ergo hec nõ ſunt eſſentialia.¶¶ Itez pri
us eſt rem eſſe ꝙ; eẽ oꝛdinatã vel terminatã. pꝛimꝰ rei
intellectus eſt eſſe ipſius:ſed eſſe quod eſt in additione
ad primum intellectum non eſt eſſentiale. ergo et hec
non ſunt eſſentialia. 4l! Pꝛeterea.m eſſe communiter

dietum poſſumus dicere ꝙ conueniat creatura cũ crea
toꝛe.ſed pᷣm modum ſpeciem et oꝛdinem non.hec enim
non conueniunt ceo:ergo ſi pꝛuus eſt illud ᷣm qð con⸗
uenit creatura cum creatoꝛe. ꝙ illud ſᷣm quod differt
prius erit eſſe rei qᷓ modꝰ⁊c. Eidetur ergo ꝙ illa tria
ſint ex additõne ad eſſe rei.ſed q̃ talia ſũt nõ ſunt eſſen⸗
tialia rei:ergo nec illa tria.¶ Item contingit rem com
ꝑare ad ſua pꝛincipia extrinſeca et intrinſeca. Queri⸗
tur ergo que eſt pꝛioꝛ barum comparationum. Cõſtat
ꝙ illa que eſt ad intrinſeca ſcilicet ad illud quod eſt et
quo eſt.hec enim eſt omnino eſſentialis. Si ergo mo⸗

dus ſpecies et oꝛdo non ſumuntur penes relationeʒ rei

ad ſua pꝛincipia intrinſeca. apparet ꝙ ſunt poſteri⸗
oꝛa eſſe rei:ſed que talia ſunt non ſunt eſſentialia.ergo
modus ſpecies ⁊ oꝛdo non ſunt eſſentialia. Solutõ
dicendum ꝙ aliquid eſſentiale dupliciter dicitur vł ꝗa
fit de rei eſſentia vel eſſe pꝛimo vt cadat in compoſitõ/
ne eius. et ſicddicuntur quod eſt et quo eſt eſſentialia.
Et ſic dicimus ꝙ illa non ſunt eſſentialia ſicut pꝛobãt
vltime rationes. Alio modo dicuntur eſſentialia nõ ſo
luʒ ex quibus componitur aliquid:ſed illa que referũt
ipſum ad ſuas cauias eſſentiales.ſine quibus non fu⸗
iſſet.et ſic ſiẽ poſſumꝰdiceꝛe ꝙ cauſe ſũt eſſentiales cau
ſato:non enim poſſumus diceꝛe ꝙ accidunt illi:ita poſ

ſumus diceꝛe ꝙ relationes ad cauſas iſtas ſunt eſſenti

ales.et ſic modus ſpecies ⁊ oꝛdo que dicunt relatõnes
ad ſuas cauſas eſſentiales ſunt. Modus enim dicit re
lationem ad deum vt ad efficientem. ſpecies vt ad for⸗
maz. oꝛdo vt ad finem. Et ᷣm hoc dicit auguſtinus.v.
cæ ciui.dei. tria querimus. quis fecit rem. quomõ
facta eſt.pꝛopter quid facta eſt.ſi ergo oſtẽditur ꝙ nõ
ſunt eſſentialia:dico ꝙ non ſunt eſſentialia pꝛimo mo⸗
do dicendi eſſentiale.et ſic curꝛunt rationes ille alit ou
tem non. Si ergo queritur que ſit pꝛioꝛ comparatio vł
rei ad ſua pꝛincipia ꝙ eſt ⁊ quo eſt.vel ſᷣm hoc que ſunt
modus ſpecies et oꝛdo.dico ꝙ pꝛioꝛ poteſt dici duplici
teꝛ.vel pꝛioꝛ quia vniueꝛſalioꝛ:⁊ hoc modo pꝛioꝛ ẽ com
paratio que eſt m modum ſpeciem et oꝛdinem:qᷓ ea q̃
eſt ad materiam ⁊ foꝛmam.vniuerſalioꝛ enim eſt.⁊ ſᷣm
hanc etiam cognoſcuntur materia ? foꝛma.tum enimĩ
materia tum in foꝛma oportet ponere modum ſpeciem
7 oꝛdinem.Uel põt dici pꝛioꝛ.i.pꝛopinquioꝛ rei cogno
ſcende ſᷣm ꝙ dicitur pꝛimũ ⁊ immediatũ idem.et ſic di
citur pꝛioꝛ quia immediacioꝛ.⁊ hoc modo pꝛioꝛ cogmi⸗
tio que eſt ꝑ ↄꝑatõnem ad pꝛincipia intra: qᷓ illa que ẽ
ſm modũ ſpeciẽ ⁊ oꝛdinẽ.pꝛimo autem mõ erat ecõuer

ſo.non enim põt intelligi aliquid eſſe neq; ip̃a materia

nec foꝛma:nõ intellecto ꝙ ab aliquo ſint ⁊ hmõi.

Mlembrum tercium

Einde querit᷑ ſᷣm quid differt aſſignatio
boꝝ differens.ad quod ogponit᷑ hoc mo⸗
do. In ſummo bono nõ ſolũ dicimꝰtrini⸗
tatem ꝑſonaꝝ ſed vnitatem eſſentie.ſi er⸗
go ipſiꝰcauſe relucet veſtigiuʒ in creaturis.ſicut nõ eſt
ibi tm̃ trinitas ꝑſonarũ ſed vnitas eſſentie:ita videtur
in rebo creatis nõ tm̃ debent eſſe illa bona in quibo re⸗
lucet veſtigium trinitatis:ſed etiaʒ quantum vᷣm ꝙ el⸗
ſet veſtigium vnitatis.i¶ Dicetur foꝛte ꝙ ita eſt. ꝙ ĩ cre⸗
aturis eſt trinitas illoꝛum bonoꝛum que reſpondet tri
nitati increate:⁊ eſt vna eſſentia ſubſiſtens illis tribus
bonis cuius eſſentie vnitas reſpõdet vni tati eſſentie ĩ⸗
create.Contra.videtur ꝙ vnitas nõ ſit ponenda quar
tum illoꝛum. nec eſſentia ſiliter ſᷣm ꝙ contineatur ſub
altero illoꝛum trium quod eſt modus ſpecies et oꝛdo.
Augꝰ. in li.de vera religio. Omne quod eſt habet
vnum eſt. ꝙ ſpecie diſcernatur ꝙ rerum oꝛdinem non
excedat.et loquitur quomodo illa tria modus ſpecies
et oꝛdo ſunt in qualibet re.Si ergo hoc quod dico ꝓꝓ

Spey M ρα
ovy SV a.

pria ſpecie diſcernatur retoꝛquetur ad ſpeciem.ꝙ; reꝝ
oꝛdinem non excedat ad oꝛdinem.patet ꝙ vnum eſſe re
toꝛquetur ad modum:ergo non erit vnitas quartum ſᷣ
contentum ſub modo.q¶] IJtem quod ipſa eſſentia vel eſ⸗
ſe ſimiliter nõ ſit quartum ſed compꝛehenditur ſbᷣ mo⸗
do. videtur ꝙ ſic:vt patet per auguſtinũ in libꝛo.lxxxiij.
queſtio.in omni eo qð eſt.aliud eſt quo conſtat aliud qͥ
diſcernitur.aliud quo ſuis partibus congruit.⁊ retoꝛ:⸗
quentur hec tria ad illa tria modus ſpecies et ordo. ſi
ergo quo diſcernitur referatur ad ſpeciem. quo parti⸗
bus congruit ad oꝛdineʒ:patet quo conſtat refertur ad
modum:ergo ſi quo eſt vel quo conſtat eſſentia eſt. pa⸗
tet ꝙ eſſentia refertur ad modum:et ita nõ ponet᷑ quar
tum. 4 IJItem auguſtinus volens oſtendere trinitatem
perſonarum in creaturis dicit.ꝙ non ſunt nili tres q̃
ſtiones de re.ſ.ſi eſt.quo eſt. et vtrum pꝛobandum xel
impꝛobandum eſt. Si ergo vtrum pꝛobandum ſit vel

impꝛobandum ſpectet ad oꝛdinẽ.pꝛobatio enim vel im

pꝛobatio attenditur penes relationem ad finem. quid
eſt autem ſpectet ad ſpeciẽ.patet ꝙ ſi eſt ſpectat ad mo

dum: ſi ergo eſt ſi eſt queſtio eſt de eſſentia vel de eẽ:pa⸗
tet ꝙ eſſentta continetuꝛ ſub altero illoꝛuʒ trium quod

eſt modus. Pꝛeterea.duo genera cauſarum contin⸗
git aſſignare in rebus.eſt enim cauſa vniuerſalis eta⸗
lia particularis. Queritur ergo ſi non ſolum per cãm
vniuerſalem eſt res ſed et per particularem habet eſſe
et cognoſci.pꝛopꝛie videtur ꝙ magis deberet ⁊ modus
et ſpecies et oꝛdo attendi penes relationem rei ad cau⸗
ſas particulaꝛes qᷓ; ad vniuerſalem cauſaʒ aut ſi ſumũt᷑

et q;dtum ad vniuerſalem cauſam:quare non ſumuntu⸗

ſimiliter qᷓtum ad particularem.¶ Stem Sapient᷑.xj.
ſuper illum locum omnia numero pondere et menſura
diſpoſuiſti dicit glo. in menſura qualitas.in numero
quantitas.in pondere ratio attenditur.Sed queritur
quomodo hec habeant veritatem.videtur enim ꝙ ma⸗
gis deberet dici in menſura quantitas. conſtat eniʒ ꝙ;
ad quantitatem pertinet ratõ menſurandi. Similiter
potius deberet dici in numero qualitas.ſpecies enim
reſpondet numeꝛo.ſi ergo qualitas ſpecies eſt:videtuꝛ
retoꝛquenda ad numerum magis qᷓ; ad menſuram.
lItem cum inueniantur hec alijs nominibus et diffe⸗
rentijs aſſignari qualiter accipitur omnium boꝛũ diffe
rens aſſignatio. Solutio.concedimꝰꝙ ſicut illud ĩ⸗
creatum cuius anima rationalis habet imaginem nõ
eſt ſolum trinitas perſonaꝛum ſed vnitas in trinitate:
ita non ſolum eſt triplex bonum veſtigium creationis
in nobis:ſed hec ſᷣm ꝙ fundantur ſupꝛa vnitatem eẽn⸗
tie que rñdet vnitati increate.i¶ Ad illud quod obijcit
ꝙ vnitas ↄtinetur ſub bono quod eſt modus:nec ẽ po⸗
nere quaꝛtum. Rñdeamus ad pꝛimaʒ auẽtem. ꝙ vni⸗
tas increata dupliciter accipitur.vno modo eſſentialłr
vt cum dicit᷑ vna eſſentia.et hec vnitas habet vnitatem
eſſentie in creatura veſtigiũ ſui.Eſt autẽ alio modo di⸗
ctum vnitas a ꝓpꝛietate.Fᷣm hoc ꝙ vnitati ↄuenit ratio
pᷣncipij pꝛimi.eſt em pꝛincipiũ að omeʒ numeruʒ.et ſic
aꝑpꝛopꝛiatuꝛ patri vt ꝑatet in hac trinitate aꝑꝛopꝛiato
ruʒ vnitas veritas bonitas.⁊ huic vnitati rndet ꝓ mo
do illa vnitas que ↄtinet᷑ ſub modo:⁊ ſic curat illa ꝓxo
ſitio.¶ Ao ſecũdo obiectum dicimꝰ.q ipᷣm eſſe dicitur
aliqñ vt eſſentiale in diuinis.⁊ ſic ſimpir eſt eiꝰveſtigi
um eſſe creatũ.Aliqñ autẽ dicit᷑ aꝑꝛopriate patri.⁊ B
patet ga eternitas et ſi ſit eſſentiałr dicta:tñ axpꝛopꝛia
tur patri in illa trinitate eternitas eqlitas eternitatis
eq̃litatiſq; cõnerio.Cum ergo eternitas nihil alind ſit
niſi eſſe ſemꝑ durans. patet ꝙ eſſe aliquãdo appropri⸗
atur patri. Vñ aug.in li.de anima et ſpiꝛitu.hec omni
exiſtenti inſunt.eſſentia qua ſunt.ſpecies qua differũt.
vſus quo pꝛoficiunt. eſſentia in patre.ſpecies in ima⸗
gine.vſus in munere.⁊ hoc modo reſpondet illi eẽ cre⸗
atum quod reducitur ad modum. Poſſet tamen aliteꝛ

minitneen
nllinesg
Mmconn e
dunſie
mim velin
hemn, qui
tat ad no
Ideip

mcontin
alis etg⸗

per cin
habet eſſ
a mocs
eiac can
Nliſomi
ſununne
peeri n⸗
nenlir⸗
Unbinero
dgentur
ngman
htentzg
Ginilter
cesenin
ſewicetnn
Uran.
betdiſe
orſfe
t llogi⸗
nenno
kiniate:
AAtionis
nemein
Aobiri
neeeo
,gfn
ſentetr
itaten
nocodn
tmd
hale
pnuo
4pno
la go
dieſur
net
milß
nn
nitäts
lußſt
Nop⸗
connn
ſeni⸗
ind⸗
i
gic

LNueſtio

ſolui faciẽdo vim in hoc ꝙ dicitur quo conſtat. quo cõ⸗
ſtat enim plus dicit qᷓ; quo eſt:dicit enim conſtare fixi⸗
onem eſſle.et ita ſi ↄſtare reducibile ſit ad modum:non
tamen quo eſt. quia conſtaꝛe ex additõne poteſt reduci
ad eſſe. ¶ Ad id qð obijcitur de tribo queſtiõibo dicimꝰ
„ſi eſſe vmuniter dictum. non diuidatur ↄtra ſpeciem
et oꝛdinẽ ſicut modus.quia ſic eſt ſuſtinens illa tria eſ
ſe:tamen pꝛonut aꝓpꝛopriate dicit᷑ poteſt condiuidi alijs
duobus.et cadit ſub ratõne modi.eſſe em̃ creatmꝛe eſſe
terminatuz eſt er eo ꝙ creature eſt ĩpoſſibile.eſt em eſſe
creature infinitum eſſe. Conſtat autem ꝙ aliquid alið
eſt diceꝛe eſſe terminatũ.et eſſe foꝛmatum vel diſtinctuʒ
et eſſe oꝛdinatũ. ANDateria em̃ quantuʒ eſt de ſe.et ſi ha⸗
beat eſſe terminatum:non tamen diſtinctũ.niſi capaci⸗
tas ſua aſſignetur ei pꝛo diſtinguente.tamen ꝓprie lo⸗
quendo nec terminatõeʒ perfectam nec diſtinctõeʒ ba⸗
bet ſine foꝛma:et ita diſiinguitur ibi eſſe contra queſtio
nem querentem de ſpecie et oꝛdine.⸗ Sed notandum.
cum legitur in ſcriptura ꝙ omnis res habet moduʒ
peciem et oꝛdinem. de oꝛdine fit ſermo dupliciter. Eſt
enim duplex oꝛdo.vnus quẽ habent res inter ſe in vni⸗
nerſo.et etiam quẽ habent ex ſuis partibus ex quibus
ↄponuntur.et ſᷣm hoc dicit auguſti.quando loquitur
de pertinente ad oꝛdinem quo ſuis partibus congruit
Eſi etiam oꝛdo omnium rerum relatione ad deuʒ ſicut
ad finem.et ſm hoc aliter dicitur de oꝛdine ꝙ eſt illud
ſm ꝙ res ad ſummum bonum oꝛdinatur. VUñ ſi diuer
ſe rationes inueniantur aliquando de oꝛdine: non eſt
mirandum.Ad aliud dicimus.ꝙ cauſa vniuerſalis
omniũ vna eſt ſcilicet deus.cauſa particulaꝛis non eſt
vna omnium ſed diuerſoꝛum differentes.et in aliquibo
non eſt differentia cauſe vniuerſalis ad particularem:
ſicut patʒ in angelis et in illis que deus nullo alio agẽ
te operatur.relat io ergo rerum ad cauſam vniuerſaleʒ
ponit eſſe ſᷣm rationem vel rationes om̃es. relatio au⸗
tem ad cauſas particulares cum ille ſint multe nõ poſ
ſunt eſſe vnius modi.Pꝛeterea.relatio ad cauſam ꝑti

cunlaꝛẽ non facit reʒ cogitare ᷣm illud quod habet dei:⸗

foꝛme in ſe:ſed relatio ad cauſam vniuerſalem que de⸗
us eſt.facit cogitare rem ſᷣm illud quod habʒ deiſorme
uia theologi eſt ↄgſcere res non ſᷣm pꝛopꝛias ratiões
ed magis ᷣm illud quod habent de deifſoꝛmi.Et quia
etiam non poſſent inueniri communes rationes referẽ
di res ad cauſas particulares ſicut ad vniuerſalem. et
ita exigeretur ad vnitatem ſcientie:⁊ ideo magis acci⸗
piuntur modus ſpecies et oꝛdo penes multiplicatõneʒ
ad cauſam vniuerſalem qᷓ; ad particulares. 4 Si ergo
obijcitur.ꝙ in alijs ſcientijs modus ſpecies et oꝛdo nõ
exiguntur ad cognitõnem rerum.dicimus ꝙ ſi cogno⸗
ſcantur res ſine illis:nõ cognoſcantur cognitione the⸗
ologica:ad illam enim neceſſaria ſunt. Si obijceret
aliquis.quia ſicut in theologia cognoſcũtur res in re⸗
latione ad cauſam vniuerſalem ſic in alijs ſcientijs co
gnoſcũtur res in relatione ad cauſam ꝑticulareʒ.ergo
ſicut in alijs ſcientijs ꝑticularibus demõſtrant᷑ res et
diffiniunt᷑ per ſuas cauſas:ita in theologia manifeſta:
tio ⁊ diffinitio vniuſcuiuſq; erit per cauſam vniuerſa⸗
lem que deus eſt:vel dicat᷑ quare nõ.¶ AUd quod diei⸗
mus. ꝙ aliter eſt in cauſis vniuerſalibo et ꝑticulaꝛibo
reſpectu cognitõnis faciende in cauſatis. Cauſe enim
particulaꝛes ducunt nos in cognitõnem ſeu comp̃hen⸗
ſionem certam ſuoꝛum cauſatoꝛum. poſſumus em cer⸗/
te compᷣhendere aliquando cauſas in ſe.et tunc ex cau
ſis deuenimus in cauſata vbi demonſtrant᷑ et diffiniun
tur res per cauſas.Cauſam vo que deus eſt vniuerſa⸗
lem nõ poſſumꝰcompᷣhendeꝛe.nec etiam intelligeꝛe ᷣm
eſt diu hic ſumꝰ.vnde opoꝛtet qᷓdiu hic ſumꝰ per
cognitionem cauſatoꝝ deueniamus in cognitionẽ can
ſe pꝛime. Aliter enim nullatenus intelligeremus eam.
et ideo non eſt ſimile de cauſis particularibus 7 vni
uerſali ꝙdiu ſumus bic. Vnde modus ⁊c̃. magis du⸗

üä —„

W

72

Xv.

cunt nos a rebus creatis ad ipſum creatoꝛem. in futu⸗
ro erit econuerſo.ibi enim cognoſcemus ſicut et cogni
ti ſumus.quia ergo ſeipſo ſumus cogniti a deo:ibi ſili

ter cognoſcemus ipſo deo. Ad aliud dicimus.ꝙ non

loquitur glo.illa pꝛopꝛie ſed magis ſᷣm tranſlationem
ſicut enim videmus ꝙ in figuris ſunt duo.eſt enim ibi
contentiuũ.et ratione huiꝰeſt dicere ꝙ non ſunt quali⸗
tates ſed magis quantitates.eſt etiam ibi figuratõ ta⸗
lis vel talis que reſultat ex clauſione ſpacij contenti.et
qᷓtum ad hoc figura eſt in quarto genere qualitatis.
Scðm hunc vltimum modum per ſimilitudinem loꝗ⸗
tur glo.illa.cum enim ſuo modo menſuratur vnaque⸗
q; res.et dicit᷑ tantũ extenditur et nõ plus.ſicut ex ſpa⸗
cij clauſione in ſenſibilibus reſultat figura que dicit᷑
qualitas rei:ita ſimiliter ex hoc applicatõne modi ad
ipſam rem cum dicitur.tantum poteſt et non vltra.hic
enim eſt quaſi quedam clauſio? reſultat quaſi figura
tio quedam potentie ipſius rei.et hoc eſt ꝙ in illa glo.
appellatur qualitas:et ita patʒ ꝙ m hoc recte dicitur
in menſura qualitas.¶ Similiter cum dicit.ꝙ in nũe·
ro quãtitas:dicimus ꝙ in coꝛpoꝛibus vbi eſt paꝛtium
multitudo determinatoꝛum ſub vnitate foꝛme.h̊ quod
dicitur quantitas accipitur ibi pꝛo ipſa quantitate vel
numeroſitate partium.vnde intelligenda eſt in talibus
q́;tum ad numerum qualitas materialis ſcilicet ratio⸗
ne partium. Sed vniuerſaliter non poſſet ita dici ĩ ſpi
ritualibus vbi non eſt multitudo partium.non em̃ po⸗/
teſt dici ꝙ id quod eſt quantitas accipiatur pꝛo nume⸗
roſitate partium.et ideo in huiuſmodi non poteſt dici
ꝙ quantitas accipitur ibi non pꝛo numeroſitate parti
um: ſed vnitate forme vel vnitate ſpeciei ſᷣm quam eſt
diſtinctio ab alijs.et ſᷣm hoc eſt principiũ connumerã⸗
di ipſam rem cuiuſſlibet alij a qua ipſa eſt diſtincta.qñ
autem connumeratur aliquid alij:habetur quantitas
diſcreta.que eſt numerus:et ſic patet ꝙ dicitur in nũe
ro quantitas:in tercõ auteʒ.ſ.pondere nõ ẽ vis.⸗ Ad
illud pᷣo quo queritur de diffeꝛenti aſſignatione hoꝛũ
Fm differentes intentõnes vocabuloꝛum.dicendum ꝙ;
cum ſint in creatura vt veſtigium trinitatis. creatura
autem ᷣm omnem ſue bonitatis ſiue eſſe variam conſi
deratõnem ſic veſtigium variatur horum conſideratio
in creatuꝛis.Vnð nota.ꝙ ĩ hac via aſſignat᷑ veſtigiũ
trinitatis multipliciter.pꝛimo in re ſᷣm quam fit. et ſic
accipitur in.xj.ſapientie.menſura numero et pondere
Vñ augu.ad oꝛoſiuʒ.ſi in numero menſura ⁊ pondere
diſpoſuit deus omnia.nũerum et pondus ⁊ menſuraʒ
vbi diſpoſuit.numerus põdus et menſura ipſe eſt deꝰ.
numerus ſine nũero a quo eſt omnis numerus.menſu
ra ſine menſura a quo eſt omnis menſura ⁊c̃. Idem er
go eſt qui omnia in ſe diſpoſuit:nõ enim creaturaʒ ex
tra ſe vidit ſicut homo qui retinʒ in memoꝛia que facit
Secũda trinitas eſt ſᷣm quam res eſt.et hec eſt vnitas
ſiue eternitas.veritas et bonitas.vnde berñ.ſuꝑ cañ.
O beata trinitas veritas bonitas eternitas.pꝛimũ fi⸗
lio.ſecundum ſpirituiſancto.tercium patri coaptatur
Tercia eſt ſᷣm quam res perfecte eſt.ſcilicet modꝰſpe⸗
cies ⁊ oꝛdo.Aug.in li.de na.ſũ.bo.vbi hec maꝗᷓ ſunt
magnũ bonũ ẽ.vbi mĩima:mĩmũ.vbi mediocria:medi⸗
ocre.Quaꝛta ẽ ſᷣm quã res diſponit᷑ ad actũ.ſuba.ſpe
cies.⁊ vᷣtus.vñ pᷣs. Honũ ẽ ↄfiteri dño.vᷣſiculo ſtul⸗
tus nõ intelligit hec.ibi glo.potẽtia foꝛa ⁊ vᷣtꝰ. Quĩta

eſt ᷣm ꝙ ĩ actu ẽ.⁊ hec ẽ eẽntia. ᷣtus.⁊ oꝑatio.hãc po⸗

nit dyo.ĩ celeſti hieraꝛchia ca.q̃ꝛe angeli dicunt᷑ ᷣtutes
Sexta ẽ ſᷣm ꝙ res ad ↄgnitõeʒ diſponit᷑.ſba.ſpẽs.ratõ
hãc poĩt trimegiſtꝰph̊s.Septia ẽ ſᷣm ꝙ ẽ in ↄqnitõe.et
Fm h̊ ꝙ ↄſtat.q̊ ↄgruit.qͥ diſcernit᷑.hãc poĩt aug.in lib.
lxxxiij.qõ.his vᷣbis.oẽ qð ↄſtat.aliud ẽ qͥ ↄſtat:aliud q̊
diſcernit᷑.aliud quo cognoſcit vniuerſa: ergo creatura
ſi eſt ⁊ ab eo qð ipᷣa nõ eſt diſtat.et ſuis partibus ſibi⸗
met congruit:cauſam eius trinam opoꝛtet eſſe.qua ſit
qua h̊ ſit qua ſibi amica ſit. Creature aũt cauſaʒ deuʒ

+ N aa-

dicimus.opoꝛtet ergo trinitatem eſſe qua nihil pꝛeſtã⸗
tius intelligetius beatius queat nominari. Ideo cum
veritas querit᷑ non plura ꝙᷓ tria genera queſtionuʒ eſ⸗
ſe poſſunt. vtrum hoc omnino ſit. vtrum hoc an illud.
vtrum ꝓbandum vel inpꝛobandũ ſit.

Membrum quartum
Oſtea queritur an iſta ſunt eadem in om
ni creatura.conſtat enim ꝙ omni rei cre⸗
ate inſunt.eo ꝙ creata eſt. nec ſolum eẽn
itee ſed etiam potentis et omnibus qᷓ ſunt
voluntas ergo cum ſit quedam potentia: habebit mo⸗
dum ſpeciem et oꝛdinem Fm ꝙ creatura eſt. cum auteʒ
non contingat modum ſpeciem et oꝛdinem que inſunt
cuiuſlibet rei coꝛrumpi per peccatum.quoniaʒ ipᷣa vo⸗
luntas non ſolum vt creatura ſed etiazʒ vt eſt potẽs pec⸗
care: habet modum ſpeciem et oꝛdineʒ.que ſunt coꝛru⸗
ptibiles vel diminuibiles per peccatum. Queritur er⸗
go vtrum modus ſpecies et oꝛdo que inſunt voluntati
in eo ꝙ creatura.et in eo quod eſt potens peccare: ᷣm
idem inſunt ant 'm diueꝛſa. Ilud autem vᷣm ꝙ inſunt
modus ſpecies et oꝛdo omni creature ſit.a.Illud autẽ
ꝙ inſunt modus ſpecies et oꝛdo que ſunt diminuibiles
er peccatum ſit. b. tunc queritur. b. non ſolum habet
peciem modum et oꝛdinem vno modo ſed duplici cum
ſit creatura.quia ſi non haberet modum ſpeciem et oꝛ⸗
dinem niſi pꝛout inſunt omni creature:tunc.b. non eſ⸗
ſet illud ᷣm ꝙ modus ſpecies et oꝛdo que ſunt diminui
biles per peccatum ipſi voluntati inſunt. Si ergo.b.
vtroq; modo habet ſpeciem modum et oꝛdinem: tũc qͥ
ritur illi duplices modus ſpecies et oꝛdo: aut inſunt il
li ᷣm idem.aut ᷣm diuerſa.ita ſemper querẽdo poteſt
abiri in infinitum qð non eſt poſſibile.opoꝛtet eꝛgo po
nere ꝙ ᷣm idem aliquando inſunt illi duplices modus
ſpecies et oꝛdo:ſed ſicut ſtaꝛet᷑ alibi ita poteſi ſtare ĩ pᷣ⸗
mo.ſic ergo voluntas que eſt potentia ſᷣm idem erit ha
bens modum ſpeciem et oꝛdinem. vt communiter ſunt
in omni re:et vt ſunt coꝛruptibilia per peccatum. Nut
ergo illud erit eodem modo ſe habens aut non. ſi eodẽ
ergo cum ᷣm modum ſpeciem et oꝛdineʒ vt ſunt in om
ni re non fiat duminutio.ſᷣm at᷑ modũ ſpecieʒ et ordinẽ
alio mõ ſumptos fiat diminutro: tunc ᷣm idem ⁊ eodẽ
modo ſe babens.fieret et non fieret diminutio quodẽ
inconueniens. Relinquitur ergo ꝙ erit ideʒ ſed aliter
et aliter ſe habens ᷣm ꝙ inerit voluntati modus ſpeci
es et oꝛdo.et pꝛout ſunt diuiſibiles per peccatũ.¶ðᷣ
concedimus dicimꝰ em̃. ꝙ eadem voluntas eſt que ha⸗
ker veroſ⸗ modum ſpeciem ⁊ oꝛdinem.eadem dico vᷣm
ubſtantiam: ſed et aliter cõſiderata. dicimus enim ꝗ;
ipſa voluntas poreſt ↄſiderari vt natura quedam. vel
vt volũtas.Fᷣm ergo ꝙ natuꝛa e:ſic habet modum ſpẽʒ
2 oꝛdinem.q̃ ↄſequunt᷑ vnam rem.ſicut et alie creature
et ſic nõ ſunt diuiſibiles per pctm. Scõm autem ꝙ ipᷣa
ↄſideratur vt voluntas.ſic eſt oꝛdinabilis ad gratuitũ
bonũ voluntarie qdð nõ reꝑitur in alijs creaturis ſic in
ipſa reperiunt᷑ modus ſpes et oꝛdo ꝗ non ſunt in ratio
nabilibo creaturis:et hi ſunt diuiſibiles per peccatum
vnde m hoc dicimꝰ.q; dupler eſt vertibilitas eſt enim
quedã vertibilitas que ↄcomitatur omnẽ creaturaʒ eo
ꝙ creatura eſt.et hec vertibilitas ꝑ naturam eſt ð eſſe
in nõ eſſe.⁊ hec veꝛtibilitas rñdet mõ ſpeciei et oꝛdini
ꝓut ſunt in omni creatura. Eſt aũt vertibilitas alia qᷓ
nõ eſt in nõ eſſe ſimptr ſed in nõ eſſe moꝛis qð eſt malũ
et hec vertibilitas eſt electõnis.et bec rñdet modo ſpei
et oꝛdini qᷓ ſunt in ratõnabilibo tm̃.¶. Sed poſſet queri
cũ ᷣm hanc vᷣtibilitatẽ coꝛrumpat᷑ modus ſpes et oꝛdo
vt inſunt ratõnabilibo et hoc ꝑ pctm. cum modus ſpẽs
7 oꝛdo vt inſunt om̃i rei nõ ſunt vertibilia ꝑ petm vt di
ctuʒ eſt.quid erit cauſa illiꝰvertibilitatis ant coꝛrupti⸗
onis illius q coꝛrũpunt᷑ modus ſpẽs et oꝛdo Fᷣm ꝙ in⸗

ſunt omni rei.Ad quod intelligendũ eſt qdð dicit angꝰ.
in.xj.ↄfeſſionum.domine duo feciſti.vnum pꝛope te.et
aliud pꝛope nihil.pꝛope nihil appellat᷑ ibi materia quã
tuʒ eſt de ſe. pꝛope deum appellatur angelica natura ſi⸗
ue quecũq; a materia ſeꝑata inter creaturas.Quanto
ergo minus habʒ creatura te eo qð eſt pꝛope nibil: tã⸗
to minus habet de vertibilitate ↄmuniter dicta. quãto
aut magis bhabet creatura de eo qð eſt pꝛope nihil: tan
to magis habet de vertibilitate et coꝛruptibilioꝛ eſt. ſicẽ
ergo peccatum ᷣm aliquam vertibilitatem erat coꝛru⸗

ptum modli ſpeciei et oꝛdinis que inſunt rationabilibo

tm̃:ita acceſſus ad pꝛope nihil ſm banc vertibilitatem
que ineſt omni creature eſt coꝛruptiuus modi ſpeciei2
oꝛdinis ↄmuniter dictoꝛum.vnde etiam ſᷣm boc ẽ diffe
rentia inter iſtas duas vertibilitates. Coꝛruptio enim
que eſt ſᷣm vertibilitatem electõnis eſt prope et ſolũ pe
nes receſſum et elongationem a ſummo bono:et nõ pe⸗
nes acceſſum ad oppoſitum· Coꝛruptio que eſt ſm veꝛti
bilitatem ↄmunem:eſt ſᷣm acceſſum ad nihil:vel ad id
quod eſt prope nihil.

Membꝛum quintum
Onſequẽteꝛ queꝛit᷑ penes ꝗd ↄgnoſcatur
vel attendat᷑ bonũ in creatoꝛe vel in erea
tura.an ſcʒ penes modũ ſpeciem 2 oꝛdinẽ
Aid quod ſic aug.in li. de natura ſummi
boni.om̃is modus ſpecies ⁊ ordo a deo ſunt.quantnuʒ
moderata ſpecioſa oꝛdinata:tantũ bona ſunt. Ex quo
obijcitur.ſi ea qᷓ ſunt:ex eo ꝙ ſũt magis moderata ſpe⸗
cioſa erdinata: magis bona ſunt:ſed penes modum di

cuntur moderata.penes ſpẽm ſpecioſa.ab oꝛdine oꝛdi /
nata: oꝛdinatur vel dinoſcitur bonuʒ penes iſta tria
Item auguſtinus in li.lxxxiij.queſti.vbi eſt aliqua ſpe
cies neceſſario eſt aliquis modus:et modus aliꝗd bo⸗
ni eſt. Summum ergo malum nullum modum babet
caret enim bono. et ſimiliter cuʒ careat modo et ſpecie

caret et oꝛdine.quoniam oꝛdo ponit ſpeciem et modũ.
ergo cognitio boni in creatura eſt per iſta tria.qꝛ alit
non diceretur ſummũ malum quod caret iſtis. Cõ⸗
tra auguſtinus ſuper Geneſis ad litteram accipit bac
auctoꝛitatem Sapientie.xj. omnia diſpoſuiſti in nũe⸗
ro pondere ⁊ menſura.⁊ dicit ꝙ hec tria ſunt in omni
creatura.vnde dicit.menſura omni rei modum ſpᷣfigit.
7 numerus omi rei ſpeciem pᷣbet.⁊ pondꝰomnẽ rem ac
quietem ad ſtabilitatẽ trahit.ille pꝛimitus eſt ſingula⸗
riter et veraciter:iſta eſt que terminat omnia ⁊ foꝛmat
omnia et oꝛdinat omnia. SInꝙᷓtum terminat omnia di⸗

citur cauſa efficiens que dat menſuram vel modũ. In⸗
q;tum autem foꝛmat cauſa foꝛmalis dicitur et dat nüe⸗/

rum ſiue ſpeciem.inꝙᷓ̃tum eſt cauſa finalis trahit rem
ad ſtabilitatem 2 quietem: ſicut facit pondus in coꝛpo
ribus. Ex quo pʒ.ꝙ oꝛdo refertur ad cauſam finalem
Sed bonum dicitur m boeciuʒ dicitur quia ad bonũ
tendit. vnde bonum dicit operatõneʒ ad finem.ꝗ̊ᷓ bonũ
ſm oꝛdinem ſolum determinatur et dinoſcitur et ñ ſᷣm

illa tria. YStem aug. in li. lxxxiij. queſti. ꝙ; totum no⸗

men mali dæ ſpecie pꝛiuatione repertum eſt.maxima 5
eſt opinio mali contra ſpeciem.ergo bonum quod op⸗
ponitur malo maxime conſiſtit circa ſpeciem ſicut eꝛgo
notificatio mali eſt per ſpeciei pꝛiuatõnem: ita nonfica
tio boni ſolum per ſpeciem. ¶ Item virtus eſt de geneꝛe
boni.ſi ergo virtus determinatur penes ſuperfluum et

diminutum: ergo et bonum. Sed medium iſtud redu⸗

citur ad modum. ergo ſolum penes modum xtermi⸗
natur bonuʒ. YItem auguſtinus de natura ſummi bo
ni dicit. ꝙ iſta recipiunt deteꝛminationem mali. Unde
dicituꝛ malus modus.mala ſpecies:malus oꝛdo. Sed
bonum non poteſi cadere in maluz. ergo penes iſta nõ
cterminatur vel dinoſcitur bonum. Solutio dicen
dum ꝙ penes hec tria determinatur et dinoſcitur bo⸗

1 gnoſenne

eebelinatn
lem zondſi
tura ſummn
ht. quantn
unt. Erqn

oderannſ

mockind

orciſeo

enes itnnd,
etolgtuh

b tigeo

odin baber
obetſpece
met mochi⸗
trin gali
Ntpithie
i npde⸗
ntmonni
tumofgi
nneſenae
Küingaia
arſommet
tomniadi
nodi
et durnin
trabitte
hoincen
nfinen
udhol
nr affn
Cotufnno⸗
marinf
gvode
ſane
nonſe
geren
ffone
koretn
Crternt,
nnitr
vo
ſend
voca
rw

Nueſtio

num in creatore et creatura. Monum enim increatum
ſicut dicit dyoniſius dicitur.er quo omnia ſubſiſtunt.
et ſic ſe habet in ratione cauſe efficientis ad bonuʒ cre⸗
atum:ꝙ ab ipſo eſt. et dicitur bonuz increatum in quo
omnia contenta ſunt.et ſic ſe habet in ratõne cauſe foꝛ
malis ad bonum creatum qð in ipᷣo eſt et tanꝙᷓ in cõti⸗
nente. Iterum bonũ increatum dicitur quod omnia af

fectant et ad quod omnia ↄuertantur.et ſic habet intẽ⸗

tionem cauſe finalis. Honum ðdᷣo creatuʒ dicitur quia
a bono.quia in bono:quia ad bonum. Modus auteʒ
ſumitur ex comparatõne creature ad efficientem quia
ipſa dat modum. Species ex oꝛdinatione rei ad cauſaʒ
foꝛmalem.oꝛdo ðdo ex comparatione ad cauſam finalẽ.
Inẽtum ergo bonum creatum dicitur quia a bono ha
bet modum. initum dicitur bonum quia in bono dici
tur habere ſpeciem.inq;tuʒ dicitur bonum quia ad bo⸗
num dicitur habere oꝛdinem.licet ante hec omnia iudi
cent bonum:principaliter tamen ᷣm oꝛdinem dinoſci⸗
tur quia ſpecies in intellectu ſuo ponit modum. ordo
autem dat pꝛeintelligere modum et ſpeciem et nõ econ
uerſo. vnde ponit illa:et ideo tanq; per ſummũ notifi⸗
catur per oꝛdinem.quia notificatio illius per ordinem
eſt notilicatio üllius per modum et ſpeciem:cum ordo
ille pꝛeintelligat..¶ Ad illud quod obijcitur. bonum
dinoſcitur penes oꝛdinem cum dicat bonuzʒ ad compa⸗
rationem ad finem pꝛincipalr:hec tamen comparatio
non excludit comparatõnem eius ad foꝛmam et efficiẽ
tem. quin ſcilicet dicatur bonum quod er bono quodĩ
bono.immo potius ponunt illã:quia cauſa finalis in⸗
duit rationem aliarum cauſarum. 4! Ad aliud dicen⸗
duʒ · ꝙ ſpecies dicitur duobus modis.Vno modo ſpe⸗
cies dicitur quo res diſtinguitur.et ſic condiuidit᷑ con
tra modum et oꝛdinem: quia modus eſt quo res limi⸗
tetur:ſpecies quo diſtinguitur:oꝛdo quo ad aliud oꝛdi

.

natur. Alio moqo dicitur ſpecies quo res placet et ac⸗

.

cepta eſt.et hoc modo dicit rationem boni cecurꝛentis
per illa tria. Et ſic intelligitur totum malum tæſi peci⸗
eipꝛiuatõne deſcendeꝛe.¶ Ad vltimũ dicendum. iſta
nõ poſſunt cadere in malum in ſe manentia ᷣm idem.
ſed ſicut dicitur de eo quod eſt bonum natura ẽ ma⸗
lum voluntate vt de homine malo.et dicitur bonũ ma⸗
lum ſed non pᷣm idem.quia bonum ᷣm naturam: ma⸗
lum ſm voluntatẽ.ſic modus ſi pecies et oꝛdo dicuntur
mali non m idem. verbigratia. malus modus in ani⸗
ma pꝛaua queↄſernat modum nature quis non volu⸗
tate.vel quemadmodũ dicit aug. in li. de natura boni.
Aſdalus modꝰ vel mala ſpecies vel malus oꝛdo aut iõ
dicuntur.quia minoꝛa ſunt qᷓ eſſe debuerunt: aut quia
non his rebus accomodant᷑ quibus accomodãda ſunt
et ideo dicunt᷑ mala ꝙ ſunt aliena incongrua tanqᷓ ſi
dicatur aliquid non bono modo egiſſe quod minꝰbene
egit q debiit. aut quod ita egit ſicut in re tali nõ debu⸗
it. vel amplius qᷓ; oꝑtebat:vel non cõuenten ter. vt hoc⸗
ipſum quod repꝛehenditur malo modo actum.non ob
aliud iuſte repꝛebendatur:niſi quia ibi non eſt ſeruatꝰ
modus. Item ſpecies mala vel in oparatione dicitur
foꝛmoſioꝛis atʒ pulcrioꝛis ꝙ iſta ſit minoꝛ ſpecies iſta
maioꝛ.non modo ſed decoꝛe. Aut quia nõ congruit hu
ic rei cui adhibita eſt vt aliena et inconueniens videa⸗
tur: tanqꝗᷓ ſi nudus homo in foꝛo team bulet:quod non
offendit ſi in balneo videatur. Similiter et oꝛdo tunc
malus dicitur. cum minus ſpecie oꝛdo ſeruatu r. Vnde
non ibi oꝛdo ſed potius inoꝛdinatio mala eſt. cum au⸗
tem minus oꝛdinatum eſt qᷓ debuit: aut non ſicut debu
it. vbi tamen aliquis modus aliqua ſpecies aliquis oꝛ
do eſt:aliquod bonum et aliqua natura eſt. Ubi auteʒz
nullus modus nulla ſpecies nullus oꝛdo eſt:nullũ bo⸗
num et nulla natura eſt. L

S= et Gen nri ad e 6 3
Et * 2„aα RR a n.
Bonmd . deſ

Iu p maſto Ra D

4

) o rj, ‚P⅓

xvüuij.
Membꝛum ſextum

Onſequenter inquirendum eſt ſi vnum
quodq; inq;tum eſt bonum eſt: Ad quod
eſt auctoꝛitas Moecij in libꝛo ð ebdoma
dibus. Item auguſtinus in libꝛo de libe.
arbi.et alijs locis.¶. Contra.ſi vnumquodq; inq;tum ẽ
bonum eſt: erit bonum per eſſentiam. ergo eſſentialiteꝛ
bonum:ergo bonum ſicut deus. Si reſpondeatur iux⸗
ta boeciuzʒ in libro ebdomadibus ꝙ bonũ dr duobo
modis. Pꝛimum eſt quod eſt vere bonum. quoniã bo⸗
num eſt in eo quod eſt id ẽ ſue eẽntie veꝛitate.Secundũ
ꝙ eſt bonum nõ eſſentie ſue veritate ſed denominatõne
ſue cauſe.quia fuit a bono vel eſt ad bonum. quemad⸗
modum humanũ dicitur duobo modis vt dicit Poꝛre
tanus generis ꝓprietate vt animal humanum bhomine
demonſtrato. Denominatõne ſue cauſe. quia ex eo flu⸗
xit cuius humanuʒ ẽ eſſe.et hoc modo dicituꝛ opus vel
aꝛtificium humanũ.et vtrunq; ſiue hoc animal demon
ſtrato homine:ſiue hoc opus quod eſt ab homine dicit
humanum in eo ꝙ eſt ſed differenter. quia hoc animal
humanum in eo ꝙ eſt quia eius eſſe eſt humanum eſſe.
Hoc vo opus.non quia eius eſſe eſt humanuʒ eſſe: led
quia fluxit ab homine cuius eſſe eſt humanum. Simi
liter cum dicitur deus bonus. in eo ꝙ eſt hoc eſt. quia
eius eſſe eſt bonitas.cuz dicitur creatura bona in eo ꝙ
eſt. ſcilicet quia a bono eſt:hoc eſt ab eo cuius eſſe ẽ bo⸗
nitas et ad illud eſt. vnde auguſtinus in encheridion.
nature omnes quia conditoꝛ earum eſt ſumme bonus:
bone ſunt. Lontra obijcituꝛ. nam cum humanuz cũ
dicitur de opere poſt factum eſſe non ponat aliquid in
opere ergo bonum non ponit aliquid in facto eſſe crea
ture quod eſt falſum. Cum ergo bonum ponat in ipſa
creatura relinquitur ꝙ non dicuntur bonum ſicut hu⸗

manum. Item obyijcitur de yle ſiue pꝛima materia de

qua auguſtinus in libꝛo de natura boni.yle non per a⸗
liquam ſpeciem ſentiri ſed per oĩmodam priuationem
ſpeciei cogitari vix poteſt.Cum ergo ceterminetur bo⸗
nitas ᷣm modum ſpeciem et oꝛdinem vt dictum eſt. yle
autem inqtuʒ eſt intelligitur pꝛiuata modo ſpecie ⁊ oꝛ
dine:relinquitur ꝙ non erit bona inqtum eſt.4.YJtem
foꝛnicatio vel culpa eſt in foꝛnicatõne vel peccante. ſi g
vnumquodq; inqtum eſt bonum eſt:ergo foꝛnicatio vł
culpa inqtum eſt bona eſt: ſed inq;ꝛtum foꝛnicatio cul⸗
pa eſt:ergo fornicatio inqtum foꝛnicatio bona eſt.
MGeſponſio.cauſa pꝛima ſicut dicit phᷣs.magis ẽ eſ⸗
ſentialis cauſato ꝙᷓ cauſe alie.quod tamen intelligen⸗
dum eſt ſic. non ꝙ cauſa prima ſit de eſſe cauſatoꝛum:
ſed ꝙ cauſata nulla niſi ab ipſa ſunt.nec niſi per ipᷣam
ſunt et ſeruantur. nec niſi vt ad ipſam ſunt habet eſſe.
ergo bonum quod dicit rationem cauſalem ſicut di⸗
cit dyoniſius.Honum eſt in quo omnia ſubſiſtunt et ĩ
quo ommia ſeruantur et ad quod omnia conuertuntur
Hinc eſt ꝙ vnumquodqʒ inqtum eſt: a bono et ad bo⸗
nuz eſt. et hec eſt bonitas in creatura eſſe a bono in bo

no ad bonuzʒ.et ideo bonitas creature non eſt bonitas
per eſſentiam:et tamen eſt in eo quod eſt. Concedo er⸗
go ꝙ non ſic dicitur omnino creatura bona ſicut opus

dicitur humanum.qᷓuis vtrunq; dicatur per denomi⸗
nationem ſumptam a cauſa.quia cauſa diuina magis
eſſentialiter ſe habet ad ſuum effectum qui eſt ereatu⸗
ra:qᷓ; cauſa humana ad ſuum opus. Ad aliud dicen
dum. m illud Auguſtini de vera religione. Jllud qð
in comparatione perfectoꝛum informe dicitur.ſi babʒ
aliquid foꝛme quis exiguum nondum elſt nihil. nõnul
lum ergo bonum eſt capacitas forme.et ideo qui pꝛeſti
tit foꝛmam fecit etiam poſſe foꝛmari.Scoᷣm ergo aug.
r natura capacitas foꝛme ſᷣm quaʒ dicimꝰ ꝙ materia

ʒrrMZM.

eſt polſibilis ad eapiendas foꝛmas et ipſi materie pꝛo
a niee Rcünno in mateꝛia eſle ſpeeiẽ. Et hoc
eſt etiam quod dicit auguſti. in libꝛo de natuꝛa boni.
materia babet capacitatem foꝛmaruʒ ſuarum. MQam ſi
capere impoſitam foꝛmam ab artifice ñ poſſet: nec ma
teries dieeretur. licet ergo materia m ſe non habeat
foꝛmam aliquã viſtinctaʒ et que ducat ipſam ad aliqð
eſſe:ell tamen ipſi materie potenna capiendi foꝛmas ſi
ue capacitas foꝛmarum pꝛo foꝛma:quemadmodũ ma⸗
teria ratione huiuſmodi non habet eſſe ſimpliciter ſed
ſm quid:ita huiuſmodi ratione habet ſpeciem nõ ſim⸗
pliciter ſed ym quid.vnde ſicut ipſ aeſt ens:ita habet il
la tria: ita etiam ẽ bona.Et propter hoc dicit auguſti.
ꝙ nõnullum bonum eſt capacitas foꝛme. ĩmo aliquod
bonum ratõne euius habet materia ſpeciem et ita ſus
bonitatem: vnde non eſt dicẽduʒ ꝗꝙ omnĩno careat iſtis
IEt eum dicit auguſtinus ꝙ per oĩmodam ſpeciei pꝛi
uationem cogitari vix poteſi.loquitur de ſpecie ſiue de
forma que ab extrinſeco aduenit inaterie: perſicens es
et dans eſſe completum. 4 Vo vltimum dicendum. ꝙ
quedam nomina ſumuntur q pꝛiuationibus et deſecti⸗
bus ce quibus non eſt dicere inqtum eſt bonum eſt. et
eſt ratio:quia earũ eſſe non eſt eſſe ſimpliciter ſed væfi⸗
cere ab eſſe tali:et eſſe pꝛiuatõnem vefectuum et malo,
rum. Cum ergo dicitur vnumquodq; inqᷓtuʒ eſt bonũ
eſt intelligitur de illis que ſeruant eſſe:et non de illis q̃
ceficiunt ab eſſe.

Mlembꝛum ſeptumnum

Onſeq̃nt᷑ q̃ritur ſi vnuquodq; bonũ cre⸗
atum ſit bonum per eſſentiam vel ꝑ par⸗
ticipatõnem.i Qam ꝙ per eſſentiam:hoc
videtur relinqui ex precedentibus.tamẽ
eirca hoc diſputat boetius ĩ libro ve ebdomadihus.di
cit eniʒ ꝙ ſi ea que ſunt participatõne bona ſunt:per ſe
nullomodo bona ſunt.i Iam quod ꝑticipatõne album
eſt per ſe in eo ꝙ eſt album non eſt. ſicut ergo pticipati
one albũ poteſi non eſſe:ita creatura ſi eſt ꝑticipatione
bona.poterit nõ eſſe bona:ſed creata nõ poteſt non eſſe
bona:ergo nõ eſt ꝑticipatõne bona ſed ſubſtantialiter
Item pticipare eſt ꝑteʒ caꝑe:ſed deus vel diuina bo
nitas noõ habet ꝑtem.ꝗ̊ non põt ꝑticipari diuina boni/
tas:ſ̊ diuina creatura ẽ creatura bona: ̊ nõ capit par
tem ipſiꝰ:̊ nõ eſt ꝑticipatõne bona.⸗ Item aug.in li.
lxxxiij queſti. dicit. q ꝑticipatõe ſiłia ſunt recipiũt diſ⸗
ſimilitudinẽ:ſ̊ creatura manẽs creatura bona eſt.etꝑ
hoc hʒ ſimilitudinẽ cũ pꝛimo bono.⁊ nõ põt reciꝑe op/
poſitum illiꝰbonitatis ſiue diſſimilitudinẽ. vt dicatur
creatura inq;tum creatura bmõi malum: & nõ dicitur
ꝑticipatione bona.et & eſt eſſentiałr bona.¶ IYIem boi⸗
tas creata aut eſt ꝑticipatõne bona aut eſſentialit᷑.nõ ẽ
ꝑticipatõne bona.quia qð eſt ꝑticipatõne bonuʒ vt di
ctum eſt:põt recipere diſſimilitudineʒ.ſed bonitas non
põt nõ eſſe bona:q̊ non eſt bona ꝑticipatõne.ergo ẽ bo
na eſſentialiter: ſᷣ bonitas creata eſt bonitas ipſiꝰcrea
ture: creatura ẽ bona eſſentialiter. Contra quod
ſubaliter ẽ bonũ dicit᷑ ſiłe primo.ſiẽ dicit boetiꝰ in li.ðᷣ

ebdom adibo:ł̊ nihil ẽ ſiłe pꝛimo niſi pꝛimũ: nihil eſt

ſubaliter bonũ niſi pꝛimũ:creatura nõ eſt ſubaliter
bona.O añt nihil ſit ſiłe pꝛimo niſi pꝛimuʒ patet:qm
ſimilitudo ẽ ↄuenientia in aliqua q̃litate:ſᷣ mibilẽ com⸗
mune creatoꝛi et creature.et iterũ non eſt in ipſo aliꝗd
qð nõ ſit ipm. vñ non eſt in ipſo aliq qualitas ̊ quod ẽ
ipſi ſilłe eſt ipſum. ¶ Item ꝙ nõ ſit creatura ſilis pᷣmo
ptʒ ꝑ aug.in li.lxxxiij.queſti.ipᷣa ſimilitudo ex qliq ꝑte
nullomodo poteſt eſſe diſſimilis.vñ fit vt eum ſimilitu
do patris filiꝰdicit᷑.ꝗa eiꝰꝑticipatõne ſilia ſunt quecũ
q; ſunt vel inten ſe vel co ſilia.ex nulla ꝑte põt eſſe diſ⸗
ſimilis:ſed om̃is creatura põt eſſe diſſimilis primo ex
parte et ita eſt: ergo nulla creatura eſt ei ſimilis.ergo

nec bonitas creata:ergo non eſt ſubſtantialiter bona.
4 Suxta boc queritur de quadam ratione boecij ꝑ qnẽs

oſtendit omnia eſſe bona que talis eſt.tenet communis
ſententia doctoꝛum omne quod eſt ad bonum tendere:
omne autem tendit ad ſimile.que igitur ad bonuʒ ten
dunt bona ipſa ſunt.oſtenditur enim ꝙ non valeat iſta
ratio.quia non valet hec argumentatio. omnis pomo
tendit ad beatitudinem et omne tendit ad ſuum ſimue
ergo omnis homo eſt beatus.et ita vel falſum dicit di⸗
cendo ꝙ omne ſimile tendit ad ſuum ſimile: vel opoꝛtz

reddere cauſam quare tentio ad bonum facit crea-

turam eſſe bonam.non autem tentio ad beatitudinem
facit ipſam eſſe beatam. Solutio dicendum.ꝙ ᷣm
beatum dyoniſium in lib.de diuinis nom inibus.ſicut

ſolqui apud nos eſt non exiſtimans vel arbitrio mot⸗

ſed ipſo eſſe illuminat omnia que ſuo participare lumi
ne iuxta propriam poſſunt rationem: ſic et bonum qð

ſupꝛa ſolem eſt tanq; imaginem omnibꝰ entibus emit⸗

tit bonitatis totius radios.q Ad obiecta nota.ꝙ ali⸗
quid eſſe per paꝛticipationem dicitur tribo modis.vno
modo eum illud habet foꝛmam que non concomitatuꝛ
totam extenſionem eſſe.et hoc modo foꝛme ſepaꝛabiles
vt albedo et ſanitas in ſuis ſubiectis ſunt participatõ
ne. Que vo ſemper inſunt ſunt eſſentialiter. hoc modo
dicit Auguſtinus.que participatõne ſimilia ſunt:polſ⸗
ſunt eſſe diſſimilia.Alio modo cum habet formam con
comitanteʒ totam extenſionem eſſe:ſed tamen paꝛtitur
et multiplicatur in illis:ſic foꝛna vniuerſalis que mul
tiplicatur in ſingulari: vnde dicitur participatõne ſpe

ciei plures homines vnus.Zercio modo dicitur· cum

habet foꝛmam aliquã que eſt incompleta reſpectu ali⸗
cuius complete a qua habet dependentiam et cauſam.
ſicut ſapiens dicitur paꝛticipatõne:quia habet ſapien
tiom incompletam reſpectu ſapientie diuine que eſt eſ⸗
ſentialiter completa.Scõm hoc bonum participatio⸗
ne dicitur tribus modis pᷣmo modo dicitur homo bo⸗
nus participatione bonitate gratie quia gratia eſt foꝛ⸗
ma ſeparabilis. Secũdo modo dicitur angelus bon⸗
paꝛticipatõne bonitate gloꝛie.quia bonitas gloꝛie cum
ſit inſeꝑabilis multiplicatur tamen in pluribo angelis
beatis. Lereio modo dicit᷑ om̃is natura bona ꝑticipa
tione.quia bonitas non eſt eiꝰeſſe ſed addituʒ ipſi eſſe
et hoc ꝑ relatõnem ad bonũ per eſſentiam qð eſt cæus.
Item nota ꝙ bonũ ſuhaliter dicit᷑ duobo modis.vno
modo dicit᷑ ſubſtantialłr bonũ qñ ſubſtantia eſt bonuʒ
ita ꝙ idem ſit bonitas.et hoc dupliciter m primũ mo⸗
dum dicendi eẽntiale ſᷣm ꝙ nos dicimꝰeſſentiale eſt de
eſſe ſui qʒ dicit eſſe rei. hoc modo ſolus deus dicit᷑ bo⸗

num ſuhaliter. Alio modo dicit᷑ bonũ ſubaliter ſᷣm ſe⸗

cundũ modũ dicendi eẽntiale.ſcʒ ſm ꝙ eſſentiale dicit᷑
ꝓpꝛietas ĩmediate ſequẽs eſſentiaʒ ⁊ inſeꝑabiliter.hoc
mõ creatura ẽ bona eſſentiatr:qꝛ bonitas iĩmediate ſeꝗ
tur eſſentiã creature.¶¶ AUd ſcdᷣm qð obijcit᷑. ꝙ pticula⸗

re ẽ ꝑteʒ capere ⁊c̃.dicendũ ꝙ diuina bonitas in ſeipa

ſimpliciſſima ẽ:nec hñs ꝑtem et ꝑtem. Item diuia boi⸗

tas infinita eſt qtum ad effectus.vñ ſi queratur qᷓntuz
extenditur ipᷣa bonitas diuina.nõ põt dici tantũ. nam

in infinituʒ extendit. ideo bonitas diuina nõ dicit᷑ eſſe

tanta:qꝗa ad effectꝰnõ eſt limitata nec in ſeipᷣa:nec ſiee
& bonitate creata. & dicit᷑ ꝙ bonitas creata perci⸗

pit bonitateʒ increatam. hoc non eſt dicere ꝙ bonitas

increata dicatur per partes in ſingulis bonitatibo cre

atis:ſed hoc eſt dicere.ꝙ bonitas creata capit partem
in effectu.quia hec capit iſtum effectum prime bonita⸗
tis.alia alium.hoc ergo eſt participare ipſam bonita⸗
tem ſcilicet q̃tum ad effectum. ¶. Ad tercium dicenduz
ꝙ bonum creatum manens in eſſe non poteſt recipere
omnimodo diſſiłitudinẽ a pꝛimo bono.ſed inqᷓtũ deſi
cit ab eſſe recipit diſſimilitudineʒ deficit autem ab eſſe

cum deficit ab oꝛdine.et hoc eſt malum fieꝛi ſᷣm ꝙ dicit

Ctun
ſinils
onon
igi⸗
ſenr
wo.
patfe
füd
namm
beel
din

N
Ai
tlenil
nig honn
umſini
r diat di⸗
lopong
di rs
tungfn
Mmio no
aparelun
bonmng
bos ennn
hotneg ai
mnockis.po
Ncomnitatn
ſepcnabi
articipat⸗
boc not
ſunnpeß
rmemco
panrtitur
quemrt
halöne ſe
icitur cun
eſpectn ai
t cnſan.
be ſpien
echeeteß
mmapario⸗
Fbono bo⸗
gtiaeſtſon
elus don⸗
goritan
bwongens
mpnap
z ipiicſe
Heſtans
etbonnz
nmumo⸗
echar
8dicit
bterfmnt⸗
ialedit
biliunto⸗
fehurt,
hruſl
uenſißt
lirben
urſſtc
nim
zditlk

neſt

nnpet
bonntee
fotltoct
irparmn
ebonin
n bon

Queſtio

Hoecius.eſle eſt quod oꝛdinem retinet ſeruatq; natu⸗
ram. vnde dicit.ꝙ ſᷣm hoc mali homines non ſunt: ꝗa
in ſuo oꝛdine non ſunt. Ao quartum dicenduʒ. ꝙ bo
nitas creata manens non poteſt non eſſe bona:ſed nõ
habet ex ſe ꝙ ſit bona ſed ex hoc ꝙ oꝛdinatur ao ſũmũ
bonum. et ideo non ſequitur ꝙ eſſentialiter. ¶ Ad obie
cta oppoſite partis ad illud ſcilicet quod obijcit᷑ de bo⸗
nitate creata ꝙ non ſit eſſentialiter bona. quia non eſt
ſimilis pꝛimo.Dicenduʒ ꝙ quedam ſi imilitudo eſt que
eſt in idemptitate eſſentie: et hoc modo filius in diuĩs
ſimilis eſt patri.et de hoc loquitur augu.in lib.lxxxiij.
queſti.cum dicit.ꝙ ſimilitudo non poteſt eſſe diſſimił.
quia enim hec ſimilitudo ſupponit idemptitatem eſſen⸗
tie pꝛopter hoc ex nulla parte poteſt eẽ diſſimilis. hoc
modo bonitas creata non eſt ſimilitudo pꝛimi ſiue bo
nitatis increate hoc enim modo nihil eſt ſimile pꝛimo
niſi pꝛimũ. Alia autem eſt ſimilitudo que eſt in partici
patione effectus.ſic eſt ſimilitudo vel ſimilis:quia par
ticipat hunc effectum auguſtinus in li. lxxxiij.q. dicit.
ꝙ ſimile ſimilitudine dicitur ſimile.ſᷣm ꝗꝙ bonum ẽ bo
nitate dicitur bonum:ergo bonum creatũ bonitate cre
ata dicitur bonum.et bonum increatum bonitate icre
ata dicitur bonum: ſed bonum creatũ eſt ſimile illi bo⸗
no pꝛout dictuʒ eſt:ergo bonitas creata eſt ſimilitudo

bonitatis diuine ſicut dictum eſt. ¶ Item nota. ꝙ dicit

poꝛretanus in libꝛo de ebdomadibus. exponens nonã
ebdomadam.eſt quedaʒ alterutrius nũero diuerſoꝛuʒ
vnio quã ↄfoꝛmitatis ratio facit.que ad preſentem lo⸗
cum pertinet. ? hec vnio ſimilitudo dicitur.et ẽ vel m
naturam vel ᷣm quedam extrinſeca. ſm vᷣo naturã du
pliciter. nut enim m pꝛopoſite nature plenitudineʒ:2
dicitur ſubſtantialis ſimilitudo. qualiter album albo
ſimile eſt. aut homo homini.aut ſᷣm nature propoſite
partes aliquas:et vocatur imaginaria ſimilitudo.q̃li⸗
ter humana pictura vero homini ſimilis dicitur. Jlla
ðo que eſt ſᷣm extrinſeca aliqua dicitur imitatio quali⸗
ter artifex aligs alij artifici vel homo teo iurta volun⸗
tatem eius aliquid faciendo dicitur ſimilis.ſimilit᷑ cꝛe
atura iuxta volũtatem 2 diſpoſitioneʒz exiſtens dicetur
ſimilis quo ad hoc creatoꝛi. ¶ Ao boc quod queritur
non omnes dicunt᷑ beati quia ad bonitatem: ſicut bo/
ni quia ad bonum dicendum.ꝙ beatitudo dicit ipſum
finem vltimum vel ↄiunctionẽ que eſt cum fine huiuſ⸗
modi. eſt enim ſtatus omniũ bonoꝛum congregatione
perfectus. et ideo ꝓprie mihil dicitur beatum: donec fue
rit coniunetũ illi fini. Intentio vo boni generalioꝛ eſt
nam dicit ipᷣm finem vel oꝛdinabile ad illum finem. et
bec ſiue ſit ↄiunctũ fini ſiue diſtans:⁊ ideo ſequit᷑ ſi ſit
oꝛdinatum ad bonum ꝙ ſit bonum.

Membrum octauum

.

Einde querit᷑.an bonũ creatum aliquod
ſit immutabilr bonũ. Ad qð ſic. quod ẽ
bonũ et nõ põt nõ eſſe bonum: eſt imuta⸗
. biliter bonũ:ſ virtutes vt prudẽtia iuſti⸗
cia caritas ?⁊ cetere ſic ſunt bone vt nõ poſſunt nõ eẽ bo
ne: ̊ ſunt ĩmutabiliter bone. ¶¶ Itez ad id cuiꝰvſus bo
nus eſt ipᷣm eſt bonũ.⁊ cuius ẽ immutabilr bonꝰ ipſuz
eſt imutabiliter bonũ: ſ̊ vſus virtutũ eſt immutabilit
bonus. Ußñ aug. in li. de li. ar. virtutibo nemo vti ma⸗
le. ceteris aũt bonis i.medjijs ſicut ſunt potentie aĩe. et
minimis et ſunt ſpẽs quoꝛũlibet coꝛpoꝝ non ſolũ bone
ſed et male quiſq; vti põt.¶ Item aug. in vtutibo recta
ratio viget ſine q virtutes eſſe nõ pñt.recta aũt ratõne
nemo male vti pot. Contra.omne qð auerſione inciö⸗

pit eſt vertibile vt dicit dama. ſed om̃e creatũ incipit a

verſione:qa exit de nõ eſſe in eſſe:ꝗᷓ om̃e creatũ vertibi⸗
le.2 om̃e vertibile mutabile: ̊ nullũ bonũ creatum eſt
immuta bile er q nõ eſt aliqð immutabile. Item ſi di
catur ſic dicit poꝛretanus ꝙ bonuz dicik duobo modis

xvüuij.

ſcʒ in ſe et abſolute.ſicut bonũ ſummum quod eſt dens

eſt immutabiliter bonũ.Si vᷣo bonuʒ ſᷣm vſum ſic vᷣtu
tes ⁊ recta ratio ſunt ĩmutabiliter bona:qa vſus ipſa⸗
rum nõ poteſt nõ eſſe bonꝰ. Contra augul.de ciui. dei.
virtutes cum referunt᷑ ad ſeipſas nec ꝓpter aliud expe⸗
tuntur:inflate atq; ſuꝑbe ſunt:ſed inflatio 2 ſuꝑbia nõ
põt eſſe bonus vſus:eꝛgo cõtingit male vti virtutibus.
MRmñnſio ſicut pꝛius ĩmutabiliter bonũ dicit᷑ quadru⸗

pliciter.eſt enim bonũ immutabiliter pᷣm eſſe 2 ᷣm vſũ

ſic ſummũ bonũ ſolũ eſt immutabiliter bonũ.Item eſt
mutabile ſm vſum ⁊ Fm eſſe vt bona corꝑalia. Itez eſt
immutabiliter bonũ ſm eſſe ⁊ nõ ſm vſum.vt volũtas
rõnalis quod intelligit᷑ qtum ad factum et nõ ꝙᷓtũ ad
fieri ipſiꝰſicut in ceteris ꝑpetuis. Item eſt immutabi⸗
liter bonum qᷓ;tum ad vſum non qtum ad eſſe vt virtu⸗
tes quibus non eſt male vti:⁊ tamen poſſunt non eẽ.et
ita mutari in non eſſe et ſic in non bonum. 4¶ Ao illud
quod obijcit ꝙ mutabile om̃e creatũ.concedo quantũ
eſt de conditione ſue oꝛiginalis materie quia de nibilo
ſed q̃ntum eſt cæ conditione ſue oꝛiginis cauſ alis: per⸗
petuum eſt immutabile qtum ad eſſe et ſi non qtuʒ ad
fieri ſiue ad bene eſſe.quia ſcilicet exiuit de non eſſe.
Ad illud quod obijcit.ꝙ virtutibus ↄtingit ſuperbi⸗
re:materiliter verũ eſt.quia de virtunbo ↄtingit ſuꝑbi
re:ita et materialiter ↄtingit male vti.quia appetitus gg
eſt de virtutibo poteſt eſſe malus.cũ.ſ.nõ appetuntur p
pter drũ ſed effectiue aut foꝛmaliter falſum eſt.qꝛ tunc
eſſet ſenſus ꝙ ĩ virtutibo eſſet motus ſuꝑbie:vnde malꝰ
vſus.et hec intẽtio aug.q virtutibo.ſ.oꝑando vtutes
nõ ↄtingit male vti. En dicit ĩ de li. ar. ideo virtute ne⸗
mo male vtituꝛ:quia opus virtutis eſt bonus vſus ip⸗
ſoꝛum quibus etiam non bene vti poſſumus.

Membrum nonum

Onſequenter querit᷑ de effectu boni.Eſt
igit᷑ queſtio. an bonũ creatũ ſit effectiua
cauſa mali aut boni.querit᷑ ergo de malo
culpe.Ad quod dyoniſiꝰ di.no.confi
dimus dicere.malũ non eſt ex bono.non eſt ignis infri⸗
gidare:ergo nec erit bonum maluʒ pꝛoducere.4. Item
idem in eoſem.natura eſt bono pꝛoducere et ſaluare.
malo autem coꝛrumꝑe et diſperdere:ergo malum non
erit tm̃ ex bono. Item idẽ in eodem.bonũ ex vna ⸗ ge
nerali cauſa.malũ aũt ex multis et ꝑticularibo defecti⸗
bus.¶ Item math.vij. ¶ Lon põt arboꝛ bona fructꝰma
los facere &̊ malũ non erit ex bono. Contra. Augꝰ.
in ench.ex bono orta ſunt mala necnon talibo bonis ĩ⸗
ſunt nec erat aliud vñ oꝛiret᷑ vlla mala natura. 4 YJtem
aug.in eodẽ. cũ mala ey bonis oꝛta dicimꝰ. non putet᷑
h diuine ſnie refragrari q̃ dicit᷑:nõ põt arboꝛ bona ma
los fructꝰfacẽ: nec mala bonos.nõ põt em̃ ſic ſaluatoꝛ
ait colligi vua de ſpinis:ſ̊ ex bona terꝛa. et vites naſci
poſſe videmus et ſpinas.⁊ eo mõ ta nq; ꝗrboꝛ mala fru
ctus bonos.i.bona oꝑa non põt faceꝛe voluntas mala
ſ ex bona hoĩs nat̃a oriri et volũtas bona põt mala.
nec fuit ꝓꝛſus vñ pꝛimitꝰoꝛiret᷑ voluntas mala: nili ex
angeli ⁊ hoĩs nata bona.qð ⁊ ipᷣe dñs eodẽ loco vbi ð
arboꝛe ⁊ fructibo loqbat᷑ aꝑtiſſime oñdit.ait eĩ aut fa⸗
cite arboꝛẽ bonam aut fructũ eius bonum:aut facite ar
borem malam et fructum eius malũ. ſatis admonens

ex arboꝛe quidem mala bonos: aut bona malos naſci

fructus non poſſe.ex ipᷣa tamen terꝛa circũloquebatur
vtranq; arboꝛem poſſe.⸗¶ Reſponſio ᷣm auguſtinũ in
enche. Aequaq; dubitare debemus rerum que ad nos
pertinent bonarum cauſam eſſe non niſi bonitatẽ dei.
malarum vo ab immutabili bono ceficienteʒ boni mu
tabilis voluntateʒ.angeli primo:hominis poſtea. hoc
pꝛimũ eſt create rõnalis malũ.i.pᷣma pᷣuatio boni. de⸗
inde etiã iaʒ nolẽtibo ſbintrauit igraãtia rerũ agedaꝝ 2
otumacia noxiaꝝ.ꝗbo comites ſbinferũt᷑ erꝛoꝛ ⁊ dolor

OQue duo mala qñ inminentia ſentiuntur. ea fugiẽtis
animi vocat᷑ metus.poꝛro animus cũ adipiſcit᷑ ↄcupi⸗
ta carnis ꝑnicioſa vel inania.quonia id erroꝛe nõ ſen⸗
tit: vel delectatõne moꝛbida vincit. Vana etiam leticia
ventilat.ex bis moꝛboꝝ nõ vbertatis ſ̊ indigentie tan
qᷓ fontibus om̃is miſeria nature rõnalis emanat. Ho⸗
num ẽ non eſt cauſa mali culpe inqtum bonum ſed in
qᷓtum deficiens a bono qð eſi bonum eſt cauſa mali:h
non inqtum bonum:et hec eſt intentio beati Auguſti.
Item querit᷑ an bonum increatũ ſit cauſa mali? Ad
quod reſpondet au.in pᷣo.de li.aꝛbit.ſic.duobus mo⸗
dis malum appellare ſolemus. Vno modo cuʒ malum
quenq; feciſſe dicimus. Alio modo cũ mali aliqꝗd eẽ ꝑ/
peſſum ac ſi diuninum bonum eſſe noſti vel credis.neq;
em̃ aliter phas eſi.male nõ facit. Rurſum ſi deum iu⸗
ſtum fatemur (nam et hoc negare ſacrilegiuʒ eſt) vt bo⸗
nis pᷣmia ita malis ſuꝑplicia tribuit:que vtiq; patienti
bus mala ſunt. Mobrem ſi nemo iniuſte penas luit:
quod neceſſe eſt credamus.qñ quidem diuina prouidẽ
tia hoc vniuerſum regi credimus.illius primi generis
maloꝛũ nullo modo. buiꝰautem ſecundi actoꝛ eſt deus
non em̃ nullo actoꝛe fieri poſſet.ſi autem queris ꝗqſnaʒ
iſte ſitedici non poteſt non em̃ vnus aliqnis eſt: ſed gl⸗
quis malus ſui mali facti actoꝛ eſt. vnde ſi dubitas: il⸗
lud attende quod ſupꝛa dictũ eſt. malefacta iuſticia dei
vindicari:non em iuſte vindicarentur niſi fierẽt volun
tate. Sed tunc queritur de coꝛruptõne naturalium.
pro qua dicitur homo vulneratus in naturalibus que
eſt pena. Cum em̃ omnis pena inſta ſit. rõne iuſtum a
co: erit hec pena a deo.et hoc patet ex predicta aucto⸗
ritate aug.de li.ar.¶¶ Contra. Aug. in li. lxxxiij. queſti.
omne qð deficit ab eo qð eſt: eſſe tendit in non eſſe. ille
autem ad quem non eſſe ꝑtinet. non eſt cauſa de teficiẽ
di coꝛruptio iſta eſt fectus: ergo ens non eſt cauſa
eius.4 Item pena iſta aut dicitur iuſta quia a iuſto i⸗
fertur. aut quia pꝛopter iuſtam et debitam cauſam in⸗
fertur.nõ quia a iuſio ſcilicet deo:quia ſic quelibʒ res
dicẽtur iuſta.ergo dicitur iuſta:quia pꝛopter iuſtũ me
ritum.⁊ hoc eſt qð dicit auguſtinus in libꝛo de ſummo
bono.peccantes in ſupplicijs oꝛdinantur.que oꝛdinatõ
quia nature eoꝛũ non competit:ideo pena eſt. ſed quia
culpe competit ideo iuſticia eſt: ergo paꝛticipat rõnem
bonitatis ꝑ comparatõnem ad cuſpam. Solutõ di⸗
cendum ꝙ m ſtatum vybitum nature vebet eſſe. vt ipa
vis ratõnalis in homine dominetur alijs viribus ſcili⸗
cet iraſcibili et ↄcupiſcibili.et iſte ſubijciantur ei et tra
hat ip̃as ad ſe.vnde ſic condita eſt humana natura. et
ex hoc habet ipᷣa vis ratõnalis facilitatem ſiue proni⸗
tatem ad bonum et difficultatem ad malũ.per banc au
tem facilitatem et difficultatem attenditur humiliatio
ratõnis ad bonum gratie.et per hoc ad gloriã ad quã
nata eſt et oꝛdin ata. Unde ſi homo eſſet recte ordinatꝰ
alie vires ſubijcerent᷑ rationi:et ſemper eſſet homo fa⸗
cilis ad bonum et difficilis ad malum.ſed quando pec
cat homo tũc ſubijcitur ratõ illis et ille dominantur et
trahunt ip̃am ſecum in affectionibus malis. ita ꝙ ecõ
trario ſit difficilis et reſiſtens bono et habilis 1 pꝛona
ad malum. et ita fuit in peccato pꝛimi bominis. et ex h
eſt inoꝛdinatõ queda et pena.Iſti enim motus quibus
ſic mouetur rationalis m motum aliarum pena eſt:
quia inoꝛdinata.NMotus eniz inoꝛdinatus pena eſt vt
dicit auguſt.quia coꝛrumpitur naturalis bhabitatõ ra
tionis ſᷣm quam mouetur ad bonum et reſiſtit malo.
Quod ergo obijcitur.ꝙ bec coꝛruptio nõ ſit a deo.di
cendum ꝙ hec coꝛruptio 'ᷣm ꝙ dicit defectũ culpabileʒ
nõ eſt a deo:ſ̊ ſᷣm ꝙ noĩat defectũ penalem ſiue penam
qua punit᷑ aĩa eſt a co. gꝗa ſundat᷑ in aliqͥ ente vt dictũ
eſt. ſcʒ in reſiſtentia iſtiꝰvis ad bonum et pronitate ad
malũ:et per hoc ponitur ens quoddaʒ.4 Ad vltimum
dicendum. ꝙ auguſtinus non intendit dicerere ꝙ boĩ⸗

elſt quia ẽ a deo:cuius bonitateʒ decet vt pꝛo culpa red

tas vel inſticia pene referatur ad culpaz. immo ad deñ
Vnge cum dicitur iuſta eſt pꝛopter culpaʒ. id eſt iuſta

dat penam. Quod autẽ ſuam bonitatem xecet iuſtum
eſt:et ita ꝙ pena bona ſit hoc habet a bonitate prima:

non tamen ab ipſa culpa.

Membrum decimum

Kaine ſequenti inquirenduʒ eſt de bono
vniuerſitatis vbi querunt᷑ tria. Primo
an deus ꝑmittat mala fieri in vniuerſita
te. Scðo an vniuerſitas eſſet melioꝛ ſine
malis.Tercio an vniuerſitas eſſet melioꝛ ſi ommia eſ⸗
ſent bona equaliter.

Articulus primus

D pꝛimũ ſic.optimi eſt optima adducè ſᷣm
ꝙ dicit beatꝰ dyo. Melioꝛes aũt eſſent res
ſi eſſent impmixte malis: quõ ergo ꝑmittit
mala admiſceri bonis? 4 Item non eſt optimꝰcuiꝰnon
eſt optima oꝑatio in ſuo genere.qꝛ bonuʒ vniuſcuiuſq;
reperit᷑ in ſuo oꝑe:& optima ẽ oꝑatio optimi in ſuo ge⸗
nere nõ põt eſſe melioꝛ in ſuo genere. debet eſſe imꝑ
mixta malo.dico aũt in oꝑatõeʒ optimi quà operatur
optimꝰ deus. RKñdet aug.in ench. xv.c. malum bene
oꝛdinatũ et ſuo loco poſitũ eminentiꝰↄmendat bonum
vt magis placeant et laudabilioꝛa fiant dum ↄpantur

malis. ꝓpter ipſam bonoꝝ pulcritudinẽ mala ꝑmiſit

deus fieri. Si em̃ malum nõ eſſet: in bono nõ eſſet niſi
pulcritudo abſoluta ſcʒ reſpectu boni.malo vo exiſten
te accreſcit bono pulcritudo ↄꝑata:vt ↄꝑatione oppoſi⸗
ti mali pulcrius eluceſcat.¶¶ Ad illud quod obijcit re⸗
ſpondit aug.alubi dicens.ſingula fecit deꝰ bona:ſed in
vniuerſo valde bona.optima rerum vniuerſitas fᷣm
qð poſſibile ẽ.quis quelibet res nõ ſit optimaĩ ſuo ge⸗
nere. VUñ geñ. j. dicit᷑ ad ſingula. vidit deus ꝙ eſſet bo⸗
num. ad ↄpletionem vo ſcriptura veniens ait.vidit de⸗
us cuncta q fecerat et erant valde bona. dic & ꝙ ſuppo⸗
ſito ꝙ malum nõ eſſet:nõ eſſent res in vniuerſo pulcri⸗
oꝛes:ꝑ hoc ſoluunt᷑ obiecta. Aliã etiã cauſaz aſſignat
aug. ſcz vtilitatẽ. nõ eniʒ inquit ꝑmittit qeus mala ſie⸗
ri in re pnblica:niſi vt bonũ ex eo eliciat.nde aug in
xj.de ciui.dei.ait.deꝰmalis voluntatibo vtit᷑ bñ. ꝓſunt
em̃ temptatiões ſctis.i eqʒ em deꝰ aliquẽ angeloꝝ aut
boĩm malũ futuruʒ pᷣſciuiſſet. niſi ꝑiter noſſet quibus
eos bonoꝛũ vſibo accomodaret. due & pñt reddi rõnes
q̃re deꝰ ꝑmittit mala fieri.bonorũ ſcilicet pulcritudo:
maioꝛ vtilitas.

Articulus ſecundus

Verit᷑ ↄñter. an vniuerſitas eſſʒ melioꝛ ſine
malis.cũ eĩ malũ ſit pᷣuatio oꝛdinis quõ ẽ
bñ oꝛdinandũ.¶¶ Iem albiꝰ eſt qð eſt nigro
im ꝑmixtius:g̊ meliꝰquod malo imꝑmixtius.⸗ Item
mulier ꝗᷓ nõ hʒ maculã pulcrior ẽ ꝙᷓ ſi hret maculam⸗
laudabilioꝛis pulcritudinis.vñ in laude ſponſe dicit᷑ ĩ
canticis. tota pulcra es amica mea macula nõ eſt ĩ te
& vniuerſitas rerũ ſi macula caret mali: pulecrioꝛ eſſʒ et
laudabilior. ¶ Itẽ ecẽs. x. Eſt malũ qd vdi ſb ſole.ſtul
tum poſitũ in dignitate ſublimi: ſic videmꝰ malos oꝛ⸗
dinatos vt in pluribo: talis oꝛdinatio eſt mala: cũ ſcz
illi ꝗ debẽt oꝛdinari deorſuʒ ponunt᷑ ſurſuʒ. dicit enim
oꝛig. ſuꝑ nũi homines vilis vite bñ oꝛdinati ſunt ad vi
lia officia. vt ſcʒ purgent vias ciuitatis. Mali ̊ bñ oꝛ:
dinantur in vili loco:boni ergo in eminentiori.4 Rñ.
malum in ſe eſt inordinatum. ratione vo alterius oꝛ⸗
dinatum dupliciter. vno modo ratione ſi ubliſtentis bo
ni ſcʒ nat᷑e peccãtis.q̃ ſeʒ oꝛdinat᷑ ad penꝗ. ſicẽ dic aug.
in libro de natura boni peccãtes in ſupplicijs oꝛdinant᷑

zimmo
paz. i
tpo Cllont
in Jagrlinn
Onitar i

Chnn

llgetd bono
hiig nn⸗
kifrenitereen
eſktmniahin
elio: ſorni

Is
tingnanikn
güteſtn
ergopnnt
optimicnzſen
uz cninſanue
hriminſop
Abet ſſeip

quiopenn

cmalunben
mencdat bonn
1dunn zpne
ini maſapni
ononoeſeti
malorerſſen

lanenegesn

okokiatte
dbonaſon
Pniuerſicsfn
ptingiſtog
euggeſate
oait⸗rickd

dicggſp⸗

tuerſopnln

uſaz aſir
Nusmalaſi
Oncaugei
it bi. phun
angelopa
hoſietgnnk
1 redliſon
e pulenm

us
ſnenrſe
aumst⸗
ſtaun
etnnenin
ſoepil

anucht

ciſſet
nfhli
Itnncluch,
1 nim
gti lulii
Golibir
cnd
Alenn⸗
hſushe
fnn
am

.

QNueſtio

que oꝛdinatio quia nature eoꝝ nõ competit ideo pe⸗
na eſt.ſed qꝛ culpe cõuenit:iuſticia eſt. Alio modo 02
dinatur ratione cõtrapoſiti boni ſᷣm ꝙ dicit aug . in
xj. de ciui · cei · m quibuſdaʒ anthitecis bonoeſtauit
tanꝙᷓ carnẽ pulcerrimã. Anthiteca vᷣo vocat᷑ trãſpo⸗
ſitio. ſic ergo ↄtraria cõtrarijs oppoſita ſermonis pul
critudinem reddunt vt ait apłus.ij. Choꝛin.vj.ꝑ glo⸗
riam et ignobilitatẽ.per infamiã et bonam fama.in
quadam nõ verboꝝ ſed rerũ eloquentia ſeculi pulcri
tudo cõponitur.vñ in ecco.xxxiij.cõtra malũ bonum
et contra vitam moꝛs.⁊ ſic intuere in aima opera al⸗
tiſſimi.vnum contra vnum: duo cõtra duo.¶ Ad pꝛi
mum ergo obiectum diſtingue ꝙ triplex eſt oꝛdo.qui
dam eſt oꝛdo ſurſum.et deoꝛſum.et ad id quod eſt iu⸗
xta vel contra.Iſte triplex oꝛdo in vniuerſitate bono
rum oꝛdinatur.ad ſurſum ſcʒ ad deum. et ad droꝛſuʒ
vt melioꝛa bonis.oꝛdinatur etiam ad id quod eſt iur
vt bona eque bonis.ſi poſſet iſta comparatio inueni
ri ſiue ad id quod eſt contra vt ex oꝓoſito maloꝛum.
malum vᷣo nõ habet oꝛdinem ad id quod ẽ ſurſum vk
deoꝛſum. habet at᷑ oꝛdinẽ ad id qð eſt cõtra ſicut nũc
oſtenſum eſt et in hoc ſenſu dicitur malum bene oꝛdi
natum. . AUd ſecundo obiectum. dicendum ꝙ non eſt
ſimile.nam omne album eſt eiuſdem rationis. bonũ
ðo eſſe non eſt eiuſdem rationis:cum ſcilicet dicit de
boms ſingulis et de vniuerſitate bonoꝛũ.vnde q;uis
teneat illa compaꝛatio de bonis ſingulis ꝙ tanto me
lius quanto impermixtius:non tamen tenet in vni⸗
uerſitate bonoꝛum.quod declaratur ex illo Auguſti⸗
ni in libꝛo de natura boni.ſicut nos continendo vocẽ
tecenter interponimus in loquendo ſilentium:quan
tomagis ille ſcilicet deus quarundam rerum pꝛiua⸗
tiones decenter eſſe facit ſicut rerum omnium perfe⸗

ctus a rtifex.ex quo oſtenditur ꝗ ſicut ſermonis de⸗
centia maioꝛ eſt interpoſitio ſilentij q ſi continue pꝛo

ferretur:ſic vniuerſitatis puleritudo maioꝛ eſt ex in⸗
terpoſitione bene oꝛdinatoꝛum maloꝛum.]. Ad ter⸗
cio obiectum dicendum ꝙ pꝛima pꝛopoſitio eſt falſa
indiſtincte ſumpta.in tali enim loco poſſet mulier ha
bere maculam ꝙ ſederet cõueniẽter et eſſet ſignũ pul
chꝛitudis maioꝛis.ſicut patet in cicatrice vulneris ĩ
facie militis cum eſt in loco væbito ipᷣm reddit pulcri

oꝛem. EInde auguſtinus dæ ciui.dei.tale ponit exem⸗
plum. ſicut pictura cum coloꝛe nigro in ſuo loco poſi⸗

ta:ita vniuerſitas rerum in ſuo loco poſita etiaz pul⸗
chꝛa eſt qᷓuis ꝑ ſeipos cõſiderata ſua defoꝛmitas tur
pet. ¶ Ad vltimum diſtinguendum. ꝙ duplex eſt ma⸗
li oꝛdinatio.quedaʒ eſt manifeſta.quedam occulta ẽ.
Maifeſta ẽ ſic dicit Aug. vt cũ mali oꝛdinantur ĩ pe
nã eternam. Aſdelius enim ſicut dicit auguſtinus oꝛ
dinata ẽ natura ſi iuſte doleat in ſupplitijs ; ſi impn⸗
ne gaudeat in peccato vel in pena tempoꝛali vt humi⸗
liatur in peccatis. Juſtum enim eſt vt qui in ſoꝛdibo
eſt ſoꝛdeſcat adhpuc:Fᷣin quod dicitur apoc. vlt ĩo. Eſt
et oꝛdinatio mali occulta ᷣm ꝙ deus facit regnare
malum pꝛincipem pꝛopter multas cauſas.pꝛima eſt
peccatum populi ſicut dicitur in iob. congruum eſt
enim vt talis ſit recioꝛ ciuitatis quales ſunt habita⸗
toꝛes in ea. ecci.x. Secundo pꝛopter vtilitatem malo
rum.dat enim dominus regem in furoꝛe. Oſee.xiij.
quaſi virgam et flagellum. vt compꝛeſſi et flagellati
ad deum redire compellantur. Oꝛegoꝛius. pena ocu
los aperit quos culpa claudit, Tercia eſt pꝛopter vti
litatem bonoꝛum. vt ſcilicet erudiantur et purificen⸗
tur. ſicut enim in igne purgatur aurum:ſic iuſli cami
no tribulationis. ecci. ij. vtraq; tamen oꝛdinatio ma⸗
li competens eſt.ſed ſecunda habet letantem cauſam
et ideo dicit ſignanter ecẽs. vidi malum ſub ſole qua
ſi per erroꝛem.quaſi diceret non eſt erroꝛ ſed videtur
erroꝛ enim reputatur: dum vtilitas oꝛdiationis igno

. „

WzZep Byr

xviij.

ratur. Item obijcit Auguſtinus in tercio libꝛo de
liber. arbi. Qon erat difficile aut laboꝛioſum omni⸗
potenti deo,vt omnia que fecit ſic haberent oꝛdinem
ſuum: vt nulla creatura vſq; ad miſeriam perueniꝛet
Mon enim boc aut omnipotens non potuit: aut bo⸗
nus inuidit. MReſponſio 'ᷣm auguſtinum dicentez
oꝛdinem creaturarum a ſumma vſq; ad infimã gra⸗
dibus inſtis ita decurrere.quemadmodum em coꝛ⸗
poꝛũ differẽtias contemplando. Elides alia clarioꝛa
que iniuſte petis auferri.que obſcurioꝛa compereꝛis
aut clarioꝛibus adequari.ſed ad perfectionez vniuer
ſitatis referens omnia.quantomagis et minus inter
ſe clara ſunt:tantomagis cernis eſie omnia nec tibi
occurrit perfecta vniuerſitas niſi vbi maioꝛa ſic pꝛe⸗
ſto ſunt vt minoꝛa non deſint. ſic etiam differentias
animarum cogites. in quibus hoc quoq; iuenies: vt
miſeriam quam doles.ad id quoq; valere cognoſcas
vt vniuerſitatis perfectõnes nec illi deſint anime que
fieri miſere debuerunt quia peccatrices eſſe nolue/
runt.tantumq;ʒ abeſt vt deus tales facere non debue⸗
rit: vt etiam ceteras creaturas laudabiliter fecerit.
Longe inferioꝛes animabus miſeris. ¶Sʒ iteꝝ obij
cit ſic auguſtinus in eodem. Si vniuerſitatis pefecti
onem complet etiam noſtra miſeria defniſſet aliquid
huic perfectioni ſi beati ſemper eſſemus. Itez que⸗
ritur quomodo malum culpe quod nullomodoẽ bo⸗
num poteſt bene congruere. Item quomodo malum
pene quod eſt cõtrarium bono nature. poteſt ecoꝛi⸗
vniuerſitatis naturaliter congruere. Keſponſio
ad pꝛimum ſᷣm auguſtinum in libꝛo de libero arbit᷑.
non ipſa peccata vel ipſam miſeriam perfectioni vni
uerſitatis eſt neceſſaria ſed animas inquantum ani⸗
me ſunt.que ſi velint peccãt:ſi peccauerit milere ſint
Si enim peccatis earum cætractis mileria perſeue⸗
rat.aut etiam peccata pꝛecedit:recte defoꝛmari dici/
tur oꝛdo atq; adminiſiratio vniuerſitatis. Rurſus
ſi peccata fiant et deſit miſeria:nihilominus dehone
ſtat oꝛdinem iniquitatis. Cum autem non peccanti⸗
bus adeſt beatitudo:perfecta eſt vniuerſitas. Oe au⸗
tem ipſe non deſint anime.quas vel peccantes ſequi⸗
tur miſeria: vel recte facientes beatitudo ſemper na⸗
turis omnibus vniuerſitas plena et perfecta ẽ.¶qYlo
ſecundum reſpondet auguſtinus in eodem libꝛo di⸗
cens.nõ em̃ peccatum et ſupplitiũ peccati nature ſũt
quedaʒ: ſed affectiones naturarum. illa voluntaria:
illa penalis.ſed voluntaria que in peccato fit turpis
affectio eſt.cui pꝛopterea penalis adhibetur. vt oꝛdi⸗
net eam vbi tale eſſe non turpe ſit.et tecoꝛi vniuerſi⸗
tatis congruere cogat:vt peccati dedecus emenget
pena peccati.¶¶ Ad tercium ſimiliter reſpondet au⸗
guſtinus in eodem libꝛo dicens.huic fit vt peccano
cꝛeatura ſuperioꝛ a creaturis inferi oꝛibus puniatur
quia ille tantum ſunt infime vt oꝛnari etiam a turpi
bus creaturis poſſint atʒ ita teæcori vniuerſitatis coõ
gruere. Et ponit exemplium dicens. Quid enim tam
magnum in domo eſt q; homo. et quid tam obie⸗
ctum et infimum vt cloaca domus. ſeruus tamen in
tali peccato detectus vt mũdande cloace dignus ha⸗
beatur.oꝛnat eam etiam turpitudine ſua.et vtrunq;
hoꝛum.id eſt turpitudo ſerui et mundatio cloace iaʒ
coniunctum et quaſi redactum in quandam ſin gene
ris vnitatem ita diſpoſite domui coaptatur atʒ ſub⸗
texitur vt eius vniuerſitas oꝛdinatiſſimo decoꝛe con⸗
ueniat. 4 Yem aliud ponit exemplum dicens ſi bo⸗
num et magnum aliquem virum hoꝛtande boneſta⸗
tis officio videamus ignibus quantum ad coꝛpus at
tinet concremari.non boc vocamus penam peccati
ſed ſoꝛtitudin is ac patientie documentum.cunq; ma
gis diligimus cum fediſſima coꝛruptio coꝛpoꝛea mẽ⸗
bꝛa eius abſumat ꝙỹ li mhil huiuſmodi pateretur.

(JAne Ir ſu cata; „ODE VA
9 4 ρπαπ☛ „.

7

Adiramur quippe anime naturam mutabilitate coꝛ⸗
poꝛis non mutari.ac vo crudeliſſimi latronis mẽbꝛa
cum tali ſupplicio confici aſpicimus appꝛobamus oꝛ⸗
dinem legum/oꝛnant ergo ambo toꝛmenta illa: ſed

ille merito virtutis iſte peccati.

Articuͤlus tercius

Onſequenter queritur an vniuerſitas eẽt
melioꝛ ſi omnia equalit eſſent bona. Ad
quod ſic auguſtinus in libꝛo. lxxxiij.qſti.
ſi eſſent equalia:non eſſent omnia. non enim eſſent
multa rerum genera quibus conſtituitur vniuerſi⸗
tas pꝛimas et ſecundas et deinceps vſq; ad vltimas
oꝛdinatas bominis creatas.et hoc eſt quod dicitur
omnia.ergo neceſſario ad perfectioneʒ vniuerſitatis
opoꝛtet ponere non equale bonũ in omnibus. 4 Sed
contra boc queritur nunquid in infinitum erit inſtu⸗
entia in omnibus creaturis.aut erit ſtatus.obijcit eĩ
ſic damaſce. bonum eſt ↄmunicatiuum ſui eſſe. hec eſt
ratio communis omni bono. ſed ſtatus eſi in bonis
ſupponatur hoc.ſumamus ergo vltimum bonum. il⸗
lud bonum eſt cõmunicatiuum non niſi reſpectu infe
rioꝛis. ergo aliquid eſt inferius.ponatur illud eſt cõ⸗
municatiuum: ergo habet inferius cui poteſt cõmu⸗
nicare. quia potentia non eſt fruſtra.et ſic erit in infi
nitum abire: aut ponere ꝙ vltimum bonum non ſit
communicatiuum ſed ſibi fit communicatio.4 Ad
pꝛimum dicendum. opoꝛtet ꝙ bonitas vniuerſita⸗
tis in bonis creatis ſit 'm oꝛdinem participationis
pꝛime bonitatis 'm plus et minus. Ratio autẽ qua⸗
re opoꝛtet ibi ponere oꝛdinem hec eſt.quia pꝛimum E
agens ꝑ potentiã. que potentia eſt oꝛdinata.pꝛimuʒ
em agit ꝑ potentiã et ſapientiã.et eo ꝙ ꝑ ſapiĩam: eo
agit ꝑ oꝛdinem.qꝛ ſapientis eſt oꝛdinare.et ideo pꝛi⸗
mum oꝛdinate facit que facit. IJdeo aũt opoꝛtz eſſe oꝛ
dinem in creaturis vt vna ſit ſuꝑioꝛ.et magis recipi⸗
at de influẽtia bonitatis a pꝛimo.et ergo dicit augu.
ꝙ ſi eſſent equalia:non eſſent omia.quãtũ ergo eſi de
potẽtia abſoluta bene poſſʒ pꝛimũ facẽ om̃ia eẽ equa⸗
lia.ᷣ ꝙ nõ ſint equalia hoc ẽ᷑:qꝛ pꝛimũ agit ꝑ potetiã
oꝛdinatã. ꝓpter qð opoꝛtet oꝛdinẽ eſſe in rebus.¶ Ad
illud quo queritur vtrũ hec influẽtia ſit in infinitum
dicendũ ꝙ de potẽtia abſoluta poteſt ipᷣa boĩtas cõi⸗
care ſe in infinitũ.et ꝙ vna creatura inſtuet in aliam
inferioꝛem. ſed dicitur eſſe ſtatus et numerus in hac
influentia: ꝓp:er oꝛdiem et perfectionem vniuerſi.ſi
em̃ ita eſſet:nõ eſſet ſtatus in oꝛdinatione vniuerſi.et
ſic nec completio ſiue ꝑfectio in vniuerſo.et ſic parit᷑
oꝛdinatio vniuerſi.Quia ergo pꝛimũ eſt agens oꝛdi⸗
nate et ꝑfecte.qꝛ dei ꝑfecta ſunt opera:ideo infiuẽtia
iſta nõ eſt in infinitũ.immo eſt ſᷣm reflexionem.ita q;
vltimũ bonum in quo eſt ſtatus eſt ſm reflexionẽ nec
ꝙ alteri inferioꝛi cõmunicet actu:licet poſſet cõicare
ummo ĩi fit cõicatio et ꝑ refler ionẽ cõicat ſuo ſuꝑio
ri.ſicut dicimus.ꝙ materia cõicat foꝛme poſſe ſuum
et foꝛma ꝑ reflexionem ſuuʒ eſſe materie:ita dicimus
ꝙ in oꝛdine vniuerſi eſt completio ꝑ reflexionem in vl
timo bono in quo eſt ſtatus.et ſic nõ opoꝛtet pꝛoceſſũ
bonoꝝ a pꝛimo eſſe in infinitum.

Nueſtio.xix.de oppoſi

tione mali ad bonum.

Onſequẽter que/-

ritur de oppoſitione mali ad bonum
Circa quod querunt᷑ plura.Pꝛimo
an increato bono opponitur malum
Secundo quomodo opꝓponitur ma⸗
lum bono creato gratie et nature. Tercio quomodo
malum habeat ſubſiſtentiam in bono nature.Quar⸗

an malũ ſit coꝛruptiuũ habilitatũ naturaliũ. Sexto
an ſit coꝛruptiuũ modi ſpeciei et oꝛdinis. Septimo
an vnico malo vel triplici ſit coꝛruptio vel diminutõ
modi ſpeciei et oꝛdinis. Octauo de differentia coꝛru⸗
ptionis que eſt ꝑ veniale et moꝛtale. De oppoſitõe do
boni et mali in genere dicetur infra cum ad moꝛalia
deſcendemus.

Mẽbrum pꝛimum

Iꝛca pꝛimũ ſic obijcit auguſtinus.xj.de
ciui.dei. Aicium eſt cõtrariũ deo: quẽ⸗
admodũ malum bono.ſed malũ oꝑꝓponi
tur ſimpliciter bono.ergo et viciuʒ deo
ſed nihil aliud eſt ꝙ malum:ergo ẽ deo ↄtrariũ.¶ Itẽ
qð deficit a minoꝛi ſᷣm ꝙ hmõi deficit a maioꝛi exiſtẽ
te in illo mĩoꝛi.ſine quo nec eſt nec intelligituꝛ illð mi
nus. Sed om̃e bonũ creatũ minus eſt bono increato
et tale minus:qd nec eſſe nec intelligi poteſt ſine bo⸗
no ĩcreato.ergo quod deficit a bono creato deficit ab
increato.ſed deſficiens a creato bono dicitur malum.
ergo ſicut eſt malum reſpondẽs bono creato: ſic erit
malum reſpondẽs bono increato. Contra vicium
vel malum ſicut dicit auguſtinus dicitur. eo ꝙ nocet
vel viciat.ergo cui nõ cõtingit nocere vel quod nõ cõ
tingit viciari nulli malum eſt vel vicium oppoſitum
ſed ſummum bonum nec viciari poteſt nec ei noceri.
ergo ſummo bono non eſt malum contꝛarium.⸗ Pꝛe
terea.malum pꝛiuatio eſt. et quod non habʒ aliquid
quo poſſit pꝛiuari non habet malum ſibi oppoſitum.
ſed pꝛimum nihil habet pꝛiuabile:ergo malum nõ eſt

oppoſitum ſummo bono. Solutõ dicunt ꝙ ſummo

bono negatiue opponit᷑ aliquid.et ſi malũ ei oponit
in ſe:hoc nõ ẽ malũ dictũ pꝛiuatiue.ſed ſolũ ſᷣm nega
tionẽ. Verũtamẽ eſt qꝛ auctoꝛitas augu.płlꝰ dicit.di⸗
cit em̃ ꝙ viciũ ẽ ↄtrariũ deo ſiẽ malũ bono:ideo plus
opoꝛtet dicere.dicimus em̃ q; aliquid pr alteri cõtra⸗
riari dupliciter.vel in ſe vel in ſuo effectu.ſcʒ effectuʒ
ipᷣius impediẽdo qui efficienti pᷣbere nõ poterat im⸗
pedimentũ. Si ergo loquamur de ſummo bono in ſe
ſic nullum malum ẽ ei cõtrariũ. Si aũt volumꝰ dicẽ
cõtrariũ in eius effectu:ſic aliqꝗd ẽ cõtrariũ deo.ali⸗
qd em eſt impedimẽtũ vel deſtructiuũ facti vel conſer
uati ab ipᷣo.et ſi non poſſit impediri ceus nec deſiru⸗
it id ex parte ſua quo ſuos effectus cõſeruat:ipᷣi tamẽ
effectus conſeruati impediũtur et deſtruũtur a malo
Exẽplũ at᷑ aug.i.xj. de ciui.dei ẽ illð iaco.iij. amicꝰ
hꝰ mũdi inimicꝰ ẽ deo.dẽ em̃ inimicꝰ.nõ qꝛ deo dire⸗
cte ad uerſet᷑: ̊ qꝛ alicui effectui eiꝰ ꝗ bñplaciti ſignũ
ẽ eiꝰ reſiſtit. Vñ aug.ibidẽ.inimici ſunt volũtate reſi
ſtendi:non poteſtate ledendi.ᷣm hoc intelligi? aucto
ritas auguſtini vicium eſt cõtrariũ deo nõ in ſe ſed i
ſuo effectu. ¶ Ad illud qð obijcit᷑. quicqd deficit a mi⸗
noꝛi ⁊c. dicimus ꝙ duplex eſt effectus.vno mõ qui ẽ
pura negatio ſᷣm ꝙ dicitur quod non eſt alterum c⸗
ficit ab illo.et m hoc dicimus ꝙ omne creatum defi
cit a deo:quia nullum creatum eſt deus. ſed iſte defe⸗
ctus non facit malum. Eſt alius defectus qui non eſt

pura negatio ſed pꝛiuatio. vt non dicatur deſiciens

ab alio quicquid non eſt habens illud ſed quod eſt

aptum natum habere non habens. et hic eſt xefectus

qui eſt in malo.ſic autem nihil eſt deficiens a co.vn
cæ non ſequitur in pꝛopoſito ſi deficit a minoꝛi ⁊c·
quia nec ſequitur natum eſt eſſe minus: ergo natum
eſt eſſe maius.vnde et ſi quelibet earum que ſunt na⸗

tum eſt habere ſummum bonum in ſe. ſicut quodẽ te

nens ipſum in eſſe et non eſt ſubſtratum malum. q;
ex pte ex qua defectibilis ẽ res ex illa ſubijcit malo.ni
hil tñ eoꝝ que ſunt natũ eſt eſſe deꝰ.⁊ iõ ſi coꝝ q ſunt
us Aπ ea. wer
9. 7 S

7

to de coꝛruptõne boni ꝑ malum an ſit finita. Qninto

D
on
ig
nin
e
un.
ate
evn.
Kon
Cekui
fris
no
Rre
ſiſte
Hine
trar
cüm
l/
voni
Male
ſtnn
Npon
te
ſn
Npr
ttpe
elon
edu
ndſt
eio
hi
N
ſec

i
ia.Sann
dini,
echrſii
n tdnani

nn

ſinge .
dmneld Opon
en ſen N
ani g
anngioiert
ligien lͤn
noihere
wleſſinedy
ato deſetiz
elturtmalun
eato: ſic en
ntra viciun
eonoen
lquod noj
n opoſimn
et elnoen
Arinmn e
bah a
biopoſiun
ömulvmn
cuntglunno
Aacpont
ſüfnnegt
Nnoidople
falencön
ulckten
potent in⸗
obonvin e
folune
füdo el⸗
iteloonſer
Gnerdelrv
narißimi
üuran
coi ni
de 1
plbeiiſti
lünent
rligtwen
bön eit
ſaſinmmn
ononie
umnR e
nnondf
ſlileſe
ggtiſen 4
, ſcen
elten
1som,
nineni
ſſonn
eſntt
clant
Ualn 4
ſhn
eſhe

IJunmah- *α Ab. Spe malia Dex

Byp waſ E 6αια

Nueſtio

extra deum ſit deus. nihil tamen dicendum eſt defice

re a deo. hoc modo dicendo dfectum.et ideo non erit
aliquod malum contrarie vel pꝛiuatiue opoſitũ ſũmo
bono:niſi ſicut pꝛius dictum eſt.Si auteʒ rationes vl

time ꝓbant ꝙ malum non eſt contrariũ deo.hoc eſt ve

rum in ſe:ſed non eſt verum de contrario in ſuo effe⸗

ctu.
Membrum ſecundũ

Ecundo queritur de genere oppoſitõnis
mali ad bonum nature et gratie. Ad qð
ſic.malum culpe opponitur cõtrarie bo⸗
no nature et gratie.ergo ſi hec bona ſũt
duo:videtur ꝙ vnum opponatur duobo genere oppoſi⸗
tionis.quod eſt inconueniens. Quia autem poſſet di⸗
ci ꝙ nõ oꝓponitur vt contrarium.oſtẽditur ꝙ immo.ꝛ
pꝛimo bono gratie.ñ em̃ opoit᷑ ↄtradictoꝛie tm̃ nec re
latiue hoc ſuponitur.oꝓonitur ergo pꝛiuatiue vel cõ
trarie.pꝛiuatiue non:hoc patet.quia bonum et maluʒ
nõ dvetermiantur oꝛdine in regreſſibili circa ſuum ſub⸗
iectum.immo alternant᷑ frequenter circa idem.et ĩ ali
quo malum pꝛecedit bonum.in aliquo ecõuerſo. Si &̊
que huiuſmodi ſunt.nõ ſunt pꝛiuatiue oppoſita ſed cõ⸗/
traria:relinquitur ꝙ malum culpe cõtrarie opponituꝛ
bono gratie.⸗. autem ſit ↄtrarium bono nature vi
ctur.quoniã nihil eſt coꝛruptiuũ alterius pꝛopꝛie ni⸗
ſi ſit cõtrarium illi.ergo ſi malum eſt coꝛruptiuum bo
ni naturalis vt dicit auguſtinus in pluribus locis:cõ⸗
trarium eſt malum culpe bono nature. Solutio di⸗
cimus ꝙ cum duo ſunt bona gratie et nature. pꝛopꝛie
et ꝑ ſe loquendo non eſt idem malum quod vtriq; op⸗
ponitur.Mam bono gꝛatie pꝛopꝛie et peꝛ ſe.reſpondet
malum ſcilicet culpe.bono aũt nature reſpondet opꝑpo
ſitum pꝛopꝛie et per ſe loquendo malum pene.Vñ non
opponitur vnũ duobus b duo duobo.vnde ſi bono na
ture ogponitur malum culpe:hoc non eſt pꝛimo et ꝑ ſe
ſed mediante malo pene.ſic aũt nõ eſt ĩicoueniens duo
opponi vni.vnum immediate ⁊ per ſe:reliquũ mediate
et ꝑ cõſequens. Si aũt queritur qualiter oꝑonitur
malum culpe ipᷣi bono gratie.dico ꝙ in ipᷣo malo cul⸗
pe duo ſunt.Eſt em̃ hoc ꝙ dico malũ.eſt etiã ibi actio
et diſpoſitio relicta ex mala actione. Relinquit᷑ em̃ in
malo agente aliqua diſpoſitio mala ex ip̃a mala ope⸗
ratione:ſicut in bene opeꝛãte.relinquitur aliqua bona
diſpoſitio.ſᷣ ĩ hoc ẽ differẽtia.ꝙ mala diſpoſitio ſemꝑ
ſequitur malũ opus in male agẽte. Abi aũt eſt gratia
ipᷣa bona diſpoſitio relinquitur aliquando ante bonã
oꝑatõʒ.Mtũ ergo ad hoc qð dicit malũ.dicimꝰ ꝙ op⸗
ponit᷑ pꝛiuatiue malũ culpe ipi bono gre.Qualiter vᷣo
ad diſpoſitõem relictã que ẽ ad malũ ĩ malo agente:di
cimꝰ ꝙ cũ hec diſpoſitio ſit cõtraria diſpoſitõni que ẽ
in habẽte gram.ſic qtũ ad hoc oꝑonet᷑ malũ culpe cõ
trariũ bono gẽe.vñ nec hmmõi ſimplicit loquẽdo dõm ẽ
cõtrariũ im̃ vel pꝛiuatiuũ tm̃ ſed cõtꝛariũ ſub pꝛiuatõe
Si aũt querit᷑ qũo opponit᷑ malũ pene bono ſibi opoſi

to.dicimꝰ ꝙ eodẽ mõ ſicut et malũ culpe ſuo oppoſito.

tamẽ in hoc eſt differentia opoſitõnis hinc et inde. ꝙ
malum culpe adueniẽs in quo eſt ſuũ oꝓpoſitũ totalit
abijcit illud ſcʒ bonũ gratie. Malũ aũt pene nõ totali
ter abijcit bonũ nature ̊ ſolum diminuit.

Membrum terciñn

Ercio querit᷑ quomõ vel qualiter maluʒ

babeat ſubſiſtentiam ĩ bono nature.Ad
qð ſic.nullũ cõtrariũ eſi in ſuo cõtrario.
mmmalũ culpe ẽ in bono naxe ergo non ẽ illi
cõtrariũ.Cũ habitũ ſit ꝙ malũ culpe o poſitũ ſit bo⸗

no natxe mediate malo pene:querit᷑ qũo differat ipʒ bo
nũ ym ꝙ ẽ vt ↄtrariũ malo ⁊ Fᷣm ꝙ ẽ ſbiectũ ipiꝰ.ꝙ aũt

4
.

idem ſit bonũ bonum nature penitus qð habet maluʒ

. X

—

o ne. „A

xix.

pꝛo ſubiecto et ꝓ cõtrario hoc mõ videt᷑. poſſʒ em̃ dici
ꝙ bonum cui eſt malũ cõtrarie ſunt ipe habilitates q̃s
coꝛrũpit.bonũ aũt quod eſt ſicut mali ſubiectum et nõ
cõtrariũ:eſt ipᷣa pꝛima natura et eſſentia liberi arbitꝛij
in quo ſunt habilitates ille.Sed ꝙ malũ ſit in ipis ha
bilitatibus vt in ſubiectis.oſtendit᷑ hoc mõ.Sit.c.ma
lum quod eſt coꝛruptiuũ habilitatũ.ſit.a.illud bonuʒ
qð iam coꝛruptum vel diminutũ eſt.ſubiectũ aũt pᷣmũ
et reſiduũ boni quod nõ eſt adhuc diminutũ.ſit.b.tũc
queritur.b.diminuibile eſt adhuc nõ niſi ꝑ.c.quia nõ
niſi ꝑ malum quod eſt in ipᷣo.ſi ergo diminuitur ꝑ ma
lũ quod eſt ipo.et diminuit᷑ ꝑ.c.ergo in.b.eſt vt in ſub
iecto.ſed.b.dicebat ip̃am habilitatõem.erit ergo ma⸗
lum in ipᷣa habilitatõe cui eſt cõtrarium ſicut in ſubie⸗
cto.et ita idem erit omnino cõtrariũ et ſubiectũ.q Itẽ
queritur dicit aug. in Encheridion ꝙ in hoc loco defi
cit regula dy aleticoꝝ que eſt.cõtraria ſimul eſſe non
poſſe:aut vnum cõtrarioꝝ nõ eſſe in alio.ſed queritur

quomodo hoc poſſit eſſe. De rõne em̃ cõtrarij eſt vt nõ

poſſit compati ſuũ cõtrarium.nec etiã intellectꝰ cape⸗
re poſſet ꝙ cõtrarium ſit ſub ſuo cõtrario. Solutio
dicimus ꝙ duplex fuit bonũ natuꝛe in ipᷣa aĩma reſpõ
dens malo.fuit em̃ ipᷣa ſpſttia libeꝛi ar bitrij.que nul⸗
lo modo fuit diminuibilis per malum.dicit em dyoni
ſius.ꝙ nihil exiſtentium coꝛrumpitur ſᷣm ꝙ exiſtentia
vel natura.ſed defectu iuxta naturaʒ oꝛdinis armonie
et cõmenſuratõnis fit coꝛruptiuũ.ſuꝑple vnde nõ vult
ꝙ ꝑ coꝛruptõex nature pꝛime coꝛrũpatur aliquid a ma
lo:ſed ꝑ coꝛruptõem naturaliũ habitudinũ que ſũt in
xta naturã illã pꝛimã ad bonum gratuitũ. ille ergo ha
bilitatões modus ſpecies et oꝛdo.ſiue ↄmẽſuꝛatio quã
dicit dy oniſius pꝛo eo qð ẽ modꝰ et armonia loco ſpe
ciei.ſunt medie inter illam naturã et bonũ gratuitum
ad qð oꝛdinãt vel habilitãt ip̃am.illa ergo natura nõ
diminuibilis malo ſubſternitur.aliud vo bonũ qð di⸗
minuibile eſt a malo et ſi nõ omnino coꝛruptibile ſcilz
ipe habilitates ſunt bonũ cõtrariũ malo. Honũ auteʒ
pꝛimũ nõ eſt malo cõtrariũ ſed eſt ſubiectũ oꝑatõnis il
lius que ẽ inter ſubiectum et habilitates ipas.vñ erat
poſſibile ad habilitatẽ maioꝛẽ ad bonũ vel ad minoꝛẽ.
nõ ad nullã:quia nõ potuit totaliter eſſe pꝛiuatio.⁊ ſic
patet ſolutio ad pꝛimũ quoniã cõtrariũ non eſt in ſuo
cõtrario. Ad alið quod obijcitur ꝙ idem malũ opoꝛ
tet eſſe ĩ ißis habitudinilv. Dicimꝰ ꝙ cũ habilitas ſit

media inter ſubiectum pꝛimũ et gratuitũ bonum:du⸗

plicem habet comparatõem. vnam a naturam cuiꝰ
eſt a qua tenetur.et Fᷣm iſtam com ꝑatõem nec coꝛrum⸗
pitur nec diminuitur.aliam vo ad id ad quod oꝛdiat
vel habilitat.Et quia malũ pꝛopꝛie tollit hunc oꝛdiem
qui fuit ad bonum gratie.ideo q;tum ad hanc comꝑa⸗
tionem diminuitur ipᷣa habilitas et plus et minꝰ.Fᷣm
ꝙ eſt maius vel minus malum. Quia ergo quo ad pꝛi
mam comꝑatõem ſcʒ naturam a qua tenetur nõ dimi
nuitur.patet etiã ꝙ adhuc ipᷣa habilitas ſᷣm ipᷣaʒ viã
nõ eſt rõne cõtrarij ipᷣi malo.et ideo cedit in naturam
ſubiecti vel ſubſtrati.ſcdᷣm aũt viam in qua diminuit᷑
non eſt in ratione ſubſtrati ſed contrarij. Concedo er⸗

go ꝙ malum in ipſis habilitatibus eſt. ſed non ᷣm ꝙ
contrariantur. ex hoc etiam apparet ꝙ non elt intelli⸗

gendum ꝙ contrarium ſit in contrario per modũ quo
contrariantur.hoc enim nõ eſſet intelligibile. nec hoc
voluit diceꝛe Auguſtinus:ſed ꝙ aliꝗd ſit in aliquo qð
ei ſubijcitur quo ad aliquid:et quo ad aliquid contra⸗
riatur.hoc enim non eſi inconueniens.hoc tamen fre⸗
quenter non inuenitur niſi in huiuſmodi quod idem
ſit ᷣm ſubſtantiam contrarium et ſubiectum.

Membꝛum quartum

Uarto queritur de coꝛruptõne boni na⸗
ture an ſit finita.cõſtat em̃ ꝙ illa habili
tas creata ẽ:ergo finita.g̊ᷓ viꝛtꝰeiꝰſinita.
Aſdalũ at᷑ ifinitũ ẽ Infiniũ at᷑ agẽs ſi ad
dit᷑ patiẽti finite uͤtutis et ↄtinue agat: aliqñ erit pati
ens totũ coꝛruptũ.ᷓ poſſibile ẽ aliqn babilitates illas
totas coꝛruptas eſſe. ¶ Item hocipᷣm videt᷑ eẽ in dana
tis. quod eſt dicere ꝙ in ipis remaſerit de habilitate
ad bonũ.et ſi remãſit pꝛimũ bonum nature incoꝛruptũ
tamen de illis habilitatibo iam nihil videtur reman⸗
ſiſſe. Si aũt dicatur hoc.contra hoc eſt illud qð dicit
aug. de natura boni. Dicit em ꝙ nõ poſſunt tolli oĩno
hmòi habilitates ꝙᷓdiu res eſt.inquantum habʒz vnũ⸗
quodq; creatum de iſtis:tantum habet dæ eſſe.¶ Item
cum malum coꝛrumpit bonum. aut illud coꝛruptum
eſt pars aliquotta boni: aut non.ſi ſic: hmõi partes ñ
ſunt infinite. cõſtat.determinstur eꝛgo numerus earũ
in denario vel in quolibet alio.ſi ergo pꝛimum maluʒ
tulit vnam quottam.ſcm tollet aliam.ergo perpetra
tis.x.peccatis.bonum erit totuʒ coꝛruptum, qũo eꝛgo
dicit ꝙ impoſſibile eſt coꝛrumpi.aut quid eſt id bonũ
quod coꝛrumpit᷑ per malum. Solutio.concedimus
ꝙ impoſſibile eſt manente ſubiecto in eſſe coꝛrumpi il⸗
las habitudines.vnde nec etiam in damnatis omni⸗
no coꝛrupte ſunt.quod patet.quoniam et ſi poſſe pue⸗
nire ad bonum gratuitum non ſit remotum a damna
tis de iuſticia dei:tamen ipſa poſſibilitas nature non
eſt remota immo remanet ibi.et cum illa modus ſpeci
es et oꝛdo remanent.vnde licet dicamus ꝙ non poteſt
habere bonum gratuitum. tamen ibi eſt poſſibilitas
nature ſiẽ dr̃ de claudo ꝗ non pt᷑ gradi nunqᷓ m ẽ im⸗
poſſibilitas ad gradiendum.ſed nõ eſt ibi poſſibilitas
vt oꝛdinata ad actum illum. et ſic ſoluitur ſcdᷣo obie⸗

ctum. 4. Ad illud auteʒ quod pꝛimo queritur dicimꝰ.

malum ſi dicitur infinitum:nec mltitudine nec ma
gnitudine nec virtute dicitur infinitũ: ſed ſolum quia
caret oꝛdinatione ad finem.ſicut dicitur incauſale. qꝛ
nõ habet cauſam ꝗꝓpꝛie ꝑ ſe loquẽdo.vnde et ſi ꝑ ſe di⸗
catur ꝙ bonum habet virtutem finitam.ſimiliter dici⸗
mꝰ ꝙ malũ hʒ vᷣtutẽ ſinitã.vt ita dicamus.abuſiue em̃
dicit᷑ malũ habere virtutem.vnde nõ dicituꝛ infinitum
vt dicatur ꝙ nõ poteſt tm̃ quin et plus.ĩmo ẽ dicẽ de⸗
termĩate tatũ poteſt et nõ plus.vt ita abuſiue liceat lo⸗
bui de potentia mali.Et ſi obijcit᷑ nihil eſt ita malũ ꝗn
poſſit eſſe magis.hoc verũ eſt.et quicqd ſit de potentia
nihil eſt ita malum quin ſit dicere hoc tãtum et nõ plꝰ
actio aũt nõ eſt in ratõne eius qð poteſt eſſe et non eſt:
ſed ratõne eius ꝙ eſt ſolum.et ideo patet ꝙ et virtus ⁊
actio mali finita eſt ſicut boni.q Doc ergo viſo diciꝰ
ꝓlterius.qꝙ ſuꝓoſito ꝙ malum habeat virtutem ſicut
et bonum.ꝙ eſi maioꝛ virtus boni qᷓ; mali.Aaluʒ em̃
nõ ageret niſi ſubſtantificaretur a bono.vnde quatũ⸗
cunq; malum coꝛrumpit de bono.opoꝛtet ꝙ remaneat
aliquid de bono in quo eſt ſummum.nõ tanqᷓ;ᷓ ſubiectũ
malo.ſed tanqᷓ; cõtinens ſiue tenens illud bonum re⸗
manens et ſuſtentãs ipſum malum ſine cuius virtute
non poſſet agere ipſum malum.et ſic patet ſoluno ob⸗
iecti.non em̃ eſt ſicut dicebatur malum agens infini⸗
tum.id eſt. virtutis infinite.id eſt.q agat in minus
potens ſe.¶ Teꝛcio vᷣo obiectum concedimus ſicut op
ponebatur. Qõð vo querit᷑ quid ſit illud bonum quod
coꝛrumpitur aut ſit aliquotta ipius.an quid aliud:di
cimus ꝙ coꝛruptõ de bono ſiue habilitate non eſt eius
aliquotta que ſcilicet aliquotiens ſumpta reddat to⸗
tum. quod patet.ſic enim habuit habilitas duplicẽ cõ⸗
parationem vt dictum eſt.dictum eſt etiam ꝙ diminu
tio eius fit im com paꝛatõem que eſt reſpectu boni gꝛa
tuiti ad quod habilitat. dicimus ergo ꝙ et ſi ſit finita
in ſeipᷣa habilitas.illa eſt tamen poſſibilis ad infinita
opera particularia ex ſe elicienda.et quia ex operibus

relinquentur diſpoſitiones. eſl etiam quodammod

poſſibilis quaſi ad infinitas diſpoſitiones. quia ergo

ex iſta parte diminutio eſt et ex iſta parte infinitas eſt

vt viſum eſt ibi.diminutio autem infiniti et ſi conti

nue fiat:nunqꝙᷓᷓ tamen eſt diminutio completa.ideo pa
tet ꝙ in coꝛruptione vel diminutione iſta nunꝙᷓ eſt de⸗
uenire ad completum eſſe vł coꝛruptum eſſe. Patet eti
am ꝙ non eſt aliquotta que coꝛrumpitur.cum enim ſit
diminutio ex via qua eſt infinitas.infiniti autem ſem⸗
per ſᷣm ꝙ eſt huiuſmodi vel alicuius er parte qua ba⸗
bet infinitatem nulla ſit aliquotta:patet ꝙ illud quod
coꝛrumpitur de ipſa habilitate nõ eſt ipſius aliquotta
vnde hercules ſi dicatur magnus coꝛpoꝛe.iſli magni⸗
tudini reſpondẽt aliquotte.ſi vᷣo virtute qua poſſit ma
gis et minus vel in hoc vel in üllud: huiuſmodi non
ſunt aliquotte magnitudinis illius. ſimiliter dici⸗
mus in pꝛopoſito.vnde non eſt dicendum ꝙ illud bo⸗
num diuidendo in partes diminuatur pꝛopꝛie loquen
do. ſ ſolũ ꝙ minꝰ minꝰ habile ſit per cõtinuam mali
actionem. vnde imaginatio quam bhabemus de dimi⸗
nutione quanti quod diuidi poteſt per ſuas aliquot⸗
tas.inducit nos in deceptionem. vt ſimiliter creda⸗
mus fieri. Vbi fit diminutio q;ẽtum ad virtutem. non
ꝙ volumus dicere ꝙ virtus ſit infinita quo ad intenſi
onem.ſed quo ad vniuerſitatem operum ex ipſa elici⸗
endoꝛum.et diſpoſitionum ex ipſa relictarum.

Membꝛum quintũ

Vinto queritur An malum ſit coꝛrn⸗
ptinum habilitatum naturalium. Ao
quod ſic.malum diffinitur per coꝛrupti⸗
onem vel diminutionem boni natura⸗
lis.Queritur ergo cum in natura non reperiantur ni
ſi hec ſcilicet bonum ſubiectum quod eſt potentia.eẽn
tia.habitus ⁊ affectõnes.cuius iſtoꝛum bonoꝛum erit
coꝛruptio:non boni pꝛimi neq; poſitione. Illud enim
bonum quod per malum diminuitur.aliquando opoꝛ
tet eſſe maius aliquando minus.conſtat autem ꝙ nec
ipſa natura pꝛima nec potentie eius ſm ſe poſſunt di⸗
ci aliquando maioꝛes aliquando minoꝛes. erit ergo

coꝛruptio affectionis vł habitus.ſed non affectionis:

illud enim bonum cuius malum coæuptinum opoꝛtet
ſem per in parte permanere.quia nunqꝙᷓ eſt ibi totali⸗
ter coꝛruptum eſſe.ſed affectio totaliter tranſit et tolli
tur:reſtat ergo quod erit coꝛruptiuum habitus natu⸗
ralis. Sed vlterius queritur. habitus naturalis dici⸗
tur viꝛtus naturalis.ſᷣm ꝙ dicitur Math.viij. de cen⸗
turione.vbi dicit glo.ꝙ ille centurio habet virtutes
naturales ſᷣm ꝙ diffinitur virtus ſic. virtus eſt animi
habitus nature in modum rationis conſentaneus. Si
igitur dicatur ꝙ huiuſmodi habitus naturalis coꝛru
ptiuum eſt malum. Contra.he enim virtutes aliquan
do totaliter tolluntur per malum. aliquando enim eſt
ani ma ita peruerſa ꝙ non habet modum aliquem con
ſentaneum rationi.vt quando ratio eſt omnino ſubie⸗
cta ſenſualitati. Cum ergo bonum quod per malum
diminuitur opoꝛteat ſemper manere:patet ꝙ non fuit
iſtius habitus naturalis coꝛruptiuum. 4 Bicet quis
ꝙ inter potentiam et iſtum habitum naturalem ſunt
quedam habitudines medie que diſponunt ipſam po⸗
tentiam ad illum actum. et iſlarum habitudinum eſt
malum coꝛruptiuum. Contra. conuenit ꝙ philoſo⸗
phi cognouerunt bene poſitionem iſtarum virtutum
naturalium in potentia. cognouerunt ergo ſimiliter
quecunq; diſpoſitiones ad hoc exigebantur. vt illi ha⸗
bitus eſſent ĩ potẽtijs.coquerũt ergo illas babitudies
medias.quare ergo nõ cognouerunt malũ eſſe eoꝛum

*

guodan
nes. gui⸗
lp
ſrinſti
ntiictſin
nblenit .
runceſſd,

neſe Pren
rcnnanintt

ltianten ſen

nrqnde⸗
tgfluc ro

pſigtiiinn

gechupoſte
boiuſcnoe N

tungiſtn
propriehe
cötinnan e⸗
emmns dedin
rſuas ginn
mliter aen
Firtuten nn
quoadinte
nex ipſa e
carum.

Mtn
nalon ſtan⸗
aturtlion.
urfgtarct
n beniwn
unepenanurn
iekotertiren

n boncunnct
ONe. Plc enn

dlicgnancdche

ſatanengne
nſepaſtoron
nara ent eſg⸗
chaſkrnons.
ponongpone
atbitni⸗
etonſtat
nbabisſor

Gnourotecc

Natb rüzn
hbabe tint⸗
firnselnn
onſentwnan⸗
naturtis
büinman
Pononun

erdiltencn

onnneſfte

fer in

ntgal
Oicſe
muunnſ
dbimcinm
itg ei⸗

un ſmmn
ego ſnn
tur N,
lcktm

reſpectu intelli
leropriats intelligenda ſunt dici. nam bm reʒz ſunt
ille

NMueſtio

diminutim.ex hoc. n. nõ videt᷑ ꝗ debeat dici diminuti
uum illaꝝx. Solutio.ↄcedimꝰ nec eſſentie nec po⸗
tentie nec affectones nec habitus naturalis qui dꝛ viꝛ⸗
tus naturalis eſt conuptm̃ malũ. ſed illaꝝ habitudi⸗
nũ que medie ſunt inteꝛ potentiã 2⸗ dictos habit? vm ꝙ
vlterius diſponũt ad habitus gratuitos. ⁊ ille hitudi⸗
nes inſeꝑabiles ſunt a potentia:⁊ he ſunt ſpẽs modus
7 oꝛdo. Sed notandũ ꝙ q;uis illaꝝ habitudinũ ſit ma
lum corruptm̃:nõ tñ eſt coꝛuptm̃ ipſaꝝ ꝓut compant᷑
ad dictos habitus qui ſunt virtutes naturales vel ali⸗
os quoſcũq;.ſed ſolũ ꝓut diſponũt ad bonũ gratuitũ.
quia igit᷑ phi nunq; ꝑuenerũt ad cognitõneʒ gratie vel
boni gratuiti:ideo neqʒ cognouerunt iſtas habitudi⸗
nes ꝓut diſponũt ad bonũ gꝛatuitũ.quia & ſic eꝛat ma
lum gratuitum eaꝝ.pʒ ꝙ nuqᷓ; potuerũt cognoſcẽ qua
liter malũ eẽt illius boni coꝛꝛuptm̃. —
Membꝛum ſextũ
Exto querit᷑an malũ ſit conuptm̃ modi
ſpeciei ⁊ oꝛdinis.⁊ videt᷑ ꝙ ſit coꝛuptiuũ
oꝛdinis tm̃. Si.n.coꝛꝛumpunt ille habi⸗
titudines ꝓut oꝛdinãt ad gratiam. gra aũt
erat illax vt oꝛdinãs ad finem:tũc videt᷑ ꝙ ꝓPrie coꝛꝛũ
pitur ibi relatio que erat ad finẽ ? non alia.& ſi penes

relationeʒ ad finẽ attendebat᷑ oꝛdo erit malũ ꝓpꝛie coꝛ

ruptm̃ oꝛdims:nõ modi vel ſpeciei. Ad qð dicimꝰ.
ꝙ hec obiectio ꝑ cuiuſdaʒ falſi ſuppoſitõʒ ꝓcedat.ↄce⸗
dimus enim ꝙ reuera coꝛꝛuͦpunt᷑ babitudines ille 'm
com ꝑationeʒ illam quam hnt ad gratiã. ſed dicimꝰ
gratia reſpectu eſſe vel oꝑis gratuiti nõ ſolum eſt vt fi
nis:ſed etiã vt efficiens.⁊ ſic penes hanc attendi᷑ mo⸗
dus. 2 vt infoꝛmans: a penes hanc attendit᷑ ſpẽs. vt
oꝛdinãs ad finem:⁊: penes hanc attendit᷑ oꝛdo.Cum
coꝛumpit᷑ vel diminuit᷑ habilitas penes com pationẽ
quam habet ad gratiam.patet ꝙ nõ diminuit᷑ ſolũ pᷣm
relationeʒ quam babuit ad finẽ:ſᷣ ſᷣm alios.

Membꝛumſeptimũ

Onſequent queritur.an diminutio ſiue

coꝛuptõ modi ſpeciei ⁊ oꝛdinis ſit ex ma
lo triplici vel vnico.Ad qð ſic Qaum.j.
PPP conſur get duplex tribulatio. ex q̊ ar
guit᷑ vni peccato debetur vnica pena: 7 plures pluri
bus. Si vnu eſt peccatũ qð ↄmittit᷑: æ vna erit pena.
Kuũ pena ſit diminutõ illoꝝ triũ: videt vnica dimi
nutione diminuant illa tria. aut dicat᷑ qualit ẽ vnitas
in peccato: 1 in pena multiplicatio. YJteʒ quia quatu
oꝛ ſicut dicit aug.⁊ beda:inſlicta ſunt nobis pt᷑ pecca
tunmn. ſci infirmitas. ignoꝛantia. malicia. 2 ocupia. ſi
ergo infirmitas eſt er crfectu potẽtie 2 ſic eſt coꝛuptio
modi. ignoꝛ antia ex defectu ſcientie 2 ſic eſt corꝛuptio

ſpẽi.malicia ex defectu bonitatis ? ſic eſt coꝛꝛuptio oꝛ⸗

dinũ. videt ꝙ deberet eſſe quartũ pm cui⸗ coꝛuptionẽ
efſſet ocupia inſflicta. vel dicar᷑ quare nõu. Ad primũ
dicimus. peccatũ dicit᷑ vnũ ꝑ relatõʒ ad illud ad qð
eſt cõuerſio.quia illud vnũ eſt. Sicit᷑ etiã vnũ quia ab
vno eſt: ⁊ aueꝛſio quia ſcʒ ab immutabili bono qð vnũ
eſt. ſed ꝑ relationẽ ad illud quod auertit᷑ ꝑ peccatum.
cũ in iplo libero arbitrio ſint tria que auertũt᷑.ſcʒ me⸗
moꝛia. intelligẽtia. ⁊ volũtas. optet ſi a pena infligẽ

da eſt illi ꝙ auertit᷑. ꝙ ſicut in auerſo fuerunt tria: ita

triptr pena infligit. ⁊ ſicut illud fuit vnuʒ m tꝛes ſui
potentias:ita pena vna m tres drñtias młnplicata.

2 boc modo priuat᷑ modus reſpectu memoꝛie. ſpecies

gentie. oꝛdo reſpectu volũtatis. h hec p

tres babilitates in qualibet illaꝝ potẽtiaꝝ. 4 Ad

ſecũdum dicimꝰ. ꝙ reuera quatuoꝛ nobis iniũcta ſunt

WPter perm ꝑ defectũ potẽtie.ſapie.⁊ bonitatis.ſ.infir
mitas.ignoꝛatia.malicia.a q̃tu qdð eſt ocupia. ⁊ hmõi

vix.

ocupia nõ eſt ſumpta a ↄcupiſcibili F̃m ꝙ odiuidit᷑ rati
onali⁊ iraſcibili: ſᷣ eſt ↄcupia generalr dicta ad omẽʒ
inoꝛdinatã ↄuerſiõeʒ ad bonũ cõmutabile ſᷣm quãcũq;
vim fiat.ſᷣm ꝙ dicit᷑ in glo.ad ro.j.q ex ipſa oꝛiũt᷑ oĩa
peccata.dicimꝰ ꝙ huic ↄcupie inflicte nõ debuit cor⸗
rñdere quartũ bonũ cũ illis tribus. Cum.n.hec q̃tuoꝛ
inſtigunt᷑ ꝓpter peccatũ:dicimꝰꝙ in peccato ſunt duo.
ſcʒ auerſio ab immutabili bono⸗ ↄuerſio ad cõmuta⸗
bile.ratione ouerſioms illius inflicta eſt ↄcupia: quia
illa ſolũ inclinat ad bona ↄmutabilia. tuin dad cõ
uerſioneʒ iſtã nõ eſt deformatio imaginis ꝑſe loqndo
ſ quo ad auerſionẽ ab eo bono incõmutabili: ad cuiꝰ

imaginẽ ſic eſt deſoꝛmatio.qꝛ ᷣ imago qtũ ad illa tria
attendit᷑.iuſtũ fuit vt in ceſoꝛmatiõe que fiebat ꝑ aueꝛ
ſioneʒz infligerent᷑ tria m defectũ illoꝝ triũ in gbo at⸗
tendebar᷑ imago.ſic ẽᷓ pʒ q; ↄcupie nihil debuit rñdẽ in
oꝛdine iſto. vnde ant diceinus ꝙ; nullũ ei bonũ rñdet ĩ
nobis:qꝛ debuit eſſe ſolũ reſpectu boni cõmutabił. aut
ſi rũdet aliquid:h̊ nõ erit niſi oↄcupie appetitm̃ boni.

Mẽbeum octauum
Onſequent᷑ querit᷑ de drñtia corꝛuptõis
que eſt ꝑ veniale ⁊ moꝛtale. Obijcit᷑ ̊ ſic
pctm veniale nõ tollit gratiã exñte veni⸗
ali:nihilominꝰ eſt potẽtia in ſuo ↄplemẽ
to. h qdiu ſoꝛma vltima eſt in ſua materia ᷣm ſuũ com
plemẽtũ:nõ eſt dicere ꝙ remoueat᷑ aligꝗd de diſpoſitio⸗
nibo medijs inter materiã 7 foꝛmã vltimã. videtur &

pet̃m veniale nihil diminuat ab habilitatibo: que ſunt

modus.ſpecies.⁊ oꝛdo.¶. Item peccatũ veniale moꝛ
tale impropoꝛtionabilia ſunt.q̊⁊ pene. qð pʒ: qꝛ ſient
ſe bʒ veniale ad ſuam penã: ita moꝛtale ad ſuaʒ penã.

pꝑmutatim ſic veniale ad moꝛtale:ita pena hꝰ ad pe⸗

naʒ illius.̊ ſi diminutio ꝗᷓ fit ꝑ veniale aliꝗd diminu⸗
it & bono nature:ꝗ illa q fit ꝑ peccatũ moꝛtale in infi⸗
nitũ eſt maioꝛ.ſiue ꝗ̊ bonũ qð diminuit᷑ finitũ ſit ſiue ĩ⸗

ſinitũ. aut erit dicere ꝙ; totũ põt tolli ꝑ pcẽm moꝛtale.

aut ꝙ peccatũ veniale nibil diminuit. aut ; Apoꝛtõna
lis eſt pena moꝛtalis pene venialis. Qð ſi ſit ita:videt᷑

us iniuſtus. cũ ipſa per̃a impropoꝛtõnabilia ſint: ⁊

ita pene cber ent eſſe impropoꝛtõabiles. Ad quod
dicimus.ꝙ peccatũ moꝛtale duo facit:qꝛ vulnerat ĩ na

turalibo: 2 ſpoliat gratuitis. qᷓtũ & ad vltimũ effectũ di

cimus.q; nullo mõ ↄuenit veniale cũ moꝛtali. qtuʒ ad
primũ ↄuenit cũ illo: qᷓuis nõ ſonet intantũ vt vulne⸗

rare dicat᷑.ſᷣm h̊ ſolebat dici ꝙ veniale facit nemi mor
tale vulnus. Dicit etiã greg. in moꝛał.qꝛ veĩale obſcu
rat:moꝛtale caligat. m h̊ dicimꝰ: ꝙ veniale diſponit
vt moꝛtale ſubintret. nõ tñ aliqñ poſſit veĩale fieꝛi moꝛ
tale. Eſt. n. veniale ſic appetedo aliqd ſub deo: moꝛtale
ſupra ten:nũqᷓ; põt hoc creſcere intãtũ vt fiat illud.ſed
dicimꝰ quẽadmodũ ſi duo ligna eẽnt foꝛtit coniũcta.2
aliꝗd faceret minꝰ foꝛtit coherẽ nõ tñ ſeꝑare. alius tñ

ſeꝑaret oĩno illa abinuicẽ.ſic dicimꝰ de moꝛtali veni

ali. vemiale.n. Sm ꝙ bmõi ſacit potentiã minꝰ foꝛtit ſe

renere cũ gratia: nõ tñ põt ſeꝑare, moꝛtale auteʒ oĩno
ſeꝑat.Si qrit᷑. vtꝝ ſint ꝓpoꝛtõnales diminutõnes fa
cte ꝑ veniale ⁊ moꝛtale. dicimꝰ ꝙ ñ. vna.n. fit pnte gẽa
nec aliquo mõ ſepat potẽtia a gra: ſ̊ ſolũ facit vt minꝰ
foꝛtiter cohereat.Alia vo fit abſente gratia: 2 ſꝑma⸗

gis ⁊? magis elongat potẽtiam a gꝛatia.⁊ ita ſunt einſ⸗
Im generis diminutiones: 2 ita neq; ↄpꝑabiles. 4 Ad
illud quod pꝛimo obijcitur. ꝙ ſi remanet foꝛma vltima
diminuitur dæ diſpoſitione media. patet quid dicendũ
eſt.nihil. n. d diſpoſitione diminuit quo diminuto nõ
ſeꝑetuꝛ ab illo. diminuit᷑ tñ aliquid quo diminuto hoc
cum illo minꝰ foꝛtit ſe tenet. J

— —

OPe 7 uS 9 F * Q .

J

Nueſtio.xx.de diuina
potentia. , .
PNHinunante dei gra

tia poſiqᷓ inquiſitum eſt de immẽſita⸗
te. vnitate.veritate.⁊ bonitate.ↄſeq̃n⸗
ter inquirendũ eſt de potentia.ſciẽtia
voluntate diuina.hec.n.ſe hñt cõſe⸗
quent᷑ ſm intelligentie ratõʒ.¶ Primo igit inquiren
dum eſt de potentia in hũc moduʒ.vt primo querat᷑ de
intentione potẽtie. Scðo de ↄditõnibo potẽtie: quarũ
vna eſt vniueꝛſalitas. alia immẽſitas. alia vnitas.alia
ꝑfecta.⁊ alia ſimplicitas.Conſequẽter inquirenduʒ ẽ
de hoc qð poſſibile diuine potentie.vltimo de deriuati
one potentiaꝝ a fonte diuine potentie. Etum aũt ad
intentioneʒ potentie pcognoſcendaʒ querendũ E abſo⸗
lute de intentione potentie: ⁊ in comꝑatõe ad intentio
nes voluntatis ⁊ ſciẽtie. tum ad primũ querun⸗
tur tria. Primũ.an deo ↄueniat ratio potentie ꝓprie.
Secũdum.vtꝝ dicat᷑ vniuoce vel equiuoce de creatura
7 creatoꝛe. Tercio. vtꝝ aliqð creatum cõnotet intẽtio
potentie pᷣter diuinã eẽntiam. Quaꝛto. de comꝑatõne
intentõnis potentie ad intẽtiones ſciẽtie voluntatis
qtum ad oꝛdinẽ. Quinto.de ↄꝑatione intentõis potẽ
tie ad voluntatez ꝗꝙtum ad oꝛdinem ꝙᷓtum ad exten⸗

ſionem.

Membrũ primũ

Oprimũ ex ↄcluſione Richardi in li.de
trinita. arguit. ↄſtans eſt deũ potentẽ eſſe
potentie plenitudine: nõ potentie parti⸗
cipatione.ᷣ cui aliquid attribuit᷑ in ple
nitudinẽ:verius ei ↄuenit rõ qᷓ; cui attribuit᷑ 'm ꝑtici⸗
pationẽ. ſicut pʒ in bonitate que attribuit creatori ſᷣm
plenitudinẽ: creature vpᷣo m ꝑticipatõʒ. ⁊ veri ↄuenit
intentio bonitatis creatoꝛi qᷓ creature. veriꝰ cõnenit
ei intentio potentie qᷓ; creature.¶ Cõtra. nibil qð dici
tur ſm dependẽtiã ꝓpꝛie ↄuenit diuine eſſentie. ſi in⸗

tentio potẽtie dic᷑ ꝑ dependentiã ad actũ. & intentio

Aprie nõ ↄuenit diuine eẽntie.¶ Itez 'm ariſto.ĩ me⸗

taphy. Intentio potẽtie eſt duobo modis. Eſt. n. potẽ⸗

tia actiua que ab eo notificat᷑ pꝛincipiũ tꝛanſmutatio⸗/
nis in aliud m ꝙ aliud. Eſt ? potetia paſſiua ꝗᷓ·ſ.eſt
principiũ tranſmutatõis ab alio 'm ꝙ aliud.ex quibo
notionibo relinquit᷑ꝙ vbicũq; ẽ potẽtia paſſiua:ẽ mu
tabilitas ab alio.⁊ ideo ñ ↄuenit deo.vbicũq; vᷣo ẽ acti
ua potẽtia eſt imꝑfectio:qꝛ ibi exigit᷑ ſubiecta materia
cũ ſit in aliud.cũ q̊ in oꝑatõne dei ñ requirat᷑ ſubiecta
materia:vtʒ in creatõne. S relinꝗt᷑ ꝙ ñ ouemt potentia
actiua deo nec paſſiua.ᷓ nec intetõ potẽtie.¶ Si vo Di
ceret᷑ ꝙ potẽtia actina dicit᷑ in dro n ſolũ ſm ꝙ; eſt prin
cipiũ tranſmutatõnis in aliud: Kᷣ pꝛincipiũ tranſinuta
tõnis de ñ eẽ in eẽ. Cõtra.intentio potẽtie ñ dĩ ĩ deo re
ſpectu creatõis ſolũ pᷣ reſpectu generatõis ? ꝓceſſiõis
a ꝗbo relegata ẽ oĩs mutatõ.⁊ ita intẽtio potẽtie ñ eꝛit
deovueniẽs. Rñſio.potẽtia dꝛ ᷣm imꝑfectõʒ. ⁊ boc
mõonenit creature.potẽtia etiã dicit᷑ ßᷣm ꝑfectõzʒ ⁊ ple
nitudineʒ. H mõ ↄuenit creatoꝛi.Dico aũt imꝑ ectõʒ
potẽtie indigentiã ſue ꝑfectõis oplẽde ꝑ actũ. vel indi⸗
gentiã ſubiecte materie. quẽadmodũ ẽ in potẽtia actĩe
creature:qᷓ.ſ.ad ꝑfectõʒ ſuã ꝑuenit mediãte effectu ſiẽ
in ſpũalibo.exemplũ pʒ in viribo aĩe rõnabilibo.vel ſicẽ
in his q̃ efficiũẽ mediate coꝛꝑe vbi nccia ẽ ſubiecta ma
teria. exẽplũ ĩ artifice.vel etiã quã ↄcomitat᷑ mutabili⸗
tas dẽ potẽtia imꝑfecta:ſic ẽ potẽtia materie ⁊ materi
aliũ. Intẽtio ꝗ̊ potẽtie m imꝑfectõʒ nullo mõ ↄueniet
deo ſ̃ Fm pfectõʒ.: VUñ ad illõ qð pᷣmo obijcit dom.
ſic in ſole dẽ potẽtia ad actũ ꝗẽ lucẽ.q qdeʒ actꝰ ſꝑ ẽ in
ſole coeuꝰ ipli eẽntie ſolis.Et iteꝝ potẽtia ad actũ ꝗ eſt

Sce) d en e en 6n enn ,

6

illuĩare.q qdez actus ẽ in alio aſe ole. act⸗ ille gẽ illuia

re ẽ actus quẽ potẽtia ſolũ efficit.actus vᷣo ꝗ eſt lucè eſt
actus q̊ͥ agit. ſic ẽ determĩare intentõz diuine potentie
ꝑ actũ coeternũ. quẽadmodũ dicet᷑ potẽtia intelligedi
potẽtia amãdi in deo.velut potẽtia lucẽdi in ſole. Et ẽ
determĩare potẽtiaz ꝑ actũ tpalez· ſic potẽtia creãdi ⁊
foꝛmãdi ⁊ hmõi.manifeſiũ eſt aũt ꝙ nũq; potẽtia depẽ
det ab actu:niſi cũ ꝑfectio nobilioꝛ acꝗrit᷑ potẽtie ꝑ a⸗
ctũ.vñ potentia illuiandi in ſole ñ dependet ab actu il
luiatõis:multomagis nec potẽtia creãdi ab actu crea
tionis. Potẽtia pᷣo lucẽdi depẽdet ab actu ꝗẽ lucẽ i ſo⸗
le.qꝛ ꝑ bũc actũ acꝗrit᷑ ei ꝑfectio nobilioꝛ: q qdẽ ẽ actu
alis lucis. Quia aũt in ſole ñ ẽ ideʒ potẽtia ⁊ Hactus:
ſicut pʒ ex obſcuratõe q̃ facta ẽ ĩ moꝛte dñi vbi ſeꝑaba
tuꝛ actus a potẽtia. ideo ipſa potẽtia dependet ab actu
dico coeuo ipſi eẽntie. Quia ̊ oĩno ĩ deo idẽ eſt poten
tia actus coeternꝰ.vt potẽtiã intelligẽdi ⁊ intelligere
7 potẽtia generandi generare.nõ erit alio mõ poten⸗
tia dependẽs ab actu.¶ IYlud qð diẽ phus.ꝙ potẽ⸗
tia dependet: intelligit᷑ in creatura m naturà rei. Fm
vo ratõz intelligẽtie põt intelligi coĩter. na intellectus
potẽtie dependet ab intellectu actus.nã nos nõ intelli
gimꝰ potẽtiã niſi mediante noticia actus·4 Ad aliud
ð0 qð obijcit. ꝙ notiſicatio potẽtie ſm phᷣm nõ cõuenit
diuine potẽtie vłr:g̊ data ẽ de potẽtia creatu re.ſic am⸗
plius iam declarabit᷑.

Membꝛum ſecũdum

Onſequẽt querit᷑.vtꝝ potẽtia dicat᷑ equi
uoce vel vniuoce in deo.naʒ in oẽ po⸗
tẽtia ad intelligendũ. in deo ẽ potẽtia ad
generãdũ.in deo ẽ potẽtia ad creãdũ.aut
) potẽtia dꝛ vniuoce vel equoce:? Si vniuoce.oↄtꝛa.po/
tẽtia creãdi ẽ principiũ traſmutatõis a ñ eẽ in eẽ. potẽ⸗
tia aũt generãdi ſine intelligẽdi niło mõ ẽ principium
trãſmutatõis. ñ ẽ eadẽ rõ potentie ĩ deo binc? inde.
Itẽ potẽtia generãdi ñ ẽ potẽtia ad qd h̊ ad aligd: qꝛ
generare ñ ẽ ꝗd ſ̊ ad aliqꝗd. ſᷣ potẽtia creãdi ẽ potẽtia ĩ
qd. ñ vniuoce. ¶ Itẽ ſi equoce.ↄtra.potẽtie intelligẽ⸗
di generãdi ? creãdi erũt drñtes m eẽntiq. cũ ĩ pr̃e
ſit potẽtia ⁊ generãdi ⁊ creãdi ⁊ intelligedi. in filio vo
ſolu potẽtia intelligẽdi ⁊ creãdi ⁊ nõ generãdi.relinqt᷑
ꝙ aliqᷓ potẽtia ẽ in pr̃e q̃ ñ ẽ in filio.qð ẽ falſuʒ.Relin
quit᷑ ᷓ q nẽ equoce dicta potẽtia cũ dĩ potẽtia genera
di intelligendi ⁊ creãdi. Soto. potetia ñ dẽ ĩ do eg
uoce: cũ dẽ potẽtia generãdi intelligendi 2 creadi: ſed
analogice. ẽ ꝑ prius 2 poſteriꝰſm ratõʒ intelligetie.
Rõ igit᷑ intentõis diuine potẽtie ſᷣm analogiã eſt bec.
diuina potẽtia eſt potẽtia cuius ẽ ꝑ ſe actus.ꝑ he dẽ ꝑ
ſe:ſe pat᷑ intẽtio potẽtie in deo ab intentõne poteẽtie cre
ature. que ſiue dicat᷑ actiua ſiue paſſiua nõ ẽ principiũ
ad actũ ꝑ ſe. Iteʒ H̊ qð dicit᷑ principiũ actus ꝑ ſe:ↄueit
7 potẽtie intelligẽdi ⁊ potẽtie generãdi ⁊ potẽtie crean
di. ᷣ potẽtia dicta ad actũ ꝗ eſt intelligere: eſt act? qui
quideʒ eſt ipſa ſubſtãtia.intelligere.n.ſigt diuinã ſub
ſtantiã: ð̊ ꝑ modũ actus.potenti
eſt generare: eſt actus de ſubſtan:ia. generare. n. dicit
actu ꝓductönis de diuina ſubſtantia.cũ generare dicit
relatoʒ ꝑ modũ actus. potentia vᷣo dicta ad actuʒ qui

eſt creare eſt potentia actus qui non eſt de diuina ſuba

ſed de nihilo.creatio.n.eſt de nihilo.ſᷣm G ꝙ dicitur
potentia actus:dicit᷑ ꝑ prius ⁊ poſteꝛius de potẽtia in⸗
telligendi generandi ⁊ creandi ſᷣm intelligentiam rati
onis.ꝙ vᷣo dicit᷑ ꝑ ſe: excludit indigentiaʒ motoris
agentis:ſicut eſt in potẽtia paſſiua.⁊ indigentiã mate
rie ⁊ ꝑſfectionis vlterioꝛis:ſicut eſt ĩ potẽtia actiua cre
ature. vna eſt igit᷑ potentia cũ dicit᷑ potẽtia intelligei
generandi creandi. ſed per actum aliter 2 alit dictum
cterminat᷑.

7

a vo dicta ad actũ qui

. — 4 . —
Non ghunn er Te 9 n 9R„

p
no⸗
l
ho.n
lieſt
it
ast
N
.d

lig

otte
eſ.
tase
ſuieh
ſaaſt⸗
dett

e

geſthig

nine ne

dn inrſi

W
Nenacritin
Pporinandn
len
chaener
rägſſian
Ctianhaen
dippiſepen
tpencetchrn
roicti
ia nllen
glioſöntin
Lphugei
Natorirch
Miintltn
Anosnöine
ns 4 Nei
phnnötüne
eatore lia

jdunn

Ntitiadiciig
nczin drir
doi poin
in gcrtitin
Niuoee gtagt
nicneii

nös pincgn

do bineni
dbad ole
cidiein
oetie iitli

40

Entiz gdiſe.

igici,ilon
onrifin
diſliz Kin
Minagenen
nan ide
irarätiſ

tzirnelea⸗

mebogiͤckt
etns obein
ntönepoſnit
nanöerice
enehl
iin etentl
gere: ſu
ſiät inn!
ahaluit
eMN

igenenen
AAAlt

latumn
nbiln
odfin
cligenunn

ic;nann

eſcetige

ſtin
e

Nueſtio
NMlembꝛum teꝛciũ

Oſtea querit᷑.vtꝑ cũ deteꝛmĩat᷑ potentia
reſpectu creature:cõnotet᷑ aliqd creatuʒ.
ſicut cũ dicit᷑ homo põt facere domũ:no⸗
tat᷑ potentia in ipſo ⁊ cõnotat᷑ poſſibili⸗
tas materie.ij Ad quod ſic obijcit᷑.cuʒ dicit᷑: deus ſcit
mundũ foꝛe vel eſſe vel fuiſſe. ↄnotat᷑ aliquid qð ponit᷑
in creatura vel in preſenti vel in pꝛeterito vel ĩ futuꝛo.
Sikr cum dicit᷑: deus vult munduʒ foꝛe.ex h̊ ponit᷑ ꝙ
mũdus erit.intentio ſcientie ⁊ volũtatis dicte reſpectu
creature ↄnotat aliꝗd reſpectu creature.& ſiłr cũ dicit᷑
deus põt hoc facere ↄnotabið᷑ aliꝗd in creatura ſcilʒ ꝙ
poſſibile eſt boc eſſe. Contra. Anb. in li.de conceptu
virginali.deus põt de trunco facere vitulũ.nõ tñ de tꝛu
co poteſt fiẽi vitulus: qa deeſt aptitudo ex ꝑte materie.
relinquit᷑ igit᷑ ꝙ cũ dicit᷑:dus põt facere h.nõ cõnotat᷑
aptitudo que fit ex ꝑte materie. ſicut dicimꝰ ꝙ in gꝛa⸗
no eſt aptitudo vt fiat meſſis. ¶ Iteʒ aug.in li. de ſym⸗
bolo.omipotẽs dicit᷑: quia de nihilo fecit quecũq; fecẽ.
nõ.n.aliqua materies eum iuuit ex qua demõſtraret aꝛ
tis ſue potentiã:ſᷣ ex nipilo cũcta creauit.Ex hoc reli⸗
quit᷑ ꝙ cũ dicit᷑: eus põt hoc facere.nõ ponit᷑ poſſibili
tas mateꝛie.nibil.n. conotat᷑ creatũ ex quo nõ cõnotat
aptitudo nec poſſibilitas materie.¶ Itez intentio po⸗
tentie nõ equiuocat᷑ cũ diet᷑ deus põt hoc facere. cuʒ
dicit᷑ deus põt intellige. Si gnihil ↄnotat᷑ creatũ cum
dicit᷑ deus poteſt intelligere. ̊ nibil ↄnotabit᷑ cũ dicit᷑
deus poteſt facere aligd. 4 Item cũ potentia dicat᷑ ad
poſſibile ſicut ſcientia ad ſcibile reſpectiue.cũ dr deus
poteſt hoc facere vel põt creaꝛe mũdũ anñq; mũdꝰ eſſet.
cũ ponat᷑ potentia: ponet᷑ ⁊ poſſibile.ſ.ꝙ mũdũ creari
ſit poſſibile.Querit᷑ jͥ. aut illa poſſibilitas eſt in crea⸗
tura.aut in cauſa? ſi dicat᷑ eſſe in creatura: tũc nõ erit
verũ ab eterno mundũ creaꝛi eſt poſſibile.ſi aũt in cau
ſa:cum poſſibilitas cauſe nihil aliud ſit q; potẽtia cau⸗
ſe.quecũqʒ erũt in potẽtia cauſe:erũt poſſibilia.Cuʒ ꝗ̊
in potentia cauſe ſit potentia creandi innumerabiles
mũdos.relinquit᷑ innumerabiles mũdos eẽ ẽ poſſi⸗
bile.qð videt᷑ incõueniẽs.¶.¶ Iteʒ Athanaſius ĩ alteꝛca
tione ↄtra Arꝛiuʒ. vide quot ⁊ quantis vocabulis ap⸗
pellemus.ſapiẽtẽ.bonũ.⁊ omnipotẽteʒ.⁊ h̊ quo ad ſe.
quo ad nos vo miſericoꝛdeʒ. pium. iuſiũ. g nihil crea⸗
tum ↄnotat᷑ cuʒ dicit᷑ ſapiens.bonꝰ.potẽs. Rũſio.
intentio potetie determiat᷑ duptr. ꝑ temꝑale:z eternũ.
vt potentia creandi potẽtia intelligẽdi.cũ vpᷣo determi⸗
nat᷑ ꝑ eternũ mihil ↄnotat᷑ creatũ.cũ vo ꝑ tꝑale ↄnotat᷑
ens poſſi bile.ſicut cũ ſcientia determinat᷑ ꝑ tꝑale:ↄno
tat᷑ verũ ſcibile. ſicut cuʒ voluntas determĩat᷑ p tẽpale
ↄnotat᷑ bonũ amabile ſeu voluptabile.¶ Ad illa que
obijciunt᷑ ꝑ auẽteʒ Anp.ꝙ nõ cõnotat᷑ aptitudo mate⸗
rie.Et ꝑ auẽteʒ aug.ꝙ ñ ↄnotat᷑ poſſibilitas mateꝛie.
dom ꝙ aptitudo ⁊ poſſibilitas materie pñt ↄliderari
vt in ſua natura. ̊ mõ nõ ↄnotant᷑ cum dicit᷑ deꝰ põt
hoc facere.vel pñt ↄſiderari ſᷣm ꝓ in cauſa: ꝓut ↄlide⸗
ratur effectus in ſua cauſa.hoc mõ põt dici connotari
poſſibilitas materie vel aptitudo. ſ ex H nõ ſequit᷑ ap⸗
titudo vel materia eẽ ab eterno: qꝛ tũc eſſe in potentia
cauſe nõ ẽ aliud ᷓ eſſe ipſa potetia cauſe ꝓut diẽ anß.
ſ creatura in creatoꝛe eſt creatrix eẽntia.qð debʒ intel
ligi ↄpoſite.nã cũ dicit᷑ creatura in creatoꝛe. trahit᷑ er
ratoʒ creature ad ſapienduʒ exñtiam eiꝰ ĩ cauſa.4: Zld
tercin dᷣo dõm. ꝙ aliqd ↄnotat᷑ ex determiatõe qð ñ cõ
notat cu potẽtia occipit᷑ ſine determĩatõne. ſicut dictũ
eſt. ¶ Ad quartũ ðo qð querit in quo ſit illa poſſibili⸗
tas cu oicit᷑ poſſibile eſt mũdũ creari.dom ꝙ ſolũ erit
in potentia cauſe que ſcʒ ita ꝑfecta eſt vt ſit cauſa tota
ſui effectus:nõ indigens alia materia ſubiecta vel ali⸗
qua ſpecie obiecta.Eñ notandqu.ꝙ quedã potentia in⸗
diget materia ſubiecta. vt potẽtia nature vel artificis.

„* )
Bun 11 G O
— 2* 5) 1 Pon ad . A WR

5 .

xx.

Itez eſt potentia que ñ indiget materia ſubiecta.vt po
tentie nature vel artificis: indiget tñ ſpecie obiecta.vt
pʒ in potentia aie. Itezʒ eſt potẽtia dei q̃ nec indigʒ ma
teria nec obiecto.⁊ hec eſt ꝑfectiſſima. pfectioꝛ.n.ẽ po⸗
tentia que eſt cauſa tota ſui effectus.qdð aũt ꝑfectius ẽ:
ſemꝑ deo eſt tribuendũ.igit᷑ potentia dei eſt tota cauſa
ſui effectus.⁊ ideo nõ indigʒ materia nec obiecto.Et
ſi obijcit᷑ in deo ẽ poſſibilitas ad infinitos mũdos.
poſſibile eſt infinitos mũdos creari.dðᷣm ꝙ ſicut ĩ pri
ma mataria eſt prima potentia paſſiua:ita in deo ẽ p̃ᷣ⸗
ma potentia actiua.pᷣma aũt materia quantũ ẽ de ſua
prima potentia nõ eſt etermĩata ad aliquã foꝛmaʒ: ſᷣ
indifferens ad omẽs. ſed tñ intelligit᷑ materia cuʒ aliqᷓ
diſpoſitõne ⁊ ſic eſt determĩata ad aliquã foꝛmam. St
militer dom cæ potentia dei actiua quia ẽ prima potẽ⸗
na indetermĩata: que ſe bʒ ad infinitos mũdos. ſᷣm
hoc eſt potentia in cauſa ad infinitos mũdos. eſt po
tẽtia determiata ꝑ diſpoſitõʒ poꝛdinatã.¶. Ad vltimũ
iam patet ſolutio.nam miſericoꝛs pius ⁊ iuſtus conno
tat accepta abſolute effectũ ĩ creatura.⁊ iuſtus ſigt di⸗
uinã eſſentiã ⁊ ↄnotat retributõz ſm merita.ſapiẽs vᷣo
bonus ⁊ potẽs nõ ↄnotat creatũ niſi addita deteꝛmina
tione.ſic ̊ querit᷑ de intentõne potẽtie abſolute.

MNMlembrũ quartũ

Onſequẽt queꝛit᷑ de ↄꝑatõe intentõis po
tentie ad intentiões ſcientie ⁊ volũtatis.
Mtum ꝗg̊ad ſciam queꝛit᷑ de ↄpatiõe pᷣm
. oꝛdinẽ ⁊ pm extenſioneʒ.¶ Obyjcit᷑ ů̊ ſic.
Tria ſunt.ens.verũ.bonũ. ſcia reſpectu veri.volũtas
reſpectu boni.potẽtia ꝗ erit reſpectu entis cũ g ens p⸗
mo intelligat᷑ ꝙᷓ verũ ⁊ bonuʒ: intentio potentie prius
erit reſpectu intentõne ſcĩe ⁊ volũtatis.¶ IStem omis
ſcia egredit᷑ ab aliqua potentia. ꝙᷓ intentio potẽtie na⸗
turaliter prioꝛ eſt q; intentio ſcie. Contra.ſcia compᷣ
hendit ⁊ opera potentie ? ipſam potentiaʒ ⁊2 poſſibilia
ipius potentie. h̊ potentia nõ compbendit ſcibilia ip̃iꝰ
ſciẽtie: quia mala ſunt ſcibilia potẽtie.ſ̊ potẽtia ñ oↄpꝛe
hendit ſcibilia ipius ſcie:qꝛ mala ſunt ſe cibilia.nec etiã
ipſa ſcia eſt ſubiecta potẽtie.relinquit᷑ igit᷑ ꝙ intẽtõ ſci
entie prioꝛ eſt intentõne potẽtie. ¶ Itẽ hugo de S. vic.
in ſentẽtijs ſuis.tria ſi unt. ſapia. potẽtia.⁊ voluntas.2
ad vnũ effectũ ↄcurrũt.voluntas mouet. ſcia diſponit
poteſtas oꝑat᷑. ex qͥ relinqt᷑ ꝙ intẽtio volũtatis prior ẽ
intẽtiõe ſcie:intẽtio ſcie prioꝛ intẽtõne potẽtie.⸗ Item
querit᷑ de ꝑatõe ſm extẽſiõʒ ⁊ cũ ſcia ſit bonoꝝ ⁊ ma⸗
loꝝ.potẽtia nũq; ſit maloꝝ:ad plura ſe extendit ſcia qᷓ
potẽtia.¶X:!. Stẽ ſcĩa ſe extẽdit ad id qð ẽ deꝰ ⁊ ad ea que
oꝑat᷑ deꝰ. potẽtia vᷣo ſolũ ad ea q oꝑat᷑ deꝰ. relinquit᷑
ꝙ ad plura ſe extẽdit ſcia qᷓ; potẽtia. Cõtꝛa.ſcia le ex⸗
tendit ad exñtia.qꝛ ſcia veroꝝ ẽ tm̃. vera aũt ſunt exñ⸗
tia.ſ̊ potẽtia ſe extendit ad exñtia ⁊ nõ erñtia: que nec
ſunt nec fuerũt nec erũt.ad plura igit᷑ ſe extẽdit poten⸗
tia qᷓ ſcia.¶ Ieʒ augꝰ. in li.de agone rpᷣiano.dominꝰ⸗
omnipotẽs vniuerſe creature ꝗ facit omia bona valde:
ſic ea oꝛdinat vt de bonis ⁊ de malis bñfaciat. Qð enĩ
iuſte fit bene fit.iuſti autem ſunt boni beati ⁊ iuſte ma
li penas patiuntur.ergo⁊ de malis ⁊ de bonis benefa⸗
ciat deus: quoniam omnia iuſte facit. ergo mali 2 bo
ni ſunt ſubiecti diuine potentie ⁊ bona 2 mala. Si er⸗
go ad omnia bong ad que ſe extendit ſcientia: poteſt
ad ipſa operando ſe extendere potentia.⁊ ad quecunq;
mala indicanda ſe extendit ſcientia: poteſt ad ea or⸗
dinanda ſe extendere potentia. Relinquitur ꝙ non in
plus ſe extendit ſcientia ꝙᷓ potentia. ¶ Item Äugu⸗
ſtinus in encheridion. Deus omnipotens cui rerum

eſt ſumma poteſtas: cum ſumme bonus ſit nullo mo⸗
do lineret aliquid mali eſſe in operibus ſuis: niſi vſqʒ

adeo eſſet omnipotẽs 1 bonꝰ a bñfaceꝛet etiaʒ de malo

. 0,— * 2D2 ju. )α⁰
Bap 2 ”

ergo potentia dei ſe extẽdit ad bona mala. nõ igr ad
plura ſe extendit potentia ꝙ; ſciẽtia. Rñſio. pᷣmo ad
illud quod queꝛit de ↄꝑatõèe m oꝛdineʒ diſtinguẽduʒ.
Potentia poteſt determiari bm ſuã intentiõz dupkr. ꝑ
actus tem pales:2 actus eternos. ſicut dicit᷑ potẽtia
ad intelligendũ potetia ad creandũ. Si Fintentio po⸗
tentie accipiat᷑ ꝓut recipit determiatõʒ actuu eteꝛnoꝝ
ſic prioꝛ eſt intentio potetie ꝙᷓ ſcientie: ſicut poſſe ſcire
prius ſcire. Si vᷣo coartet᷑ intentio potẽtie ad actꝰ pᷣm
ꝙ recipit determiationeʒ actuũ temꝑalium:ſic prioꝛẽ

intentio ſcientie qᷓ potentie.ſᷣm ꝙ dicit hugo de S. vic.

H ſcientia diſponit᷑:potentia opatur. ⁊ ꝑ hec ſoluũt
obiecta.¶l. Ad illud qð querit ſecũdo de extenſione. di
ſtinguendũ ꝙ intentio potentie accipit comuniſſime
coĩter ⁊ ſtricte. Eſt.n.intentio potentie determiata ꝑ
eſſe ⁊ determiata ꝑ actum. vñ deus põt eſſe:⁊ deus põt
agere.⁊ boc modo accipit᷑ cõmuniſſime. Iteʒ intentio
potentie determiat᷑ ad agere. vm ꝙ agere dicit᷑ coĩt ad
actum elicere vel ad actũ oꝛdinare.⁊ ̊ mõ dicit᷑ coĩter
potentia ⁊ bonoꝝ ⁊ maloꝝ.ſ̊ bonoꝝx vt eliciendo:ma⸗
loꝝ vt oꝛdinando. Item potentia determiat᷑ ſolum ad
actum elicitum.⁊ hoc mõ potẽtia dei accipit᷑ ſtricte re⸗
ſpectu bonoꝝ que elicit ⁊ facit.ſm ̊ ꝙ potẽtia accipit
cõmuniſſime equalis extenſionis eſt potentia ⁊ ſciẽtia
ßm dᷣo ꝙ intentõ potentie coartat᷑ ad agere vel ampli⸗
ad actum elicere.amplioꝛis extenſionis eꝛit intẽtio ſei
entie qᷓ potent ie. O obijcitur ꝙ ſcientia eſt tm̃ exñtiũ.
intelligendũ eſt q; exiſtentia dicũtur nõ ſoluʒ ſᷣm ꝙ ba
bent eſſe in rerum natura: ſed etiã que habeẽt eſſe vitã.
hoe vel in diſpoſitõe cauſe vel in potẽtia cauſe. Sci⸗
entia.n.oĩm eſt que pñt eſſe a cauſa.⁊ ita oĩim ẽ quorũ
eſt potentia.ad reliqua pʒ ſolutio.

Mlembrũ quintũͥ
BVnſequẽter querit᷑ de comꝑatõne inten⸗
tionis ad voluntatẽ: 2 qtum ad oꝛdinẽ:
1 qtum ad extenſionẽ. tum ad oꝛdi⸗
nem obijcit ꝑ wilh. in li. cur deus hõ. ij.
libro.mis poteſtas ſequit᷑ voluntatẽ.¶l Iteʒ.xiij.ſa⸗
piẽtie tibi ſubeſi dñe cũ volueris poſſe.¶¶ Item diẽ hbu
go ĩ ſuis ſentẽtijs.ꝙ voluntas mouet:ſcia diſpoĩt: po⸗

tentia oꝑatur.ex his relinquit᷑ ꝙ voluntas prioꝛ eſt qꝙᷓ

ſcientia ⁊ potentia. Contra.ſicut velle ſe hʒ ad poſſe
ſic voluntas ad potentiaʒ.ſ̊ omne velle pᷣcedit poſſe.g
omẽʒ voluntatẽ pᷣcedit potentia.¶ Itez querit᷑ de am⸗
bitu ſiue extenſione ſicut dicit augꝰ.in queſtionibo ve⸗
teris ac noue legis.omĩa quideʒ põt deus: ſᷣ non facit
niſi qd conuenit veritati eius ⁊ iuſticie.i.volũtati q ẽ
vera? iuſta.ꝗ̊ in plus ſe extendit potentia ꝙ; volũtas.
4 Augꝰ.in eodeʒ.potuit deus cũcta ſimul facere: ̊ rõ
ꝓhibuit.i.voluntas.ſic exponit magr.xlij.di.j.libꝛi.
¶l Itez potentia eſt reſpectu oĩm poſſibiliũ: voluntas
vᷣo reſpectu bonoꝝ. plura aũt ſunt poſſibilia qᷓ; bona.
Sad plura ſe extendit potentia qᷓ; volũõtas. Contra.
quicꝗd deꝰ oꝑatur vult oꝑari.⁊ quicꝗd põt oꝑari vult

ſe poſſe oꝑari.q̊ vult ſibi eſſe poſſibilia que ſunt ei poſ⸗/

ſibilia.̊ voluntas ſe extendit nõ ſolum ad actualia bo

na:vᷣ etiã ad omĩia bona deo poſſibilia.¶ Iteʒ volun⸗

tas ſe extendit ad eſſe ⁊ ad agere diuinũ.vt cũ dẽ: deꝰ
vult ſe eſſe:deus vult agere.¶ Pretea.voluntas dicit
reſpectu agere qð ẽ eternũ: vt cũ dicit᷑ deus vult intelli
gere. ⁊ reſpectu agere qð eſt temꝑale:vt cũ dicit᷑: deus
vult ſe creare.nõ põt & inueiri aliꝗd qð determiĩet poſ⸗

ſe qð etiã nõ determĩet velle.q̊ nõ plus ſe extẽdit volũ⸗

tas ꝙᷓ potentia.¶ Item amb. ſuꝑ illud luce.v.domine
ſi vis potes me mũdare. videtis ꝙ dubitari nõ põt ꝙ;

volũtas dei eſt poteſtas.̊ coequalia ſunt voluntas dei

7 poteſtas. Item obijcit᷑ cum deus faciat multa m
ratõʒ miſcðᷣie.ᷓ nõ videt᷑ verũ dicere augꝰ.q; deus nõ
facit niſi q; condecet veritati eius ⁊ inſſicie. Itẽ videt᷑

Pyn 7 Ga AN Ch X 4 65 Dar

A α r.) ſnr *
Sea Bans αεο .α
o. PNX

falſum dicere cũ dicit. cücta potnit facere ſimul: ſed rt95

ꝓbibuit.quia qð ꝓhibet ↄtrariat᷑ ei qð ꝓbibet.ſi qrõ
ꝓhibuit potentiã.Sᷓ voluntas ↄtrariat᷑ potẽtie. Ite rõ
aut dicit creatũ aut increatũ.nõ creatũ:qꝛ nullũ crea⸗
tum poteſt ꝓhibere diuinam potentiãſi increatũ: vi⸗
telʒz vt diuinã voluntatẽ. voluntas cõtrariat᷑ diuine
potentie. Rñſio. ad primũ qð querit᷑ de oꝛdine dicẽ
dum. ꝙ intentio potentie accipit᷑ duobo modis. Dicit᷑
enim potentia potens.⁊ dicit᷑ potentia exequens.ſiue
potentia in habitu? potẽtia in effectu. loquẽdo de po⸗
tentia potente ſiue de potentia in habitu:prius è iniẽ⸗
tio potentie qᷓ; voluntatis.loquendo vᷣo de potẽtia exe⸗
quente ſiue de potentia in effectu: prioꝛ eſt voluntas.
nam voluntas elt ratio executionis que elicit᷑ immedi
ate a potentia.4 Ad auẽetes obiectas intelligendum
ꝙ per illas non ſignificat᷑ ꝙ potentia ſit ſubiecta volũ
tati aut ſequitur eam ᷣm ſe.cum velle ſit ex poſſe Fim
rationeʒ intelligentie:tamen in deo ſunt idem.ᷣ qꝛ exe
cutio potentie in actu eſt a voluntate. Rõne & eius in
qð eſt potentia:dicit᷑ potentia ſequi voluntate: nõĩ ra
tione lui.⁊ hec eſt intentio an.in li.cur dens hõ.oĩs
poteſtas ſequit᷑ voluntatẽ. Cum.n.dico:poſſum loqui
vel ambulare:ſubaudit᷑ ſi volo.ſi enim nõ ſubintelligi
tur voluntas:non eſt poteſtas ̊ nccitas.⁊ ̊ ptʒ rn⸗
ſio ad obiecta.¶. Ad illud vo qð obijcit de extenſione.
ddðm ꝓ ſi extendantur iſte intentiones ᷣm ꝙ determ⸗
natur ſiue per eſſe ſiue ꝑ agere ⁊ ꝑ agere ſᷣm ꝙ dicitur
eternum ⁊ temꝑale.⁊ ꝑ agere temꝑale ᷣm ꝙ extẽditur
ad actum elicere ⁊ ad actum oꝛdinare: coequat᷑ iſte in⸗
tentiones potentia ⁊ volunntas.⁊ circũincedũt ſe tñ cõ⸗
ꝑando abſolute voluntati.ſic potentia in plus ẽ ꝙᷓ vo⸗
luntas. Scm vo ꝙ intelligitur potẽtia oꝛdinata: que

quidem oꝛdinatio intelligitur in rõne poꝛdinationis:

coequantur potentia ? voluntas. Diſtinguũtur po⸗
tentia abſoluta ⁊ potentia oꝛdinata. Sotentia abſolu

ta eſt eoꝛum quoꝛum non eſt diuina preoꝛdinatio.Po
tentia vpᷣo oꝛdinata eſt eoꝛum quoꝛum eſt diuina preor

dinatio.hoc eſt eoꝛum que a deo ſunt preoꝛdinata ſiue

diſpoſita.⁊ ꝑ hec pʒ rñſio.h̊ aũt ampliꝰ.j.patebit cu,ʒ
aget᷑ de ſcientia.¶¶ Ad illnd vᷣo quod obijcit᷑ ꝰ Aug. ꝙ

deus multa facit de miſcoia:nõ ꝙ de iuſticia.dom ꝙ in
ſticia dicit᷑ dupłr. Ano mõ retributio vnicuiq; ſm me

rita: ⁊ ſic non omiĩa facit de iuſticia. Alio mõ cõdecen⸗

tia bonitatis:⁊ ſic omĩa facit de iuſticia. nec aliqd fac

niſi qð condecet iuſticie.¶¶ Ad aliud vo qð dicit᷑ ratio
ꝓphibuit.dðm ꝙ ratio dicit principalr diuinam volũ⸗
tatez ̊ cõnotat oꝛdinem in creatura reſpectu rerũ fien⸗

darũ.principałr aũt oꝛdinem meriti ad premiũ:⁊ cul⸗

pe ad penam.ↄtra autẽ oꝛdineʒ eſſet ſi punmet añ cul⸗

pam vel premiaret ſine meꝛito pcedẽti. g dicit rõ p

hibuit. i. volũtas.nõ dicit᷑ volũtas ꝓhibere potentiã hᷣ
executõʒ potẽtie. Item nec ꝓhibitio refert ad princi⸗/
pale qð eſt diuina volũtas b̊ ad ↄnotatũ.p̃terea ꝓbibẽ

ibi dicit impro
tionẽ ad h̊ ꝙ res ſit.

NMueſtio. xxj. de oditio/

nibus potentie.

OMſtea queꝛituꝛe de

aditõnibo diuine potẽtie. vicz vniuer⸗

ſalitate.immeẽſitate.pfectõe. variabili

tate ⁊ poſſibilitate ſub multiplicibo m
ticulis ſuis. “
Membrũ prinmũ
Riimo qꝗrit ce ↄditõe vniuerſalitatis m
quã dr oĩpotẽtia.de q̃ qrũt᷑ hec. Primo.
In deo ↄueiat oĩpotẽtia. Scðo ſin quaʒ

ratõʒ dicat᷑ oĩpotẽtia. Lercõ.an ↄueiat
2 „ „Pakng A TR r

prie ꝓp eo ſcilʒ qð eſt cauſaʒ eſſe vel ra

gi
nn
ci
M!

muleſig
ſne. N
hnull n
natati,,
duikd
katſede
bneefe
Pigene,
epalgan
A polon
lekinne
ulicchin
ſcbiantti
ter oſeft
enhen
Mnezeit
ſtater bin
Nns höde
lunteg
ubinnke
vertenſor
ng dtenn,
fmgdiir
ngerölir
egnäkiſen
cchüteti⸗
npbig
Clntnne
ohlimrone.
ngnümefr
Nennnahon
Ndinetop
tdininnpne
toldtunkir
ſgarebra⸗
kir
udcen
nicngenne
oniten
urtügtfa⸗
gödtenn
nitentei
eutrift
enind
nnrtis
Sit
eſcel
Ayrm.
Peruufhi
Paſendnn

Gnn
6

tribus ꝑſonis om̃ipote ntia.Quarto an ꝓpꝛia ſit dei ſo
lius omnipotentia ⁊c̃.

Articulus pꝛimus
Spꝛimüũ ſic obijcit Rich.ᷣ in libꝛo de trini⸗
tate.deus eſt quo magis excogitari nõ po⸗
teſt.maiꝰ aũt eſt ocibateti⸗ habger ꝙ̈ ali⸗
tiã habere.cui aliꝗd deſit de plenitudine po
u Porennamenr igit᷑ deũ om̃ipotẽtiã habere. 4 Itez
ad idem in eodẽ.potens eſt quiſq; potẽtie plenitudine
aut ipius ꝑticipatõe. eſt aũt impoſſibile ſeipᷣm aligh
pꝑticipare.Cum ergo deus ſit potens ꝑ ſeipᷣm. impoſſi⸗
bile eſt deũ eſſe potentẽ potentie ꝑticipatõne.Siquidẽ
ẽ plenitudo potentie nõ ẽ aliud qᷓ ipe. cõſtat eum itaq;
potentem eſſe plenitudine. bi aũt eſt plenitudo pote
tie nullũ poſſe poteſt deeſſe. Relinquit᷑ igit᷑ ꝙ om̃ipotẽ
tia dei eſt potentia. Pꝛeterea. iſte eſt articulus pꝛi⸗
mus fidei.Credo in deum patrẽ om̃ipotentẽ. Con⸗
tra.ponitur inſtantia in actibo coꝛꝑalibo. in actibo cul
pabilibo.in actibus penalibo. Mam iſtos actus nõ vi⸗
detur elicere diuia potentia:ergo nõ videtur potentia

eius eſſe om̃ipotẽtia. Querit᷑ igit᷑ de actibo coꝛpoꝛa⸗

libo.nõ eſt omipotens qui nõ om̃ia poteſt.ſed eus nõ
poteſt ambulare.currere.⁊ moueri:ergo nõ eſt omipo
tens.vel ſi eſt omipotens poteſt hec.¶¶ Item Kicharð.
in libꝛo de trinitate.abſq; dubio colligit᷑ quia omnia
poteſt quecunq; poſſe potentie eſt. Si ergo poſſe curre
re vel ambulare potẽtia eſt. ergo deus poteſi hec.⸗lCõ
tra.nihil imꝑfectionis vel mutabilitatis eſt tꝛibuendũ
diuine potentie.Cũ ergo currere. ambulare. moueri.
ſint imꝑfectionis et mutabilitatis:ergo non ſunt diui
ne eſſentie tribuende.4 Item querit᷑ de actibo culpabi
libus.ad quod obijcitur ᷣm Anſbel.ij.cur deus ho⸗
mo. Vbi obijcit de chꝛiſto.quomodo igitur dicendum
d chꝛiſto non potuiſſe mentiri qð ſemꝑ peccatum eſt.
cum dicat iudeis de patre. Si dirxero.ꝙ nõ noui eum
ero vobis ſimilis mendax.ſed ipᷣe xrp̃e ym ꝙ ded et ᷣm
hõ potuit dicẽ᷑ nõ ſcio eũ:ergo potuit mendarx eſſe.
Item cum inter hec verba dicat nõ ſcio eu m. quis eũ
dicet has eaſdẽ tꝛes nequiſſe ꝓferre dictões ſñ alijs veꝛ
bis. vt ſi diceret nõ ſcio eum qð lſi faceret vt ipe ait eẽt
mendax. . Itẽ Aug.melioꝛ eſt nata q̃ peccare pt qᷓ; qᷓ
nõ pt᷑ peccare.ᷣ qd eſt melius deo ſem Peſt tribuendũ
ergo attribuendũ eſt deo peccare poſſe. ¶¶ Item ſimilit
obijcit᷑. deus pẽ ꝓferre omes cõiũctões dictionũ et ſil⸗
labarũ.ergo me ledente pt ꝓferre me ſta re. q eſt fal⸗
ſum et cõtra ſuũ intellectũ. ergo mentiri poreſt. ¶¶ Con
tra.Aug.in libꝛo de di.noĩbo.iuxta illud apli ad thi.
deus ſeipm negare nõ poteſt. ſui aüt ipius negatio eſt
caſus a veritate.nam ipᷣe eſt veritas exiſtens. IUnde a
veritate caſus eſt ab exiſtente caſus.ab exiſtente auteʒ
cadere non poteſt drus.nõ ergo poteſt non eſſe.quare
ſeipᷣm negare nõ pt.ſi aũt negaret mẽtiret᷑:ergo nõ pt
mẽtiri.¶ Yem ᷣm oyo.ſi diceret᷑. dens nõ nouit neſci
re.non ꝓpter hoc diceret᷑ in eo ignoꝛũtia. ergo ſilr ſi
dicat᷑ teꝰ nõ pt᷑ nõ poſſe.nõ Ipt hoc ponet᷑ in deo impo
tentia nec aliqd detrabet᷑ omipotẽtie. Si ergo peccare
eſt nõ poſſe et hoc ẽ deficere a poſſe.ſi dicat᷑ deꝰ nõ poſ
ſe peccar e:n pter hoc aligꝗd detrahetur om̃ipotẽtie.
YStem qrit᷑ de actibo penalibo. Aug. in libꝛo de ſym
lo. us omipotens nõ poteſt moueri vel falli. nõ pt
miſer fieri.nõ pt vinci. Relinꝗt᷑ igit deus non pt in
actus hmõi qui ſunt penales. 4Cõtra. Hug. pꝛimo de
li. ar. diſtinguit malũ culpe et malum pene. Aſali cul
pe deus nõ eſt actoꝛ ſed mali pene:ergo in diuĩa potẽ⸗
tia ſunt bmõi actus.¶¶ Si vo dicat᷑ ᷣm H ꝙ iſta attri⸗
buũtur do ꝑ modũ efficiẽtis ̊ nõ ꝑ modũ ſubiecti.qꝛ
poteſt eficere in alijs moꝛtem.milſeriã.et hmoi.ſed nõ
poteſt ea 1 uſcipere in ſe. Contra. Sapie pꝛimo. deus
moꝛtem 11 feeit. ergo nõ efficit eam in alijs. Iteʒ du⸗

–

xxj.

plex eſt pena. eſt em̃ pena inflicta ſicut iebẽna er diui⸗
na iuſticia.et eſt pena contracta ex culpa ſicut vulneꝛa
tio et coꝛpus naturalium bonoꝛum.binꝰ coꝛru ptõ nõ
poteſt poni a diuina potentia.quia diuina potẽtia caun
ſa eſt conſeruatiua nature non deſtructiua, Kelinqui
tur igitur ꝙ ad iſta nõ ſe ertendit diuina potentia. er⸗
go eius potentia nõ eſt omipotẽtia. Keſponſio.cũ
quedam ſunt materialia ſeu paſſiua.quedam inoꝛdia⸗
ta.quedam pꝛiuatiua. et contra materialia dicuntur
foꝛmalia ſicut contra paſſiua actiua.⁊ contra inoꝛdia
ta oꝛdinata: et contra pꝛiuatiua habitudinalia.iQotã
da erit regula.ꝙ nullum naturale.nullum paſſiuũ.nul
lum inoꝛdinatum.nullum pꝛiuatiuũ qꝛ hec ponũt de⸗
fectum potentie:eſt per ſe diuine potentie attribuẽdũ.
materiale vt actus currendi.paſſiuum vt moꝛi vinci.
pꝛiuatiuũ vt obliuiſci falli.inoꝛdinatum vt mentiri: Hi
quecunq; ſunt foꝛmalia actiua habitudinalia oꝛdiata
Bicendum ergo ꝙ quedam attribuũtur per ſe poten⸗
tie dei.quedam ðvᷣo ei non attribuũtur ſed tamen poten
tie eius ſubijciuntur.paſſiua ergo et materialia ei non
attribuuntur vt dicatur poſſe moꝛi vel currere ſeq po⸗
tentie eius ſubijciunt᷑.quia et ſi ea non efficit in ſe:ta⸗
men effit in alijs.et ideo eius potentie ſubijciuntur
Mꝛiuatiua dᷣo et inoꝛdinata et ſi ea non efficiat in ſe
vel in alijs:tamen eius potentie ſubijciunt᷑quia ꝑ eiꝰ
potentiam oꝛdinantur. vnde et de paſſinis dicit Ki⸗
chardus in libꝛo de trinitate. ANulta ſunt q̃ dicimus
poſſe·que multomelius eſt non potuiſſe qᷓᷓ poſſe.vt poſ
ſe deficere. poſſe deſtrui.et q̃libet huiuſmodi vt ſcʒ poſ
ſe mutari. De pꝛiuatinis vo et inoꝛdinatis dicit Au
guſtinus in libꝛo de pꝛedeſtinatione ſanctoꝛum.in ma
loꝛum poteſtate eſt peccare.vt autem peccando hoc vł
illud malum faciant nõ eſt in eoꝝ ptᷣate:ſed dei diuidẽ
tis tenebꝛas et oꝛdinantis eas.Et iterum ĩ libꝛo de na
tura ſummi boni.ſicut nos cõtinendo vocem decenter
interponimus in loquendo ſilentium: quantomagis
ille quarũdam rerum pꝛiuationes decenter facit.ſicut
rerum omnium perfectus artifex. vnde et ĩ hymno tri
um pueroꝛum.lux et tenebꝛe laudant deum.id eſt lau⸗
dem eius in coꝛdibus bene conſiderantium pariunt.
Ad illud ergo quo queritur de actibus coꝛpoꝛalibo.
iam patet reſponſio.quia ⁊ ſi deus iſta non poſſit in ſe
poteſt tamen in alijs. l Ad aliud po quod obijcit de
actibus culpabilibus.dicendum ꝙ diuina potẽtia po
teſt in quoſdam actus eliciendo:vt in actus bonoꝛuz.
in quoſdam dᷣo actus oꝛdinãdo nõ eliciendo:vt actus
malos.tamen ſm illos qui dicunt ꝙ omnis actio eſt
a deo eſt diſtinguendum.quia cuʒ actus malus ſit actꝰ
incidens ex defectu. duo dicuntur. actõ et defectus. in⸗
qᷓtum actio a diuina potentia inqᷓtum defectus a li.
ar. Quedam autem nomina imponunt᷑ a defectu non
ab actu.vt foꝛnicari.mentiri.⸗ hbuiuſmodi.et ideo nul
lomodo attribuuntur diuine potentie eliclenti. q;uis
ſubſint oꝛdinati.q Ad illð quod obijcituꝛ ab Anſheł.
reſpondeo ſm ipſum in libꝛo cur deus homo.poteſtas
ſequitur voluntatem. poſſumus itaq; dicere de chꝛiſto
potuit mentiri ſi ſubauditur ſi vellet.et quando nõ po
tuit velle mentiri nõ minus poteſt dici nequiuiſſe men
tiri.¶ Ad illud pᷣo quod argut. ꝙ deus poteſt ꝓferre
omnes voces.dicendum ꝙ oꝛatio poteſt dupliciter cõ
ſiderari.Fᷣm ꝙ vor eſt. et Fm ꝙ ſignum. dicendum er⸗
go ꝙ potentia dei eſt reſpectu vocis ſ̃m eſſe nature.
ſed non eſt reſpectu ſigni ſᷣm ꝙ eſt ad ſigniſicandum
quod non eſt:quia hoc eſt inoꝛdinatio.quia actus in⸗
quantum deſicit non eſt ab ipſa vel inquantum inoꝛdi
nationem dicit. dicendum ergo ꝓ non valet poteſt
pꝛoferre.ergo mentiri poteſt. quia mentiri dicit plus
ꝙᷓ pꝛoferre:ſcilicet pꝛoferre cum inoꝛdinatione hoc eſt
pꝛoferre ad ſignificandũ quod non F. 4 Ad illð aug.
melioꝛ eſt natura q peccare pt ⁊c̃.rñdeo.cũ dico nata

Bere We ed g an eahe e
&2 boο, d ya

4

eccare poteſt duo dicuntur.quia cum dicitur na⸗
rcaae poeſt peccare. poĩtur natura que eſt domina
ſui actus quedam em̃ ſunt nature que nõ ſunt worhine
ſui actus:vt potentia calefaciẽdi in igne.q non pote
actũ ꝓhibere. ſed natura rationalis ſui actus domina
eſt:ſcʒ potens ipᷣm ꝓhibere et in actũ pꝛoducere.i hoc
ꝙ ita eſt domina ſui actus poteſt peccare.cum aut di⸗
co nat᷑a q peccaꝛe poteſt ouo dico⸗cum em dico peccaẽ
dico actũ volũtariũ et inoꝛdinatũ.in hoc aũt ꝙ voluta
rius iſte actus:eſt a natura que eſt domina ſui actus.
et qtum ad hoc dicitur melioꝛ eſt natura que peccare
poteſt ỹ que nõ poteſt. i Lam tripler eſt natura. ſcilicz
natura que nõ eſt domina ſui actus vt in irrõnabilibo
Matura que eſt domina ſui actus et poteſt eſſe inoꝛdia
tus actus vt in homie et in angelo de natura ſua.? na
tuꝛa que eſt domina ſui actus nec pt eſſe inoꝛdĩatio.fit
ergo comꝑatio inter naturam que non eſt domina ſui
actus.et naturã que eſt dña ſui actus que tn pt errare
quia hec nobilioꝛ eſt qꝙᷓtum ad hoc ꝙ ẽ domina ſui actr.
nõ ẽtum ad hoc ꝙ poteſt errare. Ad illud qð querit
de actibus penalibus.dicendum ꝙ quedam coꝛruptio
quodãmõ eſt a doo ſᷣm Auguſtinũ cõtra epkam funda
menti manicheoꝛũ.in quo oſtenditur ſuꝑ illud apoſto
li.j. Choꝛin.iij. Si quis violauerit templũ dei diſper⸗
cet illum deus. et pomit auguſtinus litteram: coꝛrũpet
illum deus. per hoc oſtendens.ꝙ quedam coꝛruptio?
a deo. diſtinguendum ergo ꝙ moꝛs quelibet pena du

plicem habet comꝑatõem.vno mõ habet rationeʒ de⸗-

ſiructiui. Alio modo rationem punitiui. Inquantũ ba
bet rationem deſtructiui nõ eſt a deo ſed ex mihilo. deꝰ
em̃ nõ eſt cauſa deſtructiua ſed conſtructiua.vnde glo.
ſuꝑ ſapᷣ.j.a deo nõ eſt quicquid cõtra naturam eſt. pec
catum eſt cõtra naturam a quo eſt moꝛs et omnia que
moꝛtis ſunt oꝛiuntur. moꝛs ergo ᷣm ꝙ deſtructiua nõ
eſt a deo ſed a peccato.ſed inquãtũ punitiua eſt a deo:
quia ſic iuſta eſt.

Articulus ſecundus

Onſequẽter querit᷑ m quid dicatur ommi⸗
potens. Queritur ergo vtrũ dicatur ex hoc
ꝙ poſſit facere omnia. Qð videt᷑ ꝑ Augu⸗
ſtinum in libꝛo queſtionum veteris ac noue legis.om
nia quidem poteſt deus p nõ facit.Contra. Auguſti
nus in libꝛo de ſpiritu et littera.om̃ipotes ẽ deus.non
ꝙ poſſit facẽ oĩa:ſᷣ qꝛ pt᷑ efficẽ ꝗcꝗd vult. Kelingt igit
ꝙ nõ dicat᷑ om̃ipotẽs eo ꝙ poſſit oĩa.¶ Sʒ dubitat᷑ de
boc qð dicit ꝙ deꝰ nõ poſſit facẽ oĩa.ex hoc em̃ relinꝗt
ꝙ; deus nõ poſſit oĩa.aut ergo hoc ꝙ dicit oĩa.diſiribu
it ꝓ boĩs tm̃ et tũc ex hoc ſequit᷑ ꝙ nõ oĩa bona pt qð ẽ
falſum.aut diſtribnit ꝓ bois et mał.⁊ ex hoc etiã ar⸗
guit᷑ ꝙ aliꝗd ẽ qʒ deꝰ nõ pt.qdð iterũ ẽ maĩfeſtũ ĩcõue⸗
niẽs. Itẽ qrit᷑ an dicat᷑ oĩpotens qꝛ poſſit ꝗcqd vult.
Ad qð aug.in Ench.nõ ob aliud vocat᷑ oĩpotẽs: niſi
qꝛ ꝗcꝗd vult pt᷑.nec volũtate cuiuſpiã create volunta⸗
tis omipotẽtis impedit᷑ affectꝰ.⸗. Cõtra:ſi nõ ob alið
dicit᷑ omipotẽs niſi quicqꝗd vult pt.ſᷣ nõ vult niſi bona
actu aliter vel aliqñ exiſietia:ergo nõ pt᷑ niſi ea.(¶ Itez
ſi nõ dicit᷑ om̃ipotẽs niſi qꝛ quicqꝗd vult pt.ergo cũ an⸗
geli et beate aime poſſũt quicqꝗd volũt qꝛ oĩa eis opta
ta ſuccedũt.qꝛ aliter nõ eſſent beati.nihil em volũt qð
nõ poſſunt:ergo dicẽt᷑ oĩpotẽtes qð ẽ falſum. Relinꝗt᷑
igit᷑ ꝙ deꝰ nõ dicet᷑ om̃ipotẽs eo ꝙ poſſit oĩia:nec etiaʒ
eo ꝙ poſſit quicꝗd vult.¶ Itẽ ſi dicat᷑ oĩpotẽs ſᷣm aug.
qꝛ quicqd vult pt.nec volũtate alicuiꝰ ipedit᷑ eiꝰ effectꝰ
Ad hoc eſt quod dicit iohs Criſoſtimꝰ in omelia qua
dam de expoſitione ſymboli.om̃ipotens dicitur quia
poſſe illius non poteſt iuenire nõ poſſe.dicente pꝛo⸗
pheta.omnia quecunq; voluit dñs fecit.vnde.ix.Ro.
voluntati eius quis reſiſtet?: Contra. ergo cũ ſimilis
ratio ſit ex parte volũtatis.quia ſcʒ om̃ia vult quecũq;

Nl- P rααα 2 28: UW.a

ðõ 3 8 ** *

vult. nec volũtatis eius impedit᷑ effectus:ergo dicemnnꝛ
om̃ia volens.O aũt volũtatis eius non impediat᷑ efe

ctus.patet ꝑ apłlm Ro.ix.volũtati eius ꝗs reliſtet.vñ
auguſtinꝰ in Ench.loquẽs de peccatoꝛibo dicit.qtum
ad ip̃os attinet qð deꝰ voluit fecerũt.qᷓtũ vo ad oĩpo⸗
tentiã dei nullo mõ illud efficere voluerũt.hoc quippe
qð contra voluntatẽ eius fecerũt:de ip̃is facta eſt vo⸗
luntas dei.q¶ Iem aug.de pꝛedeſtinatione ſanctoꝛũ.
in hoc ꝙ mali faciũt cõtra volũtatem dei. non imple
tur niſi voluntas dei.ergo ſᷣm hanc rationeʒ dicetur

omiuolens ſicut et omipotens et om̃ia ſciens.¶ Item

iuxta hoc queritur quare nõ dicitur omiuolens ſicut
et omnipotens. Ad quod quidam dixerũt ꝙ volũtas
nõ dicitur reſpectu omniũ.ſcĩa vo et potẽtia reſpectu
omniũ.Sed cõtra hoc eſt ſicut voluntas dei determia⸗
tur ad bona tm.ita et potentia determiat᷑ tm̃ ad bona
qᷓuis ipᷣa ſcia determiatur ad bona et mala. Si ergo
pꝛopter hoc ꝙ voluntas eſt tm bonoꝝ nõ dicitur omi⸗
uolens cuʒ ſimiliter potentia ſit tm̃ bonoꝝ nõ dicetur
om̃ipotens.IJdeo fuerunt alij qui dixerũt ꝙ deus dici
tur om̃ipotens et nõ omiuolens.eo ꝙ potentia ſe extẽ
dit ad bona et mala.ſed ad bona elicienda ad mala oꝛ
dinãda.que cõfirmant auctoꝛitatem auguſtini ſuper
ps.nõ vult deus vt peccet homo quilibet.ſi aũt pecca⸗
uerit:penitenti vult parcere vt viuat.ĩ peccatis vo ꝑ⸗
ſeuerantem punire:vt iuſlicie potentiam cõtumax nõ
euadat.ex hoc aſtruũt.quia cum potentie dei ſint ſub⸗

iecta bona et mala.voluntati aũt non ſint ſubiecta ni

ſi bona:nõ dicetur ominolens.Contra. Aug.ĩ Ench.
non fit aliquid niſi omipotens fieri velit.vel ſinẽdo vt
fiat ſicut malum:vel faciendo ſicut bonum.ex boc re⸗
linquitur ꝙ voluntati ſint ſubiecta bona et mala.eꝛgo
et dicetur omiuolens ſicut et omipotens.¶¶ Item Au⸗
guſtinus in encheridion. voluntas dei bipertita eſt.
appꝛobans reſpectu bonoꝝ.ꝑmittens reſpectu maloꝝ
Item ſi dicat᷑ ꝙ eſt volũtas beneplaciti et eſt volun⸗
tas ſigni.voluntas ſigni ẽ volũtas ꝑmittens. et hoc di
citur reſpectu maloꝛũ.volũtas vo beneplaciti reſpectu
bonoꝝ. ꝓpter h̊ ergo qꝛ volũtas dei q̃ ẽ beneplaciti eſt
reſpectu bonoꝝ tm.nõ dicet᷑ omiuolẽs:quis volũtas
ſigni ſit reſpectu bonoꝝ et maloꝛum. Cõtra.ſic bene⸗
placitũ dei eſt reſpeetu bonoꝝ faciendoꝝ:ita eſt reſpe
ctu oꝛdinis maloꝝ.cũ oꝛdo maloꝝ ſit bonꝰ.eſt igit᷑ vo
luntas beneplaciti et reſpectu bonoꝛum faciendoꝝ et
maloꝝ oꝛdinãdoꝝ ſic et potẽtia:ergo ſicut ⁊ omipotẽs
dicet omiuolens. Reſpõſio. omipotens dicit. quia
om̃ia poſſibilia pt᷑ que poſſe potentie eſt. et qꝛ oino pt
vt in hac ratione tangat᷑ ꝑfectio potentie diuie.q tum
ad illa ad qne ẽ et qtum ad illud cuiꝰ ẽ.ꝑ hoc qð dicit
poſſe omia poſſibilia que poſſe potentie eſt: tangit ple
ctio potentie qᷓtum ad illa ad que eſt. vñ dicit Rich.
in libꝛo de trinitate.omipotens dicit᷑ qꝛ poteſt qᷓcunq;
potentie poſſe eſt. et hoc etiam dicitur pꝛimo ſententia
rum.di.xlij. Per hoc vᷣo ꝙ dicit᷑ quia omnino poteſt
oſtenditur perfectio potentie qtum ad illud cuius eſt.

in quo excluduntur tria. coactio.impedimentum. indi

gentia. omnia ergo poteſt quia non poteſt cogi. nec im

pediri.nec indiget adiutoꝛio inſtrumenti vel materie

ſubiecte. Quia cogi nec pati poteſi dicit Auguſtinus

ꝙ ob hoc dicitur omnipotens. quia quicquid vult po
teſt. voluntas autem eius cogi non poteſt. Quia vo no
poteſt impediri.dicit Auguſtinus in Encheridion.
omnipotens dicitur. quia voluntatis eius non impe⸗
ditur effectus. De his duobus hugo de ſancto victoꝛe

in ſententijs ſuis. poteſtas dei duplex eſt. alia ad ali⸗/
quid faciendum.alia ad nibil ꝑpatienduʒ ßm vtramq;

deus omnipotens veriſſime affirmatur.quia nec ali⸗
quid eſt ꝙ ei ad patiendum coꝛruptionem poſſit inſer
re nec ad aliquid faciendum impedimentum inferre.

Item quia non indiget ſubiecta materia. dieit Augu⸗

ſin
nia⸗
oßip⸗
eſeo⸗
maten
pon
n
ſneco⸗
ſeinp⸗
Grcna
ſornt
tit
dſ
tee
luit
e
Gnn
e⸗
ho
griſ
onpn
ſoneo
epe
obe
Nnn
G
gon
ſen
en
d
gui⸗
nie
Ee
Nly.
Cui
wen
Aop
in
ee.
loße
gose
Cin
didor
enti
höd
dart
nino⸗
noel
ommi⸗
Mivole
amni
onnine
hleci

Utitarc
iakt tüedlon
ala. Sien
nodicimrct
nop rödetn
tgdeed
Potentiegi
ndgadne
uguginfnr
enſigit n
petcang a
amn cotonerin
ntie diſchtſ

ſintſubini.

„ Agic
liteſſnite
numn erberte
nactmmahen
n,4aende
ei bipeninc
eſpeemnir
cinietelfoin⸗
ittensberd
cploctiſthen
ebentpcona
rguis hin
Conlelere/
Vuckrſe
bentetter⸗
nfrinint
ſcnſonidi⸗
nsdiiddpi
eungaiof
aeni
kiugf⸗
i dirk in
bporſ
ninoſenten
onnino pon
lokenied
inenunt
Atcogenn
ti del mun

Bugin

ſcgnid
Oniun
Enchgtid
us mi⸗
nevvint
dlis h

in frnſ

iunt

e

LNueſtio
ſtinus in libꝛo de ſymbolo.om̃ipotentẽ deum dicimꝰ
quia credimus quia om̃ia faciẽs factus nõ eſt.et iðo
om̃ipotens quia de nihilo fecit quecũq; fecit.hoc ẽ em
eſſe omipotentẽ vt nõ ſolũ mũdi fabꝛica.ſed etiã ipſa
materia ab ipᷣo inueniat᷑.ex hoc patet plena ratio oĩ
potentie.que eſt in hoc: omia poſſibilia poteſt que⸗
cunq; poſſe potentie eſt· et quia oĩno poteſt: hoc eſt
ſine coactione ſeu paſſione.ſine indigentia materie ſi
ne impedimento. Ad illud ergo quod pꝛimo obijcit
an ratio omnipotentie ſit eo ꝙ poſſit omia.patet q;
non niſi cũ determĩatione ſcʒ poſſe om̃ia que poſſe po
tentie.Et hoc intendit auguſtinus cum dicit in libꝛo
de ſpiritu ⁊ litteꝛa.nõ dicituꝛ om̃ipotẽs eo ꝙ poſſit fa
cere om̃ia. Ad illud vᷣo qð queſitum eſt ꝓ quo diſtꝛi
buit om̃ia. dicendum ꝙ ꝓ bonis et ꝓ malis.et ſi vlte
rius arguit.ergo aliquid eſt quod deus nõ poteſt.qð
cõtradicit ei qd dicit aug.in libꝛo qſtionũ.ve.ac no.
legis.q dens om̃ia pt.dicendũ ꝙ cum dicit᷑.om̃ia pt
deus. fit diſtributio tm̃ p hbis que quid ſunt vel ꝓ bis
que q̃lia ſunt ſᷣm potentiã.et iõ in hac diſtributõe nõ
comphendũtur mala.cum vᷣo dicitur ꝙ om̃ipotẽs ẽ.
non eo ꝙ poſſit facere omnia:fit diſtributio generali
ter pꝛo his que ſunt ſᷣm poſitõem et pꝛiuatõem.hoc ẽ
pꝛo bonis et malis.i¶ Ad ſecũdum vo quod querit an
dicatur om̃ipotẽs quia poteſi quicqd vult:dico ꝙ ſic
ſed hoc nõ eſt tota ratio om̃ipotẽtie ſicut dictum eſt.
Ad illð eꝛgo qð obijcit ex hoc quod dicit auguſtinꝰ
quoniam quicqꝗd vult poteſt. dicendum ſicut dicit᷑ in
ſententijs. quoniã auguſtinns non negat quin polſit
etiam ea que nõ vult.ſed aduerſus illos qui dicebãt
teũ multa velle qᷓ nõ poterat:affirmat eum poſſe ge⸗
quid vult. et ex eo vere dici omipotentẽ. non ob aliud
niſi quia poteſt quicqd vult.¶ Ad illud quod obijcit
De angelo et aĩmabus beatis.dicendum ꝙ hecẽ du⸗
plex. hoc ongelus vłanima beata poteſt quicqd vult
quia poteſt eſſe ſenſus.quicqꝗd vult a ſe fieri poteſt:et
hoc modo verum eſt. vel quicqꝗd vult a ſe fieri vel ab
alio poteſt:et hoc modo falſum eſt. Qam angelugs et
anima beata vult ſalutem electoꝝ quã tamen facẽ nõ
poteſt. Solus ergo deus pt quicquid vult a ſe vel ab
alio fieri.et ob hoc dicitur om̃ipotens. Ad tercinʒ
quod querit.vtrũ ratio om̃ipotentie ſit quia poteſt
quicqd vult et nõ poteſt impediri eius effectus.cõce⸗
ditur ꝙ ſic.ſed ꝑ hoc nõ explicatur tota ratio om̃ipo
tentie ſicut dictum ẽ.¶¶ Ad illud dᷣo quo obijcit᷑ quaꝛe
nõ dicitur omiuolens ſicut om̃ipotens. bꝛeuis poteſt
dari reſpõſio.quia nõ om̃e volubile vult.nec etiã om⸗
nino:hoc eſt cum effectu. omne em bonum poſſibile
xo eſt volubile.non tamẽ om̃e bonum poſſibile vult
omnino:hoc eſt cum effectu. ꝓpterea non dicitur om
niuolens quemadmoduʒ ommipotens vl omnilſciẽ3
omnipotens em dicitur quia omne poſſibile poteſt 2
omnino poteſt. id eſt perfecte. omiſciens quia om̃e ſci
bile ſcit et omnino ſcit. id eſt perfecte.

Articulus teꝛcius

ſtea queritur. vtrum omnipotentia con
ueniat tribus perſonis vlł ſit axpꝛo pꝛia bi⸗
lis alicui perſone ſicut ſi apientia et volun
tas. Ad qð ſic. poſſe generare pertinet ad potentiam
quia poſſe generare eſt poſſe.ſi ergo non conuenit fi⸗
lio:ergo non conuenit ei omnipotentia. Similiter
potentia ſpirandi pertinet ad perfectam potentiaz.
quia poſſe ſpirare non eſt non poſſe. ſed ſpirituſſanctꝰ
non habet actiue potentiazʒ ſi pirandi.ergo ſpũſſanctꝰ
nõ habet om̃ipotentiaʒ. ¶ Si dicatur ꝙ poſſe genera
re. Mon eſt ſimpliciter poſſe quid.ſed poſſe ad aliꝗd
vnde nõ cõtinetur ſub ommpotentia. Contra eph. iij.
Ex quo om̃is paternitas ĩ celo et in terra nomiatuꝛ.

N SFrrr- O1
.
6

b.αυdh
te.
n .

NE OSi
+ A* p
— ₰ or Voliel.
DWD Lole „ . ☚.

2 Re

WP , .ρ. ρ ..

/
/

-växj.

per hoc innuit ꝙ paternitas ꝑ pꝛius eſt in diuinis.ꝑ
poſterius aũt eſi in inferioꝛibo.ſi ergo in inferioꝛibo
poſſe generare eſt poſſe ſimpliciter.eꝛgo multomagis
in diuinis poſſe generare eſt ſimpliciter poſſe.et non
conuenit filio.ergo aliqua potentia que eſt potentia
ſimpliciter non conuenit filio.¶ Item cum homo ge
nerat hominem.non traſfundit niſi quandam parteʒ
ſue ſubſtantie.quia eſt generatio ꝑ deciſionem. ſed in
generatione diuina non eſt deciſio paꝛtis ſubſtantie.
ſed totum quod habet pater dat filio.ergo generare
in deo magis refertur ad poſſe qᷓ; in homine. ergo ſi
non conuenit filio:non debet dici omnipotens.eodezʒ
modo obijcitur de ſpiritu ſancto reſpectu eius qð eſt
ſpirare.et ita ſolus pater dicet᷑ omnipotens. Con⸗
tra.pꝛobat auguſtinus ſpiritumſanctum eſſe omni⸗
potentem ſic.j.ſapᷣ. Spiritus domini repleuit oꝛbem
terraꝛum.et hoc quod continet omnia. pter hoc qui
loquitur iniqua nõ poteſt latere:nec pᷣteriet illũ coꝛri
piens iudiciũ.In cogitatõibo em̃ impij ⁊c.Creauit eĩ
vt eſſent oĩa: a ſanabiles fecit natões oꝛbis traꝝ ⁊c.
Sſpũſſetus eſt omnipotens.et hoc pꝛobat de filio per
auctoꝛitatem YJohãnis.v. Quecunq; enim pater fece
rit hec et filius ſimiliter facit. Pater enim diligit fi⸗
lium.et omnia demonſtrat ei que ipſe facit ei maioꝛa
his demonſtrabit ⁊c. ¶¶ Item apocal.pꝛimo dicitur
de filio. Ego ſum alpha et o pꝛincipium et finis.qui
erat qui eſt et qui venturus eſt omnipotens.4. IJtem
auguſtinus in libꝛo de ſymbolo. qui ſilium nega⸗
bit deum omnipotentem. et patrem negabit omni⸗
potentem. ex quo relinquitur ꝙ filius ſit omnipo⸗
tens ſicut et pater. Solutio.dicendum ꝙ omni⸗
potentia conuenit toti trinitati.vnde omnipotentia
conuenit patri filio et ſpirituiſancto.et hoc patet peꝛ
auctoꝛitatem auguſtini in libꝛo de ſymbolo.ideo om⸗
nipotens dicitur qꝛ de nihilo fecit q̃cunq; fecit.Qon
enim aliqua materies eum iuuit er qua demonſtra⸗
ret artis ſue potentiam:ſed ex nihilo cuncta creauit.
hoc enim eſt eſſe omnipotentem.vt non ſolum fabꝛi⸗
ca mundi.ſed etiam ipſa materia de nihilo fieret.
vult ergo dicere. ꝙ omnipotentia ſᷣm ꝙ ſic eſt. inclu⸗
dit in ſe de nihilo facere m ſummam rationem. vn⸗
de hec eſt ratio omnipotentie per quam determina⸗
tur.ſcilicet de nihilo aliꝗꝗ facere: et deducere de ni⸗
hilo omnia ad eſſe. Sed ante illud quod eſt de nibi⸗
lo omnia facere:eſt illud quod eſt de ſubſtantia ſua
filium pꝛoducere.Cum ergo pꝛoducere de ſua ſub⸗
ſtantia ſicut generare et ſpirare antecedat facere.
quia abeterno pater generat filium et pater et fili⸗
us ſpirant ſpiritumſanctum non tamen ab eterno
facit omnia de nihilo.ergo generare et ſpirare non
continentur ſub omnipotentia in patre. vnde non
peꝛtinet ad omnipotentiam ſimpliciter.niſi ad omni
potentiam in patre.et ita licet filius et ſpirituſſan⸗
ctus non generent:nibilominus ſunt omnipotentes.
quia poſſunt res de nihilo facere: que eſt ſumma et
pꝛopꝛijſſima ratio omnipotentie. Si tamen appꝛo⸗
pꝛietur omnipotentia qtum ad hoc quod eſt ab eter⸗
no ab aliquo pꝛoducere.et pꝛoducere de nihilo: ſic
appꝛopꝛiatur patri ſᷣm illam pꝛimam rationem ſᷣm
quam determinatur omnipotentia. Cum autem di⸗
citur pater habet potentiam generandi. duo dicun⸗
tur de patre.ſcilicet ꝙ pater habeat potentiam: et q;
habeat relationem ſcilicet generationem. Ende ſen⸗
ſus eſt . pater eſt potens et eſt genitoꝛ. Cum vo dici⸗
tur ꝙ filio non conuenit vel ꝙ filius non habeat po⸗
tentiam gener andi.hoc verum eſt:non quia non ba⸗
beat potentiam eandem.etiam quam pater habet.
ſed quia non habet generare:non eſt in filio poten⸗
tia vt generet. ſed ſi arguit vlterius ꝙ aliqua po⸗
tentia eſt in patre que tamen non eſt in filio.mutatio

A Saà oſſt R,
Ple⸗ lel d, ..

0 1222
le ran ſen

—

1

.) y ba (1

* G RN 2J 2*
C 1 “

eſt pꝛedicamenti: mutatur enim quid ĩ aliqa. Quidã
tamẽ dicũtquia cũ dicit potẽtia generandi vᷣtute de⸗
terminationis trabit᷑ a ꝓpꝛia rõne vt ſcʒ dicat notõeʒ
ſcʒ paternitatem.et tunc patet qꝛ mutatio eſt pᷣdica⸗
menti. filius non habet potentiam generandi nec ſpi
rituſſanctus. ergo nõ habẽt om̃ipotentiam: nã poſſe
generare nõ eſt poſſe quid ſed aliquid.¶ Ad illud qð
obijcit. ꝙ, generare in deo ſit ſimpliciter poſſe. dicen⸗
dum ꝙ di limiliter eſt generare in homie? in teo:qꝛ
in diuinis ipm generare eſt de tota ſubſtantia non de
parte et pꝛopter hoc in diuinis eadẽ eſt ſubſtatia.in
bomiĩe ant nõ ſic eſt:non em fit generatio de tota ſub
ſtantia ſed ꝑ deciſionem de ꝑte.vnde ibi nõ ẽ omnino
eadem ſbſtantia patris et filij: licet eadem ſit foꝛma
ſpecifica.et ꝓter hoc in generatõe qua bomo gene⸗
rat boĩem multiplicat᷑ ſubſtãtia et relatio. et ideo in
bomie ẽ generare poſſe quid ⁊ ad aliquid. poſſe quid
dicit᷑ ter multiplicationem ſubſtantie:poſſe ad ali
quid ꝗpter multiplicatõem relatõis. In diuinis aũt
in generatõe nõ multiplicat᷑ ſubſtãtia ſed ſola relatõ.
et ꝓyter hoc generare poſſe in diuinis nõẽ poſſe qd:bᷣ
poſſe aliquid.et ꝓpter hoc eſt mutatio pᷣdicamenti in
pꝛedicto argumento.quod tamẽ nõ eſſet ſi fieret ð ge
neratione que eſt hominis ex homine.¶¶ Sed iu hoc
queꝛitur de quadam auctoꝛitate Auguſtini pꝛedicta.
ſi filium negaueris om̃ipotenteʒ:et patrem negabis
om̃ipotentem.vnde eſt ergo ꝙ pagani et iudei conce⸗
dunt patrem om̃ipotentem: filium tamẽ negant om̃i⸗
potentem. Ad hoc dicendum. ꝙ cõtingit loqui de pa
tre duobus modis. vel de patre vt ẽ innaſcibilis ⁊ in⸗
genitus: et hoc modo nõ habet relatõem ad filiuʒ. H
pr̃ vt pater habet relationẽ ad filiũ. Et pꝛopter hoc
ſi concederent patrem vt patrẽ eſſe omipotentẽ: opoꝛ
tet ꝙ concederent filium qui eſt eiuſdem eſſentie eſſe
omnipotentem. cum potentia ad eſſentiaz referatur.
non tamẽ generare:quia generare non refertur ad eſ
ſentiam ſed ad perſonam:et ſic loquitur Auguſtinus
cum dicit.ſi filium negaueris om̃ipotentem:et patrẽ
negabis om̃ipotentem. Verum eſt inquãtum pater
non inquantum genitus vel innaſcibilis.·

Articulus quartus

Varto queritur An ꝗꝓpria ſit ſoliꝰ dei oi⸗
potentia. Queꝛitur ergo vtrũ xpo ſit data
potẽtia faciẽdi om̃ia ſiue creãdi. Et cũ di
catur YJoh. ij. ꝙ nõ eſt ei datus ſpũs ad mẽſurã.ergo
data gratia nõ menſurata.cum ergo gratia ſit ad co

gnoſcendũ et ad oꝑandũ:ergo ſicut ꝑ gratiam immẽ
ſam ſiue non menſuratam habuit ſciam omniũ.ita ꝑ

gratiã imenſam poterit oꝑari omnia.4 YIem aima

rationalis eſt imago trinitatis ꝑ naturã.b imago tꝛi
nitatis attenditur ꝙtum ad potentiã ſciam et volun
tatem. ergo ſicut ꝑ naturã aĩa ẽ capax dine ſciẽtie:ita
et potẽtie. ergo ſic aĩa xpᷣi natali potẽtia potuit caꝑe
cĩm ſciam:ita et omipotẽtiã.¶ Itẽ cũ ſint tria.poten
tia.ſcientia.et volũtas.potentia non ponit ſciam nec
ſcĩa volũtatẽ.ſed ecõuerſo.ſcia ponit potentiaʒ et vo
luntas ſciam ita ꝙ cõſequit᷑ neceſſario.ſi volũtas eſt
ſcientia ẽ.et ſi ſcia ẽ: potẽtia ⁊.i ·õ em̃ ẽ ſcia niſi a po
tẽtia ſciẽdi.Ex hoc ergo relinquit᷑ ꝙ nata qᷓ ẽ capax
volũtatis ⁊ ſcie dei. erit capax potẽtie eiuſdẽ.¶ IJtem
oĩs ſcia pꝛactica alicꝰ oꝑis ẽ ca effectiua vel exẽplar
illiꝰ oꝑis.cũ &ᷓ ſcia oĩm ↄpꝛebẽdat ſciam ſi peculatiuã
et pꝛacticã.2 1. xpᷣo ſit oĩs ſcia:erit igit᷑ iu xpᷣo ſcia pꝛa
ctica. erit cã effectiua vel exẽplaris oĩm. ſi ̊ᷣ ſciẽtiã
hmõi cõſequit᷑ potẽtia actiua:erit in aima xpᷣi poten⸗
tia faciẽdi omia. ¶ Itẽ artifer naturalis nõ ſolũ con⸗
fert alij ſciam ſpeculatiuã ſui opis ̊ etiam actiuã.er⸗
go cum artifer ſummus cõtulerit homini xpᷣo omniũ
ſcientiã. Relinquitur ꝙ non ſolum dedit ſcientiã ſpe

culatiuam ſed etiam actiuã . ergo et per conſequens
om̃ipotẽtiã. fruſtra em̃ eſſet actiua ſcia niſi eſſet pttt·
tia ad actum. 4 YItẽ ſi diceret᷑ ꝙᷓ nõ poteſt eſſe om̃ipo.

tentia creature pꝛopter G. quia eſt infinita:ergo ſimi

liter nec ſciẽtia.cum ſit infinita et maioꝛis extenſiois
q; potentia dei. Ad quecunq; em̃ ſe extendit potẽtia

et ſcientia· ſed nõ cõuertitur: quia ſcientia ſe extẽdit
ad bona et mala. entia et nõ entia:potentia ſe vᷣo nõ
extendit ad mala.magis igitur ẽ capax potentie cum
ſit minoꝛis extenſionis ꝗᷓ ſcie.¶ Item Cot.j. reconci
liauit omnia.glo.om̃ia poteſt ꝑ ſe. vt nihil exceptum
ſit quod per iſium pᷣſtari nõ poſſit.et loquitur de xrpᷣo
ergo et xpᷣ̃c pt᷑ om̃ia facere.etiã ſᷣm ꝙ hõ quia ſic loꝗt᷑
de ipo.glo.ſed xpᷣe Fm ꝙ bomo ẽ cꝛeatura:ergo omni
potentia couuenit creature. Item math. vltimo.
data eſi mihi omĩs poteſtas ⁊c̃ · et loquit᷑ ibi xpᷣe de ſe
pᷣm ꝙ homo. qꝛ ßm ꝙ filius dei habet ſy ex generati⸗
one eterna: m ꝙ homo babet hoc eſt ex dono. quia
datum dicit ex tempoꝛe. ergo xpᷣc Fm q homo habuit
om̃ipotentiam. ¶¶ Ytem Coł.j.tunc autem recõcilia⸗
uit nos. gloſa.ſi moꝛtalis et moꝛtuus potuit recon⸗
ciliare iam immoꝛtalis om̃ia poteſt facere.ſed moꝛta
lis et immoꝛtalis non attribuuntur xpᷣo ratione hbu,
mane nature.quia diuine nature et eternaliter im⸗
moꝛtalis et non iam. ergo xpᷣo ᷣm ꝙ homo conuenit
om̃ipotentia. 4 Itẽ MMarci. ix.omnia poſſibilia ſunt
credenti. AMDath. xvij. ſi habueꝛitis fidem ſicut qra
num ſynapis. omnia poſſibilia erunt vobis.ergo nõ
tm̃ rpᷣo ſ̊ etiam alijs ratione fidei cõmunicatur om̃i
potentia. Contra.omnis potentia cuius eſt ſuſce
ptibilis creatura conſequitur eſſe creature.ſi ergo po
tentia creãdi vel faciendi omnia ñ conſequitur eẽ cre
ature. non eſt ſuſceptibilis a creatura. ergo nec ab ai⸗
ma xp̃i.¶ Item nihil poteſt ſuip̃ius eſſe pꝛincipium.
eꝛgo cum omnipotentia ſit anime xpᷣi et omnium pꝛ.
cipium.eꝛgo nec aima xp̃i nec aliga oĩm pt habẽ om̃i
potẽtiã. ¶ Itẽ nulla potẽtia entis creati tꝛãſcẽdit ens
cũ ergo potentia creãdi trãſcẽdat ens qꝛ ẽ oꝑatiua de
nõ ente ſimpłr ens:⁊ ð nihilo aliꝗd nkla potẽtia en
tis cꝛeati pt᷑ eẽ potẽtia cꝛeãdi.eꝛgo nec ꝑ ↄſeqns oĩpo
tẽtia. aĩa rpᷣi nõ habuit nec habeꝛe potuit oĩpotẽtiã
Relſpõſio.dico ꝙ oĩpotẽtia pt dici ꝓut includit po
tentiã creãdi oẽs res de nihilo.et hec potẽtia oia ante
cedit.qꝛ oĩa ab ipo.⁊ hec potẽtia ñ pt ↄuenire cꝛeatu
re.qꝛ ſic cꝛeata eẽt a ſe ⁊ antecedeꝛet eius potẽtia ſuã
eẽntiam. Alio mõ pt᷑ dici oĩpotẽtia potẽtia faciẽdi na
tuꝛalia oĩa et miracula.⁊ hoc mõ accipit aliqniĩ ſcri⸗
ptura.ſᷣ hec nõ eſt oĩpotẽtia ßm ꝙ ĩ pꝛima rõne attri
buit᷑ deo. ſeʒ km pꝛimã rõem ⁊ pꝛincipalẽ. Ad pꝛi

mũ ẽdicẽdũ ꝙ data ẽ ei gra ſine mẽſura ad cognoſcẽ

dum et opandũ m poſſibilitatẽ nat᷑e cognoſcentis et
oꝑãtis ⁊ data ẽ gra ſine mẽſura að oĩa ↄgnolcibilia
cꝛeature. ⁊ ad omnia operabilia creature. tamen om
a ſimpliciteꝛ ſunt operabilia cognoſcibilia cꝛeatu⸗
re rõnali.non tñ comꝑabilia. pteꝛea non ſequitur ꝗ
ſiẽ ꝑ gr̃am habuit ſciam oĩm ꝙ; ꝓpt boc oĩpotetiam.

Ao ſecundũ dicendũ ꝙ ſcientia nõ ponit cauſalita

tem vel pꝛincipiũ rerũ ſ̊ ſolum ponit ſimilitudinem
ad res oẽs. Et ideo cũ aĩa ſicut dicit aug· ad ſilitudi
nẽ totiꝰ ſapĩe facta ſit: oĩm ſit ſi imilitudoĩ potetia ꝑ
ĩtellectũ.ſcia at nibil aliud ẽ ꝙᷓ aſſiłatõ ĩtellectꝰad re:
ergo aĩma ꝑ naturã capax ẽ oim ſcia⸗omipotẽtia vo
ponit cauſalitatẽ et pꝛincipiũ rerum oĩ m. qð nullo
modo poteſt cõueniꝛe habenti pꝛincipium . talis ? aüt
oĩs creata et rõnalis aĩa. ex qua euidens ẽ qð nullo

mõ caparx ẽ oĩpotẽtie. ¶¶ Ad terciũ dðm /ꝙ potẽtia dẽ

dupkr. vno mõ dẽ reſpectu actꝰ iterioꝛis 'm qð dic
potẽtia 9 gſcẽdi vel volẽdi. Alio mõ dicit᷑ potẽtia re⸗
ſpectu actus exterioꝛis ſᷣm ꝙ dẽ potẽtia opãdi.primno
mõ dicta potẽtia cõſequit᷑ ad ſciam.ſecũdo nõ ſequi

=
„⸗ = — — - --——U

— —
— —

— --⸗N₰⸗r-r-—ʒr—

et
te⸗

ca 8
Anileſſen:
leinn
fniung
trſgennſc⸗
prnithtin
leggſt
gennitſedop⸗
Wpettn
nl ecnti
hflgennn
Klocnigrdr
Mimd.
Rnignuſee
datmagchen
en nabh nn
ogoſtititſen
betbargnnn
eſter dingn
inchonont
auten tirin
nus potuitnt
facere ſeine
rrponnnng
Eteternaliarg
borponn
miapolſbiine
tisſicknſane
runt obie
cömnmtenr i
nniacuincki
creumrſtn
conſenintit
uractonepii
uscſeſanpn⸗
röid ennuni,
goingiblinn
Gtan tiſitten
ogzicpein
gutlnwine
ne hein
eponntopon
aptintnat
Kpoitncinen.
iſi hennci
watſginii
ipgitiftin
atepidigfin
fnimſt⸗
zmepai4
näinntrege
tecchnit
1oc
Geummum
Gchlen
Noͤpoit 1
ontinim⸗
eiats i

ilano 6

nonihe

Nueſtio

enim ſiſcientia eſt: potentia cognoſcendi eſt.ſed non ſe
quitur ſi ſcientia eſi:potentia operandi eſt. Illo mo⸗
do quo potentia conſequitur ad ſcientiam eſt potentia
ad omnia ſicut et ſcientia:ſed hoc non eſt potentia ope
randi ſed ↄgnoſcendi omnia. Ad quartum dicenduʒ
ſcientia pꝛactica duobo modis habetur. Habet᷑ em
cientia pꝛactica pꝛactice: et habetur ſcientia practica
ſpeculatiue.Pꝛactice Fᷣm ꝙ refertur ad opꝰſiue ad exe
cutionem operis:ſpeculatiue vᷣo cum non refertur ad
executionem operis ſed ad ↄtemplationem operis.ſᷣm
bunc ergo modum dicendum.q anima xp̃i habuit ſciẽ
tiam pꝛacticam omnium ſpeculatiue: non pꝛactice. et
ita ſcientia omnium pꝛactica que fuit in deo pꝛactice.
ſcilicet ad operis executionem: fuit in xpᷣo ſpeculatiue
ſcilicet ad ↄtemplationem operis.et hoc modo ſummꝰ
artifer omnium tedit ſcientiam pꝛacticam bomi xpᷣo.
ad ſcientiam ergo dictam hoc modo non ſequitur om̃i
potentia:ſed ad ſcientiam pꝛacticam alio modo dictã.
Ad quintum dicendum.q; quicqꝗd eſt creature eſt fi⸗
nitum. actu tamen rationalis anima q;ẽtum ad poten⸗
tiam vno modo eſt finita:alio modo infinita. Infinita
eſt ꝙtum ad potentiam ↄgnoſcendi.non enim determmi
nat ad aliqua ↄgnoſcibilia quin adhuc poſſet in plura
ſi eſſent. et ideo quantũ eſt ce ſe:eſt inſinita potentia. qᷓ
tum vᷣo ad potentiam operandi anima rationalis fini
ta eſt. et determinatur ad finita operabilia: quia ita de
terminatur ad tot ꝙ non ad plura. Ex quo patet ꝙ nõ
eſt ſimilis ratio er parte capacitatis ſcientie et potẽtie
Nam potentia operandi ſinita eſt:et non eſt capax po
tẽtie infinite dei. Item ſi queratur propter quid crea⸗
ture non poteſt conferꝛi potentia creandi ſicut genera⸗
to confertur potentia generandi. Generans auteʒz ho⸗
mo habet potentiaʒ generandi bominem:ergo paꝛi ra
tione videtur ꝙ creatum poſſit habere potentiam cre⸗
andi. Reſpondendum eſt. hoc eſt quia omnis crea
tura agit ex ſupoſitõne materie. Qon enim poteſt eſſe
tota cauſa ſui operis.ſicut potentia pꝛima dei:quia er⸗
go potentia creandi eſt in nõ ſubiectam materiam. ta/
men eſt ꝙ creatuꝛa non eſt ſuſceptibilis potentie crean
di.¶ Ad ſexrtum dicenduz.q cum dicatur Coloſeñ.j.
omia poteſt. hoc eſt põt yt fiat noſtra redemptio ꝑ ipᷣm
⁊ omnia que ꝑtinent ad ipᷣm. VUnde omnia põt que per
tinent ad noſtram redemptonem. ſicut pʒ ꝑ intentioem
apti in illo loco:ſed hoc põt vel ꝑ ipſum inqtum eſt ho
mo:hoc eſt m ꝙ in hũana natura ſoluit pꝛeciũ noſtre
redemptõnis.et qᷓtum ad ſolutõeʒ huiꝰpcij pot omnia
que ꝑtinent ad nram redemptõeʒ: nõ ↄtinet᷑ ſub hac
ꝙ dico om̃ia:ꝙ ipſe ſᷣm ꝙ ho daret gratiã ſed inq;tum
filius dei.i¶ Ad ſeptimã rõnem dicendũ.ꝙ cũ dicit᷑ im
moꝛtalis põt omnia ſacere.hic ẽ diſtributio accomoda
ſicut pꝛiꝰ. Vñ ꝙ dicit.immoꝛtalis põt om̃ia ſcire.hocẽ
vt mediatoꝛ. vel etiã põt omia facere ſi referat potẽtia
ad miracula vt dictuʒ eſt. Si aũt loqmur rõne diuine
nature de ipſo.ſic om̃ia põt facere:łᷣ qa ibi loꝗtur a płs
reconciliatõne q̃ fit rone hũane nature.ideo recipiẽ⸗
dum ẽ qð dicit᷑ omia põt vt mediatoꝛ. Ad octauũ di⸗
cendum. ꝙ cũ dicit᷑ data ẽ mihi ois pras ꝛc.i.maĩfeſta
eſt omis ptas in celo ⁊ in terꝛa ꝑ me. Vñ philip.ij. de⸗
dit mihi nomen qð eſt ſuꝑ ome nomen ꝛc. Iſtud dare
dicit᷑ ꝑ manifeſtatõeʒ. xpo inqtum eſt filiꝰ dei: dit de
us nomẽ ab eterno excelſum ſuꝑ om̃e nomẽ autſi uꝑ om
ne qð nomiĩatur in celoꝛ in terꝛa:ſ inꝙᷓtum hõ manife
ſtando dedit illi.quia in homie xpᷣo manifeſtatũ eſt no
men illud. 2 hoc elt peſt creature dignitate et pfate.
Vñ eph.v. omia ſubiecit ſub pedibo es.glo. omia ſubie
cta ſunt ei nõ ſoluʒ ptate ̊ etiam dignitate. Et ꝗ; illud
dare ſit manifeſtare. patʒ per glo. phiłij. nomen quod
eſt ſuꝑ ome nomen.i.honoꝛificentiã quod vocatur deꝰ
et hoc aũt reſurꝛectõeʒ habuit:ſed poſi moꝛteʒ ⁊ reſur⸗
reetoeʒ quod erat ieuidẽti poſitũ eſt vt ſcirẽt demones

— — 2
Trras en Vr 5..
Nachenr GCn

Ceafa . eaAH . P „ jj.
2 TW

SSSG

xXj.

ita res dicitur fieri quando innoteſcit.et ꝑ hoc patz ſo⸗
lutio ad illud quod obijcit ce illo verbo quod dicit co⸗
loceñ.j. Ad illud quod obijcitur. ꝙ omnia poſſibilia
ſunt credenti.omnia dicit hic diſtributionẽ accomodã
Engde nõ eſt dictum ꝙ iſte qui credit faciat omnia: ſed
ꝙ ad vocatõnem vere credentis.ipſe deus faciat om̃ia.
ſicut miracula 2 mirabilia de quibo ibi loquitur.vnde
non attribuitur om̃ipotentia ipſis credentibus: ᷣ ipſi
deo facienti omnia.

Membrum ſecundum

Vleritur cõſequenter de diuina potentia
q;tum ad immenſitatẽ quam quidam ſo⸗
phiſmatibo decepti voluerũt limitare. et
hoc differẽter.actu.voluntate. bonitate.
p̃ſcientia. iuſticia et rõne:ſex modio infinitateʒ diuine
potentie limitates. In pmis igitur ex pte actꝰarguunt
ſic. Sumus ante rerũ creatõnem ſit.a.inſtans pmum
creatõnis.tunc querit᷑.aut deus in. a.põt creare omne
creabile in. o. aut nõ.ſi non: g potentia eiꝰ limitata eſt ĩ
creando.ſi ſic: põt creare ome creabile in.a.ponatur
quia poſito poſſibili nullũ accidit inconueniens: tunc
arguitur. Si crus creat omne creabile in. a. et in omi
creabili intelligit᷑ omne quod põt creare:g in. a. creat
om ne qð poteſi creari ab ipᷣo.¶ Item deus põt facere
quecũq; poſſe poſſibile eſt:pᷣ poſito poſſibili nulluz ac⸗
cidit inconueniens.ponat᷑ ergo ꝙ faciat geꝗd facẽ põt
cemonſtratis ergo illis.eſt dicere iſta ſunt quecũq; de⸗
us facere poteſt: ergo extra iſta nihil poteſt. ergo poten
tia eius põt impleri:poteſt igitur limitari per actum.
IYtem ex ꝑte voluntatis arguunt hoc modo. Auguſ.
in li.de ſymbolo.hoc ſolũ nõ poteſt deꝰ quod non vult.
ex q̊ relinqtur. ꝙ teus nõ põt facere niſi quod vult:ſed
quod vult hoc facit:ergo non poteſt faceꝛe niſi qð facit
IYtem. vij. libꝛo ↄfeſſionum loquens ad deum dicit.ñ
cogeris inuitus ad aliquid.quia voluntas tua non eſt
maioꝛ ꝙ; potentia tua. ex qͥ relinquit᷑. ꝙ deus nõ poſſit
plura ꝙ vult: ſicut non vult plura ꝙᷓ poteſt. ſicut enim
volũtas nõ eſt maioꝛ potentia ita nec potentia maior
volũtate:his ergo modis arguũt ad limitatõeʒ diuine
potentie. Cont᷑. Aug. in ench. omnipotentis volun
tas multa põt facere que nec vult nec facit. qð ꝓbat ꝑ
illud math. xxvj. An putas qa nõ poſſum rogare preʒ
et expibebit mihi pluſꝙ xij legiones angeloꝝ: filius
poterat rogare quẽ nõ rogabat: 2 pater exhibere ꝗ nõ
exhibebat. Oo ocedendum eſt ad illud â qð obijcit
ex ꝑite actus pꝛimo. ꝙ deus põt creare ome creabile. di⸗
cendũ ꝙ creabile bʒ duas intentiones. cũ em potentia
creabilis nõ ſit potẽtia materie ̊ ſolũ potentia ageẽtis.
q poteſt intelligi abſolute:vel cũ diſpoſ itõne ſen pordi⸗
natõne. creabile põt dicere vel qð eſt in potẽtia credtis
cauſe:aut 8 eſt in diſpoſitõne creantis cauſe ſiue pᷣoꝛ
inatõne.ſi accipiat᷑ creabile ꝓ om̃i eo qð eſt in diſpo⸗
ſitõne poꝛdinatois creatoꝛis vt creet᷑ ab initio mdi vſʒ
in fint.ↄcedenduʒ ꝙ põt creaꝛe om̃e creabile in.a.non
tñ ey hoc ſeꝗtur: non poteſt aliquid creaꝛe poſt.a.qa
creabile nõ includebat non ea que erãt in potentia eiꝰ.
multa aũt ſunt in potentia creantis qᷓ nõ diſpoſuit cre⸗
are. Si po creabile dicat quod eſt in potentia creãtis.
ßm hoc dicendum.q; non poteſt dici ome creabile erea
ri in. a. nec deꝰ poteſt creare in.a.om̃e creabile.4¶. Ao
illud quod obijcit᷑. ꝙ ſᷣm hoc potentia eius erit limita⸗
ta. dicendum ꝙ non eſt verum. immo ſi poſſet omia cre
abilia facere in. a.i. totã potentiam ſuam effluere ĩ cre
ando in. a. tunc eſſet limitata eius potentia et finita a⸗
liquo modo. 4 Ao illud vo quod poſtea obijcit.q po⸗
natur ꝙ faciat quicqꝗd facere poteſt nullum accidit in⸗
cõueniens. Reſpond endum ꝙ cuʒ ſit potentia finita 2
poteẽtia ifinita. Potẽtia finita pt educi ĩ totuʒ ſuũ actũ
potẽtia vᷣo infinita pt᷑ educi ĩ actũ:p̊ nõ in totũ. hoc em̃

) 1 nrtere .α cA. ſ ve

r.) p◻ α poſ,

contradicit infirmitati ſue. per hoc enim ſequeretur 82
eſſet finita:et ita ꝙ eſſet finita infinita quod eſt ĩpol⸗
ſibile. hoc ergo modo dicendum eſt x diuina potentia
q oſtat eſſe infinite virtutis. 4 Ad illud vo quod obij⸗
cit ex parte voluntatis. primo exr aug. ſymbolo.id ſo
lum non poteſt quod non vult. Bicendum ꝙ poteſt in⸗
telligi duobus modis. quod non vult. ſcilicʒ facere: et
boc modo falſum eſt. vel quod non vult ſe poſſe: cet boc
modo verum eſt. Ad illud vᷣo quod obijcit. nõ eſt ma
ioꝛ voluntas qᷓ; potentia. dicendũ ꝙ; hoc verbũ vult ali
quando reſpicit creatum/vt cum vult aliquid creatum
elſe vel fieri. et ſm boc poſſe dei qᷓtum ad illud in quid
eſt ſcilicet ſubiectum: in plus eſt ꝙᷓ ipſum vtile. ꝗa plu⸗
ra ſunt ſubiecta potentie qᷓ voluntati. Aliquando vᷣo G
verbuz vult: reſpicit ipſum poſſe eternumet m h̊ eq̃⸗
lia ſunt ambitus velle dei ⁊ poſſe. quoniam quicquid
poteſt vuit ſe poſſe:et boc modo intelligendũ ẽ quod di
cit Richa. in libꝛo de trinitate. nibil maius eſt in eius
poſſe qᷓ in eius noſſe.nam ſi ſe latius per ſapientiaʒ qᷓ
per potentiam effunderet:cum nõ ſit aliud potentia eiꝰ
qᷓ ſapientia:eſſet vns et eadem ſuba ſeipſa per ſapien⸗
tiam maioꝛ et per potentiam minoꝛ. ⁊ boc intelligẽduʒ
eſt ſᷣm ꝙ ſcire reſpicit eternuʒ poſſe:quia quicquid ſcit

ſe poſſe poteſt 2 quicquid põt ſcit ſe poſſe.

0* „
Item arguunter S. j.
parte bonitatis ⁊ iuſticie hoc modo.non poteſt deꝰniſi
quod bonum iuſtum eſt fieꝛi. QNon eſt autem bonum
iuſtum fieri a deo niſi qð facit. aliter nõ facerei om̃e
quod bonum ⁊ iuſtum eſt eum facere: ergo non poteſt
facere niſi quod facit.q Item non poteſt facere niſi qð
iuſticia ſua exigit: ̊ iuſticia ſua non erigit vt faciat ali
ud qᷓ facit.̊ non poteſt facere aliud qᷓ facit.4! Itez nõ

poteſt deus facere aut dimittere niſi qð debet: ſed non

bet facere aut dimittere niſi quod facit aut dimittit
& non põt facere niſi qð facit aut dimittit. Juxta H̊
querit᷑ an non poſſit facere deus niſi quod iuſtum ẽ. ſi⸗
ue an poſſit de potentia qð non poſſit de iuſticia.. Ad
quod ſic galath.iiij. Si fieri potuiſſet oculos vros eru
iſſetis 1 dediſſetis mihi.glo.nõ põt fieri quod iuſte nõ
fit:q̊ deus non poteſt facere niſi quod iuſtum eſt.⸗ Jtẽ
ſi poteſt aliquid de potentia qð nõ poteſt ð iuſticia:ex/
eat illa potentia in actũ.illud ergo eſt iuſtum.aut iniu⸗
ſtum. ſi eſt iniuſlum: poteſi deus facere nõ iuſtũ.ſi iu
ſtum: põt ſolũ qð iuſtũ eſt.¶ Ieʒ iuxta h querit᷑ ſi po

teſt ſaluaꝛe iudã et damnare petrum.nam J. thi. ij. ne
gare ſeipſum nõ põt.glo.aug.cum ſit iuſtus nõ põt ne⸗

gare ſuã iuſticiã. vñ infra dicit glo. hoc qð ſeipᷣm nega
re nõ põt laus eſt volũtatis diuine. ſi ꝙ quidã nõ pnt
credere culpa ẽ voluntatis hũane. Erx hoc &̊ arguit᷑. ꝙ;
laus diuine bonitatis erit ſi nõ põt petro negare głiaʒ
iude penã.¶ Silr iuxta h̊ querit᷑ de dãnatis.ſi polſi⸗

bilis eſt eox liberatio deo.nam cũ omni damnato iuſte
beat pena eterna. iuſtum eſi ꝗ vnicuiq; reddat᷑ qð
ſuũ eſt: ̊ ſi liberarent᷑: iniuſte cũ eis ageret᷑. ¶ Item ad

poc facit illud in inferno nulla ẽ redemptio.Et ſap̃.ij.

nõ eſt agnitus ꝗ reuerſus ſit ab inferis. Contra.geñ.
xir. non poſſum ꝗcqꝙᷓ facere donec exeas.glo.augu. ſine

dubio poterat ꝑ potentiã:ſ̊ nõ poteꝛat ꝑ in ſticia.ſcilicʒ
ꝑdere loth cũ ſodomitis: ̊ põt ꝑ potentiã damnare pe
trum 2 ſaluare iudã 2 quẽelibet damnatũ. licet nõ poſ⸗
ſit ꝑ iuſticiã· Item põt petrũ reuocare a padiſo ad vi

tam iſiã: ſiłr z⁊ iudam ab inferno. Cuʒ igit᷑ in hac vita

poſſumꝰin gratia ꝑmanere ⁊ peccaꝛe: poſſet petrꝰfi⸗
naliter peccare iudas finaliter in gratia ꝑpmanere. F
poſſet damnare petrũ a ſaluare iudã etiã iuſte. ¶ Item
nõne młtos re uocauit a moꝛte 2 tñ erãt iuſte dam nati
relingꝗtur &̊ ꝙ fecit de potentia qð non erat ð iuſticia.
Rñſio 'm Hug.de ſcto victo.ſicut eternitatẽ nõ eãt

tp̃s.nec ĩmenſitatẽ locus.nec ſapiam ſenſus. nec boni
tatem virtus:ſic nec potentia opuo vel infinita potẽtia
ipſum opus.4 Ad primũ quod dicit ꝙ deus nõ poteſt
facere niſi qð bonũ et iuſtũ eſt. diſtinguendũ.hoc vᷣbuʒ
eſt:põt copulare pñs indeterminatũ ſiue in habitu. vel
pñs vt nũc ſiue in actu.pꝛimo mõ vera eſt. et eſt ſenſus
deus nõ põt facere niſi qnod bonum ⁊ iuſtum eſſz ſi ſa
ceret. Sco modo falſa ẽ.? eſt ſenſus.nõ põt facere ni⸗
ſi quod bonũ ⁊ iuſtum ? nunc.4 Item ad ſecundũ dicẽ/
dum. ꝙ hoc verbũ exigere eſt yrie verbum exactõnis.
nullum autem verbũ exactionis deo ↄuenit: tamen ac
ceptũ impꝛoprie ſigniſicat aliquid deo ↄgruere. diſtin⸗
guenaũ eſt. ꝙ cum dicit deus non põt facere niſi quod
iuſticia ſua exigit.ſi hoc verbum exigit dicit ↄgruenti⸗
am in habitu: verum eſt vt ſit ſenſus non põt facere ni
ſi qd iuſticie eius ↄgrueret ſi faceret. ſi ↄgruentiam in
actu: falſum eſt. boc eſt nõ põt facere niſi iuſticie eiꝰ
ruit modo. 4l Ad terciũ dicendũ.q verbum dbendi
cũ ſit obligationis verbũ. ꝓpꝛie non ↄuenit deo ſed ſub
impꝛoprietate. Scom ꝙ debere dicit᷑ condecere:diſtin⸗
guendum vt pꝛius.qꝛ ſi dicat ↄdecentiam in babitu ve
rum elt:ſi in actu falſum eſt. ¶ Ad illud vo qð obijcit.
an poſſit de potentia qð nõ poſſit de iuſticia? diſtinguẽ⸗
dui eſt. ꝙ noticia dei vno modo ↄnotat ↄdecentiam di
uine bonitatis.et boc modo quicquid põt & potentia:
põt de iuſticia.i. ð condecentia bonitatis. bonitatẽ em̃
ſummã decʒ vt poſſit quicqd poſſe poſſibile ẽ. Alio mõ
ↄnotat ↄgruentiam meritoꝛum. et hoc modo non quic/

quid põt de potentia põt de iuſticia.hoc eſt ẽm congzu

entiam noſtroꝝ meritoꝝ. 4 Ad illud ergo qð obijcit.
ꝙ nõ põt fieri niſi qð iuſtuʒ ẽ. intelligit᷑ non poteſt fieri
oꝛdinate. vnde qᷓuis homo dicatur poſſe de iure poſſe
de facto:dicitur tamen legaliter boc ſolum poſſumꝰ qð
de iure poſſumus tamen in deo idem eſt poſſe de facto
et poſſe de iure. km ꝙ ius dicit condecentiam diuĩe bo
nitatis. vnde iuſtum fieri aliter dicitur reſpectu homi⸗
nis 2 aliter reſpectu dei.reſpectu bominis iuſtuʒ fit qꝛ
iuſtum ẽ illud qð bomo facit.er ꝑte vᷣo dei iuſtuz fit. qꝛ
eus facieno ẽ iuſtus. Inde ẽ ꝙ ſequituꝛ non põt face⸗
re niſi qdð iuſtum ẽ in ſenſu pᷣdicto. quod ſcilicet iuſtus
eſſet ſi faceret. 4. Ad illua quod poſtea obijcit patet re⸗
ſponſio.Adillud vᷣo quod querit vtrum poſſit ſaluare
iudam 2 dãnare petrũ ⁊c. diſtinguendum ẽ. ꝙ potẽtia

tei intelligit᷑ dupliciteꝛ. Uno modo abſoluta. Alio mõ

oꝛdinata bm rönem diuine poꝛdinatõis iuſlicie reddẽ
tis vnicuiq; ſm merita. De potentia Sabſoluta poſſet
damnare petrũ ⁊ ſaluaꝛe iudã. de potentia vᷣo ordiata

ſm p̃oꝛdinatõeʒ ⁊ retributõneʒ ßm merita non poſſet.

nec in hoc derogat᷑ eius potentie:ſᷣ oſtenditur immuta
bilitas oꝛdinis potentie 'm pᷣ̃oꝛdinatõnem⸗ iuſticiaʒ.
Similiter dicendum ꝙ poſſet reuocare ad vitam et iu⸗
dam ⁊c.¶ Ad illud vo quod querit de damnatis. dicẽ⸗
dũ ſᷣm Hugo.in ſuis ſententijs. iuſticia alia 'm debi⸗
tum facientis. alia Fm merituʒ facientis. Juſticia ſᷣm
ebitum facientis eſt poteſtatis: iuſticia 'm meritum
patientis eſt equitatis.ſi deus de maſſa generis buma⸗
ni quoſdam ad ſaluationem aſſumens: iuſticia vtitur
debite poteſtatis. quoſdam vᷣo ad perditionem deſerẽs
inſticia vtitur licite equitatis. Illic æ cebito ſuo:h de
merito noſtro. Si vᷣo quos nõ ad ſaluationem aſſumit
xeſereꝛet iniuſticia non eſſet:quoniam merita ſua reci⸗
perent iuſticiam equitatis. Si autem eos quos no de⸗
ſerit aſſumeret. ſimiliter iniuſticia non eſſet. quoniam
in eoꝛum ſaluatione vteretur iuſticia poteſtatis. A
illud vo quod obijcit de liberatis per pꝛeces ſanctoꝛuʒ.
dicendum ꝙ de exigentia meritoꝛum pꝛoprioꝛum non
eſi poſſibilis liberatio: ſed de exigentia meritoꝛum ec⸗
clene aliquoꝛuʒ poſſibilis fuit liberatio. Zñ notandũ

ꝙ infernĩ pena acerbiſſima etna. nullus Gaddict .
pene inferni ꝙᷓtum ad eternitatẽ ſᷣ̊ addictꝰpene inferni

₰
D.n π*. ο Juf

„ ½
V Poſſtr Zp p 17e „ .jr

„0 29α 440

R⸗ T Hrr Re.Wα

—— —, —..

6. neche
nita
us no
i bor n
inbadine,
eteſtei
akuneht
dtſier⸗
ſnnide

unmccng.

heninannng
Wren dſtn
eere ſſicol
dicit Mrerts
bon ſtt
Ogrventinne
ligiulice
erbundeeg
nit do ſdh
ndecereddſin
min hahnne
dogci
icictdiſinn
tdecentimn
t dpotenee
ie. bonitnie
bilei Bons
nodoronc⸗
Neſfncone
ergo göobin
nonpolhiti
eirtat
um poſind
poſenſen
ntiamdnitn
reſpecmubon
is ioſtozſit
iiuſtuz iitg
non pot in
lſchicet iuſß
hböcitpanun
npoſſtlim
umi gemn
ſoltns Nond
diuſſcreid⸗
Abſcln
Utia zoortiet
rinnon
Giur imnn
enr iuſtaß
Antan dn
dnngtis c
Ainfrch
6 Yuſfcnf⸗
fanenmm
engoboe
ſtſtenin
gopen de
Nbioſnt
ionen in
heriaſtan

Nueſtio

ïtum ad acerbitatem poteſt liberari.et ſi non meritis
pꝛopꝛijs tamẽ meritis alienis ſicut accidit in üllis qui
ſuſcitati ſunt ad pꝛeces ſanctoꝛum. „
S. ij.

Aterumarguunt

ex ꝑte p̃ſcientie ⁊ ratõnis eterne ad limitatõnem potẽ/
tie diuine ſic.ſi poteſt aliud omnipotẽs faceꝛe q; facit.
ergo poteſt facere qð non pᷣſciuit:ergo poteſt ſine pᷣſci⸗
entia operari:quia quod futurũ ſe pᷣſciuit facit nec fa⸗
cit aliquid aliud qð non p̃ᷣciuit.¶ Item nihil facit aut
dimittit niſi optima ratõne etſſemper manente.ſed illa
manente non poteſt qð facit dimittere. vel quod dinnt
tit facere:ergo nõ poteſt facere niſi qð facit:nec dimit⸗
tere niſi qunod dimittit.¶ Si dicat᷑ ꝙ non eſt verum ꝙ
manente ratõne non põt dimittere quod facit ⁊c.quia
pm eandem ratõnem põt facere que dimittit dimit⸗
tere que facit.Contra.non poteſt faceꝛe niſi quod ratõ
eſt cum facere:ſed non eſt ratõ eum dimittere que facit
nec facere que dimittit:ergo non poteſt dimittere que
ſacit.¶ Si vo reſpondeatur vt pꝛius.ꝙ cum dicit᷑ ra⸗
tio eſt eum facere vel dimittere.poteſt copulare ratiõeʒ
in actu:et ſic falſa eſt pꝛopoſitio.non poteſt facere miſi
qð ratio eſt eum facere nunc.vel in habitu:et ſic vera ẽ
id eſt.ratio eſſet ſi faceret.Obijcitur iteruʒ. quomodo
poteſt eſſe eandem ratio faciendi ⁊ dimittendi.i Qaʒ fa⸗
cere et dimittere oꝑpoſita ſunt:ſed oppoſitoꝛum oppoſi⸗
ti ſunt fines.ergo et opoſite ratõnes:cum ratio ſuma⸗
tur a fine. Item iuſtificat illum:et hoc focit ſm rati⸗
onem miſericoꝛdie.et non illum:et facit hoc ſᷣm ratio⸗
nem iuſticie.ergo ratione miſericoꝛdie facit iuſtificati
oneʒ iſtius.ratone iuſticie dimittit in illo:ergo alia ra

tio qua facit et dimittit.¶ Item aug.in lib.lxxxiij.qõ.

alia eſt ratio qua conditus eſt homo.et qua conditus
eſt equus:ſed facere et dimittere diuerſa ſunt ſicut ho⸗
mo et equus:ergo alia eſt ratio faciendi ⁊ dimittendi.
MReſpõſio.ꝙ nullo modo limitatur diuina potẽtia
nec actu nec voluntate nec iuſticia nec bonitate. nec pᷣ⸗
ſcientia et ratione.qᷓuis egreſſuʒ diuine potentie in a⸗
ctuz. ſemper concomitetur voluntas.iuſticia.bonitas
pꝛeſcientia.ratio.que in deo eadeʒ ſunt ſᷣm rem. qᷓ;uis
differant m intelligentie rationem. Infinita ergo eſt
potentia reſpectu agendoꝛuʒ quis nõ voluntas nec iu⸗
ſticia nec pᷣſcientia nec ratio.¶ Ad illud quod obijcit
de pᷣſcientia.dicendum ꝙ non ſequitur põt operari qð
non pᷣſciuit:ergo põt operari ſine pᷣſcientia. et eſt tran⸗
ſitus a diuiſione ad ↄpoſitionem.Et eſt ſimile.iſte põt
te doceꝛe litteras quas nõ nouit.quia adhuc illitteratꝰ
eſt:et litteras diſcet:ergo põt te docere litteras ſine no
ticia. Item poteſt videre qui non habet oculos ꝗa anti
xpᷣc:ergo aliquis poteſt videre ſine oculis.¶. Ad illud
quod obijcit ex parte ratõnis:patet ſolutio per reſpon
ſionem in opponendo. Sed ad illud qð obijcit de ratio
ne. dicendum ᷣm augu.in libꝛo retractationũ. non er⸗
rauit plato dicens mundũ intelligibilem. ratõneʒ ſem
piternam et incõmutabilem.qua deus fecit munduʒ et
omne quod fecit:quam qui negat dicit deum irꝛatõna⸗
liter feciſſe qð fecit. .! Ad illud quod obijcit.ꝙ non eſt
eadem ratio operatõnis ⁊ diuiſionis.dicendum ꝓ ra⸗
tio oꝑatõnis ſiue diuiſionis eſt bonitas ipſius q̃re em
facit qð facit ꝓpter bonitateʒ ſuã. Monitas aũt pot ↄſi
derari dupłr.in ſe:vel Fm ↄꝑatõeʒ ad creatura. Ratõ
ergo põt dicere diuinã bonitateʒ in ſe.et ſic vna tm̃ ẽ ra
tio: ſed ſi dicat bonitatẽ in ↄpatione ad creaturam:ſᷣm
bec alia ẽ ratõ qua creatus eſt hõ alia qua equus. DHo
mo em̃ magis accedit ad bonitatem ꝙᷓ; equus. ꝛ &
opponit᷑ ꝙ opoſitoꝝ oppoſiti ſunt fines. dicendũ ꝙ lo⸗
quẽdo de fine primo et immediato verũ eſt. loquẽdo de

ſine vltimo non ẽ verũ. Honitas em̃ diuina ẽ finis vlti

mus oĩm illa 5 vna ratio ⁊ eadeʒ..¶ Ad aliud dicen⸗
dum. ꝙ rõ miſcðᷣie 2 iuſticie dicunt᷑ differꝛe ꝓpter reſye

— ft Cs Si) e

Xxxj.

etus ad creaturã:ſed ſᷣm ꝙ dicũt diuinã bonitateʒ non
eſt alia ratio miſcðie et iuſticie ̊ eadem.et eſt exemplũ
in vaſis qdð ponit apłs Ro.ix.ꝙ figulus ĩ vas facit cõ
tumeliã hoc debet᷑ vilitati materie.ꝙ vas in honoꝛem
hoc ex bonitate artificis.Siłr dicendum.ꝙ dns dam
nat illũ hoc eſt ꝓpter exigentiã meritoꝝ et maſſam coꝛ⸗
ruptam. vnde ↄnotatur reſpectus ad meritũ.ꝙ vo ſal⸗
uat iſtum:eſt ex voluntate ſola.

Membrum tercium

Onſequenter querit᷑ de ꝑfectione potẽtie
diuĩe ᷣm quã dicit᷑ optime facere ꝗcquid
facit.querunt᷑ igit᷑ iſta.Pꝛimo.vtrũ poſ
ſit facere res melioꝛes q; fecit generalit᷑.
Scðdo.vtrũ poterit melioꝛi mõ facẽ res q; fecerit. Ter⸗
cio.verũ potuit redemptõeʒ generis hũani facere meli
oꝛi mõ.Quarto.vtrũ adã potuit fiei melioꝛ.Quinto.
vtrum xpᷣe ſᷣim hũanaʒ naturã potuit fieri melioꝛ.Sex
to.vtrũ beatã virginẽ inqtuʒ purã creat᷑aʒ potuit facẽ
melioꝛem. Septimo.vtrum rerum vniuerſitas potuit
fieri melioꝛ.

Articulus primus

D pꝛimũ arguit ſic.aut potuit deꝰ res face⸗/
re melioꝛes ⁊ nõ voluit.aut voluit ⁊ nõ po⸗
tuit.aut potnit et noluit.aut nec potuit nec
voluit.iõ ẽ dicẽ ꝙ potuit ⁊ voluit.qꝛ ex h̊ ſeq̃ret᷑ ꝙ fecẽ
res melioꝛes.Qec ẽ dicẽ potuit p̊ ñ voluit.qꝛ ex h̊ ſeqꝗt
ꝙ inuidus fuerit.ſicut arguit aug.de eterna genẽatõe.

relingꝗtur igit᷑ qꝛ aut voluit ̊ nõ potuit aut nec potuit

nec voluit.Et qͥcũq; mõ dicat᷑. relinꝗtur ꝙ non potuit
res melioꝛes facẽ qᷓ; fecit:¶ Si vᷣo rñdeat᷑ ſic mgr ĩ ſen⸗
tentijs.ꝙ hbuiꝰſiłitudinis inductio nõ eſt reſpecin crea
turaꝝ ſ̊ reſpectu diuinaꝝ eſonan· vt ĩ generatõne filij
eterna ad quã vtit᷑ aug.hac rõe.Contra aug.ſuꝑ geñ.

ſi bona facẽ nõ poſſet nulla eſſet potẽtia.ſi poſſet pᷣ nol⸗

let maꝗᷓ eſſet iuidẽna.qꝛ g ſumme bonꝰet ſumme potẽs
eſt.ſingula fecit valde bona. iſte modꝰarguendi tenet
in potẽtia ⁊ volũtate reſpectu creaturaꝝ.¶ Iteʒz dyo.
in li.de diuims noĩbo.optimi ẽ optima adducẽ. ̊ cum
de ſit optimꝰadducit res ĩ ſuo optimo: vᷣ ſnũ adducẽè ẽ
creare:̊ creat res ĩ ſuo optimo.igit᷑ nõ põt facẽ melio⸗
res.. Itez non diceret᷑ aliꝗs ſapiẽtiſſime facẽ niſi ꝙ ſa
piẽtia ſua relucẽt in oꝑe:& nõ dicet᷑ ſit᷑r optume facẽè ni⸗
ſi bonitas ſũma relnceat in oꝑe creature.optias ꝗ̊ fecit
cꝛeatuꝛas:ſᷣ qð ẽ optimũ nõ põt fieꝛi meliꝰ.Cont᷑.ſi nõ
põt facẽ reʒ melioꝛẽ qᷓ fecit.& coartat᷑ eiꝰ potẽtia ſiue li⸗
mitat᷑ vt nõ poſſit i bonũ ampliꝰq; fecit.qð ẽ faiſiſſimũ
ſic̃ dicit dam. Infinitũ eſt ꝙ nec loco nec tꝑe nec ↄpᷣben
ſione claudit᷑. Relinꝗtur igit᷑ ꝙ ipſa ſit infinita.q̊ põt
facẽ res melioꝛes ꝙᷓ fecit.¶ IJtem aug.ſuꝑ geñ.talẽ po⸗
tuit deꝰhoĩeʒ facẽ ꝗ nec peccare poſſet nec vellet.⁊ ſi ta⸗
leʒz feciſſʒ:ꝗs dubitat ipᷣm nõ fuiſſe melioꝛ?. Rñſio.
ↄcedendũ ẽ indiſtincte ꝙ deꝰ põt facẽ melioꝛes res qᷓ; fe
cerit:ᷣ vtrũ poſſint fieri melioꝛes qᷓᷓ facte fuerit.diſiin⸗
guendũ eſt.q; res poſſumꝰ ↄſideraꝛe i ſe.⁊ ſᷣm h̊ qlibet
res potuit fieri melioꝛ.vel ↄſiderari in reꝝ vniuerſita⸗
te:⁊ ſᷣm h̊ ↄcedendũ ꝙ nõ pñ̃t fieri melioꝛes q̃ntũ eſt ð
potẽtia rei facte. ᷣ̊ qntũ eſt de potẽtia faciẽtis pñt fieri
melioꝛes:vñ hug.⁊de ſcto victo. Om̃e qð fecit deꝰmeliꝰ

„ —— —

eſſe põt:ſi tñ ipᷣe voluerit ꝗ põt.in ſe ̊ nõ põt ſed in deo
põt. Ad illud ꝗ̊ qd obijcit pᷣmo.dicendũ ſᷣm mgẽm.qꝙ;
hec rõ nõ tenet ĩ creatõe qᷓuis teneat ĩ eterna generati
one.⁊ ratio eſt.quia nunꝙ; põt eſſe inuidia in volũtate
alicuius minus faciendo ꝙᷓ facit.niſi concurrant ex ꝑti
bus illius cui inuidet poſſibilis equalitas.et ꝙ fit exi⸗
gentia vt aliter vel meliꝰfiat. ꝓpterea impoſſibile eſt ꝙ
intelligat᷑ inuidia reſpectu creature in diuina volunta
te.quia vbi ponitur inuidia ſemper ponitur reſpectu

——

.* EE

poſſibilis equalitatis:vnde greg.in moꝛalibus. Suꝑ⸗
bus omnibo inuidet fratribus. quia eis non equatur.
paribo quia ei equãtur. inferioꝛibus ne ei equant᷑.Cꝛc
atura aũt non poteſt intelligi equaꝛi creatoꝛi.⁊ d nõ
poterit intelligi inuidia in creatione. In eterna vo ge⸗
neratẽne intelligi? equalitas filij ad patreʒ ideo ibi te⸗
net ratio.ſi poſſet ſimilẽ geneꝛaꝛe et nollet: inuidet. vᷣtẽ
ratio generationis ꝑfecte exigit vt pꝛoducat᷑ ſimilis et
equalic.et hoc eſt quia generatio eſt de ſuba: ſed ratio
creotẽnis non exigit hoc:ĩmo magis ꝙ ꝓducatur diſſi
milis et inequalis neceſſario.et cui poſſit addi in boni
tate:quia creatio eſt ꝓductio de nibilo.⸗ Ad illud ꝗð
obicit ex aug.ſuꝑ gen.vj.ſi poſſet et nollet magna eſſʒ
inuidentia et ideo fecit valde bona.Dicendũ ꝙ loquit᷑
ſᷣm opinionem platonis ꝗ dicit.ꝙ ab optimo relegata

eſt inuidia.ideo dedit vnicuiq; creature boni: quantũ

capere põt. Poſſet tamẽ intelligi in illo ſenſu quo nos
dicimus bonũ ĩ creatura dici denominatiue a ſummo
bono.vt creatura dicitur bona quia a bono ſummo:2
quia ad bonũ ſummum.valde ꝗ̊ bone creature põt in⸗
telligi ꝑ denominatõeʒ a caouſa vel ad inherentiã. Per
denominatõeʒ vt quia a bono et ad bonum.ſi ergo qð
dicitur valde referat ad cauſam:non poteſt res facere
melioꝛes.i.magis bonas.hoc eſt non põt facere vt ſint
a melioꝛi bono vel ad melius bonuʒ.quia illud ẽ deus
et in boc ſenſu loquit᷑ aug.quia ꝑ inherentiam vt dicã
tur res valde bone ꝓpter bonitateʒ que eſt in eis.vt bo
nus modus. bona ſpecies. bonus oꝛdo.vt dicit auguſ.
et hoc modo poteſt deus res facere melioꝛes vt ſcilicet
ſint in melioꝛi modo ſpecie et oꝛdine:ſᷣm que tria deteꝛ
minat᷑ bonitas in creatura.¶ Adillud vo quo diciiur
ꝙ optimi ẽ optima adducere.dicendũ ꝙ optimũ dicit᷑
ſimpłr:et optimuʒ ſᷣm genus.⁊ pſᷣm ſiatum. ⁊ Fm oꝛdi⸗
nem Optimũ ſimpir eſt deus. Optimum ſᷣm genus ⁊
ſtatum vt in genere creature ⁊ ↄditionis ſtatu chriſtꝰ.
optimũ in oꝛdine et nõ ſimpliciter rerum vniuerlitas.
optimi &̊ eſt optima adducere.hoc põt intelligi ⁊ ꝙᷓtuʒ
ad optimũ ſimpliciter vt in ꝓceſſione ꝑſonali:⁊ q;tum
ad optimũ in genere ⁊ ſtatu ↄditionis vt in ꝓdvctione
xp̃i.et qtum ad optimum in oꝛdine vt in ꝓductõne vni
uerſi.¶ Ad vltimũ dicendum.ꝙ creatura põt ↄſideraꝛi
in ſe.⁊ hoc mõ non relucet in ea ſumma bonitas.vł po
teſt ↄſiderari vt ductiua ad ſummã bonitatem.per hoc
qð eſt veſtigiũ ſumme bonitatis:⁊ ſic in ea relucʒ ſum
ma bonitas.non ga bonitas ſua ſit ſumma:ſed ꝗa ſua
bonitas ducit ad ſummã bonitatem.

Articulus ſecundus

Einde querit᷑.vtruʒ potuerit res melioꝛari
vel melioꝛi modo faceꝛe. Ad quod obijcitur
Fm bugoneʒ in ſuis ſententijs. quicꝗd facit
cxus. ſi melius pòt facere qᷓ; facit:in hoc ipſe nõ bene⸗
facit ꝙ non optime facit qð facit.faceꝛe quippe et nolle
melius facere qð bonum eſt etiam facienti male eſt fa⸗
cere.ſed hec pia mens in tũ dici non ſuſtinet: ergo nõ
põt facere melioꝛi modo jᷓ; fecit.¶ Contra.ſi nõ põt fa
cere melioꝛi modo ꝙᷓ facit:ergo limitat᷑ eiꝰpotenna qð
falſum eſt. Rñſio.melioꝛ modus poteſt intelligi ex
parte facientis. et ſic non poteſt facere melioꝛi modo qᷓ;
facit.hoc eſt melioꝛi ſapientia:melioꝛi bonitate: melio
ri potentia.quia ſua ſapientia bonitate potentia que
ipᷣe eſt omnia facit. Si vᷣo modus intelligatur ex parte
rei facte:poteſt melioꝛi modo facere. hoc eſt vt res ſit ĩ
melioꝛi modo qᷓᷓ ſic poteſt facere.¶ Ad illud eꝛgo quod
obijcit bugo.reſpondendum per interemptiõeʒ. Quic⸗
quid facit ſi melius ⁊c̃.illud enim teneret vbi eſt debi/
tum operatõnis in agente:ſed ipſe agens ſummus nec
debet opus nec aliquid debet operi. Anſelmus deꝰnul
li quicq d bet.preterea optime quantum eſt te ſe facit

—

ſemper et ſi non optime quantũ ex parte crcature.

Articulus tercius

Vleritur conſequenter.vtrum deus redem⸗
ptõnem humani generis potuit facere meli
oꝛi modo. Ad quod auguſtinus.xiij.de tri⸗
nitate. fuit alius modus liberationis noſtre poſſibilis
eo qui om̃ia poteſt:ſed nullus alius noſtre miſerie ſa
nande fuit ↄuenientioꝛ.Ex hoc videtuꝛ ꝙ ille modus qͥ
fecit optimus fuit:quia magis ſapientie et bonitati di
uine competebat. Contra.ſi alio modo liberaſſet ille
eſſet optimus.nam ſue potentie conueniret:et pꝛeteꝛea
ſm hoc eſſet ↄuenientioꝛ. Rñ.optimum et conueniẽ
tiſſimum dicit᷑ dupliciter.ſcilicet abſolute vel reſpecti⸗
ue.non opoꝛtet ꝙ ſi alio modo feciſſet liberationem ꝗ
optimo modo feciſſet ad redemptõnem ſeu ad redimè⸗
dum.redemptio enim eſt iuſti pꝛecij ſolutione.Simili⸗
ter conuenientiſſimum dicitur dupliciter. aut reſpectu
diuine potentie facientis.et ſᷣm hoc alius modus eſſet
ibi ↄuenientiſſimus.aut reſpectu miſerie ſanande:ita
ↄuenientiſſimus modus quo fecit.

Articulꝰquartꝰ

Onſequẽter queritur.vtrum Adam potuit
fieri melioꝛ. Ad quod augul.rxij.de ciuitate
dei. nobilioꝛ eſt natura que peccaꝛe poteſt q
que peccare non poteſt.¶¶ Item non coꝛonabitur niſi ꝗ
legittime certauerit.non põt quiſq; certare niſi vbi eſi
pugna.pugna autem non eſt niſi vbi eſt potentia peccã
di:ergo non coꝛonetur quis niſi poſſet peccare..Aldeli⸗
us aũt eſt coꝛonari qᷓ; non coꝛonari:ergo et melius poſ
ſe peccare qᷓ; non poſſe peccare.¶ IOtem.xxxj.ecci. Nui
potuit tranſgredi ⁊ non eſt tranſgreſſus erit illi gloꝛia
eterna. ¶ Item melius eſt poſſe mereri qꝙ; non poſſe me
reri:ſed ſi adam fuiſſet creatus beatus: non potuiſſet
mereri 7c. Contra auguſ.ſuper geñ.ſi deus feciſſet
bominem qui peccare non potuiſſet:quis dubitat quĩ
eum feciſſet melioꝛem? Mñ ſio. eſt conſideraꝛe ſtatuʒ
hominis qtum ad ſe et qtum ad ordinem in vniuerſi⸗
tate. Item eſt ↄſiderare ſtatum hominis qtum ad pꝛe⸗
ſens meritum et qtum ad futuruʒ pꝛemium et 'm hoc
dicendum vt dicit hugo.d ſancto victoꝛe in ſuis ſentẽ⸗
tijs.non debet incompenſatione minoꝛis boni impedi⸗
ri quod maius eſt bonum ab illo qui optimus eſt.et di
ximus quia maius eſt omne bonum ex malo ⁊ bono qᷓ
ex bono ſolo permitti.itaq;ʒ mala debuerunt vt eẽnt qͥ
niam vt eſſent id bonum erat:ex quibus bonum futuꝝ
erat.pꝛecepit itaq; deus ꝙ bonum erat ſingulis. et per
miſit quod bonum erat vniuerſis quoniã ⁊ maius erat
bonum vniuerſitatis qð impedire non debuit. ſi ̊ ſᷣm
bugonem teus ꝑmittit mala in vniuerſo ad bonũ vni⸗
uerſi.qð im pediri non debet propter bonum creature
quia maius eſt bonum vniuerſitatis qᷓ creature.quan/

to magis non debet deus hominem feciſſe vt nõ pecca⸗

ret:quia in hoc bonum vniuerſitatis impediretur pꝛo
pter bonum creature.fecit ergo deus hominem in me⸗
lioꝛi ſtatu qtum ad conditionem vniuerſi.et non ꝙtuʒ
ad conditionem hominis in ſe. Item licet melius eſſet
omni bomini qᷓtum ad ſtatum in preſenti et ꝙᷓtum ad
naturam eius in ſe.quia nobilioꝛ eſſet eius natura:no
tamen hoc eſſet ei melius qtum ad ſtatum gloꝛie in fu⸗
turo.magis emm meretur qui poteſt peccare et nõ pec
cat:qᷓ qui non poteſt peccare.vnde modo habebit rati⸗
onalis creatura meritum gloꝛie per meꝛita ſua ⁊ ꝑ gꝛa
tiam.ſi autem non poſſet peccare:ſolum per gratiaʒ ei
daretur. hoc enim benefaciendo ſcilicet cum poſſit pec
care:cedit ei ad maioꝛeʒ coꝛonã qᷓ ſi nõ poſſet peccaꝛe.
ſic pʒ illð.xxxj.ecci.poiuit trãſgredi ⁊ nõ ẽ trãſgreſſus
facẽ mala 7 non fecit. 4 Ad illud qð dr̃ melioꝛ ẽ nata

“ 6)

N
bſniae
inergnern
ume Gleni
WN
befntore
ſen 1 cſn
ntione.Iin⸗
annſn
8 motn
e ſandneſ

1Bm wa
ti⸗denite
keremne orlf
wnabiurni
rentſi ſi
porniuni
Pectare A
Watmting
rrncin
gentligoin
önonteſene
enon pont
ſins ſeſt
ig bieti
nſitenneſtrn
enin unenn
ännn
niungfntx
rn useni
don inetn
intclan
onbo⸗
nuntſt eit⸗
bonunfun
ingus f
iimaiusen
Nwwt ii
OA Mitn
Nun rn
nrunn en
ſentiſen
peunnſ
Cinen mnd
etori
1 nhus
nafmmn
snuuenn
ngoruf
aaeaüft
babekimn
ini
g
ler
rinte
ainiu

–
1

eDn

Nueſtio

que peccare põt ꝛc᷑. dom ſicut.s.dictũ ẽ.cum dico na⸗
tura que peccare põt duo dico. mateꝛiã ronaleʒ: ⁊ defe
ctum eius.ſ.ꝙ peccare põt.fit ̊ comꝑatõ nature ad na
turam.nõ defectus ad carentiã defectus.ſic melioꝛ hõ
malus qᷓ; bꝛuta.

Articulus quintꝰ

Einde querit᷑ vtꝝ xpᷣus ſᷣm bumanã natu⸗
raʒ potuit fieri melioꝛ. nõ:pʒ ꝑ ill So.
iij. õ eſt ei datus ſpũs ad mẽſura.̊ gꝛatia
eius infinita. eius bonitas ñ potuit eẽ maioꝛ. ¶ Iteʒ
eſt ꝑticipatio bonitatis diuine ꝑ naturã. ꝑ ratõʒ .· ꝑ vo
luntatẽ.ꝑ vnioneʒ. Per naturã vt quelibet creatuꝛa.ꝑ
rationeʒ vt quelibet rõnalis creatura etiã mala. ꝑra⸗
tioneʒ ſimul ⁊ voluntateʒ vel amoꝛez vt ſancti. ꝑ vnio
nem in ſolo rpᷣo.nec põt maioꝛ pticipatio bonitatis in⸗
uemri.25 potuit amplioꝛ eſſe bonitas ĩ creatura ꝙᷓ
in xpᷣo.ñ & potuit fieri melioꝛ. Cõtra. vniuerſitas
quelibet eius ꝑs potuit fieri melioꝛ.̊ ⁊ xpᷣus:cum ipſe
ſit ꝑs vniuerſitatis. EKmñnſio.eſt eſſe nature:⁊ eẽ gre.
Item eſſe nature põt ↄſideꝛaꝛi dupłr.ſm ſe:vel ĩ oꝛdĩe.
Si ↄſiderat xpᷣs ꝑ humanã naturã ſm ſ ermelioꝛ potu
it fieri.qꝛ potuit fieri impaſſibilis.Si ↄſiderat᷑ ĩ ordi⸗
ne ad noſtrã redemptoõʒ ꝓpter quã factus eſt hõ:nõ po
tuit fieri melioꝛ.qꝛ melius fuit noſtre miſerie ſanande
yt eſſet moꝛtalis ⁊ paſſibilis. Item ſi loqᷣmuꝛ de boni⸗
tate gratie.odðᷣm ꝙ xpᷣus fuit ira bonus ꝙ; nullo fuit me
lioꝛ. Sed ſi dicat᷑ optimꝰ quo nullus potuit eẽ melior.
diſtinguengũ ꝗ nullus potuit eo eſſe melioꝛ. ſ. de potẽ⸗
tia paſſiua recipiẽtis. potuit tñ eſſe de potẽtia dei acti
ua oꝑantis:cuiꝰ om̃ipotentia eſt infiniia:qᷓuis ñ poſ⸗
ſit intelligi.

Articulus ſextus
Einde querit᷑ de beata virgine.vtꝝ inqᷓtuʒ
pura creatura potuit eẽ melioꝛ. ñ:videt᷑
S luce.j.Aue gratia plena.⸗: Item ipſa ſum⸗
mã hʒ gratiã q exaltata eſt ſu ꝑ choꝛos angeloꝝ.⸗!qCõ
tra.ſua gꝛatia ⁊ ſua gloꝛia finita ẽ. ̊ põt ei aliqd addi.

ꝗqaa finito põt aliquid addi. ERñſio.eſt cõſiderare bo

nitateʒ m ſe.⁊ ſm hoc maioꝛ potuit in eo eẽ bonitas.
H ſi ↄſideret᷑ bonitas in oꝛdine etiã ſpali: ſic nõ potuit
beata virgo fieri melioꝛ.ſ.qᷓtum ad eſſe gratie ꝙ in ea

ociperet᷑ xrpᷣus:⁊ ꝙ etiã ipſa eẽt mater xpᷣi.⁊ H̊ eo modo

quo dictũ eſt. ſ.quantũ erat ex ꝑte ſua. lʒ poſſet de po⸗
tentia dei agentis. vñ dicit an.in li.de coceptu virgi⸗
nali. decebat vt illius hoĩs ↄceptio de matre puꝛiſſima
fieret.nempe decens erat vt ea puritate qua maioꝛ ne⸗
quit ſub do intelligi virgo illa niteret: cui deus pater
vnicũ filium queʒ te coꝛde ſuo equaleʒ ſibi genitũ tãq
ſeipſum diligebat. ita dare diſponebat:vt naturalłr eẽt
vnus idẽq; cois dei patris 2 virginis filius.⁊ quã ipᷣe
filius ſubſtantialit facere ſibi matꝛẽ eligebat: ⁊ de qua
ſpuſſanctus volebat 7 opaturus erat: vt cõciꝑet᷑ ⁊ na⸗
ſceret᷑ ille de quo ipſe ꝓcedebat.

.
Aꝛticulꝰ ſeptim⸗
Onſequẽt᷑ querit᷑ de vniuerſitate. vtꝝ potu
erit fieri melioꝛ. Videt᷑ ꝙ nõ.aug.ſuꝑ geñ.
dwad lit. vidit deus cũcta ꝗᷓ fecerat? erât val⸗
de bona. ſingka creata ſunt bona. ĩ vniuerſo aũt valde
bona. vniuerſitas eſt valde bona ita ñ poſſet eẽ me
lioꝛ. Stez vniuerſitas eſt ↄgregatio olm bonoꝝ. ex
vniuerſitatẽ nihil ẽ bonũ. ipſa ẽ ſumme bona. Lo⸗
tra. qlibʒ ꝑs vniuerſitatis põt eẽ melioꝛ. 2 ipa p̃t eẽ
melioꝛ. ¶ Itẽ hugo in ſuis ſentẽtijs 7 etia mgĩ in pᷣmo
xliiij. di. Ab eis rñdere depoſco cur dicãt reʒ eẽ aliquã
ſiue etia reꝝ vniuerſitatẽ in q melioꝛ oↄſummatõ expᷣſſa
eſt: ñ poſſe eẽ melioꝛẽ q; ẽ. ſiue ideo qꝛ ſumme bona eſt.
ita ꝙ nulla oino boni ꝑfectio ei deſii. ſiue ideo qꝛ maiꝰ

facere: ſemꝑ potuit facere. nullũ e

bonũ qð ei deeſt:cape ipſa ñ valet. Sʒ ſi ita ſumme bo
na dicit ꝙ nulla ei pfectio teſit: iam creatura creatori
equat᷑.Si do ideo n põt melioꝛ eſſe qꝛ bonũ ampliꝰ qð
ei dxeſt caꝑe ipſa valet:iam hocipᷣm ñn poſſe tefectõnis
eſt ñ ↄſummatõis.2 p̃t melioꝛ eẽ ſi fiat capax melioꝛis
boni. Rnlio.eſt loqui te vniuerſitate ſimpir. vel de
hac vniuerſitate. Iteʒ eſt loqui de vniuerſitate ſᷣm ra⸗
tioneʒ. vel m rem. loquẽdo 'm ratõz vel ſimplr:ſic nõ
pot intellige aliqð bonũ e vmiuerſitatẽ.loquendo ſᷣm
rẽ vel e hac vniuerſitate:põt aliqð bonũ intelligi ext᷑
vniuerſitatẽ 2 põt melioꝛ fieri ĩ toto 2 in ꝑptibo.

Nlembruʒ quartum

Onſequent᷑ querit᷑ de inuaꝛiabilitate po
tentie dimne. Ad qð ponit᷑ queſtio. An
ceus poſſit ſꝑ qð aliqn potuit.⁊ cũ ñ va⸗
riet᷑ eiꝰ potẽtia bᷣ̊ ſꝑ ſit vno mõ ſe habẽs:
quicqd ſemel potuit ſꝑ potuit.¶ Cõtra. deus potuit ĩ⸗
carnaꝛi 2 mõ ñ põt.̊ n quicꝗd ſemel potuit ſꝑ põt.g a⸗
liq potẽtia in eo fuit q̃ mõ ñ eſt. Rñſio magri. xluij.
di. pmi ſniaꝝ eſt.qꝛ hec ẽ diſtinguẽda: ꝗcꝗd ſeł potuit
ſemꝑ potuit.qꝛ põt eſſe ſenſus:omiĩs rei cuiꝰ habuit po
tentia ſp bʒ.⁊ h mõ vera eſt. Eadeʒ.n. eſt potẽtia qua
potuit incarnari ⁊ qua potuit incarnatus fuiſſe. ſicut
iſſe hodie poteſt lege: cras dicemꝰ iſte põt legiſſe: vniꝰ
rei monſtrat᷑ eſſe potẽtia. ⁊ ideo nõ ſeqtur in predicto
ſenſu quicqd potuit põt. aliqua potẽtia in eo fuit que
mõ nõ eſt. Item pot eſſe ſenſus:quicꝗd potuit ſemꝑ pt
hoc eſt quicqꝗd potuit facere ſemꝑ põt facere.⁊ hoc fal⸗
ſum eſt. nec ꝓpter hoc ſequit᷑ variabilitas potentie:ſed
variabilitas effectus. verbigra.quicqd potuit ſol põt
ſemꝑ.ſi dicat᷑ cuiuſcũq; potentiã babuit verũ ẽ.ſ ſi di⸗
catuꝛ quicqd potuit facere põt:falſuʒ eſt.qꝛ potuit iſtũ
actũ.ſ.illuiare cũ effectu.vel hanc rem qᷓ mõ ñ eſt: a tñ

— .

mõ ñ põt.nec potẽtia alicuiꝰ in eo fuit que modo ñ fit.
Sʒ obijcit.potẽtie dei nõ põt impediꝛi effectus.⁊ iõ
veracit dicit᷑ omipotẽs.vt dicit aug. in enche.p̊ poten⸗
tia cuiꝰ nõ põt effectus impediri ſemꝑ põt effectũ ſuuʒ
elicere.g potentia dei quicqꝗd pot aliqñ efficẽ: ſemꝑ po
teſt efficere. ¶ YItez li ſol haberet ptãtez ꝙ rem quaz il⸗
lumiĩat poſſet ſeruare ⁊ coꝛꝛuptã reficeꝛe:quicqd aliqũ
poſſet illuiare ſemꝑ poſſet illuiare. ̊ quicqd deus põt
emp p 5 exemplũ de ſole.
¶ Iteʒ obijcit. quicqd potuit mõ põt.i.cuiuſcũq; potẽ
tiã habuit hʒ.ſ̊ habuit potentiã creandi mũdũ in pre⸗
ſenti inſtanti. põt creaꝛe mũdũ in pñti inſtanti.¶¶ Itẽ
ad quẽcunq; actũ ſe extendit eius potẽtia: aliqñ poteſt
ſe extengere.ᷣ potuit ſe extendere ad creandũ munduʒ
añ creatõʒ ⁊ ad ſumẽdã carneʒ añ incarnatõʒ. ⁊ po⸗
tentia ſua ſe poteſt extendere ad creandũ mundu. pt
modo creare mundũ ? incarneri. Itez ſi dicat᷑ ꝙ in
bmõi argumẽtationibo mutatio eſt pdicamẽti. qꝛ mu⸗
tat᷑ quid in qñ.ac ſi dicat᷑.quicqd potuiſti potes. pᷣ po⸗
tuiſti heri currẽ. ſpores hodie currẽ. cũ.n.dicit᷑ poſſe
currere:dicit᷑ poſſe quid.ſᷣ cũ aſſumit᷑ potuiſti heri:nõ
aſſumitur poſſe quid p̊ poſſe q. Silr cuʒ dicit quicꝗd
potuit poteſt:dicitur poſſe quid.ſed cum aſſumitur po
tuit creare in hoc inſtanti: dicitur poſſe reſpectu qñ.⁊
ideo non ſequit᷑. Similiter ad conſequẽs cuzʒ aſſumit:
potuit eius potentia ſe extendere ad creandũ ante cre
ationem. 4 Sed obijcitur.qñcunq; deus aliqꝗd potuit
ſemper illud poteſt.ſed potuit mundũ creare in hoc in⸗
ſtanti.ꝗ̊ modo poteſt hic conſtat eſt aſſumptio in eodeʒ

genere. 4 Si dicatur ꝙ bec falſa eſt: quadocũq; deus
aliquid potuit ⁊c. Contra.ſicut diuina potentia nõ co
artatur actu: ita nec tempoꝛe. ſi &̊ in quẽcunq; actũ po
tuit modo poteſt.ᷣ ĩ quocũq; temꝑe aliquid potuit:mõ
illud poteſt. 4 Item obijcitur. quicꝗd deus potuit mõ
poteſt. ſed potuit facere ꝙ mundus non fuiſſet nec ego

natus fuiſſem. ꝗl Si dicatur ꝙ poſſe iſta non eſt pote⸗

tie:quia ſunt impoſſibilia.Contra.magis impoſſibile
eſt quod eſt impoſſibile per ſe qᷓ quod eſt impoſſibile ꝑ
accidens.ſed poſſe impoſſibile per ſe non eſt impoſſibi
le deo:quia illud poteſt.vt de trunco facere intellectũ:
vt dicit an.ᷓnec poſſe impoſſibile ꝑ accidens eſt im⸗
poſſibile deo. cum ꝙ me natum non fuiſſe 7 mundũ nõ
fuiſſe ſunt im poſſibilia ꝑ accidens:quia aliqñ fuerunt
poſſibilia.relinquit᷑ ꝙ dro iſta poſſe non eſt impoſſibi⸗
le. 4l Item obijcit᷑. non potuit aliqñ creare quin potue
rit creare prius:ita ꝙ prius ⁊ aliqñ determinẽt H ver⸗
bum creare.igit᷑ potuit creare ab eterno: ita ꝙ ab eter

no determinet creare.ſicut ſequit᷑ nõ aliqua ſciunt᷑ ab

iſto quin pluꝛa ſciant᷑ ab iſto.̊ infinita ſciunt᷑ ab iſto.
mRSñlio.ſatendum diuinaʒ potentiã inuariabilez ſi⸗
cut diuinam eſſentiam inmutabileʒ . tamen quia ſubie
cta diuine potentie tranſmutant᷑.inde eſt ꝙ ſermones
quibus loquimur de diuina potentia variant᷑. 4?o⸗
tandum ꝗᷓ̊. ꝙ ſicut videre accipit᷑ duobo modis.in ba⸗
bitu habeꝛe potentiam videndi. vel in vſu.ſ.vti viſu. p⸗
mo modo doꝛmiens videt. ſecũdo modo vigilans luce
pñti videt. Sic nos loquimur de diuino poſſe duobu 3
modis habere potentia vel vti potentia.duobo & mo⸗
dis poteſt intelligi quicqd potuit poteſt.vel qñcũq; vel
cuiuſcũq; potentiã habuit habet:vel quicqd potuit po
teſt facere. In primo ſenſu ſi diceret᷑: quãcunq; poten⸗
tiam babuit habet. indiſtincte ↄcedendum eſt. ſed ſi di
ceret᷑:cuiuſcũq; potentiam habuit habet:vel quicquid
potuit facere poteſt. intelligendũ ꝙ ꝑ hoc “y dicit cuiꝰ⸗
cunq;: põt fieri diſtributio ꝓ rebus ᷣm ꝙ abſtrabunt
a temꝑe.⁊ hoc modo nõ eſt ↄcedendũ.nam potẽtia dei
reſpicit res ſupra tempꝰ.cũ ̊ arguit: potuit incarna⸗
ri.̊ poteſt incarnari. accipit ſub ↄditione tẽꝑis ⁊ mu⸗
tat predicamentũ.ſed deberet aſſumere: ſᷣ potuit incar
nationeʒ vel habuit potentiã incamatõnis.&̊ bʒ poten
tiain incarnatõnis eiuſdeʒ. Sicut dicit᷑ de lige que eſt
rerum ſupra tempus.quantũcunq; ſideʒ habuerũt pa⸗
tres antiqui habuerũt moderni.ᷣ illi fidem de xpᷣo in⸗
carnando. ⁊ moderni de xpo incarnando. nõ ſequit᷑
immo de incarnato.ſ̊ deberet aſſumi:ſed antiꝗ habue⸗
runt fidem incarnatõnis.q̊ ⁊ moderni.In ſecundo ðo
ſenſu quo dicit᷑:quicqd potuit facere põt facere:intelli⸗
gendũ eſt ſi illud facere modo potẽtie eſt.nam reſpectu
aliquorũ potuiſſe facere dicit qð eſt poſſibile.poſſe vᷣo
modo facere dicit qð non eſt poſſibile.verbigratia.po⸗
tuiſſe mundũ creare in inſtanti vel ante creatõeʒ dicit

qð eſt potentie.ſᷣ poſſe creare in hoc inſtanti poſtq cꝛe

atus eſt nõ eſt poſſibile.ſicut.n.facere nõ eſt facti ſᷣ fa⸗
ciendi.⁊ factum facere nõ eſt facere.ſic poſſe facere fa⸗
ctum non eſt poſſe:ſᷣ poſſe facere faciendũ. Simili mõ
poſſe creare mundũ creatũ non eſt poſſe: ſ̊ poſſe creare
creandum.ſicut.n.poſſe factum nõ ſit ſed faciendũ: ſic
nõ eſt facere fſactum ̊ faciendũ.⸗¶ Ad illud qð obijcit
ꝙ; non impedit᷑ eius effectus.ꝗ̊ᷓ quẽcũq; effectum poſſit
efficere poteſt.ↄcedo:dũmodo effectus ſit in rõne faciẽ⸗
di:qꝛ ſic dicit᷑ qʒ eſt potentie.nõ in rõne facti: quia ſic
dicit᷑ qʒ nullius eſt potẽtie: immo qð eſt caſſum ⁊ va⸗
num. Ad illud ðo quod obijcit᷑.ꝙ ad quẽcũq; actum
ſe extendit potẽtia ⁊c.ↄcedendũ eo mõ quo dictum eſt.
potẽtia.n.ſe extendit mõ ad creandũ aliuʒ mundum ſi
deus vellet qui quidẽ nõ eſt.ſilit ſe extendit potẽtia ad
ↄſeruandũ mundũ ꝗ iam eſt. Sʒ dicere ꝙ potentia dei
ſe extendat ad faciendũ mũdũ qui faetus eſt ⁊ iam eſt.
hoc eſt dicere:ſe extendit ad illud qð nõ eſt facere.nazʒ
fieri mũdũ qui factus eſt nõ eſt fieri.nec facere factum
eſt facere.i Qam ponamus ꝙ aliꝗs faciat factũ: facien
do factuʒ aut facit aliqd aut nihil.ſi aliqd: illð ñ fuit
factũ. iaʒ nõ facit factũ.qdð eſt ↄtra poſitũ. Si nihil
Sfactũ focere eſt nihil facere.⸗! Ad illud ᷣo qð obijc.
potuit facere ꝙ nõ fuerim vel ꝙ mũdus nõ fuerit. Di⸗
cendũ ꝙ qᷓuis illud eſſet potẽtie ante munduʒ factũ vel

— — etr,

anteqᷓ ego eſſem. eo modo ꝙ liberi aꝛbitrij eſt poſſe re
ſpectu faciendi ⁊ nõ faciendi.tñ poſtqꝗᷓ mundus factꝰẽ
hoc poſſe nõ eſt poſſe.qꝛ ſicut dicit augꝰ.ↄtra fauſtum
li.ij.quiſꝗs ita dicit.ſi om̃ipotẽs eſt deus faciat vt que
facta ſunt facta ñ fuerũt.nõ videt h̊ ſe dicere ſi om̃ipo⸗
tens eſt faciat vt ea que vera ſunt eoipſo quo vera ſunt
falſa ſint.põt.n.facere vt aliꝗd nõ ſit qð erat. tunc.n.
facit ꝙ nõ ſit qñ illud eſſe inuenerit de quo fiat. velut
cum aliꝗd qð cepit eſſe naſcendo: faciat nõ eſſe moꝛien
do. H. n. factum inuenit de quo fieret.quis aũt dicat vt
idem qð iam nõ eſt faciat nõ eſſe.quicꝗd.n.pꝛeteritum
eſt iam nõ eſt.ꝙ ſi de ipſo aliꝗd fieri põt adhuc eſt de q̊
fiat.q¶. Ad illud qð obijcit de impoſſibili ꝑ accñs ⁊ per
ſe. iam pʒ ſolutio.⸗¶ Ad vltimũ vᷣo dõm. ꝙ iũllud qð dr
ab eterno creare vel ab eterno creatum: bʒ repugnan⸗
tiam implicitam.ſi enim ab eterno creatuʒz eſt:ab eteꝛ⸗

no eſt.ꝛ⁊ ſi ab eterno eſt:nõ hʒ eſſe poſt nõ eẽ. increatũ

eſt.ec ſequit᷑:nõ potuit aliqñ cꝛeaꝛe ꝗn potuit creaꝛe
prius.ꝗᷓ ab eterno.nazʒ quodcũq; crearet᷑ eſſet ſignare

aliqð inſtans temꝑis in quo eſt creare.que ſignificatõ

prius nõ fiat.

Membruʒ quintum
Onſequent᷑ querit᷑ de poſſibili diuĩe po⸗
tentie ⁊ in hũc modũ. Primo.n.querit᷑
quid ſit ſimpłr poſſibile ⁊ impoſſibile.
Scðdo.an illud qð eſt ↄtra naturã ſit deo
poſſibile. Lercio.vtꝝ ꝙ oppoſita ſint ideʒ.qð eſt un⸗

poſſibile ꝑ ſe:ſit deo poſſibile.Quarto.vtꝝ qð ẽ impoſ

ſibile ꝑ accñs ſit deo poſſibile.vt de coꝛupta incorꝛu/
ptam. Quinto querendũ.vtꝝ damnare petꝝ ⁊ ſalua⸗
re iudam ſit deo poſſibile. ſed illud deterininatũ ẽ priꝰ
qñ queſitũ eſt de immenſitate diuine potẽtie.

Articulus pꝛimus

DO primũ nota tres opiones:quaꝝ eſt pᷣma
dicentiũ.qdð eſt poſſibile ſᷣm inferioꝛes cau⸗

ſas:eſt ſimpłr poſſibile:⁊ ſolũ. Alij dicunt:

qð eſt poſſibile ſᷣm ſuꝑioꝛẽ cauſaʒ:eſt ſimpłr poſſibile.

Allij dicũt q̃i tenẽtes viam mediã:q; nõ ſolũ dẽ poſſibi⸗
le m inferioꝛes cauſas nec ſolum m ſuꝑioꝛes:p̊ ali⸗
qñ ſᷣm has aliqñ Fm illas dr poſſibile Fᷣm diuerſa ad⸗
iuncta. 4 Contra primũ obijcit᷑ boc mõ. qð põt cauſa
inferioꝛ põt ſuꝑioꝛ. ⁊ nõ põt inferioꝛ cauſa ↄtradicẽ ſu
ꝑioꝛi.̊ illud eſt ſimpłr poſſibile qð põt cauſa ſuꝑioꝛ.

¶ Item. j. coꝝ. j. Stultã fecit deus ſapiam hbo mundi.

MHlo.vbi ſtultũ ⁊ infirmũ dei ↄtemnit᷑ qð eſt ſm rõnes
hꝰ mũdi:que impoſſibile indicauit qdð in naturis rerũ
nõ reꝑit᷑hanc deus ſtultã fecit poſſibile foꝛe declarũdo
ꝙ illa impoſſibile iudicat.̊ poſſibile ſᷣm ſuꝑioꝛeʒ cau⸗
lam eſt poſſibile ſimpłr. ¶ Iteʒ verũ eſt drntia poſſibi
lis.omne & verũ eſt poſſibile.ſᷣ virginẽ foꝛe parituram
erat verũ qñ ꝓphete illud pdicebãt. eꝛat poſſibile ſim
plicit. ſᷣ nõ ſm inferioꝛeʒ cauſam. m ſuꝑioꝛẽ. J Itẽ
aĩam creari eſt poſſibile ſimpłr: ̊ n ſm cauſaʒ infeꝛio⸗
rẽ.q̊ ſᷣm cauſam ſuꝑioꝛẽ.⸗ Itẽ deũ eſſe bonũ? trinũ
vnũ eſt nccẽiuʒ: ꝗ eſt poſſibile. pᷣ ñ ſᷣm inferioꝛes cauſas
& m ſuꝑioꝛes. ¶. Itẽ ſi aliꝗd ſequit᷑ ad aliud: ſi pꝛimũ
eſt poſſibile:⁊ ſecũdu.ſᷣ bñ ſequit᷑ ſi deus facit ꝙ vꝛꝛgo
manens virgo parit. virgo manẽs vᷣgo parit.ſᷣ primũ
eſt poſſibile ſimpłr.ſ.ꝙ deus facit virginẽ parẽ. vꝛgi
nẽ parẽ ſimpłr ẽ poſſibile. Relingꝗt᷑ igit᷑ qð po ibileẽ
ſm cauſaʒ ſuꝑioꝛẽ:eſt poſſibile ſimpłr. Et hec ẽ opi.
ſecũda. Cõtra quã obijcit᷑ matxixoĩa ſunt poſſibilia
co. querit᷑ ᷓ: aut fit diſtributio ꝓ poſſibili ſimplicit:

aut nõ.ſi ꝓſimpłr poſſibili: nõ eſt magna laus diuine

potẽtie ꝙ. ſ. poſſit ea qᷓ ſunt ſimptr poſſibilia.Cuʒ 6

dicat᷑ in laudẽ diuinã: non fit diſtributio ꝓ poſſibilił
ſimpłr:b ꝓ impoſſibilibo.ſi Se ĩpoſſibile ẽ poſſibile.
Si dicat᷑ ꝙ ñ ſegt᷑. qꝛ er impoſſibili m ad inter? poſſi⸗

bil
ur
ro
ch

el
N⸗

re

li

teti
tpid
cole
A

geſpaſe
undus e
ra fulte
arigthg
Creſioßig⸗
guo er ne
enm
uoſin in
thötſnnin
idtithenen
gnpunriun
Ntached
libntinn
gdcd
rh kepognen
tnzeſtcheen
nöee gnrri
gn potnitcree
rekeſeſinn
que ſigukkes

tum
ſibllidiiee
rimo. nben
zünpoſtnt,
ranaturäſten
idez. göel n
e iin
onuptginwn
wepeten ſan
ternnniien⸗
otite⸗

ie

Srgvarcknn
infenonsenn
blü. Blidion
inplrpontti
ſolüdiſote

ſupiores: d

in diuerſuat
. gogotcault
luli aciciſ
cauſalapion
jampomnt
gdeſkntin
innatunonn
leſortint
mnlupiopzen
eltorini cn
eſepciur
ennpaſſbhin
nſpoi
nennſgii
ſe bonimm
nferorzcn
eusſnete
ppmnt if⸗

Nueſtio

bile ſimptr. cũ.n. dicit᷑: oĩa poſſibilia ſunt dro. includi
tur qð ẽ poſſibile ᷣm quid. ex h & reliquit᷑ ꝙ poſſibile
teo ñ ponit ſimplr poſſibile.ᷓ poſſibile ᷣm cauſam ſu⸗
pioꝛẽ n ẽ poſſibile ſimpłr:̊ ſᷣm cauſaʒ inferioꝛẽ.i¶j Itẽ
cũ dicit᷑ virginẽ manentẽ virginẽ parẽ ẽ poſſibile deo.
vel cecũ videre.hec poſſibilitas ẽ cũ grio actu mateꝛie.

Illa vᷣo poſſibilitas q̃ eſt ſm cãm inferioꝛẽ eſt ſine om̃i

trarietate. illud ẽ ſimptr poſſibile qð eſt ſjm cãm in⸗
ferioꝛ? ⁊ naturã.¶. Iteʒ qð ẽ poſſibile ſᷣm oẽm modũ ⁊
ſolũ eſt poſſibile ſimptr.bᷣ qð eſt poſſibile ſm inferiorẽ
cãm eſt poſſibile ſm omẽʒ modũ.qꝛ eſt poſſibile reſpe⸗
ctu cauſe inferioꝛis ⁊ ſuꝑioꝛis.qꝛ quicꝗd põt cã inferi⸗
oꝛ põt cã ſuꝑioꝛ.ꝭ illud ẽ poſſibile ſimpłr. poſſibile vᷣo
ſolũ ſᷣm cãm ſuꝑioꝛeʒ ñ eſt poſſibile ſm oẽm modũ.re⸗
linquit᷑ ̊ ꝙ ñ eſt poſſibile ſimpłr. ¶ Iez videt᷑ ꝑ ſe op⸗
poſitio in extremis cũ dr virgo parit.ſᷣ vbi ẽ ꝑ ſe oꝑo⸗
ſitio in extremis:eſt impoſſibile ꝑ ſe.vt albũ eẽ nigrũ.
§ e ſe inpoſſibile eſt virginẽ manẽteʒ virginẽ parẽ.Ex
bis ꝗ̊ relinquit᷑ꝙ illud qð eſt poſſibile ſm cãm inferi⸗
oꝛeʒ:eſt poiſibile ſimptr. Propt iſta obiecta tercia
opi.eſt.ꝙ poſſibile ẽ:aliqñ dr ſᷣm cauſas ſuꝑioꝛes:ali
qñ m cauſas inferioꝛes.qꝛ hec dictio poſſibile ſᷣm di⸗
uerſa adiuncta copulat ꝓ diuerſis poſſibilibo.vñ cum
dr:poſſibile ẽ deũ eẽ bonũ.hec dictio bonũ poſſibile co
pulat ꝓ poſſibilitate ᷣm cauſas ſuꝑioꝛes: ⁊ iõ vera ẽ.
cũ vᷣo dꝛ poſſibile eſt cecũ videre.copulat ꝓ poſſibilita
te ᷣm cauſas inferioꝛes:⁊ iõ falſa cẽ.Iſtoꝝ ſnia ẽ ꝙ vir
ginẽ peꝑiſſe inõ eſt poſſibile: aliqñ tñ fuit impoſſibile.
Et deus de impoſſibili facit poſſibile duobus modis.
Vno modo reꝑando naturã.ſicut in ceco illumĩato.⁊
tunc potẽtia miraculoſa ſᷣ actio naturalis. Alio modo
dando nouaʒ potentiã.ſicut b.virgini dedit potẽtiam
ↄcipiendi ſine viro.⁊ eſt hec potẽtia miraculoſa ⁊ actꝰ
miraculoſus.¶ Cont᷑.ſi aliꝗd eſt albũ aliq albedie eſt
albũ ſimpłr. & ſi aliꝗd eſt poſſibile aliq poſſibilitate ẽ
poſſibile ſimplr. Sᷣ virginẽ manẽtẽ virginẽ parẽ fuit ſꝑ
poſſibile aliqua poſſibilitate.̊ ſimplicit fuit poſſibile.
vYteʒ auge. ſuꝑ geñ. in coſta erat vt ex ea poſſet fieri
mulier. bᷣ nõ vt ex ea fieret mulier. ſilr in ceco ẽ vt poſ⸗
ſit fieri videns. Arguit᷑ ̊ hͥ mõ.In quocũq; eſt poten⸗
tia currendi:in eo ẽ ꝙ curꝛat. ſili rõne in qͥᷣcũq; eſt po
tentia videndi:in eo ẽ vt videat. in ceco erit potentia
vt videat.⁊ in coſta vt ex ea fiat mulier.qᷓ cecũ videꝛe 2
coſtam fieri muliereʒ ẽ poſſibile ſimpir.4¶ Itẽ loqndo
c ceco illuiato ꝓ temꝑe añ illuĩatõeʒ cecus videbit. gᷓ
poſſibile eſt cecũ videre.qᷓ iſte cecus põt videre. 4 INeeʒ
poſſibile eſt hũc cecũ habere potẽtiam videndi:qꝛ iam
erit verũ cũ fiet miraculũ.ᷣ ſi bʒ potentiã videndi:poſ
ſibile eſt videꝛe. ᷓ poſſibile eſt hũc cecũ vidẽ. Rñſio.
dðm ꝙ intẽtio poſſibilis ſolet dici de dicto 2 de re ſub⸗
iecta.Fm ꝙ dicit᷑ de dicto ꝑtinet ad pñteʒ queſtiõeʒ. qꝛ
dictũ poſſibile dicit᷑ reſpectu veritatis nccie vel cõtin⸗
gentis in dicto. que quideʒ fundat᷑ in affirmatõnibo 2
negationibo 2 m om̃e genus cauſalitatis.2 de ̊ intẽ⸗
debant qui erant teꝛcie opionis. Poſſibile pᷣo de re ſb⸗
iecta põt accipi ꝓprie vel apropꝛiate. Agpropate ſm

Y aſcendit ſcia theologie que intẽdit in cauſam ſuꝑio⸗
rẽ.⁊ h̊ modo dixerũt poſſibile:qð eſt poſſibile ᷣm cau⸗

ſam ſuꝑioꝛem. qui fuerũt ſecũde opi. ꝓut aſcẽdũt noĩa
ſicut aſcendũt ſcie. ſt icut intẽtio totius.in geometricis
ꝓ totoↄtinuo.in logicis ꝓ toto vli.in metaphicis pꝛo

toto ꝑlecto. Paꝛopꝛie ðdo poſſibile qð ẽ poſſibile ̃ᷣm cau
ſaz inferioꝛeʒ:qꝛ illud eſt poſſibile.⁊ ſᷣm ſnꝑioꝛẽ.⁊ iðo

eyx ꝑte agentis oĩno poſſibile. Preterea ex pte materie

eſt potẽtia ⁊ aptitudo ſeu priuatio.ſicut pʒ in naturali

bus ⁊ artificialibo.⁊ poc modo intendebãt ⁊ recte qui

ſuerũt prime opi.qꝛ poſſibile ſimplr:⁊ ꝓprie qð ẽ poſ⸗

ſibile ſin cauſam inferioꝛeʒ.4 Ad obiecta vᷣo peꝛ oꝛdi⸗

nem. Ad primũ dom. ꝙ verum eſt ꝙ cauſa inferioꝛ nõ
otradicit ſi uꝑioꝛi.ſ̊ diſpoſitio in cauſa infeꝛioꝛi põt cõo⸗

vxj.

tradicere actioni que põt elici a cauſa ſuꝑioꝛi.vt patet
oculus cecus ñ ↄtradicit cauſe ſuꝑioꝛi: ſ̊ tamẽ cecitas
que eſt diſpoſitio in oculo ↄtradicit actui vidẽdi.ꝗ põt
elici a cauſa ſuꝑioꝛi. nec dicit᷑ poſſibile ſimptr qð tm ẽ
poſſibile deo:ſ qdð eſt poſſibile ſᷣm omẽʒ modũ. videre
aũt nõ eſt poſſibile ſm hunc modũ iſti ceco: lʒ ſit poſſi⸗
bile deo. vnde non poſſibile ſimptr. EUlnde notada ẽ dif⸗
ferentia in actionibo naturalibo ⁊ miraculoſis. In mi⸗
raculoſis.n.pᷣcedit actus potẽtiam.ſ̊ in natuꝛalibo pᷣce
dit potentia actũ:deinde ſequit᷑ acius.⁊ hinc eſt ꝙ hic
ponituꝛ ſimplicit poſſibile:quia potentia pcedit actũ.

ibi ᷣo non:quia actus pꝛecedit potentiam. ¶ Ad illud

quod obycit᷑.j.coꝝ.j.ſtultam fecit deus ſapientiã ⁊c.ĩ
glo. rñdeo.hic loquitur de poſſibili ſᷣm Aprietatẽ theo
logie.vnde ſenſus iſtius locutionis eſt talis.ſapientia
mundi iudicat impoſſibile non ſolum ſᷣm cauſam infe⸗
rioꝛem ſed etiam pᷣm cauſam ſuꝑioꝛem qð in naturis
rerum nõ reperit.ſed deus declarauit ſibi foꝛe poſſibi⸗
le.vnde ſumitur ibi poſſibile ꝓ poſſibili deo pᷣm ꝓpꝛie⸗
tatem theologie:quia loquit᷑ te incarnatõne ⁊ paſſiõe
⁊ potentia incarnationis ⁊ paſſionis.¶j Ad illud quo
querit᷑ vtꝝ poſſibile ſit virgineʒ parere. Dicendum ꝙ
hec eſt duplex:virginẽ parere eſt poſſibile.põt.n.intel⸗
ligi de retvel de dicto.ſi de re ſubiecta:falſa eſt.⁊ ẽ ſen⸗
ſus.virgo poteſt parere.i.virgo hbʒ potentiam parien
di.nulla enim virgo adbuc habuit poſſibilitatẽ donec
beate virgini data fuit illa potentia.ſicut dicit dama.
ſpũſſanctus ſupueniet purgans ipſam ⁊ virtutem ge⸗
neratiuam verbi dei tribuens. Si intelligat᷑ de dicto:
vera eſt. ⁊ eſt ſenſus.hoc dictũ virgineʒ parere eſt poſ/
ſibile.nec notat᷑ potentia reſpectu rei ſubiecte: ſ reſpe/
ctu dicti. ⁊ notatur poſſibilitas 'm cauſam ſuperioꝛẽ.
ſicut anteq; mundus eſſet fuit poſſibile mundum foꝛe.
ſcilʒ quo ad deum. ⁊ hec poſſibilitas in dicto que fun⸗
datur in cauſa agente:non in materia.4. Quod obijci
tur.ſi aliquid ſequitur ad aliud.ſi antecedens eſt poſ⸗
ſibile:⁊ conſequens.non ſequit᷑ generaliter: ſequit᷑ ta⸗
men ſumpto poſſibili in eodeʒ genere. Eſt aũt poſſibili
tas ᷣm cauſaʒ inferioꝛeʒ ⁊ ſuꝑioꝛeʒ. nec ſequit᷑ aligd ẽ
poſſibile ſm cauſam ſuꝑioꝛem. eꝛgo ⁊ m inferioꝛem.
poſſibile aũt determinat᷑ pᷣm adiunctũ.vt q ↄiũgit᷑ cũ
dictione notãte cauſaʒ ſu ꝑioꝛẽ notat᷑ poſſibile ſᷣm cãm
ſuꝑioꝛeʒ. Sed cũ dicit᷑ virgo poteſi parere.notat poſſi
bile ſimpłr ⁊ reſpectu cauſe inferioꝛis.cuʒ vo dr poſſi⸗

bile eſt ꝙ deus faciat virginem pareꝛe:notatur poſſibi
litas ſᷣm cauſam ſuꝑioꝛem. IUnde habent quidam pro

reguia ꝙ non ſequit᷑.ſi eſt veritas in eſſentia ꝙ ſit poſ
ſibilitas in natura.quia veritatem in eẽntia facit cau⸗
ſa ſupioꝛ.vt aſinam loqui vel rirginẽ parere:deficiente
poſſibilitate cauſe inferioꝛis. Vel melius vt dicamus
omne verum eſt poſſibile.vt ſicut verũ ampliat᷑ ad ea q̃

fiunt ſᷣm ſuꝑioꝛem cauſam:ita poſſibile.veruʒ eſt eniʒ

ſpecies poſſibilitatis.i Qon.n.eſt concedendũ ꝙ aligd
eſt poſſibile niſi in veritate ſit vel ſᷣm naturã fieri poſ⸗

ſit.vnde non cõcedimus deum facere loqui aſinaʒ ba⸗

laam eſſe poſſibile.qꝛ nec in veritate eſt:nec ſᷣm natuꝛã
fieri põt.ſᷣ tamen ↄcedimus deum poſſe h̊ facere.vt au
tem fiat ſermo de re nõ de dicto:poſſibile eſt deo facere
loqui aſinam balaam.⁊ ſic veruʒ fuit ⁊ poſſibile aſinã
balaam loq:b̊ᷣ modo nec eſt verũ nec poſſibile.¶ Ad i
lud vo qð obijcit᷑ de creatõe aĩe.Oicenduʒ ꝙ poſſibile
Fm natuꝛam dicit᷑ duobo modis. Vno mõ cuiꝰ pᷣncipiũ
eſt natura ſiue cuiꝰ principium eſt in natura. Alio mõ

qð non eſt a potentia nature:ſed tamen eſt conſuetũ vt

fiat in natura a cauſa ſuꝑioꝛi.ſᷣm ꝙ dicitur conſuetu⸗
d eſt altera natura. vt creatio: iuſfificatio ⁊ huiuſ⸗

modi. Simpliciteꝛ ergo poſſibile dicitur quod eſt poſ-

ſibile ſm naturam iſtis duobus modis.vnde etiaʒ dif
finitur miraculum per arduum 7 inſolitũ.ꝑ arduum:
qꝛ eiꝰ principiuʒ non eſt natura.⁊ ꝑ ſolitum:quia non

eſt conſuetũ vt fiat in naturalibo nõ a natura.4 Ad il⸗
lud teum eſſe trinum ⁊ vnum eſt poſſibile.pzʒ rñſio.qꝛ
nõ dicit᷑ poſſibile reſpectu rei ſubiecte.ſᷣm hoc.n.ſigni
ficaret᷑ ꝙ deus eſſet ens in potentia: qd eſt falſum. ſed
ſignificat᷑ poteſtas dei que fundat᷑ ſuꝑ veritate rei qua
verum eſt deum eſſe trinũ æ vnum. Ad obiecta vo ꝰ
ſecũdam opi. Ad illud po qð primo querit ex mat ·xix·
omia poſſibilia ſunt credenti. vtꝝ fiat diſtributio pro
poſſibilibo vel ꝓ impoſſibilibo?: Dicendũ ꝙ fit diſtri⸗
butio pro poſſibilibo ⁊ impoſſibilibo ſᷣm cauſaʒ inferi
oꝛem.nõ tn ex hoc ſequit᷑ ꝙ impoſſibilia ſint poſſibilia
ſimplłr:ſed poſſibilia deo.nec ſequit᷑:̊ poſſibilia. vnde
in li:de regulis theologie.deus omnipotẽs dicit᷑ quia
poteſt nõ ſolum que ſunt vel fieri pñt: ſed etiã que fiẽi
nõ pñt.poteſt.n.impoſſibilia.⁊ multa que ſunt impol⸗
ſibilia ſᷣm inferioꝛeʒ cauſaʒ vel ſm naturam:ſunt poſ⸗
ſibilia 'm ſuꝑioꝛeʒ cauſaʒ. Quicqd.n.eſt poſſibile ᷣm
inferioꝛeʒ cauſam: eſt poſſibile ſᷣm ſuꝑioꝛezʒ.ſed non cõ
uertit᷑.illud aũt eſt poſſibile qð ſᷣm naturaz ſimplrx eſt
poſſibile.Quod aũt poſſibile ſᷣm ſuꝑioꝛeʒ cauſam.nõ
dicit᷑ ſimplr poſſibile: ſed poſſibile deo.reliqua vᷣo que
obijciũt᷑ ↄcedenda ſunt.vt patet ex dictis. Ad obie⸗
cta ↄtra terciam opi.que quodãmodo veritatẽ bʒ. Di⸗
cendũ ad illud qð primo obijcit. ꝙ virginẽ pariturã ?
poſſibile aliqua poſſibilitate.̊ eſi poſſibile.dðᷣm ꝙ nõ
ſequit᷑:niſi illa poſſibilitas ſit poſſibilitas ſimpꝑłꝛ.̊ pʒ
ex dictis ꝙ poſſibilitas ᷣm cauſam ſuꝑioꝛez tm̃. cũ ſit
ratione cauſe agentis nõ materie.nõ ponit poſſibilita
tem ſim płr ſ̊ ſᷣm quid in re. ſicut eſſe in cauſa non põt
eſſe ſimptłr ſ̊ eſſe ſm quid.⸗l! Ad aliud qð erat.qꝙ in co
ſta erat ꝙ poſſet fieri mulier.⁊ ſimilit in ceco ꝙ poſſet
fieri videns. Dicendũ ꝙ eſt potẽtia actiua ⁊ paſſiua.
Actiua duplex eſt:creata ⁊ increata.Paſſiua duplex
eſt.reſpectu potentie create:⁊ reſpectu potentie increa
te. Dicendũ ꝗ ꝙ in coſta erat potentia paſſiua ſiue ma
terialis.vnde poſſet fieri mulier a potentia actiua in⸗
creata:cui ſubiecta eſt ⁊ obediens omĩs materia vr fa⸗
ciat de ea quicqd vult.ſed nõ erat in coſta potẽtia paſ⸗
ſiua vnde poſſet fieri mulier a potentia actiua creata
ſine cauſa infeꝛioꝛi.⁊ ideo nõ ſequit᷑ ꝙ in coſta eẽt vnde
fieret.⁊ hoc mõ intelligendũ eſt in ceco illuĩato ⁊ in ce⸗
teris miꝛaculis. Ad aliud qð ꝓponit:iſte cecus vide
bit. S poſſibile eſt iſtum cecum videre. Diſtinguẽdũ de
dicto vero.⁊ hoc modo ſequit᷑ ex pᷣcedenti:quia dictuʒ
eſt verum exquo iſte cecus poteſt videre eſt viſurꝰ.de re
falſa:quia falſum eſt ꝙ iſte cecus poteſt vidẽ.i Ada⸗
liud dõm.qꝙ poſſibile eſt ꝙ iſte cecus hẽbat potentiã vi
dendi.loquendo de potentia paſſiua.ſ̊ ſi arguat᷑q iſte
cecus poteſt videre vel poſſibile eſt iſtum cecum videꝛe
nõ valet.infert᷑.n. potentia actiua a paſſiua potentia.
Sed ſi querat᷑ ſi põt dici poſſibile ᷣm potentiã actiuã
poſtꝙᷓ factũ eſt miraculũ? Rñdeo. in aliquibo potẽtia
eſt miraculoſa actus naturalis.vt ĩ ceco illumiato.In·
alijs potentia miraculoſa eſt actus miraculoſus.vt q
aſina loquat᷑quia otra naturã eſt ꝙ aſina hẽat poten
tiam loquẽdi:⁊ etiã ꝙ loquat᷑. In bis ̊ dõm. q aſina.

2

nõ põt loqui qᷓuis loquat᷑.ſᷣ ſic ñ eſt ð ceco.ĩmo poſiq

videt põt videre.

Aticulus ſecũdus.
Vnſequẽt querit᷑.vtꝝ qð eſt ð naturam ſit
co poſſibile.ad cuiꝰ rei intelligẽtiã queꝛũt
. tria.Primo. vtrũ potẽtia dei ad miracula
ſit vria nature.Scðo.vtꝝ ſit aliq̃ rõ ĩ materia ad mi⸗
racula.Lercio.cũ potẽtia dei dicat᷑ in oꝑibo mirabili
bus ⁊ miraculoſis:quedã facere natura:quedaʒ ſupᷣ

naturã:q̃dã pret᷑ naturã.vtꝝ hec ſint eadẽ vł diuerſa.

Aaprimumſuper §. .

geñ· . Nõ habuit prima rexꝝ ↄditio vt femia ſic fieret:

b vt ſic fieri potuiſſet.nec ð cauſas quas deus volunta

rio inſtituit voluntate immutabili aliqd facit. ᷓnerat

naturã vt ex coſta fieret mulier. 4¶ Iteʒ aug. in de ci.
tcei· omia poꝛtenta vident᷑ eſſe ↄ naturã:ſᷣ ñ ſunt.¶ Itẽ
ro.xj. Contra natuꝛã inſertus es bone oliue.Glo.deꝰ
ↄditoꝛ nature ̊ naturã nihil facit.4! Iteʒ ibideʒ.id na
tuꝛe eſt cuiuſqʒ rei:qð de ea facit deus.q̊ deus de re ni⸗
hil facit ↄtra natura. ¶ Item rõ recta nõ eſt zoria rõni
recte.ſ̊ natuꝛalis ratio eſt recta.ꝗᷓ diuina rõq ſemꝑ eſt
recta:nõ eſt ↄtraria rõni nature.ꝗᷓ nec oꝛdini nature.
Cõtra.luc.j.Ecce elyʒabeth cognata tua.lo.ne
virgo de partu deſperet.accipit exemplũ anus paritu⸗
re:vt diſcat deo eſſe poſſibilia que oꝛdini nature vidẽt᷑
ria.ꝗ.¶ SItem.ij.coꝛint᷑.xij. On ſignis ꝓdigijs ⁊ virtuti⸗
bus.Glo.ſigna ⁊ ꝓdigia ſunt in his que ↄtra naturã
ſunt.virtutes in his que nõ extra naturã ſunt vt ꝑ im⸗
poſitõʒ manus hoĩem a moꝛbo liberare.4 Item Ro.
xj.õ naturã inſertus es.Glo. deus ñ incõgrue dicitur
aliquid facere ð naturã:qñ facit aligꝗd ↄtra id qð noui
mus in natura.hanc appellamꝰ cognitam nobis ſolitũ
curſum nature.ↄtra queʒ cum deus facit: magnalia 2
miracula nominant᷑. Rñſio. natura dicit᷑ triplicit᷑.
Vno mõ ſolitus curſus natuꝛe.Alio mõ naturalis po
teſtas.vt deus faciat ex ea quicqꝗd vult. Leꝛcio mõ lex
ſumma nature deus ipſe.ðpbigꝛẽa.aliq̃ actiões ſunt ĩ po
tentia nature actiua ⁊ paſſiua.illa que ſunt in poten⸗
tia creature actiua dicũt᷑ eſſe a natura.ſicut ĩ ꝓductõe
ſegetuʒ ⁊ hmõi.Alia dᷣo ſunt in ſola potentia paſſiua.

vt in coſta erat:vt ex ipſa poſſet fieri eua.qꝛ in coſia nõ
erat potentia actiua ad h:ſed potentia paſſiua. õ oꝑ⸗
tuit ꝙ vt potẽtia dei actiua ad h̊ oꝑaret᷑. Alia vdo ſunt

que nõ ſunt in potẽtia actiua nec paſſiua.vt ad hoc ꝙ
ceus fiat hõ.⁊ in his ſolum eſt deꝰ natura ſiue diſpoſi
tio diuina ſiue volũtas. Scoðm h̊ dicendũ.ꝙ deꝰ pᷣmo
mõ oꝑat᷑ ̊ naturã.qꝛ oꝑatur ↄtra ſolitũ curſuzʒ nature

hoĩbus notũ.Scðo mõ tercio nũqᷓ.ꝙ enĩ pꝛimo mõ

oꝑetur ſᷣm naturã qð eſt ↄtra ſolitũ curſuʒ nature ho⸗

minibo notũ.Ro.xj.ↄtra naturaʒ inſertus es.glo.dicẽ
hũano moꝛe eẽ ↄtra naturã qð ẽ vſum nature moꝛta

libus notũ.⁊ ibideʒ ↄtra naturã dicit apłs qð eſt ʒ cõ⸗

ſuetudinẽ nature. vt ſi ſurculus inſertus ꝑticipet fru⸗

ctũ radicis.Scðo mõ nihil facit ð naturã.qꝛ h̊ͥ mõ na
tura dicit᷑ naturalis obediẽtia creature reſpectu poten
tie creatoꝛis.ſi h̊ mõ faceret ↄᷣ naturã:faceꝛet ꝙ creatu

ra potentie ſue nõ obediret:qð eſt impoſſibile.cũ hoc

ſit eis a conditõne.vnde augꝰ. ddit naturis vt ex eis
hoc fieri poſſet.non vt hoc ex naturali motu baberẽt.

7 eſt exempluʒ de coſta.geñ.ij.⁊ de virga aaron q fron⸗
duit. vt habet᷑ numeri.xvij. Lercio modo nõ poteſt ſa
cere contra naturã. ꝗa nõ põt facere cõtra ſeipᷣm.Ro.

xj.glo.Contra illam ſummã legeʒ iuſticie tam deꝰnul⸗
lo modo facit qᷓ; ↄtra ſeipᷣin.

enĩ dicit aptitudinẽ ad viſiõʒ· aliq̃ aptitudo ẽ in ceco
ad videnduʒ. Cõtra.virginẽ par ere ſiue ꝙ manens

virgo pariat. Gẽ ð vſuʒ nature ⁊ ð potẽtiã nature acti
uam ⁊ paſſiuã.ꝗ̊ ñ ẽ rõ in oꝑe miraculoſo ex ꝑte crea⸗

ture.¶ Itẽ qᷓdaã miracula fiut in ꝗbo nlia pᷣt eẽ rõi cre⸗
atura. vt ꝙ deꝰ ſit hö. PRñſio. ſunt rõnes naturales

ſunt rõnes ſemĩales.ſunt rõnes cauſales.Rõ cauſałlẽ

duplex.ſ.creata ⁊ increata. Increata deꝰ. creata potẽ⸗

tia paſſiua. Incꝛeata.ſ.ipᷣa potẽtia ſimplex catuꝛe abſʒ

oĩ diſpoſitõe ad h̊ ꝙ faciat deꝰqð vult. Rõ ſemial ẽ po

tẽtia paſſiua create.cũ aliq diſpoſitiõe tñ remota.Ro
naturalis eſt potentia cũ diſpoſitõe ꝓpingoꝛi. In gno

2 (N pas „„α☚

rrr— f 2 7. . 0°6* „* .
Rſπ raiiſl. ſern aud3 ie⸗ rde

Nueritur ſecũdo S. ij.

Vtꝝ in creatura ſit aliqua ratio ad miracula.Et vide
tur ꝙ ſic. augꝰ.in coſta erat vt ex ea poſſet fieri mulier
& in creatura ẽ potẽtia ad opꝰ miraculoſuʒ. 4 Iteʒ in
ceco eſt potẽtia priuata cũ aptitudine ad viſũ.cecitas

Eatnnem,
amn
hfiimmonn

mizumrtt
pligenn
Sdne Nnn
euniſintee
re Ient
lnncogne dn
llpnniche⸗
amn donebe
hhat nmti
adickni
dmönumnen
1. Tenonde
zaetöͤesſnin
veluneinpen
aſicntign
Potentiapiſn
ene⸗ geinaſt
lupaſſiun
nt. Aume
inn. t alte
turaſiuedſe
ei. g f
irſezen
Peni paumns
hrſuznatun
erms es ge
m natmem
apksgdetie
us peeſuft
nuri ahnun
Nereſunnſoen
ſurngaen
Poſſoleüͤte
Meuurona
li monbari⸗
mgpammift
ochnö
bmnſefni⸗
kcietan

ſ
hirante
oſetenpi
loſt en
MAfſi i
mimpint⸗
eſvegne
ftünmmr
perre⸗
D
Seonmd
Ki,
ng
Nraunn
zeniner
oͤſen

ztennott
zaz,

Mneſtio

ergo eſt naturalis ratio ad pꝛoductionem ſegetis. VUbi
aũt eſt oꝑatio m rationes naturales nõ eſt opus mi⸗
raculoſuʒ ſed ſolum 'm ratõnes ſeminales aut ßm ra
tiones cauſales.ſᷣm ſeminales ratõnes vt in virgis de
quil facti ſunt ſerpentes. Si enim m naturaʒ ille ſe
minales rõnes eſſent pꝛoducte in actũ:tunc ratones ſe
minales fierẽt naturales ꝗa eſſent in ꝓpinquioꝛi diſpo
ſitione.ſicut ſi piecte eſſent virge in aquã et putreſacte
cetera neceſſaria ↄcurꝛerẽt:ſed qð natura facit paula
tim: deꝰfacit in inſtanti:et ideo miraculoſum. Sed ſũt
alia miracula vbi ſolum ſunt ratõnes cauſales vt in B
quod eſt virginẽ parere.etilla ſunt ſimpliciter miracu
loſa.que autem ſᷣm rationem ſeminalem ſunt ꝑtim na⸗

turalia et partim miraculoſa. .
§. in.

Lercio queritur

t differentia hoꝝ ſupꝛa naturaʒ.pꝛeter naturã ⁊ con⸗
tra naturã. Et dicendũ eſt.ſupꝛa naturã ſunt quoꝛum
non eſt ſimile in natura nec in potentia natuꝛe.vt in h
qð eſt virginem parere.Contra naturaʒ. vt que fiunt
oↄtrario curſu nature tamen terminãtur ad ↄfoꝛme na⸗
ture:vt hoc quod eſt cecum videre.Preter naturam di
cuntur fieri que fiunt oꝛdini ſimile nature:ſed non iu⸗
xta modum natuꝛe.ſicut ex aliquo habente ratõnes ſe
minales ſubito pꝛoducitur aliquid in eſſe:quod longa
tranſmutatõne ſiue putrefactõne poſſet ſᷣm naturaʒ in
eſſe pꝛoduci.que quodãmodo dicuntur mirabilia ſcilʒ
ratione modi pꝛoducendi in eſſe.hoc eſt.quia ſubito qͥ⸗
dammodo dicuntur naturalia ſcilicet ꝓpter rationes
ſeminales que offerente ſe tempoꝛis opoꝛtunitate in re
rum ↄſimiliũ ſpecies naturalr pꝛoꝛumperent. ſicut de
virgis Exo.vij.vñ aug.ꝑ omnia mundi elementa inſũt
rebus quedam occulte ſeminaticie ratõnes.quibo cum
data fuerit opoꝛtunitas tempoꝛis:pꝛoꝛumpũt in ſpeci⸗
es debitas ſuiis modis et finibus. Illud ergo in quo aſ
ſunt ſeminales rationes licet per aliquid aliud excite⸗
tur nõ dicitur ↄtra naturam ſed pꝛeter naturam.

Articulꝰterciꝰ

Onſequẽter querit᷑ vtrũ ꝙ oppoſita ſint idẽ
ſit deo poſſibile.et videt᷑ ꝙ non:quia ſi face⸗
ret ꝙ albũ manens albũ eſſet nigrum: facẽt

dptr a oꝛdinatõeʒ ſuam et inſtitutõeʒ.Qon põt aũt face⸗

re ↄtra oꝛdinatõeʒ ſuã:̊ nõ põt facere ꝙ albũ manens
album ſit nigrum. Ytem auguſt. in de vera religione
om̃e coꝛpꝰ in aliud coꝛpꝰ mutari poſſe credibile eſt:ſed
qðᷣlibet coꝛpꝰin aĩam rõnaleʒ poſſe ↄuerti credibile ab
ſurduʒ eſt:qm̃ deus ſic om̃ipotens ẽ.vt nunqᷓ ſue rõnis
inſtituta auellat: ̊ inſtituta ſue rnis ſunt vt oppoſita
nõ ſint ſimul in eodẽ: nõ põt facẽ.nec etiã pt hmõi tꝛã
ſmutatõnes quas ponit aug.facere.¶¶ Item ſic deo nõ
eſt poſſibile facere ↄtra potentiã.ita nec ↄtra veritateʒz
vel bonitatẽ:ſed ſue veritati repugnaret ſi eſſe ⁊ nõ eſſe
ſimul accipent᷑ de eodẽ.ꝗa ſi hoc faceret ↄtra veritatez
faceret. ome aũt verũ eſt verũ veritate pᷣma:g ↄtra ve⸗
ritateʒ ſuã faceret ſi opoſita ſimul eſſe faceret. Con
tra. nunqꝗd deus põt de trunco facere vitulũ ⁊ ecõuerſo
Sſitr ꝙ albũ ſit nigrũ. ¶ Iez magis dil⸗ crepãt creator
et creatura ꝙᷓ albũ et nigrũ.quia album ⁊ nigruʒz ſunt
ſub eodẽ genere:̊ nõ creatoꝛ et creatura.ſ̊ deus potu⸗
it facere ꝙ creatoꝛ eſſet creatura: põt facere ꝙ album
ſit nigrum. ¶ YIez pᷣme drie entis ſunt ens ab alio ens
nõ ab alio: pꝛime dr̃ie entis magis differũt q̃ᷓ album
et nigꝛũ:q̊ ſi deus potuit facẽ ꝙ ens nõ ab alio ſcʒ deꝰ:
eſſet ens ab alio ſcʒ bono:multofoꝛtius põt facẽ ꝙ al⸗
bum ſit nigrũ. ¶ Iem byllari. v.li. de trini. ꝑfeete po⸗
teſtatis ẽ id naturã poſſe facientis qð ſignificat ſermo
dicentis.et ita cũ quiceꝗd põt dici effici poſſit: tenet ve⸗
ritatis naturã ꝙ deo exequat.et vult dicere: ꝙ peꝛfecte
potentie eſt.ꝙ teꝰpoſſit facere quicꝗd põt: ſᷣ ſermo di⸗

xxj.

centis põt ſignificare ꝙ album ſit nigruũ:ergo illud po/
teſt deus facere.¶ Item ↄmunis animi acceptio eſt. ꝗ
virtuoſioꝛ ẽ potentia dei ad faciendũ q; anima ad cogi⸗
tandũ imaginandũ vel hmõi: ꝗ̊ poteſt facere albuʒ eſſe
nigrũ chymerã:vel hominẽ eſſe aſinũ.et videt᷑ etiã ſᷣm
hoc ꝙ poſſit facere quicꝗd poteſt imaginari. Ad il⸗
lud nil temere aſſerendo cũ om̃i modeſtia.rũdemus ꝙ;
ſi potentia dei ↄcipiatur ab aĩa abſolute.nõ poterit aĩ
ma determinare nec capere infinituʒ pelagus ſue pote
ſiatis:ſ cum aĩa ſpeculat᷑ diuinã potentiã vt oꝛdinatã.
Fm ↄditionem pfᷣatis veritatis bonitatis. dicit ꝙ poſſi
bile wro eſt qð poſſe poſſibile.et non põt qð impoſſibi⸗
le ſᷣm hoc dixerunt.ſicut habet᷑ in regulis theologie q
ↄtradicit ſue potentie vel veritati vel bonitati:potẽtie
maieſtatis nõ ↄueniret vt faceret maioꝛẽ ſe. Item veri⸗
tati eius ↄtradiceret facere de eodem ſimul eſſe et non
eſſe. IYtem bonitati eius ↄtradiceret damnare petruʒ
ſaluare iudam et peccare.ſemꝑ ergo cum debet dici ðdo
aliquid poſſibile:exigit᷑ ꝙ nõ detrahat potentie eiꝰ ve⸗
ritati vel bonitati.¶ Quod ergo obijcit.ꝙ poteſt face⸗
re ꝙ album ſit nigrũ ꝙ potuit facere ꝙ creatoꝛ eſſʒ cre⸗
atura:rñſio aliquid incipit eſſe aliud ꝑ contractionem
nature vel ꝑ vnionem. Secundo modo dicitur ꝙ deus
fecit ꝙ creatoꝛ eſſet creatura.non ꝑ nature ↄtractõneʒ
vel conuerſionem.et eodem modo poteſt deus faceꝛe
album ſit nigrum.id eſt ꝙ vniatur nigro:ſed nõ ẽ pol⸗
ſibile ꝙ album fiat nigrum per nature ↄtractionem ſi⸗
cut habet a parte altera.Qon eniz hoc eſſet poſſe quia
manifeſte natura albedinis et natura nigredinis a ſe
facta:non poteſt facere album nigrum. vnde ſi faceret
album nigrum:opoꝛteret mutare naturam a ſe factaʒ
quod non eſt poſſe quid.pꝛobatur.quia manifeſte na⸗
tura albedinis eſt dicere album non eſt nigrum et econ

uerſo: ergo faciens album eſſe nigrum faciet albuʒ nõ

album:et hoc conſtat quia non eſt potentie ſiue poſſe.
4 Ad illud quod obijcitur. plus differunt ens ab alio
non ens ab alio q;ᷓ duo entia ab alio. Rñſio.deus põt
facere ꝙ idem ſit homo et deus.id ẽ ꝙ eadem ꝑſona ſit
deus et homo.nõ ꝙ hec natura ſit illa. ſic nõ poteſt fa⸗
cere ꝙ natura albi ſit natura nigri.tamen poteſt face⸗
re ꝙ eadẽ perſona habeat albedinem et nigꝛedinẽ non
mutata natura. 4 Ad auẽtem hyllarij dicenduʒ. ꝙ eſt
loqui de dictõe dupliciter.vel ſᷣm ꝙ copulatur ad ima
ginatõnem: vel fantaſiam. Pꝛimo mõ quicquid poteſt
dici ꝙ non diſcoꝛdat a pꝛima veritate:poteſt deus face
re.Secũdo modo poſſunt multa dici que deus non po
teſt facere:gꝗa ↄtradicerent ſue veritati.Ael aliter dicẽ⸗
dum.ꝙ nõ fuit intentio hillarij de dicente homie z ver
bo eius:ſᷣ dicentem appellauit patrem verbum filium.
voluit &̊ in hoc dicẽ.ꝙ eq̃lis potentie ſunt pater et filiꝰ
quia hnt eandem natura.vt ſit ſermo non ſolum decla
ratiuus vel ſignificatiuus:ſ etiam oꝑatiuus.

Articulꝰquart

Veritur conſequenter.vtrum qð eſt impoſ⸗
ſibile per accidens ſit ðo poſſibile:vt de cor
rupta facere incoꝛruptam.Ad quod hiero⸗
nimus.cum deus omnia poſſit:non poteſt de coꝛrupta
facere incoꝛruptam:ſed conſtans eſt ꝙ hoc eſt impoſſi⸗
bile per accidens quia aliquando fuit poſſibile relinꝗ
tur ergo ꝙ impoſſibile ꝑ accidens non eſt poſſibile ðo
Item aug.contra fauſtum.quiſquis ita dicit ſi om̃i⸗
potens eſt deus:faciat vt que facta ſunt facta non fue⸗
rint.non videt hoc ſe diceꝛe ſi omnipotens eſt faciat vt
ea que vera ſunt:eoipſo quo vera ſint:falſa ſint. Sen⸗
tentia quippe qua dicimus aliquid fuiſſe ideo vera eſt.
quia illud de quo dicimus fuit. et non eſt banc ſenten⸗
tiam deus falſam facere nõ põt:qꝛ nõ eſt ↄtrariꝰ verita
ti. Cont᷑.deus pt facẽ vt aliqꝗd nõ ſit qdð eſt.⁊ ꝙ aliꝗd
nõ ſit futurũ qdð erit:̊ põt facere ꝙ aliquid non fuerit

BeH Lor 9) cecater aca 9 2

R

quod fuit pteritum: ergo poteſt facere ꝙ coꝛrupta non
fuerit coꝛrupta.¶ Item ſententia qᷓ dicimus aligd fuil⸗
ſe eſt vera veritate creata:ſed de põt facere de omi cre/⸗

ato ꝙ non ſit: poteſt facere de iſto vero aliquid fuiſſe

cerů ñ ſit. q ñ fuit: qd eſt ↄ aug.¶¶ Itẽ magis un⸗
poſſibile ẽ qð ẽ ipoſſibile ꝑ ſe.qᷓ; qð ẽ impoſſibile ꝑ ac⸗
cidens.ſi ̊ põt impoſſibile ꝑ ſe:vt de trunco vituluz:er
ao põt de pꝛeterito non pᷣteritũ: aut quaꝛe nõ?: Mñ⸗

ſio. ad hoc pie dixerũt quidam. ꝙ deus poſſet faceꝛe ab

ſolute de coꝛrupta incoꝛruptam. ? de pᷣterito quod nõ
fuit pᷣteritum.et bmõi opinionis fuit gilbertus. ¶ Ao
illud vᷣo hieꝛo.rñderunt.ꝙ cũ dicit᷑ deus nõ põt facere.
ꝙ cum dicit᷑ nõ poſſe illa ↄſuetudine loquendi in ſepᷣtu

ris qua dicit᷑ aliꝗd fieri cũ innoteſcit: ita dicit᷑ nõ poſſe

a hiero.quia nõ oñdit ſe poſſe:non em̃ legit᷑ hoc feciſſe
ſicut legit moꝛtuos ſuſcitaſſe ⁊c. ¶¶ Ad illud vo auguſ.
reſponderũt.ꝙ deus põt facere ꝙ illud qð eſt pᷣterituz

non fuit qntum in ſe eſt. non em̃ ſe habet aliter ad res

qᷓ ſe haberet ab eterno.vnde pꝛeteritũ pñs et futurum
ex ꝑte rerum ſunt.non ex ꝑte dei: ſicut dicit Auguſti. ꝙ
non põt facere ꝙ preteritũ non fuerit pᷣteritum. loquit
cuʒ ſuxpoſitõne pᷣteriti.hoc eſt:non pot facere ꝙ aligd
ſimul ſit pꝛeteritũ et nõ preteritum: quia illud non eſt

potentie. tñ de quo enunciatur fuiſſe: poteſt facere ꝙ; ñ
fuerit.¶ Ad pꝛimum gobiectum reſpondet aug. cõtra

fauſtum ſic.tunc facit deus de aliquo ꝙ non ſit.quãdo
illud eſſe inuenerit de quo fiat.velut cum aliquem qui
cepit eſſe naſcendo:faciat non eſſe moꝛiendo.hoc enim
factum muenit te quo fieret quis.aut dicat vt id ꝙ nõ
faciat non eſſe.quicꝗd autem pᷣteritũ eſt iam non eſt.ꝙ
ſi de ipſo aliquid fieri poteſt:adhuc eſt de quo ſiat.et ſi
eſt.quomodo pꝛeteritum eſt:quaſi diceret.non reling⸗
tur ergo ꝙ de boc quod pᷣteritum eſt:non põt de? facere
non fuiſſe.nec eſt ſimile ð hoc quod pñs eſt:ꝙ põt face
re non eſſe. quia pñs eſt ens actu.nec de hoc ꝙ futurũ ẽ
eſt ꝙ poteſt facere ꝙ non ſit futurum:quia futuruʒ eſt
ens in potentia: pꝛeteritum vo nec eſt ens in potentia
nec in actu. ¶/ Si vo obijciat᷑.ſi pꝛeteritum eſt non ens
in potentia nec ens actu:quõ verum eſt? Ao hoc reſpõ
det aug.ideo veruʒ ẽ illud fuiſſe.quia in noſtra ſenten⸗
tia verum eſt. non in ea re que iam non eſt.⸗! Ad ſecun
dum reſpondet auguſtinus ↄtra fauſtum mouẽs que⸗
ſtionem. ſi queras vbi ſit hec vera ſententia.pꝛius inue

nitur in animo noſtro cum illud verum ſcimus et dici⸗

mus:ſed et ſi de animo noſtro ablata fuerit.cum illud
quod ſcimꝰobliti fuerimꝰ:manebit ipſa veritate.ſemꝑ
em̃ verum erit illud fuiſſe qð erat et non eſt.et vbi erit
verũ iam fuiſſe qʒ erat:ibi verũ erat antejᷓ fieret futu⸗

rum eſſe qð nõ erat.huic veritati deus nõ poteſt adueꝛ

ſari. ĩ quo ẽ ſumma ⁊ incommutabilis veritas q̃ illu⸗
ſtratur vt ſint quicqd in quoꝛumcũq; animis et menti⸗
bus verũ eſt.¶¶ Ad illud qð obijcitur. an magis impoſ

2

ſibile eſt qð eſt impoſſibile per ſe: qᷓ; qʒ eſt im poſſibile

ꝑ accidens: Reſponſio ꝙ eſt accipere extrema vtriuſq;

impoſſibilis dupliciter.vel in eſſe vel ĩ fieri.Si impoſ⸗

ſibile accipitur in eſſe:impoſſibilius eſt qð eſt impoſſi⸗

bile ꝑ ſe. Sed in fieri impoſſibilius eſt qð eſt impoſſibi
le ꝑ accidens. Et cauſa huius eſt.quia unpoſſibile ꝑ ſe
eſt d illis impoſſibilibo que ſunt impoſſibilia ex oꝛdi⸗

ne nature. vt truncuʒ fieri vitulum ſunt poſſibilia ex oꝛ⸗
dinatõne reuocabili a deo qui eſt ſupꝛa oꝛdinem natu⸗

re vnde ab eo pñt iſte foꝛme ſuccedere in materia ſcili⸗
cet foꝛma trunci et vituli:quia materie in qua ẽ foꝛma
trunci.poteſt impꝛimere foꝛmũ vituli:ſed ꝙ pꝛeteritum
fiat nõ pꝛeteritũ vel fiat futurũ:eſt oꝛdo irꝛeuocabilis.
ga eſt oꝛdo ᷣm incõmutabilitatem pꝛime veritatis. ſic
patuit ex verbis bti aug.ↄtra fauſtum.

LQueſtio.xxij.de deꝛiua

tõne potentiaꝝ creaturaꝝ a potentia pꝛima.

Onſequenter re/
ſtat querendũ de deriuatõne potentia
rũ creaturaꝝ a potentia pᷣma.et ſub q̃
dam bꝛeuitate. am iſta reqrunti ſu
is locis ꝓpꝛiam inquiſitõeʒ · Querit᷑ 8

bic pᷣmo.vtrũ ex diuina potẽtia fluxent potentia pati⸗

endi ſiue ſuſceptiua.Scðo.vtrũ a diuina potẽtia flux

erit om̃is potentia agẽdi. Tercio.vtruʒ a deo fluxerit

om̃is potentia pᷣſidendi.Quarto incidentałr querit᷑ ð
potentia pᷣſidendi q eſt angeli ad angelũ. Quinto ð po
tentia pꝛeſidendi q̃ eſt bominis ad animalia. Sexto de
potentia q̃ eſt creature coꝛpoꝛee ſuper incoꝛpoꝛeam.et
bec amplius diſcutientur in ſuis locis.

Membrum prunum

D pꝛimũ arguit᷑ cũ om̃is natura ſit a ðo
ſicut clamãt om̃es ſcripture.potentia at
paſſiua ſine receptiua eſt in natuꝛa mate
rie:ꝗᷓ eſt a deo. 4 Iem ꝙ materia ẽ et ꝗ

põt recipere totũ eſt a eo:̊ potentia receptiua ẽ a deo

Contra.quicqd ẽ a deo exemplar bʒ in ipſo:ſᷣ poten

tia receptiua exemplar nõ hʒ in deo:quia nihil eſt rece
ptumm in ipſo: potentia receptiua nõ eſta doo. So

lutio.dicendũ ꝗꝙ potentia receptiua duo impoꝛtat. ſci⸗
licet capacitatẽ et indigentiazʒ: ratõne indigentie nõ eſt
a deo.nec hʒ exemplar in eoipſo ſcʒ ratõne capacitatis

q̃ ſcʒ ↄtinet hanc foꝛmã vel illã a ceo eſti. et in ipo erxem

plar bʒ.cũ ipſius dei ſit ↄtinere omia ſic materie vł ſoꝛ
me foꝛmas.tñ aliter ⁊ aliter dicit᷑ deus ↄtinere omia et
materia foꝛmas.nam deꝰↄtinet om̃ia ↄſeruãs nullo in
digens:materia ↄtinet foꝛmã tanqᷓ ab ipᷣa ↄpletuʒ eſſe
7 ꝑfectionem recipiens.

Membrum ſecunduũ
Ecũdo querit᷑ qualiter a diuina poten/
tia flurerit potentia agendi. Ad qð ſic.
Ro.xiij. Non eſt ptᷣas niſi a deo:ſᷣ poten
tia peccandi vel coꝛrũpendi bona natuꝛa
lia eſt potentia: eſt a So.¶ Itẽ iob. j. dicit. ꝓ data eſt
ptas dy abolo ad temptandũ iob ⁊ hoc a deo. Et ioh.
xix. dicit᷑ pylato.nõ baberes in me ptatem ⁊c.⸗ Item

adam in ſtatu innocẽtie habuit hãc potentiã ſcʒ peccã⸗

di. ⁊ nõ a ſe nec a dyabolo:&̊ a deo.¶¶ Item augn. nobi
lioꝛ eſt natura ꝗᷓ põt peccare ꝙᷓ illa q nõ põt peccaꝛe:
potentia peccãdi ẽ de nobilitate nature: ß̃ quicqꝗd ẽ de
nobilitate nature ẽ a deo: ꝗᷓ potentia peccãdi a do eſt.
.yItem quicꝗd ẽ de ↄmendatõne nature alicuiꝰ nature
a deo ẽ:ſpᷣ ecci.xxxj.cõmendat᷑ bõ ꝗ potuit tranſgredi et
nõ eſt trãſgreſſus: poſſe trãſgredi vel peccereẽ a dxeo.
Contra anſel.potẽtia peccandi nec ẽ libertas nec ꝑs
eiꝰ:ſᷣ ſiitudo quã hʒ hõ ad deumẽ in li.ar.nec ps ei⸗:
eſt hõ diſſitis dro:̊ nec a deo ꝓuenit ei pras.ſpeccãdi.
Item potẽtia diffinit᷑ ꝑ ſuum actum ⁊ ab illo accipit
ſuam perfectionem: ergo potentia peccandi diffinitur
per hunc actum peccare.xet ab alio accipit ſuam perfe⸗
ctionem.ſed ſᷣm hoc omnino eſt diſſimilis a primo:er⸗

go potentia peccandi non eſt a o. YItem qrit. cuʒ di

catur qui reſiſtit poteſtati dei oꝛdinatõni reſiſtit. vtru
qui reſiſtit potentie peccandi: reſiſtat potẽtie diuĩe ſen
oꝛdinatõni? ¶ Juxta hoc queritur. vtrum eadem ſit po
tentia benefaciendi et malefaciendi: videtur ꝙ nõ.· po⸗
tentia enim benefaciendi pꝛocedit ex beneplacito ci.
potentia malefaciendi ex iudicio dei. Fm ꝙy dieit beus
auguſtinꝰin ð ſpiritu littera.homo cum accipit pote
ſtatẽ malefaciendi ex iudicio dei venit. poteſtas po bñ⸗
faciẽdi er volũtate ⁊ bnplacito: penes cs diffeĩt po⸗
tẽtia bñfaciẽdi ⁊ malefaciẽdi: nõ eſt eadẽ hec potẽtia
et illa. 4 Item potentia benefaciendi eſt ad pꝛobatio⸗

ſ.uo⸗ ſu⸗ A Beo

ton
ergo
ſunt
let
ſop
ſen.
atate
g
on
ſen

in
e
Aſe
ibe
Nen
fo
iai

ernd
töneheg,
nind
afegnmſt
dez⸗Qleii
potentiztg
dofient
talraueni;
,Onme
miaSenn

unſume

Imon

ismtmniteh
Mure,pgetri
tinmmane
e materni
hreceptieinn
inipoien
guianihline
eſtao G
Nno inpann
eincigentrit
öne capuitn
aſicmateet⸗
ns oinereofn
4 ſeruäsnult
b ipa pen

uncn
Adiuina por
mdi. Boc
niſia doße
endi onanun
dickgont
boes ao Ein
intenti,n
pornilzerß
(Fenaugnon
juͤean
ue babieltr
Greatinstan
onitrunne⸗
Apetcantin
giliemut

QNueſtio

nem bone volũtatis.poteſtas malefaciendi ad damna

tionem male voluntatis. ſicut dicit aug. in pꝛedicto .
ergo non eſt eadem potentia bec et illa.en enes.
ſunt motus qui tendunt ſurſum et qui rendun, act
et etiam contrarij: eꝛgo potentie per quas eliciun nta⸗
ſed potentia benefaciendi ſurſum mouetur per ca /
tem: potentia vᷣo malefaciendi deoꝛſum trabit ꝑ aern
citatem: ergo diuerſe erunt potentie ↄtrarie. o
aug. libe. arbi.eſt facultas voluntatis rarionts.
bonum eligitur gꝛatia aſſiſtente: malum eadem nlt
ſtente. ergo eadem eſt potentia benefaciendi 7 malefac
endi ſcilicet libe. arbi. Ad pꝛimum dicẽdum.ꝙ cum
dico potentiam peccandi duo dico:ſcilicet potentis fa⸗
ciendi hanc actonem. et bec potentia eſt bonum:⁊ hec
actio eſt peccatum. Ende Anſelmus.in libꝛo.de caſu
dy aboli.poteſtas volendi non recte⁊ ipſum velle t
aliquod bonum. Fm hoc dicimus ꝙ potentia peccandi
id eſt potentia faciendi hanc actionem inquãtuʒ acno
eſt:a deo eſt. ſed defoꝛmitas illa que in potentia peccan
di intelligitur ratione peccati a deo nõ eſt:ſed hui &⸗
ſoꝛmitatis pꝛincipium eſt voluntas noſira ſᷣm ꝙ eſt in
actu et non in potentia tm̃. Non enim potentia volen⸗
di malum defoꝛmitatem dicit.voluntatem autem dici⸗
mus non ᷣm ꝙ eſt a ceo:ſed ſᷣm ꝙ eſt ex nibilo.⁊ iõ ver
tibilis ſᷣm ꝙ dicit damaſcenus.¶ Ad ſecundum quod
obijcitur.ꝙ peccandi potentia non eſt libertas nec ꝑs
eius.dicendum ꝙ boc intelligitur ꝙtum ad defoꝛmita
tem que eſt in actu peccandi.non qtum ad ipſam acti⸗
onem. vel ꝙ hoc eſt verum ratione libertatis.liberum
enim arbitrium eſt quod ſui gratiae eſt ⁊ hoc in deo.in
creatura antem libertas eſt. qua ſcilicet habet poteſta⸗
tem faciendi.quelibet auteʒ poteſtas peccandi non eſt
poteſtas faciendi aliquid ſed deficiendi.et hoc ratione
defoꝛmitatis ſuꝑaddite ad actionem: ᷣm hoc igitur nõ
ẽ libertas nec ꝑs libtatis:et ſic nec a deo.¶ Ad terciũ
dicendum.qꝙ diſſimilitudo eſt ratione defoꝛmitatis nõ
ratione actionis:⁊ ꝑ hoc patet ſolutio ad alia obiecta
Ao boc ꝙ querit vtrum qui reſiſtit poteſtati peccan
di dei oꝛdinatõni reſiſtit: Rñdet oꝛigenes ſuper predi⸗
ctum locũ Ro.xiij.poteſiaſ ꝑſequendi bonos ſit a deo.
Ad hoc inquit bꝛeuit rñũdemus.ꝙ nemo ẽ ꝗ neſciat ꝙ
viſus nobis a deo donatus eſt et auditus ⁊ alij ſenſus:
tamen in poteſtate noſtra eſt vt ſic vel ſic eis vtamur.
ſic igit᷑ huiuſmodi poteſtas a deo eſt:ſ̊ abuſus non.ſᷣm
hoc dicimus.ꝙ reſiſtere poteſtati ꝙ.ſ.non ſit poteſtas
eſt reſiſtere dei oꝛdinatõni:ſed reſiſtere potentie hec ne
ſcʒ exeat in actũ hunc malũ vel in abuſum:bonũ ⁊ẽ. nec
ↄtra dei oꝛdinatõnem:ſ̊ potius ofoꝛmare ſe oꝛdinatio⸗
ni ⁊ voluntati diuine.Vnde oꝛige.cum dicitur qui po⸗/
teſtati dei reſiſtit ⁊c.hoc non intelligitur de poteſtati⸗
bus que ꝑſecutionem inferunt ipſis fidelibus. Simili
ter ambꝛo.⁊ gꝛego.oꝛdinatio poteſtatis a tro eſt:ſᷣ ab.
uſus a malo.Ad hoc quod dicit᷑ vtrum ſit eadem po
tentia benefaociendi ⁊ malefaciendi.dicendum ꝙ eadeʒ
potentia eſt. et hec eſt potentia li.ar.ſed ꝙ hec potẽtia
eſt ad benefacienduʒ hoc habet a natura ꝙ vero eſt ad
malefaciendum: hoc habet er defectu. ¶ Ad pꝛimũ ob⸗
iectum dicendum·ꝙ diuerſitas cauſe non attendit᷑ qᷓ;
tũ ad potentiam ſed qᷓtuʒ ad exituʒ potentie in actum.
Me enim hec potentia exit in actum bonum boc a bene⸗
placito dei eſt. & po in actum malũ hoc er iudicio dei
eſt. ¶ Ad illud quod obijcitur. ꝙ motus ſunt contrarij
ua potentie contrarie.dicendum ꝙ etiaz intelligitur
potentijs naturalibus que ita determinate ſunt ad
vnũ ꝙ non poſſunt ad alterum. vt leue ſurſum graue de
enin ſe ſic non eſt de rationalibus potentijs in qui⸗
us lunt motus voluntarij. que cum ſint ad contraria

vt bonum faciendum et malum.non pꝛopter hoc dicũ⸗

tur ↄtrarie potentie:ſed potius ↄtrariorum.

Ic anns O. nte go.
NR 4 Or. 7 6, F2 ad

2

77 –o0

51

Membꝛum tercinm

Ercio queritur.vtrũ a deo fluxerit om̃is
potentia pꝛeſidendi. Circa quod ſic obij
citur dominium et ſeruitus ↄuertunt᷑ ga
coꝛrelatiua ſunt:ſed ſeruitus habʒ oꝛigi
nem ex peccato ergo et dominatio.pꝛobatio medie Nu
guſti.xix.d ciui.di.Qullus natura in qua de hoĩem
ↄdidit:ſeruus eſt hoĩs aut peccati:ſᷣ pꝛincipiũ ſeruitu
tis pctm eſt.¶ Item ibidem dicit᷑.ↄditio ſeruitutis iu⸗
re intelligit᷑ in potentia pctorũ. Contra.om̃is ptᷣas
a deo Ro.xiij.ſ̊ poteſtas eſt dominium: ergo eſt a deo.
Solutio.dominiuʒ ⁊ ſeruitus in effectu ex pcto ſunt
tanq; er cauſa meritoꝛia.ptᷣas ᷣo dominandi a deo eſt
tanqᷓ; a cauſa ↄferente.vnde nõ eſt incõueniens idẽ ha-
bere diuerſa pꝛincipia diuerſis reſpectibo:ſᷣ de hoc ple
nius inquiretur in tractatu de legibus ⁊ preceptis.

Membrum quartum

Varto querit᷑ de potentia pᷣſidẽdi q̃ ẽ an⸗
geli ad angelũ.Ad qð ſic gre. vbi nõ de⸗
linꝗgmus:om̃s pares ſumꝰ.nõ ſic ẽ in an⸗
gelis:ſunt em̃ ibi thꝛoni ⁊ dominatönes.
Querit᷑ ̊ vnde ẽ hoc ꝙ in natura hũana non ſunt oꝛdi
nes ſicut in angelis. Et videt᷑ ꝙ in hoĩbo ſit oꝛdo a na⸗
rura.ſi eĩ hõ ſtetiſſet.vnꝰfuiſſet ꝑſpicatioꝛ alio.ᷓ in eis
eſt oꝛdo a natura.¶ Item videt᷑ ꝙ dominatõ nõ debeat
oꝛdo eſſe in angelis.oꝛdo em̃ non ceſſabit:ſᷣ dominatio
ceſſabit:q̊ dominatio nõ debet eſſe oꝛdo. ꝓbatõ medie.
in hoĩbo euacuabit᷑ om̃is pᷣncipatꝰet omis ptᷣas.ſic dr
j· Coꝛin.xv.q̊ ſiłr in angelis euacuabit᷑ oĩs dominatõ
dominatõ in angelis nõ eſt oꝛdo. Solutõ. ſic dicit
bẽs dyoniſiꝰin tractatu de dominatõne. dominatõ du⸗
plicem hʒ intelligentiã. VIno mõ dominatio idem eſt ꝙ
pᷣeminentia alicuiꝰcreature reſpectu aliquaꝝ ſeu alia⸗
rũ qᷓtum ad naturalia. Alio mõ dominatõ idem eſt ꝙ
ptᷣas cohercendi alias creaturas.ſᷣm hanc duplicẽ do⸗
minatõnis acceptõeʒ.rñdendum ẽ ad obiecta.dominiũ
igit᷑ ſm ꝙ dĩic pᷣeminentiã in naturalibo reſpectu alteꝛi
us:ſic ẽ in angelis.⁊ etiã in hoĩe:ſi ſtetiſſet i ſtatu inno
centie.¶ O & obijcit ꝙ vbi nõ delinqmꝰ pares ſumus.
dicendũ ꝙ h̊ eſt verũ ᷣm ꝙ dominiũ intelligit᷑ ptas co⸗
bercendi.hoc mõ dominiũ nõ hr̃et locũ in hoĩe niſi pec
caſſet. ¶ O aũt dĩc ꝙ dñationes ſunt ĩ angelis.h̊ᷣ intel
ligendũ eſt de dñatõne q̃ eſt peminẽtia vniꝰ reſpectu ali
oꝛũ qᷓtum ad nat᷑alia.pᷣſunt eĩ alij angti alijs. illnian⸗
do. ꝑficiẽdo.purgãdo vt dic dyoni.¶ e obijcit ꝙ ĩ ho⸗
mine ceſſabit ptas ⁊ p̃latio ̊ et in angelis.dicenduʒ ꝙ
H eſt verũ qtum ad miſteriũ qð hñt exercere in creatu⸗
ris ſcʒ angłi:bᷣ ̊ pleniꝰexplicabit᷑ in tractatu ð anglis.

Mem brũ quintũ

Vinto querit᷑ de potẽtia pᷣſidendi q̃ ẽ ho⸗
minis ad aĩalia.Ad qð ſic.dominaꝛi om

ni creature inferioꝛi digtas ẽ: ̊ hec dig⸗

tas magis debẽt dari anglo q; hoĩ:cũ an
gelus ſit dignioꝛ creata.ꝙ at᷑ debet᷑ bomĩ hr geñ.j.vbi
dz. vt pᷣſit piſcibꝰmaris ⁊c.q¶ Si dicat᷑ ptas dñandi
creaturis data ẽ homĩ.qꝛ hõ hʒ indigentiã de ipis. Cõ
tra.indigna ẽ in hoie ex ꝑte illa q̃ eſt defectꝰ.in ipſo ſcʒ
ex ꝑte coꝛꝑis:łᷣ ptas ineſi illi ex ꝑte illa q̃ ẽ ꝑfectioꝛ ſcʒ
ex ꝑte aĩe. Geñ.j.faciamꝰ hoĩem ad imaginẽ ⁊ ſili.⁊c̃.
vt pᷣſit piſcibo ⁊c. Hec aũt im ago ex ꝑte anime attendi
tur nõ ex ꝑte coꝛꝑis:q̊ᷓ cũ ptas dñandi inſit alicui.rõne
illa q̃ eſt ꝑfectiꝰ⁊ nobiliꝰ:nõ erit indigna in hoĩe cã do⸗
minadi alijs creaturis. 4 Item dñium illud cetermiat
gen.j. cũ dr p̃ſit piſcibo ⁊c᷑. Geñ.ix. Terꝛoꝛ vr̃ ſuꝑ cun
cta aĩantia.queꝛi᷑ ad ꝗd vel q̃ rõne date ſũt hoĩ ille due
poteſtates: vel iſta gemiata dominãdi ptas. MKũñſio
dñari dicit᷑ aligd alicui inqᷓtuʒ timet᷑ ab illo.vł inqꝙᷓ̃tũ

omim 9„

8 D ☛ ſenſß v) Pfna P ſ Do Sr , O G

— wa2 24 14 /

9 † M

regitur ab illo.pꝛimo modo collata eſt homini ſoli po⸗
teſtas dominãdi ſuꝑ creaturã ſenſibilem. Enð geñ.ix.
ſit terꝛoꝛ veſter ſuꝑ cũcta animantia terꝛe.binc eſt ꝙ ti
moꝛ: incutiet᷑ an im alibo ex hominis aſpectu. ad hoc au
teʒ ꝙ incutiat᷑ timoꝛ creature ſenſibili neceſſariꝰẽ aſpe
ctus rei ſimilis.ſ.creature ſenſibilis. vt patet in leone
q ſuo aſpectu timoꝛem incutit minoꝛibo aĩalibo.homo
vᷣo a leone et ab alijs aialibo omibo timet᷑. Hanc auteʒ
ſimilitudinẽ.i.ſenſibilitatem q̃ alijs creaturis incutẽet
timoꝛem nõ eſt reꝑire in angelo:⁊ ideo nõ dicit᷑ ei datũ
dominiũ ſuꝑ alias inferioꝛes creaturas:ſ̊ datuʒ eſt ho
mini rõne ſenſibilitatis:qͥ aſſimilat᷑ alijso ſenſibilibo cꝛe
turis. Scðo modo datum ẽ angelis vnde nũe.xxij.le
nit dñs ad balaã glo.oꝛigenis verſus finem. opꝰẽ mun
do etia angelis ꝗ ſunt ſuꝑ beſtias et p̃ſunt animalium
neceſſitati virgultoꝝ plantationumq; et ceteroꝝ incre
mentis.et ꝗ pᷣſunt oꝑbus ſanctis.ꝗq eterne lucis intelle
ctum ⁊ occultoꝝ dei agnitõnem rerũ diuinax ſcienti⸗
am doceant. ¶ aũt querit᷑ quare bis collata ẽ homi
ni hec poteſtas.dicendũ ꝙ duo ſunt in ipſo homine.ſcʒ
natura et ratio.Ratõne igit᷑ nature dictum ẽ ei genev
pᷣmo.pᷣſit piſcibo maris ⁊c.ex ꝑte vᷣo rõnis dictum eſt
ei geñ.ix.terꝛoꝛ et tremeꝛ veſteꝛ ſit ſuꝑ cuncta animan
tia ⁊c.i.ſuꝑom̃es irꝛatõnabiłr ⁊ moꝛe animaliũ viuẽ⸗
tes. Pꝛimo igit᷑ collatũ eſt dminium ratione nature.
Secundo vo eo ꝙ rationabiliter viuit.

Membꝛum ſextum

Exto querit᷑ de potentia que eſt creature
coꝛpoꝛee ſuꝑ incoꝛꝑeam. Queritur ergo
vtrũ coꝛpoꝛee creature hẽant potẽtiã ſuꝑ
incoꝛpoꝛeas:vel ecõuerſo:⁊ videt᷑ ꝙ crea
tuꝛe coꝛpoꝛee habeat ptates ſuꝑ ĩcoꝛpꝑeas.ſᷣm ꝙ; dicit
Kabi moy ſes ⁊ alij ꝓphete de quibuſdaʒ animalibus
que fiũt ex putrefactõne.dicũt em̃. ꝙ; ꝑ ptatem ſementi
nam q eſt in coꝛꝑibo ſuꝑceleſtibo fiunt hmõi animalia.
ſic igit᷑ coꝛpa ſuꝑceleſtia ptateʒ hñt aiando aliq coꝛpo
ra.et ſᷣm h̊ hñt poteſtatẽ ſuꝑ aĩas vt videt᷑. ¶ Contra.
Aug.viij.ſuꝑ gen.ad lr̃am.dei ꝓuidentia regẽs atʒ mi
niſtras vniueꝛſaʒ creaturã.ſubdidit pᷣmitus om̃ia ſibi
deinde creaturã coꝛꝑalem ſpũali.irꝛatõnaleʒ ratõnali
inualentioꝛẽ valentioꝛi.De h̊ etiã habet᷑ in eodem.xij.
Qðoↄcedimꝰ. Ad illud qð obijcit te poteſtate coꝛpo⸗
rum celeſtiũ reſpectu aĩaliũ q fiunt ex putrefactõne. di
cendũ eſt.ꝙ ꝓ ipᷣa coꝛpoꝛa celeſtia ſolumodo fit pꝛeꝑa⸗
tio ⁊ poſtmodũ a deo dat᷑ ipa foꝛma ſcʒ aĩia ſenſibilis.
nec ẽ ipſa foꝛma infuſa h̊ impᷣſſa.Eſt em̃ inſeꝑabilis:ſi
aũt eẽt infuſa eſſet ſepabiis. 1

Mueritur etiam in/ §S. .

cidẽter vtrum ſuba ſpũalis hẽat ptateʒ ſuꝑ oẽm ſubam
coꝛꝑalem.⁊ pᷣmo querit᷑ e lucifero. vtrũ ſcʒ hẽat hanc
potentiã: Et videt᷑ ꝙ ſic. SJob.xlj. Mon ẽ ptas ſupꝑ ter⸗
ram qᷓ poſſit ei cõꝑari:dr d lucifero.ꝗᷓ eius ptas exce⸗
dit oẽm ptateʒ inferioꝛẽ.¶ Item greg. ⁊ ſi błtitudinem
ꝑdidit.tũ magnitudinẽ nature nõ amiſit q̃ oia hiana
ſuꝑat.4. Item H̊ ꝓbat᷑ de bonis angelis.ꝙ ſcʒ habeãt
hac potentiã ſup creaturaʒ coꝛꝑaleʒ. Aug.ſupꝑ geñ.ad
lram. Angelis ſblimibo deo fruentibo ſubdita ẽ om̃is
creatuꝛa coꝛpea.ois irꝛatõnabił vita.oĩs volũtas infir
ma vel pᷣua: ̊ oℳaß Lont. videt᷑ ꝙ hec ptas tm̃ ſit da⸗
ta xpᷣo homĩ. MMath. vlti.data ẽ mihi ois ptas ĩ celo et
in terꝛa.nõ & angelis bonis vel malis. 4 Item ambr.
ſuꝑ illud luc. iiij. Omia tibi dabo ꝛc. omia ad tps ſibi
eſſe ꝑmiſſa nõ ambigit.qꝗa ꝗ pmiſit:oꝛdinauit.nec ptas
mala ẽ:ſ is qui male vtit᷑ ptate. ſᷣm hoc vidi ꝙ malus
angelꝰnõ habeat ptateʒ ſuꝑ inferioꝛẽ creatura: licet ei
ꝑmittat ad t̃s dominari. Solutio. dicenduz eſt. .
mali angeli nullã bnt potentiã niſi ſolũ quando eis p⸗
mittitur coartata eſt eniʒ eoꝝ potentia. qð bene appa

4v AKeT9 atllt ned o 2 Tra f 079

õs

Dc 9) * r ſν 9wrpalq ſpedli.
ae e ben 2,

„l. & ſor⸗ Pα y Yrt

ruit math. viij. Abi petierunt a ro vt mitteret eos in

gregẽ poꝛcoꝛum.glo.ſuꝑ illũ locum. nihil põt dyabolꝰ⸗
niſi ꝑmiſſus: ſed nõ eſt ita de bomis angelis. Aug. ſu
gen. ad litterã hoc de ſubditis vel cum ſubditis creatu
ris agũt quia nec oꝛdo poſſit in omibo iubente illo cui
ſubiecta ſunt omia.accipiũt em̃ primo in beata trinita
te ſᷣn ꝙ poſtea oꝑant᷑ in creaturis. Quõ aũt coartata
eſt vel limitata potentia maloꝝ.determinat aug. et ab
ipſo accipit DHugo de ſancto victo.dicens: moderatur
deus quatuoꝛ modis oꝑationes maloꝝ. termino natu⸗
raliteꝛ collate poteſtatis.miraculo mirabilit illate paſ
ſionis.obſtaculo ↄtradicentis occulte difficnltatis vñ
Exodi.viij.digitus dei eſt hic:⁊a iudicio oꝑantis intrin
ſecus diſpoſitõis.xpᷣo at bomini data eſt poteſtas oĩno
libera.nullatenꝰ coartata.nõ in terꝛa tm: ſed etiam in
celis ſuꝑ alios homines et alias creaturas. hoc eſt qð
ipſe dicit math.vlt.data eſt mihi omnis ptᷣas.

Nueſtio.xxi.de ſciẽtia
Niunante gratia

ſaluatoꝛis.poſt inquiſitõnem de poten
tia:inquirendum eſt de ſcientia diuia
in hunc modũ. Pꝛimo quid ſit ſm ra
tionem intelligentie. Secundo ꝑquid
ſciat.Tercio cuius ſit.Quarto qu ſit.

Membrum prunum
Irca primũ querit᷑ ꝗd ſit ſcia diuina ſᷣm
rõneʒ inteiligẽtie.ld qð ſic ꝓcedit᷑ aug.
in li.de trini.Scĩa ẽ ipᷣa ſapia.ſapia idẽ

qð ipſa eſſentia. qꝛ in illa trinitate nõ elt
aliud ſaꝑe qᷓ eſſe: ſcia nature nihil aliud eſt qᷓ ipſa di

uina eẽntia. Querit᷑ j̊. vtꝝ aliꝗd ↄnotet᷑ pᷣter rõnem el⸗
ſentie in ſcĩa. Et videt᷑ ꝙ ſic.dic em hugo de ſcto victo.
ſcĩa q de nullo ẽ:et ipſa nulla ẽ.oĩs &̊ ſcia de aliq eſt. ꝗa
ſi nihil eſſet de q̊ ſcia eſſet:ſcĩa nulla eſſet: &̊ in omi ſcia
ↄnotat᷑ reſpectus ad ſcibile.4 Item ſcia eſſi aſſimilatio
intellectꝰad rem ſcitã.ſi &̊ aſſimilatõ ↄnotat reſpectum
ſiłr ⁊ ſcĩa ↄnotabit. Item hugo de ſctᷣo victo.ſcia ẽ ex
iſtentiũ.pᷣſciẽtia futuroꝝ ⁊c. ſcia dĩc reſpectũ ad res
exñtes ſic pᷣſciẽtia ad res futuras. Cont.in.j.ſentẽ.
xxxv.di.dr.ſi nulla eẽnt futura.nulla eẽt pſcientia eſſet
tñ in deo ſcia:ſᷣ ſi res nõ eſſent future:non eſſet dicè re⸗
ſpectũ ad creaturã: & in ſcia nõ reqꝗrit᷑ reſpectꝰad crea⸗
turã.¶¶ Iteʒ cũ dr de ſcire ſe:dr diuina ſcia.nõ tñ ↄno⸗/
tat᷑ reſpectꝰad creatura: ꝗ̊ vᷣtute ſignificatõis noĩs ſcie
nõ impoꝛtat᷑ reſpectꝰad creaturã. Iteʒ ad idẽ dyo.in
li.de diuis noibo.diuĩa ſapia ↄgnoſcẽs ſeipᷣaʒ:ↄgnoſcit
oĩa.nõ igit᷑ alio mõ ↄgnoſcit⁊ ſcit qᷓ ꝑ ſeipᷣaʒ:ſᷣ cũ dico
ↄgnoſcit ſe ſiue ſcit:nõ ↄnotat᷑ reſpectꝰad creaturam:g
nec ſiłr cũ dr̃ ſcit re.. Ad h̊ pot rñderi ꝙ ſcire qñq;
dr abſolute. et tũc nõ ↄnotat᷑ reſpectꝰ.⁊ qũq; dĩ reſpe⸗
ctiue cũ determĩatione:ſ h̊ͥ duptr.qꝛ qq; cũ ctermia⸗
tione eiuſdẽ reſpectu ſui:⁊ ſic nõ impoꝛtat᷑ reſpectꝰqñ⸗
qᷓ pᷣo reſpectu drſi ⁊ ſic impoꝛtat᷑ reſpectꝰ.⁊ B duptr.ſ.
q̃ſi ĩ actu vel q̃ſi ĩ habitu.¶ Sʒ ↄtra.deꝰdj ſcire ſe:ſciꝛe
creaturã.aut ꝗ̊ vniuoce: aut eqnoce.Si vmuoce: vna
eſt rõ intelligẽtie vtrobiq;. ſi &̊ nõ ↄnotat᷑ reſpectꝰ cũ dĩ

ſcit ſe: nec ſiłr ↄnotat᷑ cuʒ dr ſcit creaturas. Si equoce

GSalia rõne ſcit ſe ⁊ creatuꝛas.Cont᷑.ſciendo ſe ſcit crea

turas vt dicit dyo. nõ alia rõne ſcit ſe q creaturas

eadẽ.¶ Iteʒ obijcit᷑ ↄtꝛa H qð dr.cũ dicit᷑ de ſcit creatu
ras ↄnotat reſpectꝰ.cũ dico desſcit abſolute: nõ ↄnota
tur reſpectꝰaliꝗs ſi q̊ nõ ↄnotat᷑ h reſpectꝰ aliꝗs: q ſcia

t vᷣtute noĩs nibil ↄnotat. Hoc iteꝝ videt᷑. Eſi ei c

ſideraꝛe nomẽ diuinũ ĩ ſe:⁊ i cooꝛdĩatione.ſi nomẽ ali⸗

qð nłonotat ĩ ſe:nec de ſᷣtute noĩs aliꝗd ↄnotat᷑ ĩ cooꝛ

dinatõne.pʒ at᷑ ꝙ ĩ omibo nomibo diuĩis ↄnotantibo eſt

N.A. go pie, 5 ſan drr 9”

₰

cun di
dinrel
nekſet
Aſſkori
Sini
penien
tnco
ſcienti
las pel
ſecgtcu
herſone
coq
genp
zdiuin
ſienna
rum.
Pr
Ge
ſcge
ſn
din
i
i.

ſint
tntia
ſene
ſſon
ſn
ſtorn
ſen⸗
Alenti
nobi
fabin
feet
fc
lnse
lomn
hobi
lureh
Die⸗
linae
dare
linco⸗
ene
Nnn
nnin
r
nn
Kinn
Vin
toe
dlſe
lorn
nc
er
ndt
orn
ſonee
buge
ret

Rs

nnigpigs,

delci
grn

iſtoͤnem dr
de entin
noquia ſit
Gecunco
ſi.
m
itſäin duu
cſipetin
ſaſcnhick
lantniartoc
lalollliitnn
noiſaninnd
bogodſtneen
ſchuicte
Reſen tzingiitt
nſcigelnt
nottſtietr
rſcioſinſiie
die feſein
Colt inſſct
lgeitilinnr
t:nonchtdn
rikreſpeetun

.

,= vs

— =

=

linaſclanoti

nifiatos nint
Jezacd iN
leoſeiß ⸗
lhnfin
ettadatumn
fötengin,
P. 1cpnie
1gigünnnin
lutri
Peet inl
Ncrfuen
Gimluk,ſt
Ceninfeti
aunas Dig
ſuncylſi
tſeigenmg
ek oſhtann
toluenin

cwolgsffl

lone 4 n.

NMueſtio

connotatio etiam extra cooꝛdinatõnem. vt ptʒ in h̊ no
mine creatoꝛ ⁊ dñs.⁊ hmõi.⁊ ſic de ſingulis. ſi ergo h̊
ver bum ſeit:extra cooꝛdinatõeʒ nihil connotat:nec in
cooꝛdinatione connotabit quãtum eſt cæ virtute ſigni⸗
ficationis nominis.4l Item obyicitur cõtra hoc qð di⸗
citur.ꝙ nibil notatur cum dicitur dens ſcit ſe.⁊ pꝛo⸗
batur ꝙ ↄnotatur reſpectus ſed non ad creaturam.na
cum dicitur ſcientia:intelligitur eſſentia. aut igit ad⸗
ditur aliquid ſupꝛa eſſentiam in ratõe intelligẽtie cum
dicit᷑ ſcientia:aut nõ.Et conſiat ꝙ ſic.quia ſcientia eſt

aſſiłatio intellectus ad rem ſcitam ſicut dicit hylarius

Similitudo non ſibi eſt:ĩmo ſimilitudo ſem ꝑ dicit cõ⸗
uenientiam aliquoꝝ in aliquo vno. vbi ergo eſt ſimili⸗
tudo:eſ⁊ reſpectus pluralitatis.ergo cuz intelligitur
ſcientia: intelligitur reſpectus per quẽ ꝓbatur plurali
tas perſonaruʒ. qᷓ;uis ergo diuina ſcientia oicatur ad
ſe.vt cum dicitur deus ſcit ſe: tamen ↄnotatur reſpectꝰ
perſonarum. quia cõnotatur ſimilitudo vel aſſitatio.
Sed queritur vlterius ſi iſta ſimilitudo intelligitur vt
exemplar ſᷣm ꝙ dicitur ꝙ diuina ſcientia nihil aliud ẽ
ꝙ̈ diuina eſſentia ſignata vt exemplar. Si hoc? contra
ſienti non eſt cauſa rerum. quia ſcientia dei eſt ma⸗
orum: non tamen eſt cauſa maloꝛum deus. ſed exem⸗
plar eſt cauſa foꝛmalis. deus enim eſt cauſa formalis
exemplaris: ergo ſcientia non dicit diuinam eſſentiam
vt exemplar. 4 Item exemplar non eſt rerum non cxi⸗
ſtentium.ſed ſcientia eſt rerum non exiſtentium. ̊ non
ſunt idem ſcientia exemplar.¶¶ Item queritur quaꝛe
diuerſimode nominetur diuina ſcientia vt patet.xxxv.
di.j.li.ſentẽ.ſ Qominat᷑ enim ſcientia.ſapientia.pᷣſcien
tia.diſpoſitio.pꝛouidentia.pᷣdeſtinatio. Videtur enim
ꝙ pluribus modis deberet nominari. nam ſicut pꝛede
ſtinatio eſt p̃ſcientia ſaluandoꝝ.ſic repꝛobatio eſi pſci⸗
entia damnãdoꝛum. ſicut ergo pᷣdeſtinatio dicitur dif
ferentia ſcientie:ſic debet dici repꝛobatio.⸗ Itez qua⸗
re non dicitur ſcientia memoria pᷣteritoꝛum. ſicut pꝛe
ſcientia futuroꝝ:cum ita ſciantur ab ipſo pᷣterita ſicut
futura. Reſponſio.nomen ſcientie ſignificat diuinã
eſſentiam pꝛincipaliter. non tamen ſignificat diuinam
eſſentiam vt eſſentiam:ſed vt habitum. Scientia eniʒ
in nobis eſt habitus ad cognoſcẽdum: ſicut virtus eñt
habitus ad oꝑandũ. Eſt auteʒ nihil aliud ſcientia ſiue
iſte habitus ꝙ aſſiłatõ intellectꝰad rem. ſed ſimilitudo
poteſt eſſe in actu vel ĩ habitu ſicut patet. poſito ꝙ nul
lus eſſet coloꝛ.⁊ q lux baberet ſimilitudinẽ omniũ co⸗
loꝛum:lux haberet ſimilitudineʒ ad omnes coloꝛes in
habitu. Similitfer remotis ſcibilibo. ſciẽtia que ẽ ſicut
lux:habet ſimilitudinẽ ad illa in habitu ſed nõ in actu
Dicendum ergo eſi.ꝙ eſt ſimilitudo in actu. z eit ſimi⸗
litudo in habitu. Stem eſt ſimilitudo ad res a eſt ſilitu
dwa rebo. ſilitudo ad res vt patet in arte. Item eſt ſimi
litudo rei penes intellectum ſpeculatiuũ.2 ſimilitudo

rei penes intellectũ pꝛacticũ.que ſi competur ad opus

dicitur ars. Scientia ergo dei loquendo m nos: dicit
ſimilitudineʒ ſpeculatiuam.non a nobis ſed ad res.in
babitu non in actu. ad ſe autem in actu. Dico autem
lcire in actu: quado intelligit res exiſtentes in actu ſi⸗
ue in natura ꝓpꝛia: non ſolum in cauſa.in habitu:quã
do intelligitur in ſno exemplari vel ĩ arte. Similitudo

ergo ſpeculatiua dicitur vt oſtendatur ꝙ pꝛima inten⸗

tio ſcientie non eſt vt intentio artis inqtum huiuſmo⸗
di vel exemplaris vel virtutis:quia eſt bonoꝛnz vel ma
lorum. Ad res vo dicitur non m dependentiam: ſed
fm cauſom. pt ſeꝑetur ab humana ſcientia que accepit
a rebus. vnde dyoniſius de diuinis nominibo. non er
entibus entia dicens nouit diuinus intellectus: ſed ex
ipſo: in ipſo m canſam omnium noticiam ⁊ ſcientiam
pconcepit. Ao res vdo dicitur in habitu. quia ſicut di⸗
eit hugo de ſanct. victo. An dicemus quia omnia ĩ cre⸗
aiore abeterno increata fuerunt, que ab ipſo tempoa

— Aα
Q=– £ Gare ſn⸗ Z.

Xxq.
liter creata ſunt ⁊ illic ſciebantur vbi habebantur. et
co modo ſciebantur quo habebantur. non cognouit
aliquid extra ſe deus qui omnia habebat ĩ ſe. Ao ſe vo
in actu dicitur. quia ſemper ? actu ſibi pꝛeſens. Ad
illud ergo hugonis quo obijcitur. ꝙ ſcientia eſt de ali⸗
quo. DBicendum eſt. ꝙ; quatum eſt de nomine ſcientie:
non dicit reſpectum ad creaturas in actu ſed in babi⸗
tu. ſed cum dicitur ſcit creaturas. qualſi reducitur re⸗
ſpectus ab habitu in actum: tunc enim dicit reſpectuʒ
in actu.4¶! Ao illud quo obijcitur.ꝙ ſcientia eſt exiſten
tium. Dicendum. ꝙ exiſtentia in telliguntur vel in ſua
natura vel in cauſa. Item in cauſa intelliguntur: vlł vt
in potentia cauſe vel vt in diſpoſitione ſue cauſe.Cum
ergo dicitur ſcientia eſt exiſtentium: debet accipi exiſtẽ
tium in potẽtia cauſe ſicut dicit hugo.¶ Similiter di⸗
cendum ꝙ aſſimilatio in habitu debet intelligi non in
actu:cum dieituꝛ ſcientia vel vt aſſimilatio intellectus

ad rem. 4 Item ad illud cum dicitur. deus ſcit ſe. non
cõnotatur reſpectus aliquis. Rñ.verum eſt non cõno
tatur reſpectus in actu:ſed ſignatuꝛ diuina eſſentia vt

ſimilitudo. Ipſa autem diuina natura de ſua poteſta⸗

te habet ſimilitudinem. non que fit a creaturis:ſed ma
gis ad creaturas etiam ſi nuſla ſit creatura. vnde etiã

cõnotatur reſpectus in habitu. Conceditur ergo ꝙ ea⸗

dem ratione deus ſcit ſe:x ſcit creaturaʒ. ſed tamen cũ

dicitur deus ſcit ſe:cõnotatur reſpectus in habitu.cuzʒ

dicitur ſcit creaturam: in actu. ¶ Ad illud quo queri⸗
tur. vtrum notetur reſpectus peꝛſonarum cum dicituꝛ

tus ſcit ſe. Dicendum ꝙ quidam dixerunt ꝙ non:im⸗
mo abſtractis perſonis eſſet dicere deus ſcit ſe:intelli⸗

git ſe:meminit ſe.tamen cum dicitur deus ſcit ſe:intel⸗
ligitur diuina eſſentia vt ſimilitudo.nec eſt diuerſitas
mniſi Em rationem intelligentie. Vel dicenduʒ vt a qui
buſdam dicitur 'm Anſelmum. ꝙ facit ad fideʒ ꝙ ipa
ſcientia que eſt ſimilitudo ſignificat eſſentiam. ⁊ cõno
tat pluralitatem perſonarum.quia ſimilitudo pluriuʒ

eſt.vnde Anſelmus in pꝛoſolog. in hoc ꝙ ſummꝰ ſpũs

intelligit ſe.pater generat:⁊2 filius generatur. quia in⸗
telligere ſe ponit ſimilitudinem babere apud ſe. ⁊ ita
ponitur relatio vnius alterius:qui tamen ſint ꝑom⸗
nia ſimiles.i. eadem eſſentia.4l Ad illud quod queri⸗

tur.vtrum nomine ſcientie intelligitur ratio exempla⸗
ris.Reſponſio.eſt ſcientia ſimplicis noticie ſiue ſpecu

latiua:⁊ eſi ſcientia pꝛactica ſiue cum appꝛobatione.p⸗
mo modo non dicit ſcientia rationem exemplaris: ſed

ſcðo modo.l Ad illud quod queritur de diſtinctione
illoꝛum vocabuloꝛum quibus nominatur diuina ſcien

tia.dixerunt quidam ꝙ diuina intelligentia poteſt cõ⸗
ſiderari ſᷣm ꝙ abſtrabitur reſpectus a rebus que ſunt
ſub tempoꝛe:aut yᷣm ꝙ reſpicit res que ſũt ſub tempo⸗
re. ᷣm ꝙ reſpicit res abſtrabendo reſpectum a condi⸗
tione tempoꝛis:ſic dicitur ſapientia 2 ſcientia. ᷣm veꝛo

ꝙ reſpicit res ſub conditione tempoꝛis ſic eſt pꝛeſcien⸗

tia diſpoſitio pꝛedeſtinatio ⁊c. Differentia autem ẽ in⸗

ter ſapientiam 2 ſcientiam. nam eſt conſiderare ipſam

cauſam: 2 m hoc dicitur ſapientia. vel effectum ĩ cau

ſa:⁊ ſic dicitur ſcientia.quia ſcientia eſt compꝛehenſio

rei per cauſam. Item m ꝗ diuina intelligentia conſi⸗
derat res ſub conditione tempoꝛis eſt diffeꝛentia. quia

aut reſpicit bonnʒ aut malum cõmuniter: ſic eſt pre⸗

ſcientia.aut bonum tm̃:ſm hoc multipliciter. ¶ Lam qᷓ

dam reſpiciunt bona tam nature qᷓ; gratie:quedam bo
num gratie tm̃.bonuʒ autem nature eſt dupliciter. aut
in fieri:aut in facto eſſe.ſi in fieri:ſic eſt diſpoſitio.ſi in
facto eſſe:ſic eſt pꝛouidentia.bonum vo gratie reſſ picit

pꝛedeſtinatio. Elel aliter m ꝗ; dicit Hugo de ſancto
victoꝛe in ſententijs ſuis. Diuina autem ſcientia? ſa⸗
pientia: vocatur ⁊ pꝛeſcientia ⁊ diſpoſitio ⁊ pꝛedeſti⸗
natio ⁊ pꝛouidentia. ſcientia exiſtentium.pꝛeſciẽtia fu⸗

turoꝛum.:diſpoſitio faciendoꝛum. pꝛedeſtinatio ſaluã⸗

J C En. Gh-

doꝛũ.¶. M dᷣo querit᷑ quare inter hec nò nominetuꝛ re
pꝛobatio? dᷣm ꝙ nibil addit ſupᷣ vł vltra.ã ĩ intel⸗
ſectu repꝛobatõis nõ ſunt niſi duo:pſciẽtia iniꝗtatis
et pᷣ̃paratio potẽtie in diſpoſitõe.ſᷣ pdeſtinatio addit
qꝛ dicit reſpectũ ad bonũ gre.i¶ Ao illud qð obijcituꝛ
quare nõ dr memoꝛia pᷣteritoꝝ ſiẽ pᷣſciẽtia futuroꝛũ
dðm ꝙ hoc fit.ne videat᷑ ꝙ res anteceſſiſſent diuinazʒ
ſcientiam.

Iembrumſecundũ

Ecũdo querit᷑ ꝑ quid ſciat ſcia dei.Et
pꝛimo queritur vtrũ deus ſciat res ꝑ ſe
vel ꝑ aliud. Secũdo vtrũ ꝑ cãm vel nõ
cauſam. LTercio vtrũ ꝑ vnũ vel ꝑ mul⸗
ta.Quarto vtrum per exemplar.

Articulus pꝛimus

D pꝛimũ ſic ꝓcedit᷑.et ꝓbat᷑ ꝙ ꝑ ſe ſciat.qꝛ
intelligibile ẽ ꝑfectio intellectus.ſi & illud
ꝑ qð intelligimus ẽ pꝛĩcipiũ ꝑfectõis:ſi de
us intelligẽt ꝑ aliud ꝙᷓ ꝑ ſe.illud eẽt ꝑfectio ſui intel⸗
lectus.ſᷣ im poſſibile ẽ ꝙ habeat pfectõem extra.̊ nõ
pööt intelligere ꝑ aliud ꝙᷓ ꝑ ſe. ¶¶ Itẽ ꝑfectius et nobili
us ẽ agere et intelligere ꝑ ſe ꝙᷓ ꝑ aliud.qdð aũt nobili⸗
us ẽ:deo tribuẽdũ ẽ.¶ Itẽ ſi intelligeret res per ip̃as
res:vileſceret eius intellectus.qꝛ res eẽt ꝑfectio intel
lectus eius.ſᷣ̊ nõ põt vileſcere intellectus eius.& ⁊c̃.
Itẽ dyoni.in li.de diuinis noĩbo.deus cognoſcẽdo
ſe cognoſcit oĩa.cognoſcit ergo nõ ꝑ aliud. Cõtra.
deus dr opari et ſcire.et vtrũqʒ dĩ reſpectu creature.
qꝛ oꝑat᷑ et ſcit creaturas.ſi ẽ̊ nõ incõueniẽter dĩ deꝰ
oꝑat᷑ ꝑ creaturã:eodẽ mõ no incõueniẽter dicit᷑ deus
ſcit ꝑ creaturã.vel dicat᷑ rõ quare dicat᷑ oꝑari ꝑ alið
et nõ ſcire ꝑ aliud. Rñſio ſᷣm dyoni.in li.de diuis
noĩbus.deus ſcit oĩa tãqᷓ in ſe entia:et in ſe pᷣſubſiſſẽ
tia:et nõ ex entibus accipit ſciam ipoꝝ.¶ Ao illud ꝗ̊
qs obijcitur dom.ꝙ differt actio que ſignificatur peꝛ
ſcire:ab actione que ſignificat᷑ ꝑ oꝑari.vt patʒ ĩ aĩia.
Anim a em̃ ſcit.aĩa oꝑatur.cũ aũt vr aia oꝑaꝛi:ſigni
ficat᷑ motus ab aĩa.cũ vᷣo dr ſcire:dr motus ao aiam
Similiter in deo cũ dr de oꝑari:ſignificatur motus
ab ipᷣo.cũ aũt dr ſcire:dẽ vt motus ad ipᷣm.hec auteʒ
ppoſitio ꝑ:dicit rõem pꝛĩcipij quaſi medij.ſicut cũ d
ꝑcutio ꝑ baculũ.ſicut ex vel a dicit rõem pꝛimi pꝛinci
pij. vñ cuʒ dẽ ab artifice fit domus ꝑ ſecurim:ab dicit
pꝛimũ pꝛincipiũ ꝑ rõem pꝛincipij quaſi medij.vbi er⸗
go ſignificatur actio traſiens ab ipᷣo ſupꝛa creaturã.
qᷓ.ſ.dicit motũ ab ipᷣo:bene recipitur hec pᷣpoſitio peꝛ
quaſi media.ita vt deus ſit in rõe pꝛincipij.medij et p⸗
mi:per vᷣo dicat rõem pꝛincipij quaſi medij.vt cũ dici
tuꝛ deus facit domũ ꝑ aꝛtificẽ:bi vᷣo ſignificat᷑ mo⸗
tus ad ipᷣm:nõ debet recipi hec pᷣpoſitio ꝑ.vñ cũ ꝑ h̊
verbũ ſcire dicat᷑ motus ad ipᷣm:non debet recipi ibi
hec pᷣpoſitio per:qꝛ ſic ſequeret᷑ ꝙ creatura eẽt pꝛinci⸗
piũ reſpectu dei qð ẽ falſum. tamen poteſt hec diſtin⸗
gui deus oꝑatur ꝑ creaturam.qꝛ ſi hec pᷣpoſitio ꝑ de⸗
terminat verbũ in cõꝑatione ad ſuꝓpoſitum. vt dicat
cãm eius qð ſuꝑponit᷑ ꝑ noĩatiuũ:falſa ẽ.et ẽ ſenſus.
deus ꝑ creaturã ẽ oꝑans. el põt determinare vᷣbuz
in cõꝑatione ad accuſatiuũ:et ſic veꝛa ẽ.et ẽ ſenſus de
us ẽ oꝑans mediãte creatura:et ſic patet ſolutio.

Articulus ſecundus

Ecũdo querit᷑ vtrũ deus ſciat ꝑ cãm? vide
tur ꝙ ſic.dyoniſius ĩ li.de diuinis noĩbus
ſm vnicã cãm ſciuit oĩa vt ex ipᷣo exiſtẽtia
et in ipo ſubſiſtẽtia.q̊ ⁊c.¶ Item nobilioꝛ ẽ ſcia que ẽ
cãm ꝙᷓ illa q̃ nõ ẽ ꝑ cãm.ſᷣ̊ qð nobilius ẽ:deo ẽ tꝛibu
endum: ergo ſciẽtia dei eſt ꝑ cãm.ſ.ꝑ ſe cauſam. Cõ
tra.deus ſcit mala nõ tamẽ eſt cauſa maloꝝ.nõ ergo

Xe B.4 Cirar N. „

pS õ pa poαπh

ſam:ſcit per ſe cauſam.ſed mala nõ ſcit per ſe cauſam
ergo ⁊c̃. ¶ Item ipe ſcit nõ entia.ſed que nõ ſunt exi⸗
ſtẽtia nõ habẽt cãm. vt ea que p̃terierüt et multa con⸗
tingẽtia que nõ erũt:ergo nõ ſcit quicꝗd ſcit per cau
ſam. Reſponſio ſᷣm dyoniſiũ in li.ð diuinis nomi
nibus.ſi ̃m vnam cãm deus omnibus entibus eẽ im
partit:ᷣm eandem cauſam ſingularem qua agnoſcit
omnia tãqꝙᷓ in ſe entia et in ſe pᷣſubſiſtentia: et non ex
entibus accipiet ſcientiã eoꝝ. Scdᷣm hoc dðᷣm.q ẽ cõ

ſiderare id quod eſt cauſa:et ẽ conſideraꝛe cauſam in

ratõne cauſe.deus autẽ eſt cauſa omniuʒ:poteſt ergo

cõſiderari deus velut id quod eſt cauſa:vel in ratõne

cauſe.ſi conſideratuꝛ ipᷣe qui eſt cauſa:omnia ſcit per
cauſam.quia omnia ſcit per ſe qui eſt cauſa omnium
non autẽ ſcit omnia in ratione cauſe. Nam vbi intel
ligens et intellectum ſunt idem:nõ ẽ neceſſarium me
diũ cauſa:vt patet cum anima intelligit:ſe nõ intelli⸗

git ſe per cauſam. Itẽ vbi intellectum non habet cau

ſam:non opoꝛtet illud intelligi per cauſam. Abi eꝛgo
intellectum eſt diuerſum et habet cauſam. Veruzʒ eſt
ſcire eſt cauſas cognoſcere.¶ Similiter illud intel
ligendum illud nobilioꝛ ẽ ſcientia per cauſam. veruʒ
eſt vbi intellectum habet cauſam.ſed vbi non eſt cau⸗
ſa:illud verius ſcitur ſine cauſa qᷓ; aliud per cauſam
Itẽ ad illud qð obijcit ꝙ mala nõ ſciunt᷑ peꝛ cauſaʒ
dicendum ꝙ illud quod per ſe verum eſt ꝙ mala non
ſciuntur per cauſam:tamen per accidens verum eſt.
qꝙ mala ſciuntur peꝛ cauſam ſcilicet non pꝛopꝛiam:bᷣ
per cauſam bonoꝛum. vt dicetuꝛ infra.¶ Ad illð quo
obijcitur deſhis que non ſunt ꝙ non habent cauſam.
dicendum ꝙ habent cauſam in potentia ſed nõ ĩ actu

dens enim eſt cauſa potens creare que non ſunt.actu

vo creans ſolum ea que ſunt. Ad illud quod obijci⸗
tur.ꝙ ſcit ſe non per cauſam in ratione cauſe:cogno⸗
ſcit tamen ſe per ſe qui eſt cauſa.

J Articulus tercius

Ercio queritur vtrũ cogſcat per vnũ vel
plura. ꝑ multa videt᷑ in li.lxxxiij.que⸗
ſtionũ.nihil aliud eſt res eſſe in dei ſciẽtia
qᷓ rationes rerum eſſe in dei ſcientia. ſed vt dicit ipſe
in eodem.omnia vel ſingula ſunt creata pꝛopꝛijs ra⸗
tionibus. Alia enim ratõne eſt homo: alia eſt equus
ergo ſingula pꝛopꝛias habent rationes. ſed ipe ſcit ꝑ
rationes.ergo ſeit per multa. Itftem ens ᷣm omnem
differentiã babet eſſe in deo. ſed differentie entis ſunt
in deo vnum et multa:ergo ibi eſt erxremplar vnitatis
et multitudinis.ergo ſicut cognoſcet vnum per vnuʒ
exemplar: ita multa per multa exemplaria.R aut
cognoſcit vnum per vnum. aut vnum per multa. ſi ꝑ
multa:bhabeo broholctum ſiper vnum:ergo cum co⸗
gnoſcat omnia.per modum ſuum. in ipo autem ſunt
omnia vnum:ergo non cognoſcit niſi nnum. Con⸗
tra.dyoniſius in te diuinis nominibus.in tota om⸗
nium id eſti perfecta omnium cauſa. omes nature ſin
guloꝛum ſunt cõuolute per vnam incõfuſam vnitateè.
et ponit exemplum de vnitate et centro.ergo per vni⸗
tatem vnam cognoſcuntur omnes nature ſinguloꝛuʒ
Item in li. de diuinis nominibus.cognoſcit vniuer
ſaliter multa vno. dicit enim ſic diuina ſapientia co⸗
gnoſcens ſeipam cognoſcit omnia et vniuerſaliter mk
ta vno. Reſponſio. cognoſcit ommia ſeipo: cogno
ſcit omnia per vnum. et ratio huius eſt. quia perfecti
us eſt cognoſcere multa et vnum vno: qᷓ multa ꝑ mul
ta et vnum per vnum. et quod eſt perfectius: eſt do
tribuendũ.cognoſcit ̊ vnũ et mita ꝑ vnũ.Et ẽ exem⸗
pluʒ ĩ vnitate. detur em intellectus vnitati.intellect
lquã ſue eẽntie ? ſue vᷣtutis ⁊ ſui reſpectꝰſilr: centro

quecũq; ſcit:ſcit per cãm. quia omnia que ſcit per cau

õ

— —

ſi

ſo⸗

heſte
tperſegt .
heninn
dong
eetnlſtn
ſetprn.
dininene HD
entibigcin.
qoa agnoſet
nainng
nge
dtwann,
ſipgatſte
glugelin cre
framntfign
Rtenſtan
en Kin
enerrfuin n
lgitſeſiinie
nnonbunen
auſam Dhee
uſam. Den
iliterillodr
rcauſann n
pbinoneſ
iudper eni
ſauunt pact,
meltgmten
tidens ſenni
n ſlön
Nbabetann⸗
tennutpöican
rtmnluntaen
lpgdnin
oenetee⸗

4
s
rtuer
ſekinliluri
cgeſein diſiit
ti ſoſtie
creanpecpibn
no luckn
vonen ſoſtſt
tenensßenn
ſmmn
genphr mn
nun
nnin Fun
ungrmuf
onahd
inipumn
iſiwnun.
ibusinttnc⸗
ounmi
4

itg
et
mnhee⸗
coglocflir
hind ſhent⸗
teniuetii
na ſiſent .

NMueſtio

ſed ſic: vnitas intelligeẽdo ſe intelliget vnitatẽ? etiã ſuã
vir tutẽ. ⁊ cũ virtus ſua ſit ꝙ ex eius multiplicatõe ſur⸗
git oĩs numerus: ipa intelligendo ſuã virtutẽ intellige
ret omnẽ numeꝝ. Similiter deꝰ intelligẽdo ſe:oĩa intel

ligit. eodem modo patet ĩ centro.ſi intelligeret ſe ſu⸗

im virtutem: vno ſimplici intellectu intelligeꝛet infini
ias linens que poſſunt duci ab ipo.⸗¶ Qð eꝛgo obijcit.
; ꝓpꝛia ſingula propꝛijs rationibo creata ſunt. Dicen
dum ꝗ hec argumẽtatio nõ valet.multe ſunt ratões:et
per ratõnes cognoſcit:ergo ꝑ multa cognoſcit.nam ra
tiones 2 multe ſunt? vna.ratio em habet comꝑatõem
ad illud cuiꝰeſt:⁊ ad alia reſpectu quoꝝ eſt. In ↄꝑatõ⸗
ne aũt ad illa quoꝝ eſt:ratõnes multe ſũt.ſ̊ in comꝑa⸗

tione ad illud cuiꝰeſt:vna eſt tm.ſicut patet in reſpectu

pũcti ad lineas.reſpectus em̃ puncti ſᷣm ꝙ pũcti: vn?
eſt 2 ſimpler.in com ꝑatõe ad plures lineas multi ſũt.
Eſt ergo ſophiſma accidẽtis in argumẽtatione illa.nã
Bm ꝙ per illa cognoſcit non ſunt multe rationes ̊ vna
tm.¶¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ deus ſe vno cognoſcit vnnʒ
2 multa. vnum aũt eſt exemplar vnitatis 2 multitudis
ſed vnum m actum ↄſideratum ẽ exemplar vnitatis:
vnum ↄſideratum ᷣm potentiam ẽ exemplar multitu⸗
dinis.¶. Ad aliud quo arguitur ꝙ cognoſcit ſᷣm ꝙ ſũt
in ipᷣo.pᷣ ſᷣm ꝙ ſunt in ipᷣo ſunt vnum:ergo non cogno⸗
ſcit niſi vnũ. Dicendũ ꝙ nõ valet ſ̊ deberet inferri. er⸗
go non cognoſcit niſi vt vnum.nec ſequitur vlteriꝰ.er⸗
go non cognoſcit niſi vnum.

Articulus quartus

Vlarto querit᷑ vtꝝ diuina ſciẽtia ſcit ꝑ erẽ⸗
plar. Ao qð ſic auguſt. in li.lxxxiij. queſtio.
ydeas vł ratões vbi eſſe arbitrandũ eſt ni⸗

ſi in mente creatoꝛis.Non em̃ extra poſitum quidq; in

tuebatur:vt m id oſtitueret qð ↄſtituebat.cuʒ q̊ ydea
non ſit aliud q; exemplar rei:intuetur aũt deꝰ p ydeam
rem ſicut ex hac auctoꝛitate relinquit᷑:cognoſcit igituꝛ
rem ꝑ exemplar.¶ Item omne agens ꝑ ratõeʒ agit peꝛ
exemplar aut ꝑ ydeã rei quã habet apud ſe.ergo⁊ deꝰ
ipᷣe qui maxime ꝑ ratõeʒ agit.ſᷣ idem ẽ quo agit rem et
quo ↄgnoſcit rem.& pꝛecognoſcit rem ꝑ ydeam. Cõ
tra.dyoni.de diuinis nomibo.omniũ noticia ⁊ ſubſtã⸗
tiam ⁊ ſciẽtiã pᷣhabet ⁊ pᷣconcepit.nõ ſᷣm ydeam:q̊ nec
bona.ꝗ̊ nõ ↄgnoſcit ꝑ exemplar. Solutio ſi ydea vł
exemplar diceret diſferẽs a diuina eẽntia nullo mõ di⸗
uina ſciẽtia eſt ꝑ exemplar vel ꝑ ydeam. vñ in hoc er⸗
rauit plato:qui poſuit tria pꝛincipia.deũ:ydeaʒ:⁊ ma⸗
teriã.⁊ hoc nõ intendit beatꝰdyoni.Si vo ydea dicat
ipᷣam eſſentiã initum eſt ars vel ſpẽs ſᷣm quã ſunt res
Fm hoc ẽ diuina ſciẽtia ꝑ ydeam.qꝛ ꝑ ſeipᷣam:que ẽ aꝛs
7 exẽplar reꝝx.¶l Et ad illud qð obijcit᷑ de malis. Rñ.
qꝛ malũ ↄgnoſcit ꝑ ydeam bomi inqᷓtuʒ deficit ab illo:
vt patebit infra.vn dyoni.ponit exeplũ de luce que ſᷣm
cauſam in ſe:tenebꝛaꝝ notici ꝑeipit.nõ aliũde ↄgno⸗
ſcens tenebꝛas qᷓ a lucis defectu.

Membꝛum tercium

Ercio querit᷑ cuiꝰſit diuina ſciẽtia.Et pᷣ⸗
mo qrit᷑ vtꝝ ſit entiũ ⁊ nõ entiũ.Secũdo
vtꝑꝝ finitoꝝ vel infinitoꝝ.Tercõ vtx ma
ooon 1 bonoꝝ. Quarto vty neceſſarioꝝ 2
ptingentiũ. Quinto vtꝝ enũciabiliũ. Sexto vtꝝ ſingu
larium. Septimo vtꝝ oppoſitoꝝ. ð

Articul?primꝰ
Opmum ſic ꝓpeedit augu. ſi upꝑ geñ. Res ab
cterno ſuerũti dei ſciẽtia. cũ tñ nõ eẽnt ĩ ſua
natura: ſciẽtia dei ẽ nõ entiũ.ꝗ¶ Item am⸗
bꝛo. in li. de trinitate.ↄgnoſcit ea q nõ ſunt taꝙᷓ ea q̃ ſůũt

⁊c.¶ Itẽ aug. ſuꝑ illud ps. Pulchꝛitudo agꝛi mecũ ẽ.

glo. cũ illo habet oĩa futura:2 ab illo nõ detrahũt᷑ pte⸗

117

xxiij.

rita.̊ pᷣterita nõ ſũt vel futura: c. querit᷑ ̊ qualiter
ſunt ĩ illo. Cõtra.hugo ð ſanc. victo.ĩ ſentetijs ſuis.
ſciẽtia ẽ entiũ vel exiſtẽtiũ.ᷣ nõ eſt nõ entiũ.⸗!. Itẽ vnũ⸗
quocdq; ſicut ſe hʒ ad eſſe ſic ſe hʒ ad veꝝ.ſ̊ᷣ ſciẽtia dei ſo
lum ẽ veroꝝ:& ſolũ eſt eoꝝ que habent eſſe. Rñ.ſᷣm
augu.ſuꝑ ioha.Nð factũ eſi:in ipᷣo vita erat.ponẽs ex
emplũ de archa in oꝑe que nõ eſt vita.⁊ de archa ĩ mẽ⸗
te artificis q̃ eſt vita.⁊ hoc mõ qð factũ eſt:vita ẽ ĩ deo
Scðm boc ̊ dicendũ.ꝙ eſſe creature dicit᷑ dupliciter
in ſua natura:vel in ſua cauſa. ſciẽtia aũt dei nõ ponit
eſſe vel exiſtẽtiam rei in ſua natura:ſᷣ in ſua cauſa.i.in

ſeipo ſiue in diſpoſitõe ſua.q OQð ꝗ̊ obijcit᷑ ꝗ ſciẽtia eſt

exiſtentiũ.dicendũ ꝙ nõ eſt ſenſus ꝙ ſint exiſſẽtia ĩ ſua
natura ſolũ:ſᷣ exiſtẽtia in ſua cauſa. Sciẽtia ̊ dei ẽ en⸗
tium ⁊ nõ entiũ in ſua natura.vt ptʒ in exemplo de ar⸗
tifice ⁊ domo. Artifex em̃ anteqᷓ faceret domuʒ:habuit
ſcientiaʒ de domo.latitudinis.longitudinis. materie 2
foꝛme ⁊ hmõi.⁊ poſtmodũ cum facta ẽ habet eandẽ ſci
entiam de domo quã habebat pꝛiꝰ anteꝙᷓ fieret.⁊ ſi de⸗
ſtruatur domus: eandẽ tamen habet ſcientiã de domo.
nõ valet ergo domus nõ eſt:ergo artiſex nõ habet ſcien
tiam de domo. ſimiliter aũt ſunt res in deo ſicut domus
in mẽte artificis. Qec valet ſiłꝛ res nõ ſunt: q̊ deus nõ
habet ſcientiã de rebo.¶ Ao aliud qð obijcit.ꝙ vnũqð

qʒ ſicut ſe habet ad eſſe:ſic ſe habet ad veꝝ.dicenduʒ q;

eſt veritas rei in natura ꝓpꝛia:⁊ eſt veritas rei ĩ cauſa
ſicut res ſe habet ad eſſe in natura ꝗpꝛia:ſic ſe habʒ ad
veꝛitatẽ in natura ꝓpꝛia.⁊ ſicut ſe habʒ ad eſſe in cau⸗
ſa:ſic ſe habʒ ad veritatẽ in cauſa ⁊ nõ aliter. 4 Ad il⸗
lud quo querit᷑ qualiter preterita ⁊ futura ſint in illo:
Rñ.patet ꝑ ſilłe in domo.quid em̃ eſt aliud domꝰ in mẽ⸗
te artificis niſi exeplar domꝰvel ydea in mẽte:que non
variat᷑ ꝑ pᷣſens pᷣteritũ ⁊ futuꝝ:bᷣ ſem ꝑẽ opud eũ exem
plar.ſiłꝛ apud deũ manet exẽplar rei ſiue ſint pᷣſentia pᷣ
terita ſiue futura. Ao aliud qð obijcit᷑.ꝙ deꝰlcit mi⸗
ta que nec fuerũt nec erũt.hmõi aũt non ſunt in deo ſi⸗
cut in canſa vel ſicut in exẽplari:⁊ ita videt᷑ ꝗ nõ debet
illa ſcire. Rñ. eſt iam patens. Qam eſt caula potens.
cauſa diſponens.cauſa operans.deus aũt ſcit quedam
vt cauſa potens.⁊ ſᷣm hoc ſcit multa que nũqᷓ; fuerunt
vel ſunt vel erunt. Cognoſcendo em̃ ſe vt potenteʒ cau/
ſam:cognoſcit omnia ad que poteſt ſe extendere ſua po
tentia.vt diſponens cognoſcit ea que ſunt vel fuerunt
vel erunt.ſ̊ per ſe cauſam oꝑantẽ cognoſcit ſolũ entia.
ſunt ̊ illa in canſa potente ſiue in potentia cauſe.

Articulus ſecũdus

Onſequenter querit᷑ vtꝝ ſcientia dei ſit infi
nitorum. Et videt᷑ ꝗꝙ ſic.quia ſapientia eiꝰ
ſe extendit ad ea quoꝝ nõ eſt numerus.pᷣs.

