Gb439_fol_Ex1
author: Cassianus, Johannes

.

A BR . DRRAν enc WT 2 30 6

N 1245 11911163 021

UIunuuaIuunnnla

—α0⁸
us Tübingen

4

2

. 8 4
. . ——BU .
W 4
.
. . . .
* 2
. .
. .
.
M * .
* „
. „
.
H
„
5
„*
.
* . . H
.
„ * “W V
6 .
*
●
. . .
.
„ 8
3
.
„„ —„ — 7.
7 .

ſianus de remedijs vitio

.
*
,— .
. ..
.
*
4
.
2
5
* . ¹
. .
2 9 B
A.
8
.
2
„.
41**
2
* „
4.

*

—

.
*
.
.
.
*5
„₰
. * .
.
*
*
ι 5
=
2

—

ſcripſerit: cõmendatitia bꝛeuiſq; expoſitio.

Illuſtris pꝛudens ac facũdus inter eccleſiaſticos ſcriptoꝛes claruit Jo hes Caſſia

.Auctoꝛ quis ac qualis fnerit: quos libꝛõs: ad quos:et de quibus

nus: de cuius elegãti facundia Oennadius pᷣſbyt in libꝛo viroꝝ illuſtriũ int᷑ alia ſic

ſcribit. Caſſianus inqͥt natus ſcytha:conſtantinopoli a iohe magno epo diacon? oꝛ⸗
dinatus apud maſſiliaã pᷣſbyt ↄdidit duo monaſteria viroꝝ mulieꝝ ꝗᷓ vſq; hodie
extant:ſcripſit experientia m agiſtrantelibꝛato ſmone: ⁊ vt aperti⸗ dicam: ſenſu pba
inueniens v actione linguã mouẽs: res oim mõachoꝝ ꝓfeſſioni neceſſarias .

Multa eteni pclarꝰ hic vir ſcripſit:inter quę etiã cõpentas in eęgypto vitaſpatrũ

octrinaſq; ? regulas daſᷣ ad plimos libꝛis expoſuit.
Scripſit equidem ad Caſtoꝛem epiſcopum de inſtitutis ccnobioꝛũ: de oꝛigine et
cau ſis curationibuſq; octo pncipalium vitioꝛũ:libꝛos duodecim. .
Digeſſit pterea collationes cũ patribe eęgyptijs babitas: Ad Leontiũ qdem epᷣm
Tfratrem helladiũ collationes decẽin ſ. cythiotica heremo cõmoꝛantiũ patrũ:videlicʒ
MVoyſi duas: de deſtinatiõe monachi ac fine:Et de diſcretiõe. Pafnucij vnã:de tri
plici ad ſuiendũ deo vocatione renunciatione. Danielis vna: de pu gna carnis ad
uerſus ſpũm:⁊ ſpũs aduerſus carnem Serapionis vnã:de impugnatiõe oĩm vitio
rum. Theodozꝛi vnã: de ꝓſperis aduerſis buius ſeculi2 cauſis flagelloꝝ dei. Sere⸗
ni duas: de ſpiritalibe nequitijs: Et de bncipatibo ac poteſtatib. yſaac duas: de qua
litate oꝛationis: Et de einſdem iugitate.
Ad honoꝛatũ epᷣm ? Eucheriñ ſeptem alias triũ anachoretaꝝ in thebaida ęgypti

heremo ↄſiſtentium: hoc eſ: Cheremonis tres:de ꝑfectione: de caſtitate:⁊ de ꝓtectiõe
i. Meſterotis duas:de ſcia ſpiritali: Et de chariſmatibo diuinis. Joſea eph duas: de
amicicia vera: Et de diffiniendo.id eſt pmittendo · vel non diffiniendo.
Poſtremo ſeptẽ alias ad Joninianũ · Mineruiũ Leontium et Todoꝝ:ꝗ̃ſunt
quin q; abbatum in vlterioꝛis egypti partibus habitantium. id eſt. οyamonis
vna: de tribus antiquis monachoꝛum generibus ⁊ quarto nuper exoꝛto. Jo hannis
vna: de vita cgnobitica ⁊ heremitica. Pynufij vna: de ſatiſfactiõe pęnitẽtię. Theone
tres: d remiſſiõe qn quageſimę: de noctumis illu ſionibo: Et de eo qð dicit a poſtol?:
Mõ enĩ qd volo bonum facio: ſed qdð odi malũ h̊ ago.Abꝛabã vna:de moꝛtificatiõe
Qusecerte ipſius memorati viri opuſcula multam ędiſicationẽ cõtinent animaꝝ:
Tluculento ſermone niteſcunt. Mec inter plima antiquoꝝ ſcripta quẽcq; ad ſpirita⸗
les pꝛofectus atq; pfectionis apicem tendenti vtilius aliqd arbitroꝛ legiſſe.
AVnde ⁊ Caſſiodoꝛus monaſterij ſui fratres ad huius venerãdi patris ſcripta ꝑle⸗
genda exhoꝛtando ſic ſcribit. Caſſianũ inqt pᷣſbyteꝑ qui aſcripſit de inſtitutiõe fide-
lium mõachoꝝ:ſedulo legite:frequent᷑ audite. Qui int᷑ ipſa ſi ancti ꝓpoſiti initia octo
Pncipalia vitia diciteſſe fugiẽda. Mic noxios mot aĩaꝝ ita cõpetent᷑ inſinuat · vt ex⸗
ceſſus ſuos hoĩeʒ pene videre faciat ⁊ vitare cõpellat:q; antea cõfuſiõe caligis igno
Et beatus pater dominicꝰ vt hiſtoꝛia de eius vita cõſcripta teſtat:libꝛũ (rabat.
illũ qui Collationes patrũ inſcribit᷑:ſtudioſe legẽs ac vigilant intelligens:ſalutis in
eo rimat ſemitas:ad magnũ pfectionis apicem puenit.
At igitur hᷣclari buiꝰ viri opa tanta cõmendatiõe digna ab oĩby legere cu pientib
facili? baberi poſſint: Nupꝑ ĩ inclyta Haſilienſiũ vrbe poſt accuratiſſimã eoꝛüdẽ emẽ
dationem:artificioſam q; ac putilẽ ⁊ antea nõ viſam ꝑ capita diſtinctionem: ſingula
cñ inſcriptionibo ſuis:in hoc vnũ coꝛpus ſunt collecta: elimatiſq; litteraꝝ characte⸗
ribo vt liquido cernit᷑ impꝛeſſa:ad frugiferęimpꝛeſſoꝛię art cõmendationè: oĩmq; di⸗
ligent in his legentiũ vtilitatẽ: Saluator q;; nri ieſu chꝛiſti gliaʒ honoꝛzem: qui eſt
benedictus in ſecula:Anno natiuitatis eiuſdem,. M. cccclxxv.

*

.

quentes Laſſiani.

Incipit regiſtrum in libꝛos ſe/

bas io

bãnes rigat lignuzʒ

ariduʒ.libꝛo.iiij.ca
q Abbas pynufius

fratrum pedibo pꝛo
uoluit.li.iiij.ca.xxx

Abbas macharius moꝛtuum ſuſcitat.
Collatione. xv. ca.iij.
Abbas abꝛabam vbera mulieris arida
lacte abundare facit claudum curat
Coll. xv. ca.iiij. et.v.

Abbas paſuntius ꝓſternit ſe ad xeniã

in limine eccleſię coll · xviij. ca. xvx

Abꝛenũciatio qͥd ſitlibꝛo.iiij.ca.xxxiiij

Abrenunciatio non ꝓdeſt ſi implicam
dimiſſis li.iiij.ca.xxxceil.
Abrenunciantis pᷣparatio cõtra tẽpta⸗
tiones · libꝛo.iiij· ca. xx viij
Abrenuncians ad perfectioneʒ ſine cha

„

ritate contendens. collatiõe.i.capi.vi.
Abrenũciationũ tria gen era.coll.iij. ãra.
Abrenũciatio exterioꝛ nõ (iij.vi. vij.

pꝛodeſt abſq; interioꝛi · colla.iij.ca. vij.
Abrenũciatio maloꝝ deſcribit᷑.coll.iiij.
Abſtinẽtia ſpiritalpurita (ca.xx et xxi
tem coꝛdis generat.libꝛo.v.capi.xri
Abſtinentia coꝛpoꝛalis quare exerceat᷑.
Abſtinẽtia ſenis comedẽ (li · v · ca · xxij
tis ⁊ qadhuc eſurientis.libꝛo.v.ca.xxv.
Abſtinentiętem peramentu ʒ quomõ ſit
ſeruandum.collatiõe.xxi.ca· xxxij.
Abſtinentiã nr̃aʒ celare debemꝰ · coll. v.
Abſtinentiã cur iterdũ tẽpta (ca.xix.
tio carnis ſequatur.collł.xxij.ca.ij.et. iij

Accidię natura deſcribit᷑.ibꝛo.x. cap.i.
Accidia quanta diſpendia inferat mẽti

Accidia qbe generib ſuꝑat (li.x ca.ij.
monachum. libꝛo.x.ca. iij.

Accidia cecat mẽtẽ aboĩ vvtute.li.x.c.ilij

Accidię duplex eſt ĩpugnatio.li.x.ca.v·
Accidia capti quõ collabũt᷑ · li. x. ca. vi.
ctionis oꝛdo mutatur ſine culpa pꝛo⸗
pter effectum ſtudij.colla· xvij.ca · ciiij ·

Anime ⁊ aquarie

Actualis ꝑfectio duplici ratiõe ſubſiſtit.
Actual pfectio erga mł (coll. xiiij. ca.iij
ta ſtudia diriuatur. colla· xiiij. ca. iiij.
Actuũ pꝛeęteritoꝛũ recoꝛdatio quouſq;
ſit ba benda. collatione. xx.ca. vij.

Aldam vniuerſarũ rerü naturas nouit.

Agonis carnal ſilitu (coll. viij. ca. xxi.
o ad certamen ſpiritale · libꝛo · v · ca · xij ·
Agonis ſpiritalis fundamentũ in quo

collocetur.libꝛo.v.capi.xvij.
Agonis mũdial purificatio.li.vi.ca.vi

Ambiderter vir perfectus figuralit nun

cnpatur. collatione. vi. ca. x.
Amiciciaꝝ gña diũſa ſũt. coll. xvi. ca. ij.
Amicicia in iſſolubilis virtutum pari⸗-
litate ederatur.collatione.xvi.ca.iij.
Amicicia ꝑpetua tm̃ inter pfectos ſtare
Amicicia quõ poſ (põt. coll. xvi. ca.v
ſit iuiolabiliter retẽtari.colł.xvi. ca. vi.
Amicicię iuramento firmate indirupte
ſtare non poſſunt. colla.xvi.ca.xxvij.

Amoꝛ dei comꝑatur viro qui a muliere

deſeritur. colł xiij.ca. vi.
Anachoꝛeta ꝝꝑ pncipiũ ⁊ oꝛdo.collx viij
Anachoꝛete qualia loca debe (ca. vi·
ant expetere. collatione.xxiiij.ca. iij.
Angelũ ſathane p ãgelo lud ſuſcipit he
Angeli nõ ſũt putãdi (ro.colbł.ij.ca. v.
imutabilis eſſe naturę.coll.vi.ca.xvi.
Angeli creati ꝓbantur añ celũ ⁊ terram

Angeloꝛũ lapſus ⁊ (coll. viij. ca. vij.

diaboli deſcribitur. coll. viij. ca. viij.
Angeli duo ſingulis homib ſunt depu
tati. colł.viij.ca.xvdij
Animę perpetuitas ⁊ natura deſcribit.
(coll pma. ca. riiij.
molę comparatio.coll.pꝛima.ca.xviij.
Anime decoꝛ ⁊ feditas in quibus conſi⸗
ſtat. collatione.vi · ca. vij.
Animarũ tres ſunt ſtatꝰ.coll.iiij.ca.xix.

Animemobilitas. coll. vij. ca. iij.

Animeſtatus ⁊ virtus.coll.vij.ca.iiij
Anima naturalit᷑ nun qᷓ; põt eſſe ocioſa
Collatione.vij.ca. iiij.
Aie ꝑfectio ⁊ ſimilitudo.colł vij.cap.v.
Ae mobilitas plume vel pennulęe com⸗
paratur. coll.ix.ca.iiil.

— Tabula

Anima ĩmunda non tradere nec pcipe
re põt ſciaʒ ſpiritalẽ · coll. xiiij.c a xiiij. .

Animę naturaliter inſunt ſemia vᷣtutũ·

Niemotus tripartitꝰ (coll. xiij. ca xij.

diſtinguitur. colla xxiiij.ca · xv.

Anime pars inferioꝛ pᷣmo ſuccumbit tẽ

ptationibus. colla xxiiij.ca. xvij.

Archebij cpiſcopi vit laudabil. lbꝛo.

v. ca · xxxvij.

Arma chꝛiſtianoꝛũ que ſint que ad pꝛg
lioꝛũ exercitia pꝛeparent᷑.coll.vij.cav.
Artes omnes ꝓpꝛiũ finem bñt.collatiõe

pꝛima.capi.ij.

Artis magicęe auctoꝛ quis fuit. coll viij.
Athletis chꝛiſti in corpoꝛe con (ca · xxi

ſtitutis pugna non deeſtli.v.ca.xix.

Auaricię moꝛbus q; ꝑnicioſus ſitlibꝛo
Nuaricię moꝛbus difficult (vij. ca. ij

repellitur.libꝛo.vij.ca.vi.

Auaricia vnde generetur ⁊ quãta mala

ipſa generet. libꝛo · vij · ca · vij.

Auaricia omẽs virtutes im pedit. libꝛo .
Auarus monachus non ((vij. ca. viij

poteſt ꝑmavnere fixus in cgnobio. libꝛo
Auarus monachus graui (vij · ca · ix
laboꝛi ſe ſubijcit· libꝛo.vij·ca. x.
Auari monachi requirunt ſeqminas pꝛo
cuſtodia pecuniarum.libꝛo.vij.ca.xi.
Auaricię moꝛbus triplex eſſe diffinitur
Auari monachi te / (libꝛo. vij. ca. xiiij.
ſtimonio coloꝛato ſe defendunt. libꝛo
Auaricia ſuperatus igno iro v.
minioſus redditur.libꝛo.vij.ca. xx ·
Nuaricia qualiter debeat ſuꝑari. li. vij. .
Auarus eſſe poteſi non ba (capi · xxi.
bens pecunias · libꝛo vij. ca. xxj.
Auaricia non poteſt vinci niſi nuditate.
Ouaricia paruuʒ (libꝛo.vij.ca.xxiiij
exitum ſortitur. libꝛo.vij.ca · xxv.
Auaricia lepꝛã aĩęinfert·li.vij. ca.xxvi.
Auaricia victoꝛiam nuditate conqnirit
libꝛo · vij. ca xxviij.

Auariciam vincere poteſt perſeuerãs i in

monaſierio. libꝛo · vij · ca · xxxi. “ZM
Auaricię ⁊ naturalium vitioꝛum diffe /
rentia. colla. v. ca. viij.

Auctoꝛitatem quidam annoꝛum nume

roſitate vſurpant. colla.ij. ca xiij.

Auctoꝛ huiu alibꝛi binomius fuit· li.x.

Auctoꝛ huius libꝛi non tiñ (ca. xxxv.
audita ſed viſa narrat. In pꝛologo pꝛi
mo qui incipit Oeteris
Auctoꝛmonachoruʒ in pꝛimoꝛdio fidei
quis fuit: libꝛo.ij.ca.v.
Auctoꝛes a quibus cingulus monacho
rum habet exoꝛdium. libꝛo pᷣmo. ca · ij.
Auctoꝛes baculoꝛum qui a monachis
deferuntur ·libꝛo pꝛimo.ca.ix.

Aculos quare deferant

b mMoòachi. libꝛo pꝛio.ca.ix
Baſilij ſententia de virginita⸗
te ſua. libꝛo. vi. ca. xix.

HBaſilij ſententia contra auarum mo⸗

nachum. libꝛo. vij. ca. xix.

Blaſphemus traditur immundiſſimo

ſpiritui. libꝛo.xij. ca. xx.
HBella carnalia non obtinens ſpiritalit
pugnare non poteſt. libꝛo. v. ca. xvi.
HBellum auaricię extra naturã eſſe dicit᷑
Beneficium nuditat (li. vij. ca. ᷣmo
nõ ꝓdeſt cupidis.libꝛo. vij. ca. xxij.

Bonitas bumana ſi diuinę bonitati

cõparet᷑ non eſt bona. colla. xxiij. ca.iiij

HBono ſummo nẽo põt iugit᷑ intendere
Honü pncipale cõſi (coll. xxiij.ca. v.

ſtitĩ diuĩa ↄtẽplatiõe.colł pᷣmaca.viij
Honũ malũ ⁊ mediũ huius mũdi.coll.
HBonũ vlle confoꝛtat ⁊ di (vi.ca. iij.
rigit deus. colla. xiij. ca.xi.

Bonũbncipale non ꝓpter inferius bo⸗

num debet exerceri. colla · xxi. ca · xv.

Bonum pꝛincipale quomodo a ceteris
bonis diſcernatur. colla. xxi.ca.xvi.
Bonũ multiplex ↄſũmauit paułꝰ apls
HBonũ qð apoſtolꝰ ſe ¶ Coll. xviij. ca. ij
pfiecne no non⸗ ſeeſatur col! mi ca ii

Chananeop terra, uoncafn ſi it ſemi ⸗
ni ſem deputata. coll v. ca. xxiiij.
G Carminũ ſeculanii quomodo poſſuniꝰ
obliniſci. coll. xiiij. ca. xij. et. xij.
K„ arnis vocabulũ nin criptura diuerſi⸗

Alphabetica J
.

chſatio · colla. xi· ca. iiiif·

mode exponitur.colla.iiij.ca·
Laſtitas ſanctimonia mncupat.libꝛo
Caſtitatis ⁊ conti (vi. ca. xv · et. xvi.
nentis differẽtia. li. vi. ca.iiij· et colla. xij
Caſtitas peculiaris grata eſt (ca. xi.
inter munera dei.libꝛo.vi.ca. vi.
CLaſtitatis cuſtodiam augere debet pꝛe⸗
mium. libꝛo vi. ca xvij.
aſtitas ſine bumilitate obtineri nõ po
teſt · libꝛo ˖ vi. ca. xvi,.
Caſtitas excellens abbatis ſereni.colla.
Caſtitaſᷣ gradus ⁊ (vij.ca · pmo et · ij.
differentie deſcribunt · colla · xij. ca · vij ·
Laſtitatis naturam inexperti cognoſce
re nõ poſſunt · colla · xij · ca · viij ·
Laſtitat pfecte ſigna · colla · xij · ca · viij
Caſtitati nõ nocet carnis commotio ac/
cidens per ſomnum · colla. xij.ca · x ·

Caſtitatis dulcedinem ſoli agnoſcunt

qui experiuntur. colla.xij. ca. xiij.
Caſtitatis poſſibilitas in quo tem pore
poſſit agnoſci · colla · xij · ca · xx ·
Caſtitatᷣ finis debitꝰ·colla · xij · ca · xvi
Caſtitatem imaginariã philoſophi ha
buerunt.colla· xiij. ca. y·
QLaſtitatis in ſtrumẽta abſq; auxilio dei
retinere non poſſumus. colla · xiij · ca · vi ·
aſtitatis exemplũ famoſum agricole.
Caſtitatis perfecte (colla · xiiij · ca · vij.
reuelatio · colla · xv· ca.x.

*
4 adit fratri (colla. vi. ca. xv.
bus cũ vtẽſilib ſuis.libꝛo.v.ca · xxxvij.
Cellulas repetere inhabitare qualiter
Tebeamus . libꝛo. ij. ca.xyv.
CLKobite qualiter in congregatione vi/
nere debeant. libꝛo. iiij. ca. xli.
CLgnobitarum pꝛofeſſio quibus auctoꝛi
bus ſit inſtituta · colla · xviij. ca. vy·
AYVtnobitarũ vtilitas ad differentiaʒ he
remitaꝝ. colla.xix · ca · vi ·
Cgnobij ⁊ monaſterij differentia. colla.

cctus deſcribuntur.colla.xix. ca. viij

Centurio enangelicus tenet ſimilitudi⸗

nem anime perfecte colla · vij · ca · v ·
QCLheremonis abbatis etas inceſſus ete·

9
Cheremonis abbatis vᷣba de caſtitate.

Libi quotidiani (colla.xij. ca. pꝛimo

optimꝰ modu 8. colla. ij. ca. xix. xxi. xxij ·
Lilicinã veſtẽ quare patres (et. xxvi ·
mo. ca · i,g)

iike e 8

Cin guli ſpiritalis ſacrm. li.pmo.ca.xij.
Cogitationes prauas quomodo exclu/
re debeamus.libꝛo. vi. ca. xij.

Cogitationũ ſtatus deſcribit᷑.colla. pꝛi
Cogitationũ noſtrarũ (ma. ca. xvij.

triplex pncipium. colla. pꝛima. ca. xix.

CLogitatidnum quadruplex diſcretio.

colla.pꝛima.ca. xxij.

CLogitationũ diſcretio ad ſimilitudinẽ

nummularij. colla. pꝛima. ca. xx·
Cogitationes ſenioꝛibus patefacere de

bemus · colla. ij. ca. xi.

Cogitationes noſtras quomõ cogno 2
ſcant demones.colla.vij.ca.xv.

CQLogitatiões noſtras demones qᷣbdaʒ

coniecturis eliciunt. colla · vij. cap. xvi.

QLogitationes bone difficilius cuſtodi⸗

untur qᷓ; concipiantur · colla.ix.ca.vij.
Cogitationũ mutabilitas.coll.x.ca.xiij.
Cogitationũ ſuaꝝ archana manifeſtat
Cogitationes ſuas (coll xxiiij.cap.i.

quõ debeat mõachus cuſtodire. colla.
Cognitio ſpiritaliũ rex (xxiiij. ca. vi.

quomõ aꝓpꝛehendat.colla.xiiij.ca.ij.

ollo bijs quare vtant᷑ monachi · libꝛo

a. (bmo. ca. v.
menſam qᷓ; illicitum ſit.li.iiij. ca. xviij.

Comedendi tempus atq; mẽſura. coll.
Cõmotiones noſtro vi/ (¶xxi. ca. xxiij ·

tio non alioꝛũ excitantur in nob.libꝛo

CLom ꝑpatio eius qui (ix.cap.v. et. vi.

deſtinata ferire ↄtẽdat.colł.pꝛĩa.ca.v.

CLommunione dñica nunqᷓ; ſe dignum

aliqu is iudicare debet.coll.xxij. ca. vi.

CLoncupiſcentias carnis qualiter extin
guere debeamus. libꝛo. v. ca.xi.
Concu piſcentia ſpũs quid ſit. colł iiij.
Loncupiſcentia carnis aduer (ca.xi.

ſus ſpũm quid nobᷣ ꝓſit.coll.iiij.ca.xv

— 8 W

Kocoꝛdia ſex vitioꝝ ⁊ diſſidẽtia dnoꝝ
Cõſidẽtię pꝛieę (abeiſdẽ. coll.v · ca. x
periculum.colla.ij.ca.xDi.

Compũctionũ cauſe diuerſe ſunt · coll.
Compnunctionũ diuerſe (ix.ca. xxvi ·

ſunt qualitates. colla.ix· ca xxvij

Conſilium paupeꝝ ⁊ ſimpliciũ nõ debe

mus reſpuere In ꝓlogo pꝛimo qui in-

Con ſilio ſideli anxie· (cipit Aeteris.
tas magna remouet.colla. xvij. ca. iij.

Contemplationis conatus ad ſimilitu

dinẽ marię ⁊ marthe.coll.pꝛĩa.ca. viij ·

Contemplatio cei multifarie concipit᷑.
Contentiones reli/
gioſoꝝ ꝓ vilib reby. colla · pma. ca. vi.
Contemnentes magna occupantur ali
quando paruis.colla.iiij. ca.xxi.

Coꝛdis ſtabilitas quomõ poſſit acqri.

Coꝛreptionum diuer (colla. x. ca. xiiij
ſarum reguleę.libꝛo.iiij.ca xvi.
Criminoſuʒ habet ſi quis ſuũ quippiã
dixerit. libꝛo. iiij. ca. riij

demones appꝛoxiare · coll· viij ca · xviij
Kulpe fratrũ quomõ puniant libꝛo. iiij
Culpę leuioꝛes fueruntnon (ca · xvi·
nullis cauſa moꝛtis. colla.vi.ca · x ·
Aunielis abbatis vita de
d ſcribitur collatione · iiij
capitulo · pꝛimo ·
Debitum creditoꝛibus pꝛo matre per/
ſoluit archebius. li. v. ca. xxxviij ·

Decipientis ⁊ deœepti pęna innuitur·

colla · vꝛij · ca· xi.
Decimas fideliter offerentes cõmẽdant᷑
Decimarũ ⁊ pꝛimitiaꝝ (coll · xxi · ca · ij
vbiatio⸗colla. xxi · ca · iij ·

Dei voluntate vel ꝑmiſſu cuncta gerun

tur · colla. iij· ca. x.

Deo quedam excõ ſuetudine nature no

ſire aſcribimus · libꝛo · viij · ca iij
Deo mẽbꝛa humana quare aſcribunt .
Deus ſolus incoꝛporeꝰ ( (li · viij · ca · iiij
dicitur.colla.vij.ca.xci,j
Dens nihil quod ſubſtantialiter malũ
ſit creauit · colla · viij· ca· vi.

(colk. bꝛia. ca. xv.

Crux nr̃a timoꝛ dñi eſt.li.iiij.ca.xxv

Deus in dintottum meu intende quã⸗

te ſit virtutis:eslla:x· ca x ·
Deꝰſepe inuitos nos hitad ſ- alutẽ col
Deus diiudicat vniũſa (la · xii · ca · vi
ſm iuente ce wim colt xvij· ca · xxvi

ascuitcfwliunftrula vcg xv.

Demones certi vnicnic vitio Hlati ſũt

PDemones quem mo (colbl vyj. ca. xvij

du in pugnatione ſeruẽt.coll.vij.ca.xix.
Demones ſunt vnius fozꝛtitudinis ad
temptandum. coll a. vij. ca. xx.
Demones non ſine laboꝛe confligunt cũ
hominibus. colla. vij. ca. xxi.
Deiones nõ habent poteſtatem leden⸗
dinili permiſſi a deo.colla. vij. ca. xxij.
Demonum boteſtas imminuta elt. col⸗
la. vij.ca· xrij.
Demones quomõ ſi biaditũ pparent 1
coꝛpoꝛibus hominũ · olla · vij· ca · xxiiij ·
Danonn diuͤſa ſunt ſtudia ⁊ volutates
genera (colla . vij · ca xxxi
utrinſios dimicätin coll vij. a rl
in
ercraccutecd õs

HHH ca. .
Demonumn! ſubiectio quam ſuis pꝛinci
pibus exbibent colla. viij. ca.xvi.
D emones nihil adu erſus hoies Hualẽt
niſip? mẽtes poſſederit. coll. viij⸗ ca. xix.
Der elinqui interdũ a dño vtile nobeſt.

Diabolus nĩo ſini ſp (colla. iiij. ca. vi
an ſccialor. balti rvi

ſtic S= a. vij
Dia boli peccatum quare ſine remedio ⁊
Vnia ſit. colla.iiij. ca. xiiij.
Diabolus nullu Acipere põt niſieum qͥ
Bbueritſ ſue voluntat conſenſum. coll⸗
at (vij. ca. viij
mendarxapater eius. colla. viij. ca. xxv.
Diffinitionibe aploꝛum patrũ nonno

Alphabetica

Ligi ui serenenvgcktrt ca. iij. .

ſtris viuere cebem. libro. vij. ca. xviij

Diffinitiõibus ꝓpꝛijs cõſſdẽs pfectiõis

culmen aſcẽderenõ põt.colł.ij.ca. xxiiij
Diffiniendũ nullis eſt de his ꝗᷓ ad vſuʒ

humanum ptinent. colla. xvij. ca. xxxi.

Diffinitio immobilis in quibus ſit tenẽ

da in ꝗbus reſcindenda.colla. xvij.
Diffinitio incauta veniabi (ca ix.

liter mutatur.colla.xvij. ca. viij

Diffinitionibus noſtris nõ debemꝰ ob.

ſtinate adherere. colla· xvij.ca.xxv

Diſcretio inter nobiliſſima ſi půſſctĩ do / .—R

na nu meratur.colla.ij.ca.pꝛimo

Diſcretio quanta bona conferat religio

Diſcretionis bonum (ſo. coll.ij. ca. ij

multipliciter in ſcriptun cõmendatur

Diſcretiõis imperitia ¶(colbl. ij. ca. iiij.

ſunt decepti ſaul ⁊ achab.coll.ij. ca. iij
Diſcretio pꝛincipaliter ducit ad deum.
Diſcretionem appete? (colla. ij. ca. ij.

re debemus. colla. j. ca. xvi ·

Diſcretio vera quomõ poſſideat᷑. colla.
(ij.ca. x.

Dilſcretionis im peritia dece/
pti. colla.ij. ca· v. vi. vij. et. viij.
Diſpenſatio dei inſcrutabilis eſt. colla.
Diſſenſio quib decau ¶( xiij. ca xvij.
ſis naſcatur inter ſpiritales.colla.xvi.

Diſſenſionum cauſę ſpirita (cap.viij

les ſunt amputandę.coll. xvi. ca. ix.
Directio coꝛdis in deũ.coll.pma.ca.xiij
Dilectio naturaliter ineſt omnibus ani
mantibus bᷣm genus ſuũ. coll. xvi. ca.ij

cauerunt. colla. viij. ca.xxiiij.
Hocere alios poſſe pꝛeſumentes coꝛripi
untur. colla.xxiiij · ca.xvi.
Dominicę diei conſuetudo ad differen-
am alioꝛum dierů Alibzdeigca d. W

tur. bro⸗ ſr xiij. Et libꝛoif. ca. v.

Doꝛmire qu uando ſit vitupabile ⁊ quã
Dlundanilanlbro⸗ v. ca. xxix.et. xxi.
Diuitiarum triplex genus.collł.iij.ca.ix

Diuitias coꝛpoꝛales tantum relinquẽs
bfezue Wenon eſt⸗ ete. d.r

aSlaRE/Aeped vi⸗

*
B
.

dnh bereticoꝛum deteſta bilis de chꝛi⸗

ſto ⁊ latrone · colla. pꝛima. ca Fiiij.
Erroꝛes non vrre renunciantium mani
Eänr ſenex. colla. xxiiij. ca. ij. H

1.cauedi libꝛo. iiij. ca. xi.
Elca quo fine ſumenda ſit.

li. v. ca. viij.

ne celtaritgr en ri

piens. libꝛo. v. ca arrt.
Eſca multiplex ſanctarum ſeripturar̃ H
Euanggelij gra quid ¶(colla. viij. ca. iij
ↄferat pfectis et infirmis. colłxxi.ca. vi
Enangelij ſub gratia an ſub legis terro
re velimus cõ ſiſtere ſitum eſt in noſtra
Poteſtate. colla. xxi. ca. vij .
Euangelice ꝑfectionis gra quomõ quis
pbetur eſſe in biectus.coll. yxxi.ca. xxxiiij·
Euagatione coꝛpoꝛis magis aggrauat᷑
qᷓ; releuatur anxietas coꝛdis ·coll.xxiiij
elcribi⸗ (a.v.

Eſcęſumendętꝑs excederenõ deltemus
Eſca monachi qualis (libꝛo.v. ca.xx

tur. colla.iiij.ca. xvij.
Exauditionis indicia ſunt multa. colk.
Excuſatio caſſiani dein/ (ix.ca. xxxij.
ſtitutis patrum ſcribendis In pꝛolo⸗
go pꝛimo qui incipit Aeteris.
Excitatoꝛ fratrum ſolita hoꝛa debet cõ⸗
monere fratres.libꝛo.ij.ca. xvij.
Exempla ꝑfectionis ab vno vel a paud
expetere debem us. libꝛo. ii ij. ca. l..
Exempla virtutum a paucis vel rariſſi „
mis ſum amus.colla.iij.ca .viſ.

ho. li. vij. cai.
Eremplũ deiuda oonna moꝛbum aua/
ricie. libꝛo. vij ca xriij. G
eaccie li. x. ca. xx.

Exempluʒ regis exechix vanagloꝛia de
iecti. libꝛo xi. ca. x.
Exemplum regis ogie vana gloꝛia ſu⸗
pati. libꝛo xi.ca. xi.
Exemplum ioas regis iudę quid pꝛopt
ſuperbiam meruerit.libroxij i.