Sapientie eius nõ eſt numerus. ergo ſapientia eiꝰ eſt

infinitoꝝ:⁊ ̊⁊ ſciẽtia.vnde augu.xij.de ciui.dei.ſunt
quidam qui intantam pꝛorumpũt inſaniam vt dicant
ceum non omnium habere noticiam.quia infinita ſũt
quod in numeris opoꝛtet cõcedere: ſed apud illum in⸗
finitoꝛum certus eſt numerus: cuius ſapientie non eſt
numerus.4 Item infinitũ eſt cuius quantitatem acci⸗
pientibus ſemper eſt aliquid extra ſumere. Infinitum

etiam dicit non tot quin plura. ſed non eſi ponere tot

ſcita a deo quin plura:ꝗᷓ ſcit infinita. Iteʒ ſciẽtia dei
compꝛehẽdit eius potentiã.⁊ ſe extendit ſcientia ad q̃⸗
cũq; ſe extendit potẽtia:ᷣ̊ potẽtia eſt infinitoꝝ.p̃s.ma⸗
gnitudinis eius non eſt finis:ergo ⁊ ſcientia.¶ Itẽ in⸗
finitum potẽtia dicit᷑ duplicit infinitũ diuiſione. vt in
quãtitate ↄtinua.infinitũ additõe.vt ĩ quãtitate diſcꝛe
ta.ſi ᷓ̊ de?ꝰgnoſcit potẽtiã ↄtinui q̃ ẽ ad diuiſionẽ ĩ in⸗
finitũ:⁊ potentiã diſcreti q̃ ẽ ad multiplicatõeʒz ĩ infini
tum. & ſcit infinita.⁊ q́uis iſta potẽtia nõ ſit reducibił
ad actũ.tamen exquo ẽ potẽtia.opoꝛtet ꝙ deꝰ ſciat illã
bm ſuam extenſionem. cum non extenderit ſe potentia

in plua ꝙᷓ ſciẽtia. ¶ Item in deo nõ differt poſſe eſſe.
Fidẽ erit ſcire potẽtiã reſpectu diuiſionis ĩ infini tũ ⁊
ſeire infinita.ſᷣ ſcit potentiam reſpectu diuiſionis i in⸗
finitum:ergo habet ſcientiam infiniti.¶ Item infinitũ
inſtitutum fuit ad ſignificandũ aliquid.illud ergo fuit
cõpꝛehenſibile vel non:? ſi eſt compꝛehenſibile a nobis:
ergo ⁊ a co. ſi non eſt compꝛehenſibile: quomodo er⸗
go eſt inſtitutum. Contra. ſcientia eſt exiſtentiuʒ ſi⸗
cut dicit hugo in ſuis ſententijs.exiſtentia autem ſunt
finita:ergo ſcientia eſt finitoꝛum ſolum.4l! Itiem omne
quod ſcitur compꝛehenditur ſcientis ſcientia. om̃e au⸗
tem quod compꝛehenditur finitur:ergo omne quod ſci
tur a deo finitur eius ſcientia. ¶ Item ſcientia dei de re
bus eſt per ydeas.̊ᷣ ydee nõ ſunt infinite:ergo nec ſci⸗
entia dei infinitoꝛum eſt. & autem ydee vel rationes
non ſint infinite:pꝛobatur. quia aut tot ſunt quot ſunt
res:aut plures.ſi tot: ⁊ res ſunt finite.ergo ⁊ ydee. Si
plures:ſed ydea eſt exemplar ad aliquam rationem.ſi
ergo illa res non eſt ſutura: fruſtra ẽ illa res ydea. Re
ſtat ergo ꝙ non ſunt plures.. Item ydea relatiue dĩ⸗
citur ad ydeatum. ſi ergo ydeata finita ſunt: et ydee.
Reſponſio.cum queritur an ſcientia dei ſit inſinito

rum.dicendum ꝙ ſcientia dei eſt de rebus ⁊ hoc per ſe

cauſam.Cauſa autem poteſt conſiderari vt potẽs ope⸗
rari.⁊ ſic ſcientia dei que eſt per cauſam eſt infinitorũ
quia ipſa potentia cauſa eſt infinitoꝛum ſed ſi conſide
retur cauſa vt diſponens: ſic ſcientia dei de rebus ꝑer
ſe cauſa eſt finitoꝛuʒ.qꝛ diſpoſitio eſt finitoꝛum.⸗4! Si⸗
militer ad illud quod obijcit de diuiſione continui.in
infinitum ⁊ ad illud ꝙ ſcientia eſt exitentium. verum
eſi exiſtentium in cauia:ſed res poteſt exiſtere in cauſa
vupliciter.vel in cauſa potente:⁊ ſic exiſtentia ſunt in⸗
finita. vel in cauſa diſponente:⁊ ſic exiſtentia ſunt fi⸗
nita.⁊ ſcientia vt dictum eſt pꝛimo modo eſt infinitoꝝ
ſcdᷣo modo finitoꝛum. ¶ Ad illud quod obijcit᷑. omne
quod ſcitur:ſcientis ſcientia compꝛehenditur.dicendũ

ſm dyoni.de diuinis nominibo.Sapientia diuina ſe⸗

ipᷣ̃am cognoſcens:cognoſcit omnia materialia inmate
rialiter.non ꝑtite ꝑtita:finite infinita. non valet ergo
li ſunt finita in eius cognitõne:ꝙ ſit finita ſimpliciter

nam infinita cognoſcit per finita ſibi.¶ Item ad illud

quod obijcitur.ꝙ ſcientia eſi per rationem vel per yde⸗

am.dicendum ꝙ eſt ſcientia ſimplicis noticie que non

eſi per rationem vel ydeam.quia illa eſt etiam maloꝛũ
que non habent in tro rationem vel ydeam ꝓpꝛiã. Eſt
iterum ſcientia apꝛobationis que habet in deo ratõeʒ
7 ydeam.⁊ hec eſi finitoꝛum.Qam cognitio eoꝛũ que
debet operari:ſolũmodo dicitur per ydeam.⸗. YIteʒ ad
illud quod obijcit.ꝙ infinita poſſunt compꝛehendi ſci⸗
entia humana. dicendum ꝙ inſtitutio nominũ eſt du⸗
pliciter.⁊ quedã accipit intellectus:⁊ quedã nõ. Quã⸗
do enim nomen ſignificat quid eſt res:⁊ imponituꝛ ad

ſignificandum quid de re.⁊ hic non deſicit intellectus

imponẽtis.Quadoq; ſignificat nomen quid non eſt.et

hic deficit intellectus in comp̃ᷣhenſione.⁊ ideo imponi⸗

tur at ſignificandum quid non eſt.ſicut patet in impo
ſitione diuinoꝛum nominum. Mon enim poteſt intelle
ctus capere quid ſit deus:⁊ ideo imponitur nomen qð
ſignificat quio non eſt deus. vt imenſus ⁊ huiuſmodi.
Similiter dicendum ꝙ in impoſitione huiꝰ nominis

inſinituʒ: de ficit intellectus in compꝛehenſione.⁊ ideo

impoſitum fuit ad ſigniſicandum quod non eſi:nõ ꝗd
eſſet. nec ſequitur ſi fuit impoſitum: ꝙ compꝛebenſum
fuerit ab intellectu inſtituentis.

Articulꝰ? terciꝰ

Oſtea queritur vtrum ſcientia dei ſit bono⸗

rum ⁊ maloꝛum. Ad quoo ſic.nõ iudicaret
deus de bonis ⁊ malis niſi haberet ſciẽtiaʒ

rerr Ko⸗

aAae Cenoxf F

ſr.

7

5Re re 6. edh o Sn lr Ary

te illis. H indicat de illis: ergo illa ſcit. Jtem quieqd

capit bumana ſcientia capit diuina. ſᷣ ſcientia buma⸗
na eſt capax maloꝛum:ergo ⁊ diuina. Contra.mgr
in ſententijs.xxxvj·di.de abſconditis tuis adimpletus
eſt venter eoꝛum. qð exponit auguſt.abſcondita inquit
peccata ſunt que a lumine veritatis tue abſconduntur
Item ſcientia nihil aliud eſt qᷓ aſſiłatio intellectꝰ ad
rem ſcitam. Hᷣ nulla eſt aſſiłatio intellectus dei ad ma⸗
lum. quia nulla eſt comꝑatio rpᷣi ad belial: ⁊c.¶ Itẽ
ſcientia eius eſt per cauſam. ipᷣe autẽ non eſi cauſa ma
loꝛum: ergo non ſcit mala. Item queritur qualiter
ſcit mala vtrum videat illa extra ſe vel in ſe: ſi extra ſe:
ergo ſcit per aliud quod eſt extra ſe.⁊ hoc eſi inconue⸗
niens. Si in ſe videt:contra. in ſe non eſt aliquod ma⸗
lum nec aliquis defectus:eꝛgo in ſe non poteſt vidẽ ma
la. 4¶ Item augu. in libꝛo de lib.arbi. nature vicioſe in⸗
tantum recte vituꝑantur:inq;tum vituꝑatoꝛ earum ar⸗
tem qua facte ſunt videt. vt hic ita vituꝑet quod ibi nõ

viget. ergo vicia naturaꝝ nõ videt deus in arte. Re

ſponſio.ad hoc oicendum ſᷣm Caſſiodoꝝ. ꝓphᷣta dicit
nec ab oꝛiente nec ab occidente deeſt eus.quod expo⸗

nens Caſſiodoꝛus inquit. nec a bonis nec a malis de⸗

eſt deus:̊ omnibus pꝛeſens ⁊ 2gnitoꝛ eſt. cognoſcit er
go deus bona 2 mala per ſcientiaʒ.ſ̊ bona etiam ogno⸗
ſcit per axpꝛobationem ⁊ beneplacitum: mala vo non.
vnde Caſſiodo.ſupeꝛ p̃s.dicit peccata abſcondita ſunt
deo.quia non nouit.i.non appꝛobat.Et er eo ſenſi an⸗
guſtinꝰdixit ea abſcondita a lumine di.hec veꝛba ſunt
xxxvj.di.pᷣmi li.ſententiarum. dicendum ergo ꝙ eſt ſei
entia appꝛobationis:⁊ ſcientia ſimplicis noticie.Sciẽ
tia appꝛobationis non cognoſcit deus mala: vt babetm
xxv.mathł.Qon noui vos ⁊c.⁊ in pᷣs.que ignoꝛabam
interrogabant me ⁊c̃. Sed ſcientia ſimplicis noticie
ſcit ip̃a mala.⁊ eadem ſcilicet ſeipo ſcit bona et mala.
Et eſt exemplum auguſtini in arte. deus enim ua ſcit
malum: ſicut ars nouit vicium. Quedam enim ſunt in
arte vt apꝛobanda.quedam vt repꝛobanda.ſicut ĩ grã

matica congruum a incongruum. Congruum vt apꝛo.

bandum:incongruum vt repꝛobandum.ita deus in ſe⸗
ipo arte ſcit malum vt repꝛobandum. bonum vᷣo vt ap⸗
pꝛobandum. exempluz huiꝰ patet in luce.vt ſi lur vi
deret ſe ⁊ ſuam operationem: videret bene ꝙ hoc eſſet
receptiuum luminis ſui:aliud non.ſcʒ tenebꝛa.⸗ ita ſe
ipo videret ſe ⁊ tenebꝛas.vnde dyoniſius.ſicut lux Fm
cauſam in ſe tenebꝛarum percipit noticiam:aliundenõ
cognoſceret tenebꝛus qᷓ a lucis defectu. Eodem modo
rectum eſi pꝛincipium cognoſcendi ſe ⁊ obliquitatem.
ſic eſt in ſcientia dei.¶ Quod ergo obijcitur. ꝙ ſcien
tia eſt aſſimilatio intellectus ad rem ſcitam. dicendum
ꝙ quedam ſunt res que ſciuntur per ſe: ⁊ quedam per
accidens. Quedam enim res ſcitur vt poſitio: ⁊ hecſci⸗
tur vt aſſimilatio intellectus ad rem. quedam ſcitur vt
pꝛiuatio: hec non ſcitur vt aſſimilatio ſed vt diſſimili
iudo. ſimilitudo vo pꝛincipium eſt cognoſcendi ſimile
7 diſſimile. bonum ergo quod eſt ſimile ſcitur a o ꝑ
ſimilitudinẽ:malum vo quod eſt diſſimile per eandem
ſimilitudinem. ¶¶ Ad aliud quo obijcitur ſcientia &i
eſt per cauſam. dicendum ꝙ maloꝛum ſcientia eſt i o
non per cauſam maloꝛum: ſed per cauſam bonorum.
Muegdam enim ſciuntur per cauſam ſuam. ſicut illa ꝗ
habent cauſam vt bona. quedam non per cauſam pro⸗
priam ſed alienam: vt mala que non habent cauſam.
non enim cognoſcuntur niſi per defectũ a cauſa. Do
aliud quo queritur. vtrum videat in ſe mala ⁊c. Dicen⸗
dum ꝙ mala cognoſcit in ſe.non tamen ſequitur ꝙ ma
lum ſit in ipſo: ſed ꝙ bonum vel exemplar boni ſit in

ipyſo. per quod cognoſcit bonum ſicut effectum: malum

ðo vyt ðficiẽs ab ipo.¶ Itẽ ad illd aug. q obijcit. nate
vicõſe ⁊c᷑. dicẽdũ ꝙ mala ñ ſũt ĩ aꝛte diuia qᷓuiſ rpꝛobẽ

———— — —

—
— —,2- —— — ———

+

Nueſtio

7 ſciant᷑:ſunt tamẽ in ſciẽtia.ars em̃ addit ſupꝛa ſcien⸗
tiam cauſalitatem. deus aũt nõ ẽ cauſa m alox: ? ideo
non ſunt mala in arte diuina:qᷓuis ſint in ſcientia 7c.

Articulus quartꝰ

GSnſequenter querit vtꝝ ſcientia dei ſit ne⸗
ceſſarioꝝ vel ↄtingentiũ. Ad qð ſic ꝓcedit᷑.

ſi deus p̃ᷣnidit me iturũ romam.ſm canſaʒ ſuꝑioꝛez eſt

imutabile: ᷣm cauſaz inferioꝛẽ eſt mutabile: cuʒ deus
puiderit diſpoſuerit ꝙ iſte actus eliciat᷑ a mea volũ⸗
tate nõ coacta.nõ ſequit &ᷓ hoc eſt imutabile 'm canſaʒ
uꝑioꝛẽ. g eſt imntabile. ĩmo eſi quid ⁊ ſimpliciter. q
em dicit Fᷣm cauſazʒ ſuꝑioꝛẽ ĩmutabile ſm ꝗd vicitur.⁊
ideo ſm ad neceſſe eſt euenire. Nam illa canſa ſupioꝛ

Giale, certioꝛẽ neceſſarioꝝ cognitio ꝙᷓ ↄtingentiũ nõ eſt terminata cauſa huius:nec cogens inferioꝛeʒ
i qꝛ certius ẽ omne rreſtani . rinvenzi s . de⸗ ad hoc res ſit · 69
nerinegee⸗ ius eſt: lbi u. 26. Item prectioꝛ e Mutna ðDU Lic lr
Rannr õs Articulus quint
1rqumn ceſſarioꝝ tm̃: ſciẽtia diuina ẽ ſolũ neceſſarioꝝ. ¶ Itẽ Onſequẽter querit an ſciẽtia dei ſit enncia⸗
mndlüinnn, Apoꝛtio ẽ ſcientis ad ſcibile. ſicut neceſſariũ ſcitur ꝑ bilium. ad qð ſic. ſcietia enciabiiũ e
wonporſtͤi⸗ cauſaʒ neceſſariã: ita ↄotingẽs ꝑ cauſaʒ ↄtingentẽ.nõ . I,.Poſitione 2 diuiſione. eſ em acceptio ali⸗
W t alindentia, 4 Si dicat otingẽs babet cauſaʒ in- ui de aliquo:vel alicuiꝰab aliquo.& ſi ↄpoſitio ⁊ diui
natnkrccen ſcit ↄtingentia.4 Si dicat ꝙtinges he ⸗ ſiol . ſt a ſimplici uine ſciẽtie. relin
nutaenng ferioꝛem vt naturã vel voluntatẽ 2 boc ẽ canſa ↄtingẽs akGce a n ere dulteſeztlerrein
inagende ⁊ habet cauſaʒ ſuꝑioꝛẽ que ẽ cauſa neceſſaꝛia.Contꝛa. qui? ꝙ nõ erit enũciabiliũ. Ytem anima qm ſimplex
nir iniᷓtum habet cauſaʒ neceſſariã neceſſe ẽ euenire. In⸗ eſl ns vorelt niura ſunul uelligere delognaſcele rn
de giitt ̈tum babet otingẽtẽ nõ eſt neceſſe euenire: idem ne⸗ phᷣus.ↄtingit ie mu anntelige d pnrtlil wiget .
ns ceſſe eſt euenire ⁊2 nõ euenire. qʒ eſt incõueniẽs.¶ Nẽ go cum pꝛimu ſit ſimplieiſſimũ no poteſi multa viceꝛe
Rð cus ſcit boc futuꝝ ↄtingẽs.⁊ ſi eſt futuꝑ otingens:ne ſimul. Contra. ipe ſcit res omnes a ſcit omnes act⸗
R ceſſario erit. vt loqmur de neceſſitate ↄſequẽte.¶¶ Pꝛe⸗ anime. ſed res ſunt de quibo ſunt enunciabilia: actꝰ ho
neſt. ogi terea ſi eſt ↄtingẽs nõ de neceſſitate euemiret:̊ de ncci⸗ anime eſt enuciare ſiue enũciatio.velinquit᷑ eꝛgo ꝙ ipᷣe
bonuting tate eueniet ⁊ nõ de neceſſitate eueniet. Contra.ꝑle⸗ ſcit enũciabilia. Nð ocedendũ eſt. Sed notandũ.q;
Wy ctius eſt cognoſcere mutabilia imutabilia ꝑ cauſam ſcientia nõ eſt de enũciabilibo per modũ enuciabiliumn
habſnitn neceſſariã ꝙ cognoſcere ſolũ neceſſaria ꝑ caulſaʒ neceſ⸗ ſed per moqũ rerum:de quibo ſunt enunciabilia.⁊ non
Qertpiin ſariam.ſᷣ quod pfectius eſt tribuendũ eſli xo.ergo ac. per modũ illum quo ſunt in natura ꝓpꝛiai ſed ꝑ modũ
diheefriiil D cedendũ eſt. a dicendũ m dyoniſiũ vt ſupra. illum quo ſunt in cauſalſua.⁊ ita enuciabilia reducun
iuneſpogti Ao üllud qð obijcitur. certioꝛ eſt cognitio neceſſa⸗ tur ad res: res autem ad cauſam que quidẽ eſt ſuffici⸗
plics ronet rioꝛum ⁊c. dicendum:.ꝙ eſt ſcientia a reho:⁊ eſt ſciẽtia ens ad eſſe. ¶¶ Ad illnd igitur quo obicitur anima eſt
enulnnhie ad res. Scientia noſtra que eſi arebo:eſi ſm aditõnes ſimplex ⁊c. DBicendum ꝙ ſimplicitas nõ impedit quin
vgeſgpunn reram. ̊ diuina ſciẽtia que ẽ ad res: nõ ſequit᷑ conditõ plura ſimul ⁊ ſemel intelligstur a ſimplici.i ⁊on enim
ſiplus mae nes rerum. ſequitur ergo in noſtra ſcientia neceſſario impedit quin plures habeat reruʒ ſimilitudines.vnde
ſitonang. res cognitio neceſſaria. IPem ſi res ſit contingẽs: ↄgni uertẽdo ſe ſuper diuerſas rex ſimilitudines: conferẽ⸗
Nnscnin ai tio contingens eſi de ipᷣa.quia ergo cõſcientia dicit co⸗ do ſiue iudicando de rebo quaꝝ ſunt ſimilitudines: nõ
Cdmnenimſunn gnitionem iĩmutabilem: 2 nos nõ poſſumus deotingẽ⸗ põt nõ plura ſimł intelligẽ.¶¶ Ad illð qð obijcit. ꝗ cõ
chanchſiontigi tibus habere ĩmutabilem cognitionem: ideo ſciẽtia no tingit intelligẽ vnũ ſolũ Fm phᷣm.dicendũ ꝙ loquit de
Cgwonttet ſtra eſt ſolum neceſſarioꝝ. Seo ſcientia dei que eſt ad intellectu ꝓut eſt acceptõ pᷣncipioxꝝ.· vult em oſtẽdẽ dil⸗
Auninduent res.nõ eſt per res ſed ſeipo.vnde cum ipᷣa ſit cauſa im⸗ ferentiã inter ſcientia ⁊ intellectũ. ꝓut ſcientia eſt ac⸗
,nbonmnirttp mutabilis:per caulaʒ imutabilem 2 neceſſariazʒ ↄgno⸗ ceptio ↄcluſionũ:intellectꝰ pncipiox.ſcʒ ꝙ intelligẽdo
etinloggilri ſcit etiam cõtingentia. 4 Ad aliud quod obijcitꝙ nos vncipia nõ ↄtingit intelligè niſi vnicũ ſolu. Seo ſcien⸗
retberytuck cognoſcimꝰneceſſaria neceſſario:cõungentia cõtingen do dcluſionẽ neceſſe eſt ſcire plura:ſcʒ pᷣncipia ⁊ cõclu⸗
ſontirtt ter. Dicendũ ꝙ hoc non eſt de pfectione ſcientie noſtre ſionẽ. videt igit᷑ aia ſimul ⁊ ſemel multas res ꝑ multas
miininef ſed de imꝑfectione.quia em ſcientia noſira eſt accepta ſilitudines reꝝ,. vnde videt multa nõ vno ̊ multis: de⸗
Cicininn a rebus: ipa res eſ cõtingens. opoꝛtet ꝙ ognoſcimꝰ ns vo viget multa vno.i:ſeipᷣo.vnde in viſione dei non
RRM Ptingenter. led de pfectione diuine ſciẽtie eſt que gno differt qð videt 2 per quod videt. quia videt ſe per ſe:
ſenctigemn. ſcit ſeipa quod ↄtingentia ſic ſcit neceſſario. Exemplũ ⁊ in ſe videt omnia.quia eſt cauſa illoꝝ. quẽadmodum
ſiimn gt⸗ patet in artifice ⁊ in me.Cognoſcim domum ego ⁊ ar⸗ ponit exemplũ bea.dyoni.in li.ð diuinis nomibo.ã cẽ
vo Drd tifex. ſed cognitio mea de domo mutat᷑ em mutationes tro ⁊ vnitate dicẽs.ĩ monade oĩs numerꝰ ſubſiſtit.aut
ſunun domus:ſed cognitio artificis nõ mutat᷑.etiã ante edifi iniꝙᷓtuʒ que a monade ꝓcedit diſcernit᷑ ⁊ multiplicat᷑.
Erſen r cationem domus ⁊ poſt deſtructõneʒ. etiam ſi fiat ſiune ⁊ in cẽtro omnes linee circuli ſᷣm vnitatẽ pꝛimã conſti⸗
naiun non fiat. ¶ Ad ſlud aobiſettur oꝛtio de bet eẽ ſci⸗ tute ſunt. Oꝛeuiter aũt diſtantes bꝛeuiter diſcernũtur·
aunn i entis ad ſcibile: ergo ſicut neceſſariũ ſcitur per ratõeʒ ⁊ que ſcʒ magis ⁊ magis.ſic in tota omniũ natura.i.in
ngſeni neceſſariam:ita contingens per canſam cõtingentem. co:oẽs ratões nature ſinguloꝝ ſunt cõuolute ꝑ vnam
nanſnn⸗ Dicendum ꝙy eſt ens per ſe.⁊ ens per aliud.⁊ ens per in cõfuſam. Item dyoni.in eodem diuina ſapia ſeip̃aʒ
mie u aliud reducitur ad ens per ſe:ita cauſa contingens ad ↄgnoſcẽs:ognoſcit oĩa materialia ĩmaterialit᷑.⁊ nõ ꝑ⸗
limiepln cauſam neceſſariam eſt reducibilis.omne em̃ per acci⸗ tite ꝑtim:2⸗ nite infinita.a multa vniuerſalit᷑ ip̃o vno
nunſic dens reducitur per ſe. Ao aliud quod obijcit de du⸗ oĩs ↄgnoſcẽs ⁊ adducẽs. Etem̃ ſi ̃ᷣim vnã cauſam deꝰ
nſcientidt plici cauſa ſcʒ inſerioꝛi ⁊ ſuꝑioꝛi. dicenduʒ e eſi cquſa eſſe oibo tradidit:Fm vnicam eandẽ cauſam ſciuit oĩa:
auſanm nuc ſuꝑioꝛ us: ⁊2 cauſa inferioꝛ natura vel volutas. Que vt ex ipᷣo exiſtẽtia ⁊ in ipᷣo pꝛius ſubſiſtẽtia.
ſuan. ſand dam aũt ſunt immuntabilia fᷣm cauſam ſuꝑioꝛem:vt ce S 3 αι ſe N 9
nperauſn lum moueri vſq; ad finem mundi.deus enim ita diſpo “ rticu us ext
babent i ſuit ⁊ etiam natura motrix ad hoc eſt neceſſario diſſ po⸗ Onſequẽter querit᷑ vtꝝ ſcĩa dei ſit ſingłaꝛiũ
gisclii ſita: vnde eſt cauſa ĩmutabilis ad hoc:tam ſuperioꝛ q; Ad qð ſic.intellect hũanꝰnõ eſt ſingulariũ
enmſid inſerioꝛ. Item quoddã eſt imutabile Fm cauſaʒ inferio 6B ſolu vniuerſaliũ. 2 ratõ buiꝰ ẽ: qm intelle⸗
enſaumm rem: qð tamen eſt mutabile Fm ſuperioꝛem. vt ſolẽ mo ctus ĩmateꝛialis ẽ᷑: a abſtractꝰa loco ⁊ a tempoꝛe.ſingu
nplre ueri qui babet cauſaʒ imutabilẽ neceſſariã inferioꝛem lare vᷣo eſt hic ⁊ nũc.Cum ergo diuinꝰ intellect ſit ma⸗
cuummg, quod tamen m cauſaz ſupioꝛem eſt mutabile. vt patzʒ xime imaterialis 2⁊ abſtractus a loco? a tꝑe:nõ poteſt
ſeni / in Joſt ne. ix. Yem eſt quoddã imutabile ßm cauſaz ſu⸗ habere ſcientiain ſingulariũ.4l Item oñditur ab Are⸗
juſſn . perioꝛem:tamen mutabile eſt 'm cauſam inferioꝛẽ. vt ſio.ĩ pᷣa phia.ꝙ deus non cognoſcit alia a ſe:’quoniã
. — O r Cr e e „ ² daah u Na Acc& n Man 4 1—
1 Dey 95 r . *Vy2* Cr-no — õ rce 0 *. na
weN

2 en EX e r. nn s , ſt0 e e
Dale ſo de 5 ☚ 9 b dee eer Er ) ο ſhr
äl 19 r d. o r

ſic intellectꝰeius vileſceret. ¶ Itẽ augu. in Ench. me⸗ te. qꝛ ñ ſciũt᷑ opoſita a deo m modũ ipoꝝ enũciabiliũ i
lius eſt quedã neſcire qᷓ ſcire vt vilia.ſi ̊ iſia ſũt vilia h̊ magis ꝑ modũ ↄpꝛehẽſionis reꝝ de quibo ſũt enũcia⸗ ĩ
reſpectu diuine bonitatis ⁊ ſcĩe:meliꝰeſt ignoꝛare illa bilia.que quideʒ ↄpꝛehẽſio oĩno abſtracta ẽ a ↄpoſitñe hi⸗
qᷓ ſcire. Contra.augu.xj.de cini.dei.a terrenis vſq; 7 oppoſitõe enũciabiliũ.⁊ dico reꝝ enũciabiliũ.nõ per dit
ad celeſtia a viſibili bo vſq; ad inuiſibilia:ſunt aliq̃ bo⸗ modũ illũ quo ſunt in ꝓꝛia natura: ſ̊ ꝑ modũ illum q̊ ſur
na aliqua melioꝛa ad h̊ ineq̃lia vt eſſent oĩia. deus aũt ſunt in ſua cauſa vt tactũ eſt ſupꝛa.⸗ Ad illud ꝗ̊ quod ro
ita ẽ artifer in magnis:vt minoꝛ nõ ſit in paruis.&̊ ipᷣe pꝛimo obijcit dicendũ ꝙ bec ẽ duplex:vtrũq; einñ oppoſi
deus equaliter ẽ artifex magnoꝝ ⁊ paruoꝝ. g in arte toꝛum ſimul videt deus.qꝛ ſi hec dictio ſimul determi⸗ 6
ſua equalit᷑ ↄgnoſcit magna ⁊ parua.4 Itẽ qð poteſt net hoc verbũ videre in ↄꝑatõe adinuicẽ:vera eſt.⁊ eſt ſo
ↄgnoſcere creatura non põt ignoꝛare deus.ſi ̊ creatu ſenſus.deus ſimul videt vtrũq; oꝑoſitoꝝ.qꝛ eodẽ pre⸗
ra põt ↄgnoſcere ſingularia:deus nõ põt ignoꝛare ſin⸗ ſenti eternitatis ſimul videt vtrũq;. Si vo determinat
gularia. Dð ↄcedẽeduʒ ẽ.4¶! Ad pꝛimũ dicũt quidaʒ hoc verbũ videre in ↄpatõe ad rem viſam:falſa ẽ.⁊ eſt
ꝙ hoc ẽ ex imꝑfectõe intellectus noſtri ꝙ nõ põt intel⸗ ſenſus.deus vtrũq; opoſitoꝝ ſimul videt:ſimul ſcʒ eẽ.
ligere ſingulare:nõ aũt ex eius ĩmaterialitate.Aliter Et in hoe ſenſu ꝓcedit cũ accipit vtrũq; opoſitoꝝ eſſe
tamen dicendũ ⁊ verius.ꝙ intellectꝰhumanꝰintelligit ſimul:eſt falſum.¶ Ad ſcom dicendũ.q; nõ eſi ſimiliis .
ſingularia.intellectus em̃ accipit ſpeciẽ rei:⁊ intelligit modus eſſendi cũ dicunt᷑ oppoſita eſſe in rerũ natura:
rem ipᷣ̃am. lapis em̃ non eſt in aĩa ſed ſpecies lapidis. ⁊ cum dicunt eſſe in ſciẽtia dei. In rerum em̃ natura i⸗ .
qua quidẽ intelligitur ipᷣe lapis. O: ergo inſinuat boe poſſibile eſt ꝙ ſimul ponãtur oppoſita in eodem ſubie n
cius ꝙ nõ intelligit᷑ ſingulare ſ̊ vniuerſale:hoc intelli cto:ſᷣ tamen ſimul ſunt in ſcientia.Qotandũ tamen.qꝙ
gitur q;tum ad ſpeciẽ acceptã in intellectu qui inqᷓtuʒ etiam in rerũ natura differt cũ dicunt᷑ cõtraria eſſe in
hmõi habet ratõez vniuerſalis.qua quidẽ ſpecie intel⸗ aliquo ſᷣm veritatẽ: ⁊ cum dicunt᷑ in aliquo fᷣm ſpecie,ʒ ſi⸗
ligitur res cuiꝰeſt ſpecies ſcʒ ſingulare.Mota igitur ꝙ; ſiue intentõeʒ.i Qam ↄtraria ſᷣm veritatem nõ poſſunt (ſen
intellectꝰhumanꝰintelligit ſingulare ꝑ ſpeciẽ ſiue ſimi⸗ eſſe ĩ eodẽ ſubiecto ſimł ꝑ naturã. velut ↄtrarij coloꝛes (en
litudineʒ eius acceptam.admiculo ſenſus.angelicꝰin⸗ in eadem ꝑte parietis:⁊ tamen ſimul poſſunt in medio gu⸗
tellectus accipit ſingulare ꝑ ſpeciẽ ſiue ſimilitudinem per intentõeʒ. ſicut patet ꝙ intentões inumerabilium ſor
eius nõ acceptã amiculo ſenſus. virtus em̃ intellectus contrarioꝝ coloꝛum poſſunt eſſe:⁊ ſunt in vna⁊ in ea⸗ aun
nelietlant põt in ↄgnitõe vniuerſalis ⁊ ngutaris dem parte aeris. ti⸗
per intellectũ.quãtuʒ põt cognitio aĩe ratõnalis diui⸗ leb 4
ſa perſenſum ad cognitõez gularfs per intellectũ R ebꝛum quartu
ad cognitõeʒ vniueꝛſalis. Cam igituꝛ humanintelle⸗ Onſequẽter querendũ eſt de modoſcien⸗ d
ctus q; angelicus intelligit ſingularia ꝑ ſpeciẽ ſiue ſi⸗ tie dei.⁊ quomõ ſcit.⁊ quomõ cognoſcit 4
militudinẽ que ẽ in ipᷣo que nõ eſt ipe intelligẽs.ſed in res in ſeipo:⁊ per ſeipᷣm. Querit᷑ primo
hoc differũt ꝙ hic manuductõe a ſenſu:ille ꝑ ſe.intelle quomõ res ſint in deo.ratõe cuiꝰ querit ſ
ctus diuinus intelligit ſingulare non amĩculo ſenſus de ydeis rerum ⁊ ratõnibo ſᷣm quas dicũtur eſſe in dei “
nec ꝑ ſpeciẽ nec ꝑ ſimilitudinẽ que ſit alia ab intelligẽ⸗ ſapia. Secũdo cũ mala nõ habeant eſſe in deo:quomõ gĩ
te:Rᷣ ſeipᷣo ſine ſimilitudine que ẽ ipᷣe.¶. Ad hoc igitur cognoſcũtur a deo.Tercõ quõ ſcit omnia p̃ſentialiter. ets
qð obijcit.ꝙ intellectꝰhũanꝰ nõ eſi ſingulariũ quia eſt Quarto quomõ ſcit oĩa ſimul. Quinto quomõ ſcit oĩa ee
nmalerlaio ea interemptõeʒ 7 naläenein. . pfecte. Sexto quomõ ſcit omnia imutabiliter. natt
ĩimaterialitas nõ eſt ratõ quare nõ intelligit᷑ ſingulare 7 J 2 mH 35
qꝛ tũc angelꝰnõ intelligeret bümatertalttos E ela q⸗ Articu uS prim in
re ſpẽs ſiue ſiłitudo rei accepta in intellectu vt hmõinñ * . D pꝛimũ querũtur plura.pꝛimo querit᷑ hic ber
eſt ſingularis:ſᷣ potiꝰeſt vniuerſalis:inqtuʒ ẽ exẽplar ſi ſic ẽ ꝙ ydea ⁊ ratõ ⁊ ſapia ſũt idẽ ſᷣm ſub⸗ mii
ſiue in ſiłlitudine multoꝝ ↄſimiliuʒ.¶¶ AUd ſcdᷣm vo di⸗ ſtantiã que ẽ differẽtia ſᷣm ratõeʒ.· idem glaf
cendũ.ꝙ illud qð dicit phus.ꝙ deꝰ nõ põt ↄgnoſcere il ſint ſic oſtẽdit augu.in li.de ciui.dei.ydee ſunt in men
luda ſe niſi vileſcat.dicendũ ꝙ nõ intendit ꝑ hoc ꝙ ipᷣe te diuina.quas qui nõ credit infidelẽ eſſe nõ ambigit.
nõ ↄgnoſcat alia a ſe:bᷣ ꝙ nõ ↄgnoſcat ea extra ſe: ſ ĩ ſe ſ homo agẽs m artem ſuam Fm eaʒ eſt exemplar ope 6s
cauſa ipoꝝ.⁊ ↄgnoſcẽdo ſe cauſaʒ oim: ↄgnoſcat oĩa.⁊ rum que fiunt ab eo:multofoꝛtius deꝰ omniũᷣ creatuꝛa el
ideo ſua ognitõ nõ dependet a reboſcibilibo:quẽadmo rum que fiunt ab ipᷣo exemplar eſt. ydea aũt nihil alið in
dũ ↄgnitõ hũana.quẽadmodũ pũctꝰvel centꝝ habẽt ĩ⸗ eſt q; exemplar diuinũ: ꝗ̊ idem ẽ exemplar diuinum ⁊⸗ ini
tellectũ ſui a qͥ ducerẽt᷑ multe linee.ↄgnoſcẽdo ſe cauſã ydea. :. è aũt ydee ſunt idem qð ratoes:dicit auguſ. anni
⁊ pᷣncipiũ oĩm lineaꝝ:ↄgnoſcẽt oẽs illas lineas.¶ Ad in li.lxxxiij.queſtio. dicit em̃ ꝙ ydee ſunt ratões reruʒ anre
terciũ dicendũ. ꝙ augu.in illa auẽte ench.ſumit igno⸗ ſtabiles vel inuariabiles: ⁊ que diuina intelligẽtia ↄti⸗ D
rare ꝓ nõ oꝓpꝛobare.ſᷣm quẽ modũ dicit᷑ ĩe deus igno nent᷑.¶ Oè autẽ ſint idem q; ipᷣa ſapiẽtia dei:patet ꝑ H on
rare peccata.vnde qð dico hic vilia:ſupponit ibi pecca qð ipe dicit.cuʒ ipᷣe neq; oꝛiant᷑ neq; intereant:ſᷣm eas inn
ta:nõ crcaturas infimas vel minus mobiles. tamẽ dicit᷑ foꝛmari eſſe qð oꝛitur ⁊ interire poteſt: ſed E
Articulus ſe C ptumꝰ Fm ſapiẽtiã diuina dicit᷑ foꝛmari quicqd ſit. omnia ĩ ſa
õ pientia feciſti: ̊ relinquit᷑ ꝙ ſint idem ꝙ ſapiẽtia cei q
Hnſequẽter querit᷑ vtꝝ ſciẽtia dei ſit oꝓpo⸗ eſt eterna.⁊ ſᷣm quã foꝛmat᷑ omnis creatura. Mñ.ꝙ gi
ſitoꝝ.Ad qð ſic.ſi nibil eſt qð ſem ꝑ videat licet ſint idem ſᷣm rem: differentia tamen eſt inter hec Hi
NDeſicut dicit augu.oĩa ſimul videt.quoꝛuʒ ſm nomen.quia ratio reſpicit finem:ydea foꝛmam:ex⸗ ſ⸗
nullũ eſt qð nõ ſemꝑ videat. & cũ ↄtingat vtrũq; omo⸗ emplar efficientem: ſapientia cognitõez:ſicut ars ope
ſitoꝝ eſſe.vt ſedere te ⁊ te nõ ſedere:vtrũq; iſtoꝝ videt rationem. Ende inqᷓtum efficiens ſcit qualiter debeat 1
cus.̊ᷣ nõ videt hoc poſt illud: ita vt ſit ſucceſſio ĩ vidẽ operari ᷣm exem plar:dicitur ſapiens.inqꝗᷓ tum vᷣo po⸗ en
d: g ſimul videt h illud.ſ̊ vtrũq; iſtoꝝ eſſe ſimul eſt teſt operari cum vult:dicitur artifer.⁊ quia vnũ ⁊ ideʒ ſpe
falſuʒ ⁊ ipoſſibile:̊ deꝰ videt vel ſcit falſuʒ. ¶ Itẽ poſi⸗ m rem eſt cauſa exemplaris 2 finis ⁊ cauſa cognoſcẽs e
iensetealneire ſbonit leire vnum vnum ? idem m rem eſt ſapientia ydea ⁊ ratio. ſan
o ſcire alteꝝ ogoſitoꝝ. Cõtra.o ₰ . faſ
poſitoꝝ Zage: viſeiplinatdn eafem ſeattia. ö7 malt⸗ Adhuc queritur . H. . zu⸗
magis etiã ſciẽtia dei poterit eſſe opoſitoꝝ. Rñ. di⸗ cum ſit vna ſapientia dei: quare ſunt rationes plures rſß
cẽdũ ꝙ ſcia dei põt eẽ oppoſitoꝝ ſine opoſitõe ⁊ falſita ydee:vna autem ſapientia? autem ſint plures ra e
„Bnn- 8 —. a Wwee e eee
na rS, Freges r . a be t ſ e

Dey ₰ Thr- A 4 ſ. ſi⸗ ℳαρνανα;

. ſf re

knüchr
ſür Cnhen
eaopoſe
lii
odi iln

ncheſtchre

uüIden,

Werg l⸗
gaige,
Mdummine
nilltineſ
eeſmnllgi,
optocſe
pnocſtüinii⸗
rerümnnn
neßinannt’
neodenſne
ncüinnen
Nrarin eſenn

voßin ſig

nnö poſin
rarijcoloreg
untin meci⸗
mnerabilinmn
1nazinca⸗

„

N modoſcien
onöcogoſi
Queri pin
ecudnt
turcſend
1 deo:glen
Pential
omnöſcitei
liter.

moquribt
itidißnſoh
eg Acmn
Cutinnen
enömnbigt⸗

Gengate.

Gnidcrenon
aürnibl a
lr dibinun
6 oietouc
tratöcsteng
htellgitonn
aifint

reporeſ⸗
ſtomii
ſapietndif
ra. Rie
veſtiner
fornam
ſientameſe
olicrnden
ftumdhfr
iucnitt,
ſuapniſi
rano.

K
Gni ⸗

/

Queſtio
tiones:patʒ ꝑ hoc qð dicit᷑ in li. lxxxiij.queſtio.aĩa nõ
põt intueri eas niſi ratõnalis ex ea ꝑte qua excellit.i.
mẽte ⁊ ratõe.2 hec eſt aĩa ſancta ⁊ pura. Ratõe ꝙ con⸗
dita ſunt. nec ea ratõe homo qua aʒinus:hoc em̃ cẽt ab
ſurdũ.ſingula em̃ ſunt ꝓpꝛijs creata ratõibo.has auteʒ
ratões nõ eſt arbitrãduzʒ eſſe niſi in mẽte ↄditoꝛis:non
em̃ extra ſe quoꝙᷓ poſituʒ intuebat᷑.ex hoc habet᷑ ꝙ ra⸗
tiones ⁊ ydee plures:tamẽ vna eſt xi ſapiẽtia. MKe⸗
ſpondẽ duʒ ꝙ licet idẽ ſint m rem: illa tamẽ in hoc dil⸗
ferunt m dictionis modũ. nam ſapientia exemplar2
ars plus ſe tenẽt ex ꝑte dei ↄgnoſcẽtis qdð oĩno eſt vnũ:
ideo illa nõ recipiũt pluralitatẽ. ac dicunt᷑ plura exem
plaria:plures ſapie:plures artes. Ratio vo ⁊ ydea ex
ꝑte rei cognite.⁊ ꝓpter h̊ ſicut res cognite plures ita et

ydee.⁊ ꝓpter hoc quia vnaqueq; res habet ſuũ ꝓpꝛium

finẽ:ſũt plures ratões m quas fines determiant᷑.ꝓpt
reſpectũ q̊ ydee ad foꝛmã ⁊ ratõnis ad finẽ: cũ ſint foꝛ
me rex plures 2 fines:dicũt᷑ ratões ⁊ ydee plures. .

TCercio queritur .S. j.

ſi tꝑale nõ eſt cauſa coeterni.vnũ em̃ ⁊ multa ↄſequũt᷑
eſſe:nõ videt᷑ determiari multitudo fᷣm nomẽ in eo qð
eſt eternũ a tꝑali.⁊ ita nõ debẽt dici ydee aut rationes
plures ꝓpter foꝛmas ⁊ fines creaturaꝝ plures. Ke⸗
ſponſio.dicũtur ydee aut ratõnes plures ꝓpter reſpe⸗

ctum creaturaꝝ ad ipᷣas: nõ ꝙ ſint a creaturis vel ab

eis accipiãt vnitatẽ aut multitudinẽ.

Adhbuc queritur S. iijj.

de illo qʒ dicit aug. ꝙ nõ ea ratõne conditꝰ eſt bõ qua

equꝰ.ſᷣm hoc em̃ videt᷑ ꝙ plura ſint ab eterno: cum ille
ratões ſint eterne.vt in eadẽ auẽte habet᷑.ratões reruʒ
ſunt ſtabiles. Rũñdendũ eſt.ꝙ eadẽ eſt ſᷣm rem ratio
eterna qua hõ eſt ↄditꝰ ⁊ equꝰ:ſ̊ nõ eadẽ vt ratõ.exem⸗
plũ de B.pũctꝰad quẽ termiant᷑ plures linee:vnꝰ pũctꝰ
eſt.̊ tamẽ dicit᷑ plura:qꝛ pluriũ pᷣncipium.hoc aqũt no
men ratõ nomĩat ꝑ modũ pᷣncipij.illud aũt idem nomi
nat ſapĩa mõ abſoluto. Pꝛetea cũ loqmur in talibo: p
poꝛtõnalit᷑ loqmur de xnitate 7 multitudie.quẽadmo⸗
dũ loqmur d ſapia hũana ? ratõibo fiendoꝝ ſm eam
ſpeciebo q̃ ſunt i ea. dicimꝰem̃ ꝙ vna ẽ ſapia ediſicato
ria q̃ fit multe domꝰ:alia rõe fit hec domꝰ:alia illa.⸗
alia foꝛma exẽplaris hꝰ ꝓpꝛia: ⁊ alia ꝓpꝛia foꝛma illiꝰ.

Quinto queritur S. uij.

cũ oĩa ſint in ipᷣo vt vita aut lux: q̃re nõ ſũt oiĩa potẽtia
vel ſapiẽtia?: . Pꝛetea ſicut habet᷑ actuũ.xvij.in ipo vi
numus mouemur ⁊ ſumus. ꝓpter quid q̊ nõ dicunt᷑ oĩa
in ipo vna eſſentia aut vnus motus:ſicut oĩa in ipo di
cunt᷑ vna vita. Hoc videt᷑ Anſelł.dicereĩ monolog.oĩa
anteqꝙᷓ fierẽt 2 cũ facta ſunt ⁊ cũ coꝛrũpunt᷑ ſeu aliqͥ mõ
variant᷑:ſemꝑ in ipo ſunt.nõ ꝙ ſint in ſeipis: ̊ quod ẽ
idem ipe.⁊ tamen in ſeip̃is ſunt eſſentia mutabilis pᷣm
imutabilẽ ratõeʒ creata. In ipᷣo vo deo ſunt ip̃a pᷣma
eſſentia.⁊ pꝛima exiſtẽdi veritas.⸗ ꝓut magis ſüt vtri⸗
qꝙᷓ; illi ſimilia: ita veriꝰz p̃ſtantiꝰ exiſtũt. Ex hac auẽte
aecipit ꝙ creature in ipo ſunt ipa eẽntia dei.qðᷣ ꝓpin⸗
quiſſimũ ẽ illi hereſi q dicit oia eſſe deũ. Juxta illð. iu⸗
piter ẽ quodcũqʒ vides.4¶ Pꝛetea vnũ multa ſecũt᷑ eſſe
ſi oĩa ſunt in co: queſtio eſt. aut vnüũ:aut multa. Si
vnn:ergo oĩa ſũt vnu.ſi multa ergo multitudo ẽ ab eteꝛ
no:cũ oia ſint in deo ab eterno. q Pꝛeterea omnia di⸗
cuntur eſſe in o. Querit᷑ ſm quẽ modũ eẽndi? Ke
ſpondẽdũ. Dicũt omnia in deo eẽ vita aut lux. ꝗpter
boc ꝙ viuere ẽ ↄmũe ⁊ rerum coꝛꝑaliũ ⁊ ſpũaliũ.⁊ in⸗
ꝓtum coꝛpoꝛalia ꝑticipant a ſpũalibo.vt coꝛpꝰ diecitur
viuere per animã.⁊ ex hac ſilitudine dicunt᷑ in ipo oĩa
riuere:quia quo ad ipᷣm non habent eſſe deficiens. ? li
cet ipa in ſe cxſiciat: cognitõ tamẽ de eis indeſiciẽs. Di

cunt᷑ aũt omia in ipo lux: lux em eſt ſimiliter cõmunis

rcetN— B — „

%

xxuſ.

diſpoſitio in coꝛꝑalibo 2 ſpũalibo.hᷣ̊ in coꝛꝑalibo ꝑ par
ticipatõeʒ.⁊ Iꝓpter hoc dicũtur oĩa in ipᷣo lux eſſe:quia
oĩa in dei cognitõe relucẽt ⁊ ſunt manifeſta. Sapientia
aũt ⁊ cognitõ nomĩant illud qð eſi ꝓpꝛiũ dei cognoſcen
tis. nõ em creatura inꝙᷓtuʒ creatura ſapit ant ↄgnoſcit
potẽtia aũt eſi ꝓpꝛia diſpoſitõ agentis:quare no dicun
tur oĩa in ipᷣo eſſe potẽtia niſi hoc nomẽ potẽtia ablati
ue accipiat᷑. ⁊ teneat᷑ ibi potẽtia ꝓ poteſtate:ad diffeꝛẽ
tiam potẽtie materialis.¶ Qe incidamꝰin illam bere
ſim que dixit deũ omniũ eſſe naturã. dicendũ eſt ad au
ctoꝛitatẽ Anſeł.ꝙ aliter vel aliud eſt dicere oĩa eſſe di
uinã eſſentiã:aliud ẽ dicere in ipo ſunt oĩa diuina eſſen
tia.Cum em̃ dicit᷑ oia ſunt dinina eẽntia:ſupponuntuꝛ
creature ꝓut ſunt ĩ ſuo eẽ. Cum aũt dicit᷑ oĩa ſunt ĩ ipo
diuina eẽntia:ſupponũt᷑ ratões eterne de rebo iſtis.que
ratões eterne ſunt ipᷣa dei ſapiẽtia:⁊ ita ꝑ ↄſequens di⸗
nina eẽntia. NQec ex hoc ſequit᷑ ꝙ ſint in dei eẽntia licet
ſint in eius ſapiẽtia. Eſſe em̃ in dei ſapiẽtia nihil aliud
eſt qᷓ ↄgnoſci ab eo.eſſe vᷣo in ſua eẽntia: eſt ipam eẽnti⸗
am vere dici de ill qð de nulla creatura ↄuenit.4 Pꝛe⸗
terea ꝙ dicit᷑ in ipo viuimꝰmouemur ⁊c.equoce ſumit᷑
cũ dicit᷑ oĩa in ipᷣo vita erant.iQam cum dicit᷑ in ipſo
viuimus:notatur per in.cã efficiẽs.i.ab ipſo eſt viueꝛe
noſtrũ.cum dicunt᷑ oĩa vita in ipᷣo:per in. notat᷑ cauſa
eremplaris.dicunt᷑ aũt in ipo vita:nõ motus aut eſſen
tia.nã motꝰnomẽ a ꝓꝛopꝛiatuʒz eſi de rebo factis.⁊ nõ ẽ
ↄmũe ſaciẽti ⁊ facto vel ↄgnoſcẽti ⁊ ↄgnito. eſſentia li⸗
cet ſit ↄmũe nomen:nõ recipit᷑ hic qꝛ vnũquodq; habet
Apꝛiã eẽntiã.iQe ᷣ credãt᷑ oia nõ differꝛe in eẽntia:non
admittat᷑ in ipo oĩa eſſe eẽntia.hoc tamẽ admittit᷑ oĩa
ſunt ĩ ipᷣo.Cum aũt dicunt᷑ oĩa eſſe in ipᷣo:notat᷑ eſſe in
cauſa erficiẽte ⁊ ↄgnoſcẽte.dico aũt efficiẽtẽ nõ actu ſed
habitu. ¶¶ Ad aliud dicẽdnʒz ꝙ nõ ſequit᷑ ſunt in deo:
vnũ vel multa.hec eĩ diuiſio vnũ multa ↄſeqꝗt᷑ ens:po
ꝙ in ſeip̃o ẽ ens:nõ aũt ꝓut habʒ eẽ ſᷣm ꝗd.eſſe aũt pᷣm
quid ẽ creature eẽ cũ dicit᷑ eẽ in deo: qðᷣ tñ in ſe eẽ eſt eẽ
ſimplicit. Qec ſegꝗt᷑ oia ſunt ĩ deo:g homo ẽ in tro.iã
eſſe hoĩeʒ eſt eẽ determĩatũ in ſpecie:eſſe ĩ deo aũt eſt eẽ
E indiſtinctõeʒ generis ⁊ ſpẽi.¶ Ad aliud dicit᷑.ꝙ eſſe
in:accipit᷑ ibi eẽ vt in motiuo.Aotiuũ aũt eſt duplici:
ter effectiuũ:vel cognitiuũ.⁊ vtroq; mõ dicunt᷑ eẽ ĩ doo
quia in cauſa cognoſcente ⁊ operante.

6 7 — 7
Incidẽter queri· .S. v.
tur.cũ oĩa dicũt᷑ eſſe ĩ deo.vtꝝ ſequat᷑.ꝗᷓ oĩa ſut in diui
na eẽntia.ilq Rñ.ꝙ nõ.eſſe em̃ in deo dicũt᷑.quia deus
ſupponit cauſaʒ ratõe cuiꝰdicũt᷑ eſſe ĩ ipo.eẽntia at di
nina licʒ ſit cauſa: tñ nõ dicit reſpectũ ad illud cuiꝰ eſt
cauſa ꝓut noĩat᷑ eẽntia.⁊ qꝛ dei eẽntia nõ ẽ creature eſ:
ſentia nõ dicũt᷑ oĩa eẽ in eẽntia ꝓpꝛie.licʒ at᷑ dicat᷑ deus
uabꝛahà ⁊c.nõ tñ diuina eẽntia abꝛaham.

% ⸗ „
IAterum queritur S. vj.
eit ne ↄcedẽduʒ. ꝙ oẽs creature ab eterno eẽnt cũ deo.
cũ em̃ aſſociatõeʒ notat.aſſociatõ aũt nõ eſt niſi vbi eſt
multitudo:q nõ erat ab et᷑no creaturaxꝝ.ꝗᷓ c. ꝗ Cõtra
augu . ſuꝑ illð pᷣs.pulchꝛitudo agri mecũ ẽ.ideo inquit
mecũẽ:qꝛ apud deũ nihil pterit.nihil ſutuꝝ ẽ. cum illo
ſunt oĩa futura.⁊ ei nõ detrahũt᷑ iã p̃ᷣterita: ⁊ cum illo
ſunt oĩia. Rñ.ĩpꝛopꝛie ſumit᷑ hec ppoſitio cum.⁊ꝛ in⸗
telligit hoc ratõe ip̃aꝝ rationũ que ſunt in ipᷣa ſapien/
tia diuina de rebo ſiendis.he aũt rationes ſunt ipᷣa dei
ſapientia: que eternaliter eſt.⁊ cum ipo dicitur eſſe:nõ
ſit aliud in eſſentia. ſed alia ratio dicendi cum dici?

cus 2 cum dicitur ſapientia ſiue ratio. RKr
Articulus ſecũdus
Onſequẽt qrit᷑ cũ mala nõ habeãt eẽ ĩ deo.

quõↄjſcũt a deo. Aã dicit ang.cũ peta oĩm
ſciat.nũꝗd ĩtelligẽdũ ẽ ea includi cũ illa ge⸗
N lb N ſ A Aa
Mreet der ſpen d z3
Buan 229 a £D Orr ſopre . N
Er 0 dro Edh
5 ſ 1TFPe CLI .ν 1— Pe

nezalitate locutõis qua dicit aplus oia eſſe in wro. Ro.
rj er io inquit? pĩm ⁊ in ipo ſunt oia. ſeo auis inſa
nus direrit eſſe mala in deo: illa em̃ in ipo eſſe intelli⸗
gunt que ex ipo ⁊ ip̃m ſunt ea vo p ipᷣm ſunta ex ipᷣo
quoꝝ auctoꝛ eſt. ̊ no eſt auctoꝛ niſi bonox: nõ ergo ex
1po2 ip̃ᷣm ſunt niſi bona.ita neq; in ipo ſunt niſi bo
na:nõ ergo mala in deo ſunt.4· YItẽ augu. in li.de natu
ra boni. Cum audimꝰinquit ex deo per ipᷣm 2 in ipo
eſſe omnia.omnes vtiq; naturas intelligere debem?: 7
ommia ꝗ; naturalit ſunt: nec em ex ipo ſunt peccata que
naturã nõ ſeruant ſ viciant. que ex volũtate peccãtiuz
naſcũtur ommia:ex bis ergo relinquitur ꝙ mala nullo
modo ſunt in deo. ¶ Scom hoc g obijcit᷑. ſi mala non
ſunt in deo nec m ſilitudinem nec ſm cauſalitatẽ:quõ
cognolecũtur a deo in ſeipo:nõ videt᷑: ¶ Item cũ mala
non dicant᷑ eſſe in deo.queſtio eſt. cum hec ſit ocedenda
maia ſunt in ognitõe dei: vtrum ſilr hec:mala ſunt in
deo cognoſcẽte.⁊ ſi hoc:tũc mala ſunt in o.¶ Itẽ au
gu. in li. de libeꝛo arbi. ature intantũ viciole ſũt:in⸗
Stum ab ei qua facta ſunt arte diſcedunt. intantum
recte vitupant᷑: inꝗᷓtum eaꝝ vituꝑatoꝛ arteʒ qua facte
ſunt videt. boc ita vituꝑet qð ibi nõ videt: ex quoſi umi⸗
tur ꝙ mala nõ vident᷑ a deo.4 Si dicat aliquis:ꝙ ma
la nõ vident᷑ ꝑ appꝛobatõeʒ:vident᷑ tamen ꝑ ſimplicem
noticiã. Sed querit᷑ adpuc.quare bona multipłr: ma⸗
la pᷣo tm̃ vno modo dicunt᷑ cognoſci? eum cognitio ad
veritatẽ ꝑtineat: verum autem oↄmũe eſt bono 7 malo.
Rñ:augu. in libꝛo ↄfeſſionũ/cum deus pᷣnidet vel pᷣ⸗
ſcit mala: nõ eſt viſio in ſilitudine mali vel a ſititudine
que ſit in deo:ſicut ſilitudines exẽplares dicunt eſſe in
ipᷣo. VUnde notãduʒ. ꝙ; pꝛimo ſũt ſilitudines infecte in
aia.ſedo ſũt ſiłitudines ĩ mẽte artificis.nec hac nec il⸗
la ſiłitudine deus pᷣſcit mala. ſᷣ in qu adã diſſilitudine
ſicut medicina moꝛbũ nõ qꝛ ei aſſiłat᷑. vnde p̃s.q igno⸗
rabã introgabãt me.glo.deꝰ nouit peccatũ ſicut ars vi
ciũ. Et dyoni.in li.de diuinis nomiĩbo.nõ m viſioneʒ
ſingulis ſe imittit: hm vnã cauſe ↄtinentiã oĩa ↄtinẽs
2 ſciens.ſicut lumen m cauſazʒ ꝑ ſemetipᷣm tenebꝛarũ
pᷣaccepit viſiont᷑.nõ aliũde videns tenebꝛas q; a lumie.
¶Ad ſcom dicendũ/ ꝙ nõ ſequit᷑ mala ſunti dei ↄgni⸗
tione: in deo ↄgnoſcẽte. cum em dicit᷑ mala ſuntĩ deo
cognoſcẽte:duplex notat᷑ eſſe in. ſeʒ in deo ꝑ cauſe alita⸗
tem 2 eẽ in deo ꝑ cognitõez. Qma vo mala nõ ſüt ĩ deo
P cauſalitatẽ:nõ ocedit᷑ hec:mala funt ĩ deo cognoſcen
te. ſiłr nõ ſunt in eo ꝑ exẽplaritatẽ: nõ em̃ eſt exemplar
maloꝝ deus. 4 Ao vltimũ dicendũ. ꝙ dupir dicũt bo
na ⁊ mala cognoſci.eſt em ognitõ intellectiua cogni⸗
tio pꝛactica. vñ intellectꝰdicit᷑ ↄgnitiuꝰ⸗ pꝛacticꝰ.vtro
q; aũt mõ ſũt bona in ſcia xei:mala vo altero mõ tm̃.a
malo aũt nõ pᷣuat᷑ veꝝ h bonũ. Sciẽtia aũt pꝛactica re⸗
ſpicit bonũ:ↄgnitiua veꝝ.dicũt᷑ aũt mala eẽ ſimpliciſſi
ma ĩ ↄgnitõe dei.nõ ꝙ bona ſint ↄpoſita in eiꝰ ognitõe
vel noticia: ß qꝛ ipa ſunt ibi ⁊ ꝑ modũ veri ⁊ ꝑ modum
boni. Sed nũgo ↄcedendũ ꝙ; mala ſint in cognitõe dei
ꝑ modũ veri. Rñndeo nõ ꝑ modũ veri ꝙ ipa mala ſint.
ſed veri in bono cui oꝓponũtur.

Articulus terci
Onſequẽter q̃rit᷑ quõ ſcit deꝰpᷣſentialit᷑.Ad
qð ſic obijcit᷑. ſiẽ dicit᷑ ſuꝑ illð.j. Coꝛin.xj.
FFFyt ãgelos.glo.deꝰ nõ ad tpᷣs videt.nec ali⸗
quid noui ẽ in viliõe eiꝰ⁊ ſcia cũ aliqd tꝑalit᷑? trãſito⸗
rie gerit. ſi tñ afficiat᷑ ſenſus vł i caꝛnales hoim vl cele
ſies ageloꝝ. ſenſus ẽ auctoꝛitatis ꝗ; nõ eſt aliq̃ innoua
tio vel mutatõ ĩ viſiõe dei a mutatõe tꝑaliũ ſic ĩ nobis
7 ĩ ãgelis accidit. Item ſuꝑ illð.ij. petri vlt.qꝛ vnus
dies apud ipᷣm ſic mille anni/glo.in agnitõe diuie veri
tatis 2 p̃ſentia ⁊ pᷣterita ⁊ futura eq̃lit᷑ pſentia ↄſtant.
BStẽ aug . ſup illð Yoh.viij. ſi non credideritis qꝛ ego
ſum. nõ ẽ veꝝ eẽ vbi ẽ eẽ ⁊ nõ eẽ. pteritũ ⁊ futuꝝ. inue⸗

nio ĩ omi motu reꝝ.·ĩ veritate q̃ manet pᷣteritũ ? futux
nõ inuenio: ſ ſolũ pſens.⁊ Bͥ incoꝛruptũ qð no ẽ̃i crea⸗
tura. ¶ Sʒ qrit᷑ qliter p̃teritũ ⁊ futuꝝ ẽ p̃ᷣſens apud de
um. qm̃ videt᷑ ↄtrariũ.qm certiꝰ pᷣſens etnitatis ᷓ pꝛe⸗
ſens tpis.pᷣſens aũt tꝑis ẽ eſſe: pᷣſens aũt et᷑nitatis eſt
tm̃ illuo qð eſt. nõ & pᷣteritũ vel futuꝝ ?ẽ pſens in einita
te: cũ pᷣſens etnitatis ſit illud qð eſt. pᷣteritũ? fntuʒ
nõ lunt pᷣſentia deo. Rñ. dicut᷑ pᷣſentia eo ꝙ ſic ogno
ſcũtur ac ſi eẽnt pᷣſentia.ſ̊ hoe nõ ſufficit ad intellectũ
huiꝰſpᷣmonis.ſ̊ ideo dicũt᷑ pſentia:qꝛ ratões pᷣteritoꝛuʒ
atq; futuꝛoꝝ apud ipᷣm ſpᷣſentes ſunt. Ad alind rñdẽ
dum ſm anctoꝛitatẽ Anſeł. xe ↄcoꝛdia pſciẽtie⸗ li. ar.
que dicit.qᷓuis in etnitate nõ fuit aut erit aliquio ſᷣ eſt
ita ꝙ in et᷑nitate mutari nequit ĩ tꝑe aliqñ ꝑ ſubiectaʒ
volũtatẽ anteꝙᷓ ſit mutabile ꝓbat᷑ ec. qᷓuis aĩ nihil ibi
ſit niſi pſens: nõ eſt tñ illu pᷣſens ſic tꝑale ſic noſtrũ:ſᷣ
eternũ ĩ quo oĩa tꝑa ↄtinẽt᷑ ſiquidẽ quẽadmodũ pſens
ptinet oẽm locũ ⁊ que ĩ loco ſunt:ita eterno pᷣſenti ſim!
om̃e tpᷣus p̃ſens claudit᷑.⸗ q̃ ſunt ĩ quolibʒ tꝑe. Dicen:
dum pᷣteritũ futux licet nõ eterna ſint in ſe:vt tñ
ſunt in cauſa nõ tranſeunt. ſicut nec dom? vt ẽ in mente
artificis trãſit: licet exieriꝰ recipiat mutatõez. vt em̃ di
cit augu.ſuꝑ iobãneʒ in pᷣncipio archa in mente vitg ẽ
in oꝑe vbi archa eſt. qð in ſe pᷣteritũ vel futur eſt:p⸗
ſens ẽ in ſua cauſa vel ratõe exeplaris vel ratõe ſilitu⸗

dinis.ſicut ᷓ eſt pᷣſens:ſic eſt ens.ſicut pᷣteritũ vel futun

rum: ſic nõ elt. ꝗ Mota ad maioꝛẽ euidẽtiam. Anſek. in

eodẽ li.cum aũt res aliter eẽ cognoſcat᷑ in tpe & in eter

nitate. vt aliquãdo veꝝ ſit qm aliquid nõ eſt in tꝑe qd
eſt i eternitate.⁊ qꝛ fuit in tꝑe qð ibi nõ fuit:⁊ erit tꝑa⸗
liter qð ibi nõ erit: nulla ratõe negari videt᷑ poſſe.ſimi
liter ad eẽ in tꝑe mutabile qð ibi eſt imutabile.quippe.
nõ magis oſpoſita ſũt mutabile ĩ txe 7 imutabrlei et⸗
nitate ꝙ; non eſſe in aliqͥ tpe? ſꝑ eẽ in etnitate. Siqui⸗

dem nõ dico aliqd nũꝗꝙᷓ eſſe in tꝑe qð ſemꝑẽ in eternita

te. ſ tm̃ in aliquo tꝑe nõ eſſe. Nõ em̃ dico actionẽ meaʒ

craſtinã nullo in tꝑe eſſe.ſ̊ů hodie tm̃ nego eã eſſe:que ta

men ſemꝑ eſt ĩ eternitate.2 quado nega mẽfuiſſe vel fu⸗
turũ eſſe aliquio qð in tpe fuit aut erit:nullo modo ne
gamus ibi eẽ qð ibi indeſinẽter ẽ ſuo pᷣſenti mõ. Sʒ

adbuc dubitat᷑ de auctoꝛitate Anlſel. dicẽtis. , ſicut ß⸗/
ſens tp̃ᷣus otinet omné locũ:ſic eterno pᷣſenti clauditur

ome tpus p̃ſens ⁊ q ſunt in tꝑe.Fm hoe em̃ videt᷑. ꝙ ſi⸗

cut om̃e qð eſt in tꝑe tꝑale eſt: ita ome qʒ eſt in eternita

te eternũ. Et que ſunt in tꝑe ſm auctoꝛitatem pdictaʒ
ſunt in eternitate: que ſunt tꝑalia ſunt eterna.4 Rñ
ſio. nõ ſequit᷑ qᷓ ſunt in tꝑe claudũt eternitate: ſunt in
eternitate. dicunt᷑ em̃ claudi eo ꝙ etnitas pᷣcedit tpᷣus
1 erit tᷣus poſt tᷣus a durat dũ tpᷣus eſt. eſſe vo in eter
nitate ꝓpꝛie dicũtur que ſuũ babent eſſe durãs cũ eter⸗
nitate. a licet res tꝑales vt ſunt ĩ cauſa eternaliter ſint

non tamen ſm ſe ſunt in eternitate. M

Articul' quart

Hnſequenter queritur quomodo deus ſcit

omnia ſimul. Zld quod auguſtinus. xvj. &

trinitate. Sciunt ergo inmcez pater? filiꝰ

ſed ille gignendo iſie naſcendo. omnia que ſunt in eo
rum ſcientia:in eoꝛum ſapientia:in eoꝛũ eſſentia: vnul⸗
quiſq; eoꝛum ſimul videt. non particulatim vel ſigilla⸗
tim velut alternante conſpectu binc illuc? inde huc.
ria us huc inde in alind atq; alind: vt aliqua vidẽ non
poſſit niſi non videns alia.ſed omnia ſimul videt:quo
rum nullum eſt quod non ſemper videat ⁊ ſciat. Eõ
tra ſimul videt omnia que ſunt in eoꝛum ſcientig. ſa⸗
pientia.⁊ eſſentia: cum non omnia que ſunt in diuing
eſſentia ſint. quia eſſe in cauſa non ponit eſſe ſimpli⸗
citer: ergo poteſt non exiſtens videri · ſed hoc qualiter
cum viſus tranſeat ſupeꝛ exiſtens: Et ſi dicatur. ꝙ di

citur preſens ratione cauſe.tunc cum nos pꝛeſentialit

kpterii
Marſchn
lidein
4 „. „„ .α& * vide-⸗ . . . „„ .„
RR intelligimus cauſam aliquam.cum ipᷣa cauſa eſt vide⸗ iuſtoꝝ. Alio modo pꝛo ſimplici noticia.ſ̊ hec duobus
tnntan mus effectum. quod falſum eſt. ¶ .ꝛeterea cum nos vi modis. vno modo abſolute:nõ ↄnotãdo exiſtẽtiã rei ſej᷑
ait rik, ctum Uum Hꝛete. nnohy. dis vno me olute:nõ ↄnotãdo exiſtẽtiã rei ſci
teit temus rem pᷣſentem. nũquid melius videmus ꝙᷓ cu vi⸗ te. ps. ſciẽtie ei? no eſt 15 9notado exite
*HR 4 vinn 1 nome giaen 8 pS. ſciẽtie eiꝰ nõ eſt numerꝰ. Alio mõ ↄnotado ſᷣm
e eneig det ipe futuram? ¶¶ Item ille ſcit gignedo ille naſcẽdo. dicik in ecco. dño de er Quo mos
oſne tipe futurs aneco. 4 Dte dño deo anteq crearẽtur cũcta ſunt cogni
Epiefſüti Cõtra.ſcire idem eſt ꝙ eſſe.ᷓ pater eſt gignẽdo.⸗! Iteʒ ta ⁊ poſt ꝑfectũ ⁊c.⁊ hoc modo ſignifi 108
an „ͤ c ſoe . ſquil. ſimul ſt ꝑfectu c. ⁊ hoc modo ſignificat᷑ vt quid dixe
aenfte om̃ia que ſunt in eoꝝ eſſentia vnuſquiſq; eoꝛum li runt dinina ſciẽtia vt viſi
WNE mia qu neant ibilẽ ciẽtia vt viſio quaſi trãſitus ſuꝑ rem. Pꝛi
ſetteenin videt:cõtra.ergo creatura eſt in eſſentia dei ſed nibile mo modo bona d ſubi eE ere
N ir. . 16 N n dies, icũtur ſubiecta diuine ſciẽtie.ſecũdo
Rracze in dei eſſentia quod nõ ſit duus. Rñ.ad pꝛimũ dicè modo bona 7 mala: entia 7 nõ enti Sen⸗
nntgie „ edo ſe qut libißi ell ao prinb ir 17 mala: entia ⁊ nõ entia. tercõ mõ bona ⁊
„Pic um. ꝙ vidẽdo ſe qui ſibipᷣi eſt pꝛeſens: videt omia no mala. FH entia tiñ pmn aliqdᷣ tõns pſens pteritn 2
Volinſi ſie auiim e ve nolkra riſle inellecti ſenſitina. ala, B entia tm̃ 'm aliqð tp̃us p̃ᷣſens pᷣteritũ ⁊ futuꝛũ
ſüöſtiterſa ic autem eſt de noſira viſiõe intellectiua vel ſenſitiua ſm hoc tripliciter dicit ſciẽtia. appꝛobatõis intelligẽ
igigignnte opoꝛtet em̃ pᷣſentiã rei apud ſenſum eſſe ⁊ ſimilitudinis tia viſio. Dicequm erao mne, en lige
igint zus vel ali nidim cotingetis: . itel⸗ . n ergo ad queſtionẽ. ꝙ ſciẽtia dei nõ
N liidſie eius vel alicuiꝰipᷣm cõtingẽtis:cum videtur apud iel⸗ augetur.ſcita tamẽ bene poſſunt augeri. Et ad hoc qð
ngirſe lectum. nec eſt noſtra viſio potioꝛ viſiõe ipᷣius: licet rei dicitur deus põt ſcire que nõ ſciui geri. Et ad hocq
egngainie crir 1i eer — S põt ſcire que nõ ſciuit.veꝛum eſt de ſciẽtia
etgleſirti pᷣſentis ꝙᷓ ea quam videt futuram: quia pñtialiter vi⸗ nꝓpꝛobatõis ⁊ d ſciẽtia viſioms:̊ de ſciẽtia i
☛ xet eam pᷣſentia immutabili.4 Ad aliud dicẽduz. ꝙ H nõ eſt veꝝ quia illi ſubiecta ſi unt: quecũ l i⸗ nnlecta
nenmriz verbum ſcire aliquando ſumitur reſpectu creature. vt potẽtie diuine.verũtñ poteſt vllere PBzym nbiecta
gvolbznr 8 am ieltuer pater ſcit filium vel ecouerſo.quãdo ergo qua res poteſt eſſe que nõ erit vngeſrientie eree ul
Rr babet reſpectum ad creaturam vel ad eãdem perſon: oni bars e nfizr cit vi⸗
ennaſiſte, hec eltſ. l. at iantont l ad esdem p ſionis ⁊ apꝓpꝛobatõis nõ eſt infinitoꝝ:łᷣ ſcientia intelle⸗
cdon i ſt falſa pater ſcit gignẽdo niſi gerũdiuum notet cõ ctiua infinitoꝝ eſt. ¶: Ad illud qͥ obijcit᷑. multipli
on alilin comitãtiam.vt ſit ſenſus.pater ſcit dum gignit.prout o relati lripli 8 obiſcit. multiplicato
muthliiztii ðdᷣo reſpectus eſt ad aliam perſonam:quodãmodo noti vno kelatinoꝶ mulriplical reliqun. vietan ꝓ, cſtſtigria
boinnan onaliter tenetur. ⁊ tũc rech it nortonalern wetermin⸗ ad res:⁊ eſt ſciẽtia a rebo.verbigĩa. artifex babet ſcien
riiͤteiſime⸗ Haliker tenctur. 7 tuo recipi ermin. tiam ad domũ faciendam anteqᷓ fiat.qui f.
i tionem 2 ſic accipitur hic. Sciunt ergo pater filius: * . qui autem factas
insrmt ſed ille ſcit gignendo:ille naſcendo.4. Ao aliud dicen⸗ mus coſicerat:ſietiam habet a winihus vel a rebus
nt ertine dum ꝙ cum dicitur oumia que ſunt in eſſentia eoꝛum. eracgaqne e rebus eſt: ſequitur cõditiones ſeibili
cicktan e nõ vniuerſaliter intelligitur de creaturis nec de attri⸗ unn. ſeicria vo ad res vel ſcietia artig non. vnde multi⸗
Ncingfie butis eſſentie vt ſunt eſſentia bonitas ⁊ hmnuſmodi:ſed kuentie vel diminutis domibus nõ augetur vel dimi⸗
Cridöſie partim de creaturis: ⁊ partim de attributis eſſentie. tia ei Lientig erleſieis el arfis.· talis autem eſt ſclen
binöftttat tunc eſt ſenſus.omnia que ſunt in eoꝛum ſcientia in eo “D be rrc⸗ um ſcz artis vel exemplaris. vnde nõ ſe
We rum ſapientia: hoc intelligitur de creaturis. reſiduum nur eſn o nes ſcibilii. Ao aliuo quo obiſcit plu
Kimnntſeng dᷣoo te attributis eſſentie.2 ſic oꝛdinatur littera:vnuſqſ⸗ bacbiaw lecta wiccna g verum ell ſatſe apro⸗
terinihtie q; eorurn ſimul videt omnia que ſunt in eoꝛum ſciẽtia 8 vl viſionis: ̊ nõ intelligẽtie q; illa infinitoxꝝ ẽ.
ineiſine den ⁊c. Si vᷣo intelligitur de creaturis:tũc exponẽdum eſtĩ ſe
göſeninntent eſſentia eoꝛum.i.in ipᷣis entibo. e culu 1 xtus 1.
ibaimir . 1 ẽter querit᷑ quomodo deus ſcit oĩa
inegoiäcſect⸗ rticn 8 nintu ĩimutabiliter. Ad quod ſic.demõſtrato quo
Garkſegt „SD libet cõtingẽte d
negan fuſeti Onſequẽter querit᷑ quomodo deus ſcit om⸗ Pmor deus ſeit h gete. vt me cras lectuꝝ vel aliquo
irhlltßti nia perfecte. ita ꝙ ſcietia eius non poteſt au neKennetnhetitelhahe g mutabilter aut imutabi⸗
oßſentiti „ 2 S nec minui.Ad quod obijcitur ſic.aligꝗs i mutabiliter: habeo ꝓpoſitũ.ſi imutabiliter: tũc
tdictigi elſl qui nõ eſt lecturꝰ hodie:tñ poteſt eſſe vt legat hodie teaa. e3t le me cras lectuꝝ:& nõ põt mutariqn cras
noßſeliſulu mnihil aũt poteſt fieri qð nõ poſſit a deo ſciri. poteſſ eꝛgo ſt gã.¶ Iẽ deus ſcit hoc modo futu⁊.cras ſciet illud pᷣ
nboreiſalte ceus ſcire hunc lecturũ hodie.poteſt ergo aliquid ſcire i dehoſterna ſcier ud RKerieh. aſeirur ein wiffne
hegagfnume. quod nõ ſcit:ergo eius ſciẽtia poteſt augeri.⸗ Itẽ ali⸗ tabilis r. rur mutahulterfegoſeieeia wr eſ inn
enmetmfkit quus eſt lecturus hodie quẽ deus ſcit lecturum.ſed po⸗ tabilis. ¶l Itẽ cu eſt res: veſcit eã. c res nõ eſt: non ſcit
incenic teſt eſſe ꝙ nõ legat. ergo deus poteſt ſcire huc nõ lectu⸗ iieiter n ſettet falſum. Sſcietia mutat z loqmur x
kamriit rum: quẽ tamẽ feit lecturũ. ergo deus poteſt ſcire aliqd „* ſioõe. 4 n de ſcit me lectuxꝝ cras.ſciẽtia hmõi ẽ apð
cuuvznii quod ipᷣe nõ ſcit. ergo ſciẽtia eius poteſt minui vel mu⸗ ncr ais cn legero el cũ moꝛtu fueꝛo nõ ſciet me lectu
uget hinne tari. ERñ.dicimꝰꝙ ſciẽtia dei nõ poteſt augeꝛi nec mi r: inutabilis ver ſcietia. iẽ ſolet obijei poe mo de
neſenitn nui: ſed oĩno eſt imutabilis. vnde aug. ve trini. Scien⸗ us ſeit geao ſcit. ſciuit te naſcitux: ac. Cõtra. Fm
entcſe⸗ in tia dei ĩamiſſibilis eſt ꝑ obliuionem ? inuariabili⸗ Moeciũ in li.de ↄſolatõe.qð ↄpꝛehẽdit᷑:eſt in cõpꝛebẽ⸗
Cbſacennun ſtra vo ſciẽtia 7 miſſihili 7 inuariabilis:no dente ꝑ modũ ↄpꝛehẽdentis nõ u rei
d̈ÿo ſciẽtia 2 qmiſſibilis eſt recuꝑabilis ꝑ diſcipli Res em pꝛeheqentis no modqu rei ppsepenſe.
e. . nam. quia hoc nõ eſt nobis eſſe qd ſeire. er boc patet 4 . es materialis nõ eſt ĩ ſenſu materialit vel ĩ intel⸗
ft xiſciẽtia inuariabilis eſt: ſicut ipᷣa dei eſſentia ĩuaria eciu Hineter ialit. q ̊ ↄpꝛeheqit᷑ a xeo: in ipo eſt m
owrhent bilis eſt. Sed obijcitur. ſciẽtia relatiue dicit᷑ ad ſci⸗ meis ſd aut eſt ſaupler innariabilis a eternne:
6 Prte bile. ſeo multiplicatio vnius relatiuoꝛum ponit multi⸗ cit ſimplicit inuariabilit ? eternalit. ¶ Itẽ dyoniſi?
dngn plicatõneʒ alterius.ſi ergo angeri poſſunt ſcibilia dei: c diuinis noĩbo.nõ ſciẽtia entium deꝰ ↄgnoſcit:ſᷣ ſua.
auntnn ergo augeri põt ſcſẽtia dri. 41 Yez ſcietia deri no rect u etem̃ angelos noſſe dicunt eloquta q̃ ſunt ſuꝑ terram.
min falſitate eſt ſoli verox. b udanodz ſeurte bab eu nõ hm ſenſus ea cognoſcẽtes:cum ipᷣa ſint ſennibilia en
ncait 86 eſſe: ita ſe habet ad veritatẽ. h plura Poſunt eſſe a tia tia:ſ̊ ſᷣm ꝓꝓꝛiam diuini intellectus potentiam natu
nnn i, ſ do: ergo plura vera.eꝛgo 2 plura ſi cita.ergo ⁊ maioꝛ eile er r e induttur: P ciuinus intellectus 2 an:
neiliel leiktiaer go aliquo mõ auget᷑ ſciẽtia dei ſaltem quo ad gelicus cognoſcit res ꝑ naturam ſui intellectus:non ꝑ
gtiſnt, cibilia. Cõtra. ſcientia dri eſt iufinita. qhia ſcientie modum rerum intellectarũ.⁊ ideo ĩmutabiliter cogno
nnſmng/ eisnõ eſt numerus: quia infimtozum eſt intintto vel in ſeit ærus. Q1 cedeédum eſt. 4 Xo illud quod pꝛimo
ciker iſit⸗ finitis nihil poteſt addi:ergo nec boteſt n ſen obijcitur dicendũ.ꝙ deus ſcit hoc mutabiliter. duplex
orunſick tia nec eſt numerus ſcitoꝛum. & augeri i ie eſt. aduerbium enim poteſt determinare verbum in cõ
n i ꝛum. ꝗl Ytem ſciẽtia dei perfe⸗ rati nin mes
uaſine ctiſſima eſt. ergo nec qtum ad rationem ſciend n ei ⸗ paratione ad ſuppoſitum:2 ſic falſa.⁊ eſt ſenſus.deus
ſud , tum ad ſcita vcel ſcibilia poteſt uterrnen ciendi: ke ⸗ mutabili mõ ſcit hoc.Elel in comꝑatõe ao appoſitũ:et
lonß, imperfectionis eſſet. ſed nulla ncriecttong bec ei ſic vera eſt. 7 eſt ſenſus. dæus ſcit me lectuꝝ.qð ẽ muta⸗
Etibinm , in deo. MKReſponſio.ſcientia dei tribus mörhogctipt bile veꝝ vel mutabilit᷑.¶¶ Ad alind dicẽdũ. ꝙ nõ valet.
nef tur.vno modo pꝛo appꝛobatione. p̃s. Qonit iss cchr ſicut nõ valet.lur ſolis vel radiꝰilluminat hanc rẽ.mo
1 dus viam do non illuminat cuʒ pertranſit:ergo radius mutatur

Nneſtio

xxiij.

Ges n 2 gl e, / be

=) ſrpt erc

—

BEtt ſpe es P va ſolei 69 hr O nn —
n. R

Silr nõ valet. mõ ſum dexter ad iſtũ:mõ ſiniſter vłnõ
dexter. ponat᷑ ꝗille mutet locũ ſuũ ⁊ ego non:̊ mutoꝛ
ego.etiã nümus ſine ſui mutatõe fit de non pᷣcio pcium
ßm aug. de trinitate: ſic ſciẽtia xei no ẽ mutabilis hui⸗
rei cũ eſt ⁊ cũ nõ eſt. ſicut nõ mutat᷑ ſciẽtia artificis cũ
domeſt 1 cũ domꝰnõ eſt. 4¶ Ad aliud dicẽduʒ· ꝙ bec de
termiatio m differẽtias tempoꝝ põt determiare v̈buz
ſciendi in ↄꝑatõe ad ſuppoſitũ ſiue ad ſcientẽ: ⁊ ſic falſa
eſt. qꝛ nõ eas ſcit m differentias tẽpoꝛis:̊ pᷣncipalit ⁊
Fm eternũ nũc. vel in ↄꝑatõe ad oppoſitũ ſiue ad ſcita:2
ſic vera: qꝛ ſcit res pᷣteritas futuras⸗ pꝛeſentes. 4 Ad
aliud dicendum. ꝙ ſciẽtia dicit᷑ dupliciter. ſcʒ actiue ⁊
paſſiue. ſciẽtia paſſiue dicta ẽ aptitudo ĩ ſcibili ad hoc
vt ſciatur: bec mutat᷑ ſciẽtia vo actiue ẽ ſciẽtia qua ſcit:
hec nõ muta?᷑ ſicut ſciẽtia artificis nõ mutat᷑ mutatõe
ſcibili. 4 Ad illud ſophiſma. deus ſcit quicꝗd ſciuit ꝛc.
dicendũ ꝙ ẽ fallatia figure dictõis.cum em dicit᷑ deus
ſcit quicqꝗd ſciuit.nõ fit diſtributõ ꝓ enũciabilibo:ß
rebo.nõ pꝛo rebo vt ſunt in natura ꝓPꝛia:ſᷣ vt ſunt ĩ di⸗
uina ſcientia ſiue in ſuis rationibo vel ydeis vel exem⸗
plaribo. fit ergo diſtributio ꝓ ipßis rationibo reꝝ eter⸗
nis. cum aſſumit me ſciuit te eſſe naſcituꝝ:aſſumit con⸗
ditionẽ tempoꝛalẽ que nõ ẽ eterna. P ſic deberet aſſume
re.ſᷣ ſeiuit tuã natiuitatẽ. 4 Item oponit omne enucig
bile quodcũq; deeſciuit ſcit. ſeiuit te eſſe naſcituꝝ:S⁊c.
Rñ.deſcit enũciabilia nõ ꝑ modũ enũciabiliũ ſ̊ ꝑ mo
dum rei in cauſa. Cum aũt aſſumit te eſſe naſciturum:
aſſumit enũciabile ꝑ modum enũciabilis: quomõ non
fiebat pꝛimo diſtributio.

NLueſtio.xxuij. de pᷣſciẽ
tia dei.
eſito de dmina

ſciẽtia abſolute: inquirẽduʒ ẽ in ↄpa⸗
tione.ſᷣm em̃ ↄꝑationẽ ad futura dici
tur pᷣſciẽtia ſm ↄꝑationẽ ad facienda
diſpoſitõ.ſᷣm ↄꝑatõeʒ ad regẽda ꝓui⸗
dentia.Fᷣm oꝑationẽ ad ſaluãda pᷣdeſtinatõ ſicut dictũ
eſt pꝛius.De bis ergo ꝑ oꝛdinẽ inquirẽduʒ eſt.⁊ pꝛimo
de pᷣſcientia circa quã plures errauerũt antiqui ? mo⸗
derni:in hũc modũ deducet᷑ inquiſitõ ad intelligẽtiaʒ.
Pꝛimo an pᷣſciẽtia ſit tꝑalis vel eterna. Scðo vtrũ ſit
cauſa rex. Tercõ vtꝝ ſit cauſata a rebo. Quarto vtrũ
inferat neceſſitatẽ rebo. Quinto an ſtet cũ libero ar bi⸗
trio. Sexto vtx ſit infallibił. Septio vtꝝ ſit mutabił.
Mlebꝛum prunn
Irca pꝛimũ arguit hoc mõ mgfj in ſentẽ⸗
tijs. Si res future eẽnt cauſa pᷣſciẽtie dei
tꝑale eẽt cauſa eterni:& pᷣſciẽtia eternaẽ.
4 Itẽ pſciẽtia aut ponit res ĩ ſua natura
aut ĩ cauſa.ſiĩ ſua natuꝛa:̊nõ eſſet ante res.ſi ĩ cauſa
Hres ĩ cauſa ẽ ab eterno:⁊ reſpectꝰad res ab eterno.q̊ p
ſciẽtia eterna.¶ Itẽ cũ dico pᷣſciẽtia duo dico.ſciẽtiã ⁊
anteceſſionẽ qtũ ad pᷣncipale ſigniſficatũ qð ẽ ſciẽtia:ñ
eſt dubiũ quin ſit eterna.ſ̊ q̃rit᷑ qᷓ̃tũ ad añceſſionẽ vtrũ
ſit tꝑalis vel eterna.ſi tꝑalis: cepit cũ rebo.ſ̊ ↄſtat ꝙ
añceſſio ſcie dei ẽ ante creatuta oẽm.ſ̊ ꝗcqd ẽ ante om⸗
nẽ creaturã ẽ eternũ: añceſſio ẽ eterna.⁊ ſcĩa ſiłꝛ:̊ to
tum ẽ eternũ.:! Si dicat᷑ ꝙ añceſſio reſpectu futuri in
tꝑe.⁊ qꝛ futuꝝ ĩ tꝑe ẽ tꝑale ⁊ põt deſinẽ eẽ: ideo dicit᷑ p⸗
ſciẽtia poſſe deſinẽ eẽ. Sʒ tũc arguit᷑ ab eterno fuit ve⸗
rum dicẽ mũdũ foꝛe.quis illud dicat᷑ reſpectu futu⸗
ri:tñ põt dici ab etno. ꝗ̊ pᷣſcia ſilłꝛ quis dicat᷑ reſpectu
futuri:erit tñ ab etꝛno. Contra.nihil qð deſinit ⁊ bʒ
poſſibilitatẽ ad nõ eſſe ẽ etnũ.ſ̊ pᷣſcia deſinit ſicut dicit
mgr.ꝙ cũ res deſinit eẽ futura:deſinit eẽ pᷣſcia.̊ nõ eſt
et᷑na.¶l Idẽ ĩ pᷣmo ſen.di.xxxv.trãſumit vba bii angu.
ſiẽ cereatoꝛ dicit᷑ ad creaturã relatiue:ſic pᷣſcia ad futu⸗

-a is i

( — è

Bol. KIo B 2
GHa2 rr ſr G

4A r1*

C E 2 A

rũ. creatoꝛ dicit ad creaturã ex tꝑe ⁊ nõ ab etno: ſi
milit᷑ pᷣſcia dicit᷑ ex tꝑe ſiẽ creatoꝛ.ilj Itẽ ſi pᷣſcia dicit ĩ

ↄpatõe ad futuꝝ.ſ̊ nibil ẽ deo futuꝝ. ĩmo oĩa pᷣſentia:

—„

nõ g dicit᷑ pᷣcia reſpctu futuri ĩ dei ſcia:ſeu reſpectu fu
turi ĩ tꝑe. 4 Sſcia dicit᷑ ex tꝑe.¶] Itẽ aliꝗd ẽ carẽs pᷣnci⸗
pio ⁊ fine ſiẽ deꝰ.aliq̃ hñt pᷣncipiũ ⁊ finẽ vt tꝑalia.aliq̃
bñt pᷣncipiũ ⁊ nõ finẽ vt ſempit᷑na: ẽ ponẽ quartũ qð
nõ hʒ pᷣncipiũ hᷣ̊ hʒ finẽ.qð videt᷑ eſſe pᷣſcia qdð nõ ince⸗
pit ſ̊ ceſinit vt dicit mgr.vel ſi dicat᷑ ꝙ hoc nõ põt eſſe.
querit᷑ ratõ q̃re nõ põt eſſe. MRñ:eſi loqui de re efna
multipłꝛ. Quedã em̃ dicũt᷑ de re etna q̃ deꝰ ẽ:vt ſine pᷣn
cipio ⁊ ſine fine.vt cũ dicit᷑ deꝰẽ iuſtus.bonꝰ.ſapiẽs:qꝛ

ſine initio ⁊ ſine fine bonꝰẽ.Quedã aũt dicũt᷑ vt cũ pn

cipio ⁊ cũ fine.vt cũ dicit᷑ deꝰcreat hãc aĩam.deꝰem̃ nõ
ab et᷑no creanit hãc aĩam:nec ſꝑ creat eã. Quedaʒ vᷣo
Dicũt᷑ de eo vt cũ pᷣncipio:łᷣ tñ ſine fine.vt cũ dicit᷑ deꝰẽ
Dñatoꝛ.hoc em̃ nõ dicit᷑ de deo ab eterno:qꝛ anteq eſſʒ
creatura nõ potuit h̊ dici. dñatoꝛ em̃ dicit illũ cui ſub⸗
iectus ẽ aliquis.dicit᷑ ̊ dñatoꝛ ex tꝑe.tñ ſine fine:quia
creatura cui domĩatur ſine fine ẽ.ſicut & nõ eſt incõue⸗/
niens aliq̃ dici de deo cũ pᷣncipio ⁊ cũ ſine.⁊ quedam vt
cũ pᷣncipio:tñ ſine fine: ſic nõ eſt incõueniẽs ponẽ alte⸗
rum ſcʒ q quedã dicũt᷑ de deo vt ſine pᷣncipio tñ cum ſi
ne:vt pᷣſcia.Qð q̊ querit᷑ utꝝ pᷣſcĩa ſit eterna nõ tꝑalis
Dicendũ ꝙ pᷣſcia dicit eternũ: tñ in reſpectu ad tꝑale.
Eſt ᷓ loqui de eterno abſolute vel in comꝑatõe.abſolu
te ſcia dicit eternũ:pſcia dicit eternũ in reſpectu vel in
comꝑatõe.Dicendũ & ꝙ pᷣſcia ponit res in cauſa tñ in
reſpectu ad tꝑale.vnde ponit res q̃ erũt in ſcia dei.Di⸗
cendũ ꝗᷓ ꝙ añnceſſio dicit eternũ. ̊ in reſpectu ad tꝑale
ſᷣ ſcĩa dicit eternũ abſolute.¶ Ad illud quo obijcit ni⸗

hil qð deſinit ẽ eternũ ⁊c̃. Dicendũ ꝙ nõ valet.aliquid

em̃ dicit᷑ deſinẽ.nõ ꝓpter mutatõeʒ q fit in ipo:ᷣ ꝓpter
mutatõeʒz q̃ ẽ in alio.ſicut poſſum eẽ dexter ſiniſier ſi
ue deſinẽ eſſe dexter ⁊ inciꝑe eſſe ſiniſter me nõ mutato.
vt poſito ꝙ vnꝰ mõ ſit ab vna ꝑte mei mõ ab alia. dicit
&g deſitio tm̃ ꝓpter reſpectũ quiẽ ad alteꝝ:nõ ꝓpter mu
tationẽ ꝗᷓ facta ſit in me.Sitꝛ dicendũ de pᷣſcia ꝙ dicit
deſinẽ nõ ꝓpt ipᷣam ſcĩaʒ:ſ ꝓpt ipᷣm reſpectũ.qꝛ res ipᷣa
ad quã ẽ reſpectꝰmutat᷑ vel deſinit. Itẽ ao illud.ſicut
creatoꝛ dicit᷑ ad creaturã:ita pᷣſcia ad futuꝝ.dicenduʒ
ꝙ nõ eſt ſiłe vſq;quaq;. ſile tñ quo ad h:ꝙ vtrũq; dicit
relatiue.pᷣ ab eterno vnũ:alið ex tꝑe.¶ Itẽ qð obijcit᷑
ꝙ nihil ẽ deo futuꝝ.⁊ pᷣſcia dicit᷑ reſpectu futuri ⁊c.di
cendũ ꝙ futuꝝ in pᷣſcia dei nihil alind ẽ ꝙᷓ y dea rei fu⸗
ture ĩ deo.ydea aũt deſinit eẽ ydea ꝓut dicit᷑ rei futuꝛe
nõ deſinit id qð ẽ ydea: tñ deſinit eſſe ydea huiꝰ.i.futu
ri. Siłr id qð eſt pᷣſcia nõ teſinit: tñ eſſe in ratõe pᷣſcie
clinit ⁊ G ẽ in ratõe reſpectꝰↄnotati.Siłr dicendũ.
veritas futuri nibil aliudẽ ꝙᷓ ratõ mũdi facturi.ꝗ ratõ
nõ deſinit eſſe ſimpłꝛ:ſ̊ deſinit eẽ futuri.vñ ſic nümin⸗
cipit ⁊ deſinit eẽ pᷣciũ ſine ſui mutatõe. ita pᷣſcia deſinit
elſe pᷣſcia ſine ſui mutatoe.4 Ad aliud dicẽduʒ qͥ q̃rit
q̃re nõ põt aliqꝗd eẽ ſine pncipio habẽs ſineʒ? Rñ·ꝙ il⸗
led eſſet increatũ ⁊ ĩimutabile.increatũ autem ⁊ imuta⸗
bile non poteſt habere finem.

Mlembꝛum ſecũdum

Onſequẽter querit᷑ vtꝝ pᷣſcia ſit cauſa re

rũ.Et videt᷑ ꝙ ſic.caula ẽ cuiꝰ eẽ ſeꝗt᷑ ali
ud. ſp ſi ſegt ſi de pᷣſcit H: h erit. ᷓ pᷣſcia di
erit cauſa futuri.4 Itẽ aug. xv. de tri. nõ
qꝛ ſũt ideo nouit deꝰ:ſᷣ qꝛ p̃ſcit vel nouit magis ſunt.S
pᷣſcia dei ẽ cã reꝝ. Coõtra.ſi pᷣſcia di ẽ cã. c iße pᷣſci⸗
at mala: ipe eẽt auctoꝛ ⁊ cã mali.qð ẽ incõueniẽs.Im⸗
poſſibile eĩ ẽ. a ſũmo bono ſit aliqð malũ.poſſʒ eĩ me
liꝰexcogitari. Aeliꝰeĩ ẽ a q̊ͥ nullũ malũ: ꝙᷓ a qͥ aliquod
malũ.4l Itẽ AUnſelmꝰ de ↄcoꝛdia pᷣſcĩe ⁊ li.ar.cum di⸗
co ſi pſcit aliquid: neceſſariũ ẽ illud futur eſſe. idem eſt
ac ſi dicam.ſi erit:ex nccitate erit.hic vno non notatuꝛ

—

e de n Frt
7 (

„

BP⸗ „ pwe 7

1 ein
ei
ig za
peſen
enir
tgintif
ſin
fͤck.
dnein
etineßn
inisn
üigais
nnetfif
Qutzi
idalv
gantez
lii
ſurffen

ſesoiit
ſPpiotfonf
mapöhs
tanci
Patdr cbon
Gperptti
inculgin
ſigdid
etmed
ochigin
Prnihni
ſufeor
linſtaſt
HMönnig.
baledck
ögern
kingdii
Ceniiit
o ſen
Nicendttz
ſgdiat
obiei
id
W
wwee
atießſi
rdieenei
cuiqt
ſĩ nnn
ſſennfi
ſcztft
3eigl
emzime

Nueſtio

babitudo cauſe ad cauſatuʒ: ſed neceſſitas oꝛdinis.&

pᷣſciẽtia nõ dicit cãm ſᷣ oꝛdin?ẽ. ERñſio.ſicut dr̃ ſcia

ſimplicis noticie ⁊K appꝛobatõnis:ſic pᷣſciẽtia d dupli
citer. Dicẽdum ergo ꝙ pᷣſcientia appꝛobatõis põt di⸗
cere cauſam.rõe axpꝛo batõis intellecte:nõ rõne ante⸗
ceſſionis que intelligit᷑ ꝑ añ. Pꝛeſciẽtia vðᷣo ſimplicis
noticie nullo mõ dicit cam reſpectu eius quodẽ ſ̃ſci⸗
tum. 4¶ obijcit᷑ ꝙ cã ẽ cui eẽ ſeꝗtur aliud: ſoluitur
ꝑ diſtinctõem.aliquid em̃ dicitur ſequi aliud duplici
ter. m eẽ:⁊ n rõem cõſequẽtie.Fm ꝙ ſequi aliud ſu
mit᷑ ᷣm eẽ:ſic ſumitur in diffinitõe cauſe.Cauſa ẽ cu
ius eẽ ſequit aliud.ſed ſᷣm ꝙ ſumitur ſequi aliud ſᷣm
rõem vel oꝛdinẽ ↄſequẽtie:nõ requirit cãm eẽndi ſed
ſolũ cõſequendi.quia cõcomitat᷑. Ad ſecundũ dicẽ⸗
dum.ꝙ aug.accipit noticiã pꝛactice:nõ ſolũ ſpecula⸗
tiue.ſiue ꝓ appꝛobatione:non pꝛo ſimplici noticia.ſci
entia aũt pꝛactica ſiue beneplaciti eſt cã rerum:ſ̊ non
ſcientia ſimplicis noticie.

Membrum terciũ

Onſequẽter querit᷑ vtrũ ſit pᷣſciẽtia a re
bus cauſata.qð videt᷑ ꝑ auctoꝛitatẽ oꝛi
genis ſuper eplam ao Ro.non ꝓpterea
aligd erit quia deus ſcit illud futurum
htͤ quia futurũ ẽ.iõ ſcitur a deo anteꝙᷓ fiat.¶ Si dicat
ſicut dicit magiſter in ſentẽtijs.q; res ſunt cauſa ſine
qua nõ.nõ cã ꝓprie.queritur an ſit concedendũ ꝙ fu
tura ſint aliquo mõ cauſa pᷣſcientie dei.¶ Item qͥ poſi

to ponitur aliud.quo remoto remouetur aliud.illud

ẽ aliquo mõ cauſa illius.ſed re futura poſita ponitur
et re futura remota remouetur p̃ſcientia.q̊ res futuꝛa

ẽ cauſa p̃ſcientie dei. Cõtra.ſi hoc ẽ veru:tꝑale ẽ cã
eterni.ſuturũ em̃ tꝑale ẽ.pᷣſciẽtia vᷣo dei eterna.q Itẽ

imꝑfectõis ẽ ĩ mõ ſciẽdi ꝙ ſciẽtia depẽdeat a ſcibili.ᷓ
nõ põt in mõ ſciẽtie diuine.łᷣ ſi res futura eẽt aliquo
mõ cauſa pᷣſcientie dei:dependeret a ſcibili ſicut cau⸗
ſatum a cauſa.et hoc ẽ incõneniẽs.reſlat ergo q pᷣſciẽ
tia dei nullo mõ ẽ cauſata a reoux. Kñ ſio. res futu⸗
ra nullo mõ ẽ cauſa pᷣſciẽtie di ſiue ſcie eius:ſicut nec
tꝑale cauſa eterni.¶¶ Quod obijcitur. ꝙ res eſt cã ſine
qua nõ.ddm ꝙ cã ſine qua nõ.ſᷣm rem nibil aliud di
cit ꝙᷓ rõem cõcomitãtie.vñ licet ↄcedit᷑ ꝙ res futura

ſit cauſa ſine qua nõ:tñ ↄcedendũ eſt ꝗ ſit aliquo mõ

canſa eterni.quia nec per ſe nec Paccidẽs.⸗l! Ad alið
dom . ꝙ cum dicitur qꝛ futurũ ẽ iõ p̃ſcitur ⁊c.dᷣm
iõ nõ dicit ibi cauſam ſᷣ ſolũ rõem vel relatõem reſpe
etu eius qð dicit᷑ p.vñ futurũ rõ ẽ vel cã quare dicat᷑
p̃ſciẽtia:ᷣ nõ eius qð ẽ pſciẽtia.Vel dõm ꝙ oꝛigenes
nõ ponit actiuã ſʒ paſſiuã.vñ nõ ẽ cõcedẽdum qꝛ futu
rũ ẽ iõ ſcit deus:ſed iõ ſcitur a deo.ſic em̃ notat᷑ cauſa
aptitudinis ad ſciendũ ex ꝑte ſcibilis. In actiua vo
magis notatur cã reſpectu alicuiꝰinſciẽte.¶ Ad alið
dðm ꝓꝙ ſcia dr abſolute: p̃ſciẽtia in oꝛdine ad rem ſia ci⸗
bilem. dom ꝙ res futura bene dr cã p̃ſciẽtie in diui⸗
dẽdo hoc ẽ q̃re dicat᷑ pᷣſciẽtia:ſed nõ põt dici cã eiꝰ qð

pſciẽtia.vł ꝓcedit᷑ a dictõe ad rẽ.res aũt tꝑalis non

põt eẽ cã rei eterne vt ſit ſʒ põt eẽ cã vt ſic nominetur
a nobis.

Membꝛum quartimn

Onſequẽter querit᷑ vtrũ pᷣſciẽtia dei im
ponat neceſſitateʒ rebo. Ad qð ſic.ſi deꝰ

pᷣnidet aliꝗd illud neceſſario eueniet: et

ſi neceſſario eueniet: neccio erit. ¶ Si
dicat᷑ ꝙ deus pᷣuidet aliquid et tñ nõ neceſſariũ ẽ illud
euenire. põt ñ euenire:ꝗ põt falli pᷣſciẽtia.¶¶ Itẽ qð
dus ſ̃ſcit de neceſſitate pᷣſcit: ᷣ ſi de aligd neceſſita
te preſcit: neceſſe eſt futurum eẽ. et ſi neceſſario erit

(Zr 0. ale 9 vel h. e
aac, 6h

I J8
cueD O- 204 ₰

r. 12 P(B

7 7*

.xxuiij.

IYtẽ anſelmus in li. cõcoꝛdie pᷣſciẽtie et li.ar.qð pᷣſcit

deus:neceſſe ẽ eẽ futura.¶ Iilẽ ſi aligd ſegtur ad alið

ſi añcedẽs ẽ neceſſaꝛiũ:⁊ ↄſequẽs:ſ̊ᷣ bene ſequit᷑.hoc ẽ

pᷣſcitũ demõſtrato aliquo cõtingẽte: ̊ hoc erit. añce⸗

dẽs ẽ neceſſariũ.ſ.deũ h̊ pᷣſciuiſſe.quia ſemꝑ fuit et ẽ
et erit. verũetiam poſtꝗ; res ẽ in actu vel pᷣterijt erit
verũ dicere deus pᷣſciuit h.et nõ põt eẽ falſum:q̊ cõſe⸗
quẽs ẽ neceſſariũ.̊ hoc foꝛe ẽ neceſſariũ pari rõne de
omni cõtingẽte.ꝭ oĩa de neceſſitate euemũt. Itẽ pꝛe
ſcitũ a deo impoſſibile ẽ nõ euenire.ſi em̃ dicat᷑ q poſ
ſibile ẽ: ponat᷑.nõ eueniet:etẽ pᷣſcitũ. fallitur pᷣſcien

tia.ſed hoc ẽ incõueniens. pᷣſcitum impoſſibile eſt ñ
euemre.i¶ Iẽ deus pᷣſciuit h̊ demõſtrato aliquo pᷣſci⸗

to. bec ꝓpoſitio ẽ de pᷣterito vera:& eſt neceſſaria.ᷣ ne

ceſſariũ ẽ hoc eẽ pᷣſcitũ.g̊ impoſſibile ẽ nõ euenire.aut
ſequit᷑.aut nõ ſequitur.ſi ſequitur:habeo ꝓpoſitũ.
ſi deus pᷣſciuit aliquid:im poſſi bile ẽ illud nõ euenire.
Spoſſibile ẽ hoc nõ eſſe pᷣſcitũ.ſed iſte due: poſſibile ẽ
nõ eẽ p̃ſcitũ.et impoſſibile ẽ eẽ nõ pᷣſcit:nõ pñt ſimul
ſtare.q̊ oꝓoſitũ cõcluſionis nõ poteſt ſimul ſtare cuʒ
pꝛima.q̊ argumẽtatioẽ neceſſaria. igitur neceſſario
ſequitur:im poſſibile ẽ hoc nõ eẽ pᷣſcitum.q impoſſibi
le ẽ hoc nõ euenire. Cõtra.aug.in li.de li.ar. ſicut
memoꝛia tua nõ cogit facta eẽ que pᷣterierũt.ſic deus

nõ cogit pᷣſciẽtia ſua faciẽda que futura ſunt.ſed me⸗

moꝛia nõ cogit facta eẽ pᷣterita.̊ pᷣſciẽtia nõ cogit fu⸗
tura euenize. i¶ Item anſeł. in li.de cõcoꝛdia pᷣſcientie
et li.ar.ſi dico neceſſe eſt te eẽ peccatuꝝ ſola volũtate

ſi deus p̃ſcit:nõ ẽ intelligẽdum ꝙ aliquid ꝑbibeat vo

luntatẽ que nõ erit.aut cogat illã eẽ que erit.hocipᷣm

nãq; pᷣcit deus qui pᷣuidet aliquid futurũ ex ſola vo

lũtate.ꝙ volũtas nõ cogit aut ꝓhibet. ergo pᷣſcientia
ti nõ cogit res foꝛe. Reſponſio.dei pᷣſciẽtia infal⸗

libilis ẽ.vñ infallibiliter pᷣſcit ip̃a contingentia.licet

ipᷣa poſſint nõ eẽ.et ẽ neceſſitas ex ꝑte ſcientie et nõ ex
parte rei ſcite.nec imponit rebus neceſſitatẽ.¶ Ad p̃⸗
mũ aũt obiectũ dðm ᷣm boetium in libro de cõſola⸗
tione.ꝙ eſt neceſſitas abſoluta.vt eoruʒ que habent
cãim determinatã immutabiliter.vt ſolem oꝛiri cras.
et ẽ neceſſitas conditionalis.pꝛima neceffitas eſt ne⸗
ceſſitas ſimpliciter. Secunda eſt neceſſitas ſm quid.
vel cum conditione.vt te ſedere cum ſedes vł ſi ſedes
eſt neceſſarium.nõ tamen ẽ neceſſariuʒ ſimpliciter te
ſedere.Ael aliter.Eſt neceſſitas conſequentis.et ne⸗
ceſſitas conſequentie.ſi ergo dicitur ſi deus pꝛeſciuit
hoc neceſſario eueniet.ſi neceſſitas referatur ad con⸗
ſequentiam:vera eſt.hec em̃ conſequentia neceſſaria
eſt.deus pꝛeſcit.ergo hoc eueniet.Si auteʒ neceſſitas
feratur ad conſequens falſa eſt· ¶ Eodem modo ſol⸗
uitur ſecũdũ.ſi pꝛeſcit futurum neceſſario.neceſſe eſi
eſſe futurum.eſt neceſſitas antecedena ⁊ neceſſitas cõ
ſequens rei pꝛiuationem ſicut dicit anſelmus in li.de
cõcoꝛdia pꝛeſcientie.et li.ar.pꝛima eſt neceſſitas ſim⸗
pliciter. ſecunda eſt neceſſitas in conſequendo et ſᷣm
quid.vtſi eſt pꝛeteritum:neceſſe eſt eſſe pꝛeterituʒ.⁊ſi

eſt futurum: neceſſe eſt eſſe futurum. ¶¶ Ad aliud dicẽ

dum. ꝙ eſt neceſſitas abſoluta.de qua non eſt verum
que deus pꝛeſcit neceſſe eſt eſſe futura.et eſt neceſſitas
oꝛdinis.et de hoc verum eſt que deus pꝛeſciuit necel⸗
ſe eſt eſſe futura.et hec neceſſitas non oꝓponitur con
tigentie ipᷣoꝛum que ſunt a lib.ar.ſed neceſſitas ab⸗/
ſoluta opponitur.¶ Ad aliud dicendum eſt.ꝙ verum
eſt ſi antecedens eſt neceſſaꝛium ⁊ conſequens.ſed ali
quid eſſe pꝛeſcitum vt eſt antecedens:non eſt neceſſa⸗
rium.iQ am m anſelmum ſi dicimus deus pꝛelſcit fu
turum.non aſſerimus rem eſſe de neceſſitate futuram
ſed rẽ futurã de neceſſitate eẽ ſuturã.Idẽ em̃ ẽ ſenſus
eus preſcit aliquid quod deus ſcit aliquid eſie futu⸗
rũ et pꝛeſcitum idem eſt ꝙ ſcitum eſſe futurum. Cum

r .n* W.0½ α r n

= ae 4 bor „D) 55
— — LfXK —–
— 2 v .22 nN „ &E: 3

P ſer D & r

WE 5

ergo dicit. antecedẽs eſt neceſſaꝛiũ:neceſſitas põt nota
ri reſpectu eiꝰ qð dicitur ſcitum.vt ſit ſenſus. hoc futu⸗/
rum eſſe ẽ ſcitũ neceſſario.⁊ hoc modo verũ eſt hoc pꝛe
ſcitum eſſe neceſſariũ.ſed ex hoc non ſequit᷑ ꝙ ſit futu⸗
rum neceſſario. lel põt notari neceſſiras reſpectu eiꝰ
quod dico futuꝝ.⁊ eſt ſenſus.boc pᷣſcitum eſſe ẽ neceſſa
rium.i.boc ſcitum ẽ futurum neceſſario:ſed hoc eſt fal
ſuin:ſi aũt eſſet boc modo neceſſariũ: tunc ⁊ ↄſequens
eſſet neceſſariũ.¶ Ao alind dicendũ.qꝙ hec ẽ duplex. p⸗
ſcituʒ nõ euenire ẽ impolſſibile.ſicut hec:ſedentẽ ambu
lare eſt impoſſibile. Si em intelligat᷑ de dicto:vera eſt.
Motatur em̃ ocomitãtia actus ad actum que impoſſi⸗
bilis eſt. pᷣſcire em ⁊ nõ euenire.ſedere ⁊ ambulaꝛe in⸗
cõpoſſibilia ſunt. Si intelligat᷑ de re:falſa eſt.tunc em̃
notatur ↄcomitãtia actus vnius ad potentiq actus al⸗
terius.⁊ bec ocomitãtia poſſibilis ẽ. In eadem em̃ po
teſt eſſe actus ſedendi ⁊ potẽtia ambuladi. ſiłꝛ ⁊ actus
pᷣſciendi ſiat cũ potentia nõ eueniẽdi.vnde qð ẽ pᷣſcituʒ
põt nõ enenire:licut iſte qui ſedet põt ambulare.

Mlembꝛum quintum
Onſequenter querit᷑ quõ poſſit pᷣſcientia
ſtare cum li.ar.⁊ hoc totũ determinatuʒ
fere eſt pꝛius. Sed ꝓpter ſimplices repe
tendum ẽ pꝛimo qð dicit Anſeł. quecũq;
p̃ſciunt᷑:de neceſſitate eueniũt.quecũq; ſunt a li.ar.nõ
ce neceſſitate eueniũt.ergo quecũq; ſunt a li.arbi.non
ſunt p̃ſcita.4 Item omne quod ↄpꝛehẽdituꝛ eſt in com
pꝛebendẽte per modum ipſius.ergo omne quod ẽ in di
uina ſcientia ẽ per modũ ipſius. ſed ipᷣe eſt imutabilis
ergo ↄtingentia nõ poſſunt eſſe in ei pſcientia.¶ Item
querit᷑.ſi hec eſt vera pᷣſcitũ euenire eſt neceſſariũ.⁊ di⸗
citur vera de dicto:de re auteʒ falſa. Contra.ſi albe⸗
dine exiſtente in ſubiecto aliquo non ſit poſſibilitas in
eodem ſubiecto ad foꝛmã oppoſitam ita ſcʒ vt poſſit al⸗
bedini ſuccedẽ nigredo: nũꝙᷓ hec erit vera album poteſt
eſſe nigrum. ergo cum ſit ſilꝛ ex illa parte cuʒ dico.pꝛe
ſcitum poſſibile eſt nõ euenire:nũꝙ; exiſtẽte pᷣſciẽtia in
illo:eſt poſſibilitas ad nõ eueniendũ.hec enim põt eſſe
vera pᷣcitum põt non euenire:ergo ⁊c̃. Pꝛobatõ ꝙ nõ
ſit potentia ad nõ eueniendũ poſito ꝙ ſit pᷣſcitũ.pᷣſcitii
em dicit ſcitũ futuꝝ.bᷣ ſemꝑ poſito ꝙ ſit ſcitũ futurum
impoſſibile ẽ non euenire nec ẽ potentia ad nõ euenien
dum.ergo omnia de neceſſitate eueniũt. Solutõ om
nium iſtoꝝ piʒ ex iam dictis. Qam ſᷣm Anſel.de pᷣſciẽ
tia ⁊ li.arbi.eſt neceſſitas antecedẽs que ẽ ſᷣm poꝛdina
tas cauſas rei.ſicut videre ſolem oꝛiri cras.⁊ ẽ neceſſi
tas ſequens rei poſitionẽ. vt cum dicitur te ſedere cum
ſedes ẽ neceſſariũ. Qð ergo dicit᷑ que pᷣſciunt᷑ de ncci⸗
tate eueniũt.hic accipit᷑ neceſſitas ↄſequẽs rei poſiiõʒ
Mꝛ dicit᷑ que ſunt a li.ar.nõ de neceſſitate eueniũt:ne⸗
gatur neceſſitas antecedẽs. põt ergo ſimul ſtare ꝙ ſit
in illo ↄtingẽtia antecedẽs:⁊ neceſſitas ↄſequẽs.ncci⸗
tas ergo ſequẽs rei poſitionẽ nõ tollit ↄtingẽtiam rei.
4 Ad aliud dicẽduz. ꝙ deꝰ imutabilit ↄpꝛehẽdit qcqd
ↄpꝛehẽdit.⁊ nõ ſolũ neceſſaria ↄpꝛehẽdit imutabilit.S
etiã ↄtingẽtia. ſcit em̃ ↄtingẽtia ꝑ modũ neceſſariũ.vñ
nõ ſequit᷑ ex illa ratõe no ſcit ↄtingẽtia:bᷣ ꝭ̊nõ ſcit cõ
tingẽter. ¶ Ad aliud dicẽduzʒ. ꝙ hec ẽ vera.nece ẽ hoc
euenire.⁊ hec ẽ falſa:pᷣſcitũ põt nõ euenire.Sed ſi ar⸗
gueret hoc ẽ pᷣſcitũ. h̊ neceſſe ẽ eueniꝛe:nõ valet vt di⸗
ctum ?.q; ex maioꝛi de neceſſario ⁊ minoꝛi de ineſſe vt
nũc:nõ ſequit᷑ ↄcluſio de neceſſario:ſᷣ de ineſſe.vñ non
valet ſi ſoꝛ.currit neceſſario mouet᷑:ſᷣ ſoꝛ.currit: & ne⸗
ceſſario mouet᷑:bene tamẽ ſequit᷑ ergo mouet᷑.

Nlembꝛuũ ſextũ

Onſequẽter q̃rit᷑ an dinĩa pᷣſciẽtia poſſit
falli.Et videt᷑ ꝙ ſic.pᷣſcit em̃ hoc demon⸗
ſirato aliquo ↄtingeẽte.b poſſibileẽ Hͥ nõ

Cν e v . 46 α
7 . 1

eneĩre.ponat᷑ ̊ꝙ nõ cueniat. hoc ẽ pſcitũ:⁊ tñ nõ eue
niet. ergo qð pᷣſcit᷑ ñ eueniet. ergo fallit᷑ pſciẽtia. ¶ Ite
icitũ poteſt nõ eſſe pcitũ.quia poteſt no eſſe futurum
cum ſit ↄtinges.ſᷣ ſi non erit:non ẽ ſcitũ futurũ.nec er⸗
go p̃ſcitum: ergo pᷣſeientia põt falli. ¶¶ Item ſciẽtia dei
2 pcientia ſunt eoꝝ que non ſunt. ſcit enim deus pᷣſen
tia p̃terita? futura.ſᷣ vera ſcit vt preſentia:ᷣ pꝛeterita
Fm ꝙ ſunt pꝛeterita:nõ ſunt pꝛeſentia.ſimiliter nec fu⸗
tura:.ergo alio modo ſcit res ꝙᷓ ſunt: ergo fallitur pᷣſci⸗
entia. Pulio. non põt lſalli p̃ᷣſcientia.¶ Et ad illuo
qð pꝛimo obijcit᷑dicendũ ꝙ pᷣcientia dicitur in oꝛdine
relatione ad futuꝝ. ⁊ amoto vno relatiuoꝝ amouet᷑
reliquũ. eoipo quo ponit nõ euenire: ponit non pre⸗
ſcitum fuiſſe.q¶ Ad aliud dicendum. ꝙ hec:pꝛeſcitũ po
telt non eſſe pᷣſcitum diſtinguenda eſi:ſicut hec album
poteſt eẽ nigrum.poteſt enim pꝛedicatũ attribui ſubie⸗
cto cum ſoꝛma:⁊ ſic eſt falſa.vel ratione ſuꝓpoſiti ſolu:
7 ſic vera. Pꝛimo autem modo falſa eſt. ſicut enim al:
bum manens album non poteſt eſſe nigrum: ſic preſci
tum inqtum pꝛeſcitum non poteſt non euenire ?⁊ non
eſſe pꝛeſcitum. Secũdo modo vera eſt quia id quod eſi
album poteſt eſſe nigrum. ⁊ id quod eſt pꝛeſcitum põt
non euenire.4 Ad aliud dicendum. ꝙ hec deus nõ ſcit
pꝛeterita vt p̃terita: duplex eſt. quia hec determinatio
vt p̃terita: poteſt determinare verbum in comꝑatione
ad ſcientem.2 ſic vera.quia pᷣteꝛita non ſunt in deo peꝛ⸗
modum p⸗teriti ̊ per modum ſuum. Alel poteſt deter⸗
minare verbum in comꝑatione ad ſcitum:? ſic falſa ẽ.
Scit enim deus res pᷣteritas ⁊ que ſunt ſub conditõne
p̃teritionis ⁊ futuritionis.ſᷣ̊ non ſcit ſub bis conditio⸗
nibus: eternaliter p̃ſentialiter. ꝗ Similiter ad ills
deus ſcit res aliter q ſunt hec ẽ duplex·quia hec deter⸗
minatio aliter: in duplici comꝑatione poteſt determi⸗
nare verbum.ſi in comꝑatione ad ſcitum: falſa ẽ.ſi in
comꝑatione ad ſcienteʒ:vera ẽ. Quod enim cõpꝛehen⸗
ditur ẽ in cõpꝛehendẽte ſᷣm modum ipᷣius:non ſᷣm mo
dum rei compꝛebenſe.

Membꝛum ſeptimum
Onſequenter querit᷑ vtrum pᷣſcientia ſit
mutabilis. Ad quod ſic arguũt.deus po
teſt pᷣſcire que non pᷣſciuit.quia põt face⸗
re aliqð futurum quod non erat futurũ.
ergo põt aliquid ſcire de nouo ⁊ tem poꝛaliter: & muta
biliter. Ad quod datur rũſio talis in ſentẽtijs. ꝙ pᷣ⸗
ma poſitio diuiſa ẽ vera: compoſita falſa.i Zam iſta
duo ſimul non pñt eſſe. deum non ſᷣſciuiſſe ſeu ſciuiſſe
aliquid:⁊ illud ſcire vel pᷣſcire:tamen põt facere modo
quod ẽ futurum quod tamen non eſi pᷣcitum: ⁊ ſic põt
illud pᷣſcire. Alij diſtinguũt iſtam ꝓpoſitionem. nq bee
dictio ꝙ põt notare coniũctionem ſiue comꝑationem
actus ad actum: vel actus ad potentiam. ſi notet con.
iunctionem actus ad actum. videlicet eius quod dico
ſcire aliquid: ad hoc quod dico non ſciuiſſe: falſa eſt.
quia non ẽ poſſibile deum ſcire aliquio ?⁊ non ſciuiſſe il
luo. Si vo notet coniunctionem actus ad potentiam.
vt eius quod dico non ſciuiſſe aliquid. Ad boc ꝙ dico
poſſe ſeire illud: vera quia bec ſe bene compatiuntur.
cum non ſcire aliquid pꝛout ſcientia dicitur viſio: et
ceum poſſe ſcire illud quod poteſt facere aliquid quod
non faciet.⁊ ita poteſt ſcire quod non ſciuit.i:quod nõ
pꝛouidit ſe facturum. Scdᷣm hunc ergo modum vt ac⸗
cipiatur pꝛopoſitio in ſenſu in quo vera ẽ.queritur an
ſequatur. deus põt p̃ſcire vł ſcire aligd:qð nõ ſciuit vł
pᷣſciuit. ergo põt aliquid ſcire de nouo vel pᷣſcire vel ex
tem poꝛe: ꝓbat᷑ ꝙ ſic. qꝛ bene ſequit᷑ deus creat mõ ali⸗
quid qð pꝛius nõ creauit. ꝗᷓ creat aligd de nouo vel ex
tpe. ſilꝛ ſequit᷑ de ſcit aliqd vel pᷣſcit mõ qð pꝛiꝰñ ſci⸗
uit. ſcit aliquid vel pſcit de nouo velex tpe. Sſimilit·
ſequit᷑ ſi põt aliqd ſcire qdð pꝛius nõ ſciuit: ꝙ pt aligd
Prel. W.IS Qa O 4*-c phe.) ₰ 5 P

B e d vene

11

— — =P–+ – — —-— —

rrrEErrr8-——

li

1t⸗

. * 00
immutabiliter poſt erbum
nam hoc nauerhuum inmut vera. vel ad r verbu bi
ſi actus ſequitur ad verbum iere et te falſa. quia en ngennn 1 hoe B
J e. quia ſi ac 4 Stem in eſſe foꝛe:et ho 1 re non ex parte tur ſcilice
ien ſcire enonan ſequitur ueirebocet no p ſcire lita nienn Suiaere ſophiſtica ee dicũt
etac m:et potenti leſt verũ pᷣſcire h ru deuz pᷣſc autem eſſe vel foꝛe. ſophil ð ſecundo .
Keften actum: bomis ſimul 1 lpoteſt eſſe ve era pdicta videre fnuturum . ſitio. ¶¶ YOtem q um. Doc vi
ientia bomis! dei ſimul p on eſt vera pᷣdi lutionem oppoſitio ſt neceſſarium. —
nie ſci o in ſcĩa dei illud. ergo none ad aliam dictam ſolut bile verum eſtn ꝛzum nõ po
A llud.ergo in ſciuiſſe ill em qtum ad li⸗ — immutabi õtingens ve X.
nſceinn nu id et nõ pꝛe tem. 4 It ſt pᷣſcire ali . nõ omne lſum. ¶am cõ im ex eo eſt: ꝙ
aliquid e d vnam ꝑ deus potelt pᷣſ Stin anife ſte falſu ingens enim ex eo el i⸗
olutio itu diuiſa e ſciuiſſe:et ita t. mmutabile le ẽ mutabi jeſt
hnan in qua dicit. d ſt verum eum p ictũ de pteꝛit teſt eſſe i 6 eſſe. ſed omne ta le. ergo ſi e
innei⸗ in od tñ none ijcitur. omne uolibet poteſt eſſe e um eſt veruz mutabil Cum er⸗
uid. qu ſciuiſſe. Obij monſtrato q . potet otingens verume n contingens. C
firiͤ 4 ſt euʒ pᷣſciuiſſe. cum de t dictu de pꝛe ne tale cõtinge mnõ eſt verum c. lcõtingens
4 ens e ſſariũ.ergo cun iſſe boc ſit dicrũ de 4 . bile verum: eſſarium pe gen
Cdiled 3 eſt nece ſciuiſſe boc ſi teſt nõ pꝛe immuta erum eſt neceſſarin Item cũ oĩs
verumn elne nte ven eninebe no poten ne pu ne quod eſt v ſt neceſſariũ. 4 .ſiẽ
nſtonin futuro conting ſſariũ. ergo h ſt pꝛeſcire q go ginn bile verum eſt n d eſſe 2 non eẽ.
. eſt neceſſart no potelt p· ſt non ſi eſt immuta . bilitatem a ſſitas
mämtn terito: verume itur igitur itũ nõ poteſt non n cſ immn onit mutabilitaten non eſſe. neceſſ
na ri linquit ſt pꝛeterit 5 eẽ pꝛe ntingentia po bilitatem in iatio qua
hipan e ſciri a deo. re quod el P uũ poreſt nõ — cont P.z. lmmutabi a enunciat
a uerit. 4/ Contra. ſſe futurũ pe futuꝛũ. impoſſi bilitas ẽ:ſi non eſt ſan „5 a locu⸗
bhntſeie pꝛeſciuerit.⸗ 8 poteſt non e ̃ſcitũ 2 eſſe futuꝛũ imp ilitatem in eẽ: ſi on erit ſana
. n pᷣſcitũ immutabilita EE: deo. ergon i non eſt
tberg eſſe futurũ.et qð po nt᷑ ſeinuicei ium. um bilitas in deo ud quem non el
113 .— comita ſt neceſſari⸗ „ —— retur muta 8 ia in ceo/ ap 2. cob. j.
tmbriſni ritd aula ehe iſſe hoc non e § Diceſetntn contingentia in bꝛatio. Jacob.
dl ciuiſſe hocn *ſ. io qua dicituꝛ continge dinis obumb ſſi indif-
Koſtnc ergo deum pſe . B⸗ tio q o nec viciſſitudinis obi. on eſt niſi
a Acem que run habere kttan enenetson illa an nect wiäernr recte “ m;
ſennge . 9 potelnt ſenſu: Stem qꝛ ie puidendi. nidendi qᷓ; potẽtia vi⸗
neſiepre ſſit eſſe vera den k in vno ſenſu: 4 Sten tentie puidendi. idendi ꝙᷓ potẽtia v⸗
hec poſſit eſſe hec concedit ſcientiam ferentia potentie tentia pꝛeu tentia vi⸗
Mirer vtrum hec buit. ſicut ire et habere ſcientiam id eſt aliud po letioꝛi intellectu po r
nunqᷓᷓ hab ꝙᷓ ſciuit. cum ſcire teſt habere ſci QAam qui n mpletioꝛi in ſlat ꝙ non di
ſdonode qua nu une ſciuit. cum ſei us poteſt habere futurum. vel co ẽ. ſed conſiat ꝙ;
Riumdh eſt ſcire qd nunqᷓ 1cõtra.ſi deus pote otuit eius dendi futurum. lfuturum eẽ.ſed co is que non
aatuunpi⸗ l u⸗ 253 ſi dieatur 7c0 mẽetari p „2 dendi aliquid foꝛe vel ſone viſioni
zi . t. Oð ſi di⸗ t· eꝛgo aug hoc argumẽ tendi aliquid foꝛ tentie ratione viſiom ꝛergo dice
ls no ſ idem ſit. O. ni habuit. ſt. ꝙ ad ho i itur indifferentia po videntis: .
nol uã nunqᷓ andum eſt. ꝙ nandũ citur indifferen eſt er harte videntt tranſit
umihand tihn Circa hoc not t iſtum eſſe dam e ai n eẽ quantum biſionis inquãtum ideo
H ientia. iliter pꝛeſcit iſtum ndũ.ergon poteſt no entia ratione viſi eſſe. et ide
nharone ſclentia. nmutabiliter ſſe damnandũ ſie indifferentia tt eſſe et non B
deus imnm euidit iſtum e n reſpõde bant ſi retur indi ꝛque potel ſubiecta. ſed ſᷣm
n dope tum . ſſario pꝛeui . idam reſp ja ſi futuram: q‚ . n eẽ ſubiecta. in ſub⸗
ergo neceſſario ari. Qu idet hec. quia ſuper rem fu ſioni vel non eẽ ſubiec ꝛſed in ſu
Uldn ergon ſt ĩm damn iter pꝛeuidet h 5 ſubiecta viſi la in actu viſionis:
ce. cellarium eſtip utabilite P hoc verbũ oteſt eẽ ſu igentia in ac „VI inatione ſo⸗
ſiefalti ceſſa do. deꝰ immutab it: determinet h ia P nitur contig lum in illumin inr
diſtinguendo. de⸗ mutabilit: luũ: verum ell. qu nulla ponitur cc teſt exemplum in illa non ponituꝛ
coniͤ inatio im omiatiuũ:ve ceu . ipſi viſioni. e ingentia i .41Ztẽ
gen hec eterm ione ad non ione ad rem a lecto ipſi vil igitur ꝙ conti g idendi.q⸗ Nt⸗
uidere in tio.ſi in co bilitas. Qual lis.relinq ia pꝛeuidendi a ſcientia qᷓ
ierconis p lla eſt mutat iſa eſt mutabi ſcut non vt potentia p oꝛz eſt buman 4 55
in xonu la in re viſae tione.ſicut n in teo cunt ꝙ certioꝛe ionem. qᷓis nõ ꝙ;
lennn ui: falſa eſt. quia i bare hac ratione. ſicut ꝛe⸗ illud quod dic minationem. ꝙᷓmis zex
uem ſolutionem nituntur im liquid quod pꝛius iſum rei fixione Ne 6 videtur dicendũ. a
Iahenn olution eſciat aliquid qu odo pᷣuiſum tum ad bilitatẽ. nullo mõ v cedẽt ſcia bũan
J deus pꝛ d ſcit m infallibilitatẽ. nullon exrcedẽt ſcia bũan
ſn kiuerentenoponfeſre, nngeobkto nrer nlelet õ reach iöa oini renigetin
ſciuer it:et ita in tẽ immuta oc le roꝛ. ꝓptere in oibo eentiali .
fnmn ð modo non fuerit:et ſt:opoꝛtet auti biliter iuiam. qd eſt er cꝙ̈ bũana: qꝛ in oĩboe xionẽ vel
qð mode atu pꝛeuiſa eſt: biũ immuta diuiam. q el a rebo ꝙᷓ hũana:qꝛ d rerũ fixionẽ vel
inquatũ p. hoc aduerb ge conce is ſit intima rebo ecti tu ad reru bo. 4 Btẽ
pꝛeniſe i puiſe. cum hoc ae ad actum. vnde magie in ipo caliter.e lo mõ ſit a reb. 4
tatem eſſe rei p̃ in com ꝑatõe ad ſequi immu⸗ et omia ſunt in ip ſt: q́uis nullo mõ ſi t wru pſciui
niat verbum in E. ũt non ſeq . ertioꝛ eſt: * dici Arin
ll dinech wro; modo vera Recenmo puet vel Re kei korſin 1 Neceptio blicerar Peeſiro ſcʒ ſcĩaʒ ſuiſſee
dunt ꝙ — B ergo necelſar. m ome unm in hoc utur. vnũ een rie dicto v
lr t hoc: „ Etis. on en . „ aſſerütur. u eẽ. et cũ vno — rdn
ryo tabiliter pᷣuide acia côſequẽtis. de antixpᷣm ſe aligd: duo tũ futuru eẽ. et cũ vne nõ inqua⸗
ſſe . ſt fallacia in: ſed econtra. vn . . futuro ſcz ſcitũ ja ex pte ſciti qpuis ne —1—
tfacr hoc:immo e ſt neceſſariũ: ſe ile: nõ tamẽ neceſſariuzʒ aliud de . tingẽtia ex ꝑ p̃m dictũ cõtigẽter ẽ
ſuurd. obile verum eſt necel mutabile: nõ t future ſſerit. Quia gotine uruio ipm dietue anteꝙᷓ
⸗ iine eumntnti und haeniger te an ſiczennen⸗ den ſeini 4 Snquern ſſcia utse iefuanle
4. Puidet eas in neceſſitate. ingens ü. et ſilr cõ . tabilis e: 2 pt bik
g Pꝛeterea eſſ. e:uidet ens in ne t contingen verũ.et niat mu ſcĩa ſit muta
e te K rie: puidel ſi pꝛeuide . ingẽs futura eue zali: ñ ſegt pᷣſcia ſi .
(unſ ſunt. ſi neceſſarie:ß etia. vnde ſi pꝛe illud. Ytez ad⸗ es dtinges futura Hali:ñ ſegt᷑ p̃ llit. hoc tñ
uidet in conting Pundiſſe illud. Stez Sdun ſic ĩ pſcia ꝓphali: ñ ſe⸗ mmutabilit.
ſuſeun tes: pᷣuidet in ce g eſt deum pᷣuidiſ tia. dicũt no euenire lic i pſcia futurũ ẽ immi Dicendum
contingens ent ⸗ lla contingentia. di Eĩ pᷣſcia ipᷣm u ſm quid. r
Crentot futurum: c itur i quo ſit ill idendi que ẽ in deo Maz bm ꝗq ſiẽ dixerũt ſ̊ ſolũ m quig. li.ar. de
ueritur i quo lit! ꝛeuidendi q a⸗ 2 impkr ſic dixerũ !1 ꝛdia p̃ᷣſcie 2 .
ſerſee dunt qðᷣ ſi q . d qᷓ potẽtia p Item a nõ eſt ſimph bel.ĩ li.de ↄco tate ſiue ex
. . eſt aliud qᷓ ſita pꝛeuidere.⸗ muit aligd bẽm Anſbek. itats ſiue ex liberta ſtec er
en K in deo et nõ duo oppoſita pꝛeu o ſciuit alig igit᷑ ꝙ vᷣm idet niſi veritatẽ ſiu imutabilit. q
ſe habet ad duoa iceret. ſi homo ſciuit. tia 5 fallit᷑. nec videt niſi verit. ud ſe imun
etu bm ꝙ ſe h aliquis obij tioꝛ ſit ſcientia nõ fallit. nec dicit ↄſtituiſſe ap ñ in deo ꝗ oĩno
illud ꝙ n o cum certioꝛ ri R eniat:dicit 9 i pt.non tñ in
ſagan/ dunt ad il ſt im ſcimiſſe. ergo cum cen id: neceſſa nccĩtate v fiat mutari pt. non tñ umu. g,
ſoſgſ uidit aliqu er11 ies pꝛiꝰ qᷓ fiat 5.4 Rñdet aũt ad p
neceſſariu eſt ißm ſe iſj dens pᷣuidit ſcientia q hoĩes pꝛiꝰ ꝙᷓ / mRñdet aũt at Hů verbo
e ſcientia bomis: ſi Et reſpondent e ſcien Hbug noie ſt eadẽ mutatõ.4l ſR ſcire. et in h ve
ocd der ꝙỹ ſcientia idiſſe illud. Et d infallibilita⸗ imutabilis e in h̊ öbo ſcire vel p̃ ũ in creatuꝛa
1, ſt um pꝛeui ia h nis q;tum a — — 2 6 eſt ſilis ratõ in 4 otat effectũ ij ffe⸗
ſelt umeit o ſt qᷓ ſcientia bon termiatõem. qꝛ nõ eſt ſilis erbü creaꝛe ↄnot õ cõnotat e
ertioꝛ eſt qᷓ; ſcien fi ionem vel de ie quia vidẽ Qã hoc ver 1EA 1 ſcire nõ cõ icn⸗
Conar. dei c nõ itum ad rei fixi . entie quia vid creare. rbũ ſcire vel p uis p̃ᷣſcire dica
tem: ſed nõ qtu Sed iſte ſent ſſonẽ: in tẽpoꝛe. hoc vo ve er ꝛe: qᷓuis pᷣ 5tẽ
eg tem ratur a rebus. doctrinam et confeſſio in tepoꝛe. h ũ ſᷣm actũ in tempo. ille nõ ẽ
B encratur idei doctrinam ijjcitur cõ⸗ A1 reſpectũ ſᷣm 1 reſpectu .
gfinn ns g e nõ ſanam fidei d biſtice obijcitur . cetũ ſiue uturi in tempoꝛe. nie deo ab eterno:
4 tur inducer ꝛimo. ꝙ ſop immutabilit ſpectu fnturin pſcire dicit᷑ de deo a ſci⸗
anl ideoa dictum ſophiſma, deus in- illoꝝ in⸗ alis. ⁊ inde ẽ ꝙ ſcire ñ notadũ ẽ. ᷓ rã cũ vi
V iſtum eſſe dam te rei in⸗ eare vo ex t reſpectu ifferẽter dicunt
gin ꝛeuidet hoc:ſcʒ iſtum bilitas ſit ex par creare hec verba dicãt re es: t differeter c
nin Pean on eſt dicere. ꝙ inquatum futur ea ereare Pec ſcit res:creat Fm eẽ ĩ potẽtia
tentio non eſt ſed ſolum inqu 8 tur ᷣm t. deꝰ ſcit res:̃ l. ctũ ad res ĩi p̃oꝛdia
mimn uãtum pꝛemia eſt. ſed idere: ſi reſolua eitede ſcil ſcire dicit reſpectũ es ym eẽ i poꝛ
um pꝛeuidere: tur ſen⸗ h qð dico ſcire dicit ſpectũ ad r
ſiutc q impoꝛtat ipᷣm verbu Et ſi complea 2 H q . pᷣſcire dicit re pe
ette licet videre futurum. ic explicite diceret᷑. hoc qð dico
ne Anſhel. Eeſl eer vi eſſe. Si autez ſic er kein ſuturum
Nni immu
nit

Ni

Lneſtio

U 5

1%

xxuij.

P

P a ene .es ſ F.
. H . aln. S H —

hinc eſt ꝙ pſciẽtia vel ſciẽtia nõ ponit res in eſſe m tẽ

poꝛalẽ exiſtẽtiã: ſed ponit Fſᷣm ꝙ ſunt ꝑ pᷣuiſionẽ in cau
ſa. Creatio vᷣo ponit res actu em ꝙ ſunt actualiter. et
ideo ſequitur modo aliquid qðᷣ Ru nõ creauit.ergo
creat aliquid ex tempoꝛe.nõ tñ ſequitur cũ hoc verbo
ſcire.et ſimiliter ſequit᷑ cũ potẽtia. poteſt aligd creare
qð pꝛiꝰ nõ creauit:ergo pt aliquid creare ex tẽpoꝛe·no
tñ ſegt cũ hoc verbo ſcire vel pᷣſcire. pt ſcire vel ᷣſcire
ex tẽpoꝛe.¶ Ad ſcdᷣm dicendũ.ꝙ nõ eſt ſile de pᷣſcientia
dei et de pſciẽtia homĩs.nam cũ dicit᷑ pᷣſcire de homiĩe.

notatur oꝛdo rei tempoꝛalis ad tẽpus pᷣcedẽs Rᷣ anteceſ

—

ſio tẽpoꝛis ad tẽpus nõ eſt infinita.et iõ dicendũ. ꝙ n
ſequit᷑ hõ pᷣſcit boc.ergo pᷣſciuit pꝛius illud.ſᷣ cũ dicit
p̃ſcire de deo:notat᷑ oꝛdo rei temꝑalis ad eternitatem ·
anteceſſio aũt eternitatis ad tpus eſt infinita: et iõ ſe⸗
gtur deus pᷣ̃ſcit hoc. ergo p̃ſciuit hoc pꝛius.4! Ad terci
um dicendũ.cũ dico pᷣſciuiſſe.rõne ipᷣius verbi cõſigni⸗
fico tempꝰ pᷣteritũ.rõone ipᷣius pᷣpoſitõnis pᷣ:cõſignifi⸗

co futurũ. vñ deum pᷣſciuiſſe nibil aliud eſt ꝙᷓ ſciuiſſe B

eſſe futurũ.vnde pʒ ꝙ boc dictũ nõ eſt ſimplicit de pꝛe⸗
terito ſed eſt de pꝛeterito reſpectu futuri.et ideo qꝛ fu⸗
turũ eſt cõtingens:reſpectus ipᷣius ſcĩe que ſ ignificat᷑
p̃terite cõtingens ẽ. vnde quis ipᷣa ſcia ſit nccia: tñ ꝗꝛ
reſpectus ad futurũ eſt còtingẽs:ideo ipᷣm diciũ de P⸗
terito qð dicit ipᷣm reſpectũ ad futurũ contingẽs: erit
cõtingens non neceſſariũ. Lamẽ iſta poſſet diſtingui
crũ pſciuiſſe ẽ neceſſariũ.quẽadmodũ et hec in quã re⸗
ſoluit᷑. deũ ſciuiſſe hoc eẽ futurũ eſt neceſſariũ.iAã ne⸗/
ceſſitas poteſt notari reſpectu huiꝰ verbi cẽ.qð intelli
gitur cũ dicit᷑.neceſſariũ ẽ deũ ſciuiſſe hocipᷣm futuruʒ
ſiue boc foꝛe.et hoc mõ eſt falſa:qꝛ tũc eſt ſenſus.deus
ſciuit hoc neceſſario eẽ futurũ ſine neceſſario foꝛe. vel
reſpectu huiꝰ vbi p̃ſcire:et ſic eſt vera.et ẽ ſenſus ſcien

tia dei que ẽ reſpectu futuri ẽ nccia.¶ Ad quartũ dicẽ

dum. ꝙ bmõi locutões nõ ſunt eiuſdem vitutis deꝰ pt
ſciꝛe qð nõ ſciuit: et deus pt᷑ hr̃e ſciam quã nũqᷓ habuit
ECũ em̃ dẽ deꝰ pr ſcire qð nõ ſcit:potẽtia trãſit in rẽ tẽ⸗
poꝛalem: röne cuiꝰ tꝑalis cõcedit᷑ hec locutõ. ſRes em

tpalis licʒ futᷣa ſit pt᷑ tñ nõ eẽ. Cũ aũt dicit᷑ deus pt ha

bere ſcĩiam quã nõ hʒ.reſpectus potẽtie notat᷑ ad actũ
trã ſeũtem in rem eternã. Scia em dei eterna ẽ. ꝗ nuũꝙ;

ab eo ſeꝑat᷑.vñ qꝛ tãgit᷑ ibi tꝑale reſpectu ſcie vel actꝰ

—

eterni:nõ ẽ cõcedẽda.ql¶ IOtem obijcit᷑.videt᷑ illa negari
ſimplicit᷑ a magiſtro de pt aligꝗd ſcire ex tẽpoꝛe. Lon⸗
tra deꝰ ſcit et pt᷑ aliꝗd ſcire qð incipit eẽ:ergo pt aliꝗd
ſcire ex tẽpoꝛe.Rñlio.hec determiatio ex tẽpoꝛe pt᷑ de⸗
termĩare h̊ obũ pf.⁊ ſic ẽ falſa.q; ſenſusẽ.deus pt ex tẽ

poꝛe ſcire aliqd qð nõ ſciuit ab etno.vel pt᷑ determiaꝛe

H vbũ ſcire in comꝑatõe ad actum ſuꝑ quẽ trãſit: ſcilʒ
aliqd. et h̊ mõ ẽ vera.⁊ ẽ ſenſus deꝰ pt aligꝗd ſcire quod
exiſtit in tempoꝛe.

Mueſtio. xxv. de diſpoſi
Onſequẽter queei

tur xe diſpoſitõe dĩna. Et pꝛio An ſit
Scðdo ꝗd ſit. Tercõ cuiꝰ ſit. Quarto
qũo ſit. Quinto ᷣm quid ſit:

Membrũ primn
D pꝛimũ ſic.vidr̃ ꝙ ĩ deo ſit diſpoſitõ re
rũ faciẽdaꝝ Sap̃.xj · oia ĩ nũero põdere
7 mẽſura diſpoſuiſti.¶ Contra. Sohᷣ.da
. mal. ĩ li.j.xxxv.c.Cõſiliũ ẽ appetitꝰ ingſi
tõis de his q̃ ſũt ĩ nob. Scðo ẽ iudiciũ qd bonũ ꝗd ma
lũ vel meliꝰ.Lercõ ẽ diſpoſitõ cũ diſpoĩt ⁊ amat qð
ex ↄſilio iudicatũ ẽ. Deinde ẽ electõ qꝗ ẽ duobo piacẽti⸗
boalterũ poptare.diſpoſitõ ergo ẽ amoꝛ eiꝰ qdð ex cõſi

lio iudicatũ ẽ. ̊ in deo nõ? iudiciũ ex cõſilio:ergo nee
diſpoſitio.ꝓbatio medie.ignoꝛãtis em̃ nate ẽ cõſilia⸗
ri.i Aã ſiẽ ipᷣe dicit damaſ.cõſiliũ eſt appetitꝰ inqſitõis.
cũ aũt aliꝗs ſcit aliꝗd:nõ q̃rit illud.ſ̊ ĩ deo nõ cadit igꝭ̊
rãtia:̊ in deo nõ eſt cõſilin.ergo nec iudiciũ ex ↄſilio.
ergo nec amoꝛ eiꝰ qð ẽ ex cõſilio iudicatũ.ergo nec di⸗
ſpoſitio. Itẽ diſpoſitõ nibil aliud ẽ niſi vniꝰ faciẽdi
poſt aliũ excogitatõ. h vbi h ẽꝛeſt volubilis cogitatõ vt
dicit aug.̊ nec diſpoſitõ. Itẽ dr diſpoſitõ q̃ſi diuer⸗
ſoꝝ poſitõ.Eſt aũt loꝗ de diſpõne ĩterioꝛi ⁊ exterioꝛi.
et in vtraqʒ viqr̃ diuerſoꝝ poſitõ: in iĩtellectu diſpõis
ẽ ĩtellectꝰ ſitꝰ.Sitũ at᷑ ⁊ poſitõʒ ñ opoꝛtʒ ĩ deo reqri vt

dicit boetiꝰ ĩ li.de tri. diſpoſitõ ñ ẽ ĩ do. Rnſi⸗.i
deoðẽ diſpoſitõ:alit tñ accipit᷑ ĩ ðᷣo ⁊ ĩ nob.Qð q̊ obij

cit᷑ ꝙ ĩ deo ñ ẽ ↄſiliũ.dm ꝙ ↄſiliũ ẽ vno mõ ĩ deo: alio
mõ nõ.ↄſiliũ eĩ pt᷑ dici vel appetitꝰ inqꝗſitõis vel appeti⸗
tus ↄtinuatõis ſic deſideriũ dẽ duplłr.axpetitus rei ha
bẽde.vł ↄtinuatõis rei habite.Si ̊ↄſiliũ dicit᷑ axpeti
tus rei coãſcẽde:ſic ñ ẽ ↄſiliũ ĩ deo.ſᷣ in nobis:qꝛ ſic eſt

ofſiliũ ignoꝛãtis na te. Itẽ ↄſiliũ alio mõ dicit᷑ appetitꝰ
ↄtinuatõis habite:2 ſic ẽ ↄſiliũ ĩ deo.ſiẽ etia dẽ deſide⸗

riũ boĩ in ipo.nõ boĩ qð ei deſit:ſᷣ deſideriũ boĩ ꝗð hbʒ.

ſic ↄſiliũ ĩ deo ⁊ diſpoſitõ ſᷣm h.et ꝙᷓnis idẽ ſũt ĩ do

diſpolitõ ⁊ 9ſiliũ:differũt tñ ym rõz itelligẽtie.
illð qð obijcit᷑. vbi ẽ diſpoſitõ:eſi vniꝰ poaliũ excogita
tõ.dm ꝙ cũ nos diſponialiꝗd:dupler ẽ ibi ſucceſſio
vng eĩ ẽ ſucceſſio ex ꝑte ipiꝰ rei q̃ diſpoĩt᷑.alia ſucceſſio
ĩ ipis cogitatõibo.ſᷣm h̊ dõm.ꝙ ſi loq̃mur ⁊æ ſucceſſio⸗

ne que eſt in re faciẽda:ſic eſt in co.ſcʒ vnius faciendi
poſt aliũ ſucceſſio excogitatio.diſpoſuit em̃ et cogita⸗

uit facere ynũ poſt aliud.ſed ſi dicatur ſucceſſio in ipᷣo
deo cogitãte vel in ipis cogitatõibo.falſũ ẽ.nõ em̃ ĩ ipo
p̃cedit cogitatõ cogitatõem: ſed om̃ia ſimul videt ⁊ co
gitat. ¶ Ad aliud dicẽdũ ꝙ ĩ eo nõ ẽ poſitio vel ſitus
diuerſoꝝ in re.hoc em̃ dicit materialiuʒ ſolũ. et h mõ
loquit᷑ boetius:tamẽ in deoẽ ratio politõis diuer ſoꝝ.
vñ etiã in deo ẽ ratio collocatõis coꝛpoꝝ.qᷓre celũ ſur⸗
ſum terra droꝛſum et bmõi.2 ſic de alijs rõnibo rerũ qꝗᷓ
ponũtur in deo.

Mẽbrum ſecundum
D lecũdũ ꝗd ſcʒ ſit diſpoſitõ.dicit magr
ꝙ diſpoſitõ ẽ pᷣſcĩa faciẽdoꝝ.pð.Om̃ia ĩ
ſapiẽtia feciſti.hᷣ ñ ob aliud dicit᷑ hic: ni⸗
ſi qꝛ ſcia faciendoꝝ erat in deo. ſed ſi di⸗
ſpeſitio eſt p̃ſcia faciẽdoꝝ:ergo idem ſũt ſapia diſpo
ſitio. ¶ Contꝛa. dicit hugo de ſcto vict.ſapia ẽ eternox.
diſpoſitio tẽpoꝛaliũ.eꝛgo nõ ſunt idem lin rõez intelli

geẽtie. ſapientia et diſpoſitio. IJItem Sapie. viij. attin
git a fine vſq; ad finem . id eſt a termĩo initiali vſq; ad

terminum finalem foꝛtiter. et diſponit omnia ſuauite:
ergo diſpoſitio eſt eoꝝ que iam facta ſunt. diſpoſitio

aüt ſuams eoꝝ que iam facta ſunt eſt ꝓuidẽtia vel gu
bernatio rerum: ergo idem eſt diſpoſitio ꝓuidentia.

Cõtra.ſapĩe.xj. Om̃ia nũero põdere et mẽſura di⸗
ſpoſuiſti. ᷣ ſic diſpoĩt añꝙᷓ ſũt res. ꝓuidẽtia atẽrer fa⸗
cte:igitur nõ ſunt idẽ. Rñſio.dilpoſitio eſt pſcia fiẽ

doꝝ vt fiant. .Oð ergo obijcitur omia in ſopia feciſti

Ic.dicẽdum ꝙ ſciẽtia de faciẽdo dicitur dupliciter. vel

quoniã dignũ eſi fieri. vel vt fiat. Sa piẽtia ergo dicit

ſcientiam faciendi: quia eſi dignum fieri. diſpoſitõ ſciẽ

tiam faciendi vt fiat.ſapientia ergo dicit iudiciũ quia
bonum eſt vt fiat. diſpoſitio addit intentõem faciendi.

Item ꝙ obijcit. ꝙ diſponit omnia ſuauiter: ſed non

diſponit ſuauiter niſi poſtqᷓ facta ſunt:ergo diſpoſitio

elſt factoꝝ. Reſponſio. diſpoſitio eſt de eſſe rei ſimiliter

pꝛouidentia. ſed diſpoſitio reſpicit eſſe rei vt fiat: pꝛo⸗
uidẽtia ipʒʒ eẽ rei pꝰꝙᷓ factũ ẽ vt pficiat᷑ vł vt ꝓꝑmaneat.

Ad alið qð obr.dvᷣm ꝙ ẽ fieri ĩ eẽ. ẽ fiẽi ad eẽ fieri

ο 442

— — — =,

Ct aN Perrie 3 cBr . 39) . ,— .W K 2
R *—. νa α BHikt noſ jpodw

” .

ioꝛen
keichi
inaſis
dncf

ciüie ſli

verhort,
hiſpe⸗
wpini
cſider
1 etknon,
endſo
doregi
. Pn 4

oioeſn
Gyelapet
hnins feih
deik ape
ibigſtei
cſtapent⸗
diaſce⸗
iigöß.
iceſirid.
ite N
lercogitn
ſeſ
iaſweceſſ⸗
R cceſi⸗
n ſeiet
fgayen
uſſoinin
hoefſiſex
lacer
ſie
li abin
oinere⸗
eceliſ
ilyneni

eitnag,

Omiai
atbiernn
pinndi
ictennet
fotzint
tijan
ichs
ſultuir
htin
utg
inn,⸗
Nind
üinſe
fſini
pſc
un
n
taiſt

— * mi⸗ O

Nucſtio

ad eſſe:cum pꝛimo creatura exit de nõ eẽ ad eẽ fieri in
eẽ:qð eſi factum indiget ↄotinuatõne ipᷣius eẽ.dicenduʒ
ergo ꝙ diſpoſitio ibi om̃ia in numero pondere ⁊ men/
ſura ⁊c.reſpicit fieri ad eẽ.qð eſt te exitu rei de nõ cẽ
ad eẽ. Ibi aũt.diſponit om̃ia ſuauiter:reſpicit fieri in
eẽ ſiue fieri quod eſt in cõtinnatõne eẽ.pꝛimo modo di
citur idem ꝙ gubernatio.ſcdᷣo modo idem ꝙ pꝛouidẽ⸗

Membꝛum tercium
D terciũ cuiꝰſit diſpoſitio.vtrũ ſit malo
rũ ꝓceditur ſic.et pꝛimo videt ꝙ non ſit
mali culpe.quia diſpoſitio eſi ſaciendoꝝ
a co. ſ̊ mala nõ ſunt faciẽda a ceo: ergo

diſpoſitio nõ eſt maloꝝ.i¶ Item.iiij.ſuꝑ geñ. Om̃ia in

numero pondere et mẽſura diſpoſuiſti.nihil aliud itel
ligit᷑ niſi qꝛ omia in te diſpoſuiſti. Sed non poteſt dici
ꝓ deus in ſe diſpoſuerit mala:ergo diſpoſitio non eſt
maloꝝ culpe.i Ytem nec videt᷑ maloꝝ pene.xv.ſap̃ᷣ.di
cit.ꝙ deus in miſericoꝛdia diſpoſuit omia ſed mala pe
ne nõ ſunt er miſericoꝛdia ſed er iuſticia:ergo miala pe
ne vel malũ nõ eſt in diſpoſitione diuina. Cõtra. vi⸗
dtur eẽ diſpoſitio maloꝝ culpe.Aug.ſuꝑ geñ.ad lẽaʒ
cum dicitur.om̃ia diſpoſuiſti ĩ numero pondere 2 mẽ
ſura.veraciter deus ita eſt qui termiat om̃ia: foꝛmat
om̃ia: oꝛdinat omia.ergo quecũqʒ dens oꝛdinat diſi po⸗
nit. ſed dens oꝛdinat mala:ergo diſponit illa.ꝓbatio
medie.iij.ſuꝑ geñ.aug.deus naturarũ optimus crea⸗
toꝛ: peccantiũ vo iuſtiſſimus oꝛdiatoꝛ eſt. Item in En
cherið.malũ bene oꝛdiatũ in ſuo loco poſitũ eminẽtiꝰ
cõmendat bona.¶ Item videt᷑ malũ pene in diſ poſitio
ne. Eccleſia ſti.xxxiij.oẽs vie eiꝰ ᷣm diſpoſitõʒ eiꝰ ⁊c.
et ſegt.et reddet illis pᷣm iudiciũ ſunz.ſed vniuerſe vie
dñi miſedᷣia eius et veritas.pena aũt eſt ſm viã iuſti⸗
cie vel veꝛitatis:ergo malum pene eſt in diſt poſitõne oi
nina. Reſpõſio.malũ eſt duplicit malũ.ſcʒ malum
culpe: ⁊ malu pene.ſic̃ dicit aug.in li.de li.ar. Simili
ter diſponere dicit᷑ duplicit. vno mõ oꝛdiare. alio mõ
excogitare vt res in ſe fiant oꝛdiate.pꝛimo mõ pt dici.
deus diſponit mala culpe.i.oꝛdiat. Quedã em̃ oꝛdi
nat deꝰ 2 facit vt bona. Quedã vo oꝛdiat H nõ facit vt
mala. peccãtes em̃ ſupplitijs oꝛdinant᷑. Scdᷣo mõ nõ di
cit᷑ deꝰ diſponere malũ culpe.qꝛ nõ excogitat illud fa⸗
cere:̊ malũ pene vtroq; mõ diſpoĩt deꝰ. et ꝑ hec pʒ ſo⸗
lutio.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑ ð malo pene qð ñ ẽ ex miſe
ricoꝛdia.dᷣm ꝙ etiã illð diſpoĩt ĩ miſcdia.Sʒ duplex
ẽ effectꝰmiſcdie.liberare:2. relarare.pena damnatoꝛũ
diſponit᷑ ĩ miſcdia qᷓtũ ad effectũ relaxatõis:nõ libeꝛa

Mlembꝛum quartum
Oquartũ qũo ſit diſpoſitõ vtrũ tẽꝑalis
vel eterna: ꝓcedit᷑ ſic. Sapᷣ.viij. diſ ponit
oĩa ſuauit.iſta ſuauis diſpoſitio nõ vr eẽ
rrerũ niſi poſtꝙ; facte ſũt.ſ̊ᷣ factio crcatu⸗
rarũ temꝑalis ẽ:ergoet diſpoſitio tꝑalis eſt nõ eterna
Itẽ diſpoſitio aut eſt facti et ſic idẽ qð pꝛiꝰ:aut fiẽdi
eſt. Sz ſiendũẽ tꝑale:ergo diſpoſitio tpal is ẽ nõ et᷑na
q dicit᷑ ad tꝑale.¶Itẽ tria ſũt oꝑa pꝛima. opꝰ creatõ
nis. diſtinctõis: et diſpoſitõis ſiue oꝛnatꝰ. Opus autẽ
creatois pꝛimo narrat᷑. Deinde opus diſtictois. Ter
cio opꝰ diſpoſitõis ſ̊ creatõ et diſſi nctio ſolũ ex tempo⸗
re differũt et nõ ab eterno:ergo ſilr diſpoſitõ.¶ Item
ſap.vij. dedit mihi ſciam verã: vt ſ⸗ ciam diſpoſitõez oꝛ⸗
1s terraꝝ. Cõſtat aũt ꝙ diſpoſitio oꝛbis terraꝝ eſt
diſpoſitio dei. diſpoſitio aũt terraꝝ eſt tem ꝑalis:eꝛgo
⁊ diſpoſitio diuĩa. ¶ Ytem aug. in li. de ciui.dei.oꝛdo ẽ
parium diſpariumq; ſua cuiq; tribuens loca diſpoſi⸗
tio. Ded tribuere ſua cuiq; loca eſt ex tempoꝛe: ergo et
diſpoſitio. Contra. Aug. ſuꝑ geñ. om̃ia in numero

a P 9 Or ſPonr
apon) —N 2 *

2 WPer ;r ners nRnane

Aiy Sr. rE

xxv.

2c. nihil aliud itelligit niſi qꝛ omia in te diſpoſuiſt? öS

bec diſpoſitio que eit in deo nõ eſi tem ꝑalis.h̊ illa que
eſt in creatura:ergo diſpoſitio dei eſt eteꝛna. RKeſpõ
ſio. diſpoſitio dei dicit multiplicit. vno mõ diſpoſitio
dei dicit᷑ diſpoſitio que eſt a o.alio mõ diſpoſitio que
eſt in o.ſicut dicit᷑ diſpoſitio diſponẽtis et diſpoſitõ
diſpoſiti.de diſpoſitõne dei que ẽ a deo dicit᷑ illð ſa p.
vij. diſpoſitõem oꝛbis terraꝝ ⁊c̃. Diſpoſitio dei diſpo/
nẽtis adhuc dr multipliciter. poteſt em ↄſiderari fieri
rei vt faciendum eſt.et vt eſt in fieri:et vt iam factum
eſt. Similit diſpoſitio qñʒ reſpicit fieri rei vt in futo ẽ
et ſic poteſt accipi illud Sap.xj. omia in numero men⸗

ſura ⁊ pondere diſpoſuiſti.et ſic dicitur diſpoſitio rei
uante ſieri.Alio mõ dicitur diſpoſitio rei cũ ipᷣa fieri.2

ſic dicitur tm̃ opus pꝛime cõditõis:qꝛ mola cõcurrũt
ad fieri. Tercio modo dicitur diſpoſitio rei vt iam fa
cta eſt.et ſic dicitur ſapᷣ.viij.diſponit om̃ia ſuauiter. H
huiuſmodi diſpoſitio ſequit᷑ fieri rei ad eẽ. tamen dici
tur reſpectu fieri in eẽ ſicut dictum eſi.ſic ergo dicitur

diſpoſitio tripliciter. diſpoſitio pꝛimo modo eſt et᷑na:

ſecũdo et tercio modis eſt tempoꝛalis. 4 Tlo illud qð

pꝛimo obijcitur per illð quod dicitur Sa pᷣ.viij. diſpo⸗
nit omnia ſuauiter. dicendum eſt ꝙ intelligit de diſpo
ſitione que eſt rei pᷣim ꝙ eſt in facto eẽ. et tamen tunc ẽ
quoddam fieri.et de illa bene conceditur ꝙ ſit tempo⸗
ralis vel eterna. Item ad illud quod obijcitur ꝙ di/
ſpoſitio eſt fiendi.dicendũ ꝙ diſpoſitio quandoq; re⸗
ſpicit fiendum. Sed notandum q quandoq; notatur
tem poꝛale intempoꝛaliter:vt cum dicitur pꝛeſcientia

ct pꝛedeſtinatio.quandoq; tempoꝛale tempoꝛaliter:vt

cum dicitur creatoꝛ dominatoꝛ.in illis ergo vbi conno
tatur tempoꝛale intẽpoꝛaliter:nõ ſequit᷑ dicit᷑ ad tꝑale
ergo eſt tem ꝑele.¶ Ad illud q tercio ope qð dicit᷑ di/
ſpoſitio.ddᷣm ꝙ verum eſt: ſed illa eſt diſ poſitõ que cõ
com itatur ipᷣm fieri:et ſimilit᷑ de illa cõcedit᷑ ꝙ ſit tem
ꝑalis.Et ſi querit᷑ differẽtia iſtoꝝ trium. creatio.diſtĩ

ctio.diſpoſitio.dicendum.eẽ rei aut conſideratur m

ſe:aut in comꝑatione.ſi abſolute:ſic dicitur ens.et cre
atio ſm hoc eſt eius. Item ſi conſideratur in com pati
one.aut erit ſm differentiam:et ſic diſtinctio.aut vᷣm
cõuenientiam: et ſic oꝛdo vel diſpoſitio.et ſᷣm hoc dĩc
oug.ꝙ nõ eſt niſi triplex queſtio cuʒ queritur veritas
an ſit res: et hec eſt naturalis.quid ſit:et hec eſt ratio⸗
nalis.an oꝛqinata ſit:et hec eſt moꝛalis.

Mlẽbrum quintum
D quintũ ſm quid ſit diſpoſitio ꝓcedit
ſic.xj.ſop.ꝑ illud quod ibi dicitur:videt᷑
eſſe diſpoſitio ſᷣm numerum pondus et
menſuram. Et ᷣm hoc queruntur tria.
pꝛimum vtrum numerus pondus ct menſura ſit quid
creatum rel inereatum. Secundo vtrum res ſpiritua⸗
les ſint create nũero põdere an menſura:an tm coꝛpo⸗
rales.Tercio quid ſint bec tria:vtrum ſubſiantia vł
accidens.
Articulus pꝛimus
Dpꝛimũ ſic ſm aug.ſuꝑ geñ.ſi in illis di⸗
ſpoſuit om̃ia facere:illa ergo vbi diſpoſita.
ſi in alijs:quomõ in ipᷣis omia.quin ipᷣo in
alijs.non eſt ergo dubitandum illa eſſe extra omnia:
quibus omnia diſpoſita ſunt.ergo ſũt increata.⸗! Itẽ
auguſtinus.iſie pꝛius veraciter omma eſt.qui termi⸗
nat omnia. ſoꝛmat omnia. oꝛdinat omnia. ſed id quod
menſura eſt omnium rei modum pꝛebet: ſᷣm ꝙ nume⸗
rns omni rei ſpeciem pꝛebet. m ꝙ pondus omnem
rem ad quietem et ſtabilitatem trabit. Qam menſura

qua dæus diſponit omnia:non poteſt dici niſi menſuꝛa

qua omnia menſurantur. ſimiliter de numero et pon⸗
dere ſed conſtat ꝙ illud quo omnia terminantur⸗ quo

*ſpPui

Syypaſe 1

66 2

omnia foꝛmãtur et quo om̃ia mouẽtur ad ſuã inclinati
onem vel terminũ elt eus. ergo ſequit ꝙ, deus ẽ nüerꝰ
pondꝰ mẽſura. Cõtra Nug. iii· ſup gen. ſate amur
Ita dictũ eẽ omia in nũero ⁊c. tanqꝙᷓ dicti eẽt ita diſpo

ſita vt habeãt ꝓpꝛias mẽſuras ꝗpꝛios nüeros ꝓpꝛia põ

cera. ergo creatũ qd ſunt.¶ Itẽ glo. ſ. uꝑ. rj.ſap·ĩ mẽſu
ra quãtitas.in nũero qualitas:in põdere ratio.in his
deus om̃ia cõſtituit.ſᷣ qualitas et quãtitas ſũt creata:
ergo nüerus mẽſura et põdus ſ ũt creata. SBñſio. cuz
dieit᷑. omia nũero põdere 2 mẽſura ⁊c.hec pᷣpoſitõ in:
dicit cauſam foꝛmalẽ. cauſa aũt foꝛm alis dicit᷑ duplici
ter. cauſa foꝛmalis exẽplaris: vel cauſa ſoꝛmalis exem
plata. Si ergo bec pᷣpoſitio in: dicat cauſam ſoꝛmaleʒ
exemplarẽ.numerus põdus mẽſura dñt ꝗd increatũ
ßm ꝙ dic aug. ꝙ deus dicit mẽſura teꝛminas omia nu
merꝰ foꝛmãs oia.põdꝰ oꝛdinãs om̃ia. Sʒ ſi hec p̈poſi
tio in: dicat cauſam foꝛmalẽ exẽplata:ſic pondus nuc-
rus et meſura dicũt creatũ ſᷣm ꝙ dicit aug. vt habeãt

ꝓpꝛias menſuras.

Articulus ſecundus

D ſecũdũñ vtrũ res ſpũales ſint create nũe⸗
ro põdere et menſura ꝓcedit᷑ ſic.in illis nõ
ẽ põdus nec mẽſura que nõ habẽt quãtita
tem nec molẽ.in ſpũalibo creaturis nõ ẽ quãtitas nec
moles: ergo nec põdus nec mẽſura 4Contra. aug. in
aima ẽ mẽſura aliꝗd agẽdi ne ſit imoderata knſgreſſio
et ẽ nũerꝰ affectõnũ et vᷣtutũ: q̊ͥ a ſtulticie defoꝛmita⸗
te ad ſapĩe foꝛmã decuſq; colligit᷑: ẽ põdꝰvolũtatis ⁊
amoꝛis vbi apparet quati qdq; ĩ appetẽdo fugiẽdo põ
ceratł. KRñſio. ſiẽ quãtitas dẽ duptr: ſic ⁊ menſura.
Eſt em̃ quãtitas moł.⁊ quatitas vᷣtutis ſiẽ dĩc aug. in
li.de quatitate aie.ĩ coꝛꝑibo ẽ quãtitas molis:ĩ ſpiri
tibo quãtitas vᷣtutis.determĩatũ em̃ ẽ quantũ ſe poſſit
exiẽaẽ in actõibo.ſiłr ẽ mẽſura molis ⁊ pᷣtutis.⸗ öm 5
; mẽſura molis ẽ ĩ coꝛꝑibo:mẽſura vᷣtutis in ſi piritibo
Item ſiłr põdus dẽ dupir.põdꝰ molis 2 pondꝰ vᷣtutis
Vñ aug. vj. ð tꝛi. põdera collocatõnũ coꝛpoꝝ ſũt amo

res 7 delectatões aĩaꝝ. amoꝛ ergo põdus ẽ ſpũale.et ꝑ

hoc pʒ ſolutõ ad obiecta.

Aꝛticulus tercins
O terciũ ſcʒ ꝗd ſit nũerꝰ põdꝰ ⁊ mẽſura ꝓ⸗
cedit᷑.et q̃rit᷑ vtrũ ſit ſa vel accidẽs. Et vr
ꝙ accñs.glo.ſapᷣ.ri. In mẽſura quãtitas.i
nuero qᷓtitas 2c. Cõtꝛa.vidr̃ ꝙ ſba.accidẽs em̃ nõ pẽ
dici foꝛina ſbe.ſubſtãtia em de natura ſua bʒ foꝛm q̃ᷓ
teꝛmĩat᷑.hʒ foꝛmã q diſtiguit᷑:hʒ foꝛmã q iclinat᷑ vł mo
uet. Sʒ illð q res termĩat᷑ ẽ mẽſura. qͥ diſtiguit nũerꝰ
q̊ iclinat᷑ vel mouet᷑:põdꝰ.̊ hec tria ſũt alia ipi rei
ſiẽ foꝛma. O ↄcedẽdũ ẽ.¶ Ad illð qð obijcit habi⸗
ta ẽ rñſio ſupᷣ qõe ð boĩtate.tñ aduertẽdũ cẽ.ꝙ aliqñ ali
gbo viſum eſt ꝙ menſura rei nihil aliu intelligitur qᷓ
foꝛma rei menſuꝛans terminans 2 limitans ipſam

rem. ſiłr ip̃a foꝛma ẽ numerꝰ inquãtum diſtigiit a re

alia. ip̃a etiã dẽ põdꝰ:ꝑ ipaʒ em ẽ inclinatõ ad oꝑatõ
nes.4 Qð obijcit᷑ ꝙ mẽſura ẽ q̃litas: nũerꝰ quãtitas:
põdus ratio. Dicendũ.ꝙ qdã volebãt hec diſtiguẽ.icʒ
mẽſurã n ũerũ põdꝰ vt ſumerẽt᷑ ſm ꝙ ẽ rẽ ↄſiderare
in fieri.vnitas.veritas.boĩtas:ſᷣm ꝙ ẽ ipᷣaʒ ↄſiderare
ĩ facto eẽ. modꝰ.ſpẽs.oꝛdo.ſᷣm q res ↄſiderat᷑ ĩ bñ eſſe
ſuo.voluerũt ̊ dicc.qꝛ ſic ĩ eẽ rei ẽ materia foꝛma cõ⸗
poſitũ et bec de eẽ ſbe.poſt ↄſeqnt accidẽtia ⁊ q̃d ĩtra
ſpᷣam vt quãtitas qlitas rlatõ.alia extra ſbam:vt alia
ſex pᷣdicamẽta.voluert & hec tria nuerũ põdus ⁊ men⸗/
ſurã ponere vt ↄſeq̃ntia ſbam.vt nũerꝰ acciꝑet᷑ iuẽ q̃li
tatẽ:mẽſura iuxia quãtitatẽ.põdus iuxta rõem vel re⸗/
latõem.Et volebãt dieẽ᷑.ꝙ quãtitas ſeqꝗt᷑ ſubſtãtiã rõe

materie.nũerus rõe foꝛme.ratõ vel relatõ rõne ↄpoſi⸗

tõis.qꝛ rõ vel relatõ ſemꝑ dicit ĩ comꝑatõe.Diſtiguũt

ua Bcnr in Ee ee aine e x

unlha nlS ₰ “

auit bec tria meliꝰ.qꝛ foꝛma aut cõſiderat᷑ in eẽ abſolu

toꝛet ſic dicit mẽſura dans eẽ rei et limitãs ipam. aut
cõſiderat᷑ in comꝑatõe.et hoc dupliciter.ꝑ differẽtiaz
et ſic dicit᷑ nũerus dãs eẽ diſtinctũ ipᷣi rei.vel ſᷣm cõue

nientiã:et ſic dicit᷑ pondus ſiue oꝛdo.

Nueſtio. xxvj. de diui/

na pꝛouidentia.

Onſequẽs ẽ mnqui
rere de diuĩa ꝓuideẽtia. ẽ at̃ inqſitõis
bic modꝰ.qꝛ fuerũt ꝗ negauerũt ꝓui⸗
ntiã eẽ. Pꝛo oñdẽdũ ꝙ ꝓuidentia
ſit. Scðo ꝗd ſit. Lercõ qũo ſit.Or̃to

quoꝝ ſit. Quĩto ꝑ qꝗd ſit ꝓuidẽtia dei. Sexto q̃rit de

modis ꝓuidẽtie. Septio de effectu ꝓuidẽtie. Octauo
e ꝓuidẽtia fidei.

Mlembꝛum primum

D pꝛimũ ſic.xiiij·ſap.tu at p̃᷑ gubernas
oĩa ꝓuidẽtia.̊ ꝓuidẽtia ẽ apud pr̃em.
Itẽ.xxij.geñ.dns ꝓuidebit ſibi victimã
holocauſti.¶ Itẽ ioh.damalſ.ncce ẽ eun
dẽ eẽ factoꝛẽ eoꝝ q̃ ſũt et ꝓniſoꝛẽ.neq; eĩ decẽs neq; cõ/
ſeq̃ns ẽ aliũ eẽ factoꝛẽ aliũ ꝓuiſoꝛẽ.qꝛ ſi hoc eẽt ĩ im be
cillitate eẽnt viriq;. hic faciẽdi:ille ꝓuidẽdi. deus igit
ẽ factoꝛ ⁊ ꝓuiſoꝛ:ex h̊ᷣ pt elici rõũ. Itẽ damal. idẽ ad
idẽ.hoĩes ⁊ irrõnabilia ꝓuidẽt ꝓpꝛijs filijs natali et

ꝗnõ ꝓuidet expꝛobꝛat.ſi &̊ obpꝛobꝛiũ ẽ nõ ꝓuidet ei

qẽ ab ipo:⁊ boitatis ẽ ꝓuidẽ: ̊ ꝓuidẽtia ẽ ĩ do.qꝛ bo
nꝰ ?ẽ:et ñ pt᷑ ei obpꝛobꝛiũ obijci.¶¶ Itẽ eccĩ.v.e dicas
coꝛã angło nõ ẽ ꝓuidẽtia.ne foꝛte deꝰ iratꝭ ſuꝑ ſmões

tuos:diſſipet cũcta oꝑa manuũ tuaꝝ. er qͥ pʒ ꝓᷣ diuia

ꝓuidẽtia ẽ.¶ Itẽ h pʒ ex rõe.qm̃ vidẽꝰ res iſtas in vni
uerſo hꝛe oꝛdieʒ.ſiẽ elemẽta ⁊ ꝗ ſũt ſuꝑ elemẽta. Qui
gᷓſic oꝛdiate currũt:nõ poſſʒ eẽ niſi eẽt aliꝗd nobili il⸗
lis.qꝛ nõ a ſeip̃is ̊ bñt. Silr videmꝰ de creat᷑is ſpũali

bo. qm̃ vidẽꝰ oꝛdiatos motꝰangloꝝ· aliꝗd ẽ ſuꝑ illos

— —

nobiliꝰill.bec ꝙ̊ oꝛdiatõ eoꝝ q̃ ſũt ĩ vniuerſo motuũ

rerũ. oñdit aliqd nobiliꝰ om̃i creata cꝰ ẽ oꝛdiare illas

cũ a ſeipis nõ habeãt hmõi oꝛdiatõʒ.4 Itẽ ſapiẽtis nõ
ẽ facẽ domũ niſi ⁊ ipaʒ factã ↄſeruet.ꝭ et ſũme ſapiẽtis
artificis erit nõ timñ ꝓducẽ vniuerſuʒ: ſᷣ et ꝓductũ gu⸗
bernare.qð quidẽ ẽ ꝓuidẽ.¶ Itẽ ioh.v. prĩ meꝰ vſz mõ
oꝑat᷑ et ego oꝑoꝛ.ↄſiat ꝙ ĩtelligit de üla gubernatõne
q̃ nũqᷓ deſicit.Ex his ̊ pʒ dĩnã ꝓuidetiã eẽ in reꝝ vni
uerſitate. Cõtra. damaſ. ncce ẽ oĩa qᷓ ꝓuidẽtia fiũt
pm rectã rõeʒ ⁊ optia ⁊ deo decẽtiſſima ſicri: ⁊ vt nõẽ
meliꝰ fieri.hᷣ ea q̃ ſũt ĩ mũdo ↄfuſa ſũt.qꝙ ei iferiꝰ ẽ dig
tate:ſuꝑiꝰ ẽ loco⁊ ecõuerſo.vñ ecci.x. Elidi q̃i. malũü ſo
ſole q̃i ꝑ erroꝛẽ egrediẽs a facie pꝛĩci pis.ſiultũ poſitũ ĩ
digtate ſblimi:⁊ diuites ſedẽ ſeoꝛſũ.⁊ dicũt᷑ ibi diui⸗
tes moꝛibo.ſm ꝙ dẽ yſa. xxxij. diuitie ſalutis ſapia et

ſcia. Itẽ ĩ eoð ſlati pꝰ illð.vidi fuos ĩ eꝗs ⁊ pꝛicipes

ãbulãtes q̃ſi ßuos ſuꝑ tꝛã ⁊c̃.ſi & ſiulticia ẽ ĩ ſu ꝑioꝛi lo
co:diuitie ſapĩe ⁊ ſcie i iferioꝛi:⁊ ẽ ↄfuſio ⁊ ĩoꝛdiatio
qm ecõtrario erit pꝰ iudiciũ qñ oꝛdiabũt᷑ ⁊ melioꝛabũ
tur res.ᷓ nõ ẽ ꝓuidẽtia eoꝝ q ſũtĩ mũdo.⸗ oſtat ꝙ ſi
eẽt: illoꝝ eẽt.ꝭ̊ ꝓuidẽtia diuĩa nõ ẽ. ¶ Ao illð idẽ facit
qð hẽt ꝓuerb.xxx.ꝑ tria mouet᷑ tra.⁊ q̃rtũ qð ñ pt ſu
ſtinẽ.ꝑ vᷣuũ cũ reguerit.ꝑ ſtultũ cũ ſatatꝰ fuerit: ꝑ odi

oſã mlierẽ cũ i mrimonio fuerit: ⁊ ꝑ ãcillã cũ beres fu

erit dñe ſue.G̊ aũt ẽ:qꝛ ĩoꝛdĩatũ ẽ qð ẽ ĩ terra.S eoꝝ q

ſũtĩ mũdo nõ ẽ ꝓuidẽtia.¶ Item ſi eſſet ꝓuidentia eo

rum que ſunt in mũdo:ergo bonis bona redderent᷑ et
mał mala. nõ ẽ ita.ĩmo malis ꝗbuſdꝗ reddũt᷑ bona
a boĩs mala.vñ exclamat ꝗx ha hiere.xij.q̃re via ipioꝝ

ꝓpſperat᷑: bñ ẽ oibo ꝗ pᷣuaricãt᷑ vel ꝗ iniq agũt. Et ſilr

—

abacuk exelamat q̃re ñ ̃ſpicis ſuꝑ iniq agetes ⁊ taces

.

de uoꝛãte ĩpio iuſtioꝛc. ⁊ ↄſtat ꝙ bec oĩa ſũt ioꝛdĩatões

n
tn

qui
naſih
Rrar Pi
puidennn
oſt G
troqhi
nie Oean

Um
1 gbn
dpud ffn
ſibigtnn
Eenctigr
tcientgi
cetitiine
4dn⸗
Ongl ite
snin
nöͤpui
iigog
6 oi
ſofi⸗
Ppyaii
HNog
Meni
Kwdn
akaͤſil
giſtoln
oz Noni
ſinre ln
peitisni
ſeſapidt
Ggetüg
ned Wn
bemneiͦ
Cinrern
icinuſf
trutti
iſſeßin
iſni
ulüͤppfi
eütikan
hnoſpi
orpeefe
iiſlhnt
orinit
1ion

LNueſtio

ex his ergo patet. ꝙᷓ non eſt diuina ꝓuidentia eoꝝ que
ſunt in mũdo.. Pꝛeterea.cnm deus ſit ꝓnioꝛ ad miſe
rendũ qᷓ ad condemnandũ.ſi eſſet ꝓuidẽtia nõ tot crea
rentur mali.i Aã ponatur ꝙ aliquis debeat pꝛouidere
domui ſue. nõ eſſet bona ꝓuidentia ſi plures baberet ĩ
carcere ⁊ paucos ĩ quibo cõfideret in domo ex quo poſ⸗
ſet habere plures. Sed maioꝛ pars mũdi tenet illos ꝗ
ſunt xeputati carceri diuino.qꝛ mima eſt paꝛs electoꝝ
eoꝝ qui ſunt in mũdo: ergo ñ ẽ ꝓuidentia eoꝝ.¶¶ Iez
cum us ſuam imagiem que tampcioſa eſt in malis
impꝛeſſit ſiẽ in bonis:nullatenꝰ ſi ꝓuideret vellet aut

Ppmitteret ſuã imagiem in tot deturpari et in paucis
retfoꝛmari. MKeſpõſio.pᷣm Moetiũ qui eandẽ mouet

queſtionẽ in libꝛo de ↄſolatõe dicẽs. Que vo inquiens
poteſt eſſe vlla iniqmioꝛ cõfuſio qᷓ vt bonis tũ aduerſa
tũ ꝓſpera:malis etiã tũ optata tum odioſa contĩgant
Et dicẽs ad hoc ponens ſilłe nõ diſſimile.eſt miraculũ

neſcienti cur ſanis his q̃dã dulcia illis ᷣo amara cõ⸗
ueniant.cũ egri quidam etiã leuibus medicinis: ꝗdazʒ
ðvᷣo acerbis curãtur.at hoc medicus quidẽ qui ſanita⸗
tis ipᷣiuo atʒ egritudinis modũ temꝑamẽtũq; dinoſcit
minime miratur. Quid vo aliud aĩmaꝝ ſalus videtur
eſſe q; ꝓbitas.quid egritudo q; vicia.quis aũt alius ẽ
vel Fuatoꝛ bonoꝝ vel maloꝝ depulſoꝛ:qꝙᷓ rectoꝛ atʒ me
ditatoꝛ mentiũ deus.qui cũ ex alta ꝓuidentie ſi pecula
reſpicit:quid ynicuiq; cõueniat agnoſcit:et quod cõue
nire cognouit accomodat.¶ Ad pꝛimũ ergo quod obij
cit de ecte in cõtrariũ dicendũ.q; ea que ſunt in mũdo
illo mõ in ſeipᷣis cõſiderata videantur eſſe inoꝛdinata
in mundo.reſpectu tamen ipᷣius ꝓuidentie ſunt bene
oꝛdinata.vnde reſpectu ipᷣius nõ eſt ibi cõfuſio nec ĩoꝛ
dinatio. et ponit exemplũ aug.ſicut qñ eſt colliſio nu⸗
biũ:videtur ibi eẽ quedã confuſio in ipis vapoꝛibo.qꝛ

quod terreſtre ẽ videt᷑ ſuꝑius:et qð ẽ igneũ videt᷑ inſe

riꝰ.nihilominꝰ hec qᷓ videt᷑ eẽ cõfuſio:eſt recta oꝛdiatõ
him cõſideratõem ipᷣius vniuerſi vñ reſpectu ip̃ius oꝛ⸗
dinatũ eſt:et ipi oꝛdini vniuerſitatis cõgruit.Similit᷑
qñ pluit in aliqua ꝑte mũdi licet noceat illi parti et ſit
foꝛte ad malũ ipius:tñ ſᷣm oꝛdinatõem vniuerſi ꝓdeſt

vnde nõ eſt hoc malũ ipᷣi vniuerſo:licet ipi parti vide⸗

atur eſſe malum:quia nocet illi et nõ ipᷣi vniuerſo.Eo
dem mõ dicimus ꝙ cũ in hoc mũdo ita ſit.q; mali ſur⸗
ſum ſint dignitate et ſtulti ſapientes inferius. licet nõ
ſit in ſe bene oꝛdinatũ:tamen reſpectu diuine ꝓuiden
tie eſt oꝛdinatum que ſemꝑ oꝛdinat ad bonũ ſiue vt eli
ceat ſit bonũ ſiue ſint bona ſiue mala. VUnde ꝙ mali
ſint ſurſum:iſtud ꝓdeſt bonis qui ſunt deoꝛſum. ĩmo
ptᷣ ꝓdeſſe illis ſcʒ malis.hoc aũt totu facit ꝓuidentia

que ſic oꝛdinat.vñ ſemꝑ reſpectu diuie ꝓuidẽtie bene

.

e inata ſunt et nõ cõfuſa.¶ Ad ſecũdũ de pꝛouerbijs
i

dine pꝛouidẽtie ſunt oĩa bñ oꝛdiata:q; ſᷣm i p̃am oꝛdi
nat ſic:licet videãt᷑ aliqũ hoĩbo ↄfuſa.vñ ps. Auertit

faciẽ ſuã ne videat ĩ finẽ.dicit glo.terra finis ẽ et olti .

mü elemẽtũ.in quo nil agitur ſine oꝛdie.h̊ hoĩes eũ nõ

vident ꝗ ꝑtiet ad occulta filij vel cõſilij. ¶¶ Ao illð ergo

quo qꝗ̃rit᷑.ſiẽ pꝛouidẽtia ꝗqre bonis reddũtur mala:di

cẽdũ ꝗ; hoc ẽ a dina pꝛouidẽtia qᷓ ſic oꝛdiat. eĩ bois
vemit mala pene bocẽ ad ꝓbatõʒ illoꝝ 2 ad meritũ
ipoꝝ.vñ thob. xij. dicit. qꝛ acceptus eras dño:neceſſe

fuit vt temptatõ ꝓbaret te. vñ ex B elici᷑ maiꝰbonum.

⁊ hoc ẽ qð die Hoetiꝰ. Eſt alijs cuctis vtutibo abſolu
tus ſctus ac deo ꝓximꝰ hũc cõtingi quibuſlibet aduer

ſis nephas pꝛouidẽtia eẽ iudicat a xeo: vt nec coꝛpeis

quidẽ moꝛbis ſinat agitari.et pꝰ dicit.alios duris agi

tari hatit yt vtn tes al patĩe vſu atʒ exercitatõne cõfir
mnẽt. Sʒ aliꝰ ẽ cui deꝰ nũq; infert mala ſiue aduerſita,

tes.⁊ reddit rõʒ boetiꝰ. Si ſit oligs ita bñ moꝛigerat?
Palad ſl Gee re (er ſa) Cö 1a eal

nY Or ſſla aeh J
2 ——
B o* na) Ww Co Jr⸗ ſir 60 j·.
wrala/
Gom 2880 zu AN . „0 Ge

lis rñſio. vñ po et in eo parauit vaſa moꝛtis. glo. H
aũt dine diſpoſitõi.nõ qꝛ ipa peccatoꝛes faciat:ᷣ quia
ipa de malis eoꝝ oꝛdiat cu peccauerit. et ſic reſpectu

xxvj.

vt de es diuinũ iudiciũ ꝑiterq; hũanũ ↄſentiat.ſ̊ ẽ ani
mi viribo infirmꝰ. cui ſi qa adueniat aduerſi:deſinet
colere foꝛſitan innocẽtiã ꝑ quãẽ nõ potuit retinere foꝛ⸗
tunã. pcit itaqʒ ſapiẽs diſpeſatoꝛ ei quẽ deterioꝛẽ face
re poſſit aduerſitas.nec cui nõ cõuenit laboꝛare patit
et ſic illud ẽ diuĩe pꝛouidẽtie.q Ad illud aũt qð excla
mat ꝗꝓpheta hieremias.q̃re mali pꝛoſperant᷑.doᷣm ꝙ G
eſt ab oꝛdine diuĩe pꝛouidẽtie q̃ bonũ intẽdit.ex h̊ em
aliqñ cõtingit ꝙ dat ei pꝛoſpera.vt ꝑ hoc reuocent᷑ a
malo ſuo.qꝛ cõſiderato beneficõ tei reuocãt᷑ citius.et
hoc ẽ magnũ bonũ.vñ ad hoc bonũ oꝛdiat ꝙ ip̃is dat
aliqñ pꝛoſpera et hoc eſt qdð dicit Moetius. credo ꝙẽ

foꝛſitan alicuiꝰ cã pᷣceps atzʒ impoꝛtũa natura.vt cum

in ſcelera potius acerbare poſſit rei familiaris inopia
huiꝰ moꝛbi pꝛouidẽtia collate pecunie remedio mede⸗
tur. hic fedatam pꝛobꝛis cõſciam ſpectãs:et ſe cũ foꝛtu
na ſua tempoꝛãs foꝛſitan ꝑtimeſcit:ne eius rei cuiꝰvſꝰ
iocũdus eſi ſit triſtis ãmiſſio. Mutauit igit᷑ foꝛtuna
moꝛes ac dum foꝛtunã metuit amittere:nequiciã dere
liquit.¶ IJtem ponat᷑ ꝙ pmaneat adhuc ĩ ſuo malo cũ
illis pꝛoſperitatibo.adhuc dñs ponit ibi finem et oꝛdi
nat de illis.qꝛ aliqñ cõtingit ꝙ hec bona que ꝑueniũt
ipᷣis malis:et q̃ acquirũt ꝑ ſuũ laboꝛẽ:aliqn poſtea vtũ
tur illis boni.et redeũt ad vſus et pꝛofectus bonoꝛum
Et hoc eſi quod dicitur Job.xxvj.vbi loquit᷑ de i mpio
ſi cõpoꝛtauerit q̃ſi terram argentũ.⁊ ſic lutũ pparauit
veſtimẽta:pᷣparabis quidẽ ſᷣ iuſtus veſtiet illis:et ar⸗
gentũ innocẽs diuidet.¶ Silr ad illð abacuck q̃re im
pius deuoꝛat et ſubijcit iuſtioꝛẽ ſe:dicimꝰ ꝙ hoc eſt ab

oꝛdine dĩne pꝛouidentie:que h̊ totũ oꝛdiat ad magnũ

bonũ.⁊ hoc ẽ qð dicit boetiꝰ.ꝗbuſdã ꝑmiſſ ñ ẽ puiendi
ius:vt exercitijs boĩs ⁊ malis eẽt cã ſupplicij.⁊ ſic dñs
nõ ſinit h eẽ inoꝛdĩatũ.ĩmo oꝛdĩat hoc illis ad bonum

exercitiũ bonoꝝ ĩ bono:vel ad ſuppliciũ maloꝝ.IJtem

nota. ſilr dic boetiꝰ.ꝙ aliqñ ẽ ꝙ deꝰ pmittit inter ma⸗
los iurgia ⁊ diſcoꝛdias.⁊ h̊ totũ oꝛdiat ip̃a dei pꝛoui⸗
dẽtia:qꝛ aliqñ ex h̊ elicit magnũ bonũ ſcʒ ↄuerſiõʒ ma
loꝝ.vñ dĩc.nã vt ꝓbis atʒ ĩpꝛobis nullũ fedꝰ ẽ:ꝛita ipi
int ſe ipꝛobi nequeũt cõuenire.qð mirũ cũ a ſemetipis
diſcrepãtibo ↄſciaʒ vicijs ꝗſq; diſſentiat faciũtq; ſepe qᷓ
geſſerint nõ fuiſſe gerẽda decernãt. Ex qͥ ſepe illa ſůma
pꝛouidẽtia pꝛotulit inſigne miraculum.vt malos mali
bonos facerẽt.nã dũ iniqua ſibi a peſſimis ꝗdã ꝑpeti
vident᷑:noxioꝝ odio flagrates ad vᷣtutis frugẽ rediere
du ſe eis diſſiles ſtudẽt eẽ q̊s oderãt:¶ Ad illð qð obij
cit᷑ Eᷣ multitudie repꝛoboꝝ ⁊ paucitate electoꝝ. diciꝰ
ꝙ nõ oẽs ſunt electi nec oẽs ſunt repꝛobi.⁊ G̊ ſᷣm oꝛdi
nẽ dĩne pꝛouidẽtie determiat᷑.vñ oꝛdiatõ ẽ ⁊ nõ ↄfuſio
et rõ hꝰ hẽt᷑ Ro.ix.deus ſuſtinuit vaſa q̃dã ĩ bonoꝛem
⁊c· dĩc gl.aug.bñ diſpẽſauit dñs vt nec eẽs dãnaẽt nec
oẽs liberaret.ſi em oẽs liberarẽt᷑:lateret ꝗd pꝛo pcto ꝑ
iuſticiã deberet᷑.ſi ᷣo nili liberarẽt᷑:latẽt ꝗa de gra lar
giret᷑.qꝛ pꝛoculdubio qtũ ꝑtiet ad oꝛiginale pctm oẽs
pares erant:ſ miſcdia qͥs voluit decreuit liberãdos.
Sz iterũ ẽ qſtio.q̃re dei ꝓuiqẽtia ſũt repꝛobi aliqui
Itẽ quare plures qᷓelecti. ¶¶ Rñſio.ad pꝛimũ dicẽdũ.
ꝙ; aplus h̊ oñdit.ij.thi.ij.ꝑ quãdã ſilitudiem dicẽs.in
magna domo nõ ſolũ ſũt vaſa anꝛea ? argẽtea:ſ lignea
et fictilia.pꝑ va ſa aurea et argẽtea boĩ ſignificãt᷑.per li
gnea ⁊ fictilia mali.⁊ ſicẽ vaſa lignea et fictilia valent
vt purgẽt᷑ aurea ⁊ argẽtea:ſic mali pꝛoſũt ad pꝛofectũ
bonoꝝ vt dic ps.dum ſuꝑbit impiꝰ accẽdit pauꝑ.glo.
dicit ibi. ꝙ ex his pʒ vel liquet ꝙ mire pꝛouidentia dei
ð mal oꝑat᷑.Cõpatõe nãq; peccãtiũ boĩ magno ſtudio
bone ſpei accẽdũt᷑ ad recte viuẽdũ.⁊ ſic expedit ipis bo
nis ꝙ mali ſüt et had bonü eoꝝ. Ad ſecſidũ quare
plures ſũt mali ꝙᷓ boĩ. diciꝰ ꝙ h̊ nõẽ a deo ꝙ ples ſint
mali ꝙᷓ boĩ in vniuerſo.ĩmo a liſᷣtate li.ar.deficiẽte.qꝛ
ſcʒ li.ar.de ſe ſufficiẽs ẽ ad cadẽdũ:ſjnõ ad pꝛoficiẽdũ

ſine gra.nã ex ipᷣa coꝛruptõe oꝛigialis culpe trabit ad

—

—

-nr ) dr l) ſ. le dn. ſrzes
(aꝛ pr 6* pAP Priter ach 1r,2 .
e rleſ d ds ,

—

õü

17

cadendũ:ita de ſe habet hõ ꝙ cadat ꝑ peccatuzʒ ſ̊ nõ ꝗꝙ
ꝓficiat ſine gra dei miſerãte. et iõ maioꝛ eſi młtitudo
maloꝝ ꝙᷓ bonoꝝ qꝛ de ſe hñt ꝙ ſũt mali: non ſolũ ce ſe
ꝙ lint boni vel electi. et hoc eſt qð dicit aug.ſuꝑ illum
ſocũ Ro.ix.An nõ hʒ ptateʒ figulus luti ex eadẽ mal⸗
ſa facere aliud ꝗdẽ vas ĩ bonoꝛẽ ⁊c.dicit aug. deus cu
om̃es er vna eadẽq; maſſa ſumꝰ ĩ ſubſtãtia: ⁊ cũcti pec
catoꝛes.alij miſeret᷑ ex miſericoꝛdia:et alterũ deſpicit
nõ ſine iuſticia. In figulo em̃ ſola volũtas ẽ: ĩ deo aũt
volũtas cũ iuſticia. Siẽ igit᷑ vas qð fit nõ in bonoꝛe ſi
vile eſt: ex ſe luto habet nõ ex figulo:ſic tota maſſa hũa
ni generis nõ ex deo ſ ſolo vicio iuſte coꝛrupta ⁊ luto⸗
ſa eſt. IJdeoq; ſi inde vas ſit in bonoꝛẽ:miſericoꝛdia eſt
ſi in cõtumeliã iuſtũ eſt.qꝛ hoc erat ex materia tota ei
nr̃a nat᷑a in radice ipᷣa viciata diuĩo iudicio debite dã
natõi eſt ſubiecta.⁊ merito peccati vniuerſa danata ẽ.
Ad exemplũ ſupᷣ poſitũ dicendũ.qꝙ aliud eſi de oꝛdi
ne iuſticie: aliud de oꝛdĩe miſericoꝛdie. Si em̃ aligs hõ
plures hr̃et hoĩes ĩ ſua ptate.ꝗ ab ipᷣo recederẽt ex ſua
Apꝛia ꝑuerſitate et nõ ex ꝑuerſitate dñi et adherẽt ad⸗
uerſario ipius.nunꝗd iuſtũ eẽt ꝙ illos incarceraret:⁊
ſi tñ illos de miſericoꝛdia poſſet dimittere. cõſtat ꝙ ſic
Sʒ ſi ex ꝑuerſitate dñi ſui recederẽt.nõ eẽt ita iuſtum
ita dicimꝰ hic qꝛ ꝙ hboĩes ſint mali ⁊ recedẽtes a deo:H
eſt ex ꝓpꝛa ſua ꝑueꝛſitate et nõ a deo vt dictũ ẽ.cũ miti
plicati ſunt in malicia ſua et im pietate:ꝙ ipᷣa dei ꝓui
dentia oꝛdinet illoꝝ impietates.et ex illis eliciat bonũ
et h̊ ẽ qʒ dicit aug.in li. agone xpᷣiano.oĩs creatura
velit nolit vni eo. et dño ſubiecta ẽ. et poſt dĩc. om̃es
dine ꝓuidęẽtie ſerniũt. Sʒ alij obediũt tanqꝙᷓ filij.et
faciũt qð bonũ eſt. alij vᷣo ligãt᷑ tanqᷓ ſerui:et ſit de ilł
qð iuſtũ ẽ.ita deꝰoĩpotẽs dñs vmuerſe creature q̃ fecit
ſiẽ̃ ſcriptũ ẽ valde bona:ſic ea oꝛdiat. vt de boĩs et ma
lis benefaciat. qdð eĩ iuſte fit: bñ fit. Juſte at boĩ ſũt be⸗
ati: et iuſte mali penas patiũt᷑.ꝗ̊⁊ de boĩs ⁊ de malis
bñfacit deꝰ. qm̃ oĩa iuſte facit.boĩ aũt ſũt ꝗ tota vᷣtute
deo ſeruiũt vel volũtate.mali vᷣo qui nccitate ſeruiũt.
VUd vltimũ dom. ꝙ ipᷣiꝰ ꝓuidẽtie nõ ẽ.nec ab ipᷣa eſt
ꝙ deturpet᷑ ip̃a imago dei ĩ malis hoĩbo.ĩmo ab ipᷣis.
qm a ſe ẽ ꝙ cadũt.ſ̊ ipiꝰ ꝓuidẽtie ẽ oꝛdiare illð maluʒ
et h̊ etiã de oꝛdie iuſticie.et ex illo elicere bonũ. Sic er
go pʒ ꝙ diuĩa ꝓuidẽtia ẽ et ꝙ oꝛdo ipᷣiꝰ cũcta cõplecti
tur nec ip̃am aliqua euadũt.

Mẽbrum ſecundum

D ſecũdũ ſcʒ ꝗd ſit dĩna ꝓuidẽtia ꝓcedit᷑
ſic.et vr ꝙ ſit ipᷣa ſapĩa vel qdð ſpectat ad
ſapiaʒ ĩ deo.dicit eĩ ioh.damaſ.i ca.ð/p
uidẽtia.diffiniẽs ipᷣaʒ dicẽs. ꝙ ꝓuiden
tia ẽ q̃ ex deo exñtiũ fit cura.̊ cuꝛa ſᷣm ꝙ ſic ẽ eſt ipius
ſapie diſponẽtis.g̊ ꝓuidẽtia ẽ ipᷣiꝰ ſapie diſponentis.
ad ißaz igit ſpectat. 4 Iẽ ꝓuidẽ ẽ vidẽ.ſ̊ vidẽ ĩpoꝛtat
cogtõz:̊ ꝓuidẽtia dĩc cognitõʒ.quã et᷑ nõ minuit pᷣpo
ſitõ addita ſ auget:& ſi cogtio ſpectat vel ꝑtinet ad ſa⸗
pĩam: relinꝗt᷑ q; et ꝓuidẽtia ſiłr.¶ Iẽ tria attribuũt᷑
deo.ſcʒ potẽtia ſapia boĩtas vl volũt as. Potẽtia ei at
tribuit᷑ inquãtũ ipe ẽ cã efficiẽs.ſapia inquãtũ ipᷣe ẽ cã
foꝛmalis exẽplaris rerũ.volũtas vel boĩtas determĩat᷑
ex ꝑte finis.ſi ꝗ̊ ſᷣm boetiũ de ↄſolatõe ꝓuidẽtia ẽ foꝛ⸗
ma qꝛ poĩt comꝑatõʒ int᷑ ꝓuidẽtiã ⁊ fatũ. Et dic ꝗ ꝑ⸗
uidẽtia ẽ foꝛma ex q̃ diſponũt᷑ res fiẽde:ſub his vðᷣbis.
manifeſtũ eſt imobilẽ ſimplicẽq; gerẽdarũ rerũ eẽ ꝓui⸗
dentiã.h̊ foꝛma reducit᷑ ad càm foꝛmalẽ et hec ẽ ſapia ĩ
teo:ꝗ̊ᷓ ꝓuidẽtia reducit᷑ ad ſapiam.4¶ Itẽ Hoeciꝰ.ab
eterno cũcta ꝓſpiciẽs ꝓuidẽtie cernit intuitꝰ.&ᷓ pꝛoui⸗
Ventie eſt cernere et intueri.ſ̊ iſtud ẽ ipᷣiꝰ dine ſapĩe:q;
ꝓuidẽtia eſt dĩne ſapie.¶ aũt reducat᷑ ad volũtatẽ
quoniã dicit damaſ.ꝙ pꝛouidẽtia eſi volũtas dei ꝓpter
quã omia que ſunt:cõuenientẽ deductõem ſuſcipiunt.

—

„ Huyr P D . ſ te Pf yC
◻☛ä AN PW vral- Con . . /

Sͦ S 2 zLnß⅓ 0 A RMNo (GEA

ergo reducit᷑ ad ip̃am volũtatẽ.ꝗ¶ Item damal.factiua
eius virtus et cõtentiua et ꝓuiſiua bona eius volũtas
eſt. ergo ꝓuiſiua virtus ſiue ꝓuidentia ad volũtatem
ꝑtinet IJtem damalſ.ſolus deꝰ bonus eſt natura et ſa⸗
piẽs.vt igit᷑ bonus ꝓuidet:qui em̃ nõ ꝓuidet nõ ẽ bo⸗
nus. ergo ex parte boĩtatis ip̃iꝰ eſt ꝓuidẽtia ſicẽ habet᷑
xxiiij.ſapᷣ.ſed bonitas ſpectat ad volũtatẽ: ergo ⁊ pꝛo⸗
uidentia.q¶ Item gubernare eſt actus ipᷣius ꝓuidẽtie
ſicut habetur. Sap.xiiij.tu auteʒ pater gubernas om
nia pꝛouidentia.ſed gubernatio et cõſeruatio eſt boni⸗
tatis diuine que conſeruatrix et gubernatrix eſt omni
um. et ideo dicitur Sap.xij.ꝙ ipi eſt cura de ommbo.
Hec autem cura nihil aliud eſt qᷓ; gubernatio omniũ.
Vngde ad hebꝛe.j.ſuper illo verbo.poꝛtans omnia ver
bo virtutis ſue dicit glo. continens et gubernans om⸗
nia: ſolo inperio potentie et voluntatis ſue que nõ mi⸗
noꝛ apparet gubernando q; creando.omnia enim con⸗
tinet bonitate.ergo ſi ip̃ᷣius pꝛouidentie eſt guberna⸗
re:continere.conſtlat ꝙ ipſa pertinet ad ipſam bonita
tem. et ita ad volu ntatem cui apꝓpꝛopꝛiatur bonitas.
4 YItem Sapiẽtie.xj.quomodo poſſet aliquid perma⸗
nere niſi tu voluiſſes.aut quod a te vocatum non eſſet
conſeruaret᷑: quaſi dicẽt. nullomodo.Ex hoc patet.ꝙ;
ipſius voluntatis eſt. ꝙ conſeruentur: gubernentur:
et permaneant.ergo pꝛouidentia pertinet ad volunta,
tem. 4 &. autem pꝛouidentia pertineat ad potentiam
videtur quoniam ratio ſubſiſtendi res pertinet ad po
tentiam. Vnde pꝛimo hebꝛe.poꝛtans omnia verbo ⁊c̃.
glo. creatoꝛis omnipotentia cauſa eſt ſubſiſtendi om⸗
nis creature. ſed pꝛouidentia eſt cauſa ſubſiſtendi
creaturis ſicut vult Ooetius.ergo pꝛouidentia redu⸗
citur ad potentiam. Dicit em̃ Hoetius.ꝙ pꝛouidentia
eſt illa ratio diuina in ſummo omniũ pꝛincipe cõſtitu
ta:que cũcta diſponit.vnde eſt ratio et exiſtendiet per
manedi res:et ita ad ptatem ꝑtinet. Ztẽ qrit vtruz
pꝛouidẽtia ſit diſpoſitõ. Moetius.v.de ↄſolatõe.pꝛoui
dentia eſt ip̃a diuia ratõ in ſummo oĩm pꝛĩcipe conſti⸗
tuta q diſponit:ergo ꝓuidẽtia eſt diſpolſitio. Contra.
xxxv.di.j.li.diſpoſitio eſt de faciedis: ꝓuidentia de gu
bernãdis.¶ Et reſpondetur ꝙ diſpoſitio dicitur dupli
citdiſpoſitio eĩ rſpicit fieri rei.ſᷣ ẽ fieri rei.ad eẽ rei qð
fit ad hoc vt res ſit.et eſt fieri in eẽ qð eſt in cõtinuatõ

ne. pꝛio ñ dicit᷑ diſpoſitio reſpectu fieri· Sap̃ · xj · omia

diſpoſuiſti in numero pondere et mẽſura. Secũdo mõ
dicitur diſpoſitio reſpectu fieri in eſſe.Sap̃·viij.diſpo
nit omia ſuauiter. Sed ↄtinuatio ip̃ius eẽ nibil aliud
videtur ꝙᷓ gubernatio. ergo ꝑmanẽtia ipᷣius eſſe que ẽ
pꝛouidentia.ergo pꝛouidẽtia eſt diſpoſitio: ad minus
vm ꝙ dicitur fieri in eſſe. YItem querit᷑ vtrũ idem ſit
pꝛouidentia quod fatum. ſi ic videtur. boetius.v.de
cõſolatõne.quicꝗd aliquolmõ mouetur.cauſas.oꝛdi⸗
nem. foꝛmas.ex diuie mentis ſiabilitate ſoꝛtit᷑ hec in
ſue ſimplicitatis arte compoſita: multiplicem geren⸗
di modum ſtatuit.qui modus cum ipſa diuine intelli⸗
gentie puritate conſpicitur: pꝛouidentia nominatur.
cum ad ea que mouet aut que diſponit refertur: fa⸗
tum a veteribus appellatur. Idem eꝛgo eſt modus qui
dicitur pꝛouidentia et fatum. 4 Contꝛa idem in eo⸗
em. fatum eſt inberens rebus mobilibus diſpoſitio.
per quod pꝛouidentia ſuis nectit queq; oꝛdinibus.
vult dicere. ꝙ omnia connexa ſunt.et ꝙ connexio cau⸗
ſarum ſit fatum. ergo fatum eſt diſpoſitio in re muta⸗
bili.ſed pꝛouidentia eſt in ipſa re immutabili.non er⸗
go idem ſunt fatum et pꝛouidentia. ¶¶ Item idem ibi⸗

tdem. oꝛdo fatalis ex pꝛouidentie ſimplicitate pꝛocedit.

ergo fatum eſt ex pꝛouidentia.quia nec i ntellectus ca⸗
pit nec natura ꝑmittit illũ ꝗ de alio eſt:eſſe illũ de quo
eſt. vt dicit Anſhelmus. 4 Stem ibidem. pꝛouidentia
? foꝛma rerũ ogendaꝝ ſumpliciter ⁊ ĩmutabiliter.fatũ
vo ẽ eoꝝ que dina ſimplicitas gerẽda diſpoſuit mobi⸗
Q.’G

ſpr

Ge
nun
Nie
Pn
wn
t

takfui
us Wig
Voſinn
atune
ſetnbͤitn
aſte lihi

e ni.

nbengon
Nbeſbon⸗
hekonn,
donni,
Andonni,
Vonnnigce
Gennnsen
4 Gbenon
enin N
4 Abemn
pfanbonin
tur bonin
quidperne
um noncſ
polen
eans
ad volun,
dpotentien
rtinetce
na Kerbon⸗
ſiſtencion
ſubſſtat
dennunn
Ppoolten
eſroli
bſntegt
Niifkenn
olgiepon
iapecaſi
lo. Contn.
entia d
awroupi,
Aeieigd
counuato
j i

ecſdo n

iz diſ⸗
nibi alul

1seleei

ed mmno
Drüſcent
getino

ſoI
onkiun .
cenn n

Hineiſtli
onntar.
rorkr
oosgoi
genineo
ounitus
nerotnn
nremon.
Dlirc⸗
jitemt
eent
leeme
lünf
nid
ſiin
tmen

Queſtio

lis nexus atq; oꝛdo tꝑalis.S/ ꝓpuidẽtia ẽ eterna: et fatuʒ
tꝑale. 4: NR boetiꝰ. ꝓuidẽtia immobilis: fatũ mobile.
nõ ſunt idẽ.¶ Itẽ boetius.ñ quecũq; ſubiecta ſunt ꝓui⸗
dentie:ſubiecta ſunt fato:ſ̊ econuerſo quecũq; fato ſunt
ſubiecta:et pꝛonidẽtie ſubiecta ſunt.q̊ nõ ſũt idẽ. So⸗
lutio.ad boc intelligẽdum ẽ. ꝓuidẽtia reducit᷑ et ſpe⸗
ctat ad ſapĩam et bonitatẽ ſm differẽtes rõnes.et Fm HG
et᷑ tradunt᷑ eius differẽtes diffinitões ſine deſcriptões a
damaſ.ſicut em̃ videmꝰꝙ ſcĩa beneplaciti in deo impoꝛ
tat in ſe qdð ẽ ſciẽtie et volũtatis.qꝛ rõe noticie impoꝛtat
qð ẽ ſcientie:rõe vᷣo placẽtie vel apꝛꝛobatõnis impoꝛtat
qð ẽ voluntatis et ſpectat ad voluntatẽ.Ita dicimus de
ꝓuidentia quoniã in ꝓuidentia duo ſunt.ſ.videntia ſi⸗
ue cognitio.quia/puidere ẽ videre.iteꝛũ ẽ ibi ſuꝑadditũ
ſcʒ cauſalitas.pꝛouidẽtia em̃ dicit cauſalitatẽ quãdam
oꝛdinatõis ſiue gubernatõis et regiminis. Ratõe &̊ vi⸗
dentie impoꝛtat cognitionẽ vel ſciam. Ratõne aũt eius
qð ſuꝑadditur ex ppoſitõe que notat cauſalitatẽ guber
natõis ſiue oꝛdinatõis: dicit bonã dei voluntateʒ.quia
ipa ẽ gubernatrix rerũ.et ſic rõe pꝛimi ꝑtinet ao ſapien
tiã:rõe ſecũdi ad voluntatẽ.et ſic differẽter diffinit eaʒ
damaſcenꝰcũ dicit.ꝓuidentia ẽ cura.et cũ dr̃ ꝙ ꝓuiden
tiaẽ bona volũtas dei.Et hugo dicit.ꝙ ꝓuidẽtia ẽ qua
deus curat de oĩbus que fecit.et nihil derelinquit ex oiĩ⸗
bus que ptinent ad ipm et que ſubiecta ſunt ipi.et ꝓui⸗
t ſingulis vt habeat vniᷣquodq; qð ſibi debetur et cõ
uenit.et rõe huius cure(quaſi cura impoꝛtat cognitõezʒ
et ſciam ſiue circũſpectõein quadam)ſpectant ad ſapiẽ
tiam. Sed rõe ſuꝑadditi qð dicit cauſalitatẽ in oꝛdinã
do vel gubernãdo.cuʒ hec bonitas oꝛdinis ſit a ſumma
voluntate:mota ab ipᷣa ſumma bonitate.hoc modo ſpe
ctat ad voluntatem.et ꝓpter boc pꝛima diffinitio datur
magis Fᷣm ꝙ ſe trahit ex ꝑte ſapiẽtie:licet foꝛte vtrũq;
inſpiciat.Secũda aũt ſᷣm ꝙ reſpicit additũ.et ſic pꝛoui
dentia pꝛouidet et oꝛdinat ſiue gubeꝛnat.hoc videre ad
ſapientiã ꝑtinet.hic aũt oꝛdo et gubeꝛnatio ẽ a ſumma
bonitate et voluntate.vñ dicit aug.in li.lxxxiij.q.om̃ia
que ſunt inqtum ſunt bona ſunt.ſumme em̃ illud ẽ bo⸗
num:cuius ꝑticipatione cetera ſunt bona.pone id cuiꝰ
ꝑticipatione cetera ſunt bona ꝑ ſeipᷣm eſt.quã diuinaʒ
pꝛouidentiã vocamus.et ſic bonitas oꝛdinis ẽ a diuina
pꝛouidentia in rebuos.et hoc inqᷓtum dicit᷑ bona volun⸗
tas:et ſic dicit damaſ.¶ Ad illud quo queritur vtrũ ad
potentiã reducatur.dm ꝙ non ᷣm ꝓpꝛietatẽ vocabuli
ĩimo ꝗꝓpꝛie reſpicit ſapientià et bonitatẽ ſiue voluntatem
ſm ꝙ dictũ ẽ. Si aũt reducat᷑ ad potẽtiaz.̊ nõ ẽ ad po⸗
tentiã pꝛout diſtinguit᷑ a ſapiẽtia ⁊ volũtate:ĩmo pꝛout
cointelligit ĩ illis.vᷣm ꝙ dictũ ẽ.q ad ſa ꝑe opoꝛtet ꝙ ſit
poſſe ſapere. In gubernatõe ẽ ipᷣm gubernare.et virtꝰ
ſiue potentia gubernandi: et 'm hoc poſſe ſpectat pꝛoui
Entia ad potentiam. Sed iſtud poſſe nõ diſtinguit᷑ ab
ipᷣa voluntate et ſapia:ita nec hec potentia ad quam re
ducitur.vñ etiam cum apvellat dam̃.pꝛouidentiã virtu
tem pꝛouiſiuã. non ſumit᷑ hec virtus pꝛout diſtinguitur
ab ipa ſapientia 7 voluntate: ſed pꝛout cointelligitur ĩ
illis. Ao aliud dom ꝙ diſpoſito accipitur cõmuniteꝛ
⁊ ſic idẽ ẽ pꝛonidentia.ᷣm ꝙ dicituꝛ ĩ ſentẽtijs.ꝙ pꝛo
uidentia eſt gubernandoꝛum. que etiaʒ qñq; dicituꝛ di
ſpoſitio. Alio modo ſtricte: vt diſpoſitio reſpiciat fieri:
Peouidentia factũ eẽ.ſed duplex eſt eẽ:et duplex ſieri:et
dupler pmanentia. Eſt em eẽ nature ſiue pꝛimum eſſe
Ftum ad hoc ꝓ puer dicitur bomo perfectus.ſʒ ẽ eẽ ſe⸗
cundum ꝙtum ad quov nõ eſt pfectus. quia non dũ ꝑce
ptibilis ſcientie et binõi. Similiter eſt dupler fieri. t ei
fieri quo ad ec pꝛimũ:et fieri quo adeſſe ſecũdum. Si⸗
müliter diſ poſitio dei dupliciter dicitur. vno modo ᷣm
reſpicit ſieꝛi qᷓtum ad eſſe pꝛrimum. Alio mõ ſᷣm ; re
ſpicit fieri quo ad eſſe ſecundũ. Similiter duplex pma,
nentia neceſſaria. eſt em neceſſaria ꝑmanentia pꝛimi eſ
ſe:et neceſſaria ſecundi eſſe.ſᷣm hoc eſt duplex pꝛouidẽ⸗

—
õ ſi LHn

xxvſ.

tia.nec eſt oppoſitio ꝙ ſit completio pꝛimi eſſe:et ꝙ ſecũ
dum eſſe adhuc ſit in ſieri.¶ Ad vltimo queſitum dom
hm boetium.ſicut diſpoſitio dicitur dupliciter.diſpoſi
tio que eſt in diſponente:et diſpoſitio que ẽ in re diſpo⸗
ſita. Diſpoſitio in diſponente ẽ exemplar. diſpoſitio in
diſpoſito ẽ oꝛdo deductus ab ipo exemplari.etẽ foꝛma
exemplata in ipᷣa re:ſimiliter eſt ð puidentia. Scðᷣm ꝗ
ꝙ exemplaris ratio cõſideratur in arte diuina:dicitur
pꝛouidentia.ſᷣm ꝙ cõſideratur in re vel in effectn oꝑis:
dicitur fatum.vñ boetius ponit exemplũ in artifice qui
cõſpicit opus.et vno aſpectu reſpicit diſpoſitõem totaʒ
ſimul.ſed in oꝑe non ſimul:ſed particulariter. Similit
in deo oꝛdo ille qui eſt in mente diuina ſimul omnia cõ⸗
ſpicit.ſed opere nõ ſimul.ſed particulatim et tꝑaliter.
vñ berba boetij ſunt hec.ſicut artifex faciendi foꝛmã rei
menie percipiens mouens oꝑis effectũ.et ꝙ ſimpliciter
pñtarieq; pꝛoſpexerat:per tꝑales etiam oꝛdines ducit.
ita deus pꝛouidentia quidem ſingulariter ſtabiliterqʒ
facienda diſponit. fato vᷣo hecipᷣa que diſpoſuit multi⸗
pliciter et tꝑaliter adminiſtrat.ſicut ergo diſpoſitio in
diſponente ⁊ diſpoſitio in diſpoſito non ſunt idem. ſed
vnũ exemplar aliud imago vel exemplatũ:ſic eſt de ꝓui
dentia et fato.vñ illa relatio cũ dicit qui modus ⁊c̃. fit
relatio nõ ꝓ ydemptitate ſimpliciter: ů pꝛo cõueniẽtia
ſimilitudinis. dicitur tñ fatum dupliciter. vno mõ lex
aſtroꝝ ꝑ quam inducituꝛ neceſſitas rebus ſingulariv⸗
etiã li.ar.ſic nihil eſt fatũ ſed erroꝛ. Alio mõ fatum dici
tur diſpoſitio inberens rebus mobilibus ⁊c̃ ſicut dicit
boetius.

Membrum terciũ

Onſequẽter querit᷑ de puidentia quomõ
ſit in hbunc modũ. Primo vtruʒ ſit tꝑalis
vel eterna. Secũdo mõ vtrũ ſit ſimplex vł
multiplex. Tercio vtrũ ſit cã reꝝ et ĩ quo
genere cauſe. W

Articulꝰpꝛimꝰ
D pꝛimũ ſic videt᷑ ꝙ ſit eterna. Poetius in
li.de cõſolatõe.ab eterno cũcta ꝓſpiciẽs:pꝛo
uidẽtie cernit intuitus.g/ puidẽtia cernit ab
eterno ergo ẽ ab eterno.¶ Item in eodẽ.vt ẽ bonus pꝛo
uidet.ꝗ em̃ nõ ꝓindet nõ eſt bonus.ſed ab eterno bonꝰ
ẽ.ꝗ̊ ab eterno ꝓuidit.q Si dicat᷑ ꝙ nõ valet. Cõtra da
oppoſitũ.nõ ꝓuidit ab eterno:̊ nõ ẽ bonꝰab eterno. ꝗa
ſicut dic ioh.dameſc.ꝗ nõ pꝛouidet nõ ẽ bonꝰ. Itẽ in
eodẽ boetiꝰ.vt ad intellectu ẽ rõcinatõ ad id qð ẽ.ad id
qð gignit᷑.ad etnitatẽ tpᷣs:ad pũctũ mediũ ciꝛculꝰ:ita ẽ
ſeries fati mobił ad pꝛouidẽtie ſtabilẽ ſimplicitatem.&
ſic ſe bʒ fatũ ad puidẽtiã ſiẽ tpᷣs ad et᷑nitatẽ.q̊ pꝛouidẽ:
tia ẽ etna:fatũ tꝑale. Cõtra.ꝓuidẽtia ẽ cã q̃ deꝰmini

ſtrat ſubditis bona nel mala pene. G̊ at᷑ ẽ ex tꝑe.4 Item

ioh̊.dama.pꝛouidẽtia ẽ ad exiſtẽtia cuꝛa.q̊ ſolũ poſitis

exiſtẽtibo ẽ pꝛouidẽtia:ᷣ h̊ ẽ ex tꝑe.¶ IR pꝛouidẽtia ẽ gu

bernãdoꝝ.gubernãda at᷑ ſũt tꝑalia:̊ pꝛouidẽtia tꝑat.
ſi eĩ ñ ſunt gubernãda.ñ ẽ cura gubernãdoꝝ ita nec cu⸗
ra. Rñſio.i intellectu ꝓuidẽtie ſũt duo.ſ.cognitio et

cãlitas.ſi reſtringimꝰpꝛouidẽtiã ad cognitõem q̃ guber
nãda pᷣcognouit ſicut dic boetiꝰ:ſic ẽ eterna. Si vo di⸗

cat cauſalitatẽ: adhuc h̊ põt eẽ dupliciter.ĩ actu vł i ha⸗
bitu.ſicut dñs põt dicẽ reſpectũ ad creaturã ĩ actu vel ĩ
habitu.ſi ĩ habitu:ſic dr duũs ab et᷑no.ẽ eĩ tałꝗ ab etno
habilis ẽ dñari.ſi ĩ actu:ſic ex tꝑe ex qͥ fuum habuit in
actu. Similiter ſi dicat᷑ pꝛouidẽtia cura ĩ habitu.ſic pt
dici ab et᷑no.qꝛ dic diuinã eẽntiã vt habilẽ ad gubernã⸗
dũ creaturã.ᷣ ſi dicat᷑ in actu cura:ſic dẽ ex tꝑe.dðᷣm q̊
ꝙ intuiiꝰpꝛouidẽtie ẽ ab eterno ſic diẽ boetiꝰ:b̊ càlitas
Fm ꝙ dr ĩ actu ex tꝑe.q Av illð boetij vlt.dom q fit cõ⸗
Patio ꝓuidẽtie ad fatũ.ñ qꝛtũ ad duratõʒ: h̊ qᷓtũ ad ſim
plicitatẽ ⁊ ↄpoſitõʒ.⁊ poĩt exẽplum ĩ materialibo vt in

v C ( 2

7

puncto et in circulo.ꝛ exiñ in ĩmaterialibo. vt in intelle
ctu ? ĩ rõcinatõe.vult diceꝛe. ſicut intellectꝰſimpler
reſpectu rõcinatõis:tñ rõcinatio ẽ ab intellectu. Sili
ter et de alijs. ſic ꝓuidentia ſe habet ad fatũ vt ꝓuiden⸗
tia:ſic ia diuina diſpoſitio reꝑ gubeꝛnandaꝝ.fatũ vo
ipa deductio gubernatõiset ẽ hec ab illa.et ipa ꝓuidẽ
tia immobilis ſtat:fatũ vᷣo mobile.Et ꝑ boc patʒ ſolu⸗
tio ad ſecundo obiectum.

Articulus ſecundus

Dillud quod ſecudo querit᷑.virum ꝓuidẽtia
ſit ſimplex vel nõ: ꝓcedit᷑ ſic. omne cõtenti⸗
uũ multitudinis inqᷓtuʒ hmõi nõ habet ſim

.„ x2 - — —

plicitatẽ. ̊ ꝓpuidẽtia ẽ cõtentiua młtitudinis.quia ꝓui⸗

—

dẽtia tot rerũ ẽ ↄtentiua quot capit ⁊ ecõuerſo. Mul⸗

tas aũt res capit ⁊ amplectit᷑:ĩmo oĩa ſicut dicit boeti
us. ꝓuidẽtia nõ habet ſimplicitatem. 4 Ad oppoſituʒz
MHoetius in li.de cõſolatõe.illud certe manifeſtum eſt:
immodilẽ ſimplicemq; foꝛmã rerũ eẽ ꝓuidentiã.ᷣ ꝓui⸗
dentia ẽ ſimplex. Rñſio.dðm ꝗq; ꝓuidentia ſimplex ẽ
omnimoda ſimplicitate. Ad rõem in cõtrariũ dðm
q ꝓuidentia cõtinet rerũ ſpecies fiendarũ ſicut cã.nõ ſi
cut vniuerſum in quo cõtinẽtur taqᷓ; ꝑtes cõſtituentes
ipᷣm.et iõ ponũt ĩ ipo multitudinẽ.nõ ſic aũt ẽ hic de ꝓ⸗
uidentia.ↄtinere aũt vt cã nõ repugnat ſimplicitati can
ſe.maxime in deo in quo cõtinent᷑ omnia ſicut in ſna cã
vñ boetius.ſicut artifex feciẽdo domũ vel rei foꝛmã mẽ⸗
te ꝑcipiẽs mouet oꝑis effectũ.et ꝙ ſimpliciter pᷣſenter⸗
qʒ ꝑſpexerat:ꝑ tꝑales oꝛdines ducit.ita deus ꝓuidẽtia
quidẽ ſingulariter ſtabiliterq; fienda diſponit.et hoc eſt
qð dicit aug.ſuꝑ illud Ro.xj.ex ipᷣo et per ipᷣm ⁊c.ars
omnipotentis atq; ſapiẽtis dicit᷑ plena oĩm ratõnum et
incõmutabiliũ viuẽtiũ:⁊ omnes vnũ in ea.Sunt em̃ in
ipᷣa cã Fᷣm modũ cauſe.vñ cũ ſit cã ſimpliciſſima:nec cõ
patiẽs młtiplicitatẽ aliquã:ſunt ibi mõ ſimpliciſſimo.

Articułtercrꝰ
Dillud qð querit᷑.vtrũ ꝓuidẽtia ſit cã.⁊ ĩ q
genere cauſe: ꝓceditur ſic. Hoetius ĩ.v.li.
cõſolatõe.omniuʒ generatio reꝝ cũctuſq;

mutabiliũ naturaꝝ ꝓgreſſus.et quidꝗo aliquo mõ mo

uet᷑ cauſas foꝛmas ex diuine mẽtis ſtabilitate ſoꝛtitur.
hec in fine ſimplicitatis arte cõpoſita multiplicẽ rebus
gerẽdis modũ ſtatuit.qui modus cũ in ipᷣa diuine intel
ligẽtie puritate cõſpicit᷑: ꝓuidẽtia nominat᷑.ex hac au⸗
toꝛitate patet.q; ꝓuidẽtia reſpicit res gerẽdas ſiue fien
das ab ipo artifice pꝛimo.⁊ ita ẽ cã reruʒ. Sed ꝙ ſit cã
foꝛmalis oñditur.quonia dicit boetiꝰĩ eodẽ. manifeſtũ
ẽ immobilẽ ſimplicemq; gerendarũ rerũ foꝛmã eẽ ꝓui⸗
dentiã.Ex quo ſic ambro.ꝓuidẽtia ẽ foꝛma rerũ geren
darũ.ſed foꝛma rerũ gerendaꝝ ẽ ipᷣa cã foꝛmalis exẽpla

ris.g̊ᷓ pꝛouidẽtia ẽ cã foꝛmalis exemplaris rerũ.4. Iteʒ

boetius in eodẽ pꝛouidẽtia ẽ ipᷣa illa diuina rõ ĩ ſummo

oĩm pꝛicipe ↄſtituta.q̃ cũcta diſponit.⁊ pꝰ dic̃.deꝰ pui⸗

dẽtia ꝗdẽ ſingulariter ſtabiliterq; faciẽda diſponit.ſm

ꝙ ẽ hmõi ĩ efficiẽte eſt cꝗã foꝛmalis exẽplaris: ⁊ hmõi rõ

ſiue ars ẽ exẽplaris:cã ̊ ⁊ ꝓuidẽtia ĩ deo ẽ cã foꝛmalis

exẽplaris reꝛuũ.¶ O at᷑ ſit cã effitiẽs pʒ.qꝛ dicẽ damaſce.

ꝓuidẽtia ẽ bona volũtas dei. Sʒ volũtas dei ẽ cã effici
ens reꝝ.vñ dicit aug.ſuꝑ geñ.ꝙ volũtas ði ponit neceſ⸗
ſitatẽ rebo. et dicit et ĩ ench.ꝙ volũtas dei ẽ cã oĩm noti
onũ et ſpẽrũ.ꝓuidẽtia q̊ ẽ ca efficiẽs reꝝ.¶ Itẽ boetius
iĩ.iij. de cõſolatõe dic.ꝙ dedit ꝓuidẽtia a ſe creatis hanc
maximã manẽdi cãm vt qͥad poſſint naturalit᷑ deſidẽnt
ex hac autoꝛitate babr̃.ꝙ ꝓuidẽtie ſit creare.ſᷣ creare ẽ
ipius cãe efficiẽtis:qꝛ creare dic ꝓducẽ res ad eẽ. quod
ꝓpꝛiũ ẽ cãe efficiẽtis:q̊ puidẽtia ẽ cã efficiẽs. Oꝛ at᷑ ſit
ca finał vidr.quoniã dic̃ aug.in li.lxxxiij.qſtionũ.ſũme

illud bonũ ẽ cniꝰ ꝑticipatõe cetera ſũt bona. poꝛro illuo
bonũ cuiꝰꝑticipatõe ceta ſũt bona ꝑ ſeip̃m bonũ ẽ᷑: quã

diuinã pꝛouidẽtiã vocamꝰ.pꝛouidẽtia ̊ ẽ ſummũ bonũ
bſᷣ ſummũ bonũ ẽ finis oĩm ſicut et᷑ pꝛobat boetiꝰ. pꝛo⸗
uidẽtia ẽ finis rerũ.q̊ ⁊ cã finalis rerů. Solutõ.dom
ſicut dictũ ẽ ſupᷣ.ꝙ ĩ pꝛouidẽtia ſunt duo ipᷣa cognitõ q̃
determinat᷑ ex ꝑte videntie.et ẽ ibi cãlitas ſuperaddita
ipᷣi cognitõi vel videntie q̃ vocat᷑ ꝑ poſitõem additã.cõ
cedimus ergo ꝙ pꝛouidẽtia ẽ cã ſ̊ qtum ad cognitõnez
vel videntia qua im poꝛtat ẽ cã foꝛmalis exẽplaris.qꝛ ſi
cut in ſciẽtia edificãdi in artifice ẽ cã exẽplaꝛis domꝰ:ita
in ſcia diuĩa ẽ cã exemplaris foꝛnaꝝ fiendaꝝ.vñ ipᷣa dẽ
ydea rerũ.et ꝙ ſe habeat pꝛouidẽtia ad modũ rõnis vel
cã exemplaris ĩ artifice dicit boetius.ſicut artifex faciẽ
de rei foꝛmã mẽte pꝛoſpiciẽs vel ꝑcipiẽs mouet oꝑis ef⸗
fectũ:pñterq; ꝑſpexerit ꝑ tꝑales oꝛdines ducit: ua deꝰ
pꝛouidentia quidẽ ſingulariter faciẽda ſtabiliterq; diſ⸗
ponit.ſ̊ rõe calitatis ſuꝑaddite ſe habet ĩ rõe efficiẽtis.
7 G mõ dr pꝛouidẽtia bona volũtas dei q̃ cũcta guber⸗
nant᷑ atq; regũtur..:Ad illud aũt qð obijcit de cã fina⸗
li.d ᷣm ꝙ pꝛouidẽtia nõ ẽ cã finalis rerũ.Et ad illud qͥ
obijcitur ꝙ ip̃a ẽ ſummũ bonũ.dðm ꝙ in fine duo ſunt
ſcʒ terminare ⁊ finire ipᷣ̃as res ⁊ oꝛdines rerũ:iterũ fi⸗
nis ẽ mouẽ efficiẽtẽ ſiẽ dicẽ pᷣs.pꝛia tñ rõ inqtũ finis
crmĩat᷑ ĩ ̊ ꝙ tmĩat᷑ res:⁊ ꝙ ad ipᷣm velut ad tminũ oꝛ
dinant᷑ res:⁊ ſic ſũmũ bonũ habet bas duas rões ĩ pꝛo
uidẽtia.ꝗ ẽ illð finis qð ẽ mouẽ efficiẽtẽ:⁊ ſic hʒ ĩ ſe vir
tutẽ oꝛdinãdi oẽs res ſicut finis.ſᷣ̊ nõ dr ĩ rõe terminã⸗
tis res.verũ tamẽ ꝑ hoc ꝙ habet de rõe finis magis re
fert᷑ ad ip̃m efficiẽtem pꝛouidẽtia:̊ ẽ ſummũ bonum.et
ſummũ bonũ babet pᷣdictas duas rões.quarũ vna con
uenit pꝛouidentie.de cã aũt materiali nõ hʒ locũ q̃ſtio.
Vel põt dici.q ſummũ bonũ dicit᷑ finis⁊ efficiẽs.Ef⸗
ciens aũt dr̃ inꝗꝙᷓtũ ẽ ſui coĩcatiuũ vel diffuſiuũ.⁊ ꝑ hac
rõem dẽ pꝛouidentia bonũ.qdð patet ex illo ðᷣbo aug.in
li. lxxxiij.q. Sumime illð bonũ ẽ:cuius pᷣticipatõe cete⸗
ra bona ſunt: quã diuinã pꝛouidẽtiâ vocamus.nõ igit᷑
ſequitur pꝛouidẽtia ẽ ſummũ bonũ:ergo ẽ finis b̊ ẽ pec⸗
catũ id ẽ fallacia ſᷣm accidens. G
Membꝛum quartum
Onſequenter queritur quoꝛum eſt pꝛoui⸗
dentia boc modo. Pꝛimo vtrum bonoꝛuʒ
et maloꝛum. Secundo vtrum caſualium

Tercio vtrũ voluntarioꝝ.Quarto vtruʒ

nobilium et vilium.

Articulꝰ?pꝛuimꝰ?
HBS pꝛimũ ſic.creatõis actus ẽ fundamentuʒ
quaſi ad pꝛoducẽdũ res ĩ eẽ.gubernaꝛe vᷣo ⁊
ↄtinẽ młtiplicare ⁊ ↄſiles actꝰſunt q̃i edi⸗

ficia appoſita ſuꝑ illð fundamẽtũ:bᷣ edificiũ nõ ſe exten

dit vltra qᷓ; fundamẽtũ.creaꝛe aũt tm̃ ſe extẽdit ad bona

geñ.j. vidit de cũcta ꝗᷓ fecerat æc. ᷓ gubernaẽ. cõtinere.

miltiplicare ⁊ bmõi actꝰꝗ ſunt q̃i ſuꝑ edificia: tm̃ ſe extẽ
dẽt ad bona.ſ̊ gubernatõ ẽ pꝛouidẽtie.̊ pꝛouidetia erit
tm̃ bonoꝝ.¶ IZtẽ aug.i li. lxxxiij.q. pꝛouidẽtia ẽ ſummũ

bonũ a qͥ cetera bona ſunt.ſᷣ̊ a ſummo bono nõ deſcẽdũt

nec deriuant᷑ niſi tm bona:ꝗᷓ pꝛouidẽtia tm̃ ſe extẽdit ad
bona. IJtẽ damalſ.oĩno neceſſe ẽ oĩa q̃ pꝛouidẽtia fiunt
Fm rectã diſpoſitõeʒ ⁊ optima ⁊ deo decẽtiſſima fieꝛi. ſ
mala nõ ſũt optima nec ðo væcẽtiſſima: ̊ mala nõ ſunt
ſub diuĩa pꝛouidẽtia. ¶ It hoc pꝛobat᷑ x ſiłe.ſi ei eẽt ali⸗
qs rex magnꝰ potẽs.nũqd ꝑmittẽt in regno ſuo aliqð
malũ qð deſtruet regnũ.i2õ vtiq; ſi ↄgnoſcẽt illð malũ
potẽtiã hret expellẽdi vł et deſiruẽdi.ſ̊ deꝰ rex regũẽ
oĩpotẽs ⁊ oĩ ciẽs. Si igit᷑ aliq ſũt mala ĩ regno eiꝰ:non

fũt ſub ei pꝛouidẽtia. Sʒ Z. hugo ĩ ſuio ſentẽtijs vtꝛü ⸗

qᷓ; oꝑat᷑ pꝛouidẽtia ĩ ſuo ⁊ alieno.ĩ ſuo qð fecit ĩ alieno
qð ꝑmiſit:&̊ illð alienũ ẽ malũ: pꝛouidẽtia oꝑat᷑ circa

malũ. ſe extẽdit et ad malũ.⸗ Stẽ ſuꝑ illð nueri. xxij.

venit at dñns. glo.oꝛigeñ.nos dicemꝰſapia tei.i.pꝛoui⸗

—

— =— —

eficite
cuen Abe⸗
eiaäfin
Biſln
fiedioſn
nerüii
fingift
todtnini
hasföchine
ſichike,
benmnid
hnisnnnen
müborune
garüpracn
tyloiiſt
tfftii E
lſbirpi
ohrugin
ſattetes
Plu ſdici
ſnabiſer

Im
neNvrn
bononz

daſualtonn
Wrtotrvz

ndanene,
ernarint
untſch
jnöͤſean
ditedb
necöt
Atit
Cubntmn
ſniſummn
ſegiten
ſinftnt
ſmeſciß
alenöſn
ſiätit
oſwwo
iloͤnin
reyſ
nochn
itzed
inn
cnin
zünn
Cpon

„ He

QNueſtio

dentia dei oĩa eẽ ita diſpoſita:vt nihil ocioſi um ſit apud
cxũ nec bonũ nec malũ.maliciã deus nõ fecit.cũ tñ inuẽ
taz ab alijs ꝓhibere poſſit nõ ꝓhibuit:bᷣ ea vtitur ao ne

ceiſſarias cãs. mala nõ ſunt ſub diuina ꝓuidẽtia. 4 N
HMoetius de cõſolatõe.ſola diuina vis ẽ cui mala bona

ſunt. mala inquã ip̃ᷣi creature:cũ eis ↄpetẽter vtẽdo ali
cuius boni elicit effectum.oꝛdo em̃ in diuinis ita cueta
cõplectit.vt qui ab aſſignato oꝛdine Tceſſerit.ſ.miſcðdie
in aliũ oꝛdinẽ relabatur.ſ.iuſticie. iur illud ꝓuer.xvj.
oĩa ꝓpter ſemetipᷣm oꝑatus ẽ dñs impiũ qͥ ad diẽ ma⸗
lũ ergo mala ſubſunt diuine ꝓuidentie et et bona.·¶INt
dyo. de diuinis nominibo. Etenim malũ ad vniueꝛſita
tẽ boni ↄfeꝛẽs ẽ.nõ imꝑfecti eẽ ei largiẽs.ſʒ quicqd ẽ cõ
ferẽs ad vniuerſitatẽ ẽ oꝛdinatũ.oꝛdinatũ autẽ eẽ e ſub
diuina ꝓuidẽtia:q̊ᷓ malũ ẽ ſub ꝓuidentia. Quoo cõ⸗
cedimus. Sed notãdũ.ꝙ dupliciteꝛ dr aliquid eẽ ſub di
nina puidẽtia. AUno mõ vt ab ipᷣa creatum vel factũ. et
ſic ſunt bona tĩ ſub ꝓuidẽtia.Alio mõ nõ vt ab ipᷣo fa
ctũ:ſᷣ̊ cum factũ ẽ ab homine vel angelo malo ab ipᷣa oꝛ
dinãdum.et ſic ſunt mala ſub diuina ꝓuidẽtia.ſic ꝗ̊ ſub
diuina ꝓuidẽtia ſunt bona tãqᷓ; ab ip̃a facta:et etia ma⸗
la tãqᷓ; ab ip̃a oꝛdinata.vñ hugo ĩ ſentẽtijs.ſᷣm hac vni⸗
uerſalẽ ꝓnidentiam cũctoꝝ nõ ſolum ſuis que bona ſũt
ſʒ alienis que mala ipᷣe nõ fecit ſʒ ꝑmiſit:qð debitũ ẽ di
ſpẽſat.nihil em̃ ĩ regno ſuo hãc oꝛdinatõem euadet.ſãẽ
et ip̃a iniquitas ex hac ꝓuidentia ſtipendia habet.⁊ nõ
poterat vel ip̃a malicia in obliuionẽ venire apud ꝓuiſo
rẽ omniũ. Scdm boc ergo rñdendum ẽ ad omia qᷓ obij
ciunt᷑ ĩ otrariũ.q.ſ.mala nõ ſunt ſub diuina ꝓuidentia
qꝛ oẽs ille rões ꝓcedũt illa via q̃ mala nõ ſunt ſub pui⸗
dẽtia diuina taqꝙ; ab ipa cꝛeata vel facta. Ad pꝛimum
dðm.qꝙ nõ eſt ſimile de creatõe et gubernatõe.creatio eĩ
ẽ de nihbilo.vñ nõ ponit rem exiſtẽtem.ĩmo ẽ de nõ eẽ ad
eẽ ſiue de nihilo in aliquid.malũ aũt ecõuerſo.ſ.de aliq̃̊
in nihil ſiue de eẽ in nõ eſſe.et hoc ẽ quia malũ eſt coꝛꝛu⸗
ptio ip̃ᷣius nature que eſt ens et bonum.et iõ contrario
modo ꝓcedunt creatio et malicia.vñ nõ poteſt tꝛabi cꝛe
utio vt dicatuꝛ mala.ſed malũ nõ ſe habet ecõtrario gu
bernatõni:quia gubernatio ponit rem exiſtentem. ma⸗
lũ aũt nõ ẽ de nibilo ſed de aliquo. nec tñ ex hoc ſequiẽ
ꝙ ad plus ſe extendat gubernatio qᷓ; creatio. quia ſicut
creatio ſemꝑ terminatur ad bonũ cuius eẽ eſt ex nihilo
ita gubernatio ſiue reſpiciat bonũ ſiue malũ ſemꝑ teꝛmi
nat᷑ ad bonum.quia nõ reſpicit mala ꝓpter ſe: ſʒ vt ex il
lis eliciat bonũ. Monũ em̃ ẽ mala oꝛdinari vt nihil ĩ re⸗
gno ꝓuidẽtie maneat inoꝛdinatũ.et h̊ ẽ qð dicit boetiꝰ.
ꝙ ſola vis diuina ẽ cui mala bona ſunt.vñ ꝓuidẽtia cõ
tra malũ ſemꝑ vxlteꝛius intendit trahere bonũ.⁊ in hoc
terminat᷑ eius aſpectus. Itẽ cũ dr ꝙ gubernatio nõ põt
ſe plus extendẽ ꝙᷓ creatio que ẽ fundamẽtũ eius. hẽ ita
intelligẽdum.ꝙ ipᷣa ꝓuidentia cuius ẽ gubernatio non
ſint aliqua que nõ ſubſint creatõi.ab ipᷣa eĩ nõ ſunt ali⸗
qua niſi bona.tñ per hoc nõ pꝛiuat᷑ reſpectus ad aliqua
que nõ ſunt creata:ſed per defectum voluntatis educta
vt ex ip̃is ſemper vlterius bonuʒ eliciat.¶ Ad illud qð

obijcit. ꝙ a ſummo bono nõ deſcendit niſi bonũ. dom

ꝙ verum eſt ſicut ab ipo factum.nec dicimus ꝙ malum
ꝓcedat a ꝓuidentia ſicut ab ipᷣa factũ:ſʒ ſubeſt ei tanqᷓ
ab ipᷣa oꝛdinatũ.¶¶ Similiter dicimus ꝙ autoꝛitas da⸗
maſc.loquitur ð illis que facta ſunt a diuina ꝓuidẽtia
et nõ de illis que reguntur a ꝓuidentia. de illis em que
fiunt ab ipᷣa:verũ ẽ illud ꝙ fuit decentiſſima et optima
⁊ vt nõẽ melius fieri.ſupple ᷣm ꝙ ſunt in vniuerſitate.
quia ſic pgruentiſſime ſunt ſupple qtum ad cognitõem
vniuerſi:licet ſinguli in ſtatu ſuo poſſent melioꝛa fieri.
Similiter dðm ẽ ad alias autoꝛitates.¶ Adillð quod
obijcit ꝙ aliquis potens nõ ꝑmitteret malum fieri ĩ ter
ra ſi ſciret illa. Similiter dom ẽ de deo ꝙ rem illã quazʒ
mal pᷣſciret nec crearet nec gubernaret niſi ex ea aliqð
bonũ elicere intenderet.et hoc bene determĩat aug. lu⸗

. *
.ix ad Ro. Suſtinuit in multa patiẽtia.glo.nullũ de
us vel hominum vel angeloꝝ crearet quẽ maluʒ eẽ p̃ſci⸗
ret:niſi ꝑiter noſſet quibo bonis vſibus eos accomoda⸗
ret.ſicut etiã facit rex terrenus cũ habʒ aliquot de filijs
qui nolunt comodari ad aliquẽ bonuʒ vſum trãſmittit
eos ad alium vſum.et ſic de ipᷣis ſemper elicit bonũ.Et
hec ẽ etiam rõ quare dñs ſuſlinet malos. Idem etiã oñ⸗
ditur autoꝛitate Oꝛigeñ.ſuꝑ.xxij.nũeri.Aſdalicia vtit᷑
deus ad neceſſarias cauſas per qu am ꝓbat eos qui ad
virtutũ gloꝛiã tendũt.Si em nõ eẽt malicia:nõ eẽt ꝗ cõ
trairet virtutibo.virtus aũt ſi cõtrariũ nõ haberet non
clareſceret.ſic ergo ad exercitium bonoꝛum et ꝓbatõeʒ
virtutum ſuſtinet deus malos.

Articulꝰſecundꝰ

Onſequenter queritur.an ꝓuidentia ſit ca⸗
ſualiũ. Ad quod ſic boetius.v.de cõſolatõe.
oꝛdo ille ineuitabili ↄnexione ꝓcedens. ꝗ de
ꝓuidentie fonte deſcẽdens:cũcta ſuis locis tꝑibuſq; di⸗
ſpoſnit.⁊ agit ibi ð caſualibus:ergo caſualia ſunt ad/p
uidentiam.¶ Item boetius licet diffinire caſum eẽ ino⸗
pinatũ ex cõfluẽtibus cauſis in his que ob aliud gerun
tur euentum.ſicut alius facit domũ.et alius tranſit per
illũ locum:cadit lapis ſu ꝑ caput eius et occidit ipᷣm.ne
q; hic facit domũ vt lapis cadat ſuper ipᷣm:nec hic tran
ſit vt occidatur a lapide.neuter em̃ hoc intẽdit.iſtud at
dr̃ caſuale.illud aũt ſubeſt gubernatõi et ꝓuiſioni diui
ne.ꝙ em̃ lapis cadit in illũ locũ ſubeſt ꝓuidẽtie ⁊ gubeꝛ
natõi diuine.Similiter ꝙ iſte vadat ad foꝛum ꝑ illum
locum:et illa hoꝛa.hoc ſubeſt gubernatõi diuine ⁊ oꝛdi
natõi.Et ex his duabus cauſis cõſluentibus ẽ caſus.q̊

caſualia ſubſunt diuine puidentie.Similiter iſte abſcõ

dit theʒz aurum ⁊ ̊ pᷣter intentõeʒ ꝙ alius inueniat.iſte
arat terrã illã pᷣter intentõem ꝙ üllu inueniat:et tñ ipᷣm
inuenit iſtũ reponẽ theʒaurũ:h̊ ſubeſt ꝓuidẽtie.et ſimi⸗
liter arare iſtũ.et he ſunt caulſe illius inuẽtõis. ſi q̊ ille
cauſe ſubſunt ꝓuidentie diuine.q̊ caſualia ſubſunt ꝓui
dentie diuine. ¶ Item boetius.ſiquidẽ aliquis euẽtũ te⸗
merario motu nulla cauſarũ cõnexione ꝓductũ caſum
eẽ diffiniat:nihil oĩno caſum eẽ ↄfirmo.j̊ caſus ẽ ex cõ⸗
nexione cauſarũ cũ ſit aliquid.ſed omnis cõnexio canu⸗
ſarum faciens aliquid ſubeſt oꝛdinationi diuine: ergo
caſus ſubeſt oꝛdinatõi vel ꝓuiſioni diuine.i Item boe⸗
tius.ꝓuidentie cũcta ꝑiter q́;uis diuerſa qᷓ;uis infini⸗
ta ↄplectitur:ꝗᷓ cõplectitur caſualia.¶ Stem boetiꝰ. hic
actus foꝛtunaſq; hoĩim indiſſolubili cãrum connexione
ↄſtrigit. Cõt᷑. augiĩi li.lxxxiij.q:ꝗeꝗd caſu fit temẽ fit
h̊ ꝗcꝗd temẽ fit nñ ꝓuidẽtia fit.ſi &̊ caſu aliq̃ fiũt ĩ mundo
nõ ꝓuidẽtia vniuerſus mũdus adminiſirat.& ſi aliqua
caſu fiũt:ẽ aliqua ſubſtatia q̃ ad opus ꝓuidẽtie nõ ꝑti⸗
net:caſualia & non ſubſunt diuine ꝓuidẽtie. Solutõ
dðm ꝙ caſualia dicunt᷑ dupliciter.vno mõ põt dici ca⸗
ſus ex aliquibo cõfluentibo cauſis que uõ hñt aliquã oꝛ
dinatõem inopinatus euẽtus.et h̊ mõ vult aug.ꝙ nihil
caſu fit:qꝛ nihil inoꝛdinate ſiue abſq; omni oꝛdine fit.ĩ⸗
mo ſi fit aliqd a caſu:h̊ mõ temẽ fit. Alio mõ ſᷣm ꝙ diẽ
boetiꝰ.Ariſtoteles ingꝗt in phiſicis.quotiẽs aliquid cu

iuſpiã rei gra gerit᷑ aliudq; ꝗbuſdã decauſis ꝙᷓ qð inten
te bat᷑ obtingit:caſus vocat᷑. vt ſiquis colẽdi agri cã fo

diẽs bumũ:defoſſi auri pondꝰinueniat. hoc igit᷑ foꝛtui⸗
tu quidẽ creditur accidiſſe.verũ nõ de nihilo c.nã ꝓpꝛi⸗
as cãs habet.quarũ impꝛouiſus inoꝛdinatuſq; cõcur⸗
ſus caſum videtur oꝑari.ã niſi cultoꝛ agri humũ fo⸗
dẽt.niſi eo loco pecuniã ſuã depoſitoꝛ obruiſſet:auꝝ nõ
eẽt inuẽtũ.he igr̃ ſũt foꝛtuiti cauſe cõpẽdij ſibi ↄfiuẽtibo
cauſis:nõ ey gerẽtis intẽtõe ꝓuenit.neq; eĩ qꝛ aurũ ob⸗
ruit nec qui agrum exercuit. vt ibi pecunie inueniren⸗
tur intẽdit.ſed vt dixi ꝙ iſte obruit bunc fodiſſe contin⸗
git atq; concurrit. licet igitur diffinire caſum eſſe ino⸗
pinatum ex conſluentibus cauſis in his que ob aliud

P rrcHoCr O) 6o

gerũtur euentũ. cõcurrere vᷣo atq; ↄſluere caſum fac̃ oꝛ

eurren caſum fac o ꝑ coactionẽ ita ꝙ auferat᷑ ei cõſenſus et libertas facien
do iſte ineuitabili cõnexione ꝓcedens.qui de ꝓuidentie di quicquid vult nec cogitur a deo ad hoc vel illud faci⸗ npe
fonte deſcẽdens:cũcta ſuis locis temporiſq; diſpõit.ex endũ.quidquid tamẽ faciat ſemꝑ ſubeſt diuine pꝛouidẽ c⸗

quo patet ꝙ caſualia ſubiecta ſunt diuine ꝓuidentie.qͥ
niã ab ipᷣo ẽ ꝙ cõfluunt cauſe ad talẽ euentum.

tie que in bonũ ipᷣm oꝛdinat et adiuuat in bonũ ꝑ gr.
tiam:in malo aũt nõ:ſed ſolũ oꝛdinat illud malũ.i Ad

ti
Articulus tercius auctoꝛitatẽ damaſceni dðᷣm.ꝙ ipemet ſoluit dicẽs. non
WNE pꝛedeterminat ea que ſunt in nobis:quia non compellit
Onſequẽter querit᷑ vtrũ ꝓuidẽtia ſit volun⸗ ipᷣam virtutem.i.nõ cogit liberũ arbitriũ ad facienduʒ
tarioꝛum. Ad ano aer gansene ſmme boc vel illud:tamẽ pᷣnoſcit que qð fient. ſ
quod ẽ.inqẽtum ẽ:bonũ ẽ.Illud em̃ ẽ ſumme 1,48 1 44 — .
bonũ cuius ꝑticipatõne cetera ſunt bona. Poꝛro illud R rticu us quartus
cuius ꝑticipatione cetera ſunt bona per ſeipᷣm bonum Einde queritur vtrũ diuina ꝓuidentia ſit ĩ⸗
eſt:qua diuinã ꝓuidentiam vocamus. Sed aliqua que differenter nobilium et vilium. Ad quod ſic 1
ſunt a libero arbitrio ſunt bona:ergo ſunt a ſummo bo ſapᷣ.vj.equa eſt cura de omnibo. Sed ꝓuidẽ⸗
no quod eſt diuina ꝓuidentia.q Itẽ mala que ſunt a li tia eius eſt cura ſicut dicit hugo et damaſce⸗ 4
bero arbitrio ſunt oꝛdinata a deo:ergo ſubſunt diuine nus:ergo equaliter ẽ de ommbus nobilibus et vilibus
ꝓuidentie.ergo voluntaria ſunt a diuina pꝛouidentia. 4 Item. xij.ſapᷣ. Nec eſi alius ꝙᷓ tu cui cura eſt de omni
Item boetius.rectoꝛ ac mediatoꝛ mentiũ deus qui cũ bus. Cõtra.j.coꝝ.ix.iſQũquid de bobus cura eſt deo
ex alta ꝓuidentie ſpecula reſpicit qð vnicuiq; cõueniat quaſi diceret nõ.¶ Iem dicit aug. et phus.melius ẽ q;
agnoſcit:et quod conuenire agnouit: accomodat.ergo dam neſcire q ſcire:ſicut vilia.et hoc eſt ratõe vilitatis
tribuit de ꝰ omnibus que ſunt a libero arbitrio ſiue ſint ergo de talibus nõ eſt cura deo.¶ Item hiero.in expoſi
bona ſiue ſint mala qð eis cõuenit.ſed omnia talia ſub⸗ tõne ſuper abacuk.abſurdum ẽ ad hoc deduceꝛe dei ma
iecta ſunt ꝓuidẽtie. Cõtra.boetius dicit ꝙ oꝛdo iſte ieſlatem.vt ſciat per momẽta ſingula quot culices na⸗ d
qui a ꝓuidentie fonte deſcendit: ineuitabili cõnexiõe ꝓ· ſcũtur quotue moriãtur quota pulicũ et muſcarũ mul⸗ di
cedit. Sed ea que ꝓcedunt a libero arbitrio nõ ꝓcedũt titudo quotue piſces naſcantur in aquis et ſimilia.i?õ o
ineuitabili cõnexione.quoniã volũntarie et libere ꝓce⸗ ſumus tamſfatui adulatoꝛes dei.vt duʒ ꝓuidentiã eius .
dunt ab ipᷣo.&̊ nõ ꝓcedunt ab ipo ſᷣm oꝛdinẽ ꝓuidentie etiam ad yma retrudimus in noſipᷣos iniurioſi ſimus. an
nõ igitur ꝓuidẽtie ſubiecta ſunt.¶¶ Item damaſ.opoꝛtzʒ eandẽ irratõnabilium et rõnabilium ꝓuidentiã eſſe di i⸗
noſcere ꝙ oĩa quidẽ pᷣnoſcit deus.nõ aũt pᷣdeterminat. centes.hic videtur dicere ꝙ deus illoꝛum minimoꝝ ſci
cognoſcit aũt que in nobis ſunt:nõ pᷣ̃determinat aũt ea entiã ſiue pꝛouidentiam nõ habebat.Qã ſi omnia ſub⸗
ſed omnia que ſunt ꝓuidẽtie p̃determinat.quia ſuũ pᷣui ſunt ꝓuidentie dei:nota ſunt ab ipᷣo.ergo nõ ẽ eius ꝓui⸗ ¹
dere ẽ p̃determinare:ergo ea qne ſunt liberi arbitrij nõ dentia reſpectu illoꝛum viliũ. Solutio.dom.ꝙ du⸗ M
ſubſunt diuine ꝓuidentie.q Item greg. querit.vñ eſt ꝗ⸗ plex ẽ cura pouidẽtie diuĩe. vna ẽ cura diuine ꝓuidẽtie ſn
in faciẽdo hoĩem querit᷑ ⁊ aduocat᷑ ↄſiliũ cũ dr.faciamꝰ que generalis eſt.qua res per tempoꝛa ſibi debito et de lif
hoĩem ⁊c.geñ.j.et nõ in faciẽdo alia. Et rñdet ꝙ aliud terminato ↄſernant᷑ in ſuo eẽ a diuina ꝓuidentia.⁊ hoc ſu⸗
ẽ qñ aliquis debet facere aliquã rem magnã. et aliud ẽ mõ verum eſt eſt ei cura de omnibus.Alia ẽ cura ſpe ha
qñ dʒ faceꝛe aliquã rem modicã.rẽ em̃m magnã facit cuʒ cialis ꝓuidentie quã ſpecialiter habet de ratõnali crea .
magna diligẽtia et circũſpectõe. Similiter quia homo tura.ſᷣm quã erudit ipam.dãdo ei pᷣcepta et legẽ:⁊ fm un⸗
ẽ in quo ẽ impꝛeſſa im ago dei.cũ magna diligẽtia dẽ fa hãc nõ ẽ ei cura de oĩbo.Et de hac loquit᷑ aplus cũ dicit Cor
ciamꝰ.vñ dicit.aĩa regale ꝗd ẽ:hinc demonſirat᷑ ꝙ nul⸗ nũquid cura ẽ ei de bobus? vñ glo.nõ de bobus cuꝛa eſt ſep
lius ſubdat᷑ im ꝑio hũs in ſe libertatẽ arbitrij:ſuoq; nu vt de eis in lege pᷣcipiat.nõ ꝓ bobus tm̃ hoc dicit ſ̊ ꝓpt nite
tu et moderamine diſpẽſans ſe.ergo ñ requiritur diſpẽ- nos tm̃. Sed generali cura ꝓuidet tam nobilibo ꝙᷓ igno irge
ſatio diuine ꝓuidẽtie.g ea que ſunt a libero aꝛbitrio nõ bilibus:quia omnia cõſeruat gubernat et hmõi.¶ Ad ſo
ſubſunt pꝛouidentie. Solutio.notandũ ꝙ aliter ſſᷣ⸗ illud quod obijcit᷑ ꝑ hiero.habetur ſolutio pꝛimo ſen⸗ cag
ſunt diuine ꝓuidẽtie ea que ſunt liberi arbitrij qᷓ natu⸗ tentiaꝝ diſlictionc.xxxix.Scit itaq; deus quata ſit mul we
ralia.iã ſic dicit damaſ.duplex ẽ ꝓuidẽtia.vna eſt ſᷣm titudo pulicũ.culicum et muſcarũ ⁊ piſciũ.quot naſcun te
acceptõem.alia ſᷣm cõceſſionẽ.Et dic̃ ꝙ ꝓuidentia ſᷣm tur quot moꝛiant᷑:ſed nõ ſcit boc per momenta ſingula ber
acceptõem ẽ:vbi nõ cõtingit eẽ reſiſtentiã nec ↄtradictõ ĩmo ſimul.vñ Ro.xj.ſuꝑ illo.ex ipᷣo et per ipᷣm ⁊c. glo. fün
nẽ.vñ hec ꝓuidẽtia ẽ de his vbi nõ cõtingit reſiſtẽtia.et ars quedam omnipotẽtis atq; ſapiẽtis dei plena omni bal
H mõ ?ẽ ð ipis naturalibo et que ſunt oꝛdinata nec aliter uʒ rõnum viuentiũ et om̃es vnũ in ea:ſicut ipa vnuʒ de pi
pfi eẽ.ſiẽ̃ ſolẽ oꝛiturũ cras. Pꝛouidẽtia aũt ſᷣm ↄceſſio vno.cũ quo vnũ vniuit oĩa deus que fecit ꝑ iam.etiðo le⸗
nẽ ẽ de his vbi cõtingit eẽ reſiſtẽtiã et cõtradictõeʒ.⁊ ſic cũ decedãt et ſuccedãt tpa:nõ diſcedit aliquid vel ſuece gui⸗
eſt in libero arbitrio. deus enim dedit libero arbitrio. dit ſcĩe vel ſcĩe dei.Qõ em̃ ea que cꝛeata ſunt iõ ſciuntuꝛ tn
vt conſentiat vel non conſentiat. vel non conſentiat bo a deo qꝛ facta ſunt.ac vᷣo potius iõ facta ſunt:qꝛ imuta dun
no:et ipᷣi malo conſentiat ſi velit.et quicqnid faciat ſi⸗ biliter ſciunt᷑ a deo.et h̊ ſatis habet᷑ ſuꝑ illud pᷣs.veloci die
ue bonum ſiue malum:ſemꝑ oꝛdinat ipᷣm ꝓuidẽtia.vñ ter ſcribẽtis.vbi dicit glo.nõ vnũ poſi alind ſed oĩa ſit
ſubſunt ꝓuidẽtie ᷣm oꝛdinationẽ.qꝛ nõ cogit liberũ ar vno vᷣbo eterno pr̃ diſpoſuit:et ſic ſił2 imutabiliter et Ni
bitis licet Cißa ſit:ſ miert ei fck aulega vult. ſed ſine ſucceſſione ꝓuidet mutabilibus. 1
in bono ipᷣm adiuuat inſtinctu gre:in malo aũt nõ.ſed 1 „* 4 1
tñ malum pꝑpetratũ ordinat. vſfetbiei⸗ ſuꝑ illud quos Mlem brum quintu
tradidi ſathane:dicit aug.nulla creatura ẽ ſiue que ma Equit᷑ queꝛẽ ꝑ ad ſit ꝓuidẽtia.et hoc mõ. P
net in veritate dans gliam deo.ſiue que in veritate nõ Pꝛimo querendum an poſſit deus ↄferre .
ſtetit querẽs gloꝛiã ſuã.que velit nolit diuine ꝓuidẽtie creature vt ſe gubernet ſine deo.Sccundo D
nõ ſeruiat:ſed volẽs facit cũ ea qð bonuʒ ẽ.te illa vᷣo q̃ vtrũ ꝓuideat ꝑ creaturas. Cercio vtruzʒ
Ber datl fit uia iuſti e:nõ tñ epenwlur g ð ꝛa in oꝑari per malos ↄueniat. puidentie. l
le fit:l 0 aĩo ip̃a facit.qꝛ neq; liberã volnntatẽ ra⸗ -E— 41
tõnali creature deus hegamteettil prᷣateʒ qua iniuſtas Articn us peimus . .
iuſte oꝛdinat ſibi retinuit.i¶ Ao illud qð dicit boetius D pꝛimũ ſic.videt᷑ em̃ cũ ſit oĩpotens ꝙ poſ⸗ n
patet rñſio ex his que dicta ſuntſupꝛa.queſliõe ðᷣ pᷣſci⸗ ſit oĩa ↄferre.̊ põt creature ↄferre vt guber⸗ ri
entia.¶¶ AVd illð qð dicit greg.ꝙ ẽ ſibi liberi arbirij di⸗ net ſe. ¶ Cõtra.deue nõ poſſet dicẽ ereature.
ſpenſans inde cadit ſub imꝑio alicuius.dom q; veruz ẽ nõ depẽderet a creatoꝛe yᷣm eẽ.ſiẽ nec poſſz ꝓ eẽt a ſe ·
2 ρ (O puR in E (ior An
X

tagſe
ilndr
WN

nnſi⸗d

iedi
ontantt
d ſang

.
leniaſte
Wnn
Segn
uset ſſt
eſ Non
9 curg⸗ N
s, nelleis
atoe gltni
eroin
foceredin
Ntenliceg n
luſcarüne
tſinnilini
nigenniien
urioſiſinne
gentäieſen⸗
mininori
ſionnini⸗
höicinn
engd/
ne ucere
ſahded
antanbo⸗
liiaraſpe
töneli a
etlegiufn
blnscäd
buscuncl
dicith gt
lpiigo
noi Dd
prinoſen⸗
aaſemel
gvonaſen
cnaſiggt
plenaonn
ftmmn
ſpann.
hiorele
tiöſeinm
Meün
is Kie
Utgbure

ℳ„

u

etbarti

uon
Geun
gao irn

Nueſtio

Sed ſi daret creature ꝙ gubernaret a ſe:daret illi ñ
dependeret a creatoꝛe. ⁊c. ¶ Itẽ damal. neceſſe ẽ eüdẽ

eẽ factoꝛem eoꝛũ q ſunt ꝓuiſoꝛem. cũ nulla creatura
ſit a ſe: nulla creatura poterit ſe reg. Q ↄcedimus

dicẽtes. ꝙ nulla creatura põt eẽ ſufficiẽs adſe regendũ
Ad id qð obijcit᷑ ꝙ dereſt oiĩpotens.̊ põt creature cõ

ferre potentã regendi ſe.dðm ſᷣm aug.ꝙ quodd ẽ nõ
poſſe qdð magis eſt poſſe qᷓ nõ poſſe.vn ꝙ deꝰnõ põt pec
care.ꝙ nõ pot facẽ aliquã creatura equaleʒ ſibi. ꝙ non
põt ↄferre creature ꝙ ſit ſufficiẽs ad regẽdũ ſe:nõ dicũt
impotentiã deo ̊ magis potentiam.vñ ſicut derogaret
potentie ꝗ ponẽt creaturã aliquã a ſeipᷣ̃a:ita derogat ſa
pientie vl bonitati.ꝗ ponit creatuꝛã eẽ ſi ufficientẽ ad re⸗
gimẽ ſui.vñ ꝙ nõ pt creatura ſe regẽ nõẽ de impotetia
dei ſed de im potẽtia creature:que tanta virtute no po⸗
teſt capeꝛe.

Articulus ſecundus

Ecũdo querit᷑.vtrũ deꝰ ꝓuideat ꝑ creaturã
Ad qð ſic aug.ſuꝑ geñ.viij.ad litterã.gemi⸗
na oꝑatio ꝓuidẽtie reꝑit᷑.ꝑtim naturalis ꝑ⸗
tim volũtaria.iſ 2aturalis ꝑ occultã dei adminiſtratõʒ
ꝑ quaʒ dat lignis et herbis incremẽtũ.volũtaria ꝑon⸗
geloꝝ oꝑa ⁊ hoĩm.̊ ꝓuidẽtia diuĩa explet᷑ ꝑ creatuꝛas
Itẽ aug.in eodẽ.Fm pꝛimã ꝓuidentie differẽtiã ẽ quic
quid ĩ rebo naturali interioꝛiq; motu ↄgerit᷑.qꝛ Fm aliã
ſigna dare. docere. diſcẽ.⁊ quecũq; alia ſiue ĩ hac terrẽa

ſine in illa celeſti ſocietate agunt᷑.¶¶ Iez boetiꝰ. v. ð cõ

ſolatõe.fato hecipᷣa oꝑa que diſponit multipliciter ac
tꝑaliter adminiſtrat.ſiue igit᷑ famulãtido quibuſdã ꝓ⸗
uidẽtie diuine ſpiritido fatũ exercet᷑ ſine aĩa: ſiue tota ĩ
ſeruiẽte natura ſeu celeſtibo ſyderũ motibo.ſeu angeli⸗
ca virtute.ſeu demonũ varia ſolertia.ſeu aliquibo hoꝝ
ſeu omnibo fatalis ſeries texitur:illud certe manifeſtũ
ẽ immobileʒ ſimplicemq; gerẽdarũ rerũ eẽ ꝓuidentiam
Cõtra.Hoetius.ꝓuidẽtia ẽ diuina rõ ĩ ſummo om⸗
niũ pꝛicipe cõſtituta:qua cũcta diſponit.ſᷣ oꝛdinatõ cũ⸗
ctoꝝ nõ eſt ꝑ creaturam nec diſpoſitio q̃ eſt Fᷣm illam.S
nec ꝓuidẽtia. Item ꝑ ſimile.in rege tpali.ꝙ em̃ nõ ꝓ⸗
uidet ĩ regno ſuo ꝑ ſe ſʒ ꝑ alium:boc eſt ex defectu. Sed
ĩ rege eterno nõ ẽ defectꝰ: ꝓuidet ̊ ꝑ ſe nõ ꝑ aliũ. Re
ſponſio.ꝓuidentia dei dicitur ꝓpꝛie diuina rõ qua cun⸗
cta gubernãt᷑.et hoc mõ ꝓuidẽtia dei ſeipa ſolũ ẽ. Alio
mõ executio /ꝓuidẽtis.ſ.ipᷣa gubernatio.et hec in plłibo
ẽ ꝑ creaturã.tñ diſtinguendum.qꝛ cũ dicit ꝓuidere gu⸗
bernare ꝑ creatur:pot dicẽ ſub auctoꝛitate. et h̊ mõ ve

rũ eſt.⁊ ſignificatur ꝙ vna creatura gubernat aliã.et B

babet a deo.quẽadmodũ diceret᷑.rex gubernat ciuitatẽ
ꝑ pᷣpoſitum: hoc ẽ pᷣpoſitus gubernat et hoc habet a re
ge. Vel poteſt diceꝛe autoꝛitate et hoc modo falſum eſt.
quia eẽt ſenſus ꝙ deus gubernaret et hoc haberet a cre
atura.ſ̊ ecõuerſo eẽt verum creatura gubernat aliã ꝑ
deum. Simile pᷣpoſitus regit ciuitatẽ ꝑ regezʒ.¶ Quod
obijcituꝛ.ꝙ ꝓuidẽtia eſt diuina rõ ĩ ſummo oĩm pꝛicipe
cõſtituta.qua cũcta diſponit.dðm ꝙ duo dicun?᷑ ibi.ſ.
diuina rõ q;tum ad qð nõ famulat᷑ ibi creatura.⁊ dr di
ſpoſitõ cui famulat᷑ creatura:⁊ ꝑ creaturã pt᷑ eſſe diſpo
ſitio.i.executio diſpoſitõis et gubernatõis creaturarũ
inferioꝛũ ꝑ ſuꝑioꝛes.¶ Ad aliud dõᷣm.qꝙ nõ ꝓuidẽ ꝑ ſe
ſʒ ꝑ alium pr eſſe ex tꝛiplici cã.vel ex defectu illiꝰqui de
bet ꝓuidere:vł ex defectu illius cui debʒ fieri ꝓuiſio: vł
er pte illius ꝑ quem eſt ꝓuiſio.Ex ꝑte ꝓuidentis:vt cũ
iſte nõ eſt potens ꝑ ſe expleꝛe quod vult.vt patet in exẽ⸗
plo poſito de rege. Ex ꝑte illius cui debet fieri ꝓuiſio.
vt patet quia ꝓuidentia diuina adminiſtrat inferioꝛes
creaturas ꝑ ſuꝑioꝛes:quia inferioꝛes ꝓpter ſuum defe⸗

ctum nõ ſunt imediate ſuſceptibiles diuie actõis.ſic pa

tet in oculo qui nõ poteſt videre ſolem in rota: videt eũ
in medio.ſ.in aqua vel in ſpeculo.Similiter ꝓuidentia
dei adminiſtrat inferioꝛes creaturas ꝑ ſuꝑioꝛes.rõna⸗

Ne acatuia ſlEe, t. Do Ere D „or⸗
4 . . En E

xxvſ.

les aũt creaturas ꝑ ſe:et etiam quaſdã ꝑ alias.vt homi

nes ꝑ angelos et alios angelos ꝑ angelos. Itẽ ꝓpter vti
litatem illiꝰ ꝑ quem eſt ꝓuidentia:fit ꝓuiſio ꝑ alium.vt
deusvult ãminiſtrari pauperibo a diuitibo ꝓpter vtili⸗
tatẽ diuitũ. dult et quoſda doceri ꝑ alios. iſtis duabus
rõibo multis ꝓuidet deus ꝑ alios.nõ ꝓpter pꝛimã:quia
H̊ nõ ẽ ex fectu qui ſit ĩ deo:ſʒ ꝓpter defectum creature
cui adminiſtratur.vel ꝓpter vtilitatem illius per quam
alij ãminiſtratur vel puidetur.

Articulus tercius

Ercio queritur vtrum oꝑaꝛi ꝑ malos ↄueni
at ꝓuidentie.Ad quod ſic aug.in li.lxxxiij.
q̃ſti.fieri pt᷑ vt ꝑ bonũ hoiĩem ⁊ malũ diuĩa/p
uidẽtia opituletur.¶ Cõtra.melioꝛ ẽ ꝓuidẽtia qua ꝓui⸗
cetur bonũ et ꝑ bonum:qᷓ illa q̃ ꝓuidetur bonũ ⁊ ꝑ ma
lũ.quia totuʒ ibi bonum.Sʒ ſicut dic damaſ.ꝙ quecũ⸗
q; fiunt ꝑ ꝓuidentiam fiunt ↄuenientiſſime.ergo diuĩa
ꝓuidẽtia ꝓuidet bonum ꝑ bonum nõ ꝑmalum./lItezʒ
querit oꝛigenes.qua rõe deus ꝓuideret ꝙ ſpũs ꝓphecie
loqueretur ꝑ malos ⁊ infideles et ꝑ gentiles:cũ tñ con⸗
trariũ videat᷑ Sap.j.ſpũs diſcipline effugiet ſictũ:⁊ au

fert ſe a cogitatoibo q̃ ſunt ſine intellectu.cũ g̊ infideles

7 gentiles habeant cogitatões ſine intellectu veritatis
nõ deberet ſpirituſſanctꝰ ꝑ ipᷣos loqui.quare ergo locu⸗
tus eſt ꝑ balaam.numerixxiij.et ꝑ Caypham. ioh.xj.
Solutio.dðm ꝙ deus etiam ꝓuidet ꝑ malos.⸗. Ad
hoc quod obijcitur in ↄtrariũ.dm ſᷣm aug. ꝙ melius

dr dupliciter. MMelius eĩ dꝛ qtũ ad aliad.vel meliꝰſim
pliciteꝛ vel vniuerſaliter.dðm & q etſi melius eẽt qtum
ad aliquid ꝓuideꝛe bonum:quia melius q tum ad illũ

nõ tamẽ vniuerſaliter.quia malum ĩ vniuerſitate etiaʒ
ẽ ad maioꝛem pulchritudinem vniuerſitatis et ad maio
rẽ gloꝛiam bonoꝝ.et ponit aug.exemplũ in ſonis ⁊ ĩ co
loꝛibus.ſicut dicit᷑ inra de queſtione te ꝑmiſſione volũ
tatis diuine.in hoc em̃ magna pulchritudo vniuerſi et
magna laus bonitatis diuine: q malos facit pᷣnire bo⸗
nis.:Ad aliud rñdet oꝛigeñ.dicẽs.agebat᷑ ĩ ira diſpo⸗
ſitõe ꝓuidentie diuine.vt ꝓphetaruʒz verba ea que intra
iſta heliticam aulam cõtinebãtur ꝑ balaam ad gentes
ꝓuenirent.cum eis omnes gentes crederẽt:et natõibus
ſecreta de xpᷣo miſteria reuelarent. Ratio ̊ huius ẽ.qꝛ
ſpũſſanctus volebat loqui ꝑ illum cui magis crederetuꝛ
vnde quia gentes infideles magis credebant Palaam
infideli qᷓ; alij licet malus eſſet.ideo ſpũſſanctus ꝑ eum
voluit loqui gentibus.AVel etiam ratio poteſt eẽ. vt ve⸗
ritas ab aduerſarijs veritatis nũciaretur.et in hoc ex⸗
cellentioꝛ agarẽt: ꝙ etiam aduerſarij eius eam confi⸗

terentur. Similiter de Caypha qui erat ſummus ſaceꝛ

dos cui iudei credebant.vt credẽtes ei inexcuſabiles iu
dei fierent.⁊ alij.ſ.electi reuerterentur ad coꝛ. Joh̊.xv.
St non veniſſem et eis locutus fuiſſem:peccatum nõ ha
berent.nunc aũt nõ habent excuſationẽ de peccato ſuo.
¶ Ad bhoc quod obijcit dðõm ꝙ ſpiꝛituſſanctus longe eſt
ab infidelibus et alijs malis.quia non foꝛmat eoꝛuʒz af⸗
fectum.ſed tamen nihilominus illuminat intellectum
eoꝛum et inſtituit ad veritatem ꝓferendam. et hoe non
pꝛopter ipos ſed pꝛopter vtilitatem alioꝛum.vnde phi⸗
lippᷣ.j.ſiue per occaſionem ſiue per veritatem chriſtus
annuncietur in hoc gaudeo. Similiter ſiue per iuſtos
ſiue per iniuſtos chriſtus annuncietur ſemper gauden⸗
dum eſt.

Mẽbrum ſextum

Oſt hoc queritur de modis pꝛouidẽtie di⸗
uine.ſcilicet quot modis. Ad quod nota
quod dicit damaſcenus ꝙ pꝛouidẽtia hec
quidem ſᷣm acceptionem hec quidem ſᷣm
conceſſionem. Scm acceptionem. vt eoꝛum que per
ſe bona. ſiue etiam que in contradictione ſunt bona.

pm cõceſſionẽ quã ipᷣe vocat derelictionẽ reſpectu eoꝛũ

que ſunt mala.Oiſtinguit aũt derelictõem in duas ſpe⸗

cies.vna ẽ derelictio diſpẽſatiua.i.caſtigatiua ſiue eru⸗
ditiua. Alia ẽ finalis deſperatiua. Diſpenſatina vᷣo eſt
que ad directõem et gliam et ſalutẽ paciẽtis fit ſiue ad
alterius zelũ:et imitatõnem et głiam dei.Deſperatiua
ðo derelictio ẽ qũ deo omnia que ad ſalutẽ faciente bõ

inſenſibilis et incurabilis ex ꝓpꝛio ꝓpoſito permanet:et
tũc traditur ĩ finalẽ ꝑditõem.(¶¶ Itẽ derelictõem diſpen
ſatiuã ſiue eruditiuã diuidit in ſeptẽ ſpẽs.quarũ pᷣma
ẽ.cũ cõcedit iuſtũ incidere in calamitates:vt in eo laten
tẽ virtutẽ alijs manifeſtã faciet:vt in Sob. Secunda ẽ
cũ cõcedit incõuenientiũ quid agi.vt ꝑ oꝑatõeʒ eſtima
tam cõuenienteʒ:magnum quid et mirabile dirigatur.

vt ꝑ crucẽ ſalutẽ hominũ.Leꝛcia cũ cõcedit pati ſanctũ

vt nõ ex recta cõſcientia vel ex data ſibi virtute in ſupeꝛ
biã incidat.vt in panulo.ij.ro.xij. Quarta qñ derelingt
quis ad tpᷣus in directõem alioꝝ.vt ꝙ ſᷣm ipᷣm intuen⸗

tes alij inſtruant᷑.vt in laʒ aro. Quinta ẽ qn derelinqui

tur quis in alterius głiam:nõ ꝓpter ꝓpꝛium vel parẽtuʒ
peccatũ.vt in ceco nato ꝓpter gliam xpᷣi Joh.ix.Sexta

ẽ cum cõceditur quis pati in alterius ʒelũ.vt gratia eiꝰ

qui paſſus ẽ cõſiderata: im pigra alijs paſſio fiat vt in

martiribus. Septima ẽ quia cõceditur quis in nepha⸗

riã incidere oꝑatõem: in directionẽ alterius deterioꝛis
paſſionis.vt elatus in virtutibus incidere in adulteri⸗
um:vt ex caſu humilietur.q¶l Seo queritur multiplicit

cum em̃ ſit duplex ꝓuidentia vt dictũ eſt.ᷣm acceptõem

et ſm cõceſſionẽ:ſimiliter poſſumus cõſiderare duplici
ter voluntatem beneplaciti.vno mõ ſᷣm ſe:et ſic eadem

— 20

ẽ ꝓuidentia.¶¶ Itẽ qtuʒ ad ſua ſigna que ſunt quinq;· ſ.

p̃ceptio. ꝓhibitio.ꝑmiſſio.cõſiliuʒ.impletio.Si igitur
ꝓuidentia ſit eadẽ cũ voluntate beneplaciti:ſigna eiuſ⸗

dem erant eadem:ergo ꝓuidẽtia ᷣm cõceſſionẽ ſe exten
dit ad hec quinq; ſigna.Contra.ꝓuidentia ſᷣm cõceſſi⸗

onẽ totaliter cõtinetur in.vij.diſſerentijs que dicte ſůt
ſed omnes iſte ſeptẽ differẽtie:aut reſpiciũt malũ cuſlpe

vel pence.que vtraq; ſunt in ꝑmiſſione dei et in plenitu⸗

dine tm̃.nõ ergo eli eadem ꝓuidentia ſᷣm cõceſſionem

cũ ſignis voluntatis dei:cum totaliter impletioni ade⸗
quetur et ꝑmiſſioni.ergo nec ꝓuidentia ᷣm acceptõem
erit eadem cũ volũtate beneplaciti.q Itez cum duplex
ſit voluntas in deo fᷣm ꝙ diſtinguit damaſce.vna ante
cedẽs qua vult omnes homines ſaluos fieri: et alia cõ⸗
ſequẽs qua vult electos eẽ in głia et repꝛobus in pena.
NQucritur de pꝛima voluntate.vtrũ ad ꝓuidentiam re⸗
ducatur et videt᷑ ꝙ nõ reducat᷑ ſᷣm acceptõeʒ. Mã dicit
damaſce.ꝙ volũtas antecedens eſt ſᷣm acceptõneʒ. dᷣ q̃⸗
cũq; ſunt ſub hmõi ꝓuidentia in cõtradictõe ſunt.ergo

neceſſariũ ẽ omnes homines ſaluos fieri:ſed hoc falſuʒ

quia quidam pᷣdeſtiati ſunt ad gloꝛiã.quidã ad penam
pſciti:ergo illa qua vult omnes homines ſaluos fieri ñ
reducitur ad ꝓuidentiã ᷣm acceptõem:reducetur ergo
ad ꝓuidentiam ᷣm cõceſſionẽ.ſed talis ꝓuidentia ẽ re⸗/
ſpectu eoꝝ que ſunt a libero arbitrio.et requiritur ibi
ſemper aliquid de noſtra voluntate.ergo voluntas dei
Fm hoc dependeret a noſtra voluntate.qð ẽ incõueniẽs
ergo voluntas qua vult omnes ſaluos fieri nõ erit a p
uidentia ſᷣm acceptõem:nec a ꝓuidentia ſᷣm cõceſſionẽ
¶ Itẽ queritur que eſt ratio quare ꝓuidentia que ẽ m
aeceptõem ſᷣm ꝙ ꝓpꝛie ſumitur manet indiuiſa: ꝓuidẽ⸗
tia vᷣo que eſt ſᷣm cõceſſionem diuiditur in ſeptem. Si⸗
milis queſtio eſt de voluntate beneplaciti que nõ diuidi
tur: voluntas vᷣo ſigni diuiditur in quinq; vt dictum ẽ.
Keſponſio.ꝓuidentia ſemper reſpicit bonuʒ.ſed eſt
bonũ ĩ cõtradictõe et illud ẽ bonũ abſolute et ſimplicit᷑
et eſt bonum in cõparatõne hoc eſt qtum ad aliquid de
bono abſolute et ſimpliciter eſt puident ia 'ᷣm acceptõ⸗
neʒz. de bono in com ꝑation ẽ ꝓuidentia ↄceſſionis.ſᷣm
ꝙ diſtinguitur voluntas beneplaciti et peꝛmiſſiõis.Eſt

em̃ bonuz quod elicitur ex bono cuiuo ẽ acceptio. et eſt

bonum quod elicitur ex malo cuius eſt cõceſſio. Ite bo⸗
num elicitur ex malo caſtigatiuo vel ex malo deſperati⸗
uo.Nalum caſtigatiuum eſt pꝛeſens malũ: deſperati⸗
uum eſt malum eterne damnatiõis.poteſt ergo elici bo⸗

num ex malo tempoꝛali.quod reſpicit ꝓuidentia queẽ
Fm dxrelictionem. diſpenſationẽ et eruditionẽ. Itẽ bo⸗

num poteſt elici ex malo eterno.ſ.iuſticia dei et leticia
ſanctoꝛum. et illud reſpicit puidentia que eſt ᷣm dereli

ctionem et deſperationem. IJtem bonũ quod elicitur er

malo tempoꝛali aut eſt bonum ꝓpꝛij vel bonuʒ ꝓximi vł
gloꝛia dei.et ex verbis damaſceni accipiuntur be diffe⸗
rẽtie.Si eſt bonum quod celicitur ad gloꝛiam dei:ſic eſt
quinta differentia.ſ.qn derelinquitur quis in alterius
gloꝛiaʒ vt in ceco nato:Si elicitur bonum ex malo.aut
hoc eſt ꝓpter bonum alteꝛius generale.vt derelictõ xpᷣi
in cruce:aut ꝓpter bonum alterius ſpeciale quod eſt du
plex.ſ.in declinando malũ vel faciendo bonum.vel ali⸗
ter in agendo et ĩ patiendo.ſi bonum in agendo:ſic fu⸗
it derelictio in laʒaro.ſi bonuʒ in ſuſtinendo hoc modo
derelicti ſunt martires. IJtem bonum ꝓpꝛium eſt tripli⸗
citer:et ita ꝓpter bonum ꝗꝓpꝛium eſt derelictio vel in ma
lum pene vt in Job. vel in malo temptatõnis vt in pau
lo.vel in malo culpe vt in illo qui permittitur cadere in
adulterium vt de caſu humilietur.et ſic patet ratio ĩ li⸗
bro differentiarum ꝓuidentie quas ponit damaſcenus
Ad pꝛimo queſitum dõm.qꝙ ꝓuidentia ſᷣm acceptio⸗
nem tripliciter dicitur.vno modo ſᷣm ꝙ eſt aliquoꝛum
que incõtradictiue bona ſunt nec ſubſunt li.aꝛ.ſicut ſũt
illa que ipᷣe deus per ſe et immediate oꝑatur et etiaʒ na
turalia.Alio modo ſubſunt aliqua diuine ꝓuidentie qꝗᷓ
egrediuntur non tm̃ a diuina ꝓuidentia: ſed ad hoc vt
ſint:requiritur alterius conſenſus vel nõ reſiſtentia:vt
eſt virginem parere.Tercio ſubſunt aliqua diuine pꝛo⸗
uidentie que egrediuntur in eſſe non tm̃ a doo ſed etiaʒ
alio oꝑante vel cooꝑante.vt ſunt boni actus qui ſunt a
li.ar.tribus iſtis modis ſe habet ad res ꝓuidentia ſᷣm
acceptõeʒ. et ſimiliter illa voluntas beneplaciti.Qihil⸗
ominus tamẽ ipᷣa/ ꝓuidentia ſe extendit ad aliqua ad qᷓ
ſe non extendit voluntas beneplaciti.vt patet de aliqui
bus pceptis.ꝙ em̃ abraham ymolaret filium ſuũ:iſtud
datum fuit ei a diuina ꝓuidentia.nec tamẽ fuit volun⸗
tas beneplaciti ꝙ ipᷣm ymolaret.Similiteꝛ ð libello re
pudij qᷓis a diuina ꝓuidentia ꝑmitteretur: non tame
fuit voluntas benepiaciti.ſic igitur aliqua ſubſunt ꝓ⸗
uidentie pᷣm acceptõnem que non ſubſunt voluntati be
neplaciti.cum tamen bec duo cadem ſunt.et boc ideo ẽ
quia voluntas beneplaciti ſe habet ad res vt creans.ꝓ
uidentia pᷣo non tm̃ vt creans ſed aliquãdo vt oꝛdinão
Ad illud quod obijcituꝛ.ꝙ pꝛouidentia ſᷣm concefſio/
nem ſe extendit tm̃ aut ad malum culpe aut pene: ergo
tm̃ eſt ſub permiſſione et adimpletione. Dicendum 8
conceſſio dicitur dupliciter. vno modo pꝛout eſt idẽ qdð
permiſſio:et ſic veruʒ eſt quod obijcitur. Alio modo di
citur conceſſio illa libertas que concedituꝛ libero arbi⸗
trio faciendi quod vult ſiue bonuz ſiue malũ.⁊ h mõ li⸗
berũ arbitriũ ſe extẽdit ad oĩa illa quinq; q dicta ſunt:
ita ad oinnia illa ſe extendit puidentia 'm conceſſionẽ
Sed notandum eſt.q; ꝓuidentia ipᷣa ſe habet ad reoꝓ
ut iã ſunt in eſſe cõſtitute:et ſic reſpicit impletõem et ꝑ⸗
miſſionẽ inqᷓtum ſic ſunt.qꝛ dicũt rẽ in eẽ. Alia poo tria
ſigna dicuntur reſpectu eoꝛum que fiẽda ſunt nõ vt isʒ
facta:ſicut pᷣceptũ.ↄſiliũ et ꝓhibitio:et iõ in rõe qua ſic
ſunt nõdum ſunt ſub pꝛouidentia. ſed illa eedem cũ ad
eẽ vel completõnem venerint:tunc ſub ꝓuidentia ſunt.
Ad alind dðm q; ꝓuidentia qua vnlt omnes bomies
ſaluos fieri reducitur ad ꝓuidentiam ᷣm acceptõem.ß

hec ꝓuidentia multipliciter com patur eo res vt dietñ

eſt.vno modo comparatur ad res quarum ipᷣe dens eſt
tota cauſa. nec ad eſſe hmõi rerum coexigitur aliqua

õ

— S

—

— — — — — —

„ — — , -—

ſeqodeh
Genco.ſie in
Oboc noch
uneſt wipi

no inm

nisttin ſu
ltur cadereſn
datet dato⸗
danaſenmn
mnaacpt⸗
ſtelignon
gtlinſen
aturerenizt
ine Pritenef
ſocptr/
tſnntt
guadoer
9 doſddeni
tuoviſne
poidentaft
laiti⸗b
gligvacdi
Net woligni
hin ſuiͦituo
fuit wlun⸗
nöͤlibelote
Irnontan
aſubſunt,
4chontngt
net bor an
t
o torli

fnecn

Aut penetn
Deenn⸗
wircekif
Donohe
nlhenni
nelithno⸗
giainſen
n N
inann
, etend
nn
ſontört,
nneci
eeden in
ertw
angib⸗
utn
Fean
ihn

4

Nueſtio

concauſa.ſieut li.ar. vel hmõi.⁊ in hmõi indueit ꝓni⸗
dentia necitateʒ. ſimilit ip̃a volũtas. talia ſunt in
ↄtradictõne.vñn.ix.ro. voluntati eius ꝗs reſiſtet. q. d.
nullus. Sed de hac ꝓuidẽtia vel volũtate nõ intelligi
tur illud:vult omẽs hoĩes ſaluos ſieri. Iſtud eniz Fᷣm
aliquẽ ſaluũ fieri:nõ eſt tale qd babeat tm̃ eſſe a diuĩa
ꝓuidentia vel voluntate: pᷣ etiã a li:ar. cooꝑante vl co
adiuuante. in talibo nõ inducit ꝓuidentia vel volun
tas nccitateʒ. vnde nõ ſequit᷑: vult omẽs hoĩes ſaluos
fieri. omnes ſaluabunt᷑. nibilomin tñ vult H̊ voluta⸗
te bñplaciti.i.paratus eſt omĩbo dare gratiã etiam ñ⸗
nalem qua ſaluabunt᷑: dũmodo libeꝝ arbitriuʒ prout
tebet coopetur. que ideo volũtas antecedens dicit᷑: ꝓ⸗
pter gratia bñ faciendi quẽ preꝑat nobis dñs ⁊ pretẽ⸗
dit. Et eſt ſimile de luce.que quantũ in ſe omẽs illuiat
nec tñ illuiant᷑ ꝓpter aliqd impedimentũ ey ꝑte ipoꝝ.
¶ Ad aliud doᷣm.ꝙ ꝓuidentia ſᷣm acceptatõʒ 7 etiaʒ
voluntas bñnplaciti referunt᷑ ⁊ creant᷑ in ipſo ceo. vnð
bec eſt voluntas qua quieſcit in ſe deus. dæ q̃ͥ.xij.ro.vt
ꝓbetis que ſit voluntas dei bona bñplacẽs 2 pfecta.
ve bac ꝓuideniia dicit᷑ ꝓuer.xvj.vniuerſa pt ſemet⸗
ipſum oꝑatus eſt dñs. qꝛ igit᷑ hec duo referũt᷑ ⁊ dicũt
terminari in deum qui in ſe manet indiuiſus. ido ipſa
indiuiſa manet.voluntas vo ſigni ꝓuidentia ſᷣm cõ
ceſſionẽ referunt᷑ ad cꝛeatuꝛas.ſicut patet de pᷣceptis,ꝓ
bibitionibo ⁊ hmõi.⁊ ideo diuidũt᷑.

Membrũſeptunũ

Onſequent᷑ querit᷑ de effectu ꝓuiden:ie.
7 querũt᷑ duo. Primo.quis ſit eſfectꝰ ꝓ⸗
uidentie.Secũdo.vtrum effectus proui⸗
ntie inferat nccitateʒ rebus.

Articulus peaum?

Ad primũ quo querit᷑.vtꝝ effectus ꝓuidẽ⸗
tie ſit ꝙ ꝓducant᷑ res in eſſe.vel ꝙ ꝑmaneãt
res in eſſe.aut ꝙ gubernent vel ſe extẽdant
ad omiĩa iſta. aũt ad effectũ ꝓuidenne ꝑtineat ꝓ⸗
ductio rerũ in eſſe:ꝓbat᷑ ꝑ Hoe.de ↄſo.qui loquẽs de
drñtia ꝓuidentie dicit.ꝙ ꝓuidentia eſt rerum vt ſint.
Item aug.ſuꝑ geñ.ad lit. Gemina eſt ꝓuidẽtie oꝑa
tio: naturalis ⁊ voluntaria ꝑ angeloꝝ hoĩm admini
ſtratõz. Fᷣm pꝛimã arbuſta ⁊ aialia hñt concipi ⁊ naſci:
celeſtia ⁊ terreſtria oꝛdin ari.̊ puidentia naſcũt᷑ res ⁊
ꝓducunt᷑ in eſſe.¶ Ieeʒ ꝙ ad eſſectum ꝓnidentie perti
neat pmanentia vel ſubſiſtentia:iam ꝓbatuʒ eſt auẽte
auguſti.ſuꝑ illud:requieuit deꝰ. ¶ Item ꝙ ſe extendit
ad gubernatõʒ ꝓbatur ꝑ dama. Generatio noſtra eſt
virtutis conditiue.pmanentia virtutis ↄtentiue.gub⸗
natio ⁊ ſalus virtutis ꝓuiſiue. Sic ̊ ꝓuidentie eſfe⸗
ctus ſe extendit ad eſſe reꝝ ⁊ ꝑmanentia ⁊ gubernatio⸗
nem. Contra. penes eſſe reꝝ ⁊ gubernatõʒ 2 proui⸗
ſioneʒ diſtinguit᷑ viꝛtus ↄditiua.ↄtentiua.2⸗ ꝓuiſiua a
Johane dam̃.in predicta auẽte. cũ virtuti ꝓuiſiue at
tribuit᷑ reꝝ gubernatio:tm̃ ſe extendit ꝓuidẽtia ad re⸗
rũ gubernatõʒ. Solo. ꝓuidentia aliqñ accipit᷑ cõ⸗
munit᷑:⁊ ſic ꝑtinet ad virtuteʒ ↄditiuã.ↄtentiuò.⁊ pro
uiſiuã. ? ſic ꝑtinet ad virtineʒ. ſm hoc res ab ipᷣa ſunt
ꝑmanent ⁊ gubeꝛnant᷑.⁊ ſic accipit᷑ a Hoe.in li.ↄſola.
cuũ determĩat de puidentia ꝑ comꝑatõʒ ad fatũ.Aliqñ
autẽ ſumit᷑ ꝓprie.⁊ ſjm H̊ attribuit᷑ ei gubernatio tm̃.⁊
tũc etiã diſtiguit᷑ viꝛtꝰ ꝓuiſiua a ↄditiua ⁊ a ↄtẽtiua.

Aticulus ſecũdus.
Onſequent querit᷑. vtꝝ ꝓuidentia inducat
ncciĩtatẽ ipſis ren ꝓuiſis. Ad qð ſic. Hoe.
Otꝛdo iſte ineuitabili ↄnerione ꝓcedẽs a fon
te ꝓuidẽtie defendẽs cũcta ſuis locis tꝑiboq; diſponit.
Exr hac auẽte pʒ.ꝙ ineuitabilis ↄuexio ẽ in i p̃is pui⸗
ſis a ꝓpuidentia. 4! Itez boe. dicit. H acius ſoꝛtüag bo⸗

xxvj.

minũ indiſſolubili cauſaꝝ anerione oſtringit.qui eum
ab immobilis puidentie ꝓficiſcant᷑ erxoꝛdijs:ipos q; ĩ⸗
mutabiles eẽ ncce eſt. Ex hac auẽte plane apparẽt ꝙ
uidentia inducat rebo nccitatẽ. 4 Ztez qr cae ſunt im⸗
mutabiles ⁊ nccie:ipſa q; ſunt immutabilia ? neceſſa⸗
ria.ob h.n.dicit᷑ cã ncc̃ia ꝙ ꝓducit effectũ ncẽiuzʒ. ſed
ꝓuidentia eſt cauſa immutabilis ⁊ nccia. res q̃ ab
ipa ſunt:ſunt nccie ⁊ immutabiles. Contra. ea que
ſunt liberi ar. ſubſunt diuine ꝓudentic. p̊ ea q̃ ſunt li.
ar.nõ ſunt ex neciĩtate. ᷣ puidẽtia nõ inducit nccĩtatem
eis que puidet. aũt illa q̃ ſunt li.ar.nõ ſunt ex ncci
tate pʒ.qm ſi eẽnt ex nccĩtate:tũc pcẽm nõ imputaretuꝛ
ipſi libero ar. ⁊ hec rõ ſumit᷑ er dictis ip̃ius boetij. Si
apud illũ oĩm reꝝ certiſſimũ fonteʒ nihil incerti eẽ p̃t:
certus eſt eoꝝ euentus q futura illi firmit᷑ p̃ſcieꝛũt.qꝛe
nulla eſt hũanis ↄſilijs actõibuſqʒ libertas:q̃ s diuina
mens ſine falſitatis erroꝛe cũcta ꝓſpiciens ad vnũ alli
gat ⁊ ↄſtringit euentũ. fruſtra.n. bonis maliſqʒ pᷣmia
peneue ꝓponũt᷑ que nullus meruit liber ⁊ volũtarius
motus aioꝝ.idqʒ oĩm videbit᷑ iniquiſſimũ:qð nũc eqꝗſ
imũ iudicat᷑.vel puniri improbos vel remunerari ꝓ⸗
bos quos ad alterutꝝ ꝓpria nõ mittit volũtas: ſ̊ futu
ri cogit ceꝛta nccĩtas. Erx bis incõueniẽtibo videtuꝛ. q;
diuina ꝓuidentia nõ imponat rebo ſibi ſubiectis ncc̃i⸗
tateʒ. Solo. dom ꝙ diuina ꝓuidẽtia ᷣm ꝙ hmõi ĩ⸗
ducit rebus neceſſitateʒ oꝛdinis.nec dico nccitatem q;
hec res ſit vel illa:ſᷣ nccitatẽ ꝙ oꝛdinet᷑ poſtqᷓ eſt.⁊ hoc
etiã facit in his que ſunt a li.ar.lʒ mutabilit ꝓcedant ĩ
eſſe a li.aꝛ.tñ indueit nccitatẽ oꝛdinis poſtqᷓ ſunt ab il
lo:nõ ncciĩtatẽ ad h̊ ꝙ ſint.¶ Circa qð notandũ ꝙ; mul
tiplex eſt neciuʒ. Ino modo dicit᷑ neceſſariũ quod im⸗
poſſi bile eſt aliter ſe habere vel eſſe:⁊ hoc ẽ neceſſariũ
ſimpłr. ⁊ hoc modo dicit᷑ deus nccio eſſe ⁊ ea q̃ ſempeꝛ
ſunt ⁊ principia phie.t iſtud eſt ncciuʒ abſolute. Iteʒ
alit dicit᷑ neceſſariuʒ reſpectiue.⁊ hoc dicit᷑ multipłr:
quia eſt ncciuʒ ab h.X ſic dicit᷑ ncciuʒ qð ꝑ violentiam
inducit᷑.ſicut ꝙ graue aſcendit ſurſuʒ ẽ ncciuʒ: ſed h̊ ꝑ
violentiã. vnde ab illo qui eleuat ipſuʒ ſurſum eſt ipſa
nccitas. Iteʒ eſt nccẽiuʒ cũ h.ſicut ncẽiuzʒ ẽ ſpiraꝛe aiali
hñti coꝛ ⁊ pulmonẽ. Iteʒ eſt nccium ad h̊.⁊ h̊ mõ dicit᷑
medicina nccia ad ſanitatẽ. nõ quia ſine ipſa nõ poſſit
eẽ ſanitas:h̊ nccia eſt ad illãs bñdam. In bhis &q fiunt
a ꝓuidẽtia ẽ ncciũ ad h: ñ ab h.qm̃ ꝓuidẽtia n cogit li
beꝝ ar.vñ nõ poſſum ibi dicere nccitatẽ ab h:queẽ ne⸗
ceſſitas ꝑ violentiã vel coactõz. VUnde dicit dam̃.pꝛeco
gnoſcit que in nobis ſunt:ſ̊ nõ p̃determĩiat.nõ.n.ↄpel/⸗
lit virtutẽ.i.nõ ꝓuidet cũ coactõne faciẽdi.vñ nccium
ab h̊ nõ eſt in his q ꝓuident᷑ ab ipſa ꝓuidẽtia qᷓtũ ad
volũtaria dico:h̊ ncciuʒ a i h.qꝛ cũ res eſt a li.ar.ſiue
bonũ fuerit ſiue mali:oꝛdinat᷑ nccio ab ipſa ꝓuidẽtia
ad aliqð bonũ.nõ dico ad iſtud determinatũ vel ad il⸗
lud:v̊ infinite ad aliqdᷣ.Et dico ꝙ iſte auẽtes boetij nõ
ponũt ncciuʒ euentũ ipſius rei mutabilis que mutabi
liter ꝓcedit ſiue ſicut inuolũtarijs:ſᷣ ſoiũ ponit᷑ ꝑ h̊ im
mutabilitas ex paꝛte diuine ꝓuidẽtie:que ſingulariter
ſtabilitq; facienda diſponit.4. Ad illud qdð obijcit᷑ di⸗
cendũ.ꝙ nõ ſequit᷑ ſi ꝓuidẽtia eſt cauſa nccia ⁊ immu
tabilis:q; ꝓpter h̊ res omẽs ſint immutabiles.qm̃ ñ ſo
lum dependent res ex hac cauſa immutabili: immo ex
cã mu tabili ſibi immediata ⁊ ꝓpinqua ſicut a libe.ar.
Fm cuiꝰ diſpoſitõʒ exeũt:cũ immediate ab ipſa ⁊ a pri⸗
ma cã mediante ipſa.⁊ ideo trahũt mutabilitatem ab
ipſa vt dicat᷑ mutabiles.q¶ Si obijciat᷑.ꝙ pꝛima cã plꝰ
influat qᷓ ſecũda.q̊ᷓ plus debet trahi ad immutabilita⸗
tem pꝛime caulſe.verũ eſt plus inſfluit qtũ ad cẽ. qꝛ illa
non ſine iſta:immo ab iſta.ſ̊ nõ plus ꝙᷓtum ad diſpo⸗
ſitõʒ eſſe.qm etſi pᷣma cã plꝰ influat qᷓ; alia:ſecũda tñ ĩ⸗
fluit plꝰ.i.amplioꝛi ↄfoꝛmitate.ideo ei .ſ.ſecũde ciẽtie
oↄfoꝛmat᷑ res in diſpoſitõne.

— ena Du⸗ 20(.; ο n 0o1.

O —
Phre Teſhs & h e er r

Membꝛum octauũ
Eſtat querere de fidei ꝓuidentia.⁊ que⸗
runt᷑ duo.Primo querit᷑.quare nõ poni
tur in ſymbolo ꝓ articulo.Scðo.de erꝛo
re circa ꝓuidentiã.

. 9 2
Aꝛticulꝰ pꝛimus
D primũ 1, Pann. Cũ ĩ ſymboloſit vnꝰ
articulus deũ eſſe oĩm creatoꝛẽ: quare ñ po
nitur ſimilit᷑ vnus aꝛticulus deũ eẽ oĩm gu
bernatoꝛẽ? Et videt᷑ ꝙ deberet eẽ.qꝛ ſicut fides ſupoĩt
ꝙ deus ſit oĩm creatoꝛ:ita tenet ꝙ eſt oim gubernatoꝛ
⁊ ↄſeruatoꝛ.¶ Iteʒ querit᷑.cũ in ſymbolo ſint diuerſi
articuli vt excludant᷑ ꝑ ipſos hereſes incidentes ð veri
tatem fidei.ſ̊ ſicut erant hereſes incidẽtes circa creati
oneʒ.ſ.manicheoꝝ:qui ponebant duplerx eſſe reꝝ prin
cipiũ.ſ.æum lucis:⁊ tenebraꝝ deũ.ita errabant aliꝗ
cirea gubernatõneʒ ſeu ꝓuidentiã.ſicut epicuri:ꝗ po⸗
nebant omia eſſe a caſu? nihil eſſe ꝓuidentiã. ſicut g̊
fuit articulus excludens erroꝛeʒ manicheoꝝ ciꝛca crea
tioneʒ:ita debuiſſet articulꝰ eſſe excludens erroꝛẽ epi⸗
curoꝝ ↄtra ꝓuidentiam. Solutio. dicimꝰ ꝙ verũ ẽ
ꝙ ꝑ articulos poſitos in ſymbolo debent excludi here
ſes.inter articulos igit᷑ quidã ſunt qui ꝑtinent ad oꝑa
creationis.quidam ad opa recreatõis: ſicut illi ꝗ ſunt
cx incarnatõe ⁊ paſſione.quidam vᷣo ad oꝑa iuſſifica⸗
tionis ⁊ gloꝛificatõnis:ſicut vltimi articuli ſym boli.
Quoniaʒ aũt circa articulũ creationis ab initio erroꝛ
erat circa principiuʒ creatõis.qm̃ quidam ponebãt ꝙ
vnum principiũ boni ⁊ aliud mali.Alij ꝙ vnũ erat pᷣn
cipiũᷣ ſuꝑioꝝ:aliud inferioꝝ. Iteʒ alij.ꝙ vnus erat cre
atoꝛ ſpũaliũ:alius coꝛꝑaliuʒ. Iſtis ̊ erroꝛibo qꝛ vige⸗
bant q̃i a principio:opoꝛtuit oꝓponi articulos explici⸗
te ꝑ quos excluderent᷑. Sed quia hereſis circa ꝓuidẽ⸗
tiam vel gubernatõʒ nõ erat ita a principio: ſufficit ꝗꝙ
hmõi erroꝛ excludat᷑ implicite ꝑ aliquezʒ articuloꝝ.vñ
dicimus ꝙ bñ excludit᷑ cũ ponimꝰ cũ creatoꝛeʒ.Cum
enim dicimꝰ eũ creatoꝛẽ:ſiłr dicimꝰ eũ gubernatoꝛem
⁊2 ꝓuiſoꝛeʒ.ſicut dicit dam̃.Et eſt ſimile ꝙ deꝰ ſex die⸗
bus creauit vniueꝛſuʒ.ibi ꝑ creatõʒ intelligit᷑ diſtinctõ
ꝑiter ⁊ oꝛnatus. Similit᷑ cũ dicimꝰ deũ cꝛeatoꝛẽ:innu⸗
imus ſimul creatõʒ. gubernatõʒ. ⁊ ꝓuidentiã.⁊ ſic pʒ
rñſio ad illud quo querebat᷑. ad exciudendũ aũt erꝛoꝛẽ
illoꝝ qui ponebant vnũ principiuʒ boni ⁊ aliud mali:
dicimus ſufficere articulũ de creatoꝛe.Cũ.n.dicimꝰ eũ
eſſe creatoꝛeʒ: intelligimus ꝑ hoc eſſe principiũ oĩm q̃
P creatõʒ in ſe ꝓducũt᷑.ſᷣm ꝙ dicit᷑ ecci.xviij. Qui viuit
ineternũ creauit oĩa ſimul. ðI

Articulꝰ ſecundꝰ

Hnſequẽt᷑ querit᷑ de erroꝛe cirea diuinã ꝓ⸗
uidentiã.Et querit᷑ qui magis peccãt: an ꝗ

negant diuinã ꝓuidentiã eſſe: an illi ꝗ ip̃aʒ

ponũt:ſ̊ ipſum auctoꝛẽ.ſ.deũ accuſant ſcʒ de malis. di
cendo ꝙ nõ bñ regit ꝑmittendo mala fieri.¶ Ad quod
ſic obijcit᷑.ꝙ illi ꝗq negant ꝓuidentiã deterius peccant:
quia tales ſunt infideles.qꝛ credũt deuʒ nõ omĩa ſcire
vel gubernare. ſi infidelitas eſt maximũ pcẽm qð ẽ ʒ
fundamẽtuʒ totius boni. lanes deteꝛius peccãt.¶ Itẽ
j · coꝝ.iij.ſi cuiꝰ opus manſerit qð ſuperedificauit ⁊c.
dicit glo.ꝙ ſi ꝑfidi ineternũ pereant ꝓdeſt illis ex ꝑte
credidiſſe xpᷣm. illis ꝓdeſt ꝙ credũt ponũt ꝓuiden⸗
tiã. illi magis peccãt qui negant illam ꝓuidentiaʒ.
õtra.eſa.xviij.ve terre cimbolo alaꝝ. Glo.hiero.
dicit epicurus nõ eſſe ꝓuidentiã: ⁊ voluptatẽ eẽ ſũmuʒ
bonũ.pᷣ illi peioꝛes qui ꝓuidentiã recipiũt ſ auctoꝛem
accuſant qᷓ inutilia fecerit dñs. ꝗ iſti ſecũdi peius pec
cant qᷓ; alij. Rũñſio.dðm ꝙ illi peius peccãt ⁊ deteriꝰ
ꝗponũt puidentiã h̊ accuſant auctoꝛeʒ.⁊ qdð obijcitur

deſt illis credidiſſe:dicimus q; hec glo.xvult dicere
ꝓ illo ꝓꝙ credideꝛũt nõ punient᷑:p̊ alij punien ꝗq non
crediderũt.iſti aũt nõ puniẽt᷑ ꝓ illo.tñ grauius ? acer
bius punient᷑ ſimplicit:quia ſcientia fidei in ipᷣis agz
uat peccatũ ſuũ rõne ↄtemptus.vnde Jaco.iiij.ſcienti
bonũ ⁊ nõ facienti peccatũ eſt illi.Et luce.xij.dr. Ser⸗
uus qui ſcit voluntateʒ dñi ſui ⁊ nõ facit: plagis vapu
labit multis.qui aũt ñ cognouit rapulabit paucis.vñ
pʒ ꝙꝓỹ grauius eſt peccatũ illud.quia gꝛauiꝰpuniet᷑.⁊ H
pter ↄtemptũ.iAihilominꝰ tñ alius puniet᷑ rõne igno
rantie eoꝝ que ſunt nccia ad ſaluteʒ: ꝓ qua nõ alius.
vnde.j.coꝝ.xiiij.ignoꝛans ignoꝛabit᷑. quia cũ poſſz ſei
re que ſunt neceſſaꝛia ad ſaluteʒ: ignoꝛauit tamen illa
exquo puniet᷑. Alius aũt rõne ↄtẽptus qui occaſiona⸗
liter ex ſcientia generat᷑.

Nueſtio. xxvij. de fato.
Onſequẽter queꝛẽ

dum eſt de fato. Primo.an ſit. Secũ⸗
do. quid ſit. Lercio.quoꝛũ ſit. Quar⸗
to.in quibus radicaliter ſit. Altimo.
de coꝛdantia liberi arbitrij cũ fato.

Membrum primũ

Irca primũ ſic procedit᷑.Hoetius in li.
de conſolat. Iatum eſt rebus mobilibus
inherens diſpoſitio. ꝑ quam ꝓuidentia
ſuis queqʒ nectit oꝛdinibo.ł̊ diſpoſitõ ex
iſtens in rebus mobilibus aliquid eſt. ̊ fatum aliꝗd
eſt.¶ Contra. Greg. in omeł.epiphaĩe.Abſit hᷣ a fide
liũ coꝛdibo vt fatum aliꝗd eſſe dicant.̊ fatum nibilẽ.

4l Iem ꝓuidentia diuina eſt cognoſcitiua eoꝝ que fu

tura ſunt.precognitio aũt dei nihil relinꝗt in rebo fu⸗
turis.qm̃ ſi relinqueret cũ ipſa ſit ab eteꝛno:eſſet aliqd
in reb futuris ab eteꝛno.q̊ ex ꝓuidẽtia nihil relinqui
in rebb ꝓuiſis.quare ſi fatũ ſicut dicit boe.eſt diſpoſi⸗
tio ĩ mobilibo relicta ex diuina ꝓuidẽtia: cũ nihil alið
a ꝓuidẽtia diuina relinquat᷑ in rebo futuris.aut fatuʒ
ſimptr nihil erit:vel nõ erit aliud a diuina ꝓuidentia.
Ad qð dðm.ꝙ fati duplex eſt acceptõ.na ſᷣm quã
dicit᷑ ex aſtꝛoꝛum:que rebus ſingularibo dicit᷑ indu ceꝛe
neceſſitateʒ ⁊ etiã li.ar. ⁊ ſᷣm hanc acceptionem dicit
auguſti.ꝙ fatum eſt ius poſitõnis ſiderũ qua exiſten⸗
te qñ quis concipit᷑ vel naſcituꝛ:cognoſcit᷑ qualis futu
rus ſit.⁊ ſic acceptum nihil eſt vt dicit greg. Alia ẽ ac⸗
ceptio fati ſᷣm quam dicit᷑ quedam diſpoſitio ſiue ↄne⸗
xio relieta in rebus temꝑalibus a ſummo artifice ſiue
a diuina ꝓuidentia.⁊ ſᷣm hoc ſic diffinit᷑ a Hoe. atũ
eſt eoꝝ que diuina ſimplicitas geꝛenda diſpoſuit mo⸗
bilis nexus atq; oꝛdo tem ꝑalis.Et ſic ſumptũ aliquid
eſt.⁊ diffinituꝛ a boe.ſicut dictum eſt. JFatum eſt rebus
mobilibus inherens diſpoſitio. Ad hoc quod obij⸗
citur.ꝙ ꝓuidentia nihil relinquit in rebus prouilis ſi
cut nec pcognitio.DOicendum ꝙ ꝓuidentia ⁊ babet ra
tioneʒ cognoſcitiue:⁊ rationeʒ factiue.q̊ qtum ad rati
ones cognoſcitiue nibil relinquit᷑.nec ſic ab ea dicitur
relinqui fatum: ſ̊ vlterius habet rationeʒ faciẽdi. vir⸗
tus aut factiua relinquit aliquid in factis. vnde etiam
boe.dicit.ꝙ non dicit᷑ preuidentia ᷣ ꝓuidentia.Et da
maſcenꝰetiaz dicit.ꝙ eſt volũtas:⁊ nõ ponit eam tm̃ in
cognitiua. Ab hac prout eſt factiua ⁊ nõ entiuz tm̃ ſᷣ
mobiliũ ſupra.⁊ non factiua tm̃ ̊ etiam gubernatiua
relinquit᷑ fatum. ⁊ ideo fatum eſt aliquid.ſ.ipſa diſpo
ſitio relicta in rebbo mobilibus.non ſolum rõne eius ꝓ
erat factiua prouidentia: ſ̊ rõne eius ꝙ erat guberna-
tiua.in gubernatiõe enim ſonat hoc verbum nectit qð
ponit᷑ in oiffinitõne boetij.S.poſita.

na ο ) arhl flx Or ehatol as

N
nini
gudgt
cnſihe
ige pe
balcg t
nntiab
ſctörei
funalus
WE
uttummſ
Mloctaſinn

. fnn
quene

nnſit. Secß
iſit Qun⸗
ſit Bline⸗
riciſno⸗

Ntins inl,
mobdlibee
npoidentie
dihoſtit
fatunaige
Vorhafe
tunnei
Uachrge
günhfn
noreſdig
bilfeingns
eeſ diſ
ai nibilald
s,gt fann;
puucenno.
naFmqui
ſtinducee
onen dicit
mneriſen
goalisfun
6 Dlai
ſtio ſinen
annſteſi
Gee i
ſpolin⸗
nptücln⸗
Gunct

NCohen
eentc⸗

S .

Nueſtio
Nlembꝛum ſecũdũ

Ecundo querit᷑ quid ſit fatum. ⁊ habet
duos articulos. Primo querit᷑ quid ſit
fatum ᷣm rem. deinde quid ſit ſᷣm diffi⸗
nitionem.

Aꝛticulus pꝛimꝰ

D pꝛimũ quo querit᷑ quid ſit fatũ ꝑ eẽntiã.
vtꝝ ſit quid creatũ vel incꝛeatũ. ſit quid
increatũ videt᷑ ſic.augꝰ.ꝗnto de ci.dei.diui
na ꝓuidentia regna conſtituũt᷑ bumana que ſi quiſeᷓ
Apteꝛea fato tribnit:quia ipſam dei volũtateʒ fati noie
appellat:ſententiã: teneat:linguã coꝛigat.Ex bis ver⸗
bis videt᷑ꝙ ſm veritateʒ fatum nihil aliud eſt ᷓ diui⸗
na voluntas.hec aũt eſt increata.⸗ Itez in eodẽ.oꝛdi⸗
nem cauſaꝝ vbi voluntas txi plurimũ põt nõ negamꝰ
neqʒ fati vocabulo aꝑellamꝰ: niſi foꝛte fatũ a fado di
ctum intelligamꝰ.i.a loquẽdo.nõ.n. abnuimꝰ ſcriptuʒ
eſſe:ſemel locutus ẽ deꝰ.i.incõmutabilłr locutus eſt.ſiẽ
nouit omia q̃ ſunt futura vel que ipſe facturus eſt. hac
itaq; ratione poſſemus a fato fatũ alpellare:niſi H no⸗
men iaz in alia re ſoleret intelligi. ̊ ſi fatũ eſt aliꝗd:il⸗
lud eſt verbũ quo deus immutabilir dicit creaturas.
Ex his verbis videt᷑.ꝙ ſᷣm veritatẽ fatũ nihil aliud eſt
q̃ diuina voluntas hec.ſ.increata. Cõtra. ſᷣm boe.
fatum eſt rebus mobilibo inberens diſpoſitio. diſpo⸗/
ſitio rebo inberens mobilibo ẽ quid creatũ.ᷓ fatum eſt
ad creatũ. Rñſio.ꝙ fatum ſumptũ in ꝓpria ſignifi⸗
catione dicit᷑ qd creatũ.¶. Ad illa que obijciũt᷑ in ↄtra
riũ dðᷣm. ꝙ augꝰ.nõ dicit ea q̃ dicit determinãdo ſiue
aſſerendo:̊ potius interpᷣtãdo ſiue illumĩando que ex
dictis loquentiũ tæ creato intelligunt᷑. Dicenduʒ igit
ud primũ.ꝙ nõ intendit augꝰ. dicere ꝙ fatum ſit diui⸗
na voluntas.̊ ꝙ ille qui ꝓductõʒ reꝝ in eſſe fato tri⸗
buit. quia dicit fatum eſſe diuinã voluntatẽ.veruʒ diẽ
referendo intellectũ ad rem: quia diuina volũtas ẽ cã
reꝑꝝ. errat in noĩe. vnde ſubiũgit. ſentẽtiã teneat: lin⸗
guam coꝛꝛigat. 4 Ad aliud ſimilit᷑ dom. ꝙ ñ vult dicẽ
ỹ fatum vſualit dictũ ſit illud veꝛbũ diuinũ quo omĩa
dicũt᷑ ⁊ omĩa oꝛdinant᷑. ſᷣ intendit dicere ꝙ; fatũ nõ de⸗
bere dici ↄnexione ſiue oꝛdinatõe cauſaꝝ oĩm: niſi mõ
inconſueto ethymologiʒando diceret᷑ a fando oꝛdine
creatũ vbi volũtas dei plurimũ põt.
Nꝛticulꝰ ſecundꝰ
Einde querit᷑ quid ſit fatum ſᷣm diffinitõz.
Ad quod ſic boe.in li.de ↄſo. fatũ eſt rebus
immobilibo inherens diſpoſitio ꝑ quã ꝓui
dentia ſuis queq; nectit oꝛdinibo. 4 Ytez idez in eodẽ.
Aatum eſt eoe que diuina ſimplicitas gerenda diſpo⸗
ſuit mobilis nexus atq; oꝛdo tempalis. Itez aug. v.
c ci. dei. Jatuʒ eſt vis poſitõis ſideꝝ qua exñte qñ ꝗs
eipit᷑ vel naſcit᷑ cognoſcit᷑ qualis futurus ſit. Cũᷣ igit᷑
dicat diffinitio eſſe rei. ſicut vnius rei vnũ eſt eẽ: ita ?
diffini tio vna. Querit᷑ ̊ qualit iſte tres diffinitões dif
feꝛent habeant aſſignari. Ad qð doõm.ꝙ eẽ ñ ſolum
dicit eẽntiam ſiue naturam rei abſolute:ſ etiã oꝛdineʒ
ſine relatõz. vnde boe. eſſe eſt qð oꝛdinẽ retinet ſᷣuatq;
naturã. fatum aut eſt diſpoſitio ſiue nexus quidã reli⸗
ctus in rebo fatalibo ex diuina ꝓuidentia oꝛdinante 2
ↄnectente fatalia adinuiceʒ. põt ̊ fatum deſcribi vłre
latione ad fatalia tm̃.ſ. vt eſt diſpoſitio eoꝝ 7 nexus.
⁊ ſic deſcri bit᷑ a boetio:fatũ eſt eoꝝ que diuina ſimpli⸗
citas ⁊c. Vel in relatione nõ ad fatalia tm̃: ſ etiam ad
cauſam ſ uã. ſ.diuinaʒ ꝓuidentiaʒ. vt ſit diſpoſitio per
quam diuina ꝓuidentia fatalia nectit adinuiceʒz ⁊ or⸗
dinat. Prout igit᷑ conſiderat᷑ in iſta duplici relatione:
diſſinſt boe. cu dicit᷑ fatum rebo mobilibus inherens
diſpoſitio ⁊c. vnde vna deſcribit fatum vt eſt nexus ab

and ρνσ2 Oem voleen S

altero: altera vt eſt nexus ſimplr. Zercia vo ꝗqᷓ ponit᷑ ĩ
quinto d ci.dei.ſ.fatum eſt vis poſitõis ſiderum ⁊c.ñ
eſt ſati Fm acceptõʒz fideleʒ: H̊ potius erroneã.ſ.eoꝛum
qui ponebant a lege ſideꝝ nccĩtateʒ eſſe in rebo. vñ au⸗
guſti. diffinit ibi fatum ſᷣm poſitõʒ quoꝛundã errãtiũ.
¶ Item obijcit᷑ ↄtra iſtas diffinitõnes:⁊ primo ʒ pri⸗
mam parteʒ prime diffinitiõis qua dicit᷑:fatum ẽ rebo
mobiſibo ⁊c.naʒ ſi ex diuina ꝓuidentia eſt relicta dil⸗
poſitio tam in immobilibo qᷓ mobilibo:quare nõ dicit
diſpoſitio relicta in immobilibo fatum ſicut ⁊ in mobi
libus. 4 Iteʒ ↄtra ſecũdam ꝑteʒ eiuſdeʒ diffinitiõis q̃
dicit᷑.ꝑ quaʒ ꝓuidentia ⁊c̃.obijcit. naʒ ſicut diuĩa po
tentia vel voluntas ſine medio aliqͥ ꝓducit res de non
eſſe in eſſe:ita ſine medio vt videt cebet ↄſernare in eẽ.
eſſe eſt qð oꝛdineʒ retinet:oꝛdo aũt dicii nexũ oꝛdina⸗
toꝝ. vt videt᷑ ſine medio res cõnectit. Snõ exigit᷑ diſ⸗
poſitio media. & ſi fatum eſt aliquid: non eſi diſ poſitõ

per quam dimna prouidẽtia ſuis queqʒ nectat oꝛdini

bus. 4 Item contꝛa ſecũdaʒ diffinitõʒ obijcit᷑ rõne eiꝰ
ꝙ dicit᷑ mobilis nexus atq; oꝛdo tempꝑalis. naʒ nexus
iſte ſiue oꝛdo videt᷑ eẽ immobilis.naʒ poſtmodũ loqns
de lato dicit. hec ſcʒ ſeries fatalis actus foꝛtunaſq; ho⸗
minũ indiſſolubili cauſaꝝ connexione ↄſtringit.q̃ cum
ꝓuidentie ꝓficiſcũtur exoꝛdijs: ipſas q; immutabiles
eſſe neceſſe eſt.ᷓ iſte nexus qui dicit᷑ fatum eꝛit immobi
lis.¶ Iem obijcit᷑ de tercia diffinitõe. quia videt᷑ ꝙ ülle
ſubſit veritas.nam vis poſitõnis ſidex oꝑatur aligd
in natiuitate ⁊ conceptõne hoĩm. vnde ex influẽtia coꝛ⸗
poꝛum ſuꝑceleſtiũ relinquũt᷑ diſpoſitõnes in coꝛꝑibus
hoĩm: in quibo poſſet cognoſci qualis ille in quo relin⸗
quit᷑ ſit futurus.ſ.ingemioſus vel ebes.naʒ molles caꝛ
ne apti mente.vt dicit pᷣus. Qam ꝑ mollicieʒ carnis
vel aliud ſignum ſciꝛet erꝑptus in aſtronomia q̃lis natꝰ
poſtea ſit futurus. poſitio fati m intentionem qua
diffinitur ab auguſſi.nõ eſt erꝛoꝛ. ¶ Item videt᷑ fatũ
Fim ꝙ diffinitur ab aug.contineat᷑ ſub fato Fᷣm diffi⸗
nitur a boetio.Qam qugꝰ. diffinit fatum vim poſitõis
ſiderum. Hoetius vᷣo loquẽs de fato dicit. ꝓ ea ſeries
celum ac ſidera mouet.qᷓ fatum acceptum in diffiniti⸗
one auguſtini:continet᷑ ſub fato accepto in diffinitõne
boetij.ergo illa diffinitio fati non eſt erronea.¶ Ad p⸗
mũ dicendũ. ꝙ hec eſt diſſerentia inter prouidentiam
⁊ fatum.ꝙ pꝛouidentia indiuiſione quadam 2 immu/
tabilitate res connectit: fatum auteʒz connectit eas vt
ſunt diſtincte ⁊ mutabiles.vnde de eius eſſe 2 poſitiõe
eſt nerus mobilium: ſicut prouidentia immobilium.
vnde boe.prouidentia cuncta pariter ̈uis diuerſa qᷓ⸗
uis infinita cõplectitur. fatum vᷣo ſingula digerit ĩ mo⸗

tu in locis foꝛmis ac tempoꝛibus diſtꝛibuta. vt bec tem

poꝛalis oꝛdinis explicatio ĩ diuine mentis adunata ꝓP⸗
ſpectu prouidentia ſit. eadeʒ ᷣo adunatio digeſta atq;
explicata tempoꝛibo vocetur fatum. 4 Ad hoc quod
queritur.quaꝛe diſpoſitio relicta in immobilibus non
dicitur fatum. Reſponſio.ꝙ hoc debetur eſſe rei ipᷣius
fati:quod eſt determinatum ad motum. vt.j. patebit.
¶ Ad hoc quod obijcitur. ꝙ ſicut diuina prouidentia
ſine medio producit rẽ in eẽ:ita ſine medio debet ea cõ
nectere 2 oꝛdinare, Dicendũ ꝙ non ſequitur. non eniz
ſimiliter ſe habet vniuerſum que vniuerſi ſunt qtum
ad eſſe quod primo ſortiuntur: 2 qᷓtum ad eſſe quod ſe
cundo ſcilʒ eſſe in oꝛdine.eſſe enim in oꝛdine connexio⸗
nem oꝛdinatoꝝ dicit. ꝓpter quod nõ eſt ex indifferenti
relatione ad cauſam primã: ſed ex eaꝝ relatõne adin⸗
uicem. i¶ Ad hoc quod obijcit᷑ ↄtra ſecũdam dimniti⸗
onemn. quia videt᷑ fatum ſit nerus immobilis: ꝑ illð
boe. hic actus foꝛtunaſqʒ boĩm indiſſolubili cauſaꝛum
connexione conſtringit 7c. Dicendũ ꝙ nõ loquitur ibi
x ſerie fatali:̊ de diuina pꝛouidentia. vnde dom. ꝙ H
ꝓnomen demõſtratiuũ hic:nõ refert᷑ ad immediate di/
ctum ̊ mediate.Aliter tñ poteſt dici iuxta opinionem

quoꝛundã expoſitoꝝ ·q; hoc ꝓnomen hic demonſtꝛat ſe
riem fataleʒ que dicit᷑ ↄſtringeꝛe res indiſſolubili cau
ſaꝝ ↄnexione.q; ↄtinet res indiſſolubiłr ſub periodo a
diuina ꝓuidentia oꝛdinata.qð pʒ ex lr̃a ſequenti:q̃ di⸗
cit. Que cũ ab immobilis ꝓuidentie ꝓficiſcant᷑ exor⸗
Dijs:ipſas qͥ; immutabiles eſſe ncce eſt. vnde ⁊ hec in⸗
diſſolubilitas ↄnexionis canſaꝝ:ẽ incõmũicatio ſua⸗
rum virtutũ reſpectu ſuoꝝ effectuũ.ꝓut prouiſuʒ eſt a
diuina ꝓuidentia.dicit᷑ igit᷑ fatum ↄſtringẽ res immu
tabili connexione cauſaꝝ: quia coercet illa vt vna no
babeat qð alterius eſt. nec poteſt euagari er illud qð
oꝛdinatum eſt ſiue ꝓuiſum ẽ a diuina ꝓuidentia. Hec
igit᷑ indiſſolubilitas omĩs nõ eſt ↄtraria mobilitati ne
rus ſ̃m quam fatum res ↄnectit.4! Ad iltud quod obij
cit᷑ de tercia diffinitõne.ꝙ illi ſubſit veritas.eo ꝙ ex vi
poſitõnis ſideꝝ relinquũt᷑ diſpoſitõnes in rebo.Oncen
duʒz ꝙ ſunt tria genera diſpoſitionũ in bomĩbo. Sunt
enim quedaʒ que ita pure ſunt: ꝙ nõ ſunt ſub lib. ar.ſi
cut ꝙ aliquis ſit longus vel breuis:albus vel niger. ⁊
in bis bene pñt poſitiones ſideꝝ. Sunt etiã alie poſiti
ones que lzʒ lint naturales: in his tiñ põt iuuare liberũ
ar. ſicut ſanitas vel egritudo.poteſt.n.ꝑ li.ar.adiuua⸗
ri regi natura. in his etiã poteſt vis poſitõis ſideꝝ
quatenꝰ naturales ſunt. Sunt pꝛeter has etiã alie que
nõ ſunt naturales:ſ̊̊ ſubſunt libero ar.vel ipſius hoĩs
vel quibuſdaʒ ſpiritibo: vel etiam cauſe pᷣme. vt ꝙ ali⸗
quis ſit fur.hoc.n.ſubeſt voluntati hoĩs vel etiam ma⸗
ligno ſpiritui ſuggerẽte ⁊ nõ nature. Similit᷑ ꝙ aligꝗs
ſit religioſus: hoc.n.nõ ſubeſt nature: ſ̊ voluntati dei
gratiã infundentis.⁊ in his ſimpłr loquẽdo non babz
poſſe vis poſitõnis ſideꝝ. Cum & dicebant illi phi: fa⸗
tum eſt vis poſitionis ſideꝝ.intelligebãt ꝙ ꝑ fatũ poſ
ſet cognoſci nõ ſolum qualis quis eſſet ſuturus pꝛimo
genere diſpoſitionũ aut ſecũdo:ſᷣ etiã tercio. Poc autẽ
nõ eſt veꝛum.quia in illas nõ poteſt vis poſitõis ſideꝝ
ſimpłr loquendo. nõ negamus tñ quin aliquo mõ ibi
haberet vim ad inclinatõz ipſius aie ex diſpoſitionibo
coꝛꝑis: pter colligatõeʒ aĩe ad coꝛpus. vtpote ſi natꝰ
eſt ſub marte: relinquit᷑ quedam diſpoſitio in coꝛpoꝛe
vt ſit calidus vel alicuiꝰ qualitatis.que exñs in coꝛꝑe:
apta eſſet ad inclinandũ aĩam eius ſiue voluntateʒ ad
hoc. vt eſſe iracũdus.ſ̊ iſta vis nullo mõ neceſſitatẽ in⸗
ducit.hoc aũt putabant ipſi:vnde fallebant᷑. Vñ cõtra
tales opponit b.grego.in omeł.math.ij.ſuꝑ illð.Cum
natus eſſet ihs ⁊c.Et dicit ſic.Abſit hoc a coꝛdibus fi
eliũ vt fatum aliquid eſſe dicant. vitam quippe hoĩm
ſolus qui creauit cõditoꝛ adminiſtrat.neqʒ.n. ꝗpt ſtel
las homo:&bᷣ ſtelle ꝓpter hoĩeʒ facte ſunt. Obijcit etiam
ipſe b.grego.⁊ augꝰ.de duobo gemĩs qui ſimul ↄcepti
⁊ ſimul nati ſunt:quoꝝ alter bonus alter malꝰ.vt ia⸗
cob ⁊ eſau.alter ſeruus alter liber. vt in filio ancille ⁊
filio regis ſimul ↄceptis ⁊ natis.⁊ ꝙ poſſent rñdẽ gꝗdã
ꝙ virtus ↄſtellatõnis q̃i in inſtanti mutat᷑.iacob aũt 2
eſau nõ in eodeʒ inſtanti nati ſunt.opponit gg.ſi ꝓpter
diuerſitateʒ inſtantiũ diuerſuʒ eſt fatũ iacob ⁊ eſau.ſ&
cũ nec in eodeʒ inſtanti egrediat᷑ nnũ membꝝ ⁊ alterũ
neceſſe iam erit:vt tot dicant fata quot mẽbra naſcen⸗
tis ſunt.qð nõ dicit᷑. Obijcit etiaʒ aliter grego.ſic. Ia
teri mathematici ſolent:ꝙ quiſꝗs ſub ſigno aquarij na
ſcitur.in hac vita piſcatoꝛis miſteriuʒ ſoꝛtiat᷑.piſcato⸗
res vᷣo vt fert᷑ gethulia nõ habet. Quis &̊ dicat quia ne
mo illic in ſtella aquarij naſcit᷑ vbi piſcatoꝛ om̃i modo
nõ habet᷑. Similit etiam obijcit qð dicit᷑. ꝙ qui ſub ſi⸗
gno libre naſcũt᷑ trapazete ſunt futuri. in inultis autẽ
locis ſub libra multi naſcũt᷑ vbi trapaʒete pemitꝰ igno
rant᷑.Refert tñ aug.de ciui.dei.de duobo de quibo di⸗
xerat Ypocras.ꝙ eodeʒ temꝑe infirmabant᷑ ⁊ eodẽ tẽ
poꝛe ingraueſcebãt ⁊ eodeʒ temꝑe alleuiabant᷑. q̃ſituʒ
fuit ab aſtrologo Poſſidonio: quare h̊ eẽt: qui rñdit.
quia in eadeʒz conſtellatõne nati eſſent. Ypocras auteʒ

„ 4 60 )opʒCGE 99 9 en ſe 2
er n Biſm D .1 c) õ
— G Dan naten5

H

dixit ꝙ hoc erat:quia ab eildeʒ parentibo ⁊ eodeʒ cõce.

ptu ⁊ eodeʒ partu erant editi. Et tũc opponit ð aſtro⸗
logum augꝰ. ⁊ dicit.ꝙ ſi cauſa huiꝰrequirẽda erat:ma
gis debuit cauſa intriſeca ſiue minus remota. ſicut er

pte humoꝝ complexionis ⁊ alimentoꝝ ⁊ alioꝝ medi⸗
analiß cauſa remota ⁊ extrinſeca ſicut ipſe ſtelle.ꝓ
pter h̊ &̊ ᷣm illam acceptioneʒ ↄtra quam diſputat au⸗
guſti.recte fatum nõ eſt.ql Ad aliud quod obijc.ꝙ fa/
tum ſᷣm ꝙ accipit᷑ ab au.continet᷑ ſub fato ſᷣm ꝙ acci
pit᷑ a boetio.Dicendũ ꝙ aliter ⁊ aliter accipit᷑ ſᷣm intẽ
tioneʒ boetij ⁊ auguſtini.ſicut.n.vult boe.quemadmo
dũ eſt quidam oꝛdo a deo ⁊ hic eſt diuina ꝓuidẽtia:ita

eſt ab illa ꝓuidentia relictus quidam oꝛdo ipſaꝝ cauſa

rum ad ſuos effectus in ipſis rebo cauſaꝝ.dico poten⸗
tiuʒ per ſe ad ponendũ ſuos effectus.⁊ intelligimus h̊
per ſe.i.ſufficient.vt ſit per ſe voluntas cauſa volunta
rioꝝ:ſic ⁊ natura naturaliũ. Sed intelligendũ ꝙ ad⸗
huc ex diuina ꝓuidentia relinquit᷑ in rebus duplex oꝛ
do ſiue oꝛdo quo ad duo.ſcʒ quo ad eſſentiã: ⁊ quo ad
mouendũ.non ꝗᷓ quilibʒ oꝛdo a diuina ꝓuidentia reli
ctus in rebus cæbet dici fatum m boe. ſed tñ ille ordo
ſiue diſpoſitio illa que eſt qtum ad mouendũ.⁊ h̊ er di
ſtinctione boetij cũ dicit.fatum eſt rebus mobilibus ĩ⸗
herens diſpoſitio ⁊c̃.nõ dicit entibo. Et ſimilit in alia
eſcriptione dicit.ꝙ eſt mobilis nexus.ſᷣm bhanc ꝗᷣra⸗
tioneʒ fati:cuʒ nullus motus immobilibo accidat ſine
cauſa oꝛdinata ad illum effectum: recte pñt dici omẽs
motus reꝝ iſtaꝝ mobiliuʒ eſſe ſub diſpoſitõne fati Fᷣm
boe.Scðʒ aũt acceptõʒ auguſtini:que ſua nõ eſt:h̊ ac⸗
cipit illam a phᷣis:vt ↄtra illam diſputet.nõ ↄtinet᷑ fa⸗
tum ſub fato ᷣm ꝓꝙ accipit boe.qð patet.qꝛ philoſophi
illi nõ accipiebãt fatum niſi circa hoĩes ⁊ in vi poſiti⸗
onis ſideꝝ.⁊ in hoc errabant ꝙ ipſi ponebant nccitatẽ
ſiue certitudineʒ ineuitabilitatis in ipſis effectibo re⸗
linquẽdis in hominibo.vnde ipſi volebãt dicere.ꝙ iſte
ſi naſcit᷑ ſub tali poſitõne ſideꝝ vel concipit᷑: ineuitabi
liter erit fur vel religioſus ⁊ hmõi.ſic aũt ñ eſt.vnð pʒ
ꝙ h̊ mõ nõ eſt creatũ ↄtentũ ſub fato Fm boe.nam boe⸗
tius nõ intendebat aliqueʒ effectũ neceſſaꝛio relinꝗ in
homĩbus: per quem ineuitabilit eſſet bonus vel ma⸗
lus.

Membꝛũ terciũ
Onſequenter querit᷑ quoꝝ ſit fatuʒ hoc
modo. Primo.an fatum ſit oĩm qnoꝛũẽ
diuina ꝓuidentia: Secũdo.vtꝝ natura⸗
lia omĩa infeꝛioꝛa:vt coꝛꝑalia:ſu biaceat
fato. Tercio.vtꝝ coꝛpꝰ rp̃i in ſuo ↄcepiu vel partu ali
quo mõ ſubſuerit fato.

Articułꝰ primꝰ 3
D primũ quo querit᷑ an oĩm quoꝝ eſt diui
na ꝓuidentia ſit fatum. Et videt᷑ ꝙ ſie. Do

etius.fatũ eſt rebꝰ mobilibo inheꝛes diſpo/

ſitio ꝑ quẽ ꝓuidẽtia ſuis qᷓq; nectit oꝛdinibo.Si aũtp⸗
uidentia queqʒ nectit per diſpoſitionem que eſt fatuzʒ.
2 quecunq;ʒ diſpoſitione que eſt fatum nectuntur:ſunt
fatalia.ergo quecunq; nectit prouidentia nectuntur ꝑ
fatum. 4¶. Ytem idem m Moetium. JFatum eſt eorum
que diuina ſimplicitas gerenda diſpoſuit mobilis ne⸗
xus.ergo fatum eſt eoꝛum que cadunt ſub diuina diſ⸗
poſitione.ſed quecunq; ſubſunt diuine prouidẽtie ſub⸗
ſunt diuine diſpoſitioni. ergo fatum eſt omnium eo⸗
rum quoꝛum eſi prouidentia. 4¶l Stem in boc videtur

eſſe differentia inter prouidentiam 2 fatum ꝙᷓtum ad

illa que in illis ſubſunt. ꝙ prouidentia eſt diſpoſitio
ſimul omnia diſponens. fatum eſt per quod vnum⸗
quodq; ad effectum producit. Sicut artiſex dige⸗
rit mente omnia quecunqʒ vult ad effectum ducere.

ijpo M.etn Mycanhg- SRno 9. fa

1o:.
gue
l
Dic
G
P

1o

mnotn
Ne

iek,
ndſn

Kahii,
uſikun
tihkfnin
Nahenain
gpuictin
koſſthen
de er
Unrlighmns
atſtclnn
lignigt,
ebug be
ntiitge
Poicniur
ſeatileen
tendigde,
mobite

tſimiliige

Fnbexe,
bpaceit,ſ
pitbicn
olicͤneſtii
ſuanöͤcher
1oͦgintt

Gepoee

1 int
ebantin
igefickr
Nentg
ble:nenn
tüich md
oe anbo⸗
ſoſeligi
1s rel n/

ifatnn
dimnqront
iaſubin
felpan

Nueſtio

7 poſt opatur vnũquodqʒ ſᷣm ꝙ pꝛimo in mente geſſit.

2 hoc eſt quod dicit boe.ꝓnidentia cũcta parit ꝙᷓuis

. .„ . „ „ . 2 * di
diuerſa qᷓuis inſinita complectit᷑fatum vo ſingula
gerit in Rons locis foꝛmis ⁊ temꝑibo diſtꝛibuta.vt hec

is oꝛdini⸗ catio in diuine mẽtis adunata
temꝑalis oꝛdinis explicatio in diuine mẽtis ad
ꝓſpectu prouidẽtia ſit.eadeʒ pᷣo adunatio digeſta atq;

explicata temꝑibo:fatum vocet᷑.ex his pʒ ꝙ ñẽ dꝛñtia
i. hfer hec in numero eoꝝ que illis ſubſunt.¶ Pretea.
nonne dicit boe.ꝙ fatum ſingula digeꝛit que.ſcadunt
ſub ꝓuidentia.ꝗ̊ fatũ eſt oim quoꝝ eſt ꝓuidẽtia. Itẽ
dicit boe. ꝙ deus omne maluʒz de reipublice ſue termis
ꝑ fatalis ſerieʒ neceſſitatis elimiat. vt videt᷑ nihil ex
cludit᷑ a ſerie fatali niſi malũ.ꝙ̊ omne bonũ cadit ſb fa⸗
to ſicut ꝓuidentia.g̊ 2c. Contra.Moe.manifeſtum
eſt immobileʒ ſimplicẽq; gerendarũq; ſoꝛmã rerum eẽ
ꝓuidentiã.fatum po eoꝝ que diuina ſimplicitas geꝛen
da diſpoſuit mobileʒ nexũ atq; oꝛdineʒ tpaleʒ. quo fit
vt omia que fato ſubſunt prouidentie q; ſubiecta ſunt.
cui ipſum etiã ſubiacet fatum. Quedã vo que ſub ꝓui⸗

dentia locata ſunt fati ſeriem ſuꝑent. Et dicit expoſi⸗

toꝛ.ꝙ fatum ſubeſt ꝓuidentie ſicut ſpecies generi.vnð
quecũq; ſunt ſub fato:ſunt ſub ꝓuidentia ⁊ nõ ecõuer⸗
ſo.̊ nõ oim eſt fſatum quoꝝ eſt ꝓuidentia. Dð oce⸗
dimus dicentes. ꝙ quedã exeunt ſimpłr de nõ eẽ in eẽ:
quoꝝ deus eſt tota cauſa. quedam de nõ eſſe ad eẽ ſim⸗
pliciter:quoꝝ dveus nõ eſt tota cauſa ̊ ↄcurrẽtibo cau⸗
lis inferioꝛibus illa ꝓducit in eſſe.ſicut eſt de omibus
illis que mediantibo cauſis inferioꝛibo ꝓducant᷑ iĩ eſſe
que primo modo ſunt q;tum ad eſſe ꝙ ſunt nõ ſi ubiacẽt
fato.ſubiacẽt tñ qᷓtum ad actus ⁊ oꝑatõnes conſequẽ⸗

tes:quoꝝ ipſa ſunt cauſe vel ↄcauſe.vñ generalit oꝑa⸗

tiones ⁊ oꝑata que ſunt immediate a dinina niden⸗
tia ſiue a cæo vt a tota cauſa nõ ſubiacẽt fato. Alia vᷣo

ſiue ſint oꝑata ſiue oꝑationes aliquo mõ ſubiacẽt.ſ.ſᷣm

ꝙ eſſe vel oꝑatio eoꝝ motione vel motu decernit᷑.⁊ hẽ
qð dicit boe.ꝙ ea que primo ꝓpinqua diuinitati ſtabi
liter ſixa ſunt:fatalis oꝛdineʒ mobilitatis excedũt.illa
aũt ſunt ditati ſtabiliter fixa:que ab eo ſunt vt a tota
cauſa.vt ſunt angeli ⁊ aĩe.qtum ad eſſe dico.⁊ hec ex⸗
cedũt oꝛdineʒ mobilitatis fatalis.vnde dicit expoſitoꝛ
boetij:exponẽs illud.quedam que ſub ꝓuidẽtia locata
ſunt:ſati ſerieʒ ſuꝑant.dicit quedaʒ ſunt ſub ꝓuiden⸗
tia que nõ ſunt ſub fato.ſicut angelici ſpũs alia que
ſimplicitateʒ diuinitatis circũſunt.iſtud pʒ exẽplo boe
tij de oꝛdinibo vertentibo circa eundeʒ cardinẽ. diẽ̃ enĩ
ſic· vt oꝛbium circa eundeʒ cardineʒ ſeſe vertentiũ qui
eſt intimus ad ſimplicitatẽ medietatis accedit: cet᷑ aq;
extra locatoꝝ velut cardo quidam circa quem veꝛlent᷑
exiſtit.extimus vpᷣo maioꝛi ambitu rotatus:quãti a pũ⸗
cti medio indiuiduitate diſcedit᷑:tanto amplioꝛibo ſpa
cijs erplicat᷑. Si ꝗd vo illi ſe medio ↄnectat ⁊ ſociet: in
ſimplicitate cogit diffundi atq; diffluere ceſſat. Simi⸗
li rõne qð longius a primo mente diſcedit: maioꝛibus
fati nexibo inplicat.⁊ tanto aliquid a fato libeꝝ ẽ:q̃n⸗
to illum reꝝ oꝛdineʒ intinus petit. ꝙ ſi ſuꝑne mentis
heſerit firmitati motn carens:fati q; ſuꝑgꝛedit᷑ neceſſi
tateʒ · Concedimꝰ igit᷑ ; nõ omĩa que ſubſunt diuĩe ꝓ
uidentie:ſubſunt fato. vt ſunt illa que ülli ↄiũcta ſunt
viciniſſime.cuiuſmodi ſunt illa que ſunt ab illo vt a to
ta cauſa.⁊ h dico inqtum hmõi.4¶. Ad boc qð obijcit.
ꝓnidentia diſpoſitõne que eſt fatum ſuis queqʒ ne⸗
ctit oꝛdinibo.Dicendũ ꝙ boe ꝙ dico queqʒ nõ hʒ ꝓnũ
ciationeʒ generalit ſimpłr: H ꝓ illis que ꝓducunt᷑ in
eſſe cooꝑatione cauſe create. eaꝝ.n.oꝑationũ 2⸗ oꝑato
rum fatum eſt nexus. ¶ Ad aliud quod obijcit. ꝙ; fatũ
eſt eoꝛum que diuina ſimplicitas gerẽda diſpoſuit ⁊c.
Dicendũ ꝙ hec anẽtas eſt potius ad ↄtrariũ qᷓ; ad ꝓpo⸗
ſitum. ponit. n. autoꝛ ibideʒ drñtiaʒ int ꝓuidentiam 2
fatum. ꝙ ꝓuidentia quadaʒ ſimplicitate 2 immobili⸗

tate omẽs foꝛmas rex ↄtinet ſiue complectit᷑: ſᷣ fatuʒ ẽ

— Pmagn

xxvij.

ceoꝛum que multiptr a tꝑaliter dirigunt᷑. vnde 2 diuĩa
ꝓuidentia foꝛmas reꝝ complectit quocũq; mõ produ
cendaꝝ in eſſe. ů̊ fatum ſolũ illoꝝ que mobilit᷑ ⁊ tꝑałr
ꝓductura ſunt in eſſe.vnde cũ dicit: fatuz eſt eoꝝ ⁊c. H

dico eoꝑ:eſt ibi ꝑtitiue intellectum. fatum eſt aliqrũ

coꝛum nexus que diuina ſimplicitas eſt.vnde ex boc ⁊
ex predictis ↄcludit boe. ꝙ ſatum nõ complectit᷑ omĩa
que complectit᷑ ꝓpuidentia.l Ad aliud dᷣm.qꝙ cuʒ dẽ
hm boe. ꝙ hec eſt drñtia inter ꝓuidentiã ⁊ fatũ.ꝙ pro
uidentia eſt diſpoſitio diſponens omĩa ſimul. fatuʒ eſt
ꝑ qð vnũquodqʒ ad effectũ ꝓducit᷑. Dicendũ ꝙ hec dil
ferentia intelligenda eſi qᷓtum ad illa que cooꝑatione
cauſaꝝ creataꝝ ꝓducũtur in eſſe.⁊ G̊ pʒ ꝑ verba expo⸗
ſitoꝛis verba boetij que ſunt:fatum ſi ingula digerit. diẽ
enim exponendo.fatum eſt ꝑ qdð deus vnâquanqʒ rem
ad effectum ꝓducit ſuis locis 7 tꝑibus. Ex his patʒ ꝙ;
verbũ boetij intelligi hʒ de his que aliquo mõ mediate
ſunt a co.nõ.n.dom ꝙ; que oĩno immediate exeunt in
eſſe a xo. ſicut ſunt illa que ſunt a tro vt a tota cã: p⸗
ducunt᷑ in eſſe ꝑ fatum.nõ enim ꝓducũt᷑ in eẽ ꝑ fatum:
mſi illa inter que ⁊ cauſaʒ prima aliquo mõ cadit fa⸗
tum. Ex bis pʒ qualiter rñdet᷑ ad illud boe. fatum ſin⸗
gula digerit. ꝓ. n. dico ſingula:diſtribuit ꝓ his que ex⸗
eunt in eſſe cooꝑatione cauſe cauſate.4¶. Ad üũllud boe.
xus malũ ome te reipublice ſue termis ꝑ fatalis ſeri⸗

em ncciĩtatis elimiat.Oicendũ ꝙ h̊ põt dici rõne multi

plici.ſ.qꝛ fatum nibil male intendit:ſine cã mali agit.
ſicut habeð a boe.dicente. bic oꝛdo.ſ.ſatalis res muta⸗
biles ⁊ aliqñ temere fluituras pria incõmutabilitate
coercet.quo fit vt tametſi nobis hunc oꝛdineʒ minime
ↄſiderare valentibo: confnſa omĩa ꝑturbataq; videãt᷑.
nihilominꝰ ſuus modus ad bona dirigẽs cũcta dilpo⸗
nat.nihil eſt.n.qð mali cauſa nec ab ipſis quidẽ etiaʒ
ꝓbis ſiat. Alia rõne põt illud dici.ſ.qꝛ nccitateʒ mali
cie fiende nõ imponit: ſicut ponebant quidã dicentes.
malicie humane cauſam eſſe ſerieʒ fataleʒ ex neciĩtate.
ponebant.n.ꝙ ſi aligs eẽt fuꝛ vel religioſus:q; talis eẽt
a necitate fati.cuiꝰotrariũ ponẽs boetius dic.ꝙ; malu
om̃e c reip.ſue termis ꝑ fatalis ſerieʒ nccitatis elimi⸗
nat.i.elimĩat malũ nccio ↄtingere ꝑ ſerieʒ fatalis ncci
tatis.ey hoc aũt nõ ſegt᷑ aliquo modo ꝙ omia que ſunt
mala ſubſunt fato.Alia etiã rõne põt iſtud dici.ſ.quia
fatalia ꝓut oꝛdinant᷑ a diuina puidentia bona ſunt.i.
ex illis elicit᷑ bonũ.vñ boe.deus malũ om̃e de reip.ſue

termis ꝑ fatalis ſerieʒ nccitatis elimiat. Quo fit vtea

que in terris abundare credunt᷑:ſi diſponentẽ ꝓuiden
tiam ſpectes:nihil vſꝙ; mali eẽ ꝑpendas.

Nꝛticnlus ſecũdus.

Onſequent᷑ querit᷑.vtꝝ naturalia omĩa in⸗
ferioꝛa vt coꝛpalia ſubiacẽt fato: ſm ꝙ fatũ
dicit᷑ vis poſitõis ſideꝝ. ð videt᷑.naʒ ſi il
la que inter naturalia ſunt nobiliſſima: vt coꝛꝑa hũa⸗
na: ſu biacent poſitioni ſideꝝ 2 motui coꝛpoꝝ ſuꝑcele⸗
ſtiũ:nam homo generat hoiez 2 ſol. q̊ multofoꝛtiꝰ alia
naturalia.Si hmõi poſitio ſiue ↄſſellatio hbʒ effectuʒ
in ↄceptu ⁊ partu hoĩm. bʒ effectũ reſpectu brutoꝛuz
vegetabiliũ ⁊ oĩm etiã naturaliũ:⁊ maxime reſpectu
naturaliũ coꝛpalium.4 Contra aug. v. de ci. dei. ga taz
ad coꝛpus ꝑtinẽs ꝙ; coꝛpis ſexus.a tñ ſub eadeʒ poſiti
one ſideꝝ:diuerſi ſexus gemi ↄcipi potuerũt.ſi SFillud
qð eſt maxime ꝑtinens ad coꝛpus no ſubiacet fato: vi⸗
detur ꝙ nec alia debeant ſubiacere.vel ad minꝰ nõ oĩa
naturalia ſeu coꝛꝑalia debeãt dici ſubiacere poſitioni

ſideꝝ. Ad ̊ dᷣm.qꝙ omiĩa naturalia inferiora ſubia

cent fato:ſᷣm ꝙ fatum dicit᷑ vis poſitiõis ſideꝝ.vñ ſᷣm
ↄſiderat᷑ radicatio quedaʒ in vi poſitõnis ſidex ex q̃
apta nata ſunt quedaʒ teꝛelinqui in inferioꝛibo: nõ ſo⸗
luʒ poſita eſt reſpectu hoĩm:ſ̊ etiã reſi pectu alioꝝ infe⸗
rioꝝ.tñ ſᷣm ꝙ phᷣi ponebãt fatũ radicari in ſtellis.ſcʒ

ia valis eaehe ſaEaaα Vtup A

—,—

eo modo quo dictũ eſt.S.nec fatuz aliꝗd eſt nec vſq; ẽ.
l Ad hoc quo obijcit᷑.ꝙ ſᷣm aug.nõ omĩa coꝛꝑalia ſeu
naturalia ſubiacent conſtellationi vt coꝛꝑis ſexus. Di
cendũ ꝙ augꝰ.nõ intendit dicere quin ſexus ſubiaceat
oꝑationi coꝛpoꝝ ſuꝑceleſtiuʒ:ſed intendit dicere ꝙ cõ
ſtellatio nõ eſt tota cauſa diueꝛſitatis ſexus:ſ̊ etiã alia
que concurrit ad hoc.nec optet quin ſi diuerſiſſexꝰ na⸗
ſcũtur vel concipiũt᷑ ſub eadeʒ ↄſtellatõne:quin ↄſtella
tio ibideʒ aliquid oꝑetur.Nam eadeʒ virtute impᷣmũ
tur diuerſi effectꝰ ſᷣm ꝙ ſunt diuerſa receptibilia.⁊ iõ
quia alio modo diſpoſita eſt materia hꝰ ꝙᷓ ſit illa: aliũ
effectum recipiẽs a coꝛpe ſuꝑceleſti qᷓ illa. vñ eadẽ vis
poteſt comꝑari ad diueꝛſum ſexũ.

AIcticulꝰ teꝛciꝰ

Einde querit᷑.vtꝝ coꝛpus xp̃ᷣi in ſuo ↄceptu
vel paꝛtu aliquo mõ ſubfuerit fato.Et ap⸗
pello fatum vim poſitõnis ſideꝝ.nõ ſicẽ ac⸗
cipiebant phᷣi:h̊ ſᷣm ꝙ; illa vis hʒ potentiaʒ aliquo mõ
diſponendi vel habilitandi coꝛpꝰ humanũ.naʒ ſic ali⸗
quo modo hʒ intentioneʒ entis. O ſic:aꝛguũt quidaʒ
ex ſtella illa que apaꝛuit MMagis.⁊ ex illis verbis Jo.
ij. Nondũ venit hoꝛa mea.Et Jo.viij.ſimilit᷑. Mondũ
venerat hoꝛa eius.j Pretea.hocipſum videt᷑ ꝑ ratõʒ.
Alſſumpſit.n.xpᷣus omẽs defectus noſtros ⁊ miſeriaʒ
pret ignoꝛãti ⁊ peccatũ.ſicut laſſitudinẽ.famẽ.ſitim.
⁊ hmõi.Si & in iſtis hʒ vim poſitio ſiderũ: videtur ꝙ;
xpᷣus quantũ fuit ex ꝑte coꝛꝑis q;tum ad aliꝗd ſnbiectꝰ

fuit poſitioni ſidex. Cont᷑.augꝰ.ĩ ſᷣmone de epipha

nia.de xpᷣo verum nõ eſſet:etiaʒ ſi ſub decreto ſtelle alij
boĩes naſcerent᷑.nã xpᷣus dei filius ꝓpꝛia volũtate: ho
mines moꝛtales ↄditione nature naſcũt᷑. ¶ SYIteʒ ſuper
illud So.ij.i Aonduʒ venit hoꝛa mea.augꝰ.ſi fatũ ẽ ſub
ſideribo nõ pot erat eſſe ſub ncciĩtate ſideꝝ conditoꝛ ſi⸗
derũ.xp̃us & nõ fuit ſub vi poſitõis ſideꝝ. 4¶ Item ſuꝑ
illud Yo.viij.ondũ venit hoꝛa eius.augꝰ.nõ dicimꝰ
ſub fato natus eſt.hoc nec de te cꝛedẽdũ eſt.qomagis
de illo ꝑ quẽ factus es.ᷓ vxpᷣus non fuit ſubiectus poſi⸗
tioni ſideꝝ. Nð ↄcedimus.dicimus ꝙ ꝙ nõ idðo ꝗqa
ſtella in eius oꝛtu appaꝛuit dicendus ẽ natus ſub decꝛe
to ſtelle.immo ſicut dicit ibi glo.ſtella anteqᷓ ibi naſce⸗
retur nõ erat.immo ꝗpter miniſteriũ eius facta.mini⸗
ſterio expleto ſtatim deſijt eſſe. Silłr aũt qð dicit᷑ Joh.
viij.nondũ venerat hoꝛa eius:reſeꝛendũ nẽ ad fatũ.xñ
ibidẽ dicit glo.interlinearis.hoꝛa eiꝰñ fatalis.Et ſuꝑ
illud dicit augꝰ.ſi tua hoꝛa voluntas illius.i.xpᷣi fuit:
illius hoꝛa que eſt niſi voluntas ſua.Qon ꝗ̊ horã dixit
qua cogeret᷑ moꝛi:̊ qua dignaret᷑ occidi.tempꝰ.n.ex⸗
keerant quo moreret᷑:quia tempꝰ expectauit quo na⸗
ceꝛet. nec hoꝛa cogebat᷑ moꝛi:p̊ hoꝛam expectabat qua
opoꝛtune fieret voluntas.nõ qua inuiti expelleret᷑ ne⸗
ceſſitas.Et ſimilit᷑ intelligendũ eſt illud Jo.ij.nonduzʒ
venit hoꝛa mea.nõ fatalis: p̊ qua faceꝛe volebat aliq qᷓ
facturus erat.¶! Ad illud aũt qð obijcit᷑. ꝙ aſſumplit
miſerias noſtras. poſitio autẽ ſiderũ bʒ vim ĩ noſtras
miſerias.̊ eſt verum qñ miſerie naturalr ſunt cõtra⸗
cte.Silr ⁊ diſpoſitõnes fatales dicũt᷑ eſſe in aliq̃. ẽ ꝑ
relatõʒ ad ↄceptum vel natiuitateʒ. In xpᷣo aũt nec oce⸗
ptio fuit ꝑ naturã:immo de ſpũſancto ↄceptꝰ ẽ.nec na⸗
tiuitas oĩno ꝑ naturã:qꝛ clauſo vtero exiuit.vnð talis
ↄceptus vel paꝛtus nõ fit ſubiectus poſitõni ſideꝝ.Si
milit aũt ſi babiit defectus nr̃os? miſerias.ñ eas na

turalit ↄtraxit: ̊ voluntarie aſſumpſit. In volũtarija

aũt nõ ſequit᷑.ꝙ ſi voluit aſſumeꝛe illos vefectus qui in

alijs aliquo mõ ſubijciebant᷑ poſitioni ſtellax:q/ iõ ſub

ijftiebat᷑ poſitioni ſideꝝ. vnde etſi nos aliquo mõ ſubij⸗
ciamuꝛ qᷓtum ad ↄceptum ? natiuitateʒ eo mõ quo eſt

eypoſitũ S.ipſe tñ nullatenꝰ fuit ſubiectus.

C ad n ,

3) * ⸗ Achod ſyda .
mA ſh 24 GenO b afß P

Nlembꝛũ quartũ
Onſequent querit᷑.in quibo tñ cauſis ra
dicet᷑ fatum. Et videt᷑ ꝙ in aſtꝛis. ſi.n.ex
impreſſione ſideꝝ relinquit᷑ effectus ĩ in⸗
ferioꝛibo.impᷣſſio aũt effectꝰtauq in cã ra
dicet᷑ in impᷣmente.g̊ fatum qdð ↄſiſtit in vi poſitõis ſi⸗
terũ:radicat᷑ in aſtris.ql IOtẽ hoc videt᷑ ſonare auẽtas
aug.ſuꝑ illud Jo.viij.nondũ venit hoꝛa mea.ſi fatuʒ ẽ
ſub ſideribo: nõ poterat eſſe ſub ncciĩtate ſideꝝ cõditor
ſideꝝ. Ad qð dõm.ꝙ plus intelligebant phi ſub no
mine fati q; ratõz imprimendi.videlʒ ratõʒ ineuitabi⸗

litatis. Et ꝙᷓtuʒ ad h nuſqᷓ radicant᷑ ſicut in cã. ſideꝛa
enim nõ ſunt cã tota euentus inferioꝝ.immo ſunt mul

te alie cauſe infeꝛioꝛes:ex quibo dependet rõ effectuum
inferioꝝ. ſicut ex ſideribo vel Magis. Preterea. ꝗ vel⸗
let vim faceꝛe in hᷣ ꝙ dico cã efficiẽs: coꝛꝑa ſuꝑioꝛa ñ ꝓ
pꝛie poſſent dici cã efficiens reſpectu inſerioꝝ. Dic.n.

aug.xv.de ciui.dei.ca.ix.ꝙ quedaʒ eſt cã que facit 2 nõ

fit:ſicut deus.Sunt alie cauſe faciẽtes ⁊ facte: ſiẽ cre⸗
ati ſpũs.⁊ maxime rõnabiles.ſunt aũt alie que magis
fiunt vel faciunt: ſicut ſunt coꝛꝑales canſe. vnde dic ꝙ
iam nõ ſunt inter cauſas efficientes ãnunciande hmõi.
vnde coꝛꝑa ſuꝑioꝛa cũ ꝑ ſuũ motum relinquat᷑ aliquis
effectus in inferioꝛibo:ipſa aũt nõ a ſe mouean᷑ ſed ab
alijs.etſi dicant᷑ cauſe inferioꝝ:nõ tñ hoc eſt ſᷣm ꝓpriã
totam ratõʒ cauſe efficientis. Tamen intelligendum
ꝙ; cum dicũtur ſuꝑioꝛa q;tum ad ſuum motũ eſſe cauſa
inferioꝝ:nõ eſt ſimilis ratio iſtius cauſalitatis reſpe⸗
ctu oĩm inferioꝝ. Aliter.n.poteſt dici.ꝙ actio elemen
toꝝ cauſat᷑ ex motu ſuꝑioꝛuʒ:⁊ aliter mutatõnes circa
iſta inferioꝛa coꝛꝛuptibilia.Cõꝑatio.n.motus coꝛpo⸗
rũ ſuꝑioꝝ ad elementa immediatioꝛ eſt ſiue minus me
diata. vnde frequẽtius relinquũt᷑ diſpoſitõnes in ipᷣis
elementis ſᷣm motũ coꝛpoꝝ ſuꝑioꝝ qᷓ in iſtis inferioꝛi
bus.Et exr hoc væcipiebant᷑ ipſi phi.qꝛ putabant ſic vi

cebant ibi eſſe:ſic debere eſſe ĩ nobis. i2õ aũt ſic ẽ.qm̃

longe remotioꝛ eſt ↄpoſitio iſia qᷓ illa.ſicut ̊ ipſi acci⸗
piebãt fatum nuſq; radicat᷑. Scdm aũt id qð bʒ de en⸗

te bñ põt radicari in aſtris.ſᷣm illã acceptõʒ fati quaz

accipit augꝰ.hoc tñ ſemꝑ intellecto ꝙ illa radicatio fa
ti nullaʒ ineuitabilitatẽ dicat reſpectu inferioꝝ.

Membꝛũ quintum

Snſequent querit᷑ de coꝛdia liberi ar.
fati.⁊ eſt opoſitio Lullij ciceronis:quã
recitat augꝰ.v.de ci.dei.talis.Si preſci⸗

ta ſunt omĩa futura: h̊ oꝛdine euenient qͥ

futura eẽ preſcita ſunt.a ſi Hͥ oꝛdine eueniẽt: certꝰ ẽor⸗
do rexꝝ preſciẽte deo.⁊ ſi certus ẽ oꝛdo reꝝ:certus ẽ or⸗
do cauſaꝝ.iQõ.n.fieꝛi aliqd põt: qð non efficiens ali⸗

qua cã pceſſerit.Si aũt certꝰ eſt oꝛdo cauſoꝝ qͥ fit om̃e
qð fit:ſato fiũt omĩa que fiũt.Qð ſi ita ẽ:nihilẽ ĩ nr̃a
ptãte:nullũq; ẽ libeꝝ arbitriũ volũtatis. Mð ſi ita eſt
fruſtra leges dant᷑:fruſtra obiurgatões laudes vitupe

ratões adhibent᷑:⁊ fruſitra bonis pᷣmia malis ſuplicia

cõſtituta ſunt. Qũo & ſtabunt ſimul:fatũ ⁊ libeꝝ arbi⸗
triũ? ⁊ currit iſta oꝑpoſitio nõ ſᷣm acceptõʒ phoꝝ:ſed

Fm acceptõʒ boetij. Sic.n.omĩa mobilia fato regunt᷑
neq; poteſt dici ꝙ fatũ illo mõ acceptuz nõ ſit.¶ Item
Hoe . hec ſcʒ ſeries fatalis actus foꝛtunaſqʒ hoim in⸗

diſſolubili cauſaꝝ ↄnexione ↄſtringit.⁊ ſᷣm expoſitorẽ

actus ↄcernit actus coꝛꝑis.ſ.bellũ.agriculturã.⁊ actꝰ

animi vt actꝰquibo exercitamur circa liberales aꝛtes.

hᷣ ↄſtat ꝙ hmõi oꝑa ſunt liberi ar.Si q̊ hmõi actus ho

minũ ↄſtringit indiſſolubili ↄnexiõe: videt᷑ ꝙ ñ pᷣt libẽ
exiꝛe in actũ aliquẽ ſ̊ nccĩtate coercet᷑ ad illð.¶ Ad pꝛi
mũ rñdẽdũ m aug.v.de ci.œi.q cũ dẽ certꝰ oꝛdo cau-⸗
ſaꝝ:dupłr põt illa ceꝛtitudo accipi.ſiẽ ẽ dupler neceſſi⸗
tas.Eſt.n.quedã nccĩtas q ñ ẽ ĩ nra ptãte:vᷣ en ſi no/

liſt

no⸗
U

ſe. nee
nciantebee
inquakeſien
noneaneſetg
veclingi
inteligone
noͤeſten
ſalimnanir

Factioknn

utatähssere
motetp
ſiuemen
ſtötani⸗
iſkisinſert
vtäbuntſi
buͦtſicii
ipſten/
gohy etn
lan guaz
radicunoſ
nior.

m

alberi er.

eronighi
is Hipih
mneevenien
ien cerpin
ncentubit
eſficenet
ſaniftwn
enbtläinn
Girck
Glcksſinſe
jalslltin
7lberatin
gborſl
*
ſczbolnn,
4 Opoinn
uninn
glesantin
innen
koiſtli
a
owan
enc
niſiin

Nueſtio

lumus eſficit qð põt. ſicut ẽ necĩtas moꝛtis.⁊ hbec ẽ ine⸗

uitabilitatis.⁊ talis oꝛdo cauſaꝝ ñ ẽ in omĩboqᷓ ſunt.
Si aũt ita eẽt tũc poſſet aliqd valere obiectio prius ſa
cta.ſub tali.n.nccitate nõ ſunt ea qᷓ ſunt a volũtate no⸗
ſtra.Eſt aũt alia nccitas ſᷣm quã dicimꝰ ĩ volũtarijs ꝙ
ſi nolumus nece eſt illa fieri.2⁊ intelligimꝰ de actu inte
rioꝛi:qui ñ põt impediri.⁊ ceꝛtitudo ab iſta neceſſitate
ſumpta bñ ſufficit in oꝛdie cauſaꝝ oꝛdinataꝝ ſub ſerie
fati.ᷣ tũc nõ ſequit᷑:certus ẽ oꝛdo cauſaꝝ. nihil pᷣt li
beꝝ ar.G.n.mõ fatũ ⁊ li.ar.nõ ogponũt᷑. immo ipᷣm li.
ar.noſtrũ ẽ vna cauſaꝝ:Fſᷣm cuiꝰ oꝛdinatõʒ ad ſuos eſ⸗
fectus currit ſeries fati ſicut currebat.Siłr ſᷣm oꝛdia⸗
tioneʒ cauſaꝝ naturaliũ ad ſuos effectꝰ ⁊ hmõi.4¶! Ad

aliud dom.ꝙ nõ dicit᷑ oſtringi niſi ꝑ fatũ ↄnexiõe indiſ

ſolubili.qꝛ ncce bʒ exiꝛe in actus ſuos vel nõ exire.⁊ Gq
inꝙᷓtũ actus liberi ar.ſᷣ qꝛ cõnerione fatali coercet᷑ ab
euagatõe limitũ dine ꝓuidẽtie.ſ.determĩatoꝝ a diuĩa
ꝓuidentia. deſtinatione ·

Nueſtio. xxviij. ge pre /
Raine conſequẽti

adiuuãte dño querẽdũ eſt de pdeſtina⸗
tione ⁊ eius oꝓpoſito.ſ.reprobatõe: ſi⸗
mulqʒ; de dĩna electõe ⁊ dilectõe.pᷣde⸗
ſtinatio.n. diĩna ponit electõʒ 2 dilecti
oneʒ.omĩs.n.pᷣdeſtinatus a deo eſt electꝰ ⁊2 dilectꝰ.̊ ñ
ↄuertit᷑.electus.n.aligꝗs dr tm̃ qᷓtũ ad pñteʒ iuſticiã.ſi
cut Judas qᷓuis ſit reprobo. Iteʒ omis electus ẽ dile⸗
ctus.hec ñ ↄuertit᷑electio.n.reſpicit grãm.dilectio vᷣo
nõ ſolũ grãm ſ̊ naturã. gratia aut poit naturã: ſ̊ natu
ra n ponit grãm.vñ dilectꝰ adhuc dẽ ꝗ malꝰ ẽ rõne na
ture.pᷣdeſtinatio &̊ ſꝑ reſpicit głaʒ:electio ñ ſꝑ reſpicit
glam ſᷣ ſy gram. dilectio ñ ſꝑ graãm vel glaʒ:ᷣ ſp natu
rã. Querendũ eſt igit᷑ primo de p̃deſtiatõe dina. Scðo
de repꝛobatõne.Teꝛcio.de electõe. Quaꝛto.de dilecti⸗
one. Primo igit᷑ querit᷑ de pdeſtinatõe ꝗd ſit. Secũ
do. quoꝝ ſit. Tercio.ſi cã vel rõ eiꝰ ſit. Quarto.q̃ cau⸗

utas een. Alembrũ primũ
Verit᷑ igit᷑ in pᷣmis de pdeſtiatiõe ꝗd ſit ĩ
bũc modũ.Primo.ꝗqd ſit ſᷣm nomẽ.Se⸗
cũdo.ꝗd ſit pdeſtiatio ᷣm ratõʒ. Lercõ.
gd ſit km reʒ.

ANeticulꝰ? pꝛimus
Dprimũ ſic dr.ꝙ ſaluãdi ſũt pᷣdeſtĩati 2 di
lecti.malach̊. Jacob dilexi ⁊c.XK ſunt electi.
Vnnññ ad ro.xj.ᷣm electõezʒ relige ſalue fiẽt.Et
et ſũt vocati.iuſtiſicati.magnificati.ad ro.rij. Quos
pᷣdeſtiauit ⁊c. Pꝛedeſtiatio ẽ ab etno.vocatio.iuſtifica

tio.⁊ magnificatio ex tpe.Dilectõ dẽ ab etno malach.

.ꝛ ex tꝑe. Jo. xiiij.q diligit me diliget᷑ a pꝛe meo.Si⸗
milit electio etna.math.ᷣxx. pauci electi.2 ex tẽꝑe. Jo.
V.none.xij.vos elegi ⁊c.ſic.n. Judas electꝰfuit. Que⸗
rit᷑ vñ h.ſ.qꝙ pᷣdeſtinatio ſꝑ ẽ etna. dilectõ 2 electõ etna
tꝑalis.vocatõ pᷣo ⁊ iuſtiſicatõ ⁊ magnificatõ tm̃ tpa⸗
lis. Bñſio.in noĩe pdeſtinatõis duo ſunt.añceſſio ⸗
eſtinatio. ĩ deſtinatõne tria.oꝑtet.n. ꝙ ſit alicꝰ:2 de
aliqͥ: ad aliud. iõ ĩ pdeſtinatõe ſunt tria. vnũ vt pri⸗
cipiũ.ſ.ppatio a qͥẽ.qd dr gle ĩ ſuturo diẽ vt terminũ
ad quẽ. ⁊ qð d eĩ pñti:dic vt mediũ ꝑ quẽ ẽ p̃deſtĩa
tio. dẽ ex tpe. h̊ pdeſtinatõ rõne añceſſioõis ẽ etna.hec
cni ppoſitio p:dic añceſſiõʒ enitatis ad tp̃us.Notan
da ẽ drũñjtia alit ꝙᷓ priꝰ.ſᷣm ꝙ hec noĩa reſi piciũt gꝛaʒ
na ſaluãdi ab etno dicũt᷑ pdeſſiati:ſily di lecti.naʒ p̃de
ſtiatõ ẽ gee ſil dilectõ ? electõ. gia af p̃ᷣmo dat᷑:poſtea
babet᷑: poſtea ipa aliqs vtit᷑. pdeſtinatõ at reſpic ꝙ ofe
rat᷑ gia. qd notar cũ dẽ ppatio gre. dilectio relpiẽ Gaz
bitã. bonũ.n.ẽ rõ dilectiois.cũ ͤ de diligit hüc: videt

— 2)
Xl Den PW eErαο dv pWα S

xxviuij.

aliqð bonũ ĩ eo rõne cꝰ deꝰ diligit ip̃m. vñ eĩ dꝛ gꝛa ꝗ⸗
tũfaciẽs.Electõ vᷣo dẽ ᷣm duos modos. Vno mò vt cõ
notet effectũ ſeꝑatõis boni a malo.⁊ G̊ mõ pᷣoꝛẽ intẽtõ
electõis intẽtõe dilectõis. Alio mõ vt ↄnotet effectũ aſ⸗
ſumptõis animꝰ bono ad meliꝰ. ⁊ ̊ mõ ſegꝗt᷑ intẽtõ ele
ctõis electõʒ dilectõis.Electio vᷣo ↄnotat vluzʒ gre. ele⸗
ctio.n.ẽ de duobo oppoſitis alteꝝ poptare. vñ et reſpicẽ
vſuʒ liberi ar. tẽ differũt vocano.iuſtificatõ ⁊ magſi
cato.qꝛ ñ ẽ niſi bonũ gr̃e ge. Aſdagficatio ẽ reſpectu
gle. vocatio iuſtificatõ reſpectu gr̃e. Sʒ gr̃a bʒ duos
effectꝰ. vnũ reuocare a malo qð dr vocatio.aliũ oꝛdia⸗
re ad bonũ qð dẽ iuſtificatio.i¶ Si ꝗ q̃rit᷑q̃re pᷣdeſtia⸗
tio ſolũ et᷑na: dilectio ⁊ electio tꝑalis:vocatio ⁊ iuſti⸗
ſicatio ex tpe: SDico ꝙ pᷣdeſtinatõ diẽ approbatõez dei
etnã ſm ꝙ ẽ reſpeciu boni:et᷑ añ om̃e tpᷣs. dilectõ at ⁊
electõ dicut dĩnaʒ appꝛobatõzʒ:ᷣ ñ derminãt eã vtx bo
ni ab et᷑no vel ex tꝑe.vocatõ ⁊ iuſtificatõ derminãt di⸗

—

uinã appꝛobatõʒ vel volũtatẽ reſpectu bom:ſᷣm ꝙ ofer⸗

nict. Aꝛticul? ſecudꝰ?

Onſeq̃nt᷑ qrit᷑.qd ſit pᷣdeſtiatio ſᷣm ratõʒ ĩ⸗
telligẽtie. Et videt᷑ ꝙ ſit ĩ genẽ ſcie.dicit᷑.n.
xxxv.di.j.ſent᷑.ꝙ ſcia dei ꝓpt᷑ vaꝛios effectus
diueꝛſa ſoꝛtit noĩa.dẽ.n.ñ tm̃ ſcia:ſᷣ ſapia.ꝓuidẽtia.pᷣ
ſcia.diſpoſitio.pᷣdeſtiatio.ex qͥ videt᷑ pᷣdeſtiatio ſit in
genẽ ſcie. ¶¶ Itẽ niſi pᷣdeſtiatio eẽt ĩ genẽ ſcĩe:male diffi
nit᷑ ab aus.pᷣdeſtiatio ẽ pᷣcia bñficioꝝ dei.¶ Itẽ pᷣdeſti
natio ẽ pᷣꝑatio gẽe:ſ̊ pᷣpatõ ꝑtĩet ad potẽtiã:ñ ad ſciazʒ
vel volũtatẽ.&̊ pᷣdeſtiatio ẽ ĩ genẽ potẽtie. Itẽ ad hoc
obijcit᷑ ĩ riũ.qꝛ pᷣdeſtiatio diffinit᷑ ꝓpoſitũ miſerẽdi.hᷣ
ꝓpoſitũ ẽ volũtas.̊ pᷣdeſtiatio ẽ ĩ genẽ volũtatis.vteʒ
ſcia ñ ẽ cã rei ſcite.pᷣdeſtiatõ ẽ cã gre pᷣꝑate.cã at᷑ ñ ẽ po
nẽda ĩ genẽ eiꝰqð n ẽ cã.ꝗᷓ pᷣdeſtiatõ n ẽ ponẽda ĩ genẽ
ſcie.¶ Itẽ ſcia poꝛ ẽ rõne ipa volũtate.pᷣdeſtiatio vᷣo eſt
poſterioꝛ rõne ipᷣa volũtate.q̊ ñ ẽ ĩ genẽ ſcie.¶¶ Itẽ ñ pᷣ⸗
æſtiat deꝰ aliqͥs niſi qs ꝓpoĩt volũtate foꝛe ſaluãdos.qᷓ
p̃deſtiatõ ẽ volũtas vel ĩ genẽ volũtatis. Itẽ q̃rit᷑ cuʒ
aſſignẽt᷑ qᷓtuoꝛ diffinitões p̃deſtinatõis.qᷓꝝ vna ẽ.pᷣde⸗
ſtinatõ ẽ pᷣſcia bñficõꝝ dei.Alia.p̃deſtiatio ẽ poꝛdiatõ
alicꝰad głaʒ. Lercia pᷣdeſtinatio ẽ ꝓoſitũ miſerendi.
NQuaꝛta pᷣdeſtiatõ ẽ pᷣꝑatõ gꝛe ĩ pñti ⁊ głe ĩ futuꝛo.qũo
diffeꝛt iſte diffinitöes. Ad h̊ dom.q; pdeſtiatõ ẽ ĩ ge
nẽ ſcie bnplaciti ſiue apꝛobatiõis. Eſt.n.ſcia ſicẽ dicit
xxxv.di.j.ſent. Scia at᷑ dꝛ dupłr.ſcia ſimplex:⁊ ſcia cũ
appꝛobatõe ſiue apꝛobatõis.Sciĩa at᷑ ſimplex ñ ẽ ca ſei
toꝝ.ſᷣ̊ ſcia apꝛobatõis ẽ cã ſcitoꝝ.i.appꝛobatoꝝ.In ſci

entia bñplaciti vel apꝛobatõis itelligẽ ſcia ĩ rectitudi

ne:⁊ volũtas ſiue aꝑpꝛobatõ ĩ obliꝗtate.⁊ qꝛ voluntas
dina ẽ ſufficiẽs cã eoꝝ q̃ ei ſſũt: cointelligit᷑ potentia.
Scðʒz h̊ ̊ dðᷣʒ. ꝙ p̃deſtiatõ ẽ ſᷣm rectitudieʒ ĩ genẽ ſcĩe
ñ ſciĩe q̃ ẽ ꝑ modũ ſpecłatm̃ q ẽ ſimpłx noticia.ᷣ ſcie p⸗
ctice q̃ ẽ ꝑ modũ pᷣcticũ.q̃ ↄincta ẽ volũtati ⁊ cã oꝑatõ
nis.⁊ inð ẽ ꝙ qñq; ĩ re pᷣdeſtiatõis poĩt᷑ pᷣſcia:qñq; ꝓ
poſitũ:qñq; pᷣpato.⁊ ſic pʒ ſoło ad oba.⸗. Ad ſedm q qᷓ
rit᷑ ð dꝛntia diffinitõnũ.dðm ꝙ cũ pᷣdeſtiatõ põat᷑ ĩ ge⸗
nẽ ſcĩe pᷣctice ſiue appꝛobatõis.q̃tuoꝛ at᷑ actꝰdꝛñtes ſᷣm
ratõʒ ĩtelligẽtie ĩtelligũt᷑ ĩ rõe p̃deſtiatõis:lʒ ñ differãt
Fm actũ. Pꝛimꝰ ẽ ↄᷣſcẽ ſiue iudicare. Scðs eligẽ ſiue
diſponẽ h̊ ⁊ cogitaẽ ad faciẽdũ. Terciꝰẽ velle ſiue o
ponẽ facẽ.Quaꝛtꝰ ẽ volũtate firma ĩ finẽ diꝛigẽ. Scð
pᷣmũ actũ data ẽ hec diffinitõ.pᷣdeſtiatõ ẽ pᷣſcia.Fʒ actũ
ſecũdũ pᷣdeſtĩatõ ẽ poꝛdiatõ.poꝛdiatõ.n.pᷣm rõeʒ ĩtelli

geẽtie pᷣcedit volũtatẽ ⁊ ſeꝗt᷑ ſciaʒ.⁊ attẽdr̃ ĩ diſpõne ↄñ

te ſcĩiaʒ. Scðʒ at actũ tci dat᷑ iſta:pᷣdeſtiatõ ẽ ꝗꝓpoſitũ
⁊c̃.ꝓpoſitũ.n.iĩ nobᷣ nihil alið ẽ qᷓ volutas fiꝛmata deli⸗
beꝛatõe. hᷣ qꝛ ĩ deo ñ ẽ delibatõ ꝗꝛ nec igrãtia:iõ ꝓpolſitũ
deoẽ firma eiꝰvolũtas.Scðʒ actũ vltimũ dat᷑ iſta.pᷣ⸗
eſtiatõ ẽ ppatõ ⁊c.pᷣꝑatõ.n.ẽ velut ĩ finem directõ.

¶ AUlr ſuit᷑ iſtoꝝ drñtia: ⁊ foꝛte meliꝰvt dicat᷑ ꝙ ſcia in

nob dẽ dupłr. ſcia ſpecłatia ⁊ pᷣctica. Silr in veo dicit

ſeientia ſimplicis noticie:2 ſcientia axprobatõis.doᷣm

ze predeſtinatio eſt in genere ſcie approbatõis. ꝓpter.
dicit᷑ rõ predeſtinatõis rõne ſcie vel rõne appꝛobati⸗

onis: 2 vtrobiq; duptr. Sciĩa. n. opandoꝝ põt eſſe du⸗

plicit. vt ſint opanda: vel vt fiat. Koõne & ſcie duplicit
ſumit᷑ rõ predeſtinatiõis.rõne ſcie ſimpłr:vel rõne ſcie
inclinate ad opus: ſiue cũ inclinatõne ad opꝰ.pᷣino mo
dicit᷑ predeſtinatõ preſcia ⁊c.ſcðᷣo mõ pꝛeoꝛdinatõ ⁊c.
Rõne volũtatis duplex eſt ſilr.eſt.n. volũtas ꝓponẽs:
2 voluntas exequẽs. Rõne volũtatis ponẽtis dicit pᷣ⸗
cxſtinatio ꝓpoſitũ miſerendi.rõne volũtatis exequen⸗
tis dicit᷑ predeſtinatio preꝑatio gratie.

Aꝛticulꝰ? teꝛciꝰ
Onſequent᷑ querit᷑.quid ſit pᷣdeſtinatio ſᷣm
rem. Zld qð ſic aug.in li.de vocatõe ſctoꝝ.
predeſtinatio eſt ppatio gre in pnti:⁊ glie iĩ

futuro. In hac diffinitõe tangit᷑ qð eſt ante tp̃us.ſ.pre

patio eterna: æ qð eſt poſt tempꝰ.ſ. gloꝛia futura: qð
comitat᷑ tempꝰ pnᷣs.ſ.gratis in pñti. Scoᷣm h ̊ querit
an predeſtinatio ſit eterna aut tꝑalis.naʒ cũ predeſti⸗
natio ſit preꝑatio in pñti.gꝛatia aũt in pñti non eſt ab
eterno.q̊ nec pꝑatio gratie in pñti erit ab eterno.s & nec
predeſtinatio. 4 Ytez artifex domus nõ diceret᷑ pꝑare
domũ:niſi baberet aliqð qð ad ipſam faciendaʒ vel ad
ipſius eſſe ꝑtineret. vt ligna lapides ⁊ hmõi. & ſi pꝛede
ſiinatio eſt preꝑatio gratie ab eterno: oꝑtet ꝙ ab eter⸗
no ſit aliꝗd de re preꝑanda.̊ nibil de gꝛatia dꝛ ab eteꝛ
no fuiſſe.ᷓ preꝑatio bꝰ nõ fuit ab eterno. Itẽ querit᷑
quid ſubeſt preꝑationi ꝓpter qð preꝑatio ab eternoẽ.
qꝛ iʒ artifer faciendi domũ ſciam habeat? voluntatẽ:
nõ tñ dicit᷑ preꝑatio domus eſſe.ꝗ̊ ſi volũtas dei ⁊ ſcia
ſit reſpectu alicuiꝰ cui daturus ſit gratiã in pñti:quia
finaliter bñ vſurus eſt.nõ ꝓpter h̊ dicet᷑ preꝑatio gra⸗
tie ab eterno.p. MRñſio.preꝑatio dicit᷑ dupłr.preꝑatõ
enim dicit᷑ cũ datur gratia 2⁊ añqᷓ ctur.ſ.cũ eſt ſcietia
ꝙ aligs bñ vſurus eſſ finalit.⁊ eſt volũtas dãdi ei.ſᷣm
primũ modũ quantũ eſt ex ꝑte preꝑate gr̃e qð eſt cõno
tatuz: dicit᷑ preꝑatio temꝑalis.ſᷣm modũ ſecũdũ dicit᷑
eterna preꝑatio:quia h̊ mõ impoꝛtat voluntatẽ ab eteꝛ
no.voluntatẽ.ſ.dandi iſti gratiã cũ pꝛeſcia ꝙ bñ ſit vſu
rus ea finaliter.⁊ ꝑ boc pʒ ſolutio ad primu.4! Ad ſe⸗
cundũ doᷣm.ꝙ nõ eſt ſimile de aꝛtifice hoĩe 2⁊ de ceo. qꝛ
artifer bomo nõ eſt ſibi ſuſficiens ad totã ſuã oꝑatiõz:
2 ideo requirit uateriã ſu bicctaʒ.artifex deus ſibi per
omiĩa eſt ſufficiẽs:nec indiget materia ſubiecta.vñ ar⸗
tiſex ſummꝰ bʒ vim agentis ſine materia. agit.n. ac ſi
materia ſue actõis ſit.ſiue ſit ſiue ñ ſit.⁊ iõ qð eſt ex ꝑ⸗
te eiꝰ dicit᷑ oꝑatio:dũmodo ↄcurrat ſapĩa ſcia ⁊ volun
tas.qð nõ eſi er paꝛte hois.Et ad illud qð dicit᷑:nibil
eſt ab eterno gratie.dico ꝙ nihil eſt gꝛatie ĩ effectu:ſed
tñ eſt gratia in ſua cã ſiuè in principio ſuo? ↄpleto.⁊?
h̊ pʒ ſolutio ad tercio obiectũ. ine

Membꝛum ſecuũdum
Onſequent᷑ querit᷑ quoꝝ ſit pᷣdeſtinatõ hᷣ
mõ. Primo.an ſit entis vel ñ entis.Se⸗
cũdo.vtꝝ ſit oim reproboꝝ⁊ electoꝛum.
Tercio.an poſſit eẽ repꝛioboꝝ.Quaꝛto.
vtxꝝ ſit angeloꝝ.Quinto.vtꝝ ſit błoꝝ in glia. Serto.
quo ſit xpᷣi.ſᷣ illð etermĩabit᷑.j.de incarnatõe xp̃ᷣi.
Articulus pꝛimꝰ
D primũ ſic.pᷣdeſtinatio ẽ ab eterno.⁊ pᷣde
ſtinatio ẽ creature.ſ̊ creatuꝛa ñẽ ens ab et⸗
no.̊ pᷣdeſtinatio ẽ ñ entis.¶ Cont᷑.ſuꝑ illð
ad ro.j.ꝗ pᷣdeſtinatꝰ ẽ ⁊c.dic Orige· Deſtiatio ẽ eiꝰ ꝗẽ
ſ dic aug.in li.de vocatiõe ſccoꝝ.ꝗd ẽ pᷣdeſtinatio: niſi
veſtinatio alicꝰ.̊ pᷣdeſtinatõ ñ ẽ miſi eiꝰ ꝗ eſt. pᷣdeſtia
tio ſolu eſt entis. ¶ Itẽ pdeſtinatio qᷓ deꝰ pdeſtinat dr

fFane- A 28

ad p̃deſtinatõz q̃ res p̃deſtinat᷑ ſiẽ̃ relatõ ⁊ conelatõ.ſᷣ
due relatões ñ pnt eẽ in eodezʒ ſuppoſito. ſi pᷣdeſtiatio
pᷣdeſtinãtis ẽ ĩ co:ſua coꝛꝛelatio ñ erit ĩ ceo ſ̊ ĩ creatu
ra.ſ̊ creatura ñ ẽ ab eterno: nec pᷣdeſtinatio q̃ ile p⸗
deſtinatus ẽ:ẽ ab eteꝛno.j̊ pᷣdeſtinatio ẽ ſolũ entis actu
vel in tꝑe. Rñſio.res dẽ ens dupłr.in ſua nat᷑a:⁊ in
ci pᷣſcia ſiue poꝛdinatõe.eẽ rei ĩ ꝓpria nata ñ ẽ eternũ
ſ tpale.ſᷣ eẽ rei ĩ pᷣſcia ſiue ĩ poꝛdinatiõe ẽ eternũ:⁊ nõ
diſterẽs ab eẽ dino:qꝛ eẽ rei hmõi ñ ẽ alið ꝙᷓ eẽ ydee ſi⸗
ue rõnis eterne ĩ deo.eẽ rei ĩ ſua nata ẽ eẽ ſunptr.eẽ rei
ĩ cã ſiue ĩ pᷣſcia ẽ eẽ rei ᷣm ꝗd. Scðʒ H̊ ꝭ̊ dm.ꝙ pᷣdeſti⸗
natio dẽ reſpectu rei entis in cã ſiue ĩ pᷣſcia. ñ reſpectu
rei exñtis in ſua nata ꝓpria.⁊ ita pᷣdeſtinatio pᷣt eſſe re
ſpectu rei entis Fᷣm ꝗqd:⁊a reſpectu rei ñ entis ſimptr.
Ad illð qð obijcit e aucte oꝛige.dðm ꝙ oꝛig.loq
bat᷑ de pdeſlinatõe ſiue deſtinatõe xpᷣi:cui ↄuenit eẽ ab
eteꝛno rõne ꝑſone:lʒ ñ rõne hũane nat᷑e.⁊ ſic deſtinatõ
xp̃i ẽ eius ꝗ ẽ.ñ ſic aüt ẽ de nobis ꝗbo ñ ↄueit eẽ ab eter
no nec rõne ꝑſone nec rõne nat᷑e.¶ Ad ſecũdũ ddm.q;
ſiẽ ẽ ideʒ ĩ re qᷓtũ ẽ ex ꝑte pꝛincipał ſignificatõis.deus
pᷣſcit iſtů ⁊ ine pᷣſcit᷑ a o: tñ diuerſus ẽ modꝰ ĩ dicẽdo
rõne ↄnotati ĩ creatura.qꝛ eadẽ ẽ pᷣuiſio vel pᷣſcia q̃ ſö⸗
eſt ei qð dẽ actiue:⁊ qð dẽ paſſiue ⁊ actiue.⁊ h ẽ ex ꝑte
creature ↄnotate q̃ ↄſiderat᷑ ĩ hitudine ad diĩnaʒ pᷣſciaʒ
aut vt ſubiectũ illi.⁊ ſᷣm h̊ deſignat᷑ actiue.vt cũ dẽ deꝰ
p̃ſcit iſtũ.aut vt ẽ in illa:a ſic deſignat᷑ paſſiue.vt cũ dĩ
iſte ẽ pᷣſcitus a deo.Silłr pᷣdeſtinatiõi ſiue dicat᷑ acnue
vel paſſiue ideʒ ſubeſt qꝙᷓtũ ad principale ſigniſicatũ:ſ
ſolũ differt qᷓtũ ad ↄnotatũ.Eñ ad illð qð obijc.ꝙ pꝛe
deſtinatio pᷣdeſtinati ñẽ in o.rñdenqũ ẽ.ꝙ ſi loqt᷑ de
principali ſignificatõe falſuʒ ẽ:qꝛ ẽ ĩ doo.pᷣdeſtinatõ ei
p̃deſtinati idẽ ẽ qdð pᷣdeſtinatio pdeſtinãtis.

Aticul? ſecud?

D ſecũdũ.vtꝝ ſit pᷣdeſtinatio oĩm tazʒ repꝛo
boꝝ ꝙᷓ electoꝝ: ꝓeedit᷑ ſic.nihil alið c prede
ſtinatio niſi pᷣſcia cũ apꝛobatõe.vñ ibiẽ ſei
entia dei ⁊ volũtas.ſᷣ ſcia dei ẽ reſpectu oĩm: ⁊ volũtas
ſalutis reſpectu oĩm.ꝗ̊ pᷣdeſtinatio ẽ reſpectu oĩm:pro
batio medie.ſcit.n.deꝰ ⁊ bona ⁊ mala.ſilr deꝰ vult oẽs
hoĩes ſaluos fieri.ij.thi.j.ᷓ reſpectu ſalutis oim ẽ vo⸗
lütas dei 2 lei. pdeſtinatio.q̊ omẽs ſunt pᷣdeſtinati.
Itẽ de pfectõe ſolis ẽ ꝙ illuiat eq cecũ ⁊ vidẽtẽ.eq enĩ
irradiat ſuꝑ vtrũq;. ſᷣ ſiẽ dicit dyoꝰ.bonũ ſuꝑ fummũ
magis diffundit ſuã bonitatẽ ꝙᷓ ſol ſuũ lumẽ. Si Sqn⸗
tũ ẽ de ſe ſol coĩcat ſuũ lumẽ oibo: 7 &? ſuã bomitat-
ſcʒ grãm 2 glaz. ſunt pdeſtinati. ¶¶ IYtẽ pPma cã eqlit
ſe bʒ ad oẽs:ñ tñ oẽs ſilr vel equałr ſe hñt ad eã.vnde

aug.ſicut luxr pns ? ceco tñ cecꝰ abſens ? luci:ita gra⸗

tia dei pᷣs ẽ oibo.ñ tñ mali pñtes ſunt ei.tota at cau⸗
ſalitas ẽ penes deũ.ſi & ſcia dei ẽ reſpectu oim⸗ cauſa⸗
litas ſilr: oẽs ſunt pᷣdeſtinatit. Cont᷑ nõ oẽs ſalua⸗
bunt᷑. ñ oẽs ſunt pdeſtinati. Rñſio.ſcia ſe hʒ eqlit
ad oẽs.volũtas ſilr vno mõ ſe bʒ ad oẽs. ſᷣ volũtas ch
Hlcia ñ ſe bʒ equalr ad oẽs.ñ tñ h ẽ ipt diuerlitateʒ ꝗ
lit ĩ p̃ſcia.ſᷣ qꝛ nos ñ babemꝰ nos equalr ad ipazʒ. vñ pᷣ
teſtinatio nõ ſolũ dic volũtatẽ cæi:bᷣ volũtatẽ cũᷣ pſcien
tia qᷓ bñ ſunt vſuri dono ſuo. Uñ ᷣm Yo. dam̃. doõm. ꝙ
eſt duplex volũtas.eſt. n. volũtas añcedẽs:⁊ voluntas
ↄſequẽs.polũtate añcedẽte vult deꝰoẽs hoĩes laluos fi
eri. bec.n.ẽ volũtas q reſpicit creaturã rõnalez ſalua⸗
bilẽ. voluntas ↄſequẽs cũ p̃ſcia ꝗ bñ vſurus ẽ dono dei
ſic ñ vult oẽs hoĩes ſaluos fieri:p̊ electos ſolũ.x ſic dr
voluntas cxi rõnalis.ſi. n. vellet alicui finalr ſaluteʒq
male vſus eſt ꝑ li.ar. nõ eẽt iuſta. ¶ Oð obijcit᷑ ꝙ ſol
equalit ſe hʒ ad oẽs.Dicendũ ꝙ equalit᷑ ſe hʒ ad oes B
non omẽs equalit ad ip̃m. ⁊ m hoc nõ eſt predeſtina-
tio oĩm: quia predeſtinatio ponit preſcientiã ꝙ iſte ſit
bene vſurus.⁊? ideo nõ eſt ſimile. ¶ Ad aliud dom. ꝙ

bec eſt duplex tota cauſa ſalutis eſi opud deuʒ. n tots

ono 2) fard Pſtciceſ

„

eicehie⸗
bcief
N
hinagiet
ſäriirſt
elintoftet,
neſtisſinge
döngael
ichi uati
tenſiedhn
nucttihe
d ſeölici
gnificndgr
e mochii
ſohelffini
Nctine.zhig
eaddig
Ntiue cide
k peſſtenti⸗
ſiveditln
prleſſgrſri
ilsccbe
mnciel

1No. ceſine

lnis.
tatocinttn
Cnblaldiert
wblide ibi
eelnoinereie
ntpuwein⸗
alkos
tueini ſo⸗
Prſcdelinn.
tingliitien
riſthfunni
atſtüboi
Ni muncick
hirodeic
geluciting
el⸗tota gtet
tuoimta
oſchtheit
is loind
nnninez
Nulſtz inr
gintaen
Ooſt
lign chln
toſtts⸗
ſonhe
ecnn⸗ V
ftutſei
iteſ,i

Mueſtio

cauſa effectiua principalit eſt apud deũ:ſᷣ tota cã ſuſce

ptiua nõ eſt apud cũ.nõ. n. cogit nos ſaluari. 2 B̃ eſt

qð dicit. xlj. di.j.ſent.totũ ẽ dei:totũ eſt noſtꝝ.

Aꝛticulus teꝛcins

Onſequent᷑ ad terciũ.vtꝝ poſſit eſſe aliorũ
q̃ electoꝝ predeſtinatio:ꝓcedit᷑ ſic. Luẽ.v.
rumpebat᷑ rethe. Glo.nõ tot intꝛant de iu⸗
cis quot ſunt predeſtinati.̊ minui põt numerꝰ ⁊ au⸗
geri. ¶ Itez deutro.j. addat deus ad hũc numeꝝ mul⸗
ta milia.Glo. ad hunc numeꝝ diffinitũ in preſcia dei
qui nouit qui ſunt eius.̊ ⁊c.¶ʒ Steʒ.xxxiiij. Job. cõte⸗
ret multos ⁊c. Glo.locũ vite alijs cadentibo alij ſoꝛtiũ
tur. Iteʒ apoc.iij. Tene qð habes ne alius accipiat co
ronaʒ tua. põt predeſtinari qui nõ eſt p̃ᷣdeſtinatus.
IZtem iſte preſcitus põt facere qð in ſe eſt. ⁊ ſi fecerit
deus dabit gratiã.põt etiã ꝑſeuerare in gratia: qꝛ nec
deus aufert graãm nec dyabolus põt auferre.q̊ᷓ põt ꝑſe⸗
uerare. a poteſt ſaluari.̊ᷓ põt eẽ p̃deſtinat?. Con⸗
tra.eſt numerus numerãs ⁊ numerꝰ numeratus.ſi qᷓ⸗
ritur de numero numerato: vel de numero numeꝛante
videt᷑ vrerum vtrunq;. quia deus ſcit qui ſaluabũt᷑ ⁊ q̃t
ſaluabunt᷑. certus eſt numerꝰ.ᷓ nõ pñt augeri vel mi
nui.ſic.n.augeꝛet᷑ diuina ſcia vel minueret. Gñſio.
certus eſt numeꝛus electoꝝ apud deũ.Et ad obiecta di
cendũ.ꝙ auẽtes intelligũt᷑ de ſtatu gratie ĩ pñti.q Sʒ
ad primũ dõᷣm.ꝙ intelligit᷑ glo. ᷣm ꝙ refert᷑ ad diuer
ſos ſtatus.fuerũt.n.quidam predeſtinati vt crederent
in primo aduentu: quidam in fine. vult ̊ diceꝛe ꝙ non
tot de iudeis intrauerũt ad fideʒ in primitiua eccia qͥt
ſunt predeſtinati: Hᷣ alij intrabunt in fine.Vleljlalit.nõ
tot intrant in ſtatu iudaiſmi:quot ſunt predeſtinati.ſᷣ
intrant facti xrpᷣiani.⸗¶ Ad aliud deutro.j.ddᷣm.ꝙ nũe⸗
rus diffinitus eſt apud deũ ⁊ illoꝝ qui habent in pre⸗
ſenti gratiã ſ̊ nõ finaliter:F̊ numerus illoꝝ ꝗ ſinalit.
Nuod jg dicit᷑ eutro.j.intelligi᷑ de numero qtum ad
pñtem inſticiam. ¶ Iem ad illud.locum vite alij ſoꝛti

unt᷑. Dicendũ ꝙ locus iuſticie vel vite dicit᷑ ſtatꝰ pñtis

iuſticie.⁊ de vita gratie:ñ de vita gloꝛie.¶. Itez ad ali
nd dðm. ꝙ iſte põt ſaluari ⁊ põt eſſe predeſtinatꝰ. p ſi
fiat argumentatio.iſle põt eſſe predeſtinatus.⁊ iſte eſt
preſcitus.ꝗᷓ preſcitue põt eſſe predeſtinatus.nõ valet:
hſ̊ eſt fallacia ſᷣm aceñs.qm aliud eſt loqui de iſto: alið
& iſto.Fᷣm ꝙ preſcitus vel predeſtinatus.cũ.n.dicit᷑ p
veſtinatus:notat᷑ diuina ꝓuiſio immutabilis ſiue pfi⸗
nitio.⁊ ideo nõ debet ↄcedi:predeſtinatus nõ põt dam
nari vel preſcitus põt ſaluari.tñ põt ↄcedi:iſte põt ſal⸗
uari ? iſte p̃ᷣt dãnari.

Articulus quartꝰ

Onſequent᷑ querit᷑.vtꝝ predeſtinatio ſit re⸗
ſpectu bonoꝝ angeloꝝ.Cũ.n.pꝛedeſtinatio
ſit ꝓpoſitũ miſerendi.in btis aũt angelis nõ
eſt miſeria nec fuit.ᷓ reſpectu eoꝝ nõ eſt predeſtinatõ.

Itez predeſtinatio eſt pꝑatio gratie in pñii:⁊ gloꝛie

in futuro.ſ̊ in angelis beatis ſimulẽ gꝛatia 2 gla.eꝛgo
ipſi ñ ſunt pᷣdeſtinati. Rñſio.cum diuerſe ſint rati⸗
ones predeſtinatõis a ſanctis:oſideratõis reſpectꝰ ha⸗
bitus eſt differẽs. naʒ cũ predeſtinatio ſit rénalis nat᷑e
rationalis aũt natura eſt angelica?2 hũana.põt acci
pi coĩter 'm ꝙ ↄuenit angelice nature ⁊ hũane.vel ſpe
cialit bm ꝙ duenit hũane.ſᷣm coĩter accipit᷑:dr pᷣde⸗
ſtinatio pᷣſcia bñficioꝝ dei preoꝛdinatio alicuiꝰad glo
riã.ſm ꝙ ↄuenit humane:dicit᷑ poſitũ miſerẽdi⁊ eti⸗
am preꝑatio gratie in pñti ⁊ głe in futuro.qꝛ in angeł
beatis nõ fuit miſeria: ideo nec ꝓpoſitũ miſerẽdi dicit
reſpectu illoꝝ.nec etiã in ipſis anteceſſit gratia glaz. B̊
ſlatus hũanus fuit duplex. ante pctm: poſt peccatũ.
ſm ꝙ ante peccatũ dicit᷑ predeſtinatio preꝑatio gre in
pñti ⁊c.ᷣ poſt peccatũ dicit ꝓpoſituʒ miſerendi. Item

Nc; ſe an N ae, Er l *
W.- A/ Au . .

Bo 1

%7

XvXxv.

alie due differũt. naʒ bñficiũ dicit᷑ magis coĩter qᷓ; gla.
vñ vna eſt magis coĩis alia.vñ illa q̃ dicit ꝙ pᷣdeſtinatio
eſt poꝛdinatio alicuiꝰ ad gloꝛiã:datur ꝑ drñtiã ꝓriã.
altera ꝑ drñtiaʒ coẽm. Et dicit᷑ drñtia ꝓpria que ꝑ ſe ẽ
p̃deſtinatõis ꝓprie ſumpte.hec aũt drñtia.ſ.bñſicioꝝ
nõ eſt ꝓpria.alijs.n.ↄuenit q; predeſtinatis ꝓprie ſum⸗
pta pᷣdeſtinatõne.vñ nõ dat᷑ ꝑ ↄuertentiaʒ.

Aꝛticulus quintꝰ

Onſequent querit᷑.vtꝝ predeſtinatio ſit il⸗
loꝝ ꝗ ſunt in gła.Et videt᷑ ꝙ nõ.iAon enim
illis eſt gła futura.¶ Pretea.nõ ſunt ĩ mi⸗
ſeria:vnde nec de illis ẽ ꝓoſitũ miſerẽdi. Rũderũt
aliqui.ꝙ pᷣdeſtinatus põt ſumi noialit᷑:vel ꝑticipialit.
Momĩaliter ſumẽdo nõ ſunt pᷣdeſtinati.ſic.n.eſt ppatõ
gratie pñtis ⁊ gloꝛie future.qꝛ non eſt illis gła futura.
Sed ꝑticipialit verũ eſt.vt ſit ſenſus.qꝛ aliqñ fuit veꝝ
dicere ꝙ iſti p̃deſtinati ſunt:qꝛ pᷣteriti tꝑis eſt pᷣdeſtina
tus.el alit.ꝗa gła eſt infinita: vnde ſꝑ ſunt in gła:⁊
ſꝑ ẽ in eis gła futura.

Mlem bruʒ tercinz

Onſequẽt᷑ querit᷑.an predeſtinatõnis ſit
cã vel rõ.⁊ querũt᷑ tria coĩter qtuʒ ad p⸗
deſtinatõʒz ⁊ reprobatõʒ. Pꝛimo.vtrum
cauſaʒ hẽat ex meritis ꝓprijs. Scðo.an
cauſam habeat ex meritis alienis. LZercio.an cauſam
habeat ex ꝑte dei.

Aꝛticnlus pꝛimꝰ

Dprimũ obijcit᷑ ſic.oↄſtans eſt ꝙ aligꝗs pᷣt fa
cere ꝙ habeat grazʒ.quia ſi facit qð in ſe eſt:
haꝛ abebit gram. 2 hñs grãm põt facere ꝙ; fi⸗
nalit᷑ hẽat grãm. ſi finalit᷑ hʒ grazʒ pᷣdeſtinatus eſt.g
põt aliquis facere ꝙ ſit pᷣdeſtinatus.4 Item ad ro.ix.
Eſau ſubtracta gratia eſt reprobatus.ſ̊ ſubtractõ gr̃e
eſt ex meritis.q̊ reprobatio eſt ex meritis.⸗ Itẽ ad ro.
ix.ſuꝑ illud.nüuꝗd inigtas apud deũ.Glo.eſau ꝑ iuſti⸗
ciã ẽ reprobatꝰ.ꝗᷓ ex meritis. ¶¶ Itẽ ſuꝑ illð malach.j.
cuiꝰ vult miſeret᷑ ⁊c. Nugꝰ. hec voluntas iniuſta eſſe ñ
põt:qꝛ venit de occultiſſimis meritis.¶¶ Itẽ ad rom̃.ix.
miſereboꝛ cui miſereboꝛ.glo.ambꝛo.dabo illi gꝛatiam
quẽ ſcio toto coꝛde ad me poſt erroꝛẽ reueꝛſuꝝ.⁊ h ẽ da
re cui dandũ.gᷓ ꝓgt᷑ futuꝝ ſᷣuitiũ dat᷑ miſcoia. Con
tra.eẽ pᷣdeſtinatũ eſt eẽ ab eterno.merita nꝛa hñt eẽ tẽ⸗
ꝑale.⁊ tꝑale ñ eſt cã eterni.&̊ nec meꝛita cã pᷣdeſtinatõ⸗
nis.Itez ad thim̃.nõ ex oꝑibo iuſticie q̃ fecimꝰnos:ſᷣ
Fᷣm ſus miſcdiaʒ ſaluos nos fecit.⸗ Iteʒ ad ro.ix.pꝛo
bat apls ꝙ gratia nõ põt eẽ ex meritis:alioꝗn gra nõ
eẽt gratia.Si & infuſio gratie que eſt temꝑalis nõ põt
eẽ ex meritis.̊ nec predeſtinatio que ẽ eterna.¶¶ Item
ad ro.ix. Jacob dilexi ⁊c.glo.ſine meritis vnũ dilexi:
aliũ reprobaui. Rñũſio. in noĩe pdeſtinatõnis 2 re⸗
pꝛobatõis intelligũt᷑ plura.In p̃deſtinatõe.n.intelligi
tur preſcia ⁊ gr̃a ⁊ gla reſpectu aliquoꝝ eſt pᷣdeſſiatio.
Similit in reprobatõe ſunt tria.preſcia.⁊ pñs iniqui
tas.⁊ pena futura.cum ꝗ̊ inuenit᷑ in auẽtibo ſanctorũ
ꝙ predeſtinatio vel reprobatio fit ex meritis:rñdẽdũ.
ꝙ ſi hoc dicat᷑ ᷓtũ ad prĩcipale ſignificatũ.ſic nõ ſunt
ex meritis.ſi qꝙtũ ad ↄnotatũ:ſic ſunt ex meritis:pᷣ diſ⸗
ferẽt ex ꝑte p̃ᷣdeſtinatõis ⁊ repꝛobatõis.nã ex ꝑte pꝛede
ſtinatõis nec pᷣncipale ſignificatũ ẽ ex meritis nec etiã
primũ ↄnotatũ qðẽ infuſio gre:ſ collatio głe ex meri⸗
tis ẽ.ex ꝑte aũt repꝛobatõis alit ẽ.nã principale ſigni⸗
ficatũ eſt preſcia ⁊ pꝑatio:oↄnotatũ pñs inigtas ⁊ futu
ra pena.patet ꝙ reprobatio qᷓ;tũ ad principale ſigni
ficatũ nõ ẽ ex meritis.ᷣ qtũ ad ↄnotata põt dici ꝙ ẽ ex
meritis.Si q̊ inueniant᷑ auẽtes que dicant ꝙ predeſti⸗
natio ⁊ reprobatio ſint ex meritis:nõ ẽ referendum ad
principale ſignatum ſed ad connotatũ. ſᷣ̊ drñt ĩ prede⸗

Srr in e

6,* 1 reur ”

ſtinatione 2 reprobatõne.vt dictũ eſt. ¶ Oð obycit
iſte pot ſacere ꝙ habeat gratiã dei. doõᷣm ꝙ H intelligit
ſic. ꝙ facere aliquid quo facto habeat gratiã · ſicut iſte
aꝑiendo feneſtꝛã facit ꝙ illumiat᷑ domus.nõ eã illuiet
ſᷣ aliquid facit quo facto illumĩat᷑.eodeʒ etiã ſenſu in⸗
telligit᷑.poteſt facere ꝙ ꝑſeueret in gratia. Qec ex hoc
ſequit᷑. ꝙ hic ſit predeſtinatus.quia prime ſunt impro
prie:ſᷣ vltima nullo mõ eſt vera.nam babere gratiaʒ ẽ
temꝑale:⁊ ideo poſſumꝰ aliꝗd facere añcedens ad gᷣa
tiã.ſ̊ predeſtinatio eterna:⁊ ideo nibil poſſumꝰ faceꝛe
antecedẽs. 4j Ad illaʒ roax. glo. ſubtractio gꝛatie eſt ex
meritis. ⁊ repꝛobatio.pʒ ſolutio ꝑ predicta.Ael põt
dici ꝙ ſubtractio gratie nõ eſt cã reprobatõis.vñ ſi ab
latiuus notat cãm:falſa eſt.ſ̊ ſi notat ↄcomitantiã:ve⸗
ra eſt. Itez ad illud. eſau ꝑ iuſticiã eſt repꝛobatus vł
iuſte ⁊c. Dicẽdũ ſᷣm ꝙ. S.q notat᷑ iuſticia nõ reſpectu
pꝛincipalis ſignificati: ̊ reſpectu ↄnotati. Exponatur
qsð dicit᷑: deus preꝑat alicui penam ex meritisquod
dicit᷑ ex merins põt referri ad preꝑatõʒ abſolute: 2 ſic

falſa.vel in cõpatione ad pena:⁊ ſic vera.qꝛ pena pro

meritis infligit. Olel alit.vno mõ dicit᷑ iuſticia diuina
equitas reddens vnicuiqʒ qð ſuũ eſt.alio mõ exigetia
meritoꝝ.primo mõ ſumit᷑ hic iuſticia.rõ.n.reproba⸗
tionis eſt iuſticia.rõ pꝛedeſtinatõis eſt miſcdia.hñt.n.
predeſtinatio ⁊ repꝛobatio ratõz:etſi ñ cauſaʒ.4/ Item
ad illud ꝙ voluntas venit ex occultiſſimis meꝛitis ⁊c.
f. ñſio.ꝙ de: põt dicere cãm oꝛiginalem: ⁊ ſic falſa.vel
materialeʒ: ⁊ ſic vera.vnde ꝑ h̊ ſignificat᷑ ꝙ reprobati
onis effectus q̃i materialis exigentia: ſint mala meri⸗
ta.4 Itez ad illud ambꝛo.dom. ꝙ amb.nõ vult dicere
ꝙ merita ſunt cauſa quare dat᷑ gratia:hᷣ qꝛ ſint congru
entia vt illi detur gratia. vnde nõ poſuit veꝛbũ notans
cãm ſ̊ ↄgruentiã. vnde dixit: dabo gratiã ei quẽ ſcio ad
me reuerſuꝝ.nõ quia ſcio ad me reuerſuꝝ.