Nan lo-d

Tabula

Exremplum ſatris ieiuniu differentis y

eſua tenuioolla ii, ca vij.

(colla xviij:ca iij 3
beato abbate pafnutio. colla. xviij.
atre (ca. xx.

Exemplum ⁊e fratre qui de
— xvi.

1e llutio

(ca. vi.
cooꝛalis ad modicum vtilis elt · coll.
pꝛima.ca. 2

Expoſitio dñiceęoꝛatiõiſ.coll. ix ca. xviij

Expoſitio illius: Dmnibus omnia fact
ſum.colla.xvij.ca.xx·

Expoſi itio verſiculi: Preueni in matu⸗

ritate ⁊ clamaui.colla.yxxi.ca.xxvi.
Expoſitio illius: Non quod volo bonũ

facio:ſed quod odi malu m Hhago col⸗

latione.xxiij.ca.pꝛimo.ij.iij. et.xv ·
Expoſitio illiꝰ: Condelectoꝛ legi dei hm
interioꝛem ommnolla. xxiij. ca. xi.
Expoſitio illius: Scimus quoniam lerx
ſpiritalis eſt. colla. xxiij.ca.xij.

E xpoſitio illius: Scio non babitat ĩ

nelr eſt in carne mea bonum. colla.
Expoſitio illius: JInguʒ (xxiij. ca. xiij
meum ſuaue eſt. colla xxiiij. ca. xxiij
Exauditionis diuerſe ſunt cauſe. colla.
· ca xxriij.

= xxiiij ca.xiij.
Flagitiorum recoꝛdatio quãta mala in
ſerat. colla. xx.ca. ix.

Fratrum cõ 6ſoꝛtia ꝓpter leſion em nobis

factam non debemꝰ deſe erere. li. ix. ca. vij

Fratrum cõmotionem diſſimulatiõe cõ

tentioſa roboꝛantes.colla. xvi.ca. xv.
Fratrum inimicitie quantum noceant
ſpiritalibus viris. colla. xvi. ca. xvi.
Fraude a irritatione inducentes adi irã.

Ficꝰ deferẽtes ęgro (coll xvi.ca.xviij.

tanti fame moꝛiuntur. libꝛo · v. ca xl.

=

hter indebitum finem. colla.ij. ca xxiij.

Flesr ra a ſolo deo pꝛeſtatur. coll.ii iij.

Filij dei accepq untin vxo (cap.xvi.

res ſilias hominũ.colla. viij.ca.xxi.

Finis in omnibus eſt conſiderandus.

Finis cgnobitequis (colla xvij. ca. ix.
ſit. colla. xix ca · viij.

Foꝛnicatio ſtudio hbu/ (libꝛo.vi.ca.pᷣ

mano non poteſt euinci.libꝛo. vi. ca. v.

Foꝛnicatio vnde bncipaliter pꝛocedat.

Foꝛnicationem ⁊ immun (li. vi. ca. i ij.

diciã moꝛtiſicare debemꝰ.coll. xij. ca. iij

Foꝛnicationis recoꝛdationem tenuiſſi⸗
mam admittere nõ debemus.colla xix

Foꝛnicatio quadruplex in (cap.xvi.
ſcripturis inuenit. colla. xiiij. ca. xi.

Fructus ſiudij ſpiritalis duoꝛũ patruz
deſcribitur.libꝛo.v.ca.xxvij.

Fructus pnię xv · eſcribunt. coll. xx. ca.

Fundatus imperfecte ad deteri (viij.

oꝛa mala ꝓlabitur.libꝛo.xij.caxxvi.

Furtum cõmiſſum purgatur per vraz
confeſſionem. colla.ij. ca. xi.

Furtum innocenti impingensa diabo⸗

JIo Kil idetur. colla. Xviij ca. xv.

Ratiarum actiones pꝛo

multis refene deo debe

mus. libꝛoxij. ca. xvii
Gratiarum actiones dicunt᷑ cum qᷣs be
neficia dei recolit.colla.ix.ca.xiiij
Bratia dei humano conatu compenſa⸗
ri non poteſt. colla.xiij. ca · xiij

Gratia dei tranſcẽdit humang ſidei an⸗

guſtias.colla. xiij.ca xvi.
Genera ſin gulonn inias quot ſint. col⸗

m ſeptem ſigniſi- (la. v. ca. u.
cano eſenibreure la⸗ v. ca xvi.
Sẽtium ſeptem numer? octo quomõ
Theat intelligi. colla.v.ca. xvij. et. xviij
BGentes ſeptem cur iubeantur interfici ⁊
vna mandetur deſeri.colla.v.ca.xix.
Gẽtes decem cur deus pꝛedixerit abꝛaę
expugnandas ab iſrael.coll. x. ca. xxij.
Benuum ſlexio quomõ teneat a veſpere
ſabbati e vſc KX.li. ij. ca xviij.

it. coll. xix. ca. viij.
Foꝛnicatio duplici fine debellari debet.

Alph abetica

Bule vitiñ bncipaliter Eereeilen eſt
Guleconcupiĩa quo
mõ poſſit bracu nril

Gulę ⁊ foꝛnicatiõis paſſio ⁊ curatio.col
Guleę natura ad ſimili« (la.v. ca. iiij.
tudinẽ aquilę cõꝑatur. colla.v. ca. xx.
Bulepſeuerantia quomõ nob dñetur.
Gule vitio deuicto la ( coll· v. ca. xxi.

boꝛare debetis p ceteris virtutiby. coll.

Guloſi experiri non pñt (v. ca. xxvi.
interioꝛis hominis pugnas.li.v.ca.xiij

Abitus monachoꝛum·
b libꝛo primo. capitulis.
ij iij.iiij.v. vi. vij. vlij.i x. etx
Heremi ꝗ eſt in dyolco deſcriptio.li.v.
ca.xxxvi. Et colla.xviij.ca.pꝛimo.

Heremuʒ expetere cur debeamꝰ. ⁊ pꝛofe

ctus eius quis ſit. libꝛo. viij. ca. xvij
Heremi quęeſt iuxta vicum thecue de⸗
ſcriptio. colla. vi. ca. pꝛimo.
Heremusin qua cheremon neſteros et
ze conuerſabant.colla.xi.ca.iij.
eremum quare reliquit abbas iohan
nes. colla .xix. ca. iij. .
eremi cõmoda 8ſeribũt coll xix.c. v.

culo ſe tradunt. colla. xix. cax.
ſcere. colla. xix.ca. xij.

atꝰ quõ oſſit ſanari. coll. xix.ca. xi
Homis moꝛs miſerabil.colla.ij.cap.v.
Mereſis antropomoꝛphitaꝝ vnde trax
eritoꝛiginem. colla. x. ca. v.

Hoꝛas diuinas cum additione operis

perſoluunt.libꝛo.iij.ca.ij.
Hoꝛeregulares vndetraxerĩt oꝛiginem
Humilitas pcelſa abba (li. iij. ca · iij.
tis pynufij.libꝛo.iiij.ca.xxx. Et collł.xx.
Humilitatis vera indi (cap. primo.

cia.libꝛo.iiij.ca.xxxix.
Humilitas ⁊ timoꝛ dei fundamẽta euã

gelica ſunt. libro · xij. ca. xxxi.
Humilitas ſincera abbatis iohis · coll.
Humiliari in veritate de (xix. capß. ij.
bent quiad perfectionem tendũt. colla·

(xxiij. ca. x.

eremum petentes nõ beneinſtitun ꝑi⸗
eremita quomõ poſſit vitia ſua agno

eremum intrans nondũ a vitijs pur

fratris elegãter irridet.coll. xviij. calxi.

Hunmilitas vwra ꝗ ſit.coll. xviij.ca. xi.

Huñmi din ꝓcumbentẽ oꝛando dupler

vwxat malum.libꝛo.jj.ca.vij.
Humoꝛũ genitaliũ abundantia quo⸗
modo caſtigetur.colla.ij.ca.xxtiij
Humanitatem magnam oſtendit bea⸗
tus Serenus caſſiano.colł. viij. ca.ꝛb.
Aculis ignitis ſauciatur

i incaute coꝛripiens. colꝰ-

latione. ij ca. xiij.

Jeiunium ſabbati paſcalis vnde facti

ſit rhomę. libꝛo.iij.ca.x.

Zeiunioꝛu regula vnifoꝛmis non poteſff·

ab omnibus cuſtodiri.li.v. ca.vvY.
Jeiunij menſura queęſit aſſumẽda· li. v.

Jeiuniñ quotidia nũ qñ ſolui ſca. ir. W

debeat ⁊ quãdo non · li.v.ca.xxiiij.
Jeiunia indiſcreta ⁊ vigilięquãti peri
culi ſint. colla.ij. ca.xvij

Jeiunantes ex indignatione qᷓ; phani H

ſint. colla.xvi. ca.xix.

Jeiunio quidam laudem humanã au⸗ M

cupantur.colla. xxi.ca.xiiij.
Jeiuniũ q̃le bonum ſit.colł xxi.ca.xiij.
Jeiuniũ non eſt pncipale bonũ.coll.xi.

Zeiunij ratio ? vtilitas de- (cap̃. xiii.

ſcribitur. colla . xxi. ca. xvij.

JZeiunium nõ ſemper congruum eſſe di⸗

citur.colla.xxi.ca.xviij··
Jeiunium cur reſoluat᷑ totis quinqua/
gelime diebus. coll. xxi.ca. xix. et. xx.
Jeiunij relaxatio vtrũ nõ obſit caſtitati
Jeiuniũ quadrageſi/ (coll xxi· ca. xxi.
merefertur ad anni decimas. colla xxi.
iobãnis de (ca· xxv.

E yi.

— H

us · colla. xxij ca. vi ·
Im patiue decreta moꝛtem irrogãt non

impleta. colla. xxi. ca. xiiij.

Incentiuis carnis niſi humiliarem̃ gra
nius tenerem̃. colla.xiiij.ca· xvi
Indicia vere humilitat.liiiij· ca.xxxixr.

Indicia mentis ad purum croete. li⸗

bꝛo · vi ca xxi ·

gnoſcitur. libꝛo. x. ca. xxix.

Indicia animę nondum purgatę colla ·
(xi · ca · x·
motus ꝓbantur extincti · coll⸗ xv · caß· x
Ingdicia quibus a peccatis nos abſolu⸗

Indicia qu ibus interni

cos agnoſcamus colla· xx· ca · v ·

Induſtria noſira nihil ſine dei adiuto/

rio pꝛeualet · colla · iiij · ca · v ·

Inferioꝛes non debent contemni in col⸗

latione · colla · xvi · ca · xij.

Inſirmitas carnis quomõ nõ poſſit ob⸗

eſſe puritati coꝛdis ·li· v· ca · vij.
Infirmoꝛũ qui necdũ ſuntfundati mo⸗
bilitas · colla · xiiij · ca · vi ·
Infirmi iniurias ferre non poſſi untcolk.

77%½%

Iniuria victus infirmi ¶(xvi · ca xxiiij ·
tatem ſuã manifeſtat.collł: xviij· ca; xiij⸗

Iniurijs laceſſitꝰ quõ ſe hr̃e debeatcoll·
Inſtrumenta perfectio⸗ ( kvica vi.

nis deſcribuntur · libꝛo · i. ca· vij ·

Interogare ſapienter pars maxima in⸗

telligentie eſt · colla ·. x· ca · ix ·

Intellectns efficacia per Arpenientiam

colligitur.colla.x.ca ix.
Inuigdia difficilius curat q; alia vitia.
Jobanis abbatis (coll. xviij. ca. xvij

virt'eximia in theoretica vita.colla. xix
Ira quanta mala generet. (capciiij.

libꝛo. viij. ca · pꝛimo.
Iram non noxiam eſſe dicentes repbãt

Jracundięi iuſta velin/ (li. viij. ca. ij.

iuſta commotio.libꝛo.viij.ca. vi.

Iracũdięnihil eſt woſtponẽdũ.colſ· xvi.

Iracundiam quomõ com/ (cap. vij.
pꝛimere debeamus. coll xvi. ca. x vij

Ira ĩ quo nobis ſit neceſſaria·libꝛo. viij

Ira aduerſus noſipos ſuſci ¶(ca. vij ·
pere debemus. libꝛo.viij · ca. viij ·

Jram ꝓtrahentes arguunt. li. viij · cax.

Ire quis ſit finis.libꝛo.viij.ca.xſi.
Iram ad momentum non licet retẽtari ·
Ira in vteri lege phibe lli. viij.ca.x xij
tur. libꝛo. viij. ca.xiiij
Zr amputatio hᷣm enãgelii.li. viij. ca⸗

a ſolitarios etiam ama⸗ (Lxix. etx.

mſime it colla. vccaix.

Tabula

Indicia quibus ſupbia anime ineſſe co Ire? diſtondlemarten do ſex remedijs

amputatur. colla · xvi. ca. vi .

Ire natura bꝛeuibo verbis expmit. coll.

Judicareneminem de—⸗ (x
bemus. libꝛo. v. ca. xxx.

Judicio pꝛopꝛio confidẽs a dia bolo de

cipitur. colla. xvi.ca.xi.

Jugum meum ſuaue ⁊ onus meum le⸗

ue eſt: quõ intelligendum ſit. coll. xxiiij
Jugum dñi cur amarum et

graue onus ſentiat · coll. xxiiij. ca. xxiiij.

Juraui ⁊ſtatui cuſtodire iudicia iuſti⸗

cietuę:quõ intelligat᷑.coll.xvij. ca. xxix.

Juſtum interficiens merito h punietur.
Iuſto tã ꝓſpera q; ¶( eoll. vi· ca. viij.

aduerſa ꝓficiũt ad ſalutẽ.coll.vi. ca. ix.

Juſtus vir non ceręſed adamantino ſi⸗
gnaculo ſilis eſſe debet. coll. vi. ca. xij.

Auſtus ſepties cadit ⁊ ſurgit: quomõ in

telligitun colla ij ca.xiij.

Aritatis etuitas de⸗

E ſcribitur. collatione pꝛi
ma· capitulo· xi.

MHaritatis ſublimitatem quibus gradi

bus aſcendere debeamus. coll. xi. ca. vij

Paritatis affectu Teclinantes vitia. col

—

Paritas de ſernis facit ¶(la. xi. ca. viij

ſiulios imaginẽ dei ofert. coll. xi. ca.ix.

MHaritaſ pfectio eſt ꝓ inimicis oꝛare.col
Paritate nihil pꝛecioſius (la.xi.ca x.

inueniri poteſt · colla. xi. ca. xii.
Maritati nihil eſt pꝛęponendũ.collł.xvi.
Maritas non ſolum res dei (cap. vij.
ſed etiam deus eſt.colla.xvi.ca.xiij

Paritatis gradus deſcribunt. coll. xvi

Pariſmatum donatio tri · (cap̃. xuij.
partita diffinitur. colla. xv. ca. pꝛimo
Pariſmatũ dona non in mirabiliboſ. ed
in vtute con ſiſtũt. colla. xv. ca. vij
Aboꝛatibus adiu toꝛiũ
I dei tribuitur. libꝛo. rij ca
pitulo. xiij.
Laborem obtinendęe ꝑfectionis ſine mi/
todle ccibeinon —

vi. ca xxvij.

(ca. xxij.