Aeꝛticulꝰ ſecũdꝰ

Onſequent᷑ querit᷑ vtrũ aliena merita ſint
cã ip̃ius pᷣdeſlinatõis.Et arguit᷑ ſic.ꝑ meri⸗
ta ſanctoꝝ impetrat᷑ gratia prima.⁊ poteſt
etiã impetrari ꝑſeuerantia ⁊ etiã merita eterna.g ? po
teſt impetrari predeſtinatio.¶ Item amb. pꝛedeſtina⸗
tio oꝛ»onibo iuuat᷑ ſanctoꝝ.ſᷣ̊qua rõne iuuat᷑:põt impe
trari.¶¶ Item Greg.in yſaac facta ẽ ꝓmiſſio.ſ̊ ſancto
rũ precibo adiuuanda eſt pꝛefinitio dei.¶ Iteʒz aug. in
li.de ꝑſeuerãtia.ſi ꝗ nondũ vocati ſunt: illis vt vocẽ
tur oꝛemus.foꝛtaſſe.n.predeſtinata ſunt vt nr̃is oꝛatio
nibo ocedant᷑.q̊ 7. MRñſio.ĩ verbo pᷣdeſtinatõis ſunt
duo.vnũ:qꝛ eſt ibi dei pᷣſciẽtia vel preꝑatio vel preoꝛdi
natio.aliud eſt collatio gratie vel gloꝛie.Ad primuʒ ñ
eſt referendũ ꝙ adiuuet᷑ pꝛedeſtinatio ſanctoꝝ pᷣcibo:ſᷣ
ad ſecũduzʒ.qꝛ effectus pᷣdeſtinatõis ꝗ ẽ collatio gꝛatie
in pñti ⁊ gloꝛie in futuro:implet᷑ pᷣcibo ſanctoꝝ.¶¶ Qð
obijcit᷑.ꝙ ſancti impetrent grãm ꝑſeuerantiã ⁊ gloꝛiaʒ
nõ ſequit᷑ ̊ predeſtinatõʒ.qꝛ reſpectu gratie ꝑſeueꝛãtie
gloꝛie põt aliqꝗd eſſe antecedẽs.qꝛ temꝑalia ſunt:ſ p⸗
deſtinatio eterna.⁊ ideo nihil põt eẽ añceædẽs.⁊ ꝑ h̊ pʒ
rñſio ad duo alia que ſequũt᷑. ¶¶ Ad illud aug.vltimũ
dðm . ꝙ vocatio interioꝛ ſemꝑ eſt temꝑalis.ad ro.viij.
Quos ſᷣdeſtinauit hos ⁊ vocauit·ad hanc vocatõʒ ſcʒ
gre infuſioneʒ pñt nuare oꝛões ſanctoꝝ:nõ ad prede⸗
ſtinatõʒ que eſt eterna.

MNeticulꝰ terciꝰ

Onſequent᷑ querit᷑.vtꝝ reprobatio ⁊ pꝛede
ſtinatio hẽant cãm ex ꝑte dei.ſ.pᷣſciaʒ.i.vtꝝ
. pᷣſcia q̃ ſcit iſtũ bñ vſuꝝ gra:ſit cã p̃deſtina⸗
tionis.⁊ pᷣſcia q̃ ſcit illũ male vſuꝝ ſit cã reprobatõis.
4 Ad hec aug.volũtas dei ex rõne ẽ.Silr Jo.dam̃.vo
luntas eſt rõnalis appetitus.g̊ maxie voluntas dei.ſꝑ

enĩ qð nobilius eſt deo tribuendũ.ſᷣ̊ voluntas oꝑãs ex

. rn N de ea
O

ſpna! ſes ₰G ATan Jun pl ſlr⸗

rone pᷣferenda ẽ illi q̃ oꝑat᷑ ſine rõne.Querit ̊ q̃ ſitrõ
volũtatis diuine.videt᷑ ꝙ pᷣſcia. volũtatis·n.q ex ra⸗
tione ſcia pᷣcedens ratio eſt. Cũ & in pᷣdeſtinatõe intel⸗
igaʒ voluntatẽ.ſ.pᷣparatiuã:erit eiꝰ rõ pᷣſcia.¶ Ad h̊
facit illud ro.viij.qͥs pᷣſciuit hos pᷣdeſtinauit.Ad h̊ et ẽ
rõ: qꝛ ſciĩa ſꝑ eſt rõ voluntatis oꝑantis ex rõne. Itẽ ad
ideʒ pʒ rõ.gꝗa ſi eẽt aligꝗs laꝛgitoꝛ bonoꝝ ⁊ ſciret ꝙ iſte
nõ vteret᷑ bn dono ſuo ̊ male: nõ eẽt bonus ⁊ rõnalis
Diſpẽſatoꝛ ſi daret illi ꝗ male eẽt vſurꝰ: ⁊ ñ illi ꝗ bene
eſſet vſurus.ſ̊ ipſe deus preſcit omĩa.rõ & eſt vt det illi

qui bñ vſurus eſt:⁊ nõ illi q male. Contra.aug.ĩ li.

de predeſtinatõne ſanctoꝝ.nõ qꝛ nos tales futuros eẽ
preſciuit ideo elegit.¶ Iteʒ ſi dicat᷑ ꝙ meritũ in pᷣſcia
ſit cã p̃ᷣdeſtinatõis ⁊ reprobatõis.aut &̊ meꝛita in pᷣſci⸗
entia ſunt ideʒ qð deus:aut nõ.Si ideʒ: g ideʒ eſt cau
ſa ſui.naʒ predeſtinatio etiã ideʒ eſt qð deꝰ. Sed meri
ta in preſcia vel in cauſa nõ ſunt idem qð deꝰ.⁊ meꝛita
in ſuo eſſe ſunt temꝑalia.qᷓ tꝑale eſt cauſa eterni. Itẽ
deus dat grãam illi queʒ ſcit male vſuꝝ:vt iude ꝓdito⸗
ri.nec tñ ex h̊ dicit᷑ irrõnabiłr ageꝛe. a ſili nõ eſt ratõ
quare dicat᷑ agere irrõnabiłr:quia nõ dat illi ꝗ beneẽ
vſurus.gratia ꝗ̊ nõ eſt cauſa vel ratio predeſtinatõis.
Ztem voluntas dei eſt prima cauſa ⁊ rõ oĩm. ſᷣ pᷣme
rõnis vel cauſe non eſt cauſa vel ratio. ᷓ volũtatis di⸗
uine nõ eſt querenda ratio vel cauſa. Rñlio.ſᷣm reʒ
idem eſt in deo preſcĩa predeſtinatio pm principale ſi⸗
gnificatũ:tñ ſᷣm ratõʒ intelligẽtie diffeꝛũt.⁊ ideo vnuʒ
põt dici ratio alteriꝰ: nõ cauſa.⁊ Gᷓ voluit dicẽ augꝰ.cũ
dixit: voluntas dei ex rõne eſt.¶ ꝗ obijcit᷑ ñ ido ele
git ⁊c.ſi ideo dicit cãm verum eſt:ſi ratõʒ ſalſum ẽ.qa
pꝛeſcia meritoꝝ dicit ratõz voluntatis.nõ tñ ex h̊ ſeꝗt᷑
ꝙ ipſa merita ſint ratio ſiue cauſa volũtatis.. Ad il⸗
lud dom.qꝙ nihil aliud ſunt merita in preſcĩa ꝙᷓ preſci⸗
entia meritoꝝ.preſcia aũt meritoꝝ ideʒ eſt qð &ꝰ. nõ
eſt aũt ideʒ ratio ſui.nam etſi qtũ ad principale ſiqtũ
ſint idem preſcia ? voluntas: differũt tñ ſᷣm ratõz itel
ligentie q;ẽtum ad connotata.nã collatõis gratie ⁊ glo⸗
rie põt eſſe ratio preſcia meritoꝝ.4l Ad illud qð obij⸗
cit᷑.ꝙ dñs dat illi qui nõ bñ eſt vſurus. Dicendũ ꝙ hẽ
ex rõne bonitatis.qꝛ dat illi ꝗ facit qð in ſe eſt:ſᷣ ratõe
equitatis eſt ꝙ dat illi queʒ ſcit bñ vſux.

Mlembruʒ quaꝛtum

Onſequent᷑ queꝛit᷑ de cauſalitate pdeſti⸗
nationis. querunt᷑ tria. Primo. cuiuſ⸗
modi cauſa ſit. Scðo.ſi ponat aliquẽ ef⸗
fectũ in predeſtinato.Tercio.ſi effectus
eius poſſit caſſari.

Aꝛticulꝰ? p̃ᷣmꝰ
Dprimũ. Ro.viij.quos predeſſĩauit.glo.
predeſtinatio eſt cã cuiꝰ effectus eſt gratia.
MNuerit᷑ g̊. vtꝝ ſit cauſa nccia vel otingens.
nõ ↄtingens:qꝛ nibil ↄtingẽs cadit in deo. Si nccia. H
cauſa nccia poſita ponit᷑ effectus.ſᷣ predeſtinatõ ẽ eter
na. a gratia. ¶ Item eſt cauſa ꝓpria 2 coĩs. ſi pde⸗
ſtinatio eſt cauſa gratie:querit᷑ an ſit cã ꝓpꝛia vel com
munis. Si coĩs: ꝑ aliqð additũ efficiet ꝓꝛia. Illud
additum aut eſt temꝑale:aut eternũ. ſi tꝑale: ꝗ̊ adhuc
illius temꝑalis eẽt cauſa predeſtinatio. Sed queritur
vt prius:eius cauſa vel ꝓpria vel coĩs.⁊ ſic ĩ infinitů.
velillud addituz erit eternum: totum eternũ.cauſa g
ꝓpria erit eterna.ᷣ effectus eternus. Si eſt cã ꝓpria:g
ipſa poſita ponit᷑ effectus.ſ.gratia. Iteʒ queꝛit᷑in quo
genere cauſe ſit poſita pꝛedeſtinatio.nõ in genẽ matert
alis cauſe: quia illa nõ cadit ĩ deo.nec in genẽ cauſe fi⸗

nalis:quia predeſtinatio nõ eſt finis gratie. Item nec

in genere cauſe efficiẽtis: qa predeſtinatio eſt preſcien⸗
tia bñficioꝝ dei.preſciĩa vo nõ eſt ĩ genere efficiẽtis cae
potius in genere cauſe foꝛmalis exemplarig · Iẽ nec

.
—

Gn uſee F SS

enifi⸗
elgien
llingiiie

„

r none i

aſainſe

Onngr en.
Mnus 1 lis

fllitn
Picknari
uundu
igfmndt
nentjinfi
Smenn
giige
f N. Iln
gö Uein
uſactent
igkiuceg
aſilinoe

datiligne

predeſtim;
1oin fn
Ppolanne,

Rüſofnr

enpriu
ſeuitritbtn
litdieing⸗
zobictiiht
ſaözſclinig
is nötiehi
Mütano N
1preſngn
ezeſgödi⸗
ipninepuefi
Nüfnnni
tosgeatric⸗
Ntiiulgsa
iemighi
nlechktaie

n
Alnnrſdchi
lpinoatl
ſemmiigit
reoicken

geſliauit

us eſt n

veloeingen
0 G eh
eſtuntziel
cois giſt
tianddn
agrog
glerg in
Set unii
ſeinſmmn
emcͤ
elcign
Auent in
nging
U
oeſtin
efien
nN

8

ſin N

LQueſtio

in genere cauſe ſoꝛmalis.quia eſt prepatio gratie in .
ſenti ſiue ꝓoſitum miſerendi. hec eſi in genere cauſe
efficientis. Rñſio. predeſtinatõ eſt cauſa neceſt⸗ aria
non contingens.cauſa.n.cõtingens dicit᷑ cui effectus
poteſt prohiberi. vel que exigit cauſam aliam vt exeat
in actum. vel que de ſe eſt mutabilis vt voluntas crea⸗
ture.nullo iſtoꝛuz modoꝝ poteſt poni contingentia in
deo vel cauſalitas ↄtingens. ¶ Quod ꝗ obijcit. cauſa
eſt neceſſaria. effectus neceſſarius. Rnſio. non ſequi
tur ꝙ poſita cauſa quacũqʒ; neceſſaria: ꝙ ponitur effe⸗
ctus.quia cum dicit᷑ predeſtinatio ſiue deus cauſa ne⸗

ceſſaria: non refertur neceſſitas ad actum cauſ andi: B

ad effectuʒ cauſe. Dicendũ q̊ q eſt cauſa dicta m actũ
2m habitum. Cauſa dicta 'm habitum nõ ponit effe
ctum: ſed cauſa dicta ſm actum. Oe ꝗᷓ deus dicit᷑ cau⸗
ſa neceſſaria:non refertur neceſſitas ad actum cauſan
di.quia ex defectu ſuſceptibilis eſt: quia non ſemꝑ cau
ſatur.ſicut pʒ in ſole qui eſt cauſa neceſſaria illumina⸗
tionis. vnde ꝙ non illuminet non eſt ex eo ſed ex deſe⸗

ctu ſuſceptibilis.ita bic ex defectu ſuſceptibilis gratie.

ꝙ predeſtinatio non ſemꝑ eſt actualiter creans gram.
Ad aliud doᷣm.ꝙ predeſtinatio eſt cauſa ꝓpria.ſ̊ nõ
ſemꝑ opoꝛtet ꝙ poſita cauſa ꝓpria ponatur effectꝰ. ꝗa
caula poteſt eſſe dña ſui actus.vt patet in voluntate:q̃
poſita non opoꝛtet ſemꝑ poni actum.ſed ſufficit ꝙ po⸗
natur in aliquo temꝑe alio. 4 Ad illud quo querit᷑ ad
quam cauſazʒ reduci hbabeat. Dicendũ ꝙ predeſtinatõ
dicit preſcientiam ⁊ voluntateʒ. ratione preſciẽtie po⸗
teſt predeſtinatio dici eſſe in genere cauſe foꝛmalis.ra
tione voluntatis in genere cauſe efficientis. Sed quia
voluntas immediatius ſe habet ad opus ꝙᷓ potẽtia vel
preſcientia:ideo magis ꝓprie poni debet in genẽ cauſe

neiemte. Meticul? ſecud

D ſecũdum ſic ꝓcedit᷑. Augiſuꝑ Jo.j.¶NPe
lius fuit nathanaeli cognoſcere vtranq; na
turam in xpᷣo:qᷓ eſſe predeſtinatum.ſed non
fieret comꝑatio niſi aliq; bonum eſſet predeſtinatio ĩ
predeſtinato.ergo ⁊c.¶ Item augꝰ.predeſtinatõ mul
tis fuit cauſa ſtandi.ꝗ Item luce.x. Gaudete quia no
mina veſtra ⁊c.ſed gaudium nõ eſt niſi de bono. & pre⸗
deſtinatio eſt aliqd bonum in predeſtinato. Cõtra.
predeſtinatio eſt non entis. in non ente nihil ponitur.
predeſtinatio nihil ponit in predeſtinato. 4 Itẽ Au
guſti.in li.de fide ad pe.niſi nõ eſſes nõ predeſtinare⸗
ris.ᷓ predeſtinatio eſt nõ entis.¶ Item ſi predeſtina⸗
tio ponit aliquod bonum:g reprobatio ponit aliquod
malũ.ꝗ in eſau fuit aliqd malũ anteqᷓ eſſet.ſᷣ h̊ eſt fal⸗
ſum. EKñſio.predeſtinatio nullũ bonũ poĩt ſᷣm actũ
hᷣ ᷣm habitũ tm̃.̊ eſt ſᷣm aliqd tempꝰ.ij õ.n.ſequit᷑.ẽ

p̃deſtinatus:& eſt.ſᷣ ſequit᷑:s erit his grãm ⁊ glłaʒ.vñ

ponit᷑ potentia ad gratiã ⁊ glam. potẽtiã dico ñ in re⸗
cipiente:hᷣ in agente.ſᷣm actũ g̊ pᷣdeſtinatio nihil poĩt ĩ
pᷣdeſtinato:hᷣ in deo ponit m actũ pᷣpatõʒ.ſic cũ dꝛ ce⸗
ſar laudat᷑:nihil ponit᷑ in ceſare:̊ ĩ laudãte. Ad illð
de nathanaele volũt qꝗdaʒ dicere ꝙ impropria ſit ↄpa⸗
tio.p̊ meliꝰ dom ſm illdð qð ſeqꝗt᷑ in illa glo. melius ſit
nathanaeli ꝙ; eẽ pdeſtinatũ eẽ i vmbra moꝛtis.VInde
vult ꝑare electos añ incarnatõʒ:electis poſt incarna⸗
tionẽ.⁊ multomeliꝰ ẽ electis poſt incarnatõʒ:qꝛ ñ ſũt ĩ
vmbra moꝛtis.. Ad illð aug.pᷣdeſtinatio młtis fit cã
ſtãdi. Rñſio.q ita dʒ intelligi.pᷣdeſtinatio.i.deꝰ pꝛede
ſtinãs.vel pᷣdeſtinatio.i.gr̃a qẽ ex pᷣdeſtiatõe.⸗ Ad a⸗
liud dom. ꝙ gaudiũ ñ ſolũ ẽ de bono hĩto ſ̊ hñdo.vnð
nõ ſeꝗt᷑:ſi gaudendũ ẽ de pdeſtin atõe:qꝙ pᷣ̃deſtinatõ ali
ad ponat coexñs pᷣdeſtiato:ßᷣ ꝙ aliqͥ tpe ponat aligd.

NAꝛticnlꝰ? teꝛciꝰ

Onſequẽt querit᷑vtꝝ effectus pᷣdeſtinatõis
poſſit caſſari.hᷣ eſt.vtꝝ aliꝗs predeſtinatus

EK t .

xxvu.

poſſit damnari.Ad qð ſic aug.de coꝛectõne ? gratia.
Certus eſt numerꝰ electoꝝ. certũ ẽ de pᷣdeſtinato ꝙ' ẽ
pᷣdeſtinatꝰ.̊ ñ põt ñ ſaluari: ¶¶ Cont᷑.deꝰ põt apponẽ
grãm quibo n apponit:⁊ ſubtrabẽ quibo ñ ſubtrabit. ſᷣ
ſi ſubtraberet damnarent᷑.poſſent igit᷑ iſti danari ꝗ tñ
ſaluabũt᷑.̊ pᷣdeſtinati pũñt danari. Ad h rñdet mę
in ſent.ꝑ diſtinctõʒ illiꝰ ꝓpoſitõis: pᷣdeſtinatũ impoſſi⸗
bile ẽ danari.qꝛ põt eẽ ↄincta vel diuiſa. Scðm ꝙ itel⸗
ligit᷑ ↄiũcta:ſic fit ſeꝛmo de ſuppoſito cũ foꝛma.⁊ H̊ mõ ẽ

vera.quẽadmodũ hec eſt vera: albũ ñ põt eſſe nigrũ.i.
nõ põt eſſe vt albũ ſit ⁊ nigꝝ ſimul.⁊ ita hec ẽ vera ↄpo

ſita:pᷣdeſtinatus ñ põt dãnari.qꝛ nõ põt eſſe ꝙ pᷣdeſtia⸗

tus ſit ⁊ damnet᷑. Scðm dᷣo ꝙ intelligit diuila: ſit ſer⸗

mo de ſuppoſito tm̃.Fm h̊ ſicut hec eſt vera:albũ põt eẽ
nigrũ.qꝛ hoc qð eſt albũ põt eſſe nigrũ: ita hec ẽ vera.

qꝛ p̃deſtinatus põt damnari.qꝛ ille pt damnari quiẽ

pᷣdeſtinatus.4 Cõtra.ſcðᷣm ꝙ ↄpoſita intelligũt᷑ illa.
verũ eſt ꝙ nõ põt eſſe ſimul vt aliꝗs pᷣdeſtinatꝰ ſit ⁊ dã

natus.ſ̊ alteꝝ iſtoꝝ nõ põt ñ eſſe.ſ.qn iſte ſit pᷣdeſtina
tus.qꝛ ab eterno ẽ pᷣdeſtinatꝰ. ꝙ̊ᷓ impoſſibile ẽ alterũ eẽ

ſcʒ ꝙ iſte damnet᷑:qꝛ ab eterno ẽ ⁊ n põt nõ eẽ pᷣdeſtina
tus.¶ Ed h̊ rñdet magr in ſent᷑. diſtinguẽs iſtaʒ ex cõ
poſitõne ⁊ diuiſiõe.nõ põt eẽ ꝗn iſte mõ ſit pᷣdeſtinatꝰ:
qui ab eterno ẽ pᷣdeſtinatus.Quia ſi intelligit᷑ ↄpoſita
vera ẽ.⁊ ẽ ſenſus:nõ põt ſimul eẽ ꝙ iſte mõ nõ ſit pꝛede
ſtinatus ⁊ ab eterno ſit pᷣdeſtinatus. ſi vᷣo intelligat᷑ di
uiſa:falſa eſt.⁊ eſt ſenſus:nõ põt eẽ ñ pᷣdeſtinatꝰ:ꝗ ẽ ab
eterno pᷣdeſtiatus.qꝛ accidit iſtũ eẽ pᷣdeſtinatũ. accidit
enĩ ꝙ iſte pᷣniſus ſit futurꝰ ſaluari.qð intelligit᷑ cuʒ di
co pᷣdeſtinatũ.Si opponit᷑.eſt dictũ de pᷣterito veruʒz: g̊
eſt neceſſariũ.dico ꝙ nõ valet:qꝛ nõ eſt ſimile in dictis
⁊ factis hoĩm:⁊a pᷣſciẽtia ⁊ p̃deſtinatiõe dei.qꝛ in dictis

vel factis hoĩm impoſſibilitas refert᷑ ad naturã rei.in

preſcia ⁊ predeſtinatõe refert᷑ poſſibilitas vel impoſſi⸗
bilitas ad potẽtiaʒ dei:que eadẽ ſemꝑ fuit ⁊ erit.pꝛede
ſtinatio.n.⁊ preſciẽtia in deo ideʒ ſunt.¶ Sʒ oꝓponit᷑
hac ꝓpoſitõne:predeſtinatũ impoſſibile eſt danari.
Fm ꝙ intelligit᷑ ↄpoſita ⁊ Fᷣm ꝙ intelligit᷑ diuiſa.dic eĩ
magẽ in ſent᷑.ꝙ cõpoſita vera:diuiſa falſa. Sʒ videt᷑ ꝙ
vera ſit etiã diuiſa.qꝛ cauſa ⁊ cauſatũ dicũt᷑ relatiue.
poſita ſe ponũt.& ſi cã eſt immutabilis: ⁊ effectus. ̊
ſi pdeſtinatio eſt ca ſalutis ⁊ immutabilis:q̊ nccio ↄſe⸗

quit᷑ effectus ſalutis.4 Itez vid et᷑ rõ ſylogiſtica.om̃e.

2

predeſtinatũ neceſſe eſt ſaluari. iſte eſt predeſtinatꝰ.g
iſtũ neceſſe eſt ſaluari.ꝓbatio prime. in h̊ ꝙ dicit᷑ pae⸗
ſtinatus intelligit᷑ futurus ſaluandus.ſ̊̊ omne futnꝛuʒ
ſaluandũ neceſſe eſt ſaluari.g̊ omẽzʒ pꝛedeſtinatuʒ nece
eſt ſaluari.¶ IReʒ omẽʒz immutabilit ſaluãdũ nece eſt
ſaluari.iſte immutabiłr ẽ ſaluãdus.q̊ ncce ẽ iſtũ ſalua⸗
ri.ꝓbatio pᷣme.immutabilis ẽ pᷣdeſtinatꝰ qꝛ ab eterno
fuit pᷣdeſtinatꝰ.⁊ ſꝑ erit pᷣdeſtinatꝰ.⁊ ñ põt ñ eẽ ñ pᷣde⸗
ſſinatꝰ.q̊ immutabiłr ẽ pᷣdeſtinatꝰ.g imutabilr ſaluan
dus./l Itẽ obijcit᷑ qꝛ videt᷑ ſalſa ↄpoſita.qꝛ ſi foꝛma al⸗
bedis ñ poſſʒ ſuccedẽ nigredini: nũqᷓ aliqͥ ſenſu eẽt hec
vera:albũ poſſibile ẽ eẽ nigꝝ.vᷣ ĩ ꝑte iſta n pᷣt ſoꝛa ſuc⸗
cedẽ foꝛme.q̊ nlło mõ pᷣt eẽ veꝛa.qꝛ pᷣdeſtinatõi ñ pᷣt ſuc
cedẽ dãnatio.qꝛ pᷣdeſtinatõ poit futurã ſaluatõʒ.&̊ᷓ bec
ẽ falſa:ſiue intelligat᷑ ↄpoſita ſiue diuiſa. Itẽ ad h̊ ꝙ
hec ſit veꝛa:albũ poſſibile ẽ eẽ nigꝝ.exigit᷑ ꝙ exñte vna
foꝛma:alta poſſit ineſſe.Si & hec eẽt veꝛa aliqͥ mõ:pᷣde
ſtinatũ poſſibile ẽ dãnari: ſeqret᷑ ꝙ exñte pᷣdeſtinatiõe
hꝰ poſſz eẽ dãnatio.qð ẽ falſuzʒ.qꝛ exñte imuta bili ordi
natõe ſalutis hꝰ:impoſſibilis ẽ oãnatio hꝰ.¶ Itẽ poſi
to poſſibili nullum accidit impoſſibile.ſi ergo predeſti
natum eſt poſſibile damnari:ſi poneretur in eſſe: nul⸗
lum accidit inconueniens.ſicut ſi poneret᷑ in eſſe albe⸗
do cui ineſt nigredo:nullum erit incõueniẽs.q; ſenſus
erit:h̊ eſt nigrum quod fit album. ergo ſimiliter ſi po⸗
nitur in eſſe predeſtinatum damnari.iſte damnabituꝛ
qui fuit predeſtinatus.⁊ oſtat ꝙ hoc eſt falſuʒ. Iſta.n.

ſhr a fpapyex 1 Pofurr ners Rſpe)

“

ſunt impoſſibilia iſtuʒ damnari 2 fuiſſe predeſtina tũ. T prepatio ſunt diuerſa genera Zn ſubalternatim po

relinquit᷑ ̊ ꝙ hec eſt falſa vtroq; modo:poſſibile ẽ pꝛe⸗ ſita. ergo eoꝛũ diuerſe ſunt ſpecies ⁊ differentie.¶j IJtẽ
deſtinatũ damnari. Q cedendũ eſi reſpondendo.- ſi diceret᷑ ꝙ ponitur in genere preꝑationis.Contra.p⸗
in bmõi locutionibo aliter eſt cum fit ſermo de ſuppoli⸗ paratio non continet totum eſſe reprobationis.qa re⸗
to tm̃: ⁊ cum fit de ſuppoſito cum foꝛma. cum n. fit ſer⸗ probatio eſt reſpectu iniquitatis:pꝛeꝑatio autẽ nõ.xre⸗
mo de ſuppoſito cum foꝛma: ſiue intelligatuꝛ compoſi⸗ linquit᷑ &̊ ꝙ preꝑatio nõ eſt genus reprobatõis.¶¶ Ite
ta ſiue diuiſa:omẽs ſunt falſe.ᷣ ſi fit ſermo de ſuppoſi ⸗/ ſi diceretur ꝙ; preſcientia eſi genus.aut & preſcientia
to tm:vere ſunt.vt hec.iſtum poſſibile eſt damnaꝛi qui ſimplicis noticie ſiuẽ ſpeculatiua: aut preſcientia ap⸗
tamen predeſtinatus eſl. ſi obijcit.ſi cauſa immu⸗ probationis ſiue practica. Prima non:quia preſcien-
tabilis: a effectus conſequit᷑ immutabilis. Dicendum tia primo modo dicta nullam impoꝛtat cauſalitatem:
ꝙ aliter eſt in cauſa ſuprema: ? cauſis inferioꝛibo.cau⸗ reprobatio auteʒ impoꝛtat. Mñſio.ipſa eſt in gene⸗
ſe. n. inferioꝛes ꝑficiunt᷑ ex ſuis effectibus: ⁊ ideo alli⸗ re preſcientie practice.⁊ non in genere ſimplicis noti⸗
gate ſunt effectibo.ſed cauſa ſuperioꝛ nulli effectui Eal⸗ cie:ſed in genere preſcientie.non cum approbatõne ſo⸗
ligata:quia non perficit᷑ ex ſuo effectu.vnde ſicut neceſ lum:ſed etiam cum æteſtatione. Eſt. n. ſcientia cuʒ ap
ſitas in effectu non ponit neceſſitateʒ in cauſa ſupma: ꝓbatione pene:⁊ cũ deteſtatione iniquitatis.in pꝛede⸗
ot ſoleimn moueri cum ſit ncẽium. non tamen eſt ncciuʒ ſiinatione ſolum eſt ſcientia cum approbatione. Item
qtum ad caulſam ſi upremam. quia cauſa ſuprema po⸗ in predeſtinatione ſunt tria.primũ eſt cauſa ſecũdi: ß
teſi eum facere ſtare. vt patet in Yoſue.ſic nccitas in ca primũ ⁊ ſecundum cauſa tercij. Querit᷑ vnde hoc.⁊ ra⸗
ſuprema non ponit necitatem in effectu inferioꝛi. ¶ Itẽ tio eſt:quia deus non eſt cauſa maloꝝ. prumũ non põt
ꝙ videt᷑ ſy logiſtica ratio.dvᷣm ꝙ non eſt cõiugatio in⸗ eẽ cauſa ſecundi.ſed pena cadit in genere boni: ⁊ ideo
utilis. quia ex maioꝛi de nccio ⁊ minoꝛi de ineſſe: nõ ſe deus poteſt eſſe cauſa effectiua illius.culpa autem eſt
quitur concluſio de nccio ſed de ineſſe.vnde non ſegtuꝛ cauſa interioꝛ illius.ſed in predeſtinatione ſecũdum 2
omĩs rren mokno moverur ie curꝛit 5 nerio moe tercium bona ſunt:⁊ ideo deus eſt cauſa illoꝝ.
tur. 4 Item qð obijcit᷑ꝙ iſte eſt immuta iliter prede⸗ Al
ſtinatus vel erio eſt prtdeſtinatus: quia ſemꝑ fuit ve embꝛum ceꝛcmi
rum ⁊ erit verum.quia eſt dictum de preterito verum: Gnſequenter querit᷑ de effectu reproba⸗
ergo eſt ncẽium. Dicendũ ꝙ hec eſt duplex. iſte ẽ necel⸗ tionis qui eſt ſubtractio gratie. Queꝛit
ſario predeſtinatus:ſicut hec in quam reſoluitur: iſte ergo vtꝝ ſit a deo. Et videt ꝙ ſic. Omne
eſt neceſſario preuiſus ſaluandus.ſi nccitas referatur . iuſtum eſt a co.ſed iuſtum eſt vt pecca⸗
ad preuiſioneʒ:vera eſt.ſi ad ſie aluationeʒ: falſa eſt. nec toꝛi ſubtrahat᷑ gratia.4¶l Item augꝰ. in li. gratia⸗ li
eſt dictum ſimpłr de preterito: ⁊ ideo non ſimplicit no bero ar. deus obdurauit pharaoneʒ iuſio iudicio: ipſe
eſt ncẽium niſi dictum qᷓtum ad preteritũ. pparao her li. ar. ¶¶ Item ad ro ire bacigut exceca
ui te ⁊c. ¶ Item ro.j.obſcuratum eſt coꝛ inſipiens eo⸗
. Nueſtio .xix. de repro ruʒ. Augꝰ. iſta obſcuratio pena 2 vindicta ſunt. ꝑ quã
batione. penam. i:coꝛdis cecitatem que fit deſerente luce ſapien
Onſe unens E bre tie:in plura peccata lapſi ſunt. ¶ IAtem aug otra feli⸗
1 2 cianũ.vna lucis ſubſtantia nocteʒ facere videt᷑ ⁊ diez.
niter inquirere de reprobatõne.⁊ boc ergo ſimiliter lux ſpũalis deus:erit cauſa noctis ſpũa⸗
modo. Primo.qo intentio preſciẽtie lis.i.obduratõnis:⁊ diei.i.illumĩatõis gratie. Cõ⸗
atppꝛopriat᷑ reprobationi. Secundo. tra. Dyoni.optimi eſt optima facere.bᷣ obduꝛatõ nũqᷓ
AAAuid ſit repꝛobatio. Tercio.de effectu eſt bona rationali creature. non eſt ab optimo. 4¶ Itẽ
reprobatõnis:qui eſt ſubtractio gꝛatie.Quarto.de ef⸗ Anb.homo non habet gratiam. non quia deus ñ dat:
ſectu qui eſt excecatio.Quinto.de effectu qui eſt obdu⸗ ſed quia bomo non accipit. ipſe enim ſtat ad oſtium ?
ratio. H pulſat. 4 Iem auge. JZo. . lux in tenebris lucet. ſiẽ ce⸗
Membrũ rimũu co poſito in ſole preſens eſt ei lur⸗ ipſe abſens ẽ ab il⸗
Leiner. P 4 la:ita omis iniquus cecus coꝛde.pnᷣs eſt ei ſapientia:2
Irca primũ proceditur ſic.cum.n.h̊ no⸗ ipſe abſens eſt ab illa.4 Item augꝰ. in ſoliloquijs. d⸗
men preſcientia ita extendatur: vt aliqñ mine ſi deſeris periturus ſum.ſed non væſeris: quia tu
ſumatur cõmuniter reſpectu bonorum ⁊ es ſummũ bonum. 4¶ Item Eſa.lix.iniquitates veſtre
2 maloꝛũ.aliqñ vᷣo agpropriet᷑ reſpectu ma diuiſerũt inter vos? deum. MRñſio.quidam dixerũt
loꝝ. Queritur quare non ſimilit appropꝛiet᷑ reſpectu ꝙ ſicut natura eſt principium motus? quietis.ſed mo
bonoꝛum. NRñſio.ꝙ diuina noticia reſpectu bonorũ tus per ſe:quietis peꝛ ceſſationex· ita deus eſt cauſa ap
non tm̃ ſcientiam habet:ſed etiam cauſam. plus auteʒ probationis gratie 2 non ſubtractionis niſi ceſſando
eſt eẽ cauſam ꝗᷓ preſcire.Eſt autem impoſitum nomen ab appolitione. Alij dixerũt ꝙ de iſtis non eſt cauſa ꝗᷓ⸗
Taea continei vtrunq; in ſe. ſcilʒ predeſtinatio.prede⸗ renda niſi cæfectus. nullus autez defectus ex parte det
inatio enim eſi preſcientia bonoꝛum cum caulalitate ponendus eſt:ſed ſolum er parte noſtra. Alij dicunt ꝗꝙ
eoꝛundem.reſpectu auteʒ maloꝛum non ſic eſt.quia ſo⸗ non appoſito gratie poteſi conſiderari duplr.in eẽ ab⸗
lum precognitionem habet reſpectu eoꝛum non cauſa⸗ ſoluto:⁊ in eẽ oꝛdinato. Si conſiderat᷑ in eẽ abſoluto:
litatem.cauſalitas auteʒ reſidet penes hibeꝝ aꝛb.quia obduratio non eſt a deo. ſ̊ ſᷣm ꝙ habet eſſe in oꝛdine
ergo nihil ſuꝑadditur ſcientie vltra cognitionem ĩ ma hʒ eſſe pene:ſic eſt a deo ex iuſticia.n.ſua oꝛdinat hane
lis:nomen generis appropriatur reſpectu maloꝛuʒ.qꝛ priuationez que pena eſt.
do ſcientie ſuꝑadditur cauſalitatis ratio in bonis: iõ 1
nomen ꝓprium dicit᷑ reſpectu bonoꝝ. Membru qua rtu
Membꝛumſecũdum leneneait e rcnc,tun
ſic. ij. cox. iiij. deus buius ſeculi excecauit
Onſequenter querit᷑ quid ſit reprobatõ. mentes infidelium. Glo. buiꝰ ſeculi æ?:
Ad quod augꝰ.dicit.⁊ babet᷑ in ſentent᷑. igdeſt deus qui non ſolum bonos regit:
VVꝛ eil preſcientia iniquitatis quoꝛũdaʒ malos pro merito precipitat.excecauit mentes infide
11 prepatio damnationis eoꝛundeʒ. m B lium.ſed huiuſinodi deus eſt verus deus. excecatio⸗
videtur poni in duplici genere.q Contra. preſcientia a ſummo ipſo deo.a ita a diuina puidẽtia. ſic effect

C mc ſt Po per „

„OE BE mise bs/ 65 N

0 —–
Caw “D C NR 24 Bo

WPv pbrſt“α Qybe . r 39

2

po 30 Ve) ſr ſbrctes ge⸗

ſhltmrſitn
Aauſlinen
dfichingn, „
h,fnpſcene
anhrir
nſcintnan⸗
lulmigingre
ſobatone, N
auliſciß
tmktenm
hehrmnizne⸗
Nerebanette
ihnunn
atiotſtin
uſulin

*

cl

deftenmnen
ſogens An
ſigſen
lumeſten.
inliagenn
ſpinlcußt
Hwopinern
nitvn⸗
tntngi
ſenthurſcpen
naNgeerfin
renntei ddi
ſanocnsfi
Grolte. ſi
umntͦi
dptino.9i
ndsnide
Atadoſtiun
Sucerſin
Wensich
Reiſapeenn
ſſollogots⸗
dſens
iienunt
icmonm
jgliensb⸗
Nlschenp
ontinh
nmktenng
cmscoren
Mang
ouplendin
niiit⸗
teſennethaan
gantinn
ℳ
cine N
ſatanin
uclend
roenhl/

Nueſtio

eius. 4I Iẽ ibidem dicit gloſa deus verus ⁊ iuſt exce⸗

cauit mẽtes infideliũ bui ſeculi. Adoppoſitũ ſapie.
ij. excecauit eos malicia eoꝝ.nõ ergo veus.4 Itẽ aug.
in li.lxxxiij.queſtio.dicit.ꝙ opꝰ dei ẽ illumĩare. ipᷣe em
oſtendit ibi opera dñi.2 dicit.ꝙ quedã ſunt que ipᷣe ꝑ
ſe facit. que ab illo ſolo ſunt:⁊ illi ſoli ↄueniũt.ſicut il⸗
luminare aias:⁊ ſeipᷣm ad ꝑfruendũ pᷣſtare.ſᷣ illumĩa
re ⁊ excecare ſunt ↄtraria:q; illumĩare eſt lumẽ ĩ alijs
impmere: ↄtrariũ aũt dicit excecatio ᷓ excecare nõ eſt
opus dei·igit᷑ excecatõ nõ eſt effect diuine ꝓuidentie.
Pꝛetea ſi de excecat ⁊ dy abolꝰexcecat ⁊ ſuꝑbia exce
cat.qᷓ differẽtia qualit᷑ differẽter.¶ Itẽ cui debemꝰiſto

rum excecatõeʒ dare tãꝙ;ᷓ cauſe.nũquid qðlibet iſtoꝝ ẽ

ꝑſe cauſa. Solutio.dicẽduʒ ꝙ duobo modis eſt loq
de excecatõe.vno mõ vt eſt culpa.alio mõ ꝓut eſt pena
inſte inflicta ꝓpter culpã.pꝛimo mõ nullo mõ ẽ a deo ̊
ab homie deficiẽte. ð de iſta nõ loqmur.Si aũt loqᷓmuꝛ
te excecatoe ꝓut ẽ pena ꝓpter peccatũ inflicta.hoc ẽ du
pliciter.qꝛ ↄtingit loqui de ipᷣa abſolute:alio mõ ꝓut ẽ
in ratõe pene iuſte ſequẽtis expectatõeʒ.i Lotanduʒ ꝗ;
duplex ẽ pena.vna ẽ pena illata vt pena iehenne.⁊ bec
ablolute dicit᷑ eſſe a deo.qꝛ deus punit illa pena vñ ab⸗
ſolute dicit᷑ eſſe a deo qꝛ iſte dãnabit᷑ ꝓut nomĩat᷑ pena
illata. Alia aũt eſt pena que dicit᷑ pena ↄtracta. hec eſi
illa que ↄtrabit᷑ cũ peccato.⁊ talis pena ẽ excecatõ.ipᷣa

em̃ cũ peccato moꝛtali ↄtrabit᷑.qꝛ peccatũ eſt in volun
tate:excecatõ vo in ratõe que comes eſt volũtatis.qꝛ li

berũ arbitriũ facultas eſt volũtatis ⁊ ratõis.⁊ de tali
pena nõ dicit᷑ ꝙ ſit a deo abſolute: ſᷣ a deo ꝑmittẽte vel
a dei ꝑmiſſione qꝛ vt eſt ↄtracta ẽ cauſalit a pcto.deo
qʒ ſcriptura ſic ↄſueuit loqui.excecauit eos deus.i.per
miſit excecari.q Ad aliud qdð q̃rit de diuerſitate cauſe
quõ differẽter a deo a dy abolo ⁊ ſuꝑbia?ptʒ reſpõlſio.
qꝛ eſt a pcto a cauſa ſimpłꝛ meritoꝛia.a dyabolo tanqᷓ
ſuggerẽte illud vñ venit excecatõ.a deo aũt eſt vt eſt pe
na iuſta tãq; a iuſto puniente vel ꝑmittente.

Mlembꝛmm quintum

Onſequẽter qrit᷑ de effectu qui ẽ obdura
tio H̊ mõ. Pꝛimo qrit᷑ go ſit obduratio.
Scðo cui ꝑ ſe oponit᷑ obduratõ.Tercõ
ſi ſit geneꝛalis oibo tã puulis ꝙᷓ aduliis.

Articulꝰ? prim

Dpꝛimũ quo q̃rit᷑ quid ſit obduratõ.videt᷑
ꝙ obduratõ ſit repꝛobatio.Ro.ix.cuiꝰvult
miſeret᷑ ⁊ quẽ vult indurat. dicit glo.obdu⸗
ratio ẽ nolle miſereri.ſᷣ hec ẽ repꝛobatõ:q̊ obduratõ eſt
repꝛobatõ.minoꝛ ptʒ:qm̃ ſicut dicit aug.repꝛobatõ eſt
ꝓoſitũ nõ miſerẽdi:pᷣ hoc ẽ nolle miſereri.ql Ad oppo⸗
ſitum. repꝛobatõ ẽ eterna:̊ obduratio ſolũ eſt tꝑalis.
nullũ aũt tꝑale ẽ eternũ.q̊ obduratõ nõ eſt repꝛobatõ.
4 Itẽ Ro.ix. ᷣ cuiꝰvult miſeret᷑ ⁊c. Gloſa.miſeret᷑ vti
qᷓ; ̃m grazʒ que gratis dat᷑.obdurat aũt ſᷣm iudiciũ qð
meritis reddit᷑.obduratõ & eſt ex meritis.ſᷣ̊ repꝛobatio
nõ eſt ex meritis.ꝙᷓ vnũ nõ eſt aliud. Rñ.dicẽdũ ſicẽ
babet᷑ ĩ glo.Ro.ix.Qotãdũ em̃ eſt.qꝙ obduratõ dei tm
tꝑalis ẽ.obdurat em̃ tꝑalit nõ ab eterno.repꝛobatõ vo
alia ẽ ab et᷑no alia tꝑalit.q̃ aũt tꝑalit ẽ:ꝛideʒ ẽ qð obdu
ratio.i.deſtio a deo.q aũt ab et᷑no ẽ:eſt pᷣſcientia q̃ deꝰ
pſcit aliquẽ dãnãdũ.vᷣm g ꝙ accipit᷑ repꝛobatõ ꝓ rpꝛo
batõe tꝑali:hoc mõ idẽ ſut repꝛobatõ obduratio. m
aũt ꝙ ſumit᷑ ꝓ repꝛobatõe eterna nõ ſunt idem: ĩmo ſe⸗
quitur obduratõ ſolũ ſinalis ex ipa repꝛobatõne.

Ad maioꝛẽ declara/ .S.j.

tionẽ de obduratõne qrit᷑vtꝝ ſit culpa vel pena. ſi
obdqurato nit⸗ vtꝝ . . 1t
culpa videt᷑ Ro. ij.ſ uꝑ illuo m duriciã aũt tuã ⁊c. di⸗
cit glo. obduratõ ẽ indurate ĩ malicia mẽtis ꝑtinacia.
quã fit hõ ĩpenitẽs.ᷓ idẽ ſunt obduratõ ? obſtinatõ.

CGat E nBeH

xxix.

Sed obſtinatõ eſt pcẽᷣm in ſpm̃ſcẽm ſicut dicit ibi gloſa
ꝙ hec ipenitẽtia ẽ blaſphemia ĩ ſpm̃ſctm.ſ̊ blaſphemia
in ſpm̃ſcem eſt petmn in ſpm̃ſctm.ſicut habet᷑ Nath. xij
ergo obduratõ eſt pcẽm in ſpm̃ſctm.¶ Cõtra.augu.in
li.de gra.⁊ li.ar.deus indurat ꝑ iuſtũ iudiciũ.ſᷣ iuſiuʒ
iudiciũ reſpicit penã nõ culpã:q obduratõ eſt pena nõ
culpa.Si dicat᷑ ꝙ ſit culpa ⁊ pena:obijcit᷑.ſi obduratõ
eſt culpa.ↄſtat q ẽ quid malũ.ↄſiat aũt ꝙ ſi ipᷣa eſt pe⸗
na:qð ẽ quid iuſtũ ⁊ ita bonũ. ita idem ſimul bonũ ⁊
malũ.qð eſt incõueniẽs.qᷓ vel nõ ẽ culpa vel nõ ẽ pena.
Solutio.obduratõ accipit᷑ duplicit᷑.vno mõ ꝓut ẽ
affectio volũtaria.⁊ ſic obduratõ eſt volũtas reſiſtendi
mandatis dei? ꝑſiſtendi in ſuo pctẽo.⁊ hoc mõ obdura
tio eſt pcẽm ſiue culpa ponẽs in numeꝝ q;tum ad ſpẽm
peccati vel genꝰcũ peccato pᷣcedẽti.qꝛ ſicut ipᷣa eſt pcẽ᷑m
in ſpm̃ſcẽm.Aliter accipit᷑ obduratõ ꝓut eſt paſſio no

VS.. lej Nr

ciua libero arbitrio.⁊ hoc mõ dicit paſſioneʒ relictam
peccato q̃ eſt coꝛruptõ bonoꝝ naturaliũ.⁊ hoc mõ ob⸗
duratõ eſt affectõ inuolũtaria:qꝛ nullꝰ vult obdurari.
⁊ de hac loquit᷑ aug.cũ dicit.ꝙ deꝰ indurat ꝑ iuſtũ iudi

cium:qꝛ nõ dimittit pctẽᷣm ĩpunitũ.⁊ hoc mõ obduratõ
Apꝛie ẽ pena ⁊ nõ culpa. Nẽ ſᷣm ꝙ eſt culpa:duobo mo⸗

dis ẽ loqui de ipᷣa obduratõe.vno mõ ſᷣm ꝙ ẽ diſpoſitõ

pet᷑i pᷣcedẽtis:ſcʒ relicta ex pcẽo pᷣcedẽti.alio mõ ſᷣm ꝙ

eſt quoddã ſpeciale ꝑ ſe:⁊ ſu eſt dicẽdũ de obfirmatõe

⁊ hmõi que ſatis ꝓ eodẽ accipiũt. Scoᷣm aũt ꝙ accipi
tur obduratõ ꝓut ẽ diſpoſitõ pct᷑i pcedẽtis.hoc mõ ſᷣm
aug.in li.de pᷣdeſtinatoe ſctoꝝ obduratõ nihil aliuo ẽ

qᷓ dei obuiare mãdatis.vñ.vij.actuũ dura ceruice⁊ in⸗

circũciſi coꝛde vos ſꝑ ſpũiſcto reſtitiſtis. Alio mõ põt
dici obduratõ qñ hõ nõ ſolũ fit durꝰex pcto ⁊ reſiſiens
bonis:ĩmo cũ hoc vlteriꝰhabet ſpãlẽ volũtatẽ reſiſtẽdi

mãdatis i.⁊ bonis ꝑ q̃ põt ad penitẽtiã duci.⁊ pugt

ↄtra illa ita ꝙ placet ei ſuũ pctẽm vt habeat ꝓpoſitũ per⸗
manẽdi ĩ ipo ⁊ nõ penitẽdi.vel obduratõ nõ eſt ſolũ di
ſpoſitõ pcti pᷣcedẽtis.ĩmo ẽ ſpãle pcẽm ponẽs in nume⸗
rũ ꝙᷓtũ ad genꝰpct᷑i cũ pcto pᷣcedẽti. obduratõ q̊ primo
mõ ſcʒ ꝓut dic duriciã quãdã ⁊ reſiſtẽti eis ꝑ qᷓ hõ du⸗
cit᷑ ad penitẽtiã:ſic nõ mutat genꝰ pct᷑i reſpectu pcti p⸗
cedẽtis cuiꝰẽ diſpoſitõ.vᷣm aũt ꝙ ẽ ſpãlis volũtas reſi⸗
ſtẽdi ꝑ ſe ſpũiſcto p̃cipiẽti.ſiue diuis mãdatis:̊ mõ eſt
ſpãle pctm.⁊ ſic eſt pcẽm in ſpm̃ſctẽm.

Articulus ſecund⸗

Onſequẽter q̃rit᷑ cui ꝑ ſe oꝑponit᷑ obduratõ
qꝛ ex ſcriptura videt᷑ ꝙ obduratõ nihil aliõ
ſit qᷓ; elõgatõ gre.qꝛ obduratõ ẽ nõ appoſitõ

gre. dicit em h̊ mõ de indurare ſcʒ qꝛ graʒ nõ apponit.

hᷣ elõgatõ ſiue nõ appoſitõ gre oꝑonit᷑ ꝑ ſe ipi pntie q⸗
tie &̊ ⁊ obduratõ.¶. Sʒ ad oppoſituʒ obijcit᷑ ſic.pcm 2
pñtia gre ꝑ ſe ⁊ directe hñt oppoſitõʒ.ſᷣ̊ obduratõ ẽ di
ſpoſitõ ſequẽs ad pctm moꝛtale:ꝗ̊ obduratõ nõ oꝓponi
tur directe pñtie gre. Solutõ.dicẽduʒ ſicẽ̃ dic aug.q;
ed delinquẽtes deſerit:reſiſtẽtes indurat:otẽnentes cõ
dẽnat. YIea em̃ eſt ꝓgreſſus in pctis ꝙ hõ pꝛimo delin⸗
ꝗt.poſtea indurat᷑ ↄ bona:tercõ ↄtẽnit facẽ ipᷣa bona.
Eodẽ mõ ẽ ꝓgreſſus ex ꝑte dei qm̃ ipos delinquẽtes de
ſerit.i.nõ axponit eis graʒ.h̊ h̊ non ẽ ex ꝑte ſui:ᷣ ex ꝑte
ipᷣi pctoꝛis.ſ̊ poſtea pena indurat illos.vlteriꝰipos cõ
teẽnentes finalit ↄtẽnat.vñ ſic eſt ꝓgreſſus ĩ diſpoſitio⸗
nibo pcti:ita ẽ ⁊ ĩ penis.Induratõ &ẽ ex ꝑte ipiꝰ reliſtẽ
tie qn reſiſtit peccatoꝛ mãdatis dei. Et dicẽdum ꝙ ipᷣa
opponit᷑ ꝑ ſe emollitõi.qꝛ deꝰdicit᷑ indurare ⁊ emolliꝛe
Indurare dicit᷑ ñ apponẽdo aliquã malã diſpoſitõʒ:Rᷣ
qꝛ ↄhit᷑ hec pena cũ ipᷣo pcto moꝛtali.cũ deꝰſubtrahit gᷓ
tiã vł ñ apponit. Itẽ ipe de emollit coꝛ ad pniam.vnde
Eʒech.xj.auferã a vobᷣ coꝛ lapideũ.i.coꝛ duꝝ ad pñiaʒ
dabo vobᷣ coꝛ carneũ.i.molle ⁊ habile ad pñiazʒ.ſic ꝗ
petᷣm ꝑ ſe ⁊ directe ogonit᷑ pᷣſentie gre.qꝛ deꝰ delinquẽ
tes deſerit ſcʒ nõ aponẽdo gr̃aʒ:ita obduratio directe

— (GNeiza* N 2* Vr. ſpa S 28

8

— 02020*

opponit᷑ ipi emollitõi.qꝛ deꝰreſiſtẽtes ĩdurat.bhec a re⸗
ſiſtẽtia ⁊ obduratõ vł iduratõ ẽ ð emollitõeʒ gr̃e. Vñ
aug.ĩ libꝛo ð pᷣdeſtinatõe ſctoꝝ.indurare dẽ de eũ quẽ
emollire noluerit.ſic etiã excecare dicẽdꝰẽ eũ quẽ voca
re noluerit.⁊ ſic ptz rñſio cui ꝑ ſe oꝑponit᷑ obduratio.

Articulus terciꝰ

Onſequẽter q̃rit᷑. vtꝝ obduratõ ſit generał
oĩbo tã ꝑuulis ꝙᷓ adultis pctoꝛibo.ix.Ro.
cuiꝰvult miſeꝛet᷑ ⁊ quẽ vult ĩdurat.Dicit au
gu. ĩ glo. ꝙ meritũ obduratõis ẽ perjm totiꝰmaſſe dãna⸗
te.coꝛruptõ ̊ oꝛigialis pcti ẽ meritũ obduratõnis. ſ̊ hᷣ
meritũ ẽ vniuerſalit᷑ ĩ ꝑuulis ⁊ adultis.ꝗ̊ obduratõ eſt
pena ↄſequẽs vniuerſalit quẽlibet.q. Cõtraꝛiũ videtuꝛ
qꝛ ſi ſic.ad ꝗd dicẽt dñs exodi.ix.Ego ĩduꝛaui coꝛ pha
raonis. Itẽ deutro.ij.ĩdurauit dñs ſpm̃ ſeoꝛ. Sol.
dicẽdũ ꝙ duplex ẽ obduꝛatõ vna ẽ geneal oĩm ꝗ ab adã
ꝑoↄcupiaʒ ſemialẽ deſcẽdũt.⁊ hec ſeꝗt pcim oꝛigiĩale.⁊
d hac loqꝗt᷑ apłs Ro.ix.⁊ glo.aug.ſuꝑ illũ locũ. Alia
eſt ſpãlis qᷓ inquã ẽ ĩ adultis ꝗ hnt volũtatẽ ⁊ ꝓpoſituʒ
reſiſtẽdi bñficijs dei ꝓpuocãtibo ad pnñiaʒ.⁊ ꝑmanẽt in
pct᷑o ſuo.⁊ de hac dꝛ ꝙ ĩdurauerat coꝛ pharaonis dñs
id ẽ indurare ꝑmiſit.G̊ nõ ẽ ĩ ꝑuulis:p i adultis ſolũ ꝗ
hñt hãc volũtatẽ.⁊ G ẽ pctm ĩ ſpmſctᷣm. Alia at᷑ ẽ pena
ſequẽs ex oꝛigiali pcto.⁊ ð hac loqꝗt᷑ aug.⁊ hec oẽs ↄco
mitat᷑ ꝗ ſũt ab ada ꝑ ↄcupiſcẽtiã ſemĩalẽ vt dictũ eſt.

Nueſtõ. xxx. de diuina
electione.
Radine cõſequenti

— 2– —

vt ſupᷣ dictũ ẽ q̃rẽdũ ẽ de diuĩa electõe
⁊ĩ hũc modũ. Pꝛio an ĩ deo electõ po
nẽda ſit. Scðo ad ꝗd ſit electõ diuina
ex ꝑte nr̃a. Lercõ ad quid ſit ex ꝑte di
uina.Quarto ᷣm quid ſit ex parte dei. Quinto cunꝰſit
ex paꝛte noſtra. Sexto ᷣm quid.

Membrũ primũ

Irca pᷣmũ ſic.electio ẽ diſſiłꝛ entiũ.ſᷣ de
ſilꝛ ſꝑ ẽ ens: ad ipᷣm non ptinet electio.

: Itẽ ſi affect? hois ſiłꝛ ſe hʒ ⁊ eq̃lit ad H

⁊ illud:neutri erit electõ.ſ eque ẽ volun
tas dei rſpctu oĩm vt ſaluent᷑.qꝛ vult oẽs hoĩes ſaluos
fieri.⁊ eqͥ ↄſtat ratõ r̃ſpctẽu oĩm:ꝗ reſtat ꝙ apud ipᷣm ñ

⁊ electõ.q¶] Itẽ dama.ñ cadit electõ i deũ qꝛ electõeʒ pᷣce

dit ↄſiliũ.ↄſiliũ at ẽ igrãtis.deꝰat᷑ ñ ẽ poſſibił ad igran
tiã:g̊ ĩ deo ñ ẽ electõ.ql Itẽ ſi ſtetiſſʒ adã:oẽs eẽnt boni
⁊ ſic ñ eẽt boni a malo ſeꝑatõ.ſ̊ electõ ẽ boni⁊ mali ſe⸗
paratõ:q ñ eẽt electõ &̊ ſi mõ ẽ electõ ĩ deo:ex aliq̃ euen

tu tꝑali cẽ etna ſi adã ſietiſſʒ. Contra.pᷣmo eph.Ele

git nos at᷑ añ mũdi ↄſtitutõeʒ vt eſſemꝰ ſcti. Itẽ ibidẽ.
vocati ſumꝰ.glo.diuĩa electõe.Itẽ ioh.xv.i2õ vos me
elegiſtis ſᷣ ego elegi vos. Itẽ ioh. xiij. Ego ſcio q̊s elege
rim. MRñ.electõ eſi duobo p̃iacẽtibo alteꝝ p̃optare.ſᷣ
Hᷣ pr eẽ dupłꝛ.pᷣcedẽte deliberatõe:vł pᷣcedẽte certa ↄti
one.pmo mõ ẽ electõ ĩ nob.ſcðᷣo mõ ĩ deo.dicẽdũ qꝙ di
lectõ ñ cadit ĩ deo eo mõ qͥĩ nob. Qð obijcit᷑ ꝙ electõ
ẽ effectꝰdiſſilꝛ ſe habẽtiũ ⁊c.dicẽdũ q; volũtas dei eq̃li
ter ſe hʒ ad oẽs:ſ̊ ñ oẽs eq̃lit᷑ ſe hũt ad ipᷣm.diſſilłitudo
nõ notat᷑ rſpctu pᷣncipał ſigficati ſ̊ rſpct᷑u ↄnotati qꝛ
iſte finalit manet ĩ gra.iſte no.⁊ iõ iſte eligit᷑ ille nõ.
Ad aliud dicẽdũ. ꝙ nõ ſolũ ẽ electõ ſe ꝑatõ bonoꝝ a
malis h̊ etiã ſeꝑatõ melioꝝ a minꝰbonis.cuiuſmõi ele
ctio fui qʒ ſi ada ñ beccaſſʒ. Et P hB; ptʒ ſolutõ ad alia.
Mẽbꝛum ſecũdũ
Equit᷑ ad ꝗd ſit electõ ex ꝑte nr̃a: Jo.xv.
Ego elegi vos vt eatis ⁊ fructũ afferatis

12 fructꝰc. Itẽ pᷣmo ad Eph. Elegit vos
vt eſſetis ſcti.ꝗ electõ ẽ vel ad faciẽdũ fructũ vel alið eẽ

iN& Gqge „ AA. Kου deS re
49 7
Plno ſeis r . ro

/
4

ſctm. ¶¶ Sʒ obijcit Jopᷣ.vj. Qõne duodeci elegi: ? dnꝰ
er vobis dyabolꝰẽ.⁊ loqt᷑ de iuda.de q̊ ↄſiat ꝙ ad neu⸗

trũ iſtoꝝ fuit electꝰ:ſcʒ vt facẽt fructuʒ ꝗ manẽt: vel vt

eẽt ſctus.ᷓ nõ fuit electꝰiudas. Rñ. duplex ẽ electio.
ſcʒ pᷣſentis iuſticie:⁊ G ẽ ad faciẽdũ fructũ.⁊ electõ fina

lis iuſticie:⁊ G̊ ẽ ad eẽ ſctẽm.⁊ ſic differẽtes ſũt fines dif⸗

ferẽtis electõnis.¶. Ad h̊ qð obijcit᷑ de iuda: rñſio iu⸗
das dicebat᷑ electꝰvel ratõe pᷣſentis iuſticie quã aliquã
do habuit:vł ratõe illiꝰoptimi qð de eo diſpoſiturꝰfuit
dñs.⁊ ratõe huiꝰa multitudie maloꝝ fuit kpar⸗ a ↄſoꝛ
tio dñi vt ꝑ ipᷣm ↄueniẽtiꝰ tradẽt᷑ dñs ⁊ ad inſtructõeʒ
eccłie.Añ mar᷑.iij.vbi enumerat᷑ electõ apkoꝝ ſuꝑ illð
⁊ iuda ſcarioth ꝗ tradidit eũ.glo. Hic inter aplos eli
gitur.qꝛ magna ẽ veritas quã nec aduerſariꝰmiſter in
firmat.voluit dñs tradi a diſcipulo.vt tu a ſocio ꝓdit
modeſte feras tuũ erraſſe iudiciũ:ꝑiſſe beneficiũ.

Mlembrum tercriü

Equit᷑ ad ꝗd ſit diuina electõ.vtꝝ ſcʒ ad
maniſeſtatoeʒ bonitatis diuine. electõe
em̃ dei fit ſeꝑatõ bonoꝝ a maſſa perdito⸗

rum.que nõ fieret ſi adã ſtetiſſet. Queri᷑

ergo vtꝝ electõe dei eque maĩfeſtata eẽt diuia bonitas
ſi ſtetiſſet ada ⁊ mõ. Obijcit᷑ q; nõ eque maifeſtaret᷑.vi⸗
detur ꝙ maioꝛẽ gra que dat᷑ homĩ qui demeruit qᷓ qui
nõ demeruit.ꝗ̊ maioꝛ ẽ gr̃a data homĩ poſt maſſazʒ coꝛ⸗
ruptõnis q; que daret᷑ in tꝑe innocẽtie.Sed in collatõ
ne maioꝛis gr̃e magis oſtedit᷑ ꝑfectio diuine bonitatis
ergo magis nũc oſtendit᷑ qᷓ ſi adam ſtetiſſet.q¶ Itẽ au⸗
gu.bene diſpenſauit dñs vt nec om̃es dãnaret nec oẽs
liberaret ſi em̃ om̃es ſaluarẽt᷑:lateret quid pctᷣo ꝑ iuſti
ciam debeꝛet.ſi nemo lateret quid gr̃e largiret᷑.ergo cũ
manifeſtatõ bonitatis ſit in maniteſtatõe iuſticie? gre
⁊ maioꝛ gr̃a vel iuſtiſicatõ oſtendit᷑ nũc qᷓ ſi ſietiſſet bõ
relinquit᷑ &̊ ꝙ iſte eſt ad maioꝛẽ manifeſiatõneʒ diuine
gre ⁊ bonitatis.Sed tunc videt᷑ ꝙ ratõnalis creatura
repoꝛtet ↄmodũ ex peccato qð etiam videt᷑ ad Ro.viij.
Omnia cooꝑant᷑ in bonũ his qui ſᷣm ꝓpoſitum vocati
ſunt ſancti.glo.ibi dicit.ꝙ lapſus cooꝑat᷑ ipis in bonũ
Mũgd & ex peccato repoꝛtabat᷑ moduʒ?⸗ Rñ.ex pec⸗
cato nõ repoꝛtat᷑ omodum ſed ex miſericoꝛdia dei:licet
peccatũ ſit occaſio ad hoc ↄmoduʒ.vnde ſequit᷑ in glo.
ꝙ vocati ſunt ſancti nõ aliũde eſt qᷓ dei p̃deſtinatõne.⁊
ideo om̃ia eis cooꝑant᷑ in bonũ.vnde ex pᷣdeſtinatõe di
eſt.q om̃ia cooꝑant᷑ eis in bonũ.elieiẽte de quolibʒ ma
lo bonũ.Cõcedẽduʒ ẽ ergo ꝙ ad ꝑfectã manifeſtatõem
bonitatis dei ẽ electio. Sed nũquid infecta eẽt hec ma
nifeſtatõ ſi adam ſtetiſſet.dicendũ ꝙ nõ.ĩmo ſᷣm ſtatũ
illum eſſet ꝑfecta.

Membrũ quartũ

Onſequẽter q̃rit᷑ im qd ẽ electõ ex ꝑte di
Ad qð ſic.j.ad eph̊.pdeſtiauit ſᷣm ꝓpoſi⸗
tũ volũtatis.ſᷣ̊ pᷣdeſtiare ẽ peligẽ: pele⸗
git ſᷣm ppoſitũ volũtatis. poſitum ẽ rõ
electõis. Sʒ oppoſitũ hꝰdẽ.ix.ro.vbi dẽ vt ᷣm electõ
nẽ ꝓpoſitũ di manẽt. electõ ẽ rõ ꝓpoſiti ꝑmanẽdi. .⸗õ
̊ m ꝓppooſitũ ẽ electö. Rñ.alit ſumit᷑ electio h ⁊ ibi.ẽ
eĩi ſenſus ei dẽ ad ro.ix.vt ſᷣm electõeʒ di ⁊c̃.i.vt ſᷣi

graz q elegit manẽt ꝓpoſitũ ĩ effectu ſuo. ꝓpoſitũ ei dei
manet ĩ effectu ſᷣm gꝛaz q̃ elegit.cũ at d pdeſtiauit ſᷣi

ꝓoſitũ volũtatis.hec deſtiatõ ẽ a ppoſito etno. vñ ꝓpo
ſitũ dicit ratõeʒ electõis pᷣmo ad ephᷣ.ad MRo.o dicit

effectũ ꝓpoſiti qui cauſat᷑ a gra eligente.

Membꝛu quintũ

Einde q̃rit᷑ ᷣm ꝗd ſit electio ex ꝑtenr̃a.
nã dꝛ mat. xxv.vnicuiq; ſᷣm rꝛiã diſtri⸗
buit ðᷣtutẽ. electõ vr eẽ ſʒ capacitate e

ꝗ eligit᷑ ĩ pñti.¶ Itẽ hylariꝰmunꝰ qð ĩ xro cẽ oĩb patet

vnũ qð vbiq; ñ deeſt.tantũ datur quãtum ꝗs valet.⁊
RBr„ ₰° 2 è

Nueſtio

xxxf.

ace intantũ reſidet quãtuʒ ꝗs valet ꝓmereri. ſᷣm capaci⸗ i noeſ nõ:ergo aliqd bonũ irremuneratũ.4 Itẽ in⸗
lng er tatẽ recipiẽtis erit iſtud. ratõ electõis videt᷑ eſſe ex ꝑ⸗ is eſi gra iſta. vel gra iſta data ẽ fruſtra.4! INtẽ ſaul
nmnine te creature.i¶¶ Si dicat᷑ ꝙ capacitas hec ſuſcipiẽtis nõ abens gram põt moꝛi.ponat᷑ iſte moꝛit᷑?⁊ habzʒ gram
D dicit reſpectu gre gratũſacientis ſ̊ gr̃e gratiſoate.Cõ⸗ ergo remunerabit᷑ ĩ eternitate. ̊ nõ põt finaliter ꝑma⸗
* tra. deus creauit aiam ratöõnalẽ ad gloꝛiã 2 vt eſſet ca⸗ nere in iſta gra niſi pdeſtinatꝰ: pᷣcitus põt eſſe pᷣde⸗
ſen par gloꝛie. ᷣ ad gloꝛiã nõ ꝑtingit niſi ꝑ gram gratũfa⸗ ſtinatus. 4 Pꝛetea.iacob eligit᷑:alter ſcʒ Eſau repꝛo⸗
iie in cientẽ: capax ẽ pꝛincipalit᷑ grẽe gratũſaciẽtis.¶i Item batur. vñ eſt hoc? cum gra ſe offerat omibo eỹtuz eſt de
ſeanii aug.ſuꝑ illuo pmo malach.Jacob dilexi ⁊c̃.glo.venit ſe. quare nõ eligit Eſau ĩmo repꝛobat. mERñ.nullũ
lgi de occultiſſimis meritis ⁊c.hec aũt occultatõ nõ conſi bonũ irremuneratũ digne deo oblatũ. p̊ digne deo obla
i urn ſtit niſi in ratõnibo inſertis creature. merita em̃ ſuntĩ tum nõ eſt ſine pſeuerãtia. p̃terea nõ ẽ fruſſꝛa:qꝛ ⁊ ſi nõ
en mente. ratões electõis tꝑalis vel eterne ſunt ĩ creatu ſit ad ſalutẽ accipiẽtis:eſt tñ ad oſtẽſionẽ diuine largi⸗
anr i⸗ ris.: Item ſi iſte ratões eſſent in deo: eſſent eterne.ra tatis. 7 eruditõeʒ bumilitatis qᷓtuʒ ad pdeſtinatos vt
tinm bi tiones aũt eterne eq̃liter ſe babẽt ad deũ:qꝛ quelibʒ eſt nõ ſuꝑbiant de meritis.¶ Ao hoc qð obijcit᷑. ꝙ poſſibi
ſr W deus. 2 eq̃liter ſe habet hee ratõ ad ſuũ actum ſicut illa le ẽ ipᷣm moꝛi in pᷣſenti iuſticia.⁊ tũc gr̃a eſt ĩ aĩa. nec p
iſre ad ſuũ. ſi eqliter ſe habʒ ad deũ a ad electa relinꝗt᷑ ꝗ; pter ſeꝑatõeʒ aie a coꝛꝑe ſeꝑat᷑ gr̃a ab aĩa. finalit ma
aſen eq̃liter ẽ oĩm electoꝝ electio ⁊ ita nõ ẽ oꝛdo in electõne net in gra. 7 ita decidit in gra finali:ergo ẽ pdeſtinatꝰ.
benſci⸗ Si dicat᷑ ꝙ ẽ p̃eminẽtia in ratõibo ſicut ẽ pᷣeminẽtia dicendũ ꝙ cũ dico poſſibile ẽ iſtũ decedere in finali gẽa
in electis.̊ tũc de multiplex eſſet nõ ſimplex. hec eĩ nõ dico totũ qð eſt er li.arbi. Sed quãdo dico pᷣdeſtinatꝰ
poſſet eẽ a rebo cũ eterna ſit: ⁊ eternũ nõ accipit a tꝑa⸗ dico qꝗð eſt ex ꝑte pᷣdeſtinatõis dei. vñ licet hec ſit vera
eci li.ᷓ a ſolo teo. in ioẽ multiplicitas cũ in eo ſit plus iſte põt decedere in gra finali: tñ nõ eſt vera pſcitꝰpõt
dinmine. ech 2 minus. Coͤttra. augu. ſuꝑ Geñ.ad FFam. habʒ deꝰ decedeꝛe in gra finali.qꝛ ſenſus ẽpᷣuiſus nõ cedeꝛe in
maſſapent⸗ abſcõditas in ſemetipᷣo quoꝛũdã ſctoꝝ cauſas.q̃s rebo gra finali dcedit ĩ finali gra.hic aũt ẽ opoſitõ. vñ hec
ktiſer n ↄditis nõ inſermit.eaſq; implet nõ eo oꝑe ꝓuidentie q̊ nõ poſſunt ſimul ſtare.ſcʒ ꝗ ſit p̃ſcitꝰ:ꝛ⁊ ꝙ decedit ĩ gr̃a
tdiniabenie naturas oſtituit vt ſint:ſ̊ eo qͥ illas admiĩſtrat vt volue finali.vñ aliud ẽ bñ poſſibile:bᷣ nõ ↄpoſſibile ſicut dicit
maifeſtereg rit.vñ ſequit᷑ ibi ẽ gr̃a ꝑ quaʒ ſalui fiãt pctoꝛes: ratõe mgf in ſenten.q; cũ ponit᷑ ipᷣm pᷣſcitũ eſſe ponit᷑ ipſum
Anentiei gre ẽ in abſcõditis ratoibo q̃ ſunt ab etno abſcõdite in nõ habere gr̃am finalẽ.cuʒ aũt ponit᷑ ijm moꝛi in gra
Olnigt deo.nõ ẽ eſt ĩ ratõibo creatis. Rñ.q; auſ electõis tia finali:hoc repugnat. , ⸗R
Jedinclu eſt ex ꝑte dei:nõ ex ꝑte noſtra. ratõ aũt electõis põt eẽ J ſt £ ANe 1 P
digehpiti ex Revonns ſcz cobgaigliberi arbitrij: ſiẽ ſup dictũ ẽ . neſlto. Xxxv] de 4 1 ectio
tiſetge in q̃ſtione N p̃deſtinatõe.¶ Ad illud 8 gbier reni⸗ ne dei ad creaturas in generali. —„
Dinuntgtoi cuiq; dedit ſᷣm ſuã ꝓpꝛiã virtutẽ.dicẽduʒ ꝙ nõ dicit᷑ ibi D ſe P255
pewbpunc virtca pacitas creature:vᷣ potiꝰexit virtutis ĩ opꝰ gr̃e n ꝗᷣ neteꝛ que?⸗ 1
hntei collate.qui aũt emicatiꝰ cooꝑat᷑ gredate:affluẽtiꝰei cõ⸗ tur de dilectõne dei qua diligit creatu
itſicrtgf fer᷑ a doo. lel põt dici.ꝙ virtꝰ ꝓpꝛia dicit᷑ oꝛdinatõ re ram.cũ hic q̃ſtio ſuponit volũtatẽ dei
czikiſehs ſpectu gre gratiſoate:nõ gratũfaciẽtis. Ad illud qð tñ ꝓpter coherẽtiã pcedentiũ ?⁊ manife
uirdine obijcit᷑ ꝑ glo.malach.q; venit de occultiſſimis meritis: ſtationẽ hic anticipabit᷑.Et pᷣmo qrit
alisctckure ſᷣ merita ſunt merẽtiũ ⁊c. Dicẽduzʒ.qꝙ alind ẽ dicẽ meri de dilectõe qua generalit diligit qualibʒ creaturs. Se
etad hori⸗ ta occultiſſima merita. merita aũt occultiſſima dicũt᷑ cũdo de dilectõe qua ſpaliter diligit ratõnalẽ creaturã
wſitunm en merita ĩ i pſciẽtia: merita vo ſimpłꝛ ſũt ĩ mẽte.¶ Ad Circa pᷣmũ q̃tuoꝛ querũt᷑. OPꝛimo q̃rit᷑ vtꝝ eadẽ ſit di⸗
kijonbi boc qð obijcit᷑ ꝙ capacitas homiĩs ẽ reſpectu gre gratũ lectio reſpectu creature ⁊ ꝑſonaꝝ adinuict. Secundo
Riere faciẽtis.Rñ.gra gratũfaciẽs excedit oẽm nature capa vtꝝ dilectio dei q ẽ reſpectu creature ſit ſũma.Tercio
Nal wieliet citatẽ qᷓ eſt er natura vñ capacitas gre ẽ a gr̃a. eĩ na vtꝝ deus omnẽ creatuꝛã eque diligat.Quarto quid ſit
ſanttingo⸗ tura — up ſe 2 diligat ſuß ſe 2 ſeitia abnoge⸗ B dictum deum diligere creaturam. —
atsne. nõ ẽ ex natura imo ex gra. vñ ſupꝛa naturã ẽ capacitas J rms
ncde que capit gram gratũaciẽteʒ. capacitas ̊ homis eſt re Membruũ brunn
Nchclihn ſpectu gre gratiſoate.Ex cõplexione em̃ oꝛdinat᷑ aligs Irca pᷣmũ qrit᷑ vtꝝ eadem ſit dilectõ dei
unſckniin magis ad vna virtutẽ moꝛalẽ ꝙᷓ ad alia: ̊ ad graʒ gra⸗ reſpectu creaturaꝝ cũ ea q eſt vni pꝑſone
Ctneithen tüfaciẽtez nullꝰex natura oꝛdinat. Ad illud qð dicit reſpectu alteriꝰ. Et videt᷑ ꝙ ſic.qꝛ gead ẽ
imnofnſi bylariꝰquatũ valet accipiet.dicẽduʒ ꝙ; nõ ↄnotat᷑ can⸗ in diuinis eẽntiale:vnũ ẽ.qꝛ vna ẽ eẽntia
ſa ꝑ hꝙ dicit quatũ ꝛ⁊c. ̊ͥ ↄcomitatia gr̃e adueniẽtis ⁊ Et h̊ eſi qd dicit dama. oĩa vnũ ſunt pᷣter generatõeʒ ĩ
. liberi arbitrij capiẽtis gram adueniẽtẽ.pᷣmo ecci. Ipſe generatõe ⁊ ꝓceſſionẽ.ſ̊ geqd ↄuenit oĩbo ꝑſonis ꝑ ſe ⁊
creauit illã ⁊ ſeqꝗt ſm datũ ſuũ pᷣbet illã diligentibo ſe. diuiſim ⁊ ĩ ſũma oĩbo ᷣm augu.ẽ eẽntiale: qꝛ nõ habẽt
. vñ ly ſm notat ratõem ex ꝑte ſui 2 nõ ex ꝑte creature. 2ↄmũe niſi eẽntiã.̊ qcꝗd ↄuenit oĩbo ꝑſonis ẽ vnũ.inde
eniane Ao illud qdð obijcit᷑.q; paritas ẽ ratõnũ eternaꝝ ⁊c̃. ſic.ꝗeqd oĩbo ꝑſonis ↄuenit ẽ vnũ:p diligẽ quãlibʒ cre⸗
unift 4 dicendũ ꝙ vno mõ ẽ ibi oꝛdo.Alio mõ eſt ibi paritas. aturã oĩbo ꝑſonis ↄuenit.ſiłꝛ diligẽ qð ẽ rſpectu ꝑſone
ß ii EFim ꝙ ratões ſunt etne:ſic paritas. inqᷓtum vo ratões oĩbo ↄueiĩt.ſic̃ ptʒ.qꝛ pr diligit:filiꝰdiligit:ſpũſſet᷑s di⸗
nin tꝑaliũ in ſe oꝛdinatoꝝ:dicit᷑ ibi oꝛdo eſſe.ſic poſſuʒ di⸗ ligit. ̊ hec dilectõ ⁊ illa idẽ fũt. Cõtra.deꝰdiligit cꝛe
Ariniel cere ꝙ multe ſũt ratõnes ⁊ tñ vna eẽntia dei que ẽ oĩm. atura diligẽdo bonũ qð ẽ i creata.vñ diligit aliqð bo⸗
mmitil ꝙ & multe ſunt: dicit ratõe reꝝ q̃ multe ſũt.⁊ ſic oꝛdo nũ creatũ qð ẽ ĩ ea:qꝛ ñ diligit ĩ ea niſi qð ĩ ea poſuit ſᷣ
ſenbtki dicit in electõe ꝓpter relatõez rey oꝛdinataꝝ q̃ refeꝛunt nò poſuit ibi niſi ens creatũ.q̊ ñ diligit ibi niſi ens cre
dinitſen ad electõeʒ.licet em ratõ in ſe ſit vna.⁊ ſic non peminet atũ.ſᷣ om̃e ens creatũ ĩcipit cũ tꝑe vł ĩ tꝑe:ꝗ dilectio hꝰ
fſie⸗ rato roni:ẽ tñ ratõ vna rei p̃eminẽtis alteri rei. inqtũ hꝰicipit cũ tꝑe.alia at᷑ dilectõ q̃ ẽ rſpctu ꝑſonaꝛũ
acfimimn Mẽbꝛum ſe 63 et᷑na ⁊.inde ſic.nullũ tꝑale ẽ idẽ cũ et᷑no: ̊ hec dilectio
vein i Y ex nõ ẽ eadẽ cũ illa. Sol.cũ dico deꝰdiligit creatuꝛã ĩ BG
otd Onſequẽter querit᷑ cuioſit electio pᷣdeſti⸗ vᷣbo diligit duo ĩtelligũt᷑.ſ.pᷣncipale ſiãtũ:⁊ ↄnotatum
. nationis. vtꝝ ſcʒ repꝛoboꝝ? Ad qð ꝓce⸗ pncipale ſigtũ ẽ ði volũtas vł affectꝰ ſiue q̃i affectꝰ.⁊ q̊
Puven ditur ſic. Saul iudas aliquãdo habue ad h ẽ hec dilectõ eadẽ cũñ dilectõe illa qᷓ ẽ rſpctu ꝑſona
. Iunt gram. nullũ aũt bonũ irremunera/ rũ.qꝛ di volũtas ẽ ſua eẽntia.ↄnotatũ at᷑ ẽ aligs effectꝰ
bahnnt⸗ tum.omnis aũt motꝰ ꝓcedẽs a caritate ꝑ ſe oꝛdinat ad ĩ creat᷑a ⁊ qͥ ad h̊ ñ ẽ eadẽ hec dilectõ cũ illa q ereſpectu
mi vitam eternã.aut & iſti qui agũt illuo opꝰ p̃miabũtur: ꝑſone ⁊ hac via ꝓcedit ſcdᷣa obiectõ.pᷣmo mõ ꝓceditpᷣ⸗
pon =
lene g . y 5 αS Ne a 65 6 a o; N.dl. Gone A X bre . r-
gonuit V —r Ni 9¾ G . J.* P/Car 12. = C41
e . PO N e O. CE
,%½% αραα ρνμhH J P „tn

ma obiectõ ſcʒ ratõe volũtatis diuĩe qᷓ ꝓcedit oẽm effe⸗

etũ ĩ creata. Oꝛeter h̊ at notãdũ.q; alio mõ ↄnotat hoc
vᷣbũ diligit Iᷣm ꝙ dꝛ mõ qñ res ſũt ꝙ diligit creatura.⁊

ſm ꝙ dẽ ꝙ diligebat anteq; eẽnt. qꝛ cũ dꝛ nuc diligit cꝛe

di dilectõ q̃ ẽ ĩa edeẽntia:⁊ ↄnotatũ ex ꝑte creake. Cõ

I— 1——

ſtat at ꝙ ex ꝑte eẽntie ẽ eqlitas vł paꝛitas:ĩmo oĩno vni
tas.cũ dico diligit hãc creataʒ:diligit illã vł illã.

tũ ex ꝑte ↄnotati ꝓbat᷑ ibi eẽ eqͥlitas ſic.Yllud ↄnotatũ

aturã: notat᷑ aliqd ſimł actu ens.cũ ip̃a dilectõe. cũ at videt᷑ eẽ ↄuatõ vł cura ↄfuãdi creatas.ſᷣ̊ hec cura eq̃t ge
accipit᷑ diligit creaturã ꝓ dilectõne q̃ fuit añ oẽm crea ẽ oĩm ᷣm illð Sapie.vj.eq̃lit ẽ illi cura de oibj.qᷓ tum
turã:ſᷣm qð dici pt᷑ ꝙ ab et᷑no dilexit creaturã.ſilꝛ ↄno ex ꝑte pᷣncipał ſigti:tũ ex ꝑte ↄnotati ẽ ibi eq̃litas.⁊ nõ
tat᷑ aliqꝗd ſ̊ nõ ſimł actu ens cũ ipᷣa dilectõe:ſ̊ poſtea fu ſut ibi plura: vere pt᷑ dici ꝙ deꝰeq̃lit diligit oẽm crea ſcn
turũ.Vñ ſꝑ cũ dicit᷑ deꝰdiligit creaturã: ↄnotat᷑ aligd turã. ¶ Iẽ m rõeʒ ↄgnitõis vł noticie ẽ dilectõ.m il⸗ ni
gm aliquã differẽtiã tꝑis ſcʒ vel p̃ᷣſens vel futuꝝ:aliter lud quãatũ aliꝗs ↄgnoſcit tãtũ diligit.ᷣ ↄſtat ꝙ de eq̃li⸗ deo
dicit᷑ ꝑ alia vᷣba:ſ̊ eadẽ ẽ ſentẽtia. Ad pmũ ſcʒ ꝙ dile ter nouit oĩa e.lit diligit oĩia. Cõtra.bonũ rõne bo di
ctio põt ↄſiderari ex ꝑte diligẽtis:⁊ ſicẽ eadẽ hec⁊ il⸗ ni diligibile ?. ᷓ quãtũ ẽ ĩ qtibʒ creata de bono:tãtũ di⸗
la.vel ex ꝑte dilecti:2 ſic nõ eſi eadem.quia hoc eſt tem ligibilis ?.h plẽẽ ĩ vna de bono ĩ ĩ alia:q̊ vna plꝰẽ dili⸗
poꝛale ⁊ illud eternum ſicut obijciebatur. gibilis ꝙ;ᷓ alia. ̊ plꝰdiligit᷑ ab eo ꝗ bʒ volũtatẽ bñ mẽſu
b ſ L d m ratã ⁊ oꝛdinata.ſic at ẽĩ deo ̊ pl diligit deꝰ vnã qᷓ aliã
em ꝛum iecundu ¶ MPꝛetea.nõ eẽt bñ mẽſurata hoĩs volũtas ſi eq dilige .
Onſequẽter q̃rit᷑ vtꝝ dilectõ dei reſpectu ret qð plꝰeẽt diligẽdũ.ᷓ ſilꝛ nec volũtas vi.g̊ 77. Qð
creat᷑e ſit ſũma:ſiẽ illa q̃ eſt reſpectu ꝑſo⸗ ↄcedimꝰdicẽtes ꝙ ſᷣm ꝙ melioꝛes ſũt creat᷑e ĩ oꝛdie ſuo it
naꝝ adinuicẽ.qꝛ dicit᷑ ꝙ ſũme diligit ſe. gradu:Fm h̊ magis ⁊ magis diligit eos deus.ꝓut ly gi
Et videt᷑ ꝙ ſic.qꝛ ſũmũ dicit᷑ qð nõ pt᷑ eẽ magis dic opatõeʒ reſpctu eoꝝ qᷓ ↄnotãt᷑ in creaturis. ſdi
manꝰ:vel quo nõ põt eẽ maiꝰ.ſ̊ dilectõ q̃ de diligit cꝛea Ad h̊ qð obijcit᷑.ꝙ eq̃lit ẽ ei cura de om̃ibo.dicim?⸗ “
turã nõ põt eẽ maioꝛ:qꝛ dei dilectõ nõ põt intẽdi ꝗ̊ẽ ſũů⸗ quãtũ ẽ ex ꝑte di:ipᷣe eq oĩa ↄ uat.oĩa:qꝛ inqtũ ſe eſt con
ma. Silꝛ nõ põt aliq̃ maioꝛ eẽ illa.¶! Cõtra.dilectõ eſt 7 oĩbo dat vl offert effectũ ↄpᷣuatõis.ſ̊ nõ oĩa eq̃ recipi⸗ G
reſpetu boni ꝓpꝛie. maioꝛ dilectio eſi maioꝛis boni:⁊ unt iſtũ effectũ.nec eqᷓ oĩa capacia ſũt illiꝰ:qꝛ res qdaʒ i
marĩa ſiue fũma reſpet᷑u marimi ſũmi ſiue boni.⁊ ñ ſũ hũñt eẽ defectibile de ſe vt res coꝛruptibiles.alie vᷣo res eb
ma reſpctu nõ ſũmi.ᷣ deꝰẽ ſũmũ bonũ:cꝛeata nõ ſũmũ qᷓuis ĩ eo ꝙ creature ſũt defectibiles ſũt:tñ ex volũtate aſ⸗
reſpetu dei ſũma ẽ dilectõ nõ reſpct᷑u creatfe. Sok. creatoꝛis idefectibile eẽ hñt vt res ĩcoꝛꝑales. ita ei oꝛ 4
iaẽ ẽ diligẽ aliqꝗd ꝙ velle bonũ illi.dicẽdũ q̊ ꝗ diligẽ di dinauit deꝰ vt ptꝰeẽntiã q nñ hʒ pᷣncipiũ nec finẽ.ſ.deũ: 5
habʒ duplicẽ ↄpatõeʒ.vnã ad ipᷣaʒ volũtatẽ cei.aliam ſit eẽntia hñs pᷣncipiũ ⁊ ñ finẽ.ſ.eẽntia reꝝ ĩmutabiliũ
ad ipᷣm volitũ.Cũ dicit᷑ pĩ̃ diligit filiũ vł ecõuerſo:ibi ⁊ ptꝰhãc ſit eẽntia hñs pᷣncipiũ ⁊ finẽ.ſ.eẽntia reꝝ coꝛ
ẽ ſũmũ bonũ ex ꝑte volũtatis ⁊ ex pte voliti: q;ꝛ pr filio ruptibiliũ. Lercia at᷑ ↄinñctio ẽ irꝛitabił:qꝛ non pt eẽ ꝙ
nõ pt᷑ velle maiꝰ bonũ qᷓ vult.h̊ ei eẽt ĩpoſſibile ꝙ maiꝰ aliq eẽntia ñ habeat pᷣncipiũ ⁊ habeat finẽ.ꝗcqd em̃ ca
bonũ vellet filio ſiẽ ꝓbatũ ẽ alubi.Cũ vo dẽ deꝰ diligit ret pᷣncipio caret fine.er ꝑte &̊ reꝝ q̃ nõ eq capaces ſũt i
creaturã. hec dilectõ ẽ ſũma ꝑ ↄꝑatõezʒ ad volũtatẽ dili ↄfᷣuatõis ẽ.ꝙ ñ eq̃ ↄouãt᷑:tñ ex ꝑte dei ĩdifferẽtia ẽ. ſic
gẽtis.qꝛnõ pt᷑ maioꝛ eẽ nec intẽdi nec remitti.̊ ꝑ ↄꝑatõ pt᷑ ĩtelligi illð Sapiĩe.vj.eq̃lit ẽ illi cura de oibo.ſ.inq⸗ V
nẽ ad volitũ ñ eſt ſũma:ſ̊ pt᷑ maioꝛ eẽ:qꝛ pt᷑ huic creato tũ ĩ ſeẽ. Tamẽ illð poſſz exponi bꝛeuit vt ly eq dicat ſi in
velle maiꝰbonũ ſic pt᷑ ipᷣm facẽ meliꝰqᷓ ſit.ᷣm ꝙ ly me⸗ militudinẽ ñ mẽſurã ſub h̊ ſenſu.eq̃ eſt illi cura de oib
liꝰnoĩalit᷑ accipit᷑. AUñ dicimꝰꝙ dilectõ dei q̃ diligit cre id ẽ ſiłꝛ ẽ illi cura de oĩbo de h.ſ.⁊ ð illo.qꝛ de oĩibo hʒ cu
aturã:ſi ↄpꝑet᷑ ad deũ diligentem ſiue ad volũtatem dei rã.ñ tñ tãta ẽ ei de G:quãta de illo.Sile ẽ demõſtratis
diligẽtis:ſũma ? ⁊ ĩ termio.Si at᷑ ad creaturã dilectazʒ duobo pãnis bonis:alio tñ melioꝛe alto.põt dici.ꝙ ſic
ſiue ad ipᷣm volitũ qð ex dilectõe deꝰefficit ĩ cereata:vel iſte pãnꝰẽ bonꝰſiłꝛ iſte.nõ tñ tantũ ẽ bonꝰiſte:qutũ eſi
qð iã factũ ei placʒ:ſic ñ ẽ ſũma. Sʒ ð h obijcit᷑.ſi q̃n ille.Dicimꝰ ̊ exponẽdo ꝙ nõ ſequit᷑ equè ↄſeruat quã⸗
tũ ẽ ex ꝑte diligẽtis ſũma ẽ dilectõ reſpet᷑u create:⁊ ſiłꝛ tum eſt de ſe: g eque diligit.qꝛ diligere vltra hmõi con⸗
reſpctu ꝑſonaꝝ ſũmaẽ. pr eĩ ſũme diligit filiũ: eq di⸗ ſeruare addit 2 znotat bonũ quod eſt in creatura. ⁊ iõ Noi
ligit cereaturã ⁊ filiũ:qð videt᷑ falſũ.cũ nulla ſit ꝓpoꝛtõ Fm ꝙ plꝰ vel minus ꝑticipat e bono:ſᷣm hoc plus vel T.
dilectõis dei rſpctu creat᷑e ĩ aliqͥ ſenſu.¶ Ad qð dicẽdũ minꝰ diligit. ¶ Ad hoc qð obijcit᷑.ſi eque nouit omia dit
ꝙ nulla ẽ ꝓoꝛtõ dilectõis rᷣſpctu create vł reſpct᷑u ꝑſo ergo eque diligit omnia. Dicendũ ꝙ duplex eſt ↄgnitõ ſtd⸗
naꝝ.qꝛ quãtũ ẽ ex ꝑte diligẽtis ⁊ etiã volẽtis: idẽ oĩno ci vł noticia.eſt em̃ noticia ſimplex ⁊ eſi noticia bene⸗
ẽ vtrobiq; cũ dico pr̃ diligit creaturã ⁊ cũ dico pr dili⸗ placiti. oticia ſimplex dicitur ꝑ modũ intellect ſpe⸗
git filiũ.qꝛ vna ẽ eẽntia diligẽs ĩ ſe.⁊ qꝛ idẽ ñ ẽ ſibi ꝓpoꝛ culatiui.⁊ de hac verũ eſt ꝙ eque nouit omnia.quia no
tionale:iõ ĩ hac via ñ ꝓpoꝛtõnant᷑. Itẽ nec ꝓpoꝛtõnales nit ea ꝓnt in ipᷣo relucent.⁊ de hoc non eſt verũ ꝗ qua
ſũt ex ꝑte dilectoꝝ.bonũ em̃ creatũ ĩpꝛopoꝛtõnale ẽ bo tum quis nouit ꝙ tantũ diligit. Secunda autem vgni
no iĩicreato.nec vnq pt᷑ creatũ aſcẽdẽ ꝙ ſit vnũ ĩ eſſentia tio eſt beneplaciti.⁊ hec eſt per modũ intellectus pꝛacti
cũ bono ĩcreato:⁊ ſi poſſit vniri ĩ ꝑſona ſic fuit ĩ xpᷣo.⁊ ci.⁊ de hac que ẽ ↄiuncta cũ actu bñplaciti:intelligit il i
iõ ex ꝑte dilecti ſiłꝛ ſũt ĩpꝛopoꝛtõnales.q¶ Sʒ obijcit᷑ Z lud quãtũ ↄgnoſcit ꝗs tãtuʒ diligit.ſᷣ de hoc nõ ẽ veruʒ doo
h̊ ſic.bonũ ĩ rõe boni ẽ diligibile.ꝗ̊ maiꝰbonũ magis di ꝙ dedeque nouit oĩa.ſicut non eque diligit oĩa.imo me diee
ligibile.ſ̊ bonũ ĩcreatũ eſt magis bonũ q; creatũ:g ma⸗ lioꝛa magis nouit.i.magis aꝓpꝛobat.minꝰ bona minꝰ
gio diligi debz. ⁊ de facit gcqd dz: magis diligit bo⸗ intelligat᷑ iſtud maiꝰ⁊ minnõ ad pᷣncipale ſiqtũ ĩ cõ ſe⸗
nũ ĩcreatũ qᷓ creatũ.Dicẽdũ ꝙ veꝝ ẽ ꝙ deꝰ magis dili⸗ paratõe.qꝛ ex alia ꝑte ẽ eq̃litas:bᷣ ĩ ↄꝑatoe ad onotatu. wuit
git bonũ ĩcreatũ ꝙᷓ creatũ.ſic pr̃ plꝰ diligit filiũ qᷓ crea 7 hoc mõ dicit᷑ eꝰneſcire mala ſᷣm ꝗy dicturꝰeſt in iudi un
W“ uſs agts Ei atezetre geng ner vnqᷓ; poae cio quibuſdã neſcio vos Math.xxv. — 1
ecↄpatõ ad genꝰaliqð accedẽ.vnde cũ ꝗꝓpoſito reꝝ ſit ſis
eiuſdẽ generis.ſic duoꝝ alboꝝ aut Boeroneens Mem bꝛum qua rtu lit
ſit ↄꝑatõ reꝝ diueꝛſoꝝ geneꝝ:maifeſiũ ẽ ꝙ n ẽ oꝛtõ ĩ Onſequẽter q̃rit᷑ ꝗd ſit dictũ deũ diligeꝛe eſn
ꝓPoſito ex ꝑte dilectoꝝ quecũq; ſit illoꝝ habitudo. creaturã. videt᷑ eĩ ꝙ ñ ſit alis dieru t⸗
Mem brüũ terc u diligẽ ſeip̃m. Et loqmuꝛ ð dilectõe ſm ꝙ di,
70 1 pceſſit oẽm effectũ ᷣm qð diciꝰ ꝙ deddile⸗ tur⸗
Onſeqnt q̃rit᷑ vtʒ deꝰeq diligat oẽm cre rit ab e᷑no cꝛeatas. loqᷓmuꝛ illo ſiatu añ mdi crea⸗ nat
aturã.Et videt᷑ ꝙ ſic.Cu eĩ dico deꝰ dili⸗ tõʒ de viligit cꝛeataz. ↄſtat q; nullꝰði effectꝰ ẽ. vñ nibil hoti
git creatas · ĩ ͥ ᷣbo diligit duo notãt᷑.ſcʒ eſi niſi ipe deꝰ. g vt videtur nihil eſt diligibile niſi ipſe. in
„ 52„ —- = 2 DU;— e⸗
Se 9 245 Gen Br . — Aa& . 2 Wle czaa * 2 & 4„3 — 8
– ⁸° * h. acbS, hew o. ⁵7 aer⸗ r, 2316) 77 N
Ce ſl. V g. Cdce dſ Peſſt aakrr Sle 9. od . rſrr J. reſr.
ſ „ YV- † ſſ. er Cuaa n-re“ Orn) ot * 4 S N

1e puth,
featuris
Djcinig

=

tiſe

ſteapi⸗
eqcez
iores

NMtte

. ſtae 09
melei
Hnutabti
hünren
tti⸗
teie
gueit
tirſe
hli⸗
ſderſ
edchn
ſhzan
höſfnrs
iigſi
giniel
nni⸗
icon
nna,105
eſleft
oonoß
koi
neigbene
llechſe⸗
ncpin
rüggin
neng
nsrae
ligeil
ziſennz
inome
Mumin
ſgiics
olatn.
liniuci

7

Galrn
eifn
beſng
oe
jnhl
ſiſe

„†
G

— ) Dlaxa⸗ c fay al. .„ ) Dportar
— —

Nueſtio

ergo ꝓp illa duratõe añ creatõeʒ reꝝ nõ videt᷑ aliud di⸗
cere deũ diligere creaturã q; deũ amantẽ eſſe talẽ qua⸗
le eſt id qdð amat. ſi de diligẽt creaturã in eẽ pꝛio: ne
ceſſe eẽt illũ traſſoꝛmari in creaturã vel in ſilitudinem
create. qdð cũ ſit ĩpoſſibile:ñ diligit cꝛxeatuꝛã niſi m ꝙ
eſt in ſemetipo. Ytẽ ſi aliud ↄnotat᷑ querit᷑ qꝗd ſit illð.
Solutõ.dicim? ꝙ ab eterno de diligebat creatura:
ſicut ab eterno ↄgnoſcebat anteꝙᷓ fierẽt. ſm illud ecci.
xxiij. domino deo anteq; crearẽt᷑ oĩa ſunt ↄgnita.⁊ ſic ĩ
deo ẽ ratõ exẽplaris oim ⁊ hec erat qᷓi ratõ ↄgnitionis
eius:ita in ipo erat ratõ cauſalis oim.⁊ bec erat qua⸗
ſi ratõ dilectõis eiꝰ.Cum &̊ dicit᷑ deꝰ diligebat creatu⸗
ram ab et᷑no.vltra H̊ qð eũl deũ viligẽ ſe:cõnotat᷑ crea⸗
turas eẽ in deo ꝑ ratõeʒ cauſe. vnde h̊ qð eſt deũ diligẽ
creatura:põt ſic intelligi.i.deũ diligẽ creaturã ĩ ſeipo:
T ſic fuit ab eterno.vel deũ ſe diligẽ in creatura vel etia
creaturã in ſeipᷣa:⁊ hec dilectõ eſt ĩ tꝑe vel cũ tꝑe.No⸗
ta tñ ꝗ' aliter ẽ de ↄgnitõe dei:⁊ de dilectõe dei ab etno
qꝛ ipe nouit ab e᷑no tam bona qᷓ; mala ſimplici noticia
Hpᷣ dilerit tm bona.qꝛ tm̃ bonoꝝ ipᷣe eſt caula.ꝑ h̊ ptʒ ſo
lutio ad pᷣmũ obiectũ.⸗ Ao ſecũduʒ dicimꝰ.ꝙ illa au⸗
cioꝛitas bugonis.ea ẽ vis amoꝛis: ꝓpꝛie intelligit᷑ vbi
amans ẽ minꝰ nobile amato vel ſimpl? vel m ꝗd ſicut
eſt ĩ homĩbo. Aliꝗs em̃ hõ amãs aliud.qᷓuis ſit minus
nobile ſimplꝛ⁊ ſicut ẽ nümꝰvel aliqd tale:tñ ĩ eo ꝙ illud
affectat. ? circa illð afficit᷑:ſupponit ſeipᷣm amato.⁊ ſic
quodãmõ trãſfoꝛmat᷑ ĩ illud.Sic autẽ nõ in deo. vñ ñ
oꝑtet ꝗ trãſfoꝛmet᷑ ĩ amatũ.vel alit põt dici.q vbũ hu
gonis itelligit de dilectõe qᷓ eſt affectõ: nõ de illa q ẽ vo
lũtas boni:qlis ẽ dilectõ xei.amoꝛ em̃ q eſt affectõ traſ
ſoꝛmat quodãmõ amãtẽ in amatũ.¶ Ad illð qᷣ qrit᷑ de
ↄnotato iam ptʒ reſponſio.quia ↄnotatũ eſt cauſalitas
in dro reſpectu creature.

Queſtio. xxxij.de dile/

ctione dei ſpali reſpectu ratõnalis creature.

Onſequẽter queri
tur de dilectõe eiꝰq̃ ſpalis ẽ reſpctu ra
tionał create. Et circa h̊ q̃rũt᷑ q̃tuoꝛ.
Pꝛio vtx de plꝰdiligat ãgelos ꝙᷓ ho⸗
miĩes vlł ecõueꝛſo. Scðo vtꝝ int hoĩes

plodiligat p̃ſcitũ ꝗ nũc iuſtꝰ ẽ ꝙᷓ p̃deſtinatũ q nũc pctoꝛ

c. Tercõ vtꝝ int pᷣdeſtiatos plꝰdiligat eũ qui nũqꝙᷓ ceci

dit. ſ. iuſtũ aut eũ ꝗ cecidit ⁊ ſurꝛexit.Quarto vtꝝ ncc̃e

ſit ð ↄgruo ꝙ deꝰ plꝰdiligat diligentẽ ſe vel nõ.

Miembꝛũ pꝛimũ

Irca pᷣmum vtʒꝝ ded diligat plꝰãgelos q;
boĩes vl ecõuerſo ꝓcedit᷑ ſic.⁊ ꝙ plꝰdili⸗
gat ãgelũ ꝓbat᷑ ſic.dilectõ ẽ ꝑ couemiẽtiã
amati cũ amãte.ᷣ̊ plꝰↄueĩt ⁊ minꝰdiſtat
agelꝰa deo qᷓ hõ:qᷓ dedeũ magis diligit.ſi em̃ dilectio ẽ
cõueniẽtia: ꝗ̊ maioꝛ dilectõ ꝑ maioꝛẽ ↄueniẽtiã.⸗ Itẽ
dilectõ dꝛ maioꝛ vł mioꝛ ꝓpt maioꝛẽ effectũ vel minoꝛẽ
qꝛ quãtũ in ſe ẽ nõ intẽdit᷑ nec remittit᷑. ꝗᷓ vbi eſt maioꝛ
effectꝰeiꝰ⁊ maioꝛ dilectõ.F̊ maioꝛẽ effectũ ofert vel con
tulit angelo ꝙᷓ; homini qꝛ angelo ↄtulit gram.qua habi
ta ſtatim mouebat᷑ in im ⁊ ↄfirmabat᷑.nõ ſic homini:
ergo ploangelos diligit. Cotra. hũana natura vnibi⸗
lis fuit diuine.⁊ hoc q; dico vnibile nõ dicit tim̃ poſſibi
litatẽ obediẽtie.qꝛ hac poſſibilitatẽ habebat azinꝰ ſic
eſſet vnibilis qð falſuʒ eſt: dicit ẽ̊ poſſibilitatẽ ↄgruita
tis vel ↄgruẽtie.hec aũt poſſibilitas pcedit actũ vnien⸗
di ſicut ptʒ quia anteqᷓ vniret᷑:dici poterat humana na
tura vnibilis eſt. cepit ergo bec potẽtia eſſe cũ humana

natura ⁊ collata ei ⁊ nõ nature angelice. actꝰ em̃ huiꝰ

potẽtie. i. vnio ipᷣa:fint bñficiũ ſũmũ creature collatũ.
ᷣ maioꝛ ẽ effectꝰ dilectõis collatꝰ homi q; angelo.ᷓ per

hac viã ptʒ ꝙ magis diligit᷑ a deo hõ ꝙᷓ Sgelꝰv. Solu

pr. » Eo

- P

xxxij.

tio.dicẽduz ꝗꝙ; natura hũana põt dupl? cõſiderari.vno
mõ in ſua ſpalitate ꝓut nõ deſcedit ad indiuiduũ. Alio
mõ /put deſcẽdit ad indiuiduũ.⁊ ꝓpꝛie ad indiuiduum
qð eſt rpᷣe ſiue qð eſt natura xp̃i vel in xpᷣo.Cũ ꝗ̊ dicit
ꝙ potẽtia ↄgruitatis ad vniẽduʒ collata ẽ hũane natu⸗
re.ſi loqmur de natura hũana /ꝓut nõ deſcẽdit ad indi⸗
uiduũ nature xp̃ᷣi:ſic dicimꝰ ꝙ illa potẽtia nibil addit
vltra illã naturã.õ em̃ poſſum dicere ꝙ; de? ita crea⸗
uit hoĩeʒ ꝙ vltra naturã ſuã daret ei hãc potentiã. VUn
e nõ ꝓpter hanc potentiã dicet᷑ hõ nobilioꝛ nec magis
Diligi: pᷣ ecõuerſo.ſicut ꝓbant pᷣme ratões.Si aũt loq
mur d ipa hũana natura ꝓut deſcẽdit ad indiuiduum
nature xpi.ſic dicimꝰꝙ illa potentia ↄgruitatis addit
aliquid vltra naturã hũanã. ⁊ in hac ↄſideratõe conce
diimus ꝙ nobilioꝛ eſt ⁊ magis dilecta a deo.qꝛ ſic nõ tã⸗
go naturã purã ſed cũ ↄditõnibo indmidui qð ſcʒ indi
uiduũ nobiliꝰeſt omi indiuiduo angelice nature. Itez
notanda eſt alia diſtinctõ qꝛ angelica natura ⁊ huma⸗
na poſſunt ↄſiderari dupłꝛ.pꝛimo mõ in ſtatu creatio⸗
nis. ſic nobilioꝛ ẽ angelica natura 2 pdicta potẽtia cõ
gruitatis nõ addit vltra naturã hũanã vt dictũ eſt. Se
cundo mõ in ſtatu recreatõis ⁊ ſic qᷓuis angelica natu⸗
ra receꝑit ſtatim ↄfirmatõeʒ ſuã ſicut obijcit᷑:tñ huma
na natura in quodã ſui indiuiduo ſuꝑexcellit ſceʒ xpᷣo.
qꝛ oino ſimul habuit naturã 2 gr̃am ↄfirmatõis.ange
li ᷣo nõ.ſ̊ pᷣmo naturã:deinde gram.hmòi aũt excellen
tia qᷓ ẽ ꝓpt᷑ xpᷣm ñ fuit ĩ ſtatu creatõis ̊ recreatoõis.

Membꝛum ſecundum

Onſequẽter querit᷑ vtꝝ inter boĩes plus
diligat deꝰ p̃ſcitũ qui ẽ in pᷣſenti iuſticia.
q p̃deſtinatũ nũc exiſtentẽ peccatoꝛẽ. Et
videt᷑ ꝙ plꝰdiligat pᷣdeſtinatũ.pᷣdeſtinatõ
em̃ eſt pparatõ gr̃e finalis. ſed nullũ dictũ nullaq; gra
tia in preſenti eſt comꝑabilis finali in bonitate:multo
aũt magis nec gloꝛie. Cum ergo deus magis bonũ ſim
pliciter magis diligat. magis diligit pꝛedeſtinatum qᷓ
pꝛeſcitum.non enim deus cæcipitur vt credat minꝰbo⸗
num maius eſſe:vel maius minus. ſicut homo aliquã⸗
do credit qᷓuis ſanctus ſit.⁊ ideo magis bonum minꝰ
diligit.¶ Contra.in preſcito nunc iuſto eſt tam bonuzʒ
nature q; bonum gratie.quoꝛum vtrũq; deus diligit.
nihil eſt in ipo quod odit:quia deus nihil odit niſi pec
catum. In pꝛedeſtinato auteʒ peccatoꝛe eſt tm bonum
nature quod reuera deus diligit. ſed non eſt bonũ gra⸗
tie quod diligit vt nũc in eo exiſtens. pꝛedeſtinatio em̃
non ponit bonum in actu circa pꝛedeſtinatum. Eſt au⸗
tem peccatum qð odit in eo:ergo minus debet diligeꝛe
hunc pꝛedeſtinatũ. Solutio.vterq; diligitur a deo.
differẽter tamẽ:quia p̃deſtinatꝰſimpl? magis diligit᷑:pᷣ
ſcitꝰaũt vt nunc magis diligit᷑. p̃deſtinatio em̃ reſpicit
tempꝰ ſimplłꝛ nõ tempꝰ vt nũc vnde bonũ pᷣdeſtinati nõ
eſt bonũ nõ vt nũc:ſ̊ ſimplꝛ. ⁊ ideo ſimpłꝛ a deo diligi
bile.bonũ aũt qð ẽ in pᷣſcito ẽ bonũ vt nuc.nõ ſimplicit᷑
illo mõ qͥ bonũ pdeſtinatõis ẽ bonũ vt nũc.vñ hec diffe
rẽtia maioꝛis dilectõis ⁊ mĩoꝛis ẽ ex ꝑte dilecti non ex
ꝑte diligẽtis ⁊ m hãc diuerſitatẽ pcedũt rões ↄtrarie.

Membrũ terciũ

Onſequẽter querit᷑ vtꝝ inter pᷣdeſtĩatos
plus diligat illũ qui nũꝙᷓ cecidit:an ꝑeni
tentẽ poſt caſuʒ alijs paribo: videt᷑ ꝙ plꝰ
diligat iuſtũ ꝗ nunq peccauit.qꝛ qð diu⸗

turniꝰẽ:magis ẽ eligẽdũ.q̊ magis diligibile. Sʒ bonũ

gre diuturniꝰẽ in iuſto iſto qᷓ ĩ penitẽte illo.qꝛ h ſꝑ per

ſeuerauit:ille aũt aliq cecidit.̊ ⁊c.¶ Cõtra.luce.xv.

Alaiꝰẽ gaudiuʒ ſuꝑ vno pctoꝛe pniam agẽte ⁊c.iuſtos
vocat illos qui ſemꝑ ſteterũt.⁊ locjuitur de gaudio ec⸗
cleſie triüphantis quod omnino eſt confoꝛme gaudio
ci.ergo ⁊ plus deus gaudet ⁊c. Solutio.dicimus

—ο. Ga „X 2or R n .
— 2 17 —
1 Prſtniny „ . 3 R 6 At

ꝙ oĩbo alijs paribo deoplꝰdiligit euz g ſemp ſtetit ſicut
obijcit. Sed plerũq; ↄtingit.; petoꝛes ↄuerſi ploſeꝛuẽt
in bono ꝙᷓ qui ſteterũt ſemꝑ.⁊ ſic iã nõ ſũt pares in ce⸗
teris. iõ dz illꝰ Luẽ. xv. ⁊ plane dicit᷑ ĩ gloſa Hege.
ponit exẽplũ dicẽs.dux in pᷣlio eũ militẽ ple diligit:
poſi fugaz ↄuerſus hoſtẽ foꝛtiter pꝛemit:q; qui nuꝗꝙ; fu⸗
it nec vnqᷓ foꝛtiter egit. Aliud exẽplũ eſt de igne. quia

apponit᷑ in illuʒ aqua ⁊ ipe eam ſuperat: magis poſt
feruet qᷓ; pꝛius.vñ quo ad h̊ melioꝛẽ iſte penitẽs qᷓ ille
iuſtus.⁊ magis a deo diligit᷑. bᷣ ſi pares eſſent i 2 in
alijs: pterqᷓ in H ꝙ ille ẽ penitẽs ille iuſtꝰ. dicimꝰ pᷣpo
nitur iuſtpenitẽti ſimplꝛ. ſtatꝰ iuſti potioꝛ ? ᷓᷓ ſtatus
penitẽtis. deſcẽdendo ad ꝑſonas ↄtingit eſſe ſic econ
uerſo. vñ Meda in eiꝰgloſa.ſunt iuſti de ꝗbo tantuʒ eſt
gaudiũ vt eis nullꝰpenitẽs pponi poſſit. qui ⁊ ſi ñ ſint
filij ↄſeij maloꝝ:tñ bona reſpiciũt oĩho ſe huiliant.

Membrũ quartu

Onſequẽter q̃rit.vtꝝ neceſſe ſit de ↄgruo
ꝙ plus diligat plꝰ diligẽteʒ eũ. Et videt᷑
ſic. qa ꝓpuerb. viij. ego diligẽtes me dili
o. ſi ſimpl? ad ſimptꝛ: 2 magis ad ma
gis. videt᷑ ꝙ magis diligẽtes magis diligat. ¶ Pꝛe⸗
terea h̊ eſſet culpãduz ĩ homĩe ꝙ magis diligẽtes ſe mi
nus diliget ⁊ ecõueꝛſo.̊ᷓ hoc nõ ẽ in deo in qͥ nõ ẽ aligd
culpabile vel repᷣhenſibile. Cõtra.in euãgelio Johᷣ·
ſepe dicit ꝙ diligebat eũ ihs in q inuitur ꝙ ille magis
diligebat eũ qᷓ alios.⁊ ita magis ꝙᷓ petrũ.? H plane di
cit augu. ſuꝑ illud Yoh.xxj. hic ẽ diſcipulꝰ ille quẽ dili
gebat ihs. glo. tacito nomĩe hoc ſigno diſcernit iohes
a ceteris. nõ qꝛ ſolũ eũ: ̊ ⁊ ploceteris diligebat eñ. Cuz
igit᷑ petroplꝰdiligat illũ ſcʒ xpᷣm qᷓ iohes ſicut dicit glo
ſa ſuꝑ illud. Symon ioh.diligis me plꝰbis ⁊c̃.glo.au
gu. qð ſcit introgat. ̊ xp̃c plꝰdiligebat minꝰdiligẽtem
ſe 1 econuerſo. ¶ Sʒ ↄtra hoc videt᷑ q iohes pl dilige⸗
bat rp̃m qᷓ; petrꝰvel alij.ſicut em dicit augu. in libꝛo de
trinitate. m ratõeʒ noticie: eſt ratõ dilectõis. ſᷣ iohes
plꝰↄgnolcebat ꝙ; alij. qꝛ de ipo dominici pectoꝛis fonte
potauit. ⁊ plodilexit. ita reſiat qð pꝛius.ſcqʒ ꝙ plꝰdi
ligentẽ ſe magis diligit deus. Sol. m l̃am reuera
diligebat petrũ ſᷣ plus diligebat ioheʒ.qꝛ plura ſigna
Dilectõis ei oſlẽdit. ⁊ maioꝛẽ familiaritatẽ ei exhibuit
7 H videt᷑ plane dicẽ aug.ſuꝑ finẽ Johis ĩ magna glo.
poſi ᷣbũ ſupᷣdictũ dicẽs.puiꝰ maioꝛis dilectõis indici⸗
um ?ẽ.ꝙ ſolꝰſupꝛa pectꝰ ihu recubuit.poꝛro petrus pl?
alijs dilexit. Vñ hoc ſciẽs intꝛogabat dicẽs· diligis ime
plꝰhis: Aliter pt dici ⁊ ſubtiliꝰſic.dilectõ põt dici ma⸗
ioꝛ vel minoꝛ ſimplłꝛ:vel ꝙtũ ad eiꝰeffectꝰ.Eſt aũt mul
tiplex dilectõis dei.qꝛ eiꝰeffectꝰ ſunt quedã donata iß⸗
ſenti excellẽtia ꝑ que ↄtigit mereri. vt ẽ excellẽtia ogni⸗
tionis ⁊ bmõi.de qbo.j.Coꝛin xij.diuiſiones graꝝ ſũt
Eſt aũt aliud donũ in pᷣſenti excellẽtiſſimũ in ſuo genẽ.
ſcʒ caritas. de q̊ͥ.j. Coꝛin. xij. adhuc excellẽtioꝛẽ viã ⁊c.
Eſt autẽ effectꝰ dilectõis dei ĩ futuro ſcʒ vita eterna·qð
maximũ donũ ẽ.ꝓ caritatẽ aũt que ẽ maximũ donũ ĩ pᷣ⸗
ſenti eẽntialit meremur vitã eternã qᷓ maximũ eſt donũ
ſimpłꝛ. Polſſumꝰ loq de dilectõe deidupłꝛ. vel m ꝙ
reſpicit effectũ vite etne ⁊ caritatis ꝑ quã ẽ meritũ illiꝰ
vite:⁊ ſic veꝝ eſt ꝙ xpᷣc plꝰdilexit petrũ q; iohem:qꝛ ad
maius.q; maioꝛẽ caritatẽ ↄtulit ei ⁊ maioꝛẽ gloꝛiã pᷣpa
rauit.⁊ ſic dicit᷑ illud ꝓuerbᷣ.viij.ego diligẽtes me dili⸗
go. Aut poſſumꝰloqui de dilectõe dei Fᷣm ꝙ reſpicit do⸗
na bmõi excellẽtia in pᷣſenti: vt ↄgnitõneʒ ⁊ hmõi.⁊ ſic
plodilexit ioheʒ: qꝛ hec dona ei ↄtulit in maioꝛi excellẽ⸗
tia qᷓ; petro vel alijs vt obijcit.¶. Ad illud qð obijcit᷑. ꝗ;
ſimpłꝛ plꝰdiligebat ioheʒ:qꝛ plłꝰognouit.dicendũ vt ſu
pra.ꝙ duplex eſi cognitõ.vna ſpeculatiua ⁊ qͥ ad hanc
ſuit iohes excellẽs reſpectu petri ⁊ alioꝝ.ſᷣ de hac nõ ĩ⸗
telligit᷑ illud quãto plꝰiligit plꝰ ↄgnouit.Eſt alia co⸗
gnitio pꝛactica.⁊ hec duplex.queda ante actũ:⁊ de hac

n Trrr Ti
AA.) pV* l. 2
Q D e laat Pet.α Pen

P e ed
Dd vr Th bect pen P e e

adhuc nõ intelligit᷑ illud.quedã ↄiuncta cũ ipᷣo actu:et
de hac intelligit᷑.ᷣ qᷓtum ad hanc nõ excellebat Johes
petrum ſed potius ecõuerſo. “
MNueſtio.xxxiij.de libꝛo
vite.
NNſt queſtionez de
. fpgeſtinatõe electõe dilectõe diuina: qᷓ
rendũ eſt de libꝛo vite in quo ſeribun
pᷣdeſtinati electi ⁊ dilecti ab etno.iAã
lfſicut dilect eſt oĩm futuroꝝ bonoꝛuʒ
pdeſtinatõ ſaluãdoꝝ. electio eoꝛũdem inqtuʒ ſeꝑant
a malis: ita liber vite eſt ioꝝ remunerãdoꝝ. Querit
ergo in hũc modũ.Pꝛimo quid ſit liber vite. Secundeo
quid dicat᷑ liber vite. Lercõ quoꝝ ſit liber vite.Quar
to quomõ ſe habeat liber vite. —d
mü

Membrũü pr
B Kimo videndum eſt quid ſit liber vite.⁊
de hoc queruntur duo. Pꝛimo vtꝝ liber
vite ſit quid creatũ vel increatũ. Secũdo
ſuppoſito ꝙ increatum:vtrum vna perſo
na vel omnes.

Articulus primꝰ

Irca pᷣmũ ſic obijcit᷑ ecci.xxiij.hec oĩa li vi
te. glo. hẽ lib vite:nouũ.ſ.⁊ vetteſtamẽtũ.ĩ
ẽ agnitõ veritatis. ↄſtat ꝙ lib noui ⁊ ve⸗
teris teſtamẽti ẽ qd creatũ:ꝗ lipᷣ vite ẽ qd creatũ.4. Si
dicat᷑ ꝙ lib vite dꝛ duplꝛ. l. dei filiꝰꝛꝛ ſcpᷣtura veteris ⁊
noui teſlamẽti. lib eĩ vite dẽ iĩ qͥẽ ↄgnitio vite:⁊ ſic fili⸗
dei dẽ lib vite. lib etiã vite dẽ qd ẽ oꝛdinãs vl iſtꝛuẽs ad
vit: ſic dẽ lib vite nouũ ⁊ vetꝰteſtamẽtũ.Cõtra.vide
tur ꝙ xpc etiã ᷣm hũanã naturã ⁊ nõ tm bm diuinã di
cat᷑ libᷣ vite.apoẽ.xxj. Aliꝰlib aptꝰẽ qẽ vite.i. xpᷣc q tũc
apparebit patẽs oibo. h erit hm hũanitatẽ.nõ eĩ tunc
mali videbũt dĩnitatẽ: xp̃c ᷣm hũanitatrẽ ẽ lib vite.
lib vite ẽ qd creatũ ⁊ ñ ſolũ gqo ĩcreatũ. ¶¶ Itẽ lib vite dẽ
in qͥẽ ſcpᷣtura. ibi ẽ intẽtõ cauſe matiabł. q;uis at᷑ tres
cauſe poſſunt inueĩri ĩ deo. rõ efficiẽtis: foꝛmal exem
plaris:⁊ finał.nũqᷓ tñ in eo cadit rõ cauſe matial. Si
Sĩ libꝛo ẽ intẽtõ ſiue rõ cauſe matial:nõ poterit lib vi⸗
te dici pꝛie qd creatũ. Cõtra. ſup̃ ill pᷣs. deleãt de
libꝛo viuẽtiũ · glo. lib iſte ẽ noticia dði q paeſtiauit ad vi
tã q̊s pᷣciuit ↄfoꝛmes fieri imagis filij ſui. noticia di
ẽ ĩcreata:q& libᷣ vite ẽ ꝗd ĩcreatũ. Ad h̊ dicẽdũ.q; libe?
vite dẽ tripłꝛ.vno moõ libᷣ vite dẽ exẽplar vite. Alio mõ
dẽ lib vite exẽplũ vite. Tercõ mõ dẽ lib vite ſignũ vk ſi⸗
gnatõ vite. Pꝛzi mõ dẽ noticia dei lib vite. ſic dĩc glo.
ſuꝑ illð pᷣs. deleãt᷑ ð libꝛo viuẽtiũ. Scõo mõ dẽ fili ei
ßm hñanitatẽ lib vite. qꝛ fuit exẽplũ expſſiſſimũ ad exẽ
plar dinũ. vñ ĩ ps. In libꝛo tuo oẽs ſcꝛibẽt. logt fili ad
prez. glo.i.ĩ me ꝗ dedi foꝛinã iuſticie hoibo ſeribet. i· in
ſtrut᷑ oẽs ñ mõ pfecti ⁊ ĩpfecti. Lercõ mõ dẽ lib vi⸗
te ſacẽ ſepᷣtuꝛa.ſiẽ dĩc glo.ecci.xxiij.hec oĩa e lib vite lib
ille ẽ Fmo no.⁊ ve.teſia.dicẽdũ ꝙ lib vite ſm ꝙ dẽ pꝛi
moð? ĩcreatũ. ꝓut vo ſcðᷣo tercõ ẽ ꝗd creatũ.4 Ad il⸗
lud ꝗ̊ qdð obicit᷑. ꝙ ĩ intẽtõe libꝛi ẽ intẽtõ cauſe m atial
q̃ nullo mõ cadit ĩ do.dicẽdũ ꝙ lib vite ñ d 'm intetõ
nẽ cauſe matiał.imo m rõeʒ cauſe exẽplaris.i õ em
trãſfert᷑ rõ libꝛi ctũ ad h̊ ꝙ ĩ eo fit aligd: qtũ ad H
in eo ẽ aliqꝗꝗ.ſiẽ libꝛi exẽplaꝛes iuxta qͥs fiunt alij libꝛi.

Articulus ſecundꝰ

Ecũdo q̃rit᷑ cũ libᷣ vite ſit vno mõ ꝗdᷣ icrea⸗
tũ:vtꝝ vna pſona ſit tm̃ libᷣ vite an plures.
Et videt᷑ ꝙ ſolꝰfiliꝰſit lið vite.pᷣs. In capite libꝛi ſcptũ
ẽ de me. glo. ſeptũ ẽ de me. i. pfinitũ ĩ capite libꝛi.i · apðᷣ
preʒ q ẽ caput meum. Sʒ cũ dẽ caput xpᷣi dꝛ notõ pr̃is

1.
l 3

—

nqu⸗
ſitt itt
0,4.
züta
ſberine
ſota eß
Plft
orſi
Netgod
Gtotitn
gitgtid
ſioi⸗
cemegte
gpertli⸗
ijdici
ſanau⸗
cenn
Möictt
Citn
Niiadt
ninias
sdictl
qlpi
lberin
ſcvape⸗
lite wben
propin
oiin
1W.
nos
icglte
Miepcnan
ſiſenekl
Nitfliog
ginmagr
hildde
ſltertin
znoͤpen⸗
mingßpe
yenen
rpo
Parſin
unmnis
unihen
Eßhie
ſiiiaeo
(lätan
mniſgt⸗
nikori
nin;
znetlhen
Nliudire

4

e

e

i cũ ſolꝰſit nota expiſa ab alio. Coõtra.cũ dẽ liber vite relucet ydolũ obiecti ex oꝑpoſitoe obiecti. non ergo di⸗
dicit᷑ go diuinũ ⁊ effectꝰĩ creat᷑a. effectꝰĩ ereata vmũis citur liber vite ꝓut eſt in deo ad ſimilitudineʒ ſpeculi.
Morng ell toti trinitati.qꝛ indiuiſa ſũt oꝑa trinitatis:& toti tꝛi Item mens diuina eſt exemplar in quo ſunt ratõnes
ſepant nitati ↄueit ꝙ ſit liber. ¶ Itẽ liber vite nihil aliud ẽ ꝙᷓ ommii creaturaꝝ. ille autem ratõnes ſunt eterne ß qð
Aei viſio iudicis. iẽ dĩc geeg. F tota trinitas facit vie iudt ſcribitur nouo a duenit vel impꝛimitur. imo omnia
Cnden cem: tota trinitas ẽ liber vite. ¶ Itẽ apoc. xx. Ali libᷣ in eo relucent ab eternot ergoi. ntentio ſeripture ſen li⸗
Qunr apertꝰẽ qui ẽ vite.qð exponẽs augu.xx. de ciui.di.ca. bꝛi repugnat do. Item queritur quare liber iſte dici
riiij. dicẽs.liber ille quedã vis eſt intelligẽda diuina. qᷓ tur liber vite. cum enim liber iſte pertineat ad ſapienti⸗
fiet vt cuiq; oꝑa ſua vel bona vel mala ĩ mẽoꝛiã reuocẽ? am poti cebet dici liber ſapientie ꝙᷓ liber vite. IYtem
tur.que nimirũ libꝛi nomẽ accepit.in ea quippe quoda nos dicimur in deo viuere tripliciter. ꝓpꝛie:vita gloꝛie
itee mõ legi ea faciẽte recolit᷑. Sʒ vis diuina ↄuenit toti Soh. xvij. hec eſt vita eterna vt cognoſcant te ſolũ deuʒ
lber trinitati:g eſſe libꝛi ↄueit toti trinitati.¶ Itẽ.xx. c ci⸗ ⁊ quem miſiſti ihᷣim ßm. YNem omuniter: vita nature.
cid⸗ ui. ci. ca. xy. p̃ſcia dei q falli nõ pt tota trinitas ẽ. ̊ to Actuũ.xvij. In ipo viuim mouemur 2 ſumus. Yet teꝛ
i ta trinitas liber vite ẽ.¶ Si dicat᷑ km rem tota trini cio mõ cõmũiſſime: ſcʒ vita exẽplaꝛi ſiue cauſali.Yohᷣ.
tas dicit᷑ liber vite:ſᷣ filiꝰꝑ apꝛopꝛiatõeʒ. Cõtra.vide⸗ pᷣmo.qð factũ eſt in ipo vita erat.q̃rit᷑ ſim quã rõeʒ ſeu
tur ꝙ ſpũiſcto potiꝰ debeat appꝛopꝛiari. qꝛ liber iſte dĩr intentõeʒ vite dicit liber vite. Item querit᷑ vtruʒ iſte
liber vite.vita ar̃ ꝑtinet ad bonitatẽ.bonitas aũt ſpũi⸗ liber poſſit dici liber moꝛtis ſicut dicit liber vite. ⁊ vi⸗
6 ſcẽo appꝛopꝛiat᷑ qꝛ ſpũs ? qui viuiſicat Joh. vj. S liber der ꝙ ſic. qꝛ liber vite eſt pᷣſciẽtia dei. ß pſciẽtia eque eſt
niii vite debet appꝛopꝛiari ſpũiſcto.¶ Silꝛ videt ꝙ debeat reſpectu moꝛtis ſicut reſpectu vite:q liber ille pt dici li
ig aſpꝛopꝛiari pr̃i. ꝓpꝛiũ em̃ ẽ libꝛi ptinẽ ſcripturã ad me⸗ ber moꝛtis ſĩ icut dicit liber vite. Ytẽ liber iſte lucidiſ⸗
N moꝛis.h̊ mẽoꝛia aſpꝛopꝛiat᷑ pri:ꝗ̊ ei debʒ lib apꝑpꝛopꝛia⸗ ſime mõſtrat vitã. ſimul ex oppoſito mõſtrat moꝛtẽ. ß
560 ri. ERñ.liber pt᷑ duobo modis ↄſiderari.⁊ eiꝰ intẽtio qꝛ mõſtrat vitã dicit᷑ liber vite:̊ qꝛ mõſtrat moꝛtẽ dici
ta duobo modis ad diuia trãſferri qtũ ad ſcriptõeʒ: 7 qᷓ;⸗ tur liber moꝛtis. ꝗl Item ↄtrarioꝝ eadem eſt ars di⸗
ſeſii tũ ad lectõeʒ. Si ↄſiderat᷑ qᷓtũ ad ſcriptõeʒ: dicit᷑ liber ſciplina.vnde eodẽ modo ↄgnoſcit᷑ ſanũ ⁊ egrũ rectũ et
ioht vite noticia expſſa ab alio.ſi ᷣo ↄſiderat᷑ qtũ ad lectio obliquũ.vnde etiam rectũ eſt index ſui ⁊ obliqui.ꝗᷓ ſil?-
nie nẽ: ſic dicit᷑ libeꝛ vite noticia expſſa ad aliũ.ODꝛimo mõ eodem modo ↄgnoſcit᷑ moꝛs ⁊ vita. Sʒ dicit liber: eo ꝙ
imdi oueit filio ꝙ ſit liber vite.qꝛ filiꝰẽ noticia expſſa ab alio in eo legit᷑ ⁊ cognoſcit᷑.⁊ dicit᷑ liber vite: quia in eo co⸗
gtue q; ẽ imago pr̃is ⁊ ſilitudo expᷣ̃ſſa.2 H̊ mõ loꝗt᷑ illa. glo. gnoſcitur vita.ergo ſimiliter dicet᷑ liber moꝛtis:cuʒ in
une ſuꝑ illuo p̃s.In capite libꝛi.ↄuenit ̊ h̊ mõ ſoli ſilio ꝙ eo moꝛs ↄgnoſcat᷑. Si dicat᷑ qꝛ liber vite dici᷑⁊ non
in9 ſit liber vite. Alio mõ dʒ liber noticia expᷣſſa ad alium. moꝛtis:qꝛ cauſa ẽ vite ⁊ nõ moꝛtis.liber aũt nõ ſolum
Eekr H mõ tota trinitas dẽ li vite:qꝛ ↄnotat rſpctuʒ ad cꝛea impoꝛtat noticiã ſ̊ cũ noticia ſonat ĩ cauſã.Cõtra.ro.
Aetrs turã 7 Hptz rñſt io ad obiecta. Ad illð tñ qð obijcit ix.ſuꝑ illud vt oſtẽderet diuitias gloꝛie ſue. gloſa. ð in⸗
kean x appꝛopꝛiatõe.dicẽdũ ꝙ ſpũſſets dꝛ donũ vite.qꝛ ẽᷓ lib ſticia iudicat deꝰ:nõ de pᷣſciẽtia.quia iuſticia nõ pᷣſciẽ⸗
Si vite die potiꝰnoticiã q̃ donũ vite:potiꝰ debʒ axꝓpꝛopꝛiaꝛi tia cauſa eſt quare aliquis apud deum dignus ſit vita.
lbi lib vite filio ꝙᷓ ſpũiſcto.ꝗ. Ad illud q̊ obijcit ꝙ debz ap⸗ ergo pᷣſciẽtia nõ dĩc cauſazʒ.p̊ liber vite eſt pᷣſcientia dei
“ Mꝛiari pri roõne mẽoꝛie.dicẽdũ ꝙ; duplex ẽ mẽoꝛia.ẽ eĩ ergo liber vite nõ dicit cauſam. ergo eque poteſt dici ꝗ;
talti mẽoꝛia n facta qẽ pncipiũ noticie.pᷣma.ſ.ſilitudo veri⸗ ſit liber moꝛtis ſicut vite.nec remanet pꝛopter ratõem
nchi tatis ĩpſſa ĩ aĩa.ex q̃ generat᷑ noticia.⁊ ñ ẽ ab alio alich cauſe. Meſponſio.ad pꝛimuʒ quod querit ſᷣm quam
gle y ſit ĩ aia eo mõ eẽndi qͥ d ꝙ noticia ẽ a mẽoꝛia:⁊ amoꝛ ratõeʒ tranſferat᷑ ad diuina. Sicenduʒ ꝙ liber in diui
om ſine volũtas a noticia ſiue mẽoꝛia. Alio mõ dꝛ mẽoꝛia nis dicitur ⁊ ratõe ſcripture:⁊ ratõe lectõnis. Ratõne
hiſti facta q ſegt ad noticiã. MMemoꝛia gpᷣmo mõ dicta ap⸗ ſeripture nõ que fit tꝑaliter ſ̊ que ſtat eternaliteꝛ. Nec
pege⸗ pꝛopꝛiat᷑ pr̃i:nõ ſcðᷣo mõ.liber aũt vite dẽ ad ſilitudinẽ dicitur hoc penes ſimilitudinẽ exterioꝛẽ alic?ſcripture
tn illiꝰ mẽoꝛie q̃ᷓ fit ex noticia.⁊ iõ nõ ↄueit pr̃i ei appꝛo⸗ exterioꝛis:łᷣ penes ſiłitudinẽ ſcriptuꝛe interioꝛis.ſ.ſpe
igt pꝛiet᷑ liber ratoe memoꝛie.quia illa memoꝛia ad cuiꝰ ſi culi ſiue imaginis.hoc ẽ penes imaginẽ in aĩa.vt dicat᷑
u militudinẽ dicit libeꝛ:nõ aꝛopꝛiat illi. 1 potentia in aĩa in qua pᷣmo eſt filitudo dei indita.
fin b . ſe 1α11 cʒ mẽoꝛia.2 ex ipᷣa generat᷑ intelligẽtia: 7 er iſtis duo
ſ Al el ꝛum ecud i bus pᷣcedit amoꝛ.vnde nõ dicit᷑ libe. in deo m ſilitudi
tli Einde qrit᷑ ꝗd dicat᷑ liber vite.⁊ꝛ iſta ẽ q̃⸗ nẽ ſcripture q̃ fit in cera velĩ ꝑoameno. ad ſilitudinẽ
eini ſtio de intẽtione nomis libꝛi. ſᷣm ꝙ dicit illã qᷓ fit ĩ ſpeculo.filiꝰem̃ di ſpeculũ dẽ. Sapie. vij. Cã
t⸗ liber vite i deo. Circa hoc ſic obijcit᷑.oẽs doꝛ ẽ ei lucis etne ⁊ ſpeculũ ſine macula.Et dẽ ſpeculũ
nnin .R trãſferẽtes ᷣm aliquã ſiłitudinẽ tranſfe⸗ nõ ad ſiłitudinẽ ſpeculi extioꝛis ſᷣ intioꝛis.ſ.imagĩs q̃
fne runt. liber autẽ materialis dicit᷑ a ſeriptura. ſcriptura eſt ĩ aĩa. h̊ mõ vt intelligat᷑ p pᷣmꝰ fons foꝛmaꝝ in ſua
ſn autẽ fit triptꝛ in cera.in libꝛo.in ſpeculo.⁊ dicat᷑ large eẽntia. Iſta eadẽ pt ↄſiqerari vt ẽ in filio habente iſtas
l ſcriptura qꝛ hm oſuetů modũ loquẽdi nõ dicimꝰ ꝙ ſcri foꝛmas a pr̃e ⁊ vt a pre reſultãt ĩ filio. Et ſm h̊ põt fili
ihti baturiſi peculo ß liceat ita loqui. Querit g ad cuiꝰſili⸗ us dici ſpeculum. nõ qꝛ aligd reſultet ĩ eo a creata: q2
6 tudinẽ dicat aligd ſcribi ĩ ſpeculo vite ſiue in deo.nõ eĩ reſultãt i eo rõnes ef᷑ne a pr̃e.⁊ ita ptʒ quõ libᷣ dicatur
viget poſſe traſterri ꝑ ſi litudinẽ que eſt cera: qꝛ illa eſt· ratõe ſcripte q ẽ in ſy peculo. 4 Itẽ dẽ liber rõne lectõis
inch m diuiſionẽ ptiũ. in ceo aut nõ cadit ratõ ꝑtis ⁊ totiꝰ· qẽ ĩ libꝛo.qꝛ ibi legũt ⁊ repᷣſentãt᷑ oẽs foꝛme ſiue rones
Silꝛ nec videt fieri ꝑ ſilitudinẽ ſcripture que fit ĩ libꝛo viuẽtes ⁊ etne.Et notãdũ ꝙ dei noticia dẽ pluribo mo
ſiin dun⸗ illa ẽ ꝑ receptõeʒ 2 ppoſitõeʒ. nihil aut do pt ad dis. dicit eĩ ſcia. ⁊ pſcia.⁊ ſapiẽtia.ð dicitur etiam ꝓni⸗
6 lmec aligo de nono põt recipe. Itẽ nec hm ſil itudinez vẽtia diſpoſitõ. ⁊ etiã idẽ ẽ qʒ ſubeſt diuia eẽntia vt no

f

LNueſtio
ſm quã ẽ pᷣncipiũ filij.Erx h igit᷑ videt᷑.ꝙ ſolꝰfiliꝰ ſit lib
vite ĩ trinitate.¶¶ Ytẽ lib dr ĩ habitudine eiꝰqð ẽ eſſe ab
alio.qꝛ oĩs lib ab alio ẽ ſcriptꝰ.ſ̊ nihil ꝗð ſit ab alio in⸗
qtũ tale pt᷑ ↄueire pri:&̊ pr nullo mõ pt᷑ lib dici.¶ Iteʒ
liber ineꝙtuʒ hmõi dic noticiã expᷣſſaʒ ab alio.pꝑ h̊ qð ẽ
nota expᷣſſo nõ pt ↄueĩre ſpũiſcto:qꝛ ſpũſſcts nõ eſt ima⸗
go vel ſilitudo expᷣſſa pr̃is:q̊ ſolũ ↄueit filio ꝙ ſit liber.

illiꝰſcripture ſiue repᷣſentatõnis q fit in ſpeculo.qꝛ qð

quadoq; apparet ĩ ſpeculo poſtea diſ paret. nõ aũt ſic eſt

xxxüij.

in deo:qꝛ apud dxũ nõ ẽ trãſmutatõ.⸗. Pꝛetea de illoẽ
de qͥ magis videt᷑.ſcʒ ꝙ legat᷑ ĩ libꝛo vite ſt icut ĩ ſpeculo:
oſtẽdit᷑ ꝙ nõ pt᷑ eſſe.quis ei veſtigiũ creatoꝛis reluceat
in creatura:.qꝛ creatoꝛ impᷣmit aliꝗd qð ipᷣm repᷣſentat
non tñ põt dici ecõuerſo ꝙ ſcʒ a creatura aliquid relu⸗
ceat in creatoꝛẽ.nullã em̃ actiuam põt habere creatura
in creatoꝛẽ:nec aliquã faceꝛe impᷣſſionẽ. In ſpeculo vᷣo

ticia. Sʒ ſcĩa oĩc diuinã noticisã abſolute:xvt ẽ pᷣſentiuʒ
2 abſentiũ bonoꝝ 2 maloꝝ. Pꝛeſcĩa vᷣo rõne pᷣpoſitio⸗

AALN„ . DHͤ, .. 3 eE 99
t 4

D — 1 —
* BDr. Oaa 2Fec — —— — 3 M .
81* — n . 4 „ .
8S 2 N 5 A 19

nis pꝛe:dicit noticiã futuroꝝ tm̃. Sapiẽtia vᷣo dic no⸗
ticia bonoꝝ tm̃.qꝛ deꝰ nõ ſapit.i.nõ appꝛobat mala.ſu⸗
um aũt ſapere ẽ ſuũ appꝛobare. Diſpoſitõ aũt dic noti⸗
ciam vt ẽ ars faciẽdoꝝ· Pꝛouidẽtia vt ẽ gubernãdoꝛuʒ
eoꝝ q̃ facta ſunt ratõnaliũ ⁊ irratõnaliũ generalit᷑ om
niũ. Pꝛedeſtinatõ vo dicit noticiã ratõnũ tm̃:oꝛdinan
doꝝ ad gram in pᷣſenti ⁊ gloꝛiã in futuro. Liber vite di
cit noticiã remunerãdoꝝ in głia.⁊ differt a p̃deſtinatõ⸗
ne:qꝛ pᷣdeſtinatõ eſt pᷣſciẽtia bñſicioꝝ dei:liber vite me
ritoꝝ vite eterne.vñ liber vite eterne ꝓpꝛie reſpicit qð ẽ
in nobis vt merita noſtra:pᷣdeſtinatõ rſpicit magis qð

eſt in deo.uvnde philip.iiij.quoꝝ noĩa ſunt in celis.glo.

id eſt merita.⁊ ꝑ hoc ptz ſolutõ ad ea q̃ oponũt᷑ quare
quomõ dicit᷑ liber:⁊ Fm quã ratõeʒz vite dicit᷑ vita.qꝛ
vita accipit᷑ ibi ꝓ vita gloꝛie ad quã oꝛdinãt᷑ ſcripta in
boc libꝛo ſicut poſtea videbit᷑. ꝗ¶ Ad illud quo obijcit᷑
quare nõ dicit᷑ liber ſapiẽtie ſ̊ liber vite: dicendũ ꝙ li⸗
ber vite dicit᷑.qꝛ in eo ſcꝛipta ſunt merita vite eterne.qꝛ
ergo non ſolũ dicit noticiã h̊ reſpectũ etiã ad vitã:ideo
nõ dicit᷑ liber ſapiẽtie ſ̊D liber vite.i Ad illud quo que⸗
ritur vtꝝ debeat dici liber moꝛtis.dicendũ ꝙ nõ: q; in
illo libꝛo nõ ẽ ſcripta moꝛs.nec legit᷑ ibi aliquid niſi vi
ta.qꝛ liber vite dicit᷑ inqᷓtum exẽplaꝛ ſᷣm ꝙ dicit᷑ in pᷣs.
In capite libꝛi ſcriptũ eſt de me.i.in deo pr̃e qui eſt ca⸗
put xpᷣi ꝗ fuit foꝛma iuſticie homĩbo.qꝛ ergo liber iſte ñ
eſt exẽplar niſi vite:nõ debet dici liber moꝛtis ſed vite.
4l Et ſi obijciat᷑ ex eo ꝙ dicit᷑ apoẽ · xx. Ahus liber apeꝛ
tus ẽ qui eſi vite ⁊c. Gloſa liber iſte ẽ pᷣſciẽtia. quia tũc
ſcient mali ſe nõ eſſe pdeſtinatos ad vitã.ꝗ̊ in illo libꝛo
legent mali ꝙ nõ ſunt pdeſtinati.&ᷓ legent ibi ſuã dãna
tionẽ ſiue moꝛtẽ. Dicẽdũ ꝙ ſicut luce ↄgnoſcũt᷑ tenebre
nõ iñ ibi vident᷑: ſic in libꝛo vite ↄgnoſcet᷑ moꝛs.nõ tñ
ibi videbit᷑ vel leget᷑.qꝛ nõ ↄgnoſcet᷑ ibi moꝛs ꝑ eẽntiã ſᷣ
ꝑ pᷣuatõeʒ. qꝛ em̃ nõ videbũt ſe ibi ſcriptos ad vita: ſci⸗
ent ſe pᷣcitos ao moꝛtẽ.⁊ ita non põt dici ꝑ ſe necpꝛie
liber moꝛtis ſᷣ vite.¶ Ad illud qͥ obijcit᷑ ꝑ illaʒ gloſam
apoc̃.xx.Liber vite ẽ pᷣſciẽtia dei ⁊c.dicẽdũ ꝙ liber vite
dicit᷑ p̃ſciẽtia ratõe noticie vite ⁊ nõ moꝛtis.vñ ĩ illa ar
gumẽtatõe ẽ falſa ↄſequẽtia.tñ ocedi põt ſicut dictũ eſt.
ꝙ ĩ libꝛo vite ↄgnoſcũt᷑ mali pᷣciti ad moꝛtẽ.ſᷣ hoc nõ ẽ

Ipꝛie ſe:ſᷣ ꝑ pᷣuatõneʒ.ſic rectum ẽ ratõ ↄgnoſcendi

ſeipᷣm ⁊ obliquũ.⸗:! Sil⁊ dicẽdũ ad illð ꝙ otrarioꝝ ea⸗
em ẽ diſciplia ⁊c.ꝙ ex libꝛo vite intelligit᷑ moꝛs ex op
poſito.nõ tñ ibi videt᷑:qꝛ ñ ẽ ibi ſcripta:ſᷣ ꝑ pᷣuatõʒ ĩtel
ligit᷑ ſolũ.⁊ ꝑ ̊ ptz reſpõſio ad ſequẽs obiectũ.

Mlembꝛum terciũn
Einge qrit᷑ q̃ꝝ ſit liber vite.Et circa hqᷓ
rũt᷑ iſta.ꝛĩo vtꝝ liber vite ſit rſpct᷑u dei
7 ĩ̃ſpctu creataꝝ. aut ſpct᷑u creataꝝ ſo⸗
lũ.Scðo ſi rſpctu creataꝝ.vtꝝ reſpectu

oĩm:vł rõnabiliũ ſolũ.Tercõ ſi rſpct᷑u rõnabiliũ ſolũ.

vtꝝ r̃ſpctu bonoꝝ ⁊ maloꝝ. Quarto ſi reſi pctu bonoꝝ
tm.vtꝝ bonoꝝ tm̃ Fm electõezʒ:aut etiã bonoꝝ Fm pre
ſentem iuſticiam.

Articulꝰ* primꝰ
Rimo igit᷑ q̃rit᷑ vtꝝ liber vite dicat᷑ reſpct᷑u
tei.⁊ videt᷑ ꝙ ſic.qꝛ liber vite ẽ noticia di ſic

habet᷑ ĩ glo.ſuꝑ illð pᷣs.deleãt᷑ de libꝛo viuẽ

tiũ ſ̊ noticia dei dẽ rſpctu ſui.qꝛ deꝰↄqſcit ſe. libeꝛ iſte

dẽ reſpctu dei qꝛ ĩ eo legit ſe. ¶ Itẽ liber dꝛ inẽtũ repre
ſentat ſe. b̊ deỹ maxie rpᷣſentat ſe ſibi.⁊ pꝛiꝰrepñtat le ꝙᷓ
alia qᷓ ſũt iĩ ipo:̊ liber iſte dꝛ r̃ſpceu dei. Cõtra.phi⸗

lip.iiij.ſuꝑ illð.q̃ꝝ noĩa ſũt ĩ libꝛo vite.glo.⁊ ĩ pᷣdeſtia⸗
tõne dei. ̊ pᷣdeſtiatõ ñ dẽ r̃ſpctu dei ita ꝙ pᷣdeſtiet᷑:q̊ nec
liber vite d rſpetu dei. MRñ.liber vite dic diuinã noti
ciã.nõ tñ ſᷣm quãcũq; rõneʒ:ſ̊ dĩc noticiã meritoꝝ vite

et᷑ne.ſic̃ hẽ ex glo.philip.iiij.q̊ꝝ noĩa.i.merita ⁊ pᷣmia

qꝛ veritatẽ tenẽt:ſũt ſcꝛipta i libꝛo vite.i.ĩ pᷣdeſliatõe di

N Güce enl
Pſan . en t Bn deh, Po

7 Gd-: Me. A /ha

qꝛ ꝙ diuerſitate meritoꝝ:diuerſas habebũt mãſiões ĩ
et᷑na domo. Qu ia deder meritis ñ bz vitaz ßͦ ex ſeio
nõ põt dici reſpctiu eiꝰliber vite.ſᷣ ſi extẽſo noĩe dicẽt li
ber vite ĩ qͥ legit vita.vt nõ ſolũ dicat᷑ vita ex meritis gᷣ
vita qᷓ deèe:ſic põt dici liber reſpctu dei:qꝛ ĩ eo legit᷑ vi
ta qꝗ ipe ẽ.¶¶ Ao illð qͥ obijcit᷑.ꝙ liber vite ẽ noticia di
dicẽdũ ꝙ liber vite nõ dẽ noticia abſolute:pᷣ dẽ noticia
reſpectu meritoꝝ vite reſpctu dei. ¶ Ad illð qð obijcit
; liber vite repſentat ſe ⁊c᷑.dicẽdũ ꝙ deꝰ repᷣſentat ſe ſi
bi ⁊ ſibi maxĩe notꝰẽ. x ipᷣe eſt vita:nõ tñ ꝓpt h̊ dẽ liber
vite qꝛ liber vite ẽ noticia meritoꝝ vite.vñn potiꝰrepᷣſen
tat liber iſte merita vite qᷓ; ijm deũ. Vñ augu.xx. ci.
i · capi.xv.exponẽs illð apoc.qui nõ ſunt inuẽti in li
bꝛo vite miſſi ſunt ĩ ſtagnũ ignis ⁊ ſulphuris: dĩc.non
cxũ liber iſte ↄmemoꝛat᷑ ne obliuione fallat᷑:ſᷣ p̃deſtina
tionẽ eoꝝ ſignificat ꝗbo et᷑na dabit᷑ vita.neq; em eos ñ
noſcit deꝰ.⁊ in h̊ libꝛo legit vt ſciat: ſ̊ potiꝰ eiꝰ pᷣſciẽtia
dæ illis que falli non poteſt liber vite eſt in quo ſũt ſcri⸗
pta:id eſt ante pꝛecognita. .

Articulus ſecundꝰ
Einde querit᷑ vtꝝ liber iſſe ſit oĩm: aut ſolũ
ratõnabiliũ.Ad qð ſic Joh.j.qð factũ ẽ:in
ißo vita erat. qꝛ ratões oĩm viuẽtiũ ſũt ĩ ĩo
ſicut eĩ archa ĩ mẽte artificis viuit vita artificis.archa
tñ in oꝑe nõ viuit: ita oĩa viuũt in deo⁊ ſũt vita in ipᷣo
q; ratões oim viuũt in ipo. poſſunt legi illa in ipᷣo.g̊
põt dici liber vite reſpetu oĩm.¶: Itẽ apoc̃.iij.ſuꝑ illud
qui vicerit nõ &lebo eũ de libꝛo vite. glo. liber vite ẽ p⸗
ſcia dei ĩ q oĩa ſũt ↄſtatia. liber vite ẽ reſpectu oĩm:qꝛ
oĩa oſtt i iſßo. Cõtra.aug.xx.de ciui.dei.liber vite ẽ
p̃ᷣdeſtiatõ eoꝝ ꝗho et᷑na dabit᷑ vita.ſᷣ̊ vita etna nõ oĩbo
dabit᷑ bᷣ ſolũ electis hoĩbo:nõ & liber vite dẽ rſpctu oim
creataꝝ bᷣ ſolũ rõnabiliũ. Rñ.liber vite ñ dẽ reſpctu
cuiuſcũq; cꝛeat᷑e:b rſpct᷑u rõnabiliũ tm̃.Et notãdũ ꝙ qᷓ
dã dicũt᷑ viuẽ ĩ ſe:qdã ĩ alio.res em̃ inaiĩate nõ vinuti
ſe b ſolũ ĩ alio:qꝛ nõ hñt pᷣncipiuʒ vite ſe h̊ ſolũ i deo.pᷣ
cũ dicũt᷑ res viuẽ ĩ deo.nõ dicũt᷑ viuẽ ĩ ꝓpꝛia natura ſeu
in ſuo genẽ:łᷣ ĩ mẽte diuina.aiata vo viuũt ĩ ſe ſeu in ꝓ⸗
pꝛio genẽ. ̊ iſloꝝ q̃dã viuũt vita nõ libera:q̃dã vo libe
ra vita.vita ñ libera viuũt vegetabilia: qꝛ vegetabilia
de nccitate oꝛdinãt᷑ ad qͥſdã actꝰ.ſenſibilia etiã n monẽ
tur ſm lipᷣtatẽ:ſ̊ ſᷣm ĩpetũ.⁊ iõ nec aĩa vegetabilis nec
ſenſibil hʒ vitã liberã:qꝛ nõ eſt dña ſui actꝰ.ſola ei aia
rõnalis hʒ liberã vitã qꝛ ẽ dña ſui actꝰ.⁊ iõ actꝰ eiꝰſunt
laudabiles ⁊ vituꝑabiles.⁊ circa hos ↄſiſtit meritũ vł
demeritũ. lib ̊ vite ñ dꝛ reſpctu cuiuſcũq;ʒ vite:ſᷣ rſpetu
vite qẽ meritoꝛia pt eẽ vite et᷑ne.⁊ ꝑ h̊ pꝑtʒ ſolutõ ad p⸗
mũ.q Ad ſcõᷣm dicẽdũ.q; oĩa q ſũt ĩ pᷣcia dei ſunt ĩ iſa
ↄſtãtia:ſic dĩc glo.apoc.iij.nec ꝓpt h̊ ſegꝗt᷑ ꝙ oia ſt i li⸗
bꝛo vite:qꝛ licʒ idẽ ſint ĩ ecntia lidᷣ vite ⁊ pᷣſcia:tñ ñ qᷣcũ
q; ſũt ĩ pcia ſut ĩ libꝛo vite.qꝛ pᷣſcia ẽ reſpctu futoꝝ:lib
vite tm̃ rſpctu electoꝝ ⁊ iõ nõ tenet argumẽtatõ.

Articulus terciꝰ

Ercõ qrit᷑ vtꝝ liber vite ſit ſpec᷑u bonoꝝꝛ 2
maloꝝ. Et videt᷑ ꝙ ñ dicat᷑ reſpct᷑u maloꝝ.
NKo.ix.ſuꝑ illð.vt oñdẽt diuitias glie ſue.
glo. de iuſticia indicat deꝰ ñ de pᷣſcia.qꝛ iuſlicia ñ pᷣſci
entia ẽ cù q̃re aligs ſit dignꝰvita apð deũ.vñ moy ſi di⸗
xit. xxxiij. exo.ſigs peccauerit in me delebo eũ de libꝛo
meo ⁊c̃. vt ſᷣm iuſticiã iudicis videat᷑ deleri cũ peccat.
Ex hac auẽte obijcit᷑ ſic.Si iuſticia ñ ẽ pᷣſcia:eſt cã q̃ꝛe
aligs ſit dignꝰvita apud deũ.⁊ oĩs ꝗ ſcriptꝰẽ ĩ libꝛo in⸗
qᷓtũ hmõi dignꝰẽ vita:qꝛ libᷣ vite ẽ noticia digtatis vi⸗
ie:ꝗ̊ ſolũ boni⁊ iuſti ſepᷣti ſũt ĩ libꝛo vite.¶ Iẽ g pecegt
celet᷑ ð libꝛo illo. g delet ñ ẽ ibi ſept?: nullꝰ pctoꝛ eſt
ibi ſepᷣtꝰ.glo.lib vite ñ ẽ ĩſpetu maloꝝ. Cõtra.ſuꝑil:
lud luẽ.x. Qoĩa vꝛa ſcpta ſũt ĩ ceł.glo.ſi gs treſtria ſi⸗
ue celeſtia oꝑa geſſerit. ꝑ h ꝙ ̃is qnotat :apð di me⸗
— enn ſe 2 K.r An Cn ix .
4 * Oe 5 .
AGer V. ſ Bce Saed cate ae
r. K

NA 2 .1
Juſha . dα aAPt 90

rüel
ſapor
ſer
nliſer
nnuſt
pbonie
rltbo
ſſnt
ſed⸗
idic⸗
wohind
Halino
eſtne
gligs
in
eplir
wnor
ana
itch
Nüffnn
Micr.
fſog
letei
ciſewido
ſvoicipn
ſtprinee
icoeni
Uinpolie
Cbicit de
dreri die
Nlenizni
pecriuent
rluchas
ibilenpr⸗
chrotic⸗
llgei
Wlte
Rnoir
Räfiil
lgiei
linugen
ſitmnjn
Mepentüͤ
Mlvelme
ittneni
ſſoete⸗
knarzer
nnignood
(hol rerrt
mngfeſi
iniefint
lei eſnä
mgſo⸗
Ppſrarn
ſiſitini
kine die
fkonlinare
lintdicon
n in ne
eſgegtn
An
ſaimnn
un
ci
in atb

unifſin

Minepn
N

dime gpi
cſarii
ſbiniſii
Ulfingentn
tſitfinſri⸗
Plainihdg
iiiinilel
oſchenteiz
eſpenneing
dilbatit
neinanuh
ediſſpnin
ſeitithen
Einaßäh
ineſoͤiu
ſegſolinng
mianumnſe
Hitibtunp
nuſticnlbe
Pegrobli
ltminwi
gabſtenee
Phäd
ötbkſn
ſilinneni
nirfffi
ſolotn
wiſümtif
poinſiſt
cigttiifi
infuzt
nin

vinboor!
peinmwor⸗
nusgeſe,
tinſt
fünoßſn
o 5
niſüpen
ackaͤft
Keiſton⸗
niͤtnen
ſihn
iftoc
ithrf
Ppün

) 86
ur

9
5
4

60 4e

Nueſtio

oꝛiã etnalit᷑ ẽ affirus. Sʒ nihil ẽ aliud qᷓ lr̃is ãnota
na Beel mẽoꝛiã:qᷓ ſcribi ĩ libꝛo vite: ꝙg facit treſtria
oꝑa ſcriptꝰẽ ĩ libꝛo vite.ſ ꝗ facit treſiria oꝑa malꝰ ẽc:g
mali ſcripti ſũt ĩ libꝛo vite.⸗ INẽ philip · iij · Quoꝝ no⸗
mina ſũt i libꝛo vite. liber vite ẽ pᷣdeſtiatõ.ł p̃deſtiatõ
te bonis ⁊ malis.i. Itẽ apoc.iij.ſuꝑ illð.nõ delebo eũ
te libꝛo vite. gloſa. delet repꝛobos ſᷣ quicũqʒ delent᷑ fue
rũt ſcripti:̊ repꝛobi aliqñ ſcripti ſũt ĩ libꝛo vite. So
lutõ dicẽdũ.ꝙ liber vite dicit᷑ reſpectu bonoꝝ.illud em
ſolũ dicit᷑ ſcriptũ ĩ libꝛo vite qð hʒ noticiã ⁊ exẽplar in
do.ᷣ mali inꝙ̃tuʒ mali nõ hnt noticiã ⁊ exẽplar 780
mali nõ poſſunt dici ſcriptiiĩ libꝛo vite.q; liber vite eſt
p̃deſtinatõ ſicut dic glo.philip.iiij. Sʒ quãdoq; ↄtigit
ꝙ aligs pᷣdeſtinatꝰẽ malꝰ vt ptʒ de magdalena in ſtatu
pct᷑i. ⁊ ita aliqui mali ſcripti ſũt ibi: nõ ẽ vniuerſaliteꝛ
verꝝ ꝙ liber vite ſit reſpcẽu bonoꝝ tiũÿ. Ad h̊ dicẽdũ
ꝙ maloꝝ alij ſũt electi:alij repꝛobi.⁊ aliter ẽ in his ⁊ in
illis.qꝛ mali ꝗ ſũt repꝛobi:nullo mõ ſũt ſcripti in libro

vite. Aldali vᷣo electi 2 ſi qñq; cadũt a iuſticia:adhuc tñ

dicũt᷑ ſcripti ĩ libꝛo vite.qꝛ etiã ille caſus oꝛdiat eos ad
pitã.⁊ ſi nõ cauſalit᷑:materialit᷑ tũ ſiue occaſionaliter.

vñ Ro.viij.oĩa cooꝑant᷑ ĩ bonũ his ꝗ ſᷣm ꝓpoſitum vo⸗

cati ſũt ſcti.Glo.etiaʒ caſus qꝛ ptꝰ pcta ſũt hũilioꝛes ⁊
etiã feruẽtioꝛes aliqñ.vt ptʒ ĩ magdalena.q etiã recedẽ
ti bo diſcipuł nõ recedebat.vñ ſuꝑ illð.j.Eſdre.ij. ꝙ hi
ſũt ꝓnincie filij.glo.nullꝰpᷣdeſtinatꝰ ꝑire ĩppetuũ pt.ſi
quãdo em̃ ĩ babilonẽ.i.in ofuſionẽ pctoꝝ abducũt᷑: di⸗
uina ꝓuiſione ad pacẽ ecclłie reducũt᷑.¶ Ad aliud quo
obijcit᷑ de malo pᷣaeſtinato.ꝙ ſᷣm iuſticiã iudicis videt
teleri.dicẽdũ ꝙ ẽ faciẽda vis ĩ ꝙ dico videt᷑:videt᷑ em̃
deleri ſ̊ nõ delet. vñ dicit gloſa ibidem ſic.dĩc dñs. Si
peccauerit ꝗs ĩ me:delebo eũ de libꝛo meo vt ſᷣm iuſtici
am iudicis videat᷑ teleri cũ peccat.iuxta pᷣſciẽtiã at᷑ nũ
ꝙᷓ ibi ſcriptꝰfuit.ĩtellige de peccãte finalit.⁊ ſeqꝗt᷑.econ
uerſo vᷣo tũc aligs videt᷑ ſcribi ꝗ ſᷣm pᷣſciam nunq fuit
intellige de p̃ſcitis.ꝗn tñ ſm p̃ſentẽ iuſticiã aliqñ ſunt
boni.vult ꝙ p̃ſciti ſiue repꝛobi cũ a pᷣſenti iuſticia ca⸗
dũt: vident᷑ deleri de libꝛo vite.cum tñ nũqᷓ ibi fuerũt.
Siłꝛ cũ ſũt ĩ ſtatu pᷣſentis iuſticie.vidẽt᷑ ibi ſcribi:⁊ tñ

apud dei p̃ᷣſciam nuũꝙᷓ ibi fuerũt.¶ Silꝛ dicẽdũ de pᷣde⸗

/ .

.

S 402 l B& A. 9 2 ſibe Olala,

ſtinatis qꝛ ſemꝑ ſcripti ſũt.⁊ ſi aliqñ cadãt ita deleri
videat᷑:nũqᷓ; tñ ſimpłꝛ nec ĩ veritate delent.Eſt em̃ cõſi
derare meritũ iſtiꝰ pᷣdeſtinati vt nũc.ſcʒ dũ ẽ in peccato
moꝛtali:vel meritũ ſimpłꝛ vt ẽ in pᷣdeſſiatõe diuĩa. Si
oſiderat᷑ meritũ illiꝰ vt nũc:ſᷣm h̊ ñ p dici ꝙ ſit ſcriptꝰ
in libꝛo vite. h̊ ſi ↄſideret᷑ meritũ iſtiꝰ ſimpłꝛ ſiue vt ẽ in
p̃deſtinatõe diuia:ſic pt᷑ dici ſeriptꝰĩ libꝛo vite.nec põt
deleri quo ad meritũ. ergo vt nunc videtur deleri: vᷣ tũñ
quo ad meritũ ſimpliciter nõ deletur.¶. Ad aliud dicẽ⸗
dum.qꝙ pᷣdeſtinatõ eſt ſolũ de bonis finaliter.quoꝝ tñ
aliqui poſſunt eẽ mali vt nũc ⁊ cadere a iuſticia pᷣſenti:
ſed tñ reſurgũt ⁊ finaliter erũt boni.q¶ Ad vltimũ dicẽ

dum. ꝙ nõ poſſunt dici ꝓpꝛie ꝙ repꝛobi ſcriptiſunt in li

bꝛo vite.⁊ ratõ huiꝰeſt.quia in libꝛo vite nõ dicitur ali
quid ſcribi niſi qð cum effectu oꝛdinat ad vitam:a ideo

pᷣdeſtinati dicũtur ſcripti in libꝛo vite.quia tota eoꝛuʒ

vita oꝛdinat ad vitam. etiaʒ peccata vt dicitur Ro. viij
oꝛdinat dico nõ vt cauſa:& vt occaſio vel materia. Eo⸗
dem mõ in repꝛobis tota vita eoꝝ oꝛdinat ad penam.
M em creatus eſt poſſibilis ad ſalutẽ.⁊ q habuit gra⸗
tiam: totum cedit eis ad penam ꝓpter ingratitudinem

Yllud autem qð oꝛdinatur ad penam: de ſe nõ poteſl di

ci oꝛdinari ad vitam. ſolum autem illud quod oꝛdinat
ad vitam dicitur ſcribi in libꝛo vite.⁊ ideo repꝛobi non
poſſunt ſcꝛibi in libꝛo vite licet ſint in pᷣſcĩia diuina.le
rũtamẽ pᷣſens iuſticia poteſt dupliciter oliderari pᷣm ſe
vel ſm ſuũ exitũ.ſᷣm ꝙ ↄſiderat᷑ p̃ᷣm ſe:quo ad quid po⸗

teſt dici repꝛobus ſcriptꝰin libꝛo vite:quo ad quid o

nõ ſimplꝝ dico.i.quo ad nũc:nõ ſimplꝰ. qꝛ gra nõ facit

ſimpli dignũ vita eterna: niſi ſit gra finalis. Si vo pſi

AAᷓ Vr 4 GonS ian?;

P

2 en ed, e ten dee en,

„

N

” „2 ι⅝

1 d De,
es Bl en e wen u E

, -ee , AG. u S en
— P n. * Len. . o Rne

4
Wmune )n

xxxiij.

derat᷑ ſm ſuũ exitũ.i.qᷓtũ ad abuſuʒ habentis gratiam
no dicetur ꝓpter illuʒ ſcriptus quia ſequit᷑ calus.

Articulus quortꝰ

Vartto querit᷑ vtꝝ liber vite ſit bonoꝛuzʒ tm

Fm electõeʒ:aut etiã bonoꝝ ſm pᷣſentẽ iuſti
ciã.Ad qð ſie.ſuꝑ illð Ro.ix.vt oñdẽt diui

cias glie ſue dĩc glo.ſũt ꝗdã ꝗho data ẽ gra ĩ vſũ. vt iu⸗
de ⁊ ſauli:at illis diſcipulis quibo dñs ĩ euãgelio dixit
Baudete ⁊ exultate qꝛ noĩa veſira ſcripta ſunt in celis
Luc.x.⁊ poſtea abierũt retro Joh.vj. Sed bec dñs de
iſtis dirit ꝓpter iuſliciaʒ cui deſeruiebant.ac ſi diceret.
digni eſtis vita eterna:quia erant tunc boni.ergoꝛ illi
qui ſunt repꝛobi cum ſunt in ſtatu iuſticie ſunt ibi ſcri⸗
pti.¶¶ Cõtra.ſuꝑ illud p̃s. deleãt᷑ de libꝛo viuẽtiũ.glo.
nõ ſic accipiẽdũ eſt tanꝙᷓ in hoc libꝛo aliquẽ ſcribat de⸗
us quẽ poſtea deꝰdeleat:pᷣ ſic accipiendũ eſt de libꝛo vi⸗
te viuẽtiuʒ ᷣm ſpem illoꝝ ꝗ ſcriptos ſe putãt.i.conſtet
illis nõ eſſe ſcriptos ibi.ex hoc arguit᷑ quicꝗd ſcꝛibit᷑ in
libꝛo vite:ſcribit᷑ ibi ſᷣm veritatẽ.repꝛobi aut nõ ſũt ibi
ſcripti ſᷣm veꝛitatẽ ſ̊ ſᷣim ſuã opinionẽ ſicut diĩc illa glo.
repꝛobi nõ ſũt ibi ſcꝛipti.¶ Itẽ apoc̃.xiij. Quoꝝ noĩa
nõ ſunt ſcripta in libꝛo vite ⁊c. Intlinearis repꝛobi tm̃

l Itẽ apoc.xx.ꝗ ñ ẽ inuẽtus ĩ libꝛo vite ſcriptꝰ:miſſus

eſt in ſtagnũ ignis ⁊ ſulphuris.Glo.ihi ad vitã pᷣdeſti⸗
natu s.ẽ eſſe ſcriptũ ẽ eſſe pᷣdeſtinatũ. ſolũ pᷣdeſtinati
ſunt ſcripti:nõ ergo repꝛobi. Sol.dicẽdũ ᷣm glo.ix
Ro. dicit᷑ aliquid ſcribi in libꝛo vite dupłꝛ.ſim pliter ⁊
ſm ꝗd. Simptꝛ ibi ſcribũt᷑ illi qui habent ꝑſeuerãtiaʒ
finalẽ in gratia.ſᷣm quid vo dicuntur ibi ſcꝛibi repꝛobi
cum habent pᷣſentem iuſticiaʒ.quia ſunt ibi ſcripti ſᷣm
ſuam ⁊ alioꝝ opinionem ſicut patet ex glo.ix.Ro.que
etiam poſita eſt in ꝓbleumate pᷣcedenti.dicenduz ergo
eſt.ꝙ aliqui dicunt᷑ ſcribi in libꝛo vite ſᷣm pᷣſentẽ iuſſi⸗
ciam aliqui ſm pᷣſcientiaʒ.illi em̃ qui dicunt᷑ ſcribi ſᷣm
pᷣſcientiã: ſcripti ſunt ſimpliciter.qui vpo ſᷣm pᷣſentẽ iu⸗
ſticiã pᷣm quid ſolum:ſcʒ ſᷣm ſuã opinionẽ. ſicut dicit᷑ ĩ
glo. ſuꝑ illud pᷣs.Oeleant᷑ ⁊c. Si ᷣo opponatur ꝙ ĩ deo
eſt pᷣſciẽtia iuſticie pᷣſentis ſicut eſt finalis.ergo ſimpli⸗
citer poſſunt dici ſeripti in libꝛo ꝓpter iuſticiam pꝛeſen⸗
tem.ibi etiam eſt pᷣcientia penarum. nunqd etiã iuxta
boc dicũtur ſcripti: dicendu iuxta illud qð dicit᷑ apoc.
xx.Et alius liber aꝑtus eſt qui eſt vite ⁊ iudicati ſunt

moꝛtui.ex his q̃ ſcripta erant in libꝛis.vnde pꝛie dici⸗

tur liber iſte liber vite. deus enim habet pꝛopꝛiũ quod
ipſum eſt ſcilicet ſaluare ⁊ pꝛemiare.ex ipſo vᷣo pꝛopꝛie
ſiue ſᷣm ipᷣm non eſt punire ſed ex nobis ⁊ meritis no⸗
ſtris.nõ em̃ in coꝛde hũiliauit deus 2 abiecit filios ho⸗
minũ. Sʒ qꝛ nihil rlinꝗt ĩoꝛdiatũ qꝛ mali nolũt eẽ ſub
oꝛdie miſcðie ſaluãtis:cadũt ſub oꝛdie iuſticie punien⸗
tis.vñ Hocciꝰoꝛdo quidazʒ oĩa ↄplectit᷑.vt ſi ꝗs ab aſſi⸗
gnato oꝛdie receſſerit: in aliũ oꝛdinẽ relabat᷑.i20 ẽ ſi⸗
mile de pena ⁊ p̃mio.nec dicit᷑ ita liber penaꝝ ſiẽ pᷣmio
rũ.⸗¶ Ad aliud dicẽdũ ꝙ eſt ĩ deo pᷣſcia pᷣſentis iuſticie
nec dicit᷑ ſeribi ĩ libꝛo vite qꝛ nõẽ finalis ſ̊ ad tps.ꝗcqd
at᷑ ſcribit᷑ iuiolabilit ibi dꝛ.¶¶ Ad aliud qð obijcit᷑ ex au
ctoꝛitate luc.x.dicẽduʒ ꝙ aliud ẽ ſcꝛibi ĩ celo:alið in li.
vite ſcribi.iQã ĩ celo bñ dicũt᷑ ſeribi gcũq; hñt iuſticiã

⁊ graz ſicut dicit glo.illa Ro.ix.in libꝛo aũt vite ſolu,ʒ

ſcribũtur qui habent iuſticiam finalem.

Mlembꝛũ quartũ

Onſequẽter querit᷑ quõ ſe hʒ liber vite. 2

. Aruũt᷑ tria. Pꝛio mõ quõ ſe habeat ad ſcri
ptoʒ . Scðo mõ quõ ad deletõʒ. Tercõ quõ ad lectõeʒ.

Articulꝰ? primꝰ
Opꝛimum queritur.vtrum aliquis qni nõ
eſt ſcriptus poſſit facere ꝙ ſit ſcriptꝰ.Et vi⸗
&t᷑ ꝗ ſic:qꝛ pt facẽ qð ĩ ſe ẽ.ſed ſi facit quod

.RAZX

2

Au 60 IuNe) 6 v N G een

in ſe ẽ: de dabit ſibi gr̃am.⁊ ſi habʒ gr̃am: põt eã cuſto
dire ? ita ꝑſeuerare.· ⁊ ſi ꝑſeuerare: habebit vitã eteꝛnã
upſcitꝰpõt habeẽ vitã eternã.̊ oĩs ꝗ babebit vitã eter⸗
nam ſcriptꝰ? in libꝛo vite.⁊ iſte põt habẽ vitã eternã:&
põt ſcribi ĩ libꝛo vite qui nõ ẽ ſcriptꝰ.¶ Iẽ apoc.iij · te
ne qð babes ne aliꝰaccipiat coꝛonã tuã. Coꝛona d vi⸗
ta eterna. põt aliꝗs qui nõ ẽ ſcriptꝰ acciꝑe coꝛonã al⸗
teriꝰ. S põt pᷣſcribi. õtra.p̃ſcitꝰ nõ põt ſaluari:q̊ñ
põt ſcribi.Si dicat᷑ ꝙ hec eſt duplex pᷣſcitꝰpõt ſaluari
ſicut hec albũ poſſibile ẽ eſſe nigrũ nã ſi dicat᷑ de re:tũc
vera ẽ. ſᷣ ſi de dicto:falſa ẽ. Cõtra.hec diſtinctõ ſolũ ve⸗
ra ẽ vbi foꝛme cõtrarie ſibi poſſunt ſuccedẽ. Si em̃ iſte
foꝛme albedo ⁊ nigredo nõ ſibi poſſent circa idẽ ſubie⸗
ctũ ſuccedẽ:nũqᷓ eſſet iſta vera.albũ põt eẽ nigrũ.nec ð
re nec de dicto.bᷣ eſſe pᷣſcitũ ⁊ eſſe p̃deſtinatũ nõ poſſunt
ſibi ſuccedẽ circa idẽ ſubiectũ:q̊ iſia nullo mõ põt eẽ ve
ra.pᷣſeitꝰ põt eſſe pᷣdeſtinatꝰ ſiue ſaluari.̊ pᷣſcitꝰ nullo
mõ põt facẽ vt ſit ſcriptꝰin libꝛo vite.ql Stẽ ſi aliq ↄdi⸗
tionalis ẽ vera.ſi añcedẽs ẽ neceſſarium:g̊ ⁊ ↄſequẽs.ſᷣ

iſta ↄditõnalis ẽ vera ſi iſte ẽ pᷣſcitꝰdãnabit᷑:⁊ ancedẽs
eſt neceſſariuʒ.ſczʒ ꝙ iſte ſit pᷣdeſtinatꝰ.qui em̃ pᷣſcitꝰ eſt

nõ põt nõ eſſe pᷣſcitꝰ.iſta em ẽ de pᷣterito vera. ẽ necel⸗
ſaria.ſiłꝛ ⁊ ↄſequẽs erit neceſſariũ:ſeʒ ꝙ iſte danabit᷑.q

nullo mõ põt ſaluari.̊ nullo mõ põt ĩ libꝛo vite ſcribi

4 YItem. j. Eſdre.ij.ſuꝑ illud.bi ſũt ꝓuicie filij ⁊c.glo.

nullꝰpᷣdeſtinatꝰpõt ꝑiꝛe ĩꝑpetuũ.qñ em̃ ĩ babilonẽ.i.in

ↄſuſionẽ pcti abdnucut᷑:ꝑ ſocietatẽ iuſloꝝ ad pacẽ ecclie
reducũt᷑.Si ̊ nullꝰpᷣdeſtinatꝰ ꝑire põt:q̊ ſiłꝛ nullꝰpᷣſci⸗
tus ſaluari. nec ſcribi ĩ libꝛo vite. Rñ.nullꝰrepꝛo⸗
bus ſᷣm veritatẽ põt ſcribi ĩ libꝛo vite:nec pt᷑ facẽ ꝙ ſcꝛi
bat᷑ ibi.tñ ſᷣm ſuaʒ opĩonẽ põt ibi eẽ ſcriptꝰſicẽ̃ dicit᷑ in
glo. Deleãt᷑ ⁊c.¶¶ Av illud qͥ obijcit᷑.ꝙ iſſe pᷣſcitꝰ pt ſal⸗
uari:̊ põt ſcribi ĩ libꝛo vite.dicẽduzʒ ꝙ hec ẽ dupler iſte
pᷣſcitꝰpõt ſaluari.Si em̃ ↄpoſita intelligat᷑:falla ẽ.ſi di
uiſa:vera.ſic hec albũ põt eſſe nigꝝ. na in iſto pᷣſcito ẽ
potẽtia vt ſaluet᷑.qꝛ quatũ ẽ de ſe:ſaluabilis ẽ.ſ̊ ſi poni
tur ꝙ ſaluet᷑:iã ponit᷑ nõ eſſe pᷣſcitꝰ⁊ ita ponit᷑ ꝙ ſit ſcꝛi
ptus.4 Ad illud ꝙ iſte foꝛme eẽ pᷣſcitũ ⁊ eẽ pᷣdeſtinatũ

nõ ſibi inuicẽ poſſunt ſuccedẽ᷑.dicendũ ꝙ pᷣſciẽtia vel pᷣ

deſtinatõ nihil ponit ĩ pᷣſcito vł ĩ pᷣdeſtinato.ſic lauda⸗
tum nõ ponit aliꝗd ĩ eo ꝗ laudat᷑: in eo ꝗ laudat.cũ g
dicit᷑ iſte ẽ pᷣſcitꝰ:nõ ponit᷑ aligdĩ iſio ̊ ĩ deo.vñ pᷣſcien
tia nõ ẽ cauſa aliq̃ in dãnandis q̃re dãnant᷑.ſic em me⸗
moꝛia nõ cogit ea q̃ pᷣterierũt:ſic nec pᷣſciẽtia ea q̃ ſutu

ra ſũt.de ꝰtñ neceſſario ſcit iſtũ dãnandũ.qꝛ oĩa ſunt in

ſcĩa vi imutabilit.ſ̊ tñ iſte nõ ẽ neceſſario dãnãdꝰ:im⸗
mo ↄtingẽt.qꝛ a ſuo li.ar. Mec ẽ ſiłe de iſtis ſoꝛmis al⸗

bedo nigredo.qꝛ aliꝗd ponũt ĩ ſubo:pᷣdeſtinatõ ⁊ pᷣſcia

nihil ponũt.iõ ſi iſte ſoꝛme ñ ſuccederẽt albedo ⁊ nigre

do: nõ poſſʒ hec eẽ vera albũ pt᷑ eẽ nigꝝ. hec at᷑ pr eẽ ve⸗
ra iſte ꝗ ẽ pᷣſcitꝰpt᷑ ſaluari:licʒ foꝛme ille ñ ſibi ſuccedãt
in ſubo.qꝛ ille nihil ponũt ĩ ſubo ſ̊ ĩ deo.¶ Ad alið qð

obijcit᷑.ꝙ ñ ẽ neceſſaria iſte ẽ pᷣſcitꝰ.dicẽduʒ. ꝙ ſi neceſ⸗
ſitas ferat᷑ ad pᷣciam ĩ ↄꝑatõe vel relatõe ad pᷣſciẽtẽ ſi⸗

ne ad illũ cuiꝰẽ pᷣſcia:veꝝ ẽ.ſiĩ ↄꝑatõe ad pᷣſcitũ ſiue de

quo ẽ pᷣſcia:falſa ẽ.pᷣſcia em̃ vna ẽ ⁊ ſꝑ ĩuariabilis quã
tum i ſe ẽ: ſiẽ ipe ẽ.tñ pᷣſcitũ de ↄtingẽtibo ẽ.vñ aꝑte iſtiꝰ
c q̊ẽ pᷣſcia nõ ẽ nccitas.qꝛ iſte oꝑat᷑ ſm libeꝝ arbitriũ
7oꝑat᷑ ↄtingẽter. ⁊ ↄtingẽtia ſunt merita ⁊ demerita.⁊

põt ſi vult facẽ oꝑa ꝓ ꝗbo dãnabit᷑: oꝑa ꝓ ꝗło ſaluabi

tur.vñ hec duplex eſt:iſte pᷣſcitꝰneceſſario ſaluat᷑.⁊ ſiła
hec:iſte pᷣſcitꝰneceſſario dãnabit᷑.opoſite em̃ falſe ſunt:
diuiſe vere vt habitũ ẽ ſupꝛa. Ad illð qͥ obijcit᷑ ꝙ hec
ↄditõnalis ẽ vera ſi deꝰ p̃uidet iſtũ dãnandũ ipᷣe dãnat᷑

p ancedẽs ẽ neceſſariũ: ⁊ ↄſequẽs.dicendũ ꝙ iſte ẽ ſen

ſus huiꝰ ꝓpoſitõnis despᷣſcit iſiũ dãnãdũ.i.deꝰ ſcit iſtũ
futuꝝ danandũ.⁊ ex h̊ bñ ſeꝗt᷑ ̊ danabit᷑. h̊ aũt nõ ẽ ra
tione ſcĩe:qꝛ ipe ſcit ea q̃ nõ ſũt.ſic ea q̃ ſũt.ſeꝗt᷑ tñ ratõ
ne futuritõis:qꝛ ſi ẽ fnturꝰãnanddanat᷑.bec aũt intẽ
tio impoꝛtat᷑ ꝑ ppoſitõeʒ pᷣ:cũ dicit᷑ pᷣſcit iſtũ dãnandũ.
. J. 4* —„P „22 40
aarr) * ſn ſ n
P E. -A Pe
P ſer Pſhey V Pſpn- +£π
* * Perr P* „
Nacte Ee n ſa rda
PRr „ G. Pz P *

- Qo eſ 2) P
po prrſſ „ Ale . ſtat

y;

Cũ ẽ dicit añcedẽs ẽ neceſſariñ ̊ ↄſequẽs. dicẽdũ diſiñ
uẽdo.qꝛ cũ dicit᷑ añcedẽs ẽ neceſſariũ:ſcʒ teꝰſcit iſtuz
ntuꝝ dãn andũ: neceſſitas põt referri ad h̊ vᷣbuʒ ſcit.
ſic eſt vera qꝛ de imutabilit ſcit illũ eſſe dãnandũ. lel
põt referri ad h̊ ᷣbũ ſoꝛe ſiue ad h̊D participiũ futurũ.⸗
ſic ẽ falſa:qꝛ tũc is ẽ ſenſus.deꝰ ſcit iſtũ neceſſario ſutu⸗
rum ſiue foꝛe dãnandũ.ↄſequẽtia vᷣo vniꝰ ꝓpoſitõis ad
alterã nõ erat ratõe ſcĩe ſ̊ ratõe futuritõnis. neceſſitas
ðo ẽ in ſcia nõ in futuritõe.⁊ ideo nõ tenet cñ neceſſita⸗
te illa ↄſequẽtia ſiẽ ſine ideo nõ valet ills argumẽtatio

Sitꝛ diſtinguẽda ẽ paſſiua hec ſcz iſie ẽ neceſſario ſcitꝰ

futurꝰ damnandꝰ. Aliter aũt põt diſtingni:ſed foꝛte in
idem redit.deus ſcit neceſſario iſtũ futurũ dãnandum.
quia ſi hec dictio neceſſario deteꝛmĩet hoc verbũ ſcire ꝑ
comꝑatõeʒ ad ſcientẽ:ſic eſt vera.ſi per comꝑatõeʒ ad
ſcitum:falſa.Similiter poteſt diſtingui in omnibo con
tingentibo que expᷣmunt᷑ ſciri ſcientia dei. Similit di⸗
ſtinguenda eſt hec.iſtum pᷣſcitum eſt neceſſarium dam
nari.quia cum dico iſte pᷣſcitus neceſſario damnabit᷑:
poteſt de iſto neceſſario affirmari quod dicitur de pre⸗
terito vel quod dicitur de futuro? neceſſitas ad hoc vł
ad illud referri.Si enim referatur neceſſitas ad id qð
dicitur pꝛe terito:vera eſt.ſi ad id quod dicitur de ſn
turo:falſa eſt.

Articulus ſecũdus

Einde querit᷑ quomodo ſe habet libeꝛ vite
̈tum ad deletionem. 2 queritur ſi aliquio
quod ſit ſcriptum in libꝛo vite poſſit deleri
de illo. Et videtur ꝙ ſic.exodi.xxj.qui peccauerit ĩ me:
delebo eum de libꝛo meo.ſed multi peccant:ergo multi
clentur. Item pᷣs.deleantur de libꝛo viuentiũ.¶ IJtẽ
Apoc.iij. Qui vicerit non delebo eũ de libꝛo meo.glo.
delet ĩpꝛobos ᷣm illud.idurauit coꝛ pharaonis. Itẽ
hoc idem videtur per ratõnem.quia pꝛedeſtinatus po⸗
teſt peccare:a non eſt neceſſitate bonus.⁊ poteſt in pec:
cato perſeuerare:ergo poteſt damnari.ergo poteſt non

eſſe ſcriptus ĩ libꝛo vite.ſed fuit ſcriptus:ergo aliquis

ſcriptus poteſt deleri. Contra.apoc̃.ij.ſuper illlud
non delebo eum de libꝛo vite. glo. liber vite eſt pꝛeſcien⸗

tia dei in quo omnia ſunt conſtantia. ergo nihil poteſt

celeri de illo. Item Jaco.j.apud quem nõ eſt trãſmu⸗
tatio:ergo nullus ſeriptus ĩ eo poteſt deleri. Reſpõ
ſio.dicendum ꝙ aliquid dupliciter poteſt dici deleri ð
libꝛo vite.vel qᷓtum ad oꝛdinem ſubiectum diuine pre⸗
ſcientie:vel qtum ad noticiam diuine pꝛeſcientie.qᷓtuʒ
ad noticiam diuine pꝛeſcientie nunꝙᷓ contingit aliquẽ
teleri de libꝛo vite.quia diuina ſcientia non poteſi mu
tari.qtum dᷣo ad oꝛdinem ſubiectum diuine pꝛeſciẽtie
ſic contingit deleri ⁊ non dleri.in diuina enim pꝛeſciẽ
tia eſt ꝙ quilibet homo ex conditione ſua eſt poſſibilis
ad vitam.non enim in puniendo plaſmauit nos dus.

ſicut dicit dam aſcenꝰ. In natura ergo eſt quidam oꝛ/

doad vitam beatam. ſed in multis iſtia poſſibilitas nũ⸗
q̃ diſponitur. vt in illis qui nunꝙᷓ habent gratiam. in
quibuſdam vo diſponetur. in illis ſcilicet quibus di⸗
ſpoſitio datur ſcilicet gratia qua digni ſunt vita bea⸗
ta. ſed vlterius in aliquibus ponitur quaſi neceſſitas
ad vitam ſcilicet in illis qui habent perſeuerantiam ſi
nalem.vnde ſic ponitur materie triplex ſtatus.quo pꝛi

mo eſt vt ponatur: æinde vt diſpoſitio: tercio vt neceſ/
ſitas ad foꝛmam. Similiter eſt in parte illa ꝙ ex condi
tione nature eſt potentia ad vitam. ex ſuper additione

gratie eſt diſpoſitio.ex perſeuerantia finali eſt neceſſi⸗
tas ad vitam. pꝛimus ergo oꝛdo fruſtratur in repꝛobis
oſtꝙᷓ ſunt damnati iam non ſunt ponibiles ad vitam

cdᷣus vᷣo oꝛdo fruſtratur in illis qui nunq; habẽt gra⸗

tiam:⁊ in his qui cadunt a gratia quam habuerunt.ca

dunt ergo ab oꝛdine quo diſpoſiti erant ad vitam.: qᷓ;
tum ad hoc delẽtur. In ratione enim eterna erat ꝙ fa⸗
. D . .

ZXEſton 6e 19 2 )
A0α 8

Cal
ſoyf
goſ⸗
ſſeo
Aun
ibe
ſien
ant
ſe⸗
rin
nen
ire
nale
nurg⸗
obor
erarol
lole
Ctörch
fnpun
dſäin
entia
ſant

dine
ſob
pea
llo
dit
er⸗
g
Mutat
ſegn
S

do
rſi
a

erg
ctio
ecen
ince
tc
is dr
han
lnita
ſinge
nenge
taͤſcet
Mesme
Geſec
chann
elee
Sin
tam
choſ
turin
gpia⸗
ciſin
nunm
ntro

Jae

R

teiſetſin

hugninn

neſiidſis
nitine
güdiſchin
Nſkifn
ſontdbe
innninn
hi,Jinſin
teſtnimen
niodunniß
diaimen,
ſiagatte
flasattf
ddicinre,

s

berlibeg
kurſicinn
poſtni
Cenertine
Meehpnntf
ſvnni
tuenugb
fmid Ze
ſinnsdo
portnden
hoporſon
ergoaligs
hri
ſtperſinn
ibllpo
ttriſnn

eſe

icidelen
ditinepr
gentſeft
ſngrtig
notft
peeſtet
ninptti
tpoſfpi
nopans⸗
itn e
hlinsni⸗
loni
ebusd
fnhen
innſt
nuini
1ecefl
d
gon
datinne
nd
gne
phen
in⸗
m
4NN
1)

—— elra l. bs bute)

Mueſtio

ceret iſtũ poſſibilẽ ad vitã. ⁊ ꝙ, addẽt eti vlteri gfe i
ſpoſitõneʒ.⁊ iſta duo poſſunt fruſtrari:i Aã terciꝰoꝛdo
nuꝙᷓ fruſtrat qn ſcʒ iſte q habz ꝑſeuerãtis pabege iss⸗
1 ideo qᷓtuz ad iſtũ oꝛdinẽ nõ põt dici ꝙ fiat Sacem ,
qꝛ alij duo oꝛdines fꝛuſtrat᷑: ideo qᷓ̃tuʒ ad illos fit *
tio vñ qᷓtuʒ ad iſtos eſi quedã deletõ gr̃e ᷣm ꝙ Neiti
glo. ſup illud apoc. iij. Qui vicerit ñ delebo eu de libꝛo
meo.i.nõ ſubtrahã gram. Silꝛ dãnatio ẽ quedã iels
qꝛ tunc fruſtrat᷑ poſſibilitas ad vitã que ſemꝑ fuit ĩ b
mine dũ viueret. qꝛ de nemine deſt pandũ eſt dũ ẽ in Ma
ſicut dicit augu.⁊ ita accipit᷑ deletõ in ps.cũ dicit᷑dele
antur t libꝛo viuentiũ.glo. m ſpem illoꝝ ꝗ ſcriptos
ſe putant.i.conſtet ipis nõ ibi eſſe ſ· criptos tũc em vlte⸗
rius nõ habet ſpem de ſalute. Sed ꝙᷓ̃tuʒ ad terciũ ach⸗
nem nũqꝙᷓ eſt veletõ: ⁊ ideo dicit᷑ ꝙ nullꝰ pdeſtinatꝰ põt
pire iperpetuũ.hoc qð dico pdeſtinatũ ĩpoꝛtat gram fi
nalem. Av obiecta reſpodendũ. Ad pᷣmũ qð obijci
tur. ꝑ illud ꝗ peccauerit in me velebo euʒ c. Dicendũ.
hoc veꝝ eſi qᷓtuʒ ad ſedᷣm oꝛdinẽ diuine noticie:quia
erat diſpoſitꝰ ad vitã. nec etiã mutat᷑ diuia noticia cui

hoc ſemꝑ fit notũ.¶ Sitꝛ ptz reſpõſio ad ſcdᷣm qð obij

citur cũ em̃ dicit᷑ deleant᷑ de libꝛo viuentiũ.hoc dicitur
ſm pꝛimũ oꝛdinẽ.qꝛ ſaluabiles facti erãt.⁊ ideo ſpem
& ſalute habere poterãt.ſed dũ dãnat᷑: fruſtrat᷑ illa po
tentia:⁊ ſpe ꝑ ↄſequẽs.vnde dicit gloſa ſuꝑ illud p̃s· de
leant᷑.glo.qtuʒ ad ſpem ſuã.¶ Silꝛ ad terciũ qð dicit
glo.apoc.iij.delet repꝛobos. veꝝ eſt qᷓtuʒ ad pꝛimũ oꝛ⸗
dinem vel qtuʒ ad ſcõm. cũ meritis eoꝝ exrigẽtibo gr̃a
ſubtrahit᷑.¶ Ao quartũ qð obijcit. ꝙ pᷣdeſtinat? poteſt
peccare põt væleri. Dicendũ eſt ꝙ eſt loqui de iſto qui
eſt pdeſtinatꝰ:vel de iſto rt eſt pdeſlinatꝰ.Coquẽdo em̃
x iſto ꝗ eſt p̃deſtinatꝰ: veꝝ eſt põt peccare.tñ loquẽ⸗
d de iſto vt eſt pᷣdeſtinatꝰ:nõ pot ſinalit peccaꝛe.2 dicẽ
duz ꝙ ſcᷣm pᷣmũ modũ põt nõ eẽ ſcriptꝰ ĩ li. vite.nõ tñ
mutat ſcia ſiue noticia:ß mutãt᷑ ſubet᷑a diuie ſcĩe ſiue pᷣ
ſcie. quia pᷣcientia nõ eſt cã reꝝ nec etiã cauſata rebo.

Articulus terciꝰ

Onſequẽter queritur quõ ſe habʒ liber vite
ad lectõeʒ. Circa hoc aũt querũt᷑ duo. pᷣmo
vtꝝ vnifoꝛmiteꝛ legat᷑ in eo Z indiſticte.Se
cũdo vtꝝ repꝛobi legãt in libꝛo vite. Ad pmũ obijci⸗
tur ſic.liber vite ẽ dei noticia vel ſapiẽtia eiꝰ.ſ̊ in noti⸗
cia vel ſapiẽtia dei vnifoꝛmiter ſunt ↄtraria:̊ ſᷣm vnũ
modũ nõ põt ibi videri multiplicitas vł diuerſitas.nõ
ergo in libꝛo vite poſſunt videri diuerſitates ſiue diſti⸗
ctiones meritoꝝ. ⁊ ponit᷑ exẽplũ beati dyoni. de lineis
ecentꝛo.qꝛ om̃es linee ſiue finite ſiue infinite inuuntu
in centro.ſila oĩa ↄſiderant᷑ vt vnũ ĩ tei ſ apiẽtia. Cõ

tra.aug.xx.de ciui.dei.capi.xiiij.liber vite eſt quedam

vis diuina qua fiet vt vnicuiq; oꝑa ſua vel bona vyma

la cuncta ĩ memoꝛiã reuocent᷑.⁊ mẽtis intuitu mira ce⸗
leritate cernũtur vt accuſet ſciẽtia ↄſciẽtiã:atq; ita oẽs
⁊ ſinguli ita iudicent᷑ Que nimirũ vis diuina libꝛi no⸗
men accepit. In ea quippe quodãmodo legituꝛ quicqd
ea faciente recolit᷑.ergo in libꝛo vite videbũt diſtinctio
nes meritoꝝ. nõ ergo ibi legit᷑ vnifoꝛmiter vel indiſtin
cte ſed potius diſtincte. Solutõ. dicendũ ꝙ vnũqð⸗
ꝙ; quãto ſimpliciꝰ in natura tanto multipliciꝰin virtu⸗
te. vnde vbi eſt ſũma ſimplicitas ĩ natura: bene poteſt
eſſe multiplicitas ſcʒ virtutis in deo. vnde potẽtia dei
ſumpliciſſima eſt ſicut ſubſtatia: tamẽ ad infinita poteſt
Similiter 2 ſua ſapiẽtia cuʒ ſimpliciſſima ſit:inſinita
tamẽ ↄgnoſcit. Similiter eſt de libꝛo vite. quis g̊ vni⸗
cus ſit liber vite ſimpliciſſimus⸗ vnifoꝛmis vnus dica
tur in eſſentia z natura:tamẽ multiplex eſt in virtute.
quia ad multa eſt.⁊ ex hoc eſt videre in ipᷣo om̃ia diſſi⸗
ctiſſime ſicut ipe oꝑatur di ſtinctiſſime. eſt ſimile opti
mum ad hoc qð adducebat᷑ ad otrariuzʒ. ſcʒ de lineis

centroponatur ꝙ aliquod centrum intelligat ſe totuz
E ſpPæ G „2 Peren ₰

Q ſone P) P Pcan: A 7

ſuã eſſentiã ⁊ ſuã virtutẽ:in eẽntia ſua videbit ſimpli
citatem: in virtute aũt multiplicitatẽ. in lineis etiã eẽt
videre vnitatẽ ⁊ multiplicitatẽ.vnitatẽ ſᷣm ſũt ad cẽ⸗
trum ⁊ vniũtur ⁊ reducũtur ad ip̃am: multiplicitateʒ
Em ꝙ lunt ab ipo. Silꝛ eſt in deo creaturis. deus em
eſt quaſi centrũ.creature quaſi linee exeũtes ab ipo. vi
vt ergo in ſe vnitatem eſſentie ⁊ multiplicitatẽ virtu⸗
tis qua omnes creature exeunt ab ipᷣo.

Deinde queritux S.j.

vtrum mali legant in libꝛo vite.Et videtur ꝙ nõ. liber
em̃ vite eſt noticia dei. dei autem noticia eſt ſua eẽntia
ſed mali non videbunt diuinã eſſentiã. yſe aie. xxvj. tolla
tur impius ne videat gloꝛiaʒ dei. Fm aliam lr̃am. ergo
mali nõ videbunt in li.vite.ꝗ⸗ Cõtra.apoẽ.xx.aliꝰlibeꝛ
apertꝰeſt qui ẽ vite.glo.i.xpᷣc:qui tunc omnibo appare⸗
bit. ergo 2⁊ malis.ergo mali legẽt in libꝛo vite. ¶ Item

ibidẽ alia glo.liber.i.pᷣſciẽtia dei.qꝛ tunc apte ſciẽt ma

li ſe nõ eſſe pᷣdeſtinatos ad vitã.ᷓ in libꝛo vite videbũt
ſe nõ eſſe pdeſtinatos ꝗ̊ legẽt ibi. Rñ. liber vite dicit

multiptꝛz.ſcʒ diuia p̃ᷣſcia.apoc̃.iij.dicit᷑ etiam liber vite

xpe m hũanitateʒ. in ps. in libꝛo tno oẽs ſcribẽt᷑. loqt᷑
filivad pr̃em ĩ libꝛo tuo.i.in me quẽ dediſti foꝛmã iuſii.
cie hoĩbo. Ytẽ liber vite dẽ vis diuina in iudicõ.qᷓ fiet vt
vnicuiq; oꝑa ſua vel mala ĩ memoꝛiã reuocẽt᷑.dicẽdũ ꝗᷓ
ꝙ pᷣmo mõ ſumẽdo libʒ vite nũqᷓ legent ibi mali ſcz in
Diuia ſapia q idẽ eſt qð diuia eẽntia.m ꝙ dẽ yſa.xxvj.
nõ videbũt gloꝛiã dei. ꝓpꝛie em legẽ in libꝛo vite eſt in
diuina pſciẽtia merita ſua bona aſpicẽ. Scðo mõ legẽt
videbuũt in libꝛo vite.qꝛ videbũt mali in iudicõ xpᷣm ſᷣ
hũanitatẽ. gloꝛiaʒ tñ ſue diuinitatis nõ videbũt.m ꝙ
dicit᷑ yſaie vt diciũ eſi. Lercõ ᷣo mõ ſumẽdo libeꝝ vi⸗
te m ꝗy dicit aug. ꝓ illa vᷣtute diuĩa que erit in iudicio
quã ſinguli legẽt in ↄſciẽtijs ſi uis bona vel mala me⸗
rita.ſic dicent᷑ mali eligẽ in libꝛo vite. b h non eſt ꝓpꝛie
legẽ in libꝛo vite:ſᷣ eſt ᷣtute diuĩa in mente ſua merita
ſua legẽ.ij Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ſie cient ſe non eſſe p̃de
ſtinatos ꝑ librũ vite.dicendũ q; eſt ſcire ſcĩia pꝛiuatiua
ſcia poſitiuo.ſiẽ alit ↄgnoſcit vidẽs ſe vidẽ lumẽ:⁊ a⸗
liteꝛ ſeit cec ſe nõ vidẽ immẽ.ille ſcia poſitiua ſen exꝑgẽ
tie: iſte ſcia pꝛiuatiua.Silꝛ mali ſciẽt ſe nõ eſſe pᷣdeſſia⸗
tos:ſicut cecus ſcit ſe nõ videre lumen.

NMueſtio. xxxuij. de vo/

luntatis diuine intentõne. , d
YVpeditis ꝓꝑdeigꝛa
tiã qſtionibo de potetia ⁊ ſcĩa dei. Re
ſtat cũ dei adiutoꝛio inꝗrẽ de volũtate
qð ẽ vltimũ ĩ inqſitõne buiꝰꝑtis.Erit
at inqſitõis talis modꝰ. Pꝛio de intẽ⸗
tõne diuie volũtatis. Scðo de cauſalitate diuie volũta
tis. Cercõ ð differẽtijs volũtatis.Quarto ð ſubiectis
diuĩe volũtatis. Quĩto ð ĩpletõe diuie volũtatis.Sex.
to òᷣ ↄſirmatõe rolũtatis create ad diuinã volũtatem.
Etũ ad pᷣmũ qrũt᷑ plura.ꝛio an intẽtõ volũtatis
ↄueniat dro. Scdo ꝗd ſit volutas m ratõnez dicendi.
Tercõ que ſit ↄꝑato intẽtõis volũtatis:ad intẽtiones
potẽtie ⁊ ſcie ſm ↄꝑatõeʒ ⁊ oꝛdinẽ.

Membrũ pꝛimũ
Dpmũ arguũt ſic. Honũ ⁊ finis idẽ ſũt
vñ ꝗ rmouet naturã finis:r̃mouet nat᷑aʒ
boni. vbi ñ eſt ponẽ ſinẽ:nec bonũ. p ſiẽ
peꝝ ẽ ↄgnitũ ita bonũ ? volitũ. ĩ deo ñ ẽ ponẽ finẽ qꝛ ñ
hʒ finẽ:̊n ẽ ĩ ðᷣo ponẽ volũtatẽ. Itẽ aug. li. ð li. ar.
volũtas ẽ rõnal motꝰſenſui pᷣſidẽs 2 appetitui. ß ĩ ð0 ñ
ẽ ponẽ motũ nec ſenſuʒ nec apetitũ ſenſibilẽ: ᷓ ñ ẽ hic
ponẽ volũtatẽ. Cõtra. volutas ẽ vis ↄgſcens.dña ſui
actꝰſuꝑ bꝛuta aialia que mouentur ſᷣm impetũ.⁊ licet

—

—

al. C. rnp eEV

. l* — O n—.— en 6
Wal. ſer ‚hla ſe ſmeier

habeãt ſenſitiuã ognitões:nõ tamẽ ẽ domina ſui actus
qꝛ nõ poſſunt ꝓpibere ſuos actus. Seo melioꝛ eſt vis
ↄgnoſcẽs ⁊ do nina ſui actꝰ q́¶ natura ignoꝛãs nec domi
na ſui actꝰ. p̊ qd meliꝰeſt ſemꝑ ẽ deo tribuẽdũ: ꝗ̊ volun⸗
tas ẽ in deo. ð ocededuʒ eſt. ⁊ dicẽduʒ ꝙ ẽ volũtas
qua volumꝰ. ⁊ ẽ volũtas ꝙ' volumꝰliczʒ iĩpꝛopꝛie. Sʒ vo
lũtas qua volumꝰadhuc triplicit.ſubſtatia.virtꝰ.ope⸗
ratio ſiue motꝰſui actꝰ ęlicitꝰa potẽtia.ſᷣm ꝙ dicit au⸗
gu. ꝙ volũtas ratõnalis ẽ motus ⁊c. Dicit᷑ etiã volun⸗
tas virtꝰ ſiue potẽtia qua volumꝰ. volũtas etiã dicitur
ſubſlãtia.⁊ iſto vltimo mõ dicit᷑ volũtas in deo:nec pri
mo nec ſecũdo modo.vt ſcz ſit differẽs vis vel operatio
a ſubſtãtia. ¶ ð obijcit᷑ q in deo nõ eſt finis:g nec bo
num nec volũtas. Rñ.qꝙ hec ẽ falſa in deo nõ eſt finis.

quia ipe eſt finis omniũ nõ habens finẽ: ſicut ⁊ pꝛinci⸗

pium omniũ nõ habẽs pꝛincipiũ. Eſt aũt voluntas fi⸗
nis 2 eoꝝ que ſunt ad finẽ.Cu gᷓ dicit᷑ de vult ſe:ſigni⸗
ficat᷑ volũtas finis.nõ qui ſit alius a ſe: ſᷣ qui ſit idẽ qð
ipᷣe. Cum dicit᷑ deus vult omnia.dicit᷑ voluntas in deo
eoꝝ q̃ ſunt ad finem qui eſt iſfſe.

Membꝛum ſecundum

Ecũdo querit᷑ quid ſit volũtas ᷣm ratõʒ
dicẽdi.vñ querit᷑ ꝗd addit voluntas ſuꝑ
eſſentis.ſi em̃ penitꝰidẽ ſunt velle⁊ eſſe:g
eodẽ addito vtrobiq; adhuc erũt idẽ.̊ᷣſi
cut dicit᷑ oĩa vult: poterit dici oĩa ẽ. ¶¶ Itẽ volũtas aut
dicit relatiue:aut m eſſentiã.dicit męr̃ q non dicit᷑ re
latiue.ſ̊ videt᷑ ꝙ ĩmo.qꝛ ſicut creatoꝛ dicit᷑ ad creaturã
ita volũtas ad volitũ.¶ Itẽ querit᷑ vtꝝ volẽdo ſe velit
oĩa:ſicut ſciẽdo ſe ſcit oĩia.4¶! Itẽ quare dicit᷑ de om̃ipo

tẽs.omiſciẽs:⁊ nõ om̃iuolẽs. Rñ.dicũt quidã ꝗ di⸗

—

— nY vol O

(

nina eẽntia ſignificat᷑ multiplꝛ. quãdoq; em ſigniſicat
vt ſubſtãtia:ꝑ hoc nomẽ deꝰ ⁊ deitas. Silꝛ quadoq; ſi⸗
gnificat᷑ vt potẽtia:ꝑ ̊ nomẽ potẽtia.quãdoq; vt habi
tus:ꝑ H̊ nomẽ ſcia.quãdoq; vt actꝰ:ꝑ h̊ nomẽ voluntas
ꝑ qð ſignificat᷑ eẽntia vt actꝰliber ab om̃i coactõe ĩ om
ne qð libet.vñ cũ idẽ ſit velle ⁊ eſſe.ſi vult oĩa:& eſt oĩa
nõ valet.Eſt em ↄiunctõ pᷣdicamẽti ĩ ratõe dicẽdi.nam
cũ dico vult oĩia:dico diuinã eẽntiã vt actuz. cũ dico eſt
oĩa:dico diuinã eẽntiã vt ſubſtãtiã. Ael alit᷑ põt dici.q;
licʒ ĩ deo ſit idẽ eẽntia qð volũtas:tñ qꝛ volũtas dei ꝓ⸗
ut expᷣmit᷑ ĩ öbo volẽdi.oↄnotat quãdoq; effectũ iĩ creatu
ra.vt qñ expᷣmit᷑ reſpectu create:eẽntia dei ꝓut expᷣmit᷑
vᷣbo eẽndi:nihil ↄnotat.vñ nõ valet argumẽtũ idẽ ẽ eẽn⸗
tia qð volũtas. ſi vult oĩa:eſt oĩa.¶. Ad aliud dicẽdũ
ꝙ dici relatiue ĩ diuĩs ẽ dupłꝛ.ã dicit᷑ relatiue ꝑſona
ad ꝑſonã:vt pr ad filiũ.dicit᷑ eẽntia relatiue ad creatu⸗
rã:vt dñs ad Pᷣuũ creatoꝛ ad creaturã.dicẽdũ ̊ ꝙ vbi
eſt relatõ ao ꝑſonã nihil dꝛ ᷣm ſubaʒ.ſ̊ vbi ẽ relatõ ad
creaturã:ſigficat᷑ eẽntia ſ̊ ↄnotat᷑ rſpectꝰĩ creata.vt cũ
dꝛ dñs creatoꝛ ⁊ hmõi.Cũ ᷣ qrit᷑.vtꝝ volũtas dicatur
relatiue de teo.dicẽdũ ꝙ volũtas quadoq; dicit᷑ abſolu
te.quãdoq; in ↄꝑatõe.Abſolute cũ dẽ de vult ſe vel deꝰ
vult.nõ ĩpoꝛtat᷑ aligs reſpectꝰad creaturã niſi ĩ potẽtia
ſᷣ cũ dꝛ deꝰvult oĩa ſic d ĩ ꝑatõe.⁊ oꝛ ĩ relatõe ad cꝛea
turã. g hic negat᷑ ꝙ nũꝙ; dẽ relatiue.dicẽdũ ꝙ ñ dẽ
relatiue.i.vt ſigficet rlatõeʒ:ſ̊ tñ dẽ in reſpectu. Ao
alið dicẽdũ.ꝙ alit ĩ ſcia ⁊ alit᷑ ĩ volũtate ↄnotatł᷑ reſpe⸗
ctꝰad creatas.nã cum dẽ vult res eẽ:ſeꝗt᷑ res eẽ.⁊ h:qꝛ
reſpectꝰẽ ad res entes ĩ actu.Cũ ꝗ̊ dĩ deꝰ vult ſe:nõ ↄno
tat᷑ reſpectꝰreꝝ entiũ i actu ⁊ iõ volẽdo ſe:nõ vult oĩa.
qꝛ et᷑nalit᷑ ſe vult:tꝑalit᷑ vult eẽ oĩa.Sʒ cũ dẽ ſcit res:ñ
ſegt᷑ res eẽ.qꝛ ꝑ h̊ res ſciũt᷑ a xo ñ ſm eẽ i reꝝ nata ſi⸗
ue ĩ actu:ᷣ ĩ ca.⁊ G ñ ẽ aliud qᷓ ipaʒ cam eẽ ⁊ iõ ſciendo
ſe ſcit omnia. Ad aliud vo qð querit patet ſolutio ex
p̃dictis de potentia.

MNlembrũ terci

☛☚ 2 2
3 0 rfe eA

(9 2. 6 SG = ſt Gar zeos S & 15 S

(Dolenso ſt o wor o ſpose ſt ſr e.

„ „ W

R 6., ſe r 2c6 e

Ercio q̃rit᷑ de ↄpꝑatõe intẽtõis volũtatis
ad intẽtionẽ potẽtie ⁊ ſcie ſᷣm extẽſionẽ ⁊
oꝛdinẽ. Querit᷑ ̊ vtꝝ volũtas ſit rſpectu
dim eoꝝ reſpectu quoꝝ ẽ ſcia potẽtia.⁊ vi
det ꝗ; ſic. volũtas eĩ bonoꝝ ẽ ⁊ om̃e qð põt vult ſe poſ⸗
ſe. Silꝛ eſſe qð ſcit vult ſe ſcire:ᷓ ad eadẽ ſe extendit vo
lũtas ad q̃ ſcia ⁊ potẽtia.ql Stẽ veꝝ⁊ bonũ ↄuertũt᷑.ſᷣ
ſicut ſe habʒ veꝝ ad ſciẽtiã:ita ſe habʒ bonũ ad volũta
tem. ſicut om̃e verũ ẽ ſcibile: ita om̃e bonũ eſt volitũ.
Cõtra.volũtas ẽ reſpectu bonoꝝ entiũ tm.ſcia rſpe⸗
ctu bonoꝝ ⁊ maloꝝ. potẽtia rſpectu bonoꝝ entiũ ⁊ nõ
entiũ:& nõ ad oĩa ſe extẽdit volũtas ad q ſcia ⁊ potẽtia
4l Item qrit᷑ de oꝛdine volũtatis ſcĩe ⁊ ſapie ſcʒ qð ſit
pꝛius intentõe.⁊ videt᷑ ꝙ volũtas. qꝛ ſicut dicit hugo.
ꝙ hec tria potẽtia.ſciẽtia.⁊ volũtas.ad oẽm effectũ cõ
currũt.Sed volũtas mouet: ſapiẽtia diſponit:potẽtia
oꝑat᷑:̊ volũtas pᷣcedit ſciam ⁊ potẽtiã.¶ Itẽ idem.bo⸗
nitate voluit.ſapia diſpoſuit.potẽtia fecit. Contra.
Richar.in li.de trinitate.ꝗbo ineſt ſapiẽtia:ineſt potẽ
tia.ſ̊ nõ ↄuertit᷑.vt ptʒ in plãtis in ꝗbo ẽ potẽtia:ſᷣ non
ſciẽtia.ſ̊ vbi ẽ ſciẽtia ẽ potẽtia:qꝛ oĩs ſciẽtia egredit᷑ ab
aliqua potẽtia.Silr vbi ẽ volũtas ẽ ſciẽtia ⁊ potẽtia:b
nõ ↄueꝛtũt᷑. In aliꝗbo eĩ ẽ potẽtia ſciẽtia ſᷣ̊ nõ volũtas
potẽtia ⁊ ſapia pᷣcedũt volũtatt. Solutõ.hugo in
aĩa ratõnali pᷣmo ẽ potẽtia.ſecũdo ſapia.teꝛcio amoꝛ.⁊
hic ẽ oꝛdo naturalis. potẽtia nõ ẽ ab alio: ſ̊ ſapiẽtia
eſt ab alio:amoꝛ vo eſt a ſapia ⁊ potẽtia.⁊ ſᷣm hec tria
aĩa ẽ ad ſiłitudinẽ trinitatis pr̃is ꝑ potẽtiã: filij ꝑ ſapi

entiã ſpũſſeti ꝑ amoꝛẽ.q̊ idẽ qð pꝛiꝰ.q Ad h̊ ptʒ ꝙ ſo⸗

lutõ ĩ tractatu de potẽtia.nã volũtas ẽ vno mõ r̃ſpectu
actuũ tꝑaliũ ⁊ et᷑noꝝ vt cũ oꝛ deꝰvult ⁊c.⁊ ſic ẽ rſpectu
eoꝝ qͥꝝ ẽ ſcia:qꝛ vult ſe ſcire ꝗcꝗd ſcit.ſilꝛ ⁊ poſſe. alio
mõ dẽ reſpectu tꝑaliũ tm̃ ⁊ ſic ſe nõ extẽdit volũtas ad
oĩa ad q̃ ſcia ⁊ potẽtia.q Ad illð qð q̃rit de oꝛdine:ptʒ
reſpõſio ex dictis in tractatu de poteẽtia.

Nueſtio. vxxv.de cauſa

litate diuine voluntatis.

Onſequẽter queri
tur de cauſalitate diuĩe volũtatis.Qã
dĩc aug.ĩ tercõ de trini.volũtas dei eſt
pᷣma ⁊ fſũma cã oĩm ſpẽꝝ ⁊ notõnũ.Et
ſWuubdit᷑. hec ẽ vñ oꝛtũ hʒ ꝗcqdẽ ? ipᷣa ñ
eſt oꝛta.Circa quã qrũt᷑ tria. Pꝛio qrit᷑ qre magis dił

finiat᷑ diuĩa volũtas ꝑ cãm q; potẽtia vel ſapiẽtia.Se⸗/

cũdo cuiꝰcauſa ſit. Lercõ an habeat ratõez.

Mlembꝛũ pꝛimũ

O pmũ ſic.dẽ de cã ĩ triplici genẽ cauſe.

ſcʒ efficiẽtis.foꝛmał exẽplaris.⁊ finalis.
Cauſa finalis dẽ ratõe bonitatis.foꝛma⸗
lis exẽplaris ratõe ſapĩe. cã efficiens dẽ
ratõe potẽtie:nõ rõe bonitatis vł volũtatis.̊ volũtas
nõ magis debet diffiniri in ratõe cauſe efficiẽtis ꝙᷓ po⸗/

tentia. Item augu.de ciui.dei.capi.vij.omendat plato/
nem quia dixit ꝙ in deo intelligit᷑ cauſa ſubſiſtendi:ra

tio intelligẽdi:oꝛdo viuendi.ſᷣm que tria ſunt tres paꝛ⸗

tes phie.nam oꝛdo viuẽdi ad moꝛalem.ratio intelligen

di ad ratõnalẽ:cauſa ſubſiſtẽdi ad nat᷑alẽ. Sʒ oꝛdo vi⸗
uẽdi ad bonitatẽ.ratõ ĩtelligẽdi ad ſapĩaʒ: cauſa ſub⸗
ſiſtendi ad potẽtiã potiꝰ ꝑtinet qᷓ; ad volũtatẽ vel boni⸗
tatem. ⁊ ita volũtas nõ magis debet diffiniri in ratio⸗

ne cauſe qᷓ; potentia.⸗ Item auguſtinꝰ in eodeʒ. IJllos

qui de teo ſenſerũt ꝙ reꝝ creataꝝ ſit effectoꝛ.q lumen
ↄgnoſcẽdoꝝ.⁊ bonum agẽdoꝝ.⁊ ꝙ ab illo in nobis fit
pꝛincipiũ nature ⁊ veritas doctrine felicitas vite:cete⸗
ris anteponimꝰ.ſ̊ bonũ agẽdoꝝ dicit᷑ ratõe volũtatis
lumen ↄgnoſcendoꝝ ratõe ſapie: effectoꝛ dicit᷑ ratõe
potẽtie · ¶ Reſpõſio ad agendũ vł opꝑandu cõcurrunt

Vyra5* . r ma 7 †ρ ſef s* ,

ater
ctien
fint
ctus
einn

aĩ
align
o
ts

potitiazin
tigegregſin
1,7 poliſt
Bnoolin
lutöhint
enio an
io: ſapiil
nii fiioin
W
vnofſpenn
zſifſpenn
1poſe. o
pſätnsed
Lannepe,

ccht
rqn

lütnoti
olimmi
ii
ei
Greſmes
ſpiud⸗
.

necn
69.1 filts
nntsene
ieſtinen
ditnn
ſeinsif
nffd
,bſnin
Unrtteße
io nu
Ge
eaten
minfar

Nueſtio

tria poſſe. ire. et velle: ſed de potentia eſt loqui dupli
citeꝛ. vel ſm ꝗ; eſt ad actu interioꝛẽ vel 'm ꝙ E ud actu
exierioꝛem. Actointerioꝛ velle ſeire et hmoi.actus exte
rioꝛ ipa oꝑatio. Si ergo accipiat᷑ potentia coiter ad a⸗
ctus interioꝛes: ſic em dicit᷑ potentia in cauſolitate. ſic
enim eſt eterna. Seo ſi referat poſſe ad facere:ſic dicit
potentia eanſam.2 eſt poſterioꝛ ſcientia et voluntate i
ratõne intelligentie:ſ m aliũ modũ prioꝛ eſt IYtem in
aliquibo eſt potentia vbi nõ eſt ſcia.et in aliquibo ſcien
tia vbi nõ eſi voluntas ſine bonitae:ſed vbi eſt volun⸗
tas:neceſſaria ſunt ſcia et potentia. pꝛopter hoc volun
tas dicit cãm totam nõ potentia vel ſcia. ꝗa ad ipſam

curꝛunt ſcia et potentia. Ideo potius diffinitur volũ

tas per cauſalitatem ꝙᷓ potentia vel ſcientia.

Membrũü ſecunduũ
Hnſequẽter qnerit᷑ cuiuſmodi cauſa ſit
diuina volũtas. Queꝛit᷑ eꝛgo pᷣmo.an ſit
cauſa vniueꝛſalis oĩm q̃ fint.ad qð intro
ducit auẽtas aug.ex.iij. de trinitate.xlv.
di.j. libꝛi ſententia ꝝ.nihil fit qdð nõ de intelligibili atʒ
interioꝛi aula ſummi imꝑatoꝛis egꝛediat᷑ ſᷣm ineffabi⸗
leʒ inſticiã. aulẽ vᷣo intelligibilẽ appellat dininà volun
tatẽ. vłr ommiũ que ſunt cã eſt diuina volũtas.¶ Cõ
tra.mala ſiũt ⁊ tñ non egrediunt᷑ de aula ſummi imꝑa
toꝛis. on em̃ maloꝝ eſi cauſa diuina volũtas. mKRe
ſponſio.dicendũ ꝙ coꝛrupte accipit᷑ auẽtas libꝛi ſentẽ⸗

tiaꝝ. am ita ẽ in oꝛiginali. nihil fit viſibiliter 2 ſenſi⸗

biliter qð nõ de interioꝛi atʒ inniſibili aula ſummi im
ꝑatoꝛis aut iubeat᷑ aut ꝑmittat᷑ m ineffabilẽ iuſticiaʒ
pᷣmioꝝ atq; penaꝝ gratiaꝝ ⁊ retributionũ.i ipſa toriꝰ
creature ampliſſimà quadã immẽſaq; republica.26
5Soↄcedendũ ꝙ nihil fit qdð nõ egrediat᷑ de aula ſũmi im⸗
patoꝛis.gꝗa ex h̊ ſequeret᷑ ꝙ malũ egrederet᷑ de aula qð
eſſet dicere.q malũ culpe br̃et exemplar in ceo.⁊ ꝙ de
us eſſet eiꝰcauſa:ſ̊ ſᷣm aug.dicendũ ꝙ nihil fit quoꝗ ñ
c intelligibili aut iubeat᷑ qᷓtum ad bona aut ꝑmittat᷑
ĩtum ad mala.lAdillud & quo querit᷑.vtruʒ ſit vlis
cauſa reſpectu oĩm ↄcedendũ eſt ꝙ vlłis cauſa reſpectu
oĩm q̃ fiũt ex cauſa efficiente.et hec ſunt tm bona.naʒ
maloꝝ nõ ꝗꝓprie eſt cauſa efficiens ſ̊ deficiens. ſicut oñ
dit aug xij.de ciui.dei et dyoni.in li.de diuis nomĩbo.

Atem queritu F. f.
vtrũ ſit cauſa ↄiucta ſiue imediata.ad qð ſic obijcitur.
aug.in li.ↄfeſſionũ.ij 2õ tꝑibo variat᷑ voluntas tua do⸗
mine: g idem ẽ in teo velle ⁊2 voluiſſe. velle ceſareʒ eẽ
et voluiſſe ceſarem eẽ idem erit deo.ſi &̊ voluntas ẽ cã
ↄiuncta rei vt ſit:g̊ modo ceſar eſt ſicut fuit: qdð eſt fal⸗
ſum..: Item aug.xij.ↄfeſſionum.non vult qð pꝛius vo
lebat.quia talis volũtas eſſet mutabilis.g ab et᷑no vo⸗
luit qð aliquando voluit.Cum gꝙ cauſa ↄiuncta poſita
ponat᷑ effectus:cũ velit mundũ eſſe:⁊ ab eterno voluit
mundũ eſſe:ab eterno mũdus eſt:ꝗ̊ nõ eſt cauſa cõiun
cta. Contra.ſi nõ eſt ↄiuncta erit mediata.querit᷑ er
go tv illo medio.aut eſt creatũ:aut increatũ. qꝛ ſi eſt ĩ⸗
creatũ:eſt idem qð deus.⁊ ita qð diuina volũtas:⁊ ita
nõ eſt mediũ inter diuinã voluntatẽ 2 effectum. Si cꝛe
atum: illud ẽ mediũ inter effectũ ⁊ diuinã voluntatẽ.
2 iterũ ꝗrit᷑ gꝗa de illo medio. Iteʒ ſiłr querit᷑ vtrũ ſit cã
Apꝛia vel cois.ſi ꝗꝓpꝛia: illa poſita poneret᷑ effectꝰ. Si
omunise:querit᷑ de illo ſuꝑaddito vtrũ creatũ vel inere⸗

atum:⁊ ita vt pꝛius. Item aug. Idem ẽ ceo actoꝛe fi
eri et deo volente:̊ diuina volũtas dic actõeʒ:q̊ ipᷣa po

ſita poneret᷑ effectꝰ ita vt pꝛiꝰ ¶¶ Item volũtati dei ni⸗
bil reſiſtit.voluit munduʒ foꝛe:aut ab eterno aut ex
tꝑe.Si ex tꝑe:&̊ aliqñ voluit.qᷓ volũtas cei eſt tempo⸗

ralis nõ eterna. Si ab eterno voluit. ⁊ nihil reſiſtit vo
lutati eius: volũtas eins fuit ab eterno. Rſſſio. vo
luntas dei eſt cã imediata rerũ. nec intercidit medium

NW N ℳ₰ Jiina vo li O ſ

Xxxv.

inter voluntatez dei et effectũ. ¶ Ad illud ergo qð obij
citur. dicendũ ꝙ licet volũtas dei ſit cauſa ↄiuncta.non
tñ ſequit᷑ ꝙ ſi voluntas ab eterno ſit:ꝙ res ab eterno.

quia volũtas nõ dicit ratiõeʒ cauſe piuncte ̊ voluntas

faciendi tũc cum facit.bene &̊ ſequit.vult facere nũc: er
go nüc fit. licet g ſit eterna volũtas:volitũ tamẽ eſt tꝑa
le. 4¶ Ad illud aug.dicendũ ꝙ voluntas dei dĩ dupłir
quo vult:⁊ hoc mõ intelligit ꝙ nõ variat᷑ tꝑibo,⁊ quod
vult ſcʒ ipᷣm volitnz qdð variat᷑:⁊ ideo nõ ſequit᷑ qð obij
citur. Sed ſi argueret᷑ vult aliquid eẽ nunc qð non ab
eterno voluit eẽ nũc:q̊ voluntas eſt mutabilis bene ſeꝗ
tur:ſᷣ ſimul et ſemel bene vult omia que vult ab eterno.
Vñ augꝰ.in libꝛo contfeſ.eadem dei voluntas nõ eſt ex
tra dei ſubam ſed ſimul et ſemel vult omnia que vult.⁊
ibi dicitur ſemel eternitatis quemadmoduz dicitur ſe⸗
mel genuit filiũ. ¶ Quod obijcit ꝙᷓ cauſe a ꝓrima ⁊ im⸗
mediata poſita ponit᷑ effectus.dicendũ ꝙ cauſa quedã
incompleta eſt et dependet ab effectu. ↄpletur enim in
effectu et habet dependentiã ad illum. et ideo de ipᷣa te⸗
net ꝙ poſita ipſa ponit᷑ effectus:ſed non eſt ita in cau⸗
ſa ↄpleta que nõ habet tependentiã ad effectũ. vt ĩ cau
ſis voluntarijs.quẽ poteſlate ſua hñt cobibere actum
ſuũ.vñ immediata cauſa nullo mõ dependens ab effe⸗
ctu añs erat m natuꝛã et ᷣm actum exiſtendi: quem⸗
admodũ eternitas tp̃s. Sʒ cauſa independens imme⸗
diata nõ eſt ancedens actũ ſᷣm actũ exiſtendi ̊ ſm na⸗
turam. 4 Ad aliud dicendũ. ꝙ nõ ſequit᷑ ꝙ cauſa pꝛo⸗
pꝛia poſita ponit᷑ effectus.ſicut pʒ in ſoleq eſt cauſa ꝓp⸗
pꝛia illnĩatonis.nõ tñ ſemꝑ illumiat:vt ſi ſubtrabatur
illumiabile. Silr diuina voluntas irꝛadiat ſuꝑ creatu⸗

ras vñ quod nõ irꝛadiat eſt:qꝛ nõ ſunt creature.⸗ Ad

aliud dicendũ.ꝙ volũtas dei dicit᷑ dupłr.ſcʒ voluntas
beneplaciti:et voluntas ſigni. ergo dicit᷑ idẽ eſt ðo
volente 2 deo actoꝛe.dicendum ꝙ ſumitur ibi volũtas
pꝓ voluntate ſigni que eſt impletio. ¶ Wd aliud dicen⸗
dum. ꝙ bec eſt duplex voluit ab eterno mundũ fieri:qꝛ
hec determĩatõ ab eterno:põt determĩare hoc verbum
voluit:et ſic vera.vel hoc verbuʒ ſieri: et ſic falſa.Sed
ſi querit᷑ q̃re ñ fuit mundus ab eterno.cũ voluntas ſit
cauſa ꝓxima ⁊ ſufficiens:⁊ ab eterno voluit mundum
fieri. Rñſio.ꝙ in intellectu creature ẽ ens ab alio ð ni
hilo.⁊ eſſe ens de nibilo:bʒ eſſe poſt nõ eſſe.vñ in intel
lectu creature eſt aliꝗd qð repugnat eternitati.⁊ ratio
eſt.qꝛ ſicut creatura nõ põt equari creatoꝛi in potentia
vel eſſentia: ſic nec in duratõne.eſſet aũt equalis in du
ratõne ſi eſſet eterna.et ſic in ſole ſunt duo actus.vnus
in ſe ꝗ eſt lucere:aliꝰin alio qui eſt illumĩare. et poſito
ſole nõ eſt intelligere ſine actu pᷣmo:ſed bene ſine alio.
ſic in deo ſunt actus eterni vt generaꝛe et huiuſmodi.
ſine quibo nõ eſt bhmõi bonitas ſumma.ſunt alij vt cre⸗
are et hmõi ſine quibo põt intelligi.

MWembrum tercium

DOnſequenter queritur. vtrum volunta⸗
tis diuine ſit cauſa vel ratio.Ad qð Nu⸗
guſtinus in libꝛo.lxxxiij.queſtionũ.Qui
gquerit quare voluit dominus munduʒz fa
cere:cauſam querit voluntatis xi. Omnis auteʒ cau⸗
ſa efficiens maioꝛ eſt illo quod efficitur.nil autem ma⸗
ins voluntate non ergo cauſa eius querenda eſt. Ex q̊
relinquitur.qꝙ voluntatis diuine non eſt cauſa.¶.q Ad
hoe fuerunt qui dixerunt ꝙ voluntatis diuine non eſt
cauſa efficiens ſeo finalis.Conitra.cauſa finalis alicu
ius melioꝛ eſt eo cuins eſt cauſa vel ratio:ſed nibil me/
lius eſt voluntate diuina: ergo voluntatis diuine non
eſt cauſa finalis. Quod indiſtincte concedendũ. Sʒ
queritur vtrum voluntatis diuine ſit aliqua ratio.Ad
quod ſic.ſnper illnd ephe.ij. poſitum voluntatis eius
glo. voluntas diuina ex ratione eſt:ergo voluntas diui
hia habet rationem nec eſt ſine ratione.4 Item cuz no⸗
Bolod ne A „d Jol. Q e 3) e r. mz
2 ½ „ ole Qc SSE aRd

— .
YaA

Sel.

) 7 —
—— 6 ca atn V. O e p oſſit E A4Le „

bilioꝛ: melioꝛ ſit volũtas cum rõne q; ſine rõne.qð aũt
nobilius eſt ſemꝑ eſt deo tribuendũ:eꝛgo volũtas dei hʒ
ratöõnem. Contra.ratio et volũtas idem ſicut dictum
eſt ſupᷣ.ratio ꝓhibuit.i.dinina volũtas:ergo diuina vo
luntas nõ eſt ex ratõne.¶ Item ratio ẽ finis. ſinis aũt ẽ
meliꝰqᷓ id quod ẽ ad finem:nihil aũt dimia volũtate me⸗
lius. Rñnſio m anſel. volũtas diuina ꝗprie nõ eſt ex
rõne:ne aliquid ſit ei ꝓgꝛiũ pᷣncipiũ.ſec pᷣter rõnem: ne
ratõnalis eſſe videat᷑.dicitur tñ hre ratõem: ſic ideʒ dic
habere ſeipᷣm. IJdem em̃ eſt volũtas ⁊ ratio. ſ̊ ſi dicatur
ratio aligꝗs finis extra:nullo modo bʒ ratõneʒ.¶ AVd il⸗
lud quod obijcit᷑.dicendũ ꝙ ratio dĩc diuinã voluntateʒ
ↄnotando reſpectũ ad creaturã.ꝙ ergo dr diuina volũ⸗
tas eſt ex rõne.nõ dr hoc qtum ad pᷣncipale ſignatuzʒ:ᷣ
q́tum ad ↄnotatũ.vñ ſenſus eſt:volũtas diuĩa eſt ex ra⸗
tione:id ẽ volitũ ẽ ex rõne.i.eſt ad bonitatem ſummam.

LNueſtio. xxxvj. de diffe

rentijs voluntatis diuine.

DOnſequenter que

ritur de differentijs volũtatis.que qui⸗
dem differentie non accipiunt᷑ ſm rem:

ſed ſᷣm denominatõneʒ. Queritur ergo

ce differentijs pꝛimo in generali.ſecũdo
in ſpecieli.

Nlembrum primum

Rimo querit᷑ q̃ ſint dr̃ie diuine volũtatis
Ad qð hug. in ſuis ſentẽtijs et lůbardus ĩ
ſuis. volũtas dr ꝓprie.q̃ in ipᷣo eſt ⁊ ip
ſins eſſentia. et dr volũtas bñplaciti de q̃
in pᷣs.om̃ia q̃cunq; voluit fecit:et.ix.Ro.volũtati eiꝰꝗs
reſiſtit.⁊.xij. Ro.vt/pbetis q̃ ſit volũtas dei bona bñpla
cieno ⁊ ꝑfecta.et hec nõ recipit multiplicitatẽ mutabi
litatẽ.ſicut dr.xlv.di.pᷣmi li.ſniaꝝ.Iteʒ dr volũtas im⸗
pꝛoprie liue figuralr.⁊ hoc mõ voluᷣtatis diuĩe ſig dicũt
eiꝰvolũtas.⁊ hec recipit multiplicitatẽ in ꝗqnq;.lolũtas

em̃ dei drĩ ꝑmiſſio.oꝑatio.pᷣceptũ.ꝓꝓhibitõ ⁊ ↄſilium.de

quibo intelligit᷑ illud pᷣs.Aldagna oꝑa dñi:ergꝗſita ĩ oẽs
volũtates eiꝰ. ꝑmiſſio dei ⁊ ei ꝰoꝑatõ dicant᷑ volũtas
dei.dic aug.in enchᷣ.nõ fit niſi oĩpotens ſieꝛi velit.vxł ſi⸗
nendo vt fiat:vel ipᷣe faciẽdo.⁊ de h̊ accipit᷑ illud.ix.ro.
cinꝰvult miſeret᷑ ⁊ quẽ vult indurat. SIteʒ ꝙ volũtas dei
dicat᷑ eiꝰ pᷣceptum. ꝓhibitio.⁊ ↄſiliũ:hr̃ ex.vj.math.fiat
volũtas tua ſicut in celo ⁊ 7. Circa has at᷑ dr̃ias poli⸗
tas dubitat᷑ multipłr. Pꝛimo cũ ſcia ſit reſpectu veri ſi⸗
cut volũtas reſpectu boni.et ponunt᷑ ſubiecta diuĩie ſcĩe
ſic ſubiecta volũtati:q̃re ex ꝑte ſcĩe nõ ẽ talis dria vt di⸗
uidet᷑ ꝑ ſciaʒ ꝓprie ⁊ ꝑ ſe:⁊ ꝑ ſciaʒ ſigni.ſicut dr̃ volũtas
bñplaciti q̃ eſt volũtas ꝓprie:⁊ volũtas ſigni.⸗! Iteʒ cuʒ
diffiniat aug.de doctria xpᷣiana ſignũ.ꝙ pᷣter id qð inge⸗
rit᷑ ſenſibo:aliud facit in ↄgnitõeʒ venire.cũ pᷣceptõ. ꝓbi
bitio.nõ ſint ſigficabilia ſᷣ intelligibilia:nõ erũt ſig vo⸗
luntatis diuĩe.Itẽ ſignũ eſt młtiplex ⁊ ſigtuʒ:bſᷣ ſig ſunt
multiplicia:g ⁊ ipᷣa volũtae bñplaciti.⁊ cũ nõ ſint ſenſi
bilia ᷣ potiꝰintelligibilia:nõ dicent᷑ eſſe ſiã.¶ Iteʒ qrit
que ẽ ratio dicẽdi volũtatẽ bñplaciti.Qã ꝙ recipit et
ꝓhibet ⁊ ꝙ oꝑat᷑:vident᷑ eſſe bñplacita.q¶ Jiẽ querit᷑ an
volũtas bñplaciti recipiat mitiplicatões.iQaʒ ſapia dei
dr multe ydee vel rõnes ſm multitudinẽ reꝝx ↄgnitax:q̊
ſilr volũtas bñplaciti dicet᷑ eſſe młte volũtates ᷣm draʒ
meritoꝝ. Iteʒ qrit᷑ cũ dicat᷑ in p̃s.exꝗſita in oẽs volun
tates eiꝰ.⁊ dicunt᷑ volũtates pluralr reſpectu diuerſoꝝ
volitoꝝ.q̃ ſunt ſigna diuine volũtatis ⁊ ita voluntas dei
dicet᷑ multiplex.querit᷑ quare nõ dicitur mutabilis pᷣm
mutationẽ volitoꝛum. ¶ Iem ſi dicat᷑ ſᷣm grego.ꝙ deus
mutat ſententiam ſed nõ conſiliũ:et ita voluntas diuĩa
in ſententia dicitur mutabilis non in cõſilio. Queritur
quare dicitur mutari ſententia et non conſilium. 4 Ytez

queritur de illis quinq; differentijs.pꝛimo enim ꝙ debe
ant eſſe piures.Qam pꝛeceptum et conſilium ſunt reſpe
ctu boni vt fiat.ſed pꝛeceptuʒ eſt reſpectu boni neceſſarij
ad ſalutem:conſilium reſpectu boni non neceſſarij. qua:
re ergo non ponunt᷑ duo ey oppoſito reſpectu malicie.vt
ſicut ponitur inter ſigna phibitio que eſt contraꝛia ei qd
pꝛecipitur: ponẽtur differentia ↄtraria ei quod ↄſulitur.
Item tres ſunt differentie reſpectu boni.pꝛeceptũ:con
ſilium:operatio:pꝛohibitio:ꝑmiſſio:reſpectu mali.pro⸗/
hibitio mali ne fiat.cum pluris diuiſionis ſit malum qᷓ
bonum.quia bonum vno modo:malum multiphariam
ergo debent poni plures differẽtie reſpectu mali ꝙᷓ reſpe
ctu boni.¶ Item videtur ꝙ deberent aſſignari pautioes
nam cum dicat auguſti.in ench.non fit aliquid niſi om⸗
nipotens fieri velit vel ſinendo vt fiat:vel ipſe faciendo.
ergo vniuerſaliter nõ ſunt niſi duo ſigna voluntatis di⸗
uine.ſcilicet ꝑmiſſio et operatio.¶ Item hug. in ſuis ſen
tentijs.voluntatem beneplaciti duo ſecũtur volũtates ſi
cut ſigna harum voluntatũ.vna permittens vocat᷑: alia
faciens.et duo iſta ſunt quaſi ↄſequentia volũtatis ſum⸗
me:et quaſi explicatio eius et effectꝰ illius. et paria illi:
nunq coeterna. Quicꝗqd enim in illa ſemꝑ eſt:in iſtis a⸗
liquado eſt.et quicꝗd in iſtis aliquando n eſt: in illa nũ⸗
qᷓᷓ eſt.ex hoc relinꝗtur ꝙ vniuerſaliter ſigna diuine volũ
tatis ſunt oꝑatio et permiſſio.q¶ Item hugo in eodeʒ. be
neplacitum vniuerſale quod eternũ eſt: ꝑficitur 2 conſũ⸗
matur et maniſe ſtat᷑ his duobo que ſublecuntur.in tẽpo
re permiſſione: et opatione diuina.¶ YItem pᷣceptum ⁊. p
hibitio non vidẽtur facere differentiam.nan in pceptis
calogi annumerant᷑ octo ꝓhibitõnes pꝛo octo pᷣceptis
Item nõ faciũt differentia motus a:⁊ motus ad.łᷣ ꝓhi
bitio eſt motus a malo:pᷣceptum motus ad bonũ.nõ diſ
ferent ̊ pꝛeceptũ et ꝓbibitio Item pᷣceptuʒ et ꝑmiſſum
ↄcurꝛunt in eodeʒ.quia ſicut dr ſuꝑ illud.eduxit eos cũ
argento et auro.glo.aſpoꝛtare vaſa egiptioꝝ fuit prece⸗
ptum et ꝑmiſſum:ergo non debent diſtingui in ſignis di

uine voluntatis. ¶¶ Item cũ permiſſio non ſemꝑ ſit mali

vt patet.j.coꝛĩ.vij.ſuꝑ illud.de virginibo autem ⁊c. glo.
virginibo ꝑmittit nubere.nubeꝛe autẽ non eſt malũ.quõ
diſtinguit᷑ a ſignis ceteris.¶ IJtem ſᷣm ꝙ permiſſio dicit᷑
mali.cuʒ diuina volũtas nunqᷓ ſit mali: nõ ſignificabit
quod eſt in diuina volũtate: ̊ magis quod non eſt ĩ ipᷣa.
ſimili modo opponitur de ꝓhibitõne nam cũ prohibitio
ſit eius qð deus non vult: ꝓbibitio magis eſt ſignum di
uine voluntatis qᷓ; voluntatis.¶ Item dicit damal.qꝙ in
co non eſt ↄſilium.ignoꝛantis em̃ nature eſt conſiliari.
ergo dr̃ia ſignoꝝ diuine volũtatis non debet poni conſi⸗
lium.ergo hec querent᷑ circa numeꝝ differentiaꝝ.

Nueꝛitur etiam quid pꝛedi

catur cuʒ dicitur deus ꝑmittere mala fieri. vel precipit
bona fieri.aut creatũ aut increatũ.ſi creatũ: ̊ creatura
p̃dicaret᷑ de creatoꝛe. Si increatum. Contra. Auguſti.
mala ſunt pᷣter eiꝰvoluntatẽ que ipſe eſt:ſᷣ non pᷣter eiꝰ ꝑ/
miſſionẽ que ipᷣe nõ eſt.ꝑmiſſio ergo nõ eſt diuia eẽntia.
g̊ non pᷣdicat᷑ increatũ. Item nihil eſt ſignũ ſui.ſi eꝛgo
pᷣceptio ꝓhibitio ⁊c.ſunt ſigna diuĩe volũtatis: nõ ſunt
diuia volũtas. Item querit᷑ cũ diuerſa ſint ſigna.nun
quid ideʒ hñt ſignificatũ aut diuerſa?⁊ cũ om̃is ſunt ſiãꝗ
volũtatis bñplaciti:volũtas aũt bñplaciti ꝑ om̃ia t ea⸗
dem ⁊ vna:ergo idem ſignificatum. ¶ Contra.um aliud
ſit volitum a deo voluntate operationis et volũtate peꝛ/
miſſionis et ceteris.et ipſa volita a deo ſunt ſignificata
Ris ſignis:operatione permiſſione ⁊c. ergo plura ſigni⸗
icata.

Reſponſio ſicut dicitur

Rom ano.xij.ſuper illud vt pꝛobetis potioꝛa.glo.ꝙ vo⸗
luntas dei dicitur ſiue ipſa qua vult que in deo dens eſt:
ſiue illud quod vult.hic vᷣo accipit᷑ voluntas qua vult·q

int
l⸗
4
gun

ſag
ſ⸗
ſen
el
ſ

— -— —

aoo 4) pen eee e boe e Bin — — àa— — 6 nn
Bel.n R 3 . e PS . Vy' ſ h- 2 8’* volidN ſner

Nueſtio

xxxvf.

nene H
ale ſemꝑ ſnpletur ee beneplacitnn⸗ i et diſt – zi ti:et voluntatem ſigni. „.
ubonin ee interdũ appellat᷑. Dicendũ ergo ᷣm hoc · ꝙ volũtas bñ b . .G
nurinti placiti eſt vwiitas qua vult: Wütao ſigni eſt id quod d 0 lecta v0 circa dim/
unnſe vult. qꝛ quo vult 1 qd vult dicunt᷑ volũtas. p quo vult ſionem volũtatis ſigni qtum ad numerũ reſpondẽduʒ
ſtonmtiein 1 Apꝛie:qd vult impꝛoprie.ſm illũ modũ qͥ dic hugo. ꝙ ſm quoſdã accipit᷑ h modo numerus ſignorũ benepla/
igutnin ſigna ire dicunt᷑ ira ⁊ dilectõnis dilectio appellat. ſic ſi citi que ſunt.oꝑatio.ꝑmiſſio.pᷣceptio. phitio. conſiliũ.
penin gnum volũtatis rei dicet voluntas. Et p hoc ptz re⸗ Qam volũtas diuina aut reſpicit actũ dum fit: aut ou
Reeuuna 0 ſponſio ad pꝛimũ.ſcia em nõ dicitur bis duobo modis eſt faciendũ. Si dum fit: aut igit iſte eſt bonꝰ actus aut
hiftmiind magis em abſtracta eſt ab actu ſcientia qᷓ voluntas. et malus.ſi bonus:eiꝰoꝑatio eſt ſignũ volũtatis diuine.
nntih ideo actquii eſt ſignũ ſcie nõ dicitur ſcia:quis actusꝗ ſi malus:eiꝰ ꝑmiſſio ẽ ſignuʒ voluntatis diuine. Si 30
mumli eſt ſignũ volũta tis Dicatur voluntas ꝓpter immediatõ dum eſt faciendũ.aut igituꝛ ẽbonꝰ: aut malus ſi mal
ſignn e nem act'ad voluntatẽ. ¶ Ad ſecundũ dicendũ.ꝙ volũ⸗ ſic ꝓhibitio illiꝰeſt ſignuʒ volũtatis diuine. ſi bonꝰ? aut
tgigitie tas ſigni dicitur Fm illã ratõnem aug.de doctria xp̃ia⸗ Feſt neceſſariꝰad ſalutẽ: ſic ceptũ illĩeſt voluntatis
Nigeft 6 na. Signũ eſt qð pꝛeter illud qð ſenſibus ingerit ⁊c̃ · b diuine ſignũ.aut nõ eſt neceſſariꝰſed tñ oferens ſaluti.
n lnan⸗ L ſenſus non tm̃ accipitur vis exterioꝛ ſed etiaz interioꝛ ⁊ ſic ↄſiliũ illiꝰeſt ſignũ volũtatis diuine. Elel ſicut qui
n güien que dicit intellectus. hec at dicutur ſigna ratione co⸗ dam coꝛrexerunt.ſi eſt actꝰſaciendi:aut igitur eſt abſo
m au intellectoꝝ que indicant aliquid eſſe volitum volũtate lute faciendus:et ſᷣm hoc eſt pceptum.aut abſolute vi⸗
innn bñplaciti.in quo volito ſicut in effectu volũtas i que tandus:et ſm hoc ꝓhitio.aut eſt in ppatione faciendꝰ
nainn eterna eſt:q eſt eiꝰ cauſa indicatur. et ita ꝑ mediũ ſunt vel vitandus: 2 ſic eſt oſilium. qꝛ oſiliũ non ſolũ eſt re⸗
lise ,etn iſta ſigna bnplaciti ſcʒ ꝑ ipſa volita a deo: circa qᷓ ſunt ſpectu melioꝛis boni faciendi: ̊ minoꝛis mali declinan
ndelni ſceptio ꝓhibitio ⁊c. ¶ Ad terciũ quod qrit.Fm quã in⸗ di ſicut reſpectu culpe venialis: æ hoc mõ accipitur di
ſo rni tentõez dicatur volütas bñplaciti.dicendũ ſᷣm aug.de uinũ cõſilium in ſcriptura. Aliter viſum eſt alijs vt
ichnt trini.bñplacitũ eſt quieta volũtas.Cum & dicit apłus accipiant᷑ differentie.pꝛimo ſᷣm dr̃iam boni ⁊ mali.ſi⸗
ſennmni KRo. xij. voluntatẽ dei bonã:ſignificat qð bonũ eſt ſem⸗ gnum igitur diuie volũtatis aut ẽ reſpectu boni.aut re
bugoint per volitũ voluntate diuina. Cum vo dicit bñplacens ſpectu mali.Si reſpectu boni:hoc eſi duptłr.in dictan⸗
pfiinrez ſignificat ĩmobilitatẽ ſiue quietem ex ꝑte volũtatis.cũ d.in exequendo.ſi in exequẽdo:ſic ſignũ volũtatis di⸗
bleunmnit dicit ꝑfecta:ſignificat ↄplementũ er ꝑte vtriuſq;· ſ.vo⸗ uine eſt oꝑatio.ſi in dictando:aut igi dictat᷑ neceſſari⸗
Nenzenmn, lũtatis ⁊ voliti.vt nihil deſit ꝗn fiat qð vult ⁊ ꝓut vult um ſaluti:⁊ ſic pceptum. aut nõ nccium ſaluti ſ̊ expedi
Mnanthnn Ad quartũ vo qð querit de multiplicitate.dicenduzʒ ens:⁊ ſic ↄſilium. Aliter dicendũ et meliꝰſᷣm Hug.
fwatdfn ꝙ volũtas q vult nõ eſt multiplex: qᷓuis dici poſſit mul æ ſctᷣo victo.in ſententijs ſuis.O ſignuʒz volũtatis di⸗
rnonbatiſt tipler in effectu. ſicut ſpũſſctus vnicꝰdicitur muitiplex uine aut accipit᷑ generatr. aut ſpãliteꝛ. Si generaliteꝛ:
Pisſoiſifi yla.xj.¶ Ad illud qð obijcit. ꝙ ſapia dicit multe ydee ſm hoc ſigna ſunt ꝑmiſſio ⁊ oꝑatio.ſ̊ oꝑatio bonoꝛuʒ
cen etoniſin ratones.Qotandũ.ꝙ in his rõnibo cauſa pᷣncipium ꝑmiſſio maloꝝ. Si ſpãliter videlʒ reſpectu rõnalis cꝛe
Nlelyrt we volũtas ⁊ ceteris eſſentialibo nõ impoꝛtatur aliq młti⸗ ature:ſᷣm hoc eſt pᷣceptũ ⁊ ꝓhibitio:ſᷣ pceptio bonoꝛuʒ
Phickſatgfte⸗ plicitas ex ꝑte pᷣncipalis ſignificati q eſt dinina eſſen⸗ ꝓhibitio maloꝝ et hoc eſi qð dic.nam ſicut oꝑatio di
ninſcns tia:ſᷣ er ꝑte ↄnotati.ↄnotant᷑ antem in hmõi intentõni et ꝑmiſſio ei ꝰꝓ omia tendunt᷑.qꝛ ſine his nõ fit aliquid
onſennſtnl bus aliqñ eſſe abſolutũ.aliqñ eſſe diſtinctuʒ.aliqñ eſſe ſic ⁊ pᷣceptũ eiꝰet ꝓhibitio. Sʒ ad rõnalem creaturam
voltenni oꝛdinatũ ad/ ꝓpriũ nature terminũ.aliqñn vo eſſe oꝛdia⸗ dirigũtur hec duo.ↄſiliũ pᷣo nõ ponit᷑ inteꝛ ſigna ab bu
nelenali tum ad finẽ vltimũ. Qñ ergo ↄnotatur eſſe abſolutum gone:ſ̊ addit᷑ a mgro petꝛo in ſententijs.ſcʒ velut medi
penniſtodi cũ in eſſe abſoluto nõ differũt res:intentio illa que co⸗ um inter pᷣceptũ et ꝓhibitõeʒ ſicut ſup dictuʒ eſt. Ao
nöͤſgnſici notabit eſſe abſolutũ nõ poterit dici pluraliter. hinc ẽ illud ergo qð pᷣmo obijcit.dicenduʒ ꝙ ſic ex ꝑte vᷣtutis
Anonclli nõ poſſunt dici plures cauſe vel plura rerũ pᷣncipia aie ↄgnitiue ponitur duplex acceptio.vna in aſſeꝛtiõne
cügrohit ga vᷣncipiũ ⁊ cauſa nec ex pꝑie ſignificati qꝗ eſt diuĩa eẽn vni ꝑtis ↄtradictõis cũ negatione alteriꝰet or ſcia cuʒ
isckſigun tia: nec ex ꝑte ↄnotati qð eſt eſſe abſolutũ: non eſſe tale eſt acceptio recta. alia qᷓ ẽ in aſſeꝛtõne vniꝰꝑtis.nõ tam̃
ſcndanuſt vel tale dicũt pluralitatẽ. OQñ do 2notat eſſe diſtinctuz cũ negatõne alteriꝰß magis inclinãs ad alterã. 2 di cit
re eſtcoſin xel eſſe oꝛdinatũ ad ꝓpriũ terminũ nature dicet᷑ plura⸗ opinio. Sta ex ꝑte oᷣtutis aie motiue ẽ duplex inclinatõ
W liter n reſpectu ſigficati ſ̊ ↄnotati qð eſt in pluralita⸗ vna q̃ eſt in apꝛobatõe vniꝰ ptis cũ repꝛobatõne ↄtraꝛi
finmmmn te ⁊ diſtinctõne hinc eſt dicunt᷑ ydee:gꝗa ydea ↄnotat hãc reſpicit pᷣceptũ.alia qᷓ eſt in atpꝛobatiõe vmꝑtis
. eſſe diſtinctů 2 plures rõnes ꝗa ratio ↄnotat eſſe oꝛdi⸗ nõ cũ repꝛobatõe alteriꝰ:a hanc reoꝛdinat ↄſiliũ. Sic
id pn natu : ũ nature terminũ.vñ dicit aug.in li. lxxx⸗ ergo ex pte ↄgnitiue acceptũ determiate qẽ ſcia:ẽ ſpẽs
enreigni minetnaſe oygen ctienstt bomo q equus. Qñ dðo acceptõis ↄtrariaſ.erꝛoꝛ ↄtrariorecte ſcĩe. acceptiõi vo
cati gaum don⸗ i eoꝛ ine ad finẽ vltimũ qð eſt ſummum indetermĩate q ẽ opinio nõ eſt ſpẽs acceptõnis ↄtraria
onn An⸗ ruͦr ue omo due lurailed in fine vltimo nõ diffe qꝛ erꝛoꝛ non eſt ↄtrariꝰopinioni ſ̊ opinio opioni: ita ex
mini „: inamr n ſne ulen cũ dicetur eſſe rerum: onotat ꝑte motiue inclinatõi etermĩate ĩ bonũ in qua oꝛchat
nenin antanten Eetn ad finẽ vltimũ. nõ dicetur ꝓprie ples vo⸗ ſceptũ eſt inclinatõ ↄtraria q eſt ĩ malũ quã reſpicit -
nideg untates h ꝓprie dicitur volũtas q deus vult.Ad qn bibitõ. Inclinatõi vᷣo indeteꝛmĩate in bonũ qua oꝛdiat
in er tum qð obijcit᷑.ſi ſignu multiplex:et ſignatũ.dicenduʒ oↄſiliũ.nõ ẽ inclinatõ ↄtraria ⁊ iõ nõ ẽ ponẽ ↄriuzʒ ↄlilio
— ꝙ de volutate qð deus vult tenet: nõ ð voluntate qua ſ̃ pcepto.¶ Ao ſcᷣm dicendũ ꝙ; ſi reſpiciatñ bonũ⁊ ma
ſſe vult vt dictũ eſt. ¶ Ao ſextũ qdð querit de mutabilitate. lũ ſm ſe.plis diuiſiõis ẽ malu ꝙ bonũ.Qam bonuʒ ex
chchene⸗ dieena ꝙ multiplicitas ſm ꝙ ſe extendit ad quacũq; vna cã.malũ at er młtis defectibo.ſ̊ pᷣm ꝙ bonũ ⁊ ma⸗
eiden pluralitatẽ: nõ repugnat ſimplicitati dinie in qᷓ eſt plu lũ rfeꝛũt᷑ ad dĩnã volũtatẽ płis dĩſiõis ẽ bonũ qᷓ; malũ.
nrue ralitas pſonaꝝ in vna eſſentia: ̊ mutabilitas reput ã bonũ qð ſigficat diuinã volũtatẽ. aut attẽdit᷑ qtũ
bn ril emcreoture emurari. inq̃tum cedit e non eſſe ad id ad qð oẽs tenemur et ẽ ncẽitatis aut attẽdit᷑ tũ
utſl a el de eſſe in nõ eſſe vel ſimpkr vel aliquo modo. ad id ad qꝗð nõ oẽs tenemur: et ẽ vtilitatis ⁊ 9ↄſilij.⁊ eti
wzug .7 n eptimũ dicendũ. ꝙ ſnia dicitur mutabilis non am vtrũq; pt᷑ ↄſiderari vel vt faciẽdũ:vel vt ia factũ. vt
ſtor the ſma mntabrlts hor era en⸗ tpalem. Cu ergo dici⸗ nẽ. Exr ꝑte vo mali m ꝙ reſpicit nõ faciẽdũ:ẽ vna ſola
ot renc volgtart wſmnhe igz henne executionis tꝑalis:non of̃ia. qꝛ ſiẽ dictũ ẽ.ↄſilio nõ ẽ opoſitũ aliqd vt maluʒ.
n u ſeclutan diuine in illa. qꝛ Do ↄſiliũ nõ reſpicit tẽ⸗ ſcdᷣm vᷣo ꝙ reſpicit malũ factũ:ſic ẽ ꝑmiſſio.plibo ergo
1 H Pporꝛalet leo dr irmnutahle ergo mõ ſoluunt᷑ obiecta modis ſigficat᷑ volũtas diuia ĩ bonis qᷓ ĩ malis. Ad
npgluft dtra polita dinl lonezʒ volũtatis:in voluntatẽ bñplaci q̃rtũ ⁊ ꝗntũ obm ex auẽte aug·⁊ hug.ꝙ ſolũ erunt duo
9 —„be — — —R .
, 6 (20L.n , 6 141 2.2 Er ſc. 5 = J. Re vol S
e—

44
1 1

(Woolin aE ℳ c 6 ℳ₰ℳ₰ F= AA *
— „

s e r eſt en e gh n ‚

=—
—

ſigna ſcʒ permiſſio et operatõ: patet reſponſio ſᷣm bug. eſt ignoꝛanter ſed ſcienter. Tercio modo dicitur conſili guos
; duo ſunt ſigna gener alia q̃ reſpiciũt omnẽ creaturaʒ um ipſa diſpoſitõ ſiue pꝛeoꝛdinatõ de agendis.⁊ pᷣm hoc nwul
icʒ oꝑatio et ꝑmiſſio.⁊ hoc intendũt aug.⁊ hug. Sʒ pꝛe conſiliuʒ non dicitur ſignum diuine voluntatis: ſed eter Ses
ter hoc adduntur alia ſplia q̃ reſpiciũt rõnalem creatu na dei diſpoſitio.ſᷣm quem modum dicit gregoꝛius mu⸗ pini
n d feepenm. neleiee ↄſilium.ſignũ a aine tat ſententiã:ſed non mutat ↄſilium. mniß
volũtatis de bet multiplicari ſᷣm actũ in quo ſignificat᷑. N G . . ſiti
et ſᷣm hoc generaliter ſigna ſunt opator nlſſo:⸗ ßm d obiccta v0 circa predi/ nr⸗
reſpectũ actus ad illũ cui ſigniticat᷑.et ſᷣm hoc multipli⸗ catõem et deſignatõnem ſignoꝛum voluntatis. Rñſio ad Cture
catur ſignũ per ↄſiliũ.ꝓhibitõneʒ ⁊ pᷣceptioneʒ.his eniʒ pꝛimum.ꝙ ꝑmiſſio et pꝛeceptio dei ⁊c. poſſunt dici duo⸗ damne
modis ſignificat᷑ rõnali creature diuina volũtas.in om⸗ bus modis actiue:⁊ ſᷣm hoc permiſſio tei nihil aliud eſt is.
ni ᷓ creatura ligniicn: ꝑmiſſione ⁊ oꝑatione:ſᷣ ratõna⸗ ꝙ voluntas permittens. nec pꝛeceptio ꝙᷓ voluntas preci⸗ cgklin
li creature ſoli ſignat᷑ pcepto phibitõne ↄſilio diuina vo piens et ſic de alijs.et ſic idem ſignifict qtum ad pꝛinci N
luntas.de fugiendo:ꝑ pꝛobibitõneʒ. de opando:ꝑ prece pale ſignificatum ſcʒ diuinã eſſentiam: tamen ↄnotat in ſeſen
ptum.de eligendo:ꝑↄſilium.¶ Ad ſextũ dicendũ. ꝙ pᷣce ereatura vel ᷣm poſitionẽ vt oꝑatioↄnotat effectuʒ: pꝛe⸗ ſond
ptum dicit᷑ coĩter et ꝓprie.coĩter appꝛebendit iuſſioneʒ ð ceptio iuſſum.et ſᷣm pꝛiuationẽ ſicut permiſſio non cobi nure
faciendo:et ꝓbibitõneʒ de nõ faciendo. ꝓprie vo accipi⸗ bitionem. pꝛohibitio fugam aut non ſectatõnem. IJteꝛuʒ oft
tur ꝓ iuſſione qᷓ eſt de bono faciendo:et er oppoſito pꝛohi dicuntur paſſiue.et ſᷣm hoc pꝛeceptio accipitur pro rep⸗ ſie
bitio de malo vitando. Hic aũt accipit ꝓprie ſᷣm ꝗꝙ diui⸗ cepta:pꝛohibitio pꝛo re habita: ꝑmiſſio pꝛo re permiſſa. gnt
ditur ↄtra ꝓhibitõneʒ. ¶ Ad ſeptimum dicendũ. ꝙ mo⸗ Et ᷣm hoc non ſignificatur diuina eſſentia ſ̊ ſignifica enal
tus a:et motus ad:Fᷣm ꝙ dicunt᷑ reſpectu eiuſdẽ termini ſignum voluntatis vel in ipo actu vt in opatione ꝛ pꝛece Ni
nõ faeiũt diffinitõeʒ in motu ᷣm ſpeciem:ſᷣ cũ dicuntur ptione et ↄſilio.vel in oꝑoſito vt in pꝛohibitõne: velĩ eo u ni
reſpectu diuerſoꝝ intrdoucũt dr̃iam m ſpecieʒ ſᷣm quẽ quod elicitur vt permiſſione.¶ Ad illud ergo quod obiij⸗ wbone⸗
moaũ ſunt differentes motꝰᷣm ſpẽm motus timoꝛis ⁊2 ⸗ citur er auctoꝛitate auguſtini.ꝙ ꝑmiſſio xei non eſt ipſe eipe
moꝛis.qnis amoꝛ dicat vt motũ ad:timoꝛ pᷣo vt motum deus hm rem ſi ꝑmiſſio accipiatur paſſiue.verum eſt ᷣm enat
a:differens tñ eſt terminꝰet motiuũ ꝓximum timoꝛis et vero rõnem intelligentie:non m rem.ſi ꝑmiſſio accipia funme
amoꝛis.quẽadmodũ dicit᷑ bonũ differens poſitiuũ vt vi⸗ tur actiue. adhuc iterum verum eſt ꝙ ꝑmiſſio non eſt de⸗ idef
uere:pꝛiuatm̃ vt nõ moꝛi.Aldotus aũt amoꝛis terminuʒ us.id eſt ratio ꝑmiſſionis non dicit idem oĩnoꝙ deus: nmin
hʒ bonũ poſitiuũ vt viuere. Motus vᷣo timoꝛis et fuge: h diuina voluntas imo addit intentõnem voluntatis nõ en
terminũ habet bonũ pꝛiuatm̃.vt nõ moꝛi:ideo aliꝗs ex ti cohibere malum.¶ Ad aliud vᷣo quod obijcit nihil eſt ſi⸗ ſin
moꝛe fugit gladiũ vt nõ moꝛiat᷑. Scm boc ꝗᷓ dicenduʒ. gnum ſui iam patet reſponſio.nam voluntas ſigni dicit hw⸗
ꝙ ſimilis ẽ differentia p̃cepti et ꝓhibitõnis.i Iam prece in eo quod deus vult.quod ſcilicet eſt ſignuʒ voluntatis Netn
ptum reſpicit bonũ poſitiuũ vt facere bonũ:ꝓhibitio vᷣo beneplaciti: quia deus vult quicquid vult.¶¶ Ad illð qð uten
bonũ pꝛiuatiuũ vt declinare a malo.¶¶ Ad octauũ dicen⸗ obijcit vtrum ſint ſigna eiuſdem ſignati id eſt eiuſdẽ ro⸗ wli
dum. ꝙ in eodẽ actu in genere põt ↄcurrere pꝛeceptuʒ ⁊ ꝑ luntatis. Rñſio volũtas aut accipit᷑ pꝛo eo quo cesvult. ““
miſſum.ſ̊ in eodem actu in numero nõ põt eſſe.vñ aſpoꝛ aut pꝛo volito ſcʒ pꝛo eo qdð deus vult ſi ꝓ eo quo deꝰvult ntar⸗
taꝛe vaſa egiptioꝝ quo ad illos qui aſpoꝛtauerũt ex cupi eſt idem ſignatũ.ſi pꝛo eo quod deus vult: non eſt idem. rcoli⸗
. ditate:fuit ꝑmiſſuʒ/quo ad illos vo ꝗ ex obediẽtia fuit pᷣ NQam aliud placet deo in ↄſilijs aut in pᷣceptis.aliud ĩ ꝑ⸗ men
ceptum.pᷣterea aſpoꝛtare ſimplir fuit pᷣceptũ:ſᷣ aſpoꝛtaꝛe miſſis hoc igitur modo abſoluitur queſtio de differẽtijs 6.
ſcʒ ex cupiditate:nõ pꝛeceptũ h̊ ꝑmiſſum fuit. qtum S voluntatis in geneꝛali. ni
ad genꝰactus ↄcurꝛunt in eodẽ pꝛeceptũ et ꝑmiſſum:ſed b ſe d
nunqꝙᷓ q;tum ad circũſtantias dtut. Ro ſeno rñſio. Mem rumiecundu nnd
verbũ ꝑmiſſionis dr multipłr. poſitiue et priuatĩe.po Onſequẽter querit᷑ de differentijs rolũta⸗ 1
ſitiue dicit ꝓ indulgentia q eſt minoꝛis boni.et hoc mo⸗ tis in ſpeciali.pꝛimo igitur querituꝛ an vo a
do accipit᷑ in glo.j.coꝛin.vij.virginibus ꝑmittit nubere. luntas beneplaciti poſſit fruſtrari.Adqð ſendt
MPꝛiuatiue ⁊ h̊ tribo modis.Vno mõ ꝑ priuatiõeʒ pene ſic.In pᷣs.omia qᷓcunq; voluit fecit.et con nünn
tꝑalis.ſᷣm quẽ modũ dicit᷑ moyſes ꝑmiſiſſe repudiũ. ꝗqa ſtat ꝙ intelligit᷑ de voluntate bnplaciti:ergo nõ põt fru⸗ Wünd
nõ puniebat tꝑaliter licet peccarẽt mortałr. Alio modo ſtrari.¶ Item ad romanos.ix. voluntati eius quis reſi⸗ ſn
ꝓ pꝛiuatõeʒ ꝓhibitõnis.ſᷣm ꝙ dicit᷑ in pᷣs. Jraſcimĩ ⁊c. ſtet:quaſi diceret nihil.¶ Pꝛeterea.ſi fruſtraret᷑ diuina Kae
glo.ꝙ neceſſitas ꝑmittit ſcʒ venialẽ motũ ire.i.nõ phibʒ voluntas.hoc nõ poſſet eſſe niſi aut ratõne ignoꝛãtie: vł ns
Quaꝛto mõ dicit᷑ ꝑ pꝛiuatõeʒ cohibitõis et hoc mõ dicit impotentie.quoꝝ vtrũq; longe relegatur a deo et diuia lne
ꝓPrie.et ſic accipit᷑ cũ dicit᷑ permiſſio eſſe ſignũ diuĩe vo⸗ volũtate. Cont᷑.ij.thimo.j.vult om̃es hoĩes ſaluos ſi⸗ antor
luntatis vt dixit aug.in ench.vt ſupꝛa dictũ eſt. Quatu⸗ eri: ſed ↄſtat ꝙ nõ omes ſalui fiũt: imo plures damnant᷑ upi
oꝛ ̊ modis dicit᷑ aligd ꝑmitti ſcʒ cũ indulget᷑.cũ non pu ergo fruſtrat᷑ ⁊ quaſſat᷑ diuma volũtas.¶ Itẽ in math. Pen
nitur.cũ nõ ꝓhibet᷑:cũ non cohibet᷑.q Ad decimũ et en⸗ xxiij.et luc.xix.Quotiẽs volui ↄgꝛegare filios tuos quẽ⸗ fadeſf
ccimũ quibo obijcit de ꝓhibitõne et ꝑmiſſione.dicendũ admodũ gallina ↄgregat pullos ſuos ſbᷣ alas ⁊ noluiſti. ſtume
wꝙ ꝓhibitio et permiſſio non indicãt voluntateʒ dei circa ex qͥ̊ videt diuĩa volũtas impedita ſit hoim volũtate. ſchtk
illud qð permittit᷑ et ꝓhibetur:ſed circa cppoſitum eius Ad hec ẽ rñſio mgroꝝ.qꝙ ẽ volũtas bñplaciti:⁊ volũ⸗ ntirn
ſicut patet in ꝓhibitione cum ſcilicet deus ꝓhibet falſuʒ tas ſigni.volũtate bnplaciti ñ vult oẽs hoĩes ſaluos fiẽi nhhne
teſtimonium dicere:ſigniſficat ꝙ vult nos verum dicere. nec irlin ↄgꝛegac̃.volũtate vᷣo ſigni vult oẽs hoĩes ſalnos ndch
vł ſigniſicatur circa aſiquid quod ex ꝑmiſſo vel ꝓhibito ſieri.qꝛ pᷣcepit ⁊ ↄſulit oĩbo oĩa qᷓ ꝑtinent ad eoꝝ ſalutẽ. d
elicitur ſicut patet in ꝑmiſſione.verbigratia.deus ꝑmit Contra.dam̃.diſtinguit volũtatẽ bñplaciti in añceden mn⸗
tit im alos perſequi bonos.et ex ꝑſecutione elicitur ꝙ bo⸗ tem ⁊ ↄſequentem.dicit ̊ ꝙ opoꝛtet ſcire ꝙ volũtate an⸗
ni ſunt patientioꝛes vel aliquod aliud bonum. vult ergo tecedenti vult deus om̃es hoĩes ſaluos fieri et regno ei in
deus non ipᷣm perſequi:ſed patientiam que ex ꝑſecutiõe potiri.Non em̃ in puniẽdo plaſmanit nos bᷣ ad pꝑticipa⸗ Au
elicitur. ¶ No vltimum dicendum. ꝙ conſi lium dicitur tionẽ bonitatis eiꝰvt bonus.Si &̊ volũtas añcedens eſt ugi
dupliciter. Vno modo appetitus inquiſitiõis eius quod voluntas beneplaciti:voluntate beneplaciti vult omnes Nvl
ignoꝛatur ſicut dicit damaſcenus.et ſᷣm hoc conſulere ẽ homines ſaluari:ergo voluntas beneplaciti qᷓtuʒ ad ali luc
conſilium quereꝛe quomodo dicit damaſcenus conſiliũ quid fruſtrat᷑.¶ OPꝛeterea fuerũt qui diſtinxerũt volũta: Pſe⸗
non eſſe in deo.Alio medo dicitur conſulere conſiliũ da teʒ bnplaciti duplr. Eſt em volũtas abſoluta:⁊ volũtas nan
re.et hoc modo dicitur conſilium diuine voluntatis et ñ ↄditõał.volũtate ̊ abſoluta vult ſolũ p̃deſtĩatos ſaluani ſnd
4 . . —
— 2 4 . G 3 2 . n. ,
oE KniAT Ke⸗ ſe; ni ₰ 6 4 e 0 () Py
bA.* Poniſto ſen auz 4**7 va (. O 9
enßpo ) ſl., 3 2 * „ „„„ E16 1*
QA“ ſ 3 PH N1/

= ST
=
rrr,res,

patioeng
gtiire
ergohat
ddl hancke
Me Kenn
lpeniſibtgz
nſung
n diſog
en tolnnet
Pittnti
nnsſinie
nz wien
le D
ſiteſtene⸗
togtoih
peogog
lleponeſ.
tisaini
ſondſſin

i

nnſsfolin
Peimmend
ron Docs
utfeet etcn
ppnpeft
enscnint
Uſrmeido
neigeut
,Aoti
wwiglien
ores dunn
Nnnt
ſlos orgt
onnd
vin M
lianirth
ſesſlorft

boſeſun

devr ſli
tintcn
winen
jerrehe
aa grßr
tinini
wultomne
ie

ſitcg
inir

Nueſtio

quos ſcit bene vſuros ſua gratia.voluntate vᷣo ↄditõna⸗
ta vult oms ſaluari:ꝗa vult ſub hac ↄditõne ſi ipſi volũt
Sed ↄtra hoc obijcit᷑ de ꝑuulis ñ baptiʒatis.nã cõſtat
ꝙ in ipis nõ eſt voluntas ↄtradicens diuine voluntati:g
Fm ipᷣos vult ſaluari omes puulos.qð ↄſtat eſſe falſum.
niſi tm̃ regeneratos.ij Lon ẽ igit᷑ñ verum ꝙ ↄditõne cepen
dente a ꝑte noſtri arbitrij velit oms ſaluari.4 Itez obij⸗
citur cũ paruuli non baptiʒati damnent᷑.aut igit᷑ cauſa
damnatois ẽ ex ꝑte paruuloꝝ:vel ex ꝑte diuine volunta
tis. nõ põt poni ex ꝑte paruuloꝛũ:cũ nihil boni vel mali
egerint:ᷓ ponetur er parte diuine voluntatis.ſ̊ hoc quõ
cũ velit omes hoĩes ſalnos fieri.¶¶ Item.ij.thi.ij. Mega
re ſeipᷣm nõ põt:ᷣ ipſe ẽ ſumma bonitas et ſumma ſalus
rõnalis creature:q̊ ſummã bonitatẽ ⁊ ſalutẽ rõnali crea
ture negari nõ põt. Sed te ſumma bonitate ẽ coĩcare ſe
om̃ibo: qᷓtum eſt ſe paratꝰeſt omibo coĩcaꝛe ſuaʒ bo⸗
nitatẽ et ſalutẽ.¶ Ad hoc rñdet᷑ ſin dam̃.li:ij.⁊ tamẽ in⸗
gerit difficultatẽ dicit em̃.opoꝛtet ſcire ꝙ deꝰvolũtate an
tecedenti vult omes ſaluari.non em̃ impuniẽdo plaſma⸗
nit nos:ſᷣ ad participatõeʒ bonitatis ſue vt bonꝰ:peccã⸗
tes aũt vult puniri vt iuſtus. Scdm boc ergo diſtinguit
voluntatẽ diuinã.in ancedetẽ: de q̃ dicit ꝙ ẽ acceptatio
ex ipſo excõſiſtẽs.⁊ ↄſeqᷓntem:de qua dicit qð eſt ceſſio
ex nr̃a canſa.Et hac ſubdiuidit in diſpenſatiuã:⁊ erudi
tiuam ad ſaluteʒ q̃ ſcʒ vult ⁊ ↄcedit bonos puniri vt iob
xij. deſperatiuã finalẽ ꝑditõeʒ ?ᷣm quam vult damnatos
puniri. ¶ Item nota ꝙ dic. ꝙ voluntas ↄſequẽs eſt eorũ
que nõ ſunt in nob.eoꝝ aũt q̃ᷓ ſunt in nob.i.in ptate no
ſtri arbitrij qᷓ qnidẽ ſunt bona: añcedẽter vult ⁊ acceptat
hoc ẽ vult volũtate ancedenti.q̃ o ſunt ꝑnitioſa ⁊ mala
nec añcedenter nec ↄnter vult hoc ẽ nec vult volũtate añ
cedenti nec oↄſequenti. Scm g̊ dam̃.dicenduʒ.ꝙ volun⸗
tas bñnplaciti vno mõ dr̃ reſpectu natuꝛe rõnalis poſſibi
lis ad btitudinẽ quantũ eſt de ſua ↄditõne.⁊ hãc dic vo⸗
luntatẽe ancedentẽ:qᷓ ſcʒ vult om̃es hoĩes ſaluos fieri. ꝗa
volũtate eiꝰeſt vt de natura ↄditõis eiꝰſit homo ordi⸗
natus ad britudineʒ. Alio mõ eſt reſpectu nr̃i meriti qð
? ex nob.⁊ hec dr ↄſequẽs volũtas:q ſcʒ nõ vult om̃es ſal
nari. niſi ſolum illos quoꝝ merita exigunt ſalutt. Sʒ
ↄtra poſita ᷣba dam̃.dubitat᷑ multipłr. Pꝛimo cũ in di⸗

nuina volũtate nõ ſit pꝛiꝰaut poſterius: incõueniẽter al

ſignant᷑ drie volũtatis in ancedentẽ 2 pſeq̃ntem. IYtem
quare ponit ipe eoꝝ q̃ ſunt in noũᷣ et eoꝝ q̃ nõ ſunt in no
bis voluntatèe dei añcedentẽ. eorũ pᷣo q̃ nõ ſunt in nobis
ſolũ voluntatẽ ↄſequentẽ.¶¶ Item cuʒ volũtas añcedens

⁊ ↄſequens videat᷑ eſſe reſpectu bonoꝝ quoꝝ teꝰẽ initiũ.

8g videtur ꝙ vtraq; ſit volũtas añcedens. ¶ Item cuz vo⸗
luntas ſequẽs ſit ↄceſſio ex nr̃a cã ſicut ipſe dic: ſ̊ nr̃a cãẽ

——

eſt reſpectu eoꝝ qᷓ ſunt in nob:ꝗᷓ voluntas ſequẽs ẽ reſpe

ctu eoꝝ qᷓ ſunt in nobᷣ qliter & ſtabit illud qdð dicit poſt⸗
ea ꝙ volũtas ſequẽs eſt reſpectu eoꝝ q̃ nõ ſunt in nobis.
Item in nob eſt bñfacere ꝗ̊ aſſiſtẽte gẽa aſſiſtente male
gra teſiſtente:ſ̊ ad h̊ ſegtur pena aut pᷣmiũ. & in nobᷣ eſt

ſaluari aut pᷣmiaꝛi. in q́ em̃ eſt cꝗ ꝓrima añcedens in eo

eſt effectꝰ ꝓrimꝰↄſequẽs: volũtas ↄſequẽs eſt eoꝝ que
ſunt in nob. ¶ Item dubitat᷑ de H ꝙ dic. qd eoꝝ q̃ ſunt in
nobᷣ nõ eſt volũtas añcedens vel ↄſeq̃ns. Qaʒ dic a uge.
in ench. nihil fit ſiue bonũ ſiue malũ qdð oĩpotens fieri ñ
velit. Cũ g hec diſio ſit ſufficiẽs volũtatis diuĩe ĩ ancedẽ
tem ⁊ ontem: vult mala fieri volũtate añcedẽti vel ↄſeq̃n
ti. Rñ.ꝙ volũtas bñplaciti nunqᷓ fruſtrat᷑ ſiẽ dic iuy
aplim beatꝰ aug. 4 Ad illud qð obijcit er auẽte apti.
vult om̃s hoĩes ſaluos fieri.rñdet᷑ multiplr. vno mõ ᷣm
aug. in ench. vt ſic itelligat᷑ vult oẽs hoĩes ſaluos fieri.i.
nulloſaluat᷑ miſi quẽ vult ſaluari.in quẽ modi accipitur
illud Yoh.j. illumiat oẽm hoĩem venientẽ in bhũc mundũ
qð ſic intelligit᷑ nõ ꝗa nullus hoim eſt q nõ illuminet᷑:h

quia nullus niſi ab ipo illumiatur vt er parte iſta intel⸗
ligenum eſt. et eſt exemplũ beati aug. in li. de vocatione

ſanctoꝝ. ſi eſſet vnus ſolꝰmagiſter in äna ciuitate g doce

B nrt / 9o/ ſp’/ ſoi pyſ &ο NνρÿYull.

Xvj.

ret pueros poſſet dici ꝙ iſte magiſter doceret om̃es pue⸗
ros iſtius ciuitatis.nõ ꝙ om̃es doceant᷑:ſ̊ ꝙ nullus doce
tur niſi qui docetur ab ipſo. ſic ex ꝑte iſta vnus eſt ꝗ vult
om̃es ſaluos fieri.nec tn om̃es ſalui fiũt.ſed ꝗqſalui fiũt

per ipſum ſaluant᷑. Aliter rñdet aug in ench.diſlinguẽs

hãc.vult omnes bomines ſaluos fieri quia põt fieri di⸗
ſtributio ꝓ ſingulis geneꝝ:et ſic diſtributio ẽ falſa.non
eĩ pult ſingłos hoĩes ſaluos ſieꝛi. Vel pt fieꝛi diſtributõ
ꝓꝙ generibo ſinguloꝝ: et hoc mõ vera eſt ⁊ intelligenda
vt lenſus ſit.vult de om̃i genere homies ſaluos fieri.Et
habetuꝛ ſimile in math.xxiij. deeimatis om̃e olus.i.om̃e
olerum genꝰ.on em̃ ſingula olera cecimabãt que ĩ di⸗/
uerſis mundi partibo oꝛiũtur. Aliter ſᷣm dama.ſicut ſu⸗
pꝛa tactũ eſt. voluntate añcedenti vult om̃es ſaluari:vo⸗/
luntate vᷣo ↄſequenti nõ.¶ Et ad queſtionẽ qna queritur
vtrum volũtate beneplaciti velit om̃es ſaluari per h̊ eſt
rñſio.iQam volũtas beneplaciti põt dici reſpectu poſſibi
litatis rõnalis creature ad ſalutem.que quidẽ poſſibili⸗
tas eſt in ipſa a deo.et hoc modo volũtate bñplaciti vult
om̃es ſaluos fieri. Alio modo volũtas hñplaciti dicitur

reſpectu effectus ꝗ redditur a deo ratõnali creature pro

meritis. et ſic volũtate bñplaciti nõ vult om̃es hoĩes ſal⸗
uos fieri:ſᷣ ſolum pᷣdeſtinatos.OPꝛimo mõ dicit damal.
voluntatẽ añcedentẽ:et hec eſt rõne bonitatis qᷓ ẽ in deo
Scðdðo mõ dicit voluntatẽ cõſequentẽ.Fᷣm rõnem iuſticie
que reſpicit merita q̃ ſunt in nobis vel a nobis:patʒ igit᷑
ſempꝑ impletur volũtas dei bñplaciti ſiue dicatur ante
cedens ſiue ↄſequẽs.4¶. Simili modo rñdetuꝛ ad illã ou⸗
ctoꝛitateʒ quotiẽs volui ↄgregaꝛe filios tuos ⁊c. Scðm
aũt aug.in ench.exponitur ſic.quotiẽs volui cõgregare
filios tuos et noluiſti.i.quotqͥt ↄgregaui voluntate mea
ſemꝑ efficaci:ſemꝑ te nolente feci.non em̃ ex eo ſenſu di⸗
ctum eſt quaſi dominꝰvoluerit cõgregare filios hirłin et
nõ ſit factũ quod voluit ip̃a noluerit:ſed potuit illa qui⸗
dem ab ipᷣo filios ſuos colligi ſed noluit.qua tamẽ nolen
te filios eius collegit omnes quos voluit.de voluntate eꝛ
go beneplaciti illa intelligunt᷑ ſicut iam patʒ. non de vo
luntate ſigni ſicut illi dixrerũt.⸗ Ad illud vo qð dixerũt
alij.ꝙ de voluntate conditõnali eſſet intelligendũ nõ de

volũtate abſoluta.dicenduʒ ꝙ; ſic põt dici:pᷣ ↄditio talis

nõ debet aponi.vult om̃es homies ſaluos fieri ſi ipſi vo

lunt ꝓpter puulos:ſed dʒ aꝓponi vult om̃es homies ſal⸗

uos fieri inꝙᷓtũ in ſe ẽ.vel ſi nõ ſunt digni vel ſuſceptibi⸗

les ſalutis.quẽadmodũ illumiat omeʒ hoĩem quantuʒ ẽ
Cc ſe qui ẽ illumĩabilis vel ſuſceptibilis illumĩatõnis.ſic
vult hoĩes ſaluare quantũ in ſe et qui ſunt ſuſceptibiles

ſalutis:ſ̊ ꝑuuli nõ ſunt ſuſceptibiles ꝓpter culpã oꝛigĩa⸗
lem.ꝗa & in illis nõ ſeruat᷑ ↄditio:ideo non ↄſecunt᷑ effe⸗
ctũ ſalutis ⁊ ꝑ hoc pʒ rñſio. Ad illud qð querebat que
eſt cauſa damnatõis puuloꝝ.cauſa em̃ nõ eſt ex ꝑte vo⸗
luntatis:h̊ ex ꝑte coꝛruptõis anime que ↄtrahit᷑ ex maſ⸗
ſa peccatrice.¶ Zid illud qð obijcitur.ꝙ negare ſeipſum
nõ põt.ſic intelligenduʒ eſt:vt qdð dicit nõ poſſe.nõ dicat
neceſſitatẽ qua aſtringit᷑ ſuã bonitatẽ coĩcaꝛe:ſed iĩmuta

bilitatem ſue liberalitatis qua quantũ in ſe eſt:paꝛatus

eſt coicare niſi impedimentuʒ ey paꝛte ſuſcipientis inue⸗

nerit. Ao illa vᷣo que querunt᷑ circa verba ioh.dama.

ꝑoꝛdinẽ rñdendum.Ad pꝛimũ qð obijcit᷑.ꝙ nõ debẽt eẽ

bmõi differentie volũtatis añcedens et ↄſequens. dicen
dum ꝙ añncedere et ſequi non dicũtur in diuina volunta

te reſpectu pꝛioꝛitatis ⁊ poſterioꝛitatis in ipᷣa:ſᷣ reſpctᷣu

pꝛioꝛitatis ⁊ poſterioꝛitatis in nobis.voluntas em̃ ante

cedens dr reſpectu boni añcedentis collati nobis non ex
merito nr̃o.volũtas vᷣo ↄſequens reſpectu boni quod eſi
nobis ↄferendũ ex merito noſtro.q⸗! Zid illud quod que⸗
ritur.quare ponit eoꝝ que ſunt in nobis et eoꝝ que non
ſunt in nobis voluntatem añcedentem: eorũ vo que non
ſunt in nobis voluntatẽ ↄſequentem. Reſponſio primo
creatura ratõnalis exit in eſſe oꝛdinabilis ad ſaluteʒ peꝛ

vſum liberi arbitrij.deinde eſt vſus liberi arbitij.tercio

Bnd volen 6en n Sr
Buan „‚/, ſtn.d1
Ban ele Gh, n. —pNͤ

äsl

eſt remuneratio liberi arbitrij. in nobis aũt non eſt con
ſtitutõ noſtii arbitrij ſ̊ a teo eſt.ſimiliter remũeratõ nr̃i
arbitrij ſeʒ gloꝛia a deo mediũ eſt in nobis ſcʒ vſus li.aꝛ
voluntas gᷓ añcedens eſt reſpectu ↄſtitutionis libe.arbi.
voluntas ↄſequẽs reſpectu remuneratõnis lihᷣ.ar. IJtem
ꝓſus li.ar.aut erit bonus aut malꝰ.ſi bonus:illum reſpi
cit diuina volũtas.ſi malus:illũ non reſpicit diuina vo
luntas ꝗa illius nõ ẽ cauſa. voluntas & ancedens ẽ reſpe
ctu vſus illius boni.voluntas qᷓ dei ſᷣm ꝙ eſt cã eoꝝ que
nõ ſunt in nobis:dicit᷑ duplr. ancedens 7 ↄſequẽs.ſᷣim ꝙ
eſt eoꝝ que nõ ſunt in nobis: ſolũ vno mõ.ſ.añns.: Ao
illud qð dicit quare non dicit᷑ vtraq; añcedens iam appa
ret rnſio qm̃ ancedens dicit᷑ reſpecin boni cõditõnis qð
p̃cedit.et etiã ꝑfectiõis volũtatis ad merendũ.ↄſequens
vo ratõne retributõnis qð ↄſeꝗtuꝛ ↄditõem ⁊ meritum.
Ad illud qð obijcit.qꝙ volũtas ſequẽs ðbebat dici eoꝝ
q̃ ſũt ĩ nob. ꝗpt h̊ qꝛ ẽ ↄceſſio ex nr̃a cã.dðm ꝙ ↄceſſio ex
nr̃a cã dr voluntas ↄſequens.que reſpicit retributioneʒ
et pꝛemiũ.nõ quia ſumus cauſa illius:ſed ſolũ in h̊ no⸗
tat᷑ oꝛdo vt dicatur volũtas ſequens que eſt reſpectu bo
ni ſequentis meritum noſtruʒ. quis autem nos ſumus
noſtri meriti cauſa: non tamen gloꝛie que cõſequitur ad
noſtrum meritum:noſtram ergo cauſam ibi dicit noſtrũ
meritum. 4 Item nota ꝙ voluntas antecedens dicit re⸗
ſpectu boni quod antecedit noſtrum meritum. antecedit
autem noſtrum meritum bonum dupler. vnum quod nõ
eſt in nobis:ſcilicet conſtitutio noſtri liberi arbitrij. ali⸗
ud quod eſt in nobis: ſcilicet conſenſus libeꝛi aꝛbitrij ad
gratiam. ideo gratia dicitur voluntas añcedẽs reſpectu
eoꝛum que ſunt in nobis:⁊ reſpectu eoꝛum que non ſunt
in nobis.voluntas vᷣo conſequens dicitur reſpectu boni
quod ↄſequit noſirũ meritum:qð eſt bonum retributio⸗
nis:et ideo dicit᷑ eoꝝ q non ſunt in nobis.⸗ Ad illud qð
obijcitur. ꝙ in nobis eſt bñfacere ⁊ male:et ita ſaluaꝛi ⁊
damnari.Rñſio.in nobis eſt ſaluari vt in cauſa merito⸗
ria vel diſponente: nõ vt in cauſa agente vel efficiẽte. vn⸗
cæ nõ valet aꝛgumẽtatõ ſi nos ſumus cauſa pꝛimi:ꝙ nos
ſumꝰcauſa ſcdᷣi.ꝗa quis oꝛdinemur ad nr̃m meꝛitũ ſicut
cauſa efficiẽe:meriiũ tñ nr̃m non oꝛdinat᷑ ad premiũ vt
cauſa efficiẽs:ſᷣ vt aligꝗ ad ſuã cãm finalẽ.hoc ẽ in rõne
diſpoſitõis vel meritoꝛij:ſᷣ ipᷣm pᷣmiuʒ ẽ finis meriti nr̃i.
4 Ad vltimũ dicendũ.qꝙ volũtas dei ſᷣm ꝙ dr̃ maloꝛum
nõ dĩ̃ volũtas bñpiaciti:vᷣ ſolũ ſigni q̃ dicit᷑ peꝛmiſſio.⁊
ideo nec fiũt volũtate ancedẽti nec voluntate ↄſeq̃nti ꝗa
hec noĩant volũtatẽ bñplaciti.ANulta alia qrẽda ſunt ð
volũtate bñplaciti ſpᷣm ↄꝑatõʒ ad reprobatoʒ excecatõzʒ
adduratõʒ:q̃ ↄpetẽtiꝰĩ qõe ð reprobatõe demiata ſũt.

QNueſtio. xxxvyij. de ſu

gnis voluntatis diuine.

Onſequenter que

rendũ de ſignis volũtatis diuĩe in ſpãli
Et pꝛimo de pᷣceptõne et ꝓhibitõe. Se⸗
cundo de ꝑmiſſione. Lercio de oꝑatiõe
nam d conſilio ſatis patebit his ter⸗
minatis.¶ In pᷣmis igit᷑ inſimul q̃rit᷑ de pceptõne ⁊ ꝓhi⸗
bitõne diuia:⁊ qrenda ſunt tria. Pꝛĩo an poſſit pᷣcipere
qð nõ vult vel ꝓhibere qð vult. Scðo an poſſit pᷣcipere
ↄtra ius naturale.Tercio an poſſit pᷣcipere aut,phbibere
ↄtra ius moꝛale decalogi.

Membrum primum

D pꝛimũ obijcit᷑ ſi Geñ.xxij.pᷣcepit domi⸗
nus abꝛabe ꝙ iĩmolaꝛet filium:et tñ noluit
qᷓ; imolaret᷑:igit᷑ pᷣcepit qð noluit. Si di
cat᷑ ꝙ non pᷣcepit imolare ſ᷑R ꝙ pᷣparaꝛet ad
iĩmolandũ et vt ad offerendũ tolleret ⁊ hec bñ volebat do
minꝰ. Contra h̊ obijcit᷑ ad hebꝛe.xj.in glo. ꝓmiſſionẽ pi
us pater teneno quẽ ꝑ hũc opoꝛtebat impleri quẽ deꝰ iu⸗
bebat occidi non beſitabat ꝙ ſibi reddi poterat ĩmola⸗

l

—

.⸗ — — I
Qiiaz „R voli AMWι )*

E l.ad + aE5

tus:que dari potuit nõ ſperatꝰ. ergo pᷣcepit dñs abꝛahe
y ſaac imolart qð tñ ipᷣe nolebat. Contra. aut dno p⸗
cepit abꝛabe qð volui: aut qð noluit.nõ qð voluit:quia
reuocauit:ꝗᷓ qð noluit.g aliud fuit in ſigno aliud in vo⸗
luntate.ſiue aliud in oꝛe:aliud in mente. Sʒ qñ ſic ẽ: eſt
duplicitas. in deo fuit duplicitas:̊ hoc ẽ inconueniẽs
4l Item imperiũ ſiue pꝛeceptũ eſt ſignũ volũtatis dei cir
ca illud qð pᷣcipit᷑:ſ̊ imperiũ fuit de imolando yſaac:er⸗
go ſi nõ vellet ꝙ ĩmolaꝛet᷑:eſſet falſitas ſigni ⁊ mendaciũ
in deo:hoc aũt ẽ incõueniens &̊ pᷣcepit qð noluit. So⸗
lutio.dicendũ ꝙ ſicut dĩc ambꝛo. in li.ð pr̃iarchis qñq;
aliꝗd iubendo ſignificamꝰvelle fieri qð tñ nolumꝰ: p ta⸗
men exꝑimentũ obediẽtie querimꝰ.ſicut abꝛabam a dño
temptatꝰlegit᷑ ⁊ iuſſus ſiliũ imolare quẽ dñs ab eo nole/
bat occidi et h̊ ꝓbat am bꝛ.qꝛ dixit ei dñs nõ mittas ma⸗
num in pueꝝ ⁊c.affectuzʒ ingꝗſiui nõ factũ exegi.tẽptabat
affectũ patris ſi dei pcepta pferꝛet filio. ex qͥ accipit᷑ hec
diſtinctõ.q eſt pꝛeceptũ ꝓbatõnis:⁊ ẽ pᷣceptũ executõis.
2 vult ꝙ in p̃cepto ꝓbatoònis ſigniſicamꝰfieri qð fieri no
lumꝰſ̊ tm̃ erꝑimentũ querimꝰ.in ſcepto executõis ſigni
ficamus fieri qð fieri volumꝰ. vñ in pᷣcepto ꝓbationis ?
volũtas de pꝛeꝑatõne ad actũ ſolũ: ⁊ nõ de actꝰ impletõ⸗
ne. in pᷣcepto erecutõis eſt volũtas de impletõne actꝰ:pꝛe
cepiuin ꝗᷓ̊ qð fecit dnñs abꝛahe fuit ꝓbatõnis nõ executio
nis.vñ nole bat niſi ꝙ pᷣꝑaret filiũ ad ĩmolandũ:ſicut et
fecit. ꝓpter hoc dicit ambꝛo. affectuʒ inꝗſiuit nõ factum
exegit:⁊ ſic nõ pᷣcepit niſi qdð voluit.¶ Ad illud qð obici
tur de duplicitate rñdet diſtinguẽdo.·ꝙ eſt quedã dupli⸗
citas in intellectu vt large accipiat᷑ intellectꝰetiã ꝓ inter
pꝛetiua et hec eſt in indicatiuis locutõnibo.verbigra.qñ
cogito ĩ intellectu de aliq̃ re ꝙ ſit.⁊ dico ꝙ nõ eſt vel eõ
uerſo ꝗa ↄtrariũ dico ei qdð cogito.⁊ ideo qꝛ ad eandẽ vi
ꝑtinet:hmõi ↄtrarietas facit duplicitatẽ. Ytem ẽ quedaʒ
vuplicitas in affectu vt in optatiuis locutõnibo. vt ſi di⸗
cam vtinã legerẽ. ⁊ ꝑ hanc locutõeʒ deſignat᷑ veſideriñ le
gendi ſiue volũtas.vñ ſi nõ eſt volũtas legendi.ↄpatõne
eiuſdeʒ vio ſcʒ aſfectꝰerit ↄtrarietas ⁊ ita duplicitas. ſic
aũt nõ eſt in diuia volütate. Iieʒz ſiẽ optatiuũ ſignat de⸗
ſideriũ:ita imꝑgatiuũ ſignificat imperiũ ex ꝑte pcipiẽtis
vt cũ dico occide illũ. Ipm aũt verbũ ſignificat ex natu⸗
ra ſui occiſionẽ. modꝰaut ſigniſicat imperiũ er ꝑte pᷣcipi
entis. ita ſignificat᷑ me im ꝑare de occiſione illiꝰ. Pꝛete
rea notandẽ oꝛdo iſte pꝛiꝰaut ẽ opus rõnalis ⁊ pꝰvolũ/
tatis ⁊ tercio iraſcibił.ↄgnoſcit em qð optat.⁊ pꝰ ↄñter
volũtatẽ ſeqtur imperiuz.nullꝰ em̃ recte imperat niſi ad
aliqð volitũ.⁊ ideo imperiũ qð eſt vᷣtutis im ꝑatiue:ſig⸗
ficat volũtatẽ pꝛeambulã imꝑantis.⁊ volũtae ſemꝑ ẽ cir
ca actũ impandi ⁊ nõ ſemꝑ circa im ꝑatũ.qꝛ nõ ſempꝑẽ il
lius qdð imꝑat᷑: lʒ ita accipiat ille cui fit imperiũ.Dicen⸗
dum volũtas dñi fit vt pꝑaret occidẽ: nõ vt occidet.
4Ad alið dom. ꝙ vᷣba duplicẽ hñt ſenſũ.ſ.quẽ faciũt ⁊ i
q̊ fint.ĩ pcepto & ſꝑ dʒz attẽdi ſenſus in qͥ fit:ſᷣ ñ ſꝑ ſenſus
quẽ facit. vñ obediendũ ẽ ſꝑ pᷣcepto in ſenſu in qͥ fit:⁊ nõ

iꝑ in ſenſu quẽ facit. vñ iuxta hᷣ ſumit᷑ quedaʒ ccretalis

q in omi pcepto qtumcũq; legittime exceptones ſũt ad⸗
mittende. Sic in voluntate dñi erat ꝙ abꝛaha pparet
ſe ad imolandũ filiũ:ita in ̊ ſenſu erat ei pceptũ ⁊ nõ in
ſenſu qͥ faciebat.et ſic nõ fuit falſitas nec mendaciñ ĩ ipo
nec in ſigno ſue volũtatis. ¶ Sed adhuc obijcit. lic ons
pꝛius pcepit ꝙ abꝛabã occideret 2 vᷣbo p̃cipiẽdi ſignifica
vit ſe velle hoc:pᷣceptum em ſignum ẽ voluntatis eiqui
pᷣcepit.et nõ voluit bec:̊ duplex fuit.q IJtem cũ vires oꝛ
dinate ſunt. pᷣus eſt opus rõnis ĩ cognoſcẽdo.deinde opꝰ
voluntatis in optando. texcio opus iraſcibilis in imꝑan
do. nullꝰꝗᷓ im ꝑat niſi ob aliquod volitum: ergo imperiu
eſi ſignum voluntatis circa aliquod volitum.2⸗ videt ꝙ
potius de ipſo imperato qꝙᷓ de alio:ergo imꝑando ſigna⸗
uerat ſe velle aliꝗd quod im ꝑabat ⁊ nõ volebat · ergo ei⸗
tetur duplicitas. Ruſio. dicendũ ꝙ imperiũ ſignum
eſt voluntatis eius qui imperat.⁊ non ſemper ſignuz eſt
volũtatis ðᷣ ipſo imperato. vñ dicimꝰꝙ bec eſt falſa. ver

DBaole wmiyear au aAG wp o

RlN Ppnen

hoß
imno
tate
gtſi
ige
nu
ſoli⸗
ſnin
ſoͤſe
telln
imol
lore
ſace
ra
nus:l
ho
fſa
Prort
aen
ſd
fubo
ſſne
icgn
Ne⸗
ad
ee
an
In
Nn
frl.
pie
od
üti
Pifie
ſiſ
hunin
⸗
dol
dee

;

W
nunſigs
iudi 0

konncni⸗
Nns dicr
pſohrer⸗
nghei
t⸗ O
ſchis
unden
anad⸗
iheonce
nitkngnn
cthae
ierupihe
ucgeenii
nigfein
tutiß ſe
phatine
en ine
Söneocben
gnöcnentn
nciſt
ntnöfuon
ludor
gedidupt
enäppe
ekbigiugi
nöck tei
NN ancifi
mighetg
onN
nceie
mtir⸗
gettsſe
iſgnu⸗
ſefepin
1t ernan
rgeen
lis Peet
woli
iPhü
erurnin
Naneſf
olenpi
jö ſennil
erii Din⸗
vr aatti
giſweirt
heis
niunn
amrtitis
eoit
hiſtone
tignon
i iiß
fichfa
iste
hitet
Nincech

nſt
oſnt
ſpen
ſſu
,
ie

—
.

Nueſtio
bo pcipiẽdi ſignificauit ſe velle qd pcipiebat: ſcʒ abꝛahã
imolare y ſaac.Qñq; em̃ verbũ im ꝑandi ſignificat volũ⸗
tatem imꝑantis de ipo imꝑato.vt in pᷣcepto executionis
vt ſi dicat᷑ ſeruo.fac ignem.et reuera volo ꝙ aliqñ faciat
ignem.aliqñ ſignificat voluntatẽ im ꝑantis nõ de ipſo ĩ⸗
ꝑato ſed de aliquo in imꝑato.et tũc nõ eſt ipᷣm imꝑatum
volitũ ſm ſe:ſeð aliꝗd in im ꝑato. In pñti aũt caſu ita ẽ
ꝓ voluntas imꝑantis non fuit de ipo imꝑato ſed de aliqᷣ
in imꝑato.⁊ hoc ꝓprium eſt in pᷣcepto ꝓbationis.ſci. lz vt
nõ velit quod pcipit ſᷣm ſe:ſ̊ velit aliquid in illo.dicitur
autẽ aliqꝗd eſſe in illo qð pꝛecipit᷑:qdð ita eſt in illo qð ne⸗
ceſſario eſt in illo.vnde differentia eſt inter bec duo velle
imolare y ſaac:et p̃paraꝛe ſe ad imolandũ. on eĩ imo⸗
lare yſaac nccio ↄtinet᷑ velle imolare yſaac nam poſſet h
facere aliquis ↄpulſus:ſed imolare yſaac neceſſario ẽ p
pharaꝛe ſe ad imolandũ.et hanc pᷣparationẽ voluit domi/
nus:licet nõ voluerit actum imolandi. vnde fuerunt ibi
duo d quibo ſuit voluntatis.pꝛimũ eſt imperiuʒ imolã⸗
di yſaac.voluit em̃ imꝑare quod imꝑauit.alterũ eſt pꝛe⸗
ratio ad imolandũ.terciũ eſt qð nõ fuit volituʒ pᷣm ſe
cʒ actus imolandi. m ſe dico:qꝛ in illo aliqꝗd voluit:nõ
illud quod fuit imꝑatũ.et eſt queſtio inter pᷣdicta duo.et
Fm hoc non valet illa argumentatõ. pᷣcepit imolatõnem
yſaac et nõ voluit:ergo fuit duplex.a hoc quia voluit a⸗
liqd in illa ſeʒ preꝑatõnem. Et ſi addat᷑ ꝙ ſignificauit ſe
velle imolatoneʒ: illa neganda eſt.ꝗa nõ ſignificauit boc
tñ bene ↄcedim ꝙ abꝛaham credidit ꝙ dñs vellet iſtum
terciũ ſcʒ actum imolandi yſaac.et ita plus fuit in volũ
tate recipientis q; pꝛecipiẽtis.et ꝑ hoc ptz ſolutio ad ſe⸗
quentẽ obiectõnem ſcʒ qua oñdit ꝙ in pcepto illo fuit ſi⸗
gnum falſi.vnde nota ꝙ aliter ẽ in optatiuis locutõibo.
vt ſi diceret vtinã occideꝛes yſaac.verbũ em̃ optandi pꝛo
pꝛie ⁊ directe ſigniſicat optatõnem ſiue voluntatẽ de illo
q dicit᷑ optari:et ſi nõ optatur eſt ibi duplicitas. vᷣbuʒ
aũt imꝑandi ſᷣm ſe⁊ directe:non ſignificat voluntatẽ:ſᷣ
er ꝓpꝛia ſignificatõne ſignificat imperiũ:ſicut ex ꝗꝓpꝛia ſi
gnificatõne optatiuũ voluntatẽ.et ideo ſiẽ optatiuũ non
põt ſignificare volũtatẽ niſi de eo qð dicit᷑ optari:ita ver
bum imꝑandi nõ põt ſignificare imꝑium tæ alio qᷓ de il⸗
lo qð imꝑat᷑.ſᷣ̊ cũ eius ſ ignificatõ non ſit ꝓpꝛia ⁊ directa
e volũtate:nõ eſt mirũ ſi ſignificare põt voluntatẽ.non
de eo qð imꝑatur:ſed de alio.

Deinde queritur .S. j.
de ꝓbibitõne. videt᷑ aũt ꝙ dñs pᷣceperit qð nõ voluit ma
the.viij.ſuꝑ illud. Ylide nemĩ dixeris.glo.tacẽ iuſſit:nec
tn taceꝛe potuit. Non qꝛ voluit qð nõ potuit:pᷣ dat exem
piũ vt ſin in magnis qͥ faciũt latere velint: et tñ nõ dicit
Aldath. viij. illud ꝓmulgauerit: B marci. j. dr ꝙ egreſ⸗
ſus cepit p̃ᷣdicare ⁊ dinuigare ſermonẽ. dic ibi glo.non
ga voluit qð nõ potuit:qa om̃ia q̃cunq; voluit fecit: ſᷣ do
cet nra bñficia repꝛimi nõ tam a mercede pecunie vᷣ etiã
gre. Ex glo. etiã videt᷑ ꝙ pcepit qð nõ voluit. ga ex qͥ om⸗
ma qcũq; voluit fecit.⁊ iſiud ſecutuʒ eſt nõ tacuit:q̊ nõ
voluit q taceret. ¶ Itez pcepit taceri. aut Ovoluit taceri.
aut nõ voluit:ſi voluit taceri et effectꝰnõ eſt ſecutꝰga iſte
nõ tacuit:g voluit qdð nõ potuit:ſ hoc eẽ nõ põt g̊ in veri
tate nõ voluit taceri. et pᷣcepit taceri:ꝗ̊ pᷣcepit quod non
voluit: ̊ duplex fint. Si pcepit qð nõ voluit hr ꝓpoſituʒ
[Btem querit᷑ qualtr intelligit᷑ glo.illa ſu ꝑ mathᷣ.taceri
iuſſit ⁊c.ſi em iuſſit taceri 2 nõ potuit taceri:&ᷓ pᷣcepit qð
nõ potuit fieri? ita im poſſibile. Sʒ ↄtra h eſt ſeqns gl.
q dicit. nõ ꝙ aliꝗd voluit 2 nõ potuit:gᷓ pᷣcepit qð poiu⸗
it 1 ita poſſibile. Ruſio ex fine glo. patʒ ſolutõ vbi di
citur. Dat exem plũ vt ſui in magnis q̃ faciũt latẽ velint:
bᷣ vt. pſint alijs ꝓdant᷑ inuiti. ꝑ hoc ptʒ ꝙ fuit ibi aliquid
qð voluit ſcʒ taceri q;tum ad laudẽ ſuã ptinebat inq tum
erat hõ.et h̊ alijs dabat exemplum. et hoc dicit illa pars
vt ſin in magnis que faciunt latere velint et fuit ibi qð
noluit ſcilicet non taceri:ſed pꝛedicari ſcilicʒ ad pꝛoximi
vtilitatem ⁊ dei honoꝛem. hoc dicit illa paꝛs:ſed vt pſint

S

X.0 a. 7 fna---

xxxvij.

alijs ꝓdant᷑ inuiti.pꝛimũ dicit qtum ad ſuã laudem ſecũ
dum qtum ad ꝓrximoꝝ vtilitatem quã querebat. 4 Ad
boc ꝗ̊ quod obiccit᷑ taceri iuſſit ⁊ ita taceri non potuit:
iuſſit impoſſibile.Rñſio ꝙ nõ ſeqtur.quia is eſt ſenſus:
iuſſit taceri fugiendo ꝓpꝛiaʒ landem quod nõ potuit vti
liter fieri q;tum ad ꝓximoꝝ vtilitatẽ.et quod nõ põt vti⸗
liter fieri dicit m ius nõ poſſe fieri:licet als eſſet poſſibi
le. vñ dicit᷑ poſtea:nõ aliquid voluit qð ñ potuit. voluit
em̃ hoc pᷣdicari ad ꝓximi vtilitatem et dei laudem. ¶ Itẽ
querit᷑ pꝛecepit taceri ergo pᷣceptum fuit ſignum ꝙ volu
it illud taceꝛi.et voluit opoſitũ eius qð ẽ taceri quia vo
luit clamari:̊ fuit ibi duplicitas. Rñ.iam dirimus ſu⸗
pꝛa.ꝙ pᷣceptum licet ſit ſignum volũtatis:non tamen eſt
ſignũ eius ſemꝑ quod precipitur:ſ ſignuʒ eius ꝙ ſubeſt
aliquod volitũ circa iilud. vnde quodãmodo ſiue ſᷣm gd
eſt volitũ.ſcilʒ qtum ad hoc ꝙ aliquid in illo vel contꝛa
illud eſt volitũ.ſimpliciter aũt non:⁊ ita eſt hic. MQaz ta
ceri fuit volitum bhoc eſt ᷣm quid ſcʒ qtum ad ꝗꝓprie lau:
dis vitatõneʒ.oppoſitum eius ſclicʒ non taceriet pᷣdicaꝛi
volituʒ fuit ſimplr: ꝗpter ꝓximi vtilitatem et dei gloꝛia.
Item pꝛeceptuʒ fuit lepꝛoſo vt taceret.et fuit pᷣceptum
obligatoꝛium marime cũ eſſet licitum qð pꝛeciperet᷑ qð
patet abꝛaham tenebat᷑ occidere filium ex p̃cepto domi⸗
ni qꝛ pceptum erat obligatoꝛiũ et etiã quia credebat deũ
velle illud:nõ tm̃ ex pcepto ſed ex cõſcia ſua tenebatur ſᷣ
boc malũ erat in genere.ᷓ ſi ad illud tenebat᷑ abꝛabã ex
pᷣcepto:gꝙ̊ multomagis leproſus tenebat. Cont. tene⸗
batur ex illo pcepto tacere et nõ tacuit:q& tran ſgreſſoꝛ fu⸗
it pᷣcepti.ergo peccauit moꝛtatr. pari rõne ita eꝛit in cete
ris.hoc autem eſt ↄotra glo.que dicit.ꝙ pꝛecepit taceri et

tacere nõ potuit.ergo ei imputandũ nõ fuit.et etiam cũ

maius bonum ꝓueniret ex manifeſtatõne qᷓ ex taciturni
tate. Item inſtinctu caritatis hoc fecerunt ceci vnð ſi u
per illum locum. Math.ix.egreſſi ceperũt p̃dicare non
potuerũt tacere memoꝛes pꝛioꝛis gre:reſtat ꝙ nõ pec⸗
cauerũt.¶¶ Item volũtas dei fuit ꝙ nõ tacerent clama
rent.obedire aũt eſt volũtati ſuꝑioꝛis ſatiſfaceꝛe nõ fu
erũt inobediẽtes ̊ nõ peccauerũt. Rñſi io a pᷣncipio ex
pᷣcepto tenebant᷑ tacẽ:ſᷣ poſtea dño inſpirante intellexert

cãm pᷣcipiendi ſcʒ vitatõeʒ.intellexerũt etiã vtilitatez fu

turã alijs ex p̃dicatõne ſiue manifeſtatõne. ⁊pt᷑ maiorẽ
fructũ ꝑceperũt h̊ dominũ velle lʒ nõ deceret en dicẽ. ml⸗
ta em̃ volumꝰdicere tñ erubeſcimꝰ: etiã diceꝛe nos non
decet.⁊ iõ dicimꝰnec lepꝛoſuʒ nec cecos peccaſſe.⁊ nõ va
let p̃dicta argumẽtatõ tenebat᷑ facẽ ex pcepto ⁊ nõ tacue
rũt:̊ traſgreſſi ſunt.qꝛ addendũ eẽt ⁊ volũtatẽ dñi no in
tellexerũt.tandiu gᷓ tenebant᷑ tacẽ qᷓdiu nõ aduerterunt
dni volũtatẽ.vñ elegant᷑ dictuʒ ẽ iuſlũ iuſto Zriũ eſt. qm̃
iuſtũ ẽ tacẽ qð pᷣceptũ eſt:⁊ iuſtũ ẽ illud p̃dicare ad lau⸗
dez dei. ¶ Ytez ſiẽ veritas tenuit duplicitatẽ in bo:ita 2
in facto ⁊ ĩ ſigno.qꝛ ĩ factis loqmur ſuo mõ ſiẽ ex veꝛbis
Queꝛit᷑ ̊ de ů̊ ꝙ dñs viget᷑ fuilſe duplex ĩ facto Luc. vlt.
vbi finxit ſe longiꝰire.Rñ.nulla fictõ dicẽda ẽ er pte eiꝰ
ß er ꝑte decipiẽtis.in h̊ eĩ ꝙ oñdit ſe longi? ire: oñdit ve⸗
rũ.qꝛ ita fuit poſtea.ſ.ꝙ lõge iuit ab eis ſ̊ non tũc. Ipſi
aũt accipiebãt ꝙ tunc eẽt longe iturꝰab eis:ſ h̊ falſi nz. et
ita ex ꝑte accipiẽtiũ.Et attẽde ꝙ hec eſt duplex. oñdit ſe
tũc longiꝰire ab eis.qꝛ li tũc pt determiare li ituꝝ ⁊ ſic ẽ
falſa.vel pt᷑ determĩare li ondit: ⁊ ſic vera.vñ dom ꝙ ſig
ficauit ſe hr̃e in ꝓpoſito iter vlteriꝰ. vt ſigficaꝛet ꝙ in re⸗
ſurꝛectõe nõ eẽt ↄpletõ:ſ oꝑtint ſeg aſcẽſionẽ vt dic ang.
ita ſit veꝝ ſignu ſcʒ alicꝰ vlteriꝰ. vñ ipᷣe ptꝰ euanuit ab
oculis eoꝝ:ad h̊ deſignandũ ꝙ non eſſet diu cum eis q;⸗
tum ad ↄuerſationem coꝛꝑpalem.

Mem brũ ſecundũ;

Cðo qꝛit᷑.an poſſit deꝰpᷣciꝑe õ legẽ natalẽ.
Ad qð ſic Ro.xiij.oĩs aĩa pt̃atibo ſublimi
oꝛibo ⁊c.gl.mãdaiũ ſuꝑioꝛis ſoluit manda

tiũ inferioꝛis: ̊ lex etna ſupioꝛ ẽ lege naturali igit᷑ ſoluit

mãdatũ legis natał:q̊ᷓ deꝰ pr pᷣeiꝑe ʒ legem naturalem.
4 1 J
= „9 N* Zuando Lu PN.oy
r ſh Por νd
.“△½

F n

WEr

.ρdhs ene e

Item anſel. in li. Cur deus homo. nihil decens eſt aut

iuſium:niſi qð deus vult.ergo ſi vult aliquid illud eſt iu

ſium. ſi pcipit ↄtra legem naturaleʒ: illud eſt iuſtũ. ſea

quicqꝗd eſt iuſtũ illud põt p̃cipere: ↄtra legẽ naturalem
põt pᷣcipere. Contra.ꝗcunqʒ pcipit ſu inbonoꝛatiõeʒ
pcipit ↄtra ſe.ſi ꝗ̊ᷣ dens nõ põt pᷣcipere ↄtra ſe:nõ põt pꝛe
cipere ſuã inhonoꝛatõeʒ:ſed inhonoꝛatio dei eſſet vt crea
tura nõ ſu bijceret᷑ creatoꝛi:̊ non põt iſtud pᷣcipere ↄtra
legem naturalẽ. ¶ Iem in li. de regulis theologie ſi umit
quedã ꝓpoſitio ab aug:ꝙ creatoꝛ nature nibil facit ↄtra
natuꝛam. ga ſi ſic: faceret ↄtra ſe.⁊ ſic ſe bʒ creatoꝛ ad na
turaz: ſic ſex eterna creatoꝛis ad legeʒ nature: ᷓ creatoꝛ
ꝑ legẽ eternã nõ põt pᷣcipere ð legem nature. Solutio
dicendũ ſicut b Ro.xj. naturã inſertus es ibi ð natu⸗
ram tripłr.et ſumit᷑ diſtinctõ illa ab aug. ð fauſtuʒ id eẽ
ↄtra naturã dicit apłs qð eſt ð cõſuetudinẽ nature quaʒ
noticia hũana cõpꝛehẽdit.xvt ꝙ ſurculus fructũ ferat ra/
dicis. In oꝛiginali hr vt oleaſter inſertus in oleo nõ ole
aſtri baccas ſed oliue pinguedinẽ ferat.hoc modo 5 na⸗
turã eſt facere ð vim inſita nature ſᷣm ꝙ natura appellat᷑
natuꝛalis vis vel pᷣncipiũ natuꝛale inditũ a cꝛeatõe· qð ẽ
pᷣncipiũ motus vel getis.ſicut ignis ꝙ ferat᷑ ſurſuʒ ad H
bʒ naturalẽ vim ſibi inditam. Alio modo dr ↄtra natu⸗
ram ʒ naturalẽ poſſibilitatẽ inditã.vt de illa poſſit deus
facere quicꝗd vult et q;ẽtum ad hãc dicit aug. ii. de? crea
toꝛ et ↄditoꝛ omniũ naturaꝝ nil g naturain facit.id eniʒ
erit cuiq; naturale qð ille fecerit:a qͥ om̃is modus nume
rus et oꝛdo nature. Alio mõ dr ↄtra natura.i.ð ſumme
nature legem ⁊ hec ẽ ſumma natura q eſt in deo regulãs
alias naturas. 7 de hac dic. Cont illã vo legem ſumme
nature a noticia bũana ſemotam tam deꝰ nuſlo mõ facit
ꝙᷓ ↄtra ſeipᷣm nõ facit.lex igit naturalis põt dici fm illã
ſummã naturã in deo q̃ regulat alias.⁊ ſic ð legem natu
re nõ põt deꝰ:ꝗa hec natura ſumma idem ẽ qð ipſe. Vel
lex nature põt dici ſm oꝛdinẽ creature ad creatoꝛem ᷣm
ſubiectõeʒ. vt de ea faciat creatoꝛ quicqd vnlt.⁊ ei obedi
at natura:vel naturałr vt irꝛõnalis: vel volũtarie vt rõ⸗
nalis. Et ↄ hanc ſilr nõ põt ſicut nec ↄ ſe.vel põt dici lex
nature lex ᷣm oꝛdinẽ curſus nat᷑e inditi ⁊ modo legẽ
nature pt pᷣcipere.¶ Ad pᷣmo obm intelligendũ äᷣm bim
berñ.q diſtinguit ncciuʒ tripłr et ibi idẽ ncciuʒ ẽ qð pᷣce
ptũ dicẽs.ncẽium in hec tria ſbdiuidit᷑.ſtabile: ĩuiolabi
le ſiue ĩmobile:incõmutabile.Stabile qð ita ẽ nccẽ̃inʒ vt
nõ cuilibet hoĩm mutare illud fas ſit niſi ſolis diſpenſa
toꝛibo mĩſtroꝝ dei.vt regule ſcẽoꝝ ⁊ eccliaſtica inſtituta
eceſſariũ inuiolabile intelligo.nõ ab hoĩe inſtitutum
ſ̊ diuimtꝰ ꝓmulgatũ. niſi ab eo ꝗ tradidit:mutari oĩno
nõ patit᷑.vt nõ occides.nõ mechaberis nõ furtũ facies.
Mcciuʒ imutabile vidr̃ ↄgꝛuentiꝰqᷓ; qð ita ↄſtat diuĩa ra
tõne firmatũ vt nulla ex cã poſſit ab ipſo deo aliq̃tenus
imutari.vt mandatũ caritatis:⁊ mãdatuʒ pᷣme tabule.
Pꝛeciꝑe ꝗ̊ caritatẽ vel fideʒ:ẽ pꝛeciꝑe ð legẽ nature q̃ ẽ
ipᷣe.⁊ ideo ad talia nõ pt᷑ ſe extendẽ diuinũ pᷣceptũ vel ꝓ⸗
bibitõ vt ſcʒ pᷣcipiat iſta vel ꝓhibeat illa.¶¶ Ad ſcvðᷣam
rõneʒ dicendũ. ꝙ nõ ꝓcedit rõ illa: ſic nec iſta.ſi eſt hõ:ẽ
Srõnalis.j ſi ẽ hõ moꝛtuꝰ:ẽ rõnalis lʒ em̃ rõnale ſequa⸗
tur ad hoĩem:nõ tñ ſeꝗtur ad ipᷣm terciũ extra ꝓpꝛiã rati
onẽ.moꝛtuũ aũt trahit hoĩem extra ꝓpꝛiã ratõeʒ. Eodeʒ

mõ dicim?ꝰꝙ ad diuinã volũtateʒ ſeꝗtur iuſtũ eſſe:qñ nõ

addit᷑ ei aliꝗd qð trahat ipᷣm extra pꝛiã ratõeʒ: ſ̊ cũ dr
edvult pᷣcipere ð legẽ nature:ſi lex natuꝛe accipiat᷑ ſcðo
⁊ tercio mõ:iam trabit᷑ extra ratonem ꝓpriam.

Membrum teꝛcium

Onſeq̃nter q̃rit᷑.an deꝰpoſſit pᷣcipere an ꝓ
hibere d ius moꝛale decalogi.⁊ maxie qtũ
ad pᷣcepta ſcde tabule. Ad qð ſic anſel. in
li. cur deꝰhõ.et aug.in li.de lib.ar. Liber⸗
tas nõ eſt niſi ad id qð expedit vel decet:q̊ ſi nõ decet deũ

aliqd inoꝛdinate:nõ faciet h̊ ex libertate: ſᷣ ſiłr nõ decet

ipſuʒ pᷣcipere inoꝛdinate: ſi nõ põt faceꝛe niſi qð libeꝝ
eſt et decens:ↄſtat ꝙ nõ põt malũ pᷣcipere.cũ nõ poſſit pᷣ
cipi niſi inoꝛdinate:ꝗ̊ iſia foꝛnicari occidere furtũ facere
cuz ſint mala de ſe.nõ põt illa pcipere ð pᷣcepta cecalogi
q̃ ſunt.nõ foꝛnicaueris nõ furtũ facies ⁊c.¶ Item videt᷑
ꝙ nõ poſſit facere ↄ illud.nõ falſum teſtimoniũ dices.qͥ⸗
niam deꝰnõ põt pᷣcipeꝛe ↄtra ſuã voluntatẽ:ſed ipᷣe nõ pt
velle falſum ſiẽ̃ dicit aug.ↄtra fauſtũ.qm̃ nõ eſt in dei vo
luntate vt in eo ſit aliqð falſum qð veꝛũ eſt ⁊c.̊ non põt
p̃cipere ðↄ hoc pᷣceptũ nõ falſum teſtimoniũ dices. Ite
videt᷑ ꝙ nõ poſſit ð hoc pᷣceptuʒ nõ occides.ſiẽ nec pote
pᷣcipere foꝛnicari nec mechari.qm̃ occidere dĩic defoꝛmi⸗
tatem. ſi nõ põt illa pᷣcipere:nec iſtud.qꝛ deꝰ nõ põt pᷣci
pere defoꝛmitatẽ. Itẽ ↄcupĩa auertit animũ a bono in⸗
cõmutabili:ſ̊ deꝰnõ põt pᷣcipere vt aliq̃ creatura auerta
tur ab eo:ꝗ̊ nõ põt pᷣcipere ↄtra hoc nõ ↄcupiſces. IJteʒ
ſimilis ẽ defoꝛmitas in furtu⁊ in coitu cũ aliq virgie.qa
in vtroq; vſurpat᷑ res nõ ſua. ſicut nõ põt pᷣcipere coꝛe
cũ virgine:ita nec furtũ facere. Contra.furtũ dic con
trectatõeʒ rei aliene.ſi aũt dñs cniꝰres ſunt vellet ꝙ nõ
eſſet ibi ↄtrectatõ rei aliene ſed ꝓpꝛie:nõ eſſet ibi peim in
cõtrectando:&ᷓ ſitr videt᷑ ꝙ de volũtate dñi ꝑmittente poſ
ſim coire cũ virgine.qdð eſt incõueniẽs:q̊ nullo modo ⁊c̃.
Itẽ deveſt ſup ius nature.ſuꝑioꝛ aũt n alligat᷑ iure in⸗
ferioꝛis:̊ nõ artat᷑ deus ad iſta:q̊ põt pᷣcipere ð hec oĩa.
Item exo.xij.pᷣcepit hebꝛeis expoliatõneʒ egiptioꝝ. er
go pcepit ↄtrectare rem alienaʒ inuito dño. tra illud
pᷣceptũ nõ furtũ facies:g ſiłr põt pᷣcipere ð alia. Item
berñn.in li.de diſpenſatõe ⁊ pᷣcepto dic.inuiolabile neceſ
ſariũ intelligo qð nõ ab hoie inſtitutuʒ pᷣ diuinitꝰ ꝓmul⸗
gatũ niſi a deo ꝗ tradidit.mutari oĩno nõ patit᷑.vt ñ oc⸗
cides.nõ mechaberis vł reliqua p̃cepta ſcde tabule.nec
cuiqᷓ; hoĩm ex aliq̊ͥ aliquid ex aliquo pᷣcepto hoꝝ ſoluere
licuit aut licebit.deꝰtñ hoꝝ aliquod qñ voluit ſoluit.ſiẽ
cũ hebꝛeis egiptios ſpoliari ſiue qũ ꝓphaz cũ mliere ſoꝛ
nicaria miſceri p̃cepit.ex qͥ patʒ ꝙ pt᷑ pᷣciꝑe ð oĩa pᷣcepta
ſcde tabule.¶ Itez aug.in q̃ſtõibo ſuꝑ exo.xxiiij· lex eter
na ĩ medio quedã poſuit.vt ĩ eis vſurpãdis merito repᷣ⸗
hendat᷑ audacia.in exeqᷓndis iuſte laudet᷑ obia.et ponit
exemplũ de abꝛabã imolante filiũ ſuũ er ci obia. Que⸗
daz el ſunt mala m ſe q̃ nullo mõ pñt bñ fieri. Quedaʒ
at᷑ ſunt indr̃ia.quedã media ſic occidẽ. qð bñ pi fieri ſiẽ
abꝛahã bñ potuiſſet imolaſſe filiũ ſuũ:ſᷣ eiuſdem auẽtis
ſũt oĩa pcepta ſede tabule:ſiẽ pt᷑ pciꝑe ð illð ñ occides.
q; poſuit occidẽ in medio:ita pt circa alia. Quidã aũt

diſtinguũt h dicũt ꝙ ẽ nat᷑a vt nata.q dictat aliquẽ co

gnoſcè aliquã ad ↄpuandã ſpẽʒ. vñ hec nata dictat aſer⸗
uatõeʒ ſpẽi ⁊ ſingtaꝛis.Et ẽ nat᷑a vt rõ q dictat agnolce·
re vnd ſue ſpẽi ⁊ nõ płes.Et eſt rõ vt rõ ꝗᷓ dictat ↄgnoſcẽ
vnã ſibi ↄiugatã.Cont᷑ naturã pᷣmo mõ ẽ pᷣceptũ occidẽ
di. naturã lcdðᷣo mõ fuit ꝗ iacob habuit q̃tuoꝛ vxoꝛes.
ʒ naturã tercio mõ fuit ꝙ abꝛabã ↄgnouit ogar. dicũt
ꝙ ↄ naturam pᷣmo mõ nõ pĩ opciꝑe. ʒ illa ẽ mechari
qꝛ nõ ẽ ꝓpt ↄſeruatõeʒ ſpẽi vel indiuidui ſᷣ ꝓxt delectatõ⸗
nẽ ſolã.⁊ iõ nõ pt᷑ pciꝑe mechiam:bᷣ ð naturã ſcðo mõ et
tercio pr᷑ pꝛeciꝑe.ſq iacob ples vxoꝛes bũit.⁊ ꝙ abꝛahã
ↄcubuerit cũ agar.⁊ ſic ð pcepta ꝓut emanant a iue na
turali.ſco mõ ⁊ tercio mõ pt᷑ pcipere nõ ꝓut pᷣmo modo
Cont᷑ occidẽ eſt ð ↄſeruatõeʒ ſpẽi⁊ indiuidui.ſi ̊ pot
pcipere occidẽ ſiẽ pizʒ ex dictis:& põt pᷣcipere z naturam
pmo mõet ð pᷣcepta emanãtia ab illa.Et bhoc etia cõfir⸗
mat᷑ qm in euãgelio ↄſulit dñs ꝙ ſe caſtrenti hoĩes ꝓpter
regnũ celoꝝ:ſed hoc eſt cõtra ↄſeruatiõem ſpeciei: põt
p̃cipere cõtra naturã pꝛimo modo.et ſic vniuerſalr con⸗
tra pcepta ſcðᷣe tabule. Alij dicunt ꝗ eſt quoddaʒ ma⸗

lum qð deo non conuenit pᷣcipere: ꝓpter illam que in ipo

eſt cefoꝛmitatez. 7 tale eſt mechaꝛi. Et eſt aliquod bonũ
contra quod deo nõ ↄuenit pᷣcipere. quia tale bonum eſt
et tantum: ꝙ non recipit compenſationem. vnde dicunt
ꝙ abꝛabe non potuiſſet dominus pꝛecepiſſe ꝙ nen crede⸗

cun
penſu
enere:
temn t.
giinp
nanſ
vn
oſin
niafee⸗
sfuit
lus nen
poſtun
ſetantich
fibaberi
nphui
onec
rtob
curonch
nſe
pong
covetiog
ſeribona
waep
wöpen
ſidona
moſue
aume
nn
nntnt⸗
glurofn
yo mn
Nton.
Noſibje
Ulemriſ
ſeſtſ
ſötoli
heett⸗
hunfre
Mmenqre
fetſſe⸗
liiuon⸗
ceatore⸗
iaſie
mnſe
Noͤnnd
inponi
ſummnol
Mhutabie
Anente
Naenn
ſoeze
hnetb
Ai
efſon
nſtm
Pin
fne
gihen
rn
nli
Nen
ſem
nhan
N
Mone
Emund
—
N4
ſil

Nueſtio

ret deum incarnandum:eo ꝙ tale erat quod non recipit
ↄpenſationem.occidere aũt hominem licet ſit malum in
genere: tamen in ſe non habet defoꝛmitatẽ ſicut mechari
Item tale eſt quod recipit dei ↄpenſationẽ ſicut pacẽ rei
publice:qᷓtum ad interfectõʒ furũ et maleficioꝝ. et mul⸗
tiplicatõeʒ eccłie:qtum ad interfectõeʒ hereticoꝝ eoꝛuʒ
qui impediũt multiplicari eccłiam. 1 nõ eſt ſumile ð iſto
actu ſcʒ mechari et de iſto. Sed non videtur hoc eſſe ve⸗
rum. ſ.quia iſtud deum nõ eſſe incarnandum nõ recipit
openſatõneʒ ꝙ deus nõ poſſit pᷣcipere oppoſitum iſtius.
quia recipit ↄpenſatõnem vt dicit oug.ꝙ alius modꝰſa
lutis fuit poſſibilis ſed nullus ↄuenientioꝛ et inqtũ nul⸗
lus ↄnenientioꝛ nõ recipit ↄpenſatõnem: ſed tamen reci⸗
pere poterat ↄmutatõnẽ.et ſic dñs potuiſſet pcepiſſe op⸗
poſitum: et tũc illud ſcʒ deum fuiſſe incarnandũ nõ fuiſ⸗
ſet articulus.¶¶ Item ad hoc quod dicũt.ꝙ iſtud mecha⸗
ri habet in ſe cfoꝛmitatem. et non conuenit precipere
eo: ꝓ quanto dicatur habere defoꝛmitatem. Mam pa⸗
ri ratõne cum yſaac eſſet innocens.yſaac innocenteʒ oc⸗
cidere:habebat in ſe defoꝛmitatem: ergo cum eſſet inno⸗
cens non cõueniebat deo pꝛecipere yſaac occidi.⸗ Item
quod in ſe non eſt malum ſed indifferens vel licitum:peꝛ
pᷣceptum potuerit fieri malũ.vt comedere pomum. ergo
ecõuerſo quod in ſe eſt malum:ꝑ pꝛeceptum ſcilʒ dei põt
fieri bonum:ergo tam mechari qᷓ; occidere ⁊ hbuiuſmodi
ꝑ pꝛeceptum poſſunt fieri bona.¶ Sed contra. licet deꝰ
pꝛeciperet ꝙ abꝛabam imolaret yſaac:et non volebat ni
ſi bonum:ergo illud erat bonum.eꝛgo eius oꝓpoſitũ erat
malum ſcilicʒ imolare yſaac:non eꝛgo ex pꝛecepto dei fa
ctum eſt bonum: multomagis nec alia. Solutio.dicẽ⸗
dum.ꝙ ius decalogi emanat a iure naturali.ius autem
natnrale reſpicit oꝛdinem creature de ſe vel ad aliaʒ cre⸗
aturam. Item reſpicit oꝛdinem creatuꝛe ad deum.ſupꝛa
ius nature pꝛimo modo dictum eſt lex eterna:que reſpi⸗
cit oꝛdinem creature ad œum. vt ſcilicet quelibet creata
xo ſubijciatur ⁊ ad deum tendat tanqꝙᷓ ad fineʒ. Supꝛa
autem iſtud ius nõ eſt aliud.quia hoc eſt quod dictatur
vt deꝰ ſit finis om̃is creature et dñs ·et ſic ↄtra iſtud ius
nõ põt aliquo mõ p̃cipeꝛe nec ↄtra pᷣcepta emanantia ab
eo.hoc eſt q reſpiciũt oꝛdinẽ in rõne ſubiectiõis vel finis

ſᷣ ↄtra pᷣcepta emanãtia a pᷣmo iure põt pᷣcipere h̊ eſt con

tra ea q̃ reſpiciũt oꝛdinẽ ad ſe vel ad aliã creaturaʒ.ſicut
ipe eſt ſupᷣ creaturã.¶ Ad pꝛimũ ꝗ qð obijcit᷑.ꝙ deus eſt
ſupᷣ ius naturale.dm ꝙ verũ eſt ſᷣm ꝙ reſpicit oꝛdinem
creature ad creaturã vel creature ad ſe:ᷣ̊ nõ eſt ſupᷣ ius
aliud ſic nec ſup ſe.¶ Ad ſcᷣm dom ᷣm phᷣm.ꝙ qdam
ſunt q̃ ſtatim dicta ſonant in malũ. ſiẽ illa qᷓ imponũtur
a pᷣuatõne oꝛdis creature ad teũ.ſic mechari foꝛnicaꝛi q̃
imponũtur in oꝛdinatiõe q̃ creatura rõnalis auertit ſe a
ſummo bono qð eſt finis eius.⁊ ↄuertit ſe ad bonũ com⸗
mutabile:ſed ſpoliatõ nõ pꝛiuat oꝛdinẽ ad deuʒ ſ ſolum
ad creaturaʒʒ.ſimiliter ↄcubinatꝰdicit defectum oꝛdinis
ad creaturã et nõ ad deũ. et ideo licet poſſit pᷣcipere ſpo⸗
liatõneʒ et coitum ſicut fecit ꝓphe:non tamen foꝛnicatõʒ
neq; mechiaʒ. ¶q Ad terciũ dicendũ.ꝙ non ſ. egtur ſi pꝛe⸗
cepit ꝓphe miſceri mulieri foꝛnicarie.q pꝛopier hoc pꝛe
ciperet foꝛmcari.nec pᷣcepit ſurtum q hebꝛeis ſpoliatõ⸗
nem pꝛecepit:quia non pcepit vt hoc facerent ex libidine
qua impoꝛtant foꝛnicari et furaꝛi.vnde hoc fuit er obedi
entia dei. et ſic non fit cõtra oꝛdinem ad deum. In furto
enim et foꝛnicatõne ſimilis eſt defoꝛmitas.quia in vtro⸗
qᷓ eſt vſurpatio rei aliene.quia foꝛnicari dicit coire cum
non ſua ex libidine:et ſimiliter mechari.cum dico coire
cum non ſua: hic pꝛiuo oꝛdinem ad creaturam: ſed dicen
do ex libidine: pꝛiuo oꝛdinem ad deum. ſimiliter furtum
dicit ꝙ accipiat rem alienam ex cupiditate. cum dico ac
elpere rem alienam.pꝛiuo oꝛdinem ad creaturam: ſed di
cendo ex cupiditate: pꝛiuo oꝛdinem ad teum. et pꝛopter
hoc licet potuerit pcipere coitum ſiue concubitum et er⸗
pouationem:non tamen fornicationem et furtuʒ. 4 Ad
quartum dicendum.ꝙ ſunt quedam diſpoſitiones actu⸗

—

xxxvujj.

um humanoꝛum reſpectu finis prorimi.quedam reſpe⸗
ctu finis vltimi.finis pꝛoximus eſt in creatura.vt ꝙ ali⸗
quis coeat ꝓpter muſtiplicatõeʒ ſpeciei ⁊ ↄſeruatõnem.
finis vltimꝰẽ ipᷣe deꝰ. Quedã pꝛiuant ordinẽ ad finẽ pꝛo⸗
ximum et ↄtra illa generaliter põt pᷣcipere.quedaʒ autẽ
pꝛiuant oꝛdinẽ ad finem vltimũ.⁊ ↄtra illa nõ:ſicut nec
ↄtra ſe.media aũt appellant᷑ ab aug.que dicũt diſpoſitio
nem reſpectu finis pꝛimi.vt occiſio ⁊ ↄcubinatio: ſed il⸗
la que ſunt mala de ſe vt mechia et fornicatio et furtum
reſpectu vltimi.et ideo illa põt pᷣcipere:iſta nõ.Si auteʒ
querit᷑.an poſſit pᷣcipere ↄtra hoc nõ ↄcupiſces.dicendũ
ꝙ non.ſi ↄcupiſcere dicat actum ↄcupie interioꝛis.ea em̃
a deo auertit:ſed ſi ſolum dicat actum exterioꝛem: iſtud
non eſſet incõueniens.¶j Ad intelligendã rñſionem poſi⸗
tam vltimo et obiectõeʒ dicendũ.ꝙ natura dicit᷑ princi⸗
pium naturale motus et getis creature.vel natura dicit᷑
ipᷣa naturalis poſſibilitas ſiue obedientia creature reſpe
ctu creatoꝛis vt de ea faciat creatoꝛ quicꝗd vult. Cont᷑
ius naturale pꝛimo mõ põt.ſcõðo modo non.et ſic contra
ius nature pꝛimo modo põt:dummõ non pꝛiuetur ordo
creatuꝛe ad creatorem ſᷣm ſubiectõnem debitam. ſimilit
dicendũ de natura vt rõne:et ratõne vt rõne.ratio em̃
poteſt reſpicere oꝛdinẽ pꝛimũ ſcʒ creature ad creaturã 2
ſcm.ſ.creat᷑e ad deum. Si ſcõᷣm: hoc modo reſpicit oꝛ⸗
dinem vt nõ coeat aliquis cum nõ ſua.⁊ vt non propter
voluptatẽ vel ex libidine.et hoc modo ↄ ipᷣaʒ nõ põt pci⸗
ꝑe ſ̊ pꝛio mõ ſcʒ ꝓut dĩc oꝛdinẽ ad finẽ ꝓximũ vt viſuʒ ẽ.

Nueſtio. xxxvuj. de pe?

miſſione diuine voluntatis.

Onſequenter que

ritur de ꝑmiſſione diuine voluntatis.et
querũtur tria. Pꝛimo an ↄueniat diuie
volũtati ꝑmittere mala. Scðo an iuſte
ꝑmittat mala fieri.Tercio qua ratõne
ꝑmittat mala fieri.

Membrum primũ

D pꝛimũ ſic obijcit᷑.augu.xvj.de ci.dei.ſiẽ
nõ eſt bñſicentie et bonũ qð maiꝰ ẽ dimit⸗
tat᷑:ita nõ ẽ innocẽtie ꝑcendo ſinẽ ne in g⸗
uiꝰmalũ incidat᷑. Sʒ ꝑmiſſio ẽ reſpctu ma
li vt nõ incidat᷑ in malũ guiꝰ:ꝗ̊ nõ ꝑtinet ad innocẽtiam
mala ꝑmittẽ.¶ Iteʒ ibidẽ dr.ꝑtinʒ ad innocẽtis officiũ
nõſolũ nemini malũ inferꝛe:veꝝ etiaʒ cohibẽ a pctᷣo.ſi g̊
lex et᷑na ẽ lex innocẽtie:&̊ ad ipᷣam ꝑtinet nõ ꝑmittẽ ma⸗
lũ ſiue pctm pᷣ cohibẽ:&̊ nõ pt᷑ mala ꝑmittẽ.⸗ Itẽ Ro.j.
26 ſolũ ꝗ talia agũt digni ſũt moꝛte.glo.ↄſentire ẽ tacẽ
cũ poſſit arguẽ:vᷣ deꝰꝑmittẽdo mala tacet cum poſſit ar⸗
guere:g ↄſentit malo:ſ̊ h̊ eſt incõueniẽs. Si &̊ lex eterna
nõ ꝑmittit ad q̃ nõ ↄſentit deꝰ. patʒ ꝙ nõ ꝑmittit mala.
Cont᷑.ſũma rõ dictat vt creatoꝛ nate ñ diſſoluat oꝛdĩeʒ
a do ĩſtitutũ ĩ nata:ſᷣ ſi li.ar.cogeret᷑ ad bonũ vł phibet᷑

a malo:diſſoluẽt᷑ oꝛdo inſtitutꝰĩ rõnali creata. Si q̊ lex

etna ẽ ſũma rõ:ex lege ẽ ꝙ ꝑmittãt᷑ mala ⁊ nõ ꝓhibeant᷑
4l Itẽ nlla creat᷑a q̃ nccitate cogit᷑ ad bonũ ẽ aꝛbitrio li⸗
bera.Si &̊ ſũma rõ dictat ꝙ ſtet libᷣtas aꝛbitrij ĩ creat᷑a
rõnali: cũ rõnał creat᷑a creata ſit aꝛbitrio liba.&̊ dictat
ſũma rõ q̃ ẽ lex etna: ꝙ ꝑmittãt᷑ mala fieri nec cogat᷑ de
ncc̃itate ad bonũ oꝑãdũ. Solo ad h̊ rñdet aug. fau
ſtũ.ij.li.dicẽs.ad nat᷑alẽ iuſtĩe oꝛdinẽ ꝑtiet.vt aut pcta ñ
fiãt:aut ĩpuĩta eẽ nõ valeãt.qð licʒ eoꝝ ſit:natalis oꝛdo
Fᷣuat᷑.⁊ ſi ñ ab aĩa certe a deo·ex qͥ pʒ ꝙ lex et᷑na ſi ꝑmit⸗
tat mala fieꝛi:ñ tñ ꝑmittit ea eẽ ĩpuita. Ad pᷣmũ quod
obijcit.ꝙ nõ ẽ ĩnocẽtie ſinẽ ⁊c᷑.dðm ꝙ illa rõ ñ ꝓcedit:ſᷣ
iſtud ſeqᷓret᷑.deꝰſinit malũ ⁊ ñ puit ipᷣm: q̊ nõ ẽ innocens
Hſ̃ ſic nõ ẽ:ñ eĩ ꝑmittit mala fieri ſine puitiõe.q Ad ſcðᷣm
ſoluit᷑ ꝑ illud qdð ſeqꝗtur in illa auẽte quia dicit ꝑtinet ad
innocentis officium nõ ſolum malum inferꝛe: verum et
cohibere a peccato. et poſt dicit. aut punire peccatum:

oo †+ raſue 99 Ppo
fa en ſe Poy.

wafe

ot iſte ꝗ plectitur coꝛrigat᷑ ex ꝑimento aut alij coꝛrigãtuꝛ
exemplo.vñ aut cobibet a malo:aut ſi peccat puĩt/ꝓ ipᷣo
Ad terciũ dõᷣm.ꝙ ẽ pena in pñti ⁊ pena in futuro.pe⸗
na in pñti ẽ remoꝛſus ↄſcie.⁊ bec ſtatim ↄcomitat᷑ pctm
ß nõ pena in futuro.vñ aug.ð fauſtũ ſco li.verant eniz
pcetᷣa ↄſcientiaʒ ipſiq; aĩo nocent:cu luce iuſticie peccan⸗
do pᷣuat᷑.et ſi ñ ↄſeqnt doloꝛes ꝗ vel coꝛrigẽdis inferũtuꝛ
vpel nõ coꝛrectis vltimi reſeruant᷑.⁊ ſic dom ꝙ dñs ñ cel⸗
ſat aꝛguẽ ꝓ pctᷣo et puĩre ſcʒ in ↄſcĩa:lʒ ñ ſemꝑ arguat do
loꝛibo exterioꝛibus.et ſic pʒ ſolutio iſtiꝰ qõnis et qᷣmodo
voluntas diuina ꝑmittit mala.

Nlembrum ſecundũ

Onſeqnt q̃rit. vtꝝ deꝰ iuſte ꝑmittat mala
fieri.ad qð ſic Job.xij.habũdant tabnacu
la p̃ſfonũ. Greg. oĩpotẽs deꝰ qð iuſte fieri
ꝓhibet:iuſtũ eſi vt fieri ſinat. Sʒ iuſticia
dei nõ dr niſi duptr. aut iuſticia q ẽ veritas dei: vel iuſti
cia q̃ eſt exigẽtia meritoꝝ.nõ iuſticia q̃ eſt exigẽtia meri
toꝝ inſtũ ẽ mala ꝑmittẽ· ꝗa pctoꝛ nõ ẽ dignꝰtali ꝑmiſſio
ne.nec iuſticia qᷓ eſt vitas dei: qꝛ illa exigit vt ſtati pecca
toꝛi reddat᷑ pena. Rñ. iuſtũ eſt ſinere mala fieri. H̊ nõ
bñ põt dici de iuſticia q eſt exigentia meritoꝝ. nec & iu
ſticia qᷓ eſt vᷣitas dei ſic oñſum ẽ:hᷣ de iuſticia q eſt o.decen
tia bonitatis dei. de qᷓ anſel.ſi parcis iuſte: iuſte parcis.
qa Hh̊ ↄdecet tuã bonitatẽ·ↄdecet em̃ ſuã bonitatem vt nõ
mutet oꝛdinẽ a ſe ↄſtitutũ.ↄſtituit aũt naturã rõnaleʒ li⸗
beram vt faciat qð vult.vnð glo.ad thi.libertatẽ rõnali
creature nõ negauit. ptateʒ qᷓ iuſte malos oꝛdinaret ſibi
retinuit. lel põt dici ꝙ pctoꝛ ẽ digntali ꝑmiſſione vt.ſ.
in ſordibo exñs ſoꝛdeſcat adhuc Apoc.vlt.

Membꝛũ teꝛcium

Verit᷑ poſtea q̃ rõne ꝑmittat mala fieri de
us. Zld ̊ at triplex rõ aſſignat᷑. Pꝛima eſt
oↄmendatõ bonoꝝ.vñ aug.in ench. Malũ
bñ ordinatũ ? ſuo loco poſitũ: eminẽtiꝰcõ⸗
mẽdat bona. vt magis placeãt et laudabilioꝛa ſint:dum
oↄpant᷑ malis. Scoa ẽ eruditio electoꝝ. vñ aug. de coꝛre⸗
ctõne 1 gra. vſq; aveo deus cooꝑat in bonũ.vt ſi qui ho⸗
rũ cuient et exoꝛbitent᷑:et hocipᷣm faciat eis ꝓficẽ in bo
num. ga huilioꝛes redeũt atʒ doctioꝛes vt petrꝰ. Tercia
eſi exercitatõ 2 ꝓbatio bonoꝝ. vñ aug.in li.de trinitate.
boĩs vtiq; ꝓſunt mala vel addendo pctᷣa:vel ad exercen⸗
dam ꝓbandq; iuſticiã. vel ad euita ndũ hꝰvite miſeriazʒ
Juxta ̊ querũtur duo.prunũ eſt de oꝛdine maloꝝ.i⸗
uis tactũ ſit ſuperiꝰſcʒ in tractatu de bono.ſcom de coo⸗
peratõne maloꝝ in bonum.

Articulpꝛimus

D pmũ ſic ꝓcedit᷑.aug.xj.de ci.dei. deꝰ ſm ꝗ⸗
buſdã antitheſis q̃ſi carmẽ pulcerꝛimũ hone⸗/
ſtauit qᷓ latie appellant᷑ opoſita:qð expᷣſſi dĩ
vpoſita.Siẽ ̊ vria vrijs axpoſita ſᷣmoĩs pulcritudinem
reddũt. vt. ij. coꝛ. vj. p gliaʒ 2 igbilitatẽ ⁊c. ita qdã nõ v⸗
boꝝ ſᷣ rerũ eloqᷓntia ſclłi pulcritudo oponit᷑.vñ ecci.xxx⸗
iij. Intueꝛe ĩ oĩibo oꝑibo altiſſimi vnũ õ vnũ ⁊ duo ð duo
Itẽ aug.in li.de na.bo.ſic nos ↄtinẽdo vocẽ decẽter in
terponimꝰloqndo ſilentiũ:q̃nto magis ed q̃rũdã reꝝ pᷣ⸗
uatoes decent eſſe facit: ſiẽ reꝝ oĩm ꝑfect? artifex. IYtez
aug. rj. de ci. dei. poĩt alið exemplũ in coloꝛibo. ſicẽ picta
pulcra cũ coloꝛe nigꝛo ſuo loco poſita: ita vniuerſitas re
rũ etiã cũ pctoꝛibo pulcra ẽ.qᷓuis ꝑ ſeipos ↄſidẽatos ſua
tefoꝛmitas turpet.¶¶ Itẽ pᷣs. de me ĩ te ſꝑaui.gl.ꝗ videt
merita aĩaꝝ ſic oꝛdiaꝛi a ðo.vt pulcritudo vniuerſitatis
nulla ex ſui ꝑte violet᷑.in oĩbo laudat deum diſtinguens
aliud deũ feciſſe et oꝛdĩaſſe.ſ.vniuerſuʒ bonuʒ: aliud vᷣo
nõ feciſſe ̊ oꝛdiaſſe vt malũ. Itẽ aug.in li.de na.boni.
peccãtes in ſupplicijs er his oĩbo relinqꝗt᷑ ꝙ malũ ẽ ordia

——

natũ. Cont᷑. Aug.in lib.de nata bo.maluʒ eſt puatio

modi ſpẽi ⁊ oꝛdis: ẽ inoꝛdinatũ.¶. IOteʒ om̃e oꝛdinatuʒ

inqᷓtum hmõi eſt bonũ.i ſi malũ eſt ordinatũ: maluʒ eſt
bonũ. Item querit᷑ de ꝙ dicit aug.xj.de ci.dei. vni
uerſitas etiã cũ pctoꝛibo pulcra eſt. Querit᷑ vtrũ ſilr pol
ſit dici ꝙ vniuerſitas etiã cũ pctis pulcra ſit. Rñ.or⸗

dinatũ dr̃ dupłr. ꝑ ſe:et ꝑ accidẽs ſiue ꝑ aliud. Honum

aũt ẽ oꝛdinatuũ vel oꝛdinabile rõne eiꝰad qð eſt:et ratiõe
eius in qͥ eſt.⁊ rõe erꝰpᷣm ꝙ ẽ:et in rõne ei qð ex eo eſt. et
hoc ſᷣm q̃tuoꝛ cãs.i Qam pᷣmũ ad finalẽ.ſcõm ad materi⸗
alem. terciũ ad foꝛmalẽ. quartũ ad efficientẽ.malũ do oꝛ
dĩabile ẽ rõne eiꝰin qͥ eſt.qꝛ malũ ſꝑ eſt in bono.ſic oñdit
aug. in ench. et in li.de nat᷑a boni.qꝛ nata in q̃eſt ſꝑeſt
bona.et rõne hꝰboni malũ oꝛdinabile ẽ.et hac rõne dici
tur malũ oꝛdinabile.dr etiã malũ oꝛdinabile rõne eiꝰſcʒ
rõe boni ppoſiti.dr etiã oꝛdiabile rõe boni qð ex ipo eli
citur. Quia malũ oꝛdiabile ẽ in rõe eiꝰin qͥ eſt:dic augꝰ.
ꝙ peccãtes ĩ ſupplicijs oꝛdiant᷑.qa nullo oꝛdiabile ẽ rone
boni qð ex ipo elicit᷑:dic aug.ꝙ deꝰnunq; ꝑmittẽt malũ
fieri niſi ex ipſo eliceret᷑ bonũ.¶ Oð ̊ obijcit. ꝙ malü ẽ
pᷣuatio oꝛdis.ddᷣm ꝙ ẽ oꝛdo nate ꝑticularis et vlis. ſiue
oꝛdo nate:et ꝓuidentie.ANalũ at eſt puatõ oꝛdis pticla⸗
ris ſiue oꝛdis nate.nõ oꝛdinis vtis ſiue ordis ꝓuidłtie.
Itẽ ad aliud dõm.ꝙ; oꝛdiatũ d dupłr.aut oꝛdie ꝗẽ in
ſe: aut oꝛdie qui eſt in malo.ſicut figuratum dicitur du⸗
pliciter. ANQdalum ergo eſt oꝛdinatum oꝛdine qui eſt in a⸗

lio:cum oꝛdine ꝗẽ in ſe.bonũ at᷑ eſt oꝛdinatũ oꝛdie qẽ in

—

ipo.¶ Ad aliud dðᷣm.ꝙ cũ dico pctm: dico ſolũ pᷣuatõeʒ
vel defoꝛmitatẽ. cũ dico pctoꝛem: dico nataʒ bonã cũ pꝛi
uatõne. Rõne ipiꝰnat᷑e cũ puatõne ẽ oꝛdo:nõ rõe ipiꝰ
pᷣuatõnis ſolũ.vñ nõ pt dici ꝙ vniuerſitas cum pctis ſit
— dr cũ pctoꝛibo.qꝛ nata quis pꝛinata:eſt oꝛdi⸗
nabilis.

Articulus ſecundus

Onſeqnter q̃rit᷑ de cooꝑatõne maloꝝ ĩ bonũ
Querit᷑ ẽᷓ vtrũ mala coopꝑent᷑·et vr ꝙ lic . ꝑ ſu

pᷣdictã auẽ teʒ aug · in li.de coꝛrectõne et gra.

Cont᷑.xlvij.di.pᷣmi li.ſnĩaꝝ. Eſt aliqd qð ĩ ſe bonũ et
cui fit: ̊ nõ ẽ bonũ faciẽti.vt cũ ſpuenit᷑ pauꝑi ᷣ̊ nõ ꝓt
deũ. Aliꝗd bonũ ĩ ſe⁊ faciẽti ſᷣ nõ cui fit. vt cũ vitas ꝓyt
deum alicui nõ obediẽti p̃dicat᷑. Eſt aliqd ĩ ſe? faciẽti ⁊
cui fit bonũ. vt cũ dᷣitas pᷣdicat t᷑ deũ credẽti.Eſt ali
ud qð nec ĩ ſe bonũ ẽ.x faciẽti nocet:⁊ dãnat niſi peiteat
vt malũ.ð valet tñ ad aliqd: vr ꝙ malũ faciẽti ñ coopat
in bonũ. Itẽ opat᷑ malũ ad dãnatõeʒ: nõ ꝙ coopat᷑ ĩ bo
nũ. MRñ.aliꝗd dr̃ cooꝑari ĩ bonũ tripłr. pᷣmo mo vt ꝑ
ſe oꝛdiatũ in bonũ vt virtꝰ: gra. Alio mõ ꝙ veloci facit
moueri ĩ bonũ.vt pauꝑtas ? inſirmitas. tercio mo ſicut
oppoſitũ recedẽs ofert ad intentõeʒ ſui oppoſiti · ſit vehe⸗
mẽtia frigoris ad caloꝛẽ.vt frigꝰniuis recedẽs ad caloꝛẽ
HGq̊ mõ pct᷑ʒ recedẽs ĩducit vebemẽtiã doloꝛis ? aꝛdoꝛẽ ma
ioꝛẽ bñ oꝑandi.et h̊ ẽ ꝑ ↄñs:ſic cooꝑat᷑ malũ in bonuʒ
Ad oba dom. ꝙ maluz nõ cooꝑat᷑ cooꝑonti ſi ꝑſeuẽt
ſi recedat.⁊ G̊ ptʒ cũ dr:oĩa cooꝑant᷑ in bonũ his ꝗ Fᷣm

ꝓoſitum ⁊c.· Ro.viij.⁊c.

Nueſtio. xxxix. de implc

tione diuĩe volũtatis ꝑ oꝑa miſcdie et iuſticie.

Onſequenter qaue

rit᷑ de impletòe ſeu oꝑatõe dimĩa.⁊ ẽ qr⸗
tũ ſignũ volũtatis diuie.Cũ at ponan
oↄditoes diuie oꝑatõis miſcðia ⁊ iuſticia
7 detmiatio fit eꝙtũ ad oꝑatõeʒ bonoꝝ
eſt inglitio pꝛĩo de oditõibo miſcðdie iuſtie ßm ꝙ dr vm
uerſe vie dñi miſcðia vitas. Deinde vo. an ſit detmia
tio opatõis diuĩe reſpectu bonoꝝ tm̃. hͦ eſt qrere an o
actoꝛe fiãt mala 1c. Mtuz ad pᷣmũ queꝛit iĩ hũc modũ
Sriĩo. an ĩ vo ſit ponẽda intẽt õmiſcdie iuſtie. Scðoꝗ4
rit᷑ qᷓ ſit poꝛ intẽtio ĩ deo miſcðie an iuſtie. Tercio vtrũ ĩ
om̃ibo oꝑibo dei ſit inuenire iuſticiã 2 miſcdiam.
PBond 0: al⸗ GW M„ι
—..ο 51.6
1a wo Por . ſen ** 6

nrxß we e dali G „ T “ Af.

Lurde⸗
Gol⸗
laun
iſ
niſc⸗
ſie
in dop
in dos
haloet
ſolieſt
hvu
ſeros!
femtſe
ſomo
Ami
nurht
eiuſt
ſicgi⸗
“
iitee⸗
ſenden

hihn
lihiſ.
ſulie
ſix
ſiiß
Niinde
ſonin⸗
ſakpr
nne
berſ⸗
etg
Pr
wii
Pniue
ſong
ſalve
ta
1uo.G
laei
ſte⸗
1Gp
fni.
ſpe
ſeine
kiem⸗
Riſin
e⸗
n
Cd
Gnn
Alis

eſhi
Poni
ſͤn
ſcn
innn
ſe in
⸗
e
n

8

Benn

Ghele
fatert
ſoßti
lſpek
ded
ſarcch
aſd
kenc
dbleitce
titni
tenli;
tſkae
eich
plicht.
oldſeſit
dieiuncn
fuickin
Naiei
üpbai
noref
untit
ucten

iwi
igſepe
ugn

ſhniidt

„

ifng
sg
teſtt
Chen
hin
ohe⸗
tio⸗
noc,
cſ
öſe
Ctert
in
6 .
olh
Hugmn

N

ii⸗

it

leni

Nneſtio
Membrum primum

B pꝛiinuz ſic obijcit. dam. Mia ẽ triſticia
te alieis malis:̊ in eo nõ cadit paſſio:&
nec intentõ mie.Silr vr de iuſticia.qꝛ intẽ᷑
tio iuſlie ẽ reddẽ vebitũ:ſᷣ dĩc anſel.in lib.
Cur deꝰhõ.ꝙ deꝰnulli dʒ:& in ipſo nõ ẽ intẽtio iuſticie.
Solo.dðm ꝙ cũ mia dicat᷑ multipłr.pᷣma tñ rõ hꝰeſt
releuatõ miſerie.pt᷑ aũt releuatõ miſerie eẽ duptr.qꝛ vłẽ
cũ ↄpaſſiõe releuãtis vel ſine eiꝰↄpaſſiõe.Si 3 dicat᷑ cuʒ
ↄpaſſiõe releuãtis:ſic ñ cadit in eo.qꝛ mia h̊ mõ ponit
ↄpaſſiõeʒ ⁊ doloꝛẽ de alieĩis mał.nulla at᷑ affectio vł doloꝛ
in deo pt᷑ poni.iõ nec mĩa h̊ mõ.⁊ hec ẽ mĩa ᷣm affectuz
in deo at nulla cadit affectio. Scõm at᷑ ꝙ mia dj in rele⸗
natõe miſerie ſolũ.ſine ↄpaſſiõe relenãtis: ſic notat mia
ſolũ effectũ miſerẽtis ñ affectũ in releuate vel paſſiõeʒ a⸗
liquã.⁊ ſic ẽ in ðo.vñ anſel.ĩ monoł. miſericoꝛs es quia
miſeros ſaluas ⁊ pctoꝛibo tuis ꝑcis.mipᷣicoꝛs non es:qꝛ
niła miſerie ↄpaſſiõe afficeris.¶ Siłr ce iuſtia dõm.ꝙ;
inſtia vno mõ imꝑtat debitũ nccitatis. Alio mõ imꝑtat
ↄdecentiã ↄgꝛuitatis.Pꝛio mõ ñ ẽ in deo ſ in nob ꝗobli
gamur h̊ debito qͥ ad deñ qͥ ad ꝓximũ. Scðo mõ ẽ ĩ ðo
⁊ hec iuſtia nł aliud dicet᷑ ĩ ipᷣo qꝙᷓ ↄdecẽtia ſue boĩtatis.
vñ aug.ĩ monol.cũ punis malos iuſtũ ẽ.qꝛ illoꝝ mẽitis
ↄueit.cũ vᷣo ꝑcis mał iuſtũ ẽ ñ qꝛ illoꝝ meritis ̊ qꝛ boni
tati tue ↄdecẽs ẽ.⁊ ſic mia ⁊ iuſtia ſᷣm vnã intentõeʒ po⸗/
nende ſunt in deo:ſᷣm aliam non.

NMlembrũ ſecundũ

„——

Eide q̃rit᷑ q̃ ſit por ĩ dro itẽtio miĩe an iuſti
cie.ad quod ſic.pᷣs.vniuerſe vie dñi mia ⁊2
veritas.et apellatur hic veritas iuſticia:
quia vnum pꝛo alio ſumitur in ſcriptura
lʒ ĩ ̊ differ̃t.ꝙ veritas ĩ dictãdo iuſtia in exeqndo vł ex⸗
hbibẽdo.pꝛiꝰg oꝛdiat mĩaʒ ↄ iuſtiaʒ: poꝛ ẽ in eo rõ mĩe
F iuſtie.¶ Itẽ pᷣs.Mĩaʒ ⁊ iudiciũ ⁊c.ſᷣ iudiciũ ꝑtĩet ad
iuſtiaʒ:q̊ poꝛ ẽ intẽtio mĩe q; iuſtĩe.¶ Itẽ.ij.coꝛĩ.ij.d pr
mĩaꝝ:ſᷣ ñ inuenit᷑ in ſepᷣtura pr̃ iuſtiaꝝ.& intẽtio mie pᷣ⸗
oꝛ ẽ in deo qᷓ intẽtio inſtie.¶ Itẽ ꝙ deꝰ ꝓmittit ẽ ex mia.
oꝓminat᷑ ex iuſtia:ſᷣ pꝓmiſſiões di ſũt imutabiles.ij.coꝛ.
get pmiſföes ſunt:ĩ illo ẽ.i.ĩmutabiles.ↄminatõnes
at᷑ mutabiles.vñ hiere.xviij.repẽte loq̃r aduerſꝰ gentẽ 2
aduerſꝰregnũ.vt eradicẽ ⁊ deſtruã et diſꝑdã.Si pniĩiam
egerit gẽs illa a malo ſuo qͥ locutꝰſum aduerſ deã agã et
ego pniaʒ:ᷣ qð ꝑtiet ad ĩmutabilitatẽ ꝑ pꝛiꝰeſt in deo:q
poꝛ ẽ in deo intẽtio miĩe qᷓ; iuſie. Cont.anſ.in mono.
vniuerſe vie dñi mĩa ⁊ vitas.a tñ iuſtꝰ oñs ĩ oĩbo vijs ſu
is:⁊ vtiq; ſine repuẽntia. Quia qͥs vis puĩre:ñ ẽ iuſtum
ſaluaꝛi.⁊ qbo vis ꝑce:nõ ẽ iuſlũ dãnari.iAã id ſolũ iuſtũ
eſt qð vis:⁊ nõ iuſtũ qð nõ vis. ſic ̊ naſcit᷑ de iuſtia mĩa
tua. Si & in deo ex iuſtia naſcit᷑ mĩa:ꝗᷓ prioꝛ ẽ intẽtio iu⸗
ſticie ĩ deo ꝙᷓ; mie.¶ Iteʒ anſel.ĩ monol.parcẽdo matł ita
iuſtꝰes ſm te ⁊ nõ ſᷣm nos:ſic miſeꝛtꝰes ſᷣm nos ⁊ ñ ſᷣm
te. Sʒ pꝛiꝰẽ intẽtio q̃ ẽ fm ipᷣm q ẽ ſᷣm nos:ꝗ̊ ꝑ pꝛiꝰiuſlia
ꝙᷓ mia.¶ Iteʒz iuſtia ẽ nõ ſolũ reddẽ qð debitũ ẽ:ſ etiam
ſuxꝑplẽ defectũ ⁊ indigentiã.Si qᷓ intẽtio mĩe ẽ in relena⸗/
tõne indigẽtie: ̊ intẽtio iuſtie includit in ſe intẽtionẽ mi
ſericoꝛdie: ̊ ꝑ pꝛiꝰdr̃ de deo. Jux h̊ oñdit᷑ ꝙ neutra dʒ
dici ſimpłr pꝛioꝛ altera ĩmo ĩ diuer oꝛcĩbo vna? p̈oꝛ al
tera ⁊ ecõuerſo.videmeniʒq; ꝙ cã efficits vno mõ pᷣoꝛ ẽ
cã finali alio mõ ecõuerſo.qꝛ finał intentio poꝛ ẽ ceteris
cauß:in exeqᷓndo vo efficiẽs. Si ᷓ mia pᷣoꝛ ẽ intentõe dei
q; mĩaʒ ſꝑ intẽdit iuſtia.pᷣmũ ẽ in executiõe.g̊ᷓ nulla por
alta ſimplr:b̊ in diuerſis vijs vna poꝛ alta et econuerſo.
Solutio.dᷣm ꝙ iuſtia 2 mia dei multiplr dicunt᷑. dĩ
em iuſtia large.ſ.coĩſſime.r ſic iuſtia dei ẽ ↄdecentia ſue
bonitatis. Ine iuſtũ ẽgcad decet ſuã bonitatẽ.t iſſe eſt
ſupᷣmꝰ gradiuſtie ⁊ m bᷣ loqtur anſel.in monolo. de in⸗
ſticia dicẽs.cũ parcis m alis iuſtũ eſt nõ qꝛ illoꝝ malis.
b ga tue bonitati ↄdeceno ẽ. Scdvᷣo mõ dicit᷑ iuſſia coĩter
et ſic iuſticia appellat᷑ retributõ ßᷣm erigentiã meritoꝛuʒ.
– Nyd . NRe „ 2 * Er 2) 40
Gen S ne een
OhE N 7 SDS . 3
7 jn 42 an 2 4 46. Mria

xxxix.

et jm hoc dicit anſel.in monolo.Juſtum quipee eſt te ſic
eſſe iuſtum. vt iuſtioꝛ nequeas cogitari:quod nequaqᷓ eſ
ſes:ſi tm̃ bonis et nõ malis merita redderes. Juſtioꝛ em̃
eſt qui bonis ⁊ malis:q qui bonis tm̃ merita retribuit.
ſic ex iuſticia naſcit᷑ miſcdia ⁊ ſeueꝛitas.miſcia ẽ in pᷣ
miando bonos: ſeueritas in puniendo malos. vnð iuſti
cia ſic reſpicit illud qð eſt m pmiando ⁊ puniẽdo.Ter⸗
cio mõ dicit᷑ iuſticia dei ſtricte et ſic accipit᷑ ꝓ ſeueritate
que eſt in pumiendo malos. Ande ſic ſe babet ſolum ad
puniendũ.⁊ hec iuſticia ẽ ſub iuſticia ↄmuiniter dicta.et
de hac dicit.cuʒ punis malos iuſtũ eſt.quia illoꝝ meri:
tis ↄuenit.¶. Similit᷑ ex ꝑte miſcdie eſt diſtinguendum
dicit multipłr. Uno mõ large ſiue cõmuniſſime. et ſic
miſcðia dei apellat᷑ ſuꝑbabũdantia ſue bonitatis ⁊ pie⸗
tatis in erogatõne bonoꝝ.Scðo modo miſcðia dei dici
tur coĩter q̃ eſt in erogatõne bonoꝝ ſupᷣ exigentiã meriti
Fm ꝙ diuis.ꝙ bonis dat ſupᷣ ↄdignũ malis penaʒ citra
ↄdignũ. Lercio mõ dicit᷑ diuĩa miſcðia ſtricte.q̃ ſcʒ eſt
in erꝛogatõne liberali boni debiti ſic dicimꝰ ꝙ dñs quẽ⸗
cũq; ſaluat etiã quãtũcunq; meruerit:adhuc tñ liberali⸗
ter ⁊ miſericoꝛdit ſaluat.⁊ bec miſcðia ſolũ eſt in pᷣmiã⸗/
do bonos ⁊ diuidit᷑ hec ex oꝓpoſito ↄ iuſticiã ſtricte ſum⸗
ptam q̃ ecõtrario ſolũ eſt in puniẽdo.¶ Dicendũ q̊.ꝙ cõ
tingit ↄpaꝛe miſcdiaʒ ⁊ iuſticiã ſᷣm latitudinẽ ſuã ⁊ gene
ralitatẽ.vt.ſ.ſunt ĩ eodẽ gdu.vt iuſtia large ↄꝑat᷑ ad mi⸗/
ſericoꝛdiã large:⁊ iuſtia coĩter ad miaʒ coĩter: ⁊ iuſticia
ſtricte ad miĩaʒ ſtricte.et ſic ſꝑ in deo poꝛ ẽ intentõ mĩe qᷓ
iuſticie.OQð pʒ.iuſtia em large ſumpta ẽ ↄdecentia boni⸗
tatis diuie:mia large ẽ ſuꝑhabũdatia pietatis diuĩe:ſᷣ
poꝛ ẽ ipᷣa boĩtas ꝙᷓ ↄdecẽtia boĩtatis.q;ꝛ ei bonꝰſumme:
ideo decet eũ facẽ qð facit ⁊ cũ iuſticia ⁊ nõ ecõuerſo.nã
ex eo ꝙ ſũma ẽ bonitas ⁊ ſuꝑ excellẽs:ex h̊ venit ↄdecen⸗
tia.vñ dic anſel.Juſtꝰes.ñ qꝛ nob reddas debitũ:łᷣ qꝛ fa
cis qdð decet te ſummũ bonũ:⁊ ita iuſticia large naſcitur
ex mĩa large.Silr ↄꝑando diuinaʒ mĩaʒ ſumptã coĩter
ad iuſticiã ſumptã coiter:poꝛ eſt intẽtio mĩe.qꝛ ꝙ deꝰ re⸗
muneret ſupᷣ meritũ:h̊ eſt ex ꝑte ſua.ſ.ex ↄdecẽtia ſue bo
nitatis ſuꝑercellẽtis ⁊ iſtud ẽ mĩe in deo coĩter dẽe.Qð
aũt retribuat ſᷣm merita h̊ eſt er ꝑte nr̃a. Silr cõpando
mĩaʒ ſtricte ſumptã ad iuſticiain ſtricte ſumptaʒ. pᷣoꝛ eſt
intẽtio mĩe q̃ eſt in pᷣmiando:qᷓ iuſticie qᷓ eſt in puniẽdo.
qꝛ om̃e punire in deo oꝛdinat᷑ ad pᷣmiari.qꝛ punitio ma⸗
loꝛũ oꝛdinat᷑ ad pᷣmiuʒ electoꝝ augmẽtandũ.4¶ Si autẽ
ↄꝑemꝰmĩaʒ et iuſticiã nõ ſm eqlitatẽ qduuʒ.vt ſi ↄꝑemꝰ
miaʒ ad iuſticiã ꝓut eſt ſuꝑioꝛ ſiue in ſupᷣmo gdu q̊ dicit᷑
large ⁊ mĩaʒ coĩter: ſic ſemꝑ iuſlia pᷣoꝛ eſt. ex iuſticia em̃

large ſumpta naſcit᷑ mĩa coĩter ſumpta. decet eĩ ſus boĩ⸗

tatẽ ꝙ puniat malos citra ↄdignũ.⁊ ſic intelligit᷑ auẽtas
anſel.ſupᷣpoſita.vñ ex iuſtia large ſũpta naſcit᷑ mia? iu⸗
ſticia coiter ſũpta.ſiłr ex iuſtia coĩter ſũpta naſcit᷑ mĩa ⁊
iuſtia ſᷣm ꝙ ſumit᷑ ſtꝛicte.q̊ꝝ pᷣmuʒ ſcʒ mia ẽ in pᷣmiando
bonos:altm.ſ.iuſticia q̃ dẽ ſeueritas in puniẽdo malos
ex h em̃ ꝙ retribuit ſᷣm erigentiã meritoꝝ ꝓuenit: ꝙ bo⸗
nis bona ⁊ mał mala retribuat.et ꝑ hoc patet ſolutõ ad
omnia obiecta.

Mlembrum tercium

Eide q̃rit᷑ſi ĩ vniuerſ᷑ oꝑibo dñi ſit iueĩre
iuſtiaʒ ⁊ mĩaʒ ĩ hũc modũ.pꝛĩo vtꝝ ĩ oĩbo
oꝑibo creatiõis.Scðdo vtꝝ ĩ oibo oꝑibo re⸗
creatõis. Tercõ vtꝝ ĩ oĩbo oꝑibo r̃tributõ
nis qtũ ad bñficiẽtiã. Or̃to vtꝝ ĩ oĩbo oꝑibo retꝛibutõis
ïtuʒ ad punitõeʒ. Quĩto vtꝝ deꝰmiſericoꝛdiꝰagat cum
vno ꝙᷓ cum alio.

Articulꝰ?pꝛimus
D pmũ ſic. pᷣs.vniuerſe vie d.mi.⁊ vitas.vie
at᷑ dicũt᷑ oꝑa.̊ ĩ vniuerſ oꝑibo ẽ ĩueĩre mĩaʒ
ſtalk: ĩ oꝑibo creationis.¶ Itẽ glo. ibi
mĩaʒ 7 vitatẽ maifeſie nob exhibet.q̃ duo tñ ĩ oĩ oꝑe dñi
ſił ſũt et ſi nõ nob maĩſeſte apꝑeãst. Cont᷑.iuſtia dei

) —5 CaZe

.
— ꝛ c4

Punv.v nialv 2na A 9ee P+ W Cτͤα

“

dicitur tripliciter. Vno modo reſpectu exigentie meri⸗
toꝝ.ſ.ſim ꝙ tribuit vnicui; Fm meritum. Alio mõ re
ſpectu impletionis ꝓmiſſoꝝ:⁊ ſic dr facere de iuſticia.

qñ implet qð.pmiſit. Cercio mõ reſpectu exigentie ꝑ⸗

fectõnis cũ ſcʒ dat vnicuiq; ꝑfectõeʒ ſᷣm ꝓpꝛiã exigenti
am ↄſeruatõeʒ ⁊ regimẽ. Scðm h̊ dĩ iuſticia dei reſpe
etu ꝑfectõnis creaturaꝝ ⁊ regimis ⁊ ↄſeruatõis eaꝛun
demeß in ope creatõnis nullo iſtoꝝ modoꝝ eſt inſticia
dei: cũ creatõ ſit eductio de nõ eſſe ad eſſe: in oꝑibus
creatõnis nõ eſt iuſticia dei.¶¶ Ieem gꝛeg. ſup iob. miſe
ricoꝛdia refert᷑ ad miſeriã.ſed vbi ponit᷑ ſimpłr nõ ens

nõ eſt bem nec miſerũ: &ᷓ in oꝑiba creatonis nõ eſt bim

—

nec miſerũ ergo nec mg 9
Articul?ſecund-
Veri iterũ de oꝑibo recreatõnis. vtꝝ in ilł
ponẽda ſint ſimul miſcdia et iuſticia. ſiẽ in
incarnatõne ꝗ eſt oporecreatõis. Ad quod
ſic Ro.xv.dico ihm xpᷣm miſtrũ fuiſſe circũciſiõis ad
pfirmãdas pmiſſiones pr̃jm. gentes at᷑ ſup miſcðia ho⸗
noꝛate deũ. vult dicẽ.ꝙ xpᷣc iudeis fecit iuſticiã ga ipᷣis
erat pmiſſa.vñ in impletone fecit iuſticiã. Iteʒ fecit eis
miſcðiaʒ qꝛ ꝓmiſit incaꝛnatõeʒ. Sʒ gẽtibo nõ fuit pꝛo⸗
miſſa ĩcaꝛnatio:q̊ᷓ ex miſcdia fuit illis exhibita et nõ ex
iuſticia:̊ ſimpłr qtum ad om̃s nõ fuit ſimł miſcðia et
inſticia in oꝑe recreatõnis. Cont᷑.j.coꝛi.j. loqt apłs
tæ rpᷣo.factꝰ? nobᷣ ſapia a co ⁊ iuſticia ⁊ ſctificatõ ⁊ re
demptio.⁊ loꝗt᷑ generałr ꝙᷓtum ad om̃s iudeos ⁊ gẽti⸗
les de fructu incarnatõnis: in ↄꝑatione ad gentes fit
miſcðia ⁊ iuſticia in oꝑe recreatõnis.

Articulꝰ tercius

Ercio querit᷑ vtrũ in oꝑibo retributõnis ſi
mul fuẽit miſcdia ⁊ iuſticia.Pꝛio de oꝑibo
bulſicentie. Scðᷣo de oꝑibo punitõis.de oꝑi⸗
bus bñficentie.an ſit miſcdᷣia⁊ iuſticia in eis. Primo
qtum ad delectõeʒ.ſcðᷣo ꝙᷓtum ad bñficiũ tꝑale. tercio
qtum ad ſcłificatõeʒ. quarto qᷓtum ad btificatõnem.
Etum ad pꝛimũ ſic obijcit᷑.dñs eligit iacob et eſau
repꝛobauit.⁊ tñ tantũ erat in vno quantũ in alio.et de
pari ſe habebãt:ᷓ ſine iuſticia egit cũ iacob elegit:⁊ ſi
ne miſcðia cũ eſau repꝛobanit. 4¶¶ Item młta beneficia
dat gbuſdã q̃ nõ dat alijs ꝗ ex equo ſe hñt:̊ ⁊c.¶¶ Iteʒ
querit᷑ de oꝑe bñficentie tꝑalis.ſcʒ vtrũ deus de iuſti⸗
cia ↄferat bonũ tꝑale malis hoĩbo.qꝛ dic aug.ꝙ pctor
nõ eſt dignꝰpane quo veſcit᷑.ſ̊ iuſiicia reſpicit exigenti
am meritoꝝ vel ꝓmiſſionẽ:q̊ nõ eſt iuſticia ꝙ faciat bo

num tꝑale pctoꝛibo. Item queꝛit vtꝝ in iuſtificatõe
impij ſit miſcvᷣia vel iuſticia.Ad qð ſic. ſic ſe hʒ miſeri

coꝛdia ad miſereri:uᷣa inſticia ad iuſtificare:łᷣ miſereri
eſt opꝰmiſcdie:qᷓ inſtiſicare ẽ opꝰiuſticie.¶ Contra.de
miſcdᷣia ſua iuſiificat deꝰ.nõ ꝗ̊ de iuſticia.¶¶ Iteʒ pctor
nõ eſt dignꝰfacẽ opꝰvñ ſit Frat nec pt facere opꝰdignũ
¶ Item. nij.ſniaꝝ opꝰmiſcðie ẽ remittẽ pcta.¶ Itẽ que⸗
ritur de oꝑe btificatiõis pᷣs.miſcðia dñi plena ẽ terꝛa.
glo.terꝛa dic nõ celi:qꝛ celi nõ indigẽt miſcðia vbi nul⸗
la ẽ miſeria. In terꝛa boĩs habũdat miſeria. ſuꝑhabũ/
dat dñi miſcdia:& in illa illuſtratõe ſctoꝝ in celis que
erit in brificatõne:nõ erit opus miſcðie.

Articułꝰ quartus

Varto querit᷑ vtꝑ in oꝑibo punitõis ſit mi⸗
ſericoꝛdia ⁊ iuſticia pᷣmo q;tum ad punitõʒ
tꝑalem.ſcðo qtum ad punitõneʒ eternam.
Itez de punitõe tꝑali ꝙᷓtuʒ ad ꝑuulos ꝙtũ ad adultos
Etum ad pꝛimũ querit᷑ de puĩtione tꝑali.ꝗa punit

in pñti ꝑuulos de q̃ mouet aug.queſtõeʒ ſic.i¶ ZJos vide

mus młtos ſubiectos febꝛibus et penis tꝑalibo poſtqᷓ
baptiʒ ati ſunt:ᷣ nõ remanet in eis culpa oꝛiginalis pꝰ
baptiſmũ: ꝙ nõ eſt iuſtum eos puniri. ¶ Item poſito ꝙ
tales decedat anteꝙᷓ ſint adulti.ad nullã igit᷑ vtilitateʒ

eſpn Ni 2*

puniunt᷑:nec ꝓyter boc ꝙ meruerũt.qᷓ nõ de iuſticig pu
niunt᷑. ¶ Item querit᷑ de penis tꝑalibo quibo puniũtur
adulti. maxime de illis quibus vnꝰ punit᷑ pro alio vel
maledicit᷑ſiẽ fuit canaan.iſte em chanaan nihil pec⸗
cauerat.vñ deberet hr̃e maledictõeʒ:ſᷣ pater eiꝰtm:ſed
illa fuit maledictõ diuia ſiue ꝑ inſpiratoneʒ diuinaʒ vt
ſuſponimꝰ: nõ videt᷑ ibi eẽ iuſticia.¶¶ Item ꝓ pctis pa
trum filios punit: ꝓ pctis aliorũ punit innocẽtes hᷣ h
nõ eſt iuſticia:qꝛ iuſiũ eſt vt ſolũ qii peccaueꝛit puniat᷑
6 77. ¶¶ Item ezech. xviij. filinõ moꝛiet᷑ inigtatem pr̃is
bei ta viuet. et ibidẽ. filiꝰnõ poꝛtabit iniqtatem pꝛis:g̊
nõ iudicat dñs iuſte inigtatem patꝝ in filios. Item
ezech.iiij · coꝛruet vnuſqſq; et ↄtabeſcet inigtatibo ſuis.
hanc etiã queſtõcʒ q̃rit aug.ioſue vij.filij irael vſurpa
uerũt de anathemate ⁊c.vnð dicit ſic.Queri ſolet quõ
pctm alteriꝰin alios vindicet᷑.cũ in lege dictum ſit:nec
pfes ꝓ filioꝝ nec filij ꝓ patꝝ iniqꝗtatibo eẽ puniendos.
Ex q̊ͥ vidr̃ ſᷣim ipᷣm.ꝙ nõ puniat deꝰ iuſte ſilios ꝓ patri
bus.¶¶ Item exo.xxxij.nõ fuit aaron punitꝰ ꝓ vitulo cõ
flatili:pᷣ ſolũ aꝛgutus.ppłs aũt punitꝰeſt: iniuſte fecit
dominus.

.
Atem queritur de .S. .
punitõne eterna q̃ punit deꝰin inferno. primo qtuz ad
adultos.ſcᷣo qᷓtum ad ꝑuulos.Circa pꝛimũ queriti
an deus poſſit aliquẽ punire in inferno abſq; miſedia.
h ẽ punire q̊ntuʒ meruit.ſcdᷣo an aliquẽ punit ibi ablſch
milcdia.ſ.quantũ meruit. Etum ad pꝛimũ ſic obijcit᷑
deus põt geꝗd iuſtũ eſt. Sʒ iſie foꝛnicatoꝛ meruit puni

ri tanta pena: iuſtũ eſt ꝙ puniat᷑ tanta pena. deꝰ pi

illud:ſᷣ ſi punit eũ tanta pena:ſine miſcdia punit. deꝰ
põt punire aliquẽ pena eterna abſq; miſcðia.⸗ Cotra
ij. ad tbimo.ij.negaꝛe ſeipᷣm nõ põt. ſicut ̊nõ pt nõ pu
nire malos qð eſt opꝰiuſticie: ita nõ põt nõ relaxare de
pena qð ẽ opꝰmiſcdie.qꝛ ſic negaret ſuã miſcðiaʒ qᷓ ipe
eſt: ̊ nõ põt aliquẽ punire in inferno abſq; miſcdia li⸗
ne nõ qntũ meruit. Ytez querit᷑ de actu punitõis eter
ne.ſ. an ſine miſcdia puniat aliquẽ aut ſine iuſticia. ad
qð ſic.apo.xviij.quantũ glificauit ſe et in delicijs fuit:
tantũ date ei toꝛmentũ ⁊ luctũ:ex qͥ ptʒ ꝙ punit qᷓntum
meruit. Iez math. vij. in qᷓ menſura meſi fueritis r̃ᷣme

tiet᷑ vob · et hᷣ eſt ꝓ tãta culpa tãta pena.et in yſa.xxvij.

in menſura ↄtra menſurã cũ abiecta fuerit vindicabis
eã. ſ. in mẽſura pene ðↄ menſurã culpe.ex ꝗbo vidr ꝙ de⸗
puniat q̃ntũ meruit. ¶¶ Itez apoc xviij. Reddite ũli ſiẽ
illa reddidit vob.⁊ duplicate illi duplicia fm oꝑa eius
in poculo qð miſcuit miſcere illi duplũ.⁊ vocat poculũ
penaʒ q̃ babilõ afflixit ſctos ſic in biere.xxv. Sume ca
liceʒ vini furoꝛis eiꝰ. vocat᷑ calix pena: ̊ magis punit
de babilõ qᷓ; meruit puniri ĩ afflictõe ſctoꝝ: pumit pu
nitõne et᷑na ſine miſcdᷣia.¶¶ Iẽ yſa.xl. Suſcepit ð ma

nu dñi duplicia ⁊c. berñ.ſuꝑ illud ex vſuris ⁊c.ꝗᷓ plus

exigit᷑ in penis qᷓ ↄmiſſuʒ ſit in culpis.⸗ Iteʒ plꝰpuni⸗
uit de iob pena tꝑali qᷓ; meruerat.vñ.xvij.ñ peccaui. ſ.
tantũ.ᷓ eadẽ rõne plłꝰpuĩt aliqñ aliquem pena etna q;
meruit. ¶ Itez cũ puĩt aliquẽ in inferno culpa. ↄſtat
ꝙ culpa ẽ tꝑalis:ſ̊ pena etna.ꝭ płꝰpuĩt ipſuʒ qᷓ pecca⸗
uerit. ¶ Itez reatꝰ culpe veĩalis ẽ tꝑalis: mniuſte puit
deꝰaliquẽ pena et᷑na/p culpa veĩali.¶¶ Itez ſint duo au
vnoin duplo ſit magis pctoꝛ ꝙᷓ aliꝰ. ⁊ ſic vteꝛq; &cedat
culpa vniꝰẽ dupla ad culpã alteriꝰ: pena ↄdig vniꝰ
eſt dupla ad pens ↄdigna alteriꝰ. vnꝰin inferno puĩ⸗
tur in duplo ꝙᷓ aliꝰ. Sʒ ↄtinget ꝙ vtriq; & aliqꝗd rela
xet de ↄdigna pena: magis in qntitate ibtꝛabit c pe⸗
na ↄdigna vniꝰqᷓ; de pena ↄdigna alteriꝰqð patz in nu⸗
meris.ſi em vnsnũerꝰſit duplꝰad aliũ.⁊ de vtroq; fiat
ſptractio.ita ꝙ ĩ reſiduis ſit dupla ꝓpoꝛtio:plꝰſubtra⸗
hit᷑ de duplo de ſhduplo: plorelaxat iſti qui magis
peccauit de pena ꝙᷓ alij ꝗq minꝰpeccauit qð iniuſtũ eſt.
qꝛ magis peccauit qᷓ ille: deꝰ in punitõe cterna aliqñ
agit iniuſie: ⁊ ita ſine iuſticia ⁊ miſcdia ſil punit deus

er⸗
quos
tur
po
el
vapy
onai⸗
t
o
ig̃
nisar
hop
irl
“H
nin
wsute
ſhemie
mpen
woli⸗
Eftlon
dlismen
Erbise
(ollia.
nnic
nesl

„

d
diili
tayai
orel
bonltt⸗
holoa
lis oven
nnof
apeino
Gienne
mnptain
ngeti
Nkentis
Ulign

(eſtiadin

bechas

notamfe
aſaire
Pnia
Ngoi
facietis
lſncĩn

litq⸗

Tiben
dnspon
teigbo
kragte
Plleti
Jhte
lune⸗
ſa
wu
ſbin⸗
cnin
enie
nui
Mtup.
ſſof
detgii
Muceno
wriin

ſe

Queſtio

vxxxix.

Pilann
ma P peccatoꝛes eternalif. Iez querit᷑ de punitõe eterna diſpoſitõis:ſic eſt iuſticia in creatiõe.qꝛ iuſtũ eſt vt qð
N quo ad puulos.vtꝝ iuſte ⁊ miſcditer puiat eos. Et vi us diſpoſuit ⁊ oꝛdinauit: impleat. ſi creatio crat ĩ
4 hl 6 cetur ꝙ ſine miſcdðia puĩt eos decedẽtes ſine baptiſmo eterna diſpoſitõne: iuſticia erat ꝙ exequen et ab ipo.qꝛ
Cinie qꝛ punit eos pena ↄdigna peccato oꝛiginali ĩ qͥ decedũt hoc ſue diſpoſitioni ↄdecebat.ſicut iuſticia eſt vt qð ꝓ⸗
W nihil relaxãdo de pena.g̊ punit eos e miſcðia. ma⸗ miſit impleat. Si aut appellet᷑ iuſticia diuina ↄdecẽtia
ſbhiszr ioꝛ pʒ.qꝛ punit eos carentia viſionis que eſt potentia equitatis:ſic reſpicit opus retributõnis.qua retribuit
ngitüb condigna peccato oꝛiginali.ſ̊ de hac pena nihil rela ſim merita:bonis bona malis mala.vnde hu. de s. vic.
ſetpmti rat.q; aut relaxaret qͥ ad diuturnitateʒ pene iſtiꝰ: out Juſticia equitatis eſt qua retribuit᷑ patienti qð eiꝰme⸗
Nnmnpri quo ad acerbitateʒ. nõ relarat te ea quo ad diuturni⸗ rito debet᷑. Et anß.in monolo.oñe iuſium elt te ſic eſſe
nanſitss tateʒ:qꝛ pena iſta eſt infinita quo ad dinturnitatẽ 2 ꝑ⸗ iuſtum: vt iuſtioꝛ nequeas cogitari.qð nequaqᷓ eẽs: ſi
ſonggen petua.ſiłr mihil relaxat de acerbitate:qꝛ carentia viſi⸗ tm bonis bona ⁊ nõ malis mala redderes. Juſtioꝛ.n.
gurſſtis onis dei cũ ſit priuatio:nõ recipit magis ⁊ minꝰ. et᷑ ĩ eſt q ⁊ bonis ⁊ malis:q; qui boĩs tm merita retribuit.
ltaclf oĩbus ꝑuulis eſt equalis reatus rõne cuiꝰ nõ punitur Si aũt axpellat᷑ iuſticia dei Fm ↄdecentiã miſeratõis.
nenſcnge minus vnus ꝙᷓ alius.ꝗ̊ ſine miſcðia puniũt᷑ ꝑuuli pe⸗ Heſt vt ſp puniat citra ↄdignũ remunẽt ſupᷣ cõdignũ.
Netunſtne na ↄdigna.4 Itez aug. dicit. ꝙ carentia viſionis dei ẽ vnge ro. viij. Qõ ſunt ↄdigne paſſiones hꝰ tꝑis ad futu
ſpnigte maxima pena.⁊ peccatũ oꝛiginale minimũ peccatũ ẽ. ram głam 7c. 4 Silr aũt intentio mil. cðie multiplrẽ.
ſlo⸗ prn ̊ꝑuuli ꝓ minimo peccato puniũt᷑ maxima pena. ergo VUno modo dicit᷑ miſcðia reſſ pectu releuatõnis mißie.
ppnſ⸗ deus iniuſte ⁊ immiſciter agit cũ illis.¶ Item in vi⸗ Alio mõ dicit᷑ reſpectu ſupplemẽti defectus. Itez ĩmi⸗
giniurſet ſione dei eſt maxima gła.q̊ᷓ in carentia viſionis dei ma ſericoꝛdia primo mõ ſumpta.ſ.affectus ⁊ ↄpaſſio ĩ re⸗
xima pena.qꝛ maxima pena 1 maxima gła ſunt oria. leuante. 7 ꝙ̈tum ad h̊ nõ eſt miſcdia in doo. Miſcdia
Sꝑuuli ꝓ peccato oꝛiginali puniũt᷑ maxia pena. IYtẽ aüt quia eſt ĩ ſupplementũ defectus: multiplr eſt. m ꝙ
„N er viſione dei eſt maxrima delectatio. q̊ᷓ ex carentia viſi defectus multipir eſt. Eſt. n. defectus qtum ad eẽ.⁊ B
finognd onis maxima triſticia.ꝗ̊ maxima pena.⁊ inde vt pus. eſt in re qᷓ non eſt. qꝛ iſte defectus eſt ñ eſſe. ſupplemen⸗
imüefn Ex his omnibo videt᷑ ꝙ nõ in omnibo oꝑibo ẽ mileri⸗ tũ aũt h⸗ defectus eſt in creatiõe:que eſt exitus de non
bicznſ coꝛdia. Solo. dom ad omiq iſta. ꝙ intentio iuſticie eſſe in eſſe. ſic ͤ in oꝑe creatõis ẽ miſcdia: que ẽ ad ſup
unitſbicke miſcðie multiplłr accipit᷑. Si accipiant᷑ eoꝝ intentio⸗ plementũ defectus qtum ad eſſe.⁊ m h̊ dicit᷑ ĩ p̃s.mi⸗
imüͤſtchie nes large:ſic ſunt in opibus dei miſcdia ⁊ veritas.vnð ſeratõnes eius ſuꝑ omia opa eius.Eſt alius defectus
ꝛnentn pᷣs.vniuerſe vie dñi miſcdia ⁊ veritas. Glo.in oĩ oꝑe qui eſt qtum ad bñ eſſe. ⁊ ſic eſt miſcdia ſemꝑ in celis.
anngoig dñni ſimul ſunt:etſi nõ nobis manifeſte appareant. o creatura.n. nulla põt ꝑ ſe ſubſiſtere ſine regente.quia
Cpung tandũ q̊ ꝙ iuſticia dei dici᷑ multipłr. vno mõ dicit᷑ vt dicit aug. ꝙ omis creatura ſub vicio eſt. nõ vicio culpe
a An ↄnotet᷑ erigentia meritoꝝ.alio mõ vt cõnotet᷑ ↄd ecẽtia aut penalitatis: ̊ vicio deſectus. qꝛ nulla ꝑ ſe põt eſſe
ͤrtin bonitatis diuine. hec diſtinctio ſumit᷑ ab anſ.in mo⸗ ſine ↄſeruatoꝛe.̊ᷣ etià mõ eſt miſcðia in beatificatõe.ñ
lhorer nolo. dicẽte. Cũ punis malos iuſtum eſt: qꝛ illoꝝ meri qꝛ ſit ibi defectus vicij vel penali tatis: ſ̊ quia ſꝑ ↄFuat
RlR tis ouenit.cũ po parcis malis iuſtũ eſt. nõ qꝛ illoꝝ me ipſas aĩas in ſua gka.⁊ hoc eſt qð dicit glo.ſuꝑ illð pᷣs.
Gnſcheſt ritis:b qꝛ bonitati tue condecẽs ẽ. Prout ꝗdicit᷑ iuſti⸗ MWiſcðia dñi plena terra. oĩa indigent dno ⁊ mi
zmine cia pꝛimo mõ:ſic nõ inuenit᷑ in omni oꝑe dei.quia nec ſeria 2 felicitas.qꝛ ſine illo miſer nõ ſubleuat᷑: felix nõ
e iüſicn, exigentia meriti inuenit᷑ in omni oꝑe eiꝰ. Scðdo vo mõ regit᷑.ſic ̊ in oꝑe creatõis eſt opus miſcðie qʒ ẽ ibi in⸗
alihpſit ſumpta in omni ope dei inuenit᷑: p diuerſ imode. vñ di⸗ tentio ſupplementi defectus qui ẽ nõ eſſe.⁊ eſt ibi opus
vmntiun ſtinguẽdũ eſt. qꝛ in deo eſt odecentia ptãtis. eſt in eo iuſticie.ſ.odecentia bonitatis in oꝑe diſpoſitõis. vt vi⸗
ventis ine ↄdecentia ſapie:2 ↄdecentia diſpoſitõis: 2 ↄdecẽtia eꝗ ſum eſt. 4 Sʒ tunc querit᷑ qũo ibi diſtinguũt᷑.⁊ doᷣm
ifſarri tatis: 2 odecentia miſeratõis. hec. n. omĩa oplectit᷑ ↄde P creatura erat in poꝛdinatiõe diuine diſpoſitõis.ita
nnicahe centia diuine bonitatis. ſi & dicat᷑ iuſticia ↄdecẽtia ſue ipſa nõ erat:ſiue erat nõ ens in ſe. Juſticia ̊ᷓ reſpiẽ
icf ptãtis: hec prie apparet ⁊ ponit᷑ in oꝑe iuſtificatiõis. poꝛdinatõʒ que erat in diuina diſpoſitõe.qꝛ ita pᷣoꝛdi⸗
ecieiif 2 eſt qð dicit᷑ ro.ix. ſi deus volens oñdere iraʒ 2 nauerat deus ⁊ diſpoſuerat.iuſtum eꝛat ꝙ creaturã ꝓ⸗
fnogee⸗ notam facere potentiã ſuã: ſuſtinuit in multa patiẽtia vuceret. miſcdia aut reſpicit ñ eſſe ex pte creature. exqᷓ
Crntti vaſa ire apta in interitũ. vt oñderet vaſa gle ſue. EUnð eniʒ creatura erat nõ ens de ſe:nec de ſe poterat in eſſe
R vnũ iuſtificat alium nõ: B facit iuſticia ptãtis. vnde ꝓgredi:dĩne fuit miſcdie ꝙ ip̃aʒ ꝓduxit ad eẽ.¶ Scðzʒ
D Hugo in li. c ſacramẽtis. Juſticia alia eſt ym de bitũ &pdicta pʒ rñſio ad rõnes ꝓbantes ꝙ in oꝑe creatõis
Pepnt faciẽtis. alia eſt m mer itũ patiẽtis. Juſticia 'm debi nõ ſit miſcdia ⁊ iuſticia. Eſt.n. ibi iuſticia ſicut dictuʒ
8 ſtta tũ faciẽtis eſt ptãtis: quia ſine imiuſticia licet faciẽti ſi eſt:que eſt ↄdecentia bonitatis diuine.⁊ illa reducituꝛ
ſch velit qð eius ptati debet. Juſticia equitatis eſi qua re ad illũ predictũ modũ iuſticie qui eſt in impletõe pro⸗
fonl 4 tribuit patienti etiã ſi nolit qd eius merito debet.cũ 5 miſſi. Silr de micdia pʒ ſolo.qꝛ nõ eſt ibi miſcdia re⸗
ur cxus punit peccatoꝛẽ iuſte facit: quia eins equitati de⸗ leuatõis miſerie: h̊ que eſt in ſupllemẽtũ defectꝰ ꝗᷓtum
icu bet vt hoc poſſit ſi velit. cũ ðo deus iuſtificat pcr̃oꝛẽ iu⸗ ad eſſe.¶ Aꝗ ſecũdũ pʒ ſolutio. Sʒ ad obiectõʒ q obij
ſt ſte agit ? iuſtus eſt inſticia ptãtis:quia h̊ ei licet.Si at cit᷑.ꝙ quo ad gentes nõ ſi it iuſticia in oꝑe recꝛeatõnis.
hap 8 appellet iuſticia dei odecentia ſue ſapie: ſic eſt iuſticia dom ꝙ iuſticia dei põt dici ↄdecẽtia boitatis ſue.⁊ ſic
ie 4 di in electione 2 reprobatiõe. ſic iuſte elegit iacob 2 fuit in incarnatione iuſticia quo ad gẽtes. qꝛ ſicut diẽ
int eſau reprobauit. ↄdecens. n. eſt ſapie vt det illi gatiaz anß. nõ eſt iuſtum vt deus creaturã rõnaleʒ quaʒ fecit
* queʒ ſcit bñ vti gratia: 2 illi n quẽ ſcit male vti.ad mi⸗ ad beatitudineʒ:oĩno ꝑire ſinat.i.nõ odecet ſuã bonita
nie nus ̈tum ad radicatõeʒ ⁊ G eſt qʒ dicit ambꝛo. deus teʒ · Alio mõ dicit᷑ iuſſicia que ẽ ↄdecentia veritatis in
n s Rmeuti gratia quez ſcit ſibi leruitux : 2 illi ñ quem ſcit deo. ⁊ hec eſt in implendo ꝓmiſſuʒ.ꝛ iſia ñ fuit ibi quo
8 ibi nõ ſeruitux. 2 hoc eſt dare cui dandu eſt: 2 ñ dare ad gẽtes.⁊ ita lʒ ñ fuit ibi iuſticia que reſpicit ꝓmilſio
e enen⸗ dandu eſt. H eſt de ↄdecentia ſapie. In ſapiẽtia nẽ que eſt ↄdecẽtia veritatis: fuit tñ ibi iuſticia q ẽ con
uti e em e lpreltia nõ ſolũ ſtatus qui nũc eſt:pᷣ etiã qui futu ccentia ſue bonitatis.4! Ad alia & que queruntur de
ſh 4 rus elt. igeo bñ dicit. ꝙ dat illi gram quez ſcit ſibi ſeꝛ ope retributõis qtũ ad bñficentiaʒ:pʒ ſolło.Ad illð
rne enoſt auia n eſt pññs ſapie ſue.ꝛ ideo iuſtum 2 odecẽs qð obicit e iuſtificatõe. dom ꝙ; nõ ſic ſe hzʒ iuſtificaꝛe
p .* P ſic aciat. Eñ etli ſint duo eque diſpoſiti cũ deus ad iuſticiã ſicut miſereri ad miſcdiaʒ. qꝛ iuſtificare nõ
ui 4 at gram vni:alij nõ. qꝛ lʒ ſint diſpoſiti ex equo qtũ ad dicit iuſte facere:pᷣ de iniuſto iuſtũ facere.⁊ hoc ñ ſolũ
wi, ter iniuſte an en bimmo ynus vtet iuſte al⸗ eſt opus iuſticie ſ miſcdie. Sed dom ſic. ſicut ſe habet
. . ter iniuſte.Si aũt appelletur diuina iuſticia ↄdecentia iuſte facere ad inſticiã:ita miſereri ad miſcdiam.quia

*

— „ „9n Coam Qd

A5 p. 0 ope 9 r4 „ „. h Juna 2
— 2 . 7
gJ.) ueſR * 9e.* 6or

e ſpoicml p'nr nes; een
△ 1Lα ⸗ rere Cas⸗ —
Ae Aen ſ arn e

i ſhe — G. fhabcn cſr hſha pin As gReen ſtasw E
R drd e e . Aca) s A Ee e e. etng N. wa pgr d ſrrir Ah.
. e e n ee e ern er. Ae reee d
Ffe Sem „dren vor. He ve ve rnen Hirid ſn⸗ an or.

iuſte facere eſt opus iuſticie:nõ iuſtificare.qꝛ iuſtifica
re eſt ñ debitũ reddere.4l Ad ſecũdã ratõʒ dom.ꝙ ipᷣa
ꝓcedit de iuſticia que eſt ↄdecẽtia dĩne bonitatis·quia
hec ſp eſt in iuſtificatõe pctoꝛis.qꝛ ñ decet ſummã boni
tateʒ:vt rõnalez creaturã quã fecit ad btitudineʒ:oĩno
pire ſinat.vt dicit anp.h̊ nõ ꝓcedit de iuſticia q̃ reſpic
exigentiã meritoꝝ.¶l Ad illð qð obijcit᷑ de ꝑuulis.di⸗
cendũ ſicut dicit Yꝓo.dam̃.ꝙ diuina ꝓuidẽtia concedit
multotiẽs iuſtũ incidere in calamitates:vt eã q in ipſo
latet virtutẽ alijs manifeſtã faciat.vt in Yob.aliqñ co⸗
cedit incõuenientiũ quid agi:vt ꝑ oꝑatõʒ eſtimatã in⸗
cõuenienteʒ magnũ ꝗd ⁊ mirabile dirigat᷑.vt ꝑ cruceʒ
ſaluteʒ hoim.⁊ pᷣm aliũ modũ ↄcedit pati ſcẽm male vt
nõ ex recta conſcia excidat:vel ex data virtute ⁊ gatia
in ſuꝑbiam erigat.vt in paulo. Derelinquit᷑ ꝗs ad tpᷣs
in directõʒ alioꝝ:vt ꝙ ſᷣm ipſum intẽdentes alij erudi
ant᷑.vt in laʒaro ⁊ diuite. naturaliter.n.vidẽtes qͥſdaʒ
patientes cruciamur. Derelinꝗt᷑ quis in alteriꝰ głam
nõ ꝓpter ꝓpriũ vel parentũ peccatũ.vt ꝗ a natiuitate ce
cus in głam filij boĩs. Jo.ix.neqʒ G̊ peccauit neqʒ pa⸗
rentes eius:ł̊ vt maniieſtẽt᷑ oꝑa ci in illo.rurſus cõ⸗
cedit᷑ ꝗgs pati in alterius zelũ.vt głia eius qui paſſus ẽ
magnificata: impiꝗ alijs paſſio fiat ſpe futuꝛe gle ⁊ et⸗
noꝝ bonoꝝ deſiderio.vt in martiribo.Cõcedit᷑ ꝗs ĩ ne
phaꝛiã incidere oꝑationeʒ qñq; in directõz alteriꝰ de⸗
terioꝛis paſſionis.vtputa eſt quis elatus ĩ virtutibo 2
directionibo eius.ↄcedit hũc deus in adulteꝛiũ incidẽ:
vt ex caſu in ſenſuʒ vemẽs ꝓprie infirmitatis hũiliet᷑.
2 adueniẽs confiteat᷑ dño.punitio nõ reſpicit ſꝑ me⸗
ritum patiẽtis:ſ̊ aliqñ głam dei.ſicut de ceco nato.ali
qñ vtilitateʒ alioꝝ:vt.ſ.attendat ʒelum tei in alijs ⁊ ꝓ
fectum ad virtutes:⁊ incutiat timoꝛẽ in pctoꝛibo.ꝑuu⸗
lis ꝗ̊ nõ eſt punitio ꝓpter meritũ exqͥ baptizati ſunt: hᷣ
Apter alias cauſas.ſ.ꝗpter alioꝝ vtilitatem. In bac g
punitõe nõ eſt iuſticia pſonalis que reſpicit meritũ ꝑ⸗
ſone patientis:̊ᷣ iuſticia generalis que reſpicit vtilita
teʒ 2⁊ coꝛꝛectionẽ in alijs.¶. Ad illud qð querit de peis
tꝑalibus quibo puniũt᷑ adulti.ſ.vnus /ꝓ alio.ſicut cha
naan ꝓ patre ſuo.dom ſᷣm aug:.ꝙ cuʒ duplex ſit pena.
ſcʒ eterna ⁊? temꝑalis.nũqᷓ; vnus punit᷑ ꝓ alio.ſ.pena
eterna:tñ tꝑali ↄtingit ꝙ vnus ꝓ alio punit᷑.vñ augꝰ.
Joſue.vij.ſuꝑ illð.filij iſrł pꝛeuaricati ſunt ⁊c.nõ ẽ cre
endũ in penis que poſi moꝛteʒ irrogant᷑: aliũ dãnari
poſſe ꝓ alio.ſ̊ in his tm̃ rebo hanc irrogari penã:q̃ fi⸗
nem fuerüt habiture.⁊ ſic pena temꝑali bñ punit᷑ vn⸗
ꝓ peccato alteriꝰ.⁊ reddit ibi aug.cauſaʒ volens dicẽ
ꝙ pena eterna non oↄfert:ſᷣ pena tꝑalis eſt ad ſalutẽ.va
let.n.primo ad cautelam in declinãdis ⁊ vitãdis ma⸗
lis.qꝛ in G̊ oñdit᷑ quantũ peccatũ eſſet ſi omẽs peccaꝛẽt
⁊ quantũ mali ꝓ vnius peccato infligat᷑.ſ.vt ñ ſint alij
ſecuri.⁊ h̊ eſt qð dicit augꝰ.in illa glo.ſimul ſigtũ ẽ q̃n
tũ mali eẽt ſi vniuerſa multitudo vel ↄgregatio peccaſ⸗
ſet.qñ vnus ita quideʒ potuit vindicari: vt ab eo poſ⸗
ſent ceteri eſſe ſecuri.⁊ loquit᷑ ibi de achoꝛ.ſic fuit cha/
naan punitus ꝓ patre ſuo.ad Hh.n.ↄferebat pena iſta:
vt omẽs filij ſemꝑ eẽnt in bonoꝛe pris. Valet etiam ⁊
ↄfert pena ad remouendã negligẽtiã in faciẽdis boĩs.
7 in h̊ oñdit᷑ ꝙ ſic dʒ eẽ in ſocietate hũana: ſic eſt ĩ mẽ⸗
bris coꝛꝑis.vt vnus ſit ſolicitus de alio ſicẽ vnũ mẽbrũ
de alijs mẽbris.ñ ſicut cayn dixit.nũqꝗd cuſtos fratris
mei ſum geñ.iiij.vñ.j.coxꝝ.xiiij. ꝓinuicem ſolicita ſunt
mẽbra.⁊ ſi ꝗdeʒ patit᷑ vnũ membꝝ:ↄpatiũt᷑ omĩa mẽ⸗
bra.ideo ꝗ̊ ꝓ achoꝛ punit alios Joſue.vij.vt tollat ne⸗
gligentiã ⁊ vnꝰ ſit ſolicitꝰ ꝓ alio.⁊ G eſt qð dicit aug.ĩ
eadeʒ glo.Oñdit᷑ quantũ ↄnera ſit in ꝓpli ſocietate ipᷣa
vniuerſitas.vt nõ ſolũ in ſeipſis ſinguli: ſ̊ tanq; ꝑtes ĩ
toto exiſtiment᷑.⁊ ſic pʒ qũo eſt iuſticia qũ vnꝰpunit᷑ ꝓ
peccato alterius pena tꝑali.¶ Oð obijcit᷑ꝙ ſilius nõ
poꝛtabit iniquitatẽ patris.DPicendũ ꝙ penã pr̃is et᷑nã
nõ poꝛtat:niſi ſit imitatoꝛ paterne malicie.ſ̊ tũc etiã ñ

P 0 r X) ne, . Poat
J

H*τια Pel. Lapf Jane A – P

nu LN

N Del pan v alio na ſ yn

Fa,

„

poꝛtat penã eternaz patris: ſuã quã meruit. penaʒ tñ

tꝑaleʒ patris bñ poꝛtat de iuſticia.ꝗ¶ Ad obiectõeʒ au

guſti. ſoluit ipſe augꝰ.in illa glo. dicẽs. An illud iudi⸗
cantibo homibus preceptũ eſt nequaqᷓ ꝓ alio puniant.
ci aũt iudicia nõ ſunt hmõi.quia alto ⁊ inuilibili ſuo
ↄſilio nouit.quatenꝰ extendat etiã hoĩm tꝑaleʒ penaʒ
ſalubꝛẽq; terroꝛẽ.vt nõ ſolum ſe quiſqʒ cuꝛet in ppło:pᷣ
inuiceʒ ſibi adhibeãt diligentiã.⁊ tanq; vniꝰ coꝛpoꝛis
7 vnius hoĩs alia ꝓ alijs ſint membra ſolicita.q Ad il
lud qð obijcit de aaron.qui ñ fuit punitus ⁊ tñ ppłs fu
it punitus.DOicendũ ꝙ immo punitꝰ fuit.ſ̊ ñ pena ma⸗
nifeſta ſed occulta.punitus.n.fuit illa pena q̃ eſt in ſa⸗
crificio vitule rufe ꝙdiu vixit.⁊ ꝓ eo omẽs ſaceꝛdotes.
pena illa erat:ꝙ iſte qui imolabat immũdus erat.nu⸗
meri.xix.⁊ pena in omẽs ſacerdotes immolãtes iſtaʒ
victimã tranſiuit.qui dum alios mũdabãt ꝑ hoc ſacri
ficiũ:ipſimet inficiebant᷑. Nõ fuit aũt aaron punitus

pena manifeſta. inſignũ ꝙ prelati delinquẽtes ñ debẽt

puniri manifeſte ſ̊ occulte.⁊ ſuꝑ h̊ etiam quidã cano⸗
nes fundãt᷑. Ad illð qð querit᷑ de punitiõe ef᷑na.an
ſcʒ deus aliquẽ poſſit punire in inferno quantũ meru⸗
it. Dicẽdũ ꝙ dupłꝛ ↄtingit loꝗ de potẽtia dei.aut de po
tẽtia abſoluta: aut de potẽtia ᷣm ↄdecẽtiã boĩtatis.lo⸗
qndo ꝗ̊ de potẽtia abſoluta:dðm ꝙ poſſet.ſ̊ nõ de potẽ
tia que eſ m ↄdecentiã bonitatis.qꝛ ñ decet ſuã boni
tateʒ que eſt ſuꝑabundans:ꝙ ipſe puniat abſqʒ iniſeꝛi
coꝛdia.Et ꝑ hoc pʒ rñſio ad obiectũ in ↄriũ.qꝛ pꝛoce⸗
dit referendo potentiã ad eum qui meruit. verũ eſt eni
qꝙ; ex paꝛte illius iuſtum eſt.ſᷣ̊ cũ infert vltra.deus põt
qð iuſtum eſt. diſtinguẽdũ potentiã vt dictũ eſt. Ad
illud qð ſexto querit᷑ de actu punitõnis eterne.dom ꝙ;
triplerx eſt ibi taxatio. Prima.ſᷣm exigentiã meritoꝝ.
2 hᷓ̊ ſᷣm naturã generis nõ deſeẽdendo ad aliqͥtaʒ inten
ſionis.verbigr̃a.taxauit dñs aceꝛbitateʒ pene debite p
moꝛtali peccato.diffiniẽs ꝙ ei debet᷑ gebennalis: ſicut
merito virtutũ tebet᷑ ſuauitas celeſtis.⁊ maxio marĩa
⁊ maioꝛi maioꝛ.Scða taxatio eſt ᷣm exigentiaʒ meri
toꝝ deſcendẽdo ad aliquotã intenſionis. vt tanto pcto
tanta pena ⁊ nõ maioꝛ debet᷑.⁊ hec taxatio iuſticie ẽ ſi⸗
cut ⁊ prima.Tercia taxatio eſt miſcðie deſcẽdẽdo iteꝛũ

ag aliqͥtaʒ intẽſionis taxãdo quãta reddet᷑ ñ qnta debe

tur. Dicimus ꝙ pꝛimo mõ ſꝑ punit᷑ peccatũ pena cõ
digna ⁊c opꝰ iuſticie.Scðo mõ nũꝙ pẽa ↄdigna.Ceꝛ
cio mõ ſꝑ ẽ opꝰmiſcðie ↄiũctũ operi iuſſicie.vt iuſticia
ad q̃litatẽ pene ⁊ quãtitatẽ generis.miſcðia vo ad qͥn⸗
titatẽ ſpãlit eiuſdẽ acerbitatis inſlictã. 4 Ad primũ &̊ᷣ
dðm. ꝙ eq̃litas pene ⁊ culpe pᷣt eẽ Fm genꝰ.vt ſi mltuʒ
peccauit młtũ puĩat᷑.vel p̃ᷣt eẽ ̃m det᷑natã rõʒ. Qñ .
dr q̃ntũ głificauit ſe tãtũ puniat᷑.loꝗt᷑ de eqᷣlitate pene
ad culpa ſm genꝰ.q.d.qꝛ młtũ peccaueꝛit młtũ puiat᷑
ñ cæ eqᷣlitate ſᷣm rõeʒ detmĩatã.⸗¶ Ad ſecũdũ ꝑ idem
pʒ ſolo.¶ Ad tciũ qð dic duplicate illi duplicia.dõᷣm
ñ dr̃ h̊ m qᷓntitatẽ potẽtie. vt.ſ.ĩ duplo reddat᷑ ma⸗
4oꝛ pẽa.ſ̊ hͥ dr ſᷣm ꝓpoꝛtõeʒ.vt ſic peccauit hõ ĩ ai ⁊ in
coꝛꝑe: ita puĩat᷑ pea ĩ aĩa ⁊ ĩ coꝛꝑe. vñ dʒ ei duplicari
pẽa.q;ꝛ dupler dʒ pẽa eẽ.ſ.ĩ coꝛꝑe ⁊ aĩa.⸗ Ad qrtuʒ pʒᷣ
ſoto ꝑ G̊ idẽ.¶¶ Ad ꝗntũ dðʒ.ꝙ ĩ cłpa ẽ delectatõ t᷑nſito
ria ⁊ ẽ ibi intẽtõ delectatõis:q ẽ ĩ infinitũ ⁊ ꝑpetua.qa
pctoꝛ hʒ volũtatẽ ſꝑ peccãdi.Mtũ ad pᷣmũ veꝝ t᷑.quia
ploexigit᷑ i peĩs qᷓ ↄmiſſuʒ ſit ĩ culpis. qꝛ delectatio vel
culpa ẽ tnſitoꝛia:pẽa at ñ ̊ ꝑpetua. Oꝛtũ po ad volun
tatẽ delectãdi qᷓ erat ĩ ĩfinitũ n ẽ illð ĩtelligẽdũ.ĩmo cit
ↄdignũ puĩt᷑.¶. Ad ſextũ doᷣm.ꝙ ẽ pẽa ad cautelã.⁊ eſt
pẽa ad vindicatõz.pẽa ad cautelaʒ ẽ ad augmtũ ⁊ exeꝛ
citiũ virtutuʒ ⁊ ad ipſoꝛum eſtimationẽ.ſicut ad demõ
ſtrationeʒ patientie.⁊ tali pena fuit Job punitus: ſed
non pena que eſt ad vindictã.de qua ꝓcedit rõ.⸗ Vd
ſeptimũ dicendũ.q de iuſlicia punitur culpa wonal
pena eterna.in peccato.n.ſunt duo.primũ ẽ auerſio a
bono eterno incõmutabili.ſcdᷣm ẽ ↄuerſio ad bonũ co

Pus De 1460)

nutul
niak
.tüt
l an
19 y
ſice⸗
eel,
ſoppe
ſeurp
yne
iez
ſodie
in
hona
atol
jop
kan
g.
ſen
e Kro
ucte
jlidr⸗
nic
Penün
goſer⸗
npe
namg
wiel
oclay
nimnt
no
ltincu
ſnpera
reciabi
ſoreſciſ
Grdbilis
dngen
Neſeosen
ſhreſive
otzec
Mobere
llo ſelſte
eonoſin
Ppenn
Ullue
ſitn
Uockan
ſiheene
nllin.
ſne⸗

rſae

ſntgig
figt
nelen

giin
men
fnte
ſien
rte
ſcſen
Inu
corg
llin
ſhn

tnsnun
nciimiz

itgheſng

Nron pnin
ers
nqeicicnd⸗

itöeeinn
guantünen

iandf
ibointel
.Snö
derſuüin
Nabſchnin
ri gpor
il ferüclen
nn o
ſcick N
hnne ing
tinmnir.
Uitziren
gbiep
nnligſon
mmnionain
goannen
Ktmnofn
oiſtctiß
lilciri
kiinun
ecenigend
aige
Hare tſi
diwwuiin
Ammi

e, Nſnie

d
eilut
tnhitin
tcicigin
uplcu
onntlinn
binnn
iniß⸗
ctnonit⸗
1ppetng
iſtziaun
Tlakroſt

jipulen

fiinen
cuntlike

— DPen
Pr e In Ir

Nueſtio

mutabile.ex ꝑte auerſionis vult aug.ꝙ iuſtũ ſit vt pu/

niat᷑ pena eterna. vñ dicit.nõ circũſtantia facit vt pec⸗

catũ eternaliter puniat᷑: ſ̊ circũſtantia illiꝰ in queʒ pec
cat᷑.qui cũ ſit eternus:⁊ implentibo mandata et᷑na bo⸗
na ꝓmittit:tranſgreſſoꝛibo ᷣo ↄminat᷑ penas eternas
eoipſo ꝙ dignũ ⁊ bonũ eſt. vt qui in ſuo eterno eternũ
iudiceʒ offenderũt:in eius eterno eternalit cruciẽtur.
hec eſt ratio ex ꝑte boni cõmutabilis a quo ſit auer⸗
ſio ꝑ peccatum ſiue in quẽ peccat᷑.q ſic pʒ exemplo me⸗
retur penã magnã qui offendit militẽ: maioꝛeʒ ꝗ comi
teʒ:maximã qui regeʒ.⁊ h̊ temꝑaleʒ qui regeʒ tempo⸗
raleʒ.̊ eternã qui eternũ regeʒ. Iteʒ in peccato ẽ ↄuer
ſio aĩe ad bonũ ↄmutabile qð vellet ſibi eſſe eternũ 2 ĩ
infinitum durare.⁊ ex hac ꝑte ſimilit iuſtuʒ q; debeat
homo puniri ꝓ moꝛtali ⁊ eternalit.vñ gꝛeg. Qui ĩ pec
cato moꝛit᷑ in infinitũ peccaſſet ſi ĩ infinitũ vixiſſet. vñ
nõ ꝓ affectione peccandi punit᷑ eternalit: ſᷣ p volunta
te peccandi.que q̃ntũ in ſe erat eterna erat.⁊ ̊ ſcit᷑ peꝛ

hoc:ꝙ in peccato moꝛit᷑. Et alibi dicit. hõ peccatĩ

ſuo eterno:hoc eſt in ſua delectatiõe quã ſibi vellet eſſe
eternã.ideo deus punit eum in ſuo eterno.hec ẽ & iuſti⸗
cia:vt voluntati male eterne qualiter in ſe eſt: reddat᷑
pena cterna. Item ex pte auertẽtis iuſtũ eſt. vñ augꝰ.
in li.de ci.dei.dignus eſt malo eterno qui ĩ ſe ꝑimit bo
nũ qð poſſet eſſe eteꝛnũ.⁊ hoc pʒ.de iuſticia.n.meretuꝛ
penã aliquã qui aufert cappam: ⁊ maioꝛem qui magis
aufert ⁊2 vult reſtitutõʒ rei ablate. cum reʒz abſtulerit
temꝑaleʒ: penam meret᷑ tem ꝑaleʒ.qui rem ꝑpetuã: pe
nam ꝑpetuam.Cum igit᷑ aĩa ſit ꝑpetua.qui aĩiam que
ei eſt deo aufeꝛt:iuſtũ eſt vt pena ꝑpetua feꝛiat᷑ ¶ͥ Ad
octauũ qð obijcit᷑ dm.ꝙ illud eſt rõne ſui ſubiecti.ſic
enim videmus ꝙ in oſſe fꝛacto leſura eſt irremediabilł.
nõ dæ ſetſ rõne ſui ſubiecti.ſ. ꝓpteꝛ os qð fractũ ẽ 1 qd
eſt incurabile:ſic in aĩa que q̃i fracta eſt in inferno per
ſua peccata moꝛtalia ⁊ ipſa leſura culpe venialis irre⸗
mediabilis.nõ quia de ſe ſit culpa irremediabilis: ſed
rõne ſui ſubiecti in quo eſt. quelibet leſura dũ ſic ẽ in⸗
curabilis eſt. ideo punit᷑ irremediabilit᷑.¶ Ad nonum
dom.ꝙ equalitas pene dicit᷑ dupłr. aut ſᷣm ꝓoꝛtõneʒ
pene ad culpam: aut m genꝰ ſiue abſolute. In ſe g̊ ab⸗
ſolute ſiue 'm genus:nõ eſt hic equalitas pene.ſed ſᷣm
ꝓoꝛtõʒ ad culpam eſt ibi equalitas. ſicut aligs q ẽ in
duplo ſoꝛtioꝛ alio equalis eſi ad poꝛtandũ h̊ onus gꝛa⸗
uius.ſic iſte ad poꝛtandũ hoc onus in duplo leuiꝰ. ſᷣm
gͤgenus ſiue m quantitateʒ nõ eſt equalitas pene ĩ il⸗
lis.qꝛ pena in ſe nõ eſt equalis pene.ł̊ ꝓut dictum eſt.
Ad illud qð querit᷑ de punitõne eterna ꝑuuloꝝ.Di
cendũ ꝙ ꝑuuli in inferno pumũt᷑ cum miſcdia. Qaʒ ſi
cut dicit augꝰ.in li.ſolilogoꝝ.deus eſt ꝙ eſt. qdð intelli
git: ꝙ cetera intelligere facit.ſicut ſol qui fulget ⁊ g ce⸗
tera illuiat. ſicut aũt ↄtingit ꝙ aliꝗs videat ipſo ſole:

tñ nõ videat ipſum ſoleʒ qui eſ fons lucis.⁊ aliꝰ ꝗ nec

videat ſoleʒ nec ipſo ſole:⁊ iſte bʒ maioꝛeʒ carentiã vi⸗
ſionis qᷓ; primus.ſic dicimꝰ de ſole ſpũali qui eſt deus.
Em boc dom in puulis. ꝙ in omni eo qð ↄprehendũt
ꝑ intellectũ ſemꝑ diuina lux eſt ad illuiandũ vel intel⸗
ligendũ: quia cetera intelligeꝛe facit.vnde lʒ nõ videãt
ipſum fonteʒ lucis dñi: tñ vident ⁊ intelligũt cetera ꝑ
ipſum. ſed ſi nullus eſſet intellectus in ipſis: eẽt in eis
priuatio lucis vtroq; mõ.ſed nõ ita credendũ. vñ lʒ ñ
videant nec intelligant primã luceʒ: tamẽ pꝓ ipſaʒ ceta
intelligũt. ⁊ ſic cũ miſcdia puniũt᷑:qꝛ nõ hnt oiĩmodaʒ
carentiã. Ad boc qð obijcit᷑. ꝙ in viſione dei eſt ma⸗
rima gloꝛia. in ſepatione illius viſionis marxĩa pena. 2
cñ oꝛiginale eſt minimũ peccatũ. Dicẽdũ ꝙ ſeꝑatio po

teſt intelligi otrarie: vt ſit nomen verbale. vt intelligatk

ſeꝑatio ↄinctionis vel ↄicti prius. ſic verum eſt ꝙ ſi
cut maxima delectio vel gla eſt in ↄiũctione:ſic maxĩa
eſt triſticia vel pena in ſegꝑatione.ſumẽdo aũt ſeꝑatõeʒ
negatiue.i.nõ ↄiunctõz:ſic nõ eſt verũ.Iñ nõ valʒ ar⸗

S 4 *rne P een. P-.
„

eN O wai Peran

2 9.6-—

xl.

gumentũ ſi ſit delectatio maxima in ↄiũctõne: ꝙ; ꝓpter
hoc ſit triſticia maxima in ſeꝑatõne.qꝛ ſᷣm phᷣm alicui
tclectationi opponit᷑ triſticia alicui nõ:ꝗa delectatiõi qᷓ
eſia potu opponit᷑ triſticia que eſt ᷣm ſitim. delectõi au
tez que eſt ex ſcia ꝙ dyameter eſt aſſimeteꝛ.i.incõmen⸗
ſurabilis coſte:nõ oꝓponit᷑ triſticia que eſt ex ignoꝛan⸗
tia illius.quia qui hoc ſcit delectat᷑. qui aũt hoc igno⸗
rat vt ruſticus ñ inde triſtat. Similit in ꝓpoſito ſi er
ↄiunctione ſiue ex viſione dei eſt electio maxima: non
oꝑtet ꝙ in ſeꝑatõne ſᷣm ꝙ accipit᷑ negatiue ſit tꝛiſticia
maxima.Fm tñ ꝙ accipit᷑ ↄrie eſt maxria pena.⁊ eo mõ
intelligit augꝰ.cũ dicit ꝙ eſt maxima pena.⁊ ꝑ boc pʒ
rñſio ad alia.

NAꝛticulꝰ quintꝰ
Ltimo querit᷑.vtꝝ deꝰ miſeiicoꝛdiꝰ agat cũ
vno qꝙᷓ; cũ alio.qꝛ cum iacob eligit ⁊ eſau re/
probauit:&̊ miſcdius egit cũ vno ꝙᷓ; cũ alio.
Soblo.dðm.q ex ꝑte agentis.ſ.dei nõ agit iuſtiꝰ cũ
vno iꝙᷓ cũ alio.ſilłr nec ex ꝑte noſtra referẽdo ad noſtra
merita:qꝛ equali affectu iuſticie retribuit iſti maius 2
iſti minus:Fᷣm ꝙ meruerũt.De miſcðia aũt dðm.ꝙ ſi
milit ex ꝑte ſua nõ miſcdius agit cũ vno qꝙᷓᷓ cũ alio.ꝗa
ex ꝑte dei nõ eſt magis nee minꝰ.ſua aũt miſcdia ⁊ iu⸗
ſticia ex ꝑte ipſius ſunt idem qð ipſe.ſ̊ referendo miſe
ricoꝛdiã dei ad effectũ ĩ nobis:dico ꝙ plus relaxat vni
q alij.⁊ ſic miſcðᷣius agit cũ vno qᷓ cᷣ alio.ſᷣ̊ h̊ nõ facit
ꝙ ſua miſcðia ex ꝑte ipſius recipiat magis ⁊ minꝰ:ſed
ꝙ ſit maioꝛ effectus ſue miſcdie in vno qᷓ in alio. .
Nnueſtio.xl.de ſubiectis
diuine voluntati.

Onſequẽter queꝛi

tur de ſubiectis diuine volũtati.de bo
nis aũt manifeſtum eſt vłr ꝙ ſubiecta
ſunt diuine volũtati:⁊ ꝙ ſint: ⁊ ꝙ fiãt
7 in queʒ oꝛdinẽt᷑.h̊ de malis eſt dubi⸗
tatio.Vñ querit᷑ in hůc modũ.Primo.vtꝝ ſubiectum
ſit diuine voluntati ꝙ mala ſunt vel fiũt.Scðo.vtruʒ
mala eſſe vel fieri ſit bonũ. Tercio.vtꝝ mala expedi⸗
ant. Quarto.an ſemꝑ impleat᷑ diuina voluntas in ma
lo ſicut in bono.

Membrum primũʒ

D primũ arguit᷑ ex auẽte aug.ĩ li.lxxxiij.
qnullo ſapiẽte hoĩe auctoꝛe fit hõ deteri
oꝛ.tanta.n.ẽ culpa vt in ſapientem ꝙuis
hoĩeʒ cadẽ nequeat.Eſt aũt deꝰom̃i hoĩe
ſapiẽte preſtãtioꝛ.multo minꝰ & deo actoꝛe fit bõ dete⸗
rioꝛ.Aſoulto.n.pᷣſtantioꝛ ẽ dei volũtas q; hoĩs ſapiẽtis
illo aũt auctoꝛe cũ dicit᷑:illo volẽte dꝛ.Eſt &̊ viciũ volũ
tatis ꝙ ẽ hõ deterioꝛ.qð viciũ longe abeſt a dei volũta⸗
te.Ex h̊ reliꝗt᷑ ꝙ nec deo auctoꝛe nec dei volũtate ſit vł
fit malũ.qͥ ſcʒ hõ ẽ deterioꝛ.⁊ illð intelligit de malł cul⸗
pe.⸗¶ Itẽ ſicẽ̃ ibidẽ dr.deꝰ ẽ auctoꝛ ⁊ cã tm̃ bonoꝝ. bᷣ ñẽ
bonũ vt hõ ſit deterioꝛ.& deꝰ ñ ẽ auctoꝛ vel cã vt hõ ſit
deterioꝛ.ſ̊ ſic ipᷣe dicit illo auctoꝛe cũ dẽ illo volẽte dr:
do volẽte ñ ſit bõ deterioꝛ.4 Itẽ augꝰ. in eodẽ.deus
ſummũ bonũ ẽ a qͥ ĩ nllo xficẽ bonũ ẽ.⁊ malũ ẽ deficẽ:
nõ ẽ ̊ᷓ deꝰ cã deficiẽdi.i.tendẽdi ad ñ ec̃.ꝗ vt ita dicam
eẽndi cã ẽ᷑:qꝛ oĩm q̃ ſunt auctoꝛ ẽ.ꝗ inqtũ ſunt bõa ſũt.
Ex qͥ relinꝗt ꝙ deo auctoꝛe vel dei volũtate mala ñ ſũt
vel fiũt. Iẽ qð laudabiliꝰ ẽ:ſꝑẽ deo tribuẽdũ.ſᷣ lau
dabilioꝛ ẽ voluntas q̃ ita ẽ reſpectu boni:ꝙ niło mõ re
ſpectu mali ꝙ ſit vł ꝙ fiat.relinꝗt᷑ igit᷑ ꝙ volũtas dei ñ
eſt reſpectu mali vel ꝙ ſit vel ꝙ fiat. Cont.aug.ĩ en⸗
cheẽ. qᷓuis ea q mala ſũt inqtũ mala ſũt ñ ſũt boa: tñ
ñ ſolũ mala ſũt ſᷣ etiã vt ⁊ mala ſint bonũ ẽ.nã nilſi eſſʒ
H bonũ vt eẽnt ⁊ mala:nllo mõ eẽ ſinerent᷑ ab oĩpotẽti

rwi.) ☛ ve P5 Deßre

deo bono.Cui ꝓculdubio qfacile ẽ qdð vult facẽ:tamſa
cile qd ñ vult eẽ ñ ſinẽ. Ex p̊ ̊ relinꝗt᷑ ꝙ bonũ eſt mala
eẽ vel fieri.̊ dei volũtate ſunt ⁊ fiũt mala.q¶ Itẽ aug.
in enche.nò fit aliqꝗd niſi oĩpotẽs fieri velit. mala nõ
fiũt niſi ipſe fieri velit.g̊ volũtate eiꝰ ẽ vt fiat malum.
Iteʒz. j.thim̃.j.ſupꝑ illũ locũ.quẽ tradidi ſathane.lo.
nulla creatura eſt ſiue q in veritate manet dans gloꝛiã
ceo: ſiue q̃ in veritate nõ ſtetit ſuã głam querẽs:q dine
ꝓuidẽtie velit nolit ñ ſeruiat.ſ̊ volẽs facit cũ ea quod
bonũ eſt. de illa vo ꝙ H ñ vult fit qð iu ſtũ ẽ.ex H relin
qt.ꝙ creatura male faciẽs ſuit dĩne ꝓuidẽtie ⁊ ꝑ ↄns
dĩne volũtati.¶ IYeʒ dicit aug.qꝛ ncce ẽ fieri qð deꝰvo
luerit.aut q̊ᷓ vult mala fieri:aut ñ fieri.ſi vult ñ fieri:
nõ fiũt.cũ &̊ ñ fiant vult ea fieri.qᷓ ⁊c. IJtem immedi
ata oppoſitio videt᷑ eẽ int velle nolle.qᷓ aut vult mala
fieri:aut ñ vult.ſi ñ vult: ̊ ñ fiũt. volũtati.n.eiꝰ nihil
reſiſtit rom.ix.ſ̊ᷣ ſi vult:̊ mala fiũt eiꝰvolũtate.⸗.¶ Itez
aug. in li. lxxxiij.q.om̃e verũ a veritate verũ ẽ.eſt at ve
ritas deꝰ.deũ ̊ hʒ auctoꝛẽ om̃e verũ. cũ & ꝙ mala fiũt
vel ſunt ſit veꝝ.̊ᷓ deo auctoꝛe ⁊ volẽte ẽ ꝙ ſũt vel fiunt
mala. Ad qð rñdet magj in ſent᷑.xlvj.di.j.li. ñ ſe
quit᷑ qꝛ cũ dr ꝙ mala fiũt eſt verũ:intelligit᷑ de verita⸗
te dicti.cũ dᷣo ↄcludit:̊ ꝙ mala fiũt ẽ a deo: ꝓcedit ad
veritatẽ rei.⁊ ita ẽ ſophiſma pᷣm figurã dictòis.⁊ ẽ in⸗
ſtantia mgr̃i.deꝰ ꝓhibet furtũ fieri ẽ verũ. 8̊ ꝓhibz ve⸗
rũ. ¶ Sʒ ) hanc ſolutõʒ obijciũt.veritas dicti fundat᷑
ſuꝑ veritatẽ rei.eo.n.q res ẽ vel ñ ẽ dẽ or̃o veꝛa vel fal
ſa.ſi vitas rei ñ ẽ a deo q̃ eſt veꝝ iſtũ foꝛnicari. g nec
dᷣitas dicti.q] Propt h̊ diſtinguũt alij ẽ Bitas ſigfi⸗
catõis.⁊ ẽ ᷣitas volũtatis.ſic diẽ anf.ĩ li.de vitate. ve
ritas ſignificatõis cũ ſigficat᷑ eẽ qd ẽ:vel ñ eẽ qð ñ eſt.
veritas volũtatis nil aliud ẽ qᷓ; rectitudo volũtatis ſᷣm
quã oꝛdiat᷑ volũtas in ſuũ finẽ. Jo. viij. dẽ de dyabolo.
ꝙ in veritate ñ ſtetit. Cõcedit᷑ ome veꝝ ẽ a deo. ſed
cũ vẽ malũ fieri ẽ a deo:diſtinguit hec.naʒ ſi intelligit
de veritate ſigficatõis:veꝝ ẽ.ſi de itate volũtatis:nñ ẽ
veꝝ.Eſt. n. vt dicit anſ.ᷣitas rectitudo volũtatis ſola
mẽte ꝑceptibilis.⁊ ponit᷑ exemplũ tale. ſi v̈ga adeq̃ret᷑
moꝛtuo ñ ſequeret᷑ ꝓgt h̊ ꝙ vᷣga ſit moꝛtua.Silr q;uis
ſit adeq̃tio ſigni ad ſiqtuʒ.ꝙ ſi falſitas ẽ ĩ ſigto: ꝙ ſilr
ſit in ſigno. ¶ Sʒ ʒ.ſi in cadauè ñ eẽt vᷣitas aliq̃ ñ eſſʒ
adeqᷣtio aliq ad ipſuʒ. nã etſi ñ ſit ibi veritas vite:tñ ẽ
ibi pᷣitas quatitatis.qua remota nõ ẽ adeq̃tio. Siłr qᷓ
optet ſi ẽ ᷣitas ĩ ſigno:ꝙ cã vᷣitatis ſit ĩ ſi igto.g loqndo
& vᷣitate ſigficatõis:erit veꝝ ꝙ om̃e veꝝ ẽ a deo.ſ̊ ma⸗
lũ fieri ẽ veꝝ. ipſuʒ malũ ẽ a deo.4¶. Itẽ obijcit 3 B
qd ſupponit aug.ĩ rõne pdicta. q; culpa ñ pᷣt cadẽ in ſa⸗
pientẽ.ſ̊ culpa ⁊ virtus ſunt oxpoſita: ſ. apia ⁊ virto ſi⸗
milit oppoſita.̊ ignoꝛantia eͦ eẽ cuʒ vᷣtute. ̊ ⁊ culpa
cũ ſapia. Iteʒ.j.coxꝝ.xij.Alij dat᷑ pᷣmo ſapie ⁊c̃.ibi lo
quit᷑ de donis gratie gtiſdate. ſᷣ cũ gra gtiſdata põt eẽ
culpa. cũ ſapia pᷣt eẽ culpa. Cont᷑.ſapia ñ dicit᷑ qᷓ⸗
cuq; ↄgnitio:ſ̊ illa qͥ ẽ cũ ſapoꝛe ſiue amoꝛe pᷣme nita⸗
tis.ſ̊ amoꝛ prime vitatis ñ pᷣt eẽ cũ pcto.ꝗᷓ nec ſapia.
Iteʒ ſapia ẽ ſummũ int dona ſi pũſſancti.ſ̊ cũ alijs do
nis ñ põt eẽ pctjm.ꝗ nec cũ ſapia.¶! Itẽ obijcit de h qð
dr in illa rõne aug.ꝙ malũ tẽdit ad ñ eẽ. Querit eniz
vtx intelligat᷑ de eẽ nate rel gr̃e.ñ de eẽ nate: qꝛ ſicẽ diẽ
Dyo.a malo ñ coꝛũpit᷑ qd exñtiũ.qꝛ et᷑ ĩ demoĩbo ma⸗
net ec nature. INẽ nec h põt intelligi de eẽ gr̃e:qꝛ ñ ẽ il⸗
lud eẽ in dy abolo qꝛ ñ hʒ gꝛam. nõ põt tendè ad non
eſſe. YItem ſi maluʒ tẽdit ad ñ eẽ.ꝗ malũ hʒ finẽ vel põt
finiri. aliqꝗs poſſet tantũ peccare penitꝰ ⁊ oĩno nõ
eẽt. ¶¶ Iteʒ malũ ẽ infinitũ.eẽ at qd tẽdit ad aliꝗd bʒ fi
nẽ. ñ dr malũ tẽdit ad ñ eẽ. Rũñſio.cũ qrit᷑ pᷣmo
an ꝙ malũ ſit vel fiat ſit ſubiectũ dĩne volütati. Intel⸗
ligendũ ſᷣm aug.iĩ enche. ſꝑ implet᷑ aut de nobis aut
a nobis. volũtas dei de nobis implet᷑: ñ implemꝰeaʒ
qñ peccamꝰ.a nobis implet᷑:cũ bonũ facimꝰ.Ex qͥ ac⸗
cipit᷑. ꝙ voluntas nẽa ſubijcit᷑ ĩ malis actibo dine volũ
tati materiałr.ſ.xt materia ſb agẽte.qꝛ d volütate nẽa

66* ſu ſde⸗ S

mala ⁊ actu malo:volutas dei oꝑat᷑ bonũ.⁊ Hẽ qð dr
nobis implet᷑ qñ peccamꝰ. In bonis nᷣo actiba volũ⸗
tas nẽa ſubijcit᷑ dine volũtati vt efficiẽs ſub efficiẽte. vʒ
illð eſa.xxvj.oĩa oꝑa nr̃a oꝑatꝰ es ĩ nobis dñe.⁊ h̊ eſt
qð diẽ̃ a nobis implet᷑ cũ bonũ facimꝰ. ſᷣ Smõ intelli⸗
gendũ ẽ:ꝙ mala ſunt vel fiãt ẽ ſubiectũ dine volũtati.
Ad illð ̊ qd obijc prio ex auẽte aug. mala fieri bo
nũ ẽ. intelligẽaũ ẽ ex ea rõne dictũ qꝛ ex malis q̃ fiunt:
cꝰ elicit bona.⁊ ita ᷣm ꝙ dr mala fieri bonũ?ẽ: ñ ſim⸗
płr.⁊ H ẽ qð dic̃ aug.ĩ enche.nullo mõ aliqꝗd mali deus
in ſuis opibo ſineret:niſi vſqʒadeo oĩpotẽs ⁊ volẽs eẽt
vt de malo bñfaceret.⸗¶ Ad ſecũdũ qð obijcit᷑ ex aug.
in enche.nõ fit aliqꝗd niſi oĩpotẽs fieꝛi velit.doᷣm vel⸗
le ſumit᷑ coĩt ad volũtatẽ bnplaciti:2 volũtatez ſigni.
⁊ cũ or eꝰ vult mala fieꝛi:intelligit volũtas ſigni eſt
ꝑmiſſio.dæ q̃ ĩ pñti ñ qrit᷑.⸗ Ad tciũ qdð obijci qꝙ nlla
creata ẽ q dei ꝓuidẽtie ñ ſuiat.dðm ꝙ malũ duplr pt
ↄſiderari.hʒ.n.vnaʒ ↄpatõʒ ad li.ar.⁊ aliã ad illð qð
ex ipſo elicit᷑ bonũ.nõ ᷣuit at ꝓuidẽtie ſi ↄſideꝛet᷑ in cõ
ꝑatione ad libeꝝ ar.a qͥ egredit᷑.ſuit at ꝓuidẽtie ſi cõ⸗
ſideret᷑ in ↄꝑatõne ad illð bonũ qð a dina volũtate de
ipſo elicit.¶ Ad q̃rtuʒ cũ obijcit.aut vult mala fieꝛi xł
nõ fieri rñſio.ꝙ nõ ſunt immediata oppoſita.ambe eni
oſitões ſunt falſe. immediata ̊ oppoſitõ accipit᷑ int
vult mala fieri ⁊ ñ vult mala fieri.hec at᷑ eſt falſa:vult
mala nõ fieri.hec at̃ vera:nõ vult mala fieri. nec tñ ex
h ſequit᷑ ꝙ aliꝗd fiat ð eiꝰvolũtatẽ.ſ.malũ.ᷣ ſegt: ̊ ma
la ſine eiꝰ volũtate fiũt.vt deꝰ ñ actoꝛ ̊ ꝑmiſſoꝛ malo⸗
rũ monſtret᷑.ſiẽ dr.j.Jo.ſine ipſo factũ e nihil.i. pctm
nõ dr ꝑ eũ factũ eẽ vel eo volẽte:ſ̊ ſine eo.i.ſine eiꝰ co⸗
luntate.¶ Ad ꝗntuzʒ rñdet᷑.ꝙ cũ dr immediata ẽoppo⸗
ſitio int velle ⁊ nolle.ꝙ nolle põt accipi ↄrie cũ dĩ deũ
nolle mala fieri:vel negatiue. Si.n. accipiat᷑ orie: ĩtel
ligit᷑ volũtas xei ad oppoſitũ.⁊ H̊ mõ falſuʒ ẽ: q;ꝛ ſenſus
eſt ceũ velle mala ñ fieri. Si vᷣo accipiat᷑ negatiue:veꝝ
eſt.⁊ ſenſus ẽ deũ ñ velle mala fieri.⁊ negat᷑ voluntas
dei reſpectu mali.¶ Ad ſextũ qð arguit.qꝛ iſtũ foꝛnica
ri ẽ a deo qꝛ ẽ veꝝ.pʒ rñſio ex pᷣdictis qõe de viitate.tñ
ad illð qð obijciebat doᷣm.ꝙ ĩ malo ẽ vitas: falſitas.
malũ.n.poĩt naturã cũ inoꝛdĩatõe.ꝙ dico nataʒ: dico
bvᷣitatẽ.ꝙ dico inoꝛdĩatõʒ:dico falſitatẽ. vitas ꝗᷓ nate ẽ
ĩ malo.defic tñ vitas oꝛdis.ſic ĩ moꝛtuoẽ viitas qᷣntita
tis:defic tñ vᷣitas vite.Rõe ꝗ̊ vitatis nat᷑e q t ĩoꝛdia⸗
ta ẽ:enũciat᷑ veꝝ dictũ cũ dr ꝙ iſte foꝛnicat᷑ ẽ veꝝ.ñ tñ
ex h̊ ſeꝗt᷑ ꝙ ip̃a ioꝛdiatõ a q̃ denoĩat᷑ foꝛnicatõ ſit a deo
uis om̃e veꝝ a deo. Ad illð qð obijcit᷑ de H qð dicit
aug.qꝙ cłpa ñ pᷣt cadẽ ĩ ſapiẽtẽ.dðʒ ꝙ ſapia dỹ. v. mõis
Vno mõ ſtrictiſſime:ſic dr idẽ qð pietas ſen theolebia
q̃ẽ dĩnꝰ culto.⁊ ĩ h̊ ſenſu ↄpᷣbedit fidẽ ⁊ ſpeʒ 2 caꝛitatẽ.
⁊ ä̊m h̊ ſapiẽs d ſolũ ille ꝗq hʒ has tres virtutes. Nlio
mõ dr ſtricte ſapĩa q̃ ẽ donũ.ſ.ſ.a ĩ eſa.xj. Teꝛcõ dẽ dit
Hᷣm * diẽ aug. ſapia ẽ ↄgnitõ reꝝ dĩnaꝝ:ſe cia ↄgnitõö
reꝝ hũanaꝝ. Nuaꝛto mõ dr ↄĩius ſm ꝙ dr̃ ſapiĩa vgtõ
cãꝝ:ſcia vᷣo ↄgtio effectuũ.Quĩto dr ↄiſſime. put drĩ ſa
pĩa qcũq; ↄgtio vᷣa.Si ꝙᷓ ſumat᷑ ſapia tribo vltis mõis
pt eẽ cłpa ĩ ſapiẽte.duobꝰpmis mõis ñ. Ael altr diſtin⸗
guit᷑ ꝙ ſapia vno mõ dr ↄgtõ ſimplx.⁊ bec ñ phibʒ qn
poſſit eẽ cłpa ĩ ſapiẽte.Alio mõ ſapia dr ↄgtõ cũ ſapoẽ
ꝓut dic eccs.Sapiĩa ſm ſuũ nomẽ ẽ.ſapoꝛ at iſte pᷣt eẽ
duplici ex cã.ex gra gtiſdata:vł ex gr̃a gtũfaciẽte. ſi ex
gra gtiſdata:vt fide ifoꝛmi.ñ ꝓhibʒz gn clpa poſſit eẽ ĩ
ſic ſapiẽte. Si vᷣo ex gra gtũfaciẽte: phibʒ ne elpa pol⸗
ſit ſil ĩeſſe.¶¶ Ad qð obijcit᷑ ð auẽtẽ aug.ꝙ maluʒ tẽdit
ad ñ eẽ.nondũ ꝙ ẽ eẽ nat᷑e:⁊ ẽ eẽ gre.Itẽ eẽ nate duptr
abſolutũ: 2 ĩ oꝑatõe. Eſt. n. eẽ nate abſolutũ. ⁊ ẽ eẽ or⸗
diabile.⁊ ẽ eẽ oꝛdiatũ qð eſt gre.Cũ dr̃ eẽ abſolutũ na⸗
ture rõalł:dico eẽ qð ſꝑ manʒ nec conũpit᷑ nec minuit.
cũ dico eẽ oꝛdiatũ:dico eẽ gre.⁊ h̊ eẽ coꝛũpit᷑ ſiue puat᷑
nõ minuitur.eſſe ᷣo oꝛdinabile eſt medium:⁊ iſtud di⸗
minuitur: non totaliter coꝛumpit. Scom enim ꝙ ani
ma magis peccat: minus eſt oꝛdinabilis ĩ ſummũ bo

Dn & E-n A .g n ren r

— Aa „ασ Bien P.. e ”
E e, WeF: A.ſrs J.) e
yy wi venla ne o Pr, Sh
fPern o Ha d, P 5 8
Qrt⸗ A& &αμ p nHh pEnz
1 „ .v 6 Mor

p=,

R

ſon

n
is
ſhal
lien
lͤfie
boni
r
Halin
Ne⸗
inlit
tig⸗
gper

itorhit
kekfliee
li gtin
Pmne l⸗
inihlugin
oiſheadg
tinnicgn
eeciorei
pne zirir
Higelais
gtiee
ℳunnas
Pilüſonen
ütate ii
norflitn
oloindin
inoguitri
itngeſtin
titüinin
licrin
öſtad
kahagdet
id s
ſeuthecſti
3 1clini
wtes
Cexoni
ſcio l
ſepigt
netunnt
nſſunns
Arnein
ſſblhen
ſeiſto⸗
ients
gnin ſie
Npoſtci
rehne
Moliztii
R
1Licic
pClniſs
enimt.
ſirfun
zſudn
inpi
u/

w

37.,4

QNueſtio

num. Nð ̊ dicitaug ꝙ malũ tendit ad nõ eſſe.intelli⸗

git de eſſe oꝛdinis.G eſt te eſſe natuꝛe oꝛdinabilis.ñ de

eẽ nature abſoluto.vñ aug.ĩ li.de moꝛibo eccĩe.q̃ tẽdũt
ad eſſe ad oꝛdinẽ tendũt.cũ ↄſecuta fuerint ipᷣm eẽ ↄſe⸗
quũt᷑⁊ hoc eſt eẽ de quo dicit boe.qð oꝛdinẽ retinʒ ſer⸗
uatq; natuꝛã. Oð ꝙ obijcit᷑ ꝙ malũ finitũ eſt.⁊ eꝛgo tot

pñt eſſe mala ꝙ deueniet᷑ in fineʒ? penitꝰ deſtruet᷑.· di⸗

cendũ ſm aug.in li.de moꝛibo eccie. diuina boĩtas reʒ
oĩno ꝑducit.nõ ſinit vt oĩno nõ ſit: ſ̊ oĩa ſic oꝛdinat vt

ibi ſint vbi ↄgruentiſſime pñt eſſe.donec oꝛdinatis mo
tibus ad id redeant vñ defecerũt.⁊ h ẽ qð dicit boetiꝰ.

oꝛdo qdã cuncta ↄplectit᷑ vt ſi ꝗs ab aſſignato oꝛdie re⸗
ceſſerit. in alteꝝ oꝛdinẽ relabat᷑.¶l Ad illud qð dic au⸗
guſti. ꝙ malũ eſt infinitũ.dðm ꝙ; malũ nõ dicit᷑ tendẽ
ad alia qð nõ eſt via ad aliꝗd ſiue acceſſus ad aliꝗd:
pᷣ rece
ceteris preſſionibo: ſᷣ pᷣm receſſuʒ. hmõi aũt tendẽtia ñ
eſt ↄria infinitũ.

Membꝛũ ſecũdũ

Gnſequẽt᷑ querit᷑.vtꝝ mala eẽ vł fieri ſit
bonũ.Ad qð ſic boe.v.de ↄſo.ſola diuĩa
vis eſt cui queq; mala bona ſunt.4. Stezʒ
apoc.vlti.Qui nocet noceat adhuc.⁊ ꝗĩ
ſoꝛdibo eſt ſoꝛdeſcat adhuc.Glo.dictũ ẽ ſibi vt nõ ceſſet

ita ꝓphare:qꝛ inſtũ eſt ſoꝛdidos adhuc ſoꝛdeſcẽ.̊ᷓ ẽ bo

nũ mala fieri.¶ Itez omis pena eſt iuſta. pᷣ ipſa pecca
ta ſunt pene. ſunt iuſta.ſ̊ deus vult eẽ iuſtũ 2 bonuʒ.
vult peccata eſſe: ⁊ pcta ſunt bona. aũt pctᷣa ſint
pene habet᷑ ro.j.in glo.int᷑ primã apoſtaſiazʒ ⁊ vltimaʒ
penam iehenne:media culpa ⁊ pena ſunt.l Itẽ greg.
in moꝛał.puerſe menti ipſi ſua culpa fit pena.4 Item

augꝰ.in li.oↄfeſ.Juſſiſti dñe ⁊ ſic eſi:vt pena ſua ſibi ſit

oĩs inoꝛdinatus animꝰ.¶.:! Iteʒ om̃e oꝛdinatũ ẽ bonuʒ.

malũ eſt oꝛdinatũ vt dicit augꝰ.g ẽ bonũ. Cont᷑.ma

lũ eſt prinatio boni.ꝗᷓ malũ nõ eſt bonũ. Itẽ nec ma⸗
lũ fieri eſt bonũ.qꝛ malũ fieri ẽ malũ.̊ malũ fieri ñ eſt
bonũ.¶:!. Suppoſito ꝙ malũ fieri ſit bonũ.queꝛit᷑ ſiłiter

vtꝝ mala facẽ ſit bonũ. Silis.n.ratõ videt᷑ ĩ actiua ꝰ
paſſiua. Cont᷑.ro.iij. Iaciamus mala vt veniãt bona.

Itez querit᷑.ſuppoſito ꝙ malũ fieri ſit bonũ.vtrũ ſi⸗

milit᷑ maliciã fieri ſit bonũ.ſiłis.n.rõ videt᷑ in abſtra⸗

ctis ⁊ ↄcretis. IJteʒ ſuppoſito ꝙ malũ fieri ſit bonuʒ.
querit᷑ in qͥ ſit illa bonitas.nõ ĩ malo: ſic.n.malũ inq;⸗
tũ malũ eẽt bonũ.nõ & bonitas iſta dicit᷑ reſpectu mali
cie.Qec eſt reſpectu ſubiecti.ſubiectũ.n.ipᷣm priuatuꝛ
bono.̊ nõ eſt bonũ.ponat᷑.n.ſubiectũ mali ſicut malꝰ
homo.abſtrahat᷑ malicia:nõ erit dicẽ malũ fieri ẽ bo⸗
nũ.querit᷑ ò̊ qua rõne malũ fieri ẽ bonũ.qꝛ nec ratione
malicie nec roõne ſubiecti videt᷑ h̊ poſſe eẽ verũ. Re⸗
ſponſio.nõ eſt ↄcedendũ ꝙ malũ fieri ſit bonũ ſimpłr:
v ꝙ ſit bonũ ſᷣm quid.ſ.rõne boni qð ex ipſo elicitur.
Ad primũ qð obijcit᷑.ſola ẽ dĩna vis ⁊c.ptʒ ſoło ꝑ
illud qð ſequit᷑.dũ ex eis bona elicit. vñ rõne illiꝰ dicũ
tur ceo eſſe bona.¶. Ad illð apoc.vlr᷑.dõm ꝙ nõ valzʒ.

malũ fieri eſt iuſtũ.̊ malũ fieri eſt bonũ.naʒ bonũ di⸗

cit᷑ abſolute:iuſtũ pᷣo dicit oꝛdinẽ pene ad culpã ſiue ex
igentiã.vñ iuſtũ copulat bonitatẽ ſᷣm ꝗd.⸗ AZld illð qð
obijcit᷑.ꝙ om̃e peccatũ mediũ eſt pena:⁊ oĩs pẽa iuſta.
dom ꝙ pena duplicẽ ↄꝑatõʒ hʒ.vnã ad diuinã iuſticiã
aliã ad culpaʒ. Scom ↄpatõʒ ad diuinã iuſticiã ſic eſt
inſta ⁊ a o:̊ inqᷓtum reſpicit culpã ſic hʒ principiũ
cefectm̃. Similit ipſuʒ peccatũ põt ↄſiderari ĩ ſe:2⁊ ſic
culpa eſt nec bonũ nec a deo. Elel põt ↄſiderari inqtuʒ
oꝛdinatũ:⁊ ſic eſt pena ⁊ a deo.nõ ꝙ ipᷣm malũ ſit a deo
p ꝙ ipᷣe oꝛdo ſit a co.¶¶ Ad alið dᷣm. q; bec nullo mõ
eſt ↄcedenda. malũ facere ẽ bonũ. nõ eni eſt ſilis ratõ ĩ

actiua ⁊ paſſiua.NQam cũ dicit᷑ malũ fieri ẽ bonũ: no⸗
tatur potẽtia paſſiua.cũ dr̃ malũ facere ẽ bonũ: notat᷑

A. 5 A amſſt d) ß Deſſdal 24⁰

e ee ſ . K.

al leb.Krs ſt SFE ver

X n.ſre

. tE

Lr

2—
ι

us ab aliqͥ ſiue ab eſſe. ſicut curuitas ẽ receſſus
a rectitudine.mali 5nd eſt terminꝰ pᷣm acceſſum ſic in

potẽtia actiua.potẽtia aũt actiua mali nõ eſt bona.ſed
potẽtia paſſiua eſt bona.qꝛ in malo eſt potẽtia paſſiua
ad hoc vt oꝛdinet᷑.eſt.n.malum oꝛdinabile ad bonum.
Ad aliud dðᷣm.q ñ dʒ ↄcedi ꝙ maliciã fieri ſit bonũ
ꝑ maliciã.n.notat᷑ ipſa defoꝛmitas nullo mõ oꝛdinabi
lis ad bonũ.nõ.n.in h̊ ponit᷑ aliqð bonũ.̊ cũ dẽ malũ:
notat᷑ adhuc ſubiectũ qð eſt natura bonũ:⁊ ſic oꝛdina⸗
bile in bonũ.⸗ Ad aliud dðm. ꝙ cuʒ dicit᷑ malũ fieri ẽ
bonũ.nõ ponit᷑ bonitas vel notat᷑ reſpectu malicie vel
reſpectu ſubiecti ipſius malicie.ſ̊ reſpectu boni illius
qð elicit᷑ ex ipſo malo.ſiue reſpectu illiꝰ ad qð oꝛdinat᷑
malũ.vñ boĩtas oꝛqini ſiue illi ad qð oꝛdiat᷑.
Membꝛüũ terciũ
Ercio mõ querit᷑.vtꝝ mala expediãt.ad
qð ſic augxj.d ci.dei. Deꝰ malis hoĩm
volũtatibo vtit᷑ bñ.nec.n.aliquẽ malorũ
eẽ pᷣſciuiſſet:niſi ſił pᷣſciuiſſet ꝗbo eos bo⸗
noxꝝ vſibo accõmodaret.i Iteʒ aug.audeo dicẽ ſuꝑbis
vtile eſt incidere in aliqð aꝑtũ pctm:vt iã ſibi diſplice⸗
ant:ꝗ ſibi placẽdo ceciderãt.Salubriꝰ.n.diſplicuit ſi⸗
bi petrus qñ fleuit q; ſibi placuit qñ pᷣſumpſit.¶ Item
dam̃.ↄcedit᷑ ꝗgs in nephariã incidere oꝑatõʒ. vt elatus

virtutibo in adulteriũ:vt ex caſu hũiliet᷑. ¶ Iteʒ nũeri.

xxij.venit dñs ad balaam.ibi oꝛig. Nos dicimꝰ diuĩa
ſapiĩa oĩa ita diſpoſita eẽ:vt mihil ſit ocioſuʒ maluʒ vel
bonũ.ANaliciã tñ nõ fecit:quã tñ ab alijs inuentã cuʒ
ꝓhibere poſſit nõ ꝓhibet.vtit᷑.n.ea ad cauſas nccias.
ipſos.n.eſt in quibo eſt.ꝓbat eos ꝗ ad głam tendũt.
Si.n.ꝑimeret᷑ malicia:nõ eẽt ꝗ ↄtradiceret virtutibo.
virtus aũt ſi Sriũ ñ hr̃et ñ clareſceret.⸗ Itez aug.ĩ li.
ofeſ.qꝛ ſingła bõa ſunt:iõ facis omĩa valde bona ⁊ cui
nihil oĩno malũ.ſ̊ neqʒ vniuerſe creature tue.qꝛ er te
nõ eſt aliqd qð irrũpat ⁊ coꝛũpat oꝛdinẽ quẽ impoſui⸗
ſti.in ꝑtibo aũt ei? quedã ꝗbuſdã qꝛ ñ ↄueniũt mala pu
tant᷑.⁊ eadẽ ipſa ↄueniũt alijs ⁊ ſunt bõa.⁊ omĩa hec q̃
ſibimet ñ oueniũt:conueniũt inferioꝛi ꝑti reꝝ. nihil eſt
oĩno malũ vniuerſe creature tue. Cont᷑.albiꝰ ẽ qð ẽ
nigro imꝑmixtiꝰ.& ſiłr meliꝰqð malo eſt imꝑmixtiꝰ.
meliꝰ ẽ mala ñ eẽ ꝙ́; eẽ.¶ Itẽ pulchrioꝛ ẽ mulier q̃ nul⸗
lã bʒ maculã in aliq̃ ꝑte: qᷓ illa q̃ hʒ maculã ĩ aliq ꝑte.
vñ in cant. Cota pulehra es amica mea ⁊ macula nẽĩ
te.ᷓ ſi vniuerſitas in nlła ꝑte hꝛet malũ: melioꝛ eſſet.
Itẽ aug.in enche.malũ ñn ẽ niſi qꝛ nocet.ſ̊ᷣ ſi nocet nõ
expedit.ꝗ̊ malũ ñ expedit.¶ Jtezʒ malũ ẽ pᷣuatio modi
ſpei ⁊ oꝛdis.ꝗᷓ nec ẽ bonũ nec vtile nec expediẽs. Ad
hãc.q.habes ſolutõʒ.S.duobo locis.ſ.qdðe de bono vbi
qᷓ̃rit᷑ de oꝛdine mali.⁊ qõne de ſignis volũtatis diuine
qõne de ꝑmiſſiõe. Camẽ nõndũ.ꝙ ſi malũ ↄſideret᷑ in
ſe:ſic ñ ẽ bonũ nec vtile nec expediẽs.ſ̊ ſi ↄſideret᷑ vt eſt
oꝛdinatũ:ſic ẽ expediẽs.ñ rõne ipᷣiꝰ mali: vᷣ̊ boni quod
elicit᷑ ab eo.¶ Ad primũ ꝗ̊ dm.ꝙ bonũ dr duptr. dr
enĩ bonũ ſimpłr ⁊ abſolute:⁊ bonũ in ↄpatõe. ſic ⁊ me
lius dupłr. Dicendnʒ ̊ ꝙ rexꝝ vniuerſitas melioꝛ eſſet
ſimpłr ⁊ bonitate abſoluta:ſi nullũ eẽt malũ.ſᷣ bonita
te ↄpata ñ eẽt melioꝛ vniuerſitas.⸗! Ad illð qð obijcit
E ſile de muliere.dðm ꝙ ñ eſt veꝝ.qꝛ in tali loco poſſet
mulier hr̃e maculã ꝙ eẽt ad maioꝛẽ pulchritudinẽ.ſiẽ
pʒ de cicatrice ĩ facie militis.¶ Ad aliud dõᷣm.ꝙ ma⸗
lũ nocet ⁊ expedit.nocet ſᷣm ſe ⁊ faciẽti. expedit inqᷓtũ
oꝛdinat᷑ ⁊ expedit alijs.4! AYld vltimũ dom.q bonũ coꝛ
rũpit bonũ pꝑticulare ſ̊ ñ vłe.malum.n.⁊ pctm ⁊ hmõi
coꝛũ pit oꝛdinẽ ⁊ bonũ ꝑticulare buiꝰ ẽ: ſ oꝛdo vlis 7
bonũ vle ñ coꝛꝛũpit᷑.vñ boe.v.de ↄſo.Oꝛdo ꝗdã oĩa cõ
plectit᷑·vt ſi ꝗs ab aſſigto oꝛdie receſſerit: ĩ aliũ oꝛdinẽ

neaba. Membꝛũ quartũ

Onſequẽt q̃rit᷑ de impletõe dĩne volunta
ris:an ſꝑ impleat᷑ ĩ malo ſiẽ in bono.Ad
qð aug.i enche. De hoie ſꝑ de? iplet ſuaz

Sr ele 42 2) „

coluntalẽ. q; nibil facit bõ de q̊ ts ñ opet q eult. nõ

enĩ vult deꝰ vt peccet hõ.ſi aũt peccaueꝛit:penitẽti vult
Ecere.in peccatis vᷣo ꝑſeuerantẽ pumire. ſicut alios ab
eterno pᷣꝑauit ad penã alios pᷣꝑauit ad glam.¶. Item
aug. dæ li.ar. nihil in libero ar. ↄſtitutũ ſuꝑat volunta
tem vei.⁊ ſi fiat er eius volũtateʒ q̃ ipſe ẽ: nihil putan
dũ eſt fieri ita taniꝙᷓ velit ſieꝛi ⁊ ñ ſiat.ex h̊ relinꝗt᷑
volũtas dei ſꝑ implet᷑ de bonis ⁊ malis. Cont᷑.cum
volũtates ſint otrarie q̃ ſunt de otrarijs.volũtas auteʒ
mala eſt te malo.volũtas dei de orio.ſ.bono. 5volun⸗
tas mala ↄplet ſuũ actũ:⁊ ñ ↄplet᷑ actus ꝗ eſt ↄrius bo
nus.ꝗᷓ voluntas dina ñ ſꝑ implet᷑.¶ Itez vult de ſalo⸗
monẽ caſtitatè ſeruare.bᷣ ſalomõ vult luxuriari nec ſer
uare nec ſeruat. &ñ impletur voluũtas dei ð ſalomone.
Iteʒ volũtas bnplaciti eſi volũtas qᷓ eſt ipſe deꝰ. ſi g
dr ꝙ õ volũtateʒ eiꝰ bñplaciti nihil fit: vᷣ tñ dr aliquid
fieri ð voluntatẽ eius.h̊ᷣeſt ð volũtatẽ ſigni.G ẽ ↄ pꝛece
ptũ vel ꝑhibitõʒ. Sʒ tũc obijcit. npolũtas bñplaciti dei
eſt oĩm bonoꝝ.& deus rolũtate bñplaciti vult nos fa⸗
cere bona.ſ̊ nos nõ facimꝰ ſꝑ bona immo mala. gfa⸗
cimus ) volũtateʒ bñplaciti:⁊ volũtas bñplaciti caſſa
tur. 4 Stez dẽ malũ fieri dei volũtatẽ: pot ne intelli⸗
gi aliqͥ mõ fieri ̊ volũtatẽ bñplaciti.Iteʒ põt ne malũ

fieꝛi ð volũtateʒ ſigni q̃ dr ꝑmiiſio.nam dicit aug.ſuꝑ
illũ locũ p̃s.vt nõ loquat᷑ os meũ oꝑa hoĩm.oꝑa hoĩm

dicit mala qᷓ pret dei volutatẽ fiũt ꝗᷓ ipſe ẽ: aut pꝛet ei⸗
ꝑmiſſioneʒz q ipſe ñ eſt.¶ Itez cũ ex his ponat᷑ ꝙ nihil

fit ð ſigna volũtatis q̃ ſunt ꝑmiſſio ⁊ oꝑatio:ᷣ̊ tñ cõtra

rit ſub volũtate puniẽte.x ſi qris qᷓ trãſit:nõ niſi ſ̊ vo/
luntate ꝑmittente. ⁊ hocipſuʒ qð ꝑuerſe vult aut agit:
in vniuerſitatis p̃fate oꝛdinẽ 2 pulchritudineʒ ſumma
ſapia ↄuertit.q¶ Ad terciũ dðm.q; quẽadmodũ diẽ da
maſcenꝰ.ꝙ deꝰ oĩa pᷣeognoſcit:nõ aũt oĩa p̃deteꝛmiat.
pᷣcognoſcit aũt ea q ſunt ĩ nobis.hᷣ ẽ ĩ ptãte nẽi arbitꝛij.
nõ aũt p̃determĩat.nõ.n.vult malicia fieri nec cõpelli
virtutẽ.pᷣdetermiĩat aũt qᷓ nõ ſunt ĩ nobis.Dicenduʒ ꝙ⸗
volũtas bñplaciti eſt reſpectu bonoꝝ duptr. aut cũ p⸗
determiatõe:vt eoꝝ q̃ ñ ſunt in ptãte arbitrij.⁊ bec ſũt
alligata nccitati. aut ſine p̃determĩatõe: 2 mõeſi bo

noꝝ qᷓ ſunt ĩ ptãte arbitrij. Sic.n. vult illa bona vt re⸗

linquat nr̃e facultati ⁊ volũtati ⁊2 ñ ↄpellat.⁊ iõ ſi fiat
Zriũ:ñ fit ð eiꝰ volũtatẽ:qᷓuis fiat pᷣter eiꝰ volũt atẽ q̃ ẽ
eius bñplacitũ.¶ Ad q̃rtũ qð q̃rit ſi poſſit dici aligd
fieri ð volũtatẽ bnplaciti.dᷣm ꝙ ñ ꝓprie loquẽdo.⁊ ſi
alicubi inueniret:ñẽ aliud ↄ eiꝰ volũtatẽ qᷓ p̃t eiꝰvolũ
tatẽ.ꝗ Ad ꝗntũ ⁊ ſextũ dᷣm.ꝙ ↄ ꝑmiſſionẽ ⁊ opatõeʒ
di q ſunt ſigna volutatis nibil ſit.ↄ p̃ceptõʒ aut etiaʒ
ꝓhibitõʒ fiut pcta:qꝛ pᷣceptũ ⁊ ꝓhibitio reſpiciũt faci⸗
endũ vel vitandũ de futaro.qdð põt alit᷑ euenire velĩ 3⸗
riũ.ꝑmiſſio ᷣo ⁊ oꝑatio reſpiciũt ipᷣm qdð fit vel qð fa⸗
ctũ ẽ.qð aũt ſit vel factũ ẽ: ñ põt ñ fieri vel factum eſſe.
Ad ea vo q obijciũt᷑ ↄ verbuʒ aug. deꝰ aliqᷣs ppauit
ad penã.dðm ꝙ hec pᷣpoſitio ad:qqʒ dicit finẽ intẽti⸗
onis.ſicut cũ dicit᷑:iſte vadit ad foꝝ.qñq; terminũ vel
exitũ ꝗ accidit pᷣter intentõʒ.⁊ q̊ mõ accipit᷑ ᷣbũ aug.
4¶ Ad vltimũ dᷣm.ꝙ miſcðia dei Pprin dicit᷑.qꝛ ad cõ⸗
itᷣ a

ri

ſigna volũtatis q̃ ſunt pceptio ⁊ ꝓhibitio fiũt mala:q⸗ pletã ratõʒ effectꝰ miſcðdie ñ reqꝗrit᷑ actꝰ vel meritũ no⸗ aen
rit᷑ vñ h.¶ Iez obijcit᷑ ð h qð dicit aug.q de aliqͥs ab ſtrũ: b ſe olũ qð ẽ dei.ad ratiõʒ enectus iuſticie requirit᷑ 1
etno pᷣꝑauit ad penã.Cont᷑.Dam̃.nõ in punidd pla⸗ exigentia meritoꝝ. ſaga
mauit nos dens.4 Neʒz ꝗpriũ eius ẽ ꝑcere ⁊ mi erẽi. ſt fe
pegrinũ aũt ⁊ alienũ eſt ab eo punire. vt bzẽ eſa. xxviij. . e 10 . de confoꝛ / ſ ul
UVnde etiã dẽ egredi de loco ſuo cum dani ela⸗vi 7 matõne Lũ ane volũtatis ad diuinà. ſe,
treñ.iij.i Qon ex coꝛde ſuo abiecit dñs filios vominuz. D ſe ſt
Itez quare dicit᷑ eius ꝓpriũ miſcdᷣia magis qᷓ; iuſti n eques e 1 que nnnſe
cia:cũ ita ſit iuſtus ſicẽ miſericoꝛs. Rñſio.cũ ſiẽ di⸗ rere de ↄfoꝛmatõe volutatis hũane ad kin
ctum eſt voluntas dei dicit᷑ dupłr. volũtas bñplaciti: diuinã.⁊ ꝑ hũc modũ.rio. vtꝝ poſ⸗ i
voluntas ſigni.volũtas bñplaciti ſꝑ implet᷑. voluntas ſit eẽ talis ↄfoꝛmatio. Scðo.qd ſit hꝰ⸗ unin
dᷣo ſigni q̃ eſt pceptio vel ꝓhibitio ñ ſꝑ implet᷑.volũtas modi ↄſoꝛmatõ.Cercio.an teneamuꝛ ran
vo q e ꝑmiſſio vel oꝑatio ſꝑ implet᷑.⁊ rõ hꝰ iã patebit. oↄfoꝛmare volũtatẽ nr̃aʒ volũtati dĩne. Quarto.an te⸗ in
Zld illud primo qð obijcit᷑.dom ꝙ volũtas dina ſi neamur velle qð deꝰ vult. Quito. ſi uppoſito ꝙ ñ: an te⸗ e hl
oſideret᷑ vt pcipiens:ſic aliꝗd dz fieri ↄ volũtatẽ.Si vo neamur velle qð ſcimꝰ veũ velle. Serto qrit᷑.an ſit me ſiſee
pſideret᷑ vt ꝑmittens vel puniẽs vel ipᷣm dei bñplacitũ ritoꝛiũ ſanctis ꝙ volebãt xpᷣʒʒ pati. Deinde. vtꝝ nobis 8 i
ſic nõ dicit᷑ fieri Z dei voluntatẽ. vñ aug. in enche. lo⸗ poſſʒ eẽ meritoꝛiũ velle paſſiões ſctoꝝ.AVltĩo.vtꝝ poſ⸗ ge
quens de malis dicit.quantũ ad ipos attinet qð deus ſimꝰ velle dãnatões repꝛoboꝝ. ſe
voluit feceꝛũt. tũ vᷣo ad om̃ipotentiã dei nullo modo Membrũ rimũ alt
id facere valuerũt.hocipſuʒ quigpe qð ð dei volũtatez 1 P e
fecerũt: de ipſis facta eſt volũtas eiꝰ.miro 2 ineffabili Ddprimũ ſic.Ps.Exultate iuſti. glo. qn⸗ nann
mõ nõ ſit p̃ter eius voluntatẽ illud etiã qdð fit ↄ eius vo tü diſtat deꝰ 2 hõ: tatũ diſtat volutas dei nideu
luntatẽ:qꝛ nõ fieret ſi nõ ſineret.nec vtiq; nolẽs ñ ſinit 7 hboĩs.ᷣ ñ ẽ poſſibił ↄfſoꝛmatõ dei ⁊ hoĩs ſam

bᷣ volens.Ex hac auẽte aug.pʒ diſtinctio.nã volun
tateʒ bñplaciti nihil põt fieri.⁊ ̊ eſt qð dicit qᷓtum ad
eius omipotentiã nullo mõ id facẽ valuerũt. Bᷣ eſt q̃ tũ
ad eius voluntatẽ omipotentẽ q eſt bplacitũ.Contra
vᷣo voluntatẽ pᷣcipientẽ fiũt peccata.⁊ ſRᷣ ſignilicat cũ di
cit.hocipſo qð ð eius volũtateʒ fecerũt.qᷣ ẽ 3 eius pᷣce⸗
ptum. Iieʒz q;tũ ad volũtatẽ punientẽ de malis im plet
volũtas dei.⁊ h̊ eſt qꝗð dicit:de ipo factaẽ volũtas. Itẽ
qᷓtũ ad voluntatẽ ꝑmittentẽ ñ fiũt mala pter eiꝰ volun
tatẽ.h̊ eſt pᷣter eiꝰꝑmiſſionẽ.⁊ G̊ eſt qð dicit miꝛo modo
nõ lit pᷣter eiꝰ volutatẽ qð fit ↄ eiꝰ voluntatẽ. Ad ſecũ
dũ dom vᷣm anb. in li.j.cur deus hõ. ſi ea q̃ celi ambitu
ptinent᷑ vellẽt ñ eẽ ſub celo aut elongari a celo: niłate⸗
nus poſſent miſi ſub celo eẽ:nec ſugè celũ niſi appropin
quãdo celo.naʒ vnde ⁊ q̊ ⁊ q̃ irent:ſub celo eẽnt. 2 qᷓn⸗
tomagis a q̃libʒ celi ꝑte elongarent᷑:tantomagis oppo
ſite ꝑti apꝛopinquarẽt. Ita quis hõ vel mal⸗ angel?

dine volutati ⁊ oꝛdinationi ſubiacẽ nolit:nõ tñ eã effu
gere valet. qꝛ ſi vult ſugere de ſub volutate iubẽte:cur⸗

g nec ↄfoꝛmatõ volũtatis hoĩs ad volun
tatẽ dei. ¶ Itẽ eſa.lv.ſic̃ exaltãt᷑ celi a fra: ita exaltate
ſunt vie mee a vijs vr̃is ⁊ cogitatões mee a cogitatoibo
vr̃is. Cont᷑.ñ adheſit mihi coꝛ pꝛauũ ⁊c.glo.polun⸗
tas dei ſꝑ recta ẽ᷑:cui debemꝰ conffoꝛmari vt ſimꝰ recti.
ERñſio.ẽ diſtãtia duplex.eẽntiał:2 ꝓpoꝛtõał.Diſtan
tia eẽntial int volũtatẽ dĩnã ⁊æ hũanã ẽ infinita.diuĩa
eĩ volũtas ẽ dina eẽntia.dĩna eẽntia ĩfinitũ excedit bu
manã volũtatẽ. Sʒ loqndo te diſtãtia ꝓpoꝛtõali ñ ẽ di⸗
ſtãtia ĩ infinitũ.⁊ dẽ ꝓpoꝛtõ ꝑ relatõʒ volũtatis bũane
ad dinã:ſic dr hõ bonꝰ ꝑ relatõʒ boĩtatis ſue ad dĩnã.
Volũtas at᷑ ci vt ẽ finis volũtatis hoĩs:ñ voluntas
abſolute dicta. h̊ vt ẽ reglaris:hoĩs volũtatẽ ſm ſui cõ
placẽtiã ĩ oꝑe ſiue ĩ opis imitatiõe.⁊ ſic ñ ẽ int᷑ hec di⸗

ſtãtia infinita. M embꝛũ ſe cũ dũ
Ecũdo qrit᷑ ꝗd ſit ↄfoꝛmatõ.aut.n.atten

dit᷑ in volẽdo qdð deꝰ vult: aut volẽdo qð
ſcimꝰ deuz velle. Mõ pᷣmo mõ. quia malt

Rre r-E-k, e t- 5 der S Hee
„₰— . Üł⸗⸗ = Ro as Bo ben r een Len , W.
fF r s a e , aah
E VTT ArA61 R
P 2 Ete8 C † V' *
44o* rNE ⸗

1

tungte
öͤſifi

dicii
gnitdeif
tcehal
1 0hende
Siteng
plciit ſc
ireteli
tpelgͤſi
etuneſe.
igsznnit
fneſnen
ermmüel
kiümf
1Geden
nmii⸗
enmuni

N
g

hüonesd
ſin pol
litbe⸗
neamu:
Nante/
ante⸗
nſüme
Enobis

Grepol⸗

goqt
ütasd
ritboi
dwb
cyahur
ltuih
tin
ned⸗
Dikin
1dini
atb
iid
bian
doin.
hunts
nſuich
lreg,
c
t
bs
,ni
4 4

4

inte .

Nueſtio

qñq; volũt qð deꝰ vult.vt malus filius vult moꝛi pr̃eʒ:

qð tn deꝰ vult. Si ſcðo mõ. b. vᷣgo ñ ↄfoꝛmauit volũ⸗

tatẽ ſuã volũtati dine:qꝛ nole bat xp[ʒ pati.qð patuit ex
vebem̃tia doloꝛis.vñ luc.ij.⁊ tuã ipiꝰaĩsʒ ꝑtᷣnſibit gla
dius.⁊ tñ deꝰ volebat pati.q̊ peccauit. vel ad minꝰ nõ
meruit. Itẽ ſi attẽdat᷑ in volẽdo:nõ ſolũ qð deꝰ vult
bᷣ et᷑ volẽdo illð qð ſcimꝰ ũ velle.Fᷣm q̊ exñs ĩ peccato
moꝛtali põt ↄfoꝛmare volũtatẽ ſuã volũtati dine.qꝛ pᷣt
młta bõa facẽ ꝓpt᷑ deũ:⁊ deꝰ vult ꝙ faciat illa ꝓpt᷑ ũ.
Rñſio.ↄfoꝛmatio p̃t attẽdi ſᷣm q̃tuoꝛ genera cãꝝ.ſ.
in volẽ qð deꝰ vult.ĩ volẽdo vt vult.ĩ volẽdo ꝙ ſcimꝰ
ipᷣm velle.ĩ volẽdo ad qð vult. Prima ẽ ↄfoꝛmitas ma
teriał.ſcðᷣa foꝛmalł.t᷑cia ẽ ĩ rõne cae efficiẽtis.q̃rta ĩ ra
tõe finis.Dicẽdũ ᷓ ꝙ ſi iſta q̃tuoꝛ ↄcurrũt ẽ ↄfoꝛmitas
ꝑfecta ſiue ↄfoꝛmatio.ſufficies at᷑ ↄfoꝛmitas attẽdit᷑ in
duobo. vt. ſ. velit hõ ſic vult deꝰ:⁊ pt᷑ qð vult. Im ꝑfe⸗
cta vᷣo ↄfoꝛmatio cũ hõ vult qð deꝰ vult vel qð ſcit deũ
velle.⁊ ẽ ↄfoꝛmitas ꝑfecta ſᷣm q̃tuoꝛ genera cã ꝝ.vt di⸗
ctũ ẽ.⁊ Fᷣm h̊ d ꝙ ẽ ↄfſoꝛmitas ĩ boĩs ⁊ ĩ malis:⁊ in via
7 ĩ patria.4¶ SDe b. vᷣgine dðᷣm.ꝙ voluit vt deꝰ voluit:⁊
yt qð voluerit. vt patebit.

Mlem bruʒ terciuʒ

Ercio q̃rit.an teneamur oↄfoꝛmare volũ⸗
tatẽ nraʒ volũtati dine? Uidet᷑ ꝙ ſie.ro.
xiij. ꝑfectio legis ẽ dilectio.tenemur & ad
dilectõʒ. dilectio at ↄfoꝛmat volũtatẽ no
ſtrã volũtati dĩne.tenemur & ad ↄfoꝛmatõʒ. Ee at᷑ dile
ctio ↄfoꝛmet: dicẽ hugo de s.vic. Scio aĩa mea qꝛ ꝗcqd
diligis:vi dilectõis ĩ eiꝰ ſiłitudinẽ trãſfoꝛaris.4¶. Iteʒ
glo.ſuꝑ pᷣs.volũtas dei ſꝑ recta ẽ cui debẽꝰ ↄfoꝛmari vt
ſimꝰrecti.̊ tenemur eẽ recti.̊ tenemur ↄſoꝛare. Cõ
tra.nullꝰ tenet᷑ ad ĩpoſſibile.ſᷣ obſtiati ⁊ dãnati ñ pñt
ↄfoꝛmari. ñ tenẽt᷑. Itẽ ſi tenet᷑ ↄſoꝛare erñs ĩ moꝛta
li pcto:ↄtinue peccat. Rñſio.pᷣcepta negatia obligat
ſꝑ⁊ ad ſꝑ.affiꝛmatia vo obligãt ſꝑ ̊ ñ ad ſꝑ.q¶ Ad ulð
ðᷣo qð obijcit᷑ de obſtiatis ⁊ danatis.ddᷣm ꝙ q;uis abſo
lute teneãt᷑ ꝗ ſũt obligati:tñ ꝓ ſtatu obſtiatõis dixeĩt ꝗ
dã ꝙ obſtiati ñ tenẽt᷑.qꝛ hͥ ẽ eis ĩpoſſibile.Si obijcit᷑.
repoꝛtãt lucꝝ de culpa. Rñſio.ñ ẽ vexꝝ.ſi.n.ñ ẽ obliga
tus ad ↄfoꝛmatõʒ: tñ ẽ obligatꝰad penã. Scðʒ alios di
ſtingnẽdũ iur̃ brm an.qꝛ aut illa ĩpoſſibilitas q̃ ñ põt
q8S ſoꝛmare volũtatẽ ſuã volũtati dine:ſurgit ex culpa
vel ñ.ſi ñ ſurgit ex cłpa:ñ tenet᷑ ad ↄfoꝛmatoʒ. ſi vᷣo ſur
git er cłpa:ñ abſoluit᷑ a tentõe.⁊ ᷣm h̊ dꝛ ꝙ obſtiatus
tenet᷑ ad ↄfoꝛmatõz lʒ illõ ſit ĩpoſſibile.q Ad illud qð
obijcit᷑ de ilłꝗ ſũt ĩ pcto:ꝙ ↄtinue peccãt rñſio ſ ẽ de ca
ritate ad qua tenemur ſꝑ ̊ ñ ad ſꝑ. reqrit᷑.n.ad ̊ ꝙ te
neat᷑ moueri motu caritatis:ꝙ ſit ĩ ↄphẽſiõe bonitatis
dei. ⁊ hẽat hitũ q̊ poſſit ferꝛi ad dilectõz dei.ſiłr doᷣm

de ↄfoꝛmatõe. Membꝛũ quoꝛtũ

Varto q̃ri. an teneamur ↄfoꝛare volũta
tẽ nr̃aʒ volũtati dine:volẽdo qð vult.Vi
det᷑ ꝙ ñ. augꝰ. Honꝰ filiꝰ bona volũtate
vult pꝛeʒ viuẽ quẽ teꝰñ vult viuẽ.i¶ Cõt
Pps.ñ adheſit mihi coꝛ pꝛauũ.coꝛ pꝛauũ ⁊ diſtoꝛtũ hʒ ꝗ
nñ vult qð deꝰ vult. Rñſio. ñ tenemur velle qð drus
vult. v̊ bõa volũtate poſſimꝰalið velle qᷓ qd deꝰvult.tñ
diſtiguẽdũ ẽ illð qð deꝰ vult.aut ẽ ſcitũ a nob: aut igra
tu.ſi igratũ:ñ tenemur qꝛ iqrãtia excuſat.Si ↄgnitũ:
vno mo tenemur.yvt patebit.j.⁊ Fm G̊ ĩtelligẽda ẽ glo.
ſuꝑ pᷣs.qꝛ pꝛauũ coꝛ hʒ ꝗ ñ vult qð ſcit deũ velle. ¶ Et
ſitr dom ad alið.q ſᷣm vnũ modũ ꝗ iã dicet᷑: tenemur
velle qcũq; ſcimꝰ eẽ bõa ꝛ iuſta.

Miembrũ quintuʒ

Vinto qrit᷑ vtꝝ teneamur velle ꝗcqd ſci⸗
mus xũ velle.Ad qð ſic. tenemur ad ca⸗
ritate.veꝛa at amicitia ẽ idẽ velle ⁊ idem

al. Nſe⸗ Ren W e SS

xlj.

nolle. Si ꝗ diligo deũ:volo qeqꝗd ſcio ipᷣm velle. Itez
augꝰ. Impiꝰ ẽ cui diſplicet ꝓuidẽtia.ꝓuidẽtia at ẽ ſᷣm
acceptatõz volũtatis dei. impiꝰcui diſplicet qð deus
vult. ¶ INẽ ſi poſſez velle Zↄriũ eiꝰ qð ſcio deũ velle. ſi
milit᷑ poſſuʒ dicẽ vel facẽ.qð ẽ falſuʒ. ſiłꝛ ñ poſſũ velle
vriũ eiꝰ qð ſcio deũ velle.q̊ teneoꝛ velle ꝗcꝗd ſcio ipſuʒ
velle. Cõt᷑.b.vᷣgo ſciebat deũ velle paſſiõʒ xpᷣi:quaʒ
ipᷣa nolebat ⁊ ñ peccauit.&̊ nõ tenebat᷑ velle qð ſciebat
veũ velle. Siłr triſtes erãt apli de nece ſui dñi. Itẽ hie
remias optauit ne hierłm deſtrueꝛet᷑.qð tñ ſciebat deũ
velle qꝛ iã ſibi fuerat reuelatũ.ñ tñ peccauit.i Itẽ luẽ.
xix.vidẽs ihs ciuitatẽ fleuit ſuꝑ illa.qᷓ noluit ſubuerſi⸗
onẽ ciuitatis:⁊ tñ deꝰillã volebat. Itẽ ſi tenemuꝛ vel⸗
le qð ſcimꝰceũ velle.⁊ ſcio deum velle ꝙ ſi ego pecco ꝙ
cꝰ? ſubthet mihi grãʒ. g teneoꝛ velle h. p̃ ſi vellẽ H: vel⸗
lẽ ñ eẽ bonũ.qꝛ ſeꝗt᷑.ſi ſubthit᷑ mibi gra:ñ ſũ bõꝰ.¶ Itẽ

teneoꝛ velle ꝙ de'mihi grãz ↄſeruet. ñ g̊ teneoꝛ velle ꝗ⸗

cd ſu brhat mibhi grãz. ¶ Itẽ deꝰvult ꝑmittẽ me peccaẽ
gteneoꝛ velle ꝙ deꝰ ꝑmittat me peccac᷑.qð vidr̃ falſũ.
qꝛ xpᷣs docet oꝛaẽ ne iducamur ĩ tẽptatõʒ.4! Itẽ phi.ij.
Cupio diſſolui ⁊c.ſᷣ xpᷣs nolebat ipm diſſolui.qꝛ ſegꝗt᷑:
ofidẽs ſcio ꝙ ꝑmanebo oĩbo vobᷣ ad ꝓfectuʒ qð volebat
teꝰ. ⁊ B ſciebat apls. Kũñſio. ꝗdãa dicũt.ꝙ ĩ pceptis
⁊2 ĩ ꝓhibitõibo tenemur velle qð ſcimꝰ deũ velle: ĩ alijs
n.¶ Sʒ õ.ſic cłpa ẽ veclinaẽ a pma boitate cũ ſcit᷑: ita
cłpa ẽ declinaẽ a pᷣma boĩtate cũ ↄgſcit᷑.ſ̊ pctm ẽ declia
re a pᷣma vitate.vñ aug.ꝗ dic falſuʒ:ſciẽt decliat a vᷣita
te ĩ falſitatẽ.̊ ſit᷑ ẽ declinaẽ a pᷣma boitate ſiue a volũ⸗

tate dina cũ ↄgſcit᷑. Propt hb̊ alij dixer̃t.ꝙ ẽ volũtas vł

appetitꝰrõis ⁊ ſenſualitatis.volũtate ꝗ̊ rõnis tenemuꝛ
ſcire qð ſcimꝰ deũ velle.ñ volũtate ſenſualitatis.bta g
vᷣgo ⁊ apli paſſiõʒ xpᷣi volueẽt volũtate rõis:ñ volũta⸗
te ſenſualitatis.ſᷣ doluer̃t de ea.vñ ⁊ xpᷣus ſi eã noluit:
vñ dixit.triſtis ẽ aia mea ⁊c.q¶¶ Itẽ ad illð hiere.dðm.
ꝙ ẽ volũtas abſoluta:⁊ ↄditõał.loq̃ndo ð volũtate ab
ſoluta:ñ voluit hieremias illð.ſ̊ volũtate ↄditõali.ſic
illð ro.ix.optabã anatha ⁊c.ſ.ſi eẽt optabile.q Ad il⸗
lud de fletu ſuꝑ ciuitate dicũt.qꝙ dñs ñ fleuit actũ futu
re ſubuerſiõis:ᷣ̊ fleuit ꝓ clpa ſbuerſiõis.¶ Ad illud de
ſubtetõe gꝛe.dðm ꝙ volũtas aliqñ dẽ reſpectu actõis.
aliqñ reſpectu ceſſatõis. Cũ q̊ dꝛ deꝰ vult iſti ſubtrabẽ
grãzʒ.ñ dr volũtas reſpectu alicꝰactõis: ſᷣ reſpectu ceſ
ſatõis.Volũtas vo ceſſatõis ñ diẽ̃ volũtatẽ ĩ aliqd.⁊ iõ
ñ teneoꝛ velle ꝙ deꝰ ſbtꝛabat mibi grãʒ. Silr dom deꝰ
vult ꝑmittẽ me peccaẽ.ñ.n.dẽ volũtas ĩ aliqd:ſᷣ reſpe⸗
ctu ñ cohibitõis cũ poſſit.⸗. Ad alið apłi dom.qꝙ volũ
tas illa ñ fuit volũtas ſenſualitatis.qꝛ illa nõ ẽ reſpe⸗
ctu boni etni:h̊ fuit volũtas rõnis.ᷣ̊ rõ pᷣt ↄſiderari vt
nat᷑a:vel vt rõ.vt nata:ſꝑ appetit bonũ eternũ.ſ̊ rõ vt
rõ:ſꝑ ↄſideꝛat volũtatẽ dei:⁊ iõ ſe ↄfoꝛmat ei.Alłr dðm
Fm alios.ꝙ volũtas dĩna põt reſpicẽ volẽtẽ ſiue volun
tatẽ meã vel volitũ.teneoꝛ ̊ velle qð ſcio deũ me velle.
vñ glo.ſuꝑ illð.Rectos decet collaudatio.oↄgruit vt q̃
cũq; vult deꝰ te velle:velis ⁊ tu.Cõtingit at deũ te velle
aligꝗd velle:qð ñ vult me velle.vt moꝛtẽ pꝛis mei.vnde
qᷓuis ego ſcircin deum velle aligꝗd: non debeo illð velle
niſi ↄgruat mihi illud velle. vnde qð ſcio deũ velle.aut
ↄgruit mihi illud velle:aut nõ.ſi ↄgruit mihi: teneoꝛ il
lud velle.ſi ñ ↄgruit:nõ teneoꝛ.vñ aug.põt ꝗs velle bo
nũ qð ſibi ñ ↄgruit.⁊ pt h:qꝛ ſubtrabẽ gꝛãʒ ⁊ bhmõi ñ
ↄgruũt.ideo nõ tenemur ea velle.¶.j Ad illud qð obij⸗
cit᷑.ꝙ vera amicitia ẽ idẽ velle ⁊ idẽ nolle. Rñſio.qꝙ ve
rum eſt que cõuenit amico velle.4! Siir ad illud aug.
Impius eſt cui diſplicet diuina ꝓuidentia.dᷣm ꝙ i⸗
lud quod diſplicet poteſt conſideraꝛi abſolute ſiue ĩ ſe:
vel in relatione ad diuinaz ꝓuidentiam. ſᷣ illud quod
ſubeſt diuine ꝓuidentie in ſe ↄſideratũ diſplicet: nõ eſi
malũ.ſed ſi conſideret᷑ in relatione ad diuinaʒ proui⸗
dentiam: iſte cui diſplicet impius eſt. 4l Ad aliud di⸗
cenduʒ.ꝙ ↄriũ eius quod ſcio deũ velle pᷣt eẽ duplicit.
—

„* Pphili h Kirnn er W. bo ſ. l.,
= p/2.

Ver 2 e, le n. Dal.

4 . v» ſlrthe Lgag.
Gera efiis Ber abhek . er

O να.

ſi.n. orietas attendat᷑ ex ꝑte noliti ſolũ: ſic poſſuʒ velle
Zriũ eiꝰ qʒ ſcio cũ velle ⁊ dicẽ ⁊ ſacẽ. ſic ſi ſcirẽ deum
velle moꝛtẽ pr̃is mei:tñ poſſuz velle eiꝰ vitã ⁊ laboꝛaꝛe
ad vitã eiꝰ:⁊ dicẽ medico vt ad h̊ laboꝛet.Si vo atten⸗
dat᷑ Zrietas ex ꝑte volẽtis:nõ debeo.qꝛ ñ debeo velle z⸗
riũ eiꝰqð ſcio deũ me velle.deꝰ aũt ñ vult me velle moꝛ

tẽ pr̃is. Mem bruz. v

Tem querit᷑. vtꝝ meritoꝛiuʒ fuit ſetis ꝗ
volebãt moꝛtẽ xpᷣi.ſiue ĩ volẽdo vriuz eiꝰ
qð ſcimꝰ deũ velle.qꝛ xpᷣus fleuit ſuꝑ ciui
tatẽ.nolebat.n.ppłi moꝛtẽ ⁊ deſtructõʒ:⁊
meruit in B. Silr de b. virgine qᷓ meruit ↄpatiẽdo filio.
⁊ tñ ſciebat xpCᷣj ̊ velle.Silr de aplis.triſtes erãt apo
ſioli:⁊ canit᷑ ĩ laude eoꝝ.¶ Itẽ ſi ↄpatimur ⁊ coregna⸗
bimꝰ. ᷓ ↄpatiẽdo meremur vitã eternã. Cont. velle
Zriũ ei qð ſcimꝰ deũ velle ñ ẽ ex caritate.vera.n.ami⸗
citia eſt ideʒ velle.ſᷣ om̃e meritũ ẽ ex caritate. Itẽ bea
vgo ꝙ voluit xpm ñ pati h̊ fuit ſenſualitatis: tñ b· vᷣgo
noluit ꝙ xps n pateret᷑.ſenſualitate at᷑ nõ ẽ mereri. n
meruit in ̊ b. go. Rñſio.ꝗdã dicũt ꝙ volũtate ra⸗
tionis tenemur velle ꝗcquid ſcimꝰ deũ velle:ñ volunta
te ſenſualitatis.⁊ b. pᷣgo voluit ꝙ rpᷣs ñ pateret᷑ volun
tate ſenſualitatis.Et de merito ita dicũt.ꝙ qdam ſunt
motus ꝗ ñ ſunt ſubiecti li.ar.nec in oꝛtu nec in ꝓgꝛeſſu
vt pʒ in fame? ſiti.Et ſunt motus ſubijciũt li. ar. in
oꝛtu ⁊ in ꝓgreſſu.ſunt etiã ꝗdam ꝗ ſubiecti ſunt ĩ oꝛtu:
ſᷣ nõ in ꝓgreſſu. illi ꝗ̊ͥ motus pᷣmi ꝗ ñ ſunt ſubiecti nec
in oꝛtu nec in ꝓgreſſu:ñ ſunt meritoꝛij nec ĩ oꝛtu nec in
ꝓgreſſu. Qui vᷣo ſunt ſubiecti in oꝛtu ⁊ ĩ ꝓgreſſu: ſunt
meritoꝛij in oꝛtu ⁊ in ꝓgreſſu. inteꝛmedij ſunt merito⸗
rij in ꝓgreſſu ſ̊ ñ in oꝛtu. De triſticia xp̃i ⁊ de b. vgie
7 de aplis dicũt.ꝙ doloꝛ ille fuit in ſenſualitate: ⁊ iõ ñ
fuerit meritoꝛiꝰ.¶ Iteʒz ad illud:ſi ↄpatimur ⁊ ↄregna
bimꝰ. doᷣm ꝙ illud intelligit᷑ de volũtate rõnis ⁊ ↄpaſſi
one.̊ ẽ de volũtate patiẽdi ꝓ xpᷣo.Vel alit dðᷣm.qꝙ me
ruerũt b. ᷣgo ⁊ apłi ↄpatiẽdo xpo.Oð obijcit᷑ ꝙ h ñ fit
ex caritate. Rñſio.eſt motus caritatis ᷣm debitũ vie:
7 m pfectõʒz patrie.ſᷣm ꝑfectõʒ q erit in patria: nõ eſt
velle Zriũ eiꝰ qð ſcimus deũ velle.in patria.n.nibil a⸗
liud volemꝰ niſi qd deus volet.ſ̊ caritas ſᷣm debitum⁊
ↄuenientiã in via:etli ñ velit quicꝗd deꝰ vult:vult tam
ꝗcquid ſcit nos deũ velle.Vñ b. vᷣgini ñ ↄgruebat ñ do⸗
lere de moꝛte ſilij.⁊ iõ voluit ↄriũ ei qð deus voluit.qꝛ
illud qð teus volebat ſibi velle ñ ogrueret. 4 Ad illud
qð obijcit᷑.q illud fuit ex ſenſualitate ⁊ ita ñ fuit meri
toꝛiũ. Dicendũ ꝙ ſenſualitas ꝓprie ñ ẽ ĩ brutis.ſᷣ ſen⸗
ſualitas ꝓprie dicit oꝛdinatõz ad rõneʒ.vñ ſic in ſenſu
alitate põt eẽ demeritũ vt veniale pctm:ita ⁊ merituʒ.

Ite tur. vt
Itez queritur. vty . S. f.
meritoꝛiũ ſit dolẽ de paſſionibo ſanctoꝝ vel velle illas.
qꝛ piũ ẽ lugẽ martiriũ:⁊ piũ ẽ gaudẽ de martirio. eſt
meritoꝛiũ nolle moꝛtẽ martini.⸗ Cont᷑.̊ erat oriũ vo
lũtati dine:⁊ G̊ ſciebaät. MRñſio. velle griũ volũtatis
diuine dẽ dupkr. velle Zriũ eiꝰ qð ſcio deũ velle: ⁊ h̊ pᷣt
eẽ dupłr.meritoꝛiũ:vel volẽdo ↄriũ eiꝰ qð ſcio deuʒ me
velle:⁊ Gq̊ͥ ñ põt eẽ meritoꝛiũ.Oel alit᷑.de pñtibo paſſio
nibo ſccoꝝ debemꝰ dolẽ: de pᷣteritis vo poſſumꝰ gaudẽ.

Itez queritur. vty . S. i.
iuſti pñt letari de paſſionibo repꝛoboꝝ.pᷣs.ↄuertãt᷑ pec
catoꝛes ĩ infernũ.Glo.ñ h̊ dic optãtis affectu.¶ Cõt᷑.
ſancti volũt qð vult deꝰ.ſᷣ̊ deꝰ vult penã illoꝝ.⸗. Item
apo.vj.q̃re ñ vindicas ſanguieʒ nr̃jm ⁊c.¶ Steʒ pᷣs.le⸗
tabit᷑ iuſtus cũ viderit vindicta. Rñdẽt ꝗdã. ꝙ alið

eſt optare:alið velle.Optare.n.ẽ ↄcupiſcibił:velle rõ⸗

nalis. M26 optãt penas maloꝝ:etſi velint. qꝛ ñ dele⸗
ctant᷑ ĩ penis etſi rõne moueãt᷑.¶X¶àõ Cont᷑.letabit᷑ iuſtus

cũ videꝛit vindictã ⁊c᷑. Rñſio.pena repꝛoboꝝ ſᷣm ꝙ re⸗

Sin oN r. wer. Er Rα

— . . 5* E.

A6& Ne. A aWπ⁰
E

F. & .
1K yt PS along
7 .

fert ad naturã patientẽ ñ delectatſctos. m q refer?
ad diuinã iuſticiã penã inferentẽ:ſic delectat eos.

Qucſtio.xlij.de dinmna

generatione.

Nuocata ſpũſſan/

cti gra.poſt inꝗſitõʒ eoꝝ q̃ ꝑtinent ad
diuinã eẽntiã: cũ om̃i veneratõe ⁊ mo
deſtia ꝓcedamꝰ ad inꝗſitõʒ eoꝝ que ꝑ
tinẽt ad decłatõʒ dinaꝝ ꝑſonaꝝ.aſdo
dus aũt inꝗſitõis ⁊ oꝛdo eꝛit talis.vt pmo qramus de
multiplicatõe ſeu płalitate ꝑſonaꝝ.Scðo.de vᷣitate ꝑ/
ſonaꝝ.Tercio.de numero ꝑſonaꝝ. Quarto. de oꝛdie
ꝑſonaꝝ.Quinto.de eq̃litate ꝑſonaꝝ. ADultiplicãt᷑
aũt ſeu plurificãt᷑ ꝑſone dine m hitudinẽ generatiõis
filij a pꝛe:⁊ ſᷣm hĩtudinẽ ꝓceſſionis ſpũſſcti ab vtꝛoqʒ.
vmo igit᷑ erit ingſitio de generatõe filij a pꝛe.ↄſequent
de ꝓceſſione ſpuᷣſſct᷑i ab vtroqʒ.4 De eterna aũt gene⸗
ratoe pᷣmo ꝓpt incredulos qrit᷑.an generatio ſit. Se⸗
cũdo.quid ſit. Lercio.cuiꝰ ſit. Quarto.de qͥ ſit. Quin

to.qũo ſit ⁊c̃. Mlem bꝛüu prumn

D primũ ſic ꝓcedit᷑. Augꝰ.in li.lxxxiij.
q.Deꝰ pr ab eterno aut potuit filiuzʒ ge⸗

nerare ⁊ noluit: aut ñ voluit.ſed potuit

aut non potuit:vᷣ voluit.aut neqʒ voluit
neqʒ potuit. Si voluit ⁊ ñ potuit.ᷓ impotẽs fuit. Si
potuit ⁊ ñ voluit.ꝗᷓ inuidꝰ fuit.h̊ ab eo relegata ẽ oĩs
inuidia. Si nec potuit nec voluit:inuidꝰ ⁊ impotẽs fu
it. ̊ iſta relegata ſunt ab ipſo.relinꝗt &̊ ꝙ potuit ⁊ vo⸗
luit.⁊ ↄſtat ꝙ ſciuit.̊ ad h̊ ꝙ cã rõnaſis agat ñ plura
exigũt᷑ niſi velle.poſſe.ſcire. filiũ ab eterno genuit.
generatio eterna eſt. Secũuda rõ eſt. bonũ naturalit
⁊ eẽntiale ẽ ſui diffuſiuũ.vñ hec ẽ laus boni.ſ.ſe diffun
cere.qꝛ ſi ponerẽt᷑ duo bona ĩ oĩbo eq̃lia: pretqᷓ in h
vnũ ſuã bonitatẽ diffunderet:aliud ñ. ↄſtat ꝙ bonuʒ il
lud qð ſe diffunderet ĩ h̊ͥ eẽt magis laudabile 2 melius
alio bono qð ſe nõ diffunderet.ↄpleta & rõ boni inclu⸗
dit ĩ ſe diffuſiõʒ. ̊ vbi ẽ ſummũ bonũ:ibi ẽ ſumma diſ⸗
fuſio. Sũma aũt diffuſio ẽ qᷓ̃ maioꝛ excogitari ñ pᷣt.ma
ioꝛ aũt diffuſio cogitaꝛi ñ põt qᷓ; illa qẽ ᷣm ſubaʒ.⁊ ma
xĩe ſᷣm totã.̊ ſummũ bonũ nccio ſe diffundit ſm ſub⸗/
ſtantiã totã. ⁊ in ipſo naturalr intelligit᷑ hec diſuſio.ſᷣ
nihil aliud eſt virtus generatiua niſi vitus diffuſiua
ſube ſue:ad h̊ vt ꝓducat᷑ ſile in natura.̊ in ſummoi⸗
telligit᷑ hec virtus ſumme? ab eterno:cũ illud bonum
ſummũ ſit ⁊ eternũ.&ᷣ vbi eſt hec virtus ẽ geneꝛatõ. ge
neratio eterna eſt.¶¶ Si dicat᷑ ꝙ bec rõ ñ ꝓcedit:qꝛ in
bono nõ intelligit᷑ diffuſio niſi ex ↄnti: ⁊ nõ naturalit
vel eẽntiałr. In Zriũ obijcit de ꝑfectõe bõi ? nobilitate

eſt:coĩcare ſeip̃m. Vñ hec ẽ laus boni.quicqꝗd aũt ẽ ꝑfe
ctiõis ⁊ nobilitatis boni:attribuit᷑ ſumme bono.q̊ ne⸗

ceſſario in ſummo bono ẽ ſuip̃iꝰ coĩcatio.⁊ cũ ipſuz ſit
ſummũ:q̊ ſumma coĩcatio. Mdagna aũt coĩcatio ẽ coĩ⸗
care ſua vel ſuã qualitatẽ vel ſuũ accñs.maioꝛ vo coi⸗
catio eſt coĩcare ſuã ſubaʒ. maria ẽ ſumma ẽ coicare
totã ſuã ſubam.qᷓ hec coĩcatio nccio eſi in ſůmo bono.
ſᷣ coĩcaꝛe ſuã ſubam vt ſimile ꝓducat᷑ in nata:nibil a⸗
liud eſt ꝙᷓ generare. ncẽio in ſummo bono intelligit
generatio. ᷓgeneratio etnaẽ: qꝛ quicqd ĩ eo intelligit
eteꝛnũ ẽ. Alia rõ ẽ.coĩs ↄceptio animi ẽ:q qcqd ẽ no
bilitatis ꝑfectõis vᷣtutis ẽ deo tribuẽdũ. Ytẽ nobilioꝛ
eſt vᷣtus q bʒ nobilioꝛeʒ effectũ vel actu.ſᷣ ↄꝑando oes
actus virtutũ:nõ eſt nobilioꝛ actus alicuiꝰ vᷣtutis age:
tis qᷓ ille quo ꝓduci?᷑ ſimile in natuꝛa ipſi agẽti.ſᷣ vᷣtus

eſt cuiꝰ talis actus.ſ.ꝓducere ſimile ĩ natura ipᷣi age⸗

ti:eſt virtus generatiua ⁊ nõ alia. Glirtus.n.artificia
lis ꝓducit artificiatũ: ᷣ̊ nõ ſimile in natura.a virtute
aũt geneꝛatiua eſt pducno ſubalis.hec eſt ſimilis ina⸗

ſpra
cente
cerel
hirtw
pit
Grni
rnea
lſe⸗
ſbone
oini
gene
ſoekn
Phator
un⸗

L in.

ſofe
ipe
Gni
ane
nigan
ngn
Dubik
epon
nto.

N

fune
ge⸗
nele
ſuta
Alpon
ircſ
ſeroile
por
niſe
Nponnt
Ubionß
ſcnooie
Nins
gchea
ſennono
ſetn
ecer
Ne Ne
Unn
tsſick
ſiche
Nthune
Nteirii
ſeſen
ſlore
Mntbin
tonoͤe
Inspoen
uck⸗
ihin
ſeſen
ſton
hbrſr
ſinp
ſcing
inn
Mehdii
inttee⸗
tntgnen
ru

4 A

Sne
munti

ℳ

.

i na
7„ benne
Dl e
2Monn
oifannen
hddünn,
Aan Nn
Auitgti
miſenni
gabe Nn
etemgaſten
heratoſtG.
0,ſt
nn
goeinlibni
otuit fllnz⸗
luitſedo⸗
utneq vir
wosfui⸗
ordegmmi
nchicnu⸗
fgepung
lsagrägin
etenogent.
bonüinaurti
boniſſedifin
inpreihinb
Nuqbongt
Mladienndi
nngtöbcniin
ithiiſunnen
HPcogtuniſn
jiſnſiznn.
Oſſüntefnit
lgibeehfiin
iſͤfoneniit
Urrginnn
oci llten
nsigenen⸗
fön eenn
ti: nim
ignigüik
ſumnewor
ann tiiiſ⸗
iͦnenic
tisnwnntvh
inntitiqn
otinoton
tontrun
gobon n
iagicnit⸗
nini iggt⸗
iſß iun
D

ſtbuns

4
9
1
*
8
.

4
6

Queſtio

tura. bec ẽ ᷣtuoſioꝛ ꝓductio. int virtutes oẽs ꝓdu
centes aliqd: nobilioꝛ eſt virtus generatiua q̃ hʒ ꝓdu⸗
cere ſimile in natura.ſ̊ qð ẽ nobilitatis vel nobilioꝛis
virtutis:nõ põt nõ intelligi ĩ ſumma viꝛtute ⁊ ſumma
potẽtia qᷓ eſt deꝰ. ꝗ̊ĩ ſumma virtute ⁊ potẽtia intelligi⸗
tur virtus generatiua. generatõ eterna ẽ. Alia rõ
ꝑfectio nature eſt ⁊ nobiſitatis vt hẽat virtutẽ q poſſit
er ſe ꝓducere tale q̃le ipa eſt:ſiue ſiłe ſibi in natavnde
ſi homo ex ſe nõ poſſet ꝓducere hoĩeʒ:iſtud eſt imꝑfe⸗
ctio in ipſo.qꝛ nata ẽ vis inſita rebo:ex ſilłibo ſiłia pꝛo⸗
creans.ſic dicit phᷣs.ſᷣ quicqd eſt nobilitatis ꝑfectõ⸗
nis:eſt in ſumma natura. in ipſa ẽ vis ꝓductiua ſiłis
in natura ex ſe. ̊ hec eſt virtus generatina. in ipa eſt
vis generatiua.̊ ⁊ generatio:⁊ pat᷑ ⁊ filiꝰ: ⁊ generãs
genitũ. Alia rõ. deꝰ eſt lux incoꝛpoꝛea ⁊ inacceſſi⸗
bius.ᷣ om̃i luci eẽntiale eſt ⁊ naturale de ſe coeuũ ſplẽ⸗
doꝛẽ gignere.̊ in ſumma luce nccio intelligit᷑ lux gene
rans:⁊ ſplendoꝛ genitus.¶ Si dicat᷑ ꝙ ↄgruit eternaʒ
generatoʒz eẽ in co:ſᷣ nõ eſt neceſſarium. Anb. qͥdlibʒ
incõueniẽs deo ſequit᷑ impoſſibile.⁊ qͥdlibet deo conue
niẽs ſequit᷑ neceſſariũ.q̊ ſi deo ↄuenit vel ↄgruit gene⸗
ratõ.& nccio eſt in deo.⁊ maxie loquẽdo de ncciĩtate im⸗
mutabilitatis.quia talis eſt in diuinis ⁊ nõ neceſſitas

que ponit coactioneʒ:⁊ ita de nccitate eſt eterna gene⸗

ratio.

Ad oppoſitũ ſunt rõnes.⸗

primo ponũt᷑ röones ad infiꝛmandũ primã ratõz queẽ
aug.que oñdit nccitateʒ generatiõis eterne.videt᷑ ̊ q;
male ꝓcedat rõ cũ dicit ſi voluit ⁊ ñ potuit.g̊ impotẽs
fuit.qꝛ in filio nõ ẽ potẽtia ad generare:ſicut in eo non
eſt potẽtia ad h ꝙ ſit pat.ſᷣ ex h̊ nõ dicit᷑ filiꝰ impotẽs.
nec ſiłr dicet᷑ pat impotẽs ſi nõ põt filiũ generare.⁊
ſic rõ illa deficit ex ꝑte poſſe.¶ Item videt᷑ ſilr ꝙ nõ ſe
quit᷑.potuit 2 nõ voluit.q̊ inuidus fuit.qꝛ potuit crea⸗
turã ſiue mundũ melioꝛẽ facere q; fecerit: ̊ tñ noluit.
potuit mũdũ creare anteqᷓ; creauerit:⁊ tñ nõ voluit.
ex his tñ ñ ſequit᷑ ꝙ inuidus fuit. ſiłr nec ibi.q Alia
rõ qua oñdit᷑ ꝙ generatio nõ ↄuenit deo.nihil qð ẽ im
ꝑfectionis ⁊ inſufficiẽtie eſt deo tribuendũ.ſ̊ geneꝛatõ
in generalibo eſt rõne imꝑfectõnis ⁊ inſufficiẽtie.q̊ ge⸗
neratio nõ eſt deo tribuenda.minoꝛ pʒ. qꝛ triplex ẽ eẽ.
ſcʒ eſſe temꝑale:eſſe ꝑpetuũ:eſſe eternũ. vbi aũt eẽ tem
ꝑale eſt:ibi coꝛꝛuptio.⁊ ideo nõ pñt ſaluare eẽ ſue ſpẽi
in ſe. Ydeo datur eis virtus generatiua vt qð ĩ ſeipis
ſaluare nõ pnt:ſaluẽt ꝑ generatõʒ in ſuo ſiłi.ᷣ in ꝑpe⸗
tuis ſubſiãtijs nõ inuenit᷑ generatio: ⁊ H̊ ꝓpter ꝑfectõʒ
ſui eſſe qdð incoꝛuptibile eſt. vñ in ſeipſis pñt ſaluare ⁊
ↄtinuare eſſe ſue ſpẽi ꝑpetuo. Eñ ſol nõ generat ſoleʒ
nec aĩa aiam: cũ habeant virtutẽ ꝑfectã qua pñt in ſe⸗
ipſis ſaluari.generatio ̊ ſemꝑ eſi comes im ꝑfectõis.
Alia ratio differt geneꝛatio ⁊ alteratio.qꝛ vbi eſt ge⸗
neꝛatio ibi eſt exitus de nõ eſſe ad eſſe. vbi aũt eſt alte⸗
ratio nõ eſt mutatio m eſſe: ſ̊ manet idem eẽ 1 eadem
ſuba:̊ diuerſus modus ſe bñdi vel eẽndi. Si &̊ in di⸗
uinis nõ eſt exitus faciẽs drñtiaʒ eſſe qui eſt exitꝰ a nõ
eſſe in eſſe:hᷣ ſolu faciens drñtiaʒ modi eẽndi. exitus
qui eſt in diuinis nõ põt dici generatio ̊ potius alteꝛa
tio.⁊ ſic in deo non põt poni generatio. Alia rõ.nos
videmus ꝙ generatio ꝑfecta hʒ oꝛigineʒ ſuã in maſcu⸗
lo ⁊ femia. Impfecta vo generatio hʒ principiũ ĩ vno
ſieut pʒ in generatõe vegetabiliũ:⁊ etia vermiũ.q̃ imꝑ
fectioꝛ eſt q generatio aĩ alium ⁊ hoĩm. quoꝝ geneꝛato
oſiſtit in duplici principio.ſ.agente ⁊ patiente. ergo ſi
qð ꝓfectius eſt in generatõe eſt deo tribuendũ:erit po
nere in diuinis ꝙ ipſe filius ſit genitus a patre 2 etiaʒ
a matre.qð eſt abſurdiſſimũ.relinquit᷑ igit᷑ ꝙ nõ eſt po
nere generotõʒ in diuinis. 4 Alia rõ.ad infirmanduʒ
aliquas predictaꝝ geneꝛationũ: qꝛ adaptatio ſimilitn
dinis reꝝ naturaliũ ad diuinas eſt ꝑ remotiſſimã ↄꝑa

Ra ney . Hr⸗

vlij.

tioneʒ.qꝛ valde remota eſt ↄꝑatio ⁊ diſtantia maxima
creature ad creatoꝛ⁊.̊ non ſequit᷑ nccio vt ponatur in
rebus diuinis qð inuenit᷑ in rebus creatis. predicte
rõnes que ſumunt᷑ ex comꝑatõne reꝝ naturaliũ ad di
uinas nulle ſunt.¶ Itez ſi ex G̊ ꝙ natura creata ẽ mul
tiplicata ſue ſpẽi volumus habere ſilr in dinis.q ſilit
ex oſtenſione ꝓductionis accidentiũ ineſſe creature ꝑ
ſimile poterimꝰoñdere in diuinis.Ex h̊ ̊ ↄſequitur ꝙ
teus habeat aceñtia ⁊ ſit quantꝰ ⁊ coloꝛatus.4. Alia
rõ eſt hec.ſi accipit᷑ ſimile a generatõe creata⁊ fiat co⸗
aptatõ ad diuinã. ꝗꝙᷓ ſicut ex ꝑte creature geneꝛatõ trãſ⸗
fert naturã generatis in genitũ:⁊ virtutẽ etiã geneꝛan
di cũ ipſa natura qua põt genitus generare. & ſiłit in
diuinis ipſe filius habebit virtutẽ generãadi aliũ filiũ.
ſß in eternis potentia ↄiuncta eſt actui.gᷓ geneꝛabit aliũ
filiũ.⁊ eodeʒ modo erit queꝛẽ de illo.x ita in infinitũ.
generatio igit᷑ eterna nõ ẽ. nec valet ſimile ſumptum a
creatunis.

Reſponſio. ofitendum ve

riſſime ꝙ generatio eterna eſt. vñ Rich. de ſan.vic. in
li.de tri.In natura creata legimꝰ qð de increata pẽſa⸗
re ebeamꝰ,.videmꝰ qͥtidie qũo nature ipᷣius oꝑatõe ſbᷣ⸗
ſiſtẽtia exñtia ꝓducit.⁊ exntia de exñtia ꝓcedit.nũqd
in illa ſuꝑexcellenti natura ↄpꝑatio nature nulla erit?
Mundgd natura illa que huic nature fructꝰ fecũditatis
donauit:in ſe oĩno ſterilis ꝑmanebit: ⁊ que alijs gene
rationeʒ tꝛibuit:nunqd ſterilis erit: ſicut dicit᷑ eſa.vlt᷑.
Mungqd ego qui alios parere facio ipſe nõ pariã? Si
ego qui generatõʒ ceteris tribuo ſterilis ero ait dñs.⁊
loquit᷑ ibi de generatione eterna.vt dicit glo.eſt ̊ gene
ratio eterna. Ieʒ in eodeʒ li.certe radius ſolis de ſole
ꝓcedit:⁊ ſoli tñ coeuus exiſtit.exqͥ.n.fuit de ſe radiuʒ
ꝓduxit:⁊ ſine radio nullo tẽꝑe fuit.ſi igit᷑ lux iſta coꝛ⸗
palis hʒ radium ſibi coeunz: cur nõ hẽat illa lux ſpiri⸗
tualis ⁊ inacceſſibilis?: Et dam̃.ĩ pᷣmo li.õ fuit vnqᷓ
deus inuerbalis.i.ſine verbo.ſꝑ.n.hʒ ſuipſius verbuʒ
ex ſeipſo genitũ. Impoſſibile eſt ſm dam̃.ꝙ deus nõ
generet. ¶ Ad rõnes &̊ in ↄtrariũ eſt rũdendu.⁊ pꝛimo
ad illas que infirmãt ratõʒ aug.in lib.lxxxiij.q. dom
ꝙ bene tenet ratio Auguſtini.m ꝙ ipſe intendit per
illam rationem oſtendere ꝙ pater genuit filium ſibi e⸗
qualem. ſic ratio illa ſupponit magis generationem
q¶ probet.ihilominus tamen dicendum ad inſtan⸗
tias.NEt primo ad primam.potuit mundum melioꝛem
facere ⁊ noluit: ergo inuidus fuit.Oicendum ꝙ ſecus

eſt in generatione ⁊ creatione. quia ratio generatio⸗

—

nis ſemper exigit ꝙ producatur equale in natura2
ſubſtantia: ratio vᷣo creationis non. immo potius cõ⸗
trarium exigit. ſcilicet ꝙ ſit non equalis ⁊ diuerſum
in ſubſtantia illud quod creatur. Innidia vᷣo non ha⸗
bet locum niſi vbi res exigit aliter fieri qᷓ; fiat.ideo
in generatione vbi exigit ratio equalitatem generan⸗
tis ad generatum: eſt ratio inuidie ſi non generetur
equale. Ideo bene ſequitur ſcðᷣm Auguſtinum. po⸗
tuit generare filium equalem ſibi 2 noluit.ergo inui⸗
dus fuit. cum hoc deberet facere. ſcilicet generare e⸗
qualem ſibi. ſed in creatione non eſt debitum illud:
nec etiam ꝙ homo ſit melioꝛ qᷓ ſit.⁊ ideo non ſequi⸗
tur in creatis iſtis quod dicitur per propoſitiones
iſtas. Ad aliam inſtantiam qua obijcitur ꝙ non
ſequitur: filius vult generare: ſed non poteſt. ergo
impotens eſt. Dicendum ꝙ ad hoc ꝙ illud ſequere⸗
tur: oporteret iungi velle cum non poſſe. VUnde be⸗
ne ſequitur aliquis vult hoc facere 2 non poteſt.
ergo impotens eſt. ſed filius non vult generare nec ſpi
rituſſanctus: ⁊ ideo non poſſe generare non ponit im
potentiaʒ in ſilio nec in ſpirituſancto: ſed in patre po
neret impotentiaʒ:quia pater vult generaꝛe. filius au
tem non: ſed generari.ſic enim ꝑfectõnis eſt in pꝛe ge⸗

—

7

nerare:ſic ꝑfectõis ẽ in filio generari: ſic etiã ĩ ſpũſcto
ſpirari.vñ ſiẽ generare dic ꝑſectõʒ potẽtie pfis:ſic ge⸗

nerari diẽ ꝑfectõz potẽtie ĩ filio:⁊ ſpiꝛari ĩ ſpũſcto.iðo

ex ꝑte pꝛis ſeqret᷑ impotẽtia ſi ñ poſſzʒ generare: ex ꝑte
at᷑ filij vel ſpũſſct᷑ti ñ poneret᷑ impotẽtia.¶ Ad terciã ra
tionẽ dvᷣm.ꝙ bec ẽ duplex.geneꝛatio ẽ imꝑfectõis in ge
nerantibo.qꝛ põt eẽ ſenſus ꝙ generatio dicat imꝑfecti⸗
onẽ ĩ generate ⁊ pᷣtute eiꝰ.vel ꝙ ſit data generãti ꝓpteꝛ
ſupplem̃tũ ſue impfectõis. Dico ꝙ m primũ moduʒ
generatio ñ ẽ imꝑfectõis.immo generatio dic ꝑfectiſſi⸗
mũ modũ agẽdi ſiue ꝓducẽdi.pfectiſſimꝰ.n.modꝰ agẽ
di ẽ:ꝑ quẽ coeq̃t᷑ ⁊ aſſilat᷑ in nata effectus agẽti q fit ꝑx
generatõʒz. Scõm vᷣo modũ ſecũdũ põt ↄcedi ꝙ geneꝛa
tio im ꝑfectõis ẽ in creatuꝛis conuptibilibo.qꝛ data eſt
ei ad reuelãdã imꝑfectõʒ eaꝝ.vñ ẽ ꝓpt᷑ ſupꝑlem̃tũ imꝑ⸗
fectõis ĩ iis: ꝓpt ̊ ꝙ ſingłaria ñ poterat ſaluare ſuã
ſpẽʒ in ſe.iõ data ẽ bec vᷣtus q̃ tate ẽ ꝑfectõis.id aũt qð
ſupplet im ꝑfectõʒ ñ ẽ imꝑfectio ĩmo ꝑfectio:iõ genera⸗
tio pfectõis ẽ ⁊ ꝑfectõʒ diẽ vᷣtutis ĩ generate.iõ deo eſt
tribuẽda. Qð obijcit.ꝙ ꝑfectiõis ẽ in ſole qð ñ gene⸗
rat.dᷣm ꝙ n imo imꝑfectõis ẽ in ſubſtãtijs ꝙ ñ pñt ex
ſe ꝓducẽ ſilłe ſibi ĩ nata. vñ ponat᷑ ꝙ vᷣtus eẽt in ſole qᷓ
poſſʒ ex ſe ꝓducẽ aliũ ſolẽ:ſiẽ pᷣt ꝓducere ex ſe lumẽ eo
manẽte incoꝛꝛuptibili: h̊ͥ eẽt maxrie vᷣtutis ĩ ſole. ꝑle⸗
ctõꝛis qᷓ; mõ hẽat:cũ ñ põt ſolẽ ex ſe ꝓducẽ.ĩ h̊ ̊ deficit
a vᷣtute. in h tñ ꝙ bʒ ĩ ſe vtutẽ q̃ põt i ſe ſaluare ſuã ſpe⸗
ciẽ.ꝑfectõz hʒ quã n bñt conuptibilia.qꝛ ñ indigẽ alio
ad ſui ſalutẽ: H̊ ꝑfectõis ẽ. ꝑfectõis igit᷑ in coꝛuptibili⸗
bus ẽ:ꝙ pñt er ſe ꝓducẽè ſitia.imꝑfectoõis vᷣo ꝙ n pñt ſe
ſaluare ⁊ ꝑmanẽ in eẽ. Siłr ꝑfectõis ẽ in coꝛꝑibo ſuꝑce
leſtibo ꝗq; pnt ſaluare ſe ⁊ ꝑmanẽ in eẽ: imꝑfectõis vᷣo ꝙ
ñ pñt ſiteʒ in nata de ſe ꝓducẽ ⁊ coeq̃leʒ ſic ꝓducũt ex
ſe ineq̃le.ſic ſol lumẽ ñ ſoleʒ. Qð igit᷑ erit ꝑfectõis deo
tribuendũ ẽ vt.ſ.manẽs in ſe:virtutẽ hẽat ꝓducẽdi ſi⸗
milẽ in nat᷑a ⁊ coeq̃leʒ.¶¶ Ad q̃rtaʒ ratõʒ doᷣm.ꝙ gene⸗
ratõ ẽ motus ſiue ſpẽs motus:⁊ ẽ actus.ꝓut ̊ dic mo
tũ:relegat᷑ a oo.qꝛ ab eo remouet᷑ motꝰ2 ſpẽs motus.
ga motus dic imꝑfectõʒ ĩ mobili.ſ̊ ꝓut dẽ actꝰ:c ↄple⸗
tio adequãs ꝓductũ pducẽti ꝑfecte.⁊ iſto mõ generatõ
ñ rñdet alteratõni.Sʒ q; obijcit᷑.qꝛ ibi ẽ actꝰ faciẽs diſ
ferẽtiã mõi eẽndi:q&̊ alteratio.odðm ꝙ nõ ſeꝗt᷑ niſi ſit ibi
mutatio.vñ ñ ſequit᷑ in ſole.ꝙ ſi generat ex ſe ſplẽdorẽ
ꝙ ibi ſit alteratio.qꝛ ñ ẽ ibi mutatio. Iteʒ ẽ drñtia mo
di ſe bñdi q̃ facit aliũ ⁊ aliũ.⁊ hec ñ ẽ alte ratio: ſᷣ q̃ ſo⸗
lũ facit alteꝝ.ſic̃ patebit.i Ad aliã ratõʒ dom.ꝙ in ge
neratõe hũana ꝙ hʒ oꝛiginẽ vel in duobo ⁊ ñ ĩ vno ſolo
H ẽ imꝑfectõis.ↄſtans.n.ẽ.ꝙ ſi vniret᷑ pᷣtus ita ꝙ tota
vᷣtus generàs eẽt in maſculo vel in femia:ꝙ ꝑfectõꝛ eẽt
vnita ꝙᷓ; diuiſa.inqtũ &̊ vnita ẽ:ẽ deo tꝛibueda.ñ inqtũ
diuiſa.qꝛ H̊ ẽ unꝑfectõis.Qð vᷣo dẽ de plantis q̃rũ ge⸗
neratio imꝑfectioꝛ eſt ꝙ hñt in vno.ddm ꝙ etſi hẽant ĩ
vno intrinſeco:tñ hñt młtis extrinſecis.ita ꝙ ẽ ibi hu⸗
moꝛ a terra:a caloꝛ a ſole.vnũ velut principiũ actiuũ:
aliud vt paſſiuũ.ſicut erat ex ꝑte maſculi ⁊ feĩe.vñ ma
ſculus ẽ principiũ actm̃:feia paſſiuũ principiũ.Ex his
igit᷑ relinquit᷑ generatõz eternã eſſe.⁊ ꝙ in deo ẽ diffeꝛẽ
tia gignẽs ⁊ geniti.i.pꝛis ⁊ filij.¶l Ad aliã ratõʒ ddᷣm.
ꝙ; adaptatio ex rebo naturalibo ad diuinũ eẽ põt eẽ du
płr.qꝛ dupłr põt creat᷑a ↄſideꝛari.vel in ſe:vel ꝓut ẽ ve
ſtigiũ ſue cauſe.ſᷣm ꝙ ↄſiderat᷑ ĩ ſe:nõ ẽ acciꝑe ꝓpoꝛtiõʒ
ↄuenientẽ a creatura ad creatoꝛeʒ.ĩmo ſic maxia ẽ diſ⸗
ferẽtia vniꝰad alteꝝ.nec ẽ hĩtudo aliq̃ qua poſſit ſic di
ci eẽ in creatoꝛe ſic ẽ ĩ creatura: velut nec finiti ad in⸗
finitũ eſt comꝑatõ ſiue in potẽtia ſiue in ſapia ſiue ĩ bo
nitate. Scm vᷣo ꝙ ↄſiderat᷑ creatura vt veſtigium ſue
cauſe:ſic eſt inuenire ↄueniẽtes rõnes ⁊ nccẽias a crea⸗
tura ad creatoꝛeʒ.vñ ex potẽtia creature nccio ẽ arguẽ
omipotentiã creatoꝛis.⁊ ex ſapia ſummã ſapiam. 2 ex
bonitate bonitateʒ ſummã. Añ apls ro.j.Inuiſibilia
i ꝑ ea que facta ſunt intellecta ↄſpiciũt᷑.qð ñ eẽt niſi

ea que facta ſunt eẽnt veſtigiũ. Añ dyo . in hierarchis
angelica.iAihil eoꝝ que ſunt: eſt vtr boni ꝑticipatõne

priuatũ.ſigdeʒ vt eloqoꝝ veritas ait geñ.ij. Omia bo⸗
na valde.eſt ꝙ̊ er omibo intelligẽ bonas ſpeculatõcs eẽ
in viſibilibo ⁊ intellectualibo ex materialibo foꝛmaꝛe

diſſimiles ſiłitudines. Scdᷣm h̊ ꝗ̊ ꝙ veſtigiũ ſumme tꝛi
nitatis ẽ impreſſuʒ in creatura.dðm ꝙ eſt inueĩre rati
onẽ ab ipſo veſtigio bonitatis impreſſe ↄuenienteʒ: ad
oñdendũ ꝑfectõz bonitatis impꝛimẽtis.ita vt ſemꝑ qð
ꝓfectius eſt nõ hñs in ſe aliquã ratõʒ impfectõnis: eſt
eo tribuendũ.⁊ h eſt qð etiã dicit magr Rich.de ſan⸗
eto vic.ad quecũqʒ ncc̃e eſt eẽ infallibilia aꝛgumẽta:ñ
e eſſe. Ad alia ratiõeʒ doᷣm.ꝙ cũ deus ſit cauſa ?ᷣm
tripliceʒ modũ cauſe.efficiẽs.finalis. foꝛmalis ꝑ mo/
dũ exemplaris:nõ aũt cauſa materialis aliqͥ mõ. pro⸗
pterea ea que ſunt in rebo naturalibo ⁊ ↄueniũt in rati
one cauſe efficientis foꝛmalis ⁊ finalis:pñt tranſferri
ad deũ.qꝛ ſᷣm hoc eſt creatũ veſtigiũ.ſ̊ ea que ꝑtinent
ad cauſam materialeʒ velut accñtia:vt coloꝛatꝰ ex ꝑte
materie coꝛꝑis:obliuioſus in aĩa. ꝓpter intellectũ ma⸗
terialeʒ nõ pñt aliquo modo tranſſerri ad deũ: niſi fi
guralit᷑ ⁊ impꝛoprie.cũ ſᷣm hanc viam nõ ſit babitudo
creature ad creatoꝛẽ.poſſe aũt generare ſilem er ſe:ꝑti
net ad efficientẽ cauſaʒ.⁊ etiaʒ indiciũ eſt nobilitatis
virtutis. ꝓpteꝛea virtuti diuine eſt tribuendũ.⸗ Ad vl
timã ratõz dᷣm.ꝙ cum ꝑfectio ſit in vno:im ꝑfectõ dᷣo

in multitudine:ſi ſint multi aliqui.⁊ qð eſt in vno:per

omia ⁊ in alio ⁊ quocũq; modo. omẽs ſuꝑfluũt pret
vnũ.Scðm hoc dom.ꝙ cuz ipſe filius ſit ꝑfectus om̃i
modo ꝑfectõis:ꝙ nõ erit niſi vnus.dðm q ꝙ h̊ eſt indi
ciũ imꝑfectõnis in ſerie hbumane generatois: ꝙ genitꝰ
põt generare.hoc.n.indicat ꝙ ipſe genitus nõ ſit peꝛſe
ctus filius.⁊ ſic pʒ rñſio ad iſtam queſtionẽ.

Membꝛum ſecuũdum

Ecundo querit᷑.quid ſit generare fᷣm ra
tionẽ intelligẽtie ꝓut dicit᷑ in diuĩo eẽ.⁊
circa h̊ querit᷑.vtꝝ generare in diuio eſſe
ſit idez qͥd intelligẽ.Ad qͥd ſic ꝗqdam niſi
ſunt. Viuit deus vita nobiliſſima q̃ eſt intelligẽ.pᷣ ideʒ
eſt in deo ſua vita ⁊ ſua actio.ꝗ̊ ſi generare dicit q̃ndaʒ
actõʒ:ideʒ eſt in deo generare ⁊ intelligẽ. ¶ Scoa rõ.
prima intelligentia intelligit ſe:nõ deſiliẽdo a ſe.vnde
actus intelligendi extra ipſam nõ væſilit. Sᷣ intelligẽ ni
hil aliud eſt ꝙᷓ ſpẽm generare in ſe. intelligere ſe nibil
aliud qꝙᷓ; ſpẽm ſuã generare in ſe.ꝗ intelligere in deo eſt
generare ſuam ſpẽm in ſe.ſ̊ nihil eſt aliud generatio ſi⸗
lij.̊ nihil eſt in deo aliua intelligere ꝙᷓᷓ filiũ generare.
⁊ cum de nobilitate ſue eẽntie ſit ꝙ ſꝑ ſe intelligit.ncce
eſt in eo ſemꝑ dicere gencrantẽ genitũ. ſ̊ his nomib
duo dicunt᷑.ſ.q̃i actio ⁊ relatio.cũ eni dico generans:

actionẽ dico ſiir ⁊ relatõz. relatio.n.ſemꝑ ↄcomitatur

actioneʒ in agente.cũ igit᷑ ſua ſuba ⁊ ſua actio ſit idẽ:
ex ꝑte actionis ⁊ eius qð dicit᷑ ꝑ modũ paſſionis.vt ĩ⸗
telligere 2 intelligi:nulla ĩ eo reꝑitur diuerſitas: ſicut
nec in eſſentia.ncce eſt igi ꝙ pluralitas que eſt ĩ intel⸗
ligente ⁊ intellecto qua.ſ.replicat᷑ vt intelligens ⁊ vt ĩ⸗
tellectus ſit ſolum ꝓpter relatõʒ. Si ꝓprijs nominib⸗
ſeꝑaremus relationeʒ a dicta actione: veniemus plu⸗
ralitateʒ que ſignificat᷑ bis nominibo pater. filiꝰ. boc
nomen pater ꝓprie ſignificat illam relationeʒ que co⸗
comitatur actum generantis. ex bis igit᷑ relinquit᷑ q
drum intelligere ſe: cum intelligere ſit ſpẽm rei intelle
cte gignere:non eſt aliud qᷓ; generare ſuam imaginem
7 ſpeciem in ſeipſo. Ad oppoſitum. generare nunꝙ;e
eiuſdeʒ a ſe ſicut intelligere. generare non eſt intelli⸗
gere in diuino eſſe.¶ Secũda ratio.vbi ponit᷑ genera⸗
tio ponitur multiplicatio: differentia genertis ⁊ ge
niti.ſed dicendo deum intelligere ſe: non dico vrntiaʒ
nec multiplicationem aliquam:quia nihil aliðẽ dæuʒ

din
ſcd
ful
eli
un⸗
Mort
Gflu
Thud
ſpe
Pntan
lcere
leſio
znh
Uurine
nodi
pober
Pn
gener
nn ſub
genen
nilor
nnue⸗
fnron
jerare
ndi
ſtde
en
en
ſe
hii⸗
ſi⸗
liſ⸗
leſ.
ſcſ
ſute
lſei
Klsͤ
bng

E

ni
7

lunüütann
püttralien
züngehtn
tcolone
krintleeäin
1 inisn
nöſithebnen
ſienaſet
ell oitnn
uendi 4
norimngſen
Schining
is ſuſtüt
gſitpſansci
öngebekie

tois: gnn

ninsno ſte
oni⸗
Gnn
Wenrtefnte
Olndiigdin
rndioc
Zaſeghnni
kintelrihi
raredtict⸗
ge.Baan
ſlicotſe
itinrkgi
teligerfet
ligreinmt
d gengunt
filigennn
kinteligen
1 5bonen
dicogenem
nponini
nacoſti⸗
aſſinsl
atmn int
grintl
glgrenat
6onontn
amaige

innee⸗
geninauni
in tiine
han nahe
nerleſi
nlin⸗

Nueſtio

intelligere ſe ꝙ qi uerſio eiꝰ ſupᷣ ſe.̊ nõ eſt ideʒ gene
rare ⁊ intelligẽ.

Becũdo cuca hoc .S. j.

querit᷑.vtꝝ idem ſit in diuino eſſe generare ⁊ dicẽ. Ad
qð ſic anf.in eo ꝙ ſumma eẽntia ſe dicit:generat pat:
generatx ſiliꝰ. ̊ ſuũ dicere internũ eſt ideʒ qð verbũ ge
nerare. ideʒ ẽ in deo ſuũ dicẽ verbũ ? geneꝛare.¶ Se
cũda ratio aug.ſuꝑ illð geñ.j.dixit deꝰ fiat lux:dic.di
xit.i.generauit verbũ in qͥ erat vt fieret lux. idem eſt
ſuũ dicere 2 ſuũ generare.· Ad oppoſitũ. Anf.omĩs

ꝑſona ſeipſum loquit᷑ ⁊ alias.q ſi generare in deo ẽ di⸗

cere: quelibet ꝑſona ſeipſam generat ⁊ alias.qð fal/
ſum ẽ. Solo. ddᷣm q; nõ eſt in ptãte hũana dicere de
generatõe eterna nec de ſuba eteꝛna ꝗd ſit.qð inſpiciẽs
Apheta eſa.liij.ait.generatõʒ eius ꝗs enar rabit: q. d.
nullus.immo h̊ eſt premiũ fidei.dom tñ ſm coẽʒ rõeʒ
generatõis.ꝙ generatio eſt ꝓductio de ſuba.hec aũt/p
ductio multiplex ⁊ẽ.qꝛ aliqñ ꝓducit᷑ aligd de ſubſtãtia
ab alio ⁊ nõ eſt ei ſile in natura.⁊ ſic eſt ꝓductio in ge
neratione equoca:ſᷣm quã dicimꝰ ꝙ vermes ꝓducunt᷑
te carne.Aliqñ aũt ꝓducit᷑ aliꝗd de ſuba alteriꝰqð eſt
ſile ei in natura.⁊ ſic eſt in generatõe vniuoca. ſ̊ hoc ẽ
multipłr.qꝛ illud ſimile in natura ꝓductũ in ſuba:ali⸗
qñ /ꝓducit᷑ de ꝑte ſube ⁊ nõ de tota ſuba.ꝛ ſic eſt ĩ gene⸗

ratione qua ho generat hoĩeʒ.Aliqñ aũt ꝓducit᷑ de io

ta ſuba: ⁊? eſt ꝓductio in diuinis ꝑſonis vniꝰ ab alia.
ga cũ diuina eſſentia ſit ſimplex: immo ſimpliciſſima.
vbi eſt:ibi eſt tota:⁊ nullo mõ ᷣm ꝑteʒ. ideo ꝓductio ĩ
diuinis ꝑſonis de ſuba:eſt de ſuba tota ⁊ ñ de ꝑte ſube
ſed bec ꝓductio duplex eſt.qꝛ aut eſt rᷣm modũ princi⸗
paleʒ:aut ᷣm modũ ñ principalẽ. Scdðᷣm modũ princi
palẽ dr:qñ ꝓductũ ita ꝓducit᷑ ꝙ bʒ virtutẽ ⁊ ꝓprieta⸗
tem ꝓducendi aliũ ex ſe. Scm g̊ ꝙ ẽ ꝓductio ſᷣm mo⸗
dũ principaleʒ in diuinis:ſic eſt ꝓductio filij a patre.
ga filius bʒ virtutẽ ꝓducendi ex ſe aliũ.ſ.ſpm̃ſanctum
7 buiꝰ retinet ꝓprietateʒ. Scom modũ ñ principaleʒ
eſt ꝓductio ſpuᷣſſancti:qꝛ ꝓducit᷑ de ſuba.vᷣ ñ retiet ꝓ⸗
prietateʒ ꝓducendi aliũ ex ſe. Prima g ꝓductio.iſ.filij
eſt generatio.alia q̃ eſt ſpũſſancti aꝑpellat᷑ in diuinis p
ceſſio.Sic tñ intellige principale in generatiõe filij:nõ
principale ĩ ꝓceſſione ſpũſſancti.vt nullo mõ intelliga
tur ineq̃litas:̊ vtriuſqʒ deſignet᷑ ꝓprietas.Quemad⸗
modũ cũ dicit᷑ primũ vel ñ pꝛimũ:nõ oñdit᷑ poꝛitas vł
poſterioꝛitas ĩ tꝑe.pᷣ̊ deſignat᷑ oꝛdo nature. Ex bis igr
pʒ quid ſit ᷣm ratõʒ intelligẽtie generatio in dĩnis.ꝗa
generatio eſt vniuoca ꝓductio ſimilis in natura de to
ta ſuba ſjm modũ principalẽ.Et quare hec ꝓductio dr
generatio boc ẽ᷑.qꝛ int omẽs ꝓductões generatio pᷣnci
palioꝛ eſt.⁊ maxie ſic debet eſſe:vt ille qui ꝓducit᷑ bẽat
vᷣtutẽ ꝓducẽdi aliũ ex ſe.¶ Scðm ̊ g̊ doᷣm,/ꝙ ñ ẽ ideʒ
hm rõneʒ intelligetie generare ⁊ intelligẽ:ſicut nec ge⸗
nerare ⁊ eẽ.eſſe.n.in dĩnis dicit᷑ abſolute.ſilr intelligẽ
in dinis de ſe dr abſolute.ſᷣ̊ generare de rõne intelligẽ
tie dicit relatõz:iõ ñ eſt ideʒ ſᷣm ratõʒ intelligẽdi gene⸗
rare ⁊ intelligẽ.ᷣ generare ↄcomitat᷑ intelligẽ. quia ſi
cut videmꝰ ĩ aia q cũ dr mens ↄgnoſcit ſe: ꝙ ad h̊ ſeꝗt᷑
mens generat ſui noticiã.⁊ tñ nõ eſt ideʒ in mẽte ↄgᷣſce
re ſe ⁊ generare ſui noticiã.ĩmo aliud ⁊ alið. Dicit᷑ tñ
vnũ ↄcomitat᷑ alteꝝ:ſic in dĩno eſſe ñ eſt ideʒ generare
ſuã ſpẽʒ ⁊ intelligẽ. intelligẽ tñ ↄocomitat᷑ deũ generaꝛe
ſui ſ pem vel imaginẽ in ſeipſo. Añ cuz dz deü intelligẽ
ſe:eſt wũ generare ſpẽm ſuã in ſe.dom ꝙ ñ eſt veꝝ.nõ

eni eſt intelligẽ ꝑ ſpẽm vbi ideʒ ẽ actꝰ qdð eẽntia.nec eſt

ſpẽs alia ab eẽntia. O g̊ dẽ intelligẽdo generat vel itel
ligere ẽ ſpẽm generare:intelligit᷑ ꝑ ꝛcomitantiã.tñ h ñ
eſt illð ſiẽ ĩ mẽte.qꝛ maioꝛ eſt ibi drñtia qᷓ in dino eſſe.
ex h.n.qꝙ ẽ generatio ſue ſpẽi:nccio ſeꝗt᷑ geneꝛãs ⁊ geni

tuũ. 4I Ad primã rõneʒ dm. ꝙ etſi ideʒ ſit in deo itel⸗
ligẽs ⁊ intellectũ ⁊ ipſa actio dina: tñ ibi ↄcomitat᷑ re⸗

Ban ſn P ar , ge.

P5 7 ſast XA S no cnoſ
A4

.h wn nsſ aſi⸗
9 gnn eorr

latio ex q̃ ꝑte ẽ drñtia ſᷣm intelligẽtiã int᷑ generare ⁊ i⸗
telligere.nã generare dicit relatoʒ ſiue bĩtudinẽ ꝑ mo⸗
vũ actus.intelligẽ aũt dicit ipſum eẽ ſiue ipſaʒ ſubaʒ.
nõ tñ generare addit ad intelligẽ: ſic nec relatio ad een
tiaʒ.ĩmo ↄcomitat᷑ ipſuz intelligẽ ſiue ↄſequit᷑ ad ipᷣm.
ga ad intelligẽ ſeꝗt᷑ vel cõcomitat᷑ geneꝛatio ſui ſpei in
ſe. Inde eſt etiã qð in dinis põt dici.q intelligit ſe ſiue
ſumat᷑ maſculine ſiue neutralit᷑.nõ tn maſculine pᷣt di
ci vel neutrałr generat ſe.rõne.n.illius relatõis ponit᷑
pluralitas vel diſtinctio que ſignificat᷑ ꝑ iſta noĩa pat᷑
filius:generãs genitũ.vt dictũ eſt.⁊ ꝑ h̊ pʒ rñſio ad ſe
cundã ratõʒ.⁊ pʒ intelligẽtia rationũ ad opoſitum.
4AAd ſecundũ qð querit᷑.an generaꝛe ideʒ ſit ĩ deo qð
ſuũ dicere.Gicendũ ꝙ dicere in dĩnis vno mõ appella⸗
tur manifeſtare.⁊ ſic dicit᷑ eẽntialit.⁊ ſie quelibet ꝑſo⸗
na loquit᷑ vel dicit aliã: qua quelibʒ ꝑſona manikfeſtat
aliam.vnde in euanꝗ̊. J.xiiij. Ego in patre ⁊ pr̃ ĩ me
eſt.⁊ ſimilit math.ᷣxj.i emo nouit filiũ niſi pꝛ:neq; pa
treʒ quis nouit niſi filius ⁊ cui voluerit filiꝰ reuelare.

ecce ꝙ vna ꝑſona manifeſtat᷑ ĩ alia. Alio mõ dr dicẽ.ſ.

ꝓlſerre verbũ:⁊ ſic dicere impoꝛtat rõneʒ principij ad
illud qð eſt de principio.quia ꝓferens eſt principium
ad verbũ ꝓlatum. ſic dicere ſumit᷑ notionalłr: ⁊ ſolũ
ↄuenit patri.ſic dicere ideʒ eſt qð generare.primo aũt

mõ non: quia ſequeret᷑ ꝙ quelibzʒ ꝑſona generaret ſe
alias pſonas.ſ̊ ſecũdo mõ impoꝛtat habitudinẽ pꝛinci

pij ad illud qð eſt principio.eloquit᷑ aũt filius eẽn⸗
tiam ⁊ ꝓprietatẽ pr̃is:ideo derbũ ẽ. Spũs vo ſanctus
etſi tot eẽnnã patris eloquat᷑.ſ.potentiã:ſapiaʒ.boni

tatẽ.ñ tñ ĩ ſe eloꝗt ꝓpꝛietatẽ pꝛis qua ꝓducat ex ſe aliũ

ido ñ dẽ verbũ ſic filiꝰ.nec dẽ eiꝰ ꝓductio generatõ ſic
ꝓductio filij.ſic dictũ ẽ.verbũ.n.plene maifeſtat de itel
lectu ⁊ intentiõe dicẽtis ⁊ ꝓgrietates. Jo ſpũſſctẽs ñ ẽ
verbũ:nec ꝓfert᷑ a pr̃e vt verbũ.ſᷣ dicit᷑.i.maiĩfeſtat᷑.⁊
ſic pʒ ſoto illiꝰqõnis.

Mem bruʒ tercinʒ

Oſtea q̃rit.cuiꝰſit generatõ.q̃ꝛũt᷑ &̊ duo.
Prio.an generare vel generari ſint eẽn⸗
tie aut ꝑſone.Scðo.ſuꝑpoſito ꝙ ꝑſõe:cꝰ
ſit ꝑſone generare ⁊ cꝰꝑſone generari.

Articuiꝰ prumꝰ

D pmũ g̊ ꝙ generaẽ vel generari ñ ſint eẽn⸗
tie:aꝛguit᷑ ſic.cũ.n.eẽntia dina vna ſit ⁊ ea
tez ⁊ oĩno ſimplex. ſi eẽntia ĩ deo generat
eẽntiaʒ:idẽ generat ſe.ſ̊ ſiẽ dic augꝰ.nlła res generat
ſeip̃am.⁊ hoc ẽ et᷑ coĩis aĩ ↄceptõ.Et dicit et᷑ anf.ꝙ nec
intellectus capit nec nata ꝑmittit illũ qui de alio ẽ: eẽ
illũ de qͥ eſt.g̊ impoſſibile eſt ideʒ eẽ generãs ⁊ geĩtuʒ:
maſculine dico.vᷣ ſi eẽntie eſ generare: idẽ eſt generãs
2 genitum.quia ſi generat:nõ generat niſi eẽntiaʒ cuʒ
ſit generatio vniuoca. generaret ſe.⁊ ſic generatio ſi⸗
ue actiue ſiue paſſiue dicta nullo modo ↄnenit eẽntie.
14 Secunda ratio.ſi eſſentia generat.aut generat eẽn⸗
tiã:aut ꝑſonã.ſi eẽntiã:̊ aliã eẽntiam a ſe.qꝛ generãs
7 genitũ nõ ſunt ideʒ.ſ̊ h eſt incõueniẽs.. Siltr ſi gene
rat ꝑſonã ſicut filiũ.̊ alia ẽ ꝑſona ab eẽntia:⁊ eſſentia
alia a ꝑſona ꝑ eandẽ ratõʒ.̊ ̊ falſum. ꝗa ideʒ ẽ in deo
eſſentia ⁊ ꝑſona.⁊ natura ⁊ res nature.tunc ðᷣo eẽt di⸗
cere ꝙ filius nõ eſſet eẽntia.ᷓ eſſentia nõ põt generare
eſſentiã nec ꝑſonam. nõ generat.pari rõne nec gene⸗
rat᷑.] Tercia rõ.ſi eſſentia generat vel generat᷑.̊ eẽn
tia relatiue dicitur.quia generans? genitum relatio⸗
nem dicunt.ſed omne tale dicitur adaliquid. ſed nihil
quod dicit᷑ adaliquid indicat eẽntiã. vt diẽ aug. eẽn⸗
tia nõ indicaret eẽntiã.qð ẽ incõueniẽs.q⸗ Quarta rõ.
in eis que dicuntur de fouuis ita eſt:ꝙ ſi volumus eis
attribuere actum: boc non eſt niſi inquantum dicun⸗
tur concretiue. Sicut caliditas non caleſacit: ſed

Ji.& r mofſ 1¹.

„

calidũ. ſiłr generaꝛe generari non dicunt᷑ de eſſentia
ꝓnt ſignificatur ita abſtractiue.ſ.ꝑ hoc nomen eẽntia
immo inqᷓtum per modum cõcretionis ſignificat᷑ ſcilʒ
in habente foꝛmaz. ſicut per ̊ nomen deus. g erit dicẽ
deus generat deum. ⁊? non eſſentia generat eſſentiam:
4¶l Quinta ratio.cũ eſſentia dicat quid indiſtinctũ.ge⸗
nerare generari diſtinguũt: ↄſequit᷑ nccio ꝙ indiſtin⸗
ctum ſit diſtinctum ſi dicimus eſſentiam generare vel

generari.qð eſt impoſſibile in intelligibile. ¶¶ Sexta
ratio.generare dicit ꝓgrietatem incõmunicabileʒ · qa

vnius ſolius videlʒ generãtis ? geneꝛati. Similit in⸗
cõmunicabileʒ ꝓprietateʒ geniti:eſſentia pᷣo dicit com
municabile ⁊ cõmune generãti ⁊ genito patri ⁊ filio ⁊
ſpirituiſancto.Si q̊ diceret᷑ ꝙ eſſentia generaret ⁊ ge⸗
neraretur:ↄſequeret᷑ ꝙ cõmune eſſet incõmunicabile.
quod eſt impoſſibile. Ad oppoſitum augꝰ.in.xj. de
ciui.dei. YJdeo deus ſimptłx dicitur:quia ideʒ ẽ habens
7 qð habet: excepto ꝙ vna peꝛſona dicitur relatiue ad
aliam. habens diuinitateʒ 1 diuinitas ſunt ideʒ. ſed
habens diuinitateʒz eſt deus.diuinitas eſt eẽntia.ergo

idem eſt deus ? eſſentia.ſi ergo deus generat deum:er⸗

go elſentia generat eſſentiam. ec ex h̊ ſequit᷑ ꝙ eſſen⸗
tia generet ſe: ſicut nec ſequit᷑ ꝙ deus geneꝛaret ſe. ã
Joachim cuius fuit hec opi.ita arguit ↄtra migem ſen⸗
tentiaꝝ. Petre tu dicis:ꝙ ſi eſſentia generat eſſentiam
cũ non ſit niſi vna eſſentia:ergo ideʒ generat ſe.ergo a
ſimili cũ non ſit niſi vnus deus: ſequitur deus generat
ceum. g̊ ideʒ generat ſe.ᷣ̊ ̊ eſt falſum:quia nõ ſequit᷑.
Fnec illud.¶ Secũda ratio. in deo non differt ꝙ eſt
quo eſt.q eſt:ſignificat᷑ per h nomen deus.quo eſt vᷣo ꝑ
hoc nomen deitas.ꝗ̊ non diffeꝛt deus ⁊ deitas in rei ve
ritate.̊ quicquid eſt dicere in veritate de deo:⁊ de dei
tate.ſi ̊ generare generari dicũtur de deo: ꝗ̊⁊ de deita
te.⁊ ita deitas generat deitatez ſiue eſſentiam. qð ideʒ
eſt.¶ Si dicat᷑ ꝙ hoc qð eſt deus ⁊ ditas:ſaciũt diffe⸗
rentiã quo ad intellectum noſtrũ.⁊ rõne huiꝰ differen
tie erit dicere generare ⁊ generari de deo 2 nõ de eſſen
tia. Cont᷑.vanus eſt intellectus cui non rñdet aliquid
in re vel veritas. ſi ̊ deus ⁊ deitas non facit drñtiam ĩ
re:nec ꝗᷓ in intellectu. intellectus nõ facit quin poſſit
dici:ꝙ ſi ̊ generat:⁊ illud.¶ Quarta ratio.pater ge⸗
nerat filium.nõ ex nibilo:ꝗ generat ipſum de aliqͥ.con
ſtat ꝙ hec pᷣpoſitio de:nõ dicit ibi habitudinẽ cauſe ma
terialis.quia cũ in deo ↄcurrat ratio triplicis cauſe:ñ
tamen ratio cauſe materialis ↄcurrit in eo.⁊ hoc eſt qꝛ
nibil in eo ponibile eſt nec defectiuũ.de non dicit ibi
cauſam materialeʒ. Similit᷑ nõ dicit ibi oꝛdineʒ ſicut
facit cũ dicit᷑ de mane fit meridies.i.poſt mane ſucce⸗
dit meridies.hunc oꝛdincʒ nõ põt dicere.qꝛ ſic in deo
eſſet oꝛdo ſucceſſionis.nec eſſet ibi ↄuenientia in re vel
idemptitas qñ diceret᷑ pater generat filiũ de aliqͥ. de
dicit ibi habitudinẽ cauſe oꝛiginalis.ſ̊ h̊ qð eſt de ali⸗
quo ſupponit ibi eſſentiaʒ ſiue ſubam. quia pater gene
rat filium de ſua ſuba ſiue eſſentia. ꝗᷓ eſſentia ſe habʒ ĩ
rõne cauſe oꝛiginalis in patre reſpectu filij.ſᷣ̊ oꝛdo ori⸗

ginalis in patre reſpectu filij:eſt rm habitudineʒ gene

rantis ⁊ geniti.q̊ᷓ eſſentia in patre ſe hʒ in rõne generã
tis:eſſentia in filio in rõne geniti.¶ Quinta rõ:pater
filij eſt eẽntia.demonſtrato.n.eo qui eſt pat:poſſuz di⸗
cere iſte eſt eẽntia.q̊ eſſentia eſt pater filij.⁊ ſi ſic: eẽn⸗
tia generat filium.¶ Sexta ratio.pater ẽ eẽntia.⁊ eẽn
tia eſt pater.ſed nõ põt dici pater nullius: qꝛ pat dicit
ad aliꝗd. eſt pater alicuiꝰ.nõ niſi filij:ꝙᷓ eẽntia gene⸗
rat filium.¶ Septima ratio.pater eſt eẽntia.⁊ pat eſt
pater.filius eſt eẽntia:⁊ filius ẽ filius.eẽntiã aũt habʒ
filius a patre rõne eſſentie patꝛis:filiatõʒ aũt rõne pa
ternitatis.pater.n.inqtum eſt:eſt pꝛincipiũ ad filiuʒ.
inqtum eſt pater inꝗtum pater eſt principiũ filij.inqꝙ;⸗
tum filius nõ ſolum inꝙᷓtnzʒ pater:eſt principiuzʒ ad fi⸗
lium inꝙtum filius ̊ pater inꝙtum eſt eentia. S ĩ pr̃e

Te 4 .

hʒ ratõʒ principij reſpectu filij.ſed nõ niſi ratõʒ pꝛinci
pij generantis:qꝛ Fm hãc habitudinẽ ſe hʒ vnꝰ ad aliũ.
Fm vo ratõʒ ſpirantis ad ſpiritũſanctũ.eẽntia Gin pa⸗

tre generat filiũ.¶ Octaua rõ Hyla.in li.de tri.nibil

bhʒ filius niſi natũ.i.niſi qd naſcẽdo accepit. Si filiꝰ
bʒ eſſentiam. ꝗ̊ naſcendo accepit eſſentiã. ᷣ ꝗcquid ac:
cepit naſcendo accepit ꝑ generatõz. ſed omne taleẽ ge⸗
nitum:quia omne quod eſt terminꝰ generatiõis eſt ge⸗
nitum:cum generatio ſit ab hoc toto in h̊ totum. & een
tia in filio eſt genita.ſᷣ̊ non niſi ab eẽntia in pr̃e: eẽn⸗
tia habet ratõʒ generantis ⁊ geniti. ¶ Qona rõ.ph̊s.
generato ſoꝛte generant᷑ omia que ſunt in ſoꝛte:⁊ coꝛꝛu
pto ſoꝛte coꝛꝛumpunt᷑ omia que ſunt in ſoꝛte.generato
enim ſoꝛte generat᷑ homo qui eſt in ſoꝛte.geneꝛat᷑ etiam
rõnale in ſoꝛte.ᷓ ſimiliter generato filio generant᷑ que
ſunt filij.ſ.potentia.ſapientia.bonitas.eſſentia. eſſen
tia in filio eſt generata.ſed non niſi ab eſſentia patris.
Decima rano.quicqꝗd eſt principiuʒ ĩ diuinis: aut ẽ
principium ꝑ generatõʒ:aut per ꝓceſſioneʒ. ſ̊ pater ẽ
principiuʒ totius diuinitatis.ſicut dicit aug.in.iiij.de
de tri.ᷓ aut ꝑ generatõʒ: aut ꝑ ſpiratõʒ vel ꝓceſſioneʒ
quod idem eſt.q̊ ipſa diuinitas eſt generata vel ſpira⸗
ta.ſed diuinitas ipſa ẽ eſſentia:ꝗ eſſentia eſt genita ſi⸗
cut in filio:vel ſpirata ſicut in ſpuſancto.eſſentia igr ẽ

genita. Elndecima ratio.bñ enim ſequit᷑. bomo eſt
res currens:ꝗ̊ homo currit.ſed eſſentia eſt res geneꝛãs
Seſſentia generat.a ſili. Duodecima ratio.magis co

uenit deo actus eternus ꝙᷓᷓ actus qui eſt ex temꝑe.ſ ge⸗
nerare in diuinis eſt actus eternus:creaꝛe vᷣo eſt actus
ex temꝑe. multomagis actus generandi. Tredeci⸗
ma ratio.aliqñ in compoſitis predicatõnibo põt infer
ri diuiſum.ſicut qñ illud qð addit᷑ diminuẽs non eſt.
vnde bene ſequit᷑ſoꝛtes eſi hoc album: ꝗ ſoꝛtes ẽ albo.
Aliqñ auteʒ non poteſt ita inferri.ſicut qñ id qð addi
tur diminuẽs eſt. ſed cũ dicit᷑ eſſentia eſt perſona gene⸗
rans.hec ꝗpoſitio vera eſt ⁊ bona eſt pꝛedicatio ⁊ com
poſitio.⁊ hec additio generans non diminuit de perſo
na.ꝗ bene ſequit᷑.eſſentia eſt perſona generãs. eentia
eſt generans.4 Decimaqrta ratio. cũ bñ dicat᷑ deꝰ de
dco:ſapia de ſapia.& ſiłr eſſentia de eſſentia.Si dicat᷑
ꝙ hoc nõ eſt verum ꝓpter abſtractiõz que ſignificat᷑ ĩ
nomie eẽntia. Sed ↄ.ſiłr h̊ qð eſt ſapia dicit᷑ ꝑ abſtra⸗
ctioneʒ.g̊ male diceꝛet᷑ ſapia de ſapia.⸗ Quindecima
ratio.in.viij.li.de tri.pyla. Dicamꝰ filum naturalit᷑
in ſe gignentẽ habere naturaʒ. nature eſt generare.
Sextadecima ratio. in ꝗntoli.de tri. natiuitas dei
non poteſt eam ex qua ꝑfecta eſt nõ tenere naturam. &
ipſa natiuitas.i.filius perfectus eſi ex natura. natu⸗
ra gignit.¶ Septimadecima ratio. augꝰ. in li. de fide
ad petꝝ.xpᷣm dei filiũ vnam in trinitate ꝑſonã deũ ve⸗
rum crede:ita vt diuinitateʒ eius de natura pris eẽ na
tam nõ dubites.ᷓ deitas ſiue diuina eẽntia genita eſt.
4¶ Becimaoctaua rõ.aug.in eodeʒ. deus pater qui ve⸗
riſſime ſe indicare ais cognitis ? potuit ⁊ voluit: h̊ ad
ſeipſum indicandũ genuit qð eſt ipſe qui genuit. ſᷣ hoc
qð eſt ipſe eſt diuina eẽntia.&̊ diuina eẽntia eſt genita.
Decimanona ratio.in.vij.li.de tri.aug. pater ⁊ filius
ſunt vna ſapĩa qꝛ vna eſſentia.⁊ ſigillatim ſapia de ſa⸗
pientia: ſicut eẽntia de eẽntia. ſᷣ cuʒ dicit᷑ eẽntia eſſe de
eẽntia:h̊ nõ dicit᷑ materialit nec dicit᷑ cauſalit ſic crea
tura de deo.ꝗᷓ dicit᷑ oꝛiginalit.ᷓ eẽntia eſt oꝛigo eẽntie.
Saut ꝑ generatõʒ.aut ꝑ ꝓceſſioneʒ. eẽntia gc geneꝛas
7 genita: vel ſpirans vel ſpirata.¶¶ Eiceſima rõ.ſi dica
tur ꝙ eẽntia non eſt gignẽs nec genita: ita eſt etiã dice
ꝙ no eſt ꝓcedẽs. Scõm hoc obijcit᷑.diuina eẽntia ñ eſt
gignẽs nec genita nec ꝓcedẽs. g eſt res q nec ẽ gignes
nec genita nec ꝓcedẽs.q̊ cũ res gignẽs ⁊ res genita ⁊
res ꝓcedens ſint tres res:⁊ eſt res aliqua in trinitate
que nec eſt gignens nec genita nec ꝓcedens. ꝙ ſunt q⸗
tuoꝛ res in trinitate. ¶ Aliceſimapᷣma ratõ.conſtat res

— — —,. —., —— — — 44 .

tilſanncen
lar nen
begenentein
togumnig
aſennnice
dſanngn
Zidininign
ſonez oin
ctangizüi
Kel aſſee
eratgelſin
tigeſtgenne
toeſſennnig
ſegni bone
gelkresgant
ltatlonugst
ſtertengeig
eneboeſonn
nikLits
nikppoti
bnuis tonet
rvioli
tgiitgdt
tetonngene
NRientorcon
Pinitdperi⸗
neris Pennin
ien
tin Oidicn
ſigniftakih

ſckpabſkra⸗

uindecine
n nararalt
Ccgverne
matinitiͤl
genaturm
natur gntn
nine⸗
wrapfütt
tagen⸗
Gparg

tittd

igewi⸗ ſr
rck onti⸗
ag if⸗
1ignaſ
finilſer
altſttn
icpeint⸗
nagegne⸗
ne ſſid
nekaiian
Acinnn
jnnigii⸗
eñ ei
1 mir
in

Lueſtio

res gignens nõ eſt res que eſt nõ gignens.qꝛ pater nõ
eſt filius.nec res ꝓcedẽs eſt res genita et ita de alijs.
ergo res que nõ eſi gignẽs nec genita nec ꝓcedens: nõ
erit res triũ ꝑſonaꝝ. ergo erit quaternariꝰ in trinita⸗
te. Relingt᷑ igit᷑ ꝙ eſſentia eſt gignẽs ⁊c. Stẽ. xxij.rõ
gingnẽ et gigni ſunt oppoſita rela ntiue. Silr gignere et
nõ gignere opponũt᷑ ᷣm ↄtradictõʒ:ergo res ꝗba attri⸗
buũt᷑ ſunt oppoſite.ſi ergo res gignẽs nõ eſt res genita
ꝓpter opoſitõem m relatõʒ:multomagis res non g⸗
gnens nõ erit res gingnẽs ꝓpter oppoſitõz. Fm ↄtradi⸗
ctõem ergo res que nõ eſt gignẽs nec genita nec pꝛoce⸗
dens:nõ erit res triũ ꝑſonaꝝ:ergo erit quarta res qð

eſt incõneniẽs. relinqꝗt ergo ꝙ eſſentia ẽ gignẽs et geni

ta et ꝓcedens. ¶ Eliceſimatercia rõ. diuia eſſentia ſũ⸗
mũ bonũ.et ſummũ bonũ eſt diffuſiuũ ſui eſſe et ſũme
ſicut ſup oſtenſum eſt.ſᷣ diffuſio ſubſtãtie eſt generare
vt dictũ eſt: qꝛ generatio ſola eſt ꝓductio de ſba gene⸗
rãtis vł ꝓducẽtis.ergo diuie eſſentie ẽ generare. Eli
ceſimaquarta rõ.plenitudo bonitatis eſt cã quare de⸗
generat. ergo cũ plenitudo bonitatis intelliga k in di⸗
uina eſſentia: eius erit generare.¶Eliceſimaquiĩta rõ.
pꝛimũ pꝛincipiũ agendi agit qð patʒ ĩ nata creata.põ⸗
deroſitas mouet graue deoꝛſuʒ: et albedo diſgregat vi
ſum.et increata nata qꝛ illa veriſſime oꝑat᷑ et creat et
gubernat om̃ia. Silir pꝛimũ pꝛincipiũ generãdi gene⸗

rat. cũ ergo diuĩa eſſentia ſit pꝛimũ pꝛincipiũ generan

di ſicut pʒ in ps.Ex vtero añ luciferũ genui te. glo. er
ſecreta ſubſtãtia mea.relingt᷑ ergo ꝙ diuĩa eſſentia ge
nerat.

Bolutio. ad emdentiam

pꝛeſentis qõnis pᷣintelligẽduʒ ẽ.ꝙ cũ in dinio eſſe in⸗
telligit᷑ natura et oꝛdo nature.variant᷑ locuiões et mo
dus dicendi.ex hoc em̃ ꝙ natura intelligit᷑ in habente
ilã.et cum oꝛdine intelligit᷑ ꝙ in vno eſt nata non ab
alio ſeʒ in patre:ĩ alio eſt ab alio ꝑ generatõem ſcʒ in
filio:in tercio ſcʒ i ſpũſ.eſt ꝑ ſpirationẽ ſcʒ ab vtroq;.
et hoc generat triplicem modum dicendi in diuinis et
querẽedi.ſcʒ quid:quis:qũo. qꝛ in diuĩo eſſe eſt habẽs
diuiam naturã:et eſt ibi ip̃a natura que habetur:2 eſi
ibi moduo habendi ſcʒ notio ſiue babitudo ſeu ꝓpꝛie⸗

tas quia ſub ea habet habens natuꝛã. Quid ergo que⸗

rit ißam naturam cõem. Ande quid eſt pater: deus vł

deitas. Quis vo querit habenteʒ naturã ſub diſtricta

et incõmuicabili ꝓꝛietate:et iſte habens dicitur per⸗

ſona. Unde quis eſt:querit pſonam vł ypoſtaſim. Uñ
idẽdo quis ẽ iſte:dicet᷑ p vel filiꝰ vel ſpũſſct᷑us.Quia

vo eſt ibi modus habendi naturam ſcz ſub aliqua ha⸗
bit udine vel cum oꝛdine:ideo de illo modo querit᷑ per
quomõ. Vnde cum querit᷑ ibi qũo ſe habet pr̃ ad filiũ
reſpondet᷑ vt generãs qꝛ generans genitum dicũt habi
tudines oꝛdinis nature. Per quid ergo queritur ipſa
diuina eſſentia.per quis ipᷣa ꝑſona:per quomodo ipſe
babitudines notionales que diſtinguũt ꝑſonas. Mꝛe⸗
uiter ergo dicendum pꝛo regula.ꝙ de omnibus nomĩ⸗
bus ſignificantibus diuinã eſſentiam vt quis eſt:hoc ẽ
ſubſtantiã incõmuĩcabilem ſubdiſtricta pꝛopꝛietate 2
incõicabili pñt dici vᷣba ſignificãtia habitudines no⸗
tõnales.ſicut generare et generari.ſpirare ſpirari.Et
hoc eſt:qꝛ nomia illa ꝓpꝛie ſuponũt ꝑſonam. hec at ha
bitudies ꝑſonales ſũt et ꝗꝓpꝛie ad ꝑſonã referũt᷑. Si aĩ
ſũt noia ſignificãtia diuinã eẽntia vt ꝗd ẽ. ̊ eſt ſubſta⸗
tiam cõica bilẽ:diſtignẽdũ ẽ.qꝛ dina eentia vt ꝗd ẽ mł
tiplicit ſignificat᷑. Significat᷑ em̃ aliq vt qͥ ẽ.aliqñ vt
qðẽ.i.ꝓut ſignificat᷑ vt in hũte illã.x ſic ſignificat᷑ ꝑ h
nomẽ dus. et iſte duplex modꝰ ſignificãdi venit ex du
plici ↄpheſione intellectꝰ nr̃i. qꝛ intellectꝰ nr̃ ↄpᷣhendit
dinã eentiã vt in ſe:et ſic ſignificat eã vt qͥ ẽ.iterũ ↄpᷣbẽ
dit dina eẽntiã vt in hñte illã:ꝛ⁊ ex ̊ mouetur ad ſigni
AGN

9 α 95 cR

„

xlij.

ficãdũ eã ſic.et tũc ſignificat᷑ vt qð eſt.i deo at idẽ ẽ qð
ẽ17 q̊ eſt:tĩ modus deſignãdi diſiiguit.Iñ h̊ vocabulũn
deus ſignificat dĩnã eẽntiã ſiue deitatẽ de ſua ſigniſica
tione.tñ ex mõ ſignificãdi ſigficat eã in hñte.hñs at di
uinã eſſentiã eſt ꝑſona dina:et inde eſt ꝙ tale nomẽ na
turaliter ſuponit ꝑſonã. Et ideo generalis regula eſt
ꝙ ð noibo dinis ſignificãtibo dinam eẽntiã vt qð ẽ:poſ
ſunt dici ðᷣba notõnalia.ſicẽ generare generari ⁊ hmõi
qᷓ̃ dicũt habitudies notõnales ꝑſone ad ꝑſonã.iõ pt᷑ di
ci deus generat deũ:deus ſpirat deũ. Eſſentia at ꝓut
in ſe ſignificat᷑:hoc ẽ nõ ꝓut eſt in hñte.duplicit ſigni⸗
ficat᷑.qꝛ ſignificat᷑ abſolute:ſignificat᷑ etiã cũ cõnotati
one oꝛdis nate ꝗẽ oꝛdo oꝛigis.Abſolute ſignificat᷑ di⸗
uina eſſentia e nomẽ deitas ꝑ h̊ nomẽ eẽntia. Gene
ralis ergo regulaẽ.ꝙ de illis noibo diĩnis q̃ ſignificant
dĩnã eẽntiã abſolute:nõ pñt dici ᷣᷣba notionalia ſiue
ꝓſonalia q dicũt habitudies ꝑſonales:qꝛ eẽntia ſic de⸗
ſignata abſolute ſignificat᷑ abſq; deſignatõe oꝛdis na⸗
ture.et ideo nũqᷓ; cõuenit ei modus ↄꝑatus ꝗ eſt modꝰ
oꝛdinis.qꝛ modo oppoſito ſignificatur ſcʒ abſolute.iõ
nullo modo dicitur eſſentia generare generari nec dei
tas:quia verba iſta dicunt habitudines oꝛdinis natu⸗
re in perſonis.et ideo nõ ſunt hec vocabula extendẽda
niſi vbi ſignificatur eſſentia cum oꝛdine natuture qui
eſt oꝛdo perſonalis.Nomiĩa aũt deſignantia vel ſigni⸗
ficantia diuĩam eſſentiã cum deſignatione oꝛdinis na
ture ſunt multa.et generaliter de om̃ibus iſtis poſſũt
dici verba notõnalia ſcʒ generare generari:ſpiraẽ ſpi
rari.hmõi aũt nomina ſunt natura.virtus.ſapientia.
lur ſiue lumen.potentia.bonitas.caꝛitas Unde poteſt
dici natura de natura.lumẽ de lumĩe.virtus de vᷣtute
et hmõi.et hoc eſt quia hmõi nomia ſignificãt diuinaʒ
eſſentiã vt quo eſt:cũ cõnotatõne oꝛdinis nature. et iõ
de ipᷣis dici pũt generare generari ꝓcedere et hmõi:q̃
ſunt verba dicẽtia habitudies illiꝰoꝛdis.Qoĩa em̃ illa

ſignificãt dĩnã eſſentiã cũ ↄnotatõne oꝛdinis nat᷑e qui

eſt oꝛdo pꝛincipij.ad illud qð eſt de pꝛincipio.qð patʒ.
virtus em̃ dicit dinã eẽntia:ſᷣ ↄnotãdo reſpectũ ad ali⸗
quẽ actũ cuiꝰ eſt pꝛincipiũ:et ſic virtus dicit diuinã elſ⸗
ſentiã cũ cõnotatõne oꝛdinis ad id qð ex ipa ꝓducitur
Siłr natura idẽ dicit qð eẽntia:cũ ↄnotat in rõne di⸗
cendi virtutẽ ꝓducentẽ ſimile ex ſe.natura em̃ eſt vis
inſita rebus ex ſimilibo ſilia perire. Siłr lux ſignifi⸗
cat dĩnam eẽntiam vt in quadã diffuſione ſimilit boni

tas et caritas.in hac aũt diffuſione intelligit᷑ habitu⸗

do pꝛincipij.ad illud cuiꝰ eſt pꝛicipiũ:vel ad illud qð
eſt de pꝛincipio.vnde illa diffuſio impoꝛtat oꝛdieʒ. Si
militer ſapientia ſignificat eſſentiaʒ vt habitum. et ita
dicit diuiam eſſentiam cum oꝛdine ad aliquid:ſic̃ pꝛĩ⸗
cipiũ ſcʒ ad aliquem actum. Similiter potentia dicit
diuinam eẽntiam cõnotando oꝛchem ad actum cuiꝰ eſt
pꝛincipium.et ideo de iſtis omnibo noĩbus dicũt᷑ ꝓpꝛie

tates notionales.fuit aũt dceptus ioachim credens

om nia vocabula circa iſlam materiam eſſe eiuſdẽ oꝛdi
nis.ſed quia verbum notõnale ſemꝑ eſt alicuiꝰ oꝛdĩs
ideo nunqᷓ dicitur de eſſentia que ſignificat quid abſo
lutum ab omni oꝛdine in ratione dicendi ſed de alijs.
Lamen pꝛopter euitandum intellectũ erroneum.non
ſunt extendende huiuſmodi locutiones que dicuntur

quaſi per abſtractionem: ſed vbi inueniũtur a ſanctis

exponende.de eſſentia aũt nullo modo recipiende ſunt
terminationes notõnales ſiue oꝛdinis nature.huiꝰ⸗
modi em̃ oꝛdo ſemper introducit diſtinctionem.MQun⸗
q̃ autem vt eſſentia dicitur abſolute intelligitur in ea
diſtinctio:quia ſic ſequeretur ꝙ eſſet differens.vbi aũt
eſt deſignatio oꝛdinis nature:bene ẽ recipere buiuſmo⸗
di locutiones.AVnde ſancti ſemper reſpereꝛunt ĩ huiuſ⸗
modi locutionibus ſi eſſet deſignatio oꝛdinis.Et ſi ali
quando pꝛopter conuenientiam vocabuloꝛum inueni⸗
tur eſſentia de eſſentia:hoc ſemper ſic eſt exponendũ

„ – — er an h De —

Mun) "a er Gon.Gar:'bpia poι resn ſnern

ſcz filius eſt a pr̃e eadem eſſentia. et hec eſt rõ dicẽdi
in talibo nõ ꝙ rõ generãdi attribuat ißi eẽntie. Ad
pꝛimã ergo rõem in cõtrariu dðm . ꝙ licz lit igem ĩ deo
eſſentia et ꝑſona:tñ alius modus ſignificãdi eſt in eẽn
tia ⁊ ꝑſona.qꝛ ex parte nature intelligit᷑ oꝛdo ꝗ eſt pꝛiĩ
cipiũad illõ qð ẽ le pꝛicipio.et qꝛ iſte ꝓpꝛietates notõ
nales ſunt iius ꝑſone et faciũt aliũ et aliũ.iõ de ꝑſo⸗
na vel de noĩibo ꝑſonalibo pñt dici nõ de eẽntia.i ec tñ
iſti mõi aligd addũt eẽntie vel mutãt vel minuũt. Vñ
ſiẽ dextꝝ nihil addit ad ſoꝛtẽ nec mutat:ſed dr̃iaʒ quã
ponit ad ſuũ coꝛrelatiuũ:ſic iſti mõi nihil addũt ad eſ
ſentiã nec mutãt.Vñ ꝑſona nõ differt ab eẽntia: h̊ ab
alia ꝑſona ſic dextrũ a ſiniſtro.q;uis ergo idẽ ſint.ni⸗
hilomiꝰ in ꝑſona intelligit᷑ modꝰ ꝗ eſt ipius veritatis
oꝛdinis nature faciẽs driam ĩ ꝑſonis.nõ autẽ ſic eſt in
eẽntia:et iõ nõ pñt dici de eẽntia vᷣba ſignificãtia notio
nales ꝓpꝛietates.que faciũt driam ſiue diſtinctõʒ ali⸗
cuiꝰ ad aliũ.qð nõ pt eſſe in eſſentia ſiẽ in hñte eẽntiã
ſiue in ꝑſona ꝓpt oꝛdinẽ nature.¶X:Ad ſcdðam rõem. di
cendũ ꝙ licet idẽ ſit in deo ꝙ ẽ et quo ẽ:tñ dicẽdo ꝙ eſt
admittit᷑ aligs modus qui non eſt eẽntie ꝓut abſolute
dicit᷑.rõne cuiꝰ de noĩe ſigniſficãte ꝙ eſt: dicũt᷑ ꝓpꝛieta
tes notõnales.que nõ dicũt᷑ de eſſentia q̃ nulla diſtin⸗
guit᷑ ꝓpꝛietate.¶ Ad terciã rõem dðᷣm ꝙ iſta eſt ĩ re ſi⸗
cut in intellectu.licet em̃ deus et teitas idẽ ſunt:tñ vlt
hoc ꝑ idẽ nomẽ deus cõnotat᷑ reſpectꝰ aliꝰ ſcʒ ad babẽ
tem eſſentiã.iſte aũt reſpectꝰẽ ſᷣm oꝛdĩem pꝛĩcipij.ad il
lud qð eſt de pꝛicipio.qꝛ hñs deitatẽ:vł hʒ non ab alio
vel ab alio ⁊c.EUñ licet eadẽ res ſignificet᷑ ꝑ vtrũq;: tñ
alit de eadẽ re ſignificat᷑ ꝑ hoc nomẽ deus et deitas.qꝛ
vnum ſignificat diuinam eẽntiam vt in habẽte illã:ba
bens aũt eſt diuina perſona:ideo de illo nomĩe dicunt᷑
ꝑſonales ꝗꝓpꝛietates.i Ad quartã rõem dicendnm ꝙ
hec pᷣpoſitio de:aliqñ notat oꝛdinem vel ſucceſſionem
in temꝑe.vt cũ dicitur de mane fit meridies.aliquado
vᷣo notat cauſam:ſed hoc multipliciter. aliqñ em no⸗
tat cãm materialem.aliqñ cãm oꝛiginaleʒ.aliquando
cõnenientiam cum ratõne pꝛincipij naturalis ſiue oꝛi
giniar⸗ cultellꝰ ẽ de ferro. Cũ ergo dicit᷑ pr̃ generat
iliũ de aliqͥ:nõ notat ibi hitudineʒ cãe materialis nec
oꝛdiem ſucceſſioĩs:̊ notat oꝛdiem oꝛigĩs ꝗ eſt pꝛĩcipij.
ad illð qð ẽ de pꝛicipio.Et qð obijcit᷑ ꝙ li aliqͥ ſuppoĩt
ibi eẽntiã pr̃is.dðᷣm ꝙ ſiẽ cũ dicit᷑ cultellꝰẽ ð re hec
p̃poſitõ de:notat cõueniẽtiã:et cũ hoc notat rõʒ pꝛinci
pij oꝛigialis de qͥ ẽ cultellꝰ:ſic cũ dico filiꝰẽ de ſubſtãtia
pris.notat ibi illa duo.qꝛ cũ dicit᷑ de ſubſtãtia patris
ibi dicit᷑ ſa que ẽ pr̃.ex q̊ ꝙ dicit᷑ ſubſlãtia.notat᷑ ↄue⸗/
niẽtia ꝑ hãc pᷣpoſitõem de.ex h̊ ꝙ dicit᷑ pr̃ vel pris:no⸗
tat᷑ rõ pꝛincipij vel oꝛigĩs ꝑ ipᷣ̃aʒ.Vñ ſenſus ẽ.ſiliꝰeſt a
pr̃e ſiẽ de pꝛicipio cõueniẽs cũ eodẽ ſiue eadẽ eẽntia cũ
illo.ex hoc nõ ſegt᷑ ꝙ ſubſtãtia ſit cꝛigo reſpectu filij.ſi⸗
cut cũ dicit᷑ filius ẽ de ſubſtãtia pr̃is:nõ denotatur oꝛi
ginale pꝛincipiũ ex parte eẽntie patris reſpectu filij:bᷣ
magis notatur bic ꝙ ſit cõuenientia pr̃is ad filium in
ſubſtantia.. Ad quintã rõem dicendum ꝙ hec eſt du
plex:eſſentia ẽ pater filij.Naʒ boc ꝙ dico pater poteſt
ſummi adiectiue vel ſubſtãtie.ſi ſumatur ſubſtantie:
tunc ſupponit y poſtaſim vel ꝑſonam que habet filium
et hoc modo eſt vera.et eſt ſenſus.eſſentia eſt pater fi⸗
ij. id eſt eſſentia eſt perſona habens filium.i.illa per⸗
ſona que habet filium. Similiter etiam ſi dicatur ecõ/
uerſo pr̃ filij ẽ eẽntia.i.illa ꝑſona q̃ hʒ filiũ ẽ eẽntia.ſed
tñ nõ ſeꝗt᷑ eſſentia eſt ꝑſona que habʒ ſiliũ.q̊ᷓ eẽntia hʒ
filium.ĩmo ibi eſt cõmutatio pᷣdicamenti quis in quo⸗
modo ſiue in adaliquid. Si vo hoc ꝙ eſi pater ſuma⸗
tur adiectiue:tunc hec eſt falſa eſſentia eſt pater filij.⁊
ecõuerſo:quia ſenſus eſt.eſſentia ſe habet ad filiuzʒ vt
pater eius ſiue vt generans.tunc em̃ hoc ꝙ dico pater
dicit ſolum adaliquid: nõ ypoſiaſim vel perſonam. et
ideo ſᷣm illum ſenſum eſt hec falſa: quia eſſe adaligꝗa

Ke e c, o,
—Ea 4 F y * f ſile ασ

non cõuenit eſſentie ſed ſolum perſone.ꝑ boc patet ſo⸗
lutio ad aliam rationem.¶ Ad ſeptimaʒ rationem di⸗

cendum q pater eſi pater: pater eſt eſſentia. Dico ergo

pater inquãtnm eſt vtrũq;:eſi pꝛincipium ad filium
ſeilicet inquantũ eſſentia et inquãtũ pater intelligedo

cõiunctim non diuiſim. Cum em̃ dicitur filius habet

eſſentiam a patre:duo ſignantur vel dicuntur. Dicit̃
enim eſſentia in filio:iterum dicitur habitudo filij ad
patrem tanqꝙᷓ ad ſuum pꝛincipium.ex parte eius ꝙ di⸗
citur.eſſentia eſt ratio conuenientie filij ad patrem.qꝛ
ſi non conueniret cum patre in ſubſtâtia iam nõ eſſet
filius.et hoc.quia ratio generationis hoc ponit. alit
em̃ non eſſet generatio niſi eſſet de ſubſtantia.et ꝓpter
hoc dicendo filium:dico cõuenientiam filij ad patrem.
Dico etiam habitudinem eius quod eſt de pꝛĩcipio ad
ſuum pꝛincipium.et pater inqᷓ;tum eſt pater et inqtuʒ
eſt eſſentia:eſt pꝛncipium ad filium.alioquin nõ eſſet
filins niſi de ſubſtãtia ꝓduceretur.ſed nõ per hoc poni
tur eſſentia generare:cum eſſentia nõ ſe habet in ratio
ne pꝛincipij reſpectu geniti.ĩmo per hoc determinatur

ꝙfiliꝰ ẽ a pr̃e ꝑ generatõʒ.¶ Ad octanã rõeʒ. dðm ꝙ;
bec eſi duplex.nibil habʒ filiꝰ mſſi qð naſcẽdo accepit.

qꝛ h̊ gerũdinũ naſcẽdo:pt᷑ ibi dicere cãm vel cõcomitã⸗
tiam.ſi dicat cauſam:ſic eſt falſa.quia dicendo cauſaʒ
hec eſt falſa eſſentiã naſcendo accepit.quia ꝑ hoc ſigni
ficatur ꝙ naſci ſit cauſa ad eſſentiam. Si vo dicat cõ⸗/
comitantiã hec eſt vera eſſentiã naſcendo accepit.⁊ tũc

non ſequit᷑ ꝙ eſſentia ſit nata:ſed quaſi cõcomitãs na⸗

tiuitatem filij.vt ſit ſenſus.ꝙ in naſcendo cum ſua na⸗
tiuitate a patre eſſentiam habuit. Vnde ſicut in crea⸗

turis videmus ꝙ illa que cõcomitantur natiuitatem

non dicuntur naſci. Unde quãtitas non dicitur nata
nec q̃litas nec hmõi dicũtur naſci:ſic diuina eſſentia
non dicetur nata licet natiuitatem filij concomitetur.
Ad nonam rationem poteſt dici. ꝙ in creatura ſi⸗
cut in ſoꝛte non repugnat eſſentia ipſi generationi.
q; generatio in creatura eſt exitus de non eſſe ad eſſe.
eẽntia autem que eſt in ſoꝛte pꝛius eſt in potentia ⁊ nõ
ens:poſſibile tamen ad eẽ et ideo generabile.Sed ge⸗
neratio in diuinis dicit habitudinem alicuius ad ali⸗
um ſicut pꝛincipij ad illud quod eſt de pꝛincipio. dini⸗
na autem eẽntia pꝛout ſic dicitur: in vlitima abſolutio⸗
ne dicitur.et ideo nõ cõuenit dicere generare generari
de ipſa diuina eẽntia.⁊ ita cũ ratio generatõis in diui

nis repugnet ip̃i eẽntie nõ aũt in creaturis:ideo nõ eſt

ſimile. ¶¶ Ad decimã rationem dicendũ. ꝗ pater dicit᷑
pꝛincipiũ totiꝰ dĩnitatis.hoc:qꝛ ẽ pꝛicipiũ ad dinas ꝑ⸗
ſonas q̃ ſunt ipe deitas vel eẽntia. ad alia em̃ ẽ ipſe pr
pꝛĩcipiũ q̃ nõ ſunt de ſba ipᷣiꝰ.⁊ ſic pꝛĩcipiũ ad creatas

Eſt at᷑ pꝛicipiũ ad dinas ꝑſonas.qꝛ ſũt de ſba ipᷣiꝰ.im⸗

4

mo et᷑ ſũt tota eẽntia ip̃iꝰ.qlibʒ eĩ ꝑſona ẽ ipᷣa dina eẽn
tia.⁊ ſic dẽ pr̃ pꝛicipiũ totiꝰdiuĩtatis.nõ qꝛ ſit pꝛicipiũ
eẽntie:ſᷣ ad dinas ꝑſonas.ad h̊ vt ſũt ĩꝑfecta dinitate.
Zd rõʒ vndecĩaʒ dðᷣm.qꝙ bic ẽ ↄmutatõ pᷣdicam̃ti.el
ſẽtia ẽ res.i.ꝑſona geneꝛãs:ꝗ eẽntia genẽat.qꝛ ↄmutat᷑
qd in qũo ſe bʒ vł in adaliqd.⸗! Ad rõʒ.xij. doᷣm ꝗy ge⸗
nerare generari ĩ dinis dicũt hĩtudies oꝛdis nateꝗ ẽ
pꝛĩcipiũ ad id qð ẽ de pꝛĩcipio.et iõ ſꝑ ponũt diſtĩctõʒ
rei ad rem:hoc ẽ pꝛincipij ad id qð de pꝛincipio.Quis
ergo ex parte eſſentie nulla poteſt eſſe diſtinctio.ideo
non poſſunt cõuenire eſſentie ſed perſonis eternis.ſed
actus qui eſt ex tempoꝛe ſcʒ creare non ponit diſtincti⸗
onem in creante:niſi dicatur diſtinctio ab ipſa re crea
ta.quia creare eſt pꝛoducere aliquid non de ſua ſub⸗
ſtantia.ſed in diuinis perſonis generans et genitum
non differunt in ſubſtantia: ideo de eſſentia non poteſi
dici generaẽ ſᷣ creare.quia nõ ponit ꝙ eſſentia diuina
ſit differens vel diſtinctio in diuerſis:ſicut ponet gene
rare generari circa ip̃aʒ. ¶ Ad. xiij. rõz doᷣm ꝙ ꝑſona
sidei habentem cẽntiam.et boc deſignat oꝛdinem on/

Dan⸗ N

ſoflied
dug d⸗
Ntrem.
inn eſt
hont, git
net pee
dpanen⸗
Meipioad
ret injn
ninno eſe
erboepo
et intano
erminatgr
63 dong
voaccept⸗
cocomnitz
docanſn
boeſigt
odiegtc
Kepit,rtie
onnitisnn
Um ane⸗
ntitan,
nlntoten
lvyryenn
ANeyna
Gitennr.
Naraſi⸗
ſtori.
e.
tentaan
lsaden
pio dinn
Abſolnte
eGeherm
Zigind
ideonocl
Aer die
ddins,
fiipen
adatt⸗
dp⸗
diuin
ſtpinct
1 dinie.
Genini
Pynunt
nghe
ltege
diſlichi
Quis
gio iceo
Diſinen⸗

Nueſtio

ginis qui eſt pꝛincipij. ad illud qd eſt de pꝛincipio vel
ecõuerſo.Oꝛdo aũt ille nõ cõgruit eẽntie:cũ ipᷣa ſit in
vltima abſolutõne.et ꝓpter hoc notõnales babitudies
que dicunt illum oꝛdinem. licet pꝛedicentur de ꝑſoĩs:
nõ tñ poteꝛũt de eẽntia pᷣdicaꝛi.tale aũtẽ generãs geni
tũ:ſpirãs ſpiratũet ideo nõ ſequit᷑ in tali pᷣdicatione
cõpoſita ꝙ fiat pᷣdicatio diuiſa ꝓ vtroq;:qꝛ ſolũ cõue⸗
nit rõne alterius.generare em̃ nihil aliud dicit ꝙᷓ natu
ram ſuam alij dare. generari po acciꝑe naturã ab alio
hoc nũꝙᷓ dicit᷑ de eẽntia ĩmo ſolũ de ꝑſona. AUo rõem
xiiij. dõm ꝙ eẽntia dicit᷑ ad ſe:generare et generari di⸗
cũtur ad aliqꝗd ſiue genitũ et ingenitũ.ſic ergo nõ ẽ ali
quo mõ veꝛe dicere ꝙ illð qdð dicit᷑ ad ſe dicatur ad ali
quid: vel ꝗ abſolutũ ſit relatinũ:ita nõ erit vere diceꝛe
ꝙ eſſentia ſit generãs vel genita.quare aũt de ſapiẽtia
et virtute pñt dici:cã dicta ẽ.q¶ Ad om̃es auctoꝛitates
que vidẽtur dicere ꝙ generare cõuenit eẽntie generał
eſt reſpõſio.ꝙ om̃es ille ſunt impꝛopꝛie locutões 2 em
phatice.i.expꝛeſſiue.Vñ exponende ſunt. In illis em̃
auctoꝛitatibo nõ ſignificat᷑ ꝙ generare ſit eſſentie vel
generari: ꝙuis dicat᷑ generas vel genita vel hmõi.ſed
ꝑꝓ boc expꝛimit᷑ ꝙ ille cuiꝰ eſt generaẽ ſit eẽntia dĩna ſic
eſt pr:et ſimilit ille cuiꝰ ẽ generari.Exponẽde ergo ſũt
boc mõ.natura generãs.i.ille ꝗ eſt geneꝛãs eſt natura
ita deitas nata. i.ille ꝗ eſt natus ẽ deitas. Scðᷣm ergo
figurã loquẽdi q̃ dicit᷑ emphaſis.i.expᷣſſio fiunt hmõi
locutões.ſiẽ et nos ꝓpter maioꝛẽ expᷣſſionẽ affectus vł
dignitatis dicimꝰ rogo excellẽtiã vram vel pr̃nitatem
vr̃am.et nõ ẽ plus dice:niſi vosꝗ pr̃ eſtis vel excellẽs.
ſic igit᷑ pʒ rñſio að quinq; auẽtes inductas.⸗:! Ad.xx.
rõem dom ꝙ hec ẽ cõcedẽda.diuĩa eſſentia nõ ẽ gignẽs
nec genita nec ꝓcedẽs ergo eſt res neq; gignẽs ⁊c̃.ſᷣ ſi
obijciat. AVlteriꝰ aliqua res:nõ ſequit᷑.nam hoc ꝙ di⸗
co aliq:trahit hoc ꝗ dico res ad ꝑſonã ꝗpꝛie:et ita nõ
eſt quaternariꝰ rerũ.i Aã cũ dico eẽntiã rem et ꝑſonaʒ
rem:nõ gemiat᷑ res rei.ſic cũ dico hõ ⁊ hic homo:eꝛgo
duo hoĩes nõ ſequit᷑. iõ dicẽdo eẽntiã rem:et tres peꝛ⸗
ſonas tres res:nõ ſequitun ergo q̃tuoꝛ res.qꝛ cõis qñ
eum ſingulari dicit᷑:nõ cõnumerat᷑ cũ illo.ſic nec diui
na eſſentia cũ ꝑſona cum dicit᷑ de eſſentia res neq; gi⸗
ens ⁊c.¶¶ Ad aliud dicendũ ꝙ nõ ſequit᷑ ꝙ quis eſ⸗
ſentia ſit res nõ gignẽs ⁊c.ꝙ nõ ſit res triũ ꝑſonarũ ſi
ue res que ſunt ꝑſone.et eſt hic mutatio pᷣdicamenti a
negatione ip̃ius relatõis ad negatõem ipiꝰ ꝑſone. Iñ
que vel qũo cõmutat᷑ in quis.ij Lon em ſequit᷑ qᷓuis re

latio ꝑſonalis remoueat᷑ ab eẽntia:q pterea ꝑſona.
iĩmo ipa eſſentia ẽ ꝑſona:et ꝑſone eentia.tñ relatõnee
pſonales nõ cõueniũt eẽntie. Ad aliud dicẽdũ.q nõ

ſequit᷑ qᷓuis gignẽs et genitũ referant᷑ ad res oꝑpoĩitas
gignẽs et nõ gignẽs q̃ dicũt oppoſiiũ ſᷣm cõditõʒ:re⸗
ferant᷑ ad res oppoſitas.ſᷣ ꝙ referũt᷑ ad oppoſitos mo⸗
dos. VUñ ibiẽ deceptõ:ex H̊ ꝙ abnegatõ modi putat᷑ eẽ
abnegatõ rei. et ẽ ſite ſi ꝗs argueret.hõ ñ ẽ genꝰ.⁊ aĩal
eſt genꝰ: ergo hõ nõ ẽ aĩal.Cũ em̃ dẽ aĩal ẽ genꝰ:refert
ad modũ dicẽdi ſiue intẽtõzʒ.q̃ qdẽ intẽtio nõ ↄueĩt hboĩ.
Fuis res cꝰ ẽ hec intẽtõ ↄueniat.Silr cũ dico generaẽ
geneꝛaꝛi: dico exiſiẽdi modos ip̃aꝝ ꝑſonaꝝ pr̃is ⁊ filij
ſiẽ dic ioh.da mal.quis ̊ iſte modꝰ neget᷑ de eẽntia:ñ
ſegt ꝙ ꝓpt h̊ neget᷑ res cmiꝰ ẽ ille modꝰ.i.pſona.¶d
aliud dom.; ſũmũ bonũ ſiue diĩna eẽntia pt᷑ ↄſiderari
duplr. vt ĩ ſe vel vt ĩ ꝑſona q̃ ñ hʒ eẽ ab alio.ſᷣm ꝙ ↄlſi⸗
derat᷑ i ſe: ſic ↄſiderat᷑ abſolute ⁊ abſq; rõne diffuſioĩs
qꝛ ſi ̊ mõ intelligat᷑ ĩ ea rõ diffuſioĩs:cõſeq̃ret᷑ ꝙ eſſet
difſfuſio ip̃iꝰ ſbe.ĩ infinitis ꝑſoĩs.et ꝙ nõ eẽt ſtatꝰĩ aliq̃ᷓ
ꝓptẽa maiĩfeſtũ ẽ ꝙ eẽntia m ſe ſiue ſũmũ bonũ ↄſide⸗
rat᷑ abſqʒ rõe diffuſioĩs ſui. Si vo ↄſiderat᷑ ĩ ꝑſona q̃ñ
hʒ eẽ ab alio vt in pre.ᷣm h̊ ẽ rõ diffuſioĩs ex ſũma boĩ
tate in pr̃e:ſiue er eẽntia in pr̃e ꝑ generatõʒ: et in filio
eũ pr̃e ꝑ ꝓceſſionẽ ſiẽ patebit.nõ ergo ex h̊ ſeꝗt᷑ ꝙ eſſen
tie attribu at᷑ generare vᷣ magis ip̃i ꝑſone pabẽti eſſen

„ℳ
xiij.
tiam. lieet ergo nõ ſit diffuſiuũ ſui vt in ſe cõſiderat ni
bilominꝰ eſt diffuſiuũ ꝓut ẽ in ꝑſona nõ ente ab alio.
¶ Ad aliud dicẽdũ.ꝙ plenitudo bonitatis eſt cã.i.rõ
generatõis q̃re pr generat.et h̊ ſᷣm ꝙ ip̃a bonitas itel⸗
ligit᷑ in patre.i.in ꝑſona.que ꝗdem e:et nõ ab alia.nõ
Fᷣm ꝙ ↄſiderat᷑ in ſe ſicut dictũ eſt.¶¶ Ad aliud dicẽdũ.
& bec eſt falſa:eſſentia eſt pꝛincipiũ generãdi.ſuſpoĩto
tñ hoc:ddᷣm ꝙ nõ ſequit᷑ pꝛimũ pꝛincipiũ agendi agit.
ergo pꝛimũ pꝛincipiu generãdi generat.qꝛ ꝙ dico gene
rare generari dicũt ad aliquid ſiue reſpectũ ꝑſone ad
ꝑſona. agere vo dicit reſpectũ cãe ad effectũ. Yd at qð
dicit reſpectũ cãe ad effectũ.cõuenit eſſentie et etiã tri
nitati ꝑſonaruzʒ: quia ſunt vna eſſentia: ita virtus:ita
oꝑatio. Ea vᷣo que dicũt reſpectũ ꝑſone ad ꝑſonã nul⸗
lo mõ cõueniũt eſſentie.ſicut patet ex dictis. qð patet
er rõne eius ꝙ eſt generare. Generare em̃ eſt naturam

qu babet ꝗs alij dare. Generari vo eſt naturã ab alio
acciꝑe.Si ergo nõ poteſt dici ꝙ natura hẽat naturam
vel accipiat:nullo mõ poteſt dici ꝙ eſſentia generet vel

generetur. BGenerat aũt cõuenienter perſona. et ꝓpꝛie
cum ſit res habens naturam: ei cõuenit naturam quã
habzʒ alij dare:ſicut perſone patris. vel naturã ab alio
accipere:ſicut perſone filij.
Articulus ſecundus
Onſequenter queritur cuiꝰ ꝑſone ſit ge⸗
nerare et c'generari. Queritur igit᷑ vtꝝ
filius poſſit generare vel ſpũſſanctus.et
V cum om̃is potẽtia que eſt ĩ patre ſit in fi
lio:in patre aũt eſt potẽtia genera ndi:ergo et in filio ⁊
in ſpũſcto ſimiliter.¶ Item pr generãs totã ſuã ſbam
⁊ virtutẽ trãſſundit in filiũ.qꝛ ſi retineret aligd de po⸗
tẽtia vlł vᷣtute qð ñ trãſfũdẽt i filiũ dinitꝰ eẽt filiꝰ reſpe
ctu pr̃is. Cũ ergo vᷣtus gignẽdi ſit ĩ ꝑpr̃e: vᷣtus gignẽdi
erit in filio.i.ſi vᷣtus qua generat ẽ in pre.vtꝰ q̃ genẽat
ẽĩ filio.¶ Itẽ generare eſt ſilłeʒ in nata ⁊ cõfoꝛmẽ de ſe
ꝓducere.ergo cũ filius deſe ꝓducat ſpmſanctũ ſilem ĩ
natura ⁊ cõfoꝛmẽ:qꝛ ꝑ om̃ia in natura ſiłes ſunt filiꝰ

et ſpũſſctuo.ſiẽ em̃ filius ẽ ens ab alio:ita ſpũſſctus eſt

ens ab alio.vñ quẽadmodũ dicit᷑ cõfoꝛmis pr̃i.qꝛ aliꝰ
ab eo ſicut a patre aliua.et ideo imago patris.ita ſpi⸗
rituſſctus cõſoꝛmis eſt filio.qꝛ ſicut filiꝰ eſt ab alio ita

ſpũſſctus ab alio et ita imago filij.quod dicit ioh.da⸗

malſ.ergo filius generat ſpmſanctũ.¶ Itẽ in pfecta ge,

neratõne naturali eſt potẽtia 'm duos mõs. Eſt enim
potẽtia generãdi actiua nõ ab alio in maſculo:et ẽ po⸗

tentia generãdi receptã et paſſiua ab alio ſic in femia.

boc eſt differẽtie expꝛeſſiꝰ.ꝙ eſt potitia p ucẽdi ex ſe ſi
fm

mile quã potentiã dicimꝰ generatõem 'ᷣm duos mõs.
ergo cũ ipᷣe ſpũs ꝓcedat ſiue ꝓducat᷑ a pr̃ehabẽte po⸗

tentiã ꝓducẽdi nõ ab alio:et ꝓducat᷑ a filio ſiue pꝛoce

dat vt habẽte potentiã ab alio:et ꝓducat᷑ ſimilis in na
tura de ſubſtatia pꝛis et ſilij. ergo generatur a patre 2
hilio. Item cum ꝓductio generatõis ꝑfecte ĩ natura
reſideat penes duo.ſicut patet in generatõne bumana
et aĩmaliũ ꝑfectoꝝ.pductio vᷣo generatõis imꝑfecte ſi

cut eſt plantarũ et aimaliũ imꝑfectoꝝ habeat pꝛinci⸗

piũ penes vnũ ſolũ.qð aũt ꝑfectõis eſi in generatõne.
deo eſi tribuendũ.ergo rectius dicetur generatio ꝓdu
ctio ſpũſſcti a pr̃e et filio:cuiꝰ oꝛigo reſidet penes duo
ꝙᷓ ꝓductio filij a pre cuiꝰ oꝛigo reſidet penes vnũ ſolũ
ergo ſpirituſſancti pꝛopꝛie potius eſt generari qᷓ filij.
Contra.cuius non eſt actus:nec potentia. Naʒ ſiẽ
dicit philoſophus.cuius eſt potentia:eius eſt actus:
cum ergo generare ſit actus potentie generandi.ergo
vbi non erit generare:nec potentia generandi erit.cuʒ
ergo filij non ſit generare:ſupponamus hoc:ergo eius
non erit potentia generandi.¶ Item in ꝑpetuis nõ diſ
fert eſſe et poſſe.ergo cuius non erit generare:eius nã
erit potentia generandi.ſed filij nõ eſt generare: ergo

Grswo , pledn Hoe
”

nec potentia generandi. Item eſſe patrem nõ eſt eſſe
quid ſᷣ eẽ adaliquid.ſicut dicit᷑ in ſentẽtijs. vij. di. j. c.
ergo ſimiliter potentia generãdi nõ erit potẽtia que ſit
quid:ſed adaliꝗd. Si ergo ꝑ banc refert pater ſolꝰad
filiũ m ꝙ dici? actiue.relinquit filij nõ erit potẽtia
generãdi. ¶ Item ſi filij ſit generare: pari rõne et geni⸗
ti a filio erit generare.et ita erit decurſus generatoig
eterne in infinitũ.vel erit ſtare in pꝛimo. relinquit᷑ igr
ꝙ ip̃ius filij geniti nõ erit generare. ¶ YIem ſi filius ge
neraret filiũ.ille filius eẽt nepos dei patris. et nõ eet
ſumma germaitas int filiũ illũ et p̃em. Maioꝛ em̃ cõ
ueniẽtia eſt inter pr̃em et filiũ:q int pr̃em et nepotem
ergo nõ eẽt ſumma cõuenientia iĩ diuinis.qð ẽ incõue
niens. relinquit᷑ igit᷑ ꝙ filij nõ eſt generare. eadẽ rõne
nec ſpũſſcti. Item pꝛincipalis modꝰ exeũdi vel ꝓducẽ
di ẽ generatõ int oẽs ꝓducẽdi mõs.ſi i ᷓ pꝛicipaliꝰ pꝛo⸗
ducat᷑ aligs ab alio.accipiẽs ab illo ſubſtãtiã ſuam et
virtutem ꝓducẽdi aliam ꝙ ille qui pꝛoducitur ab alio
accipiens ſubſtãtiam ſuam et nõ virtutem excipiens
ex ſe pꝛoducendi alium. ergo pꝛimus modus debet di⸗
ci generatio:nõ ſecũdus.eꝛgo cum modus pꝛoducendi
quo pꝛoducitur filius ſit talis et nõ modus quo ꝓdu⸗
citur ſpiritus: relinquitur ꝙ generare erit filij et non
ſpirituſſancti. Et ſimiliter ſup oſtenſum eſt. ꝙq genera⸗
re nõ ſit filij nec ſpirituſſancti.relinquit᷑ igit᷑ ꝙ genera
re eſt ꝓpꝛiũ patris.Ex his igitur patet cuius perſone
ſit generare et cuiꝰ generari. Reſpondendum igit᷑
ad obiecta. Ad pꝛimũ dicendum ꝙ cum dico potentiã
generandi.hoc ꝙ dico generandi:poteſt eſſe gerũdiuũ
verbi ꝑſonalis: vel verbi imꝑſonalis.ſcdᷣm ꝙ eſt gerũ⸗
diuum verbi ꝑſonalis:ſenſus eſt potentia generandi.
id eſt potentia vt generet.et hoc modo potentia gene⸗
randi non eſt in filio ſed in ſolo patre. Si vo ſit gerũ⸗

diuum verbi imꝑſonalis:ſenſus eſt potentia generan⸗

di.id eſt potentia qua aliquis generat.i.pater:qꝛ eadẽ
eſt potentia in patre et in filio.in patre ad hoc vt gene
ret: in filio ad hoc vt generetur:nõ tamen ex hoc ſequi
tur ꝙ filius generat:ſed ex hoc ſequitur ꝙ aliquis ge⸗
nerat.4 Ad aliud dicendum ꝙ reſlat dicere potentiaʒ
aliquam et virtutem:et dicere potentiam et virtutem
adaliquid.dicentum ergo ꝙ quecunq; potentia ſine
virtus eſt in patre. eſt in filio.quia in patre eſt potẽtia
ad hoc ꝙ generet in filio eſt potentia eadeʒ ſed ad boc
vt generet᷑. Si ergo arguit᷑.quecũq; virtus eſt in patꝛe
eſt in filio:ſed in patre eſt ad hoc vt generet: ergo ⁊ in
filio commutatio eſt pꝛedicamenti. cõmutatur em̃ ꝗd
in aliqiid.⁊ eſt ſimilis argumẽtatõ. Quicqd vult iſte
vult pater.ſed iſte vult ducere vxoꝛem:ergo et pĩ eius
vult ducere vxoꝛem. Qam cum dicitur quicaꝗd.ſuppoiĩ⸗
tur ſubſtãtia voluntatis.cuʒ vᷣo dicit᷑ vult ducẽ vxoꝛẽ
dicit᷑ volũtas adaliquid.¶¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ q;uis
ſpirituſſerus extat ſimilis in natura filio.et etiam cõ⸗
foꝛmis in hoc ꝙ ens ab alio ſicut filius.tamen nõ pꝛo⸗
cedit ſᷣm pꝛincipalẽ modũ ꝓcedendi.ideo eius ñ erit
generari.quia ei non cõuenit ꝓduci ſᷣm pꝛincipalem
modũ pꝛoducẽdi.Conſtãs em ẽ.qꝛ in naturis rerũ pꝛi
cipalis modꝰ ꝓductõis ẽ generatõ. Pꝛeterea conſtãs
ẽ.qꝙ ſi aligs ꝓducat᷑ ab alio.ita ꝙ accipiot ab eo vᷣtutẽ
pꝛoducẽdi ex ſe aliũ q̃lis ẽ ꝓductio filij a pr̃e:et pꝛinci
palius ꝓducit᷑ ꝙᷓ ille ꝗ pꝛoducet᷑ ab eodẽ et nõ reciꝑet
vtutẽ q̃ ꝓducẽt de ſe aliñ.q̃lis eſt ꝓductõ ſpũſſcti ſiue
ꝓceſſio. Relinꝗt᷑ igit᷑ ꝙᷓ ꝓductõ filij a pr̃e dʒ dici gene
ratio et nõ ꝓductõ ſpũſſcti·¶¶ Ad aliud doᷣm ꝙ ĩ gene
rõe nat᷑ali potẽtia duplex rg rit᷑.actĩa et paſſiua. actia
in maſculo. paſſiua ĩ femia.⁊ ꝙ potẽtia generatõis re
ſideat penes duo. Dicẽdũ ꝙ h̊ ipfectõis ẽ:et ideo ñ eſt
gener atõi dĩne tribuẽdũ.iQAã ↄſiãs ẽꝙ ſi ĩ vno illoꝝ ſi
ue ĩ maſculo ſiue in femĩa vniret᷑ virtꝰ duoꝝ. ita ꝙ to⸗
tum poſſet maſculus ſine femina et femina ſine maſcu

loꝛ:perſfectioꝛ eſſet virtus.om̃is em̃ virtus vnita:perſe/

ctioꝛ eſt ſeip̃a multiplicata.in generatione ergo eteꝛna

2o., Nrass, „ b., oo⅜vJ „
Pon gJnant e „, „ο e

debet poni pꝛincipium penes vnũ ſolum. pꝛeterea nee
ipᷣius ſpirituſſancti ſunt duo pꝛincipia pater et filius
vel due virtutes ex quibus pꝛoducatur ſicut eſt in ge⸗
neratione humana.immo duo pater et filius per vnã
et eandem virtutem ſunt pꝛincipium ſpiritulſancti.
4l Ad aliud quod obijcitur. ꝙ imperfecta generatio in
natura habet pꝛincipium penes vnum. dicendum ꝙ;
q̃uis habeat pꝛincipium vnum intrinſecum:tamẽ ſunt
multa extrinſeca.ſicut patet in generatione plantarũ.
quia non ſolum ſufficit virtus intrinſeca:immo requi
runtur pꝛincipia extrinſeca humoꝛ et caloꝛ.humoꝛ ve⸗
lut pꝛincipium materiale et paſſiuum: caloꝛ velut pꝛin
cipium foꝛmale et actiuum. Ad alias rationes que
obijciuntur ex alia parte.quibus oſtenditur ꝙ filius
non babet potentiam generandi.que vno modo falſa
eſt: vt patet er dictis.reſpondendum eſt pꝛimo ad illð
quod obijcitur cuius eſt potentia eius eſt actus. etc⸗
non eſt actus:eiꝰ nion eſt potentia.dicendum q intelli
gitur de veris actibus.generare aũt in deo nõ eſt pꝛo⸗
pꝛie agere nec generari pati vel fieri:quia pati et fieri
nõ cadunt in deo.pꝛeterea pꝛopꝛie loquẽdo dicunt mo
tum qui non cadit in deo. Ael dicendum.qꝙ cum dicit

eius eſt potentia cuius eſt actus. intelligenduim ẽeiuſ
dem et non alterius eẽntie vel nature.nec tamẽ opoꝛtzʒ

qð ſi potentia ſit eẽntie vel nature:ꝙ et actus.immo
poteſt eẽ actus ꝑſone ha bentis illam naturami.pᷣbigra
tia.etiaʒ in bomie poſſe generare eſt nature.tamẽ actꝰ
generãdi nõ eſt nature ſed ꝑſone habẽtis naturam. et
ſic hec cuiꝰ eſt potentia eius eſt actus:per ſe loquendo

falſa ẽ. cum in creatis nõ ſit idem ꝑſona et natura.Et

ſi obijcitur ꝙ in filio oino idem eſt perſona qð natura
igitur ſi filij eſt potentia eiuſdem eſt actus:et ita ſi po⸗
tentia generandi et actus.dicendum ꝙ non opoꝛtet.qꝛ
eius nõ eſi potentia vt generet:ſed vt qua generat᷑ im⸗
ꝑſonalit᷑ vt ſup dictũ eſlt. Ad maioꝛem aut intelligẽ
tiam notandum. ꝙ actus ſiue actio dicit᷑ dupliciteꝛ. eſt
em̃ actio quã efficit vt illuĩare eſt actio ſolis. et ẽ actio
qua agit ſicut lucere eſt actio ſolis.pꝛima actio in deo
eſt reſpectu creature.ſecunda actio eſt eẽntie vel ꝑſone
reſpectu ſui vel alterius nõ reſpectu creature. ſed hec
actio eſt dupler. abſoluta: vt intelligere. vel diligere:

vł relata ſiue potius relatio:ſicut generare vel ſpirare
et hec actio dicta relatio:eſt cõcomitãs diffuſioneʒ eẽ
que eſt ꝑ modum duplicem. Eſt em̃ diffuſio per modũ
generatõis.quẽadmodum emanatio intelligentie eſt

a mente.et diffuſio ꝑ modum ſpiratõis: quẽadmoduʒ
ꝓceſſio amoꝛis ab intelligentia et mente.pꝛimum mo⸗

dum diffuſioĩs ↄcomitãt᷑ be relatões generãs ⁊ geĩtꝰ

ſiue genẽare et generari q̃ dicũt relatões ꝑ modũ act?
ſcðᷣ m modũ ↄcomitãt᷑ ſpirare et ſpirari.dm q̊.q; actꝰ
ſiue actõ dicta ſᷣm pꝛimũ modũ et ſcðᷣm: vicʒ ꝙ actio
cei dẽ actõ quã efficit vł actõ quã agit: ↄueniũt eentie.
actões ðᷣo qᷓ dicũt᷑ rlatões ſiue exiſtẽtie mõi cõcoitãtes
actões etnas vt ſic loqᷓmur nõ ↄuemiũt eẽntie.⁊ rõ hꝰ
ẽ dr̃ia qꝛ ip̃a ẽ ad ſe ⁊ n adaliqꝗd.vñ cũ iſta dicat ſolũ re
latõz et adaliqd.nõ pñt ↄueire eẽntie:ſed zueniũt ipis
ꝑſonis. ¶ Ad illð do qdð obr̃ ſcðᷣo ꝙ ĩpꝑpetuis ñ difleꝛt
eẽ ⁊ poſſe.dðm ꝙ ſic dz ĩtelligi
nec ↄſeqꝗt᷑ eẽ actũ ad potẽtiã: ita et nec ↄſeꝗt᷑ genẽare po
tẽtiã generdi imo coetna ẽ. ¶ Að alið dðõm ꝙ ñ ſegt.
eẽ pꝛeʒ nẽ eẽ qꝗd:g̊ potẽtia geneꝛãdi ñ ẽ aliq potẽtia Cũ
eĩ dico potẽtia geneꝛãdi:duo dico.potẽni:⁊ rſpectum
ipiꝰ potẽtie.ꝙ dico potẽtiã:dico ꝗd.ſᷣ̊ ꝙ dico reſpectũ

otutuũ potẽtie ad generãdũ:ñ dicoꝗd ſed adaliqd. Alia

po obiecta cõcedimus.

—

Nlembrũ quartum

Onſeq̃ni q̃rit᷑ de generatõe etna de q ſic
OQuerit᷑ igit᷑ an ſit de aliqͥ an de nibilo.2
ſi de aliquo. vtrũ de ſubſiatia pr̃is · ⁊ ſi ð
ſubſtãtia pr̃is:vtrũ de tota.

Qin.) 2 pen 9) c) „

AL. n ſN S

Prprrn , g) peſt Ser.

S=
R

ꝙ ſiłẽ potẽtia cũ ipo eẽ

ͤrani
Etbabi
peñp⸗
ſeectug
ueſe
topre
ichen
Grlire
gene⸗
ohtma
ialral
ougne.
crnit
Agcignen
ſiabag
odech
oie
ireſiin
Nonho
is⸗⸗
nlletn
ſCne
octi
Ciupon⸗
dn
Ryerud
Xnibio
noͤhyp
nio ghn
lib nohn
pnafnu⸗
Diæ
ſuonpfe
ſchkei

umicten
Ihota

Aptktnerte

guſte
Usantde

tciott

„

Rligtfi

(zmane

Ufine
Pfßelbck
ligno
aligvo
ſiniſtin
ſtrſin
fietfin
ſwesn
ſieeſpit
le
lbn⸗
ſiucii

uſban

Ai

ſodoflln
moedſ
etns e
ngiut
nl⸗
Patietn
Nomen⸗
Pſandit
nniet
anichen
drbinr
unnin
Nunn
elohend⸗
Munmn
gömzun
ktinſr
Arn
mniin
fielid
Mainc
digrin
toind
elgone
adber
dlgere:

lſpirune
ionez e c

“

moci
Pnnec
Aammodr;
nnunnen
36 19e,
notüoet
tehn
3, n⸗
teäne.
täts
ro

Nuneſtio
Articuluspꝛimus

Opꝛimũ obijcit᷑ hoc mõ.om̃e qð nõ ẽ de ali
quo:nõ eſt de nihilo.ſᷣ ipᷣe filius eſt a patre
genitus. nõ de aliquo: ergo ð nibilo. at᷑
nõ de aliq̊ ꝓbat᷑.qꝛ nõ de materia:qꝛ hoc ꝙ dico de: di
cit babitudiem materie vel oꝛiginis.ſᷣ neutrũ pt᷑ dici.
nõ em̃ pt᷑ dici ꝙ ſit a pr̃e de aliqͥ.i.de aliqua materia.
nec etia ꝗ ſit a pr̃e e aliquo vt oꝛigie:nã tũc ſequeret᷑
walia eike oꝛigo filij qᷓ pr.aliter em eſſet nugatio cum
dicit᷑ a pr̃e ⁊ de pr̃e:cũ eadẽ hĩtudo ſignificet᷑ vtrobiq;
Itẽ cũ dico aliqꝗd eſſe de nihilo.aut eſt abnegatio ge⸗
neraliter vt abneget᷑ materia et oꝛigo:aut eſt abnegatõ
materie. Si pꝛio mõ hoc ꝙ dico de nihilo. abneget ge⸗
neralit materiã et oꝛigiem:ergo pater eſt de nibilo:qꝛ
nõ eſt de aliqua materia.nec etiã de oꝛigine: qꝛ nõ ha⸗
bet oꝛiginẽ.ſi ſcdᷣo mõ vt abneget᷑ materia tm:ergo fili
us eſt de nihilo qꝛ nõ eſt de aliqua materia. Contra.
aug.cõtra mari.nõ de aliqua materia nec de nihilo eſt
filius ̊ de quo eſt genitus. Itẽ by l.xij.de tri · vnige⸗
tus teus cũ ex manẽte natus ẽ:nõ eſt natus ex nihilo.
mReſpõſio.cũ dicit᷑ aliꝗd eſſe de nihilo tria notant᷑.
ꝑ pᷣpoſitõem de notat᷑ rõ pꝛincipij ſicut inicij. ꝑ hoc ꝙ
dico nihilo:notatur abnegatõ materie ꝑ cõꝑatõem pᷣ⸗
poſitõis ad caſuale.vt hoc ꝙ dico de nibililo ponatur
ſimul:notat᷑ mutabilitas.Fᷣm ꝙ dicit ioh.damaſ.quo⸗
rũ eſſe a uerſiõe incipit:hec verſioni ſubiecta ſunt.Cũ
em̃ dico aliꝗd eẽ de nibilo.dico ꝙ habʒ eſſe poſt nõ eẽ:
et ita pꝛincipiũ ſiue iniciũ. Pꝛeterea.ſi eſt de nihilo:
nõ eſt de materia.pꝛeterea ſi habet eſſe de nihilo: nece
eſt vertibile. In rebo igit᷑ factis de materia nõ eſt dicẽ
de nibilo:qꝛ nõ pẽ ibi abnegari materia. Item in pr̃e ꝗ
nõ hʒ pꝛicipiũ.qꝛ ẽ nõ ab alio:nõ pt᷑ dici de nihilo: qᷓ;
uis abneget᷑ materia. Item ĩ filio non pꝑt᷑ de nihilo ꝙ;⸗
uis nõ habeat materiã et habeat pꝛicipiũ:qꝛ nõ habet
pꝛincipiũ mutabile.nec etiã habʒ iniciũ.i.eſſe poſt nõ
eſſe.¶¶ Dicendũ ergo ad obiecta.ad pꝛimũ ꝙ nõ pt᷑ dici
filius a pre de aliquo:materialit᷑ verũ ẽ ſed oꝛiginalit

nõ eſt verũ.aliꝗd em̃ dicit᷑ a pr̃e de aliqͥ duobo modis.

De aliquo qð eſt ipᷣe:vel de aliquo qð non eſt ip̃e. De

aliquo ſunt qð nõ eſt ip̃e:ſicẽ que ſunt de materia.de ali
quo vᷣo qð eſt ipe:ſicut ſunt filius et ſpũſſctus. Ad ſe

cũdũ at᷑ patet ſolutõ.qꝛ nõ ſequit᷑ qᷓuis ſit abnegatio
materie et oꝛiginis de patre ꝙ; ſit e nibilo: ꝓpter terci
um lcʒ mutabilitatem que ibi intelligitur.

Aticulus ſecunaus

Onſeq̃nter querit᷑. Suppoſito ꝙ ſit de aliq̊ᷓ
vtrũ ſit filiꝰ de ſubſtãtia pr̃is genitꝰ Ad qð
ſic obijcit᷑. Quia dic Anſhel. nec intellectꝰ
eapit nec natura ꝑmittit illũ ꝗ de alio ẽ:eſſe illũ ð quo

eſt. Si ergo filiꝰ eſſet de ſubſtatia pr̃is:ſeqᷣret᷑ ꝙ nõ eẽt

eentia ſiue ſubſtatia. IJtem cũ dicit᷑ filiꝰ de ſubſtatia
pris aut de pre.aut ſumit᷑ materialit᷑:aut oꝛiginaliter

aut oꝛdialiter. Materialit vt cutellus de ferro. Oꝛigi

nalit vt filius ð pre.oꝛdialit vt de mane fit meridies:
q;ꝛ pꝰ mane fit meridies.Si nõ pr᷑ dici filius de eſſen

tia pr̃is materialiter vł oꝛigialiter.qꝛ ex hoc ſequeret᷑

ꝙ ipa ſubſtãtia eẽt oꝛigo filij et ita generaret.nec oꝛdi⸗
nalit᷑:qꝛ nõ ẽ pꝛioꝛ eẽntia filio.ꝗᷓ no erit filiꝰ de ſba pa⸗
tris aliquo mõ.¶ Itẽ de:eſt p̃poſitõ.oẽs at᷑ ppoſitões

ſũt traſitiue.oĩs at᷑ trãſitõ ponit diuerſitatẽ. Si &̊ filiꝰ

eẽt de ſba pr̃is:ſeq̃ret᷑ ꝙ eẽt diuerſitas ſbe vel eſſentie

pr̃is et filij.et ꝙ etiã nõ eẽt filiꝰ eẽntia.Si & nõ ẽ diueꝛ

ſitas: nõẽ de ſpa. I/tẽ om̃e qð recipit aliqð totũ: iã

nõ recipit de illo.ꝗᷓ cũ ipe filiꝰ ſit ia tota ſba:nõ ẽ de

ſᷣa. Cõtra. generare ẽ de ſua ſba ſitem pducere. ſi

Sfiliꝰ nõ ẽ de ſba.nõ ẽ geitꝰ. religt igit᷑ ꝙ eſt ipe de ba

pris cũ iße ſit genitꝰ. ¶ Iẽ aug: ð.maxi.v.li.aut ð ali
qua ſha natꝰ ẽ dei filiꝰ:aut de nulla.ſi te nulla:ᷣ ð ni⸗

xlij.

bilo.qð vos iq nõ dicitis. Si po aliqua.nec tñ de pꝛis
ſba:nõ ẽ vere filiꝰ. Si vo de pr̃is ſha.nnius eiuſdemq;

ſubſtãtie ſunt pr̃ et filiꝰ.¶¶ IZvẽ idẽ in eodem.nõ videtis
ꝙ neceſſariũ ſit vt ꝗ nõ eſt ex nibilo:nec ex aliq̃ re ſed
ex deo:niſi ex dei ſba eẽ nõ poſſit. Rñſio.ſᷣm qͥſdam
de:duplicẽ impoꝛtat habitudies.cũ dicit᷑ cultellꝰ ð fer
ro.vnã habitudiem cõueniẽtie ſiue indiſtictõis: aliam
pꝛicipij ad illo qð ẽ de illo.Cũ em̃ dicit᷑ cultellꝰ ẽ ð fer
ro:notat᷑ ꝙ ferrũ ſit pꝛicipiũ materiale cultelli.et etiaʒ
ferrũ habeat natura indiſtinctã a natura cultelli. O=⸗
tũ ad pꝛimꝗ habitudiem dẽ filius de patre:qᷓtũ ad ſe⸗
cundã dicit᷑ filius de eẽntia.qꝛ hʒ eſſe indiſtictũ ipᷣa eẽn
tia cũ filio.i¶ Sed ↄ hoc obijcit.eadẽ eſt ſubſtãtia pr̃is
et filij et ſpũſſancti.ergo ſi filius ꝓpter indiſtictõeʒ quã
habet cum eſſentia patris dicit᷑ de ſubſtãtia pr̃is:ergo
ſim ilit᷑ ꝓpter indiſtinctõem quã habet filius ad eẽntiã
ſpũſſancti dicetur de ſubſtãtia ſpũſſ.ſed hoc eſt falſuʒ:
relinquitur igit᷑ ꝙ nõ erit dicere filiũ de ſubſtãtia pr̃is
Apter habitudiem indiſtinctõis ſiue cõuenientie.pꝛo⸗
pterea dicẽdũ.q de:aliqũ ſumitur materialiter vt cul⸗
tellus de ferro.aliqñũ oꝛiginalit vt filius de patre.ali⸗
quãdo oꝛdinaliter vt de nocte ſit dies. Aliqũ vᷣo ſub⸗

ſtã tialiter ſicut dicit᷑ ſilius eſſe de ſubſtãtia patris:nõ

qꝛ de ꝑte: ſed quia tota eſt in toto.ꝗ⸗ Ad pꝛimum ergo
qð obijcit᷑ dicẽdũ ꝙ autoꝛitas Anſhetł.ĩtelligit cũ acci
pitur de oꝛiginalit:et nõ cum accipit᷑ ſubſtãtialit᷑ vł et

materialit᷑.vñ ipᷣe dicit:ꝙ nec intellectꝰ capit nec natu

ra ꝑmittit ipᷣm ꝗ d alio eſt:eſſe illum de quo eſt.nõ di
cit eſſe id de quo eſt ſed illũ.vñ ſignificat differẽtiã per

ſone ad ꝑſonam qua habet oꝛiginẽ. 4l! AUd ſecũdũ iam

patet reſpõſio.qꝛ hoc ꝙ dico de:nõ ſemꝑ accipit᷑ mate
rialiter.oꝛiginalit vel oꝛdĩaliter:ĩmo qnqʒ ſubſtãtiali
ter ſicut dictũ eſt.¶ Ad terciũ dicẽdũ.qꝙ cũ dico de ſba
pris duo dico vicʒ eẽntiã:et dico etiã cuiꝰ lit qꝛ pr̃is.
dðm ꝙ ꝙ hec pᷣpoſitio de: nõ dicit trãſitõzʒ rõe eẽntie q̃ᷓ
eſt eadẽ ĩ filio.bᷣ trãſitõem rõe illiꝰ cuiꝰ ẽ eẽntia.ſcʒ ꝑſo
ne pris.q qdẽ Pr nõ eſt filius.¶ AUd quartũ dicẽdũ vᷣm
ꝙ pꝛiꝰ.ꝙ vbi hec pᷣpoſitio de:accipit᷑ materialit᷑.dicit
habitudiem ꝑtis ſubſtãtie nõ totalitatẽ. vbi vᷣo hec di
ctio de:accipit᷑ ſubſtãtialit.nõ dicit habitudiem ꝑtis
ſubſtãtie.ĩmo totius.ita vt verũ ſit dicere eſſe de ſbᷣſtã
tia et eſſe ſubſtãtiã.⸗. Ad vltimũ obiectũ ↄtra rõem po
ſitãdðm ẽ ꝙ cũ dicit᷑ filiꝰ genitus de ſubſtãtia patris
duplex notat᷑ habitudo.indiſhictõis eẽntie q̃ ẽ in patre
a filio:et habitudo oꝛigis ipᷣius pr̃is cuiꝰeſt eſſentia re
ſpectu filij. ꝓpterea nõ pr dici filius de ſubſtãtia ſpũſſ.
ꝓter habitudiem indiſtinctõis eſſentie ſpũſſancti a fi

lio:quia habitudo oꝛiginis ipᷣius ſpirituſſancti cuius

eſt eſſe entia. non poteſt eſſe reſpectu filij.

Mlembrũ quintum
Onſeqnter qu de eterna generati⸗
one quomõ ſit.Et pꝛimo vtrũ ſit volũta
ria vel neceſſaria. Secũdo vtrũ ſit ſemꝑ
in fieri vel in facto eſſe. Lercio cũ multi
modi generatõis ſint.quis modꝰ ei attribui debeat.

Articulus pꝛunus

D pꝛimũ obijcit᷑ ſic. Oꝛoſius ad aug.volũ⸗

tate genuit pr filiũ vel nccitate. Reſpõdet

aug.nec voluntate genuit filiũ nec nccitate
qꝛ nccitas ĩ eo nõ ẽ᷑:pᷣire ſapiam volũtas nõ pt. Con⸗
tra dĩc phᷣus q; oĩa q fiũt:fiut vel a ꝓpoſito vel a nat᷑a
et ꝓpoſitũ appellit volũtatẽ:natazʒ vo nccitatẽ.ĩmedia
te & ſe hñt volũtas ⁊ nccitas circa entia.Si ꝗ̊ pater ge

nuit filũ: vel neceſſitate genuit vel volũtate. Item ſi ñ

genuit filiũ volũtate:̊ inuolũtarie.Sed dicit ioh.da⸗
maſ.ꝙ inuolũtaꝛin eſt qð ꝑ ignoꝛantiam vel violentiã
fit.voluntarium em̃ exigit ꝙ ſit pꝛincipium ſufficiens
in nobis:et ꝙ ſit noticia eius qð debet fieri. Vnde qð

HERXe Gοα ν

fit ꝑ violẽtiã nõ utarium. Simpliciter oᷣ ita utas cõ ſapientiã i niͤ
Sramisneiknoararmnnie g imne dnntut bitert eſ valutas coſeruendt lapjentia iam babiti nine
ã nõ qꝛ ibi eſt ignoꝛãtia eius olũtas addiſcendi ſapientiã: pᷣcedit ſapientiã. volũ⸗ ſcote
qð debet fieri.ſi ergo pater genuit filiũ inuolũtarie:er tas vo cõſeruandi:conſequitur. nec poteſt pꝛeire do i
go genuit violent᷑ vel ignoꝛãter.ſed nullũ hoꝝ cadit in teo aũt nõ eſt voluntas reſpectu fapiens habite b ung⸗
cxo:ergo relingꝗtur ꝙ volũtarie genuit.⸗¶ Item imme⸗ T: ſed cõſeruãde iam habitam. et ideo bene dicit au 6 ni
diate ſe habent circa entia neceſſariũ et cõtingẽs.ſi er in deo pꝛeire ſapientiam voluntas nõ poteſt.Ad . Vin
Go nõ genuit cõtingenter:ergo genuit neceſſario: ergo tum et vltimum dicendum ꝙ eſt voluntas finis * li Rnl
neceſſitate genuit. 4 Yem obijcitur de hoc quod dicit citer: et eſt voluntas eoꝛum que ſunt ad finem. volun . un
aug. ſapientiam pꝛeire volũtas nõ poteſt. Cõtra.ang. tas finis eſt cum volo aliquid pꝛopter ſe:voluntas eo⸗ ⸗
ix.de trini.ꝑtum mentis pꝛecedit appetitus quidã quo rum que ſunt ad finem eſi cum volo aliquid pꝛopter lu
ad io quod noſſe volumꝰ qrẽdo et ĩueniẽdo naſcit᷑ pꝛo aliud. Yloluntas ergo finis nõ ẽ ad oppoſita:ſed volun ſius
Ies ipa noticia.ergo volũtas pᷣcedit ſapiam.qð pʒ etiã tas eoꝛum que ſunt ad finem.ſicut patet volũtas finis 8
qꝛ anteꝙ addiſcã volo addiſcere.¶ Item querit᷑ an hec eſt voluntas beatitudis. hec autem voluntas non po⸗ ſlei
duo ſeſe ↄpatiant᷑ volũtas et neceſſitas.vt pater genu⸗ teſt eſſe ad oꝑoſitum.i Lemo enim vult miſeriam e . nnins
it filiũ volũtate et nccitate vel volũtarie et neceſſario. poſitai beatitudini:nec poteſi velle. In alijs vo ne ſun⸗
et videt᷑ ꝙ nõ.qꝛ neceſſitas dicit pꝛĩcipiũ determĩatuʒ ſunt cum beatitudine.ſicut loqui comedere ambulare iage
od alterũ.ita ꝙ alio mõ ſe br̃e nõ poteſi:ſed voluntas et huiuſmodi eſt voluntas ad vtrunq; opoſituʒ. et boe *
eſt pꝛincipiũ ad vtrulibet oppoſitoꝝ. ergo ſe nõ ↄpatiũ intelligitu mo onmiam ell aeng ga ge fin,
. et opoſitoꝝ. ergo ſe nõ ↄpatiũ intelligitur ante actum:nõ cum iam eſt in actu.qꝛ tůũc Seebub
tur i vno volũtas et nccĩtas.qꝛ ſeſe nõ ↄpatiũt᷑ pꝛicipi⸗ nõ poteſt ſe habere ad opoſita.cõpatiũt᷑ ergo ſe volun intn
um determĩatũ 2 indetermiatũ.ergo ſi pr̃ genuit filiũ tas et neceſſitas cum dicitur volũtas reſpectu funs:⁊2 ſtunne
volũtate no genuit nccitate.vel ſi genuit nccitate:non cum dicitur volũtas reſpectu eoꝝ que ſunt ad finem: inhen
genuit volũtate. Reſpõſio ad pꝛimũ doᷣm.ꝙ ꝓoli⸗ cum iam ſunt in actu. ſm hoc ergo eſt voluntas in ſuo fnnung
thet naka ſine nrc 0 nu dom. ꝙ e lm hoc ergo eſt voluntas in ſuo ſiun
ata liue nccitas ⁊ volitas ſe hñt imediate circa complemento et non ſe habens ad oppoſita.ſᷣm vo ꝙ ſiuc⸗
facta vel ea q ft.qꝛ oĩm ꝗᷓ fiſt aut pꝛicipiũ ẽ nata: et non eſt in ſuo cõplemento:ſe babet ad oppoſita. in deo ſetard
ſic nccitas. aut ꝓpoſitũ: 2 ſic volũtas.̊ nõ ſe hñt ad ea ergo vbi eſt voluntas in ſuo cõplemẽto nõ eſt dicere ꝙ fndif
4 nõ fiũt. vñ p̃cedit diuiſio. Rerũ qᷓqã ſũt q fiſt:q̃dã q ſit volũtas ad oxpoſita:quis oppoſita ſubiecta volũta⸗ urſzſi
nõ fiũt. q nõ fiũt ſunt eterna.q ᷣo fiũt:aut fiũt ꝓpoĩto ti eius.vt te eſſe te nõ eſſe.ſimul ergo ſunt in deo volun iindn
aut nato.iſõ igr̃ hʒ locũ ĩ efna generatõe illa diuiſio tas et neceſſitas.id eſi immutabilitas. ndet
SS ni volſtae dieit dupkr. Eſt em̃ volũ
as abſoluta et ſimplicit: et ẽ volũtas com ꝑata ⁊ cõdi . ſuun
tõnalis. volütas compꝑata ſiue citbͤnalic:a ñ vo⸗ Articulus ſecundus . n
lumꝰ aliqd ſimplicit b̊ ſubditõe.qua remota nolumꝰ OSnſequẽter querit᷑ vtrũ generatio et᷑na ufn
illud. et ̊ cõtingit duptr. pt᷑ em ↄditõ illa eẽ trahẽs: vt ſem ꝑ ſit in fieri vł in facto eẽ.Et ĩ fieꝛi
cũ aliqs ꝗꝓpter magnũu lucrũ vellet peccare qð ſimplici ſic videt᷑. Cũ generatõ ſilij a pr̃e ſit velut
ter nollet. vel pt eſſe impellẽs:vt cũ aligs ꝓpter moꝛtẽ ſplẽdoꝛis a luce.ad heb.j.Qui cũ ſit ſplẽ
mgecs peccaret qͥ remoto nõ peccaẽt.⁊ ita volũtas cõ dꝛ glie et figura ſbe eiꝰ.ſ̊ generatõ ſplẽdoꝛis a luce ſꝑ
alis E duplex. trabẽs vicz et impellẽs. Ytẽ volu⸗ ẽ in fieri:ergo genẽatõ filij a patre ſemꝑ ẽ ĩ fieri. Itẽ ,
abloluta et ſimpler ẽ triplex. pcedẽs.accedẽs. cõ oꝛigenes ſaluatoꝛ nr̃ ſpledoꝛ ẽ claritatis. Quotiẽs at agen
farnad ovaes opns inceptũ.accedẽs oꝑi iam ĩcepto oꝛtum ſuerit lumẽ ex quo ſplendoꝛ oꝛitur: totiens oꝛit᷑ mmapen
5 P . op ↄcomitas vo in oꝑe. Accedẽs ꝗ̊ volũtas ſplendoꝛ claritatis. Sic ergo ſaluatoꝛ noſter ſemꝑ oꝛi⸗ etngn
eegen siciit oditões tꝑales: ſ ↄcomitãs non.dom tur. VUñn ꝓuerb. viij. Ante om̃es colles generat me nõ lrſie
ßatate nnef konale ne gen it pr̃ filiũ nec etiã vo⸗ vt quidam male legut generauit. Contra. aug. in li. alſmir
us voluit geneigerfteset n aaccteg:⸗ nec pꝛi lxxxiij.q.melius eſiſempꝑ natus qᷓ qui ſemꝑ naſcitur. nignen
ret acceſſit.nec etiã eũ aliq cã ex terioꝛ trarſ e. ipule Kn nen 5 atngenii aureſt 2 n rſen. en
vt generaret filiũ pᷣ genuit volũtate abſoluta ↄcoimtã⸗ ren nan eneint ann gen wab macld nr nute
te vrſit ſeſo nolutote. genme filia i wola dconmta per igitur natus. eterna igitur generatio intelligitur lte
ſiätzoccitatat. genn 7 i. volutas generatõʒ vt in facto eſſe ſeu completo:vt non fiat vis in hoc ꝙ di ſneaceſa
Diclkem ſet C. ¶¶ Vo tciũ dm.qꝙ nccĩtas di multiplr co facto. Item nõ poſſumus dicere ſemꝑ naſcitur ne eddli
. cit em em m rõʒ cãe materialis nccitas idigẽ⸗ im ꝑfectum videatur.ac vo vt eternus deſignari vale⸗ volüta
õ u Dul ceit frẽm ſuũ nccĩtatẽ bre 25. at et perfectus:ſemper dicamus eſt natus. quatenus meno⸗
. 9 roʒ ce efficiẽtis nccĩtas coactõiſ. Eſt et natus ad perfectionem pertineat:et ſemper ad eter⸗ duono⸗
nueoaet⸗ duplex. ĩducẽs 2 ñ ſufficiẽs rſiẽ al iqñ cogitur nitatem. ¶¶ Item queꝛitur quod iſtoꝛum verius dicitur Oertus
ſinataangetn Pʒ lrolürdte cõditõnali. ⁊ ẽ coactio ſemper naſcitur: ant ſemper natus.et cuʒ verbum pꝛe ſcnten
i 4 no e li. ar. h ĩ rebo nate vt ĩ actõibo violẽtis ſentis tempoꝛis ratione pꝛeſentialitatis conueniat cũ Uubetin
pm. Et h̊ mõ dic aug. ꝗꝙ nccitas ĩ xeo nõ ẽ. Itẽ dicik eternitate.quod non pꝛeteritum:melius et verius ex⸗ imaten,
nccitas m rõʒ cae foꝛmal. vno mõ nccĩtas ĩeuitabili⸗ pꝛimitur eterna generatio cum dicitur ſemper naſci⸗ ſoeg
tatis m ꝙ dẽ in ps. de necitatibo meis erue me. Alio tur q; cum dicitur ſemper natus.¶ Item debet ne con nſ
mo neccitas imutabilitatis. et ſic dicũt᷑ ncc̃ia qͥꝝ pᷣitas cedi cum verbo futuri tempoꝛis vt dicatur ſemper na⸗ D
n0 mutabilis vł ↄtingẽs. Itẽ dẽ necĩtas ĩ rõne cãe fi⸗ ſcetur.pꝛobat᷑ ꝙ non.quia ſicut dicit Auguſtinus ſu⸗ mnhe
nalis. et hoc duplicit.reſpectu finis:⁊ h̊ mõ dicit᷑ luc. per illud p. Ego hodie genui te in eternitate.nec pꝛe/ ia
mönainccn n e reſpectu eoꝝ qᷓ ſunt ad finẽ. et h teritum quicqᷓ eſt quaſi eſſe deſierit.nec futurum qua⸗ ſgratze
ine ae nccia vtilia ⁊ erpediẽtia. Sʒ erpediẽtia dicũ ſi nondum ſit:ſed pꝛeſens tm̃.ergo locutiones de pꝛete ef
ven eſgaia Rein lm ꝙ Aath. xvij ncce ẽ xt rito et futuro ſunt falſe.ergo falſe ſunt iſte ſemper na⸗ wͤten
ven ic cndala. Ettilia dicũt᷑ ipa bona qꝗᷓ apperiꝰ ꝓpt ſi⸗ tus eſt ſemper naſcetur. Contra.eum hoc ſᷣm vnum Nong 1
icẽ dr phił.j. xmanere ĩ carne neceſſariũ ꝓpt frẽs. modum concedatur ſemper natus eſt que eſt de pꝛete giiſe⸗
ũ ergo querit᷑ vtrũ genuerit filiũ nccitate.ddðm ꝙ ñ rito:ergo magis debet iſia concedi ſemper naſcetur. D gi
necitate indigẽtie vel creatõis vel erpediẽtie vel vtilita qꝛ pᷣteritũ ſeceſſit in nõ ens.futurũ at᷑ aliqñ erit.̊ ma⸗ 4 ud
tis vel etiã ineuita bilitatis:ſᷣ nccĩtate imutabilitatis. gis ſe hʒ futurũ ad ens qᷓ; p̃ᷣteritũ.q̊ magis ↄuenit dici hunci
Ad quartũ dᷣm.ꝙ volũtas vno mõ pcedit ſapiẽti ꝙ̈ nat? Rñli önẽĩ rſi
linme volũtas vno mõ pᷣcedit ſapiẽtiaʒ naſcet᷑ ᷓ; natꝰ eſt. Rñſio dõᷣm ꝙ etna generatõ ñẽ ĩ n
alio mõ ſequit.Eſt cm̃ rolũtas adcdiſcendi ſapiam nõ fieri nec ĩ facto eẽ: ſᷣ ĩ eẽ.qꝛ fieri et factũ eſſe ſolũ cõöne BQ
(v. vola ſllg „.. Del.. 60 Rre eos 4

v. Jee

9) —
(Y. *Y v eſn bi

hud pepe
uniütnfni
Uunee nd⸗
ninimt,
Miging
teranhin
cPeſtcehe
inann gi
fütenpee
reſpeenfitz
lunt oien
oluntasn
voſite. fnin
opoſinn e
no cl deee
ſubiegutgiin
untindon

nans

Cenertotit
oei Etgiſi
ja pfeſte
QAiciſfi
dorisa lin
iſen.
8, Quonisi
Ftotlensi
ſerſenpoi
nerat me n
aug inſi⸗
o mieigu.
Oboe nunc
Aſenglſem
0 imeligin
isinbocg
hnpnaſeime
rſanifi
tus. quanens
mperancn
veriusden
z rermnt
conveſid
et ferian
inper nin
ebet ne
urſenpertn
ſinuns ſ⸗
icate,nee
urungin
esaftet
ebenpernn,
bocfnfmun
eſd ee⸗
iannn
ventnn
enen 0 ſtn

0 0. 4

17 H
„ N
0 4
1e

8

Nueſtio

niũt creaturis:eẽ o ſemꝑ vno mõ ↄuenit diuinis. cũ tñ

Dico eẽ in fieri ĩ creatura:duod modis eſt.ĩ ſucceſſiuis

em eẽ in fieri:ẽ eẽ actu.in ꝑmanẽtibo vo eẽ ĩ fieri nõ ẽ eẽ
actu:ſᷣ eẽ in cõplemẽto.vñ ↄ in ſucceſſiuis ſequit᷑.ſi fit ẽ:
ĩ ꝑmanẽtibo ſi ſit nõ ẽ. Similiteꝛ eẽ ĩ facto dꝛ dupliciteꝛ
Aaã ĩ ſucceſſiuis factũ eẽ nõ ponit eẽ actu in pñti:ſʒ po⸗
nit fuiſſe ĩ p̃ᷣterito.in ꝑmanẽtibo vᷣo ponit eẽ actu ĩ pñti.
Cũ ergo loquimur de eterna generatõe.ſi loquimur de
eẽ eius ꝑ modũ fieri.loquimur de ea ſᷣm ꝙ accipit᷑ fieꝛi
iĩ ſucceſſiuis et hoc ſolũ rõe pñtialitatis:nõ rõe ſucceſſi⸗
onis.Si loquamur ð ipᷣa ꝑ modũ facti eẽ. loquimur de
ipa ꝑ modũ facti eẽ ĩ ꝑmanẽtibus:et h̊ rõe ↄpletõis nõ
pᷣteritõis.Ex h̊ igit᷑ ẽ.ꝙ inſpiciẽtes ad pñtialitatẽ eter⸗
nitatis: dr de filio ſꝑ naſcitur. Inſpiciẽtes vᷣo ad ꝑfectõ
nẽ et opletõem:dr ſꝑ natus.et ꝑ hoc patet ſolutio ad p̈⸗
mo obiectũ. Ad alind vᷣo qð ↄſequẽter obijcit᷑ de rõne
dicẽdi ꝑ pñs in pᷣterituʒ.ddm ꝙ pñs dr dupꝑliciter. vno

mõ vt ꝑtibile cniꝰꝑs p̃ᷣterijt:pars futura ẽ.et ſic nõ ↄue⸗

nit eterne generatõi:ne imꝑfecta eẽ credat᷑.⸗ quia nihil
ibi pᷣteritũ vel futurũ.Ael põt dici pns imꝑtibile. ſcʒ
ipᷣm nũc qð vr finis pᷣteriti et initiũ futuri:et ſic rõe im
ptibilitatis et pnñ̃tialitatis ↄuenit cũ nũc eternitatis:et
ſic recte dr ſemꝑ naſcit. Sumiliter cũ dꝛ natus.cũ ſt igni
ficatio ẽ pᷣteriti ꝑfecti rõe pᷣteritõis:nõ ↄuenit cũ eterni
tate ſʒ roe pfectois... Ad vltimũ dõᷣm.ꝙ cũ verbũ futu
ri tꝑis nõ oſignificet actu ens nec ꝑfectu:nõ erit aliquo
mõ dicere loquẽdo de eterna generatõe ſꝑ naſcet᷑: ſic ra
tõne actualitatis ẽ dicere naſcit᷑:et rõe ꝑfectõis natꝰeſt
q́;tum ergo ad rationẽ pꝛeteritionis non dicitur natus
quomodo pꝛocedebat obiectio:ſed qtum ad rationem

perfectõnis.
NAꝛticnlꝰ teꝛciꝰ

ODnſequẽter querit᷑ quis modus generatõis
xbeat attribui eterne generatõi.et arriꝰ di⸗
ſputãs ↄ victoꝛinũ de generatõne eterna. xij.
mõs generatõis aſſignat. Pꝛimꝰ modus ẽ iurta fluxuʒ
linee a puncto:et bic modus nõ põt attribui eteꝛne ge⸗
neꝛqtõi:quia nõ ẽ ibi equalitas ſimplicitatis in puncto
et linea: ſicut ẽ in pr̃e et in filio. Secũdus modus ẽ iux
emiſſionẽ radioꝝ a ſole.hic etiã modus nõ poteſt attri⸗
bui generatõi eterne.quia bic nõ eſt eqnalitas nature ĩ
enitis radijs a ſole. Cercius modus ẽ iuxta caracterẽ
iue impꝛeſſionẽ a ſigillo.et hic modꝰnõ põt attribui.qꝛ
ſigillũ et caracteꝛ ſe habẽt vt eſſectus ad cãm.nec et᷑ ſunt
in eadẽ ſubſtãtia.Quatus modꝰẽ iuxta immiſſionẽ bo
ne volũtatis a deo. et hic modus non poteſt attribui.qa
volũtas immiſſa nõ ẽ eiuſdem ſubſtãtie cum deo. QOuin
tus modus ẽ iuxta exitũ accñtis a ſubſtãtia.et hic mo⸗
dus nõ poteſt attribui.quia accidẽs non habet eſſe ꝑ ſe
Sextus modus eſt iuxta abſtractõem ſ peciei ĩ materia
ſicut eſt in intellectu qui abſtrahit ſpecies a fantaſmati
bus:et in ſenſu qui ſuſcipit ſpẽm genitam a ſpecie que ẽ
in materia. et hic modus nõ poteſt attribui.quia ſpũa⸗
lioꝛ eſt ſpecies abſtracta et ſimplicioꝛ:p̃ᷣterea in diuerb
ſunt ſubiectis.Septimus modus ẽ iuxta excitatõeʒ vo

luntatis a cogitatòe. vt voluntas excitatur ad deſideri

um ꝑ cognitionẽ bonam.et hic modus non poteſt attri
bui. quia hmõi excitatio eſt tpalis. Octauꝰẽ iuxta trãſ⸗
figur atõem. vt cũ ex ere ſit aliqua imago.et hic modus
nõ poteſt attribui.quia eſt materialis quod nullo mo⸗
do cõuenit diuinis.i onus modus ẽ iuxta ꝓductõnem
motus a ca mouente.et bic modus non poteſt attribui.
quia iſte modus ẽ pductio effectus a cauſ. a. Decimꝰmo
dus eſt iuxta eductõem ſpecierũ a genere inqtum genꝰ
eſt pꝛincipium ſuarum ſpecicrũ.et hic modus nõ poteſt
attribui.quia eſt velut modus materialis. quia etiam
genus te ſpecie pᷣdicatur quod nõ poteſt pater de filio.
Andecimus modus eſt iuxta ydeatõem. vt archa exte⸗
rioꝛ generatur ab archa in mente que eſt ars exempla⸗

— —
enan *9 O aly ☚ ,) nam ms Pn

xluij.

ris.et hic modus nõ poteſt attribui.quia eſt in cõpꝑatoe
effectus ad cauſam. Duodecimus modus eſt iuxta na⸗
ſcentia. vt homo filius naſcitur a patre ſuo.et hic modꝰ
non poteſt attribui.quia pꝛioꝛ eſt tempoꝛe pr̃ filio non
coeuus. non ſic aũt eſi in diuinis ĩmo eſt coeternitas in
ꝑſonis diuiuis.Pꝛeterea nõ eſt eadem numero huma⸗
nitas patris et nilij. Itẽ de ꝑte ipᷣius ſubſtãtie patris ẽ
filius homo: nõ de tota ſubſiatia generatuꝛ filiꝰ. Cum
& ſint iſti modi generatõis et non plures.et nullus iſto
rum cõueniat eterne generatõi:videtur ꝙ nõ debeat di⸗
ci nec ſit generatio eterna. Rñſio ᷣm victoꝛinũ non
ſufficienter diuiſi ſunt modi.quia eterna geneꝛatio ẽ in⸗
oꝛtionalis omni generatõi tꝑali.Iñ notanduʒ ẽ ſᷣm
dicitur ad hebreos.j.Qui cũ ſit ſplẽdoꝛ glie ⁊c.glo.
Attendendum ꝙ cũ in igne et ſplendoꝛe ſit coeuitas: ñ
tñ ẽ ibi omnimodea equalitas.quia ſplendoꝛ qui fundit
ve igne: minus lucet ꝙ; ignis. Jõ cum dr talis ẽ filiꝰ ad
patrem qualis ad ignẽ ſplendoꝛ:nõ omnino ẽ verum.ſᷣ
equalitas omnimoda eſt hic.ex alioꝝ em̃ ꝓpoꝛtione tem
poꝛaliũ quoꝛum alterũ eſt ex altero.et ſi non coeuum:
tñ cõſubſtãtiale filius patri cõſubſtantialis oſtenditur
cum em̃ homo naſcitur de homine eiuſdẽ ſubſtãtie ſunt
diuerſa tamẽ tꝑe.hie laudatur equalitas ſubſtãtie:de⸗
eſt ᷣo equalitas tꝑis. In pꝛima vo ſimilitudine ſplendo
ris ignis laudatur coeuitas:deeſt vᷣo equalitas nature
cõiunge ꝙ laudas et attribne generatõi eterne.ex pᷣma
ſimilitudine ꝓ coeuitate coeternitatem:ex ſecũda ſimili
tudine nature equalitatẽ.totũ quod laudabile ẽ in crea
turis.quibus aliquid deſt: ſimul ẽ ĩ creatoꝛe cui nibil
deeſt. vnde modus generatõis eterne non accipitur ab
vno mõ tm̃ generatõis in creaturis:ſʒ ex pluribus.

Queſtio.xliij.de pꝛoceſ⸗

ſione ſpirituſſancti.

Mpioꝛantes ſpiri

tuſſancti gratiã poſt inquiſitõem aliq̃n
tulũ tactum de generatione filij eterna
cum omni timoꝛe et modeſtiade ꝓceſſi⸗
. one ſpũſſancti.inquiramus hoc modo.
Pꝛimo ꝓpter incꝛedulos an /ꝓceſſio ſpũſſancti ſit. Secũ
dcnias ſit ꝓcedere. Tercio quõ ſit ꝓceſſio ſpũſſancti.
Nuerto a quo ſit. Quinto ſᷣm quid ſit.

Mẽbrum pꝛimum

D pꝛimum ergo arguit᷑ boc mõ.duo ſunt
pꝛincipia diffuſionis in rebo. natura 2 vo
luntas ꝑfectiſſima. Perfectiſſima aũt dif
fuſio nature ẽ illa que eſt ꝑ generatõnem
ꝑfectiſſima diffuſio voluntatis eſt illa que ẽ ꝑ amoꝛem
ſiue ꝑ dilectõem.et hec ẽ laus bonitatis ĩ rebus.magis
aũt laudabile ẽ bonum qð diffundit ſe ym vtrũq; modũ
qᷓ qð diffundit ſe m alterum tm̃. Si ergo quod eſt lau
dabile et ꝑfectũ:nõ pt̃ de ſe eẽ ĩ ſũmo bono.Eſt igit᷑ i ſũ
mo bono qðẽ deꝰdiffuſio generatõis quã ↄſeqꝗt᷑ differen
tia gignẽtis ⁊ geniti pꝛis et filij.2 erit ibi diffuſio ꝑ mo

dũ dilectõis quã dicimꝰ ꝓceſſiõem ſpũſſancti. Itẽ ſiẽ

ſummo bono nõ teſſet vᷣtus ſumma nature:ita nec de⸗
eſt ᷣtus ſumma voluntatis.ſ̊ virtus ſumma nature ne⸗
ceſſario ponit diffuſionẽ generatõis.qᷓ ᷣtus ſumma vo
luntatis ponet diffuſionẽ amoꝛis.ſic em̃ inter diffuſio⸗
nes naturales illa ſumma ẽ q̃ ẽ generatõ:ita int᷑ diſuſi
ones volũtatis vł volũtarias illa ẽ ſumma q̃ ẽ dilectio.
¶ I ſũmo bono eẽntiale ẽ eẽ diffuſiuũ et coicatiuũ. cnz
duplex ſit diffuſio ſiue coĩcatio natalis ſiẽ generatõ
Ftuita.ſic donatio erit ſũmo cõnat᷑alis diffuſio ſiue cõ⸗
municatõ ꝑ modũ generatõis.vt a pꝛe filiꝰ.et ꝑ moduʒ
donatõis. vt a donate donũ:erit igit p̃ter illã qẽ genera⸗
tio eterna diffuſio q̃ẽ ꝑ modũ donatõis.diffuſio aũt per
modũ donatõis ẽ pceſſio amoꝛis. amoꝛ enim eſt donum
pꝛimum et perfectum quo omnia alia donant᷑ ꝓpꝛie.qui

◻ Serae ſ ‚ vναα Prd 1 1

Jſle 2

em̃ dat ſuũ amoꝛẽ alicui: oĩa facit ei cõmunia. Quod eĩ
dat᷑ nõ ex amoꝛe: nõ ꝓpꝛie dat. Qð em̃ ex timoꝛe datur
potius redemptio ẽ ꝙ donatio. Quod dᷣo datur ex cupi
ditate alicuius rei adipiſcende:potius mercimonia eſt.
Itẽ amoꝛ ẽ donũ intrinſecũ in ipo dante in quo dant
na extrinſeca. pꝛius igit᷑ ẽ donũ amoꝛis ꝙᷓ donũ aliað
extrinſecũ.ĩ ſummo igit᷑ largitoꝛe pꝛius fuit donũ amo⸗
ris qᷓ aliqð donũ extrinſecũ cõferret creaturis. ſiue eſſe
añqᷓ ſ.onitatẽ creaturis diſtribueret. fuit igit᷑ donum
amoꝛis in deo ab ef᷑no. ſʒ donũ dr̃ relatiue ad donatoꝛc
neceſſario igit᷑ fuit donatoꝛ et donũ eternũ ꝗẽ ſpũſſctus
Itẽ ad idẽĩ ſumma bonitate nõ põt eeſſe ſ. umma et
p̃cipua caritas. ſumma: qua aliꝰdiſigit aliũ ſicut ſe. pᷣci
pua: qua vult aliũ diligi ab alio ſic ſe. ꝓbatõ pꝛime. po
namꝰꝙ ſoꝛtes diligat ſoꝛtẽ ſic ſe. pylades etiã boꝛeſtem
ſiẽ ſe. ⁊ velit eũ diligi ab alio ſicut ſe.que harũ dilectõ⸗
nũ p̃cipua et magis laudabilis: conſiat ꝙ dilectio py la⸗
dis 2 boꝛeſtis ̊ coĩs cẽ ↄceptio animi.ꝙ illð qð laudabi
lius ẽ:ſummo bono tribuendũ ẽ. neceſſe ẽ ponẽ ꝙ ſum

mũ diligat aliũ ſicut ſe.et velit ipᷣn diligi ab alio ſiẽ ſe.

ſ hoc nõ pt᷑ eẽ ĩ paucioꝛibus qᷓ tribo ꝑſonie:ð ſunt tres
ꝑſone. ſpũſſanctus ẽ. ſ̊ nõ habet eẽ miſi ꝓcedẽdo:&̊ ꝓ⸗
ceſſio eius ẽ. ¶¶ Itẽ ſi eẽnt duo bona quoꝝ vnũ diffunde
ret ſe diffuſione naturali et volũtaria.aliud qð volũta⸗
ria tm̃.cõſtat ꝙ laudabilius eẽt bonum illud qð vtroq;
mõ ſe diffunderet ꝙᷓ qdð altero tm̃.Sʒ qð laudabilius ẽ
ſummo bono deeſſe nõ põt:eꝛgo ĩ ſummo bono neceſſe E
ponere virũq; modũ diffuſionis. ſʒ diffuſio naturalis ẽ
gene ꝛatio. diffuſio ſummi boni voluntaria ꝓceſſio: p⸗
ceſſio ẽ. ¶ Item Richar.de ſanc.vic.in li.de trini.ſic in
ſumma caritate nõ poteſt deeſſe quod maximm ẽ.ſic nec
deẽ poterit quod cõſtat eẽ pꝛecipuũ.pᷣcipuum aũt vi⸗
tur eẽ in vna caritate alterũ velle diligi vt ſe.ĩ mutuo
ſiquidẽ amoꝛe multũq; feruente nihil pᷣclarius:q; vt ab
eo quẽ ſumme diligis et a quo ſumme diligeris:aliũ di
ligi velis. ꝓbatio itaq; cõſumate dilectõis ẽ votiua cõ⸗
munio exrhibite ſibi dilectõis.Ex hoc igit᷑ relinquit᷑.ꝙ;
cũ ſumma ſiue maxima caritas ꝓbet dualitatẽ ꝑlonarũ
ꝙ pᷣ̃cipua caritae bet trinitate ꝑſonarũ. Ytẽ Rich.
e ſanc.vic.ĩ eodẽ.ſignũ magne infirmitatis ẽ nõ poſſe
pati ↄſoꝛtiũ amoꝛis.poſſe vðᷣo pati magne ꝑfectõis.ma⸗
ius ẽ gratãter ſuſcepere:maximũ aũt er deſiderio requi
rere. Si em̃ magnũ ẽ pati poſſe:maius ẽ gratãter ſuſci
pere:marimuʒ aũt ex deſiderio requirere.buic manife⸗
ſta rõe colligitur ꝙ pᷣcipuus gradus caritatis et eoipo
plenitudo bonitatis eẽ nõ poſſit:vbi volũtatis vł facul
tatis defectus dilectõis cõſoꝛtẽ pᷣcipuiq; gaudij cõmũi⸗
onẽ excludit. Sũme ergo dilectoꝝ ſummeqʒ diligẽdo⸗
rũ.ſ.patris et filij vterq; opoꝛtet q; pari voto cõdilectũ
requirat:pari cõcoꝛdia ꝓ voto poſſideat.⸗! Iiẽ idem in
eodeʒ dilectõis dulcedine nihil iocũdius inuenit.nihil
in quo animus amplius delectet᷑. hmõi aũt ſolus poſſi⸗
det. qui in expibita ſibi dilectõe ſociũ et cõdilectũ habʒ
Cõmunio itaqʒ amoꝛis nõ poteſt eſſe in minus ꝙᷓ tribo
ꝑſonis.nihil aut gloꝛioſius nihil magnificentius q; qð
babes vtile et dulce:ĩ cõe deducẽ.¶ Itẽ idẽ ĩ eodẽ. No⸗
tandu ĩ diuinis illis ꝑſonis ꝙ ꝑfectio vniꝰexigit adiun
ctõem alterius.et ↄſequẽter ĩ geminis ꝑfectio vtriuſq;:
requirit coherentiã tercie.iAa cũ in alterutra ꝑſona eq̃
beniuolentia exſta t:neceſſe ẽ vt pari voto rõe ↄſimili pᷣ⸗
cipui gaudij ſui ↄſoꝛtem vtraq; requirat videlicet ſpiri:
tũſanctũ.q. Item idẽ ĩ eodẽ.qdin iſte ab alio ſolus dili⸗
gitur:pᷣcipue ſue dulcedinis delicias ſolus poſſidere vi

cetur. Similiter et alius qdiu cõdilectũ nõ habet: pᷣci

pui gaudij ſui coĩone caret.vt aũt vterq; poſſit iſtiꝰ mo⸗
di delicias coĩcare:opoꝛtet eos cõdilectũ habere videlʒ
ſpiritũſanetũ. Cõtra.quod ꝑ ſuꝑhabundantiam dr
vni ſoli ↄuenit.b̊ ſummũ bonũ ſiue optimũ dr ꝑſupꝑha⸗/
bundantiã:g vni ſoli cõuenit.eꝛgo ĩ deo eſt ſolitudo ꝑſo
nalis.alioquin ſummũ bonũ plibus ↄueniret:qð eſt ꝭ

naturã ſuꝑlatiui. Itẽ bonũ ẽ diffuſiuuʒ ſui eẽ.ſʒ ſpiri⸗
tuſſanctus ẽ ſumme bonus:ergo ẽ diffuſiuus ſui eẽ etiã
ſumme. Mam ſi bonũ ẽ diffuſiuuũ et ſumme bonũ ſum⸗
me diſiuſiuum.& ſpirituſſanctus ſumme diffundit ſuũ
eẽ:ſʒ ſumma diſfuſio ẽ diffuſio ſue ſubſtantie. totaliter
ergo ſpirituſſanctus dat alij totã ſubſtantiã ſuam. ergo
alia ꝑſona ab ipo c.ergo eſt quarta ꝑſona in trinitate.
Sʒ eadẽ rõe illa diffundet ſuã ſubſta tiã ad aliã. et illa
iterũ ad aliã.et ſic in infinitũ.ergo ſequitur infinitas ꝑ
ſonaꝝ.qð ẽ incõueniens. vel ſiabit ſumma bonitas in
vna perſona.¶ Si dicatur ꝙ ſpũſſanctus nõ diffundit
ſe alij ꝑſone ſed creaturis.vn nõ diffundit ſuã ſubſtan⸗
tiã vt ſit id quod ipᷣe.Cõtra.ex boc videt᷑ ſequi ꝙ ſpiri⸗
tuſſanctus nõ fuit bonus ab eterno.quia nõ diffudit ſe
creaturis ab eterno.cũ creature non fuerint ab eterno.
4l Itẽ eadẽ rõ ẽ ſumme bonitatis in tribus perſonis.er
go ſicut pater quia ſumme bonus diffundit ſuã ſubſtan
tiã:ſimiliter ſpirituſſanctus diffundet ſuam ſubſtantiã
cũ ſumma bonitas ſit in eo ᷣm eandẽ rõem et ſᷣm eundẽ
modũ ſicut in patre.(¶ Itẽ videtur ꝙ ſumma caritas ñ
ponat płalitate ꝑſonarũ de neceſſitate. caritas em̃ ſiue
caritatiua dilectio poteſt eſſe in vno ſolo.dicit em aug.
ꝙ ex caritate pꝛimo debemus diligẽ que ſupꝛa nos ſunt
ſecundo que nos ſumꝰ.ergo aliquis põt diligere ſeipᷣm
ex caritate. Pꝛeterea diuina eẽntia viligit ſe.et conſtat
ꝙ nobilioꝛi mõ diligendi:ergo diligit ſe caritate.̊ poſi
ta ſumma caritate:nõ eſt ponere pluꝛes ꝑſonas. Rñ
ſio. cõfitendũ ſᷣm ſcripturã ꝓceſſioneʒ ſpuſſancti.j Ad
pꝛimũ aũt dðᷣm.ꝙ optimũ vni ſoli conuenit.ſ.bonitati
diuine vel bono naturaliteꝛ: tamẽ cõuenit pluribus ꝑſo
nis que ſunt num ſummũ bonũ.lAd ſecundũ dicẽdũ
ꝙ ſumma bonitas intelligitur cũ ſumma diffuſione et
cum oꝛdine.vñ ſumma bonitas ꝓhibet ↄfuſionẽ et infi
nitatẽ. Si ergo ponitur ſumma diffuſio:eꝛit ipam po⸗
nere in tribus perſonis tm̃.in vna ſicut in pꝛincipio: et
hoc in patre.in alia ſicut in medio:et h̊ in filio.i alia ſi⸗
cut in termino:⁊ G̊ᷓ in ſpirituſancto.¶ Ao tercium qð
obijcit ꝙ eadem ẽ bonitas in tribus ꝑſonis et eodẽ mõ
ſe habens.dm ꝙ verum ẽ:tñ eſt in ꝑſonis aliter ſe ha⸗
bentibus. Eſt em in patre ſe habente ꝑ modũ principij
in filio ſe habente per modum medij.in ſpirituſanctoſe
habente permodũ termini. ſcdᷣm quẽdã modum dicẽdi
vt dictũ eſt. Unde non poteſt eſſe diffuſio a ꝑſona ſpiri⸗
tuſſancti.quia hoc eẽt cõtra modum perſone que habet
modum teꝛmini.¶ Ad aliud dõm. ꝙ caritate põt quis
diligere ſeipᷣm. ſed nõ in plena rõe caritatis. dilectio ei
vt caritas fiat:neceſſe eſt vt in alteruʒ tendat ſicnt dicit
greg. ¶ Ad aliud dom. ꝙ ſi intelligatur diuina eſſentia
diligere ſe pᷣteꝛ perſonas.non diligit ſe nobilioꝛi modo
ſcʒ cõmuni amoꝛe ſed pꝛiuato. Si auteʒ intelligatur in
perſonis:tunc ſumme diligit.nec eſt talis dilectio ſine
pluribus perſonis vt oſtenſum eſt. autẽ peꝛſone ſtãt
in tribus oſtenditur hoc modo.ſi ponatur quarta peꝛſo
na.cum non ſit niſi duplex modus ꝓductõis.ſ.per mo⸗
dum nature et per modum voluntatis.illa quarta per⸗
ſona aut ꝓducetur per modum nature:aut per modum
voluntatis.ſi per modum nature. cum iſte modus ideʒ
ſit quod generatio.ergo genita eſt illa perſona. ergo eſt
filius.ergo ſunt duo filij in trinitate.quod eſt inconue⸗
niens. Si per modum voluntatis cum iſte modus idez
ſit quod ꝓceſſio per modũ doni vel amoꝛis:et ſic ꝓcedit
ſpirituſſanctus.ergo eodem modo pꝛocedit quo ſpiri/

tuſſanctus.ergo non differt a ſpirituſancto.quia nec el

ſentia nec relatione.

Membꝛũ ſecundum
Onſequenter queritur cuius ſit pꝛocede-
re.et ſuppoſito quod infra pꝛobatur.q⸗ in
diuinis ꝑſonis ſit ꝑſona que non ab alia
ſicut pater:⁊ ꝑſone que ſunt ab alio. vna

. 3
— Aα. Al. 60 S le P dv W P .

el
i
ce
tele
ſct
feti
long⸗
ſpee
legr
gurin
venn
Onoc
Mar
Utit
eo.
Ppo
uia
went⸗
lader
litnit
kice
va
kan
lüͤp⸗
on
ſon
ſi
. i
N
E
ſe
ie
tinie
o⸗

R NMueſtio H xliij.
ne baſiſtn que ab alia et a qua alia vt filius:alia que ab alia ⁊ a qᷓ ſpirationis ſit pꝛopꝛium ſpirituſſancti.ſecundo an pꝛo⸗
diſfndti nulla.vt ſpirituſſanctus.cõſtans ẽ ꝙ ꝓcedere nõ erit ni cedeꝛe ꝑ modũ amoꝛis aut ſapie ſit ſpũſſctitercio an ꝑ
ntie i HM ſi perſone que ab alia.Queritur ergo vtruʒ ꝓpꝛium ſit modũ nexus vel cõnexionis ꝓcedere.quarto an pᷣter ge
näſingg R ſpuᷣſſancti quẽadmodum generari filij.? Ad quod hił. ner atõem filij et ꝓceſſionem ſpirituſſancti ſit alius mo⸗/
na inntne N tinirate er vel ute naene inarar⸗ canch Pbſiſ dus /ꝓductionis in diuinis.
adeli ri⸗ ilius natiuitate: et ex virtute nature in naturã eandẽ . .⸗
ninli ꝓceſſione ſubſillit ſpũſſanctus.ergo ſicut natiuitas ẽ p rticij ns peim us l
mnubetingn pꝛia filij:ita pceſſio ſpiritulſancti.¶¶ Cõtra. vbicũq; eſt Dpꝛimũ videt᷑ ꝙ ſpirari ñ ſit ꝓpꝛiũ ſpũſſcti.
N dicere ab alio pꝛoductõem: eſt dicere ꝓceſſionẽ. ſed fili Job.xxxij. Inſpiratio oĩpotẽtis dat intelli⸗
ſtfüfien us ꝓducituꝛ ab alio:ergo ꝓcedit.ergo ipᷣius ẽ ꝓceſſio.n EEẽtiam. omnipotẽs inſpiꝛat intelligentiam
kſigſit ergo ſolius ſpirituſſancti.¶ Ytem ꝓcedere dictũ cõmu⸗ intelligẽtia appꝛopriat᷑ filio: cũ filius ſit intelligẽtia
ſaſhtit niter ð filio et ſpiriuſancto.aut dicitur vniuoce aut e ſpirat᷑ ſicut amoꝛ. nõ ẽ ꝓꝛium ſpũſſancti. Iteʒ ſi in⸗
eincbenn noce. aut anologice. ſi vniuoce.ergo m eandẽ rõem. ſʒ telligẽtia pcedit a mẽte ſicut amoꝛ. qre nõ dicet ſpirari
seſinin rõ ꝓceſſionis filij eſt generatio:ergo generatio cõuenit ſicut amoꝛ.¶ Pꝛeterea ſpirari ẽ vᷣtus ſpirãte bᷣ virtꝰpſi
itſiſ, ſpirituiſancto quod ẽ falſum. Si equiuoce: ↄtra.non eſt ratia nõ ẽ volutaria ſ̊ naturalis:ſicut ꝑʒ ꝑ dam̃.ꝗ poĩt
nan ſrbd 4 penitus ratio diuerſa huius pceſſionis et illius.qꝛ vteꝛ vitutẽ pulſatiuã int vires que nõ obediũt rõni.q mot?
meß ni qʒ ab alio. Si analogice:ergo dicetur per pꝛiꝰ de filio. ſcʒ ſpiratio nõ erit volũtariſʒ naturalis.ſʒ ꝓductõ na
4 nent quia pꝛincipalioꝛi mõ. pcedit filius. et perpoſterius de turalia magis ↄuenit filio.̊ ⁊ ſpiratõ. KRñſio.ſpira
mmacartui ſpirituſancto.ergo magis debet ꝓceſſio appꝛopꝛiari fi⸗ tio dr̃ pᷣm pꝛimã intentõnem duobo modis.vno mõ vᷣm
nnngstfifm lio q; ſpirituiſancto. Rñſio.ꝓcedere poteſt intelligi imꝑfectõem vbi ſolũ ᷣtus natuꝛalis q̃ ẽ pulſatilis ⁊ mo
dlteßin dupliciter.vel ꝓceſſio abſolute et pciſe.aut cũ ſuꝑaddi⸗ uẽs ſic ↄtigit ĩ emiſſione aeris attracti ad refrigeratõʒ
urrnnoſi tione alicuius dignitatis ſeu differentie.ſᷣm pꝛimũ mo coꝛdis.alio mõ ſpiratio dr ſᷣm ꝑfectõezʒ vbi ẽ mouẽs vis
dilgrſiin dum ẽ ꝓpꝛium ſpirituſſancti.quia ꝓcedere filij nõ intel⸗ rõnalis ad foꝛmatõem ᷣmõis.ſicut ↄtigit qñ intellectꝰ
gtſectantir ligitur ſine ſuꝑadditõe alicuius dignitatis que eſt ꝓce⸗ rõis generat vᷣbũ ꝗ ẽ nũcius itelligẽtie.ſił ſpirãdo ſpm̃
tanimgo dere ᷣm pꝛincipalioꝛem modũ ſiue ꝓcedere ab alio.ita ꝗ ſit vehiculũ vᷣbi.ſiẽ dic iopſ dam̃.opoꝛtʒ vᷣbũ hr̃e ſpm̃
gonns Pi vt etiam accipiat qð ab eo ſit alius in ꝓcedendo.et iðo nec ẽ verbũ dei deſicientiꝰnr̃o ðᷣbo.i Itẽ ſpiratio dr̃ ᷣm
Fiſinmia bmõi /ꝓceſſio generatio debet dici.cum ꝓceſſio per gene intentoem ſecũdariã de motu amoꝛis.vt ſicut ex mente
tenittbonini ratõem ſit pꝛincipalioꝛ inter omnes modos pcedendi. generat᷑ intelligẽtia:ſic ex vtroq; ſpirat᷑ amoꝛ.dr at᷑ ſpi
itporhus et ita denominatur a dignioꝛi ſiue a differentia ſuꝑad⸗ ratio amoꝛis ꝓceſſio:ſpiratio.qꝛ ſic ſpiratõ ẽ motꝰvita
pſeeuncidriti Dita.ſicut homo nõ dicitur ſenſibile ꝓpꝛie ſed rõnale.p lis a vᷣtute vitali natali.ſic amoꝛ ẽ virtꝰvitał a vᷣtute vi
ma diftlione cedere vᷣo pciſe vel abſolute intellectum:hoc eſt/ ꝓcedeꝛe tali ſpũali.nñ hugo ĩ li.de arra ſpõſi ad ſpõſaʒ.ſcio aĩa
ofuſonierif tm̃ ſpũſſancttꝰ.¶¶ Ad illud ergo quod pꝛimo obijcit᷑ di⸗ mea ꝙ dilectio tua vita ẽ:nõ ſic eſt de motu intelligẽtie
oreitißen v⸗ cẽdum.qꝙ ꝙᷓuis pꝛocedere ſit cõmune:tamẽ ꝓcedere in⸗ Mꝛetea ſpiratio dicit motũ ab aĩa ſilłr amoꝛ intelligen⸗
tinprirgn tellectum nõ ᷣm pꝛincipalem modũ ꝓpꝛium eſi ſpiꝛituſ⸗ tia dicit motũ ad aĩam vel in aĩa.inde ẽ ꝙ ſpirari ↄueĩt
in flloitini ſanctuet ſic accipitur cum dr ꝓcedere pᷣciſe ſiue ꝓcede⸗ amoꝛi ñ intelligẽtie:qꝛ generatõ filij ẽ ꝑ modũ intelligẽ
Botercunch re tm̃.ſicut ex alia parte pcedere fimn modum pꝛincipa⸗ tie a mẽte:ꝓceſſio ſpũſſ.ꝑ modũ amoꝛis ab vtroq; ꝓpꝛi⸗
nis et cℳiſi lem prium eſt filij:et eſt generari.¶ Ad ſecundũ dom. uz erit ſpũſſcti ſpirari.¶ Ad illð qð pᷣmo obijcit. Inſpi
is oltter eld ꝙ ꝓcedere nõ dicitur vniuoce nec equiuoce ſʒ analogi⸗ ratio oĩpotẽtis.dðim ꝙ ñ ſegt᷑ qᷓuis ſapia creata q̃ ẽ do/
Hohipriiee ce ꝑpꝛius et poſterius tñ cum diſtinctione.quia ꝓcedẽ nũ creatũ ſpiret᷑ ſiue inſpiret᷑. ꝓpter hoc ſapia increa
intuſoncole ꝓut intelligitur ſimpliciter. aut intelligitur pꝛocedere ta ſpiret᷑.Nã ſapiaz creatã ſpirari nihil alið eſt qᷓ ſpm̃
vodon dicilt hoc modo intellectum procedere cũ modo ẽ ꝓcedere.vł dari. vñ ex h ñ ſegt ꝓ ſapia iſta ſit ſpũs foꝛmaliter loq̃n
1goonaſpri⸗ modum inielligentie ſicut eſt ꝓcedere filij: vel per mo do. Increatã vo ſapiam ſpirari ẽ ꝑ modũ ſpiratõis ꝓce
negebabet duʒ amoꝛis ſicut eſt pcedere ſpirituſſancti: ꝓcedere vᷣo dẽ.qð ñ ↄuenit ſapie increate ſᷣm ꝙ appꝛopꝛiet᷑ filio.Aã
utepet auns dictũ ſimpliciter ẽ ꝓductio quecũq; adb alio. Dicendum Mꝛie loquẽdo ſapiẽtia generat᷑ a mẽte: amoꝛ vo ſpirat᷑
iig Duertot ergo ꝙ ꝓoedere cum mõ detm. ꝑpꝛius dicitur de filio ⁊ ĩmo rõ ſapiẽoi ĩ creata repuqt rõi ſpirãdi.rõ vᷣo amã⸗
nantſiordiet Epoſteꝛius de ſpirituſſancto. Scom rõem intelligentie di cõpetit.nã ſpiratio dicit motũ ab aia. ſape vo diẽ mo
dicinneſent quia pꝛioꝛ eſt ꝓceſſio que eſt per modum intelligentie a tũ ad aiam magis.amaẽ vᷣo dic̃ motũ ab aĩa vitalẽ ſpi
vobilon manie:g illa que eſt per modum amoꝛis ab vtroq;. ꝓp⸗ ritualẽ: et iõ ↄueĩt ſpiratõi.q qdẽ pᷣmo ẽ ĩ motu ꝗẽ a viꝛ
intiliem cedere vo intellectuʒ ſimpliciter: peꝛpꝛius conuenit ſpi⸗ tute vitali coꝛdis.¶ Ad ſecũdũ vo iã pʒ ſolutio.Qõ eĩ
s diai rituiſancto · quia ei cõuenit eſſe ab alio tm̃:non a qͦ ali? attbuit᷑ ſpiratõ deo m rõem imꝑfectõis.ᷣ ſᷣm rõem ꝑ⸗
R et igeo ei couenit pcedere tm̃ nõ ꝓducere ex ſe aliũ.peꝛ fectõis.vbi aũtẽ ſᷣn rõem ꝑfectois:ẽ ꝓductio rõnalis
teße 4 poſterius do filio.quia filio nõ tin cõuenit eẽ ab alio:ſ et voluntaria.
ran etiam ꝙ alius ſit ab ipᷣo.iõ ei cõuenit nõ tm ꝓcedere ſed . ſe d DU
to⸗ R etiã ꝓducere alium.ergo pcedere cõmune ſi reſpicia tuꝛ » rticni us ecun 8
lugne üeorune perprius conenit ſpirituiſancto. q; hec pci HBnſequẽter queritur cuius ſit ꝓcedẽ ꝑ mo,
ſemin 110 nihil adcit ſupꝛa cõmune. Si vo reſpiciat᷑ cũ modo dũ amoꝛis ſiue doniet cnʒ circa oẽ diligere
uinnachti Pern ouoni filio. qꝛ pꝛincipalioꝛi mõ pcedit. Sʒ q⸗ ſit accipere amoꝛẽ. Eſt añt diligere aceiꝑe ð
pom rit viru ꝓcedere p modũ amoꝛis ſit ꝗpꝛium ſpirituſſan⸗ tota trinitate.qꝛ de pr̃e eſt dicere ꝙ pater diligit.⁊ ð fi
e . v eti ꝛvidet ꝙ no.qꝛ tota trinitas diligit.vt.j.ſequẽti pa lio ꝙ diligit.et de ſpũſancto.ergo diligere ẽ cõmune to⸗
en l gina oñditur. ꝗlCõtra. aug. non eſt alter duoʒꝝ q̊ vterq; ti trinitati.igitur eſt amoꝛ.ſed amoꝛ omnis exit et ꝓce⸗
tuſen diungit.pr diligeẽs ẽ:filius dilectus.ᷣ quo vterq; ↄiun⸗ dit ab amante:ergo ꝓceſſio per modũ amoꝛis erit com
Neitan k gitᷣ amoꝛ. ſolus ſpũſſanctus ẽ amoꝛ·g neuter ẽ amoꝛ mune toti trinitati..¶ Item auguſtinus.xij.de trinitate
eoi vterq; digit. pcedẽ per modũ amoꝛis ẽ ſoliꝰ ſpũſſã neſcio cur ſicut ſapientia pater dicitur et filius et ſpiri
ott et ꝛiũ eiꝰ. ̈ ocedimꝰ. Ad ̊ qð obijcit᷑. ꝙ tota tuſſanctus.et ſimul omnes non tres ſed vna ſapientia
fum bernorigen ſe. dᷣm ꝙ verũ ẽ ſumpto diligẽ eẽntiali⸗ non ita et caritas dicitur pater et filius et ſpirituſſan⸗
— er no aut notionaliter. poc at infra plenius patebit. in ze ſim ennes non esKd vna ritas raritn
ius n 1e b 4 i. õmunis eſt toti trinitati.ſi ergo eſſe caritateʒ ſi
funt NRlem rum terc in eſſe donum:toti trinitati conuenit ene donum. ſimiliter
enma Equit᷑ queꝛẽ quõ ſit ꝓceſſio ſpũſſcti.ciꝛca cum eſſe caritatem ſit eſſe amoꝛem:et omnis amoꝛ pꝛo⸗
tobit AAA5querüt pla. pꝛimũ an pcedẽ ꝑ moduʒ cedat ab amante:ſequitur ꝙ etiã toti rinitatt conuenit g 2
1 BReg* 4 ſan Pe ped Spua 2½ Baf rrer ss prlaant
1 dEſ — ,

4 4 -

ꝓcedere.¶ Itẽ in antipbona ð ſcta trinitate dẽ. caꝛitas

pr. gra rpc· coĩcatio ſpũſſanctꝰ. eẽ caoritatẽ oppꝛopnat᷑

ipᷣi pꝛi.̊ axpꝛopꝛiabitur ei ꝓceſſio.¶ It᷑ cũ ſit amoꝛ gqꝛa

tuitus 2 amoꝛ debitus. ꝓpꝛius ↄueniet eẽ amoꝛeʒ amoꝛi
gratuito: qᷓ amoꝛi debito.cũ ergo pr̃i ↄueiat amoꝛ gia⸗

tuitus.ſpiꝛituiſancto amoꝛ debitꝰ..ipi filio ↄueiet amoꝛ
ex vtroq; ꝑmixtus:magis ↄuenit patri eẽ amoꝛẽ et mi⸗
nus filio minime vᷣo ſpũiſancto. aũt ita ſit patet peꝛ
richar.de ſanc.vic.in li.de trini.amoꝛ inquit gratuitꝰẽ
qn quis ei a quo nihil muneris accepit gratanter impẽ
dit.amoꝛ debitus ẽ qñ quis ei a quo gratis accepit ni⸗
hil niſi amoꝛeʒ repẽdit.amoꝛ vo ex vtroq; ꝑmixtus ẽ.q

alternatim amãdo et gratis accipit 2 gratis inpendit.
Illã pᷣo ꝑſona cuius ẽ ꝓpꝛiũ ꝓcedere nec tñ de ſe ꝓceden

tẽ habere qᷓ; aliũde accipit totũ qð habet plenitudinem
tebiti amoꝛis hr̃e opoꝛtet.illã ᷣo ꝑſonaʒ qͥ a nullo alio
dep̃heditur aliquid accepiſſe vñ obnoxia ei fieret.vel in
aliquo ei debitoꝛ exiſtẽt: nullo mõ videt᷑ poſſe hre amo⸗
rẽ debitũ pᷣ gratuitũ.Illa vo ꝑſona que accipit et impẽ
dit ſicut fnius habet amoꝛẽ ex vtroq; ꝑmixtu.oↄſtat ita⸗
qʒ in vno ex tri ẽ amoꝛ ſummus ⁊ ſolꝰgratuitus.ſ.in
patre.ĩ altero vᷣo ſit ſummꝰvt ſit ſolũ debitꝰ.ſ.i ſpũſan⸗
cto.in tercio vᷣo.:.filio ſit ſummus vt ſit ex vno debitus
inquãtũ videlicʒ accipit a pr̃e:ex altero vᷣo gratuitꝰ in⸗
tum dat ſpũiſancto.ergo amoꝛ coĩs ẽ tꝛibo ꝑſonis.nõ
ꝓpꝛius ſpuiſancto.i Itẽ cui magis ↄuenit dici ſapiam
7 magis ↄuenit dici donũ. ꝓbatio qꝛ imier ſeptẽ dona de
qbo y a.xj.eſt ſummũ ⁊ pᷣeipuũ donũ ſapia. cũ ergo filio
ↄueniat ꝓpꝛie dici ſapiam:ei ꝓpꝛie ↄuenit dici donũ.ſicut
patet ꝑ aug.in li.de trint.vnicũ dei verbũ ꝓpꝛie vocamꝰ
nomine ſapĩe:cũ ſit vniuerſaliter ⁊ ſpũſſanctus ⁊ pateꝛ
ipᷣa ſapia.ergo cũ ipe filius exeat a pẽe ꝑmodũ ſapien⸗
tie a mẽte:ipᷣe filius exiget ꝑ modũ donatõis.ergo ipiꝰ
erit donũ ꝓpꝛie. Itẽ ſpũs dicit᷑ ꝓpꝛie eo ꝙ ſpiret᷑.cũ eꝛgo
ſapiẽtia vel intelligẽtia ſpiret᷑:ſapie ↄueniet eẽ ſpiritum

M aũt ſpiret᷑ hoec patʒ qꝛ ipᷣa inſpiratur.Vñ iob.xxxij.

Inſpiratio omnipotẽtis dat intelligẽtiã &̊ et ſpirat᷑. Si
igit᷑ ipe filius pcedit a patre vt ſapientia a mente:ei cõ
ueniet eẽ ſpiritũ.ergo ꝓceſſio filij ẽ ꝑ modum ſpiratõis.
4 Itẽ pꝛincipiũ ſciendi vel intelligẽdi ẽ ꝓpꝛie ſapiẽtia.ſi
Gᷓipe ſpũſſanctus ẽ pꝛincipꝛũ ſciẽdi et intelligẽdi ꝓpꝛie ĩ⸗
qtum hinoi: ꝓpꝛie ẽ ſapiẽtia.ꝓbatio medie.j.ad coꝛin.
ij.nobis reuelauit deus ꝑ ſpiruũ:et ſpiritus oĩa ſcruta⸗
tur. et iterum accepimus ſpm̃ qui ex deo ẽ vt ſciamus.
4 Ytem intelligẽtia ꝓpꝛie generat᷑ a mẽte.cum ergo ſpũſ
ſanctus ſit ſpiritus intelligẽtie generabitur.ꝓbatõ me
die. Sap. vij. In illa ẽ ſpus intelligẽtie ſctus ⁊c. ¶ Ieʒ
ſpuᷣs dĩ pꝛicipiũ ſciendi et intelligedi.amoꝛ ẽ pꝛicipium
intelligedi:ſapia pꝛicipiũ ſciẽdi.ergo ſicut pꝛie dicitur
ſpũſſanctus amoꝛ: ꝓpꝛie tebet dici ſapia.¶¶ YItẽ qð ẽ int⸗
ptatiuũ intellectus veritatis ẽ verbũ.ſᷣ ſpũſſanctus ẽ in
terpᷣtatiuus intellectus veritatis:ergo ipᷣe ẽ verbũ.ꝓba
tio medie.xvj.ioh.Cum venerit ſpũs veritatis docebit
vos omnẽ veritatẽ.et.xiiij.docebit vos omia et ſuggerit
vobis omnia quecũq; dixero vobis. Cõtra.aug.xv.
ð trini.nõ dĩ in hac trinitate verbũ niſi filius.nec donũ
niſi ſpũſſanctus:nec de quo genitũ ẽ verbum nec de quo
ꝓcedit ſpũs niſi pꝛ.¶¶ Itẽ aug in eodeẽ.ſicut vnicũ verbũ
dei vocamus pꝛio nomine ſapiẽtie.cũ ſit vniuerſaliter
⁊ ſpũſſanctus ⁊ pater ipᷣa ſapiẽtia.ita ſpuſſanctus nũ⸗
cupatur ꝓpꝛie vocabulo caritatis.cũñ ſit et pater et filiꝰ
vmuerſaliter caritas. Kñſio ꝙ amoꝛ dicit᷑ dupliciter
vno mõ dr ↄplacẽtia boni ſimpliciter ſic ↄuemit tribus
ꝑſomis.Alio mõ dicit᷑ motus liber ſiue liberalis volun
tatis boni ab alio.ſ.ab ipa potẽtia qẽ voluntas. inqtũ
igitur ↄſiderat᷑ vt motus liber ſiue libeꝛalis voluntatis
ſic appꝛopꝛiat᷑ patri ſubilla rõe qua diẽ ricbar.ꝙ amoꝛ
gratuitus a pꝛopꝛiat᷑ patri. Inqtum ↄſideratur vt libe
ralis motus ab aliquo:ſic appꝛopꝛiat᷑ filio ſub illa rõe
qua dicit Richar.ꝙ amoꝛ ꝑmixtus appꝛopꝛiat᷑ filio in⸗
Ftuʒ ↄſideratur.pciſe vt ab alio:ſie appꝛopꝛiatur ſpui⸗

—
Nro1 ₰ “

ſancto ſub illa rõe qua dicit Richardus ꝙ amoꝛ debi⸗
tus appꝛopꝛiat ſpirituiſancto. In caritate igit᷑ ẽ cõſide⸗
rare cõditionẽ aliquã que ꝓpꝛie cõuenit patri.aliquam
que pꝛie filio.aliquã que ꝓpꝛie ſpirituiſancto.et rõe hu
ius aſpꝛopꝛiatõis dr̃ qnq; cõuenire vni:qñq; alteri.ł
aliter. caritas ſiue amoꝛ dr multipliciter. coiter ꝑ appꝛo
pꝛiatõem:et ꝓpꝛie.cũ em̃ amoꝛ ſiue caritas ſit voluntas
boni.volũtas autẽ ſumitur multipliciter:⁊ amoꝛ dicet
multipliciter.volũtas aũt dr potẽtia volẽdi:dẽ ſimilit
motus ipᷣius potentie.dr̃ etiã ipᷣm volitũ.iuyxta hãc di⸗
uerſitatẽ trãſſumitur ado diuina.Scðm ꝙ voluntas dr
ipᷣm volitũ:ſic ẽ idẽ ꝙ pplacẽtia boni.et ſic ſumitur coĩ⸗

ter et cõuenit toti trinitati.Scõm aũt ꝙ volũtas dẽ p

tẽtia:ſic põt ſumi vt ẽ mouẽs ſeip̃am.Eſt em̃ in duplici
rõe.ſ.potẽtie ⁊ inſtrumẽti.dic em̃ anſeł.ꝙ volũtas ẽ in⸗
ſtrumentũ ſeipᷣm mouẽs.vt aũt ẽ mouẽs ſic illi cõpetit
rõ pꝛicipij:⁊ ſic cõuenit patri.ᷣm aũt ꝙ ↄſiderat᷑ vt eſt
mota.i.qua ẽ actus vel motꝰſic ↄuenit filio.ſᷣm ꝙ volũ⸗
tas dr motus elicitus a volũtate.vt ẽ mouens et mota
ſic cõuenit ſpũiſancto.⁊ iuxta hunc ty pũñ ſumitur amoꝛ
vt ẽ donũ ſiue emanatio liberalitatis a cõdilectis. et ſic
ẽ ſpũſſaneti ꝓpꝛie.Scðm igit᷑ ꝙ voluntas dr volitũ ẽ
cõplacẽtia boni:ſic ſumitur coĩter ⁊ ↄueĩt trinitati ᷣm
ꝙ eſt pꝛincipium mouens ſic apropriatur patri ſᷣm ꝙ
e principiũ motũ.pꝛincipiũ dico volũtatis qͥ ẽ motꝰ.ſic
appꝛopꝛiat᷑ filio Fm ꝙ ẽ motꝰ exiẽs a volũtate ſic dupli⸗
citer cõſiderata ſic ↄuenit ſpũiſancto ꝓpꝛie.qꝛ iur̃ hanc
ſimilitudinẽ dt dictũ ẽᷣ.ẽ donũ ſiue emanatio liberalita⸗
tis a condilectis.licet igit᷑ amoꝛ quodãmodo cõueniat
toti trinitati:⁊ quadã appꝛopꝛiatõe pr̃i ⁊ filio:tñ ꝓut p
pꝛie ſumitur cõuenit ſpirituiſancto:et ꝓpꝛie ſᷣm ꝙ dicit
aug.in.vj.de trini.tria ſunt et nõ ampliꝰ.vnus diligẽs
eũ qui de illo:⁊ alius diligẽs de quo ẽ:⁊ ipᷣa dilectio.et
ꝑ hoc patz ſolutio ad tria pᷣmo obiecta.¶. Ad quartum
dðm.qꝙ foꝛmaliter loquendo oĩs amoꝛẽ gratuitus.ꝗa
qð ex amoꝛe impendit᷑ nõ ex debito ſʒ libeꝛaliter impe⸗
ditur.referẽdo ad cãm inotiuã amoꝛis:accipit᷑ illa dif⸗
ferẽtia richardi amoꝛ debitus ⁊ gratuitꝰ⁊ ex vtroq; ꝑ⸗
mixtus.iã amoꝛẽ gratuitũ nibil acceptũ mouet.ſʒ pu
ra libertas amãtis amoꝛẽ tm̃ mouet acceptum bonũ.in
amoꝛe dᷣo ex vtroq; ꝑmixtio cõcurrit vtrũq;. Amoꝛ er⸗
go gratuitus ñ habet oꝛiginẽ ab alio nec ẽ oꝛigo alteriꝰ
amor v᷑o ex vtroq; ↄiũctꝰbʒ originẽ ab alio ⁊ ẽ oꝛigo al
teriꝰ. ꝓpterea patri cõuenit amoꝛ gratuitꝰ: ſpũiſancto
amoꝛ debitus:filio ex vtroq; ↄmixtꝰ.Qm̃ aũt amoꝛ in⸗
qᷓtum bmõi ꝓpꝛie dicit in roe ꝓcedẽtis et habẽtis oꝛigi⸗
nẽ ab alio videlʒ ab amãte vel ab amãtibo ſeſe.nõ auteʒ
dicit rõem oꝛigis ad aliũ ſʒ ab alio.iõ ꝓpꝛie dicet᷑ amoꝛ
ſpirituſſanctus qui habet oꝛiginẽ a pꝛe ⁊ filio:⁊ nõ eſt
oꝛigo alteriꝰ ꝑſone.¶ Ad quĩtũ dᷣm.q donũ dr̃ dupli⸗
citer.dr em̃ donũ qð datuꝛ.⁊ dẽ donũ qð datur in ratõe
doni. boc ẽ dicere ẽ donũ in rõne doni.⁊ eſt donũ non in
ratõne doni.Vñ donum in ratione doni ẽ amoꝛ.quia eo
omnia dona dantur ⁊ etiã ipe datur.dona nõ in ratiõe
doni ſunt.quia dant᷑ ex amoꝛe:nõ tamẽ ſunt amoꝛ.ſum
mũ ergo inter dona que ex amoꝛe dantur ẽ ſapientia:tñ
ſummũ donũ in rõe doni eſt amoꝛ:⁊ iõ amoꝛ ꝓpꝛie donuʒ
eſt ⁊ nõ ſapientia.¶ Ad ſextuʒ patet ſolutio ex pᷣdictis.
Ado ſeptimũ dõm ſm be.aug.in li.de aĩa ⁊ ſpũ:ꝙ oĩs
vſus deitatis eſt nobis ex munere qð ẽ ſpirituſſanctus.
vñ quodãmodo ſicut ipᷣe dicit videtur nobis eſſe ꝓpꝛioꝛ
ſpũſſanctus.⁊ hoc eſt.quia ipe amoꝛ eſi ſᷣm ꝓpꝛietatem.
qui ⁊ dat᷑ nobis pꝛimo:⁊ ꝑ ipᷣm datur nobis filiꝰ⁊ pa⸗
ter. ⁊ etiã eis apꝛopꝛiata videlicʒ ſapientia que appꝛopᷣ
atur filio:⁊ potẽtia que aꝓpꝛopꝛiatur patri.vnde ẽ inſpi
ratoꝛ ſapientie ᷣm ꝙ dicit aplłus.j.coꝛin.ij.⁊ etiam do⸗
natoꝛ potentie. ꝓpterea dicituꝛ de ipᷣo luẽ vlti. ſedete bic
in ciuitate donec impleamini virtute ex alto. quis ergo
tota trinitas ſit pꝛincipium ſapientie.potẽtie 2 etiã bo.
nitatis in nobis.tñ ſpirimuiſancto appꝛopꝛiatur om̃e doᷣ
nũ dei:quia ipᷣe eſt amoꝛ.vñ licʒ ſit pꝛicipiũ ſapientie et

e to . 460 0

ο. ſu

Rſicer
tfufiene
mnonensttnn
püſumitnenn
ccſetig a
tnsdj ſig
ucittrinioif
iatnr panifn
tatisgiſp
witate ſede⸗
Pprie, ginkb
anatiolbenit
Gänoevtini
finſſſonzn
pnefnghi
plisnodl⸗
irißadllnue
,4 De
Negrutnnne
Ebenlinre
6eceſpitſleni
niorer emg-
ptüinover /
ſeptun ni i
nig. Morr,
rioigoalten?
Aloneongoal
niceſptſne⸗
Mnaitawin
atbabeisong
atei
prie dicinne
lrfinne
wͤni⸗
5 datrinene
eſtwiinin
e ann n
ono noͦnnitd
ſumul/
Urilpinnn
nafrecdich
Utocrdiad.
dunſigi
Finuſfnens⸗
boeche ne⸗
fn gnann
voboſl' ,

Nueſtio
intelligẽtie in nobis:nõ tamẽ appꝛopꝛiat᷑ ei eẽ ſapientia
pᷣ donũ rõe iam dicta.¶¶ Adoctauũ dom.ꝙ ſpiritus in⸗
telligẽtie põt dici dupliciter.trãſitiue et intraſitiue. In⸗
tranſitiue vt dicat᷑ ſpũs intelligẽtie ſpũs qui ẽ intelligẽ
tia.et h̊ mõ accipit᷑ ibi.vł trãſitiue.⁊ ſie ſupponit vł pꝛo
ꝑſona filij cuius ẽ ſpũſſanctus tãqꝙqᷓ ab ipo ꝓcedens.vel
ꝓ effectu ĩ creatura.quia intelligẽtia in nobis ſt piri⸗
tuſancto. Intelligẽtia et 'm ꝙ ponitur intranſitiue põt
accipi eẽntialiteꝛ et ꝑſonaliter. Eſſentialiteꝛ cõuenit to⸗
ti tꝛinitati et etiã põt dici ſpirituſſanctus ẽ intelligẽtia
ꝑſonaliter.ſic apꝛopꝛiatur filio.¶ Ad.ix.patet ſolutio
ex pdictis.i¶ Ad decimũ dõm m̃ rich.de ſanc.vic.qm̃
verbũ a coꝛde ꝓcedit et ꝑ ip̃ᷣm coꝛdis ſagacitas innote⸗
ſcit.recte filius verbũ patris dicit᷑ ꝑ quod vel ꝑ quem
paterna caritas manifeſtatur. in patre omis veritatis
cõceptio:in eius verbo omnis veritatis ꝓlatio:in ſi Piri
tuſancto omnis veritatis auditio. YJuxta hoc qð dr in
euãgelio Yoh.xvj.¶Aõ loquetur a ſemetipᷣo ſed quecũq;
audierit loquet᷑.Qõ igit᷑ põt dici verbũ qui nõ ẽ ab ali⸗
quo:ſed nec ſpirituſſanctus qui nõ ẽ ab vno ſolo. ſed ſo
lus filius qui eſt a ſolo vno a quo emanat omis verita⸗
tis manifeſiatio.Rõ igitur eẽndi verbũ nõ eſt inteꝛpᷣta⸗
tio veritatis:ſed requirit᷑ cum hic eẽ ab vno vt vult Ri⸗
chardus.

Articulus tercius

D terciũ ꝓcedit᷑ ſic aug.in.vj.de trini. Siue
ſpũſſanctꝰ ſit vnitas amborũ ſiue ſanctitas
ſiue caritas.manifeſiũ ẽ ꝙ nõ ẽ aliquis du⸗
oꝛũ quo vterq; cõiungitur.ergo ſpũſſanctus eſt vnitas
patris et filij ⁊ nexus. IJtem aug.in eodẽ.ſpirituſſan⸗
ctus cõmune ẽ aliquid patris ⁊ filij quicquid ẽ illud.at
ipᷣa cõmunio cõſubſtãtialis eſt et coeterna.⸗. Itẽ in. xv.
li.de trini.ſpũſſanctus qui eſtmunis ambobus:id vo
catur ꝓpꝛie quod eſt amboꝝ ↄmune.ex hoc relinquitur
iße ſpirituſſanctꝰ ẽ nexus et vnio patris.¶ Itẽ amoꝛ
ẽ copula amãtis et amati.ſi ergo ſpirituſſanctus amor
? patris et filij:boc eſt amoꝛ quẽ habet pateꝛ ad filinʒ ⁊
filius ad patrẽ.relinquitur ꝙ ſpirituſſanctus ẽ nexus
et vnio patris ad filiu. aũt ita ſit hiero.ſuꝑ.xiiij. pᷣs.
dicit. ſpirituſſanctus amoꝛ ẽ ⁊ dilectio quã habet in fili
um ⁊? filius ĩ patrem. Contra. cuz ſpirituſſanctus ſit
vnitas amboꝛũ. aut dicitur vnitas eẽntialiter. aut peꝛſo
naliter aut notionaliter. dicitur vnitas eẽntialiter
quia vnitas iſia amboꝝ eſt relata ad ambos ad prem
ſcʒ et filiũ.vnitas aũt eentialis nõ eſt relata. Nec dicit᷑
ꝑſonaliteꝛ.quia ambo nõ ſunt vna perſona. Nec notio
naliter. quia vnitas que ẽ ipe ſpirituſſanctus.nõ eſt ipᷣa
notio que eſt ſpiratio cõmunis patri et filio. immo no⸗
tio ſpirituſſancti que eſt pceſſio ſe habet per oppoſitõʒ
ad illam. Relinquitur igitur ꝙ nullo modo eſt commu
nio patris et filij ip̃e ſpirituſſanctus.4! Itẽ pater 2 filiꝰ
ſeipis ↄiũgunt᷑.ergo nõ ↄiungunt᷑ vel ↄnectunt᷑ ſpũſcto
Itẽ omne viũgens tenet rõem medij ñ extremi.ſ̊ nul⸗
lum ꝓcedens ab aliquibo tenet rõem medij bᷣ extremi. ẽK
nullu ꝓcedẽs põt eẽ mediũ ↄiũgẽs.inq;tum hmõi. Cũ
&ſpirituſſanctus inqtum hmõi ſit ꝓcedẽs a patre et fi⸗

lio:nõ ẽ vinculũ vel nerus ↄiungẽs patrẽ et filiũ. Re

ſpõſio dm. ꝙ ſpũſſanctus ? vinculi et nexus ſiue com⸗
munio patris et filij et hboc multiplici rõe. pꝛimo ga eſt
amoꝛ ꝓcedens a patre ⁊ filio coĩter et vno mõ.amoꝛ at
nexus ẽ et vinculum amantiũ. Secundo quia exit a pa
tre et filio in vnitate ſubſtãtie cũ patre et filio. q ñ poſ
ſet eẽ niſi eadẽ eẽt vna ſubſtãtia patris et filij. et iõ oſten
dit vnitatẽ ſubſtãtie patris filij. vñ aug.i. xv. de trini.
Caritas qua pater diligit filiũ et filius patrẽ: ineffabi
lẽ cõmunioneʒ demõſtrat amboꝝ. Tercio qꝛ exit a pr̃e
⁊ filio ꝑ eandẽ hiĩtudinẽ et relatoem ſiue notionẽ q̃ ẽ cõ⸗
mũis ſpiratio. Quarta rõ ẽ.quia ipe ſpũſſanctꝰ ẽ vnio

ſiue cõmunio ꝑ quã nos vnimur deo cõicamꝰipᷣaʒ ſũ⸗

Qiar⸗ 9 84 K. ne) pi nt ſ.
Qc 3 4 vne NTrr † g

xluij.

mã bonitatẽ ⁊ ipᷣ̃a bona diuina.ipᷣe em̃ amoꝛ ẽ.amoꝛ at᷑
ẽ pꝛimũ donũ.quicquid aũt donat᷑ ꝓprio amoꝛe donatur
et iõ qꝛ ipo oĩa nobis donant᷑.ꝑ ipᷣm dr̃ cõmunio q̃tuor
modis. dẽ coĩo ſiue vnio vel nexꝰ pris ⁊ filij effectiue.
ga ei attribuit᷑ effectꝰvnionis ſiue coĩonis dei ad nos.
Relatiue qꝛ ie refertur ao pr̃em et filiũ rõe vniꝰhabi
tudinis vel relatõis q̃ ẽ cõmunis ſpiratio ſᷣm quã ẽ ab
illis. Oſtenſiue quia ipᷣe oñdit vnã et eandẽ ſi ubſtatiaz
eẽ pr̃is et filij q̃ſi foꝛmaliter:qꝛ ipᷣe eſt amoꝛ prio et filij.
Rñdendũ igitur ad obiecta. Ad pᷣmũ dom.ꝙ vnitas
am boꝝ dr tripliciter.pꝛimo mõ intrãſitiue.vt ſit ſenſꝰ
vuitas am boꝝ.i.vnitas q̃ ẽ ambo:⁊ hec ẽ eẽntia.Secũ
to mõ dr̃ vnitas am boꝝ ⁊ vnitas q ẽ i ambobo.hecẽ no
tionalis cõmunis ſpiratio.Tercõ mõ vnitas ab ambo
bus hec ẽ ꝑſonalis.ſ.ſpũſſancti.Ad ſecũdũ dom. ꝙ cũ
dr̃ pr et filius ↄiũgunt᷑ ſeipᷣis. intelligit᷑ ̊ qꝛ ſua eẽntia
ſunt vnũ. It cũ dĩ ↄiũgunt᷑:h̊ pt intelligi triplicit᷑.ſua
cõi natura:vel ſua cõi hitudine.ſ.ſpiratòe.vel ſuo cõi p
cedẽte.ſ.amoꝛe ꝗẽ ſpũſſanctus:et ex ̊ pʒ ſolutio.q Zid
aliud dõm.ꝙ amor aliqͥꝝ duoꝝ pt᷑ dupłr ↄſiderari.pꝛi
mo vt exit ab illis:⁊ ſic ↄſiderat᷑ vt ꝓcedens et vt extre⸗
mũ.Alio mõ vt ẽ ĩ illis:et ſic ↄſiderat᷑ vt ſpũale rinculũ
et copula q̊ vniunt᷑ affectꝰamãtiũ. Scom ꝗ̊ hũc moduʒ
ipᷣe ſpũſſcẽs vno mõ ẽ vt extremũ:alio mõ vt mediũ pa
tris et filij.

Articulꝰ?quartꝰ

Irca quartũ ꝓcedit᷑ ſic.cũ tria ſunt pꝛĩcipia
ĩ hoĩe:nat᷑a rõ ẽ volũtas. cũ in diuĩs ſit vna
ꝓceſſio ſiue pductio ꝑ modũ nature.ſ.ꝓceſ⸗
ſio filij. Alia ꝑ modũ volũtatis.ſ.ꝓductioſi puſſeti. ᷓ dz
eẽ tcia ꝑ modũ rõis.vł q̃re ñ:digniꝰeĩ qð ſit int oẽs vi⸗
res aie ẽ rõ.ſi ò̊ digniꝰẽ ĩ imagĩe creata:magis dʒ apta
ri ⁊ poni ĩ imagie increata.ſi ponit᷑ ibi ꝓductõ ꝑ modũ
volũtatis ⁊ nature:multofoꝛtiꝰdʒ ibi poni ⁊ ẽ ibi ꝓdu⸗
ctio rõis:ꝑ hãc eĩ magis aſſilat᷑ deo. Cõtra.ꝓductio
dr ꝓ modũ motꝰ:p᷑ oĩs motꝰẽ violẽtꝰ:vel naturał:vł vo
lũtariꝰ. Et violẽtus ꝗdã diuĩs aptari nõ pt.qꝛẽ ĩ re ſo⸗

lũ q trahbit᷑ in aliena ptatẽ.ꝗ̊ ſolũmõ aptabit᷑ diuis vo⸗

lũtariꝰ nat᷑alis.qᷓ nõ erit ponẽ ĩ o niſi ꝓductõʒ volũ
tariã ⁊ naturalẽ. Solutio dðm.ꝙ ibi ẽ ꝓductõ ꝑ mo
dũ rõis:p̊ ñ alið a ꝓductõe natali.ĩ diuĩs eĩ ñ apta? ꝓ⸗
ductio cuiuſq; nate:ᷣ nate dignioꝛis q̃ẽ rõnał nat᷑a q̃
ẽ imago di.nec dr ibi geneꝛatõ ſᷣm quẽcũq; modũ.ſᷣ̊ ſᷣm
ꝙ ĩtelligẽtia a mẽte ꝓcedit q̃ ẽ pᷣma ꝓductio nat᷑e rõnatł
GB pʒ ꝑ aug.ꝗ diẽ generatõʒ filij ꝑ ꝓductõez ĩtelligẽtie
a mẽte itelligi.⁊ ꝓductõeʒ ſpũſſcti i ꝓductõe amoꝛis ab
vtroq;:ĩtelligẽtia videlʒ ⁊ mẽte. Sʒ. ꝓductio ꝑ modum
intelligẽtie ẽ ꝑ modũ rõis:qð pʒ.qꝛ ꝓductõ filij ẽ ꝓdu⸗
ctio vᷣbi mẽtał qð idẽ ẽ ꝙ intelligẽtia.Eadẽ ̊ ẽ ꝓductõ
nature rõnalis.qꝛ ẽ ꝓductõ nature rõnalis.

Membꝛeum quartum

Onſequẽter q̃rit᷑a q ſit ꝓceſſio ſpũſſcti et᷑⸗
na.iAã greci negãt eã eẽ a filio:⁊ dicũt ſo
lũ a pr̃e ſpm̃ſcẽm ꝓcedẽ. Et ad ̊ inducũt
auẽtes ⁊ rões.ſ.ad ↄfirmatõeʒ ſui erroꝛis
pᷣmo auẽte ioh̊.dam̃.ĩ.j.li.ſniaꝝ.ſpũſſcts vtꝰ ẽ ſctifica⸗
ta a pr̃e ĩdiſtant᷑ ꝓcedẽs ⁊ ĩ filio regeſeens.ꝗ ſpũſſcts ẽ a
pr̃e ĩ filiũ.i & ẽ a filio.¶ Itẽ idẽ ĩ eoð.filiũ diciꝰ pris ſi⸗
liũ.⁊ ꝓcedẽ diciꝰa pꝛe ſpmſctjm.filij ᷣo ſpm̃ diciꝰſctm.ñ
tñ a filio ꝓcedẽ dicimꝰ.¶ It dyo.ex ĩmatiali ⁊ ĩꝑtibili
bono coꝛdialia boĩtatis exoꝛta ſũt luĩa.2 ab ea q̃ ab ipo

⁊ i ſeipᷣis adiuicẽ coetne pullulatõis rmãſer̃t ĩreceſſibi

lia.ex q̃ auẽte volũt dicẽ.ꝙ filiꝰ⁊ ſpũſſctẽs ꝓcedũt a pr̃e
ita ꝙ neut ab alio.¶ It dyo.filiꝰ⁊ ſpũſſcts ſũt q̃i diuĩa

ſemiu vł q́i floꝛes ⁊ qi luia ſuꝑ eẽntialia ea ſumimꝰ. q̃li

ter aũt ſint:nec intelligẽ nec vere dicẽ pſſumus. volũt ꝗS
dicẽ·ꝙ filiꝰ ſpũſſcts ſũt q̃i duo riuuli a pꝛe ꝓcedẽtes.
ita ꝙ neuter ab alio.¶ Itẽ greg. theologus in ſermone

&æ ſpirituſancto.ſicut radij ſolaris lumis ab ipᷣo ꝓcedẽ
tis non ſeꝑant᷑ nec abinuicẽ abſcindunt᷑ et vſq; ad nos
luĩs emittũt claritatẽ.eodẽ mõ filius et ſpũſſanctus ge
minꝰ pr̃is radius vſq; ad nos miſeꝛũt lumẽ claꝛitatis et
patri ſunt ↄiũcti.ex quibo auctoꝛitatibo arguũt ꝙ neut
pcedit ab alio vᷣ vterq; ꝓcedit a patre.. Itẽ obijciüt &
nõ inuenitur in euẽgelio ꝙ ſpũſſanctus ꝓcedat a filio.
ſed ſolum ꝙ ꝓcedit a pr̃e.ioh.xvj.vbi fides integra vti⸗
net᷑ · ꝓpterea ñẽ aliquo mõ dom nec credẽdũ ꝙ ſpuſſan
ctus. pcedata filio. ¶ Iẽ nõ ẽ expꝛeſſum in pꝛicipalibus
quatuoꝛ cilijs que apud illos celebrata ſunt. in quibꝰ
ſubiũgunt᷑ anathemata.vt nulli de trinitatis fide aliuo
docere vel pdicare ꝙᷓ ibi ↄtineat᷑ liceat.Elñ arguũt nos
anathematis reos.qꝛ quicũqʒ ſpiritumſanctũ a filio ꝓ⸗
cedere inquiũt:adduũt.¶ SIeẽ obijtiũt.qꝛ nõ cõtinet᷑ ĩ ſim
bolis.maxime in illo quẽ ſcripſit leo papa in tabula ar
gẽtea poſt altare beati pauli apli.nec etiã ĩ ſimbolo ꝗð
cantat᷑ in miſſa qð fuit in miceno cõcilio.in cuiꝰfine ſub
iũctũ ẽ:qui aliud docuerit vel aliter pᷣdicauerit:a nathe⸗
ma ſit. ¶ Itẽ obijtiũt. vñ hñt illð latini qdð nec a ſcriptu
ra nec a cõcilijs nec a ſimbolis. Si dicat᷑ ꝙ babeãt ꝑre
uelatõem: ̊ cũ deus velit oẽs ſaluos fieri.et ad agnitõ
nẽ veritatis venire:q̃re nõ fuerũt ep̃i coꝝ cõuocati cuʒ
h adderet᷑ ſimbolo fidei. Itẽ ꝑ rões videt᷑ idẽ oſtendi
Mã cõſtans ẽ ꝙ potẽtia cognitiua põt egredi in actũ ſu
um nõ egrediẽte motiua in actũ ſun.et ecõuerſo potẽtia
motiua põt egredi in actũ ſuũ nõ egrediẽte cognitiua ĩ
actũ ſuũ.quia volũtas libera ẽ:et io nulli alij aſtricta ẽ
ſi aũt libera ẽ:egrediatur ĩ actũ ſuũ libere nõ depẽdens
a cognitiua qᷓ pꝛius egrediatuꝛ in actũ ſuũ.cũ aliqñ ꝑ il
luminatõem rois egrediat᷑ motiua in actũ ſuũ:nõ tñ H
ẽneceſſariũ.cũ g̊ ſumma libertas ſit ĩ dro et egreſſio ſit
duplex. egreſſio in velle ⁊ egreſſio ĩ cognoſcere. egreſſio:
in velle ẽ quã cõcomitat᷑ ꝓceſſio ſpũſſancti a pre.⁊ egreſ
ſio in cognoſcere quam cõcomitatur geneꝛatõ filij a pẽe
Gnõ depedent ab inuicẽ eẽ filij a pr̃e ⁊ eẽ ſpũſſancti a pa
tre. ſic & vterq; ꝓcedit ꝙ neuteꝛ ꝓcedit ab alio.. YRẽ. ꝓce
dere ẽ ab aliquo in aliquid.cũ ꝗ̊ ſpũſſanctꝰ ꝓcedat eter⸗
naliter ab aliquo: ꝓcedit et in aliquid.Sʒ.xvj.ioh.dẽ
ꝙ ꝓcedit a pꝛe.querit᷑ &̊ in ꝗd nõ ẽ inuenire niſi filium.
quia nõ ꝓcedit in ſeip̃ᷣm. ꝓcedit igr a pr̃e in filiũ.nõ er⸗
o ꝓcedita filio.¶ Itẽ ſi pcedit a filio:qrit᷑ in qa: nõ in
zipm.g in ꝓrem.quia nõ ẽ ibi alius.ergo /ꝓcedit a filio
in pr̃em. p recipit a filio qð ẽ falſum et inconueniẽe:
cũ ipᷣe ſit pꝛimus fons pꝛimũ pꝛineipiũ.q Itẽ ad hebre
os.j.apłus cõꝑat generatõem filij a patre generationi:
ſplẽdoꝛis a luce.q̊ ſimili rõe poterit cõꝑari ꝓceſſio ſpiꝛi
tuſſancti ꝓceſſioni caloꝛis a ſole. Si caloꝛ nõ dĩ ꝓce⸗
dẽ a ſplendoꝛe ſeo ſolũ a ſole:ſpũſſanctꝰ nõ dʒ dici ꝓce⸗
dere a filio h̊ ſolũ a pr̃e.¶ Itẽ filiꝰẽ a pꝛe vt verbũ a di⸗
cẽte.ſpũſſanctus a patre vt ſpiritus a ſpirante.ẽ ſiliter
nec ſpũſſanctus ꝓcedit a filio ſᷣ̊ ſolũ a pr̃e. Z

Contra. xv. ioß.

Cum venerit ſpirituſſanctus quẽ ego mittã vohis a pr̃e
ſpũſſanctus mittit᷑ a filio.ſᷣ qui mitt᷑ ab ab aliquo:
ꝓcedit ab eo.̊ ſpũſſanctus ꝓcedit a filio.¶ Itẽ ioh. xvj
loquet᷑ a ſemetip̃o ſ̊ quecũq; audiet loquet᷑ ⁊c. Su
per h̊ dicit aug:cur nõ credamꝰꝙ a filio ꝓcedat ſpũſſan
ctus.cũ ſimiliter ab eo loquat᷑.i¶ Itẽ ibidẽ. Ille me cla⸗
rificabit qꝛ de meo accipiet.ſᷣ cõſtat ꝙ nõ accipiet ab eo
creatũ:quid ̊ᷓ ab eo accipiet ? increatũ.igit᷑ donuʒ acci⸗
pit ab eo.ſʒ idẽ ẽ eẽ et eẽ donũ. accipiet ab eo eẽ.ᷣ pce

dit a filio.¶ Suꝑ illud de/meo accipiet Joh.criſo.i.de

mea cognitõe.ſʒ a quocũqʒ accipiet cognitõem ſpũſſan⸗
ctus.ab eodẽ accipit eẽntiam: habʒ eẽ ſiue eẽntiã a fi⸗
lio ergo ꝓcedit ab ipᷣo. Itẽ aug.ſuꝑ.xvj.ioh.quecũqʒ
audiet loquet᷑.cuxr nõ credimꝰ ꝙ de filio/ꝓcedit ſpũſſan⸗

ctus.cũ ſit filij ſpũs.ſi em̃ ab eo nõ ꝓcedẽt.nõ poſt rſur
rectõem ſe repñtans diſcipulis inſufflaſſet eis dicẽs.ac

cipite ſpiritũſanctũ.iohᷣ.xx.quid em̃ aliud ſignifſicat ni⸗
ſi ꝙ ꝓcedit ſpũſſanctus de ipo.¶¶ Itẽ. v.marci. ego ſenſi
de me virtutẽ exiſſe. Aug.noĩe virtutis ſpũſſanctꝰ intel
ligit᷑. Et.j.luẽ. virtus altiſſimi obumbrabit tibi.et vlti⸗
mo.ſedete ĩ ciuitate donec induamini viꝛtute ð alto.er
go ſpũſſanctus erit et ꝓcedit a filio. Stẽ ſunt alie aucto
ritates plures doctoꝝ grecoꝝ. anaſtaſij. didini.cirilli.
ioh.criſo.ĩ ſenteñ.di.xj. Itẽ idẽ oñdit᷑ ꝑ rões.ſupo⸗
ſita hac ꝓpoſitõe ꝙ oĩs amoꝛ ꝓcedat ab amante.cũ ſpi⸗
rituſſanctus ſit amoꝛ filij quo filius amat patrẽ.qᷓ ſpiri
tuſſanctus /ꝓcedit a filio.¶ Item ſi due ꝑſone immedia
te ꝓcederent a patre.ita ꝙ nõ vna ab alia:cũ ex ꝑte pa⸗
tuis nõ ſit niſi vnus exiſtentie modus.oĩno idẽ modꝰeſſʒ
exeũdi duaꝝ ꝑſonaꝝ a pr̃e.ergo ſi vna exiſieret ꝑ mo⸗

dũ generatois:et alia.vtraq; ergo eẽt filius. et ſi vna ee·

ſet verbũ et alia.ergo cũ vnicuʒ ſit verbum ſumme pfe⸗
ctũ adducendũ oĩa:nugatio eſſet in pr̃e ſi ꝓtuliſſet vbũ
aliud.relinquitur igit᷑ ꝙ nõ põt poni ꝙ due ꝑſoue pce⸗
dant a pre:ita ; neutra ab alia ꝓcedit. igit᷑ vel filius a
ſpirituſancto.vel ſpirituſſanctꝰa filio.ſʒ nõ filius a ſpi
rituſancto.ꝗ ſpirituſſanctus ꝓcedit a filio.¶ Itẽ ſi ꝓce⸗
derent due ab vna.ita ꝙ neutra ab altera: nõ eẽt ſůma
germanitas vel ↄueniẽtia. ergo nec ſummus amoꝛ qð
ẽ incõueniẽs.i¶ Itẽ ſi due ꝑſone ꝓcedunt immediate ab
vna.aut ꝓcedunt ſᷣm vnũ modũ:vei m aliũ et aliũ.Si
ſᷣm modũ vnũ.q ſi vna ẽ filius et alia.Su ſm aliũ ⁊ ali
um modũ:tũc penitus inter eas nulla erit germanitas
vel cõuenientia ꝑſonalis habitudinis.quia ᷣm illũ mo
dũ nũqᷓ; adinuicẽ referent᷑ qdð ẽ incõueniens. Relinqui
tur ꝙ li due ꝑſone ꝓcedunt ab vna ita ꝗ vna ꝓcedat ab
vna lꝗla:et alia vcedit ab vna cũ alia.¶ Itẽ in imagine
trinitatis create ẽ amoꝛ. nõ ſolũ ꝓcedẽs a mẽte:ſʒ a mẽ⸗
te ⁊ noticia.ergo ſimiliter in trinitate increata ſpirituſ
ſanctus nõ ſolu ꝓcedit a pr̃e:ſʒ a pr̃e et filio.¶ Ytẽ gal.
iiij. miſit de ſpiritũ ſilij. vn bene dẽ ſpũs filij.ſIʒ que ẽ ha⸗
bitudo hic notata:ↄſ:ãs ẽ ꝙ habitudo genitiui dicit ba
bitudinẽ in potẽtia rõe gignentis ad genitũ.ſj ſi dicere⸗
tur ſpũſſanctus a filio: bec ppoſitio a.notaret oꝛigineʒ
ergo cũ magis pꝛie dicatur ꝙ ſpũſſanctus babet oꝛigi⸗
nẽ a filio ᷓ generatõem. adbuc magis ꝓpꝛie dicet ſpuſ⸗
ſanctus a filio q; ſpiritus filij.

BGolutio. dicendum.

ꝙ ꝓcedere dr dupliciter. Vno mõ dr ꝓcedere ĩ motu lo
cali.qui motus ab aliquo in aliquid. Alio mõ dỹ ꝓce⸗
dere in exitu creati a cã vel motus a mouente.ᷣm pmnʒ
modũ ꝓcedere requirit duplicẽ terminũ a quo et in que
Fᷣm modũ ſecundũ nõ requirit niſi vnũ.ſ.a quo.vnde ⁊
ſm hos duos modos põt trãſſumiad ꝓceſſionẽ ſpũſſan
cti verbũ ꝓcedendi.greci pᷣo verbũ ꝓcedendi tranſtule⸗/
rũt a motu locali. vñ ꝓceſſionẽ ſpirituſſancti eternã in⸗
tellexeꝛũt ab aliquo in aliquẽ.et iõ ſm bunc modũ non
ↄceſſerũt ꝙ ꝓcedẽet ſpũſſanctus a filio in patrẽ. qð nõẽ
lIncõueniẽs:cũ in ipo patre ſit rõ pꝛimi pꝛincipij⁊ nibil
habeat pr a filio.ſi aũt diceret᷑ ꝙ ꝓcederet a filio in pa
trem: videretur pater aliquid habere a filio: ſʒ cõceſſe⸗
rũt q; ꝓcedat a patre in filiũ.in quo oñditur ꝙ eſt amoꝛ
patris ad ſiliũ.et etiã inſinuat᷑ q; filius babet eſſe a pa⸗
tre. Latini vpᷣo trãſſumũt vᷣbũ ꝓcedendi ab exitu ſiue.p/
ceſſu tanti a cã. VUnde dicunt ꝙ ꝓcedere ẽ ab aliquo exi
re.quis nõ in aliquẽ ſᷣm ꝙ dicit a mẽte ⁊ noticia ꝓcedẽ
amoꝛ. ꝙᷓuis nõ intelligitur in aliquid.⁊ ſm bũcmoduʒ
dicũt latini q ſpirituſſanctus ꝓcedit a patre⁊ ſilio.qa
exit ab vtꝛoq; velut amoꝛ a noticia et mente.⁊ ꝑ boc pa
tet rũſio ad auctoꝛitates Jo. dam̃.nã ip̃i accipit ꝓcedẽ
Fm pꝛimũ modũ.ql Ad auctoꝛitates vᷣo dyo. et grego.
ddᷣm ꝙ cũ dicuntuꝛ eterne pullulatões vel duo lumina:
vel duo ſemina vel duo radij filius et ſpirituſſanctus a
patre:nõ negatur pen hoc ꝙ vnus.ſ.ſpiꝛituſſanctus ni
habeat oꝛiginẽ ab alio.videlicʒ aſfilio:ſed ꝑ h inſinuat

Pad (" e 8 Cicf r ts en

FrS ſ

npevtku
ſinn⸗
Rdſcn
(lereſt
tio
Ceni did
ſopepon
clionoe
innip⸗
mvoibi⸗
Rache
ſehuten
8 Gy
ſicreſe
olnerro
ſiſtenatn
per⸗
enino
Nutmrti
hantigl
Inlonde
Gien A
wonete
ſulvertch
ſariſpſnte
nece⸗
dopoſin
batalato
ducialit g
noſeebe
ſtti noͤe⸗
ntſose
rödobi
Gehanpii
Kofnne⸗

znöfliuntß
lo eſe⸗
ar hö tiſe⸗
mnubsons
Nümmecſtet⸗
noliüertlüg
Gfndüni
entgenmnin
guiafntliw
iens Raimni
bna peecht⸗
Neininege
mereigo nin
tam ſpriu’
ſ Ngtl.
hewetbe⸗
tiudekte

iſidtee

orne cigin
matahnag

lninn;⸗
Monini r
entefnſn
iagiotns
ſAco
ceſſcihie
nlinnht
nmtmni
urnhin
ifi
ungnbi
nftoinß
ſrhcſe
ngetcne
betcſeeft
bPenuſieß
lebclvoe
hontpe
nbienaif
aen ſlog
tnte ſen
antpth⸗
groht⸗
oolnnm
pmj
ſnmn .

Nueſtio

in pr̃e ratõ pᷣme oꝛigis ⁊ pᷣmi pᷣncipij: duplex modus
emanatõis vel exitꝰa pᷣmo pᷣncipio pre.vnꝰaↄueniens fi

lio qui fluit ꝑ generatõez alius ſpũiſcto qni fluit ꝑ pꝛo

ceſſionẽ.i Aid ſextũ reſpõdendũ ᷣm aug.in.v.li.æ tꝛi.
Cur filiꝰdirit te pfe ꝓcedit ſi de pr̃e ⁊ filio ꝓcedit ſpi⸗
rituſſetus.niſiqꝛ ſolet ad euʒ referri etiã ꝙ ipᷣius eſt de
quo ipe eſt ſic ipe Joh.dicit mea doctrina non ẽ mea:ᷣ
eins qui miſit me.ſi &̊ hic intelligit᷑ eiꝰdoctrina quã tñ
nõ dixit eſſe ſuã ſ̊ pris: quaãtomagis illic intelligẽdꝰ ẽ

ſpũs de ipo pcedẽ vbi ait de pr̃e peedit:vt nõ diceret ꝭ
me nõ ꝓcedit. Quapꝛopt᷑ ꝗ pt intelligè in eo qð ait ſili⸗
us Yobhᷣ. v. Sic pr habet vitã in ſemetipo:ſic dedit? fi⸗
lio vitã habẽ in ſemetipo.intelligat etiam ſiẽ babʒ in ſe
ipo pr vt ð illo ꝓcedat ſpũſſctus:ſic dedit filio vt ð ĩo
eti ꝓcedat ſpũſſctus.¶ Ad ſeptimũ rñdendũ ſᷣm aug.

Rak. aliud eſt addẽ ↄtrariũ ſᷣm ꝙ; dicit᷑ pᷣmo ad gał.

ni aliud eusgeliʒauerit vobis anathema ſit. Uñ do⸗
cere aliud ẽ docẽ ↄtrariũ.nõ dirit aplus ſi ꝗs addide

rit qꝛ ſibi piudicaret qui ait.j.the.iij.Cupiebat ad eos

renire vt ſuppleꝛet q illoꝝ fidei dæerat.ſ̊ qui ſupplet qðʒ
minꝰerat:addit.nõ qð inerat tollit. Scom hunc ̊ᷣmo

dũ dicẽduʒ ẽ.ꝙ latini addẽtes qð verũ erat ſpim̃ſctm/p
cedere a filio in ↄcilijs ⁊ etiã ſim bolũ:nõ alið pᷣdicaue⸗

runt.i.ↄtrariũ: ſ̊ veritatẽ iner plicatã expᷣſſerũt.¶ Ad

octauũ dicẽdũ q; ex h̊ ꝙ nõ ↄtinet᷑ in ſimbolo qð ſcpᷣſit

leo papa.nec etiã in illo qð cãtat᷑ imiſſa ſiue niceno cõ⸗

cilio:nõ ẽ aꝛgumẽtũ ꝙ nõ ẽ dicẽduzʒ:qꝛ ſicut dic Anſeł.
in li.de ꝓceſſione ſpũſſct᷑i.nõ oĩa qͥ credẽ ⁊ ↄfiteri debe⸗

mus ibi dicta ſũt.i 26 em̃ ibi dicit᷑ dñjm ad infernũ de

ſcendiſſe qð tñ coĩter credimꝰ.q. Ad nonũ dicenduʒ q;
ↄſequit᷑ ex fide ⁊ ex vᷣbis ſcripture.ſ.euãgelij ſic ſup oſtẽ
ſum ẽ. Vñ dic Anſel.in li.de pceſſione ſpũſſcti. Si er⸗
roꝛ ẽ credẽ de filio ſpũſſcti ꝓceſſionẽ.ipᷣa diuina auẽtas
nos in erroꝛẽ inducit:cũ ⁊ illa ex ꝗbo ſequit᷑ ꝓceſſio ⁊ q̃
illã ſeeuũt᷑ nos docet.nec alicubi aut illa negat aut ꝙ il
li repugnat aliquo mõ ꝓnũciet.Si ꝗ̊ qꝛ nuſqᷓᷓ eã diuia
ꝓfert auẽtas ideo nõ ẽ diceudũ: dicat᷑ ſilꝛ qꝛ nuſqᷓ illã
negat nec aliqꝗd dicit qð repugnet.s ideo nõ eẽ negãdũ
dicimꝰem̃ ꝙ latis illã affirmat cũ illa aſſerit vñ pbat᷑.
nullo mõ aliꝗd ſignificat vñ neget᷑.¶ Ad cimũ di⸗
cendũ ſᷣm Anſetł.in eodeʒ li.Si qrit᷑ cur factũ ſit.dici⸗
mus ꝙ ncce erat ꝓpter quoſdã minꝰintelligẽtes qui nõ
aiaduertebãt ĩ illł qᷓ vniueꝛſa credit eccłia ↄtineꝛi.ex his
ſequi ſpm̃ſctm de filio ꝓcedẽ.ne foꝛte h̊ credẽ dubitarẽt
qð ꝙᷓ neceſſariuz fuit:ꝑ illos qui h̊ negant.qꝛ ĩ illo ſim
bolo poſitũ nõ eſt:cognoſcimꝰ.qm igit ⁊ nccitas coge⸗
bat ⁊ ratõ nulla ꝓhibeat:⁊ vera fides h̊ admittebat:fi
ducialit᷑ aſſeruit latinitas qdð ↄfitẽduʒ ⁊ credẽduʒ eſſe
2gnoſcebat.¶¶ oũt qrit᷑ qre hͥ grecoꝝ ecclie cõſenſu
factũ nõ ẽ. Rñdemꝰ.qꝛ nimis eꝛat latinis difficile gꝛe⸗
coꝝ epos ad ↄſulẽduʒ de hac re colligẽ.nec erat neceſſe
vñ nõ dubitabãt in qſtionẽ adducẽ. Que em̃ eccłia eſt
que ꝑ amplitudinẽ vniꝰregni dilatat᷑.cui non liceat ali
quiꝰ ſm rectã fidẽ ↄſtituẽ:qð in ↄuentu ꝓpli vtilit lega
tur aut cantet᷑:quãto magis licuit romanis h̊ ↄſtanter
ꝓpferre in quo gentes ⁊ oia regna que latinis vtunt᷑ lit⸗
teris pariter ↄcoꝛdãt. Ad duodecimũ dicendũ.ꝙ eſt
Abare potentiã ↄgnitiuã motiue.vt ↄꝑet᷑ ſm actum vel
ſm habitũ.ſi ↄꝑet᷑ pm actuʒ:nõ neceſſario oꝛdinat᷑ vna
ad aliã.ĩmo vtraq; põt exire in actũ ſuũ ſine alteꝛa.Si
do ppetur ſm babitũ: inqᷓtuʒ egrediet in actũ natura⸗
liter oꝛdinat potetia ↄgnitiua ad motiuã vt pᷣncipium
eius.qꝛ ad hoc ꝙ ipa noticia egrediat᷑ in actuʒ:neceſſe
eſt ßeriſt habitu ognitiue. ad hoc em ꝙ motina poten⸗
tia egrediat᷑ in actũ ſuũ ꝙ eſt velle bonu: neceſſe? ꝙ ſit
actu vel habitu pᷣcognitũ ipᷣm bonũ.⸗ qꝛ in doo quicqꝗd

eſtẽ actu:nõ differt habitꝰ ab actu. vnde eadẽ eſt ratò ‚
habitu 2 actu. Oꝛdine igit᷑ nature egreſſio ꝑ modũ vo⸗

luntatis q eſt ꝓceſſio ſpuſſancti habet velut ſui oꝛiginẽ
egreſſionẽ que eſt ꝑ modum ↄgnitõis q ẽ generatõ filij.

5% 6 %

Xxliij.

Ex quo relinquit᷑. ꝙ ipe ſpũſſers eſi a ꝑpr̃e ⁊ filio:velut
a mẽte ? intelligẽtia amoꝛ.tñ ſoncti ꝗ ſm ea q̃ ſin nos
& diuinis loquutur aliqñ accipiũt ꝑatoneʒ ↄgnitiue
⁊ motiue ſᷣm actũ expᷣmendũ.qꝛ ſicut a potẽtia mentis
eſt dupler exitus.ognitõis volũtatis:ita ⁊ a patꝛe eſt
dupler exitus. generatõis filij ? ꝓceſſionis ſpuſſaneti.
⁊ m hũc modu loquẽdi nõ expᷣmit᷑ ꝙ ſpũſſcts ꝓcedat
a filio. Aliquãdo aceipiũt ↄꝑatõezʒ ſᷣm habitũ inꝙtum
refert᷑ ad actuʒ.⁊ tũc oſtẽdit᷑ ? expᷣmit᷑ oꝛdo nature.qui
eſt in hoc:qꝙ filius a pr̃e ⁊ ſpũſſetus ab vtroq;. velut in
telligẽtia que ẽ ꝑ modũ ↄgnitõis a mente:⁊ amoꝛ ꝑ mo
dum volũtatis ab intelligentia ⁊ mente.¶. Ad tredeci⸗
mum dicendũ.ꝙ verbũ ꝓcedendi poteſt tranſſumi ad
diuĩa duplicit.ab exitu cauſati a cauſa ſiue ꝓceſſione:
⁊ hoc modo nõ dicit verbum ꝓcedendi niſi exiſtum ab
alio non in aliquid.⁊ hoc modo cõuenit pꝓceſſioni eter⸗
ne ſpũſſancti.Ael poteſt tꝛanſſumi a motu locali:⁊ tũc
Dicit velut motum ab aliquo ĩ aliquid.⁊ hoc modo cõ/
uenit ꝓceſſioni ſpũſſancti tꝑali.que intelligit᷑ ꝓceſſio
ſpũſſancti a patre ⁊ filio ad ſanctificãduʒ creaturam.
1 Ad quindecimũ ſᷣm Anſel.in li.de pꝛoceſſione ſpũlſ⸗
ſuncti.dicunt greci ꝙ ſicut caloꝛ ⁊ ſplendoꝛ pꝛocedũt a
ſole.ita ꝙ; neuter ab altero:ita filius ⁊ ſpũſſctus pñt eẽ
de patre vt neuter ſit ab altero.ſed ſi ita eſt:vnde habẽt
qui hoc dicunt.qꝙ ſpiritũſctm oſitentur eſſe filij: ⁊ filiũ
negant eſſe ſpũſſancti.iQam ſicut nulla ratio admittit
vt ſplendoꝛ ſit caloꝛ aut caloꝛ ſplendoꝛ: ita nec patitur
veritas vt ſpũſſctus magis ſit ſilij qᷓ filius ſpũſſancti.
NQuapꝛopter ſi negare nõ audent ſpiritũſctm eſſe filij.
negent filium ⁊ ſpiritũſctẽm ita pariter eſſe de ſolo pre:
ſicut ſunt caloꝛ ⁊ ſplendoꝛ de vno ſole.4. Ad vltimum
vo dicendũ.q; eſt verbuʒ interius⁊ eſt verbũ exterius:
7 ſpũs interioꝛ ⁊ ſpũs exterioꝛ.poteſt igit᷑ fieri ↄꝑatio
verbi interioꝛis ad ſpiritũ ereatum interioꝛex.vt ſic co⸗
gnoſcatur ſpũs increatus qui deus eſt in diſtinctione
ꝓſonarum a patre ⁊ filio.vel poteſt fieri com ꝑatio veꝛ⸗
bi exterioꝛis ad ſpiritum exterioꝛem. Auguſſinꝰ vo et
latini faciunt comꝑatõneʒ ᷣm pꝛimum modum. Joh̊.
ðo domalſ.⁊ greci ſᷣm modum ſecũdũ.Scðm enim au⸗/
guſ.pꝛimo ẽ mens.deinde verbum ſiue cogitatio.cogi⸗
tatio enim mente ↄcepta verbum eſt:conſequẽter vᷣo ex
vtroq; ſpirat᷑ affectus amoꝛis. Scdᷣm vᷣo Joh.dama.
grecos.accipitur comꝑatio exterius ſcdᷣm hunc mo⸗
dum. pꝛimo eſt intellectus.deinde verbum.ſcʒ vox que
expꝛimit intellectum dicentis.Tercio ſpiritus ſie fla
tus qui eſt vehiculum verbi. Intellectus enim ſormat
vocem ⁊ ſpirando in ipſa voce oſtendit ſeipſum.In pꝛi
ma comꝑatione oſtenditur qualiter ſpirituſſanctus/p⸗
cedit a patre ⁊ filio. In ſcdᷣa dᷣo comꝑatione non oſten⸗
ditur ꝙ ſpirituſſanctus pꝛocedat a verbo ſiue a filio:ſᷣ
ꝙ vterq; pꝛocedat a patre.quia ergo verbum interius
verius eſt verbum qᷓ; verbuʒ exterius ſicut dicit augu.
xv.de trini.verbum quod foꝛis ſonat ſignum eſt verbi
quod intus lucet cui magis ↄpetit verbi nomen.am
illud quod pꝛofertur carnis oꝛe vox verbi eſt:ita ⁊ ſpi
ritus interioꝛ qui eſt amoꝛ verius ſpiritus eſt qᷓ; ſpiri⸗
tus exterioꝛ.⁊ etiam ſpiritualius ⁊ etiam ſimplicius.
ex hoc igitur magis debet accipi comꝑatio ad diuia ex
verbo⁊ ſpiritu interioꝛi.pꝛopterea verius latini de di⸗
uinis ãnunciant qᷓ; greci. Pꝛeterea verioꝛ eſt comꝑatio
imaginis dei que in ſola anima eſt:q; comꝑatio veſtigij
que eſt in alijs.cum latini aſſumpta comꝑatione ima⸗
ginis create:loquãtur de generatione verbi eterni 2/ p⸗
ceſſione ſpirituſſancti.greci ᷣo aſſumpta comꝑatione
veſtigij. vt ſcilicet verbi coꝛpoꝛalis verius ⁊ rectius lo⸗/
quũtur latini qᷓ; greci.Qon valent igitur rationes que
opponũtur a grecis ex comꝑatione verbi exterioꝛis et
ſpiritus exterioꝛis vehiculi ipſius verbi:aↄ ex com ꝑatõ
ne ſplendoꝛis ⁊ caloꝛis.

2Hnſequeter querit᷑ ſcᷣm quid ſit pꝛoceſ⸗
ſſo ſpuſſcti. Circa qð pꝛocedit᷑ ſic aut em
pocedit a pre 7 filio ex eo ꝙ ſunt vnum ·
ʒʒʒauuut ex eo ꝙ ſunt Differẽtes. ſi ex eo ꝙ ſũt
vnũ:ſed nõ ſunt vnũ niſi in eẽntia:ergo 2 Fm hoc eſſen
tia eſt pᷣncipin ſiue oꝛigo pꝛoceſſionis ſj puͦſſcti ergo eẽn /
tia ſpirat ſpm̃ſctm qð eſt falſuʒ ⁊ ſupꝛa impꝛobatũ. Si
vo ex eo ꝙ lunt differẽtes nõ oneniunt in aliquo: ergo
ex eo ꝙ ſunt differẽtes nõ oueniut in ſpiratõne ſpũſſcti
ſed ex ſpiratõe eſt pꝛoceſſio ſpũſſcti ergo pꝛoceſſio ſpũſ⸗
ſancti a patre ⁊ filio nõ eſt ex eo ꝙ ſunt differẽtes. eꝛgo
nulla ratõ videt᷑ eẽ quare pꝛoceſſio ſpũſſcti ſit a patre⁊
filio. ¶¶ Item obijcit pater ⁊ filius ſpirant ſpiritũſcetm
aut ergo ſcõm ꝙ deus: aut hſm ꝙ pater ⁊ filius:aut bm
ꝙ vterq; eſt ſpiratoꝛ. Si ſm q; deus: cum ſpũſſctus ſit
deus:ſpuſſctus ſpiraret ſe. Si ſᷣm ꝙ pater ⁊ filius:ſed
bm ꝙ pater generat m filius eſi genitus:ergo rato
eneratõis eẽt ratõ ſpiratõis. pꝛeterea m ꝙ pater re⸗
Eur⸗ ad filiũ m ꝙ filius refert᷑ ad patrẽ ſolum: ergo
m relatões eaſdem quibo ad ſeinuicẽ referũtur pater
7 filius:referẽt᷑ ad ſpmſctm ꝗð eſt falſuʒ. Relinquitur
igitur ꝙ nec ſᷣm ꝙ deus nec ſm ꝙ pater⁊ filius ſpirat
ſpm̃ſctm. Si vo 'm ꝙ vtriq; ↄuenit eẽ ſpiratoꝛem · Con
tra.eo ꝙ ſpirant de vtroq; dicit᷑ ſpiratoꝛ. ſicut ſupꝛa di
cebatur ꝙ pater eo ꝙ generat eſt pater: nõ eo ꝙ eſt pa⸗
ter generat. Relinquit᷑ igit᷑ ꝙ ſpirare eſt magis ratio
ei qð eſt eẽ ſpiratoꝛẽ ꝙᷓ ecouerſo.non videt᷑ ergo aliqua
ratio ſpiratõis patris ⁊ filij.ergo ne⸗ pꝛoceſſionis ſpi⸗
xituſſcti. Rñ. ſm rich.de ſancto vic.dicẽduʒ ꝗ; ſicut
maxima caritas que nõ poteſt nõ intelligi in ſũmo bo
no: neceſſario pꝛobat generatõeʒ filij a patꝛe. eſt ratõ
ipᷣius generatõis:quia opoꝛtet vt amoꝛ in alterum ten
dat ad h̊ ꝙ caritas queat ec.⁊ vbi ẽ ſũma caritas opoꝛ
tet ꝙ ſit ibi ꝑſona volens alij bonũ qð bonuʒ eſt ipe cõ⸗
municãs illi.⁊ hoc neceſſario erit m ↄmunioneʒ totiꝰ
ſubſtãtie vnde ⁊ generatõ: ita? rõ ꝓceſſionis ſpũſſcti ẽ
caritas p̃cipua. AUnde idẽ rich.de ſctᷣo vic.ſicut ĩ ſũma
caritate nõ põt deeſſe qð eſt optimuʒ: ita nec põt deeſſe
qð ẽ pᷣcipuũ.pᷣcipuũ aũt iĩ vera caritate eſi alterũ velle
diligi vt ſe. ꝙᷓdiu em iſte ab alio ſolus diligit:precipue
dulcedinis ſue delicias ſolꝰpoſſidere videt᷑. Silꝛ ⁊ aliꝰ
qᷓdiu ↄdilectũ nõ habet: pᷣcipui gaudij ↄmũione caret.
vt aũt vterqʒ poſſit iſtiꝰmodi delicias coĩcare: opoꝛtet
eos ↄdilectũ habẽ.ſ.ſpinſct᷑m. Hinc ẽ ꝙ ſicut fili dꝛ di⸗
lectus a pꝛe:ita ſpũſſctus ↄdilectꝰ.vñ magis euidenteꝛ
poſſumꝰdicere ſᷣm rich. ꝙ ſicut ratõ generatõis filij a
pr̃e eſt ſũma dilectõ:ita ratõ ꝓceſſionis ſpũſſcti eſt ↄdi
lectio. Ratõe em̃ ſũme dilectõis que intelligit᷑ ĩ ꝑſona
pr̃is eſt ratõ generatõis:ↄdilectio vᷣo ſũma q intelligit
in ꝑſonis pr̃is ⁊ filij eſt ratõ ꝓceſſionis ſpũſſcti abeis.
Vñ rich.qñũ vnꝰalteri amoꝛẽ impẽdit.⁊ ſolꝰſolum dili
git. dilectõ quidẽ eſt: ↄdilectõ nõ Guede duo ſe mu
tuo diligũt ⁊ iſtiꝰ in illũ:illiꝰ in iſtũ affectus diſcurrit.
7 quaſi ĩ diuerſa tẽdit:vtrobiq; quidẽ dilectõ eſt: ̊ ↄdi
lectio nõ eſt.Condilectõ vo eſt cum a duobo diligẽtibo
tercius ↄcoꝛditer diligit᷑ ⁊ ſocialiter amat᷑.⁊ duobo af⸗
fectus tercij amoꝛis incẽdio in vnũ ↄflatur. Ex his ita
qʒ ptz e in ipᷣa diuinitate ↄdilectõ locum nõ haberet ſi
duobo exiſtentibo tercia ꝑſona deeſſet.q Ad pꝛimũ er⸗
goobiectum dicendũ ꝙ non pꝛocedit ſpũſſctus a patre
filio ſolum ex eo ꝙ ſunt vnũ vel ex eo ꝙ ſunt differen⸗
tes:ſed ex eo ꝙ differẽtes ſunt vnũ.ex eo em̃ ſicut dicit
augu. ꝙ vnꝰ oiligens eũ qui de illo eſt:⁊ vnꝰ diligẽs eũ
a quo eſt? etiã vterq; deus:terciũ ponere neceſſe eſt ſcʒ
ipᷣm amoꝛẽ qui pꝛocedit de vtroq;.ſ.ſpm̃ſcim deũ.¶ Ad
ſecũduʒ dicendũ eodẽ modo.q; pater ⁊ filius ſpirãt ſpi
ritũſanctũ.non ſolum ſᷣm ꝙ deus vel ᷣm ꝙ pater ⁊ fili
ns:ſed ſᷣm ꝙ pater ⁊ filius deus.

FE dar S. N S. 0

1

Wuar A õ

MNMueſtio. xluij. de veru
tate diuinarum perſonarum.

Pitulante diuina
glra oſtẽſa pluralitate ꝑſonaꝝ diuina
frum ratõe generatõis filij a pre:2 ra-⸗
tione ꝓceſſionis ſpũſſcti ab vtroq;. cõ⸗
ſequẽter oſtẽdenda veritas pſonarũ
Ad qð ſic rich.in li.de trini:q tres ꝑſonas dicimꝰ ꝗd
aliudꝙᷓ tres aliquos ſignificamꝰ. Cũ dicit ꝑſona pro
certo intelligit᷑ aliquis vnꝰqui tamẽ ſit ratõnalis ſuba
Cũ noĩant᷑ tres ꝑſone:abſq; dubio intelligũt tres alig
quoꝝ tñ vnuſquiſq; ſit ſuba ratõnalis nature. Sʒ vtꝝ
ſunt plures an oẽs vna eadẽq; ſuba:nihil inteſt qtũ ad
pꝛietatẽ veritatẽq; ꝑſone.Cũ ergo ĩ diuino eẽ intelli⸗
gantur tres aliqui.ſ pr filius ſpũſſetus quoꝝ vnuſqſq;
ſit ſubſtãtia ratõnalis.licet tñ nõ ſit niſi vna ſuba i di/

uino eẽ: illud nõ faciet differentiã quo ad veritatẽ ꝑpſo⸗
ne.ſunt ᷓ in diuino eẽ plures ꝑſone ᷣm veritatẽ. Se

cũda ratõ rich.in li.de trini. ꝓpꝛietatẽ ꝑſonalẽ dicimꝰ
ꝑ quã gqlibet ẽ vnꝰab oĩbo alijs diſcretꝰ.Si & pat᷑nitas
7 filiatõ ſint hmõi ꝓpꝛietates:qꝛ ꝑ ꝓpꝛietatẽ que ẽ pater
nitas eſt pater vnꝰ ab oĩbo alijs diſcretꝰ:ſilꝛ ⁊ filiꝰ per

filiatõeʒ ⁊c.⁊ ſic pater ⁊ filiꝰſunt differẽtes ꝑſonaliꝓ⸗

pꝛietate.erge differẽtes ꝑſone m veritatem.4 Tercia
ratõ rich.in li.de trini.i Ahil aliud ẽ ꝑſona dinia quã
habẽs diuinũ eẽ ex ꝓpꝛietate incoĩcabili.quẽadmodũ 2
ꝑſona hũana nihil aliud ẽ qᷓ habẽs hũanũ eẽ er ꝓpꝛieta
te incoĩcabili.ſ̊ in diuinis.eſt eẽ ex ꝓpꝛietate incoĩcabi⸗
li qʒ ↄuenit pluribo.qꝛ ſunt ibi plures habẽtes eẽ erx ꝓ
pꝛietate incoicabili.ſ. pr filiꝰa ſt pũſſctus.qꝛ eſt ibi ens
nõ ab alio a quo aliꝰ:q̃ ꝓpꝛietas ↄuenit ſoli pri.ſilꝛ eſt
ibi ens ab alio ꝑ generatõeʒz a qͥ aliꝰ p ꝓceſſionẽ qᷓ ꝓꝛie

tas ↄueit ſoli filio.⁊ ẽ ibi ens ab alio ꝑ ꝓceſſionẽ a quo

nõ aliꝰ.ſ.ſpũſſctus.ergo ĩ diuino eẽ eſt pluralitas ꝑſo⸗
narũ ſᷣm veritatẽ:cũ aliud ad ꝑſonaꝝ veritatẽ nõ req;
rat᷑. Ad oppoſitũ tripler ẽ differẽtia. ſ. differẽtia q fa
cit alietatẽ: ⁊ ẽ differẽtia q̃ facit altitatẽ.iteꝝ ẽ differen⸗
tia q facit alio mõ ſe habẽtẽ· Differẽtia m ſubaz facit
alietatẽ ſiue aliud ⁊ aliud vel aliũ? aliũ. Differentia
ſm accidẽs facit altitatẽ ſiue alteꝝ ⁊ alteꝝ. differẽtia
m eriſtẽdi modũ facit alio modo ſe habentẽ.ᷣ in diui⸗
no eẽ nõ eſt differẽtia ſᷣm ſubſtãtiã:qꝛ nõ eſt ibi niſi ſub
ſtantia vna.nec differẽtia ſᷣm accidẽs:qꝛ ibi nõ eſt acci
deus. in diuino eẽ ſolũ eſt differẽtia ꝗᷓ facit alio mõ ſe
habentẽ. differẽtia ꝑſonalis facit aliũ ⁊ aliũ: diffeꝛẽ
tia q̃ eſt ĩ diuino eẽ nõ facit differẽtiã pſonalẽ. Et hoc
etiã dicit Joh. dama. ꝙ ſolum eſt ibi differẽtia ſm mo
dum exiſtẽdi.ergo in diuino eẽ nõ eſt pluralitas ꝑſona
rum ſcᷣm veritatẽ. ¶. Secũda ratõ dama.in oĩbo ↄue⸗
niũt pater 2 filius? ſpũſſctus p̃ter igeneratõeʒ 7 gene
ratõeʒ ⁊ pꝛoceſſionẽ.ſed iſta nõ faciunt differẽtiaz que
faciat aliũ? aliũ:quia ſolum faciunt differre ſᷣm rela⸗
tionem:ergo ſolum ꝑ modum ſe habendi:ergo nõ ẽ ve⸗
re pluralitas in eſſe diuino ꝑſonarũ. Confirmatio vᷣo
axporens harum rationum bec eſt. quoniq vna eadẽq;
plona poteſi alio ⁊ alio modo ſe habere. Sed in diui⸗
ms ſola elt differentia 'm modum ſe habendi: quia nõ
elt ibi differentia niſi ſcdᷣm relationem vt vicit augulſ.
z7 ſancti omnes. ergo in diuino eẽ non eſt vere plurali⸗
tas pſonalis. maioꝛ patet in ꝑſona bominis qm̃ idem
poteſi eẽ dexter 2 ſiniſter reſpectu diuerſox. 4 Tercia
ratio rich.in li. de trini pſona ſcm ſubſtatiam dicit
ſubſtantiã ſignificare videt᷑.ſi ergo in deo nõ eſt plura⸗
litas ſubſtãtie ergo nec eſt ibi vera pluralitas perſone
Quarta ratõ boeciꝰↄtra neſtoꝛiũ ĩ li.de duabo natu⸗
ris ⁊ vna ꝑſona xp̃ᷣi.ꝑſona eſt ratõnalis nature indiui⸗
dua ſubſlatia. vbi ᷓ erit indiſtãtia ſube indiuidue ⁊c.
erit 2 m veritatem indiſtantia perſone ſi ergo in deo

—

ind
goeſt
falitae
hiudun
1441
ceata⸗
naneſ
epſe
ſopan
geltn
orute⸗
pekis
unp
mnnoͤt
cinani
nio ſt
Nuonzet
ſhgnite
toen
ſprelto⸗
ind ſtd
epſone
ſcranen
fnity
rtian
un
et
Wrorn
wrſet
ſglita
noſie
on
fa gen
hetnrei
uipſet
ſohepſ⸗
ſenryte
ſepon
eponen
ſeniino
Muinisan
ſblentii
ſecdllin
ſchenon
folnng
0
for pion
ſantoy
ſtſtnti⸗
ſeidf
rta noe
Eupne
ſonpen
fPhaden
nde
Pri⸗
nſg
m
flir
leebe
labe
tethe
ſün
unt
io ſi
rer
ſonmn di
ntmn

Nneſtio

eſt indifferẽtia ſuſtãtie indiuidue ratõnalis nature: in
deo eſt indifferẽtia ꝑſone.ſi ergo ponat᷑ ibi ꝑſonał plu
ralitas nõ tamen eſt vera.⁊ ꝙ indiuina ſubſiãtia ſit in
diuidua ptʒ:qꝛ eſt vna numero ens ꝑ ſe ab alijs diſtin⸗
cta.¶¶ Si dicat᷑ ꝙ datur illa diſtinctio ꝑſone de ꝑſona

xluij.

ſubſtãtie.ſicut em̃ pluralitas ſubſlãtie non tollit vnita
tem pſone:ita nec pluralitas ꝑſone vnitateʒ tollit ſub⸗
ſtantie.vnde rich.in li.de trini. Cum dicunt᷑ tres ꝑſone
intelligunt᷑ tres aliqni quoꝝ vnuſquiſq; ſit ſubſiantia
ratõnalis nature.ſed vtꝝ ſunt plures ſubſtãtie an oẽs

ſnndin creata nõ de increata. Contra.qꝛ Moeciloquit ibi cõ⸗ vna eadẽ ſubſtãtia nihil intereſt ad ꝓprietatem verita⸗
ſaptnn tra neſtoꝛiũ qui diuidebat ꝑſonam xpᷣi ⁊ dicebat duas tẽq; ꝑſone.ſicut em̃ eẽ ſubſiatialiter aliud ⁊ aliud non
bnng cö5 eſſe pſonas in xpo Fimn duas naturas.ſen pꝑſona xp̃i eſt tollit vbiqʒ veritatẽ ꝑſone:ſic eẽ ꝑſonaliter aliũ ⁊ aliuʒ
ins gſnni pſona increata: ergo ⁊ diffinitõ illa datur ð ꝑſona in⸗ non ſeindit vbiq; vnitatẽ ſubſtantie.exemplum. In bo
nudipen creata. ¶ Qunta ratõ. vbi nõ eſt indiuiduũ ratõnalis mine nec ſubſtantia ꝝ pluralitas diuidit ibi veritatem
igeng nature ibi nõ eſt ꝑſona.ſed in deo nõ eſt indiuidnũ ra⸗ vel vnitatem pſone: nec pluralitas pſonaꝝ diſſoluit hᷣ
böniaſie tionalis nature:ergo in deo nõ eſt ꝑſona.ergo nec ꝑſo⸗ vnitatem ſubſiantie.ꝓ hoc patet ſolutio ad terciam et
ſüitmit narum pluralitas hm veritatẽ.minoꝛ ptʒ.qꝛ indiuidu quartam ⁊ vltimam ratõeʒ in cõtrarium.tamẽ ſolutõ
nnn Ge um nõ eſt niſi vbi eſt inuenire diuiquũ ſibi rũdens.qꝛ vltime ratõnis melius apparebit in ſequenti ſolutione.
lineſii indiuiduũ dicit᷑ reſpectu diuiqui ſicut ſoꝛtes reſpectu Ao pꝛimam ratõeʒ in cõtrarium.dicendũ duplex
l bomis.ſed in deo nõ eſt inuenire diuiduũ velut vle. vñ eſt differentia relatõnis vel modi exiſtendi. vna eſt acci
vrnnſt diuinuz eẽ non eſt vle nec pticulare ſicut alibi pꝛobat᷑ Antalis ⁊ hec nõ focit alium. Alia eſt naturalis ? hec
na ſubai relinquit᷑ ergo ꝙ in diuino eẽ non eſt eẽ ꝑſone.¶ Sex⸗ facit alium ⁊ alium: ⁊ ita differentiaʒ ꝑſone in natura
rlatepio ta ratio augn.in li.de trini.de inuentõe ꝑſone in diui⸗ ratõnali.⁊ hec differentia modi exiſtendi eſt m ratio⸗
itati4Ge nis vult dicẽ ꝙ inuentũ eſt hoc nomẽ in diuinis.ſ.ꝑſo⸗ nem oꝛiginis. Fm ꝙ dicimꝰiſte habet naturam non ab
nglidign⸗ na.nõ vt diceret᷑:ſed ne taceret᷑.impꝛopꝛie ergo dicunt᷑ alio a quo alius. iſte habet naturam ab alio p genera⸗
iprinins tres pſone in diuinis. Septima ratio.eſt oꝛdo eſſen tionem:iſte ꝑ pꝛoceſſionem.hic em̃ oſtenditur differen⸗
kqpeipele tiarum: 2 eſt oꝛdo ꝑſonaꝝ. ⁊ in quolibet illoꝝ oꝛdinuʒ tia ſm ratoõnem oꝛiginis nature que eſt in habendo na
lliafübe inuenit᷑ pꝛimũ. Mam in oꝛdine eẽntiaꝝ inuenit᷑ pꝛima turam ab alio. hec aũt differentia neceſſario faeit aliũ
ſonel eſſentia ſcʒ diuina eẽntia.ſiłꝛ in oꝛdine ꝑſonaꝝ inueni⸗ alium. vnde dicit Anſelł.impoſſibile eſt nec intelleciꝰ
tneſnn tur pꝛima ꝑſona. ſ. diuina ꝑſona. ſed d nobilitate pri⸗ capere poteſt illũ qui de alio eſt eẽ illum de quo. 7 80
ndini me eẽntie eſt ꝙ non oↄpatit ſecum aliam eẽntiam vel na bec differẽtia facit differẽtiam ꝑſonaꝝ in diuino eẽ.de
gbintnutir turam. ergo de nobilitate diuine ꝑſone eſt: nõ ↄpatia pꝛima do diſſerẽtia pꝛocedit ratõ:nõ de iſta. ĩmo poſi⸗
mhännn tur ſecum aliam ꝑſonam. nullo ergo mõ pot poni pln⸗ to oꝛdine oꝛiginis:impoſſibile eſt ꝙ illi duo ſint vnus
unici ralitas ꝑſonalis in deo ſm veritatẽ. ĩmo vna ſola pſo⸗ pñt tamen eẽ in vnũ.ꝓ hoc ptz ſolutõ ad ſedam ratõeʒ
beigi na ſicut vna ſola eẽntia.¶ Octaua ratõ cuʒ dico pater Ao quints ratõeʒ. dicẽduʒ ꝙ rich. illã diffinitõnem
gaa dico naturã ⁊ pono ꝑſonam diuinaʒ. O. ergo hec pſo⸗ boecij te ꝑſona coꝛrigit in li.de tri.iiij.dicens ꝙ nõ ẽ ꝓ⸗
akftin na generet 2 multiplicet ſe in aliam ꝑſonam. aut h̊ de⸗ pꝛia diuinis ꝑſonis.qꝛ ſuba ꝓpꝛie nõẽ in diuinis ſuba
lif ſi betur ei ratõe ꝑſone:vel nature. Qon ratione nature: em̃ ꝓpꝛie dicit᷑ qꝛ dat ſubſiſtẽ.h̊ ꝓpꝛietates ille q̃ faciunt
aſniri quia ſic eentia generaret.qdð eſt incõueniẽs.ſilꝛ nec ra⸗ 7 diſtinguũt ꝑſonas nõ dant ſubſiſtẽ ꝑſonis ł̊ exiſtẽ.⁊
neſtenimn none pſone.quia non eo quo eſt pater generat:ſedeo qͥ ꝓpter h dic ꝙ pſone rectiꝰ dicũt᷑ exiſtẽtie qᷓ ſube.⁊ in H
inülmin generat eſt pater. ergo nõ eſt in patre aliquid rõe cuiꝰ Apꝛie ↄſiderauit qꝛ ĩ boc noĩe exiſtẽtia erpᷣmit᷑ oꝛdo na⸗
unihg bec ꝑſona generet ſe multiplicet.ſed ab bac generatõ ture ſiue oꝛigis. Vñ exiſtetia dicit᷑ q̃ſi exens ⁊ exiſtẽ.i.
ſnfiſef ne pꝛonenit pluralitas pſonalis: videt᷑ ergo non eſſe in exeſſe. vt hoc qð dicit᷑ exeſſe:ↄpꝛehẽdit eẽ ex alio alium
irrinfſn eſſe oinino pluralitas pſonalis.4l Nona ratõ/ pſona ĩ etiã ex alio eẽ in aliũ.⁊ ſcdᷣm pᷣmum modũ ↄpꝛehẽdat
hnſbzfel diuinis aut dicit᷑ ſm ſubſtantiã aut pᷣm relatõeʒ.ſi ſᷣm eriſtẽtia ratõeʒ ꝑſone ſm modũ ſecũdũ ratõeʒ eſſentie.
Offnmt ſubſtanti:ergo difierentia ꝑſone faciet differentiã eẽn VItẽ dixit rich.⁊ ↄſideranit ꝙ nõ ꝓpꝛie erat indiuiduũ ĩ
Pgoffin lie qð eſt incõueniens.ſi ᷣm relatõneʒ:ergo differentia diuinis.qꝛ in deo nõ ẽ vle nec ꝑticulare.qꝛ ſi ꝑniculare
niknndin pſone non faciet alium ⁊ alium ſed alio modo ſe babẽ eẽt ĩ eo foꝛma ꝑtita.⁊ iõ nec indiuiduũ. Itẽ indiuiduũ
ektünfſt iẽ ſolum.· qð nõ facit vere pluralitateʒ ꝑſone in deo:er⸗ dẽ rſpet᷑u diuidui ꝓpt h̊ loco eiꝰ qð eſt idiuidua: poſuit
zinnicli go nõ eſt vere differentia ꝑſonalis ĩcoĩcabił dicẽs.ꝑſona ẽ rõnabil nate incoĩcabił exiſtẽ
rtnimit Bolu tio Dicendum pꝛimo ad iſtud vltimũ tia. Dicimꝰtñ ꝓpt oppoſitõeʒ ꝙ ſuba pt dici a ſubſiſten
ali . pm rich.in li.de trini.fideliteꝛ fate do:⁊ ſic ꝓpꝛie nõ ↄueit deo.vel pt᷑ dici ſuba magjs laꝛge
ſnalE mur pſonas in diuinitate pm ſubſtantiã dictas: a⁊ ſub⸗ ſcʒ q̃ſi ens ꝑ ſe:⁊ ſic ↄueit deo ꝙ dicat᷑ ſuba.hec eĩ rõ eſt
ferätufton ſtantiaz ſi ignificare plures ibi ꝑſonas:⁊ non plures dignitatis ſube.ſ.ꝙ ſit ꝑ ſe ſtans ⁊ ĩ ſe fira.Siłꝛ idini⸗
raktnee ſubſtantias eẽ. quia ſunt ibi plures habẽtes vnũ ⁊ idẽ duũ pr dici qð vni ſoli ↄueiĩt.vel qð ẽ vnũ ſolũ.pᷣmo mõ
inche eſſe indifferens ex differenti ꝓpꝛietate vnita itaq; ibi eſt indiuiduũ ↄueĩt ꝑſonis diuis:pᷣ nõ eẽntie diuĩe.qꝛ eẽn⸗
Natigrlen iurta modum eẽndi. vnitas eentie qꝛ vnũ indifferẽs eſt tia diuĩa ñ ↄueit vni ſoli ĩmo tribo ꝑſonis.⁊ ſic dẽ ꝑſo⸗
firangze eſſe plures ꝑſone qꝛ plures exiſtẽtie.verbigr̃a.Cũ dico na diuĩa indiuidua ſuba.ſcðo mõ ↄueĩt ĩdiuiduũ diuĩe
nefnte pſonã patris:dico habentẽ diuinũ eẽ non ab alio.⁊ a qͥ eẽntie ſ̊ ñ ꝑſonis.qꝛ eẽntia ẽ vna ſola: ſ̊ ꝑſonis ñ ↄueĩt
tondid aliꝰhabet idem eẽ ꝑ generatõeʒ:aliꝰpo ꝑ pꝛoceſſionem eẽ vnũ ſolu.¶ Ad ſextã rõeʒ dicẽdũ ſᷣm boeciũ in li.de
rnatote tum dico filiũ:dico habentẽ diuinũ eẽ idem ab a lio ꝑ duabo natuꝛis ꝗ dic oꝛigieʒ hꝰvocabuli ꝑſona dicẽs.ꝙ
i mneui, generatoeʒ 1 a quo alius ꝑ pꝛoceſſionẽ. Cum dico pſo⸗ apud grecos idẽ erat ꝓſopon qð ꝑſona.⁊ ꝓſopon drĩ a
Gedind nam ſpuſſcti: dico babentẽ idem eſſe dininũ ab alijs. ſ. ꝓ qð ẽ añ.yvł in et ſopos qð ẽ facies:q̃i añ faciẽ.⁊ ſume
Ndignian⸗ patre ⁊ filio ꝑ pꝛoceſſionẽ. Eſt igitur idem eẽ patris et bat᷑ ꝓſopon ab hoĩe laruato ꝗ ponebat laruã añ facieʒ
zdiätng filij ⁊ ſpuſſancti eẽ diuinü: differẽtes tamẽ 2 incoicabi⸗ ad repᷣſentãdũ aliquã certã ꝑlonaʒ.⁊ ſic dicebat᷑ ꝑſona
te gut les ho tMmietates. Si ergo nihil aliud eſt eſſe pſone qᷓ a pſonãdo. vñ ꝑſona ĩ illa ſigficatõe dicebat᷑ laruatuʒ
insgͦnn habẽ degfetc all naiie ex incoicabili ꝓpꝛietate: opor vel repñtatiuũ alicꝰcerti.vñ ab h̊ erat nomẽ pſone traſ
14E erte N ponẽ ꝙ harer ſona. filius ẽ pſona.et ductũ. Sʒ alio mõ dic ipᷣe dr ꝑſona rõnał nate indiui⸗
gimnon ititn us. Et qꝛ eſt ibi habere eẽ diuinuz ex tribo ꝓpꝛie⸗ dua ſuba ⁊ ſic ꝓpꝛie dꝛ pſona.qꝛ dic ipe.ſi ꝑſona ĩ ſolis
tolpin ati in gibabilldo⸗ neceſſario opoꝛtet ibi eẽ tres ꝑſo⸗ ſubſtatijs ẽ: atq; i hbis rõnabilibo ſubaq; ois nat᷑a Enec
ineſchhe un G “ diuino eẽ: pluralitas eſi ꝑſonaruʒ ĩ vniueꝛſalibo h̊ tm̃ diuiduis rꝑta.ↄſtat ꝑſone ẽ diffini⸗
intun uin veritatẽ. Se m boc 5 dicenc. ꝙ licet pſona ſubſta tõ rõnał nate idiuidua ſuba pᷣmo ꝗ̊ mõ ſi accipiat᷑ ꝑſo
urntli iam dicat 2 m ſubſtatia dicat:nõ tamen vnitas ſube na ĩ diuĩs trãſſumptiue vł metha phoꝛice dꝛ.⁊ ſic logẽ
niri, ponit vnitatẽ ꝑſone:nec pluralitas ꝑſone pluralitateʒ aug·ſ.rferẽdo ad oꝛiginẽ hꝰ noĩs ꝑſona.tñ inqtũ reci⸗

n M aes . Nl. 2 Pnas e ven S
*6* hv p⸗n Pbhn A6 Q A1* P „* ſy do
SEXKN 3 ◻t ee
(2.☚ι Bnd . ſtca de ſoy

pitur ꝓ ratõnali ſubſtãtia põt dici ibi..l Ad ſeptimaz
ratõeʒ dicẽduzʒ qꝙ; pluralitas nature oñdit im ꝑlectõem
nature vel eẽntie ꝑſone.qꝛ ſi habẽt eſſentiã ſibi ↄſoꝛtẽ q̃
nõ eſſet ipᷣa vel ab ipa:hoc eẽt impfectõ 2 defectoin ipᷣa
qꝛ vna ceeſſet alij: ſic ptz ꝑ aucteʒ boecij ſupᷣdictã.etia
diſcrepãt bona ⁊c.ſᷣ hoc oñdit ꝑfectõeʒ ꝑſone ⁊ natuꝛe
diuine cuiꝰ ẽ ꝑſone ꝙ babeat ſoꝛtẽ ꝑſonã.⁊ hoc ratõe
ſũme caritatis q̃ eſt in deo:ꝑfeeta aũt caritas nõ eſt in
vno ſolo ĩmo neceſſario ẽ in pluribo.¶ Ad octauã rõeʒ
dicẽduzʒ ꝙ; G̊ nomẽ pater põt ſumi adiectiue vel ſubſiã⸗
tiue. Adiectiue ſumptũ nõ dicit ypoſtaſim ſᷣ ſubſtãtiue
ſumptuʒ. qꝛ dicit ens nõ ab alio.ſi ̊ ſumat᷑ adiectiue:
ſic nõ eo ꝙ ẽ p̃ generat:ſᷣ eo ꝙ generat ẽ pr.ſi ſubſtãti⸗
ue:ſic ſtat ꝓ ꝑſona ⁊ ſic eo quo eſt pater generat.
BGe d vlteri?contra pᷣdicta obijcit᷑. qꝛ vbi⸗
cũq; inuenit᷑ natuꝛe rationa
lis indiuidua ſubſtãtia: inuenit ꝑſona q; bec ẽ ratõ ꝑſo
ne.ꝑ̊ in deo ĩ angelo in hoĩe inuenit᷑ ratõnalis natuꝛa
ſiue ratõnalis indiuidua ſubſtãtia ⁊ ꝑſone.aut q̊ ßm
ratõeʒ vnã dicit᷑ ꝑſona ĩ his:aut ſᷣm diuerſas. Mõ ſᷣm
diuerſas vt ptʒ:qꝛ ᷣm pᷣdictã ratõem in ipᷣis inuenit᷑ qꝗᷓ
eſt ratõ ꝑſone ꝓpꝛie.ergo ſᷣm vnã.ſ̊ ↄſtat ꝙ in hoĩe dif⸗
fert ꝑſona a ꝑlona ſm ſubſtãtiã ⁊ ſitꝛ in angelo: ergo ĩ
diuinis differt pſona a ꝑſona ᷣm ſubſtãtiã.vᷣ in deo nõ
eſt differẽtia ſubllãtie:̊ nec vera pluralitas ꝑſone.aut
ſi dicat᷑ ꝙ nõ m vnã ratõeʒ ẽ in his ꝑſona:querit᷑ qᷓ ſit
differẽtia. Agd hoc intelligẽduʒ ẽ m ꝙ dicit rich. de
ſancto vict. in li.de tri. In diſcernẽdis itaq; ꝑſonis opꝰ
eſt vt arbitroꝛ gemĩa oſideratõe.vt ſciamꝰ videlicet q̃
le quid ſit ⁊ vnde habeat eẽ.vna iſtaꝝ ↄſideratõnũ ver
ſat᷑ in diſcernẽda rei qualitate.alia vᷣo verſat᷑ ĩ inueſti⸗
anda rei oꝛigine. Ad illã ꝑtinet diligẽter querẽ ꝗd ſit
ibi cũ quibo ↄmũe:quid generale quid ſpãle: quid de⸗
niq; ꝓpꝛiũ aſſignate nature.ad iſtã ꝑtinet ſubtilit inda
gare hocipᷣm qð ẽ. Vñ habeat eẽ a ſemetipᷣo an aliũde.
7 ſi aliũde qᷓ; a ſeipo vtꝝ mõ iſto vel illo vel alio quocũ⸗
qʒ exiſtẽdi mõ.variari nãq; põt exiſtẽtia ſiue ꝑſona ſᷣm
ſolã rei qualitatẽ:aut ſᷣm ſolã rei oꝛiginẽ: aut ᷣm vtri⸗
uſq; ↄcurſionẽ. Scðm ſolã rei qualitatẽ variat᷑qñ plu
ribo ꝑſonis ẽ vna eadẽq; oꝛigo ꝑ oĩa: ſingulis tñ ſingu
laris ꝓpꝛiaq; ſuba.pluꝛes naq; ſube oĩno nõ pñjt eẽ ſine
differẽti q̃litate.i.ſũoꝛma.ẽ at᷑ talis variatõ exiſtẽtie ſᷣm
ſolã q̃litatẽ:nil varietatis babẽs ſᷣm oꝛiginem. Scom
ðo ſolã oꝛiginẽ ẽ illa varietas exiſtẽtie.qũ pluribo ꝑſo⸗
nis ẽ vnũ idẽq; ⁊ indifferẽs eẽ.inuemũt᷑ tñ ſᷣm oꝛigineʒ
mutuã ad ſeinuicẽ differẽtiã habẽ:tam ſᷣm rei q̃litateʒ
q; ſᷣm eiꝰoꝛiginẽ variat᷑ exiſtentia vbi ſingulis ꝑſonis ẽ
ſuba ſingularis ⁊ ꝓpꝛia:⁊ oꝛigo diuerſa.q Dicẽdũ q̊ ꝙ;
in vna natura ẽ differẽtia ꝑſone ad ꝑſonã ſcᷣm vtrũq;
modũ.qꝛ ſᷣm oꝛiginẽ differt hõ ab hoĩe ⁊ Fᷣm ꝓpꝛiã ſub⸗
ſtãtiã. Elñ dicit ĩ hũana ꝓcerto natura vbi vnꝰẽ pr̃ plu
ribo.alia ẽ tñ pat᷑ne ſube ðciſio vñ ꝓagatꝰẽ vnꝰ⁊ alia
vñ aliꝰ. In angelica aũt natura nulla ẽ ꝓagatõ:p ſola
ſimplerqʒ creatõ.Eſt &̊ ſinguloꝝ ſimul ⁊ oiĩm vnũ ſolũ
indifferẽſq; pᷣncipiuzʒ. ſunt aũt tot ſubſtãtie quot ꝑſone
⁊ ꝓpter hoc vult ꝙ in angelis nõ eſt differentia perſone
ad ꝑſonam ᷣm oꝛiginem: quia oẽs ꝑſone angeloꝝ ha⸗
bent vno modo oꝛiginem.ſ.per creationem. eſt tamen
ibi differentia pᷣm qualitatem qꝛ ſᷣm pꝛopꝛiam ſubſtan
tiam differt angelus ab ãgelo.in diuina vᷣo natura cir⸗
ca oꝛiginem ſolam opoꝛtet querere perſonarum exiſtẽ⸗
tiarũq; differentiam. cum ergo ſit differentia perſone
ad perſonam ᷣm oꝛiginem ⁊ qualitatem: ⁊ hec eſt ma⸗
xima vt in homine.⁊ ſ̃m qualitatem ⁊ non ᷣm oꝛiginẽ
7 hec eſt mima ⁊ hec eſt in diuinis perſonis.⁊ ſic nõ eſt
ſimile de diuinis ꝑſonis ⁊ alijs.

Queſtõ. xlv. de numerodi

uinarum perſonarum.

Onſegquẽter queri
tur de numero ꝑſonaꝝ in trinitate cir
ca qð pꝛimo querit᷑ an ſit ponere nũe⸗
rum in perſonis diuinis.Scðo an ſit
numerus in tꝛinitate ſiue in diuino eẽ
ſᷣm modum quo ponimꝰin creaturis.Tercio an ſit ibi
numeꝛus alio modo:ſuppoſito ꝙ nõ ſit ibi ille numeꝛꝰ.
NQuarto ꝗd numerat ibi an.ſ.ſit ibi numerꝰreꝝ ſolum
vel rõnũ.⁊ ſi reꝝ:an ypoſtaſuz vel relatõnũ ſolũ.Qui⸗
to vnde ſit ibi ratõ numeri.Sexto an ſit ibi numerꝰ ſi⸗
nitus vel infinitus. Septimo an poſſit ille numerꝰeſſe
in pancioꝛibo ꝙᷓ ſit vel in ꝑpluribo.

Membrũ prunũ

DO pmũ ſic ꝓcedit᷑ ⁊ querit᷑.xtꝝĩ diuis ꝑ⸗
ſonis ſit numerꝰ. Ad qð ſic dyoni.in li.
de diuĩs noibo loquẽs de deo dic. ipᷣm eſt
pᷣncipiũ ⁊ cã ⁊ oꝛdo ⁊ numerꝰ ꝓpt᷑ qð vni
tas q frat᷑nitas. Relinꝗt᷑ igit᷑ ꝙ ĩ diuino eẽ ſine i diuĩs
pſonis ſit nũerꝰ. ¶ Scda rõ cũ ſit ſuba coĩcabił ⁊ incõ⸗
mũicabilis:ſiue coĩs ſuba ⁊ ꝓpꝛia.magis ↄſeqꝗt᷑ numerꝰ
ſubaz. pꝛiã qᷓ amunẽ.ſi ꝗ̊ diuia eẽntiaẽ vt ſua cois:p⸗
ſona vt ſuba ꝓpꝛia:magis ↄſeꝗt᷑ nũerꝰ pꝑſonã ꝙ eẽntiã.ſi
gᷣpluralitas eẽntiaꝝ facẽt numeꝝ ĩ deo:li eſſet in eo:
multomagis pluralitas ꝑſonaꝝ cũ ibi ſit facit nüeꝝ.
Ald oppoſitũ boeciꝰin li.de tri· veriſſime vnũ ẽ i quo
eſt nullꝰnũerꝰ.ᷓ cũ diuinũ eẽ ſit veriſſime vnum:in ipo
nullꝰẽ nũerꝰ.in diuĩs & ꝑſonis nõ eſt nũerꝰ.q¶ Scðarõ
ambꝛo. ĩ li.de tri. In deo nũꝗᷓ totalitatẽ ponimꝰ:qꝛ nee
nũerꝰnec quãtitas c.ij Tercia rõ ẽ᷑.nõ ↄſtituit᷑ nuerus
niſi ex vnitatibo diffeꝛẽtiũ ſubaꝝ.Añ ex vnitate hũani
tatis ⁊ vnitate quãtitatis ⁊ vnitate qlitatis nõ ↄſtituit
nũerꝛĩ ſoꝛte.cũ ipᷣe ſit hõ ⁊ quãtꝰ q̃lis:qꝛ nõ ẽ differen
tia ſubalis iſtaꝝ vnitatũ.ĩmo ſũt vnũ ĩ ſubiecto qð eſt
ſuba.⁊ iõ vnũ nũeꝛo ẽ ſoꝛtes ⁊ ſoꝛtes q̃ł ⁊ ſoꝛtes q̃ntꝰ.ſᷣ
ex ſoꝛte ⁊ platone ↄſtituit᷑ nũerꝰ qꝛ ſũt vnitates drñtia⸗
rũ ſubaꝝ. Si ẽ vnitates ꝑſonales ĩ diuio eẽ ñ ſũt ſuba⸗
rũ differẽtiũ: ñ faciũt ĩ diuĩo eẽ nũeꝝ ĩ deo ꝗ̊ nõ ẽ nũe
ro. ꝗ¶¶ Quarta rõ ſi qrat᷑ q̃re ſoꝛtes ⁊ plato ſũt duo bo⸗
mĩes.rõ aſſiẽbit᷑ qꝛ due hũanitates ipoꝝ: vł qꝛ foꝛma
ſubalis młtiplicat᷑ ĩ eis.̊ ſi hec cã ẽ.ꝗ vbi ñ erit foꝛma

ſubalis mitiplicata ñ erit nũerꝰ. ̊ vna ẽ foꝛma ſubalis

nõ młtiplicata ĩ diuis ꝑſonis:q̊ ibi ñ ẽ nũeꝛꝰ.Et h ẽ qð
diĩc boeciꝰ.⁊ exinde trahit᷑ regła thbeologoꝝ..Oõ hʒ lo⸗
cũ diſlictõ vbi ex diuerſis cauſis ñẽ vnio. Sol.dicẽ⸗
dũ ꝙ ĩ diuis ꝑſonis ñ ẽ nuerꝰſimpl⁊ ⁊ ꝓpꝛie.qꝛ nõ ẽ ibi
dꝛñtia ſᷣm ſubam:ſᷣ ẽ ibi vt nũerꝰ.⁊ iſtð videbit᷑ poſtea
pleniꝰ. vñ ẽ ibi nũerꝰ cũ additõe ⁊ ñ ſimplłꝛ.vt.ſ. dicat᷑
nũerꝰꝑſonaxꝝ ſiue latõnũ aut nũerꝰtnitatis.Et roes
q̃ oñdũt ꝙ ñ ſit ibi nũerꝰ: ꝓcedũt ð nũeꝛo ſimpl: ꝗẽ ex
vnitatibo differẽtibo 'm ſubaʒ. rões alie ſm aliũ nũ
Ad pᷣmũ tñ dðm vt ĩtelligat᷑ ꝗd intẽdit dicẽ dyo. ſi
cut dĩc boeciꝰĩ li.de tri.duplex ẽ nũerꝰ.ſ.nũerꝰnũerãs:
7 nũerꝰnũeratꝰ.deꝰg̊ ñ dẽ nũerꝰnũeratꝰſᷣ nũerꝰnume⸗
rãs:qꝛ ipe dinũerat oĩa.vñ dẽ nũer ꝑ cãm.4· Ad ſcoᷣm
ↄcedẽdũ ꝙ ñ ſeꝗt᷑ ꝙ ſi pluralitas eẽntiaꝝ ĩ deo ſi ibi eẽt
facet nũeꝝ ſimpłꝛ:q; ꝓpt᷑ ̊ pluralitas pſonaꝝ qꝛ nüeꝛ?
ſimpłꝛ exigit vnitates differẽtes ſᷣm ſubam:qꝙ ibi eẽt ſi
eẽt pluralitas eẽntia.nõ tñ eſt cũ pluralitate ꝑſonaꝝ
iĩmo eſt ibi omimoda vnitas eẽntialis.⁊ ideo non faci⸗
unt ꝑſone diuine numeꝝ ſimpliciter: ſed numeꝝ cũ de⸗
termiatõe vel additõe.⁊ hec debẽt ratõ ↄcludẽ.

Membꝛũ ſecundũ

Ecũdo q̃rit ſuppoſito ꝙ in diuino eſſe ſit
aliquo mõ nũerꝰ ꝑſonaꝝ.qrit᷑ ſi ẽ ibi nu⸗

merꝰ ꝑ vniuocatõz cũ creat᷑is.hᷣ e ſi ẽ ibi

vere nũ erꝰſiẽ ĩ creat᷑is.Ad qð ſic boeciꝰdiffinit nüerũ
dicẽs · ũerꝰẽ aceruꝰex vnitatibo pfuſus. ſed cuz dicit

B6 *6 2„ . A. „ ßr⸗ A MWece

fut
colli
Puine
lüda
duol
gnits
ſonis
ti
fiſi
16681
ſeri⸗
kora
inſon
albn
ſicut
ho⸗
ſee
lade
i
G
t
hhit
tort
ſisde⸗
ſani
ino⸗
ſöͤfu
lan⸗
ſon
llaa
(Se
ctioni
loen
ue
ſolen
aunen
ſbeñt⸗
ic⸗
Pinnne
nol
berbis
hllte
ſa. G
moent
accid
nis ſſo
titasne
in dini
Mnoſe
lungii
Niuſtz
nd.E
ſinn
enat
ſiſto⸗
ſani
linn
teeg
Untn
lſihi⸗
Pali⸗
de⸗
tatis
Pnita
umit
Unenn
füyn
wꝛn
NAuinis
Utyr

diiſtninii
RNE
oſtilmne
ſihnce⸗
ſoifnil
dſieſtne
ſifetnin
lnemiiin
neymnnĩ
en Ga,
ehoninhgn
oſiuik üne
rniarlin
tisnoſ
genoidifn
ſubiero
zſoresiſe⸗
itates dffn
eeßſütſihn
xognͤiſi⸗
ſüt duobe
pleorm
ſent ſoma
mmaſubalis
Chea
. Gwl⸗
nie cetit
ndebtkſotn
plnektſdi
niis i⸗
bſinptti⸗
ndline
W
in ng
i
clen
olibiei
agglüch
aieone
Cororſe⸗
erahn
ce⸗ .

o
incſi
ſſihinn
philit
fnuan
vc
. Ma

—
₰

c,

2

NMueſtio

pater ẽ vnus.filius ẽ vnꝰa alius:ſpũſſctẽus ẽ vnꝰ aliꝰ:
colligit᷑ aceruus triũ ex vnitatibo pdictis. ergo ẽ vere
numerꝰꝑ diffinitõeʒ numeri ſicutẽ in creaturis.⸗. Se
cũda ratõ.vbicũq;ẽ dicere vnitatẽ ⁊ vnitatẽ:eſt dicere
dualitatẽ. ergo ibi ẽ dicere vnitatẽ ⁊ vnitatẽ ⁊ terciam
vnitatẽ:ibi ẽ dicere teꝛnariũ.ſ̊ ita ẽ dicere ĩ diuinis ꝑ⸗
ſonis qꝛ ibi ẽ vnitas qua pater ẽ vnus:⁊ alia eſt ab iſta
vnitas qua filius ẽ vnus:⁊ alia ab his tercia vnitas q
ſpuũſſctus ẽ vnus.ergo recte ⁊ vere ẽ ibi numerꝰternari
us.¶ Tercia ratõ.pluralitas ꝑſonaꝝ plus ponit ĩ nu
merũ qᷓ pluralitas eẽntiaꝝ.qð ptʒ:qꝛ pluralitas eſſen
tiarum pt eſt in vno numero vt pluralitas accidẽtium
in ſoꝛte.nec ponũt ibi numeꝝ:ĩmo idem ẽ ſoꝛtes ⁊ ſoꝛ.
albus grãmaticus muſicus. ſ̊ pluralitas ꝑſonaꝝ nõ:
ſicut ptʒ de duobo angelis vel homibo.pluralitas ergo
ꝑſonaꝝ vere facit numerũ in diuinis:ergo ĩ ꝑſonis ve⸗
re eſt numerꝰſicut ĩ creaturis. Quarta ratõ Rich.in
li.de trin. Cum noĩant᷑ tres pſone.intelligũtuꝛ tres ali
qui quoꝝ vnuſquiſq; ſit ſubſlatia ratonalis nature.et
cũ dico ꝑſona:intelligit᷑ aliquis vnꝰ qui ſit rationalis
ſubſtatia.vbi igit᷑ ſũt plures ꝑſone:ſunt plures aliqui
vbi tres ꝑſone:ibi tres aliqui.Si ergo ternariꝰcõſti⸗
tuitur ex vno ⁊ alio ⁊ tercio:relinquit᷑ ꝙ ĩ diuinis ꝑſo⸗
nis vere ẽ numerꝰ. Ad oppoſitũ.ẽ differẽtia ᷣm ſub⸗
ſtantiã ⁊ ſm accidẽs ⁊ Fm relatõneʒ.pᷣma maioꝛ.ſcða
minoꝛ.tercia mima.ſi ergo differẽtia vnitatẽ ꝑ accidẽs
nõ facit numerũ ſimpłꝛ.ergo multominꝰdifferẽtia vni⸗
tatuʒ ſcdᷣm relatõeʒ.ſola igit᷑ vnitatũ differẽtia ſᷣm ſub
ſtantiã facit numerũ ſimpłꝛ. ſ̊ hec nõ eſt ĩ oiuĩs b̊ ſolũ
illa que ẽ ᷣm relatõeʒ: ergo nõ eſt ibi numerꝰſimplicit.
¶.⁊ mScda ratõ.ſola exiſtẽtia pluriũ in vno auffert diſtin
ctionẽ ſᷣm numerũ:ita ꝙ illa plura nõ faciũt numerũ ĩ
illo.ergo ⁊ multomagis exiſtẽtia pluriũ in vno que ſũt
vnũ illud.Mã ſi in eẽ auffert ratõeʒ numeri:multoma
gis eẽ vnũ alicui.ſᷣ pluralitas accidẽtiũ que inſũt ſolũ
alicui: nõ facit numeꝝ ſicut pluralitas actus in ſoꝛte.
Mõ em̃ ꝑ hoc ẽ numeroſitas ĩ ſoꝛte.cum ꝗᷓ ꝑſone diuĩe
ſũt idẽ qð diuĩa eẽntia:multomagis nõ faciunt nec po⸗
nũt nummerũ in eẽ diuio.Et ↄfirmat᷑ hoc ꝑ exemplũ.po
natur ꝙ ſoꝛtes ſit ſua grãmatica ⁊ ſua muſica.nõ ẽ ſoꝛ⸗
tes ex bis numerabilis:nec poneret᷑ numerꝰcirca ipᷣm.

ergo ſilłr ex ꝑte diuinaꝝ ꝑſonaꝝ q̃ ſut idẽ qð diuĩa eẽn.

tia. Sol.dicẽdũ ꝙ ĩ diuis ꝑſoms nõ eſt numerꝰſᷣm
inuocatõeʒ cũ creaturis. In creaturis em̃ eſt numerꝰꝗ
eſt accidẽs ⁊ quãtitas.hic aũt numerꝰnõ põt eſſe ĩ diui
nis ꝑſonis.Vñ ambꝛo.dicit.ꝙ i diuĩs ꝑſonis nõ ẽ quã
titas nec numerꝰ.hic aũt numerꝰẽ numerꝰſimpłꝛ.ideo
in diuis nõ ẽ numerꝰſimpłꝛ:ſᷣ̊ numerꝰꝑſonaꝝ. Elt aũt
ognoſcat᷑ meliꝰex quibo vnitatibo fit numerꝰſimplłꝛ no⸗
tandũ.ꝙ numerꝰẽ ex vno ⁊ vno.vnũ aũt eſt qð ẽ ĩ ſe in⸗
diuiſuz ⁊ ab alijs diuiſuʒ.⁊ hec ẽ tota ratõ vniꝰſiue vni
tatis. Eſt ꝗ̊ ĩ quibuſdã inueire vnitatẽ ſᷣm hãc totã ra⸗
tionẽ vnitatis.vt.ſ.ibi inueiat᷑ vtrũq;.ſ.qdð ſit indiuiſũ
inſe:a ab alijs diuiſibilis. Itẽ ĩ quibuſdã ẽ vnitas ſᷣm
ꝑtẽ iſtiꝰratõis.ſ.qð ẽ ens indiuiſuz ĩ ſe ſolum: ſᷣ̊ nõ ab
alijs diuiſuʒ. vnitates ĩ gbo vtrũq; inueĩt᷑ ſũt vnitates
ſubaꝝ vt ſoꝛtes plato. vnitates aũt ĩ ꝗbo alteꝝ ſolũ ſũt
vnitates pluriũ accidẽtiũ ĩ ſubiecto vno. vt grãmatica
muſica i ſoꝛte ⁊ albedo ⁊ nigredo. Albedo em̃ ĩ ſe ĩdi
uiſuʒ ?. nõ oↄtingit dicẽ ꝙ ſit diuiſa abalijs plene ſiue
ab alio:qꝛ accidẽtia ꝑ ſe nõ ſũt ſed ĩ ſubſſãtijs ex aggre
gatõe. illaꝝ vnitatu 2 vnitatũ qᷓ plene habẽt rõeʒ vni
tatis: Dicẽquʒ ꝙ ſit numeꝛꝰſimpłꝛ.ſᷣ nõ ex alijs. he aut
vnitates differẽtes ſuba ſiue differẽtiũ ſubſtantia r. qꝛ
&vnitates diuinaꝝ ꝑſonaꝝ nõ ſũttales:ideo non faci
unt numerũ ſimplꝛ vel ternaꝛiũ:ſ̊ trinitatẽ ſolũ.hoe eſt
triu vnitatẽ. qꝛ tres ille vnitates ꝑſonales ſũt vna vni⸗
tas ⁊ nõ ſũt ternariꝰ ita ergo ptʒ q aceruus vnitatũ in
diuinis ꝑſonis nõ facit numerũ ſimplꝛ ſieut ẽ numerꝰĩ

.

creaturis.⁊ cauſa dicta ẽ.¶¶ Ad pᷣma gratõeʒ dicẽduʒ.
1

— à P w. O

Xlv.

ꝙ numerꝰẽ aceruus vnitatũ ⁊c.hoc ẽ verũ vnitatũ que
nõ ſũt vnũ nec inſũt vni.ſic nõ ẽ hic.ĩmo ĩ diuĩis pꝑſonis
tollitur vnũ ⁊ vnũ maſculine ſolũ:que tñ ſũt vnũ neu⸗
traliter hoc ẽ vna eẽntia.⁊ ꝗpter hoc ĩ ipis dicit vnũ in
ſe indiuiſuʒ.ſ̊ nõ ab alijs diuiſuʒ m eẽntiã: qꝛ ſũt vna
eẽntia.qlj Ad ſcdaʒ ratõeʒ.dicẽduʒ ꝙ illa ratõ pꝛocedit
tæ vnitatibo differẽtiuʒ ſubſtãtiaꝝ. vnitates aũt ꝑſona⸗
les ĩ diuis ſunt vna vnitas eẽntialis:⁊ ideo non pꝛoce⸗
dit ratio de illis.nec in eis eſt diſcretio que eſt ĩ nume⸗
ro ſimpliciter.q Ad terciã ratõeʒ qua obijcitur ꝙ plu⸗
ralitas pſonaꝝ plus ponit ĩ numerũ ꝙᷓ pluralitas eẽn⸗
tiarum.Dicẽdum ꝙ hoc verũ eſt vbi pluralitas ꝑſona⸗
rum ſupponit pluꝛalitatẽ eẽntiaꝝ.nõ aũt vbi eſt vnitas
eſſentie in ꝑſonis.Qam ſicut plures eẽntie ꝑ ſe ſaciũt
numerũ ſimpliciter. plures tamẽ eẽntie vel nature ĩ ali⸗
quo pñt vniri ita ꝙ nõ faciũt numerũ.vt in homiĩe ſũt
plures nature in vna ꝑſona nõ faciẽtes numerum ſim⸗
pliciter:ita nec in vna natura diuina plures ꝑſone fa⸗
ciunt numerũ ſimpliciter.ſed ſolum numerũ ꝑſonaruʒ
ſicut in vno homie eſt numerꝰ naturaꝝ nõ tamẽ nume
rus ſimpliciter.¶ Ad quartã ratõeʒ.dicẽduʒ ꝙ ex vno
⁊ alio?⁊ tercio ↄſtituit᷑ numerꝰſimpliciter cum ſunt diſ

ferentiaꝝ ſubſtãtiaꝝ.Cum ðvᷣo ſunt vnius ꝑſone:nõ/p⸗

pꝛie ↄoſtituitur ex eis numerus ternarius vt patʒ.quia
numerus ternarius vbi eſt:requirit᷑ ꝙ ſit differẽs ſub⸗
ſtantia in tribus.Eſt aũt indifferens vnitas ſubſtantie
in tribus pſonis diuinis:ideo nõ eſt ex eis numerꝰter⸗
narius ſed ſolũ numeꝛoſitas trinitatis. Vnde boecius
in li.de tri.qm̃ nulla relatõ ad ſeipᷣam referri põt.idciꝛ⸗
co ꝙ ea m ſeipᷣam eſt pᷣdicatõ que relatõe caret:facta ẽ
quedã trinitatis numeroſitas in eo ꝙ eſt p̃dicatõ rela⸗
tionis.Fᷣuata vᷣo vnitas in eo ꝙ eſt differetia ſubſtãtie
vel oꝑatõis vel oĩno eiꝰque ſᷣm ſe dicit᷑ pᷣdicatõis.ſᷣ nu⸗
merꝰm relatõeʒ nõ ẽ numerꝰſimplꝛ:ĩmo ſolũ cũ deter
minatõe.vt dicat᷑ numerꝰ ꝑſonaꝝ aut nũer trinitatis.

Membrum terci

Ercio ſuppoſito ꝙ ĩ diuis ꝑſonis non ſit
numerꝰ ſimpłꝛ ſicut ĩ creaturis. Querit᷑
cuiuſmõi ſit ibi numerꝰ.vtrũ ſit numerꝰ

ꝑſonalis vel ſm aliũ modũ. Et ꝙ ſit nu⸗
mer ꝑſonaꝝ ptʒ ꝑ augu.qui dicit. In relatõe ꝑſonarũ
numerꝰcernit᷑: in diuinitate vᷣo ſubſtãtie ꝗd vnũ ſit ap⸗

pᷣbendit᷑.ꝗ̊ numerꝰqui ẽ ibi ẽ numerꝰ ꝑſonalis ⁊ ñ aliꝰ
¶ Ad oppoſitũ vbi ẽ vnitas ſᷣm eẽ:relatõ ñ facit nũeꝝ.
ſic̃ ptʒ ĩ pũcto.qui cũ ſit vnũ ſᷣm eẽntiazʒ:tñ ex his rela
tionibo q̃ ſũt ꝙ pũctꝰpõt eẽ pᷣncipiũ mediũ ⁊ finis: non

ponit᷑ numer ypoſtaſim ĩ pũcto.cũ ergo i relatõibo di⸗

uinis ſemꝑ ᷣuet᷑ vna eẽntia.ſ.diuĩa:ergo relatõnes ille
nõ ponũt ibi aliquo mõ numeꝝ ꝑſonaꝝ:⁊ ita non ẽ ibi
numerꝰ.¶:⁊q Scòda ratõ. relatõ nihil addit ad ẽe diuinũ
H vbi eſt numerꝰibi eſt additõ alicuiꝰad alterũ:ergo re⸗
latõ nõ ponit ibi numeꝝ aliqͥ mõ.nõ ergo numerũ ꝑſo

nalẽ. 4 Tercia ratõ.dignitas ĩ deo requirit ſolitudinẽ
vnge ſi diceret᷑ rer reguũ:oꝑtet ꝙ eẽt vnꝰ ſolus.ergo cuz
ſit ſũma dignitas in ꝑſonis diuinis:ibi eſt ſolitudo.nõ

ergo ponit᷑ ibi numerꝰꝑſonalis ſᷣm relatõnem vel alio
modo.Et ofirmat᷑ hec ratõ.qm̃ dignitas diuie eſſentie
ponit vnã ſolã diuinã eẽntiã.nec ſecũ ↄpatit᷑ numerum

eẽntiaꝝ: &̊ ⁊ ſilꝛ dignitas diuinaꝝ ꝑſonaꝝ ponit vnazʒ

ſolã ꝑſona.nõ ergo ẽ ibi numerꝰꝑſonaꝝ. Solt.dicen
dum ꝓꝙ aliter ⁊ aliter accipit᷑ numerꝰeẽntiaꝝ ⁊ ꝑſona⸗
rum.Qam numerꝰeẽntiaꝝ ẽ ſm q̃tuoꝛ differẽtias.aut
eĩ numerat᷑ eẽntia a multiplicatõe ſubſtãtiaꝝ vlł ſubie⸗
ctoꝝ.vel foꝛmaꝝ.aut ꝑtiũ aut oꝑatõnũ. Qumerꝰa mul

tiplicatõe ſubſtãtiaꝝ eſi vt numerꝰſingulariũ.i Lume⸗
rus aũt ex ꝑte foꝛmaꝝ eſt vt in ſubſiãtijs ſpũalibo vt in

angelo.quia aliud eſi in angelo ſua ſcientia caritas et
dilectõ.⁊ he foꝛme ſunt in illo. Qumerꝰautem ꝑtiũ eſt

in totis integralibo ſicut in coꝛꝑe. Qumerꝰ oꝑatõnum

SS

eſt in vna foꝛma qᷓ habet differẽtes oꝑatões.vt albedo
qᷓ facit coleratũ 2 diſgregat viſum. he aũt pluralitates
nõ cadũt in diuĩo eẽ.ĩmo qᷓtum ad iſtas dicit boeciꝰ ꝙ
vere vnũ eſt in quo nullꝰẽ numerꝰ.Qumerꝰ aũt pſona
rũ aliter ſumit᷑ nã vt dĩc rich.de tri.numerat᷑ vł diſcer
nit᷑ ꝑſona a ꝑſona.aut ſm q̃litatẽ tm̃.aut ßm oꝛiginem
tm.aut ſm vtriuſq; ↄcurſionẽ. Fm q̃litatẽ diſcernit᷑ ꝑſo
na a ꝑſona vbi ẽ indifferẽtia ĩ oꝛigine.iñ in ſuba ẽ diffe
rẽtia fine q̃litate ſubali:qꝛ de illa loquit᷑.ſic in angelis
nõ ẽ differẽtia oꝛiginis.ĩmo oẽs eodẽ mõ exeũt.ſ.ꝑ cre⸗
ationẽ a deo. nõ vnꝰex alio:tñ differũt in ſuba.vtro/
q; mõ numerat᷑ ⁊ diſcernit᷑ ꝑſona a ꝑſona ĩ boĩe.ſ.ſub
ſtãtia oꝛigine.qꝛ nõ oẽs eodẽ mõ exeũt.ĩmo ibi eſt ꝓ⸗
pagatõ⁊ eſt vnꝰex alio.ſ̊ in diuĩo eẽ eſt ſolũ numer? ꝑ⸗
ſonaꝝ m oꝛiginẽ ⁊ nõ ᷣin q̃litatẽ.ſcdᷣa maioꝛ eſt: pᷣma
minoꝛ:tercia mĩma. vñ in diſcretõe diuinaꝝ ꝑſonaruʒ
nõ eſt numerꝰ vel diſcretõ ſubaꝝ ſicut ĩ alijs.⁊ ideo ſo⸗
lũ eſt ibi numerꝰpſonaꝝ ſiue trinitatis ⁊ ñ nuũerſim⸗
pliciter ꝗ eſt differẽtiũ ſubaꝝ.qꝛ eſt ſolũ ſᷣm oꝛigis dik⸗
ferentiam q̃ nõ facit numerũ ĩ eſſentijs ſᷣ in ypoſtaſibo
vel ꝑſonis.¶ Ad pꝛimã ratõeʒ.dicẽduʒ ꝙ relatõ poteſt
ↄpꝑari ad illud cuiꝰeſt vel ad illud ad qð refeꝛt. Relatõ
ergo nõ facit numerũ ꝑ opatõeʒ ad illud cuiꝰeſt. AUnde
cũ re diuine eẽntie que ẽ ꝑſona vel ypoſtaſ relatõ non
facit numeꝝ:ſᷣ facit numeꝝ ↄꝑando ad illud ad qð re⸗
fertur.⁊ hoc eſt qꝛ nũꝙᷓ; dicit᷑ relatiue oꝛiginis einſdem
ad ſe.vñ pat᷑nitas in aliquo ⁊ filiatõ in ipo eodem nõ
dicũt᷑ relatiue adinuicẽ: ᷣ patnitas in iſto ⁊ filiatio in
alio.⁊ ꝓpter hoc ↄꝑando ad illud ad qð refert᷑:ſemꝑ po
nit aliũ ⁊ aliũ.2 ita facit numeꝝ ypoſtaſim ſiue ꝑſona⸗
rum. ð ergo obijcit᷑ de pũcto qui eſt pncipiũ meqiuʒ
⁊ finis. Dicẽduʒ ꝙ iſte relatões relate ad eẽntiã pũcti
cuiꝰſunt:nõ faciunt numerũ.tñ relate ad illud qð vna
queqʒ dicit᷑ faciũt aliquo mõ numerũ:ſ̊j non numerum
ypoliaſim ⁊ cauſa videbit᷑.vñ nõ dicit᷑ pũctꝰab hac re
latõe eẽ pncipiũ a qua dicit᷑ eẽ finis.¶ Ad ſcaʒ ratio⸗
nem ptz ſolutõ ꝑ hoc idẽ. ↄcedo em̃ ꝙ relatõ non addit
aliquid ad rẽ diuine eẽntie.Vñ ex illa ꝑte qua ad rem
eẽntie ↄpat᷑ nõ ẽ nũerꝰ:ſᷣ ↄꝑando ad illud ad qð refert᷑
Vñ pat᷑nitas in pr̃e non facit numeꝝ cũ eẽntia:̊ facit
numeꝝ cũ ſiliatõe q̃ eſt ĩ filio ad quã refert᷑.⁊ ex illa ꝑ⸗
te eſt multiplicatõ. Ad tereiã dicẽdũ ꝙ quedã ſũt res
q̃ coĩicate minꝰhabẽt᷑.quedã aũt q̃ coĩcate nobiliꝰ⁊ ma
gis habẽt᷑ ⁊ meliꝰ.vt ſcia caritas ſui amoꝛ.de pᷣmis re⸗
bus bñ ꝓcedit ratõ q dignitas in termio in illis reꝗre
ret ſolitudinẽ ſ̊ ñ de alijs.ĩmo quãto maioꝛ fuerit coĩca
tio ſcie ⁊ caritatis.tãto erũt melioꝛes ⁊ maioꝛes.qꝛ gj
eẽntia diuĩa ẽ hmõi q̃ coĩcata meliꝰ⁊ nobiliꝰhabet᷑.iðo
pluralitas ⁊ nũerꝰ ĩ habẽtibo ipam nõ repujt digtate
ipᷣiꝰiĩ termio.Et dico ad ↄfirmatõeʒ. ꝙ no ẽ ſilłe de ꝑſo⸗
na ⁊ eẽntia ĩ B.⁊K iſtud diſſolutũ eſi ſuperiꝰ.

Mliembꝛum quartũ

Varto qrit᷑ ꝗd nũerat᷑ ibi.ſ.an ſit ibi nũe
rus rõnũ ſolũ:vel reꝝ.⁊ ſi reꝝ: vtꝝ rela⸗

tionũ vel ꝑſonaꝝ.tum ad pmũ obijcit᷑

ſic:In diuis em̃ nõ ẽ numeꝛꝰqui ſit ex dif
ferẽtia q̃litatis vel foꝛme ſicut dictũ eſt.nec ẽ ibi nume⸗
rus qui ſit ibi ex differẽtia ſᷣm accidẽs: qꝛ ibi nõ ẽ acci⸗
dens. eſt ibi numerꝰ ſolũ qui ẽ ex differẽtia ſᷣm relatõ
nem.ſ̊ relatõ nõ ponit ĩ nũerũ rei vbi ẽ totũ vnũ ꝑ eſſen
tiã:pᷣ ſolũ in numeꝝ ratõis qð pʒ de pũcto qui eſt pᷣnci
piũ alicuiꝰ linee ⁊ finis alteriꝰ:⁊ mediũ duaꝝ linearũ
ↄtingẽs illas.Iſte em relatões circa pũctum nõ ponũt
niſi differẽtiã rationũ ⁊ nõ rei.ergo cũ diuinũ eẽ totum
vnũ ſit ꝑ eẽntiã:relatõ nõ ponit ibi numeꝝ niſi rõnum
4¶ Ytem ſi dicat᷑ ꝙ ſit numerꝰ ꝑſonaꝝ ꝓpter oꝛdinem oꝛi

ginis quo vnꝰex alio.Contra.in trinitate creata que ẽ

mens intelligẽtia amoꝛ eſt relatõ oꝛiginis.qꝛ a mente

intelligẽtia 7 ab vtroq; amoꝛ:⁊ tamẽ ex hoc nõ eſt diffe

rentia ypoſtaſim vel pſonan in aĩa. imo in vnag ſola ⸗
ſona inuenit᷑ hec trinitas.Relinquit᷑ igit᷑ ꝙ nõ eritnu
merus y poſtaſim vel ꝑſonaꝝ vel aĩiaꝝ.⸗] Tercia ratõ

Johᷣ.dama.dicit.ꝙ in creaturis y poſtaſes dinidũt᷑ ſi

ue ↄſiderãt᷑ re ⁊ ↄmũe ipᷣm oſiderat᷑ in ratõe:in diuino
aũt eẽ ecõuerſo.qꝛ y poſtaſes ↄſiderãt᷑ ratõe ⁊ ipᷣm ꝙẽ
vt ↄmune re.ergo ſᷣm dama.numerꝰiſte ratõis ẽ ⁊ non
rei.¶ Quarta ratõ.dicẽdo patrẽ filiũ ⁊ ſpm̃ſctm:nõ eſi
repetitõ niſi vniꝰ⁊ eiuſdẽ rei.qꝛ patmitas eſt diuĩa eẽn
tia:filiatõ eſt diuĩa eẽntia.ſ̊ vbi eſt repetitõ vniꝰ⁊ eiuſ⸗
dem rei nõ põt intelligi numerꝰrei.ergo nõ eſt ibi nue⸗
rus rei ſ̊ ſolũ ratõöis. Ad oppoſitũ ſi ſolũ eẽt ibi nũe
rus ratõis ⁊ nõ rei: ex hoc ſeq̃ret᷑ ꝙ poſitõ trinitatis eſ
ſet ſolũ ſᷣm intellectũ ⁊ ꝙ non eſſet trinitas in re qð eſt
incõueniens dicere.

LConſequẽter queru .S. ..

tur an ſit numerꝰ relationũ vel ypoſtaſuʒ.ſuppoſito vt
videbit᷑ ꝙ nõ ſolũ ſit ibi nũerꝰratõis.Ad qð ſic.nos vi
demꝰ ĩ creaturis.ꝙ pr̃ differt a ſuo filio q̃litate ſubali
relatõe.qꝛ hic pr̃:ille filiꝰ.In diuĩs ſilłꝛ ꝑr differt a fi
lio.aut ᷓ eſt differẽtia ĩ q̃litate:aut ĩ relatõne.nõ in q̃li
tate:qꝛ vbi ẽ differẽtia in q̃litate dico ſubali:ẽ differen

tia in eſſe. ibi ẽ ſola differẽtia relationũ ⁊ nõ ypoſta⸗

ſuʒ.¶ Scða ratõ.boeciꝰin li.de tri. Relatio multipli⸗
cat trinitatẽ ſuſtatia dᷣo ↄtinet vnitatẽ.& in trinitate di
uinaꝝ ꝑſonaꝝ ſolũ eſt numerꝰ relatõnũ ⁊ nõ ypoſtaſũ

cũ ypoſiaſ ſit ſubſtãtia. Ad oppoſitũ abſiractis rla

tionibo a ꝑſonis diuiĩs adhuc ẽ differẽtia in ipisq; ad⸗
buc iſte nõ eſt ille.nec abſtracta generatõne a pr̃e.ſ.ꝙ
nõ generet:⁊ a filio ꝙ nõ generet᷑:adhuc intelligerẽ pa

trem vnũ aliquã habẽtẽ diuinã naturã. ſilꝛ ⁊ filiũ vnũ

aliquẽ habẽtẽ diuinã naturã. adhuc intelligo vnuʒ ⁊
vnũ habẽtẽ diuinã naturã.Sʒ dicẽdo vnũ habẽtẽ oiui
nã naturã dico y poſtaſim:ꝗᷓ ibi intelligit᷑ nũerꝰ ypoſta
ſuz abſtractis pꝑ intellectũ relatõibo. Solt.dicẽdũ ꝙ;
in diuĩs ẽ nũerꝰypoſtaſuʒ ⁊ relationũ.⁊ nõ ſolũ nũerꝰ

ratõis ſiue ſm ratõeʒ q̃ quidẽ ratõ ẽ poſitõ nr̃i intelle

ctus.⁊a iſtud ꝓbat᷑ eẽ neceſſariũ ſuppoſita ratõe ⁊ oꝛdie

oꝛigis in diuis.Nã ſuppoſito oꝛdie oꝛigis diuĩe natuꝛe

ita ſcʒ ꝙ ipᷣ̃a habeat᷑ ab alio:neceſſario habet᷑ differen⸗

tia ym relatõeʒ ⁊ ypoſtaſim nihil detrabẽdo ſimplici⸗
tati diuĩe eẽntie.⁊ G̊ ptʒ.intelligẽdo em̃ diuinã naturã

ncce ẽ q ĩtelligat᷑ in hñte illã.⁊ ſi intelligamꝰeã in hñte
illã ab alio:ia intelligimꝰcũ ꝓpꝛietate incoĩcabili q ſe⸗

parat᷑ ab hñte eã nõ ab alio.⁊ ex h̊ introducit᷑ differen⸗

tia relatõis.vt ptz in differẽtia ypoſtaſ.qꝛ y poſiaß ni⸗
hil aliud ẽ qᷓ res nature ſiue hñs naturã ſub diſcreta 2
incoĩcabili pꝛietate.ibi aũt dico habẽ diuinã naturaʒ
ſub duabo ꝓpꝛietatibo incoĩcabilibo.ideo ⁊ duas ypo⸗
ſtaſes. Et ꝙ etiã iſtud ſit neceſſariũ ptʒ.q;ꝛ ſuppoſito h

oꝛdine oꝛiginis ꝙ habeat᷑ diuina natura ab alo.incõ⸗

tinẽti habẽs diſtinguit᷑ ab alio ab eo a quo habet. aut
idem ſibip̃i eẽt pᷣncipiũ qdð eſt impoſſibile intelligẽ. Vñ

Anleł.neq; intellectꝰ capit nec natura ꝑmittit illũ qui

de alio eſt:eſſe illũ de quo eſt.⁊ ſic in illo oꝛdine ratõne

ꝛietatũ differẽtiũ incoĩcabiliũ eſt differentia y poſta
fum. Ad pꝛimã ratõeʒ in cõtrariũ que oſtendit ꝙ ibi

ſit ſolum numer pᷣm ratõeʒ.dicendũ ꝙ duplex eſt rela⸗

tio.ſcʒ relatõ accidẽtalis:⁊ eſt relatõ oꝛigims que ẽ el/

ſentialis. Relatõ accidẽtalis eſt que ſequit᷑ eẽ acciden⸗
tium, vt equalitas in quãtitate. ſilitudo in qualitate.

RKelatõ aũt oꝛiginis que cõnaturalis eſt:eſt duplex vel
duplꝛ.qꝛ aut dicit᷑ in his q̃ ſunt ſube vel ſuba: aut que
ſunt accidẽtia ſiue de genẽ accidẽtiũ. Differentia ergo
relatõis oꝛigis pᷣmo mõ q̃ ſcʒ ẽ in re ſube:facit differen

tiã ypoſtaſuʒ ſicut viſuʒ ẽ.⁊ hoc ẽ qꝛ ypoſlaſ ſemꝑ ẽ in

re ſubſtãtie ⁊ ſubſtãtiã dicit.ſ̊ relatio oꝛiginis que po⸗
nitur in rebo que nõ ſunt ſubſtantia: vt mens.noticia.
amoꝛ:nõ põt facere differentiaʒ ypoſtaſum.cum bmõi

jFeſtſ ⸗ſ

fiann
ddil
a
lnan
ſien
enp
ſunt
ll
tep⸗
ddi
fiſa
toe⸗
ſenti
glo
ton
nn
fri
u,

1

len
li⸗
lun
Unte
ti
lie

X P
N

nong
Tin

nteimin
ſderftei
atͤgiren
hiſini⸗

ediineie

iib fnd ene

rrNeNer n

ſsduiii,

nbatſinei

ſiatſini⸗
Otinigtgf
minnch

H 4
ſizſupein
4 öken
oilitneſͤi
Mroſhni
Ntoͤne ſöſil
balii Iſre
rnoſch
lationlic
zinmmnt
znöpetti
iabſineizf
ainißisge
töeazfeſ
intcliwin
ſherſciei
Ntligofne:
Pilgbifv
ſtiügepen
Onü
Nöſitin⸗
itöpfinnie
rotoe ol
diuienar
bek diſten
idofüng
iuinä nuen
neiinti⸗
cviciblit
Uncitdifemn
Fpolhfn
ſubdicen
Giniueng
94 Mn
E ſcinz
abalond
hohabt
eli
iutlugui
tnetatone
tafpoſn
“

ettn

msqec
lürei⸗
rqpalit⸗
Npee
baroltcn
rennuaß
ſetafn
lenpen

mmnnm

—

Nueſtio
nõ ſint ſuba. ſ̊ relatõ oꝛigis in diuĩs eſt rei qᷓ eſt ſuba.⁊
ideo differẽtia illiꝰrelatonis facit ibi differẽtiã y poſta
ſum. Qòð g obijcit᷑ ꝙ differẽtia relatõis in pũcto non
ponit niſi differẽtiã ratõis. Dicẽduzʒ ꝙ relatõ illa ĩ pũ⸗
cto eſt accidẽtalis 2 nõ eſt relatõ oꝛdis nature.⁊? de illa
pꝓcedit ratõ qᷓ quidẽ ẽ relatõ jm accidẽs. 2 H eſt qð dĩc
hugo de ſcẽᷣo vict.in ſentẽtijs ſuis.cũ oĩa interrogat ſe⸗
ipᷣam quare illa tria qᷓ in aia reꝑta ſunt ꝑſone dicãtur.
cũ in ſemetipᷣa mens reꝑit tꝛia.nec tñ tres ꝑſonas in ſe
mentẽ ratõnalẽ ↄotinere.aut tribo ꝑſonis aↄſtare animuʒ
ratõnalis ↄſideratõ patiat᷑. Et rndet itaq; cum bomo
ſit ꝑſona hec tñ quedã affectões ſunt adberẽtes ꝑſone
⁊ circa ipᷣam exiſtẽtes inueniũt᷑:nõ eſt eis oino ꝓpꝛium
eſſe ꝓꝑſonas:̊ ꝑſone ineſſe tm̃. Cuʒ aũt que in deo ſunt
aliud ab ipᷣo eſſe nõ pñt.nec quaſi accidetia aut affecti
ones ex tꝑe mutabiles aut ſeꝑabiles in cõmutabili eẽn
tie ideo vere ſunt ꝑſone.i Ad ſcdðᷣaʒ ratõeʒ dicenduʒ ꝙ;
ratõ duobo modis dicit᷑.vno mõ ratõ dicit᷑ ip̃a acceptõ
que ẽ in collatõe: alio mõ appellat᷑ ratõ illud qð accipi
tur in collatõe.qñ em intellectꝰaccipit rẽ abſolute: tũe
dicit᷑ intelligẽ. ̊ qñ accipit ip̃am in collatõe vᷣm ꝙ con
fert vnũ alij:tũc dicit᷑ ratõ. Si & dicat᷑ ratio ip̃e motus
vel acceptõ rei ab aĩia in collatoe:hoc modo nõ accipit
dama.ratõeʒ p̊ mõ ſecũdo.Vñ nõ vult dicere dama.ꝙ
ſolũ ↄſiderẽt᷑ differẽtie ꝑſone ratõe q̃ ſit motꝰipiꝰ intel⸗
lectus ſiue acceptõ ĩ collatõe: h̊ ratõe q eſt iᷣm acceptũ
ab intellectu ↄferẽte.⁊ hec ratõ res ẽ.ſicut dicimꝰ vle ẽ
ratio.nõ qꝛ ipᷣm ſit acceptõ ipᷣa:ſ̊ ẽ ratio.i.ipᷣm acceptũ
ab intellectu ↄferẽte.qꝛ vłe accipit᷑ ab intellectu ĩ colla
tione.ſ.in multis:ipᷣm tñ eſt res.ſic ergo re ↄſiderãtur
ypoſtaſes in creaturis.hoc dicit qꝛ abſolute oſiderãtuꝛ
ibi. In diuĩs dicũtur ↄſiderari ratõe:qꝛ ĩ collatõe ipᷣa⸗
rum adinuicẽ eſt ibi acceptõ ipaꝝ.qꝛ pr dicit᷑ qui non
ab alio:a quo ſiliꝰꝑ generatõem.⁊ filius qui ab alio.a
quo aliꝰꝑ ꝓceſſionẽ. Ecce collatõ ipᷣaꝝ ypoſtaſuʒ ĩ di⸗
ſtinguẽdo eas ⁊ diſcernẽdo.ꝛ⁊ ſic dicũt᷑ diſtingui ratõe
quia eaꝝ diſti nctõ accipit᷑ in collatõe. Ad terciã ra⸗
tionem dicẽduʒ.ꝙ licet diuinũ eſſe ſit vnũ ⁊ idẽ ꝑ eſſen⸗
tiam in his:eſt tñ ratõ oꝛiginis differẽs in his.⁊ qᷓtuʒ
ad illã venit ibi numerꝰypoſtaſum. Et ꝙ ſit ibi relatõ
pʒ · qꝛ dicit boeciꝰin fi.li.de tri.ꝙ ſane ſciendũ ẽ pᷣdica
tiuam relatõem nõ ſemꝑ talem eſſe:vt ſemꝑ ad differẽs
p̃ᷣdicat᷑.vt ſeruꝰ ſeruꝰad dñm.differũt em.⁊ ponit ex⸗
emplũ quomõ eſt relatõ nõ ſemꝑ differentiũ ſᷣ eoꝝ qui
ſunt idem.nam eſſe equale eq̃li equale eſt. ſiłe ſili ſile
eſt. ⁊ idem ei qð eſt idem idẽ eſt.⁊ ſilis relatõ in trinita
te patris ad filiũ:⁊ vtriuſq; ad ſpm̃ſctm.vt eiꝰqð ẽ ideʒ
ad id qð eſt idẽ. E ſi in cũctis alijs rebo nõ põt inueni
ri:facit id ↄgnata caducis rebo altitas.ꝛ ſic eſt ibi rela
tio eiuſdẽ ad idem neutralit.hoc eſt ꝙ habet eandẽ eſ⸗
ſentiã:tñ incoĩcabilẽ ꝓpꝛietatẽ.ſicut habere naturã ab
alio nõ habere ab alio.Ex quo em iſtud habet᷑ hñs eſſe
ratõnalis nature ſub diſtincta ꝓpꝛietate:habetur tota
ratõ pſone.⁊ ſi plures ſunt habetes:plures ꝑſone.ſed
vtrũ ſit vna vel differẽs ſubſtãtia:nibil detrabit ꝓpꝛie⸗
tati veritatiq; ꝑſone vt dicit Rich.in li.de tri.⁊ ita qᷓ;
uis vnũ ⁊ idẽ eſſe repetat᷑ in illis: qꝛ tñ eſt ratõ oꝛigis
differens a qua illud eſſe habetur ſub incõmũicabilibo
MPꝛietatibus:eſt ibi numerus ꝑſonarum. Et ſi querit
quomõ poteſt illuo intelligi. ꝙ cũ vnitate eẽntie ſit plu
ralitas pſonalis. Rñdet rich.in li. de trini. dicens.ex⸗
plica mibi obſecro quomõ ꝑſonalis vnitas ſit in crea⸗
turax ſubſtãtiaꝝ diſſimilitudine ⁊2 diuerſitate.ſiẽ ĩ ꝑ⸗
ſona homis: 7 ego dicam tibi quomõ ſubeſt vnitas in
tantaꝝ ꝑſonaꝝ diſſimilitudine ? equalitate.ſi expien⸗
tia docet aliquid eſſe ſupꝛa intelligetiaʒ tuam in hũana
natura: nõne eoip te docuiſſe debet aliquid eſſe ſupra
intelligẽtiã tuã in diuina natura. Et vult dicere. ſi⸗
cut in creatura humana vnitas ꝑſonalis ↄpatit᷑ diuer
ſitatem ſubſiantiaꝝ: ſic in diuina natura vnitas eſſen⸗

Jwl e . 2 Sx1.))

xlv *

tialis diuerſitatem ⁊ numerũ ꝑſonaꝝ.⁊ iſte numerus

venit qtum ad ratõeʒ oꝛiginis.