ʒ—ʒ— ,.
— —

XN nè8e*

—ð

wSaeaaae .ẽð

Lachꝛymaruʒz pfuſio non ſemp ſiſtit in
noſtra poteſtate. colla. ik ca. xxviij
Lachꝛyme diuerſimode ꝓfluunt ſm c cõ

punctionum dinerſitatẽ coll.ix. ca. xxix
Lachꝛymęnõ debent extoꝛqueri ab his
qui tranlierunt in affectum virtutum
Lapſus initiũñ ipius Ccollai ix ca. xxx.
dialoli colla vi. cax.
Bpſus cetio manach
meni.colla. ij. ca. viij.
Lapſus peccatoꝛis ⁊ inſii diffcrenter ſe
habent. colla. xxij. ca. xi)
Laudat diuerſimode deum viui ⁊ moꝛ
tui.colla.pꝛima.ca. xiiij. B
Lectiones ad menſam quibus auctoꝛi⸗
bus ſint inuentę.libꝛo. iiij. ca xvij.
Ledi ab alio non poſſumus niſi pꝛiusa
nobiſipis lędamur.colłxviij.ca. xvi
Legitiminon debent ſe inuicez a ſalute
nimarn impedire coll r.o. i.
enticulegrana ab repta. li.
Tgtici mentis cur muter (iiij. ca. xx.

in męſiiciã animi.collł.iiij. ca.ij.iij.et. ij

Liberum arbitrium quomõ maneat cũ
diſpenſatione gratię diuinę. colla. in iij. .
Liberum arbitrium adiuto/ (cap. xij.
rio dei ſemper indiget.colla.iij.ca.xxij.
Literi arbitrij poteſias ⁊ adiutoꝛiũ dei.
Liberi arbitrij infir (colla. vij. ca. viij.
mitas.colla.xiij. cax
Liberum arbitrium non eſt idoneuz ad
ſaluandum. colla xiij. ca. xviij.
Libertas arbitrij ⁊ gra ci.colł xiij.cap
Lignum aridum exobedientia oi
rigare non ceſſat.libꝛo.iiij.ca.xxiiij
I uria Supꝛa vbi ſoꝛnicatio

Alum nulli inuito ab
m galio poteſt inferri colla
tione. vꝛ. ca.iiij.
Mala quemadmoduʒ dicat deꝰ creare
Mafoꝛtes monacho (colla. vi. ca. vi.
rum. libꝛo pꝛimo. ca. vy.
Mangdatoꝛum dei intellectus a domino

condonatur. colla.iij. ca.xv.
Mandata ſuꝑgredi ad exem plũ abeae N

dauid cgteroꝛi. colla. xi. ca iiij

opoas. libꝛo. ri.ca. xvij.
Manachirudes

Hndata maioꝛa ſoluens maximus in
gehenna babebitur. colla. xiiij.ca. ix.
Matutina ſolennitas quo tem poꝛe in 9
ſtituta ſit. libꝛo. iij. ca. iiij
Matutinis hoꝛis hcipue debemus ſen
ſus noſtros occupare.coll. xxi. ca. xxvi.
Melotis quare vſi ſint monachi in Egy
pto. libꝛo pꝛimo.ca.viij.
Memoꝛia dei qua cautiõe debeata mo⸗ ⸗
nacho cuſtodiri.colł xxiij. caix.
Vens vtrũ poſſit iugit᷑ vna eadẽq; i⸗
tate durare.colla.vi.ca. xiiij.
MVentibus humanis in quẽ modũ ſpi piri
tus immũdi copulent᷑.coll.vij.ca.x.
Mens noſira quibus ex cauſis aggra⸗
uatur. colla. ix. c-
Wcnchad vtiliter 1 veniabilit vli ſunt
ancti.colla.xvij.ca.xvij.
Mendacio ne Wüimc 4 ſub lege

vixerunt. colla xvij. ca. xviij.

endacium in vteri teſtamento venia
biliter vſurpatũ fuit.collł.xvij.ca.xirx

Mendacium vtile ⁊ veritatem plergs
noxiam apoſtoli. cenſuerunt. coll. xvij.
cap. xx.
Mendacium in quotidiauis neceſſita
tib ſepius incurrimꝰ. coll/ xvij. ca. xxi.

Mendacij patrociniũ ſancti viri ꝓpter

diuſas can ſas aſſũpſert. coll. xvij.cap.

Mendacij perfugia quando (irv.

lint recipienda. colla. xvij. ca. xvij.
Menitü vniuſcuiuſq; nõ debet ex ſignil

eſiimari.colla. xv. ca. vi.
Merceis retributio ſᷣm bͤncipals men⸗

tis ↄce ptum. colla.) xvij. ca. xij.

ſisotgruurcolla mj, c j.

Wonenerbellet, colla.xv. ca. vi
PMonachi in pꝛimoꝛdio fidei a marco

noꝛmam acceperunt. libꝛo.ij. ca. v.

Vonachus Quanteplaciditatiseſievr⸗
beat. libꝛo. viij. ca. v.

mm xheant erudiri coll. rvih cnii. V

Vonachoꝛum tria genera intra egyptũ
ſunt. colla.xviij.ca.iſj.

Moꝛum oꝛnatus pluſqᷓ ſignoꝛum lan

dabilis eſt. colla. xv. ca. vjj.
MVoꝛes bonos ſi habuerimus cũ omni⸗
bus cõuenire poſſumus. li.ix. ca. viij.
Moꝛibus diſiungi habitatione viun
gi nibil pꝛodeſt. colla.xvi. ca.iij.

Oundus tria habet.ſcʒ bonum malu-

medium · colla.vi. ca.iij. .
At turalis legis tẽpe quo
n hoies obnoxij fuerit pę⸗
nę.colla.viij.ca.xxiij.
Naturalis legis tem poꝛe iuſte ſunt pu/
niti qͥ peccauerũt. colla. viij.ca.xxiiij

Mequitiarũ differẽtia qui immũdis ſpi

ritibus ineſt. colla. viij. ca xviij.

Momina nõ ſine cauſa ſunt celeſtibs vir

1

tutibus indita. colla. viij. ca xv.
Nomina pᷣncipatuuʒ quare ſortiantur

ſpiritales nequitię. colla. viij· ca. xiiij.
Mouicij qbus ſtatutis exerceant᷑.li.iiij.

Mouicij cogitationes ſuus (ca. viij.

celare non debent. libꝛo.iiij.ca.ix·
NMouicij obediẽtia etiam in naturali ne⸗
ceſſitate arceantur. libꝛo.iiij.ca. x.

Nuditas quemadmodũ poſſit ſuſtẽtari

Nu ptię honoꝛabiles (li.vij.ca.xxix.
nõ damnant ſʒ aꝓpbãt᷑.colłxxi.ca.x.
Bedientia fratris ioha/

7 „½‧*%

o nis.li.iiij capixxiij xxii.

, xxv.Eet. XxxvI. B
Obedientia pris Mucij.li.iiij ca.xxvij ·
Obedientia patris mucij obedientięab⸗

rabę comꝑatur. libꝛo.iiij·ca.xxviij.

Obedientia fratris ſpoꝛtas diſtrahentis

Obedientia abbatis py (li.iiij. ca.xxix
nnuſij koꝛtum excoleni. libꝛo. iiij · ca. xxx.
Obſequia quotidiana qua diligentia
ſeruari conueniat. libꝛo.iiij.ca.xx.
Obſequium ſpontaneũ qzunda fratrũ.
Obſequij quotidiani ſta (Ili.iiij. ca. xxi
tutum in eęgypto. libꝛo.iiij. ca.xxij
Obſeruantia monachi m ſniam beati
MVacharij · libꝛo. v. ca. xli.

Obſecratio eſt imploꝛatio ꝓ ꝑeccaſ..col/

Ocioſitas quomõ ampn (la.ix ca.xi.

Oꝛationum qualitates di
Oꝛatio quomõ pura ac ( la. ix. ca. viij

5

tata ſit a quodam fratre.li.v.ca.xxrix.

Ocioſi ↄditiones deſcribit.li:x.ca.vi.

Ocioſos tanq; coꝛrupta mem bꝛa fuge⸗

re docet. libꝛo. x.ca.vij.

cDiñ quãta mala generet. li.x. ca. vij. et

Ocioſis impartienda eſtbuma (xiij.
nitas. libꝛo.x. ca.xv.
Ociñ docet eſſe fugiendũ.li.x.ca.xxi.
Ocioſi coꝛreptio.libꝛo.x.ca.xvi.

Ocij cauſa facit nõ eſſe egnobia. libro. x.

Olei vas vnicũ ꝓijcit ad ſe· (capᷣ.xxij
nioꝛis im perium. libꝛo.iiij. ca· xxv
Omĩba nõ oĩa conueniũt.colla.xxiiij.ca.

Oraãdi diſciplina.li.ij.ca. vi. (viij.

Oꝛatio ſubſequens pſalmũ ·li·ij.ca. viij.

Oꝛationes cum quanto ſilentio perſol/

uantur.libzꝛo.ij.cax.

5 —

Oꝛationes cum opere mannum quomõ

exerceantur. libꝛo.ij. ca.xiiiſj.

OYrrare non licet cum ſuſpenſo ab ofone.

Oꝛationis qualitas de (li.ij. ca. xvi.
ſcribitur. colla.ix.ca.ij.

ſin cera eſſe poteſt· colla. ix. ca. iij.

4

Oꝛationum ſpecies quadripartita.col/

Oꝛationes ꝓpꝛie dicunt᷑ ( la.ix.ca.ix.

quibus aliquid vonemus deo. coll. x.
Oꝛationum quattuoꝛ ſpecies (ca · xij
an vnicuiq; ſimul ſint neceſſarie.coll.

Oꝛationum ſpecies ad qs (ix.ca.xv.
nos debeamus tengere · coll · ix. ca. xvi.

ODaationum quattuoꝛ genera ſunt a do

mino initiata. colla.ix.ca.xvij.

DOꝛationis dominicę expoſitio. colla.ix.
Oꝛationis ſublimioꝛis qua (ca.xviij

litas. colla.ix. ca. xxv.

Oꝛatiõis pfectę ſiat ab antonio deſcri⸗
Oꝛatio intra cubi (bit᷑.colłix.ca.xxxi

culũ ⁊ clauſo oſtio deferenda. colla. ix.

Oꝛationis tacitę⁊ bꝛeuis (ca.xxxv.

vtilitas. colla.ix.ca. xxvi.

magne vꝓtutis.coll. x. ca. x.

Opan nolentem in quietum eſſe neceſſe
eſt. libꝛo x. ca. vij)]. .—
Oferantur manibus qui cum apoſtolo

uerſe ſunt. col

Oĩr̃o:Deus in adiutoꝛiũ meum intende

—

Alphabetica

ſunt. libꝛo. x ca. ix.
ODꝑari manibus quare voluerit apłus.

Operari docemur verbo et (li.x. ca..

exemplo. libꝛo. x. ca xi.
Operari nolens nõ mãducet.li.x. ca xij.
Operatio manuum multa vicia ampu/
tat. libꝛo. x. ca. xiiij.
Operats eſt aplus non tm̃ ſibi. ſʒ etiaz
alijs. libꝛo. x. ca. xviij.
Operantes manibus ꝓ ſuis ⁊ alioꝛũ ne/
ceſſitatibus·libꝛo.x.ca.xxij.
Opus manuũ ſuarum concremãs. li.x.
OVperatio inquieta fratris (ca · xxiiij.
oſtenditur ſeni ꝑ viſionẽ. colla.ix ca. vi
Oprerationis vtilitas ⁊ odij detrimẽtuʒ.
Opera dei miranda ¶colb. xriiij.ca. xij.
contremiſcat homo.colla. xij. ca. xij
Opidum thenneſęos deſcnibit:colla .xi.
Oꝛdo aſcendendiad per⸗ (ca.pꝛimo
fectionem. libꝛo. iiij. ca. xxxix ·
Oꝛdo pꝛdiandi erga vitia quomõ arri
piatur. colla. v.ca.xxvij

Oꝛdo ſpecierum ſi uper ozationis quali.

tate.colla.ix.ca.x.
Atientiã non debemus

p ſperare de alioꝛum virtu

te.libꝛo.iiij.ca.xlij.
Patientia in moꝛũ emendatione nõ in
ſolitndine conſiſtit.libꝛo.viij.ca.xv.
Patiẽtes a nemine pꝛonocati quibus
comparentur.libꝛo.viij.ca. xviij

Patientia foꝛnicationis ardoꝛem extin

guit. colla. xij. ca. vi ·
Patientiam ſecularibo non fratribus
impẽdentes ſub piculo ſunt colla · xvi ·

Patientiã mentientes ſilen (ca. xvij.

tio fratres ad irã ꝓuocãtes. colla. xvi.
DPatientia ficta ſepe plus (ap.xviij
ad irã q; jmo ꝓuocat.colł.xvi.ca · xviij

MPatientia ſimulata quoꝛũdã fratrum

Hatientia nõ tm̃ in ( coll. xvi. ca.xx.
labijs ſʒ in coꝛde debeteſſe.coll/xvi.ca.
Hatientia vera quemadmodũ (xxij
poſſit acquiri.colla.xviij.ca.xiij.
MPatientia vera abſq; tribulationibus
non poteſt poſſideri.colla. xviij.ca · xiiij.
Pouentigexempli in quadam deuota

femina.colla.xviij. ca.xciDiij.
Paiientie grande tempißlintrato pa
funtio.colla.xviij. ca.xv.
Patientię ꝑfectio in quo fundamento
collocetur. colla. x viij. ca/ xvi ·
Patientia cximia cuiuſdam frati col⸗
(la · xix. ca · i
a veſeribitur. colla. iiſ.ca. pꝛmo.
Palmarum genera quibus apłs coꝛo⸗
nam agonis aſcendit.libꝛo.v.ca.xviij⸗
Harentum ꝓuiſio deneceſſarijs mona
cho interdicitur · colla · xxiiij· ca· x. et · xi ·
Parentum viciniam non timẽt qꝗͥ vitã
apollo ſtudent.colla.xxiiij.ca.ix.
PHarentes coꝛpoꝛe deſeruiſſe coꝛdein⸗
tueri non ꝓdeſt.libꝛo.v ca.xxxi
Paſce ↄſuetudo quomõ ꝑ ęgyptũ ob⸗
Haxinterio⸗ 7 ab (buer coll. x. ca. ij.
ſtinentia ſpiritalł. libꝛo · v. ca.xxi.
Perccali coꝛpꝰ ⁊ eiꝰ mebꝛa deſcribunt᷑.

Heccatoꝝ pᷣteritoꝝ re (coll· xij. ca. ij.

coꝛdatio quouſq; ſit hbabenda.colłxx.
Peccatoꝝ obliuio vtilis eſt (ca. vij.
ꝓpter multa.colla.xx · ca ix.

Peccato ĩmunes ſe credẽtes lyppis ſũ üt

HPeccato dicen ¶ſiles.colłxxiij.ca.vi
tes hoĩem immunẽ duplici erroꝛe tenẽt
Herccata bñ intelli (coll. xxiij · ca. vij.
gere paucoꝝ eſt. colla. xxiij ca. vij.
Peccatũ moꝛtale non leui ſʒ diuturna
pgnitudine purgat. colla. xxiij · ca. xv.
Peccati coꝛpꝰ quid ſit.coll.xxiij.ca.xvi.

Peccatoꝛes unmhaoaves ſct ſe ↄfeſſi

Deccato ſãcti (ſũt.coll.xxiij · ca. xvij.

iuſti nõ ſũt ĩmunes · coll xxiij. ca. xviij

NHeccatum etiã in oꝛatione vix declina

ri poteſt. colla. xxiij .ca. xix.

Pct euacuatio a quibus ſit diſea tenda

Derfectionis gdum (coll. xxiij. ca. x

quõ poſſit qͥs aſcẽdere.li.iiij.cap. xliij·
PBerfecti viri nibil debẽt abſolute diffi⸗
nire. colla. xvij. ca. viij.
Perfectiõis viam a quibus diſcere e⸗

beamus. libꝛo. xij. ca.xv.
Derffectio abſq; humilitate non woteſt

attingi. libꝛo. xij. ca. xxiij

Perfecius vir figuraliter am mbickr. di⸗

citur. colla. vi · ca. x.
Perfectionem veram ſi deſideramꝰ ad
dimiſſa non redeamus. colla. iij. ca. vij
Perfectionũ diũſitas.ð colla.xi.co.xij)
Perfectionis ratio quibus debeatape
riri. colla. xiiij. ca. xvij.
Per ſecutiões · egeſtates ·i
les ſint. colla.vi. ca.iij.
erſen erantia erga perfectionem acq
rendam.colla. vij. ca. v.

niurie q; vti⸗

Perſeuerãtia arreptę pꝛofeſſionis· col/⸗

Pgna regulareʒ diſci ¶(la. xiiij · ca. v.
plinam pꝛetereuntium.libꝛo.ij.ca.xv.

Pena ad hoꝛas recurrere retardantiu,ʒ

Pgnitentięeplena et ( libꝛo. iij· ca.vij
perfecta diffinitio. collaxx. ca. v.
MPenitentiefructus diuerſe deſcribun⸗
tur. colla. xx. ca. viij.
gnitudo in quo ſit habenda ⁊ in quo
non. colla. xx. ca. xi.

Pgaitere cupiennbus doctrina multi /

plextraditur. colla. xx. ca. viij.
Petere nulla debemus q;ᷓ ea quęconti⸗
nentur in dnica oꝛatiõe.coll.ix. ca. xxiiij
Pollutio nacturna quando reatũ cõ⸗
trahat doꝛmienti. colla· xxij. ca. v.

* .
—
—

DE aeTWolſe

tingit colla. xrij.ca .vi · .
Wondus duplicis menſure religioſoꝝ
MPoſtulationes di/ (colla. xxi.ca.xxij.

cuntur imploꝛationes pꝛo pace totius

mundi. colla. ix. ca. xiij.

Pꝛeceptoꝛum legalium ⁊ euangelico/

rum differentia. colł.xxi.ca. xxxij.

Pꝛecepta euangelica leuioꝛa ſunt q;ᷓ le

galia. colla · xxi. ca. xxxiij.

Pꝛecepta ſenioꝛum non debent diſcute

re iunioꝛes.colla.xviij.ca.iij.

Prefici alijs deſiderantes nunq; ſenio

ribus ſubijciuntur. colla. iiij. ca.xx.
Pragiũ ↄtra vitia.colla.v.ca.xx vij

Primitias noſtras offerre deo debemꝰ 3
Pꝛobati diligentiſ (coll. xxi. ca.xxvi.

ſime debent recipi ad cnobiũ. libꝛo iiij.

Pꝛofeſſio noſtra ꝓpꝛium (cap.xxxij.

fin em habet · colla. pꝛima. ca. ij.

Pꝛoſfeſſio monachoꝛum quibnus aucto

ribus ſit inſtituta. colla. xviij. ca. v.

Profectus ſpiritaliuʒ maioꝛ in egypto

qᷓ; in ſyria conferebat.coll.xvij.ca. vij·
Pꝛofeſſio minoꝛ cum deuotiõe magna
quanti meriti ſit · colla.xix.ca.iij.
Pꝛopꝛietarij querela miſerabilis. libꝛo
vij. ca. vij.
Propꝛietarius non wretur grãdia vi⸗
tia com mittere. libꝛo.vij.ca. vij
Pꝛopꝛietarius permanere nõ poteſt in
monaſterio · libꝛo. vij. ca. ix.
Pꝛophete ſeducti moꝛs pꝛopter inobe⸗
Dientiam facta. colla.vij.ca.xv.

Pꝛopoſitum dei pꝛincipale ⁊ ꝓpuid en·

tia quotidiana.colla· xiij· ca. vij.
Pꝛomiſſa plerũq; vtilius eſi interum
pere q; implere.colla.xvij · catir.
Pꝛomiſſa pꝛobãtur mutata a ſanctis.
ab angelis ⁊ a co.colla.xvij.ca.xxv.
Pꝛouentus boni non pꝛoſunt malnec
bonis obſunt mali.colla.xvij.ca.xij
Pugna carnis ⁊ ſpũs.coll.iiij.ca.xi.
Purgatioꝛes mente ſoꝛdidioꝛes ſe iudi
cant. colla. xxiij. ca. xir.
Puritatem mentis ⁊ coꝛpoꝛis confuã/
tia. libꝛo.ꝰ.caxx.
Puritatem coꝛdis intente cuſtodire do
cet. libꝛo.v.ca.xv.

Puritatis perfecte ſtatum quomõ reti
nere poſſimus · libꝛo ·˖ vi. ca . xi.
Puritatem coꝛdis deo parare debemꝰ.
Puritatis perfecte ( (libꝛo · vi. ca. x

indicium.libꝛo.vi.ca.x.

Puritas carnis ſine mundicia coꝛdis

obtineri non poteſt · libꝛo. vi. ca. xij
Puritaſ q̃lit cuſiodiat.libꝛo.vi.ca.xiij
Puritatis verę qͥs ſit finis.li· vi.ca.xx.

Puritaj ↄſequendęſenioꝝ traditio.li.

Puritat· caſtitaſ· directio ( vij. ca. xiij
niſ⁊ patię acqͥ ſitõ.coll.iij.ca.vij.vl. xij

Punitatem coꝛdis tota virtute acquire

re debemus. colla.prima. ca.v.

Aadrageſimę ieiunium

q referturad anni decias
colla.xxi.ca·xxv.

Quadrageſima cur diuerſo diernʒ nu

mero obſeruetur. colla. xxi. ca. xvij·

—☛à —

Alphabetica

Quadrageſima cur vocet᷑ cuʒ triginta

ſex dieb tm̃ ieiunet.collaxi.ca.xxviij.
Quadrageſime legẽ ſupgrediũt᷑ pfecti.
Quadrageſimę cau (colłxxi.ca.xxix.

ſa ⁊ initium.colla.xxi.ca.xxx

NQuadrageſimali tpe m aximetemptan .

tur monachi. colla.xxi. ca. xxviij.
Quęeſtio ſoluit᷑ deuotis oꝛatiõiby. li.v.
Queſtio qui ſit monacho (ca. xxxiij
ſcopos ⁊ quis ſit finis.colł pꝛima.ca.ij
Quęſtionis iam dicteę ſolutio.colla.pꝛi
Queſtio de efficientia vir (ma. ca.iiij
tutum · collatione. pꝛima · ca·ix.
Queſtio de ꝑſeuerantia ſpiritałtheoꝛie
Queſtio de cogita/ (coll. pꝛĩa.ca.xij.
tionum mobilitate. colla. pma. ca. xvi.
Queſtio de acqͥrenda vera diſcretione.
Queſtio de refectio ( colla. ij. cap.ix.
nis modo.colla.ij.ca. xviij.
Queſtio de libero arbitrio ⁊ gratia dei ·

Queſtio de eo.Caro ( colla.iij. ca. xi.

concupiſcit aduerſus ſpũm ⁊ ſpũs ad/

uerſus carnem. colla.iiij.ca. viij.
Queſtio quid interſit ĩiter carnale ⁊ ani/
male. colla. iiij.ca · xviij.
Queſtio cur deus patiat᷑ ſãctos viros
a latrunculis interfici.colla. vi. ca.pꝛĩo
Queſtio an reus teneat᷑ qᷣ iuſtũ intficit
cum iuſtus inde meritũ habeat.coll.iiij

Quęſtio de mobilitate anime (ca. vij

pugna celeſtiũ nequitiarum.colł. vij.
num coniunctione colla. vij. ca ix.
Queſtio vtrü demones inter ſe impug/⸗

tionis oꝛdineʒ ſeruẽt.colla.vij.ca.xviij

Quseſtio de differentia nequitiarum cę
leſtium. colla. viij. ca.ii.
NQueſtio quomõ ad perpetuam dei me/
moꝛiã ꝑuenire poſſimꝰ. colla.x.ca. viij ·
Quęſtio quomõ ſpiritales cogitatiões
immobiliter teneant᷑. colla.x.ca.xij.
NQugſtio cur affectus timoꝛis ⁊ ſpei di.
catur im perfectus.colla.xi.ca.xi.
Queſtio de conſummatione caſtitatis.

. f 74

colla.xi.ca. xiiij.

Nusſtio an coꝛpoꝛis motum poſſimus

doꝛmientes euadere colla. xij ca ix

1

poſſit. colla. xij. ca. xiii,j.

Queſtio in quo tem woꝛe caſtitas perfici

Queſlio quare merita vᷣtutũ nõ depuz⸗
tent᷑ induſtrie laboꝛani.colla.xiij. ca. ij.
Queſtio quomõ gentiles abſq; dei gra

dicant caſtimoniam habuiſſe. coll. xiij
Queſtio decgnobij⁊ ſolitudi (ca.iiij.
nis fructu. colla.xix.ca. vi.

Queſtio de:emedio illoꝝ qui cito de c

nobijs diſceſſerint colla xix. ca. xi.

Queſtio an caſtitas ſicut ⁊ cęterę paſſi -
ones debeant explicari· colla. xix. ca· xv.
Queſtio de fine pęnitentieę ⁊ ſatiſfactio-

nis indicio.colla.xx.ca.ii.
Queſtio vtrũ ꝓ coꝛdis compunctione
reminiſcenda ſint peccata.collł xx.ca. vi

Queſtio de diuerſa obſeruatione qua/

drageſime.colla. xxi.ca.xxiiij.

Quinquageſime diebus cur non ieiune

turin gypto. colla. i. ca xi. et. xij

Ebꝛachiatoꝛia mõacho

r rum. libꝛo pꝛimo.ca. vi.
Reconciliari fratrib debemus

HBegnũ dei ⁊ regnũ dia⸗ (li.viij.ca.xiij
boli deſcribitur. colla. pꝛima.ca.xiij.
Regularis obſeruantia ſᷣm quẽ moduʒ
debeat teneri. libꝛo pꝛimo.ca.xi.

Bemedia ↄtra ſoꝛnicationẽ.li.vi.ca.iij.
Nemedia quibo poſſit puritas ꝑmanere
Remedia ↄtra aua (libꝛo. vi.ca. xxiij.

riciam. libꝛo. vij. ca.x rr.
Hemedia quibo iram eradicare poſſimꝰ
colla.xvi.ca. vi.Et libꝛo. viij.ca.xxi.

Remedia quibus triſticiam extermina/

re poſſimus.libꝛp.ix.ca.xij.

Hemedia contra accidiã li. x. ca xxv.
NRemedia quibus vanamgloꝛiam vita

re poſſimus.libꝛo.xi. ca.xviij.

Remedia aduerſas moꝛbum ſu perbię.

libꝛo.xij.ca.xxxi.
NRemedia caſtitatis conſeruandę.colla.
Remedium illoꝛum qui (xij.ca. xvi.
idoneos ſe iudicãt ad docendum · col⸗
latione. xxiiij.ca xzzi„.
Remedijs multis inuitamur ad ęternã
ſalutem. colla. xx. ca. viij

ððG

mRemiſſio q; vtilis ſitin aduentu fratrũ
Remiſſionis vtilita (coll. xxiiij. ca. xx.
teum iohes euãgeliſta narrat. coll. xxiiij.
Renunciationũ ſin gularũ ꝑ/ (ca. xxi.
fectio quomõ appᷣſendẽda ſit. coll. iij.
Renuncians non debet ſe ia⸗ (ca. vij.
ctare de relietis vel allatis ad monaſte⸗
rium. libꝛo · iiij. ca. iij. et. iiij.
Renuncians male in quo differata nõ
renunciante.libꝛo. vij.ca. xv.
Renunciatio aploꝝ ⁊ pᷣmitiuę ecclie. li.
Renuncians nõ debet ab (vij. ca xvij
dicata reſumere.libꝛo.vij · ca xxvij.
Renunciationũ tria ſunt genera. colla.
Renunciationũ trium ex (iij. caß. iij ·
poſitio. colla. iij. ca. vi.
Renunciantiby pfecte quomõ cẽtupluʒ
ꝓmittat ĩ hoc mũdo.coll.xxiiij. ca. xxvi.
Ruina duorum fratrum ob diſcretiõis
imperitiam. colla.ij. ca. vNi.
Ruina ſubitanea nemo collabit᷑.colla.
vi. ca. xviijj.
Arabaitaruʒ pꝛincipiu

et conuerſatio.collatiõe
rxryvij ca. vj·
Sacramento coꝛpor chꝛiſti peccatoꝛes
non oẽs pꝛiuant.colla.xxiij.ca.xxi.
Sãctos viros in quo debeamus admi⸗
rari. colla· xv. cai.
BSancti viri duri ac pertinaces eſſe non
ppoſſunt. colla.xvij.ca. xxviij.
Sancti multi eſſe poſſunt · ſed abſq; pec
cato nemo niſi chꝛiſtus.colla. xxij.ca.ix
Sancti oẽs non ſimilitudineʒ ſʒ xᷣitatẽ
carnis peccati ſuſcepert. colłlxxij.ca. xij
Satiſfactiõis firmũ indiciũ.colłxx.ca.x
Saxum magnum ad abbatis imperiũ
aduoluit abbas iohes.li.iiij.ca.xxvi.
Statuteę ſufficientię parcitatem nullus
audet excedere. libꝛo · iiij. ca. xiiij ·

Senectutis vltimę ꝑſeuerantia in mõa

ſterijs egyptioꝛum.libꝛo.iiij.ca.ij
Senex indiſcretus deſperationeʒ addu
cit iuueni temptato · colla.ij.ca.xiij
Serapion narrat furtum ſuũ in iuuen

tute cõmiſſum.colla.ij.ca.xi.

Serapion antromoꝛphitaruʒ hereſim

.
ex ſimplicitate contraxit. colla. x. ca. iij.
Sermo ſm an dientiũ meritũ aliquan
c tribuit · colla. pꝛima. ca. xxiij.

Scientiam ſcripturaꝝ quo ſiudio aſſe⸗

qui poſſimus.libꝛo.v.ca.xxiiij.
Scientia ſine caſtitate obtineri nõ põt ·
Scientia legis ma (libꝛo. vi. ca· xviij.

giſterio dñi confert.colla.iij.ca. xiiij
Scia religioſoꝝ · colla · xiij · ca · pꝛimo

Scia actuali ad ſpiritalẽ ſciaʒ puenit ·
Sdam ſpiritalẽ nec ¶coll. xiiij. ca · ix.
tradere nec ꝑciꝑe põt aĩa immũda.col
Scientiã veram mali (lla. xiiij.ca · xiiij
hrenon ſollunticolla ilſſ xvi.
Scientia ſpiritalis quibus excauſis in/

fructuoſa ſit. colla. xiiij. caxviij

Scientia ſpiritalis quomõ ꝑpetua ſoli

ditate poſſit roboꝛari. colla. xiiij.ca. xiij.

Sciẽtia ſpiritalis puritate caſtitaſᷣ poſ⸗

ſigetur.colla.xiiij.ca. xvi.

—

Scĩe ſpiritalis tria ſũt genera.colł.xiiij

Scientie vere diſciplinam (cap.viij.

quõ appꝛehẽdere debeãꝰ. coll. xiiij. ca. x

Scientie vere donum müdanus hõ nõ

poteſt pmereri. colla. xiiij. ca. ix·
Scriptura diuina agro optio cõpatur

Scnpturaꝝ ſanctaꝑ (coll. viij. ca. iij
intellectus duplici ſnia conijcit᷑. colla-
Scripturaꝝ diuinaꝝ mł (vijij. ca. iii

tiplexintellectus. colla. xiiij. ca. xi.

Scripturaꝝ auctoritas nõ debet †pt in

firmoꝝ ſcãdalũ mutari.collł xvij.ca. xv
Signoꝝ opa ſcellit vitę pbitas. colla.

Sol nõ occidat ſuꝑ iracun (xv. ca. ix·

diam vram quõ iutelligat. i. viij ca ix

Solitarioꝝ q;undã vita ꝑiculoſa. col⸗/

Solitarij ꝗ oꝑationũ (la. xviij. ca. viij
eligere debeãt genera. co ll. xxiiij.ca. iiij·
Sopoꝛe reſolutꝰ increpat᷑.li.v.ca.xxxv.

Spyus imũdi quõ hũanis mẽtib copu/

Spũs imũdi quõ (lent.coll. vij. ca. x.
energuminis dominẽt. colla. vij. ca. xij.
Spũs ſpii penetrabil eſſenõ põt. coll.
Spiritib ĩmũdis tradi (vij.cap. xiij.

tos ſpernerenõ debe. coll vij· ca. xviij

GSGpiritibus immũdis vxatia cõmunt

one dñica cur ſepent. colla. vij. es. xix.

ne
ſe,

R

iſ⸗
n.
1,.

l.

”s

4
2 4
1 .

Spiritibo vexatos patres nõ repellebãt
a communione.colla. viy ca. xxx.

Spiritalis doctrinę gratiam cõſequũt᷑

plerũq; indigni. colla.xiiij.ca.xix.

Sponſionis recoꝛdatio gignit magna

anxietatem. colla. xvij. ca.ij.

Sponſionis anxietas inſomnem cogit V

dDucere noctem. colla.xvij.ca. iiij
Spõ ſio in ſpeleo pꝛeſepis dñici facta.
Status ſepiuplex colla. xvij.cap. v.
dirigens ad ſalutem. colla.xiiij. ca. v.
Studium habendi ꝓpꝛiũ miſerabile · li.
Supbise dno ſunt genera (iiij. ca. xv.
libꝛo. xij · ca · ij.
Buperbia omnes virtutes aufert.libꝛo
Superbia de archangelo (xij. ca. iij.
fecit diabolum. libꝛo xij · ca · iiij.
Suhbia oĩm vitioꝛũ fomites germiat.

Sußperbie vitium tempo (li rxij.ca. v.

re ⁊ oꝛigine pꝛimum eſt · libꝛo. xij. ca. vi ·
Superbiemalum ipᷣm deum aduerſa⸗
rium habet. libꝛo. xij. ca. vij.
Suꝑbiam dialvli chꝛiſtus ſua bumili⸗/
tate extinxit. libꝛo. xij. ca. viij.