☚ „7 —
Membꝛũ quintũ
Vinto querit᷑ vnde ibi ſit ratõ numeri.⁊
querit᷑ an ſit ibi ratõne caritatis.ſicut vi
detur rich. ponere in li.de tri.aut hoc eſt
de pfectõne ꝑſone ꝙ.ſ. aliam requirat et
ſe multiplicet:an de ꝑfectõe virtutis. iſtud nõ ſit ex
Pte ꝑfectõnis ꝑſone ptʒ. qm̃ ſi ꝑfectio ꝑſone patris re⸗
quirit ꝑſonam aliam ſcʒ ꝑpſonam filij:ergo non erit ita
Efecta ſi careat illa.⁊ ita ꝑfectõ ꝑſone patris dependit
a ꝑſona filij:qð eſt incõueniens dicere.ſic em̃ pater a fi
lio depẽderet.¶ Pꝛetea oſtẽdit᷑ ꝙ amoꝛ ſiue caritas ñ
ſit ratõ illiꝰnumeri.qꝛ caritas ſiue amoꝛ ſequit᷑ bonita
tem.i Qam bonũ eſt ratõ dilectõis.ſi ergo nõ poteſt po⸗
ni numerꝰiſte ex ratõne bonitatis vel eẽntie qð ideʒ eſt
ergo nec ex ratõne amoꝛis vel caritatis. AQinoꝛ patʒz:
qm ex ꝑte eſſentie nõ poteſt poni niſi vnitas.¶ Pꝛetea
oſtendit᷑ ꝙ nen ſit ibi numerꝰex ꝑte ꝑfectõnis virtutis
vt ipa ſe multiplicet.quia virtus illa eſt infinita ⁊ con⸗
iuncta ſuo actui: ergo eius actus eſt infinitus.⁊ ita ſe⸗

queretur ꝙ eſſet multiplicatio ꝑſonarum in infinitum

cum iſte eſſet actus eius.qð eſſet incõueniens. Ipter G
querit᷑ a quo eſt ibi ratio numeri ſiue ex ꝑte cuiꝰ*. So
lutio.dicenduʒ ꝙ cum querit᷑ vnde ſit numerꝰvel ratio
numeri in diuinis.dicimꝰ ꝙ iſte numerꝰ eſt ex ꝑte ꝑfe⸗
ctionis virtutis ⁊ bonitatis ⁊ caritatis.tamẽ aꝑpꝛopꝛi

ando pm ratõneʒ intelligentie:bonitatis eſt ſicut pᷣnci⸗

palis ratio illiꝰ numeri.quia laus boni ⁊ eius ꝑfectio

oñdit᷑ in coĩcatõe.ſ̊ coĩcatio ſemꝑ eſt vniꝰad aliu.⁊ iðo
vbi ẽ ↄmunio:ſemꝑ eſt alius ⁊ alius.⁊ ita multiplica⸗

tio ⁊ numerꝰ⁊ bonitas ſũma q̃ſi pncipalis cauſa iſtius
multiplicatõis in diuinis. Sᷣ cũ bonitas ſit ↄmunioꝛ qᷓ
natura ⁊ volũtas.ſicut eſt duplex pᷣncipiũ.vnũ qð ẽ na
tura: alteꝝ qð eſt voluntas:ſic bonitas duobo modis

erit.qꝛ eſt bonitas nature:⁊ bonitas volũtatis.⁊ hec ẽ

caritas.ↄmũicat ̊ ſe bonitas vel ꝑ modũ nature vel ꝑ
modũ volũtatis ſiue affectõis.Coĩcatõ bonitatis q̃ eñ
ꝑ modũ nature:illa plena ẽ ⁊ ꝑfecta ꝑ generatõeʒ.; tñ
fit de ꝑte ſubſtãtie vel eẽntia ⁊ nõ de tota eẽntia:illud i⸗
ꝑfectõnis eſt in natura.qꝛ ergo omnis imꝑſectio a bo⸗
nitate ſũma remouenda eſt.⁊ ei omnis ꝑfectio tribuen
dandeo neceſſariũ eſt ꝙ coĩcet ſe ꝑ moduʒ nature.q̃ cõ
munio eſt ꝑ generatõeʒ.⁊ illa generatõ nõ ſit de ꝑte eſ⸗
ſentie ſ̊ de tota eſſentia.⁊ hec ↄmunio bonitatis eſt ra⸗
tio diſtinctõis ſui numeri in diſtinctõe determiĩata q ẽ

patris ad filiũ.Sed ſicut coĩcat ſe bonitas ꝑ modũ na

ture:ita ꝑ modũ volũtatis.quia ſũmi boni fũma eſt cõ
munio.nõ eſſet aũt a ſũma niſi coĩcaret ſe ꝑ moduz vo⸗
luntatis que coĩo eſt ꝑ amoꝛis affeciũ ſiue caritatem.et
hec coĩo boni ſũmi eſi ratõ numeri in diſtinctõe detmĩa
ta que eſt patris ⁊ filij ad ſpm̃ſctẽm. Ratõ ergo numeri
ſumituꝛ ex ratione ꝑfectionis ſũme bonitatis.ſed ↄmu
mo totius eſſentie ꝑ generatõeʒ. cũ eſſentia nõ habeat
ꝑtem: eſt ratio numeri patris ad filium ↄmunio P na⸗
turam voluntatis. ratio numeri diſtinctionis ſpiri⸗
tuſſancti ab vtroq;.¶¶ Ad pꝛimam ergo ratõeʒ qua oñ⸗
ditur. ꝙ ex ꝑte ꝑſone eſt imꝑfectõ.dicimꝰpᷣm rich.ꝙ ali
ud eſt perſici ab aliquo:⁊ aliud perfici in aliquo.perſo
na ergo patris ex hoc ꝙ pꝛoducit perſonam filij perfici
tur in illo.⁊ oſtenditur eius perfectio in illa pꝛoductio⸗
ne. ſed non perficitur ab illo ſicut dicimus ꝙ foꝛma ꝑfi
citur in materia ſ̊ non a materia:imo ecõuerſo. Vnde
rich.in li.de tri.In diuinis ꝑſonis ſane notandum qð
ſupꝛa oſtenſuʒ eſt. ꝙ ꝑfectio vnius exigit adiunctionezʒ
alterius. Et conſequẽter in gemĩs perfectio vtriuſq; re
quirit coherentis tercie.et eſt ſua ratio ex parte carita

tis ſiue ſũme dilecionis. quia vbi eſt perfecta caritas:

Be eenn ee
J

—

—

3

ibi eſt dilectõ 2 dilectõ.qꝛ ꝑfecta nõ eſt vniꝰad ſe.ĩmo
pfectõ dilectõis in aliquo neceſſario exigit aliũ quẽ di⸗
ligat vt ſe. S̊ ↄdilectõ eſt nõ ſolũ diligere aliũ vt ſe. ĩimo
etià aliũ velle diligi vt ſe.⁊ etiã velle ꝙ ille diligat aliũ
vt ſe.Et vult diceꝛe.q; ꝑ hanc dilectõeʒ ⁊ ↄdilectõez q̃ ẽ
in dro: qꝛ in eo eſt ꝑfecta caritas. ſic neceſſario tres ꝑ⸗
ſone ⁊ nõ plures.q; pater diligit filiũ vt ſe.iterum vult
eum diligi vt ſe.⁊ etiã actiue loquẽdo vult ꝙ aliũ dili⸗
gat. 2 in hac ↄdilectõne ſumit᷑ ꝑlona ſpũſſancti qui eſt
amoꝛ dilectus vt ita loquar.vñ dicit rich.ſic. Si in il⸗
la vera diuinitate ſola vna ꝑſona eſſet. vtiq; non babẽt
cui ſũmũ amoꝛẽ impẽderet nec qui ſibi ſũmũ amoꝛẽ re⸗
pendẽt. Vñ ergo iſte ſũme dulces ille delicie habunda
rent:que vt dictũ eſt.nõ tam de ꝓpꝛio q; de alieno coꝛde
hauriri ſolent:qñ vnus alteri amoꝛẽ impẽdit.⁊ ſolꝰ ſo⸗
lum diligit dilectõ quidẽ eſt ̊ ↄdilectõ nõ eſt. qn duo ſe
mutuo diligũt.⁊ ſũmi deſiderij affectũ inuicẽ impẽdunt
2 iſtius i illum ? illius ĩ iſtum affectus diſcurrit:2 qua
ſi in diuerſa tendit:vtrobiq; quidẽ dilectõ eſt ſed ↄdile⸗
ctio nõ eſt. Condilectio aũt in re dicit᷑. vbi a duobo ter⸗
ecius coꝛditer diligit᷑:ſocialiter amat᷑. ⁊ duoꝝ affectꝰ
tercij amoꝛis incẽdio in vnũ ↄflatur. Erxr his itaq; ptzʒ.
ꝙ in ipᷣa diuinitate locũ ↄdilectõ nõ habeꝛet:ſi duobus
im ↄſiſtentibo tercia ꝑſona deeſſet.¶ Ad ſcdᷣam ratõeʒ
patet ſolutio ꝑ interemptõeʒ. qꝛ imo ex ꝑte bonitatis ẽ
ibi ratõ numeri.⁊ hoc ex ꝑte bonitatis ꝑ modũ nature
2 bonitatis ⁊ voluntatis que caritas dicit᷑.nec ꝓpter H
poni?᷑ ex ꝑte eſſentie niſi vnitas.nõ em̃ ꝓpter hoc eſſen⸗
tia multiplicat᷑ ſeu numerat᷑.¶! Ad terciã ratõneʒ qua
obijcit de virtute. dicẽdũ ꝙ virtus illa eſt infinita ⁊ cõ
iuncta ſuo actui qui ẽ pꝛoductõ.ſ̊ infinita pꝛoductõ di⸗
citur dupliciter.vel qꝛ infinita pꝛoducũtur:vel quia ea
que pꝛoducũtur ſiue ille qui pꝛoducit eſt infinitꝰ boni⸗
tate.pᷣmo mõ pꝛoducẽ infinita ſi ſit de ſubſtãtia rei nõ
eſt ꝑfectõis h̊ imꝑfeccõis.⁊ ꝓpter hoc iſta pꝛoductõ po⸗
neret im ꝑfectõeʒ i dinis ꝑſonis in quibo vna pꝛoducit
aliã de ſua natura ſiue ei dando ſuã totã naturã.ſᷣ pꝛo
ductio infinitatis ſecũdo mõ que ſic eſt de rei ſubſtatia
ſũme ꝑfſectõis eſt.⁊ hoc eſt in ꝑſonis diuinis:qꝛ ille qui
pꝛoducit᷑ ibi ſiue filiꝰſiue ſpſſctus eſt infinitꝰ bonitate

2 ſic ptʒ rñſio ad queſtionẽ iſtam.

Membꝛũ ſextum

Exto querit᷑ an ſit ibi numerꝰfinitꝰvel in
finitꝰ:ſiue pꝛoductõ ꝑſonaꝝ finita vł in⸗
finita.Ad qð ſic.virtuoſioꝛ ẽ virt que re
cipit multitudinẽ relatiuoꝝ ꝙᷓ; que nõ re⸗
cipit.⁊ ideo virtꝰ diuine vnitatis ſecũ patit᷑ multitudi⸗
nem relatiuoꝝ. virtutis ̊ ẽ ꝙ recipit multitudinẽ duo
rũ:ꝗ ⁊ maioꝛis vᷣtutis ſi recipit multitudinẽ triũ et ma
ioꝛis ſi q̃teꝛnariũ. ⁊ ifinite vᷣtutis ẽ reciꝑem łtitudinẽ
infinitoꝝ.numerꝰ ergo ꝑſonaꝝ in diuino eẽ cũ eius ſit
virtꝰinfinitaẽ infinitꝰ:a earũ pꝛoductõ infinita...Se⸗
cũda ratõ.bonũ ẽ ratõ ↄmũionis.ꝗ̊ᷓ vbi maioꝛ ↄmunio
maioꝛ ẽ bonitas.ꝗ ſi gmũicaret diuina bonitas ſuũ eẽ
infinitis ꝑſonis ipa maioꝛ eẽt. Sed ponẽduʒ eſt qꝛ ip̃a
ſit maxima ? infinita:ergo infinite ꝑſone pꝛoducut᷑ ab
ea. Tercia ratõ.lux pꝛoducit ex ſe ſplendoꝛẽ.⁊ ex lu⸗
ce ⁊ ſplẽdoꝛe pꝛocedit caloꝛ.quicqd vo eſt ꝑfectõis luci
create:dandũ eſt luci increate.h̊ ꝑfectõis eſſet luci crea⸗
te ꝙ poſſʒ ex ſe pꝛoducẽ plures ſplẽdoꝛes a caloꝛes plu

res: ergo luy increata que ẽ ꝑfectiſſima ? infinita pdu⸗

cit ex ſe infinitos ſplẽdoꝛes:⁊ ſic infinitos filios.⁊ infi
tos caloꝛes: ⁊ ſic infinitos ſpũſſckqus. Ad oppoſituʒ.
vbicũq; eſt infinitas aliquoꝝ numero: inoꝛdinatio ẽ 2
ofuſio.ᷣ a diumno eſſe oĩs ↄfuſio ⁊ oĩs inoꝛdinatõ rele⸗
Paturꝛergo nõ eſt ĩ ĩo numerꝰꝑſonaꝝ inſinitꝰ.¶ So⸗
lutio dicedum ꝙ numerꝰdiuinaꝝ ꝑſonaꝝ nõ põt eẽ in⸗
finitus.q; vbi eſt numero infimitũ:ibi ponit᷑ inoꝛdina⸗
tio 7 cõfuſio.⁊ ita cum ſũma oꝛdinatio? ꝑfecta diſtin⸗

3 0— . .
. NM„R„ Kο P.- 236½ *1 ſry Niicho
. 97 42*2

Ca. ſlr „NI- J

Naz pſene en pr ſſe hfer

ctio debeat eſſe in ꝑſonis diuĩs:relingt ꝙ eis repugnat
neceſſario numer infinitꝰ.4. Ad pꝛim & ratõeʒ ĩ ↄtra
rium dicẽduʒ/q virtuoſioꝛ ⁊ potẽtioꝛ ẽ virtꝰ quã ↄſegt
multitudo relatiuoꝝ oꝛdinatoꝝ diſtinctoꝝ inuicem 2
nõ ↄfuſoꝝ:q̊ vbi ẽ numero inſinitum: nõ eſi oꝛdo.Si j

poneret᷑ ibi multitudo ꝑſonaꝝ ſiue relatiuoꝝ infinita

nõ eſſet oꝛdo in diuinis ꝑſonis.q;ꝛ ergo ſũma oꝛdinatio

cebet ibi eſſe: vt oſtẽdat᷑ ibi ſummꝰoꝛdo ⁊ ↄcoꝛdia: ſiat

numerꝰ ꝑſonaꝝ in tribo.quia ſũmꝰ oꝛdo ⁊ ↄcoꝛdia ſtat
in tribus. Ende augu.dicit:ꝙ ille numerꝰeſt ĩ quo eſt
maioꝛ armonia.⁊ ideo vult dicere ꝙ numerꝰꝑſonaruzʒ
diuinaꝝ eſt numerꝰtriũ.Vbi ẽ numero infinituz ibi eſt
ↄfuſio que ab eſſe diuino oĩno tollit᷑.¶ Ad ſcõᷣazʒ ratõʒ
dicit᷑ ſicut dictũ eſt ad iſià bonitas diuina nõ ẽ rõ niſi
ↄmũionis oꝛdinate ⁊ diſlincte. Elñ vbi maioꝛ ↄmunio
maioꝛ bonitas:veꝝ eſi ſi ſit vmunio oꝛdinata diſticta
Ad terciã ratõeʒ dicẽdũ.q; imꝑfectõis eſt ĩ luce crea

ta ꝙ ex ſe ꝓducat plures ſplendoꝛes ⁊ plures caloꝛes.

Si em̃ tantũ poſſet vno ſpiẽdoꝛe quãtũ pluribo:nõ pꝛo

duceret plures. In diuis aũt pꝛoductõ filij a pre ẽ ſplẽ⸗
doꝛis ꝑfecti: ⁊ ideo ſuꝑuacuũ eſſet ⁊ ↄfuſio ꝙ eẽt pꝛodu
ctio plurium filioꝝ. Silꝛ ſi tantũ poſſet lux creata vno

caloꝛe quãtũ põt pluribo:nõ ꝓducẽèt plures.ĩmo ſuper
vacua eẽt ꝓductõ pluriũ.idem aũt eſi ꝓductõ 2 vniꝰfi⸗
lij ⁊ vniꝰſpũſſcti ⁊ pluriũ:qꝛ vtraq; iſtaꝝ eſt ꝓductio ꝑ⸗
fecta ⁊ rei ꝑfecte.X ideo nõ eſt pꝛoductõ nec numerꝰ ꝑ⸗
ſonarum diuinaꝝ in infinitũ.

Membrũ ſeptimũ
Eptimo q̃rit᷑ de ratõe ponẽdi numeꝝ ꝑ⸗
ſonaꝝ.an.ſ.poſſit poni ĩ pluribus an in
paucioꝛibo qᷓ; ĩ tribo. Et pᷣmo obijcit᷑ ſic.
MRich.in li.de trini.oꝑtz itaq; vt ĩ diuia

illa pſonax pluralitate ſumme pulchꝛa 2 oꝛdiatiſſima

ſit mutuo hincinde ĩ adulterutꝝ differẽs ↄcoꝛdia ⁊ cõ⸗
coꝛs differẽtia.⁊ hãc ꝓpoſitõeʒ accipit q̃ſi ꝑ ſe notam.2⸗
poſt arguit.videt᷑ itaqʒ; neceſſario eẽ vt inter illã cuiꝰ ẽ
plenitudinẽ dare nec acciꝑe:⁊ eã cuiꝰ ẽ acciꝑe ⁊ nõ da⸗
re ſit ſola vna media cuiꝰſit ꝓpꝛie ꝓpꝛiũ tam dare qᷓ acci
pere.vt ↄſtituta ĩ medio vni eaꝝ cohereãt ex vno:⁊ al⸗
teri eaꝝ ↄnectat᷑ ex altero.Et ptꝰoñdit ꝙ debʒz eſſe ſola

media 7 nõ due dicẽs.Si aũt oue medie inter altrinſe

cas duas ꝑſonas eẽ dicãtur. videamꝰ ꝙ incõueniens
hãc affamatõneʒ ↄſequet᷑. Ecce ex his pᷣma in vno ſolo
ↄcoꝛdat cũ altera. altera vo nõ in vno tm̃ ſ̊ in duobo cõ
coꝛdat cũ tercia. Cercia ꝗdẽ ñ ĩ duobo ſ̃ ĩ vno ſolo xoꝛ
dat cũ q̃rta vides cte qm̃ vniꝰ ꝓpꝛietatis gemiatio atq;
ↄmunio ꝓpoꝛtõnalitatis ratòeʒ nõ tam pᷣtendit qᷓ; ↄfun⸗

dit. 4 Scða ratio rich. Supponimꝰ ꝙ in diuinitate ſit

vna ꝑſona ſolum que nõ ab alia:⁊ vna ſola a qua non
alia. Si em illa que ab alia nõ eſt:nullã de ſe pꝛoceden
tem haberet:ĩperpetuũ ſola remanẽt. Item ſicut ncceẽ
ibi eſſe aliquã ꝑſonã que nõ ſit ab aliqua alia:ſic oꝑtet

ibi eſſe aliquã a qua nõ ſit aliqua alia. Quia ſi qlibʒ ex

alia ꝓcedẽs de ſe ꝓcedẽteʒ habẽt: huiꝰ eductõis ꝓtra⸗
ctio in inſinitũ ꝓcedẽt.Et hec etiã erit vna ſola.quia ſi
due ꝑſone hoc ↄmũe haberet: ꝓculdubio neutra illarũ
ab alia pꝛocedẽt.nec vna alteri imediata adhereret qð
eſt inconueniens. Eſt itaq; ꝓpꝛium vniꝰſolius ꝑſone de

ſe pꝛocedentem nullo modo habere. Item neceſſe eſt ꝓ

hec ab alia. Mam ſi que de ſe pꝛocedentem non babʒ a
nulla alia pꝛocederet: diuino conſoꝛtio imperpetuum
careret. Ex his ergo relinquitur. ꝙ eſt vna ſola perſo⸗
na de qua nulla alia pꝛocedit pꝛocedens ex alia:ſicut ẽ

vna ſola a qua pꝛocedit alia non pꝛocedens ex alia.
Item ſi eſt ibi vna ſola perſona a qua nulla alia:⁊ vna
ſola a qua alia ? a nulla alia: neceſſe eſt eſſe mediã que
ſit ab alia ? a qua alia. Si enim non eſt niſi vnus qui
non ſit ab aliquo alio: conſequens eſt vt io de quo mo⸗
do agimug non ſit a ſemetipo. Item ſi ibi non niſi vn⸗

ſoln
⸗
ſei
lyl⸗
gon
iſtnt
fotui
ſofl
ftoc
fatio
e
furn
10
Ter
ſi⸗
ſed
ſe⸗
0
ſh
nue
uß⸗
1/
iſtain
uit.
G
ſbinel
ſtqua
ſdeſta
tatene
inuent
genern
llvaſi
ſtonan
co ſia⸗
ſeinmt
loon
ien
ſkoſin
ſons
ſcheintn
ols/p
Unldieo
s co
esſadt
Vrnaſa
Kerenn⸗
Wopnneg
wynot
ſeckik⸗
chion
Kuin
Pecko
ld
Bobn
ſorhi
fnoe⸗

ſanon
fut
llihni
W
nminnnn⸗
naagdſctn
ſtiluean
tursetlen,
lorivnͤmn
apfeiſt
geitpo
r gegtaſn
. inoſiht
eto vniß
tpaucto;

numerig

„

dinumer
bkan
wobiett⸗
pfridi
oncioniine
kongiarc/
OEeman
allicad
cheande
ndun;ei
ſter mene⸗
nahzſein
inurainni
hininin
nuinw
Bindoerd
mnoorn
vninon
ndtin
hininttri
lequn
ſepnnn
nſicveneet
lorſecper
atilh⸗
Nob glih
oraſi
anullarn
n
6sgoned
larſteſh
nonbohzt
perenun

ue
Aiaſna e

nser
dglinkſ
nolig
neg
Nn
rnid

„

rrFrrrreene 5

Nueſtio

ſolus eſſe poteſt qui de ſe pꝛocedentẽ nõ habet.bunc de
quo modo loquimur de ſe pꝛocedenteʒ habere opoeꝛtet:
ſie itaq; pꝛocedit ex alio vt nihilominꝰ alius pꝛoceda 4
ex ip̃o.Ex his ergo neceſſario ↄcludit᷑ in diuis numer
ꝑſonax triũ.¶l Tercia ratõ.ſicut ſupꝛa oñſum eſt non
eſt niſi duplex modꝰ pꝛocedẽdi in diuinis. vel ꝑ moduzʒ
nature:vel ꝑ modũ voluntatis.ꝑ modũ nature genera
tio filij a patre: ꝑ modũ volũtatis pꝛoceſſio ſpuſſcki ab
vtroq;. neceſſe eſt ergo tres eſſe ꝑſonas vnam in qua ſit
ratio pꝛimi pncipij a nulla pꝛocedẽs: alis que pꝛocedat
generatõeʒ. aliã vo que pꝛocedat ꝑ ſpiratõeʒ.noʒ bo⸗
num meli eſt qd ſe diffundit ſũma diffuſione natur ali
7 volũtaria: ꝙᷓ ꝙ altera tm. Si aũt poneret᷑ quarta:q
reret᷑ de illa an pꝛocedat ꝑ generatõeʒ: an ꝑ ſpiratoeʒ.
ſi ꝑ generatõeʒ:ergo filius:ſi ꝑ ſpiratõeʒ:ergoſ⸗ püuſſets
ſed cũ nõ ſit in trinitate ꝑſonaꝝ ponendũ aliquid imꝑ⸗
fectũ nec aliquid ſuꝑuacuũ: cũ vno ſolo filio poſito ꝑfe
cta ſit generatõ:vno ſolo ſpũſcto poſito ꝑfecta ſit ſpira⸗
tio diuina.quia ⁊ ille ꝑfectiſſimꝰ filius ⁊ iſte ꝑfectiſſi/
mus ſpũſſcẽus. relinquit ꝙ eſt vnꝰ ſolus filius ⁊ vnꝰſo⸗
lus ſpũſſcẽus. Suꝑuacuũ igitur ⁊ vanũ eſt poneꝛe plu
res. Quaꝛta rõ. aug: ĩ li.lxxxiij.qſtõ. q.xxij.· Omne qð
eſt:aliud eſt quo cõſtat:aliud quo diſcernit᷑:aliud quo
ↄgruit.vniuerſa igit᷑ creatura ſi eſt ⁊ ab eo qð oĩno ni⸗
bil eſt:ſiue ꝙ ipa non eſt diſtat plurimuʒ ſuis partibo
ſibimet ↄgruit cauſam eius.ergo terciaʒ eſſe opoꝛtet q̃
ſit:qua hoc ſit:qua ſibi amica ſit.creature aũt cauſam.
id eſt auctoꝛem deũ eſſe dicimꝰ.opoꝛtet ergo deuz trini⸗
tatem eſſe qua nihil pᷣſtantiꝰ intelligentius beatiꝰqueat

inueniri. Ideoq; etiam cum veritas querit᷑: pluſq tria

genera queſtionũ eſſe nõ pñt.vtꝝ oino ſit.vtꝝ hoc aut

illud ſit: vtꝝ pꝛobãduʒ vel ipꝛobaduʒ ſit.pꝛima eſt que⸗

ſtio naturalis.ſcdᷣa ratõnalis.tercia moꝛalis.. Quĩta
ratõ.ſicut ſupꝛa dictũ eſt.coĩo pfecte caritatis non põt

eſſe in minꝰ ꝙ in tribo ꝑſonis. Si ergo vbi eſt ſũma ca⸗

ritas.nõ poteſt deeſſe ꝑfecta coĩio amoꝛis.vbi aũt ẽ ſũ⸗
ma bonitas:non debet deeſſe ſũma caritas.Relinquit᷑
igit ꝙ ſũma bonitas non debet eſſe in minꝰqᷓ in tribus
ꝑſonis. aũt ꝑfecta coĩo amoꝛis vel caritatis nõ poſ
ſit eſſe in minꝰqᷓ in tribo ꝑſonis: patet.qm̃ ꝑfecta coĩo
amoꝛis ↄpletur in dilectõne.⁊ hoc etiã vult rich.in li.
t tꝛi.dilectio aũt ꝑfecta nõ põt in minꝰeſſe qᷓ in duabo
ꝑſonis.cõdilectio vᷣo niſi in tribo ꝑſonis.nec opoꝛtet eẽ
plures ſed ſuꝑuacuuʒ eſt ponere plures. Ad oppoſi⸗
tum tria ſũt pncipia in reꝝ natura pꝛoducẽdi vnum ex

alio natura.ratõ. ⁊ voluntas.ſed in diuinis ponit᷑ pꝛo

ducetio ꝑ modũ nature:vt generatõ filij a patre.⁊ ꝓdu⸗
ctio ꝑ modum voluntatis.ſcʒ pꝛoceſſio ſpũſſancti:ergo

neceſſe eſt ponere terciam pꝛoductõeʒ que fit ꝑ modum

ratõnis.⁊ qð iſta maxime debeat ibi ꝑoni patʒ.qm̃ qð
eſt dignius ſemper eſt deo tribuendum. ſed pꝛoductio
que eſt ꝑ modum ratõnis dignioꝛis eſt: quia vis ratio⸗

nalis dignioꝛ eſt ⁊ etiam operatio ſua.ſ.vis generata.

RRe Panad

Sed buiꝰſolutio dicta eſt pꝛius in queſtione de ꝓceſ⸗
ſione ſpũſſancti.¶ Scðᷣa ratio qm ſcom exigentiam ꝑ⸗
fectionis videtur iſiud ſequi neceſſario.quia ſi eſt vna
ꝑſona dans ? nõ accipiens: ⁊ alia accipiens 7 nõ dãs
tercia que eſt accipiens ⁊ dans: videtur ꝙ ſit quarta
que nec ſit accipiens nec dans.4 Tercia ratõ.nulla vi
diur eſſe ratio quare nõ ſit ponere duas medias inter
illã cuiꝰeſt dare ⁊ non accipere:⁊ illam cuiꝰeſt accipere
7 non dare:quaꝝ eſſet dare ⁊ accipere.⁊ quia plus cõ⸗/
neniret ſcda cum tercia q; cum pꝛima.i Qam pari ratio
ne videtur eſſe ↄfuſio poſitis tribo ꝑſonis iuxta pꝛedi⸗
ctam ratõeʒ.i Qam tercia cuiꝰ eſt accipere ſed non dare

conuenit cum ſcdᷣa in vno ſcʒ in accipiendo: ſed non in

dando. Cuʒ pꝛima vo non conuenit nec in accipiendo
nec in dando:ergo plus cõuenit cum ſcdᷣa qᷓ; cum pᷣma.
OQuarta ratõ ſi ſüma caritas 7 ſũma bonitas eſt ra⸗
tio in ꝑſona patris ꝙ pꝛoducit ex ſe ꝑſonam aliã.cũ ſit

— v. RE 20% )

Xxlv.

illa ⁊ oĩno eadem bonitas ꝑ omneʒ modum in ſpũſcto
ergo erit in ſpũſancto ꝙ pꝛoducatur ex eo ꝑſona alia.
Sol.dicẽduʒ ſicut ſupꝛa oſiẽſuʒ eſt.ꝙ in diuinis tm̃
tebent eſſe tres ꝑſone.nec pñt eſſe plures:quia ſequeꝛe
tur ꝙ non eſſet in ip̃a ſũma trinitate ſũma germanitas
nec fũma cõnexio:ſed confuſio ⁊ inoꝛdinatio.quod eſſʒ
valde abſurdum ⁊ incõueniens.quod patet. ſuppoſito
ꝙ cõmunio boni non poſſit niſi duobus modis eſſe.ſcʒ
vel per modum nature:⁊ bec eſt generatõ vel pꝛoductõ
generati a generante.vel per moduz voluntatis:⁊ hec
eſt pꝛoceſſio amoꝛis ab amante.⁊ ſi non eſt pluribo mo
dis intelligere cõmunionem boni:erunt ad minꝰ tres
perſone ſicut oſtenſum eſt.⁊ non plures quin eſſet ſuꝑ⸗
fluitas ⁊ confuſio vt oſtendunt rationes.¶. Ad ſcdðᷣam
rationem dicendum.ꝙ quarta perſona non poteſt eſſe

in diuinitate que nec ſit accipiens nec dans.Maʒ ſicut

dicit Rich.in li.de trini.ſi illa peꝛſona que aliunde nõ
accipit vt ſit nullam pꝛocedenteʒ de ſe haberet: imper⸗
petuum ſola remaneret. Simili quidem ratione que ð
ſe pꝛocedentem non habet.ſi a nulla alia pꝛocederet di
uino conſoꝛtio imperpetuum careret. Multiplex autẽ
ratio a vera diuinitate ſolitudineʒ ercludit ſicut dictũ
eſt.non eſt igitur aliquo modo quartam ponere perſo⸗
nam.4l Ad terciam rationem dicendum ᷣm Rich. de
ſancto vict. O: cõmune eſt omnibus perſonis diuinis
omnem plenitudinem habere.cõmune ſolum duabus

omnem plenitudinem dare.ↄmũe autem ſolis duabus
omnem plenitudinem accipere vel accepiſſe.ↄmune au
tem ſolis duabus non habere vtrũq; ſcʒ non dare non

accipere ſimul ſcʒ patri ⁊ ſpirituiſancto.vnius nãq; ꝓ⸗
pꝛietas eſt i ſolo dando ſcʒ patris. alterius pꝛopꝛietas
tam in accipiendo qᷓ; dando ſcʒ ipſius filij.ſolis duabo
eſt cõmune perſonam de ſe pꝛocedentem habere.ſolis
duabus perſonis eſt ſcdᷣm aliunde pꝛocedere.ſolis du
abus eſt cõmune non habere vtrũq;. nam tmmodo de
ſe pꝛocedentem habere eſt pꝛopꝛietatis vnius. tim̃mo⸗
do ðᷣo pꝛocedere pꝛopꝛietas eſt alterius.pꝛopꝛietas au⸗
tem tercij tam ab alio pꝛocedere q; de ſe pꝛocedentem
habere ſcilicet filij. Ex his igitur patet.ꝙ conuenien⸗
tia eſt ipſius ſpirituſſancti ad patrem in hoc.ꝙ non ſi⸗
mul conuenit eis ꝙ perſona de ipſis pꝛocedat:⁊ ꝙ pꝛo⸗
cedant de alio ꝑꝛocedentem habere ⁊ ab alio pꝛocede⸗
re indiſtincte ad filium qui habet ſimul vtrũq;. ſeruat᷑
igitur ratõ pꝛopoꝛtionalitatis quod non fieret poſitis
duabus perſonis quibus cõmune eſſet pꝛocedere et de
ſe pꝛocedenteʒ habere.nam tres conuenirent in hoc q;

eſt dare.tres in hoc ꝙ eſt accipere.due ſolum in dare ⁊

accipere et non tres:⁊ due ſolum in non dare non acci
pere ſimul.⁊ ita non ſeruaretur pꝛopoꝛtio ⁊ conueniẽ⸗
tia que debet eſſe trium inuicem. immo ſemper magis
vna cum aliqua qᷓ; cum alia.q¶ Ad quartam rationem
dicendum.ꝙ ſumma bonitas ſicut eſt ipſa ratio pꝛodu
ctionis perſone a perſona in patre ⁊ filio: ita eſt ratio
non pꝛoductionis in ſpirituſancto.ſicut enim ratõ ſũ⸗
me bonitatis neceſſario ponit diffuſionem vnius ĩ ali⸗
um: ita ratio ipſius ſumme bonitatis excludit confu⸗
ſionem in diffuſionem boni vnius ad alium.Seo ſi po
neretur ꝙ ſpirituſſanctus haberet de ſe pꝛocedentẽ ali⸗
um ratione ſumme bonitatis in eo: ita ⁊ ille alius ha⸗
beret de ſe pꝛocedentem alium ita infinitum.⁊ infini
tum conſequitur neceſſario confuſio diffuſionis boni:
tatis:quam non recipit ratione ſumme bonitatis. exi⸗
git igitur ratio ſumme bonitatis ꝙ ſit ex perſona vna

in qua ſit terminus diffuſionis: ſicut eſt vna que eſt pᷣn⸗

cipium diffuſionis.

Nueſtio. xlvj. de oꝛdine

diuinarum perſonarum.

Oſtqᷓ diſſeꝛuimus

de numero diuinaꝝ ꝑſonaꝝ: de oꝛdie
. earũdem virtute dei iunãte ingqramꝰ.
7 qꝛ circa oꝛdinẽ multe ſunt dubitatõ⸗
nes d cis ꝑ oꝛdinẽ eſt diſcernẽdũ.Pꝛi
mo an ſit oꝛdo in diuinis ꝑſonis. Scðo cuiuſmõi ſit il
le oꝛdo vtꝝ nature vel oꝛiginis. Lercõ de oꝛdine oꝛigi
nis an ſit ibi aliqua ꝑſona ſine oꝛigie. Quarto an pnt
eſſe plures ꝑſone ſine oꝛigine. Quinto an due babẽtes
oꝛiginẽ ĩmediate pꝛocedant ab alia que nõ babet oꝛigi
nez ita ꝙ neutra ab alia ſicut ponebat greci. Seyto an
illa que habet oꝛiginẽ ab alia habet ſilłꝛ oꝛiginẽ a pᷣma
ĩmediate. Septimo an pꝛoceſſio ſpũſſancti ↄſequat᷑ oꝛ
dinem nature ad generatõeʒ filij vel ecõuerſo. Octauo
an abſtractis y poſlaſibo ſiue ꝑſonis ſit intelligeꝛe oꝛdi
nem nature in trinitate.⁊ ecõuerſo.

Mlembrũ pꝛimũ
B pꝛimũ pꝛocedit᷑ ſic. Augu.ↄtra marxi⸗
minũ.cum dicit᷑ filiꝰa patre.non dicit᷑ in⸗
equalitas ſubſtãtie:ſed oꝛdo nature.non
. ꝙ alter pꝛiꝰ altero: ſed ꝙ alter ex altero.
In dininis igit᷑ ꝑſonis eſt oꝛdo nature:ergo ẽ ibi oꝛdo
4l Scdᷣa ratõ.nobiliꝰ eſt eẽ oꝛdinatũ ꝙᷓ nõ oꝛdinatũ.qꝛ
eſſe in oꝛdine eſt ꝑfectõis ⁊ dignitatis:negatio vᷣo oꝛdi⸗
nis indignitatẽ ponit. Cum ergo eẽ diuinaꝝ ꝑſonarũ
ſit nobiliſſimũ relinquit᷑ ꝙ ipᷣm eſt oꝛdinatũ.ql Tercia
ratio.bonũ nõ põt intelligi ſine oꝛdine.ſicut econuerſo
malũ ponit inoꝛdinatõeʒ ⁊ pꝛiuatõʒ oꝛdinis. Itẽ ipᷣm
eſſe inꝙᷓtuʒ hmõi nõ eſt ſine oꝛdine. Vñ dicit boeclꝰ.q;
eſſe ẽ qð retinet oꝛdinẽ ſeruatq; naturã. Si ergo eſſe di
ninaꝝ ꝑſonaꝝ qð eſt diuinũ eẽ eſt veriſſimũ eẽ ⁊ veriſ⸗
ſimũ bonuʒ:relinquit᷑ ꝙ in eo eſt veriſſimꝰoꝛdo. Ad
oppoſitũ.oĩs oꝛdo aut attendit᷑ fm pꝛiꝰ⁊ poſterius:aut
ſimul:aut ſᷣm ſuperiꝰ ⁊ inferiꝰ:aut iuxta. ſᷣ in diuinis
ꝑſonis nõ eſt eꝛdo ſm pꝛiꝰ ⁊ poſteriꝰ:qꝛ in trinitate ni⸗
bil pꝛiꝰaut poſteriꝰ ſicut dic ſimbolũ athanaſij.qꝛ pꝛiꝰ
7 poſieriꝰdicũt añceſſionẽ ⁊ ſucceſſionẽ in tꝑe.nec etiã
eſt ibi ſimul:qꝛ ſimul dic pñtiaʒ vel ↄcomitantiã in tꝑe
vel in loco. Item nõ eſt ibi oꝛdo ᷣm ſuperiꝰ ⁊ inferiꝰ ⁊
iuxta.qꝛ bmõi differẽtie oꝛdinis attendũt᷑ ſᷣm ſitũ.Si⸗
tus aũt nõ eſt niſi vbi ẽ diſpoſitõ ꝑtiũ in toto vel ĩ loco.
Cum ꝭ̊ nulla differẽtia oꝛdis poſſit poni ĩ diuio eẽ:ſim
pliciter nõ ẽ ibi oꝛdo.¶ Si diceret᷑ ꝙ ibi ẽ oꝛdo nature
ille nõ attẽdit᷑ ᷣm pᷣ̃aictas differẽtias.Querit᷑ ad ille
oꝛdo.aut ẽ eẽntia aut ꝑſona:aut notõ.qꝛ ꝗcꝗo eſt in di
uinis ẽ aligo hoꝝ.ſᷣ̊ hmõi oꝛdo nõ eſt ipᷣa eentia diuina
cũ eẽntia dicat᷑ ꝑ indiſtinctõeʒ:oꝛdo vᷣo dicit᷑ ꝑ diſtictõ
nẽ.ſiue ſᷣm ratõeʒ ⁊ differẽtiã oꝛigis vel pᷣncipij.diuia
do eẽntia nõ pt᷑ dici in ratõe pᷣncipij vel oꝛigis vel ꝙ ſit
a pᷣncipio:vel ꝙ babeat oꝛiginẽ:qꝛ diuina eẽntia nec ge
nerat nec generat᷑ nec ſpirat nec ſpirat᷑.Iteʒ nec poteſi
dici ꝙ iſte oꝛdo ſit ꝑſona:imo eſt ꝑſonaꝝ:qꝛ dicit habi
tudinem ꝑſonaꝝ ad ꝑſonas. Item nec põt dici ꝙ dicat

notionẽ:qꝛ oĩs notio ſiue ꝓpꝛietas ĩ diuinis ẽ diſtincti⸗

ua ꝑſone a ꝑſona.̊ oꝛdo magis dicit ↄueniẽtiã q; diſti⸗
ctionẽ:relinquit᷑ igit᷑ oꝛdo penitꝰnihil eſt in diuinis.
A Tercia ratõ augu.in li.de ciui.dei.oꝛdo eſt pariuʒ.
diſpariũq; ſua cuiq; tribuẽs localis diſpoſitio.vbi er⸗
go non eſi localis diſpoſitio: non erit oꝛdo. ſſi eꝛgo in
diuinis ꝑſonis nõ eſt localis diſpoſitio:ergo nec oꝛdo.
Solutio dicendũ ꝙ in diuinis ꝑſonis eſt oꝛdo.Sed
diſtingnendũ qꝛ multiplex eſt oꝛdo.eſt em̃ oꝛdo ſcðᷣʒ lo
cum.eſt oꝛdo äm tempꝰ.eſi oꝛdo ſᷣm cauſaʒ.eſt oꝛdo pᷣm

ratõeʒ. eſt oꝛdo 'm oꝛiginẽ nature qui eſt pᷣncipij ad il-

lud qð eſt de pᷣncipio. Oꝛdo ſᷣm locũ attendit᷑ ſᷣm iſtas
differẽtias ſuperiꝰ inferiꝰ⁊ iuxta. Oꝛdo m tpᷣus atten
ditur ſm iſtas differẽtias pꝛiꝰpoſteriꝰa ſimł.a his mo
dis nõ eſt oꝛdo in diuinis ꝑſonis.Oꝛdo aũt ſᷣm cauſaʒ

—

eſt hm ꝙ dicimꝰ ꝙ cauſa pꝛioꝛ eſt effectu. hoc mõ ꝓpꝛie
nõ eſt oꝛdo in diuinis ꝑſonis:qꝛ cauſa ſemꝑ ẽ pꝛioꝛ eſſe
ctu in diueꝛſitate eẽntie.Dicit᷑ vlteriꝰoꝛdo ratõis ſicut
oꝛdo differẽtiaꝝ ad vnũ genꝰ qui oꝛdo ẽ a latẽ vel pᷣmi
medij ⁊ poſtremi. ſicut pĩ in linea p̃dicamẽtali. Juxta
ðᷣo oꝛdinẽ rõnis differẽtiaꝝ ad genꝰ nõ ſumit᷑ aliꝗs oꝛ⸗
do ĩ diuĩs ꝑſonis: qꝛ iſte oꝛdo dic imꝑfectõneʒ ſiẽ infra
videbit᷑.ſᷣ iuxta aliũ oꝛdinẽ rõnis quiẽ pᷣmi medij 2 po⸗
ſiremi:ſumit᷑ oꝛdo rõnis in diuinis ꝑſonis.ſicut em̃ in
hoc oꝛdine rõnis eſt vnũ ↄmũe qð de alijs dicit᷑ ⁊ nullũ
de ipᷣo.⁊ iſtud appellat᷑ generaliſſimũ in linea pᷣdicamẽ
tali.⁊ iſtud eſt pᷣmũ ⁊ vnũ de quo alia dicunt᷑ ⁊ ip̃ᷣm de
nullo. ſicut ſpẽs ſpecialiſſima ⁊ hoc poſtremũ.a aliqo
xæ quo alia dicũt᷑ ⁊ qð de alijs ꝗqbuſdã dz.⁊ bocẽ genꝰ
ſubalternũ ⁊ illud vocat᷑ mediũ.ſic ĩ oꝛdine ꝗ ẽ ſᷣm rõeʒ
oꝛiginis ꝗẽ in diuerſis ꝑſonis:eſt ꝑſona q̃ de nulla ⁊ a
qua alia.⁊ ꝑſona de qua nulla ⁊ q̃ ab alia ⁊ ꝑſona q̃ſi
media q̃ de alia ⁊ de qua alia.⁊ ſic ptʒ ꝙ ibi ẽ oꝛdo oꝛi⸗
ginis ꝗ ſumit᷑ iuxta oꝛdinẽ ratõis.⁊ ſm iſtlas tres diffe
rentias q ſunt nõ ab alio a quo alius ⁊c.⁊ non ſᷣm pᷣdi⸗
ctas differẽtias.Et ſi querat᷑ vtꝝ iſle oꝛdo ſit ſimplicit
Dicendũ ꝙ nõ eſt oꝛdo ſimplicit᷑: ̊ oꝛdo cũ additõe.ſ.
oꝛdo nature vel oꝛiginis. Per hoc ſoluit᷑ pᷣma ratõ.qm̃
pꝛocedit de duobo pᷣmis oꝛdinibo.¶ Ad ſecũdũ dicẽdũ
ꝙ oꝛdo dicit ibi notionẽ.Sed notio aliqũ ſignificatur
diſticte.vt cũ dico paternitas.Aliqñ indiſtincte.ſᷣ peꝛ
additõeʒ determĩat᷑.pme notões diſtinguũt ꝑſonã a ꝑ⸗
ſona abſolute ⁊ ſine determiatõe ſicut geneꝛare ⁊ gene
rari ⁊ hmõi.alie ðᷣo notões cũ determĩatõe diſtinguunt
ſicut pᷣncipiũ.Si em̃ dicat᷑ pr eſt pncipiũ.niſi addat᷑ fi
lij vel ſpũſſct᷑i:indiſtincte ĩpoꝛtat᷑ notõ.ſᷣ ꝑ additõeʒ de⸗
termĩat᷑ vt cũ dico pr ẽ pᷣncipiũ ſilij.pr̃ ẽ pᷣncipiuʒ ſpũlſ⸗
ſcti:iam em̃ dĩic notõeʒ patnitatis diſtincte qͥ ẽ notõ ge
neratõis ⁊ notõ pꝛoceſſionis.Dicendũ ergo ꝙ oꝛdo de
ſe dicit notõeʒ indiſtincte ſiue ↄfuſe.ſᷣ diſtinguit p ad-⸗
ditõeʒ.vt ſi dicat᷑ oꝛdo filij ad patrẽ dicit notoeʒ ſiliatõ
nis ſiue generatõis paſſiue.⁊ ſilłꝛ oꝛdo pr̃is ad filiũ no
tionẽ pat᷑nitatis vel generatõis ſᷣm ꝙ ẽ eiꝰ qui generat
ꝑ hoc em̃ dicit᷑ vnꝰad alterũ cũ dicit᷑ oꝛdo patris ⁊ filij
ad ſpinſctẽᷣm hoc dicit notõeʒ ſpiratõis ↄmũuis ab vtro⸗
q; oꝛdo vo ſpñũſſct᷑i ad patrẽ ⁊ filiũ eſt pꝛoceſſio.ptʒ er⸗
go ꝙ oꝛdo ſine determĩatõe notõeʒ ſiue notões dicat i⸗
cetermĩate ⁊ ↄſuſe:cum determĩatõe vo diſtincte.¶ Ad
terciã ratõeʒ.dicendũ ꝙ illa ratõ augu.pꝛocedit de oꝛ:
dine ſᷣm locũ.⁊ ſic patʒ rñſio ad iſlam queſtionẽ.

Membꝛum ſecundum

Ecũdo q̃rit᷑ ſupoſito oꝛdie ĩ diuĩs.cuiuſ
modi ſit ille oꝛdo. vtꝝ ſit ibi oꝛdo nature
Ad qð ſic obijcit᷑ ꝑ auẽteʒ aug.pᷣdictã cũ
dẽ.filiꝰ a pr̃e ñ dr ineq̃litas ſube:ſ̊ oꝛdo
nat᷑e.j ibi ẽ oꝛdo nate.¶ Scða rõ vbicũq; ĩtelligit᷑ dif
fuſio bonitatis vniꝰ ĩ aliũ itelligit᷑ oꝛdo ſᷣm rõʒ pᷣncipij
vł oꝛigis. ſᷣ ſic ẽ ĩ diuis:& ibi ẽ oꝛdo oꝛigis.h̊ cũ iſte oꝛ⸗
do ſit ita ꝙ vnꝰhabeat nat᷑aʒ ab alio.relinꝗt᷑ ꝙ ſit oꝛdo
nate. Ad oppoſitũ vbicũq; ĩtelligit᷑ oꝛdo:ĩtelligit᷑ di
ſtictõ nat᷑e.ſi ̊ nata ĩ diuĩs pſõis ſe hʒ ſʒ oĩmodãa diſti
ctõeʒ:relinꝗt᷑ n ẽ ibi oꝛdo nat᷑e.maioꝛ ptz qm̃ idẽ ad
ſe ñ oꝛdiat᷑.¶ Scða rõ ſi ibi ẽ oꝛdo ẽ ſᷣm rõʒ pᷣncipij ĩ oꝛ
dine nate.h̊ ad pᷣncipiũ ĩ oꝛdie nate ſeqꝗt᷑ pꝛiꝰ nata.qᷣſi
eneii ſilij ᷣm oꝛdinẽ nate pr erit pꝛioꝛ filio nat᷑a
at᷑ falſuʒ ⁊ incõueniẽs.i Aã dic aug.iĩ pdicta aucto⸗
ritate. ꝙ ñ ẽ alter pꝛioꝛ altero.Et in ſim bolo athanaſij
habet ꝙ ĩ hac trinitate nihil pꝛiꝰ aut poſteriꝰ:& ñ ẽ ibi
oꝛdo nate. Tercia rõ idẽ ẽ in dinĩs nat᷑a qdð ſuba vel
eẽntia.ſi &̊ ĩ diuĩs ẽ oꝛdo nat᷑e: reliqꝗt᷑ q ẽ ibi oꝛdo ſube
vel eẽntie ̊ nullo mõ pr dici ibi eẽ oꝛdo ſube vel eſſentie
qꝛ oꝛdo eẽntie nõ poſſet dici niſi vel qꝛ eẽt pᷣncipiũ oꝛdis
vel qꝛ oꝛdinaret᷑.ſᷣ eẽntia nõ poteſt dici pᷣncipiũ oꝛdis.
qꝛ pᷣncipiũ oꝛdinis rſpectiue dẽ:eẽntia vo abſolute.nõ

ene
unr
ſent
ſ
lint
en
ſong
Uinis
6

ntor
ſani
ppet
Cant
on
n
Nne
en
U
n
te
ntie⸗
oen
lira
liur
Enar
Dnot
ction
dum
uu
nnd.
ſt ni
ſlona
poter
Nwit
Dei
Pbrir
ben⸗
ſartn

ſonal
ſipo
ic
glioe⸗
ſurül
iß
ſant
fitrie
o
fii⸗
Pepil
locs
W
el
gine
henn
gine

ſbet
ſielt
glat
iig
dnn
digin

,
ln

larpon
bitong
ltos n N
1hon np
diinnie
cigaite,⸗
nargt
tcuc dicii
ſigniſtene
dilincr rn
vüͤttſcnin
eneraeree
Pediſingn
ü niſiacltff
natciſc
opit ĩ
nrqiwog
ogohar
ſinnnipas
nodezfüind⸗
fsaafliüne
ebgigcen
Copemnstſll
Mmüsobnn
weſtopger
bͤcdiari
Olhhrr
gortſtdn
Pcine.

ehn

ridiisan

—–
gug. Hid
ſiefa
Girligko
n i; one
geiton
Noliond
Hitligtdi
inotäd
geſick
Pinephion
hſning
heſivni
aetuonen⸗
tni
grigieh
hionpit

eeccſn

hahiai⸗
pidi,

Nueſtio

em̃ eſt pncipiũ vel ꝑ generatõeʒ vel ꝑ ſpiratõeʒ. ſequeꝛe

tur em̃ ꝙ eẽt pᷣncipiũ diſtinctõis.pꝛetea ſimul ẽ vna eſ⸗

ſentia ĩ tribo ꝑſonis nõ põt dici pᷣncipiũ oꝛdis. Iem
nõ põt dici ꝙ ipa oꝛdinet᷑:qꝛ ſi oꝛdinat᷑ aut oꝛdinat᷑ ad

eẽntiã aut ad ꝑſonã.nõ ad eẽntiã:qꝛ vna eſt ſola eẽntia
idem aũt ad ſe nõ oꝛdinat᷑.ſit: nec ad ꝑſonã: quia oꝛdo
ſemꝑ eſt differentiũ:pſona aũt nõ differt ab eẽntia ĩ di
uinis. Relinquit᷑ igit᷑ q ibi nõ eſt aliquis oꝛdo nature.
Sol. dicẽduzʒ ꝙ ĩ diuiuis ẽ oꝛdo nature. Ad pᷣma
ratõeʒ 2 ad terciã in ſimul dicẽdũq cũ dicit᷑ oꝛdo ꝑſo⸗
narũ:dicit᷑ oꝛdo reſpectu eiꝰqð oꝛdinat᷑.cũ vᷣo dicit᷑ oꝛ⸗
do nature in diuis:dicit᷑ oꝛdo reſpectu eiuꝰ qð eſt ratõ
oꝛdinis.licet em̃ natura ⁊2 eẽntia in diuinis idẽ ſint:tñ
alio mõ dicit᷑ natura: alio mõ eẽntia.qꝛ eẽntia dicit᷑ ab
ſolute:natura vo dicit eẽntiã eũ additõe.qꝛ dicit eẽnti⸗
am cũ virtute ꝓductõis ſilis.vñ ĩ intellectu nature ha⸗
betur ratõ oꝛdinis qm̃ vbi intelligit᷑ hec virtꝰ:intelligi
tur ratõ oꝛdinis ⁊ pncipij.ij 2õ em̃ põt intelligi virtꝰ ꝓ
ductiua quin intelligat᷑ ratõ pᷣncipij.⁊ ratõe huiꝰↄno⸗
tati dicit᷑ oꝛdo nature.⁊ ratõe huiꝰ dicit diſtinctõeʒ.ſᷣ
ratõe pᷣncipalis ſignificati qð eſt eẽntia dicit indiſtin⸗
ctionem.nec ratõe huiꝰdicit᷑ oꝛdo nature:ſᷣ ratõe ↄno⸗
tati ratõe cuiꝰↄnotat᷑ ratõ diſtinctõms.⁊ ita ꝑ hoc ſol
uitur pꝛima ratõ ſił ⁊ tercia.qꝛ non dicit᷑ oꝛdo nature
qꝛ natuꝛa oꝛdinet᷑:led qꝛ dicit ratõeʒ oꝛdinis ꝑ hoc.ſ.q;
ↄnotat vñ ſit pᷣncipiũ ad diſtinctõeʒ virtutem ſcʒ ꝓdu⸗
ctionem ſilis ſicut viſuʒ eſt.¶ Ao ſcdam ratõeʒ.dicen⸗
dum ꝙ pᷣncipiũ in oꝛdine nõ ſemꝑ ponit pꝛius:ſᷣ ſolum
quãdo eſt diuerſitas eẽntie vel ſubſtãtie eiꝰ a quo ẽ ali⸗
quid.⁊ eiꝰ qð eſt ab eo.vt ĩ cauſa ⁊ cauſato.ſ̊ in diuĩs
eſt vnitas eẽntie ⁊ ſube:⁊ ideo nõ debet ↄcedi pr ẽ pꝛioꝛ
filio natura.qꝛ nõ eſt ĩ illis altera eẽntia.nec etiã pꝛiꝰ⁊
poſteriꝰdebʒ accipi in diuĩs qᷓ;uis ſit ibi oꝛdo:qꝛ he di⸗/
ſpoſitões vt dicit phᷣus ꝓpꝛie ſũt in tꝑe vel duratõne.q̃
a trinitate remouẽt᷑ eo qdð ĩ ꝑſonis eſt e᷑nitas. Vñ ille
differẽtie oꝛdinis vel tꝑis nõ cadũt ĩ oꝛdine nature im⸗
mutabilis q eſt ĩ diuĩs ꝑſonis.licʒ oꝛdo nature mutabi
lis eas recipiat:qꝛ in hac trinitate vel pꝛiꝰaut poſteriꝰ
ſicut habetur in ſimbolo athanaſt ij. —
Membrüũü terciũ

Erxcio q̃rit᷑ an in diuĩs ſit aliq̃ ꝑſona ſine

oꝛigine de nccitate. Ad qð ſic.poſito em̃

oppoſito. ſ. ꝙ nulla ſit Pond ĩ diuis q̃ nõ
habeat oꝛiginẽ tũc qrit᷑.aut ĩtelligis ꝙ ꝑ⸗
ſona hʒ oꝛiginẽ a ꝑſona:ant ab eẽntia.nõ ab eẽntia:qm̃ʒ
ſic ꝑſona ĩ diuis nõ eẽt idẽ ĩ natura qdð eẽntia.qꝛ vt dic
Anſebł. nec intellectꝰ capit nec natura ꝑmittit illũ ꝗ de
alio eſt eẽ illũ de quo ẽ.differt g̊ ꝑſona ĩ diuis ab eẽntia
ſicut illð qð eſt de pᷣncipio.qð ẽ incõueniẽs. Si aũt di⸗
cat᷑ ꝙ ꝑſona hʒ oꝛiginẽ a ꝑſona: cũ q̃libʒ habeat oꝛigi⸗
nẽ:aut opoꝛtebit ꝓcedẽ in infinitũ:aut idẽ erit ad ſe. qͥ
rũ vtrũq; ẽ incõueniẽs:q; aut ibi ẽ circulꝰ ⁊ tũc idẽ ne⸗
ceſſario eſt a ſeipᷣo.qꝛ ſi pr eſt pᷣncipiũ ad filiũ ⁊ filiꝰad
ſpm̃ſctm ⁊ ſpũſſct᷑us ad prem:ſeꝗt᷑ neceſſario ꝙ pat ſit
pᷣncipiũ ſui.qꝛ ꝗcqd ẽ pᷣncipiũ pᷣncipio ẽ pᷣncipiuʒ ad il⸗

lud qð ẽ ab eo aut ẽ ibi ꝓcedẽ in infinitũ ita dicatuꝛ

bec ꝑſona ab illa ⁊ ab hac alia? ſic in infinitu. Relin⸗
quit᷑ &̊ neceſſario oꝑtet ponẽ in diuĩs aliquã ꝑſonazʒ
nue ſit ſine oꝛigine. Ad oppoſitũ ſi ẽ ibi aliq̃ ſine oꝛi⸗
gine. ſegt ꝙ qlibʒ ſit ſine oꝛigine.ſ̊ hoc ẽ falſuʒ ⁊ incõ⸗
ueniẽs ĩ diuis ꝑſonis: ̊ incoueniẽs ẽ ꝙ ſit aliqͥ ſine oꝛi
gine.maioꝛ ptʒ: q eẽ ſine oꝛigine ᷣtutis ẽ⁊ dignitatis
pᷣ qdð ẽ dignitatis ĩ vna ꝑſonaẽ dignitatis ĩ alia: ⁊ cui⸗
libet ꝑſone diuĩe tribuẽanʒ ẽ qð e dignitatis in ipa.
ſi eſt ibi aliqua ſine oꝛigine: relinqui qlibʒ alia ſim
plicit erit ſine oꝛigine. aut oꝑtet dicẽ P h ñ ſit dignita⸗
tis ĩ ꝑſona ſcʒ eẽ ſine oꝛigine qd falſuʒ ẽ:qꝛ bocẽ in pr̃e
dignitatio. ¶ Scda ratõ vbi nõ eſt oꝛigo nõ ẽ oꝛdo ᷣm
oꝛiginẽ. ſi ab aliq̃ ꝑſona diuia ſiẽ a pre remouet᷑ oꝛi

₰

16 nya P *4 Or Auae

— 4 .

— — S 62 vei x

xlvj.

go:q̊ ⁊ oꝛdo ᷣm oꝛiginẽ.nõ ẽ ergo ponẽ oꝛdinẽ ſᷣm oꝛigi

nem in pre. Sol.dicẽdũ ſᷣm pᷣdictã ratõeʒ ꝙ neceſſa

rio ẽ ponẽ ꝑſonã ſine oꝛigine.¶ Ad pᷣmã ratõeʒ ĩ ↄtra⸗/

rium.dicẽduʒ ꝙ eẽ ſine oꝛigine ẽ dignitatis ĩ pma ꝑſo⸗
na ſolũ.tñ hoc eẽt indignitatis in quacũq; alia ponẽt᷑
2 hoc ꝓpter duplicẽ cauſaʒ.vna cauſa qꝛ ſequeret᷑ ꝙ nõ
haberẽt ꝑſone fũmã ↄnexionẽ ad oꝛdinem adinuicem.

Alia cauſa qꝛ ſicut pluralitas filiatõis ponit impfecti
onẽ in pluribo filijs:⁊ ita indignitatẽ.ideo in trinitate
eſt vnꝰ ſolus filiꝰ qui totalitatẽ habet ꝑfectõis vñ ſuꝑ⸗
fluẽt aliꝰ.ita pluralitas in geneꝛatoꝝ ponẽt idignitatẽ

in generatis.i.in exiſtẽtibo ſine oꝛigine ſic iã ampliꝰpa
tebit.ſᷣ̊ in vna ſola ꝑſona dignitatis erit eẽ ſine oꝛigine

a ꝑfectõe oꝛiginis ⁊ oꝛdinis:ſi eẽt ſine oꝛigine ⁊ genera
ret.⸗l.ꝗ Ad ſcðaʒ dicẽduʒ ꝙ pr̃ nõ dicit᷑ habẽ oꝛdinẽ oꝛi⸗
ginis qꝛ habeat oꝛiginẽ ab alia ꝑſona: ſᷣ qꝛ ẽ pᷣncipium
oꝛiginis aliaꝝ ꝑſonaꝝ.⁊ ſᷣm h̊ ꝑtinet ad ipᷣm oꝛdo ſᷣm
oꝛiginẽ.Vñ rich.in li.de trini.Ad ↄſideratõeʒ oꝛigĩa⸗
lis cauſe ꝑtinet.nõ ſolũ q̃rẽ aut inueĩre oꝛiginẽ eſſe vbi
eſt. ſᷣ etiã q̃rẽ ⁊ inuenire eã nõ eẽ vbi nõ ẽ. Queſtio em̃
de oꝛigine ẽ q̃ſtio vñ res habeat eẽ.ad quã q̃ſtionẽ ꝑti⸗
net indagare hocipᷣm qð eſt vñ habeat eẽ.an ſemetipᷣo:
an aliũde.ſᷣm h̊ ꝑtinet q̃ſtio de oꝛigine ad pr̃em.

Membeum quartũᷣ
Varto q̃rit᷑ an poſſint eẽ plures ꝑſone ſi
ne oꝛigie: Ad qð ſic hy lariꝰ.ſi ſũt duo ĩ⸗
naſcibiles q̊ duo dij. Sʒ ſi ſũt due pſone
ſine oꝛigine.ſũt duo innaſcibiles: ̊ duo
dij. qð ẽ incõueniẽs. O aũt illud ſequat᷑ ptzʒ.iã ſi ſũt

due ſine oꝛigine.oĩs differẽtia q̃ põt ibi eẽ. aut ẽ ſᷣm eſ⸗

ſentiã:aut ſᷣm modũ eẽndi.ↄſtat aũt q; dicẽdo duas ſi⸗
ne oꝛigie: ponit᷑ in eis indifferẽtia ſin modũ eẽndi.g̊ ñ
differunt ᷣm eſſendi modum. Si ergo differunt:eẽ di⸗
uinuʒ eſt in illis differens.ſed ſunt due: ſequit᷑ ergo ꝙ

ſunt duo dij qð eſt impoſſibile.Eſt igit᷑ in diuĩs impolſ⸗

ſibile plures eẽ ꝑſonas ſine oꝛigie.¶ Scða ratõ iuxta
rich.in li.de trini.oĩs differẽtia ꝑſonalis aut eſt ſᷣm q̃⸗
litatem ſubſtãtialem:aut eſt ſᷣm oꝛiginẽ.ſi ergo he due
pſone differunt. aut differunt ſic: vel ſic ſ̊ nõ differunt
m oꝛiginem vt planũ eſt:ergo ſi differunt.differũt ſᷣm
qualitatem ſubſtantialẽ.ergo alia eſt diuinitas in vna
⁊ alia in alia.ergo duo dij qð eſt impoſſibile. Si di⸗
catur ꝙ diffeꝛunt ᷣm exiſtendi modum in hoc.ſ.ꝙ vna
illarum eſt a qua alia ꝑſona.alia vo a qua nulla.Con⸗
tra ſi eſt ibi ꝑſona ſine oꝛigine a qua nulla alia:iã ipſa
eſt ſolitaria.ſeꝰ ſolitudo non poteſt ſtare cum ſũma ca
ritate que quidem eſt in diuinis ꝑſonis:relinquit᷑ ergo
ꝙ non differunt ab alia ſine oꝛigine in modo exiſtendi
ſed in eſſe. ſequitur ergo ꝙ ſi ſunt duo innaſcibiles: ꝙ
ſunt duo dij.¶ Tercia ratio. omnis pluralitas habet
vnitatem aliquaʒ pꝛimam ſui generis.ergo pluralitas
ꝑſonalis habet vnitatem aliquã pꝛimam vnitatem ꝑſo
nalem.ſed ſi ponerẽtur due ꝑſone ſine oꝛigine:poneret᷑
pluralitas que non habet ante ſe vnitatem ſui generis
quod eſt incõueniens eſt igitur inconueniens duas eſſe
ꝑſonas ſine oꝛigine. Quarta ratio ſicut ſe habet plu
ralitas eſſentie ad vnitatem eſſentie: ita ſe habet plura
litas perſone ad vnitatem perſone.ſed omnis plurali⸗
tas eſſentie habet vnam ſolam pꝛimaʒ eſſentiam a qua
eſt:ergo ⁊ omnis pluralitas perſone habet vnam ſolã
pꝛimam perſonam quod non poteſt eſſe ſi ſint due ſine
oꝛigine. Quinta ratio rich.in li.de trini.ſi due eſſent
ſine oꝛigine:neutra alteri immediate adhereret:non er

go eſſet ſumma connexio ? germanitas in perſonis di⸗

uinis.⁊ ſi etiam haberent oꝛiginem ad terciam que ab
illis procederet:nõ tamen vna ad aliam oꝛdinẽ habẽt.
2 igit᷑ eẽt ſũma germaĩtas ſũma ↄcoꝛdia ſũma oꝛdia
tio ĩ ꝑſonis diuĩs qdð ẽ ĩcoueniẽs.¶ Sexta rõ.ꝑſõa ẽ ſb⸗

—
3

Hðr

270 27

ſtãtia cu n pꝛoꝝ:ietate incõmunicabili.ſepſi eſſent due
perlone ſine oꝛigine: eſſet earum cõmunis pꝛopꝛictas

et non differens. ſcilicet innaſcihilitas, engo non poſ⸗

ſent eſſe due ſeo vna. ſie igit᷑ ptʒ e ĩpoſſibile ẽ plures eẽ
ꝑſonas in diuinis ſine oꝛgine· Adoppoſitu: non eſt
incõueniens ibi ponere duas habẽtes oꝛiginẽ: ꝗ̊ nõ eſt
incõueniens poneꝛe duas aut pluꝛes ſine oꝛigine.pone
mus ergo adhuc oꝛdinẽ baꝝ adinuiceʒz licet eſſent ſine
oꝛigine:ſic ponimꝰoꝛdinẽ illaꝝ que habẽt oꝛiginẽ.iIã
ſi nõ diſtingui?᷑ oꝛdo in iſtis: ergo nec in illis. Sol.
dicendũ ꝙ ĩpolſſibile eſt in diuinis eẽ plures ꝑſonas ſi⸗
ne oꝛigine ſed vnã ſolã.ſicut ptz ꝓ rationes ſupꝛa poſi⸗
tas.lXld ratõeʒ in cõtrariũ dicendũ ꝙ habere oꝛiginẽ
dictum de duabo pſonis poteſt eẽ dupliciter. aut ꝙ ita
habent oꝛiginẽ ab vna ꝙ neutra ab alia: aut ita ꝙ vna
ab alia habet oꝛiginẽ pꝛimo modo poſitis duab ꝑſo⸗

nis babentibo oꝛiginẽ ab vna:dico ꝙ deſtruet᷑ ſummus

oꝛdo ⁊2 ↄnexio in diuinis ꝑſonis.ĩmo maioꝛ eẽt ↄnexio
eoꝛum ad terciã qꝙ; adinuicẽ.⁊ ſic nõ eſſet ꝓpoꝛtio in eis
ſumma:ſeo ↄfunderet᷑ ſumma germanitas.⁊ ideo hoc
modo nõ eſt poſſibile eas poni in diuinis.ſed ſcdðᷣo mo⸗
do poſitis duabo habentibo oꝛiginẽ ab vna: dico ꝙ po⸗
nitur ſũma ↄnexio earum adinuicẽ ad terciaʒ.⁊ ideo
ſũma oꝛdinatio ⁊ ſũma oꝛiginis ratio.ſed ſi ponerẽtuꝛ
due ſine oꝛigine:nulla poneret᷑ ĩ eis ↄnexio nullaq; oꝛi⸗
ginis ratio.⁊ ideo nõ pñt eſſe due ſine oꝛigine.

NRlembꝛu quintů

Alinto querit᷑ e habentibo oꝛiginẽ vtrũ

ita habeant oꝛiginẽ a ꝑſona q̃ nò bhʒ oꝛigi

nem.ꝙ neutra ab alia. vt dicat᷑ ſicut gre⸗
ci dicunt. ꝙ filius 2 ſpuſſctus ita habent
oꝛiginẽ a patre: qꝛ ſpũſſctus nõ habeat oꝛiginẽ a filio.
Ao qð ſic Rich.in li.de tri.ſi gemina ꝑſona de vna tm̃
ꝓcederet: ꝓfecto ꝓcedentiũ neutra iĩmediate alteri ad⸗
heret ſupple in oꝛdine nature.nõ ſᷣm cẽntiã. qꝛ ſpũſſeto
nõ haberet oꝛdinẽ ad filiũ niſi qꝛ a pre.ergo plꝰ ↄueni⸗
ret cum pr̃e qᷓ adinuicẽ.non eẽt ergo omimoda nec eq̃⸗

lis ꝓpoꝛtio in diuinis ꝑſonis.qdð eſi incõueniẽs.Relin

quit᷑ ergo ꝙ ita ꝓcedũt ille due a pre.qꝛ ⁊ vna ĩimedia⸗
te, ꝓcedit ab alia ſcʒ ſpũſſctus a filio qð eſt ↄtra opinio
nem grecoꝝ.¶ Scda ratõ.ꝑſona pr̃is a qua alie ꝓce⸗

dunt eſt vnũ in eẽntia cum pſona filij ⁊ ꝑſona ſpuũiſcti.
Item eum ipa ſit ſimpler oĩno ſe habens vno mõ quã⸗
tum eſt ex ꝑte oꝛiginis ad vtrũq; ſicut ponunt greci:.qꝛ
ĩmediate ſunt de ipᷣo.nec habitudo eaꝝ diſferens ad il
lam.quia.ſ.ĩmediate ſe babet vtraq; ad illam ſicut po
nunt. ergo ᷣm vnã habitudinẽ ⁊ vnũ modũ ꝓcederent
ab illa. ergo ſũma eſt ꝑ generatõeʒ 2 alia.a ſi vna ꝑ ſpi
rationẽ a pre ⁊ alia.⁊ ita vtraq; poteſi dici filiꝰvel ſpũſ
ſanctus.⁊ ita plures filij vel plures ſpũſſcti qd eſt incõ
ueniẽs ⁊ falſuʒ. neceſſe eſt igit᷑ ꝗ ita ꝓcedũt filiꝰ 2 ſpũſ⸗
ſanctꝰa pr̃e ꝙ etiã vnꝰ ꝓcedat ab alio.q¶ Tercia ratio.
non poteſt intelligi poni oꝛdo ternarij ad vnitateʒ:nilſi
mediante dualitate. qꝛ dualitas ſe habet quaſi mediũ
ad vnitatẽ ⁊ ternariũ.Et pꝛioꝛ eſt ibi habitudo terna⸗

rij ad binariũ qᷓ; ad vnũ 1 imediatioꝛ.Cum eꝛgo filius

ſit ꝑſona media int patrẽ ⁊ ſpm̃ſcm.ncce ẽ pꝛiꝰabitu
dinem intelligere ſpũᷣſſancti ad filium ꝙᷓ ad patrẽ:ſicut
priꝰ eſt intelligẽ oꝛdinẽ vniꝰad duo qᷓ; duoꝝ ad terciũ.
Gelinquit᷑ ergo ꝙ ibi erit ponere vnuʒ a quo alius:⁊
ab eo tercioſcʒ a filio ſpũſſctus.¶ Quarta ratõ.ſi piritꝰ

ſctus ꝓcedit a pr̃e ſicut amoꝛ diſtinctꝰ ⁊ dermiatꝰ filiꝰ

aũt ꝓpcedit ſicut intelligẽtia a mẽte.ſᷣ nũq; ꝓcedit amoꝛ
diſtinctꝰ? determiatꝰmiſi pꝛiꝰ ꝓcedat intelligẽtia a mẽ
te. qꝛ nõ diligimꝰniſi cognitũ.amoꝛ ergo ꝓcedit mediã
te intelligẽtia.ergo ſiłꝛ ſpũſſctus nõ pot ꝓcedẽ a patre

niſi filio mediãte. ꝓcedit ergo ita ſpuſſctus a pr̃eqꝙ α⅓

filio ſicut amoꝛ ab intelligetia. Quinta ratõ oꝛdo eſt

G Pger prr . o,

in diuinis ꝑſonis,/nõ aũt eſt ibi oꝛdo ſcdᷣm ſuperius vł
inferiꝰnec ſcvᷣm pꝛiꝰ⁊ poſteriꝰ.nullo e mõ pueniẽtiꝰ
eſt ibi oꝛdoꝙᷓ; ratõis.ſeð oꝛdo ratõis ell ᷣm pꝛimũ me⸗
dium poſiꝛemũ.ſieut ptʒ in linea pᷣdicamẽtali.qꝛ ibi eſt
pꝛimũ ⁊ quo nihil eſt.ſed ꝙ eſt de alijs ⁊ vltimũ dᷣ quo
alia ⁊ ipᷣm de nullo.⁊ mediũ qð de alio⸗ aliud de ipᷣo.
Cum ergo oꝛdo in diuinis ꝑſonis ſit exẽplar bmõi oꝛ⸗
dinis:relinquit᷑ ꝗꝙ eſt ibi vna ꝑſona de qua alia ipſa
nulla.⁊ vna que de alia ? nulla de ipᷣa. ⁊ media que
æ alia 2 de ipᷣa alia.ſed ꝑſona de qua alia a upᷣa de nul
la eſt ꝑſona patris: ꝑſona vᷣo ⁊ nulla dæ ipa eſi ſpũſſcẽs
ꝑſona aũt media eſt ꝑſona filij.ergo ipᷣa eſi a ꝑſona pa
tris 2 ab ipa ꝑſona ſpũſſancti que ſolum de alia.nõ er⸗
go poſſibile eſt ꝙ ſint due ꝓcedentes immediate ab illa
pꝛima ꝑſona que non habet oꝛiginem:ita ꝙ neutra ab
alia. Ad oppoſitum differentie ꝓcedunt a genere in
oꝛdine ratõis.ſed oꝛdo in diuinis ꝑſonis eſt exemplar
iuxta oꝛdinem illũ eſt oꝛdo ratõnis quo differentie p⸗
cedunt a genere.ergo ita ꝓcedunt due ꝑſone a patre ſi
cut due differentie a genere. ſed ita ꝓcedunt due diffe⸗
rentie a genere ꝙ vtraq; imediate ⁊ neutra ab altera.
ergo ſimiliter due ꝑſone ꝓcedunt a patre ĩmediate ita
ꝙ neutra ab alia. autem oꝛdo in diuinis ꝑſonis ſit
iuxta illum oꝛdinem rationis quo differentie ꝓcedunt
a genere patet. quia pꝛincipalioꝛ ? pꝛioꝛ eſt oꝛdo ratio⸗/
nis differentia? ad genus:qꝙᷓ oꝛdo ratõnis qui eſt ſpe⸗
cierum ad genus ſiue generis ad ſpecies.quia ille pre⸗
intelligitur ad oꝛdinem generis ad ſpecies.⁊ ſe habet
in cauſalitate ad ipſum ſed quod eſt pꝛincipalius in oꝛ
dine rationis:eſt attribuendum oꝛdini diuinarum per
ſonarum.cum iſte oꝛdo ſit exemplar illius:ergo opor⸗
tet intelligi oꝛdinem diuinarum perſonarum ſicut oꝛ⸗
dinem differentiarum ad genus. 4l Scda ratio filius
pꝛocedit a patre ſicut verbuʒ a dicente.⁊ ſpirituſſanctꝰ
ſimiliter pꝛocedit a patre ſicut ſpiritus a dicente.&ᷣ ver
bum ⁊ ſpiritus ita pꝛocedunt a dicente ꝙ neuter pꝛoce
dit ab alio.ſed vterq; immediate a dicente:ergo ſimili⸗
ter pꝛocedunt filius ⁊ ſpirituſſanctus a patre ꝙ neuter
ab alio ſed vterq; immediate.ql! Tercia ratio ad He⸗
bꝛe.j.Qui cum ſit ſplendoꝛ gloꝛie.glo.illud quod ẽ no⸗
biliſſimum in creatura eſt deo tribuendum ſed in pro⸗/
ductionibus creaturarum ſemper nobilioꝛ eſt produ⸗
ctio cum eſt virtus aliqua ꝓducens que poteſt produ⸗
cere per vnum q; per multa. ſi ergo diuine pꝛoductioni
cebemus attribuere quod eſt nobiliſſimum in produ⸗
ctione creaturarum: relinquitur ꝙ ſemper eſt ibi pro⸗
Ouctio per vnum non per dnos. ergo pꝛoductio filij et
ſpirituſſancti ſunt ab vno tm̃.non eſi ergo proceſſio ſpi
ritulſancti ab vtroq;:non ergo a filio.¶ Quarta ratio
vanum ⁊ ſuperfluum eſt ĩ natura. vt illud quod poteſt
facere eque bene per vnum faciat per duo.ergo cũ om⸗
nis ſuperfluitas remouenda ſit ab eẽ diuino:relinqui⸗
tur ꝙ illud quod poteſt ibi fieri eque bene per vnũ non
fiet per duos:ſed ſpirituſſanctus eque bene pꝛocedit a
patre ſolo ſicut a patre ⁊ filio:quia cum patri xbeatuꝛ
ſumma potentia:ſolus poteſt pꝛoducere ſpiritũſanctuʒ
eque bene ac ſi filius pꝛoduceret ſpiritũſanctum cũ ipᷣo
aut ponetur in potentia in ipſo patre quod eſt inconue
niens.ergo non eſt ponendum ꝙ pꝛocedat ſpirituſſan⸗
ctus a patre ⁊ filio:ſed a patre ſolo ummediate. So⸗
lutio dicendum ꝙ in hoc errauerunt greci ꝙ poſuerũt
ſpiritũſanctuzʒ procedere a patre ſolo immediate? nul
lo modo a filio.¶ Et ad pꝛimam rationem in contra⸗
rium.dicendum ꝙ oꝛdo differentiarum ad genus exẽ⸗
plariter non eſt ponendus in diuinis ꝑſonis. quia iſte
oꝛdo qui eſt diuiſionis generis in differentias eſt imꝑ⸗
fectionis:quia ducit in eſſe potentia potentiali ⁊ mate
riali ⁊ non foꝛmali.quia genus eſt ſicut materia ad dif
ferẽtias et poteſtate ſunt differentie in genere:et ſic eſt

0— — —ʒꝗ·, ——

fe

1e
tio
n
di⸗
den

lo⸗
19

WW

noeftarmt

0 difermt

„

neagen

ſunt duedſh
tra abelen
ſeiwecietn
ſpis pſoniee
ſentie periin
eſtonſonten
dis giele
gioſlegte
gegtſehiber
Ueipaliusigan
Dnntunzen
e gocpon
harumſren
araneſtrs
ſpirincre
1dicenteee
pneuergbe
terergolini⸗
atregteue
fgtio ad h
oqnodin
mſedin p
eſt proch
poteſſpun
eprochnn
vmmin fftcr
er elibier
vateloſie
opfoktf
Quanuſah
Dap
egpdüon
vorclrt
per tnunon
ftutin
iAbeanen
ſiüſmmenn
cuncite
eſtinconee
thenuuſen
un.
ccaten
ninann,
gennsc
nuak
ockin⸗
lemt
mnemen
etſecl

mnmmm

.

Nueſtio

oꝛdo ineſſe potentiali et materiali.⁊ ideo iuxta ipſum
nõ ſumitur oꝛdo in diuinis perſonis: ſed dicendo oꝛdi
nem rõnis ᷣm quẽ dicimꝰordinari pꝛimũ mediũ ⁊ po⸗
ſiremũ.ſ.generaliſſimũ ſpãliſſimũ ⁊ ſubalternum in li
nea pᷣdicamentali dicimoꝛdinem foꝛmalẽ et ideooꝛdi
nem pfectõnis. et ideo iuxta iſtum oꝛdinem dieit oꝛdo
in diuinis ꝑſonis non iuxta aliũ. Qeceſſe aũt eſt iuxta
illum oꝛdinem ꝗ vtraq; ꝑſona hñs oꝛiginem ꝓcedat a
nõ habente oꝛiginem:⁊ ꝙ vna etiã ab altera pꝛocedat.
4Ado ſcdᷣam rõnem dicendũ ſᷣm aug.in lib.de tri. ẽ
dictio interioꝛ:et exterior.et verbũ interius ⁊ exterius
ſimiliter ſpũs interioꝛ et exterioꝛ.ↄpatio &̊ verbi exte
rioꝛis et ſpũs exterioꝛis eſt remouenda a diuinis:vᷣ eſt
attendenda illa q̃ eſt verbi ⁊ ſpũs interioꝛis qꝛ m illã

eſt imago.Vñ in imagine inuenies dicentem interioꝛẽ

ni eſt mens. verbũ vᷣo interius ꝓcedens ab ipᷣa eſt in⸗
telligẽtia.ſpũs vᷣo interioꝛ eſt amoꝛ vel quaſi amoꝛ ſpi
ratus ab vtroq;.et ſic facta ↄꝑatõne ad verbum et ſpm
interioꝛem ad que dʒ ſieri ↄꝑatio: inueniemꝰꝙ ſpiritꝰ
ſctẽs debʒ a filio ꝓcedere.Gꝛeci aũt in hoc errauerũt ꝙ
crediderũt ⁊ fecerũt ſolum ↄꝑationẽ ad verbũ exteriuo
2 ſpiritũ exterioꝛem. videntes ꝙ ſpũs exterioꝛ non ꝓce
dit a verbo exteriori ̊ a dicente ſolum: ſic dicentes de
ſpũſcto.¶ Ad terciaʒ rõnem.dicendũ ꝙ aliter eſt in ꝓ
ductione ꝑ modũ nature:et in pꝛoductõe ꝑ moduʒ vo⸗
luntatis.Qam in pꝛoductõe ꝑ modum nature tenet il
lud.ꝙ nobilioꝛ eſt ꝓductio que põt fieri ꝑ vnũ q; qᷓ non
põt fieri niſi ꝑ multa.ſed non in ꝓductõne ꝑ modũ vo⸗
luntatis.imo ad hoc ꝙ illa ſit iocunda et delectabilis:
reqꝗritur oↄſoꝛs in ꝓductõne.et ponit Rich̊.rõnem huiꝰ
ex ꝑte ꝑfectõnis caritatis q̃ ſemꝑ in alterũ tendit. Vñ
ſummꝰamoꝛ non eſt vnius ad ſe.et ideo vbi eſt ſumma
caritas ſemꝑ ponunt᷑ plures.iterũ vbi eſt ſumma cari⸗
tas ibi eſt velle diligi vt ſe.pʒ ergo ꝙ caritas nunq; po
teſt eſſe ſolitaria:et maxime ſumma caritas.quia q̊ peꝛ
fectio volũtatis eſt caritas.et marime volũtatis illius
Fm qus fit ꝓductio ſpũſſcti.iðo ꝓductio ſpũſſancti ne/
ceſſario reꝗrit ꝙ non ſit ab vno ſlolo ſ̊ a pluribo: ꝓpter
cecurſum caritatis ab vno in alium q̃ eſt ꝑfectio volun
tatis.quia vᷣo/ꝓductio filij a patre eſt ꝑ modum natu⸗
re:ideo ibi tenet illa obiectio ſcilʒ ꝙ filius ab vna ſola
ꝓſona ꝓducatur.⁊ ꝙ vnum ſolum pꝛincipiũ ſue pꝛodu
ctionis requirat ſcʒ patrem.¶.Et per bhoc patet ſolutõ
ad rõnem quartam. OQm ſi eſſet ꝓductio ſpũſſcti ꝑ mo⸗
dũ nature:bñ ꝓcederet ratõ illa.ſed ita no ẽ imo ꝑ mo⸗
dum voluntatis.cuiꝰpfectio eſt ſumma caritas.q ſem⸗
per ab vno in olterum decurꝛit.et ideo interimẽda ẽ il⸗
la ſcilicet ꝙ pductio ſpirituſſancti poſſit eſſe ab vno ſo⸗
niſtautem eius pꝛoductio eſſet per modum nature ve
ra eſſet.

Membrum ſextum

Exto queꝛit᷑ ſupoſito ꝙ ſpũſſctus proce⸗
dat a patre⁊ filio.vtruʒ ita ꝓcedat ꝙ me
diate tm̃ procedat a patre vel imediate.
Ad qð ſic.ſi aliqua duaꝝ ꝓcederet ĩme⸗
diate tm̃ a pᷣma.nõ ↄiũgeret᷑ alia pᷣme niſi ꝑ medium:S
in oꝛdine nature plus coĩcaret cũ ſcðᷣa qᷓ cũ pꝛima.non
Feſſet in diuĩs ꝑſonis ſumma geꝛmaĩtas ⁊ ↄnexio.ſi g̊
ſummꝰoꝛdo ꝗ eſt in diuĩs ꝑſonis reqꝗrit ſummã ↄnexio
nem in ülis:oſtat ꝙ ſpũſſctus isa ꝓcedit a pre⸗ filio:q;
a patꝛe ꝓcedit imediate.¶ Scðdᷣa ratio.magis cõuemi⸗
unt qui ſine medio ↄueniunt qᷓ; cum medio.ſi g in diuĩs
pſonis ẽſt umma ↄuenientia: relinqtur ꝙ nõ eſt ibi pro⸗
ceſſio aliq ſolũ ꝑ mediũ.nõ eſt aliqua ꝑſona q̃ tm me
diate ꝓcedat a ꝑma. Ad oppoſituz inteꝛ eſſe nõ ab a⸗
lio a qͥ alius.⁊ eſſe ab alio a q nullꝰ:mediuʒ eſt eẽ ab a⸗
lio a qͥ alius oꝛdine nate. Si ꝗᷓ iſte oꝛdo ſit in trinitate
qꝛ ibi eſt eẽ nõ ab alio a quo aliꝰſcʒ pr̃.et eſſe ab alio a
quo nulloſcʒ ſpũſſcts.et eſſe ab alio a quo aliꝰſcʒ filius

ſ .

Onõ. ꝓcedit ſpũſſcẽs immediate a pr̃e ̊ mediante filio.
Solutio.dðm ſᷣm Rich.de ſcko vict.in li. de tri.di/
centeʒ .ꝙ ꝑſona de ꝑſona ꝓcedit multipłr.qñq; imedia
te tin:qnq; mediate tm̃:qnq; mediate ⁊ ĩmediate.veꝛbi
gra.de adam ꝓducit᷑ eua ſeth enoch:vᷣ eua pducitur de
adam ĩmediate tiñ:enoch mediate tm̃. ꝗa mediãte ſeth
quia fuit filiꝰſeth. Seth vᷣo vtroq; mõ ſcʒ mediate et ĩ⸗
mediate. Jmmediate ꝓceſſit de ſemie adam inqtũ fuit
de ꝓpꝛio ſemĩe.mediate inqtum fuit de ſemĩe eue:quia
eua ab adam.mediata vo ꝓductõ non põt eſſe in diuĩs
tm̃:qꝛ tũc nõ eẽt ſummꝰoꝛdo nec ſumma ↄnexio in eis.
ĩmo ↄfunderet oꝛdinẽ ⁊ ↄnexionẽ vt viſum ẽ ⁊ ſũmã ger
manitatẽ.ſoluzʒ & alie due ꝓductõnes ſunt ĩ diuĩs.ꝓdu
ctio ĩmediata tm:eſt ꝓductio filij a pr̃e.nec põt ↄuenire
ĩmediata tm̃ niſi vni ſoli ſicut viſum ẽ. Relinꝗtur q
mediata ⁊ imediata eſt/ꝓceſſio ſpũſſcti a patre.ĩmedia
ta inꝙ tuʒ a pr̃e. mediata vᷣo inqtum a filio ꝗ a pre eſt.
eſt ̊ oꝛdo in diuĩs ᷣm ĩmediatõeʒ tm̃ inter patrẽ et fili
um.ſᷣm vo mediatõeʒ et ĩmediationẽ ſpũſſancti ad pa⸗
trem.

Membrum ſeptimũ

Eptimo querit᷑ de oꝛdine nature ꝓceſſio
nis ſpũſſancti ad generatõeʒ filij. qð eoꝝ
ſit pꝛiꝰoꝛdine nature.an ꝓceſſio ſpũſſan⸗
cti:an generatio filij? Ud qð ſic Auguſ.
generatõ filij a pre eſi ſicut generatõ intelligentie a mẽ
te. ꝓceſſio vᷣo ſpũſſcti a patre ⁊ filio eſt:ſicut ꝓceſſio ſpi
ritus amoꝛis ab intelligẽtia ⁊ mente: hoꝛdine nate ↄſe
quitur generatõeʒ intelligẽtie a mente ꝓceſſio amoꝛis
ab vtroq;.q̊ oꝛdie nature ↄſeqtuꝛ ꝓceſſio ſpũſſcti a filio
7 pr̃e:generatõeʒ filij a pre.ꝗ Scða ratio.volũtariũ ẽ
cuiꝰpncipiũ eſt in ipᷣo ↄgnoſcente ſicut dic ioh.damaſ.
̊ volũtas eſt pᷣncipiũ ↄgnoſcẽs.et in h̊ differũt a pᷣnci⸗
pio qð eſt natura. Qam natura non pᷣcognoſcit ſuum
actũ.voluntas vo pᷣcognoſcit.q̊ cognoſcere pᷣcedit velle
oꝛdine nature.nihil em eſt volitũ niſi pꝛius ↄgnituʒ:&
ſm ioh̊.dam̃.nibil ẽ amatũ niſi ↄgnitũ.cũ om̃e amatu
ſit volitũ:relinꝗtur igit᷑ q amoꝛẽ pcedit ordine nature
noticia & pꝛiꝰeſt generatio noticie a mẽte qᷓ; amoꝛis ab
vtroq;:q̊ oꝛdine nature ↄſequitur ad generatõnez filij.
Tercia ratio.ſupoſito qð ſupᷣ ꝓbatum ẽ.ſcʒ ꝙ ſpũſ⸗
ſanctꝰ ꝓcedit a filio.pꝛius erit intelligere generatoneʒ
filij a patre i pꝛoceſſionem ſpũſſcti ab vtroq;. Quar⸗
ta ratio.Aug.ad oꝛoſium.pᷣire voluntas ſapiaʒ nõ pt᷑:
ergo nec ꝓceſſio voluntatis generatõeʒ ſapiẽtie. Ad
oppoſitũ aug.in li.de tri.ꝑtum mẽtis.ſ.intelligentiã et
hoc eſt ᷣbum interiꝰpᷣcedit appetitꝰ.i.voluntas intelli⸗
gendi.ante eĩ ꝙᷓ ꝗs intelligat exigit᷑ oꝛdie nate qð vult
intelligẽ.igit᷑ apetitꝰſine volũtas pᷣcedit intelligentiã.
ſi ꝓceſſio volũtatis a mente repntat ꝓceſſiõe ſpũſſcti:
generatõ intelligẽtie generatõeʒ filij.videt᷑ q oꝛdie na⸗
ture pꝛioꝛ ſit ꝓceſſio ſpũſſct᷑i ꝙᷓ generatio filij. ¶ Scða
rõ.in om̃i ↄgnitõe tria exigunt᷑.ↄgnoſcẽs.ↄgnitũ.et in⸗
tentio volũtatis copulãs ↄgnitũ ↄgnoſcẽti:ſic pʒ in co⸗
gnitõne ſenſitiua.Ad h̊ eniʒ ꝙ aliquis videat: oꝑtet q;
ſit vidẽs ſiue viſiuũ et viſibile pñs viſiuo ⁊ intentõ vo⸗/
luntatis copulans vnũ alteri.AUñ qñq; ↄuenit aliqueʒ
oculis apertis nõ videre pñte obiecto etiam viſibili qð
ex hoc ↄtingit quia nõ eſt intentõ voluntatis copulans
viſibile viſiuo.Añ narꝛatur de beato berñ.q quadam
vice tranſierit per ꝑaſius nihil videns:cuʒ tamen aper
tos hr̃et oculos et preſentes eſſent res que videri poſ⸗
ſent.eodem modo eſt de cognitõne intellectiua. Ad boc
enim ꝙ ſit hie cognitio opoꝛtet ꝙ qui debet intelligere
intellectum habeat.et ꝙ pꝛeſens ſit intelligibile intelle
ctui.et ꝙ feratur intentio voluntatis ſuper intelligibi
le.Alioquin adhuc non intelligeret.ex hoc patet ꝙ in⸗
telligere pꝛecedit voluntas intelligendi. ergo pꝛioꝛ eſt
pꝛoceſſio voluntatis ꝙᷓ generatio intelligẽtie ordĩe na⸗

at= ſ l

ture.ſic vtiq; ꝓceſſio ſpirituſſancti pꝛioꝛ oꝛdine nature
q̃ generatõ filij a patre. Si dicat᷑ ᷣm auguſt. in li. de
tri.ꝙ eſt amoꝛ vel apetitus rei ↄgnoſcende:⁊ eſt amor
rei ↄgnite.vt anteq; aliquis ſciat grãmaticã:vult ⁊ ap⸗
petit eam ſcire.ſiłr poſtq ſcit eam: vult eam ſcire.pri⸗
ma voluntas ſiue amoꝛ pᷣcedit intelligentiã: ſᷣ ſcdᷣa vo⸗
luntas ſequit᷑ intelligentiã:et huic aptatur ſpũſſanctꝰ
et ideo ſequit᷑ generatõeʒ filij ſua ꝓceſſio. VUñ dicit au⸗
guſti.in li.de tri.ꝙ cũ mens amat ſuã noticiaʒ que eſt
velut quidã amplerxus ꝑentis et ꝓlis:repñtat ſpirituʒ/
ſanctũ. Sed tũc ↄtra hanc rñſionem oꝓponit᷑. aug.dic
in.ix. de tri.et vult.ꝙ amoꝛ rei ↄgnoſcende ſit amoꝛ rei
cognite.Añ dicit.aꝑpetitus quo inhiat᷑ rei cognoſcen⸗
de fit amoꝛ rei cognite:dum tenet ⁊ amplectit᷑ placitaʒ
ꝓlem.i.ipſam noticiã.cum &̊ appetitus inhiat᷑ rei cog⸗
ſcende:pᷣcedit generatoeʒ ſapientie.⁊ ille ideʒ ſit amoꝛ
rei cognite ꝗ repꝛeſentat ſpinſanctũ.q̊ ꝓceſſio ſpũſſãcti
oꝛdine nature pᷣintelligit᷑ ante generatõeʒ filij. ¶ Ter⸗
cia ratio ᷣm oꝛdinẽ intelligentie cũ pater ille eternus
generet voluntariꝰ:velle pᷣcedit generare.ſed voluntas
repꝛeſentat ſpm̃ſanctũ ̊ ſpirituſſanctꝰpᷣintelligit᷑ ante
generatõeʒ filij. Solutio. dicendũ ꝙ voluntas ſiue
appetitus rõnalis dupler eſt. Eſt eniʒ voluntas vt na⸗
tura:et eſt voluntas vt volũtas.ſicut dĩic ioh. damaſc.
alijs verbis grecis thelyſis buſilis.voluntas vo vt na
tura eſt aꝓpetitꝰ generalis et indeterminatꝰ: voluntas
dᷣo vt voluntas ſpãlis et definita.Nam volũtas vt na⸗
tura inſerta ẽ cuilibet vi aĩe reſpectu ſui actus et obie⸗
cti. VUñ in iꝛaſcibili ẽ reſpectu ardui.in coꝛruptibili re⸗
ſpectu boni.in rationali reſpectu veri.Sed volũtas vt
voluntas q̃ quidem ẽ determinata:inſerta eſt ſoluʒ vir
tuti motiue rõnali que mouet᷑ ex arbitrio ⁊ iudicio libe
re.voluntas pᷣmo modo dicta pᷣcedit noticiã ſiue intel⸗
ligentiaʒ:quia appetitꝰille eſt in ip̃a vi cognitiua reſpe
ctu motiue naturalr inſertus quo inhiat rei ↄgnoſcen⸗
ge. et de h̊ appetitu intelligit᷑ auẽtas aug.ſcʒ ꝙ paꝛtuʒ
mentis pᷣcedit aꝑetitus.volũtas vᷣo vt voluntas oꝛdie
nature ↄſequit᷑ noticiã.hec em̃ eſt determinata reſpct᷑u
alicuiꝰrei:h̊ nõ poſſumꝰvelle ꝓprie aliꝗd niſi cognituʒ
ſicut onſum ẽ.ſᷣm hoc dðm ꝙ iuxta bũc medũ dr in di
uinis volũtas dupłr.ſ.eſſentialłr et ꝑſonalr. Tolũtas
eſſentiałr accipit᷑ a volũtate vt nat᷑a.et hec volũtas q̃ſi
indeterminata ẽ et generalis in diuĩis.ꝗa hec volũtas
vna ⁊ eadẽ eſt pr̃is et filij et ſpũſſcti.cũ ſit idẽ qð eẽntia
diuĩa.⁊ bec volũtas oꝛdine intelligẽtie pᷣcedit generati
onẽ ſapie ſiue filij.⁊ añ ipᷣam p̃intelligit᷑.volũtas vo di
cta notionałr ſiue ꝑſonałr:accipit᷑ a volũtate vt volun
tas.et hec nõ eſt q̃ſi generalis ̊ appꝛopꝛiata ſpũiſcto.
ſicut volũtas vt voluntas in oꝛdine nature dr ↄſequi
noticiã ita ⁊ hec voluntas dicta ꝑſonalłr ꝓ ſpũſcto:vᷣm
rõnem intelligẽtie ↄſeꝗtur in diuis ꝑ generatõeʒ intel⸗
ligentie.⁊ ita ꝓceſſio ſpũᷣſſct᷑i ↄſegtur generatiõeʒ filij:
nõ tñ oſegꝗtur re vel tꝑe.Sʒ volũtas pᷣmo mõ dicta añn⸗
cedit.qꝛ diuia eſſentia eſt cũ ̊ dicẽs rõnem ad ꝓductõ⸗
nẽ filij ꝓꝑ generatõeʒ:⁊ ſpũſſct᷑i ꝑ ꝓceſſionẽ:oꝛdine ̊ na
ture pᷣoꝛ ẽ generatõ ꝙᷓ; ꝓceſſio.¶¶ Item alia rõ ad h̊ ideʒ
qm̃ oꝛdine nature pꝛioꝛ eſt ꝓductio q eſt ꝑ modũ natuẽ
q que ẽ ꝑ modũ volũtatis.ſic pꝛioꝛ eſt natura q; volun
tas oꝛdine nature.quia vbicũq; eſt volũtas ibi eſt na⸗
tura et nõ ecõuerſo:ſed.pductio filij eſt ꝑę modum pfe⸗
cte nature: ꝓꝓductio ſpirituſſancti ꝑ modum volunta⸗
tis ꝑfecte.que etiam ꝓductio eſt etiam a filio.iðᷣo oꝛdi⸗
ne nature ſequitur ꝓductionem filij per generationem
4¶ Per hoc ſoluit᷑ ratio prima in cõtrarium et ſimiliteꝛ
ſecunda.quia dico ꝙ non cuiuſcunq; voluntatis inten
tio pꝛecedit cognitionem: ſed voluntatis geneꝛalis quã
dicimus voluntatem vt naturam. quia per hãc incho⸗
at vis cognitiua rei cognoſcende.¶ Ad terciam ratio⸗
nem dicendum ꝙ cum aliquid eſt imꝑfectionis in ipſa
trinitate creata:id non debet aptari ip̃ᷣi trinitati incre

.

ate. Fm hoc dicendum ꝙ in trinitate creata eſt duplex
appetitus. Elnus eſt rei cognoſcende:et iſte pꝛecedit ſci⸗

entiam.mouens animã ad querendum quod ignoꝛat.
Alius eſt appetitus rei cognite:et iſte quaſi dilectõ ipi
us noticie iaʒ habite vt ſeruetur. pꝛimus appetitus eſt

impfectus ⁊ confuſus.quia velle cognoſcere anteq; ho

mo cognoſcat:ponit in ipſo imꝑfectioneʒ et deſecium.
quia ponit ignoꝛantiaʒ in ipſo.Sed alius appetitus ꝗ

eſt amoꝛ rei cognite ꝑfectionis eſt.quia eſt ipſiꝰmentis

diligentis ſuã cognitõnem. Vñ ponit ſcientiã et cogni⸗
tioneʒ in eo cuiꝰeſt.et iſte eſt apetitus determinatus.

⁊ qᷓuis in nobᷣ ſᷣm radiceʒ idem ſit vterq; apetitꝰ ſicut

dicit aug.ꝙ amoꝛ rei ↄgnoſcende ſit amor rei cognite.
tamen differũt in eſſe.quia vnꝰ imꝑfectus alius perfe⸗
ctus.vnꝰindeterminatus alius determinatus.pꝛimus
ergo appetitus inqtum ſic eſt:non debet adaptari diui

nis ſed ſecundus.4 Ad quaꝛtam rationem dicendum

ꝙ cum dicitur pater vult generare.velle dic eſſentiam
in patre.et ſᷣm intelligentiam volũtatis eſt quaſi me⸗

dium inter y poſtaſim patris et generare.tamen ᷣm rẽ

non dicit aliud q; eſſentiam. vnde cum dicit᷑ pater põt

generare pater vult generare.vtrũq; impoꝛtat eſſentiã

ſcʒ poſſe ⁊ velle.Vñ eſſentia ſub rõne potentie vel volũ

tatis tenet rõnem medij.quia dicendo pater vult gene⸗

rare:volũtas dicit eſſentiam inqtum eſt ratio genera⸗
tionis.Aliter vᷣo accipit᷑ cuʒ dicit᷑ pater et filius cõem
habent volũtatem:quia hec voluntas cõem dicit notõ⸗
nem que eſt coĩs ſpiratio.aliter tñ cum dicit᷑ ꝑpr et filiꝰ

habẽt de ſe ꝓducentem voluntatem ↄmunem. quia hec

voluntas dicitur perſonaliter ſpirituſſanctus et ſic pa
tet reſponſio.

Membrum octauũ

Ctauo querit᷑ abſtracto oꝛdine nature ꝑ
intellectũ.an adhuc ſit intelligeꝛe ypoſta
ſes in eſſe diuĩo.⁊ oñditur ꝙ ſic.quia nõ
intelligendo pr̃em: filiũ nõ intelligendo.

adhuc intelligẽdo nõ ab alio a qͥ aliꝰ.ab alio a quo ali⸗

us:ab alio nõ a qͥ alius.adhuc intelligo vnitatẽ perſe⸗
ctiſſimã diuini eẽ:̊ ꝑfectiſſima vnitas ẽ vt oſtenſuʒ eſt

q̃ eſt in pluribo non multiplicata: &̊ adhuc intelligo in

vnitate diuĩa vnũ et vnũ.q Silr querit᷑ vtꝝ abſtractis
ꝑ inteliectuʒ ypoſtaſibo ſiue ꝑſonis ſit adhuc intellige

re oꝛdinẽ nature in eſſe diuio:⁊ oñdit᷑ ꝙ non:qꝛ abſira
ctis ꝑſonis ſiue ypoſtaſibo nõ intelligit᷑ aliꝗs ꝗ a nllo
a qͥ alius. nec aliꝗs ꝗ ſit ab alio a qͥ alius. nec aliꝗs ſit

ab alio a qͥ nullus:ſ̊ ſᷣm has diuiſiones intelligit᷑ oꝛdo
nature et ẽ in diuis:ꝗ̊ abſtractis ꝑſonis ſiue y poſtaſi⸗
bus in diuĩs nõ erit intelligẽ oꝛdinẽ nature. Ad op⸗
poſitũ.ↄſtat ꝙ abſtractis ypoſtaſibo põt intelligi mẽs
ſũma noſcẽ ſe.⁊ etiã ↄgnoſcẽs ſe diligit ſe:ꝗ̊ abſtractis
ꝓſonis ẽ ibi intellige mentẽ noticiã ⁊ amoꝛc:h̊ oꝛdo na
ture ẽ noticie ad mentẽ:⁊ amoꝛis ad vtrũq;.relinꝗt᷑ igi
tur ꝓꝙ eſt intelligẽ oꝛdinẽ nature in deo. abſtractis etiã
in ꝑĩonis.¶¶ Scõa rõ.in oĩa rõnali nõ ſunt ypoſtaſes.
7 tñ ibi intelligr oꝛdo nat᷑e int mentẽ intelligẽtiã ⁊ vo⸗
luntatẽ.ſm q̃s vires aĩa ẽ imago trinitatis increate:&
ſiłr ĩ increata fnitate pt᷑ intelligi oꝛdo nate ſi abſtraba
tur ypoſtaſes ⁊ ꝑſone. Solo.dðm ad pᷣmũ ꝙ abſtꝛa
cto oꝛdie nat᷑ali vł nat᷑e a diuĩs ꝑ intellctm:adhuc pñt
intelligi ypoſtaſes.vñ pt᷑ adhuc ibi ĩtelligi vnꝰ ⁊ vnus
tñ indiſticte.Iñ notãdũ.qꝙ ypoſtaſ cũ ſit ſba.aliq di
cit ꝑ modũ ſbe ꝓnoĩalis h̊ eſt ſub q̃litate indetmiata:
ſiẽ̃ ſᷣa ꝓnoĩalis.aliqñ dĩc ꝑ modũ ſbe noĩalis ſingula
ris vt ſoꝛ.et tũc dĩc ſub q̃litate dermĩata et definita vel
Diſticta.⁊ ſi tũc ſit circa rẽ rõnał nat̃e ſinglłarẽ:dicetur
eẽ ꝑſona.abſtracto ̊ oꝛdĩe nate a diuĩs ꝗẽ ᷣm iſtas ꝓp⸗
pꝛietates.nõ ab aliqͥ a qͥ alius ⁊c.eſſet intelligere pᷣmo
modo y poſtaſes ĩ diuinis quia poſſet intelligi vnus ⁊
dat tamen indiſtincte. ſicut ſubſtantia pronominalis
dat intelligere ſubſtantiam. ſed non poſſent ibi intel⸗

e

Giichir.
n ſiuſeft
unngpunng
talipmndi
Mendientnn
ledeſinin
geſtannin
retcnenfn,
dtun,
hporlat eſen

Ctennerkti

haterfulen

Kmtognm
rerſlugcin
emdietnon⸗
ndickpfan
Unemnquube
menoerſtn

gui

hdinenann
ellgerſei
Pſic gnnni
lnteligrin
lioagroli
nitutepett
oſtenliyl
intelligo in
abltracns
e intelige
negabßin
igsg anſ
pec aligsſt
nelugton⸗
ivepon
fe. Nop
inteliginih
Fobſfnmn
ßoron
pntligtii
ſranseni
enitc
arenle⸗
ſabſraa
icobſte
acbucpnt
ndaemns
alain
letmintt.
ſoſnni
Nfinte
hoicen
rnſti⸗
ſgerepe
ſen
onints
ſnth/

= S=

Nueſtio
ligi ꝑſone que dicunt᷑ ad modũ ſingularis ſube nomi⸗
nalis ſub ꝓprietate incoĩcabili diſtracta.ſic̃ ꝑʒ in ſoꝛte
ad modũ ſube ꝓnoĩalis poſſent ibi ypoſlales intelli⸗
gi nõ noĩales oꝛdine nature ſubtracto.¶ Ad ſcðm q̃ſi⸗
tum dõm.qꝙ abſtractis ꝑſonis ſiue ypoſtaſibo.nõ ẽ in⸗
telligere in dinis oꝛdinẽ nat᷑e.duplex eſt em̃ oꝛdo ſcilʒ
oꝛdo nature et oꝛdo intelligẽtie. In diuĩs oꝛdo nature
ponit rõnem oꝛiginis qᷓ circa ip̃am attendit᷑ ratõ.oꝛigi
nis aũt dum ſit circa rem q̃ ſit in genẽ ſube:ponit ratõ
nẽ eiuſdẽ ꝙ eſt de pᷣncipio et pᷣncipij.ſ.ꝙ alius ab alio.
ideo impoſſibile ẽ ꝙ in deo intelligitur hic oꝛdo:miſi
ibi intelligat᷑ aliꝰet alius.ꝗa ſicut dic anſel.nec intelle⸗
ctus capit nec natura ꝑmittit illũꝗ de alio ẽ: eſſe illuʒ
de q̊ eſt. abſtractis autẽ ꝑſonis ⁊ ypoſtaſibo nõ eſſet ibi
aliꝰ aliꝰ:⁊ iõ nõ poſſet ibi eẽ nec itelligi iſte oꝛdo. Oꝛ⸗
do vᷣo ſm intelligẽètiã nõ ponit oꝛdinẽ ex ꝑte rei ̊ ex ꝑ⸗

te acceptõnis nr̃e. Eñ ᷣ̃m hoc nos dicim ꝙ ᷣm oꝛdieʒ

intelligentie p̃cedit eẽntia potentiã ⁊ ſciaʒ. In deo tam

ideʒ ſunt eẽntia potentia ſcia.⁊ ſᷣm hoc dðᷣm.ꝙ ſi ĩ di⸗
uinis inielligeret᷑ mens noticia ⁊ amoꝛ abſtractis ꝑlo⸗

nis diuinis:nõ eſſet int hec oꝛdo nature ſᷣ ſolũ oꝛdo in
telligentie.ꝗa nõ eẽt dicere noticiã a mente nec amoꝛeʒ
ab vtroq;.ĩmo eſſet dicẽ mentẽ eẽ noticiã et amoꝛeʒ: q;
nis m acceptõeʒ intellectꝰnr̃i pꝛiꝰ intelligeret᷑ mẽs ꝙᷓ
noticia et noticia ꝙᷓ amoꝛ. ꝑ hoc pʒ ſolo ad pᷣmã rõneʒ
in ↄtrariũ. AUo ſcdoaʒ q̃ obijcit᷑ de viribo aie ᷣm q̃̊s dr
eſſe imago trinitatis increate.dðm ꝙ ypoſtalis eſt res
hñs eẽ ſube ſingłaris cuʒ ꝓpꝛietate incoicabili. oꝛdo er⸗
go nat᷑e ⁊ oꝛiginis nõ ponit plitateʒ y poſtaſuʒ:niſi qñ

ſunt i reb qᷓ ſunt d genẽ ſube.7 ga vires aie noõ ſũt de

genẽ ſube ßᷣ ſunt ipioſube aĩe et non ſuba aĩe.ideo oꝛdo
nature ⁊ oꝛiginis nõ ponit ibi tres ypoſiaſes. In diui⸗
ms aũt oꝛdo nat᷑e et oꝛiginis ẽ circa rem qᷓ̃ eſt ſuba.ꝗc⸗

quid em̃ ẽ in co:eſt ipᷣa diuia ſba.et iõ nõ põt ibi eẽ oꝛ

do gn ſint ibi plures ypoſtaſes.iĩmo cũ ypoſtaſ ſpa ſit

pomt ibi oꝛdo nature ipſas ypoſtaſes et ſic patet rnſio
ad queſtionem iſtam. V

Vnueſtio.xlvij.de equa⸗
litate diuinaꝝ perſonaꝝ. MW
Equitur queſtio
de qlitate diuinaꝝ ꝑſonaꝝ. Pꝛimo ꝙ
querit᷑ an ſit eq̃litas in pſonis. Scðo
vtrũ filiꝰſit eq̃is pri. Lercio vtꝝ ſpi⸗
rituſſct s ſit eqlis pri ⁊ filio. OQr̃to vtꝝ
vna ꝑſona ſit eq̃tis dua bo. Qninto penes que attendi⸗
tur equalitas in ꝑſonis.
Mlembrum primum
Dpꝛimũ ſic obijcit᷑.aug.ð maximinum.
cũ dꝛ filiꝰa pꝛe ⁊c.nõ ondit᷑ ineqlitas ſbe
hoꝛdo nature.ſi nõ ineq̃litas:& eq̃litas.
eqlitas ẽ in diuĩs.¶ Item ĩ ſimbolo dr
q; tres ꝑſone ſibi coef᷑ſne ſunt? coeqͥles:ꝙᷓ ſunt eq̃les i⸗
uicẽ ſiue inter ſe. Cont. dic phus ꝓpriu eſt q̃ntitatis
m eã eqjle vel ineqle dici. Sʒ i diuis ꝑſonis nõ ẽ qu⸗
titas:cũ ſit ibi ſumma ſimplicitas: nec eq̃litas.⸗ Itẽ
oĩs eqlitas ſupponit diuerſitatẽ.vbi igi᷑ ſüma ẽ idẽpti⸗
tas:nulla ẽ eqlitas:ſ in diuis pſonis ẽ ſumma igẽpti⸗
tas &nõ eſt ibi eqlitas.¶¶ Itez eqlitas dic ↄmenſuratõ
nẽ aliquoꝝ ſcʒ eqliũ:ſᷣ vbi ẽ infinitas.nulla ↄmenſu⸗
ratio:h̊ in diuis ꝑſonis ẽ infinitas.iᷓ nõ eſt ibi omenſu
ratio: nec eqͥlitas.¶¶ YIteʒ in diuis nõ eſt reꝑire niſi eſ
ſentiã ? ꝓꝛietates. eẽntiaz in q; ueniũt: pꝛietates in 4
bus diſtinguunt᷑. ̊ rone eẽntie nõ eſtiĩ illis eq̃litas: qa
oĩmoda ſiue ſumma idẽptitas.neq; rõne Aꝓpꝛietaiũ: cũ
vniꝰꝑſone plures ſint ꝓpꝛietates alteriꝰ paucioꝛes. nec
rõne vtriuſq;:qꝛ ꝓpꝛietates nihil adqũt eſſentie. vbi em̃
aliquid oꝛit᷑ ex aliquibo duobo ita ꝙ ex neutro illoꝛum

—

xlvyj.
neceſte eſt ꝙ vnũ addat alteri. Rñ.ad pᷣdictoꝝ intel
ligentiã notandũ.ꝙ in his inferioꝛibo ex vnitate in ſbᷣa
cauſat᷑ idemptitas.ex vnitate in q̃litate eq̃litas.ex vni
tate in qualitate ſihitudo. vñ idemptitas:eq̃litas:ſimi
litudo: dicũt relatõnes ſundatas ſuꝑ tria p̃dicamenta.
iuxta iſta ſimilitudinẽ.qm ẽ ſigniſicaꝛe diuinã ſubaʒ vt
elſentiã: et vt qnantã.et vt qlem ẽ ponere in diuis idem
ptitatẽ eqlitatẽ et ſilitudinẽ:̊ q̃ntitas in diuis tranſit
in genſube et q̃litas ſiłr. quia in diuis nõ eſt ponẽ ni⸗
ſi duo genera.ſ.ſijbᷣe et adaliqd.Eq̃litas et ſiſitudo di
cũt relatõnes vt ſundatas ĩ ſuba.¶ Dicendũ igit᷑ ad P⸗
inum.ꝙ lʒ in diuĩs ꝑſonis nõ ſit ꝓpꝛie quãtitas: ꝗa tñn
ↄtingit ſigniſicare diuinã ſubam vt quanta.vt cũ dicit
c?magneternꝰ:eſt dicẽ in diuĩs equalitatẽ. Alia igit
rõne dr eq̃litas in diuis 2 in creaturis ꝓut quãtitas/p
pꝛie determiat᷑ a pho. Pꝛeterea ſimplicitas in diuinis
nõ opꝓponit᷑ quãtitati. hec eniʒ ſunt vera deveſt magnus
imo immmẽſus et ſimplex. Simplicitas em̃ in diuis non
Dicit pᷣuatõeʒ ĩmenſitatis:ſ̊ dic indiuiſionẽ ſummã ſcʒ
eẽntie et ᷣtutis actꝰ. ꝓpter boc em dr ſimplex:qꝛ ĩ eo
ideʒ eſſentia qð virtꝰ.et virtꝰað actus:et eſſentia quod
actus.4 Ad aliud dm.ꝙ equalitas in his inferioꝛib⸗
eſt inter diuerſa eſſentialr.nam in iſtis inferioꝛibo di/
nerſitatẽ ſuppoſitoꝝ ſeqtur diuerſitas eſſentie in ſuppo
ſitis.nõ ſic eſt in diuis vbi diuerſitatẽ ſupoſitoꝝ ↄco⸗/
mitatur idemptitas eſſentie. ꝓpter ꝙ in diuis nhon ẽ po
nere diuerſitatẽ ſ̊ diſtinctõeʒ ſicut dic am bꝛo.Elñ eq̃li
tas in diuĩs ꝑpſonis nõ requirit diueꝛſitatẽ ̊ diſtinctio
nem.diſtinctio em̃ nõ tollit enitatẽ ſiue idemptitatẽ vñ
licet in diuinis ſit ſumma idemptitas quia illam cõco⸗
mitatur diſtinctio hmõi idemptitas nõ tollit equalita⸗
tem. ¶ Uo terciũ dicenduzʒ. ꝙ equalitas in creatis duo
impoꝛtat.ſcʒ ↄmenſuratõeʒ pᷣmo:et pᷣuatõneʒ exceſſus
er ↄſequenti.Dicit igit᷑ equalitas in diuinis nõ ↄmen
ſuratõneʒ pꝛie loquendo led priuatõeʒ exceſſus. Vnð
dicitur filius equalis patri quia nec excedit nec exce⸗
dituꝛ. hoc aũt nõ repugnat immenſitati. nec ideo dicẽ⸗
dum ꝓꝙ equalitas in diuĩs dicit puꝛam puatiõneʒ:ſᷣ cũ
priuatõne exceſſus dicit vnitatem ſapientie vᷣtutis du⸗
ratõnis.et vlr oĩm eoꝝ que de deo dicunt᷑ eſſentialiter
Eel põt aliter diciiꝙ ſic lux pᷣma rõne ſue immenlſita⸗
tis ẽ incõpᷣhenſibilis a vᷣtute finita:nihilominue eſt cõ
pᷣbenſibiilis ſibi rõne ſue vᷣtutis infinite.Silr licet pat᷑
us ſit imenſus et ꝓpter h̊ nibil eſt ↄdituʒ illi ↄmenſu⸗
rabile.tñ deus filiꝰꝗ ſimiliter ẽ immenſus ẽ illi ↄmen⸗
ſurabilis.cum em̃ dr ꝙ infinito nihilẽ omenſurabile.
h veꝛũ eſt/ ꝓut h̊ qʒð dico nihil diſtribuit p finitis: vxex
eſt em ꝙ nibil finitum eſt ↄmenſurabile infinito. Ao
aliud dõm.ꝙ idemptitas eẽntie non eſt pma rõ eq̃lita
tis nec diſtinctõ ꝓprietatũ:ſᷣ hec duo ſił.magis em̃ de⸗
pendet rõ eq̃litatis ab idemptitate ſiue vnitate q; a di
ſtinctõne.vnitas em directe cadit in rõne equalitatis.
diſtinctõ oblique.Equalitas em̃ in diuinis ꝓprieẽ vni
tas ſubalis diſtinctoꝝ.¶ Ad hoc qdð obijcitur.ꝙ ꝓprie
tas nihil addit eẽntie.dicendũ ꝙ hoc verũ eſt ſ̃m eſſe 2
ſubſtantiã:addit tñ qtum ad modum dicendi et intel⸗
ligendi.licet em̃ idem ſit eſſentia in patre quod pater⸗
nitas et eſſentia in filio quod filiatio:tamen rõne mo⸗
di dicendi harum ꝓprietatum que ſunt paternitas 2 fi
liatio diuerſi ſunt modi dicendi eſſentie ipſius patris

et filij quibo pater et filius diſtinguunt᷑ ꝑſonaliter qui

ſunt idem ſubſtantialiter. Ratio igit᷑ equalitatis ↄcer⸗

nit iſla duo: vnitatem eſſentialem et diſtinctõnem ꝑſo⸗/
nalem. Cuʒ igit᷑ dĩ ꝙ quando aliquid oꝛitur ex duobo

ita ꝗ ex neutro illoꝛum neceſſe eſt ꝙ vnum illoꝛum ali⸗

quiq addat alteri:dicendum eſt ꝙ verum eſt ᷣm reʒ vel
ſm modum dicendi. additio autem q;'tum ad modum

dicendi non tollit in aliquo ſimplicitatem rei.

H ſP 2 Pnt Deee .ſ a
„ UuaA ps ſt Hun .

* /

Membrun ſecũdum

Ecundo querit᷑ vtrum filius ſit equalis
patri.qð ſic videt᷑ per aucteʒ in ſimbolo

athanaſij.equalis patri ᷣm diuinitatem

Item cñ ratio equalitatis ſit indiſferẽ⸗
tia diſtinctoꝝ q indria eſt in eẽntialibo.cum filiꝰ ĩ nul⸗
lo eſſentiali differat a patre:relinꝗtur ꝙ ſit equalis pa
tri. Contra.pater ẽ maioꝛ filio.maioꝛ autẽ dicit ex⸗
ceſſum in quãtitate:equale aũt pᷣuat exceſſum. & ſi pat
eſt maioꝛ filio:filius non eſt equalis patri.q Si dicat
maioꝛ impoꝛtat pᷣncipalitatem auẽtatis cũ dicit᷑ pa
ter maioꝛ filio nõ exceſſum potentie vel ſapiẽtie vel hu⸗
iuſmodi. Contra.auẽtas oꝛdinata atteſtat᷑ ptati: ̊ ma
ioꝛ auẽtas maioꝛ ptati.&̊ ſi pater maioꝛ eſt filio auẽte:
eſt maioꝛ ptᷣate:ergo nõ eſt illi equalis.⸗ IOtem filiꝰha
bet a patre ꝙ ẽ 1 ꝙ oꝑat᷑.ꝓpter qð dicit dam.qꝙ pater
eſt cauſa filij:quia igit᷑ filius eſt cauſa hoc habet a pre
Vñ dr pᷣncipiũ de pᷣncipio.in via igr reſolutõis pr ẽ p⸗
mũ pᷣncipiũ.qꝛ oẽ pncipiũ ab ipᷣo⁊ ipſuʒ a nullo:ſed in
cãis cãtis vlibo ſemꝑ dico illa que eſt pꝛioꝛ eſt maioꝛis
vᷣtutis ⁊ influentie ꝓpter qð dicit ph̊ᷣs ꝙ om̃is cauſa pp⸗
maria plus eſt influens ſuꝑ cauſatũ q; cauſa ſecũdaꝛia
a ſimili videt᷑ de cauſa pᷣma ſiue principijs increatis.
¶sItem ↄuenientia oꝛdinis in cauſatis hoc reꝗrit. vt ſe
cundaria tam mioꝛis ſit pᷣtutis ⁊ influentie. igr̃ cuʒ in
diuĩs ſit oꝛdo ↄuenientiſſimꝰ⁊ ꝑfectiſſimꝰ:pꝛincipiũ ſi⸗
ue cauſa a qͥ alia ſiue aliud pꝛincipiũ ⁊ qð a nullo.ma⸗
ioꝛis erit vᷣtutis.et ita principiũ qð eſt de principio:nõ
erit equale pꝛincipio qð non eſt ce pꝛincipio:&̊ nec filiꝰ
patri. ¶ Item potentia generandi eſt potentia aliqua
7 atteſtat᷑ potentie.hac aũt potentia circũſcripta ꝑ in⸗
tellectũ nõ ꝓpter hoc dicet᷑ pateꝛ minoꝛis potentie qᷓ fi⸗
lius:igit᷑ ipſa exiſtente in patre:pater eſt maioꝛis potẽ⸗/
tie q; filius. Rñ.filius eſt equalis patri.in nullo mi
noꝛ ipſo neq; ſᷣm potentiã neq; ſᷣm ſapientiã: ſed ꝑ om
nia equalio. Ao illud qð obijcit᷑.ꝙ pater ẽ maioꝛ.di⸗
cendũ ꝙ illa maioꝛitas non dicit exceſſum potentie vel
ſapie vel bonitatis vel alicuiꝰpmõi.ſ̊ ſolum pꝛincipa⸗
litatem auẽtis.¶ Ad illud qð obijcit᷑.q; auẽ tas atteſta
tur potentie.dððm ꝙ auẽtis ꝓprie atteſtatuꝛ dignitati.
Dignitas aũt qñq; attendit᷑ penes maioꝛitatẽ.ſ.poten
tie vel ſapie vel hmõi: quandoq; pᷣo penes pꝛincipalita

tem ſiue pꝛioꝛitatẽ. Vñ ꝑſone ſenioꝛes dignioꝛes dicun

tur et magis reuerẽde. ꝓpter qð dicit᷑ leui.xix.coꝛã ca⸗
no capite ↄſurge.pꝛioꝛitati aũt in creaturis rñdet oꝛdo
in diuis.dõm eſt igit᷑:ꝙ auẽtas in diuinis nõ atte ſtat
potẽtie ̊ dignitati:ſ.pꝛioꝛitatis ſᷣm oꝛdinẽ nature.Añ
ſicut nõ ſeqꝗtur pr̃ eſt filio poꝛ Fᷣm oꝛdinẽ nature. q̊ filiꝰ
nõ eſt illi eqᷣlis:ita nõ ſeꝗtur pr eſt maioꝛ filio & filius
nõ eſt illi eqᷣlis.4¶ Ad aliud dom ꝙ nõ eſt ſic in deſcẽſu
cauſaꝝ in creaturis:⁊ in oꝛdine pᷣncipioꝝ in diuĩs.de⸗
ſcenſus em̃ cauſaꝝ cauſataꝝ eſt m maioꝛẽ et minoꝛeʒ
diſtantiã a cã pꝛima.pter qð ſᷣm ꝙ magis deſcendũt:
minꝰcoicant vᷣtuteʒ pᷣme cauſe.nõ ſic ẽ in diuĩs licʒ ibi
ſit oꝛdo nature.ſunt eĩ oĩno ideʒ ſᷣm ſubam. vñ in illis
nõ põt eſſe dr̃ia vᷣtutis vel potentie.¶ Ad aliud dom.
ꝙ ſiẽ in cauſis cauſatis reqrit᷑ ↄueniẽtia oꝛdimis dr̃aʒ
in vᷣtute ſiue potẽtia.ſic ↄueniẽtia oꝛdis in diuĩs reꝗrit
idẽptitatẽ in vᷣtute ſiue potẽtia.emanatõ em̃ diuinaruʒ
ꝑſonaꝝ penes quã eſt oꝛdo nature:eſt ſ̃m oiĩmodaʒ in⸗
dr̃iam eẽntie ſiue potẽtie vel vᷣtutis.qꝛ ibi ẽ oĩno idem
eẽntia qð potentia vel virtꝰ.ĩ cauſis aũt cauſatis ẽ de⸗
ſcenſus ſm ſubaꝝ diſtantiã et dr̃iam ſiue diſſimilitudi
nem maioꝛẽ a pꝛimo.q¶:! Ad aliud dm. ꝙ circũſcripta
potentia qua pr̃ generat.qꝛ nõ eſt alia potentia qua ge
nerat ꝙ; que eſt ipe:ſeqtur ipᷣm nulliꝰ eſſe potentie ĩmo
7 nõ eſſe vnde hmõi circumſcri
tris nullam eſſe.

ptio ponit potentiaʒ pa

Membꝛum tercium

Ercio querit᷑ vtrũ ſpũſſctus ſit eqᷣlis pr̃i
aut filio?qð videt᷑ cũ tote tres ꝑſone coe⸗
terne ſibi ſunt et coeq̃les. Cont᷑. dare ſe
totũ ſine ſui diminutõne ẽ ſumme poten⸗
tie.hoc at᷑ põt pr.hoc põt filiꝰ:nõ aũt ſpũſſcts.nec ĩ ali
quo excedit potentia ſpũſſcti potentiã pr̃is vel filij:igit᷑
eſt mĩoꝛis potẽtie qᷓᷓ alius illoꝝ.cũ em nõ põt boc qð il
li poſſunt qð eſt marie et ſumme potẽtie. nec põt aliꝗd
aliud qð ipᷣi nõ pñt:videt᷑ qð ſit potẽtie mioꝛis. IJteʒ
ſi ſcia patris extendẽt ſe vel extendere poſſet ad alia cꝰ
cũq; geneꝛis ſiue genẽis ſube ſiue q̃litatis ſiue rlatiõis
ad qð nõ ſe extenderet vel extendẽ poſſet ſcia filij:poſſet
dici ſcia patris maioꝛ ſcia filij.hoc aũt mõ oñdit rich.
cæ ſcꝛo victo.ꝙ idem ẽ ſcĩa qð eſſentia in deoo. eo modo
ſi potentia pr̃is vel filij poſſit aliꝗd cuiuſcunq; generis
vel ſube vel eq̃litatis vel quãtitatis vel relatõnis quod
nõ poſſit ſpũſſcts:ꝙ maioꝛ ẽ potentia patris vel filij q;
ſpũſſct̃i.igitur cuiuſcunq; generis ponat᷑ generatio vel
ſpiratio exquo pr̃ põt generare et ſpirare:ſiliꝰ aũt ſpi⸗
rare tm̃:ſpũſſets aũt no põt.maioꝛis eſt potẽtie pat ꝙᷓ
filius:et vterq; q; ſpũſſct᷑s.¶] IStem eq̃litas in diuis at⸗
tendit᷑ penes indr̃iam ſiue equalitatẽ potẽtie ſapie bo
nitatis:q̊ ſi ſpũſſcẽs bonitas mĩioꝛ eſt bonitate patris ⁊
filij: nõ eſt uli eqlio. Oꝛ: minoꝛ ſit videt᷑: qꝛ bonũ ẽ ſui

diffuſiuũ.hec ẽ ꝑ ſe vera:ergo diffuſio vere et ꝑ ſe atte

ſtat᷑ bonitati.ꝙ̊ maioꝛ maioꝛi et maria maxĩe:⁊ ſumma
ſumme.]̊ᷣ pater ⁊ filioſumme diffundũt ſe:ſpũſſctus vo
nõ:igit᷑ coĩcat cũ illis bonitatẽ ſuã &̊ maioꝛis ẽ bonita⸗
tis:nõ igr eſt illis eqtis. Rñ.qꝙ ſpũſſcts eqlis eſt pr̃i
7 filio ſicut dĩic Rich.de ſcto licto.illa ſumma tnitas
ↄſtat in vnitate ſube.certe vna eadẽqʒ ſuba nõ eſt maiꝰ
aliqd vel minꝰ deteriuſve ſeipſa.Silr yſið.in li.de or⸗
dine cretaꝝ.ſpũſſcts oipotens ẽ. cui pᷣteꝛ h̊ ꝙ ſpuſſcts ẽ
totũ cõe ẽ pr̃is ⁊ filij.¶ Ad hoc qð pꝛimo obijcit᷑.dicen⸗
dum ꝙ dare ſe totũ ſine ſui diminutõe eſt ſumme potẽ/
tie.qᷓ quidẽ potẽtia ſic eſt pr̃is et filij ita ⁊ ſpũſſcti.ſicut
eadẽ eſt potẽtia filij q̃ potuit generari qᷓ eſt in pr̃e q̃ po⸗
tuit generare.ſic determĩatũ ẽ.j.ſen.vij.di.ſic eadem ẽ

potẽtia ſpũſſcti q̃ põt dari ⁊ ſpirari.q pr̃is ⁊ filij qͥ pnt

dare.i.ſpirare.⁊ põt addi huic.q.illud qð dic augꝰ. in
li.ↄ maximinũ.qꝗ aſſerebat preʒ maioꝛẽ filio:qꝛ iſte pt
generaꝛe ille nõ. Abſit inꝗt vt iõ ſit potẽtioꝛ filio pat:
qꝛ creatoꝛẽ genuit pr̃ filiꝰnõ genuit creatoꝛẽ.neq; eĩ nõ
potuit:h̊ nõ oꝑtuit.i.nõ ex impotẽtia fecit:ſᷣ qꝛ nõ aue⸗
niebat ei.ſiłr põt dici in ꝓpoſito.Si vo querit᷑ vtrũ ar
tata ſiue ligata ẽ potẽtia ꝓducendi in ꝑſona ſpũſſcti ꝓ⸗
pter hoc ꝙ nõ pt᷑ erire in actũ ꝓducendi ꝑſonã:ſic pt in
pr̃e ⁊ filio.dðim ꝙ nõ:ĩmo ex ſumma pꝑfectõe ipſiꝰ potẽ
tie ẽ.qꝛ nõ pt exire in actũ hmõi ꝗa nõ ↄgrueret.h atĩ
nõ ſit ↄgruuʒ:hĩtum ẽ ĩ tractatu de nũero ꝑſonaxꝝ· Sic
em̃ dic anp.in monol.q pt᷑ qð ſibi nõ ꝓdeſt ⁊ nõ dʒ: tan
tomagis aduerſitas ⁊ ꝑuerſitas pñt in illũ.q & ſic pt:
nõ potẽtia pt᷑:ſ impotẽter.¶ Ad aliud dᷣm.ꝙ nõ ẽ ſile
cæ ſcia ⁊ potẽtia.qꝛ res cuiuſcũq; pᷣdicamẽti ſiue ſube
ſiue qᷓntitatis ſiue adaligꝗd:ẽ ꝓprie ſubm ſcie q̃ſi in qð ?
motꝰcognitie ꝓut ẽ ad ſcienduʒ.nõ ſicẽ de potẽtia cuiꝰ
motꝰnõ ẽ ĩ adaliqꝗd ſ̊ ex ↄñti ad motũ oꝑatie ſiue potẽ⸗
tie qᷓ ẽ oꝑatĩa derelinꝗtur. Elñ nõ ſcire ꝙ ẽ adaliqd eſt
igrantie:nõ poſſe at᷑ nõ ẽ impotẽtie.¶ Ad terciũ dom.
ꝙ nõ eſt ſilłe de potẽtia ꝓducẽdi ſiłe ꝓut eſt ꝑſone crea⸗
teet increate.qꝛ vis illa q̃ eſt ad coĩcandũ eẽntiã in cre⸗
aturis:eſt ꝓgpter defectũ quẽdam qꝗ eſt in creatura q̃ ap.
petit ꝑpetuari ſimplr.et ex ſe nõ põt: ꝓpterea data eſt
virtꝰ pductia ſiue generatia vt ꝑpetuet ſe ĩ alio qð i ſe
nõ pt.E igr ꝑſona creata ñ pt ꝓducẽ ſibi ſileʒ ĩpoten
tia ẽ. impotẽtia eĩiẽ ⁊ defectꝰ:ꝙ nec ĩ ſe nec ĩ alio ꝑt᷑ ꝑpe
tuare ſuum eſſe:ſed ꝙ diuĩa eſſentia potẽtia nõ pt ꝓdu⸗
cere ꝑſonã in ꝑſona qᷓ eſt ſpũſſcts nõ eſt impotẽtie ſᷣ po⸗
tentie.ſic em dĩc augꝰ.potẽter non poteſt deus malum

oficut PNWzaze

*

(Ca Por ſ. rr “ ſg 4

Dar v n pd a er ſoαven

ſanghgnme
dlgcnon
drielfſiᷓ
Ceneratoe
erſilnaun
potiteeſet⸗
8 in dinisen
ene ſapien
tate patnis
r bonüeeſt
fentpſeaee
Pienſumm
eſptſcenei⸗
bigelonin
Belokpn
Unnatnins
Anöct nab
Ginlidon
boſüͤſchi
umnepos
jſpäſcin n
ſtinpfeiſ
dile eneni
orfliait
Snirengen
flogept
n flo det:
oenegzaͤn
baende
Uent gnin
naſpüſi⸗
ſondtſifin
be ipſed
Veret Ai
glonar
71
gtſig⸗
ng iſte
ilſurſte
eſi nt⸗
Nenacu

rſue ob

achigtck
gcüüdenn
Noregen
nünnt
amrz⸗
vndun
aloti
ii ſen
gig⸗

B o S fßr/
on. N&R ſihn * Sr 9
„98 dyle ſt F.

S 9

Queſtio

facere:ſimiliter dicendum eſt potenter non poteſt ſpũſ⸗
ſctẽs ꝑſonam ꝓducere.qꝛ ſcʒ non ↄueniret. Vñ ſient vo
luntas q̃ nõ põt velle incõueniẽs aliqð:nõ ꝗꝓpter h̊ dici
tur minꝰſuba i̊ magis:ſic potentia q nõ põt incõneni⸗
ens.nõ eſt extra h̊ minoꝛ ſ̊ maioꝛ.nõ eſt igit᷑ ex in potẽ⸗
tia aliqua ſiue ex defectu aliqͥ potentie.ꝙ ſpũſſcẽs non
põt ꝓducere ꝑſons:ſᷣ potius ex ꝑfectõne potentie⁊ no⸗
bilirate. Ad vltimũ dicendũ.ꝙ bonitas ſpũſſcti ẽ ſũ⸗
me ſui diffuſiua:lʒ ñ in ꝑſona ſpũſſcti.ꝗa oĩno eſt eadẽ

bonitas qᷓ̃ eſt pris et filij et ſpũſſcti. Eadem em̃ boitas

eſt qua pater ſumme diffundit ſe generando filium:et
pater et filiꝰſpirando ſpm̃ſanctũ:et illa que diffuſa eſt
in ſpũſancto.vnde Rich.de ſcto victo.Quicqꝗd bonita
tis quicꝗd ꝑfectõnis quicꝗd britudinis habet pr̃.cuiꝰ
eſt ſolũ dare:in ea plenitudine poſſidet ⁊ ille cuiꝰeſt ꝓ⸗
pꝛiũ accepiſſe.Nota tñ ꝙ duplex ẽ diffuſio.ꝑſonalis q̃
vna ꝑſona diffundit ſe in ꝓceſſione alterius.⁊ q́;tnʒ ad

boc nõ diffundit ſe ſpũſſets ſiue bonitas ꝓut eſt in per⸗

ſona ſpũſſancti.qa nõ ↄgrueret vt tactũ eſt.Alia ẽ eſſen
tialis ſcʒ ipſiꝰeẽntie ⁊ hec eſt ſumma.⁊ q;tum ad h̊ dif⸗
fundit ſe ſpũſſcts ſiue bonitas ſpũſſcti.hec vᷣo diffuſio
eſt in coicatione bonitatis diuine creaturis.hec auteʒ
diffuſio nõ eſt ſumma nec ↄueniret eſſe ſumma.vt eĩ di⸗
cit Rich.de ſcto victo. vbi plenitudo totius bonitatis
eſt:ibi et ſumma caritas deeſſe nõ põt.ſummã certe ca
ritatem erga ꝑſonã hre non poſſet.inoꝛdinata em̃ cari
tas eſſet ſi ſumme diligeret qð ſumme diligendũ nõ eſ⸗
ſet: ſi coĩcatio bonitatis eſi maioꝛ et minoꝛ pᷣm caꝛita
tem maioꝛem ⁊ minoꝛẽ:patet ꝙ bonitatis diuĩe nõ eſt
ſumma diffuſio in coĩcatõne ſui creature.nec reqꝗrit ſũ⸗
ma bonitas ſummã diffuſionem. nec pter hoc dicitu⸗
diuina bonitas ſumma.quia ſumme ſe diffundit:v qa
qtumcũq; ↄgruit diffundit ſe ſine ſui diminutione.l⸗
la aũt ↄſideratio phi qua œterminat.ſi ſimpłr ad ſim
pliciter et maius ad maiꝰet maxie ad maxime: attendi
tur in rebo ↄditis quadã pꝛopoꝛtõne eſſentiali oꝛdina⸗

tis.
Membrũ quartũ
Vlarto querit᷑. vtrũ vna ꝑſona ſit equał
duabo vel ißi trinitati.qð ſic videt᷑.j.ſen
tentiaꝝ.xix.di.dr pater non eſt maioꝛ fi⸗
lio nec pater vel filius maioꝛ ſpũſcto.nec
maius aliqꝗd due ꝑſone ſunt ſimul q; vna:nec tres ma⸗
gis aliqd ꝙ due.¶ Cont. ꝑs in nullo genere ꝑtis eſt eqᷓ
lis toti:h̊ vna ꝑſona ẽ pars trinitatis.qð videt᷑ leui.v.
decimã ꝑtem ephy.glo.pars in trinitate ẽ xp̃c.⁊ cõſtat
ꝓ logtur de xpᷣo inqtum ẽ perſona:qnõ eſt equalis ip
ſi trinitati. ¶ Item ſi virtꝰeqᷣlis eẽt triũ ꝑſonaꝝ creata
ruʒ vel etiã ſi eſſet enadem ſuppoſito hoc ꝑ impoſſibile:
virtꝰvniꝰnõ poſſet tantũ quantũ virtꝰduaꝝ.nec eẽt eti
am equalis vᷣtuti duaxꝝ.ſilr videt᷑ de virtute pſonarnʒ
increatarum. 4 Item eqlitas in diuĩs attendit᷑ penes
idemptitatẽ ⁊ diſtinctõeʒ.ſi em̃ nulla eẽt in diuĩs diſti
ctio:nõ eſſet eq̃litas:ſᷣ habitu reſpecto ad diſtinctõnem
nõẽ᷑ vna ꝑſona eq̃lis dnabo: ſicut nec vnitas dualitati
ſimiliter nec vna erit eq̃lis duabus habito reſpectu ad
idemptitatẽ. Rñ. ꝙ ſumma eqlitas ẽ in diuinis ꝑ⸗
ſonis.vñ vna ẽ equalis duabo oĩno. vñ Rich.ð ſancto
victo. attende illa ↄfoꝛmis ⁊ omifaꝛia magnitudinis co
equalitas in illa ſumma trinitate qincõpꝛehenſibilis
ſit: vvi vnitas pluralitati nõ cedit nec pluralitas vni⸗
tatem excedit..¶ Ad illud qð pꝛimo obijcit᷑. dᷣm ꝙ nul
la ꝑpſona dr ꝑs in illa ſumma trinitate. Uñ aug. in lib.
Otra maxi.pars trinitatis eſſe nõ põt quicũqʒ vnꝰ ĩ tri⸗
bus nec huiuſmodi trinitatis tercia ꝑs eſt. nec maius
aliquid duo ꝙᷓ vnus:nec maius aliquid omnes iᷓ ſin⸗
guli. Ratio autem quare non eſt dicenda pars in trini
tate diuina eſt. quia ꝑs eſt in potentia et habens eẽ fi⸗
mitum et diminutum ⁊ imꝑfectum inqtum buiuſinodi

.

õ

xlvij.

quod non ↄuenit perſone in diuinis.¶ Ad illam glo. ꝗ
dicit ꝙ rpᷣc eſt pars in trinitate.dicendum ꝙ intellectꝰ
glo.eſt de xpᷣo inqᷓtum eſt ſub ſigno.i.ſigniſicatur ꝑ il⸗
lud qð eſt pars:nõ tamen ꝓpter hoc ẽ paꝛs.4! Ad alið
dicendum.ꝙ non eſt ſimile de ꝑſonis creatis.quarum
eſt potentia finita et eſſentia:et de ꝑſonis increatis qᷓꝝ
eſſentia et potentia eſt ſumme infinita.quia em̃ in diui⸗
nis ꝑſonis potentia et magnitudo? omnia ea penes q̃
eſt equalitas ſunt ſumme infinitatliceat ſic loqui. ma⸗
gnitudo trium nõ excedit magnitudinem vnius nec po
tentia potentiã.¶¶ Ad tercium dicendum. ꝙ equalitas
impoꝛtat quodãmodo diſtinctioneʒ.quia diſtinctio ca
dit ibi oblique. ꝓpꝛie et ꝑ ſe reſpicit vnitatem ⁊ idẽpti⸗/
tatem:quia equalitas nõ eſt aliud qᷓ; ꝑſonarum diſtin⸗
ctaꝛum idemptitas in quantitate ſiue quaſi quantitate
Aꝓpter quod magis attenditur equalitas penes idẽpti⸗
tatem q; diſtinctõnez. VUnde quia illud penes quod eſt
vnitas ſiue idemptitas:indiſſerens eſt omnino in vna

perſona.et in tribus vna eſt equalis tribbo.

MNlembꝛũ quintum
Alinto querit᷑ penes quid attendit᷑ equa:
litas in ꝑſonis diuinis.⁊ videt᷑ ꝙ penes
hec tria q̃ ſunt magnitudo etnitas et po⸗
tentia.quẽadmodum determinat᷑ equa⸗
litas ꝑſonaꝝ pᷣmo li.ſen.xix.diſ.̊ idem videt᷑ ꝑ aug.qꝗ
determĩat equalitẽ ꝑſonaꝝ penes hec tria in li. de fide
ad petrũ dicens.verꝰdeus in ꝑſonis trinitas ĩ vna na⸗
tura vnꝰeſt.ꝑ hanc vnitatẽ naturalẽ totus pfr in filio et
ſpũſct᷑o eſt.totus filiꝰeſt in patre ⁊ ſpirituſcto: totuſq;
ſpũſſcts in patre ⁊ filio eſt.nullꝰiſtoꝝ extra quẽlibet ip
ſoꝝ eſt.qꝛ nullꝰalteꝝ aut pᷣcedit eternitate:aut excedit
magnitudine:aut ſuꝑat ptᷣate.qꝛ nec filio nec ſpũſcto
q́;tum ad natuꝛe dinie vnitatẽ ꝑtinet aut mioꝛ aut ma⸗
ioꝛ eſt pater.et ſicut filiꝰnec maioꝛ nec minoꝛ eſt patre
ita nec ſpũſſcts poſterioꝛ aut minoꝛ ẽ filio.¶ Cont᷑.ad
equalitatem requiꝛit᷑ idemptitas in eſſentia ſcientia et
bonitate.ſicut patet ex p̃dictis:quare nõ attendit᷑ eq̃li
tas tm̃ penes illa.Añ rich.ð ſcto victo.in illa ſumma
trinitate ea rõne ꝑſonas eq̃les dicimꝰꝙ illud ſummuʒ
⁊2 ſumme ſimplex eſſe in ea plenitudine et ꝑfectõne qua
eſt ꝑſone vnius:in ea plenitudine et ꝑfectõne eſt perſo⸗
ne alteriꝰ.certe vna eademq; ſuba non eſt maius aliꝗd
vel minus:melius deteriuſve ſeipſa.¶ Item męr in.j.
ſen.xix.di.diuidit coeteꝛnitateʒ ↄtra coequalitatem di
cens.iQunc poſtq; coeternitatẽ trium ꝑſonaꝝ ꝓ modi⸗
co noſtre facultatis inſinuauimus:iam de earũdem co
equalitate aliquid eloqui ſuꝑeſt. igit᷑ nõ penes eterni⸗
tatem attendit᷑ equalitas.⸗ Item ſicut vult aug.in li.
de quãtitate aĩe.duplex ẽ quãtitas ſiue magnitudo.ſcʒ
molis ⁊ vᷣtutis. In ſpũalibo aũt nõ eſt magnitudo mo⸗
lis h̊ vᷣtutis.ſi &̊ in deo ẽ magnitudo:illa ẽ virtutis non
molis.q̊ in deo magnitudo ⁊ vᷣtus idem:ſiłr virtꝰet po⸗
tentia idem:ꝙ̊ͥ magnitudo ⁊ potentia idẽ:̊ nõ diuidit᷑
vna ptra alterã.qd eſt &̊ dr equalitatẽ oſiſtere ĩ mag⸗
tudine et pfate. Rñ.ad pᷣdictoꝝ euidentiã notandũ
ꝙ eq̃litas reſpicit quãtitatẽ ſiue qð ꝑ moduʒ q̃ntitatis
ſigtur.Om̃is aũt quãtitas aut eſt menſurãs intra aut
extra.Si intra:aut ẽ vᷣtutis aut molis.q̃ntitas ᷣo moł
nõ cadit in diuĩs ſ᷑ qntitas vᷣtutis:⁊ G̊ dr ꝑ potentiam
Item quãtitas menſurãs extra ẽ duplex.ſ.tpᷣs ⁊ locus
et quãtitati q̃ eſt ts.in inferioꝛibo rndet et᷑nitas in di⸗
uinis.ei aũt q̃ntitati q̃ eſt locus rũdet magnitudo ĩ di⸗
uinis.nõ qua deꝰcircũſcribat᷑ in loco:ſᷣ qua eſt int᷑ om
nia nõ incluſus.et q̃ ip̃e ↄtinet ⁊ locat oĩa:ſic &̊ quanti⸗
tas in diuinis ẽ virtutis q̃ eſt potentia:⁊ durationis q̃
eſt eternitas:et locatõnis ſiue ↄtinentie actiue qua ipᷣe
ↄtinet et locat omnia.et hec dicituꝛ magnitudo.qꝛ ̊ in
deo non eſt ponere pluribus modis quantitatem:ideo
Ftum ad hec tria ſolum in diuinis aſſignatur eq̃litas.

— ¹* Ayn 9. Rran — E R.. E

Torn

¶ Ad hoc quod obijcitur. ꝙ ad equalitatem requirituꝛ
idemptitas eſſentie et ſcie.que nõ ↄtinent᷑ in enumera⸗/
tione eoꝝ penes q̃ terminat᷑ equalitas ⁊c̃.dðᷣm.qꝙ re
uera boꝝ idemptitas reꝗritur.iñ qꝛ eq̃litas ꝓprie attẽ
ditur penes q̃ntitatẽ ſiue q̃ſi qntitateʒ.eſſentia vᷣo ⁊ ſci
entia et hmõi nõ ſignant᷑ vt res generis q̃ntitatis: non
optuit vt ↄnumerarent᷑ in aſſignatõne eoꝝ penes que
aſſignat᷑ equalitas ꝑſonaꝝ ſ̊ enumerant᷑ ea q̃ ↄueniũt
dictis ꝑſonis ꝑ modũ quãtitatis ſignata.quibo omnia
q̃ illaꝝ expꝛimũt eq̃litatem inſinuãt.¶ Ad aliud doᷣm.
ꝙ eq̃litas põt ſumi ↄmuniter vel ſtricte.ſi coĩter:ſic cõ/
ſiſtit in magnitudine eternitate ⁊ potentia ſic oñſum ẽ
ſi ſtricte vt magis dicat ratõneʒ quantitatis intrinſece
q extrinſece ſiue duratõnis:ſic diuidit᷑ ↄtra coeternita
tem.et ſic ſumit᷑ a mgro.xix.di.j.ſentẽ.⸗¶. Ad aliud ptʒ
ſolutio ꝑ iam dicta.ↄcedo em̃ ꝙ in diuinis eſt q̃ntitas
vᷣtutis nõ molis:̊ nõ dico ꝙ magnitudo /ꝓut hic ſumi⸗/
tur dicat idem ꝙ virtꝰ.iĩmo magnitudo hic ſumit᷑ ſicut
iam dictũ eſt ꝓ potentia locandi ⁊ ↄtinẽdi res.vñ virtꝰ
magis reſpicit oꝑationẽ.magnitudo do ꝓut hic ſumit᷑
magis reſpicit ↄſeruatiõeʒ ſiue ↄtinentiã rei iaʒ facte.

Nueſtio. xlvm.de dum/

nis nominibo in generali.

Nquiſitis in pꝛece
dentibo q̃ ſpectãt ad fidem deitatis et
trinitatis: ꝓꝓcedimꝰ ad inꝗſitõnes ea⸗
rũ que ꝑtinẽt ad ↄfeſſionẽ eiuſdẽ ſacra
tiſſime vnitatis ⁊ trinitatis.ad qð ꝓ⸗
ſeq̃ndũ ipſiꝰadiutoꝛiũ inuocamꝰ. Nodus aũt inqſiti⸗
onis eiꝰerit talis.vt pᷣmo ponamꝰingſitõnes q̃ſi intro⸗
ductoꝛias circa diuĩa noĩa in generali. Scðo vᷣo deſcẽ
damꝰad inꝗſitõeʒ noĩm in ſpãli. Tercio vo colligamꝰ
noĩm dr̃ias ſił.ſuppoſitis regulis quibo vlr abſq; erꝛo
re poſſumꝰenũciaꝛe qð d ſctᷣa tꝛinitate credimꝰlocuti⸗
onibo catholicis et iuris.Generalłr ̊ᷓ hic ꝓgonimꝰinꝗ⸗
renda p̃m ↄſideratõeʒ abſolutã. Pꝛĩio vtrũ de ſit noia
bilis.Scðo quõ ſit noĩabilis. Tercio vñ młtiplicitas
noĩm diuĩoꝝ.Quarto ſᷣm ↄſideratiõeʒ ↄꝑatam multi⸗/
puicabit᷑ inquiſitio vt patebit.

Membrmum primũ

Dpꝛimũ obijcit ſic.dyo.de diuĩs noĩbo.
in do oĩm ↄgnitionũ fines ſuꝑ archane
vite ſpᷣſtituti ſunt.quẽ neq; dicẽ neq; ĩiel
ligere poſſibile eſt. nõ eſt igit᷑ dicibilis:̊
nec noĩabilis.¶ Iteʒ om̃e nomẽ datuʒ eſt a foꝛa aliqͥ qᷓ
põt accipi ꝑ intellectũ ſi᷑ dic aug. ꝙ deꝰꝗ oẽm foꝛmam
ſubtfugit: intellectu periiꝰeſſe nõ põt.cuʒ ſubterfu⸗
giat oẽm foꝛmã:̊ nõ põt ei dare nomẽ a foꝛma:ꝗ̊ non ẽ
noĩabilis.¶ Item phs in li.de cãis.pᷣma cã ſuꝑioꝛ ẽ oĩ
narꝛatõne:neq; eiꝰẽ loquela.deficiũt em̃ ligue ad nar⸗
ratõeʒ ipᷣiꝰ:ᷓ non eſt noiabilis. Iteʒ nibil põt noĩeri
qð nõ põt ſignari.ſ̊ nihil põt ſignare intellectꝰniſi poſ
ſit hr̃e ſignũ illiꝰvel facere.ſignũ aũt hr̃e alicuiꝰvel fa⸗
cere nõ põt niſi poſſit illud apud ſe ↄfigurare.nulluʒ at᷑
infinitũ põt ofigurare:cũ ipᷣe ſit intelligẽtie finitꝰ.cum
G deus ſit infinitꝰ:nõ põt intellectus eum ↄfigurare. g
nec noĩare.Item nõ eſt noĩabilis ꝑ nomẽ.qꝛ nomẽ ſi ig⸗
ficat ſubam cñ qualitate ⁊ ita ↄpoſitũ.in deo aũt nul⸗
la ↄpoſitio. Item nec ꝑ ꝓnomẽ qꝛ qᷓuis ꝓnomen ſigni
ficet ſubᷣam et merã:tñ ſignificat vt demonſtrabilẽ.vñ
ſi cadat a demõſtratõne vel relatõne caſſum ẽ ⁊ vanuʒ
dei aũt ſuba nõ eſi demonſtrabilis:qꝛ nõ eſt ſenſibilis.
Item nec ꝑ verbũ vel ꝑticipiũ quia ſignãt cum tpe. di
uinũ aũt eſſe oĩno abſtractuũ eſt a tꝑe.non videt᷑ ̊ poſſe
deſignari noĩe vel ꝓnoĩe verbo vel ꝑticipio. Contra
om̃e qð eſt intellectu ↄgnoſcibile:inq;tum hmõi ẽ noĩa
bile. cum ergo diuninum eſſe ſit cognoſcibile intellectu.

Vnñ ioh.dam̃.ↄgnitio eriſtendi deũ naturałr oibus ĩ⸗
ſerta eſt.et.j. Ro. Inuiſibilia dei ꝑ ea q̃ facta ſunt itel
lecta ↄſpiciunt᷑:ſempiterna q́; virtꝰeiꝰ et diuinitas. er⸗
go diuinũ eſſe eſt noĩabile ⁊ ſempiterna virtꝰeiꝰ et dei⸗
tas.¶ Item in ſcripturis noĩiat᷑ multis noĩbo. Exo.ũj.
Qui ẽ miſit me ad vos.iterũ in.v.nomẽ meũ adonay ñ
indicaui eis ⁊ hmõi. KRñſio ſᷣm ioh.dam̃.li.j.ca.ij.
Optet ſcire ꝙ nec oĩa q̃ ſũt theologice diſpẽſatõis ſunt
effabilia:neq; oĩa ſunt in ↄgnoſcibilia neq; oĩa ſunt co⸗
gnoſcibilia. Aliud aũt eſt cognoſcibile aliud effabile:
quẽadmodũ aliud ẽ loqui aliud ↄgnoſcere.multa igit᷑
eoꝝ que obtuſe de deo intelligunt᷑ nõ integre enuncia⸗
ri pñt:ſed ea q̃ ſuꝑ nos ſunt coguntur in bis q̃ ſᷣm nos
ſunt dicere.ſic de deo dicimꝰſomnũ ⁊ iram manꝰet pe⸗
des et ſimilia. IJtem ibidem dama.qm̃ quidem deꝰſine
pᷣncipio et ſine fine.eternꝰ.increatus.ĩmutabilis ⁊ bu⸗
iuſmodi.bonꝰ.iuſtꝰ.oĩpotens.oĩm creaturaꝝ ↄditoꝛ.
oĩm tenens oĩm cernẽs oĩm ꝓuiſoꝛ poteſtatiuiudex:et
ↄgnoſcimꝰ ↄfitemur.qd aũt eſt dei ſuba vel q̃liteꝛ deꝰð
deo genitꝰẽ vel ꝓcedit vel q̃liter ſeipᷣm exinaniuit vnige
tus dei filiꝰet eqliter hõ factꝰeſt:⁊ ignoꝛamꝰ et dicẽ nõ
poſſumꝰ. Qon poſſibile igit᷑ eſt quid p̃teꝛ ea q̃ a diuis
eloquijs noui et vet.teſt.enarꝛata ſunt de deo dicẽ vel ĩ⸗
telligere.Qota igitur ad ſolutionẽ pñtis qõnis ex hac
ſnia damaſceni.ꝙ quedã ſunt q̃ de deo accipiunt᷑ ꝑ na⸗
turalẽ rõnem vt ꝗa eternꝰſine pᷣncipio ſine fine:qm̃ em
niũ creatoꝛ.et qdtum ad hoc eſt noĩabilis deus ꝑ ea que
facta ſunt:quẽadmodum ⁊ cognoſcibilis. Quedam vo

ſunt que accepimꝰde deo ꝑ ſolam fidem: nõ per rõnem

niſi lumine fidei adiutã.vt.ſ.quid di ſuba.qualiteꝛ deꝰ
ex ðo genitꝰ.qliteꝛ hũanatus ⁊ qtum ad hoc nõ ẽ a no
bis noĩabilis:ſed ſeipᷣo noĩatur in eloquijs diuinitꝰtꝛa
ditis. ¶ Item nota diſtinctõeʒ aliã ex pcedentibo vᷣbis.
quia eſt noĩare deũ ex his que ſunt ᷣm ſeipᷣm:a h̊ modo
innoĩabilis eſt nobis.qꝛ ea que ſunt ᷣm ipᷣm inqtum
hmõi ſunt infinita incõpꝛehenſibilia.et hoc mõ intelli⸗
guntur pᷣdicte auẽtes:et ꝓcedũt rões quibo onditur ĩ⸗
noĩabilis.Aut eſt noĩare deuʒz ex his q̃ ſunt ſᷣm nos:⁊
hoc mõ eſt a nobis noĩabilis.Fm ꝙ dr Ro.j.et h̊ tribj
modis ſ̃m ioh̊.dam̃.imaginibo:foꝛmis⁊ notis.iQotis
noĩat᷑ deus pᷣuatõnibo cũ dr̃ immeſus deꝰinfinitꝰincir⸗
cũſcꝛiptibilis.imaginibo:cũ noĩat᷑ diſpoſitõibo ſpũaliũ
creaturaꝝ.vt cum dr ſpũs ſapiens intelligens.ſoꝛmis
cũ nominat᷑ ſimilitudinibo coꝛpoꝛalium creaturaꝝ:vt
cum dicit᷑ leo ignis et hmõi.¶ Ao obiecta omnia iam
patet rñſio.Qam deus ſiue diuinũ eſſe ſᷣm ꝙ ↄſiderat᷑
in ſe et ſ̃m ſe:ſᷣm hoc ĩnoĩabilis ẽ nobis:ſed ipſe ſeipᷣm
nominat in eloquijs diuinis.ſᷣm vo ꝙ cõſiderat᷑ in ſuo
effectu ꝙ eſt in creatura. ſᷣm hoc nominabilis eo mo⸗
do quo dictũ eſt. 4! Ad illud aũt quod obijcit᷑. q; deus
qui om̃eʒ foꝛmã ſubterfugit ⁊c̃.dðm deus dr ſubterfu⸗
gere oẽm foꝛmã.nõ ꝗa nõ ſit foꝛma:cum illi ↄueniat eẽ
foꝛme nobiliſſimuʒ: ſed nõ cadit ſub diſpoſitõne foꝛme
cetermiĩate.ſic ponebãat aliꝗ heretici.et etiã nõ ſit intel
lectui peruiꝰqð ſonat ĩ plenã eiꝰↄgnitõeʒ:nihilominꝰẽ
eidẽ quodãmõ ↄgnoſcibilis.¶ Ao aliud qð obijcitur.
ꝙ dedeſt ſuꝑioꝛ oĩ narratõe.dðm ſᷣm dam̃.ij.c.j·li.Ali
ud eſt ↄgnoſcibile:aliud effabile.vñ ꝙ dic phᷣs ꝙ defici
unt ligue ad eiꝰnarꝛatõeʒ. intelligendũõ eſt, put narꝛato
dicit plenã et integꝛã eſſe ipſiꝰnotificatõeʒ.¶¶ Ad aliud
qð obijcitur.ꝙ intellectus nõ põt apud ſe ↄfiguraꝛe de
um.⁊c. Dicendũ ꝙ licet intellectus non poſſit apud ſe
ↄſigurare deum m infinitatem ſui:põt tamen ſm ali⸗
quam ſui ꝓprietatem a qua poteſt nomiari. 4 Ad illð
quod obijcitur.ꝙ nõ eſt nominabilis ꝑ nomen ⁊c̃. Di⸗
cendum ꝙ licet nomen ſignificet ſubſtantiam cuʒ qua/
litate: nibilominus ↄtingit ſimpliciter nomine ſignifi⸗
care.i Lon em̃ ſubſtantia et qualitas cum dicitur nom
ſignificat ſubſtantiam ⁊c.diſtinguũt ſicut in pᷣdicamẽ⸗
tis:ſed ſubſtantia dicitur ipᷣm ſignatum nominis:qua

Jia xols Mit α nl 1 n .·

xrbe N ) nl.

Qu 9⁹ ₰ 9 7*7 r. noy x ud

BSr. v m 9ſ h. nn⸗ * )

)

. X 4 ta ,' 9, * Neo ß Bre
5 K 4 1* 2
Nol- n e 9 er⸗

5

lita⸗
tere
tit
puie
red
nue
git!
inte
eth⸗

Fert
te
alia
lim
dici
fili

4

luichtte
dn,niſnigt

naendeſcr
tunablierbe
nup n
uinsfug
elälitee
haniuitenn
nverditei

caq a dinn

rodice el⸗
ſöniser hi
eipiunt Pne
finerqnen
Nnspenae
Qrchnir
Noperfönen
ualita
we ſöinſe
ſodiuinigten
genulygbis
Snerho
pnr injn
Nenolteli
ſwcfcinri⸗
nfnnoset
oſabrd
hotis,Cone
ipfintiner
öipſpini
ſgensſons
Crenmeuft
onndtin

ngſen

ſoſpſeſenn
igerakinſe
biliseon

ieit gaan

dfſhber⸗
i cnine
ſtoyekene
jnoſtin
honint
chann⸗
1c aſ
nanats
Doluct
uraed
ſtapnt
fnti
(1 1
1z0t
ſnf⸗
rvon
em⸗
aN

.

e

ſiigtennnen

hbsifnn

Nueſtio

litas illud idem inꝙᷓtum capibile eſt ab intellectu pre⸗

terea licet deus nõ ſit demõſtrabilis ſᷣm ſuã ſubam:eſt

tñ demõſtrabilis ad intellectũ ſaltẽ ſᷣm aliquã ſui pꝛo⸗
pꝛietatẽ.Exo.xv. Iſte deꝰ meꝰꝛ gloꝛificabo eũ.Pꝛete⸗
rea licet verbũ et ꝑticipiũ ſignificent cũ tꝑe: nihilomi⸗
nus tñ deus quodãmõ notificabilis eſt.non ga ipſe ca
dit ſub tꝑe:ſed ꝗa inxta poſſibilitatẽ intellectꝰ noſtri ꝗ
intelligit cũ ↄtinuo et tꝑe intelligimus et ſignamꝰ. VUn
et hoc verbũ ẽ:dictũ de deo.nõ ſignat cũ motu ⁊ temꝑe
Vñ aug.ſuꝑ illud.j.ioh. In pᷣncipio erat verbũ.dum
verbũ ſubſtantiuũ duplicem hʒ ſigmſicatõeʒ.aliqñ em
tꝑales motus pᷣm analogiaʒ alioꝝ verboꝛuʒ declarat:
aliqñ ſubam vniuſcuiuſq; rei de q̃ pdicat᷑ ſine vllo tꝑa⸗
li motu deſignat ideo ⁊ ſubſtantiuum vocat᷑.tale eſt qð
dicit᷑ in pꝛincipio erat verbum: quaſi in patre ſubſiſtit
filius.nõ em̃ ꝓ tꝑe:ſ̊ ꝓ ſuba ponit᷑ erat.

MNlembrum ſecundum

Onſequenter querit᷑ quomodo deꝰſit in⸗
nominabilis: et querunt᷑ duo. Primo ſi
nomiabilis abſq; ↄꝑatione ad creaturaʒ
Scðdo vtꝝ noĩabilis ꝓprie vel impꝛopꝛie.

ATa,
Articulus primus
B pn objcit ſic. p regulam q̃ habet᷑ in li.
te regulis fidei. Ome dro ↄueniens:ↄuenit
ei vel cauſatie vel ſimilitudinarie vel adiũ/
ctiue vel negatiue.Cauſatie:ſicut ea que de deo dicunt᷑
per cãm.vt iuſtꝰpius vel foꝛtis.Silitudinaꝛie:ſicut ea
que ꝑ ſimilitudin?᷑.vt pater filiꝰſplendoꝛ imago Adiũ
ctiue:ſicut ea q̃ dicunt᷑ de deo rõne adiuncti.vt cũ dicit᷑
cus iraſci rõne adiũcti ſcʒ punitõnis.ſilr et penitẽ ra
tione adiũcti ſcʒ mutatõnis.ſolet em adiungi ire puni
tio: et penitentie oꝑis mutatõ.deo dicit᷑ deꝰ iraſci cũ
punit penitere cũ opus mutat.i Aegatie vo:ſicut dr̃ de⸗
us indurare aliquẽ vel ſubtrahere gram alicui. Indu⸗
rare enim idem dicitur de deo ꝙ nõ apponere gratiam
Eñ aug.dr induraſſe coꝛ phaꝛaoĩs.nõ imꝑtiendo ma⸗
liciã: ſed nõ agponendo gr̃am. ſubtrabere vo graʒ ideʒ
eſt ꝙ nõ ↄſeruare gram vel nõ ↄtinuare.cũ igũ nullum
uomẽ ↄueĩat niſi Im hos modos.et oẽs iſti modi dicũ⸗
tur in ↄꝑatione ad creaturã: nullũ nomen deoↄuenit
niſi in ↄꝑatione ad creaturã · ¶ Item nõ intelligit᷑ niſi

in ↄꝑatione ad creaturam: eꝛgo nec nominat᷑ niſi in cõ

ꝑatione ad creaturam.ꝗa ſicut intelligit᷑:ſic nomĩatur
Lontra h̊ nomen eſſentia et hoc nomen gꝗ eſt noĩant
deum:et tñ nullã dicũt ↄꝑationẽ ad creatura. Mon igr
om̃e nomẽ deo aueniens dr in relatione ad creaturam.
Rñ.m illã regulam in li.de regulis fidei.om̃e ſim⸗
plex alio eſt:alio dr eſſe.qꝛ ſua/ꝓpria eſſentia ẽ.dr autẽ
boc eſt:noĩatur a ſuo effectu quẽ hʒ. Vñ iuſtꝰ: gꝗa facit
iuſtũ.bonus:qꝛ facit bonũ.⁊ hmõi. Vñ bẽs dyo. in li.
di.no.ex oĩm exiſtentin oꝛdinatõne pᷣtenta ⁊ imagi/
nes qſdã et ſititudines diuinoꝝ ꝑadigmatũ hñte.i.foꝛ
maꝛũ exemplariũ.q̃ ſunt in mente diuĩa in ſummuʒ via
oĩm et ordine m virtutẽ redenndũ eſt om̃i ablatõne 2
eminẽtia ⁊ omi cã:ꝓinde ex om̃ibo ↄgnoſcit᷑ et in oĩbo.
et tangit triplicẽ modũ intelligendi ſiue nominandi de
um.ablatõne.eminentia:a cauſa. Vnus em̃ modus eſt
ꝑ ablationẽ ſiue abnegationẽ: ſicut cũ dicitur eternus
immenſus.et hic modus eſt a cõꝑatione diuini eſſe ad
creatura Fm dr̃iam. Aliꝰmodus ꝑ eminentiã: ſiẽ cum
dicit᷑ ſupᷣexiſtens optimꝰ ⁊ hmõi.et hic modus ẽ a com
ꝑatione diuini eſſe ad creaturã ſᷣm ↄuenientiã que eſt
per ꝓpoꝛtionem ſm ↄmunem aiĩ ↄceptionẽ.optimum in
vno q; eſt deo attribuenduʒ. Terciꝰmodus ẽ per cãm:
ſicut cũ dicit᷑ deus qð imponit᷑ ab oꝑatione ſicut dicit
dam̃.potens ſapiens ⁊ hmõi.et hoc ſumit᷑ ex ↄpatione
diuini eſſe ad creaturã ſᷣm ↄꝑationem que eſt effectus

ad cauſam. Ao hoc autem quod obijcitur de hoc no⸗

mine qni eſt.dicunt ꝙ etiã hoc nomen nomiat in com/

xlviij.

ꝑatione ad creaturam: et hoc ſᷣm dr̃iam. Vñ hiero.ad
marcellã ſcribens.dens ſolus qui exoꝛdium non habʒ
vere eſſentie nomẽ tenuit.quia in eius ↄꝑatione ꝗ vere
eſt:quia incõmutabilis eſt:quaſi nõ vere ſunt que mu⸗
tabilia ſunt.tñ dðõm.quia hoc nomen qui eſt:qtum ad
illud qdð nomĩat: noĩat abſolutũ abſq; ↄꝑatiõe ad crea
turam.ſignificat em̃ ens er ſeipo.quãtũ pᷣo ad nomian/
tem qui nõ accipit ratõne ens ſeipſo niſi ꝑ ens ab alio
quod eſt creatura: noĩatur in ↄparatione ad creaturã.

Articulus ſecũdus

Onſequẽter querit᷑ vtrũ deꝰpoſſit nominaꝛi
ꝓprie. Ad qð ſic.ꝑ regulaʒ in li.de regulis
flflſliigei. Om̃e ſimplex ꝓprie ẽ: ⁊ impꝛopꝛie dr
eſſe.cũ &̊ deus ſimplex ſit: nõ dr niſi impꝛopꝛie pꝛopꝛie.
Itẽ nõ dr niſi qð intelligit᷑:ſᷣ nõ intelligit᷑ niſi in ſili⸗
tudine que ẽ veſtigij ſiue imaginis txi in creatura.q̊ñ
noĩatur niſi ꝑ ſiłitudinẽ acceptã a creatura.4! Jteʒ nõ
nominat᷑ deꝰ niſi ſimbolica vel miſtica theologia. Si⸗
bolica aũt theologia noĩat deũ ꝑ creaturas exteriores
vt ſolem.ignẽ.lucẽ ⁊ hmõi. Aſdiſtica ᷣo nomĩant ꝑ in/
terioꝛes.ſ.ſpirituales ⁊ occultas:q̊ nullꝰmodus nomi
nandi dũ eſt niſi ꝑ creaturas vel ſiłitudies creataꝛuʒ
nõ noĩat᷑ niſi traſiatie.¶ IJIteʒ dic dyo. in hierarcbia
angelica.nõ ẽ poſſibile aĩo nr̃o ad nõ materialẽ aſcẽdẽ
celeſtiũ hierarchiaꝝ ↄtemplatõeʒ: niſi ea q̃ ſm ipᷣm eſt
manuductõe vtat᷑.et h̊ ꝑ ſilitudines creaturaꝝ: ̊ mul
tomagis nõ põt animꝰnr̃ aſcendere celeſtiũ hieraꝛchi.
ad ↄtẽplatõeʒ.ꝑ ſiłitudinẽ creaturaꝝ di ſ̊ ſiẽ intelligi⸗
mus:ita etiã ſignamꝰ. nõ põt ſignare diuĩa niſi ꝑ ſi
militudinem creaturaꝝ & tranſumptiue ꝙ impꝛopꝛie.
Cont᷑ aug.in.v.de tri.Ille ꝗ dixit moy. Ego ſum ꝗ
ſuz. hec dices filijs iſeł.ꝗ ẽ miſit me ad vos.veꝛe ac ꝓpᷣe
dr̃ eẽntia cuiꝰeẽntia nõ nouit pᷣteritũ aut futuꝝ:q̊ B no
men eẽntia ⁊ ꝗ eſt: ꝓpꝛie dr de deo.i Iteʒ ioh dam.ſciẽ
dum ẽ ꝙ nõ a nobſᷣ tranſlatũ eſt ad btaʒ deitatem prni⸗
tas ⁊ filiatõis ⁊ ꝓceſſiöis nomẽ. rio em̃ ẽ noſ traditũ
vt ait diuinꝰapłs.ꝓpterea flecto genua ad deũ ⁊ pr̃em
dñi nr̃i ihu xpᷣi ex qͥ oĩs pr̃nitas in celo ⁊ ĩ terꝛa noĩat᷑:
g̊ bec noĩa pr ⁊ filiꝰ⁊ ſpũſſctẽs nõ dicũt᷑ tranſlatie ð deo
b ꝓpꝛie.¶ Iteʒ amb.ij.li.de tri.ſunt q̃dam noia q̃ ꝓrie⸗
tatẽ deitatis onñdũt.vt generatõ.vᷣbum.filius.⁊ bmõi.
Nuedaʒ vo ſunt q̃ diuie maieſtatis expᷣmũt vnitatẽ:vt
ſapia.vᷣitas ⁊ virtꝰ⁊ hmõi.Quedã vᷣo alia ſunt q̃ ꝑ ſilłi
tudinẽ de deo tranſlatie dicunt᷑.vt ſplẽdoꝛ caracter ſpe⸗
culũ ⁊ hmõi.relinꝗtur igr ꝙ nõ oĩa dicunt᷑ impꝛoprie
ſiue tranſlatie de xo. Rn. ẽ ſignare de dro qꝛ ẽ.ꝛ eſt
ſigre de deo gd ẽ.i Iomẽ ſignãs d teo qꝛ ẽ.dicit᷑ ꝓprie:
ſic eſt h nomẽ ꝗ ẽ et eẽntia.noĩa vo q̃ ſignant᷑ de deo qd
ẽ.vno mõ dicunt᷑ ꝓꝛie alio mõ ĩpꝛopꝛie.Quedã ei ſunt
q̃ de deo ſꝑ dicunt᷑ ꝓprie quẽadmoduʒ illa q̃ dicunt᷑ ᷣm
coꝛꝑalẽ et vlłr oĩa illa q ſigficãt ſpẽʒ ĩ materia ⁊ imꝑfe⸗
ctionẽ vt ignis ⁊ leo ſplẽdoꝛ ⁊ hmõi.⁊ hec dicũt᷑ ꝑ tran
ſlatiõeʒ.Quedã vo ſũt q vno mõ dicũt᷑ ꝓpꝛie alio mõ ĩ⸗
pꝛope.i.ꝑ trãſlatõeʒ.vt vłr oĩa illa q̃ ſigficãt ſpẽʒ nõ in
materia.⁊ im ꝑfectõeʒ nat᷑e vel vᷣtutis ⁊ oꝑatõis. vt ſa⸗
piẽtia ᷣtus vᷣitas ⁊ hmõi.Ouptr ei ẽ via intelligẽdi ad
quã ↄſeꝗt᷑ rõ dicẽdi.vna ẽ cũ intellets ꝓcedit ab effecti
bo ad cam ↄgᷣſcendã:vt ꝑ ea q̃ facta ſũt ꝓcedat ad ↄgno
ſcendam vnitateʒ ſempit᷑nã: ⁊ ꝑ illã ↄgnoſcit diuitatis
ſbaʒ.ſic dẽ Ro.j.⁊ĩ hac via ſi accipiat᷑ rõ noĩandi ſine
dicẽdi:tranſmittit noĩa effectuũ ad ſigficãdam cãm vt
nomẽ ſapie ad ſigficandũ di noticiã ⁊ nomẽ bonitatis
quã ſulr inueit in creata ad ſigficandũ dei boĩtatẽ ⁊ ſic
æ alijs:ita eẽ nomẽ pr̃nitatis ⁊ filiatõis.Vlia vᷣo alia ẽ
cũ intellcts ꝓcedit a cã ad effectꝰ.vñ tũc illa noĩa q̃ ſig⸗
ficãt ſpẽm ſine materia vel pfectõeʒ nat᷑e:veriꝰ att buit
ipi cãe ꝙᷓ ipis effectibo. Añ ſᷣm hãc viã in deo dicet᷑ boĩ⸗
tas ꝓpꝛie ⁊ vitas ⁊ hmõi.⁊ tantomagis ꝓpꝛie qᷓ; de crea⸗
tuꝛa: qꝛ ibi ẽ bonitas ⁊ vᷣitas ⁊ põ ꝑ eẽntiã.in creatuꝛa
ðo ꝑ ꝑticipatõʒ.⁊ ꝑ G̊ pʒ ſoło ad obiecta. S

.

Membꝛum tercium

Onſequẽter querit᷑ oe multiplicatõe no⸗

minũ diuinorũ.Querit᷑ ergo pᷣmo vñ ſit

multiplicitas ſiue pluralitas noĩm diui⸗
noꝝ ⁊ marie ex pte eſſentie. Cũ em̃ dina
eſſentia ſit ſimplex oĩmodo in fine ſimplicitatis. in ea
nulla eſt multiplicitas:⁊ ita nec diuerſitas a q̃ mitipli
citas noĩm ſumi poſſit.¶ Item multiplicitas oꝓonit᷑
vnitati.ſi ̊ multiplicitas eſt in noibo et nõ in re: vanꝰ
aũt eſt ſermo ꝗ nõ habet rem quã induat.i.cui nibil re⸗
ſpondet in re: ̊om̃es tales noiatõnes ſunt vane.⸗ Si
rñdeat᷑ ̃m quoſdã.qꝙ eſt ↄſiderare diuinã eſſentiã in ſe
et in ſuo effectu.noĩat᷑ ergo multipir:non qꝗa ſit multi⸗
plicitas in re.i.in ipſo: ſed ꝓter multiplicitatẽ effectu⸗

um. ſicut ſpũſſcis dicit᷑ vnitꝰ in eſſentia multipler ĩ effe

ctu.Contra.multa ſunt noĩa qᷓ nõ dicũt effectũ in crea⸗
tura. vt imenſus infinitꝰ increabilis et huiuſmodi. er⸗
go multiplicitas noĩm nõ eſt ꝓpter multiplicitatez effe
ctuum. Rñ̃. Aſdultiplicitas diuinoꝝ noĩm eſt nõ ex
multiplicitate eſſentie vel effectuũ:ſ̊ ex ↄſideratõne in⸗
tellectus ↄferentis effectꝰ? ad cãm diuinã. qð põt eẽ du/
Ir. ſm driam:et m ↄuenientiaʒ.Fm driam noĩatur ꝑ
ec noĩia increabile incoꝛpabile et hmõi ꝗᷓ dicũt de deo
nõ qð eſt ̊ qð nõ eſt.ᷣm ↄuenientiã collatio effectꝰdu⸗
pliciter. m eſſe:et ſm bene eſſe.Fm collatõneʒ ipᷣiꝰ eſſe
creature ad cãz: nomiat᷑ ꝑ noĩa ſumpta ex ꝓpꝛietate rei
coꝛꝑalis vel ſpũalis:ſicut ſupᷣ dictũ eſt. ᷣm vocollatõ·
nem ipᷣiꝰbñ eſſe creature ad cãm: ſic noĩatur ꝑ excellẽ⸗
tiam vt q dicit᷑ nõ ſolum ens:ſed etiã ſuꝑ ens.non ſo
lum bonꝰ:ſed etiã ſuꝑ bonꝰ.nõ ſolum potens:ſed etiaʒ
ſup potens et hmõi.m boc ꝗ̊ maniteſtuʒ eſt ꝙ triplex
eſt modus noĩandi veũ.ꝑ negatõeʒ: ꝑ excellentiaʒ.per
cauſam ſicut ſup̃ patuit ꝑ bm dyoniſium.

Atem queritur S. f.
vtrũ deus ſit noĩabilis om̃i noĩe: qð videt᷑ ꝑ bm dyo.
in ꝓlogo de di.no.theologi tanq; innoĩabilem deũ lau⸗
dãat ⁊ ex om̃i noĩe:q̊ ẽ noĩabilis om̃i noĩe.. Iteʒ trime⸗
giſtus.deꝰnõ eſt vni noĩabilis ſ̊ omi noĩabilis.¶ Itez
dyo.in hierarchia angelica. nihil eoꝝ q̃ ſunt vlr boni
ꝑticipatõne priuatũ.ſiquidem vt eloquioꝝ veritas ait
omia valde bona:eſt ex om̃ibo intelligere bonas ſpe⸗
culatões.relinꝗtur igit᷑ ꝙ er om̃ibo pñt intelligi nomi⸗
na ad deum. Contra.in li.de regulis fidei.nullũ no
men pꝛiuatõnis vel obnorietatis vel violentie deſigna
tiuũ cadit in eũ.nomen em̃ pꝛiuatiuum nõ põt dici de
deo ꝑ ſimilitudinẽ vel ꝑ cãm:qꝛ nulla ſimilitudo ẽ pri⸗
uationis ad ceũ.¶ Pꝛeterea.pꝛiuatõnes nõ hñt cãs ni
ſi deficientes et teſtructiuas deꝰauteʒ eſt cã efficiens ⁊
ↄſtructia. ¶ OPꝛeterea noĩia obnorietatis ſunt neceſſita-
tis:in deũ aũt nõ cadit neceſſitas.vñ non dicit᷑ deus dʒ
boc facere vel tenet᷑ boc facere.¶¶ Pꝛeterea. nullum no
men impoꝛtãs violentiã de deo dicit᷑.vñ nõ dicimꝰ deũ
nolle aliqd:ne violentia ibi intelligat᷑ Uñ deus multa
mala nõ voluit: ſ̊ nulla noluit.vñn ocedendũ eſt.ꝙ deꝰ
nõ vult mala:ſᷣ nõ ꝙ nolnit mala.4! Item boeciꝰin li.
de tri.ſitum et paſſionẽ nõ opoꝛtet requireꝛe in eo: er⸗
go in deo nõ eſt aliquod nomẽ ſitus vel paſſionis.i.ſig
ficans ſitum vel paſſioneʒ. ¶q(ctem dam.nõ poſſibileẽ
pᷣter ea qᷓ dinĩe eloquijs veteris ⁊ noui teſtamenti enaꝛ
rata ſunt:de vo dicere vel vlłr intelligere:&q̊ nõ oĩ noie
Item cũ multa ſint qnibo loqmur de trinitate.vt pr
nitas filiatio ꝑſona ⁊ eſſentia et hmõi.q nõ inueniunt᷑
in ſcriptura:nõ videt᷑ verũ dicere dam. Rñ.nomiaꝛi
põt ꝓpꝛie et tranſlatiue. ꝓprie nõ põt noĩari omi noĩe:
H ſolũ ſᷣm ꝙ ſupᷣ dictũ eſt.tranſlatiue pᷣo noĩari põt peꝛ
om̃e nomẽ quod põt dici ſᷣm rõeʒ veri et boni. Ad il⸗
lud quod pᷣmo obijcit᷑ de noĩbo pꝛinatõnis vel obnorie⸗
tatis vel violentie.dicendũ eſt ꝙ hmõi noibus nõ debe

e S ven „Goà Rale⸗α XX

amus vti ſᷣm ↄſuetudinem hũani ſermonis: ſed ſolum
ſᷣm ↄſuetudinem ſcripturaꝝ que ſunt dictate a ſpũſan

cto. ſᷣm quã eſt elicere ex omibo ↄuenientẽ ſpeculatõneʒ
m beatuʒ dyo. Vñ in angelica hierarchia.furoꝛ ꝗ ir.
rõnabilis ex paſſibili motu eſt in intellectualibo.altẽo

modo oꝑtet intelligere.declarans vt eſtimo eoꝝ virilẽ

rõn abilitateʒ.eodeʒ modo ↄcupĩam dicimꝰin irrõna⸗
bilibo incõſultã ex naturali motu:in mutabilibo incon
tinẽter ingenitam paſſibilitatem. In intellectualibuos
vᷣo diuinũ amoꝛẽ vel ↄcupiam circũfoꝛmamet inſlexi⸗
bile et nõ indigẽs deſideriuʒ caſte et impoſſibilis ↄtem
platõnis ad illã puram et ſublimiſſimã claritatẽ. Item
dam̃.iram ⁊ furoꝛẽ dei.dicimꝰeam q eſt ad maliciã ini
micitiam et aduerſatõem.etem̃ nos ↄtrario mentis no
ſtre odio hñtes iraſcimur et auertimus.obliuionem vᷣo
ſomnũ et doꝛmitatõnẽ dilatõnem eiꝰ que ad inimicos ẽ
vltionis et oↄſueti ad familiarem auxilij retardatõnem.
Ad ſecundũ dicendũ.q; ſitum ſᷣm ꝓprium moduz lo⸗/
quendi nõ eſt in deo requireꝛe ſitũ.tn ꝑ modum trãſla⸗
tiuum in ſcripturis dicit᷑ aliquid ſm ſitum et paſſiõeʒ.
F̃m ſitum:ſicut dicit᷑ de yſa.vj. Vidi dominũ ſedentem
ſuꝑ ſolium ⁊c̃.Fᷣm paſſionem:ſicut dicit᷑ yſa.xlvj.ego fe
ci et ego feram.tñ iſta duo genera:ſitum ſcilʒ et paſſio⸗/
nem magis ercludit boecius pᷣter alia.qꝛ ſitus non eſt
niſi materialiũ:paſſio vᷣo nõ eſt niſi babentiũ materiaʒ
vel materialem modum:que maxime remouent᷑ a deo.
Zld vltimũ dicendũ.ꝙ nomĩatio diuĩa aliqũ ſumituꝛ
ex verbis ſcripture.aliqñ ex fide ↄſona verbis ſcriptuẽ
ex verbis ſcripture ſicut pr̃ filius ſpũſſanctꝰ.ex fide cõ⸗
ſona ſicut eſſentia vel filiatio prfnitas ꝑſona in quibus
verbis ſeruat᷑ intellectꝰſcripture et ſi nõ ſonus:intelle⸗
ctus rei et ſi nõ ſonus verbi.quia ſicut dĩc hyllariꝰ.iiij
li.de tri.nõ ſermoni res:ſed rei ſermo eſt ſubiectus.

Membrum quartum

Hnſequẽter querendũ eſt in generali de
noĩbo diuis ↄſideꝛatõne ↄꝑata.ſᷣm ꝙ at
tendunt᷑ intentõis vlis ꝑticłaris.ſ.gene⸗
ris ſpẽi et indiuidui p̃dicabilis et pᷣdica⸗
menti. Erit igit᷑ ingſitõnis iſtiꝰtalis modꝰ. Pꝛĩo vtrũ
in diuĩs ſint accipiẽde intentõnes vłis ⁊ ꝑticłaris ſiue
generis ſpẽi ⁊ indiuidui.Scðo vtrũ ſit acciꝑe intentõ:
nẽ pᷣdicamẽti. Lercio vtrũ in deo ſit acciꝑe intentõnes
pᷣaicam̃toꝝ ſube ⁊ relatõis.Quarto q̃lit circa diuina
ſint accipiende intentõnes alioꝝ pᷣdicamentoꝝ:vt q̃n⸗
titatis q̃litatis.
Articulus pꝛimus
O pꝛimũ aug.vij.li.de tri.ſi eẽntia genꝰeſt:
ſpẽs aũt ꝑſone vt nõnulli ſentiũt: oꝑtet ap/
pellari tres ſbas vt apeilant᷑ tres ꝑſone:ſic
tres eqꝗ dicunt᷑ tria aĩalia.nõ em ſpẽs pluralłx dr et ge⸗
nus ſinglłarit᷑.patʒ noĩe eẽntie:nõ ſingłari genꝰ nec no
mine pione ſpeciem. ¶ Iem ſi dicunt nomine perſone
non ſpeciem ſignari ſed ſignare vel indiuiquum.et no.
mine eẽntie ſpẽm. vt ꝑſona nõ dicat᷑ ſic hõ:bᷣ ſic hic hõ
vel abꝛabã.illos pᷣdicta rõ ↄfutabit.ſic em dicunt᷑ abꝛa
bam yſaac ⁊ iacob tria ĩdiuidua: ita tres hoĩes ⁊ tria
aĩalia.ſi ᷓ̊ ſm genꝰ⁊ ſpẽʒ ⁊ ĩdiuiduũ iſta diſſerimꝰ:di⸗
cent᷑ tres eẽntie tres ꝑſone. Iteʒ aug.in codem vna
nũero eẽntia nõ eſt ſpẽs ſic vnuʒ aĩal nõ ẽ ſpẽs.ſi ̊ vna
eẽntia ẽ pr̃ et ſiliꝰ⁊ ſpũſſcts:nõ ẽ eẽntia ſpẽs cuiꝰſint in
diuidua pr 7 filiꝰ⁊ ſpũſſcts.¶ Item oñdit᷑ idez. multi⸗
plicitatis illis quoꝝ ẽ genꝰ:młtiplicat᷑ genꝰ.⁊ mktipli⸗
citatis indiuiduis młtiplicat᷑ ſpecies.ſed multiplicata
ꝑſona in diuinis nõ multiplicatur eſſentia. diuina er⸗

go eſſentia non eſt genus aut ſpecies ꝑſonaruʒ.4 ISteʒ
vniueꝛſale ſᷣm ꝙ dicit phᷣus eſt in multis et de multis qꝗᷓ

ſunt particularia:ſed per hoc quod eſt de multis habz
cependentiam ab illis:ſed dependentia in deo eſſe non

— —

— — —.

— ——

oftidnn
mntnin
dmiczin
nanahtnne
inonmnz⸗
dintmice:
archgönen,
n moctzl
Ndlumn triſ
et paſſie
hiiſegenten
lrloſegoft
tzetpaſſio⸗
ituns nonen
tümatcri,
ogentad
Migſiſuminr
gbisſcnpnt
cherſicech
nginqribee
onusintele
e bylienti
ſubiemns.

u

ingenerid
tnfng
fans ga
lis et cien
Pꝛortri
tckanis ſine
ipeimtent⸗
eintentönes
irca dinin
ntopeweq

1
ringendſ⸗
fütoprtcp
nespſoeſe
falrrerg
fignineh
niepeſor
tun etno,
ſbiets
ontchen
wiesntra
Uſenndd

Mueſtio

poteſt: ergo nec ratio vniuerſalis nec ꝑticularis. q; ꝑs

ponit imꝑfectõeʒ.ꝑticulare etiã dicit᷑ qꝛ ꝑtem capit eti
um vlis:ſ̊ diuina eſſentia nõ eſt ſᷣm ꝑtem in ꝑſonis:er/
go pſone nõ hñt rõnem ꝑticularis nec in eſſentia vłis.
Item vbi nõ eſt ponere dr̃iam foꝛme ⁊ materie:non
eſt ponere vle et ꝑticulare.qꝛ ratio ꝑticularis neceſſ a⸗
ria materia et ratio vlis a foꝛma ſed in deo non põt po
ni dr̃ia materie et foꝛme ſine ratio materſe et rõ foꝛme
&̊Onec ratio ꝑticularis ⁊ vlis. Contra diuia eſſentia
pᷣdicat᷑ de qualibet ꝑſona eſſentialłr et nõ ouerſim: g eſt
genus vel ſpẽs pſonaꝝ.Pꝛeterea ꝑticulare ſiue ſin⸗
gulare de quo dr aliud.ipſum vo ð nullo alio dicitur.
vᷣ ratio iſta ↄuenit cuili bet ꝑſone:& quelibet ꝑſona ẽ ꝑ⸗
ticulare ſiue ſingulare.ſed ſingulare ⁊ ꝑticulare dicun
tur ad vłe:igit᷑ cũ ꝑſona nõ dicat᷑ niſi ad eſſentiã: eſſen⸗
tia eſt vlłe.¶ Iem pſona ẽ rõnalis nature ſuba indiui⸗
dua:ſ ſuba indiuidua ẽ indiniduũ: ꝑſona ẽ indiuidu
um.ſed indiuiduũ dr ad vłe:ꝗ eſſentia eſt vlis.¶¶ Item
dama. dicit ꝙ deſet hõ ſignificãt ſpẽm cõem.ypoſtaſis
aũt indiuiduũ demonſtrat.iſ.patrẽ et filiuʒ et ſpm̃ſctẽm
petrũ et paulum. ¶ IYItem dama.coĩa et vlia p̃dicant᷑ de
ſubiectis ſibipſis ꝑticularibo. cõe igit᷑ ſuba eſt: ꝑticu⸗
lare vᷣo y poſtaſis.i.ꝑſona. ꝑticulaꝛe aũt dr̃ nõ qm̃ ꝑtẽ
nature hʒ:̊ ꝑticulare nũero.vt athoniũ.i.indiuiduuʒ.
nũero em 7 nõ natura differꝛe dicunt᷑ ypoſtaſes. 4 Ytẽ
in eodẽ.ſuba ſignificat coẽm circumplectiuã ſpeciẽ ho⸗
mouſeon.i.filiũ ſpecificati.y poſtaſeon.i.ꝑſonaꝝ vtpu⸗
ta deus hõ ypoſtaſis aũt indiuiduũ demonſtrat ſcʒ pa
trem et filiũ et ſpiritũſctm.petrũ ⁊ paulũ ⁊ huiuſmõi.
4 Yem dama.deitas natuꝛa manifeſtat.pr̃ y poſtaſim
deus aũt cõe nature ſignificat ⁊ in vnãquãq; y poſtaſiʒ

ſiue ꝑſonã oꝛdinat᷑ denoĩatie quẽadmoduʒ hõ.4 Jtteem

deus eſt ꝗ habet diuinã naturã:ſicut hõ ꝗ habet buma
nam: ſicut ́ bhũanitas eſt quedã nat᷑alis ita et deitas.
Item hyllariꝰ.vij.de tri.in patre 2 filio credẽ duos
deos impiũ eſt.patrẽ et fitiũ pꝛedicari xũ ſingularem
ſacrilegiũ eſt.deũ ex deo ꝙ in ſimilitudinẽ generis vnũ
ſint negare blaſphemiũ eil.¶ Item idem ex indria atʒ
ſingłaritate generis vnũ ſint natus 1 generãs. ñ.
in deo nõ eſt ponere eſſe vle nec eſſe ſingulare vel ꝑticu
lare. bʒ tamen eſſe diuinũ de vtroq; qð eſt ꝑfectõnis:et
ceſt ei ex vtroq; qð eſt im ꝑfectõnis.vłe em eſt in mul⸗
tis et dr̃ de multis.qa nõ eſt totũ ꝙ ſunt ſingularia.ſi⸗
cut hõ nõ dicit totũ qð eſt ſoꝛ.ſiẽ quãtitatẽ qualitatem
et oꝑationẽ: que tñ ſunt in eſſe ſoꝛtis. vñ nõ dicit totuʒ
qð eſt ſoꝛtis:ſed tñ dicit de illo.ſed cũ dẽ deus pr̃ deus
ſilius oæꝰſpũſſcts:or eſſe diuinũ in multis ̊D nõ dicit᷑ ᷣ
multis. Cũ em̃ dico deꝰ: dico totũ eſſe pr̃is:totũ eſſe fi⸗

lij:eſſe &̊ de multis im pfectõis ẽ ineſſe vli. vñ nõ ↄuenit

eſſe diuio:ſ̊ eſſe in multis ↄuenit:qꝛ boc ẽ virtutis 2 no
bilitatis.Silłr ꝑticulare dr qð eſt in vno ſolo.nõ tamẽ
eſt de nltis. ꝙ nõ ẽ de multis:ꝑfectõis Ega dic totũ eẽ.
eſſe in vno ſolo im gfectõnis ẽ:qꝛ nobiliꝰ eſt eẽ in mul
tis q; in vno. Ideo eſſe diuinũ ẽ in multis nõ in vno ſo⸗
lo. b eſſe in multis nõ multiplicatũ ̊ vnũ. ¶ Iem ẽ log
de ꝑticulari ſiue indiuiduo tribus modis.no mõ ſᷣm
ꝓ dr eſſe a materia.alio mõ ſᷣm ꝙ ab accñtibus.tercio
mõ ſm ꝙ a foꝛma ſignata et ſingulari. Pꝛimo mõ dic
phᷣs ꝗ dic ſolem dicit foꝛmã ti.q dicit buc ſolem. dicit
foꝛma cũ materia.et ita diuerſitas vlis et ꝑticularis ẽ
ſm diuerſitateʒ foꝛme 7 materie:ſ in diuinis nõẽ ma⸗
teriq qꝛ nihil imꝑfectõnis vñ nihil eſt ibi impotentia.
ſͦ quicqd eſt ibi in actu ẽ. igitur nõ eſt ꝑticulare nec vni⸗
uerſale in diuinis. Añ boecius in lib. de tri.dicit.nihil
hm materiã dici eſſe h Fm ꝓpriam foꝛmam. ſed diuina
ſuba ſine materia et foꝛma eſt:atq; ideo eſt id ꝙ eſt. re⸗
liqua po nõ ſunt id qd ſunt. vnũquodq; emiʒ habet eſſe
ſuum ex illis ex quib eſt et er ptibus ſuis. et eſt hoc at
q; hoc.ex hoc patet ꝙ non eſt materia in diuinis et ita
nec paruiculare nec ſingulare. Scdᷣo modo dicit boeci⸗
us dæ trini.numero diſterentiam accidentiũ facit vari⸗

vxlvujj.

etas. Qam tres homines neq; geneꝛe neq; ſpecie ſed ſu
is accidentibo diſtant.nam ſi omnino ab his cũcta ac-

cidentia ſeꝑemus. tamen locus cunctis diueꝛſus ẽ quẽ

vnuʒz fingere nullo modo poſſumus.duo enim corpoꝛa

vnum locum non optinebunt qui eſt accidens.atq; idᷣo

ſunt numero plures:quia accidentibus plures finnt.

et ideo cum in diuinis non ſint accidentia: non diffeẽt
adinuicem ꝑſone accidentibus.et ideo nõ ſunt ſingula
ria nec particularia nec indiuidua. Ex his itaq; patz
ꝙ diuina eſſentia nõ eſt vniuerſalis.nec ꝑſone ſunt par

ticularia vel ſingularia. Cercio modo ſic dicit boeciꝰ
cum bomo dicitur:de pluribus quidẽ hbomimbus pre⸗

Dicatur:ſed ſi illã humanitatẽ que in ſocrate eſt indiui

duo ↄſideremus:ſic indiuidua cum ſocrates ipſe ſit in

diuiduus ſingularis.ex quo aceipitur quia ſicut ſoẽ⸗

tes et cicero ſuis ſingularibo ꝓprietatibus ⁊ accidenti⸗
bus ſingulares et numero plures cognoſcunt᷑: ſic ſuis

Aprijs indiuiduis 2 ſingularibus hamanitatibb nume

ro plures efficiunt᷑. Cum igi᷑ deitas nullo modo pluꝛi
ficetur in patre et filio et ſpũſcto:nõ ſe habet deitasad
patrẽ et filium et ſpmſanctuʒ vt vniuerfale ad ſingula⸗
ria.4 Ad pꝛimo obiectuʒ. ꝙ diuina eſſentia pᷣdicat᷑ ⁊c.
dicendũ ꝙ pᷣ̃dicari eſſentialiter dicitur equoce de eſſen⸗
tia diuig et de genere ſiue de ſpecie.quia eſſentia diuia
aliter eſt eſſentia patris et filij et ſpũſſancti. aliter ani⸗
malis eſſentia bomis et aſini.enitas em animalis ĩ ſu⸗
is ſpeciebo vt dicit dama.nõ ↄſideratur re ſed ratione.
vnitas eſſentie in ꝑſonis re quidem ↄſideratur.et h̊ di⸗
citur.quia eſſentia nõ multiplicat᷑ in ꝑſonis.ſubſtãtia
dᷣo generis multiplicat᷑ in ſpeciebo ⁊ ſubſtantia ſpeciei
in indiuiduis.¶ Ad ſcõᷣm dicendũ.ꝙ cum dicit᷑ ꝑticu⸗
lare ſiue ſingulare eſt quo dicitur aliud: ipſuʒ vo de

nullo. intelligit᷑ ꝑ rõnem babitudinis ad ſubiectuʒ. ra⸗

tio aũt ſubiecti nullo modo eſt in diuinis. Scm vo ꝙ;
dicit᷑ de ꝑſona diuina dicit᷑ tranſumptiue rõne ſimili⸗
tudinis locutionis.non vt conatur ibi habitudo ad ſbᷣ
iectum ſᷣm rem:ſed ſolum ſᷣm locutionem.¶ Ad teꝛciũ
dðm.ꝙ in diffinitõe ꝑſone ſuba indiuidua dicitur du⸗
pliciter.vel ꝓpter ſeꝑationẽ q̃ eſt ſᷣm ſubaʒ et ſitũ et ac⸗
cidentia.et ſic dicit᷑ de ꝑſona creata:vel ꝓpter diſtincti
onẽ ꝓpꝛietatuʒ ſolum.et hoc modo ↄuenit ſuba indiui⸗
dua:ꝑſone increate.nec tñ ſequitur hoc ꝑſona diuina

eſt ſuba indiuidua: & eſt indiuiduũ.qm indiuiduuʒ di⸗
ctuʒ ſubſtantie im ꝑtat ſeꝑpationẽ ſᷣm ſubam er ſitum et
accidentia.poſſet tamen dici ꝙ pꝛedicta diſtinctio per⸗

ſone non eſt peꝛſone ↄmuniter: ſed ſolum perſone pro⸗
ut conuenit creature rationali. Unde richar.in libᷣ.de

trinit.coꝛrigit iſtam diffinitionem.aſſignans rationem

perſone ſᷣm ꝙ conuenit diuinis. perſona eſt ratõnalis
nature incõmunicabilis exiſtentia. 4 Ad illud quod
obijcit 'ᷣm damaſce.dicendum ꝙ non intendit damaſ.
dicere ꝙ diuina eſſentia ſit vniuerſale et perſona par⸗
ticulare:ſed ſimilitudine locutionis de diuina eſſentia
loquimur vt de communi quod pꝛedicatur de pluribo
et ita per modum vniuerſalis. de perſona dᷣo vt te ſin⸗
gulari quod dicitur de vno ſolo et ita per modum indi
uidui.diuina ergo eſſentia dicitur ſpecies a dama.ſᷣm
rationem dicendi quia predicatur de pluribus.nõ ſᷣm
rationem rei.quia et ſi predicetur de pluribus. nõ pre
dicatur de pluribus differentibus numero pꝛoprie lo⸗
quendo.¶ nde ad illud quod dicitur ſecundo.nume
ro nõ natura differũt ypoſtaſes intelligendũ ꝙ diner⸗
re nũero dicit᷑ duobo modis.Elno mõ qtum ad diſcre⸗
tionem que eſt ꝙᷓtum ad ſubam ſeu ſube ſignatõneʒ. qñ
ſcilicet aliqua ita differunt vt hoc non ſit iliud.ei hoc
modo Sortes et plato differunt numero. VUnde Moe⸗
cius de trimitate. veriſſime eſt vnum in quo nullus nu
merꝰ. Alio modo diſferꝛe numero dicitur differꝛe nu⸗
meratione.vt cum de aliquibus rebus loquentes dici⸗
mꝰovna due tres. et h̊ mõ per one diuine differunt nu⸗
mero. Ad hanc enim differentiam ſufficit differentia

prietatum m oꝛdinem nature ſiue oꝛiginis ſicut ſupᷣ
Dictũ eſt queſtione de nũero ꝑſonaꝝ.¶¶ Vd aliud dam̃.
notandũ eſi ꝙ non intendit abſolute attribuere ſpecieʒ
eſſentie et indiuiduũ pſone:̊ hoc vicebant ↄtra hereti
cos ꝗ dicebant vnã pſonam nõ poſſe incarnari niſi om
nes incarnarent᷑. Elñ ↄtra eos vtit᷑ tali argumento.ſi⸗
cut in naturis ẽ accipe cõe et ꝑticulare:ita quodammõ
in diuinis ẽ ce ſcʒ eẽntie et ꝑticulare.pꝑſona ſcʒ. ſed in
naturis patiente vna ꝑſona nõ patit᷑ alia: ̊ a ſimili in
diuinis vna ꝑſona incarnaꝛi põt ſine alia. Unde addit
ibi hec verba.ſupᷣa nõ ſᷣm ſeipſam ſubſiſtit ſᷣ in ypoſta⸗
ſibus exemplat᷑.pnte em vna y poſtaſi ſuba paſſibilis ẽ
ſᷣm quaʒ eſt hec ypoſlaſis.i.ꝑſona.non tamẽ neceſſe eſt
omis homouſeon.i. filiũ ſpecie y poſtaſes ↄpatiigr ita
ↄpfi:emur deitatis naturã in filio incarnari:nõ tamẽ in
alijs pſonis. 4I Ao illud vo qð dicit vltimo fin dam̃.
ꝙ; deus cõe nature ſignificat:pater ypoſtaſim.intelligẽ
Dum ?ẽ ꝙ aliter dicit᷑ coĩs natura dinĩa in pſonis diui⸗
nis:aliter coĩs natura hũanitatis ſinglłaribo hbomibo.
Pꝛimo eniʒ mõ dicit᷑ coig natura.qꝛ in pluribo vna et
eadem nõ multiplicata. Scdo mõ quia ↄuenit pluꝛibo
vnarſᷓ nõ eadem ſe multiplicata.ex qͥ patet: ꝙ coitati pᷣ⸗
mo mõ dicte coĩs nature nullo mõ rndet ꝑticulare.ꝑti
culare em̃ eo dicit᷑ ꝙ ꝑtem capiat coĩs nature qᷓ eſt vni⸗
uerſalis.vle em̃ dicit cõe ꝑtibile: et ideo vlłli rñdet ꝑti⸗
culare: patet ꝙ nullo moò eſt intentio vlis ꝑticłaris
in diuinis.ota tñ ꝙ intentio eiꝰ ꝙ dicit᷑ indiuiduum
dicit᷑ duobo modis. lno mõ indiuiduũ dr diſcretum
ſm ſubſtantiaʒ ſeꝑatione vltima ſicut athamus: ⁊ hoc
modo intentio indiuidui nullo modo eſt in diuinis ꝑ⸗
ſonis. Alie modo indiuiduum dicit᷑ diſcretiua aggre⸗
gatõne ꝓpꝛietatũ quas non eſt in alio reꝑire.et hoc mõ
ſumeret᷑ indiuiduũ in diuinis ſi in aliqua auẽte inueĩ⸗
retur ꝙ ꝑſona diuinaẽ indiuiduũ.quia eſt ſuba habẽs

ꝓpꝛietatẽ quã nõ eſt in alio reꝑire.i¶ Ad vltimũ vo qd

dic hylla.dðᷣm ꝙ bylla.nõ accipit genꝰ ſin ꝙ diffinit
a phᷣis qð pᷣdicatur ð pluribo differentibus ſpecie: ſed
atpellat genus quod habet ambitum pꝛedicationis ſin
ſubſtantiam.

Articulſecund?

HVnſeqnter querit᷑ vtru in diuinis ſit pone/
re rõnem pᷣdicamẽti ⁊ pᷣdicabilis.⁊ videt᷑
nõ ſit ibi pᷣdicamentũ vel pᷣ̃dicabile. dĩc em
boeciꝰin li.d tri:deꝰ nulliꝰẽ ſubᷣm:ſ̊ vbi nõ eſt ſubicẽm
nec pᷣdicabile:qð em̃ ſimplex ẽ ſubiectũ eſſe non poteſt.
IItem pᷣdicamentũ eſt cooꝛdinatio pᷣ̃dicabiliũ quorũ
vnũ eſt ſub alio:ſᷣ in diuis nõ eſt ꝑonẽ hanc oꝛdinatio⸗/
nez: & nec eſt ibi ponẽ p̃dicamentũ.¶ Item dyo. om̃es
aſfirmatiões de deo ſunt incõpacte. vbi em̃ oino ẽ ſim⸗
plex:nõ eſt ↄpoſitõ.vbi nõ ẽ ↄpoſitõ:nõ ẽ ↄpoſitõ pᷣdica
menti cũ ſubiecto ? ita nec pᷣdicatio:q̊ nec p̃dicamẽtuʒ
Cont᷑.Fm augin li.de tri.et boeciũ de tri. in diuis
quedã p̃ᷣdicant᷑ fn ſubam.quedã ſm relatõeʒ: ꝗ in di⸗
uinis ẽ p̃dicabile et p̃dicamentũ. MRñ. p̃dicamentuʒ
dicit᷑ duplr.coĩter.et ꝓgꝛie. ꝓpꝛie cooꝛdinatio pᷣ̃dicabi⸗
lis quoꝝ vnũ eſt ſub alio:ſ hoc mõ nõ eſi p̃dicamentuʒ
in diuis.qꝛ nõ eſt ipi inferiꝰet ſuꝑius nec vle ⁊ ꝑticula
re. Coiĩter vo dicit pdicamentũ quicqd põt dici ꝑ mo⸗
duʒ pᷣdicamẽti.ſie põt dici p̃dicamentũ in diuis.Que⸗:
dam em ibi dicunt᷑ ꝑ modũ ſube:quedã ꝑ modũ relato⸗
nis. Sciendũ eſt etiã ꝙ in ipa trinitate eſt reꝑire ſilitu
dinẽ quandã ad pdicamentüũ. In om̃i em̃ pᷣ̃dicamento
eſt vnũ qdð eſt alio ⁊ nihil e ipſo:vt generaliſſimũ.⁊
aliud de quo aliud:a ipin de nullo. et terciuʒ qð ẽ d a⸗
lio ⁊ aliud te ipo. Silr in ipᷣa trinitate ẽ qued ꝑſona
de qua alia et ipa de nulla: et hec eſt ꝑſona patris. Eſt
etia qᷓdã ꝑſona q ð alia ⁊ nulla ð ipa: vt ꝑſona ſpũſſcti.
Et eſt tercia que eſt de alia ⁊ alia de ipſa: vt ꝑſona filij.

eſt em̃ filius de pre.et de filio ſpũſſcis.et ita videt᷑ q̃lis

oꝛdo nature ſit in ꝑſonaꝝ trinitate: ſed incooꝛdinatio,

., /

ne pꝛedicamenti eſt ↄſimilis oꝛdo ſed cum pꝛioꝛitate et
poſterioꝛitate.licet em in trinitate ſit oꝛdo: non tamen
eſt ibi pꝛius et poſterius.Vñ aug.cum dicit᷑ filiꝰ a pa⸗
tre:dicit᷑ oꝛdo nature et nõ ꝙ vnꝰ pꝛius aliꝰ alio.¶ Ad
pꝛimum 5 dðm. ꝙ ſubiectũ dicit᷑ dupłr ſm rem cui ali
cui ſubijcit:ſic nõ põt deus eſſe ſubiectũ.ĩ eo
em̃ idem ẽ ꝙ eſt et q̊ eſt:ſed ſᷣm ꝙ ſubiectũ dicit᷑ ꝙ ẽ per
modũ ſubiecti ſicut illud de qͥ fit ſermo:ſic deus põt eẽ
ſubiectũ:nõ ſᷣm rem ſ̊ ſjm modũ dicendi.Cuʒ em̃ dicit
teus ell bonꝰ. nõ dicit᷑ ꝙ bonitas inſit iſti.nec ponituꝛ
ibi aliq̃ ↄpoſitõ.nec eſt iſta pᷣdicatõ vel ↄſiles de ineſſe:
ſ de elle. VUñ licut dr in li.de regulis fidei: alio ẽ ⁊ alio
Dicit᷑ eſſe.nam ſignificat᷑ ꝑ modum ſubiecti: et ſi nõ ſit
ſubiectũ ſᷣm reʒ.¶ Ad aliud ptʒ ſolo er pᷣdictis.q Ad
aliud dicendũ.q; om̃es affirmatõnes ſunt incõpacte.i.
in cõpoſite.quia cum dicit᷑ deus ẽ bonꝰnõ dicit᷑ ꝙ boni
tas ſit in eo.Qam nõ eſt in c ↄpoſitõ q bonitas inſit

ci.et aliud ſit ipe:aliud bonitas q ineſt. EUñ nota regu/

lam boecij.nullũ ſim plex ſubiectũ eẽ põt: q̃ ſic exponit᷑
in lib.de regulis fidei.cum in ſimplici nulla ſit diuer⸗
ſitas nulla plłitas:in eo nec accidentale nec ſubale ẽ q̃
re nulli ꝓpꝛietatũ ſubiectũ eſt. eadeʒ rõne nec de ſimpli⸗
ci qliquid p̃dicat᷑:cuʒ pᷣdicari nihil aliud ſit qᷓ; inherꝛe.
In ꝓpoſi õne em̃ theologica nõ oñndit᷑ ꝗd cni inſit:ſᷣ qd
ſit. eũ em̃ dicit᷑ deꝰ eſt bonꝰ.nõ oñdit᷑ quid ſit ꝑ inſiſten
ciam ſ̊ potiꝰꝗd de ꝑ eſſentiã. VUñ nulla ꝓpoſitio theolo
gica de ineſſe eſt rel de ↄtingẽti:ſi de puꝛo eſſe vel de ne⸗
ceſſario.ſiue em̃ dicã deus ẽ ſiue dedeſt iuſtꝰ:de puro eſ
ſe eſt ꝓpoſitõ. Vnð boeciꝰinſinuare volens ꝙ ſimplici⸗
ter ſubiectũ eſſe nõ põt ait:ſubiectũ em̃ eſſe nõ pot.

Articul?tercins
Ercio querit᷑ an in deo ſit acciꝑe intentiões
p̃dicamentoꝝ ſube ⁊ relatiõis et ſub.S.q̃rit

in hũc modũ.SPꝛimo an intentionẽ ſube ſit

acciꝑe in diuĩis. Scdo an oĩa accipiant᷑ in diuis ſm in⸗
tentõeʒ ſube. Lercio ſupoſito ꝙ nõ.an in diuis ſit ac
cipere pᷣter intentõeʒ ſube intentõeʒ relatõnis.

Ad pꝛimũ aug. v.

7

de tri. quicꝗd deꝰad ſeipᷣm dr:Fm ſubaʒ dr.& in diuĩs
accipit᷑ mod dicendi ſᷣm p̃dicamentũ ſube.¶ Yteʒ ĩ eo⸗

dem aug. eſt ſine dubitatõe ſuba vel ſi meliꝰ appellatur
eẽntia quã greci vſyam vocat.¶ Iteʒz ratõ ſube ẽ ens ꝑ
ſe:ß deo maxie ↄuenit ens ꝑ ſe:&̊ maxie cõuenit nomen
ſube. Cont᷑aug.vij.li.de tri.nephas ẽ dicẽ vt ſubſi⸗
ſtat deꝰ? ſubſit boitati ſue:atʒ illa boĩtas nõ ſuba ſit ᷣ
in illo ſit tanqᷓ in ſubicto.vñ manifeſtũ eſt drũ abuſiue
ſbaʒ dici.4 Iteʒ in eodẽ res mutabiles neq; ſimplices
Apꝛie dicunt᷑ ſube. de? at ſi ſubſiſtit vt ſba ꝓpꝛie dici poſ
ſit:ineſt ĩ eo aliqd tanqᷓ in ſubiecto et nõ ẽ ſimplex qð ẽ
falſiſſimum:relinꝗtur igit᷑ ꝙ nõ dicet᷑ in eo ſuba ꝓprie.
4 Itez boe.in li.de tri.deꝰnõ ẽ ſba ſ̊ ſup oẽm ſubaz eſt
ponendꝰ. NRñ.ſuba dr dupłr vel a ꝓpꝛietate ſubſtan

di fore vel accñti:ſic nõ põt deꝰ dici ſuba.qꝛ nec ẽ in o
accñs cui ſubſiſtat vel foꝛma q̃ differat a ſuba.vel a ꝑęſe

exñdo:vñ dr ſuba ens ⁊c.nõ incigẽs alio vt ſit:ſic dꝛ ð

eo.¶ Ad oba ꝗ̊ rñdendũ ſᷣm dyo.d miſtlica theologi.

dicit em̃ in ipa oꝑtet oim exñtium acirmaꝛe põnes ve
lut oĩm cãs.⁊ oẽs eas potentiꝰ negare tanqᷓ ſuꝑ om̃ia
exñte ⁊ nõ exiſtimaꝛe depulſiões oſꝓpoſitas eẽ intentõi⸗
bus.er qͥ relinꝗtuꝛ ꝙ ↄuenient dr deꝰẽ ſuba ⁊ deꝰnõ eſt
ſuba.iQaʒ ſi ip̃a accipiat᷑ ꝓ eo qð eſt ſb: qð a materia
eſt:nõ dicet᷑ ſba.ſi vᷣo rõne eiꝰqdð eſt eẽ ꝑ ſe⁊ caliter: di
cet᷑ ſa.⁊ ita nõ erit negatõ opoſita aoffirmatõni.

Becuũdo queruur .S. ij.
vtrũ quicꝗd dr̃ in diuinis dicatur ſm intentioneʒ ſub⸗
ſtantie.ad qð ponit obiectõeʒ orꝛianoꝝ Aug.v. tri.
gegd de deo dr vel intelligit᷑.nõ ſᷣm accñs ſ̊ ᷣm ſubam
dicit᷑ qua ꝓpter ingemitũ eſſe patri m ſubſtantiã eſt· et

eN ſt ben Vor . 9eàeſſt Jro

Qi à« O 2 *

— —. —

imnam
qſicapmn⸗
llaſit dine
ec ſibaleiz
Mee dkſinp
ſtijinbene
nlinſinß
ſtpinſiſten
iriotheol
Aevad
dde ne
ns glitie
ſenö,

cieintentüe
eſnonihleſt
indunisfp
hin dbſta
tönis⸗
r roiis
de⸗Neieo
bapelannr
ſckeins
benitpoten
idicitſori
6 Nöſcbaſts
eſ üdbein
heczſinpſee
Ppnedit
iſinpioch
eolbapre.
en izel
ietntſopin
crnereit.
Prmt
iſttid D
ſautteo⸗
ſonsſ
eſgonnn
sciſntento
hndſo
Gonatefi
encältend⸗
tölt.

r,
bin
bnic
N

1
11, eaſ
, ſe

NMneſtio

genitum eſle filio m ſubſtantiam eſt: diuerſa eſt ergo

ſuba patris et filij. Contra quos ex eadem ꝓpoſitõne
obijcit aug. ſi quicqꝗd de deo dicit᷑ m ſubam dicit᷑: ͤ
dictũ eſt ego ⁊ pater vnum ſumꝰſᷣm ſubam dictum eſt.

vna igit᷑ eſt ſuba patris et filij. ¶ Sed tñ obijcit. omne

quod dicit᷑ de aliquo. aut dicit᷑ im ſubam: aut ſm acci

dens. Si ꝗ̊ in cro nibil dicit᷑ im accñs: ̊ quicquid de
deo dicit᷑:dicit᷑ jm ſubam. ¶⸗q. Stem imediata oppoſitio
eſt. om̃e qð eſt. aut eſt ens ꝑ ſe:aut nõ ens ꝑ ſe.ſed ens
in alio eſt ſuba ĩmediata:igit᷑ eſt ogoſitõ entis quod ẽ
ſuba et entis qð eſt accñs.ſi & in deo nihil eſt vel intel⸗
ligit᷑ qʒ ſit ens ſᷣm accidens:̊ quicquid ẽ vel intelligi
tur vel dicit᷑ in deo:dicitur vt ens ſuba. Stem boeciꝰ
in li.de tri.dicit.ꝙ pᷣdicamenta que ſunt ſᷣm accñs cuʒ
quis in diuinã pᷣdicatõeʒ verterit:cũcta mutant᷑ q pꝛe⸗
dicari pñt.Queritur ꝗ̊ aut pᷣdicamentũ relatõnis cum
aſſumit᷑ ad diuinã pᷣdicatõeʒ.vt cũ dicit᷑ ens eſt pater:
aut dedeſt generãs.aut manet in rõne ꝓpria:aut muta
tur.ſi manet:et in rõne ꝓria eſt accñs:̊ᷓ de co dicere⸗
tur aliquid ſᷣm accñs quod eſt falſum.ſi mutat᷑:q̊ ſicut
alia mutant in pdicamentũ ſube.vt cum dicit᷑ deꝰ ma⸗
gnus pᷣdicat᷑ magnitudo ſᷣm ſubam:deus bonus boni⸗

tas ᷣm ſubam & adaliquid dictũ de deo mutabitur in

ſubam. Contra dam̃. pater et filius nõ ſunt nomĩa

ſigniſicãtia ſubam: ̊ habitudinis adinuicem 2 ſignifi
cant erñtie modum. relinꝗtur igit᷑ cũ pater et filiꝰdicã⸗

tur in trinitate ⁊ nõ ſigniſicent ſubam: ꝙ nõ quicqd di
citur in trinitate dr̃ ſᷣm ſubam. Item aug.v. de trinita
te.illud pᷣcipue teneamus quicqꝗd ad ſe dicit᷑ pᷣſtantiſſi⸗
ma illa ⁊ diuins ſublimitas ſubaliter dici: qð autẽ ad
aliud nõ ſubaliter ̊ relatõne. Relatõne aũt dr̃ pater 2
relatiue dr filius ⁊ ſpũſſcts q̊ ⁊c. Oð ↄcedenduʒ eſt
Ao pꝛimũ ꝗ̊ᷓ obiectũ.dðm ſᷣm augu.v.de tri.nihil in
teo ſm accns dicituꝛ.qꝛ nihil ei accidit:nec tñ om̃e qð
dicit᷑:ᷣm ſubam dr. In rebo em̃ creatis ⁊ mutabilibus
qð nõ ſᷣm ſubam dj reſtat vt ᷣm accñs dicat᷑: in cro at
nihil ſᷣm accñs dicitur. quia nihil in eo mutabile: nec
tñ om̃e qð dicit᷑ jm ſubam dicit᷑. dicitur em adaliqꝗd:
ſicut pater ad filiũ et filius ad prem. qdð non eſt accns:
qꝛ ille ſemꝑ eſt ꝑr et ille ſemꝑ eſt filius: ꝑ hoc patet rñ.
ad pꝛimum. .Sedo ſi obijciat ↄtra hanc ſolutiõeʒ.quia
in creaturis ſunt accidẽtia inſeꝑabilia: ſemꝑ ſunt in
ſubiectis manentibo ſubiectis.ſicut nigꝛedo in coꝛno⸗
vitain aĩa et ita ſunt inamiſſibilia. ᷓ ꝙᷓuis pater in di
uinitate ſemꝑ ſit pater ⁊ filius ſemꝑ filiꝰ: et nõ dicant᷑
ſm ſubam:vident᷑ dici m accñs. Ad quod rñdet aug.
v. de tri. ꝙ in accñtibo intelligit᷑ ſemꝑ mutabilitas aut
E deſtructõeʒ foꝛme ſicut inſeꝑabilibo accñtibo:aut peꝛ
mutatõeʒ ſu biecti vt inſepabilibo coꝛpaliln.ſicut in ni
gredine corui:aut ꝑ diminutõeʒ vel angmentum ſiẽ in
vita aĩe.aĩa em magis viuit cũ ſapi::minꝰcũ deſipit. et
ideo neq; ᷣm accñns dicit᷑ ꝙ dicitur pr et ꝙ dicitur fili⸗
us:qꝛ eternũ et incõmutabile eſt. Ad ſcm dicendum
ꝙ in creaturis hec diuiſio ẽ ſufficiẽs om̃e qdð eſt. aut eſt
ens ꝑ ſe nõ in alio:aut ẽ nõ ꝑſe ̊ ĩ alio.hoc ẽ om̃e qð ẽ
aut eſt ſuba: aũt accñs.nõ ſic at ẽ in diuis.qꝛ vt dicit
boe. de tri. nihil eſt ſubm in trinitate.a ideo cum accñs
dicat eſſe in ſubiecto:nihil ẽ vel dr in deo ſᷣm accñs.in⸗
telligr igit᷑ hec diuiſio ens aut ẽ ab alio:aut nõ ab alio
Si nõ ab alio:ſicẽ ens diuinũ.Si ab alio: ſic ẽ ens cre
atu. qd ſubdiuidit᷑ in ens in alio ens nõ ĩ alio.nõ ha⸗
bet igit locũ diſtinctõ dicta in diuĩs:¶ Ad vltimũ dicẽ
dum. ꝙ quẽadmodũ ſuba m ꝙ dr vnũ de decẽ generi⸗
us. no ↄtinet diuinꝗ eſſentiaʒ. qm hmõi ſuba dẽ ſubᷣm
et hʒ intentõeʒ ↄpoſitõnis:ſᷣ ſuba ſi abſtrabat᷑ ab intẽ⸗
tione ſubiecti 2 ppoſitõis: dr de diuĩa eẽntia ſiẽ dictuz
eſt. Silr dðm. ꝙ relatio ßᷣm ꝙ dẽ vnũ de decẽ generibo
nootinet relatiões diuĩas:ſᷣ ſᷣm ꝙ abſtrahit a rõne ac⸗

cidentis ſic dr̃ in diuĩs. mutat᷑ igit᷑ pm intentõez q̃ acci
pitur in genẽ accñtis.manet tñ pᷣm intentõneʒ verita⸗

xlviij.

tis reipectꝰvel habitudinis ſicut plenius patebit.

CTercio queriturS.iij.
vtrũ in diuĩs ponendũ ſit p̃ᷣdicamentuʒ relationis.Ad
quod ſic boeciꝰde trinitate.adaliquid oĩno predicari
non põt: ſed nibil in diuinis ponenduʒ eſt qð pᷣdicari
nõ põt: adaliꝗd in diuis ponenduʒz nõ eſt ꝓ pᷣdicamẽ⸗
to.¶ Item boeciꝰin li.de tri.dicit.ꝙ om̃ia pᷣdicamenta
cum aſſumunt᷑ in diuĩaʒ pᷣdicatõeʒ mutant᷑:q eque mu
tantur ſuba ⁊ adaliꝗd ſicut alia p̃dicamẽta.igit᷑ vł om
nia pᷣdicamenta erũt ponẽda in trinitate:vel nulla:ſed
nõ om̃ia: nulla.q̊ nec pᷣdicamentũ ſube nec relatõnis
Item geneꝛa pᷣdicamentoꝝ ſunt imꝑmirta ita ꝙ vnũ
genꝰnõ eſt aliud nec vnũ p̃ᷣdicamentũ eſt alind. vnð in
phᷣia nulla eſt verioꝛ iſta: nullũ adaligꝗd eſt ſuba. ſ̃ in⸗
diuinis nulla falſioꝛ illa:nullũ adaliquid eſt ſuba.qm̃
pater eſt eſſentia diuia. Relinꝗtur igit᷑ ꝙ in diuĩs ſba

7 adaliꝗd ſiue relatio non faciũt differꝛe p̃dicamenta.

Item adaliꝗd ſᷣm ſuã intentõeʒ dic idem qð ad aliðᷣ
quid:& cum nihil in trinitate poſſit dici ſe hr̃e vt aliud
ad aliud quid:q̊ ĩ trinitate nõ poterit vere poni adali⸗
quid. Contra ſicut ꝓbatũ eſt ſupꝛa.in diuino eſſe eſt
vnitas in pluribo.ↄſtans ẽ ꝙ ex ꝑte vnitatis accipit᷑ ve⸗
re intentõ ſube ſᷣm ꝙ ſupᷣ dictũ ẽ: ex ꝑte pluralitatis ñ
põt accipi intentõ ſube ſicut ꝓbatum eſt ſupᷣ de vnitate
diuĩe nature:nec pluralitas alicuiꝰ intentõis q̃ nõ ma⸗
neat cũ ſumma ſimplicitate.nulla aũt intentio alicuiꝰ
generis nec q̃litatis nec q̃ntitatis ⁊ ceteroꝝ eſt:que nõ
addat aut minuat aut mutet reſpectu ſube pᷣter ſolã in⸗
tentionẽ relatõnis.q̃ ſicut ꝓbat boecius in li.de tri.nõ
addit aut mutat aut minuit ſubam plłalitatis: q̊ᷓ diuĩa
accipiet᷑ ſ̃m intentõeʒ relatõmis.Añ boe.in lib. de tri.
ſuba ↄtinet vnitatẽ:relatio multiplicat trinitatẽ.⸗ Itẽ
ſicut ſup ꝓbatum ẽ queſtõne de oꝛdine diuinaꝝ ꝑſonaꝝ
in diuio oꝛdine nccio ponit᷑ natura ⁊ oꝛdo nature ſᷣm
rõnem oꝛiginis:h̊ dicit aug.ad maximinũ.cum dicituꝛ
pater et filiꝰ.nõ iudicat᷑ ſuba p᷑ oꝛigo ſiue genitꝰet inge
nitus.i.nõ quid ſit ſ̊ vnde quiſq; ſit vel nõ ſit.ita ĩ deo
pꝛe et deo filio ſi vtriuſq; natura queratur: vterq; deꝰ
nec magis alter altero deus.ſi aũt oꝛigo pater ẽ deus:
e quo filius deus:de quo aũt pater nullus ẽ deus. Et
hec noĩa ꝓpinquitatis ſunt noia: non nature.a ideo ad

aliquid dicta vel relatia dicunt᷑. Relinꝗtuꝛ igit᷑ ꝙ veꝛe

eſt ponere in diuĩs intentõneʒ adaliꝗd ſiue relatõnis.
Mð ↄcedendũ eſt.dicendũ igit᷑ ꝙ in diuĩs accipitur
p̃dicatio ſᷣm relatõneʒ.nec tamen relatio illa intelligi⸗
tur vt accñs ſicut in creatura.intentio enim relatõnis
eſt accidens que ſequitur ſubſtantiam ↄpoſitam ſicut
eſt in creatura.Mã in pᷣncipijs ſubſtantie que ſũt ma⸗
teria et foꝛma accipitur relatio que nõ eſt accidentalis
ſed eſſentialis.ſicut ineſſe materie coaccipitur intentio
potentie.vnde materia dicit poſſibile ad foꝛmam.in eſ⸗
ſentia foꝛme coaccipitur intentio actus ſᷣm quem eſt ꝑ⸗
fectio potentie materie.Relatõnes ergo potentie 2 a⸗
ctus accipiunt᷑ in pꝛincipijs ſubſtantie eſſentialit. mul
to ergo magis in infinitum relatio in dininis accipiet᷑
eſſentialis non accidentalis. Unde nota. ꝙ adaliquid
pꝛius eſt intentione accidentis ſimpliciter: tamen ĩ cre
aturis mutabilibus conſequitur.quod ſic maĩfeſtatur
Tria hec accipit intellectus. eſſe:et eſſe ad: et ad eſſe.
Eſſe quod accipit abſolute et vt per ſe accipit ſᷣm intẽ⸗
tionẽ ſubſtantie. Adeſſe vᷣo accipit ſᷣm intentioneʒ ac⸗
cidentis. Accidens enim eſt quod adeſt et abeſt. Sed
eſſe ad: accipit ᷣm intentionem relationis ſiue adali⸗
quid.quoniã adaliquid dicitur ſm eſſe ſuũ ad aliquid
ſe habens.Cuʒ ergo intentio eius qð eſt eſſe ad:ſit pꝛi⸗
oꝛ q; intentõ eius qð eſt ad eſſe.pꝛioꝛ eſt ſimpliciter in⸗
tentio adaliquid ſiue relationis qᷓ intentio accidentis
ꝙᷓuis in creaturis propter eſſe quod eſt mutabile eẽ ad
cadat in intẽtõeʒ accñtis.ql Rndet igit᷑ ad pᷣmũ.qꝙ illð

quod dicit boecius·ꝙ ad aliꝗd omnino non pꝛedicat᷑.
intelligit ga nõ p̃dicat᷑ vłr.⁊ hoc eſt qð dicit nõ pꝛedica
tur oĩno:̊ de vno ſolo.ſicut pater filiꝰ de vno ſolo pᷣcn⸗
cãtur.nõ ſicut eẽntialia q̃ dicunt᷑ bm ſubam vt deꝰ bonꝰ
et pᷣdicãt᷑ vłr de tribo ꝑſonis. 4¶ Ad ſecunduʒ dom qm̃
in trinitate ad aliꝗd eſt ſuba ter ſummã ſ implicitatẽ
ßm quã verũ eſt ꝙ deus eſt omnia ſua vnde pater ẽ deꝰ
et pr eſt diuĩa eſſentia. Sʒ in creaturis vbi ẽ ↄpoſitõ ⁊
mutabilitas. nec 'm rem nec 'm rõnem ad aliꝗd 2 ſba
idem eſſe pñt.nõ tñ ex hoc ſegꝗtur ꝙ in diuis non ſit dif
ferens pdicamentuʒ ſube et adaliꝗd. ꝙ em in diuĩs di
citur adaligꝗd eſſe ſuba: iſtud bʒ veritatẽ ꝓpter indiffe⸗
rentiã ſimplicitatis in eſſendo.ꝙ vo dicit differens pᷣ⸗
dicamentũ ſube et adaligd: iſtud habet veritatẽ ꝓpter
dr̃iam rõnis in dicendo.cui cũ dr̃ie ſubeſt veritas:ꝗa
eſt ibi veritas ſube.veritas relatõnis.et aliꝗd dicit᷑ de
vno qð non de altero. vnitas em̃ de ſuba: pluralitas vᷣo
ce relatõne vere intelligit᷑.¶¶ Ad illud vᷣo qð dicit boe.
ꝙ om̃ia pdicamenta mutant᷑.dicendũ ꝙ om̃ia mutan⸗
tuꝛ: ſ̊ tũ diſſimiliter. Alia em p̃dicamẽta a ſuba et rela
tione mutant᷑ dupłr. ᷣm rõnem ſui generis: et em ratõ
nem qua ſunt in creatuꝛa:ſicut patz in ſingulis. Suba
vo adaliꝗd mutant᷑ vno mõ. MMutant᷑ em̃ a rõne qua
ſunt in creatura:ſ̊ manent m intentõneʒ pꝛimã ſui ge
neris. Qam ſuba vt eſt in creatura ſubſiſtens.ſ. accidẽ
tibo:nõ eſt in diuinis.tñ in diuinis eſt ſuba vt ens ꝑ ſe
iterum in creatura ad alið eſt accñs. q̊ mõ nõ eſt in di⸗
uinis: ſed tñ in diuinis eſt ad aliud hoc eſt ad aliud ſe
hñs:vel potius ad aliuz ſe hñs.¶ Ad vltimũ dðm. q;
intentio eius ꝙ eſt adaliꝗd. ↄpꝛehedit eſſe ad: in reſpe⸗/
ctu ad aliud ꝗd:vel in reſpectu ad aliũ queʒ.· Scom ꝙ
adaliꝗd dicit᷑ in reſpectu ad aliud ꝗd: per qð ponitur
differentia ſube:eſt in creatura.adaliꝗd pᷣo ſᷣm ꝙ dicit᷑
in reſpectu ad aliũ quẽ ꝑ quod ponit᷑ differentia ꝑſone
non ſubſtantie: ponit᷑ in diuinis ſicut pꝛobatum eſt ſu
pꝛa queſtione de veritate diuinaꝝ ꝑſonaz ,„

MNuarto queritur .S. uiij.

qualiter circa diuĩa ſit acciꝑe intentiones alioꝝ pᷣdica⸗
mentoꝝ:vt q̃ntitatis qlitatis ⁊c. Circa qð queruntur

iria. Pꝛio vtrũ alia p̃dicamenta a ſuba ⁊ relatõne ſint
accipienda in diuĩs. Scðo vtrũ oĩa aliquo mõ. Ter⸗

cio vtrũ aliqua ꝓpꝛie aliqᷓ impꝛopꝛie. Ao pꝛimũ ſic.
cũ pᷣaicamenta oꝛdiata ſint vt pᷣmo ſit ſuba ſedo quãti⸗
tas.tercio qᷓlitas.quarto adaliqꝗd. q̊ ꝓpinquiꝰoꝛdinat᷑
ad ſubam qlitas et quãtitas qᷓ; adaliquid. Cũ ergo po
tius ponendũ ſit in diuis p̃dicamẽtũ qð ẽ ꝓpinquiꝰ ſbe
qᷓ qð ẽ remotiꝰ.ꝭg potiꝰoñt poni ĩ diuĩs quãtitas et q̃li
tas qᷓ; adaliꝗd. ſi ꝙ̊ ponit᷑ adaliꝗd in diuĩs: multoma⸗
gis ponet᷑ quãtitas et qualitas.¶ Iem dic aug. ꝙ i re⸗

latõne ꝑſonaꝝ numerꝰcernit᷑ ſed numerꝰ eſt ſpẽs quan

titatis:̊ et in diuis ponit᷑ quãtitas.¶j Item boe.in li.
te tri.ꝙ dicit᷑ deus eſt magnꝰrefert᷑ ad quantitatem.q;
dicit deus ẽ iuſt?refertur ad q̃litateʒ: vere ſunt in di⸗
uinis hec p̃dicamenta.¶ Item vbi eſt ponere ſpẽm ibi
eſi ponere genꝰ:ſᷣ in diunis ponimꝰiuſticiã.ſciam.que
ſunt ſpecies q̃litatis: ̊ et qualitatẽ.¶ Iez ſi bonus iu⸗
ſtus magn. dicta de cro vertunt᷑ in ſubam: quare ſilr
nõ pñt verti eoꝝ genera.¶ Item cũ multe ſint ſpẽs q̃li⸗
tat is ſicut paſſibiles q̃litates.color.ſapoꝛ.et impotẽtie
na turales q ↄſtat nõ dicunt᷑ de deoo: que erit ratio qua⸗
re nomina quaꝛũdam ſpecieꝝ quatitatis et qualitatis
vertunt᷑ in diuinã pᷣdicatõeʒvt iuſtus et bonus:et non
alia. Item cum decem ſint geneꝛa. ſubſtantia.quanit
tas.q̃li tas.relatõ ⁊c.quõ accipiant᷑ ĩ diuinis. Con⸗
tra auguſti.v.⁊ trinitate. intelligamus deum ſine qua
litate bonum.ſine quantitate magnum. ſine indigẽtia
creatoꝛem.ſine ſitu pꝛeſidentem. ſine loco vbiq; totum
ſine vlla ſui ↄmutatõe mutabilia facientem nibilq; pa
tientem:ſine habitu omnia ↄtinentem. Ex quo relinꝗ⸗

tur hmõi pꝛedicamenta non eſſe ponenda in diuinis.

Rñdeo.ꝙ cetera pꝛedicamẽta ᷣm ſua genera raro
attribuunt᷑ ð diuinis.ſᷣm vo ſuas ſpecies ſub diſticti⸗
one que iam dicet᷑:attribuunt᷑ ceo ſm illuʒ modũ quo
dicit Boecius.qꝙ talia erunt pᷣdicata qualia permilſe⸗
runt ſubiecta. AUñ cum de creaturis pᷣdicamenta dicũ⸗
tur:quedam eoꝝ ſianificant ſubſtantiaʒ quedam acci:
dentia.Cum vᷣo quis hec in diuinã pꝛedicatõeʒ verterit
cũcta mutant᷑. Iam cum dicimꝰ deus.ſubſtantiã ꝗdeʒ
ſignificare vide mur:ſed eam que ſit vltra ſubſtãtiam.
Cum vo iuſtus qualitatẽ quidem ſed nõ accidentẽ: ſed
eam que ſit ſuba. Itẽ cũ magnũ quantitatẽ ſignificare
videmur:ſ eam q̃ ſit ip̃a ſuba.q¶ Ad pꝛimuʒ ergo obie⸗
ctum dicendũ.ꝙ relatio ſicut dictum eſt dupliciter acci
pitur. VUno mõ Fm ꝙ ↄſequitur eſſe ↄpoſitum et muta
bile:et ̊ mõ ↄſequitur oꝛdine rõnis eſſe ſube q̃litatis
et quãtitatis.quia ↄſequentẽ ad ſubſtantiã eſt accipere
relationẽ que eſt idemptitas.ſᷣm quantitatẽ.relatõem
que eſt equalitas:ſᷣm qualitatẽ relatiõez que eſt ſimili⸗
tudo. Pꝛeterea quantitas ↄſequitur ſubam rõne mate
rie:qualitas rõne foꝛme.relatio q̃ eſt cecens rõne com
poſiti. Alio modo accipit᷑ relatio ſᷣm ꝙ intentio rela⸗
tionis añcedit eſſe accidentis eſſe ad eſle.et hoc mõ eẽn
tialis eſt ipſi ſube.et ꝓpinquius adheret ipſi ſube ꝙᷓ qli
tas vel quantitas ſiẽ ſupꝛa declaratuʒ eſt in pꝛincipijs
ſube materia et foꝛma.q¶ Ad ſecundũ dicendũ.qꝙ nume
rus ꝗ eſt in diuinis intendit genus quãatitaus ſicut de⸗
claratũ eſt ſupꝛa queſtione de nũero ꝑſonaꝝ.numerus
em̃ ꝗ eſt quãtitas eſt vnitatum ſubaliter differennum.
quod nullo mõ ẽ in diuinis:eſt tñ ibi nũerꝰ vere perſo⸗
naxꝝ ſicut ſupᷣ dictum eſt.i¶ Ad terciũ quod dicit boeci⸗
us. ꝙ deus eſt magnꝰrefertur ad quantitatẽ. ꝙ iuſtus
ad qualitatẽ. intelligit qᷓtum ad moduʒ dicendi:gꝗa di
citur ꝑ modũ qualitatis et ꝑ modum quãtitatis ⁊c.nõ
q̃tum ad exiſtentiã rei.vt pᷣdicetur foꝛma qualitatis ⁊
quantitatis.¶. Ad quartũ dicendũ.ꝙ; nõ ſequit᷑ vbi ſit
ponere nomĩationẽ ſpẽi ſit ponere noĩationeʒ generis.
et ratio eſt. qꝛ genera generaliſſima ſicut qᷓlitas et quã⸗

titas dicũt in dependentia ad ſubam. Pꝛeterea nomĩia

generũ accidentiũ dicũt reſpectũ in ↄcreatõue ad ſhaʒ
et in opoſitõne:et ideo nõ ↄuenienter pñt ↄuerti in pᷣ⸗
dicatõneʒ ſube. hinc ꝗ̊ eſt:ꝙ noĩa ſpecierũ ↄuertunt᷑ in
diuinã pᷣdicatõneʒ nõ noĩa geneꝛũ.¶ Ad gntum dicen
dum. ꝙ om̃e accidens dicit defectũ a ſuba. vñ defectõʒ
entis:noĩa ergo quedã ſpecieꝝ addũt defectũ ſupᷣ xxſe⸗
ctum generis.quedam vo addũt vltra genus ↄplemen⸗
tum et pfectõnem potius qᷓ; defectũ. Pꝛeterea nomina
nõ ↄueniunt aſſumere in diuinã pꝛedicationẽ ſicut pal⸗
ſibiles qualitates coloꝛ et ſapoꝛ rõne deſectus quẽ ad⸗
dunt. alia pᷣo röõne ↄplementi quẽ addũt ſupᷣ intentõeʒ
generis poſſunt:qualia ſunt bonus.iuſtus.ſapiens.et
hmõi. Ad aliud vo iam pate bit ſolutio.

Nunnto queritur .S. v.

otrum ommi alia pdicamenta m aliquam differenti
am a ſubſtantia et relatõne ſit accipere in diuinam pᷣ⸗
dicatõnem.quod videtur.quia in ſcripturis nomia ac⸗
cipiuntur ſᷣm omnia genera.quia ſᷣm quantitatem di⸗
citur magnus. ᷣm qualitatem iuſtus. Em agere dici⸗
tur creare.ſᷣm pati iraſci.ſᷣm quando dicitur ſemꝑ el⸗
ſe. ſcᷣm vbi dicitur vbiq;.ſᷣm ſitum dicitur ſedere ſuꝑ
cherubin. ᷣm habitum dicitur amictus lumine. Fm vo
relationem dicitur dominus vniuerſoꝛum. ¶ Contra
boecius in li.de trinitatate.deus ſm ſubſtantiam:dici⸗/
tur iuſtus m qualitatem: magnus m quantitatem.
reliqua vo.vij.generũ que ſunt accidentia: neq; de deo
neq; de ceteris pꝛedicant᷑.ex quo videtur:ꝙ ſolum tria
genera:bhoc eſt nomina trium generum tm̃ de do pre⸗
dicentur. ¶ Item boecius in li. de trini. ſitum et paſſio
nem requiri in deo non oportet. ergo videtur ꝙ in deo

ir
ur
dio:
ſbie
ſiß
z
urer
geeſ
ſcic
lura
ſcnr⸗
one
ſihn
ſr
gun
hit
*²
int
eli
teri⸗
naie
uin
Cnie
inq
ſa
ſon
1
U
n

ſie

ftunetnnn
ſube qitni
1 Atatiget
Ate,elatmein
nrönemee
ns rönecon
tentio reln
oe noͤein
ſubeii
Rpuncipip
Ndugnune
ans ſichtdn
Gn nunenn
diſſrennum.
1 ſerepeti
ddicttborn⸗
nni⸗giuſne
encigen⸗
ithrnunr ö
lcetltaist
ſanikiſie
onzech⸗
irsagei
Letgearonir
töpenaſt
ſtyuernnß
füiuemei
gnmmdin
füofen
etiſan
nus/penn
teregnontn
oheſecſt⸗
ketnsglitl
ß nmig
ſtpiesd

Kr.
Oſrenei
imnß
onina
ingunnde
ereda/
ſns
ſne in
gnefni⸗
onn
nnangr
nnin
ged
hn
nnß
nas

Lue ſtio
nõ debeat requiri pᷣdicatio ẽm ſitũ et fin paſſionẽ. ſed
q̃ritur q̃re excludit potius iſta duo ꝙᷓ alia.¶ Itẽ fuerũt
qui dixerũt.ꝙ cũ duplex ſit paſſio. coꝛꝑalis et aĩalis.
Coꝛꝑalis paſſio de deo nõ dicit᷑:ł̊ aimalis.vt iratꝰ eſt
furoꝛe dñꝓs. Sʒ ↄtra ad beb.vj. Rurſũ crucifigẽtes
ſibimet filiũ dei.et.ij.malach. Vos cõfigiſtis me gẽs
tota.et cõſtans eſt ꝙ iſia verba ſunt ſigniſicãtia coꝛpo⸗
rales paſſiões. Reſpõſio ꝙ oĩm pᷣdicamentoꝝ noia
dicunt᷑ de deo:ſᷣ tñ diſerẽter ſic et de alijs. Qam noia
triũ pᷣdicamẽtoꝝ vt ſubſtãtie.q̃litatis quaãtitatis.cu p⸗

dicant᷑ quaſi rem monſtrant.reliqͥ vᷣo ſeptẽ quaſi circũ

ſtãtias rei. Lria eĩ pꝛĩa rem eẽ aliꝗd oſtẽdũt.vt cũ dẽꝛ
res eẽ ſubſiãtia.vł res eẽ magna vel bona. reliq ðᷣo nõ
eẽ ſed potius extrinſecus aligd quodamõ affigunt. vt
cũ res dicit᷑ alicui vel aliqñ vel agere vel pati et ſie de
ceteris.cũ em̃ dicit᷑ hõ iuſius vel magnus ſic dĩc Hoe
tius. bomo eſt id qð pᷣdicat᷑.Sᷣ cũ dicit᷑ bõ ẽ in foꝛo vel
bodie:nõ dico ꝙ hõ ſit boc.ᷣ ꝙ bomo menſurat᷑ his vł
cõtinet᷑. Siłi mõ cũ dicit᷑ deus eſt iuſtus vel magnꝰ:de
us dicit idem eẽ ꝙ iuſtum magnũ.̊ cum dicit dens eſt
verus vł deus eſi:ſem ꝑ ſignificat᷑ aliqua babitudo re/
rum a deo que cõtinent᷑ aut menſurant᷑ loco vel temꝑe
Ad pꝛimũ ergo qð obijcit᷑ hboc mõ ſᷣm boetiũꝙ eoꝝ
que pꝛedicant᷑.quedã pᷣdicant᷑ ex eo ꝙ ſunt ad ipᷣm de q̃
p̃dicant᷑ vt ea q̃ dicũt᷑ ſᷣm ſubſtatiã.quãtitatẽ. qlitateʒ
Alia do ex eo ꝙ ſe habẽt in aliqua bĩtudie ad illud de
quo pᷣdicant᷑vt relatio.et q.et vbi:.et agere.et pati.ſi
tus. et habitus. Scðʒz pꝛimum modum dicit boetius
ꝙ reliqua non pꝛedicantur nec de deo nec de ceteris.
ſed ſi pꝛedicari accipiatur communiter ad pꝛedicari⸗/
Fm inherentiã et ad pᷣdicari ꝑ aſſiſtentiã:om̃ia pᷣdicãt᷑
Cũ vᷣo aſſumũt᷑ in diuĩam pᷣdicatõʒ:noĩa hoꝝ generũ
mutant᷑ ſic et alia.Añ cũ dicit᷑ ſin p̃dicamẽtũ relatõis
dñs:dæſignat᷑ hitudo que ẽ dñij rſpectu ſeꝛuitutis ſiue

ſubiectõis creature. Cũ vᷣo dicit᷑ deus creat ſᷣm pꝛedi

mẽtũ actõis: deſignatõ eſt habitudis cauſe ad effectũ
Cuʒ dicit᷑ deus iratus ſᷣm pᷣdicamẽtũ paſſionis:deſig
tur ex cõſequẽti habitudo que eſt in vindicãdis malefi
cijs ſcʒ illatõ pene.Cum dicit᷑ ſedere ſuꝑ cherubin fᷣm
pᷣdicamẽtũ ſitus: deſignat᷑ qũo ſe habʒ ad ſuꝑioꝛes cꝛe
aturas.ſcʒ vt excedẽs eas.um dicit᷑ deus ẽ ſemꝑ.de⸗
ſignat᷑ qũo ſe hẽat ad tꝑalia.ſcʒ vt concomitãs ea ſᷣm
ome tpᷣus pñns pᷣteritũ et futurũ.Cum dicit᷑ eẽ vbiqʒ.de
ſignat᷑ qũo ſe habeat ad om̃em locum et circũſcriptõʒ

ſcʒ vt pns ĩ om̃i loco ⁊ om̃i circũſcriptõi.Cũ vᷣo dicit᷑

amictꝰ luĩe ſic veſtimẽto ſᷣm pᷣdicamtũ babitꝰ.ſigficat᷑
hitudo ad exterioꝛes creat᷑as q̃ ipᷣm exteꝛiꝰ declarant:
Ad ſecũdũ reſpõdet᷑ ꝙ dicit boetius ſitum et paſſiõʒ
in deo reqri nõ opoꝛtet pluſq de ceteris. hec eſt ratio.
qꝛ ſitus ponit materiã.paſſio ᷣo mutabilitatem. ¶MDa
teria aũt et mutabilitas maxie relegant᷑.et iõ iſta ſᷣm
maioꝛem impꝛopꝛietatem dicũt᷑ de deo ꝙᷓᷓ cetera.¶.Ad
vltimũ qð obijcit᷑ ꝙ verba et paſſioĩs coꝛꝑalis et paſſi
onis aĩalis inueniũt᷑ dici ð deo.dm ꝙ hoc eſt m ma
rimã ipꝛopꝛietatẽ q̃ ſolẽt attribui noĩa aliq̃ꝝ rerũ xt᷑
2ſequẽtem. VUñ hoe mõ dicit᷑ deus penitere nõ ꝙ paſ⸗
ſio penitẽtie inſit:łᷣ qꝛ illð qð ſolet cõſequi peĩtẽtẽ ei cõ
uenit ſcʒ mutaẽ opꝰ.Siłr cũ dicit᷑ iraſci.nõ ſignificat᷑
ꝙ paſſio ire ei inſit ̊ actus ꝗ ſolet ↄſeꝗ ſeʒ mutaẽ opꝰ.
Silr cũ dꝛ ofigi.h̊ dꝛ adhuc ꝑ maioꝛẽ ipꝛopꝛietatẽ.du⸗
plex em ẽ hic ĩpꝛopꝛietas.vna qꝛ attribuit᷑ cãe qð ẽ effe

ctus.Bᷓ ẽ deo qð ẽ gre.alia qꝛ poĩt᷑ actꝰ pᷣcedẽs ꝓ ↄſeq̃n

ti. Vñ cũ dr filiꝰdei crucifigit᷑ ĩ nobis.nõ alið ĩtelligr

niſi qꝛ gra eiꝰ interit ⁊ deficit ĩ nobis ꝑ pctm. ponit᷑ gꝗ

crucifigi ꝓ interire qꝛ crucifixiõem ſolʒ ↄſequi moꝛs
ſiue interitꝰ:et filio dei attribuit᷑ qð eſi gratie.

Berxto queritur .S. vj.

de hmõi p̃dicamẽtis.an aliq dicant᷑ de deo ꝗpꝛie. Ad

qð aug.v. de trini.qð ad faciẽdũ attinet foꝛtaſſis de ſo

243 ☚4 ce aſh .11

xlvüij.

lo deo veriſſime dẽ. ſolꝰ em̃ deus facit et ipe nõ fit neq;
patit᷑:ergo pᷣdicamẽtũ actõis ꝓpꝛie ↄuenit deo.¶¶ Item
aug.in eodẽ.nõ ꝑticipatõe magniiudis deꝰ magnus ẽ
ſbᷣ ſeipᷣo.qꝛ ipᷣe eſi ſua magnitudo.hoc de boitate et ð et
nitate et de omipotẽtia dei dictũ c.om̃ibuſq; pdicamẽ⸗
tis q de deo pñt ꝓnũciari q̊ að ſeipʒʒ dẽ:nõ traãſiſlatiue
aut ꝑ ſifitudiem ᷣ̊ ꝓꝛie.ergo magnũ et bonũ q̃ dicũt᷑
de deo m pᷣdicamẽtũ qualitatis et quãtitatis dicunt᷑
ve dro ꝓpꝛie. Cõtra pᷣdicta. autoꝛitas aug.eodẽ li.

intelligamꝰ deũ ſine q̃litate bonum.ſine quãtitate ma⸗

gnũ.ſine indigẽtia creatoꝛẽ.ſine vlla ſui mutatõe mu⸗
tabilia facientẽ ⁊c.ergo iſta dicta de deo trãſferũt᷑ a ſi
gnatõe ꝓpꝛia.qꝛ a genere ꝓpꝛio:ergo dicũt᷑ impꝛopꝛie.
¶ Item qrit᷑ qre nõ dicit aug.deum ſine relatõe creato
rem:ſicut dicit ſine qualitate bonũ ſine quãtitate ma⸗
gnũ. Item.quare ſimiliter nõ dicit ſine actõe facientẽ
ſic dicit ſine qualitate bonũ.ł̊ dicit ſine mutatõe ſaciẽ⸗
tem. Reſpõſio in intentõibo noĩm q̃ accipiunt᷑ ſᷣm
hec genera attendendũ regulariter ꝙ ula nomia q̃ di⸗
cunt intentõem materialiter vel coꝛpoꝛeitatis vel mu⸗
tabilitatis vel im ꝑfectõie trãſlatiue et nõ ꝛie dicũt᷑
de deo indiſtincte.inde eſt ꝙ noia que dicũt ſitum ſeu
poſitõem ꝓpter materialitatem:et nomia que dicunt
habitum ꝗꝓpter coꝛpoꝛeitatem:et nomĩa que dicũt vbi
Pter im ꝑfectionem:.et nomia que dicũt quando ꝓpt᷑
mutabilitatem:nõ dicunt᷑ de eo ꝗpꝛie ſed trãſlatiue.
Vnde aug.v.de tri.ſitus et habitus et loca et tem ꝑa ñ
ꝓꝛie ſed tranſlatiue ac ꝑ ſilłitudieʒ dicũtur ĩ deo.ſã
et ſedere ſuꝑ cherubin dicit᷑ qdð ad ſitũ.et abyſſuʒ tãqᷓ

veſtimẽtũ amictus qð ad habitum et anni tui nõ defi⸗
cient qð ad tempus.et ſi teſcẽdero in celũ tu ibi es qð

ad locum. Momia vᷣo generũ que nõ dicunt nec mate

rialitatẽ ſeu coꝛpoꝛeitatẽ nec mutabilitatẽ ſeu imꝑfecti

oneʒ.ſi abſirahant᷑ eoꝝ intentões a mõ quo ſunt ĩ cre
aturis:dicunt᷑ deo ꝓpꝛie cõuenire.ſi tñ ſicut dicit aug.
ce deo ꝓpꝛie aliquid dici poteſt. Scõᷣm vᷣo modũ qͥ ſũt

in creaturis accepta de deo dicent᷑ impꝛopꝛie. Unde

aug. de trini. dicit. ꝙ cũ dicit᷑ magnum de creatura vt
x domo vel de monte.dicit᷑ magnũ ꝑticipatõe.et nõ eſt
creatura ſua magnitudo.ſed cũ dicitur magnũ de deo:
dicitur magnitudo ꝑ eſſentiam et ipᷣe eſt ſua magnitu⸗
do. accipit autem hic magnũ aug.Fm ꝙ eſt cõmune ad

magnum dimenſione et magnnum virtute. Qamĩ deo

nõ eſt magnum dimenſione ſed magnuz in virtute. ita
etiam intelligendum cum dicitur bonus et huiuſmodi
hoc ergo modo vult dicere aug.ꝙ dicuntur de deo pꝛo
pꝛie huiuſmodi nomia abſtrabendo a modo quo ſunt

in creatura.vnde dicit ſine qualitate bonus ſine quã⸗

titate magnus.q:Ad iullud quod dicit.quaꝛe nõ dicit ſi
ne relatione creatoꝛem. Reſponſio.dicendum ꝙ inten
tio relationis m ſe nõ dicit mutabilitatem nec mate⸗
rialitatem nec im ꝑfectionem, vnde ſicut dicit boetius
nõ auget nec minuit qð ſm ipᷣam denoĩat᷑.et ideo diui
no eſſe non repugnat.immo cõuenit.ſed ſᷣm ꝙ intentio
relationis conſideratur in creatura:notat dependenti
am vel in vtroq; vel in altero extremoꝝ relationis: et
ita ponit indigentiam. IJdeo aug.cõuenienter dixit ſi
ne indigentia creatoꝛem:ſignãs nom ine creatoꝛis ha⸗
bitudinem relationis diuĩe cauſe ad creaturas pꝛiuãs
indigentiam.id eſt modum imperfectionis relationis
pꝛout eſt in creatura:non ipſam relationem. Simili
modo reſpondendum ad vltimũ.quia intentio actio⸗
nis ſm ſe non dicit imper fectionem ſeu mutabilitatem
ſed intentio pꝛout eſt in creatura ponit in agente mu⸗
ta bilitatẽ. Sdeo aug.cõuenienter dixit ſine mutatõne
mutabilia facientem:pꝛiuans mutabilitatẽ nõ actõzʒ.
et in hunc modũ terminatur introductoꝛia et in gene⸗
rali inquiſitio nominum diuinoꝝ.

NMueſtio.xlix. de dininis

nomĩbo in ſpeciali.

Ninuãte vpᷣi gra⸗

tia ↄſeq̃nter inꝗꝛẽdũ eſt de noĩbo dĩnis
in ſpãli.doctoꝝ aũt poſitio ẽ vt nomia
diuina q̃dã ſint eẽntialia: qᷓdã ꝑſona⸗
lia.q̃dã notõnalia.cuiꝰpoſitõis rõem
infra maĩfeſtabimꝰ. In pmis inꝗrẽtes de noĩbo eẽntia
libo ᷣm diſtictõʒ damaſcẽi pᷣmo li.vbi ſignat hãc diui⸗
ſionẽ noĩm eẽntialiũ.q̃dã dicũt᷑ de deo miſtice:q̃dã ſim
bolice ſᷣm ꝙ diſtiguit bẽus dyoniſiꝰ theologiã ſym bo
licã et miſticã.iuxta verba euãgelij Adath.xiij. Wobis
datũ ẽ noſce miſteriũ regni dei:ceteris ĩ ꝑabolis. The
ologia igit᷑ ꝑabolicã ſiue ſymbolicã ꝓponebat dñs tur
bis noĩans dĩna ſiłitudinibo coꝛꝑalibo.theologicã vᷣo
miſticã ꝓponebat diſcipulis:exponẽs eis dĩna ſignati
onibo ſpiritalibo.Ea & q̃ coꝛꝑali mõ de deo dicũt᷑ dicũ
tur ſymbolice ſiue ꝑabolice:q̃ vᷣo dicũt᷑ ð ðo ſpũali mõ
dicũt᷑ miſtice.ſQoĩm aũt q̃ dicũt᷑ de deo miſtice ᷣm da⸗
maſ. ẽ hec diſtinctõ.nã quedã dicunt᷑ de deo abſolute:
quedã vᷣo dicũt᷑ ſᷣm hĩtudiem ſiue reſpectũ. vᷣbigr̃a cre
atoꝛ.dñs ⁊c. Itẽ eoꝝ q̃ dicũt᷑ abſolute.q̃dã ꝑ modum
poſitõis:q̃dã ꝑ modũ pꝛiuatõis et ſignãt ꝗd ñ ẽ.verbi
gr̃a.incoꝛꝑalis.Itẽ eoꝝ q̃ dicũt᷑ de deo ꝑ modũ poſiti
onis.q̃dã dicũt᷑ de deo m ea q̃ pꝛimo ꝑtinẽt ad ſbam:
q̃dam vᷣo m ea q̃ ſequũt᷑ ſbam.vᷣbigra.Juſtꝰ et miſe⸗
ricoꝛs bonus.et dicit᷑ hoc ↄſequi ſam ᷣm ſilitudinem
ad ea q̃ ↄſequũt᷑ ſᷣam ĩ creat᷑is.Itẽ eoꝝ que dicũt᷑ ſᷣm
ea q̃ pꝛio ꝑtinẽt ad ſbam et abſolute et ꝑ modũ poſitio
nis.q̃dã dicũt᷑ de ipo ſᷣm ipᷣm eẽ.vt ens:et ꝗ ẽ.qᷓdã ᷣm
opꝑatõem ſubſtãtialẽ vt deꝰ qð impoĩt᷑ ab oꝑatõe.Et h̊
eſt qð dĩc damaſ.pꝛimũ nomẽ ipᷣius eẽ dmõſtratũ eſt
vt ens et gꝗ eſt. Scðz vᷣo oꝑatõʒz ſcʒ vt deꝰ incoꝛꝑale vᷣo
increatũ et quecũq; talia ꝗd nõ eſt ſignãt vt ꝙ nõ coꝛ⸗
rũpit᷑ neq; creatus eſt. Honũ aũt et iuſtũ ⁊ quecũq; ta
lia ſequũt᷑ naturã.nõ ipᷣam ſubſtàtiã oñdũt.dñs at et
rex ⁊ qᷓcũq; talia:hĩtudinem ad es ꝗbo diſtiguit᷑ oſten⸗
dũt.ſm ergo hũc modũ de dinis noibo ingrẽdũ ẽ. Pꝛi
mo de noĩbo deſignãtibo ipᷣm eẽ abſolute. Scðo de no⸗
mine oꝑatõis.Tercio de noibo pnuatis. Quarto de
noĩbo cõſeq̃ntibo naturã.Quito de noibo reſpectiuis.
Sexto ⁊ vltimo ð noibo ſymbolicis. In pꝛimis igit᷑
de nomibo eẽntialibo deſigntibv dinũ eẽ abſolute.Si⸗
gnificat᷑ aũt dĩnũ eẽ et noĩalit:et ꝓnoĩalit᷑. Coĩaliter
aũt ſignificat᷑ dina eẽntia vt qͥ ẽ q̃ſi mõ abſiracto noie
eẽntie vel exñtie.et vt ꝙ ẽ velut ꝑ modũ cõcreti nomie
entis.et ꝗ ẽ. Jõ hoc oꝛdie inꝗrimꝰ. Pꝛĩo de noĩe cẽntia
Secũdo de noĩe exñtia.Lercõ de noĩe entis.Quarto
de noĩe ꝗ eſt. Quito de ſignatõe q ꝓnoĩalis ẽ.

Meẽbrum pꝛunum

EKimo q̃rit᷑ de noĩe eẽntie h̊ mõ.pꝛĩo An
HGq̊ noĩe noiet᷑ dĩnũ eẽ.ſecũdo An noĩetur
ꝓpꝛie.Cercio.an vniuoce noĩet iſtð no⸗
men creatoꝛẽ et creaturã.Quarto vtruʒ
ſit appꝛopᷣabile ꝑſone.

Articulus primus

O pꝛimũ ſic.damaſ.hoĩes hanc groſſaʒ caꝛ
nem indutos dinas et immateriales dinita
teos opatões intelligẽ et dicere impoſſibile
ẽ:miſi imagibo foꝛmis et notis q̃ ſunt ſm nos. cũ ꝗ̊ᷓ hoc
nomẽ eẽntia ſignificet in oĩmoda abſolutõe quo res eſt
ſicut ens ſigniſicat qð res ẽ. Quo aũt deꝰ ẽ nõ ↄpꝛehẽ⸗
dimus imagĩem nec foꝛma nec nota:̊ hoc noiĩe eẽntia
nõ noĩabimꝰ dĩnũ eẽ.¶ Itẽ iuiſibilia dei ſicut dĩc apo
ſtolus ſempiterna virtus et dinitas ꝑ ea que facta ſũt
cõſpiciũtur.nec alit hic ĩ via intelligit᷑ ditas: ̊ cũ hoc

e d e ieer 1209

nomẽ eẽntia ſignificet in oĩmoda abſolutõe.nõ em̃ ↄſi:
gnat aliquã intentõz vel bitudiem ad id qð factũ ẽ.nõ
em̃ intentõʒ aliquã cãlitatis vel oꝑatõis vel excellẽtie
cõſignat vel cõnotat.ergo hoc noĩe nec intelliget nec
noĩabit᷑ a nobis dinitas. Cõtra aug.v.de trini.ẽ ſi⸗
ne dubitatõe ſubſtantia vel melius appellat᷑ eẽntia quã
greci vſiam vocãt.ſicut em̃ ab eo qð eſt ſape dicta eſt
ſapientia:ita ab eo ꝙ eſt eẽ.dicta eſt eſſentig. Quod
cõcedendũ eſt.⁊ dicendũ q; noĩatio diuini eſſe ẽ duobo
modis ꝑ effectus et ꝑ impſſiones notionũ que ſũt indi

te intellectui.p effectus noĩat᷑ creatoꝛ.om̃ipotẽs.⁊ etia

deus.ſicut patebit:ꝑ impꝛeſſiones vᷣo notionũ que fũt
indite intellectui noĩant᷑ ens verũ et bonũ.he em̃ noti⸗
ones entis pꝛimi? veri pꝛimi nobis impᷣſſe ſunt vt de⸗
claratum eſt ſupꝛa qõne de diuina eẽntialitate et qõne
cæ bonitate. Motio aũt entis pꝛima eſi qꝛ ens eſt pmũ
intelligibile. IUnde hac notõne ſibi imp̃ſſa de diuio eſſe
ſicut dicit damaſ.qꝙ cognitio eſſendi deum naturalit
nobis inſerta eſt. noĩat deum ens et eẽntiam ⁊ hoc ſᷣm
nos.Cum vo cõpꝛebẽdit ſimplicitatẽ diuini eſſe ĩ qͥ nõ
differt quo ẽ et ꝙ ẽ ideo cogit᷑ ᷣm nos noĩari duobo no

miĩbo.noiĩe eẽntie qua ſignificat᷑ vt quo eſt:nomiĩe entis

quo ſignificatur vt qð eſt.¶. Ad illud qð obijcit a iohe
damalſ.iam patet reſpõſio.qꝛ noĩe eẽntie nomĩiamꝰ deũ
et foꝛma h̊ eſt notõe nobis indita: 2 etiã m nos. Ad
illud qð apłus dicit dicendũ ꝙ dinitas intelligit᷑ ꝑ ea
que facta ſunt.nõ tñ negat ꝗn poſſit intelligi ꝑ notões
impᷣſſas.Et tñ ſi diceꝛet᷑ q/ nõ eſt poſſibile aliter intelli
gere dĩnitatem niſi ꝑ illud qð factũ eſt.tũc notõnes in⸗
ſerte ad cognoſcẽdũ deũ.deputarẽt᷑ ĩ his que facta ſũt
ſicut media ad intelligendũ et noĩandũ dũ. notio tn
entis ſiue eẽntie abſoluit ab oĩ com ꝑatõne.

Articulus ſecundus

Tem querit᷑ an nomie eẽntie noĩet᷑ dinũ
eſſe ꝓpꝛie.et cũ ab eo qð eſt eẽ dicat᷑ eſſen⸗
tia ſiẽ dicit aug.eſſe aũt vel ens nõ noĩat
ꝓꝛie deũ. ̊ coiter in quadã analogia. S

nec hoc nomẽ eẽntia noĩabit dinam eẽntialitatẽ ꝓpꝛie.

¶Cõtra Aug.vij. de trini. eſſentia vere ac ꝓpꝛie dicitur
ita:vt ſoꝛtaſſe ſolũ drũ dici opoꝛteat eẽntiam. Eſt em
vere ſolus qꝛ incõmutabilis:atʒ nomẽ ſuũ famulo ſuo
moyſi enũciauit cum ait.ego ſum ꝗ ſum.¶ Itẽ biero.
ad marcell deus ſolꝰ ꝗ exoꝛdiũ nõ habet: vere eentie
nomen tenuit. Reſpòſio hoc nomẽ eẽntia ſi itelligat
cõiter ñ ẽ ꝓpꝛiũ nomẽ deiĩmo extẽdit᷑ ſm analogiã ſic
eno ⁊ eẽ ad creaturas.Si vᷣo ĩtelligat᷑ cũ pᷣciſione vel
pꝛiuatõe eius ꝙ ẽ ab alio vł ens mutabile:efcit ꝓpꝛiũ
nomen dine eẽntialitatis. eẽntia eĩ noĩat eẽntialitateʒ
nlbo addito.Si ̊ cũ hac pᷣciſiõe noĩet eẽntialitatẽ yt. ſ.
eẽntia dicat eẽntialitatẽ cũ nihil addit᷑ vel ↄpoĩt h̊ ẽ oĩ
mõ ſimplex:ſ̊ mõ ꝓpꝛiũ ẽ nomẽ dei. Itẽ eẽntia dei ſig⸗
ficat eẽntialitatẽ vt ſeip̃o ens.ſi g cũ pᷣuatõne ĩtelligat᷑
eẽntialitas ſeipo ens ñ alio.hᷣ mõ ꝓpꝛiũ nom ẽ dine eſſẽ
tialitatis et ſic ĩtelligũt᷑ auẽtes auget hiero.

NAꝛticulꝰ teꝛciꝰ

Ercio q̃rit᷑ vtrũ eẽntia ſᷣm ꝙ coĩter accipit
dicat᷑ vniuoce łequoce.⁊ cũ dicat phᷣs ſi ꝗs
oĩa entia vocet: equoce ñ vniuoce nucupa⸗
bit. VUñ ens ñ dẽ vniuoce ðᷣ ſpᷣa ⁊ accñte:́ mitomagis
eẽntia ñ dicet᷑ vinoce ð eẽntia creatoꝛis ⁊ create.q Itẽ
ñ pt᷑ accipi oꝛtõ aliq̃ creatoꝛis ⁊ creat᷑e.nec ſᷣm genꝰ
nec ſᷣm accns eẽntie cꝛeate ⁊ ĩcreate.̊ ñ viuoce.i It ſi
dicat᷑ ꝙ ñ dicat᷑ viuoce ſ̊R analogice.ᷣ ẽ ſᷣm pꝛiꝰ ⁊ poſte
riꝰ ſiẽ ens de ſba et accñte.Cõt.vbicũq; ẽ coĩtas ſjm a⸗
nalogiã.qᷓuis ñ ſit ponẽ foꝛmã vnã cõeʒ ſic ĩ vniuocis
ẽ tñ ponẽ ↄpatõʒ aliquã vnã.vñ et᷑ bonũ qð dꝛ ſᷣm ana

logiam de deo et creatura ponit comparationem qua

ſcilicet omne bonum creatum eſt oꝛdinabile ad bonuʒ
increatum et benum increatũ eſt tale ad qð ome aliud

üneſitinii
0minisaetz
olnignſit
Nüreſinee
eſune
hliateetn
Pensclini
Dadiids
Um naturgſ⸗
lam wefn
inlelei ani
griduohpz
nomhie entis
dbicitaiohe
noniamodii
nnos D
neligit ve
Aigipnots
le Altterigt
tücnorönesin
gggeſteuiſi
di. ſoroti
one.

hcs
iettidr
ſteitntcen
leneſoeit
giangoge
tialigipe⸗
e wenuin
nnan. Ce
ſnüſamtole⸗
14 Nebenn
te ſerecinte
ginſinlet
nandlgiſ
cözaloet
eefiot
cinnalt
ialinig,
leiſil
inzaiſ
iritlint
ſichech
ſ

ier opi
Aphaſg
enöcnpn
ptonag
rnted
Nefnge
e
hinofrt
tiuocs
Diſnon
Nen .
ptnm
ſeuiul

Nueſtio
bonum oꝛdinatur ſicut ad cãm. Cum ergo hoc nomen
eſſentia abſtrahat ab omi comꝑatõe.ſignificat em̃ ab⸗
ſolutiſlime id quo res eſt:ergo nõ eꝛit acciꝑe comꝑatoʒ
vnam cũ dicit᷑ eẽntia creata et cũ dicit᷑ eẽntia increata
relingt igit᷑ ꝙ nõ dicet᷑ ̃m analogiã. ergo penit dicet᷑
equiuoce. Cõtra.eſſe vel eentia dicit᷑ in his qᷓ babẽt
eſſe nõ ab alio:et in hoc ꝙ habet eẽ ab alio. Sitr et in
his que habent eſſe non in alio vt ſubſtantia:et in his
que habent eſſe in alio ſic accedentia. Et qꝙᷓuis in his
nõ intelligat᷑ eẽntialitas vna:tñ intelligr habitudo vł
com ꝑatio eẽntialitatis vna. eſſe em̃ vel eẽntia q̃ bʒ eẽ
in alio comꝑatõem habet et dependẽtiã ab eẽ vel eſſen
tia que nõ eſt in alio ſicut ſubſiãtia.Item eẽ vel eẽntia
eius qð eſt ab alio:comꝑatõʒ et dependẽtiã habet eẽn
tialem ab eẽ vel eẽntia q̃ nõ eſt ab alio.ſic eſſe creatum
ab eẽ increato.Eſſe igit᷑ et eẽntia ᷣm analogiã dicetur
x eſſe et eẽntia creata et incereata. ð ↄcedendũ ẽ.
dicendũ ergo q; eẽntia non dicit᷑ equinoce.nec tñ dicit
dniuoce:̊ analogice.ſic ondit Aug.v. ð tri.alie eẽntie
ſiue ſbſtãtie capiut accidẽtia quibo in eis ſiat quãtacũ
qʒ mutatio.do aut bmõi aligꝗd accidẽ nõ poteſt.et iðo
ſola eſt incõmutabilis cui ꝓfecto ipᷣm eẽ vnde eſſentia
nomiata eſt:maxime ac veriſſime cõpetit.qð eim muta
tur nõ ſeruat ipᷣm eſſe.⁊ qð mutari pt et ſi nõ mutetur
poteſt qð fuerat non eſſe.ac ꝑ hoc ſolũ ꝙ oino mutari
nõ poteſt ſicut deus:veriſſime dicit᷑ eſſe.ex hoc ergo pa
tet. ꝙ eẽ et eẽntia veriſſime et pꝛicipaliter dicit᷑ de deo:
de creaturis vᷣo ꝑ poſteriue et ita analogice.⸗ Ad illð

qʒð obijcitur ꝙ eentia dẽ 'm oĩmodam abſolutõʒ. dom
verum eſt ym ꝓ eſſentia dicitur de deo. ſed hm ꝙ el⸗

. ſentia dicitur de creatura:dicitur dependentia. ſicut
enim eſſe de creatura intelligitur eẽ ab alio quod neceſ
ſario ponit dependentiã ab eſſe nõ ab alio qð eſt incre⸗

atũ: ita eèntia creare dicit eẽntiam q̃ ẽ ab alia.q neceſ⸗

ſario ponit dependẽtiã ab eſſentia q̃ nõ ẽ ab alia vt di⸗
uina.Et ita ponitur vnitas comꝑatõis que facit ana⸗
logiã.nõ ex ꝑte eſſentie diuine ad eſſentiam creata: ſed
ex ꝑte eſſentie create ad eſſentiam diuinã.que in oimo
da dependentia eſtad illam.

Articulus quartus

Varto querit᷑ vtrũ nomẽ eẽntie ſit apꝛopꝛi
abile ꝑſone.qð videt᷑:qꝛ ens qð ſiłr nomiat
ei in oimoda abſolutoe.appꝛopꝛiabile ẽ ꝑ⸗
ſone diuie. Eñ ↄueniẽter dẽ ens generas ꝓ pre:ens ge
nitꝰ ꝓ filio:ens ꝓcedẽs ꝓ ſpũſcto.ergo ſilłr vẽ ꝙ ↄueni
enter dicet᷑ eẽntia generãs ꝓ pre eentia genita ꝓ filio.
YVtem aug.vij.de tri.pr et filiꝰ ſigillatim dicũt᷑ ſapia
ſapia ſicut eẽntia de eẽntia.ſ̊ cũ dicit᷑ ſapia de ſapia
ſapia appꝛopriat᷑ et ſugoĩt ꝑſonas.ᷓ ſiłr eẽntia cũ dẽ
eẽntia. Cõtra.ſi eẽntia appꝛopꝛiaret᷑ ꝑſone.neceſſa⸗

rio noĩe eẽntie intelligeret᷑ hitudo vel reſpectꝰ ꝑ quod
poſſet aliqͥ mõ inui notio ꝑſonalis.cũ ergo noĩe eẽntie

ſolũ ſignificat᷑ dina eẽntialitas ab oĩ reſpectu abſolu⸗
ta.et m indr̃iam oĩmodã:nõ eꝛit nomẽ eẽntie appꝛopa
bile ꝑſone.¶ Itẽ in cõcilio laterañ.danat᷑ opinio Joa⸗
chim ↄtra magrm petrũ lumbardũ.ꝓ eo ꝙ dixit.j.ſen
tẽtiaꝝ.v.diſ.ꝙ eẽntia nõ ẽ gignẽs nec genita nec ꝓce⸗
dẽs.vbi maĩſeſte poĩt mgr/ꝙ eẽntia nõ ẽ aꝑpꝛopꝛiabił
pſoĩs. cmiꝰ intẽtõis declaratõ ſufficiẽter dicta ẽ ſup̃ inꝗ
ſitõe de generatõe et᷑na mẽbꝛo.iij.arti.pᷣmo.vtrũ eſſen
tie oueiat generaẽ vel generari. Reſpõſio ad G̊ ᷣm
qͥſda ẽ ꝑ diſtinetõʒ dicetes.ꝙ q̃dã noia ſũt qᷓ ſignificãt
Dinam eentiã ꝑ modu abſtractũ. vt eẽntia deitas. Que
dã dᷣo ſignificat ꝑ modũ cõcretũ ſiẽ deꝰ.bonꝰ. Quedã

Hpo ſigniſicãt medio mõ. vt ſapia vᷣtꝰ lumẽ et hmõi.di⸗

cũt ꝙ pꝛima noĩa ſignificãt eẽntiã et ſuponũt ꝓ eẽn
tia tm̃.ñ nõ ſũt aꝑꝛopꝛiabilia ꝑſoĩs.nec recipiũt de
termĩatões ꝑſonales.lñ falſe vel incõueniẽter dẽ eẽn
tia vel deitas generão vl· geita. et h ꝓpf abſolutõeʒ ſue

— 'ne non) Den⸗ 2) 9aral, hact

xlix.

ſigniſicatõis que ẽ in abſtractõe.Secũda vo noia ſig⸗
ficant eẽntiã et indifferẽter ſuꝓponũt eẽntiã ſiue ꝑſonã

et rõ eſt:qꝛ imponũt᷑ ad ſigniſicãdũ hñtem eẽntiam. vt

deus hñti deitatẽ.bonꝰhnti boĩtatẽ dinam.hñs at᷑ dei
tatem vt bonitatẽ.et hmõi eſt ꝑſona.inde eſt ꝙ bec no
mia ex natura ſue impoſitõis hũt reciꝑe determiatões
ꝑſonales.vñ bene dicit᷑ deus generat deus generatur.
Tercia vᷣo noĩa ſupponũt ⁊ appꝛopꝛiant᷑ ꝑſoĩs.ſᷣ h̊ hñt
ab vſu locutõis ſctoꝝ:nõ a nata ſue impoſitõis.quia
Em impoſitõem ſuã ſignificant abſtracte.tñ ſᷣm vſum
ſctoꝝ accipiũt᷑ vt ↄcrete.ſcʒ ꝓ ꝑſoĩe. Vñ dicũt ſapiazʒ
et virtutẽ generãtẽ et genitã. VUñ et de ſapia legit᷑ ꝙ eſt
pꝛiogenita añ oeʒ creatfam. Sʒ qri᷑ nibilomiꝰ.cũ
hec noĩa ſicẽ ipi dicũt.qᷓuis mĩꝰ ꝓpꝛie ſignificẽt ĩ abſłꝛa
ctõe ſic eẽntia ⁊ tritaſ.vñẽ ꝙ iſla magis ſũt aꝓpꝛopꝛia
bilia ꝑſonis q; eẽntia vel ceitas.ſic em h̊ nomen ſapia
in abſtractõne dicit᷑ reſpectu huiꝰ noĩs ſapiẽs.ſic dei⸗
tas reſpectu huiꝰ noĩs teus.ergo ſicut ↄueniẽter dicit
ſapientia generans ſapientia genita:ita ↄueniẽter di⸗
cet᷑ deitas generãs deitas geita ſiue eẽntia.⸗ Itẽ aug.
in li.de fide ad petrũ.ſic xpᷣm dei ſiliũ.i.vnã in trinita⸗
te ꝑſonã deum verum crede.vt diuinitatem eius de na⸗
tura patris natam eſſe nõ dubites.ex hoc ergo relinꝗ⸗
tur ꝙ cõuenienter dicitur diuinitas nata vel genita.
ergo ſimiiliter eẽntia vel deitas.⸗ IJtem hylariꝰ.viij.li.
ce tri. pᷣdicamus ex eodem eiuſdem generis genitam
naturam naturaliter in ſe gignentem bhabuiſſe naturã
ergo cõuenienter dicitur natura gignẽs et genita: ſed
nõ diffeꝛũt i deo eẽntia 2 nata.q̊ ↄueniẽter dicet᷑ eẽntia
gignẽs et genita. ¶ Iẽ ſi dicat᷑ ſic dĩc mr̃ in ſentẽtijs
v. diſ.li.j.ꝙ oẽs iſte locutões ſũt ĩpꝛopꝛie et dicũt᷑ em⸗
phatice.i.expᷣſſiue ad ſignificãdũ veritatẽ vnitatis eẽn
tie in dinis ꝑſois.ñ ita exponẽde ſũt dinitas genita
i.filius ꝗ eſt nata.et ſic in ceteris.ſed ſm hoc erit ea⸗
dem rõ ĩ om̃ibo eẽntialibo ſignificãtibo ꝑ modũ abſtra⸗
ctõis.eque ergo cõuenienter dicet᷑ in eẽntia genita vel
gignẽs ſic̃ nata vel dinitas vł ſapia. Itẽ h̊ vr ꝑ ſupᷣdi
ctam auctoꝛitatẽ aug:.qꝛ ſapĩa de ſapia ſic eſſentia de eſ
ſentia.Sed quereret aligs que bitudo notet᷑ ꝑ pᷣpoſi⸗

tõem de:cũ dicit᷑ eẽntia.i Aã cũ de dicat habitudieʒ cãe

oꝛigĩalis cũ dicit᷑ ſapia de ſapia:ergo cum dẽ eẽntia de

eẽntia:ſignat᷑ ergo eẽntia oꝛigo ad eẽntiam.niſi expo⸗

natur vt pꝛius filiꝰ ꝗ eſt eẽntia:de pre ꝗ eſt eẽntia.pꝛo

pterea doõm pᷣm damaſ.ꝙ ea q̃ ſunt ſupᷣ nos vt diuina:

coguntur dicere ſm nos.hoc eſt Fᷣm modũ cõpꝛehenſi⸗

onis hũane. ſigſicamꝰ igit᷑ dinã eſſentiùᷣ abſolute et Hᷣ

duobus modis.vt quo eſt:boc eſt ſigniſicãdo eẽntiam
vt eẽntiam.et ꝙ eſt ſignificãdo ecẽntiam vt in habente
illã.vt ꝑ hoc nomẽ ens. Cũ at᷑ ſignat᷑ eẽntia pꝛimomõ
nõ ẽ aliqͥ mõ appꝛopꝛiabilis ꝑſone.cũ vᷣo ſignatur ſcðo
mõ ꝑ hoc nomẽ ens ẽ aꝑpꝛopꝛiabilis ꝑſone. inde eſt ꝙ
bene dicit᷑ ens generãs ens genitꝰ.ſ̊ nõ dicit᷑ bñ eẽntia
generãs et genita. ens em̃ dic ꝙ eſt.ꝙ ẽ aũt ptẽ᷑ dicẽ vel
ipᷣam naturã q̃ eſt eſſentia.vel ipᷣaʒ rem nature que eſt
ꝑſona.per hoc patet reſponſio ad pꝛimum. 4 Bd ſe⸗
cundum dicendum ꝙ illa auctoꝛitas aug.ſic ſapientia
de ſapientia.ſicnt eẽntia de eẽntia.diciiur ad expꝛeſſio
nem vnitatis ſapientie patris et filij ſiẽ et eẽntia. Vñ
ibi dicitur ſic.hoc eſt o eſſe quod ſa pere.Vnde pr̃ et
filius ſimul ſunt vna ſapientia quia vna eſſentia.et ſi⸗
gillatim ſapientia de ſapientia ſicut eſſentia de eẽntia.
debet ergo exponi ſicut exponit magiſter ſniaꝝ. id eſt
filius qui eſi eẽntia: de patre qui eſt eſſentia.¶ Ad illð
vᷣo quod queꝛitur circa reſponſionem magiſtroꝛum de
abſtractis nominibus.dicendum ꝙ; nominum que im

poſita ſunt ad ſignificandum ꝑ modum abſiractiois

diuinam eẽntiam.quedam nominant ipᷣ̃am ſub foꝛma

ablſoluta. vt eẽntia deitas. et hec non reſpiciunt perſo⸗

nales determinationes vt dicatur eſſentia vel deitas
genita vel generans. Et ratio buius eſt. quia perſona

et ꝑſonalis determĩatio dicitur reſpectiue. bec autem
noĩa dicũt᷑ oĩno abſolute.et iõ nõ trahũt᷑ ad ſuponẽdũ
ꝓ ꝑſona. Alia vpo noĩant dinam eẽntiam ſub foꝛma re
ſpectiua vt ſapientia potentia virtus et bmõi.potẽtia
em̃ dicit᷑ in reſpectu ad aliquẽ actũ:et eſt etiã alicuius
et vt alicuius. Silr vᷣtus alicuiꝰ eſt habentis illã ⁊ di⸗
cit reſpectũ adid qð ab illa ſluit.Siłr et ſapia hmõi
rõne ergo reſpectꝰ ſunt apꝛopꝛiabilia ꝑſonis ⁊ recipi⸗
unt deteꝛmiatões ꝑſonales.regulariter eꝛgo noĩa q̃ nõ
ſignificãt ꝑ modũ ↄcretũ nec ſignificãt in reſpectu: nõ
ſunt axpꝛopꝛiabilia ꝑſonis.⸗. Ad illas vᷣo auctoꝛitates
in ꝗqbo dicit᷑ dĩnitas nata et nata generãs ſiue genita.
dicendũ ꝙ emphatice ſunt:et exponẽde ſicut dicit ma⸗
giſter. tñ nõ accedũt ad tantaʒ impꝛopꝛietatem in qua
eẽnt locutões qua diceret᷑ eẽntia generans vel genita.
Mam dinitas pt dicere pᷣtutẽ deiſicatiuã.quẽadmodũ
natura dicit eẽntiam cũ quadã vᷣtute ꝓductã.et ita cuʒ
ſignificat᷑ in vtroq; noĩe reſpectus oꝛiginis.rõe cꝰ pol⸗
ſent aꝑpꝛopꝛiari ꝑſonis:tñ qꝛ ſermo theologicꝰ debet
eẽ maxime ꝓpꝛius.iõ hmõi locutões magis erũt erpo⸗
nende qᷓ; extedende. Hinc pʒ cclaratio intẽtõis mgr̃i
in li.ſniaꝝ.¶. Ad illud vo qð vltio querebat᷑ de hĩtudi
ne pᷣpõnis de:cũ dicit᷑ eẽntia de eẽntia.Qotãdũ ꝗ hec
pᷣpoſitõ de:notat hĩtudieʒ duplicẽ. vnã oꝛiginis:aliaʒ
cõueniẽtie.qð patet.cũ dicit᷑ cultellꝰ de ferro.pꝑ boc em̃
notat᷑ ꝙ cõueniẽtia ſit eẽntia ferri et cultelli. ſimilit ꝙ
ferrũ ſit pꝛincipiũ oꝛigĩale cultelli.ĩ diuinis vᷣo cũ di⸗
cit᷑ de:accipit᷑ different.cuʒ em̃ dicit᷑ filiꝰ de pr̃e notat
habitudiem pꝛĩcipij vel oꝛiginis:cũ aũt dicit eſſentia

de eẽntia nota eſt cõueniẽtie.Elñ ſenſus eſt.q filiꝰ qui
eſt a patre:cõuenit cũ eo in eẽntia. Ouis eꝛgo dicatuꝛ
eẽntia de eẽntia:nõ tñ poterit dici eẽntia generat cẽnti
am.qꝛ ſolũ ibi bec pᷣpoſitio de:nota eſi pꝛincipij vł oꝛi⸗

ginis. ̊ cum dicit᷑ filius de pre vel deus de teo.pĩ poni
determĩatio ꝑſonalis que dicit reſpectũ oꝛiginis.vbi
vo de: ſolum eſt nota conuenientie:vt cum dicitur eẽn
tia ſr eſſentia. non poterit poni determinatio perſo⸗
nalis.

Meẽbrum ſecundum

Onſeq̃nter q̃rit᷑ ð hoc noĩe exñtia.quod

videt᷑ imediate ſe hr̃e ad poc nomẽ eſſen

tia.Querit᷑ an ſit nomẽ eẽntiale aut no⸗
mẽ pſonale.ad qð ſic.ſicut ab eo qð ẽ eſſe
eẽntia.ita ab eo qð eſt exiſtere exiſtentia dicit᷑.ſᷣ eſſe et
exiſtere eẽntialit᷑ dicũt᷑ de deo. et idem eſt deo exiſtere
qð eſſe:ergo eẽntialiter exiſtẽtia dicit᷑ in deo ſicut⁊ eſ⸗
ſentia.¶¶ Item ꝑ abſtractõem dicit᷑ exñtia ad exiſtẽs ſicẽ
eẽntia ad ens.Eltrũq; aũt eẽntialit dr et abſolute.ſed
ſic̃ ptʒ ex pᷣdictis nullũ tłe nom ẽ appꝛopꝛiabile ꝑſoĩs.
Contra.rich.de ſctẽo vic.in li.de tri.ꝙ exiſtere dei ñ
ſolũ intelligit᷑ q; hẽat eẽ.ſᷣ etiã aliũde H̊ eſt exquo hẽat
eſſe. Si ꝗ eẽ aliũde vel eẽ ex alio nullo mõ cõuenit eẽn⸗
tie: ergo nullo mõ cõuenit ei exiſtere. ergo nec nomen
exiſtẽtie erit eẽntiale. Itẽ in intellectu eiꝰ ꝙ eſt exiſtẽ
tia vel exiſtẽ ĩtelligit᷑ rõ oꝛiginis.ñ exiſtere reſolutũ
ſonat q̃i ex alio ſiſtere.ſi ergo ſiſtere ex alio hoc ſolum
cõuenit ꝑſone:exiſtentia erit ꝑſonalis et nõ eẽntialis.
yItem cõueniẽter dicũtur tres exiſtentie ſicut tres ꝑ⸗
ſone.ſed nullo mõ vere dicitur tres eſſentie ſed vna tm̃
eſſentia. Relinquitur igit᷑ ꝙ exiſtentia nõ eſt ſignifica
tiua eẽntie. Stẽ ꝗrit᷑ vtrũ hoc nomẽ exñtie ꝓpꝛius di
catur ĩ diuinis q; nomẽ ſubſtãtie.Ad qð ſic.nomẽ ſub⸗
ſtantie ponit eſſe ꝑ ſe non in alio.ſed diuine eẽntie ma⸗
gis ꝙ creature in infinitũ cõuenit eſſe ꝑ ſe.ergo ei ma⸗
gis cõueniet noĩatio ſubſtãtie qᷓ; creature. Item exi⸗
ſtentia ponit eſſe ex alio.ſed eſſe ex alio maxime conue
nit creature.magis igitur conuenit nomen exiſtentie
creature q; deo.ergo de diuinis ꝓpꝛius dicitur nomen
ſubſtantie q;ᷓ exiſtentie. Contra.rich.in li.de tri.qð
increatum eſt:ſic conſiſtit ĩ ſeipᷣo vt nihil ei inſit velut

in ſubiecto.ſi ergo nomen ſubſiantie m ſuam ꝓpriaʒ
rationem ex eo dicit᷑ ꝙ ſubſtat alicui qð ei ineſt: ergo
Aprie nomen ſubſtantie nõ conuenit increate eſſentie.
¶ Item Rich. in eodem libꝛo. dicimꝰ ꝓprietates plo⸗
nis ineſſe.ſed illaꝝ ineſſe ſi bene ꝑpẽdimus nõ dat ſb:
ſiſtere ſed exiſtere: hoc eſt ꝙ vna ex alia habeat eſſe.⁊
iðo perſone rectiꝰ dicũtur exiſtẽtie ꝙᷓ ſubſtãtie vł ſubſi
ſtentie. Reſpõ.dðm ſᷣm Rich.i li:de trini.ꝙ nomen
exiſtentie ſigniſicat eẽntiã cũ oꝛdie oꝛigis. Vñn h̊ nomẽ
ey ſua ſigniſicatõne qtũ ad aliquid eſi eſſentiale:qtuʒ
ad aliquid ꝑſonale.qð declarat Rich.ſic. In diſcernẽ
dis ꝑſonis opus eſt(vt arbitroꝛ)gemĩa ↄſideratiõe.vt
ſciamus vicʒ ⁊ ꝗd ſit:⁊ vñ habeat eſſe.vna iſlaꝝ oſide⸗
rationũ verſatur in diſcernẽda rei qualitate.alia vo v/
ſatur in inueſtiganda rei origine.ad illam pertinet di⸗
ligenter querere ꝗd ſit:cuʒ quiba cõmũe: qd generale:
quid ſpeciale:quid deniq; proprium aſſignare nature.
ad iſtam pertinet ſubtiliter indagare hocipſum quid ?ẽ
vnde habeat eſſe.a ſemetipᷣo an aliunde.⁊ ſi aliunde qᷓ
a ſemetipſo:vtrum iſto vel illo vel alio quocunq; exiſſẽ

di mõ.poſſumus autem ſub nomine exiſtentie vtranq;

conſiderationem intelligere tam illam qua queriturqͥ

le ga ſit de quolibet ente. ꝙ illam qua queritur vnð ba

beat eſſe nomen exiſtentie trabitur ab eo quod eſt exi⸗
ſtere.in verbo ſiſtere notari poteſt ꝙ pertinet ad conſi⸗

crationem qualitatis ſeu quantitatis rei. per adiun/

ctam eypreſſionem ꝙ pertinet ad aliam ſcilicet coſide⸗

rationem originis:ex hoc ergo colligit ꝙ in diuĩa pro⸗

culdu bio natura eſt exiſtentia que ex pluribus commu
nis:⁊ ſic accipitur eſſentialiter.⁊ eſt exiſtentia que eſt
omnino incõmunicabilis:⁊ ſic accipitur perſonaliter
7 per boc patet reſponſio ad rationes primo obiectas
4Ad illud vo quod obijcitur econtrario.ꝙ in nomine
exiſtentie intelligit᷑ ratio originis ſiue eſſe ex alio.vnð
non ↄueniet eſſentie.reſpondet Rich.ad cõſideratõnẽ

originalis eſſe pertinet non ſolum querere et inuenire
originem eſſe vbi eſt:immo etiam querere? iuenire eö5
non eſſe vbi non eſt. Communem autem exiſtentiam
dicimus vbi intelligitur eſſe habens ex proprietaie cõ

muni.incõmũicabile vᷣo vbi intelligitur eſſe habens ex
proprietate incom municabili. tam vere proprium eſt

diuine ſubſtantie nen eſſe ab aliqua alia ſubſtãtia ſed
a ſeipla.qᷓ vere eſt proprium perſone origineʒ non ba⸗

benti vt patri non eſſe ab aliqua alia perſona.in vno i⸗
telligitur proprietas communis:in altero autem pro⸗

prietas ĩcommunicabilis.¶¶ Ad illud vo qð querit cõo⸗

lequenter. an proprius dicatur in diuinis nemen exi
ſtentie qᷓ ſubſiantie: dico ꝙ ſic ⁊ principalius.Nom ſi
reſpiciamus proprietatem dictionis in diuinis ſiẽ di⸗
cit auguſtinus abuſiue dicitur ſubſtantia: quia propii
etas ſubſiandi ibi non eſt a qua nomen ſubſtantie acci⸗
pitur. exiſtentia ro proprie ibi dicet᷑. Exiſtentia enim
Fm proprietatem dictionis dicit eſſentiom quaſi habi
tam ab vno ex alio vel ex vno in alium.2 h conuenit ꝓp
prie diuino eſſe: in quo eſt filius babens eſſentiã ex pa
ire 2 lpũſſanctus habens eſſentiam er vtroq;. Zd il
lud vo quod obijcit᷑ eſſe ex alio ꝑ pus ↄueit creature
dem ꝙ eſſe ex alio eſi duobus modis.vno modo eſſe ex

alio de eius ſubſtãtia. boc modoẽ eſſe ex alio ĩ ðinis ꝑ

ſonis. alio mõ eſſe ex alio nõ ð eius ſubſiannia: qũo cre
ature ſunt ex do non de ſubſtantia ſed de mihilo.erx pri
mo notat᷑ rõ originis prout eſt in diuinis pſonis.erx ſe

cũdo rõ originis ꝓut eſi ĩ creaturis pꝛiꝰ at ẽ nat alit

eſſe ex alio de eius ſubſiantia qᷓ eſſe ex alio nõ de eiꝰ ſb⸗

ſlantia. ꝑ priꝰ nomẽ exiſtẽtie ↄueiet vdinis qᷓ creatis.
6 e 0

Mlembrütercum
Onſequenter q̃rit᷑ ð noie entis.cõſiat at
ex pᷣcedẽtibo ꝙ nom entis ſigficat dinuʒ
eſſe vt ꝙ eſt. et ideo pt ſupponẽ perſonam
xt dicatur ens generãs ens genitꝰ. Que⸗

l tte
fie iͤ
nngimnn
Cihime
kniin
Dſam
Noſene
hinri
ſn ſi
mlio
Rpertnede
gagenetle
maremnue
Ppfumqnii
ſialinnej
Nuncgerſſ
ie nran,
querinr
ſtur vnöhe
nodch er⸗
netad coſſ
l.peradiun
clicercöſe⸗
induniapn
nibusconme
tennael
F perlonclte
nimochie⸗
Gin ſonde
ſecralone
coſrnni
reet fuenne
er initc,
enſionum
fopriecech
klalens
foprundk
Ublinaſed
Peznenbe⸗

Parſnen

ounn pro
cpento⸗
snonepen
ueſn
inins ſd
abiogtc
Pihenetch
ſtenndon

veſtki

aueni/
nnipe

tceatore

loeſer

oi dinis⸗
tacſoct
ſbhoerfn
ſonie

ſtinatn

ſon
nns

Gtöſe
n din
glnnn
6 Ce

nmmrrrerrrerrner

LNnueſtio
ritur ergo vtrũ poſſunt dici pluraliter. Ad quod ſic.
de quocũqʒ eſt diceꝛe ꝙ eſt:eſt dicere qm̃ eſt ens.et de ꝗ
buſcũq; eſi dicere ꝙ ſunt:eſt dicere ꝙ ſunt entes. ſed de
patre et filio et ſpuſcto eſt dicere ꝙ ſunt: tres em ſunt
(ſiẽ dicit iohes)qui teſtimoniuʒ dant in celo pr veꝛbũ
et ſpũs:ergo erit dicere ꝙ ſunt entes.⸗ Item aug. de
doctrina xpᷣiana.tres res ſunt que eterne et incomuta⸗
biles ſunt.quibo fruendũ eſt.pater.verbũ. ſi puũſſctus
ſi ergo ſunt tres res:ergo ſunt tres entes.¶ Si vo dice
ret᷑ ꝙ cũ ly eſt: ſit verbuʒ ſubſiãtiuũ et ſignificet ſubſtã
tiam et actũ:non ꝓpꝛie dicit᷑ de patre et filio: cum ſint
vnũ in ſubſtãtia ſunt pluralit.ᷣ eſt ſingularit.Cõtra
aug.ĩ li.retractatõnũ.vbi dixi de patre ⁊ filio ꝗ genuit
et quẽ genuit vnum eſt:dicendũ fuit vnum ſunt. vnum
ſicut aperte veritas loqtur. dicens ego et pꝛ vnũ ſum

Tamen cõtra boc obijcit᷑.Qam cũ hoc verbũ ſũt:pꝛo⸗

pꝛie pdicatur cũ dicit᷑ pater et filius ſunt.et ſignat eẽn

tiam vt actum:et eſt pluralis numeri:ergo ſignat cir⸗

ca eẽntiam pluralitatẽ. ergo cũ dicit᷑ pater et filiꝰ ſunt
ſignatur ꝙ plures eẽntie attribuũtur patri et filio. qð
eſt erroꝛ.¶ Iem ſymbolũ catholice fidei dicit.ꝙ ñ ſũt
tres eterni ſed vnus eternꝰ. nec nes om̃ipotentes ̊ vnꝰ
om̃ipotẽs.et hec ꝓpter vnitatem eẽntie ſignificatã his
noĩbo eternus om̃ipotẽs.eꝛgo multoma gis m ſym bo
lum fidei negandũ eſt pr̃ et filius et ſpũſſctus ſũt tres
entes: ꝓpter ſigniſicatoeʒ eẽntie ꝑ boc nomẽ ens. Ytẽ
qᷓreret aligꝗs cũ ↄueniẽt dicat᷑ pꝛ ⁊ filꝰſũt coeterni.qre

ſimilit᷑ nõ cõcedet᷑ ꝙ ſunt eterni vel entes.qꝛ vidr ↄſeq

pr̃ et filiꝰ ſunt coeterni ⁊ vterq; ẽ eternꝰ ̊ ſunt etermi.
Keſpõſio.regulariter notãdũ ꝙ in dĩnis refert cuʒ
aliud dicit᷑ noĩaliter: ⁊ cũ dicit᷑ verbalit ſiue ꝑticipali
ter.cũ em diuinũ eẽ ſignificat᷑ verbalit᷑ vlł ꝑticipialiteꝛ
qᷓ̃uis ſit verbũ ſubſtãtiuũ vel ꝑticipiũ:rõne ſignificati
onis ſignificat ſubſtãtiã:̊ rõne cõſignificatõis verba
lis cõſignificat ꝑſonã. Uñ cũ ex ꝑte ſuppoſiti ſig ficat
plalitas ꝑſonaꝝ:rõ q̃ ↄpoĩt eẽ de illis hʒ ncce plurali

ter deſignaẽ. nec deſignat᷑ płalitas circa eẽ.ſ̊ circa ſup

poſita q dicut᷑ eẽ.iõ cõueniẽter dẽ pr et filiꝰ ſunt ⁊ fũt
entes:ſi ens accipiat᷑ ꝑticipiałr. ꝑticipiũ em̃ ſignificat
ꝑſonã ſiẽ et verbiũ.et iõ rõne cõſignificatõis ꝑ płaliter
dicũt᷑ ꝑticipia de ꝑſoĩs.Itẽ cũ ſignificat᷑ noĩalit᷑.cũ ſi ig
ficat᷑ ſubſtatiue.cũ ſignificat᷑ adiectiue: nomẽ eĩntiale
pure nullo mõ dicit᷑ in płali pſ̊ ĩ ſingulaꝛi.Vñ nõ dicit᷑
qᷓuis pr̃ ſit deus⁊ filius deꝰ ꝙ ſint dij.ᷣ deus. et h ꝓpt
vnitatem eẽntie pure ſignifieatã.pure aũt ſi ſignifica⸗
tam dico:ad dr̃iam qͥrũdã noĩim eeñtialiũ qui pᷣter in⸗

tellectũ eẽntie ſignificãt reſpectũ vel diſtinctõʒ ꝑſona

rũ.q̃le eꝛat hoc nomẽ exiſtẽtia.vñ et ↄueniẽter dicebat᷑

tres exiſtẽtie et etiã vna exiſtẽtia.Siłr m qͥſdam taleẽ?

hoc nomẽ ꝑſona.vñ qᷓuis nõ vere dicat᷑ vna ꝑſona: tñ
ↄueniẽter dicit᷑ tres pſone.vtrũ aũt hoc verũ ſit infra
clara bit᷑ ſuo loco.vYᷣteʒ cũ ſignat᷑ adiectiue :xrefert cũ

ſignat᷑ abſolute:et cũ ſignat᷑ reſpectiue.cũ em̃ ſignat᷑ re

ſpectiueſignat᷑ dina eẽntia et ſignat᷑ reſpectꝰ ꝑſonaꝝ.
et ideo rõne cõſignati reſpectus dicũt᷑ płaliter de ꝑſo⸗/

nis. vñ dicit᷑ pater et filius ſunt equales.ſunt ſimilee·
ſunt coeterni. Item cũ dicant᷑ adiectiue et abſolute:re

fert ſin quoſdam qñ intelligunt᷑ ſine articulo et qñ in⸗
telligũtur cum articulo.vt iuxta vulgare libau li iuſie.

QLum ergo intelligunt᷑ cum articulo adiectiua abſolu⸗

ta:dicunt᷑ in ſingulari de ꝑſonis.vt pater et filius ſũt

eternus bonus.quaſi ſubſtantiuantur em̃ rõne articu

li.Cum vᷣo intelligũtur ſine articulo.eo ꝙ ſignificant

inadiacẽtia dicunt᷑ in plurali: ſicut et ſuppoſita plura

ſunt quibus innituntur vt dicatur pater et filius ſunt
eterni:ſunt boni.Et ſi eis obijciatur pater et filius et
ſpũſſanctus ſunt eterni:ergoſũt tres eterni vel plures
vel pautioꝛes.ſ̊ nõ plures vel pautõꝛes.ergo ſũt eres

eterni:quod eſt cõtra ſym bolũ qð dic.non tres eterni
ſed vnus eternus.Ao hoc ipᷣi reſpondent q cũ dicitur

tres eterni.ſi iſte terminus tres accipiat᷑ vel teneat᷑ ſb⸗
ſtatiue:et eterni adiectiue:vera eſt ꝓpoſitio.ſi econueꝛ
ſo vt eterni accipiat᷑ ſubſtãtiue et tres adiectiue falſa.
In hunc modum reſpondent ad pᷣdictã qõem cum
queritur.vtrũ nomen entis dicatur pluraliter de ꝑſo⸗
nie.diſtinguẽtes:.quia ſi hoc nomẽ ens accipiat᷑ ꝑtici⸗
pialiter:dicetur pluraliter.Si vᷣo noĩaliter diſtinguen
dum.aut accipitur ſubſtãtiue.aut adiectiue.ſi ſubſtan
tiue:non dicetur pluraliter ſea ſingulariter.ſi adiecti
ue:aut intelliget᷑ cum articulo aut ſine articulo. ſi cuʒ
articnlo:dicetur ſingulariter:ſed ſine articulo plurali
ter.¶ Sed cõtra hoc obijcit pꝛepoſitiuꝰ. cũ dicit ſym⸗
boluʒ.qualis pater talis filius talis ſpũſſactus.⁊ poſt
modum exponendo ſubdit.eternus pr eternꝰfilius et⸗
nus ſpũſſanetus:ↄſtans eſt ꝙ eternꝰ accipit᷑ adiectiue.
nec accipit᷑ cũ articulo:ergo cum ſequitur nõ tres eteꝛ
ni ſed vnus eternus:nõ erit accipiendũ cum articulo.
nulla igitur eſt pꝛedicta diſtinctio de adiectiuis abſo⸗
lutis:cum nõ accipitur ibi cum articulo.¶¶ Item cũ ar
ticulus nota ſit diſcretõis et diſlinctõis: cũ adiectiuũ
accipitur cum intellectu articuli:ergo accipietur cum
intellectu diſtinctõis.cum ergo ex parte eẽntie nila ſit
diſtinctio:ſed ex ꝑte ꝑſone ſit acceptum adiectiuũ: ma
gis ſtabit ꝓ ꝑſona qꝙᷓ; ꝓ eſſentia.Cum ergo ex ꝑte ꝑſo⸗
ne ſit pluralitas.et ex ꝑte eſſentie ſingularitas:magis
tebent dici pluralit cũ accipiũtur cum articulo qᷓ ſin⸗
gulariter.¶ Pꝛopterea dicit᷑ ab alijs ꝙ adiectiua necĩ
maſculino nec in femino debent recipi in plurali.ad⸗
iectiua dico abſoluta.Et vbi inuenit᷑ ĩ auctoꝛitate:di⸗
cũt ꝙ nomẽ accipit᷑ ꝓ aduẽ bio.vñ illã auctoꝛitatẽ au.
et cõſiłes.illis re bo fruẽdũ eſt q eterne et incõmutabi⸗
les ſunt:exponũt hoc:eternalit᷑ et incõmutabilit᷑ ſũt.
Sed cõtra cnm adiectiua ſigniſicent ꝑ modum adia
centiũ.ergo numerant᷑ a ſuppoſitis ſubſtatiuoꝝ quibo
innitũtur.ſi ergo ſuppoſita ſunt plura:et adiectiuũ de⸗
bet ſignari pluraliter. Cum ergo dicitur.rebus quibꝰ
rnendum eſt.ſuppoſitum huiꝰ nomiĩs res ſit multiplex
vt pater.filius.et ſpũſſanctus:ergo boc ꝙ dico eterne
et incõmutabiles ꝓpꝛie vicetur.¶ Pꝛopterea pᷣpoſiti⸗
uus inter pᷣdictos doctoꝛes tenet viam mediam dicens
ꝙ vocabula nunqꝙᷓ ſunt recipiẽda in plurali numero.
in maſculo:in femĩno aũt recipimus cuʒ his nomibus
ꝑſona et res.ibi potius ponũtur ad driam notandam
et cõfuſionem remouendam:q; ad notandam eẽntiam
qꝛ cũ dicit᷑ res eterne:ad driam tꝑaliũ dicitur. et etiaʒ
qꝛ hoc in ſcriptura inuenimus:illud aũt in maſculino
genere et in plurali nunqꝙᷓ; dictũ inuenimus ſ̊ ꝓhi bitũ
Et ſi em̃ aligs poſſet ibi eſſe veꝛus ſenſus:tñ nunq ſũt
recipiende. a ſimili illiꝰ qð dicit dñs in oſee.iõ voca
bis me baalim ſed vocabis me vir meus.licet em̃ baa⸗
lim tantũ valere poſſit quatum vir meus:tamen ꝗpteꝛ
ſuppoſitõʒ dici ꝓhibuit.ex his colligitur vt dicit hiero.
ex verbis inoꝛdinatis ꝓlatis.hereſis ĩcurrit᷑. ſᷣm G̊
patet ſolutõ ad obiecta. Singularit᷑ tñ hic nota de
verbis ⁊ ꝑticipijs opiões.Quidãa em̃ ſũt ꝗ nõ cõcedũt
ꝙ verba⁊ ꝑticipia in plurali pᷣdicent dinam ſbam.⁊ G
volũt hr̃e ex illa auctoꝛitate.Ego et pr̃ vnũ ſumꝰ.dicit
aug.cũ audis vnũ:liberaris ab arrio.cũ audis ſumus
liberaris a ſabellio.ergo ſumꝰ ſignat płalitatẽ ꝑſona⸗
rũ.ſᷣ̊ hoc ſuperiꝰ determiauimꝰ dicẽtes ꝙ verba et ꝑti
cipia pꝛincipaliter ſignãt dinam eẽntiam:ſecũdario ſi
gnant diſtinctõem ꝑſonarũ et ꝓpter cõſignatõeʒ dixit
hoc aug. Sed eontra hoc ſic obijcitur. pater aliquo
eſt.filius aliquo eſt.pater et filius ſunt:ergo aliquo vł
aliquibus ſunt. Sed non aliquibo:ergo aliquo.ſᷣ quo
miſi diuina eſſentia:ergo hoc verbum eſt ſignificat di⸗
uinam eſſentiam in plurali numero.quod conccdimꝰ.

Membrũ quartum

—

Onſequẽter queꝛit᷑ de hoc noĩe qui eſt.de
quo Exo.iij. Qui eſi miſit me ad vos.et
querũt᷑ duo.Pꝛimo an ſit ꝑſonale an el⸗
entiale. Secũdo de oꝛdine iſtius nomis
ad alis.

Articulus primus

Dpꝛimũ ſiec Aug.v.de trini.ſic ab eo qð ſa
pere dicit᷑ ſapĩa: ita ab eo qð eſt eſſe dicituꝛ
eſſentia. et ꝗs magis eſt ꝙ ille qui dixit fa⸗
mulo ſuo moyſi.Ego ſum qui ſum.hec dices filijs il⸗
rahel.qui ẽ miſit me ad vos.Ex quo relinquit᷑. ꝙ hoc
nomẽ ꝗ eſt: ẽ eſſentiale.¶ Item dyo.in li.de di.nomib⸗
ſi nõ de tota aũt diuinitate laudari cum dicit᷑ ego ſum
qui ſum:et qui eſt miſit me ad vos.ſed ᷣm vnam ꝑtem
circũſcribere conatur qũo audierit qui eſt et qui erat
et qui venturus ẽ om̃ipotẽs. ex hoc viget᷑ ꝙ dicit de di
uĩtate:⁊ ita ꝙ ſit eẽntale.⸗.JOteʒ iohᷣ.damaſ.pꝛincipa
lius eoꝛum que te deo dicunt᷑ nomibo:eſt qui eſt. ſicut
ipᷣe loquẽs in oꝛaculo moyli ait:totum in ſeipᷣo cõpᷣhẽ⸗
dens velut qddam pelagus ſubſiãtie infinitũ et deter⸗
minatũ.ex quo maifeſte relinquit᷑ ꝙ ẽ eſſentiale et ſup⸗
ponit eſſentiãẽõ. Cõtra.yſa.lxiij. Ecce ego ad gentes
HGlo.filius loquit᷑ qui dixit moyſi.Ego ſum qui ſum.
Item obijcit pᷣpoſitiuus.ſi ibi loquit᷑ trinitas: ergo
moyſes potuit dicere ille qui eſt pater et filiꝰ et ſpuſſ.
miſit me ad vos. Si boc: ꝗ iſte ꝗ eſt pater eſt filiꝰ: qð
eſt falſum.quia ſicut dicit aug.in pꝛimo de tꝛini.nõ ſũt
tres dij ſed vnus deus.licet pr̃ filiũ genuerit:et iõ filiꝰ
nõ ſit qui pater eſt. tñ cõtra hoc obijciet aligs. deus ẽ
pater.deus eſt filiꝰ.ergo qui eſt pr̃ eſt filiꝰ mediũ ſumi

tur ꝑſonaliter: ergo concluſio debet ſumi ꝑſonalit. me
lius g ifert᷑ ꝗ eſt pater ẽ filiẽ. Reſpõſio hoc nomẽ

qui eſt:pt᷑ duobo modis cõſiderari.vno mõ Ffm ꝙ ̊ no
men qui ẽ:eſt nomẽ infinitũ.et hoc mõ eſt nomẽ eſſenti
ale.et ſic m damaſ.ſignat dinĩam eẽntiã velut qᷣdaʒ
pelagus ſubſiãtie infinite et indetermĩate. Vel pt᷑ cõſi⸗
verari vt relatiuũ.et hoc duobo modis.ſᷣm ꝓpꝛietateʒ
ſermoĩs in qua dictũ ẽ qui eſt miſit me: aut Em appꝛo⸗
pꝛiatõem.ſi reſpiciatur ꝓpꝛietas ſermoĩs.d termiatur
ſubſtãtiuũ antecedẽs qd eſt eẽntiale.ñ ibi dicit de⸗
us patrũ vroꝝ miſit me.et ſequit᷑.ſi dixerint qdð ẽ nom̃
eius:dices qui eſt miſit me ad vos.Si vo reſpiciatur
appꝛopꝛiatio:tũc hoc nomẽ qui eſt attribuit᷑ filio.ſicut
et liberatio hũani generis que ibi figurabat᷑. Pꝛeteꝛea
vt eſt relatiuũ habet intellectu ſuo articulũ ſubiũctiui
rõne cuiꝰ artat᷑ ad ſupponendũ ꝑſonã.⁊ nõ quãlibet:Rᷣ
ꝑſonam filij.articulus em̃ diſcretõʒ ſiue noticiã im poꝛ

lat que appꝛopꝛiat᷑ filio.q¶¶ Ad illð qð obijcit p̃poſitiuꝰ .
patet reſpõſio ꝓcedit em ab hoc noĩe qui ſumpto ĩfini

te:ad ſumptũ relatiue.q⸗. Ad illud vo qð obijciebat vl⸗
timo.deus ẽ pr deus ẽ filius.ergo qui ẽ pr̃ eſt filius.
dicẽdũ ꝙ nõ ſequit᷑.ſed eebet inferri.ergo qð eſt pater
et rõ ẽ.qꝛ qui dicit ſham ꝑſonalit:et pᷣterea ydemptita
tẽ cũ dꝛ. Qui ẽ pr ẽ filiꝰ.qm̃ rõe articuli cõſt ignatio ge⸗
neris maſculini: trabit in ꝑſonalẽ ydemptitatẽ. Cũ ðᷣ
o dicit deꝰ ẽ pr̃ deꝰ ẽ filiꝰ qᷓuis ̊ nomẽ deꝰ vtrobiq; ꝑ⸗
ſonalit᷑ ſupponat:tñ vtrobiq; ſignat᷑ vna eadeʒ eẽntia
nõ pſona. et iõ neutrũ debet inferri ſcʒ qð eſt pr ẽ filiꝰ
q¶ qð dicit ydemptatẽ eẽntie.

Articulns ſecundus

Onſequẽter q̃rit᷑ de oꝛdie hiiꝰ noĩs qui:adð
alia nomia. ad qð dicit damaſ.q; pꝛimuz et
pꝛĩcipale noĩm diuĩoꝝ eſt qui eſt. Iteʒ hoc
idem oſtendit᷑ rõe.nã ens ẽ pꝛimũ ĩtelligibile⸗ imagia
bile intellectu. Sed qð pꝛimoẽ intelligibile: ẽ pꝛio no
miabile. ens at et ꝗẽ noiant ipᷣm eẽ abſoluch qᷓuis dif⸗
ferẽter. ã ens noĩat cõiter:qui ẽ vᷣo noĩat vt appꝛopꝛi
abile enti qð eſt deus.cũ rõne infinitatis ſbe deſ⸗ ignate

hoc noĩe qui:cũ rõe actualitatis ſiue eternitatis vkim⸗
mutabilitatis deſignate ꝑ adiunctũ eſt. qð ſignat eſſen
tiam vt actũ ⁊ pᷣſenter velut in nũc ſiue pᷣſenti ĩmutabi
li.ergo pꝛimũ int᷑ omia erit qui eſt.¶ Cõtra. dyo.d di
uinis noibo.pꝛimũ nomẽ conſtituit bonũ.vñ pꝛius de⸗
clarat nomẽ boni qᷓ entis. Ao boc ſuerũt qui dire⸗
rut ꝙ in via qua cõſiderat᷑ deus ſicut efficiens: pꝛimũ
eius nomẽ eſt ens.qꝛ intẽtio efficiẽtis eſt ad hoc vt res
ſit. Si vᷣo cõſideret᷑ vt finie:bonũ aũt eſt rõ finis. bm
hanc cõſiderationem pꝛimũ eius nomẽ eſi bonũ 4Sʒ

obijcit᷑ cũ ſicut dicit boetiꝰ in li.de cõſolatõe om̃ia ap⸗

petũt eſſe.ſed quod appetit᷑ eſt in rõne finis:ergo ens ẽ
in rõne finis.Ad quod poſſet dici.ꝙ ens ſi moueat ap

petitũ:nõ mouet niſi inq;tũ inducit rõem boni.ſed ex H

nõ ſeuik ens ᷣm ſe noĩet in rõe finis.¶¶ Sed tñ ad⸗
buc obijcit᷑. ꝙ ens ⁊ qui eſt ſignificant in om̃imoda ab
ſolutõne. ergo ſignificat p̃ᷣter intentõem cãlitatis effici

entis vel finalis.Qð cõcedendũ eſt.et dicẽdũ ꝙ qui eſt

ſimpliciter eſt pꝛimũ nomẽ.quo ad nos vᷣo pꝛimũ nom̃
eſt bonũ.diuinũ em̃ eſſe poteſt cõſiderari bim ſe vt a bſo
lute:et ſic ↄſideratur.vt infinitũ pelagus ſiue abyſſus
dine eẽntialitatis. Et boc mõ ꝓpꝛie ſi ignificat᷑ noĩe qui

eſt. Nota tñ ſicut ſupꝛa tactũ elſi ꝙ qui eſt: vno mõ ap⸗

pꝛopꝛiatur filio:alio mõ ſignificat eẽntiam que ꝗdem
eſt in tribo ꝑſonis nã ſi reſpiciatur ſubſlãtia ifinita cũ
qlitate generali que deſignat᷑ h̊ noĩe qui: ꝓpꝛie h̊ nomẽ
qui eſt noĩat eẽntiã vt dictũ ẽ.ſi vᷣo reſ piciat᷑ vis articu

liqᷓ p ſubintelligi hoc noĩe g et ẽ nota diſtinct õis: ap⸗
pꝛopꝛiat᷑ ꝑſone filij. Item pt᷑ cõſiderari dinũ eſſe vt cã
et ſm hoc cõſideꝛat᷑ in rõne boni.bonũ em̃ dicit vditõʒz

emciẽtis.vñ dic aug. q; bonus ẽ:ſumꝰ. Item bonũ di
cit cõditõem finis.vñn boetiꝰdic in li.de ↄſolatõe.ꝙ oĩa

bonũ exoptãt.qð declaratũ eſt ſup qõne ð boĩtate. Ho
nũ ergo dicit rõem ᷣm quã eſt alpha et o hoc ẽ pꝛincipi

um et finis.bonitas em̃ dei q̃i mouit eũ vt faceret cre⸗
aturas et ad hoc vt eẽnt ꝑticipes ſue boĩtatis. ꝛima

cõſideratio eſt pꝛioꝛ ſimpliciter. Secunda vo eſſ pꝛioꝛ

quo ad nos. damaſ. ergo intendit ꝙ eſt pꝛius ſimpli⸗
citer.dyo.ꝙ eſt pꝛius quo adð nos. In hunc ergo mo⸗
du queritur de dĩno cẽ ſᷣm ꝗ ſignificat᷑ abſolute nomi⸗
naliter.

Membrum quintum
DOnſeqnter q̃rit᷑ de ſignificatõne ꝓnoĩa⸗
li qua deſignat᷑ diuinũ eẽ abſolute. Que
rũtur ergo duo. Pꝛimo vtrũ dina eẽn tia
babeat ſignificari ꝑ ꝓnomẽ. Scðo vtrũ
.ꝓnoĩa maſculini vel femĩ generis.

Articulus pꝛimus

Opꝛimũ ſic.Cum dicit᷑.ego ſum ꝗ ſum. cõ

ſtans eſt ꝙ hoc ꝓnomẽ ego:nõ ſignificabat

moyſi aliquã ꝑſonã ſed dĩnam eẽntiam de
ſe ad ipᷣm loquẽtem. ꝑ ꝓnomẽ ego ſignificabat᷑ ⁊ ſup
ponabat᷑ diĩna eẽntia. Itẽ yſa.n ↄgnouerũt me.Glo.
me verũ deũ ducti ꝓpꝛijs rõnibo.et loꝗt᷑ de geẽtibo ꝗ nõ
attẽdebãt niſi eẽntia.ergo H ꝓnomẽ me ſigmificat⸗ ſup
ponit eẽntiã.¶ Itẽ ꝓnoĩa pꝛime ꝑſone ſigmificãt ſbaʒ
de ſe loquẽtẽ.ſecũde ꝑſone ſbam ad quã fit ſermo.pꝛo⸗
uomẽ tercie ꝑſone ſbam ð q̃ fit Smo.Sʒ dina eẽntia pt
d ſe loq ⁊ ad ipᷣeʒ:⁊ de ipᷣa pr᷑ fieri ſᷣmo.j pt᷑ ſigficari
ꝑ ꝓnoĩa pᷣme et ſcde ⁊ tercie ꝑſone. Itẽ ĩ li. de reguł
fidei.om̃e nomen datũ a foꝛma dictũ ðᷣ foꝛma:cadit a
foꝛma.qð expoit᷑ ibi.Cũ oẽ nomẽ ſᷣm pꝛimã ĩſtitutõem
datũ ſit apꝛopꝛietate ſiue a foꝛma. vnde boetiꝰ reb ex
materia ⁊ foꝛma ↄſtãtibo ſolꝰ hũanꝰ aimꝰ extitit: qui
ꝓut voluit noĩa rebo impſſit.ad ſigficãdũ dĩnã foꝛmã
Enſlatũ cadit a foꝛma ex q̃ eſt datũ? ita quodammodo
fit in foꝛme.et pꝛonominatur ipᷣm nomen cum ſt ignat
diuinam vſyam.meram em̃ ſignat ſbam.Ex boc vide⸗

gi guic
palinünof
nſeytabe

be abyſe

ar note qui
mno möa⸗
nqueqden

igifintacd

Wiebnani
Aigaten

kini

inueſe i

ndicttd
lenen⸗
ſalniegoi
Obeinre b
eiping
Ntfnanmen
tntugunn
audne
kniuſrn
negtord⸗
booloeeſon

tun

Ntöne pni⸗
bſolote⸗Oe
dinacinne

Sconi,
6

ngſun.
ignikcaht
eihtitn
ubui,i
ne
ivgno
fuunſpp
fſiͤtſoz
mmoſoo,
intaß
iſiffian⸗
deſegn
aronditt
ſtintöen
öͤnrc
tittra
näſemi
Immo

ſyn
ns

Nueſtio
tur ꝙ diuina eſſentia ꝓpꝛiusdeſignetur ꝓnomiĩaliter
ꝙᷓ nominaliter. ¶ Contra. ꝗpꝛiũ eſt ꝓnominis ꝓ pro⸗
pꝛio nomine poni ⁊ certas ſignificaꝛe ꝑſonas ergo /ꝓ⸗
nomẽ ſꝑ habet accipi ꝓ ꝑſona:nõ pꝛo eſſentia.̊ diui⸗
na eſſentia nõ ſigmficat᷑. nec ſupponit᷑ ꝑ ꝓnomẽ. ¶ Itẽ
ſicut dicit᷑ in li.de regulis fidei.om̃e ꝓnomẽ demõſtra
tiuũ cadit a ſua demonſtratõe in diuinis.Sed ꝓnomẽ
cũ cadit a demonſtratõe ⁊ relatione caſſũ eſt ⁊ vanum
ergo ome ꝓnomẽ demonſtratiuũ caſſũ erit ſignifican⸗
do diuinã eẽntiaʒ. Itẽ ad hoc eſt rõ.qꝛ deus nec ſen⸗
ſu nec intellectu demonſtrabilis eſt. qꝛ nec intellectu
nec ſenſu capi pt.om̃is aũt demõſtratõ fit ad ſenſũ vel
ad intellectuʒ. ¶ Reſponſio. dicunt ꝙ ꝓnoĩa in maſcu
lino ⁊ in femĩno genere ſubſtantis nõ poſſũt ſuppone⸗
re eẽntiã.in neutro vᷣe genere ſignificant ⁊ ſupponunt
eẽnti.Qotandũ tñ ſicut dicit᷑ in li.de regulis ſidei.q;
cuʒ ſint pꝛonomina demõſtratiua 2 relatiua 2 poſſeſſi⸗
ua.pꝛonoĩa demõſtratina magis ĩpꝛopꝛie ↄueniũt ðo
ꝙᷓ relatiua. Et ratio eſt quia ꝙᷓuis introducat᷑ diuina
eẽntia loquẽs de ſe:nõ ha bet ibi ꝓꝛiũ locũ demonſſꝛa
tio que fit ad oculũ.qꝛ ipᷣa nõ eſt ſenſibilis:nec ha bet
locũ ibi demonſtꝛatio ad veri noĩs intellectũ. Et rõẽ
qꝛ intellectꝰveꝛi noĩs ſuꝛgit ex foꝛme ꝑceptõe:qua res
intelligit᷑ eſſe ꝗd vel qualis vel quãta.Cum ergoĩ deo
nulla foꝛma ſit qua intelligamus dæ eo quid ſit vel q̃⸗
lis ꝓpꝛie nõ erit demonſtrabilis apud intellectũ.ſᷣ̊ ma
gis ꝑ remotionẽ intelligimus quid nõ eſt. EIñ nota ꝙ;
cũ introducit᷑ de loquẽs de ſe.vt Exo.iij.Ego ſũ ꝗ ſuʒ
dupkr intelligi᷑ ꝓſopopeya. Vñ vna que dicit᷑ antꝛo
poſoatas.i.humana paſſio.Alia que dicit᷑ ideotheos
i.diuina ꝓpꝛietas.In hoc em̃ antropoſpatas ẽ.qꝛ v⸗
ba creature.i.angeli ꝗ loquebat᷑ in ꝑſona dei:quaſi re
citãdo que legeꝛat in mente diuina attribuunt᷑ creato
ri. In boc pᷣo attendit᷑ ideotheos ꝙ creatuꝛe attribuit
qð creatoꝛis eſt.qꝛ verba que ab angelo ꝓferunt᷑.ð ſo
lo deo vera eẽ intelligunt᷑. Hinc ptʒ ꝙ ꝓnomĩa demon
ſtrat iua impropꝛie dicunt᷑ ĩ diuinis.¶ Ad illud ergo
qð pᷣmo obijcit᷑ dicẽdũ ꝙ hoc pꝛonomen ego poteſt di
cere ſubſtantiã de ſe loquentẽ: ⁊ hoc mõ poteſt ſtaꝛe ꝓ
diuina eẽntia.qꝛ cum quelibet ꝑſona de ſe loquat᷑ ꝗc⸗
quid aũt ↄuenit tribo ꝑlonis eſt eẽntiale iõ ſtabit ꝓ q̃li⸗
bet ꝑſona eẽntialit.Itẽ poteſt dicere ſub ſtãtiã de ſe lo
quentẽ cũ diſcretõe ⁊ hoc mõ accipit᷑ ꝑſonatłr.⸗ aliqũ
ꝓ ꝑſona pꝛis.vt yſa.penł. Nũquid ego ꝗ alios paꝛe⸗
re facio ipe ſterilis ero.aliqñ/ p ꝑſõa filij.yſa.lxiij. Ec⸗
ce ego ad gentes. Glo.filius loquit᷑. aliqñ pꝛo perſo⸗
na ſpũſſ.vt malach.iij. Ecce ego mitto angelum meuz
dicit ſpũſſ.de iohanne. ¶ Ad illud vo qð obijcit᷑ ſcdðo
ꝙ nõ cognouerunt me.dicendum ꝙ me ſupponit diui
nam eẽntiam.ſed poteſt accipi ſubſtantiue vel adiecti
ue. Si ſubſtantiue: accipit᷑ ĩ neutro genere.ſi adiecti⸗
ne in maſculino genere.et ſuppleri debet ſuꝑple hoc no
men deuo ſicut ſupplet glo.me deum verum. 4 Ad ter⸗

cium iam patet reſponſio ꝙ diuina eſſentia poteſt de

ſe loqui.⁊X ad ipᷣam poteſt fieri ſermo ſᷣm illam impꝛo⸗
pꝛietatem que ſupꝛa dicta eſt:tamen abſq; nota diſcꝛe
tionis ſiue diſtinctionis quaʒ inſinuat pꝛonominalis
ðſignatõ ĩ maſculino ⁊ feminino geneꝛeꝛe.¶¶ Ad qua?
tum dicendum.ꝙ pꝛonomina pꝛopꝛie ſignificant ſub⸗
ſtantiam que eſt ypoſtaſis.non que eſt vſia.et dicitur
ſubſtantia ypoſtaſis ſubſtantia diſcreta ſiue ſingula
ris . ſicut vſia ſubſtantia communis. Jdeo pꝛo⸗
pꝛie deſignatio pꝛonominalis ᷣm pꝛimam intentionẽ
pertinet ad perſonam non ad eſſentiam. ergo di⸗
citur ipᷣm nomen pꝛonoiaꝛi cũ ſignat᷑ dinina eſſentia:
nõ intelligit᷑ ſignet᷑ pꝛopꝛius per pꝛonomina q̃ ꝑ no
mina:ſed quia in diuinis nominibus dicitur intelligi
ſubſtantia mera et ſimplex abſtractis accidentalibus
pꝛopꝛietatibus ⁊ foꝛmis.¶ Ad ea vo qui ex parte op⸗
poſita obijciuntur. dicendum ꝙ rationes decurꝛunti⸗
quantum pꝛonominalis deſignatio accipituꝛ pꝛopꝛie

— — „ D
Anic ſn Bresn

Ylix.

in diuinis aũt nõ eſt acceptio ꝓpꝛia ſicut dictũ eſt. Et
ad illud qð obijcitur de demõſtiratõne.dicendũ ꝙ; pꝛo
pꝛie in diuinis nõ eſt accipienda demonſtratio nec ad
ſenſum nec ad intellectũ.ſed ſicut dicit᷑ in li.de regulis
ſidei dicatur ꝙ demõſtratio fit ad fidem.
S. j.

Jurxta hoc que

ritur de ꝓnoĩbo poſſeſſiuis vtrũ poſſunt accipi ad ſi⸗
gnationẽ diuie eẽntie.Ad qð ſic yſa.j.Solẽnitates ve
ſtras odiuit aĩa mea.et ↄſias ẽ ꝙ aĩa mea nõ dicit alið
ibi niſi eẽntiã dininaʒ. ergo nomen poſſeſſiuũ deſignat
diuinã eẽntiã. Idem in alijs locis pluribo faciamꝰ ho
mĩem ad imagiem et ſimilitudiem nr̃am Geñ.j.¶ Cõ
tra poſſeſſiuũ notat dr̃iam poſſidentis ad poſſeſſũ ſᷣm
eẽntiã.ᷣ in diuinis nullo eſt acciꝑe dr̃ias ᷣm eẽntiam
ergo nullo mõ eſt acciꝑe poſſeſſiuũ. Reſpõſio vᷣm ꝙ
dicitur in li.de regulis fidei.ꝓnoĩa poſſeſſiua ꝑ maxi⸗
mã impꝛo pꝛietatẽ dicũt᷑ in diuinis:tn ſᷣm gradus im⸗
pꝛopꝛietatis.maxie eĩ impꝛopꝛie dicũt᷑ de eẽntia reſpe⸗
ctu ſui vt.j.yſa.Solẽnitates vr̃as odiuit aĩa mea.im⸗
pꝛopꝛijſſime ponit᷑ mea.nulla em̃ eſt dr̃ia int aĩam vei
2 deum. aĩma em̃ dei eſt ip̃a volũtas que ẽ ip̃e deꝰ. ¶Mi
nus ðᷣo impꝛopꝛie dicũt᷑.cum dicunt᷑ te ꝑſona reſpectu
pſone.int᷑ quas nõ eſt dr̃ia ſubſtãtialitatis qᷓuis pſo⸗
nalitatis.vt cũ dicitur Math.iij.hic ẽ filiꝰ meꝰdilectꝰ
et ꝙ dico meus:inſinuat diuĩe generatõnis ꝓpꝛietatẽ.
AMime ðᷣo impꝛopꝛie dicũt᷑ cum dicit᷑ de eẽntia ſine ꝑ⸗
ſona reſpectu creature.qð cõtingit duobo modis. ali⸗/
qũ vt notetur auctoꝛitas gubernatõis vel creationis.
vt in Ao.oĩa mea tua ſũt.mea ẽ teꝛra ⁊c.Aliqñ vt no⸗
tet᷑ gẽa recreatõis vt ĩ lu.xj.filij mei mecũ ſũt ĩ cubili.

Aꝛticulłꝰ ſecundus

Onſeq̃nt᷑ q̃rit᷑ vtrũ diuĩa eñtia poſſit ſigna⸗
ri ꝑꝓnoĩa maſculini generis kemi ſubſtãti
uata et ꝓbat᷑ ꝙ nõ.qꝛ ſi poſſet:hec eẽt vera.
ille qui ẽ prẽ filiꝰqð eẽt hereticũ dicẽ. Sed ꝙ poſſit vi⸗
det᷑.qꝛ ſuper illud p̃s.ↄplaceat tibi dñe.Glo.tibi vni
co. ſed iſte terminꝰ vni deo ſupponit ꝓ eẽntia:ꝗᷓ h̊ ꝓ⸗
nomen tibi ſuppoĩt ꝓ eſſentia¶¶ Item ſuꝑ idem glo.tibi
trĩtati.̊ h ꝓnomẽ tibi ſuppoĩt ꝓ trinitate⁊ ita iſte due
glo.vdicũt IOtẽ.iij.exo.Qui ẽ miſit me ad vos.vbi di

cit Hieꝛ. merito dñs qui vere ẽ nomẽ eſ ſentie tenmit. et
ita iſte teꝛminꝰꝗẽ ſuppoĩt ꝓ eẽntia.¶¶ Itẽ exo.iiij. Ego

ſum qui ſuʒ.aut ſuppoĩt᷑ eſſentia aut ꝑſona.qꝛ q̃ rõne
vna: eadẽ rõe alia.ᷓ eẽntia.¶ Iteʒ Aldoy.ꝑ hãc voceʒ
Ego ſum ꝗ ſũ nõ intelligebat aliquã ꝑſonam:ꝗqᷓ ſolum
intelligat eẽntiã. ̊ H ꝓnomẽ ego ſupponit ibi ꝓ eſſetia
Item vere dicitur deꝰẽ ille 2 ille eſi cnitas.⁊ ↄſtat q;
B rlatiuũ iſte ſuppoĩt ꝓ eſſentia. eadẽ rõe h̊ ꝓnomẽ iſte
ſuppoĩt ꝓ eẽntia:. Itẽ ſit ſalꝰilli decꝰ atqʒ vᷣtꝰꝗ ſup celi
rſidet cacumẽ totiꝰmði machĩaʒ gubᷣnãs trinꝰ⸗ vnꝰ.ñ
p᷑ dici ꝙ ̊ ꝓnomẽ illi:2 h ꝓnom̃ ꝗ:ſuppoit p ꝑſona.qꝛ
nilla ꝑſona ẽ fna ⁊ vna.nec põt dici qð ſuppõat ꝓ tba
ꝑſoĩs ſił:q; Fᷣm h̊ hec eẽt vera aligꝗs ẽ ritas.g rliꝗt ꝙ
ſuppoĩt ſolũ ꝓ eẽntia.¶ Itẽ ꝓnomẽ maſclini genẽis ⁊. p
nomẽ neutri ñ differ̃t niſi ĩ ↄſigficatõe ſexꝰ.ſᷣ ĩ ðinis ñ
ẽ ſexꝰꝗᷣ i dinis eꝗpollẽt. Sʒ ꝓnomẽ neut᷑ genẽis pt᷑ ſup
ponẽ ꝓ eẽntia:ꝗ̊ ⁊ ꝓnomẽ maſclini. Rñndẽð q; ꝓyt di
ſtictõʒ quã ĩꝑtãt ꝓnoĩa ĩ maſclino 2 femiĩo ſbᷣſiãtiuato
ñ bñt ðſigꝛe eẽntiã ł ſuponẽ ſᷣ ſolũ ĩ neutꝛo.⸗ Ad pᷣmũ
dicũt.ꝙ h ꝓnom̃ tibi tenet᷑ ꝓ f᷑nitate ⁊ tenet᷑ adiectĩe
vñ ſpᷣintelligr tnitati.ad t᷑nitatẽ eĩ fit ſᷣmo qð notaĩt ꝑ
p̃ᷣpõem hꝰ vᷣbi ↄplaceat q̃ exigit płalitatẽ.⁊ ſᷣm H̊ nuſꝙᷓ
ꝓꝛie dẽ tibi vni deo.qꝛ bec dictõ vni ñ hʒ ibi niſi vita
iẽ foꝛme:cũ ibi ſit płalitas ſuppeĩtoꝝ. Ad ſcðᷣm ddᷣm
ꝙ iſte tmiꝰ ꝗẽ:ſuppoĩt ꝓ ꝑſona.nec alit᷑ dꝛ nom̃ eẽntie
niſi ꝓpt h̊ ᷣbũ ẽ.qdð eẽntiã ſigſicat.ſᷣ eã ñ ſigficat vt in
eſſentia ſed in ꝑſona.Siłr cũ dẽ ego ſum qui ſum h̊ ꝓ⸗
nomẽ ego ſuppoĩt ꝓ ꝑſona ſcʒ ꝓ filio dei.ſiẽ dĩe glo.ſuꝑ
illud yſa.Ecce ego ad gentes. gloſa.filius loquit᷑.qui

dixit moyſi ego ſum qui ſum. magis aũt ſupponit pꝛo
filio dei ꝙᷓ ꝓ alia ꝑſona:qꝛ ibi agitur te liberatõne bu
mani generis que facta eſt auctoꝛitate et miſierio filij
cei. ⁊ moyſes magis intellexit de filio dei ꝙᷓ de alia ꝑ⸗
ſona.q; ibi dictum eſt et deſcendi liberare eos. ſicut in
daniele. vbi dicit᷑ filius hoĩs veniebat ⁊? vſq; ad anti⸗
quum dieꝝ ꝑuenit.intelligit ꝙ antiquꝰ dierum eſt pa
ter ꝑ hoc ꝗꝙ dicit᷑ dedit ei ptatem honoꝛem 7c. 4 Ad teꝛ
cio obiectũ dicendum.ꝙ nõ eſt ſimilis de relatio pꝛono
minis et demonſtratio.qꝛ relatiuũ trahit ſuam ſuppo⸗
ſitionem a ſuo antecedente. VUnde ſi antecedens ꝓ eẽn
tia.et relatiuũ ꝓ eſſentia. Sed pꝛonomen demonſtra⸗
tiuum ſubſtantiuatum impoꝛtat diſtictionẽ ⁊ rationa
bilitatem.nõ em̃ ſubſtãtiuatur vt dicũt grãmatici niſi
ad rationabilia et ꝓpter diſtinctõem quã impoꝛtat nõ
poteſt ſupponere ꝓ eſſentia.¶¶ Ad quartum dicendum
ꝙ cum dicitur ſit ſalus illi ⁊c. hoc ꝓnomen illi: tenet᷑
adiectie et ſubintelligit hoc nomẽ deo.et ſic fit ſuppoſi
tio ꝓ eẽntia. Hene em̃ dicit ego deus:tu deus.ego de⸗
us:ille deus.4¶. Ad vltimo obiectuʒ dicimus neutꝝ
genus nõ differt tm̃ a maſculino in ſexu ſᷣ in cõſignifi⸗
catõe rõnalitatis et diſtinctõis que impoꝛtat᷑ ꝑ maſcu
linũ non ꝑ neutrũ. In ſignificatõe aũt diſtinctois ⁊ rõ
nalitatis cõſiſtit ꝑſonalitas:et ꝓpter hoc cũ dicit᷑ iſte ẽ
ſupponit᷑ tm̃ ꝑſona.l Sed obijcitur.ↄſtat ꝙ diuĩa eẽn⸗
tia ẽ rõn alis ⁊ diſtiguibilis re et ĩtellectu.eiꝰ em̃ diſcre
tio ꝓhibet illam p̃dicari d plłibo eſſentijs. eſt diſtin⸗
cta ab alia eẽntia.ergo nec diſtinctio nec ronabilitas
nec illa ſumpta inſimul impediũt ꝗn poſſit diuĩa eſſen

tia demõſtrari ꝑ hoc ꝓnomẽ iſte.¶¶ Ad hoc pt᷑ dici.q

diuina eſſentia diſcreta eſt vt foꝛma.ſed nõ vt ypoſtaſ.
ſed hoc ꝓnomẽ iſte impoꝛtat diſtinctõem ſubſtãtie: et
ꝓpter hoc nõ poteſt demõſirare eſſentiã diuĩaʒ.vel pla
nius poteſt dici.ꝙ hoc ꝓnomen iſte duplicẽ diſtinctõʒ
exigit.ſcʒ diſtinctõʒ ſingularitatis: et diſtinctõʒ incõi
cabilitatis.pꝛimã nõ hʒ diuina eſſentia ̊ ſcõoam. Eſt
em̃ coĩcabilis a tribus ꝑſonis:et ꝓgter hoc non poteſt
demonſtrari ꝑ hoc ꝓnomen iſte.

QNueſtio.l.de nomĩie oꝑa

tionis vicʒ hoc nomine deus.
Naquiſito de no/
mibus ſignãtibo ipᷣm eẽ abſolute.ſeq̃n
tes oꝛdiem ioh.dam aſ.inꝗꝛẽdũ ẽ ðᷣ no
mĩe oꝑatõis qð ẽ ̊ nomẽ deꝰ.⁊ in hbũc
modũu.Pꝛio de eiꝰ ſignificatõe.Secũ
do de eins oſignificatõe. Lercõ de eiꝰ ſupoſitõne.

Mlembꝛum primum

Al/lantũ ad pᷣmũ notãdũ ſ̃m ſctos ꝙ boc
nomẽ deꝰ accipit᷑ triplicit᷑.NQat᷑alit᷑ cuʒ
accipit᷑ ꝓ eẽ nataliter deo.vt in pꝛicipio
S creauit deꝰ celũ et terrã. Adoptiue cũ ac
cipit᷑ ꝓ ſcis eo ꝙ ſunt ĩ ꝑticipatõe dĩnitatis.et h̊ vel in
ꝑticipatõe potẽtie t᷑ qð dꝛ Moy.cõſtitui te deũ pha⸗
raonis.Exo.vij.⁊.xxiij.dijs non detrabes.vel in ꝑtici⸗
patõe ſapie vt in põ.ego dixi dij eſtis.qð exponit dñs
Jo.x.vel in ꝑticipatõe boĩtatis.vñ deus deoꝝ dñs lo⸗

cutus eſt.iQũcupatie vt cũ hoc nomẽ attribuit᷑ his ꝗ ñ

ſut dij ꝑticipatõe dinitatis vt ydolis vł demonijs.ĩ psẽ.
oẽs dij gẽtiũ demoĩa. Querũt᷑ igit᷑ duo.pᷣmo vtrũ h̊
nomẽ deus dicat᷑ equoce vel vniuoce ⁊ accipit᷑ natalit
adoptiue nũcupatiue.Scðo vtrũ h̊ nomẽ deꝰᷣm ꝙ ac
cipit᷑ nataliter ſit nomen oꝑatõnis.

Articulus pꝛimus

O pꝛimũ obijcit᷑ ſic.ↄſlãs ẽ deitas foꝛma
eſt dei:nullo mõ ↄnicabilis creat᷑e.i Qomẽ
&̊ ſignificãs hñtẽ dĩnitatẽ ſᷣm hãc rõem erit

incoĩcabile create.ſi ꝙ̊h̊ nomẽ deus ẽ tale.vl ſignificãs
rem hñtẽ dĩnitatẽ.̊ ẽ incoĩcabile create.Si qͥ dicat᷑ de

ereat᷑a dicet᷑ equoce.i Itẽ cũ deꝰ accipit᷑ natalit.ſigni

ſicat increatã ſubſtãtiã inquãtũ hmõi.cũ accipit᷑ ado⸗
ptiue:ſignificat creatã ſubſtãtiã ꝑticipẽ dĩnitatis.cuʒ
dicit᷑ nücupatiue:ſignificat ydolũ qð ẽ ↄfictõ falſe opi

nionis. ſᷣ de his nõ accipit᷑ oĩno rõ vna.iĩmo penitꝰ di⸗

uerſa: equoce. Cõtra bonũ cũ accipit᷑ eentialit de
deo ⁊ cũ accipit᷑ ꝑ ꝑticipatõʒ de creata nõ dicet᷑ equo⸗
ce ſᷣ ſᷣm analogia.̊ h̊ nomẽ deꝰ cũ accipiat᷑ nataliter ⁊
cũ accipiet᷑ ꝑ ꝑticipatõʒ:nõ dicet᷑ equoce.i Itẽ G̊ nomẽ
btitudo dicit᷑ ᷣm veritatẽ de eterna głia.ſᷣm erroꝛẽ hoc
nomẽ attributũ ẽ delctabilibo q̃ ſũt ĩ voluptate ab epy
curis:vel opulẽtie q ẽ ĩ diuitijs et hmõi.nec tũ nomen
btitudĩs equocatũ ẽ cũ acceptũ ẽ ꝓ btitudĩe vera et cũ
acceptũ ẽ ꝓ btitudie nücupatia. ̊ ſimilit᷑ hoc nom̃ deꝰ
nõ accipit᷑ equoce cũ accipit᷑ ꝓ deo vero:et cũ accipie⸗
tur nũcupatie ꝓ ydolo. Itẽ. Rõ vniꝰ intẽtõis btitu⸗
dinis q̃ eſt ſtatus oim bonoꝝ ↄgregatõe ꝑfectꝰ.cũ acci
pit᷑ vere ꝓ eterna głia.et cũ accipit᷑ nũcupatiue ꝓ vo⸗

luptate.facit ꝙ nomẽ btitudis nõ dicit᷑ equoce de głia

et voluptate.ergo ſimilit᷑ rõ intentõis vna huiꝰ nomiĩs
teus que ẽ res om̃ipotẽs.que accipit᷑ a fideli cũ ↄfitet᷑
deũ verũ:et ab ydolatra cũ cõfitet᷑ deũ ydolũ. vterq; ei
accipit rem oĩpotentẽ ſiue ſidelis de deo vero ſiue ydo
latra de ydolo.ergo hec intentio vna ſcʒ res om̃ potẽs
faciet.ꝙ nõ dicet᷑ equiuoce hoc nomẽ deus.et cũ accipi
tur naturalit᷑ et cũ accipit᷑ nũcupatiue. Itẽ idẽ ẽ om⸗
nino res om̃ipotẽs qð deus.łᷣ gentił credit ydolũ eſſe
rem om̃ipotentẽ:q̊ credit ydolũ eẽ deũ verũ.⸗ IYtẽ infi
delis dicit ydoluʒ ẽ deus.fidelis negat ydolũ eẽ deum
ↄtradicũt ſic dicẽdo ydolatra et fidelis.ita ꝙ vnꝰ affir
mat alius negat.ſᷣ̊ nõ eſſet cõtradictõ vera niſi h̊ nomẽ
deus vtrobiq; acciperet᷑ in eadẽ ſignificatõe.nõ em̃ eſſ
cõtradictõ niſi acciꝑet᷑ in eadẽ ſignificatõe.ĩ eadẽ &̊ ſig
ficatõe affirmat ifidelis ĩ q̃ negat fidel.ſᷣ ille accipitꝓ
deo vero.ſcʒ fideł: ⁊ ĩfidet affiꝛmat ydolũ eẽ veꝛũ deũ
nõ ᷓ equoce. Itẽ cũ dĩc ydolatra ydolũ ẽ deꝰ.aut dic
veru:aut falſũ.ſi dĩc verũ:q̊ ñ errat a deo ydolũ eẽ deñ
ſi falſũ:h̊ ſi boc nomẽ deꝰ accipit᷑ nũcupatiue nõ ẽ falſũ
ydolũ ẽ deꝰ. in eadẽ ſignificatõe accipit ab ydolatra
et fideli.ꝙ̊ nõ equoce.¶ Itẽ qᷓrit᷑ vtrũ pᷣdicta diuiſio qᷓ
ſumit᷑ de pꝛia ad coꝝ.viij.¶ Aa et ſi ſũt ꝗ dicãt᷑ dij młti
ſiue ĩ celo ſiue ĩ tra.et ſiqdẽ dij młti:nob at᷑ vnꝰ ẽ deus.
ibi gl.deus dicit᷑ tribo modis ſubſtãtĩe deꝰ t᷑nitas.ado
ptiue ſcti.q ꝑ graz adoptõis dij ſũt. nũcupatĩe demõeſ
7 ydola ꝗ noĩatenꝰ tm̃ dij ſũt:nõ nat᷑a vł ꝑticipatõne.
Querit᷑ ꝭ̊ vtrũ hec diuiſio ſit vocis in ſignatões ad qð
diſputatũ. Itẽ qrit᷑ circa ſingłas acceptões ſᷣm ꝙ B
deꝰ accipit᷑ natalit vł ſbſtãtie vtrũ ſit cõe vł ꝓpꝛi.Et
cũ h̊ nomẽ dæꝰ nõ ſit młtiplicabile.ĩmo ſic dẽ deut.vj.
Audi iſrl mandata vite.deus tuꝰ deꝰvnus ẽ.erit h no⸗
mẽ deus nomẽ ꝓpꝛiũ.i Cõtra iohᷣ.damaſ.deus cõe na
ture ſigficat ⁊ ĩ vnãquãq; ꝑſonã.i.ypoſtaſim oꝛdiatur
quẽadmodũ hõ.¶ Itẽ qrit᷑ de hͥ noĩe deus ſᷣm ꝙ ſumit
adoptiue.vtrũ angeli vocãdi ſũt dij ſiẽ hoĩes ſcti. Ad
qð eſt illð qð dicit᷑.j.coꝝ.viij.ſuꝑ illud.nobis vnꝰẽ de⸗
vbi mouet᷑ hec q̃ſtio et determiĩat᷑ ſic.ſi nuſqᷓ in diuinis⸗
eloquijs reꝑit᷑ ꝙ angłi dicãt᷑ dij.ea mihi potiſſimuʒ cã
occurrit:ne ab om̃ibo putarent᷑ colẽdi.ne hoĩes ad hoe
inclinarẽt᷑ vt ſeruiciũ religioĩs q̃ grece latria dicit᷑ an
glis exhiberẽt. ꝗᷓ di deꝰ deoꝝ:⁊ rex magnꝰ ſuꝑ oẽs
cos.ñ niſi de ſet̃is accipit᷑. Cũ ̊ nihil de dinis phas
ſit dicere pᷣter id qdð inuenimꝰ ĩ eloquijs diĩnis expᷣſſũ:
ergo angeli nõ debẽt dici dij. ¶ Cõtꝛa angeli magis ſũt

in pticipatõe dinitatis ꝙᷓ hoĩes.Iñ omibo ſctis ma /

ximũ pᷣmiũ ꝓmittit᷑ eq̃litas angloꝝ.ſi ̊ vij dicũt ſcti
rõe ꝑticipatõis diuĩtatis.ergo angli magis debẽt dici
dij ᷓ ſcri. ¶ Yẽ. iij. damiel. ſup ill ſpẽs q̃rti ⁊c. glo.qm̃
angeli ſunt dij er filij dij. Ytem queritur de ̊ nomine

— —
Q: . „ voe B ſl eS

tiucſeſngi
tſitorwi
gtatetcigeie
Pintki lin
de pfect chi
cupetiueg⸗
kegpored
mna boisno
fieli i gi
ſcho. ſtegi
Nero ſiee
resoße⸗
Alstſarh
e.ſiiann
ecirtcick

Udeni Beni

Upcüt un
beltageſb fi
era nſſihnon⸗
catoe noͤtſih
toe ieadeiſ
illeacapptt
olüee ven in
lüe de aund
opdlüdi
atiue nöiſti
dit abyeoen
dicta dilſif
gdicit nt

at nen

edinitgen
anpeitdni
E grepoon
ſignatzif
reptotsfne
beſtpi
ſi i Nr c⸗
nusiu
ha vodent
uinonitmr
efngni
vis ſ N
bonted
ſFndinin⸗
aſinmd
egwiesd
lenudickn
ognes
xdinis h
dinbenſi
Ginng⸗
vi niitfi
gegbi
ni n
xbManm

—
N

eirr

Nueſtio

dens pm ꝙᷓ o nücupatie. Qã cũ dicit ydolatra ydolũ

eſt deus.hoc nomẽ deus habet aliquaʒ ſigniſicatõem.
aut ergo eandem ſignificatõem quã habet cũ dicit tri-

nitas eſt deus:aut aliã.ſi aliam:ſed ᷣm illã ſignificati

onem cõuenit ydolo:ergo hec erit vera ydolũ eſt deus

ſi eandẽ:ſed in hac trinitas eſt deus:accipit᷑ boc nomẽ
txus naturaliter ? ſubſtãtiue.nõ ergo nũcupatiĩe.i N
querit᷑ ꝗd ſublit huic intentõi ydolum.Qam dicit apo
ſtolus.j.coꝝ.viij. dolum nihil eſt in mundo.et ꝙ nul
lus ẽ deus niſi vnus.ergo videtur q; nihil ſubſit buic
nomĩ qð eſt ydolum. Si vᷣo exponat ſiẽ exponit᷑ ĩ glo.
nibil eſt ydolum in mũdo. i.int᷑ creat᷑as mũdi.qð tñ
intelligitur foꝛmalit᷑ nõ materialit᷑. Vñ ibi dicit᷑.natu
ram deꝰfoꝛmauit.ſed ſtulticia hoĩm foꝛmã dedit.Que
cũq; em̃ facta ſunt naturalit.quecũq; ſunt in creaturis
facta:facta ſunt ꝑ verbũ.ſ̊ foꝛma hois in ydolo nõ eſt
facta ꝑ veꝛbum. Cõtra quicꝗd ẽ inquãtũ eſt:a deo eſt
ſed foꝛma homis in ydolo que impꝛimit᷑ ipi materie ꝑ
cõfiguratõem aliꝗd eſt:ergo eſt a deo et ꝑ verbũ.aligꝗd
igit eſt ydolum. Reſpõſio notãdũ ꝙ quidã circa h̊
diuerſa dixerũt.pᷣpoſitiuꝰ dixit ꝙ hoc nomen deus.pe
nitus idem ſignificet cũ accipit᷑ nataliter:cum accipit᷑
adoptiue:et cũ accipit᷑ nũcupatiue.ſemꝑ em̃ ſignifica⸗
tur diuina natura:cum bhoc nomen deus dicit᷑ de tri⸗
nitate:vel de viro ſancto:vel de ydolo.ſᷣ̊ tñ differenter
eſt attributio.nam cum dicitur trinitas eſt deus.hic
fignificat᷑ dina natura attributa ei qð ipᷣa eſt.cum vᷣo
dicit᷑ de viro ſcto deus vl dij:attribuit᷑ dina natura nõ
ei qð ẽ:vᷣ ei cui ꝑ grazʒ ineſt ſiue ꝑ ꝑticipatõʒ.Cũ vᷣo di
cit᷑ ab ydolatra ydolũ eſt deꝰ.ſignificat᷑ etiã dina na⸗
tura:ſ̊ attributa rei cui ſignificatio ſua nõ cõuenit nec
ꝑ ydemptitatẽ nec ꝑ ꝑticipatõz.et iõ ſimpliciter falſa ẽ
ꝓpoſitio.¶ Et ſi obijciat᷑ ꝙ ydolatra nihil nouit de di
uina natura nec de deo vero.et nõ ſignat niſi qð intel⸗

ligit nec etiã ſignare intendit.ergo cũ dicit ydolũ ẽ de⸗

ns:non ſignat deum verũ. Ad boc reſpondet pᷣpoſiti⸗
uus diſtinguendo inter intelligentẽ et ignoꝛante. In⸗
telligens em̃ rei ſignationem ſemꝑ qð intendit ſignaẽ
Ignoꝛans vo duplex eſt. eſt em ignoꝛans qui credit ſe
ignoꝛare: ⁊ ẽ ignoꝛãs qui credit ſe intelligere.In igno
rante qui credit ſe ignoꝛare diſtinguit᷑.refert em̃ vtruʒ
intẽdat dicere qð locutio ſignat qꝗ;uis nõ intelligat.ſi⸗
cut mulier cantãs pſalteriũ:vel vtrũ intendat tm vᷣba
ꝓferre vt puer qui nihil aliud intendit niſi vt ꝓferat
verba. In pꝛimo cãu ignoꝛãs enũciat.In ſecũdo vo ni
hil dicit.et hoc niſi ſpũſſanctus eo vtatur tanqᷓ; oꝛgano
vt in aſina balaam. Item in ignoꝛãte qui credit ſe ĩtel⸗
ligere diſtinguit᷑. Nam reſeꝛt vtrũ ĩtellectũ ad aliquid
ſpalit᷑ referat vł nõ.Si ſpaliter ad aliqd referat:illud
dicit:ſed tñ locutio illius nõ ſignificat.verbigra ſi iſte
putet ꝙ hoc vocabulũ ſor̃ idem ſignificet qð hoc nomẽ
ſacerdos.et dicat iſte eſt ſacerdos.Dico ꝙ dic iſtũ eſſe
ſor:nõ tñ ꝓpoſitio illð ſignificat.ſi ᷣo nõ retoꝛqueat ĩ⸗
tellectũ ſpalit᷑ ad aliqd: tũc dĩc qð locuto ſignificat lʒ
nõ credat ſe illud enũciare.Fſᷣm hoc de ydolatra. reſpõ
cet᷑ ꝙ cũ dieit ydolũ eſt deus.et putat ꝙ hoc nomẽ deuſ
ſignificat ydolũ.ſi retoꝛqueat intellectũ ſuũ ad ipᷣaʒ rẽ
que eſt ydolũ:dicit vel enũciat hoc eẽ ydolũ.ꝓpoſitio
tñ illud nõ ſignificat.ſi vᷣo nõ retoꝛqueat ad aliꝗd: tũc
enũciat qð locutio ſignificat ſcʒ ydolum eſſe deum.lʒ
nõ credat ſe illud enũciare. Scõm hoc ergo ydolatra
putat ſe verũ dicere:non tñ ĩtelligit quid eſt qð ſignifi
cat hoc nomẽ dens. Atrũ aũt verũ dicat infra declara
bitur.¶ Aliter reſpondet ad illud altiſiodoꝛñ. diſtin⸗
guit em̃ ſic.quidã ſunt qui ꝑcreaturas cognoueꝛũt teũ
ſed quia nõ ſic deum gloꝛificauerũt aut gratias eger̃t
ideo obſcuratũ eſt inſipiẽs coꝛ illoꝝ et ſtulti facti ſunt
ita vt ſeruirent potius creature qᷓ; creatoꝛi. De iſtis ve
rum eſt quoniam iſti credebant te ydelo ipᷣm eẽ druʒ.
qui bene poterant cogitare de vero deo quem pꝛiꝰ coꝗʒ

5„ cæ.1

Nuinquageſima

nerũt ſicut multi ſunt ſuſpicati mel eſſe fel.fuerũt autẽ
alij qui nuũqᷓ; cognouerũt deum qui ydola ſua credunt
eſſe omipotẽtia et poſſe iuuare in omi articulo.talis gẽ
tilis nõ credit ydolũ eſſe deũ quia nihil cogitat de deo
Ecõm eꝛgo boc dõᷣm.ꝙ hec argumẽtatio nõ valet.iſte
gẽtilis credit ydolum rem eẽ om̃ipotentẽ: ergo credit
ydolum eſſe deum.licʒ em̃ naturaliter idem ſit res om
nipotens qð deus:tamen bec vox res omnipotens põt
trahi ad ſupponendũ ꝓ aliquo:ad qð ſupponendũ nõ
poteſt trabi hec dictio deus.ſic etiã vox iſia rõale aĩal
poteſt trahi ad ſupponendũ pꝛo aliquo ad qð ſupponẽ⸗
dũ nõ pt᷑ trahi hec dictio deus.ſicut etiã vox iſta rõna⸗
le aimal poteſi trahi ad ſuꝓponendum ꝓ aliquo ad qð

ſupponẽdũ nõ poteſt trahi hec dictio homo.vt ſi aligd

cogitet rõnalitatem in bꝛunello:conſtat ꝙ ipᷣe cogitat
c aſino rõnali.nõ tñ cogitat de homiĩe.et ita nõ valet
gentilis credit ydolũ eſſe rem om̃ipotentẽ: ergo credit
ydolum eſſe deũ.et eſt ibi fallacia cõſequẽtis a ſuperio
ri ad inferius.ſicut em̃ hec vox aĩmal rõnale cum vᷣbo
cogitandi ſuperioꝛ eſt ad hanc dictioneʒ homo:ita hec
vox res omnipotens cum verbo credendi ſuperioꝛ eſt
ad hunc terminũ deus.Eodem mõ dicitur ꝙ bec ar⸗
gumẽtatio nõ valet.gentilis credit ydolum habere di⸗
uinitatem:ergo credit ydolum eſſe deum. 4! Aliter di⸗
cendũ tenentes viam mediam.aʒ cum hoc nomẽ de⸗
us accipitur naturaliter adoptiue nũcupatiue:nõ pe,
nitus idem ſignificat nec penitus in alia rõne.fᷣm em̃
ꝓpꝛiam rõem huiꝰ noĩs deus que eſt in vno ſimplici ⁊
ſolo ꝙ eſt omibo pꝛincipium et cã accipit᷑ in alia rõne.
Nam vnum ſimplex pꝛincipium et cauſa omnium con
uenit vni ſoli increate nature. Scdm vero cõmunem
rationem que accipitur a notõne mentis noſtre inpꝛeſ
ſa videlicet.qꝙ eſt aliqua res ſupꝛa homineʒ venerãda:
dicitur ꝑ pꝛius ⁊ ꝑ poſterius hoc nomen deꝰ.iQazʒ res
venerãda ſuꝑ hominẽ aut eſt venerãda ᷣm veritatem
aut ſᷣm falſam oꝓinionem.ſi ſᷣm falſam oppinionẽ ſic
accipit᷑ nuncupatiue.⁊ non ſubeſt veritas in re vt cum
dicitur ydoluz deus. Si voẽ venerãda res pᷣm verita⸗
tem. aut ̊ eſt veneranda veneratione latrie ſiue vene ·
randa exy ſe ⁊ ꝓpter ſe velut principiũ ⁊ cã oĩm: ⁊ hoc
modo hoc nomen ⁊deæus accipit᷑ natuꝛaliter ⁊ ſubſtãtĩe
vt cum dicitur trinitas deus. Uel eſt res veneranda ve
neratione dulie vel ex alio ⁊ ꝓpter aliud ſcdᷣm quẽ mo⸗
dum accipitur adoptiue.vt cũ dicitur de ſanctis ꝙ ſũt
dij ꝓpter confirmationem ad deum ꝑ gratiam. 4 Ad
pꝛimũ ꝗᷓ ptʒz reſpon ſio. quoniam ſᷣm hoc ꝙ hoc nomẽ
us accipitur in ratione ꝓpꝛia:ſignificat ſoꝛmã incõ⸗
municabilem creature.ſᷣm vero rationem cõmunem
dicitur ꝑprius ⁊ poſterius ſiue ſᷣm ſimpliciter ⁊ ſᷣm

qd.⁊ ſimilis eſt reſponſio ad ſecundũ.⸗ Ad ea vᷣo que

in partem oppoſitam obijciuntur. concedendũ ᷣm di⸗
ſtintõnem pᷣ̃dictam.Ad illð vero qð queritur.vtruʒ

ſit diuiſio vocis in ſignificationes.dicendũ ꝙ eſt in ea

q̃ ſe hñt ſᷣm pᷣus ⁊ poſteriꝰ:⁊ſimplicit᷑ ⁊ Fm ꝗd.ſᷣm pꝰ
⁊ ſimpftr dr ſpᷣſtãtie ſᷣm poſteriꝰdꝛ adoptiue.ᷣm id qð
ẽ ſᷣm ꝙ nücupatie. Ad illð vo qð qrit cũ deꝰh̊ nomẽ
accipit᷑ ſubſtatie.vtꝝ ſit mũe aut ꝓpꝛiũ.dm q loq̃n⸗
do ꝓpꝛie nec ẽ cõe nec ꝓpꝛiũ.quẽadmodũ nec illð qð ſbᷣ⸗
c.ſ.dina nat᷑a:nec ẽ cõe nec ꝓpꝛiũ.ſic̃ ptz ex pᷣcedetibo.
nichilom inꝰ aliꝗd hʒ de vno aliꝗd de altero. Maã ſi re⸗
ſpiciamꝰad ſigtu qð ẽ vnũ ſolũ:qͥſi ꝓpriũ ẽ.ſi vᷣo reſpi⸗
ciamꝰ ad ſuppoſita q̃ ſũt dĩne ꝑſone qſi cõe ẽ.¶¶ Ad ali
ud qð q̃rit cũ h̊ͥ nomẽ deꝰ accipit᷑ adoptie vtꝝ ↄueniat
aglis.dðm ꝙ ñ negat᷑ i pᷣdicta auctoꝛitate ꝙ ãgli ñ ð⸗
beãt vocari dij.ſ̊ q̃ſi idubi poĩt vtꝝ ĩueĩat᷑ ĩ ſeptura.⁊
ſub hac ↄditõe ſi ĩ ſeptura n iueĩret᷑ reddit᷑ rõ q dcta ẽ.

1õnð tñ ꝙ alia rõne dicent᷑ anglłi dij.alia rõne boies

nã hoĩes adopꝛãt᷑ vt ſint ĩ ↄfoꝛitate nate cũ ðᷣo rõe hũa
ne nature aſſumppte a criſlo. ⁊ ideo in hac rõne non
ↄuenit ãgelis.. Ao alið qð obijcit᷑ cũ H̊ nomẽ ðꝰaccipi
tur nũcupatie.vt cũ dẽ ydolũ ẽ deꝰ.pʒ rñſio Qam hoc
2—

nomẽ tceus nõ accipit᷑ ꝓ deo vero in rõe ꝓpꝛia ab ydo⸗
latra: accipit᷑ tñ in rõne cõi ꝓ re ſuꝑ boiem veneran/
da.et tñ quocũq; mõ acciꝑet᷑ falſa eſſet locutio: qꝛ nec
ydolum eſt teus ſub rõne ꝓpꝛia nec ydolũ eſt res ſuꝑ
homiem venerãda.4 Ad vltimũ vo qð querit᷑.ꝗd po⸗
natur ꝑ intentõem huius nois ydolum cũ dicat᷑ ydo⸗
lum mihil eſt in mũdo.dðm ꝙ exponit᷑ tripliciter ĩ gl.
Vno mõ ydolũ nihil eſt in mũdo.i.int᷑ creaturas mũ⸗
di.et hoc debʒ intelligi nõ materialiter qꝛ materiã ydo
li deus creauit.nec foꝛmalit᷑ q;tũ ad foꝛmã q̃ impᷣſſa ẽ
materie que a deo eſt et aliꝗd eſt:ſed de foꝛma impꝛeſſa
in mente ydolatrie.que eſt dignitas quedam exiſtia⸗

ta ĩ ydolo.et hec ẽ foꝛma ydoli inquãtũ ydolũ.et h̊ ni⸗

hil ẽ.hinc dicit᷑ yſa.xlj.Ecce vos eſtis ex nihilo ⁊ opꝰ
vrm ex eo ꝙ nõ eſt. Alio mõ ydolũ nihil eſt in mundo
.i.illud qð exiſtimabit᷑ ab ydolatris ydolum eſſe: ni⸗
hil eſt. exiſtimabant em̃ ydolum eẽ ꝑſonã cõpoſitaʒ ex
ſimulacro ſubſiſtente et ſpũ pᷣſidente.Contra qð dicit᷑
in pẽ. Simulacra gentiũ ⁊c̃.ſequit᷑.neq; em̃ eſt ſpiritꝰ
in oꝛe ipoꝝ.Tercio mõ ydolum nihil eſt in mundo.i.
nullius rei que ſit in mũdo ſimilitudo.ſᷣm ꝙ fit dria ĩ
lege in exo.xx.et deut.v.inter ydolũ et ſimilitudinem.
quia ſimilitudo accipiebatnr pꝛo re configurata ad
imitationem alicuiꝰ rei mũdane:vt homis vel arietis
ydolum res cõfigurata ad imitatõʒ ſclũ hũane ↄficti⸗
onis :ſicut ſi aliquis cõfiguraret chimerꝗ ex capite le
onis et medio capꝛe et cauda ſerpẽtis. Quarto modo
poſſet dici ydolum nihil eſt ĩ mũdo qð poſſit obeſſe vel
ꝓdeſſe yſa.xl.bene q;; aut male ſi poteſtis facite.

Articulus ſecundus

Onſeqnter querit᷑ de hoc noĩe deus ſᷣm ꝗ⸗
accipit᷑ ſubſtãtiue vel nataliter vtrũ ſit no⸗
mẽ oꝑatõis.qð expᷣſſe dicit ioh.damaſ.ñ
dic. ꝙ ſcdᷣm nomẽ dei ẽ theos.i.deus.qð dicit᷑ vł ab eo
qð eſt theim qð eſt currere et fouere vniuerſa: vel ab
ethim.i.ardens.deus em̃ ignis cõſũmẽs ẽ om̃em mali
viam.vel a theaſte.i.a ↄſiderãdo oĩa.nulla em̃ eum la⸗
tent.et poſtmodũ ſubdit ꝙ ẽ nomẽ oꝑatõis.⸗4. Contra
amb.deꝰ nomẽ ẽ nat᷑e ⁊ dñs nomẽ ẽ pfatis.cũ ergo ſit
nomẽ naxe nõ eſt ergo nomẽ oꝑatõis. Itẽ ſi h nomẽ
deus eſi nomẽ oꝑatõis.ergo dẽ ꝑ habitudiem ad crea
turã ſicut hoc nomẽ creatoꝛ.ergo nõ decet poni in alia
dria noĩatõis nomẽ oꝑatõis et nomẽ habitudis.⸗. Jtẽ
ſi boe nomẽ deus dicit᷑ ab eo ꝙ ẽ currẽ ſiue fouẽ.qꝛ diſ
currit ꝑ om̃ia et fouet oĩa.vel ab eo ꝙ videt oĩa.vel ab
eo ꝙ cõſumit malũ.ſed he oꝑatões dicũtur in hĩtudie
ad creaturã:relinquit᷑ igit᷑ q nõ eſt nomẽ hitudinis.
Item cũ fouẽ ſit actus bonitatis.vidẽ actus ſapiẽtie
ↄſumere ðvᷣo actus ptatis:boĩtas aũt aꝓpꝛopꝛiat᷑ ſpũiſ.
ſepia filio.ptas pr̃i:videt᷑ hoc nomẽ deus rõne vnius
ꝓpꝛietatis aꝓpꝛopꝛiatũ pri.rõe alteriꝰ aꝑpꝛopꝛiatũ filio
rõne tercie aꝓꝛopꝛiatũ ſpũiſcto. Reſpõſio nomen
oꝑatõis dicit᷑ duobo modis.vno mõ nomẽ impoſitum
ab oꝑatõe.Alio mõ nomẽ ſignãs oꝑatõʒ. Pꝛimo mõ
dĩc damaſ.ꝙ h̊ nomẽ deꝰ ẽ nomẽ oꝑatõis.qꝛ impoſitũ
eſt et ſumptũ ab oꝑatõe fouẽdi viaẽdi vel cõſumẽdi.ꝑ
q̃s oꝑatões a creata mũdi cognoſcit᷑ ſempiterna vᷣtus
eius et dinitas. Secũdo mõ nõ eſt nomẽ oꝑatõis.im⸗
mo ſignificat ißam dinam natam inquãtũ bmõi.⁊ ad
illã ſignificada impoſitũ eſt. tũ ergo ad illð a quo
im ponit᷑ d a damaſceno nomẽ oꝑatòis.qᷓtũ ad illud
cui imponit᷑ dic ambꝛo.ꝙ eſt nomẽ nate.et ꝑ hoc ſolui
tur pꝛimũ et etia ſcᷣm.ij Nã hoc nomẽ creatoꝛ et impo
nit᷑ ab oꝑatõne creatõis et ſignificat creatõʒ vt in cau⸗
ſa creante.et ideo nomẽ eſt habitudiĩs.⸗. Ad terciũ di⸗
cendũ.ꝙ oꝑatio dei pt᷑ cõſiderari duplicit. ſᷣm potẽtiã
ſiue habitũ: ⁊ actũ.ſᷣm potẽtiã et habitũ debet itelligi
opꝑatio ſiue fouẽdi ſiue videndi ſiue cõſumẽdi:Fᷣm ꝙ ab
oꝑatõne hoc nomẽ deus ĩpoĩt᷑.Fm actũ vo intelligitur

BeA „₰ vnpo A Pew

.

oꝑatio a qua ĩponit᷑ hoc nomẽ creatoꝛ. et iõ iſiud no⸗
men ẽ hĩtudinis ad creaturã nõ aũt hoc noc nomẽ deꝰ
Pꝛeterea ẽ oꝑatio dei qua agit:a eſt oꝑatio quã efficit
quẽadmodũ in ſole lucẽ eſt oꝑatio qua agit et ſemꝑ eſt
in ſole:et illuĩaꝛe eſt oꝑatio quã efficit in ꝑſpicuo ſuſce
ptibili.Qomẽ ergo oꝑatõis vt qua deꝰ agit ẽ ̊ nomen
deus.nec hmõi oꝑatio dicit᷑ in hitudine ad effectũ.vñ
hoc mõ debẽt intelligi ille oꝑatões a qua boc nomẽ te⸗
us im poĩt᷑:velut lucere qð nõ dicitur in comꝑatõe ad
aligꝗd illuſtratũ vel illuiatum. ¶ Qomen vᷣo opationis
quã agens efficit neceſſario ponit hĩtudiem ad effectũ
ſicut ſi diceret᷑ ſol lucẽs et illuiĩatoꝛ.lucens dicit᷑ reſpe
ctu actionis abſolute et qua agit:illuiatoꝛ ðᷣo ab oꝑa⸗
tõne quã efficit.lucẽs abſolute:illuĩatoꝛ in hĩtudie.ita
bhoc nomẽ deꝰſiue ĩterpᷣtet᷑ fouẽs ⁊c.dicit᷑ abſolute: ſed
creatoꝛ dẽ in habitudine.hec aũt debent intelligi inq̃n
tum dicũt habitudiem in cã ⁊ nõ actũ in effectu.¶ Ad
vltimũ quod querit vtrũ ſit appꝛopꝛiatum. dico ꝙ non
ſed appꝛopꝛiabile.ñ em̃ ſigficat has oꝑatõnes ſᷣ ab his
oꝑationiba imponitur ipi nature.

Mẽbrum ſecundum

Onſeqnter querit᷑ de cõſigficatõne huiꝰ
noĩs deus et hoc q;tum ad numerum ſin
gularem et pluralem. tum ad ſignifi⸗
cationem pluralẽ q̃rit᷑.an hoc nomẽ deꝰ
inquãtũ dicit᷑ ſubſtãtiue poſſit dici pluraliter. Querit
ergo pꝛimo vtrũ vere dici poſſit plures dij. Ad qð ſic.
IYdem ẽ deꝰ qð hñs dĩnã nat᷑am.ſ płes ſunt hñtes di
uĩam nat᷑am ſcʒ tres ꝑſone. Itẽ.j.geñ. vbi nos hẽmꝰ

in pꝛcipio creauit deus ⁊c̃.hebꝛeus habet heloym qd

interpᷣtat᷑ dij vel iudices ſic hẽt᷑.ij.diſ.j.li.ſniĩaꝝ.ergo
dᷣitas hebꝛaica p̃dicat plłes deos. Itẽ deꝰẽ nomẽ opꝑa⸗
tõis vt dictũ ẽ.ꝭ̊ oꝑatõ dei deſignat᷑ pluralit᷑ Ge.iij.fa
ciamꝰ hoĩem ad imagiem ⁊c. Actio em̃ numerat᷑ ſᷣm ꝑ
ſonas:&̊ ſilłr poterimꝰ dicẽ płes deooe.¶ Itẽ foꝛma hꝰ
termi deꝰ q̃ reſpicit eẽ dinũ pt᷑ ſigficari płaliter ꝑ h̊ no
mẽ dine cũ dẽ tres ſũt ꝓſone dine. Itẽ ſuppoſitu huiꝰ
termĩ deꝰ pt᷑ ſignificari plaliter qꝛ ſuppoĩt ꝑſonas.q̊ cũ
rõe foꝛme cũ rõe ſuꝓpoſiti poterit ſignificari płalit: g
vere poterit dici plures dij. Cõtra ſymbolũ athana
ſij nõ tres dij ̊ vnus ẽ deus. IYtẽ querit᷑ vtrũ poſſit
in plurali deſignari ↄgrue.ad qð ſic.idẽ ſignificat hoc
nomẽ deꝰ qð dina eẽntia.niſi qꝛ ĩ maioꝛi abſtractõe ſig
ficat h̊ nomẽ eẽntia.ſi ̊ h nomẽ eẽntia qð ſᷣm aug.pꝛo
pꝛie dꝛ de deo dẽ ꝓgrue plalit.̊ et h nomẽ deꝰ.¶¶ Itẽ H
nomẽ pꝛincipiũ creaturaꝝ hʒ plurale.qꝛ vere dicit ꝙ
monichei credũt pla pꝛicipia creaturaꝝ.ſᷣ̊ equipollent
pꝛicipiũ creaturaꝝ ⁊ deꝰ:g h̊ͥ nomẽ deus hʒ ple.⸗. Jteʒ
ad gal. ſeꝛuiebatis his ꝗ nõ ſũt dij.glo.nõ ſũt dij nat᷑a
h opinione hoĩm.ↄgrue ergo ibi negat᷑ hoc nomen dij
plłale ſᷣm ꝙ ſignificat naturalit den:ergo hoc nomen
deus ꝓut accipit᷑ natutaliter ponit᷑ cõgrue in plurali.
Item ad idem.eſt:itaq; non tres dij.¶ Contra.j.co
rinth.viij. Et ſi ſunt dij multi.glo.adoptiue vel nuncu
patiue:nobis tñ vnus eſt deus.qui ẽ deus natalit᷑.er⸗
go incõgrue dicet᷑ plures dij q́tum ad naturalẽ ſigni⸗
ficatõem. Itẽ ibibidẽ dicit᷑ nõ eſt deꝰ niſi vnꝰ.ergo hoc
nomẽ deus eſt ꝓpꝛiũ dei:ergo nõ habet plurale. Itẽ
querit᷑ de cõſignificatõe ſingularis vtrũ hoc nomẽ deꝰ
ym ꝙ accipit᷑ adoptiue habeat ſingulare.i am ĩ plu⸗
rali loquũtur ſcripture.ego dixi dij eſtis.et ad hoc fa⸗
cit pᷣdicta anctoꝛitas.j.ad choꝛinth.viij.qua dicitur ſi
ſunt dij multi adoptiue nuncupatiue:nobis tamẽ vnꝰ
eſt deus.Ex quo relinquitur.ꝙ pluraliter debet dici
dij adoptiue non ſingulariter.ſimiliter et nuncupatie
Contra.exo.vij.Conſtitui te deum pharaonis con⸗
ſtans eſt ꝙ ibi deus dicitur adoptiue et tñ i ſingulari.
Item ſicut bonum dicitur dupliciter.ꝑ eſſentiã de cre
atoꝛe:ꝑ ꝑticipatõem de creatura,ſic hoc nomen veus.

ſagea
grate
coint
true
gionen
ena⸗
itn
Ueni,
goint
ru
rl
ene
noß
Nott
Mußr
tron
Morn
llwn
lyſnn
ſtgbob⸗
Frbi
dickard
dhbetre
diini
dodic
Mina
ſitſen
n
ine
ſubſti
grie
lis dicᷣ
ſo nöt
enſit⸗a
ſinlar
eneen
noni
tedici
Uiguedi
Ctbolic
Prietan

apop⸗

terpor
med

fai /
Noned
hoed
ahnnons
nidefkei
ckrche
hebon
üuckten
Nalnet
teligini
ften c
dicogn

es habbe⸗

II

Ntöne haß
mmerumſr
adſigniß
chomne N
er.Qrerf
Docft.
nt hörodr
binoshin⸗
elyncs
ninr, o

onion⸗

gnifng
ſema
liaphno
poſinnbus
Monngii
ni pbrug
vollabon⸗
nni wt
Gifento⸗
rrieſi
fmenge
erenal⸗
ntolen
tnjuin
Nonero⸗
e vopen
o
Avunen
ulieth
ſſigi⸗
agobo⸗
. N
ſone
plocſt
Uetorſ
anin
nedi
cnune
s /
⸗
len
s

Nueſtio

ſi ergo hoc nomẽ bonũ acceptũ ꝑ ꝑticipatõem cõuenit
creat᷑e in ſingulari:et hoc nomẽ deus cõuenit viro ſan
cto in ſingulari.¶ Item cũ hec poſſit eſſe vera aliqͥ mõ
petrus eſt deus. et hoc ꝓpter cõem rõem. nũquid pote
rit hec eẽ vera ydolũ eſt deus ꝓpt᷑ rõem que eſt ᷣm opi
nionem ydolatre. Rñſio ad pꝛimum dᷣm.ꝙ b̊ no⸗
men deus nec vere nec ꝓpꝛie dicit᷑ in plurali:ſm ꝙ ac
cipit᷑ nataliter. et ratio eſt ex illa regula.nõ habʒ locũ
diſtinctio vbi nõ eſt ex diuerſis vnio. VUñ qꝛ ẽ vna dei⸗
tas in tribo ꝑſonis nõ multiplicata ſᷣ vna eadem:nece
eſt tres ꝑſonas vnũ eſſe deum nõ plures ̊ vnus deus.
Ad pꝛimũ ergo doᷣm.ꝙ quẽadmodũ in alijs cũ dico
hũanitatem:dico ꝙ hõ eſt.cũ dico hoĩem.dico ꝙ ẽ.cuʒ
dico petrũ:dico ꝗs eſt. Scm hoc dici pt᷑ in dinis.cuʒ
dico trinitatẽ:dico ꝙ deus eſt.cũ dico deũ:dico ꝙ ẽ.cũ
dico patrẽ:dico quis eſt.Cũ ergo obijcit tres ſunt ha⸗
bẽtes diuitatem.diſtinguendũ quia habens dĩnitatem
dicit duplicit. vt ꝙ eſt vel quis eſt. vt qð eſt.ſic dicitur
ꝑ hoc nomẽ deus.vt quis eſt:ꝑ hoc nomẽ pater.Tres
ergo ſunt habentes diuinitate vt quis eſt.nõ ſunt aũt
tres habẽtes diuinitatẽ vt qð eſt:ſed ſunt tꝛes ꝑſone.i.
tres hñtes diuĩtatẽ vt ꝗs ẽ. Scdm hoc q̊ dicendũ.ꝙ cũ
dicitur deus dicit idẽ qð hñs diuĩaʒ naturã. ꝑticipiũ
tebet reſolui ꝑ ꝙ nõ ꝑ qui. vt ſit ſenſꝰdeꝰ dicit q; ẽ bñs
diuinã natura ⁊ ſic hñs dĩnã naturam ⁊ vnũ ſolũ.Cũ
dᷣo dicit᷑ ꝑſona ð patre aut de alia ꝑſona eſt habẽs diui
nã naturã. ꝑticipiũ debet reſolui ꝑ qui eſt.nõ ꝑ ꝙẽ vt
ſit ſenſus.pater et filius ſunt bñtes diuiam naturam
.i.qui hñt.nõ tñ ſequit᷑ ergo ſut dij.cõmutat᷑ em̃ quis
eſt in qð eſt.ſiue ratio dicẽdi ꝑſonalit in rõem dicendi
ſubſtãtialiter.¶ Ao ſecũdũ reſpõdet᷑ ꝙ ſic ĩ greco alia

Apꝛietas ſermõis eſt qᷓ in latĩo.ſiłr in hebꝛeo.ñ gre⸗

cis dicẽtibo tres ypoſſaſes ſᷣm ꝗꝓpꝛietatẽ ſui ydeoma⸗
tis.nõ tñ nos dicimus tres ſubſtãtias: cũ tñ ypoſtaſ
idem ſit qð ſubſtãtia.ex hac rõne.qꝛ hoc nomẽ ſubſtan

tia in latina lingua indifferẽter ſe habet ad deſignati
onem eẽntie et ſupoſitoꝝ eẽntie.in greco vpᷣo ypoſtaſis

eſt nomẽ ſuppoſiti eẽntie.iõ qð in greco ſine ambigui⸗

tate dicit᷑ tres ypoſtaſes ꝓ tribo ſuppoſitis ꝑſoĩs: am⸗

bigue diceretur latina lingua tres ſubſtãtie.ſermo at
catholicꝰ debet eſſe certus nõ ambiguꝰ. Sili mõ inxta
ꝓpꝛietatem hebꝛaici ſermõis ↄueniẽter dicit᷑ heloym.

appꝛopꝛiatũ em̃ ẽ ſuppoſitis eẽntie.et iõ ↄueniẽter płali
ter ponit᷑ rõe ſupoſitaꝝ ꝑſonaꝝ.apud latios po h̊ no

mẽ deus plalit deſignaret nõ ſolũ pluralitẽ ĩ ſuppoſi⸗
tis.iĩmo pluralitatẽ eẽntie ĩ ſuppoſitis.i¶ Ad terciũ di⸗
cendũ.ꝙ q;uis h̊ͥ nomẽ deꝰ ſit nomẽ oꝑatõis. pᷣter h̊ hʒ
ĩtellectuũ ſu bſtãtie ꝑfecte ⁊ ꝑ ſe ſtãtis.oꝑatõ aũt diuia
ſignificat᷑ oupłr.adiectiue ſiue veꝛbalit᷑.qꝛ oerba ſigni
ficãt ĩadiacẽtia.et iõ ꝓpt płalitatẽ ꝑſonaꝝ płalit ſig⸗
ficat᷑ cũ dicit.faciamꝰ hoiĩem ad imagiem. Aliqñ do
ſubſtatiue ⁊ noĩalit᷑ nõ ꝑ modũ adiacẽtis.q̃ qdẽ oꝑatõ
ẽ eadẽ qð dina ſba ⁊ iõ n recipiet płalitatẽ.¶ Ad q̃ꝛtũ
dðm. ꝙ foꝛma huiꝰ termĩ deus· pt᷑ plaliter ſignificari
reſpectu pluriũ ſuppoĩtoꝝ. ſic q ſigficat᷑ ĩiadiacẽtia ꝑ
hoc nomẽ diuie.vt cũ dicit᷑ ꝑſone diuĩe.ſᷣ̊ nõ pt᷑ plurali
ter ſignificari ad hoc vt ĩ ſe recipiat pluralitatẽ vel di
ſtinctõʒ. Ad G aũt ꝙ hoc nomẽ deꝰ hret płale exigeret
ꝙ hr̃et diſtinctõʒ et multiplicaret᷑ in ſuppoſitis.q Ad
illud qð ſcdᷣo qᷓrit᷑.vtrũ hoc nomẽ deus poſſit pluralit᷑
cõgrue veſignari.dðm ꝙ nõ.qꝛ cũ ſit abſolutiſſimũ et
nomen ſim plicis nature impoꝛtat omes ↄditões q̃ faci
unt ipᷣm ꝓpꝛium abſolute et ſimplicis nature.qð ꝓhi⸗
bet vt non poſſit pluraliter deſignari quẽadmodũ nec

Ypꝛium.¶ Ad illud quod obijcit de eẽntia patet reſt põ⸗
ſio ex pꝛedictis.nam ſi hoc nomẽ eẽntia intelligat᷑ ĩ ſua
generalitate. pꝛedicare poteſt de omibus eſſentijs. vñ
poteſt habere plurale.ſed ſi intelligeretur cum pꝛeciſi:

one eſſentia ſeipᷣa ens et non alia.ꝓpꝛium eſt diuie cẽn⸗
tie nec recipit pluralitatem.talis em̃ eſt vna ſola.et iõ

—

——. N * S2 dn h. pl

. 501α¼ *

Nuinquageſuma

non poteſt intelligi nec deſignari pluraliter.4 Ad ſe⸗
cundum ꝙ duo ſunt genera eoꝝ que pꝛedicant᷑ de plu⸗
ribus ſed non de vno ſolo.vnum eſt cuius im aginatio
non pꝛohibet ipᷣm pꝛediceri de pluribus.ſed ipᷣa res.ſi
cut ſol et luna.Aliud eſt cuius imaginatõ ꝓhibet ipᷣaʒ
pꝛedicari de pluribus et ipᷣa res.vt ſor.et talis differẽ⸗
tia ponitur inter hoc nomen deus et pꝛimum pꝛinci⸗
pium creaturarum. quia hoc nomen deus ᷣm rem nõ
cõuenit pluribus naturis et eius imaginatio iſtud ꝓ⸗
hibet. Iſte vᷣo terminus pꝛincipiũ creaturarũ ᷣm rem
non cõuenit pluribus naturis.ſed tñ eins imaginatio
iſtud non pꝛohibet q;uis tamen iſtud pꝛohibeat verus
intellectus.et ideo quis pꝛimum pꝛincipium creatu⸗
rarum poſſit dici pluraliter.non tamen hoc nomen de
us.¶ Ad alið ðᷣo dicendum.ꝙ qñq; ꝑ vocem non ſim⸗
pliciter ſignificatiuã in cooꝛdinatione inſtructõis me⸗
lius deſignatur intentio dicentis q; ꝑ ſignificatiuã.vn
te et apud poetas ſolent dicere duo vates in cooꝛdina
tione cõſtructionis:ita et ĩ expꝛeſſione veritatis fidei ꝑ
vocem nõ ſignificatiuã melius expꝛimit᷑ intentio vt in
ſymbolo.nõ plures dij ⁊c̃.i.nõ ſunt plures nature q̃ꝝ
quelibet ſit deitas.et ad Gał.Seruiebatis his ꝗ non
ſunt dij. Ad illud qð cõſeq̃nter q̃rit᷑ vtruʒ deꝰ hẽat

ſingłare fᷣm ꝙ ſumit᷑ adoptiue.dom ꝙ non ꝓbiberet

cõgruitas ꝗn habet ſingulare:ſᷣ ip̃a ꝓpꝛietas dicendi
ꝓhibet vt in cnũciatione nõ dicat᷑ ſine determĩatione.
Vnde ſcriptura nõ dicit de moy ſe ↄſtitui te deũ ſ̊ deũ
pharaonis hoc ẽ potentẽ ſuꝑ pharaonẽ diuinitꝰ.¶ Ad
illud vo qð querit᷑.an aliqͥ mõ ſit vera iſta.ydolũ ẽ de⸗
us.dðm ꝙ nõ:niſi cũ determiatõe trabẽte extra rõem.
vt ydolũ ẽ deꝰ illi.ſimplłr ̊ iſtud nomẽ deus cõueĩt deo
vero.ſᷣm ꝗd cũ determĩatõe vt huiꝰ vel illiꝰ cõuenit vi
ro ſcto.Scðm ꝗd vᷣo cũ determĩatõe vt illi pt᷑ cõuenire
ydolo.Vñ ydolum eſt eus ydolatre.

Membrum terciũ

Onſeq̃nter qrit᷑ de ſupoſitõe huiꝰ noĩs
deus.circa qð fuerũt due pꝛicipales opi
niones. OQnoꝛũdam opinio fuit.ꝙ hoc
nomen deus ſic erat eẽntiale vt ſupponẽt
ꝓ eẽntia ꝓpꝛie tñ ex adiũcto vt determiatõne ꝑſonali
trahit᷑ extra ꝓpꝛiã rõem ad ſupponẽdũ ꝓ ꝑſona. vñ cũ
dicit᷑ deus ẽ:nullo mõ ſupponit᷑ ꝓ ꝑſona.cũ dicit᷑ deus
generat.ex adincto thit᷑ ad ſuponendũ ꝓ ꝑſona.Alio
rum do opinio ẽ ꝙ hoc nomẽ deꝰ ſignificet nataʒ. ᷣ ex
mõ ſue ſignificatõis q̃ eſt ſignificãs nat᷑aʒ vt ꝙ ẽ. ꝙ eſt
aũt cõuenit et nat᷑e ⁊ rei nature.iõ hoc nomẽ deꝰ ſupo
nit qñq; naturã vt cum dicit᷑ deus eſt tres ꝑſone:qnq;
ðᷣo ſupponit ꝑſonam: et hoc different.qñq; ꝓ vna tm̃:

vt deꝰ genẽat. qnʒ ꝓ duabo:vt deꝰ ſpirat. qnq; ꝓ tribo

vt ĩuiſibili ſoli deo ⁊c̃.j.thi.vlt᷑.

Articulꝰ* pꝛimꝰ

Ont᷑ pᷣmã opĩoʒ obijciũt.ĩ pð.dꝛ. Hñdicat
nos de? deus nr benedicat nos deus:et me
tuãt eũ ⁊c.et dicit ambꝛo.ꝙ trina confeſſio
trinitatem expꝛimit ꝑſonaꝝ.ſed ibi nõ ponit᷑ determi⸗
natio aliqua ꝑſonalis cũ dicitur benedicat nos deus
⁊c.hoc ergo nomẽ deus ꝓpꝛie ſuponit ꝑſonam./ Iteʒ
boc nomẽ hõ ꝓpꝛie ſuppoĩt ꝓ omi eo cui ineſt hũanitas
et hoc nomẽ aſinꝰ ꝓ omi eo cui ineſt aſinitas⁊ ĩ ſiłibo
ſilłr ̊ hoc nomẽ deꝰ ꝓpꝛie ſugoĩt ꝓ om̃i eo cui ineſt di

uinitas.ꝗᷓ ſuppoĩt ꝓ pr̃e ⁊ filio et ſpũſcto. Itẽ h̊ nom

deus impoſitũ eſt a diuĩtate.aut ergo pᷣciſe impoſituʒ
ad ulumĩandum eẽntiã:aut ad inſinuãdam eẽntiã 1 ꝑ⸗
ſonã. Si pciſe ad inſinuãdam eẽntia:ergo idẽ dicetur
penitus cum dicit᷑ eſſentia et deus. ſ̊ hec ſimplicit eſt
falſa.eſſentia diuina genuit eſſentiam:ergo et hec deꝰ
genuit deũ.qð ẽ õ ſctos Si at᷑ ad iſinuàdãa eẽntiã ⁊ ꝑſo
nã:&̊ hʒ ſuꝓponẽ ꝑſonã.⸗ It poſito ꝙ iſte dicat deꝰfiliꝰ
eſt.aliꝰ dicat deus pr eſt.obijcit᷑ ſic.vterq; logꝗt᷑ de doo.

5
4 ſy nt Wα. — * 1.( ſ.t

queritur qũo accipiat᷑ boc nomẽ deus.nam eſſentiam

nõ ſupponit:qꝛ neuter loquitur de eſſentia:e rgo ꝑſonã

ſuppoĩt. Contra. hec obiecta ſibipis replicãt hoc mõ.
pꝛimo qꝛ cũ dicitur benedicat nos deus ꝛc.et metuant
eum:trina cõfeſſio trinitatẽ expꝛimit ꝑſonaꝝ. vnitatẽ
vo eſſentie cum ſingulariter ſubdit᷑ eum. Si ergo h ꝓ⸗
nomẽ eũ expꝛimit vnitatẽ eſſentie.ergo refeꝛt vnitateʒ
eſſentie.ſ̊ nõ refert niſi illud qð ſuꝑponebat hoc nomẽ
eus:ergo ſupponebat vnitatem eſſentie q;uis ex iteꝛa
tõne huiꝰ noĩs deus ſumet᷑ płalitas ꝑſonaꝝ.l Itez ſi
nomẽ ſuponit ꝓ om̃i eo cui attribuit᷑.ſed hoc nomen
eſſentia attribuit᷑ ꝑſone.et verũ eſt ꝙ pater eſt eſſentia
filius eſt eẽntia.ergo hoc nomẽ eẽntia ſuppoĩt ꝓ ꝑſona
ꝓpꝛie.ergo verũ erit eẽntia generat:eẽntia generat᷑.qð
nõ recipit᷑ catholice.Si ergo hoc nomen eẽntia nõ pꝛo
pꝛie ſugonit ꝓ om̃i eo cui attribuit᷑ vt ꝓ ꝑſonis.ꝗ̊ nec
hoc nomẽ deus ſuponet ꝓ ꝑſoĩs qᷓuis attribuat᷑ per⸗
ſonis.¶¶ Item pone pᷣdicta data iuxta hoc quod dicit.
vterq; iſioꝝ loquitur de deo.ſi boc nomẽ deus ſuppoĩt
pſona:cũ nõ ſit ꝑſona.ꝑſona de qua vterq; loq̃tur. er⸗
go hec erit falſa:vterq; iſtoꝝ loquitur de deo.ſi ̊ vera
eſt:et nõ eſt vera ꝓ ꝑſona:eſt ergo vera ꝓ eſſentia.er⸗
go hoc nomen deus ibi ſuponit eſſentiã. ¶ Item deus
eſt ee quo iſte loquitur.deus eſt de quo ille loquit᷑.et ñ
eſt niſi vnus deus:ergo vnus deꝰ eſt de quo iſti loquũt᷑

Quero ergo aut hoc ꝙ dico vnus deus ſuppoĩt ꝑſonã:

aut eẽntiã.nõ ꝑſonã:qꝛ nõ eſt vna ꝑſona de qua iſti lo⸗
qᷓunt᷑.ergo hoc nomẽ deus ſuꝓponit eẽntiã. Reſpon⸗
ſio tenẽtes ſcõam opinionẽ.ꝙ hoc nomẽ deꝰ ex mõ ſue
ſignificatõis que ĩpoſita ẽ ad ſignificãdũ ꝙ deus ẽ. qð
eſt aũt deꝰ habet ponẽ naturã.et rem nat᷑e habet ſup⸗
ponere ꝑſonã et naturã.nõ ſic aũt eſt de hoc nomiĩe dei
tas vel de hoc nomiĩe eẽntia diuĩa.iQam bhoꝝ ſignifica
tio impoſita eſt ad ſigniſicãdũ quo deus ẽ.et iõ nõ hñt
ſupponere niſi natuꝛa. Quo ẽ em̃ nõ poĩt rem nate ſiue
pſonã.Et ſi obijceret᷑ ꝗꝙ ĩ deo nõ differt qð ẽ.et quo eſt
ergo cui attribuet᷑ qð eſt et ſupponet: attribuet᷑ quo eſt
et ſuponet ergo ſi hoc nomẽ deus attribuit᷑ ꝑſonis et
ſupꝓponit ꝑſonas.et hoc nomẽ eẽntia.dðm ꝙ q;uis ĩ ðᷣo
Fm rem nõ differãt qð eſt et quo eſt:tñ refert in rõe di⸗
cẽdi que ẽ pᷣm nos.iQam hũana cõſideratõ cõſiderans
diuiam eẽntiã in ſe et in quadã abſtractõne: ſignificat
ipᷣ̃am vt quo ẽ ꝑ hboc nomẽ diuĩtas.cõſiderãs vo dinaʒ
eẽntiã vt in habẽte illã:ſigniſicat eã vt ꝙ ẽ.ꝑ hoc nomẽ
deus.qꝛ igi᷑ habẽs dinam eẽntiã ẽ diuia ꝑſona.vt pr

et filiꝰ:iõ ꝑſona ſuponet᷑ ꝑ boc nomẽ deus qð ẽ nomẽ

ſignificãs ꝙ eſt.nõ aũt ꝑ hoc nomẽ deitas qð ẽ nomen
ſignificãs quo eſt.¶. Ad illud ergo qð pꝛimo replicant

dðm ꝙ cũ dꝛ benedicat nos deus ⁊c̃.hoc nomẽ deus ſi

gniſicat diuĩã eẽntiam et ſupponit ꝓ tribo ꝑſonis.et h̊
ꝓnomẽ eũ relatũ ad illud:ſignificat dinam eẽntiam ĩ
tribo ꝑſonis.gr̃a ergo relatõis eẽntie ponit᷑ ĩ ſingłari
nõ gra ſupoſitõnis.¶ Ad ſcdᷣm iã patet reſpõſio.nam
aliter ſe habet hoc nomen eẽntia ſiue diuĩtas cũ attri⸗
buit᷑ ꝑſonis:aliter hoc nomẽ deus. Qam hoc nomẽ de
us attribuit᷑ ꝑſonis vt ꝙ eſt ſiue vt habẽs diuiam na⸗
turã:et ideo habet ſuꝓponere ꝑſonã ſicut dictũ eſt. hoe
vᷣo nomẽ eẽntia attꝛibuit᷑ ꝑſonis vt quo ẽ:nõ tñ vt quo

ꝑſona ẽ ꝑſona:ſ̊ vt quo ꝑſona eſt.Et in diuinis ꝓgter

ſimplicitatẽ diuim eſſe de eo qui eſt.i.de ꝑſona: dẽ ve
ꝑydemptitatẽ qͥ ẽ.ñ tñ bẽbit ſuꝓponẽ ꝑſonã:qꝛ ñ ſigfi
cat eẽntiã vt in hñte illã.¶ Ad terciũ doᷣm ꝙ cũ dicit᷑.
vteꝛq; iſtoꝝ loꝗt᷑ de deo.ſuꝑpoĩt ꝑſonã indeteꝛnũate:vł
potius ſuꝓponit ꝓ duabo ꝑſonis ſcʒ pr̃e et filio. Sili
mõ ddðm ad illð qdð obijcit᷑ vltio.deus eſt de quo vteꝛq;
loquit᷑.qꝛ hoc nomen deus ſuppomit ꝓ duabo perſonia
habentibo vnam deitatem.

Articulus ſecundus

/ ſle 1be log 2.) ARA

Irca ſcdᷣam opinionẽ quã tenemꝰ obijcitur
multiplicit᷑.pꝛimo an ſequat᷑ de genuit dain
Sſe vel aliũ. Secũdo an hec ſit vera deꝰ ge⸗
nuit aliũ deũ.Tercio vtrũ hec ſit cõcedẽda deꝰ genuit
ſe.Quarto an ſequat᷑ deus genuit deũ:ergo genuit de⸗
um ꝗẽ pater vel deũ ꝗ nõ eſt pater. Quito an bec ſit cõ
cedenda deus generat et ille nõ generat᷑. Sexto an hec
ſit vera deus generat.et ille nõ eſt trinitas. Septĩo an
ſicut hec ẽ vera trinitas eſt deus:cõuerſa ſit vera deꝰ
eſt trinitas quã negauit poꝛretanus.

Otũ ad pꝛimũ HS. f.
arguit. ſi ſegẽ deꝰ genuit deũ . ſe vł aliũ ad alterã ꝑtẽ
ſi aliũ:qnõ ẽ tm̃ vnꝰ deꝰ.ſi ſeipʒ deũ: ideʒ generat ſe⸗
ipᷣm.quoꝝ vtrũq; falſũ eſt.aut igitur pꝛima erit falſa
deus genuit ũ:aut nõ ſequitur deus genuit deũ.eꝛgo
ſe vel alium.4:! Cõtra.bene ſequit᷑ homo generat hoieʒ
ergo ſe vel aliũ hoĩem.ergo eadem rõne dicet᷑ deus ge⸗
nuit deum: ergo ſe vel alium deum.4 Pꝛeterea.idem
et diuerſum diuidũt ens ĩmediate. ergo ſi deus genuit
deum:genuit idem vel diuerſũ deum. Reſpõſio que
dam nomĩa diuia ſignificãt eẽntiam.q̃dam relatõem.

Aẽ quedã eẽntialia ſignificãt ꝑmodũ abſtractõnis vt

yler „ 9 ar

cxitas.eſſentia.ſubſtãtia.Quedã ꝑ modũ cõcretõnis
vt deus qð ſigniſficat dĩnã eẽntiam vt in habẽte illam
vnde habet ſignificare dinam natam et ſupoonere ꝑſo
nam.Cum ergo dico deus genuit deuz: bec eſt vera. qꝛ
pater qui habet deitatem genuit filiũ qui habet deita
tem.et nõ ſequitur.ergo ſe deum vel alium deum: qꝛ
em̃ alia eſt ꝑſona generantis alia geniti:nõ poteſt ha
bere locum relatiuũ ydemptitatis:nec ꝓpter ydempti
tatẽ nat᷑e relatiuũ diuerſitatis.qꝛ ergo cum dicit᷑ deꝰ
genuit veũ:in ꝑte ſignificat᷑ idem rõne nature quã ſig⸗
ficat hoc nomẽ deus:et in ꝑte drſũ rõne ꝑſone quã ſup
ponit hoc nomẽ deꝰ.ñ pt᷑ inferri ſimpłr idẽ nec ſimpli⸗
cit᷑ dr̃ſum.ĩmo eſt ibi fallacia ſᷣm ꝗd et ſimpłr.ð
aũt obijcit᷑ ꝙ idẽ et drſum cõdiuidut ens.dom ꝙ verũ

eſt ꝙ res eedem ſũt vel diuerſe.ſ̊ nos poſſimꝰ ſignifica
re in ꝑte idem et in ꝑte dr̃ſum vt patet ĩ ꝑte et in toto.

Becũdo queritur S. ij.
an hec ſit vera.deus genuit aliũ deũ.qð vidr.vidr̃ em
ſeꝗ pr̃ genuit aliũ ꝗẽ deus:ergo genuit aliũ deũ.q Pꝛe
terea.iſte terminꝰ aliũ ꝑſonale ẽ et nõ eẽntiale.ſᷣ̊ h̊ ᷣbũ

genuit ꝑſonale ẽ:ergo ꝑ ipᷣm trahit᷑ terminꝰ eẽntialis

ad ſupponẽdũ ꝓ ꝑſonis cũ dicit᷑:deus genuit deũ.⁊ no
tat᷑ ibi diſtinctio ꝑſonalis q̃re ſiłr dʒ trabi ꝑ iſluz ter⸗
minũ aliũ.et ita hec erit vera deus genuit aliũ deum.
MKReſpõſio ad pꝛimũ ᷣm hãc reglłam.nõ bʒ locũ di⸗/
ſtinctio vbi non eſt ex diuerſis cauſis vnio. verbigr̃a.
hũanitas ẽ in ſoꝛte et płone ex diuerſis cãis.ñ poſſũ
dicẽ ꝙ ſoꝛtes ẽ aliꝰ hõ a płone:qꝛ alia eſt rõ q̃ ſoꝛtes ẽ
hõ:et alia q̃ plato ẽ hõ.qꝛ alia huanitas ſoꝛtis alia hu⸗
manitas plłonis. In dĩnis aũt nõ ſic.qꝛ pr ẽ deꝰ ⁊ filiꝰ
eſt deus eadẽ dĩnitate.Vna & ẽ cã et rõ qua pr̃ ẽ xꝰ et
filiꝰ ẽ deꝰ.pnio ̊ ĩ G̊ noĩe deꝰ:nõ ẽ ex diuerſis cãis.ĩmo
ex vna.⁊ iõ nõ habʒ ibi locũ diſtinctõ. OQñ ꝗ̊ obijcitur
aliꝰ a pr̃e ẽ genitꝰ ⁊ ille ẽ deꝰ: aliꝰ deus a pre ẽ genitꝰ
a pr̃e.nõ ſequit᷑.qꝛ in pꝛima ſolũ dicit᷑ diuerſitas ꝑſo⸗
nalis.in cõcluſiõe vᷣo ponit᷑ diuerſitas ꝑſonalis ⁊ eẽn⸗
tialis.et eſt cõmutatio p̃dicamẽti a pᷣdicamẽto relatio
nis ĩ pᷣdicamẽtũ ſpᷣſtãtie.ĩme ad hoc ꝙ valeat ita opoꝛ⸗
tet inferre.aliꝰ a pr̃e eſi genitꝰ.et ille ẽ deus alia diui ⸗
nitate qua pater:ergo alius deus a pr̃eẽ genitꝰ.ſ̊ me⸗
dia falla eſt.¶ Ad aliud dicendũ.q cũ aliqð cõe trahi
tur ad ꝑſonã: debʒ trahi ꝑ aligd qð ſit ꝑſonale ⁊ ꝓpꝛiũ
nomẽ ꝑ aliqð ꝑſonale ĩſinite.h̊ &̊ verbũ gignẽ cũ deter
miĩet ꝓpꝛietatẽ qua vna ꝑſona dilliguit᷑ ab alia. poteſt
trabẽe terminũ eẽntialẽ ad certã ꝑſonã. quod nõ pi iſte
termĩꝰ aliꝰ:qꝛ nõ termĩat ꝓpꝛietatẽ ꝑſonalẽ finite.

xX Xꝙ) G„⁰n. .

0

v RNE—
„y N

Giſn
⸗
Giat
ſttape
füben
ſot
catch
s
Gri
i
diſ
clu
tan
ſ
cen⸗
ſagh
teßen
tennic
ol
ſo⸗
nde;

n

dbee.
Gii
duse
non
enn
Dn
cüd
rele
boe⸗
Pr.
genn
tlunig.
füͤtm.
erita
ſet⸗
ne
(ui
dus
Gni⸗
i
W

8G. fo

.
dllrniz
6 Ceratſn
macriſc
enerntbee
lcet Nug
eteregicn
Nusgemn
eſpöſioge
nrelotöen
kacönst
cereiine
hobareflan
porere o
keſeen g
Mbetwitt
dung
ſöporſbar
erſeenpt
n dekd
urquiſ⸗
Oreqtiſe
enerſingſ⸗
npkr.
n gi
noſigniſn
etin ton⸗

K. widren
N der
nleßhoti
Ptintiti⸗
it ün
oilnen
lücun
gio,
tift.
Gii
ſonte
gelabr⸗
ri
iet
iis ino
dciur
igenid
magſ⸗
iorchn
otlan⸗
mnopo
looi
.5
erchl

„

17 pun
Aat
l
6 ſe
1.
. 7
4 / Ne

A30

N

MNMuarto queriturS. ij.

Nneſtio
. „ „ 2*
Teꝛcio queritur. .S.iij.
AVtꝝ hec ſit cedenda.pater genuit ſe.qð videt᷑ dicere
augꝰ. in quadam omeł.ſuꝑ o. pater mittens filiũ
ſe alteꝝ miſit. q̃re miſit ſe.ql Ytez aug. ad mariminũ.
genuit de ſe alteꝝ ſe. ̊ genuit ſe. ¶ Item Anf. in ꝓpſo⸗
logion.cum dicit᷑ eus de deo filius de patre: nõ intel
ligimus alium teũ b eundeʒ deum de ſeipſo.q̊ deꝰ eun
em deum genuit: quare deus genuit ſe. ¶ Item aug.
xv.de trini:tanqᷓ ſeipſum dicens pꝑater verbuʒ genuit
ſibi per omia coequale.non.n.ſe integꝛe ꝑfecteq; dixiſ
ſet:ſi auplius vel minus eſſet in verbo qᷓ in ſeipſo.ſᷣ
dicere dei gignere eſt. vnde in pᷣs. ſemel locutus ẽ dr? .
BGlo.loqui ci eſt eternaliter verbum generare. PRBe
ſponſio.hoc verbum diceꝛe nõ ſumit᷑ ibi notionalit᷑ ſed
eſſentialit᷑. Ande ſenſus eſt.non ſe ꝑfecte diriſſet.i.ma

nifeſt aſſet.quia nõ ſufficienter declarat᷑ potentia pꝛis

in creatione creaturaꝝ nec oñditur vſqʒ ad ſummuʒ:
ſed tota oñditur qñ totam potentiã cõmunicat. hoc eſt
qñ generat taleʒ qualis eſt ⁊ quantus eſt.p generatiõʒ
ergo vclarat᷑ ſummitas potentie patris.eſa.lxv.nũꝗd
qui alios parẽ facio ſterilis ero?: ¶ Ad prima duo ob⸗
iecta poſſet dici.ꝙ hoc relatm̃ ſe: non ſigniſicat termi⸗
nũ huius verbi genuit.ſed potius terminũ alteritatis
ſignificate ꝑ boc nomen alteꝝ. Olel aliter põt dici.ꝙ ſi⸗
cut cõmune ꝑ additõʒ coartat᷑: ita quod ꝑſonale eſt: ꝑ
aliqð additum poteſt fieꝛi cõmune.vt cum dicit᷑.omĩs
ariſiomenes intelligibilis.omis muſcalus muſicꝰ. Si
militer hoc relatiuũ ſe quod recipꝛocũ eſt ⁊ perſonam
diſcretam iterat.per hunc terminũ alterum ſibi adiun
ctum fit eſſentiale ⁊ comunce:⁊ extrabit᷑ a rõne ꝑſonali
tatis.⁊ ideo non ſequit᷑:genuit ſe alterũ:ꝗ̊ genuit ſe. ſᷣ
eſt ibi fallacia 'm quid ⁊ ſimplłr. ¶¶ Ad alind An. di⸗
cendũ.ꝙ bec eſt vera.pater de ſeipſo genuit eũdẽ deñ.
ſed boc relatm̃ ſe quod eſt ꝑſonale:nõ eſt ex ꝑte rei geni
te ſ ex ꝑte generantis.ſᷣ iſie terminꝰeundeʒ adiunctus
termio eẽntiali nõ ſumit᷑ ꝑſonaliter.ſicut nec iſte teꝛmi
nus alius cũ adiungit᷑ termino eẽntiali.vnde nõ itera⸗
bit᷑ ꝑſona patris.nec valet h̊ aꝛgumtũ.de ſeipſo genuit
eundeʒ deũ:̊ ſe deum.

te hac.deꝰ genuit deũ: genuit deũ g eſt pater: vel deũ
qui ñ eſt pater.ſi genuit deũ qui nõ ẽ deus pater. ergo
deus eſt qui nõ eſt deus pateꝛ.nõ & tm̃ vnus deꝰeſi. Si
genuit deuz g eſt deus pr. ᷓ pater genuit ſe. Rñſio.
vm magẽym in ſent. negat.n.hanc.deꝰ genuit deũ qui ẽ
us pꝛ.⁊ diſtinguit hac.genuit deũ ꝗ n eſt deꝰ pat᷑. ſiẽ
cũ dicit᷑ nõ eſi bomo albus.hoc põt eẽ:vel qꝛ ñ eſt bõ:
vel qꝛ ñ eſt albo. Siłr deus genuit deũ qui nõẽ deꝰ pr.
hoc põt dici.vel qꝛ nõ eſt teus:⁊ ſic falſuʒ.vel qꝛ nõ eſt
pr:⁊ ſic verũ. Cñ ſm pꝛepoſitm̃ hec ñ eſt ↄcedẽda.deꝰ
genuit teũ qui ñ eſt pater.qꝛ alit fit relatio in affirma
tiuis:alit in negatiuis.in affirmatiuis refert᷑ ſupoſi⸗
tũ tm:in negatiuis ſuppoſitũ ⁊ ſigtum. vñ exigeret᷑ ad
veritateʒ huiꝰ deus genuit deũ qui nõ eſt pater: ꝙ alia
eſſet ꝑſona patris:alia filij:⁊ alia diuinitatis 4pter re
latm̃ qui:qdð refert ſupoſitũ ⁊ ſignificatũ hꝰ noĩs deꝰ.

Aliter põt dici ⁊ ↄcedi iſta deꝰ genuit deũ qui nõ eſt

deus pater.ſed nõ ſequit᷑. ̊ eſt deus qui nõ eſt deus pꝛ.

qm in prima iſte terminꝰ deũ ꝓpter ꝗprietatez ſignifi⸗
catũ ꝑ hoc verbũ genuit diſtinguẽteʒ ꝑſonas: tenebat᷑
pſonalit᷑.⁊ ideo relatm̃ refert ſimilit. Sed in ↄcluſiõe

in hac.ſ.̊ dus eſt qui nõ eſt deus pz. iſte terminꝰdens
tenet᷑ eẽntialit᷑.⁊ ideo relatm̃ ſimilit. Alit᷑ põt dici.
ꝙ hec eſt duplex: dens genuit deü qui ẽ deus pꝛ vel qñ
eſt deus pater. quia h̊ ꝙ dico dens pater: põt teneri di⸗
ctionalit vt ſit circũlocutio vniꝰ pſone. ſicut H ꝓ dico

ſpũſſanctus cũ tenet᷑ dictionalit᷑ circũlocutio ẽ vniꝰ ꝑ⸗

8,, ) vn „aderr d ew

. Sſ G e Avo hup?!

ſone. hͥ mõ affirmatiua falſa: negatiua vera. Elel po

Nuinquageſima

teſt eſſe oꝛatio:̊ ſ̊ ouptr. qꝛ iſte teꝛminꝰ pater põt eſſe
predicatũ:iſte terminꝰ deus appoſitio vel ecõuerſo. ſi pᷣ

mno mõ:affirmatiue dictũ nõ põt veꝛe attribui: negatie
pot. Si ſecũdo mõ: adhuc duptr.qꝛ iſti duo termi deꝰ

pater:vel pñt reſerri ad ſubiectũ:⁊ ſic affirmatiue di⸗

ctu nõ ↄuenit:negatiue ↄuenit. vel iſte teeminꝰ deus tm̃

põt referri ad ſubiectũ:2 iſte terminꝰ pater ad bunc teꝛ
minũ du. vt ſit ſenſus: deus genuit deũꝗ ẽ deus pr.i.
qui eſt pater. ⁊ Gᷓͥ mõ affirmatiue dictũ ↄuenit: negatĩe

nõ ↄueit.qꝛ relatm̃ tenet᷑ eẽntialit᷑: eo ꝙ refert᷑ ad hũc

terminũ deus qui in pᷣdicato poſito tenet᷑ eẽntialr.

Munto queꝛitur. S. v.

an hec ſit ↄcedenda: deus generat? ille nõ generat᷑qð

videt᷑quia nõ eſt ideʒ deus ꝗ generat 7 generat. 5 deꝰ
geneꝛat ⁊ ipſe nõ eſt filius.̊ deus eſt 2 ipſe nõ ẽ filius.

eadeʒ rõne deus nõ eſt pater. deus nõ eſt ſpũſſanctꝰ.2

eadeʒ rõne deus nõ eſt tres ꝑſone. 4 Iteʒ queritur de

hac ꝓoſitione cuiꝰ quãtitatis ſit: deus ſpirat.⁊ de illa
ſilit᷑: deus generat vel generat᷑. videt᷑ ꝙ ſit indefinita:
qa hoc nomẽ deus nõ ſupponit ibi magis ꝓ patre qᷓ; ꝓ
ſilio.Econtra videt᷑ ꝙ ſit ſinglaris:quia vna ⁊ ſingula
ris eſt ſignatio hꝰ noĩs deus.ſ.deitas. KRñſio ᷣm p
poſitm̃ dicenteʒ.ꝙ relatiua dictio ĩ negatiuis refert ſi⸗
gnatũ ⁊ ſuppoſitum.⁊ niſi predicatũ remoueat᷑ a ſup⸗
poſito ⁊ ſignato:falſa eſt ꝓpoſitio.ſi aũt remoueat᷑: ve
ra·vnde hec ꝓpoſitio vera ↄcedit᷑: deus generat ⁊ ipſe
nõ generat᷑.quia boc relatm̃ ipſe:refeꝛt ꝑſonã patris ⁊
diuinam naturõ.ſ̊ nec ꝑſona patꝛis nec diuina natuꝛa
generat᷑.hec aũt eſt falla:deus geneꝛat ⁊ ipſe nõ ẽ filiꝰ:
qꝛ hoc relatm ipſe nõ tm̃ refert ꝑſonã patris:vᷣ deitatẽ.
ceitas aũt eſt filius.ad hoc aũt ꝙ hec eſſet vera opoꝛte⸗
ret ꝙ hec eſſet vera:diuina natura nõ eſt filius. Uñ in
argumẽtatione eſt mutatio predicamẽti ab abnegatõe
notionis que deſignat᷑ cum dicit᷑:nõ generat.ad abne⸗
gationẽ ꝑſone que xæſignat᷑ cũ dicit᷑:nõ eſt filius.ſicut
lſi diceret᷑:diuina eſſentia nõ generat᷑.̊ nõ ẽ filiꝰ.q. Ad
ſecundũ dicimꝰ.ꝙ hec ꝓpoſitio: deus generat vel gene⸗
ratur:nec eſt ſingularis nec indefinita.quia h̊ nomen
cus nec eſt ꝓpriũ nec apellatm̃.ſed aliꝗd hʒ ꝓpꝛij:ali
quid appellatiui.hʒ.n.ſigniſicatõʒ ꝗprij: ⁊ ſuppoſitõnẽ
appellatiui.⁊ ita illa ꝓpoſitio ꝑtim eſt ſingłaris:⁊ paꝛ

tim indefinita. R
Berto queritux S. vj.

de hac:deus eſt? ille nõ eſt trinitas.qꝛ pater eſt: a ule
nõ eſt trinitas: pater ẽ deꝰ.ꝗᷓ deus eſt ⁊ ille ñ eſt trini⸗
tas.4! Cont᷑.deus eſt? ille nõ eſt trinitas.ꝗᷓ deus ñ eſt
trinitas. Iteʒ obijcit᷑. ſegt᷑:ſoꝛtes nõ eſt plato.q̊ bõ ñ
eſt plato.& ſimili rõne pat nõ eſt filiꝰ:a pater eſt deꝰ.qᷓ
cus nõ eſt filius.i¶ Iez videt᷑ ſeg.qꝛ nomẽ deꝰ ſup⸗
ponit ꝑſonaʒ:hᷣ de alia ꝑſona eſt veꝝ.qm̃ nõ eſt filiꝰ vt
c patre. erit verũ:deus nõ eſt filiꝰ.æ pari rõne deus
nõ eſt pater ⁊ eus nõ eſt ſpũſſanctꝰ.q̊ deus nõ ẽ trini⸗
tas. Fñſio ᷣm prepoſitm.hec eſt falſa: deus ẽ a iſte
nõ eſt trinitas.qꝛ relatm refert ſuppoſitũ? ſignificatũ.
vnde ad veritatẽ requirit᷑ ꝙ nec qui eſt deus eẽt trini⸗
tas vt ſupoſita ꝑſona:nec ꝙ eſt deus eẽt trinitas.qð ẽ
falſum ꝓ hac ꝑte:nõ ꝗ; eſt dens eſt trinitas. Si aũt ar
guat: pater eſt: ⁊ ille nõ eſt trinitas: & teus ñ eſt trini⸗
tas.mutatio eſt predicamẽti a rõne dicendi qui ẽ.i.p⸗
ſonali:ad rõneʒ dicẽdi qð ẽ.i.ſubaleʒ.Scdm alios cõ⸗
cedit᷑ iſta:deus eſt æ iſte ñ eſt trinitas.qꝛ ꝗpter naturã
ꝓnois cuiꝰ ꝓpriũ eſt ꝓ ꝓprio noĩe poni ⁊ certas ſigni⸗
ficare ꝑſona⸗ vleo ille: ꝓ vnica ⁊ certa ꝑſona tenet᷑
cũ dicit᷑: deus eſt⁊ ille nõ eſt trinitas.hec aũt falſa:deꝰ
nõ eſt trinitas. Sʒ cũ arguit: ᷓ deꝰ ñ ẽ trinitas. ñ ſeqt᷑

quia hic fit abnegatio ꝓ qualibʒ ꝑſona ⁊ etiã ꝓ diuia

eſſentia. ¶¶ Ad illud qð obijcit᷑ ſecudo.dᷣm ꝙ lʒ nomẽ
deus ſupponit ꝓ qualibet triũ ꝑſonaꝝ: tñ quia ſuppoĩt

— (7 r jla 2* v&. O

— c9 —„ „ .E O QR. f G 27 4

ꝓ eis indiſticte niſi addat᷑ determĩatio ꝑſonalis:vt ge
nerans genitus vel ꝓcedens:⁊ ꝓ vna ſingulari deita⸗
te:negatiua ꝑticula addita remouet ꝓ qͥlibet ſuppoſito
tãq;ᷓ ſi negatio pᷣponeret᷑.vñ eꝗpollẽt iſte: deꝰ ñ ẽ pr ⁊ ñ
ceꝰ ẽ pr.pʒ igit᷑ ꝙ ẽ mutatio pᷣdicam̃ti ĩ pᷣdictis argum
tatõibo a ꝑſonali rõne dicẽdi ad eẽntialẽ.

BGeptimo queru .S. vij.

tur.an hec ſit vera:deꝰ ẽ trinitas quã negauit Poꝛre⸗
tanꝰ. Et videt᷑ bñdicere.qꝛ pꝛ nõ ẽ trinitas:nec filiꝰnec

ſpũſſ.q̃re neq; deꝰ.ſeqꝗt᷑.n.iſte hõ ñ currit nec ille: ̊ bõö

nõ currit.4 YIteʒ hec ẽ falſa: hõ ẽ̃ oĩs hõ.qꝛ iſte termiꝰ
bõ poſitus ĩ ſubiecto ſupponit pſonalit᷑.cũ dr deꝰ ẽ tri⸗
nitas:iſte terminꝰ deus poſitꝰĩ ſubiecto ſuppoĩt ꝑſona⸗
lit.⁊ H̊ ſᷣm ꝙ dictũ ẽ ꝙ ſignificat eẽntiã ꝑſonałr.hſ̊ hoc
mõ falſa ẽ hec:deꝰ ẽ trinitas.4 Iteʒ dicit boe. in li. de
tri.⁊ augꝰ.ſiłr.qm̃ qcꝗd de deo pᷣdicat᷑:pᷣdicat᷑ ᷣm ſbaʒ
vel adaliꝗd.ſ̊ G̊ nomẽ trinitas ñ dicit adaliꝗd:dicit᷑ g
Fm eẽntiaʒ.ſ̊ ſᷣm boe.⁊ aug.in eodẽ.ꝗcqd pᷣdicatur de
do m eẽntiã:pᷣdicat᷑ de qualibʒ ꝑſona.cũ &̊ ̊ nomen
trinitas de nulla ꝑſona de dicał:hec ẽ falſa deꝰ ẽ trini⸗
tas. Cont.aug.in pᷣmo li.de tri. Recte ipᷣe deꝰ trini
tas intelligit᷑ ecce q;xpᷣſſe or̃ deũ eẽ trinitatẽ.⸗ Itẽ au
guſti.in verbis illis apłi.j.thim̃.vlt᷑.bts ⁊ ſolꝰpotens
id ẽ vnꝰ ⁊ ſolꝰ verus deꝰ:ꝗẽ ipᷣa trinitas.⸗ Itẽ aug?.
in ßᷣmone de fide.credimꝰ vnũ deũ vnã eẽ diĩni noĩs tri
nitatẽ.ex gbo auẽtibo relingt ꝙ deꝰ ẽ trinitas:⁊ deꝰ eſt
tres ꝑſone ſic ecõueꝛſo. Oð ocedẽdũ . Oicendũ q̊ ꝙ
ꝓ hũc terminũ deꝰ qñq; ſuꝓponit᷑ eſſentia:qñq; ꝑſona.
126. n. ſitr ſe bʒ eẽntia ſignificata ꝑ G̊ nomẽ deꝰ ad ꝑſo

nas:ſic ſe hʒ eẽntia ſignificata ꝑ ̊ͥ nomẽ hõ ad indiui

dua.eẽntia.n.ſignificata ꝑ ̊ nomẽ hõ multiplicat᷑ in⸗
diuiduis.eẽntia vᷣo ſignificata ꝑ q̊ nomen deꝰ indiuiſa
remanet in ꝑſonis.dico &̊ ꝙ ſi eẽntia ſigniſicata ꝑ h̊ no
men hõ eẽt indiuiſa ĩ indiuiduis hec eẽt vera:hõ ẽ oĩs
hõ.ideo hec ẽ vera:deꝰ ẽ trinitas.vñ different ẽ ĩ h̊ ter⸗
mino deꝰ ⁊ in h̊ termĩo hõ.qꝛ hõ ꝑ ſe ſupponit ꝑſonalłr
ex adiuncto eẽntiałr.vt cũ dẽ hõ ẽ digniſſima creatuꝛa
rũ.iſte terminꝰ deꝰ ecõuerſo ex ſe ſuppoit eẽntiã:ex ad⸗
iũcto ꝑſonã.⁊ in h̊ fallebat᷑ poꝝꝛetanꝰ:credẽs ꝙ tm̃ ſup
poneret eẽntiã qñ pᷣ̃dicat᷑:vt h̊ ñ ex ſe hr̃et ſ̊ ex rõne pꝛe
dicati. ꝗ4. Ad vltimũ dᷣm.ꝙ aliud ẽ eẽ adaliꝗd ſᷣm rẽ:
aliud ᷣm nomẽ ⁊ dictionẽ.dðm q̊ ꝙ nomẽ trinitas nõ
eſt adaliqd m nomẽ? dictõeʒ:res tñ q̃ ſigniſicat᷑ ada⸗
liqd ẽ.vñ h̊ nomẽ trinitas ſigniſicat ꝑ modũ ſube.ſic g&
accidit ĩ aligbo relatõibo alijs:q; termiant᷑ intra ⁊ ñ ex
ita ẽ in q̊ noie trinitas.in intellectu.n.eiꝰ claudit᷑ ñ ſo⸗
lũ ꝙ dẽ adaliꝗd:pᷣ illud ad qð dr.⁊ in hũc modũ termi
nat᷑ queſtio de noĩe oꝑatõis. B

Queſtio.lj.de nomibus
priuatiuis ſᷣm affirmatõz 2 negatõʒ. D
Naquiſito de nomi
nibo ſigniſicãtibo diuinũ eẽ abſolute:2⸗
de noĩe oꝑatiõis.oñter tercio loco ſᷣm
oꝛdinẽ damaſceni inqꝛendũ ẽ de noĩb
pᷣuatiuis.ſic ſunt increatꝰ.immẽſus.
eternꝰ.Et qꝛoppoſita iur ſe poſita magis aparẽt: iðo
pmo inꝗrendũ ẽ d his q̃ dicũt᷑ ſᷣm affirmatiõʒ de deo:
oñter de his q̃ dicũt᷑ ᷣm negatõʒ.

Membrũ primũ
EKimo q̃rit᷑ de his noibq̃ dicũt᷑ ſᷣm affiꝛ
mationeʒ h̊ mõ. Primo.vtꝝ dicãt᷑ ð deo
creatura vniuoce vel equoce.Secũdo.

vtxꝝ dicant᷑ vᷣe. Lercio.an ea q̃ dicũt᷑ ßm

priuatõʒ:dicũt᷑ in dinis veriſſime ⁊ pꝛijſſime.

. ecy Q. 2 1 L4⸗) a) Pohetyn
hecqusar,
O
H

ANꝛticulꝰ pꝛimꝰ
Dprimũ qͥ qrit.vtꝝ nomẽ vnũ ĩ vna ſignifi
catõe ↄueĩat deo ⁊ creature m affirmatõʒ.
Ad qð obijcit᷑ ex młtis auẽtib.pᷣmo ex au⸗
ctoꝛitate aug.de doc.xpᷣia. Reꝝ q̃dã ſunt ꝗbo fruẽdũ.
q̃dã ꝗbo vtẽdũ.q̃dã q fruũt᷑ ⁊ vtũt᷑.ĩ hac diuiſiõe ↄpᷣhbẽ
dit᷑ qlibʒ res creata ⁊ incata. Si ̊ᷓ diuiſio ↄueniẽsẽ:
nom̃ diuiſ qð ẽ h̊ nom̃ res:ĩ eadẽ ſigficatõe oueit rebo
diuidẽtiba.ꝗ̊ ⁊ deo⁊ creature.i Itẽ hiero.oẽ qð ẽ:aut
ẽ ingenitũ:aut geĩtũ:aut factũ.⁊ accipit᷑ ̊ vocabulũ ĩ⸗
genitũ.i.ñ geitu.ſᷣm ꝙ ↄueĩt pr̃i ⁊ ſpũiſ.geĩtũ do diẽ fi
liũ.factũ creaturã.ſ̊ ĩ hac generalitate oẽ qð ẽ:opᷣpbẽdẽ
creatoꝛ ⁊ creatura.ſi ̊ᷓ ↄueniẽs ẽ diuiſio:ĩ eadẽ ſigfica
tõe accipit᷑ qð dẽ ꝙ ẽ.¶ Itẽ aug.oẽ bonũ vel deꝰ ẽ: vł ab
ipᷣo.ĩ hac generalitate oẽ bonũ ↄpᷣhẽdr̃ deꝰ.q¶] Stẽ ĩ his
qᷓ ñ dicũt᷑ m vniuocatõʒ ẽ incõgrua ↄpatõ.ſᷣ̊ ſᷣm ↄpa⸗
tõeʒ magnitudis ñ dicimꝰ deũ maioꝛẽ oĩbo rebo.ſᷣm cõ
patõʒ bonitatis ñ dicimꝰ deũ melioꝛẽ creaturis. relin⸗
qꝗt᷑ ꝭ̊ ꝙ magnũ:bonũ:ñ dicũt᷑ equoce de creatoꝛe ⁊ crea
tura. Itẽ in math.emo bonꝰ niſi ſolꝰ deꝰ. Glo.ex
ſe.̊ aliꝗd pᷣt deũ ẽ bonũ qᷓ;uis ñ ex ſe. illð ⁊ deꝰ ſunt
bona vel bonũ.: Itẽ.j.coꝝ.xv.cũ dic.oĩa ſubiecit ſub
pedibo eiꝰ.intelligẽdũ ẽ pret deũ ꝗ ſpᷣiecit ſibi oĩa.hec
dictio pᷣt ſumit᷑ exceptie.q̊ deꝰ ẽ de nũero oĩm. intẽtõ
eiꝰ ꝙ dẽ oĩs res vel oĩa: n equoce ↄueiĩt creatoꝛi ⁊ crea
ture. Itẽ arguit᷑ cũ dꝛ.oĩs ſba ẽ.aut ĩ hac generalita⸗
te ↄpᷣhẽdꝛ deꝰ:aut ñ.ſi ſic:hr ꝓpoſitũ.ꝙ h̊ nom̃ ſba ñ cõ
uenit equoce creatoꝛi ⁊ creature.ſi ñ:⁊ ↄſtat ꝙ bec ẽ ᷣa
oĩs ſba ẽ.arguit᷑ ̊ oĩs ſpa ẽ.⁊ eaꝝ niłaẽ tdeus: nulla
ſuba ẽ deꝰ.qð ẽ manifeſte falſuʒ.⁊ ſili mõ põt argui in
alijs noim intentõtbo. Cont᷑. hec intẽto res vel ens
dicta de deo.accipitur pro re⁊ ente infinito.ſed c cre⸗
atura accipitur pro re ⁊ ente finito.ſed finitũ ? infini⸗
tũ nũꝙᷓ; põt intellectꝰ reducè ĩ vn aliquã rõezʒ. ̊ ñ põt
vniuoca ſignificatio ſᷣ equoca accipi cũ dĩ res vel ens
de creatoꝛe ⁊ creatura. Itẽ boĩtas dicta de deo ⁊ cre
atura ñ ↄueniũt genẽ nec ſpecie nec ĩ drñtia nec ꝓprio
nec accñte.̊ in nſło ↄueniũt equoce. dr boĩtas ð cre⸗
atoꝛe ⁊ creatura. Stẽ iuſticia dicta de creatura ẽ ſpe
cies q̃litatis ⁊ accñs.iuſticia dicta de creatoꝛe eſt ipſa
eẽntia ⁊ dĩna ſuba.ꝗ̊ equoce.i tẽ ↄꝑatio q̃ eſt ̃m ma⸗
gis ẽ ſᷣm ꝑticipatõʒ alieꝰ foꝛme ᷣm plꝰvel minꝰ.ſic ꝑti
cipatõe albedis m ꝑlꝰ dẽ nix eẽ albioꝛ ꝑiete:⁊ petꝛus
iuſtioꝛ lino.ſi ̊ñ ẽ acciꝑe vnã aliquã foꝛmã q jm plꝰ⸗
minꝰ ꝑticipet᷑ a creatoꝛe ⁊ creatura:ñ erit dicẽ ↄꝑatio
nẽ nec ᷣm magnitudineʒz nec ſᷣm bonitateʒ nec ᷣm iu⸗

ſticiã catoꝛis ⁊ creat᷑e. Rñſio.nõndũ cca h̊ diuerſe ſu
erũt ſnie mgroꝝ.nã ꝗqdã dixer̃t ꝙ ĩ alia ſigficatõe acci⸗

pit᷑ nomẽ dictũ ſᷣm affirmatõʒz de creatoꝛe 2 creatura.
l Ad illas eꝛgo auctoꝛitates Auguſtini ? Hieꝛonimi
reſpondent.qꝙ quia balbutiendo excelſa dei reſonamꝰ:
ideo ſancti patres lʒ vocabula in alia ⁊ alia ſignifica⸗
tione conueniant deo ? creaturis:vſi ſunt his nomini⸗
bus ad ſignificandum creatoꝛem ? creatuꝛas.⁊ boc ꝓ⸗
pter indigentiam humane locutionis: ⁊ exigentie the
ologice facultatis.que exigit ſicut ipſi dicunt:vt voca⸗
bulum ſemel poſitum equiuoce ſumatur.verbigratia.
hoc vocabulum natiuitas: in alia ſignificatione acci⸗

pitur de natinitate eterna ⁊ tempoꝛali.⁊ tamen dici⸗

mus duas natiuitates: ita etiam dicunus de creatoꝛe
⁊ creatura.ꝙ ſunt due ſubſtantie: due res:duo bona:
⁊ quaſi in duabus ſignificationibus ponitur ibi ter⸗
minus vt ſemel poſitus bis intelligatur: id eſt hoc eſt
ſubſiantia:illud eſt ſubſtantia.hoc eſt bonum:illud eſt

bonum.⁊ per hunc modum ſoluũt illas predictas au⸗

ctoꝛitates. Ad illð quod obijcitur de exceptiuis ⁊ ex⸗

cluſis:reſpondent. hec vocabula preter:ſolus: ali⸗
qñ ponunt᷑ ad excluſionem contenti ſub ſuppoſitõe ter
mini.vt omnis homo preter ſoꝛtem.qñq; vo ad ſolain

AE 2

vichſti
Pturig in
euorzen
W. Hoe
17 in
lſubieeti
ſbicink

katonin
genenlliu
oßſiafd

gbeii
orznnln
otargui
velens
Mae
iunfind
güpin
SKlens
de
ed Prio
innsdan
Nturtiſe
reelt iſi
ſtfinnn
ind ſiht
err genn
ifnyen
iyynn⸗
herffrin
Dieret
orim
uum
unn
ſnn
Gſen/
otmM,
lop
tethe
ocdt
un.
eati⸗/
dicͤ
entcee
von:
hier
weel
ule⸗
Ne
67
oli
eſer
n

Nueſtio

equiuocatõnis oↄfuſioneʒ remouendã. vt ſi dicat᷑ omĩs

canis pßter celeſteʒ eſt aial.q;uis.n. boc vocabulum ca⸗

nis ſᷣm ꝙ ibi ponit᷑ nõ poſſit ↄuenire celeſti:qꝛ ꝑ pꝛedi
catũ determĩata ẽ equocatio:tñ adijcit᷑ hͥ excluſiuũ pt:
vt magis reinoueat᷑ ↄfuſio.Simili modo volũt intelli⸗
gere:nemo bonus mſi ſolus teꝰ. oĩa ſubiecta eẽ pᷣter
eũ qui ſubiecit.ſimili mõ oſimilia erxponũt.l Ad alia
vo cuʒ dicit.omĩs ſuba ⁊c. Dicenduũ q; ſigna vlia ad⸗
dunt᷑ vocabulo accepto in alia ⁊ in alia ſignificatõe pᷣ⸗
ter indigentiã hũane locutõis.qꝛ aliter no eſt poſſibi⸗
le eloqui diuina. Addũt etiã de adiectiuis ꝙ qñq; po⸗
nũtur ad reſtrictioneʒ ⁊ determiatõʒ:qñq; ad remouẽ⸗
dam ↄfuſioneʒ equocationis. Ad vetermiatõzʒ reſtri
ctioneʒ nominũ ponũt᷑ que accipiũt᷑ vniuoce. vt cuʒ dr
aĩal riſibile:ad drñtiam illius qð nõ eſt riſibile. vnde
incõuenient dicit homo riſibilis:qꝛ ĩ hoĩe intelligit᷑ ri⸗
ſibile. Ad ↄfuſioneʒ equiuocatõis remouendã:vt cum
dicit᷑ canis latrabilis.qᷓuis.n.canis ⁊ latrabile fm ꝙ
accipit᷑ vniuoce paria ſugonãt ſicut hõ riſibile: tñ i⸗
conuemient dicit᷑ homo riſibilis ⁊ ueniẽt dicit᷑ canis
latrabilis:qa hic tollit᷑ ↄfuſio:ibi nõ. ꝑ hũc modũ in⸗
telligũt eſſe dictũ res fruende res eterne ⁊ bhmõi: ꝑ hũc
modũ ſoluũt omnia. Scðʒ pᷣpoſitm̃ dicit᷑ in Zriũ.q;
vocabula affirmatiua dicta de deo m eſſentiã: ⁊ dicta
R creaturis vninoce dicant᷑: ⁊ eandeʒ eſſentiã ſigniſi⸗
cent:ſ̊ aliter ⁊ aliter.vt cũ dico deus eſt iuſtus.ibi ⸗
dicat᷑ diuina iuſticia ita ꝙ deus eſt illa iuſticia. cuʒ vo
dicit homo eſt iuſtus:pᷣdicat᷑ diuina iuſticia:ß hõ nõ ẽ
illa ͤ ꝑticeps. nihilominꝰ tñ hic dicit᷑ ineſſe quedaʒ iu
ſticia cuiꝰ cauſa eſt diuina iuſticia. Silr cum dico deꝰ
eſt ſubſtantia: homo eſt ſuba. vtrobiq; diuina ſuba pᷣdi
cat᷑ ſed diſſitr. nam deus eſt ſubſt tia ſcipo:hõ vo dicit
ſuba quia dinina ſubſtantia eſt cauſa exiſtẽdi ei. Scðʒ

Bũ5ꝭ dicit.ꝙ vocabulũ in eadeʒ ſignificatõne dr de cerea⸗

toꝛe 7 creatura.ſ̊ de deo ꝑ eſſentia: de creatura dᷣo Pp⸗
ticipatõz. ¶ Sed ↄ bonitas diuina nõ eſt bonitas per
ꝑticipatõʒ ̊ eſt boitas ꝑ eẽntiã.ſimilit? iuſticia ⁊ hꝰ⸗
modi.̊ bonitas ⁊ iuſticia dicta de creatura eſt boni⸗
tas ꝑ ꝑticipatõʒ:ſicut dicit aug.ĩ li.de tri relinꝗt᷑ igit
ꝙ nõ eadeʒ bonitas predicat᷑: cũ dicit᷑ deꝰ bonus crea⸗
tura bona.4! Item cum dicit᷑ homo iuſtus:hic pᷣdicat᷑
iuſticia que eſt accñs.ſed cũ dicit᷑ deus iuſius: predica
tur iuſticia que eſt ipſa eẽntia nullo mõ accñs. relinꝗt᷑
ͤg non eadeʒ iuſticia nec vniuoce accepta pᷣdicatur.
4 Ieem cum dicit᷑ iuſtus: ꝑ H y dicit᷑ iuſtus ſignificat
diuina eſſentia vt retribuẽs vnicuiq; qð ſuũ eſt. cuz dẽ

homo iuſtus: ſignificat᷑ ineſſe habitus homi exquo tri⸗

buit vnicuiq; qð ſuũ eſt. vtrobiq; ̊ cuʒ dicit᷑ deꝰ iuſtus

2 homo iuſtus: deſignat᷑ comꝑatio iuſticie ad ↄſimileʒ
actum. § no eſt penitus rõ diuerſa.ꝗ̊ nõ equoce.⸗ Iſtẽ
ad iſtud habes S. rõnes in. q. de bonitate. 7 iteꝝ S. q. ð

hoc noiĩe eſſentia. Proptea ſicut z. dictü ẽ: oðᷣm.
noĩa q̃ nõ accipiũt᷑ ſymbolice.&ů̊ eſt hſᷣm ꝓprietatẽ foꝛme
coꝛꝑalis:h̊ accipiũt᷑ miſtice: ̊ eſt pᷣm ꝓprietateʒ foꝛme
ſpũalis.vt iuſtus bonꝰ⁊ bhmõi:ñ dicũ: equoce nec vni⸗
uoce: qꝛ ñ penitus m aliã rõneʒ. nec tñ ᷣm eandẽ. ſed
dicũt᷑ analogice ſᷣm prius ⸗ poſterius:que quidẽ ana⸗
logia attendit᷑ ex vna aliqua ↄꝑatiõe ſiue ꝓpoꝛtõe alicꝰ
effectus iuſticie vel bonitatis. qꝛ comꝑat᷑ creatura ad
creatoꝛeʒ. vt reddere vnicuiq; qð ſuũ eſt:opatur iuſti⸗
cie creatoꝛis ⁊ iuſticie cꝛeate.ↄſiłi mõ ⁊ ab hac vnita te
ↄꝑatõnis accipit᷑ vna rõ ſᷣm analogiaʒ:q ꝗdeʒ rõ ñ po
nit oueniẽtiazʒ vel in genẽ vel in ſpecie ⁊c. hĩ vna ↄꝑati⸗
one.. Ad illud qð obijcit᷑ de pↄꝑatiõe pᷣm magis.dom
ꝙ duobo modis fit ↄꝑatio ſᷣm magis. Vno mõ ſᷣm ↄpa
tionẽ foꝛme m plus vel minꝰ:vt ipſe obijciebat. q̃ ñ ẽ ĩ
diuinis. Alio mõ ſᷣm gradũ ꝑfectois excellẽtioꝛis ſine
vm eẽ ſiue im magnitudinẽ ſiue ᷣm bonitatẽ 2⁊ bhmõi.
quo dicimꝰ ꝙ deꝰ magis ẽ ens cetis.⁊ maioꝛ oĩbo 7 me
lioꝛ oĩbo.⁊ ſic ↄuenit ↄꝑatio creatoꝛi2 creature.

1

P0 Naa Oro S canh e D

)

(W . Sa. anaſon .)
”M

.
4

—

.dkj.
Articulꝰ ſecũdus

Vnſequent querit.vtꝝ affirmatões ſint ve
re. Ad qð b. Oyoꝰ. affirmatões dicte ð deo
lunt incopacte: negatões xere ſimptr. &no⸗
miĩa poſitiua nõ vere enunciant᷑ de deo. 4 Itez dyoꝰ.
dicit.oĩm negatões veras de deo in li.de miſtica theo⸗
logia hoc mò.neqʒ aia eſſi neqʒ intellectꝰ: neqʒ fanta⸗
ſia aut opinioneʒ aut intellectũ aut intelligentiaz hʒ.
neqʒ rõ eſt neqʒ intelligentia: neqʒ dicit neqʒ intelligi
tur.⁊ ſequit᷑: neqʒ hʒ virtuteʒ neqʒ virtus eſi: neqʒ lux
neq; vita.⁊ ſequit᷑:neq; lux neq; ſapia: neq; deitas aut
bonitas:neqʒ ſpũs: neq; filiatio: neq; paternitas.ex H
videt᷑ omẽs affirmatões que maxie attri buütur deo
ſunt ſimplr falſe. Cont᷑.bts dyoꝰ.de miſtica theolo
gia. dicamus igit᷑ oim cauſa ⁊ ſuꝑ oĩa exñs.neq; ſi⸗
ne ſuba eſt neq; ſine vita neqʒ ſine rõne. ¶ Itez idem in
eodezʒ.diximus ĩ li.qui ẽ de diui.no. qũo optimꝰ noĩat᷑
qũo ens qũo vita ⁊ ſapia ⁊ virtus 2 qcũq; alia intelli⸗
gibilis ſunt diuine noĩatõis.vere igit eſt iſta de ip̃o af⸗
firmare. KRñſio.ſᷣm dyo.de miſlica theo.ĩ ip̃a oꝑtet
omẽs exñtiũ ponẽ ⁊ affirmare poſitões veluti oĩm cã.
omẽs ipſas ꝓprie negare ſicut ſup omia exñte.⸗ non
opinari negationes oppoſitas eſſe affirmatõibo. ex hoc
accipit᷑ ꝙ ſunt vere affirmatões 2 negatões oĩm in di⸗
uinis.nec opponũt᷑ affirmatõnes negationibo.nã affir
matões aut aceipiũt᷑ ſymbolice:aut miſtice. ſi ſymbo⸗
lice:accipiũt᷑ ꝑ tranſlatõʒ:vt lapis.pᷣs.lapideʒ quẽ re⸗
ꝓbauerũt.⁊ aer in.iij.li.reg. ĩ ſibililo aure tenuis ibi
dicimꝰ. egatões po nõ lapis ñ aer accipiũtur ꝓprie.
Sed miſtice accipiũtur ꝑ ſuꝑexcellentiã ⸗ ꝑfectõeʒ q ẽ
ſupᷣ nos.vt vita bonitas ⁊ hmõi.vñ dyo.in eodẽ. an ñ
magis deus eſt vita ⁊ bonitas qᷓ aer 2 lapis: Negati
ones vᷣo accipiũtur ſᷣm nos ⁊ nram ↄprebenſionẽ.⁊ iõ
nõ opponũt affirmatõnibo.vñ dyo.i eqʒ ſpũsẽ ſiẽ no
ſcimus: neq; filiatio neq; paternitas neq; aliud ↄgni⸗
tũ a nobis.neq; eſt aliqd nõ exñtiũ:neq; exñtia eũ co⸗
gnoſcũt.¶¶ Ad primo obiectũ dõm. ; q̃druplex ẽ ↄpo⸗
ſitio.ſ.ↄpoſitio ꝑtiũ ſᷣm ꝙ coꝛpꝰdr ↄpoſitũ.ꝛ opoſitio
ꝓrietatis ad ſubiectũ: ⁊ m ̊ aia dẽ ↄpoſita. mateꝛia
etiã dr ↄpoſita qꝛ ↄponit᷑ foꝛme. Quaꝛto mõ foꝛma dr
poſita qꝛ ↄponit᷑ materie. Iteʒ ꝑ ↄriũ quadruplex eſt
ſimplicitas.ſolꝰ aũt deꝰ ꝓrie dr ſimplex: qꝛ caret om̃i
genere ↄpoſitõis. Oteʒ notandũ ꝙ vocabula quedaz ſi⸗
gniſicãt ꝓgrietates in adiacẽtia vel inherẽtia: q̃dazʒ in
ſubſiſtẽtia.vt h̊ nomẽ albũ ſigniſicat albedinẽ ĩ adiacẽ
tia:qꝛ oñdit eã alij ineſſe.ſᷣ̊ h̊ vocabulũ albedo ſigniſi⸗
cat albedinẽ in ſubſiſtẽtia:qꝛ ſupponit eã.ſiłr ̊ͥ nomen
hõ ſignificat hũanitateʒ in adiacẽtia ſiue inheꝛẽtia:qa
oñdit eã ineſſe ſubiecto.ſ̊ ̊ vocabulũ hũanitas ſignifi
cat hũanitatẽ in ſubſiſtẽtia. Quia vo deꝰ om̃i genẽ ſim
plicitatis ſimpler ẽ:ñ oñdit᷑ aliq ↄpoſitõ ſi implicitatis
circa eũ.vñ cuʒ dico deus ẽ bonꝰ.ñ oñdit᷑ boĩtas ineſſe
eo ꝗq ipſe ñ ſit:qð attẽdẽs dyoꝰ.dixit affimatõnes de
deo ſũt incõpacte:qꝛ nullã ↄpoſt itõʒ ꝓprietatis ad ſub⸗
iectũ ondũt.de negationibo vo dixit ꝙ ſunt vere:qꝛ ꝗd⸗
dam veri innuũt.ſ.ꝙ ibi ñ ẽ ↄpoſitio ꝓprietatis ad ib⸗
iectũ.Ad ſecũdũ iaʒ pʒ rñſio ex dictis.

Membꝛü ſecũqũ

Onſequẽt querit᷑ de noĩbo puatiuis vel
negatiuis.an ꝓpꝛiꝰdicãtur in deo:noĩbo
miſticis poſitiuis. vt eteꝛnꝰ.incoꝛꝛuptibi
lis.increatꝰ. Ad qð ſic dyoꝰ.de miſtica
theolo. opꝑtet ablatões in zriũ poſitõibo laudac. Et.n.
illas.ſ.poſitões a p̃ſtatiſſimis inchoãtes 7 ꝑ media ad
nouiſſima vſcẽdẽtes apponimꝰ: B po a nouiſſimis ad
principaliſſimas aſcẽſiones faciẽtes:oĩa auferimꝰ. Et
dicit ↄmẽtatoꝛ.poſitões ſunt qcũq; ꝓprie in deo dicũt᷑:
qʒ eſt eis vita ⁊ lux ⁊ ſilia.ablones vo qᷓcũq; vt aliena

a deo aſſerũt᷑.vtputa qm̃ ñ coꝛpꝰdr:ñ aĩa.nec ꝗcꝙᷓ eoꝝ
q̃ ↄgnoſcũt᷑ aut intelligẽtie ſubmittunt᷑.Ex qͥ relinꝗt᷑ ꝙ
poſitõnes dicũt᷑ dᷣ deo ꝓpriꝰ qᷓ; priuatões. Itẽ dyoꝰ.
in eodẽ.ex pᷣſtantiſſimo ponimꝰ poſitões.a nouiſſimis
vᷣo inchoamꝰ diuinã ablatõʒ.qꝛ ponẽtes poſitões icho
amus ↄ cognitioꝛi:auferẽtes vᷣo a magis diſtantibus:
ip̃i dĩne eẽntie ſupple.Et dicit ↄmẽtatoꝛ.q; poſitões ſʒ
affirmatõʒ dicũt᷑.qꝛ vita potiꝰ dr q; aer.i egatõ vo pᷣ⸗
uatio ẽ.qm̃ ñ inebriat᷑ ñ iraſcit᷑ ĩ poſitõibo magis cõge

nerate ſiue ꝓinqus.vñ dyoꝰ.an n magis vita ⁊ boni⸗

tas ꝙᷓ; ae: Cõmẽtatoꝛ.familiariꝰ ſiue magis ꝓpriuʒ ẽ
deo vita ⁊ bonitas iꝙᷓ; aer ⁊ lapis. In priuatõibo a ma⸗
gis diſtantibo incipimꝰ.vñ dyoꝰ.an ñ magis crapule
⁊ manie.i.furoꝛes ſupple remouẽt᷑ a deo:qᷓ; n dici vel ĩ⸗
telligi.q.d.magis pꝛiũ ẽ deo ñ crapulaꝛi ñ iraſci:q; ñ
dici ñ intelligi.vñ ↄmẽta.an ñ potiꝰ dr ñ iraſcit᷑ deꝰ qᷓ
ñ intelligit᷑: Ex ̊ relinꝗt᷑.cũ affirmatões a familiari⸗
oꝛi ponamꝰ in deo:negatões a remotõꝛi:q; ꝓpꝛiꝰ dicẽt᷑
in deo poſitões qᷓ; negatões.⁊ noĩa affirinatia qᷓ; pᷣuati⸗
ua. Ad oppoſitũ ẽ pdicta auẽtas dyo.affiꝛmatões ĩ
dĩnis incõpacte:negatões vo vere.¶ Itẽ dam̃.incoꝛpo
reũ incoꝛꝑabile ñ ꝗd ẽ deꝰ ſignificãt:bᷣ ꝗd ñ ẽ.oꝑtʒ aũt
alicꝰ ſbaʒ dicẽ ꝗd ẽ:enũciare ñ ꝗd ñ ẽ.in deo at᷑ ꝗd ẽ:di
cẽ ĩpoſſibile ẽ. familiariꝰ at ex oĩ ablatõe facẽ ſᷣmõezʒ. S
negatiua ſunt magis ꝓpria affirmatõibo.qꝛ affiꝛmatiĩa
inſinuãt ꝗd ẽ:negatĩa vᷣo ꝗd ñ ẽ. NRñſio.affirmatio⸗
nes ⁊ negatões miſtice ĩ dinis pñt accipi dupłr.ſᷣm ꝓ
prietatẽ dicẽdi:vel ſᷣm itatẽ eẽndi.ſi ſᷣm ꝓprietatẽ di
cẽdi:qꝛ affirmatões ſignificãt ꝑ inſinuatões alicꝰ ↄcre
tõis:veriꝰ ↄueniũt negatões q̃ remouẽt modũ ↄcretõis
Et ſᷣm h̊ impꝛopꝛie accipiũt᷑ affirmatões.vñ b.dyoꝰ.
ad ꝓpꝛietatẽ dicẽdi reſpiciẽs dic.ꝙ affiꝛmatões incõpa
cte:negatões vᷣo vere ñ ad vᷣitatẽ eẽndi.vñ dam̃.cuʒ di
xit.familiariꝰ ex oĩ ablatõe facẽ ſᷣmonẽ:ſubdit.neq; ei
eoꝝ q̃ ſunt:neq; vt ñ ens.ſ̊ vt ſuꝑ oĩa ens:⁊ ſuꝑ ipᷣm eẽ
ens.Si.n.eoꝝ q̃ ſunt ↄgnitões nꝛe ſunt ꝙ ſuꝑ ↄgnitõʒ
ẽ oĩno:⁊ ſuꝑ ſubaʒ eꝛit ſupple ipe deꝰ. Si vo reſpiciamꝰ
vᷣitatẽ eẽndi:magis ꝓprie ↄueniũt affirmatiões miſtice
q̃ dicũt ꝑfectõz.vt vita boĩtas pꝛẽnitas ⁊c̃.vñ dam̃. Sci
endũ ẽ ꝙ ñ ex nobis trãſlatũ ẽ ad bẽam deitatẽ pꝛnita⸗
tis ⁊ filiatõis ⁊ ꝓceſſiõis nomẽ. Ecõtrario at᷑ inde no
bis traditũ ẽ vt ait dinus apłs. ꝗꝓpfea flecto genua ad

pr̃eʒ:exqͥ oiĩs pr̃nitas ĩ celo ⁊ ĩ teꝛa noĩat᷑.⁊ ſic pʒ ſoko

ad obiecta. ↄſequẽtibo naturaʒ.

Nueſtio.lij.de nomĩibꝰ
Onſequẽs eſt que

rẽ ſᷣm oꝛdinẽ dam̃.de noĩibo ↄſeqntibo
naturã.Sciẽdũ ꝙ hmõi noĩm q̃dã cõ
notãt effectũ iĩ creata:vt iuſtꝰ ⁊ miſeri
cCcoꝛs. q̃dã vo ñ ↄnotãt:vt bonꝰſapiens.
Itẽ tuʒ hoꝝ tũ illoꝝ q̃dã ſigficãt ꝑ modũ abſtꝛactõis:
vt iuſticia boĩtas.qᷓdã ꝑ modũ ↄcretõis: vt iuſtꝰ bonꝰ.
Primo ꝭ̊ q̃rit᷑.an ſigficẽt dinaʒ ſbaʒ.Scðo. an eodeʒ

mõ de deo dicãt᷑ iuſtũ ⁊ bonũ. Lercõ.an iuſticia ⁊ bꝰ⸗

modi ↄnotẽt effectũ. Quarto.vtꝝ eodẽ mõ dicat᷑ iuſtꝰ

ar. Rlébeu peimu
D pmũ ſie boe.ĩ li.de tri. Cũ dr deꝰ ẽ iu
ſtus vel bonꝰ:pᷣdicat᷑ iuſticia vł boĩtas q̃
ẽ di ſba. ſigficãt ſbazʒ. ¶¶ Itẽ iuſtũ ⁊ bo
nũ ↄueniũt tbo ꝑſoĩs ⁊ ĩ ſũma ſingłaꝛit.
uᷓdicũt᷑ eẽntialr ſᷣm regłaʒ augũ. Cõt᷑.dam̃.iuſtuʒ ⁊
bonũ ⁊ ſctm ſequũt᷑ naturã:ñ ipᷣaʒ ſbaʒ oñdũt. Itẽ q̃
rit᷑ de ̊ qð dicẽ̃ dam̃.iiij.ca.j.li.qcũq; ĩ deo affirmatiue
dicũt᷑:ñ natuꝛã ſ̊ ea q ſũt ð natuꝛã eiꝰoñdũt.vt ſi bonũ
ſi iuſtũ ſi ſapiẽs ſi qdeũq; dixeris.ñ natuꝛã dicis dei:ᷣ
ea q̃ ſũt ð naturã. IRñſio.ẽ ↄſideraẽ dupłr nom̃ dei.

aut ꝙᷓtũ ad ſigficatũ:aut qᷓtũ ad modũſigficãdi.Cõſi⸗

.

terãdo ſigficatũ: oĩia bmõi noĩa: ſiue opatõis: ſiue pna
tõis:ſiue ↄñtia naturã:ſiue hitudis:oñndũt naturã.Cõ

ſiderãdo vo modũſigſicãdi ꝗ ẽ ſic ĩ catura: dic dam̃q

ñ ſigficãt naturã ̊ ↄnñtia naturã.qꝛ ad ſiłitudieʒ dicũt᷑
eoꝝ q̃ ſequũt᷑ naturã ĩ caturis.⁊ ñ ſigficãt ſbaʒ ſᷣ ꝓpri⸗
etatẽ ſbe.Sigficãt.n.dinã naturã vt q̃litatẽ ſiue vt hi⸗
tũ.¶¶ Ad ſecũdũ qdð qit.ꝙ qᷓcũq; dicũt᷑ affiꝛmatie ð deo
ñ naturàã ſᷣ ea q eentiã oñdũt.dom fm illã regłaʒ fidei
oẽ ſimplex alio ẽ alio dr eẽ:qꝛ ſua ꝓpria eẽntia ẽ.noĩat
at᷑ ſuo effectu.qꝛ ꝙ̊ nom poſitm iĩ dinis acceptũ ẽ ab effe
ctu.iõ dr q;tũ ad modũſigficãdi nõ ſigficaẽ naturã.⁊
iſtð ĩtelligr ð̊ noĩbo poſitis ſigficãtibo deũ ſᷣ aliq̃ foꝛa
defmiata.vt bonꝰiuſꝰ ſapiẽs ⁊c.nã iſtð ñ ĩtelligꝛ de ſi
gnificãtibo abſolute ⁊ indetermiate.vt ens ⁊ q .

Mlembꝛuz ſecuduz
Onſequẽt q̃rit᷑.an eodẽ mõ dicãt᷑ iuſiũ 2
bonũ ð deo.qð vidx.qꝛ vtrũq; ẽ nom̃ oↄns
naturã ĩ rõe qᷓ dicta ẽ.eodẽ &̊ mõ dicunt᷑.
ACLõt᷑.nom bõi deriuat᷑ ad oẽs creat᷑as.
vñ boe.oĩa bõa qꝛ a bono:iuſtũ at᷑ ñ.ñ eĩ oĩa iuſia qꝛa
iuſto. Rũſio dicta ẽ S.q.de boĩtate.nã bonũ ẽ ↄditõ
general ipiꝰcãe q ẽ deꝰ.qꝛ.n.bõꝰ:iõ facẽ̃ caturã.vñ aug
qꝛ bõꝰ ẽ ſũmꝰ.⁊ iõ bonũ reſpic oẽʒ caturã cꝰ ẽ ca.iuſtu
ðo ẽ ↄditõ ſpãł ⁊ reſpicẽ̃ ſpalẽ actũ.ſ.reddẽ vnicuiq; qð
ſuũ ẽ᷑.qð ꝑtiet ad rõalẽ caturã.⁊ iõ iuſtũ ñ deſcẽdit ad
oĩa ſic dic boe.ð ebdoma. Mẽbꝛũ I4
W.
Einð q̃rit᷑.an iuſtũ ↄnotʒ effem̃ ĩ cꝛeata.
Hoe.deꝰẽ ſbᷣa ſuꝑ oẽʒ ſbaʒ ⁊ iuſticia ſuꝑ
oẽʒ iu ſticiã.ſᷣ cũ dẽ hõ ẽ iuſtꝰ:nihil pᷣdi⸗
cat᷑ ſiue ↄnotat᷑ niſi iuſticia hoĩis.ꝗ̊ cũ dĩ

teoiuſtꝰ:nihil p̃dicat᷑ vł ↄnõt᷑ niſi iuſticia dei.¶ ¶ Itẽ ſiẽ

pᷣma vᷣitas ĩfluit ſuꝑ effectꝰ ſuos:ſic ſũma boĩtas vłſũ⸗
mũ ens.ſ̊ cũ dꝛ deꝰ ẽ bõꝰ:deꝰẽ ens.nullꝰ effectꝰ pᷣdicat
vel ↄpᷣdicat᷑ vel ↄnotat᷑.ꝗ̊ nec cũ dr̃ & iuſtꝰ.q¶ Itẽ ſi cõ⸗
notat᷑ effectꝰcũ dr deꝰẽ iuſtꝰ. 5 Hͥ nom iuſtꝰ diẽ reſpectũ
ad catuꝛ.nã effectꝰẽ ĩ cat᷑a.ſ̊ oẽ nom̃ xeſins reſpectũ
ẽ nom hĩtudis qͥ ẽ ꝗnta dꝛia noĩm eẽntialiu ſᷣm dam̃.vt
catoꝛ ⁊ dñs.ñ & eet ĩ oppoſita dria. Cõt᷑. ſiue dicat᷑
dediuſtꝰ ſiue hõ iuſtꝰ:ſꝑ poĩt᷑ redditõ vnicuiq; qð ſuũ ẽ
Effectꝰigr iſte aut ſigficat᷑ cũ dr̃ deꝰ iuſtꝰ:aut ↄnõt᷑ cũ
pꝛicipali ſigficato:̊ n ſigficat᷑. nã ſigficatũ ẽ dina iu⸗
ſticia q̃ ẽ dina eẽntia.vt dic boe.q̊ ↄnõt. Rñſio.cum
dinũ eẽ ſigficet᷑ młtis mõis.vt ſba cũ dẽ deꝰ.vt q̃ntitas
cũ dꝛ magnꝰ.vt q̃litas cũ dẽ ſapiẽs iuſłꝰ.⁊ ſic e cetis
genẽibo vt S.decłatũ ẽ.attẽdẽdũ ẽ regłarit.vtꝝ nomen
dĩnũ ſigficet dr̃iaʒ alicꝰ gencis abſolutã:⁊ tũc ñ ↄnõt᷑
effectꝰ ſ̊ ſolũ ſigficat᷑ dina eẽntia ſic cũ drĩ magnꝰ. Si
vo ſʒʒ dr̃iaʒ ↄꝑatã ↄſideꝛãdũ an ↄpatõ ſit detmiata ad
actũ tꝑalẽ vel ad actũ et᷑nũ (liceat ſic lo) vt ſaꝑe gene
rare ↄĩcaẽ q ſigficãt dina ꝑ modũ actꝰ. ſi ſigficent jm

dr̃iaʒ genẽis ↄpatã ad actũ tꝑalẽ: ↄnõt᷑ effectꝰ ĩ catᷣa.
vᷣbigẽa.iuſłꝰxł iuſticia miſicoꝛs vel miſcdia ſignificãt

dĩna eẽntiã ꝑ modũ hitꝰ.hĩtꝰat᷑ ↄꝑatõʒ hbʒ ad actũ. hꝰ⸗
mõi at᷑ ↄpatoz hñt ad actũ vetribuẽdi: ad actũ miſeren
di.⁊ iõ cũ dꝛ miſicoꝛs.iuſtꝰ. pᷣdicat᷑ dina eẽntia ⁊ ↄno
tat᷑ vel ↄpᷣaicat᷑ actꝰret butõis.Si vo ſigficẽt ſʒ driaʒ
genẽis ↄpatã.ᷣ ñ detmiate ad actũ tꝑale.ĩmo dĩnt ad
actũ tꝑalẽ ⁊ etnũ:ñ ↄnõt᷑ effectꝰtꝑał.ð..cũ dẽ ſapiẽs
potẽs vel bõꝰ ð deo:ſigficat᷑ dina eẽntia ꝑ modũ bitꝰ:
7 iõ ĩ ↄꝑatõe.ᷣ ↄꝑatõ hmõi ñ detmĩat᷑ ad actũ tꝑaleʒ.
ſapiẽs.n.vel ſapia dr ĩ ↄꝑatõe ad ſaꝑe:ꝗ ñ dermiat᷑ ad
tꝑa le cũ dr deꝰ ſaꝑe ſe.ſiłr potẽs vł potetia ñ xetmiat᷑
ad tꝑale:qꝛ dẽ poſſe generaẽ poſſe ↄſcẽ.ſiłr bõꝰ vlł bo

nitas qᷓ dicũt᷑ ad hũc actũ ↄĩcaẽ᷑ vł ð ſe diffũdẽ: qꝛ ↄica

tio ẽ et᷑na ĩ ꝑſoĩs dĩnis.i Ad illð qdð obijcit᷑ cuʒ dr̃ h
iuſtꝰnihil ↄnõt᷑.dico ꝙ pᷣdicat᷑ hĩtꝰꝗ ẽ vᷣt iuſticie.⁊ per
ↄñs oↄnõt᷑ effectꝰꝗ ẽ reddẽ vnicuiq; ⁊c.qꝛ hitꝰdic ↄꝑatoʒ
ad actũ.al Ad ſcom iã pʒ rñſio.qm̃ ñ ẽ ſile de H̊ nomie
AL 9 9 2.) n-ſy P Cer
1. ₰ Ria „W 3 Pr1 T 5 „

or
audt
le⸗4
getu
m
Cipolt
1
lnti
hihi
Nons
Nakn⸗
ſhoea

Mett
M
ſene
ſuch
Nett
Ge
E
lo
P

ii
l
ckee
as
r
ntt⸗
e:
Ulte
oe
ſoeſ
ſboe
Cdi
un
was
ete
eſte
qui
lect
de
dile
it.
tunt
a
kibe
ibi
⸗

i

cioiniſhe
hi bonii
eatmriſr,
ricicii

S== = S

ce ninige

ſi i ſitte

11

ün

Zcſknicni
Briſianſn
inihlö
nbois Faizf

uc Niſt

aboinotti⸗
cſeep atat
Zſi⸗
Pdünheri
ſenarchtri
uFindin
t. M
cuiqſi
agzie
atüedinn
Rütpan
Nnſtännin
,rſie rans
it aronn
gtir,
Atnus
rtlaeche
ſichenfn
ſicpienin⸗
iipnfcit
ni⸗
zümleren
Gtut o
ihzdiig
dintl
di ſopis
ſodübit:
aüͦteib⸗
riniak
iinin

otN

Nd

nit⸗
tie⸗
n
4 Homnie

-
L
u

lWH

Moneſtio

ens vel cæ hoc noĩe bonus ⁊ de h̊ noie iuſtus.l Ad ter⸗
ciũ dõm. ꝙ; nomen deſignans ↄpationeʒ eſi duobo mo⸗

dis. aut.n. æſignat᷑ ↄpatio in actu:aut in habitu. ſi in
actu tũc dicit᷑ tale nomẽ hĩitudinis ſicut miſeratoꝛ cre

atoꝛ.ſi vᷣo in habitu ñ dicit᷑ nomẽ habitudinis:niſi pᷣn⸗
cipaliter ſignificaret ipſa ↄꝑatio ſicut hoc nomie deꝰ.
Inde eſt ꝙ boc nomẽ miſeꝛicoꝛs quia ſignificat dinam
eẽntiam ⁊ↄnotat habitudinẽ ad miſerendũ: nõ eſt no⸗
mẽ habitudinis. ſilr nec hoc noĩe iuſtus qð ſigniſicat

diuinã eẽntiam ⁊ ↄnotat aptitudinẽ retributõis.vñ ⁊

dicit᷑ miſericoꝛs ⁊ iuſtus ab eterno.miſeratoꝛ nᷣo ⁊ re⸗
tributoꝛ ex temꝑe.

Mem bꝛu quaꝛtũ

Onſequent querit᷑.an eodeʒ modo dicãt᷑
hmõi noĩa ↄcreta ⁊ abſtracta. Querit᷑ ᷣ
vtꝝ eodẽ mõ dicant᷑ bonus vel bonitas:
iuſtus vel iuſticia. Ad qð ſic.ſi eodẽ mõ
dicant᷑ iuſtus ⁊ iuſticia:bonus ⁊ bonitas.hſ̊ deꝰ dicit
valde bonꝰ.ꝗᷓ dicit᷑ valde bonitas.ſi ;̊ dicit᷑ valde boni
tas:nõ eodẽ modo dicũt᷑ de deo bonus ⁊ boĩtas.⸗:qCõ
tra.cũ dici᷑ deus bonus:pᷣdicat᷑ diuina eẽntia ſicut cũ
diei᷑ bonitas:⁊ ideʒ vtrobiq; ↄnotat᷑. penitus ꝗᷓ dicũt
ideʒ ex pte ſignificati ⁊ ex ꝑte ↄnotati. RBñnſio ᷣm p̃⸗
poſitm̃.q; ꝓoſitões in quibo predicant᷑ vocabula que
ſignificant in ſubſiſtentia magis ſuccedũt ad ſimplici⸗
tatẽ.vt cũ dico: deus eſt bonitas.quia nec etiã ex modo
locutõis videt᷑ innui ꝓprietas ineſſe deo.ille ᷣo ĩ qbus
predicant᷑ vocabula que ſigniſicãt in adiacẽtia:quodã
mõ accedũt ad ↄpoſitiõeʒ.quia ↄpoſitioneʒ ꝓpꝛietatis
ad ſubiectũ innuere vident᷑.vt iuſtus bonus ⁊ bmõi.⸗
cũ idem ſignificet hoc vocabnlũ bonus qdð bonitas:ga
tñ hoc nomen bonus m vſitataʒ intelligentiã magis
accedit ad ↄpoſitõneʒ: idcirco recipit aduerbiũ ꝑ ſe. vt
dicat᷑: deus eſt valde bonus:⁊ nõ valde bonitas. eti az
incõgrua eſſet locutio ᷣm regulã artis grãmatice ſi di
ceret᷑ valde bonitas. Iteʒ querit᷑.an ſicut deno dr iu
ſtus ⁊ miſericoꝛs: poſſit dici iuſticia ⁊ miſe cdia.quia ĩ
multis locis ſacre ſcripture inueni?. vñ dulcis a rectꝰ
dñis.? iteꝝ:patiens ⁊ multũ miſericoꝛs. ſi eſt vera:Hᷣ
nõ eſt ꝓpter principale ſignificatũ illoꝝ adiectiuoꝛuʒ.

Allud.n. vnũ eſt: ß ꝓpter ↄnotata que ſunt diuerſa. ſed

ſi hoc:eadeʒ rõne bec eſt vera deus eſt iuſticia ⁊ miſeri
coꝛdia: ꝗꝓpter eadeʒ ↄnotata.4l Iteʒz talis locutio inue⸗
nitur in ſcriptura.vñ p̃s.miſcdia ? veritas tua ꝛ⁊c.⸗ P
ma coꝝ.j.factus ẽ nobis iuſticia 2 ſapĩa ⁊ ſignificatio
⁊ redemptio. Sed ↄ.eſſe iuſticiã eſt eſſe qd:eẽ miſcðiaʒ
eſt eẽ qd.⁊ ita ſi deus eſt miſcdia iuſticia: deꝰ ẽ qd 7
quid:⁊ ita plura.Solo.dictio copulatiua copulat ad⸗
iectiua:ↄiungit ↄnotata ꝑ adiectiua illa.2 quia cũ dr
cus eſt iuſtus ⁊ miſericoꝛs: copulãt᷑ diuerſa ↄnotata
ꝓ illa adiectiua hʒ copulatiua ↄiunctio illud quod ex⸗
igit. vñ illa locutio eſt vera. Sed cũ copulat int ſubſiã
iiua vult copulare ſuppoſita.⁊ qꝛ cũ dicit᷑ deus eſt iuſti
cia ⁊ miſcdia: nõ ſunt ibi diuerſa ſuxpoſita.nõ inuenit
ibi hec dictio diuerſitatẽ quã exigit. vñ ꝓrie loquendo
falſa eſt. Recipit tñ ß impropꝛie ꝗꝓpt diuerſa cõnotata

q̃ ibi ſunt.qꝛ qñq; ꝑ impꝛopꝛias locutões magis expꝛi

mit᷑ veritas fidei qᷓ ꝑ ꝓprias.

Qnueſtio.liij.de nomini
bus entialtboonota ntibo reſpeetũ creatoꝛis ad crea⸗
turas.

Elſtat opitulãte du
uina gratia inquirẽ de nomibo eẽntia⸗
libo q ſunt nomĩa hitudinis ſiue reſi pe
ctiua.qᷓ eſt qnta drñtia pᷣm dam. hoꝛũ
Oim eſt drntia. naʒ quedã ſunt que di
cũt ſiue ↄnotãt reſpectũ ꝑſone ad ꝑſonã.vt eq̃litas ſili⸗

ẽ dñs.i.deꝰ ẽ deꝰ cui ſubiccta ẽ creatura.

luj.
tudo.quedã pᷣo reſpectũ ad creaturam. vt dñs creatoꝛ.
Itez ↄnotantiũ reſpectũ ad creaturã.quedã ↄnotãt re
ſpectũ tm:vt dñs.quedã reſpectũ effectũ:vt cꝛeatoꝛ2
miſericoꝛs. Querit᷑ circa bec noĩa. rimo. vtx ſigni⸗
ficẽt eẽntiam ⁊ ↄueniãt deo ab eterno. Scðdo. vtꝑ deus
oĩm reꝝ ſit dñs er temꝑe.Tercio.vtꝝ dñium ⁊ bmõi
reſpectus ſint creata vel increatũ. Quarto. vtꝝ reſpe⸗
ctus ↄnotatus ſit in creatoꝛe vel creatura.

Membrũ primn

Dprimũ ſic augꝰ.cum queꝛit᷑ cuiꝰ rei ab
eterno fuit dñs ſi creatura ñ fuit ab eter⸗
no:ñ audeo pᷣcipitare ſniaʒ.nã ⁊ meipᷣm
. intueoꝛ ⁊ recolo ſcriptũ eẽ. Quis pᷣt ſciꝛe
ↄſiliũ dñi:aut ꝗs põt cogitaꝛe qd velit dñs. ipße abet⸗
no fuit vñs alicuiꝰ rei. ex ꝑte n ↄuenit ei.⸗ SZtez dñs
eſt illi nomẽ eentiale.ꝗᷓ ipſuʒ ſignificat eẽntiaz. 4 Itez
ambꝛo. dicit. ꝙ deus eſt nomẽ nature:dñs nomẽ pote⸗
ſtatis.̊ ptas nihil aliud eſt ꝙᷓ eẽntia. ̊ G̊ͥ nomẽ dns nõ
ouenit deo ex tpꝑe. Cõtra.augꝰ. dicit. ꝙ bec relatiua
aſpellatio dñs:eſt deo ex tꝑe. dↄuenit ei ex tpe. ¶ Itẽ ſi

gs cogitet dicat.ꝙ deꝰ ñ fuerit dñs ex tꝑe: qꝛ ñ fuẽit

prius tpᷣus ꝙᷓ eet dns.⁊ certe ipſe cepit eẽ dñs tẽꝑis. 7
ceꝛte vt meꝰ eẽt dñs vel tuus ex tpe incepit eẽ.qᷓ ̊ nom
dñs ñ ↄueit ab eteꝛno. MRñſio. ̊ nomẽ dñs qnq; ab⸗
ſolute ponit᷑:? tũc notat eẽntiam tm.⁊ ab eteꝛno ↄueit
co.qũq; reſpectiue:⁊ tũc eẽntiałꝛ eẽntiã ſignificat ⁊ ſe
cũdario relatõʒ.⁊ eſt ſenſus.deꝰ ẽ dñs.i.de ẽ deus cui
creatura ſubiecta ẽ. Siłr hec vocabula creatoꝛ ſiłia
principalr eẽntiazʒ ſigniſicat:⁊ ſecũdario coꝛelatõez ᷓ
ineſt creature. Eſt. n. ſenſus. deꝰ ẽ creatoꝛ. deꝰ ẽ deꝰ a qᷓ
ĩcipit eẽ creatura.Sʒ ſi inferat᷑. h̊ ̊ vocabnulũ creator
ab eterno ↄueit deo.ñ ſeꝗt᷑ naʒ deſiruere faciliꝰ ẽ q; cõ
ſtꝛueꝛe oĩno vt dic aꝛiſto. Ad h̊. n. vt ſim bõ albo:nccia
ſunt duo.ſ.vt ſim hõ: ⁊ vt ſim albo. 2 ad ̊ vt ñ ſim hõ
albo:ſuffic vt ñ ſim albo. A ſili dico. ꝙ ad h̊ vt deus ſit
cꝛcatoꝛ duo ſunt nccia.ſ.vt ſit deꝰ:⁊ vt ab ipᷣo incipiat
eẽ creatura.̊ ad h̊ vt ñ ſit creatoꝛ:ſuffic vt ab eo nõ ſit
creatura.⸗ In ſiatia.dæꝰ ñ ſꝑ erit preſciꝰ hꝰrei.qᷓ Hͥ no
mẽ pᷣſcius n ſignificat diuina naturã.ſic.n.ad ̊ vt vo⸗
cabulũ ſignificet diuinã natuꝛã ñ exigit᷑ vt ſꝑ ↄueĩat vt
in futuro.2 Boſigtione faciẽte: ita t exigit vtſt boue⸗
niat ſignatõe faciẽte. Sʒ qð dicit aug. ꝙ; n audet pᷣcipi
tare ſniaʒ:dicimꝰ ꝙ tũc ñ audebat: bᷣ poſt fecit.hec eſt
ſnĩa Prepoſitiui. Sʒ q; videbit᷑ alicui q; h̊ nomẽ oñs
niqᷓ ſignificet ablſolute ſᷣ ſꝑ reſpectiue.vñ aug.v. ð tꝛi.
Creatoꝛ relatiue dẽ ad creaturã ſic dñs ad ᷣuũ:ñ vide
bit᷑ ↄucire deo ab etno.vñ aug.ĩ eodẽ.dñs ñ dr niſi cũ
bee incipit ſeruũ.vñ iſia appellatio relatiua ex temꝑpe ẽ
o.Rñſio.dðm ꝙ h̊ nomẽ dñs ſꝑ accipit᷑ reſpectie.
ſ hͥ duobo modis.na põt notari reſpectꝰ in habitu vł ĩ
actu.ſi in hiĩtu:ſic ↄuenit deo ab eterno ẽ dñs.i.dña
bilis ſiue potes coercẽ ſpditos.⁊ ẽ ſenſus.deꝰ ẽ dño.i.
cꝰ ẽ deꝰ cui ſubijcibilis ẽ creatura ſiue ſit ſiue ñ ſit.ſi ĩ
actu ↄueit ex tꝑe:⁊ idem ẽ dñs qð dñatoꝛ.⁊ eſt ſenſi/ u9.

Mlembꝛuz ſecudnʒ

Ecũdo qrit᷑.vtꝝ dñs oĩm reꝝ ſit ex tꝑe.
Ad qð ſic obijciet aligs.q; ũ tm̃ ẽ dñs re
rũ q ex tꝑe ceperũt: ſ̊ etiã illiꝰ rei q̃ñ ce⸗
pit er tꝑe.i.ipᷣius tꝑis qð ñ incepit ĩ tꝑe
qꝛ ñ erat tpᷣs anq; inciꝑet.⁊ꝛ iõ ñ cepit eẽ dñs ex tem pe.
Ruñdet m ĩ ſent.j.li.di/xxx.ꝙ lʒ ñ cepit ex tꝑe eſſe
dñs tpis: cepit tñ eẽ dñs tꝑis:qꝛ ñ iꝑ fuit tp̃s.⁊ ipius
hois er tꝑe cepit eẽ dñs.vn aug.v.de tri. qñ cepit tpᷣs
xꝰ cepit eẽ dñs.nec añ tps fuit dñs: ſ̊ cũ tpe.ñ ex tge
vel in tpe: qꝛ ñ añ fuit tps qᷓ ipe dñs ſ̃ ſił.¶ Sz obijcit
q; Fᷣm voſido.q̃tuoꝛ ſunt coeua.tp̃s.celũ empireũ.pria
materia.⁊ angeli.q ſi ẽ dñs illoꝝ triũ ex tꝑe: erit dũs

„ .
1et r 2---—

v 4 1

cpis ex tꝑe. nec alioꝝ · ſi.n. rõ eſt ꝙ ñ cepit eẽ dñs tẽ⸗ nõ ſignificãt plura equoce ſub vno noĩe ſicut h̊ nom̃ ſa 4
poꝛis ex tꝑe qꝛ ñ erat tpᷣs añ tpᷣs.eadẽ rõne ñ fuit dñs nũ. MRñſio.cũ dr teus creatoꝛ ⁊ dñs:pᷣdicat᷑ duung iᷣ
illoꝝ triũ ex tꝑe:qꝛ tp̃s ñ fuit añ illa.ql Iteʒ ſuppoſito eentia ⁊ ↄnotat᷑ reſpectus in creatura.ſᷣ qñqʒ notat᷑ re⸗ En
ꝙ oĩa ſunt ſimul creata 'm opi.aug.Fm ill ecci.xviij. ſpectus ſolũ:vt cũ dr deus creatoꝛ eſl.i.deꝰ ẽ dina een⸗ e
Qui viuit ineternũ creauit oia ſimul.⁊ Gᷓ eſt vel ĩ genẽ tia a q̃ creatura eſt. Siłr deꝰ eſt dñs.i.deus ẽ dina eſ.
vel in ſpecie. cũ oĩs creatura ſit coeua tꝑis: vidr ꝙ ñ ſentia cui ſubiecta eſt creatura.vñ pᷣdicat᷑ dina eẽntia
ſit dñs creaturaꝝ ex tꝑe vel in tꝑe ſicut nec dñs tẽꝑis. in rectitudine ⁊ reſpectus in obligꝗtate.vñ pᷣdicatur de
Itez cũ deꝰ cepit eſſe dũs tem poꝝ cũ tꝑe ſic dic au⸗ deo dĩna ecẽntia cũ dꝛ deus dñs vel creatoꝛ.⁊ cointelli⸗ R
guſti. vtx ſilr poſſit dici ecouerſo ꝙ tpᷣs ceꝑit eẽ cũ dño git᷑ aliud quo refeit᷑ ad eẽntiaʒ. nõ ſicut cui inſit: ̊ a q̃
mRñſio.ꝙ deus cepit eẽ er tꝑe reꝝ coequeuaꝝ tẽpori ſit vel cui ſubſit.nõ tñ attribuit᷑ deo ̊ creatuꝛe ᷣm reʒ: M
Fm ꝙ dñs dr in actu.Et rõ hꝰ eſt.qꝛ nõ ppᷣt intelligi cre deo dᷣo ſᷣm nomẽ.vt fiat drñtia inter ſubiectũ locutõis iſ
atura ꝗn intelligat᷑ ens de nihilo.⁊ ſic intelligit᷑ muta⸗ ⁊ ſubiectũ rei ſiue attributõis.cũ.n.dr albũ fit ĩ ſcuto: “—”
bilitas que nõ pt intelligi ſine tꝑe.vñ nõ põt intelligi aſſio ſignificata ꝑ G̊ verbũ fiẽi:nõ attribuit᷑ albo ſed ðð
creatura ꝗn intelligat᷑ tempꝰ. ꝓpter h̊ oꝑtet dicẽ ꝙ ce cuto.vñ albũ lʒ ſit ſubiectũ locutõis: tñ nõ ẽ ſubiectũ .,
put eſſe oñns tꝑis cũ tꝑe. Sʒ qꝛ tpᷣs poſſumꝰ intelligere rei vel attributõis.Silr cũ dr hõ generat᷑: generatõ ñ DðUDUDU
nõ intelligendo creaturã hãc vel illã: pter h̊ poſſumꝰ ineſt homĩ ſicut ſubiecto ſ̊ materie homis.Cũ ꝗᷓ queꝛi i
dicere de alijs creatuꝛis ꝙ cepit eẽ dñs illaꝝ ex tꝑe·. ꝛ tur.vtꝝ dominiũ ſit creatũ vel increatũ.dðm q dniuʒ ſi
põt intelligi t̃s añ creaturã.Cepit eſſe dñs tꝑis cuzʒ ci eſt increatũ rõne principalis ſignificati:rõne vᷣo cõ lon
tpe aliaꝝ reꝝ er tꝑe.⸗ Ad h̊ qð obicit᷑ dõm.ꝙ inciꝑe notati dr de deo ex tꝑe.vñ nõ ſequit᷑.dominiũ eſt incre⸗
eſſe nõ ↄuenit dño ̃m ſe ̊ ꝑ illud ad qð refert᷑:cui hjm atũ:ᷓ dominiũ eſt ab eterno.qꝛ cũ dꝛ deus ẽ dñs: duo Sn
ſe ↄuenit incipe eſſe.⁊ iõ ꝓprie dẽ de dño q; cepit eẽ do dicũt᷑.dĩna eẽntia:⁊ reſpectus ↄnotatus.qᷓuis at᷑ diui ie
minꝰ cũ tꝑe b̊ nõ ecõuerſo.qꝛ tũe nõ diceret᷑ ſolũ ð dño na eẽntia fuerit ab eterno:nõ tñ ab eteꝛno ei ſubiecta ẽ ſer
ỹ cepit eſſe pt relatõʒ ß etiã ꝓgpt ſubam. Alit p̃t dici. creatura qð notat᷑ cũ diuina eẽntia ꝑ h̊ ꝙ dico dñium. i
ꝙ hec ppoſitio cũ:dic aſſociatoʒ ſiue ſimultatẽ.̊ qñ q Ad aliud dom.ꝙ reſpectus creatuꝛe ad creatoꝛeʒ efſ dopd
cũ paritate:vt cũ dĩ tecũ principiũ.qñq; nõ cũ parita⸗ creatura.nec eſt ponere aliũ reſpectũ.vnde in creatuꝛa K25
te: ⁊ hoc dupłr.qꝛ qũq; notat᷑ auẽtas ĩ ablatiuo ⁊ ſub/ eſt ille reſpectus ⁊ creatura ⁊ẽ.nec eſt currẽ in infinitũ: e
an vt — . — . — — . . . .
tur aſſociatio cũ paritate:põt ſieri ↄuerſio.qn vᷣo nota Membꝛũ quartu ”ð
tur nõ cũ paritate:nõ põt fieri ↄuerſio.vñ nõ ſeꝗt᷑:mi⸗ Varto querit᷑. vtꝝ reſpectꝰ ↄnotatꝰ ſit ĩ ?ZÿƷE
les eſt cũ rege:ꝗ̊ᷓ rex eſi cũ milite.qꝛ ̊ cũ dr deꝰcepit eẽ creatoꝛe vel creatura.⁊ ad maioꝛem eui⸗ y
dñns cũ temꝑe.notat⁊᷑ aſſociatio nõ cũ paritate:ñ pᷣt fiẽi dentiã querũt᷑ tria. Pꝛimo.vtꝝ diuĩa eſ⸗ i
ↄuerſio vt dicat᷑ tỹ̃s cepit eẽ cũ důõo. ſentia referat᷑ ad creaturã. Scðo.vtꝝ il⸗ 66
Membrũ teꝛciũ . le reſpectus qui ↄnotat᷑ in dño vel in creatoꝛe: ſit ĩ cre 22
1 Ter, atura vel in o. Teꝛcio.an ſilis ſit rõ ĩ reſpectu bꝰno
mrio uerit ⸗ vninz. Pinsi reſpectꝰ mis dñs hꝰ nois creatoꝛ. zbee
int creata vel incꝛcata. ic. dñiu S 4 SG eſe
aut eſt creatũ vel increatũ. ſinredtg:s Nꝛti cu 1* pꝛimꝰ ſel
eternü. 2 dr de ro⸗ Z0lige creatũ dicit᷑ ð D primũ ſic. In cauſali ⁊ cauſato nõ reci ð”*ðỹ”
deo. Itez cũ dico dæus eſt dñs.ſi p̃ᷣdico increatũ ñ dẽ pimꝰrecipꝛocatõʒ ſiẽ diẽ dyo.cauſatũ.n.re⸗ Ke
ons er tꝑe. qð nõ eſt verũ.pᷣdicat᷑ ꝗ creatũ ⁊ in rectitu⸗ fert᷑ ad cãm ſ̊ nõ ecõuerſo. qꝛ cã nõ depẽdet ii
dine: pᷣdicat᷑ creatũ de increato. hec ẽ falla deus eſt S cũ diuina eẽntia cã ſit:creatura cauſatũ.nõ refertur W
dñs. Sitr qritur de reſpectu creature ad creatoꝛeʒ. dina eẽntia ad creaturã.¶ Pretea. ſi refert᷑ ille reſpe⸗ ine
aut eſt creatũ aut increatũ.ſi creatũ: ̊ hʒ reſpectũ ad ctus in ipſa cẽ.Sʒ tũc querit᷑. ille reſpectus aut ẽ et᷑nꝰ: iN
creatoꝛẽ.vocet᷑ eniʒ.a.ille reſpectꝰ.Querit᷑ ꝭ̊ aut.a.eſt aut tꝑalis.ſi eternꝰ: creatura eſt etna. reſpectus enĩ tan
creatũ aut increatũ.ſi creatũ: cũ hẽat reſpectũ ad crea ad creaturã actualis ponit creaturã.ſi tꝑalis:q̊ ex e da
toꝛẽ᷑.querit᷑ iteꝝ de illo.⁊ ſic in infinitũ.vel erit poneꝛe eſt in deo ⁊ ante nõ fuit.ꝗ̊ᷓ alio mõ ſe habuit de q; pꝛiꝰ ci
reſpectũ increatũ creature ad creatoꝛẽ. MKRñſio. dixe g̊ mutatꝰ ẽ.qð enĩ alio mõ ſe hʒ qᷓ; priꝰ mutat᷑.ſ̊ vtꝑq; o
rũt poꝛretani.ꝙ h̊ nom̃ vñs ſignificat q̃ndã relatiõz qᷓ falſuʒ ẽ.ſ.ꝙ creatura eterna:⁊ q deꝰ mutatꝰ ſit. ̊nõẽ n
eſt vñiuʒ q dñs ẽ dñs.2 illa relatõ ñ ẽ dina eẽntia: ſed reſpectus in deo.ꝗ̊ nõ refert᷑ ad creaturã. Cont.re⸗
aſſiſtit ei. ⁊ incipit ei aſſiſtẽ ex tꝑe.i.qñ cepit hr̃e Fᷣuũ. latõis eſſe eſt ad aliud ſe hꝛe.ſ̊ dñs ⁊ creatoꝛ relatm̃ c: j
eodẽ mõ h̊ nom̃ creatoꝛ ſignificat quandã relatõʒ q̃ in⸗ 5ſe hʒ ad aliud. dico relatõz de droꝛ ita eẽ ad aliud Au⸗
cipit aſſiſtere qñ creature incipiũt eẽ ab eo.¶ Contra. rekerk,d Iteʒz cũ dico dñs aut creatoꝛ.aut dico in re dann
boe.de tri.dñium ẽ ptãs coercẽdi q̃ in dro ẽ dĩna eſſen atõe:aut in hitudine.ↄſlat ꝙ ĩ hitudine:ꝗ ſe bʒ ad ere nn
na. tẽ ambꝛo. d? 2 dñs noĩa ſunt nature: noĩa ſunt aturã.ꝗᷓ refert᷑ ad creaturã. 4 Itez augꝰ. deus dr dñs H Ad
ptãtis. ¶ Itez ſicut albedine fit aliꝗs albꝰ:ita dñio fit ſicut numus dẽ preciũ.̊ nũmus ꝑ ̊ ꝙ dẽ vel fit pceiuz en
dñs.ſi ꝙᷣ dommiũ ẽ creatura qð deꝰ:ſic dñs hʒ a crea⸗ refert᷑ vel dꝛ in relatõe ad aliud.& ⁊ deꝰ ꝑh̊ ꝙ dnñs re naä
tura.qð eſt hereticũ.¶ SItẽ creatio q̃ deus creat ſi ẽ cre latõe ad aliud. Rñſio. notãdũ ꝙ relatio ſeu hĩtudo btno⸗
atura: aut & ſe creatõne vel alia. ſi alia: erit qrẽ de alia relatiuoꝝ aliqñ fundat᷑ ſuꝑ duplicẽ reſpeciũ:vt cuʒ dẽ uin
aut ẽ creatoꝛ aut nõ:⁊ erit ꝓcedere in inſinitů. aut erit iſti ſunt amici.aliqñ ſuꝑ vnicũ. In primo caſu vtrũq; nffP
aliqᷓ ereatio qᷓ ſeip̃a creata eſt. ideʒ ẽ pꝛiꝰ ⁊ poſterius relatiuoꝝ refert᷑ ⁊ dz relatiue. in ſecũdo vnũ tñ̃ refer· eſt
ſe. nec creatio q creat ſiue q̃ cxeatoꝛ ẽ.nec dominiũ qͥ ẽ tñ vtrũq; dr relatiue.⁊ H̊ ꝓuenit ex duplici collatõe i⸗ H iud
dñns ẽ creatura. 4 Itez amb. nõ eſt creatura ꝑ quaʒ fa tellectus.ſicut.n.intelligimꝰ ſic ſigniſicamꝰ.hmõi rela firn
cta ẽ oĩs creatura.ſ̊ ꝑ creatõʒ facta ẽ oĩs cꝛeatuꝛa. cre tiua ſũt cã ⁊ cauſatũ.cã dico ꝑfecta qᷓ ꝑſicit ſuũ cauſa⸗ WK
atio nõ ẽ creatura. ꝗꝓpt hᷣ dixerũt alij:ꝙ bmõi relatões tũ ⁊ nõ ꝑficit᷑ ab ipſa: qualis ẽ prima cã. Dicenduʒ g WKü
ſunt creature ⁊ pdicat᷑ de deo: nõ ꝑ idẽptitatẽ ̊ ꝑ cãm. breuit᷑.ꝙ dĩna eẽntia ñ refert᷑ ad creaturã ſᷣ ecõueꝛſo. rſa
vt cũ dr de medicina ſana.ſ tñ h̊ nõ videt᷑cũ.n.dr me⸗ qꝛ nõ ependet a creatura:ſᷣ creatura ab ea.vñ bitudo r
dicina ſana: aliꝗd eſt in medicina q̃ eſt effectiua ſanita bmõi fundat᷑ in vnico reſpectu ꝗ eſt in creatura.tñ di⸗ Mo
tis. ſimilit cũ dr deus creatoꝛ: ſignificat᷑ aliqd ĩ deo uina eẽntia ꝓut ſignificat᷑ ꝑ hec noĩa dñs creatoꝛ ⁊ b⸗ cen
quo ipſe eſt cã creature.pᷣterea iſta noĩa creatoꝛ⁊ dñs modi.relatiue dr ꝓpt collatõʒz intellectꝰ. tñ nõ refert᷑: nnß⸗

—53 IJr⸗ 100 4 . verat 202 fe⸗ aße /
. — —
.
ER

fienietiheie
bninii din
Nusidis
s igi
mnoeiſbigt
dicbdin
aderenane
Vnde incrtn
wrreiainini⸗

ti

eecnoteſei

Adnainenen
notrdnint⸗
o nei⸗
entare ſtit
iieeubere

canſephön,
pocſtinr
gpie
ſati ſͤtten
ineſrilentſe
nsticin
nuNpral
ſigniofot⸗
abutt

=

in
nnnt hfnt
uendſirini
femutlnii.
nin ſinl
utoinn
ſehar
nlodr dis
iſtfe⸗
s iſe
fepin
iͤgtehn
noetinen
fütütt
iccliir⸗
nsarn
ſuͦenn

. DicninI

fikciet
en inn
umnien
Grnej/
iiitiei

6

“D

NLuneſtio

qꝛ n dependet. 4 OS obici? relatiuo es a7. dm

ꝙ B verũ eſt dæ relatiuis qꝗ relatiua ſunt in eẽndo. ſ̊ cũ
or deꝰ Dñs vel creatoꝛ:relatiua ſunt in dicẽdo vᷣ nõ in
eẽndo.¶ Ad aliud dᷣm.ꝙ verũ ẽ ꝙ deꝰ dicit᷑ in habi⸗
tudine:nõ tñ eo ꝙ ſe habeat ad creaturã.ſ̊ ecõuerſo.

Aꝛticulus ſecundus

Onſequẽt q̃ritur.vtꝝ reſpectꝰ ↄnotatꝰ ſit ĩ
deo vel in creatura.Ad qð ſic.cũ dr deꝰ eſt
creatoꝛ:deꝰ ẽ dñs.iſta noia ſignificãt babi⸗
tudinẽ dei ad creaturas.cũ & relatio ⁊ coꝝelatõ oppo⸗
ſite ſunt hĩtudines:nõ potueꝛũt ſimul eẽ ĩ eodeʒ.vᷣ rela
tio creature ad vũ eſt in creatura.q̊ ſua coꝛꝛelatõ eꝛit
in creatoꝛe.erit ̊ in deo.cũ q̊ vtraq; ſit accñs:erit acci

ns in deo. l Si aũt dicat᷑ ꝙ pᷣdicat᷑ dĩna eſſentia de

ceo ⁊ ↄpᷣdicat᷑ relatio de creatura:tũc querit᷑.illa rela⸗
tio aut ẽ in deo:ant in creatura.ſi in eo:q̊ falſa ẽ po⸗
ſitio q diẽ ꝙ deus eſt dñs:qꝛ pᷣdicat᷑ creatura de deo.ſi
in creatura:& nihil pᷣdicat᷑ ibi de deo niſi dĩna eẽntia.
Pret ea.illa relatio ſignificat᷑ in rectitudine:quare
dz attribui ſube ſignificate in rectitudine.eadẽ qõ ẽ de
actõe ſignificata ꝑ ̊ verbũ creat cuʒ dicit᷑ deus creat.
Pretea.actio ⁊ paſſio oppoſita adinuieẽ dicũt. huic
Sᷣactioni rñdet paſſio.Querit᷑ g̊ in qͥ eſt paſſio oppoſi⸗
ta huic actioni: Subiectũ. n. paſſionis nõ factũ eſt ſed
materia eius.cũ ꝗ̊ creatura nõ fiat ex materia: nõ põt
eẽ in creatura paſſio:q̃re neq; actio.4¶. Steʒ augꝰ. ſicut
nũmus preciũ dĩ:ſic denus dñns. ̊ relatio q̃ nümꝰ dicit᷑
p̃ciũ eſt in nũmo:j relatio qua deꝰ dr̃ dñs ẽ ĩ dño. Itẽ
nũmus dr preciũ ꝑ relatõʒ q ei accidit.q̊ ⁊ dñs ꝑ rela⸗
tionẽ ꝗqᷓ ei accidit.̊ deo aliqd accidit. ꝓbatio ꝙ nũmꝰ
preciũ dr ꝑ relatõʒ ſm accidẽs.ſunt.n.due:quedaʒz re

lationes que antecedũt oꝛdinẽ ſubaꝝ ⁊ accñtiũ:ſiẽ re

latõnes materie 2 foꝛme.⁊ be naturales ſunt ⁊ nõ acci
ntales. z ſunt relatoes alie q ↄſequũt᷑ oꝛdinẽ ſubaꝝ
⁊ accñtiũ ſᷣm ſuꝑius⁊2 inferius: ↄueniẽtiaʒ drñtiaz.
⁊ he accñtales ſunt vel Fm accñs:vt dextrũ ⁊ ſiniſirũ.

ſine ſiniſtro ñ põt eẽ dertrũ:quis ipʒ dextꝝ vel ſiniſtz

nõ mutet᷑.Siłr preciũ ñ põt eſſe nmus ſi nõ eẽt vſus
vel aliqꝗd tale in nũmo.ſi ̊ᷣ nũmꝰ dr pᷣciũ relatiõe qᷓ eſt
Fm accñs:ꝗ̊ ⁊ deꝰ dñs.l Itẽ cum dico dñs: dico rela⸗
tionẽ que ẽ ſupoſino.łᷣ hec nõ ẽ in creatuꝛa:q̊ ẽ in cre⸗
atoꝛe.ſicut.n.ſeruitus ẽ in creatura:ſic ſuppoſitio ĩ cre⸗
atura. Rñſio.notãdũ vt dictũ c. ꝙ noĩia relatiue di
cta de deo ad creaturã: ſunt relatiua noĩa ſ̊ ñ ſigficant
relatõʒ.vt creatoꝛ ⁊ dñs.Qoĩa vᷣo creaturaꝝ relatiue
dicta ad deũ:relatiue ſunt ſᷣm nomẽ ⸗ relatõʒ ſigficãt.
vñ int deũ ⁊ creaturã nõ ſunt relatiões due ̊D vna tm̃.
nõ.n.nece ẽ vt vni relatõni rñdeat altera pᷣm rẽ:łᷣ ſolũ

ſm dictionẽ vel ſm intellectũ. Et ſi qratur vñ EH. dõʒ3

H eſt a virtute intellectꝰ ↄferentis vnũ extremum ad
aliud ⁊ ecõuerſo.qꝛ ̊ↄferẽdo vtrũqʒ reſpicit vtrunq;:
ponit q̃i reſpectũ ex vtraq; ꝑte.ſic aũt intelligimꝰ ſic ſi
gnificamꝰ. qꝛ ̊ duplex ẽ reſpectꝰ in intellectu: duplex
eſt in dictõe.no.n.põt intellectꝰ nzẽ finiri ſu ꝑ aliquã re
latõʒ niſi intelligat alterã ei coꝛñdentẽ. dictio.n. nom̃
nõ ſolũ cauſat᷑ a re ſed ab intellectu.ideo nõ oꝑtzʒ ꝙ re⸗
latiuo ſm nomẽ rñdeat relatm̃ ſᷣm rẽ. aũt vni rela⸗
tioni nõ ſit ncce ſꝑ rñdẽ alterã:pʒ in actõe 7 paſſione q̃
dicũt᷑ ſiłr relatiue.ſᷣ nõ ncce ẽ ſp actõi rũdẽ paſſionẽ lʒz

ncce ſit ſꝑ ei nomẽ paſſiue ſignificãs. qð pʒ cũ dr̃ deus

creat niaʒ. B.n. ver bũ creat ſignificat vᷣe actõz. qm̃ deꝰ
dr ve agẽ ſm aug.in li.de tri. huic actõni rñdet paſſio
Fm nom ñ m rẽ:cũ dr aĩa creat᷑. G.n. verbũ creat᷑ paſ⸗
ſiue dẽ: nõ tñ paſſionẽ ſignificat. paſſio.n.nõ ẽ in facto
vt in ſubiecto: ̊ ĩ materia facti. vnð cũ creatio ſit ex ni
hilo ⁊ nõ ex materia pᷣexñti:in creatõe reꝝ eſt actõ ſine
paſſione.vnde nõẽ ibi niſi vna relatio ᷣm rem vel vnꝰ
reſpectus.pʒ &ꝙ nõ ncce ẽ cuilibʒ relatõni coꝛñdẽ al⸗

tera m rẽ h̊ ſolu m nom. Dicendũ g in deo ẽ reſpe⸗

lin.
ctus ſolũ in creatura q̃ntuʒ eſt in re.ſ̊ in dicẽdo eſt du⸗
plex reſpectꝰ.nõ.n.ẽ dependẽtia dei ad creaturã ſ̊ ecõ⸗
uerſo.⁊ ꝑ h̊ ſoluũtur duo p ma obiecta.⸗¶. Si at obijcit
aliqs reſpectus ↄuenit deo ꝗ nõ ↄuenit ei abeterno: F
aliq foꝛma.dom ꝙ; nõ ẽ ſumile de relatõe foꝛma. qa
nõ dr ei ↄuenire relatio qꝛ aliꝗd ſit in eo mutatũ. ſed ſi
diceret de foꝛma intelligeret᷑ nutatio. Dicendũ g bre
uiter ꝙ predicat᷑ diuina eẽntia ⁊ ↄnotat᷑ reſpectus ſiue
effectus in creatura ꝗ nõ pdicat᷑ vt ſit in dĩna eſſentia :
in creatura. 4 Ad aliud dᷣm.· q Aprie loquẽdo eſt eẽ
qdð ꝑtinet ad ſubam.⁊ eſt eẽ vel ineſſe qdð ꝑtinʒ ad acci⸗
lens. 2 eſt eẽ vel adeſſe qð eſt hitudinis.tale eẽ repeꝛit᷑
in ſubſtantijs 2 accidẽtibo.ſube referũtur ⁊ accidẽtia.
eſt. n. hitudo ſube ad ſubam ⁊ accñtis ad accñs.eẽ ha⸗
bitudinis ſube ad ſubam nõ ẽ accñs:vt m idẽptitateʒ
in ſpecie hĩtudo ſingulariũ eẽ hĩtudinis accñtis ad ac
cides accñs eſt. Dicendũ &ꝙ nõ ſeꝗtur h̊ dr adaliqd S
ineſt ei aligd.ſᷣ ſequit᷑ ̊ aliqꝗd adeſi illi: vel ẽ ad illum.
cũ.n.dẽ deus dominꝰ:relatio dominij in creatura ẽ:2 ẽ
ad creatoꝛẽ: ⁊ adeſt creatoꝛi.Et nõ ꝙ dupler eſt reſpe⸗
ctus in dicẽdo:ſpᷣ vnicus eſt in eẽndo.⸗¶. Zd illud qð ob
ijcit ꝙ ſeruitus ẽ in creatura ⁊c.dm ꝙ dominiũ dicit
duo.ptãteʒ coercẽdi creatnrã: ⁊ ↄꝑatõʒ vel ſuppoſitõʒ
ptãtis. pſa ptãs deus eſt. ↄꝑatio ſuppoſitio ptatis nili
ineſſe eſt ſ̊ adeſt deo. vnð dominiũ ẽ ptas ſuppoſita:ſuꝑ
poſitio nulli ineſt ̊ eo adeſt. vnde nõ dicit aliquid in

deo ſm eẽ:lʒ ſᷣm modũ dicẽdi.nec in creatura: illð tñ

Pter qð dẽ eſt in creatura.vnde aug.dicit.ꝙ deꝰ dẽ do⸗

minꝰ. nõ ꝓpter accñs ꝙ ſit in oo: ̊ ꝓpter accñs qð eſt

.

in creatura.⁊ ꝑ h̊ pʒ ſolutio ad alia.

Articulus tercius

Onſequẽter querit᷑. vtꝝ conſilis ratio pᷣdi⸗
candi ſit ĩ q̊ noĩe dñs:⁊ ĩ h̊ noĩe creatoꝛ.qð
videt᷑. vtrũq;.n. ſignificat diuinã eẽntiã pᷣn
cipalit᷑ ngtando aliqꝗd in creatura. cũ.n.dẽ deꝰ ẽ dñs
creature: nccio ſequit᷑ aliꝗd eẽ in creatura reſpectu cꝰ
dicit᷑ dominiũ in deo.vñ aug.dicit. ꝙ dens dẽ dñs ꝓt᷑
accñs qð eſt in creatura. ſiłr cuʒ dicit᷑ deus eſt creator
hꝰ creature.unde nõ põt dici creatoꝛ niſi ſit creatura.
Cont᷑.vt vult aug.ſicut nũmus dicit᷑ preciũ: ſic dñs
ůeus.ſed ꝑ hoc ꝙ numus dicit᷑ preciũ: nihil eſt additũ
ſm reʒ ipſi nũmo.Sʒ cũ dr deus creatoꝛ hꝰ creature:
ſignificat᷑ ex hoc eſſe datũ ipſi rei create.igit᷑ nõ ẽ ſiłis
modus ↄnotatõis hie ⁊ ibi.qꝛ pᷣter generalẽ modũ rela
tionis in h̊ deꝰ eſt dñs:ↄpᷣdicat᷑ aliqd ð deo vt dici pol⸗
ſit cã vel auctoꝛ creature. Rñſio.ſunt qui dicũt ꝙ HB
nomẽ dñs ſignificat diuinã eẽntiã vt dominiuʒ. dñium
aũt eſt ptãs eoercendi ſubditos:vt diẽ boe.deꝰ qũt per
ſeipᷣeʒ põt coercẽ ſubditos.vñ ipᷣa dina eẽntia ẽ dñgium
qð dniuʒz dñat᷑ ſuis ſſditis.er h̊ ̊ mõ ſignificãdi q̊ di⸗
uina eẽntia ſignificat᷑ vt dniuʒ ⁊ vt relatio:innuitur ⁊
coaſſerit᷑ ſeruitꝰ de creatura vnð deꝰ dñs ab etno ñ ſu
it.odẽ mõ vidr alicui ꝙ ſic eẽt dm ĩ iſta. deus creat
hãc aĩam.ſ.ꝙ ex mõ ſignificãdi qͥ deꝰ ſignificat᷑ vt actõ
coaſſerit᷑ effectus de creatura.⁊ ꝙ iſte effectꝰ nõ pᷣdicet᷑
nec compredicat᷑ aliquid de deo ſicut nec in hac deꝰ eſt
dominꝰ. Alij dicunt cum dicitur teus creat hãc aĩiam.
ille effectus onditur pertinere ad deum tanq; ad cãm.
⁊ ideo bene compredicatur aliquid de deo. ſed cũ dicit
us ẽ cominꝰ creaturaꝝ.ſicut pure oñditur qũo ſe ba

beat deus ad rem ſubiectam ſibi 7 ecõuerſo.nec oñdit᷑

ſic aliquid pertinere ad deuʒ tanꝙᷓ effecitus ad cauſaz.
vnde in hac deus eſt creatoꝛ oĩm:aliqꝗd compᷣdicatur ð
do.in hac deus ẽ dominꝰ nihil: ſed ſolũmodo cõnotat᷑
reſpectꝰ. Aliteꝛ videtuꝛ doᷣm. põt igitur dici in hmõi

—

enũciationibo deꝰ eſt dñs. deꝰ ẽ creatoꝛ 7 ↄſimilibꝰ.pre

dicatur diuina eſſentia connotando aliquid extra.vn⸗
& notatur quidã reſpectus int deũ ⁊ creaturas.hmõi

auũt reſpectꝰ qũqʒ notat᷑ ĩ hitu: vt cũ dẽ deug ell erem⸗

orrG drn B. rſes pr

— —

“
plar reꝝ fiendaꝝ qñq; in actu. vt cũ dꝛ deꝰ ẽ cꝛeatoꝛ vel cel notio ̊ vnitas nature z idẽptitas. 41 Itez nibil qd ui
dñs.ſᷣm ꝙ dñs dicit dñium in actu. ¶ Pretea.ĩ bmõi dicit᷑ relatine dr̃ de qualibʒ ꝑſona. ſ̊ eq̃lis de qualibert i
enüciabilibo qñqʒ predicat᷑ diuĩa eẽntia ſigniſicata vt pdicat᷑.̊ nõ dĩ relatine.¶ Steʒ ſic ſapies m ſapiaʒ et· KWKWH
actio ſiue vt res qᷓ ẽ in agẽ.vt cuʒ dr̃ deꝰ eſi datoꝛ. qnq; ſapies: ti eq̃le ſm eqlitatẽ eq̃e.Cũ ̊ᷓ pꝛ ⁊ filiꝰ Fʒ ſbaʒ e
vt res ens in quiete. vt cũ dicit᷑ us ẽ dñs.ibi·n.pꝛedi ſint eq̃les:̊ eq̃litas ẽ eẽntia.q̊ equalis ſignifitat ſbaʒ. oi
cat᷑ diuina eẽntia vt ptãs coercendi ſubditos.dic.n. bo Snõ dẽ reiatiue. Cont᷑ h̊ obijcit᷑ aucte bylaĩ. de tri. W’
etius. dñium ẽ ptas coercendi ſubditos. Oretea ſic nibil eſt ſibi ſike vel equale: ⁊ ita equalis ſilis ↄnotant R
dictũ elt. pᷣter diuinaz eẽntiaʒ pdicatio ↄnotat᷑ aliad er plur alitatẽ. pᷣ nihil dictũ ᷣm ſbam pluralitatẽ ſignifi/
ꝑte creature.̊ᷣ illud ↄnotatum qnqʒ eſt pure reſpectus cat. dicũt᷑ relatiue. 4. Itez diffinitio relatiuoꝝ ↄueit DWH f
vt cũ dẽ deus eſt dominꝰ. h.n.notat᷑ ſubiectio ex parte equali ? ſiłi. ¶ͥ Pretea.pñt plurałr dᷣe ſigniſicari.cuʒ ie⸗
creature que nihil addit eſſe creature in re niſi ſolů re Fin dinis nõ ſit pluralitas ſbe h̊ relatiuoꝝ tm̃: ncce ẽ ſi
ſpectum ad dñm. Qñq; ↄnotat᷑ aliqd in creatura pret iſta relatiue dici. ¶¶ Item boe. in li. e ebdomadibo. In ben
bmõi reſpectũ.vt cũ dr deus eſt iuſiificatoꝛ. Nñq; ↄno patre vnitas in filio eqlitas in ſpũſctoq; vtriuſqʒ cone nt
tat᷑ ipſum eſſe creature ſine creatura eſſe de nihilo. vt xio.ꝗᷓ equalitas dẽ ꝑſonalr. 4 Itez aug. qd Fm ſubam 4
cũ dẽ deus eſt creatoꝛ. q; ſenſus eſt.deus eſt a qͥ creatu⸗ dz ad ſe dr. ſ̊ equalitas dr̃ ad aliud vel ad aliũ. equa dA
ra eſt er nibilo.⸗l. Ad illud ̊ qð queꝛit᷑: ſi ↄſibis ẽ mo⸗ litas dr ſᷣm relatõz. ñ dicit ſam. 4 Itez aug. qð re⸗ i
dus pᷣdicandi cũ dicit᷑ eus eſt dns:⁊ deus eſi creator. latiue dicit᷑ nõ indicat ſam. &̊h̊ nomen equalis nõ ſi⸗
iam pʒ rñſio.qᷓtum ad principale ſigniſficatũ qð eſt di⸗ gnificat ſubam. 4 Iteʒ ſi nomẽ equalis ſigficat ſub al
uina eſſentia ideʒ eſt predicatũ 7 modus predicandi- ſtantiã ⁊ eſt relatm:&̊ ſba relatiue dr. ipſa ꝑ relatõeʒ i
ꝙ̃tum aũt ad ↄpdicata: B eſt qᷓtum ad h̊ ꝙ diuina een⸗ ab aliq diſtinguił. Ad h̊ nota triplicẽ opi. Quidaz ii
tia predicat᷑ in vna vt actio: vt qñ dicit deus ẽ creatoꝛ. enĩ dicũt ꝙ hec noĩa equalis ſiłis tin remotiue acciꝑi⸗ ſ
in alia vt qualitas:vt cũ dicit᷑ deus ẽ dñs.qꝛ ibi pᷣdi⸗ unt᷑. vt cũ dẽ pꝛ? ⁊2 filius ſunt equales.i.nõ ſunt inequa
cat᷑ us vt ptãs coercendi ſubditos eſt diuerſitas que⸗ les. ſunt ſites.i.nõ ſunt diſſiłes.in q̃ ſnĩa videt᷑ fuiſſe ß
dã. ituz aut eſt ex ꝑte ↄnotati ey eſt diueꝛſitas. quia ĩ lumbardꝰ. In prima. n. editõne ſniaꝝ dirit. ſilitudo? in
vna ſcʒ hac: deus eſt dns ↄnotat᷑ reſpectus tm̃. in alia indifferens ſuba.⁊ in ſcða q̃i coꝛigẽs dixit. ſikitudo eſt it
fcʒ deus eſt creatoꝛ ↄnotatur effectus geſt eẽ rei cresg⸗ indrñtia.q.d.pr̃ ⁊ ſilius dicũt᷑ ſiłes q; ñ ſunt drñtes. ia
te de nibilo.̃tum igit᷑ ad modũ quendã geneꝛaleʒ cõ. Sʒ z bᷣ lic obijcit᷑. catholicus dicit pr ⁊ filius ſunt eq⸗ ie
ſiłis eſt modus predicãdi:vt excludit prima rõ.qᷓtũ at᷑ les. Arrius hereticꝰ dic:pꝛ ⁊ filius nõ ſunt eqlles.inde f)-
ad ↄpredicatũ ex ꝑte dei ſiue qᷓtum ad modũ qͥ ſignifi⸗ ſic qʒ catholicus affirmat hẽticus negat. 7 beticus ali KD”
catur diuina eẽntia qᷓ predicat᷑ eſt qualiſcũq; drntia. qd remonet:dicẽdo pr filius ñ ſunt eqᷣles: Scatholi/ t
q̃tum aũt eſt ex ꝑte ↄnotati ex: eſt drñtia ſimpłr.qꝛ in cus aliqꝗd ponit cũ dicit pr 2 filius ſunt eq̃les ⁊ nõ tm̃ ieere
vna nõ eſt onotatũ aliud qᷓ reſpectus purus. in alia eſt remouet. ¶ Itez dicit auẽtas:in ꝑſonis ꝓprietas ⁊ in in
oↄnotatũ ipſa res ſiue eẽntia rei.¶¶ Si obijciat. ꝙ cũ o eẽntia vnitas ? in maieſtate adoꝛet᷑ equalitas. equa inmn
deus eſt dñs: nõ ↄnotat᷑ tm̃ reſpectus in creatura ſᷣ ef⸗ litas triũ eſt adoꝛanda.ᷣ nõ alia adoꝛatõne ꝗꝙᷓ latria.S My
fectus aligꝗs ſiue res ſuꝑ quã fundat᷑ reſpectus.qa ſiẽ equalitas triũ eſt diuina eẽntia.̊ h̊ͥ nomẽ equalis po⸗ eſi
ex ꝑte dei ↄpredicat᷑ ptas dñandi ſiue coercendi ſubdi nit aliquid. 4! Itez faciamꝰ hoĩeʒ ad imaginẽ ſikitu⸗ u
tos.ſiłr ex ꝑte creature ↄnotat᷑ ſubiectio ſiue debitum dinez noſtrã. ibi.n. dicit auẽtas byla.ꝙ ꝑ imagineʒ 7 zhi
ſubijciendi. Rñſio. ꝙ illud debitũ ſiue ſubiectio ñ poĩt ſilitudineʒ intelligat᷑ vnitas eẽntie. ſititudo eſt diuia
aliqd ſiue addit ipſi creature inꝙtum comꝑat᷑ ad deuʒ eentia.ſᷣ boc nomẽ ſiłis ſignificat ſilłitudinẽ. & ſignifi⸗
inqtum eſt dñs. immo ſolũmodo eſt ſpecificatio ipiꝰ cat diuinã eẽntiam. Si. n. ſilitudo aliꝗd eſt: que rõeſt lj⸗
reſpectus.vt ſpecialius dicat᷑ diuine eentie ſignate vt ꝙ bonus bonitatẽ 2 magn? magnitudinẽ: ⁊ ſilis ñ ſi⸗ te
dñio rñdeat ĩ creatura ſubiectõ.que qꝛ nihil addit rei gnificat ſilitudine Alioꝝ opinio eſt. ; ſunt relatões unmtt
dicendus eſt ſimplx ſiue purus reſpectus.tam notadũ cẽntiales 2 ꝑſonales. eẽntiales: vt ſimilis eq̃lis.ꝑſona MWne
cũ alijs.ꝙ cũ dẽ deus incipit eſſe creatoꝛ:inceptio nota les:vt pꝛ ⁊ filius.⁊ dicũt ꝙ relatio eentialis nõ ẽ eẽn⸗ Nlina
tur ñ circa reʒ principałr p̃dicatã:ᷣ ciꝛca rẽ ↄpᷣdicata nia. Se ʒ.equalis aut ſimilis:aut diei Parn and rela⸗ ſßz
. tionẽ. ſi ẽntiam: eẽntia dẽ relatiue.ſi pſonaʒ:qñ co⸗ hon
LQueſtio. lurj de nomi uenit tribus. Si dit nõ ſignificat nec eſſentiã nec ꝑſo⸗ intin
nibo deſignantibo reſpectũ ꝑſone ad ꝑſonaʒ. nam: S nõ eſt aliquid diuinũ. g eſt creatũ. ¶ Ytez filius de
Dnſe E uenter ue eſt equalis patri ſᷣm ſubam.& G̊ nomen equalis predi uno
E 4 S cat ſubam. Ad hoc dicũt. ꝙ diei pᷣm ſubam duobus Nikini
rit᷑ ð noibo eẽntialibo vᷣſiontibo reſpe modis dicit᷑ quia dici m ſbam h̊ eſt ſignificare ſubaz uce
ctum ꝑſone ad ꝑſonam.hec autẽ deli⸗ vel ꝙ ſuba ſit cã dicti. vt cũ dicit᷑ petrus eſt ſimilis an- nlta
gnãt᷑ duplꝛ.relatiue logice:vt equalis dree albedine.h eſt ſenſus. albedo eſt cã ſilitudis. Ia Fn
772 equalitasſiłis ⁊ ſiłitudo.⁊ relatiue dicũt cũ dico filius eſt equalis patri ſᷣm equalitate. B dinnl
grãmatice: vt talis qualis. notat᷑ ꝙ equalis ſignificat equalitatẽ. ßſ cũ dico filius telt
Mlem bꝛü ꝛimũ eſt equalis patri ᷣm ſubam: notat ſuba ſit cã equali e
ALer P. EEE tatis. 4 Sed ad hoc ſic diuina ſuba eſt ca equalitatis ſtezin
Irca pꝛimũ querit᷑. Pꝛimo.vtꝝ equalis trium ꝑſonaꝝ: nõ eſt illa neq; illa: & naturalit ẽ por AI
ſilis ſeu ſiłitudo vel equalitas dicãt᷑ ſʒ illa. filius eſt equalis patri. illa 5 natura pꝛis e por. ſer
ſubaʒ aut relatiue. Scðo.vtꝝ pr̃ debeat equalitate filij. filius illa equalitate nõ ꝑ omia eſt eqᷓ
DLici equalis vel ſilis filio:ſic drĩ econueꝛ lis patri. Rñiſio.notandũ ꝙ diuina eẽntia ſignatuꝛ e
ſo. Tercio.vtꝝ pẽ coequalis filio ſiue eqlis imagini. qñq;ʒ vt ſuba·qũq; vt quãtitas.quq; vt relatio. eſt eniz w
NQuarto.vtꝝ xpᷣus ſᷣm ꝙ hõ ſit ſilis ſibi dto. eam ſignificare abſolute: ſic ſignificat᷑ vt ſuba vt qn⸗
ꝛticu 2 pꝛimꝰ? titas vt qualitas.7 eſt eam ſignificare vt eſt in tribus
De . ꝑſonis coĩs eis: ⁊ ſic põt ſignificari vt relatio. vt cu dr
O primũ ſic obijcit᷑.męgjr̃ in.j.ſent.xxx.diſ. ſimilitudo equalitas.hec omia noĩa principalr ſignini
diffinit ſiłitudinẽ dicẽdo.Siłitudo ẽ indif⸗ cant diuinã eſſentiã ̊ ↄnotãt diſtinctõʒ ꝑſonaꝝ. Dicẽ⸗ ſm
ffFferens eẽntia. & equalis ? ſitis eẽntiã ſigni/ dũ ꝙ vnitas equalitas m ſe ſignificãt diuina eſſen ⸗
ficãt. qꝛ ſᷣm hyla.equalitas ideʒ ẽ qð ſiłitudo.q Item tiam. ß tñ vnitas appropriat᷑ patꝛi:qꝛ vnitas eſt pᷣmuʒ G Ein
in eodeʒ.xxj. diſ.dr.ꝙ equalitas pris ⁊ filij ñ ẽ relatõ principiũ numeri.ſiir pr̃ eſt primũ principiuʒ a qͥ oĩs i
. . —
. Vo t pi D acaw P pA DBr. ſ0* p Ne Tiuenz
G D caPe— „ O Pe cr Pr A
N
ſ⸗

mia D
W
llb hen
iuiſenf,
Glenag
dnñ n
Conninz
Nrllcgccne
afnſihn
Nezungdt
ſagoalsiſ
lsſicfern
Paprkti
kopi⸗ Quiz
motinenng
öſuntin
ia ficekſn
dritſling
dritlliuenes
iſuntdrit.
flunsſni
ſuntccſesi
1erberaatt
les: cabhel
eiles 1 ti
prienstin
llas. Fegnn
neq; hnn
iegnalspo⸗
Winaſän⸗
hhinagnez
turveſoni
ini gitie
lel ceick
ni rſligiſ⸗
Glunnini⸗
laciſohen
ltialsoici⸗
Cemant
gbnnztic⸗
ſmnünggt
Nſin
Hegttlsßti
bmmdoen
lini
ekinlistn
liuce
ſ.
gauftis
ſrci cnalt
apiltie
nltiſen
nnaſcen
noctn
ſobrſtee
leinnit,
no nci
pe ſi
ſoeri
Ninin n
uain

Ng

.. ,.

Nneſtio

nafa 7 oĩs eẽntia Eñqlitas vᷣo appropꝛiat᷑ filio:qꝛ oꝛdi
ne naxe intelligit᷑ ad ſpm̃ſ.eq̃litas pr̃is? filij. Pꝛetea.

ſilius ẽ a pꝛe ꝑ generatõʒ.in ꝑfecta a generatõe ẽ eq̃li⸗

tas geneꝛãtis 2 geniti. quaꝛe af ↄnerio appꝛopyet ſt puiſ.
hẽbit᷑..rñſio.lʒ.n.vnitas ⁊ eqli tas appropatõis attri
buãt᷑ determĩate aligbo ꝑſonis:nihilominꝰ oĩbo indif⸗

ferent᷑ ↄueniũt. Intelligẽaũ E igit. eq̃litas in dinis E
aliqͥꝝ diſtinctoꝝ in vno cõi eẽntiali ↄueniẽtia indiffe/
rens vt ꝑſonaꝝ in vna eẽntia ſiue ſuba.vñ eq̃litas pri-

cipalr ſignificat diuinã eẽntiaʒ h̊ ↄſignificat di ſtinctõʒ
rõne cuiꝰattendit᷑ plalitas ꝑſonaꝝ q̃ ſibinuicẽ ſunt eqᷓ
les.rõne ꝗ̊ᷓ principalis ſignificati dicit eẽntiã ſiue ſit ub⸗
ſtantiã: rõne ſignificate diſtinctõis impoꝛtat relatiõʒ.
Et ex bis pʒ rñſio ad obiecta.ex vtꝛaq; ꝑte rõnes.n.
2cludẽtes ꝙ ſignificat ſubaʒ: ſumit᷑ ex ꝑte pri ncipalis
ſigti. ſ. eẽntie ſiue ſi ubſtãtie. ↄcludẽtes coꝛelatõʒ:ſumũ
tur ex ꝑte ↄſigte diſtinctõis. Ad illud q̊ qð obijcit.
ꝙ ſilitudo ẽ indifferẽs eĩntia.ſilr ad illð ꝙ eqᷣlitas ñ ẽ
relatio p̊ vnitas nature 2 idẽptitas.ſiłr ad illð q; eq ua
litas dẽ te qualibet ꝑſona. Sitr ad illð pz? 2 filius ᷣm
ſubſtãtiaʒ ſunt eqles. dðõm ꝙ oĩa iſta media ſumũt᷑ ex
ꝑte principalis ſignificati eius qdð ẽ eqᷣlitas.vt ex ipᷣis
medijs pʒ. Ad ea qꝗ ex alia ꝑte.vt cũ dr nibil ẽ ſibi eqᷓ
le ⁊ ita equalis ſigmificat pluralitatẽ.dom ꝙ medium
ſumit᷑ h ex ꝑte ↄſignificate diſtinctõis ſiue mulritudis.
Siülr cũ dicit rõ relatiuoꝝ ↄueit eq̃li. G̊ verũ ẽ ñ ratõne
eentie principalis ſignificate: h̊ rone płalitatis ↄligte
ſiue ↄpoꝛtate.Siłr dom ad alia q̃ inducũ?᷑ ꝓ ꝑte iſta.
Ad euidentiã at᷑ maioꝛẽ notandũ. ꝙ hec noia cq̃lis
ſiłis ſilitudo equalitas.nec ſunt pure eẽntialia.nec pu
re relatiua.qð pʒ ꝑ hyla.in li.de tꝛi. exponẽtẽ illð geñ.
faciamꝰ hoĩeʒ ad imaginẽ 2 ſilitudinẽ ⁊c. Ibi.n.dicit
imago ſola ñ eſt:nec ſiłitudo ſibi ẽ: nec diuerſitatem
duobo aqmiſceri alteriꝰ ad alterã ſititudo ꝑmirttit. ex qͥ
pʒ ꝙ ſimilitudo impoꝛtat diſtinctõʒ ꝑſonaꝝ⸗ vnitateʒ
eẽntie.⁊ equalitas ſiłr. vñ noĩa pᷣdicta nec nt puꝛe eſ⸗
ſentialia nec pure relatiua:ſᷣ diſferẽt ſigniſicãt hec no

mia equalis ⁊ ſilis equalitas 2 ſilitudo. qm̃ equalis

ſilis in intellectu ſno claudũt relatõʒ recte:eſſentiazʒ
obliꝗ. eqᷓlitas ⁊ ſilitudo ecõuerſo.ſi.n.qꝛit᷑ ꝗ ſunt ſilłes
vel eqles:dicet᷑ plures bñtes indifferentẽ eẽntiã. eq̃li
tas ant ſiłlitudo dicet᷑ indifferẽs eẽntia pluriũ. vñ cuʒ
diffimit᷑ ſilitudo ꝑ indifferentẽ eſſentiã:n dẽ totũ eſſe ſi
militudis. niſi addat᷑ aliq dictio impoꝛtãs diſtinctõeʒ.
vñ pʒ ꝙ equalis ⁊ ſiłis plus dicũt᷑ relatiue: qꝛ relatõʒz
impoꝛtãt in recto.equalitas po 2 ſiłitudo plus dicunt᷑
eẽntialit᷑. vtraq; tñ ꝑtim eentialłr ꝑtim relatiue dicũt᷑.
Itẽ nõ cũ pᷣdictis. ꝙ diffinitio ſititudinis vel equali
tatis p indifferentẽ eẽntiaʒ nõ ẽ data ꝑ eſſentiã qð pʒ.
diffiniũt᷑.n.ſic in creaturis ſilitudo ⸗2 eq̃litas. Silitu⸗
do eſt pluriuʒ ſubiectoꝝ vna q̃litas. cauſat᷑.n. ſilitudo
ab vnitate qualitatis: eq̃litas ab vna q̃ntitate. vñ he
diffinitões n dant᷑ ꝑ eẽntia ſ̊ ꝑ cãm. vñ nõ valet ſititu⸗
doẽ multoꝝ vna q̃litas.nulla q̃litas ẽ relatio.q̊ ſititu⸗
do ñ eſt relatõ:̊ ſimplẽ in dinis ſilitudo 2 eq̃litas Pᷣm
rõneʒ intelligẽtie ſunt ab indrñtia eẽntie ſicut a cã. Pᷣm
rõneʒ intelligẽtie dicoꝛñ ßᷣm rem.qꝛ in dĩnis idẽ ẽ ma⸗
gnitudo eqᷣlitas qð eẽntia. vñ cuʒ diffini? ſilłitudo ꝑ
indiffeꝛentẽ eſſentiã: diffinit᷑ ñ ꝑ eſſentiã ſ q̃i ꝑ cãm. vñ
exbᷣ nõ ſequit᷑ ꝙ ſimilitudo vel equalitas nõ ſint relati
ones vel relatiue dicta.

Aꝛticulus ſecũqꝰ

Ecũdo queꝛit᷑vtꝝ pꝛ debeat dici eq̃lis vł ſi
milis filio: ſic dr ecouerſo. Ad qð ſic augꝰ.
vj. de tri. recitãs verba hyla. eternitas ĩ pꝛe
ſpẽs in imagĩe:vſus ĩ munc. dicit.n. imago ſi perfecte
implet illð cꝰ ẽ imago i pᷣa coeq̃t᷑ ⁊ ñ illð imagini ſue.
Ex qᷣ viget᷑. ꝙ filius eq̃lis ſit patri ſ̊ ñ ecõuerſo. 4 Ad
idez dyoꝰ. in li.de di.no.G igit᷑ dðõm doo ſilia Fm ims⸗

*

Dal .
r Orer

–

4 α

—

.liuj.
ginẽ ſimilitudinẽ. ñ.n.ipᷣis deũ ſileʒ: qꝛ nec bõ ꝓprie
imagis ſue ſimilis ẽ. In eꝗpotẽtibo.n.vel eꝗpollẽtibo ẽ
ſilia hec adinuicẽ eẽ ⁊ int ſe ↄuerti iĩ alterutꝝ.⁊ eẽ am⸗
bo ſibinuicẽ ſilia ᷣm pcedẽteʒ ſilis ſpẽʒ.ĩ caouſali vᷣo ⁊
cauſatis ñ recipimꝰ recipꝛocatõʒ.⁊ ita videt᷑ cũ ĩ trini⸗
tate ſit oꝛdo ᷣm cãm cauſe:qm pꝛ eſt cã filij. nec eſt ibi
recipꝛocatio ʒ eqlitatẽ aut ſimilitudinẽ.ſᷣ iſta auẽtas
dyoni.ñ multũ cogit:qꝛ pᷣt dici ꝙ loqꝗt᷑ de cauſis ⁊ cau
ſatis indrũtibo m eſſentiã ⁊ naturã. Vlel alit põt dici
eq̃lis ⁊ ſimilis multipłr dicũt᷑. qñq;.n.dicũt vnitatẽ
nature cũ drñtia ꝑſonaꝝ ſolũ.⁊ Gͥ mo dicũtur de q̃libʒ
triũ ꝑſonaxꝝ reſpectu alteriꝰ. 2 ſic ꝑſone in trinitate di
cutur ſibinuicẽ eqles vł ↄſiles ↄueꝛſim. Alio mo equał
ſimilis vltra vnitatẽ nature ⁊ multitudinẽ pſonaruʒ
impoꝛtt ratõz aliquã ad aliꝗd pꝛiꝰ ſ̃m ratõʒ intelligẽ
di . ꝓut dẽ ꝙ filius dẽ eẽ ſimilitudo pꝛis ⁊ imago.⁊ Fʒ
Hᷓ dꝛ ſimilis a ſilłitudine:eq̃lis ab im aginatõe. 2 ſic cõ
uenit dicẽ de filio ꝙ ẽ ſimilis pꝛi: qꝛ ẽ patris ſilitudo.
⁊ eq̃lis patri:ꝗa ẽ pris imago.⁊ ſin ̊ ñ ↄuertit᷑ vt di⸗
cat᷑ de pie qm̃ ẽ ſimilis filio vel eq̃lis.pᷣm.n.hũc modũ
eqᷣlis vel fimilis dicũt eẽ ab alio qdð ñ ↄueit patri. ñ
nõ qrũlibet eſt hmõi acceptio:iõ cedat᷑ ouerſio ᷣm pᷣ⸗
mũ ſenſuʒ:⁊ exponãtur auẽtes hm aliũ ſenſuʒ. 4¶¶ IJItem
obijciet aliqꝗs.ᷣfiliꝰẽ ſimilis pꝛi.aut ſ ꝙ dico ſitis patꝛi
dẽ de filio m eẽnti:aut m relatõʒ.ſi ſᷣm relatõez:
hH̊ nomẽ ſilis ñ ẽ eẽntiale.ſi pᷣm ſubam: g ↄuenit patri.
Quicqd.n.ſm ſubſtantiã dẽ ↄuenit tribo. pꝛ ſitis eſt
patri.¶.¶ Rñſio ſicut dictũ eſt. ſimilis ꝑtim eſt eẽntiale
Ptim ꝑſonale indetermiatũ. Cũ aũt ſine aliqᷓ determia
tõe accipit᷑ vocabulũ:pᷣt addi ad quãlibʒ ꝑſonã. vñ pr
ſilis:filiꝰ ſilis.ᷣ cũ relatio determiat᷑ vt cũ d ſilis pꝛi:
coartat᷑ ad deteꝛmĩatã ꝑſonã.ñ rõe ſignificate eẽntie ſᷣ
rõe xetermĩate pſone. Dicẽdũ ꝙ ptim accipit᷑ ᷣm
ſbaʒ ꝑtim ᷣm relatõʒ.⁊ G̊ ſi ignificat᷑ cũ dꝛ filiꝰ ſiłis pꝛi.
differẽs vel diſtinctꝰ filiꝰ a pr̃e bʒ ↄoꝛmẽ natura ſi⸗
ue foꝛmã cũ pr̃e.

NRꝛticulꝰ teꝛciꝰ

Ercio qrit vtꝝ pꝛ debeat dici eq̃lis filio ſi/
ue eqlis imagini. Ad qð ſic byla.iĩ li.ð tri.
Imago ſi pfecte implet illð cꝰ ẽ im ago:ipᷣa
coeq̃t illi:ñ illð imagini ſue.Querit᷑ Gcũ filisꝰ pri ⁊ pz
filio coeqlis dẽ:q̃re filiꝰ coeq̃t pꝛi ñ at ecõuerſo. KRe
ſpõſio.cũ dẽ coeq̃lis:notat᷑ vnitas ſube ⸗ filij pꝛis. 2
ñ cointelligit᷑ auctas ſiue oꝛdo nat᷑e.cũ at dr filiꝰ coeq̃
tur pr̃i.ſenſus ẽ.filiꝰ ẽ vnũ cũ pr̃eĩ potẽtia.⁊ h̊ hʒ a pa
tre:qdð ñ ẽ dicẽ de ipo pre.⁊ iõ ñ ↄuertit᷑ ᷣmo cũ ſ̊ vbo
coeq̃t.¶¶ Sʒ adhuc qꝗrit᷑.ſi imago pꝛis ẽ eq̃lis pꝛi.vtꝝ
2uertat᷑: vt dicat᷑ pꝛ ẽ eq̃lis imagini.oretea.ſi ↄueꝛtit᷑
filiꝰ ẽ eq̃lis pꝛi:pꝛ filio.q̃re ñ ouertit᷑:imago ẽ eq̃lis pa
tri:pꝛ ẽ eq̃lis imagini. Rñſio.cũ dẽ imago: notat᷑ re
ſpeciꝰad pꝛeʒ ſ̊ ñ mutuꝰ:ſicẽ cũ d pꝛ ⁊ filiꝰ.⁊ Ipt᷑ q̊ nõ
ↄuertit᷑ cũ hac dictõe imago:ſic cum hac dictone filiꝰ.
Pretea.q;ꝛ imago dic reſpectũ ad preʒ:ñ at ↄueꝛtituꝛ.
eqlis at᷑ dicẽ indrñtiã potẽtie: nõ ↄuertit᷑ vt pꝛ dicat᷑ eq̃
lis imagini.in prima.n.ẽ ſenſus.filius ẽ vnũ cũ patre:
⁊ a patre expᷣſſa ſimilitudine.qꝛ vltimũ nõ ẽ dicẽ d pa
tre reſpectu imaginis. J

Neticulꝰ. nij.
Barto queritur. vtruʒ xpᷣus ſᷣm ꝙ homo ſit

ſimilis ſibi deo. Ad quod ſic prima Yohã.
quarto. Scimus quoniam cum apparuerit

ſimnles ei erimus. QOue autem maioꝛ ſim ilitudo in cre

atura xpᷣi bomĩs adſe deũ: nulla vt videt᷑.¶ Cont᷑.cũ
dẽ filius dei ẽ hõ. vna ſuponit ꝑſona. ⁊ ita idẽ. ̊ ideʒ
non eſt ſibi ſimile. Rndeo ⁊ dico. ꝙ verũ ẽ ꝙ filius
cxi nõẽ ſilis ſibi inqᷓtũ ẽ deꝰ: ſ̊ hec ſilitudo q ẽ filij ho⸗
minis ad filium dei nõ eſt m ſubſtantiã: ſed ẽ ſimili⸗
tud gloꝛie perfecte:cũ creatura vnitur creatoꝛi ĩ per⸗

ſona.cũ aũt dĩ filiꝰ eſi ſilis patri:ſiłitudo illa ẽ ſm ſub lationis.vt equalis ſimilis coeternꝰ.⁊ illa rñdẽt p in⸗
ſtantiã. ⁊ de illa loquit᷑ h. cũ aũt dr nihil ẽ ſileſt ibi. in⸗ terrogationeʒ factam ꝑ qũo ſe hʒ.vt ſi dicatur: quoſe bos
telligitur ꝙ nõ eſt vere ſilitudo niſi vbi eſt veꝛa deñtia babʒ pater ad filium: ſimilis eſt ei: equalis eſtei.⁊ it
nt in creaturis. in dĩnis aũt nõ niſi vbi fuerit diſtictio de reliquis ꝑ oꝛdinem predicamẽtoꝝ intelligat᷑..Ad
vel diſcretõ ꝑſone.cũ aũt dr filius dei eſt bomo ſilis ſi⸗ tercium dom.ꝙ cũ dr pater ẽ pat.predico ñ quid nec
bi deo:h̊ eſt vnitas ꝑſone ſᷣm ꝙ ſic dr:⁊ nature dꝛñntia. quale nec qualiter:ſ̊ qũo ſe hns.i.adaliquid.⁊ iõ cuʒ
⁊ rõne drñtie naturaꝝ ⁊ vnitatis ꝑſone dr ſilitudo. additur talis:incongrua eſt adiũctio.ſed deberet addi
Membrũ ſe ecunduz qũo ſe hñs. vt diceꝛet᷑ pater eſt pr:⁊ filius eſt qũo ſe ha
. bens vel alio modo ſe hñs.nec ſequitur incõueniẽs: qꝛ Wmi
Onſequent q̃ritur de noĩbꝰ relatis gra⸗ pater 2 filius ſicut dicit dam̃.dicuũt exñtie moduʒ: non ſec
matice. videlz D qualis.hec i aliqñ quid vel quale. rſe
accipiũtur ĩ reſpectu creature ad creatu N ſt
ra:aliqf, ĩ reſpectu ꝑſõe ad ꝑſonã. Mtũ neſtio. lv. de nominv 1
ad rini modũ apieſ⸗ he auerit⸗ ee ſit ocedenda bus ſymbolicis. Ge
qualis eſt deus talis eſt petrus. ſic ꝓbatur. ⁊ de c B „ NNe
iuſtus? petrus ẽ iuſtus:̊ deus 2 petrus ſunt iuſti. S ̃ pedito P dei 61 9 8
lis eſt deᷣ talis eſt petrus.ꝗ deꝰ eſt aliqlis. Solutõ. . tiaʒ de nominibo diuinis eẽntialibus n
Fm pᷣpoſitm̃ hec ꝗpoſitio eſt vera qualis eſt deus talis miſticis:reſtat dom de nomibo ſymbo 8
eſt petrus:qꝛ equipollet huic petrus ? ſimilis deo: qꝛ ꝑ licis. Hotandũ ̊ ꝙ plura ᷣm dam̃.in ð=«
ticeps ẽ bonitatis eius ⁊ iuſticie.niſi.n.eẽt ꝑticeps bo⸗ deo coꝛꝑalit in diuina ſcriptura ſym⸗ u⸗
nitatis eius petrus:nõ eẽt ſiłis ei. Inſtantia vltimi pe bolice dicta inueniũtur.ſcire oꝑtet vt boĩes exiſtentes an
trus eſt ſimilis deo: 2 petꝛus ẽ qualitate affectꝰ:g deus nos a groſſam hanc carnem indutos: diuinas ? excel⸗ irn
qualitate eſt affectus..¶ Sʒ querit᷑qd ſignificet talis ſas æ immateriales deitatis ationes intellige? di⸗
qualis.cũ dr qualis eſt deus:talis eſt petrus. videt᷑ eĩ cere impoſſibile ẽ: niſi imaginibo ⁊ foꝛmis ⁊ notis que
ꝙ ſignificet qualitateʒ circa petrũ.⁊ talis ibi refert᷑ ad ſunt ſuꝑ nos vſi fuerimus.Quecunqʒ igitur de deo di “D
qualis. qualis ſilr qualitatẽ ſigniſicat. Ad qð rñdet cũtur coꝛꝑaliter:ſy mbolice dicta ſunt.bnt.n.quandaʒ
pᷣpoſitiuus dicens.ꝙ qualis ibi diuinã natura ſignifi⸗ excellentioꝛẽ intelligentiã. Simplex eſt eniz deus ? in⸗
cat r talis: diſſimilit.¶ Zaʒ qualis diuinã naturaʒ ſi⸗ figurabilis. Oculos igit᷑ dei ⁊ palpebꝛas viſionez ꝗ⸗
gnificat ßm ꝙ ipſa eſt deus. talis eandeʒ ſignificat hemm dem vniuerſoꝝ ↄſideratiuã eins virtutẽ: ⁊ nibil co⸗
ꝙ petrus ꝑticeps eſt eius. Sed dom aliter. ꝙ⸗ qualis gnitioneʒ eius lateat intelligimꝰ. ex eo ꝙ apud nos ꝑ
ſignificat diuinazʒ naturã vt qualitateʒ exem plarẽ. vi⸗ hũc ſenſum ꝑfectioꝛ ⁊ cognitio ⁊ ceꝛtitudo innaſcitur.
delz iuſticiã ſapiam ⁊c.talis vo ſignificat foꝛmã exem⸗ Aures aũt ⁊ auditũ eius ꝓpiciatõʒ 2 nr̃e ſuſceptioneʒ 1
platã in petro que eſt qualitas: vt iuſticia ſapia. depcatõis. etenim his qui depcatõz faciũt ꝑ huc ſenſũ ſod
arguit ꝙ qualis qualitatẽ ſignificat nõ ſequit᷑ ſ̊ ꝑ mo⸗ mites ſumꝰ:familiariꝰ eis aures inclinãtes. Os autẽ ni
dũ qualitatis. tum ad ſecundũ modũ obijcit᷑. cuz 7 loquelã demonſtratõʒ volũtatis. q; apud nos ?⁊ pos fwoin
dẽ qualis eſt pater: talis ẽ filius: talis ẽ ſpũſſcts. Que⸗ ⁊ loquelã ſignificãtur ·qᷓ in coꝛde ſunt cogitatiões. Ci⸗ usſe
rituꝛ vtꝝ talis ⁊ qualis ſignificẽt ibi diuinã naturam: bum vo ⁊ potũ noſtꝝ ad eius volũtatẽ ↄcuꝛſum. etenizʒ e
Ad qð ſic.demõſtrato filio dico talis ẽ pꝛ.G̊ nomẽ tal p ſenſum guſtũ nature replemꝰ neceſſarinʒ appetitum. M
ibi demonſtrat filiũ: ſignificat filiũ.̊ ſuponit pro fi Odoꝛatũ vᷣo eius acceptatõz que ad ipſum nre intelli⸗ im
lio. ̊ Politio eſt falla:q; tune intellectus e. talis eſt fi gentie 2 beniuolentie· qꝛ apud nos ꝑ hunc ſenſuʒ boni
lius demonſtrato filio.Sicũt quidaʒ ꝙ ſignificat᷑ effe odoꝛis acceptatio innaſcitur. Faciẽ vᷣo eam que ꝑ ope ten
ctus diuinoꝝ operũ circa creaturas.i:qualis ẽ effectꝰ ratõnes et demõſtratõʒ mamfeſtationẽ:qꝛ nr̃a mani⸗ AIN
patris:talis eſt effectus filij.qð nõ videtur: qꝛ ĩ ſy mbo feſtatio per faciẽ fit. Manus aũt ꝑfectionẽ oꝑis eius. ud
lo vbi dr̃ qualis pr:ſubiũgitur immẽſus pꝛ c. In gbo etenim nos ⁊ vtilia ⁊ maxume p̃cioſioꝛa dirigimꝰ ma⸗ Mo
exemplis ñ fit ſermo de effectu diuinoꝝ opeꝝ er ga cꝛe nibus. Dexterã aũt id qð in ꝓſperis eius auxiliuʒ: qa eic
aturas.¶ Itẽ ſi de effectu. ̊ añẽᷓ creatura eẽt ñ erat ve⸗ 7 nos magis in potioꝛibo ⁊ plurima indigentibꝰ virtu dücer
rũ de patre ⁊ filio.qð mõ dr.qualis pr̃ talis filius ⁊c. te dextra vtimur. Palpationẽ vo certioꝛeʒ eiꝰ 2 valde
quia nonduʒ erat aliquis effectus diuinoꝝ opeꝝ erga ſubtiliũ ⁊ occultoꝝ dinoſtionẽ ⁊ exquiſitionẽ.qꝛ apud
creaturas. ¶ IJez cũ dr: pater eſt iuſtus ⁊ filiꝰ ẽ talis. nos nõ pũñft hi qui palpatur in ſeipſis ꝗd occultaẽ.· Pe⸗
idem ſignificat᷑ ꝑ boc relatm̃ talis ꝗð ꝑ hoc antecedẽs des aũt a inceſſuʒ auxiliũ indigentiũ vel inimicoꝝ vlti
iuſtus.p̊ per hoc nomẽ iuſtus ſi ignificat᷑ diuina eẽntia. onem vel alium quendã actum ? greſſum⸗ pñtium. ex
Sꝑ nomẽ talis.4 Itez hac locutiõe qualis eſt pater: eo ꝙ apud nos ꝑ pedum vſus acceſſus pficitur. Jura⸗
fit interrogatio de eẽntia.ſᷣ tam h̊ nomen deꝰ qᷓ; hoc no mentum aũt immutabilitatẽ conlſilij volũtatis eius. ex oß
men bonꝰ ſignificat diuinaʒ eẽntiazʒ. ſicut ad pᷣdictaʒ eo apud nos per iuramẽtũ hec qᷓ adinnicẽ ſũt certifi⸗ ſiöde
interrogatõz ↄgrue rndetur pat᷑ ẽ bonꝰ: ita pr ẽ deus. cãtur ↄuentões. Iraʒ aũt ⁊ furoꝛem eãq; ad maliciaʒ ecini
4l Item pr eſt pat:⁊2 filiꝰ ẽ talis.̊ cũ talis ñ ſigniſicat 2 inimicitiam ? auerſioneʒ. etenim nos ↄria mẽtis no en
eẽntiam ſ̊ ꝑſonã:ſilius ẽ pf. Ad primũ dom.qꝙ; ſic ĩ ſtre odio bñtes nraſcimur ⁊ auertimꝰ. Obliuionẽ aut fiſtt
alijs facultatibo dr: noiales demõſtratões alið demon ſomnũ ⁊ doꝛmitioneʒ: dilatationẽ eiꝰ qᷓ ad inimicos n
ſtrant ? aliud appellãt.⁊ ita hoc nomẽ talis demõſtꝛat oltionis conſueti ad familiares auxilij retardatõeʒ · llid⸗
filiũ appellat pr̃eʒ.diuinã tñ naturã ſignificat.nõ eſt Et ſimpłr dõm.omĩa que coꝛꝑalit dicũtur in deo: oc⸗ n
igitur veꝝ ꝙ ſupponat ꝓ filio:̊ ꝓ patre.¶ Ad ſecũduʒ cultã bnt quandam intelligentiã ex hpis que ſunt apud g
dom.· ꝙ lʒ vocabula eentialia diuinã naturaʒ ſiguifi⸗ nos ea qᷓ ſunt ſup nos edocentez: niſi qð coꝛpali vbi ſiti
cẽt:tñ diſſiłr ſignificãt. Quedã.n.ſignificãt diuinã na cei aduentu diciũ eſt. Ipſe.n. vniuerſuʒ boĩem ꝓpt no ion
turam ad modũu ſubſtãtie. vt omĩa ſubſtãtialia vocabu ſtram ſalutẽ ſuſcepit.aĩam intellectualẽ coꝛpꝰ ? bũa ibli⸗
la eentiam ſiguificantia. vt deus bonitas ⁊ ſiłia.⁊ illa ne nature ꝓprietates natales.⁊ ñ detractibiles paſſi voßſd⸗
omiĩa reſpondẽt ad interrogatõeʒ factam per quid eſt. ones.Oubitabilia circa ꝑtem iſtam determinãt S. g· fin
Muedam ſignificãt diuinam natuꝛã ad modũ qualita de doctrina theologie.q. vltima.⁊ S. q· de nomibo diui⸗ diſce⸗
tis. vt adiectiua que in alijs facultatibo quantitateʒ ſi⸗ nis in generali. erpr
gnificant. vt bonus iuſtus ſapiens. illa rñdent ad in⸗ i
terrogationeʒ factaʒ ꝑ qualis. Quedam ad modũ re⸗ MVä S e
e2 .
Ber P Cl 2 Pr
FS 9 Oear

7 Ses

lari i
atun h⸗
igeſigt
WN
lint ti
NN
ſunchinete
ſrännin

oneee
doign

nis cintllſ
enomipfen
lora ni,
lſeripentſt
hoiegerſinn
diuinaorgnt
esintelien
Emnio onsd
Bigurdem
bir gnotn
keniz yorin
morſſionez⸗
agnhlco⸗
dogagutrosg
tndd inmſanz.
nfeſuſepron
eiät gbirſei
inites⸗Orni
Apud nostnt

gitatidi

xſumc
rinz apenm
lumnfeinek
uneſeniphen
en gryce
Cniiptiimtmn
cnoniggseins.
ontgin nu
eusanpiinzen
ligentocin
ſorzek rne
lſinnigecl

Alonmnin

lninirdi

Nionrgni
wlitonsenec

mieiſätanm

zzuniaton

Otluinini

iAininie

Eiemmid
wur indo. .

ateſunege

8 copi

Nueſtio

Nuneſtio. lvj. de nomim

bus pſonalibo.

Onſequenter que

rendũ eſt de nom ib ꝑſonalibo. hoꝛuʒ
aũt quedã ſunt abſoluta: vt ꝑſona by⸗
poſtaſis.q̃daʒ reſpectiua: vt p?2 filiꝰ.
qdã diſtinctiua: vt vnꝰ aligs. qᷓdã col⸗
lectiua: vt trinitas ⁊ trinꝰ. el alit. oĩim pſonaliuʒ
quedã ſunt collectiua: quedã diſiũctiua: quedã nec ſic
nec ſic.⁊ boꝝ quedã ſunt coĩa:xt ꝑſona ſubſiſtentia hy
poſtaſis.quedã ꝗꝓpria:vt pꝛ filius ſpũſſ. Scom g̊ͤ huc
modũ querendũ ẽ pᷣmo de noĩbꝰ ꝑſonalibo coĩbo ab⸗
ſolutis. Scðo.de ꝓprijs 2 relatiurs. Tercio. de noĩb⸗
diſtinctiuis.Quarto.de noĩbo collectiuis. Itẽ nomia
coĩa abſoluta ꝑſonalia ponũt᷑ tria. pſona. ſubſiſtẽtia.
bypoſtaſis.Primo ꝗ querendũ eſt de noĩe qð eſt ꝑſo⸗
na. Scdo. de ſubſiſtentia. Tercio de hypoſtaſi. M⸗
tum ad primũ notandũ circa nomẽ ꝑſone iſta eẽ querẽ
da. Primo.vnde ſumptũ ſit illud nomẽ eſona. Scðdo.
vtꝝ dicat᷑ ᷣm ſubam vel ᷣ̃m relatõʒ. Leꝛcio.de diffini
tõne ꝑſone.Quaꝛto.de coĩtate hꝰ noĩs ꝑſona. Quito.
de ſuppoſitõe. Serxto. de oſ̃ ignificatõe. Septimo.de cõ⸗
ꝑatione q̃ eſt ad intentõʒ eentie.

Mlembꝛũu primũ
DOpꝛimũ nota drñtes ſnĩas.iQaʒ ᷣm qſ⸗
dã h̊ nomẽ ꝑſona oꝛiginẽ ſumpſit a pᷣma
grãmatica q eſt ſuba. de q̃qꝗs loqꝗt᷑ a ſuba
noſcibilis.i.bñs notõneʒ. vñ by poſtaſis
eſt ſuba ſignificata ꝑ ꝓnomẽ. ſuba.n. vt eſt diſtinguibi
lis dicit᷑ hypoſtaſis.vñ ꝑſona prima in grãmatica dẽ
loquẽs ðᷣ ſe.⁊ ſcdᷣa dẽ ad qua loꝗt᷑ pᷣma.⁊ tercia ð q̃ fit
Fmo int primã 2 ſecũdã.vñ pꝛima ꝑſona ab alia noſci
bilis.ſcdᷣa a pᷣma noſcibilis.tercia ab vtraq; notioneʒ
trahit.vñ dic priſtianꝰ.qꝙ tercia dr de q ꝗs loqꝗt᷑ ꝑ pua
tionẽ prime ⁊ ſecũde.Alit᷑ diẽ boe.in li. de duab natu
ris ⁊ vna ꝓſona xp̃i. qm̃ ꝑſoĩs indutis hiſtriones indi⸗
niduos hoĩes qͥꝝ erat tragedia repñtabãt: vt ſimonem
crbemetẽ. Idcco ceteros qͥꝝ ceꝛta ꝓ ſui foꝛma eꝛat co
gnitio ⁊ latini ꝑſonã ⁊ greci ꝓſopon nũcupauezt. vnð
ꝑſona a ꝑſonãdo in ↄcauitate larue añ faciẽ polite ꝓpſo⸗
pon.eo vᷣo ꝙ ponebat᷑ añ faciẽ a ꝓthos qð ẽ in ⸗ ſopos
qð ẽ facies.vñ ꝑſona de pria inſtitutõe fuit ad deſign⸗
dũ certũ hoĩeʒ.

MNlembꝛũ ſecũdũ

Verit᷑ igit᷑ vtx ꝑſona dina dicat᷑ ſbam
vel ſm relatõʒ .· ꝙ ſm ſubaʒ:vidẽ illud
qð diẽ aug.q; oĩa noĩa qᷓ p̃m ſubaz dicũt
vo:dicũt᷑ ſinglarit ð oĩbo ĩ ſi uma: p̃tqᷓ;
h nom̃ pſona ſignificat ſubaʒ.¶ Itẽ aug. vij. ð tri. n eſt
aliðᷣ deo eẽ:alið ꝑſonã eẽ:ſ oĩno idẽ. 4l Itẽ idẽ ĩ eodẽ.ĩ
hac tnitate cũ dicimꝰ ꝑſonã pꝛis:non alid dicimus qᷓ
ſubam pr̃is.¶ Itẽ aug. pr̃ ad ſe ꝗge dĩ ꝓſona: nõ ad fi
liũ vł ſpm̃ſ.ſic ad ſe dr ceꝰmagnꝰ7 bonꝰ iuſtꝰ2 hmõi
⁊ quẽadmodũ h̊ illi ẽ eẽ ꝙ deũ:ꝙ magnũ:ꝙ bonũ.ita Gᷣ
illi ẽ eẽ ꝙ pſonã eẽ. ¶ Itẽ aug. vj. li. ð tei. cũ qꝛit᷑ ꝗd tꝛes
magna/pꝛſus inopia hũanũ laboꝛat elogũ. dictu eſt tñ
tres ꝑſone.pᷣ ꝗd qit ſubaʒ. h nom ꝑſõa ſignificat ſub
ſtãtia. ¶ Itẽ aug. certe qꝛ pr̃ẽ ꝑſona.⁊ filiꝰ? ꝑſõa..ſ.ſ.
ẽ ꝑſona.iõ dicũt᷑ tres ꝑſone:qꝛ cõe ẽ eis id qd pſõa ẽ. hᷣ
nihil ẽ eis cõe niſi eẽntia. c. Cõt᷑.boe.i li. ð tꝛi.oẽ
nom̃ dictũ ſm ſubaz dr infil 2 ſ inglarit ð tribo. ꝑſõa
n or inſił ⁊ ſingkarit ð tibo. ̊ ñ dr ſᷣm ſubazʒ. ¶ Itẽ cũ
dñ idẽ ẽ deo eẽ:⁊ eẽ ꝑſonã.aut intelligr er pte ſuppoſiti:
vel ex ꝑte aſppoſiti. ſi ſuppoſiti:̊ nihil ẽ ad id qð intẽdit
ꝓbaẽ. qᷓuia.n.idẽ iĩ ſupponẽdo:n tñ idẽ ſigficãt. Si aũt
cx ꝑte appoſiti vtꝛũq;.xt ſenſus ſit: idẽ eẽ deũ ⁊ eẽ ꝑſõaʒ

lvj.

nãa ſic itelligĩꝰ igẽ ßm rõʒz. bᷣ h̊ falſuz ẽ ꝑ illã oſideratõg
qntulãcũq; drñtiã aſſientes oñdẽtes erimꝰ qm̃ ñ ideʒ
qm ñ ſʒ oʒ modũ rõis ꝗcqd vni attribmit᷑⸗ alij. 4 Ytẽ
aug. vij. li. ð tꝛi. diẽ. ꝙ ñ ſignificat ̊ nom̃ pſona idẽ qdᷣ
ſuba. vt. n. ſuba pris ipe pꝛ ẽ.ñ qͥ pr ẽ:ſᷣ qͥẽ. ita ꝑſõa pa
tris ñ alið ẽ qᷓ ipe pr.ꝗᷓ ꝑſona ĩ ſigficãdo ñ ẽ idẽ qð eſ⸗
ſentia.. Pret ea.ſi ẽ ide ꝑſõa qð eẽntia: q̃re ñ dicamꝰ
tres eẽntias ſiẽ̃ diciꝰ tres ꝑſonas.aut q̃re ñ diciꝰ ſolã
ꝑſonã:ſic̃ dicimꝰ vnã ſolã eẽntiã. Pretea.ꝑſõa diſtĩ⸗
guit᷑teẽntia ñ.q̊ ñ ſunt idẽ ĩſi ignificado. dicis. n. ꝙ ꝑſo⸗
naẽ gignẽs geita vel ꝓcedẽs. qð ñ diciꝰ de eẽntia.¶¶ YItẽ
boe.ĩli.xæ tri.ex his itelligim pꝛezʒ ac filiũ ac ſpm̃ſ.ñ de
ipᷣa deitate ſubalr dici.Si.n.ſ. ubalr p̃dicaret᷑: ⁊ de ſin⸗
guł ⁊ de oĩbo ſinglarit diceret᷑. cũ igit᷑ ꝑſona de oĩbo ñ
pdicet᷑ ſingularit᷑.pʒ ꝙ ñ ſubalit p̃dicat᷑. Pretea.boe.
in eodẽ.ſi ꝑſone diuiſe ſunt ſuba po indiuiſa: ncce ẽ vo
cabulũ qð er pſoĩs thit oꝛiginẽ id ad ſubaʒ ñ ꝑtinere.
Itẽ cũ in dĩnis ñ ſint niſi duo p̃dicamta: ſuba ⁊ ada
ligꝗd.ncce ẽ om̃e qð pᷣdicat᷑ in dini 8S:pᷣdicari aut ſᷣm ſub
ſtantiã:aut ſᷣm adaliꝗd.igitur ꝑſona aliqͥ iſtoꝝ modo⸗
rũ pᷣdicat᷑.Cũ igit᷑ in dinis ſit vnitas eẽntie.relationuʒ
ðᷣo ſolũmõ pluralitas: G̊ nom ꝑſona pᷣ̃dicabit᷑ ſm rela⸗
tionẽ ñ ſᷣm ſubam.⸗ Ytez ꝑſona ſe hʒ in dĩnis ſiẽ indi⸗
uiduũ in creaturis.̊ h̊ nom indiuiduũ de pluꝛibo indi
uiduis ñ p̃dicat᷑ m eẽntiam.ñ.n.ẽ illis cõe eẽntiale. ᷓ
nec hͥ nom ꝑſona pdicabit᷑ de pre ⁊ de alijs ꝑſonis ſᷣm
eentiam. 4 YItẽ eoꝝ q̃ ſunt eadẽ ſimptłr:ſi vnũ ẽ nüera⸗
le:⁊ reliquũ.ſi Soino idẽ eſt patrẽ deũ eẽ:⁊ preʒ eẽ ꝑſo
nã:cũ ipſa eẽntia ñ ſit nñerabilis nec pſona.⁊ ſi eſſen⸗
tia eſt vna:ꝑſona eſt vna.vel ſi i ꝑſone plures:2 eſſentie
plures.qð falſuʒ. 4 Itez ꝑpſona ẽ ſuba rõnalis natuꝛe
indiuidua. goĩs pſona ẽ ſuba incoicabilis. b ſi igẽ ẽ ꝑ⸗
ſona qð eẽntia:ꝑſona coĩcabilis c. 2 ita coĩcabile ẽ in⸗
coĩcabile. ¶ Itẽ ſi ꝑſona ideʒ ẽ qð eẽntia.cũ alia ſit ꝑſo
na pr̃is alia filij.̊ ⁊ eẽntia alia. Kñſio. ꝑlõa ſᷣm qͥſj
dã qñq; dicit eẽntiã:vt cũ dicixt abſolute ꝑſona ẽ ꝑſõa.
qñq; ᷣo bypoſtaſ:vt cũ dr aliq̃ ꝑſona vel pr:eſt alia ꝑ⸗
ſona a filio.qñqʒ notioneʒ: vt cuʒ dicit᷑ pr̃ in ꝑſona di⸗
ſtinguit᷑ a filio. Sed otra.pater eſt ꝑſona.hoc dr ab⸗
ſolute: ſignificat eſſentiam. & ſi fiat relatio:refert eẽn
tiam. ſicut hec eſt vera pater eſt eſſentia que ẽ filius:
ita ⁊ hec pater eſt perſona que eſt filius.ſed h̊ falſum.
¶ Propter hoc dixerunt alij. ꝙ eſſentia ſignificat᷑ tri⸗
pliciter.aliqñ eniʒ ſignificatur eſſentia t eſſentia gra
tia ſui nõ rõne ſuppoſitoꝛum. aliqñ gratia ſupoſitorũ
nõ gratia ſui.aliquando vᷣo vtroq; modo.Primo mo⸗
do per hec nomina diuinitas deitas ſubſtantia. Secũ⸗/
do modo per hoc nomẽ perſona per quod ſigniſicat eſ⸗
ſentiam prout eſt in ſi uppoſitis: ideo poſſunt ei attꝛibui
que attribuuntur perſoms. Atroqʒ pᷣo modo ſi ignifica
tur per hoc nomen deus. vnde perſonaliter poteſt ſu⸗
mi vt deus genuit deũ. ⁊ ꝓ eſſentia: vt cũ dicit vnus ẽ
deus. ſm hoc volunt dicere ꝙ hoc nomen eſſentia alio
modo ſignificat eſſentiam ꝙᷓ; boc nomen perſona vel h
nomen dæus. quia ratione ſuppoſitoꝛum ſiue prout eſt
in ſuppoſitis ſignificatur peꝛ hoc nomen perſona:2 peꝛ
hoc nomen deus abſolute per hoc nomẽ eſſentia.¶ Sʒ
contra. perſona eſt rationalis nature ſi ubſtantia indi⸗
uidua. ſed eſſentia non dicit ſubſtantiam indiuiduaʒ:
immo ſubſlantiam communez vt vſyam. perſona ergo
non dicit eſſentiam. Propter hoc dixrerunt alij. ꝗ⸗
hoc nomen perſona principaliter dicit eſſentiam: ſed
ſecundario diſtinctionem. perſona enim dicit vnũ ens
per ſe.ꝙ dico vnum: dico ſubſtantiam. ꝙ dico per ſe:
noto diſtinctionem. ratione cuius diſtinctionis dici⸗
tur.alia perſona patris: alia filij. ratione vnitatis di⸗
citur ꝙ non eſt aliud eſſe ſubſtantiam aliud eſſe perſo⸗
nam. AUnge ſenſus eſt. pater eſt perſona.id eſt:eſt vnnʒ
per ſe indiſtinctus. pater 2 filius 2 ſpũſſanctꝰ ſunt
perſone.i.ſunt vnum ⁊ per ſe diſtincti. Contra boc

oponitur ſic. eẽntia eſt pſona. g eſt vna ꝑ ſe ⁊ diſticta.
ſed h̊ falſum. nõ &̊ impoꝛtat ꝑ hoc nomẽ pſona diſtictõ
tũc.n. nõ eſſet eẽntia ꝑſona.quia ſi eſſet glona:eſſet di/
ſtincta. Propter ſ̊ dixerũt alij. ꝙ ante queſtionẽ he⸗
reticoꝝ qua queſierũt quid tres ſignabat ꝑſona: eſſen/
tiaʒ. poſt illam vo queſtioneʒ tranſlatuzʒ eſt nomen ꝑ⸗
ſone ad ſigniſicandu bypoſtaſim. VUnde auẽtes que di
eunt. ꝙ hoc nomen ꝑſona dicit ſubam: intelligũt᷑ ꝓ tẽ⸗
poꝛe ante queſtioneʒ illam.que vᷣo dicũt ꝙ bypoſtaſim
intelligende ſunt ſm modernaʒ ſignificatõez. Sʒ 3
Hoe. in li. de tri. dicit. ꝙ ꝑſona de prima inſtitutõe ſit
ad deſignandũ certum bomieʒ.ᷓ non ſignificat eſſen⸗
tiam: certum bominẽ.i.ſubam ſingulareʒ. Rñſio.
ßfm Rich. in li. de tri. pſona ſᷣm ſubſtantià dicit:⁊ ſub
ſtantiaʒ ſignificare videt᷑. multũ tñ i ntereſt int ſignifi⸗
cationeʒ vnius ⁊ ſignificatõeʒ alterius. nunqᷓᷓ dẽꝛ ꝑſo⸗
na niſi de rõnali ſubſtantia. ⁊ tamen cũ nominam? ꝑ⸗
ſonam:nunqᷓ intelligimꝰ niſi vnam ſubſtantiam⸗ ſin⸗
gularez. Als ſubintelligit ꝓprietas generalis: als ꝓ⸗
prietas ſpecialis.ad nomen aũt ꝑſone ꝓprietas indi⸗
uidualis ſingularis 2 incõmunicabilis nomĩe ſubſtã⸗
tie.nõ tñ quis ꝙᷓ; quid ſignificat᷑.ecõuerſo aũt noĩe ꝑſo
ne non tam quid qꝙᷓ quis deſignatur. Ad interrogato⸗
nem ꝑ quid rñdet᷑ nomen generale diffinitio vel aligd
tale. Ad interrogatõz quis:nomen ꝓpriũ rñderi ſolet
vel aliquid quod equipollet. Ad interrogatõeʒ autem
que eſt iſta ꝑſona vel quis eſt iſte: ſolemus rñdere no⸗
men ꝓprium.ſ.vel equipollens.quia bm boe. ꝑlona eſt
ſubſiantia rõnalis nature indiuidua. 4l Ad primuʒ S
obiectum dõm. ꝙ apud boe.ſumit᷑ ſubſtantia ſin eſſen
tiam. ̊ ſᷣm aug.⁊ a mgẽo in ſent.ſumit᷑ coĩter ad ſub⸗
ſtantiã 1 bypoſtaſim.l Ad aliud dom ꝙ vtrũqʒ intel
ligit ex ꝑte ſuppoſiti:⁊ intelligit᷑ idem m ratõʒ rei: nõ
aũt ideʒ ᷣm ratõz dicendi. Eſt.n. triplex ratio.rõ rei.
ratio dicendi.⁊ rõ medij ſiue attribuendi ideʒ dictuʒ ·
ßm ratõʒ rei eſt:qñ de aliquibo eſt dicere hᷣ eſt hoc. nñ ꝑ
cauſalitateʒ:ſ̊ ſᷣm ſubam. h̊ aũt dico ꝓpter hmõi dies
eſt ſol. Idem m ratõz dicendi vel intelligedi eſt:qñ ñ
alteꝝ hᷣ ideʒ dictione ſignificat᷑: alteꝝ pᷣo cũ alterũ di⸗
ctõne ſignificat᷑.ſicut cũ dicit dens eſt magnꝰ: deus eſt
iuſtus.Iʒ vtrobiqʒ ſupponat᷑ ſubſtantia diuina: alia tñ
ſunt cõnotata a quibo noĩia imponunt᷑.ↄnotatũ po di⸗
co cõmunit: qñ ↄnotat᷑ ſm rem vel m intellectũ.qñ 5
alia fuerũt ↄnotata:tũc dicit᷑ alteꝝ dictione.ſicut con
cedit᷑ in nominibo diuinis m eẽntiaz. vt eſſentia.ſapi⸗
entia.magnitudo.⁊ in diuinis ᷣm ſubam.ſicut deꝰ. ſa
piens. magnus. Ratio ðᷣo attribuẽdi vel medij alfaẽ:
eũ attribuit᷑ vni qð nõ alteri.ſicut buic nomi ꝑſona at
tribuit᷑ diſtingui: huic nomĩ eẽntia ñ attribuit. Cuʒ S
dicit᷑ ꝙ eẽ deñ ⁊ eſſe ꝑſonã ſunt ideʒ oĩno:intelligr ᷣm
ratõz rei:ñ dicẽdi vel attribuẽdi. aliꝗd.n attribuitur
vni qð ñ alteri.Alteꝝ.n.qð cointelligit᷑ cũ dr ꝑſona:
alteꝝ cũ dẽ eẽntia. cũ.n. dẽ eſſentia nihil cointelligĩ pt
eẽntiaʒ.cũ aũt dr ꝑſona:intelligit᷑ hñs ſub ꝓprietate ĩ⸗
coĩcabili.attribuit᷑ ̊ aliqd eẽntie qð ñ pſone. ſic ̊ dz
intelligi auẽtas aug.ñ eſt aliud deo eẽ: aliud ꝑſonãa eẽ.
Ad terciũ dðᷣm.qꝙ cũ dicit augꝰ.ꝙ cñ dico ꝑſonã pa⸗
tris ñ aliud dico qᷓ; ſuam pr̃is.ſubam accipit ꝓ ſuba
q̃ eſt bypoſtaſis.hec ẽ ſuba incoĩcabilis admodũ ſin⸗
gularis.cũ.n.dico ꝑſonazʒ pꝛis:dico ſubam ſub ꝓprie⸗
tate incoĩcabili.¶ Zld q̃ꝛt iam pʒ rñſio.qꝛ pr̃ dĩ ꝑſo⸗
na ad ſe.qꝛ H̊ͥ nomẽ ꝑſõa: ñ ſignificat ꝑ modũ relatõis
ſ ꝑ modũ ſube.q ꝗdez ẽ ſuba bypoſtaſis:ñ vſya.qᷓuis
diſtinctio relatiois ſiue ꝓprietas coin telligit.pſona eĩ
diẽ hñteʒ rõnaleʒ naturã ſub ꝓprietate incõicabili.
4l Ad aliud dõm.ꝙ aligꝗd dr cõmune ꝑſoĩs duobo mo
is.ſᷣm eẽ:⁊ ᷣm hitudineʒ. Cõmune Fᷣm eẽ: vt cũ dico
ſoꝛtes ẽ hõ:plato ẽ hõ.Cõmune ſᷣm hitudinẽ: vt cũ di⸗
co ſoꝛtes ẽ ſuppoſitũ hoĩs: plato ẽ ſupoſitũ hoĩs. hõ ei
cõe t eis ſm eł:ſuppoſitũ pᷣo ᷣm hſtudinẽ. Scm hune

moduʒz dm in dinis. q eẽntia coĩs ẽ m eẽ bypoſiaſis

30 diẽ cõe ſᷣm bĩtudinẽ. IJdẽ.n.ẽ bypoſtaſis qð ſupo⸗·

ſitũ. Cũ dicit ꝗ nibil ẽ cge niſi eẽntia: veꝝ ẽ de coitate
Hm eẽ:ñ de ea q ẽ ᷣin bĩtudinẽ.¶ Ad ſextuʒ qð obijcit᷑

ꝙ ꝑſona rñdet᷑ ad queſtionez factã ꝑ qꝗ.· vt cũ q̃ſitũ eſt

ad tres? doõm ꝙ qſtio fuit ñ de eẽntia h̊ de dictõe.i. qd

in dicẽdo deberet addi ꝑſona.& ſignificat ſubaz: pᷣ ſin⸗

gularẽ vel indiuiduã ſiue hbypoſtaſim. Mõ tñ hſen⸗
tentiã q̃i mediã int pᷣdictas. dicũt.n.q in dinis h̊ no⸗
mẽ ꝑſona mediũ ẽ inter ea q̃ p̃dicant᷑ ſᷣm ſubam.ſignili

cat. n. eẽntiaʒ dĩnaʒ cũ diſtinctõe ſuppoſitoꝝ ð ꝗbo pdi⸗

cat᷑ eẽntia:ñ cũ diſiinctõe.eẽntia.n.nec diſtinguit᷑ nec

diſtinguit.vñ ſiẽ̃ in h̊ termĩo hõ in dĩnis ẽ duplex coi⸗

tas reſpectu ꝑticulariũ hoĩm ſiłr in H̊ termio ꝑſona re
ſpectu pr̃is ⁊ filij ⁊ ſpũſſancti.hõ.n.indiuidu⸗ rõne bo

mis dẽ m ſubam de vno qͥʒ hoĩe:rõne indiuidui ñ.in⸗

diuiduũ.n.diſtinctõʒ ſignificat ꝑticulariũ hoĩm.ſilꝛ
nomẽ ꝑſona rõne eẽntie p̃dicat᷑ ſubalit de pr̃e ⁊ filioꝛ
ſpũiſancto.rõne vo diſtinctõis ꝗᷓ ſiłr coĩs ẽ illis ñ pᷣdi⸗
cat᷑ ſm ſubam. Sed eẽntia alit coĩs:aliter relatio.een
tia.n. coĩs eſt:eo ꝙ ipſa manet vna ⁊ eadeʒ numero ñ
diuiſa ĩ illis.vñ coĩtas ſua ñ eſt vłis coĩtas.diſtinctio
dᷣo ſiue incoĩcabilitas coĩis ẽ magis ꝑ modũ vłis.nõ eĩ
diſtinctio eadẽ ĩ pr̃e ⁊ filio ⁊ ſpũiſancto: ᷣ alia patris
alia filij. B. n. cõe multiplicat᷑ ⁊ numerat᷑: reliq̃ n.ſie ꝭ
ꝑſona mediũ eſt int ea que dicũt᷑ relatiue ꝗ dicũt el⸗
ſentialit.⁊ rõne vniꝰertremi dr̃ ſingłarit᷑:rõne alteriꝰ
recipit multiplicatõʒ · ꝑſona dicit᷑ pᷣdicari ſᷣm ſp⸗
ſtantiã.⁊ q dẽ ideʒ eẽ ꝑſonã ⁊ eẽntiaʒ.⁊ ꝙ dẽ coĩs:h̊ di
cit᷑ rõne pᷣme coĩtatis.O: aũt dẽ indiuidua nũeꝛabil ⁊
ↄſimilia.h̊ videt᷑ rõne coĩtatis ſecũde.ſ.rõe diſlictõis.
Et qᷓtũ ad h̊ nõ pᷣdicat᷑ im ſubam ſᷣ jm relatõʒ. lʒ ꝑſo
na pᷣm nomẽ ſuũ nõ dicat᷑ ad aliꝗd.ſic̃.n.̊ nomẽ calor
qualitatẽ ſignificat ̊ ꝑ modũ ſube:ita h nomẽ pſõa re⸗
latõʒ ſignificat ̊ ꝑ modũ ſube.ñ lʒ Hm nomẽ ñ dicat᷑
ßm relatõz: bim rem tñ dicit᷑. ¶¶q Itez notandũ ꝙ cuz dr
nõ eſt aliud ꝑſona pr̃is aliud eẽntia.Gᷣ põt intelligi rõ⸗
ne pᷣme coitatis.ſicut dictũ ⁊᷑. vel eo ꝙ pater aut filius
aut ſpũſſanctus ſunt oĩno ideʒ qð eentia ïtuz ad rõez
rei: ʒ qᷓtum ad rõneʒ intelligẽdi ſiue attributõis non
ſint oĩno idez. qm aliqd põt attribui vni qð ñ alteri. B
EH̊̊ melius.j.declarabit᷑ ⁊c.

Membꝛu tercinum

Onſequẽt q̃rit᷑ ꝗꝗ ſit ꝑſona.ↄſiat aũt

ꝑſona ñẽ accñs:ᷣc ens ꝑſe. ſuba. ß nõ

genꝰ vel ſpẽs: ẽ luba indiuidua.ñ q̃cũq;

66ꝗj?& rõnalł nate q poſſit ꝑ ſe ſonare. plo⸗
na ᷣẽ m boe.ſuba rõnał nature indiuidua. Cõt.
ſi ꝑſona ẽ ſpᷣa indiuidua ⁊c̃. cũ tres ꝑſone: tres erũt
ſbe indiuidue.¶¶ Itẽ Fm h̊ vidr. ꝙ aĩa lit ꝑſõa ga ẽ ſba
rönal nate iudiuidua.¶ Ieẽ Rich. li. de tri. ſba dina
zrõnał nata æ indiuidua.qꝛ ñ ẽ diuidua.¶ Si dicat.
ꝙ ſba accipit᷑ ibi ꝓ by poſtaſi. ibi tenet᷑ ꝓ ſba ſbiecta
ꝗ ſubſtat prietatibo. Cont᷑. inberẽtia ꝓprietatis ñ fac
ſubliſtẽ ß exiſtẽ. Itẽ hũana natura xp̃i e rönał nate i⸗
diuidua ſba. ꝭ̊ẽ ꝑſona.ſiłr er ꝑte deitatis ẽ plona. gi
xpᷣo erũt due pſone ᷣm H. qð ẽ falſuz. 4 Ytẽ aia nꝛa eſe
pabił a coꝛꝑe.̊ ſi ſeꝑet᷑: vid ꝙ remaneat idiuidua.i·.
incoĩcabił ⁊ ita ꝑſona.⸗ Stẽ ſic i angelo ẽ ſimplex een⸗
tia 1 pſonał diſcretio:⁊ ita ꝑſona. IYtẽ deitas ẽ coica
bil. ̊ ſᷣm deitatẽ ñ ẽ ꝑſona ĩ xpo.⸗ Itẽ dina eẽntiaẽ ꝑ⸗
ſona. m dĩnaʒ eẽntiã ẽ ꝑſona.ꝙ m dina eentige i⸗
coĩcabilis.ſᷣ cũ ipſa dina eẽntia ſit ↄĩcabił:qualr fʒ eã
dicet᷑ incoĩcabilis. ¶ Itez boe. dicit . ꝙ qtuoꝛ ſunt ſigni⸗
ficatõnes huius noĩs natuꝛa. dicit᷑ n. nata vt e in on re
q̃ ſic diffinit᷑ natura ẽ eaꝝ rex q cũ ſint qq̊ mõ itellectu
capi pñt.Dẽ et natura d ſolis ſubſtãtijs: diffinit᷑ ſic.
natura ẽ rel ꝙ facẽ vel ꝙ pati poſſit. Dẽ et nata deſe
coꝛꝑibus: ⁊ ſic dicitur natura principium motug non

hindinilprir
one igciuichii,
cularii win ſi⸗
glit pfenfſin
rcoioeillig iͤ⸗
gliter relanoeg
1eadez numen
coltas diſtinnt
L noai vkis i
to: P gliapan⸗
neratmrcliii
Aatine diit
gkarit fſeilt

dici;ani

icg,1gnicnuß
ndiuituunünnbkr
ice ir diſei.
bfntarih
lſinhnonich
eitabnone ir⸗
il bnnonift
qz notandige⸗
a.BHpötintelaiß
ocppateraltſin
eentia qtnzetin
neatmnbutͤen
i mniqöidinn

lum. L
1 hono. oleton
4

Aindinidbtiiif

oſitpſebun⸗
nul.
respoone:mon
anſe⸗ piſi
inicht⸗/oſci
ſtert p0r hiut
iuglitnuffi
int nkii
lunsi god,
6Niai⸗ f
nnnen ciitun
eſilſet
Niaiſntene
Jininiini

„ 91
2„ 6

I—.M.-— . J,

Nueſtio

paccidẽs. Dicit᷑ etiã natura vnãquãq; rẽ ĩſoꝛmãs ſpe⸗

cifica differẽtia. iſto mõ dicit᷑ natura ĩ rõne ꝑſone vt
dicit boeciꝰ:ſ̊ᷣ q̃lit᷑ ſpecitica differẽtia reꝑit᷑ i dinia na⸗
tura. vñ ↄmẽtatoꝛ. altera dicit᷑ vi natura 2 hoĩs.qm̃ ꝗᷓ
eſt hoĩs ſpecifica differẽtia:nõ ẽ dei.⁊ q eſt ei nõ ſpeci
fica:nõ ẽ hoĩs.vñ tota ratõ ↄuenit nature vi pᷣter ſpe⸗
cificã.¶ Itẽ querit᷑ de differẽti aſſignatõe diffinitonuʒ
ꝑſone.i Aã rich.ponit duas.pᷣma ẽ hec.pſonaẽ intelle⸗
ctualis nature incoĩcabilis exiſtẽtie. Scda eſt hec. ꝑſo⸗
na ? exiſiẽs ꝑ ſe ſolũ iuxta quãdã rõnalis exiſtẽtie mo⸗
dũ.Ngfr̃i ðo ponũt terciã talem.ꝑſona eſt ypoſtaſ di
ſtincta ꝛietate ad dignitatẽ ꝑtinẽte. Hoeci⸗ vo ponit
quartã.· pꝓſona eſt rönalis nature indiuidua ſuba.Que
ritur & de differẽtia aſſignatois. Soł.notandum ꝙ
rich.in li.de trini.coꝛrigit diffinitõneʒ boecij ſic.ꝑſona
eſt rénalis nature incoĩcabilis exiſtẽtie.⁊ dicit incoĩca
bile ꝓpter aĩam que ẽ indiuiduũ cũ coĩcabilis vt pars.
Itẽ ad ercludẽduʒ naturã diuinã que ẽ coĩs tribo ꝑſo⸗
nis: exiſtẽtiã dicit nõ ſubam.qꝛ in diuĩs non dicit᷑ ꝓpꝛie
ſubſtare vel ſubſiſtẽ. vel aliter m eundẽ rich. Cũ acci
piatur ſuba dupłꝛ. ꝓ vſia:⁊ ꝓ ypoſtaſi. In diffinitione
ꝑlſone accipit᷑ ꝓ ypoſtaſi a boecio.Añ m intentõnem
boecij qui vtebat᷑ ſuba ꝓ ypoſtaſi:tres ſũt ſube ſic tres
pſone. Et m hoc ſuba diſtinctõneʒ aliquã ſignificat.
Itẽ m rich.indiuiduũ accipit᷑ ꝓ incoĩcabili.⁊ ꝑ hᷣ ex⸗
cluditur aĩa: qꝛ nõ eſt indiuidua ᷣ coĩcabilis vt pars.
diuina eẽntia:qꝛ nõ ↄuenit vni ſoli.ſic & accepta ſuba
ꝓ ypoſtaſi indiuidua ꝓ incoĩcabili: ſtat diffinitõ boe⸗
cij de ꝑſona. pſona ẽ rõnalis nature ſuba indiuidua.ex
hoc ptz ſolutõ ad duo pᷣma./ Ad terciũ dicẽduʒ. ꝙ in⸗
diuiduũ in rõne ꝑlone dicit᷑ incoĩcabile.Añ ꝑſona ſᷣm
ratõeʒ nois dicit᷑ ꝑ ſe ẽmo vnꝰ vel ſonãs.⁊ qꝛ ꝑſe:ideo
aĩa rõnalis ꝑſona eẽ nõ poteſi: cum ſit pars in vnione
bomis.Et qꝛ pᷣmo:ideo hũana natura in rpᷣo nõ ẽ ꝑſo⸗

na. dicit em̃ bo eciꝰꝙ ꝑſona ſemꝑ trahit᷑ ad digniꝰ ad

vᷣncipaliꝰ.Et qm̃ vnꝰ:ideo diuina eẽntia nõ põt eẽ ꝑſo
na nec res irratõnabilis.vnꝰem̃ ꝓut bic accipit᷑ impoꝛ
tat diſtinctõeʒ vel excellẽtiã ꝓpꝛietatis.Sciẽduʒ etiã ꝗ;
diuia eẽntia coĩcabilis ẽ ꝑ modũ pᷣdicatõis:⁊ aĩia ꝑ mo
dũ opoſitõis:⁊ bũana natura ꝑ modũ aſſumptõis. vñ
indiuiduũ in rõne ꝑſone excludit om̃e qð ẽ in aliquo ſᷣ
tribo modis ẽ quid ĩ aliquo.vt ꝑs in toto:ſic̃ aĩa ĩ hoĩe

aut vt pᷣdicat ĩ eo de quo pᷣdicat᷑ vt eẽntia diuĩa: aut vt

aſſumptũ ĩ illo qui aiſumit.⁊ ſic hũana natura. 4! Ad
aliud dicẽdũ.ꝙ aĩa nr̃a ꝑſona nõ poſſet eẽ.qm̃ nõ dicit᷑

ꝓſona qꝛ nõ coicat᷑: ̊ qꝛ coĩcabilis.⁊ ſic nõ eſt aĩa pet:

qm̃ ſemꝑ hʒ reſpectũ ad coꝛpꝰcũ qͥ vniet᷑ ptꝰreſurꝛectõʒ
4¶ Ad quintũ dicẽdũ ꝙ aliud ẽ dilcretõ ꝑſonalis:aliud
diſcretõ ꝑſonaꝝ.Diſcretio em̃ ꝑſonalis ẽ tã in angelis
q̃ᷓ in aiabo.ſ̊ diſcretõ ꝑſonaꝝ ĩ angelis ita ꝙ nõ in aĩa
bus. dico diſcretõeʒ ꝑſonalẽ que ↄuenit ꝑſone:diſcre
tionẽ ꝑſonaꝝ que facit ꝑſonã. ¶¶ Ad ſextũ dicẽdũ ꝙ nõ
Fm diuinã eentiaʒ eſt ꝑlona:ſ̊ ſcõᷣm ypoſtaſim vel ꝑſo⸗
nalitatẽ eſt ꝓꝑſona.¶¶ Ad ſeptimũ dicẽdũ.ꝙ cũ dicit᷑ Fᷣm
diuinã eẽntiã xpc eſi ꝑſona.Fᷣm notat ↄditõeʒ ꝑſone nõ
ratõe ꝑſone.Cum vo dicit᷑ ſm ypoſtaſim vel ꝑſonalita
tem ẽ ꝑſona:notat᷑ ibi ratõ qua ẽ ꝑſona.⁊ ideo nõ ſeꝗt᷑.
ergo ſm eẽntia eſt incoĩcabilis.¶¶ Ad octauũ dicẽdũ.q;
ſicut dicit aug.in.iij.li.ſenten.ca.j.q ſctoꝝ natura di⸗
citur foꝛma. Elñ foꝛme noie deſignat᷑ natura. VUnde foꝛ
ma dei ⁊ foꝛma pui dicitur.i.natura dei ? natura ᷣui.
Ad vltimũ dicẽduzʒ. ꝙ diffinitõ boecij illa richardi
pſona eſt intellectualis nature ⁊c̃.dicũt de ꝑſona quid
eſt ſᷣin rem.qð ptzʒ:q; boeciꝰcolligit hmõi diffinitõnem
ex diuiſione entis ĩ ſubaʒ ⁊ accidẽs ⁊ ex diuiſione ſub⸗
ſtantie vſq; in vltimas differẽtias ratõnale irratona
le. Ylla ðᷣo diffinitõ que eſt rich. ꝑſona ẽ ſubſiſtẽs lſe:
dicit de pſona quid eſt iuxta naturã noĩs ꝓut dicit yſi
doꝛus. ꝙ ꝑſona eſt res ꝑſe vna. Quarta vo que eſt ma⸗
giſtralis dicit de ꝑſona quid eſt ᷣm vſuʒ nomĩs. ſic em̃

Wo Ppſt x SI α

lvj.

naturam hoc nomiĩe ꝑſona vt dicam ꝑſonas diſſferẽtes
Fm differentias dignitatũ. Item de pſona quid eſt ᷣm
eſſe in creatura:dicit diffinitio boecij. IAla vo richardi
ꝑſona eſt intellectualis nature ⁊c.dicit de ꝑſona quid
eſt Fm eſſe in diuinis.qꝛ in deo nõ eſt ꝓpꝛie ſubſtantia ſᷣ
in creatis.ſ̊ exiſtentia ꝓpꝛie eſt in eo.nec in deo ꝓpꝛieẽ
indiuiduũ p incoĩcabile.nec ratõnalis natura ſ intel⸗
lectualis.intelleciꝰem̃ ꝓpꝛiũ eſt ci ſicut dicit boeciꝰ

Membrũ quartũ
Onſequẽter queritur de ↄmunitate huiꝰ
nominis ꝑſona.Et queruntur duo. Pꝛi⸗
mo vtrum dicatur vniuoce. Secũdo que
ſit munitas perſone in diuinis.

Articulus pꝛumus

DOpꝛimũ ſic.hoc nomen ꝑſona dicit᷑ multi⸗
pliciter.dicit᷑ em̃ hoc nomẽ ꝑſona eẽntialit᷑.
vt cũ dicit᷑ pater eſt ꝑſona filius eſi ꝑſona.
Alio mõ dicit᷑ ꝑſonalit.vt cũ dicit᷑.alia ẽ ꝑſona patris
alia filij ⁊c. Alio mõ dicit᷑ ſignificare ꝓpꝛie.vt cũ dẽ pr
in ꝑſona diffeꝛꝛe a ꝑſona filij.̊ ꝑſona nõ dicit᷑ vniuoce
Itẽ differẽtia ꝑſonaꝝ ĩ creaturis ẽ reꝝ differẽtiũ ĩ di⸗
uinis aũt ẽ indifferẽtiuũ.̊ nõ ẽ vna rõ.¶ Pꝛetea pſone
in creaturis defmĩant᷑ ꝑ ꝓpꝛietates accidẽtales.ĩ diuĩs
ꝑ relatões. Pꝛetea hec ẽ diffinitõ ꝑſone create.rõna
lis nature ſuba indiuidua.⁊ remouet᷑ a diuĩs:tũ qꝛ rõ⸗
nalis:tũ qꝛ rõ indiuidua:tũ qꝛ ſuba.iQã ĩ diuis ñ tres
ſunt ſube.nec indiuidua dẽ. aut ſi dẽ:eadẽ videt᷑ eſſe rõ
indiuidui ⁊ ꝑſone.Diffinitõ aũt diuĩe ꝑpſone ẽ hec.na⸗
ture diuine incoĩcabił exiſtẽtia.ſic dĩc rich. cũ alia ⁊
alia ſit h diffinitõ ꝑſone:non dẽ ꝑſona vniuoce. RKFñ.
ↄcedit᷑ a mgr̃o in ſentẽ.ꝙ nomẽ ꝑſone diuerſã facit ĩtel
ligẽtiã.aliqñ intelligẽtiã eẽntie.aliqñ ypoſlaſ.aliqñ/p
pꝛietatis. Intelligẽtiã eẽntie cũ dẽ pat ẽ ꝑſona.ypoſta
ſis vt cũ dẽ.alia ꝑſona pr̃is:alia filij. ꝓpꝛietatis cuʒ dẽ
pr̃ differre ꝑſona.i.ꝑſonali ꝓpꝛietate.⁊ ↄcedẽt ex hoc ꝙ
equoce dicẽt hoc nomẽ ꝑſona ĩ diuĩs.q Sʒ ↄtra.nõ eꝗ

uoce dẽ hõ cũ dẽ. aliꝰhõ eſt petrꝰ:aliꝰ paulꝰ.⁊ cũ dẽ pe
trus ẽ hõ paulꝰẽ hõ.⁊ cũ dẽ petrꝰdiffert a paulo in ſua

hũanitate:qᷓ nec ex alia ꝑte.Et dicẽduʒz eſt ad pꝛimũ ꝙ

talis diuerſitas nõ facit diuerſã ſignificatõneʒ:ᷣ potiꝰ

diuerſuʒ modũ p̃dicãdi.Vñ talia ſunt pᷣdicata qualia
ꝑmiſerũt ſubiecta.⁊ ita alio mõ ſumit᷑ cũ h̊ ᷣbo ẽ.⁊ cũ
hoc vᷣbo differt.q. Ad aliud dicẽduʒ. ꝙ ꝑſona nõ dẽ cõ⸗
mũiter de ꝑſona creata ⁊ increata:̊ ꝑ ꝑꝛiꝰ 2 poſteriꝰ.
tñ aliquo mõ ẽ vna poſitõ que ẽ ꝑſona ⁊ exiſtẽua ĩicoĩca
bilis ĩtellectualis natuꝛe vel exiſtẽs ꝑ ſe ſolũ pᷣm quãdã
modum exiſtẽdi. Illa tñ rõ coĩs r̃ ᷣm pꝛiꝰ⁊ poſteriꝰde
do⁊ creaturis.Si vo qrit᷑ vtꝑ ſm pꝛiꝰdicat᷑ de diuĩs
⁊ rõnabilibo:dicẽdũ ꝙ pncipaliꝰ dẽ de diuĩs.ſ̊ ſᷣm vſũ
noĩs dẽ de creaturis. Mota h̊ ᷣm qͥſdazʒ.ꝙ multipli⸗
citer ẽ vniuocatõ.Eſt em̃ vniuocatõ quedã ꝑ ↄfoꝛmita
tem. ſſicut hoc nomẽ homo ẽ vniuocũ ad omnes hoĩes:
⁊ albũ ad omnia alba. Scðda vniuocatõ eſt ſᷣm genera
lem naturã intellectus. eſt eĩ intellectus imago tei qui
habet ſimilitudinem cum qualibet re.⁊ ꝗꝓpter hoc intel
lectus eſt imago cuiuſlibet rei.vnde ⁊ vtituꝛ ſeipᷣo ſicut
imagine cum intelligit omnia.⁊ hoc modo eſi vniuo⸗
cum hoc nomen res ad perſonas creatas ? increatas.
in illa diuiſione rerum quedam quibus fruendũ que⸗
dam quibus vtendum. tercia vniuocatio eſt per deno⸗
minatõeʒ foꝛme que eſt ex ꝑte aie vt intelligibile opina
bile ⁊ ſiłia.⁊ hoc modo vniuocuʒ eſt hoc nomen notio
ad ꝓpꝛietates ꝑſonales. Quarta vniuocatõ eſt ſcdᷣm cõ
uenientiã effectuũ ſicut dictũ eſt ſuperius de hoc nomi
ne iuſtus:⁊ hoc modo hoc nomen perſona vniuocumẽ
ad perſonas creatas ⁊ increatas quia ratõnalitas cre⸗
ata ⁊ ratõnalitas increata ↄueniũt in effectu.

Articulus ſecũdꝰ

Einde querit᷑ q̃ ſit coĩtas ꝑſone in dinĩs.vt
ptractat męr in.j.di.xxiij. Ad qð ſic. nihil
eſt ↄmũe tribo niſi diuĩa eẽntia ſᷣm rem. ſ̃ ſi
gnificatũ ꝑ nomẽ ꝑſone ẽ omue nito. gigaificat idem
qð eẽntia.ꝗ Cõtra vna ẽ eẽntia in tribo nõ vna pſona
vñ quidẽ dirxeꝛũt duplex ↄmũe.Fm rem: ⁊ Fm intelleciũ
ſcõm rem:vt ſignat᷑ ꝑ hoc nomẽ eẽntia.Fm intellectum
vᷣo:vt ſignat᷑ ꝑ hboc nomẽ ꝑſona.¶ Cõtra intellectꝰcaſ⸗
ſus ẽ ⁊ vanꝰ:niſi habeat rem ſibi rñdentẽ.ꝗᷓ coĩtas in⸗
tellectꝰẽ a coĩtate rei.al Itẽ ſi ſigniſicatũ buiꝰnoĩs ꝑſo
na dicit᷑ de tribo. ita ꝙ in illis multiplicat᷑ quia alia eſt
ꝑſona vniꝰ2 alteriꝰ.om̃e aũt qdð ẽ in multis multiplica
tum:ẽ aptum natũ pᷣdicari de illis.⁊ om̃e tale eſt vle: S
pſona ẽ vle. Cõtra boeciꝰ in li.de trini.In om̃i ſim⸗
plici nõ differt quo ẽ ⁊ qð ẽ.ſi ergo vnaqueq; ꝑſona eſt
ſimplex:nõ differt quo ẽ ⁊ qʒ ẽ.ergo nec vłe nec ꝑticula
re.⁊ hoc idem dicit boeciꝰꝙ in diuĩs nec vłe nec ꝑticu⸗
lare.4l Item ſi ꝑſona dicit᷑ de tribo.aut & ſicut ens rõe
trium: aut nõ.ſi pꝛimo mõ: ⁊ nõ adequatũ alicui illaꝝ
ergo erit aut ſicut genꝰaut ſicut ſpẽs aut ſic differẽtia.
nõ ſicut differẽtia: hec em̃ ẽ quo alterũ ab altero diffeꝛt
ſ intentõe ꝑſonalitatis nõ differt pr̃ a filio. Oꝛ aũt nõ
ſicut genus:pʒ ꝑ aug.xxj.di.j.li.ſentẽ.ſi nõ de ratõe:⸗
ꝑſona nõ dicit᷑ Fm ſubaʒ de illis.cuiꝰↄtrariũ ſupꝛa ha
bitum ẽ. Rñ. cũ dicit᷑ petrus ẽ homo ⁊ paulꝰ:boc eſt
coĩs eſſentia cuiꝰſuppoſita ſunt illi duo.Elñ bec inten⸗
tio ſuppoſitũ dicit᷑ de illis.vñ qꝛ coĩcant idem m rem:
ↄſequit᷑ ꝙ vnã hnt cõeʒ habitudinẽ vñ vnũ ẽ ↄmũe ſᷣm
rem alterũ ↄmũe ſm ratõneʒ. Silꝛ pater ẽ deꝰfiliꝰẽ de⸗
ſpũſſctus ẽ deus.tres habitudies hñt in vnuʒ in hoc q;
pater ẽ ſuppoſitum diuine eẽntie vt filius ⁊ ſ pũſſctus.
idem deſignat᷑ ꝑy poſtaſim ⁊ ſuppoſitũ.ypoſtaſ em̃ di
cit idem qð ſtans ſub. Vñ qꝛ idem eſt cõe ſm rem:vna
rõẽ coĩs q̃ deſignat᷑ ꝑ ypoſtaſim ſᷣ idẽ deſignat᷑ ꝑ h̊ no
men ꝑſona.qð ꝑ hoc ꝙ dico ypoſtaſim diſtinctã ꝓpꝛie⸗
tatem. Cũ ergo iſta duo ſilem hñt moduʒ coĩtatis.⁊ G
nomẽ ypoſtap ẽ ↄmũe ſm rõeʒ.i.Fᷣm ↄſilem modũ habẽ
di tria ad vnũ:erit ſigniſicatũ ꝑ hoc nomẽ ꝑſona ↄmũe
m ratõeʒ ab eadẽ habitudĩe.&ᷣ̊ hec habitudo nõ ẽ ↄmu
nis niſi ex ↄſequẽti.qꝛ em̃ ẽ habitudo ad vnũ ↄmũe: iõ
eſt coĩs habitudo.qꝛ vᷣo illa habitudo ẽ triũ habitudo:
ideo pluralit᷑ dꝛ hoc nomẽ ꝑſona ⁊ ypoſtaſ.̊ ſic nõ eſt
c hoc noie eẽntia vel ſuba: qꝛ ibi ẽ habitudo ſimplex.
Cũ ꝗ̊ querit᷑ vtꝝ h̊ nomẽ ꝑſona ſit ↄmũe ſᷣm rem.dicen
dum ita ex ↄlequẽti.Si aũt q̃rat᷑ cũ dicit ꝑſona ẽ cõ⸗
mune. eẽntia ẽ ↄmũe.vt ibi duplex ſit mũe? dico ꝙ ñ
ĩmo idem:ſᷣ aliter ⁊ aliteꝛ.Qam vt ẽ in hoc noĩe eẽntia
eſt ↄmũe ſm ſe.in ypoſtaſi pᷣo ẽ ↄmũe in habitudine ad
illud.hec aũt habitudo nõ ẽ in intellectu cauſatũ ſᷣ deſi
gnatur cũ dicit᷑ tres ſunt vnꝰens.Cum em̃ dicit᷑ deus
dicit᷑ vna eẽntia.Cum ðvᷣo dicit᷑ ſunt: dicit᷑ eẽntia eadeʒ
ſi nõ ſub ratõne eſſentie:ſᷣ habitudis trium ad vnũ.Si
vo querit᷑ cuiuſmõi ẽ ſignatũ ꝑ hoc nomen ꝑſona. dicẽ
dum ẽ.ꝙↄmũe ꝓpoꝛtõe dicit᷑ mũe habitudie.tale autẽ
omũe dicit᷑ duplicit.qñq; ex habitudie duoꝝ ad vnum
qñ q; ex habitudiĩe alteriꝰad alterũ.duoꝝ ad vnũ:ſicut
Dicit᷑ rectoꝛ in naui in ſcolis.alteriꝰad alterũ:vt cum
dicit᷑ coꝛpꝰẽ ſanũ ⁊ vrina ẽ ſana.oĩa em̃ hec refferũt᷑ ad
ſanitatẽ hũani coꝛꝑis.Cũ q̊ dꝛ deꝰẽ bonꝰcreatura ẽ bo
na cõe dꝛ ꝓpoꝛtõe.Cũ aũt vẽ diuĩe ꝑſone ſũt ꝑſone crea
te.pſone ſũt ꝑſone: dẽ ibi cõe ſᷣm cõeʒ habitudinẽ alte⸗
riꝰad alteꝝ.quẽadmodũ cũ dẽ pr ẽ ꝑſona:filiꝰ ẽ ꝑſona:
dẽ ſᷣm habitudinẽ ad idẽ.̊ qꝛ nõ ſᷣm eiuſdẽ habitudinẽ
ideo ꝑſona dẽ pluralit:eẽntia ðo ñ.¶ Si vo obijcit᷑ ſßᷣm
h ꝙ erit vłe.dicẽdũ q; ñ.qꝛ vłe dẽ vbi ẽ coĩs nata:ñ vbi
ẽ coĩtas habitudis.Si at᷑ q̃rit᷑ vtꝝ cõtigat abſtrahere
hmõi cõe ab ilł ꝗbo ẽ cõe:oico ꝙ ñ.ſic̃ eĩ cũ dꝛ eẽ
uina ẽ coĩis:nõ aliud dẽ coĩtas qꝙᷓ; ĩa eẽntia.Sed cũ dẽ

prẽ diuĩa eẽntia ⁊ pr ẽ ſuſpoſitũ eĩntie diuĩe: nõ alind

Fm rẽ eſt p̃ ⁊ ſuppoſitũ.QDð at᷑ obijcit᷑ vtꝝ ꝑſona dꝛ d

pr̃e ⁊ filio ⁊c̃.vt ens de ratõe ⁊c. Rñ.q dẽ ens ipᷣm ⁊ ñ
ſiẽ eẽntiale aut accidẽtale.Vñ licʒ ꝑ modũ dicẽdi ̊ no
men ꝑſona ſit cõe tribo ſm rẽ:tñ nibil aliud ẽ:pr ẽ pſo⸗
na:q; pr ẽ pr̃ ⁊ ſilꝛ de alijs. Vñ h̊ nomẽ ꝑſona ſᷣm ſub⸗
ſtantiam idemẽ qð ypoſtaſ.

Mlembꝛũ quintũ

Onſequẽter q̃rit᷑ de ſuppoſitõe huiꝰ noĩs
ꝑſona.Queꝛit᷑ ̊ vtꝝ ſuppoſita ꝑſona ſup
ponat᷑ eẽntia. Ad qð ſic ĩ rebo creatis cũ
vnũ vere alteri attribuit᷑ ⁊ ñ ſᷣm accidẽs:
vno ſuppoſito alteꝝ ſupponit᷑.ſᷣ veꝛe dẽ ñ p̃m accidẽs ꝑ⸗
ſona diuĩa ẽ eẽntia:ꝗ̊ ſuppoſita ꝑpſona ſupponit᷑ eſſentia
4l Pꝛetea ĩ ꝗbo eſt omimoda ĩvifferẽtia: vno ſuppoſito
ſupponat᷑ alteꝝ: ⁊c.¶ Itẽ abſtra hãt᷑ ꝑ intellectũ pꝛie
tates ñ erũt tria: qꝛ ſcdᷣm b̊ viderẽt᷑ tres eẽntie abſolu⸗
te:ſiẽ̃ abſtractis ꝗꝓpꝛietatibo due ſũt ſube petrꝰ paulꝰ.
7 ita eẽt herẽ ꝗ ponebat tres ſubas.Si vᷣo remanet eſ
ſentia illð qdð ſubſiſtebat ꝓpꝛietatibo:ꝗᷓ ꝑſona erit eſſen
tia diſticta ꝓpꝛietate.qᷓ ſuppoſita ꝑſona ſupꝓponet᷑ eẽntia
Cõtra ꝓpoꝛtõnalit᷑ dicat᷑ ꝑſona ⁊ eẽntia ĩ diuĩs ⁊ hu
manis.qͥ ad modũ ſignificãdi ⁊ ſupponẽdi.ſᷣ ĩ creatura

ſupoſita ꝑſona nõ ſupponit᷑ eẽntia:q̊ nec ĩ diuĩs. Jt

ꝑſona diſtinguit᷑ eẽntia nõ &̊ ⁊. ¶ BRñ.in diuis ven ẽ
ꝙ idem ẽ eẽntia qð ꝑſona ⁊ ecõuerſo ꝓpt ſubtilitatẽ di⸗
uini eſſe.tñ modꝰ ꝗ nõ detrahit ſimplicitati ẽ ꝑſone ꝗñ
eſt eẽntie.hic aũt modꝰẽ differẽtia habitudis ⁊ ꝗꝓpꝛieta
tis oꝛigĩs q d pr ẽ ſ̊ nõ ab alio.ſiliꝰẽ a pr̃e ꝑ generatõ⸗
nẽ:ſpũſſcẽs ab vtroq; ꝑ ꝓceſſionẽ.ſᷣm iſtiꝰ exiſtẽtie mo⸗
dñ differt ꝑſone ñ eẽntia.Cũ ↄſeq̃t ſupoſitõ ipᷣm mo
dũ:ptʒ qm̃ ſuppoſita ꝑſona ñ ſupponet᷑ eentia. Ad il⸗
lud qð obijcit᷑ pᷣmo ptʒ ſoł.ꝙ ei vnũ attribuat᷑ alteri:

Hẽ rõe ſimplicitatis rei.ꝙ vᷣo ñ idẽ ſupponit᷑:h̊ facit diſ

ferẽtia ſigficatõis. Ad ſcõm dicẽdũ.q oĩmoda ẽ indi⸗
ſerẽtia ꝑſone ad eẽntiꝗ · qꝛ ñ differ̃t aliq dꝛñtia.modꝰtñ
ẽ ꝑſone ꝗ ñ ẽ eẽntie.iõ ñ ſeqꝗt᷑ ꝙ ſupoſito h̊ ſuponit᷑ il⸗

lud:quẽadmodũ cũ idẽ ſit diffinitõ ⁊ diffinituʒ:ẽ modꝰ

diffinitõis ꝗ ñ ↄueĩt diſinito. Ad teꝛciũ dicẽdũ.ꝙ ab
ſtractis ꝓpꝛietatibo.ſ.ꝑſonalibo adbuc erũt tres:nec tñ
tres erũt ſube.̊ infra planiꝰdet᷑mĩabit᷑. Mota tñ ad
euidẽtiã pᷣdictoꝝ.ꝙ ꝑſona ñ dẽ ꝑ additõeʒ ad eẽntiã.Sᷣ

eẽntia ẽ ĩ ĩtellectu ꝑſone obliq̃ ſᷣm rõeʒ ĩtelligẽtie.dẽ ei

ꝓſona diuĩa y poſiaß diuĩe nat᷑e.Illud eĩ dꝛ ſupponi al
tero ſuppoſito qð ẽ ĩ intentõe eiꝰ. In rct᷑itudie vt ſuppo⸗
ſito homĩe ſupponit᷑ aĩal:⁊ ſuppoſito petro ſupponit᷑ hõ
eẽntia at᷑ ĩ rõe ꝑſone ñ ẽ ſᷣm rct᷑itudinẽ vᷣ obliq. Similit
ſuppoſita notõe ñ ſuponit᷑ ꝑſona.vł ſi coartet᷑ intentio
ſuppoſiti:illð dꝛ ſuponi alto ſupoſito qñ qð attꝛibnit᷑
vni attribuit᷑ alti.iõ dixer̃t antiꝗ.q licʒ ꝑſona eſſentia
eẽt:qꝛ tñ ꝑſona generat eẽntia ñ:ſuppoſita ꝑſona ñ ſup
ponat᷑ eẽntia.ꝗ&̊ n ſegꝗt᷑ ꝑſona gignit:eẽntia n:̊ ꝑſona ñ
ẽ eẽntia.ſᷣ ꝙ alta rõ itelligẽtie ĩ H̊ noĩe ꝑſona ⁊ ĩ hͥ noĩe
eſſentia.

Membrum ſextũů

Onſeq̃nt q̃rit᷑ ð ↄſigficatõe hꝰnoĩs ꝑſo⸗/
na q̃ꝛit᷑ ̊ vtꝝ idẽ ſigficet᷑ noĩe ꝑſone ĩ plu
rali ⁊ ĩ ſinglaꝛi.Si eĩ dicat᷑ ꝙ iaẽ:ĩ ſingu

lari ſigficat eẽntiã:q̊ cũ ñ ↄtigat dicẽ plu⸗

res eẽntias diuĩas.nec dicẽt płes ꝑſõe.ſᷣ ꝙ idẽ ſigſicet
videt᷑:qꝛ nũerꝰplurał ñ pt ſigri niũi cca aliqd coĩcabile
Hͦ ĩ pſõis nihil ẽ cõe niſi eẽntia:& ncce ẽ illð nomẽ i plu⸗
rali ſigficare eẽ ntii Rñ.ᷣm qͥſdã H̊ nomẽ ꝑſona ſine
detmiatõe ⁊ ĩ ſingłari ſigficat eẽntiã. ſᷣ ĩ plurali ſigfi⸗
cat y poſtaſim.ſᷣ ꝙ iſtud nõ poſſit eẽ:oñſuʒ eſt pꝛiꝰ pꝛo

pter boc dicendũ eſt ſm rich.in li. de trini.⁊ boeciũ ꝙ
in ſingulari ⁊ ĩ plurali q̊ͥ nomẽ ꝑſona ſigficat ſubaz q

eſt ypoſtaſ. h̊ eſi ꝑ modũ ſube ſingularis. Ande Rich.

’M

e⸗

n
ſe

i

ſigoniehnn
neſoſtoft
Dintellrüge
tgeinteten
Gepenehan,
Abofennet
bſongenin
lupponti
RN

ccidinis

indinnti
pe ſubelinin⸗
ltaniorgi
tucdior ne⸗
Frinn
erſſtineno⸗
iöjnm
Din.,d
Clbuatalur
ittfcetdif
noniai
deitignochi
obſupont
Vnitvzte oc⸗
dicedigen
ittres:nei
Notatit⸗
ezadtiſtif
eligetie di
idiſuponit
maieftite⸗
oſupanti
pblinti
renente
icent
Monneſn
pomiſ
itoſni

ur bnoi⸗

nois

Rorrißt
ib
tdieih
ſc
pebtint
roniign
gonſi
granſc
Aeut,n
jhanig
bog/
R⸗

inariene

Nueſtio

cũ dicit᷑ pſona:intelligit᷑ vnꝰ aliquis qui ſit:tñ ratõna⸗

lis ſubſtãtie.cũ dicit᷑ ꝑſone tres:intelliguntur tres ali

qui qui tñ ſint ratõnalis nature.

—☛

lembꝛũ ſeptimũ

Onſequẽter querit᷑ de ↄpatõne pſone ad

intentoeʒ eẽntie.Circa qð qrit᷑ ĩ hũc mo⸗
dum. Pꝛimo an ꝑſona ſit eſſentia. Scðo

vtꝝ pꝑſona differat ab eẽntia ⁊ ecõuerſo.

Tercio vtꝝ ↄueniẽtius dicat᷑ ꝑſona eẽ eẽntie ĩ obliqui
tate/q; eſſe eſſentia in rectitudine. D
Articulꝰpꝛim·
D pꝛimũ ſic.boeciꝰin li.de ebdomadibo na
ture ſimplici idẽ ẽ qð ẽ:⁊ quo ẽ.⁊ deꝰſimpli⸗
ciſſimꝰ: ergo idẽ eſt in ĩo ꝙ ẽ ⁊ qno ẽ.ergo

vvus? deitas.ergo cũ pr̃ ſit ſimpliciſſimꝰ:idem ẽ pater

⁊ quoẽ.ſᷣ quo ? eſt eẽntia vel deitas:ergo pr̃ eſt eẽntia.
ergo ꝑſona ẽ eẽntia.¶ Itez augu.dicit ꝙ pr ẽ gcqd ipe
habet:excepto ꝙ filiũ hʒ.2 keno eſt filiꝰ. ᷓ cũ habʒ el⸗
ſentiã: pater ẽ eẽntia:⁊ ita ꝑſona ẽ eẽntia. Cõtra.di
cit Areſto.quãtulãcũq; differẽtiã oſtlẽdẽtes fuerimus:
mõſtrabimꝰqm nõ idem ᷣ ꝑſona generat ⁊ generat᷑.eſ⸗
ſentia nec generat nec generat᷑:̊ ꝑſona ⁊ eentia nõ ſũt
idem. 4l Itẽ in numeris bñ tenet. ꝙ ſi hec res ẽ illa.ſup
poſita hac re:ſuꝓponit᷑ illa.⁊ hoc ẽ pter eẽntialẽ idẽpti
tatem quã ſignat hoc verbũ ẽ.ergo ſi bec ẽ vera: ꝑſona
eſt eẽntia: ꝓpter oſilem idemptitatẽ quã ſignat h̊ ver bũ
eſt:ſuppoſita ꝑſona ſuꝓponit᷑ eẽntia.qð eſt ↄtra pᷣdicta
Iteʒz eẽ in pluribo nõ eẽ in pluribo ſunt oppoſita. nõ
ſunt in eodẽ.ſ̊ ſunt in ꝑſona in eſſentia ̊ qꝛ nulla ꝑſo
na in pluribo ẽ: ⁊ eẽntia ẽ in plurib:̊ ꝑſona ⁊ eentia
nõ ſunt idẽ.¶ Item hylariꝰ.vij.de trini.nõ idem ẽ ens
natura qð res nature:ſicut nõ idem eſt hõ ⁊ qð homis
eſt.nec idẽ eſt ignis ⁊ ipᷣius ignis ẽ.⁊ ſᷣm hoc nõ ideʒ
eſt deꝰ qdð dei:ſ.pꝑſona ⁊ eẽntia. Itẽ dicit boeciꝰ ĩ li.
de duab naturis ⁊ vna ꝑſona xp̃i.ꝙ neſtoꝛiꝰ dicebat ĩ
xpo duas ꝑſonas ſicut duas naturas. euthices vo vni⸗
cam naturã ⁊ vnicã ꝑſonã. diſtinguẽda ꝗ̊ ſũt ⁊ ſeꝑãda
Apꝛijs diffinitõibo nata? ꝑſona.qꝛ diuerſas hñt ſigni⸗
ficatões ſiue diffinitões q̃s ibidẽ ponit boeciꝰ.Eſt em̃
natura ꝓut ibi accipit᷑ vniuſcuiuſq; rei ſpecifica diffeꝛẽ
tia.⁊ ꝑſona ẽ ronalis nature indiuidua ſuba.ſ̊ qᷣꝝ dif⸗
finitõnes ſũt diuerſe ipᷣa ſũt diuerſa:ꝭ̊ ꝑſona ⁊ natura
ſiue eẽntia diuerſa ſũt.q¶q Itẽ dama.ð ypoſtaſi nõ ẽ dei⸗
tatẽ dicẽ.deitatẽ em̃ eſſe ſolũ pr̃eʒ aut ſolũ filiũ aut ſolũ
ſpm̃ſctẽm nũꝙᷓ; audiuimꝰ.deitas em̃ naturã manifeſtat:
pr̃ y poſtaſim:ſic hũanitas naturã hoĩs: petrꝰypoſtaſ
vem̃ res diuĩa ẽ:⁊ ĩ vnaqua q; ypoſtaſeon.i.ꝑſonarũ
denoĩatõe dicit᷑ ꝗ̊ ſᷣim hoc.ſi de ypoſtaſi nõ ẽ deitatẽ di⸗
cere:ꝑſona nõ ẽ dritas.¶ Itẽ eẽ in q̃libʒ ꝑſona dẽ de di
uina eentia.ꝗ vel m ſubaʒ:vel ſᷣm relatõeʒ.ſi ſᷣm ſub⸗
ſtatiã:ꝙᷓ dẽ de q̃libʒ ꝑſona ꝑ ſe.⁊ Gͥ falſuʒ.ſi ſᷣm relatõeʒ

S2 eẽntia m iſtã relatõeʒ diſtinguit᷑ a q̃libet ꝑſona.S

ſicut pr nõ eſt filiꝰa quo diſtinguit᷑ ꝑ patnitateẽ:ſic eẽn
tia nõ eſt ꝑſona.¶ Itẽ eẽ ab alio nõ eẽ ab alio ſũt ĩ pſo⸗
na ⁊ eẽntia reddẽdo ſingula ſingulis.⁊ nõ ſᷣm idẽ:cum
ſint opoſita:q̊ ſᷣm diuerſa.ꝗᷓ ꝑſona ⁊ eẽntia ſunt diuer
ſa.⸗.:! Stẽ intellectꝰdiſtinguit ꝑſonã ab eẽntia.Vñ boe⸗
cius.ſeꝑanda ſunt eẽntia ⁊ ꝑſona ꝓpꝛijs diffinitõibo.il⸗
li diſtinctõi aut rñdet aliquid ĩ re:aut nihil. Si nihil:
ergo cũ in re vnica ſit eẽntia diuia:in re nõ eſi niſi vni⸗
ca ꝑſona diuĩa. Si vᷣo aliquid rũdet in re:g ſᷣm rẽ diffe
runt pſona ⁊ eẽntia.ꝗᷓ ꝑſona nõ eſt eentia. Ad ſolu⸗
tionẽ hꝰnota qð dixit. Pꝛepoſitiuꝰ.qꝛ ĩ diuĩs diſtigui⸗
mus tripliciter.ſcʒ voce.intellectu.ꝓpꝛietate. Voce:vt

duos ſiles diuerſis noibo ſignificemꝰ. Intellectu:vt cũ

oĩno idem ſit eſſentia qð ꝑſona:diſtinguimꝰ intellectu
inter eentiã 7 ꝑſonã: loquẽtes de eẽntia ita ꝙ nõ de ꝑ⸗
ſona.Et ꝓpꝛietate:vt inter patrẽ ⁊ filiũ. AIbi aũt fit di⸗

lvſ.

ſtinctio ſola voce nulla ẽ diſtinctõ.vt hoc nomen eẽntia

videt᷑ ẽ nomẽ generalis ſube:⁊a diuinitas nomẽ ſpãlis

ſube.ſᷣ nõ oĩno idem: ita ꝙ nõ poſſumꝰloqui de eſſentia

quin loqmur de diuinitate ecõnerſo.vñ nulla ẽ diſtin
ctio inter generalẽ ⁊ ſpãlem. Scim alios nota.ꝙ pᷣnci

pia ſunt fidei.q̊ꝝ vnũ eſt:q deꝰ ẽ ſimpliciſſimꝰ.ex quo

ſequit᷑ ꝙ ꝑſona ẽ eẽntia:2⁊ deꝰ teitas.aliud ẽ:q aliquid

puenit eẽntie qdð nulli ꝑſone:⁊ ex hoc ſequit᷑ ꝙ ſuppoli⸗

ta ꝑſona nõ ſupponit᷑ eẽntia. Ad pꝛimũ obiectũ dici⸗

mus “ generare vel generari nõ eſt differẽtia ꝑſone ad
eẽntia: ̊ pſone ad ꝑſonã.Ex hoc em̃ ꝙ pr̃ generat:ſeqꝗt

ꝙ nõ ſit ille quẽ generat.ſ̊ nõ ſequit᷑ ꝙ nõ ſit eẽntia.vñ
nõ ſequit᷑ vt aſſignet᷑ ꝑ hoc differentia inter p̃poſita eo

mõ quo aſſignatõeʒ differẽtie deſtruit ꝑ buiꝰaſſignatõ

nem eiuſdẽ.¶ Ad ſecũdũ obiectũ dicimꝰ ꝙ nõ eſt ſiłe de

naturalibo ⁊ theologicis ꝓpter duas caulas ſimłſum⸗

ptas.pᷣma eſt. qꝛ in naturalibo eẽntia ↄmetit᷑ ſe ꝑſone.
qꝛ vnica eẽntia ẽ vniꝰpſone ⁊ pluriũ ꝑſonaꝝ pluꝛes eẽn
fie.ᷣ in theologicis vnica eſt eſſentia numero ⁊ plures
ꝓſone. Scða cauſa Eqꝛ in naturis quecũq; pꝛietas eſt

ꝑſone ẽ ⁊ eẽntie.ſᷣ̊ nõ ẽ ita ĩ theologicis:qꝛ ꝗꝓpꝛietas pa⸗
tris eſt pat᷑nitas que nõ ẽ ꝓpꝛietas eẽntie.vñ in theolo⸗

gicis ſuppoſita ꝑſona nõ ſupponit᷑ eẽntia p̊ in naturis.

Ad terciũ obiectũ dicimꝰꝙ nõ valet hec argumẽtatõ

eſſe in pluribo nõ eẽ in pluribo nõ ſunt in eodẽ.⁊ ſũt in
eẽntia ? ꝑſona: ꝗᷓ eẽntia ⁊ ꝑſona nõ ſunt idẽ.qm̃ in pꝛi⸗

ma iſte terminꝰ eodẽ:vnica habet ſuppoſitõeʒ. aut tm/p

eẽntia:aut tm̃ ꝓ ꝑſona. In ſcõa due ſunt ſuppoſitõnes

vna ꝓ ꝑſona alia ꝓ eẽntia.⁊ ẽ inſſãtia.hoc artiſiciale ⁊
inartificiale nõ ſunt in eodẽ.⁊ ſũt in ere: ſtatua: ſta⸗
tua nõ eſt es.¶. Ad quartũ ſcʒ by larij.dicẽduʒ ſᷣm ma⸗
giſtrũ in ſentẽ.j.lib.diſt.xxxiiij:q bylariꝰ ad naturã re
rum creataꝝ reſpiciẽs inquit.nõ idẽ eſt natura qð na
ture res:ſubijciẽs exẽpla de creaturis inde oſtẽdens er⸗
roꝛis eẽ.ſub mẽſura creaturaꝝ metiri creatoꝛẽ.addit.
⁊ ſm hoc nõ idem eſt deus qð dei eſt.ac ſi dicẽt.ſi adin⸗
ſtar creaturaruʒz de creatoꝛe ſentis.cogeris fateri qꝛ nõ
idem ẽ deus qð di eſt.qð dicẽ impiũ eſt:cũ ſpũs dei de
us ſit.20 ̊ m coꝛꝑales modos (vt in eadẽ ſerie ſub⸗
dit) accipiẽda ſunt hec q̃ de deo dicũt᷑. vbi euacuat opi⸗
nionẽ eoꝝ qui ita putant aliud eẽ deũ ⁊ aliud qð dei ẽ.
aliud qð naturam dei ⁊? rem nature vt eſt in creaturis.
lAd quintũ.ſ.ad auctoꝛitatẽ boecij.diſtinguẽda ẽ du
plex ſeꝑatio.ſcʒ ſeꝑatio ſᷣm rem: ⁊ ſeꝑatio ſm intelle⸗
ctuʒ. Seꝑatione m rem nõ ſunt ſeꝑata ꝑſona ⁊ eſſen⸗
tia:ſed ſeꝑatione ſᷣm intellectum ſeꝑate ſunt.tamen ſi⸗
cut ꝑſona ⁊ natura non ſunt diuerſe:ſic nec diffinitio⸗
nes eoꝝ diuerſe ſunt ꝓpꝛie loquendo. in diminitõne em̃
perſone cadit natura vt patet per pꝛedicta.⁊ ipᷣa diffi⸗

nitio nature pꝛedicatur de ꝑſona: quia natura eſt ſua
ꝑfectiua ſubſiantialis differentia ſiue ſua ſubſtãtialis

ꝓfectio.vnde ſoluẽdum eſt ꝑ interemptõnem.non ſunt

em̃ diffinitõnes diuerſe.ꝗ Ad auctoꝛitatẽ damalſ.dicen

oum ꝙ ſic intelligendũ eſt. de ypoſtaſi deitatem dicere
nõ poſſumus.i.de vna ſola ypoſtaſi dicere nõ poſſumꝰ
⁊ hunc intellectum innuit ipᷣe cum dicit.deitatem eẽ ſo⸗
lum patrem aut ſolum filium aut ſolum ſpiritũſanctũ
nũq; audiuunus. filium aũt eſſe deitatem bene audiui
mus quia xpc eſt dei virtus ⁊ dei ſapientia que ſine du
bio eſſentiam ſignificant.¶ Ad aliud dicendum ꝙ eſſe
in q̃libet ꝑſona dẽ de eẽntia m relatõeʒ.nõ tñ pt᷑ h̊ di
ſtinguit᷑ eẽntia a ꝑſona:qꝛ dicit boeciꝰde trinitate deꝰẽ

quãtus ſine quãtitate: qualis ſine q̃litate: nõ tñ relatꝰ

ſine relatõe. Intelligẽdu ẽ tñ de relatõibo ꝑſonalibus.
pater em nõ eſt relatꝰ ad filiũ ſine relatõe: quia pater⸗

nitas nõ ſignificat diuinã eſſentiam.ſed quãdo diuina

eſſentia ſignificat᷑ vt relatõ:tũc deus eſt relatꝰad filiuʒ

ſine relatde.ſicut cũ dicit᷑ deꝰ eſi dũs deus ſine relatõe

Vnde ꝑ hmõi relatõeʒ nõ diſtinguit᷑ a ꝑſona. ſiẽ dici⸗
mus hec eſſentia dinina eſt in qualibet ꝑſona.eſſentia

relata ? ſine relatõe.ſeipᷣ̃a em̃ ẽ in q̃libet ꝑſona:nõ aliqᷓ
ꝓꝛietate diſticta.q. Ad aliud dicẽduzʒ.ꝙ hec argumẽta
tio nõ valet eẽ in aliquo: nõ eẽ in aliquo ſũt ĩ eẽntia ⁊ ꝑ
ſona ⁊ nõ ſcõm idẽ:̊ ᷣm diuerſa.qꝛ ſufficit oꝑoni ſᷣm
affirmatõz 1 negatõʒz. vt ſit differẽtia ſᷣm vnã ꝓpꝛietatẽ
exiſtẽteʒ ĩ vno:⁊ abſentiã eiuſdem ꝓpꝛietatis ĩ alio.quõ
dicimꝰſpẽm differre a genẽ:⁊ indiuiduũ a ſpẽ:⁊ ꝑſonã
ab eẽntia.vñ ſufficit differẽtia ex altera ꝑte.⁊ ẽ inſtãtia
ſoꝛ.nõ pᷣdicat᷑ de pluribo:& ſoꝛ.nõ ẽ hõ. Si aũt fiat hec
argumẽtatõ magis differũt onn ſm affirmatõezʒ 2
negatõez qᷓ relatiue oppoſt ita.b ꝓpt relatiuã oppoſitoez
hec ẽ vera pr̃ nõ eſt filiꝰg ꝓpter oꝓpoſitõeʒ affirmatõis
negatõis hec ẽ vera:pſona nõ eſt eẽntia. Soluẽdũ at
ẽꝑ intemptõeʒ ꝑſone.relatina eĩ oꝓpoſitõ magis exigit
mutuã differẽtia ̊ oppoſitõi ſᷣm affirmatõeʒ ⁊ negatõzʒ
ſufficit differẽtia ex altera ꝑte.q Ad vltimũ dicẽduʒ.q;
intellectꝰfacit differẽtiã.aliqñ ꝑ ſuã abſtractõeʒ:aliqn
l rleiaten tñ ꝑ ſuã abſtractõeʒ nõ oꝑtet aliꝗd re⸗
pondẽ.ſicut cũ intellectꝰabſtrahit albedinẽ a ſubo:nõ
oꝑtet illã abſtractã eſſe re:nec ideo eſſe mẽdaciũ in illa
abſtractõe.qꝛ hmõi abſtrahere nihil aliud ẽ ꝙᷓ intelligẽ
albedinẽ nõ intelligẽdo ſubiectũ.qñ aũt facit diſtinctõ
nem ꝑ rei ꝓpꝛietatẽ:tũc illi diſtinctõi aliꝗd rñdet in re.
Vngde diſtractõi quã facit inter ꝑſonã ⁊ eẽntiã aliquid
rñdet in re.ſ̊ hec diſtinguẽda eſt:intellectꝰdiſtinguit ꝑ⸗
ſonã ab eſſentia.ſi em̃ intelligat᷑.intellectꝰ ponit ꝑſonã
nõ eſſe eſſentiã:falſa eſt.ſi aũt ſic.intellectꝰ ponit aligd
ineſſe ꝑſone qð nõ eſſentie:vera eſt. aũt pᷣdictoꝝ ſo⸗
lutio vera ſit:pʒ ꝑ aug.vij.li.de tri.ꝙ nephas ẽ dicẽ de⸗
um ſubiacẽ bonitati ſue:⁊ nõ eſſe ſuã bonitatẽ.

Articulus ſecundꝰ
Onſequẽter q̃rit᷑ vtꝝ ꝑſona differat ab eẽn⸗
tia ⁊ ecõuerſo.ad qð ſic.aliquis modꝰexiſtẽ
tie Fm rem:eſt eẽntie qui nõ eſt ꝑſone.vt ge⸗
nitꝰ.generãs.ꝓcedẽs.qui ſũt ſicut dĩc dama.differen⸗
tes exiſlẽtie modi.ᷓ ſᷣm rem differt ꝑſona ab eſſentia.
¶ Itẽ ꝓpꝛietas diſtinguẽs:addit᷑ ꝑſone nõ eẽntie.habũ
dat igit᷑ in aliq differẽtia ꝑſona ab eẽntia.q Itẽ ſi dica
tur ſicẽ quidã voluer̃t dicẽ.ꝙ differt ab eẽntia ſᷣ̊ nõ ecõ⸗
ueꝛſo eẽntia a ꝑſõa.⁊ G qꝛ aliq ẽ ꝓpꝛietas ꝑſõe q̃ ñ ẽ eẽn
tie.Cõtra.ſicut ꝓpꝛiũ ẽ ꝑſone diſtingui:ita ꝓpꝛiũ ẽ eẽn
tie indifferẽteʒ eẽ ⁊ indiſtinctã.ꝗᷓ ſicut ꝓpꝛietas ẽ ꝑſone
diſtinctõ.⁊ ex hoc differt ab eẽntia:ita ꝓpꝛiũ erit eſſen⸗

tie indifferẽtia ⁊ indiſtinctõ qua differt eẽntia a ꝑſona

¶ Itẽ ſi dicat᷑ qd indifferẽtia ⁊ indiſtinctio nihil ponit
Fm affirmatõeʒ:ſ̊ ſolũ remouet:⁊ ideo nõ eſt ꝓpꝛietas
qua differt eẽntia a ꝑſona. Obijcit᷑. ꝓpꝛiũ ẽ eẽntie pᷣm
affirmatõeʒ eẽ ↄmunẽ tribo ꝑſonis ⁊ coĩcabilẽ:ſicut ꝓp⸗
pꝛium ẽ ꝑſone eẽ quaſi ſingularẽ ⁊ incoĩcabilẽ.ᷣ ppꝛie
tas eẽntie eſt coĩtas ſiue incoĩcabilitas qua differt a ꝑ⸗
ſona:ſicut/ꝓpꝛietas ẽ ꝑſone q̃ſi ſingularitas ⁊ incoĩca⸗
bilitas qua differt ab eẽntia.differt igit᷑ eẽntia a ꝑſona
Cõtra. vbicũq; ponit᷑ differẽtia nõ ẽ om̃imoda idẽ⸗
ptitas. Si g eſt differẽtia ꝑſone ab eẽntia vel ecõuerſo
nõ eſi omimoda idẽptitas ꝑſone ⁊ eẽntie. Ex quo relin
quit᷑.ꝙ nõ erit ſimplicit ꝑſona eẽntia qð manikeſte eſt
ↄtra ſanctos..l Itẽ ſi differt ꝑſona ab eſſentia.aut genẽ
differẽtia nature:aut relatõis.qꝛ ↄſtat ꝙ nõ eſt ibi dif⸗
ferentia accidẽtis.nõ differũt differẽtia nature:qꝛ ſic ſe
queret᷑ eẽ in deo multiplicitas nature nec differẽtia re⸗

latõnis.qꝛ ꝑſona nõ refertᷣad eſſentiam nec ecõuerſo.q̊
nõ differrent re ꝑſona ⁊ eẽntia.¶ Item Merñ. ad euge

nium.ipᷣas diuinas ꝑſonas nõ aliud q; ipᷣm deũ vnũ di
ninam ſubaz natura maieſtatẽ ↄfitemur. Idem eſt igit
in deo ꝑſona.eẽntia.ſuba.natura.maieſtas./ Itẽ aug.
vij.de trini.tres ꝑſonas nõ dicimꝰex eadẽ eẽntia quaſi
aliud ſit eẽntia aliud ſit ꝑſona. MRñ.dicẽduʒ ꝙ ẽ dil⸗
ferẽtia Fm rem:⁊ ẽ differẽtia ᷣm intelligẽtie rõeʒ.diffe⸗
rentia ſᷣm rem nõ differt ꝑſona ab eẽntia nec ecõuerſo.

”M

vñ aug .vij.li . de trini. Mõ ẽ aliud deo eẽ ⁊ ꝑſonã eſſe:ꝭ
oĩno idẽ.Et iterũ ĩ eodẽ.quẽadmodũ hoc ẽ illi eẽ qð de
um eſſe:ita hoc ẽ illi eſſe qð ꝑſonã eẽ.Differẽtia vᷣo pᷣm
intelligẽtie ratõeʒ differt ꝑſona ab eẽntia.qꝛ alia eſt ra
tio intelligẽtie ꝑſone:alia eẽntie. Cum em̃ intelligit eſ⸗
ſentia:intelligit᷑ vnũ quid indiſtinctum ĩ tribo.cũ vRo dẽ
ſona:intelligit᷑ vnuſꝗſq; diſtinctꝰ a ceteris ꝓpꝛietate
ꝙᷓuis nõ eẽntia.⁊ hac ratõe dicit dama.iij.li.ꝙ aliud ẽ
ſuba aliud ypoſtap.ſ.intelligẽtie ratõne.q Ad illud er
go qð pꝛimo obijcit᷑ ꝙ aliꝗs eſt modꝰexiſtẽtie ꝑſone ſᷣm
rem:qui nõ eſt eẽntie.ↄcedẽduʒ eſt:ſᷣ ex hboc nõ ſequit᷑.ꝗ
ꝑſona differt ab eẽntia.⁊ ratio huiꝰeſt.qꝛ ille exiſlentie
modꝰfacit differẽtiã ꝑſone ad ꝑſonã:nõ ꝑſone ad eſſen
tiam.Vñ generãs dicit diſtinetõeʒ pr̃is a filio:nõ pa⸗
tris a deitate.Relatiua eĩ differẽtia ẽ relatiui reſpectu
ſui coꝛrelatiui.nõ ẽ at coꝛrelatiua eſſentia ꝑſone.Ad
ſecũdũ qð dicit.q ꝓpꝛietas addit᷑ ꝑſone que nõ ? eſſen
tie.diſtinguẽduʒ qꝛ aut loquit᷑ de additõe que ẽ ſm in⸗
telligẽtie ratõeʒ:⁊ hoc mõ veꝝ eſt.qꝛ ratõe intelligẽtie
ꝓpꝛietas addit᷑ ꝑſone.non tamẽ ex hoc ſequit᷑ ꝙ ſit ibi
differentia niſi intelligẽtia ratõis.Aut loquit᷑ de addi
tione que eſt m rem: ⁊ hoc mõ falſuʒ eſt. ꝓpꝛietas em̃
relatiua ſic eſt relatiui ſicut onñdit boeciꝰ de trinitate:

ꝙ nec addit nec mutat nee minuit.vt ptʒ cum aliquo ac

cidente indifferẽti ſitu ↄtra me.ego nũeſum dexter ad
illum nũc aũt ſiniſter ſiue alicuiꝰfoꝛme additõe ſiue ali
qua mutatõne. ꝓpꝛietas vᷣo in diuinis que eſt ipius ꝑ⸗
ſone eſt ꝓpꝛietas relatiua:⁊ ideo nõ ponit additõeʒ vel
ↄcretionẽ alicuiꝰad ꝑſonam:ᷣ ſolum ponit differenteʒ
exiſtentie modũ.⁊ hoc ᷣm ratõneʒ oꝛdinis nature ſiue
oꝛiginis qdð ſufficit ad veritatem ⁊ alietatem perſonea
ꝑſona.ſicut declaratũ eſt ſupꝛa queſtionibo de veritate
ꝑſonaꝝ:⁊ queſtionibo de numero ꝑſonaxAd aliud
vo iam ptʒ ſolutõ.hoc adiũcto: ꝙ aliter dicit᷑ ĩ diuinis
ꝓpꝛietas eẽntie:aliter ꝓpꝛietas ꝑſone.ꝓpꝛietas em̃ ꝑ⸗
lone nomĩat᷑ in diuinis duoba modis.vno mõ nomine
pꝛime intentõis: ſicut generans.genitꝰ.ꝓcedens.alio
mõ nomie ſcðe intentòis:vt cũ dicit᷑ differens dinſtin⸗
ctus.pꝛima noĩatio eſt ab intellectu ↄſiderãte modũ eſ⸗
ſendi: ſcdᷣa vᷣo noĩatio eſt ab intellectu oſiderãte modũ
intelligẽtie rei.ex hoc em̃ ꝙ intellectꝰ ↄſiderat patrẽ vt
ꝑſona a qua ꝓducitw᷑ ↄfoꝛmis in ſuba:noĩat generãtem
ↄſequẽter vᷣo ex hoc ꝙ ↄſiderat actũ mẽtis diſcernentis
generãteʒ a genito:noĩat diſtinctiue.vt geners ſit no⸗
men pꝛime intentõis ſicut hõ ⁊ ſoꝛ.diſlinctꝰ vᷣo nomen
ſcðe intentõis ſicut ſpẽs ⁊ indiuiduũ. ꝓpꝛietas vo eẽn⸗
tie que quidẽ nõ ↄuenit ꝑſone:noĩat᷑ noĩe ſcðe intentio
nis vt ↄmũe indiſtinctũ ⁊ hmõi.hec em̃ neia ſunt ſum⸗
pta a mõ ↄſideratõis.ex hoc em̃ ꝙ eſt vna eſſentia tribo
ꝑſonis: noĩat᷑ munis q̃ſi ſcdᷣa intentõe.noĩa po om̃ia
que noĩant intentõeʒ eẽntie pᷣma intentõe.ſicut etnitas
incõmutabilitas.⁊ hmõi vłʒ ↄueniũt ꝑſone.nõ ſequit
ergo quis coĩtas ſit ꝓpꝛietas eẽntie incoĩcabilitas ꝑſo
ne: ꝙ differãt ꝑſona ⁊ eẽntia ſᷣm rẽ:bᷣ ſolũ ſᷣm intelligẽ
tie rationem.

.
Articulꝰterciꝰ
OSnſequẽter querit᷑ vtꝝ ↄueniẽtiꝰ dicat Fm
ratõeʒ intelligẽtie ꝑſona eẽ eẽntie ĩ obliꝗta⸗
te:qᷓ; ꝑſõa eẽ eẽntie iĩ rctitudie.⁊ cũ diffinitõ
ne ꝑſone cadat nata ĩ obliꝗtate:qꝛ dẽ ꝑſona rõnaliter
nature indiuidua.ſuba g̊ ↄueniẽtiꝰ dicet᷑ i obliꝗtate ꝑ/
ſona eſſe nature vel eſſentie:qᷓ; natura vel eẽntia.⸗ Iteʒ
ꝑſona eſt res nature:eſſentia vᷣo ipᷣ̃a natura. reſpicien⸗
do ergo ad ꝓpꝛietatem ratõis intelligentie.intellectus
nature eſt in obliquitate in ratione perſone.ergo ⁊ in⸗
tellectus eſſentie.Conuenientius ergo dicetur eſſe per
ſona eſſentie qᷓ; ꝑſona eſſentia. Cõtra.aug.vij.d tri.
non dicũtur tres perſone ex eadem eſſentia.ne putetuꝛ
aliud eſſentia.aliud ꝑſona.ergo non ↄuenienter dicen⸗

D

n
obli
tatenn
ſiem
an
on
rn
gona
ſes⸗
mun.
ſeniet
pine
ee
cdi
tin
Dien
on!
n
Crin
1
i
ule
mil
to⸗
dedi
Pei⸗
fi
AAl
her
ſe 4
l.
foij
u nu
D
osn
pre
ſocd⸗
epo⸗
onte
oretd
ld
fincts
ſigo⸗
Pon
pirr
enti
doe
tie
m
ſtaß
dici
lenti
puime
gtra
feiral
tat
dau
lthe
adto
tiam.
ſon.
Nitin
ſolf
benns
Aug
milit
28
cum
Neit

hn e ſ
eque eſn
e gueißen
be intelliet
tguni gltſn
Nplt rge
pprielageñ
d trinttate.
n gliquoe
nmn Rertera
gitdeſinegt
heeſtißins,
ſtacctöett
nitdiferenng
nsnatoreſige
ten perſcre
pcd fennte
eBglint
dekidinm
puennseng
orönonie
Peceno glo⸗
ſcensdinſin
kerätemolich
ſckerite noti
ſiceratpegin
iat gentim
5dſſcenunce
onerſsftnw
ne ofonen
niemstoein
eſedeinten⸗
wiaſntſun
eſentee⸗
nia dwoit
ſeutccnin
he⸗hoſani
blinee
n iuullſ

Neukfn
iohligto⸗
idiffnio
hrönelint
bligenteß
o
reſpicen
nellens
cgoN
rcſenf
⸗ NN.
eunim
nien

Nueſtio

tur tres pſone vniꝰeẽntie. ꝓbatõ.nã ſicut dĩc pꝛiſtianꝰ
obliqui oẽs trãſitiue ſunt.oĩs aũt trãſitõ notat diuerſi
tatem ſiue alietatẽ ſi ergo dicant᷑ tres ꝑſone vniꝰeſſen
tie:notabit᷑ ꝙ aliud ẽ eẽntia aliud ꝑſona.ergo no ẽ di⸗
cendũ tres plonas vnieẽntie:ſicut nec dicẽduʒ eſt tres
ꝑſonas eẽ ex eadem eẽntia 'm augu.⸗ Itẽ nõ ouenien
ter dicit᷑ tres ꝑſonas eẽ vniꝰdei ̊ ꝑſonas eẽ vnn xu.er
go non ↄuenieter dicet᷑ tres ꝑſonas vnius eẽ eentie ſed
tres ꝑſonas eẽ vnã eẽntia.⸗ Item põt ne dici vnꝰdens
trium ꝑſonaꝝ ſicut vna eẽntia trium ꝑſonaꝝ.ſi ꝗnõ cõ
ueniẽter dicit᷑ vnꝰdeꝰ trium ꝑſonaꝝ ſ̊ tres ꝑſone ĩ recti
tudine ẽᷣ nõ ↄueniẽter dicit᷑ vna eẽntia trium ꝑſonarũ.
ſ ena eẽntia ẽ tres ꝑſone:nõ dicit᷑ ergo ꝑſona d eẽntia
in obliqtate ſ᷑ in rectitudĩe.i¶ Item ſiẽ dicit aug. vjj.
trinitate.cũ queſituʒ eſt de pre filio ⁊ ſpũſctᷣo qui tres:
dictum ẽ tres ꝑſone.ſᷣ quo quid q̃rit de eo qð ẽ eẽntia:
non de eo qð eẽntie in obligtate.ſi ergo recte rñſuʒ eſt:
ꝑſona in rectitudie dicit eẽntiazx nõ in obliꝗtate:oueni
entius igit᷑ in rectitudine dicit᷑ ꝑſona eẽntia qᷓ eſſentie
Ad hoc fuerũt qui dixerũt.ꝙ hoc nomẽ ꝑſona dicit
cẽntiaz in rectitudine:⁊ diſtinctõneʒ in obliqtate.pᷣnci
paliter em̃ ſignificat eẽntiaʒ:ſᷣ ſecũdario diſtinctõnem
tam ĩ ſingulari qᷓ; in plurali.⁊ hoc ẽ claꝝ.Cum dẽ pat

eſt ꝑſona. ſenſus ẽ.i.vnũ ens ꝑ ſe vnũ.i.vna eẽntia.ꝑ ſe

idẽ diſtinctꝰab alia.vt hoc ꝓnomẽ ſe ſit maſculini ge⸗
neris 2 ſingularis numeri. Cũ vo dicit᷑ pr ⁊ filiꝰa ſpi⸗
rituſſctus iunt tres ꝑſone.ſenſus ?.i.ſunt vnũ ⁊ ꝑ ſe.i.
ad ſeinuicẽ diſtincti. vt hoc ꝓnomẽ ſe ſit maſculini ge⸗
neris ⁊ pluralis nũeri. Cõfirmatõeʒ at᷑ ſue opinionis
trahũt ex ethymologia noĩs.Dicit᷑ em ꝑſona quaſi per
ſe vna.⁊ hoc nomẽ vna deſignat vnitatẽ eſſentie:ꝙ dico

ſe:diſtinctõezʒ. Sʒ ꝙ hec opinio ſit falſa ⁊ ꝓpinqua er

roꝛi ptz ſic.cũ dicit᷑ hec ꝑſona ẽ pr.cũ ꝑ hoc nomen pſo
na nõ ſuſponat᷑ niſi eẽntia ſicut ipi dicũt: ergo cũ dicit
hec ꝑſona demõſtrat᷑ eẽntia. ſilꝛ cũ dicit᷑ hec ꝑſona ẽ fi⸗

lius demõſtrat᷑ eadem eẽntia: ſequit᷑ ergo ꝙ ꝑſona q̃ ẽ
pater ẽ filius:reſpiciẽdo ad ſuppoſitũ ꝑſone qðẽ eẽntia
nõ ad ↄnotatũ qd eſt diſtinctio.Si vo dicat᷑ ꝙ cũ dicit᷑

hee ꝑſona.ibi eſt demõſtratio reſpectiua reſpectu diſſi⸗
ctionis que deſignat᷑ ꝑ hoc ꝙ dico ꝑ ſe.queꝛat᷑ circa ꝗd
notet᷑ diſtinctõ cũ dicit᷑ ꝑſona vnũ ꝑ ſe.ſi dicãt ꝙ circa
illud ꝙ ẽ in rectitudie.ſ̊ illud ẽ eẽntia: ergo eẽntia ẽ di⸗
ſtincta qð ẽ falſuʒ nec poſſunt aliud inuenire. 4 IStem
ſi ꝑſona dicit vnũ ens ꝑ ſe diſtinctũ.ergo eẽntia nõ eſt
ꝑſona:cum ipᷣa nõ ſit vna ens ꝑſe.̊ ẽ diſtincta. Pꝛo⸗
pterea dicẽduʒ.ꝙ reſpiciẽdo ad ſimplicitatẽ rei.ↄueni⸗
entius dicit᷑ ꝑſona eẽ eẽntia q; ꝑſona eẽntie.reſpiciẽdo
vo ad ratõeʒz intelligẽtie:ↄueniẽtiꝰdicit᷑ ꝑſona eẽ eſſen⸗

tie vel nature ꝙᷓᷓ ꝑſona eẽ eẽntia vel natura.pꝑſona enim

Em ratõeʒ intelligẽtie dicit rẽ nature rõnalis ſiue ypo⸗
ſtaß.⁊ ideo dicit ĩ diuĩs quis ẽ: ſicut eẽntia vel natura
dicũt quo eſt.⁊ ideo oblique erit intellectus nature vel
eẽntie in intellectu perſone. Ad illud ergo qð obijcit
pꝛimo de tranſitõe que eſt in obliquis.diſtinguendum.
ꝙ tranſitio duplex eſt. aliquãdo em̃ notat diuerſitateʒ
rei:aliquãdo dᷣo diuerſitateʒ ratõnis.diuerſitatem rei
notat in habitudine ablatiui:maxime cũ pᷣpoſitõe.n
de cum dicit᷑ tres perſonas eẽ ex eadem eẽntia.vt ex:di
cat habitudinẽ cauſe materialis ad effectum vel ꝑtium
ad totum.que quidẽ habitudo ẽ diuerſoꝝ ſᷣm ſubſtan
tiam.ſi diceret᷑ hoc:notaret᷑ ꝙ aliud eẽt eẽntia aliud ꝑ⸗
ſona.tranſitio vᷣo ſᷣm ratõeʒ notatur in habitudine ge⸗
nitiui. vnde ſufficit ad tranſlatõeʒ genitiui diuerſitas
ſola ſᷣm ratõnem:quis ſit idemptitas ſᷣm rem.vnde cõ
ueniẽter dicituꝛ bonitas dei.qᷓuis idem ſit bonitas qð
deus ᷣm rem: ꝓpter differentẽ intelligentie ratõne.Si⸗
militer ↄueniẽter dicentur tres perſone vnius eſſentie.
Ad ſecũdum dicẽdum ꝙ nõ ſimilis eſt ratio dicendi
cum dicitur deus:⁊ cum dicitur eſſentia. Eſſentia eniʒ
dicit quo eſt:ſiue deitas.deus vo dicit qð eſt:qð ẽ autẽ

lvy.

ſupponit perſonã:nõ quo ẽ.vnde ⁊ deus ſupponit perſo
nam nõ eſſentia.intellectus aũt ſupponẽtis intelligituꝛ
in ſuppoſito in rectitudine:nõ in obliquitate. vt in ſoꝛ⸗
te homo.ita ⁊ in diuina perſona deus.ideo ↄuenienter
dicitur tres perſone vnus deus:nõ vnius dei.Cum vo
eſſentia nõ ſuꝓponat perſonã ꝙ vᷣo non ſupponit:intelli
gitur in ſuppoſito in obliquitate.vt natura in re natuꝛe
ↄueniẽtius dicetur ſᷣm ratõeʒ intelligentie qᷓ; tres per⸗
ſonas eſſentiã.q¶ Ad tercium dicendum ſili modho- B
nomen eſſentia dicit diuinã eſſentiã ſicut foꝛmam: foꝛ⸗
ma aũt ſemꝑ eſt alicuiꝰ⁊ dicitur eſſe alicuiꝰ.⁊ ideo con
ueniẽter dicitur eſſentia trium peꝛſonaꝝ:hoc vᷣo nomẽ
deus dicit diuinam eſſentiam vt in habẽte illaʒ: vel ha
bentem diuinã eſſentiã.⁊ ideo nõ dicit diuinitatẽ vt eſt
alicuiꝰ:ſed vt eſt aliquid.⁊ ideo nõ ↄueniẽter dicitur de
us trium perſonaꝝ:ſed deus eſt tres perſone.¶ Ad vl
timum dicendum.ꝙ illa interrogatio qua queſitum eſt
qui tres:ſicut ſupꝛa dictum eſt.erat quaſi de nomĩe.cũ
em̃ querebat᷑ de patre filio ſpirituſancto qui tres: que⸗
ſtio erat qð ſuſtantiuũ poſſet iungi huic nomini tres.2
reſpõſum eſt tres perſone.vnde queſtio illa nõ fuit que⸗
ſtio de eſſentia.lel ſi dicatur ꝙ erat queſtio de re:dicẽ
dum ꝙ hoc nomen quid.querit quadoq; eſſentiã: quã⸗
doq; vdᷣo parteʒ ſubiectiuam.quãdo querit eſſentiã:que
rit partem diffinitiuã vt differẽtiam vel genus vel ſpe⸗
ciem.vt cũ querit quid ẽ homoꝛreſpõdetur animal ra⸗
tionale.Cum vᷣo querit partem ſubiectiuaʒ: querit qð
eſt inferius.vt cum querit᷑ quid ẽ in mari: ↄueniẽter re
ſpondet᷑ piſcis. Siłꝛ in diuinis quid põt querere quã⸗
doq; eſſentiam quãdoq; perſonam.

Nueſtio. lvij. de hoc no

mine ſubſiſtentia.

Onſequẽter queꝛi

tur de ̊ noĩe ſubſiſtẽtia dic aũt boeciꝰ
in li.de duabo natis ⁊ vna ꝑſona xpᷣi.
ꝙ; nõ vᷣboꝝ inops gꝛecia ẽ.pᷣ eẽntiã ſub
ſiſtẽtiã.ſubaʒ.ꝑſonã.totidẽ noibo:eẽn
tiã vſiã.ſubſiſtẽtiã vſioſym.ſubaʒ ypoſtaſim.ꝑſonã ꝓ⸗
ſopon appellabãt.iõ aũt gꝛeci ypoſiaſes ĩdiuiduas ſub
ſtatias vocauer̃t:qm̃ ceteꝛis ſubſũt:⁊a q̃ſi gbuſdã accidẽ
tibo ſubiecte ſũt.vult ̊ dicere.ꝙ hec q̃tuoꝛ noĩa eẽntia.
ſubſiſtẽtia.ſuba.ꝑſona.hñt q̃tuoꝛ eꝗpollẽtia ĩ gꝛeco:vſi
am videlicʒ.vſioſym.ypoſtalim.ꝓſopon. Cixrca h̊ igẽ

ꝗqrũt hec. Pꝛĩo an hec q̃tuoꝛ noĩa ſint ponẽda ĩ diuis.

Scdo q̃liter diſtinguũtur. Lercõ vtꝝ nomẽ ſubſiſtẽtie
ſit ꝑſonale vel eſſentiale.

Mlembꝛum pꝛunũ

DO pmũ obijcit᷑ aug· vj. de trini. Subliſt⸗

vel ſubſtare dz de rebo ĩ gbo ſüt ea q̃ ſũt ĩ
ſubiecto.Si ĩ re ſimplici q̃ ẽ deꝰ nihil ẽ
ſic ĩ ſubiecto.qꝛ ſiẽ dĩc boeciꝰĩ li.de trini⸗
tate.de? nulli ẽ ſuᷣm: ĩ deo ñ dẽ ſubſiſtẽ vł ſubſtare.ſᷣ
vbi ñ ẽ vł dẽ ſubſiſtẽ vł ſubſtaꝛe:nõ pt᷑ dici ſubſiſtẽtia vł
ſuba. ĩ deo ñ dicet᷑ ſubſiſtẽtia vł ſuba.i.vſioſis vł ypo
ſtaf.¶ Itẽ vbi dꝛ ſub:notat᷑ rſpectꝰad aliqd qð ẽ ſupra
Cũ &̊ i diuĩs ñ ſit ſupᷣ ⁊ ſub:nõ poterit ibi dici ſubſiſtẽ⸗
tia vł ſuba.M at᷑ ita ſit dĩc hieꝛo.ĩ expoſitõe fiði catho
lice ad allipiũ ⁊ aug.ñ ẽ ꝓꝛſus aliꝗs ĩ tinitate gdꝰ ni
hil qð ĩferiꝰ ſuꝑiꝰq; dici poſſit.¶. IStẽ.xx.exo.ñ aſcẽdes
ad altare meũ ꝑ qdũ.⁊ exponit᷑ altare fides trinitatis
in q̃ trinitate ñ ſũt faciẽdi gdꝰ.ſᷣ ꝗ dĩc ſub: ſpctu alicꝰ
ſup:dic ꝗdũ. non ẽ dicẽ ſub trinitate. nec ſubazʒ nec
ſubſiſtẽtiã. Cõtra.aug.xj.ↄfeſſionũ.pĩ ⁊ filiꝰnõ diffe

rũt ĩ ſuba pᷣ cꝗ ⁊ ᷓdu. dꝛñtia igit᷑ ẽ pr̃is2 filij ſm gdũ:

nõ ̊ abſurde dꝛ ꝗdꝰiĩ diuĩs.ꝗ⸗ Itẽ augu.ð maximinũ.

cũ dicit᷑ filiꝰ a pre genitꝰ:nõ oñdit᷑ ieq̃litas ſube ſ̊ oꝛdo

nature.h̊ vbi oꝛdo vnꝰ ab alio ibi videt᷑ differẽtia gra⸗

ous.erit igit᷑ gradꝰ ĩ diuĩs.¶ Itẽ ꝑſona ſubſtat eẽntie
qꝛ ẽ ſuppoſitũ eẽntie.Iñ dama,.deitas naturã manife⸗
ſiat prĩ ypoſtaſim.ſᷣ ypoſtaſ idẽ ẽ qd ſuxpoſitũ.q in di⸗
uinis ẽ ſub ⁊ ſuba? ſubſiſtẽtia...¶ Itẽ vbicũq; dꝛ ↄmu
ne reſpectu minꝰcoĩs dẽ inferiꝰ⁊ ſuꝑiꝰ.ſᷣ in diuĩs dici⸗
tur eẽntia ſicut magis cõe:diuinitas ſicut minꝰↄmũe.
4l YItẽ qrẽt aliꝗs:.cũ hec nõ inueniãt᷑ ex ſcriptura q̃ au
ctoꝛitate pñt poni ad ſigniſicãda diuĩa? Mã ſicut dicit
dyoni.in li.de di.no.vłr nõ audendũ dicẽ vł intelligẽ
quid deſuꝑ eẽntiali ⁊ occulta dininitate:pᷣter diuinitꝰ
nobis ex ſacris eloquijs expᷣſſa.. Iteʒ hyl. in li. de tri.
ipi deo de ſe credẽduʒ ẽ:⁊ his q̃ cognitõni nr̃e de ſe tri⸗
buit obſequẽdũ nõ põt alter de eo ꝙᷓ vt iße de ſe teſtatꝰ
eſt intelligi.i¶ Itẽ cũ maioꝛ ſit ſimplicitas incõꝑabilit᷑
in diuĩs ꝙᷓ in creaturis:in creaturis at᷑ nõ ſũt uiſi duo
genera noim:nomẽ vlis ⁊ nomẽ ꝑticularis.ꝗbo ĩ diui⸗
nis rñdent nomẽ eẽntie que ẽ coĩs:⁊ nomẽ ꝑſone que ẽ
incoĩcabilis. ſolũ in diuĩs noĩa geneꝛalia debẽt eẽ no
men eẽntie nomẽ ꝑſone. ſuꝑfluũt igit᷑ nomẽ ſubſiſtẽtie
nomẽ ſube. NRñ.dicẽduʒ ꝙ ſicut ſubſiſtẽ vel ſubſtaꝛe
dicit᷑ duobo modis:ita ⁊ ſubſiſtẽtia vel ſubᷣa.vno modo
ſubſiſtẽ dicit᷑ qð ſtat in ſe:⁊ ſuba dicit᷑ m hoc ꝙ ẽ ens
ꝑ ſe nõ indigẽs alio vt ſit.Fᷣm qð dicit hylariꝰin li. ſy
nodis.ꝓpꝛie eẽntia idcirco dicta ẽ:ꝙ ſemꝑẽ.idcirco eti
am ſuba eſt: qꝛ res que ẽ:neceſſe ẽ ſubſiſtat in ſeſe. Alio
modo ſubſiſiẽ dicit᷑ a ſtando ſub. Vñ aug.vij.de trini.
ſi ſubſiſtit deꝰ vt ꝓpꝛia ſuba dici poſſit ineſt in eo aligo
tãqᷓ in ſubiecto:⁊ nõ ẽ ſimplex.nephas autẽ ẽ dicere vt
ſubſiſtat deꝰ bonitati ſue:atq; illa bonitas ñ ſit eẽntia
maniteſlũ ẽ igit᷑ veũ abuſiue ſubaʒ nũcupari.patz igit᷑
vno mõ in diuĩs ↄueniẽter dicit᷑ ſuba ⁊ ſubſiſtentia:
alio mõ nõ.i¶ Ad illud tñ qð pᷣmo obijcit᷑. notãdũ ꝙ re
ſpiciẽtes ad ratõeʒ ſubſtãdi ⁊ ſubſiſſẽedi.minꝰ ꝓpꝛie dr
in deo ſuba qᷓᷓ ſubſiſtẽtia.qꝛ ſicut dĩc boeciꝰin li.de dna
bus naturis ⁊ vna pſona xpi.differt ſubſiſtẽ ⁊ ſubſtaꝛe
Yoõm aüũt ſubſiſtit: qd accidẽtibo vt poſſit eẽ nõ indiget
Subſtat at᷑ qdð accidẽtibo ſubiectũ vt queddã eſſe vale
ant ſubmiſtrat. Sub illis eĩ ſtat dũ ſubiectũ ẽ acciden⸗
tibo.itaq; genera ⁊ ſpẽs ſubſiſtũt tĩ.neq; em̃ accidẽtia
generibo ſpẽbuſue ↄtingunt.indiuidua vo nõ tm̃modo
ſubſiſtũt h̊ ſubſtãt.Ex hoc & reliꝗt᷑.cũ ſuba dicat᷑ a ſub

ſtare:ſubſiſtẽtia a ſubſiſtẽ.ratõ aut eiꝰ ꝙ ẽ ſubſiſtẽ:ma⸗

gis ↄueĩt diuĩs.qꝛ negat accidẽs ⁊ ponit eẽ ꝑ ſe.q Ad
ſcõm dicẽduʒ.q in diuia nõ dẽ ſub reſpectu eiꝰ ẽ ſupᷣ
ſm rem:ſᷣ ſolũ m intelligetie ratõem. nr em̃ intellectꝰ
pter ſui ↄpoſitõeʒ nõ põt intelligẽ vel eloqui illã ſim⸗
plicitatẽ que ẽ diuie eẽntie.Nota tñ ꝙ duobo modis ĩ
diuĩs ᷣm ratõeʒ intelligẽtie dẽ ſub vno mõ dẽ ſub reſpe
ctu eẽntie coĩs: alio mõ dr ſub reſpectu prietatis. iĩ
ſm ratõeʒ intelligẽtie ſubſtãs vel ſubſiſiẽs eẽntie:dicit
vel ſubſtaãs vel ſubſiſtẽs pꝛietati. Scm hoc vaꝛiat᷑ in⸗
tentio eiꝰ qð ẽ ſuba vel ſubſiſtẽtia.ſiẽ̃ iã patebit. 4· Wil⸗
lud vo qð obijcit᷑ de gradu.dicẽdum q; in trinitate nõ ẽ
gradꝰſ̊ oꝛdo nature ſolũ. differũt aũt oꝛdo ⁊ gradꝰ ſiẽ
vnitas ⁊ punctꝰ.punctꝰem̃ ẽ vnitas hñs poſitõeʒz. vni⸗
tas vᷣo nõ hñs poſitõeʒ. qꝛ poſitõ ⁊ ſitus ſũt ſolũ ĩ re
bus materialibo:ideo ⁊ punctꝰſolũ in illis ẽ.vnitas vᷣo
que abſtrabit a poſitõe ⁊ ſitu:ẽ in ſpñalibo.Silꝛ dicen
dũ de gradu ⁊ oꝛdine.qꝛ gradꝰdĩc poſitõeʒ ⁊ ſitũ.⁊ iðo
non dæbet poni in diuinis.oꝛdo dᷣo nõ: 2 ideo oꝛdo po⸗
nitur in diuinis nõ gradus.Ad illud vᷣo quod obij⸗
citur ex auẽte aug. ꝙ differũt gradu pr ⁊ filiꝰ.volũt g⸗
dam diſtinguẽ qꝛ aliqua dicũt differre gradu duplicit
vno mõ qñ vtrũq; ꝑticipat differenteʒ gradũ. vt qñ iſte
maioꝛ:ille minoꝛ.⁊ hoc mõ nõ ẽ verũ ꝙ pr differat a fi⸗
lio gradu.Alio mõ dicũt᷑ differre gradu qñ in alto tm̃
ponit᷑ gradꝰ.i.ꝓpꝛietas dignitatis que nõ in altero.et
hoc mõ dicit hy lariꝰin li.de trini.pr ẽ maioꝛ filio gene
ratõe nõ genẽ: nõ tñ filiꝰminoꝛ eſt ̊ equalis.⁊ hoc mõ
dicit᷑ pr a filio differre gradu.ſ ille gradꝰnõ dic exceſ⸗

ſum in pr̃e reſpectu filij ſ ſolũ auẽte. Tamẽ poſſit dicꝭ᷑
ꝙ loquit᷑ aug.de gradu ꝙᷓtuʒ ad actũ intelligẽdi: no ;⸗
tum ad ineqlitatẽ exiſtẽdi.qꝛ pr ſub ꝓpꝛietate innaſcibi
litatis pꝛiꝰintelligit᷑ ꝙᷓ filiꝰ.qꝛ innaſcibilitas nõ ponit
P intellectũ geneꝛatõeʒ. Ad auẽtem aug. ↄtra maximi
num iã pʒ rnſio.4 Ad illud qð diĩc.ꝙ ꝑſona ſubitat el⸗
ſentie: ibi ẽ ſupꝛa ⁊ ſub.dic ẽduʒ ꝙ nõ ſequit᷑.iã hec
noia ꝓpꝛie dicũt᷑ vbi vnũ ẽ materiale alteꝝ foꝛmale. In
diuis aũt trãſſumũtur ⁊ m ratõez intelligẽdi deum:et
Fm moduz nii intellectꝰ iuxta ſilitudinẽ creaturaꝝ.qꝛ
aliter nõ põt caꝑe illã ſũmã ſim plicitatẽ:ponit iſta no⸗
mina in dinĩs. Ad illud vo qdð obijcit᷑ ꝙ ĩ diuĩs ẽ ma
gis omũe ⁊ minꝰ⁊c̃.dicẽduzʒ. hoc ẽ ſolũ qtuʒ ad mo⸗
dũ ſignificãdi ĩ creaturis. nã in diuĩs nõ ẽ vnũ magis
ↄmũe altero.iõ em̃ differẽtia generalis⸗ ſpãlis noĩs
niſi ſola voce vt ſup̃ dictũ ẽ q̃ſtione de pſona.Ad illð
ðᷣo qð qrit cum hec noĩa nõ ſũt expᷣſſa ꝛ ſacris eloquijs
quõ dicẽt᷑ in diuĩs: Rñ.q quedã noĩa expᷣmũt᷑ ſᷣm vo⸗
cem:quedã m ſidei ratõeʒ. dicẽduʒ ̊ qᷓuis iſta no⸗
mina nõ expinãt᷑ voce:expᷣmũt᷑ tñ in ſcripturis fidei ra
tione. Pꝛetea ſũt aſſumpta ꝓpt hereticos ad explican⸗
dum fidei veritatẽ ſicut dĩc aug.de hoc noĩe ꝑſona cuʒ
queſitũ ẽ ꝗo tres:dictũ ẽ tres ꝑlone.nõ vt illud dicẽtuꝛ:

b ne taceret᷑.¶¶ Ad vltimũ dicẽduʒ ꝙ in creaturis inue⸗
niũtur iſta q̃tuoꝛ noĩa m differẽtiã vlis ⁊ ꝑticularis.

Mã quo ẽ:dicit᷑ vſia.qð eſt:dicit᷑ vſioſis.⁊ hec duo ſunt
ex ꝑte vlis vt hũanitas dicit quo ẽ:hõ ꝙ ẽ. Ex pte pti⸗
enlaris dẽ qui ẽ: vt iſte ꝓnoĩalit ſuba dẽ ſiue ypoſtab.2
quis eſt:vt ſoꝛ.dicit᷑ noialiter ꝑſona vel ꝓſopon.

Mleembꝛũ ſecundũͥ

Onſequẽteꝛ q̃rit᷑ de diſtinctõe hoꝝ noĩm
125 cũ in deo nõ differat ꝙẽ ⁊ quo ẽ.nõ
videbit᷑ diſſerre vſio ⁊ vſia.q. IJtẽ cuʒ in
do nihil ſit in potẽtia qð nõ ſit ĩ actu: qꝛ
nihil imꝑfectũ nihil in foꝛme.differũt aũt ypoſtab ⁊ ꝑ
ſona.qꝛ ypoſtaſ dic rem diſtinguibilẽ.i.entẽ in poten⸗
tia ad diſtinctõeʒ:ꝑſona vᷣo dĩc rem actu diſtinctã.q̊ ñ
differret ypoſtaß 7 ꝓſopon.vana ẽ igit᷑ iſta noim młti⸗
plicatio in diuĩs.ql! Item ſi dicat᷑ ſicut dixit pᷣpoſitiuꝰ
ignoꝛãs ratõeʒ iſioꝝ noĩm.q hoc vocabulũ fuba equo
cum ẽ ſicut in alijs facultatibo didicimꝰ:ad ſubaʒ ſub⸗
iectam:⁊ ad ſubam ſubiecti.Subſtãtia ſubiecta ẽ ip̃m
ſubiectum vt ſoꝛ.ſuba ſubiecti ẽ ſubalis eiꝰ ꝓpꝛietas.2⸗
hec ẽ triplex.generalis.ſpãlis.⁊ indiuidualis.genera
lis:vt pꝛietas q̃ ſoꝛ.ẽ ſuba.ſpalis:vt pꝛietas q ſoꝛ.eſt
hõ.indiuidualis: vt pꝛietas q̃ ſoꝛ.ẽ ſoꝛ. que ficto noĩe
dicit᷑ ſocracitas.Et ad hec q̃tuoꝛ deſignãda grecꝰhʒ vo
cabula q̃tuoꝛ appꝛopꝛiata.vſia.vſioſ.ypoſtaſ.ꝓſopon
vſia:q̃ſi generalis ſuba ſubiecti.vſiof: q̃ũ ſpãlis. pſo⸗
pon:q̃ſi indiuiduał.ypoſtaſ:q̃ſi ſua ſubiecta. Con⸗
tra.ĩ diuĩs ſic ſupꝛa ꝓbatũ ẽ.nõ ẽ foꝛma nec generalis
nec ſpãlis nec indiuidualis:q̊ vana ẽ poſitõ iſtoꝝ:cum
idem ſit ſignificatuʒ noĩs generalis ſpaãlis. Item ſi
dicat᷑ ſicut dixerũt alij iuxta intentõz boecij.ꝙ eſſentia

ſiue vſia ẽ foꝛma inqtum facit ſimpliciter eẽ.⁊ ꝓgꝑter B

eſſentialiter vſia ſolum ſignificat naturã nec nũqꝙ; trãſ⸗

ſumitur ad ſigniſicãdũ ꝑſonas. Subſiſſetia ſiue vſioß

eſt foꝛma generalis ſpãlis inqᷓtuʒ facit eſſe.vt aĩalitas
que facit eſſe animal:humanitas que facit eſſe bominẽ
ſubſiſtẽtia ſiue vſioᷣ dicitur eſſe ipᷣm ſubiectũ ꝓut ſua
ſubalis foꝛma eſt quid nõ indigens accidentibo vt ſit:
ideo hoc nomen ſubſiſtentia quãdoq; ꝑ ſimilitudinem
tranſlatuʒ ẽ ad ſignificandũ ipᷣas perſonas.vt dicatur
pater ⁊ filius ⁊ ſpirituſſanctus ſunt tres ſubſiſtentie:
io eſt tres qui vere ſunt non indigentes aliqua alia re
vt ſint.Subſtantia ſiue ypoſtaſ dicit᷑ indiuiduum pꝛi
mi ſdicati ſiue ſuba pꝛima que dicit᷑ ypoſtaſ.que ſub⸗
ſtat accidentibo eam indiuiduantibo ſiue diſcernentibo
hoc modo ſumit areſto.hoc nomen ſuba in pᷣncipio pᷣ⸗

ä —

End
eigs
ſeni
lamm
obi
Ulni
ato
fam

Srſpälste

Gna ſRiſe

eniseoti
Pmötßnſh
Pug iſtano
turig figeing
adexplican⸗
lepſona cn;
luddicinn
Aturis innen
1piicularis,
tbeedwofin
t.Erpege⸗

ce

i

bebopnin
Pengtoe
4cni
ͤſtigene
itppoſthn⸗
eiinpptnn
ndſlmrtic
lvoinnd
tipeſinn⸗
liſthego
Nbez ſeb⸗
dbietgiißn
prcns
Ulsenen
nsqſnek
gveſionne
agreetz
ſaß pepon
ſpüle
eun Lon
lernis
ſuean
ſhenſi
gelenia
9 perb
nic tril
ſueſiof
tcialtes
ſebonmn
iͦperſun
tivſtſt
lincinen
ſtoſcam
bſſknee
laolal
Cunfn
eli
nonh
poß⸗

ſineppeſcli

Nueſtio

dicamentoꝝ vbi dicit.ſuba ẽ que ꝓpꝛie 2 pᷣncipaliter et
maxime dr.ideo h̊ nomẽ ypoſtaſ apud grecos ꝑ ſilłitu
dinem traſlatuʒ ẽ ad prem 2 filiũ ⁊ ſpm̃ſctm.⁊ HG̊ nomẽ
ſuba apud nos. qꝛ ſicut indiuiduũ pmi pdicamẽti diſſi
ctuʒ ẽ ſuis accidẽtibo:ita pr̃ ⁊ filiꝰ⁊ ſi pũſſctus diſtincti
ſunt ſuis notõibo.⁊ ideo dixerũt pr̃eʒ ⁊ ſiliũ ⁊ ſpm̃ſctᷣm
tres ypoſtaſes.i.tres diſtinctas.⁊ latini dixerũt pr̃em
2 filiũ ⁊ ſpm̃ſcẽm tres eẽ ſubas ĩ eadẽ ſigniſicatõe pꝛoꝛ/
ſus ꝙᷓ greci accipiũt hͥ nomẽ ypoſtaſ.ſ̊ hec ſignificatio
non ẽ vſitata mõ. MPerſona vo ſiue ꝓſopon ꝓpꝛie dict?ẽ
bomo laꝛuatꝰ.qui repᷣſentabat certos hoĩes vt chꝛemẽ
tem ⁊ ſymonẽ.dicit᷑ em̃ ꝓſopon a ꝓ qð ẽ in:⁊ ſopos qð
eſt focies:qꝛ in facie habebant larua.⁊ ex hoc inoleuit
oↄſuetudo dicẽ:vt certi homĩes dicerẽt᷑ ꝑſone.⸗ er hac ſi
gniſicatõe trãſlata ſunt noĩa ꝑ ſilitudinẽ ad prem fi⸗
lium ⁊ ſpm̃ſctm.qꝛ ſicut homies diſtincti ſunt ſuis pꝛo
pꝛijs qᷓlitatibo:ita pr 2 filiꝰ ⁊ ſpũſſcẽs ſuis notõibo.ſᷣm
banc trãſlatiuã ſignificatõeʒ ꝑſona idem ẽ qð ypoſtaſ
id ẽ res diſtincta rõnalis.Sedↄtra h obijcit᷑. nam cuʒ
ypoſta ſit idẽ qd ſuba:ſi ↄueniẽteꝛ diceret᷑ tres ypoſta
ſes ⁊ ↄueniẽter diceret᷑ tres ſube.Ad qð videt᷑ facẽ hy⸗
lariꝰquarto de trinitate tres ſube ſunt pr? ſiliꝰ⁊ ſpiri
tuſſanctus. Itẽ ad idem ẽ auctoꝛitas anſetł.in monolo
gion. ſuba maxime dẽ de indiuiduis q̃ in pluꝛalitate cõ
ſiſtũt. indiuidua aũt maxime ſubſtãt accidẽtibo. VUnde
manifeſtũ ẽ ſũmaʒ eẽntiã nõ ſũmiꝓ ſi uba. ideo dicimꝰ
tres ꝑſonas lſiue ſubas.Sʒ ↄtra aug.vij. de tri.tã ſi uba
ꝙᷓ eentia vtrũq; ad ſe dẽ nõ relatiue. vñ hoc ẽ deo eẽ qð
ſubſiſtẽ.ſic vna eẽntia catholice dẽ nõ tres: ita ſuba di
cetur nõ tres ſube. Ad h̊ dixerũt quidaʒ ꝙ eẽntia ſi⸗
gnificat ens: nõ ex ſe vel ex alio diſtinctũ vel diſtingui⸗
bile. Subſtãtia ens ex ſe:nec diſtinctũ nec diſtinguibi⸗
le ſᷓ ex alio diſtinguibile. Su bſiſtentia vo ſiue ypoſtaß
ens ex ſe diſtinguibile:ß nõ diſtinctũ.CPerſona vo ſigfi
cat ens er ſe diſtinguibile 2 diſtinctũ. VUñ ᷣm hoc ypo⸗
ſtaß ⁊ ſubſiſtẽtia differt a ꝑlona aliter qᷓ pꝛiꝰdiciũ ſit.
qꝛ ypoſtaſ ſiue ſuba dicit᷑ vt ẽ potẽs ſubſiſtẽ ꝓpꝛietati.
ꝑſona vt ẽ actu ſubſtãs. q̃liter ĩ creaturis differũt deal
babile ⁊ vealbatũ. tñ ibi ẽ differẽtia ſm rem:bic aũt ſo⸗
lum m ratõeʒ intelligẽtie. hinc ẽ ꝙ nomẽ eẽntie nõ nu⸗
merat᷑ nec recipit notònalẽ diſtinctõez: nec dicat᷑ gene⸗
rano vel genita vel plures eentie. nomẽ pᷣo ſube nõ nu⸗
merat᷑:ſñᷣ iñ ex adiũcta detmĩatõe ſupponit ꝑſonã vt di⸗
catur d?generas vel genitꝰ. pᷣ nũqᷓ; tres dij ſ̊ vnꝰ deus
nomẽ ðᷣo ypoſtaſ numerat᷑ ⁊ recipit ꝑſonaleʒ detmĩa⸗
tionẽ. vñ dicũt᷑ tres ypoſtaſes tres ꝑſone. ⁊ ypoſtaſ
generas 2 ypoſtaß genita. Silꝛ 7 pſona tñ iſti vnde p⸗
bant nõ dicũt niſi ex vſu ecclie.¶¶ Pꝛoptea dicẽduz. ꝙ;
diuerſitas iſtoꝝ noĩm in diuĩs otingit ex diuerſa intel⸗
ligẽtie ratõe.cũ po ↄſideramꝰdeũ.aut cogitamꝰdiuinã
eentiã vt ſoꝛmꝗ:aut ↄſideramꝰvt hñteʒ illam. pᷣmo mõ

dicimꝰ vſiam. Scðo mõ diſtinguit. qꝛ aut hñs illã co⸗

gitat m indifferẽtiã ꝑ moduz coĩs ſiue vłis:⁊ boc mõ
dicimꝰvſioſim.aut ſm diſtinciõeʒ ⁊ ꝑ modũ ſingularis
vel incoicabilis:qð ẽ duobo modis.aut cogitam? diſti⸗
ctum ᷣ nõ cũ dvet miata ꝓpꝛietate:2 B̊ mõ dicim?ypoſta⸗
ſim. aut cũ detmiata ꝓpꝛietate 2 in rönali nat᷑a:2 ̊ mo

2*

dicimꝰꝑſonã.pᷣmo mõ ſignificamꝰquo ẽ:vt dritas.Se
cũdo mõ ſigniſicamꝰ qð ẽ: vt deus. Tercõ mõ quꝛ ẽ:yt
iſte emõſtraoto pre. Quarto ꝗs ẽ: vt pr̃ ſᷣm ꝙ accipituꝛ
ſubſtãtiue. Ad pᷣmũ vicẽduʒ.qꝙ licet ĩ deo igẽ ſit ꝙ eſt
7 quoẽ natura: 1 res nature. aliꝗd tñ põt attribui vni
ꝙ nõ alteri. generare em̃ nõ ↄueniet eẽntie licʒ ↄueniat
ei qdð ẽ. O ẽ em̃ ſignificat eẽntiã ꝑſonalit.eẽntia vo eſ⸗

ſentialit.ideo ꝙ ẽ ⁊ quo ẽ licet nõ differãt in deo ᷣm rẽ

tamen differũt Pm ratõeʒ intelligẽtie.¶ Ad ſecũdũ qð
obijcit᷑ de hoc noie ypoſſaß ꝙ ſi uꝑfluit.dicẽduʒ ꝙ in di
uinis licet nõ differaãt eẽ ⁊ poſſe ſm rem: differt tñ bᷣm
ratõeʒ intelligẽtie. Qomĩa aũt nõ dant᷑ ſolũ m diffeꝛẽ
tiam rei b m differẽtiã intelligetie. ſiẽ foꝛma q̃ nõ põt

lvy.

eſſe ſine ſubiecto: habet tñ nomẽ ſignificãs illã ſine ſub
iecto. ⁊ pot dæ ea dari diffinitõ ſine ſubiecto:licʒ ñ poſ⸗
ſit eẽ ſine ſubiecto.vñ nõ influit nomẽ ypoſta./ Ad vl
timũ notãdũ.ꝙ ſuſa dẽ dupłꝛ.vno mõ a ꝓpꝛietate ſub⸗
ſtandi:alio mõ ꝙ ẽ ens ꝑ ſe nõ indigẽs alio vt ſit. Iem
a ꝓpꝛietate ſubſtadi dicit᷑ duplꝛ. vel eo ꝙ ſubſtet eẽntie
vt hõ ẽ ſuba que ſubſtat hũanitati que ẽ eẽntia qua hõ
eſt hõ. vel eo ꝙ ſubſtet eẽntie vt accidẽti vt iſie bõ dicit
ſuba qꝛ ſubſtat eẽntie ſiue hũanitati.⁊ etiam qꝛ ſubſtat
accidẽtim que nõ ẽ in alio reꝑire. Subſiãtia ᷓ coĩs di⸗
citur ſuba:eo ꝙ ſubſtat eẽntie.ſuba pᷣma: eo ꝙ ſubſtat
accidẽtibo.dicẽdum g̊ ꝙ ſᷣm ꝙ nos mõ vtimur nomine
ſube:nõ debet dici tres ſi ube. accipit᷑ em̃ nũc ꝓ vſioſi. ꝓ
re ſcʒ que ẽ ens ꝑ ſe nõ indigẽs alio vt ſit.⁊ ſic ſolũ debz
dici vna ſuba.ſ̊ pᷣm aliũ modum quo antiquitꝰaccipie⸗
batur poſſet:h̊ ꝓpter hereticos qui ſi dicerẽt᷑ tres ſube:
poſſent credẽ ꝙ diceremꝰtres eẽntias:nõ dicit᷑.ſicnt in
oſee ondit᷑.õ vocabis me vltra baalim ſ̊ vocabis me
vir meꝰ.quis idem dicat baalim qð vir meꝰ.ſᷣ ꝓ ydo⸗
latre vtebant᷑ noĩe baalim noluit ſic noĩari.ſilꝛ hereti⸗
ci cũ dicebamꝰ tres ſuſtãtias:credebãt nos dicere tres
eſſentias. vtebãt᷑ em noĩe ſubſtãtie p eẽntia:ideo nõ di
cimotres ſubas qᷓuis ſane poſſet dici. ſ̊ ꝓpter hereticos
traſlatũ ẽ nomẽ ſube ad nomẽ ypoſtaſ.⁊ ad h̊ ẽ auẽtas
augu.vij.ð trini.dicẽtis.hũana inopia loquẽdi timuit
diceꝛe tres eẽntias:ne itelligẽt᷑ in illa ſũma eq̃litate vl⸗
la diuerſitas. Rurſuʒ non eſſe tria quedam non pote⸗

rat dicere. pie enim cregendum eſt pater? filius ⁊ ſpi⸗

rituſſanctus.neq; eundem eſſe qui pater eſt. neq; ſpiri⸗
tũſanctum eundem patrem eſſe vel filiuʒ. Quelierunt
quid tria diceret.⁊ dixerunt ſubſtãtias ſiue perſonas
quibus nominibus non diuerſitatem i ntelligi voluit:

ſed ſingularitatem voluit. vt non ſolum ibi vnitas in⸗

telligatur ex eo ꝙ dicitur vna eẽntia:ſed trinitas eo qð
dicuntur tres ſubſtantie vel perſone.Nam ſi hoc ẽ deo
eſſe qð ſubſiſtere:ita non erunt dicende tres ſubſtantie
vt non dicuntur tres eſſentie.

Mlembrum terciũ

Ltimo queritur vtrum nomen ſubſiſten⸗
tie ſit eſſentiale vel perſonale. Ad ꝙ ſic.
Richar.de trini. Subſiſt ntia ẽ incõmu
nicabilis exiſtentia. tot em ſunt incõmu⸗
nicabiles eriſtentie:quot propꝛietates.tot autem ſunt
pꝛopꝛietates: quot perſone.ergo tot ſubſiſtentie quot ꝑ
ſone.ſed tres ſunt perſone:ergo tres ſubſiſtentie. ergo
ſu bſiſtentia ẽ perſonale.⁊ non dicit eſſentiam.nullo em
modo ſunt ires eſſentie. Item Hieronimꝰ in expoſi⸗
tione fidei catholice ad allipium ⁊ auguſti.tres perſo⸗

nas vel vt greci expꝛimunt ypoſtaſes.i.ſubſiſtẽtias cõ⸗

fitemur. ergo ſubſiſtentia idem eſt quod y poſtab.ergo

eſt perſonale. Contra. boecius in li.de duabus na⸗

turis ⁊ vna perſona xp̃i. deus vſia eſt et eſſentia. Iße eĩ
maxime eſt a quo omnium eſſe pꝛoficiſcitur. eſt etiam
vſioſis.id ẽ ſubſiſtentia.ſubſiſtit enim nullo indigens.
Vnde etiam dicimus vnam eſſe vſiam vel vſioſim. id ẽ
eſſentiam vel ſubſiſtentiam deitatis:ſed tres ypoſtaſes
id eſt tres ſubſtantias. relinquitur igitur ꝙ ſubſilten⸗
tia eſt eſſentiale.et ꝙ inconuenienter dicitur tres ſubſi
ſtentie in diuinis.q¶ Item ſicut ibi dicit boecius.illud
ſubſiſtit quod accidentibus vt poſſit eſſe non indiget.
Vngde ſubſiſtentia dicitur quod non indiget accidenti⸗
bus vt lit. ſi ergo hoc dicitur de deo m eſſentiam:ergo
erit vna ſubſiſtentia non tres. 4 Item cum ſubſtantia
Fm boeciũ ſit idem qð ypoſtaſ.⁊ cum greci concedunt
tres ypoſtaſes:ſubſiſtentia ᷣo idem quod vſioſ: grece
autem non concederetur tres vſiones ſed vna tm:incõ
uenientiꝰ ergo latine dicunt᷑ tres ſubſiſtentie in diuĩs.
qᷓᷓ tres ſubſtatie. ERñ.ſᷣm boeciũ in li.de duabo natu

ris:ꝙ quẽadmodũ intentio ſubſtãtie duobo modis ex⸗

ponit᷑ vna ẽ ꝑ negatõez:vñ boeciꝰ. Subſtãtia dicit᷑ qñ̃
in nullo ſubiecto ẽ.hoc ẽ ꝙ ẽ ꝑ ſe:ad differẽtiã acciden⸗
tis cuiꝰeẽ eſt ineſſe hoc ẽ eẽ ĩ ſubiecto.Alia ẽ ꝑ affirma⸗
tionẽ.vñ boeciꝰſuba eſt qm̃ ſubeſt ceteris.i.accidẽtibo.
Pꝛimo mõ intẽtio ſube ↄueit rei generibo ⁊ ſpẽbo q̃ di
cunt᷑ ĩ loycis ſube ſcdðᷣe.Scðo mõ ↄuenit ſingulaꝛibo in
diuiduis que dicunt᷑ ſube pᷣme.ita in diuĩs intẽtio ſube
duobo modis dicebat᷑.vno mõ eẽntialit᷑ ꝓ eẽntia ↄmũi
2 ſcᷣm hoc intẽtio ſube eadem ẽ que eſt vſiob. Alio mõ
ꝓſonalit᷑ ꝓ re ſubſiſiẽte ꝓpꝛietati:⁊ hoc mõ idem ẽ ſuba
qð y poſtaſ.tñ/ꝓpter hereticos nõ vtimur hac ſignifica
tõne ſube ĩ diuĩs ſic̃ dictũ ẽ.rᷣmanet ꝗ̊ᷓ apð latinos intẽ
tio ſube ſᷣm ꝙ dicit vſioſim nõ ypoſtaſ ⁊ ideo vna ſuba
nõ tres.Sili mõ dicẽdum ꝙ intẽtio ſubſiſtẽtie dꝛ duo⸗
bus modis.vno mò ſubſiſtetia dicit᷑ ſiẽ dicit boeciꝰqm̃
nõ indiget accidẽtibo vt ſit:⁊ hoc mõ ſubſiſtẽtia dẽ eẽn⸗
tialiter:⁊ vna ſubſiſtẽtia:⁊ vna vſioſis. Alio mõ ſubſi⸗
ſtentia dicit᷑ ab actu ſubſiſlẽdi.⁊ hoc mõ ſubſiſtẽtia di⸗
citur idem qð ypoſtav.vñ boeciꝰintellectꝰvniuerſaliuʒ
reꝝ ex ꝑticularibo ſumptꝰeſt. Quo circa cũ ipᷣe ſube in

vniuerſalibo quidẽ ſint: in ꝑticularibo vᷣo capiãt ſubſi⸗/

ſtentiã in re:ſubſiſtẽtias ꝑticularit ſubſtãtes appellaue
runt. Scðm hoc dicũt᷑ tꝛes ſubſiſtẽtie.i.tres y poſtaſes
nihil em̃ aliud dicit ypoſtaſ qᷓ; res ſubſtans ꝓpꝛietati.
Alio ꝗ̊ᷓ mõ nõ vtimur illis q̃tuoꝛ noĩbo qᷓ tꝑe boecij.in
duobo em̃ ẽ mutatio.qꝛ mõ idem ſuba dicit᷑ ⁊ vſioſis.et
ſubſiſtẽtia ⁊ ypoſtaſ.ſ̊ ſicut priꝰidẽ mõ dicũt᷑ eẽntia ⁊
ylia ſilꝛ ꝑſona ꝓſopon.ꝗ⸗! Ad vltimũ dicẽduʒ.ꝙ ſuba
qꝛ nomẽ eſt ᷣmi pᷣdicamẽti habʒ oꝓpoſitõeʒ imediataʒ
cũ relatõe.ſubſiſtẽtia ᷣo nõ ita imediate oꝑponit᷑.nõ eĩ
opponit᷑ niſi qꝛ ſuba ẽ: ⁊ ideo plꝰaccedit ad relatiuã pᷣ⸗
dicatõeʒ.⁊ ita in diuĩs nõ dicit᷑ vna ſubſiſtẽtia ſiẽ vna
ſuba:qꝛ plꝰaccedit ad relatiuã pᷣdicatõeʒ ſubſiſtẽtia.et
ꝓpt᷑ h̊ i diuĩs nõ dicit᷑ ena ſubſiſtẽtia ſiẽ vna ſuba.

Nueſtõ.lviij.de hoc no

mine ypoſtaſis.

Onſequẽter queꝛi

tur ð h̊ noĩe ypoſlaſ.a manifeſtioꝛibo
ad minꝰnota de bzʒ eẽ inquiſitõis oꝛdo
magis aũt nobis manifeſtũ ẽ nomẽ ꝑ⸗
ſone qᷓ; ſubſiſtẽtie:⁊ ſubſiſtẽtie qð ẽ la⸗
tinũ qᷓ; ypoſta qð ẽ grecũ. Querit᷑ ꝗ̊ ̊ mõ.Pꝛimo an
in diuis debeat dici nomen ypoſtaß. Scðo ꝗd dicatur
ypoſta. Tercio an vniuoce dicat᷑. Quarto quõ ↄpꝑet᷑
ad eẽntiã qᷓtuʒ ad ſignificatõeʒ. Quinto q̃liter qtũ ad
ſuppoſitõeʒ. Sexto qtũ ad ſimplicitatẽ. Septimo q̃rit
de ↄpatõe ypoſtaß ad WHietatem.

Mlembꝛũ pꝛimum

DO pmurn ſic hieꝛo.ad damaſuʒz papã.ab
arrianoꝝ pᷣſule ypoſtaſeon nouellũ natu
ra a me homiĩe romano exigit᷑ taceamus
trrres y poſtaſes ſi placet. hoc nomẽ em̃ nõ
bone ſuſpitõis ẽ.cũ in eodeʒ vᷣbo ſenſus diſſentiũt.aut
ſi rectũ putatis tres ypoſtaſes cũ interpᷣtatõibo ſuis de
bere nos dicere:nõ negamꝰ.q̊ mihi credite venenũ ſub
melle latet.̊ cũ noĩa ambigua ⁊ ſuſpecta nõ debẽt dici
in diuĩis:hoc nomẽ ypoſtaſ nõ debeat ibi dici.¶¶ Itẽ da
ma.iij.li.ypoſtaſim dermĩant ſubaʒ cũ accidẽtibo.ypo
ſtaſ ̊ ẽ ſubᷣa cũ accidẽte.ſ̊ in deo nullũ ẽ accidẽs ſic di
cit aug.& in deo nõ ẽ ypoſtaſ.¶ Si dicat᷑ ꝙ in cro nul⸗
lum ẽ accidẽs:ẽ tñ ibi aliqd ꝑ modũ accidẽtis.Cõtra.
om̃e accidẽs adueniẽs ẽ. ſi nihil ẽ adueniẽs ĩ deo nec
ratõ adueniẽtis:̊ nec rõ accidẽtis.̊ nõ dẽ aliqd ꝑ mo
dũ accidẽtis. Cõtra.boeciꝰ ypoſtaſ ẽ res ſubliſtẽs.ſi
cut ei eẽntia ẽ qua res ẽ:ita y poſtaſ ẽ qua res ſubſiſtiit.
H ſubſiſtẽ ẽ in deo:̊ vpoſtav ẽ ĩ do. Rñ. ſᷣm ꝙ dicit
mgr in ſentẽ.xxvj.di.pᷣmi li.hieꝛo.nõ negat eẽ vienduʒ

roĩe ypoſtaſ:ſᷣ̊ hereticos eos pꝛaue vſos oñdit.ð quos
cautela opꝰerat in diſtinctõe ſignificatõis. alioqn ſibi
ↄtradicẽt:qꝛ ipe hieꝛo.dicit.clamamꝰſi quis tres ypo⸗

ſiaſes ⁊ tres ſubſiſtẽtes ꝑſonas nõ confitet᷑:anathema

ſit. ſi aũt ypoſtaſim vſiam intelligẽs nõ in tribo ꝑſonis
vnã y poſtaſim indicit:alienꝰa xpo ẽ ⁊c.¶¶ Ad aliud da
ma.dicendũ.ꝙ loquit᷑ de ypoſtaſi ꝓpꝛie ſᷣm ꝙ ẽ in crea
turis.⁊ illa dicit᷑ ꝓgꝛie cuʒ accidentibo ꝗpꝛijs.⁊ hoc mõ
non ẽ in diuinis.ĩmo y poſtaſ pꝛout ẽ in diuinis:ẽ res
ſubſiſtens cũ ꝓpꝛietate que nullo mõ dicit᷑ accidens.qꝛ
non ẽ adueniens ſ̊ eterna ⁊ ĩmutabilis.

Membꝛũ ſecundũ

Onſequẽt querit᷑ quid ſit ypoſtaſ ſᷣm ꝙ
accipit᷑ in diuĩs.ponit᷑ aũt hec ratõ.ypo⸗
ſtaſ ẽ ſuba cum ꝓpꝛietate.ergo hoc nomẽ
ſuba aut dicit ibi eẽntiã ſiue quo ẽ autqð
eſt:aut dicit idem qð y poſtap.Si aũt dic quo ẽ vłqð ẽ
vt ſi addita ꝓpꝛietate faciat ypoſtaſim:obijcit᷑ ſic. Ana
ẽ ſuba patris ⁊ filij ⁊ ſpũſſancti.adueniat ̊ ꝑ intelligẽ
tiam pat᷑nitas ſube:q̊ ineſſet patnitas ſube vt fiat ypo⸗
ſta patris.ſiłꝛ filiatõ addat᷑ ad hoc vt fiat ypoſtaſ filij
ergo eadem ſuba ẽ ſub oppoſitis relatõibo qð ẽ impoſſi⸗
bile intelligẽ. Si aũt ſumit᷑ ibi ſuba ꝓ ypoſtaſi:& ideʒ

notificat᷑ ꝑ ſeipᷣm.⁊ ſic erit abire i infinitt. Contra.

dama.ſuba ẽ qð ↄmũe ẽ:ypoſtaſ ðᷣo indiuiduũ. ̊ ſuba
ſᷣm ꝙ ponit᷑ in ratõne y poſtaß dicit ſubaʒ ↄmunẽ q̃ dic
quo ẽ vel qd ẽᷣ. Soł.dicendũ ꝙ hec ꝓpoſitio y poſtaſ

eſt ſubᷣa cũ ꝓpꝛietate.valet tantũ quãtuʒ: hec ypoſtab ẽ

res ſuſiſtens cũ ꝓꝛietate. Vñ ſuba accipit᷑ ibi re na⸗
ture.vñ ypoſtaſ dicit᷑ res nature ſubſiſtẽs. Elñ ypo⸗

ſtaſ ſub ꝓpꝛietate nõ dico ſubſtãs qꝛ ſubſtare ꝓpꝛie non
dicit᷑ ĩ diuĩs.qꝛ ſiẽ̃ vult aung.nõ ẽ ꝓpꝛie ſubſtare niſi vbi

ẽ ſubiectũ ⁊ accidẽs.̊ ſubſiſtẽ ꝓpꝛie ẽ reſpectu ꝓpꝛieta⸗
tis:hec aũt res nature nõ determĩat ipᷣm quo ẽ vel ipᷣm
qð ẽ.vñ ſuba nõ dĩ ibi ſᷣm ꝙ dẽ qͥẽ rel qð ẽ.imo accipi⸗
tur ibi ſubᷣa ſᷣm ꝙ dicit quiẽ ſᷣm ꝙ accipit᷑ ĩ rõne ꝑſone
cũ dicit ꝑſona ẽ ſuba indiuidua rõnalis nate.⁊ ꝑ ipam
bñ notificat᷑ ypoſtaſ: qm̃ ĩ intellectu ypoſta nõ ſolum
debʒ cadẽ ꝗd reſpectiuũ:ĩmo etiã ꝗd abſolutũ. alit᷑ nõ
habẽt intellectꝰſuꝑ qð geſcẽt intelligẽdo ypoſtaſim.iõ
oꝑtet ibi ponẽ ꝗd abſolutũ ⁊ hoc ẽ res nate. hec at᷑ res
nature dicit᷑ hec ſuba.ypoſtaſ aũt dicit illã rem natu⸗
re cũ ꝓpꝛietate:⁊ ita cũ reſpectu.Et ſi q̃rit᷑ aut res illa ẽ
ſuba aut y poſtaſ.dicẽdũ ꝙ ĩ re hec oĩa ſũt vnũ:tñ qtuʒ
ad notificatõeʒ nõ ẽ bona q̃ſtio.qꝛ licʒ idem ſit in re:tñ
alio ⁊ alio mõ dicit᷑ ꝑ iſta.⁊ ſic pt notificari ypoſtaſ ꝑ
illã rẽ nature tãqᷓ; ꝑ illud qð ẽ in ſuo intellectu.
Mem brũ terciũ
Onſequẽter q̃rit᷑ cũ dicit᷑ p ẽ ypoſtaſ
filiꝰypoſiaſ.vtꝝ dicat᷑ ypoſtaſ vniuoce.
Maã cũ nihil ſit ↄmũe pri⁊ ſilio niſi eſſen
tia.cum aũt dicit᷑ pr̃ ẽ ypoſtaf:filiꝰ? ypo
ſtaß:relinꝗt᷑ ꝙ nõ pᷣdicat᷑ ↄmũe in ratõe eiuſdẽ ſube.er⸗
go equoce. ¶ Itẽ ſi dicat᷑ ſiẽ ſupꝛa dict ẽ qſtione de ꝑſo
na. ꝙ cũ dicit pr ẽ ypoſtaſ ⁊ filiꝰ? ypoſtaſ:ꝙ pᷣdicatur
ↄmũe reſpectu vł habitudie:qꝛ ꝑ h ſignificat᷑ ꝙ ſũt ſup
poſita eẽntie pr 2 filiꝰ. Cõtra.nullꝰẽ mediꝰreſpect/pa⸗
tris vł filij ad eẽntã. q; pr ſeipo ẽ eẽntia ſilꝛ filiꝰ: eq
uoce dicet. Cõtra. aug. vij. de trini. ideo pr ẽ ꝑſona fi.
liꝰẽ ꝑſona:qꝛ cõe ẽ ilł id qð ẽ ꝑſona. ꝑſona vniuoce de
Si eodẽ mõ dꝛ ypoſtaf ꝑlĩona.y poſtaſ vniuoce di⸗
cet᷑:cũ ñ ſit ibi coitas ſᷣm nomẽ tm̃ ̊ etiã ᷣm rẽ. Rñ.

ſiẽ̃ ſup dictũ ẽ.ĩ deo ẽ duplex coĩtas.ſ.eẽntiał⁊ habitu

dinalĩ.pᷣma ẽ ex rlatõe ſuppoſitoꝝ ad eẽntiaʒ. Scda de
ypoſtaſim ſiue ad ꝑſonã.dicẽdũ ̊ ꝙ ypoſtaſ ñ or vm⸗
uoce ð ꝑſonis.ſ.vniuocatõe q d coitas eẽntie:tñ dicit᷑
vniuoce vniuocatõe qᷓ d cotas habitudis.vũ ꝓpꝛie lo⸗
quẽdo nõ dĩ nec vniuoce nec equoce.di tñ qdã mõ vni⸗

dito.
quis.
nater
ſus
flaſi
dicten
ne
meſt
Unnfa
ſerp⸗
lrede

iuſchen
fitin
ßt
Algai

cite
tſeo
fpole
lcit
Piet⸗
tanz
Gtin

i
ugdin
keniten
nnniieſni
e AltN
hngian
une⸗ e 60
ndriſkie
kmnimne

tppoltgefn
ergolweon
heqnoigltc
egoe ſcdi
bicikſie dn
igpineli

ternön

entſatppo

ippoſta fii
poſtalt u
u. Contt
idui gib⸗
montid
doſitoppeſtf

zebecppoſse.

pit bipfete
Mure gieni

übſtarenidt

eſpean gin
mnqpoefn
ödinetenpn
Pſrötecer
nutegplien
Oſusoſolen
ſobi otn
pppecſn
nie betires
lirentetcn
ſtauresli
enümim
enſitinten
anippete
glecu

fiſelßt
ußtmuoc’⸗
ſoniieſen
fldipe
iſobe e
man,
oßis
ſepecpn
bftiger
fignn
ammnoet
peitorein
nnre. R
ltkei
Gotn
firn
hem
ine⸗
Gnim

S

NMueſtio

H noce.l. pm ꝙ vniuocatõ dẽ vnifoꝛmis coĩtas habitudi
nis. 4l Ad illð g̊ qð q̃rit᷑ an ypoſtaß dicat᷑ vniuoce łeꝗ

uoce.dicẽdũ ꝙ nõẽ ſufficiẽs diuiſio.Cũ em dẽ ſuba eſt

ens vel quãtitas ẽ ens.vel ſuba ẽ vle vel petrꝰindiuidu

um vl paulꝰ:in nulla iſtaꝝ ẽ pᷣdicatõ vniuoca.qꝛ nec p

dicat᷑ vnũ nat᷑a ⁊ ita nõ vniuocũ.nec diuerſa nata pᷣdi⸗

cant᷑ ⁊ ita nec equocũ.ᷣ idipᷣm ẽ in ſupoſito ⁊ appoſi to
aliter dveſignatũ.vtrobiq; em̃ deſignat᷑ ꝗs. ſᷣ cuʒ dẽ pr:
deſignat᷑ ĩ reſpectu ĩ aliũ.cũ aũt dẽ ypoſtaſ:deſignat᷑ ĩ
reſpectu ad ꝗꝓpꝛietatẽ vel eẽntiã.ſũt em̃ tres ypoſtaſes
vniꝰ eẽntie.ꝗ¶ Ad ſecũdũ qð qrit de reſpectu ꝗ ẽ in hoc
noie ypoſtaf. Rũñ.ꝙ licet ex pte rei nõ ſit mediꝰ reſpe⸗
ctus inter pr̃em ⁊ diuinãâ eẽntiã. ĩmo ſeipᷣo pr ẽ diuina
eẽntia: tñ cũ iſta ↄpᷣhendũt᷑ ĩ intellectu huano.opᷣhẽdit᷑
pr̃ ſub quodã reſpectu ad eẽntiã 2 eẽntia ſub quodã re
ſpectu ad prem.cũ dẽ pr ẽ ypoſtaſ eẽntie:⁊ cũ dẽ eſſen⸗
tia ↄmũe eſt patri ⁊ filio ⁊ ſpũiſancto.

lembrũ quartũ

Onſequẽter qrit᷑ de ↄꝑatõne ypoſtaſ ad
eẽntiã qtuʒ ad ſignificatõeʒ. vtꝝ ſigniſi⸗
cet eẽntiam aliquo addito.Ad qð ſic da⸗
ma.y poſtaſ ẽ ſuba cũ caracteriſticis ydi
omatibo. noĩe ſuo adÄdit ſuꝑ intentõeʒ ſube vel eẽntie.
Itẽ dama.dicit.ꝙ in diuis ↄmũe ẽ ſuba:pticulare vo
ypoſtaß.licet pticulare ſuꝑ cõe addit anqd. Itẽ boe⸗
cius.ſube cũ ſubſtãt in ꝑticularibo ypoſtaſes dicũtur.
Itẽ ſicut ĩ intellectu ꝑſone ẽ intellectꝰy poſtaſ tñ ali⸗

quo addito:ſic ponit᷑ ĩ intellectn ypoſtap intellectꝰeẽn⸗

tie bᷣ nõ pciſe. qꝛ ſi pciſe:tũc idem vtriq; ↄueniret aliqͥ
addito & ypoſtaß addit ad eẽntiã. Cõtra.in diuis ſi⸗
cut eẽntia vna ẽ in tribo ꝑſonis:ita ⁊ ſuba vna nõ mul

tiplicata.vñ addas ꝓpꝛietates:ip̃e ꝓpꝛietates nõ multi

plicãt ſubam:ſi ̊ vpoſtaſ dicit diſtinguibile.⁊ etiã di
ſtinctum qꝛ tres ſũt ypoſtaſes:g neutrũ illoꝝ ẽ alteruʒ
cum additõe.qꝛ ſi ſic ponẽt vnũ alterũ ĩ rectitudie: tũc
ſuba adueniẽte ꝓpꝛietate multiplicaret᷑.⁊ ipa multipli
cata eẽt vpoſtaſ. ſicut ptʒ de hoĩe qui addit vltra aĩal
7 ponit illud ĩ rectitudie.lñ multiplicato hoĩe multi⸗
plicat᷑ aiĩal.qð cũ ſit incõöueniẽs:̊ ypoſtaſ nõ eſt ſuba
cum additõe ꝓut ſuba idẽ dicit qð eẽntia: licet dicamꝰ
tres ypoſtaſes eſſe vniꝰſube vel eſſentie.⸗ Itẽ boecius
ꝑſona ẽ ſuba indiuidua rõnalis nature. hec male di⸗
ceret᷑ ſi ypoſtaſ idem eẽt qð natura. vel ſi eſſet natura
aliquo addito:tũc em̃ natura debẽt poni in diffinitõne
ꝑſone ĩ rectitudie.¶. Pꝛetea non eſt ita in creatura.qꝛ
y poſtaſ in creatura nõ dicit idem qð eẽntia aliquo ad
dito. vt iſte eſt hõ:iſte dicit ypoſtaſim:homo eſſentiã.ſi
quis aũt reſoluat ſignatũ ꝑ hoc nomen iſte:reſoluet in
materiã ⁊ foꝛmã vt in aiaʒ ⁊ coꝛpꝰ.ſignatũ homis ĩ ge

nus ꝛ differentia: dicendo hõ eſt aial rõnale.Cuʒ ergo

alia ſint pᷣncipia huiꝰ⁊ illiꝰ. manifeſtũ eſt.ꝙ y poſtaß ñ

dicit eſſentiã aliquo addito. Oꝛetea ypoſtaß in natu

ra eſt ꝑticulare:eſſentia aũt ↄmũe. Iſiud aũt addituʒ
aut eſt ↄmũe aut ꝑticulare.ſi ↄmũe:pᷣ ↄmũe ↄmũi addqi⸗
tum facit ↄomũe 2 nõ oĩno ꝑticulare.2 ſic ypoſtaſ non
eſſet ꝑticulare.ſi vo illud additũ ſit ꝑticulare:cũ pticu
lare dicat ypoſtaſim. aut eandem ypoſtaſim: aut nõ.ſi
eiuſdem eſſentie:ergo erit idem in ratõeſ ui. ſi alteruz:
erit in infinitũ abire.eodẽ mõ in diuĩis cũ eſſentia ſim⸗
plex ſit ⁊ ypoſtaß. Sot.cum qrit᷑ an ypoſta addat
aliquid ad ſubam. aut ſumit᷑ ſuba p re ſubſiſtente:ꝛ ſic
addit ei hͥ ꝙ dico incoĩcabile.aut accipit ſuba ꝓ eentia
ſic oblique venit in ratõe ypoſiaſ ſicut eſſentia.quia
ypoſta eſt res incoĩcabilis ſubſiſtẽs diuie eentie. ideo
cadit ibi in obliquo.qꝛ ſi cadet ibi in recto. aut multi⸗
plicatõeʒ ypoſtaſ ſeqret᷑ multiplicatõ eẽntie vel ſube.2
ita nõ addit aliqd ĩ rectitudie: addit tñ in ꝙ ſuba vel

eẽntia cadit oblique ĩ eiꝰiffinitõeʒ. ¶ Ad ono obiecta

ytz ſolutõ ꝑ pᷣdicta ſuꝑiꝰq̃ſtione ð xſona.Ad vltimũ

97%%

lvuij.

dicẽduʒ.qꝙ ypoſtaſ nõ ſupponit eẽntiã aliqͥ addito.ſ ob
lique cadit eentia ĩ ratõne ypoſiaſeos ſiẽ dictũ eſt.⁊ ſiẽ
piʒ ex diffinitõe quã ponit boeciꝰ.⁊ hoc idem vocat᷑ ibi
nat᷑a qð eẽntie. nec ẽ ſile de ꝑſona reſpectu y poſtaſeos
⁊ y poſtaſi reſpectu eẽntie.qð ex eoꝝ diffinitõibo patet
ꝑlſona em̃ ẽ ypoſiaſ diſtincta ꝓpꝛietate. ypoſtaß vo eſt
res ſubſtans ſiue ſubſiſtens ꝓpꝛietati.

Membꝛũ quintum

Onſequẽter q̃rit᷑ de ↄꝑatõne ypoſtaſ̃ ad
eẽntiã ꝙtuʒ ad ſuppoſitõeʒ.quis iſið poſ
ſet ſolui ex q̃ſtione ſuꝑioꝛi de ſuppoſitõne
ꝑſone:tñ od maioꝛẽ intelligẽtis repetẽdo
aliqua pᷣ̃dicta addimꝰalia.Querit᷑ igit᷑ cũ ſuxppoſita p⸗
ſona ſuponat᷑ ypoſilaſ.an ſuppoſita ypoſtaſi ſi upponat᷑
eẽntia. Ad qð ſic.in rebo creatis ita eſi.ꝙ cũ vnũ attri⸗
buit᷑ alteri ⁊ nõ accidẽs:ſuppoſito vno ſupponit᷑ reliquũ
ſᷣ nõ dicit᷑ m accidẽs ꝑſona diuĩa eſt eẽntia:ꝑ illaʒ re⸗
gulam boecij.in ſimplicitate nõ differt qð ẽ ⁊ quo ⁊.ſi⸗
ue qui ẽ 1 qd ẽ.Cũ ypoſtaſ dicat qui ẽ:eẽntia quo eſt
nõ differt y poſta ab eẽntia.ꝗᷓ ſuppoſita ꝑſona ſupponi
tur deꝰ ſiue eẽntia. Pꝛetea in ꝗbo eſt omimoda indiffe
rentia ſᷣm ſubaʒ. ſuppoſito vno ſupponit᷑ alteꝝ.ſ̊ omni⸗
moda indifferẽtia ẽ ypoſtaſ ⁊ eẽntie:q̊ pmũ. Cõtra.
ypoſtaſ diſtinguit᷑.eẽntia nõ:̊ ſuppoſito vno nõ ſuppo
nitur alteꝝ.¶ Itẽ hec dicũt᷑ de creaturis ⁊ de creatoꝛe
vñ aug.vij.de trini.dĩc hec eſſe noĩa generalia.ſ̊ ĩ crea
turis ſic ẽ ꝙ ſuppoſita y poſtaſi nõ ſupponit᷑ eẽntia.ẽ em
de ꝑſona hoĩs dict᷑ ꝙ ẽ aial rönale: de eẽntia nõ. Et de
yboſtaſi hoĩs ꝙ ẽ indiuiduũ:de eẽntia ꝙ ẽ vłe.ſic ergo
erit in diuĩs.i Itẽ ypoſtaſ gignit vł gignit᷑ vł ꝓcedit.
eẽntia nõ:ergo ſuppoſita ypoſtaſi nõ ſupponit᷑ eſſentia.
Ad h̊ dicẽdũ.ꝙ ſuppoſita ypoſtaſi nõ ſupponit᷑ eſſen
tia.licʒ ꝗdã antiqͥꝝ ita dicerẽt. hec eĩ fuit heß repꝛoba⸗
ta ĩ ↄcilio laterañ. ꝓpter ioachim ↄceſſit eĩ ꝙ eẽntia ge⸗
nerat᷑. Ratio aũt hec eſt.quia aliquid dicit᷑ ſuponi al⸗
tero ſuꝑoſito: quãdo ipᷣm eſt in ratione eius ᷣm recti⸗
tudinem.vt ſuppoſito homine:ſupponit᷑ aĩal.⁊ ſuppoſi⸗
to petro ſupponit᷑ aial ⁊ bomo.⁊ ideo qꝛ ypoſtaſ ẽ pᷣm
rectitudineʒ in ꝑſona:ideo ſupꝓpoſita pſona ſupponitur
ypoſtaſ. eſſentia aũt non eſt in ratione y poſtaſeos vel
ꝑlſone in rectitudine:ſ̊ oblique.⁊ ideo ꝑ vnũ non ſuppo
nitur alterum. Similiter ſuppoſita notione non ſuppo⸗
nitur ꝑſona.⁊ qualiter hoc ſit poſlea dicetur. Si auteʒ
coartemꝰoĩno intentõeʒ eius qð eſt ſuꝓponi.illud dicit
ſupponi ſuſpoſito altero:quãdo quicquid attribuit᷑ eni
7 alteri. ideo direrunt quidam antiqui. ꝙ licet perſo⸗
na ſiue y poſtaſ eſſentia eſſet:quia tamẽ perſona gene⸗
rat. eſſentia non. igeo perſona ſugoſita non ſupponi⸗
tur eſſentia. Iſta autem nomina generalia ſunt in crea
toꝛe ⁊ creatura.in creatura auteʒ differt qð eſt ⁊ quo ẽ.
quo eſt autem eſt eſſentia.qð eſt ſubſtantia. vbi non eſt
homo ſua bhumanitas. eodem modo in creatura diffeꝛt
quis eſt ſiue qui eſt ⁊ qð eſt. vnde non eſt homo iſie ſua
humanitas. cum autem in omni ſimplici ſunt idem qð
eſt ⁊ quo eſt. ſiue quo eſt ⁊ quis eſt. ⁊ non differunt ni⸗
hilominꝰtamẽ modus ſignificandi eſt differens.⁊ ideo
quũtum eſt de ſe.ſuppoſita perſona vel ypoſtaſi nõ ſup⸗
ponitur eſſentia.ſed diſtinguitur quadam ratõne intel
ligentie. ec ſequitur ſi hoc eſt idem illi.ꝙ hoc ſuppoſi

to ſupponitur illud. . enim perſona eſt idem ꝙ eſſen⸗

tia in diuinis.hoc eſt.quia in diuinis vbi eſt ſũma ſim
plicitas.non quia perſona.non quia eſſentia.tunc eniʒ
teneret in creaturis in quibus ⁊ illa reperiuntur.Qec
ſi omnino eſt indifferentia ᷣm rem.ſequituꝛ ꝙ vno ſup
poſito ſupponatur reliquum ſed ſi eſt indifferentia ᷣm
rationem intelligentie. tunc ſuppoſito vno ſupponitur
alterum. Eſt autem differens ratio intelligentie ĩ hoc
nomine perſona ſiue ypoſtaſ. et in hoc nomine eſſen⸗
tia.ſicut in creaturis eſt videre.⁊ ideo nõ ſequitur peꝛ

ſona vel gignit vel gignit vel ꝓcedit eẽntia nõ: nõ ůͤ eſt

eſſentia ꝑſona: quia altera eſt ratõ intelligetie in no⸗
mine pſona ⁊ boc nomie eſſentia.

Miembrum ſextu
Onſequẽter querit᷑ de ↄpatione ypoſiaſ
ad eſſentiã qᷓtuʒ ad ſimplicitatẽ. Querit᷑
G an maioꝛ ſit ſimplicitas eſſentie ꝙᷓ ypo⸗
ſiaß vel ecõuerſo. Oſtendit᷑ aũt ꝙ maioꝛ
ſit ſimplicitas eẽntie qꝛ in ratõe y poſtaſ venit intelle⸗
ctus eentie nõ ecõuerſo. ꝗᷓ ſimpliciꝰ videt᷑ dici eẽntia qᷓ
ypoſiaſ.¶¶ Cõtra.eẽntia eſt cois tribo ypoſtaſi bo. ypo⸗
ſtaß aũt nõ eſt coĩs alij ypoſtaſi ſiue coĩcabilis ab alia
ſicut &̊ maioꝛ ẽ vnitas indiuidui q; vniuerſalis: ita vi⸗
det᷑ ꝑ lile maioꝛ vnitas ypoſtaſ qꝙᷓ eẽntie.⸗! Item vbi ẽ
eadem entitas ibi eſt eadẽ vnitas.pᷣ eadẽ ẽ entitas cẽn⸗
tie 2 ypoſlaſ:ergo ⁊ eadeʒ vnitas. Rñ.cũ eque ſim⸗

plicia dicũtur ĩ deo natura ? res nature.⁊ ſine aliqua

additõe vniꝰ ad alterũ in re:tñ intelligẽdo aliter eſt.qꝛ
ↄpoſitiꝰ intelligit intellectꝰnr̃ ip̃am ypoſtaſim ꝙᷓ eẽntiã
Et ſi obijcit᷑ ꝙ ſi huic intellectui nihil rñdet falſus eſt:
dicẽduz ꝙ nibil ei rñdet ĩ re qꝗð ſic magis intelligit y po
ſtaſim ꝙᷓ; eẽntiã niſi defectꝰſuꝰ. Vnde non ita intelligit
qꝛ ita ſit in re: ſᷣ qꝛ tefectibilis eſt ⁊ ↄpoſitꝰ.nec põt in⸗
telligere ſiue acciꝑe ſicut ẽ in re.vñ defectꝰ ſuꝰeſt cauſa

hmõi: ⁊ nõ alia differẽtia vel additõ que poſſit poni ex
ꝑte rei.intellectꝰem̃ capit ſm ſuã poſſibilitatẽ⸗ im ꝑfe⸗

ctionẽ:⁊ nõ ſm poſſibilitatẽ rei quã capit. Vnde ex ꝑ⸗
te ip̃ius intellectꝰ appᷣhendẽtis venit iſtud:nõ ex parte
rei.⁊ ex hoc ẽ qdð dicimꝰ nomẽ ypoſiaſ magis eſt ↄpo
ſitum ꝙᷓ; nomẽ eẽntie.qꝛ.ſ.plus intelligẽdo ei attribui⸗
mus.nõ tamẽ ipᷣa eſt res magis ↄpoſita:ĩmo equaliter
ſimplex.qꝛ oĩno eſt eadẽ.¶¶ Ad ſecudum dicendũ.ꝙ ſᷣm
rem vnitas eẽntie 2 vnitas ypoſtaſ nõ diſcernũt᷑.quia
hec vnitas eſt illa.nec ↄpoſitioꝛ ẽ hec illa.tñ ſᷣm nomĩs
ratõeʒ q ꝓuenit ex ꝑte nr̃i intellectꝰdiſcernũt᷑. Si ẽ lo⸗
quamur de vnitate noĩs ꝙtuz ad diffinitõeʒ. amplioꝛ ẽ
vnitas in h̊ noie eſſentia ꝙᷓ in hoc noĩe ypoſtah.qꝛ ypo
ſtaß ponit rem ſubſiſſẽtẽ in rectitudĩe: eẽntia ĩ obliꝗta⸗
te.ſi vᷣo loqmur de noĩs vnitate ꝙᷓtuʒ ad ꝓpꝛietatẽ ſigni
ficãdi:am plioꝛ ẽ vnitas in noĩe ypoſtaſ ꝙtuzʒ ad ſigni⸗
ficãdi ꝓpꝛietatẽ ꝙ ſignificat rem cũ ꝓpꝛietate incoĩcabi⸗
li:q; in noĩe eẽntie ꝙ ſignificat rem in noĩie ↄmuni.⁊ ſic
patet reſponſio ab obiecta.

Membrũ ſeptunũ

Einde querit᷑ de ↄꝑatõe ypoſtaß ad ꝓpꝛie

tatẽ. vtꝝ vna ypoſtaſ ſubeſt tribo ꝓpꝛie⸗
tatibo vel tres ypoſtaſes ſolũ: qꝛ tres ꝓ⸗
pꝛietates.Ad qð ſic.maioꝛ ẽ ſimplicitas
in eſſe diuino ꝙᷓ in aliquo eẽ creato.Sʒ videmꝰin igne
ꝙ ibi ẽ ſoꝛma ignis ⁊ caloꝛ ⁊ ſplẽdoꝛ.⁊ licʒ hec tria ſũt
ibi:nõ tñ ſunt ibi plures ypoſtaſes ſᷣ vna ſub tribo ꝓ⸗
pꝛietatibo. ̊ multomagis in diuio eẽ erit vna ypoſtaſ

ſub tri ꝓpꝛietatibo ⁊ non erit ibi numerꝰ ypoſiaſum.

4l Itẽ in diuis inuenimꝰ aliquid qð nec ẽ diſtinguibile

nec diſtinctũ ⁊ hoc ẽ eẽntia. Itẽ inuenimꝰ diſtiguibile

diſtinctũ ⁊ hmõi eſt ꝑſona.Inter at hec duo extꝛema
intercidũt ſᷣm ratõeʒz intelligẽtie duo media.ſcʒ ſuba 2

— „„

ypoſtaß.ſic inter qͥ eſt ⁊ quis ẽ intcidũt qdð eſt ⁊ qui eſt
eẽntia aũt dicit quo ẽ:ſuba qð eſt.ypoſtaſ qui eſt. ꝑſo⸗
na quis eſt.y poſtaſ ergo ẽ mediũ illoꝝ ꝙᷓtuʒ ad diſtin⸗
gui ⁊ nõ diſtingui.ergo neutꝝ ẽ illoꝝ d ſe. ergo nõ eſt
diſtincta.ſ̊ qð non ẽ diſtinctũ non cadit ſub numero:⁊⸗
qð tale ẽ non ẽ numerabile:ergo ypoſiaß nõ ẽ numera
bilis ſicut nec eẽntia.q SIteʒ ſubᷣa in diuis dicit᷑ idẽ qð
eẽntia.̊ eẽntia nõ multiplicat᷑:ergo nec ſuba. ſi ̊ ideʒ
eſt aput grecos ypoſtaß qð ſuba aput nos:ergo nõ nu⸗
merat᷑ nec multiplicat᷑ ypoſta ſicut nec ſuba.4 Item
boeciꝰ d trini.ſuba ↄtinet vnitatem:relatõ multiplicat:

c

niſi ſuba qᷓ ↄtinet vnitatẽ.auffert᷑ g̊ multiplicatio.ᷣ die
dama. ꝙ y poſtaß ẽ ſub ꝓpꝛietatibo:ſic eadem eſt ſuba

trinitatẽ.aufferat᷑ relatõ ꝑ intellectuʒ:nõ rem

inſunt ꝓpꝛietates.ita erit eadẽ ypoſtab ſub hac ꝓpꝛieta
te 2 illa.nõ eſt ̊ numerꝰ ypoſtaſuzʒ ĩ diuinis ſ̊ vna ſub
diſtinctis ꝓpꝛietatibo.¶ Item ſi eent plures ĩ ſe:abſtra
ctis ratõnibo iam relatõ non multiplicaret trinitatẽ ſi⸗
cut dicit boeciꝰ. Cõtra.coĩs animi ↄceptõ eſſ.q op⸗
poſite relatões nõ pñt ſimul ineſſe vni ſubiecto. Ande

patnitas ⁊ filiatio cũ ſint opoſite relatões:reſpiciẽtes

ſeinuicẽ nõ pñt ineſſe vni ⁊ eidẽ rei ſubſiſtẽti ſ̊ differẽti
bus.ſᷣ res ſubſiſtẽtes illis ꝗpꝛietatibo vel relationibus
differẽtibo in diuinis:necelſe eſt ibi ponere differentes
ypoſtaſes.⁊ hoc eti eſt qdð vult dicere damal./qꝛ ĩ ypo
ſtaticis ꝓꝛietatibo differũt adinuicẽ ſancte trinitatis
ypoſtaſes. Et vult oſtendere.ꝙ non eſt ſile de igne: de
deo. qm in deo quelibet ypoſtaſis eſt ꝑfecta ypoſſaß in
ſe. VUnde fili ẽ pſecta ypoſtaſ qͥ nõ ẽ pf. ⁊ ſpuſſets ſim⸗
pliciter. ̊ in igne nõ ſic. nõ em lumẽ habet ꝓpꝛiam ypo⸗
ſtaſim pᷣter ignem:ſiue pᷣter illam que ignis ẽ:ſiue pᷣter

foꝛmãa ſubſtatialẽ ignis ideoq; nõ opoꝛtet ſi in igne hñ

diſtinguat tres ypoſtaſes:ꝙ ſilłꝛ in diuinis nõ ſint tres
ypoſtaſes. Oð ocedendum ẽ.ſ.ꝙ ꝓpꝛietates ſiue re⸗
latõnes in diuinis exigunt differẽtes ypoſtaſes. Ad
pꝛimũ ergo dicendũ.q nõ ẽ ſiłe de igne.qm̃ ſecus ẽ vbi
ſunt ꝓpꝛietates incõpoſſibiles ⁊ vbi ſunt ↄpoſſi biles.
qm vbi ſunt incõpoſſibiles:requirunt diueꝛſas ypoſſa⸗
ſes:ſicut albũ ⁊ nigrũ in creaturis ſunt foꝛme incõpol⸗
ſibiles:ideo requirũt diuerſa ſubiecta.quia ergo ppꝛie
tates vel relatões in deo ſunt diſtincte ⁊ incõpoſſibiles
ſcʒ patnitas ⁊ filiatio ⁊ ꝓceſſio ideo diſtinctas babent
ypoſſlaſes.ſ̊ᷣ in igne foꝛme ille qͥ ſunt lumẽ caloꝛ ⁊ ſplen
doꝛ:opoſſibiles ſunt oĩno.vñ etiã ſimul ſũt.nec vna alij
repugnat: ⁊ ideo nõ exigũt diuerſas ypoſtaſes.Ad il⸗
lud etiã habes maifeſtã declaratõeʒ qſtione de nũero ꝑ
ſonaruʒ. 4! Ad illud qð obijcit᷑ de illis duobo medijs qꝗᷓ
ſunt ſuba ⁊ ypoſtaſ.dicendũ ꝙ verum ẽ ꝙ bec duo ſũt
media inter illa duo ᷣm ratõeʒ intelligẽtie:licet nõ ſᷣm
rem. verũtñ ita ſe habent.q; vnũ magis tenet ſe cũ vno
extreinoꝝ:⁊ reliquũ cũ reliquo.quia ſuba aput nos te
net ſe magis cum eẽntia:y poſtaſ vᷣo tenet ſe magis cuʒ

plona. vnde nõ ſunt media ꝓpter hoc ꝙ differẽter ꝑti⸗
cipent naturam extremoꝝ:imo ſuba tenet ſe cũ ipa eẽn
tia ⁊ dicit᷑ eẽ vna ſicut ⁊ eſſentia.Silłꝛ cum dicimꝰtres

ꝑſonas:ita dicimꝰtres ypoſtaſes.differenter tamen in
Hoc ꝙ ypoſtaſ dicit diſtinctũ: ſᷣ̊ nõ habet hoc in ſuo no
mine vñ diſtinguit᷑. ſ̊ dicit reſpectũ ad diſtinguetẽ.y po
ſtaß em̃ dicit rem ſubſiſtentẽ reſpectu ꝓpꝛietatis.non
habet ergo in ſuo noie ꝓpꝛietatẽ diſtinguẽtẽ: ſ dicit re
ſpectum ad illam. ꝑſona aũt eſt ypoſtas ꝓpꝛietate di⸗
ſtincta.vnde in hoc addit ꝗtuʒ ad ratõnem intelligen⸗
tie nomen ꝑſone reſpectu nominis ypoſtaf.quia perſo
na dicit diltinctum.⁊ iterum habet in ſuo intellectu et
de ſuo nomine ꝓpꝛietatem diſtinguentem.nihilominꝰ
tamen diſtinctum eſt y poſtaſ actu ſicut ꝑſona:ſᷣ nõ ha
bet de ſuo intellectu ꝓpꝛietatem diſtinguentem. VUnde
quia y poſtaſ dicit reſpectum ad illam.⁊ etiaz dicit di
ſtinctum:ideo dicit᷑ ꝙ magis tenet ſe ex ꝑte ꝑſone.qtũ
eꝛgo ad aliquid dicunt᷑ eſſe media ſuba ⁊ ypoſtaſis.qð
patet ſic.eſſentia in diuinis ſuo noĩe dicit quo eſt:ſuba
vo qð eſt.vnde ſuo noie ſuba plus ppinquat ad ꝑſonaʒ
ꝙᷓ eẽntia. tñ ſicut ẽ ibi vnũ quo ?: ita eſt ibi vnum qðẽ.
qð eſt em plus tenet ſe ex ꝑte quoẽ ꝙᷓtuʒ ad vnitateẽ vel

multiplicatõneʒ:qᷓ ex ꝑte qui ẽ vel quis. Item ypoſt taß

icit in diuinis qui ẽ.ꝑſona aũt dicit quis ẽ. In h autẽ
babundat quis ẽ quia quis ẽ dicit habentem actu pro⸗

pꝛietatem:qui eſt autem dicit rem ſubſiſtentem haben⸗

tem reſpectum ad illam tamen ſicut quis eſt pater non
eli pſona qui eſt filius:ſiue ꝑſona que eſt pater non eſt

ſonnd
eiß
ſediat
digint⸗
voẽ
ſetenei
ſaſubi
iſthnn
efi
figgen
itcn.
nine
pn
hatref
(3
urgin
ſtincnio
noeſi
nſpr⸗
lcoi/
lluriif
ſcoctie
ſift
pöfiinr
anns
pietatsD
nen l
ne pre
paniſt
latoen)
lione
e ſbe
borllatia
eleeti.
ſcſt
ohi
Mvptn
wpſals:
laginſe
ſngdinn
ſlodobin
füſepari
ſeſobe.
lotöiln⸗
Plonap
rolebat
diſtincte
les illas
Prietatẽ
hoelunt
tanllato⸗
Aiqniaß⸗
Uinomont

lpto

winelig

ſlingra

Aliniig

Umsrarr
heneſta

Nnon iny⸗

ſgenge
Pinesd
numiñ
Nee
lſes. 1
gure.⸗
ftenann
ſarnt

ſniſri
indihe
Wntn

cktnnin
ſt Rien
etiſeft
Ntprone
Gns iue⸗
etſiintgrß
nishöſſten
enansſirn
paſlis
(nſeani
int poſtie
ſneſisſtoſn
funeſriee
ungerot
nintin
tnetbtren
adlitſ
t ene
fis An
ednindn
D
pbecdoſi
lcetnöft
etleci ,
hput nos e
magisanß
ferdder ge⸗
ſechinei
ſdicint
tertanhn
hoeinſoon⸗
ngntiffr
nenoto,n
ftüßir
pprented

binteligen

anupend
eleetet
tttlonin?
aißröba
n Vnde
hzdict
ſone qn
uſag
eſtiii
tadgan
mnnrnct
itonif

gr

Nueſtio
ꝑſona q eſt filiꝰ:ita ꝗẽ pr nõ eſt ꝗ eſt ſiliꝰ.nec ypoſtaß
que ẽ pater ẽ ypoſtaꝰ que ẽ filiꝰ.ſicut qð ẽ ⁊ qui ẽ ſũt
media inter quoẽ ⁊ quis ẽ: ita ſuba ⁊ ypoſtaſ ſunt me⸗
dia inteꝛ eẽntiã ⁊ ꝑſonꝗ.⁊ ſicut qð ẽ magis ꝓpiĩquat ipᷣi
quo ẽ ⁊ ipi imediaciꝰrñdet qᷓ ipi quisẽ:⁊ qui ẽ magis
ſe tenet ex ꝑte quis ẽ:qꝛ ſine medio intelligẽdi qᷓ qð eſt:
ita ſuba plus ſe tenet ex ꝑte ypoſiaſ qᷓ ex ꝑte ꝑſoneę.nec
tñ ſuba ita axꝑpꝛopinquat ypoſtaſi ſicut ypoſiaſ pſone:
nec ypoſtaß ita appꝛopinquat ſube ſic ſuba eẽntie. Vñ
ſuba ꝓpꝛie appꝛopiquat vnitati eẽntie:ypoſtaſ diſſictio
ni ꝑſone.vñ ſic eẽntia nõ ẽ multiplicabił nec ſuba:⁊ ſi/
cut ꝑſone ẽ multiplicabił its ⁊ ypoſtaß. In h̊ tñ diffe⸗
rũt.ꝙ vnũ habet i ſe ꝓpꝛietatẽ diſtinguẽtẽ:alteꝝ nõ ſed
habet reſpectũ ad illaʒ. Ad ſcᷣm ptz ſolutõ ex pᷣdictis.
Ad vltimũ dicẽduʒ.ꝙ ꝑ illð vᷣbuʒ boecij nõ intelligi⸗
tur ꝙ in deo nõ ſit diſtinctõ niſi relatõnũ.ĩmo ẽ ibi di⸗
ſtinctio reꝝ ſubſiſtẽtiuʒ.ſ.hoc mõ.ꝙ hec res ſubſiſtens
nõ eſt illa.verũtñ relatõ maifeſtat diſtinctõeʒ in diunĩs.
⁊ reſpectu diuerſaꝝ ꝓꝛietatũ ſunt plures res ſubſiſiẽ⸗
tes.ñ ꝙ' ñ ſint płes ſolũ ꝑ illas ĩmo etiã ſeip̃ᷣis ᷣ rſpct᷑u
illaꝝ ñ r̃ſpctu eẽntie qꝛ y poſtaſ dic ſpctuʒ ad ꝓpetatẽ
ſic dictũ ẽ vñ remota ꝑ itellectũ ꝓpᷣetate ꝑſonali:ẽ ĩtel⸗
ligẽ ypoſtaſizʒ qꝛ ad hᷣ ẽ itelligẽ rem ſubſiſiẽteʒ habentẽ
reſpectũ ad ꝓpꝛietatẽ.i.licet tollat᷑ ꝓpꝛietas ꝑ intellectũ
nõ tñ in re põt tolli.vñ adhuc ẽ intelligẽ res diſtinctas
actu: ̊ nõ ꝑ ꝓpꝛietates ꝑſonales ̊ ſeipis. VUñ boecius.
ꝓꝛietates ſunt ipᷣe ꝑſone. ipᷣe ꝑſone ſunt ipa eẽntia.nu
mera ꝗ ſi potes.aut ſine ſuba ꝑſonas q̃ ipᷣe ſunt:aut ſi⸗
ne ꝓpꝛietatibo ꝑſonas q̃ ip̃e ſunt. Et ẽ exẽplũ.petrus ⁊
paulꝰſunt duo hoĩes.vnꝰ pr alius filiꝰ.diſtinguit᷑ q̊ re
latõe ⁊ ypoſiaſi abſtracte ꝑ intellectũ patnitatẽ 2 filia⸗
tioneʒ.nihilominꝰremaneãt due ypoſtaſes:ĩmo etiam
due ſube indiuidue.Vñ nõ tm̃ dicunt᷑ due res ſubſiſtẽ⸗
tes relatõibo: ſ̊ etiã duo hoĩes. In diuĩs ſilłꝛ oblatis ꝑ
intellectũ ꝓpꝛietatibo remanent due ypoſtaſes ſiue due
res ſubſiſtẽtes.nõ tñ due ſub ſicut ĩ creatura.⁊ ĩ hoc
eſt diſſititudo.⁊ hoc ẽ:qꝛ in diuĩs ꝓpter vnitatẽ eſſentie
vna ypoſia eſt in altera ⁊ ecõuerlo.⁊ ita licet ſint due
ypoſtaſes:ñ tñ due ſube.i.eẽntie.ñ dama.diuie ypo
ſtaſes in ſeipis ſunt vt nõ multitudinẽ deoꝝ dicamus.

Em ꝙ dꝛẽ in euagelio.Ego in pr̃e ⁊ pr in me ⁊᷑.in ypoſta

ſibo vᷣo hũanis nõ ſic ẽ᷑.ĩmo differũt plurima differen⸗
tia ſeꝑatiua.vñ nõ tm̃ dicũt᷑ ypoſtaſes:ĩmo etiã diueꝛ⸗
ſe ſube. ſic igit᷑ vt ñ ſit vna ypoſtaſ ĩ diuĩs ſub tribo re
latõibo vł ꝓpꝛietatibo ſic ponebat manicheꝰꝙ vna erat
ſona pr̃is 2 filij ⁊ ſpũſſcti.que q volebat erat pr: qñ
volebat eꝛat ſpũſſctus:qñ volebat filius.ĩmo ſicut ſunt
diſtincte pꝛietates ⁊ differẽtes:ita ſunt plures haben⸗
tes illas qui dicũt᷑ plures res ſubſiſtẽtes. vt babẽs bãc
ꝓꝛietatẽ:nõ ſic habẽs illã qui ĩtelligit᷑ ſine illis.q Ad
boc ſunt ratões.pᷣma ẽ talis.generatõ in diuis dicit᷑ ꝑ
tranſlatõeʒ.ſ̊ generatõ motus ẽ: motus aũt nõ ẽ in ad
aliquid ſᷣm ꝙ ſicẽ:ĩmo ↄſequit᷑ relatõ ad illud ꝙ ẽ ter⸗
minꝰ motus.vñ aliqͥ facto fit ↄſequenter adaliquid: ⁊
coꝛrupto ſilłꝛ deſinit eſſe adaliꝗd. ergo in relatõe opoꝛ⸗
tet intelligere qui eſt pꝛincipiũ motus ⁊ qui eſt terminꝰ
motus. ergo pᷣter illam relationem qua eſt pater 2⁊ qua

eſt filius:opoꝛtet intelligere hunc ⁊ hunc. Pꝛetea om̃e

relatiuũ aliquid ẽ extra hoc qð dicitur relatiue.vt nũ⸗
mus ⁊ arra. Si ergo pater dicitur relatiue:pᷣter relati
onem eſt aliquid.ergo pᷣ̃ter relatõnem eſt aliquis pateꝛ
⁊ non in vno ⁊ eodem eſt paternitas ⁊ filiatio ⁊ pꝛocel⸗
ſio: ergo erunt ibi tres aliqui exceptis relationibo. er⸗

go tres diſtincti erunt p̃ᷣter relationes. Hoc non eſt

pᷣtermittẽdum cum dictum ſit ꝙ ypoſtaß eſt res nature
an ocedendum tres res eſſe trinitatem: ſicut tres ypo⸗
ſtaſes. ⁊ hec queſtio eſt de comꝑatione ypoſtaſ ad rem
nature. Ad qð augu.in li. de doctrina xpiana. res ꝗbo
fruendum eſi:beatos nos faciunt. Contra.dicit᷑ con
ſequenter quoniã tres perſone ſunt vna ſũma res:ergo

nõ ſunt tres res.ꝗ¶ Item dama. aliud eſt ↄſiderare re:
aliud ratõe.2 dicit ꝙ iſta ecõtraria ſe hñt in creaturis
diuis. In creaturis em differẽtia re ↄſiderat᷑.differt
em fm rem petꝛꝰ paulꝰ. coĩtas vᷣo ratõe ↄſiderat᷑in di
uinis aũt ecõuerſo coĩtas ſiue vnitas re ↄſiderat᷑:diffe⸗
rentia rõne.⁊ ita ꝑſone in diuĩs nõ differũt ᷣm rem:er
go nõ ſunt tres res. Itẽ hylariꝰin li.de trinitate.pr ⁊
filius ⁊ ſpũſſctus ſolũ noĩbo differũt.nõ ergo re:g̊ non
ſunt tres res. Rñ. res dicit᷑ duplꝛ.qũq; em ẽ pſona⸗
le:⁊ ſic dicũt᷑ tres ꝑſone tres res.qñq; ſumit᷑ eſſentiali
ter: ſic tres ꝑſone dicunt᷑ vna res non tres.¶. Zld aliud
dicendũ.q; ratõ mediũ eſt inter rem ⁊ intellectũ.⁊ ratõ
que vana nõ eſt:nõ cauſat᷑ totaliter ab intellectu ſ̊ are.
Cum g dicit dama. ꝙ in creaturis differẽtia ↄſiderat᷑
re: coitas ratõe.non dicit᷑ coĩtas oſiderari ratõne eo ꝙ;
nõ ſit aliqua coĩtas ſᷣm rem:ſᷣ qꝛ vnitas ſm rem eſt ibi
dim inuta ſ differẽtia ꝑfecta.vñ ſequit᷑.ſi creature dit⸗
ferunt numero: ꝙ differũt ſimpłꝛ.ſᷣ̊ nõ ſequit᷑ ſunt vnũ
genere vnũ ſpecie:ergo ſunt vnuʒ. ꝓpter hoc ergo dicit᷑
ꝓpmunitas eoꝝ non re conſiderat᷑.in diuinis aũt eſt
ecõuerſo. Sequitur em̃ ſi ꝑſone ſunt vnum in eſſentia:
ꝙ ſunt vnũ ſimpliciter. ſ̊ non ſequitur differunt ſᷣm ꝑ⸗
ſonas:ergo ſunt diuerſe ſimpliciter.licet ergo differen⸗
tia ꝑſonarum ſit ᷣm rem: tamen quia iſta differentia
nõ facit diuerſitatem niſi pᷣm quid: ideo dicit dama.q;
differẽtia ypoſtaſuʒ oſiderat᷑ ratõne nõ re.nõ em̃ in di⸗
ninis eſt dicenda diuerſitas ypoſtaſuʒ ſ̊ diſtinctio ſo⸗
lum. ¶. Ad terciũ dicendũ ꝙ nomẽ dicit᷑ duplicit.ẽ em
nomẽ ſenſibile ſiue audibile:vt quo homĩes locunt᷑ ſibi
inuiceʒ.⁊ eſt nomẽ intelligibile: vt quo angeli tradunt
ſibinuicem intelligẽtias ſuas ⁊ ↄſilia ſicut dicit dama.
quoꝛum nominuʒ diuerſitas nõ eſt ſine aliqua rei dif⸗
ferentia.vnus em̃ intellectꝰnõ põt eſſe ſignũ reꝝ multa
rum:licet vnũ nomẽ poſſit ſignũ eſſe multoꝝ intellectu
um. Oð ergo dicit bylariꝰ:intelligit᷑ de nomine intel⸗
ligibili:non vocali quo ponit rei differentiam.

Muyueſtio.lix.de hoc no⸗
mine pater.
Acto de nomim⸗

bus ꝑſonalibo ↄmuniter dictis de ꝑſo
nis:dicendũ eſi de noĩbo ꝓpꝛijs ꝑſona⸗
rum ⁊ relatiuis.vt pr:qð eſt nomẽ ꝑſo
ne generãtis in trinitate.filiꝰ verbũ ⁊
imago: que ſunt noꝛa ꝑſone genite.ſpũſſcts donũ q̃ ſũt

noiĩa ꝑſõe ꝓcedẽtis.Querẽdũu ẽ igit᷑ ĩ pᷣmis. Pꝛĩo ð no⸗

miĩe qð ẽ pr᷑. Scðo ð noĩe qð ẽ ſiiiꝰ. Tercõ ð noie qð ẽ
imago.Quaꝛto ð noie qð ẽ ᷣbũ.Quiĩto ð noĩbo ſpũſſa
cti ⁊ donũ.¶ De h̊ noie pr̃ qrũt᷑ tria. Pꝛĩo vtꝝ rõ huiꝰ
noĩs pr.pꝛiꝰſit ĩ cꝛxeatis qᷓ ĩ diuis. Scðo quõ iſið nomẽ
pᷣdicet᷑ ð eẽntia.Zercõ ᷣm ꝗ ð ipo notõ genaꝛatõnis

Membrũ pꝛimũ

Dpmuz ſic. iiij. eph. flecto ge.mea ad pa.
⁊c. Exqͥ oĩs prnitas ĩ celo ⁊ ĩ tra noĩat᷑.
Soĩs pr̃nitas ĩ celo noiatõeʒ hʒ ab alia q̃ pr ẽ pr xrpi.ſ
illa ẽ pꝛietas ꝑſonal pr̃is:ꝗ oĩs pr̃nitas ⁊ filiatõ ĩ cꝛea
turis dicet᷑ a prnitate ⁊ filiatõe q̃ ſũt ĩ diuĩs.⸗ Itẽ da⸗
ma.nomẽ iſtud nõ ẽ trãſlatũ a nobᷣ ad bẽam trinitatẽ ſᷣ
a diuis ad nos. Cõtra.dama.ponit exẽplũ geneꝛatõ
nis etne ĩ creat᷑is dicẽs.ꝙ adã ĩnaſcibił tenet locũ ſeth
aut ꝑ generatõeʒ fuit ab eo.⁊ eua ꝑ ꝓceſſionẽ:̊ a pr̃ni⸗

tate ⁊ filiatõe ĩ creata ꝑ ſiłitudinẽ accipiũt᷑ ĩ diuis.Si

dicat᷑ ꝙ ĩ diuis ꝑr̃᷑ ſumit᷑ eẽntialit᷑.cũ dẽ pr nr qui es ĩ
ceł:⁊ ꝑſonalit cũ dẽ pr̃ xp̃i:qñ ꝗᷓ dicit apłus.ꝙ oĩs pa⸗
ternitas in celo ⁊ in terra noĩat᷑:pr̃ ponit᷑ ibi eẽntialit᷑
qꝛ pr̃ nitas in celo ẽ:vt cũ dẽ pr̃ angeloꝝ.pr̃nitas in ter
ra:vt cuʒ dẽ pr hoim. Sʒ illa pat᷑nitas a qua oĩs pat⸗

nitas in celo 1 ĩ terra noĩat᷑:eſt ad oꝑatõe vel creatõe.
dicit em̃ pater angeloꝝ creatõe: hoim vᷣo adoptatõe.hᷣ
ſic ſumit᷑ eẽntialit:q̊ pater ſiat ibi eẽntialit. Contra
dyoni.foꝛmalis deitas eſt pr ſili ſpũſſctus.ſ velut flo⸗
res geꝛmiant᷑ diuia patnitas ⁊ filiatõ q̃ data eſt nobis
et ſuꝑ celeſtibo ex priarchia ab oĩbo ſegꝛegata.i.filiar⸗
chia. a priarchia ⁊ filiarchia cũ ſumũtur notõnalit᷑:
ſumit᷑ ois patnitas. a pre perſonalit dicto ſumit᷑ oĩs
pat᷑nitas. . Itẽ quedã ẽ relatõ diuinaꝝ perſonaꝝ int
ſe. quedã cꝛeatuꝛe ad deũ.oſtat qð rſpectꝰ ꝑſonaꝝ pꝛioꝛ
eſt: qꝛ eſt ab eterno.alter ðo non:qꝛ deveſi dñs ex tꝑe:ſᷣ
pater lilij nõ eſt ex tꝑe b̊ ab eterno:q̊ reſpectꝰpatris ad
filiuʒ ẽ pꝛiꝰqᷓ reſpectꝰdei ad creaturas.Sed reſpectus
patris eẽntialit᷑ dicti ẽ reſpectꝰ ad creaturas: S ſumit
oĩs pat᷑nitas a pat᷑nitate perſonalit dicta ⁊ nõ eẽntia⸗
liter. ¶ Sʒ ↄtra ↄtingit intelligẽ deũ ſine trinitate ſicut
phᷣi intellexerũt. ⁊ ↄtingit intelligẽ creatõeʒ abſq; intel
lectu trinitatis. Sʒ hoc intellecto ↄtingit intelligẽ ha⸗
bitudinẽ creature ad deũ:ꝗᷓ ſi pater eẽntialit dictꝰ dicit
babitudinẽ ad creatura: ⁊ hoc põt intelligi etiã nõ itel⸗
lecta ꝑſonalitate ⁊ patnitate pſonalit dicta: ̊ ab hac
potiꝰdicit᷑ oĩis pa t᷑nitas ꝙᷓ ab illa ſine qua põt intelligi
patnitas a filiatõ ĩ creaiuris.¶ Ad pᷣmum dicẽduzʒ. ꝙ
pꝛiꝰſumit᷑ in diuis rõ patnitas ꝙᷓ ĩ creaturis.ſ iẽ dyo.
dicit 2 apłus. dicit em̃ dyoni.habẽt cauſata cauſarum
imagines ↄtingẽtes.in ſe aũt cauſe a cauſatis ſegꝛegãt᷑
collocãt᷑ ſm ꝓpꝛij pᷣncipij ratõneʒ.¶. Ad h̊ qdð querit
vtꝝ apłus ſumat eẽntialit vel ꝑſon alit.⁊ qð qrit᷑ cuca
hoc.vtꝝ pr ſᷣm ꝙ reſpectiue dẽ ad creatura:ſit pꝛiꝰ ſᷣm
intelligẽtiã q; m ꝙ dẽ ad filiũ. Dicẽduʒ ꝙ cũ dicit᷑ pr
eſt pᷣncipiũ filij:ꝛnõ habet oꝛdinẽ ad aliqð pꝛiꝰ ſe.ſᷣ cũ di
citur pr̃ eſt pᷣncipiũ ſpũſſcti habet aliũ oꝛdineʒ ante ſe.
ad hãc.ſ.pater ẽ pncipiũ filij: ⁊ hic pr eſt pᷣncipiũ erea⸗
turaꝝ:babʒz vtriuſq; ante ſe.Si quis ̊ vult requcẽ peꝛ
oꝛdinẽ nature.in reducẽdo ad pᷣmũ inuenit᷑ intẽtio pa⸗
tris dicti ad filiũ in intellectu pr̃is dicti ad creaturas.
qꝛ ꝙ filiꝰẽ pr̃ creature ⁊ ſpũſſctus h̊ bʒ a pr̃e ſm ꝙ pat.
Ad aliud qð opponit᷑.q ↄtingit intelligẽ ſiẽ phi intel
lexerũt creatõeʒ ⁊ nõ trinitatẽ ꝑſonaꝝ. ↄtingit intel⸗
ligẽ pr̃eʒ vt dic reſpectũ ad creatura: nõ intellecto pr̃e
vt dic ꝑſonalit.Rũñ.aliud eſt dicẽ pr̃ eſt pr̃ creature rõ
nalis:quã cũ dicit᷑ pᷣncipiũ creature irrõnalis.qꝛ nõ di
citur pr aliaꝝ creaturaꝝ a rõnali: ⁊ tñ bñ dicit᷑ pᷣnci⸗
pium vñ habũdat pr̃ a pᷣncipio.Vñ ⁊ ſi ſub ratõe pᷣnci
pij intellexerũt phi: tñ ratõeʒ eiꝰ babũdat nõ intelle⸗
xerũt.⁊ hec ẽ ratõ q̃ habũdat pr̃ a pᷣncipio.ꝙ creatura
eſt ad imaginẽ reſpectu illiꝰad cuiimaginẽ ?. EUñ ĩ re⸗
ſpecta eiꝰq ẽ imago ⁊ ad imaginez:eſt pr. Vñ pr̃ bñ dꝛ

pncipiũ ſpũſſct᷑i.nõ tñ pr eiꝰ.vteꝛq; ̊ in tellectꝰ impoꝛta
tur ibi. Eñ in xpᷣo etia iſtud ꝙ ẽ filiꝰ ⁊ Fin ꝙ ẽ hõ ⁊ Fm

ꝙ eſt deus:reſpicit pr̃em.ſ̊ ſm ꝙ deꝰreſpicit pr̃em. ſed
ſm ꝙ deꝰ: reſpicit pr̃em dictũ ꝑſonalit.ſᷣin vᷣo ꝙ hõ:re
ſpicit prem dictũ eẽntialit᷑ ad creaturã.

Membꝛũ ſecundũ

Onſequẽter queꝛit᷑ quõ h nomẽ pr̃ de eẽn
tia ⁊ ceteris pdicat᷑ Obijcit᷑ ſic. pat eſt
eẽntia: ᷓ eẽntia eſt p. Querit᷑ g̊ viꝝ hoc
noné pr pdicet᷑ ᷣm ſubaʒ vel 'm relatõʒ
nam nõ ſunt niſi iſta duo pdicamẽta ĩ diuĩs.nõ em ſᷣm
ſubaʒz: qꝛ nõ dieit᷑ pr̃ ad ſe ̊ ad alium.q̊ ᷣm relatõneʒ.
IVtẽ boeciꝰin li.d trini.intelligimꝰ prem ac filiuʒ ac
ſpm̃ſctm. nõ de ipᷣa trinitate ſubalit᷑ dici. ſi em̃ ſubalit᷑
pᷣdicaret᷑: ⁊ de ſingulis ⁊ de oĩbo ſingularit᷑ dicẽt.¶ Itẽ
idẽ in eodẽ.h̊ ad aligꝗe dici manifeſtũ ẽ.Qã pr:alicꝰ pr
eſt. ⁊ filiꝰ:alicuiꝰfiliꝰ.⁊ ſpũſſctus:alicuiꝰſpuſſctus eit.
Cotra ſi eẽntia eſt pr. cũ dicat᷑ pr:dicat᷑ alicuiꝰpr̃.
q; relatiuũ ?ẽ. ꝗ eẽntia alicuiꝰẽ generãs ꝙ idẽ eſt.¶ Itez
bec ẽ ꝑſe pr generat.cui uenit vnũ:a alteꝝ. Si ergo
eẽntia eſt pr:eẽntia generat.vᷣ h̊ eſt falſuʒ.rel nquit᷑ igi

tur ꝙ eẽntia nõ eſt pr. pr̃ nõ dici de eẽntia. ¶ Nẽ ſi g
idem ptitatẽ eẽntia eſt pr.cũ eſſentia ſit quid:ſi qrat᷑ go

eſt eſſentia:ↄueniẽter rñdet᷑ p.ᷓ pᷣdicat᷑ in quid:nõ in

aliquid.̊ ſm ſubſtlãtiã.⸗ Itẽ dama dDiuinitas naturã
manifeſiat: ꝑr̃ ypoſtaſim.̊ pr̃ pdicat y poſtaſim. Sed
ypoſtaſ dicit᷑ ſᷣim ſubaʒ ⁊ nõ Fᷣm relatõez: ̊ hoc nomen
pater pᷣdicat᷑ ſᷣm ſubaʒ. ¶. IYtẽ hoc nomẽ pr̃ accipit᷑ mul
tis modis.qꝛ dicit᷑ eẽntia eſt p̃. Iem dicit᷑ ꝑſona gene
rans ẽ pater. Itez dicit᷑ aliqua ꝑſona eſt pr filij. Item
dicit᷑ credo in deũ patrẽ. Item dicit᷑ pr̃ nr qui es in ceł᷑
que hoꝝ differẽtia? Ad hoc ſunt qui dicũt.q hoc no
men pater ſigniſicat ypoſtaſim diuinaʒ cũ ꝓpꝛietate.⸗
ideo cuzʒ dicit᷑ eẽntia eſt pater.ſenſus eſt.eẽntia eſt ypo⸗
ſtas generãs.⁊ actus generatõis vel ꝓpꝛietas nõ copn
latur eẽntie:ſ ypoſtaſ.vnde ſi argueret & eſt generans
mutaret pdicamẽtuʒ quid in quo ſiue quomõ hoc eſt ÿ⸗
dicamẽtuʒz ſubſtãtie in p̃dicamẽtuʒ relatõis. Alij ſunt
qui nõ cedũt q qͥ ad vocabulũ ſignificet ypoſtaſim cũ
Apꝛietate.ſᷣ ſicut in alijs facultatibo dicit᷑ ꝙ vocabuluz
aliud ſignificet aliud appellat: ita hic dicunt.verbigra
bhoc nomẽ ſoꝛtes appellat ſoꝛtem.⁊ ſignificat ꝓpꝛiã ipi
exiſtentiã. ita hoc nomẽ pater appellat patrẽ: ⁊ ſignifi⸗
cat patnitatẽ que eſt eius ꝓpꝛietas.hi nũqᷓ; cedunt per
ſon am pdicari ſed tm ſupponi.xt ſi dicam pater ẽ pat᷑.
hic p̃dicat᷑ ꝓpꝛietas qua pater generat. ſed ſi dicã eſſen
tia eſt pater. hic nõ pᷣdicat᷑ niſi terminꝰ. intelligit᷑ em̃ hᷣ
nomen pater cũñ articulo.¶ Sed meliꝰ generaliꝰdicẽ⸗
dum ad ſolutõem oĩm obiectoꝝ.vᷣm ꝙ dicit᷑ in li. de re⸗
gulis fidei.ꝙ hoc nomẽ pater de deo dictuʒ. aut pᷣdicat
pſonã:aut ꝑſonalẽ ꝓpꝛietatẽ: aut relatõeʒ patris ad fili
um: aut relatõez ad creaturas m creatõeʒ: aut relatõ⸗
nem pr̃is ad boĩeʒ ſm recreatõneʒ. ver bigra cũ dẽ vi⸗
tas eſt pr:hic p̃dicat᷑ ꝑſona de vſia vt ſit ſenſus. deitas
eſt pr.i.ille qui generat.⁊ ſᷣm hoc ſubſtantiuat᷑ hoc no⸗
men pater ſub intellecto articulo. vt ſic exponat᷑ galli⸗
ce diuinitas eſt pater.i.ly pere.ec mirandũ ſi in di⸗
uinis ꝑſona pᷣdicat᷑: c in naturalibo nõ pᷣdicet ꝑ igno⸗
rantiã niſi rei ꝓpꝛietas. In naturalibo em aliquid pᷣdi⸗
catur ꝑ inberentiã quãdo aliquid oſtendit᷑ alicui inhe⸗
rere vel ↄuenire tãaꝙᷓ rei ꝓpꝛietas. In diuinis vᷣo vbi ni
hil inheret vel nibil ↄcretum nõ oſtẽditur quid de quo
vel quid cui inhereat ſed quid ſit vel quomõ ſe habeat.
vt cum dicitur diuinitas eſt pater. hic non attenditur
quid de diuinitate dicatur vel quid ei inbereat:cum ni
hil ei inſit: ſeo potius quid ſit diuinitas. nde ad in⸗
terrogatõnem factam de diuinitate quid ipſa ſit:cõue⸗/

nienter reſpõdetur pater. non em̃ dicere poſſumus ibi

pdicari relatõnem de diuinitate: cum diuinitas nec ge
nerans nec genita nec pꝛocedens ſit.nec relatõnes per⸗
ſonales in diuinitate elſe intelligũtur per quas deitas
a patre et filio et ſpirituſancto diſtinguatur. perſona⸗
lis vo pꝛietas pꝛedicatur cum reſpõdetur ad hanc in⸗
terrogatõnem quis eſt deus generans: pater. vt ſimul
intelũgatur articulus 1 nomen ſubſtantiuet᷑. In natu⸗
ralibus autem perſonalis pꝛopꝛietas dicitur pꝛopꝛius
ſtatus perſone qui attenditur ex concurſu ſubſtantia/
lium ⁊ accidentaliuz rei.qui ſignatur hoc vocabulo ſo
crates:⁊ hoc vocabulo plato.que etiam ꝓpꝛia qualitas
a grãmaticis dici ſolet. In diuinis aũt non ꝓpꝛie ſed ꝑ
ſimilitudinẽ põt aſſignari ſtatus ꝑſonalis.vt ꝑſonalis
ꝓꝛietas patris dicatur eius ſingularis ſtatus que at⸗
tendit᷑ ex ↄcurſu diuinitatis innaſcibilitatis paternita
tis ſpirationis.nec etiam eſt veri nomis ꝓpꝛietas perſo
nalis ſed quaſi ꝑſonalis ꝗꝓpꝛietas.nec facit quid vel ad
aliquid ſed omũe.iQõ ſunt aũt ꝓpꝛia vocabula ĩ ſacra
pagina quibus iſti perſonales ſia tus deſignent᷑: que
dam circũlocutões.vt deꝰpater. deꝰ filius.de ſpiritul⸗
ſanctꝰ.que reſpondẽt᷑ ad introgatõeʒ factã ꝑ gs. Rela
tio vᷣo pris ad filiũ cũ pᷣdicatur rñdet᷑ ad int rogatõeʒ
foctã ꝑ quomõ.vt ſi querat᷑ quomõ ſe hʒ pr: ↄueniẽter

.

ins
mhiz

⸗
it
lant
iti
Cntn
ud
ſond
Hare
abl
ſe

Pfeſi
Wnfil
ſr
Gett
ligen
geher
nnop⸗
lateßmn
fanb:ß
Ppe
ſpega
ſimili
ſipig
betp
Nibil,
Ppoten
lalere
Petenn
ſeigte
Pageck
ſobalk

nnogn
feati
lgtoe
Eeßf

i.

firnna
Kfnn⸗
Men⸗
t
ſte Pr
tfliate
Mlietat

fginn
lfzzen
ſfoncgnt
Ringbde
lgniette
Kinſactſn
netnsnte
gelennn
tois. Bi
tppolteſni
iewaht
nt Keli
cat Prüͤf
ri rſini
Chrcclnne
nhaterigt,
eoſiditſe
inteligkejß
Cenenl dic⸗
atirli
pautcſent
banisadſli
Gganrreladͤ
gadädin⸗
ſnſue. dinn⸗
tinatwe
rpontgin
ondüſiind-
cſcetpigo⸗

gligniiſſh

licui intn
is vo ybin
quid den⸗
oſebohet

8 attepctorr

Crentcunnt
Oceogtn
ſalttin⸗
ſunnsbi
ſitsete
ſatöesben
nonſu
n feſenn
zoponein
ntſinul
natu⸗
rpoptins

bſantmiu

eobtſoſ⸗
jgpelite
ſeſc⸗
4 onn⸗
noglen

euneſ

i cl
n
e
Ptn
hi
nttoc
ine

Nueſtio

reſpondekpa ter eſt pater filij. ſimiliter fi ius eſt ſi lipa

tris. VUñ hoc nomẽ pater adiectiue retentuʒ p̃dicat re⸗

lationẽ de patre.Aliqñ hoc nomẽ pr pᷣdicat relationeʒ
ad creaturas ᷣm creatõeʒ:vt credo in deũ patreʒz omi⸗
potentẽ creatoꝛẽ.Aliqñ relationẽ ad boĩem m recrea
tionẽ: vt cũ dr̃ pr nr.et ſic pʒ ſolo ad oĩa queſita. IYtẽ
iurta hoc queri.an ↄcedendum ſĩ t eſfentia prnitate
ſit pater. qd videt᷑: qꝛ eſſentia eſt pr. aliquoẽ pater vl
nullo.ſ̊ ſi aliquo:nõ alio q; pr̃nitate & pr̃nitate eſt pr.

Gpaternitas facit eſſentiã eſſe pr̃em. paternitas eſt p
prietas eſſentie qð ſup negatũ eſt.¶ Ad hoc rũdent qui

dam. ꝙ eſſentia nullo mõ eſt pr. eodem mõ de grietate

dicũt.d ſola ᷣo ꝑſona ↄcedut ꝙ ipſa alagel pat. Sʒ
adbuc aliter. pbatur.qꝗa cũ dico eſſentia eſt pr:ſenſi us ẽ
eſſentia eſt ꝑſona generãs:Rᷣ eſſentia ẽ ꝑſona qᷓ generat
generatõne &̊ eſt ꝑſona generas generatiõe ꝗᷓ eẽntia eſt
pr̃ generatõne: eſſentia pr̃nitate ẽ pater. Item alij
dicut.qꝙ cũ dico eſſentia ẽ pater.ibi q̃ſi duo p̃dicant᷑.ſ.
et ꝑſona de eẽntia:et ꝓprietas te ꝑſona. Uñ hec pt con
cedi.ecẽntia eſt pr paternitate.i.eſſentia eſt ꝑſona q ge⸗
nerat generatõe. vt generatõe teterminet q̃ſi alteꝝ pꝛe⸗
dicatũ. verbigra. ſi dicã iſte eſt nouꝰmiles.hic duo pᷣdi
cantur.ſ.milicia de iſio:et nouitas milicie.ſilr etiã per
vnũ vocabulũ vt ſi dicã iſle eſt tyꝛo. Vñ ſi dicã iſte ty⸗
ro nouitate: qᷓſi alteꝛũ p̃ᷣdicatü determinat.ſi aũt pᷣpo⸗
natur vt dicat᷑. diuia eſſentia paternitate eſt pr:tũc iſſe
llarinus paternitate determiabit eſſentiã et ideo fal⸗

Mlembꝛum tercium

Onſequẽter querit᷑. Cũ generare filium
ↄuemot pr̃i:vtrũ ↄueniat ei quia pr̃. aut
Fm alterã rõnem. Ad qð ſic:in creaturis
pater inqtum pr̃ ſegtur generatõneʒ.qm̃
pr̃ ⁊ filius qm ſunt relatia:ſimul ſunt nata.ſ̊ fili⸗ inqᷓ;⸗
tum filiꝰnaturalr ſeqtur generatõeʒ:& in creaturis pr
ſegtur m naturã generatoeʒ. generatio vo ſegtur ill
cuieſt generatio. cũ in diuĩs habeant oꝛdinẽ m in⸗
telligentiã: pr̃ ſᷣm rõnem intelligetie ſegtur generatõeʒ
2 generatio m rõnem intelligentie illud cuiꝰ eſt gene⸗
ratio.pʒ ꝙ nõ quia pr̃ generat:2 ita circũſcripta pr̃ni⸗
tate m rõnem intelligẽtie a pr̃e adhuc remanet gene⸗
rans:ſᷣ circũſcripta pr̃nitate nõ remanet niſi deus: er⸗
go pr̃ generat qꝛ deus. Item anb. in lib. de ꝓceſlione
ſpuũſſeti.pater ſpirat.non quia pr̃: ſed qꝛ deus et filius
ſimiliter eadeʒ rẽne pr generat qꝛ xus. Contra.
ſi prĩ generat qꝛ deus:ſ quelibet ꝑſona eſt deꝰ: ̊ queli/
bet plona generat. ¶ Iem die aug. pᷣmo de trinitate. ꝙ;
nihil ſeip̃m generat ? ita generãs di ſtinguit᷑ a genito:
ſᷣ pater inqtum ceꝰnõ diſtinguit᷑ a genito ß̊ ſolu intũ
pater:& pr inqᷓtum pfr̃ generat.¶ Itez cũ dẽ de?genẽat
iſte terminꝰ e?tenet᷑ pſonatr:2 ita ſoliꝰ ꝑſone eſt genẽa
re:igit᷑ pr̃ qꝛ pr generat.q¶¶ Si dicat᷑ vt quidã dicunt.q;
pr ꝗa eſt ꝰinnaſcibilis generat:p̊ innaſcibilis eſt ens
nõ ab alio łᷣ ſiue agat ſiue generet nõ tñ qꝛ nõ ab alio.
Si dicat᷑ vt quidã dicũt.q; generat nõ gꝗa pr̃: ſᷣ qꝛ po
tens generare. Contra. hᷣ qð dico potens generaꝛe.aut
ſigficat iqẽ qð h̊ nomẽ deꝰ:aut nõ.ſi aliud:gꝗd aliud ni
ſi relatõeʒ.⁊ quã relatõeʒ niſi prnitatẽ.⁊ ita idẽ eſt di⸗
cere pr̃ qꝛ potẽs ẽ generare generat:⁊ pr̃ qꝛ pr̃ generat
Rñ.quidã dicũt. ꝙ pr̃nitas relatio ẽ: ⁊ ꝓpꝛietas. p⸗
pꝛietas or ꝑ relatõeʒ ad id cui?ẽ relatio: relatõ dz inꝗꝙ
tum p ipᷣm refert᷑ ꝑſona pꝛis ad aliũ.et ̃m G̊ nõ eſt di⸗
ſtinctiua ꝑſone:ſᷣ inꝗtuʒ ꝓprietas. pꝛnitas vt relatõ
eſt ßm rõnem intelligetie ſegtur generatõezʒ: ß vt eſt p·
prietas pᷣcedit.ſjm hoc q̊ dðm. ꝙ generaꝛe zuenit patri
qa pr̃:ſ̊ nõ notat᷑ pꝛnitas rõ generatõnis vt ẽ relatio ſᷣ
vt eſt ꝓꝛietas. Sitlr filius no eſt termin? generatõis ꝓp
ut filiatio ſe hʒ ꝑ modũ relatõnis: ſ ꝓut ſe bʒ ꝑ moduzʒ
Apꝛietatis.. Si obijcit᷑ anſel.in monolo.nõ ex relatio⸗
mbo que plures ſunt ſed ex ſuba ſua pater et filius ſpi⸗

lix.

rant ſpm̃ſctm. a ſili pater ex ſua relatõne nõ generat

filiũ ſed er ſua ſuba.Stem idẽ ibideʒ nullatenꝰpatris 2z
ſilij fim ipſas ꝓprietates vt ſm penitatẽ et liliatõnez eſt
ptᷣas vel voluntas:ſed poſſe generare et velle generaꝛe
ſm ideʒ attribuunt᷑ m ꝙ generare:nõ 5 generare erit
rõne ꝓpꝛietatis:gᷓ nõ generat inqᷓtum p?ꝭ. Rñ. cũ ge⸗
neratio ſit ꝓductio ſilis in natura. actus generãdi ꝑ ſe
ponit naturã generãtis et ꝓductionẽ ſilis vel ↄfoꝛmis.
põt ꝗ attribui ꝑſone generanti ſe rõne nature:⁊ rõne
Prietatis ꝓductõnis. verũ ergoẽ ꝙ pr inq tum deꝰ ge
nerat vt ſit attributio rõne nature.⸗ pater inq;tum pr
generat: vt ſit attributõ rõne ꝓpꝛietatis ꝓductõnis. Si
aũt aiũgas vtrũq; pr inqtum de ? pater generat.habes
erxrpſſam totam ronem ꝑ ſe generatonis. vt in B dico
deoexpꝛimat᷑ natura.in h̊ ꝙ dico pater: ꝓpꝛietas ꝓdu⸗
ctẽnis.¶ Ad illud qð obijcit. ꝙ eſſe patrẽ ↄſeqtur gene
rare:ddm ꝙ verũ eſt in creaturis ſ̊ nõ in diuis.Relati
ones em̃ in creaturis ſunt rerũ ↄpꝑataꝝ ad ſeinuicem.
ideo ſunt veniẽtes. In diuĩs vo unt rerũ.i. ꝑſonaruʒ
relataꝝ in inuicẽ erñtiuzʒ: et ideo inſiſtẽtes. qꝛ ſicut dr
JYoh.xiij. Ego in pꝛe et pr̃ in me ẽ. Unde dam̃.deitatis
ypoſtaſes in inuicẽ ſunt.et qꝛ in dinis relatoes ſunt in⸗
liſtentes 2 iõ ſunt ꝗpꝛietates ⁊ relatões idem.vñ patm
tas et pꝛietas ẽ ⁊ relatio.inqᷓ;tum ꝓpꝛietas ſᷣm ronẽ in
teluigentie p̃cedit generaꝛe: inqtum vo relatõ ſimul eſt
Ao illud vᷣo anſel.pʒ rñſio.nam ſiẽ dictũ eſt. genera⸗
re attribuit᷑ ceo pr̃i:vt tota ratõ determinet᷑.deꝰeim̃ ge
nuit deũ pꝛ filiũ:ſ in vno determiat᷑ nata gignentis: ĩ
altero ꝓpꝛietas generatõis. et ſic verũ eſt qð dic anſel.
ꝙ deꝰgenuit deu tangẽdo naturã:nõ generãtis ꝓpꝛieta
tem. ¶¶ Ad aliud dicut.ꝙ nõ ſeqtur:ſi generat fm ꝙ de
us: ꝗ generaꝛe ↄueiat toti trinitti. qꝛ cũ dr deꝰ genuit
cxũ.q̊ nomẽ deꝰex adiũctõne oᷣbi tꝛabit᷑ ad ſi upponendũ
ꝓ pr̃e.ſiłr cũ dicit᷑ deꝰſpirat deũ: trahit᷑ ad ſ uxponẽdũ
ꝓ pꝛe vel filio.cũ itaq; dicit᷑ velle vl poſſe generaẽ duo
dicunt᷑:velle ⁊ poſie qd ad cænʒ ptinet. generare: quod
ad pꝛem.et iõ ſic intelligendũ eſi ſi uppoſitũ deus pater
potuit vel roluit generaꝛe.

Nueſtio.lx.de hoc noĩe
Onſequenter que

ritur de G̊ noie filiꝰ. circa qð qruntur
plura. In pᷣmis gᷓ q̃rendũ eẽt vtrũ eg⸗
uoce vel vniuoce diceret᷑ de filio dei
naturã 7 de nob ꝗ dicimur filij ꝑ ado
ptõnem ſ̊ iſtud cũ alijs qᷓ qrunt᷑ de filiatõe ꝑ adoptõeʒ
termiĩat᷑ infra tractatu de fide hũanitatis.q. de nati
uitate tꝑali xp̃i. Sʒ ad pñs q̃runt iſta. Pꝛĩio quõ ſit ꝓ
pꝛiũ nomẽ ꝑſone diuĩe.Scðo an nos dicamur filij dei
ꝑ naturã vel ꝑ ſolã gzaʒ. Tercio vtꝝ demones vł mali
hoĩes dicant᷑ filij de. Quarto an adam in ſtatu innocẽ
tie dicat᷑ filiꝰei. Quinto de ſciiſicatis in vtero.

Mlembrum peimum
Dpᷣmũ mouet᷑ qõ.xxvj.di.j.ſen.Quõ ſit
ꝓꝛiũ nato dxo eſſe dei filiũ vel genitũ ex
co.cũ hoĩes filij æi vocent᷑.ſᷣm illð ps.
Ego dixi dij eſtis 2 fi. ex. oms. et deu. vj.
Filiꝰmeꝰ pᷣmogenitꝰiirł.Et rñdet᷑ deꝰnat?ẽ dei filiꝰ:
2 nos: ̊ differẽter. qꝛ ille ẽ filiꝰꝑ naturã:nos ꝑ adoptõ⸗
nẽ. ille ſit natꝰet filiꝰ:nõ pꝛiꝰnati ỹ filij. ille oꝛigis ꝓpri
etate:nos factura.ille filiꝰvere:nos nücupatõe. ille fi⸗
lius ſoliꝰpr̃is:nos totiꝰt᷑nitatis.Iñ byl.in. iiij. lib.de
tri.dñs dicens pꝛ clarifica filiũ ⁊c̃.ioh̊.xvij.nõ ſolo no
mine ↄteſtaiꝰeſt ſe eſſe filiũ: eti Apꝛietate.nos filij dei
ſumꝰ:ßſ nõ talis h filiꝰ.̊ em̃ verꝰ2 ꝓpꝛifiliꝰoꝛigine:nõ
adoptõne. pitate:nõ nũcupatõe.natitate:nõ creatõne.

Mlembrum ſecũdum

Ecundo querit᷑.an dicamur filij ꝑ naturã
vel ꝑ ſolã gram. cũ em ſit in nob duplex eẽ
ſcʒ nature? gre. aut 6dicimur filij yt eſ⸗
ſe nature: aut ꝓyter eſſe gre. ſi pter eſſe na
ture:tũc qlibet cꝛeata põt dici filiꝰ dei ſiẽ 1 rõnalis.qm̃
illo mõ nõ dicit᷑ deus pr niſi ꝑ creatõeʒ. ̊ creatoꝛ ẽ oim:
prnitas qᷓ ineſt ei ꝑ creatõz: erit reſpectu cuiuſlibʒ cre
ature. Si aũt dicimur filij ſolũ pter eſſe gre: H nõ videt᷑
dicimur ei filij pter imaginẽ dei ꝗ eſt in nob. b̊ imagoñ
differt niſi m magis ⁊ minꝰin còſoꝛmatõe ad deuʒ. ꝓ⸗
ut dẽ imago creatõis et recreatõis:ſiue imago nature ⁊
gre: ̊ magis min?nõ facit differꝛe filiũ a nõ ſilio: erge
vtroq; mõ dicemur eẽ filij. Oð eſt cedenduʒ. Rõnal
em̃ creatura eo d fili dei inĩtuʒ capax ei ẽ. hoc at ẽ in
q̃tum ad imaginẽ 2 ſilitudinẽ dei ẽ.⁊ inꝗᷓtum capax dei
eſt: pẽ ꝑticipaꝛe trũ ⁊ inĩtuʒ põt ꝑticipaꝛe deũ: põt eſſe
deeꝑticipatiõe nõ nat̃a.⁊ iõ rõne pᷣdicte capacitatis:rõ
nalis creatura filius dei apppellatur.

Membꝛũu terceimn

Snſeqnter querit᷑ an mali boĩes vel demo
nes pñt dici filij dei? E ſic videt᷑ ꝑ pᷣdicta
cũ ſint creati ad imaginẽ. Pꝛetẽa factu⸗
ra ipſiꝰſunt.dĩc at był. ꝙ hoies dicunt᷑ fi⸗
lij di ꝑ facturã. Cont᷑ eʒech.xvj.prᷣ tuꝰ amoꝛreus et
mf tua cethea dr de malis 4 1 YItez ioh.viij. dy abolꝰ mẽ⸗
dax eſt 1 pr eiꝰ.̊ ꝑ mẽdaciũ intelligit om̃e perm. om̃e eĩ
mẽdaciũ pctm ẽ vt dĩc augꝰ. glibet enim petoꝛ filiꝰẽ dya
boli:nõ & dei. Et ioh. viij. vos ex re dyabolo eſlis.. j·
Joh.iij. in H maifeſii ſunt filij dei 1 filij dy aboli. 4 YIZtem
dy abolꝰnõ hʒ poſſibilitatẽ aliquà ad mutatõeʒ dine bo
nitatis. cũ volũtas ſua ſit vlłr ria volũtati dei. Kñ.
creatura rõnalis dr imago eo ꝙ dei capax. Iſta capaci
tas ſiue potẽtia ꝑ pctm coꝛrupta ? in dyabolo. nec ẽ re⸗
creabilis dyabolꝰnec pnĩe ſuſceptibilis vt dĩic dam̃ 1ð0
nõ eſt fili dei p fuit. qꝛ nõ eſt imago ĩ eo vtẽ ad deũ ꝑtici
pandũ:ſᷣ fuit a pncipio creatõnis. ſiłr dᷣm de dãnatis.
De alijs malis dᷣm ꝙ ſimpkr ſt filij dy aboli: ſm quid
aut filij cei. es ꝙ in ißis pkas eſt ad recreatõeʒ.et ita ca⸗
pacitas licet diminuta: et ita eo modo filij qͥ capaces.

Membrum quartu

Einde querit᷑ vtrũ adam in ſtatu innocen⸗
tie dicet filiꝰ dei. Ad qð ſic.j.ſnĩaꝝ.di.xx⸗
vj.dr.ꝙ nos ſumꝰ priꝰ nati qᷓᷓ ſilij. Scom
boc videt᷑ ꝙ adã in pᷣmo ſtatu nõ fuit filiꝰ
nec angls. ſiłr 2 ꝙ poſtea nõ potner̃t dici filij adoptiui:
q; adoptatio ẽ mutatõ ab ira in amorẽ. Rñ. qð di ꝙ
naſcimur pꝛiuſꝙᷓ ſimfilij ĩtelligẽaũ eſt de ſtatu pᷣlapſuz
Añ adem fuit ſil plaſmatꝰ? filiꝰ. poſtea mutari potu⸗
it in filiũ gre. vñ ing logtur de filijs ꝑ adoptõneʒ· et ſilx
fuit ĩ adã: q; pꝛiꝰfuit ꝙᷓ fuit filꝰ ꝑ cazʒ EFtũfaciẽtẽ. Sʒ in
boc ẽ diſſile. ꝙ nos ſumꝰpꝛiꝰſilij ire qð ipe non fuit. No
tandũ etiã ꝙ adã et ſi nõ tꝑe tñ natura pꝛiꝰfuit qᷓ filins
tei ſiue ꝑ gram innocẽtie:ſiue ꝑ gẽam gtüfacientẽ. ſicut

pꝛius eſt 2 iderare natu rã:poſtea eius innocentiã. 4 ADd
aliud dicẽdũ.ꝙ cũ adoptio ſit mutato in gratiã. duplex

dicit᷑ adoptio:ſicut duplex mutatõ. ANutatõ em̃ quedaʒ
eſt ſᷣm otradictionẽ ſiue negatõnez: quedã 'ᷣm otrarita⸗
tem. ſicut cuʒ anima mutat᷑ ab ignoꝛantia in ſciam.cum
mutat᷑ ab ignoꝛãtia in ſciam m negatõnẽ:iũc eſt muta⸗
tio ſm ↄtradictõeʒ. cuʒ vᷣo ab ignoꝛantia ᷣm diſpoſitõeʒ
mutatio eſt m ↄtrarietatẽ. Scoõm hoc adoptio põt eſſe
mutatio in gratiã 'm negationẽ. cum ſcʒ de nõ grato fit
gratus. vel põt eſſe mutatio de ingrato m diſpoſitõem
pꝛimo mõ fuit adoptõ in adam. ſecũdo modo in nobis.

Membrum quintum

Onſequẽter querit᷑ an ſanctiſicati in vte⸗
ro dicãt filij. nam ſi nõ ſumꝰ prius nati qꝙᷓ
filij. cũ ülli nõdum ſunt nati:nõ eꝛũt filij·

—eweh aPnen „.— 2.2* 9

8 5K α ne “

Contra. creatio pcedit recreatiõem ⸗ oditio ſanctifi·
cationẽ.ſanctificatio vᷣo ponit filiatiõem. Cum ergo iã
in vtero ſint ↄditi ⁊ ſanctiſicati:ergo filj. MKñ. eſt na
tiuitas duplex.natiuitas in vtero qua pꝛiꝰſueꝛũt nati:
natiuitas ex vteꝛo qua non.

Nueſtio. lxj. de nomine

filij quo dicitur imago.

Onſequenter que

ritur de noĩe imaginis eo eniʒ dicitur
imago quo filius vt dicit aug. de quo
querunt᷑ bec. Primo an imago in di⸗
uiis dicatur eſſentiałr. et quid ſit ᷣm
q lic accipit. Secũdo ꝗd imago in diuinis ꝑſonaliter.
Tercio quõ imago eſſe ↄueniat ſoli filio. “

7

Membrum primum

D pꝛimũ ſic imago eſt cui⸗ generatõ per
imitatõem eſt ſicut dicit phus.teʒ byk.

in li. ð ſinodis. imagoẽ eius rei quã ima
ginat᷑ ſpẽs indifferẽs. Iteruz imago ẽ rei
ad rem coeq̃ᷓndã imaginaria indiſtincta ſimilitudo.
4Contra pᷣmaʒ ſic obijcit. nam Em hoc nõ erit imago
qð nõ erit ens ab alio. cũ imago ſit cuiꝰ generatõ ꝑ imi
tationẽ eſt.non & diuĩa natura poterit dici imago: nec
trinitas ꝑſonaz. q eſt ↄtra bylariũ.iiij· de trini. deus
ad cõem ſibi cũ deo imaginẽ eandẽq; ſilitudinẽ reperi⸗
tur boĩem oꝑaꝛi. Steʒ otra bedã. gen. j. Faciamꝰ hoĩeʒ
ad ⁊c.glo.cũ dĩ faciamꝰet nraʒ:nõ eſt vna coĩs imago
dei 1 angloꝝ: hᷣ triũ ꝑſonarũ intelligit imago. Querit
bm h. qd ſit imago aut eẽntia ſolũ:aut eẽntia in ꝑſo⸗
nis. 2 cũ imago intelligat qᷓ eſt coĩs triũ ꝑſonaꝝ ⁊ inqꝙᷓ⸗
tum bmõi ſiẽ dĩc beda:erit imago ßm hac acceptatõezʒ
eẽntia in tribo ꝑſonis. Et hᷣ eſt ꝗð aug· in fmõe de ima
gie. Eſt ſilitudo fnitatis ĩ aĩa q ẽ ad imaginẽ ſui pdito
ris.ꝑfecte in pr̃e ⁊ filio et. l. l. vdita. Et lʒ illa vni'na⸗
ture ſit: hʒ tñ in ſe tres dignitates. intellctm. volũtatẽ.
2 mẽoꝛiã. Et ſic copĩ eofiliꝰ deꝰ. l. l. nõ tñ tres dij. ita
aĩa ẽ intellectꝰvolũtas ⁊ mẽoꝛia: non iñ tres aĩe. Ex B
relinqtuꝛ ꝙ cũ dĩ imago in dinis eẽntialłr: imago? eẽn
tia iĩ tribo ꝑſonis. Sʒzptra ſi imago dĩc eẽntiã in tri
bus ꝑſoĩs:q̊ ꝑ intellectũ abſtractis ꝑſonis nõ erit dicẽ
imagineʒz · igit nec aĩa poterit dici ad imaginẽ. qð eſt ꝰ
aug. in mone de imagine vbi dic. ꝙ aĩa gerit quadaz
ſilitudinẽ trinitatis ſᷣm qu ? imago oĩpotẽtis dei. pri
mo in eo ꝙ ſiẽ deꝰẽ viuit ſapit: ita amĩa dina Fm ſuuʒ
modũ ẽ viuit⁊ ſapit. Sʒ viuẽ ⁊ ſape poſſum'intelligẽ i
eẽntia dei circũſcripta t nitate ꝑſonaꝝ 57 imaginé no
g̊ͤ imago die cẽntiã in ꝑſonis.¶¶ Itez obiſcit. cuʒ imago
ſꝑ dicat᷑ ad aliqd.ſ.alicꝰ imago aut aliqᷣrũ.ſi eẽntia di⸗/
uina eſt imago: igit erit alicꝰſed cuiꝰ:nõ põt dici p ali
cuiꝰcreati nec aliquoꝝ:quia nõ poſſet niſi diuinaru ꝑ/
ſonarum. ſed cum neceſſe ſit diuerſitatem eſſe vel al⸗
teꝛitatem imaginis et illius cuius eſt imago: nulla eſt
autem diuerſitas vel alteritas eſſentie ad perſonas: n
igitur eſt eſſentia imago perſonarum. nullo eꝛgo modo
poterit dici image· Rnſio.dicendum ꝙ imago dici
tur dupliciter. ꝓprie ſcilicʒ quod ad imitatoneʒ alteri⸗
eſt: et impꝛopꝛie· et boc dupłr. Ano modo ad cuiꝰ imi⸗
ctatõez alteru eſt erpſſum. Alio mõ ſm ꝙ in imitatone
ſunt aliq̃. Pꝛimo mõ dĩr q̃ſi paſſiue.ſ.forma expᷣſſa ad
imitatiõez alteri. Sco mõ qſi actiue. ſ. foꝛma ad cu⸗
ius exp̃ſſionẽ eſt alia. Tercio qᷣſi relatie.ſ. reſpect imi
tatõnis aliquoꝝ in aliq̃ foꝛma.m pꝛimũ modũ centia
dina ñ pt dici imago:bᷣ filiꝰdi imago pr̃is:⁊ bõ imago
ci bm ſuũ modũ. Scdm aliũ moduũ eentia dina in ꝑlo
uis dicitur imago bominis. quia ad imitationeʒz eius
erpſſiſſime eſt hoõ. Scoõm tercium moduz dicitur eſſen⸗
tia imago perſonarũ.quia ſᷣm ipſam ſunt in omnimno⸗
da imitatione eſſentie et virtutis · et tunc ſignificatur

Göe „nd 1a) or o “ *
3 2 22.6) Er . A. MZ D:1 ecN 4 πα
HoifHα& E EXN N P

=

cü?
ſpee
per
amn
nen
G
gtutt
⸗
ilt
ape
pdie
Nne
ſpii
ſiute
ſeinj
cp
he⸗
nni
tin
fusk
gene
D
de
Gn
i
in
lol
c
lin
gaen
lor .
uen
inag
fute
ne
mmn
ſſcren
taloͤn

udn
San
libue

ikin
ap⸗
ſche
nag
Nine
ſoni⸗
⸗
nſie
ſoti
ſu
c.
i
Fa⸗
Une

ſannß,
eni
Wahmn
hütnt⸗

bine.
ge

Pdeitur
Ean⸗
gdind⸗
bidſibe
Monalite.

hnl

energiͤne
Nez
eiquimn
imogoint
ſiminn
eritim
eraböpn
imagene
Nnini
dinitepen
Niankig
coigin
go Qu
liging
Noprini⸗

cceptato

ſde ima
ſeſfuiocito
acnöene⸗
n ddi
reed
eo di G
imagnien
eiftünn
höcft
Gni
en guͤtz
ſeton
afnſn
memnelgi
. inogni 6

Pen N
ſieinnneqnn

ortncgn
Divinarup⸗

eſe telal/
ulne
gfonasꝛn.

gono
nigpenn
ezllen
cud in

ſe
nung

eſenin

tinae n

Nueſtio

eſftentia diuina vt relatio velut foꝛma reſpectiua:quen

admodũ ſignificat᷑ ꝑ hoc nomẽ ſiłitudo.nec ſeqtuꝛ ex H
ꝙ ſit altitas vel diueꝛſitas eſſentie ad ꝑſonas:ſ ꝙ aliꝰ
modꝰ vel alit᷑ intelligẽdi eẽntiã ⁊ ꝑſonas.¶.Qota ẽ q;
cũ dr̃ eſfentia imago triũ ꝑſonaꝝ.ↄnotat᷑ relatõ vel re
ſpect intriſecꝰ pſonaꝝ in eqlitate eſſentie. Vñ beda ſu
per geñ. aciamꝰhoiem ad imagi.⁊c̃. In eo ̈ dr faci
amus:vna opatio triũ ꝑſonaꝝ erpᷣmit᷑.in eo ꝙ ad ima
ginem:vna et eqᷣlis ſuba trinitatis. ſm vᷣo ꝙ d imago
ad hoĩem:notat᷑ reſpectꝰextrinſecꝰz onotat᷑ reſpectꝰcre
ature imitãtis expᷣſſe deũ.Fm ꝙ poſſibile ẽ.⁊ ẽ exeplum
hocũ dicit᷑.iſti ſunt ſiłes:notat᷑ intrinſeca relatõ.⁊ cuʒ
dr iſti ſunt ſiles illi:notat᷑ extrinſeca.ꝛ per hoc pʒ ſolo
ad pꝛimũ ⁊ vltimũ obᷣm.¶ Av illud vo qð qrit an ima
go dicta de eẽntia ſignificet eſſentis aut etiã in ꝑſonis.
dom ꝙ imago impꝛopꝛie ſignincet eẽntiã:minꝰmm ꝓprie
ſignificat eẽntiã in ꝑſonis.⁊ rõ huiꝰeſi:qꝛ imago notat
plitateʒ. ⁊ dic reſpectũ ꝗ reſpectꝰ plin eſt.qꝛ ex pte eſſen
tie inꝙᷓtuʒ hmõi nulla plitas eſt niſi ↄſideret᷑ ĩ pſonis.
2 tũc płitas ꝑſonaꝝ ẽ vnitas ſᷣm quã ſigficat᷑ imitatio
ex ꝑte eẽntie ꝓpter quã imago minꝰ ꝓpꝛie ſũpta ſigficat
eẽntiã in ꝑſonis.magis vᷣo im pꝛopꝛie poſſet ſigniticare
eẽntiã vñ ſᷣm quẽdã modũ abſtractis ꝑſonis intellige⸗
mus hoĩeʒ ad imaginẽ tei ſᷣm eẽ viuẽ et ſapẽ.nec ĩtelli⸗

gemer ꝑie eẽntie plitatẽ vel diuerſitatẽ ſube nec diſti⸗

ctõeʒ ꝑſonaꝝ ſᷣm hũc modũu:ł̊ multiplicitatẽ vᷣtutis.nõ
dico młtitudinẽ:qꝛ młtipliecitas vᷣtutis dr reſpectu eſſe
ctuũ.Eſt eniʒ regula.quanto aliꝗd ſimpliciꝰin eẽntia:
tanto mitipliciꝰin vᷣtute ſiẽ pʒ.imaginatõ ſimplitior ẽ
in eẽntia ſenſu exterioꝛi:⁊ młtiplicioꝛ in vᷣtute.rõ ima⸗
ginatõe:intelletus rõe.Fm hoc q̊ diceret᷑ ꝙ imago ↄno
taret młtiplicitatẽ.¶¶ Iteʒ qrit᷑ ̃m ꝙ imago dic eẽntiã
ad cniꝰimitatõʒ fit alind:ꝗd pciſe ſit imago: nũqꝗd erit
eintia ſjm rõnem erẽplaritatis.Cont᷑ ſi h: q̃cũq; ſũt
ad exẽplar erũt ad imaginẽ ſ̊ oms creature fũt ad exẽ
plar. om̃s create ſunt ad imaginẽ᷑, g ipᷣis poterit ↄue⸗
nire iſtð: faciam ꝰad imaginẽ ⁊c.qð negãt os. Rñ.
imago dic diuinã eẽntiaʒ in tribo ꝑſonis vt exẽplar ad
imitatõeʒ expᷣſſam. ⁊ hoc ẽ plena 2 pciſa rõ imagis ᷣm
puemit dine eẽntie ĩ tribo ꝑſonis.adait᷑ at ſuꝑ ronem
exepiaris reſpectꝰimitatiois expᷣſſe ꝗ quidẽ reſ pets erit
in creatura.ſ.aĩa rõnali eꝑatione dei:⁊ ↄnotatꝰin ſig⸗
catõne imagĩs ſᷣm q deſigt dĩnã eẽntiã in tribo ꝑſonis
Membrumtercimm
Eide q̃rit᷑ ꝗd ſit imago in dinis ſᷣm ꝙ ac
cipit᷑ ꝑſonałr. Ad qð nota duas diffini⸗
tõnes byl.pᷣma ẽ hec.imago ẽ ei qð ima
ginat᷑ ſpĩs indifferẽs. Scda ẽ ima⸗o rei
ad rẽ coeq̃ndaʒ imaginata ⁊ indiſcreta ſilitudo. Pꝛĩo
& querit᷑ partibus pꝛime diffinitõnis. Scdo de par⸗
tibus ſcdᷣe. Lercio de dr̃ia haꝝ diffinitionũ.

Articulus primus

Aerit᷑ ̊ pꝛio de ᷣma diffinitione. Qam die
hyl.ↄñter.ꝙ nece ẽ imaginẽ hr̃e in ſeſi pẽʒ 7
eẽntiã ⁊ naturaʒ actoꝛis.qᷓre ̊ magis diffi
nit᷑ imago ꝑ ſpẽm ꝙᷓ ꝑ naturs vel eſſentiã. q̃re magis
appꝛopꝛiat᷑ imago filio qᷓ; eentia vel natura? JItẽ ſpñſ⸗
ſets eit ſpẽs indifferẽs in ſha cũ pꝛe.et ipᷣm repñtat:q̊ẽ
imago ipiꝰ.¶ Itez ꝓỹ dẽ ibi ſpẽs. aut em ſpẽs dĩc eẽnti
ain: aut ꝑſonã.nõ eẽntiã:qꝛ eẽntia nõ dr relatie.nec ꝑ⸗
ſonã:qꝛ nõ ẽ perſona indifferẽs ſ̊ differẽs filiꝰa patre.
Item qrit᷑.ſi pũſſctẽs ẽ ſpẽs vel imago:vidr̃ em ꝙ ſic.
qꝛ ſicut filiꝰ repntat pꝛem.et ↄuenit cuʒ eo in ſuba a in
notõne.qꝛ aliꝰa filio ſiẽ a pr̃e.ſiẽ ſpũſſcis indifferens ẽ
in ſuba cũ filio et᷑ in notiõe.qꝛ ſicut filiꝰq pꝛe ẽ:ſic ſpũſ⸗
ſctt. Rñ.ꝙ imago ? ſpẽs.i.ↄfoꝛmitas expᷣſſiua eius
quẽ imagina.i.repñtat ⁊ indifferẽs in ſuba cũ illo.qð
dr ad dr̃am imaginis create.q̃ olteriꝰ?ẽ ſube cũ eo quez
imaginat. Av illð g̊ qð pᷣmo q̃ritur. d ᷣm ꝙ ſpẽs re⸗

cAAN Bo Fr 2) 6/ft⸗
1in/

lxj.

feretur ad cognitõnem. cognitio aũt atpꝛopꝛiatur filio

iõ imago magis ꝑ ſpẽm diffinit᷑. Differut aũt ſpẽs.2
natura. et eẽntia. Eſſentia eĩ eſt q res ẽ. natura vpo mo⸗
uet vel agit:ſpẽs qͥ ↄſcitur.¶ Ad aliuq dðm. ꝙ ſpẽs h̊
dr relatiue.dic em eẽniiã:h̊ ↄnotat oↄfoꝛmitatẽ plenam
quã hʒ filius cũ pr̃e in eẽntialibo ⁊ notõe. lʒ em̃ ſpũſſã⸗
ctus hʒ ↄfoꝛmitatẽ in eẽntialibo:nõ tñ hʒ cũ pre in ali⸗
qᷓ notõne.vñ nõ põt dici ſpẽs indifferẽs put ſumit᷑ ſpẽs
in hac difinitõe.dĩc em̃ dĩnaʒ eẽntiã ſ ↄnotat notõna⸗

lem ↄſoꝛmitatẽ.¶ Nd aliud dõm.ꝙ ſpẽs ſi uꝑponit dinãv

eſſentiã. ⁊ ſuponit ꝑſonã: ⁊2 ↄnotat ↄfoꝛmitatẽ vñ eſt in
qifferẽtia in ↄfoꝛmitate q eſt notiõis:nõ ꝑſone. Vñ qðᷣ
dr̃ ſpẽs indifferẽs.idem ac ſi diceret᷑ ꝑſona ↄfoꝛmis in⸗
differẽs:vt notet᷑ indr̃a reſpectu ↄfoꝛmitatis nõ reſpe⸗
ctu ꝑſone.⁊ iſta ↄſoꝛmitas attendit᷑ ᷓtum ad eẽntiã: qꝛ
pr et filiꝰdeꝰ.qtuʒ ad notõeʒ:q; vterq; ſpirat ſpiñſcim
Ao aliud qð obijcit᷑ꝙ ſpũſſctẽs ẽ imago filij.qꝛ ↄneĩt
cũ eo in eẽntia et in ꝓpꝛietate q eſt:qꝛ ipe ab alio ſiẽ fili⸗
us.ꝑ auẽteʒ dam.dm ꝙ ẽ ab alio no facit notõeʒ per
ſone:qꝛ equiuoce dr de filio et ſpũſcto. preterea eſſe ab
alio ſiue acciꝑe nõ notat niſi puatõeʒ ſeu negatõeʒ. idẽ
em̃ ẽ accipẽ qð nõ habẽ a ſe.ad h̊ aũt ꝙ dicat᷑ aliqd eſſe
imago alteriꝰ:exigit᷑ ↄfoꝛmitas in aliq põne.nõ em̃ la⸗
pis dr̃ imago ligni qꝛ nõ eſi hõ. Qð aut dic dam.ꝙ ſpi
rituſſet᷑s eſt imago filij intelligitur effectiue:2 illud am
plius declarabitur.
Articulus ſecũdus
Cðo q̃rit ꝑtibo ſcðe diffinitõis q̃ eſt.ima
goẽ rei ad rem coeqͥndã imaginata et indi⸗
f(ſcreta ſilitudo. vr̃ em hec couenire eẽntie et
ſpũiſcto.idẽ eĩ ẽ ſilitudo ⁊ eẽntia.q̊ qeqd ↄuenit vni:et
alij.ſ̊ᷣ ſilitudini ↄueĩt ꝙ ſit imaginata: 7 eẽntie.¶¶ Itẽ
ſicut ĩ filio ⁊ pr̃e ẽ eẽntia ⁊ ĩ nullo differens:ita ⁊ ſ piri⸗
tuſctᷣo.q̊ imaginata ⁊ indiſtricta ſilitudo.⸗ Itez ſilitu
do aut ſumit᷑ ibi eẽntialłr:aut pſonałr.ſi eẽntialr:q̊ ma
le dr imaginata:qꝛ eẽntia nõ diſtinguit᷑ imaginatu aũt
dic diſtinctũ.ſi ꝑſonalłr: ̊ male dr ſilitudo indiſcreta.
ꝑſona em diſcreta ẽ ab alia. Rñ. ꝙ dr̃ ſilitudo ñ cõ⸗
uenit eẽntie.ꝙ dr̃ imaginata:nõ ↄueit ſpũiſcto.Siłitu
do em̃ dic duo.diſtinctões ꝑſonaꝑꝝ:qꝛ nõ ẽ ſilitudo eiꝰ⸗
dez ad ſe:et vnitatẽ foꝛme in q̃ aſſilant. O ꝗᷓ dic imagi
natũ:dr rõe expᷣſſe imitatõis. ꝙ dr indiſtricta:rõe vni⸗
tatis eẽntie.Cu qᷓ dr filius ſilitudo pr̃is.notat᷑ ꝙ ſit di
ſtinctꝰa pr̃e:⁊ ꝙ ↄueniat cũ eo in aliq̃ foꝛa.ſ.in eẽntia.
vñ ſilitudo Fm rẽ ſiue pᷣncipale ſigniſicatũ idẽ eſt ꝙ eẽn
tia. Sʒ eẽntia ſignificat abſolute ſiitudo vo ĩ reſpctu
eſt eĩ ſilitudo vnitas aliqͥꝝ in ſoꝛma.vñ nõ valet idem ẽ
ſititudo qð eentia.ſ ſititudo ẽ imaginata: ꝗ̊ ⁊ eẽntia.g
diſtincta.i Qà ſilłitudo nõ dr̃ imagiata rõe pncipalis ſi
gnificati:ſᷣ rõe imitatõis expᷣſſe ibi ↄnotate.ᷣ̊ indiſtri⸗
cte dr rõe pᷣneipalis ſigficati.ſ.eẽntie.Item ſpũſſetus
nõ ẽ ſilitudo expᷣſſa.qꝛ nõ ↄueit in notõe.Cnʒ ꝗ̊ᷓ dẽ ima
go ẽ ſilitudo indiſcreta. notat᷑ vnitas eẽntie diſtinctio
ꝑſonaꝝ.Cũ ðo addit᷑ imaginata:notat᷑ expᷣſſio ſilitudi
nis q ↄuenit ſoli filio.qꝛ filiꝰeſt ſilitudo pꝛis exp̃ſſa qð
nõ ſpũſſets.rei ad rẽ coequãdã dr ad dram i magis cre
ate q nõ coeqtur ei cuiꝰẽ imago. Aliter dicũt gꝗdã ad 5
dicta ⁊ ad vltio qᷓſita.ꝙ imago hʒ q̃ſi duo de ſuo intel⸗
lecto.eẽntiã in q coĩcat cũ actoꝛe:a diſtinctõeʒ q̃ diſtin⸗
guit ab eo. ⁊ hec duo ſignificat hyl.in vtraq; diffinitõe
M em̃ dꝛ in pᷣma ꝙ ẽ ſpẽs indifferẽs:vniratẽ ſignificat
eẽntie.ꝑ h ꝙ addit᷑ quẽ imagiat᷑:notat᷑ diſtinctõ. VUnð
in hac diffinitõe ponit᷑ eẽntia recte:diſtinctõ obliq̃. In
altera vo diſtinctõ recte:eo ꝙ imago recipit diſtinctõʒ
in ſua diffinitõe ſiẽ ᷣmũ diffiniẽs.ſilitudo at dĩc diſtin
ctõeʒ qꝛ ſilitudo ſola nõ ẽ. vñ iſta diffinitõ oꝛdie ꝑtium
poſitõe differt a pᷣma.quẽadmodũ differt iſte due dif

finitões.ſimꝰeſt naſus curuꝰ: ſimitas ẽ naſi i curuitas.

Ex his pʒ dĩa ſm rõeʒ intelligẽtie ſpẽi et ſilitudis.ꝗa
ſyẽs demr̃at eẽntiẽ ſiue nataʒ:ſilitudo diſtictõeʒ.ſpes

em̃ ẽ q̊ͥres ↄgnoſcit᷑⁊ idẽ ↄuenit ſilłitudini:łᷣ addit ſili
tudo eẽ ab alio. Uñ ſiłitudo ẽ ſpẽs ens ab alio. Sʒ ad/
huc imago addit ſupᷣ ſiłitudinẽ expᷣſſionẽ ↄueniẽtie. vñ
dicit aug.in li. lxxxiij.q oĩs imago ẽ expᷣſſa ſilitudo.
addit᷑ poc ad demõſtrandã veritatẽ rei cuiꝰ ẽ unago.
2 iõ in diffinitõe imaginis addit᷑ imaginata ſup ſiłitu
dinẽ ad demõſtꝛandũ expᷣſſionem ſiłitudinis. Vltra vᷣo
addit᷑ indiſcreta: ad demõſtrandũ veritatẽ eẽntie ⁊ in⸗
dr̃am. Si gꝗs aũt obijciat ꝙ oppoſitõ eſt cũ dr indiſcre⸗
ta ſiłitudo.qꝛ ſiłitudo dĩc diſtinctõnem: indiſcꝛeta in⸗
dr̃am. dm ꝙ indr̃ia eẽntie nõ opponit᷑ diſtinctõni ꝑſo
naꝝ. ¶ Qotandũ at᷑ eſt er his qᷓ dic był.ꝙ ncce ẽ imagi⸗
nẽ hr̃e ſpẽm naturã a eẽntiã actoꝛis.pʒ ꝙ ſpẽs nõ ẽ pꝛo
pꝛietas imagis ſ̊ ſolũ axpꝛopꝛiata.ſupponit᷑ ei ideʒ no⸗

mie ſpẽi eẽntie nat᷑e. Iteʒ ꝑ ꝙ dr ad rẽ coeq̃ndaʒ in

ſcdᷣa diſtinctiõe imagis demõſtratis. ꝑfectõ ſiue ꝑfecta
rei impletõ vñ aug.imago ſi ꝑfecte implet id cuiꝰẽ ima
go. coeq̃tur ei:nõ illud imagini.ꝑ illã ſcdᷣaʒ dr̃aʒ ſeꝑa
tur imago increata a creata. qm̃ vo imagiata notat di⸗
ſtinctõez q̃ non ↄuenit eẽntie:iõ nõ ponit᷑ recte ̊D obliq̃
in pᷣma diffinitõe. vtoiceret᷑:imago ẽ ſpẽs indifferens.
qꝛ ſpẽs ibi ſupponit eẽntiã.ponit᷑ a recte in ſcðᷣa: qꝛ ſi⸗
militudo ſuꝓponit reʒ diſtinguibilem vel diſtinetam.

Articulus tercius

Einde q̃rit᷑ de dr̃a haꝝ diffinitõnũ.qᷓuis iã
tacta ſit.in vtraqʒ eĩ notat᷑ qð ẽ ↄueniẽtie et
qð ẽ dr̃e.alia eĩ ẽ ↄueniẽtia ⁊ alia dĩa ima⸗
ginis ad id cuiꝰẽ imago. In pꝛĩa eĩ cũ dĩ ſpẽs indrñs.
notat᷑ ↄueniẽtia. in ſcða cuʒ d ſilitudo indiſcreta:no⸗
tat ↄueniẽtiã.ꝙ addit᷑ imaginata:nõt driaʒ. Querit ꝗ
quõ differãt. Rñ.cũ filiſit expᷣſſa ſiłitudo pr̃is q̃tũ
ad cognitõeʒ ⁊ vᷣtutẽ qᷓ ei attribuit᷑.inqtuʒ ẽ dei ðᷣtus et

ſapia.pᷣma diffinitõ imaginis dat᷑ ᷣm expᷣſſaʒ ſititudi

nẽ qtũ ad cognitõeʒ.vñ dĩ ſpẽs indrñs:ſpẽi aut rõ ꝑti
net ad cognitõezʒ. Scðdᷣa vo diffinitio dat᷑ ᷣm expᷣſſaʒ ſi⸗
litudinẽ in vᷣtute.vñ dr imago rei ad rem coeq̃ndã ima
ginata ⁊ indiſcreta ſiłitudo.eqͥlitas at᷑ dĩc vnitateʒ in⸗
qᷓntitate qᷓ in dĩnis ẽ virtꝰ.coeq̃litas vᷣo dic expᷣſſaʒ imi
tatõeʒ in vᷣtute.q¶i ꝛota et᷑ ꝙ filiꝰdr̃ eẽntia inqtuʒ eſt ⁊

bʒ eſſe.natura inqꝙᷓtũ hʒ eſſe ꝑ generatõeʒ.ſpẽs vᷣo dici⸗

tur ineỹ̈tum ẽ pᷣncipiũ ↄgnoſcendi patrem: et ſic pʒ dra
illarum diffinitionum.

Mlembꝛum tercium

Eſtat qᷓrendũ quõ imagis nomẽ ꝓpꝛie cõ
ueniat filio.⁊ qᷓrunt᷑ duo. Pꝛĩo vtꝝ nom̃
imaginis poſſʒ ↄuenire rõnali create? fi
lio dei.a ſi ↄueniat aliqͥ mõ:vtrũ vniuoce
vel equiuoce.Scðdo vtrũ poſſet attribui ſpirituiſancto

Articulꝰprimus

O pꝛimũ ſũt auẽtes.iAã dĩc aug.in ſᷣmone
de imagie. ꝙ nulli alij creat᷑e ab hoĩe dedit
ꝙ ſit imago.Geñ.j.Faciamꝰhoĩeʒ ad ima.
a ſili.⁊c.¶¶ Iteʒ aug.in li.de tri.qꝛ mẽs imago dei ẽ ca⸗
pax dei ẽ.¶¶ QOð ↄcedẽdũ ẽ. Sʒ adhuc qrit᷑ vtrũ equi
uoce dicat᷑ ð ſilio dei ⁊ hoĩe? vniuoce vr̃ ſic. Uniuo
ca eĩ dicunt᷑ qͥꝝ nom̃ cõe ẽ et rõ ſbᷣe eadẽ:ſ̊ imagini ꝓut
filiꝰdr imago:⁊ imagini/put homo dr imago: ↄueit rõ
vna.ſ.imago ẽ cuiꝰgeneratõ ẽ ꝑ imitatõneʒ:ꝗ̊ vniuoce
dr imago ð filio dei ⁊ hoĩe.¶ Cont᷑. imago q̃ ẽ filiꝰ:ẽ ſi
militudo expᷣſſa a pꝛe in idẽptitate ſbe.imago q̃ ẽ hõ in
diuerſitate ſhᷣe:g& nõ vniuoce dicet᷑ imago.⸗ Itẽ imago
q̃ eſt filiꝰẽ expᷣſſa a pꝛe.imago q̃ ẽ hõ a tota tnitate: ꝗ̊ñ
vniuoce. Rñ.dðm.ꝙ ẽ imago creata ⁊ ĩcreata:quẽ
admodũ verbũ.⁊ qꝛ nł ẽ vniuocũ creat᷑e ⁊ creatoꝛi.iõ
imago non dẽ vniuoce de hoĩe? de filio dei.qꝛ imagoẽ
ens ab alio ꝑ imitatõeʒ:ſ̊ ens ab alio nõ dr vniuoce de
hoie ⁊ filio dei.qꝛ inqtũ dr de filio dei:hec pᷣpoſitõ ab:
nõ diĩc cãlitatẽ ſᷣ̊ nat᷑e oꝛdinẽ inqᷓtũ de hoĩe dr:culitatẽ

notat. ſitr iſte terminꝰ alio ꝓut ens ab alio de filio dei
dr:ſuiponit ꝑſonałr nõ eẽntialr.vñ diſtinctõneʒ notat
vndab altẽo 'm ꝑſonalẽ ꝓpꝛietatẽ:nõ ſm eẽntiã. Pꝛout
dr de hoĩe ens ab alio:iſte terminꝰalio ſupponit eẽntia
lit᷑: æ notat drſiiatẽ ſᷣm eẽntiã imaginis ad id cꝰẽ ima⸗
go. vñ imago ꝓut dĩ de filio: tm̃ ad prez refert᷑. ꝓut dĩ
de boĩe:ad totã trinitatẽ. ᷣm eĩ mẽoꝛià intelligẽtia ⁊ vo
luntatẽ q̃ ſunt ĩ mente:d hõ eſſe ad imaginẽ dei. vñ eſt
imago trinitatis et vnitatis.et hoc ſigſicat᷑ ꝑ hoc ꝙ dĩ
faciamꝰboĩem ad imaginem ⁊c̃.filius do nõ eſt imago
trinitatis ? vnitatis:ſᷣ ſoluʒ pr̃is.qꝗa ꝗ̊ imago dicta de
filio reſpectu pr̃is nõ impoꝛtat diſtinctõeʒ eẽntialẽ ſed
ſolũmodo ꝑſonalẽ:ideo dicit᷑ de filio qm̃ eſt imago pa⸗
tris.nõ ad imaginẽ vt dĩic augu.de hoĩe vo dicit᷑ qm eſt
imago et ad imaginẽ: vt ꝑ hac pᷣpoſitõneʒ ad:notet᷑ di⸗
uerſitas imaginis ⁊ ſeꝑatoi aꝛe cuiꝰẽ imago.⁊ ſᷣm boc
ʒ quõ imago nõ ſumat᷑ vniuoceimago eniʒ ꝓut dr̃ de
filio ſic diffinit᷑ ab hył.in li.de ſinoð.imago ẽ eius rei
quã imaginatur ſpecies indifferens.

Articul?ſecundꝰ“
Ecũdo querit᷑ vtrum nomẽ imaginis poſſit
attribui ſpũiſcto.Qam videt᷑ ei ↄuenire pᷣ⸗
dicta rõ imaginis.¶ Item dam̃.diecit ꝙ ſpi
rituſſcẽs ẽ imago filij ꝑ quã xpᷣe inbhabitãs hoĩem:dat
ꝙ bſm imaginẽ eſt deꝰ. ¶ Pꝛetẽa. ſic filiꝰ a pr̃e hñs cum
pr̃e nate indr̃iaʒ:ita.ſ.ſ.ẽ a pr̃e hñs cũ pre nature iĩdiſ
ferentiã. q̃re videt᷑.ſ.ſ.imago pr̃is ſic filiꝰ. õ em̃ vidr
filiꝰ dici imago:niſi gqa ẽ ab ipᷣo ꝑnate indr̃az. Rñ.
ßm aug. in li. de tri. 7. lxxiij.q. Dĩs imago ẽ ſilitudo:b
nõ ↄuertit᷑ eſt em̃ imago expᷣſſa ſiłitudo q̃ in creaturis
determinat᷑ qtum ad figuram qntitatẽ et materiã. In
creaturis em̃ filius materiã habʒ a pr̃e.in diuinis aũt
determinat᷑ qᷓtum ad natnꝛã ſimpliciter ⁊ rõnem natu
re.Eſt eniʒ filius ens a patre.coĩcans cum patre ĩ na,
tura et rõne nature.hoc eſt notione q̃ ſunt vnum princi⸗
piũ ſpũſſcti. Spũſſanctꝰpo habet vnitatẽ cum patre in
eſſentia:̊ nõ in ↄmuni notione q̃ ab eis ꝓducat᷑ alia ꝑ⸗
ſona.qꝗa ergo ratõ imaginis eſt ens ab alio:indifferẽs
illi in natura ⁊ rõne nature:ideo eſſe imaginẽ pr̃is cõ⸗
uenit filio nõ ſpũiſcto.ideo eſſe imaginẽ pris oↄuenit ſi⸗
lio et ratõ ſupꝛapoſita ab hylario.ſᷣ nõ ↄuenitſpũiſan
cto.i Qam noĩe ſpeciei intelligit hylariꝰ nõ ſolum ↄfoꝛ⸗
mitatem nature:ſed etiã ↄmunitatem notionis.hoc eſt
quod dicit Rich.in li.de trinitate.fides catholica con⸗
fitetur: qualis pater talis filius talis ſpirituſſanctus.
vterq; ꝑ omnia patri ↄſimilis et coequalis. Si igi
tur filius rete dictus eſt imago patris rõne expꝛeſſe in
eo ſiłitudinis.cur non etiam ſpirituſſanctꝰimago pr̃is
recte dicatur:cum vterq; ſimilis ⁊ coeqͥlis inueniatuꝛ.
4 Sed buiꝰqueſtõnis nodum cicius vt credo ſoluimꝰ:
ſi ad ꝓprietatũ conſideratõnem recurꝛimus.Cõmuneẽ
om̃ibus om̃em plenitudinẽ habeꝛe.ↄmune patri filio
nõ tam habere ꝙᷓ; daꝛe.ꝓpꝛiuʒ autem ſpirituiſancto ha
bere nec alij dare. In hoc igitur ſolus filius expꝛeſſam
ſimilitudinem patris in ſe habet et imaginem tenet.ꝙ
ſicut diuinitatis plenitudo manat de vno:ſie et eadem
plenitudinis largitio manat ð alio.nec minus aliquid
nec alio modo accipit ſpirituſſanctꝰ ab vno qᷓ; ab alio.
nulla autem ꝑſona oĩno a ſpiritu plenitudinem diuĩta
tis accipit:et ideo imaginẽ patris in ſeipſo nõ expᷣmit.
Ecce habes cur imago pr̃is dicatur filius nõ ſpirituſ⸗
ſanctus. 4 Ad illud dam.ꝙ ſpirituſſanctus eſt imago
filij. dicendũ ꝙ filius dicit᷑ eſſe imago patꝛis multiplici
ter. Uno modo quaſi effectiue.ſicut eniʒ artifer habẽs
imaginem herculis in mente:ꝑ illam facit eam in ma⸗
teria:ſic pater ꝑ filiũ imaginem dicit᷑ oꝑari imaginem
creataʒ. lñ aug. ad ianuariũ.imago inuiſibilis pĩ̃is
ſaluatoꝛ nr ẽ.qᷓtũ ad pꝛez vitas ẽ:qᷓtũ ad nos ꝗbo reue/
lat imago ẽ:ſᷣ ſicẽ pr̃ ꝑ filium imaginẽ oꝑat᷑ imaginem

G r 7* il. de

— - — — — ————

———. — —– — — - ͥᷓͥ ᷑·̃ꝝ—mw—(———————

Kli
ncn
näͤen
ontfii
ſni uz
D
edn
ſhugff
hcfinecn
ogodende
Chnnleſet
inagope
daigin
Anorid
Paßnbe
nöpudin
igoictan

agini d

elouenlr⸗
n dictofß
hoend
ipfebizan
W
en a

villiuof
jingeanne
watenii
ndininisei
fönennun
mmpaneine
Vnum proc
cumponrn

dcntelts

orincſens
gini fhc
fis Nniß
nenthſe
öſolun,in
ſonihel
tpolcato
Buſſncns
nlio Hii⸗
ramſtn
ſnagopns
ſwvenun.
vlun
Ccure?
ma flio⸗
ſmnaobae
preſan
ntenet,
ereocen
gignit
abi⸗
emn diut
oͤcrpnt
ſprin
nulpſe
ſutohi
n ſvnne
nugnen
eii⸗
mran
Anen

rrnnrr —ʒ—

Queſtio
ereatõnis:ita ꝑ ſpmſctim imaginẽ recreatõis. et ita ſpi⸗
rituſſcĩs imago ẽ ſicut filiꝰſcʒ q̃ſi effectiue. Scðᷣm hoc
dðm de. l. l. ꝙ nõ dr imago ſimpłr: ſ q̃ſi effectiue ſcʒ
reſpectu imaginis recreationis. VUñ imago te ſpũſcko
duo imꝑtat.ꝙ ẽ a filio:et ꝙ eſt ab ipo donũ.Fᷣm ꝙ ĩ no⸗
bis ẽ imago recreatõis:ſed abſolute nõ eſt imago ſiẽ fi
lius.qꝛ nõ eſt a pr̃e vt bs ↄfoꝛmitatẽ in ꝓductone pſo
ne ex ſe. ¶ Sʒ adhuc obijcit᷑ ſic.filiꝰeſt imago pr̃is qa ẽ
eiꝰexpᷣſſa ſilitudo.ſᷣ̊ tũc cũ.ſ.ſ.ſit a filio q̃re nõ ẽ imago
filij:qꝛ eſt eiꝰexpᷣſſa ſititudo.nõ em̃ ↄtingit inuenire ex⸗
pᷣſſionẽ. Pꝛeterea filiꝰdr eſſe imago pr̃is ⁊ br̃e in ſe ex
p̃ᷣſſam pris ſilitudinẽ.eo ꝙ ſicut a pr̃e manat plcĩitudo
diuitatis:ſic a filio qre ſiir cũ eſſe ab alio ↄueniat.ſ.ſ.
erit. ſ.ſ.expᷣſſa ſilitudo filij. ¶ Rũñ.ſaluo ſemꝑ melioꝛi
iudicio..ſ.ſ.nõ dr eſſe imauo ꝓpꝛie nec filij nec patris
filij nõ pot dici:cũ filiꝰſit imago.ſi g̊ eſſet imago filij:eſ
ſet imago imaginis:qð nõ ↄuenit dict᷑.Et ẽ exempluʒ.
cũ a re extra naſcit᷑ ſilitudo.in mente artificis expreſſa
imago eſt. Si aũt pꝑ illà oꝑaret᷑ ſtatuam ad ſilitudineʒ
herculis.nõ diceret᷑ ſtatua imago ſilitudinis in mente
ſ magis ipſiꝰherculis.Siłr ᷣm hac rõnem cũ filiꝰrati
oneʒ medij hẽat nõ põt dici ꝙ. ſ.ſ.ſit imago eiꝰ:ſ̊ potiꝰ
pr̃is.nõ tñ drĩ imago pr̃is qm nõ eſt exrpᷣſſius ſilitudo.
qm̃ in filio eſt expᷣſſioꝛ.¶ Sʒ adbuc querit᷑.cum.iſ.ſ.ſit
oĩno ſilis pfr̃i ſiẽ filiꝰet in nullo diſſilis.q̃re nõ põt dici
imago pr̃is ſᷣm hãc rõeʒ ſiẽ ⁊ filiꝰ.Rñſio.imago dĩ q̃i
imitago.qꝛ repntat illud a quo eſt. Ddm ẽ igit᷑. ꝙ ꝓpꝛie
imago nõ dr miſi vniꝰ ſoliꝰ. vt imago achillis nõ ẽ niſi
achillis..ſ.ſ.a duobo ẽ.vñ neutrũ eoꝝ ꝓpne rñtat.ſed
filiꝰab vno ſoloẽ.nec rñtat niſi vnũ tm a qͥ eſt.iõ filius
tm̃ dr̃ imago.ſ.ſ.Et dr imago ſiue ſpeculu.qꝛ ĩ eo vidr
pr quẽ rñtat.ſicut ⁊ ᷣbũ dĩ qa ipᷣm norificat.Vñ ſuper
math.xj.emo nouit ⁊c̃. In verbo ſuo pater ſe decla⸗
rat:quia mentis nr̃e lumen eſt.

Nueſtio.lxij. de nomic

filij quo dicitur verbum.

Dnſequenter in
gꝛendũ eſt de noie filij qͥ drẽ ᷣbũ.Circa
qð q̃runt᷑ iſta..rio de intentõe ſeu ſi⸗
gnificatõe vᷣbi. Scðo de ꝓpꝛietate vᷣbi.
Tercio de operatõne verbi.

Membrum pemum
Rimo qꝛit᷑ de ſigſicatõe vᷣbi ſb qnq; arti
culis q̃runt᷑ qnq;. Pꝛimo ad cuiꝰpbi cre
ati ſiłitudinẽ dicat᷑ in diuĩs nomẽ verbi.
SESEcvæo vtv in diuis pꝛi ſit nomen noticie
ꝙᷓᷓ obi. Tercio fm quã intentõeʒ noticie dicat᷑ ᷣbũ:cuʒ
vᷣbũ ſit a noticia.Or̃to an effectꝰĩ creatura ↄnotet᷑ no⸗
mĩe vᷣbi.Quinto vtx filiꝰpoſſit dici cognitõ ſic verbũ.