Supbiam quõ ſuꝑare poſſimus. li. rij.

Suꝑba anima ſubdit᷑ dia/ (ca. ix.
bolis illudenda.libꝛo.xij.ca.xxij.

Superbia ſpiritalis impugnat etiã car

nales. libꝛo. xij ca. xxiiij.
Sußpbie carnal deſcriptio. li xijca. xrv.
Sußbia cuiuſdã fratris.li.xij.ca.xxviij.

Suhbia tepefactus alijs peſſe deſiderat

Suꝑpbiã quomõ vince/ (li xij.ca. xxx
Je poſſimns. libꝛo xij.ca.xxxi.

Suꝑbia quomõ ꝑ vrram humilitatem
poſſit extingui ·libꝛo.xij.ca.xxxij.

BGzuhbie hüane ofn ſio. coll. xiij. ca. xviij.
Suſcipiendus in oꝛdine quomõ ꝓbet.
Snſcipiendi cur ſecũ ni (li.iiij. ca. iij.

hil ꝑmittantur inferre.libꝛo.iiij. ca. uij.
Suſcepti cur ſuis exuant 7 alijs induã
tur veſtimentis.libꝛo.i iiij. ca. v.

Suſcepti cur non ſtatim permittantur

commiſceri fratribus.libꝛo.iiij.ca. vij.
Ranquillitas cordis in
t quo conſiſtat li. viij. ca/
pitulo.xyi.

Tranquillitas coꝛdis quantum ſit abp⸗“⸗

petenda.colla.pꝛima ca. vij.
Tranquillitas coꝛdis abſq; hu militate
non acquiritur. colla. xviij.ca. xij.
Temptatos blanda conſolatione debe⸗
mus reficere.colla.ij.ca. xiij
Temptationum tolerãtia a ſolo do tri⸗
buitur · colla.iij. ca. xvij.
Temptationum pſolatio. colk vijc⸗ ca. vi
Temptantur oẽs homĩes triplici ratiõe
Temptatio abbatis (colla. vi.ca. i.
moyſi.colla.vij.ca.xxvi.
Temptan nullus ſine dei permiſſu cre/
dendus eſt. colla.vij.ca. xxvij.
Temptationibus tem poꝛalibus nõ ſłᷣ/
iecti miſerrimi ſunt. colla. vij. ca. xxx
Temptationibus deus virtuteʒ buma⸗
ni arbitrij experitur. colla. xiij. ca. xiiij

Temptationum incurſio quid vtilitaſ

conferat. colla. xxiiij. ca. xxv. “
Temptari cur permittat deus qs ad re⸗
ſiſtẽdũ infirmos nouit.colł.xiij.ca.xiiij.
Tepidoꝛũ negligentiã deſcribit. colla.
Tepidi monachi deterio (iiij· ca.xij.
res cẽſent᷑ ſecularibus.colla.iiij.ca.xvix.
Feltam entum abbatis iohannis. libꝛo
Teſiimonia contra ſpi/ (vco⸗Koiij.
nrit accidięlibꝛo.x.ca. vi.
Teſtimonia cõtra eos qui abdicata re⸗
petunt · libꝛo · vij. ca. xij.

Teſtimonia quib apoſtol'peipitopari

Teſtimonia ſalomonis (li x · ca· xix
contra accidiam · libꝛo. x. ca· xxi.
Teſtimonia ̊ vanã gloꝛiã.li.xi.ca.xij.

Teſtimonia d eo ꝙ nihil boni ſine ad/

intoꝛio dei ꝑficere poſſũꝰ.li.xij. ca. xvi.

Teſtimonia ſu per ſignificatiõe octo vi⸗
tioꝛum · colla. v. ca. xxrv.

Timoꝛe dei aſcenditur ad chanitatem .
libꝛo. iiij. ca. xxxix.
Timoꝛis dei perpetuitas a deo conſert.
colla. iij. ca xviij.
Timoꝛ qui charitatis magnitudine ge⸗
neratur.colla xi · ca · xiij. .
Timoꝛ perfectus ⁊ im perfectꝰ elucidat .
Triſticia quantum (colla.xi.ca· viij.
diſpendium inſerat ibro⸗ Nco⸗ paiuo⸗

Triſticia quõ debeat curari.li· ix.ca.ij.
Triſticia animęcui comparet.libꝛo.ix.
capitulo.iij. .
Triſticia vñ gen eretur · libꝛo.ix.ca.iiij
Triſticia quę deſperationem im poꝛtat.
libꝛo.ix.ca.ix ;—
Triſticia in quo ſit nobᷣ vtilis · libꝛo.ix.
capitulo. x.
Triſticia quę ſit ſecᷣm deuʒ ⁊ quę ſcðᷣm
diabolum. libꝛo.ix.cacki.
Triſticia triplex ſalutaris dicitur · alię
noxisę · libꝛo · ix. ca. xij. .
Triſticia et ira etiam ſolitarios vexat.
colla.v.ca.ix.

Anagloꝛia temptat in
v partecarnali et ſpirita/
li.libꝛo · xi. ca. ii.
Vana gloꝛia multiplex eſt.li.xi · ca.iij
Aanagloꝛia impugnat a dextris ⁊ a ſi⸗
niſtris · libꝛo. xi. ca.iiij.
Vanagloꝛia cui cõꝑetur·libꝛo.xi.ca.v.
Aanagloꝛia nec beneficio ſolitudis ex
tinguitur · libꝛo. xi. ca. vi.
Vanagloꝛia cum deiecta fu erit acrius
reſurgit ad luctamen . libꝛo. xi. ca. vij.
Vanagloꝛia nec heremo nec ętate defer
uet · libꝛo · xi · ca · viij ·
AVanagloꝛia mixta vᷣtuti
ſioꝛ eſt · libꝛo. xi. ca.i·
Vanagloꝛia quibus modis monachũ
pullet · libꝛo. xi. ca xiij.
Vanagloꝛia quomodo ſuggerat cleri⸗
catus gradum . libꝛo.xi· ca.xiiijj.
Vanagloꝛia et ſu perbia ſine miniſterio
coꝛpoꝛali perficiunturcoll. v. ca. vij.
Nanagloꝛia quomõ mentem inebꝛet.
Vanagloꝛia in qᷣ ſit ¶ (libꝛo · xi · ca · xv ·
vtilis. coll.v. ca. xvxiij. Sð
Vanagloꝛia in verbo dei omni cautio/
ne debet vitari. coll. xiiij. ca. xviſj.
Vanigloꝛij nõ poſſunt vere ſcientię do⸗
num pꝛomereri. coll. xiiij. ca. ix
Venialibus peccatis carere non poſſu/
mus.colla.xxij · ca.xij.
Venialium peccatoꝛum nũ qᷓ; deeſſe po⸗
terit pęnitudo. colł.xx ca.xi.

bus periculo/

= 4 — —
2 . . 2 7 1

Verbum dei ſupe bi et tepidi negligen

ter audiunt ·ella.xiiij · caxiſj.
Verbum dei pꝛedicantes ⁊ operib vi⸗
tioſis inherentes · colla · xiiij · ca.xvi.
Veritaſ᷑ᷣ optimũ examen. colł· xvi.ca.x.
Veritas quibuſdam nocuit ⁊ menda⸗
cium pꝛofuit colla.xvij ca xx.
Veſtis mõachoꝛu m qualis eſſe debeat.
Veſtimenta noui (libꝛo pᷣmo. cap · ij.
cioꝝ quare reſeruentur.libꝛo.iiij.ca.vi
Veſtigia ⁊ monita quoꝛum imitari de⸗
beamus. colla · i. ca · ix · et · x ·
Vitiorum cauſe pene abomĩbus igno/
rantur · libꝛo · v · ca i /
Vitia curari non poſſunt niſi cauſe eo/
rum fuerint pu blicate· libꝛo · xi. ca· xvi.
Vitioꝛum expoſitio queper ſuperbiam

generantur · libꝛo · xij. ca · xxvij.

Vitia quęe extra naturalem motum con
trahuntur a nobis · libꝛo. vij. ca. v
Uitia naturalia ſine creaton iniuria in/
ſunt nobis · libꝛo · vij · ca · iij.
Vitia octo pꝛincipalia.collł.v.ca.ij
Vitioꝛum duo ſunt genera· ⁊ quadriꝑ/
tita efficientia · coll· v · ca · iij · .
Vitij vniuſcuiuſq; q̃litas ⁊ oꝛigo de/
ſcribitur · colla · v. ca · gi·
Vitia quomodo diuerſo certamine ex⸗
pugnare debeamus.colla.v.ca. xiiij.
Vitioꝛum de victoꝛia extolli non debe⸗
mus.colla.v. ca. xv ·
Vitia non niſi dei auxilio ſuperantur.
Vitioꝛũ terras poſſi · (coll.v. ca.xv.
dere quõ nobis vtile ſit · coll. v. ca xxiij
Vitijs poſſeſſi miſerabilioꝛes ſunt arre⸗

pticijs. colla. vij. ca. xxiiij.

Vitia trib modis vincũt᷑.coll. xi.ca.vi
Vie nr̃e directio ex deo eſt. coll. iij. ca. xiij

Vigilias quomodo extendant patres

vſq; ad lucem · libꝛo · ij · ca · xij
Vigilię ſabbati paſcalmodus ⁊ oꝛdo⸗
Vigilias lõgas p⸗ (li.iij.ca.viij.et.ix.
fert ꝓpter vbi diuini auditũ.collł.xvij.
Virginum gloꝛiam babere (ca.pᷣmo
volẽtes qͥd facere debeãt. colłl.xxij.ca. vi
Virtutem quamlibeta quo expetere de⸗
beamus. libꝛo. v. ca · iiij.

mm. „ m.,—0 ]—— —.— N —

f.——— J—

11.
.

t,
yi
⸗

no,

tio/
m
n

in

m..
.
niz
me⸗

1
49
5

il⸗
i⸗
no
1ri
v

Virtutum perfectionem nemo ſuis viri
bus poteſt obtinere. li. xij. ca. x. xi. et. xjj.
Virtutum actio ſed non mherces eozum

ceſſabit.colla.pꝛima.ca.x.

Virtutum parturitio qua ab vna aſci

ditur ad aliam.colla.xiiij.ca.xxi.
Viros ſanctos cur permittat deus ĩter/
fici a latronibus.colla.vi. ca.ij.

Vite pꝛobitas pꝛęcellit ſignoꝛuʒ opera

Altionũ młta ſunt ge (coll. xv. ca.ix.

nera qb de punit peccatoꝛes · coll. vi.
Aocatio ſamuełcoll.ij. ca.xiiij (ca. xi.

Vocatio pauli aꝑoſtoli.colla.ij.ca.xv.

Aocationũ tria ſũt genera.coll.iij.ca. iij

Vocationũ trium expoſitio. collł. iij.ca.

Vocationum gratia młti· ( iiij. et. v.

plex oſtenditur:colla.xiij· ca.xv.

Aoluntatis bonęeffectus a domino cõ

donatur. colla.iij. ca. xv.

Voluntatis bonę initium ⁊ conſumma

tio a domino eſt. colla.iij. ca. xix.

Aoluntas noſtra quę ſit inter concupi

ſcentiam carnis et ſpũs ponitur.colla.

AVolütas noſtra bona abſq; gratia dei

non dirigitur. colla. xiij. ca. ix.
Voluntatem bonam an ſequatur vel ſ/
cedat gratia dei.colla.xiij.ca. xi.
Voluntas bona nec ſemper gratie nec
ſem per hominieſt deputanda.colł xiij.
cap̃.xij.

Voluntatem pꝛopꝛiaʒ ſubijciens fratri

foꝛtis et ſanꝰ dicitur.colla.xvi.ca · xxiij.
Voluntas operantis non ꝓceſſus ope/
ris debet intueri.colla. xvij. ca. xi.
Voluntatis contempteę obſtinatia reti/
neri non debet · colla. xvij. ca. xxiij.
Voluntatis ⁊ non tantũ facti inſpectoꝛ
eſt deus. colla. xvi. ca. xxij.
Vtilitas quę nobis de incentiuis eſtib
generatur. colla. xij. ca. v.
Vtilitas quę ſit in naturalibus vitijs · li
bꝛo · vij · ca · iij ·
Vtile nobis eſt interdum derelinqui a
domino. colla · iiij · ca · vi ·
Atilitas pugnę carnis ⁊ ſpiritus:colla/
tione iiij · ca · vij ·

5 S . ₰
ðð m
₰ „ .

Vtilitas quę ex colluctatione carnis et
ſpiritus oꝛiturcolla · iiij· ca · xi /
Vroꝛem dimittit z ad me
uolat · colla · xxi · ca: ix
DHouis quomodo ſolus
x abſq; peccato temptat
ſit. colla.v. ca. v.

XFEpus qua ratione temptatus ſit a dia“

bvlo. colla. v. ca. vi.
FXpus cur aut humilis aut gloꝛificatus

Rr aꝓpareat.colla.x.ca.vi.
Xpus non tantum facti ſed volunta,

inſpectoꝛ eſt. colla. xvi.ca.xxij.
Xpus ſolꝰ abſq; pꝑeccato.colł xxij.ca.ix.
FXpus ſolꝰ abſq; vulnere peccati vicit
diabolum. colla.xxij.ca.x.

Fpus ſolus venit in ſimilitudinem car

nis peccati.colla.xxij.ca.xi.

vu r pus temptatur in vitijs quibus ⁊ pꝛi

mus homo temptatus eſt.collł.v. ca.vi.
Pocriſis vtilis beati Pauli apo
y ſtoli.colla.xvij· ca.xx.

Explicit regiſtrum.

NANuos opusboclibꝛos teneat cognoſcereſi vis.

5

Et quid quiſq; tonet:ſubſcriptos ꝑlege verſus.

Lelaris im perio famuleturrhomulus oꝛbis:
Et paribus ſtudijs ſub materialibus armis
Miles teutonicus ſibi ſeruiat atq; latinus:
Nugens rem publicam cõſueto roboꝛe noſtrã.
Aſt ego vir tenuis non vtens talibus armis:
MOerpetuis votis cum fratribus odilo noſtris
Auguſto opto meo deuotus tempoꝛe cuncto:
Uitam virtutem pacem ſimul atq; ſalutem.
Et ne cum pacis ſibi bella gerenti inimicis
Sem per amans ocij videar minus auxiliari:
Offero de noſiris quoq; ſpiritualibus armis
Munus perparuũ:ſed eoꝛum mentibus aptu:
Militię ſacre decoꝛat quos baltheus ille:
Chꝛiſꝰ diſcipulos quo iuſſit cingere lumbos.
En tibi queſitos iam dudum diue libellos:
Implens pꝛomiſſum: collegi coꝛpus in vnũ:
Anius oꝛe viri quos ſpiritus inclytus auctoꝛ
Obtulit eccleſieę:diuo pꝛo munere matri:
Que ſine fine ſuis ęterno pꝛoſpicit vſu.
Deniq; biſſenos pꝛeſenti coꝛpoꝛe libss
Aſpicias quęſo: ſequitur qᷓ; congruus oꝛdo.
Pꝛimꝰ habet:mõachis habitꝰ qͥ debeat eſſe.
Regula pſallendiq; modus dat᷑ inde ſecũdo.
Tertius hoc iterum deſcribit plenius ipſum.
Infoꝛmatq; nonos ꝑ ſingula quartꝰ alũnos.
Octo qͥdẽ reliqui quos cernis adhuc ſuꝑeſſe:
In ſe concludunt numerum totidem vitioꝝ:
Perſequit᷑ q; ſuũ ꝓpꝛio ſyntagmate monſtꝝ
Anuſquiſq; liber: dans qͥd ſit cuive cauendũ.
Mos collata patru m celebꝛi ſermone pꝛioꝛum

In duplici foꝛma comitantur bis duodena.
Hoꝛũ quodq; tibi quid honeſtũ oferat audi.
Primus enim moyſes in pꝛimis ſcire duobus

Dat · quęſit deſtinatio:debeat aut foꝛe finis:
Diſcreteq; iubet ſuper omnia viuere fratres.
Pafnuciꝰmonachũ docet inderelinq̃re mũdũ.
Coꝛpoꝛis illecebꝛe daniele dicente reliſte.
Serapion iterum notat octo lues vitioꝛuam.
Sanctoꝝ loquitur de moꝛte theodoꝛꝰ abbas.

Larpit im pbitas ſathanę vaga mẽſq; ſereno:

Et de ſpiritibus traduntur multa ſiniſtris.

Hoꝛtatur fratres yſaaccollatio bina:
Oꝛandum pure cum coꝛdis ſimplicitate.
AQuid ſit perfectũ · quid caſtum · quid ve parari
Seruariq; deo valeat cuſtode docemur
CLollatis trinis pꝛeceptoꝛis cheremonis.
At ſummi veri dinina cognitione:
Deq; chariſmatibo ↄfert tibi neſteros abbas.

Dictat a micitie ioſeph firmiſſima iura:
Monſtrans pꝛęterea quę diffinitio vera.

1

Aſt genera hinc pyamõ tria ꝓſeqͥt᷑ möachoꝑp.

Vite cõmunis de fine vel anachoꝛeſis:

Colloquitur ſalubꝛis collatio multa iobãnis.
Crimina purgandi condis pꝛecepta pynufi.
Viu ere maioꝛi venia quinquageſimali
Tempoꝛe concedit theonas:abſoluit ⁊ illud:
Accedant nobis qua refantaſmata noctis:

Et cur ſex malum quod nolumꝰ hoc operam̃.

Concludunt omnes ſenioꝛum traditiones
Sermones abꝛahe: decarnis lege domandę.

dinan
Nera
lue
lenen
un
G⸗
ſon
mul
lig
ſums
dlkvi
ſorg
fncin
hmt
lato
fundt
ſoq̃
lluun:
dusen
Wum
picd⸗
ume
mon
clifc,
limndr
ahrime
rababr
mnu
animag
gerer

lantem

de 1.
Ntauct,
duobas
ünis:
franss,
ſemäüdi,
ſt.
norum.
abbas,
Blaeno:
ns.
:
.
paran
nur⸗
is.

zabbas,
m:
wa.
nd.
ſ
obanis,
pyuf.

1
Ullud:

Incipit pꝛefatio begti Johan/
nis heremite qui Caſſianus di⸗
itur in duodecim libros de in⸗
ſtitutis cenobioꝛum et de octo
pꝛincipalium vicioꝝ remedijs

ßMMMMMM inſirnmeti nar
rat hiſtoꝛia ſa⸗
pientiſſimũ ſa

y lomonem poſt
acceptam diuni

nitus ſapisẽtiã ·

pꝛudentiamq; multam nimis·⁊ latitu⸗
dinem coꝛdisquaſi arenam maris innu

merabileʒ · ita vt domini teſtimonio nul
lus ei ſimilis retroactis tempoꝛiby extitiſ

ſe.neq; poſt eñ ſurrecturus eſſe dicatur·
illud magnificũ dño templum extruere

cupientem · alienigene regis tyri auxiliũ

popoſciſſe. Qui miſſo ad ſe byram filio
mulieris viduęquicquid diuina ſapia

ſuggerente ſclarum in templo dñi · velĩ

ſacris vaſis moliebat᷑.miniſterio eiꝰ ac
diſpoſitione ꝑfecit. Si ergo ille vniuer/

ſis regnis terrę ſublimioꝛ pꝛincipatus·

iſraelitici generj nobilioꝛ excellentioꝛq;
ꝓgenies · illaq; ſapientia diuinitus ĩſpi

rata:quę cunctoꝛũ oꝛientaliũ ⁊ egyptio/

rum diſciplinas ⁊ inſtituta ſupabat· ne
quaq; pauperis atq; alienigene viri cõ/
ſilium dedignatrecte etiam tu his eru/⸗
ditus exemplis · beatiſſime papa caſtoꝛ·

verum ac rationabile deo templũ.nõ la

pidibus inſenſibilib· ſed ſanctoꝛũ viro
rum cõgregatione · nec tem poꝛale ⁊ coꝛ/
vuptibile · ſed eternũ atq; inexpugnable
edificare diſponẽs: vaſa etiam pꝛecioſiſ
ſima dño cupiens cõſecrare· non multo
auri metallo argentive conflata.ꝗᷓ poſt
rex babilonius capta concubinarũ ſua/
rum ac pꝛincipum deputet voluptati · ſʒ
animabus ſanctis quę innocentięiuſti
cię ⁊ caſtitatis integritate fulgẽtes.regẽ

chꝛiſtum in ſemetipis cireũferant cõmo

rantem egenum meomiq; ex parte pau

fperrimum . ad cõmunioneʒ tanti operis
dDignaris adſciſcere In pꝛouincia ſiqui
Tem tna cenobioꝛũ ex parte oꝛientaliuʒ
mayximeq; egiptioꝛum volens inſtituta

fundare · cum ſis ipᷣe cunctis virtutibus

ſcientiaq; ꝑfectus:⁊ vniuerſis ita refer⸗
tus diuitijs ſpiritalibus· vt pfectionem
gquerentib ſatis abundeq; non mõ tuꝰ
ſermo . ſed etiam ſola vita ſufficiat ad ex
emplum me qͥ; elinguem ⁊ pauperẽ ſer⸗
mone atq; ſcientia. vt aliquid ad exple/
mDaentum tui deſiderij de inopia ſenſus
mei conferam poſcis.precipiſq; vt inſti/
tuta monaſierioꝛũ quę ꝑp egyptum ac pa
leſtinam cuſtodiri cõſpeximus · ita vt ibi
nobis a patribus tradita ſunt q;uis im
perito digeram ſtilo · non lepoꝛem ſermo
nis inquirẽs in quo ipe adpꝛime es eru⸗
ditus ˖ ſed ſanctoꝛũ ſimplicem vitaʒ ſim
plici ſermone fratribb in nouello mona
ſterio tuo cupiens explanari. Cui rei q̃n
tum me pius ardoꝛ deſiderij tui ꝓuocat
obedire · tantũ pmultiplices eſtiuum mo
lees volentem obtempare deterrent. Pꝛi
mum quia nec vitę meeita equiparant
merita · vt cõfidam me res tam arduas·
tam obſcuras tam ſanctas · digne poſſe

animo ac mẽte complecti · Scdo qð ea

quęa puericia noſtra inter eoſdem cõſti
tuti atq; ipᷣoꝛum ĩcitati quotidianis ad
hoꝛtationibus ⁊ exemplis · vel agere tem
ptauimus vel didicimus ˖ vel viſu perce
pimusminime iam poſſumꝰ ad integrũ
retinere · tot annoꝛũ circulis ab eoꝛũ con

ſoꝛtio ⁊ imitatione conuerſationis ab⸗

ſtracti:pꝛeſertim cũ harũ rerum ratio· ne

quaq; poſſit ocioſa meditatione doctri⸗/
naq; vᷣboꝛum · vel tradi vl intelligi vel
memoꝛia contineri.totũ nanq; in ſola ex

perientia vſuq; conſiſtit:· ⁊ quemadmo
dum tradi niſi ab exꝑto non queuntita
nec percipi quidem vl ĩtelligi niſi ab eo
qui ea pari ſtudio ac ſudoꝛe a ꝓpꝛehẽde⸗/
re elaboꝛauerit poſſunt · quę tamen ſi col/

latione iugi ſpiritaliũ viroꝛũ frequẽter

diſcuſſa nõ fuerint ⁊ polita· cito mẽt re⸗
trorſum ĩcuria dilabũt · Tertio ois id

ipſum quod vtcũq; non p merito rei ſʒ
pꝓ pꝛeſent tẽpoꝛis ſtatu poſſumꝰ remini/

ſci· im peritioꝛ ſermo cõgrue nõ valet ex/
plicare. Muc accedit qd ſuꝑ hac re viri
⁊ vita nõ biles ⁊ ſermõe ſciẽtiaq; pᷣclari
multa iã opuſcła deſudajr̃t · ſanctũ baſi
liũ ⁊ hieronymũ dico alioſq; nonnllos

quoꝛũ anterioꝛ ſciſcitantib fratribo ſuꝑ

diuerſis inſtitutis vel queſtionibnõ ſo
lum facundo verumetiã diuinaruʒ ſcri
pturarum teſtimonijs copioſo ſermone
reſpondit.alius vero non ſolũ ſuo elucu
bꝛatos ingenio ediditlibꝛos: verũetiam
greca lingua digeſtos · in latinũ vtit elo
quium Doſt quoꝛum tam exuberantia
eloquentie flumĩa · poſſem nõ immerito

pꝛeſumptionis notariſi aliqͥd ſtillicidiij
huius inferre temptaſſem · niſi me hec fi⸗

ducia tuę ſanctita animaret⁊ ſponſio ·
vel tibi he nuge foꝛent accepte qualeſ⸗

in nouello tm̃ monaſterio cõmoꝛantiuz
putares.Qui ſi quid a nobis minus

foꝛſitã caute ꝓlatuʒ fuerit· ⁊ pie relegãt

cum venia indulgentioꝛe ſuſtentẽt · fi

dem potius mei ſermonis quã venuſta⸗/

tem eloquij requirentes. Qua ꝓpter bea

tiſſime papa · vnicũ religionis ⁊ humili/
tatis exemplar · tuis pcibus animat · hm
vires ingenij mei opus qð iniungis ag
grediar:⁊ ea queomnimodis intacta re-
licta ſunt ab anterionbus nr̃is · vtpote qͥ
audita potius qᷓ; experta deſcribere tem/
pꝓtau erunt · velut rudi monaſterio· ⁊ ve/
ritatẽ ſitiẽtib ĩitimabo. Nec plane mira
bilinʒz dei ſignoꝛũq; narrationẽ ſtudebo
cõtexere:quę q;nuis multa ꝑ ſenioꝛes no/
ſtros et incredibilia nõ ſolũ andierimꝰ ·
verumetiã ſub obtutibe noſtris perſpex
erimus impleta · tñ his omĩbus pᷣtermiſ
ſis que legentibo pᷣter admirationem ni
hil amplius ad inſtructionẽ ꝑfecte vitę
cõferunt · inſtituta eoꝛũ tantũmõ ac mo/
naſterioꝝ regulas: maximeq; pncipaliũ
vicioꝛũ quę octo ab eis deſignant᷑ oꝛigi
ners ⁊ cauſas· curationeſq; ſᷣm traditio
nes eoꝛũ · quantũ dno adin uante potue⸗

ro fidelit explicarecontendam. Pꝛoto/⸗

ſitum ſiqdem mibi eſt· nõ de mirabilib⸗
xcei ſed de coꝛreptione moꝛuʒ noſtroꝛũ et

cõſummatione vite pfecte · ſm ea quea

ſenioꝛibus noſtris accepimꝰpauca diſſe
rere. In eo qͥʒ pcepiᷣ tuis ſatiſfacere ſiu-

ebo · vt ſi quid foꝛte non ſᷣm typũ maio/

rum antiquiſſima conſtitutione funda⸗
tum ſed ꝓ arbitrio vniuſcuiuſq; inſtitn
entis monaſteriũ vel diminutũ vel addi

tum in iſtis regionib cõpꝛobauero · bm
eam quã vidimus monaſterioꝛum regu

lam p egyptũ vel paleſtinã antiquitꝰ fũ

datoꝛũ · fideli ſermone vel adijciã vel re⸗
cidam. Neq q; eniʒ credas rationa biliꝰ

Arpiã vel ꝑſectius cõſtitutionem nouel

lam in occiduis galliarũ partibus repe/

rrire potuiſſe · quã illa ſunt inſtituta. in qͥ

bus ab exoꝛdio pᷣdicationis apoſtolice
a ſanctis ac ſpiritalib patriba fundata
monaſteria ad nos vſq; pdurant. Illã

ſane moderationẽ opuſculo huic inſere
re pꝛeſumam . vt ea quę m egyptioꝛũ re

gulam · ſeu p aſperitate aerũ ſeu ꝓ diffi
cultate ac diuerſitate moꝛum im poſſibi⸗

lſia in bis regionib vel dura vel ardua
com ꝓbauero · inſtitu tis monaſte rioꝛuʒ

ꝗ per paleſtinã vel meſopotamiã habẽ

tur · aliquatenus tempem · qꝛ ſi rationa
Pilis poſſibilium menfura ſeruet · eadeʒ

obſernãtie ꝑfectio eſt etiam in impari fa

cultate .
Erplicit pꝛefatio. Incipiunt
capitula libꝛi pꝛimi de habitu
monachi. Laß. pꝛimum

Roemium
ij De cingulo monachi
iij De veſte monachi.
iij De cucullis egiptioꝛmm.
v DBecollobijs egyptioꝛum

vi Derebꝛa chiatoꝛijs

vij Dem afoꝛtibus eoum
viij De mellote ⁊ pelle capꝛina
ir De bacullo »
x Decalciamentis eoꝛum:
xi BDetem peramento obſeꝛuãtie ꝗᷓ
Im aerum qualitatem vł vſuz

Nag
tumo⸗

gißob⸗
du Qr
wemmne
ſubocubo⸗

dechl

d
Hð”U
teticder
ambula
nisbuuii
qrbel
litatemot
uuctoreſ
loteti⸗
dinis viro
Quin
niutsin
nipref
dnomiſtne
lacieg
bahib
Auman
drcoeig
dlecto⸗
cibennn
felbeſt,
chinseſe
ted⸗
(eagceine
roten
ibin

liqh h

docde
bi
lroüct
eaqnen
neadiſe
ingeſin⸗
pümio⸗
nefundy
ſGinſtin
äwladai
zue m
mumrege
niqnibfi
nonabilss
nen nonel
tbusrepe⸗
imta in
poſtolice
funda
runt. Fi
brc inſae
Gptor
iſapodif
uncibi/
vel andna
aſtenornz
miã babẽ
ſi ationa
rnet eadeg
ninparift

ncipiunt
ehabitu
pumon

odacbi
nh⸗
M.
u
1
Nina
„
n;
ſanäneg

ppꝛouincie ſit tenenaa.
xij De cingulo ſpiritali ſacro ipiꝰ
Erpliciunt capitula.

Incipit liberprimus de habi/

E inſtitu

tu monachi

tis acre/

gul monaſterioꝛũ di
cturi· vnde cõpeten⸗
ttilus donante deo qᷓ;ᷓ
exipo babitu mõachoꝛũ ſumemus exoꝛ/
diñ: Quoꝛũ interioꝛeʒ cultũ ↄſeq̃nt᷑ tũc

oterimus exponere · cũ exterioꝛẽ oꝛnatũ

ſub oculoꝛũ depinxerimus obtutibus

De cingulo monachi. Cap̃.ij.
CTaq; monachum vt militem
eacccinctis lumbis iugiter opoꝛ/
tet ĩcedere. Moc enim habitu etiã illos
ambulaſſe qͥ in veteri teſtamẽto ꝓfeſſio/

nis huius fundauere pᷣmoꝛdia · hely'am

ſcʒ ⁊ heliſeũ · diuinaꝝ ſcripturaꝝ aucto
ritate monſtrat᷑ ac deinceps pꝛincipes
auctoꝛeſq; teſtamenti noui· iohem vide
licet ꝑetrũ ⁊ paulum· ceteroſq; eiuſdẽ oꝛ
dinis viros talit᷑ inceſſiſſe cognoſcimus
Quoꝛã pꝛioꝛ qͥ in veteri teſtamẽto vᷣgi/
nitatis iam floꝛes ⁊ caſtimonie continen
tieq; pꝛefigurabat exempla · cuʒ fuiſſet a
dño miſſus ad increpãdos nũcios ocho
Lie ſacrilegi regis iſrael · eo qð egritudĩe
pꝛepeditꝰſuꝑ ſtatu ſalutis ſue beelʒebub
deum accaron cõſulere deſiinaſſet · ⁊ id/
circo eis occurrens idẽ ꝓpheta deſcẽſuʒ
de lecto eius in qͥ ↄciderat denegaſſet.de
cũ benti regi expoſita veſtitus q̃litate cõ/
pertꝰ eſt. Reũſos enĩ ad ſe nücios ac refe

rentes ſibi ꝓphete ſnĩam · ſciſcitatus eſt

cuius eſſet figure ⁊ habitus vir qͥ occur
riſſet eis · ⁊ locutus fuiſſet huiuſcemodi
vꝓ̈ba. Vir inquiũt piloſus·⁊ ʒona pelli /
cea accinctꝰ renib Exqͥ habitu ↄfeſtim
rex ↄtemplatus homiĩieʒ dei ait. Helias
theſbites eſt· cone vicʒ indicio ⁊ hirſutiĩ
cultiq; coꝛpor ſpecie viꝑ dei indubitãt᷑

pꝛimus de habitu monachi

agnoſcẽs.eo ꝙ iſtud ei intertot iſraheliti
ci ꝓpli milia cõmoꝛãti:cultus ꝓpꝛij ac ve
lut qdᷣdam impꝛeſſuʒ ſpeciale ſignũ per
eiohe q; ꝗͥ veter no⸗
uiq; teſtamẽti vlut qͥdam ſacratiſſimꝰ

petuo coherere

limes finis initium q; ꝓceſſit· ita euãgeli
ſta narrante cognoſcimꝰ. JIpe aũt iohes