Articulꝰprimus
D pꝛimũ ſic.pᷣbũ dr tripłr.ðᷣbũ ſenſibile vo⸗
cis.vᷣbũ intelligibile vocis:⁊ vᷣbũ ĩtelligibi
le rei.ij.ſapᷣ.Direrũt im pij apud ſe nõ recte
cogitates.Cõſtat ꝙ illud dicẽ nõ fuit vocis ſenſibilis:
ſ fuit dicẽ interiꝰ.Silr in euang.math.ix.vt qd cogita
tis mala ĩ coꝛdibo vris.et pᷣmo dr̃. Ecce ꝗdã tæ ſcribis
dixert:reliꝗt᷑ ̊ ꝙ cogitatõs dictõs dicũt. ¶ Itẽ aug.ſi

v̈ba nõ ſonat ĩ coꝛde nibilominꝰ dic ꝗ cogitat.ad cinꝰS
ſir ilitudinẽ vboꝝ or oᷣbũ etnũ:de qͥ dĩ fiat lux ⁊ facta eſt
lux:et vr̃ ꝙ ad ſiłitudinẽ vᷣbi vocis.qꝛ vᷣbũ rei nunꝙᷓ; aſ

ſumit foꝛaʒ ſenſibilẽ vocis.qꝛ iillud nõ fit vox:ſ̊ vᷣb vo
cis fit voxr.Sʒ vᷣbũ ef᷑nũ ẽ ad ſilitudinẽ illiꝰpᷣbi qð acci
pit foꝛmã vocis.qꝛ dr in pꝛia canoĩca. ioh.ij.c.ſuꝑ illð
ſi peccauẽimꝰc. In gl.ſic bũ nr̃m fit vox corꝑis qͥdã⸗
mõ aſſumẽdo foꝛmã in q̃ maifeſtat᷑ ſenſibo:ſicẽ buʒ dei
caro factũ ẽ aſſumẽdo ea foꝛmã in q̃ maifeſlat᷑ ſenſibus
boĩm.et ſiẽ vᷣbũ nrĩm fuit vor nec mutat᷑ in carnẽ:& aſſi

„

lxij.

mulat᷑ verbo vocis. Cont᷑.verbũ rei tolle:nec iã erit

verbũ intelligibile vocis: nec verbũ ſenſibile vocis.ſed
tolle vtrũq; eoꝝ:⁊ terciũ remanet.ꝗᷓ pꝛia intentio vᷣbi ẽ
in rõe vᷣbi rei: ꝓbatõ.Si ei res ipᷣa nõ ſit tibi maifeſta
aliq̊ mõ.vel ꝑ ſe:vel ꝑ ſuũ ſilłe:vel ꝑ ſuũ oꝓpoſitũ vł effe
ctũ nunqᷓᷓ ꝑ ſpem vocis ſenſibił duceris ad ↄgᷣſcendũ rẽ
gᷣpᷣma rõ vᷣbi ponit᷑ in re.ꝭ ad ſiłitudinẽ hꝰdicet᷑ veꝛbũ
eternũ. Pꝛetẽa pᷣbũ eternũ dr expᷣſſa ſiłlitudo dicẽtis.
verbũ ſenſibił vocis vel ĩtelligẽtie vocis nõ dr expᷣſſa
ſiłitudo rei q̃ ſigẽtuꝛ.Sʒ ipᷣm verbũ rei ẽ expᷣſſa ſilitudo
rei:q̊ verbũ increatũ magis aſſilat᷑ huic verbo q alijs.
Ki dieo ꝙ tripir dr verbũ vt dĩic an. aut logmur
cũ ſenſibilibo ſignis.aut eadẽ ſiꝗ q̃ foꝛis ſenſibilia ſunt
int᷑ nos inſenſibiłr cogitãdo:aut nec ſenſibitr nec ĩſen
ſibiłr ſignis vtẽdo.pʒ quõ tripir dr̃ verbũ. Concedo
aũt ſic̃ obim ẽ vltio.q; verbũ eternũ maxĩaʒ ſilitudineʒ
bʒ ad vᷣbũ intelligibile rei.¶¶ AUd h̊ ꝙ obijcit᷑. ꝙ vᷣbũ in⸗
telligibile rei nõ fit vox:ſᷣ verbum vocis fit vox.dico ꝙ;
ðᷣbũ intelligibile rei vnit ſe cũ bo vocis ſic̃ ſigtũ cũ ſi⸗
gno.⁊ ſic verbũ vocis ẽ q̃ſi hitus verbi intellcts rei nec
ter G̊ deſinit eẽ verbũ rei.ſic verbũ et᷑num vnit᷑ carni
nec mutat᷑ in carnẽ:ſᷣ remanet verbũ.verbuʒ ꝙ rei vnit
ſe cũ ᷣbo vocis.⁊ ſic factuʒ ẽ ſenſibile.nõ i ſe:ſ̊ in voce.
nec mutat᷑ in vocẽ lʒ voci copulet᷑. Unð illud qð dr̃ ab

aug.in gl.ſuꝑ.j.canoĩca.iohᷣ.ij.c.intelligr̃ de veꝛbo rei.

verbũ em intelligibile vocis fit ip̃a:ita ꝙ eadeʒ ſit eẽn⸗
tia vocis intelligibił a ſenſibił᷑.vñ hec ſentit᷑ in ſeipſa.
ſic nõ ẽ de vᷣbo rei.qꝛ verbũ intelligibile ſentit᷑ voce ſen⸗
ſibili:nec ẽ ipᷣa vox.̊ nõ ẽ alia nata pᷣbi intelligibił vo⸗
cis qᷓ; ᷣbi ſenſibił vocis.Vñ pʒ ꝙ marxie dr̃ verbũ eter⸗

nũ ad ſiłitudinẽ pbi intelligibił᷑ rei.qlſ Lotandũ cũ ver

bũ dicat᷑ ipa vox ſignãs extẽioꝛ.alio mõ ipᷣa imago vo
cis in aĩa. tercio mõ ipᷣa ſpẽs intelligibił qᷓ generat᷑ ex
mẽoꝛia vel ex ipᷣa ſcia rei.⁊ ad edꝰſilitudinẽ accipit᷑ ver⸗
bũ in diuis.ñ aug.ex plicat illud multiptr.xv.ð tri.
dicens.Quiſqs pt᷑ intelligẽ veꝛbũ.nõ ſolũ anteq; ſonet
derbũ:veꝛũ etiã anteq; ſonoꝝ eiꝰimagines cogitatõne

voluant᷑. Hoc ẽ qð ad nullã ꝑtinet linguã.iaʒ põt vidẽ
ꝓ h̊ ſpeculũ aliquã verbi illiꝰſiłitudinẽ.de qͥ dictũ ẽ. In

pncipio erat verbũ ⁊c.iAeceſſe ẽ eĩ cũ verbũ logmur.i.

qð ſcimꝰloꝗmur.ex ipᷣa ſcia quã mẽoꝛia tenemꝰ:naſcit᷑

verbũ qð ſit hmõi: cuiuſmõi ſcia de qᷓ naſcit᷑.ſoꝛata ꝗp⸗
pe cogitatõ ab ea re quã ſcimꝰ:veꝛbu ẽ qð in coꝛde dici

mus: qð nulliꝰligue ẽ. Itẽ in eodẽ verbũ rõnalis aĩan⸗

tis qð neq; ꝓlatũ eſt ĩ ſono:neq; in cogitatõe ĩ ſilitudi

ne ſoni:qð alicꝰlingue nõ c.oĩa quibo ſignat᷑ ſigna pᷣce⸗
dit: ⁊ gignit᷑ de ſcia qᷓ manet ĩ aio. qn eadẽ ſcia virtꝰdr
ſicuti ẽ.ſilima ei ẽ viſio cogitatõis viſiõi ſcie.⁊ ẽ in iſta
ſiłitudie vᷣbi nr̃i ſiłitudo vpᷣbi dei.qꝛ pt᷑ eẽ ðᷣbũ nrjm qð ñ

ſeqtur opꝰ:opꝰat᷑ eẽ nõ pt᷑ niſi pᷣcedat vᷣbũ.ſic vei bũ di
potuit eẽ nulla exñte creatuꝛa.creatura autẽ nulla eſſe

põt niſi ꝑ verbum ꝑ qð facta ſunt om̃ia ⁊c.

Articul ſecund?
Onſeqnter qrit᷑ an pᷣoꝛ ſit intẽtio noticie qᷓ
vᷣbi.dĩ ei pꝛio ſapie.fons ſapie vᷣbũ ĩ excel
Hſᷣ illud qð eſt fons alteꝛꝰ:ẽ pꝛiꝰintellectu eo
cui fons.cũ ̊ᷓ verbũ ſit fons ſapie:veꝛbũ pꝛiꝰẽ intelle
ctu ꝙᷓ; ſapia. Cont᷑ anſel.dicẽ nł aliud ẽ ꝙᷓ cogitando
intueri:h̊ intuitõ ad noticiã ꝑtinet vel ſapiaʒ:a intueri
pꝛiꝰ ẽ qᷓ; dicẽ:ꝗ̊ noticia vel ſapia ẽ pᷣoꝛ intellectu qᷓ; ᷣbũ.
¶ YStẽ. xij.ſapᷣ.oĩa in ſapia diſpoſita ſũt ̊ ĩ ᷣbo ſũt oꝑa

ta::qꝛ dixit facta ſũt.Cuʒ diſpõ pᷣcedat opꝰ: relinꝗt

ſapia ᷣm intellctm pᷣcedat vpᷣbuũ.ecci.j.Sapĩa dei oia

poꝛdiat ⁊c. Et ſeqꝗt.pꝛiꝰoĩm creata ẽ ſapia.⁊ pꝰſequit᷑.

fons ſapie vᷣbuʒ dei in excelſ. ẽ ſapĩia dei increata oĩa

p̃cedit.ab bac a ꝓcedit ſapia creata.ſ.oꝛdo rõnał in re
bo creatis mediũ ̃m ĩtellectũ.int᷑ hec duo ẽ ᷣbũ dei de

q̊ dr diri et facta ſũt. ̊ ſapia m ĩtellectũ por ẽ ꝙᷓ ᷣbũ.
KRñ.ↄcedẽdo om̃s rões q ꝓbãt ꝙ ſapia m ĩtellectũ

por ẽ qᷓ pbũ.tũ.ſ.qꝛ ſapia ẽ initiũ diſpois:tũ qꝛ vᷣbũ eſt

— —

initiũ oꝑis. lñ aũg.xv.de tri.verbũ rõnalis animan⸗
tis qð neq; ꝓlatũ eſt ĩ ſono nec in cogitatiõe ⁊c̃.vt ſupᷣ.
4Ao h̊ qð obijcit.fons ſapie verbũ dñi ⁊c̃.dico ꝙ non
exponit᷑ de ſapia increata ̊ creata.verbũ em̃ ẽ fons ſa⸗
pientie create.i.oꝛdinis rõnalis ꝗ eſt in reb creatis.

Articulꝰtercius

Onſeq̃nter q̃rit᷑ m quã intentioneʒ noticie
dicat᷑ verbũ.ſ.vtꝝ vᷣbũ ſᷣm ꝙ ẽ in rõne oꝑa⸗
tiua maioꝛẽ hẽat ſilitudinẽ ad vᷣbũ increatũ
verbũ ᷣm ꝙ ẽ in rõne cognitĩa et v ꝙ verbum hᷣm ꝙ
ẽ in rõne oꝑatĩa.xxxiiij.ecci.initiũ oĩs oꝑis vᷣbũ.verbũ
aut ſᷣm ꝙ ẽ in rõne oꝑatia eſt initiũ oꝑis:q̊ ſᷣm h̊ ðᷣbnz
erit expᷣſſiſſima ſilitudo ðᷣbi increati.vbo em̃ in cogniti
ua exñti deeſt aliꝗd ad h̊ ꝙ ſit pᷣncipiũ oꝑis:łᷣ ᷣbo oꝑa
tiuo nibil.¶¶ Iteʒz ioh.j. Dia ſunt ĩ ipo vita.ſᷣ bona ſũt
q̃cunq; viuũt in ᷣbo:mala at᷑ licet nõ viuãt in ipᷣo:tam
mala ↄgnoſcunt᷑ ab eo.lʒ em̃ ſimplicẽ noticiaʒ hẽat bo⸗
noꝝ ⁊ maloꝝ tñ nõ eſt niſi ors bonoꝝ tm̃.eodẽ mõ veꝛ
bu nim cognitiuũ reſpectũ hʒ ad bonũ et ad malũ. ſᷣm
auit ꝙ opatiuũ ẽ:pncipiũ ẽ bonoꝝ et ſic ᷣbũ oꝑatiuum
tm̃ hẽbit imitationẽ vᷣbi increati. Itez in cognitia eſt
dDuplex vᷣbũ.vnũ qð pᷣcedit ex cogitatõe:alterũ qð ex vi
ſione.qð & iſtoꝝ dr̃ ſilitudo vᷣbi increati? Uidr ꝙ iſtð
qð ex cogitatõe ꝓcedit.qꝛ dicit anſel.qd ẽ dicẽ niſi cogi
tando intueri:ſᷣ ↄtra.vᷣbum.ſ.cogitatiõis poſſibilitatẽ
hʒ ad verũ et ad falſum.qꝛ cogitamꝰqñq;ʒ verũ qñzʒ fal
ſum.ſ̊ verbũ ꝓcedẽs ex viſione determĩatũ eſt ad veruʒ
g verbũ er ciſione ꝓcedẽs ẽ ſiłlitudo vᷣbi increati.¶ Itẽ
iij. amos.nõ eſt ᷣbũ qð nõ reuelet deꝰac̃.ruelatio at eſt
ex ꝑte viſiõis.ſᷣ ᷣbo increato fit reuelatõ.vñ yſa.ij.ver⸗
bum qð vidit yſa.glo.vᷣbum qð ventuꝝ erat in carne.
Verbũ q̊ viſiois imaginatĩe vel intellectuał ẽ ſilitudo
vbi increati. Kñ.vbũ increatũ triplicẽ hʒ actũ.vnꝰ
eſt ꝙ pr ꝑ ipᷣm oĩa oꝑat᷑.v.ioh̊.pr̃ meꝰ vſq; mõ oꝑat᷑ et
cgo oꝑoꝛ:et ibidẽ oꝑa q̃ dedit mihi pr̃ vt ꝑficiã. Alius
actꝰ ẽ ꝙ pr̃ declarat ſe ꝑ vᷣbũ ſic dicit gl.bede ſuꝑę mat.
xj. Terciꝰactꝰ?.ꝙ vᷣbo reuelat ꝓphis q̃ futura ſũt ðbo:
Fᷣm ꝙ oꝑat᷑ pr̃ ꝑ ipᷣm:aſſiłat᷑ verbũ ſᷣm qð ẽ in ratiõe
oꝑatia et ſic dr.xxxvj.ecci.Ynitiũ oĩs oꝑis vᷣbũ. verbo
at᷑ ſᷣm ꝙ reuelat ſe ꝓphis.ſ.ꝓut ẽ veritas: aſſiłlat᷑ vᷣbuʒ
qð eſt ĩ réne cognitõis.Eſt aũt vᷣbũ ſᷣm ꝙ fit reuelatio
dine bonitatis.⁊ hoc ẽ in cognitia extendẽte ſe ad opꝰ.
et nõ dico in cognitia q̊ͥ ad cogitatiaʒ que põt eẽ veri ⁊
falſi:ſᷣ qͥ ad viſionẽ.et hoc qͥ ad viſionẽ intellectualẽ nõ
imaginariã ſiue fantaſticã.et qͥ ad intellectualẽ qtum
ad illã ꝑtẽ q̃ ꝑtinet ad imaginẽ.hmõi aũt ᷣbũ medium
ẽ inter illð qð ẽ pure oꝑatiuũ ⁊ pure cognitiuũ.⁊ huic
rñdet ᷣbũ increatuʒ inqtum pr̃ declarat ſe ꝑ ip̃ᷣm. Eſt
igr vᷣbũ ſimplłr oꝑatiuũ qð aſſiłat bo increato inqtũ
ꝑ illud oꝑat᷑ pr.et ẽ ᷣbũ cognitiuũ ſimpłr cognitinum
dico:qð ẽ viſiõis:qð aſſiłat᷑ ᷣbo increato inq tũ ꝑ ipᷣm
fit reuelatõ ꝓphis.Eſt et᷑ veꝛbũ medio mõ ſe hbñs cogni
tiuũ ꝑ modũ viſiõis extendẽs ſe ad opꝰ.qð aſſitat᷑ ᷣbo
increato inqꝗtü pr̃ dclarat ſe ꝑ illð.ex his pʒ rñſio ad
q̃ſita.q Ad illud qð opponit᷑ ꝑ anſel.dico ꝙ loꝗtur ſᷣm
ꝓpꝛietatẽ nr̃am cũ dĩc.ꝗd ẽ dicẽ niſi cogitãdo intueri:ſᷣ
Aꝓprie diceret viſione ſimplici intueꝛi:quia cogitatõ nõ
elſt ꝓprie in deo.

Articulꝰquartus
Einde q̃rit᷑ an noĩe vðᷣbi notet᷑ effectoin cerea⸗
tura.Ad qð ſic dam̃.ibũ dei ẽ ſubſiſſẽs ele⸗
ctiuũ oꝑatiuũ. Sʒ oꝑatm̃ de ſuo intellectu
hʒ oꝑa ⁊ ſic ᷣbũ dei ð ſuo intellectu hʒ creaturã.4. Itẽ

rj.ad heb.fide aꝑta ſũt ſcla ubo eꝰ gl.ſiẽ exẽplũ exẽpla⸗

ri vult ̊ ꝑ illud vᷣbũ intelligẽ exẽplaꝛ.ſ̊ exeplar dat co⸗
ĩtelligẽ exempluʒ.reſtat ̊ ꝙ in voᷣbo ſit cointellectꝰ crea
ture.¶ Itẽ baſiliꝰ.filio ði attribuit ſenſus.ſapia.vᷣtus
verbũ.lumẽ.Senſus qͥ cogitant᷑ oĩa:ſapia qͥ diſponun
tur:ðvᷣtus q oꝑant᷑:ðbũ qͥ annũciant᷑: lumẽ qͥ clareſcunt

E aid. 6 P mia opa P2

ſniaꝝ.xxvij.di.caplło aꝑte oñſum dr.ꝙ eo dr verbum

ſiue imago:qͥ filiꝰ. & verbũ vel imago nõ hñt reſpectuʒ

ad creaturas ſiẽ̃ nec filiꝰ.¶¶ Iteʒ anſel.in monolo. vᷣbũ
q̊ create dicũtur nõ eſt verbũ creature.dĩc eĩ creaturaʒ
nõ vᷣlso creature:̊ ſuo vᷣbo.qꝛ ẽ eiꝰſiłitudo.̊ᷓ verbũ re⸗
ſpectũ hʒ ad dicentẽ.⁊ ita nõ cointelligit᷑ noie vðᷣbi crea
tura.4. Itez ſol illuiat.ſiue aliꝗd illuietur ſiue nõ: nõẽ
aliq̃ variatio ex ꝑte ſolis vel ſube vel põne.multoſoꝛtiꝰ

Selt h̊ reperire ĩ illo fonte ſpũali in qͥ ipſa actõ ẽ ipa po
tentia.et potẽtia ẽ ip̃a eẽntia.et ita ſic eſſentia nõ bʒ re⸗

ſpectũ ad aliꝗd:nec actõ ſua ſᷣm eſſe ſuũ.Cũ q̊ verbum
ſe hẽat ſiẽ̃ dicẽ᷑:⁊ dicẽ ſᷣm eſſe ſuũ ñ ĩportat reſpect ad
creaturas:&̊ nec verbũ. Iteʒ dicẽs ⁊ verbũ ſũt coꝛre⸗
ſpectiua:ſ̊ dicẽs nõ imꝑtat reſpectũ ad creaturã:q̊ ne⸗
q; verbũ. Iteʒ verbũ ſenſibile depẽdet a ᷣbo mentis:
et nõ ecõuerſo.ſi ꝙ̊ eodẽ mõ ſe hʒ vᷣbũ ſenſibile ad ᷣbum
inſenſibile ſcʒ ðᷣbũ eternũ.ſic verbũ ſenſibile qð ẽ in ꝓ⸗

latõne ad verbũ mẽtis:relingtur ꝙ verbũ ſenſibile qð
eſt ms habebit dependẽtiã ad verbũ eternũ ⁊ nõ econ

uerſo.¶ Iteʒ aug.ſi verbũ tranſiẽs ẽ oñſiuũ ſui ⁊ eꝰð
q̊ dr:ꝗ̊ verbũ eternũ nõ reſpiciet niſi pr̃eʒ dicentẽ et ſe⸗
ipᷣm ᷣm ꝙ ſeipᷣm declat. KRñ.alið ẽ dicẽ pꝛ dic vᷣbũ:aↄ
pꝛ vᷣbo dic creatas.ſic̃ dr.xv.de tri.Qouit oĩa in ſeipᷣo
deꝰ pr:nouit in filio:ſ̊ h eſt noſſe qð dicẽ.ᷓ pr̃ dic ſe:et
dicendo ſe giĩgnit filiuʒ. ñ dic aug.pr̃ taniᷓ ſeipᷣm di⸗
cens:genuit veꝛbũ eqͥle ſibi ꝑoĩa.ſᷣm hoc &̊ ꝙ dr pr̃ dic
verbũ.nõ ponit᷑ reſpectꝰ ad creaturã:imo h̊ verbũ ẽ di
centis verbuʒ:diĩc iterũ in vᷣbo h̊ pr oĩa fecit.ſic dr ĩ gl.

ſupꝑ illud pᷣs. Semel locutꝰẽ deꝰ.verbũ eternalr genitũ

in q̊ oĩa ſecit ⁊ oĩa eternalr diſpoſuit.g rõne illiꝰ ꝙ dr iĩ
quo oĩa fecit:⁊ diſpoſuit:hʒ verbũ cointelleciũ creatuẽ
in intellectu ̊ eqð ẽ locutꝰ.iacet:⁊ qð notio ẽ.ſ.genuit
7 qð creatuꝛe ẽ.ſ.fecit.ꝭ̊ vnũ eſt ibi pᷣncipałr ⁊ vnũ ẽ ibi
reliquũ ↄnotatũ.Silr ĩ bo intelligr̃ qð genitũ ẽ eter⸗
naliter:⁊ illud in qͥ oĩa diſpoſita ſũt ⁊ facta.⁊ ſᷣm h̊ po⸗
nit᷑ cointellectꝰcreature:ſᷣ nõ ponit᷑ dependẽtia ad cre⸗/
aturã.vñ in vna depẽdentia ſũt duo adinuicẽ dcta.Cꝛe
atura em̃ dependet a vpᷣbo:⁊ dr ad ipᷣm. ecõuerſo verbũ
licʒ dicat᷑ ad creaturã: nõ tñ depẽdet ab eadẽ.⁊ h ẽ qʒ
dic anſel.verbã qͥ creaturã dic.nõ eſt verbuʒ creature:
quia nõ hʒ dependentiã m eſſe ad creaturã mo econ⸗
uer ſo. verbum em̃ eſt expᷣſſa ſilitudo dei ꝑr̃is:creatura
aũt eſt aliqᷓntula ſiłitudo nõ erpᷣſſa. Iſte aũt reſpectꝰin
dicendo ẽ nõ in ſe.⁊ ꝙ reſpctꝰmutuꝰſit in vna dependẽ
tia dic ph̊ᷣs.in ꝗbuſdã ita ẽ:ꝙ aliq̃ dicũtur adinuicẽ et
vtrũq; ad alterũ ẽ.in ꝗbuſdã ita ẽ ꝙ duo dicũtur adin⸗

uiceʒ ⁊ vnũ tm̃ ẽ ad alterũ.q Ad illud qð dic mꝗr̃ ĩ ſen

tentijs ꝙ eo dr̃ verbũ vel imago q̊ͥ filiꝰ. Rñ. ad bec ex⸗
ponit poſtmodũ dicẽs.i.eadẽ ꝗꝓpꝛietate vel notõe: eadẽ
Aꝛietas deſignat᷑ in oᷣbo qᷓ̃ in filio:licet altera ſit ratio
intelligentie verbi et filij.ſicut drĩ eodẽ capło.ſte autẽ
reſpectꝰꝗ cointelligit᷑ in verbo nõ eſt notõ vel ꝓpꝛietas.
Vn nõ ſegꝗtur.ꝙ ſi filiꝰtm dr reſpectu pr̃is:ꝙ ꝓpteꝛ hoc
verbũ.nõ em̃ poſſum dicẽ ꝙ pr̃ dic filio creaturas ſicut
verbo:qꝛ filiꝰnõ diĩc reſpectũ ad creaturã. Ex his patʒ
rñſio ad obiecta pꝛo illa.¶. Ad illud qð dicit ex oppoſi
to baſilius.eſt verbum quo enunciatur:ſed hoc impor
tat cointellectũ creature.ergo et verbũ: ↄcedo ꝙ ſᷣm ꝙ
dicitur pater dicit ᷣbo creaturas: ſic verbo enuncian-
tur omnia.et iia impoꝛtant reſpectum ad creaturas.ñ

aũt ſᷣm ꝗ; dicitur pater dicit veꝛbũ.ꝑ hoc ptʒ quõ reſpõ
xendum eſt ad omnes queſtiones ſiue obiectões factas

ad vtranq; ꝑtem. 4 Ao hoc aũt quod obijcitur per gl.
ad heb.xj.ſicut exemplum exemplaꝛi.dico ꝙ eſt ibi fal
lacia accidentis.licet enim verbum ſit exemplar:nõ o⸗/
poꝛtet ꝙ verbum dicatur ad illud ad quod dicitur exẽ⸗
plar.ſᷣm enim ꝙ dicitur verbo dicit creatuꝛas cointel⸗
ligitur creatura ſed oblique:ſed ſic non eſt de exempla⸗
ri ꝙ dicitur ratione ad exemplum.nõ enim dicitur ver
bum creature verbum:ſed verbum dicitur quo ſit crea

—.

.
WG. t 24: 18 Pre Z

veꝛbũ ꝗ dic illud qͥ enunciat᷑ ſ enũciata ſũt creature: x·
go in rõne verbi cointelligunt᷑ creature. Contra..

Eii

nove
penn
Alnun
cog
vpnu
eurfil
zunciat
auui
Nrint
etre
nre
nee
Apfen
Chon
ſooog
packi
nentis
Vaen
ecdi
wer
ſi
cogit
bipe
Rüit
logita
lnug
remn.t
Oppſan
emnine
fncert
unture
htanor

glios d
goſont
Stria,
dcit
pkalita.
Nrod
Pni dine
indin
Aora öb

nmnon
etriſie

vyorr,

ſeenta.

ſtriti
atioh⸗
Moiil

Mit pate

Mlturf

Feng
nago: .
eſenti⸗
Gnen
W.

Latuhen

r verte
reſpene
nolo
N 16
de bi ſeg
nuſtodrck
ci 5
nanötpe
igenken
nſſenin
ſſitme
aturieg,e
donent
leaſben
ſoſttſeß
ianocen
ͦſinend
Ncent⸗ ttſe
dſehin
dig inſii⸗
Prdieſeet
Pdpfdi
rerbüid
ſedfig⸗
holr genti
ill ofi
tücreane
.. Gengit
1 rueibi
ntü deter⸗
En bpo⸗
ia acere⸗
dein Crr
ſorerbi
zbegs
eature:
ſoecon⸗
reatura
ſpectdin
dpenc
innicet
turacuin⸗
ngfiſen
dheeer⸗
e⸗ N
itmwti⸗
ſeoni
niatoo.
eroe
oſcut
pac
opoſ
mnpor
fing
cian
agn
ſeſp
ſetas
rg.
4 l
.no,
roi/
hine⸗
npl⸗
e
6

ANAMMueſtio

ris.

Articulus quintus

Einde queꝛitur vtrũ filius poſſit dici cogita
tio ſicut verbum. Ad quod ſic ioh.damaſce.
verbũ dicit tripliciteꝛ ſcʒ intellectus ſm quẽ
mouet᷑:intelligit:cogitat.dicit᷑ etiã verbum quod in coꝛ⸗
de enunciat᷑. Gicitur etiaʒ verbum quod eſt angelus.id
eſt nuncius intelligentie.et hoc eſt verbũ vocis.pꝛimo eĩ
eſt cognitio poſtmodũ cogitatio q̃liter ꝓnuncietuꝛ.dein/
qe ꝓnunciatur.et ſic dicit verbũ tripliciter.nõ auteʒ di
citur filius verbuʒ ad ſilłlitudinem verbi quod exteriꝰ ꝓ⸗

nunciatur.nec ad ſimilitudinẽ verbi quod in coꝛde enun

ciatur:ſed ad ſilitudinem ipſiꝰmotus mentis.Vlñ aug.
de trini.quilꝗs põt intelligere verbum nõ ſolum anteqᷓ
ſonet:verũetiaʒ anteiᷓ; ſonoꝝ eius imagines mente vol-⸗
uantur:iam põt videre ꝑ hoc ſpeculũ aliquaʒz ſimilitudi
nem verbi de quo dictum eſt in pncipio erat verbum.ſi
ergo verbum eſt cognitio mentis:ſicut ergo filius dicit᷑
verbum:ſic dicitur cogitatö. MRñ. nõ debʒ dici cogita
tio.cogitatõ em̃ dicit motum mẽtis mꝑfectum. nõ eniʒ
poteſt inteiligi cogitatio niſi accipiatur volubilis motꝰ
mentis.cogitatio em̃ dicit᷑ quaſi coagitatio intellectus.
Vñ aug. verbum ita diciiur vt dei cogitatio nõ dicatur
ne aliquid eſſe volubile deo credatur. 4! Et ſi obijciatur
ex verbo anſel.in monolo.ꝙ dicere nihil aliud eſt ſũmo
ſpũi qᷓ; cogitando intueri:&̊ in diuinis accipitur intẽtio
cogitatõnis ſicut intentio vᷣbi. Pꝛeterea ſic intentio ver
bi ꝑ creaturas noĩatur in deo pᷣmo ioh.verbũ erat apð
cũ:ita et intentio cogitatõnis.Vnde ꝓpha. Ego cogito
cogitatõnes pacis ergo eque dicet᷑ vnũ ſicut alteꝝ. Di⸗
cendũ ꝙ verbũ cogitatõnis in nob ſemꝑ ponit mutabili⸗
tatem.intentio vᷣo verbi vt pʒ er pᷣdictis ſᷣm ꝙ accipitur
ꝓ ipſa noticia que generat᷑ex mente nõ ponit mutabili⸗
tatem inde eſt. ꝙ intentio cogitatõnis ꝑ impꝛopꝛietateʒ
tranſſert᷑ a nobis ad diuina.Elñ ⁊ ꝑ yſa.dicit᷑.lv. ſiẽ ex⸗
altantur celi a terra ſic exaltate ſunt cogitatõnes mee a
cogitationibus veſtris.

Mlembrum ſecundũu

Onſeqnter querit᷑ de ꝓꝛietate verbi. Que
ritur ̊ an intentio ðᷣbi ↄuemiat ſoli filio in
trinitate.Ad qð ſic obijcit᷑. Anſel.ĩ mono
logi. Vnuſꝗſq; in trinitate ſeip̃m ⁊ omnes
alios dicit. pater igit᷑ dicit ſe: ⁊ filiꝰdicit ſe:et.ſ.ſ.cuz er⸗
go ſunt tres dicẽtes 2 tres ꝗ dicunt᷑.nõ erit vnũ verbum
tria.qꝛ verbũ nõ hʒ relatoeʒ niſi ad dicenteʒ a ad eũ gg
dicit᷑:ꝗ̊ nõ põt hr̃e vnitatẽ niũi a ꝑte vniꝰilloꝝ. Cuʒ Sſit
płalitas ex vtraq; ꝑte:nõ poſſit eſſe vnũ ver bũ: erunt ̊
plura vᷣba ſicut płes ꝑſone.¶ Iteeʒ veꝛbũ creatum non ẽ
vnũ dũmodo ſint płes dicentes licet ſit vniꝰrei verbũ: g
cũ in diuis q̃libet ꝑſona dicat ſe ⁊ płes res q dicũt᷑:erũt
plura vᷣba.¶ Itez vᷣbũ in diuĩs nõ dr p ſititudinẽ verbi
exterioꝛis:̊ verbi qð ẽ añ om̃eʒ ſonũ.añ cogitatõeʒ ſoni
ꝙ eſt viſio cogita tois ⁊ de viſione ſcie oꝛitur vt dic aug.
xv.de tri.ſ̊ verbũ iſtud nihil aliud ẽ qᷓ noticia ſiue intel⸗
ligentia.Cum ꝗ noticia creata ſiue intelligẽtia ↄmunis
ſit toti trinitati: ̊ verbũ cõe erit toti trinitati: et nulli p⸗
ſone ꝛiũ. 4 YItem cum. ſ. l. ſit maifeſtatiuꝰ veritatis ſiẽ
dicit᷑ ioh.xvj.qꝛe nõ dr verbũ ſicut filiꝰ.q¶ Item cum di
cat aug. xv. de trini. nõ pfecte ſeipſum diriſſet:ſi aliquid
magis illud minꝰeſſet in ſuo verbo ꝙᷓ in ſeipſo. Cum em̃
dicit᷑ pater dicit filiũ.intelligit᷑ pater dicit verbũ et ſi up⸗
ponitur filius.quare ſimiliter quando dicitur pater di
eit ſe:nõ intelligitur pater dicit verbũ et ſuponet᷑ pater
Item. xx vij.di.pᷣmi ſnĩaꝝ dicitur.eo dicitur verbum q
imago: ſed imago dicitur ↄmuniter de tribus perſonis
et eſſentialiter cum dicimus. IFfaciamꝰhominem ad ima
ginem ⁊c. ergo et verbuz dicetur communiter in tribus
ꝑſonis. Contra.xv.de trinitate Auguſt. in hac trini⸗

tura. quia verbum iſtud ſufficiens eſt ad poſitioneʒ ope

xlxij.

tate nihil dicitur verbum niſi filius mec donum niſi ſpũſ
ſanctus.4. Item. vj. de trinitate verbum quidem ſolus ſi
lius accipitur:non ſimul pater et filius tanqᷓ ambo ſint
vnum verbum ſic enim verbum dicitur quomõ imago.
4 YItem anſel.in monologion.mirũ in dxeo vnumquemq;
trium pariter ſe et alios dicere:et vnũ ſoluʒ ibi eſſe ver
bum nullatenꝰtamen verbũ ipſum põt dici verbum tri⸗
um ſed tĩ vnius eoꝝ cuiꝰeſt filius et imago. Ytez du⸗
bitatur de hoc qð dicit aug.xv.d trinitate.pater nõ ꝑ⸗
fecte ſeipſum dirxiſſet. QLam dicere pr̃is ẽ generare Yob.
xxiij. Semel loꝗtur deꝰ. loqꝗ gl. dei ẽ generare verbuʒ qð
eſt ſemel.ſi ergo pater ꝑfecte ſe dixit:ergo ꝑfecte ſe gene⸗
rauit.¶ Si vo diceret᷑ ꝙ cum dicitur pater dicit ſeipſuʒ
dicere ibi accipitur eſſentialiter.ↄtra.in illo eodeʒ textu
pꝛecedit bec ſnia pater tanꝙᷓ ſeipſum dicens genuit liliũ
ſi ergo vult ꝓbare ꝙ dicens genuit. opoꝛtet ꝙ dicere im⸗
poꝛtet notõem que eſt generatio.ꝓpterea querit᷑ cum lo
qui ſiue dicere in diuinis inueniat᷑ multipliciter. ꝗa ali⸗
quando inuenit᷑ ꝙ pater loquit᷑ſe et alie ꝑſone.aliquan
do ꝙ pater loatur verbum.aliqu ando pater loqꝗtur ĩ fi⸗
lio.aliqñ filius loꝗtuꝛ.aliq.ſ.ſ.loqꝗtur:nunꝗd eodẽ mõ
accipiet᷑ loqui et dicere: Rũñ. loqui vel dicere accipi
in diuinis multipliciter. aliquãdo dicit eſſentiam nõ cõ/
notato aliquid in creatura.vt cũ dicit᷑ pater dicit ſe. vel
loqꝗtur accipitur eſſentialiter ſ̊ tamen cointelligitur ali⸗
quo mõ verbũ.ꝗa cointelligit᷑ intelligentia q̃ apꝛopꝛiat᷑
filio.iſtud em̃ dicere nihil aliud eſt ꝙỹ intelligere.vnð an
ſel. qd eſt dicẽ ſummo ſpũi niſi videndo intueri.Aliquã⸗
do vᷣo notõnaliter. vt cum dicitur pater logtur verbum
idem eſt patreʒ verbum dicere ꝙ generare in p̃s. Semel
locutus eſt deus.glo.verbum eternaliter genuit in quo
om̃ia fecit et diſpoſuit.et.xxxiij.iob: ſemel loqtur deus.
glo. loqui dei eſt filium generare quod eſt ſet: quia pᷣter
vnigenitum non genuit aliquod verbum. Aliquãdo vᷣo
notionaliter et ↄnotat effectum in creatura.vt cum dicit᷑
pater loquitur in filio nobis.ad heb.j.locutus eſt nob ĩ
ſilio ⁊c. Aliquãdo vo accipitur eſſentialiter ⁊ ↄnotat eſ⸗
fectum indiſtincte trium ꝑſonaꝛum pᷣmo iob. locutus ẽ
dominus ad ſathan. Aliquando vo ↄnotat effectum ap⸗
pꝛopꝛiatum vt cum dicitur Math. x. Mon em̃ vos eſtis
qui loquamĩ ſed ſpiritus patꝛis veſtri qui loquit᷑ in vo⸗
bis. Ad illud quod pꝛimo obijcitur. tres ſunt dicen
tes:ergo tria verba.Dicendũ ꝙ non ſequitur nam dice⸗
re ibiaccipit ꝓ intellig.ẽ Cũ dicitur ꝙ qlibet plona ſe e di⸗
cit:hoc eſi intelligit. AVnde cum ſit vnum intelligere tri⸗
um:vna erit intelligentia trium et ita per ↄſequens vnũ
verbum. quia intelligẽtia appꝛopꝛiata ideʒ dicit qð ver⸗
bum ſicut patebit.qᷓuis ergo tres ſint qui dicunt᷑ ⁊ tres
qui dicant:non tamen ſequitur ÿ triplex ſit dicere. quẽ⸗
admodum nec triplex intelligere ꝙᷓuis tres intelligant᷑
et tres intelligant. Ad ſecundũ dicendũ.ꝙ non omnino
accipitur ſiłr dicere in creatoꝛe ⁊ in creatura.QAã in cre
atoꝛe dicere accipit᷑ multis modis.iQam aliquando ac
cipere dr ð ꝑſona reſpectu ſui.aliqũ reſpectu alteriꝰpſo
ne:aliqñ reſpectu creat᷑e.Cũ dr̃ de ꝑſona rĩ̃ſpectu ſui.vt
cũ dr pr dic ſe vel lili dic ſe vel. ſ. ſ. dic ſe: dicẽ idez ẽ i⸗
telligẽ. ⁊ vnũ ẽ dicẽ ſic vnũ intelligẽ et eẽ. Cũ vpo dr ð ꝑ⸗
ſona reſpctu alteriꝰꝑſone.accipit᷑ ſm duos modos.Qã
cũ dicẽ dicat ſpectu dicibił.dicibile at dr ᷣbũ:⁊ dicibi
le or res.Cũ ꝗ̊ᷓ dicimꝰvna ꝑſona aliaz dic: G̊ pt intelligi
duobo mõis.aut ſic vᷣbũ:aut ſiẽ rẽ. Si ſiẽ ᷣpũ:̊ mõ pat᷑
ſolus in trinitate dĩc filiũ.quia pfert ipᷣm vt verbũ.et hᷣ
mõ dicẽ idem ẽ ꝙ generare. ſi ſic rem:hoc mõ q̃libet ꝑſo
na inqtũ indicat aliã dicit eã.et ̊ dicẽ ẽ indicare. Et H
mõ dicit anſel.ꝙ tres pſone ſeinuicem dicũt.Cũ vo dici
tur reſpectu creature.ſilr dicitur duobus modis. Vno
modo ſᷣm ꝙ dicere dicitur reſpectu vᷣbi.ſᷣm ꝙ dĩ delog
ꝓphis. et iſiud dicere idem eſt qdð declarare ſiue reuela?
H eſt noticiã daꝛe q̃ dr bũ.vnð factũ eſt verbum domini
ad yſaiam.et cum ſit actus totiꝰtrinitatis appꝛopriatur
ſilio ſicut dicitur.xj.math.reuelaſti ea ꝑuulis. ibi beda

Ier A.ιe we onee e —

— . „) /.1
— α RI Aαν „Ch* ₰ e Wn
/

6

pater declarat ſe ꝑ verbum. Alio mõ km ꝙ dicere dr re
ſpectu dei. et him H deũ dieẽ rem ideʒ ẽ ꝙ deum creare in
ps. dixit et facta ſũt. Et ꝙᷓuis iſtð dicẽ ſit eſſectꝰtotiꝰtri
nitatis: aꝓpꝛopꝛiat᷑ tñ pĩi inqtum generat filiũ.vñ gen·
j. dix it deꝰ factũ E.i. vbũ genuit in q̊ erat vt fieret. anß.
creaturas dixit nõ ẽ verbũ create ̊ ſilitudo creatoꝛis.
Ao terciũ dõm. ꝙ qᷓuis in intentõe vᷣbi intelligat᷑ no⸗
ticia.nõ tñ noticia abſolute:pᷣ noticia q ẽ ex alio oꝛta. vi⸗
delicet ex ſcia mẽoꝛie vt imago illiꝰ. En intẽtio vᷣbi dicit
noticiã oꝛtaʒ et imaginẽ mẽoꝛie ſᷣm ꝙ tranſfert᷑ ad dina
A ſeqtur uis noticia ſit cois: ꝙ Pter Hᷣ verbum.
Rã ver bũ dic noticid nõ qͥcũqʒ mõ: ̊ ꝗᷓ oꝛta ẽ ex mẽoꝛia
vt pfe. et iõ nõ ↄuenit intẽtio vᷣbi pr̃i.et etiã oꝛta vt ima⸗
go ad vr ain ꝓceſſiõis amoꝛis a mẽoꝛia et a noticia. q̃ tñ
nõ peedit vt imago ꝙmis vt ſilitudo in quẽ modũ ẽ ꝓceſ
ſio. l.ſ.generatio vo filij ẽ vt noticie a mẽoꝛia qᷓ eſt imago
i.expᷣſſa ⁊ diſcreta ſilitudo: ex q̊ pʒ ꝙ intẽtio vᷣbi ẽ pꝛia
filio. ¶ Ao q̃rtũ gᷓ qd obijcit᷑ ð.ſ.ſ. dðm ſm RKich. ð tri.
abſq; dubio vna eadẽq; vitas coꝛde ↄcipit᷑ ᷣbo ꝓfert᷑ au⸗
ditõne audit᷑. Ver bũ bʒ eẽ a ſolo coꝛde.auditõ ab vtꝛoq;
qm̃ ̊ verbũ de ſolo coꝛde ꝓcedit. et ꝑ ipᷣm coꝛdis ſagaci
tas innoteſcit: recte dei filiꝰverbũ pris dr.ꝑ quem prna
claritas maĩfeſtat. In pre oĩs veritatis oceptõ. in eiꝰ veꝛ
bo oĩs veritatis ꝓlatio.in ſpũſcto oĩs veritatis auditõ.
iur ta h̊ qð in euã.legit᷑ YJoh.xvj.qcunq; audiet loꝗtur.
126 igr pr̃ pt᷑ dici ᷣpũ ꝗ nõ ab alio:ſ̊ nec.ſ.ſ.ꝗ ñ ab vno
ſolo: ̊ ſolꝰfiliꝰꝗ elt ab vno ſolo.a qͥ emanat oĩs veritatis
maifeſtatõ.ſic interioꝛ locutio in nob̃ fit ſine hũani flatꝰ
coopatõe:ſic ſane ĩ illa ſupeminẽti nata illa locutõ agit
pre ſolo.Qã ſolꝰpr dĩc:ſolꝰ.ſ.ſ.audit.exterioꝛ aut locu
tio ꝑagit᷑ actoꝛe etiã flamie diuio h̊ eſt. l. ſ. Aod qntum
iam pʒ rñſio.nam cũ dĩc pr̃ dic ſe. dicẽ ibi dr̃ reſpetu di
cibilis qð ẽ res.⁊ iſtud dicè ẽ intelligẽ.cũ dᷣo prĩ̃ dic filiũ.
ibi dr reſpectu dicibił qð ẽ verbũ.⁊i. ſtud dicè ẽ generaꝛe
iõ nõ accipit᷑ dicẽ vno mõ binc ⁊ inde.ꝗ4: Ad ſextũ dðʒ
ꝙ imago in diuĩs accipit᷑ duobꝰ mõis. VUno mõ eẽntialr
7 ſm h̊ imago dic diĩnaʒ eẽntiã ad cuiꝰimitatõeʒ expmit᷑
alterũ. ⁊ Bͥ mõ accipit᷑ ſfaciamꝰho.ad ima.⁊ ſili.nram.
Alio mõ accipit᷑ notõnałr.⁊ ſᷣm h̊ ſigficat ꝑſonã filij vt
ſiłitudinẽ expᷣſſaʒ ab altero ſine alteriꝰ. ⁊ attendĩ expᷣſ⸗
ſio ſiłitudĩs nõ ſolũ qtum ad ea q̃ dicũt᷑ de pr̃e cẽntiałr
vt põ ſapia boĩtas in ꝗbo ꝑ oĩa filiꝰſilis ẽ priĩmo qỹ̈tuz
ad dignitatẽ qꝗ dr de pre notõnałr. vt ſic pr hʒ pſonã de
ſe peedentẽ ꝑ ſpiratõeʒ: ita filiꝰſcʒ.ſ.ij·⁊ ſm G̊ imago ſo⸗
lũ ↄueit filio.⁊ H̊ mõ dic aug. ꝙ ſic dr pᷣbum qͥ imago:qꝛ
eadẽ notõe dr vei bũ ⁊ imago.ſ.notõe generatõnis qẽ a
pr̃e.¶¶ Ad illud po qð vltimo qrit᷑ de ̊ ꝙ dic aug.xv.
tri. pr nõ ꝑfecte ſeipᷣm dixiſſet ⁊c. Hðᷣm ꝙ cuʒ dicẽ dicat
duplr et eẽntiałr 2 notoõnał“:⁊ ᷓ vel ↄnotando effectum
in ereat̃a vel ñ ↄnotãdo.q; ſi velis ꝓbaꝛe ꝙ deꝰ pr̃ dicẽs

genuit filiũ: oꝑtet maĩfeſſari ꝑ eẽntiale. Si ei qrat ꝓpteꝛ

qd pr genuit filin: apte rñdet᷑ vt ſufficiẽter ceclaret potẽ
tiã ſuã. In creatoe ei create vſq; ad ſummũ nõ maifeſta
tur põ pris:bᷣ tũc oñdit᷑ vſq; ad ſummũ:cũ coĩcat᷑ ĩ gene⸗
ratõe. Eñ augxv. de tri. pr̃ tanꝙᷓ ſeipᷣm dicẽs genuit fi⸗
liũ. Mõ ei ſeipᷣm ꝑfecte dixiſſet.i.potentiã ſuã ꝑfecte de
claraſſet miſi filieẽt eqͥlis ei põ et ſapia ⁊ bonitate. Eñ
dic aug.ſi aliqd in in vel apliꝰeet ĩ filio ꝙᷓ in ſeipo:nõ ſe⸗
ipᷣm pfecte d xiſſ. AUn ſu mitas potẽtie declarat᷑ gene⸗
ratõeʒz. Dic & aug. pf tan ſe eipim dices.i. ondẽs ſumme
ſuã potentiam qꝛ pfecta eiꝰ œclaratio nõ ẽ in creaturis.
yſa.lriiij. Ego ꝗ alijs generatõcʒ tribuo ⁊c. q.d. exqͥ do
pri carnali potẽtiam coĩcondi natalia ſua ꝛc. in me ego
coĩcabo vel habeo potẽtiã coĩcandi.Declaratõ pcelſſi⸗
onis 7 gener atois ẽ in generatõne creaturaꝝ. æclaratõ
do potentie ad ſummũ ? in generatiõe et ꝓceſſiõe: vñ di-
cere ẽ eẽntiale. Eſt at dicẽ eẽn iale m rõneʒ intelligetie
añ dicẽ notõnale:⁊ dicẽ notõnale añ creaturam.

Nlembrum tercium

S
“

Onſequẽter querit ð oꝑatõne vᷣbi ad duo
cognoſcẽda. ꝛimo ꝙ verbũ non ſit factu
Scðdo ꝙ ad eternitatem verbi non ſequit
eternitas facti.

Articulꝰ?primꝰ
D pꝛimuzʒ ſic obijcit Hoh.j. In pᷣncipio erat
verbũ et dederat verbu infactũ et eternum.
Item aug.ſuꝑ ioh.j. Si oia ꝑ verbuʒ facta
ſunt ↄcedo nõ factũ ꝑ quẽ facta ſunt oia. Cont.om̃ia
p ipᷣm facta ſunt. ex h̊ videt᷑ ꝙ verbũ tenet rõnem medij
inter facientẽ 2 factũ. Arguit aũt aug.ꝑ iſtud ꝙ pᷣbũ nõ
ſit creatũ.nihil eĩ qð fit an creaturas eſt creatura:ſᷣ ver
bum cũ ↄtineat rõnem medij ẽ añ creaturas: & nõ eſi cre
atura.ſ̊ eadẽ rõne cũ tenet rõeʒ medij int facientẽ ⁊ ſcem
nõ ↄputabit᷑ in na ta faciẽtis pluſqᷓ in rõe facti:& nõ eſt
creaàtoꝛ. Rñ. verbü tenet rõez medij int pr̃eʒ ⁊ creatu
ram.nõ int facientẽ? factũ: nec int̃ creatoꝛẽ creatas.
qꝛ faciẽs ⁊ creatoꝛ ẽ cõe pr̃i ⁊ vᷣbo et ſpũiſcto.finalis aũt
cã ↄuenit ꝑ appꝛopꝛiatõeʒ ſpũiſer̃o.Ei eĩ axpꝛopriat᷑ boĩ⸗
tas ꝓpter qua facta ſunt oĩa. bec aũt efficit quodãmõ eo
; finis mouet efficientẽ.efficiẽs aũt ↄuenit pri:foꝛmalis 32
filio ꝑ appꝛopꝛiatõez. vñ ſumma põ eſt faciẽs ſumma ſa
piẽtia ſùma boĩtas.vñ rõ facientis vtriq; ꝑſone ↄuenit.
verbũ ̊ nõ cadit mediũ ſᷣm rõem intelligetie inter faci⸗
ens et factũ: ſed inter facienteʒz nõ ab alio et factũ.

Articułꝰ ſecundꝰ
D ſcdᷣm obijcit᷑ ſic. Aug.ĩ li.ↄfeſ.vᷣbo tuo ſem
piterno dicis oĩa q̃ dicis:̊ nccia ẽ hec aꝛgum̃
tatio.deꝰdixit: facta ſunt.ſᷣ añs fuit ab eter
no: ↄñs ab eterno.et dico h̊ eſſe ab eterno: eſſe ſine ini⸗
tio duratõis.ꝙ aũt ſit ab eterno: ꝓbatio.qꝛ dicere ẽ ſua
actio. bᷣ ſi hͥ ẽ initio duꝛatõis:̊ huit initiũ eẽndi.et ita ꝑ
aliquõ actõeʒ.⁊ ita opꝑtẽt abire in infinitũ:gnõ pũit ini⸗
tiũ:⁊ ſic neq; ininũ duratõis. Relinqtur g̊ ꝙ dictõ actõ
ſit ab eterno: ⁊ ita ↄns ncce ẽ fuiſſe ab eterno: &̊ oĩa fue⸗
rũt ab eterno. Itez qð ꝑ ſe ẽ oꝑatiuũ:ſꝑẽ oꝑatinũ.ver
bũ dei ꝑ ſe ẽ oꝑatiuũ: ſꝑ oꝑatiuũ. Ald pᷣmuʒ dom .· ꝙ
bñ ſeqꝗtur dirit ⁊ facta ſũt.ad h̊ qð oponit᷑ ꝙ añs ẽ ſine
initõ duratõis ̊ ↄne. dico ꝙ añs ẽ ſine initõ 1 tñ ↄns
bʒ imtiũ duratois. Eñ dic aug. vbo tuo ſempiterno fit
qcgd fit. nec tñ ſempit᷑ne fit.aliter at᷑ ẽ ex ꝑte paſſiue:gqa
ex illa ꝑte ſꝑ fuit initiũ duratõis:ſᷣ ſi etnitas ponat᷑ pᷣn⸗
cipiũ: nõ inuenies mediũ ⁊ finẽ.pone at᷑ factũ: ⁊ iq ẽ po/
nere initiũ duratõis. Elñ nõ ſeqtur. ans ẽ ſine initõ du⸗
ratõis:g̊ ↄns hec aĩ bñ ſeqtur:añs ẽ ncciuʒ oñs. Si ei
añs ineſt ſꝑ q̊ ad totalitatẽ opis.̊ ↄñs eodẽ modo:b.
nõ ſegt de ſp etnitatis. ex pte ei facti ẽ ſemꝑ tꝑis: ex ꝑte
at dicẽtis ẽ ſꝑ etnitatis.ꝑ H̊ ptʒz ſolo ad aliud.Qã cũ dẽ
qð ꝑ ſe ẽ oꝑatiuũ ſꝑẽ oꝑatiuũ.h̊ intelligit᷑ de ſp etnita⸗
tis · cũ at dꝛ ꝙ ſp eſt oꝑatiuũ ſemꝑ opꝑat᷑:hoc verum ẽ de
ſemꝑ tꝑis:nõ aũt de ſemꝑ eternitatis.
Nueſtio.lxiij. de boc no⸗
mine ſpirituſſanctus. „
Oſtea inquireduʒ
de noĩbo pſone ſpũſſcti.ꝗ dẽ.l.ſ.⁊ donũ.
Querit᷑ de h̊ noĩe ſpũs. Pꝛimo an ſit
cõe. Scðdo q̃liter apꝛopꝛiet ꝑ h ꝙ dicit
ſctẽs. Lercio an debeat dici ſpũs nr̃.

Membruü prunun

Irca pꝛimuʒ queriẽ etrum h nomen ſpüs
ſit cõe tribo ꝑſoĩs vel ꝓpꝛiũ.ſ.ſ. Ad qð ſic.
PHyl.vij. de tri. oñdit i ſpũ dei aliqn ſigfi⸗
. caꝛi preʒ. vt cũ d ſpo dei ſuꝑ me. Aliqñ ſi
gnificari filiũ:vt cũ dic ĩ ſpũ dei eijeio demonia nate ſue
prate eijcẽ ſe demões demr ans. Aliqñ ð. ſ. l. vt ibi. Effũ
de ſpũ meo ſuꝑ oẽʒ carnẽ.· Ex h relingt᷑ ꝙ nome. ſpus

ſcbe
ton
pi⸗
rl
̃⸗
on
ic⸗
tio⸗
ſch
lite
ſi
qu⸗
ze
pniü

ſcks⸗
ſis
ns
ſe
bog,
ſpüg
a
ſon⸗
plet
etde

öbi
mnonſtfei
natg

nöefhen
üctgannn,
egbbezſren
Cgtof
Archennen
ute in
Ceunmngmar
:ro n
ientinſin
eni
tpfiz aen
fne ggeti
lio ſinalisti
Propriakbo⸗
gpocindtt
pfi⸗ſongſs
esſuinmaſt
None menit
Nie imter ſic
etfacti.

ltdotoſen
Mmibeanui,
zisfuicbtie
ſor eineini
cldientiſn
ſücncieraß
fisnöhinin
i gdrp
emo gonſt
be ogonnü
dpnngD n
it giſsiſn
e intri
dſengirnnd
tee oſtreg⸗
itsponntt
ſueni riiee
ſieinidr
ſi i
ebcehctt⸗
nprv
linc,icd

r ſveinmn

Veſfenmne

ocno

fedn

Dſn e

Drinonni
egbgon
eſpien
7
ponen, .

5Atſ⸗
in

= =

Mnn
ninf N

,6

Queſtio

dicitur coĩter de tribo ꝑſonis et eſſentialiter.¶ Contra
MRich.in li.de tri. Spus de hoĩe pcedit. ſine ipo homo
oĩno nõ viuit.in eo igit᷑ .ſ.ſ.ſpũs dei dr̃: eterna de eo
ꝗ eternꝰẽ ꝓceſſio demonſtrat. ĩmo et de ipo ꝙ eſt eterna
ꝓceſſio in eoipſo in ỹ intelligi dat᷑ deo ↄſubalis ſit.
ga dve vo ꝓcedẽ et eternitatẽ hr̃e nõ põt ꝙ deꝰ non ſit:
nomẽ ſpũs appꝛopriat᷑ ſpũiſcto.¶ Item obijcit. con tra
auẽ tem hyl.oidet᷑ ꝙ cũ dr ſpũs dñni ſuꝑ me:h̊ nom̃ſ ps
teneat᷑ ꝓ tercia ꝑſona in trinitate. Maʒ ſuꝑillud ſpũs
dñi ſuꝑ me glo.qꝛ maioꝛ.vñ regeſcet ſuꝑ eũ ſpũs dñni.bᷣ
oſiat ꝙ h̊ intelligit᷑ de tercia ꝑſona & et B.¶¶ Iteʒ. xj. lu.
ſuꝑ illud. Si in digito dei ⁊c.glo.digitꝰdei dr̃.ſ.ſ. 5 x
ticipatõne donoꝝ. ſiłr cũ dr̃ in mathᷣ.ſi in digito ſpũ
di ⁊c.q̊ nomẽ ſpũs tenet᷑ ꝓ.ſ.ſ. Rñ.ſpũs dĩ a ſpirã⸗
do actĩe:eo ꝙ ſᷣm ꝙ dr iohᷣ.iij. Spũs vbi vult ſpirat.et
H̊ mõ nom̃ ſpũs cõe ẽ ꝑſonis ĩ fnitate:bſᷣ ꝑ aꝑpꝛopꝛiatõ
nẽ ↄuenit.ſ.ſ. Alio mõ or a ſpirãdo eo ꝙ ſpiret᷑.⁊ H̊ mõ
Apꝛiũ eſi ſpũiſcẽo ꝗ ꝓcedit ꝑ modũ ſpiꝛatõis.⁊ G̊ mõ lo
quit᷑ Rich.⁊ iſtud declaratũ eſt qõne ve ꝓceſſione.ſ.ſ.
Ad illud qð obijcit᷑ ð auẽtem hył.dðm ꝙ diuerſa eſt
expoſitõ eiꝰ dr:ſpũs dñi ſuꝑ me ⁊c̃.Si ei exponatur
e xpᷣo ſᷣm ꝙ ẽ hõ:tũc intelligit᷑ de tercia ꝑſona.et ̊ ptʒ
qꝛ dixit qꝛ maioꝛ ẽ.on eĩ.ſ.ſ.maior ẽ ſilio: ſᷣ xpᷣo ᷣm
ꝙ bõ. Si ðᷣo de illa ꝑſona intelligat᷑ tũc de.ſ.ſ.ꝗ eſt pr̃
nece eſt intellige. Solꝰeñ pr mittit filiũ.2 ſic intelligit
był.ſᷣm reliquũ modũ.q¶ Ao aliud dom qꝙ duplex eſt
ↄſtructõ cũ dr ſpũs dei.vel intrãſitiua: vt cũ dĩ eẽntia
pr̃is.vel tranſitina:ita ꝙ h̊ no dei teneat᷑ ꝑſonaltr et
ſu ponat coĩter ꝓ pre et filio.ei iũc trãſitiue tenet.pᷣmo
modo intelligit hył.ſedðo mõ glo.ſuꝑ math.

Nlembrũ ſecundun

Einde q̃rit᷑ qliteꝛ atlpꝛopꝛiat᷑ ͥ nom̃ ſpũs
ꝑadditõʒ ſcts.Nã ex duoba noĩbo coĩibo
nõ effici ꝓriũ.ſi gͦnomẽ ſpũs ẽ cõe:2 no
men ſcks yſa.vj.Sctus ſcts ſcẽs dñs deꝰ
ſabaoth:nõ erit ꝓpriũ ex his.¶ Itẽ cõe additũ cõi non
coartat cõe vt ſit ꝓpꝛiũ:ꝗᷓ nec q̊ͥ nomẽ ſcẽs additũ nomi
ſpũs faciet ipʒ ꝓpriũ. Cont᷑.in li.de reglis fidei.hec
circũlocutõ.ſ.ſ.aut ꝑſonã aut ꝑſonalẽ ꝓprietatẽ aut re/
latõeʒ pᷣdicat in diuis.pſonã quidã cũ dr diuĩtas ẽ.j.ſ.
ꝑſon alẽ ꝓrietatẽ cũ rndet᷑ ad interꝛogatõeʒ factã ꝑ ꝗs
vt cũ dr ꝗs ẽ tercia in trinitatate ꝑſona rñdeo.ſ.ſ. rela
tionẽ cũ dr.ſ.ſ. ſpũs pr̃is.ac ſi dicat᷑:pr ſpirat ſpiritũ⸗

ſc?m. hec em̃ circũlocutõ.ſ.ſ.nõ ꝓpꝛie dr relatiue ̊ ſpã⸗

liter inuẽta fuit ad circũloq̃ndũ ꝑſonalẽ ꝓpꝛietatẽ ſpũs
2 ſumit᷑ ꝑ m noꝛẽ impꝛopꝛietatẽ ad pᷣdicandũ ꝓceſſiõʒ
qua.ſ.ſ.ꝓcedit a pr̃e: filio.ſᷣ̊ nullo iſtoꝝ modoꝝ ẽ cõe
geſt ꝓꝛiũ. MRmñ. Fm rich. in li. de tri. Jlli quidẽ dicũt
vnũ hre ſpm̃ vno ſpũ incedẽ ꝗbo ineſt vnũ ↄſiliũ: ideʒ ꝓ⸗
poſitũ.ꝗ idẽ amant. idẽ affectãt 2 pari voto deſiderant
Sʒ ſpũs iſte ſpũalis tũc veraciter ſctus ẽ.tũc veraciter
ſeĩs dici p:q pietate impellit᷑ ⁊ ßin veritatem mouet᷑
ſpũs em̃ hũanꝰ tũc ꝓculdubio ſcts eẽ incipit qñ qð pie⸗
tatis ẽ diligit:⁊ qd impietatis ẽ deteſtat 1 odit. Ad hꝰ⸗
itaq; ſpũs ſilitudinẽ ꝗq pcedit 2 ſpirat te multoꝝ coꝛdi⸗
bus:ictꝰẽ.ſ.ſ.ille ꝗ in trinitate pſona ꝝ ꝓcedit ex duo⸗
bus. 4 Av illud qð obijcit. vtrũq; ẽ cõe.verũ ẽ ßᷣm ꝙ
ſpũs dr̃ a ſpiratõe actiua:bᷣ ſᷣm ꝓ a paſſiua:nõ. Vnde
addit᷑ ſcłs ad ſignificatõeʒ ſpũs mitigandã. ſpiritꝰeniʒ

nomẽ terꝛoꝛis eſt. dicitur ergo ſanctꝰ: vt intelligatur p

pꝛietas pꝛocedentis amoꝛis oꝛdinati a pluribus ſcili⸗
cet duobus.

Mlembrum tercium

Onſequẽter queriiur vtrũ debeat ſpiritꝰ
ſonctus dici ſpũs noſter. Ad qð ſic.Lu.
j.de iohanne dicitur ꝗ in ſpũ helie veni⸗
ret ecce dictũ eſt ſpũſſanctus: ſpũs quem

accipit helias. Et moyſi ait dominꝰ Nume. xj:. tollam

aOα° 2 —
6Bι „e ſy 4) 3*°Pfon

7

.— eato

△„

lin.

de ſpiritu tuo et daboeis.id eſt dabo eis de ſpirituſan⸗
cto quẽ iam vedi tibi.ecce bic dictus eſt ſpiritus moyſi
patet ergo qm̃ ſpirituſſanctꝰnoſter dicit ſpũs. ¶ Item
xviij.di.pᷣmi ſententiaꝝ.cũ ſpũſſanctus in ſcriptura di⸗

catur ſpus noſter vel ſpiritus tuns vel ilius. vt de mo⸗

yſe et ð helya dictuʒ eſt:nuſqᷓ; tamẽ in ſcriptura decur⸗
rit ita dici.ſpirituſſcẽs noſter vel tuus vel illius.qꝛ ſpi⸗
rituſſct eo dicituꝛ quo donũ.⁊ vtrunq; dicitur relatiue
ad patrem et ad filiũ. Contra querit᷑.quare ſpiritꝰ
ſanctus dicat᷑ ſpiritus noſter.et nõ ſimiliteꝛ filius dici
tur noſter.ſi dicat᷑ hoc eſſe eo:q filius relatiue dicitur
ad patreʒ. Sed ſimiliter ſpũſſanctus relatiue dicit᷑ ad
patrem et filium:et ita vterq; eadem rõne dicit᷑ noſter.
Ytem ſi ꝓpter collocutiõeʒ donoꝛum dicit ſy pirituſſcts
noſter.eadem rõne et filiꝰdebet dici noſter: quia ſimili
ter dantur nobis bona in eius miſſione ſpũali:ſicut in
miſſione ſpũali ſpirituſſancti.¶ Preterea filiꝰdicit᷑ no⸗
ſter redemptoꝛ: q̃ e ſimiliter nõ dicit᷑ noſteꝛ filius?: Itẽ
pater dicitur pater noſter: quarenõ filius? cum magis
ↄmunicemꝰcum filio qᷓ; cũ pr̃e.quia filiꝰeſt incarnatus
nõ pater. ¶ Item ſi rõne effectꝰdicitur redemptoꝛ no⸗
ſter:quare nõ dicit᷑ ſapia noſtra cuʒ ↄnotat᷑ effectus in
creatura?vñ.j.coꝛin.j.factus ẽ nobis ſapĩa. Iteʒ q̃re
nõ dicit᷑.ſ.ſ.noſter ſicut ſpũs noſter. ¶ Item quaꝛe dr
deus uj et nõ eſſentia nra:cum h̊ nomẽ deus ſignificet
eſſentiã.¶ Pꝛeterea querit᷑ etrũ.ſ.ſ.dicat᷑ haberi cũ ha
betur ei?onũ. ERñ.nulluʒ nomẽ eſſentiale abſtracte
ſignificãs diuinã eſſentiaʒ vel nomen ꝑſonale qð dicit
timn reſpectũ ꝑſone ad ꝑſonã:recipit hoc nomẽ nr ſup ſe
Vñ nõ pt᷑ dici ſapia vel deitas nra:ſ̊ deꝰnr̃ refugiũ no⸗
ſtrum. Silr et in ꝑſonalibo.vñ cũ filiꝰ dicat ſolũ reſpe⸗
ctum ad pr̃em:nõ põt reciꝑe ſupᷣ ſe hanc adiectſõeʒ nr̃.
bᷣ noia q ſigniſicãt diuinã eſſentiã nõ ꝑſonalia q̃ dicũt
reſpectũ ad creaturas:pñt eam reciꝑe.¶ Ud pꝛimuʒ g
dicenduʒ.ꝙ nõ dicit᷑ ſpũſſanctꝰnoſter eo q; ſpuſſanctus
rõnem eiꝰꝙ eſt ab alio hʒ:ſed dicit᷑ ſpũſſcts noſter. pꝛo
ut ſpũs dicit᷑ a ſpiratõne actiua:vel ꝓut dr a ſpiratõne
paſſiua increata.ſᷣm qð dr tota trinitas ſpirat ſi pm̃ſan
ctũ in nob:vel.ſ.ſ.inſpirat᷑ nobis a tota trinitate. qruʒ
vterq; eſt effectus totiꝰtrinitatis.⁊ hoc mõ ſpũs ſumit᷑
eſſentiałr:licet ꝑ appꝛopꝛiatõeʒ ſupponat ꝓ tercia perſo
na. igit᷑ ꝓpter huc reſpectũ ad creaturas dr ſpũs noſteꝛ

Moõ aũt qꝛ ſpũſſets inqtum ſupponit terciã ꝑſonã ĩ tri⸗

nitate ? rõnem eiꝰꝙ ẽ a pᷣncipio 1 ꝓceſſionẽ a pr̃e et fi⸗
lio dr ſpũs nr: vñ vt ſic ẽ dic habitudinẽ ad eũ a qͥ eſt:⸗
nõ ad aliud qð ẽ ab ipᷣo ſiẽ a⁊ filius.vñ nec põt dici.ſ.ſ.
nr nec filinr. ¶ Ad aliud ddᷣm.ꝙ lʒ in miſſiõe filij det
nob filiꝰſic.ſ.ſ.ñ tñ dr filiꝰfiliꝰ nr ſiẽ ſʒ pũſſanctꝰ ſpᷣs nr̃:
qꝛ filius nõ dicit noĩe ſuo reſpectũ ad creaturas ſiẽ hoc
nomẽ ſpũs.Vnð ſpũſſanctꝰ ꝓut dr a ꝓceſſione et᷑na qſi
paſſiue dicta:nõ põt dici nr.qm ſic hʒ reſ pectũ ad pr̃eʒ
⁊ filiũ ſolũ a ꝗbo ſpirat᷑. Si aut obijciat᷑ ad h. ꝙ in.ſ.ſ.
remanet ſpũs ꝗ̊ cũ ſpũs dicat reſpectũ ad creaturas:et
.ſ.ſ.q̃re.ſ.ſ.dicet᷑ nr̃ ſiẽ ⁊ ſps. Rñ.q; ſpũs put addit᷑ ei
ſcts dicit quaſi paſſiuo mõ ſolũmõ ſi piratõeʒ eternam.
Vñ inqtum ſic ẽ refert᷑ ad pem ⸗ filiuʒ a quibo ꝓcedit
2 non ad creaturam. 4 Ad tercium ddin ꝙ redemptoꝛ
dicit reſpectum ad creaturam ſcʒ ad redemptum:p fili
us ſolum ad patrem refertur: ideo filius non dicit᷑ no⸗
ſter licet dicatur redemptoꝛ noſter. ¶¶ AUd quar tum dicẽ
dum.ꝙ pater dĩ dupłr. dicit᷑ em pᷣncipiũ ꝑ generatõeʒ
ſic ẽ ſolũ ꝑſonale nec recipit nr̃.dicitur etiaʒ pꝛincipi
um per creatõneʒ:et ſic eſſenciale et ↄnotat effectum in

creatura:ſed filius dicitur tiñ vno modo ſcilicet relati⸗

ue ad pr̃em.vnde nõ dicit noĩe ſuo reſpectũ ad creatu/
ram: ideo non põt dici filius nr̃ licet dicatur pater nr
Ad illud quod querit᷑.vtrum poſſit dici ſapia nr̃a ſic
redemptoꝛ. dicendũ ꝙ non: quia ſapjentia dicit diuĩaz
eſſentiam vt foꝛmam et ideo per modum abſtracti.⁊ iõ
non ↄnotatur vt in reſpectu ad creaturã. niſi loquẽdo
E eſſentiã: et ſic poſſet dici ſapiẽtia noſtra.ꝗa facit nos

S x„ 260 ſ. „2

ſapere.j. coꝛin.j.factus eſt ꝓ nobis ſapientia.q. Ada⸗
liud dᷣm.ꝙ deus põt dici nr.qꝛ us ẽ nomẽ oꝑatiõis
vñ notat᷑ effectus in creatura· eẽntia vᷣo nõ ſic:ideo nõ
põt dici eẽntia nr̃a.de⸗ em̃ d achechim qð ẽ ↄſiderare
vel ateaſte qð ẽ fauere. vñ rõne effectus ↄnotati d deꝰ
nolter. eſſentia vᷣo nullũ hʒ hmõi reſpectũ vñ nec d̃ no
ftra. ¶ Ad vltimũ doõm. ꝙ ẽ donuz ſpũs qð nõ eſt cum
ſpũſcto vt timoꝛ Fuilis.et qð eſt cuʒ ſpũſcto vt caritas
et ſunt dona ſpũſcto q̃ aliqñ ſunt cũ ſi pũſcto:aliqñ non
cum ſpũſctᷣo. vt fides et ꝓphia: rõe &̊ illoꝝ donoꝝ q̃ ſũt
a ſpuſcto et cũ ſpũſcto dicitur haberi vel oaꝛi.

Mueſtio. lxuij. de boc
nomine donum.
Equitur querere
de hoc nomine donũ de quo querũtur
tria. Pꝛimo an ſit cõe vel ꝓpriũ ſpiri⸗
tuſſcti. Scoo an cõueniat ſpũiſeto ab
eterno. Lercio an donabilitas ſit no⸗
tio ſpirituſſancti. R—
Mlembrum prumnn
B pꝛimuin ſic. tota trinitas dat ſe: tota
trinitas põt dici donum. vel ſi dat ſe tota
trinitas:qᷓre magis dẽ ſpũſſcts donum ꝙᷓ
pr̃ et filiꝰ.naʒ dare ſe eſi coĩcaꝛe ſe. coĩcat

auũ ſe tota trinitas:g pĩ dici donũ. IYtez ſummuũ inter

dona de gbo yla. xj. eſt ſapĩa: ſ ſapia axpꝛopꝛiat᷑ filio:g̊
filiꝰdz dici donũ.¶ Item aug. in ſentẽtijs, eo dẽꝛ donuz
rece pec puenit filio: eſt donuz nõ ſpüſſcis
ſolũ eſt donu. 4 Ieʒ yla. ix. filiꝰ datꝰẽ nob. ̊ eſt vnum
4 Item ſic ſpũſſcẽs ẽ nob donabilis ab efno: ita filius
5ſiliꝰdʒ dici donũ ſiẽ ſ pũſſcts.¶ Item ſpũſſcẽs dĩ eẽ do
nuin p ſpũalẽ miſſionẽ in mẽtes hoĩm. in qᷓ miſſiõe dat᷑
nob ainoꝛ gtuit: ß ſilꝛ in miſſiõe ſi puali filij dat ↄognitõ
menti nre. et ita filiꝰvʒ dici donũ ſiẽ ſpũſſcrs.eſt eĩ nobᷣ
datus in incarnatõne et daĩ ſpũalr in ſapie effuſione.
CLont᷑ augꝰ. xv. de tri. in trinitate nõ eſt vᷣbũ niſi filiꝰ
nec donũ nili ſpuſſets. ¶ Itẽ ſpuſſets Fm ſuã ꝓpꝛietatem
amoꝛẽ a pꝛc ?2 filio.ſ̊ amoꝛ ꝓpꝛie ⁊ ꝑ ſe donuz ẽ. qð ei er
amoꝛe nõ exhibet᷑: nõ ꝓpꝛie donũ ẽ. igr ſpuſſcrĩs nõ ꝓprie
donũ eſl. Rñ.ſpũs ꝛie donũ ẽ.¶ Ad illð qð obijcit᷑
ꝙ ↄuenit toti trinitati eẽ datũ: ? eẽ donũ. Rñ. Oug.in
li. de aĩa et ſpũ. oĩs vſus diuitatis ẽ nob ex munẽ geſt
ſpũſſets. Eñ coĩo pr̃is ⁊ coĩo filij attribuit ſpui, ga illa
coio ẽ ex amoꝛe ꝗ attribuit᷑ ſpũiſcto· et iõ qꝛ ſpũſſets di
cit rõem vonatõis: iõ ꝓpꝛie dr donũ.Ad aliud dðᷣmẽ
ꝙ ẽ donů ſimpkr. et ẽ donũ in rõe doni.int dona ſimpłr
inaria ẽ ſapia.S donũ in rõe doni ⁊ ſummũ ẽ caritas.qꝛ
dñ in rõe amoꝛis.amoꝛ ar̃ dĩ in rõne doni.⸗ Ad alind
dom. ꝙ pcedẽ dr duptr. eſt ei ꝓcedẽ ᷣm modũ nate:⁊ ẽ
ꝓcedẽ ſᷣin modũ volũtatis. qꝛ du oſut pᷣncipia nat᷑a et
volũtas: et ſm H̊ duplex ꝓceſſio.pᷣncipał ꝓceſſio ꝑ mo-
dũ nate ẽ generatõ. ꝓcelſſio ꝑ modũ volũtatis ẽ ꝓceſſio
ꝑ modũ amoꝛis:ſic qᷣ filio ꝓꝛiñ eſt ꝓcedẽ ꝑ modũ nat᷑e
ſpũiſcto. pcedẽ ꝑ modũ volũtatis. ꝓceſſio ar ꝑ modũ
volũtatis eo ꝙ ꝓceſſio ẽ:co ẽ donũ.nõ ſic at eſt ꝓceſſi
. one qᷓ eſt ꝑ modũ nat᷑e.¶ A alið dvᷣm. q. lil. nõ bz ra⸗
tõnez doni vel donabilis ex bitudinead creatas:̊ etiaʒ
ex mõ ſue pceſſiõis o pr̃e a ſilio.Rõ aũt doni tripixr eſt
i⸗ n. .ſ. Elno mõ bim reſpcẽm ad id ꝙ añ ẽ: nõ tꝑe ſ̊ vt ciꝰ
pncipiũ: ꝓcedit eĩ ſic wonũ ad añ: Alio mõ hm reſpctm
ad ea qᷓ ſecunt᷑ vel vnt oſeꝗ et h̊ͥ duplr. vel m bituʒ: vt
ßm actũ. ſiliꝰaũt pᷣmo mõ nõ hʒ rõem doni:qm ꝓcedit
a pr̃e m roein generantis no dqtis. EIñ aug. fiiꝰ pce
dit a pr̃e quõ nato:nõ quõ dat?, bʒ nũt filiꝰ rõnem doni
Fm potentiã ad creaturas: ꝓut in dono eſt onotatõ gli
cuieffectus in creatura, nõ habet vo rõnem doni pꝛie
ßi habitũ licet ſit donabilis: qꝛ aliud eſt potentia alis

aptitudo. Añ ſpũſſetus dicitur donũ.nõ ſolũ quia da

— R.

tpoteſt: ed quia ad boc eſtvt detur. vnde aptitudine

impouat reſpectu dantis nõ ſolum potentia: ſed alius

„ —

eſt br̃e potentiã: aliud babitudinẽ.pr em̃ pot docẽ filiũ
ſed ad buc actũ nõ bʒ aptitudinẽ inqtum pr̃:ſed inqtũ
mgr. vñ patri inqtum pr accidit docere:bᷣ generare eſt
ei natur ale.pʒ &̊ ꝙ rõ doni ab eterno ↄuenit ſpũiſancto
aſi habituali: filio.q potentiałr.iõ Pꝛie ↄuenit vt di
catur.ſ.ſ.donũ et nõ liliꝰ. Pꝛeterea aliud ẽ fieri:aliud ?ẽ
dari · Dari em ↄuenit rei exñti. ꝓpter. HG̊ pꝛimũ eẽ rei nõ
eſt donũ ſ̊ diſpoſitões ↄnñtes qᷓ faciunt ad bñ eſſe rei do⸗
num dicunt᷑ ꝓpꝛie. qꝛ in filio res fiũt. m illud omnia
in ſapia feciſti:et ipe dixit facta ſunt.i.genuit filiũ in
quo erat vt omia fierẽt. in ſpũſcto vᷣo largiũtur rebus
factis bonitates ? kaꝛiſmata ſine gre: ideo ſ. ſ. dr donũ
nõ filiꝰ. YJtem donũ inꝗ tum donũ voluntariũ ẽ.ſ̊ cogni⸗
tio inqᷓ tum hmoi nõ dj eſſe volũtaria. ideo.. ſ.ꝗ amoꝛ
eouenit rõ doni nõ ſiliog eſt ſapia. Pꝛeterea. ome do⸗
nũ inq tum donuz gra E.ſ. pũs aũt ſanctꝰgra ẽ nõ ſolum
enectiue.imo foꝛmalr ſicut ⁊ caritas.et ideo cuʒ filius
nõ ſit gra: donũ ſiue rõ doni ñ ↄuenit filio ſm ſe.

Membrum fecundum

HVrnſequẽter querit᷑ an eſſe donũ ↄueniat
ſpũiſancto ab eterno.Ad qð ſic aug?.v.
de trinitate. aliter intelligit᷑ cũ dr̃ donuʒ
aliter cũ drĩ donatũ. Donatũ aũt niſi da⸗
tum fuerit nullo mõ ci põt. ſempiterne & ſpũſſanctus
donũ eſt: temꝑalr vᷣo donatũ. 4 Ytem ibidẽ.ſpũſſcts nõ
ex tꝑe ſᷣ ab eternitate ꝓcedit.ſ̊ qa ſic ꝓcedebat vt eẽt do
nabile: iam donũ erat anteqᷓ eẽt cui donaret᷑.ex quibus
aꝑte colligit᷑. ꝙ ſicut.ſ.ſ. ab eterno ꝓcedit: ita ab et᷑no
donũ eſt. nõ qꝛ vonaret a pr̃e filio vel a filio pr̃i ß qꝛ ab
eterno pceſſit donabilis. Cont aug. xv. de tri. eo eſt
donũ quo dat᷑ alicui.ſᷣ dari alicui ẽ ex tꝑe:̊ donũ eſt ex
tꝑe. 4 Item eo ẽ donũ quo ꝓceſſit vt donabilis. ß dona⸗
bile ſemꝑ dic reſpectũ ad creaturaʒ: 5non dr donũ vel
donabilis ab eteꝛno. ¶ Ytem. v. ð tri. eo dicit donũ quo

daturerat. H ex tꝑe erat daturꝰ · ex tẽꝑe erat donum.
IYtem. vij. bec ẽ dra inter donũ et datũ ꝗ donũ dicitur
ab et᷑no: datũ ex tꝑe. 4 Ztez ſpuſſcis dat donũ ab eteꝛ⸗
no eo ꝙ donabilis ex the. re ſitr nõ dicit᷑ filiꝰ natus in
vgine ab eterno: eo ꝙ naſcibilis in tpe. KRñ. donum
tripłr accipit᷑ . qnq; em̃ notat notoez eternaʒ: 2 ſicſolũ⸗
modo djr reſpectu pris et filij. qnq; pter notõez dic ha⸗
bitudinẽ ad creaturas. nõ tñ ↄnotat effectũ in creata:
2 ſic dĩ vt donabilis.tercio mõ accipit ꝓut dĩc notõem
eternã.et pᷣter B habitudinẽ od creaturas pnotado vlt
effecti in creatura: et ſic dr datũ et dr ex the. vñ vonuz
accipi pt vel ꝓ ipo donabili. vel ꝓ ipſo dato.⁊ h̊ͥ mõ dic
aug. ꝙ intantũ dr donũ :ꝛinqᷓtum dat?eis quib⸗ dat · do
num em cũ ſignificat hĩtuzʒ ſiãficare põt hitum vt ẽ ad
actũ: vel in potẽtia tiñ vel in aptitudine vel in effectu.
Habitem dr multiplr. ρiο mo eſt donunz ab eterno.
Scdo mõ ſilr. tercio mõ in tꝑe. et H mõ intantu dr do⸗
nuz ꝛc. Pꝛio & mõ dr̃. ſ. ſ. a moꝛ ꝓcedens a pr̃e et filio.
Scðdᷣo amoꝛ ꝓcedens a pre et filio coĩcabilis creature.
Tercio vt iam coĩcatu r creature:efficiẽs in ipa ↄſimi
lem amoꝛẽ. dicendũ & ꝙ mgr accipit donũ pᷣmo modo
et ſcdo: aug · xvx · de trini. tercio mõ. 4 Ad aliud dicẽdũ.
H donũ ſiue donabile dic reſt pectũ ad creaturã.ſed no⸗
tandũ ꝙ; noia quedã ↄnotant effectũ in creatura.qᷓ̃daʒ
reſpectu et effectũ dupłxr. in bĩtu vt miſericoꝛs:in actu
ꝓt miſeratoꝛ. Et reſpectũ ſiłr duplr.in habitu vt dũs · i
actu vt dñatoꝛ.Elñ que ↄnotant effectuʒ vel reſpectum
in habitu.poſſunt dici de qo ab eterno. que vᷣo in actu
nõ nili ex tꝑe. donabile ergo dicit reſpectum in habitu
ideo dicitur de cro ab eterno. datum in actu:ideo ex tẽ
poꝛe/ 4lAAd illud aug. x trini. Eo dicitur donum qͥ da
iurus erat dicendum q hoc ꝙ dico coipſo quo datur⸗
dicit rationem quare dicitur vonum et noncam. 4.
aliud dicendum. ꝙ donuz quia nomen eſt: ſignilicat re

— Cr 2] 60 ſbli-N. AbeVie
Sl ,
91aG⸗E ZoveO

41s
ul

ſi
ſoi

—BE = =

ſeden
R
ſſed
Enennfe
füln
enit hd
fenitiug:
mnncifeit
neſenid
ludenin
nuſtläiſn
utn tepes
ſluii
rnüionn
doblgenn
egoſed
giföſchn
feoazſſin
ßnſe.
Doni gerit
Sſeaugef
kcidi
ant nſſtd
ſpäſanene
ſe ſpüſtisni
ebat nead
et enguibeie
tritacbetn⸗
opficßanch
detni coen
wruͤeſe
1. da
df üͤve
twniqno
rat vnun.
M ictor
nügbeter⸗
Ppatnsin
Bnr wnum
zaſieſoi⸗
de dehe⸗
Uingtegtn
tdienethen
Noticef
e rna⸗
o75
ninott
tun ſtiot
mneften.
abelemo.
mtuor⸗
featflio⸗
enure.
iaſſin
nono
a dicici⸗
idr
uura
dsinacn
nrdisl
reſpeeimn
hoinun
inbubin
eickot; 1

QNueſtio
per moduʒ habitus et vt ſine tꝑe ideo ſignificat rem vt
eſt intꝑals.datũ voqꝛ ꝑticipiũ eſt: ſignificat reʒ ꝑ mo
modũ actus ⁊ motꝰ:et ita ſub tꝑe.et inde hr diſtinctio
p̃dicta.ꝙ donũ ab eterno datũ ex tꝑe.¶ Ad aliud dicẽ⸗
dum. ꝙ filiꝰnullũ dic reſpectũ niſi ad preʒ.ſᷣ donũ ſᷣm

ꝙ accipit᷑ in ſignificatõe.ſcdᷣa dic reſpectũ ad creafam

ideo dr.ſ.ſ.donũ vt ſit donabilis ex tꝑe.nõ aũt filius na
tus vt ſit naſcibilis ĩ temꝑe. quia eterna natiuitas filij
nullum dicit reſpectum ad creaturam.

Membrum terciumn

Ercio querit᷑ an donabilitas ſit notõ ſpi
rituſſct᷑i.ꝙ ſic videt᷑.gꝗa ſignificat ꝓpꝛieta

tem eternã. ſ.ſ. ꝓpꝛietas aũt eterna notio

eſt. 4 Pꝛeterea ꝑ illã ꝓpꝛietatẽ diſtinguit

ſpüſſets abalijs ꝑſonis:̊ eſt notio. Cont᷑.nõ eſt ea⸗
dem notõ q̃ filiꝰ refert᷑ ad id qð ẽ añ:⁊ ad id qdð ſegt᷑.re⸗

fer᷑ em̃ ad preʒ ꝑ generatõeʒ:ad.ſ.ſ.ꝑ ſpiratõneʒ.q̃re
ſiłr.ſ.ſ.eadẽ notõe ñ refert᷑ ad añ ⁊ ad poſteriꝰ:? Cũ igr
ſpũſſcẽs donabilitate refert᷑ ad poſteriꝰ.i.ad creaturas
nõ illa refert᷑ ad pr̃em et filiũ:⁊ ita nõ eſt notio. Rñ.
Aꝓpꝛietates diſticte ſũt ꝑſonaꝝ ᷣm ſe circũſcripte oĩ ha
bitudine ſᷣm actũ ⁊ m potẽtiã ad creaturas.⁊ iõ dona
bile rõe hitudinis ad creat᷑as nõ ẽ notõ.ſ.ſ.ſ̊ pᷣter iſtã
hĩbitudinẽ hʒ ꝓpꝛietatẽ q̃ refert᷑ ad pr̃eʒ⁊ filiũ rõe cuiꝰ
dr notõ.ſ.ſ.⁊ diſtinguit.ſ.ſ.a pre ⁊ filio. VUñ aug.v.li.
æ tri.ꝙ datũ ẽ ⁊ ad eũ qui dedit refertur ⁊ ad eos qui
bus dedit.

Nueſtio.lxv. de nomini

bus diſiunctiuis.

Icto de nomini

bus ꝑſonaꝛuʒ relatis añs inueſtigare
e noibo diſiũctiuis. Pꝛĩo g qrit᷑ que
noĩia diſiũctia ſint recipiẽda in dinis 2
q̃ nõ. Scðo q̃rit᷑ de noibo ꝑtitiuis vnꝰ
vna vnuũ. Lercio de noĩbo excluſiuis vt ſolꝰſola ſoluʒ.

Membrum primũn

DO dpꝛimũ q̃rit᷑ an aduerſitas vel dr̃ſuʒ eſt
Diuiſio ſiue ſeꝑatõ vel ſingłaritas.vel ſo⸗
litudo dicẽda ſit ĩ dinis?ꝙ nõ vr:hył.in.vij.de tri. ſic ĩ
pr̃e ⁊ filio credẽ duos deos impiũ ?:ita preʒ vł filiũ ſin
gularẽ deũ pᷣdicaꝛe ſacrilegiũ ẽ.nł in his noim:nł drſũ

nł alienũ:nł ſeꝑabiie.¶ Itẽ aug.ĩ li.qõ.ve.ac no.legis

vnꝰẽ droñ ſinglłaris.¶] SItẽ amb.in li.d tri.qð vniꝰ eſt

ſpe ſeꝑari ñ pt.et ſi ñ ſit ſingłaritatis iᷣ̊ vnitatis deꝰcũ

dr̃ nequaq; tmtatẽ vitatis excludit:⁊ iõ ñ qð ſingula
ritatis h̊ vnitatis ẽ pdicat᷑.¶ Sʒ obijcit᷑ in cõtrariũ.q̃⸗
re pᷣdicta ĩ dinis nõ admittunt᷑.cũ ibi recipiat᷑ diſtictõ

diſcretõ ⁊ dr̃a: ⁊ dicũt᷑ diſticte diſcrete ⁊ differẽtes ꝑſo

ne.¶ Itez anb. in li.de incarnatõe vᷣbi.cuʒ deꝰnaſcit᷑ de
do ñ ꝓcedit ð ðo.nec ſuba pt᷑ amittẽ vnitatẽ.nec rela⸗
tio płitatẽ:iõ tria ẽ ibi vnũ:ñ vnũ tria:tñ tria de ſeinui
eem dicunt᷑.¶ Itẽ był.iiij.li.de tri.Eſt vnꝰab vno neq;
pᷣter inaſcibilẽ deũ inaſcibił deꝰaliꝰ:neq; pᷣter vnigeitu
xũ vnigenitꝰeꝰ aliꝰẽ:vterq; vnꝰſolꝰẽ ꝓpꝛietate ĩ vnoq;
inaſcibilitatis ⁊ oꝛigis:̊ ẽ ibi acciꝑe iolitudinẽ. Rñ.
ſolitudo dic negatõeʒ mitaꝝ ꝑſonaꝝ.ſingłaꝛitas indi⸗
niduitatẽ ꝑ accna ſiue pluriũ exclnſiõeʒ. ꝓpꝛie diſcretõ
ꝑtinet ad viſuʒ.diſtinctio ad tactũ.accipiunt᷑ aũt hec ꝑ
trãſlatõeʒ.⁊ accipit᷑ diſcretõ qͥ ad viſuʒ ſpualẽ qͥ ẽ fidei
dr ̊ diſcretõ ꝑſonaꝝ.qꝛ nõ ẽ ncc̃e ꝗ fide mouet᷑ in vnã
ꝑſonã:; ꝓpter h̊ in aliam.diſtinctõ vᷣo ẽ ißaꝝ ꝑſonaꝝ
int ſe dra.dr̃a vo coĩter ſe hbʒ ad diſtinctõeʒ ⁊ drſitateʒ
qð pzʒ ꝑ diuiſionẽ phi.pᷣma diuiſio vniꝰ ꝑatio ad alið
eſt ꝑ ↄueniẽs et differẽs.differẽs aũt ẽ aut in ſuba aut ĩ
q̃ᷓlitateant in q̃ntitate aut in ſitu. Si in ſitu dr nõ ſił.ſi
in qlitate.dr diſſiłitudo.ſi ĩ q̃ntitate:inequalitas. ſi in
ſuba:vel ſᷣm ſubam:vel ſᷣm ꝙ dr ꝑſona:vel ſᷣm ꝙ dð el⸗

lxv.

ſentia. Si vt dr̃ eẽntia:tũc dĩ diuerſitas.ſi ſm ꝙ ꝑſona:
tũc dĩ diſtinctõ vł diſcretõ.Exr qͥ ptʒ.ꝙ dꝛa coĩter dr̃ ad
diuerſitatẽ ſiue diſcretõeʒ ſiue dꝛaʒ.diuiſio at᷑ vel ſeꝑatõ

ſe vbi vel q̃ſi vbi.h̊ aũt nõ ẽ ſeꝑatõ ſm eẽ in dĩſis eẽntijs

ꝗa nõ ſũt dr̃ſe eẽntie diffeꝛentiũ ꝑſonaꝝ:iõ nõ ẽ ſeꝑatõ
in dĩnis.diuiſio at᷑ eſt multiplicatõ eẽntie generalis peꝛ
ſubas ꝑticulares.multiplicatõ at᷑ hmõi remouet᷑ a diui
nis. ꝓpter qð in dinis nõ eſt diuerſitas vł diuiſio.q¶ Ao
auẽtem anſel.dðm. ꝙ vtit᷑ noc noĩe ſingłare extenſo no⸗
mine.ꝗa diuia eẽntia eſt indiuiſa.Oð aute dicit hylla.
excludit᷑ ſingularis intelligẽtia.Jbi ſumit᷑ ſingularitas
vt eſt in ꝑſonis ꝓpꝛie.Qð aũt an.dicit tria.i.tres:ĩtel⸗
ligũtur ⁊ ſuꝑonunt᷑ ypoſtaſes.in littera dr̃ vnũ ⁊ ſumiũ
ꝓ eſſentia.ꝗ¶ Ad auctem hył.dicendũ. ꝙ ſolꝰor̃ duplr.
põt em̃ eſſe ſenſus filiꝰeſt ſolłꝰ.i.ſolus filiꝰ vel ſolus deꝰ.

Pꝛimo mõ eſt vera.ſecũdo modo ẽ falſa. et ſic intelligit

y ł.in dicta auctoꝛitate.

Membrum ſecundum

Onſequẽter querit᷑ de noibo ꝑtitiuis vide
licet de nũeralibo vnꝰ duo tres ceteris ꝑ
titiuis. Pꝛimo ꝗd ſignificẽt vtrũ eſſentiaʒ
vel ꝑſonã vel notõem⸗.Scðdo cuiꝰpᷣdicamẽ
ti reʒ ſigficẽt. Lercio an poſſit dici vnꝰpra filiꝰſᷣm ꝙ ẽ
dictõ nũerabilis.Quarto vtrũ nomẽ diſtinctiuũ vnꝰali⸗
auis ↄueniẽter addat᷑ nomini eſſentiali.Quinto querit᷑
ſpãliter de his noĩbo differens ⁊ diſtinctus.

Articulus primus

Elerit᷑ ̊ pꝛio de iſtis noĩibo vnꝰ duo tres płes
qd ſigficent:vtꝝ ſubazʒ vel notõeʒ: o qð ſic
aug.om̃e qð dr ðᷣo.dr ſᷣm ſubaʒ: aut ſᷣm re
latõeʒ:ſ̊ H̊ nomẽ vnꝰnõ dr adaliꝗd.qð pʒ ꝑ diffinitõem
eiꝰ ꝙ ẽ adaliꝗd:ꝗ̊ ſᷣin ſubaʒ.4 Pꝛetẽa.nł dictũ ſᷣm rela⸗
tionẽ pᷣdicat᷑ de q̃libet ꝑſona:q&̊D nõ dĩ ſᷣm relatõem ſ̊ ſᷣm
ſubaʒ.¶. Stẽ vn?ꝰ⁊ ens maſculie ſumpta ↄuertunt᷑:ſ ens
ſigficat ſubaʒ:&̊ et vnꝰ.¶. Item cũ dr pr ⁊ filiꝰ⁊.ſ.ſ.ſnnt
vnꝰ cꝰ. ↄoſtat ꝙ vnꝰh̊ nõ ſigficat vel nõ dĩc ꝑſonaʒ ſ̊ dĩc
eẽntiã.¶ Pꝛeterea vnitas ꝑſone nõ ẽ alia ab vnitate eſ⸗
ſẽtie.igr cũ dr pr̃ ẽ vnꝰfiliꝰẽ vnꝰ.ſ.ſ.ẽ vnꝰ:ſigficabit vni⸗
tatẽ eẽntie.¶ Pꝛetẽa ̊ nom̃ vnꝰð q̃libʒ ꝑſona pᷣdicat᷑: g
nõ pt᷑ ſigficaꝛe notõeʒ vel ꝓpꝛietatẽ:qm̃ ꝑ notões ⁊ ꝗꝓpꝛie
tates diſtiguũt᷑ ꝑſone inuicẽ.⁊ ita ñ ſigficat adaliqd: et
ita vł eẽntiã vel ſubaʒ. Cont᷑.oẽ nomẽ qð d ſᷣm ſbaʒ

dr de oĩb ꝑſonis ſingłr ⁊ i ſũma excepto h̊ noĩe ꝑſona.

G̊ nom̃ vnꝰñ dr ſᷣm ſubaʒ:qꝛ nõ dĩ ĩ füůma⁊ ſingłr de
ſingłis.vt dicat᷑ pĩ et filiꝰ⁊.ſ.ſ.ſunt vnꝰ.qꝛ ſũt tres: nõ ẽᷣ
vnꝰ.4l Iteʒ vnꝰẽ ens ab alijs diſus ſ̊ nõ pt dici diſus nilſi
de ꝑſona ̊ nec vnꝰpt᷑ dici niſi de ꝑſona. Itẽ tres ñ ſig⸗
ficat niſi ter vnitatẽ.ſi &̊ ̊ͥ nomẽ vnꝰſigficat eẽntiã ł vni⸗
tatẽ eẽntie:cũ dr tres.ſigficaret t᷑nitatẽ eẽntiaꝝ.( Pre⸗
terea cũ dr pr ẽ vnꝰ.ſenſus ẽ.p ẽ indiſus ſnua prietate:
hᷣ ſua ꝓpꝛietas dr adaliꝗd:̊ H̊ nomen vnꝰadaliꝗd:⁊ ita
vr ꝙ nõ ſigficet ſubaz. Ad h̊ rñdẽt ꝗdã vt mꝗr ĩ ſentẽ⸗
tijs 2 ſui ſeq̃ces.q; hmõi noĩa dicũt᷑ negatie nõ m põem
vt ſit ſenſꝰ eꝰẽ vnd vel pr ẽ vnꝰ.h̊ ẽ nõ płes.⁊ dicũt ꝙ pᷣ⸗
dicta dĩſio.ſ.ꝙ oẽ nomẽ dr ſᷣm ſubaʒ vel ᷣm rloeʒ:itelli⸗

git᷑ de illis qᷓ dicũt᷑ ſ᷑ᷣm põem:nõ de illis q̃ dict᷑ fm pua

tõeʒ. 4¶ Sʒz ↄ. vnitas dr ſᷣm ꝓportõʒ ĩ dinis vnitati qẽ ĩ⸗
creaturis.Sʒ vnitas q̃ ẽ i creaturis dr ſᷣm põem ⁊a ñ ſo⸗
lũ ſᷣm excluſiõeʒ:q̃re ſiir erit ĩ dĩnis.cuʒ veriꝰſit vnitas
in dĩnis ꝙᷓ ĩ creata.i Itẽ ſi noĩa pᷣdicta dicũt᷑ ſolũ ſᷣm pᷣ
uatõeʒ.tũc ĩtelliget᷑ vnitas ꝑ pᷣuatõeʒ płalitatis ⁊ płali
tas ꝑ pᷣuatõʒ vnitatis.⁊ ita erit circũlocutõ ĩ ĩtelligẽtia
ſiue ĩ rõe illoꝝ.⁊ ita idẽ erit nonficatõ ſui.¶ Et ꝓpt h̊ di
rer̃t alij ꝙ bmõi dictões ſũt dictões officiales.⁊ nł ſigfi
cãt ĩ re:ſᷣ ſolũ in intellectu.ſ̊ ̊ nihil vr.qꝛ oĩs ĩtellectꝰ ẽ
rei ſimilitudo.⁊ vanꝰeſt ſermo cui non rñdet aliquid in
re. Item vnitas rerum in natura eſt proprietas diſtin⸗
ctiua vnius ab alio.quia vnum indiſtinctum eſt in ſe et
diuiſum ab alijs. 4 Pꝛopter hoc dicunt alij. ꝙ vnitas

eſt ꝓpꝛietas diſtinctio.et notio: S alia rõne dicit ꝓrie/

tas: alia notio. Sʒ dom. ꝙ alia eſt rõ boꝝ noim qnñ
tenent᷑ adiectie: alia qñũ tenent᷑ ſubſtantie: a alia rõ qn
tenent᷑ abſolute. Alia rõ q dicunt᷑ cuʒ alijs. dom 6

in neutro dic vnũ vnitatẽ eſſentie. a vnitas vᷣm ꝙ ſigni ·

ficat᷑ ͥ noie vnitas vnũ ſigficat eẽntiã.vñ hmõi vnitas
eſt indiuiſio eẽ. vnꝰ at malculine ſigficat vnitatẽ ꝑſone
indiuiſionẽ. vnitas ꝓut ſignificat ꝑ ſ̊ nomẽ vna: idi
uiſionẽ ſignificat notois aut ꝓpꝛietatis.vnitas eſſentie
nõ młtiplicat᷑ nec dꝛ ð multis vnitatibo. vnitas ꝑſone
młtiplicat᷑ dẽ de młtis vnitatibo. Tercia ſcʒ notõna
lis mnultiplicat᷑ ⁊ diuidit᷑ ꝑ qnq; dr̃as.vnitas vtiq; per
ſone mitiplicata ꝑtres vnitates piintellecta vnitate eſ
ſentie ↄſtituit trinitateʒ. Odim & ꝙ vnitas ſigficata p B5

nomẽ vnũ ſignificat eẽntiã. ſignificata ꝑ h̊ͥ nomẽ vn ſi

gnificat adaliqd:h̊ qꝛ vnꝰ ſigficat indiuiſionẽ ꝑſone cõ
munit᷑ nõ bãc vel illã:iõ dĩc ꝑſonã ̊ nõ perſonalr. ſitr
h nomẽ vna qꝛ ſignificat notõeʒ coĩter nõ bãc vel illam
iõ dĩc notõeʒ nõ notõnałrdm vtiq; q; ꝑ hoc nom̃ vnꝰ
ꝑſona dr.⁊ ꝑ h̊ vna notõ vel ꝓpꝛietas. H nõ m ꝙ notio
vel ꝓpꝛietas ẽ rlo perſone ad ꝑſonã: ſm q Pꝛietas eſt
ꝑſone cinꝰẽ ꝓpꝛietas.⸗ perſona ẽ eẽntie pꝑle ona.iõ hmõi
noĩa nõ picunt᷑ adaliqꝗd ſimpłr: ̊ ſic quodã mõ media
inter ea ꝗᷓ dicũt ſbam ſimplr et q dicũt adaligd ſimpkr
ßm hoc idẽ eſt vnꝰq̃ſi indiniſus ſua ꝓpꝛietate.¶ ꝛetẽa
nõ ꝙ ĩ maſculino ⁊ in feĩo nunꝙᷓ dic eẽntiã
Vnñ vn dic pſonã vnũ eẽntiã vna notõeʒ. Jucta tñ eſſen
tialibo trabunt᷑ ad ſignificatõez eẽntialẽ vt cũ dr̃ vnus
edvna eẽntia. ſiłr iũcta pſonalibo tꝛabunt᷑ ad ſignifica
tionẽ ꝑſonalẽ vt cuʒ dẽ vnꝰpꝛ vna ꝑſona:ſ ꝑ ſe ſumpta
in malſculio 2 femio nunq ſignificàt eẽntiã ſiłr dõm 8
ꝑtitiuis et diuiſiuis.¶¶ Qð obijcitur. ꝙ om̃e nomẽ dĩ
aut m ſubam aut m rlonem. DHðm ꝙ dici adaliquid
dẽ multipkr. vel ꝙ ſignificat relatie: vt pꝛ.ſic vnꝰvł vna
nõ ſignificãt relatõeʒ. vel qd imꝑtat in ſe relatõeʒ: ſic 5
nomẽ pſona 2 vnꝰa vna dicũtur adaliqd. 4 Ao aliud
dom. ꝙ lʒ dicat᷑ de tribo:nõ ſeqꝗtur ꝙ dicat᷑ ᷣm ſubam.
qꝛ nõ dẽ cæ tribo ſingłr 2 i ſumma.ꝗ¶¶ Ad aliud dom. q
licʒ ens ⁊ vnꝰ maſculie ↄuertũtur:tñ alio mõ ſignificat
ens. Ens eĩ ſigficat abſolute:vnꝰin diſtinctõne. iõ ens
dic eẽntiã:vnꝰrelatõ ʒ.¶. Ao aliud pʒ rñnſio.qꝛ cum dẽ
vnꝰ ceus:vnꝰibi trahit᷑ ad ſignificatõeʒ ſibe ꝑ adiũctuʒ
Ao aliud qð obijcit᷑.ꝙ vnitas ꝑſone ñ differt ab vni
tate eſſentie dᷣm ꝙ licet ideʒ ſit eẽntia qð ꝑſona:aliꝗd
tñ attribuit᷑ vni qð nõ alteri. q̃re ſiłr aliꝗd pt attribui
vnitati ꝑſone: qð nõ vnitati eẽntie. EIñ vnitas eſſentie
nõ multiplicat᷑ alia multiplicet. vn em diſtinguituꝛ
vnũ aũt ẽ indiſtinctũ.¶ Ao h̊ qdð obijcit. ꝙ h nomẽ vnꝰ
nõ ſignificat notõezʒ qꝛ nõ diſtiĩguit vt notio. DOðm ꝙ H
nomẽ vn ſignificat notõem coĩter nõ bãc vel illã:iõ nõ
notõnałr. ꝓpter h̊ nõ opꝑtet ꝙ diſtiguat ſic notio ſigni⸗
ficata ꝑ H̊ nomẽ notio nõ diſtinguit:ᷣ que eſt ſignifica⸗
ta per H̊ͥ nonien nternetar vel filiatio.
Artic ubſecund?
Lõdo qꝗrit᷑ ſuppoſito ꝙ hbec noĩa vnꝰouo tres
i ſolũ dicãt᷑ pᷣuatie: ̊ ponãt aliqꝗd cũ dr pr
eſt vnꝰfiliꝰẽ vnꝰſpuſſctus ẽ vnꝰ.⁊ pꝛ ⁊ filius
ſpnᷣſſcts ſunt tres:cꝰ pdicamẽti rẽ ſignificẽt? Et ncce
eſt ꝙ ſignificẽt ſubaʒ aut relatõeʒ qꝛ ſoluʒ iſta p̃dicamẽ
ta ſunt ĩ diuis ᷣm boe.de trini.Alio pᷣo ↄuertũtur ĩ p̃
dicamentũ ſbe:h̊ iſta dicta de creaturis ſignificãt reʒ de
p̃dicamẽto qͥntitatis: ̊ in diuis ↄuertũtur in pᷣdicamẽ
tum ſube. ¶ Pꝛeterea nõ vidẽtur dici ſm adaliꝗd:qꝛ ñ
2ↄuenit eis ro adaliqꝗd.ſubaʒ aũt nõ pñt ſignificare:cuʒ
in diuis nec ſuba nec eentia pñt ſignificari pluraliter.
4l Item qrit᷑ ſiłr de alijs noibo diſtinctis vt aligs: ꝗdaʒ
aliꝰ: cuispᷣdicamẽti rem ſignificet, Ad primũ dom.
ꝙ ſignificãt rem de genẽ adaliqꝗd:relatõem ſcz licet nõ
vt relatõeʒ.ſic em̃ vnitas eẽentie ideʒ ẽ qð eſſentia. ſilit᷑
vnitas ꝑſone idem eſt qdð ꝑſona.vñ hoc nomẽ vnus di

5ſ in neutro

ctum de patre: eandem rem ſigniſicat qd hoc nomẽ pa
ter. Silr hoc nomẽ tres dictũ de pꝛe ⁊ filio ⁊ ſpũſancto
idem ſignificat qð illa noia.vñ illa noĩa ſigniſicãt rem
e genẽ adaliꝗd.¶ Ad illð qð obijcit᷑.ꝙ noĩa ſianifica⸗

tia qntitatẽ: ↄuertũtur in pᷣdicamẽtis ſube.dðm ꝙ boc
eſt intelligendũ q;tum ad pncipalẽ noĩm ſigniſicatõeʒ:

nõ qᷓdtum ad ↄſignificatõeʒ.ſ̊ iſia noĩa non attribuunt

diuĩs niſi cũ maſculine ſignificant᷑.vñ ſi in neutro ge⸗

nere ſiqnificarẽtur: eẽntia ſigniſicarẽt. poſſet tñ dici ꝙ
boeciꝰh̊ dixit volẽs pᷣdicta noĩa a ſua ſigficatiõe remo⸗
uere.vñ ꝑ hoc nõ intẽdebat ꝙ in diuĩs nõ poſſent ſigni
ficare relatõezʒ: ̊ ꝙ ibi nõ ſigmſicabàt qlirateʒ aut q̃n⸗
titatez. Ad vltimũ dom m ꝙ dr in li. de reglis fidei
om̃e nomẽ vel ꝓnomẽ diſiũctiuũ in maſculĩo vel femio
nomiĩ ꝑſonali adiũctum pꝑtinet ad pſonã: in neutro vo
aꝗ eſſentiaʒ. vt pr eſt a filio alius.pſona pr̃is eſt alia a
pſona filij ſ̊ nõ aliud.pʒ nõ eſt ille ꝗ filiꝰ: h̊ eſt illud qð
filius.nec mirũ ſi noĩa vel ꝓnoĩa diſt iũctia in maſculio
vel femio ꝑtineãt ad ꝑſonã. in neutro ad eſſentiã: cũ in
naturalibo noĩa ĩ maſculio et femĩo ꝑptineãt ad rẽ gene⸗
ris. in neutro ad genꝰrei. Adiectiua vᷣo in maſculino 7
femio genẽ diſtictiua ſũt rõne geneꝛis. Gendem maſcu

linũ vel feĩinũ diſtinctũ eſt. vñ ⁊ ipᷣm adiectiuũ qꝛ ex vir

tute diſcretiõis ad rẽ generis ꝑtinet: exigit ſubſtatiuũ .

ꝙ cecet rẽ generis vt albo equus alba młr. Adiectiuũ
vo in neutro genẽ ofuſuʒ ẽ.i Zeutrũ em̃ genꝰ nõ dẽ ꝑ po
ſitõez ̊ ꝑ abnegatõeʒ: ita et ĩ neutro genẽ adiectiuũ qꝛ
ↄfuſum ẽ: ꝑtinet ad genꝰrei nõ ad rẽ generis.vñ ſolʒ di
ci qꝛ in adiectino neutri generis intelligit᷑ vel ſolʒ intel
ligi h̊ ſubſtantiuũ res vt ſſt antĩe ſolet teneri. vt cnʒ drẽ

albũ curꝛit. ſibr ꝑ qs in maſculino ſolet intelligi ꝑſona.

vt cũ dẽ ꝗs curꝛit.ꝑ q etiã in femĩo.ꝑ qd in neutro eſſen

tia. Silr in diuĩs rone diſcretõis noia diſtinctia ĩ ma⸗
ſculino ? femio genẽ ꝑtinẽt ad ꝑſonaʒ.in neutꝛo vo ra⸗
tione ↄfuſionis ad ſeuiam.
Articułltercius
Ercio querit᷑ vtrum pr et filius poſſint dici
ſubſtantie. Quidã dixerũt ꝙ; hec dictio vn⸗
ſignificat eſſentiã: b̊ quia eſt dictõ numerak
excludit maioꝛẽ numerũ.Suppoſi ito aũt ꝙ dicat eſſen⸗
tiam: nõ excludit maioꝛẽ numerũ ꝑſonaꝝ ſᷣ eſſentiarũ:
ſ om̃ia alia adiectiua qñ ſubſtatiuant᷑ dicũtur ſingula⸗

riter de ꝑſonis et nõ plurałr: vt vn om̃ipotens nõ tres
omipotentes· querit᷑ qre ſibr nõ dicit᷑ pater ⁊ filiꝰ ⁊ ſpi⸗
Rñ.in om̃i adiectio

rituſſets vnꝰ:ita ꝙ, ſubſtaätiunek. ad
qñ ſubſtãtiuat᷑ intelligit᷑ articulꝰex vᷣtute ſubſtãtiuatio
nis:ſ̊ aliter eſt in noibo diſtinctiuis et ꝑtitiuis.aliter ĩ

alijs. qꝛ in diſtinctis ſignificat᷑ diſtinctõ ex rõne ſignifi ⸗

candi: inde eſt ꝙ ſubſiatiuata nõ pñt ſupponere eſſenti⸗
am. qm̃ ſigniſicãt rem articulataʒ diſtinguibilẽ. et hoc
eſt ꝑſona. In alijs po adiectiuis nõ ſignificãtibo diſtin⸗
ctionẽ nõ eſt ſic. vñ ſi ſubſiãtiuent᷑.nõ coartant᷑ ad pſo⸗
nam abſolute.igit᷑ nõ poterit dici pater filiꝰ ſpũſſã⸗
ctus vnꝰ. ſed dicit vnꝰeternus:vnus om̃ipotens ⁊ hu⸗
iuſmodi cum determinatõne.

Articul?quart?

Einge querit᷑ generalr de nomibx acceptis
ꝑtitiue vel diſtinctiue vtrũ poſſunt addi no
minibo eſſentialibo in diuĩs. Ad qð ſic: deu
tro.vj.Audi iſrael dñs deus tuꝰ vnd eſt. ¶ Item. j. coꝛĩ.
viij. Si quideʒ ſunt dij multi nob tñ deꝰ vnẽ. ſed vndeſt
nomẽ di ſtinctiuũ ⁊ addit᷑ nomiĩ eſſentiali:q̊ ↄuenienter
nomẽ diſtinctiuũ põt addi nomi eſſentiali. Itez boe⸗
cius in li.d tri.deꝰa nullo differt:h nullꝰ ẽ ſignũ diſtin
ctiuũ et addit᷑ huic noĩ deꝰ. 4 Ytez exo. xxv. Iſſe de? me?
glilicabo eũ:ß H pnomẽ iſie ẽ diſtinctiuũ⸗ ptitiuum
&ᷣſiti rõne põt dici quidã vel aligs deꝰ. Cont᷑ in lib.
de reglis fidei.dictõ ꝑtitiua ꝑtit᷑ inter appellata qᷓ actu
vel nata ſunt pła. EUn ↄueniẽter dr aliꝗs fenix: qdaz le⸗

— 2*

4
“
“D
S

ro⸗
eos
hois
dicti
notu
niſi⸗
lytio
ſelp
inut
ſel
eg
cnent.
fnor
Ckiin
nn⸗
iol
Ple⸗
P
G
n⸗
un
ſocs
dteen
nente

leri⸗

ſttel

erin d

hene

uuſ
Pnen

Fugl

ſl

l.

Uuhene
ſtnini
nho

ſ
agin

3

1 N n
tegisfite
Meutrod
g eſtaligg
ſ ludes
in malcnſo
entiäͤrchn
ach ſe ene⸗
aſculinon
Bemmaſar
grer i
ſublttiri
Vaieetuß
nödfpro
enni
fohei
llohnmel
zd
ligiſon.
ſeuttoeſen
inctiaima
euno dor

voſſintdicn
Dictioyn!
numergt
icat eſſen⸗
ſennaari:
urſingul⸗
ens notres
flint hi
mocheti
blänvote
inig dlir
ſeſigiß
nere clent⸗
ſbileerbor
ntpoiſin
nia g⸗
r ſüſi
6mor bu

ſt ddi 0
Gſie dn
linͤ
hütnith
ezlo⸗
fein⸗

iuv
es

t⸗

igen

daeent

Queſtio

nix. ꝙuis.n. nõ ſint plures actu: tñ plures pũt eſſe na⸗
tura.ᷣ nec actu nec natura plures poſſumꝰ intelligeꝛe
eos.⁊ qᷓ;uis plures ꝑſone ſint que ſũt appellata huiꝰ
noĩs deus: tñ circa hoc nomen non hʒ locum ꝑtitiua
dictio.quia ſicut partit᷑ in appellatis:ita in appellatoꝝ
naturis.nõ.n.dᷣe diceret᷑ petrus eſt alius hõ ꝙᷓ; paulꝰ.
niſi alia bumanitate eſſet bomo q; paulus. So⸗
lutio.ſᷣm ꝙ dicitur in li.de regulis fidei.nullũ nomen
vel ꝓnomen ꝑtitm̃ ↄuenient adiungit᷑ nomi eſſentiali.
minus.n.congrue dicit᷑ aliquis deus vel quidaʒ deus
vel ſolus deus vel iſte deus. ¶ Ad pꝛimũ &ᷣ ſic dr in li.
de regulis ſidei.ꝙ hoc nomẽ vnus ꝙᷓuis aliqñ ptitiue
teneat᷑:tñ quia aliqñ tenet᷑ ercluſiue.admittit᷑ vt dicit
vnus deus.i.nõ plures.. Ad ſecũdum dom. ꝙ etſi ali
cubi inueniat᷑ ſignũ vłe vel ꝑticulare adiunctũ nomini
elſentiali: intelligatur illa vniuerſalitas vel ꝑtitio re⸗
ferri ad ꝑſone pluꝛalitatẽ nõ eſſentie.vt cũ dicit᷑ a boe.
in li.de trini.deus a nullo differt.h ẽ ſenſus.nulla res
que ſit deus in eo ꝙ deus eſt: differt a re que deus eſt.
Ad terciũ dᷣm.ꝙ hec dictio iſte aliqñ accipit᷑ impꝛo
prie ⁊ demonſtratiue.ꝓut dr̃ demonſtratio fidei.vt S.
dictum eſt: cũ actum eſt de ſignificatõne ꝓnoĩali.⁊ hoc
modo accipit᷑ cũ dicit᷑ iſte duus meus. Aliqñ vᷣo ꝓprie
cũ accipit᷑ ꝑtitiue ⁊ diſcretiue.⁊ hoc mõ ſicut inconue⸗
nienter dicit᷑ aligs cus: ſic incõuenient᷑ dicit᷑ iſie deꝰ.
Membrũ tercium
Onſequent᷑ queꝛendũ eſt de noibo excluſi
uis. Querit᷑ ̊ de intẽtõe hꝰnoĩs ſolꝰ pᷣm

ꝓ adiungit᷑ noĩ ꝑſonali. Scðo.ſᷣm ꝙ ad⸗

iungit᷑ noĩ eſſentiali.Tercio querit᷑q̃li⸗
ter intelligit illud:nemo nouit filiũ niſi pater.

Neticulus pꝛtimꝰ2
Opꝛimuʒ querit᷑qualiter poſſit dici ſolus
pater.Rñnſio.ſi ſolus excludit ↄſoꝛtiũ a pa⸗
ternitate. verũ eſt. ſi dicat excluſionẽ ↄſoꝛtij
ſimpłr falſum eſt.eſt.n.ſenſus.pater ẽ ſolitariꝰ.q¶ JIteʒ
querit᷑ de hac:ſolus pater eſt deus.an ſit ↄcedẽda: Ad
qð obijcit.augꝰ.vj.de tri.qm̃ oñdimus quo poſſit dici
ſolus pater vel ſolus filius:oſideranda eſt illa ſnĩa nõ
eſſe ſolum patrẽ deũ verum ſolum.ᷣ patrem ⁊ filium 2
ſpm̃ſanctũ. Cont᷑.in hymno angeloꝝ dieit᷑ de filio:
tu ſolus altiſſimꝰ. 4:! Item augꝰ. vj. de tri. ſi de ſolo pꝛe
predicta dicerent᷑: nõ tñ excluderet᷑ filius vel.ſ.ſ.ga ⁊
bi tres vnũ ſunt.ſicut in apoc.legit᷑ ꝙ habet nomẽ ſcri
ptum qð nemo ſcit niſi ipie.nõ tñ inde ſeꝑatur pater
vel ſpũſſanctus.⁊ cũ dicit᷑ nemo nouit patrẽ niſi filius

nõ inde ſeꝑatur pater vel ſpũſſanctus: ꝗa inſeꝑabiles

ſunt. Ad boc dm.ꝙ ſi fiat excluſio rõne eẽntie:pri
ma eſt vera.ſi rõne ꝑſonalis ꝓprietatis:falſa.⸗4! Ad ſe⸗
cundũ dm. ꝙ aliqn nomĩat᷑ pater 2 filius ⁊ tacet᷑ ſpi⸗
rituſſanetꝰ. ſicut veritas ad patrez loquẽs ait. vt oↄgno⸗
ſcant te ſolum deum ⁊ queʒ miſiſti ihᷣm xpᷣm eſſe vnum
verum drũ. Cum g inquit augꝰ. tacuit de ſpũſancto:qꝛ
oſequens eſt.vt vbicũq; nomiat᷑ vnus ſicut pr 2 filius
tanta pace vni adperens intelligat᷑ etiã ipſa pax: quis

nõ ↄmemoꝛatur. vno nomĩato etiã reliqui intelligunt᷑:

qð in pluribo ſcripture locis occurrit.

Articulꝰ ſecũduns
Einde querit. vtꝝ hec ſit ↄcedenda: pater ẽ
ſolus deus. Ad qð ſic aug.ð maxim inũ.in⸗
ttelligitur cũ apls dicit beatus 7 ſolꝰpotẽs.
⁊ ibi:ſoli ſapiẽti deo.⁊ ibi:inuiſibili ſoli deo honoꝛ ⁊c.
Mon.n. ſolo patꝛe hec accipienda ſunt vt ↄtendebat
maximinꝰ ⁊ alij hẽtici:ſᷣ de trinitate.ſicut ⁊ illð:ſolus
bʒ immoꝛtalitatẽ. ¶ Item augꝰ. in eodeʒ. cum vnꝰ deꝰ
ſit trinitas hec nobis ſit ſoluto queſtionis vt intelliga
mus ſolum deũ ſapientẽ:ſolum potenteʒ: patrẽ ⁊ filiũ

Ne.

„— .
t PPePiea Pie „ aApt 4t1 Hr

Bol.) ρ Dr.) ſoo

lxv.

⁊ ſpm̃ſanctũ qui vnus 2 ſolus deus eſt. Sʒ . pater
eſt æus: 2 nõ eſt aliud qᷓ deus.̊ꝛ ſolus deꝰ*. EKñſio.
diſtiguẽdũ.quia ſi fiat excluſio a ꝑte ſuppoſiti:falſa ẽ.
7 eſt ſenſus.pater eſt ſolus deus.i.pater eſt deus 2 nõ
alius a patre. Si a ꝑte appoſiti:vera eſt.⁊ ẽ ſenſus.pa
ter eſt ſolus deus 2 nõ alius deus. Sed põt aliter dici.
ꝙ cum iſta negatur:pater ẽ ſolus deus.⁊ hec dictio ſo⸗
lus ſit a ꝑte predicati ⁊ nõ excludit aliud predicatum
ab eadeʒ ꝑſona:ſed potius ideʒ predicatũ remouet᷑ ab
alijs ꝑſonis.ſicut cũ dẽ iſte ↄomedit ſolus.ſolus non re⸗
mouet aliud predicatũ ab eodeʒ ſabiecto:ſᷣ potiꝰ idem
predicatũ ab alijs ſubiectis.⁊ ſic eſt falſa. Adhuc alit᷑
põt dici.quia hec dictio ſolus adiũcta termĩo eẽntiali
pᷣdicando nõ notat remotiõeʒ alterius rei eẽntialis ab
eodeʒ ſubiecto.quia iſta remotio habet᷑ virtute predi⸗
cam̃ti ipius.Sequit᷑.n. homo eſt aĩal:q̊ nõ ẽ lapis.vñ
ad hoc fruſtra adderet᷑ dictio excluſiua.vñ cum dr hõ
eſt ſolum ajĩal.nõ eſt ſenſus homo eſt aĩal 2 nõ eſt alia
res qᷓ; aĩal.Quid.n.notat᷑ ꝑ hunc terminũ ſolũ niſi re⸗
motio pꝛedicati ab alijs ſubſtantijs.vel hec dictio ſolũ
terminat᷑ totalit᷑ in predicato.t erit ſenſus.hõ eſt aĩal
ſolum.i.homo eſt aĩal qdð eſt ſolũ.a ita ꝑ hanc dictionẽ
ſolum notabit᷑ priuatio coĩcabilitatis.ſic cũ dẽ pater ẽ
ſolus deus: notabit᷑ remotio predicati ab alijs ꝑſonis
vel ſolitudo ſiue priuatio coĩcabilitatis circa deũ.⁊ iõ
falſa eſt.qꝛ dicit hy la.in li.de trini.neqʒ diueꝛſus neq;
ſolitarius nobis ↄfitendus eſt dus. Item queritur
an hec ſit ↄcedenda:trinitas eſt ſolus teus. Ad qð ſic
augꝰ. vj. de tri. Si quis interroget: pater ſolus vtꝝ ſit
ceus.qũo rñdebimꝰ nõ eſſe:niſi foꝛte ita dicamꝰ.eẽ ꝗ⸗
dem patrẽ teũ:h̊ nõ eſſe ſolum deũ.eſſe aũt ſolum deuʒ
dicamus patreʒ ⁊ filiũ ⁊ ſpm̃ſanctũ.ſ̊ ſᷣm ea que dicta
ſunt videt᷑ ꝙ non ſit ↄocedenda.j Itẽ hyla.in.ix.d tri.
xpᷣm deum verũ neſcis in ſide ſoliꝰ veri dei ad vite eter
nitatẽ ↄfitendũ.õ̊ eccĩe fides verũ dei patrẽ ↄfeſſa:cõfi⸗
tetur ⁊ xpᷣm.neq; rpᷣm verũ deũ ↄfitendo.nõ ſolũ veꝛũ
cũ patrẽ ↄfitet᷑.neq; rurſuʒ verũ deũ pr̃eʒ ↄfeſſa nõ cõ
fitetur etiã xpᷣm.ꝑ id enim xpᷣm deũ verũ ↄfeſſa ẽ: ꝑqð
ſolũ verũ cũ ↄfeſſa ſit patreʒ ita ꝙ ſolus pater verus
deus eſt: deuʒ verũ eẽ ↄfirmat ⁊ xrᷣm.õ.n.vnigenito
deo nature diminutõʒ naturalis natiuitas intuſit.nec
ꝗ ex ſubſiſtenti deo ſᷣm diuine generatõis naturã deus
ſubſiſtit:ab illo qui ſolus deus eſt ſeꝑabilis ẽ veritate
nature.tenuit.n.natura veritatis ſue oꝛdinẽ:vt natiui
tatis veritatẽ veritas naturalis inueheret. nec alteri⸗
eſſe generis deũ: deus vnus inferret.atq; ita ſacẽmentũ
dei nec in ſolitudine nec in diuerſitate ↄſiſtit.cum nec
aliter deus de putet᷑ qui ex deo cũ nature ſue ꝓprietate
ſubſiſtit.nec in xnione maneat quã patreʒ natiuitatis
veꝛitas doceat ofitendũ.ex quibo videt᷑ ꝙ bec ſit ↄceden
da pater eſt ſolus verus deus.l SPretea.ſi cõcedit᷑.q;
trinitas ſit ſolus deus.Cont᷑.iſle terminꝰ ſolus deꝰnõ
p̃dicat᷑ ſᷣm adaliꝗd ſᷣ ſubalit᷑.⁊ ita videt᷑ ꝙ debeat pᷣdi⸗
cari de qualibet ꝑſona. pat eſt ſolus deꝰ:⁊2 filiꝰ 2 ſpi⸗
rituſſanctꝰ ſiłr.¶¶ Prerea.q̊ nomẽ deꝰ ꝑſe ſumptũ pdi
catur de q̃libʒ ꝑſona.qð ñ poſſet eẽ ſi in ſuo intellectu
multitudinẽ ꝑſonaxꝝ colligeret.h̊ hec dictõ ſolus ei ad⸗
dita ñ addit multitudinẽ ꝑſonaꝝ.q̃re cũ ̊ nomẽ pat ñ
differat ab h noie trinitas niſi ꝓpt multitudinẽ ꝑſona⸗
rũ:manieſtũ ẽ ꝙ ꝗcꝗd pᷣdicabit᷑ de trinitate: pᷣdicabit᷑
e pf̃e.niſi qdð in intellectu ſuo colligit multitudineʒ.2
ita ſolus deꝰ pᷣdicabitur de qualibʒ. Rñſio pʒ ex pᷣ⸗
dictis.tñ nota qð djr in li.de regulis fidei.qꝛ qᷣtiſcũqʒ
dictio excluſiua adiũgit᷑ nomĩ eẽntiali:notio potiꝰ fac
in genꝰ rei ꝙᷓ in rẽ generis.nec ẽ ꝓ q̊ fiat ſuppoſitio:łᷣ ĩ⸗
cetermĩate ſit ſmo de aliqͥ.vt cũ dꝛ vnus deꝰ.ſolꝰ deus
tm̃ deus. Sicut.n. in naturalibo adiũcto termiĩo exclu⸗
ſiuo nomĩ appellatiuo:potius nomẽ fert᷑ ad genꝰrei nõ
ad reʒ generis.vt cũ dĩ tm̃ hõ vel ſolus hõ ẽ h intus.ñ
ꝓ petro vel ꝓ paulo fit ſuppoſitio b̊ hoĩe indetermi⸗

P2 E e1 de) H Jr Vr ey S

nate:ſic cũ dẽ ſolus deꝰ vel vnus deꝰ:nõ ꝓ pꝛe fit ſuſpo
ſitio vel ꝓ fil io vel ꝓ ſpũſ.pᷣ ꝓ re hꝰ nature indetermi⸗
nate.vñ nõ ↄcedimꝰ vnus deꝰ genuit vnuʒ deũ:vel ſolꝰ

vel tm̃.nec vnus ſolꝰ deꝰ genuit vel gignit᷑: qꝛ ꝓ nulla

ꝑſona fit ſuppoſitio.ex h̊ pʒ.ꝙ ꝙᷓuis determiĩiate cõce
dat᷑ ſolꝰ deꝰ:nõ tñ de aliq ꝑſona determĩate. eo ꝙ inde
termĩate dr terminꝰ eſſentialis cui adiungit᷑ dictio ex/

dunnea. Aztienl'tercius

Onſequẽt᷑ querit᷑ de h dr nemo nouit pa⸗
trẽ niſi filius.qꝛ iſte teminꝰ nemo aut ſup⸗
ponit ꝓ creato aut ꝓ increato.Si ꝓ crea⸗
to ſenſus ẽ.iAemo.i.nullus hõ niſi filiꝰ.ᷣ h nihil ẽ cuʒ
filius ñ ſit ꝑs hoĩis.Si ꝓ increato:ſenſus eſt.nulla ꝑ⸗
ſona niſi filiꝰ.ſᷣ hec eſt falſa.ſi dicat᷑ ꝙ iſtud ens incre⸗
atũ nõ ſupponit ꝑſonas ſᷣ eẽntiã.vᷣ h̊ nihil eſt:qm̃ cũ ſo⸗
lũ ſit ens eternũ:nõ poſſet aligꝗd ab eo excipi.in om̃i at
oꝛοne exceptiua ncc̃e eſt p̃dicatũ alicui attribui ⁊ ab a⸗
liqͥ remoueri.vñ ſequeret᷑ nullũ ens eteꝛnũ nouit pꝛem
niii filiꝰ.& aliqð eteꝛnũ nõ nouit pꝛeʒ. MRñſio.iſte teꝛ
minꝰ nemo ſuppomi coĩter ꝓ ente creato ⁊ increato ꝓ
om̃i ſuba intellecta.⁊ iſte terminꝰ filius excipit᷑ ratioe
eẽntie in q̃ coĩcàt cũ pr̃e ⁊ ſpũſ.⁊ iõ iſtud pᷣdicatũ ñ re⸗
mouet᷑ a pꝛe nec a ſpᷣſ.Si obijciat᷑: nemo nouit patrẽ

niſi filius:& ſolꝰ filiꝰnouit pꝛeʒ:nõ ̊ pꝛ nec ſpũſſ.dðm
in pᷣdicta locutiõe nõ addit᷑ excluſio rõne ꝓprietatis

rõne eẽntie. Ad pᷣdicta etiã notãdũ ꝙ regła ẽ.ꝙ qti⸗
enſcũq; dictio excluſiuna addit᷑ nomĩ eẽntiali:nomẽ fac
potiꝰ in genꝰ qᷓ ĩ reʒ generis.vt cũ dr ſolꝰ hõ curꝛit.nõ
ſeꝗ?᷑ nõ g ſoꝛtes:ſᷣ ñ aſinꝰ.ſilr ñ ſeqꝗt᷑ ſolꝰ deꝰ:ñ q̊ pat
vel filius.

Dnſequentia oꝛdi

nis reqrit inꝗꝛẽ ð noĩbo collectiuis.vt
trinitas 2 trinꝰ. Primo querit᷑ de H
noĩe trinitas.Scðo de h̊ noĩe trinꝰ.

Membꝛũ primũ

RKimo circa ̊ nomẽ trinitas q̃ꝛit᷑ ᷣmo.q̃
vnitas poiĩt᷑ noĩe ᷑nitatis. Scðo.qlit in⸗
telligat᷑ nũeroſitas t᷑nitatis:q;uis tactuʒ
ſit S.q de nũero ꝑſonaꝝ.Tercõ.an t᷑ni⸗
tas dicat᷑ ̃ᷣn ſbaʒ aut ſᷣm relatõeʒ. Quarto.an poſſit
dici in dĩnis trinitas vel triplicitas. 7

Aꝛticulus pꝛmmꝰ
D pꝛimũ obijcit᷑ ſic. Cꝛinitas ſiẽ diẽ Iſið.
ẽ mitiplex ⁊ nũerabił.cũ g trinitas ſit triũ
vnitas: ⁊ ĩ dinis ñ ẽ vnitas triũ niſi eẽntia
eẽntia ẽ t᷑nitas.̊ ᷑nitas nũerabilis ẽ.ꝗ̊ ⁊ eẽntia.qð
falſuʒ ẽᷣ.¶. Itẽ cũ dẽ trinitas ẽ triũ vnitas. aut dr̃ vni⸗
tas eẽntie aut ꝑſone ſiue hypoſtaſeos. ſi eẽntie: ̊ vni/
tas eẽntie ñ ẽ nũeꝛabił vel mitiplicabił.̊ ñ ẽ vnitas eſ⸗
ſentie.Si ꝑſone:h̊ nlła vnitas ꝑſone ẽ vnitas triũ.ꝗ il⸗
la vnitas ñn dicet᷑ vnitas ꝑſonał. Rñſio. cũ dr trini⸗
tas ẽ triũ vnitas.hec vnitas dic vnitatẽ triũ ꝑſõaꝝ di
ſtinctaꝝ.⁊ diſtiguẽdũ qꝛ vnitas dẽ eẽntie vel ꝑſone vel
notõis.vñ cũ diciꝰ t᷑nitas ẽ vnitas triũ:diciꝰvnitatẽ ꝑ⸗
ſone.Sʒ vnitas ꝑſone dꝛ multiplłr.vel ſᷣm ꝙ ẽ ĩ hac ꝑ⸗
ſona tm:vel ſᷣm q ẽ ĩ tꝛibo.hᷣ ꝗ̊ d vnitas ñ ʒ ꝙ ẽ ĩ hae
ꝑſona tm̃:ſj ſᷣm ꝙ ẽ ĩ tbo iſtis.ſ.ꝙ ẽ coĩs ſᷣm rõeʒ iĩtelli
gẽtie tho.⁊ ſic verũ ẽ ꝙ vnitas ẽ nüerabitł.⁊ lʒ vnitas
eẽntie pᷣdicet᷑ de trinitate: ñ tñ pᷣdicat᷑ de ea foꝛalit᷑.qa
ñ ĩpoĩt᷑ ab ea h̊ͥ nom̃ t᷑nitas ſᷣ ab vnitate pſõe vel ꝑſõa⸗

li młtiplicata ĩ ꝑſoĩs. Nꝛti culꝰ ſec u d?

D ſecũdũ qͥ qrit᷑ q̃it intelligat᷑ nũeroſitas
trinitatis.qᷓuis tactũ ſit S.q.de nũero ꝑſo⸗

1— W 3
Eo honm, v„/21 „ 9 Po .

naꝝꝑ.Ad qð ſic boe.̊ ve vnũ ẽ ĩ q̊ nullꝰ nũerꝰ ẽ. ſi in
fnitate aliqͥ mõ nũerꝰ ẽ:ñ ẽ ve vnũ.ꝓbatõ medie.aug.
ſuꝑ illð Jo.Aſoulta habeo vobis dicẽ.glo.videte ſi nõ
apparet q̃i nũerꝰ pꝛ ⁊ filiꝰ ⁊ ſpũſſ. Si vᷣo qrat᷑ ꝗd tres:
ia deeſt nũerꝰ:⁊ ita deꝰ nec recedit a nũero nec capit᷑ a
nũero.ſᷣ̊ vbi aliqͥ mõ nũerꝰ:ibi ñ ẽ vᷣe vnũ.reſiat eꝛgo ꝙ
tnitas ñ ẽ ᷣe vna.⸗X Itẽ vnũ ẽ indiuiſibile ſᷣm ĩtellectũ
ſ nõne magis ĩdiuiſibile ẽ m ĩtellectũ vbi ẽ ĩtelligibi
le qð ñ hʒ ĩtelligibile añ ſe.Sʒ cũ dico tnitatẽ vł ꝑſo⸗
nã:dico ĩtelligibile qð hʒ ĩtelligibile añ ſe.qꝛ trinitas
hʒ ꝑſonã ⁊ ꝑſona eẽntiã.ꝗ t᷑nitas vł ꝑſõa ñ dicet᷑ ve ĩ⸗
diuiſibile ſᷣm ĩtellectũ.q̊ nec t᷑nitas nec ꝑſõa ẽ pᷣe vnũ.
¶ Itẽ dyo.oĩs nũerꝰ monade ꝑticipat.ñ.n.ẽ młtitudo
ñ ꝑticipãs vno.ſᷣ̊ hec ꝗdẽ młta ꝑtibo vnũ toto.hec ꝗdẽ
młta accñtibo:vnũ ſubiecto.hec ꝗdẽ multa ſpẽbo:vnuʒ
genẽ.aut młta vᷣtutibo:vnũ foꝛa.vel młta nũero:vnum
ſpecie.aut młta ꝓceſſibo:vnũ pncipio.Querit᷑ & qͥ iſio⸗
rũ mõꝛ dr̃ młtitudo ĩ t᷑nitate.ↄſtat ꝙ illo:młta ꝓceſſi⸗
bus vnũ pᷣncipio.qꝛ iſte pᷣcedit alios.̊ oꝑtz t᷑nitatẽ ꝓce
dẽ ab eẽntia dina vł ab aliq̃ ꝑſona.qð ẽ incõueniẽs.ꝛ
ita relinꝗt᷑ ꝙ ñ poſſumꝰ dicẽ mita ꝓceſſibo vnũ princi⸗
pio.⁊ ↄſtat ꝙ nllła aliaꝝ rexit᷑. Ad pꝛimũ rũſio ſᷣm
ꝙ diẽ boe.i Aũera ſi potes aut ſine ſba ꝑſonas q pe ſũt
aut ſine ꝑſoĩs ꝓpꝛietates q̃ ip̃e ſũt.aut ſi diuidẽ ꝗs co⸗
nat᷑ aut ꝑſoãs a ſba:aut a ꝑſois ꝓprietates:neſcio qũo
dĩnitatis cultoꝛẽ ſe poſſit ↄfiteri.dico & ꝙ qñ dr hic vᷣe
vnũ ẽ ĩ q̊ͥ nullonũerꝰ ẽ.hᷣ ĩitelligẽqũ ẽ:qn repetũt᷑ vnita⸗
tes q̃ ñ hñt eãdẽ rẽ ꝓ eẽntia:ſᷣ vbi ẽ G̊ ⁊ B.qꝛ ibi ñ eſt ðe
vnũ.⁊ h ẽ ĩ om̃i creata.vñ nõndũ.ꝙ vnũ ĩ qͥẽ nũerꝰ:eſt
vnũ creat᷑e.vnũ at᷑ ĩ qͥ ñ ẽ nñerꝰ:ẽ vnũ ĩ eẽntia diuina.
Q2 at᷑ ꝙ ꝑpriꝰ ⁊ poſteriꝰ rõe ⁊ ĩtelligẽtia dẽ vnitas in
eẽntia:pſona ĩ tnitate.¶¶ Ad h̊ qð dic aug.ꝙ apparʒ q̃i
nũerꝰ.dico ꝙ verũ ẽ q̃i nũerꝰ ẽ ibi:iñ tñ vᷣe nũerꝰ.qꝛ ibi
ñẽ de nũerꝰ:vbi ñ pᷣt ve rũdẽ nũeꝛabile.i¶ Ad h̊ qð dic
ꝙ =᷑nitas hʒ iĩtelligibile ꝑſonã añ ſe ⁊ ꝑſonam eẽntia:
ita diuiſibile ſᷣm ĩtellectũ. Rñſio.ſecꝰ ẽ e ĩtellectu ⁊ ð
eo qð ĩtelligr.dico q̊ ꝙ ĩtellectꝰeẽntie plłꝰ ĩdiuiſibile ẽ ꝑ
modũ nꝛi ĩtellectꝰꝙᷓ itellectꝰpſone.⁊ plꝰ itellectꝰꝑſone
q̃ ĩtellectꝰ tnitatis.tñ ſᷣm ꝙ ĩtelligr ñ magis ĩdiuiſibi
le:qꝛ vnũ ⁊ idẽ ẽ.¶¶ Ad aliud dyo.dðᷣm.ꝙ vult ondẽ q
nũerꝰ ĩ fnitate ẽ excedẽs oẽʒ nuũeꝝ.appellat at mlta ꝓ⸗
ceſſibo vnũ pᷣncipio: ꝓceſſũ oĩm reꝝ a prio pᷣncipio.pꝰ
illu at ẽ vnũ genẽ młta ſpẽbo.añ bec at᷑ oĩa ẽ vna eſſen⸗
tia ĩ tbo ꝑſoĩs.vñ vnũ ĩ tho qð diẽ q̃i rõeʒ pᷣncipij:pce⸗
dit oĩa illa q̃ ibi nũerãt᷑.⁊ H̊ ĩ tnitate reꝑit᷑.¶¶ Ad ̊ at
qð obijcit᷑ ois nũerꝰmonade ꝑticipat.dðʒ ꝙ q̊ ad h̊ qð
? ibi nũerꝰ ẽ ibi monas:ᷣ ñ ꝑ ꝑticipatõz ſᷣ ꝑ eentiã.In

„

creaturis at᷑ dẽ ꝑ ꝑticipatõʒ Aꝛticul⸗ W.

Einde q̃rit᷑ an trinitas dicat᷑ ſm ſbaʒ vł re
latiõʒ.Ad qð ſic boe.oẽ võbulũ qð ex ꝑſoĩs
oꝛiginẽ capit ad ſbaʒ ñ ꝑtĩet. ſ̊ fnitatẽ facit
diueꝛſitas ꝑſonax. tnitas ñ ꝑtiet ad ſbaʒ. q fit vt ſba
tnitas ñ dicat᷑.¶ Itẽ ſi tnitas dicẽt᷑ adaligꝗd:ab aliqͥ di
ſtiguẽt᷑ vt p 2 filiꝰ.ſᷣ a nllo diſtĩguit᷑: ͥn dr adaliqd.
Cõt᷑.aug.dic.ꝙ ꝑſona ſhaʒ diẽ rõe.ſ.ſluppoſitoꝝ. ſi S
f᷑nitas diẽ ꝑſonã ꝑ qͥndã aggꝛegatõʒ:oſtat ꝙ ſbaz dicz
ñ ᷓdicet᷑ adaliꝗd.¶ Itẽ ĩ nlło ſut vnũ tres ꝑſõe niſi in
eẽntia. ̊ vnũ ſut ĩ fnitate. tnitas vłẽ eẽntia vel deſigt
eẽntiã. Rñſio.dico ꝙ adaliꝗd dẽ ſᷣm pluꝛes modos.
vno mõ qñ alteꝝ refert᷑ ad aliqꝗd er: vłqñ hʒ ĩ ſe tꝛes vł
duos q̊ꝝ vnꝰad alteꝝ refert᷑. tnitas &̊ ñ dĩ adaliꝗd eo
ad aligꝗd eỹ referat᷑: ſ̊ ĩcludit ĩ ſe tres qͥꝝ vnũ ad alte
rũ refert᷑.¶ Ad h̊ ̊ qð obijcit᷑ ꝑ boe.ꝙ.ſ.ad ſbaʒ ñ ꝑii
net tnitas.dico ꝙ veꝝ ẽ ꝙ ad ſbaʒ.i.eentiã ñ ꝑtiet:ꝑii⸗
net tñ ad ſbazʒ hypoſtaſim.pꝛ.n.vno mõ dic relatoʒ: i⸗
geĩtꝰat alio mõ:qꝛ ꝑ puatõz.cãdẽ.n.relatõʒ dic igeit
quã geĩtꝰ ̊ alio mõ:qꝛ ꝑ puatõʒ.⁊ adhuc aliꝰẽ mõꝰre⸗
latõis cũ dẽ trinitas:⁊ cũ dꝛ diſtinctus.trinitas enim
dicit patrem 2 ſilium ⁊ ſpiritũſanctuʒ vnde bypoſta⸗
ſim dicit ⁊ relationem in rectitudine. VUnde intrinſe⸗

7

rr S& gen — eeS

— –— — S J- ·z/

S=

ſit
ſen
tet

ket

ef

ttion
ſan
ifal
igte.
Nita

ine

eriteei.
nninnd
WNE
ulaſfinag
hhanicomn
pllontnge
leincöeni
ſpeimüͤnſre
pſongeizi
tlidiniceg
tales:neſtoii
gqihe
gn repenütin
1hgeihiicke
Gnüiginienet
ieintn dinin,
gitndifninsin
ggapez
ſienüen
lleAbed
poromcdnti
Neitelteun⸗
ploicdinſbli⸗
Pbitelleckpcer
nnagis iflſt
ng rultoſt
ellatai nlt,
griopneipio
inenaen
ſe
rep 4 Ube
zgiutf,
b einuͦß

ſenli
eatfinſete
ligötr aen
et,Fnitnein
ſtziftſſn
Srlicdbaiit
fioraliſt
ſſipolvr.ſS
ſurg ſhidi
res Menſin
entarelarſf
jplunes mod
4 iſettee
1oradllib
ge hni i
tüßhiten
nerafß
datzddie
geolcend
. Fiutus in
nt uln

rrrrrrrrerrren

cus dicit adaliqd:quia in ſe cõplete dicit relatõem. di
finctꝰ pᷣo dicit ypoſtaſim in rectitudie et pꝛietatem
in obliquitate.diſtinctꝰ em̃ eſt pater ꝓpꝛietate vñ com
plete intelligit in ſe relatõeʒ ita ꝙ nulla extra intelliga
tur.¶:. Ad aliud dðm.qꝙ cũ dico tres ꝑſone ſunt vnu in
eſſentia et ſunt vnũ in trinitate:dico modũ differẽtem
cũ em̃ dico ſunt vnũ in trinitate nõ poſſum dicere ſunt
vnũ cõſtituendũ trinitatem.ſed ſenſus eſt.ſunt ipa tri⸗
nitas. ſed eũ dico ſunt vnum in eſſentia: ſenſus ẽ.eſſen⸗
tia eſt cõe ſjm rem in quo cõueniũt tanqᷓ in vno p̃dica⸗
bili de illis.cũ aũt dico vnũ in eẽntia:ibi eſt vnum ad
modũ vniuerſalis.cũ aũt dico vnũ in trinitate ibi acci
pitur vnũ quaſi collectiue:nõ tñ collectiue.

Articulꝰquartꝰ
Ltimo q̃rit᷑ an poſſit dici in dĩnis trinitas
vel triplicitas.Ad qð ſic obijcit᷑.tres vnita
tes faciũt trinariũ.ſ̊ patris eſt vna vnitas
alia filij:alia ſpũſſcti.̊ tres vnitates ſunt in ꝑſonis.g
faciũt trinariũ.¶ Itẽ yſi.vnitas ẽ ſimplex 2 ſingłaris
trinitas młtipliciter et nũerabilis.et ita multipler di⸗
cit᷑ de deoꝛet ita tripler dici poterit. ¶ Item ſpũſſcẽus
dicit᷑ multiplex rõe effectuũ.igit᷑ multofoꝛtiꝰ eẽntia di
cetur triplex rõe ꝑſonaꝝ qꝛ ꝑſone magis cõiũcte ſunt
et vnite eẽntie ꝙᷓ effectꝰ ſpuiſcto. Cotra. Aug. vj. de
trinitate Qec qm trinitas ẽ deus iõ triplex putãdꝰeſt:
alioꝗn mĩoꝛ eſt pr̃ ſolꝰet filiꝰ ſolꝰq ſił pr ⁊ filiꝰ.ꝗ deus
nõ eſt tripler.ergo nec ĩ ipᷣo erit trinariꝰ ꝑſonaꝝ.q JF
yſið.vnitas eſt ſimpler et ſinglaris.trinitas mitiplex
et nũerabilis.ſᷣ̊ a quocũq; remouet᷑ om̃is ſpẽs:ab eoð
remouet᷑ genꝰ.oĩs aũt ſpẽs multiplicitatis remouetur
a trinitate:q; triplex nõ dicit de deo. de qͥ magis videt᷑
ſic dic aug.nõ qꝛ deꝰ trinitas ẽ:iõ triplex putadus eſt
cẽ.· Rñſio.ſiẽ dicit aug.nõ iõ qꝛ deus trinitas ẽ jiðᷣo
triplex putadꝰ eſt eẽ:qꝛ ibi nõ ẽ triplicitas. vbi eſt vni⸗
tas et indifferẽo eqᷣlitas.xix.diſ.pᷣmi ſnĩaꝝ.⁊ bec ẽ rõ
q cñ dicit᷑ triplex notat᷑ dr̃ia poſitõis.qꝛ nõ dic tm̃ oꝛ⸗
dinẽ b poſitõʒ.oꝛdo aũt in ſpũaliboẽ: nõ aũt ſitꝰ.VUñ
triplex nõ ocedit᷑ ̊ trinus. Ad h̊ qð obr q̃li ↄcedit
mltiplex eẽ.dico ꝙ ſᷣm ꝙ cõe eſt ad triplex et q̃druplex
nõ aueit ei:ſ ſm ꝙ impꝛopꝛie dicit᷑ de trinitateſic dic
yſið:nõ ꝓpt aliud niſi qꝛ vnitas ꝑſone multiplicatur.
Ad boc qð obijcit.ꝙ oĩs ſpẽs remouet᷑.dico ꝙ ſicut
ſpẽs remouet᷑:ita ⁊ genꝰ.ſᷣm em̃ ꝙ ꝓpꝛie ſumit᷑ nõ dici
tur d trinitate:ſ̊ ſᷣjm ꝙ impꝛopꝛie. Rõ aũt q̃re potuit
trãſferri genꝰ ad dina et nulla ſpẽꝝ eſt. qꝛ minꝰ hʒ de

poſitõe qᷓ aliqᷓ ſp?.¶ Ad aliud dom.qꝙ licʒ in ſ pũſ.ñ

ſit poſitio: tũ ĩ effectibo ẽ poſitõ h neq; ĩ ꝑſoĩs neq; ĩ eſ
ſentia ↄtingit repꝑire poſitõʒ. VUñ cũ dẽ ſpuᷣſſ.ẽ młiplex
retoꝛqt impꝛopꝛietas ad efſectus vbi poſitio ĩuenit᷑.

Mlẽbrum ſecundum

Onſeq̃nt q̃rit᷑ de hͥ noĩe trinu.circa qdʒ
qᷓ̃rit᷑ pꝛio ꝗd pᷣdicet cũ dꝛ deꝰ ẽ trinꝰ.Se⸗
cũdo an poſſit dici trinitas trina. Ter⸗

2

cio q̃liter itelligat᷑ dictũ:trinitas ĩvnita⸗

te et vnitas in trinitate.

Articulus pꝛimꝰ?
DOD pmũ ſic.ſi deꝰ ẽ trinus.i̊ vnus deꝰ⸗ aliꝰ
deus et terci.qð falſũ ẽ.¶¶ Itẽ G̊ nomẽ deꝰ
aut ſupoit ꝓ eentia:aut ꝓ pſona.ſi ꝓ ꝑſo⸗

na:ſp̊ nulla ꝑſona ẽ trina 2 vna: g illa ẽ falſa.¶ Itẽ di⸗

ctio nũeralis reſpicit foꝛmã.qᷓ hoc nomẽ trinꝰ reſi picit
ſoꝛmã hꝰnoĩs deꝰ.g poĩt diſſictõʒ ĩ illa.q̊ᷓ illa pᷣpoſitio
falſa.¶ Si dicat᷑ ꝙ ſuppoit ꝓ tribo pſoĩs.ſ ił p trini
tate.̊ is ẽ ſeſo trinitas ẽ trina ⁊ vna.⁊? G ẽ falſũ:qꝛ tri⸗
nitas ñẽ niſi vna. Si ſupponat ꝓ eẽntia.q̊ is ẽ ſẽſꝰeẽn
tia ẽ trina. ſᷣ hec ẽ falſa.qꝛ hec dictõ t᷑na poĩt diſtictõʒ
in eẽntia:q nec diſtiguit nec diſguit. Ad h̊ dixert

lxvfj.

quidã. ꝙ hec dictõ trinꝰ null rem ſigniſicat bᷣ ſolũ in⸗
tellectũ.ſᷣ hoc nõ pt eẽ: qꝛ ĩtellectꝰ ẽ ſilitudo rei.ergo ſi
ſignificat intellectũ:ſignificat rem. Oꝛeterea ſi bec di⸗
ctio trinꝰ nullã rem ſigniſicat tuʒ dicit᷑ deꝰ ẽ trinus et
vnus:ergo nulla res ibi pᷣdicat᷑ de teo.q̊ illa vox non
eſt ꝓpoſitio. Alij dixerũt ꝙ hoc nomẽ de⸗ aliqñ ſuppo⸗
nit /ꝓp vna ꝑſona vt cũ dicit deus generat.aliqn ꝓ dua
bus: vt cũ dicit᷑ deus ꝓcedit a pre. aliqñ ꝓ tribo ſimł
vt cñ dicit᷑ deus ẽ trinitas.hoc aũt ẽ:qꝛ vnica et ſingu⸗
laris deitas eſt in vna ꝑſona:in dualo:et in trib. vñ
aug.in.ij.li.de tri.c.penuł.ꝗdain dicũt prem nõ appa⸗
ruiſſe in ſubiecta creatura.nõ attẽdentes ꝓPter imbe⸗
cillitatẽ intellectꝰ ſui ꝙ cũ dicit᷑ apoc. ĩmoꝛtali iuiſibili
ſoli deo ⁊c.indiſticte fit ibi.ſermo de trinitate.qꝛ pateꝛ
aliqñ appuit diſtĩcte:aliq indiſticte. diſticte vt danie
li.vij.dan.dicit᷑ ãtiquꝰ dieꝝ appuiſſe.a q̊ legit᷑ filiꝰ ho
miĩs accepiſſe regnũ ſic dic aug.ij. de tri. c. vlti. Unde
dañ. vij. dicit. aſpiciebã donec thꝛoni poſiti ſunt ⁊ anti

quꝰdieꝝ ſedit.et Paulopoſſaſ piciebã in viſu noctis.⁊
i

ecce in ouilibo celi filius homĩs venit:et datꝰẽ ei pꝛĩci

patus et honoꝛ et regnũ.ecce aparet ꝙ pater aliquan

do diſtincte appuit in ſubiecta creatura. Indiſtincte
aũt appꝑuit cum filio ⁊ ſpũſ.abꝛahe in illece mãbꝛe. vbi
tres vidit et vnũ adoꝛauit. Ita em dicit aug.ij.li. ð tri.
c.xj.cũ tres viſi ſint:nec ꝗſꝙᷓ in eis vel foꝛma vel etate
vel ptate maioꝛ ceteris dictꝰ ẽ:cur nõ accipiamus hic
inſinuatã ꝑ creaturã iuiſibilẽ trinitatis eq̃litatẽ atʒ in
tribo ꝑſoĩs vnã eadẽq; ſbam.nã ne ꝗſqᷓ putacẽt ſic inti⸗
matũ vnũ in tribo fuiſſe maioꝛẽ:et eũ dñm dei filiũ itel
ligẽqũ:duos aũt alios angtos eiꝰ.qꝛ cũ tres vili ſunt
vni dño illic loqꝗt᷑ abꝛahã.ſer̃a ſcripta futuris talibo co
gitatõibo atʒ opionibo cõtradicẽdo ñ pᷣtermiſit occur
rere q paulus poſt duos ãgelos dixit veniſſe ad loth
in ꝗbo ille vir iuſtꝰ ꝗ de ſodomoꝝ incẽdio meruit libe⸗
rari. ad vnũ dñm loquit᷑. Oñs aũt ad quẽ abꝛabhã loq̃
batur intelligit᷑ trimtas:et ita hoc nomẽ deꝰ vel ̊ no⸗
mẽ dñs vna ſuppoſitõe ſupponẽ pt᷑ ꝓ tribo ꝑſoĩs.pr ꝗ̊
dici et ita vidr ſᷣm auẽtes ſctoꝝ.ꝙ cũ dicit᷑ deus ẽ tri⸗
nus et vnꝰ.hoc nomẽ deus:ſuppoĩt indiſticte ꝓ tribus
ꝑſonis.et hec dictio vnꝰ reſpicit foꝛmã tĩ.et hec dictõ
trinꝰ:ſignificat trinariũ theologicũ ꝑſonaꝝ ꝓut indi⸗
ſtinete ſupponũt᷑ ꝑ ̊ nomẽ deus.qꝛ determĩat illũ ᷑na
riũ ĩ ꝑſonis ᷣm ꝙ ſunt vniꝰ nature.⸗qAd pᷣmũ g̊ dõm
tnꝰ dr̃ ab his noĩbo tres 1 vnus.⁊ ita reſpicit ſuppo⸗
ſitũ ⁊ foꝛmã ſigniſicatã.qꝛ ꝑ pꝛimo ſignificatũ.i.trina
riũ reſpicit tm̃ ſuppoſitũ.qntũ ad ſcdᷣo ſignificatum.i.
vmtateʒ reſpicit foꝛmã.et ita ptʒ hboc nomẽ t᷑nꝰ non
ſegt᷑ regulã alioꝝ nominũ numeraliuʒ.qꝛ qtũ ad tna
rium ſigmficatũ nõ reſpicit foꝛmã ſignificatã ᷣ tm ſup

poſitõʒ. VUñ pʒ ꝙ hec argum̃tatõ ñ valʒ. trinꝰẽ deꝰ:er⸗

no vnus deus et aliꝰ et terciꝰ eꝰ ẽ. qꝛ H adiectiuũ trinꝰ
in pꝛima ꝓpõne reſpicit ſuppoĩtũ tm qᷓtũ ad trinariuʒ
pꝛimo ſignatũ. Ad hoc em fuit ĩſtitutũ a theologis vt

termĩaret indiſtinctã ſupõem buiꝰ noĩs deꝰ. Indi⸗

ſticte at noĩa nũeralia reſpiciũt foꝛmã ſm cõem nataʒ
noĩm nueraliũ.qꝛ em̃ h̊ nomẽ deꝰ ſuponẽ pt ꝓ tribus

ꝑſoĩs ſub foꝛma vna ſuppõne vna:iõ iuẽtũ fuit h adie⸗
ctiuũ trinꝰ ad determĩandũ talẽ ſupoſitõz ponẽdo tri

nariũ ĩ ſuppoſitis et vnitatẽ ĩ foꝛma.et iõ nõ ſeꝗt᷑ regu⸗
lꝗ alioꝝ noĩm nũeraliũ. Eodẽ mõ dom ẽ de hac locu⸗

tõe monadi trine gliam canamꝰ.4 Ad ſecũdũ dom . q;
trinꝰ dĩc vnitatẽ eẽntie 2 trinitatẽ ꝑſonaꝝ. Uñ ſenſꝰ ẽ

teus eſi trinꝰ.i.deꝰ eſt vna eẽntia ĩ tribo pꝑſoĩs. Vñ ĩ H

noie trinꝰ cadit vnitas eẽntie ĩ rectitudie: diſtictõ ꝑſo

nalis obliq. ̊ aũt nomẽ deꝰ qð ẽ q̃i mediũ int ꝑſonã 2⸗

eẽntiã ſigſicat eẽntia ꝑſonałr. eẽntiã em̃ ſigficat qͥẽ. ꝑ⸗
ſona ꝗs ẽ᷑: de qðᷣ ẽ.qð ẽ at mediũ ẽ int qᷣẽ ⁊ q98 ẽ Fm roʒ
intelligẽtie. Vñ h̊ nomẽ deꝰ qꝛ ſignificat mediũ int q̊ ẽ
7 ꝗs ?. i.eẽntiã et ꝑſonã:ſuppoĩt eẽntiã ꝑſonałr.4¶:!. Ao
terciũ dᷣm.ꝙ ñ ſeqꝗt᷑ deꝰ ẽ trinꝰ: trinitasẽ trina.lʒ H

Bn-) h ſee N Dereng⸗

nomen deus ſupponit ibi ꝓ triba ꝑſonis. qꝛ hec dietio
trinitas ſignificat diſtictoem. ĩ illa diſtinctõe ſuppo⸗
nit tres ꝑſonas. Eñ bec dictõ trina nõ determĩat ſup⸗
poſitõem indiſtinctã ſᷣ diſtinctã. Vñ vult diſtinguere
ip̃aʒ diſtictõʒ ⁊ fplicat᷑ tnitatẽ.vñ ad h̊ ꝙ hec eẽt veꝛa
fnitas ẽ trina:exigẽt᷑ ꝙ tres eẽnt t᷑nitates Ael pt᷑ dici
ꝙ h̊ nom̃ deꝰſuppoit ꝓ dina eẽntia:⁊ hec dictõ trinꝰnõ
reſpicit foꝛmã nec poit diſtinctõʒ i eẽntia ̊ ĩ ſuppoſitio.

Articulus ſecundus

Cðdo q̃rit᷑ an poſſit dici tnitas tna. Adqð
ſic.hec dictõ trina copulat trinariũ theolo⸗
gicũ qui ẽ in tribo ꝑſoĩs:igit᷑ p̃᷑ addi dictõi
ſignificãti illũ trinariũ.et ita hec erit vera trinitas eſt
trina. Per h̊ etiã pʒ ꝙ ẽ vera.qꝛ H̊ͥ nomẽ trinſtas ſup/
ponit tres ꝑſonas ſub trinaꝛio theologico.Eñ hec o
ſitio trinitas ẽ trina ſilłis ẽ iſti albũ ẽ albũ.¶ Jtẽ idem
ſignificat᷑ ꝑ ſubiectũ ⁊ p̃dicatũ ̊ ẽ vera.⸗¶ Si dicat᷑ ꝙ
hec dictõ trina reſpicit foꝛmã huiꝰ noĩs trinitas:.⁊ ꝗꝓpt᷑
H̊ illa ẽ falſa.Contra.hec ẽ vera deꝰ ẽ trinꝰ.et ſi hec di⸗
ctõ trina triplicaẽt foꝛmã falſa eẽt:rſpicit &̊ ſolũ ſuppo
ſitũ huiꝰ noĩs trinitas ̊ vera. Cõtra trinitas eſt
vna qꝛ ẽ vna indiuidua trinitas.nõ ergo trina. bec ar⸗
gum ctatõ ẽ nccia.qꝛ dictõ nũeralis ſemꝑ excludit aliũ
nũerũ. Añ bñ ſegꝗt᷑ iſti ſũt tres:nõ &̊ q̃tuoꝛ ſiue duo ea
dem rõe bñ ſeqꝗt᷑ trinitas ẽ vna.nõ ̊irina. Solutio.
dicũt ꝗdã ꝙ hec dictõ trina nõ ſeꝗt᷑ regulã alioꝝ noim
nũeraliũ.qꝛ nomĩa nũeralia ſem ꝑ hñt reſpicere foꝛmã
om̃is em̃ nũerꝰ ⁊ diſcretõ reſpicit ſuppoſitũ.ſᷣ ̊ adiecti
uũ trinũ ĩuentũ fuit a theologis ad determiandũ ſoluʒ
ſuppoſitũ huiꝰ dictõis deus yt pᷣdiciũ ẽ. Vñ pzʒ· ꝙ iſta
argumẽtatõ nõ valet trinitas ẽ vna:non ergotrina.qꝛ
hec dictio vna determiat foꝛmã.hec dictio trina ſolum
ſuppoſitũ. Si aũt hec dictõ nina determĩet foꝛmã ſicut
hec dictõ vna:tũc nccia ẽ argumẽtatõ.et hec eẽt falſa.
trinitas ẽ trina.qꝛ ſᷣm h̊ exigeret᷑ ꝙ tres eẽnt trinarij ꝑ
ſonaꝝ et.ix. pſone.bᷣ qꝛ hec dictõ trina mere ſuppoſitũ
determĩat:iõ hec ẽ vera.trinitas ẽ trina ⁊ vna ſic dicũt
Vlidet᷑ tñ alit dðm ſiẽ̃ ſupᷣ tactũ ẽ.qꝛ hec dictõ trina de
termĩat ſupõez diſtincta circa h̊ qdð dico trinitas: illa
diſtĩguit. vñ dicit tres eẽ trinitates.¶¶ Ad hᷣ qð obijcit
ꝙ; copulat ternariũ q ẽ in tribo ꝑſoĩs.dðim ꝙ non:ĩmo
Dic trĩtatẽ diſtictã copulãs t᷑nariũ t᷑nitatũ.⸗. AVd h̊qð
cbijcit᷑ ẽ ſilis modꝰ loquẽdi ac ſi diceret albũ ẽ albũ
dðm ꝙ nõẽ verũ.ĩmo ſile ẽ ac ſi diceret᷑ albedoẽ alba.
Ad h̊ qð obijcit᷑ q idẽ ſignificat᷑ ꝑ ſubiectũ ⁊ pᷣdica⸗
tũ. dõm 1 ſi H ſit verũ:tñ qꝛ hec dictõ trinitas dicit
numerũ ꝑſonaꝝ.hec dictõ trina ei addita copulat tri⸗
nariũ trinitatũ.et iõ ẽ falſa ſimꝑplr.nec cpoꝛiʒ ꝙ cum
idẽ ſignificat᷑ ꝑ p̃dicam et ſubiectũ dũmõ dinerſis mo
dis ſignificet᷑:vt alterũ ſit pꝛicipale alterũ denoĩatiuũ
ꝙ oꝛo ſit vera. hec eĩ ẽ falſa.albedoẽ albe.et hec ſimili
ter bũanitas ẽ hõ. Scðz pᷣpoſitiuũ hec ẽ vera deus eſt
trinus et vnus:ita ꝙ hec dictõ irinꝰ ſuꝑponat pᷣmo ꝓ
tribo ꝑſon is.hec aũt falſa.trinitas ẽ triplex:qꝛ hec di⸗
ctio triplex ſignificat tnatiũ eẽntiaꝝ. Et nota ꝙ cũ dẽ
trinitas ẽ vna.hec dictio vna ſigniſicat vmitatẽ q̃ ẽ ĩ tri
nario ꝑſõa ⁊ ſiue fnitatis.ñ eĩ ꝑt᷑ dici ꝙ ſigſicet vnita
tẽ eẽntie:qꝛ ẽ ſẽſꝰ t᷑nitas ẽ vniꝰeẽntie et ñ pluꝛiũ eẽnti
aꝝ ᷣ is ẽ ſenſꝰ.trinitas ẽ vna et nõ plures trinitates.

Articulterci?

Ercio q̃rit᷑ q̃liter intelligat᷑ dictuʒ trinitas
in vnitate et vnitas in trinitate. ꝗd ſigficet
hec pᷣpoſitio in. Rũ ſſio ſiẽ pt᷑ patẽ cũ dici᷑
vnitas ẽ ĩ t᷑nitate nõt q̃ſi iſoꝛatõʒ paſſiue circa caluale
p̃põis.ſic ĩ iſtis.ðitas ſiue eẽntia ẽ i ꝑr̃e ⁊ ſilio ⁊ ſpũiſ.
tvitas ſiue potẽtia ſine ſapia ſine boitaſ ẽ ĩ f᷑nitate.n
oĩbo tlibo hec pᷣpõ in:notat q̃ſi ĩſoꝛatõzʒ.qꝛ deitas ẽ ãſi
foꝛma patris et ſilij et ſpũſſcti vt diciũ ẽ.vnitas at᷑ eẽn⸗
tie nihil aliud eſt qᷓ; eẽntia: et ideo pʒ ꝙ bec pᷣpoſitio in
notat q̃ſi inſoꝛmatõeʒ in bac.vnitss ẽ in trimitate.i.in

By. 5 eP. 4) r,

tribo ꝑſonis.¶ Sed dubiũ eſt ꝗd notet in hac:trinitas
in vnitate.nõ em̃ pt᷑ notare infoꝛmatõeʒ.nõ em̃ pt᷑ dici
ꝙ tnitas ſit in trinitate ſicut ſpẽs in genere vel genꝰ in
ſpecie.nec ſic̃ cõtentũ in cõtinẽte.nec ſicut ꝑtes in toto
nec ſicut totũ in ꝑtibo.nec ſicut effectus in cẽ. nec ſicut
cognitio in cognoſcẽte.et generalit videt᷑ ꝙ nullus mo
dus quo aliquid in alio dicit᷑ eẽ: poſſit aptari huic mõ
.; Dicũt aut quidã ꝙ cũ dicit᷑ trinitas ẽ in vnitate.hec
dictio in:notat ydemptitatẽ pure.qꝛ nulla eſt diſticiõ
trinitatis ad vnitatẽ eẽntie.ſᷣ cõtra natam pᷣpoſitõnis

eſt hoc.qꝛ ſemꝑ pᷣpoſitio vult notare trãſitõem aliquã

ſicut dicit pꝛiſtianꝰ. IJdeo dicimꝰ ꝙ cũ dicit᷑ trinitas ẽ
in vnitate.hec dictio in:notat q̃ſi ſubiectõem.nõ dico
reſpectu ſui caſualis:ſ̊ reſpectu eius qð ſuwponit᷑ ꝑ B
ꝙ dico trinitas.ſic em̃ vnitas eſt q̃ſi foꝛma tritatis:ita

trinitas q̃ſi ſubiectũ vnitatis.et ſũt plures modi loq̃n

di in naturalibo ſiles.qꝛ dicit᷑ albedo ẽ ĩi albo ⁊ albui
albedie.Ael pt dici ꝙ trinitas hic accipit᷑ nõ ꝓ ipis ꝑ⸗

ſoĩs ſ̊ ꝓ trinario ꝑſonaꝝ:⁊ nomẽ vitas ſumit᷑ ibi an

phatice ꝓ do ſcʒ tnitate qᷓ ẽ vitas.vt is ſit ſẽſꝰ.trinitas
ẽ ĩ vnitate.i.ĩ deo ꝗ ẽ vnitas.vt iſte termiꝰdeꝰ ſupponat
ꝓ tribo ꝑſoĩs.et ſic patebit ꝙ hec pᷣpoſitõ in: nõbit q̃ſi
infoꝛatõʒ ſic ĩ hac vnitas eſt in omibo tribo ꝑſonis.

Mueſtio. lxvyj. de nomi

nibus appꝛopꝛiatis.
Oſtq tractatũ eſt
de noĩbo ꝗpꝛie ad diſcretõʒ ꝑſonaꝛum
ꝑꝓtinẽtibo.ↄſeqnt᷑ agẽdũ ẽ de his q̃ ap
pꝛopꝛiant᷑.q̃ tñ ſũt noĩa ſignificãtia eſ
ſentiã. otãdũ eſt igit᷑.ꝙ q̃dã appꝛo⸗
pꝛiant᷑ ꝑſoĩs ex rõne ſue ſigniſicatõis.qᷓdã vᷣo rõe adiũ
ctõis.rõne ſigficatõis atxꝑpꝛopꝛiauit bylariꝰ eternitatẽ
pr̃i:ſpẽin filio.vſũ ſpũiſcto.in li.d tri.Itẽ aug.vnita⸗
tẽ pr̃i: eq̃litatẽ filio.ↄcoꝛdiã ſpũiſcto. Ytẽ in li.de trini.
potentiã pr̃i.ſapĩaʒ filio:boĩtatẽ ſpũiſcto.vᷣtẽ ex adiũ
cto ẽ aꝑpꝛopꝛiatio et ex ꝗbuſdã alijs ↄditõibo ſiẽ in illo
vᷣbo apli.ex ipo et ꝑipᷣm et in ipᷣo.ad ro.xj.¶ Queꝛit᷑ g
pꝛĩo de appꝛopꝛiatõe et᷑nitatis ſpẽi ⁊ vſus.Scðo de ep
pꝛopꝛiatoe vnitatis eq̃litatis ↄcoꝛdie. Cercõ de appꝛo
pꝛiatõe potẽtie ſapĩe boĩtatis. Quarto ð aꝓpꝛopꝛiatõe
verboꝛ aptli ex ipo et ꝑ ipᷣm ⁊ in ipᷣo.

Mlembꝛum primum

Verit᷑ igr̃ ad pᷣmã appꝛopꝛiatõx.quã po⸗

nit bylariꝰ.et᷑nitas c ĩ pre.ſpẽs ĩ imagie
vſꝰ ĩ munẽ.cꝰappꝛopatõis rõʒ aſſigt au.
vj. de tri. di. pꝛĩio.q̃re et᷑nitas pri.qꝛ pr ñ
hʒ pꝛeʒ de qͥ ſit.ſiliꝰat᷑ de pre ẽ vt ſit:atʒ vt illi coetnus
ſit. Iẽ q̃re ſpẽs imagini.i.filio dicẽs.imago ſi ꝑfecte
iĩplet illð cꝰẽ imago: pᷣa coeq̃t ei:n illð imaginiſue.ĩq
imagie ſpẽm noĩauit credo ꝓpt pulcritudieʒ:vbiẽ tota
ↄgruẽtia et pᷣma eq̃litas ⁊ pꝛia ſilitudo ĩ nlla re diſſi⸗
des. Itẽ qre vſꝰ vni.i.ſpũiſcto apꝑopꝛiet᷑ dic. ẽ ieffobit
qdã oplexꝰ pr̃is ⁊ imagis ꝗ ñ ẽ ſine ꝑfruitõe.i.ſine caꝛi
tate.illa ̊ dilectõ ſiue delectatõ vſꝰab illo apellataẽ.
Jẽ ĩ fnitate ſpũſſ.n geĩtꝰ:ſ̊ geĩtoꝛis geĩtiq; ſuauitas.
Circa aſſigtõz młtiplir obr̃:cũ etnitas cõis ſit oibo⸗
pꝓſoiĩs ſiẽ hr ĩ ſim bolo.et᷑nꝰ pr̃ et᷑nꝰ ſiliꝰ efnꝰ ſpũſſ. Iñ
eꝛit rõ qᷓꝛe etnitas appꝛopÿet᷑ pꝛi plꝰꝙᷓ alij ꝑſõe. ¶ It i. j
ſen. dil. viij. dꝛ etnitas ꝓgꝛietas dine eĩntie.Eñ vr ap⸗
ꝓyꝛiabił ꝑſoẽ. Cõt᷑ Vnß.· ĩ li.ð icarnatõe vͤbi. vn? ẽ

æꝰ pr̃ ⁊ filiꝰ ⁊ ſpũſſ.⁊ poſtmoð loq̃ns ð ntĩtate⁊ ꝓceſ

ſiõe dĩc. ꝙ ntitas ⁊ ꝓceſſio ſñ pꝛĩcipio ſũt.alioqn eẽt et
nitas nata 7 pcedẽs qð flim ẽ.i Leqꝗᷓ deũ hr̃e pꝛĩcipiũ
aut ĩcepiſſe preʒz aut ſiliũ aut ſpm:.ſ.cogitaẽ dẽꝰ. ex hᷣ
vidẽ relinꝗ:q cũ et᷑nitas ñ dbeat dici nata el ꝓcedẽs
ꝙ cõuenit ſoli pri. Itẽ qrit᷑ de Hů ꝙ dẽ ꝙ ſpſſẽ ĩ ilia
gine. querit᷑ q̃re imago appꝛopꝛiet᷑ filio. et ſuppoſita
eſt rõ in qõe de imagie ſᷣm Rich. in lib. de trini · q mno⸗

—

uet qõem. Si filiꝰ recte dictus eſt imago pĩis rõne

erpt
cte
que⸗
ima
lis
tres
ct⸗
ußt
ſſoiea
Cerin
ſtten⸗
cpro⸗
onisp
ſtas.
olo⸗
ſtelig
niS
ipüz.
ſu
ſotice⸗
ilane
nüͤck⸗
tcige
nitas
tione
che⸗
dic
dte
huo
ati
lena

ylie
potns
Penin
toman
Goleen
in paue
gipon
ſletdia
Cintrin
ſengen
Hpare
Alind
qualis
ſignifi
hzeſe
eſt equ
gſitee
inagin
ſiniſis
hrae
Pinan
hnonet
Aprin
1 in⸗
ſnner
6Rpe
Uoſitg

re t
1ſpi

ſorez
mis
letrinn
ſleint
itatt
erk 4

Q

ſ

i
eſicg
vel We
desinen
leſtl
Ppollisrn
kunhuen
Unnr he
neſdiſied
nſctönis
enſani
mningsi
Cenheödien
ſiganih
atritnigten
6 motihoi
lbon ai
ſunntkibin
Nsſupen
innontieai
bopſons.

eponn
gtüe

Gzponmun
anti-
ſigtfiinni⸗
iapr⸗
bo egcii
rberemimi
ongrnin
nli.tnn
Itẽ cxadii
v ſĩ in lo
Ouext
Scdo dep
co deappro
wopriatde

m

on guiv
pisiinage
Galiiin
ffieffi
illicoetnes
tyfin
Pniſte i
zyltetafn
lorroſt/
iiſpbit
linecan
wellatae.
ſints
o ſtcoi⸗
ſinf
ein
ürc

.

lgten
iogneke
ſ pioptl
n
ioi⸗

nagno⸗
pl

Nueſtio

expreſſe ſimilitudinis:cur nõ etiã ſi pũſſ. imago pꝛis re
cte dicat᷑.cũ vteꝛq; ſimilis ⁊ coequalis inueniat᷑.¶¶ Itẽ
querit᷑ de h̊ qʒ dic aug.ꝙ imago coequat illi cuius eſt
imago nõ illud imagini.ex H.n. videt᷑ ꝙ filius ſit coeqᷓ
lis patri nõ ecõuerſo. cũ tñ ↄtrariũ dicit᷑ in ſymbolo:
tres ꝑſone coeterne ſibi ſunt ⁊ coequales.⸗ Item obij⸗
cit᷑ de hoc qð dicit.ꝙ in ſpecie eſt pꝛima ſimilitudo.nã
cũ primũ nõ dicat᷑ in rõne ſecũdi:videt᷑ cũ in filio ſit pᷣ

ma ſimilitudo:ꝙ in ſpũſancto ſit ſecũda ſimilitudo.cũ

tñ dicat᷑ in ſymbolo:in hac trinitate nihil priꝰ aut po
ſterius. 4I SItem cũ totius trinitatis pꝛis filij ⁊ ſpũſſ.
ſit vna virtus ⁊ oꝑatio ſicut vna ſba. que ẽ rõ vt vſus
aꝑpropriet᷑ ſpũiſcto. Rñſio.dpᷣm ꝙ rõ appropriati⸗
onis pdicte.ſ.vt eternitas patri appropriet᷑ eſt hec.eter
nitas.n.eſt ens nõ ab alio eẽntialłr.pater aũt eſt ens ñ
ab alio pſonalit.qꝛ intellectus eiꝰqð eſt ñ eẽ ab alio:
intelligit᷑ in rõne eternitatis.inde eſt q; alpropriet᷑ pa⸗
tri. Spũs aũt aꝓpropriat᷑ filio.eo ꝙ ſpẽs eſt rõ ⁊ pꝛin
cipiũ ↄgnoſcendi.vnũquodqʒ.n. cognoſcit᷑ ꝑ ſuã ſpẽz.
quia generatio filij ĩ patre eſt vt noticia a mẽte: rõne
noticie appropriat᷑ filio ſpẽs.vſus vᷣo appropriat ſpiri⸗
tuiſancto rõne oꝑatõis ? vtilitatis cuiꝰ principiũ ꝓxi
mũ eſt volũtas. ꝓceſſio aũt ſpũſſ.ẽ ſicut volũtatis a no
ticia ⁊ mẽte.ql Ad illð ̊ qdð obijcit primo doõm. ꝙ eter
nitas quis ſit coĩs tribo ꝑſonis: aꝓpropriatr᷑ tñ pri ra⸗
tione predicta.4. Ad illud pᷣo qð dicit anb.notandũ
cũ eternitas dicat᷑ ꝑ pꝛiuatõʒ initij ⁊ finis.initiũ autez
dicit᷑ duob modis.initiũ duratõis:initiũ oꝛiginis. ſi
etermĩat᷑ eternitas ꝑ priuatõʒ duratõis: coĩs eſt tri⸗
bus ꝑſonis.ſi ᷣo determiĩetur ꝑ priuatõʒ initij ſiue du
rationis ſiue oꝛigis cedit in ꝓprietatẽ patris.⁊ ̊ mõ ĩ⸗
tendit an. ⁊ hy la.accipe nomẽ eternitatis.¶¶ Ad ſecũ
dũ quare imago rñdet filio ⁊ ñ ſpũiſcto. Rñdʒ Rich.
in li.cæ ti.tangẽs ouplicẽ rõeʒ.in h̊ ſolus filiꝰ exp̃ſſaz
patris imaginẽ 2 ſimilitudinẽ tenz: ꝙ ſicut diuinitatis
plenitudo manat de vno:ſic 2 eadeʒ plenitudis largi⸗
tio manat ⁊ dæ alio.nec alio mõ accipit ſpũſſ.ab vno q
ab altero. pter vnifoꝛmitatẽ quã hʒ filius ad patrẽ
in ꝓducẽdo ex ſe ꝑſonaʒ aliã:dicit imago. Alia rõ eſt
quã ponit.qꝛ imago iuxta ↄſuetudineʒ hũanaʒ magis
ſolet dici ꝓpter vnifoꝛmitatẽ extrinſecã qᷓ intrinſecaʒ:
q; intrinſecus vnicuiq;ʒ ẽ qð eſt apud ſemetipᷣm q̃i intrĩ
ſecus eſt hitudo quã bʒ ad aliũ. eãdẽ aũt hitudinẽ quã
Pʒ pater ad ſpm̃ſ.eandẽ inquã ↄſtat babẽ⸗ filiũ.¶.Ad
aliud dᷣo qð obijcit dom.ꝙ pater eſt equalis filio ⁊ coe
qualis:h̊ nõ coequat᷑ filio.boc.n. verbuʒ coequat᷑ eo ꝗ
ſigniſicat reʒ ſua paſſiue: denotat ꝙ illud cui attribui?
bʒ eſſe ab alio ⁊ hʒ illi eẽ equalis.⁊ iõ qᷓuis ↄcedat᷑ pꝛ
eſt equalis vel coequalis filio noĩałr: in qͥ ſignificatur
ꝙ ſit eadeʒ virtus patris ⁊ filij.ñ tñ ſequit᷑ ꝙ coeq̃t᷑ pꝛẽ
imagini.tñ habes rñſionẽ de ̊ S. de gqõne de his noĩbo
ſimilis equalis.l Ad illud qð obijcit qualit᷑ dicit᷑ in
ſpecie q eſt filius prima ſititudo.doᷣm ꝑ hãc dictionẽ
prima nõ notat᷑ prioꝛitas ᷣm duꝛatõʒ vel ſᷣm eẽntiaʒ:
pͤ notat᷑ prius.i.amplius ↄueniẽs.vt ſit ſenſus. filius
eſt prima ſilitudo.i.filius ↄuenit in oĩbo cũ pre.⁊ nul⸗
lus ita ↄuenit.ſpũs.n.ſanctꝰ in ̊ nõ ↄueiĩt ꝙ ſpiret ſe⸗
ipᷣm.nec ẽ ↄncedẽdũ ꝙ ſit ſecuda eq̃litas in ſi puſ. qꝛ pᷣmũ
no dr ꝑ oꝛdinẽ ad poſteriꝰ:ſ ꝑ negatõeʒ prioꝛis.ſicut ĩ
math.j.pepit filiũ ſuũ primogenitũ.ñ ꝙ poſt ipᷣm na⸗
tus ſit aliꝰ:i̊ qꝛ añ ipᷣm nullꝰ.¶. Ad vltimuz ꝙ querit
quare vſus appropriet᷑ ſpũiſ.doᷣm pᷣm aug. in li.de aĩa
⁊ ſpũ.Capabilis ẽ devoĩbus.qꝛ natali ſuo muneꝛe ab
oĩbus pꝑticipat᷑ qᷓtũ ad eẽntiã qua ſunt.2 ̃m illam ad
idoneã ſpẽm qua ab alijs diſferũt.⁊ ſᷣm vtrũq; ad illð̊ᷣ
ↄgruũ q ꝓficiũt.tria hec oĩ exñti inſunt q̃i veſtigia ſũ⸗
me trinitatis eẽntie imagis:muneris. etmitas quippe
vel eẽntia ĩ pꝛe.ſpẽs ĩ imagĩe.vſus ĩ munẽ.nobis at᷑ di

uinitatis ois vſus ĩ munẽ ẽ:qe ſt pũſſ.eſt. ex qͥ pʒ ꝙ vſus

refert᷑ ad oꝑatõʒ ⁊ pfectũ.opꝑatio at ⸗ ꝓfectꝰad donũ.

Qun 9hn „àENv aſpio pe,; al.⸗

lxvij.

Gnũ aũt ad ſpm̃ſ.indeẽ ꝙ; ſpũiſ.appropꝛiat᷑ vſus.

Membꝛuz ſecuduz

Onſequent querit᷑ de appropriatõe vni⸗
tatis equalitatis ⁊ ↄcoꝛdie.i aʒ dicẽ au⸗
guſti. de doctrĩa xp̃ia. In patre ẽ vnitas.
.B in filio equalitas.in ſpũſcto vnitatis eqᷓ⸗
litatiſqʒ ↄcoꝛdia. 2 tria hec vnũ omĩa Pter patrẽ: eqͥ
ia ꝓpter filiũ: cõnera oĩa ꝓpter ſpmſ.⸗ Circa qð obij⸗
cit᷑ multipłr.primo cũ vnũ ⁊ ens ↄuertãt᷑:ꝙ̊ vnitas cõ⸗
uertit᷑ cũ eẽntia. ſ̊ eẽntia ẽ coĩs tribo ꝑſonis 2 nllo mõ
appropᷣata. vnitas ñ apropat᷑ patri. Itez aug?.
vj. tri.ſiue ſpũſſ.ſiue vnitas amboꝝ ſiue ſctitas ſi⸗
ne caritas. manifeſtuʒ eſt ꝙ nõ eſt alter duoꝝ qͥ rterqʒ
oiungit᷑ ex qͥ relinquit᷑ ꝙ vnitas appropriat᷑ magis ſpi
rituiſancto ꝙᷓ; patri.¶! Steʒ cũ in trinitate ideʒ ſit ma-
gnitudo qð eẽntia. equalitas aũt dicit vnitatẽ ĩ magni
tudine. equalitas igit᷑ in diuinis pfonis ñ eſt niſi vni⸗
tas illoꝝ in eẽntia.ſi ̊ patri appropꝛiat᷑ vnitas. ꝛ eq̃⸗
litas. ¶¶ Stẽ cũ de filio dicat᷑ ꝙ ipᷣe eſt pax qui fac vt᷑ᷣqʒ
vnũ.quare filio nõ attꝛibuit᷑ coꝛdia ſicut⸗ ſpũiſancto
Itez obijcit᷑ de hoc ꝙ dicit᷑ oĩa vnũ ꝓpter patrẽ:eq̃lia
ter filiũ:ↄnexa ꝓpter ſpmſ.ſᷣ omĩa dicũt᷑ vnuʒ eẽ ꝓpt
patrẽ:quia hñt vnitateʒ a patre ſine ſint diuine ꝑſone
ſiue creature. g omia erũt equalia ꝗpteꝛ filiuz ſiue ſint
diuine ꝑſone ſiue creature.qᷓ pater pꝑ filiũ erit equalis.
bʒ equalitateʒz a filio.qʒd eſt falſi uz. 4 Yez ſili mõ ob⸗
icit᷑ſi omia ↄnexa ꝓpter ſpml.ꝗ̊ filius⸗ pr ↄnexi ſunt
E ſpimſ.ᷣ a ſpũſ.hñt aliqꝗd.qð eſt falſum. ſiłr videt᷑ſ egꝗ
ꝙ ſpũſſ.ſit ↄnerus ꝓpter ſeißm. Rñſio.vnitas appro
priat᷑ patri duplici rõne.pᷣma.ꝗa ſicut pater nõ elt ab
alio:ita vnitas nõ eſt ab alio:ſ̊ pꝛincipinʒ alioꝝ. Alia
rõ eſt.quia ſicut dꝛ pater genuit filiuʒ vnũ deũ: ita vni
tas ꝑ le multiplicata nõ generat niſi vnuʒ. Ad h̊ NHug
ag bẽm bn. ſubſiſtentia que ab alia non eſt ſbaliter vei
ꝑſonaliter: nullam pluralitatẽ ingerit nullam plurali
tateʒ concludit.nam in eo ꝙ gignit nihil ſibi ̊ alio cõ⸗
fert vt ſit. genita autez ſba que ab alio accepit qð hʒ.ſi
cut nec eſſe ꝑ ſeipᷣm:ita nec intelligi valet. Si igit᷑ plu⸗
ralitateʒ ingerit ſbſiſtentia filij:tantomagis que a du⸗
obus eſt mſiſtentia ſpũſſ. Recte ̊ vnitas pꝛi attribuit᷑
Pter ea cuʒ pateꝛ habeat vnitatẽ ⁊ filius ab eo⁊ ſpiꝛi
tuſſanctꝰ ſᷣm principalitatẽ attribuit᷑ pꝛi. Eq̃litas vᷣo
nõ attribuit᷑ patri.quia nõ intelligit eqlitas niſi intel
ligatur pluralitas.intellecto aũt patre m ꝙ eſt inna⸗
ſcibilis:nõ intelligit᷑ pluralitas. non recte approprie
tur patri equalitas.vᷣ poſito filio cum ſit deus:neceſſa
rio ponitur equalitas. ꝓpter qð dicit aug. imago coeq̃ᷓ
tur patri non pr̃ imagini. vnde recte attribuit᷑ eq̃litas
filio.⁊ qꝛ ſpũſſanctus hʒ a filio equalitateʒ: non attri
buit᷑ ſpuiſancto.⁊ ideo filius dicit᷑ recte equalitas.Cõ
coꝛdia vo ſpũiſancto attꝛibuit᷑. ſicut.n. nlla equalitas
eſt ſine ↄſiſtentiũ pluralitate:ita nec ponitur cõcordia
ſine conſiſtentiũ trinitate.in patre oꝛigo vnitatis:in fi
lio inchoatio pluralitatis.in ſpũſancto completio tri⸗
nitatis. Pretea alia eſt habitudo patris ad filiũ: alia
ad ſpm̃ſanctũ.Sʒ filij ſimilit alia eſt hitudo ad patrẽ:
alia eſt ad ſpm̃ſanciũ.vnifoꝛmiter aũt ſe hñt tam pr qᷓ;
filius ad ſpinſ. Recie ̊ dẽ concoꝛdia:in quo beatitudi
nig vnifoꝛmitas oĩno inuenit᷑. pretea cum in patre ſit
vnitas ⁊ hanc habeant filius 2 ſpũſſ.a patre: recte di⸗
cũtur vnũ ꝓpt᷑ pr̃eʒ.¶ Iteʒ ſi ſola ingenita pſona eſſz:
nõ eſſet equalitas.ſimilit ſi ꝑſona ſpuſſ.nõ eſſet:nihilo
minus eſſet equalitas. recte ꝓpter filiũ ſunt eq̃lia.ñ
ꝙ pater habeat equalitatẽ a filio:ſ quia eo poſito poĩt̃
equalitas in patre:⁊ ſiłr eo remoto remouet᷑. ſiir tolle
ſpm̃ſ.nõ erit in deitate qui ſit plurium connexio. ſᷣ cuʒ
ille ſit amoꝛ patris ⁊ filij: ipſo poſito ponit connexio.
Agd hoc quod obijcit᷑ ꝙ vnitas ñ debet appropriari
patri:quia vnũ ⁊ ens ↄuertũtur.Dicẽdũ ꝙ aliaẽ rõ di

ual. Auate ati. fee Jwi ſ. BPian Pia

cẽdi vnitatẽ: alia ẽ rõ dicẽdi eẽntiã. nã cũ dico eẽntiaʒ:
dico abſolute. cũ dico vnitatẽ: dico rõʒ pᷣmi pꝛĩcipij·vni
tas.n.ẽ pᷣmũ priĩcipiũ: qꝛ Svnitas addit rõʒ pᷣmi prici
pij ſup̃ eẽntiã: iõ appꝛopꝛiat᷑ pꝛi ꝗq ens a niło ẽ pꝛicipiũ
ſonaꝝ oĩm ⁊ eẽntiaꝝ·ñ ſic at filiꝰ vel ſpuſſ. ¶ Vd ſe⸗
cũdũ qð obijcit᷑ de auẽte aug. dom ꝙ du plex ẽ vnitas.
eẽntialis ſiue nature q appꝛopꝛiat᷑ pꝛi:⁊ ẽ vnitas rela⸗
tiua ſiue vnitas ↄſenſiõis ſiue volũtatis ꝗᷓ appꝛopriat᷑
ſpuil. de q i euan Jo. xvij.vt ſint vnũ ſiẽ ⁊ nos vnũ ſu
mus.⁊ H̊ mõ dẽ ſpũᷣſſ.vnitas amboꝝ.ſ.pꝛis ⁊ filij.¶Ad
terciũ dõᷣm. ꝙ eqᷣlitas axꝓpꝛopꝛiat᷑ filio ꝗpt tres rõnes.
Pꝛia.qꝛ cũ eq̃litas ſit vnitas vᷣtuti g:ñ pßt intelligi niſi
intelligãt᷑ aliꝗ duo ĩ illa vnitate.filiꝰ at ẽꝗ pᷣmo intel⸗
ligit᷑ poſt patrẽ ĩ vnitate vᷣtutis oꝛdie nat᷑e.iõ filio att᷑⸗

buit᷑ eq̃litas. Scda ẽ.qꝛ oĩs ineq̃litas ꝑ eq̃litatẽ redu⸗

cit᷑ ad vnitatẽ.Eq̃litas.n.ẽ prĩcipiũ ĩ Poꝛtõibo ſiẽ vni
tas ĩ nũeris.qꝛ ẽ creatura rõnał recõciliat᷑ pr̃i x filiũ.
pfi at attribuit᷑ vnitas.ineq̃litas vo culpe roali create
Apt h̊ filio attribuit᷑ eq̃litas velut modꝰ reductõis cre
ature ad pr̃eʒ. Lercia ẽ.qꝛ prio ĩ filio ĩtelligit eãlitas
ipe prĩo accipit eqlitatẽ ⁊ dat eã.ſᷣ ſpũſſ.nec prĩio ae
cipit nec dat ea:iõ filio attribuit eq̃litas ñ ſpñil. Ad
illð vᷣo qð obijcit᷑ dʒ. ꝙ eq̃litas ñ ſolũ diẽ vnitatez in
magnitudine:̊ poĩt pluralitatẽ diſlictiõʒz ex ↄñti qð
ñ poit eẽntia. 4¶. Ad illð vᷣo qð q̃rit qᷓre ↄcoꝛdia ſpũiſa.
attribuit. dᷣm ꝙ q̃tuoꝛ ronibo. Pria ẽ.qꝛ ſignũ conne
xionis pr̃is ⁊ filij. Scdᷣa.qꝛ ipᷣe vnꝰ a pr̃e? filio:⁊ pr 2
filiꝰ ↄueniũt ĩ vno eo:iõ vniũt᷑ ĩ eo inꝗtũ ipᷣe ẽ vnus ab
eis. Teꝛcia. qꝛ ꝓcedit ab eis 'm vnũ ⁊ m vnã notio⸗
nẽ qẽ coĩs ſpiratõ. Quarta ꝑ rõʒ cauſe.qꝛ ei attribuit
ↄuatio totiꝰ eẽ. vnitas at ẽ prĩcipiũ ↄFᷣua tiõis reꝝ in
eẽ. ð vo dẽ de filio ꝙ lit pax. iſtud refert᷑ ad aſſum

ptõz hũanitatis:ñ ad itellectũ ꝓprietatis filij. ¶ Ad a⸗

liud dðm.ꝙ cũ dr oĩa hec tria vnũ pt pꝛez · hec p̃poſi⸗
tio ꝓyt nõt auẽteʒ q ẽ ĩ ꝑpꝛe.pr.n.a ſe bʒ ꝙ ſit vnũ: filiꝰ
7 ſpuͦſſ.a pr̃e.Cũ at dr oĩa eq̃lia ꝓpt filiũ: notat᷑ ꝑ hec
rõ oñſiua. oñdit.n. ſiliꝰeq̃titatẽ ꝑlonaꝝ triũ.cũ aũt dr
ↄnexa ꝓpt᷑ ſpĩl.notat᷑ q̃i rõ foralis ĩ eo qð ẽ ſpůl. ſcʒ
in eo ꝙ ẽ amoꝛ:qͥ pr ⁊ filiꝰ diligũt ſe.amoꝛ.n.ad amãtẽ
q̃i rõ ſoꝛalis.ñ ꝙ foꝛalis inqtũ ſunt: vel inetũ ſũt. ¶2õ
eĩ ſeꝗt.pr ⁊ filiꝰ diligũt ſpm̃ſ.ꝭ ſunt ſpũſa. Alij vo di⸗
cũt ꝙ b qð dico ꝓpt:diẽ rõʒ ſigni ſiue cãe ↄgnoſcendi.
ſpũs.n.ſanctꝰ ẽ cã ↄgnoſcẽdi nobis ꝙ; pr 2 filꝰ ſũt vnũ
prĩcipiũ.ſ.ſ.⁊ ĩ G ↄnexi.nec dꝛ ſpũſſ.onexꝰ pr̃i aut filio
Bonexrus pꝛis ⁊ filij ꝓpter ſeip̃ᷣm.

— ℳ

Miembrũ teꝛciũn

Onſequẽt᷑ q̃rit᷑ de apꝑꝛopᷣatis q̃ ſũt: potẽ
tia pr̃i:ſapia filio:volũtas ſpũiſa.Circa
qð q̃rit᷑ prĩo.q ſit rõ appꝛopᷣatõis hoꝛum
triũ generalr. Deinde qrẽdũ eẽt de potẽ⸗
tia ſᷣm ꝙ appꝛopᷣat᷑ pr̃i ſʒ ꝙ dẽ potẽtia generãdi.ſpᷣ iſtð
tetmĩatũ ẽ S. ĩ.qde generatõe et᷑na. Scðo q̃rẽdũ eſt ð

—

ſapĩa q̃ apropꝛiat᷑ filio. Lercio.ð volũtate wropei

atur ſpul. Aꝛticulꝰ pꝛim

D pmũ obijcit᷑ ſic ĩ li.ſap.xiij.ſbeſt tibi poſ⸗
ſe cũ volueris· ex qͥ accipit anſ.ꝙ potẽtia ſe⸗
volutatẽ. potẽtia igr ñ diẽ rõʒ pꝛimi prĩci
pij.nec et pricipiũ rõe volũtatis.q̊ ñ dʒ appꝛopᷣari pr̃i.
Itẽ Hug. de s. vic. ĩ ſi nis.volũtas monʒ:ſapia diſpo
nit: potẽtia oꝑat᷑.ĩtẽtõ volũtatis dic rõʒ pꝛĩcipij: ſcia
ðdᷣo rõʒ q̃i medij:potẽtia vo rõʒ pꝛĩcipij ab illis.volũtas
igr̃ appꝛopꝛiãda pr̃i ⁊ potẽtia ſpũiſ. Itẽ.j.coꝝ.ij.xpᷣʒ

ei vᷣtutẽ ⁊ dei ſapĩaʒ.vᷣtꝰ igẽ appꝛopᷣat᷑ filio.ſᷣ eadẽ ſtẽ⸗

tio uᷣtutis ⁊ potetie: potẽtia appꝛopaat᷑ ſilio.¶ Itẽ ſcĩa
ↄpᷣhẽdit oẽʒ reſpectũ potẽtie.⁊ potẽtia oẽʒ reſpectũ vo⸗
lutatis:⁊ ñ ↄueꝛtit᷑.qcꝗd.n.pt deſcit. ̊ ñ ↄueꝛtit᷑:qcꝗd
ſcit pt. qꝛ ſcit mala:ñ pt facè illa.Silr qcad vult pt: nõ
tñ gegꝗd pᷣt vult.młta.n.pt facẽ q ñ vult facẽ.Si q̊ fʒ/p

pꝛietatẽ ꝑſoã ſit adpꝛopᷣatõ iſiox: atpꝛopabit᷑ ſcia pri

cui ↄueiĩt ꝓducẽ ſiue generã ſiue ſpiꝛãdo ſiue creado:
bᷣ ñ ↄuertit᷑qꝛ pr̃pduẽ generãdo qð ñ filiꝰ. Silit filio
ↄueiĩt potẽtia ⁊ ſpũiſ. volũtas.qꝛ geqd ꝓduc ſpũſſ.ꝓdu
cit filiꝰ:p̊ ñ ↄuertit᷑.qꝛ.ſ.ſ.ꝓduc creado t ñ ſpirãdo. fi⸗
liꝰ dᷣo ſpirãdo:⁊ creando.⸗ Itẽ 3 volũtate dubitat᷑.nã
diẽ aug. ix. de tri. ꝙ paꝛtũ mẽtis p̃cedit appetitꝰ.ꝑtꝰaũt
mẽtis dr noticia appetitꝰ:volũtas pꝛĩcipiũ.igẽ noticie
volũtas ẽ.ſᷣ qð ẽ pꝛicipiũ noticie dz appꝛopriari pa:cũ
noticia appꝛopet᷑ filio.̊ volũtas atpꝛopriat᷑ pꝛi.¶ Yẽ iĩ
antiphõ. de tri. caritas p? ga xp̃ᷣs 2ĩcatõ.ſ.ſ. ſi vᷣo cari

.

tas vt diẽ n.ñ ẽ niſi coꝛs boni volũtas: volũtas ap⸗
ꝓꝛiat᷑ pr̃i.¶ Itẽ coloc.j.t᷑ᷣnſtulit nos ĩ regnũ filij cari⸗
tatis ſue.⁊ 9ↄſiãs ẽ ꝙ ñ p̃t ibi ſtare caritas ꝓ ſpũ.qꝛ ſic
dicẽt filiꝰ ſpũſſ.Expoĩt᷑ ꝗ̊ ab aug. duobo mõis.ſilij cni
tatis.i.filij quẽ diligit.& ſᷣm h̊ caritas appꝛopabit᷑ pꝛi.
Alio mõ filij caritatis.i.filij dilecti.̊ ſᷣm h̊ caritas ap
ꝓpꝛiabit᷑ filio.¶ Itẽ cũ pꝛĩcipiũ ſciẽdi ⁊ ĩtelligẽdi ſit la⸗
pia. cũ ſpũiſ.att buit᷑ pꝛicipiũ ſciẽdi 2 ĩtelligedi.j.coꝝ.
ij. nob reuelauit deꝰꝑ ſpm.⁊ iteꝝ accepiꝰ ſpm̃ ꝗ ex deo
vt ſciaꝰ. 2. xvj. Jo. cuʒ venẽit ſpũs vᷣiitatis docebit vos
oẽʒ dᷣitatẽ.vidẽ ꝙ ſpñiſ.axpꝛopet᷑ ſapia vel ſcia. RKñ⸗
ſio.rõ appꝛopriatõis potẽtie pꝛis ſapie filio volũtatis
ſpũiſ.ſiue benigtatis fcta ẽ duplici rõe. Prio rõne re⸗
motõis erroꝛis.vt diẽ aug.ĩ li.de tri.qꝛ ĩ catuꝛis ex an
tigꝗtate ĩ pꝛe defectꝰ.ex poſteꝛitate iĩ filio ĩꝑſfectõ ſenſus
ſolʒ notaꝛi:iõ occurrit ſeripta dicẽs pꝛeʒ oĩpotẽtez: ne
videat᷑ pᷣoꝛ filio ⁊ iõ minꝰpotẽs.⸗ filiũ ſapiẽtẽ: ne vide
at᷑ poſterioꝛ pꝛe ⁊ iõ minꝰ ſapiẽs.Iteꝝ qꝛ nom̃ ſpũs vi
debat᷑ q̃i nom̃ inflatõis ⁊ tumoꝛis ne cã dĩ ſpm̃ bꝛe deꝰ
cꝛudeł putaꝛet᷑:ſcripta tpꝑauit õmõz ſpim̃ bonũ noĩans
Rõe vo oñdẽde vitatis Ric. ð s. vic. potẽtia p̃t eẽ vbi
nlta ẽ ſapĩa. vel eẽ pᷣt vt ĩ plãtis potẽtia ẽ nutriẽdi ⁊ ge
neꝛãdi: 2 aĩalibo andiẽdi ⁊ vidẽdi.ñ at᷑ ſapiĩa.ſᷣ vbi ſapi
entia:ncc̃io ẽ potẽtia ſᷣm quã ? ſaꝑe et ſi ů ẽ potẽtia:ñ ẽ
ſapia.nã poſſe ſaꝑe ẽ aliqꝗd poſſedat poſſe cẽ ñ ſapĩa
potẽtie:ᷣ potẽtia lapiĩe. Itẽ lucifeꝛ ꝗ mane oꝛiebat᷑ mul
tã hũit potẽtiã ⁊ młtã ↄgtõz:b ñ hũit bonã volũtateʒ ·
gd at᷑ ẽ boĩtas niſi bõa volũtas.vt poſſʒ bonã volũta
tẽ hzẽe:oꝑtz vt valeas ⁊ ſcias bonũ eligẽ. ĩ hac & knita⸗
te ſola potẽtia ñ ẽ ce reliqᷓꝝ· alia ſapĩa pᷣo ẽ 8 ſola potẽ⸗
cia. boĩtas vᷣo ſm actũ ⁊ de potẽtia ⁊ ſapia. Expreſſe .
ſunt ꝓprietates ſũme tnitatis.ibiẽ. ppᷣetas ingeiti q̃ e

ab ingeiĩto ſolo. ꝑſona ſpũſſ.q̃ tã ab ingeĩto a genito.

qm̃ ĩ potẽtia expᷣmit᷑ ꝙꝛietas ingeĩti: att buit᷑ pꝛi.ĩ ſa
pĩa vᷣo ꝓpꝛietas geiti ⁊ io att buit filio.in boĩtate rie
tas.ſ.ſ.⁊ iõ ſpãłr ei apꝛopat᷑.. Ad ea po ꝗᷓ pꝛio obyci⸗
unt᷑ de potẽtia. dom ꝙ po:ẽtia vno mõ detmĩat᷑ ꝑ actꝰ
tꝑales:vt cũ dr deꝰ p̃t creac᷑.alio mõ detmĩat᷑ ꝑ actus
et᷑nos vel q̃i et᷑nos:vt cũ dr deꝰ pᷣt ſcire de pᷣt velle. pri
mo mõ ꝙᷓuis ĩ eo ſit idẽ potẽtia ⁊ ſcia ⁊ volũtas: tñ bʒ
rõʒ ĩtelligẽdi qᷓ accipit᷑ im nos.volũtas mouet: ſciẽtia
diſpoĩt:potẽtia oꝑat᷑.pᷣoꝛ ẽ volũtas deinde ſcia tcio po
teẽtia. b ĩ bac via nẽ aſita p̃dicta apꝛopatio. Secũdo
mõ ſᷣm ꝙ potẽtia extẽdit᷑ vt detmiet᷑ ꝑ actꝰ et᷑nos:pᷣoꝛẽ
potẽtia ſcia ⁊ volũtate. ſiẽ poſſe ſcire? poſſe velle priꝰ
ꝙ ſcꝛe velle.⁊ ĩ hac via alſi Fta ẽ apꝛopꝛiatio potẽtie
pꝛi: ſapĩe filio:volũtas ſpũiſ.ſic patuit ꝑ Rich. 4 Ad
illð po qd obijcit᷑. qꝛ filio appꝛopꝛiat᷑ vtꝰ ꝙ eadẽ ẽ intẽ⸗
tio potẽtie ⁊ vᷣtutis.ñ dic rõʒ primi prĩcipij ĩimo vt dr
potẽt e velut bitꝰ ſiue habilitas.⁊ iõ dic itẽ tõʒ pꝛĩcipij
ab alio ⁊ ad alis ĩ modũ prĩcipij ꝗ ab alioẽz ad alid.
2 iõ ↄueniẽt axpꝛopat᷑ filio ꝗ ẽ ꝑſoa q ab alia ⁊ a q alia
potẽtia vᷣo diẽ rõʒ pᷣmi prĩcipij:⁊ iõ appꝛopat᷑ pꝛi qen
ab alio. ⁊ E pʒ ſolo ad oĩa obiecta ð appropꝛiatõe po
tẽtie. ꝗ Ad alia vo qᷓ qrũt᷑ de appꝛopꝛiatioe ſcie & ap⸗
ꝓpriatõe volũtatis:pʒ ſolo ex ſuꝑioꝛibo ĩgſitõe ð potẽ
tia qõe de ↄꝑatõe ĩtẽtõis potẽtie ad ĩtẽtõz ſcĩe ⁊ volũta⸗

tis. ⁊ iteꝝ inqſitõe de ꝓceſſiõe.ſ. ſ qõe an ſpũſſ. ꝓceda

ꝑ modũ amoꝛis aut ſapĩe.

1n

voce
dica
eni
5
n⸗
ptio
gtur
bit

tur.
pieut
centie.
falita
dieltea
felato
ſuntia
cdic
idis
ſ⸗
i
hon
Pri
hee
.
4
tnit
uap
deſen
ſonis,
tnine
ſon
ſerece
rdi
ligh.
end

big.

A
rit
e
pin.
fili
ſcut
1fili
fñco
Nide
heen
ledit
cüic
diee⸗

ſentt

ablli
Uni
turg
ſiß
ſopi
no
u
ſ
i

tſchee⸗
d
Sifti⸗
ſiln
plküdo ſi
bitlni
ſpͤgpit
Knoice
riici
ficNi
ſſhen
Wingap
üſäiſcani
bſtüſane
digſlin
wpabiigi⸗
caritasg
lihdiſtd
dliien⸗
pngerde
docebit

e
—

0 volütanse

rio tönen⸗
atanisen
ſtetbſenſnn
dipotiyne
Niterhefite
hofſpüsi
nti

Nhidnciee
naßte i
utridi 19

iaßrbilae
eporitinſt
ſece iſnin
vꝛiebak nl
volütane

oni lint
etnitnn

ſolapori
Erpreſ
ingetie

agen⸗

buiti i

vitnte gn
iproohee
ttiaiacn
iutgeene
ñtelli

—,——,

ſtseilhS

Aetſin
ſtope
Secnd
ob⸗pott
efeleßri⸗
tiopotene

ichA N

eadeiſ
ſinoie
gi
64 l .

akpiigen

nnieß
eci,,
ſietpor
rwin
iinmd

LNueſtio

ARꝛticulus ſecundus

Onſequẽt᷑ q̃rit᷑ ſpatr de appꝛopꝛiato qð ẽ ſa⸗

piẽtia.nã de potetia als ingſitũ ẽ. Circa qʒ

qrũt᷑ plura. Pꝛimo.vtꝝ nom̃ ſapie dicat᷑ eꝗ
noee vel vniuoce ſᷣm ꝙ ꝑſonałr ⁊ eẽntiałr. Scðo.vtrũ
dicat᷑ ꝓprie ꝑſonałr.Cercio.vtꝝ pĩ ſit ſapiẽs ſapiẽtia

genita. Quarto. vtꝝ filius ſit ſapiens ſapia ingenita.

NQuinto.vtꝝ ſapia dicat cãm. Sexto.vtꝝ dicat᷑ deꝰ ſa
pere ꝑ creaturas.Septimo q̃rit᷑ de infuſione ſiue ꝑce⸗
ptione ſapie. Octauo.vtꝝ ſapia ꝑcipiat᷑ a rõnalibꝰcre
aturis.i Qono.vtꝝ ſapia innata ſit aĩe vel addita.⁊ ſe
hñt he qõnes ſub.S.ſic patebit.

Ad pꝛimũ ſic obijciS. jj.
tur.filius dẽ ſapia pꝛis:pr etiã ⁊ filiꝰ ⁊ ſpũſſ.dicũt᷑ ſa
pientia.videt᷑ ꝙ equoce:qꝛ nihil eſt ᷣm reʒ cõe ꝑſone ⁊
eẽntie.gᷓ equoce dicit᷑ m ꝙ dr ꝑſonałr:⁊ ſᷣm ꝙ dẽ eẽn⸗
tialit.diuerſoꝝ.n.geneꝝ ſunt ꝑſona ⁊ eẽntia.Aã ea qᷓ
dicũt᷑ eẽntialiter ſunt in genere ſube:q̃ ꝑſonalr in genẽ
relatõis.nihil aũt vniuocũ ad hec duo genera ſm ſub⸗
ſtantiã ⁊ relatõʒ. ¶ Cont᷑hoc nomẽ deus dẽ eẽntialit᷑
cũ dicit᷑ deus creat.ꝑſonaliter cuʒ dr̃ deus generat.nõ
tñ dicit᷑ equoce.ſᷣ ita dicit᷑ ſapia de ſapia ſic deꝰ de deo
⁊ ſicut vnus deus ita vna ſapia:ſicut dicit aug.in li.ð
tri.q̊ ſimilit᷑ nõ dicit᷑ equoce h̊ nom̃ ſapia ſicui nec hoc
nomẽ veus. Rñſio.quedã noia ſunt que ñ ſũt appro
priabilia ꝑſonis:vt h̊ nomen eſſentia deitas ⁊ hmõi.⁊
hec nõ pñt tradi ad ſupponendũ ꝓ ꝑſona. Alia at ſunt
axpropꝛiqbilia nõ tñ aꝓpꝛopriant᷑:vt illa q̃ ſignificãt vt
qð eſt:nõ vt quo ẽ.vt deus.deꝰ.n.ſignificat vt qð ẽ:dei
tas vt quo eſt.impoſitũ.n.eſt hoc nomẽ deus vt habẽti
citatẽ.⁊ quia hñs deitatẽ eſt ꝑſona.vnde appropriabi
lia ꝑſonis ſunt hmõi noĩa nõ tñ appꝛopriata q̃ntuʒ eſt
te ſe niſi ꝑ adiũcta. Alia aũt ſunt noia appꝛopriata p⸗
ſonis.vt ſapiĩa q̃ apropriat᷑ filio:⁊ caritas ſpũiſ. Sut
etiã noĩa ꝓpꝛia:vt pater filius ſpũſſ.⁊ hec impolnbile ẽ
ſuponere eẽntiam: noĩa aũt appropꝛiabilia pñt ſuppo
nere eẽntiam ⁊ ꝑſonã ⁊ etiã apropriata.Cum q̊ qrit᷑.
vtꝝ dicat᷑ ſapia vniuoce vel equoce.dᷣm ꝙ vniuoce.qᷓ
uis.n.ſignificet eẽntià:tñ ſupponit ꝑſonã.ſicut hoc no
men deus cũ dicit᷑ deus generat: deũᷣ ſignificat eẽntiaʒ

7 ſupponit ꝑſonam. Eſt & diuerſitas cũ ſumit᷑ eẽntialr
cum ꝑſonalit.ſ.in ſupꝓpoſitõe nõ ſignificatõne.vtro⸗

biq;.n.ſignificat eẽntiam.

Ad ſecudũquo que .S.j.
rit᷑.vtꝝ dicat᷑ ſapia ꝗꝓprie ꝑſonaliter ⁊ nõ appropꝛiate.
Ad qð aug.xv.& tri.ſicut ꝓprie verbũ dei ſapiĩa dr cũ
pꝛ ⁊.l.ſ.ſint vna ſapia:ſic caꝛitas ꝓprie ſpũſſ.or:cũ p
2 filius ⁊ ſpũſſ.ſint vna caritas.q! Steʒ aug.in eodem.
ſicut vnicũ dei verbũ ꝓprie vocamꝰ noĩe ſapie cũ tñ pr
⁊ filius ⁊ ſpũſſ.ſint ſapia:ſic caritas ꝓprie ſpũſſ.dẽ.cũ
tñ coĩter cæ tribo dicat᷑.̊ ſiẽ amoꝛ ꝓprie ñ eppropriate
dẽ ce ſpũſ.ſiłr ſapia de ſilio.¶¶ Cont᷑.ſi h:ñ erit rõ q̃re
bec neget᷑ pꝛ ẽ ſapiẽs ſapĩa quã genuit ab au.⁊ hec cõ
cedit᷑ pꝛ diligi᷑ amoꝛe ab ipſo ꝓcedẽte.ſilis videt᷑ ratõ
cũ ideʒ ſit diligẽ qð eẽ:ſiẽ ideʒ ſaꝑe qdð eẽ.¶ Itẽ diligẽ
dẽ eẽntialr ⁊ notionalr vt dictũ e:quare ſiłr ñ ſaꝑe eſ⸗
ſentiale ⁊ notionale. IJẽ qret᷑ vñ ẽ H̊ ꝙ ſapia appropꝛi
abilis ẽ filio ̊ ñ ẽ eiꝰ ꝓpriũ.⁊ amoꝛ ẽ appropꝛiabił ſpi⸗
rituiſ.⁊ ẽ eiꝰ ꝓpriũ. NRñſio.ꝙ qtũ a ſupoſitõʒ loq/
tur aug. de h̊ noie ſapĩa: qð accipit ꝓprie ꝓ filio aliqũ
ſiẽ hͥ nom̃ caꝛitas ꝓ ſpũſ.ſᷣ ñ qᷓtin ad ſigtõʒ.nã ſignatõ
ſapie ñ pᷣt fieri ꝗꝓpria ip̃iꝰ filij quẽadmodũ ſiqtio amo⸗
ris ꝓpria ſpũſſ.vt iã patebit.¶j Dicẽdũ q̊ ad pꝛimuʒ. q;
diligẽ ⁊ ſaꝑe ſunt motus nĩe.ſaꝑe ẽ motꝰ intellectꝰ:di⸗
ligẽ motꝰ affectꝰ.motꝰ intellectꝰ ẽ ad ſe:motꝰ affectꝰ a
ſe.Cũ ̊ intellectꝰ ſapit aliq̊.cũ ſaꝑe dicat motuʒ ad
aĩam:ncce ẽ ꝙ illð qð qͥ d ſaꝑe ſit ca alicꝰ ĩ illo ꝗ dicit᷑

lxvij.

ſaꝑe ipᷣo.Cũ & filiꝰ ñ ſit aliq̃ mõ cã alicꝰ ĩ pꝛe.ñ pᷣt dici
pꝛ vel ſaꝑe vei eẽ ſapiẽs filio. Sʒ alit᷑ eſt ĩ motu qui eſt
ab aĩa.ſicut.n.cũ dẽ pater oꝑari a filio ſiue ꝑ filiũ:nõ
notat᷑ filius pꝛincipiu reſpectu pꝛis bᷣ reſpectu oꝑatio⸗
nis.ſilr cum dr̃ diligo amoꝛe.nõ ꝑ hoc notat ꝙ amor
ſit principiũ mei:ſ̊ ecõuerſo ꝙ ego ſim principiũ dile⸗
ctionis.ſilłr ſi pꝛ d diligere amoꝛe qui eſt ſpuiſſ.nõ dẽ
ſpũſſ.vt principiũ reſpectu patris vᷣ potius ecõuerſo.
Ad aliud dõm.ꝙ ſapĩa dicit vt hĩtũ ⁊ ita vt q̃litateʒ
2 ita dinaʒ eẽntiã.ſ̊ dicit in ↄꝑatõe ad actum: ⁊ ideo ẽ
app ropꝛiabilis.hᷣ qꝛ ñ exit a q̃litate ſiue ñ mutat genꝰ:
io ꝑ vicit᷑ eẽntialiter.hᷣ ñ eſt ſile de amoꝛe: iõ qꝛ amoꝛ
põt intelligi vt qualitas quedã.ſ.vt voluntas ſiue affe⸗
ctus boni:ſic dictus amoꝛ dicit eẽntiaʒ. Alio mõ p̃t di
ci amoꝛ ſilitudo⁊ vnitas volũtatũ.ſicut ̊ diceret᷑ ꝙ ſi⸗
militudo diẽ adaligꝗd:ſic amoꝛ.⁊ ſic diẽ notiõʒ.qj Ad
vltimũ dðm.q; amoꝛ põt intelligi velut foꝛma quedaʒ
qua infoꝛmat᷑ aĩa:⁊ ſic cadit in genere qualitatis. põt
etiã intelligi velut relatio quedaʒ ſiue relatm̃ prout di
cit ſimilitudinẽ quandaʒ:2 ſic cadit in geneꝛe relatõis
poteſt etiaʒ intelligi amoꝛ velut motus quidaʒ ſimilit᷑
in diuinis.ſic aũt nõ eſt de ſapia.

Tercio queritur .S. uij.
vtꝝ pater ſit ſapiens ſapia genita.Ad qð ſic. Oiĩs aꝛti
fex eſt ſapiens ꝑ arteʒ ſuã.ſᷣ filius eſt ars patris vt di⸗
cit aug.xxv.diſ.j.li.ſent.ꝗ̊ eſt ſapiens ꝑ filiũ ſapientia
genita.¶ Item aug.in lib.retractationuʒ. dixi de pa⸗
tre ꝙ ea ipſe ſapiens eſt quam genuit ſapietia.ſed me⸗
lius hanc queſtioneʒ in li.de trinita.tractaui.qᷓ bene ĩ
libro.lxxxiij.queſtionũ.Sed ibi dixit ꝙ pater eſt ſapi⸗
ens ſapientia quam genuit. hoc eſt bn dictuʒ.4 Itez
augꝰ.xv.æ trini.pater nouit omĩa in ſeipſo:nouit ĩ fi⸗
lio.in ſeipſo tanqᷓᷓ ſeipᷣm:in filio tanq; veꝛbum ſuum.qᷓ
pater noſcit omĩa in filio. ¶ Si dicatur ꝙ cum dẽ pat
nouit omia in filio:ly omĩa ſolum diſtribuitur ꝓ cre⸗
aturis quarum filius eſt principium. quod bec pꝛepo
ſino in:notat.Contra.ſimiliter accipitur cum dicitur
noſcit omia in ſeipſo:⁊ cum dicitur noſcit omnia in fi⸗
lio.ſed non ſolum fit diſtributio pro creaturis cum di
citur noſcit omnia in ſeipſo: quia in ſeipſo noſcit ſe pa
trem ⁊ filium ⁊ ſpiritumſanctuʒ. ergo nec ſimilit cum
dicit᷑ noſcit omĩa in filio fit ſolũ diſtributio ꝓ creata⸗
ris. Cont.ſi pater eſi ſapiẽs ꝑ filiũ: ⁊ ideʒ ẽ ſapere

qð eſſe:ꝗᷓ hʒ eſſe ꝑ filiũ.ad qð incõueniens deduẽ AUn⸗

guſti.in li. trini. RKRñſio.hec nullo modo eſt conce
denda psater ſapit ꝑ filiũ.refert.n.cũ hec pꝛepoſitio ꝑ:
adiũgit᷑ ᷣbo traſitiuo:⁊ cũ adiũgit᷑ abſoluto.cũ adiun
git᷑ traſitiuo notat ſubauẽtẽ.vt cũ dẽ rex regit ꝑ pᷣpoſi
tũ.cũ adiũgit᷑ ᷣbo abſoluto notat᷑ auẽtas. vt cũ dr re⸗
gnat ꝑ ppoſitũ.Silr cũ dẽ pꝛ oꝑat᷑ ꝑ filiuʒ:notat᷑ ſub⸗
auẽtas in filio reſpectu pꝛis.ſᷣ̊ cũ dꝛ pꝛ ſapit vel ẽ ſapi⸗
ens ꝑ filiuʒ:notat᷑ auctas in filio reſpectu pꝛis.⁊ hec
nullo mõ ẽ ↄcedẽda.QOð ꝗ̊ obycit᷑ ꝗ oĩs artifex eſt ſa⸗
piens ꝑ ſuà arteʒ.filius ẽ ars pꝛis ⁊c.Rñdet᷑ ars ali⸗
cuiꝰ dꝛ dupłr.vel vt infoꝛmãs:⁊ ſic dẽꝛ ars hoĩs. vel vt
ab aliqͥ:⁊ ſic dicit᷑ filiꝰars patris qꝛ ẽ a patre:ñ qꝛ ifoꝛ⸗
met patrẽ.vñ bñ dr ꝙ hõ ſlapit ꝑ arteʒ ſuã.ñ tñ h̊ dĩ de
ilio quia nõ eſt ars infoꝛmãs patrẽ.ſed vt a patre. Si
aũt diceret᷑ ſaꝑe pater ꝑ filiũ:ñ notaret᷑ filiꝰ eſſe a pr̃e:
ſed pouus pater ab ipio.⸗! Ad illnd quod dicit aug.q;
melius in li.& trini.tractauit.Rñſio.hec ꝓpoſitõ du
plex ẽ pater ẽ ſapiens ſapia quã iple genuit. qꝛ põt eſſe
ſenſus.pater genuit filium qui eſt ſapientia qua ſapi⸗
entia dicitur ſapiens pateꝛ qui genuit.hoc auteʒ rela⸗
tiuum qua:poteſt facere relationeʒ perſonaleʒ vel ſim
plicem.ſi perſonaleʒ: falſa eſt.⁊ eſi ſenſus.pr̃ genuit fi

liũ ꝗ eſt ſapia.qua ſapia.i.q̊ filio pr̃ ſapiens en.ſi ſim⸗

plicem: vera eſt.⁊ eſt ſenſus.pr̃ genuit filiũ ꝗ ẽ ſapien⸗
tia que ſapientia eſt eẽntia qua pr eſt ſapiẽs.⁊ iſte fuit

e r r Yf
„ae 9 2206 Pr

intellectus aug.in li.lxxxiij.q. ⁊Z ꝓpter h̊ dixit augꝰ.q;
melius dixerat in li.de tri.nõ tñ dixit ꝙ male in libro
lxxriij.q.¶l Ad illud pater omiĩa nouit in filio. doᷣm ꝗꝙ⸗
hec pᷣ̃poſitio in põt dicẽ beatitudinẽ principij ad illud
qð eſt de principio.⁊ ſᷣm h̊ oĩa ñ diſiribuit niſi ꝓ crea
turis.vñ ſenſus ẽ.pꝛ nouit creaturas ĩ filio ſiue ꝑ filiũ
ſ h dupkr.qꝛ hec determĩatio ĩ filio ſiue ꝑ filiũ põt de⸗
termĩare h̊ verbũ noſcẽ in ↄꝑatõe ad noĩatm̃ vel ſuppo⸗
ſitũ:⁊ ſic falſa.⁊ ẽ ſenſus.pꝛ ĩ filio vel ꝑ filiũ noſcit oĩa

id ẽ pꝛ noſcit creaturas ⁊ h̊ hʒ a filio.vel ĩ ↄꝑatione ad
accuſatm̃:⁊ ſie veꝝ ẽ.⁊ ẽ ſenſus. pr noſcit creaturas eẽ

ꝑ filiũ. Ad aliud qð obijcit᷑ in vriũ dõm.qꝙ ñ ſiłr ac⸗
cipit᷑ hec dictio oĩa cũ dr pr̃ noſcit oĩa ĩ ſeipo:⁊ pr̃ no⸗
ſcit oĩa in filio.qð pʒ ꝑ illud qð ſeqt᷑ in auẽte illa.ĩ ſe⸗

ipſo noſcit tanqᷓ ſeipᷣm:in filio taqᷓ; ᷣbũ ſuũ.verbũ aũt
dr ſiliꝰ reſpectu creatuꝛaꝝ.vñ reſpiciẽdũ ſi inuenit᷑ ali.
qua determiĩatio cuiꝰ poſſit filiꝰ dici principiuʒ: ⁊ tuc
põt ocedi ꝙ in filio vel ꝑ filiũ.̊ᷣ ſi ñ ſit aliqd ĩ orone re

ſpectu cuiꝰ poſſit dici filius principiũ: ñ eſi recipienda

talis poſitio.vt cũ dr pẽ noſcit ꝑ filiũ ſapit ꝑ filiuʒ. S·

põt recipi noſcit ereaturas ꝑ filiũ. „„

Nuarto queritu?. S. uij.

vtꝝ filius ſit ſapiens ſapia ingenita.Ad qð ſic arguit.

ingẽr in ſent.xxiij.diſ.j.li.ſi ñ ẽ ſapiẽs ſapĩia genita: nec
ſeipſo ſapiẽs ẽ. Si vᷣo ſapiĩa genita ſapiẽs ẽ: ñ videt᷑ eẽ
ſapiẽs ſapia ingenita.⁊ ita n videt᷑ eẽ ſapiẽs a pre cũ a
pꝛe habeat oĩa. Ad qð rñdet.ꝙ filiꝰ tm̃ ẽ ſapiẽs ſa⸗
piẽtia genita:⁊ pr̃ ſapia ingenita.⁊ ſapia genita ẽ ð ſa
piẽtia ingenita vel a ſapia ingenita. Et cuz ideʒ ſit ibi
eſſe qð ſapiẽteʒ ec:relinꝗt᷑ vt ſapĩa geĩta ſit de ſapiĩa in⸗
genita. 4. Sʒ obijcit. qꝛ ſapia ingenita ideʒ ẽ qð inna⸗
ſcibilitas.ſᷣ eẽ ſapiẽteʒ idẽ ẽ qð eſſe: p aũt ñ ẽ ſapiẽs ĩ
naſcibilitate.. Pretea.eadẽ ſapia ſapiẽs pr̃ ſoꝛmalr qᷓ
filius.ſᷣ filiꝰ q̃i foꝛmałr nõ ẽ ſapiẽs ſapia ingenita.
nec pr̃.. Rñlio.nñ ſunt idẽ qͥ ad modũ ſignificãdi ſapi
entia ingenita innaſcibilitas:lʒ ideʒ ſint ᷣm rẽ. Sʒ
ſenſus ⁊.cũ dr pr̃ ẽ ſapiẽs ſapĩa ingenita:pr̃ ſapiẽs ẽ ð
ſeipᷣo ⁊ a ſeipo.vñ ẽ rõ q̃i foꝛmalis ⁊ excluſio oꝛiginis.
Mã etiã G̊ ꝙ d ſapiẽs ſapia ingenita: ꝑ bũc ablatm̃ ſa
piẽtia notat᷑ rõ q̃i foꝛmalis.ꝑ hũc autẽ ingenita origis
excluſio. Itez querit᷑.ſi ſpũſſanctꝰ ſit ſapiẽtia de ſa⸗
Biti⸗ vel ꝓcedes ſapia.qð ñ videt᷑:qꝛ H̊ nomẽ ſapĩa in
Fmone ñ ſtat ꝓ eẽntia.tũc.n.eẽt veꝝ de eẽntia ꝙ eẽt
cedens.ſ̊ ꝑpſonalr videt᷑ appꝛopꝛiari filio.¶¶ Rñnſio.peꝛ
aug.xv.de tri.ſpũſſanctꝰ qꝛ ẽ ꝓcedẽs ſopia de ſapĩia:nõ
pr̃eʒ hʒ memoꝛiã: aut filiũ intellectũ:aut ſpmſanctũ di
lectõʒ.neq; enĩ eẽt ſapia ſi alius ei memiſſet vel intelli⸗
geret:ac tmmodo ſibipſi diligeret. Sʒ pꝛ hʒ bec tria qᷓ
ſunt qð ipᷣe.verũtñ illi ẽ vñ ꝓcedit.hec ẽ ̊ ↄcedẽda ſpi⸗
rituſſanctꝰ ẽ ſapia ꝓcedens de ſapia:ne videat᷑ filiꝰtm̃
ſaꝑe pr̃i aut.ſ.ſ.Et lʒ hͥ nomẽ ſapia ꝑ ſe nõ appropriet᷑
ſpuũᷣiſ.appropriat᷑ tñ ꝑ adiũctũ.Sumit᷑ aũt ꝓcedẽ nõ ꝙ
attribuit᷑ filio: ̊ ꝙ diſtinctm̃ ẽ ſpũſſancti ab alijs ꝑſo⸗
nis. Itez quent᷑.an filiꝰſit ſapiẽs ſeipᷣo vel ꝑ ſeipᷣm?
Muidã dicũt h fieri multiplicẽ intelligentiã:⁊ ideo di⸗
ſtinguẽdũ foꝛe.ita vt cũ dicis filiũ eẽ ſapiẽteʒ ſeipᷣo vel
ꝑ ſeipᷣm.ſi ſui natura ⁊ eẽntia ſapientẽ intelligas:veꝛꝰ
ſit intellectus.ſi vᷣo a ſeipᷣo vel de ſeipᷣo ſapientẽ intel⸗
ligas eẽ:falſitati ſubiectã habes intelligentiã. Alij vᷣo
ſimpłr ⁊ abſq; deteꝛmĩatõe ↄcedũt hmõi locutõnes.fi⸗
lius ẽ ſapiẽs ꝑ ſe h̊ ñ a ſe vel de ſe.ↄfiꝛmãtes vᷣbis hyla
rij ꝗ filiũ nõ a ſe ſ̊ ꝑ ſe agere in.ix.de trini.ait.Natuꝛe
inquit cui ↄtradicis hẽtice hec vnitas ẽ.vt ita ꝑſe agat
filiꝰ ne a ſe agat:⁊ ita ñ a ſe agat vt ꝑ ſe agat. Sʒ qrit
que eſi drñtia int ꝑ ſe ⁊ a ſe.Rñſio.ꝑ ſe dicit ſufficien⸗
tiã agentis:a ſe vᷣo notat oꝛiginẽ vel principiũ a quoẽ

illa ſufficiẽtia.

V A ſir ſupcct ſ ipo/

Muinto queꝛitur. S. v.

an ſapia dicat cauſaʒ reꝝ.Ad qð ſic pᷣs.omĩa in ſapia
feciſti.illa.n.q̊ꝝ ñ eſt actoꝛ deꝰ ↄprehendũt᷑ in ſcia: ñ
oĩa fecit in ſcia.ſᷣ dr oĩa in ſapia feciſti. facẽ auteʒ dic
cauſaʒ reꝝ.ᷓ ſapia ẽ cã reꝝ. Iteʒ ꝗa deꝰ nouit res:ſũt
res.ſicut dicit aug. nec intelligit᷑ ̊ ð ſcia ſimplicis no
ticie.ex h.n.ſequeret᷑ ꝙ deus eẽt cã mali. intelligẽ de
ſcia aprobatõis.vñ dic̃ męꝛ in ſent᷑.ꝙ ſcia cũ aproba
tione ẽ cauſa reꝝ.⁊ hec ẽ ſapĩa:&̊ ſapia ẽ cã reꝝ. IJteʒ
filius ẽ aꝛs ſapiẽtis dei.ꝗ̊ ars dr ſᷣm rõneʒ ſapie.ſᷣ aꝛs
dicit vt cãm reꝝ.̊ ⁊ ſapia dicit vt cãʒ reꝝ. Contra.
deus dỹ ſaꝑe ſe.ſilłr pꝛ dꝛ ſaꝑe filiũ.ↄſtat aũt ꝙ pꝛ ñ eſt
cã filij nec deꝰ ẽ cã ſui.ꝗ̊ ſaꝑe ñ impoꝛtat cauſalitateʒ:
nec ſapia. Itẽ mgẽ. xxxv.di.iij.li.ſent᷑.ſapia ↄſiſtit in
ↄtemplatõe:ſcĩa in oꝑatõe. ſapĩa eſt ſpeculatõis tm̃.
ſcia vᷣo dʒ dici oꝑatõnis ⁊ ita potius vt caʒ. Rñſio.
ſcia dẽ multipłr:ſiłr ⁊ ſapĩia.Sciẽtia.n.dẽ vno mõ do⸗
nũ gratuitũ.eſa.xj.ſpiritu ſcie ⁊ pietatis. Alio modo
ſcia acꝗſita ſᷣm ꝙ dr ſcire eſt cauſas rei ↄgnoſcẽ.Teꝛcõ
mõ dr ſcĩa aſſimulatiua intellectꝰ ad reʒ ſcitam pᷣm ꝙ
dr̃ ſcia dei ſignificat eẽntiaʒ diuinã vt aſſimulatã.Co⸗
dem mõ ſapia dẽ donũ ſapĩe.eſa.xj.ſpũs ſapie⁊ intelle
ctus.ſic dẽ in ſent.ꝙ ſapia ꝑtinet ad ↄtẽplatiõeʒ:ſciẽtia
ad actionẽ.nec ſumit᷑ ibi ↄptemplatiua ꝓ ſpeculatõe pu
ra ̊ ꝓ ſpeculatõe a q̃ dicit᷑ vita ↄtem platiua quia illã
regit ſapĩa ⁊ actiua ſcia.Alio mõ dr̃ ſapia acꝗſita vt ẽ
cã ſimpłxr q̃ eſt cã cãꝝ. ſᷣm ꝙ dicit phᷣs ꝙ phia pᷣma
dʒ dici ſapĩa:quia ẽ de cã.ſcĩa acꝗſita ꝑ creaturas ſᷣm
ꝙ dr.j.rom̃. Inuiſibilia dei ⁊c. Lercio mõ dr ſapia ĩ⸗
telligẽtia dĩna de ſe vt cã ⁊ cũ ſapoꝛe.i Aã dieit ↄgniti⸗
oneʒ dei ſᷣm ꝙ ſe reſpicit cãm:ſcia ſᷣm ꝙ reſpiẽ effectuʒ

in cã. ̊ querit᷑ vtꝝ ſapia ſit cã reꝝ.Rñndeo ꝙ cauſa

põt ↄſiderari tripłr: quẽadmodũ.n.cã materialis dici

tur tripłr. Primo mõ poſſibilis qñ nulla ẽ diſpoſitio

ad foꝛmã ⁊ diſpoſitio q hbʒ aliq̃s diſpoſitões ſ̊ remo⸗

tas.⁊ dẽ nccĩt as:qñ eſi in ꝓxima diſpõne ad foꝛmam.
ſicut ̊ de potẽtia paſſiua eſt loꝗ ita ⁊ de potẽtia actia

dei. pot.n. ↄſiderari vel vt in potẽtia vel vt in diſpõne
vel vt q̃i in nccĩtate ſiue ꝓxima diſpõne. Dicẽduʒ ̊ ꝙ
ſcĩa ſimplicis noticie nõ dicit cãm.ſcia approbatõis di
cit vt cãm in potẽtia.quia ſequit᷑.ſcit cũ agprobatõe:&
eſt vel fuit vel erit:bſᷣ ñ ꝙ ẽ.ſapia vᷣo dic̃ cãm vt ĩ diſpoſi
tione.̊ ars dicit vt ĩ nccĩtate vel ꝓxima diſpõne.ncci⸗
tas.n.ñ dicit᷑ h q̃ ↄſtrĩgat᷑ cã:ſᷣ q̃ cogit᷑ effectꝰ. ꝓpter H
dicit᷑ oĩa ĩ ſapĩa feciſti: qꝛ ĩ diſpõne ſua fecit oĩa.nec
dicũt᷑ facta ĩ ca:qꝛ ſcia de ſe ñ dicit in cãm.⸗ NDð obij⸗

cit᷑ ꝙ dicit᷑ ſaꝑe ſe. dõm ꝙ cũ dẽ ſage ſe abſolute vt deꝰ?

ſapit vel ſapit ſe: notat᷑ ſcia cũ apꝛobatõe ⁊ delectatõe.
Scia at ñ diẽ cãm in rõne cauſe.ſᷣ vt qð ẽ cã dĩ ĩ ſapia
reſpectiue.⁊ G̊ dupłr.vł reſpeciu ꝑſone ad ꝑſonã.vł re
ſpectu creatoꝛis ad creaturã. ſm ꝙ dicit᷑ reſpectu pſoe
ad ꝑſonazʒ: ſic adhuc ñ dicit cãz. vt cũ dẽ pr ſapit ſiliũ.
ſi reſpectu creature:ſic diẽ ſapiazʒ c appꝛobatõe ⁊ cau⸗
ſalitate.vt cũ dicit᷑ pat ſitit cresturã. .
BGexto queritur. .S. vj.
vtꝝ deꝰ dicit᷑ ſaꝑe creaturas. Ad qð ſic oponit᷑. ſapia
dicit᷑ de eternis. ̊ creature ñ ſunt eterne.̊ ⁊c. ¶ Itez

xxxv.di.iij.li.ſnĩa ꝝ.Sapĩa ñ tiñ ſuꝑioꝛa cognoſcimꝰpᷣ

etiã cognitis delectamur. Sapia dic ↄgnitõz cuz de⸗
lectatõe.̊ deus ñ hʒ delectatõz ex ſe. & nec ſapit aliqd
ey ſe. ¶ Itez ſapia dr ↄgnitio de cã. bͤ ↄgnitõ de creatu
ra nẽ ↄgnitõ de cã. ̊ñẽ ſapia ð creatuꝛa. Cõt᷑ anf.
creatura in creatoꝛe eſt creatrix eẽntia. & in cã nõ dif⸗
fert ipᷣ̃a cã ⁊ effectus in cã. erit eadeʒ cognitio cauſe⁊
effectus in cã.ſi ͥ cognitio cãe dẽ ſapia. S cognitio ef⸗
fectus in cã ſiłr dʒ dici ſapia.ᷓ ſapit creaturas.¶ YIeʒ
in ſentent᷑. primo li. di.xxxv. Sapientia eſt de tempali

bus ⁊ eternis: eſt de temꝑalibo. ergo c creatuꝛis·

h an“ ſhe ſbpis

d

G ſe

hte
hen
ei
ſelen
vol
Mie
to
ſinc
oin
tti
jre
ctis

ſopi

pahe
ſoni
gode
ſulite
ndoi
is
dcen
dſpoe
fſſoos
odi
alorr
e
ſieſ
gimne
gitc

tor.p
aðſi
ſus.
ange
Ga⸗
ſtati
niof
Pnci⸗
ſapo⸗
iaſi
kitag
hies
S
diti.
Mon
etpo
ergo
pitſ
enti
te⸗
Uur

a

ſinplabn
ekintlin
aticpebt
in pee
zſiſeſeng
n. Connn,
WN
Cauſelinee
ſpinnſfti
Peculatö⸗
(az. Pſſin

dipnond

6. Dlionate
noſci. Tec⸗
ſeitamn n
imulat,E
ſapien intll

latiöezeſtin

ſetnlnenn
Atiua gninlli
giagegſin ge
g hinpna
ckennras bn
nodfſagini⸗

Bdet it

feſpireſeng
Rideogeu
nateniolisdei
lai diſoſii⸗
ſitoesßfen⸗
neadſuman.
epotitin afn
vrin diſpoe
Dicidi⸗
Probatͤed
approbn
iin ftioſo
diſpoe nd
ffren. perd
aſeeſtoine
1,4Ocdt

bſolutett a

erleend⸗
cadf iſopi⸗
obni re
npen ghe
fſoptſilü.
re cal⸗

Fy⸗ 4
onit ſpin
i
noſcintb
ſſozaz d
ſeptig
65 e kal
ſoenme .
gntt
6ℳ
ncnhan
uns

Reſpõſioẽ cõſiderare creatas in ſua nata.et ẽ cõſi
derare ipᷣas in cã.pꝛimo mõ nõ dicit᷑ us ſaꝑe creatu

ras:ſcðᷣo mõ pt dici ſaꝑe creatas ſcʒ ĩ cã.vt nõ dicatur
ſaꝑe creatas ſimpliciter ſᷣ cum determiatõne ſcʒ ſapit

creat᷑as in cã.Sapĩa em̃ ſᷣm ꝙ; ꝗꝓpꝛie dẽ dic cognitõe,ʒ

cũ delectatõe.nõ hʒ aũt deus delectatõʒ ĩ creata ſᷣm ꝙ⸗
¶ ꝓpꝛia nat᷑a.iõ ñ dẽ ſaꝑe creaturas. dicit᷑ tñ ſcire eas
qꝛ cognitio eiꝰ ᷑nſit ſuꝑ res.¶. Ad id qð obicit᷑.ꝙ ĩ deo
idẽ eſt cã ⁊ effectꝰ in ca.dom ꝙ verũ ẽ.⁊ pt᷑ recipi ꝙ ſa
pit effectũ ĩ cã:magis tñ ꝓpꝛie dẽ ſcire effectũ ĩ cauſa.
Ad illud qð obicit᷑.ꝙ ſapia ẽ de tꝑalibo. doðᷣm ꝙ ſᷣm
ꝙ tꝑalia cõſideꝛãtur in natura ꝓpꝛia:ſapia nõ ẽ de tꝑa

libo.ſᷣ̊ ſᷣm ꝙ tꝑalia ↄſiderãt᷑ vt in cã vel diſpõne dina:

ſic dicũt᷑ ſapia et ſcĩa eẽ de tꝑalibo et eternis.

Beptio queritur.S.vij.
vtruʒ ſũma ſapia ꝑticipet᷑ ab irrõnabilibo. Ad qð ſic
obijcit᷑.vij.ſapie.Sapiẽtia attingit a fine vſq; ad fineʒ
foꝛtiter.Extendit᷑ igit᷑ ſapia a pꝛima creatura vſq; ad
extremã.ꝗᷓ extẽdit ſe vſq; ad irrõnabilẽ.il IRẽ aug.lᷣm
aliaʒ lram.ecẽ s.ij.Circuiuit eoꝛ meũ vt ſcirẽ ⁊ coſide⸗
rarẽ ⁊ quererẽ ſapiam et nũerũ.Et dicit aug.in ſecun
do de li. ar. Mirant᷑ hoĩes ſapiaʒ nũeroſq; cõtemnũt.
docti at᷑ ⁊ ſtudioſi quãtomagis a labe trena remoti fũt
tãtomagio ⁊ nũerũ et ſapiam ĩ ipᷣa vitate ↄtuẽt᷑.hĩc re
linꝗt᷑ ꝙ idẽ eſt nũerus ⁊ ſapia.ſi q̊ nũerus ꝑticipat᷑ ab
om̃ibo coꝛꝑalibo creaturis.Iñ aug.dedit nũeros oĩbo
etiã infirmis ⁊ ĩ fine rerũ locatis.et coꝛꝑa om̃ia qᷓuis
ĩ rebo extrema ſint hñt nũeros ſuos:q̊ͥ ⁊ ſapĩa ab oĩb⸗
Cõtra.aug.ſcðo.ð li.ar.ſaꝑe pauci poſſunt:nũeꝛaꝛe
etiã ſtultis cõceſſum cẽ.Si ergo ſape dicit᷑ a ꝑticipatõe
ſapie:paucis datũ ẽ ꝑciꝑe ſapĩiaʒ.q¶¶ Pꝛeterea ſi ſapere
paucis:nũeraꝛe ſtultis nõ erit idẽ:nũerꝰet ſapia. Re
ſpõſio ſᷣm aug.ij.de li.ar.de ſapia dẽ ꝙ attĩgit a fine vſ
qᷓ ad finẽ foꝛtiter et diſpoĩt oĩa ſuaniter.ea potẽtia q̃
foꝛtiter a fine vſq; ad finẽ attingit:nũerꝰ foꝛtaſſe dicit᷑.
ea ðᷣo q diſpoĩt omia ſuauiter:ſapia vocat᷑ cũ ſit vtrũq;
vnius eiuſdemq; ſapie.ſ̊ nũeros dedit oĩbo:ſaꝑe at᷑ nõ
dedit niſi rõnalibo:tanꝙᷓ in eis ſedẽ ſibi locauerit.de q̃
diſpõat oĩa illa etiã ĩfima ꝗbonũeros dedit.⁊ ꝑ hoc pʒ
rñſio ad pꝛimũ. Ad ſecũdũ rñdet aug.in eodẽ quead⸗
modũ ĩ vno igne oſubſtã tiali vt ita dicã ſentit᷑ fulgoꝛ ⁊
caloꝛ nec ſeꝑari abinuicẽ poſſunt. caloꝛ tñ ad ea ꝑueĩt
q̃ ꝓpe admouent᷑:fulgoꝛ vo longiꝰ latiuſq; diffunditur
ſic ĩtelligẽtie potẽtia q̃ ſunt ſapie ꝓpĩgoꝛa ferueſcũt vt
aĩme rõnales:ea vo q̃ remotõꝛa ſunt vt coꝛꝑa:nõ attin
git caloꝛe ſapiẽdi ſᷣ ꝑfũdit lumĩe nũeroꝝ.

Octauo queri .S. vnj.
tur.vtꝝ ſapis ꝑticipat᷑ a rõalibo creaturis malis.Ad
qð ſic amb.ſuꝑ illd.j.coꝝ.xij.Nemo ptĩ dicere dñs ibe
ſus.om̃e verũ a quocũq; dicat᷑ a ſpũſcto eſt.Silr dicit
aug· omia ſunt vera a vᷣitate pꝛima.ſᷣ in deo nihil alið

eſt ſapia ꝙᷓ cognitõ vᷣiitatis:g̊ quicũq; ẽ ĩ ꝑticipatõe ve⸗

ritatis.eſt in ꝑticipatõe ſapie.ſᷣ quicũq; ſcit aligꝗd ẽ in
pticipatõe veritatis:g qcũq;ʒ eſt in ꝑticipatõe ſcie.ẽ in
ꝑticipatõe ſapĩe.i Itẽ ſapia nihil aliud ẽ qᷓ ↄgnitio cũ
ſapoꝛe.ſed ſic ſũme triſtabile nccẽe ẽ inferre triſticiaʒ:
ita ſũme delectabile ncce ẽ inſerre delectatõʒ.ᷣ̊ pᷣma ve
ritas ẽ ſũme delectabilis ĩtellectui.qᷓ oĩs ĩtellectus ꝑci
piẽs pꝛimã veritatẽ ꝑcipit delectatõem ergo et ſapiam
Cõtra.j.coꝝ.iij.pᷣdicamꝰ ſapiam ĩ miſterio abſcon⸗
ditã.quã nemo pꝛĩcipũ huiꝰ ſeculi nouit.i.phi.vel de⸗
mones.et tñ habebat ſcĩiam nõ aũt ſapiam vt ibi dicit᷑
et poſt aialis hõ nõ ꝑcipit ea q̃ ei ſũt:ꝗqᷓ nec ſapiĩaʒ dei
ergo nõ quicũq; habet ſciam vel ꝑcipit ſciam dei ꝑci⸗

pit ſapiam. Oð cõcedendũ ẽ ſi kat vis in verbo ſapi

entie.poſſum em̃ cõſiderare dĩnam veritatem vt veri⸗
tatem:vel dĩnã veritatẽ vt bonitatẽ. Idẽ em̃ verũ et bo

mum: 5 differũt in cõſideratõe. verũ em̃ ꝑcipit᷑ in ↄſide

Dape ſes phopa al diaLl,

lxvij.

ratõne eẽ rei ſimpliciter: bonũ vᷣo in cõſideratõe eẽ rei

cum actu ſuo ſiue vtilitate.qꝛ verũ eſt in ↄſideratõe eẽ
rei ſimpliciter.bonũ vᷣo in cõſideratõe eẽ rei cum actu
ſuo ſcʒ vᷣm ꝙ ſic vel ſic eſt vtilis.dðm q̊ ꝙ mala aia pt
habere noticiã diuĩe veritatis vt eſt veritas: ſed nõ no
ticiã diuĩe veritatis vt eſt boĩtas.vñ mali ſunt in ꝑce⸗

ptõne ſcĩe dei ſed nõ ſapiĩe.vt pʒ de phᷣis pᷣmo Ro.ꝗ cũ

cognouiſſent deum: nõ ſic̃ deũ gloꝛificauerũt ⁊c.¶¶ Ad
id qð obijcit᷑.q pꝛima veritas ẽ ſũme delctabilis.dðm
verũ eſt.ᷣ̊ nõ ſequit᷑ ꝙ ſemꝑ delectet. ſieut em̃ lux ſũ⸗

me delectabilis eſt viſui:tñ oculis egris eſt odioſa nõ

delectabilis:ita lux pꝛime veritatis quãtum eſt de ſe ſũ
me eſt delectabilis:nõ tamẽ ſemꝑ delectat quẽlibet ĩtel
lectũ.nõ tñ hoc eſt ꝓpter defectũ qui ſit in ipa: ̊ᷣ ꝓpter
pꝛauã diſpõnem que eſt in ipᷣo intellectu.dðm ergoq;
eſt intellectus ſpeculatiuꝰ:et pꝛacticꝰ.veritas aũt pꝛia
delectat intellectũ ſpeculatiuũ maloꝝ: ſᷣ nõ intellectũ
pꝛacticũ.delectat ipos lux pᷣme veritatis vt lucens: ſed
odio hñt eã inqtũ arguẽs ſic̃ dicit aug.in li.de trini.

Nono queritur S. ix.

vtrũ ꝑceptõ ſapie inata ſit aĩe vel addita. o qð aug.
ij.de li.ar.ſic anteq; boni ſumꝰ impᷣſſa ẽ mẽtibo nr̃is no
tio boĩtatis:ꝑ hanc em̃ ſine dubitatõe dicimꝰbtos nos
eẽ velle:ita pꝛiuſqᷓ ſapiẽtes ſimꝰ:ſapie notõʒ ĩ mẽte ha
bemꝰ expᷣſſam. ꝑ quã vnuſꝗſq; nr̃m iterroget᷑ an velit
eẽ ſapiẽs:ſine vlla dubitatõe ſe velle rñdet.& notio ſa⸗
piẽtie ẽ nobis ĩnata. Itẽ qð vnũ et idẽ ẽ apud oẽs:eſt
nat᷑ale ſiue inatũ.ſ̊ ſic dĩc aug.ſi ſũmũ bonũ oĩibo vnũ
eſt:opoꝛtet etiã veritatẽ in q̃ cernit᷑ et tenet᷑ et ſapiam
omibo eẽ cõem.q̊ᷓ ſapia ẽ inata. Cõtra.aug.quãto⸗
magis ĩ via vite ꝗs errat:tãtomiꝰ ſapit.tãto eĩ magis
lõge ẽ a veritate qua cernit᷑ et tenet᷑ ſůmũ: quãtominꝰ
ſapit.Si ergo cõtingit errare:płes ↄtĩgit lõge eẽ a ſa:
pia ſ̊ ab eo qð ĩnatũ ẽ ñ ẽ lõge eẽ:̊ ſapĩe notõ ñ ẽ ĩnata
Itẽ ſi notõ ſapie ĩnata ẽ:& ꝗlibet nat᷑aliter ſapiẽs ẽ.
h̊ hoc ẽ falſũ:qꝛ ſic dĩc aug.ſapiẽtes ſũt pauci.q IJtẽ ſa
piẽtia ĩnata ſi qua ẽ:ẽ rſpectu ſũme appetibilis vt vult
aug.ij. de li.ar. ̊ diuerſi dr̃ſa ſentiẽtes de ſũme appeti⸗
bili.et illð ponẽtes dr̃ſũ:variãt᷑ qᷓtũ ad ſapĩaʒ rſpectu
illiꝰ.ſᷣ ſi ſapia ĩnata eẽt:vna eẽt. nõ ẽ inata. Reſpõ
ſio.Eſt notio de re qꝛ ẽ ⁊ qd ẽ et qũo ẽ.Notõ ſapie qꝛ ẽ

ẽ nobᷣ impᷣſſa natalit:quẽadmodũ notõ britudis ⁊ vᷣi⸗

tatis pᷣme ſũt nobᷣ ipᷣſſe. Notõ vere ſapie qð ẽ et qũo ẽ:
nõ ẽ nobis impᷣſſa.vᷣm q dẽ ĩ li.de li.ar.ſic młta ⁊ drſa
ſũt q̃ ĩ luce ſolis hoĩes vidẽt et eligũt ad fruẽdũ: lux tñ
in ſe vna ẽ:ita ⁊ etiã ſi młta bona ſũt e ꝗbo eligat ꝗſq;

qð nolet fieri:tñ pt᷑ eẽ vt lux ipᷣa ſapie in q̃ hec videri

teneri poſſunt:omibo ſapia ſit vna cõis.¶ Ad pꝛimuʒ
dðm ꝙ aug. logt᷑ de ſapia ſᷣm ꝙ cõcomitat᷑ btitudieʒ a
q̃ magis diſtãt ꝗ magis errãt.qð ptz ꝑ h̊ qdð ſpdit᷑ ibi
ab aug. ſũmo bono aſſecuto ⁊ adepto bẽus ꝗſq; fuerit
qð oẽs ſine ↄtrouerſia volumꝰ.vt ꝗᷓ ↄſtat nos btos:ita
nos ↄſtat eẽ velle ſapiẽtes.qꝛ nemo ſine ſapia bẽus eſt.
4 Ad aliud dom qð oẽs ſũt ſapiẽtes natalit᷑ notõe qꝛ ẽ
ſopĩa vt dictũ ẽ.vñ aug.ĩ li.ð li.ar. Sic̃ añiᷓ bti ſimꝰ
mẽtibo tñ nẽis impᷣſſaẽ notõ boĩtatis.ita pꝛiꝰ qᷓ; ſapiẽ
tes ſimꝰ ſapie notõʒ ĩ mẽte babemꝰ impᷣſſam.

Neꝛticulꝰ teꝛciꝰ
VHnſeqnter de apꝑꝛopꝛiato ſpũiſcto qð ẽ vo⸗
lũtas vel amoꝛ.Circa qð qrit᷑ an pr̃ ⁊ filiꝰ
.Diligaãt ſe ſpuſcto. ſic ꝓbat᷑ ꝑ aug. vj. de
trinitate.Aõ eſt aligs duoꝝ quo vterq; ↄiugit᷑ quo ge⸗
nitus a genitoꝛe diligat᷑.genitoꝛemq; ſuũ diligat.ergo
ſilius diligit᷑ a p̃e ſpũſcto ⁊ ecõuerſo:qᷓ diligũt ſe ſpũ/

ſcto.¶ Itẽ hiero.ſpũſſcts ẽ dilectõ quã hʒ pr̃ in filiu et
filius in prem:q ſpuſſcts ẽ dilectõ pr̃is ⁊ filij. Sʒ dili⸗

gẽtes diligũt dilectõe ſua:ergo pater et filiꝰ diligunt

olce ſaße ſn. e/ſt —

ſe ſpũſcto.¶ Item ſpũſſctus eſt nexrus pr̃is ⁊ filij.aut 5
eſt nerus qꝛ amat pr̃em et filiũ:aut qꝛẽ amoꝛ q̊ͥ pr̃ et ſi
liꝰ ſe diligũt. aut qꝛ pr et filiꝰdiligũt ipᷣm.i · õ pꝛio mõ
qꝛ nõ opoꝛtz ꝙ; aliꝗs diligit alios duos ꝙ ipi cõiũgan
tur amoꝛe.imo foꝛte erũt inimici. Itẽ nec tercio mõ.qꝛ
nõ eſt ncce ꝙ ſi aliꝗ duo diligãt aliũ terciũ: ꝙ ip̃i dili⸗
ant ſe et ↄiũgãt᷑ amoꝛe.Relingꝗt᷑ igit᷑ ꝙ iõ dicet᷑ nexus
ſue vinculũ pr̃is ⁊ filij ſpũſſctus:qꝛ ẽ amoꝛ q̊ ſeinuicẽ
diligũt pr et filiꝰ.q¶ IOeẽ om̃es amates diligunt amoꝛe
ſuo.ſi g̊ ſpũſſctus ẽ amoꝛ pfr̃is et filij⁊ diligũt ſe:& dili
gũt ſe ſpũſcẽo. Cõtra diligẽ dicit de tribo ꝑſoĩs.quic
qd at cõit᷑ dẽ de tribo ẽ eẽntiale ſiẽ dic aug. diligẽ ẽ eẽ
ſi ergo diligũt ſe ſpũſcto:ſunt ſpũſcto. IJtẽ diligẽ ali⸗
quem eſt velle ei bonum. Si ergo pater et filius dili⸗
gũt ſe ſpũſcto volunt ſibi bonum ſcilicet ſpirituſancto
pᷣ idẽ eſt deo velle ⁊ eẽ quẽadmodũ poſſe ⁊ ſcire.relingꝗ
tur igit᷑ ꝙ ſunt ſpũſcto ſi ſibi volũt bonũ ſpũſcto.q Itẽ
cũ dicit᷑ pater ⁊ filiꝰ diligũt ſe ſpũſctᷣo.diligẽ at dꝛ ſᷣm
ſbam:aut ſᷣm relatõʒ.ſi 'm ſbam:ergo illa eſt falſa. ſi
ſm relatõʒ:ergo dilectio ſignificat relatõʒ. Cõrra.
dicit ĩ genere q̃litatis.pᷣterea nõ ſignificat pr̃nitatem
nec filiatõʒ nec ꝓceſſionẽ.qᷓuis em amoꝛ ꝓcedat nõ tñ
ſignificat ꝓceſſionẽ.¶ Itẽ aug. dicit hãc eẽ falſã pr̃ eſt
ſapiẽs ſapia quã genuit.qꝛ ex hoc ſequeret᷑ q eẽt ꝑ ſapi
entiam quã genuit.ergo ſiłr nõ eſt cõcedẽdũ pr̃ et filiꝰ

diligũt ſe ſpuũſcto.qꝛ ex hoc ſeq̃ret᷑ ꝙ eẽnt ſpũſcto.cum

idem ſit diligẽ et eẽ:ſic̃ idẽ ſa ꝑe et eẽ.¶ Sed obijcit᷑ nõ
vidr valere argumẽtũ diligit ꝑ ſpm̃ſcẽm et diligẽ ẽ idẽ
qð eẽ:q̊ eſt ꝓꝑ ſpm̃ſctm.iã pr oꝑat᷑ ꝑ filiũ.oꝑari vo idẽ
eſt qdð eẽ:ergo eſt ꝑ filiũ. RKeſpõſio.verũ ẽ ſi dicatur
pater diligit filiũ ꝑ ſpmſctm.et diligẽ idẽ eſt qð eẽ:nõ
ſequit᷑ ergo ẽ ꝑ ſpm̃ſctm.dᷣ refert dicere pr̃ diligit filinʒ
per ſpiritumſanctum et pater diligit per ſpmſancum.
NMam in hoc cum dicituꝛ pater diligit.hoc ipᷣm diligit
tenet᷑ eẽntialit᷑.cũ aũt dicit᷑ diligit fuliũ:tenet᷑ notõnali
ter.ĩ pꝛioꝛi ergo ↄmutat᷑ adaliꝗd in ꝗd. ã diligere fi
liũ dic adaliqd:diligẽ aũt ꝑ ſe poſitũ vel cũ dẽ pr dili⸗
git ſe:ſumit᷑ eẽntialit᷑.et tũc nõ recipit determiatõeʒ. ſ
adhuc manet hec q̃ſtio pꝛĩcipalis ſi tales ſunt cõcedẽ⸗
de pr diligit filiũ ꝑ ſpm̃ſct̃ᷣm vel ſpũſcto. Nõ em̃ expᷣſſe
hñtur iſte ab aug.in li.de tri.Sed hec hẽt᷑.pr̃ et filius
diligũt ſeinuicẽ amoꝛe ꝗ eſt ſpũſſ.licet aũt idẽ ſit amoꝛ
qð ſpũſſ.nõ ꝓpter boc ſeꝗt᷑ ſi diligũt ſe amoꝛe ſuo:q di
ligant ſe ſpũſcto.amoꝛ em noĩat ꝑ modũ vinculi amã⸗
tium. Quid ei amoꝛ ſᷣm aug.ĩ eodẽ li.niſi copula amã⸗
tis cũ amato.ſpũſſctus dᷣo noĩat vt ꝓcedẽtẽ a pre et fi⸗
lio ſpirado.ſic ergo aliter ẽ modꝰ dicẽdi cũ dẽ ſpũſſ.et
cũ dicit᷑ amoꝛ pr̃is et filij. Pꝛeterea et ſi hec ↄcedẽt᷑ pr
⁊ filiꝰdiligũt ſeinuicẽ ſpũſcro:ñ tñ hec pꝛ ⁊ filiꝰdiligũt
ſeinuicẽ ꝑ ſpm̃ſ.Cũ em dẽ ꝑ ſpm̃ſ.notat᷑ aliq̃ rõ pꝛinci⸗
pij ꝑ pᷣpoem talẽ reſpectu alicuius poſiti ĩ locutoe.ſed
ſpũſſ.nõ ẽ pꝛĩcipiũ pr̃is aut filij diligẽtiũ adinuicẽ.veł
dilectõis q ſeinuicẽ diligũt.tũc em̃ eet pꝛicipiũ ſuipᷣius
vł cõis notõis q dꝛ de pꝛe et filio qͥꝝ qdᷣlibʒ ẽ falſũ.Cũ

aũt dẽ pr̃ diligit filiũ ſpũſ.nõ ſignificat᷑ rõ alicꝰ pꝛinci

pij · et t hoc nõ ſeqꝗt᷑ ſi pr et filiꝰ diligũt ſe ſpũſcto.q
diligũt ſe ꝑ ſpmſctm.. Aſdagr̃i aũt ↄcedũt hac pr̃ et fi
liꝰ diligũt ſe ſpũſcto:łᷣ diſſentiũt ĩ determiatõne abltĩ.

Eſi eĩ ablatiuꝰoñſiuꝰſigni ſᷣm qͥſdã vt ſit ſenſus.ſpũſſ.

ꝓcedẽs de pr̃e ⁊ filio:ſignum ẽ ꝙ ſe diligũt. Sʒ ota H
obr.ſiłis ẽ rõ ĩ hac. duo amici diligũt ſe amoẽ:⁊ ĩ hac
pr̃ et filiꝰ diligũt ſe amoẽ.ſ̊ nõ ẽ rõ ſigni ibi denotata.
ergo nec hic ꝙ ei dieũt diligè ſeinuicẽ ſpũſ.ẽ rõe amo
ris ꝗ ẽ ſpũſ.¶ Alij vᷣo oicũt ꝗ cũ dẽ pr et filiꝰ diligũt ſe

E ſpm̃ſ anctũ.ꝑ pᷣpoſitõʒ notat᷑ ſubauẽtas ſᷣm pᷣpoſiti⸗
uũ.Sed cõtra in ſpũſcto nõ eſt ſubauctoꝛitas niſi re⸗

ſpectu creature.ſed hic nihil dicit᷑ reſpectu creature ſᷣ

reſpectu filij:et iõ nõ poteſt ĩ hoc ſermõe notari ſubau
ctoꝛitas ꝑ ſpm̃ſctm. ¶ Alij dicũt ꝙ notat᷑ foꝛmał ↄſira
ctio ꝑ ablatiuũ.ſicut ſi diceret᷑. Iſti duo boĩes diligüt

e »àa Aln ſt ſ ſer
a= r P'1ß“ Rlqzſt ſſn-

ſe amoꝛe cõmuni ſiue dilectõne.Sed cõtra ſpirituſſ⸗
ctus nõ eſt cauſa fonnalis vel rõ patris et filij vel alicꝰ
in patre et filio.tunc em̃ aliquo mõ cederet in ratione
pꝛincipij reſpectu patris et filij. OJtem ſi dicat᷑ ꝓꝙ ablati
uus ſignificat ſpmſanctũ vt foꝛmã:nõ tñ vt cauſaʒ foꝛ⸗
malem. obijcitur. QQam ſi dicitur foꝛma reſpectu pa⸗
tris et filij:ergo aliquã ꝓpꝛietatẽ foꝛme tenebit. IFfoꝛme
autem eſt continere vnire perficere.nullũ aũt hoꝛum
dicit de ſpirituſancto reſpectu patris et filij. Qam ſi
dicat᷑ ſpũſſ.ẽ vnitas patꝛis et filij.et vnitatis ſit vnire.
nõ ꝓpter hoc pater et filius vniũtur.illa em vniũt᷑ que
ſunt vnum.nihil aũt fit vnum in dĩnis ꝑſonis vt dicit
Herñ. Si em̃ pater et filius eſſent vnum: cuius eſſet
illud facere. Pꝛeterea om̃e fieri cõcomitatur tempus
diuine aũt ꝑſone ſunt ante omne tempus.nõ ergo eaꝝ
eſt vniri ſimilirer nec ꝑfici nec cõtineri.Et generaliter
om̃is foꝛma dicit ſemꝑ rõem pꝛincipij et cãlitatis rſpe
ctu eius cuius dicit᷑ foꝛma.Si eꝛgo foꝛmalit᷑ accipitur
ablatiuus cũ dicit᷑ pater et filius diligũt ſe ſpũſancto
ſignificabit᷑ ꝙ ſpũſſctus eſt cã vel pꝛicipiuʒ aliquo mõ
amoꝛis pr̃is et filij. Itẽ licet dicat᷑ ĩ ſcripta ſpũſſanetꝰ
nexus patris et filij:nõ tñ inuenit᷑ ꝙ ſpũſſanctus cõne
ctat patrem et filiũ.¶ Iuerũt qui dixerũt ꝙ hoc verbũ
diligere accipi᷑ duobo modis.aliqñ em̃ accipit᷑ eẽntia
liter:aliqũ notõnalit.eẽntialiter cũ dicit᷑:pater ⁊ filiꝰ
diligũt ſe eẽntia ſua.notõnalit᷑ vt cũ dicit᷑:pater et fili
us diligũt ſe ſpũſcto.vñ ipᷣm diligere notat ſpiratõem
Añ ſic exponũt iſtã pater et filiꝰ diligunt ſe ſpũſcto.i.
ſpirat ſpm̃ſanctũ a ſe.et illã.pater diligit ſiliu ſpũſcto
i.ſpirat ſpm̃ſanctũ ad illũ.et filius diligit pr̃em ſpũſ.
i.ſpirat ſpm̃ſ.a patre.et iſte ablatiuꝰ ſpuſ.dicit in rõe
eius qð eſt de pꝛincipio:non in rõe pꝛĩcipij.ſilłr diligũt
ſpũſcto.i.ſpirant ſpm̃ſctẽm ad nos.¶ Scoim iſtos fue⸗
rũt quidã qui dixerũt.ꝙ diligere in deo eſti duobo mo⸗

dis.⁊ amoꝛ ſcʒ naturale:⁊ gratuitũ.diligere naturale

eſt eẽntiale.lñ hͥ mõ accipit᷑ cum dicit᷑.pater et filiꝰdi
ligũt eẽntia foꝛmalit loquẽdo.et iſtud diligere eſt eſſe.
Diligere aũt gratuitũ eſt notõnale. vñ nihil aliud eſt
q̃ ſpirare amoꝛẽ.et hoc mõ pater et filius diligũt ſe ſpi
rituſcto foꝛmaliter etiam loquẽdo. Sed iſtoꝝ opio
videtur deſtrui rõnibus pꝛedictis. pꝛopterea videtur
dicendũ.q ſpũſſ.eſt amoꝛ quo pater et ſilius diligunt
ſe adinuicẽ.nec tamen ſequit᷑ ꝙ diligant ſpirituſancto
vel ꝑ ſpiritũſanctũ.̊ em ponit aug.xv.de tꝛinitate ne⸗

qᷓ; ponit alterum illoꝛum.ſermones aũt ſacre ſcriptu⸗

re circa vnitatem diuine eſſentie et trinitatem perſona
rum non ſunt extendendi:maxime cum altera ſit ratio
dicendi cum dicitur ſpirituſſ.et ceum dicitur amoꝛ pa⸗
tris et filij. Qam ſpũſſanctus nomen ꝓpꝛium ꝑſone ẽ.
amoꝛ aũt appꝛopꝛiabile.et eſt apꝛopꝛiatum cum dicit
amoꝛ patris et filij.bene ergo dicuntur diligere ſe amo
re.diligere em̃ et amoꝛ ſunt vnius cõdecenſionis.ſi em̃
diligẽ eſſentialit et amor:ſi diligere notõalit᷑ ⁊ amoꝛ ̊

nõ ↄuertit᷑ vt ſi hec ẽ vera:diligit ſe amoꝛe ꝗẽ ſpũſſ.nõ
cõuertit᷑:ergo ꝑ amoꝛẽ.ꝑ em̃ notat rõem pꝛincipijrſpe⸗
ctu alicuius poſiti in ſermone.vt pater operatur peꝛ ſi

liũ.ꝑ:notat rõem pꝛincipij reſpectu oꝑati.⁊ cũ dicitur
filius oꝑatur ꝑ prem.ꝑ:notat rõem pꝛincipij et reſpe⸗

ctu oꝑantis et reſpectu oꝑati. Eſt em pꝛincipiũ filij et
creature.hic aũt neutro mõ ẽ ſumẽ rõem pꝛĩcipij.nõ ei
ſpũſſ.ẽ pꝛicipiũ pr̃is ⁊ filij:nec dilectõis q̃ ei attribui

vłq̃ ſe diligũt.Si vᷣo qꝛit᷑ cuiuſmõi hĩtudo ſit notata ĩ

ablatĩo.dðm ꝙ nõ cãe foꝛmal ſ̊ q̃i foꝛme exñtis ab hbis

qꝝ ẽ q̃i foꝛmalis inquãtũ diligũt.vinculũ em̃ vel nexꝰ
vel copula cedit ĩ rõe foꝛme reſpectu eoꝝ q̊ꝝ ẽ vinculũ
aut copula.Si doo q̃rit᷑ cũ diligẽ ſeinuicẽ ſpũſctᷣo ñ pᷣdi

cat᷑ ̃m ſpᷣam: de pr̃e ⁊ filio pᷣdicabit᷑ ̃ᷣm relatõʒ. at

nõ m ſbam pʒ.qꝛ nõ ↄuenit ſpũiſcto.Si pᷣdicat᷑ ſm re
latõem pᷣdieabit᷑ im relatõem ſic hoc verbum referri
aut diſtingui.Erit aũt notio que eſt ſpiratio data in⸗

Aara' Sgee . lht ,

Pboc eti
ccipik in

Pater ſin
tipateretfli

at ſoitatden

tſeſpüſin,
tfliſiti⸗
upfenſod.
(Rtinie
lir düi
dn ſos ſre⸗
ldnobno⸗
gereſounte
Ateraficd
ſigereckc.
ibil aiuded
diliguͤrſefei
illopope
reg viden
ns diligen
Dirimuſone⸗
ninitatene
Nreſcnpnn⸗
ten enſon⸗
mnſitnnn⸗
Nranarpe
ungcnei,
nandick
gaeſeine
ſonolien
ſranaß;

ihüſno

apifſre
urpeſi
dicitor
ereſpe⸗
güͤſfliie
Nmwi
totats!
toabbi
elno⸗
itinali
n iſ
Ntbnee
Itſmn
tih

6

Nneſtio
telligi ꝑ h̊ obũ intelligẽ. qᷓre hec eꝛit vera pꝛ ⁊ filius ſpi
rãt ſpũſcto.qð falſuʒ ẽ. Oretea.diligẽ ẽ hre coẽz volun
tatẽ. ̊ pr ⁊ ſiliꝰ H̊ ñ hñt ſpũſa.q̃lit & hec erit nᷣa diligũt
ſe ſpũſcto adinuicẽ. Rñnſio.ñ ſeqꝗt᷑. diligũt ſeinuicem
ſpũſ.q̊ ſpirãt ſe ſpũſa.ſpiraẽ.n.dic reſpectũ ad ſpm̃ſ.vt
ꝓcedentẽ a pr̃e ⁊ filio.diligẽ at diẽ reſpectũ ad ipᷣm vt
eſt nexꝰ 2 amoꝛ. ⁊ ita lʒ eadẽ notio deſignet᷑: ñ tñ eodezʒ
mõ.⁊ ẽ veptio q̃i ſᷣm accñs in hmõi argumẽtatõibo.
Si vᷣo qrat᷑ qᷓ ſunt vba q recipiũt determiatõʒ hoabla⸗
timi. doõm ꝙ illa qᷓ ꝑtinẽt ad vnitatẽ ſic bec:ↄiũgunt᷑:co
pulant᷑:diligũt ⁊ volũt.ſᷣ dilectõe diligũt:volũt volũta
te cõmuni: copulant᷑ copula:ↄiũgũt᷑ nexu ant vinculo.
Erx his pʒ ſolo ad q̃ſita.q en dicũt preʒ 2 filinzʒ diligẽ
ſe ſpũſa.exponi hñt ſic.i.diligũt ſe dilectõe q ẽ ſpũſſ.ſi⸗
cut. n. dictũ ẽ. iſte locutões:pr ⁊ filiꝰ diligũt ſe ſpũſ. ſi⸗
ue ꝑ ſpm̃ſ.prie loquẽdo falſe ſunt. nec abſolute ↄcedi
ebẽt. ĩmo exponẽde vt dictũ ẽ. In hmõi vo argumen⸗
tis pr̃ ⁊ filiꝰ diligũt ſe amoꝛe ꝗẽ ſpũſſ. igit diligunt ſe
ſpũᷣſa.eſt pcẽm ſᷣm accñs. Pꝛetea.amoꝛ vno mõ diẽ el⸗
ſentiã: alio mõ diẽ̃ ꝓprietatẽ. amoꝛ.n. ꝓut eſt abſolute
volũtas boni dic̃ eẽntiã ⁊ ẽ eẽntiale. ꝓut at᷑ volũtas ꝓ

cedẽs:dr ꝑ ꝓprietatẽ.⁊ ẽ ꝓprie ſpũſſ.ñ in hmõi argu
mẽtis pr ⁊ filiꝰ diligũt ſe dilectõe qẽ ſpũſſ.ſ diligẽ ĩ di
uinis idẽ eſt ꝙ eẽ: igit᷑ ſunt dilectõe q̃ ẽ ſpũſſ.vno mõ ẽ
ↄmutatio pᷣdicam̃ti.ſ.ſi dilectio.in prima dicit dilecti⸗
onẽ eẽntialeʒ:in vltima notionalẽ.ᷣ ſi in vtraq; eẽnti⸗
aleʒ: vera ẽ ↄcluſio ⁊ ↄcedẽda.cũ at dr pẽ ⁊ filiꝰ diligũt
ſe dilectõe q ẽ ſpũſſ.qð dico dilectõe: põt dicẽ eẽntia vł
ꝓprietatẽ.vt dictũ eſt.

Nlembꝛũ quaꝛtũ

Onſequẽt᷑ querit᷑ de apropꝛiatõe vᷣboꝛũ
apli. ex ipo ⁊ ꝑ ip̃ᷣm ⁊ ĩ ipo.ZFld qð ſic au
guſti. ĩ li. de tri. er ipo diẽ xt pfez. p ipʒ
lc pt filiũ.ĩ ipſo ꝓpt ſpinſ.ꝑ G vo ꝙ nõ
ait ex ipis ⁊ ꝑ ipos ⁊ ĩ ipis.nec ait ipſis gla ſᷣ ipi:inſi⸗
nuauit hãc trinitatẽ vnũ deũ eẽ. ¶ Cõt᷑.eadẽ ẽ oĩno cau
ſalitas triũ ꝑſonaꝝ reſpeetu create. Si gů ex ꝑte in:di⸗
cũt circũſtatias cauſalitatis ↄueiĩt eq trib ꝑſoĩs.⸗ Itẽ
ad idẽ amb.ĩ li.de ſpũſ.hec tria ex ipſo ⁊ ꝑ ipᷣm ⁊ ĩ ipo
ſũt oĩa:vnũ eẽ S.diximꝰ.cũ dic Eipᷣm eẽ oĩa negauit in
ipſo eẽ oĩa.Eãdẽ vim hñt oĩa hec.ſ.ĩ ipᷣo ⁊ cũ ipo ⁊ per
ipᷣm:⁊ vnũ ĩ his atʒ ↄſiłe oĩno ñ zↄriũ ĩtelligẽ. ex his hr

YwWex eadẽ ĩtelligẽtia ſeripta dic oĩa eẽ ĩ ip̃o ⁊ ꝑ ipſuʒ ⁊

ex ipo vel cũ ißo. Rñlio.verũ ẽ ſᷣm ꝓPpꝛiã ſigficatõeʒ
ꝓPoſitionũ eq ↄueniũt tho ſiẽ diẽ amb.tñ ſigfieatio ap
propᷣat᷑ hac roe qᷓ ex:ẽ nõ pᷣmi pricipij.pr at pmũ pꝛi⸗
cipiũ ſine pricipio.⁊ iõ ex:nõt pꝛeʒ ⁊ ꝓpꝛie ẽ pꝛicipiuʒ.
vᷣo ẽ nõ priĩcipij q̊ ſit oꝑatio vt ĩſtrumtũ agẽtis: vt ar
tifex oꝑat ꝑſ ecurim rel ꝑ dolabrã. vel ẽ nõ pricipij q̊ ẽ
oꝑatõ tãq; medij int agẽtẽ 2 actõʒ:vt artifex oꝑat᷑ ꝑar
tẽ vel ſapiaʒ.⁊ ſic nõt filiũ tãq; pricipiũ de pricipio peꝛ
quẽ oĩa fet᷑a ſũt.In vo nõt ↄtinẽtiã.ↄtinẽtia no oĩs bo⸗
nitatis ẽ q̃ attbuit᷑ ſpũiſ.⁊ ſic nõt ſ pm̃ſ.vñ ſenſus ẽ. ex
ipo pr̃e creata ſũt oĩa:ꝑ ſũmã ſapĩaʒ ſiue ꝑ filiũ: in ſũ⸗
ma boitate ſeu ſpũſa.Et nõ ꝙ. vij. mois ĩ ſcripturis oñ
dit᷑ diſtictio ꝑſoãꝝ.ſigficatõe.ſuxpõne. pſt igficatõe.mõ
loqndi.onõtoe.nũero vᷣboꝝ ⸗ oꝛdie.Sig licatiõe:vt pẽ
filiꝰ2.ſ. ſ. Suppõne: vt de genẽat deũ. Coſt igficatõne
plali.ſ.vt heloym.i.dĩne ꝑſõe.Cõnotatõe:vt ĩ his veꝛ⸗
bis mittẽ mitti daẽ dari. Modo loqndi:vt vᷣbo dñi ⁊c.
NAero vÿᷣboꝝ: vt ſcks ſcts ſets. Oꝛdie vᷣboꝝ: vt bñdicat
nos deꝰ deꝰ nỹ. nibo notionalibus.

Nueſtio. lxviij. de nomi/
Ppedito ꝑ dei gra

tiã noĩbo eẽntialibo 2 pſõalilo: oↄñs
eqrẽ noibo notõalibo.2 pꝛio ẽ inꝗ⸗
ſitio ĩ genẽali.ſcðo ĩ ſpẽali. IJn genẽali

— „ Pe! O apl' A *p6

lxvij.

at qrẽda ſũt iſta. an ſit ponẽ notiões ĩ pſoĩs dinis. Se
cũdo. qd ſint notões pꝛietates 2 relatoes ſᷣm rõz intel
ligẽtie. Cercõ.de nũero notionñ. Quarto. ſi idẽ ẽ nüe⸗
rus notionũ prietatũ ⁊ relationũ. Quĩto.de ↄpatõne
ꝓrietatũ ⁊ notionũ ad ꝑſonas ⁊2 cẽntiã.

Membꝛuz primuz

RKimo q̃rit᷑ ð poſitõe notionũ HG̊ mõ. Pꝛi
mo.an ſit ponẽ notões. Scðo.an licituʒ
ſit ↄria ponẽ de notionibo.

Articnulꝰ primꝰ
Dprimũ ſic dyo.ð di.no.vlłr ñẽ dicẽ aligd
. de ſupercellẽti deitate p̃terqᷓ in dinis ſcptu⸗
J riis inueiĩt᷑ expᷣſſuʒ. ſᷣ ĩ ſcriptuꝛis ñ inueĩit᷑ ex
preſſuʒ de notõibo.̊ nullo mõẽ dicẽ notões in dĩnis.
Iteẽ in dinis ñ differũt qð ẽ ⁊ qͥẽ:ꝰ citas.a Hᷣ ꝓ⸗
pter ſimplicitatẽ dĩne eẽntie.ᷓ in dinis ñ differt q̊ eſt 2
8 ꝓpter ſimplicitatẽ dĩne pſone. nec pr ⁊ pr̃nitas.
ſicut ̊ᷣ ad eẽntiã ꝑtinet ⁊ modũ docẽdi eẽntialeʒ deus 2
citas:ſic ad ꝑſonam ⁊ ad modũ dicendi ꝑſonalẽ pti⸗
nebit pr̃ ⁊ pr̃nitas.q̊ ñ erit dicere paternitatẽ ĩ alia ra
tione dicendi qᷓ; patreʒ.ꝗᷓ nihil erit dicere in dinis noti
onaliter vt.ſ.diuerſus modus a ratõe dicẽdi ꝑſonalr.
Item ſicut deus ſeipſo eſt: ita ſeipſo diſtinguit.ſt ilit
cũ pater ſeipſo ſit ſeipſo diſtinguit᷑ a filio. g̊ͤ cum pat⸗
nitate diſtinguat᷑: nõ differt pateꝛnitas ⸗ pateꝛ in rõne
intelligentie. 4 Itez prima ſimplicia ſeipſis diffeꝛũt.
pater filius ſunt prima ſi implicia. ſeiplis differunt.q̊
nõ ẽ ponere ꝙ differãt notionibo vel ꝓprietatibo.¶ Itẽ
in dinis ſm aug.de tri.⁊ Hoe.nõ ſunt niſi duo pᷣdica⸗
menta:Fᷣm ſubam ⁊2 ſm relationeʒ. vt cum dicit᷑ deꝰ bo

nus dicit m ſubam.cum vᷣo dicit᷑ pater filius:dicit᷑

ſm relatõneʒ. nõ erit ponere terciũ pᷣm notionez vel
ꝓrietateʒ. Cont᷑.augꝰ. ꝓprium eſt patri cõnũeraẽ
⁊ ꝓpriũ filio cõnumerari:⁊ Apriũ ſpũiſ.eſt ꝓcedere. q̊
alia eſt ꝓprietas qua pater generat: 2 alia q̃ filius ge⸗
nerat᷑ ⁊c. ¶ Iteʒz in prefatõne. in ꝑſonis ꝓprietas in
eẽntia vnitas zc. ̊ aliqua ẽ ꝗꝓprietas in ꝑſonis. nec vi
detur magis ↄcedendũ ꝙ vna ꝙᷓ plures.g plures ſunt
ibi ꝓprietates.⸗ Itez Hiero.ↄfitemuꝛ nõ tm̃ noĩa ſed
reꝝ ꝗꝓprietates.¶ Itez Jo. dam̃. dicit. ydeomata ſunt
karacteriſtica.i.hypoſtaſeos: ⁊ ñ nature.i. ꝓpprietates
que ſunt determiatiue ꝑſonaꝝ 2 nõ nature. alique p
prietates ſunt quibo determmãt᷑ ꝑſone.4 Ideʒ. ſingla
bypoſiaſeos perfecta eſt.⁊ ꝓpriam ꝓprietatẽ.i.prinʒ
exntie modũ poſſidet ſi non ſint notiones..: Iteʒ cum
dicit᷑ pater generat filium. hoc verbũ generat nõ ſigni
ficat pure niſi patreʒ. ideʒ pꝛoꝛſus ſignificat ꝓꝑ hoc ꝙ
dico generatio per hoc ꝙ dico pater. eodeʒ mõ ſequi
tur ꝙ cñ dico pater ſpirat ſpm̃ſ.hoc verbũ ſpirat mere
ſignificat patreʒ. ̊ iſta duo veꝛba generat ſpirat idem
ſignificant.& iſie due ꝓpoſitõnes ꝓrſus ideʒ ſignificãt
pater generat filium: pater ſpirat ſpm̃ſ. Item querit
quare dicit aug.ꝙ pater ⁊ filiꝰ ſunt vnũ principiũ ſpi⸗
rituſſcti.oꝑtet.n.qꝙ ipſe h̊ dicat ꝓpt᷑ vnã notioneʒz coẽʒ
pr̃i ⁊ filio.oꝑtz eꝛgo ꝙ vna ſit notio coĩs q̃ nõ ſit pateꝛ⸗
nitas. ? ita ea ſupoſita nõ ſuponit᷑ pẽnitas ſ̊ ſuſpoſi⸗
ta paternitate ſupponit᷑ pater ⁊ ecõuerſo. ergo ſuppoſi⸗
ta illa cõmuni notione nõ ſnpponit᷑ pater.erũt igit dil⸗
ferẽtes notiones. Itez pr̃ generat filiũ.g pr aliqͥ mõ
ſe hʒ ad filiũ.⁊ eſt locus e diffinitõne. ga relatiuoꝝ eẽ
eſt ad aliud qdammõ ſe hr̃e. Siłr pateꝛ ſ pirat ſpm̃ſ.eo
xz mõ pʒ ſe hʒ ad filiũ q̊ ad ſpmſ. Vel alio mõ ſi dica⸗
tur ꝙ eodẽ mõ ꝓꝛſus ⁊ ad filiũ ſe bʒ vt pat.ergo ad ſpi
ritũſanctũ ſe habʒvt pater. Si dicatur ꝙ alio mõ: ſed
ille alius modus nõ eſt niſi notio aliqua: ergo diuerſe
notiones ſiue relatões ſunt in pr̃e reſpectu filij. Rñ

ſio.notãdũ ꝙ pᷣdictis rõibo inductꝰ Prepoſitiuꝰ dixit
nllas eẽ notoes niſi ĩ mõ loquẽdi vnð ↄcedit de pater⸗

14* p ſbn al=n een i

= ——— R 2 .
—* Pr ſt

nitate qᷓi de patre. de filiatione quaſi de filio.⁊ ꝓba⸗
bilitas buius opionis appaꝛet.quia ſicut deus cum ſit
oĩmodo ſimplex:ſeipſo cognoſcit:ſeipᷣo creat.ita pateꝛ
ſeipſo diſtinguit᷑:ſeipᷣo refertur ad filium.⁊ ideo cũ di
citur paternitas eſt in patre: vel pater pateꝛnitate di⸗
ſtinguitur a filio:modi loquendi ſunt.⁊ eſt ſenſus.pa⸗
ternitas eſt in patre.i.pater eſt pater.ſicut cum dico:
rogo dilectioneʒ tuam.i.te dilectum.⁊ in ſimilibus ſi⸗
mile. 4! Ad obiecta vpo rñdet per oꝛdinem. Pꝛimo ad
primũ dicens.ꝙ auẽtas aug.ſic eſt intelligenda.pro⸗
priuʒ eſt patri generare.i.ſolus pater generat.2 ſic in
alijs. vnde byla. priuʒ eſt patri ꝙ ſemꝑ eſt pat. ꝓpriũ
eſt filio ꝙ ſem ꝑ eſt filius.ꝓpriũ eſt ſpirituiſancto ꝙ ſꝑ
eſt ſpũſſanctus.ꝗᷓ alia eſt ꝓpꝛietas ⁊c.hec auẽtas expo
natur vt premiſſa ſolus pater eſi pater ⁊c. Similit ſe⸗
cunda auẽtas eſt exponenda:in ꝑſonis ꝗꝓprietas: in eſ⸗
ſentia vnitas: ⁊ in maieſtate equalitas.i.ꝑſone qᷓ ſunt
diſtincte ⁊ ſunt vnũ in eſſentia ⁊ equales in maieſtate
adoꝛentur. 4l Ad aliud dõm.ꝙ illa auẽtas biero.eſt ʒ
eos qui dicũt ꝙ ꝓprietates non ſunt ꝑſone.⁊ ↄtra ali⸗
os qui ponũt notiones. ſi.n.diligent᷑ attendatur appa
rebit ꝙ nõ dixit ↄfitemur ꝓprietates ꝑſonaꝝ ſ̊ noim.
7 ꝓprietas nomiĩs dici ſolet ſignificatio. Eſt ̊ ſenſus.
ↄfitemur nõ tm̃ nomia ̊ etiam ꝓprietates noĩm.i.ꝑſo⸗
nas.i.ſigtõnes. Que aũt ſint noĩm ſigtiones exponit
cum addit.i.ꝑſonas.ſic ů̊ ꝑſone ſint ſigniſicata iſtorũ
pater filius ſpũſſanctus. ¶q Ad auẽteʒ dam.dᷣm.cum
dicit ydeomata ſunt karatariſtica.hoc eſt dictũ ꝙ ꝑſo⸗
ne adinuiceʒ diſtinguant᷑ ̊ nõ natura ab aliqua earũ.
⁊ in hoc intelligimꝰ drñtiam ꝙ pater eſt pater.filiꝰ eſt
ſfilius.⁊ ſpũſſanctus ab vtroq; ꝓcedit.⸗q¶ Ad aliã dicẽ⸗
dum.ꝙ exponi debet cũ dicit.ꝙ quelibet ꝑſona ꝓpriuʒ
exñtie modum poſſidet.i.quelibet ꝑſona ita ẽ vna ſub
ſtantia ꝙ non eſt alia. Et ſi obijcit᷑ ſic. nulla ꝓprietate
pater diſtinguit᷑ a filio nec filius a patre.⁊ pater ẽ idẽ
filio in eſſentia. pateꝛ eſt filius.qdð nõ ſequit᷑:quia ſe⸗
ipſis differũt bypoſtaſes ⁊ nõ ꝓprietatibo.alioꝗn ratõ
ꝓcederet in infinitum in ꝓrietatiba.ſeipſis.n.differ̃t
ipᷣe perſone.i Ad aliud quod obijcit᷑ ꝙ pater eodẽ mõ
ſe habet ad filium ⁊ ad ſpm̃ſanctũ.ſᷣ ad filiuʒ ſe habet
vt pater 7. Dicendũ ꝙ lʒ quantũ in ſe eſt eodeʒ modo
ſe bʒ ad filium ⁊ ad ſpym̃ſanctũ ꝓpter ſuam ſimplicita⸗
tem: tamen diuerſo modo ſe hʒ ad illos qtũ qᷓi ad plu⸗
res effectus. Inſtantia.deus inqᷓ;tum in ſe eſt ſe babet
ad omẽs hbomiĩies eodeʒ modo.ſᷣ ad bonos ſe hʒ vt pat
ſpũalis.ꝗᷓ ad malos ſe babet eodeʒ modo. Si aũt ꝓpo⸗
nat generaliter ſic. pꝛoꝛſus eodeʒ modo ſe bʒ pater ad
filium ⁊ ad ſpm̃ſanctũ.neganda eſt bec ſicut bec:deus
ꝓrſus eodez modo ſe bʒ ad bonos boĩes ⁊ ad malos.
4 Ad aliud dpᷣm. ꝙ iſta duo verba generat ſpirat ꝙtũ
ad deum patreʒ idem ſignificant:ſᷣ connotant diuerſa
ex modo ſignificandi.ſicut iſta duo nomĩa cꝛeatoꝛ dns
dicta de deo:ideʒ ſignificant q;tum ad deum: tñ conno
tant diuerſa ex modo ſignificandi.¶ Ad vltimũ dðm.
ꝙ bec eſt vera pater ⁊ filius ſunt vnũ principiũ ſpũſſ.
eodeʒ modo loquẽdi quo ſpũſſanctꝰ dicit᷑ multiplex ꝓ⸗
pter diuerſos effectus. eodeʒ modo etiã ꝓpter vnũ effe
ctum quem habet pater ⁊ filius.qui eſt ſpũſſ.dicuntuꝛ
vnũ principium. quia eodeʒ modo prorſus ꝓcedit ab
eis ſpũſſ.ꝑ modũ benignitatis.

* . „ —+ℳ⁸
Juxta cõmunez magꝛoꝛũ
opioneʒ ponunt᷑ notiones in diuinis ꝑſonis.nec vane
ß̃ ve.cũ.n.intelligat᷑ diuinũ eſſe vᷣe vna eẽntia in tꝛibus
hñtibus illam in ꝓpꝛia babitudine que eſt oꝛiginis.vt
in patre eẽntia eſt nõ ab alio.in filio eadeʒ eẽntia ſᷣ̊ peꝛ
generationeʒ a patre.ĩ ſpũſancto ꝑ. pceſſionẽ ab vtroq;
tres rõnes intelligentie ⁊ dicẽdi ex hoc erũt.vna qua
ſignificabit᷑ eẽntia cõmunis.alia qua ſignificabit᷑ hy⸗
poſtaſis ſiue ꝑſona hñs eſſentiam ſub /ꝓrietate ſui ba⸗

bitudine incoĩcabili.alia qua ſignificabitur ipᷣa ꝓrie
tas habitudinis. Triplex.n.queſtio circa h̊ naſcit᷑ qd
quis.qũo.vt querentes de aliqua ꝑſona quid eſt: rñde
bitur nomen ſignificans eẽntiã:vt deus.querentes ꝗs
eſt:rñdebit᷑ nomen ſignificans hypoſtaſim:vt patrem
vel ꝑſonam.querentes qũo ſe habet ꝑſona: rñdebitur
Aprietas vel relatio:vt geneꝛãs vel genitus. ꝗᷓuis ali⸗
qui dicant queſtioneʒ de notione qõneʒ que.i Qotandũ
ꝙ hitudo vel ꝓprietas que eſt notio.aliqñ ſignifica⸗
tur in adiacentia vt nomialit adiectiue vel verbaliter
vel ꝑticipialiter.vt cũ dicit᷑ innaſeibilis generare gene
rans.aliq in ſubſiſtentia vt ſubſtantiue paternitas fi
liatio innaſcibilitas natiuitas. ꝑ que nomia fit ſermo
de habitudinibo ? ꝓprietatibo. hinc eſt ꝙ queſtio de no
tione põt pomi different. Nam cum querit᷑ notio ĩ ſub
ſiſtentia:rñdetur que.vt que eſt notio patris rñdet᷑ pa
ternitas. Cum vo querit᷑ in adiacentia ⁊ H̊ cum querit
vt notio:rñdetur quo.vt qũo ſe babet pater ad filium:
7 rñdetur vt generans. ¶¶ Ad primũ ꝙ obiectuʒ dicũt.
ꝙ b. Dyoni.dicit non audere dicere.i.aſſerẽ ſiue affir
mare.ea aũt que ponunt᷑ a magr̃is de notionibo nõ di
cũtur ꝑ aſſertioneʒ ſ̊ per eſtimationeʒ fideleʒ.iur ſen⸗
ſum fidei oꝛthodoxe ⁊ traditõnes ſanctoꝝ.i Qomẽ eniʒ
ꝓrietatis ponit᷑ ſm ſanctos.vnde dama.nõ diffeꝛunt
abinuicez hypoſtaſes ſᷣm ſubſtantiã b̊ ᷣm karacteriſti
ca ydeomata.i.determĩatas ꝓprietates.i omẽ voo re⸗
lationis ab auꝗ.v. dæ tri.relatiue dicũtuꝛ genitoꝛ geni
tus verbũ ⁊ ymago.omen vo notioms ponit᷑ abau
guſti.v.li.de tri.ſicut filius ad patrẽ:ſic genitus ad ge
nitoꝛez referet᷑.⁊ ſicut pater ad filiũ:ſic genitoꝛ ad gem
toꝛeʒ. Ideoq; alia eſt notio qua intelligit᷑ genitoꝛ alia
qua genitus.4 Ad ſecũdum dõm.ꝙ ꝗᷓuis ſᷣm rem nõ
differant quo eſt: ⁊ quod eſt ĩ diuinis:⁊ quo eſt ⁊ g9s ẽ.
tñ ſᷣm ratõneʒ intelligentie ex ꝑte quis eſt.i ꝑſone: po
nitur exiſtentie ꝓprius modus quo ipſa perſona eſt. ſi
cut pater paternitate vel generatõne pater eſt in veꝛi
tate ita in re eſt.q quelibet ꝑſona ſicut dicit dam.pro⸗/
priũ exñtie modum poſſidet.⁊ cum ſit ſignificare illuʒ
modũ ꝓpꝛium nõ ſignificabit᷑ vt eſſentia que cõmunis
eſt nec vt ꝑſona cuius ipſe modus eſt. ſignificabit᷑ igit
vt habitudo vel ꝓprietas:quia ſic intelligit᷑⁊ eſt.Erit
igit᷑ tripler ratio dicendi 'm drñtem intelligentie rati
onem. atio dicendi eſſentialiter ꝑſonaliter notiona
liter. non tamen ꝓprius modus ponitur ex ꝑte ꝙ eſt. i.
ſubſtantie.qui ſcilʒ modꝰ ſit eſſentia quo ſubſtantia ſit
vt deus deitate. 1 ideo ꝙᷓuis ex parte qð eſt ⁊ quo ẽ nõ
ſit hmõi drñtia:eſt tamen ex ꝑte quis eſtꝛ qͥ eſi.q Ad
tercium dicendum.ꝙ quis pater ſeipᷣo non diſtingua⸗
tur: tamen diſtinguitur ꝓprietate. ꝓprietas enim non
ponit in numerũ cum ꝑſona: immo ꝗprietas pſone eſt
ipᷣa perſona vt paternitas pater. ⁊ tamen aliqd attri⸗
buitur vni quod non alteri:ſicut quidam ponũt ꝙ vni
tas que eſi principium numeri ꝓprietate ſue ſimplici⸗
tatis differt ab alia vnitate.⁊ tamen ſeipſa differt 2 p⸗
prietas ſimplicitatis ipſa vnitas eſt.¶ Ad quartũ iaʒ
patet rñſio.ꝙ differre ſeipſo non excludit differre habi
tudine ſua in ſimplicitatibo.vt punctus medius circu⸗
li ꝙ eſt neutꝝ:diffeꝛt a quolibet puncto extentoꝰ ſeipo
ꝓprietate ſue babitudinis que eſt ꝙ ab ipſo ducte li⸗
nee ad circumſerentiaʒ ſunt equales. Multomagis in
diuinis perſonis differre ſeipo in perſona: non exclu⸗
cet differre ꝓprietate ſue habitudinis.¶ Ad vltimum
dom. ꝙ in diuinis primam orñtiam dicendi facit ſub⸗
ſtantia ⁊ relatio.Fᷣm vo diuinam ſubſtantia coĩs per⸗
ſone ꝓprietas ſiue notio. Subſtantia eſi indiſtincta ⁊
abſoluta perſone diſtincta relata notio ? ꝓprietas di⸗
ſtinguens 7 referens. Eſt igitur in nomine coĩs eſſen⸗
tie ſignificata ſubſtantia non relatio.In noiĩe notonis
ſignificata relatio ⁊ non ſubſtantia. In nomie ꝑſone
ſignificatio ſubſtantie 2 relatõnis. perſona.n.ẽ bypo-
S e
a weS e. 5 veS 6
Ar A180 Wtate 60 † bn
Aſſerſe N eſ A—

1.

7

A „ . à 3
20. „WANX V) nOOH 21* Anpe

O H 4 ——

—

pfni
Ain
Nbilo
cictis
opini
nioe
ne
Vtri
Gal
iſti⸗
fruct
rant
amb
citer⸗
mort
Pno
guert
nec e
fone⸗
lid
opio⸗
cund
nitpi
figen
ſip
mi
noe
figen
heen
aſac
ideo

bemüngfi
ſtſano
eſtiode.
worooiſch
Grhläin
cungtek
adfflu
tnzdidn
ſineaf
ib ö
eziur ſen
necn
diſſeunr
tarnenſi
wnizone
enimgn
Wtabar
nimsadge
Modgen
mitcn alin
fun donpo
eſasi⸗
bre
ſongeſbl
ſtninfet
damo
care illu
cömunis
abit igit
ell. Enit
mtie rani
rnotion
tegeki⸗
ſtuntuſit
1qpoin
.4
diſinge⸗
nin pon
Norest
glotm
itgo
inplai/
H
nin
ebabi
Gcirtu
dſeiß⸗
hucteli/
nagon
nerclt⸗
glimun
gatſib

0isen

Di

—8

QNueſtio
ſtaſis pꝛietate diſtincta que quidem ꝓprietas eſt rela/
tiua.iſZotanduʒ ergo eſt ꝙ relatio tribo modis ſigniſi⸗
catur. Significat᷑ em relatio ꝑſonatr ꝑ noĩa fixa ↄc e⸗
ta vt pater filius cũ accipiunt᷑ ſubſtantiue.ſignificatur
etiã quaſi eſſentiałr ꝑ noĩa abſtracta pr̃nitas filiatio.
ſignificatur tercio relatiue ꝑ nomina adiectiua gene⸗
rans genitus vel pater et filius cum accipiuntur adie⸗
ctiue.

Articnł?ſecundꝰ

Onſequẽter querit᷑ an ſit licitũ ponere con
traꝛia de notõnibo.Qam quidã ſicut pᷣpoſi
tiuꝰdicũt ꝙ nõ ſunt notiões niſi in modo lo
quendi.Quidaʒ vᷣo ponũt notõnes ſiue ꝓpꝛietates ſiue
notõnes quaſi infinitas.vt poꝛretanꝰ. dicẽtes ꝙ notio
nõ eſt ꝑſona vt prnitas nõ eſt pater.dicũt em̃ ꝙ quedaʒ
Apꝛietates ſumunt᷑ ſᷣm eſſentiã: vt eq̃litas coeternitas
ſilitudo.quedã pᷣm ypoſtaſim:vt pr̃nitas filiatio.hi et
dicũt ꝙ aliud eſt ꝓpꝛietas aliud diſtinctõ. Mam aliter
accipit᷑ ablatiuꝰiſte pr̃nitate cũ dico pater pr̃nitate eſt
pater:et aliter cum dico pater prnitate diſtinguit᷑ a fi
lio.qꝛ cũ dico pater pr̃nitate eſt pater.h̊ eſt ſenſus:pat᷑
nitas facit pr̃em eſſe pr̃es.Cum aũt dico pr̃ diſtinguit᷑
a filio.hic eſt ſenſus:pater ẽ cauſa diſtinctõnis. vt ſi di
catur ſoꝛtes eſt albedine ſiłis platoni.eſt ſenſus: albe⸗
do ẽ cã ſilitudinis.Quidã vᷣo ponũt tm̃ tres: pr̃nitatẽ:
filiatõeʒ: ꝓceſſionẽ. Quidã ꝗnq;:vt coĩs poſitõ moder
noꝛum dicũt ꝙ prnitas eſt pr:et notio eſt ꝑſona: tamẽ

poſita notõne nõ ſupponit᷑ ꝑſona. ¶Ogri aũt nr̃i dicũt

ꝗnq; eẽ ꝓpꝛietates.due ſunt in pr̃e.ſ.prnitas ⁊ innaſci
bilitas.vna ẽ in filio.ſ.filiatio.vna in ſpũ.ſ.proceſſio.
vna in duobo ſcʒ in pr̃e et in filio q dĩ ſpiratõ:qua pr ⁊
filius coĩter ſpirant.ſ.ſ.tres iſtaꝝ ſunt ꝑſonales.ſ.pat᷑
nitas filiatio pceſſio:due tm̃ ſunt ꝑſonarũ diſtinctiue ̊
nõ ꝑſonales.Dicit᷑ aũt ꝑſonalis ꝓpꝛietas: qꝛ facit hãc
ꝑſonã eſſe ꝑſonã.⁊ dr pꝛietas ꝑſone q diſtinguit vnaʒ
ꝑſonã ab alia.vñ omĩs ꝑſonalis ꝓpꝛietas ẽ ꝑſone:ſᷣ nõ
duertit. Obijcitur g hoc mõ ex ſcdða opinione q̃ fuit
Bilb.poꝛretani.ſeꝗtur ꝙ pr̃nitas ſit creata.quia cum
pr̃nitas ſit aliqð bonũ ſeqꝗtur ꝙ ſit deꝰ vel a deo: ſ̊ nõ ẽ
deꝰm ꝙ dicunt: ꝗ eſt a do.ꝗᷓ eſt ab eſſentia dĩna vel de
nihilo.ſi dicat᷑ ab eſſentia dĩna: g eſt deus vt pʒ ex p̃⸗
dictis.relinꝗtur ̊ ꝙ ſit a nihilo g creata. et ita ex ſcða
opinione ſegtur ꝙ prĩ̃nitas ſit creata. et ita ſi pᷣma opi⸗
nioẽ vera vltia aſſerit de creatura ꝙ ſit deꝰ.⁊ ſi vltima
eſt vera:pᷣma aſſerit de eo qð eſt deus ꝙ ſit creatura et
vtrũq; eſi bereticũ: altera opinio heretica ẽ.qꝛ oꝑtet
ꝙ altera ſit vera cũ ſint ↄtradictoꝛie.¶ Item ꝓbatuꝛ
iſti vel illi peccãt moꝛtaliter qꝛ dicit bẽs auguſ.q nihi
fructuoſiꝰinuenit᷑ ꝙᷓ in trinitate:et nihil piculoſiꝰerra⸗
tur.ſ vel iſti vel illi erꝛãt in trinitate:ꝗᷓ ꝑiculoſiſſime eꝛ
rant.q̊ moꝛtaliter peccant:ſ̊ hoc videt᷑ eſſe ↄtra beatuʒ
am bꝛo.ꝗ dicit.ꝙ ingr̃i ꝗ dicũt falſuʒ de deo h̊ nõ ꝑtina
citer:ferũt ſecũ fenũ.lignũ.ſtipulã.ſ̊ hoc nõ eſt peccare
moꝛtalr.g in hoc non peccant moꝛtałr.¶ Item ſi dicat᷑
ꝙꝙ nõ licet oria aſſereꝛe de notõnibo:lʒ tñ opinaꝛi.Lũc
querit᷑.q̃re nõ liceat mgr̃is aſſerẽ aliqd de notõnibuo:
nec videt᷑ eẽ alia rõ niſi qꝛ hec eſt ̊ fidẽ.ſ̊ ſi hoc:eadem
rõne nõ lʒ mgr̃is aliqd opinaꝛi ↄtraꝛie de notõibo.qꝛ ñ
licʒ dubitaꝛe circa fidẽ ̊ nec opinari.¶ Item ſi prima
opio ẽ vera. ꝓbat᷑ ꝙ ſcda eſt ð fidẽ.qꝛ ꝓbatũ eſt ſᷣm ſe⸗
cundã opinionẽ ꝙ pr̃nitas ẽ creata.et vltia opinio po⸗
nit pr̃nitatẽ eſſe deũ:ꝗᷓ ponit creatũ eſſe deũ.⁊ hoc eſt ↄ
fidem.& ſi pᷣma opinio ẽ vera:nõ licet ſcdᷣaʒ ſuſtinẽ.ꝗa
ſi pᷣma ẽ vera:ſcda eſt ↄ fidem.4¶ Iteʒz vltia opinio ẽ ve⸗
ra q̃ dicit pr et pr̃nitas ſunt ideʒ.̊ pᷣma dicit pr̃nitatẽ
nõ eſſe prem: g̊ dicit pr̃em nõ eſſe prem. et hoc eſt ↄtra
fidem:ſic ſeꝗtur ꝙ iſti vel illi dicũt ↄtra fidem Ad
hec rñdent. ꝙ nulla illaꝝ opinionũ ſit heretica.cũ em
a ſacra ſcriptura nõ babeamꝰ deteꝛminatũ de notõnibo

ideo licet magiſtris opinaꝛi ſed non licet eis aſſereꝛe.ſi

)A. pies ſ Jhnt one n e Aas on

enim quis aſſerat aliquid dicendo quod non ſit deter⸗
minatũ in ſacra ſcriptura vel qð non ſequat᷑ directe ex
fidqe: moꝛtaliter peccat.qꝛ ſe ↄſtituit ſupᷣ deuʒ. Juderx eĩi
eſt ſupꝛa id de quo habet iudicare.qui ergo ſua auctoꝛi
tate aſſerit aliqꝗd de deo:ponit ſe ſupꝛa deum quia iudi
cat de deo ⁊ ita peccat moꝛtaliter. hec eſt ſuꝑbia i ntel⸗
lectus quã ꝓhibet aplłs Ro.xij.non plus ſapere ꝙ; oꝑ⸗
tet ſapere h̊ ſapere ad ſobꝛietatem. magiſtri aũt theolo
gie nihil aſſerunt ſ̊ tm̃ opinãtur inquiꝛentes de talibo
ad defenſionem fidei ↄtra hereticos. et ideo quia nihil
aſſerunt non peccant:licet pter aliquas ratõnes verſe
tur animus eoꝝ magis ad vnam paꝛtem q; ad aliaʒ qð
eſt opinari.¶ Ad ſecundum dicendũ.ꝙ vbi eſt opinio
non eſt erꝛoꝛ.iQam erꝛoꝛ ponit ꝑtinaciam ſnie: cũ fal⸗
ſum aſſerituꝛ eſſe verum vel veꝝ falſum.dicunt ergo ꝙ
reuera ſi magiſter adheret ſua opinione ſibipſi glon⸗
ando de ingenio ſuo:ↄtingit ꝙ ipſe peccat. ſed ſi ita le⸗
uiter gloꝛietur ꝙ paꝛatus ſit ad coꝛreptõneʒ: venialiter
peccat.et pꝛo hoc dicit beatus ambꝛo.ꝙ ferunt ſecuʒ li⸗
gnum fenum ſtipulam. ſed ſi ita vehementer gloꝛiet ꝙ
pꝓtinax ſit:ſic peccat moꝛtaliter.vel ſi aſſerit illud de ta
libus moꝛtaliter peccat.et ideo dicit beatus auguſti.q;
nuſqꝙ; ꝑiculoſius erꝛatur:eꝛroꝛ eniʒ in alijs non eſt pec/
catum vel nõ eſt tãtũ peccatũ.q¶ Ad aliud dicenduʒ.q;
non licet magiſtris aſſereꝛe ↄtraꝛie de notõnibo.nõ ꝗa
hoc ſit contra fidem:łᷣ quia non eſt determinatuʒ in ſa
cra ſcriptura.nec debet aliquis aliquid aſſereꝛe de deo
ſua auctoꝛitate:et ita ſoluitur obiectio ꝑ interemptõeʒ
¶ Ad aliud dicendũ.ꝙ qᷓ;uis pꝛima opinio ſit vera.nõ
tamen ſcdᷣa eſt ↄtra fidem.quia pꝛima opinio non dice
ret ꝙ paternitas eſſet creatura nec diceret ꝙ eſſet deꝰ:
cum ditceret ꝙ eſſet idem quod deus:et illa ratio aug.
Omne bonum aut eſt deus aut eſt a do: tenet in deo 2
creaturis tm̃. Ad vltimum dicendũ.ꝙ patrem nõ eſ⸗
ſe patrem.et pr̃nitatem nõ eſſe patrem nõ ſunt idem li⸗
cet equiꝓpolleãt.et duoꝛum equiꝓpollentiũ vnuʒ poteſt
eſſe ↄtra fidem:relinquum vᷣo non.nõ eſt enim deteꝛmi
natum in ſacra ſcriptura an pateꝛnitas ſit pater: ſed
determinatũ eſt ꝙ pater eſt pater.nec determinatuʒ eſt
an ſuꝓpoſita paternitate ſupponatur pater. et pꝛopter
hoc vnum illoꝝ eſt ↄtra fidem reliquum non. Et pꝛete
rea aliquid vnum et idem aliquo modo ſignificatuʒ eſt
ↄtra fidem.et alio modo ſignificatum non ↄtra fidem:
ſicut dicitur oſee.ij. Nocabis me vir meus et non voca
bis me vltra baalim:a tamen ideʒ eſt baalim ꝙ vir me⸗
us.et ſic patet rñſio ad obiecta.

Membrũuũ ſecundum

Onſequenter querit᷑ quid ſint notiones
ꝓPꝛietates et relatõnes in diuinis.⁊ cuʒ
dicit apoſtolus Romano.j. Inuiſibilia
dei per ea que facta ſunt intellecta ↄſpici
untur.ergo quelibet creatura poteſt dici notio creatu⸗
ris.notio ergo dei ponetur in creatura.¶ Item dicit
aug.ꝙ notio pꝛime veꝛitatis eſt menti humane impᷣſſa
ſed qð eſt impᷣſſum mẽn eſt creatũ:ergo ⁊c.¶ Iteʒ boe.
notio ẽ inſita ⁊ añ ꝑcepta cuiꝰeſt q; foꝛme cognitio. cũ
eꝛgo eſſentia dina ſit foꝛma philipn.ij.cũ in foꝛma dei
eſſet ⁊c.̊ notio eſt eẽntie.q] Item notio ẽ intellectꝰqui
dam ⁊ ſimplex mẽtis ↄceptio q̃ ad res ꝑtinet differẽtes
ſed ꝓpꝛietas ꝑſonalis nõ ꝑtinet ad res diffeꝛentes:q̊ nõ
eſt notio. Item ſocracitas in ſocrate nõ eſt pr̃nitas.ſᷣ
ſocracitas eſt pꝛietas:pr̃nitas relatio:q̊ nõ eſt idẽ pr⸗
nitas ⁊ relatõ: in diuis relatio nõ erit ꝓpꝛietas.q¶¶ Itẽ
Apꝛietas eſt qͥ res diſtinguit᷑ ⁊ ↄueit vni ſoli:vᷣ coĩs ſpi⸗
ratõ qᷓ eſt relatio nõ ↄuenit vni ſoli ĩmo pluribo: rela
tio nõ eſt ꝓpꝛietas.¶¶ Item innaſcibilitas ↄuenit vni ſo

li ſcʒ pri ᷓ eſt ꝓpꝛietas.ſ̊ cũ ꝑ innaſcibilitatẽ nõ refeꝛat᷑

pater ad aliquid: g nõ erit relatio.nõ ſunt igr̃ in diuĩs
idẽ ꝓpꝛietas relatõ 2 notõ.qd ̊ in diuĩs dicũt᷑ notio ꝓ⸗
pꝛietas 2⁊ relatöõ. Mñ. vᷣm roeʒ itelligẽtie ↄmunẽ ſci⸗

— H X⸗ 0 „ 87 9oH.
G 4 5 — ⁷ . . —=
Hhd ſnr ſbyfe 0 Hic
ſ Pν „„ 1 s, —
— fe) eer πν e (2De EX dey
o) any,

ner epeo Be Deo

endã eſt. ꝙ prietas dicitur qð vni ſoli ↄuenit:hũc ab
illo diſtinguens.vt ſoẽcitas ſoli ſocrati ↄuenit ⁊ a pla⸗
tone dillinguit Kelatio vᷣo eſt hũc ad illũ refeꝛens:ſoꝛ
tem ad platonẽ. Qotio vᷣo dr rem notã faciens.· et H dẽ
multiplr. Mam cũ notio ſit illud qͥ res ſit nota· qͥ autẽ
res ſit nota dẽ multis modis.Vno mõ ex pte cognoſci
bilis foꝛme vel diſpoſitio rei q̃ noſcibilis eſt. Alio mo⸗
do ex ꝑte ↄgnoſcẽtis ſpẽs rei apud aĩaxʒ ꝑ quã rẽ ↄgno⸗
ſcit. alio mò ex ꝑte medij exteri ꝑ qð res noſcit vt ꝑ ef⸗
ſectum manifeſiũ cauſa occulta.tribo ̊ modis dĩ notõ
rei. ̃m boc notõ dr̃ vno mõ creatura. inqᷓtuzʒ eiꝰ effectꝰ
ꝑ eaʒz ſicut medio extr inſeco ↄgnoſcit. Dyonſi .ipᷣa ap⸗
parentis mũdi oꝑatio eſt ⁊ inuiſibiliũ dei ꝓoſitõ. A⸗
lio mõ dr ſpẽs veritatis menti rõnali imp̃ſſa.q ſicut ſi⸗
militudine vel ſpẽ ognoſcit᷑et his duobo modis notio
dicit qd ereatũ vel ↄcreatũ.Cercio mõ dr ipᷣa diſpoſi⸗
tio foꝛme q̃ deus ẽ etiã vera trinitas q̃ ↄgnoſcibilis eſt.
et hec ẽ notio increata.et d̃ duobo modis.no modo
dr diſpoſitõ foꝛme qᷓ ↄgnoſcit᷑ in vnitate ⁊ indiſtinctõe
et boc modo notio ẽ ipᷣa eſſentia inꝙtum noſcibilis eſt.
Alio mõ ðdr diſpoſitõ q̃ noſcit᷑ in ꝑlonaꝝ trinitate ſine
in diſtinctiõe: ⁊ boc mõo accipit᷑ in pñti inqſitõne notõ.
ßm hoc gᷓ dðõm. m rõnem intelligẽtie ꝛiã in diuĩs ꝗꝙ;
ꝓpꝛietas eſt q̊ eſt diſtinctõ ꝑſone a ꝑſona. Relatio vᷣo ĩ
trinitate eſt hbabitudo ꝑſonaꝝ ininuicẽ. ᷣ in creaturis
nõ eſt relatio ꝑſona ꝝ adinuicẽ vñ iohᷣ.xiiij. Ego in pa
tre et pr̃ in me.pater eſt in filio et filius eſt in pre. No⸗
tio vᷣo eſt ꝑ ſe et pᷣma et ꝗpꝛia ratio diſtinctõnis et rela⸗
tionis. vt ꝑ quod diſtinguit᷑ ꝑſona a ꝑſona vel ꝑ quod
referẽ ꝑſona ad ꝑlonam. Sciendũ eſt ꝗ dicit ꝓgꝛetas
qm̃ vni ſoli ↄuenit.vt generare ↄuenit ſoli patri ꝓpꝛie⸗
tas eſt vt hũc ab alio diſtingnens. Relatice babet ad il
lum referens.vt ſocracitas diſtinguit ſoꝛtem a platone
et paternitas eſt referens ſoꝛtem patrem ad platonem
filium eius. Rotio eſt vt hunc diſtinctũ ab illo notum
faciens.pꝛima et ꝓpꝛia diſcretio trinitatis eſt in bis tri
bus.relatio.pꝛietas.notio.qm̃ ſicut eſſentia facit eſſe
et ꝓpꝛietas facit differꝛe:et relatio differꝛi. et notio fa⸗
cit in relatõne diſtinctum ↄgnoſci. Ald quatuoꝛ pᷣma
patet rñſio ꝑ diſtinctõeʒ pdictam notõnis.4 Ad gntũ
quod obijcit᷑. ꝙ ſocracitas in ſocrate nõ eſt paternitas
Dicenduũ ꝙ ſecus eſt in trinitate increata:et in cꝛeatu⸗
ris.qm̃ relatio et ꝗꝓpꝛietas ſunt in vðᷣo in quo eſt ſumma
ſim plicitas.ſᷣ illud vnũ in ꝑſona vna hʒ duplex officiũ
ſeʒ diſlinguẽdi ⁊ referẽdi: ſᷣ in ſocꝛate ẽ ſocracitas bñs
officiũ diſtinguẽdi ⁊ pr̃nitas officiũ offerẽdi.vñ ſocra⸗
tes eſt pꝛꝰfua ꝓpꝛietate diſtinctꝰ:qᷓ pr ad filiũ relatus
in trinitate nõ ſic ẽ ꝙ p pꝛius ſit diſtinctꝰꝙᷓ pĩ ad fi⸗
lium relatꝰ: vñ in trinitate foꝛte idem ẽ eſſe diſtinctum
et eſſe pr̃em ᷣm rem: nõ ſic ẽ in creatura.Vñ relatõ ĩ
trinitate nõ eſt accñs ſube ſicẽ̃ accidit eſſe in creaturis.
4Ao ſextã d ᷣm. ꝙ ꝓprietas dr coiĩter qͥ inſeꝑabilłr di⸗
ſtinguiẽ᷑ gſona rel ꝑſone a ꝑſona vł ꝑſonis ⁊ h̊ mõ coĩs
ſpiratõ eſt ꝓpꝛietas.alio mõ ſtricte: vt dicat᷑ pꝛietas qᷣ
diſtinguit᷑ ꝑſona a ꝑſona ⁊ vni ſoli ↄuenit.¶ Ad ſepti⸗
mũ dðm.ꝙ relatio drĩ duobo modis.coĩter:q deſignat
babitudinẽ relatã affirmatiĩe vel negatie.et H mõ inna
ſcibilitas ẽ relatio:qꝛ ſigniſicat pᷣuatõeʒ naſcibilitatis
hm ꝙ dic aug. v. de tri · ꝙ in eodẽ genere relationis ᷣm
affirm atõeʒ dr relatio cũ dr genitꝰ. Ffm negatõeʒ cũ dr
ingenitꝰ ꝓprie:qð ſignificat habitudinẽ relatã affirma
tiue:⁊ per hoc patet rñſio.

Membrũ tercium

Verit᷑ poſtea de nũero notionum ꝓpꝛieta
tum ⁊ relationũ. dicunt᷑ em̃ eſſe ꝗnq;ʒ no/
tiones. pr em̃ eſt ꝑſona nõ ab alio a quo
gli generatõeʒ ? a quo aliꝰꝑ ſpiratõeʒ
in boe ꝙ dĩ ꝑſona nõ ab alio:intelligit᷑ notio innaſcibi
litatis.cũ dr a quo aliꝰ ꝑ generationeʒ:intelligit᷑ notio

tnE amv D NNono

paternitatis.cum dicitur a quo alius ꝑ ſpirationeʒ in
telligit᷑ coĩs notio ſcʒ ſpiratio. Item filius eſt perſona
ab alio ꝑ generatõez:et a qua aliꝰpſe piratiõeʒ · cũ dicit
ab alio ꝑ generatõeʒ:notat᷑ notio filiatõnis· cum dẽ a
quo aliꝰꝑ ſpiratiõeʒ:intelligit notio alia. Item.ſ.L. eſt
ꝑſona ab alio ꝑ ſpiratõeʒ:in quo intelligit᷑ notio pro⸗
ceſſionis. Quinq; ᷓ ſunt notõnes.tres pris:inna ſcibi⸗
litas.pr̃nitas.ſpiratõnis.due ſunt ꝓprie et vna ↄmũis
pr̃i et filio. Siłr due ſunt filij vna ꝛia ſcz filiatõ: vna
coĩs patri ⁊ filio ſcʒ coĩs ſi piratõ.et vna pꝛia ſpũiſcto.
Quatuoꝛ aũt ſunt relatõnes. qꝛ innaſcibilitas nõ dic
relationẽ niſi ꝑ pꝛiuatõeʒ.pr̃nitas vo et filiatio ⁊ com
mums ſpiratio et ꝓceſſio relatõnes ſunt. Quatuoꝛ eti⸗
am ſunt ꝓpꝛietates ſcʒ innaſcibilitas.pr̃nitas. filiatio.
ꝓceſſio coĩs em̃ ſpiratio nõ auenit vni ſoli: ideo non dẽ
ꝓꝛietas.ſic ẽ̊ ꝗnq;ʒ ſunt notõne 9.q̃tuoꝛ relatõnes tin:
et quatuoꝛ ꝓprietates tm. et hec eſt cois opio de nuero
notionũ Ppꝛietatũ et relationũ. Contra h obijcitur
multipkr. pꝛimo ꝙ tm̃ ſint tres notiones et ſilr tres re⸗
latõnes tres etiã ꝓpꝛietates. Ad qð ſic: om̃is xſong eſt
aliq̃ trium ꝑſonaliũ ꝓpꝛietatũ: b omnis notio coĩs eſt
ꝑſona.et ſiłr om̃is relatio: om̃is notio eſt aliq̃ trium
pſonaliũ ꝓprietatũ: ̊ pr̃nitas vel filiatio vel ꝓceſſio.2
ſimiliter omis relatio. Rñ. cum in diuis ſit tripler
modus pᷣdicandi.qð:ꝗs:⁊ que.quod ſignificat eẽntiaʒ
quis ꝑſonã:q̃ notionẽ:ſᷣm boc ptʒ ꝙ in pᷣdicta aꝛgumẽ
tatione eſt ↄmutatõ pᷣdicamenti.i Zon em̃ ſub h̊ nomie
ꝑſona pt᷑ ſumi notio ſic ſpᷣ medio q̃ ſignificat quã: cum
pſona ſignificet quã ̊ deberet ſumi pr vel filiꝰ vel. l. l. ⸗
ruz vnumqðq; ſignificat quã.4 Sʒ iterũ obijcit᷑ ad idẽ
NQNam die damal . ꝙ m omia ſunt idem treo ypoſtaſes
pᷣter generatõeʒz in generatõnez et ꝓceſſionẽ.ᷣ pr̃nitas
nõ eſt alia iſtaꝝ nec coĩs ſpiratõ:̊ nõ ſunt notiones.
ſunt tm̃ tres notõnes.4 Item ſi m oĩa ſunt vnuʒ 77.
cũ ꝑſona nõ dicat in generatõeʒ vel generatõnez vel p
ceſſionẽ: ̊ ſunt vnuʒ in pſona S vna pꝑſona. Kñ. da⸗
maſce. in illis tribo intelligit qnq; notõnes. qꝛ ingene/
ratio dĩc ĩnaſcibilitatẽ: generatio aũt actĩe dicta prni⸗
tatem:paſſiue dicta filiatõeʒ. Silr in ꝓceſſione intelli⸗
gitur reſpectꝰad pᷣncipiũ et ita ad ſpir atõeʒ: om̃e eĩ qʒ
ꝓcedit ab aliqͥ: ꝓcedit ad aliud. dom ꝙ ꝑſona ẽ cõe ra
tõne. Vñ nõ ſegꝗtur ſi ↄueniant in rõne huiꝰ noĩs perſo
na: ꝙ ꝓpter boc ↄueniãt in vna ꝑſona ſingulari. ̊ ↄue⸗
niunt im in re vna eſſentie logtur &̊ dama. de illis q̃ di
cunt᷑ eſſentialiter vt potentia lapientia bonitas.

Atem queritur de .S. .

nuero relationũ videt᷑ ꝙ plures ſunt relatões.i Rã rela
tiones młtiplicant᷑ ̃m habitudĩes extremoꝝ: B trium
extremoꝝ adinuicẽ ſex ſunt habitudics: triũ ꝑſonaꝝ
ſex erãt relatões. Rmñn. h ſeqret᷑ ſi vnaqueq; ꝑſona re
latõne ſiue habitudie ad aliã referet᷑. ſ̊ pr̃ nõ refertur
relatõne ꝓpꝛia ad.ſ.ſ.ſiłr nec filiꝰ:ſᷣ hi duo refeꝛunt᷑ ad

ſpm̃ſcrm vna cõi relatõe.⁊ iõ nõ ſunt niſi qᷣtuoꝛ relatõ⸗

nes:due ꝗbo pr et filiꝰad ſeinuicẽ referunt᷑nã referunt᷑
pr̃ ⁊ filiꝰad.ſ.ſ.vna relatõne nõ duabo:ad deſignãduʒ
maximã ↄcoꝛdiã iſtaꝝ duaꝝ ꝑſonaꝝ.ſicut em̃ tres peꝛ
ſone eadẽ relatõe referunt᷑ ad ea qᷓ ſunt ab iplſis.ſ.crea⸗
turas.liceat loqꝗ impꝛopꝛie qꝛ ꝓpꝛie diuĩe ꝑſone ſiue de
us nõ referunt᷑ ad creaturã ᷣ referꝛi ſigficant᷑:eo ꝙ cꝛe
atuꝛa refert᷑ et depẽdet ab ip̃is.⁊ illa relatõ q ſigficãt᷑
referꝛi ẽ vna ad ſiẽndũ vnitatẽ ꝑſonaxꝝ triũ.ſitr ⁊ mul⸗
tomagis pr et filiꝰ ad illũ ꝗ ẽ ab ipſis vna relatiõe dñt
reſerꝛi.et ꝓpter h̊ dicit aug.in.v.d tri.ꝙ pr̃ et filiꝰſunt
vnũ pᷣncipiũ creat᷑e ſic dicẽs. IFatendũ ẽ pr̃em ⁊ filiũ eẽ
vnũ pᷣncipiũ.ſ.ſ.nõ duo pncipia: ſᷣ ſic pĩ et filiꝰvnꝰ deꝰ
et ad creaturã relatiue vnꝰcreatoꝛ: ſie relatio ad ſpiri⸗

tũſanctũ vnũ pᷣncipiũ.ad creaturã vᷣo pater ⁊ filiꝰ⁊ ſpi

rituſſanctꝰvnum pꝛincipium ſicut vnus creatoꝛ 2 vnus

dominus.

8

ð

alſube
iicat⸗
zignnofm
iliset
Gntos:p.
üanto
ſclinelig
(precen
ie
wibitt
tcaflic
ocſi
ntei

vitn

(coßti

(uttr
Pitntin
tſurele
lißalie
ljod ſn
ſiiinoi
ſohönüe
litiho⸗
Gentei
tinphon
lenitopen
Stekönu

iie

utno

Kri

abglio⸗

r

peeſſio.
Alins dn
untpſ
ſeergot
Rdill
giciby
nt.
ledict
gtes da
esſtoe
mmpn
ſetmniat
Nuna,
optin
Minot
lnas
tthoc.
licerel
ſifie,
nesin
niane
Mone
iat⸗

ongin

N
N
cundig
nſlccr
otopr
hneſbdß
omiis
fatöenn
püͤſtio⸗
ohöde
toncon
neti
gfliato.
eonendi
tonesiß⸗
odnden
hobiein
flrmmesre
ionaen
io coisel
hligtriun
peeſſto⸗
ſun wiple
t einng
ctagigum
bonmt
tqniteun
ekadid
Ppolleſes
bpinitas
Honones
ntmnaz.
oͤnez ep
Piden
geingene
ictapin⸗
neintelin
oſeeiqd
aecbera
disperſo
rie de⸗
eillisq
igs.

F
6. ditti
ribrin
Nrer
Norere
oeürtur
feumtod
lerehtto⸗
ſekrunk
ignoduz
trespe
.ſcrea
eſiue de
eog
öſen
rrnnl
gtiöedi⸗
fiſten
7 ſine
Aſpn
ſlaßt
11m

LNueſtio
Aterũ queritrr S. ij.

& numero ꝓpꝛietatũ ꝑſonaliũ.vident᷑ em eẽ nüero eq̃⸗
les ꝑſonis quaꝝ ſũt ꝓpꝛietates.nõ ergo erut niſi tres.
Cõtra. vidr̃ ꝙ qtuoꝛ ſint ꝗpꝛietates pſonales. na in⸗

generatõ ſiue ĩnaſcibilitas ẽ Apꝛietas ſicẽ dicit da maſ.

nec eſt aliqͥ pdictaꝝ: nõ ſunt tm tres. Ytem diſtin ⸗
guit᷑ ꝑſone appꝛopꝛietatibo ꝑſonalibo.qrit qᷓre inaſcibi
litas nõ poĩt᷑ ꝓpꝛietas ꝑſonalis. IYtẽ adhuc obꝛ iuxta

auẽtem damal.qꝛ ſi in omibo ſunt vnũ pr̃ et filiꝰ ⁊ ſpi

rituſſctus p̃ter ingeneratõz generatõʒ et ꝓceſſionẽ:er
go ſolũ in his diſtinguũt᷑.Sᷣ diſtinguũt᷑ ꝑ paternitatem
filiatõz et cõem ſpiratõʒ:ergo omes ꝓpꝛietates ⁊ noti
ones ſub aliqua pᷣdictaꝝ ↄtinẽt᷑. tm̃ erunt tres.. Si
aũt dicat᷑.ꝙ ĩ ꝓceſſiõe intelligit᷑ cõis ſpiratõ. EUñ cum
dẽ ꝙ in omibo ſunt vnũ ⁊c.nõ excludũt᷑ iſte:qꝛ intelligẽ
ĩ illis.qꝛ ꝑ ingeneratõʒ inaſcibilitas:ꝑ generatoʒ pa⸗
ternitas: ꝑ ꝓceſſiõz aũt ſpiratio. Cõtra ſi ĩ omibo ſũt
vnũ.aut ↄtigit cõem ſpiratõʒ p̃ter iſta ĩtelligẽ:aut nõ.
ſi eſt intelligẽ pter iſta:gᷓ cõis ſpiratõ nõ ẽ cõis aliglv.
4 Pꝛeterea tres ſũt ꝑſone et bt ꝓꝛietates abo ſüt ꝑ⸗
ſone. ſcʒ pr̃nitatẽ. et filiatõz.et ꝓceſſionẽ.ſi ᷣ in bis tri
bus eẽ bñnt ꝑſone:relinꝗ?᷑ ꝙ magis ẽ diſtinctõ ꝑ prnita
teʒ ⁊ filiatõʒ ⁊ ꝓceſſionẽ ꝙᷓ ꝑ ĩnaſcibilitatẽ generatõʒ
et ꝓceſſionẽ. qᷓre ergo nõ dixit ꝙ in omibo ſũt vnũ pᷣter
prnitatẽ et filiatõʒ ⁊c. MRñſio ſic ſup dictũ ẽ. quiq;
ſüt notòes. qᷓtuoꝛ relatõnes. tres ꝑſonales ꝓpꝛietates.
ꝓpꝛietas em̃ ꝑſonalis.eſt q̃ vni ſoli ꝑſone cõueiĩt:et eaʒ

Aab omi alia diſtiguit. ex q̊ͥ patzʒ· ꝙ ꝓpꝛietates pſonales
ſunt tres. et ꝑſone ſunt equales ſm nũerũ ſic drie con

ſiitutiue ip̃is ſpẽbo.Vñ ꝑſonales ꝓpꝛietates ſunt tres
tm̃.relatões aũt q̃tuoꝛ.cuᷣ em̃ ſit vna relatõ pr̃is ad ſi⸗
liũ:alia filij ad prem.iterũ cũ ſit relatõ cõis pr̃is ⁊ fi⸗
lij ad ſpm̃ſctᷣm et ecõuerſo.ſit alia ſpũſſcti aꝰ prem et
filiũ:io ĩ vniuerſo ſũt qᷓ̃tuoꝛ relatões tm. v qlibʒ iſtaꝝ
notõnũ relatõ eſt.et qꝛ pᷣter iſtas q̃tuoꝛ ẽ reꝑire notõeʒ
quĩtã.nõ eĩ hitudo pris ad filiũ coueĩt tm̃ pr̃i ſ̊ etiam
cõuenit ei pꝛiuatõ relatõis ad alterũ pꝛĩcipiũ.alit᷑ em̃
eẽt in ꝑſonis abire ĩ infinitũ.iõ eſt quita notõ q pr̃i cõ
uenit ꝑpꝛiuatõʒ oꝛdis ad pꝛĩcipiũ q̃ dicit᷑ inaſcibilitas
ꝓbat᷑ ̊ nüerꝰnotõnũ ſic.In dinis ꝑſoĩs ẽ oꝛdo Fᷣm rõʒ
oꝛigis. pꝛĩa at᷑ diuiſio entis ẽ:om̃e qð ẽ.aut eſt ab alio
aut nõ ab alio.⁊ hec ẽ pꝛia rõ diſtiguẽdi eẽntiã ab eẽn
tia.ſiłr in dĩnis eſt hec rõ diſtinctois ꝑſonaꝝ. Item eẽ
ab alio. aut ẽ ꝑ generatõzʒ:aut ꝑ ſpiratõeʒ.Jã ̊ habẽꝰ
tres ꝓpꝛietates.qꝛ ex H̊ ꝙ ẽ eẽ nõ ab alio ꝑ ſpiratõʒ eſt
ꝓceſſio. I alia ẽ diuiſio entis.a qͥ aliꝰ:aut a qͥ nlłꝰ.a qͥ
alius duptr.ꝑ generatõzʒ:2 ex h het ꝓpꝛietas pr̃nitatis
aut ꝑ ſpiratõʒ: et ex h ẽ cõis notio que ẽ cõis ſpiratio:.
ſic ergo ſᷣm has duas diuiſiões entis ſũt ꝗnq; notões

Ad illð qð q̃rit᷑ rñdẽdũ et cõcedẽdũ qð dicit damaſ.

ꝙ ĩ oĩbo ſũt vnũ p̃ter ĩgeneratõʒ et ꝓceſſiõʒ.⸗¶! Ad h at
qð qrit᷑.ſũt ne vnũ in cõi ſpiratõne ⁊ pr̃nitate.dðm ꝙ;
nõ.qꝛ in om̃ibo illis q̃ pᷣter adaligꝗd dicũt᷑ ſunt vnũ ſi⸗
ne dicãt ſbam ſiue q̃litatẽ ſiue quatitatẽ. Iſte at ꝓpꝛie⸗
tates dant ĩtelligere ꝛietates oẽs alias diſtĩiguẽtes.
ꝓceſſio em qꝛ poſteriꝰ ẽ:ꝑ intelligẽtie rõem determĩat
tanq; pꝛius ſpiratõem.et generatõ qꝛ poſtexius eſt:de⸗
termiĩat tanq; pꝛius prnitatẽ. Ingeneratõʒ aũt ponit
damal.vt in q̃ pꝛimo ꝑſona pr̃is diſtiguit. generatõeʒ
ðvᷣo vt in qua pꝛimo ꝑlſona filij intelligr. ꝓceſſionẽ aĩ q̃
pꝛimo ꝑſona ſpũſſ.intelligi᷑ nõ enũerat aĩ illas vt ꝑ
quas pſone adinuicẽ referũt᷑.vt paternitas.filiatõ ⁊c.
et hoc.qꝛ pꝛius ẽ intelligere diſtictas ꝑſonas qᷓ; adin⸗
uicẽ relatas. Pꝛeterea alie in his tribo intelligũt᷑ ⁊ iõ
ſufficit enũerare illas. Ad aliud qð querit᷑:qͥre pꝛ pe
nes ĩnaſcibilitatẽ ñ hẽat eẽ ꝑſonale.Rnſio modꝰdeter
mĩandi ꝑſonã ſᷣm ꝙ ꝑſona:ñ pt᷑ eẽ niſi ſᷣm poſitõʒ.h̊ ẽ
ꝑſona ẽ ꝑ ſe ſonas.vn opoꝛtʒ ꝙ ꝑ ſe noĩatõʒ hẽat: ſm
noĩiatõem nõ depẽdeat ab altero.Sʒ om̃is negatõ ſᷣm

T. E.
* E Aa Er per ſprtn) dn)

), 6 —
ac O 4 tenN WD w
ene

lxviij.

noĩatõem ab altero depẽdet:qꝛ ab affirmatõe vnũ eſſe
vnum eſſe pſonale a tali nõ accipitur. Hr

Membrũ quartum

H Irca ꝑtem iſtã ſcʒ ↄtra nũerũ dubitatur
multiplicit᷑. et pꝛio cũ a quo alius ſit cõ⸗
ueĩat pr̃i⁊ filio:⁊ iuxta h̊ ſuĩt᷑ cõis notõ
. q̃ eſt cõis ſpiratio.ꝗ vᷣo ab alio ſit cõe fi⸗
lio et ſpũiſ.ergo iuxta hoc dʒ ſũmi cõis notõ cõis filio
et ſpniſ. Rnſio doõm ꝙ penes hoc quod dico ꝗ ẽ ab
alio.cũ ſit cõe et filio et ſpuiſ.nõ aſſignat᷑ cõis notio fi⸗
lio et ſpũiſ.qꝛ eſſe ab alio ſimpłr dictũ:nõ dic dignita
tem niſi dicat᷑ eſſe ab alio ꝑ genẽatõz vel ſpiratõʒ. Itẽ
qui eſt ab alio.nõ dicit᷑ vniuoce de filio et ſpũſcto:eo ꝙ

filius eſt ab alio ꝑ generatõz:ſpũſſ.pꝑ ſpiratõʒ. ido nõᷣ
pt ſ̃m hoc ſũmi cõis notio.ſ̊ a quo eſt alius nõ pt᷑ eſſe
cõe vniuocũ pf̃i et filio:qm̃ ab vtroq; eſt aliꝰ ꝑ ſpirati

onẽ.tñ ſᷣm ꝙ pr̃i cõueniat a qͥ aliꝰ ꝑ generatõʒ:et filio

a quo aliꝰ ꝑ ꝓceſſiõʒ:Fᷣm h̊ no pt᷑ alſignari cõis notio

pr̃i et filio.qꝛ ſic a quo ẽ aliꝰ dẽ equoce. Itẽ q̃rit᷑ cuʒ
qa nullo:ſit diſtinetiuũ pr̃is:⁊ dicat᷑ notio ĩnaſcibili⸗
tatis et pꝛima notõ:qrit᷑ a quo nullꝰ cũ ſit diſtinctiuũ
ſpũſſ.nõ ſit notio.i Rñſio a qͥ nullꝰ dĩc negatõem.nec
inſinuat aliquã dignitatẽ vel ꝑfectõʒz in q̃ quieſcat in⸗
tellecitus:et iðo nõ ponetur notio.ſed qui a nullo licet
quandã negatõem dicat:dicit tñ quãdã ampliatõʒ. in
qua ꝗ ſcit intellectꝰ ad auẽtem ſiue pꝛincipiũ oꝛiginis
vnde notio eſt. IZtẽ querit᷑ ꝗ ab alio:ĩ ſua cõitate nõ
dicit notõem. tamen quia a nullo:dicit notionẽ aucto⸗
ritatis q̃re hoc.¶ Reſpõſio qui ab alio:nõ determinat
vns finitã rõem ſᷣ dicit ꝓgreſſũ virtutis vſq; ad deter⸗
mĩatõem.et ꝗ a nullo:dicit pꝛicipiũ vᷣtutis.et a qͥ̊ nullłꝰ⸗
eytremitatẽ ierminãtẽ.vñ nõ dicit notõem.ideo ncce ẽ
eſſe qnq; notões.qui a nullo a quo aliꝰ.ꝗ ab alio ꝑ ge/
neratõem.ꝗ ab alio ꝑ ꝓceſſionẽ.a quo aliꝰ ꝑ generati⸗
onem.a quo aliꝰ ꝑ ꝓceſſionẽ.et hec duo nõ faciebãt no
tõem a q̊ nullꝰ et qui ab alio in ſua coĩtate.¶ SItẽ obr
Videt᷑ em̃ ꝙ ſiẽ̃ innaſcibilitas facit vnã notõʒ:⁊ ĩſpira
bilis faciet vnã.qꝛ ſiẽ vnũ diſſiguit ꝑ negatõʒ:ita ⁊ re⸗/
liquũ. Itẽ in ſym bolo qda dicebãt eẽntiã deitateʒ de
qua eẽnt ꝑſone tres.vñ ad h̊ ĩtelligẽdũ dẽ in ſymbolo
qꝛ pater a nullo ẽ.nec ſactꝰ nee creatꝰ nec geĩtꝰ.ſᷣ q̃re
nõ tollet hĩtudiem ſpiratõis vt dicat᷑ a nullo ꝓcedens
vel ſpirãs.¶ Reſpõſio ſecus ẽ cũ dico iſpirabilis ⁊ in⸗
naſcibilis.qꝛ inſpirabił ĩpoꝛtat᷑ ꝑ ĩnaſcibilis. poſteri⸗
oꝛ em̃ hitudo ẽ ſpiꝛatõ qᷓ; natiuitas ſic emanatõ nature
emanatõe voluntatis. Uñ ſola remota ntitate: aufert᷑
ſpirabilitas. Vñ ĩnaſcibile negat ꝙ ſimpl icit fit e nul
lo.nðõ ponit᷑ ̊ iſpirabilitas notõ.ſᷣ poĩt᷑ inaſcibilitas.
qꝛ illa pꝛioꝛ ẽ hĩtudo:et illa ablata oĩs poſterioꝛ r̃mo⸗
uet Sʒ otra ĩſpirabile ↄueĩt pr̃i ⁊ filio: ĩnaſcibile tm̃
pr̃i.¶¶ Rñſio eẽ a nullo aliqͥ mõ diĩc ſtatũ ab aliq digni
tate.h̊ ĩſpirabilitate nõ poit᷑ ille ſtatꝰ ſb digtate.vnde
ſuꝑ ĩſpirabile nõ ſtat ĩtellectꝰ.vñ nõ dicit notõʒ. IN
q̃rit᷑ vtrũ ꝗ a nullo a qͥ nullꝰ facit notõʒ.¶ Rñdet᷑ qa
nullo et nullꝰ ab eo ñ facit notõz.qꝛ ñ dic hĩtudieʒ nec
ad y poſtaſim pꝛioꝛẽ nec ad poſterioꝛẽ.vñ cũ dẽ oꝛdo:
tollit᷑ rõ diſtinctõis ꝑſonise in trinitate.ſᷣ qð a nullo ⁊
nulla ꝑſona ab illo:ᷣ cõueĩt eẽntie. Itẽ obĩ ↄtĩgit mł
tiplicare diſtictiua ꝓꝑ duodenariũ.qꝛ pr ẽ ꝗ a nullo eſt
ꝑ generatõem et ſpiratõem ⁊ a quo alius ꝑ generatõʒ
7 ꝓceſſionẽ.ecce q̃tuor. Silłr q̃tuoꝛ ſunt in filio diſti⸗
ctiua:qui ab alio ſcʒ ꝑ generatõem.et a qͥ alius ꝑ ſpi⸗
rationem. qui a nullo ꝑ ſpiratõʒ.a quo nullꝰ ꝑ gene⸗
ratõem.ecce quatnoꝛ in filio.Siłr in ſpũſcto ſũt qua⸗
tuoꝛ diſtinctia.qui ab alio ꝑ ꝓceſſionẽ ·qui a nullo per
generatõem.a quo nullus ꝑ generatõem:vel ꝓceſſionẽ
ergo erũt. xij. notões.¶ Si vo dicat᷑ ꝙ reducũtur he di
ſtinctões ad paucioꝛẽ nũerũ adminꝰ tunc videt᷑ ꝙ a q
nullus faciet notõem in ſpũſcto ſiẽ ĩnaſcibile in patre.

4
e d 9 2

Reſpõſio. Ratio diſtinguẽdi nõ facit notõnem: ̊ rõ
diſtinguẽdi cum rõne ſtatus dignitatis. ſᷣ̊ cum dico a
quo nullus ꝑ generatõem vel ſpiratõem:nõ dico ſtatũ
dignitatis.ergo ᷣm hoc nõ ponet᷑ notõ.ſilr in filio pꝛi
uatões nullã dicũt dignitatẽ.ſed eẽ ab alio ꝑ generati
onem dicit qndam dignitatẽ.vñ nulla negatio in diui
nis pᷣter ꝑſonaʒ pr̃is ẽ ſignificatia ſtatus in dignitate
ſed om̃es alie ſu nt ad modũ defectus. Itẽ q̃rit᷑ vtrũ
inaſcibilitas ⁊ auẽtas ſint due.⁊ videt᷑ ꝙ ſic: qꝛ ma⸗
gis aꝓpꝛopinquant ſibi a quo alius ꝑ ſpiratõem et aqͥ
alius ꝑ generatõem:q; inaſcibilitas ⁊ auẽtas. ergo ſi
illa faciũt duas notõnes:et hec duo ſilr facient.¶ Re⸗
ſpõſio a quo alius:fundat᷑ nccio in hoc qð eſt ꝗ a nlło
aliter eẽt ꝓceſſus in infinitũ et hec ẽ rõ q̃re cedit ĩ vnã
notõeʒ auctas cũ ĩnaſcibilitate.q¶ Itẽ cum tres ꝑſone
ſint tres res et vna res qꝛ eẽntia vna: q̃re ſimilit᷑ tres
relatões que ſunt in ꝑſona pr̃is cum ſint vna res qꝛ ꝑx
ſona vna nõ dicit᷑ tres res et vna. Item q̃re nõ dẽ deꝰ
quinus ⁊ a quĩq; notõibo:ſicut dicit᷑ trinꝰ a tribo ꝑſo⸗
nis.Si dicat᷑ ꝓ dicit᷑ trinus a tribo ꝑſonis qꝛ ſũt tres
in vna eẽntia.̊ nõ dicit᷑ quinꝰ ꝓpter notões:qꝛ notio
nõ dicit᷑ reſpectu eẽntie ̊ reſpectu ꝑſone.Adhuc oſpo
nit᷑.qꝛ eñ ſint tres ꝓpꝛietates vel notões in vna ꝑſona
ſcʒ in ꝑſona pr̃is:q̃re nõ dicit᷑ illa ꝑſona trina ꝓpteꝛ il
las.ſic̃ deus ẽ trinꝰ ꝓpter ꝑſonas. Rũñſio eſt eẽntia:
⁊ ypeſtaſis.et notõ.eẽntia ſᷣm eẽ ⁊ Fm modũ eẽndi eſt
res.ypoſtaſis ſᷣm eẽ ẽ res: ᷣm modũ eẽndi reſpectũ dĩc
Notio vᷣo ᷣm eẽ ⁊ ᷣm modũ dĩc rõem. Vñ vna dr eẽn
tia tm̃.ypoſtaſes vᷣo tres dicũt᷑ ⁊ vna res.ł̊ᷣ de relatõni
bus nõ dicimus ꝙ ſunt tres res ̊ tres relatões.vñ nõ
poſſumꝰ dicere ꝙ in pr̃e ſunt tres res:ſunt tñ tres rela
tões.q¶ Ad aliud qð querit᷑.ꝙ intẽtio ꝓpꝛietatis nõ di
cit rem ꝗꝓpꝛie ꝓut res dicit᷑ res nat᷑e ſ̊ rõem rei:ſic re⸗
latio nõ dicit rem ſed habitudiem rei.vñ nõ eſt ↄcedẽ⸗
dum ꝙ quĩq; notões ſunt quinq; res:qꝛ intentio notio
nis nõ dicit rem ̊ rõem.vñ pꝛietas nõ ĩtelligit᷑ ineſſe
diuino abſoluto ̊ com ꝑato.i Si obijciat᷑ ꝓpꝛietas
eſt eẽntia.et eẽntia ẽ res:ergo notio ẽ res.ſᷣ mutat᷑ ꝗd
in que.Nec dicit᷑ deus quinꝰ ꝓpt᷑ quĩq; notõnes: qꝛ ñ
ex gbuſcũq; vnitatibo ↄſtituit nũerꝰ pᷣ ex his q̃ ꝑ ſe ſũt
Vn qꝛ ꝑſona intelligit᷑ vt ꝑ ſe ens:eſt dicere drũ trinũ
Apter tres vnitates triũ ꝑlonaꝝ. ſ̊ notio vel ꝓpꝛietas
nõ dicit vt ens ꝑ ſe:ſᷣ vt ens ĩ alio ſiẽ pr̃nitas dic vt in
pr̃e.ꝓpterea ab vnitatibo ꝓpꝛietatũ vel notõnũ nõ dẽ
ꝰ quinꝰ.iQec etiã ꝑſona trina:qꝛ nõ dicũt vnitates
P ſe entes hſ̊ vnitates ĩ alio vel vt alteriꝰ.et pʒ inſlãtia
ad pᷣdictũ ſophiſma.notio eſt aliq̃ triũ ꝑſonaꝝ et q̃li⸗
bet ꝑſona eſt aliq̃ triũ ꝓpꝛietatũ:ergo qlibet notio eſt
aliq̃ triũ ꝓpꝛietatũ.q¶ Reſpõſio nõ ſegꝗt᷑ ſᷣ̊ mutat᷑ ꝗs in
que.inſtãtia poſito ꝙ nõ ſunt niſi iſia noĩa homo.aſi⸗
nus.capꝛa.inde ſic.om̃e nomẽ eſt aliꝗd hoꝝ tꝛiũ.̊ qð
libet hoꝝ triũ ẽ aliq̃ hbaꝝ vocũ:eꝛgo qðᷣlibet nomẽ ẽ ali
qua harũ triũ vocũ qð falſũ eſt.nã bec vox bomĩs nõ
eſt hec vox hõ: nec aliq aliaꝝ:et tñ idẽ eſt nomẽ qð hõ

Membꝛum quintum

Onſeqnter q̃rit᷑ de ꝑatõe notõnũ.ↄpan
tur aũt ad ꝑſonã ⁊ ad eẽntiã ⁊ ad ſeinui
cem. Itẽ ↄꝑant᷑ ad attributa ſubſtãtiue
adiectiue. Itẽ Em pᷣdicatõʒ et ſᷣm deteꝛ
miĩatõʒ.ad q̊ declaratõʒ qrũt᷑ iſta. Pꝛimo an notões
ſint ꝑſone.Scðo an ſint eẽntia. Lercõ an ſint ĩ eẽntia
Quarto an adiectiua eẽntialia q dicũt᷑ de ꝑſoĩs dicãt᷑
de notioĩbo. Nuĩto de ↄꝑatõe ĩ aſſigtõe notõnũ dꝛñti.

Articulus primus

D pꝛimũ nota opioʒ gilberti porꝛetani.cꝰ
opio fuit ꝙ ꝓpꝛietates eẽnt ꝑſone dine.nee

eẽntia dĩna necĩ ꝑſoĩs nec ĩ eẽntia.⁊ mot

fuit ad hoc ex nat᷑a relatõnũ q̃ nõ dicũt eſſe in:ᷣ eẽ ad.
nec ↄſiſtũt in ſba ſiẽ̃ q̃litates ⁊ alia accñtia:ᷣ exterius
aſſiſtũt.Cũ em̃ ꝗs ſit dext᷑ vel ſiniſter ꝑ hmõi relatões
nihil poĩt᷑ in ſubſtãtialia nec ĩeſt ſbe:vᷣ adeſt vel eſt ad:
quia ᷣ ſic vidit ĩ relatõibo creaturaꝝ.ſic et poſuit ĩ re⸗
latõibo dĩnaꝝ ꝑſonaꝝ. Itẽ ipᷣe ſuppõebat hãc ꝓpõeʒ.
nihil ſeipᷣo differt vel diſfiguit᷑ ̊ ꝑſone ꝓpꝛietatibo di⸗
ſtinguũt᷑:ꝙ̊ ꝓpꝛietates nõ ſũt ꝑſone.ſᷣ ̊ fallit ĩ dinis et
etiam in creaturis. vel ſeq̃ret᷑ infinitas in dꝛñtijs et
in generibo generaliſſimis.Sʒ obr̃.ꝙ ꝓpꝛietas ſit ꝑſo
na ĩ ſimplici nõ differt eẽ et ꝙ ẽ. hec ꝓpoſitio ẽ ꝑ ſe no⸗
ta.⁊ ẽ regula in li.de cbdomadibo. fin pſon dina ſim
plex ẽ:ergo nõ differt qð ẽ ⁊ qͥ ẽ in ꝑſona. ſᷣ qð ẽ ẽ ꝑſo⸗
na:quo ẽ eſt ꝓꝛietas ꝑſone.ꝑſona ꝗᷓ et ꝓpꝛietas ñn dilſ
ferũt ſ̊ ſunt ide.¶ Itẽ boetiꝰaut pr̃nitas ẽ aliꝗd aut ni
hil.ſi nihil:ſeꝗt᷑ abſurditas ꝙ nibilo diſtiguit᷑ ꝑſona a
ꝑſona. Si at᷑ aliꝗd ẽ:aut ẽ maiꝰ deo qð ẽ abſurdũ:aut
minꝰ:et tũc ſegt᷑ ꝓ a mĩioꝛi hʒ pr ꝙ ſit pr. prnitate em
eſt pater.aut eſt equale:et tũc ſi nõ eſt idẽ: ſeꝗt᷑ incõue

niẽs ꝙ aliquid eſt eq̃le deo qð nõ eſt deus.ſed hec oia
ſunt falſa.relingꝗt᷑ igit᷑ ꝙ pr̃nitas ẽ idẽ qð pater. Cõ⸗
tra.diſtinguere et diſtingui ſunt coꝛrelatiua et coꝛre⸗

ſpectiua.ergo nõ inſunt vni et eidẽ.ſ̊ ꝑſone ẽ diſſigui:
Apꝛietatis eſt diſtiguere.̊ nõ ſunt idem ꝓpꝛietas et ꝑ⸗
ſona./ Itẽ cõſideratio ẽ areſtotilis.oñdentes quãtu⸗
lamcũq; dꝛiam:ondentes erimus qm̃ nõ idẽ.ꝓpꝛieta⸗
tis et ꝑſone oñdit᷑ aliqua dria:qꝛ ꝑlone eſt generari et

generare: ꝓpꝛietatis vᷣo nõ.ergo nõ ſunt idem.⸗!]g;Item

cõſideratio ẽ areſto.de eodẽ et diuerſo ꝙ ſi hoc ẽ in plꝰ
ꝙᷓ illud vel in pluribo:ꝙ nõ ſunt idem.ſed cõſtat ꝙ plu
res ſint ꝓpꝛietates et notões qᷓ; ꝑſone.qꝛ pautioꝛes ſũt
plone: ꝓpꝛietates plures.ergo ñ ſũt idẽ ꝓpꝛietas ⁊ ꝑ⸗
ſona ¶¶ Itẽ aug.dĩc.nulla ꝓpꝛietas ẽ id qð ea ad aliud
refert᷑.ſed pater pr̃nitate refert᷑ ad filiũ: ergo pr̃nitas
nõ eſt pater. NReſpõſio.dðm ꝙ ꝓpꝛietas eſt ꝑſona.
paternitas em̃ eſt pater.filiatio filiꝰ:ꝓceſſio ſpũſſ.a B
eſt ꝓpt᷑ naturã ſimplicis qua ſic nõ differt qð ẽ ⁊ qͥ eſt
lic nec diflert gs eſt et quo ꝗs ẽ. Vñ ſiẽ deus ẽ deitas et
ecõuerſo:ita pater ẽ prnitas et ecõuerſo.iOð obr.q;
coꝛrelatiua nõ inſunt vni ⁊ eidẽ.ððim q diſtiguẽ? di⸗

ſtingui in dĩnis coꝛrelatia ſunt in dicẽdo et nõ in eſſen

do. ſiẽ etiã eſt in pꝛimis generibo⁊ in his qꝗ ſeip̃is diſti⸗
guũtur.ibi em̃ eſt idẽ in re diſſiguẽs et diſtinctum.nec

eſt ibi coꝛrelatio in eſſendo ſed in dicendo ſolum.ĩ his

vo que ſunt in genere et que differentijs differũt ẽ coꝛ⸗
relatio in re.nec eſt idem diſtinguens ⁊ diſtinctũ.ſicut
ergo eſt ĩ pꝛimis ꝙ ſeipᷣis differuũt ꝙ idem eſt diſtiguẽs
et diſtinctum:ſic et in diuinis ꝑſonis ratione ſimplici⸗
tatis.Vnde cum dicitur ꝙ perſona diſtinguitur a per
ſona:bhoc eſt dicere ꝙ bec non eſt illa.q Ad aliud di⸗
cendum ꝙ generare et generari non dicunt differen

tiam perſone ad pꝛopꝛietatem nec perſone ad eſſentiä

ꝑſone ad perſonam. Vnde ſicut non ſequitur homo
non eſt genus anumal eſt genus:ergo homo nõ eſt ani

mal.ſic non valet pꝛopꝛietas non generat perſona ge

nerat:ergo pꝛopꝛietas non eſt perſona ſed eſt fallacia
accidentis. Ad aliud quod obijcitur per auctoꝛita⸗
tem augu.dicendum q; non bene intelligitur. auguſti⸗
nus enim aſſignat differentiaʒ inter pꝛopꝛietates eter

nas et pꝛopꝛietates que ſunt accidentia. oſtendens
ſi ſie pꝛopꝛietates eſſent accidentia: nulla earum eſ⸗
ſet iꝰ ꝙ ea ad aliud refertur.et ita eadẽ auctoꝛitas con

traria eſt ei pꝛopter quod inducitur. patet etiam ꝙ nõ
ſequitur perſone pꝛopꝛietatibus difierunt: ergo non
ſunt ipſe pꝛopꝛietates. boc argumentum eſt contra
auctoꝛitatem hiero.iQaʒ perſone vt dicit hiero.ſeipᷣis
et nominibus differunt.ita hoc argumentum fallit.

Eſt inſtiantia deus ſua ſapientia gubernat oĩa. nõ eſt
ſua ſapia. Yteʒ ꝗrit᷑ cũ ꝑſone ꝓpꝛietatibo diſſerantan

bathie n,
Biuhe
ſltidinee
Rndiibe
nenaſtd
ſtoin ſ n
andinſin
ES
tHreneſͤ
Pegligan
iguin
abſancien
. pfnigtei⸗
d: ſgkni
ſaſ heci
pater.
ting et conn

Me diſigi

Piengein
gentes glin
nice Pnen
eſ genenan
tidenn , gen
Pſiboeimnt⸗
dcöſteof
2pauticri
ppnietnst
geaad gin
ergopfnite
tas eſioon.
eſſioſpäſrd
t goe i⸗
noé Nitase

Döobf9

diſtiguedN

etnd in eſn
ſeißisdiſi
inctunn,,er
oſolumibis
differütion
biſtineuſa
ekaſſgis
ſonelinplen
hgniuraper
3d elind di⸗
untoffern
rio Mentii
niar bomno
onbeſtani
nſona ge⸗
eſtfallacin
Auctcigl
..uguſt⸗
ctateseter
lendens
gearun d⸗
voninoce
nomng
erge Hon

eſt Nd

oſeſf
n falit,
noc
rueten.

Nneſtio
differãt ꝓprietates a quibus ꝓprietatibo alijs a ſe. Oð
ſi dicat᷑:opoꝛtet tũc dicere ꝙ ille ꝓprietates ſilr alijs p
prietatibo differũt.et ad huc ille alijs:et ſic ratio proce
dit in infinituʒ. ideo opoꝛtet dicere ꝙ ille ꝓprietates ſe
ipſis differunt.

Articulusſecũdus

Ecũdo querit᷑ vtrũ ꝓprietas ſit eſſentia di⸗
niua vel deꝰ qð videt᷑ in pᷣfatõne.et in perſo⸗
nis ꝓprietas et in eſſentia vnitas: et in ma⸗
ieſtate adoꝛet᷑ equalitas: ꝓprietas adoratur. nõ dulia
cum ſit creatura:ꝗ latera.ſ illa ſoli deo debet᷑: ᷓ ꝓprie⸗
tas eſt deus.¶ Iem aug.in.xj. d ci. dei. Jdeo ſimplex
dicitur deus. ga eſt hoc qð babet:excepto hoc ꝙ qlibʒ
relatio dr̃ ad alterã nec eſt ipſa. et hoc idem hr̃ in ſen⸗
tentijs.j.li.di.viij.c.vltio.ergo paternitas et alie ꝓprie
tates ſunt deus. ¶ Pꝛeterea om̃e qð eſt. vel eſt eus: vk
a deo.ſed ꝓprietas nõ eſt a deoꝛ:ꝗa nõ eſt creatura.ergo
eſt veus. ¶ Pꝛetẽa arguit berñ. in ſilibus ſic ↄtra gil⸗
bertũ poꝛretanũ. ꝓprietas aut nihil ẽ.aut deꝰ:aut crea
tura:ᷣ nõ nihil.quia tũc nõ diſtingueret᷑ ea ꝑſona a ꝑ⸗
ſona. Si vo aliquid qð nõ eſt deus:aut res maioꝛ. aut
minoꝛ: aut eqlis.ſed nibil maius teo põt excogitari vt
dicit anſel. ec mioꝛ eſt ea ſit ꝑſona ꝑſona vt pater pr
nitate eſt pr. Qõ equalis tũcem eſſent duo bona quod
refugit catholicus ̊ ꝓprietas ẽ deus. Contra. argui
tur multiplr. qa nõ ſupponit᷑ eſſentia ſuꝓpoſita ꝓpꝛieta⸗
te:ß̊ qð eſt oino idem alteri ſuponit᷑ illo ſuppoſito: vt
hoĩem aial rõnale: ꝓprietas nõ eſt eſſentia. ¶ IZtez el⸗
ſentia eſt qͥ ꝑſone ſunt vnũ: ꝓprietates ſunt quibo diſtĩ
guunt᷑: ergo ⁊c. ¶ Item dic aug. vij. de tri. ſuba patris
ipe pater ẽ:nõ quo pr̃ eſt.ſ quo ẽ iſta ꝑſona pr̃is:nõ ẽ

aliud q pater. ex qͥ videt᷑ accipi: ꝙ quo pater Epr.nõ ẽ

ſuba pris.ſ̊ pr̃nitate ẽ pater. pr̃nitas eſt ſuba pris:q̊
nec ſuba diuia aut drus.¶ Iem dteducendo ad incõue
niens arguit᷑ ſic. filiatio eſi filiꝰet nõ pater: ̊ eſt a pfe.
ergo ꝑ generatõeʒ vel alio mõ.ſed nõ alio mõ ergo per
generatõeʒ:ergo ẽ genita a pr̃e.ergoẽ in ſeipſa: cũ ſi ig⸗
ſficatũ ꝑ genitũ ſit in eo qui geni tꝰeſt:ergo filiatõ eſt in
filiatõne.4 Item filiatõ eſt filiꝰ.et filius ẽ in pre:ergo
filiatõ eſt in pr̃e.ergo pr eſt filius:ergo eadẽ rõne pat⸗
nitas ẽ in filio: ergo filius eſt pater.4 Item pꝛietates
ſunt quibo pſone differũt. ſed ꝑſone nõ differũt eẽntia
b ſunt vnũ eſſentia:ergo nõ eſt idem ꝓpꝛietas qð eẽntia
Rñ.dm.ꝙ pr̃nitas eſt deꝰeo mo quo ẽ deũ mõ ab⸗
ſtracto dicere.¶ Ad pꝛimũ ergo dicimꝰ. ꝙ nõ ſequit᷑ q;
ſi aliqd eſt idem alicui:ꝙ ſuppoſito vno ſupponat᷑ alið.
ga idemptitas in ſupponeẽdo magis dependet a mõ ſig⸗
candi ↄſili ꝙᷓ ab idemptitate ſignificati. ¶ Ad ills vo
qð dr̃.ꝙ ẽ oino idem ⁊c.ddᷣm ꝙ hoc intelligit᷑ in his qᷓ
ſunt eadẽ diffinitõne.nõ aũt ẽ diffinitio ᷣm nomẽ ſuuʒ
eẽntie et ꝓprietatis. neutrũ em in ſe diffinitõeʒ hʒz: cum
non hẽant pꝛioꝛa quibo ↄgnoſcant᷑.¶ Ad aliud dðm.
nõ ſeꝗtur ex h̊ ꝙ nõ ſunt idem ᷣm rem:ſᷣ alia ſit ra⸗
tio intelligẽtie. ſic nõ ſegtur albedo inqtum bmõi dil⸗
gregat:et coloꝛ m ſe nõ diſgregat:ꝗqᷓ albedo nõẽ coloꝛ.

illud tñ nõ eſt vſq;quaq; ſile ſᷣ vt ↄtingit ſumere in cre-

aturis. Ad aliud dðm.q; auẽtas aug. ſic ẽ intelligen
da.eſſentia nõ eſt quo pr eſt. q.d.patri nõ eſt eẽntia pꝛ
ſᷣ eſt: et pr̃nitate eſt pater.et nõ eſſ ſenſus illud q pr eſt
pater nõ eſi ſuba pr̃is negat em̃ ꝙ eſſe nõ dr de pre ra⸗
tione pr̃nitatis:ſᷣ rõne eſſentie.¶ Ad aliud dom. ꝙ qui
dam ↄcedunt ↄcluſionẽ illiꝰargumenti hanc.ſ.filratõ ?
a pre.et eſt ꝑ generatõem a pre:nõ tñ ſegtur. ergo ẽ ge⸗
nita a patre ̊ potiꝰ eſt genitus a pre. Sʒ hic notat᷑ in⸗
ſtantia. manomea a pre meo ẽ ꝑ generatoõz: eſt genita
a pre meo.Sʒ tñ mgr̃i nõ ↄcedũt hanc filiatõ eſt a pr̃e
ꝑ generatoõʒ: h̊ hanc filiato ẽ filio a pr̃e ꝑ generatõeʒ,ſi
cut in ſimili videt᷑:hec eccłia eſt iſti ab epᷣo.4 Ad aliud
dom. ꝙ ibi eſt ſophiſma ᷣm accñs:et eſſe in patre dil⸗
ſimiliter accipitur in ꝓpoſitõne⸗ in ↄcluſione.qꝛ cũ di⸗

7/25

lxvujj.

co filius eſt a patre:ſenſus eſt eiuſdem eſſentie cum pa
tre. Sed cum dico filiatõ eſt in patre:ſenſus eſt filiatõ
eſt ꝓrietas patris:ſed hoc falſum eſt.¶. Ad vltimuʒ di
cendum.ꝙ attributõ fit rõne rei.qñq; ᷣo rõne modi ĩ⸗

telligendi.eſſentia em̃ et ꝑſona differuũt in ratõne intel⸗

ligentie: ſeꝗ idez ſunt in re.ſicut aĩal ratõnale moꝛtale
et homo idem ſunt in re:ſed differũt in rõne intelligen
tie.Vñ ſicut nõ valet aĩal rõnale moꝛtale eſt diffinitio
homo nõ ſed eſt diffinitũ.ergo homo nõ eſt aĩal rõnale
moꝛtale.ita nõ valet ex hac ꝑte ꝓprietas diſtinguit.eẽn
tia facit vnum:ergo nõ ſunt idem.ex diuerſitate em̃ di
cendi ↄcludit diuerſitatem vel differentiã eſſendi.

Articnlꝰtercius
Ercio querit᷑ an ſint in eſſentia notiões ſeu
Aꝓpꝛietates.qa ſi ſic:eſſentia iam ſubſiaret p
pꝛietatibo.cuʒ nulli ſubſit vt dicit boecius ĩ
li. de trini. ¶ Item m hoc vna eſſet ypoſtaſis trium ꝑ⸗
ſonarum. et ita in ſabellianam hereſim eẽt declinare.
Item q;tum ad modũ ſignificandi eſt ↄuenientia eſ⸗
ſentie create ⁊ increate:ᷣ eſſentia creata ſᷣm ſe non ſub⸗
eſt ꝓꝛietatibo indiuidui aut ꝑſone aut illius. ergo nec
diuina eſſentia.cum maioꝛ dignitas ſit ei attribuenda
ꝓprietates ergo nõ ſunt in eſſentia.¶ Item nullaʒ ra⸗
tionem denomiatõnis bʒ eſſentia a ꝓpꝛietate:vt album
dicit᷑ ab albedine:ergo nõ eſt in ea. Contra. vt genꝰ
vel ſpecies ſe hñt in creaturis:ad illũ modum dina eſ⸗
ſentia ſe hʒ in deo. vt ſicut hoc cõe eẽntialiter eẽntia et

relatõnes ſunt ad modũ differentiaꝝ vel ꝓpꝛietatuz in⸗

diuiduantiũ.cum ergo drie ſint poſite in genere ⁊ ꝓpri
etates indiuiduantes poſite in ſpẽ vt videtur quare nõ
dicunt᷑ ꝓpꝛietates relatiue eſſe in eẽntia? ¶ Item. xxxiij.
di.j.li.ſententiaꝝ.c.quoꝝ audacie dicit mgr̃ ꝙ ꝓpꝛieta
tes ſunt in eſſentia. Rñ.ad primuʒ ꝙ non eſt ſilłe de
genere et differẽtijs eẽntia et ꝓꝛietatibo. Qam ideo di⸗
cunt᷑ differentie poſite in genere.qa genus quodammõ
habet naturã materialẽ ſiue receptiuã. Pꝛeterea.addi
tione dr̃ie ſit res generis in ſpecie.et tunc actu ſuſcipit
dr̃iam. abſit aũt dicere diuinã eẽntiã indiuiduam que
nullatenꝰeſt receptiua. dicit em̃ boe.in li. de tri. ꝙ ẽ foꝛ
ma ſiue materia.nec eſt ſoꝛma q̃ ſit imago vocans ima
ginem illã que ẽ in materia.vel hʒ materie pꝛietatẽ.ſ.
recipere.Pꝛeterea ꝓprietates nõ adueniunt eẽntie niſi
eẽntia fiat ꝑſona nõ em̃ dĩna eẽntia fit ꝑſona:p ꝑ oĩmo
dam ſimplicitatẽ ꝑſona eſt eẽntia ⁊ ecõuerſo:lʒ ↄueniẽ
tius dicat᷑ ꝑſona ẽ eẽntia.¶] Ad hoc ꝙ dicit ꝓpꝛietates
eſſe in eẽntia ſᷣm naturã.dðm ꝙ abuſiue ſumit᷑ bec pꝛe
poſitõ in:gꝗa ea vtit᷑ intrãſitiue vt ſenſus.eẽntia eſt ꝓꝛi
etas:ſ̊ hmõi mones nõ ſunt extendendi ̊ coartandi.
vel ꝑ accñs dr̃.ꝗa em̃ ꝑſonaꝝ eẽntia et ꝓpꝛietates in ꝑ⸗
ſona ſunt vt determiatiue eaꝝ:ideo dicit ꝓrietateʒ in
eſſentia:ꝗa eſt in ꝑſona que eſt eſſentia.

Aeꝛticulus quartnus

Varto qrit᷑ an adiectiua eẽntialia dicantuꝛ
c notõnibo.eũ em̃ noĩa eẽntialr dicta ⁊ ſb⸗
ſtantĩe eis coĩcãt. Notõ em̃ ẽ ꝑſona:notio ẽ
eẽntia:notio ẽ deꝰ:notio ẽ pr. Querit᷑ vtruʒ ſilr ↄueni⸗
ant eis noia adiectiua eẽntialia.ꝙ ſic:videt᷑.Qa dicta
ſubſtantiĩe eis ↄueniũt.pr̃nitas em ẽ imenſitas ⁊ eterni
tas:qà̊ eſt imenſa et᷑na vel q̃re nõ.¶ Iteʒ qᷓ dicunt᷑ adie⸗
ctiue de eẽntia:pñt ne dici adiectie de notoe:ſi nõ: cum
notõ ſit eẽntia:qre nõ:ſi ſic:g̊ cũ eẽntia ẽ triũ:et incar⸗
nata ⁊ prnitas. Querit᷑ etiã ſi ea qᷓ appꝛopꝛiant᷑ ꝑſonis
pñ̃t dici de notõnibo vt dicat᷑ pr̃nitas potẽs ⁊ filiatõ ſa
piens. Querit᷑ etiã ſi eaqᷓ̃ dicunt᷑ de ꝑſonis ⁊ de eẽntia
in reſpectu ad creatas vel aligd ↄnotãdo pñt dici ð̊ no
tõnibo vt dicat᷑ pr̃nitas creans regẽs 1 hmõi: Si dica⸗
tur ꝙ nõ: et h iõ:qꝛ ſuppoſita eẽntia ſupponit᷑ notõ.̊ᷣ ni⸗
bil ẽ:qꝛ ſuppoſita eẽntia nõ ſupponit᷑ ꝑſona.tñ ſiẽ̃ de eſ⸗
ſentia dr ꝙ ẽ creãs:ita et de ꝑſona. Rñ.regulariter

adiectiua eſſentialia que ꝑtinent ad rem eſſentie ſoluz
ita ꝙ nõ dicũt reſpectum ad ꝑſonã nec dicũt modũ eẽn

tie. nec appꝛopꝛiant᷑ ꝑſonis: nec dicũt effectu in creatu
ra.vt que dicunt᷑ ꝑ abnegatioeʒ vt eternus imenſus di⸗
cuntur ce notõnibo. Que vo dicũt reſpectũ ad ꝑſonaʒ
vel modũ eſſentie vel ad effectũ in creatura vel aprop⸗
ant᷑ ꝑſonis:nõ dicunt᷑ de notõnibo. et rõ eſt: qꝛ repugt
eoꝝ intentio intentõni ꝓprietatis. Item q̃ dicunt in re
ſpectu ad ꝑſonã vel ad naturaʒ vt trina incarnata: ſiłr
repugnãt intentõni ꝓpꝛietatis trina:qꝛ dicit pluralita⸗
tem vel eſſentiã vt eſt pluriũ vel in pluribo.ſ. triuʒ vniꝰ
eſſentie. incarnata:qꝛ impoꝛtat vnitõeʒ · IJdem em̃ ẽ di
cere eſſentia ẽ incaꝛnata qð eſſentia ẽ carni vnita. ſoliꝰ
aũt ſube eſt omri. Item qᷓ apꝛopꝛiant᷑ ꝑſonis repugnt
intentõni ꝓprietatis ſiue notõnis rõne ipſiꝰ appꝛopꝛia⸗
tionis.ſiłr q̃ ↄnotant effectuʒ in creatura vt creans re⸗
gens:quia actus boĩs aſi uba egreditur:intentio auteʒ
ꝛietatis nihil dicit de ſuba.

Aꝛticulus quintus

Onſequẽter querit᷑ an adiectina notõnalia
q̃ dicunt᷑ de ꝑſonis:dicant᷑ de notõnibo. vt di
catur pr̃nitas generãs:filiatio genita. Ad
qð ſic:pr̃nitas em̃ et pr ↄuertunt᷑ et ſunt idem.⁊ pater
bñ dicit᷑ generãs:ꝗ̊ et prnitas.¶¶ Item adiectiua eẽnti
alia dicunt᷑ de notõibo.et h ꝓpter idemptitatẽ notõis 2
eẽntie:ſᷣ magis ↄueniũt adiectiua notõnalia cũ notio⸗
nibus qᷓ eẽntialia:cum & eẽntialia eis ↄueniãt multo⸗
foꝛtius notõnalia.¶ Item in pſonis ẽ reflexio ſupꝛa ſe
vñ vnitas dr vna.̊ᷓ cum generatum ſit de pꝛimis:ĩ hoc
ꝙ dicit᷑ generatuzʒ erit reſlexio: ergo ſicut dẽ vnitas eſt
vna:ita dicet᷑ generatio generat et ẽ genita.¶ Itez ad⸗
iectiua eẽntialia dicunt᷑ de notõnibo.qᷓre ̊ nõ dicuntuꝛ
gadiectiua notõnalia de eẽntia? Silis em videt᷑ hitudo
notõnaliũ ad eſſentiã et eſſentialiũ ad notiöõe,z ERñ.
adiectiua notõnalia nõ dicunt᷑ de notõne ſubſtantiĩe di
cta ⁊ ratio ẽ.qꝛ adiectiuũ notõnale dĩc ꝓpꝛietateʒ eius
g eſt ſine ꝑſone. VUñ ſicut dedet deitas in rõne differũt:
ga deus dic qð eſt. deitas q eſt: ſic ꝑſona et notio. nam
ꝑſona dicit gs eſt vel ꝗ eſt: notio vo qᷣ eſt. ga & notõ ni⸗
bil dicit de ſuba.⁊ adiectiua querãt ſubam cui innitã
tur ̃m modũ dicendi: ideo nõ pñt dici de notõne ſed ð
ꝑlſona dicunt᷑. Eñ nõ ſegꝗtur pr et pr̃nitas ↄuertuntur
ᷣ generãs dr de pr̃e:q̊ et de pr̃nitate.ſic nõ ſeqtur cum
pſona et eẽntia ↄuerſim dicant᷑ vt qd dr de eẽntia: dica
tur de ꝑſona.ĩmo ẽ fallacia figure dictõis er ↄmutatõe
p̃dicamenti.¶. Ao aliud dom.ꝙ in adiectis eẽntialibo
eſt intellectꝰabſolutꝰ. AUñ nõ repugt intentõni ꝓpꝛieta⸗
tis:qꝛ nibil dicũt vltra eẽntiã. Vñ ſic eſ dicẽ ꝓgt idem
ptitatẽ et ſimplicitatẽ pr̃nitas ẽ eẽntia:itaẽ dicẽ ꝙ ẽ et⸗
na. otõnalia vo dicũut hĩtudinẽ ipſiꝰ y poſtaſis vel ꝑ⸗
ſone inqᷓtum bmõi.inde ẽ ꝙ nõ pñt attribui ꝓprietati.

ga nõ hñt intellectũ ypoſtaſis ſᷣ ſolũ ꝓpꝛietatum. 4 Ad

aliud dᷣm.· ꝙ reflexio inuenit᷑ vbiẽ ↄuenientia ſubi ad
p̃dicatũ.cũ &̊ generat eo ꝙ verbũ hẽat de ſuo intellectu
pſonã nõ hitudinem ꝑſone ſ de ſua ſignificatõne dicat
vt actũ ꝑſone ſolũ.generatio vᷣo nullo mõ dic ꝑſonaʒ ſᷣ
hitudinẽ ꝑſone:nõ poterit attribui generatõni vł pr̃ni
tati.vt dicatur generatõ generat vel pr̃nitas generat.
4l Ad aliud dõm.ꝙ intellectꝰꝑſone ponit eẽntiaʒ ⁊ nõ
ecõuerſo.ponit etiã notõeʒ ſiłr notio ſᷣm rõneʒ intelli
gentie ponit eẽntiã h̊ nõ ecõueꝛſo. ideo eẽntialia dicũ⸗
tur de notõe p̊ non ecõuerſo.ſicut intellectꝰhoĩs ponit
aĩal et nõ ecõuerſo. AUñ q̃ ꝑ ſe dicunt᷑ de aĩali dicunt᷑ ð
hoĩe et nõ ecõuerſo. Sʒ ea q dicũt modũ aĩalis vt genꝰ
ſic q̃ ſunt eẽntie ſᷣn ꝙ eſſentia:dicuntur de notione ſed
non econuerſo.

Articulus ſextus

Eſtat quereꝛe de ↄpatione aſſignationuʒ de
notõnibo et ꝓpꝛietatibo inter ſe.et querũtur

(ρ — õ 4 NRen Wee

iſta. Pꝛimo vtrum eadem ſit aſſignatio qñ ſignãtur
ocrete et abſtracte ſubſtantiue et adiectiue. Scdo vtrũ
ↄtingat ietates ſignificari abſtracte: quia h̊ mouit
pꝛepoſitiuũ vt nõ poneret ꝓpꝛietates niſi mõ loquẽdi.
Tercõ vtrũ opinio gilberti dicenda ſit heretica. ꝙᷓuis
tactum ſit ſup quia h̊ ꝑtinet ad declarationem negocij.

Quarto vtrũ eedẽ ſint ꝓprietates qᷓ ſunt eiuſdeʒ ꝑſone
Quinto de coĩtate huiꝰintentõnis ꝓpꝛietas ⁊ relatio.

Ad prunum queru S. j.

tur a lumbardo ĩ ſentẽtijs.j.li.di.xxiiij.ſic.vtr ꝓpꝛieta
tes q̃s hylł.aſſignat.q pr̃ ſemꝑ ẽ pr̃ et filiꝰſemꝑ ẽ filiꝰ:

ſint iülle eedẽ ꝓprietates qᷓs aug. diſtinguit. dicẽs ꝓpriũ

eſſe pr̃is ꝙ genuit filiũ. et pꝛiũ filij ꝙ genitꝰ eſt a patre
et. l. ſ. ꝙ ab vtroq; ꝓcedit. Ac deinde vtrũ iſte ſint ille qᷓ
dicunt᷑ r̃nitas.filiatõ.ꝓceſſio.videt᷑ ꝙ nõ ſint eedem
ꝓpꝛietates qᷓs ponit by ł.et aug · ſi em̃ eedẽ ſunt:ideʒ g&
eſt pri eſſe p? em ⁊ genuiſſe filiũ. qð vtiq; quidã ↄcedũt
ſi aũt h̊ eſt: cui ̊ↄuenit eẽ pr̃em: ↄuenit genuiſſe filium
Matura igit᷑ dina ſi pr eſt genuit filiũ. ſi vᷣo nõ genuit
pateꝛ non eſt:ſᷣ̊ ꝗs audeat dicẽ. aut ꝙ ipᷣa genuit filinz
aut ꝙ ißa pr nõ ſit. Si aũt ipᷣa pr̃ eſt nec filiuz genuit:
nõ eſt ꝗᷓ idẽ dicẽ aliꝗ eẽ prem? gignere filiũ.⁊ ita non
videt᷑ vna eadẽq; eẽ ꝓgꝛietas. Ad B rñdet ſine pꝛein⸗
dicio alioꝝ dicẽs.ꝙ eaſdẽ ꝓpꝛietates notauit vterq;. lʒ
diuerſis vbis. Odð em byl ait ita intelligi dʒ. ꝓpriũ?ẽ
pr̃is ꝙ ſemꝑ pr̃ eſt.i.ꝓrietas pr̃is eſt ꝗᷓ ſemꝑ pr eſt. ſꝑ
vo pr ẽ qꝛ ſemꝑ genuit filiũ:ita eſt ꝓꝛiũ filij ꝙ ſꝑ filiꝰẽ.
id ẽ ꝓpꝛietas filij qᷓ ſꝑ filiꝰeſt.filiꝰvo ſꝑ eſt: ga ſp genitꝰ
eſt: ꝓpꝛietas q̃ pr eſ:pr ẽ.qꝗa ſꝑ genuit. et hec eadẽ dẽ

prnitas vel generatõ et ꝓprietas qᷓ ſꝑ filiꝰ?: filiꝰ qꝛ ſ·

genit?eſt a pre et bec eadẽ filiatõ vel natiuitas.ſic ⁊ ⸗
pꝛietas qᷓ.ſ.ſ.eſt.ſ.ſ.vel donum eſt: q̃ ab vtroq; ꝓcedit.
7 bec eadẽ dr ꝓceſſio. In pᷣmiſſis igit᷑ locutõibo eedeʒ ſi
gnate ſunt pꝛietates. 4 Ad illud qð obijcit᷑. dic ꝙ non
videt᷑ oĩno idẽ dicẽ aliqd eſſe pr̃em et genuiſſe filiũ. ꝗa
pr̃is nomẽ nõ tm̃ relatoez notat ſ̊ etia ypoſtaſim .i. ſb⸗
lIiſtentiã ſignificat.ita ⁊ filiꝰet.ſ. ſ. Relationũ vo voca⸗
bula.ſ.pr̃nitas filiatio ꝓceſſio vel gignere gigni pꝛoce⸗
deꝛe:ip̃as tm̃ relatõnes nõ y poſtales ſi ignificãt ſiue ha
bere filiũ 2 br̃e pꝛem.ðᷣbigẽa.Cũ dicimꝰ de eſt pr.noĩe
pf̃is ⁊ relatõeʒ notamꝰ:⁊ diu inã ypoſtaſim ſigficamꝰ
vt ſit intelligẽtia talis. deꝰvel dina eẽntia eſt pr.i.ille ꝗ
genuit. ſ. ypoſtaſim qꝗᷓ hzʒ filiũ.cũ vᷣo noĩa relatõnũ po⸗/
nimꝰin pdicatis: notões ipᷣas tm̃ ſignificamꝰnon y po⸗
ſtaſes vt cũ dẽ deꝰ genuit.i· hʒ filiũ.et deus genit? eſt. i.
hʒ pr̃em et tũc oportet intelligi in ſubſtãtijs y poſtaſeo
tm: nõ eẽntiã q̃ illis ꝓpꝛietatibo determinant.

BGecũdo queritur S. ij.

vtrũ ↄtingat ſignari ꝓpꝛietates in abſtractõe qð videt᷑
cũ em̃ intelligo ꝑſona intelligo hñtem diuinũ eẽ ex ꝓ⸗
pꝛietate incoĩcabili. intelligedo ꝑſonã tres accipio ĩ⸗
tellectꝰ. ſ. ſuppoſiti. eẽntie.et ꝓpꝛietatis·cũ vnũ illoꝛuz
intellectuũ ſit acciꝑe p̃ter alios:pt notio ſignaꝛi vt ĩ ab
ſtractõe a ꝑſona. Contra. nõ eſt abſtractio niſi reſpe
ctu ↄcretionis:ſ̊ hec eſt in ſolis accidentibo in ꝗbus ſo
lum eſt denoĩatiua pᷣdicatio:ᷣ cũ natura diuia ſit alie⸗
na ab accidẽtibo: nullã ibi ↄtinget ſiguari abſtractõeʒ.
Itẽ generalr verũ ẽ. ꝙ abſtractũ ſimplicius eſt eo ac
fit abſtractio. Si ̊ abſtꝛactõ fit notõnis a ꝑſona:ſim⸗
plicior ẽ notõ q; ꝑſona:ſed ꝑſona nihil pi eſſe ſimpliciꝰ
cum ſit ſumme ſimplex: ergo non ↄtingit ſignare ꝓprie
tates in abſtractione. Quod ↄcedimus quantuʒ e
te natura rei de qua loquimur.ſed quia ratio ex ꝓpor⸗
tione ad res creatas intelligens creatoꝛem non pot eu
in ſua ſimplicitate intelligere ex pꝛopoꝛtione rerũ crea
turam:loquitur de deo ad infringendam pertinaciam
eoꝛum qui de deo diſt putant 'm rationes creature con⸗/
uenientes iõ in pꝛimitĩa eccleſia non erant huiuſmodi

ſpaͤr
Geri
lönonit
niti,
gengis
unegdez,
ſte None
zrelto.

Ne. .
riͤpnen
npe fits.
ſis prii
ſtapune
time;
ſinenten
untidez
iſſeſllm
no genuit
nuitffing
izgenut
a tanon
ine pꝛein
wergh
3. Prlü
Ppreſ
Pſofl.
lſogent
rengej

ceſ

eegt.
lecezſi
ecnon
ſmnic⸗
oforn
nipoee
tſiveha
f. oie
ſcam?
lilleg
nüpo⸗
no⸗
beſki⸗
wſtie⸗

LNueſtio

nomina: ſed pululantibus hereſibus a catholicis ſunt

inuenta.. Illud vo quod in pᷣfatione dicitur ſcʒ ꝙ in
ꝑſonis adoretur ꝓpꝛietas ſic intelligendum eſt. deꝰpat
cuius eſt ꝓpꝛietas: deus fiiius cuiꝰeſt ꝓpꝛietas:⁊ ſpiri⸗
tuſſanctꝰcuius eſt ꝓpꝛietas adoꝛetuꝛ.¶. Ad illud ðo qð
obijcitur. dicendũ ꝙ et ſi ſit ibi multiplex intellectꝰ:ta
men er parte rei eſt ſumma ſimplicitas. Vnde non eſt
ibi abſtractio 'm rem ſed ſolum Fim intelligentiam.

Cercio queritur S..

an opinio magiſtri gilberti poꝛretani dicenda ſit here-
tica.i Qam dicit ꝙ ꝓpꝛietas non eſt eſſentia vel deꝰ ad id

vᷣo videt᷑ deducẽ. vt ꝓprietas nihil ſit:aut creata:aut ĩ

deum cadat ↄpoſitio rõnis:ſed dicere ꝓpꝛietatem nidil
eſſe eſt dicere ↄtrariũ ſacre ſ. cripture.cũ ſancti multoti⸗
ens nominent nomen ꝓpꝛietatis.dicere aũt ꝙ ꝓprietas

ſit creatura:hereticũ eſt. Dicit em̃ augꝰ.in li.de trinit᷑.

ꝙ triplex eſt genꝰhoĩm de deo male loquentiũ.ſunt em̃
quidã qui ea que de coꝛꝑibo ſiue ꝑ ſenſus coꝛpoꝛeos ex
perta nouerũt.ſiue que natura ingenij vel artis viuaci
tate ꝑceperint.ad res incoꝛpoꝛeas ⁊ ſpũales tranſferꝛe
conant᷑:vt ex his illa metiri valeant.Alij vᷣo ſunt ꝗ ſᷣm
animi hũani naturã de deo ſentiũt.et ex hoc eyꝛoꝛe cuʒ
de deo diſputant ſermoni ſuo diſtoꝛtas 2 fallaces regu
las fingunt. Eſt aliud genꝰ hoĩm ꝗ vniuerſaʒ creaturã
nitunt᷑ tranſcendẽ.vt ad incõmutabilẽ ſubam que deus
eſt erigãt intentõeʒ:ſ̊ moꝛtalitatis onere pᷣgrauati.cuʒ
etiã videri volũt ſcire qð neſciũt.et quod volũt ſcire nõ
pñt:pᷣſumptõnes ſuas audacius affirmando interclu⸗
dunt ſibimet intelligẽtie vias.magis eligẽtes ſentẽtiaʒ
ſuam nõ coꝛrigere puerſam:qᷓ; immutare defenſaʒ. 2 B
quidã oĩm moꝛbo eſt triũ generũ q̃ ꝓpoſui:et eoꝝ ſcilʒ
qui ſᷣm coꝛpꝰe deo ſapiũt:et eoꝝ qui ſm ſpiritualem
creaturã ſicut ẽ aĩa et eoꝝ ꝗ neqʒ ſᷣm coꝛpꝰneq; ᷣm ſpi
ritualẽ creaturã ↄditam de deo falſa exiſtimãt non pᷣm
creature ſiłtitudinẽ.eo remotioꝛes a vero:ꝙ nec in cor⸗
poꝛe nec in ↄdito ſpũ nec in creatoꝛe reperiunt᷑.Ex hac
auẽte accipit᷑.ꝙ attribuere deo qð eſt creature:hereti⸗
cum eſt. ¶ Htem dieẽ ꝙ vna opoſitio rõnis ẽ in deoẽ
fidem. tũc em nõ eſſet de oĩno ſimplex. Pꝛeterea in cõ⸗
cilio Remeñ vt teſtat᷑ Herñ.ſuꝑ can.can. dãnata fuit
opinio poꝛretani ꝗ poſuit aſſiſtentiã foꝛmaꝝ.hec enim
tanqꝙᷓ cetera digna repᷣhenſione reꝑta damnauit ꝓprio
oꝛe:ſententie eporuʒ humiliter acquieſcens. Rñ.
nõ eſt ꝓbabile tamperitos viros hereſim ſenſiſſe. licet
verba eoꝝ videret᷑ aliquibo hereſim ſonare. nec fuit in
ter eos ↄdictõ ſm reʒ vel ad intellectũ. quia ſicut dicit
Lum barqin ſent᷑.xxxij.di.ca.iij.eſt ratio intelligentie
cum dicit᷑ eſſentia:et cum dicit᷑ ypoſtaſis vel ꝑſona.ſi⸗
militer alia eſt ratio intelligentie multofoꝛtius cuz di⸗

citur eſſentia:et cum dicit᷑ ꝓpꝛietas.Fᷣm hoc ꝓceſſerunt

ponentes aſſiſtentiã ſoꝛmaꝝ.maxime cum dicat boeci⸗
us in li. de trini. Yam patet qᷓ ſit diſferentia p̃dicatõnũ
ꝙ alie quidẽ quaſi rem monſirãt:alie pᷣo quaſi rei circũ
ſtantias.ꝙq; illa quidem pᷣdicant᷑ vt eiſe aligd demon
ſtrant:illa vo non vt eſſe ̊ potius extrinſecꝰ aligd affi⸗

gant. etẽa ſubiũgit in eodẽ libꝛo. relatõ nõ dr ad id

de quo pᷣdicat᷑ qᷓſi ſit ip̃a ſm rem de q̃ ꝑſona dr:ꝙ totuʒ
referendũ ad ronem intelligẽtie. Si em̃ refert᷑ ad rõem

rei: hereſim ſaꝑet.et ſᷣm h̊ ſermo ponẽtiũ foꝛmax aſſi⸗

ſtentia potuit dãnari. Eſt iteruʒ idẽptitas rei.et ſᷣm HG̊

eſt dicẽ ꝙ ꝑſona pꝛietas 2 eẽntia ſunt vnum in re.⁊ ſie

dicebãt ↄtraꝛie opinãtes. Si ᷣo ponẽtes aſſiſtẽtiã for⸗
maꝝ credebãt ſic eẽ in deo ſic ẽ in creaturis.in heꝛeſim
ſunt lapſi. vel ſi de deo poſuerũt qð nec veʒꝝ eſt ce ipſo
nec de creatuꝛis. ꝓpꝛietas em̃ ꝑſone nõ eſt ipᷣa ꝑſona in
creaturis nec eẽntia. nõ ſic aũt ẽ in deo. Licet at veruz
ſit qd dĩc boe.q̃ſdã pᷣdicatões eẽ eoꝝ q extrinſecꝰ aligꝗd
aſſignãt: nõ ex h̊ ſegtur ꝙ Pꝛietates ſint ſeꝑate a deo:
bꝙ ſint in ſinglis pſonis qrũ intellectꝰꝑ illas diffinit

vt ᷣ diſtinetõ fieret intelligẽtie inter ea q̃ pᷣdicantſbaʒ

lxviij.

et quopᷣdicant ad aliꝗd poſita eſt huiꝰratio differẽtie.

Ad illud vo qð querit᷑ poſtea in ſcdᷣͥa auẽte.dicendũ

eſt ꝙ nõ intelligit boeciꝰ ꝙ relatio nõ ſit ꝑeſona de qua
ſdicat᷑:ſᷣ quod ſuppoſita relatõe nõ ſupponit eſona.

Nuarto loco que⸗/.S. urj

ritur vtrũ ſint eedẽ ꝓpꝛietates q̃ ſunt eiuſdẽ ꝑſone. Ad
quod ſic.vidr̃ ꝙ prnitas ſit idẽ quod innaſcibilitas.ſic
eſſe ingenitũ eſt eẽ cõe:et eſſe pr̃em eſt eſſe eundẽ.cum S
vnaqueq; ꝑſona diuina ſit ſimplex:ideʒ ẽ eſſe ingenitu
et eſſe pr̃em: idez eſt prnitas et innaſcibilitas. Ytez
AIpter ſimplicitatẽ ꝑſone licʒ in ꝑſena ſit intelligẽ ypo
ſtaſim et ꝓpꝛietatẽ eſt vere dicẽ ꝙpꝛietas eſt ypoſtaſis
et ecõuerſo.qð nõ erat dicẽ in creatura in q̃ nõ eſt ꝑſo⸗
na ſimplex ſ̊ ↄpoſita:ꝗ̊ a ſili ꝓpter eandẽ ratõneʒz eſt di
ceꝛe ꝙ innaſcibilitas in pr̃e eſt pr̃nitas in pꝛe⁊ ſic idẽ.
Pꝛeterea innaſcibilis ſᷣm hyt.inqᷓtum bmõi eſt au⸗
ctoꝛ:hᷣ inqtum quis eſt auctoꝛ in diuis ẽ ſpirans vl gi⸗
gnens: per locũ a ↄiugatis innaſcibilitas eſt ideʒ q8ð
pr̃nitas vel ſpiratio. Contra dicit aug.ſi pater nun
ꝙᷓ genuiſſet filium: nihilominꝰeſſet innaſcibilis: ergo ñ
eſt eadem notio pꝛnitas ⁊ innaſcibilitas. Rñ.quia
ingenitus dicit ypoſtaſim. et pater ſilłr eandẽ: idem eſt
ꝑſonaliter eſſe patrẽ et eſſe ingenitum: licet nõ notõna
liter.cum aũt dicit᷑ innaſcibilitas:nihil dicit᷑ niſi notio
et ideo nõ eſt hec vera inaſcibilitas eſt idẽ qð pr̃nitas.
Ad aliud doᷣm.ꝙ ſimplicitas eẽntie nõ tollit gn per
ſona remoueat᷑ a ꝑſona. vt licʒ pr̃ ſit deꝰ? filiꝰ deꝰnihi⸗
lominꝰ pr̃ nõ eſt filiꝰ.vel ſimplicitas ꝑſone nõ tollit an
remoueat᷑ notõ a notõne:ſᷣ ponit ꝙ ꝑlona dĩ de vtraq;
notõe.eſt em̃ vere dicẽ innaſcibilitas ẽ pr 2 prnitas eſt
pr:ſicut hr̃ in ſentẽtijs.j.li.xxxiij.di.¶ Ad terciũ dõm.
ꝙ hec ẽ duplex inq tuʒ ẽ auctoꝛ ẽ ſpiꝛãs vel pr.auctoꝛ eĩ
dr equoce cũ dr̃ idẽ qʒ ĩnaſcibilis:⁊ iteꝝ cũ dr ideʒ qðᷣ
ſpiras:⁊ cũ dr idẽ qd pr̃ equoce eĩ accipit᷑ h cũ dr inqᷓ;⸗
tum innaſcibilis ẽ auctoꝛ: ⁊ cũ dr inqᷓtum ẽ auctoꝛ:eſt
ſpirans vel pr. Qã cuʒ dr idem auctoꝛ qð innaſcibil:
ſolum pꝛiuat oꝛiginẽ ſiue eſſe ab alio.Cum vo dr idem

quod ſpirans vel pater: ponit auẽtem pꝛincipij reſpe⸗

ctu illoꝛum qui ſunt ab ipſo.

Nunnto loco queri/.S. v.

tur de coĩtate huiꝰintentionis ꝓprietas et relatio.cum
em̃ nihil ſit cõe ꝑſonis tribus niſi ſuba ſiue eẽntia.que⸗
ritur qualiter hoc nomen ꝗꝓpꝛietas ſit ↄmune.nõ enim
idem ſignificat quod ꝑſona vel eſſentia que ᷣm ſubam
dicuntur. 4¶ Pꝛeterea ſi ᷣm ꝓprietates eſi diſtinctõ ⁊ i⸗
coĩtas: qualiter ſᷣm eas erit coĩcatio. Contra.in eo
ꝓꝙ vna ꝑſona non eſt alia.in hoc hñt ↄmune vnam non
eſſe aliaʒ. hoc aũt eſt diſtingui in hoc q̊ habent ↄmune
diſtingui.Quid aũt ꝗpꝛietas eſt niſi quo ꝑſona a per⸗
ſona diſtinguit᷑.in hoc ergo ꝓprietas eſt cõmune in nõ
babendo:ergo ↄmune habent nõ mune. Rñ.doõm
boc nomẽ ↄmune eſt ᷣm negatõem. et eſt pᷣdicta ratõ
peccans ᷣm quid et ſimplicit᷑.ſi dicat᷑ ꝙ eſt mune ſᷣm
negationem: ergo eſt ↄmune.nihil in trinitate dicitur
ſimplex ↄmune milſi eſſentia:ſed cum aliqua determina⸗
tione que aliqñ trahit in opinionẽ. ſicut ſi dicat᷑ cõmu
ne 'm negatõnẽ.¶ Lota de coĩtate huiꝰintentõnis re⸗
latio et notio.ꝙ eſt ↄmunitas ſm rõnem intelligentie
ſicut ⁊ noĩa ſcðᷣe intentõnis.in alijs vt intentõ generis

et ſpeciei quẽadmodũ dictũ eſt ſup̃ de coĩtate ꝑlone.

Bextoqueritur S.vj.

ad maiorem euidentiam pꝛedictoruʒ. an concrete vna
notio poſſit p̃ᷣdicari de alia. Ad quod ſic.vna perſona
nõ pꝛedicatur væ alia. Cum igitur quinq; ſunt notiões
differẽtes ſicut tres ꝑſone:videtur ꝙ nulla notio de al⸗
tera pdicetur. ita generans nõ eſſet innaſcibilis neq;

ſpirãs. ꝗ¶ Pꝛeterea generãs nõ eſt ꝓcedẽs:neq; genitꝰ

eſt generans neq; ꝓcedens. quare videt᷑ ꝙ ſimiliter ge⸗
nerans nõ eſt innaſcibilis vel ſpirans. Rñn. quedaʒ
notõnes dicũt relatões ſibi oppoſitas adinuicẽ.quedaʒ
differẽtes tm̃ ̊ nõ oppoſitas. differentes aut dicunt᷑ re⸗
latõnes ⁊ oꝓpoſite q ad ſeinuicẽ dicunt᷑ et hec non pñt
br̃e eandẽ ypoſtaſiʒ vel ideʒ ſuppoſitũ: qꝛ nõ pñt eẽ in
eodem relatõ et coꝛrelatõ.qð ptz ꝑ diffinitõeʒ relatio⸗
rũ.et iõ qꝛ genitꝰ generãs et ꝓcedens ⁊ ſpirans rela⸗
tiue dicunt᷑ adinuicẽ:nõ põt vnũ de altera pᷣdicari.Si
militer ꝓcedẽs licʒ nõ dicat᷑ relatiue ad generantẽ vel
genitu: opponit᷑ eis tñ negatie ſicut genitũ in genito qð
ptz ex diftinitõnibo eoꝝ ſcʒ generãtis geniti et ꝓceden⸗
tis: ̊ innaſcibilis ſpirans et generans licet ſigniſicent
differẽtes relatõnes:nõ tñ adinuicẽ relatiue dicuntur
nec opponit᷑ alio genẽ oppoſitõnis:ideo põt vnũ de alte
ro p̃dicari. Aliter põt dici ꝙ aliud ẽ ꝓrietas ꝑſonalis
aliud ꝓprietas ꝑſone.vñ relatõnes ꝑ onales et ꝓpꝛieta
tes ꝑſonales nõ coĩcãt vnã y poſtaſim ſᷣ plures rieta
tes. ꝑſone pñt:ſ̊ que coĩcant in vna ypoſlaſi de ſeinui⸗
cem pdicant᷑.q̃ aut nõ:nõ pñt.ideo vna ꝓꝛietas perſo
nalis nõ pᷣdicat᷑ de alia:quia penes ipſas differũt ꝑſo⸗
ne ̊ vna ꝓprietas ꝑſone põt de alia pᷣdicai.

Nueſtio.lxix. de nomi

nibus notionalibo in ſpali.

Naqunſito de notio

nibo in generali.inꝗrendũ eſt in ſpãli.
otandum ꝙ notões diſtinguũtur
duplr. Vno mõ nõ ↄnotando effectuʒ
in ereata:ꝛ bhmõi cõueniũt ꝑſonis ab
eterno.vt innaſcibilis.generãs ⁊c. Alio mõ ↄnotãdo:
et dicunt᷑ de pſonis ex tꝑe:vt datꝰ.miſſus. Pꝛimo di

cendo de notõnibo nõ ↄnotantibo effectũ in creatura qᷓ

dicunt᷑ ab eterno.ſcdvᷣo de notõnibo effectuz ↄnotantibo

q̃ dicunt᷑ ex tꝑe.4” Itez noia notionũ ſi iue ꝓpꝛie tatũ nõ
ↄnotantiũ ſunt duoba modis. Qam ſiẽ dictũ eſt,qᷓdaʒ
ſunt ꝓpꝛietates ꝑſonales: vt pr̃nitas.filiatõ.ſpiratio.
NQuedam nõ perſonales ſed perſone:vt innaſcibilitas
et coĩs ſpiratõ.De nominibo ꝓpꝛietatũ ſiue notionũ ꝑ⸗
ſonaliũ ptz declaratio ex p̃dictis:vbi inqrit᷑ de noĩbo ꝑ⸗
ſonalibo ꝓprijs ⁊ relatis pr ⁊ filiꝰet.ſ.ſ.vniꝰem̃ ſunt in⸗
quiſitõis. Reſtat inqꝛeꝛe de noĩe innaſcibililatis ſiue ĩ
generatõis: et de noĩe coĩs ſpiratõis.q̃ nõ ſunt ꝓpꝛieta⸗
tes ꝑſonales. Pꝛimo &̊ querit᷑ de innaſcibilitate. dein⸗
de de cõi ſpiratõne.4¶ Item de innaſcibilitate querunt᷑
iſta. ꝛimo vtrũ dicat᷑ m relatõem. Scðo vtrũ ſit no
tio vel ꝓpꝛietas.Tercio vtrum ꝓpꝛietas pr̃is.Quarto
vtrũ eadẽ notio ꝗᷓ eſt pr̃nitas.Quinto vtrũ remota no
tione pr̃nitate:intelligi poſſit ꝑſona innaſcibilis.

Mlembrum primum

D pꝛimũ ſic ꝓcedit᷑q̃cũq; differũt:diffe⸗
rũt ſubaliter vel ᷣm accns: ſᷣ genitꝰ⸗ ige
nitꝰnõ differũt ſᷣm accñs: ̊ differũt ſba⸗
liter. q̃re nõ eſt eadẽ ſba geniti ⁊ ingeniti
et ita ſeqtur hereſis arꝛiani.4 Contra. maioꝛ ẽ ſõalis
dr̃ia qᷓ accidẽtalis.ſᷣ in dĩnis nõ pt᷑ eſſe dria accidentalł
pter ſũmã ſimplicitatẽ eẽntie: nõ dĩia ſbalis.ql Pꝛe
terea in dinis nõ eſt dr̃a niſi ſᷣm relatõeʒ:̊ ſᷣm ſubam
nõ differꝛẽt res dĩne. qꝛ q̃ em relatõʒ differut mime dif
ferũt.et h̊ eſt qꝛ mutatis relatõibo:nõ ncce ẽ mutari ea
quibo relatões inſunt. IJteʒ geqꝗd dr ð deo:dr̃ aut ſᷣm
ſubam:aut m relatõeʒ.Cont᷑.innaſcibilitas nõ dicit᷑
ßm ſubam aut m relatõeʒ.4¶ Itez dr in ſentẽtijs.j.lib.
xxvj.di.Oꝛ nõ gꝗeꝗd dr ſm ſubaʒ ncceẽ dici ſᷣm accñs·
Cont᷑.om̃e ens aut ẽ ſubᷣa aut ſᷣm accñs:q̊ om̃e qð dr̃.
ᷣm ſubam aut ſᷣm accñs dr. Quicꝗd vᷣo nõ d ᷣm ſbaʒ
dr ſᷣm accñs.4l Item om̃e qð dr ð aliqͥ aut ẽ in ſbiecto

aut nõ. Si in ſubiecto ẽ:dr̃ ſᷣm accñs.ſi nõ ẽ in ſubicko

ſuba ell ̊ . Rñ. dðm ꝗ iſte dr̃ie ſm ſubam accñs

immediate ſe habeant in creaturis:non tamen in dini⸗
nis. vnde aug.in li. de trini. ↄtra arriũ dicit.nõ ſeꝗtur
ingenitꝰnõ predicat᷑ ſm accñs: ꝙ̊ pdicat᷑ ſm ſubam vel
ſm relatõem. In creaturis vo pᷣdicari m relatõeʒ cõ⸗
tinetur ſub pᷣdicatione accidentali.qm̃ in creaturis re⸗
latio ſub accidente ↄtinet᷑.nõ ſic aũt põt eſſe in diuinis
qm deo nihil põt accidẽ. ſᷣm hoc q̊ cum querit᷑ vtrũ ge⸗
nitus vel ingenit?differut m ſubam vel 'm accidens.
nõ ſufficiẽter diuidit᷑ in diuinis:ſᷣ deberet addi vel ᷣm
relatõeʒ.tñ vt dicit amb.in diuĩs nõ eſt ſeꝑatõ.vñ non
eſt ↄcedendũ in ꝑſonis eſſe dr̃iam niſi cum determina⸗
tione pᷣm diffinitiõez. Aliter põt dici ꝙ differꝛe aliqua
ſubaliter dicit᷑ dupliciter.vel ꝗa ſᷣm ſubam differunt 2
ſic genitus et ingenitꝰnõ differũt ſubaliter. vel qa diſſe
runt.i.ꝓpꝛietatibo que ſunt ipi qui differũt:et hoc mo⸗
do pᷣdicta differũt ſubaliter. pater em et filius cũ diffe⸗
rant prnitate et filiatõne m ſe differũt.qm̃ pateꝛ ẽ pr⸗
nitas: et filiꝰeſt filiatio.pñt etiaʒ dici differꝛe ſubaliter
vt ſuba dicat᷑ ypoſtaſis nõ ꝓut ſumit᷑ ꝓ eſſentia.⸗Ad
illud qð obijcit᷑.dicendũ ꝙ ille diuiſiones non ſunt en⸗
tis vłr ſ̊ ſolũmodo entis creati.nõ em̃ in ente increato
cadit accñs vel eſſe in ſubiecto: ideo pꝛecedit alia diui⸗
ſio.vñ aug.in.v.de trini.rñdet arꝛiano ſic oꝑonẽti.qc
quid de deo dicit᷑ vel intelligit: nõ ſm accñs h̊ jm ſbaz
dicit᷑. qua ꝓpter ingenitũ eſſe pr̃i ſᷣm ſubam ẽ. et genitũ
eſſe filio m ſubam ẽ.diuerſuʒ ẽ aut ingenitũ eẽ ⁊ geni⸗
tũ eſſe:diuerſa ẽ& ſuba pr̃is et filij. Quibo rũdemſic.
qcquid de deo dr: ſᷣim ſubam vr.ꝭ̊ qð dictũ eſt ego et pꝛ
vnũ ſumꝰ:ſᷣm ſubam dictũ eſt.vna eſt igit᷑ ſuba pr̃is et
filij. Aut ſi boc nõ ᷣm ſubam dictũ eſt: dr igit᷑ aliꝗd de
eo nõ ſ̃m ſubam.et ideo nõ cogimur m ſubam intel⸗
ligere genitũ et ingenituz. et vñter oñdit ꝙ ingenit? dĩ
ſm relatõeʒ dicens. Cũ pᷣo ingenitꝰdr pr̃. nõ ꝗd ſit:ſed
qd nõ ſit dicit᷑.Cũ aũt relatiuũ negat᷑ nõ ſᷣm ſubam ne
gatur. qꝛ ip̃m relatiuũ nõ ſᷣm ſubam dr. negatiua Sp⸗
ticula nõ efficit illud vt qð ſine illa relatiue dicat᷑:eadẽ
pᷣpoſita ſubaliter dicat᷑:ᷣ illud tm̃ negat᷑.ꝙ ſine illa a⸗
gebat ſiẽ in ceteris p̃dicamẽtis. velut cũ dicimꝰ?hõ eſt:
ſubam deſignamꝰ.et ꝗ dicit nõ hõ eſi nõ aliud genitus
enũciat:ſᷣ tm illud negat.ſicut &̊ ſᷣm ſubam dico hõ eſt
ſic ſᷣm ſubam cũ dico nõ bõ et ſic in ceteris pᷣdicamen⸗
tis.q̃ cũ ita ſint:ꝗa relatiue aio cũ dico hõ eſt filiꝰ: rela
tiue nego cũ dico nõ filiꝰeſt. ac ſi qntũ valet qð dẽ filiꝰ

— — —

tantũ valet ꝙ; dr genitꝰ. tantũ ergo valet ꝙ dĩ nõ geni⸗

tus: quantũ valet ꝙ dr nõ filiꝰ. relatiue aũt negamus
dicendo nõ filiꝰ: relatuʒ igit᷑ negamꝰdicendo nõ genitꝰ
ingenitꝰ.poꝛro ꝗ eſt niſi nõ genitꝰnõ ergo recedit᷑ a re⸗
latiuo pᷣ̃dicamento cũ ingenitꝰdr. Oð aũt relatiue pꝛe
dicat᷑ nõ indicat ſubam: ita quis diuerſuz ſit genitus
et ingenitꝰ: ad nõ genitoꝛẽ referat᷑ neceſſe eſt.

Membrum ſecundũ

On ſeq̃nter querit᷑ vtrũ innaſcibilitas ſit
notõ vel ꝓpꝛietas. vr ꝙ nõ ſit notõ·qꝛ i⸗
genitꝰvel inaſcibilis nõ dic ꝗd ſit:b qa ñ
ſit. vñ nõ ẽ niſi negatõ vel puatõ.negatõ
aũt vel puatõ nõ facit niſi ↄgnoſcẽ aliꝗ ſimpłr nec oñ
dit aliquã dignitatẽ vel ꝑfectõeʒ. vñ no facit notõeʒ vxł
Apꝛietatẽ.ſic enim eẽnt infinite ꝓpꝛietates: ſiẽ ꝙ non ẽ
filiꝰ: ꝙ nõ eſt. ſ. ſ. Ao h̊ notande ſunt plium opinio⸗
nes.qdã dicũt ꝙ ĩnaſcibilitas ẽ qᷓdã ꝓpꝛietas ꝗᷓ ineſt pa
tri. ex eo ꝙ ipe a nlło ẽ:⁊ alij ſũt ab eo.¶ Sʒ ð. ꝙ ipe a
nulloẽ hec negatõ ẽ . ꝙ alij ab ipo ſũt affirmatio ẽ. ſᷣ ex
affirmatõe? negatõe nłẽ:cũ negatõ nł ſit. inaſcibili
tas nõ ẽ ꝓpꝛietas ex illis exñe.¶¶ Item ꝙ alij ſint a pre
Hͦ in alijo ẽ nõ in pre. ex h̊ nõ dʒ eẽ aliq ꝓpꝛꝛietas ĩ pr̃e
in alijs. ¶¶ YIez ſi aliq̃ ꝓpꝛietas ineſt pri ex eo ꝙ ipſe ẽ
a nullo ⁊ alie ꝑſone ab ipᷣo ſũt:eadẽ rõne aliqᷓ ꝓpꝛietas
ineſt. ſ. ſ. ex eo ꝙ nlła ẽ ab ipo ⁊ ipe ẽ ab alijs.Et ſitr ꝓ
pꝛietas aliq ineſt filio ex eo ꝙ ip̃e ẽ ab aliqͥ: alij ab eo
1 ita erũt plłes qᷓ diſtincte ſunt notiões. Pꝛopt᷑ h̊ expo⸗

7

Monife
Celus,
natnn
Peſſoie
Nitbo
mndn
nöſali
ſeopo⸗
lſcci
begof
Eaſn
logc̃
cbemi
lereq
Perere
imnalci
ſeboe
nagise
hiincip
Maturſ
odſubt
Khtian

noͤte⸗
clo.g

N,
gnr
N
go⸗
1s de⸗
inis
fi e⸗
lens.
pn
inon
ing⸗
ne
ndiſe
no⸗
dſſe⸗
ip⸗
allter
NIten-
reqto
dini⸗
ti.ge
ſbaʒ
nitii
geni⸗
ſſie⸗
etpe
et
Ade
tel.
N
lſd

Nueſtio
nũt ꝙ ſic intelligẽqũ ẽ. Innalcibilitas ? PHꝛietas que
ineſi pr̃i ex eo ꝙ ipᷣe a nullo ẽ.⸗ ipe ẽ pꝛincipiũ alioꝛũ.
vel ꝑ generatõem vel ꝑ ſpiratõem vel pcreatõez. ergo
m hec innaſcibilitas nõ ẽ aliqua notio alia generatõ
ne vel ſpiratõöe. Alij dicũt ꝗ innaſci bilitas ẽ vn iuer
ſalis autoꝛitas ſiue pꝛĩcipalitas qᷓ ĩ ſolo pre ẽ. eẽntia
aũt diuina nõ bʒ autoꝛitatẽ niſi reſpectu creaturarũ.
1Sed ʒ. aut dẽ vniuerſalis pꝛĩcipalitas qꝛ prᷣ ẽ oĩm.
aut quia vniuerſaliter intellecta.ſi pꝛimo mõ:i pꝛinci
palitas illa vniuerſalis nõẽ aliud ᷓ generatio vl ſpi
ratio vel creatio. Si dicat᷑ vnineꝛſi alis pꝛicipalitas qꝛ
vniuerſaliter intelligit᷑ nõ ꝓpter h̊ erit alia notio ꝙᷓ ge⸗
neratio vel ſpiratio vel creatio.niſi ponat᷑ hõ coĩs qui
ñ ſit ſoꝛtes nec plato 2 ſic de alijs:h t nibil ẽ. Alij di
cũt ꝙ innaſcibilitas ẽ fontalis plemitudo q̃ ẽ in pꝛe et
nõ ẽ ad aliqꝗd.ſicut grãmatica lʒ ſit alicuiꝰ:nõ tñẽ ad
aliqd.ita fontalis plenitudo licʒ ſit alicuiꝰplenitudo:
nõ tñ ẽ ad aligd. Sʒ ʒ dicit aug. quicqꝗd dr̃ te tro. aut
dr̃ ſᷣm eẽntiai aut pᷣm relatõeʒ.g̊ fontalis plenitudo
ſi nõ dicat᷑ de pr̃e ̃ᷣi relatõem: dicet᷑ e eo hm eẽntiaʒ
gfontalis plenitudo dr de eẽntia diuia. g2 innaſcibi
litas et h̊ falſũ.⸗. Itẽ fons inqtũ fons hʒ fluere. gẽ ad
aliquid. ¶ Alij dicũt ꝙ innaſcibilitas ẽ notio pꝛis per
modũ pꝛiuatõis.Eſi em̃ innaſcibilitas pꝛiuatio eſſen⸗
di ab alio in eo a quo ſunt oẽs alij.ſʒ in pr̃e dignitas ẽ
a quo ſunt oẽs alij nõ eẽ ab alio.ſicut dignitas ẽ alicui
regi nõ habere regnũ ab alio.⸗ & boc diſtinguit᷑ pꝛ ab
alijs pſomis ſicut ouis nõ ſignata ab alia oue ſignata.
NMec fequit᷑ paſſio xrpi ẽ articulus quidã.ꝗᷓ paſſio xp̃i ẽ
2 ꝙ ita ſit: videt ꝑ aug.q dicit. ꝙ ingenitus non diẽ de
pr̃e quid ſit ſ̊ quid no ſit.7 pᷣpoſitio illa puatiua non
mutat pdicamẽtũ. Areſto.etiã dicit ꝙ ſicut riſibile p⸗
pꝛiũ ẽ hoĩs:ita ñ riſibi le pꝛiũ ẽ ñ hoiſ.X ita negatõ di
ſtinctia ẽ. ota pꝛimo i quocũq; genere negatõeʒ
ceterminari opoꝛtet.ꝙ nõ eo ꝙ habeãt im fectõem vł
defectũ:h qꝛ nõ habẽt alia pꝛioꝛa ante ſe quibo notificẽ
tur.ſiue qꝛ nr intellectus nõ ẽ potẽs hoc intelligere vł
manifeſtare put ſunt ĩ ſua natura. Vñ dicit phs ꝙ ſiẽ
oculus noctue ad luceʒ diei ſe ha bet:ita intellectus nr
ad nature manikfeſtiſſima. Zo vicit damaſee. ꝙ de deo
ibile ẽ ſcire gd nõ quid ẽ aũt ẽ impoſſibile. ſm G̊
dicit boetiꝰ ĩ li.de duabo naturis ꝙ deuz cognoſcimus
pᷣuatõne. Silr phs di ffiniẽs ſubſiãtiaʒ dicẽ eẽ ipᷣm ens
nõ ĩ alio.qm ſi diceretuꝛ ẽꝑſe.⁊ quereret᷑ qdẽ ens
ſe: opoꝛteret ꝑ negatões teclarare. Jo entia pꝛima et
plectiſſima opoꝛtet negatõe determiare. nõ g ille nega
tões oñdant defectũ ĩ eis.ſᷣ q; nos nõ poſſumꝰ intelli⸗
gẽ qð ſubeſt negatõibo ꝙ ẽ ens ꝑfectiſſimũ. Innaſcibi⸗
lis cũ dẽ notio pꝛis nõ notat defectũ:ſ̊ potius pꝑfe
ctõem q̃ ſignat᷑ cũ dỹ pr ẽ a ſe.ſʒ qꝛ ̊ nõ poſſumꝰintel⸗
ligere quõ aliquidẽ a ſe:negatõe terminamꝰ. Si af
quereret᷑ q eẽt ꝑfectioꝛ ᷣm rõem intelligẽtie notio pris
innaſcibilitas aut pr̃nitas.ddᷣm ꝙ innaſcibilitas quã
tũ ẽ ex ꝑte rei.pr̃nitas nio quãtum ẽ ex ꝑte intelligẽtie
nr̃e. hoc em eſt qrere.cũ teus ſit ens ꝑfectiſſimũ. vtrũ
magis ei debeat attribui pfectio ꝙÿnõ ẽ ab alio. vel qẽ
pꝛincipium et cauſa alioꝛũ:et foꝛte ſm vtrũq; determi
natur ſumma pfectio ĩ ipo.ſ differẽter ꝑ vnum qtum
ad ſubſtantiam: ꝑ alterum qᷓtum ad virtutem ſiue po
tentiam.

MNlembꝛum tercium
Veſtio ↄſequẽs ẽ.vtrũ innaſcibilitas ſit
ꝓprietas pris ꝙ ſic viget. gꝛ ſufficienter
Diſtiguit ꝑſonã pr̃is aboĩ alia ꝑpſona. S
1pꝛietas. 4fCötea pr dẽ ingenitꝰ: eo
nõ ẽ ens ab alio ꝑ generatõem. hᷣ ſilr zpuenit ſpũiſan⸗
cto. nõ ẽ ꝓpriũ pri ht cõe pꝛi ſpũiſancto eẽ ingenitũ.
Pie videt᷑ q ingenitꝰbm &g dẽ negatiue auenit eſſen⸗

lxix.

tie.qꝛ eẽntia nõẽ ens ab alio. n ẽ ꝓpꝛia notio pris.
4l Itez ſi innaſcibilitas diſtiguit prem: ad ꝗd erit alia
ꝓꝛietas diſtinguẽs? ¶ Yẽ qᷓ pꝛius diſtinguit ꝑſonam
pꝛis.innaſcibilitas aut Pateꝛnitas: Itẽ cũ ꝓcedẽ nõ
ↄueniat pr̃i ſicut nec naſe⸗ ci.q̃re aſſignat᷑ ꝓprietas patꝛi
pꝛiuatõem natiuitatis.ſ.innaſcibilitas: 2 nõ ſimili⸗
ter ꝑ pꝛiuatõem ꝓceſſionis vt/ ꝓceſſibilitas? KRñſio.
ingenitus ſiẽ 2 ignoꝛãtia dẽ duplr. negatiue: ? q́i ↄtꝛa
rie. pꝛimo mõ ↄuenit pr̃i.ſecũdo mõ ↄuenit ſi pũiſancto
⁊iõ ingenitus nõ põt eẽ cõis notio vtriq;. cũ dicat᷑ de
eis młtipliciter.nec iteꝛũ ingenitus put dr qᷓ̃i ↄtrarie
idẽ habẽs ꝓprietatẽ diſtinctã ⸗ qi ↄtrariã generatõni
ẽ alia notio a pceſſiõe.ſi bũs ei ſcĩs eo ꝙ; pcedit ab alio
& ſpiratõeʒ:ẽ ingenitꝰ.¶ Ad aliud dom. , nõ ens ab
alio dr duptr. aut qꝛ nlło mõ eſt ens ab alio nec in ſe
nec ĩ alio aut nõ ens ab alio ĩ ſe:tñ eab alio ĩ alio.pri,
mo mõ ↄuẽit eẽntie:⁊2 eſt pr̃is Prietas.Scðdo mõ ↄue⸗
nit eẽntie cũ de mĩatõe: et ſic nõẽ ꝓPrietas pr̃is.vt ſit
ſẽſus eẽntia ẽ ĩ filio a pꝛe.¶ Ad alind dicẽdu qꝛ ĩnaſci
bilitas nõ dicit habitudinẽ ad alias ꝑſonas.cũ ſit ha⸗
bitudo pr̃is ad filiũ vna:a ad ſi pm̃ſctm alia.q̃ꝛe ncc̃e fu
erũt due notões q̃ diceꝛẽt has hitudies.¶ Ad aliuo di
cẽdũ.ꝙ priꝰ dr duplr añ qð nichil:vel qdð ꝓxi miꝰ.per
pridergo diſtiguit innaſcibilitas:qꝛ nichil añ.ſᷣ prni⸗
tas imediatiꝰ 7 pximiꝰ. 4 Ad aliud dicẽdũ ſic detᷣm ẽ
priꝰð ſpiꝛatõe.vj dicẽdũ ĩnaſcib:litas m ĩtellie rõ
nẽ diẽ nõ ens ab alio ꝑ gẽratõez. pt ergo fieri negatio
ſimplr vt neget᷑ eẽ ab alio:⁊ ſic icludit ĩ ſe ĩgẽratõeʒ ⁊
ꝓceſſiõezʒ.⁊ ſic ẽ ꝓgpꝛietas pꝛis. vlł pt fieri abnega tõ bꝰ
totiꝰ eẽ abalio ꝑ geratõeʒ: et ſic ñ ẽ ꝓprietas pr̃is.ſic
em̃ in ꝓceſſiõalitas eẽt pr̃i Prietas. Sʒ illud ſolutuʒ
eſt pleniꝰ in q̃ſtiõe de nũero notionum.

Mlembꝛu quartum

Oſtea qrit᷑ an tnaſcibilitas ſit eadẽ no⸗
tõ q̃ ſit p̃nitas vel alia? . alia pꝛobat
aug. qꝛ ſi pr̃ nũꝙᷓ genuiſſʒ filiũ nibilomi
noeẽt ingenitꝰ vel innaſcibilis.ᷣ ſi nõ ge⸗
nuiſſet nõ eẽt pr̃.ñ eẽt p̃nitas.ſᷣ innaſcibilitas eẽt. g
innaſcibilitas ꝓpꝛie ẽ alia notio ꝙᷓ pr̃nitas.¶ Cõtra.
videt᷑.pꝛima ꝓpoſitio ẽ falſ. a. qꝛ ſi pr̃ nũqᷓ; genuiſſet: ñ
eẽt pr.qꝛ nõ eẽt pꝛnitas:⁊ ita nõ eet ꝑſona.qꝛ pr̃nitas
facit hãc ꝑſonã.⁊ ita ſi pr nũqᷓ; genuiſſet:ſi impliciter ñ
eẽt.⁊ ita nõ eẽt ingenitꝰvel naſcibilis.¶ Itẽ cũ dẽ ina⸗
ſcibilis vel ingenitꝰ.⁊ cũ dr pr̃: dẽ eadẽ ꝑſona. Sidẽ ẽ
dicẽ pr̃em et ingenitũ.i Itgẽ cũ ĩ ꝑſena ſit oimoda ſim
plicitas nihil ẽi pꝛe qð non ſit pr̃.g pr̃nitas ẽ pater. ᷓ
ſimilr ꝓpter omnimodã ſimplicitatẽ paternitas ẽ quic
qdẽ ĩ patre.ꝗᷓ paternitas ẽ innaſcibilitas.¶ IR ſimpli⸗
citas eſſentie tãta eſt ꝙ facit omnia eẽntialia eadem. ꝙᷓ
ſimplicitas ꝑſone facit omnia notionalia eadẽ. Jteʒ
in filio naſcibilitas 2 filiatio ſunt eadem:ꝗgᷓ ſimiliter ẽ
patꝛe innaſcibilitas 2 paternitas ſunt idem.¶ Itẽ ſup
poſito Fm bylariuʒ ꝙ innaſcibilitas dicat idem quoꝰ
non ens ab alio a quo alius. ſic ergo innaſcibilis eſt
idem ꝙ autoꝛ. ſed pater nõ eſt autoꝛ niſi per paternita
tem aut ſpirationem. ergo innaſcibilitas eꝛit idem qð

paternitas vel cõmumis ſpiratio. Reſponſio.ad pꝛi⸗

mum ꝓꝙ auguſtinus non habuit reſpectum ad naturaʒ
eſſendi:ſed ad naturã intelligendi. cõcedimus enim
ſi pr̃ nõ genuiſſet:nõ eſſet. ſed intellecto ꝙ nõ genuit:
bene poteſt intelligi ꝙ ſit ingenitus innaſ⸗ cibilis. quia
intellecta innaſcibilitate non intelligit᷑ paternitas ad-⸗
minus diſtincte. Ad aliud dicendum.ꝙ alia eſt pꝛo
pꝛietas innaſcibilitas:alia paternitas.hec em̃ dicit p
pꝛietatem qua non eſt ab alio:illa qua alius ab ipᷣo ꝑ
geneꝛationeʒ. ¶ Qð obijcit ꝙ innaſcibilitas et pr̃ ſunt
idẽ.dðm ꝙ idem ſunt ꝑſonaliter nõ idẽ notionaliter.

Eadem enim et vna ẽ perſona cui conueniunt be due

pꝛietates:nõ tñ eadem notio.qꝛ nõ eadez hĩtudine ei
coueniũt. 4 Ad ahud dom. ꝙ; ſimplicitas eẽntie nõ tob
lit relatõem vel hitudiem qꝛ nõ detrabit eiꝰ ſimplicita
ti: ita nec ſimplicitas pſone nõ tollit pluralitatẽ notio
nu vel differentẽ bĩtudiem ꝑſone. Nec eſt ſile ſim pli
citas eẽntie facit eẽntialia eadẽ.qꝛ nõ poſſet eẽ dẽia in
eẽntialibo cũ ſimplicitate eẽntie. cñ ſimplicitate ꝑſo⸗
ne pt eẽ dr̃ia hĩtudinũ.q. Ad aliud qð obꝛ. ꝙ ſunt idez
in filio naſcibilitas et filiatio.doðm ꝙ idem ſũt dr̃ia ſo⸗
lum noie.ſᷣ filiatio duo dicit.e&ẽ ab alio ꝑ generatõem.
eſſe ab alio nõ eſt dignitatis: ꝙ ꝑ generatõʒ hᷣ ẽ dig⸗
tatis. et ivo et notõ. Silr ĩ patre duo ſũt ꝙ nõ ab alio
eſt ↄ illud ꝙ filiꝰ ẽ ab alio:eẽ aũt nõ ab alio dignitatis
eſt: et iõ notio ẽ. Itẽ ꝙ aliꝰ ab eo ꝑ genẽatõz digtatis E
Item pr̃nitas notio pr̃is ẽ.ideo in pfr̃e ſunt due notio⸗
nes: in filio nõ niſi vna. 4 Ad vltimum dom.ꝙ auctoꝛ
dẽ eẽntialit tota trinitas reſpectu creat᷑e. dicit᷑ etiã no
tionalit:et hoc tripłr.dicit em̃ qñzʒ inaſcibilitatẽ. vt cũ
dicit᷑ p̃ eſt auctoꝛ abſolute:bhoc ẽ nõ ab alio. ſicut dici
tur maioꝛ. Qñz uᷣo auctoꝛ dic paternitatẽ. vt cũ dicik
pater eſt auctoꝛ filij:qñʒ vᷣo ſpiratõz vt cũ dicit᷑ auctoꝛ
reſpectu ſpũſſcti.Ex pᷣdictis pʒ.ꝙ decept fuit arrius
ſicut oñdit aug.v.de trini.volens ꝓbare ꝙ pater fuit
maioꝛ filio hac argumẽtatõe.pĩ eſi inaſcibilis vel ige⸗
nitus.filiꝰ ẽ genitus:ergo pr̃ eſt maioꝛ filio. non valet
hec argumẽtatio ꝓyt᷑ cõmutatõem p̃dicamẽti.qꝛ ĩnaſci
bilis ꝑtinet ad p̃dicamẽtũ relatõis.maioꝛ ꝑtinet ad pᷣ
dicamẽtũ ſubſtãtie:cũ ſit adiectiuũ quãtitatiuũ. Di⸗
cũt q ꝙ inaſcibilitas notõ:ẽ pꝛiuatiuũ in eo a q fluit ge
qd pt ſluẽ.ſ̊ notio ẽ in pr̃e:qꝛ ꝑ eã ↄgnoſcit᷑ pr̃ et diſcer
nit᷑. ꝓpꝛietas ẽ:qꝛ ei ſoli ↄueiĩt.ſi eĩ eẽnt due ꝑſone dei⸗
tate quarũ vtraq; nõ eẽt ab alia:nõ eẽt ſũma germani⸗
tas et ſũma iocũditas ibi. Sciẽdũ etiã ꝙ cũ dẽ pr̃ ẽ au
ctoꝛ filij et ſpũſſcti h̊ nomẽ auctoꝛ ſignificat coĩter pa⸗
ternitatẽ 2 ſpiratõʒ. et pᷣterea inaſe cibilitatẽ.qꝛ ꝓut au
ctoꝛitas dẽ eẽ ĩi ſolo pr̃e:tãtũ valet auctoꝛ quãtũ pꝛinci⸗
pium ſine pꝛincipio.

Membrum quintum

Eſtat q̃rẽ vtrũ remota ꝑ ĩtellectũ pr̃nita
te: poſſit ĩtelligi pr ĩ pꝛopꝛietate inaſcibi
litatis. Ud qð obr vbo aug.ſi pꝛ nõ ge⸗
nuiſſet filiũ.nihilomĩꝰ eẽt igenit? vl ĩna⸗
ſcibilis. Vidzẽ em̃ ꝙ ſit vera ſimplłxr.qꝛ dĩc dñs Yo. vij.
ẽ pr meꝰ ꝗ glificat me quẽ vos dicitis qꝛ deꝰ veſter ẽ. S
pr̃em nouerũt iudei.bᷣ nõ inquãtũ pr:qꝛ iudei ñ diſtin⸗
guũt pſonas inquãtũ inaſcibilis.et ita cognoſcit ille
qẽ pr̃ inquãtũ inaſcibilis vel ingeĩtus ſine prnitate.
Itẽ iudei et gẽtiles phi cõcedũt iſtã. ille ꝗq ẽ a nlło cꝛe
auit te. ð ille q ẽ inaſcibil creauit te.de pr̃e vᷣo inqnãtũ
eſt pꝛ nibil ſciũt: quãtũ ad illos nõ intellecta pater⸗
nitate vera eſi hec iſle creauit te· demonſirato illo ꝗ eſt
innaſcibilis. ergo pater et ſi nõ genuiſſet filiũ: nihilo⸗
minus eſſet ille qui eſt innaſcibilis.ergo nihilomideẽt
ꝑſona.qꝛ iſte termin? ille quiẽ:ſupponere nõ p niſi ꝓx

ꝑſona. Itẽ dicũt ĩnaſcibił ẽ notio eius a qͥ gcꝗd fli

it fluere pt· aut ergo ĩnaſcibilis dicit pꝛincipiũ a qͥ flu⸗
unt om̃ia vel poſſunt omia fluẽ.ſi pꝛio mõ:ergo inna⸗
ſcibilis dicit fluxũ filij. ergo pr̃nitatẽ. ergo pr̃ ſᷣm ꝙ; pr
generat. 1 boc falſũ.ſi inaſci bilis dicit pꝛincipiũ a quo
poſſunt fluere oĩa: ergo dicit pr̃em nõ ꝓut ẽ pr̃ :ſ ꝓut
pr generare et ſi nõ generet. Inge ſic iſte eſt innaſcibil
ergo iſte pt generare. ergo iſte ẽ:ꝛet ita verũ eſt ſimptr.

q; ꝙuis pr̃ nõ genuiſſet: nihilomielſet et eſſet ingenitꝰ

Itẽ pdicta poſitõ nõ mutat ſuppoſitõem terminoꝝ.
ergo cñ dicit ille qui eſt pater poteſt generare. iſte ter⸗

minus qui eſt. ſupponit tm̃ pꝛo vna perſona. quia in tri
nitate non eſt niſi vna perſona que poſſit generare. er⸗

go ſuaonit tm pꝛo pſona illa. a ita pater et ſiñ genuiſ
ſet nibilominus eſſet hec perſona. Lontra. ſi pater

non genuiſſet non haberet paternitatem. et ita non ha
beret eſſe perſonale:cum paternitas faciat. ꝑſonam.
nec haberet eſſe notionale.cum non eſſet perſona.licct
ergo eſſet:eſſet niſi eſſentia.id eſt non haberet eſſe niſi
eſſentiale:ergo non poſſet generare quia eſſentia non
poteſt generare. ¶ Item ſi iſie demonſtrato patre quia
poteſt generare eſt: eadem ratione demonſtrato filio
quia poteſt generari eſt.et ſi hoc.ergo filius eſt. ergo
pater eſt pater.ergo non poteſt intelligi poſſe genera⸗
re quin genuerit. Meſponſio ſicut dictuʒ eft. ſi reſpe
ctus habeatur ad naturam et eſſentiaʒ rei diuine: fal⸗
ſum eſt quod dicit auguſtinus.quia ᷣm naturam rex
diuinarum ſi pater poteſt generare generat. cum ſeiat
et velit. Unde ſi non generat:mon poteſt generare. ita
ſi non genuiſſet non eſſet. Vel poteſt haberi reſpectas
ad naturam intellectus fidei vel ad naturam intelle⸗
ctus humani methaphoꝛici.ſi ad naturam intellectus
fidei:iterum falſum eſt.ponit em intellectus fidei ꝙ ſi
poteſt generare generat. Sed habito reſpectu ad na⸗
turam intellectus bumani methaphoꝛici verum qðᷣ
dicit Auguſtinus.loquendo de diuinis ſicut logmur
de bumanis. Adam em et ſi nulluʒ genuiſſet: nibilomi
nus eſſet ingenitus. Item licet pater non haberet pa⸗
ternitatem in actu:tamen haberet eſſe ꝑſonale et diſfi⸗
gueretur ab ipo paternitate exiſtẽte in impotẽtia.ꝑ Hᷣ
ꝙ dico potẽs generare. 4 Ad vltimo obiectũ dõm. ꝙ ñ
valet hec argumẽtatio.pr̃ qꝛ poteſt generare eſt: ergo
ſiliꝰ.qꝛ pt᷑ generari ẽ.q;ꝛ potẽtia generandi actiue ſeqt
eẽ rei vel cõcomitat᷑:ſed potẽtia generãdi paſſiue pꝛece

dit eſſe rei. W
Additio

Ic eſt qõ addẽda de vbo hylarij. Dicit em̃ĩ
ſibꝛo de ſynodis.ſiqꝗs ĩnaſcibilẽ? ſine inicõ
dicat filiũ:ꝙ duo ſine pꝛĩcipio ⁊ duo inaſci⸗
bilia: et duo inata dicẽs.duos faciẽs deos: anathema
ſit. qꝛit᷑ qꝛe magis ꝗ poĩt duos inaſcibłes poĩt duos eẽ
xos: qᷓ ꝗ ponit duos eẽ filios. Rñſio ꝗ duos ĩnaſcibi⸗
les poit.puat oꝛdiem ĩ dĩnis. ſigficat em̃ ꝙ duo ſũt qᷣ
vterq; ẽ deꝰ 7 neut ab alio. ꝗq vᷣo duos filios poĩt vt ſcʒ
ſpũſſci s dicat᷑ filiꝰfilij:nõ remouet oꝛdiem:vñ nõ remo
uet vnitatem ſubſtãtie.

Queſtio. lxx. de pꝛinci/

pio et notõnibo nõ cõnotãtibo effectũ in creatura·.

Onſequentia oꝛdi

nis regrit vt pᷣtermiſſa inqſitõe de noĩ
bus prnitatis filiatõis ꝓceſſioĩs qᷓ pa
tent ex pᷣdictis tetatu de noĩbo ꝓpꝛijs
ꝑſonaꝝ. Querẽdũ ẽ de notõe cõi ſᷣm quã pr̃ et filiꝰ ſpi⸗
rãt ſpmſctm. rõe cuiꝰ pr̃ dr pꝛincipiũ ſpũſſ.ſilr et filiꝰ
Ad facilioꝛẽ vdo ĩtelligẽtiã erit iqſitõis hic modꝰ. Pꝛi⸗
mo de intẽtõe pꝛĩcipij dicta ĩ dim 8 multipłr. Scõo de
intentõe pꝛicipij dicta eẽntialit. Lercio de ĩtẽtõe pꝛin
cipij dicta notionaliter.

Membꝛum primum

D pꝛimũ notãdũ ꝙ hͥ nomẽ pꝛĩcipiũ ĩ di⸗

uinis accipit᷑ tripłr. Ano mõ dẽ pĩ pꝛin

cipium filij ꝑ generatõz. Alio mõ d pr

cũ filio pꝛicipin ſpũſſ.ꝑ ſpiratõz. ercõ

mò dẽ pꝛĩcipiũ cõiter pr̃ cũ filio et ſpu vniuerſe creat᷑e
ꝑ cꝛeatõʒ. ꝛio mõ nomẽ pꝛicipij ſoli pꝛi ↄuenit. Scoõo
mõ pr̃i? filio. Tercio mõ vnicuiq; ꝑſone. Tirca
duhit at᷑ młtipłr.⁊ pꝛio vtrũ Hᷣ nomẽ pꝛicipiũ Em tres

mõs pᷣdictos dicat᷑ equoce. Scðdo eui pꝛio zueit rõ pꝛĩ
cipij. ¶ Ad pᷣmũ ſic.płalitas vel paucitas ſuppoitoꝑ n
mutat rõʒz termĩ. ̊ pꝛicipiũ ꝓut ſic dẽ n differt niſt kin

paucitatẽ et plalitatẽ ſuppoitoꝝ: ⁊c. ¶ Cont᷑.vnũ tm̃

mic
jela⸗
dict
tat
nem
nõd
noßt
60:
nit
hobſi
nonẽ⸗
tisetl
Me
npa
pꝛinel
altern
aetus

zi
cipmo
fnepe
fochen
colin
Auuran
fiie
Gden
inel
n
60
Gn
nic
ſlo⸗
et⸗
pit⸗
ret
juß
fnen
onat
Ctorti
pe
Rl
rp̃
cpiace
Wacci
ſond̃
hacvi⸗
ſies
Ronat
wwdis
cppiat
nullag
flins

conn

idi⸗
bite⸗
min
5
Ki
Nn
hot⸗
dh
n
Gn

onh
Man,
liet
ſenie
ia non
te galg
o flio⸗
ergo
enera,
eſye
neſa⸗

eſpeetns
innele⸗
telleetus
ſceigi
nadnee
tun ics
logner
nibtioni
beret en
leet diſi
Nng
eleenp⸗
tueſaf
neptee

Bicteſi
ineinis
loinalet
natbenm
dyos et
noſcibi⸗
bſütqr
t yt ſc
oremo

ei⸗

Ura⸗

el

de ei
bisqpi
Pus
flſpi
er ſii⸗
ſrn⸗
ho
epein

.

ſhidi

50ifr
Lan
crate
do
tenb
ntres
lot,
ſor
Gim

Nueſtio
vni opponit᷑ vno genere oppoſitõnis:hᷣ diuerſa ſunt que
relatiue dicunt᷑ ad pᷣncipiũ ꝓut ſic tripky dĩ: pᷣncipiũ
dictũ ad illa dr multipłr.¶ Iteʒ pᷣncipiũ ordinẽ deno/
tat ſ̊ pᷣncipiũ vno mõ dĩc oꝛdinẽ tꝑalẽ:alio mõ dic oꝛdi
nem eternũ:p eternũ et tꝑale nõ pñt vniuocari. KRñ.
nõ dꝛ vniuoce ſ̊R ſᷣm analogiã.et h̊ eſt ſm pꝛiꝰ2 poſteri.
us ſm intelligẽtie rõnem:eẽ em pꝛincipiũ alicuiꝰidẽ eſt
qð oꝛigo ad illud.oꝛigo aũt ad aliũ eꝛat de ſuba aut nõ
de ſuba.ſi nõ de ſuba:ſic dr̃ pꝛincipi ĩ creature ipᷣa tni:
tas.ſi de ſuba:aut ꝗ̊ᷓ eſt oꝛigo ꝑ modũ nat᷑e 7 % genera⸗
tionẽ.et h̊ mõ pr eſt pᷣncipiũ filij.aut ꝑ modũ volunta⸗
tis et ſpiratõneʒ:et h̊ mõ pater et filiſunt pᷣncipiũ.ſ.ſ.
Ad aliud qð obijcit᷑.dom ꝙ pᷣncipiũ nõ diffeꝛt ſolum
Fm paucioꝛitatẽ 2 pluralitatẽ ſi uppoſitoꝝ: ſ̊ ſm rõnem
pꝛincipij.eo ꝙ pꝛincipiũ vno mõ eſt de ſba ſua ꝓducẽs
alterũ:alio mõ de nibilo.ſ̊ pducere de ſe et de alio ſunt
actus differẽtes ⁊ m rõnem 2 ̃m diffinitõnem.

Aterum queritur S. .

cni pᷣmoↄueniat rõ pᷣncipij: Ad qð pt dici abſolute. ꝓ
pꝛincipiũ dr ſᷣm pꝛiꝰcæ pncipio genera tõnis ꝙ; de pᷣnci
pio creatõis.tñ qͥ ad hũanã intelligentiã ecõuerſo eſt.
qꝛ oꝛdinẽ eternoꝝ nõ poſſumꝰↄgnoſcẽ niſi ꝑ oꝛdinẽ cꝛe
aturaꝝ. ¶l Jurta h̊ qrit᷑ cũ dicat᷑ de pr̃e ꝙ ẽ pꝛincipium
filij et. ſ. ſ. vtrũ ſilr poſſit dici ꝙ ẽ pꝛiꝰhis vel an. 4 YItez
querit᷑ vtrũ pᷣncipin put d eſſentiałr pꝛiꝰſit ̃m rõnem
intelligẽtie: q; pricipiũ ſᷣm ꝙ dr notõnalrꝛ ꝙ ſic videt᷑:
qꝛ ſm illũ modũ tenet᷑ pᷣncipiũ eẽntialꝰ.⁊ ſᷣm alios mo
dos ꝑſonalłr vel notõnałr: ̊ cũ eẽntia ᷣm rõem mntelli⸗
gentie pꝛiꝰſit ꝙᷓ; ꝑſona vel notõ:pncipiũ pᷣm illũ moduʒ
dictũ erit pꝛiuſqᷓ ̃m alios modos.X Pꝛeterea vlius ẽ

illo mõ qꝛ pluribo ↄuenit. Contra.̊ mõ pvᷣncipiũ dr

ex tꝑe:̊ pᷣncipiũ ſᷣm alios modos ab eterno: eternũ at
pꝛiꝰẽ tꝑali. ¶ IBteãm generaꝛe et ſpirare pꝛiꝰſunt qᷓ crea,
re. et ita videtur ꝙ pncipiũ dictũ eẽntialr poſterius ſit
Em roeʒ intelligẽtie. Rñ. q; nõ dr in diuis pꝛiꝰvł añ
Hſ pᷣncipiũ.qꝛ H̊ͥ nomẽ pᷣncipiũ nõ dĩc oꝛdinẽ tꝑis h̊ ma⸗
gis nature:ſ hec noĩa pꝛiꝰet añ pſᷣm ſuã inſtitutõneʒ di⸗
cũt oꝛdinẽ tꝑis.vñ nunꝙᷓ aliũ oꝛdinẽ ſi ignificãt niſi tra
hant᷑ ꝑ adiunctũ ad aliuʒ oꝛdinẽ:vt pꝛiꝰnatura rel cã.
4 Ao aliud dᷣm. ꝙ duplex ẽ oꝛdo in telligẽtie. vnꝰ ſᷣm
alpꝛehẽſionẽ natalis rõnis.⁊ ĩ hac via pꝛiꝰẽ intẽtio pᷣn
cipij accepti eẽntiałr q; notõnatr. Rõ ei naturalis pꝛi⸗/
us accipit de eẽntia ꝙ ſit pᷣncipiũ ꝙ intelligat in diuĩs
ꝑſonã ꝑſone pᷣncipiũ. Aliꝰẽ ſᷣm aꝑpꝛehẽſionẽ fidei.et in
hac via pꝛiꝰẽ intentõ pᷣncipij accepta notõnałr. pꝛiꝰem̃
ſides dic ꝑſonã ꝑſone vᷣncipiũ de ſba. poſtmoduʒ dicet
ꝑſonas create eẽ vnũ pᷣncipiũ nõ de ſba.Vñ byl. de ſy⸗
nodis dicturꝰ vnã catholicꝰſbaʒ pr̃is 2 filij nõ inde in⸗
cipiat neq; b̊ q̃ſi maximũ teneat tanꝙᷓ; ſine h̊ vera fides
nulla ſit tuto vnaz ſbaz dicet:cũ añdireꝛit pr igenitꝰẽ:

mus naen. Mlembrũ ſecundũ

Onſeqnter q̃rit᷑ te intentõe pncipij deta
etntialr.Et qrunt᷑ duo. Pꝛio vtꝝ inten⸗
tio pᷣncipij dicat᷑ ab et᷑no vł ex tꝑe.Secũ
do vtꝝ p ⁊ filiꝰ et.ſ.ſ.ſint vnũ pᷣncipiũ creat᷑e vel pla.

Articulꝰ?prunus
Depꝛimũ q̃rit᷑ vtrũ q̊ nomẽ pncipiũ dictum
eẽntialr dicat᷑ ab et᷑no:2 dz in j. ſen. ꝙ ñ qꝛ
ñ dr pꝛĩcipiũ niſi ad creatas.vñ cũ create eẽ ceper̃t:ce⸗
pit eẽ pᷣncipiũ creaturaꝝ.¶ Cont᷑.deꝰ ↄditor ẽ ab et᷑no
vñ in ymno.etne rerũ ↄditoꝛ:g ẽ p̃ncipium ab eterno.
¶ Itẽ ab etno fuer̃t create in do: ſ̊ nõ fuerũt in eo niſi
ſiẽ in cã vel pᷣncipio:̊ d ab et᷑no fuit pꝛĩcipiũ ⁊ cauſa
NRñ. ꝙ nõ ſeꝗt ẽ pꝛicipiũ etnũ ̊ẽ pꝛĩcipiuʒ ab et᷑no.
In pꝛia ei notat᷑ etnitas reſpctu ſt uppoĩti: ĩ ↄcluſiõe vᷣo
notat᷑ r̃ſpectu effcetꝰↄnõti ĩ creata.¶ Sʒ Z. xpᷣc ſim aug.
dr hõ recens ⁊ deꝰ etnus. qᷓ dr hõ ex tꝑe: deꝰ ab et᷑no.
bↄſtat ꝗ rõne ſuxpoſiti nõ diceret᷑ hõ er tpe ab eteruo:
qꝛ ſuppoſitũ eſt ꝑſona etna:ſ rõe foꝛme buane dr bõ re

lxx.

cens ſiue ex tꝑe: ſilr non dicetur rõne ſuppoſiti ↄditor
eternꝰ.¶¶ Rñn.qꝙ; hoc nomẽ eternpt᷑ ſumi ſu bſtantie. et ů
nomẽ ↄditoꝛ qð eſt adiectm̃ ſignificatõe pt᷑ ſumi adiecti⸗
ue. et ita h̊ adiectiuũ determiabit iſtud ſubſtantm̃ etnꝰ.
⁊ ſic hec ꝓpoſitõ ẽ vera deꝰeſt eternꝰoditoꝛ.i.eternꝰꝗ ↄdi
dit.ſi ᷣo ecõuerſo ↄditoꝛ ſumat᷑ ſubſtantie:eternꝰadiecti
ue:falſa ẽ.et eſt ſenſus:eſt eternꝰↄditoꝛ.i.eternaliter cõ/
didit. Et m h̊ verũ eſt qd dic augꝰ.ꝙ xpᷣc ẽ recens hõ.i.
recenter hõ. 4 Sed iterũ ↄtra.ego ſum alpha 10 pꝛinci⸗
piũ ⁊ finis.j.apoca.ſ̊ finis ẽ ineternũ: pꝛincipiũ eſt ab
eterno. KRñ. Qoĩa que cõnotant aliꝗd in creatura.aut
onotant reſpectũ vt dñs dñatoꝛ:aut effectum vt miſeri⸗
coꝛs creatoꝛ et hmõi.in his g que ↄnotãt reſpectũ vel ef⸗
fectũ diſtinguendũ eſt. qa aut dicũt in actu: aut in habi⸗
tu. ð illis que ↄnotant in habitu: põt dici ꝙ ↄueniũt ðᷣo
ab eterno. notat᷑ em habitudo dom inij ad ſeꝛuũ cum dici
tur dñs ab eterno:ᷣ nõ põt dici dñatoꝛ ab eterno: ga nõ
bũit ſeruũ ab eterno.dicendũ ̊ſi deꝰdicat᷑ pᷣncipiuʒ ab⸗
ſolute:pt᷑ dici pꝛicipiũ ab et᷑no.qꝛ nõ dic effectũ in actu:
h in hĩtu.ſᷣ ſi dicat᷑ c demĩatõe vt dicat᷑ pꝛicipiũ creat᷑e:

n pt᷑ dici ab eterno. Articuiu 9 ij
Einde qrit᷑ vtrũ pr̃ ⁊ filiꝰſint vnũ pricipium
creature vel pła.Et ꝙ vnũ:pʒ ꝑ aug.dicentẽ
vnũ pricipiũ ad creatuꝛã cũ pr̃e ⁊ filio ⁊.ſ.ſ.nõ duo pᷣnci
pia. Sʒ vr apls velle ꝙ hi tres ſũt tria pꝛicipia.qꝛ copu
latõ pᷣpoſitionũ ñ ꝑmittit idẽ ſigficari E illa tria cum dr
ad MRo.xj. ex ipo ⁊ ꝑ ipʒ ⁊ ĩ ißoſũt oĩa.¶qRñ.ꝙ illa tria
flatĩa rfert᷑ ad hũc minũ deꝰ put ſuppoĩt ꝓ drſis pꝑſoĩs
2 notat᷑ alia ? alia hitudo ꝑ illas pᷣpoſitões.pꝛĩa ei pᷣpo
ſitõ nõt oꝛiginẽ.ſcdᷣa rõeʒ mediã oꝑatõis.tercia ↄſerua⸗
tionẽ. ⁊ hec tria tribo ꝑſoĩs axpꝛopꝛit᷑.vñ ex adiũctis re
latia thunt᷑ ad ꝑſonas:⁊ rõne illoꝝ drſoꝝ ↄnotatoꝝ fit
copulatõ. Exrpoit af̃ hył.has pᷣpõnes in.itij.ð tri.ᷣ mõ.
nouit vnũ deũ eccłlia ex q̊ͥ oĩa.nouit vnũ dñm ihᷣm xpᷣ̃ʒ ꝑ
quẽ oĩa.ab vno vniuerſoꝝ oꝛiginẽ:ꝑ vnũ cũctoꝝ creati⸗
onẽ.ĩmo ptatẽ nł differentẽ ab actoꝛe venerat᷑ et itellige
ꝓ hee ẽ ptas gubᷣnãdi.ex his pʒ ꝙ pr̃ ⁊ filiꝰa.ſ.ſ.ſi ſt vnũ
pꝛicipiũ create:lʒ agpꝛopꝛiet᷑ ſb q̃dã rõe pr:ſbᷣ q̃dã filio:

oqalſ. Membru tercium

Onſeq̃nt qrit᷑ de ĩtentõe pᷣncipij ſũpta no⸗
tionatłr. circa qð pꝛĩo q̃ꝛedũ ð circũlocutõ
nibo qᷓ ponũt᷑ ſᷣm aug.pncipiũ ſine pnpn⸗
cipiũ ðᷣ pꝛin.ſedo an dĩna eẽntia ſit pꝛĩcipiũ.ſ.ſ.tercõ an
pr ⁊ filiꝰſint vnũ pꝛĩcipiũ.ſ.ſ. q̃rto vtꝝ ſint idẽ prĩcipiũ
l.ſ.qnto vtꝝ pr ⁊ filiꝰſint vnꝰſpiratoꝛ.ſ. ſ. Sexto ð vnita
te ſpiratõis ſᷣm quã pr ⁊ filiꝰſũt pꝛincipiũ.ſ.ſ.

Articulꝰprimus
Irca pᷣmũ nõ ꝙ di.xxxix.j.ſent fine pᷣmi.c.
ocludr̃ ſm aug.ſuppoĩta młtiplicitate hꝰ no⸗
mĩs pꝛcipium pꝛ ẽ pᷣncipiũ ſine pᷣn. filiꝰ pncipiũ de pᷣn.
l.ſ.pᷣncipiũ ð vtroq;. Querit᷑ ẽ̊ cum dĩ pꝛẽ pricipiũ ſine
pᷣ̃ncipio vtꝝ pꝛĩcipiũ dicat᷑ eentialłr vl notõnal?.iõ eẽn
tialiter vt vr:qꝛ eẽntia nõ ẽ pᷣncipiũ filij. nec notõnalr:qꝛ
nõ ꝓ ĩnaſcibilitate ſumit᷑ qꝛ inaſcibilitas ñ dr reſi pectine
pꝛicipiũ qt᷑ reſpectĩe dr. p pr̃nitate:qꝛ pr̃nitas dẽ ſolum
reſpctu filij.pꝛicipiũ pᷣo dr reſpctu ſi lij 2.ſ.ſ. Mec pt dicẽ
notõeʒ ſpiratõis:qꝛ ſpiratõ filio ↄueĩt.ñ at ↄueit ei eſſe
pꝛicipiũ ſine pꝛin.¶ Silr q̃rit᷑ cũ dr ſiliꝰpꝛicipiũ de pᷣn.
vtꝝ pꝛicipiũ ſtet rõe eẽntie vel rõe notõis? Rõe eẽntie ñ
qꝛ ñẽ ab alio nec de pꝛicipio.nec ꝓ notõe q̃ ſit ĩ filio:qꝛ ñ
ꝓ filiatõe.filiatõ eĩ ſolũ ꝑtiet ad filiũ.vᷣ pꝛicipiũ ð pᷣn.ꝑ⸗
niet ad.ſ.ſ.nec ꝓ ſpiratõne:qꝛ coĩs ſj piꝛatõ ↄueĩt pri cuin
aueĩt pᷣncipiũ de pn. Sitr qrit᷑ cũ.ſ.ſ.dĩ pꝛicipiũ ð vtro
q; vtꝝ pꝛĩcipiũ ſumit᷑ ꝓ eẽntia vł ꝓ notõe.ꝓ eentia ñ:ꝗa
eẽntia ñ eſt de vtro necꝓ notiõe:qꝛ.ſ.ſ.nõ dr pricipiũ
niſi reſpectu effciꝰin creata.ꝗcqd at᷑ dic effctm in creata
ↄueiĩt tnitati:q̊ñ ſi umit᷑/ ꝓ notõe.¶ Pꝛetẽa oĩs notõ et᷑na
eſt. ſed.ſ.ſ.nõ eſt pꝛicipiũ abeterno ſ ex ꝑte vt habet᷑ ſu⸗
pꝛa. Rñ.· ꝓprietates ſiue notões aliqũ ſignificantur

iſtincte: aliquando indiſtincte. Diſtincte: vt cum dici
tur prnitas.filiatio. ꝓceſſio. Indiſtincte: vt cuin dicit
pꝛincipium. Cum ergo dicitur pateꝛ eſt pncipium ſine
pꝛincipio: circulatio dicit notionẽ prnitatis et innaſci⸗
bilitatis ſed ↄfuſe.Cum em̃ dicit pꝛincipiũ ſine princi⸗
pio:dicit᷑ notio innaſcibilitatis qua eſt nõ ab alio. Cũ
vo dicit᷑ pꝛincipiũ:dicitur a quo aliꝰ. et dvr notio prni⸗
tatis p̊ indiſtincte a ↄmuni notione q̃ eſt ſ piratio.dicit
ergo pr pꝛincipiũ ſine pᷣncipio Fᷣm notiones.nõ vnaʒ ſᷣ
plures: et ↄfuſe ſiue indiſtincte. Siłr cum dicit᷑ filiꝰpᷣn
cipiũ de pꝛincipio.dicit᷑ ſm notõnes plures⁊ indiſtin⸗
cte. cum em̃ dicit᷑ de pᷣncipio: dicitur ab alio. et in H dẽ
notio filiatõnis ſed indiſtincte. Cum vo dicit᷑ pꝛincipi⸗
um. dicitur ꝙ aliꝰ. et ſic dicit᷑ notio ſi piratõnis: ſed in⸗
diſtincte. dicit᷑ ergo filius pᷣncipiũ de pꝛincipio notõna
liter: ᷣm plures notõnes et indiſtincte. Cum autes di⸗
citur ſpuũſſanctus pᷣncipiũ de vtroq;. dicendũ ꝙ pꝛinci⸗
pium dicit eſſentia.̊ ſupponit ꝓ ꝑſona ſpũſſcti pꝛopteꝛ
adiunctũ quod eſt de vtroq;. ſicut cum vr̃ deus de co.

Vel dicenduzʒ ꝙ cum dr pꝛincipiũ de vtroq; dupler oꝛ⸗
do notatur ꝑ hoc nomen pᷣncipiũ. ᷣm em nomen ſuum

Dicit oꝛdinem ad creaturas. ſed vᷣtute pᷣpoſitõnis adiũ
cte dicit oꝛdinem quaſi ad pꝛius.et hoc modo notat oꝛ
dinem qui eſt/ ꝓceſſio:alio modo non.

Articulꝰſecundus

Onſequẽter querit᷑ an eſſentia ſit pꝛincipiũ
ſpũſſancti.Ad quod ſic.pꝛincipiuzʒ ſpũſſcti
eſt eſſentia: eſſentia eſt pꝛincipiuʒ ſpũſſan

a ſimplici ↄuerſa.4 Iteʒ nõne bec eſt vera.eſſentia eſt

pater filij. hic em̃ eſt ſenſus.eſſentia eſt ꝑſona generãs
filiũ et bec eſt vera: illa eſſentia eſt pᷣncipiũ filij· ergo
eadeʒ rõne eſſentia eſt pᷣncipium.ſ.ſ. Ao boc plures
rñdent ꝙ hec falſa ſit eſſentia eſt pᷣncipiũ ſpũſſancti.qꝛ
iſte terminꝰpᷣncipiũ ſpũſſancti nõ pᷣdicat niſi relatõem
eſt ſenſus.eẽntia eſt ſpirãs ſpm̃ſctẽjm. banc etiaʒ dicũt
eſſe falſã eẽntia eſt pr filij:qa cum dico eſſentia eſt pat:
ibi hoc vocabulum pf intelliait᷑ cum articulo gallice li.
pere. et ſm hoc ẽ vera.ſi ſine articulo:falſa eſt.ſi addat᷑
genitiuꝰ: nõ põt poni niſi ſine articulo.Qobis autẽ vi⸗
detur ſicut diximꝰ. ꝙ bec poſſit dari:eſſentia ẽ pr filij.
quia iſte term inꝰ pr: ſiue ponat᷑ cum genitiuo ſiue ſine
genitiuo p̃dicat ꝑſonã cum ꝓpꝛietate.et tantũ valet pr̃:
quantũ ꝑſona generans:et pr filij quantũ ꝑſona gene⸗
rans filium. Silr hec põt dari. eſſentia eſt pncipiũ ſpi⸗
rituſſcti.et p̃dicat᷑ ibi ꝑſona vel ꝑſone cum ꝓprietate. et
ſenſus. eſſentia ẽ pᷣncipiũ ſpũſſcti.i· ꝑſona ſpirans ſpi

ritũſctm vel ꝑſone ſpirantes vnifoꝛmiter ſmſcim. Sʒ

ſi inferãt ergo ſpirat.ſ.l.inſtantia ꝑ expoſitoꝛiam.eẽn⸗
tia eſt ꝑſona ſpiraãs ſpmſctm: ergo eſſentia ſpirat ſpiri⸗
tumſanctum.

Articulus tercius
Onſeqnter querit᷑ vtrũ pateꝛ filiꝰſint vnũ
pꝛincipiũ ſpuſſcti. Ad qð ſic yſido. in li.de
trini.on vna res ⁊ duaꝝ ↄſubalis potẽat
ab eis ꝓcedere et ſił ineſſe: niſi vnũ fuerit illiꝰ a quibo
ꝓcedit:q̊ pater et filius ſunt vnũ pꝛincipiũ ſpũſſancti.
IYtem aug. qnto de trini.ſi qð datur vel qð ꝓcedit pᷣn
cipium habet a quo dat᷑ vel ꝓcedit:fatendũ eſt patrem
et filium vnum eſſe pꝛincipiũ ſpũſſaneti nõ duo pꝛinci⸗

pia. ¶¶ Iteem vna eſt ꝓpꝛietas qua pater et filius ſüt pᷣn⸗
cipium ſpũſſancti.et illa ꝓprietas eſt in vtroq;: ergo il⸗
le due ꝑſone ſunt pꝛincipiũ vnum.iſ.ſ.⸗ Item boecius
in li.de trini.dicit.q phᷣi ex ꝓpꝛijs rõnibo argumentan

tur.ſoꝛtes eſt homo:plato eſt homo:eꝛgo ſoꝛtes ⁊ plato

ſunt plures hoĩes. Lheologi vo ex ꝓpꝛijs rõnibo ſic ar⸗
gumentant᷑. pater eſt deus:filius eſt deus.ſpũſſanctus
eſt deus:ergo ſunt vnus deus. Inferunt auteʒ phi plu
raliter: ꝓpter pluralitatem bumanitatum que ſunt in

lia⸗ 9& SHe . *y

pluribus hominibus.theologi po ſingulariter inſerũt
ꝓpter ſingularitatem diuitatis.ergo a ſimili rõne erit
inferꝛe pateꝛ eſt pꝛincipiũ ſpũſſancti.filius eſt pꝛincipi
um ſpũſſancti.ergo pater et filius ſunt vnum pꝛincipi
um ſpũſſancti. pter ſingularitatem ſpiratõnis ratiõe
cuiꝰſunt principiũ ſpũſſancti.vtem hoc nomen pꝛinci
pium ſupponit ꝓ patre.et ratio huiꝰeſt.quia ſpiratõ cõ
uenit patri. ſimiliter ſupponit ꝓ filio: quia ſpir atio cõ⸗
uenit et filio. eꝛgo eodẽ modo ſupponit ꝓ illis duobo in
ſimul.ergo bec eſt vera pater et filius ſunt vnũ pꝛinci⸗
pium ꝓ duabo pſonis. Contra.pncipium ſpũſſancti
eſt demonſtrato patre.Siłr pꝛincipiũ ſpũſſancti eſt de
monſtrato filio.et hoc pꝛincipiũ non eſi ſicut illud pᷣn⸗
cipium. quia pr̃ non eſt filius: pater et filius nõ ſunt
vnum pꝛincipiũ.ſ.ſ.¶ Item pater et filiꝰ ſunt vnũ pꝛin
cipiũ.ſ.ſ.ergo ſunt vnũ pꝛincipiũ qdð eſt pr:vel qð non
eſt p.ſed nõ qð nõ eſt pater:qa tũc idem poneret᷑ et re
moueretur. ſi vᷣo qð eſt pr:tũc querit᷑ vtruʒ referat pſo⸗
nam vel eſſentiã vel ꝓpꝛietatẽ. ſed oſtat ꝙ nõ refert ꝑſo
nam:ꝗa nõ ſunt vna ꝑſona.nec eſſentiã: ga eſſentia nõ
eſt pꝛincipiũ.ſ.ſ.nec ꝓpꝛietatem: qa ꝓpꝛietas nõ eſt pꝛin
cipium.ſ.ſ.bᷣ magis ꝑſona vel ꝑſone hñtes ꝓpꝛietatem.
ſi illa relatio nõ refert niſiꝓ aliquo iſtoꝝ. et ꝓ quoli
bet eſt falſa: ergo illa locutõ eſt falſa.4 Yem obijcit de
eius ↄuerſa.pꝛincipiuz.ſ.ſ.eſt pr̃ et filius.ꝗa nec ꝓ ꝑſo
na ẽ vera nec ꝓ eſſentia nec ꝓrietate vt oñſum eſt ſup.
erge ißa eſt falſa. ¶ IYtez nõ eſt ratio q̃re hec ſit vera pa
ter et filiꝰſunt vnũ pꝛincipiuʒ. niſi rõne vniꝰnotõnis ſi⸗
ue relatõnis q̃ eſt ſpiratio: ſiłr diſtinctio notionuʒ ſi
ue differentia qᷓ dicunt rõnem pꝛincipij in vne perſona
facient vnã ꝑſonã eſſe plura pᷣncipia.verbigra.pr ẽ pꝛĩ⸗
cipium filij ꝑ generatõeʒ. pĩ eſt pꝛincipiũ.ſ.ſ.ꝑ ſpirati
onem: duo pncipia qð eſt falluʒ. Si pluralitas no
tionum vᷣm ꝙ eſt rõ pꝛincipij nõ facit vns ꝑſonã eẽ pln
ra pꝛincipia: ̊ vnitas notõnis nõ erit rõ quaꝛe pluꝛes
pſone ſunt vnuũ principiũ. Ao hoc dixerũt quidã.q
hec eſt vera pr̃ et filiꝰſunt vnũ pꝛincipiũ.ſ.ſ.ſᷣ cũ addit᷑
vnum:im pꝛopꝛia ẽ.nec dʒ recipi niſi hec dictio vnũ ca
dat in aduerbiũ v lq̃ſi ĩ ablatiuũ vt ſit ſenſus.pr ⁊ filiꝰ
ſunt vnum pꝛincipium ſpirituſſancti: pater ⁊ filiꝰ vni⸗
foꝛmiter pꝛincipium.ſ.ſ. vel vnum.i.vna propꝛietate:
dicũt eti ꝙ hoc vocabulũ pꝛincipiũ tenet᷑ tm̃ adiectiue
in hac circulocutõne pꝛincipiũ.ſ.ſ.et ideo nõ põt ꝓprie
adiũgi hec dictio vnum. nec põt ad ipſum fieri relatõ.
ad vocabulũ em̃ adiectiue poſitũ nõ fit relatõ. Simili⸗
ter nec ſpijci pt: qꝛ adiectin adiectĩe poſitũ nõ ſbijcit et
ꝑ hoc ſoluũt obicta. 4 Contra. om̃is termin?ꝰ ſupponit
naturaliter m exigentiaʒ ſue foꝛme.vt iſte termin?bõ
ꝓ omi eo cui ineſt ſua hũanitas: iſte termin pꝛincipi
um ſuppoĩt naralekip om̃i eo cui ineſt foꝛa a q̃ imponit
ſed hec eſt ↄmunis ſpiratio.cum eꝛgo ipᷣa inſit patri ⁊
filio. ̊ ſupponit naturałr ꝓ pr̃e et filio. 4 Item. j. io.
In pꝛincipio erat verbũ.et in nullo erat verbũ in q̊ nõ
eſſet. ſ. ſ. & in pᷣncipio erat.ſ.ſ.ita ꝙ G̊ qð dico pncipio
accipiat᷑ ꝑſonalr: ̊ vel in ſuo pᷣncipio vel in nõ ſuo:ſed

oↄſtat ꝙ nõ in nõ ſuo: & in ſuo.ᷣ pꝛincipiũ.ſ .l. erat: pᷣn

„—

cipiũ.ſ.ſ.pt᷑ ſubijci ⁊ teneri ſubſtantie.¶ Pꝛopterea di⸗

cunt alij ꝙ hec dictõ pᷣncipiuʒ multiplr ſumit᷑. aliqñ/ p
vna ꝑſona:vt cũ dr pᷣncipiũ filij ꝓ pre. Aliqñ vo ꝓ dua
bus pſomis ſimul:vt cũ dr pꝛincipiũ.ſ.ſ. rõne coĩs ſpi/
ratõnis m quã ſunt pr et filiꝰoꝛigo.ſ.ſ.vñ hec dictio
vnũ addita cũ dr.vnũ pꝛincipiũ.ſ.ſ.reſpiciet ſoꝛmã ſo⸗
lum h̊ eſt notõez. vñ ſenſus ẽ. pr̃ et filiꝰſunt vnũ pᷣncipi
um. ſ.ſcid ẽ vna ſpiratõe ſpirant.ſ.ſ.aliq vᷣo ꝓ tribo p⸗
ſonis ſimul:vt cũ dr pᷣncipiũ creaturaꝝ ꝓ tota tnitate
Ad pᷣmo ðᷣo obm rñdent. ꝙ qᷓ uis hec poſſit ↄcedi.pjn
cipiũ.ſ.ſ.eſt demonſtꝛato pꝛe:nõ tñ boc põt ↄcedi h̊ pᷣn

cipium.ſ.ſ.Et ratio huiꝰẽ.qa cum dico hec: dico diſtin

ctõnem et diſeretiõem. nõ aũt habet locũ diſtinctõ vel
diſcretio vbi nõ eſt ex diuerſis cauſis vnio. vñ quẽnd

no⸗
har
gul
pen
na⸗
pri⸗
ſegn
ſech
joͤb
s
hiſ.
ter.n
nter
die
tun
ſunt
ſtend
ſunte
bican
iect
bee
berſe.
hecdi
ſaby
er⸗
wn
zen
o⸗
die
e
ſu
dit
en
ſpi

ð

eſpi
ietatemn.
pquoli
dbheſk d
necppo
n eſtſuß.
tbenpn
Ntönoſi
nonuzſi
Petſona
fipi⸗
Pſorei
Aüasno
niͤcipn
neplune
h i
rnu e
rfili.
lioyni⸗
netate:
giective
6t pre
ireloto⸗
Gunli
ſiecte
ſuponit
nindho
punchi
nponi
pam?
ſin
inqn
ncpio
hoiſes
igpn
eadi
liqn
lsſpi
dieno
ni⸗
hneht
lop
ntnt
Gyn
hyn
el

Nueſtio
modũ incõuenienter dicit᷑ iſte deus vel aliquis deus p
patre:⁊ alius deus ꝓ filio.⁊ ꝓpter hoc vnitatez 2 ſin 2
gularitatem teitatis in patre ⁊ filio: eadem rõne incõ
uenienter dicit᷑ hoc principiũ ſpũſſancti ꝓ patre 2 ali
ud principiũ ꝓ filio.⁊ hoc Ppter vnitatem foꝛme i. pᷣius
principij que eſt vna ſpiꝛatio in patre filio. pteꝛea ñ
ſequit᷑ principiũ ſcti eſt ꝓ patre.qᷓ boc principiũ.! Ad
ſecũdum po rũdendũ ꝙ hoc qð dico principiũ ſpũſſcti
nõ hʒ determinatã ſuppoſitiõʒ immo confuſaʒ ꝓ dua
bus ꝑſonis ſimul.vnde non ſe equit᷑. ſunt vnũ pꝛincipiũ
ſpũſſancti.q̊ vnũ principiũ qð eſt pater vel qð nõ ẽ pa⸗
ter. immo eſt ibi fallacia figure dictõnis a confuſa ad
cæterminatã. vnde notandũ ꝙ relatio poſſet fieri ad ᷣ
dico prineipiũ ſpũſſancti in aſcendẽdo p̊ non deſcen
cndo.vnde in aſcendendo bene cõcederet᷑ pater ⁊ filiꝰ
ſunt vnũ pꝛincipium ſpũſſancti qð eſt deus.ſed q̃i ĩ de⸗
ſcendendo nõ admitteret᷑ relatio vt diceret᷑ pat 7 filiꝰ
ſunt vnũ pꝛincipiũ quod eſt pater vel qð eſt filius.vt ſi
dicam iſte voces albus.ba.bũ ſunt vnũ nomen quod ẽ
adiectiuũ h̊ recipit᷑.hᷣ nõ recipit᷑ ꝙ ſunt vnũ nomen qð
eſt hec vor albus.i Ad illud ᷣo qð obijcit de eius con
uerſa. principium ſpũſſancti eſt pater ⁊ ſfilius.dicũt
hec dictio principiũ hʒ ſuppoſitiõeʒ ꝓduabo perſonis
ſub vna notione.ſicut quẽadmodũ cuʒ dicit᷑ deus ẽ pa
ter ⁊ filius.hoc nomen deus ſupponit ꝓ duabo ꝑpſonis
hñtibo vnam deitateʒz. 4 Ad vltimũ dom. ꝙ cũ dicituꝛ
pater eſt principiũ filij 2 pꝛincipiuʒ ſ pũſſancti.notat᷑ ꝙ
nõ tm̃ ſit principiũ pluriu ꝑſonarũ:h etiã ĩ pluribo mo
dis.⁊ ita nõ vniuoce dicit᷑ ratio principij.⁊ ideo nõ di⸗
cet᷑ pater plura principia: q;ꝛ numerꝰ pluralis coĩtatẽ
exrigit vmuocatiõis.2õ.n. ↄuenient᷑ dicit᷑ hõ 2 vrina
ſunt ſana. Pretea. cum dicit᷑ plura principia exigituꝛ
diuerſitas ſupoſitoꝝ:que bic nõ inuenit᷑.nõ ſic autem
erigit᷑ vnitas ſuppoſitoꝝ cum dicit᷑ ſunt vnũ principiũ
ſpũſſancti:quia ſenſus eſt.ſunt vnũ in ſi pirando.

Neticulꝰ quaꝛtus

Onſequẽter queꝛit᷑.vtruʒ pater a filius ſint
ideʒ pricipiũ ſpũſſancti.qð videt᷑. ſicut hec
dictio vnũ reſpicit vnã foꝛmaʒ in pꝛe ⁊ filio
ſcʒ notioneʒ. cũ dico pater ⁊ filius ſunt vnũ principiũ
ſpũſſancti:ita hec dictio ideʒ.ſicut.n.eſt vna notio: ita
⁊ eadeʒ.ſ.coĩs ſpiratio.&̊ ſi pater ⁊ filius ſunt vnũ pᷣn⸗
cipiũ ſpũſſ.ſunt ideʒ principiũ.⸗ IYtez hec eſt vera pa
ter ⁊ filius ſunt ideʒ in ſpiꝛando ꝓPter idemptitatẽ ſpi
ratõis.q̊ ſimilit᷑ ſunt ideʒ principiuʒ: quia principiuʒ
dicit notioneʒ que eſt ſpiratio. Itez idem 2 dineꝛſuzʒ
condiuidũt ens.ſi ᷓ pater ⁊ filius nõ ſunt diueꝛſuz pn
cipiũ ſpũſſ.̊ ſunt ide;ʒ. Contra.no ſequit᷑ deus ge⸗
nuit deum:g vel eundẽ vel aliũ eum. eundeʒ ñ admit⸗
titur ꝓpter diuerſitatẽ ſuppoſiti:aliũ nõ admittit᷑ ꝓpteꝛ
vnitatẽ foꝛme. ſimilit᷑ n ſequit pater ⁊ filiꝰ ſunt vnũ
principiũ ſpũſſ. ideʒ vel diuerſuʒ ſili rõne. NDõð cõ

ceqendũ eſt. ⁊ dom ad primũ.ꝙ nõ eſt ſilis rõ vnitatis

in hoc ꝗ; dico vnũ:⁊ in h̊ ꝙ dico igem. naz h ꝙ dico idẽ
nõ ſolũ exigit vnitatẽ rõne ſoꝛme: immo etiã rõne ſup⸗
poſiti.⁊ h̊ eſt relatm idẽptitatis ⁊ diſcretm̃. quia nõ

eſt idẽptitas ſuppoſiti.i.bypoſtaſis vel ꝑſone patris 2

filij. ꝓpter h ñ eſt verũ pr ⁊ filiꝰ ſunt ideʒ pꝛincipiũ.ſ.ſ.
h aũt ꝙ dico.vnũ ñ exigit vnitatẽ ſi uppoſiti p̊ ſuffic vni⸗
tas foꝛme ſicut pʒ cũ dẽ vnus ꝓplus.nõ ab vnitateſt up⸗
poſiti ſ̊ ab vnitate collectõis multoꝝ hoĩm q̃ẽ ſiẽ vni⸗
tas ſoꝛmalis. Ad h̊ qð obijcit᷑ ꝙ igez ⁊ diuerſum di⸗
uidũt ens.dom ꝙ diuiſio nõ eſt ꝑ immediata: immoẽ
acciꝑe mediũ qð nec ideʒ ſimpłr nec ſimpłr diuerſum.
bᷣ in pte ideʒ ⁊ in ꝑte diuerſum. vnde ga hec ratio pꝛin
cipiũ ſpũſſaneti ↄuenit patri ⁊ filio ᷣm illud in qͥ nõ di
ſtinguut᷑. ꝓpter h̊ nõ põt dici Diuerſuʒ ꝓpter vnitatẽ no

.

tionis in patre 2 filio a qua ſumit principiũ. nec etiaʒ

põt dici ideʒ:qꝛ ideʒ exigit idẽ ſuppoſitũ ſiue eandẽ by⸗

.

lxx.

poſtaſim. 4 Ad illud vo iaʒ pʒ rñſio. qꝛ cũ dr ſunt idẽ
in ſpirando ideʒ dicit᷑ rõne ipᷣius ſpiratõis.⁊ iõ nõ re⸗
ſpicit hec dictio ideʒ niſi idemptitatẽ notionalẽ. ⁊ iðo
bhec eſt ↄcedẽda.ſunt ideʒ in ſpirando.ſ̊ cũ dicit idẽ pn
cipiũ:nõ ſolum requiꝛit idemptitas foꝛme ſiue notõis
immo idẽptitas ſuppoſiti ſiue ꝑſone.⁊ iðo bec eſt falſa
ſunt ideʒ principiũ ſpũſſancti.

Aꝛticulꝰquintus

Onſequẽt᷑ querit᷑.ptꝝ pr ⁊ filiꝰ debeãt dici
vnus ſpiratoꝛ.dicit aug.vj. de tri. quẽad/
modũ pr̃ ⁊ filiꝰ ⁊.ſ.ſ.ꝑ creatõʒ ſunt princi
piũ vnũ ad creaturã:ita pr ⁊ filiꝰ ſunt principiũ vnuʒ
ad ſpm̃ſ.̊ᷣ pr 2 filiꝰ ⁊ ſpũſſ. ꝑ creatõʒ ſunt pricipiũ cre
ature.pr̃ dᷣo ⁊ filiꝰ ſunt principiũ ſpũſſ ꝑ ſpiratõʒ. Cũ
igit᷑ p̃ ⁊ filiꝰ⁊.ſ.ſ.ſint vnꝰcreatoꝛ reſpectu creature:vi
det᷑ ſilr ꝙ pr ⁊ filiꝰ ſunt vnꝰ ſpiratoꝛ reſpectu ſpũſſcti.
¶Iteʒ aug.dicit.q pr̃ 2 filiꝰ ſunt vnũ principiũ.ſ.ſ.S
Hᷣ eſt rone ſpiratõis vniꝰ in pr̃e⸗ filio.ꝙᷓ multofoꝛtiꝰ ⁊
vnus ſpiratoꝛ. Cont᷑.eẽ ſpiratoꝛeʒ ñ ↄueit eẽntie. qꝛ
eẽntia nõ ſpirat ſᷣ̊ ꝑſona.ſi ſunt vnꝰſpiratoꝛ pr̃ 2⁊ filiꝰ
ſunt vna ꝑſona.qð eſt falſiꝛ uz. 4 Itez eadẽ rõne dẽ ſpiꝛa
toꝛ de pr̃e ⁊ filio ⁊ actoꝛ.naʒ pr̃ eſt actoꝛ ſpũſſcti ſicut 2
ſpiratoꝛ.ſᷣ dicit hyla. ſpũſſ. ꝓcedit a pꝛe ⁊ filio ſicut
actoꝛibo.q̊ ſunt actoꝛes ſpũſſcti.̊ ⁊ ſpiꝛatoꝛes. O
ſine pᷣiudicio ↄcedendũ ẽ.q¶ Ad pꝛimũ dðᷣm.ꝙ ñ ẽ ſile ĩ
H̊ noĩe creatoꝛ: ⁊ in H̊ noĩe ſpiratoꝛ. naz in h̊ noĩe crea⸗
toꝛ eſt eẽntia ꝓ ſignificato ſiue ſi uppoſito.⁊ qꝛ vna ẽ eẽn
tia in tribo ꝑſonis:pter e̊ dicant tres ꝑſone vnꝰ crea
toꝛ.ſᷣ in h̊ noie ſpiꝛatoꝛ ñ ẽ eẽntia ex ꝑte ſube ſignificate
ſiue ſuppoſite ſᷣ hypoſtaſis.vñ cũ nõ ſint vna hy poſta⸗
ſis pr̃ ⁊ filiꝰ:ñ pnt dici vnꝰ ſpiratoꝛ.¶. Ad ſecũdũ dðz
ↄuenient dr pr ⁊ filiꝰ ſpirat vel ſpirãtes ſunt vel ſi pi
ratoꝛes ſpũſſcti.qꝛ ꝑ has dictões ſignificat᷑ ſi piratõ veꝛ
balit᷑ vel ꝑticipiałr. veꝛba aũt vel ꝑticipia diffiniũt ſb⸗
ſtantiã in ſuꝓpoſitis ſibi adiũctis.⁊ qꝛ numerꝰoſequit᷑
ſbaz: in illis diffiniuit numeꝝ.⁊ iõ pluꝛalr vel ſingula
rit ſignificãdi modũ trahũt a ſi uppoſitis ſibi adiũctis.
ſpiratoꝛ aũt ſiłr lʒ ſit nomẽ qꝛ nom̃ vᷣbale:diffinit ſaʒ
in ſuppoſitis ſibi adiũctis. pꝛĩcipiũ pᷣo qꝛ noĩalit ⁊ ſub
ſtãtiue ſignificat vnitatẽ:accipit a q̃litate ſua vel ab eo
qð ẽ ꝑ modũ q̃litatis. Sua.n.q̃litas eſt diffinitiua ſbe
vñ qꝛ hmõi q̃litas ẽ notio pꝛis filij qᷓ vna ẽ in vtroqʒ
⁊ ido ab illa vnitatẽ recipit.vñ ſpirãs ⁊ ſj piꝛatoꝛ ab hy
poſtaſi trahũt vnitatẽ.pꝛincipiũ vᷣo a notiõe.lʒ per illa
noĩa eadeʒ notio ſignificet᷑:eo ꝙ different ſt ignificat᷑.
Ad obiecta vᷣo alteriꝰ ꝑtis nõndũ ſᷣm Pꝛepoſitm̃.q;
iſte terminꝰ ſpiratoꝛ duobo modis accipit᷑.vt ſignificʒ
eternã ꝓprietateʒ q̃ pr ⁊ filiꝰ ſpirãt ſ pm̃ſ. vt in hac pr ẽ
ſpiratoꝛ ſpũſſancti.vel dicat᷑ de trinitate ex tꝑe vt tota
fnitas ẽ vnꝰ ſpiratoꝛ gre. tñ iſte terminꝰ ſpiratoꝛ non
multũ eſt in vſu:⁊ in auẽte ñ inuenit᷑. Iſte aũt terminꝰ
actoꝛ qᷓtuoꝛ mõis accipit᷑.nam ꝑ ſe poſitus ⁊ dictus de
pre:pᷣdicat innaſcibilitatẽ.vt pr ẽ actoꝛ.i.innaſcibilis
2 in hac pꝛ eſt actoꝛ filij:pᷣdicat pr nitateʒ. in hac pat ẽ
actoꝛ ſpũſſcti:pᷣdicat ſi piratõʒ. in hac pr̃ ẽ actoꝛ creatu⸗

re:equipollet huic nomĩ creatoꝛi.

Articulus ſextus

Onſequẽt qrendũ ẽ de vnitate illa rõe cui⸗
pr ⁊ filiꝰ dicat᷑ vnũ principiũ ſpũſſcti. Qa 3

ſi illa vnitas ẽ rna ꝓprietas que ẽ ſpiꝛatio.

Cont᷑.differũt bypoſtaſes nũero ſᷣm dam̃.cũ q̊ ꝓprie
tates in hypoſtaſibo ſint:ñ põt vna ꝓpꝛietas ineſſe pꝛi
filio. ¶ Itẽ aut dicũt vnũ principiũ qꝛ ſunt vnũ ĩ eẽn⸗
tia:⁊ tũc cũ ſpũſſ.ſit vnũ in eẽntia cũ pꝛe ⁊ filio:ſpira⸗
ret ſeipᷣm. aut qꝛ ideʒ in ꝑſone ꝓprietate ſiue notiõe.nõ
qꝛ ideʒ ẽ in ꝑſona:̊ qꝛ ideʒ ẽ ĩ notiõe.ſ ñ ſunt ideʒ ĩ no
tiõe niſi ĩ ea qẽ ſpiratio:⁊ ita nihil aliud ẽ dicẽ qᷓ; quia
pr ⁊ filiꝰ ↄueniũt ĩ ̊ qdð ẽ ſpirare ſpirat᷑2 ita idez eſſet

)) tre K „ 3 2) go Vacs rνFeS

cã ſuip̃iꝰ. Pretea.eadẽ qd eẽt de ſpiratõe. illa.n.ſpi
ratio coĩter ineſt pꝛi ⁊ filio.⁊ ñ pr̃i qꝛ pꝛ:nec filio qꝛ ſi
lius.inerit q̊ ſᷣm aliqð cõe.Querit᷑ qð ẽ illud cõe.⁊ ſic
in infinitũ. Rũñſio. Dicũt quidã ꝙ ſpirare ñ ĩeſt eis
ßm aliqð cõe:ſᷣ vtriq; m ſe.ſiẽ genꝰ ſᷣm ſe ẽ in pluꝛibo
ſpẽbo:ñ ſm aliqð cõe aliud a ſe.¶ Cont᷑. Iſido.in li.ð
tri.nõ vna res duoꝝ qꝗ̃ ſubalisẽ: poterit ab eis ꝓcedẽ
ſimul ineſſe:niſi vnũ ſicut illi a ꝗabo ꝓcedit.Ex qͥ ptʒ.
ꝙ pr ⁊ filiꝰ ſunt vnũ pꝛincipiũ ſpũſſcti.ñ vt ſunt diffeꝛẽ
tes:ſᷣ vt ſunt vnũ.4X! Itez an.in li.de ꝓceſſione ſpũſſ.
arguit ſic.ſi pꝛiꝰ aut poſt ant maioꝛ aut minoꝛ aut ma
gis aut minꝰ de vno eſſet ꝙᷓ te altero: ex nccitate ſeqre
tur aut ꝙ.ſ.ſ.ñ eẽt de ̊ in qͥ vnũ ſunt pz ⁊ filiꝰ:aut ipᷣm
vnũ ñ eſſet ꝑfecte ⁊ ſimpłr vnũ: ſᷣ ibi aliq diuerſitas Hᷣ
dici ñ p̃t ꝙ ſpũs ñ ſit de ̊ ĩ qͥ vnũ ſunt pr⁊ filiꝰ. relin
quit᷑ ideʒ qð priꝰ:ꝙ pr ⁊ filiꝰ ſunt vnũ principiu.ſ.ſ.ñ
vt ſunt vrñtes ſ vt ſunt vnũ. Rñſio. ꝙ pr̃ ⁊ filiꝰ ſpi
rãt ſpm̃ſ.ſᷣm aliqð vnũ in eis.vt oñdũt auẽtes pᷣdicte.
Intelligendũ ẽ g. ꝙ oẽs ꝑſone ↄueniũt ĩ nata.bᷣ prĩ ⁊ fi
liꝰ ↄueniũt ſpãlit ĩ nata rõe nate. Jux.n.diffinitõneʒ
nat᷑e ĩ creaturis q̃ ẽ.nata ẽ vis inſita rebo ſiłe ex ſili⸗
creãs.pᷣt aſſiqri rõ in dĩnis ſiue diffinitio nat᷑e ſic.na⸗
tura ẽ virtꝰ ſiue principiũ ꝓducẽs aliquẽ ĩ eẽntia indiſ
ferentẽ.⁊ ſpᷣm hmõi diffinitõʒ dr̃ de filio dei qm̃ ẽ filiꝰ.
nata.n.dẽ principiũ ꝓducẽdi:vt ſumat᷑ ꝓductio coĩter
ad ꝓductõz ꝑ generatõʒ ⁊ ſpiratõz. Scom hᷣ op̃t dici ·
ꝙ ſpiratio ↄuenit pr̃i ⁊ filio ſᷣm G̊ cõe qð ẽ vnitas na⸗
ture ſiue rõnis nate.q ñ ẽ vnitas nat᷑e abſolute vel eẽn
tialiteꝛ dicte:̊ relatiue dicte.⁊ hec vnitas ñ ẽ vnitas qᷓ
eſt ĩ notõe:ſ̊ ĩ principio notõis: qꝛ ẽ vnitas nature nõ
vt eſt eẽntia:ſᷣ vt ẽ nata.neq; vt eẽntiałr intellecta: ſed
ot relatiue.vt.n. potẽtia generãdi dẽ adaliꝗd ñ aliꝗd:
potẽtia.n.trahit᷑ ad aliud genꝰꝑ h̊ adiũctũ generandi.
ſiłr nata ꝑ ̊ ꝙ addit᷑ vt nata ſiue in rõe nate:qꝛ nat᷑a
vt nata dr vt ẽ ꝓducẽs ſibi indrñteʒ in eẽntia. Et ſicut
potẽtia generãdi ĩ pꝛe dr ꝓprietas pr̃is:ſiłr natura vt
natura ſiue in rõne nature. qꝛ natura vt natura dẽ vt ẽ
ꝓducẽs ſibi indrñteʒ in eẽntia.⁊ ſic potẽtia geneꝛandi
in pꝛe dr ꝓprietas pr̃is:ſiłr nata vt nat᷑a ſiue ĩ rõe na⸗
ture ẽ ꝓprietas pr̃is ⁊ filij. ¶ Ad h̊ qð obijcit᷑.ꝙ ñ põt
eẽ vna ꝓprietas ĩ dinerſis hy poſtatibo.dðm ꝙ h̊ veꝝ ẽ
de ꝓprietatibo ꝑſonalibo:ñ aũt ẽ verũ de ꝓprietatibo ꝑ⸗
ſone. Alit pᷣt dici.ꝙ cũ.ſ.ſ.ſit amoꝛ principiũ eiꝰ ẽ vo⸗
luntas.vñ ſunt vnũ pr̃ ⁊ filiꝰ ĩ natura⁊ in volũtate re⸗
latiua.ñ eẽntiali q ẽ principiũ ſpiratiõis.vel pᷣt dici.q;
hmõi vnitas ẽ a fine.ſ.a ſpũſa.vñ Iſido.in li.de trini.
Spũſſanctꝰ pignꝰ accepit:vt ꝑ eũ vno coꝛde fiãt credẽ
tes ꝑ queʒ pr ⁊ filiꝰ vnũ ſunt eentiałr.ipᷣo ſaluatoꝛe di
cente.vt ſint vnũ ſic ⁊ nos vnũ ſumꝰ.Ex his pʒ ſolutõ
ad obiecta.ſunt.n.pꝛ ⁊ filiꝰ vnũ in ſpiꝛando ſpinſa.ab
vnitate rõnis nature ſiue nat᷑e relate vel volũtatis re⸗

late:ñ eẽntialit᷑ dicte.q quidẽ vnitas ñ ẽ vnitas notio

nis bᷣ principij notõis.

NQueſtio.lxxj.de miſſio⸗

ne coĩt dieta.

tionalibo q̃ ñ ↄnotãt aliqueʒ effectũ in
creatura ⁊ dicũt᷑ ð deo ab et᷑no:ↄñter
dðm ẽ de illis q̃ ↄnotãt effectũ ĩ cꝛeata
2 Bdicũt᷑ ex tꝑe ſic mittẽ ⁊ mitti: dare ⁊
dari ⁊ hmõi. Primo & querit᷑ de miſſiõe coĩter dicta.
Scðdo.de miſſiõe actiue dicta. Tercio.de miſſiõe paſ⸗
ſiue dicta.¶ Circa pꝛimũ q̃rit᷑ de miſſiõe coĩter dicta ĩ
hũc modũ.Srimo.an ſit ponẽ miſſiõʒ in dinis.Secũ
do.qd ſit.vtꝝ ꝗd tꝑale vel eternũ creatũ vel increatuʒ.
Tercio.ꝗqd ſignificet᷑ ꝑ hec noĩa mittẽ ⁊ mitti.vtrũ ſcʒ
eẽntia vel ꝑſona vel notio.Quarto.vtꝝ miſſio dicat᷑ ð
ro ab eterno vel ex tꝑe vel vtroq; modo.

Icto de noĩbꝰ no/

Membꝛũ pꝛimũ
Verit᷑ ꝗ̊ vtꝝ ſit ponẽ miſſiõʒ ĩ dĩnis.⁊ vi
det᷑ ꝙ n.qꝛ miſſio dicit loci mutatõʒ. ⁊ ſi

nõ ſᷣm circũſcriptõʒ: tñ ſᷣm diffinitõneʒ.

NQui.n.mittit᷑ alicubi:priꝰñ eꝛat ibi.alit᷑
ꝓ nihilo mitteret᷑.ſᷣ in dinis nõ pᷣt eẽ loci mutatio nec
Fm circũſcriptioneʒ nec ſᷣm diffinitõʒ:cũ deꝰ ſit vbiqʒ.
& in dĩnis ñ põt eẽ miſſio. Itẽ om̃e qð mittit᷑ inqᷓtum
hmõi ſeꝑat᷑ a mittẽte.vñ ſuꝑ illud eʒe.xvj.Conuertam
reſtituãs eos.dicit hieroꝰ. qð ↄiunctũ ẽ ⁊ ĩ vno coꝛꝑe

copulatũ mitti ñ p̃ᷣt:ß qð ẽ er.ſ̊ in dinis ñ ẽ ponẽ ſeꝑa⸗

tionẽ vniꝰ ꝑſone ab altera: nec miſſiõʒ.4¶. Item nibil
ꝑtinẽs ad inferioꝛitatẽ ⁊ ſuꝑioꝛitatẽ dr de vna ꝑſõa re
ſpectu alteriꝰ.vñ dic dam̃.ꝙ filius ſᷣm ꝙ deꝰ ñ dr obe⸗
diẽs vel inobediẽs pꝛi.ſubiectoꝝ.n.ẽ h̊.Cũ & ille ꝗ mit
tit᷑ inqᷓtũ hmõi ſit infeꝛioꝛ qꝙᷓᷓ ille ꝗ mittit:⁊ ille ꝗ mittit
ſit ſuꝑioꝛ.ñ dicũt᷑ hmõi noia mittẽ ⁊ mitti de vna ꝑſo⸗
na reſpectu alteriꝰ. Cont᷑.gala.iiij. ¶Niſit deꝰ filiuʒ
ſuũ ⁊c. filiꝰ mittit᷑ a pr̃e.Silr de miſſione ſpũſſct᷑i dẽ
ibideʒ. Aſiſit deꝰ ſpm̃ filij ſui in coꝛda vr̃a clamantem
abba pr.¶] Itẽ.xvj.Jo.Cũ veneꝛit ꝑaclitꝰ quẽ ego mit

r ⸗ 2 2 „

tã vobis a pre.ẽ miſſio ĩ dinis. Ad h̊ etia ſũt auẽtes
multe in ſcripturis.⁊ augꝰ.ij.⁊.iij.⁊.iiij.li.de tri.⁊ ĩ pᷣ⸗
mo li.ſnĩaꝝ.xiij.di. Rñſio.dðm ꝙ ĩ miſſiõe materi⸗
ali tria ↄſiderant᷑.auẽtas in mittẽte.loci mutatio ciꝛca
miſſuʒ:⁊ alicꝰ effectꝰ ꝓductio circa terciũ.pᷣmũ ẽ de ꝑ⸗
fectõe mittẽtis:vltimũ de ꝑfectõe miſſi.mediũ vo.ſ.lo⸗
ci mutatio de imꝑfectõne miſſi ſiue nũcij.qꝛ ñ pᷣt ſimul
eẽ cũ mittẽte ĩ termĩo.qꝛ ꝗ̊ qð ꝑfectõis ⁊ dʒ trãſſerri ad
dĩna:qð imꝑfectõis ñ.iõ qᷓuis ſit ibi miſſio: nõ tñ loci
mutatio.⸗ Ad aliud dõᷣm. ꝙ ẽ miſſio drũtie ꝑ eẽntiaʒ
hec ñ ponit ſeꝑatõʒ.vñ aug.ſuꝑ Jo.loqt᷑ ↄ illos qui
dicebãt filiũ minoꝛẽ eẽ pr̃e qꝛ miſſus ẽ ab eo.⁊ dic ſic.
filiꝰ mĩoꝛ ne ẽ qꝛ miſſus: miſſiõzʒ audio ñ ſeꝑatõʒ.ſʒ hᷣ
dico.ꝙ in diĩnis ẽ miſſio ñ tñ ſeꝑatio:qꝛ miſſus ñẽ di
ſiinctꝰ ſiue diuerſus a mittẽte ꝑ eẽntiã: ̊ ſolꝰ diſtinctꝰ
Fm ꝑſonã.Augꝰ. ꝑfidiã arrianoꝝ.nũꝗd iõ diuerſa ẽ
nat᷑̃a qꝛ pr̃ mittit ⁊ mittit᷑ filiꝰ: niſi foꝛte pᷣt hõ pr̃ mit⸗
tere hoĩex filiũ vniꝰ eiuſdẽq; ſube.⁊ ñ pᷣt deꝰ:cuʒ hõ ab
hoĩe mittẽdo ſeꝑet᷑ qd ñ pᷣt deꝰ.ſ̊ ignis mittit ſplendoꝛẽ
ſuũ.nec pᷣt ſplẽdoꝛ miſſus ſeꝑari ab igne mittẽte: quis
iſta creatura viſibilis ñ om̃i ex ꝑte ſit huic rei ↄꝑabil.
nã longiꝰ ꝑueit ſplẽdoꝛ:qͥ ignis ñ ꝑueit.vt in lucerna.
4A Ald terciũ dðᷣm.ꝙ miſſio ñ poĩt aliquẽ gdũ ĩ dino eẽ
ſiue maioꝛitatẽ aut mĩoꝛitatẽ alicꝰꝑſone: pᷣ oꝛdinẽ ſolũ
nat᷑e.vñ ñ diẽ̃ ſuꝑioꝛitatẽ ſᷣ ſolũ auẽteʒ. nec ẽ ſimile de
obediẽtia:qꝛ ĩ obia ñ tm̃ notat᷑ ↄfoꝛmitas volũtatis: ̊
diuerſitas ⁊ ſubiectio reſpectu volũtatis pᷣcipiẽtis.vñ
filiꝰ ſolũ ſᷣm hũanã naturã dr obediẽs.qꝛ ſolũ ſᷣm illã
di fuiſſe ſubiectꝰ pr̃i.ſ̊ miſſio ↄueĩt ei Fm dĩnã naturã
qꝛ ĩ miſſiõe notat᷑ anẽtas ĩ mittẽte ſolũ:⁊ ſubauẽtas in

— — ſi b . . . ℳ — „„
eo ꝗ mittit᷑ ᷣ ñ ſubiectio Mẽbꝛũ.ij .
Ecũdo q̃ꝛ᷑.vtꝝ miſſio ſit ꝗd creatuz vel
incꝛeatũ.videt᷑ ꝙ incꝛeatũ.q;ꝛ ꝓceſſio.ſ.ſ.
eſt ipe.ſ.ſ.ꝓcedes.⁊ ſctificatõ.ſ.ſ.eſt ipſe

ſctificãs.ſᷣ miſſio.ſ.ſ.ẽ eiꝰ ꝓceſſio a p̃e⁊

filio ad ſctificãdũ creaturã. vtxq; at ẽ qd increatũ qð ẽ
l. l. ̊ miſſio qᷓ.ſ.ſ.ẽ miſſus:ẽ ꝗd ĩcreatũ.⁊ eadẽ rõe mil
ſio qᷓ filiꝰ mittit᷑ 2 q̃ p̃ mittit.ꝗᷓ miſſio ĩ diĩnis ẽ qꝗd ĩcre⸗
atũ.4: Itẽ nibil creatũ p̃dicat᷑ ð deo ĩ rectitudiĩe.nihil
eĩ pdicat᷑ de ipo qð ñ ſit ipe.ſ̊ hec ᷣba mittẽ⁊ mitti pᷣ⸗
dicãt᷑ de deo ĩ rctitudie cũ dꝛ deꝰmittit ⁊ deꝰmittit᷑.ꝗñ

dicũt aliꝗd catũ.̊ miſſio ſigficata ꝑ illa ẽ ꝗd ĩcreatũ.
Itẽ gg.i moꝛał.eo mittit᷑ filiꝰ qͥ genẽat᷑. mittẽ ẽ ge⸗

neraẽ ⁊ mitti genẽari.̊ generaẽ ⁊ generari ñ ſũt aliqd

creatũ ſ̊ icreatũ:&ᷓ miſſio ẽ qꝗd ĩcreatũ. Cõt᷑.oẽ ĩcrea⸗

tũ ẽ etnũ.nullũ tꝑale ẽ et᷑nũ.& nullũ tẽꝑale ẽ increatũ.

ſß miſſio ẽ tẽꝑalis ſicut dr.xiij.di.j.li.ſnĩaꝝ. &̊ non eſt
quid increatum.4! IStem augꝰ.iiij· de tri.ſicut generaꝛi

n/Iv P a Jſton B .☚ ot Bin

„

1.

mit
rit
ſiu
cre
atn

Ringtt

neſi
fintän.
atibiaſit
hutatione⸗
H ſtpig.
ftininn
zonvertanm
lmnocoppe
pone ſeen
Denndi
naſſan
ndfobe⸗
legne
legnint
N na
t ofiin
ſpüſidi
ſammanten
eegomit
it auctes
ri. iß⸗
de mater⸗
tatiocit
mnüe ⸗
füzoſeb⸗
iotinal
ilemias
nöͤfbei
enna,
ilosgni
hazh

nsſeer

diltie
Dinerſti
Spf mit/
z boͤ gb
lendoꝛ
e:quis
pabil.
cerna.
idinoe
cineſoli
ſiniede
nns:
itig,
mili
muri
noin
z tel
ſtipſe
dpe!
ügdi
emil⸗
giew⸗
,nb
iuiß⸗
ie
catd⸗
lige
ol
ſchec⸗
Atll⸗
nſe 1
rin

1

Nueſtio

eſt filio eſſe a patre: ita filiũ cognoſci eſſe a pꝛe ẽ filiuʒ
mitti.⁊ ſiẽ ſpuiſ.donũ dei eſſe eſt a pr̃e ꝓcedere:ita ſpi⸗
ritũſanctũ ↄgnoſci ꝙ a patre ꝓcedat eſt ipᷣm mitti.ſed
ſiue filiũ ſiue ſpm̃ſ.cognoſci ꝙ a patre ꝓcedãt eſt quid
creatũ ⁊ etiã exiſtens in creatura.& mitti eſt quid cre⸗
atum ſiue miſſio.4 Iteʒ miſſio ſpuſſancti a pꝛe ⁊ filio
nihil aliud eſt qᷓ; gratia data bomĩbo.vñ Deda.Cum
ratia dat᷑ homibo mittit᷑ ſpũſſ.a patre mittit᷑ ⁊ a filio
gratia data homibo eſt quid creatũ: ꝗ̊ miſſio ſpũſſcti
eſt quid creatũ. Ad h̊ dom. ꝙ miſſio ſiue dicat᷑ acti⸗
ue de patre reſpectu filij:ſine de pr̃e ⁊ filio reſpectu.ſ.ſ.
ſiue dicat᷑ paſſiue de filio ſiue de ſpũſ.eſt quid increatũ
⁊ idem qð deus. Ad primũ g obiectũ vriũ dᷣm. ꝙ
in miſſione duo ſunt.Eſt.n.ibi principale ſigniſicatũ
qð eſt quid increatũ:⁊ eſt ibi aliq ↄnotatũ.ſ.effectꝰ ĩ
rõnali creatura qð eſt quid creatũ.nam miſſio eſt pꝛo⸗
ceſſio alicuiꝰ ꝑſone manifeſtata in creatura.vel mani⸗
feſtatio ꝓceſſionis eterne facta rõnali creature.ratiõe
Soↄnotati qð tꝑale eſt:dicit᷑ miſſio tꝑalis.vᷣ illud cõno⸗
tatum ñ predicat᷑ ipſa niſi oblique nõ in rectitudine
illud qð predicat᷑ de ipa rõne principalis ſignificati
qð eſt quid incꝛeatũ dicit᷑ in rectitudine.vñ nõ ſequit᷑
ſi miſſio eſt tꝑalis ꝙ nõ ſit quid increatũ: vᷣ ꝙ illud ra
tione cuiꝰ dicit tꝑalis.ſ.effectus ↄnotatus:nõ ſit qd ĩ⸗
creatũ.⁊ bñ ſequit᷑.eſt quid increatũ:̊ eſt qd eteꝛnuzʒ.
hᷣ nõ ſequit᷑. eſt ab eterno vel eſt eterna.ſic poſtea oñ⸗
ditur in tercio ꝓbleumate.¶ Ad aliud dðm.ꝙ cuzʒ dĩ
filiũ a patre mitti eſt cognoſci ꝙ a patre ꝓcedit.ñ dat᷑
iſta diffinitio ꝑ eſſentiã:ᷣ ꝑ effectũ ↄſequentẽ. nam co
gnitio ꝓceſſionis eꝛit effectus miſſionis.ꝓceſſio ðo ma
nifeſtata in creatura rationali vel mamifeſtatio ꝓceſſio
nis eſt illud qð eẽnꝛialiter predicat᷑ de miſſione effecti
ue.vt cum dicit᷑ miſſio eſt cognitio facta in creatura vł
gratia data creature. ſicut cũ dr̃ deus refugiũ nr̃m vel
patientia noſtra vel foꝛtitudo noſtra.vñ no ſeꝗt᷑.deus
eſt foꝛtitudo nr̃a:ᷣ foꝛtitudo eſt quid creatũ: deus eſt
quid creatũ.ſiłr nec ex ꝑte iſta.q¶ Et ꝑ ̊ pʒ ſolo ad ter
ciũ qð obijcit᷑ ꝑ auẽteʒ Mede.nam ſi dicat᷑ miſſio ẽ gẽa
data rõnali creature.nõ eſt pꝛedicatio ꝑ eẽntiã ſ̊ ꝑ effe
ctũ oñteʒ.nec etiã hec dicit beda: ſᷣ dicit ꝙ cũ gr̃a dat᷑:
ſpũ ſanctus mittit᷑.vñ dr ꝑ ↄcomitantiaʒ.

Mlembruüů teꝛciũ
Einge querit᷑.vtꝝ miſſio dicat᷑ eẽntialit
vel notõnalit. h̊ eſt vtꝝ mittere? mitti ſi
j gnificẽt eẽntiã vel notõnẽ. Meda ĩ omeł.
dñice prime poſt aſcenſionẽ. Spũſſancti
miſſio eſt eius ꝓceſſio.ſᷣ ꝓceſſio dicit᷑ de pcedẽte ſpũſa.
ſiue de deo notõalit.& miſſio ſiłr dicet᷑ notõnałr.⸗¶ Itẽ
eẽntia ñ dr nec mitti nec mittẽ:qꝛ mittẽs ⁊ miſſum di⸗
ſtinguit᷑ abinuicẽ.eẽntia aũt ñ diſtinguit nec diſtiguit᷑
8 mittẽ? mitti nõ dicũt᷑ eẽntialit᷑.¶¶ Iteʒ quicqd dicit
de deo eẽntialit ↄuenit tribus.ſ̊ miſſio ſiue dicat᷑ actie
ſiue paſſiue ñ ↄuenit tribo:qꝛ miſſio actiue dicta ñ oue⸗
nit ſpũiſ.nec miſſio paſſiue dicta patri.̊ miſſio ñ dici⸗
tur eẽntialit.¶ Iteʒ h̊ nomẽ deus ſignificat diuinã eẽn
tiam:tñ aliqñ trahit᷑ ad ꝑſonaʒ.̊ ad ſignificanduʒ ꝑ⸗
ſonã ſiue diſtincte ꝓ vna ſiue diſtincte ꝓ duabo nunqᷓ
trahit᷑ ꝑ nomẽ eẽntiale:ſᷣ̊ oꝑtet ꝙ adiũgat᷑ ei aliq̃ dictõ
ſignificãs ꝑſonã vel notioneʒ. vt dictio vel pᷣpoſitõ no⸗

tionalis.vñ cũ dicit᷑ deus ſpiꝛat:trahit᷑ ad ſupponẽduz
ꝓ ꝑſona pr̃is ⁊ filij indiſtincte.Cũ dicit᷑ ꝓcedit:tꝛahi

tur ad ſignificãdũ ꝓ pꝑſona filij ⁊ ſpũſſ.indiſtincte.cuʒ
ðᷣo d generat deus:generat᷑ deus:⁊ deas ſpirat᷑:trahi
tur ad ſupponendũ ꝓ vna diſtincte.ſ̊ cũ dici᷑ deꝰ mit⸗
tit deũ:trabit᷑ ad ſupponendũ ꝓ pſona: ⁊ ꝓ alia ꝑſona
in ſubiecto:ꝓ alia in pᷣdicato.j illud pꝑ qð trabit᷑ nõ ſi
gnficat eẽntiã ſ̊ ꝑſonaʒ vel notionẽ.⁊ nõ trahit᷑ niſi P
hoc ꝙ dico mittit. ̊ hoe ꝗ dico mittit ñ ſignificat eẽn⸗
nã ſßͦ notioneʒ. Lont᷑. om̃e nomẽ dictũ de deo ᷣm di⸗

1.
)ſſi . .

— 4

AJuon B-

24.

„

2 45 Br Gr 4.8
”

lxrxj.
uinã naturã ꝓnotanse effectũ in creatura ẽ eẽntiale.⁊ B
eſt:quia indiuiſa ſunt oꝑa tꝛinitatis.ᷣ miſſio dꝛ de deo
ſm diuinà naturã ⁊ ↄnotat effectũ in creatura.̊ dr de

o eẽntialiter. 4 Stẽ nulla nono eſt coĩs filio ⁊ ſpũiſ.
ſe miſſio paſſiue dicta eſt coĩs filio ⁊ ſpũiſ. miſſio paſ
ſiue dicta nõ ſignificat notõeʒ.¶¶ Iteʒ augꝰ. ij. de trini.

mitti a pꝛe filius ſine ſpũſa.n potuit:qꝛ pr intelligr eũ
miſiſſe cũ fecit eũ ex femia.qð nõ fecit ſine ſpũſa.̊ miſ

ſio filij in carne eſt coĩs patri ⁊ ſpũiſ.ſᷣ nihil eſt eis cõe

mſi eẽntia.ꝗ miſſio filij in carne ſignat diuinã eẽntiaʒ.
Ad hoc dðm.ꝙ hec verba mittere ⁊ mitti de intelle
ctu ſuo dicũt ⁊ eẽntiaʒ ⁊ notioneʒ. dicũt.n.reſpectũ ꝑ⸗
ſone ad ꝑſonam. dicũt etiã reſpectũ ꝑſone ad creaturã
ratione cuiꝰ dicũt᷑ eẽntialiter vnde ſignificãt ꝑſonam

eẽntialiter. Quedam.n.ſunt noia que ſignificant eẽn⸗

tiam eẽntialiter:vt hoc nomen eẽntia.quedã vo ſigni⸗
ficant eẽntiaʒ ꝑſonaliter:ſicut hoc nomen deus.⁊ ea q̃
ſignant eẽntiam in ſuppoſitis.: ꝑ additõʒ noĩm ꝑſona
lium vel notionaliũ ad ſupponẽdũ ꝓ aliqua ꝑſona vel
ꝓ aliquibo.vt cum dicit᷑ ꝰ generat:deus ſpirat. Sũt
etiam alia que ſignificant ꝑſonaʒ ꝑſonaliteꝛ.vt iſta no
mina pater filius ſpũſſanctꝰ.Sũt etiam alia q̃ ſignifi⸗
cant ꝑſonaʒ eẽntialiter:vt hoc nomẽ ꝑſona:⁊ B ꝙ dico
mittere ⁊ mitti.vnde in his veꝛbis attribuit᷑ aliqꝗd ꝑſo
ne rõne eẽntie.vñ eẽntia nec mittit nec mittit᷑: ̊ ꝑſona
rõne eẽntie ſiue eẽntia in ꝑſona.q¶ Ad aliud quod ob⸗
ijcitur ꝙ ↄnotat effectum in creatura.dom ꝙ veꝛũ eſt.
bᷣ tñ nõ ſolum ↄnotat᷑ pret᷑ eẽntiaʒ effectus:ſᷣ ſignifica⸗
tur reſpectus qui eſt ꝑſone ad ꝑſonam. rõne cuiꝰ ſigni
ficant hec verba mitteꝛe ⁊ mitti diſtinctõʒ ſiue relatõʒ
que nõ cõuenit eẽntie.vñ ꝙᷓtuʒ ad hoc dant intelligere
ꝑſonam in ꝑſonas.:! Ad hoc qð obijcit᷑. ꝙ nulla notõ
eſt coĩs filio ⁊ ſpũiſ.⁊ miſſio paſſiue dicta eſt coĩs filio
7 ſpũiſ.⁊c̃.dðm q; ſunt quedaʒ noĩa que ſignificãt in⸗
diſtincte relatõʒ ſiue reſpectũ vniꝰ ꝑſone ad aliaʒ.⁊ ta
lia dicunt᷑ de tribo ꝑſonis lʒ nõ in ſingulari nũero bᷣ in
plurali.vt hoc nomẽ ꝑſona ⁊ hec noĩa equalis ⁊ ſilis.
vñ dicimꝰ pater ⁊ ſilius ⁊ ſpũſſ.ſunt ꝑſone:ſunt equa⸗
les ſunt ſiłes.qꝛ.n.ſignificat reſpectũ dicũt᷑ in plurali
nũero:quia nec indiſtincte dicũt᷑ de tribo ꝑſonis.Alia
ðᷣo ſunt que dicũt aliquo mõ relatõʒ diſtincte: aliqͥ mõ
indiſtincte.ſic illa que dicũt relatõeʒ duaꝝ ꝑſonaꝝ ad
terciã.vt ̊ ꝙ dico ſpiraẽ donũ de patre⁊ filio reſpectu
ſpũſſancti.⁊ Gq̊ ꝙ dico ꝓcedere dictũ de filio ⁊ ſpũſa.re
ſpectu patꝛis.⁊ talia ſunt hec noĩa mittẽs ⁊ miſſus.vñ
hec dicũt᷑ de duab ꝑſonis:niſi determiant᷑ ꝑ adiũctuʒ

ad ſignificandũ ꝓ vno.vt cũ dẽ miſſus in carnẽ vł mil⸗

ſus ad ſanctificandũ creatuꝛã.nũqᷓ; vᷣo dicũt᷑ de tribꝰꝑ
ſonis.Aliqñ vo ſignificat᷑ reſpectus vniꝰꝑſone ad aliã
diſtincte:vt ꝑ hec noĩa generas genitꝰ.Cũ q dicit᷑.ꝙ;
nulla notio ſiue relatio eſt coĩs filio ⁊ ſpũiſ.dom eſt ꝙ;
verũ ẽ de ilł notõibo q̃ dicũt notõʒ vniꝰ ꝑſone ad alteꝛã
diſtincte. Pretea ſi dicat᷑ ꝓcedẽ ab alio de filio ⁊ ſpũſ.
hH̊ ñ ẽ vniuoce.qꝛ aliꝰ ⁊ aliꝰ ẽ modꝰ ꝓcedẽdi. vñ qꝛ mõꝰ
ꝓcedẽdi diſtiguit notões ĩ dĩnis:iõ ñ ſegꝗt᷑ ſi eẽ ab alio
ſit cõe aliqͥ mõ:ꝙ aliq notio ſit coĩs.Sʒ aliq pᷣt eẽ coĩs
pri ⁊ filio reſpectu ſpũſſ.qꝛ vna ẽ ꝓductio ⁊ eodẽ modo
dicta de vtroq;. Et ſi obijcit᷑. ꝙ mihil ẽ eis cõe niſi eſſen
tia.dðm ꝙ ẽ coĩtas ſᷣm rẽ:⁊ ẽ coĩitas ʒʒ hĩtudinẽ.ſicut
dictũ ẽ S.q.de ꝑſona.qũñ q̃ſitũ ẽ de coĩtate hꝰ noĩs ꝑſo⸗
na.vñ ſic diſtinguẽ ⁊ diſtingui cõe ẽ tribo: ñ ſᷣm rẽ łᷣ̊ ſʒ
hitudinẽ.ita mittẽ ⁊ mitti pᷣt eẽ cõe duabo ꝑſoĩs ↄueni⸗
entibo ĩ aliq̃ hĩtudine.⁊ Gq̊ meliꝰ declaratũ ẽ S.⸗ Ad il⸗
lud qð dic aug:.ꝙ mitti filiꝰ ſine ſpũſa.ñ potuit.dðʒ q;

logt? ibi aug.de filio m hũanã natuꝛã:⁊ de miſſiõe illa

— 20

q̃ miſſus ẽ ĩ mũdo.vñ illa miſſio nihil alis ẽ q; manife⸗

ſtatio filij ĩ carne:q̃ ↄueit toti trinitati.vñ ſbiũgit aug.
pr intelligit᷑ eũ miſiſſe: cũ fec eũ ex femia.nec ꝗpt h̊
ſeꝗt᷑ ſi miſſio illa ſit a ſpũſa.ꝙ filiꝰ ſit a ſpũſa.vnde ſᷣm
hoc bñ ↄceditur ꝙ tota tnitas miſit filium ſm naturã

NEen hrrr . ad rn

Bena Bches Vſnppe. v. v, p. Rae
) M. ſy J. en arid ſon D

bũñanã. ſm ꝙ dẽ in eſa. xlviij.⁊ nũc dñs miſit me ⁊ ſpiri
tus eius.

BGed adbuc queꝛi .S. f.

tur.cum in intellectu eius qð ẽ mittẽ ⁊ mitti ſit eẽntia
⁊ ꝑſona:quid ꝑprius ſigniſicet᷑ ibi.vtꝝ eẽntia vel ꝑſo⸗
na.⁊ videt᷑ ꝙ eentia: quia ſemꝑ in diuinis priꝰ cadit ĩ
intellectu eentia qᷓ; ꝑſona.¶ Item hec vᷣba mittẽ ⁊ mit⸗
ti ſignificãt aliqd qð attribuit᷑ ꝑſone vel ꝑſonis ratiõe
eẽntie.& ſi illud qð ſignificãt attribuit᷑ ꝑſone rõne eẽn⸗
tie:ꝑprius vident᷑ ſignificare eẽntiam q́; ꝑęſonã. Sʒ
3.prioꝛ eſt reſpectus ꝑſone ad ꝑſonã qᷓᷓ reſpectꝰ eẽntie
ſen ꝑſone ad creatura.ꝗ̊ ſi iſtis veꝛbis mittẽ ⁊ mitti ſi⸗

gificet᷑ vterq; reſpectus:⁊ rõne primi reſpectꝰ ſignifi⸗
cent ꝑſonam vel notioneʒ: rõne ſecũdi ꝗ ẽ coĩs toti tri⸗
nitati ſignificet eẽntiaʒ:ꝑprius vident᷑ ſigmficare ꝑſo

nam vel notioneʒ ꝙᷓ; eẽntiam. ¶ Item prius eſt ꝓcedẽ

ꝑlonam a ꝑſona q; ipſam ꝓceſſioneʒ manifeſtari ĩ cre⸗

atura.cum ꝗ miſſio nihil aliud ſit qᷓ ꝓceſſio ꝑſone ma
nifeſtata ꝑ aliquem effectũ in creatura:videt᷑ ꝙ hec veꝛ
ba mittere ⁊ mitti ꝑprius ſignificẽt diſtinctõz perſone
a pſona ꝙ eẽntiam. Ad h̊ dicũt quidazʒ ꝙ bec verba
mitti ⁊ mittere primo ſignificãt diuinã eẽntiam.ᷣ cõſi⸗
gniſicant diſtinctõz ꝑſone a ꝑſona. ⁊ ꝙ ſignificant eẽn
tiam in rectitudine ⁊ diſtinctõʒ in obliqtate.vñ dicunt
ꝙ miſſio eſt manifeſtatio ꝓceſſionis ꝑſone ꝑ aliquẽ ef⸗
fectum in creatura.vnde qꝛ manifeſtatio dẽ in rectitu⸗
dine ⁊ ꝓceſſio in obligtate:dicũt q; miſſio ſignificat eſ⸗
ſentiam ⁊ ↄſignificat diſtinctõeʒ.ſicut hec noĩa equale
⁊ ſimile.⁊ ꝑ h̊ ſoluũt ad ſecũduʒ obiectũ. Qaʒ miſſio ñ
eſt ꝓceſſio manifeſtata:ſᷣ potius ipſa manifeſlatio ꝓ⸗
ceſſionis.vnde ꝑprius intelligi᷑ manifeſtatio actie di
cta:deinde reſpectus ſiue relatio q eſt in ꝑſona. tercio
intelligit᷑ effectus cõnotatus in creatura.⁊ G̊ etiã ptz
ſolutio ad pꝛimo obiectũ.Qam lʒ reſpectꝰ ꝑſone ad ꝑ⸗
ſonam prius ſit qᷓ; reſpectus eẽntie ad creaturã:tñ per
prius ſigtur in h̊ ꝙ dico mittere vel mitti.vñ ſigniſica
tur actus manifeſtatõis vt tranſiẽs ſuꝑ h̊ ꝙ dico ꝓce⸗
dere. ¶ Sʒ adhuc obijcit᷑ ð iſtos.ſi miſfio eẽntialit᷑ ſit
manifeſtatio ꝓceſſionis: ↄuelt toti trinitati.quia tota
trinitas manifeſtat creatuꝛe ꝓceſſionẽ filij⁊ ſpũſſcii.ꝗ̊
miſſio filij 2.ſ.ſ.ↄuenit toti trinitati.q¶ Ad h̊ rũñdent ꝙ;
nõ ſequit᷑.ꝙ lʒ manifeſtatio illius ꝓceſſionis ↄueĩat to
ti trinitati:tñ noĩe miſſiõis deſignat᷑ ꝙ illã manifeſtati
onez habeat vna pꝑſona ab alia.qð ñ ↄuenit toti trini⸗
tati.vñ ſicut oꝑari cõe eſt toti trinitati:tñ oꝑaꝛi ꝑ filiũ
nõ ↄuenit niſi ſoli pr̃i.nec oꝑari ꝑ ſpm̃ſ.niſi patri ⁊ fi⸗
lio.ſiłr eſt in his verbis mittẽ ⁊ mitti. Alijs aũt vi⸗
detur ꝙ hec verba mittere ⁊ mitti de intellectu ſuo pri⸗
mo dicũt ꝑſonã ſiue reſpectũ ꝑſone ad ꝑſonaʒ. ꝗ attri⸗
buit᷑ ꝑſone vel ꝑſonis duabo indiſtincte ⁊ G̊ rõe ꝑſone.
Scðdo vo ↄſignificãt actum qui eſt reſpectu creatureꝗ
attribuit᷑ ꝑſone vel ꝑſonis rõne eẽntie.vñ dicũt q; miſ
ſio paſſiue dicta eſt ꝓceſſio ꝓꝑſone manifeſtata ꝑ effectũ
in creatura.vñ hec verba mittere ⁊ mitti ſignificant ꝑ⸗
ſonam eẽntialiter.vñ de miſſione predicat᷑ notio in re⸗
ctitudine.Cum.n.ideʒ ſit miſſio qð ꝓceſſio tem ꝑalis.
ꝓceſſio aũt temꝑalis primo ſignificat notõz perſone.
ſcðo ↄſignificat actũ qui cõuenit ꝑſone rõne eẽntie: ſi⸗

militer ⁊ miſſio. ¶ Ad hoc qð obijcit᷑ꝙ pꝛius cadit in

intellectu eſſentia ꝙ;ᷓ perſona vel notio.dðm ꝙ verũ eſt
qñ eẽntia ſignificat᷑ abſolute.ſᷣ q eẽntia ſigtur vt ĩ re⸗
ſpectu ad creaturã nihil ꝓhibet primo ꝑſonam cadẽ ĩ
intellectu ꝙᷓ eẽntiam. ſicut cum dicit᷑ pater verbo loqꝗt᷑
creaturas.preintelligit᷑ exitus ſilija patre in hoc ꝙ di
co loqui.⁊ conſignificat᷑ exitus creature qui eſt cõmu⸗
nis trinitati.vnde pꝛimo intelligit᷑ exitus filij a patre:
2 deinde actus qui eſt reſpectu creature.¶. Zid alið di
cendũ.ꝙ verum eſt ꝙ verba hec mittere mitti ſignifi
cant aliquid qdð attribuit᷑ perſone vel perſonis ratiõe

V. we ſ. vyr⸗ Pr Na

eẽntie.illud tũ nõ eſt primo ſignificatuʒ in hoe dico
mitti vel mittere: ̊ potius reſpectus ꝑſonalis qui at⸗
tribuit᷑ perſone.nõ ratione eẽntie ſ ratione ſuppoſiti.

Membꝛũ quaꝛtũ

Varto querit᷑.vtꝝ miſſio poſſit cõuenire
deo ab eterno vel tm̃ ↄueiat ei ex tpe.
ab et᷑no videt᷑.naʒz ſic S.oñſuʒ ẽ. miſſio ẽ
qd eternũ ⁊ qd increatũ.h̊ ꝗcqd ẽ eteꝛnuʒ
p̃dicat᷑ de deo ab et᷑no.ꝗ miſſio pᷣdicat᷑ de deo ab et᷑no.
Itẽ gg.in moꝛal.eo mittit᷑ filius qͥ generat᷑. ſ̊ gene⸗
rari ↄuenit ei ab eterno. ⁊ mitti.¶ Stẽ int illũ ꝗ mit⸗
tit ⁊ inter illũ ꝗ mittit᷑ ñ oꝑtet ꝙ ſit diuerſitas natura
rũ:ſᷣ ſolũ diſtinctio ꝑſonaꝝ. ſic dic aug.ĩ li. ꝑfidiam
arrianoꝝ:ſic nec int ꝓcedẽtẽ ⁊ illũ a qͥ pcedit. nec ſi⸗
milit int mittentẽ ⁊ illũ cui ↄmittit᷑:vel int miſſuʒ ⁊ i⸗
lũ ad queʒ fit miſſio.cũ eadeʒ rõ videat᷑ vtrobiq;. ĩmo
maioꝛ ex ꝑte iſta:qꝛ inter mittẽteʒ ⁊ miſſuʒ eſt diſtictõ

rõne eius ꝙ eſt ab alio.qð ſignificat᷑ ibi ⁊ rõne auẽtis

quoꝝ neutꝝ ſignificat᷑ ex iſta ꝑte int mittentẽ ſiue miſ
ſum ⁊ illũ cui fit miſſio.ꝗᷓ ſi.ſ.ſ.ab eterno inqtũ amor
ꝓcedit a pꝛe in filiuʒ: videt᷑ ſilr ꝙ ab eterno poſſit dici
miſſus.4! Item ſiẽ mitti bʒ relatõʒ ad mittentẽ ⁊ ad il
lum cui fit miſſio:ita donũ hʒ comꝑatõʒ ad illũ a q̊ da
tur ⁊ ad illũ cui dat᷑. ſi.l.ſ.dt eẽ donuʒ ab eterno ⁊ ex
tꝑe:videt᷑ ſilr ꝙ nullũ ſit incõueniẽs ſpm̃ſ.mitti ab et⸗
no ⁊ ex tꝑe. Iteʒ augꝰ.oↄpꝑat miſſionẽ filij a pꝛe ſplen⸗
doꝛi qui mittit᷑ ab igne. vñ dicit.ꝙ ignis mittit ſplẽdo⸗
rẽ nec tñ ſplendoꝛ ſeꝑat᷑ ab igne.ꝑ h̊ onñdẽs ꝙ filiꝰ mit⸗
tit᷑ a patre.nec tñ ſeꝑat᷑ ab eo.Sʒ ſi ſplẽdoꝛ ignis eſſet
ab igne ab eterno:poſſeʒ dicere ignis mittit ſplendorẽ
ab eterno.ſiue eẽt illuiabile ſiue ñ. cũ miſſio filij a pa
re ſit ꝓceſſio filij a pr̃e ad illuiandũ crcaturã:⁊ loqͥr ðᷣ
miſſiõe inuiſibili cũ ſꝑ filius quantũ eſt in ſe illumiet.
ſiue ſit illuiabile ſiue ñ.ſic dr̃ Jo.j. Aluĩat oẽʒ hoĩiem

venientẽ ⁊c̃.lʒ ñ oĩs hõ illuiet᷑.videt᷑ ꝙ miſſio poſſit cõ

uenire deo ab eterno. 4¶¶ SItez cũ.ſ.ſ.dicat᷑ ꝓcedẽ ab et⸗
no ⁊ ey tꝑe:q̃re ñ põt dici mitti ab eterno⁊ ex tꝑe:⁊ do
nũ eẽ ab eterno ⁊ ex tꝑe.¶ Itez. xv.di.j.li.ſent.dꝛ.qꝙ pᷣ⸗

ter generatõʒ filij a patre ẽ dupꝑlex miſſio filij.ſ.inuiſi⸗

bilis in mentẽ:⁊ viſibilis in carnẽ.q̊ ⁊ generatio filij dẽ

miſſio.ꝗ ſi generatio filij ẽ ab eteꝛno:dicet᷑ miſſio ð iſño
ab eterno. Conð.nullũ nomẽ ↄnotãs effectũ in crea⸗

tuꝛa dꝛ ð de ab eterno.ſ̊ miſſio ↄnotat effectũ ĩ creatu
ra.̊ nõ dr de deo ab eteꝛno.¶ Item duplex eſt ꝓceſſio
filij 2.ſ.ſ.ſceʒ eterna ⁊ tꝑalis. ꝓceſſio aũt eteꝛna dẽ d fi
lio ab eterno ⁊ ſiłr de ſpũſa.ſ̊ ꝓceſſio tꝑalis ↄuenit eis
ſolũ ex tꝑe.cũ ̊ ideʒ ſit miſſio paſſiue dicta qð ꝓceſſio
tꝑalis ſic dr in li.ſniaꝝ.miſſio paſſiue dicta ↄuenit fi⸗
lio ⁊ ſpũiſa.ſolũ ex tꝑe.ſᷣ miſſio paſſiue dicta dr relati
ue ad miſſiõʒ actiue dictã.g̊ miſſio ſiue actiue dicta ſi⸗
ue paſſiue ↄueĩt deo ſolũ ex tꝑe.¶ Ad ideʒ etiã ſunt au
ctoꝛitates aug.⁊ auẽtes bede q̃ ponũt᷑ in ſcdðo probleu⸗
mate.· Ad bhoc dðᷣm.ꝙ miſſio dẽ de deo ex tꝑe ⁊2 ñ ab

eterno.¶¶ Ad primũ dðᷣm.ꝙ de miſſiõe eſt loq qtuʒ ad

principale ſignificatũ:⁊ qtũ ad ↄnotatũ.rõne princi⸗
palis ſignificati ẽ ꝗd eternũ:rõne ↄnotati ẽ ex tꝑe.cum
aũt eternũ ↄiũgit᷑ tꝑali in eodẽ termio: ꝓpꝛie loquendo
dz iudicare tꝑale ſic qñ ncciuʒ ↄiũgit᷑ ↄtingẽti totũ iu⸗

dicat᷑ ↄtingens. Ideo in argumẽto iſto eſt fallacia acci

entis.miſſio eſt deus: ⁊ deus eſt eternus: q̊ miſſio eſt
eterna.quia eternitas que eſt in principali ſigniſficato
miſſionis infertur de connotato. hoc enim nomen eter
nus cum ſit adiectiuum: determinat ipſum teꝛminum:
7 ponit rem ſuam ratione totalis ſignificati. Ad ali
ud dicendũ.ꝙ grego.loquit᷑ de generatõne tꝑali queẽ
ex matre.⁊ tunc planũ eſt ꝙ eo dꝛ miſſus quo genera⸗
tus.quia tũc generatus qñ miſſus.vñ aug.ij.de tri.pa
ter intelligitur eum miſiſſe cum fecit eum ex femĩa.Si
aũt ponat᷑ ð generatõe etna:tũc pᷣt dici ꝙ ablatiuꝰno⸗

iſfci
Plnaa
guis
bite
Se
ſier
lad
cabe
mt
mnel

„

ſi n
zi
nit
ßn
nis
ex
ſio

„

—

di⸗
lin
Poſt⸗

dpente
tpe.
niſſo⸗
ktennne
bein
gene⸗
Ugmit
naturg
bſcinn
fuerſ
lnzelb
ich ino
diſties
eanſets
ſieni
i anor
ſitdic
1 adil
agda
norer
abet/
ſplen⸗
ſeco,
mut⸗
ellet
Ndori
gape
ofr
mne.
hoien
lus
obet⸗
1
g
ii:
de
dißo
crea⸗
reatu
ceſio
idfi
iteis
eſio
itfi⸗
Cti
1l
tan
ben⸗
jab
ad
ci/
m
iu⸗
cci
ſ
o
:
4

LNueſtio

tat principiũ effectm̃ vel q̃i effectm̃. vñ cuʒ dẽ eo mitti

tur quo generat᷑nõ notat᷑ ꝙ generatio ſit miſſio: ̊ ga

—

ciũ dõm. ꝙ etſi miſſio nõ dicat loci mutatõʒz vt ille qui

mittit᷑ ſit in loco in quo prius ñ eꝛat:dꝛ tñ miſſio ꝓpteꝛ

effectũ aliquẽ.q.ſille qui mittit᷑ efficit aliqd q priꝰñ
efficiebat.⁊ h eſt eẽntiale miſſioni taniꝙᷓ illud a q̊ impo

nũt᷑ hec verba mittere ⁊ mitti.lʒ principalit ſigficent
aliꝗd increatũ.vñ nõ ſolum exigit᷑ diſtinctio int mittẽ
tem ⁊ miſſum ⁊ illũ cui fit miſſio:ſᷣ oꝑtet ꝙ aliꝗd ꝓce⸗
dat ab ipſis.ſ.aliquis effectus qui prius ñ ꝓcedebat.
nam rõne hꝰ tranſfertur miſſio ad diuina.quia igitur

ſpũſſ.ſemꝑ ꝓcedit ⁊ eius ꝓceſſio nũqᷓ incepit: iõ lʒ di
cat᷑ ꝓcedere

a pꝛe in filiũ inqtum eſt amoꝛ:ñ tñ dẽ mit

ti cum miſſio ſit ad faciendũ aliquid qð prius nõ fie⸗

bat. Et ſi obijciat᷑ ꝙ nuncins miſſus a rege ad faciẽdũ
aliꝗd:nihilominꝰ mittit᷑ etſi illud ñ eficiat᷑. dom ꝓet
ſi nõ efficit᷑ illud:tñ efficit᷑ aliud qð prius ñ efficiebat᷑.
vñ nunciꝰ dicit moueri ad efficiendũ ꝗ priꝰ ñ moueba
tur.rõne cuiꝰ dicit᷑ miſſus.ñ ſic aũᷣt eſt de ſi pũſa. 4 Ad
quartũ dðᷣm.ꝙ donũ dr.ſ.ſ.ab eterno ⁊ ex tpe:ñ tamen
miſſus.⁊ rõ hꝰ eſt.quia donũ aliqñ dicit reſ pectuʒz tm̃
ad creaturã:aliq vo reſpectũ 2 effectũ.quedaz.n.ſi unt
noĩa que dicũt reſpectũ ad creaturã in hitu:ſic B nom̃
dñs.quedã reſpectũ in actu:ſicut dñatoꝛ. Ala vᷣo q̃ di⸗
cũt reſpectũ in hitu:pñt ei ↄuenire ab eterno.ſicut hoc
nomẽ dñs:⁊ h̊ qð dico donu.vñ dicit᷑ donũ ſpũſſanctꝰ
nõ ſolũ qꝛ datus:ſed qꝛ donabilis.ſicut dic aug. xv. de
tri.Eñ eẽ donũ ↄueĩt ei ab eterno:qꝛ donabilis.⁊ ex tẽ⸗
oꝛe: qa datus.nõ ſic aũt eſt de miſſione: qꝛ ſemꝑ dicũt
kee verba mittere ⁊ mitti reſpectũ in actu. vñ etſi alich
mõ poſſit dici.ſ.ſ.miſſibilis ab etno:nõ põt tñ dici mit
ti vt miſſus ab eterno:nec miſſio ↄuenire ei ab eterno:
b tm ex tꝑe.⁊ ꝑ h pʒ ſoło ad illud qð poſtea querebat᷑:
quare donũ dicit᷑ ab eterno ⁊ ex tꝑe:⁊ ꝓcedẽs ab etno
ex tꝑe:nõ tñ dici põt ab eterno ⁊ ex tẽpe.nõ eſt tñ ſiłe
de hoc ꝙ dico ꝓcedere.naʒ ꝓcedere ñ dicit reſ pectum
ad creaturo:ᷣ ſolũ ad id a quo ꝓcedit niſi ꝑ adiũctuʒ.
vt cum dẽ ſilius vel.ſ.ſ. ꝓcedit a pre in creaturã vel tẽ⸗
poꝛaliter. nam ꝓpter adiunctũ datur intelligi reſpectꝰ
ſiue effectus tpalis rõne cuiꝰ dẽ ꝓceſſio tpalis ⁊ miſ⸗
ſio ſimilit. Ad aliud dðm. ꝙ hec eſt falſa.ſi ignis eẽt
ab eterno:ꝙ miſſio ſplendoꝛis eẽt ab eterno ſiue eẽt il⸗
lumiabile ſiue n. nam miſſio exigit terminũ a qͥ ⁊ tmi⸗
nũ ad quẽ. vñ ſi ñ eẽt obiectũ ad qdð dirigeꝛet᷑ lux:ignis
nõ diceret᷑ emittere ſplendoꝛẽ:ſicut nec illuiare. lʒ dice
ret᷑ ſplendere 2 lucè. Silr nec dicit illuĩare quantũ eſt
in ſe:niſi cũ pns eſt illniabile. nec tñ ꝓpteꝛ b̊ lequit ſi il
lumĩat aliqͥ mõ quantũ in ſe ẽ.lʒ ñ illuĩet creatura rõ⸗
nalis:ꝙ ꝓpter hoc mittat vel mittat᷑.quia ſicut ſolẽ pᷣn
cipiũ ſumiciẽs illuiatõis lʒ ñ ſ P efficiẽs:qꝛ ponit᷑ obſta⸗
culũ:ita ⁊ lumẽ increatũ.⁊ ideo dẽ illuiare quantũ ĩ ſe
eſt. h̊ nõ eſt ſic de miſſiõe. immo ad G̊ mittat᷑ oꝑtet ꝙ
efficiat in actu.qꝛ ſicut dictũ eſt miſſio tranſfert᷑ ad di⸗
ninas pꝑſonas.nõ qꝛ ſint in loco vbi prius ñ erant:ſed
quia in creatura rõnali efficiũt aliqd qð prius ñ facie
bãt.qd n ↄuenit ſibi nili ab ipᷣis ꝓcedat effectꝰ ĩ actu.
Ad h̊ qð obijcit᷑ ꝙ miſſio eſt generatio ſiẽ̃ videt᷑ acci⸗
pi er verbis magri.dðm ꝙ mgr cum dicit ꝙ pret gene
ratõʒ eternã eſt duplex miſſio.loquit᷑ pᷣm quoſdã ꝗ ro⸗
cabant eternã generatõʒ miſſionẽ. vñ ſubdit poſtea.
Hm iſtam generatõʒ eternã a quibuſdã dĩ miſſus. Sed
melius ẽ km illã dici genitꝰ qᷓ; miſſus.¶ Sʒ tüc querit
ſi ñ repᷣbendũt iſti ꝗ dicebat generatõʒ eteꝛnã miſſiõz:
Sñ videt᷑ incõneniẽs ꝙ dicat miſſus ab eterno ſiẽ ge⸗
nitus.Ad h̊ dõm.ꝙ illi qui ſic dicebãt:nõ intẽdebãat q;
m illã generatõʒ dicat᷑ miſſio ᷣm ↄpletã rõnẽ miſſio⸗
nis: ̊ q; habet᷑ ↄgruitas ex G.ꝙ genitꝰ poſſit mitti. qa
er hocipo ꝙ ab alio ẽ mitti pt. vñ n itedebãt illa mil⸗
ſio eẽt ab et᷑no:bᷣ potius rõ qᷓ ogꝛuebat ipſuz mitti que

H .. Aud non et

oned ſeen WBe . aler

ab eo eſt miſſio a quo eſt geneꝛatio.ſ.a patre... Ad ter

elxxij.
dicitur generatio.

Mueſtio. lxxij de miſſio

Onſequenter que
ritur de miſſioe actiue dicta. de q̃ qrũ
tur hec. Primo.vtꝝ miſſio actiue di⸗
cta ↄueniat toti trinitati reſpectu filij
vel ſpũſſancti.Secũdo.vtꝝ conueniat

alicui ꝑſone reſpectu ſui. Tercio.vtꝝ ↄueniat ſpũiſan

cto reſpectu xpᷣi. Quarto.vtꝝ dare vel mittere ſpm̃ſan
ctum poſſit ↄuenire creature rõnali rõne miniſterij.

MNembꝛũ pꝛinũ

Vrca primũ ſic obijcit᷑. Augꝰ.in li.cõtra
ꝑfidiaʒ aꝛrianoꝝ.nec pater ſine filio nec
filius ſine patre miſit ſpmſ. ſᷣ eum parit᷑
am bo miſeꝛũt.inſeꝑabilia quippe ſũt oꝑa
trinitatis.hec aũt ratio nila eẽt:nili mittẽ ſy pm̃ eẽt actꝰ
totius trinitatis.̊ miſſio actiue dicta ↄuenit toti trini
tati. ¶ SItez lic dictũ eſt miſſio tranſfert᷑ ad dinas pſo
nas.nõ quia aliqua illaꝝ ſit vbi prius ñ erat:pᷣ qꝛ per
illas aliquid efficit᷑ qd priꝰ ñ fiebat. miſſio ↄueĩit ꝑſo
nis rõne alicuiꝰ effectus ꝓcedẽtis ab ip̃is ſic 7,ꝓpceſſio
tꝑalis.ſ̊ ille efectꝰ coĩs ẽ toti trinitati:⁊ ille effectꝰ eſt
a tota trinitate:&̊ ⁊ miſſioẽ a tota trinitate.⸗¶ Itez. l. ſ
mittit᷑ a pr̃e ⁊ filio.h̊ certũ ẽ. Iteʒ mittit᷑ a ſeipo ſic d
in.xv.di.j.li.ſent᷑.S.ſ.ſ.mittit᷑ a tota fnitate. tota tri
nitas mittit ſpm̃ſ.ꝙ miſſio actiue dicta ↄueĩt toti trini
tati. Cont᷑. Beda in omel.dñice pᷣme poſt aſcẽſiõʒ.
miſſio.ſ.ſ.ẽ eius ꝓceſſio.v.ſ.ſ.ñ pcedit a tota fnitate. ꝙ
hec eſt falſa tota trinitas mittit ſpm̃ſ.⸗:!Itẽ pr ẽ ꝑſona
que a nlia ̊ a qua alia. filius ꝑſona que ab alia a qua
alia.ſpũſſanctꝰ ꝑſona q̃ ab alia a quanila ꝑpſona. Sed
pẽ dr̃ mittẽ qꝛ ab ipoẽ alia ꝑſona. mitti voñ dẽ:qꝛ ñ ẽ
ab alia ꝑſona ſicut dic aug.filiꝰ pᷣo or̃ mitti ⸗ mittẽ. qꝛ
eſt ab alio a qͥ alius:ꝗ. ſ.ſ.dicet᷑ miſſus qꝛ ab alio.ſ̊ nõ
mittẽs:qꝛ nullus ab ipᷣo.ꝗ̊ᷓ mittere ñ ↄuenit toti trini⸗
tati ſicut nec mitti.4. Itez ſi tota trinitas rõne effectꝰ
pnotati mitteret ſpmſ.cum ſimilit ↄnotet᷑ effectꝰ ĩ miſ⸗
ſioue filij:tota trinitas mitteret filiũ: ita.ſ.ſ.mitteret
filiũ.qð nõ inuenit᷑ niſi de filio m bũanaz naturam.
IYtez mittere filiñ eſt aliquid oꝑari ꝑ ſiliũ in creatu⸗
ra rõnali.ſᷣ oꝑari ꝑ filiũ nõ ↄuenit toti trinitati. gnec
mittere filiũ ↄuenit toti trinitati. S ſilr nec mittẽ ſpm̃ſ.
& miſſo actiue dicta nõ ↄuenit trinitati. Ad h dom
ꝙ ſuꝑ hoc ſunt opiones.iQam ſunt quidazʒ qui vↄcedũt
ꝙ miſſio ſiue ſilij ſiue.ſ.ſ.actiue dicta ↄuenit toti trini⸗
tati. vnde ſicut ↄcedũt ꝙ tota trinitas dat ſiliũ ⁊ etiaʒ
ſpimſ.ita ↄcedũt ꝙ tota trinitas mittit ſpm̃ſ.⁊ ſimiliteꝛ
filium.Alij negant vtrãq;. Alij aũt ↄcedunt iſtam tota
trinitas dat filium vel ſpmſ. ſ negãt iſtam tota tnitas
mittit filiũ vel ſpmſ.ql Qota ̊ ꝙ miſſio actiue dicta pt
duplr termiari. Qam vno mõ dicit diuinã eẽntiaʒ 2
2lignificat diſtinctõʒ ſiue notõʒ. ⁊ ſic drĩ miſſio maĩſfe⸗
ſtatio ꝓductõis alicui pſone ꝑ aliquẽ effectũ in creatu
ra.⁊ qꝛ ꝑ h̊ nomẽ miſſiois ſignifieat᷑ dina eẽntia princi
palit᷑ ⁊ in rectitudine a quaẽ effectꝰ. notio vᷣo ſcðario
in obligtate ga manifeſtat᷑ in illo effectu:iõ ↄcedũt ꝙ
miſſio actiue dicta ↄueĩat toti trinitati.vñ ſiẽ ↄcedunt
iſtam tota trinitas manifeſtat pceſſiõʒ filij z.ſ.ſ. ita cõ
cedũt ꝙ tota trinitas mittit filiũ 2⁊ ſpm̃ſ.⁊ ↄcedũt rati
ones primas q̃ ſunt ꝓ ꝑte iſta.¶ Ad pꝛimũ obiectum
dicũt./q cũ dicit Meda:ſpũſſancti miſſio eſt eiꝰ ꝓceſſio
loquit᷑ de ꝓceſſione tꝑali q dr.ſ.ſ.ꝓcedẽ rõne effectꝰin
quo dat᷑ vel manifeſtat᷑ dari.ſ.ſ.vnde.iſ.ſ.ñ dẽ ꝓcedere
niſi rõne effectꝰ ꝓcedẽtis ab ipᷣa tꝛinitate. cuʒ q̊ effectu
ſimul dat᷑.ſ.ſ.⁊ ſm hãc impꝛopꝛietatẽ ↄcedit mgẽ in pri
mo ſniaꝝ.xv.di:ꝙ ·ſl. ꝓcedit a ſe ⁊ mittit a ſe. ᷣm boc

S j wſ OQr peſl. Je Nnc¹

4

etiã cedit᷑ ſpũſſ. incipit eẽ in rõnali creatura qñ da⸗
tur ei gratia.il Ad aliud qð obycit᷑. pater qui a nullo
eſt ñ oꝛ miſſus.& ſpũſſ.a quo nullꝰ ñ dr mittes.dicunt
nõ eſt ſimile quia in his verbis mittere 2 mitti cõſi⸗
gnificat᷑ habitudo principij ad illud qð ẽ te pꝛincipio.
eſſe aũt ab aliquo ſiue a principio negat᷑ ſiue remoue⸗
tur vniuerſałr a pr̃e:ita ꝙ nullo mõ põt dici eẽ de pri⸗
cipio. eẽ aũt principiũ ñ remouet᷑ vłr a ſpũſa. ß.ſ. l. dẽ
eẽ principiũ creature ſiue effectus qui fit in creatura.
ideo ſicut ↄcedit᷑ ꝙ.ſ.ſ.facit ſe eẽ in creatura ꝑ grãm:
⁊trinitas facit ſpinſ.ꝑ grãm eẽ in creatura rõnali.ita
põt ↄcedi ꝙ tota triniias mittit ſpm̃ſ.4. Ad aliud aut
pʒ ſolutio. nam m iſtazʒ ratiõʒ miſſionis que dicta eſt.
licut ↄcedit᷑ tota trinitas mittit filiũ: ita etiã ocedit᷑
ꝙ.· l. ſ. mittit filiũ.quia facit iᷣm cognoſci ꝙ ꝓcedit et⸗
nalit a pre ꝑ effectũ ꝓcedentẽ ab ipo tꝑatr.¶ Ad alið
aũt ſoluũt ꝑ interemptõʒ.i 2õ.n. ideʒ eſt oꝑaꝛi ꝑ filiuʒ
mittere filiũ: ſᷣ potius manifeſtare illã oꝑatõʒ eẽ ꝑ fi
liũ.vnde ↄcedũt iſtam.ſpũſſ.mittit filiũ vt tnitas mit⸗
tit filiũ. nõ quia trinitas vel.ſ.ſ.oꝑet᷑ ꝑ filiũ:pᷣ qa trini
tas vel ſpũs ꝑ aliquẽ effectũ appropꝛiatũ ſilio: manife
ſtat pr̃eʒ oꝑaꝛi ꝑ filiũ.⁊ H̊ bene conuenit toti trinitati.
Alio aũt modo põt determĩari miſſio ſpũſſcti vt pri
mo ⁊ principałr ſignificet notõʒ: ſecũdario actiõʒ ſiue
manifeſtatõz qua uũͦla notio manifeſtat ꝑ aliquem effe
ctũ.vñ boc mõ dẽ miſſio actiue dicta ꝓductio alicꝰ ꝑ⸗
ſone manifeſtata ꝑ aliquẽ effectũ in creatura.vñ duo
dicũt᷑ noĩe miſſionis.ſ.notio principałr ibi ſignificata
a manifſeſtatio illiꝰ notõis ꝑ effectũ ibi ↄſignata.q; igẽ
illud qð principalr ſigniſicat᷑ noĩe miſſiõis ñ conueit
toti trinitati:ñ ↄcedũt ꝙ miſſio actiue dicta ↄueiat to⸗
ti trinitati.ideo dicũt ꝙ bec eſt falſa ꝓprie loquẽdo to
ta trinitas mittit filiũ vel ſpm̃ſa.lʒ actio ibi ſecũdario
ſignificata a qua ẽ effectus in creatura ↄueiat toti tri⸗
nitati. ¶ Ad h̊ qd primo obijcit᷑ ꝑ auẽteʒ aug.dðᷣm.q;
ſicut dictũ eſt in miſſiõe actiue dicta ſunt duo.ſ.ꝓdu⸗
ctio alicuiꝰꝑſone:a manifeſtatio illiꝰ ꝓductõis.⁊ pꝛet᷑
hoc etiã effectus ꝑ quẽ manifeſtat᷑.nõ vult ̊ dicere au⸗
guſti. ꝙ miſſio ſit opus totius trinitatis niſi accipiat᷑
impꝛoprie.ſᷣ illud qð eſt ibi ꝑ modũ oꝑatõis.ſ.manife
ſtatio ꝓductõis ſit opus trinitatis.⁊ B̊ innuit cũ dicit
indiuila ſunt opa trinitatis.4 Ad aliud doᷣm.ꝙ lʒ miſ
ſio tranſferat᷑ ad diuina rõne pᷣdicta: quia dĩ efficere ĩ
creatura qð prius ñ faciebat. ñ illud pᷣmo ⁊ principa⸗
liter ſignincat᷑ in noĩe miſſiõis:ſᷣ potius reſpectꝰ ꝑſo⸗
ne mittentis ad illaʒ que mittit᷑· qui ñ ẽ coĩs toti trini⸗
tati:⁊ ideo nec miſſio coĩs eſt. Ad terciũ vo reſpon⸗
ſio poſtea habebit᷑.ſ.in ſequẽti ꝓbleumate.

Membꝛũ ſecundũ

Hnſequẽter querit᷑.vtꝝ miſſio actiue di⸗
cta ↄueniat alicui ꝑſont᷑ reſpectu ſui.h̊ ẽ
ſi vᷣe poſſit dici pẽ mittit ſe: vel filius vel
ſ.ſ. Ad qð ſic magꝛ.xv.di.j.li.ſent᷑.cõce⸗
dit ꝙ. ſ. l. mittit᷑ a ſe ⁊ ꝓcedit a ſe..ſ.ſ. mittit ſe. ¶ Ytẽ
aug.iiij. de tri · ſicut generari ẽ filiũ eẽ a pꝛe:ita filium
ↄgnoſci eẽ a pꝛe eſt filiũ mitti.⁊ ſicut ſpuiſa.donuʒ dei
eſt eẽ a pre ꝓcedẽ:ita ſpm̃ſ.cognoſci ꝙ a pꝛe ꝓcedit eſt
ſpm̃ſ.mitti.̊ iſtud ↄgnoſci eſt a ſpũſa.g miſſio ſpũſſcti
eſt ab ipſo. S.l.ſ.mittit ſe.¶ Itẽ beda.cuʒ gratia hoĩbꝰ
datur:ſpũſſ.mittit᷑. ̊ nihil aliud ẽ ſpm̃ſ.mitti qᷓ; grãm
oferri· cũ qua etiã dat᷑ ipſe.ſ.ſ. S mittere ſpm̃ſ.eſt ipʒ ꝑ
ãm ↄferre.̊ H̊ ↄuenit ſpũiſa.&̊ mittere ſe ↄueit ſpũiſ.
Seadeʒ rõne ↄuenit alijs ꝑſonis. Cont᷑.mittẽ ⁊ mit
ti dicũt᷑ relatiue adinuicẽ:⁊ mittẽs ⁊ miſſus.ſᷣ̊ nihil re
latiue dr a ſe. nulla ꝑſona mittit ſe vel mittitur a ſe.
Itez hieroꝰ.ſuꝑ eʒech. Cõuertã ⁊c. in glo.que ſicĩ⸗
cipit. grandis miſcdia dic.qð ↄictũ eſt in vno coꝛpoẽ
mitti ñ põt:h qð ey eſt. ̊ oꝑtz ꝙ int mittẽtẽ ⁊ miſſũ ſit
aliqua ſeꝑatio vel diſtinctio adminꝰ ꝑſonalis etſi non
„ —

eẽntialis. ̊ nlła pſona diſtinguit᷑ a ſe: nulli ꝑſone cõ⸗

uenit mittere ſe vel mitti a ſe. ¶ Itez mitti dicit ſubau

ctoꝛitatez. H nihil hʒ auẽteʒ vel ſubauẽcteʒ reſpectu ſui.
O mittere ñ ↄuenit alicui ꝑſone reſpectu ſui.l SItẽ qri⸗
tur vtꝝ hec ſit ↄcedenda ſpũſſanctꝰ dat ſe: vel pꝛ vł filiꝰ

dat ſe. Ad h̊ aũt ꝙ ſit veꝛa:adducit męr̃ rõnes ⁊ aucto

ruates.j.li.ſent᷑.di.xv.obijcit.n.ſic. Cũ donatio ſpũſſ.
ſit oꝑatio dei. ̊ indiuiſa ſunt oꝑa tꝛinitatis.̊ daẽ ſpm̃
ouenit toti trinitati. ſpũiſa.ſi pũſſ. dat ſe. ¶ Itẽ JZo.
iij. Spũs vbi vult ſ pirat. ſpiraꝛe aũt nihil aliud ẽ ꝗᷓ; da
re ſpm. S.ſ. ſ. dat ſeip̃m. ¶ Itez ſi pꝛ 2 filiꝰ pñt dare vł
dant ſpm̃ſ.⁊ ſpũſſ.ñ põt dare vel ñ dat ſeipʒ: aligd pñt
vel aliqd oꝑant᷑ pr ⁊ filius qð ñ pᷣt vel ñ oꝑat᷑ ſpũſſan⸗
ctus.i¶ Iteʒ ad h̊ ẽ auẽtas aug·quam ponit mag ibi.
dicit.n.xv.de tri.ſicut coꝛpꝰ carnis nihil aliud ẽ ꝙᷓ ca⸗
ro:ſic donũ ſpũſſancti nihil aliud ẽ qꝙᷓ.ſ.ſ.S ſpũſſ.ẽ dãs
⁊ donũ.ꝗ cũ datur:a ſeipᷣo dat᷑. .ſ.ſ.dat ſe.¶ Iẽ aug.
ibideʒ. Ita dat᷑ ſicut donũ dei: vt etiã ſeipm det ſiẽ deꝰ.
·l.ſ. dat ſeipᷣm. ᷓ eadem rõne pater dat ſe ꝛ filius dat
ſe. Cont᷑.aug.in li.de tri.donũ refert᷑ ad illuʒ ꝗ dat
⁊ ad illũ cui dat.& ſi.ſ.ſ.diſtinguit᷑ ab illo cui dat᷑ rati
one relatõis: ſiłr ab illo a quo dat᷑. g.ſ.ſ.ñ pᷣt eẽ dãs
datũ ſiue donũ.¶ Itez dicit magr̃ in ſent. ꝙ. ſ.ſ.ñ po
tuit dari a creatura.quia ſi daret᷑ a creatura: ꝓcederʒ
a creatura vel eẽt a creatura.ꝗ ſilr ſi.ſ.ſ.dat᷑ a ſe: ꝓce⸗
dit a ſe. 4¶ Si dicat᷑ ꝙ ſicut diẽ mgr in ſent . ꝙ intũů ẽ:
datus ẽ a ſe vel ꝓcedit a ſe inqtum deꝰ. ᷓ eadeʒ ratiõe
põt dici ꝙ pr̃ dat ſe ⁊ dat᷑ a ſe:ꝛ mittit ſe ⁊ mittit᷑ a ſe.
qð tñ ñ ↄcedit aug.nec etiã ipe magẽ.ſicẽ poſtea vide⸗
bit᷑. ¶ Itez rõnes magri ꝓpter q̃s videt᷑ ↄcedẽ ꝙ ſpũſſ.
dat ſe dat a ſe:⁊ mittit ſe ⁊ mittit᷑ a ſe ⁊ ꝓcedit a ſe
nõ vidẽt᷑ valere.nazʒ in omĩbo videt᷑ eẽ ↄmutatio predi⸗
camẽti.quia mitti ⁊ mittere:dari ⁊ dare ſiue etiaz ꝓce
dere ñ ſignificãt quid ſᷣ adaliqd. quia miſſio.ſ .l. a pꝛe
⁊ filio ẽ ꝓceſſioeiꝰ a pꝛe ⁊ ſilio.⁊ eſt inſtantia. pĩ põt
generare:filius vel.ſ.ſ.ñ pñt.ᷓ aliqꝗd põt pr̃ qð nõ põt
filius vel.ſ.ſ. Ad h̊ notandũ.ꝙ ſuꝑ veritate p̃dicta⸗
rũ ꝓpoſitõnũ plures fuer̃t opĩones. Quidã dicũt iſtas
eẽ falſas.ſpũſſ.mittit ſe:⁊ ſpũſſ.ꝓcedit a ſe.⁊ h̊ eſt rõne
diſtinctõis ⁊ auẽtis vel ſubauẽtis que ſigniſicantuꝛ in
bis verbis mittere ⁊ mitti. vñ auẽtes que ̊ vidẽt᷑ dicẽ
exponũt h mno: huſt mittit ſe.i.a ſpũſa.ẽ effectꝰ in qͥ co
gnoſcit᷑ miſſus. Alij dicũt ꝗ mittẽ 2 mitti dupkr dicũt
ſcʒ ꝓprie ⁊ impꝛoprie. ꝓprie qñ dicũt diſtinctõʒ ſiue au
ctoꝛitatẽ ⁊ ſubauẽteʒ.⁊ ſic ñ ſumũt᷑ in pᷣdictis locutio⸗
nibo. Qñq; aũt mitiẽ eſt ideʒ qð dare ſiue coĩcaẽ ſe cꝛe
ature rõnali:a tũc ſumit᷑ minꝰ ꝓpꝛie.⁊ in h̊ ſenſu cõce⸗
dũt pᷣdictas locutõnes.⁊ h̊ volũt trahere ex lĩa. diẽ. n.
mg' ſic. Spũſſanctꝰ dat ſe ⁊ dat᷑ a ſe.Alij aũt dicunt:
qð ⁊ verius videt᷑ ꝙ cũ dr ſpũſſ.mittit ſe vel dat ſe: ſi⸗
gnificat᷑ ꝑſona ſpũſſancti ſub alia ⁊ alia rõne. ſicut cũ
dr intellectus intelligit ſe.vnde cũ dicit᷑ ſpũſſ.mittit ſe
vel dat ſe: tria intelligũt᷑ ibi.ſ.ꝑſona mittẽs q ẽ ſpũſſ.
⁊ actio ſpũſſancti q̃ ẽ ideʒ qð ipe:⁊ effectus in creatuꝛa
cũ quo etiã effectu dat᷑ ſpũſſ.ñ quia in creatura ſimpłr
incipiat eẽ.ſ.ſ.ᷣ ga ẽ ibi alio mõ ꝙᷓ priꝰ.⁊ attribuit᷑ ꝑ⸗
ſone ſpũſſancti iliud qʒ ꝑſe eſt ipius effectꝰ. vnð 'ᷣm H
dr̃.ſ.ſ.faciẽs ſe in creatura ꝑ gram ⁊ factus in creatu⸗
ra.⁊ hoc videt᷑ dicere augꝰ. cum dicit natura datur ſic
donũ dei vt ſeip̃ᷣm det inqtum deus. ¶ Scoðm H ßt de⸗
facili rñderi ad oĩa illa que obijciũt᷑· ꝙ bec verba mit⸗
tere ? mitti dicũt relatõʒz vel diſtinctõez ſiue etiã auẽtẽ
ſubauẽteʒ.Dicendũ.n.eſt ꝙ ñ ſꝑ dicũt iſtam ßm rez
ſolü ſ̃m ratõʒ. vnde vnũ ⁊ idem aliqñ ſub alia ratiõe
2 alia põt ſignificari. Nõndũ q& ꝙ cux hec veꝛba mittẽ
2 mitti ſignificant diſtinctõz rõne relatiõis ⁊ auẽtis:
ſignificat᷑ illa diſtinctio diuerſimode.Aliqñ.n.ſ ignifi
catur ꝑ illa verba diſtinctio Fᷣm eẽntiam. vt cum dicit
tota trinitas mittere xpᷣm hoĩem vel angelos vel pro⸗
phetas.Aliqñ ðo ſignificat᷑ diſtinctio ſᷣm ꝑſonaʒ ſiue

”l!

cee⸗
tüͦ:
ratioe
kaſe.
lpice⸗
pſpün.
taſe
preai
R
apie
ffhot
nod
dcta⸗
tiſtas
Lrone
tur in
kdict
nco
dicit
inean
Neutio⸗
iſeee
gcoe
die⸗
cunt:
Ntd

itle,

iſ.
na
4
/
nb
gtin
tſie
1N
nit
nei
11,
ni
itte
eis
Gf
diet
4
ſue

6

Dueſtio

ym oꝛigineʒz ſolum: vt cum dicit᷑ pater mittere filiũ. vel

pater ⁊ filius mittere ſpm̃ſ. Aliqñ vo ſᷣm ratõʒ ſolum

vt cum dicit᷑ ſpũſſanctꝰ mittit ſe. vnum.n.⁊ idem pᷣt eẽ

ſupꝛa ſe ſᷣm rõnes diuerſas. ꝓut dicit᷑ ꝙ ratio conſide⸗
rata vt ratio:eſt ſupꝛa ſe inq;tum oſiderat᷑ vt quedã na
tura.⁊ ſummꝰ pontifex eſt ſupꝛa ſe:inqᷓtum eſt quedaʒ

ſingularis ꝑſona.ſᷣm primũ modũ accipit bieroꝰ. miſ

ſioneʒ cum dieit.qꝙ illud quod mittit᷑ ſemꝑ eſt ex ¶ nõ
cõiunctum.ᷣ̊ ſm ſecidum modũ accipit augꝰ.miſſiõʒ
cum dicit ſuꝑ Joh.minoꝛ ne eſt filius qꝗa miſſus: milſ⸗
ſionem audio nõ ſeꝑationem.q.d.diſcretio perſonalis
exigitur inter mittentem ⁊ miſſum nõ ſeꝑatio. Lercio
modo accipit magẽ in ſent᷑.cum dicit.ꝙ ſpũſſ.mittit ſe
dat ſe. Eodem modo poteſt dici de hac.ſpũſſ.dat ſe ⁊
datur a ſe.quia ſi dare dicat relationeʒ vel auẽtem re⸗
ſpectu dati:nõ notat᷑ ibi diſtinctio ſᷣm reʒ ſiue auẽtas.
bᷣ ſolum ᷣm rationem ſicut dictum ẽ.Aliqñ tñ accipit᷑
dare ꝓ influere ⁊ dari ꝓ inſpirari:⁊ tũc ↄcedũt ſimptr
ſpũſſ.dat ſe ⁊ datur a ſe.quia tũc ñ notatur ibi auẽtas
neq; etiaʒ relatio niſi ad illud cui fit datio ſiue inſpiꝛa⸗
tio.vnde iſte inter alias minus habẽt impropꝛietatis.
iſte ᷣo magis ſpñſſ.mittit ſe ⁊ mittit᷑ a ſe.iſta vᷣo mari⸗
me ſpũſſ.ꝓcedit a ſe:quia attribuit᷑ ſpũiſa.qð eſt effe⸗

ctus tm̃.ſinus etiã eſt impropꝛia actiua q́; paſſiua.

vnde bec eſt minus impꝛopꝛia ſpũſſ.dat ſe:qᷓ; hec ſpũſſ.
datur a ſe. ꝓpter habitudineʒ cauſe ſiue principij q̃ no⸗
tatur in ablatiuo ratiõe prepoſitõis.tñ vtraq; põt eſſe
vera eodeʒ modo quo dictũ eſt. ¶¶ Ad illud qð obijcit᷑
ꝙ in rationibo magri videt᷑ eſſe mutatio pꝛedicam̃ti.
dðm ꝙ in hoc qð dico mittere ⁊ mitti tria intelligunt᷑
ſcʒ notio ⁊ actio que eſt diuina eſſentia.que ſignificat
vt relata ad creaturaʒ ⁊ etiaʒ effectus ↄnotatus in ere
atura.ꝓcedũt ̊ rõnes magr̃i ratiõe actõis que ſignifi
catur in his verbis mittere ⁊ mitti: quaſi tota t᷑nitas
efficit aliquid in creatura.⁊ hec ſignificat ꝗqd nõ adali
quid.iQec eſt ſimile de hoc ꝙ dico generare vel ſpiraẽ.
nam iſta nõ dicũt effectum in creatura nec eẽntiaʒ ſed
puram notioneʒ. vnde nõ dicũt quid:h̊ adaliꝗd ſolũ.
Ad aliud dm.qꝙ bene ſequit᷑ ſpũſſ.datuꝛ a cꝛeatuꝛa
̊ᷓ ꝓcedit.ſiue ſumatur dari ꝓ eo qð eſt mitti:ſiue ꝓ eo
qð eſt infundi ſiue inſpirari.nõ tñ ſequit᷑ ſpũs dat ſe:
vel pater dat ſe:ꝙᷓ ꝓcedit a ſe.⁊ ratio hꝰ dicet᷑.j.qñ q̃ꝛe
tur vtꝝ mitti vel dari ↄueniat patri.

Membꝛũ terciũ

Onſequẽter querit᷑. vtꝝ miſſio actiue di
cta cõueniat ſpũiſa.reſpectu xpᷣi. Ad qð
ſic.eſa.xlvũj.⁊ nũc miſit me dns⁊ ſpiritꝰ
eius.loquit᷑ in ꝑſona xpᷣi.g̊ xpᷣs miſſus ẽ
a ſpũſa.ꝗ mittere cõuenit ſpũiſa.reſpectu xpᷣi.q¶ Item
ambro.in li.de ſpũſa.quis eſt qui dicit miſit me dñs 2
ſpuũs eius:niſi qui venit a patre vt ſaluos faceret pec⸗
catoꝛes.i.xp̃s.̊ ⁊ pater eum miſit ⁊ ſpũs.ql Itẽ in eo⸗
em. datus eſt a patre vt eſa.dicit.ix.puer natus ẽ no⸗
bis ⁊ filius datus eſt nobis.datus eſt audeo dicere ⁊ a
ſpũſa.quia miſſus eſt.̊ ⁊c.q¶ IJtem aug.in.ij.de tri.lo
quens de filio.mitti a patre ſiue ſpũſa.ñ potuit:qꝛ pa⸗
ter intelligit᷑ eum miſiſſe cum fecit eum ex femina.qð
vtiqʒ nõ fecit ſine ſpũſa. mittere ↄuenit patri ⁊ ſpũiſ.
reſpectu xp̃ᷣi. Contra.aug.de tri.exire a patre ⁊ ve⸗

mire in mundũ h̊ eſt mitti.̊ mittere filium in mundum
ſiue in carnem ↄuenit ſolum illi ꝑſone a qua exit filiꝰ.

H filius ñ eſt a ſpũſa.&̊ miſſio filij in mundũ ſiue in car⸗
nem ñ eſt a ſpũſa.⸗! Iteʒ augꝰ.iiij. de tri.ſicut natũ eſſe
eſt filio a patꝛe eẽ:ita mitti ẽ cognoſci qð ab illo ſit.ſed
filius non poteſt cognoſci eẽ a ſpirituſancto cuʒ nõ ſit
ab illo.̊ non poteſt mitti a ſpũſancto.ᷓ miſſio actiue
dicta nõ cõuenit ſpũiſancto reſpectu xpᷣi.¶ Si dicat ꝙ
ↄuenit ei ratione humane nature. Cont᷑.quicqd cõue⸗
nit xpᷣo homini:cõuenit ꝑſone filij di.ᷣſi mitti a ſpiri

—

lxxij.

tuſancto ↄuenit xpo homini:& cõuenit ꝑſone filij dei.
8D per ſona filij dei mittit᷑ a ſpũa. eſt a ſpũſa.qð nõ cõ
ceditur: immo potius ſpm̃ſanctũ eſſe a xpᷣo. SYtẽ cum
dicit᷑ filius mitti in carnem.aut intelligituꝛ de filio dei

Fm humanẽ naturam:aut ſᷣm diuinaʒ. non videtur ꝓ

Fm humanaʒ naturam:quia aliud eſt filiuʒ mitti ĩ car
nem:aliud ipᷣm exiſtenteʒ in carne mitti.in caꝛnẽ enim
mitti nõ ↄuenit niſi exñtibus preter carnem.ꝙᷓ non cõ⸗
uenit filio niſi ſm diuinam naturaʒ.ſᷣ̊ ſᷣm diuinaʒ na⸗
turam nõ mittitur xpᷣs a ſpũſancto. ̊ miſſio xpᷣi in car
nem nõ eſt a ſpũſancto.ſ̊ nõ cõuenit ei niſi miſſio vel in
carnem vel in mentẽ.ꝗ̊ᷓ miſſio actiue dicta nõ connenit
ſpũiſancto reſpectu xrpi. Ad hoc dicũt quidaʒ ꝙ tri
plex eſt miſſio xpᷣi.ſ.in menteʒ.in carnem.⁊ ad predi⸗
candum.Et dicũt ꝙ ſpũſſanctus nõ mittit xpᷣm duab⸗
miſſionibus primis:̊ tercia que eſt ad predicandum.
⁊ ſic intelligit᷑ auẽtas eſa.xlviij.⁊ nũc miſit me dominꝰ
⁊ ſpũs eius.⁊ auẽtas ambroſij ſimilit᷑. vnde ambꝛo.ad
hoc confirmandum adducit illaʒ auẽtem eſa.lxj. Spi
ritus domini ſuper me: euangelizʒare pauꝑibus miſit
me.Sed lʒ ſic poſſit reſponderi ad auẽtem ambꝛoſij:ñ
tamen adhuc reſpondet᷑ ad auẽtem auguſti.que intel⸗
ligitur de miſſione filij in carnem: ſicut patet per au⸗
ctoꝛitates quas adducit aug.miſit deus filium ſuuʒ in
terris. Item alij dicunt ꝙ hec eſt duplex ſpũſſanctꝰmi⸗
ſit filium in carnem.quia hoc verbum miſit poteſt cõ⸗
ſtrui cum hoc ꝙ dico ſpũſſ.ratione comꝑatõnis ad teꝛ
minũ ad quem:⁊K ſic eſt vera.quia incaꝛnatio filij facta
eſt a ſpũſancto ſicut⁊ a tota trinitate.vel põt conſtrui
hoc verbum miſit cum hoc ꝙ dico ſpũſſanctus ratione
comꝑationis ad ꝑſonaʒ que mittit᷑.⁊ ſic eſt falſa: quia
ſpũſſ.nõ habet auẽtem reſpectu filij. Utroq; aũt modo
dicit᷑ miſſio filij in carnem reſpectu patris.vnde cuʒ di
cit augꝰ.mitti ⁊ exire a patre ⁊ venire in mundũ: loꝗt
de miſſione filij ᷣm ꝙ ↄuenit patri.vnde mitti a patre
in mundum cõuenit filio quia eſt a patre:⁊ quia aduẽ
tus eius in mundũ eſt a patre ſiue incarnatio eiꝰ.mit⸗
ti ᷣo a ſpũſancto ↄuenit ei. non quia perſona eius ſit a
ſpũſancto:ſ̊ quia venire ipᷣm in munduʒ ſiue incarna⸗
ri eſt a ſpũſa.⁊ ꝑ hoc pʒ ſolutio ad primum obiectum.
l Ad aliud dðᷣm.ꝙ filium cognoſci eſſe a patre eſt fi⸗
lium mitti.⁊ quia illa cognitio eſt a ſpũſa.ideo miſſio
filij eſt aliquo mõ a ſpũſa.ſ̊ q̊ nõ eſt verũ de quocunqʒ
effectu in quo cognoſcit᷑ ꝓceſſio filij: ſ̊ de tali effectu ꝗ
ab aliquo modo predicat᷑ de ꝑſona filij dei vt eſt incaꝛ⸗
natio.vnde nõ oꝑtet ꝙ ſi ſpũſſ.mittit filium in carneʒ

ꝙ ꝑ illum effectũ debeat cognoſci filius eẽ a ſpũſa. ſ̊ eẽ

ab aliquo.: Ad aliud pʒ ſolo ex predictis.iQaʒ cũ qᷓ;
ris ſi ſpũſſ.miſit filiũ in carnem.aut ſᷣm diuinã natu⸗
rã aut ſᷣm humanã.cum queꝛis ſcõm ꝙ illa cõſtructio
eſt ratione com ꝑationis ad ꝑſonã q̃ mittit᷑: ᷣm h̊ locu⸗
tio eſt falſa.illa auteʒ miſſio qua ſpiritnſſanctꝰ mitte⸗
re dicitur filium in carnem: nihil aliud eſt qᷓ; manife⸗
ſtatio filij per incarnationem.que manifeſtatio filij na
turaliter ſequitur ad carnis aſſumptionem. ⁊ ideo nõ
opoꝛtet ꝙ conueniat perſone exiſtenti pret᷑ carnẽ.

Membꝛũ quaꝛtũ

Varto q̃rit.vtꝝ dare vel mittẽ ſpm̃ſ.poſ
ſit conuenire alicui creature rationali ra
tione miniſterij. Ad quod ſic obijcitur.
conſtat q rationali creature vt ſacerdo⸗

tibus collatum eſt miniſterium ſacramentoꝛuz. vt ba⸗

ptiſmi ⁊ alioꝛuʒ.ſed in ſacramentis ſiue cum ſacramẽ⸗
tis ſimul datur gr̃a ⁊ confert᷑ ſpũſſ.ᷓ rationali creatu
re datũ eſt miniſieriũ in ↄferẽdo gazʒ ſiue ſpm̃ſ.naʒ ſi⸗
cut dicit beda.cũ gratia dat᷑ mittit᷑ ſpũſſa.nam miſſio
ſiue datio ſpũſſancti pᷣt aliqͥ mõ ↄuenire creature rati⸗
onali ratõe miniſterij.q Itẽ remiſſio pct᷑i ñ ẽ ſine colla

tione ſpũᷣſſcti.ſed viris ſanctis non ſolũ ↄfertur ſpũſſ.

2. v , Or 1 6 2 W, ſp
„ E

ad remiſſionẽ peccatoꝝ in ſeipſis ſ̊ etiaʒ in alijs:ſicut
aplis. Jo.xx. Accipite ſpm̃ſ.qͥruʒ remiſeritis pcta ⁊c.
Gapli occeperũt ſpmſ.no ſolũ in ſeipᷣis ſ̊ etiã vt ↄferꝛẽt
alijs. Et hᷣ etiã videt᷑ in actibo apłoꝝ ſepe dici.ꝙ alij ꝑ
impoſitõʒ manuũ apłoꝝ accipiebãt ſpmſ.ᷓ ↄoueniebat
aliquo mõ eis dare ſpmſ.rõne miniſterij.¶ Itẽ in cor⸗
ꝑalibo videmus.ꝙ caloꝛ? ſplendoꝛ nõ ſolũ dant᷑ a fon⸗
te caloꝛis ⁊ ſplendoꝛis vt ſint in eo cui dant᷑: ̊D etiaʒ vt
ab eo pñt tranſfundi in aliud. vt pʒ ĩ luce coꝛꝑali.i2õ
enĩ aer ſolũ accipit lumẽ ſiue ſplendoꝛẽ ⁊ caloꝛeʒ a ſole
vt ſint in ipo:ſᷣ etiã vt poſſit illa tranſfundẽ ſi inueniat
ſuſceptibile.q̊ cum gratia que eſt ſplendoꝛ ſiue lux ſpi⸗
ritualis q̃ aĩa illuĩatur qꝗtum ad intellectũ:⁊ caloꝛ quo
accendit᷑ qᷓtum ad effectũ.multo potẽtioꝛ ſit qᷓ lux cor⸗
ꝑalis.nõ ſolũ a fonte caloꝛis vel lucis ſpũalis dabitur

vt ſit in aliquo:ſp etiã vt ab eo poſſit tꝛanſfundi ĩ aliũ.ſ

ea data dat᷑ ſpũſſanctꝰ. creatura poterit aliqͥ mõ da
re ſpm̃ſ. Cont᷑.miſſio ⁊ datio ſpũſſancti eſt eiꝰ ꝓcel⸗
ſio.ſiẽ dicit beda ⁊ m in.j.li.ſent.diſ.xiiij.⁊.xv.nð
ↄcedens ꝙ. ſ.ſ.dat᷑ a ſe:etia ↄcedit ꝙ ꝓcedit a ſe.h.ſ.l·
nullo mõ ꝓcedit a creatuꝛa: nullo mõ dat᷑ a creata·.
Itez creatura rõnalis qtuʒ ad ſuũ potiſſimũ eẽ ſiue
qtum ad ſuã ꝑfectõʒ nõ dependet niſi a deo·̊ ſua ꝑfe⸗
ctio ↄſtat ĩ collatiõe.ſ.ſ.⁊ donoꝝ eius ñ eſt niſi a deo:g̊
nõ cõuenit alicui creature dare ſpm̃ſ. Ad h̊ ſũt auẽtes
plures aug.que ponũt᷑.j.li.ſent xiiij.di. Ad qð dicẽ
dum. ꝙ creature rõnali ratõne alicuiꝰ miniſterij ꝓprie
loquẽdo ñ ↄuenit dare ſpm̃ſ.nec gꝛãm.dẽ tñ aliqn rõne
miſterij oꝑari aliꝗd in ſuſceptõe gr̃e ex ꝑte ſuſcipiẽtiũ:
ſ ñ in ↄferendo grãm vel ſpmſ.vñ cooꝑari ad ſuſcepti⸗
onẽ gratie vel.ſ.l.põt intelligi dupꝑłr. Vel coefficiendo
ſcʒ in actõe illa qua dat᷑ gratia vel.ſ.ſ.ſicut deus aliqñ
dẽ oꝑari mediãte natura vel volũtate ⁊ natura. vel vo
luntas cooꝑari ⁊ in vna actõe oꝑatur deus ⁊ nata vel
volũtas.⁊ ſic ñ d aliq̃ creatura oꝑari in ſuſceptõe gꝛa
tie nec ꝑ modũ miſterij nec alio mõ. Alio mõ dẽ coopa⸗
ri preꝑando ſuſceptibile ad ſuſceptõeʒ gratie vel.ſ. l.
ſic põt aliquo mõ creatura cooꝑari rõe miſterij. ⁊ hoc
duptr. vel interius.ſ.ꝑ aliquã actiõeʒ interioꝛẽ:⁊ H̊ mõ
dicunt᷑ angeli pᷣꝑare ſuſceptibile ad ſuſceptõʒ gꝛe.ſ.in⸗
ſtruendo interius aĩam excitãdo vel impedim̃ta remo
uendo.vel exterius:⁊ Gq̊ mõ dicũt᷑ hoĩes pᷣꝑare ſiue co⸗
opꝑari.⁊ hoc tripłr.ſ.diſponẽdo exterius ꝑ ſacramẽtoꝝ
diſpenſatõʒ:ſicut baptiʒando ⁊ alia ſacramta miſtran

do. Alio mõ impetrando ꝑ oꝛoneʒ Fᷣm ꝙ dẽ vnꝰ alij im⸗

petrare grãm. act.iiij. Cum oꝛaſſent motus eſt locꝰ ĩ qͥ
ↄgregati erant ⁊ repleti ſunt omẽs ſpũſa. Lercõ modo
inſtruendo mouẽdo exterius ꝑ predicatõezʒ: ſim ꝙ dẽ
x.rom̃.fides ex auditu exteꝛioꝛi.⁊ hoc mõ exponit᷑ ill
gat.iij. de aplo. Quis tribuit nobis ⁊c̃. ſᷣm q dicit ĩ
glo. ⁊ m ꝙ dicit magf in ſent.j.li.xiiij.di.i¶ Ad pᷣmuʒ
obiectũ dðm.ꝙ lʒ aliquibo det᷑ miſteriũ in collatõne
ſacramẽtoꝝ:in quibo vel cũ quibo dat᷑.ſ.ſ.nõ tñ ratiõe
illius miſterij dicũt᷑ ↄferre ſiue dare ſpm̃ſ.iAã in ſuſce⸗
ptione ſacramẽtoꝝ eſt quedaʒ actio exterioꝛ. ſicut ĩ ba
ptiſmo tinctio ſiue ablutio exterioꝛ.⁊ in hac cooꝑãtur
miſtri ꝑ quam dicũt᷑ baptiʒ are.Eſt aũt alia interioꝛ.ſ.
ablutio interioꝛ a culpa ⁊ libeꝛatio a pena:a h̊ eſt ſoliꝰ
ci.quia q̊ ratione illius dꝛ dari ſpũſſanctꝰ 2 ñ ratõne
alterius.nam ablutio põt eẽ exterioꝛ in qua nõ cõfert᷑
ſpũſſanctus:vt in ficte accedẽte.ideo ñ ſequit᷑ ꝙ ſi mi⸗

niſtri coo ꝑaret᷑ in ſacꝛam̃to:rõe actus exterioꝛis actio⸗

nis ĩ qua aliqñ dat᷑.ſ.ſ.q cooꝑent᷑ ĩ datiõe ſpũſſancti.
nam lʒ aliqñ detur ſimul cum illa exterioꝛi ablutõe:nõ
tñ dẽ dari rõne illius:ſᷣ rõne actus interioꝛis in q̃ ope
ratur ſolus deus ⁊ nõ cooꝑatur miſter.⸗4 Ad aliud di

cendũ.ꝙ remiſſio peccati põt eẽ tripłr. Vel qtũ ad de⸗
letõʒz culpe:⁊ hoc ↄuenit ſoli o.⁊ hoc eſt ꝑ gꝛatiã g⸗

tumſfacientẽ.⁊ rõne hꝰ dẽ dari.ſ.ſ.Alio modo ẽ remiſ⸗
ſio peccati qᷓtum ad ſolutõeʒ pene:⁊ hec eſt collata xpᷣ

homĩ. Zercio modo dẽ peccatum remitti qtum ad cõ
mutationeʒ pene:⁊ hec eſt collata miſtro. Eſt.n.pꝛela
tis data poteſtas taxandi penaʒ penitentis:⁊ commu⸗
tandi penam purgatoꝛiam in tem ꝑalem ꝓpoꝛtionalẽ.
ſᷣ rõne huius nõ dicit᷑ dari vel mitti.ſ.ſ.ſj hic ſequit᷑ ad
miſſioneʒ.ſ.ſ.4¶:!ẽ Ad aliud dõm.ꝙ nõ eſt ſimile de lauce
7 caloꝛe coꝛꝑali:⁊ de luce ⁊ caloꝛe ſpũali que eſt ga.ꝛ
hoc triplici de cauſa. Primo. ꝗpter im ꝑfectõʒ ipiꝰ fon
tis lucis ⁊ caloꝛis coꝛꝑalis.nam ex imꝑfectiõe eſt ꝙ ñ
poteſt tranſfundere lucem ⁊ caloꝛeʒ cuicũq; ſuſceptio:
maxime diſtanti ab eo ſine medio deferente. ſ̊ fons
lucis ſpũalis cum ſit vbiq;: poteſt ſine medio vnicuiq;
ſuſceptibili conferre gratiam.vnde nõ indiget ꝙ ꝗ acce
pit eam tranſfundat in alium. Secũdo. ꝓpter oꝛdineʒ
qui eſt in coꝛꝑibus quoꝛum vnuʒ ab alio reciꝑe habʒ.
vnde quod ſupra eſt poteſt agere in inferioꝛibo: ſ̊ ñ ecõ
uerſo.vnde ignis illumĩatus illumiĩat aereʒ aliqñ.aer
etiam aliqñ aquam.aqua etiam aliqñ terram:ſᷣ̊ ñ ecõ
uerſo.Sed aĩe non ſe habent ſᷣm oꝛdineʒ ad deũ.vnde
quelibet immediate recipit influentiam gratie nõ vna
mediante altera.ſicut defeꝛente dico non dico ſicẽ impe
trante. Lercio. ꝓpter ↄtinuitateʒ materie ⁊ ꝓgt ſym⸗
bolum facilioꝛ eſt tranſitus.ſ̊ in aialibus nõ eſt ↄtinu⸗
itas materie ᷣm quam vna poſſit agere in aliam: ideo
predictis ratõnibo nõ eſt ſimile de infuſione gẽe illu
minatõne coꝛꝑali.

Nueſtio.lxxiij. de miſſi/

one paſſiue dicta inuiſibili.

4 — /
Dnſeqnẽter adiu⸗
uante gratia ihu xpᷣi tranſeunduʒ eſt
ad miſſioneʒ paſſiue dictam. ⁊ cuʒ du
plex ſit miſſio.ſ.inuiſibilis qua mitti⸗
tur filius vel ſpuſſanctus in mentẽ ad
illuminandũ vel ſanctificandũ creaturaʒ.⁊ viſibilis q̃
miſſus eſt filius in carne: ⁊ ſpũſſanctꝰ ſub aliq viſibili
ſpecie:vt in columba ſuꝑ xpᷣm: ⁊ ĩ linguis igneis ſuper
apłos.que dr aparitio. Primo dicendũ ẽ de miſſione
qua mittit᷑ filiꝰ vel.ſ.ſ.in mẽtẽ ſiue coꝛda fideliũ.dein⸗
de de miſſiõe q̃ viſibilit᷑ apparuit filius ĩ carne: ⁊.ſ.ſ.in
aliq̃ coꝛꝑali ſpecie.ſ.apꝓparitõe.⸗ De miſſione aũt inui
ſibili q̃ri᷑ in hũc modu.Primo.ꝗd ſit.Scðo.cuiꝰ ſit.
Tercio.ad quos ſit.Quarto.ſᷣm quid ſit.

Membꝛum pꝛimu

O primũ ſic augꝰ.iiij.de tri.ſicẽ natuʒ eẽ

eſt filio a pr̃e eẽ: ita mitti ẽ ↄgnoſci ꝙ ab
illo ſit.⁊ ſic ſpũiſa.donũ dei eẽ eſt a pr̃e
ꝓcedẽ:ita mitti ẽ ↄgnoſci ꝙ ab alio ꝓce
dat. ex q̊ͥ accipit᷑ ꝙ mitti ſᷣm ꝙ ẽ cõe filio ⁊ ſpũiſa.ẽ co⸗
gnoſci ab alio eẽ. Sʒ ð diffinitiõʒ iſtã ſic obycit.cõſtat
ꝙ in miſſione ſiue dicat᷑ actiue ſiue paſſiue eſt aliquid
principałr ſignificatũ ⁊ aliꝗd ↄnotatũ.illð aũt qð pᷣn
cipałr ſignificat᷑ cadit ĩ intellectu eiꝰ ĩ rectitudine. ſcʒ
eẽntia vel ꝑſona dĩna ſiue notõ. illð aũt ↄnotatũ cadit
in intellectu ipᷣiꝰ ĩ obligꝗtate.ꝗ̊ᷓ cũ ĩ pᷣdicta diffinitõe po
nat᷑ illð qð ẽ ex ꝑte creature ĩ rectitudine:male vidr aſ
ſignari diffinitio miſſiõis.¶ Itẽ om̃e qð ↄgnoſcit᷑ ꝑ ali
ꝗq ↄgnoſcit᷑.ꝭ̊ plus ẽ eẽntiale miſſioni illð ꝑ qð ↄgno⸗
lcit᷑ filiꝰ vel.ſ.ſ.eẽ ab alio:q; ſit ipᷣa ↄgnitio.i Aã cu.ſ.ſ.
mittit᷑ vel etiã filiꝰ:efficit᷑ aliq ĩ creatura rõnali ꝓꝑqð
ↄgnoſcit᷑ eẽ ab alio.⁊ rõe illiꝰ effectꝰdẽ mitti ⁊ ñ rõe co
gnitõis:cũ ipᷣa cognitio naturalr ſeq̃t ad miſſiõʒ·ꝗ il⸗
ſud ꝑ qð cognoſcit᷑.ſ.ſ.eẽ ab alio: potiꝰ debuit poni in
diffinitõe miſſiõis q; ip̃m cognoſci.q Iẽ.ſ. ſ. pt mitti ĩ
mentẽ: ⁊ tñ ñ cognoſci. Job. ix. Si venerit ad me ñ vi⸗
debo eũ.⁊ H̊ pʒ.qꝛ ſiẽ diẽ beda:cũ gꝛa hoiĩbo dat᷑:ſpũſſ.
mittit᷑.vᷣ ꝑ iſtũ effectũ ñ ↄgnoſcit᷑ ·ſ.ſ.eẽ ab alio.cũ pau
ci vel nulli ſciat ſe hꝛe grãm.⁊ rõne iſtiꝰeffectꝰ dẽ mitti·

zmitt
illo⸗
nitio
affeeru
rius
de mitt
de⸗
abytroe
nitic
Nezn
abptroe
fſimitt
catoꝛiy
Neſt.
gliatiß
us7r.
ndexce
iſetl.
fclſe
agefe
(Vn
penip
peerb⸗
nd
ſahz
tifili
inin
fetdi
pceſt
pſone
dos
ñact
ineffe
ſcieſt
hoſe
di ſen
tfieis⸗
entior
eſtin
Goſc
dhc⸗
rep
ſc
Ud
id
glie
go
iur
pfe
Po
pua
n
G
mit
mi

iſon
lcich
gaete
rondhne;
bebab.
bec
Miqnarr
ubüec
vi. ende
noyna
ſeinpe
4 ſynm/
kotinu⸗
miieo⸗
der iln

nſi
cin

napzeſt
1c
a mui
nentias
ſbliz
ſpllbbi
gſuper
lſtione
din/
Utinui
uüſit⸗

atzti
tieb
kapfe
io et
eco⸗
coltat
lquid
gopn
e.ſq
cadit
depo
daf
poli
no⸗
n
eco
zil⸗
iin
nni
1

Nueſtio

mitti ñ ſp ẽ cognolci abalio b̊ potius accidit miſſi

oni.ſ.ſ.q Iteʒ differt miſſio filij ⁊.ſ.ſ.ſQazʒ mittit filiꝰ
cũ illuĩat᷑ intellectꝰ rõnalis creature ꝑ ſapiam ſiue co⸗
gnitioneʒ q̃ appropꝛiat᷑ filio.mittit᷑ vo.ſ.ſ.cũ accendit᷑

affectus ꝑ amoꝛẽ ꝗ appropꝛiat᷑ ſpũiſa. cũ cognitio ſit

Xprius effectus miſſiõis filij ⁊ ñ. ſ.ſ.pdicta diffinitio q̃

dẽ mitti ⁊ cognoſci ⁊c.ñ videt᷑ oueniꝛe niſi miſſiõi filij.
Itez p fideʒ infoꝛmẽ cognoſcit᷑ filius eẽ a pre:⁊.ſ.ſ.
ab vtroq;.& rõne fidei infoꝛmis dẽ mitti filiꝰ ⁊ ſpũſſ.ſi
mitti ẽ cognoſci ⁊c.nñ videt᷑ ↄuenire niſi miſſioni filij.
Aez ꝑ fideʒ infoꝛmeʒz cognoſcit᷑ filius eẽ a pꝛe ⁊.ſ.ſ.
ab vtroq;.ꝗ̊ rõne fidei infoꝛmis dicet᷑ mitti filiꝰ 2.ſ.ſ.
b ſi mittiẽ cognoſci ab alio eẽ.⁊ fides infoꝛmis ẽ ĩ ec⸗
catoꝛibo.ꝗ miſſio filij ⁊.ſ.ſ.fiet in mẽtibo pctoꝝ.q nõ
vcedit᷑. Ad h̊ dᷣm. ꝙ ñ ſꝑ dat᷑ diffinitio ꝑ poꝛa ſim⸗
plicit᷑:pᷣ ꝑ prioꝛa q̊ ad nos.vñ nõ ſꝑ dat diffinitio ꝑ ge⸗
nus ⁊ drñtiam:̊ aliqñ ꝑ cauſaʒ:aliqñ ꝑ effectũ ↄntẽ.
vnde ↄcedo ꝙ hec diffinitio mitti ẽ ↄgnoſci c̃.datur ꝑ
effectũ.vnde cũ efficit᷑ aligd in qͥ hʒ cognoſci ꝓceſſio ſi
lij vel. ſ. ſ. tunc dꝛ mitti filius vel.ſ.ſ.⁊ intelligo ñ de qͥ⸗
cũq; effectu:ſᷣ de effectu ꝑtinẽte ad grãm gtofacienteʒ.
l Ad pꝛimũ ̊ᷓ dᷣm.ꝙ pᷣdicta diffinitio ñ dat᷑ ꝑ illð qð
principałr ſignificat᷑ in ̊ ꝙ dico mitti. ñ tñ ſegt ꝙ ꝓ⸗
pter h̊ male aſſignet᷑:qꝛ dat᷑ ꝑ illud qð ẽ priꝰ qͥ ad nos
ñ ꝑ illud qð prius ſimptr. vn quia ꝑ effectũ illũ ↄgno⸗
ſci hʒ ꝓceſſio filij vel.ſ.ſ.⁊ qꝛ rõne illius effectꝰdzꝛ mit⸗/
ti filius vel.ſ.ſ.ideo dat᷑ diffinitio miſſiõis ꝑ effectũ.lʒ
in intellectu miſſiõis cadat ille effectus obliqᷓ.ſᷣ ſi debe
ret diffiniri ꝑ illud qð eſt prius ſimpłr: diceret᷑ miſſio
ꝓceſſio mamleſtata vel manifeſtatio ꝓceſſiõis alicuiꝰ
Eſone ꝑ aliqueʒ effectum in rõnali creatura..l Ad ali⸗
ud dm.ꝙ cum dr mitti eſt cognoſci ⁊c.ibi dr cognitio
ñ actus ipſius cognitiue: ̊ repntatio ipᷣius ꝓceſſiõis

in effectu oꝛdinata ad actum cognitiue.vñ illud ↄgno⸗

ſci eſt repñtari in effectu ſiue ꝑ efectũ aliqd ꝑ qð pᷣt co
gnoſci filiũ vel ſpm̃ſ.eẽ ab alio.⁊ talis eſt modus loq̃n
di.ſicut cũ dr in hoc oꝑe cognoſcit᷑ ſapia vel boĩtas ar
tificis:i.in q̊ͥ oꝑe repntat᷑ aligd ꝑ qð põt ↄgnoſci ſapi⸗
entia vel bonitas artificis.vn ſjm hũc intellectum ma⸗
nifeſtũ eſt.q; primo ⁊ principałr ponit᷑ illð ꝑ qð hbʒ co⸗
gnoſci ⁊ ñ ipᷣm cogſci.¶ Et ꝑ hec pʒ ſolutio ad ſequẽs
obiectũ. Qam etſi nũꝙᷓ cognoſceret᷑ ille effectus vel ꝑ
illũ effectũ ꝓceſſio filij vel ſpaſſ.mbilomiꝰp illũ effeciũ
repñtat᷑ illud ꝑ qð põt cognoſci.⁊ ̊ mõ dẽ h cognoſci.
ſcʒ ſigno aliqͥ ſpuali cognoſcibilit repñtari.¶ Ad ali⸗
ud ſiłr ſatis põt patere ſolutio ex iain dictis. Nã mitti
ñ dr ex filio vel ſpũſa.rõne ↄgnitõis actualis:ᷣ̊ ratiõe
alicuiꝰ effectus propꝛiabilis filio vel ſpũiſa.in qͥ pt co
gnoſci ſiliꝰ vel.ſ.ſ.eẽ ab alio.vñ ſi ille effectꝰappropꝛie⸗
tur ꝑſone filij ⁊ ꝑ illuʒ effectũ põt cognoſci filius eſſe a
pr̃e vt donũ ↄgnitõis vel ſapie:dz mitti filiꝰ. Si vo ap⸗
propriet᷑ ꝑſone ſpũſſancti:ꝑ illum effectũ ſic ei appro⸗
pꝛiatũ põt cognoſci ſpũſſ.ab vtroq;.nt donũ amoꝛis di
cit᷑ mitti ſpũſſ.qꝛ igit᷑ ñ rõne cognitõis p rõne effectus
apꝑpropꝛiabilis oꝛdinati ad cognitiõeʒ dẽ eẽ miſſio ſiue
mitti: ñ appꝛopriat᷑ illa diminitio miſſõi filij. ¶ Ad vlti
mũ dõm.ꝙ ñ rõne cuiuſcũqʒ effectꝰ ſiue doni in quo co
gnoſcit᷑ filius vel.ſ.ſ.ab alio eẽ:d mitti filiꝰvel ſxũſſ.ſᷣ
exigit᷑ ꝙ ille effectus ſiue illud donũ ꝑtinet ad gratiam
gratum facientẽ.quia ſolum m illam inhitant aiam.2
ſunt in ea modo ſpãli quo deus dicitur eẽ ĩ iuſlis.ſicut
poſtea plenius deteꝛmiabit᷑.vnde ratiõe fidei infoꝛmis
n dicit᷑ mitti lʒ per fideʒ infoꝛmeʒ poſſit aliqͥ modo co⸗
gnoſci ꝓceſſio filij vel ſpũſſancti.quia augꝰ?. nõ intelli⸗
git de cognitione qualicũq;:ſ̊ᷣ de cognitione coniuncta
affectioni amoꝛis.que cum eſt in homie: dicit᷑ deꝰ inba
bitare.⁊ cum de nouo eſt: dicit᷑ miti.

Buc5& Di ee , ,

% £ι

Alxxiij.
Nlembꝛũ ſecundũ

Onſequent querit᷑ de miſſiõe paſſiue di⸗
cta cuiꝰ ſit hec.̊ eſt cui ↄueniat mitti.
Primo g querendũ eẽt vtꝝ ↄueniat eſſen
tie vel ꝑſone:⁊ cui pᷣmo. ſ̊ᷣ iſtud ſatis ha⸗
bet᷑ ſuꝑius:q ſcʒ querit᷑ vtꝝ bec noĩa mittẽ ⁊ mitti ſi
gniſicẽt eẽntiam vel ꝑſonam vel notõneʒ.ſᷣ̊ queꝛit᷑ vtꝝ
mitti ↄueniat patri vel tm ſilio ⁊ ſpũiſa. Scòo.ſuppoſi
to ꝙ filio ⁊ ſpũiſa.vtꝝ ſᷣm eandẽ ratõeʒ vtriq; cõueiat.
Teꝛcio.vtꝝ miſſio filij poſſit eẽ ſine miſſione ſpũſſcti ⁊
ecõuerſo.Quarto.vtꝝ plenius dicat᷑ mitti filiꝰ vel.ſ.ſ.
poſt incarnatõʒ q; ante.

Nꝛticnlus pꝛimꝰ

Rimo g querit᷑.vtꝝ mitti ↄueĩat pꝛi. Circa
qð pᷣmo obijcit. Dam̃. Omiĩa in dinis ſunt
vnũ p̃ter ingeneꝛatõeʒ. generatõʒ. ⁊ ꝓceſſio
nem.⁊ dicit᷑ ibi vnũ.i.cõe tribus ꝑſonis.ſ̊ miſſio nec ẽ
ingeneratio.qꝛ ſi eẽt: habereʒ tũc oſitũ.ſcʒ ꝙ cõueni
ret patri eẽ miſſuʒ ſicut eẽ ingenitũ.Nec eſt generatio:
quia tũc ñ cõueniret ſpũiſancto mitti.i Zec etiã ꝓceſſio
ꝓut ibi accipit᷑.ſ.ꝓ notione ſpũſſancti:quia tũc ñ ↄue⸗
niret filio mitti. eſt cõe toti trinitati.̊ cõuenit patri
mitti.¶ Itez patri appropꝛiat᷑ potẽtia ſicut filio ſapia
ſpũiſa.bonitas.⁊ põt innoteſcere pr ꝑ effectũ boĩtatis
8̊ ſi bmõi innoteſcere ꝑ effectũ in creatura poĩt miſſio⸗
nem: vel dicit ideʒ qð miſſio in filio ⁊ ſpuſa.cũ ſic poſ⸗

ſit innoteſcere pꝛz:⁊ pr̃ poterit dici mitti.⸗ Itez aug.
iij. de tri.filius cũ ex tꝑe cuiuſq; mẽte ꝑcipit᷑ mitti dꝛ.g

cũ ſilr pꝛ ex tꝑe mẽte ꝑcipiat᷑ ſicut filius: pᷣt dici mitti
ſicut filius.i Si dicat᷑ ꝙ ñ.q; mitti poĩt eẽ ab alio qð
nↄuenit pr̃i. Cont᷑.ſpũſſanctus mitti dz a ſe.ſicut diẽ
mgjr in ſent᷑⁊ ſicut S.habitũ eſt. nec tñ in ſpũſa.ponit
eſſe a ſe. ſimilit pr̃ põt mitti a ſe.nec tñ poneret᷑ eſſe a
ſe vel ab alio.¶¶ Iteʒ augꝰ. iiij. de tri.loquẽs de filio di⸗
cit.nõ eoipſo quo de patꝛe natus eſt miſſus dẽ filius:ſᷣ
vel eo quo in carne apparuit verbũ caro factũ: vel eo q
ex tꝑe cuiuſq; mente ꝑcipit᷑.& eẽ a pꝛe ñ ꝑtinet ad rõneʒ
miſſionis filij:ſᷣ ſoluʒ apparẽ viſibilit vel inuiſibilit.S
cum apparere viſibilit vel inuiſibilit᷑ ↄueĩat pr̃i: videt᷑
ꝙ mitti ↄueniat patri. Cõtra.augꝰ.ij.de tri.pat ſo⸗
lus nũꝙᷓ legi᷑ miſſus.ſᷣ ñ debet aſſeri niſi qʒ habet᷑ in
ſcriptura. pater ñ debet dici miſſus.4. Itẽ augꝰ. iiij.
de tri.cum pater a quoq cognoſcit᷑:ñ dẽ miſſus.nõ eni
hʒ de quo aut ex quo ꝓcedat. Item augꝰ. in li. pfidiã
arrianoꝝ.ſolus pater ñ legit᷑ miſſus.qui ſolꝰ ñ bʒ au⸗
ctoꝛeʒ a quo genitus ſit vel a quo ꝓcedat.⁊ ideo nõ ꝓt᷑
nature diuerſitateʒ que in trinitate nulla eſt: ̊ pt au
ctoꝛitatem ſolus pater ñ dicit᷑ miſſus.i¶ 2õ.n.ſplendor
aut feruoꝛ ignem:ſᷣ ignis mittit ſiue ſplendoꝛẽ ſiue fer⸗
uoꝛẽ. Ex his videt᷑ ꝙ pater ñ debeat dici miſſus.⸗:.Ad
hoc etiã eſt illud quod dicit m in pᷣmo ſent᷑.xv.dilſ.c.
h querit᷑ cur pater nõ dicit᷑ miſſus.: Iteʒz querit᷑ vtx
pater debeat dici dari? qð videt᷑.quia hec eſt rõ aug.i
li.& tri.ꝙ ſpũſſanctꝰ dat᷑ a ſe:quia eſt ſue ptãtis.qᷓ enʒ
ſimilit pater ſit ſue ptãtis:videt᷑ ꝙ detur a ſe. ¶Cõt᷑.
ſicut pater ñ legit᷑ miſſus:ſimilit n legit᷑ datus.q̊ ſic ñ
pceditur vna:ita nec debet ↄcedi alia. ꝗl Iteʒ dic mgi
in ſent᷑.ꝙ datio ſpũſſancti eſt eius ꝓceſſio.⁊ ideo ñ dat
a creatura: quia ñ ꝓcedit a creatura. ̊ᷓ cum in hoc qð
eſt dari intelligat᷑ ꝓcedere: nõ videt᷑ beꝛe dici pater
dari ſicut nec procedere. Ad primũ dom. ꝙ miſſio
paſſiue dicta ſiue miſſuʒ eẽ: ꝓprie ñ ↄueĩt pꝛi.⁊ rõ hꝰẽ.
quia mitti ĩ intellectu ſuo impoꝛtat eẽ abalio.vnde cũ
filius vel ſpũſſ.dicant᷑ mitti: intelligit᷑ ios aliquid ef⸗
ficere ꝑ qð cognoſcantur eẽ ab alio.ſiue filius ⁊ ſpiri⸗
tuſſanctꝰ dicant᷑ mitti a patre:ſiue dicant᷑ mitti a ſe. ſi
cut iam videbitur.⁊ qꝛ ̊ ñ ↄueit patri: ideo pater non
dicitur mitti. Ad illud qð obicit᷑. q omia ſunt vnnʒ

in deo pret ingeneratõz 1 generatõʒ 7 ꝓceſſionem:q̊ᷣꝝ
nullũ eſt miſſio.dðm ꝙ in miſſione paſſiue dicta intel⸗

ligit᷑ generatio 1 ꝓceſſio indiſtincte. ita ꝙ in miſſione

filij intelligit᷑ generatio: in miſſione ſpũ̃ſſancti intelli⸗
gitur ꝓceſſio.⁊ quia in iſtis nõ ſunt vnũ omẽs ꝑſone:
ideo neq; in miſſione.vñ ſicut eẽ ab alio neq; generati
oneʒz neq; ꝓceſſioneʒ ſupponit diſtincte:vtrũq; tñ ſuppo
nitur indiſtincte. cũ vᷣo dẽ filius eſt ab alio:ſpũſſ.ab a⸗
lio:iã diſtinguit᷑.ita eſt de H̊ ꝙ dico mitti. ⁊ iõ ñ dẽ cõ⸗
uenire patri ſicut nec eẽ ab alio. 4 Ad aliud dðᷣʒ.ꝙ pr̃
hʒ effectũ ĩ creatura ꝑ quẽ co noſcit᷑ ſicut filiꝰ ⁊ ſpũſ⸗
ſanctꝰ. nõ tñ dĩ miſſus: ⁊ G̊ eſt rõne ſubauẽtis ꝗ ſigni⸗
ficat in H ꝙ dico miſſus vel mitti. vñ ñ diffinit mitti ꝑ
h ꝙ eſt mẽte ꝑcipi eẽ ab alio ſicut dicit aug vñ h ꝙ di⸗
co mẽte ꝑcipi ñ dicit totã rõneʒ miſſiõis paſſiue dicta:
ſ hr̃e ab alio ꝙ efficiat aliqd ĩ creatura:ꝑ qð ↄgnoſca⸗
tur ab alio eẽ ⁊ H̊ ñ ↄuenit patri.⁊ ꝑ hec ptzʒ ſolło ad ſe⸗
quentẽ auẽteʒ aug. nam meẽte ꝑcipi ñ dicit totã rõnem
miſſionis ſicut dictũ eſt. ¶ Ad illud qð obcit. ꝙ pat
poterit mitti a ſe ſicut ſpũſſ.dðm ꝙ cũ dr ſpũſſ.mitti a
ſe. rõne ſubauẽtis ſignificate in h̊ ꝙ dico mitti: ſignifi
catur ibi ſpm̃ſ.eẽ ab alio:hᷣ ñ oꝑtet ꝙ amittẽte. vnð ibi
intelligit᷑ aliquis effectus eẽ a ſpũ ꝑ queʒ cognoſcat᷑ eẽ
ab alio. rõne effectus ꝓcedentis a ſpuſ. cum qͥ etiaʒ
dat᷑.ſ.ſ.dicit᷑ mitti a ſe.ſᷣ nõ ſolum ſufficit iſtud:ſ̊ oꝑtet
ꝙ etiã intelligat᷑ rõne ſubauẽtis ſignificate ꝙ illud q
efficit. I. ſ.in creatura: habeat ab alio. quia ̊ nõ oue
nit patri:ideo pater nõ dr mitti a ſe.¶ Ad aliud dom.
ꝙ natũ eẽ de patre ñ eſt tota rõ miſſionis: ſ̊ manifeſta⸗
ri viſibiliter in carne vel inuiſibilit in mẽte ꝙ ſit a pa⸗
tre eſt tota rõ miſſionis.vñ ñ negat augꝰ.qn eẽ a patꝛe
intelligat᷑ in miſſione filij: illud ñ ſit tota rõ ſiue cõ
pletiua miſſionis filij:b illa qꝗᷓ dicta ẽ. ¶¶ Ad illð qð dr
de veritate iſtius pater datur. dom ꝙ minꝰ bʒ impꝛo⸗
prietatis qᷓ bec pĩ mittit᷑. AUñ nõndũ ꝙ dari põt ſumi
ꝓ illabi vel infundẽ. ſic auenit toti trinitati ⁊ etiã pyi
qꝛ cũ filio ⁊ ſpũſa.venit in mẽteʒ. ⁊ lʒ ñ inueniat᷑ datꝰ:
tñ inuenit᷑ equipollẽs ᷣm ꝙ dr ſic dari. Jo. xv. Ad euʒ
veniemꝰ c. Alio mõ dr dari ꝓut dicit ſubauẽtẽ.⁊ dĩ
relatiue ad dantẽ ⁊ illũ cui datur.⁊ ſic dr ideʒ ꝗ mitti.
⁊ impoꝛtat in ſuo intellectu eẽ ab aliq̊ ſiẽ ad an.⁊ hoc
mõ nõ ↄuenit patri ⁊ ſm hanc actiõz ꝓcedit ꝙ dat᷑ ab
eo a quo dat᷑.. Ad aliud doᷣm.ꝙ in h̊ ꝙ dico mitti vel
dari ſunt duo ſiue intelligũt᷑ duo.ſ.eẽ ab alio:⁊ effectꝰ
in creatura in quo mani feſtat᷑ filius vel.· ſ.eẽ ab alio.
rõne aũt effectꝰ dr.ſ.ſ.mitti ſiue dari a ſe: qꝛ ab ipoẽ ef
fectus cũ qͥ effectu dat᷑ ipᷣe.cum & dicit aug. ꝙ. l. ¶ dr a
ſe qꝛ eſt ſue ptãtis:ñ cõcludit g. l. ſ. detur: B ꝙ ſi dat᷑ ab
aliquo cum illo effectu in quo manifeſtat᷑: etiam a ſe
detur cũ oꝑetur illum eundẽ effectũ. vñ ñ ſequit᷑ ſi pat
eſt ſue ptãtis ꝙ dẽ a ſe. h ꝙ ſi detuꝛ ꝙ dat a ſe.4¶. Ad illð
qð obijcit ex alia ꝑte.dðm ꝙ ſi dari ſumat᷑ ꝓ infũdi:q;
nõ ſequit᷑.ſ.ſ.datur ẽ̊ ꝓcedit.q; infundi ñ impoꝛtat ſo⸗
auẽtem nec etiã diſtinctõʒ.ſᷣ boc ꝙ dico ꝓcedere dic di
ſtinctõʒz ⁊ etiã hĩtudinẽ principij ad id qð eſt de princi⸗
pio.ſᷣ bñ ſequit᷑ datur a creatura: Sꝓgcedit a creatuꝛa.

nam int creatoꝛeʒ ⁊ creaturam eſt diſtinctio:nõ ſoluzʒ

oꝛiginis ſᷣ etiã eẽntie.vbi aũt eſt diſtinctio ſiue ſm ori/
ginem ſiue m eẽntiã bñ ſequit᷑ ad dari ſine ſumat ꝓĩ⸗
fundi ſiue ꝓ mitti eẽ ab alio a qͥ dat᷑. ſᷣ vbi notat᷑ ſolum
orñtia ſᷣm rõneʒ nõ ſequit᷑.vñ ñ ſequit᷑ſ.ſ.dat᷑ ſiue in⸗
fundit᷑ a ſe:̊ ꝓcedit a ſe.nec de pꝛe ſitr.
Aꝛticulꝰ ſecũdꝰ
Onſequent᷑ querit᷑ſuppoſito ꝙ mitti tm̃ cõ⸗
ueniat filio ⁊ ſpũiſa.vtꝝ ↄueniat vtriq; ſᷣm
cangezʒ ratõeʒ: vel ſm aliã ⁊ aliã rõneʒ. Ad
qð ſic obijcit᷑ Meda in omel.dñice prime poſt aſcẽſiõz

Spũſſancti miſſio eſt eius ꝓceſſio.ſ̊ ꝓceſſio ñ dicit᷑ bʒ

eandẽ ratõʒ de ſilio ⁊ de ſpuſa. nec miſſio.a Itẽ gg·

in moꝛabł.eo mitti?᷑ filius quo generat᷑. ſ̊ h̊ ñ pt dici de
ſpũſa.ᷣ alia a alia ratio eſt miſſionis filij ⁊.lſ.ſ. ¶ Iteʒ
duplex eſt miſſio filij ⁊.l.l. cilʒ viſibilis ⁊ inuiſibilis ?
vr q;ʒ ẽ ad manifeſtatõneʒ filij ⁊.ſ.ſ. Sʒ miſſio viſibil ñ
dicitur ſm eandem rationem de filio ⁊ ſpũſa.qꝛ alius
z alius eſt modus manifeſtatiõis quo maifeſtat filius
in carne aſſumpta: ⁊ quo manifeſtat᷑ ſpuſſanctꝰ in colũ
ba.ᷓ cum ſimiliter in inuiſibili miſſione ꝑ aliũ 2 aliuʒ
effectum manifeſtatur ſpũſſanctus: nõ videtur miſſio
dici m eandeʒz rationẽ de filio ⁊ ſpũſancto. Cont.
mitti eſt cognoſci ab alio ſᷣm ꝙ dicit augꝰ. ̊ hec ratio
cõuenit filio ⁊ ſpũiſancto.&ᷓ ſm eandeʒ rationeʒ ↄuenit
mitti filio ⁊ ſpũiſancto.4.! Item non eſt alia ratio miſ⸗
ſionis actiue dicta cum dr pater mittit filiũ aſ⸗ pm̃ſ.ſicẽ
nec eſt alia ratio oꝑationis cum dicit᷑ oꝑari ꝑ filiuʒ ⁊
per ſpm̃ſ.dictõne.n.ſemel poſita nõ ↄtingit vti equiuo
ce. ſi miſſio paſſiue dicta relatiue dicit ad miſſionem
actrue dictazë: nõ erit alia ratio miſſionis paſſiue dicte
ſm ꝙ cõuenit filio ⁊ ſpũiſancto.al Si dicat᷑ põt eſſe
vna ratio:tñ differens m prius ⁊ poſterius 'm ratõʒ
intelligentie. hoc nõ videtur verum. quia ſicut patri ⁊

filio comuniter cõuenit mittere ſpm̃:ita filio ſpũiſa.

cõuenit mitti a patre.quia vterq; ꝓcedit ab ipᷣo. Sed
alio 2 alio modo ẽ cõmune ſpirare patri⁊ filio: ⁊ alio
modo ꝓcedere.Qam lʒ ſpirare ꝑ prius videatur cõue
nire patri qᷓ; filio ſm ratõnem intelligentie:tamẽ ideʒ
eſt modus ſpirandi in patre filio: ꝓpter quod eſt vna
ratio ſpirandi. vnde nõ differũt niſi Fm prius ⁊ poſte⸗
rius ſᷣm ratõnem intelligentie. quia intellectꝰ primaʒ
auẽtem ſpirandi ponit in patre a quo hʒ filius. p ñ eſt
ſic in ꝓceſſione.nam nõ differt ſolũmodo ꝓceſſio in fi⸗
lio ⁊ ſpũſancto ſᷣm prius ⁊ poſterius in rõne intelligẽ
di: H̊ quia eſt alius ⁊ alius modus ꝓcedendi ido alia
a alia ratio ꝓceſſionis.⁊ dẽ q̃i equoce ꝓceſſio nõ ſolũ
analogice. cum rõne eius qð eſt ꝓcedere ↄueĩat mit⸗
ti filio ⁊ ſpiſa.ñ ſolũ dicet ꝑ prius ⁊ poſteriꝰ de ipis:
ß etiaz equiuoce.

Atem queritur. ſi ſit. S. .
aliquo mõ eadeʒ ratõ.cui magis ↄueiat mitti: filio vel
ſpũiſ.⁊ videt᷑ ꝙ filio.quia ſi mitti eſt cognoſci eẽ ab a⸗
lio.⁊ hoc magis ꝓprie ↄuenit filio cui appropꝛiat᷑ ↄgni⸗
tio:magis ꝓprie videt᷑ ↄueire filio mitti ꝙᷓ ſpũiſancto.
Iteʒz hoc apparet in miſſione viſibili. quia prius ma⸗
nifeſtat᷑ filius in carne aſſumpta ꝙᷓ ſpũſſanctus in co⸗
lumba vel alia ſpecie aſſumpta. Cont᷑.ꝓceſſio ſpũſ⸗

ſancti diuidit᷑ in ꝓceſſioneʒ tꝑalem ⁊ eternaʒ. ſed non

ſic diuiditur ꝓce ſio filij. ̊ miſſio idem eſt qð pꝛoceſ⸗
ſio tꝑalis.̊ miſſio magis videt᷑ ↄuenire ſpũiſ. ¶ Item
magis ꝓprie ouenit eẽ datũ er tꝑe cui ↄuenit eẽ donum
ab eterno. H̊ßᷣ eſt ſpũiſ.nõ filio. cũ mitti nihil alið ſit
q̃ dari ex tꝑe:magis ꝓprie ↄueit mitti ſpũiſ.qᷓ filio.vñ
aug. xv. de tri. ¶ 0 eſi verbum niſi filius: nec donũ niſi
ſpuſſanctꝰ. Ad pꝛimũ doᷣm.ꝙ miſſio paſſiue dicta dẽ
ßm eandez rõneʒ de filio ſpũla.. Ad hoc qð obijcit᷑ ĩ
Zriũ.dðm ꝙ in miſſione duo ſunt.ſ pꝛicipale ſigniſica
tum: 2 ↄnotatũ.lz ̊ pꝛincipatr ſignificet ibi notio ſiue
etiã eẽntia.ñ tñ ab illa imponit᷑:pᷣ ab eo qð ẽ ↄnotatuʒ
in creatura. ab illo ↄnotato accipit miſſio rõnẽ ſuam
completam. ſicut creare principalit ſignificat diuinã
eẽntiam: nõ tamen ab illa accipit rationeʒ ſuam: ſ ab
eo quod efficit᷑ in creatura. vnde lſʒ ꝓceſ ſio principalr
ſignificetur in miſſione ſiue in rectitudine.⁊ predicet᷑
ce ipᷣa miſſione:nõ opoꝛtet ꝙ ſi alio⁊ alio modo dicat᷑

roceſſio: q alio ⁊ alio modo dicatur mil ſio. quia mil

io non imponitur a ꝓceſſione:łᷣ ab effectu in quo rep⸗
ſentatur ipa proceſſio.a quo etiam accipit rationem⸗
iße effectus.ſiue potius ipᷣa repreſentatio ꝑ effectũ:nõ

dicitur alio alio modo de miſſione filij ſpũſ ſancti.

⁊ ideo ñ oꝑtet ꝙ ſit alia ⁊ alia ratio miſſiõis vtrobiq; ·

A LL — —

— —

Neid
e
bilis
lbei
Palue
fflne
incol
1aling
emniſio
Cort.
tatio
enit
tiom
ſe
flin
legpino
ionen
le de
poteſe
n ati
partt
rſpüie
,
tl
wrce
ne ic
ſekone
poſte⸗
nmn
Sieſt
binſi
elige
alin
ͤſoii
Uit
dit:

Ni.
lio vel
kaba/
t
ſanelo⸗
nomd
ginco⸗
oſpil/
ſed ron
et⸗/
Nen
Wnn
löſt
io
ſctad
ifn
loſve
tat⸗
eſnan
Mbind
ko⸗

Nueſtio

A Ad aliud dðm ꝙ cum dicit᷑ eo mittit᷑ filius quo ge⸗
nerat᷑.ſiue intelligat᷑ de generatõne eterna ſiue de tꝑa⸗
li nõ notat᷑ ratio miſſionis:ſ̊ notat᷑ ratio habitudinis
ſignificate in miſſione filij inter mittentẽ ⁊ miſſuʒ.que
alia ⁊ alia eſt in miſſione filij ⁊ ſpũſſancti.ſᷣ̊ non ꝗꝓpter
boc eſt alia ⁊ alia rõ miſſionis:quia nõ ab illa habitu⸗
dine ſumit᷑ ratio miſſionis:ſ¶ abeo a quo imponit᷑ miſ⸗
ſio ad ſigniſicandũ ſicut dictũ eſt.¶ Ad aliud dõm. ꝙ
alius ⁊ alius modus apparitõis nõ facit aliam ⁊ aliã
ratõʒ miſſionis./Qaʒ aliunde dicit᷑ miſſio ⁊ aliũde ap⸗
paritio.vnde nõ oꝑtet ꝙ ſi filius apparuit in creatura
vnita ſibi:ſpũſſanctꝰ in columba ſiue in creatura ñ ſi⸗
bi vnita:ꝙ ꝓpter hoc miſſio alio mõ dicat᷑. Siłr ñ oꝑ⸗
tet ꝙ ſi alius ⁊ alius ſit effectus in quo repñtat᷑ filiꝰ ⁊
ſpũſſ.q; ꝓpter h̊ nõ ſit ratio eadeʒ miſſionis.ſ̊ ſolũ ſeg⸗
tur:ꝙ hec miſſio paſſiue dicta nõ ſit illa.qð bñ põt cõ⸗
cedi.q Ad aliud qð obijcit᷑ ð rũſionem.dðm ſuppoſito
ꝓceſſio dicat᷑ equoce de ꝓceſſione filij ⁊.ſ.ſ. quia de
hH ad pñs ñ eſt diſputatio.n ꝓpter h̊ ſequit᷑ ꝙ miſſio di
cat᷑ equoce vel alia rõne.qꝛ lʒ miſſio ſit ꝓceſſio.vel ad
minus in intellectu eius qð eſt mitti claudat᷑ ꝓcedẽ: ñ
tñ accipit rõneʒ ſuam oplete ab eo qð ẽ ꝓcedẽ:ſᷣ ab ef⸗
fectu in quo manifeſtat᷑ ꝓceſſio ſiue ab ipᷣa repñtatiõe
ꝓceſſionis in effectu.Eſt aũt eadẽ rõ maifeſtatõis ſiue
repñtatõis filij ⁊ in effectu ſibi appropꝛiato.⁊ ſpũſſcti ſi
milit᷑ in effectu ſibi apꝛꝛopꝛiato. Ad illud qð queꝛt᷑
& quo ꝑprius dicat᷑. dõm ꝙ in miſſiõe duo notant᷑.ſ.
ꝓceſſio ſiue emanatio:⁊ manifeſitatio.rõne emanatio⸗
nis ꝑprius dicit᷑ de filio: qꝛ illa prioꝛ eſt ſm rõeʒ intel
ligendi.rõne vᷣo manifeſtatõis diſtinguẽdũ.qꝛ ẽ maife⸗
ſtatio viſibilis:⁊ inuiſibilis. ¶ Danifeſtatio viſibilis ꝑ
prius ↄuenit filio:qꝛ expᷣſſius manifeſtat᷑ ꝑt᷑ vnioneʒ
rõne manifeſtatõis. Inuiſibilis magis ↄuenit ſpũiſa.
quia exp̃ſſioꝛ eſt in cognitõe ⁊ dilectõe qᷓ; in cognitiõe.
Ad illud qð pᷣmo obijcit᷑ ꝙ magis ꝓprie ↄuenit filio
cni apꝛopriat᷑ cognitio.dðm ꝙ cũ dẽ mitti eſt cognoſci
ſicut dictũ eſt prius.̊ ꝙ dico ↄgnoſci ñ ſuppoĩt ibi pro
actu ↄgnitiue:h ꝓ aliquo effectu oꝛdinato ad actuʒ co⸗
gnitiue.ꝑ qð põt aliquo mõ cognoſci vel filius eſſe ab
alio vel ber Dne autẽ effectus in iſta generali rõne ñ
magis appꝛopriat᷑ filio q́; ſpñiſa.nec ecõuerſo:niſi ad⸗
datur aliqd ꝑ qð appꝛopriet᷑ vt effectꝰ ſapie vel tie.
4l Ad aliud dom. ꝙ lʒ magis ꝓprie ↄueniat filio ratiõe
miſſiõis viſibilis:n tñ oꝑtet ꝙ ꝓter h̊ ei magis ꝓpꝛie
ↄueniat rõ miſſiõis.Aſdiſſio.n.viſibilis eſt aꝓparitõ in
aliqua coꝛꝑali creatura. apparẽ aũt in aliq creata ſiue
vnita ſiue n vnita accidit miſſiõi.vñ lʒ miſſio viſibilis
q̃ eſt aparitio magis ꝓprie ↄueniat filio.ñ rõe eius qð
eſt mitti:bᷣ rõe eius qð ẽ viſibilr mitti.ũ tñ̃ oꝑtʒ ꝙ mit⸗
ti magis ꝓprie ↄueĩiat filio.Qã illa ñ ꝑtiet ad roʒ mii⸗
ſiõis:ſᷣ ad modũ qui ei.ſ.miſſiõi accidit.ſᷣ ita ꝓpꝛie mit
tit᷑ ꝑſona.ſ.ſ.ad efficiẽqũ illud qð efficit ĩ creatura rõ⸗
nali ĩ ſua miſſiõe:ſiue ſit ĩ columba ſiue ĩ alia ſpecie.ſi
cut filius ad efficiẽdũ illud qð efficit in carne.lʒ rõ ꝑ⸗
ueniẽdi in cognitõne magis ↄueniat iſti ſpeciei qꝙᷓ illi.
Ad aliud ddðm.ꝙ ſiẽ ẽ ꝓceſſio.ſ.ſ.eteꝛna ⁊ tẽꝑalis.ſi⸗
milit ẽ pceſſio filij et᷑na ⁊ tꝑalis. diſtinguit᷑ tñ illa du⸗
plex ꝓceſſio in tractatu de ꝓceſſiõe.ſ.ſ.⁊ ñ ĩ tꝛactatu ð
ꝓceſſiõe filij.qꝛ ſpũſſanctꝰ retinuit ĩ ꝓgꝛietate ſua nomẽ
ꝓceſſiõis.ñ qꝛ ꝓcedẽ generaĩir dictũ magis ei ↄueniat
ꝙᷓ filio:ſᷣ alia rõne q̃ ſuꝑius aſſiãta ẽ ĩ tractatu de pro⸗
ceſſiõe.ſ.ſ.ꝓpter qð etia attribuit᷑ ꝓceſſioni.ſ.ſ.diſtin⸗
ctio illa ꝓce ſiõis in tꝑalẽ ⁊ eternã.4¶:!ẽ Ad aliud dm.
ꝙ dari dẽ triptr. VUno mõ dicit᷑ ideʒ daꝛi qð cõmunica
ri alicui.⁊ Hq̊ͥ mõ ↄuenit toti trinitati etia eẽ donuʒ.i.
coĩcabile alij. Alio mõ dr dari coĩcari ab alio.ſiẽ do⸗
nũ coĩcat᷑ ab eo a q̊ dat᷑ ei cui dat᷑.ꝛ ſic dicit᷑ idẽ qð mit
ti.⁊ Hͥ mõ ↄueit filio ⁊ ſpũiſa.nec magis appꝛopriat᷑ fi⸗
lio qᷓ; ſpũiſ. ercio mõ dr̃ dari aliqdð donũ cognoſci ab
alio eẽ ſiue ꝓcedẽ ĩ ratõe doni.⁊ ſic ſolũ ↄueĩt dari ⁊ de

—

Pl. rNen hr n de uer en

9

lxxüj.

nũ ſpũiſa.⁊ G̊ mõ h̊ qð dico dari ex tꝑe: addit ad ̊ ꝗ⸗
dico mitti ꝓcedẽ ĩ rõe doni qð ſolũ ↄueit ꝑſone.ſ.ſ.⁊ B
mõ intelligit᷑ qʒ dicit augꝰ.qꝙ donũ eẽ ↄueit ſolũ ꝑſone
ſpũs.qꝛ ſolus.ſ.ſ.ꝓcedit ĩ ratõe doni.

Neticulus tercius

Einde querit᷑.vtꝝ miſſio ſpũſſ.poſſit eẽ ſine
miſſione filij ⁊ ecouerſo vel nõ. Circa qð ſic
obijcit.ſicẽ miſſio actiue dicta coĩs eſt filio ⁊
pr̃i:ita miſſio paſſiue dicta coĩs ẽ filio ⁊ ſpũiſ.ſᷣ pateꝛ
ſine filio ñ põt mittẽ ſpm̃ſ.vñ dicit augꝰ. ꝑfidiã arꝛia
noꝝ.nec pr ſine ſilio:nec ſiliꝰ ſine pꝛe miſit ſpm̃ſ. ſili
rõne nec filiꝰ poterit mitti ſine ſpũſa:nec.ſ.ſ.ſine filio.
Iteʒ pr dr mittere filiũ cum aligd oꝑat᷑ ꝑ ipᷣm in rõ⸗
nali creatura ꝑ qð põt cognoſci ipᷣm eẽ a pre.bᷣ nullum
effectum oꝑatur ꝑ filiũ quẽ ñ oꝑet᷑ ꝑ ſpm̃ſ. nũqᷓ mit⸗
tit filiũ ꝗn mittat ſpm̃ſ.̊ nũqꝙᷓ põt mitti filius ſine ſpii
tuſancto nec ecõuerſo.¶ IStem djr filius mitti cũ infun
ditur alicui ſapia.q̊ cum ſapia ſit donũ.ſ.ſ.⁊ ſummũ.ſi
cut vult augꝰ.m ath̊.v.⁊ ſpũſſ.detur cũ donis ſuis:ma⸗
riine dẽ mitti cũ dat᷑ ſapia illa.gᷓ quotiẽſcũq; mittit᷑ fi⸗
lius:mittit᷑.ſ.ſ. Cont᷑.miſſio filij ⁊ ſpũſſ.ſunt differẽ
tes miſſiões quaꝝ nulla dependet ab alia.̊ vna põt eẽ
ſine alia. aũt vna dependet ab alia pʒ.qꝛ dẽ mitti fi
lius ratõe effectus ſibi appropꝛiati.in quibo effectibus
manifeſtant᷑ pꝛoceſſiones eoꝝ.ſ̊ vnus effectus põt eſſe
ſine alio:g̊? vna miſſio ſine alia.ꝗ Item nõ mittit᷑ fi⸗
lius in quocũq; effectu ſiue ratiõe cuiuſcũq; effectus.hᷣ
oꝑtet ꝙ ille effectus ſit ei appropꝛiatꝰ. vñ qꝛ mamifeſta
tur in eo dicit᷑ mitti.ſᷣ ſi in illo eodeʒ effectu mitti dice
retur ſpũſſ.oꝑteret ꝙ in illo manifeſlaret᷑. iam ñ eſſʒ
appropriatus filio.ꝗ̊ ñ qñcũq; mittit᷑ filius mittit᷑.ſ.ſ.
¶ Item in miſſione viſibili filij ñ dẽ ſpũſſ.mitti.naz il
la eſt miſſio q̃ miſſus eſt in carnẽ ſiẽ̃ dicit augꝰ.que nõ
ↄuenit ſpũiſ.ꝗ̊ aliqũ mittit᷑ filiꝰ qñ ñ mittit᷑.ſ.ſ. Qð
ſine preiudicio concedendũ eſt.etſi.n.ↄtingat eos ali⸗
qñ ſimul dari vel mitti:nõ tñ ſemꝑ neceſſe eſt.¶ Ad p⸗
mũ g dom.ꝙ non eſt ſimile de miſſione actiue ⁊ paſſi⸗
ue dicta.nam ſiue dicat᷑ paſſio actiue dicta ꝓductõ ali
cuius ꝑſone manifeſtata in creatuꝛa:ſiue manifeſtatio
ꝓductõnis in effectu:nõ ſignificatur in miſſione ſic di
cta aliquid qð non ſit cõe patri ⁊ filio.ſQam ⁊ ipᷣ̃a ꝓ⸗
ductio ſpũſſancti:⁊ ip̃a oꝑatõ ſiue manifeſtatio actiue
Dicta cois eſt patri ⁊ filio.Non ſic aũt ẽ ĩ miſſione paſ
ſiua reſpectu filij ⁊ ſpũſſancti.i Qam cum miſſio paſſi⸗
ue dicta ſit ꝓceſſio manifeſtata in effectu appropriato
perſone vel manifeſtatio pꝛoceſſionis.cum proceſſio fi
lij non ſit proceſſio ſpũſſancti:nec idem effectus in quo
manifeſtatur vtraq; proceſſio. ratõne cuius dicit᷑ mitti
fitius vel ſpirituſſanctus.immo vnus effectꝰpoſſit eſſe
ſine alio: ⁊ manifeſtatio vnius proceſſionis ſine mani
feſtatione alterius.ideo poteſt eẽ vna miſſio ſine alia.
Mon ſic autem eſt de miſſione actiue dicta:ratõne iam
dicta.⁊ ideo non ſequitur ſi pater non poteſt mittẽ ſpi
ritumſanctum ſine filio: ꝗn filius poſſit mitti ſine ſpi:
rituſancto vel econuerſo. ¶¶ Ad aliud dicendum. ꝙ lſʒ
quotiens operatur pater per filium operetur etiam il⸗
lum eundem effectum per ſpiritum: non tamen quoti
enſcunq; mittit filium: mittit ſpiritumſanctum. ⁊ hoc
quia ille effectus non eſt apropꝛiatus vtriqʒ ſed alteri
perſone. vnde ſolum illa perſona dicitur mitti cui ap⸗
propꝛiatur ille effectus.nec ratõne operatõnis dicituꝛ
mitti perſona: ſed ratõne repreſentatõnis ĩ effectu ſi⸗
bi appropriato. Ad tercium poteſt dici.ꝙ ſupientia
p̃t dici duptr. Vno mõ illuĩatio ad cognitõʒ et᷑norũ: 2
ſic ſapia mittit᷑ cũ filiꝰ mittit᷑. Alio mõ dr ſapia ſʒ no
mẽ ſuũ.ſ.ognitõ cũ ſapoẽ.⁊ ſic ẽ donũ.ſ.ſ.vel põt dici ꝙ
ſapia duptir pᷣt ↄſideraꝛi.vel inqtũ ↄpat᷑ ad actũ ꝗẽ co⸗
gnoſcere:⁊ ſic eſt appropriata filio ⁊ manifeſtat eius
proceſſionem. vel inꝙtũ ꝑat᷑ ad ſinẽ.ſ.inĩtũ ꝑ ipſam
—

7

1 =
Sapen 8. 3 . * 12 4*2 Prn/Meè

eſt mereri premiũ eternũ ſiue inqtum ꝑ ipᷣam oꝛdinat
aia in deũ: 1 ſic eſt vonũ ſpũſſ.⁊ manifeſtat eius ꝓceſſi⸗
onẽ que eſt ꝑ modũ bonitatis ſiue amoꝛis.

Aꝛticulus quartus

Varto querit᷑ vtꝝ pleniꝰ miſſus fueꝛit filiꝰ
vel ſpũſſ.poſt incarnatõz q; añ.⁊ videt᷑ ꝙ ſic
qꝛ plenioꝛ eſt gra noui teſtam̃ti qᷓ veteꝛis:q
fuit plenitudo gre in xpo a q̃ recipimꝰ omẽs. Cuʒ igit᷑

miſſio ſit ꝓpter graãm: videt᷑ plenius mitti filiꝰ vel.ſ. l.
in nouo qꝙᷓ in veteri.i¶¶ Itez pleniꝰ ↄognoſcit᷑ poſt incar/

natõʒ qᷓ ante.cuʒ ̊ mitti ſit cognoſci ⁊c.ꝗᷓ plenius mit
tit᷑ poſt incarnatõʒ qᷓ; ante.4l Item aug.nij.de trinita.
erponens illud Jo. Spũs nondũ erat datus: qꝛ ihus
nondũ erat gloꝛificatus.dicit: qũo illud intelligit᷑ niſi
ꝙ illa ſpũs datio vel miſſio futura erat:qlis nunqꝙᷓ an⸗
tea fuerat.neqʒ.n.antea nulla erat:ᷣ talis non eꝛat.ex
quo videt᷑ ꝙ plenius poſt incarnatõz miſſus fuerit. l. l.
Cont᷑.miſſio ſpũſſancti eſt eius ꝓceſſio ad ſanctifi⸗
candam creaturaʒ. ita vult augꝰ. xv. de tꝛinita.⁊ magẽ
xiiij.di.j.li.ſent.x ſimilit miſſio filij eius ꝓceſſio ad illu
minandã rõnaleʒ creaturã. ̊ eque ꝓcedit.ſ.ſ.a patre 2
filio ad ſanctificandã creaturã añ incarnatõʒ a poſt. 2
ſimilit filius a patre ad illuminandã creaturã etiaʒ ſi
creatura minꝰ illuminet᷑ prius qᷓ; an. ſicut ſol eq̃ lucet
ſuꝑ iſtam domũ ⁊ illam:lz iſta domꝰ minus illuminet᷑.
5nõ plenius dicit᷑ mitti ante incarnatõʒ ꝙᷓ poſt:lʒ ple

nioꝛ ſit effectus miſſionis poſt qᷓᷓ ante. Et dicit aug.in

li.de bono ↄiugali.ꝙ nõ prefert᷑ celibatꝰ iohis ↄiugio
abrahe. hoc eſt. quia equaliter poterit mereri abra⸗
ham in ↄiugio ſicut iohes in virginitate.̊ᷓ nõ pᷣferebã⸗
tur patres veteris teſtamẽti ⁊ noui qᷓ;tuʒ ad caritateʒ:
5 nec ſimiliter qᷓtum ad alia dona.ᷣ ſi plenius dĩ mit⸗
ti filius vel ſpũſſanctus:̊ eſt ratione donoꝝ.⁊ nõ ple⸗
nius dabant᷑ dona gratie gratumſacientis rõne quorũ
dicit᷑ dari ſpũſſ.ergo nec plenius dabat᷑.ſ.ſ.tũc qᷓ; nũc.
Ad hoc dõm. ꝙ lʒ ſimiliter poſſit ocedi ꝙ filius vel

ſpũſſ.plenius mittunt᷑ poſt incarnatõeʒ iᷓ ante: põt tñ

diſtingui.qꝙ cum miſſio ſit ꝓceſſio alicuiꝰ ab aliquo⁊
in aliquid:poteſt ææterminari miſſio ꝑ ↄꝑatiõz ad illũ
a quo eſt:vel a quibo eſt:vel ad illuʒ cuius eſt.⁊ his du
obus modis eque mittit᷑ ſpũſſ.nũc ⁊ tunc. Sed tercio
modo.ſ.ꝑↄꝑatõz ad illos in quo fit miſſio ſiue ad qͥs:
plenius dicit᷑ mitti modo qꝙᷓ tic.quia melius mõ ſunt
diſpoſiti bomies ad recipiendũ.ratõne effectꝰ in cre⸗
atura dicit᷑ modo pleniꝰ mitti qᷓ; tunc.⁊ qꝛ ſicut dictuʒ
eſt miſſio accepit ratõz ſuam ab ipſo effectu in quore⸗

p̃ſentat᷑ ꝓceſſio filij vel ſpũſſ.ſatis põt ↄcedi ꝙ plenius

miſſus eſt filius vel ſpũſſ.poſt incaꝛnatõeʒ qᷓ; an.4l!.q Ad
pᷣmũ ꝗᷓ obiectũ ſatis pʒ ſolo.naʒ nõ ſequit᷑ ſi miſſio eſt

ꝓceſſio ad ſanctificandà creaturã vel illuiandã ſi eq̃li

ter ꝓcedit ꝙ eq̃liter mittat᷑.qꝛ mitti ñ dĩ rõne ꝓceſſio⸗
nis:ſ̊ᷣ rõne effectꝰ in qͥ manifeſtat᷑ ipᷣa/ pceſſio.quia ple
nioꝛ ẽ mõ qᷓ; tũc. Nec eſt ſiłe de h̊ ꝙ dico lucẽ: qꝛ quãtũ
eſt xe ſe:lucẽ ñ dic effectũ in creatura.ſi aũt diceret effe
ctũ in creatura ſicẽ illuiare:nõ equalit᷑ diceꝛet᷑ lucẽ ſuꝑ
domũ q̃ plus illuiat᷑ ⁊ q̃ minꝰ.vñ ſicut ſol ñ dẽ vtranq;
domũ eque illuiare:lʒ eque luceat ſuꝑ vtrãq;.lʒ.ſ.ſ.eq̃
ꝓcedat nũc ⁊ tũc:⁊ eq̃ potẽs ſit ſanctificare ⁊ ſiliꝰillu⸗
miare:tñ mõ pleniꝰ dicit᷑ mitti vel ſanctificare.cũ h̊ ꝙ
dico mitti dicat effectũ in ſuſcipiẽte.¶ Ad aliud dom
ꝙ aug.nõ ↄꝑat meritũ ad meritũ nec grãm ad grãʒ: ſᷣ
ſtatũ ↄiugij in ve.teſta.ſtatui ↄiugij in nouo.Sed ma⸗
gnitudo gratie nõ de ncecitate ↄcomitat᷑ ſtatꝰ eqᷣlitateʒ
vel imparitatẽ:iõ ñ ſegꝗt᷑ ꝙ eq̃lit᷑ mitteret᷑ tũc vt nüc.

Membꝛũ teꝛciũ

Onſequent querit᷑ de miſſiõe paſſiue di⸗
cta ꝑ ↄꝑatõʒ eoꝝ ad quos dẽ fieri miſſio
Primo g querit᷑.vtꝝ dicat᷑ mitti filiꝰ vel

ſpũſſ.ad irrõnaleʒ creaturã vel tm̃ ad rõnaleʒ. Scðo.
ſi ad rationalem tm:vtrum ad angelos. Tercio.vtrũ
ad xpᷣm hoiem.

Articulꝰ primꝰ

D pꝛimuʒ ſic obijcitur.miſſio ſpũſſancti eſt
eius ꝓceſſio ad ſanctificandam creaturaʒ.
hᷣ̊ ſpuſſanctus non ſolum venit ad ſanctifi⸗
candaʒ creaturã rõnaleʒ vᷣ etiaʒ irrõnaleʒ. ſicut aquaʒ
baptiſmi:⁊ illa in quibo conficiũt᷑ alia ſacꝛamenta.vñ
in bñdictõne fontium dicit᷑.deſcendat in hanc plenitu
dineʒ fontis aque virtus ſpũſſancti.ꝗ̊ᷓ ſpũſſ.nõ tm̃ mit
titur ad rõnalem creaturaʒ ̊ etiam ad irrõnalẽ. Itẽ
miſſio tranſfertur ad diuina.non quia aliqua peꝛſona
ſit vbi non erat prius:vᷣ quia efficit aliquid in creatu⸗
ra ꝑ qð dicit᷑ ibi eſſe alio modo q; prius. Sed deus dĩ
eſſe alio modo in ſacramentis qᷓᷓ in alijs creaturis ⁊ fa
miliari modo.quia confertur virtus aque ad emunda
tioneʒ aĩe. rõne hꝰ virtutis dicetur mitti filiꝰ vel ſpi
rituſſanctus.4:! Iteʒ mittit᷑ filius qñ cognoſcit᷑ aliquo
effectu ſibi aꝑpropꝛiato eius ꝓceſſio ſicut oñſum eſt:2
ſimiliter ſpũſſ.̊ᷣ effectus apꝓpꝛopꝛiati filio ⁊ ſpũiſancto
non ſolũ aparent in creatura rationali:̊ etiaʒ in crea
tura irrationali.̊ mitti dicet᷑ non ſolum ad creatuꝛaʒ
rõnaleʒ p̊ etiã irrõnalẽ. Contra.nõ dicit᷑ filiꝰ vel ſpi
rituſſanctꝰ mitti niſi ad illam creaturã quã dicit᷑ inba
bitare.d̊ ſolã creaturã rõnaleʒ inhabitat q̃ capax eius
eſt ꝑ cognitõz ⁊ amoꝛeʒ.̊ ad ſolam rõnaleʒ creaturazʒ
dicit᷑ mitti.i¶ Itẽ aug.iiij.de tri.tũc vnicuiq; mittit᷑ cuʒ
a quoq cognoſcit᷑ atq; ꝑcipit᷑ quantuʒ ↄgnoſci ⁊ ꝑcipi
põt ꝓ captu vel ꝓficiẽtis in deũ vel ꝑfecte ĩ deo aie ra⸗
tionalis.ꝗ̊ᷓ ad ſolã rõnalẽ creaturã dẽ mitti.¶ Itẽ miſ⸗
ſio tam viſibilis qᷓ; inuiſibilis ẽ ad reuocatõeʒ ab iſtis
ſenſibilibo ad ꝑceptõz eternoꝝ.ſᷣm ꝙ innuit augꝰ.in
li.de tri.vñ loques de miſſiõe dic.ſᷣm ꝙ aliꝗd eteꝛnum
mẽte capimꝰ:in h̊ mũdo ſumꝰ.ſola aũt creatura rõnał
eſt q ſic reuocat᷑.̊ ad ſolã creaturã rõnalẽ eſt miſſio.

NDð ↄcedendũ eſt.¶ Ad primũ obiectũ dᷣm.ꝙ il⸗

la ſctificstio q̃ ẽ in aq̃ baptiſmi ⁊ ĩ alijs ſacmẽtis: oꝛdi

nat᷑ ad ſanctificatõzʒ aĩe rõalis.qꝛ motꝰ ſctificatõis nõ

termiĩiat᷑ niſi in ſba.ſacmentũ aũt eſt velut adminiculũ
ſine via ad h̊ vt aĩa ſanctificatõeʒ recipiat.qꝛ ᷓ miſſio
reſpicit terminũ vie ⁊ ñ viã in illa ſanctificatõe q̃ ſcti⸗
ficat᷑ aqᷓ: potius dẽ mitti ad rõnalẽ creaturã ad quã vl⸗
teꝛius oꝛdinat᷑ illa ſanctificatio:ꝗꝙ; ad ip̃am aquã.cum
ſctificatio q̃ ẽ in aq̃ ſit ſic via:illa vo ſctificatõ q̃ ẽ ĩ rõ⸗
nali creatura ſicẽ terminꝰ.¶¶ Ad alið dðʒ.qꝙ lʒ deꝰfami
liari mõ dicat᷑ eẽ ĩ ſacr̃is qᷓ ĩ alijs creaturis: ñ tñ dicit
mitti.q; mitti ñ dr niſi ad illas creaturas ĩ ꝗbo dĩ ĩba
bitare.⁊ G ẽ ſolũ ĩ ilł q pnt ipᷣm caꝑe ꝑ ↄgnitoʒ ⁊ amo⸗
rẽ. Jo.xiiij.ad eũ veniemꝰ 2 mãſiõz ⁊c. Iʒ at dicat᷑ aliqͥ
alio mõ eẽ ĩ ſacr̃is qᷓ ĩ alijs creatis:ñ tñ dĩ ibi inhitaẽ
qꝛ ſunt ſiẽ via ad h̊ vt deꝰ ſit ĩ rõnali creatura ꝑ grãm.
vñ etſi dicat᷑ eẽ ĩ ſacꝛis ꝑ grãm:ñ tñ ꝑ gꝛãm inhitantẽ ſᷣ
ſolũ in rõnali creatura.⁊ iõ ad illã ſolũ dẽ mitti.¶. Ad
aliud dᷣm.qꝙ ñ ꝗpt᷑ quẽcũqʒ effectũ apropꝛiatum filio
vel ſpũiſ. dicit᷑ mitti filius vel ſpũſſ.bᷣ ꝓpter illos ĩ gbo
expreſſe hʒ cognoſci filius vel ſpũſſ.nõ ſolũ ꝑ modũ ve
ſiigij:ſᷣ ꝑ modum imaginis.⁊ tales effectus ſunt ↄgni
tio ⁊ amoꝛ:vel dona ꝑtinentia ad cognitioneʒ ⁊ amo⸗
rem.in quibus relucet ꝓceſſio filij ⁊ ſpũſſ.ꝑ modũ ima
ginis.⁊ qꝛ taliũ effectuũ ẽ capax ſola rõalis creatura:
ideo ratione alicuius effectus appꝛopriati non dẽ mit
tĩ ad aliam creaturam:quia in alijs creaturis nõ dici⸗
tur cognoſci in effectu niſi per modum veſtigij. Si au⸗
tem queratur que ſit ratio huius. dicendum ꝙ bec eſt
quia mitti de ratione ſua dicit aliquid effici in creatu⸗
ra. ꝑ qð dicit᷑ alio modo eſſe in creatura qᷓ priꝰ:lʒ ñ ſit
vbi nõ eẽ priꝰ.G̊ autem nõ auenit niſi rationali creatu
re in quo eſt familiarioꝛi 2 ſpecialioꝛi modo poſt in⸗

,„65 SG 2 9) . 6 ſt B it Anete l;
. = ſn n M ſ. ) &i e J b &r arz . rs ato p r

Nueſtio
fnſionem gratie qᷓ ante:et ideo ad illum ſolum dicitur
Articulus ſecundus
Einde querit᷑ ſupoſito ꝙ miſſio fiat ſolum
ad rõnalem creaturã: vtrũ fiat ad angelos.
et videt᷑ ꝙ ſic.. Qam in pꝛimo li.ſen.diſt.xv.
c.Ecce diſtincti ſunt duo modi:dic mgr.ꝙ in miſſione
inuiſibili mittit᷑ cottidie ad ſanctos.⁊ miſſus eſt añ in/
carnatõeʒ ad ſanctos ꝗ ante fuerunt et miſſus ẽ ad an
gelos.ex quo habet᷑ plane:ꝙ miſſio.ſ.ſ.ſit ad anglos.
¶ Item aug.iiij. tri.loquẽs ⁊æ ſilio dic.aliter mittit
ſapĩa vt ſit cũ homĩe:aliter vt ſit hõ.In aias em̃ ſctas
ſe tranſfert ⁊ amicos dei et ꝓphᷣas oſtituit.ſic etiam im:
plet angelos ſctos: miſſio filij q mitti᷑ inuiſibiliteꝛ.ſe
extendit ad angelos.. Item ſic̃ hõ eſt capax cognitõis
et dilectõnis dei ita ⁊ angelos p̊ rõne cogmtois vel di⸗
lectionis cũ infundunt᷑ dr mitti filius vel.ſ.ſ.ꝗᷣ nõ ſolũ
ad homies etiam ad angelos dicent᷑ mitti filiꝰ et.ſ.ſ.
Contra.miſſio ẽ alicuiꝰab aliquo et in aliquẽ.⁊ ille
in quẽ eſt miſſio ſe bʒ in rõne extꝛemi nõ in rone medij.
cum g angeli ſe hẽant in rõne medij et nõ in rone extre⸗
mi:gꝗa eoꝝ officiũ eſt mitti et ſunt nũcij dei ad eos ad
hebr.j.omnes ſunt admiſtratoꝛij ſpũs:ad angłos non
videt᷑ eſſe miſſio.4⸗ IJteʒ qð impfectuũ eſt bʒ reduci ad ꝑ
fectũ in eodẽ genere:q̊ in genere miſũoõis im ꝑfecta miſ
ſio hʒ reduci ad ꝑfectam.ᷣ̊ ꝑfectiſſima miſſio eſt miſſio
filij in carnẽ: ̊ ad ip̃am hnt reduci alie. ꝗ& in quẽ nõ hʒ
fieri miſſio illa vel circa quem: nec alie. pᷣ illa nõ fit ad
angelos ſ ſolũ ad hoies ꝗ ſigniſicant ꝑ dragmã teci⸗
mam et ouẽ luc.xv.ꝗᷓ nec alie. ¶ Item miſſio ſiẽ innuit
aug.in li.d tri.nõ fit ni i ad reuocatõeʒ eiꝰ qð aberra⸗
uit vel ab erꝛaꝛe põt:ſed angelus bonꝰnunqᷓ aberꝛauit
nec aberꝛare pt᷑:ꝗ̊ ad ipos nõ ſit miſſio.icec ad malos
ↄſtat ꝙ; illi nõ pñt reuocari:eꝛgo ad angłos nõ dicit fi⸗
eri miſſio. Ad hoc dðᷣm.q; miſſio aliquo modo fit ad
angelos etiã qᷓtum ad aliquos efectus: licet nõ qtum
ad illos oms ꝗ ſunt in hoibo:ſiue rõne quoꝝ dicit᷑ mit⸗
ti ad homĩes.¶¶ Ad pꝛimũ ergo obiectuʒ inotrariũ di⸗
cendũ.ꝙ licet angeli ſint in rõne medij in annũciatõne
q fit ꝑ eos ad nos:et bac rõne dicant᷑ ipſi mitti:tamen
in miſſione q fit ad eos nõ ſe hñt in rõne medij ſ̊ extre⸗
mi. Unde nil/ꝓhibet eandẽ ꝑionã eſle miſſa z et ad quã
fit miſſio:h̊ nõ in eadẽ miſſione nueꝛo.4l Ad alind dieẽ
dum.ꝙ miſſio in carnẽ dicitĩ ꝑfectiſſima. ꝗa ibiẽ ſũma

gra quanta põt eſſe in creatura. Iem ga eſt ibi natura
ſumme nobilitata:hᷣ nõ dicit᷑ ꝑfectiſſima qꝛ ad ipaʒ re⸗
duci beant omes alie miſſiones. qꝛ ſine illa eẽ poſſent.

ſi em nõ fuiſſet incarnatõ: adhuc fuiſſet miſſio.a erat

etiã ante incarnatõeʒ. AUñ 2 ſi om̃es miſſiões viſibiles

foꝛſitan oꝛdinabunt᷑ ad fidem incarnatonis licut vide⸗

tur innuere. Aug.in li. tri. nõ im̃ omes miſſiones in
uiſibiles in quiba mittit᷑ filiꝰvł.ſ.ſ. in mentes hominũ

et angeloꝝ.et ideo nõ opoꝛtet ꝙ circa qð illa nõ habet

eſſe nec alie. Si em dicatur ꝙ nõ habet eſſe ꝑfectuʒ vel
imꝑfectum in eodem genere.hoc nõ eſt verum miſi de
fecto qdð dat eſſe imꝑfecto: et a quo dependet illud qð ?

impfectum ꝙtum ad ſuã ꝑfectõnem nec pficitur ſine il
lo.¶ Ad terciũ dicendũ.q; plures ſunt effectus miſſio⸗/
nis ſpũſſancti:et licet nõ mutatur ad angelos q̈tuz ad
hunc effectum g eſt reuocare aberꝛantẽ: ſicut mittit᷑ ad

bominẽ qui aberꝛauit: mittitur tñ ꝓtum ad alios effe⸗

ctꝰ. Vñ nõ ſeqꝗt ſi mitti in hoĩboẽ reuocari:ꝙ ad ange⸗
i effectum dicit᷑ mitti

los nõ fit miſſio.qui ꝙᷓtum ad ali
ſicut nõ ſequit᷑ ſi gratia hominiby datur ad iuſtiſicati.

onem a culꝓa.et iuſtificatio a culpa nõ eſi in angelis:

quin gratia ſit in angelis vel poteſt dici ꝙ miſſio ſpuſ⸗
ſancti fit ad angelos ad reuocatõnez aliquo modo.nõ

quia aberꝛaſſent:ſed ne aberꝛaꝛet vel aberꝛare poſſent

QAam natura niſi ꝑ gratiam retineat ſemꝑ eſi labilis i
peccatum. Vnde gratia ↄfirmationis data eſi angelis

tie.a qua plenitudine dej

lrrijf.

ne vcetero poſſent erꝛare per peccatum et ꝙtum ad h

cois eſt aliquo modo ratio miſſionis.

Articulus terciuus
FErcio querit᷑ vtruʒ ſpuſſanct?miſſus fuerit
dAaa vxpm. qðò videt᷑. ꝗqa ſpmſanctum mitti: ni⸗
Hhil alind eſt q; ipſum daꝛi qtum ad aliqueʒ

effectũ in qͥ cognoſcit᷑ ipſum eſſe ab alio. Sed ſpũſſan⸗
ctus datus eſt rpᷣo non ſolum qtuʒ aliquos effectꝰ:ſed
q́;tum ad omes. Joh̊.datus ?ẽ ei ſpuũs nõ ad menſuram
ergo ad xpᷣm maxime dicet᷑ mitti ſpũſſanctus: et nõ ſo⸗
lum ad glias ronales creaturas. ¶ Item luc. ij. eſcen
git ſpũſſanctꝰ. coꝛpali ſpecie ſicut colum ba in ipſum.⁊
Yoh.j.vidi ſpirituſanctm veſcendentẽ ſicut columbã ⁊
manentẽ ſuꝑ eũ. Sed ſpm̃ſanctũ deſcendere et manere
ſuꝑ aliquẽ:nihil aliud eſt ꝙᷓ ſpiritumſanctum mitti ad
ipſuʒ:ergo ſpirituſſanctus miſſus eſt ad xvpᷣm.¶¶ Si di⸗
catur ꝙ ille deſcenſus fuit miſſio coꝛꝑalis ſiue exterioꝛ
tm.Contra.miſſio coꝛꝑalis ſiue exterioꝛ oꝛdinatur ad
interioꝛem ſiue ſpũalem inuiſibilem et eſt fſignũ illius
ſicut patet in illa miſſione qua miſſus eſt ſpũs ſuꝑ apo
ſtolos in igne ⁊ linguis. hec em̃ eꝛant ad maiſeſtatõnẽ
miſſionis interioꝛis in quo dabat᷑ eis donum linguax
et feruoꝛis caritatis:ergo ſiłr miſſio coꝛpoꝛalis erat ſi
gnuin miſſionis ſpualis ſiue interioꝛis ad rpᷣm. ̊ non
ſolum fuit in xpo miſſio coꝛꝑalis ſiue exterioꝛ: ſed etiã
ſpnalis ſiue interioꝛ. Contra. miſſio ſpũſſancti ẽ eiꝰ
Freſſio aal. Inctificunduʒ creaturam: ̊ xpᷣe nunqꝙᷓ fuit
anctificat'ß ſemꝑ ſanctus et nunꝙᷓ no ſanctus: &non
ꝓrie dicit᷑ mitti ſpũſſanctꝰad xpᷣm.q¶ Item miſſo.ſ.ſ.
ponit alium modũ eſſendi in creatura ꝙ; prius. Elnde
ſpũſſanctꝰdicit᷑ mitti.nõ quia ſit mõ vbi nõ erat pꝛius
ſed aa eſt ibi alio mõ qᷓ; pꝛius.ſiue qtuʒ ad aliũ effectũ
ꝙᷓ pꝛiꝰquia nõ poterat in aliquẽ actum in quẽ nõ poſſʒ
pꝛius:ergo pꝛie nõ dicit᷑ mitti.ſ.ſ.ad x-ᷣm. Ad bhoc
dicenduʒ. ꝙ ẽ miſſio exterioꝛ ſiue coꝛpalis: et eſl miſſio
interioꝛ ſiue ſpũalis:pꝛima eſt manifeſtatio facta exte
rius in aliqua ſpecie coꝛpali:ſcdᷣa eſt manifeſtatio in⸗
terius facta in aliquo effectu ſpuali loquendo g te pꝛi⸗
ma miſſione dicendũ ꝙ. ſ.ſ.iniſſus eſt ad xpᷣm:quãdo ĩ
ſpecie colũbe deſcendit ſuꝑ ipſum.Luc.iij.et hec miſſio
iebat non ꝓpter ſe:ſed ꝓpter alios vt innoteſceret alija
ipſum pleniſſime habuiſſe.ſ.ſ.loquendo autem te ſcda
miſſione nõ dicitur mitti ad ipſum:quia nullus effectꝰ
fiebat in iplo ꝗ pꝛius non cẽt:nec alio mõ inbabitabat
ſpũſſanctin eo ꝙ; pꝛius.¶ Ad pꝛimũ ergo obiectũ dicẽ⸗
dum. ꝙ nõ legꝗtur ſi datus eẽt ei:ſ.ſ.qtuʒ ad omnẽ effe
ctum.ꝙ ꝓpter hoc dicatur muti ad pſum. naʒ aliquid
im poꝛtat᷑ in hoc ꝙ dico mitti qdð nõ impoꝛtat᷑ in hoc
dico dari.Qam hoc ꝙ dico mitti ponit aliũ modũ ex⸗
iſtendi.lſiſ.in xpo ꝙᷓ eſſet pꝛius.vel qᷓtum ad alium eſte
ctum o pꝛius quod nõ ponit hoc qð dico dari:nam da
ri nõ ponit aliquid coĩcari alicui vñ non ponit nouum
modum exriſtendi nec nouũ effectum. 2aʒ de re iaʒ da
ta poſſumus dicere ꝙ ſemꝑ eſt in rẽne doni. vnde et ſi
ſpũs ↄtinentie ſit in boie in rone doni:nõ tñ eſt in ratõe
miſſi· et hoc eſt quia muti dicit actum ꝓut eſt in fieri:
dari ho ꝓut eſt in facto eẽ.et iðo nõ ſequitur ꝙ ſi datuꝛ

Itum ad aliquem effeciũ: ꝙ ꝓpter hoc mittatur. 4 Ad

aliud dicendu. ꝙ miſſio corpalis nõ ſem per oꝛdinatur

ad miſſionem ſpiritualem. nec ſemper eſt ſignum illiꝰ.
ſeg bene verum eſt ꝙ eſt ſignum inbabitatõis ſpirituſ⸗

ſancti per gratiâ. VUnde in illa miſſione qua deſcendit

ſpiriiuſſanctus ſuper xpᷣ̃m ſignabatur inbabitatio.ſ. ſ.
qua ſcʒ inhabitabat in rpo q;tum ad plenitudinẽ gra⸗

ſieret ad rpᷣm: ſed que debebat fieri ad animas ſanctiſi

catas per hoptiſmum. et ſic poteſt vniuerſaliter conce
di ꝙ miſſio coꝛpoꝛalis eſt ſi ignum miſſionis ſpiritualis

G

hoc — — —
2VXqK me⸗ſla ⸗. 1 2)665 5 51

ner ſſ ſun m ſſy

vſl wipa Frr

a plenitue cẽdebat virtus in aqua ad re
gener atonem amimarum. Alel poteſt dici ꝙ illa miſſio
coꝛpoꝛalis ſignum fint miſſionis ſpiritualis.non q̃ mic

Alio modo ſine preiudicio poſſit dici. ꝙ vtroq; modo
miſſus eſt. ſ.ſ.ad xrpᷣm: ſed non ſimul et ſemel.ſ̊ primo
modo miſſus eſt ſpiritualiter ſiue inuiſibiliter: quãdo
in pꝛimo inſtanti cõceptionis ſue datus eſt ei ſpiritꝰnõ
ad menſuram. cum ſcz pꝛimo inhabitauit ipſum ſpũſ⸗
ſanctus ſingulariter qᷓtum ad gratie plenitudineʒ. de⸗
inde vᷣo ipo baptizato miſſus eſt ad eum viſibiliter et ĩ
coꝛꝑali ſpecie:ad ſignificandã pꝛioꝛem miſſionẽ vel ip⸗
ſam inbabitatõem que fuit effectus buiꝰmiſſionis: vel
ipſam miſſionem que fit in ſacramento baptiſmatis ſi
cut dictum eſt. Motandum ergo ꝙ in ↄceptione xp̃ᷣi
tria intelligimus in anima xpᷣi ſcilicet creatonem:vni⸗
onem. et gratie collatõnem.et licet iſta tria ſimul fuer̃t
tꝑe:tamẽ ibi ẽ qnidam oꝛdo ᷣm rõnem intelligentie vt
pꝛimo m rõnem intelligentie ſit creatõ ipſius anime.
deinde vnio ipſius et diuĩe nature.Tercio collatõ ple
nitudinis gratie. ſm hoc ergo dicit᷑ diuina natura in
xpo eẽ triplici modo exiſtendi.ſcilʒ modo ↄmuni quo
etiam dicitur in alijs creaturis per eẽntiam pꝛeſentiaʒ
potentiam. Mdodo ſpeciali ſcilicet quo dicitur eſſe ĩ ſã
ctis per gratiam. modo ſingulari quo dicitur fuiſſe ſin

— *.

gulariter in xpᷣo ꝑ vnionem. ratõne ergo creatõnis nõ
eterminatur miſſio: quia effectus creatõnis ẽ ip̃a na⸗
tura ad quam ꝗꝓpꝛie terminatur miſſio. Unde opoꝛtet
intelligere pꝛius natura vel tẽꝑe illud ad quod fit milſ⸗
ſio:qᷓ; ipſum effectum ratione cuiꝰ fieri dicitur miſſio.
ita ꝙ miſſio filij in carnem: determinatur penes ipſam
vnionem inꝙᷓtum ipſe filius dei dicitur inbabitare ip⸗
ſam animam rp̃i.et per ↄſequens ipſam carnem modo
ſingulari ſcilʒ per vnionem talem.in quo habitat om⸗
nis plenitudo coꝛꝑaliter. Miſſio vo ſi pirituſſancti de⸗
terminatur penes gratie collatõnez. que data eſt ei nõ
ad menſurã.⁊ ſicut non opoꝛtet ꝙ humana natura rp̃ᷣi
ſiue iᷓtum ad coꝛpus ſiue qtum ad animam precedat
miſſionem filij in carnem temꝑe ſed ſolum natura ſicut
nec vnionem: ita non opoꝛtet ꝙ miſſiones ſpirituſſan⸗
cti in animam xp̃i ſiue in xp̃m hominem pꝛecedat hüa⸗
nam naturaʒz ſᷣm tempus: ſed ſolum 'm naturã. 4. Ao
hoc quod obijcitur. ꝙ rpᷣe non fuit ſanctificatus quia
nunqᷓ fuit non ſanctus.et cum ſanctiſicatum ſit de nõ
ſancto fieri ſanctum: poteſt dici ꝙ non ſanctum poteſt

dici duobus modis.vel negatiue:vel pꝛiuatĩe.ſi nega⸗

tiue:poteſt concedi ꝙ chꝛiſtus de non ſancto factus eſt

ſanctus.quia pꝛimo factus eſt ſanctus cum pꝛius non
eſſet. Si vo pꝛiuatiue: non poteſt dici xpᷣe ſub hoc ſen⸗
ſu ſanctificatus.quia tunc ſequeretuꝛ ꝙ pꝛius eſſet nõ
ſanctus ? poſtea factus eẽt ſanctus.Alio modo poteſt
dici ꝙ ſanctificari non ſemꝑ dicitur quia pꝛimo ſit nõ
ſanctũ et poſtmodum ſanctum: ſed qꝛ illud qð te ſe nõ
eſt ſanctum: altero ei adueniente dicitur fieri ſanctum
licet illud qd ſanctificatur ⁊ ꝑ quod ſanctificatur ſimł
ſunt tem ꝑe.ſicut materia in ſua pꝛima creatione dicit᷑
perfici et ↄſũmari.non quia pꝛimo crearetur imperfe⸗
cta ſiue infoꝛmis et poſtea fieret ꝑfecta ſiue foꝛmata:pᷣ
quia ipſa de ſe conſiderata abſq; foꝛma intelligitur vt
infoꝛmis ⁊ im ꝑfecta: ⁊ ꝙ ſic ſub eſſe perfecto hoc habʒ
a foꝛma. Ande materia que pꝛius eſi origine ꝙᷓ foꝛma
non tempoꝛe ſicut dicit aug. pꝛius intelligituꝛ vt infoꝛ
mis:et poſimodum adueniente foꝛma intelligitur ſub⸗
eſſe foꝛmato cum ſcilicet aduenit ei foꝛma: et qtum ad
hoc dicitur foꝛmari.Similiter poteſt dici in rpᷣo.ꝙ na
tura chꝛiſti que eſt quaſi materialis reſpectu gratie.in
tellecta in ſuo pꝛimo eſſe: intelligitur quaſi infoꝛmis ⁊
imperfecta de ſe:ſed ꝙ perficiatur et ſanctificetur boc
habet a gratia. VUnde ſi intelligatur quidam oꝛdo int᷑
eſſe nature in xpᷣo qð eſt eẽ pꝛimũ: et eſſe gre qð ẽ eẽ ſe⸗
cundũ. ſiue inter creatõeʒ aie xp̃i et gre infuſioneʒ:põt
ĩtelligi ſctiſicatõ q̃daʒ.vt illð qð ex pᷣmo ſuo eẽ ñ bʒ ſcti
tatẽ:Iz in pᷣmo eẽ ſuo hẽat ſiue in pᷣmo inſtãti ſui eẽ ad⸗
ueniẽte gra ſiue vnionis ſiue alia recipiat ſctificatõem
ſic pt᷑ dici xp̃c ſctificatꝰ:qꝛ ꝗ pꝛiꝰ.i.pᷣin eẽ pᷣmũ nõ ha⸗

H ) er w ane
E
5 Yn le⸗
—.

DA& ien e ſern ve ſc

bebat ſanctitatem: ex ſecundo eſſe ſcilicet gratie babu
it ſanctitatem. et ſic ex non facto qᷓntum eſt ð natura ꝑ
ſe conſiderata:factus eſt ſanctus adueniente gratia. et
boc etiam modo dicunt illi qui ponunt angelos in cre
atione ſua babuiſſe gratuita.pꝛimo creatos infoꝛmes
et poſtea foꝛmatos ſicut et naturam pᷣm Auguſti . non
tempoꝛe ſed natura ſine oꝛigine.4Ad aliud dicenduʒ.
ꝙ ſicut dictum eſt: ꝙ ſpirituſſanetus dicituꝛ eſſe in xpᷣo
ſicut dictum eſt non ſolum ↄmuni modo ſcilicet per eſ-⸗
ſentiam et pꝛeſentiam et potentiam: ſed etiam ſpeciali
modo per gratiam. AUnde ſicut intelligitur oꝛdo inter
primum eſſe quod eſt eſſe nature: et ſcõm eſſe quod eſt
eſſe gratie: ita intelligitur oꝛdo quidam inter pꝛimum
modum eſſendi ſpiritumſanctum in xpᷣo:et ſecundum.
Vnde ſi intelligatur pꝛius et poſterius non temꝑe ſed
oꝛdine intelligentie ſiue de pꝛioꝛitate nature: intelligit
ſpirituſſanctus. Alio modo eẽ in chꝛiſto per gratiam:
qᷓ prius eſſet per eſſentiam ſiue naturam.ſicut priꝰin⸗
telligitur in chꝛiſto eẽ nature ꝙᷓ gratie. et quia in effe⸗
ctu gratie qui ſequitur naturaliter ad pꝛimum eſſe ſci⸗
licet eẽ nature.marxime babet cognoſci ſpirituſianctus
ideo ratõe iſtiꝰeffectꝰpoteſt dici mitti.ſ.ſ.et eẽ alio mo⸗
do:et etiam ꝙ̃tum ad aliũ effectuʒ ꝙᷓ prius:dicendo ſic
pꝛiꝰſicẽ dictũ ẽ:bᷣ iſta miſſio ſic dictũ ẽ nõ fuit niſi ĩ ↄce ·
ptõe ſua:qñ pᷣmo data eſt ei gra.miſſione tñ corꝑali ſi⸗
ue exterioꝛi miſſus eſt poſtea quãdo baptiʒat eſt xpᷣe.

Membrum quartu
Onſequẽter querit᷑ de miſſione filij ⁊.ſ.ſ.
ßm quid ſit. boc eſt ſm qꝗd dicat᷑ mitti fi⸗
liue vel.ſ.ſ. Pꝛimo g̊ querit᷑ vtrũ dicatu:
mitti vel fili vel. l. l. ga det ipſe filius vel
ſpũſſanctus vel ad aliqð donum gre apꝓpꝛopꝛiatuʒ filio
vel ſpũiſcto vel vtrũq;. Scðo vtrũ dicant᷑ mitti ratõne
collatonis gratie gratiſdate vel gratumfacientis. Ter
cio vtrũ ratione augmenti gr̃e dicant᷑ mitti.

Articulus prunus

Irca pꝛimũ obijcit᷑ Aug·xv.de trini.ſic coꝛ
pus carnis nibil aliud ẽ ꝙᷓ caro: ſic donum
ſpuſſcti nihil aliud ẽ qᷓ.ſ.ſ.· ſi. . l dicit᷑ mitti cuʒz tꝑali
Dat᷑ creature:̊ nõ erit rõne alicuioeffectꝰcreati:ſᷣ rõne
ipᷣiꝰꝑſone.ſ.ſ.ẽᷓ eadem rõne nec filiꝰdr mitti rõne alicꝰ
effectocreati:ᷣ ſolũ rõne ipſiꝰꝗ dedeſt. ¶¶ Item nũciꝰ or
mitti a rege ad aliꝗd efficiendũ etiã ſi nihil efficiat᷑ vñ
ſine effectu aliq̊ͥ ↄplet᷑ in ipſo tota ratõ miſſionis. ſi fi
lius et.ſ.ſ.dicant᷑ mitti a pr̃e ſine effectu aliqͥ: ↄplebit
in ip̃is ratõ miſſionis: &̊nõ qꝗa det᷑ aliqð donũ creatuʒ
dicent᷑ mitti filiꝰvel. ſ.ſ. rõne ipoꝝ.⸗! Item. ſ. ſ.⁊ etiã
filiꝰpñt:ꝗcꝗd pñt dona eiꝰ⁊ multo ampliꝰ:g pñt mda

re aĩam ⁊ inhabitare ipᷣaʒ ſine aliqͥ dono creato: ſ̊ eum

ſ.ſ.inhitat aĩaʒ ab ipo mũdatã:dr mitti ⁊ dari ipi aĩe
&ᷓ miſſio.ſ.ſ.nõ dr rõne alicꝰdoni creati. ſi dr mitti:
eſt rõe ꝑſone ipſiꝰ. ſ. ſ. Cont᷑. ꝙ ſolũ dicat᷑ mitti. l. ſ.
rõne alicreffectꝰſiue doni creati vidr̃. Qã oĩs actõ tꝑał
ſcz qᷓ ↄuenit deo ſolũ ex tꝑe: terminat᷑ ſꝑ ad creatũ ⁊ nuũ
q̃ terminat᷑ ad increatũ.ſicut ptʒ in oĩbo.creare em̃ qð
eſt actõ dĩna terminat᷑ ad aliꝗd creatũ. ſic de alijs. vł
ſi trãſit ſuꝑ aligꝗd increatuʒ: ̊ ẽ tm̃ rõe effectꝰↄñtis ſic
incaꝛnari filiũ vel hmõi. ſi miſſio actĩe dicta de pre ẽ
actõ tꝑalis.i.oueniẽs ei ex tꝑe:̊ termiat᷑ ad aligd cre⸗
atũů.vel ſi trãſit ſupᷣ aliꝗd increatũ:hᷣ ẽ rõe effectcreati
ſolũ:⁊ nõ rõe eiꝰqð ẽ in creat᷑a: ſi pr̃ dr mittẽ filiũ vł
ſ. ſ. vel filiꝰ vel.ſ.ſ.dicant᷑ mitti vĩ dari:̊ nõ erit rõe ſui
ß rõe alicꝰeffectꝰonotati:& ſi dicant᷑ mitti H̊ non erit qꝗa
aligꝗs eoꝝ deĩ in ꝑſona ſua:ſ̊ rõe alicꝰdoni creati vł ali
cuioeffectꝰĩ creata. 4 YItẽ beda cũ gr̃a hoĩbo dat᷑ mittit
ſ.ſ.ſ̊ gra nõẽ.ſ.ſ.ſᷣ eiꝰeffectꝰnec ecouerſo:& nec collatõ
greẽ collatõ. l. l. nec ecõuerꝰ: pt eẽ collatõ gr̃e ſine col
latõe.ſ.ſ.ſ̊ ĩ collatõe mittit᷑.ſ.ſ. vt dic beda.ᷣ pt eẽ miſ.

ſio. ſ. l. ſine collatõne.ſ.ſ. S.ſ.ſ.non dr mitti quia confe⸗

“?ð

Mueſtio
ratur ipſa perſona eius: ſed ſolummodo donum eius.
Item dicitur ſpirituſſanctus mitti. non quia ſit vbi
non eꝛat pꝛius cum ſit vbiq;:ſed quia eſt ibi alio modo
qᷓᷓ pꝛius.quia ꝗ pꝛius erat ibi ꝑ potentiam pꝛeſentiam
et eſſentiaʒ:modo pꝛimo eſt ibi alio modo ſcʒ per gꝛati
am. et ſimiliter dicit᷑ dari:quia alio modo habet᷑ ꝙᷓ pꝛi
us.ᷣ iſte alius et aliꝰmodus eſſendi vel inbabitãdi nõ
dicit᷑ de ꝑſona ſpirituſſancti rõne ſui ſed rõne alicuiꝰef
fectus vel doni:quia tũc diceret᷑ ſpirituſſanctꝰmutari.
& ipſa miſſio non dicetur de ſpirituſancto rõne ſui qa
ſcʒ in illa detur ipſa ꝑſona ſpũſſancti:ſed ſolum donuʒ
aliqð quod prius nõ habebatur.et hoc etiã ↄfirmatur
E hoc ꝙ in miſſione ſua.ſ.ſ.magis habet᷑ qᷓ pꝛius: ſed
ꝑſona ſpũſſan.nõ recipit magis et minꝰin ſe ſed ſolum
in ſuo effectu:ergo nõ datur in miſſione ſua in ſe ſed ſo
lum in effectu. autem in miſſione non tetur donum
ſpiꝛituſſancti nec ſolum ꝑſona ſpũſſancti ſed vtrũq; vi⸗
detur.ij.Coꝛĩ.j.dedit pignus ſpũs in coꝛdibus noſtris
glo.i.dona que ſunt pignus quo ſpũſſanctus eſt in no⸗
bis.ſed nihil eſt pignus ſui:ergo in miſſione.ſ.ſ.nõ ſo⸗
lum datur ſpũſſanctus nec ſolũ dona eius:ſed ſᷣm vtrũ
q; quorum vnum eſt pignus alterius. 4 Item o. v.
caꝛitas dei diffuſa eſt in coꝛdibus noſtris per ſpm̃ſan⸗
ctum qui datus eſt nobis ergo non ſolum infunditur
in nobis ſpirituſſanctus nec ſolum caritas: ſed etiam
vtrũq;ʒ.ergo ſi mittitur cum inſundit᷑:in miſſione ſpũſ⸗
ſancti datur ſpũſſanctus et etiam dona eius:ergo et ſi⸗
militer in miſſione filij Sap.viij.venerũt mihi oĩa bo⸗
na pariteꝛ cum illa.ꝗ Item hoc ideʒ oñdit᷑ rõne ſic.in
eo a quo tollit᷑ om̃is imꝑfectõ pꝛimũ donũ amoꝛ eſt:in
illo om̃ia alia dona donant᷑.Qam dare ex timoꝛe ſerui
tutis eſt.dare vᷣo vt aliꝗd detur ei cupiditatis:ſed dare
ex amoꝛe liberalitatis ẽ᷑.̊ amoꝛ erit in hmõi datõne.ſᷣ
dare ex amoꝛe liberalitatis ẽ:̊ amoꝛ erit donũ pꝛimuʒ
q̊ om̃ia alia dantur:̊ amoꝛ q̊ͥ teus diligit nos eſt. ſ. ſ.
Ratõne pᷣdictoꝝ querit᷑.ſuppoſito ꝙ in miſſione.ſ.ſ.
ↄferat᷑ vtrunq; ſcʒ.ſ.ſ.et dona eius:qð iſtoꝝ dr ꝑpꝛius
eſſe in aĩa ſiue in creatura rõnali ad quam mittit᷑.ſ.ſ.
vel ipſe vel donuʒ eius.⁊ loꝗtur de poꝛitate nature q̃ẽ
Fm rõnem intelligẽtie nõ tꝑis:quia ↄſtat ꝙ ſimul ſunt
temꝑe.et videt᷑ ꝙ ſpũſſan.quia ſpũſſanctꝰ eſt donũ quo
om̃ia alia dona dantur ſicut dĩc aug. ſi vtrunq; dicit
dari: ꝑpꝛius dicit᷑ ſpũs eſſe in aĩa q; gra vel aliqð alið
donum creatũ.¶ Item ad hoc etiã videtur facere illud
qð dicit.v. Ro.caritas di diffuſa eſt in coꝛdibo nr̃is ꝑ
ſpmſanctum ꝗ datus ẽ nobis.ᷓ pꝛius oꝛdine intelligẽ⸗
tie datur ſpirituſſanctus qᷓ; caritas infundatur. exquo
ꝑ ſpmſanctum datum infundit. Contra.ſi aliq̃ duo
dicunt᷑ eſſe in aliquo:quoꝝ vnum eſt ſicut diſpoſitõ re
ſpectu alterius: pꝛius dicit᷑ ineſſe illnd qð eſt ſicut di⸗
ſpoſitio.qᷓ illud ad quod illa diſpoſitio oꝛdinatur. Sʒ
gratia dicit᷑ eſſe ſicut diſpoſitõ in anima ad hoc vt ipᷣaʒ
inhabitet ſpũſſanctus.et cuʒ mittit᷑ ſpirituſſanctꝰdici⸗
tur inhabitare ip̃am animã ꝑ gratiã: ergo in miſſione
ſpirituſſan.pꝛius oꝛdine nature eſt in anima gratia cꝛe
ata qua ipſa efficit᷑ templũ ſpirituſſancti: qᷓ; ſpũſſanctꝰ
inbabitans illam ſicut templũ ſuum. 4 Item ad hocẽ
illud quod dicit᷑.ij.coꝛin.j.dedit pignus ſpiritus ĩ coꝛ⸗
dibus noſtris.gl.i.dona que ſunt pignus quo ſpũſſctĩs
eſt in nobis:ergo dona ſpirituſſancti que ſunt ſicut pi⸗
Inus ad habendum ſpiritumſanctum: perprius ſunt ĩ
nobis ꝙᷓ ſit ipſe ſpirituſſanctus cuius ſunt ſiẽ pignus.
BGBolutio dicendum ꝙ in miſſione
. ſpirituſſancti nõ ſolũ da⸗
tur ſpirituſſanctus nec ſolum dona eius.ſed etiazʒ vtrũ⸗
q;· Vnde datur ſpirituſſanctus in ſe et in donis ſuis.⁊
ratio huius eſt.quia ſpiritnſſanctus eſt in iſtis ratõne
fruetus:quia eo fruuntur iuſti.dona autem ſpirituſſã⸗
cti in iniuſtis ſunt non ſicut fructus:ſed ſicut diſpoſiti
ones mentis vel libe.arbi:ad fruendum. anima enim

. P : do m- Srn IAS –

5 O Sr.. S . t b. Sor h

de ſe non habet virtutem fruendi bono increato: ſed ꝑ
gratiam et virtutes. 4 Ad pꝛimum ergo obiectum di⸗
cendum.ꝙ aug. intendit oſtendere ꝙ ſpirituſſan. dat ſe
nec tamen diſtinguitð᷑ a ſe.nec intendit angui. dicere ꝙ
aliud donũ a ſpũſcto creatũ nõ detur cum ſpirituſcto:
ſed ꝙ cum dicit᷑ donum.ſ.ſ.de ipſo ſpũſan.in nomine ⁊
in conſtrucrõne nibil aliud ſignificatur ꝙᷓ ſpũſſanctꝰ.
Cum em dicit᷑ donum. l. ſ. ꝓpter tranſitõneʒ oblig pol⸗
ſit aliquis credere 2 diuerſitas eẽt inter obliquum et
rectum.vñ vult augꝰ.dicere.ꝙ obliquus cum recto in⸗
tranſitiuam habet ↄſtructiõem ſicut cum dicit᷑ coꝛpus
carnis ⁊c. ¶ Ad aliud dom.qꝙ ſicut dictum eſt ꝙ ĩ miſ⸗
ſione nuncij poteſt eſſe ratio miſſionis licet non efficiat
illud ꝓpter quod mittit᷑:nõ tamen ſine omi effectu com

pletur ratio miſſionis.Qam et ſi dicat᷑ miſſus.etiaʒ ſi

nõ efficiat illud ꝓpter quod mittebat᷑:nõ tamen põt di⸗
ci miſſus niſi moueatur ad illud efficiendum: ſed.ſ.ſ.
nõ poteſt dici moueri ad aliquid efficiendum rõne ſui
ſed ſi dicitur mobilis.vij.ſapien.hoc eſt ratõne effectꝰ
et non rõne ſui.et ideo cum attribuitur ei miſſio qui ſi⸗
gnificat quaſi motũ:opoꝛtet ꝙ hoc ſit ratõne effectus.
et ratõne talis effectus ꝓpter quem dicitur eſſe alio mo⸗
do in creatura qᷓ; pꝛius.et ideo opoꝛtet ꝙ ĩ miſſione ſpi
rituſſancti efficiatur illud ꝓpter quod dicit᷑ mitti:licet
nõ opoꝛteat illud ex ꝑte nuncij qui põt moueri ad effici
endum licet nihil efficiat᷑:qð non põt intelligi vel dici
de ſpirituſancto. Ad terciũ dicendũ.ꝙ licet.ſ.ſ.poſſʒ
efficere in anima ꝗcquid poteſt gratia et multoampli⸗
us:ad hoc tamen vt inhabitet ſpirituſſctꝰ ipſam aiam
ſicut templum:et ꝙ ipſe ſpirituſſanctus detur ei:exigi
tur ex parte anime aliqua diſpoſitio media per quam
ipſa efficitur ſicut templum que pꝛius non erat templũ
vel de ſe nõ erat ſicut templũ.et hoc pater mittendo ſi⸗
ue filium ſiue ſpiritumſanctum ſiue danco non requi⸗
rat in ſua oꝑatione medium quod ſit differens ab ipſo
ꝓ eſſentiam.anima tamen ꝗꝓpter nature ſue imꝑfectõeʒ
in recipiendo ſpm̃ſanctum ei datum requirit medium
differens ab ipſo ꝑ eſſentiam.ꝑ quod medium ipᷣa con
iungit᷑ ſpirituiſancto vel etiam ipſi deo efficitur digna
vt inha bitetur ab ipᷣo q̃ de natura ſua non erat digna.
Ad illud autẽ quod primo obijcitur ꝓ alia ꝑte ſcilʒ
ꝙ ſpirituſſanctus non detur in ſe ſed ſolum in ſuo effe⸗

ctu vel dono:quia miſſio cum ſit temꝑalis ad temꝑale

terminatur et nunꝙᷓᷓ ad eternum. Dicendum ꝙ verum
eſt:ſed tamen ad effectum dupliciter dictum terminat
miſſio ſiue datio ſpirituſſancti.ad hoc qð eſt habẽ gra
tiam:et hoc qð eſt habere ſpiritumſanctum alio mõ qᷓ;
pꝛius:et vnus effectus oꝛdinat᷑ ad alium. Vnde in miſ
ſione ſiue in collatione ſpirituſſancti nõ efficitur.ſ.ſ.ſᷣʒ
efficitur in iſto.Notandũ tamen ꝙ in miſſione ſiue da⸗
tione ſpirituſſancti notatur duplex reſpectus ſcʒ reſpe⸗
ctus ꝑſone ad ꝑſonam: et reſpectus eẽntie ſiue perſone
ad creaturã.rõe pᷣmi reſpectꝰtrãſit miſſio ſuꝑ ꝗqd ĩ crea
tum:qꝛ in miſſiõe filij vel.ſ.ſ.intelligit ꝓductõ vel pꝛo⸗
ceſſio filij vel.ſ.ſ.rõe ſcdᷣi reſpectꝰtraſit ſuꝑ aliꝗd qð eſt
bhr̃e graʒ.et ꝑ ↄns.ſ.ſ. Vñ ñ ſeqꝗt᷑ ſi trãſit ſuꝑ ꝗd creatũ
ꝙ ꝓpter h̊ ↄferat᷑ aĩe ſolũ ꝗd creatũ:qꝛ ↄferꝛe.i.ſ.nõ ter
minat᷑ ad.ſ.ſ.ſᷣ ad h̊ qð ẽ hre.ſ.ſ.inhabitantẽ tanqᷓ; tem
plũ ſuũ.q¶ Ad aliud dðᷣm.qꝙ licet gr̃a nõ ſit.ſ.ſ.ꝑ eẽnti⸗
am.nõ tñ ſeꝗtur ꝙ vnũ poſſit hr̃i ſine alio: qꝛ vnũ ẽ di⸗
ſpoſitio ad aliud. Vñ ſicut nõ ſegꝗtur.ſoꝛma ſubalis nõ
elt diſpoſitõ:̊ põt impᷣmi ſine ſua diſpoſitõe.ſic nec in
ꝓoſito.Et cu dĩc beda ꝙ cũ gra boĩbo dat᷑ mittit᷑.ſ.ſ.
nõ vult dicẽ ꝙ nihil aliud det᷑ in miſſione.ſ.ſ.q Ga:ſed
ꝙ vnũ ↄcomitat᷑ aliud:nec vnũ hr ſine alio.¶¶ Ad alið
dðm.q.ſ.ſ.in miſſione alio mõ eſt in creata ꝙᷓ pꝛiꝰ.ꝗa
pꝛiꝰhẽbat᷑ inqᷓtum ſpũs:ſ̊ nõ inqtum ſct᷑s.nec ꝑ modũ
fructus.verũ ẽ etiã ꝙ ille aliꝰmodꝰattribuit᷑.ſ.ſ.nõ ra⸗
tione ſui ̊ rõne effectꝰſiue doni:non tñ ſegꝗtur ꝗn aliud
ſit illud qdð H̊ mõ br̃i dr:⁊ illud rõne cuiꝰinbabitat ſpi⸗

₰
.2 Dar anden ns j

rituſſanctus.vel hoc modoeſt in anima tanq mediuʒ
ex ꝑte anime diſponens ipſam ad fruendum ipᷣo:quin
aliud ſit gratia exñs in anima et ſpirituſſanctus exñns
in ipſa.vel ꝙ in ſeipſo non babeaturlab anima. 4 Ao
aliud quo querit᷑ cuzvtrunq; feratur anime. ſ. ſpuſſcets
et gratia.qd perpꝛius dicitur ↄferꝛi anime: Dicenduʒ
donum habet ↄparationem et ad illud a quo datur
1 ad illum cui datur. Eñ ſieut in miſſione ſiue datõne
filij dicitur deus operari ꝑ filium:et in miſſione ſpiri⸗
tuſſancti per ſpm̃ſanctum: quod quidem medium nõẽ
differens per eſſentiã ſed ſolum ᷣm oꝛiginem. vel etiaʒ
aliquando ſᷣm rõnem ſicut ſupꝛa determinatuʒ eſt:ita
ex parte anime in recipiendo ſpm̃ſanctum vel filiuz eſt
medium.quod quidem medium differt ab anima per
eſſentiaʒ.cum ergo querit᷑ cuiuſmodi donum intelliga⸗
tur perpꝛius dari anime ſcʒ.ſ.ſ.vel gratia: dicenduʒ ꝙ;
pmjoparatõnem doni ad illud a quo datur:pꝛius intel
ligitur dari ſpirituſſanctus.quia prius ꝓcedit a patre
ſpirituſſanctꝰ ad animam:dinde effectus infoꝛmans
ipſam animam.et ſᷣm hoc pꝛimo ꝓcedit pꝛima ratio et
auctoꝛitas. Scᷣm dᷣo ↄparatõneʒ doni ad illud cui da
tur:pꝛimo intelligitur gꝛatia ſicut diſponens animam
et deinde ſpirituſſanctus inhabitans.Enð illud quod
pꝛius erat oꝛdine intelligentie ex ꝑte dei in conferendo
poſterius eſt ex ꝑte anime in recipiendo.et ſᷣm bunc vl
imurn modũ pꝛocedunt ratio et auctoꝛitas ad hoc ad
ducta.

Articulus ſecũdus

HOnſequẽter querit᷑ vtrũ miſſio filij vel ſpũſ⸗
ſancti determinet᷑ penes effectũ gꝛatie gra⸗
tiſdate:vel ſolũ penes effectũ gre gꝛatiſſaciẽ
tis.et eſt pᷣma qõ ce miſſione filij:deinde de miſſiõe.ſ.ſ.
Mꝛ aũt nõ ſit miſſio filij ſiue gra gratũfaciente videtur
Mam in pᷣmo li.ſen.xv.diſ.ca.ad qð dicimꝰdicit męr̃.
; duobo modis mitti dicit᷑ filius.ſ.cum viſibiliter mũ
do apparuit carne indutus:vel cũ in aĩas pias ſe trãſ⸗
fert vt ab eis ꝑcipiat᷑ et ↄgnoſcat᷑:g̊ filius non mittit᷑ i
uiſibiliter niſi ad pias aĩas:ſed anima pia non dicituꝛ
niſi per grẽ̃am gratũfacientẽ:&̊ miſſio filij nõ eſt niſi ra⸗
tione huiꝰgratie. Vnð in ſequenti caplo dic aſſumens
auẽtem aug. de tri.ſᷣm alterũ modũ mittit᷑ vt ſit homo
qð ſemel tm factũ eſt:ſᷣm alterũ vt ſit cum homine per
gram quõ qͥtidie mittitur ad ſanctos:ſ̊ mitti ad hoc ꝙ
ſit ꝑ gr̃am cum ſctis eſt effectus gꝛatie gratũfacientis:
ergo ſi dicit᷑ mitti filius rõne alicuiꝰeffectus gre: hoc ẽ
rõne gratie gratũfacientis. Item ſapᷣ.vij.dicit᷑ de ſa
pientia in aĩas ſanctas ſe tranffert amicos dei et ꝓphe
tas ↄſtituit.qð exponit aug.iiij.de trini. de miſſione fi⸗
lij que eſt ſapia increata:ſ̊ amicus dei nõ põt aligꝗs cõ⸗
ſtitui niſi per grẽ̃am gratũfacientẽ:quia gra gratiſdata
omunis eſt iuſtis et pctoꝛibo:ergo in miſſione filij dat᷑
gratia gratũfaciens.¶ Item.j.ſapᷣ.in maliuolam ani⸗
mam non intrabit ſapia:nec habitabit in coꝛpoꝛe ſub⸗
dito coꝛꝑis: ſed intrare ſapiam in animam eſt filium
mitti. et effectus hmõi miſſionis eſt inbabitatio:ergo
cum vtrunq; repugnet anime maliuole et ſubdite pec⸗
catis:et nihil repugnat ei niſi rõne gratie gratumfaci
entis:ergo ſi dicitur filius mitti in animam vel inhabi
tare ipſam:hoc eſt rõne gratie gratumfacientis et non
ſolum ratõne gratie gratiſdate. 4 Item deus nõ dicit
eſſe in rebus niſi tripliciter. ſcilicʒ ↄmuni modo quoẽ
in omnibo rebus per pñtiam eſſentiam et potentiã.ſpe
ciali modo qͥ eſt in ſanctis per gratiã gꝛatumfacientẽ.
ſingulari modo quo dicitur eſſe in xpᷣo per vnionem.
Seod cum dicituꝛ mitti:hoc non poteſt eſſe.quia ſit vbi
non erat pꝛius ſed quia eſt alio modo qᷓ; pꝛius: ſed iſte
alius modus non poteſt eſſe niſi per gratiam qua dici⸗
tur eſſe in ſanctis:vel per illam qua dicitur eſſe in xpᷣo
quarum vtraq; eſt gratumfaciens:ergo quocunq; mo⸗
do dicatur mitti filius:hoc non erit ſolum ratõne gra⸗

tie gratiſdate ſed ſolum ratione gratie gratiſfacientis
Item de ſpirituſancto oſtenditur illud idem.Naʒ di
cit aug.in.xv.de trini:ꝙ tꝑalis ꝓceſſio ſpũſſancti eſt ad
ſanctificandũ creaturã:ſᷣ eius tꝑalis ꝓceſſio eſt miſſio:
ergo miſſio ẽ ad aliud ſanctificandũ creatura:ſ̊ nõ ſcti
ficatur niſi ꝑ gram gratũfacientẽ: miſſio.ſ.ſ.eſt rõne
gre gratũfacientis.¶ IJtem aug.in eodem li.cum dat᷑

ſpũſſanctus attendit mentem in dilectõne dei ꝓximi.

ſed hoc nõ põt eſſe ſine gr̃a gratũfaciente: ̊ miſſio.ſ.ſ.
nõ eſt ſine gr̃a gratũfaciente. Item ſicut dicit męr̃ in
xviij.di.j.li.ſen.ꝙ ſpũſſanctus inqtum datꝰdicitur nr
noſter nõ eſt niſi ꝑ gram gratũfacientẽ:̊ nobis ñ da
tur niſi ꝑ gr̃am gratufacientẽ: vᷣ in miſſione dat᷑:ergo ĩ
miſſione ſpũſſancti dat᷑ gra gratũfaciens.] Item.j.ſa⸗
pien.ſpũſſanctꝰdiſcipline effugiet fictum et auferꝛet ſe
⁊c̃.ergo.ſ.ſ.non dicit᷑ eſſe ſiue habitare in repꝛobis:er

go nec mitti ad ipſos.quia mittit᷑ ad inbabitandũ: ſed

Gr̃a gꝛatiſdata ẽ in bonis ⁊ in malis:& ſi mittit᷑.hoc eſt
rõne gratumfacientis. Contra. mitti eſt ↄgnoſci ab
alio eſſe ſicut dĩc aug.iiij. de trini.ſᷣ nõ ſolum in effectu
gre gratũfacientis põt ↄgnoſci filius eſſe a pre et ſpiri⸗
tuſſanctus ab vtroq;: ſᷣ etiã in effectũ gre gratiſdate:q

non ſolũ determinat᷑ miſſio filij et.ſ.ſ. ꝙtum ad effectu

gr̃e gratũfacientis ſ̊ etiam gratiſdate.¶ INem mittitur
filiꝰad illuminandũ intellectũ ſicut.ſ.ſ.ad accendendũ
affectum: ̊ illuminatio intellectus põt eſſe ex gra gra⸗
tiſdata ſine gr̃a gꝛatũfaciente:q̊ miſſio filij põt eſſe ſine
gr̃a gratũfaciente:& rõne illius gratie nõ dicetur mitti
filius:ſᷣ ſolum ratõne gr̃e gratiſdate.¶ Item ſi miſſio
ſpirituſſancti eſt ad ſanctificandũ creaturã ꝑ gratũfa⸗
cientem.et gr̃a gratumfaciens eſt ꝓpꝛiꝰeffectꝰmiſſionis
ſpirituſſancti:Fm ꝙ dicit beda q̊ cum gratia hominibo

Ddatur:mittitur ſpũſſanctꝰ.et ad idem nõ pnt duo mit⸗

ti quia dicunt᷑ due quia ad aliud eſt miſſio filij et ad a⸗

liud miſſio ſpirituſſancti.vel eſt dicere ꝙ quotienſcun⸗
q mittitur filius:neceſſario mittitur ſpirituſſanctꝰ:cu⸗

ius ↄtrarium ſupꝛa oſtenſuz eſt.¶ Item non dicit᷑ mit
ti filius vel ſpirituſſanetus rõne cuiuſcunq; effectꝰ ap⸗
pꝛopꝛiati.vnde miſſio filij determinatur penes effectuʒ
ſibi axpꝛopꝛiatuʒ.miſſio ſpirituſſancti ſimiliter penes
effectum ei appꝛopꝛiatum. Sed gr̃a gratumfaciens ap
pꝛopꝛiatur ſpirituiſancto et non filio: ergo ratõne illiꝰ
dicet᷑ mitti ſpũſſanctꝰet non filius.¶ Item circa miſſi⸗
onem ſpirituſſancti obijcit᷑.Nam non videt᷑ ſemꝑ ĩ illa
dari gra gratũfaciens.i Qam ſcʒ non ſoluʒ dona gtum⸗
facientia ſed etiã gratiſdata ſunt dona ſpirituſſcti.vn⸗
te dicit aug.ꝙ timoꝛ ſeruilis eſt donum ſpirituſſcti.nõ
inqtum ſeruilis:ſed inqtuʒ timoꝛ.ſed ſpirituſſanctus
datur cum donis ſuis: ergo ratione gratie gratiſdate
datur ſpirituſſanctus:ſed cum dicitur.ſ.ſ.dicitur mit⸗
ti:ergo ratõne gratie gratiſdate dicitur mitti ſpirituſ⸗
ſanctus et non tm̃ ratoòne gratumfacientis.⸗! YItez di⸗
cit rabanus.ꝙ ter datus eſt ſpirituſſanctus.⁊ prio ad
gratiam ſanitatis coꝛpoꝝ et gratiam doctrine cuʒ effi
cacia ſignoꝛum.et hoc etiam habetur.j.ſeten. xvj.diſ.
ſed huiuſmodi dona ſunt gratiſdata et non gratumfa⸗
cientia: ergo non ſolum ratõne gratie gratumfaciẽtis
dicit᷑ mitti ſpirituſſanctꝰ.¶ Item.j.reg·xix. dicitur fa⸗
ctus eſt ſpũs domini in ſaule et ꝓphetauit.et tunc non
habuit gratiã gratumfacientem:ergo non ſemꝑ rõne
gratie gratumfacientis dieitur mitti ſpũſſanctꝰ*. Ao

poc videt᷑ mibi ſine pᷣiudicio rũdendum.ꝙ loquẽdo ꝓ⸗

pꝛie de miſſione.nõ dicit᷑ mitti filiꝰvel.ſ.ſ.niſi rõne ali⸗
cuius effectus ꝑtinentis ad gratiaʒ gratumfacientis.
nec dari ſilłr. am in miſſionibo eoꝝ nõ ſolum dantuꝛ
dona eoꝝ ßſᷣ etiã ipſi.et inhabitant aĩam: ⁊ ſunt ibi ſpe⸗
cialioꝛi mõ qᷓ; pꝛiꝰ. Uñ ſolum dicit᷑ miſſio rõne illoꝛum
donoꝝ rõne quoꝝ dicunt᷑ inhabitabitare aĩam :et eſſe
ibi ſᷣm aliũ modũ qᷓ; pꝛius.vt in miſſione eoꝛum nõ ſo⸗
lum dona eoꝛum ſicut nr̃a:ſᷣ etiam ipᷣi qð eſt ſolum per
gram gratũfacienteʒ:ſᷣm quã ip̃i ſunt in aĩa in ratõne

& Fr n 1 9 7 2.n:

Nueſtio

fructus.extenſo tamen nomine miſſionis poteſt aliq̃n⸗
do dici mitti ꝑ dona gratiſdate ſicut videẽ dicere Ra⸗
banus.. Ao pꝛimũ ergo dicendũ.ꝙ illa diffinitio au⸗
guſti. mitti eſt ↄgnoſci ab alio eſſe ſicut dictũ eſt: datur
Eeffectum oſequenteʒz in quo poteſt manifeſtari eoꝝ ꝓ
ceſſio:ſicut in ꝓceſſione temꝑali ꝓceſſio eterna.dicẽdũ
eꝛgo ꝓꝙ in illo effectu in qͥ manifeſtat᷑ ꝓceſſio filij vł ſpi⸗
rituſſancti.nõ ſolum manifeſtat᷑ filium vel ſpiritũſan⸗
etum eſſe a patre:ſed pᷣter hoc ponit᷑ ipſos eẽ a patre in
animã ſᷣm alium modum qꝙᷓ pꝛius.ſiue ipſos dari ani⸗
me ad inhabitandũ.et hoc ponit hoc ꝙ dicit temꝑalit
ꝓcedere qð eſt mitti.licet ergo ꝑ effectum gratie gꝛatiſ
date poſſit cognoſci filius a patre pcedere: et ſimiliter
ſpirituſſanctus ab vtroq;:tamen ꝑ ſoluʒ effectum ga⸗
tie gratũfacientis põt ↄgnoſci filium et ſpiritumſanctũ
ꝓcedẽ in animã ad inhabitandum ipſam. cum ꝑillaʒ
ſolam ſit inhabitatio.AVnde ſi illa diffinitio integre cõ
plectatur rõnem miſſionis:opoꝛtet ꝙ in illo effectu ha
beat ↄgnoſci ꝓceſſio filij et ſpirituſſancti ⁊ q;tum ad teꝛ
minũ a quo:et q;tum ad terminũ ad quem. et tũc illud
ↄgnoſci nõ habet eſſe niſi in effectu gre gꝛatũfacientis.
¶ Ad aliud dm.ꝙ licet illuminatõ poſſit eẽ ex gratia
gratiſdata ſiue gratũfaciente.nunẽꝙᷓ tñ ratõne illiꝰ illu
minatõnis dicet᷑ mitti filiꝰvel dari:gꝗa nõ dicitur mitti
niſi rõne illius doni rõne cuiꝰdicit᷑ inhabitaꝛe vel eẽ in
anima ſicut donũ et fructꝰeius.qð nõ ↄtingit niſi rati⸗
one gre gratũfaciẽtis.il Ad aliud dðm.ꝙ licet ſit vna
gr̃a gratũfaciens:tñ plures ſunt effectus gre gratũfa⸗
cientis. Dicendũ q̊. ꝙ nõ diſtinguunt᷑ miſſiones filij et
ſpũſſancti penes ipſam gratiam:ſed penes eiꝰ effectus
ᷣ ſicut in miſſione ſua ↄueniũt in fine.ſ.in hoc ꝙ eſt ĩ⸗
habitare aĩam vel eſſe in aĩa ᷣm rõnem fructus: ita cõ
ueniũt in eo rõne cuiꝰdicunt᷑ inhabitare aĩam vel eẽ in
amima.ſᷣm hanc rõneʒ differũt:tñ penes diuerſos actꝰ
gr̃e gatũfacientis ſᷣm ꝙ illi actus aꝓpꝛopꝛiant᷑ filio vł
ſpũiſcto.AVnde ſi dat᷑ gra gratũfaciens ad ſanctifican⸗
dam aĩam vel gratificanda vel accendendã ad amoꝛeʒ
cuʒ hmõi actus ſint apꝛopꝛiati ſpũiſctᷣo et in illis hẽat
ↄgnoſci:dicit᷑ mitti.ſ.ſ.Si vᷣo detur gra ad illuminan
dam aĩam vel inſtruendã vel ad aliquos ꝑtinentes ad
ſapiam q̃ apꝑꝛopꝛiat᷑ filio:cũ in hmõi effectibo hẽat co⸗
gnoſci filius:dicit᷑ mitti filius.et ſicut vnꝰfiliꝰ põt eẽ ſi⸗
ne alio:ita vna miſſio põt eſſe ſine alia ſicut ſupᷣ dictuʒ
eſt. Et licet nõ poſſit dari aligs effectus gratufaciens
ſiue aliqð donum ꝗn gratiſ̃icet᷑ et ſanctificet᷑ aia:nõ tñ
datur pᷣncipalr ad h:pᷣ ſolum gra in ſe datur pᷣncipatłr
ad hoc.nõ in hoc effectu vel illo.et ideo non dicit᷑ mitti
niſi filius cũ dr̃ actus ꝑtinẽs ad ↄgnitõeʒ:licʒ ſit actus
gr̃e gratũfacientis.Et ſi daret᷑ aliqd donum eque pꝛin
cipaliter ad vtrũq; actũ apꝛopꝛiatũ filio et ſpuiſancto
diceret᷑ mitti ſiue dari filiꝰet.ſ.ſ.et ideo donum ſapien
tie et donũ intellectꝰdicunt᷑ dona.ſ.ſ.nõ ratõne actꝰ pꝛo
pꝛij:hſ̊ coĩs.ſiue rõnes finis ꝗ eſt vniꝛe aiam deo.et ſiłr
alia dona.vt fides.ꝓphia et bmõi.qꝛ ꝑ hoc vnit᷑ et coĩ⸗
cat aĩa xpᷣo ⁊ coꝛꝑi eiꝰmiſtico qð eſt eccłia quia illa do⸗
na dant᷑ ad vtilitatẽ coꝛꝑis miſtici:t vnũ membrũ coĩ
cet alij ſicut ibi oñdit apłs.ſ.j.coꝛin.xij. Abi enũerat
illa dona.q coĩcatio aꝑꝛopꝛiat᷑ ſpũiſctᷣo et ideo dicũtuꝛ
dari ab ipſo.i¶ Ad aliud patet ſobo ex pᷣdictis.Naʒ li⸗
cet gra gratũfaciens appꝛopꝛiet᷑ ſpũiſcto:nõ tñ quilibet
actus gre gratũfacientis.ſ̊ quedam axpꝛopꝛiant᷑ filio
quedam ſpũiſancto rõne quoꝝ dicit᷑ aliqñ mitti filius
aliqñ.ſ.ſ.ꝗ¶ Ad illud qð pꝛimo obijcit᷑ circa miſſioneʒ
ſpũſſcti.rñderi põt ꝑ pᷣdicta.qꝛ licet timoꝛ ſeruił ⁊ alia
dona gtiſdata ſic dona.ſ.ſ.nõ tñ in illis vel cũ illis dat
ſpũſſcts.ſiłr nec filiꝰrõne cognitõis infoꝛmis.et B: qꝛ ꝑ
illa dona nõ efficit᷑ aia templũ ſiue habitaculũ filij vel
ſpũſſeti ſic dictũ eſt ſupᷣ.nec etiã dona illa faciũt filiũ vł
ſpm̃ eſſe nrjm diſponẽdo ipᷣam ad h̊ vt ſint in ea in rõne
fructus.. Ad aliud dðᷣm.qꝙ licet ſanitas coꝛpox et do⸗

== Py 94 wr tt . 6 2

. —

Ixxii.
etrina et miracula pñt eſſe ſine gra gratũfaciente:tñ in
illis ad qͥs mittit᷑.ſ.ſ.non ſunt ſine gra gratũfaciente.
Vñ cũ apls dabat᷑.ſ.ſ.dabat᷑ eis gra gratũfaciẽs qtuʒ
ad bmõi dona.⁊ hoc ad vtilitatẽ alioꝝ.ſi aũt alicui da
rentuꝛ dona hmõi ſine gra gꝛatũfaciente: pꝛie nõ dice
retur mitti.¶ Ad aliud qð obijcit᷑ de ſaule.dðm ꝙ non
dicit᷑ ibi ꝙ. ſ.ſ.mitteretur ad eum vel inha bitaꝛet ĩ eo:
h̊ ꝙ factus eſt ſuꝑ eũ.Vñ etiam ſi dicat᷑ in eo eſſe ſpũs
nõ dicitur eſſe in eo ſiẽ habitans:nec ſᷣm illũ modũ ſᷣm
quem dicit᷑ eſſe in ſcĩs cum mittit᷑ ad ipᷣos vel dat᷑ ipᷣis
Vñ in eo erat.ſ.ſ.inqtum non inqtum ſanctus.hoc eſi
inq;tum ſpiꝛans non iniꝙᷓtum ſanctiſicans ſiue inhabi
tans.

Articulus terci

Onſeqnter qritur vtruʒ rõne augmenti gẽe
dicant᷑ mitti.ſ.ſ.vel filius.Circa qð ſic obij
citur. cũ auget᷑ gra:plus eſt de gra in aĩa q;
pꝛius.et ↄſtat ꝙ illud plꝰdatur a deo.qꝛ ab alio nõ poſ
ſet daꝛi nec alio mõ haberi.ſᷣ cũ gra datur:ſ.ſ.mittitur
ſicut dic beda:g in augmento gre mittit᷑.ſ.ſ. rõne ipſiꝰ
augmenti. ¶ Item miſſus eſt. ſ.ſ.ad apłos in die pẽthe
coſtes.⁊ ↄſtat ꝙ ipᷣi iam hẽbant gram ſ̊ nondũ confir⸗
mati erant.&̊ ſi miſſus eſt ad ilios.ſ.ſ.nõ ſolum exteri⸗/
us in coꝛꝑali ſpecie ſed interius in mẽte ad coꝛroboꝛã⸗
dum et cõfirmandum eos in pꝛioꝛi gratia ſcʒ in fide et
caritate.ergo rõne augmenti gratie dicetur mitti.ſ.ſ.
¶ Item aug.iiij. ð trini.tũc vnicuiq; mittit᷑ cum a quo⸗/
qᷓ; ↄgnoſcituꝛ atq; ꝑcipitur q̃ntum ↄgnoſci et ꝑcipi põt
ꝓ captu vel ꝓficientis in deum vel ꝑfecte iaʒ in deo aĩ⸗
me rõnalis.ergo miſſio nõ tm̃ dicit᷑ rõne gr̃e incipiẽtis
eſſe in aĩa ſ̊D etiã rõne gr̃e ꝑficientis vel iam ꝑfecte. ſed
nõ /ꝓficit vel ꝑficit᷑ niſi ꝑ augmentũ:ergo rõne augmẽ⸗
ti gre dicit᷑ eſſe miſſio.¶ Item in decretali de ſacra vn⸗
ctõne dic Inno.ꝙ in ſacramento ↄfirmatõnis dat.ſ.ſ.
ad augmentũ gr̃e et robur. Contra.ſicut frequenter
dictum eſt mitti dicitur filius vel.ſ.ſ.non quia ſit vbi
non erat pꝛius:ſed ꝗa alie mõ qᷓ; ꝑꝛius.ſed in augmen
to gꝛatie nõ dicitur.ſ.ſ.eſſe in aia alio mõ q; pꝛius:cuʒ
pꝛius eſſet ꝑ gꝛatiã: et nõ ſit alius modus eſſendi ĩ cre⸗
tura puꝛa niſi per eẽntiam pꝛeſentiam et potentiam et
per gratiam:ergo ratõne augmenti gratie non dicitur
mitti ſpirituſſanctus. Item ſicut dicit męr in ſenten⸗
tijs et aug.xv.de trini.ꝓceſſio temꝑalis ſpirituſſancti
eſt.qua /ꝓcedit a patre et filio ad ſanctificandam crea⸗
turam.ſed tem ꝑalis ꝓceſſio ſpirituſſancti eſt eius miſ⸗
ſio ſiẽ ibidẽ dicitur:eꝛgo miſſio ſpirituſſancti eſt ad ſã⸗
ctificandam creaturam:ſed tempoꝛalis in augmẽto qᷓ⸗
tie nõ dr ſanctificaꝛi creata cum pꝛius eſſet ſancta:nec
cx non ſancta fieret ſancta:ergo ratione augmenti gꝛa
tie non dicitur mitti ſpirituſſanctus. KRñ.qꝙ augmẽ⸗
tum poteſt eſſe dupliciter. aut per pꝛofectuʒ gratie pre/
exiſtentis cuiuſmodi eſt in pꝛoficientibus de viꝛtute in
virtutẽ: aut per profectum et collatõnem noui doni vel
effectus ſicut eſt in ſacramento confirmationis et fuit
in ſpirituſſancti miſſione in die penthecoſtes.pꝛopter
pꝛimum modum augmenti non dicitur mitti ſpirituſ⸗
ſanctus:ſed ſolum pꝛopter ſecundum.et q;ꝛtum ad hũc
modum ſcm pꝛocedunt rationes ad pꝛimam partem.
Et patet reſponſio ad rationes ad partem ſecundaʒ
quod enim obijcitur ꝙ non mittitur in augmento quia
non eſt alio modo ꝙᷓ prius. Dicendum ꝙ quis non ſit
omnino alio modo pꝛopter augmentuʒ et planioꝛi mo
do et pꝛopter nonum effectum et quodammodo nouo
modo:et ideo recte dicitur mitti.¶ Quod obijcituꝛ ſe⸗
cundo ꝙ miſſio ſpirituſſancti eſt ad ſanctificanduʒ ⁊c.
Dicendum ꝙ ſanctificare dicitur dupliciter. vel de nõ
ſancto facere ſanctum: et ſic fit in pꝛima gratie colla⸗
tione. vel de ſancto ſacere magis ſanctum: et hoe fit in
augmento gratie.et quis ſanctificatio eſt vtroq; modo

licet magis pꝛoprie pꝛimo modo:ideo ſpirituſlanctus
mitti dicitur in augmento licet magis pꝛoprie in gra⸗
tie prima donatione.

Nueſtio. lxxuij. de miſſio

ne viſibili paſſiue dicta.

Etermiato de miſ

ſione inuiſibili qua mittitur filius vł
ſpirituſſanctus in mentem ad ſanctifſi
candam creaturam ratõnalem vel il⸗
luminandã:ↄſequenter ad ↄſũmatõeʒ
eoꝝ que ꝑtinent ad inquiſitõnem ſacratiſſime teitatis
addendum eſt de miſſione viſibili pᷣm quam dicitur fili
us mitti in carnem: 2 ſpirituſſanctus in aliqua viſibi⸗
li ſpecie vt in columba ſuꝑ xpᷣm:et in liguis igneis ſuꝑ
aplos que dicit᷑ apparitio.¶ Queritur ergo in pᷣmis de
miſſione viſibili quid ſit. Secundo ad quid ſit. Tercõ
cuiꝰſit.i.cui ↄueniat miſſio viſibilis.Quaꝛto peꝛ quos
admĩſtrata ſit. Quinto qualiter et quibus modis ma/
nifeſtata ſit ·

Membrum primũ

Irca pꝛimũ querit᷑ quid ſit miſſio viſibi⸗
lis ſᷣm rem. Maʒ ex precedentibus ſatis
patet quid ſit ſm diſtinctõeʒ vbi diſputa
tum eſi de diffinitõne miſſionis ſᷣm ꝙ eſt

coĩs miſſioni viſibili et inuiſibili tam filij qᷓ ſpũſſancti

Querit᷑ ergo vtrũ miſſio viſibilis oĩno ſit ideʒ qð axpa
ritio vel aliꝗd additũ ad illam. oĩno ſit idem: vidĩ
pꝛimo ꝑ auẽtem aug.ij.li.de trini.dic em:ſi miſſus ẽ fi⸗
lius in;tum apparuit foꝛis in creatura coꝛꝑali ꝗ intꝰ ĩ
natura ſpũali oculis moꝛtaliũ ſemꝑ occultatꝰẽ: iam in
pꝛomptu ẽ intelligẽtie et de ſpũſcio cur miſſus⁊ ipᷣe di
cat᷑.facta eſt em̃ creature quedã ſpẽs ex tꝑe in q̃ viſibi⸗/
liter oñderet᷑.ſ.ſ.Ex his vᷣbis plane hr.ꝙ viſibilis miſ
ſio filij vel.ſ.ſ.nihil aliud eſt ꝙᷓ oñſio ipᷣoꝝ facta in ali
qua coꝛꝑali creatura vñ ſubiũgit ibidẽ aug.hec oblatõ
viſibiliter expᷣſſa et oculis moꝛtalinʒ oblata miſſio.ſ.ſ.
dicta ẽ:̊ apparitõ nihil aliud eſt qᷓ; oñſio huiꝰ facta in
aliq̃ ſpecie coꝛꝑali:& miſſio viſibilis oĩino idem ẽ quod
apparitio.¶ Item filius et.ſ.ſ.dicuntur mitti cum vilſi⸗
biliter veniũt ad nos:ſed nihil aliud eſt appaꝛere iᷓ ve⸗
nire in aliqua viſibili ſpecie.vt patet in aduentu ſpũſ⸗
ſancti in ſpecie columbe ſuper xpᷣm: vel in ſpecie ignis
ſuꝑ apoſtolos:ergo oĩno videt᷑ idem miſſio qð appari⸗
tio..¶ Item duplicitur.lſ.ſ.dicitur mitti ſcilicet viſibili⸗
ter et inuiſibiliter:ſed mitti viſibiliter nihil aliud eſt qᷓ
perfectum inuiſibilem inuiſibiliter manifeſtari: ſᷣ̊ hoc
nihil addit ad apparitõnem:ergo ⁊c̃.¶ʒ Item angelus
quotienſcũq; viſibiliter apparet dicitur viſibiliter mit⸗
ti.et econuerſo quotienſcũq; viſibiliter mittitur viſibi
liter aparet:ergo eadem ratione filius et ſpirituſſan⸗
ctus ſcilicet quotienſcũq; viſibiliter mittuntur viſibi⸗
liter aꝑparent et econuerſo:ꝗ̊ miſſio viſibilis nihil ad⸗
dit ad apparitõezʒ nec ecõuerſo:q̊ ſunt oĩno idẽ.¶ Item
ſi nõ ſunt oĩno idem.querit᷑ quid vnũ addit ad aliud:ſi
dicat᷑ ꝙ miſſio addit ad aꝓpaꝛitõeʒ hoc qð eſt eẽ ab alio
Vnñ cum filius mittit᷑ a pre:intelligit᷑ eẽ ab illo ꝑ gene⸗
rationẽ.ſimiliter cum mittit᷑.ſ.ſ.a pr̃e et filio:intelligi
tur eẽ ab vtroq; ꝑ ſpiratõem.hec aũt non intelligit᷑ in
rõne aſparitõnis:et ideo non ſunt ideʒ oĩðno. Cont᷑.
Aug.iij.de tri.nõ eoipᷣo quo de pr̃e natꝰeſt dicit᷑ filius
miſſus.vᷣ vel eo ꝙ apparuit huic mũdo verbũ caro ferẽm
vel eo ꝙ ex tꝑe cuiuſqꝙᷓ mente ꝑcipit᷑:̊ eẽ a pr̃e nõ perti
net ad rõnem miſſionis ſ̊ ſolum tꝑaliter ſiue viſibiliteꝛ
percipi ergo miſſio viſibilis non addit illud ad apaꝛi⸗
tionẽ.¶ Si dicat᷑ ꝙ miſſio addit ad aparitõem rõnem

effectus.Qam aparitio eſt ad manifeſtandũ et nõ ad

efficienduʒ quantũ eſt de rõne ſua.miſſie vᷣo eſt ad ali⸗
quid efficiendum. VUnde cum mittitur filius vel ſpiri⸗
tuſſa nctus efficit᷑ aliquid ĩ creatura ꝑ qð dicunt᷑ inba
bitare creaturã. Elñ in miſſione viſibili illud qð mani
feſtat᷑ exterius:efficit᷑ interius in eo ad quẽ eſt miſſio.Rᷣ
aũt non neceſſe eſt eẽ in aparitõne:et ideo miſſio addit
ad apparitõnẽ ratõeʒ efficiendi.¶ Contꝛa.ſᷣm aug.ĩ.ij.
et. iij. de trini. l. ſ. miſſus eſt in ſpecie columbe qñ apa⸗
ruit ſuꝑ xpᷣm in baptiſmo:ſed in ipſa miſſione nihil ef⸗
ficiebatur in xpᷣo ſᷣ ſolum demonſtrabat᷑. Qam ab in⸗
ſtanti ↄceptõnis ſue fuit plenus gratia ⁊ veritate.⁊ ab
eodem inſtanti plene inhabitauit in ipſo.ſ.ſ.ergo mil⸗
ſio de ratõne ſua nõ dicit effectum.nec eſt ad efficiẽduzʒ
bᷣ ad demonſiranduʒ:ergo cum ad hoc idem ſit appaꝛi⸗
tio:nihil addit quod nccio ſit de rõne ſua vltra apari
tionem. 4 Item angelus quotienſcũq; aparet viſibili
ter.et ſi nihil efficiat in creatura rõnali: dicitur mitti
ꝓpter ſolam manifeſtatõeʒ:ergo efficere aliquid in cre⸗
atura vel inhabitare creaturam non eſt de ratione vel
eẽntia miſſionis:ergo ꝑ hoc ꝙ non differt eẽntialit᷑ ab
apparitione. Ex bis videtur ꝙ nihil aliud ſit viſibilis
miſſio q; apparitõ.¶¶ Contra. Aug.ij. d trini.temeraꝛi
um eſt dicere nuniᷓ deũ patrem ꝑ aliquas foꝛmas viſi
bilibo patribo aut ꝓgphᷣis aparuiſſe.et hoc oñdit ꝑ ſeri⸗
pturas:ſed pater nò legit᷑ miſſus nec ↄcedit aug. patrẽ
eſſe miſſum: ergo non ſunt idem miſſio viſibilis ⁊ apxppa
ritio.¶ Item filius et ſpirituſſanctus in veteri teſtam̃⸗
to multotiens aꝓparuerũt:et tamen neuter eoꝛum dici
tur mifſus ſicut dicit aug. Vñ videt᷑ dicere. appariti⸗
ones veteris teſtamenti nõ dicuntur ꝓpꝛie miſſiones: g

non oĩno eſt idem viſibilis miſſio et apparitio.¶ Item
qui mittit᷑ ab alio mittitur ad alium.ergo miſſio habet
eẽntialem ↄꝑationẽ ad illud a quo et ad illud ad qð:ꝭ
axparitio nõ dĩc eẽntialem ↄꝑationẽ ad illud a qͥ: ap-.
paritio nõ eſt miſſio.q¶ Rõne huiꝰquerit᷑ cum apparits.
nes ille qᷓ fuerũt in nouo teſtamento ſcz filij et.ſ.ſ. dica .
tur miſſiones.quare nõ ſimiliter ille ĩ quibo filiꝰa.ſ. ſ.
apparuerũt in veteri teſtamento antiꝗs patribo et miſſi
ſunt ad ipſos. Aod hoc dðm.ꝙ appaꝛitio ẽ manifeſta
tio eẽntie viſibilis in aliqua ſpecie viſibili.et hoc ſumi⸗
tur er verbis ang· in li.de trini.in pluribo locis.ita q;

apparitio claudit in intellectu ſuo illud qð manifeſtat᷑
tanꝙᷓ viſibile.Silv miſſio viſibilis eſt maiĩfeſtatio mil⸗
ſionis inuiſibilis facta in creatura viſibili.et hoc ꝑ ali
quem actum creature coꝛꝑalis.vt in creatura coꝛpoꝛa⸗
li ſignificet᷑ ꝑſona miſſi.in deſcenſu vᷣo creature ⁊ man
ſione ſuꝑ illum ad queʒ dirigitur ſignificetuꝛ miſſio ſi
ue inhabitatio ſpirituſſancti. vt in deſcenſu ⁊ mãſione
columbe ſuper chꝛiſtum et in aduentu ignis et ſeſſione
ſuper apoſtolos. Vnde quando in creatura ſignatur fi
lius vel ſpirituſſanctus vt inhabitans:tunc pꝛoprie di
citur mitn. Ex hoc patet. ꝙ miſſio viſibilis in intelle⸗
ctu ſuo claudit miſſionem inuiſibilẽ.⁊ ſuperaddit ma⸗
nifeſtationem illius miſſionis per aliquod ſignum vi⸗
ſibile. In intellectu autem miſſionis inuiſibilis ſigni⸗
ficate in miſſione viſibili:clauditur perſona mittentis
et perſona eius qui mittitur et perſona eius ad quem
fit miſſio:et effectus ſiue ratio miſſionis qui eſt inbabi
tatio creature rationalis per aliquem effectum gratie
gratumfacientis. Eſt enim miſſio ad inhabitandum.
NQuando ergo ſignificatur perſona miſſi in aliquo ſi⸗
gno ſenſibili vt ab alio exiens vel emanans ⁊ vt in alio
inhabitans:tunc pꝛopꝛie dicitur viſibiliteꝛ mitti.⁊ hoc
non inuenitur in qualibet aparitione.ex boc apparet
ꝙ omnis viſibilis miſſio eſt aparitio:ſed non econuer
ſo. et ꝙ addit miſſio ad apparitionem ſcilicet manife⸗
ſtationem perſone vi emanantis ab alio et vt inhabitã⸗
tis in alio. AUbi autem ſignificatur aliqua perſona vł
manifeſtatur inuiſibili creatura nõ ſub iſtis rõnibus

—

9/
Nueſtio
dicitur apparitio ſed non econuerſo. et ꝙ; addit miſſio
ad aſparitõez ſcʒ manifeſtatõeʒ ꝑſone miſſe vt emano⸗
tis ab alio et vt inbhabitantis in alio. Abi autẽ ſignifi⸗
catur aliqua ꝑſona vel manifeſtatur inuiſibili creatu⸗
ra nõ ſub iſtis rõnibus dicitur aꝓparitio ſed nõ miſſio
vt in apparitõnibo veteris teſtamenti.ꝑ iam dicta patʒ
quare nõ dicitur pater miſſus ſed ſolum mittens:quia
miſſio impoꝛtat em anatõem ab alio. mittere em̃ dicit
auctoꝛitatem reſpectu miſſi ſicut ſup oſtenſum eſt. Si⸗
militer patet quare apparitiones ille ſiue filij ſiue ſpũſ⸗
ſancti que fuerũt in veteri teſtamento nõ dicunt᷑ miſſi⸗
ones:quia non oſtendebant ꝑſonam filij vel ſpũſſancti
vt inbabitantem.nec oſtendebatur aliquis actus in il⸗
lis apparitõnibo in quibus ſignificaret᷑ ꝑſona ſpirituſ
ſancti vt inhabitans:vt in nouo teſtamento oſtendeba⸗
tur in maſione ſuꝑ xpᷣm. Joh.j. ſuꝑ quem videris ſpm̃
deſcendentẽ et manentẽ ſuper eum ⁊c̃.et in ſeſſione ſuꝑ
apłos act.ij. Seditq; ſupꝛa ſingulos eoꝛum ⁊c̃.lʒ eniʒ
foꝛſitan danieli oſtenderet᷑ filius ði vt accipiens regnũ
a patꝛe:et pater vt dans regnum qui oſtenſus eſt ei in
veteri dierum.vij.dañ.ſicut oſtendit aug.ij.de trinit᷑.et
ita aꝓarẽt ibi filius vt exiſtens a patre: non tamen ſi⸗
gniſicabatur ꝑ aliquem actum vt inhabitans in danie
le.nec ad hoc oſtendendum erat illa aꝓaritio ſed ſoluʒ
ad oſtendendum emanatõnem filij a patre et equalita⸗
tem cum patre:et ad p̃ᷣfigurandam futuram inhabita⸗
tionem diuinitatis in xrpᷣo bomine ĩ quo habitauit om⸗
nis plenitudo diuinitatis etiam coꝛpoꝛaliter. 4 Ad il⸗
lud eꝛgo qð obijcitur ex auẽte aug:dicendum ꝙ augu.
nõ ponit ibi toram rõnem miſſionis inuiſibilis: ſed ſo
lum rõneʒz eius quod eſt viſibile.ꝙ enim illa miſſio ſit
viſibilis:tota ratio eſt ex ꝑte creature viſibilis ſicutꝓ
ceſſionis tem ꝑalis.ſed eſt tota ratio quare illa ꝓceſſio
dicatur tem ꝑalis.ſimiliter apparitio in ſpecie coꝛpoꝛa
li non eſt tota ratio miſſionis viſibilis ſed eſt ratio q̃re
illa miſſio dicatur viſibilig.q Ad aliud ſoluenduʒ peꝛ
interemptõnem:.qꝙ ſemper dicunt᷑ filius et ſpirituſſan⸗
ctus mitti.quia tem ꝑaliter veniunt ad nos.quia etiaʒ
pater cum filio et ſpirituſancto dicitur venire ad inba
bitandum creatuꝛam. Joh.xiiij.ad eum veniemꝰ mã⸗
ſionem apud eum faciemus:ſed cum ſignificatur vt ve
niens a patre ad inhabitandum creaturam ratõnaleʒ
vel ad ſignifſicandum pᷣcedentem inhabitatõnem: tunc

Dicitur mitti. Elel in nouo teſtamento nomine.ſ.ſ.ĩtel⸗

ligitur ꝓgpꝛietas qua ipſe eſt a patre ꝑ pꝛoceſſionem:no
mine ſeſſionis vel manſionis ſuper vpm ſignificetur ĩ⸗
habitatio ſpiritualis qua ipſe inhabitauit xpᷣm. et hec
eſt tota ratio miſſionis inuiſibilis.non eſt manifeſtatõ
ꝑſone ſed manifeſtatio ꝑſone vt emanantis ab alio ⁊ ĩ⸗
babitantis in alio. Unde dicit aug.iiij.de trinita.ſicut
natum eſſe eſt filio a patre eſſe: ita mitti eſt cognoſci ꝗ;
ab illo ſit. et ſicut.ſ.ſ.donũ dei eſſe eſt a patre/ ꝓcedẽ:ita
mitti eſt ognoſci et ꝙ ab illo ꝓcedat. hoc aũt eſt in aliq̃
effectu gee gꝛatũſacientis axpꝛopꝛiate ꝑſone.qꝛ ſm illa
ſolum dicit᷑ inhabitare.ſimiliter in miſſione viſibili ſj
hñt expꝛimi in aliqͥ actu creature coꝛꝑalis:ita ꝙ in ſpẽ
coꝛꝑali expꝛimat᷑ pſona:in actu vo aliquo vt in deſcẽſu
vel mãſione ipᷣa inbabitatio.4¶ Ad aliud qð obijcit᷑ de
angelis. dom ꝙ angelus eſt medius inter nos et deum

et eſt miniſter vel nucius dei reſpectu nr̃i. et ideo qcqd

efficit vel nüciat nobis vel qñcunq; viſibiliter aꝓpaꝛet

nobis:auẽte dei facit.⁊ ido in omi oꝑe ſuo ſaluat᷑ ratõ

miſſionis.ꝗa om̃s ſunt miſtri et in miniſteriũ miſſi.qa
in deo ſunt et dei auẽte veniũt ad nos.ſed nõ ſic eſt ĩ ꝑ⸗
ſonis diuinis.qd aliqua eſt q nõ eſt ab alia nec auctoꝛi
tate alterius oꝑatur vel aparet:et ideo in ipſa põt eſſe
apparitio:nõ tamen miſſio paſſiue dicta.et ſaluari ra⸗
tio apparitiõis ̊ nõ miſſionis. plus tamen exigitur ad
miſſionem m ꝙ dicitur de pſonis q; pm ꝙ dicitur de
angelis. quia alia et alia eſt ratio miſſionis ſicut iã vi⸗

—

oAnO

uei ap rνα V. eͤ ne nn rſ.

17177

lxxumj.

debitur. ¶ Ao aliud quod queritur.quid addit miſſio
viſibilis vltra apparitionem iam patet reſponſio.quia
addit manifeſtationem perſone inq;tum exiſtentis ab
alio tanꝙ; inbabitantis vel poſſeſſio ab illo.quia ĩ miſ
ſione efficitur vt perſona miſſa ad nos:habeatur a no⸗
bis et inhabitet in nobis.et hoc eſt alio modo eſſe qꝙᷓ in
alijs creaturis ſicut oſtenſum eſt ſupꝛa..! Ad illud qð
obijcitur in contrarium per auctoꝛitatem auguſti.Di⸗
cendum ꝙ non vult dicere auguſti.ꝙ eſſe natum nõ ſit
c ratione miſſionis viſibilis:ſed aꝓpaꝛere in carne ta⸗

q̃ᷓᷓ verbum caro factum. Unde per vtrunq; diffinit Au

guſti.miſſionem cum dicit.ij.de trinitate.exire a patre
et venire in munduʒ boc eſt viſibiliter mitti.et qꝛ vtrũ
q; complectitur miſſio et non alterum tm̃:apparitõ au⸗
tem amplectitur alterum tm̃ ſcilicet manifeſtationem
perſone vel eſſentie diuine non in creatura ſenſibili nõ
ſunt oĩno idem. ¶ Ao illð quod queritur vtrum addat
ſuper aparitionem rationem efficiendi. dicendum ꝙ;
miſſio viſibilis addit ad agparitionem demonſtratõeʒ
alicuius effectus exiſtentis in creatura.ſᷣm quem dica
tur inhabitare filius vel ſpirituſſanctus.vel etiam poſ
ſideri vel haberi in ratione fructus:ſed non opoꝛtet ꝙ;
in miſſione viſibili pꝛimo efficiatuꝛ ſed ſufficit ꝙ pꝛimo
effectus viſibiliter demonſtretur vnde ſufficit ꝙ; in miſ
ſione viſibili demonſtretur ꝑſona miſſi filij vel ſpirituſ
ſancti in ratõe inhabitãtis vel habiti a creatura cui fa⸗
cta eſt miſſio viſibilis:ſicut fuit in xpᷣo. Ende pʒ illud
qð obijciebatur de xpᷣo.quia non opoꝛtet ꝙ ſpirituſſan

ctus in illa miſſione tũc pꝛimo haberetuꝛ vel ꝑpꝛimo in⸗

babitaret:ſᷣ ſufficit ꝙ inhabitatio vel datio ſpirituſſã⸗
cti ſibi pꝛius inuiſibili facta viſibiliter poſtea demon⸗
ſtraretur:qð non opoꝛtet in agaꝛitõne.⸗ Ad illud qð
obijcitur. ꝙ in miſſione angeli non exigit᷑ ꝙ inhabitet
creaturaʒ vel efficiat᷑ aliquid quod habeatur a creatu⸗
ra.dicendum ꝙ alia eſt ratio miſſionis in angelis:⁊ in
pſoms. angelus eniz mittit᷑ vt miniſter vel nuncius ad
aliquid nunciandum vel efficiendum. ndeeęt ſi nihil
efficiatur:nihilominus tamen dicitur angelus mitti.2
hoc eſt quia miſſio eius qui mittitur vt miniſter: nõ ſu⸗
mit rationeʒ ex parte eius ad quem: ſed ſufficit ꝙ ſolũ
moueatur ad efficiendum.et hoc auctoꝛitate alterius:
ſed ſi filius et ſpirituſſanctus non mittuntuꝛ ſicut mini
ſtri ſed ſicut donum mittitur alicui.quando autem ali⸗
quid mittitur in ratione doni: donum illud non habet
com pletam rationem miſſionis donec habeatur ⁊ poſ⸗
ſideatur ab eo cui mittitur. VUnde non eſt completa ra⸗
tio miſſionis in perſonis diuinis:donec per aliqueʒ ef
fectum habeatur et inhabitet creaturam ad quam mit
titur.nec vere manifeſtatur vt miſſus: niſi babeatur et
poſſideatur. Pꝛeterea in miſſone opoꝛtet ꝙ miſſus vł
ſit vbi non erat pꝛius:vel ſit ibi alio modo q; prius.In
miſſione autem angeli qui non eſt vbiq;.ſaluatur ratõ
miſſionis ſine auctoꝛitate mittentis vbi non erat pꝛiꝰ:
ſed perſone diuine cum non poſſunt eſſe vbi non erant
pꝛius cum ſint vbiq;:opoꝛtet ꝙ ſint vbi erant pꝛius:a/⸗
lio modo tamen qᷓᷓ pꝛius.ita ꝙ ille alius modus dicat
mutationem ex parte creature non ex parte miſſi. VUn⸗
de opoꝛtet ꝙ ratione mutationis creature ſaluetur in
ipſis ratio miſſionis: cum non poſſit ſaluari totaliter
ex parte miſſi.hoc autem non eſt neceſſe in miſſione an
geli vbi totaliter poteſt ſaluari ex parte miſſi:quia mu
tatio ᷣm locum poteſt ↄuenire ei.

Membrum ſecundum

Ecundo queritur ad quid ſit miſſio viſi⸗
bilis. et cum dictum ſit ſupꝛa ꝙ ſicut ap⸗
paritio eſt manifeſtatio diuĩe eſſentie v½
perſone ĩ aliqua ſpecie viſibili:ita miſſio
viſibilis eſt manifeſtatio miſſionis inuiſibilis facta in

ereatura viſibili. Queritur vtrum creatura viſibilis
ſit vtilis vel neceſſaria ad manifeſtatiõeʒ miſſionis in/
niſibilis?et videt᷑ ꝙ nõ. Naʒ qᷓntũcunq; appaꝛeat cres
tura viſibilis.nõ oſtendi?᷑ ꝑ illam niſi creatura coꝛpo⸗
ralis:niſi aſſit reuelatio ꝑ quã ducatur intellectus ad
cognoſcendum aliquid ſpũ ale inuiſibile ꝑ illam ſignifi
cari:ſed illa reuelatio eſt ↄgnitio verioꝛ et certioꝛ qᷓᷓ ſit
illa que eſt a ſenſu que etiam eſt ſufficiens ſine om̃i cre
atura coꝛꝑali.ſi ergo habens ↄgnitiõeʒ certam et per⸗
fectam non indiget occupari circa ↄgnitionem imper⸗
fectam:̊ videtur ꝙ illa facta in coꝛꝑali creatura nõ ſit
vtilis vl neceſſaꝛia ad manifeſtatõnem rei inuiſibilis.
¶l Item ſicut oſtenſum eſt ſupᷣ.in miſſione inuiſibili cũ
datur aliquis effectus appꝛopriatur ꝑſone miſſi ꝑ que
poteſt ↄgnoſci ꝑſona miſſi.et hoc patet ꝑ diffinitõnem
miſſionis ſupꝛapoſitam: ergo cũ ille effectus ſpiritua
lis ſᷣm quem ꝑſona non ſolũ habet cognoſci ſed inha⸗
bitare:ſit magis expᷣſſiuus ꝑſone que mittitur et etiaʒ
ipſiꝰinhabitationis qᷓ; creatura aliqua coꝛꝑalis:videt᷑
ꝙ vltra illum effectũ ſuꝑfluat ſpũs coꝛꝑalis.⸗ Itẽ affe
ctus circa viſibilia occupatꝰminus ſurgit ad inuiſibi⸗
lia:̊ et ſimiliter intellectus vt videt᷑:q̊ ſi debet ad pce⸗
ptõnem inuiſibilium eleuari:non debet ei fieri oſtẽſio
viſibilium.ꝙ ſi fiat:videt᷑ potius ꝙᷓ iuuari.¶ Item in
miſſione ſpiꝛituſſancti venit ſpirituſſanctus ad inhabi
tandum.et hoc nõ per effectum quẽcunq;:ſed ꝑ effectũ
gratie gratumfacientis.ſed iſte euentus occultiſſimus
eſt. Job.ix. ſi venerit ad me non videbo eum. nec eſt ex
pediens homini vt ei manifeſtet᷑ ſe br̃e gram vel ſpiri⸗
tũſanctũ: ſ̊ ſicut dici᷑ Ecces.ix.nemo ſcit vtruʒ odio
vel amoꝛe dignus ſit.cũ ̊ aparitio illa qua dicit᷑.ſ.ſ.
mitti viſibiliter vel appareꝛe in ſpẽ colũbe vel alteriꝰcꝛe
ature oꝛdinent᷑ ad oſienſionẽ inbabitatõnis.ſ.ſ.in ho⸗
mine ꝑ aliquẽ effectum gr̃e.et hoc nõ ſit homini viato⸗
ri vtile:nõ videtur vtilis ſpẽs etiam viſibilis creature.
Item ſi manifeſtatio miſſionis viſibilis nccia eſt ⁊ B
ꝓ ſpeciem creature:q̊ cum ſolum ad xpᷣm vel ad aplos
miſſus ſit:ſi iſta miſſio viſibilis habet aliquam vtilita⸗
tem:videt᷑ ꝙ adhuc debeat remanere.cum etiaʒ ad ho⸗

mines mittat᷑ qtidie ſicut dicit augu. deberet in aliqᷓ

ſigno viſibili adhuc manifeſtari. Item in veteri teſtam
to magis ꝑ viſibilia erat manuductõ ad viſibilia q; in
nouo.ſᷣ in veteri teſtamento mittebat᷑ inuiſibiliter. ſ.ſ.
ad patres veteris teſtamenti:ꝗ illa miſſio deberet ĩ ali
quo ſigno miſſibili manifeſtari.vel ſi tunc non erat ne⸗
ceſſaria hmõi manifeſtatõ:videt᷑ ꝙ nec modo: ſed tunc
non fuit ſicut oſtenſum pꝛius:ergo nec mõ debuit eſſe.
Contra.cognitio nr̃a incipit aſſenſu: ergo ſi debea⸗
mus eleuari ad ↄgnitõnem inuiſibiliuʒ. nccia videtur
et vtilis aliqua excitatio in ſenſu ꝑ aliquod ſenſibile ſi
gnum. Vnde fides dicit᷑ eſſe ex auditu: non tm̃ interi⸗
oꝛi ̊ etiam exterioꝛi:& ad ↄgnoſcendum miſſionem in⸗
uiſibilem nõ eſt ſuꝑflua ſpẽs coꝛꝑalis.q¶ Item familia
rius offert ſuam pntiam qui ſe offert ſᷣm ſenſum et in⸗
tellectum q; qui ᷣm alterũ:ł̊ in miſſione inuiſibili ẽ ſo⸗

lum onſio facta intellectui et nõ ſenſui:&̊ cũ in miſſiõe

viſibili ſit eſfectus obiectꝰviſui ⁊ nõ tm̃ intellectui:non
videt᷑ eſſe ſuꝑflua.¶ Item in miſſione inuiſibili.ſ.ſ.nõ
tm̃ datur donũ gr̃e creatũ ſ etiã donũ increatũ.vñ etiã
datur gra et ipᷣa ꝑſona.ſ.ſ.ſᷣ ꝑ ſigna ſenſibilia exterio⸗
ra oñditur donũ creatũ qð eſt gra vt patet in ſacramẽ
tis: in ſignis ſenſibilibo debet etiã ondi ꝑſona.ſ.ſ.er⸗
go ad oñſionez miſſionis inuiſibilis vtilis eſt ſpẽs coꝛ
poꝛalis.i Item ſigna ſenſibilia ſunt vtilia ad oſtenſio
nem potentie ⁊ vᷣtutis diuĩe vt pʒ in miraculis:&̊ ſigna
ſenſibilia erũt vtilia ad oſtenſionem pñtie diuine.ſᷣ fa⸗
miliariſſime eſt pñs.ſ.ſ.vbi inbabitat ꝑ gram:g illa ĩ⸗
habitatio debet oſtendi ꝑ ſigna ſenſibilia:ergo non ſu⸗
ꝑſluit miſſio viſibilis. Ad hoc dõm.ꝙ miſſio viſibił
vt dictum eſt: eſt ad demonſtratõeʒ ꝑſone vt inhabitan

3 5 ſ. Den ſſer † ⸗ x, „ õ 4

“

tis per gratiam:ſed non eſt ad demonſtrationeʒ cuiuſ⸗
cunq; inhabitatõis:ſed illiꝰ inhabitõis q̃ eſt ꝑ plenitu⸗
dinem gratie in alios redundantis. q̃lis fuit in xpᷣo:et
aliquo modo in aplis ſicut iam videbitur. Item nõ ꝗ⸗
buſcunq; fienda erat manifeſtatio vᷣ ſenſibilibus ſiue
rudibus nondum adhuc ꝑ doctrinam et miracula pro
uectis.ſam quidam querunt ſigna vt ſenſibiles.qui⸗
bus primo innoteſcit fides.quidam vᷣo intelligentiam

ſicut illi qui iam ↄfirmati ſunt ꝑ doctrinam et miracu⸗
la querentes ſigna.ꝑ hec manuducũt᷑ ad intelligibilia

et ꝓpter tales eſt vtilis miſſio viſibilis.miſſio ergo viſi
bilis eſt ad manifeſtatõnem plenitudinis redundãtis.
et hoc ꝑſonis manuducendis ꝑ ſenſuzʒ. NMotandum
autem ꝙ in xpᷣo fuit influentia plenitudinis duplieit.
ſcʒ per modum cauſe:et ꝑ modum doctrine.ꝑ modum
cauſe efficientis quo ad diuinam naturã:et ꝑ modum
cauſe meritoꝛie q;tũ ad humanã.et his duobus modis
eſt influentia gratie in ſacramentis ꝑ que regenerãtur
homines vt in baptiſmo et ↄfirmatione et alijs. Inſlu
entia ꝑ modum doctrine fuit in pᷣdicatione eius in qua
accepimus de plenitudine eius veritatem.et fuit plenꝰ
gratia et reritatis. Joh.j.plenitudo eꝛgo gꝛatie fuit re
dundans in ſacramentis.plenitudo veritatis in verbo
p̃dicatõnis:quia gratia et veꝛitas ꝑ ihᷣm vxpᷣm facta eſt
Adueniente & plenitudine tꝑis reuelanda erat pleni⸗
tudo inhabitatõnis:qñ illa plenitudo redundare cepit
et hoc ſenſibilibo et nondũ adhuc in fide ꝓuectis.hoc
aũt fuit qñ xpᷣc baptizatus fuit et pᷣdicare cepit.pleĩtu⸗
do gratie ipſius ꝑ modum inſiuentie:quia data ẽ tunc
vis regeneratiua aque baptiſmi. et plenitudo verita⸗
tis eiꝰ ꝑ modũ doctrine:qꝛ tũc pᷣdicare cepit et veritatẽ
fidei influere.⁊ ideo ꝗa plenitudo eiꝰcepit influere ĩ a⸗
lios:debuit ꝑ ſigna ſenſibilia maĩſeſtaꝛi vt doctꝛine eiꝰ
citius credeꝛet᷑. In aplis aũt fuit plenitudo gre deſcen
dens a plenitudine xpᷣi et etiã quodã mõ plenitudo in⸗
fluentie ſcʒ ꝑ modũ doctrine et ꝑ modũ miniſterij.iQaʒ
de plenitudine veritatis xpᷣi accepimus ex doctria apo⸗
ſtoloꝝ.de plenitudine gr̃e ꝑ miniſteriũ ipoꝝ in diſpen
ſatõne ſacramentoꝝ:et ideo qñ aptis data eſt auẽtas
docendi et baptiʒandi Math. vlti. YIe docete om̃s ba⸗
ptizantes eos ⁊c.datus eſt eis viſibiliter.ſ.ſ.pꝛimo in
Ratu qñ dictũ eſt accipite ſpm̃ſanctum quoꝝ remiſeri⸗
tis ⁊c.⁊ ad oſtendendam inbabitatõnem.iſ.ſ.qtum ad

effectũ gratie redundantis ꝑ moduʒ miniſterij. deinde

in linguis igneis ad oſtendendã inbabitatõeʒ.ſ. ſ. tũ
ad effectuz plenitudinis veritatis redundãtis in alios
ꝑ modum doctrine. Lam ſicut d Joh.xvj. cum vene⸗
rit ſpũs veritatis ille docebit vos omnem veritatein.⁊
iſta redundantia etiã apparebit in dono linguaxꝝ. ſic er
go patet qualiter et qͥ tꝑe manifeſtanda erat inbabita⸗
tio.ſ.ſ.in miſſione viſibili tam in capite qᷓ; in membris
vt pᷣmo manifeſtaret᷑ in illo de cuiꝰ plenitudine accepi⸗
mus eo tꝑe quo cepit illa plenitudo redundare.⁊ dein
de in illis quoꝝ miniſterio de plenitudine eius accepi
mus eo tꝑe quo ꝑ ipᷣos diſpenſanda erat:⁊ h̊ fuit pꝰre⸗/
ſurꝛectõeʒ et aſcenſionem.¶ Per pᷣdicta pʒ ·quare non
fuit miſſio viſibilis tꝑe legis ſcripture.quia non erat ĩ
habitatõ in plenitudie in alios redundate quouſq; ve⸗
nit plenitudo tꝑis:qn apparuit ille qui erat plenus g
tie et veritatis.de cuiꝰ plenitudine accepimus omnes.
Similiter pʒ quare non modo datur ſiue mittit᷑ viſi⸗
biliter ⁊ iam manuducti ſumꝰad fidẽ.ſicut non ita fre⸗
quenter fiũt miracula ſicut fiebant anteꝙᷓ fides eẽt de⸗
clarata et pᷣdicata: patet etiã ad quid ſit vtilis miſſio vi
ſibilis.¶ Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ nccia eſt aliqua ruela
tio.et illa ſufficit ad manifeſtatõeʒ inhabitatõis.dðᷣm
ꝙ verum eſt. nec tñ ſuꝑfluit apparitio:qꝛ excitat intelle
ctũ aut inquiſitõneʒ.et ſic excitando pꝛeꝑat ad reuela⸗
tionem ſicut eſt in fide.licet em gratia interius illumi⸗
nans intellectum requiratur et illa poſſit ſufficere:ta⸗

— , ee. p .
. f. wo 2

Nueſtio

men excitatur intellectus in pꝛedicatione et miraculo⸗
rum oꝑatõne et marime in ſenſibilibo neq; illa pꝛopteꝛ
hoc ſuꝑfluunt.¶ Ao aliud qð obijcit. ꝙ magis declara
tur miſſio inuiſibilis ꝑ effectũ ſpũalem ꝙᷓ ꝑ ſignũ ſenſi
bile. dðᷣm ꝗ verum eſt: q ꝑcipitur illuo ſignum inui⸗
ſibile ſiue effectus:ſ̊ nõ ſemꝑ ꝑcipit homo ſe habere il⸗
lum effectum. et ſi aliqñ pcipiat:non tam̃ alij ꝑcipiunt
ꝓpter quos pᷣncipaliter eſt miſſio viſibilis ſiue appari⸗
tio vt acꝗeſcant doctrine et ſubijcit ſe doctrine miniſte
rio eoꝛuʒ ad quos mittit᷑ viſibiliter ſpirituſſcts. 4 Ao
illud qdð obijcituꝛ.q; viſibilia impediũt intellectũ ſicut .
affectum.dicendũ ꝙ viſibilia pñt dupliciter oↄſiderari.
vel vt res abſolute:vel vt ſigna ducentia in aliud.pᷣmo
modo ſi ↄſideꝛent᷑ et ament᷑ retardant intellectũ 2⸗ effe⸗
ctum ſcdᷣo mõ iuuant.et ſic ẽ in apparitõe ſiue miſſione
viſibili.quia ibi ↄſiderat᷑ creatura vt ſignum faciens
ad intellectũ venire.¶ Ao aliud dᷣm.qꝙ aduentus ſpi⸗
rituſſancti in hoĩem eſt occultus. nec expedit vt om̃ibo
manifeſter.ne foꝛte ſumat᷑ occaſio pᷣſumptõis vel elatõ
nis.illis tñ qui ita ſunt ↄfirmati ꝑ gratiam vt nõ poſ⸗
ſunt ꝑ hec moueri ad elationẽ:ſed potius ad teuotõeʒ
et amoꝛem:expedit reuelatio ſiue noticia iſtius aduen
tus.ſicut fuit rpᷣe qui non poterat peceare:⁊ apoſtoli ꝗ
fuerũt ↄfirmati in aduentu ſpũſſancti. et etiã de quibo
nouerat dominus ꝙ inde nõ ſuꝑbirent ſed potiꝰ ex ma
nifeſtatõne ipa tam ipſi qᷓ alij ꝑ ipſos ꝓficerent.qui.ſ.
per ipſos credituri erant.¶ AYd alia duo ſcʒ quaꝛe mõ
non eſt vtilis miſſio viſibilis:et quare nõ fuit in veteri
teſtamento:ptʒz ſolutio ex pᷣdictis.

Mlem brum terciũ
Ercio querit᷑ cui ↄueniat miſſio viſibił.
vtrum ſcʒ patri vel tm̃ filio et ſpirituiſan
cto.et cum diſputatũ ſit ſupꝛa.vtruʒ miſ
ſio cõueniat patri.et miſſio viſibilis ad⸗
dat ad miſſionẽ manifeſtatõnem in aliqua ſpẽ coꝛꝑali.
vtrũ apareꝛe in aliq̃ ſpecie ſenſibili ſiue coꝛꝑali ↄueni⸗‚⸗
at patri.ꝙ aũt pater aꝓparuẽit ĩ aliqua ſpecie corꝑali
oſtenditur. Dicit em̃ aug.in.ij.de trini.temeraꝛium eſt
dicere deũ patrẽ nunꝙᷓ patribo aut ꝓphis ꝑ aliquas vi
ſibiles foꝛmas apparuiſſe.¶¶ Item in eodem. nemo ſani
capitis affirmare dʒ nunqᷓ; ꝓꝑſonam patris per aliquã
ſpeciem coꝛpoꝛaleni vigilantium oculis demonſtratã.
Item in eodem natura vel ſuba vel eſſentia vel qͤlibz
alio noĩe appellandũ eſt idipſum qð deus eſt. gegd illð
eſt coꝛpaliter videri nõ põt.ꝑ ſubiectaʒ vo creaturã nõᷣ
ſolum filiũ vel ſpm̃ſet̃m ſ̊ etiã pr̃em coꝛꝑali ſpẽ ſiue ſilłi
tudine moꝛtalibo ſenſibo ſignificatõeʒ ſui dare potuiſ⸗
ſe credendũ eſt.¶ Item ſicut nccia eſi ad ſalutem fides
de filio et ſpũſctoꝛita et de patre. ſed apparitõ oꝛdinat᷑
ad manifeſtatõeʒ ꝑſone et illa manifeſtatio ad fideʒ:ꝗ
ſicut filius apparuit vel. l. ſ. ita debuit et pater appaꝛere
¶ Item nõ ſolum filius vel.ſ.ſ.veniũt ad inhabitandũ
creaturã ſed etiã pateꝛ.Vñ ioh.xiiij.ad eũ veniemus ⸗
mãſionẽ apud eũ faciemꝰ:q ſicut filij pñtia manikeſta⸗
ta eſt in carne:et pñtia.ſ.ſ.in columba et igne:ita ⁊ pꝛe
ſentia patris debuit manifeſtari in aliqua coꝛꝑali ſpẽ:
g̊ᷣet appaꝛere. Contra.Aug.iiij. de trinit.et br in.j.
li.ſen. xv. di. vlti. e. non ideo pater dicit᷑ miliſſe filiũ vel

ſpm̃ſanctuʒ ꝙ ille eſſet maioꝛ et illi minoꝛes:ſ̊ maxime
ter auctem pᷣncipij ↄmendandã:et ꝗa inuiſibili crea⸗
tura nõ ſicut illi atxpaꝛuit ̊ pateꝛ nõ appaꝛuit in aliqua
viſibili creatura ſicut filivel. ſ. ſ. ¶ IJtem math. xj. ¶e
mo nouit pr̃em niſi filiꝰet cui voluerit filius reuelare.
et dicit᷑ ibi in glo.ꝙ pater verbo ſuo ſe eclaꝛat:g̊ mani
feſtat᷑ pater in manifeſtatõne filij ſm illud.xiiij.ioban.
DQui videt me videt et patrem. ſi ergo aparitio oꝛdĩa⸗
tur ad mamifeſtatõeʒ pſone. et ſufficienter manifeſlat᷑
pater in manifeſtatõne filij:ad manifeſtatõnem patris

7 17„%

lxxiij.

ſufficit apparitio filij:ergo ſuperſflua eſſet apparitio pa
tris: ergo non fuit neceſſe vel conueniens vt pater appa
reꝛet in aliqua viſibili ſpecie. Itẽ veritas magis ma
nifeſtata eſt in nouo ꝙᷓ in veteri teſtamento:ſed in nul⸗
la viſibili ſpecie legitur pater apparuiſſe in nouo teſta⸗
mente:eꝛgo multofoꝛtius nec debuit appareꝛe in veteri
Si dicatur ꝙ ꝑſona patꝛis manifeſtata eſt in anquo
ſigno ſenſibili ſicut in voce cum dictum eſt. bic eſt filiꝰ
meus ⁊c.hoc non videtur ſoluere.quia pᷣncipaliter qꝛi
tur d manifeſtatõne que fuit in aliqua viſibili ſpecie.
Mam id quod manifeſtatur ꝑ vocem:non videtur pꝛo⸗
pꝛie dici apparere:ſeo ſolum illud ꝙ oculis apparet in
aliqua coꝛpali ſpecie..¶ Item axpaꝛitõnes que fuerunt
in veteꝛi teſtamento non fuerunt ſolum in voce.vnð ex
textu ſacre ſcripture oſtendit aug.ꝙ non ſolum in voce
oſtẽdit ſe dñs ade:ſed etiã ĩ aliqua corꝑali ſpecie quã⸗
do dixit ei adam vbi es.⁊ hoc ondit ꝑ hoc qð dicit᷑ ibi.
dum deambulaꝛet dñs in ꝑadiſo ⁊c. eꝛgo ſi ſoluʒ axpa⸗
rueꝛit pater in voce in nouo teſ.in veteꝛi teſtamento nõ
ſolum in voce ſed etiã in aliqua viſibili ſpecie in qua et
loquebatur patribo:ꝗ et ꝑfectioꝛes vt videt᷑ erũt appa⸗
ritõnes in veteri q; in nouo teſtamento.¶ Item ſi non
alparuit pater in no.te.niſi in voce et nõ in aliqua vi⸗
ſibili ſpẽ.querit᷑ vñ hoc:cum filiꝰet ſ pũſſanctꝰ apparue⸗
rũt ĩ viſibili ſpẽ.et etiã cum pr in ve.te. apparuerit ĩ vi⸗
ſibili ſpẽ ſicut dicũt auẽtes ſupᷣpoſite.⸗¶ Item ſi pr̃ ap⸗
paruerit qñ auditus eſt in voce.querit᷑ de nũero appa⸗
ritõnuʒ.i Qam pᷣmo audita eſt vox patris in baptiſmo
ſilij Math.iij. Scðo in tranſfiguratione Aldath. xvij.
Tercõ ĩminẽte paſſione qñ dictũ eſt Johᷣ.xij.et clarifi
caui et iterũ clarificabo.querit᷑ ergo quare totiens de
monſtratus eſt pater in voce.¶ Item qñ vox patris au
dita eſt in baptiſmo et dictũ eſt:hic eſt filius meus ⁊c.
additũ nõ eſt iᷣm audite.in tranſfiguratõne aũt vbi v⸗
ba eadem replicant᷑ dictũ eſt ip̃m audite:querit᷑ vñ eſt
boc.¶ Item cum tam filiꝰqᷓ ſpuſſanctꝰapparuerũt poſt
reſurꝛectõeʒ.quirit᷑ quaꝛe pr nec in voce nec alio moto
apparuit. Ad hoc doᷣm.ꝙ pr̃ agaruit et in nouo et ĩ
ve.teſt.in aliqua ſpecie ſenſibili:ſed magis diſtincte in
nouo ꝙ in ve. teſta. vnde magis fuerũt expᷣſſa ſigna in
nouo ꝙ in ve. teſta. In veteri teſtamento in lege natuẽ
fuit onſio numeri ꝑſonaꝝ.vt in tribus viris g apparue
rũt abꝛabe Geñ.xviij.ſ̊ non expꝛimebat᷑ ibi oꝛigo vl/p
prietas ꝑſonarum. vt in aliquo illoꝛum innotelceret q̃ᷓ
eſſet ꝑſona patris vel filij vel ſpirituſſancti. Similiter
nec in alijs apparitionibus oſtendebatur que eſſet illa
perſona patris que aparebat. vnde indiſtincte qua⸗
ſi cõſuſe aparebant perſone: ſed in lege ſcripta magis
diſtincie apaꝛebant. quia non ſolũ oſtendebatur nüe⸗
rus ꝑſonaꝛum ſed oꝛigo ſcʒ ꝙ vna ab alia vt in viſione
Banielis in qua apparuit filius bominis.et etiam an⸗
tiquus dierum a quo ille accipiebat regnum Bañ. vij.
In quo ſicut dicit auguſti.intelligitur oꝛdo vnius per
ſone ad aliam.vt pater dans:et filius accipiẽs regnũ
Vnge intelligebatur vnꝰhabere auẽtem reſ pectu alte⸗
rius et ita quidam oꝛdo inſinuabatur ſed non oſtende
batur pater ſub illa pꝛoprietate qua eſt pater. In no⸗
uo autem teſtamento non ſolum manikfeſtatus eſt nüe⸗
rus ſiue diſtinctio peꝛſonarum in apparitione patris 2
filij et ſpirituſſancti:ſed etiam oꝛigo et propꝛietas pa⸗
tris et filij his verbis.hic eſt filius meus dilectus. nec
in aliquo ſigno viſibili potuit ita manifeſtari perſona
patris ſub pꝛopꝛietate qua eſt pater ſicut in voce ſiue ĩ
ſono audibili.magis enim expꝛimunt verba qᷓ; facta.2⸗
hoc patet in ſacramẽto ↄfeſſionis. pꝛiꝰ em̃ fuit expreſſio
pctoꝝ ꝑ ſigna ſenſibilia vt per oblatõnes et ſacrificia.
NMam ꝓ tali peccato inſtituebat᷑ talis oblatio.ſicut pa
tet in leuitico:ſed quia iſta ſigna viſibilia aliquantu⸗
lum erant ↄfuſa: ideo ſacramenta ſucceſſerũt expᷣſſioꝛa
temꝑe gfe reuelante et fit ↄfeſſio ꝑ vᷣba que ſunt magis

2 SR.) P. * .bDW C PF ie

expꝛeſſiua ꝙᷓ ſigna viſibilia.et in omnibus etiam ſacra
mentis ↄſtituta eſt foꝛma in verbis.ſimi liter aduenien
te temꝑe gratie reuelante ꝑſona patris que pꝛius oſtẽ⸗
ſa eꝛat ꝑ ſigna viſibilia quaſi ↄfuſe indiſtincte:poſtea
diſtincte et ſub ſua ꝓpꝛietate expꝛeſſa eſt ꝑ verba:q ſunt
ſigna magis expꝛeſſa.ad oſtendendũ qm̃ xpc eſt filius
dei. et ideo xpᷣe non tm̃ habuit teſtimoniũ humanum vt
teſtimonium iohãnis:ſed etiaʒ teſtimoniũ diuinum.et
hic in verbo:vt teſtimoniũ patris.et in facio:vt teſtio⸗

nium ſpirituſſancti deſcendentis et manentis ſuꝑ eum

in ſpecie columbe.er hoc patet quaꝛe pater appaꝛuit in
voce tanqᷓ ſcʒ in ſigno magis expꝛeſſiuo ꝑſone ſue et ꝑ⸗
ſone filij. ¶ Ao hoc ergo quod obijcit᷑ ꝑ auctoꝛitatẽ au⸗

guſti. dom ꝙ non negat aug· patrem apparuiſſe ſicut il⸗

li inuiſibili ſpecie.et loquitur de appaꝛitõnibus que fu
erunt in nouo teſtamento ſicut patet manifeſte ex au⸗
ctoꝛitate. vult em oſtendere ꝙ filius non dicitur mĩoꝛ.
quia miſſus:et pater mittens. Elñ loquitur de illis ap⸗
paritõnibo que dicunt᷑ fuiſſe in nouo teſtamento. ga il⸗
le ſole dicunt᷑ miſſiones.et vult dicere ꝙ filius et ſpiri⸗
tuſſanctus alio modo apparuerũt quia vt miſſi: pr̃᷑ aũt
non a paruit ſicut miſſus. Pꝛeterea licet pater appaꝛu
erit in veten teſta mento in viſibili ſpecie ſicut dicit au⸗
ctoꝛitas aug.ſupꝛapoſita:nõ tamen in nouo teſtamen⸗
to apparuit in ſpecie viſibili ſed ſolum audibili:et ideo
dicit aug. ꝙ nõ apparuit in aliqua ſpecie viſibili ſic illi
cuiꝰratio dicta eſt.⁊ poſtea magis manifeſtabit᷑ quare
magis pater apparuit in tali ſpecie qᷓ; alie ꝑſone.¶ Ad

illud qð obijcitur. ꝙ ſufficienter manitfeſtat᷑ pateꝛ babi

ta ↄgnitõne de filio . oõm ꝙ veꝛum eſt:ſed nõ habet᷑ ma
niteſta cognitio de filio ꝙᷓ filius in oſtenſione ſpeciei vi⸗
ſibilis ̊ habetur in expꝛeſſione vocis. Eñ fuit ibi expᷣſ/
ſio in voce.nõ tm̃ humana q̃ erat in teſtimonio iohᷣis.
ß etiam diuina qᷓ hbabebat᷑ vt non ſolum er teſtimonio
ꝛio ſed etiã alterius ꝑſone.iſ.patris cuiꝰeſt filiꝰ.Añ
in pᷣs.dñs dixit ad me filius meus es tu. 4 Ad aliud
dðm. ꝙ licet pr̃ nõ apparuẽit ĩ aliqua viſibili ſpecie in
no.te.nõ opoꝛtet tñ qn apparuerit in veteꝛi.qa in ſigno
magis erpᷣſſiuo ꝓprietatis patris et filij apparuit in no
uo: in veteri aũt ſigno indiſtincte et quaſi ↄfuſe expᷣmẽ⸗

te ꝑſonam patris vel filij. et hoc ↄgruebat illi tempoꝛi.

qa nõdum adhuc plene manifeſtanda erat noticia veꝛi
tatis.ſed adueniente plenitudine tẽꝑis reuelata fuit et
cucurrerũt ſiãᷓ Fm ꝙ curꝛebãt tꝑa.¶ Ad aliud qð obij⸗
citur.ꝙ manifeſtatio ꝑ voceʒ nõ dieit apaaritio: ſᷣ ſolũ
illud ꝙ oñditur oculis coꝛpoꝛeis: dom qð falſum eſt.
Qam apparitio aliq dicit᷑ maĩfeſtatio facta in aliquo
effectu ĩtelligibili oblato intellectui. Sap̃.j. apparet at
bis ꝗ fidem bñt in illum. Aliqñ po dicit᷑ manifeſtatio
in aliqua ſimilitudine coꝛꝑali oblata imaginatõni: B6
modo dicit᷑ angelꝰ appareꝛe in ſomnis MMath. ij. et eti
ipſe dñs danieli.Dañ.vij· aſpiciebaʒ ĩ viſione noctis.
et ſalomoni.iij. Reg.ij. Lercio modo dr̃ appaꝛitõ mai⸗
feſtatio in aliquo ſigno ſenſibili oblato ſenſui:ſiue illðᷣ
ſignum ſit viſibile ſine audibile.et hoc modo apparuit
pater in nouo teſt. Math. iij · et. xvij. et Yoh. xij. Quaꝛ
to modo dicit᷑ apparitio manifeſtatio facta in aliq̃ ſimi
litudine coꝛꝑali ſenſibili oblata viſui: et ſic vſitatioꝛi.
modo dicitur apparitio.ex boc patet ꝙ non ſolum ma⸗
nifeſtatio in ſigno viſibili ſed etiam in audibili dicitur
apparitio.4 Ad illud quod obijcitur. ꝙ ꝑfectioꝛes fue
runt apparitõnes in veteri teſtamento vbi pater mani⸗
feſtatus eſt vtroq; modo ſcʒz in ſigno audibili et viſibi⸗
li:qᷓ in nouo vbi altero tm modo apparuit. Dicendum
ꝙ boc ſequeretur ſi illa ſigna vel aliquod illoꝛũ ſigno
rum eſſet ita expꝛeſſiuum perſone patris ſicut ſuit illð
in quo manifeſtatus eſt in nouo teſtamento.ſed in nul⸗
lo illoꝛum ſignoꝛum in qunibus pater apparebat in ve⸗
teri teſtamẽto exprimebatur perſona patris ſiue pꝛo⸗
pꝛietas qua pater eſt pater.ſicut in voce illa qua dictũ

eſt bic eſt filius meus.et in illa qua dictum eſt: et clari
ficaui et iterum clarificabo.Nam pꝛemiſſum erat pat
clarifica filium tuum c. Joh.xij. Ende non ſequitur
ſi in vtroq; ſigno ſcʒ viſibili et audibili aparuit: ꝙ ꝓ⸗
pter hoc perfectioꝛ eſſet axparitio:quia nulla illarũ fu
it ita expꝛeſſiua ſicut iſta.¶ Ad hoc quod queritur qre
pater non apparuit in aliqua viſibili ſpecie ſicut in ve⸗
teri teſtamento.patet reſponſio ex p̃dictis: quia in nul
la viſibili ſpecie poſſet expꝛimi pꝛopꝛietas qua pateꝛ eſt
pater:vel qua filius eſt filius:ſicut in voce.ꝗ⸗ Si auteʒz
queratur qre ſimiliter non apparuit ſpirituſſanctus in
aliqua voce ſiue ſigno audibili vel etiaʒ filius. dicẽdũ
ꝙ ↄgruitas fuit.vt ſicut erat diſtinctio in ꝑſonis ita el⸗
fet diſtinctio in ſignis expꝛimentibo perſonas. Vnde fi
lius appaꝛuit in rõtanali creatura ſibi vnita in vnitate
ꝑſone.ſ.ſ.in irꝛationali creatura viſibili non vnita vni

tate perſone. pater vᷣo in voce tanqᷓ ſigno diſtincto ab

vtroq;.ſimiliter in tranſfiguratõne pater in voce: filiꝰ

in pꝛopꝛia ſpecie ſcilʒ in bumanitate: ſ pirituſſanctꝰ in

nube. ſed quando.ſ.ĩ.ſolus apparuit:tũc apparuit vtro
q; mõ ſcilʒ in ſono tanqꝙᷓ in ſigno audibili:et in linguis
igneis tanqᷓ in ſigno viſibili· non autem ↄgruebat vt fi
lius appeꝛet niſi in creatuꝛa aſſumpta hoc eſt in buma
na natura. 4 -:zeterea dabat᷑ in voce patris teſtimoni
um filio. vnde tam pater ꝙᷓ.·ſ.ſ.aꝑpaꝛuerunt ad teſtimo
nium ferenduʒ filio incarnato. Ende de teſtimonio pa
tris dicituꝛ Johᷣ.v. boc eſt teſtimonium dei quod maiꝰ
eſt quia teſtiſicatus eſt nobis de filio ſuo c. de teſtimo
nio ſpirituſſãcti dicitur ibidẽ.ſpiritus eſt ꝗ teſtificatuꝛ
quia ihs eſt veritas.vnde teſtimoniũ patri fuit ĩ ſigno
maxime exp̃ſſiuo ꝑſone filij ſcʒ in voce: ̊ ne crederetur
ꝙ vox illa dirigetur ad iohem vel ad aliam perſonam:
aꝓparuit.ſ.ſ. in ſpecie viſibili ſuꝑ xpᷣm vt inſinuaretur
ꝙ ad rpᷣm dirigebatur vox illa. AVnde.j.iohᷣ.ſuꝑ quem
videritis ſpiritũ deſcendenteʒ. 4 Pꝛeterea ꝓꝛietas ſpi
rituſſancti eſt ꝓcedere ꝑ modum ſpiratõnis et per mo⸗
dum nexus ſiue amoꝛis qui eſt copula amantis ⁊ ama
ti. et iſta ꝓpꝛietas poteſt expꝛimi in ſigno viſibili. vnde
Joh. xx. oſlenſa eſi ꝓpꝛietas qua ꝓcedit peꝛ modum ſpi
ratõnis qñ inſufflauit in eos dicens. Accipite ſpiritũ⸗
ſanctum ꝛc. Deinde ꝓpꝛietas qua ꝓcedit ꝑ modũ amo

ris quo pater et filius diligunt ſe et nos:quando deſcẽ⸗

.-

dit in ſpẽ ignis ſuꝑ apłos act.ij. Sed ꝓpꝛietas genera
tionis nõ ita poterat expᷣmi in ſpẽ viſibili h ſolum in ſi
gno andibili ꝑ quod ſignũ nõ ſolum manifſeſtabat᷑ ꝑſo
na pr̃is ſed etiã filij ſub ꝓpꝛietate filiatõnis. Ad alið
dðm ꝙ ꝑſona pr̃is aparuit ad ꝑbibenduzʒ teſtimon iũ
de filio incarnato vt crederet᷑ illius pᷣdicatõmi. iõ ap⸗

paruit in pᷣncipio p̃dicatõnis qñ ſcilʒ debuit predicare

Aldath. iij. 1 mar.j.et luc.iij. Deinde vo in ꝓgreſſu pᷣdi
catõnis ſcʒ in trãſſiguratõe math.xvij.et mar.ix. et lu.

ix. Lercio vᷣo in fine ſue pdicatõnis inſtante boꝛa paſ

₰

ſionis ioh.xij. Pꝛetẽa duo q pdicata ſunt a xpᷣo erãt
valde difficilia ad credendũ.ſ.fides incarnatõnis:et fi
ces reſurꝛectiõis.¶ Aã fides paſſiõis poterit defacili ꝑ:
ſuaderi.qꝛ ille qui de bebat pati erat ĩ carne paſſibili
moꝛtali. Ideo poſtq; p̃dicauerat iohʒes fidẽ incarnatõ⸗
nis:appꝛobata ẽ eiꝰ pᷣdicatio ꝑ teſtimoniũ pr̃is in voce
illa: Heſt filiꝰmeꝰdilectꝰ. Deinde vᷣo pdicata ẽ fides re
ſurꝛectõis pᷣmo coꝛã diſcipulis ſecreto: deinde cora tur
bis Joh. xij. q petijt xpᷣe claꝛitatẽ ſui.⁊ ꝗa etiã in coꝛ⸗
dibo diſcipuloꝝ nõ poterat fides cadẽ reſurꝛectẽnis.
iĩmo nõ intelligebãt qð xp̃c dixerat eis pluries q filius
hoĩs poſtqᷓ occiſus fuiſſet tercia die reſurgẽt: iõ oñdit
aligbo diſcipłis claritatẽ reſurꝛectõis. ⁊ tũc affuit vox
pr̃is ꝑhibẽs teſtimoniũ filio vt crederetur qtum ad ar
ticulum reſurꝛectõnis. VUñ tunc additum eſt ipſum au
dite. Deinde vᷣo coꝛaz turbis et diſcipulis omibo qn di
ctũ eſt et clarificaui ? iterũ clarificabo. Et iõ dr appa⸗
ruiſſe pr̃ in voce pᷣmo ad aſtruendã fidem incarnatõis

Nueſtio

ſiue diuinitatis apparentis in carne pꝛedicatam a Jo⸗
hanne.Deinde ad aſtruendam fidem reſurꝛectõis pꝛe
dicatam a chꝛiſto.pꝛimo coꝛam diſcipulis paucis:dein
de coꝛam omnibus diſcipulis et turbis..¶ Ad aliud di
cendum. ꝙ chꝛiſtus quando baptiʒatus fuit nondũ ba
bebat diſcipulos ſiue auditoꝛes pꝛedicationis ſue. nee
manifeſtatus erat per miracula. VUnde non erant qui
diſcrederent ei.ſed in pꝛogꝛeſſu ſue pꝛedicatiõis aſſum
ptis iam diſcipulis et inſtructis ĩ fide diuinitatis quã
confeſſus eſt petrus:et in eo alij diſcipuli Math. xvj.
inſtruxit eos de fide paſſionis et reſurꝛectõnis. et quia
qtum ad illam fuerunt diſcipuli increduli.nec intelli⸗
gebant miniſterium gloꝛficationis chꝛiſti poſt paſſio⸗
nem:ideo teſtimonio reſurꝛectönis quã debebat iteruʒ
chꝛiſtus replicare coꝛam turbis:additum eſt ipſuʒ au⸗
dite.quia per pꝛedicatõnem iohannis et teſtimonium
patris inſtructi erant de incarnatõne.in pꝛincipio au⸗
tem adhuc nullus ĩceperat diſcredere ei ſiue pꝛedicaci
oni eius:quia nondum predicauerat. Alio modo põt
dici.ꝙ pꝛedicante iohanne chꝛiſtus non pꝛedicauit nec
operatus eſt miacula niſi occulte.quia nolebat domi⸗
nus vt pꝛedicante iohanne alij qui andiebant Johan⸗
nem adhererent chriſio.pꝛedicatio enim iohannis ſuo
tempoꝛe debuit curꝛere:ſed poſtqᷓ; miſſus eſt iopannes
in carcerem:tunc cepit chꝛiſtus publice pꝛedicaꝛe ſicut
habetur Mar̃.j.ideo in pꝛimo teſtimonio pr̃is non eſi
dictũ ipſum audite:gꝗa noluit pᷣdicatõnem iohãnis ad
huc ceſſare ſed ſolum poſt pꝛedicatiõeʒ et miſſionẽ eius
in carcerem voluit illos rpᷣo adhereꝛe.et ideo tũc dẽm
eſt ipᷣm audite ſcʒ in tranſſiguratione.tñ addit eccleſia
illud quod nõ addunt euangeliſte. vnde in quadam an⸗
tiphona q̃ cantatur in octaua ephᷣie additur ipſum au
dite. Ao aliud dicendũ.ꝙ apparitio pr̃is in voce fuit
ad ꝑhibendum teſtimoniũ de filio et qᷓtum ad eius in⸗
carnationem:et qtum ad eius reſurꝛectõeʒ futurã.ap⸗
paritio aũt filij poſt reſurꝛectõem fuit ad oñdendaʒ re⸗
ſurꝛectõem iam factam.⁊ ad hoc marime nccia fuit oñ
ſio pꝛeſentie filij.vt oñderet᷑ q ille idem qui paſſus fue
rat:viuebat poſi moꝛtem. Unde addebat ad oſtenſionẽ
factam in tranſſiguratõne:quia ülla oñdebat gloꝛiam
xp̃i futuram poſt moꝛtem.apparitio poſt reſurꝛectiõem
oſtendebat ipſam reſurꝛectõnem iam factam. nullum
erat ita certum teſtimoniũ ſicut de viſu.et ideo non ne⸗
ceſſarium fuit patris teſlimonium:vbi euidens erst ſi⸗
gnum. Aparitio autem.ſ.ſ.non ſoluʒ erat ad teſtimo⸗
mum pp̃i ſed etiaʒ illoꝛum ꝑ quos ſpuꝛitus debebat in⸗
noteſcere. VUnde ſicut aparuit ſuper xp̃ᷣm quando de⸗
buit baptiʒari et pꝛedicare ad oñdendum redundanti⸗
am plenitudinis gratie ꝑ moduz cauſe et plenitudinis
veritatis ꝑ modũ doctrie:ita apparuit ſuꝑ aplos eo tẽ⸗

poꝛe qͥ iſta iſta plenitudo cepit redundare ꝑ moduʒ do⸗

ctrine et ꝑ modũ miniſterij apłoꝝ.et ideo vt teſtibo xp̃ᷣi
crederet᷑:ncc̃ia fuit apparitio.ſ.ſ.vt inhabitantis re⸗
dundantiam plenitudinis deſcendẽtis a xpo. ̊ teſſimo
nium pfr̃is qð oꝛdinabat᷑ ad onñdendam pñtiaʒ filij ſui
in carne:ceſſauit poſtq; moꝛtuꝰẽ. ꝗa ad aſtruendã moꝛ
tem eius nõ erat ncc̃ium teſtimonin. qꝛ viſu poterat fi⸗
tes haberi.nec etiã ad faciendã fidem ð reſi urꝛectõe:qꝛ
ad hoc ſufficiebat aparitio filj in eadem carne ꝑ quẽ
poterat ſufficienter certificari.

Membrum quartũ

Varto querit᷑ per quos adminiſtrata ſit
miſſio viſibilis.vtrũ ille ſpẽs ſiue voces
i gbus apparuit pater vel filiꝰ vel. ſ. ſ. ad
miniſtraie ſint peꝛ angelos:ita vt angeli
foꝛmarẽt ſpecies illas et voces.vel ꝑſone viſibiliter ap
parentes aſſumerẽt illas ſpecies in quibus apparebãt

7 foꝛmarẽt eas:; aũt hmõi oñſiones ꝑ angelos admi
ſtrate ſint: videt᷑ aug. oñdere multis auẽtibo et rõnibo

( Nes 1pr, Pd =SS

e

lxxiiij.

in li.de trini.Elñ dieit in.iij.lib.de trini.omnia que de

patribo viſa ſunt.cũ deus illis ꝑ ſuam diſpenſationem

rempibo ↄgruam pꝛeſentaret᷑ ꝑ creatuyt factus eſt ma
nifeſtus et ſi nos latet.quõ ea miniſtris angelis feceꝛit
ꝓ angelos cum facta nõ ex noſtro ſenſu dicimꝰne cuiqᷓ
videamur plus ſapere qᷓ; opoꝛtet ſapere. Extant enim
auẽtes ſcripturarũ ex quibo mens noſira deniare non
debet. ¶ Item in eodem ſiz in fine tercij. antigs patꝛibo
noſtris añ incaꝛnatõeʒ ſaluatoꝛis cum deus illis appa
reꝛe dicebat᷑:voces ille ac ſpẽs in quibus apparuit do⸗
minus in vete.teſta.ꝑ angelos adminiſtrate ſunt et de
illis loquitur aug.ſicut patet: ſed ille ſpecies in qnibo
apparuit vel viſibiliter miſſus eſt filius in no.te.vel ſpi
rituſſanctus non ꝑ angelos ſed ꝑ ipſum dñm facte ſũt
Vñ filius ꝑ ſe non ꝑ angelum aſſumpſit carnem ĩ qua
viſibiliter apparuit.et.ſ.ſ.columbam:⁊ pater ꝑ ſe non
Pangelum foꝛmauit vocem in qua auditus eſi. EInð ⁊2
ꝑ hoc videt᷑ aug.aſſignare differentia inter aparitões
ve.et no.teſta. Contra aug.iiij.de trini.vlt.ca.ſi que⸗
ritur poſt incarnatõeʒ verbi quomodo facta ſit vel vox

patris vel ſpẽs coꝛꝑalis in qua.ſ.ſ.demonſtratus eſt.ꝑ

creaturam quidẽ facta iſta nõ dubito. et ſequit᷑ paulo⸗
poſt.quõ tamẽ iſta ſine rõnali vel intellectuali creatu⸗
ra potuerit fieri nõ video:ergo voces ille in quibns pẽ
apparuit in no.te.vel ſpecies ille in quibus viſibilit de
monſtratus eſt ſpirituſſanctus quãdo miſſus eſt: ꝑ an
gelos adminiſtrate ſunt. Item greg. in moꝛalibo. ver
bis ꝑ angelum dñs loꝗtur: cum ꝑ imaginem nihil oñ⸗
ditur:̊ ſuperne verba locutionis audiunt᷑.ſicut dicen⸗
te dño pater clarifica filiũ tuuʒ ⁊c. Pꝛotinus rñdetur
et clarificaui ⁊c.et ſegtur.i Qimirũ de celeſtibo loquẽs
verba ſua q̃ audiri ab hominibo voluit:rõnali admini
ſtrante creatura foꝛmauit:ꝗ̊ oſtenſiones ille q̃ facte ſũt
in no.te.non ſolũ ille que in veteꝛi adminiſtrate ſunt ꝑ
angelos. Item ſicut nobilioꝛ eſt creatura rõnalis
irꝛatõnalis:ita nobilioꝛes ſunt ille oꝑatõnes que hñt
fieri in creatura rõnali qꝙᷓ; irꝛõnali.Sed oꝑationes in⸗
terioꝛes que ſunt in aĩa vt reuelatõnes et excitationes
et hmõi: nõ fiunt ſemꝑ iĩmediate a dro: ſed fiunt mediã
te creatura angelica.vnde eoꝝ officium eſt purgare il⸗
luminare et ꝑficere:ergo multofoꝛtius oñſiones exteꝛi
oꝛes et oꝑatõnes q̃ fiũt in creatura irꝛatõnali non faci
ebant iĩmediate a deo ſ̊ diſpenſabant᷑ ꝑ miniſteriũ an⸗
geloꝛum. ergo videt᷑ ꝙ voces et ſpecies coꝛꝑales in ꝗbo
oſtenſus eſt dñs in no.te.adminiſtrate ſunt ꝑ angtos.
Item ad nobilitatem diuine eſſentie ꝑtinet operari
ꝑ miniſterium ea que poſſunt fieri per ipſum. Elñ etiã
ſicut dicit aug.in operibus miraculoſis ſunt miniſtri
angeli q;tum ad ea que pñt.vt eſt p̃ᷣparaꝛe materiam et
hmõi.i am nõ om̃ia ſubiecta ſunt potentie angelice.
Vnñ etiã in oꝑe incarnatõnis fuerũt angeli nuncij.2 in
oꝑibo iuſtificatõnis ſunt medij in his que pñt:vt eſt ex
citare intellectum ⁊ extinguere affectũ.et etiã in gene⸗
rali reſurꝛectõne in collectõne pulueruʒ.ergo et in his
miſſionibo viſibilibo et apparitionibo erũt medij in his
q̃ pñt ꝑ ipſas adminiſtrari:ſed hmõi ſpecies vel voces
P ſe pñt foꝛmaꝛe: q videt᷑ ꝙ ĩ foꝛmatõe eaꝝ angeli ſunt
miniſtri.Ex his videt᷑ ꝙ in miſſione coꝛpali vel etiaz
apparitõnis ſine noui ſiue ve.teſ.quo ad iſia exteriora
angli ſunt miĩſtri. Contra. Aug.iij. de tri. exponit il
lud apli ad heb.ſi em̃ ꝗ dictꝰ p angelos pᷣmo factꝰeſt fir
mus.et oĩs pᷣuaricatio et inobia iuſtam accepit retbu⸗
tionem: quomodo nos effugiemus ſi tantam neglexeri
mus ſalutẽ: Dicit em̃ ibi.vt oſtenderet de no.teli.id di
cere.i.ſᷣmoneꝗ nõ ꝑ anglos ſ̊ ꝑ ipᷣm dñm factꝰẽ: Gĩino
uo te. loqᷓbat᷑ dñs pſe ñ ꝑ anglm: z eadẽ rõe foꝛabat
ſpecies in quibo apparebat.ergo miſſio viſibilis vel ſi pi
rituſſancti vel filij nõ ẽ adminiſtrata ꝑ angłm. 4 Item
qn introducit aug.ſpẽs ⁊ voces in ve.te.foꝛatas p an⸗

gelos · vult per hoc aſſignare differẽtiã inter apparitio⸗

nes ve. et no. teſla. ſicut patet ibidem. et ad boc oñden-
dum adducit auẽtes: ergo ſi ꝑ boc aſſignatur differen/
tia:ergo videt᷑ ꝙ adminus appaꝛitõnes qᷓ fuerunt ĩ no/
uo teſtamẽto nõ ſunt adminiſtrate ꝑ angelos.ꝗ IYItem
apparuit viſibiliter filius in carne.quando miſſus ẽ in
mundum. et.ſ.ſ.in columba quando miſſus ad chꝛiſtũ.
ſed carnem in qua appaꝛuit filius nõ foꝛmauit angelꝰ:

ſed immediate ipſe deus ſiue.ſ.ſ.4¶. Iteʒ ſi illas ſpecies

et voces foꝛmauit et mouit angelus et vniebatur illis
ſicut motoꝛ:ergo in illis ſpeciebo non poterat vere dici
mitti vel appere.ſ.ſ.ſed potius angelus.vel adminus
vterq; miſſus eſi:et apparuit in illis ſpeciebus:ſed hoc
eſt falſlum. immo.ſ.ſ.dicitur apparuiſſe et miſſus fuiiſe
ergonõ per angelum fuerũt hmõi ſpecies formate vel
adminiſirate. 4 Item que ratio erat vt in nouo ſeu in
vete. te. apparitoõnes iſte adminiſtrarent᷑ ꝑ angelos. ſi⸗
ne melius erat vt ipſe dominus aſſumeret creaturaʒz in
qua appaꝛeret:vt ꝑ hoc diſtingueretur apparitio domi⸗
ni ab apparitione angeli. quia aliquãdo apparebat do⸗
minus: aliquando angelus ergo ⁊c. Ao boc dicunt
quidam.ꝙ aliter eſt de appariõnibo ve. teſta.et no.teſ.
quia ſicut dictũ eſt. in vete.teſta.ſpecies ille in quibus
apparuit dominus et voces:mediantibus angelis ſunt
foꝛmate et adminiſtrate. Anð in eadem apparitõne in
ve.teſta. aliquando loquitur ſcriptura in ꝑſona ange⸗
li:aliqũ in ꝑſona domini.vt in eodem facto modo dica
tur loqui angelus: modo dominus. ſed in no.teſta. ſpe
cies ille in quibo apparuit dominus: non per angelum
ſed ꝑ ipſum dominũ immediate ſunt aſſumpte. vñ et il⸗
lis nõ dicitur angelus:ſed ſolus dominus apparuiſſe.
boc videt᷑ dicere aug.aſſignans ꝑ hoc differentiã inter
apparitõnes no.et ve.teſta.et hanc dicunt eẽ ratõnem
quare apparitõnes ve.teſta.nõ dicunt᷑ miſſiones ſed ſo
lum apparitõnes:noui dicunt᷑ miſſiones. Sed ↄtra bec
ſunt auẽtes ſuppꝛapoſite que ſunt ſatis expꝛeſſe.¶ Pꝛo
pter qð dicendũ. ꝙ om̃es ille aparitõnes excepta illa
apparitiõe qua filius apparuit in carne: ꝑ angelos ſunt
adminiſirate. VUnð ſpecies et voces ꝑ angłos formate
ſunt: ſiue in nouo ſiue in ve.teſta.et ↄcedo auẽtes ⁊ ra⸗
tiones que adduceban? ꝓ illa parte. Ad illud autem
quod pꝛimo obijcit᷑ in ↄtraꝛiũ ꝑ auẽtem aug.que dicit.
ꝙ in no. teſt. loquebat᷑ dominus ꝑſe non ꝑ angeluz. di⸗
cendum ꝙ ipſe nõ loquitur de quacũq; locutõne:ſed de
illa qua loquebat᷑ filius aparens in carne que non eſt
facta per angelum ſed per ipſum dominum. de qua.j.
ad heb.nouiſſime diebus iſtis locutꝰ eſt nobis in filio
ac.ſicut manifeſte patet ex pꝛecedentibus ⁊ ſequentibo
in oꝛiginali. 4. Per boc patet ſolutio ad aliud.iIam
Augu.nõ intendit aſſignare dfferentiam inter appaꝛi⸗
tiones ve.et no.te. generaliter:ſed inter apparitõnes il
las quibo apparuit filius in ve.te.et in no.. Qam in ve.
ſpecies ille foꝛmate ſunt ꝑ angelos: ſ̊ hũanitas aſſum⸗
pta a filio nõ eſt aſſumpta vel foꝛmata ab angelo Hᷣ foꝛ
mata a deo et aſſumpta a dei filio.non tñ illud opoꝛtet
de alijs apparitõnibus in quibo apparuit pater vel. ſ. ſ.
Ad illud qð obijcit᷑.ꝙ ſicut carnẽ nõ foꝛmauit ange⸗
lus in q̃ viſibiliter aparuit.ſ.ſ.qñ miſſus eſt ad xpᷣm.
dom ꝙ ñ ẽ ſile. qꝛ caro illa fuit aſſũpta ĩ vnitate ꝑſone.
Vlñ vpᷣe vniebat᷑ illi carni nobiliſſima vnione nec ĩ illa
vnione ↄgruebat vt eẽt pꝛĩcipium alia nata ꝙᷓ dĩna cui
vniebat᷑: H̊ ab eo monẽt᷑ ⁊ foꝛaret᷑ cni vniebat᷑. AUngelꝰ
etiã in his q̃ oꝛqinahant᷑ immediate ad recõciliationeʒ
hũani generis nõ debuit eẽ mediꝰ:ſᷣ ſolum ille cui ↄpe⸗
tebat eẽ mediatoꝛ.ꝗ ſcʒ erat deꝰet homo.et ideo in foẽa
tione coꝛꝑis xpi. vel in adminiſtratõne eoꝝ q in pſona
xpᷣi agebant᷑ nõ debuit eẽ angelus admiſtratoꝛ: ̊ ſolus
ille ꝗ erat mediatoꝛ. Ille aũt ſpẽs in quibo apparuit pr
vel.ſ. ſ. nõ fuerũt vnite ei ia vt ex illis et ſpũſancto fie⸗
ret vnũ in pſona.nes oꝛdinabant᷑ niſi ad oſtendendam

pñtiam ipſius dei et pr̃is vel ſpirituſſancti. AUñ medi⸗

APeync o . R,

f⸗e V . A△☚. ₰△

6 vr

ante alia creatuꝛa nobilioꝛi potuit mouere hmõi crea
tuꝛam ſumptam ad oſtendendã ſuã pñtiam.ſ.median
te creatura angelica:et hoc cõgruebat ſicut videbitur.
Ad illud quod obijcitur.ꝙ potius deberet dici in il⸗
la apparitõne appareꝛe vel mitti angelus ꝙᷓ ſpũſſanctꝰ.
Rñdet augꝰ.in.iij.de trini.aſſignans rõnem quare po
tius dicatuꝛ dixit dñs ad moyſen:qᷓ dixit angelꝰ.cum
verba illa foꝛmaret angelus dicẽs ſic. Cuʒ verba iudi⸗
cis pᷣco nunciat:nõ ſcribitur in geſtis pᷣco dixit ſᷣ iuder
dixit.ſic etiam loquente ꝓpheta ſancto et ſi dicamꝰpꝛo⸗
pheta dixit:nihil aliud ; dominum dixiſſe nouimus.
et ſi dicamus dñs dixit: ꝓphetam nõ ſubtrabimus:ſed
quis ꝑ eum pᷣdixit admouemꝰ. licet ergo eſſet angelus
qui foꝛmaret voces illas et ſpecies:quia tamen non in
ꝑſona ſua ſed in ꝑſona domini loquebatur: nec preſen⸗
tiam ſuaʒ ſed pꝛeſentiã domini demonſtrabat: ideo di
citur non angelus ſed ſpirituſſanctus vel pater loqꝗ vel
aſpareꝛe vel etiam viſibiliter mitti.quia omnia bec ſũt
ad indicandam pꝛeſentiam domini et nõ angeli.4 Ao
illud quod queritur.quare ſpirituſſanctus non foꝛma⸗
uit illam columbam vel pater vocem immediate. dicẽ⸗
dum ꝙ hoc ꝑtinet ad excellentiam diuinam: et etiã ad
excellentiam rõnalis creature.ad excellentiam eniʒ di
uinam ptinet operari per miniſtrum in his in quibus
poteſt miniſter. ad excellentiam etiam miniſtri ꝑtinet
miniſtraꝛe creatoꝛi in his in quibo poteſt. Ende cũ an⸗
geli ſuperioꝛein habent deum. inferioꝛes corꝑales cre⸗
aturas:pares rationales:competit ⁊ ſibi ⁊ creatoꝛi vt
ſint medij in adminiſtratione creaturarum coꝛpoꝛali⸗
um et irꝛationabilium.congruit ergo ſuperioꝛi opera⸗
ri per miniſtrum:competit etiam miniſtro habere au⸗
ctoꝛitatem reſpectu eoꝛum que infra ipſum ſunt.nð
cum aſſumitur coꝛpoꝛalis creatura irꝛatõnalis ad oñ⸗
dendam pꝛeſentiam diuinam: competit vt adminiſiret
per angelicam tanꝙᷓ mediam inter ipſam et ſuum crea
toꝛem. ⁊ ideo bmõ: miſſiones viſibiles per angelos ad
miniſtrantur. natura autem coꝛpꝑalis in xpᷣo nõ fuit a⸗
licui nature niſi beate anime ſue.

Membꝛum quintũ

Gnſequẽter queritur quibus modis ma
nifeſtata ſit miſſio per creaturas ſenſibi
les. ¶ QLam miſſio filij ſicut dicit auguſti.
manikſeſtata eſt in carne: et miſſio ſpiri⸗
tuſſaneti in columba et igne. Queritur ergo qualiter
ꝑſona apparens vel miſſa dicatur eſſe in illis ſenſi bili⸗
bus creaturis in quibus apparet vel mittit᷑. Et cum de
us dicat᷑ eſſe in creaturis.ſeomuniter ſicut eſt in omni
creatura per eſſentiam pꝛeſentiam et potẽtiaʒ:⁊ ſpecia⸗
liter ſicut eſt in ſcis per gratiam: et ſingulariter ſicut ẽ
in xpᷣo per vnionem.queritur quo iſtoꝛum modoꝛꝝ di⸗

citur ſpirituſſanctus fuiſſe in columba in qua apparuit

vel in igne. Qon ſcðᷣo vel tercõ modo:quia creatura ir
rationalis non eſt capax pꝛeſentie diuine ſᷣm illos mo
dos. eꝛgo ſolum ſᷣm pꝛimũ modũ:ſed ille modus eſſen⸗
di in creatura ↄmunis eſt cnilibet creature: ergo in q̃
liber creatura dicitur mitti vel aparere.¶ Itez in illa
ſenſibili creatura dicebatur mitti ſpirituſſanctus.non
pater aut filius:ergo in illa creatura erat alio modo qᷓ
pr̃ vel filius. queritur ergo quis ſit ille alius modus.
Si dicatur ꝙ eꝛat ibi ſicut in ſigno: tunc queritur aut
illud ſignũ fuit a natuꝛa vel ex inſtitutione. Si a natu⸗
ra:ergo pari ratione omnis alia columba. ſi ab inſti⸗
tutione queritur quis inſlituit. ¶ Item ſi ex inſtitutio⸗
ne ſignat rem ſacram: conſiat ꝗꝙ veꝛe ſacramentum ſcili
cet ſpirituſſanctꝰinbabitationem: vel ſ. piritumſanctuz
vt inbabitantem. ergo habuit rationem ſacramenti.
Item cum triplex ſit in nobis vis cognitiua ſcilicʒ in
tellectꝰ. imaginatio:et ſenſus:et ſᷣm hanc tripliceʒ vim

Nneſtio

determinetur triplex genus viſionis.ſcilicʒ coꝛpoꝛalis

imaginaria et intellectualis:vidr ꝙ ſi imiliteꝛ debeat eẽ
triplex genus miſſionis:qᷓ ſicut determinat᷑ vnũ genns
miſſionis penes effectũ intelligentie ꝗ ſe offert intelle⸗
ctui que dr miſſio inuiſibilis:et aliud penes ſignũ ali⸗
qð ſenſibile quod ſe offert ſenſui que dẽ miſſio viſibil⸗:
ita debet determinari aliud genus miſſionis penes ali
qbuã ſilitudinem ſiue ſingulaꝛiter ꝙ ſe offerat imagini.
querit᷑ ergo qᷓre non apparuit dñs in aliqua ſiłitudine
imaginaria ſiẽ in ſiłitudine coꝛruptibili.cum in ve. te.
vtroq; mõ apparuerit in ſpẽ coꝛꝑali abꝛabe Beñ. xviij.
Z in ſilitudie oblata imagini ſicut in ſomnis Banieli:
Banil. vij. et ſalomoñ.iij. Reg.ij. ¶c tem de differen⸗
tia manifeſtationis filij et ſpirituſſancti. ¶am cum
eque nobis perſona ſit ſpirituſſancti vt filius:ergo in
eque nobili creatura debuit manifeſtari ſicut filius.q̃⸗
ritur ergo quare miſſio filij mamfeſtata eſt in rationa⸗
li creatura tm̃:miſſio vᷣo ſpirituſſancti in irꝛõnali tm̃.
¶ Item filius appaꝛuit vno modo ti et in vna ſola cre
atura.queritur ergo quare ſimiliter ſpirituſſanctꝰnon
aparuit vno modo et in vna creatura.4 Item queri⸗
tur ſpãliter de miſſione ſpirituſſancti viſibili cũ fuerit
mamleſtata in colũba et flatu et igne:qritur quaẽ tot
modis aꝓparuit:et q̃re in alia ſpẽ in capite q; in mem⸗
bris · Ao pꝛimũ dom. ꝙ miſſio filij manifeſtata ẽ in
carne:miſſio vo.ſ.ſ.in colũba ⁊ flatu et igne.ſᷣ alio mõ
Dicit᷑ eſſe filiꝰin creatura aſſumpta ad manifeſtationez
ſui:alio mõ.ſ.ſ.Añ notandũ ꝙ ſicut tangebatur. Alio
modo djr eſſe de in irꝛatõnabilibo creaturis. Alio mõ
in rõnabilibo: alio mõ in xpᷣo.in rebo aũt irrõnabiliba
dr eẽ duplłr. vel ſicut cauſa in effectu:vel ſicut ſignatũ
in ſigno. ſicut cã in effectu dr eſſe generaliter in omibo
creaturis eẽntialiteꝛ pᷣncipalr et potentialr. ga ipſe hʒ
eẽ in eis ſicut tenẽs ineſſe regens eas.ga quelibʒ crea⸗

tura ꝙᷓtum ad h̊ recipit influentiã a deo: aliter cederet
in nihilũ.Sicut aũt ſignatuʒ in ſigno dicit᷑ eẽ duplicit

nam ẽ qdᷣdaʒ ſignũ quod ẽ in creatura irꝛatõnalia na⸗
tura:qdᷣdaʒ ex inſtitutõne. Ex natura dr creatura oĩs
etiã irꝛõnalis eſſe ſignũ tociꝰtrinitatis q;tum ad ↄditi⸗
ones penes qᷓs determinat᷑ veſtigiũ trinitatis q̃ ſunt in
om̃ibo.ſicut ẽ vnitas:veritas:bonitas: naturalis mo⸗
quos:ſpẽs et oꝛdo.et hmõi penes que deuenitur in ↄgni
tionẽ trinitatis qͥ ad ea qᷓ ſunt appropꝛiata ꝑſonis:et G̊
mõ ſicut in veſtigio vel ſigno naturali imp̃ᷣſſo a creatõ
ne dicit᷑ eẽ tota trinitas in omibo creaturis. Ex inſtitu
tione eti dr aliqñ creatura eẽ ſignum pñtie creatoꝛis.
et hoc mõ nõ dicit᷑ eſſe in omibo irꝛõnabilibo creatuꝛis
ſed in aliquibo.ſᷣ eſt quoddã ſignũ inſtitutũ ad ſignifi
candũ pꝛeſentiã diuinã quo ad aliquẽ effectum: et hoc
ſimpłr et nõ ad tp̃s:ſicut ẽ ĩ ſacramẽtis q̃ inſtituta ſũt
ad ſignificandã pñtiaʒ diuinã ſiue.ſ.ſ. eq̊ ad aliquẽ effe
ctuʒ gr̃e.Vñ qͥtienſcũqʒ tranſeũt vᷣba ſi uꝑ elementũ ad
hoc inſtitutũ:eodem mõ qͥ inſtitutũ eſt hʒz rönem ſacra⸗
menti.Vnde ſacr̃jm baptiſmi inſtitutũ eſt in aqua:vt ſp
hẽat fieri in aqᷓ et nõ in aliquo elemẽto et ſic de alijs. et
hqͥ mõ dicit᷑ eẽ in ſacramẽtis alio mõ ꝙᷓ ĩ creaturis alijs
irꝛõnabilibo. Vñ pᷣter illũ modum quo ẽ ibi ſicut cã in
effectu ſpãli:eſt ibi ſiẽ ſignatuʒ in ſigno ad h̊ ſpaliter et
ad ſp inſtituto.eſt at in aliud ſ ignũ inſtitutũ ad ſignifi
candũ pñti aʒ diuinã ſ̊ nõ qtum ad om̃e tpᷣs: et h mo⸗
do dr fuiſſe in colũba ⁊ igne qñ aparuit ſuꝑ xpᷣm ⁊ ſu⸗
ꝑ apłos: non eĩ colũba aſſumpta erat ſi ignuz vleꝛß in⸗
ſtitutũ a do ſiue a.ſ.ſ.ad ſignificandũ pñtiaʒ ſuam.et
nõ ſemꝑ:ᷣ ad tpᷣus ſcʒ qᷓdiu manſit ſi uꝑ xpᷣm.⁊ ipᷣa aſ⸗
ſumptio ad h̊ emõſtrandũ erat eiꝰinſtitutõ. qdiu fu

it aſſumptio:tãdiu fuit ſignũ.et h̊ etiã mõ pz ꝙ deꝰ nõ

eſt in oĩbo creaturis ſ in illis qs vult aſſumẽ ad ſuam
pntiaʒ demõſtrandã.Cũ q querit᷑ quaxr.ſ.ſ.erat in co

1

— R E 2 5. M.;

. ‚ 12* . 4
W&ντν⅜.ρNd ,

Drr erke. 4 „„ N.

—

lxxiij.

lumba. doðm ſiẽ ſignatũ in ſigno inſtituto ſine aſſum
pto ad tpᷣs:ad eiꝰpñtiã demonſtrandaʒ. In xpᷣo at᷑ fuit

nõ ſolũ ſicut ĩ ſigno ſ̊ ſicut vnit carni vnitate pꝑſonali.

hoc non ad tempus ſed ad ſemp.et hic eſi modus ſin
ularis qui nõ reꝑitur in alia creatura:et ꝑ hoc patet
olutio ad pꝛimũ. Ad ſcdᷣm ſimiliter iam patet rñſio
quia ſpirituſſanctus erat in columba alio modo qᷓ; pa
ter.ſcʒ tanq; in ſigno aſſumpto vel foꝛmato ad ſua pre⸗
ſentiam demonſtrandã. et ipſa foꝛmatio vel aſſumptio
Pter talem finem fuit inſtitutio.q¶ Ad illud quod obij
citur. ꝙ cum ſignificaret rem ſacram babeat ratõnem
ſacramenti.Dicendum ꝙ; ſingulare non tm̃ eſt de rati
one ſacramenti noue legis ſed etiam efficere quod nõ
erat in illo ſigno.Pꝛeterea non erat inſtitutuʒ ad ſem⸗

per ſed ad tempus: nec in remedium ſed ſolum in teſti⸗

monium xpi.ꝙ ſcilicet inhabitabat ipſum ſ piritũſan⸗

2

ctum qꝙᷓtum ad plenitudinem gratie et veritatis.4 Ad

alind dicenduʒ. ꝙ non eſt niſi dupler genus miſſionis
ſcilicet viſibilis et inuiſibilis.quia non mittitur ſpiri⸗
tuſſanctus niſi vel ad inbabitõnem creature ratõnalis
vel ad inhabitionem illam temonſtrandam alijs. pri⸗
muzʒ eſt in effectu inuiſibili gratie gratũfacientis: ſecũ
dum in aliqua ſpecie viſibili creature coꝛpoꝛalis. mil⸗
ſio autem viſibilis non eſt pꝛopter illos ad quos mitti
tur viſibiliter ſpirituſſanctus:ſed pꝛopter alios gere⸗
dituri erant per doctrinam eorum. Similitudo autez

.

oblata imagini nec eſt ad inhabitionem nec eſt etiam

ad demonſtrationem alijs faciendam ſed illi ſoli cui

offertur illa ſpecies:ſed ſpecies coꝛpoꝛalis pluriuʒ ſen
ſibus poterat offerꝛi:et ideo illaʒ voluit ſpirituſſanctꝰ
ad demonſtratõnem ſui aſſumere.nõ autem imagina⸗
riam que nõ habet offerꝛi niſi vni:nec etiam ita excitat
intellectũ nec mouet intellectũ ſicut coꝛꝑalis:vnde nec
ita pꝛeparat ad reuelatõnem illius viſionis. Apaꝛiti⸗
ones autem ille que non ſunt miſſiones.que non deter
minantur ſiue oꝛdinantur nec ad inhabitionem faci⸗
endam nec ad illam demonſtrandam: nec etiam oꝛdi⸗
nantur ad aliquid innoteſcenduʒ niſi illis ꝑlonis qui/
bus fiunt apparitiones que fuerunt in veteri teſtamen
to.et alique etiam in nouo que non erant ad demõſtra
tionem perſonarum ſed alicuius alterius. Inde illa
viſio quam vidit petrus de diſco pleno diuerſis generi
bus animalium fuit imaginaria ſicut dicitur. x. actu.
Pꝛeterea in viſione imaginaria eſt ſimilitudo rei. ſed
in viſione coꝛpoꝛali eſt res et non ſolum rei ſimilitudo
Apparitio autem in ſi imilitudine aliqua ſiue alicuius
rei competebat illi tempoꝛi in quo nonduzʒ adhuc erat
veritas reuelata:ſed per ſimilitudines rerum demon⸗/
ſtranda.Apparitio autem in ipſis rebus in quibus eſt
veritas rei et non ſimilitudo tin congruebat illi tempo
ri in quo iam renelata erat veritas. Inð competebat
vt aparitiones fierent in creaturis que vere eſſent cre
ature.et non tm̃ creaturaruʒ ſimilitudines:ita ꝙ in il⸗
lis vere eſſet ſpirituſſanctꝰ. et ſignum demonſirans:
non eſſet tm̃ ſimilitudo rei demonſtrantis ſed vera res
Vnde columba aſſumpta a ſpirituſancto veꝛa res fuit:

et vera erat in illa et atteſtabatur veritati iam exhibi⸗

te. Vnde veritas illa faciebat ſimilitudinem ſi uam in
ſenſu et poſtea in imagini.et erat gratia reuelãs intel⸗
lectum quid peꝛ illam ſignificabatur.ideo noluit domi
nus appar ere in illo tempoꝛi in aliqua ſimilitudine ob
lata imagini ſicut in veteri:quia illud magis conueni⸗
ebat illi tempoꝛi qᷓ iſti.¶.¶ Ad aliud dicenduz. ꝙ aſſum
ptio carnis non oꝛdinabatur ſolum ad oſtendendam
pꝛeſentiam filij in carne ſed ad ſa tiſſaciendum pro hu⸗
mano genere: et ad reconciliandum bumanum genus
No:opꝑtuit aũt ꝙ ille ꝗ ſatiſfaceret eſſet ꝰet bomo:et
ido filius apparuit vt vnitus illi nature pꝛo qua debe⸗

— ſir 6 * XCECH ‚.A

bat ſatiſſacere: ſed aſſumptio columbe ſiue alteri crea inquiſitionem ſacratiſſime diuinitatis. id eſt dinĩe vni

ture non oꝛdinabatur niſi ad oſtendendam pꝛeſentiaz tatis vel trinitatis:cui eſt honoꝛ et imperium per infi⸗
ſpirituſſancti ad teſtimonium xſi ſiue inhabitatõnis nita ſecula ſeculoꝛum Amen.
q̃ inbabitabat rpᷣm vel apłos xpᷣi. vñ erat in illa creaatu
ra vt ſignatum in ſigno non in vnione ꝑſone. Quia er⸗ . .
go nihil eſt pfecte ðo vnibile niſi beatificabile et omno Explicit pꝛima pars ſumme alexandri de Ales doct.
Vum ell lubd ratonalis ꝑ quã tebebat fien redemptõ irefragabilis theologoaun monaꝛche diligenter eme⸗
et reconciliatio:ideo filius aꝓparuit ſolum in creatura date impenſis atq; induſtria Anthonij koburger nu⸗
ratõnali.et non quacũq;:ſed reꝑabili:ſed ſignificatõni renberge impꝛeſſa et finita Anno ſalutis xrpᷣiane.¶D.
ſiue demonſtratõni pure magis ↄuenit creatura irꝛatõ cccclxxxij.die. xxiiij· menſis Januaꝛij.

nalis qᷓ; ratõnalis:ne foꝛte crederet᷑ vnita vnitate ꝑſo/
nali ſicut filius:et ideo ſpirituſſanctus apparuit in cre⸗
atura irrationali tm̃. ꝛeterea cõgruebat vt ſicut erat
diſtinctio ꝑſonaꝝ:ita eſſet diſtinctio ſignoꝛum. VUnde
qñ filius apparebat in natura bumana: nõ debuit ſpũſ⸗
ſanctus appaꝛeꝛe in illa.nec in angelica:quia illa nõ eſt
viſibilis vnde ↄgruebat ꝙ ipſe apareꝛet in creatura ir
ratõnali.4l Ao aliud dicendum.q vnio illa qua filius
erat vnitus carmi in qua apparuit: erat inſeꝑabilis. et
quia manente illa vnione non ↄgruebat vt filius appa⸗
reret in alia foꝛma ꝙᷓ in illa quaʒ aſſumplſerat in vnita
te ꝑſone:ideo nõ apparuit niſi in vnica creatura et vni⸗
co modo ſed ſpirituſſanctus apparuit in creatura ſibi B
vnita ad tempus.et quia non poteſt ita ꝑfecte ſpirituſ . .Y
ſanctus ſignificaꝛi in vnico ſigno ſicut in pluribo:ideo J
plura ſigna neceſſaria fuerũt ad demon ſtrationeʒ ipſi⸗ .„
us.ideo non in vnica creatura apparuit ſicut filius.
4l Ad aliud dicendum. q; apparitio ſi pirituſſancti fuit
ad oſtenſionem plenitudinis gratie et veritatis que fu
it redundans in chꝛiſto per modum cauſe et per modũ
doctrine. vt refeꝛantur ſingula ſingulis. et in apoſtolis
per modum miniſterij in diſpenſatione ſacramentoꝛũ
et per modum doctrine in pꝛedicatione eoꝛum. et ideo
bis apparuit ſuper chꝛiſtũ:et bis etiam apoſtolis oſten
ſus eſt:ad ſignifſicandum plenitudinem redundantem
in ſacramentis per modum cauſe efficientis ꝙtum ad
diuinam naturam:et meritoꝛie qᷓtum ad bumanaʒ ap
paruit in baptiſmo eius in quo data eſt vis regenera⸗
tiua aquis.et hoc in ſpecie columbe pꝛopter fecundita
tem que attenditur in columba. in quaſt ignificatur fe⸗
cunditas gratie in chriſto ad regenerationem per ſac⸗
mentoꝛum ſanctificationem. ad ſignificandum pleni⸗
tudinem veritatis redaundantis per modum doctrine
appaꝛuit in nube ſicut dicitur in glo. Auguſtin. et be.
et Adar. ix. Nam plenitudo veritatis in chꝛiſto fuit q
ſi nubes ex aqua generata eſt pluuia doctrine. et dici⸗
tur nubes illa fuilſe lucida: quia de plenitudine veri⸗
tatis eius accepimus lumen fidei et doctrine. item eti⸗
am dictum eſt tunc ipſum audite. Similiter ex parte
illoꝛum per quos ſiue quoꝛum miniſterio debebat ple⸗
nitudo gratie et veritatis redundare:fuit dupler appa
ritio. Pꝛimo quando dateſt apoſtolis in flatu: ad oñ
dendam redundantiaʒ plenitudinis gratie chriſti per
miniſteriũ apoſtoloꝛum in diſpenſatõne ſacramentoꝝ
ad regeneratõnem alioꝛum. bene dictum eſt tunc quo⸗
ruʒ remiſeritis peccata ⁊c . Scðo in linguis igneis ad
oſiendendam redundantiam plemitudinis veritatis ꝑ
doctrinam ipſoꝛum ad accenſionem et illuminatõnem
alioꝛum. Elnde ad oſtendendum hmõi redundantiam
datum eſt eis donum omnium linguarum: et ita patet
numerus miſſionum viſibilium ſiue aparitionum ſpi
rituſſancti. Si autem queratur quare in ſpecie colum⸗
be aparuit ſuper chꝛiſtum et non ſuper apoſtolos. di⸗
cendum ꝙ ſpecialiter ad ſignificandam gratiaʒ redem
ptionis que fuit in ipſo et non in alio. Qam columba
offerebatur a pauperibus in redemptionem primoge⸗
nitoꝛum. ſicut oſtenditur Luce.ij.in oblatione paren⸗
tum chꝛiſti pro eo. Sic ergo ad laudem et gloꝛiam ſal⸗

natoꝛis terminata eſt inquiſitio de his que pertinẽt ad

9

y P) MMD1. ,R
Qunre 1 pPr * ate R,
Snnn ſe pn P.0ο =5

vo ſy trn⸗
. Pp „%½

—

„* —
—

Nueſtio

Doctoꝛis iꝛrefragabilis anglici Alerandri de ales
regule ſancti Nranciſci ꝓfeſſoꝛis:pariſius ſe epulti: pꝛi⸗
ma ꝑs ſumme theoloice felicit incipit. Alpha ⁊ o xpᷣi

noie inuocato.

ĩlibꝛo de trimtate.optime
dictum videt᷑. Eruditi eſt bomis vnũquodq; vt ipſum
eſt ita de eo fideʒ capere tẽptare vnde in natuzalibꝰ ra
tionabilit: in mathematicis diſciplinabiłr: in diuinis
intellectualit verſari opoꝛtebit. theologice facultatis
inquiſitõibꝰ intendẽtes:cum adiutoꝛio gratie ihu xp̃i
tale principiũ capimus. Ingꝗrẽteſq; ex pᷣmis de doctri⸗
na theologie.vtꝝ ſit ſciẽtia.vtꝝ diſtinguat᷑ ab alijs ſci
ent.js. De quo ſit iſta ſcientia.Oe modo tꝛaditõnis hꝰ
ſcientie.

Membꝛũ primũ

Vereret igit᷑ aliquis in primis.vtꝝ the⸗
ologie doctrina ſit ſciẽtia. Ad qð arguit
ſic augꝰ.in li.lxxxiij.queſtionũ.liij.qðne.
NQuedam cꝛedunt᷑ ⁊ nunqᷓ intelligunt᷑.ſi
cut eſt omĩs biſtoꝛia ſingularia 2⁊ humana geſta ꝑcur⸗
rens.cum doctrina theologie ꝓ magna pꝑte ſit hiſto⸗
rica.vt patet in lege ⁊ enangelio.ꝭ eſt eoꝝ que nũqᷓ in⸗
telligunt᷑.ſed eoꝝ que nunqᷓ intelligũtur nõ eſt ſciẽtia.
ſcientia enim eſt intelligibiliuʒ.relinquet᷑ ̊ doctꝛina
theologie non eſt ſcientia.¶¶ Iteʒ ſicut dicit phᷣs in pᷣn
cipio metaphy. Exꝑientia eſt ſingulariuʒ: ars vo vni⸗
uerſalium.fit aũt ars cum ex multis exꝑimento intel⸗
lectis vna ſit de ſimilibo acceptio.ſed doctrina theolo⸗
gie ꝓ magna parte non eſt vniuerſaliũ ſed ſingulariũ.

vt patet in narratõne hiſtoꝛica. relinquit᷑ ̊ ꝙ nõ ẽ ars

vel ſcientia. ¶ Item cum triplex ſit acceptio veritatis
in doctrinis.opinio.fides.ſcientia:ex inopinabilibus
opinio:ex credibilibus fides: ex ſcibilibo ſcientia. ſed

nunꝙ ex inopinabilibo ſciẽtia neqʒ ex credibilibo inqᷓ;

tum bmõi.g cum doctrina theologie inq;tum hꝰmõi ſit
credibiliũ. Jo.xx.hec ſcripta ſunt vt credatis. relinqt

acceptio doctrine theologie nõ erit ſcientia. 4 Ytez
augꝰ. xiiij. de trini. 2õ quicqd ſciri ab homibus poteſt
in rebus huanis vbi plurimũ ſuꝑuacue vanitate? no⸗
rie curioſitatis eſt ſi huic ſciẽtie tribuo: ̊ illð tmmõ q̃
ſides ſalubeꝛrima que ad veram beatitudinem ducit
gignit nutꝛitur ⁊ roboꝛat᷑.q̊ hec ſcientia nõ geneꝛat ni⸗
li fidem. nõ eſt vero nomie ſciẽtia.maxime cum fides
ſit acceptio ſupra opinionẽ ⁊ infra ſcientiã conſtituta.
Contra.quod cognoſcit᷑ ꝑ diuinã inſi piratõez veri⸗
ſcitur qᷓ; quod ꝑ humanã ratiocinatõz. quia in inſpiꝛa

.

tione impoſſibilis eſt falſitas:in ratõne vo otingit ple⸗

Prima

rũq;. cum cognitio theologie ſit edita inſpiratõne di⸗

22⸗

uina.ij. thim̃.iij. Ois ſcriptura diuinit? inſpirata 7c.

Et. .pe.ij. Spirituſancto inſpirati locuti ſunt ſancti

dei homies. verius eſt ſcientia iỹ ceteꝛe ſciẽtie. ¶¶ JZteʒ
augꝰ. xiiij. de trini.theologia eſt ſciẽtia que eſt in rebus
que ad ſalutẽ homis ꝑtinent. eſt ſcientia. Solutõ
prenotandũ ꝙ eſt ſcientia cauſe ⁊ ſciẽtia cauſati.Sci⸗
entia no cauſaꝝ eſt ſui gratia. Sciẽtia vᷣo cauſatoꝛum
ſiue ſicut cauſe vel effectus tm̃ nõ ſunt ſui gratia.ꝗa re
ferunt ⁊ vependent a cauſa cauſaꝝ. Hinc eſt ꝓ theolo
gia que eſt ſcientia te deo qui eſt cauſa cauſaꝝ ſui gra
tia eſt. oticia ̊ ſcientie aꝑpropriat᷑ ſcie cauſatoꝛum.
Qomen vo ſapientie ſcientie cauſe caulaꝝ. Vnde ⁊ ipᷣe
phus dicit.ꝙ phia prima que eſt ſui gratia de cauſa
cauſaꝝ debet dici ſapientia. vnde.iiij. deut. hec ẽ noſtꝛa
ſapiẽtia ⁊ intellectus coꝛã ppłis. NMotandũ ꝙ eſt ſci⸗
entia ꝑficiens cognitionẽ ſᷣm veritateʒz. Eſt etiã ſciẽtia
mouens affectõz ad bonitatẽ. prima eſt vt cognitõ ſᷣm
viſuz. 7 ideo de bet dici ſciẽtia abſoluta. Secũda eſt vt
cognitio ſm guſtum.2 ideo debet dici ſapiẽtia a ſapoꝛe
affectionis ſᷣm ꝙ dicitur ecci. vj. Sapiẽtia ſᷣm ſuũ no
men eſt. theologia igit᷑ que ꝑficit aĩam ᷣm affectuʒ mo
nendo per bona principia ad bonuʒ timoꝛis ⁊ amoris
Aprie ⁊ principalit eſt ſapientia. Prima phia que eſt
theologia phoꝝ que eſt de cauſa cauſaꝝ fuit peꝛficiens
cognitionẽ ſᷣm viam aꝛtis ⁊ ratiocinatõis: minꝰ ꝓprie
dicit᷑ ſapientia. Cetere vᷣo ſciẽtie que ſunt de cauſis cõ⸗
ſequentibus ⁊ cauſatis:nõ debent dici ſapiẽtie ſed ſci⸗
entie. AUnde ꝑ hoc dᷣm.ꝙ doctrina theologie eſt ſapĩa
vt ſapia.phia vᷣo prima que eſt cognitio cauſaꝝ pꝛima
rũ:que ſunt bonitas ſapientia 2 potentia:eſt ſapia ſᷣm

vt ſcientia. Cetere vᷣo ſciẽtie que ↄſiderãt paſſiones de

ſubiectis ꝑ ſuas cauſas:ſunt ſcientie vt ſciẽtie. Rñdẽ
dum igit᷑ ad obiecta.Ad primũ dðm.ꝙ aliter ẽ hiſto⸗
ria in ſacra ſcriptura:aliter in alijs. In alijs.n. hiſto⸗
ria ſignificatõne ſermonuʒ exprimit ſingularia geſta

hominũ.nec eſt intentio ſignificatõis inteꝛioꝛis.⁊ iðᷣo

quia ſingulariũ actuum ⁊ temꝑalium eſt omnis talis
hiſtoꝛia que eſt eoꝛum: nunqᷓ intelligunt᷑. In ſacra vᷣo
ſcriptura ponit᷑ hiſtoꝛia non ea ratiõe ſeu fine vt ſigni
ficent᷑ ſingulares actus hoĩm ſignificatõne ſermonũ:
ſed vt ſignificent᷑ vniuerſales actus ⁊ ↄditõnes ꝑticu⸗

lares ad infoꝛmatõeʒ hoĩm contemplatonis diuino⸗

rum miſterioꝝ ſignificatione rerum. Hinc introducit᷑

paſſio abel: vt ſignificet᷑ paſſio xp̃ᷣi ⁊ iuſioꝝ. Malicia

cayn:vt ſigniſicet᷑ puerſitas iniuſtoꝛũ.ꝛ ſic in ceteris.
Introducit᷑ & in hiſtoꝛia ſacre ſcripture factum ſingu⸗
lare ad ſienduʒ vniuerſale.⁊ inde eſt ꝙ eius eſt intelle
ctus ⁊ ſcientia.¶ Ad ſecũdum oðm. ꝙ vniueꝛſale dici
tur quatuoꝛ modis. In predicãdo vt homo. In exem⸗
plando vt foꝛma ſotulaꝛis ad ſotulaꝛes:⁊ vita Job ad
vitam multoꝝ boĩm. In ſignando vt iacob ad ſignan

dũ iuſtum qui contrahit cum rachele ⁊ lya:quia exer⸗
cet ſe in vita actiua ⁊ ↄtemplatiua. In creando vt deꝰ

cauſa vniuerſalis conditõnis rerũ: 2 xpᷣus cauſa vni⸗
uerſalis reꝑatõnis hoĩm. Scðm hoc ̊ dõm ꝙ eſt vni⸗
uerſale in ſcriptura. ſacra.n.ſcriptura hʒ ſentẽtias ge

nerales.vt initiũ ſapie timor dñi ꝓuerb.j.finis pᷣcepti

eſt caritas.j.thim̃.j.⁊ hmõi in quibo vniueꝛſalibo ſentẽ

tijs eſt vniuerſale pᷣmo mõ. Scm ambitũ pᷣdicatõnis

hʒ ſentẽtias ꝑticulares.vt que ꝓponunt᷑ hiſtoꝛice ꝓphe
tice ⁊ hmõi.in quibo qtum ad ſenſuʒ exteꝛioꝛẽ ẽ vle ſe⸗
cũdo mõ dictũ vel exemplare.verbigr̃a.in litterali hi⸗

ſtoꝛia abrahe ⁊ Yob ſinglare ẽ qð narrat᷑.ſᷣ ad h̊ ĩ ſcri⸗
ptura narrat᷑ vt exemplar ſit vite ⁊ ↄuerſatõis bonoꝝ.

vñ Ro.xv. Quecũq; ſcripta ſunt ad noſſꝛaã doctrinam
ſcripta ſunt.Et vlt. Jaco.exeinplũ accipite patie ⁊ lon
geuitatis ꝓphas. Mtũ voo ad ſenſuʒ interioꝛẽ 2 ſpũalẽ
eſt vłe tercio mõ in ꝑticularibo ſentẽtijs.ſ.vłe in ſigni⸗

ficãd:qꝛ eſt ſignũ rei vlis ad multa. tũ ad vtrunqʒ

NRA

-Euroskala Offset

VierFarbSelector Standard“

Copyright 4/7/1999 VxXyMaster Gmbhi wwwW.yXymaster. com