.

habebat veſtimentũ de pilis cameloꝝ·. ?·
gonã pelliceaʒ circa lũbos ſuos Detrro

etiã in cuſtodiã carcer ab herode detru⸗
ſo · ⁊ ad necẽ die poſtero ꝓducẽdo·ange
lo aſſiſtente ſᷣcipit᷑. Pꝛecingere ⁊ calcia
te caligas tuas.Qð vt faceret nequaqᷓ;
monuiſſet eũ angelꝰ dei · niſi vidiſſet euʒ
ob refectionẽ nocturne quieᷣ pauliſp de
fecta mẽbꝛa ſolita cinguli obſtrictiõe lax
aſle. Paulũ q; aſcẽdentẽ hieroſolymã

ꝓtinꝰa iudeis in vincuła mittẽdũ aga

bus ꝓpheta repiens ceſaree.ſbᷣlato eiꝰ cĩ⸗
gulo manꝰ ſuas ligans ac pedes · vt ge⸗
ſtu coꝛpor ſui paſſionis eius pᷣfiguraret
iniurias.ait. Hec dicit ſpũſſanct?ꝰ Niꝝ
cuiꝰ eſt cona hec · ſic alligabunt iudei in
hierłm. ⁊ tradent in manꝰ gentiuʒ. Q ð
vtiq; a ꝓpheta ꝓferri mime potuiſſʒ di⸗
cente · vin cuiꝰeſt cona G̊·niſi paulus eã
lübis ſuis indeſinẽt᷑ ſolitꝰ fuiſſʒ aptare.
De veſte monachi. Capᷣ.ij.
FElſltis qͥʒ ſit mõachi ꝗᷓ coꝛpus
vyv dↄtegat tm̃· ac rexellat nuditaſ
VyVrecũñdiaʒ· ⁊ frigor retũdat in
iuriã·nõ ꝗᷓ ſemĩaria vanitaſᷣ aut elatio/
nis enutriat · ita eodẽ aplło pᷣdicãte. Ha
bentes aũt alimẽta ⁊ oꝑimenta his ↄtẽti
ſimꝰ Opimenta inqens nõ veſtimenta.
vt qͥbuſdã latinis exemplaribo nõ ꝓpꝛie
ↄtinet.i.ꝗᷓ coꝛpꝰ oꝑiant tm̃· nõ q̃ amictꝰ
gla blandiant·ita vilia vt nulla coloꝛis
vl habitꝰ nouitate int᷑ ceteros hui ꝓpo
ſiti viros habeãt inſignia · ita ſtudioſis
accuratiõibo aliena· vt nulłrurſum ſint

1

affectatᷣ ꝑ incuriã ſoꝛdibꝰ decoloꝛa Po

ſtremo ſicab huiꝰ mũdi ſeparẽt᷑ oꝛnatu:
vt cultui bßuoꝝ dei in oĩbe cõmunia pſe/
uerẽt · Quicqͥd eĩ int᷑ famulos dei pꝛeſu⸗
mit᷑ ab vno vel paud/nec catholice p om
ne coꝛpꝰ fraternitaſj tenet· aut ſuꝑfluuʒ
₰

cR9 5 N"
alenn e

–
2
.

dum eſt magiſq; ſpeciẽ vanita q; ꝓtu
tis oſtentãs.Et idcirco hec ꝗᷓ nec a vete/
rib ſanctis qͥ huiꝰ ꝓfeſſionis fundamẽ/
ta iecerũt:neq; a patribe nrñi tpisqͥ eoꝛuʒ
per ſucceſſiones inſtituta nũc vſq; cuſio
diunt · tradita videmus exẽpla.vt ſuper

flua ⁊ inutilia nos qͥʒ reſecare ↄueniet.

MWobꝛem cilicinã veſtem velut circũſpe⸗
ctam cunci atq; notabilẽ· ⁊ ꝗᷓ ex hocibo
ñ ſolũ nulla ſpũi poſſit emolumẽta ↄfer/
re· ſed etiã elationis concipe vanitateʒ ·
q; ad neceſſarij oper exercitiũ in qͥ mo⸗
nachũ ſp impigrũ expeditüq; o poꝛtet ĩ/
cedere: inhabilł atq; inepta ſit· omnimo
dis refutarunt. Qð ſi ſdam Hamictu
circũdatos audimꝰ ꝓbabiles extitiſſe · ñ
ex eo nobis monaſterioꝝ eſt regula ſan⸗
cienda:vel antiqᷓ ſanctoꝝ patrũ ſuntꝑ/
turbanda decreta. qd pauci pſumentes
aliarũ virtutũ pᷣuilegio · ne in his quidẽ

quęnõ pm catholica regulã ab eis vſux·
pata ſunt rephendi debere credunt Ge
nerali nanq; oĩm conſtitutõni:paucoꝛũ

nõ debet pꝛeponi nec piudicare ſentẽtia
Illis ei debemus inſtitu ac regułindu/
bitatã fidẽ ⁊indiſcuſſam obedientiaʒ ꝑp

oiĩa cõmodare·nõ quas paucoꝝ volun

tas ĩtulit·ſʒ qs vetuſtas tãtoꝝ tempoꝝ ·
T innumeroſitas ſanctoꝝ patrũ concoꝛ
di definit iõe in poſteꝝn ꝓpagauit. Nec h

ſane p̃iudicare nob debet ad quotidiäõe
cõuᷣſationis exemplũ:qð vel ioꝛam ſacri
legus rexiſrl cateruis hoſtiũ circũſeptꝰ ·

ſciſſa veſte ciliciü habuiſſe phibet intrin

ſecus vel qd niniuite ad mitigandã dei

ſniam ꝗ in eos illata fuerat per ꝓphetã·
cilicij aſperitate vlati ſunt · cũ ⁊ ille ita ĩ
trinſecꝰ latent᷑indutus eo fuiſſe mõſire
tur · vt niſi ſciſſo deſuꝑ veſtimẽto a nemi
ne ꝓrſus potuiſſet intelligi· ⁊ iſti eo tem⸗
poꝛe operimentü cilicij oſtentarẽt · qͥ cũcij
ſuper ĩminẽte vrbᷣ euſione lugentibo · eo⸗
demq; amictu circũdaij:nullꝰpoſſʒ a qͥ⸗

quã oſtentatiõenotari.Quia niſi inſo⸗

lens ſit diuſitas· nõ offendit equalitas.

Decucullis egyptioꝛũ. La iiij

—

dqaut elatum eſt· ⁊ ꝓpter hoc noxiũ iudicã/

Ant pᷣterea quedaʒ in ipo egy
Iptioꝛum babitu · nõ tm ad cu⸗
ram coꝛpoꝛis quantũ ad moꝛũ

foꝛmulam congruentia quo ſimplicita
tis ⁊ innocentie obſeruantia etiã in ibßa
Veſtitus qualitate teneat᷑. Cucullis nan
q; perparuis vſq; ad ceruicis bumero/
rumq; demiſſis cõfinia.quibo tm̃ capi/

ta contegant indeſinent᷑ dieb vtuntur

ac noctibo·ſcʒ vt innocẽtiã ⁊ ſimplicita⸗
tem paruulorũ iu git᷑ cuſtodire etiã imi/
tatione ipius velamis commoneantur.

Qui reuerſi ad infantiã ehꝛiſti cunctis

boꝛis cũ affectu ac virtute decãtãt· Do⸗
mine nõ eſt exaltatũ coꝛ meuʒ· neq; elati
ſunt oculi mei:neq; ambulaui ĩ magnis
neq; in mirabilibo ſuper me. Si non hu

militer ſentiebãſed exaltani aĩiam meã·
Sicut ablactatus ẽ ſuper matreſua.
De collobijs egyptioꝛũ.Capᷣ.v.
OAUllobijs qͥʒ lineis induti ꝗ vix
cC ad cubitoꝝ ima pertingunt nu
das de reliquo circũferunt ma
nus:vt amputatos halvere eos actus et

nicarũ · ⁊ ab omni cõuerſatione terrena

moꝛtificatos eos velaminis linei doceat

indumentũ audiantq; per hoc apoſtolũ
quotidie dicentẽ ſibi· Moꝛtificate mem
bꝛa vra ꝗᷓ ſunt ſuperterram Illð q ißo
babitu ꝓteſtãte. Moꝛtui eĩ eſtis et vita

Vvſſtra abſcondita eſt cum chꝛiſto in deo

Et iteꝝ. Niuo aũt iam nõ egovinit ve/⸗
ro in me chꝛiſtus Mihi quidem mũdus
crucifixus eſt· ⁊ ego mundo.

Derebꝛachiatoꝛjs. Lap̃. vi.
GEFEEſtat etia reſticulas duplices ·

E laneo plexas ſubtegmie quas
greci analaboys. nos vvo ſucci/
ctoꝛia ſeu redimicula vel ꝓpꝛie rebꝛachi
atoꝛia poſſumꝰ a ꝓpellare. Que deſeẽdẽ⸗

tia per ſumma ceruic aa lateribo colli di

uiſa · vtrarũ qᷓ; alaꝝ ſinus ambiũt. atq;
hinc inde ſuceingũt· vt ↄoſtringentia la⸗
titudinẽ veſtimẽti ad coꝛpꝰ cõtrahãtat
q; cõiungant ·⁊ ita ↄſtrictᷣ bꝛachijs im/
pigri ad omne opꝰ expeditiq; reddãtur

M
ni⸗
hi
niſt
nen

tes⸗

ſigt

leye
gue
vx
gbi
wlif
der

d
i
to
ſum
ſiit
nſol
zinn
lame
won
paſio
Faui
Na
aude

der

puen
flii⸗
feng
nat.
ſan

nn
G

lccr⸗
mori
lcit
nihe
Snan
aapi⸗
untur
lata⸗
uimi,
mun.
elan
enis
onbu
nei⸗
.
r.
WN.
nser
m
Nt
emen
auin
n do⸗
nit⸗
nüdps

Lin
nplacs
ieg
ſuci/
bruchi
ci
olidi
at
tal
zinn/
jätur

de hgbitu monachi

illud apoſtoli pꝛeceptum ſtudentes om

ni virtute complere · Quia non ſolũ mi
bi: ſed etiam his qui mecum ſunt mini/

niſtrauerunt manns iſte· neq; gratis pa

nem ab aliquo manducauimus· ſed in
laboꝛe et fatigatione nocte ac die operã

tes ne quem veſirum grauaremus. Et
ſi quis non vult operari:nec manducet
Demafoꝛtibus eoꝛũ.Capᷣ.vij.
Oſt hec anguſto palliolo tam
amictus humilitatem qᷓ; vilita
tem pꝛecij cõpendiumq; ſectã/
tes · colla pariter atq; humeros tegunt·
quę mafoꝛtes tam noſtro qᷓ; iſoꝛũ nun/
cupantur eloquio · ⁊ ita planeticarũ at/
q; birioꝛum pꝛecia ſimul am bitionem q;

cclinant.

De melote etpelle capꝛina.
Capitulũuũ.viij. .
Ltimus eſt habitus eoꝛum pe
vy lis capꝛina que melotes vłpe⸗
ra appellat· ⁊ baculus · ꝗᷓ geſtãt

adimitationem eoꝝ qui ꝓfeſſionis huiꝰ

pꝛefigurauere lineas in veteriteſtamen/
to. De quib aplus. Circũierũt inquit

in melot ⁊ in pellib capnis egẽtes · ãgu

ſtiati · afflicti · qbo dignꝰnõ erat mũdus ·
in ſolitudinibus errantes· ⁊ in montib
⁊ in ſpeluncis ⁊ in cauernis terrę.Qui
tamen habitus pellis capꝛine ſignificat

moꝛtificata omni petulantia carnaliuʒ

paſſionũ debere eos in ſumma virtutuzʒ
grauitate conſiſtere · nec quicq; petulcũ

vel calidum iuuentutis ac mobilitatis

antiquęin eoꝛum coꝛpoꝛe reſidere
De baculo. LCLap. ix.
Aum et baculum geſtaſſe eoſdẽ
n viros etiaʒ heliſeus qui vnꝰ ex
ißis eſt docet. cũ dicit ad giexi
puerũ ſuum mittens eũ ad ſuſcitanduʒ

filiũ mulieris. Lolle baculũ meũ ·et cur/

rens vade pone eũ ſuꝑ facieʒ pueri vt vi
uat.Quẽ vtiq; nõ dediſſet ei ꝓpbeta ge

ſtandum. niſi eũ mãu ſua ſolitus eſſʒ iu

giter circũferre. Cuiꝰgeſtatio ſpiritaliter
monet nũ qᷓ; debere eos inter totoblatrã

tes vicioꝝ canes·⁊ inuiſibiles nequitia/

tionis extinguere.
Decalciamentis eoꝛũ. Cap.x.

Luarꝑ unob tenench ſuntilia

rum ſpiritaliuʒ beſtias inermes incede

re · de qnib beatus dauid liberari poſtu
lans dicit · ne tradas dñe beſtijs aĩaʒ cõ

fitentem tibi:ſʒ iruentes eas retundere

Aulciamenta vo velut intdicta
c euangelico pᷣcepto recuſantes.
cü infirmitas coꝛpor vel matu

feruoꝛ exegerit · tm̃mõ caligis ſuos mu⸗
niunt ꝑedes.hoc interpᷣtantes vſu earũ
vel dñica pmiſſione ſignari · vt ſi ĩ B mũ/
do conſtituti cura ⁊ ſollicitudine carnis
buius omĩmodis exuti eſſenõ poſſumꝰ.

nec ab ea penitus ſualemꝰ abſolui · ſal⸗

tem occupatione leui ⁊ implicatione te/

nui neceſſitatẽ coꝛpor explicemꝰ · ne vel

animenr̃e pedes/ qui expediti ad ſpirita
lem curſum· ⁊ pᷣdicandã euangelij pacẽ
ſo eſſe debent paran ·quib poſt odorem

vnguẽtoꝛum chꝛ iſti currimꝰ. ⁊ de quib

dauid · cucurri in ſiti et hieremias. ego

aũt nonlaboꝛaui te ſequens · moꝛticinis

buiꝰ ſecli cur patiam̃ inuolui.de his ſcʒ
cogitãtes ꝗ̊ nõ ad ſupplendã neceſſitatẽ
naturę·ſed ad ſuꝑfluã noxiam q; ptinẽt
voluptatẽ. Quod ita implebimꝰ ſi ſᷣm

aplm carnis curã non fecerimꝰin deſide
rijs. Quibus tñ caligis quamq; licito

vtant᷑ vtpote dñi mandato ↄceſſis·neq̃

crud ſignaculo ac longiꝰ ꝓpulſare · atq/
aduſum ſe ſeuientes iugi memoꝛia dñi/
ce paſſionis· ⁊ imitatiõe illius moꝛtifica

tinus byemis rigoꝛ ſeu meridiani eſtus

qᷓ; tñ pedibo eas inberere ꝑmittunt cũ ac
cedunt ad celebꝛanda ſeu pcipienda ſa/

croſancta myſteria · illud eſtimãtes etiaʒ
bm lram cuſtodiri debere· qd dꝛ ad moy
ſen vel ad ieſum filiũ naue.Solue coꝛri-

giam calciamenti tui locus enim in quo

ſias terra ſancta eſi.

De temꝑamento obſeꝛuãtieꝗ

ſcðm aeru q̃litatem vel vſũ p ꝛo
nintie ſittenenda. Capᷣ .xi.
Etc dicta ſint · ne qͥd prmiſiſſe
h te egyptioꝝ habitu videamur

5

tinmõ ꝗᷓ vellocoꝝ ſitus vel puĩcie vſus
admittit. MNã neq; caligꝗ nos neq; colo/

bijs ſeu vna tunica eſſe ↄtentos hiemis

pꝓmittit aſperitas·⁊ paruiſſimi cuculli ve
lamen vel meloſ̃ᷣ geſtatio deriſum potiꝰ
q; edificationẽ vllã videntibꝛ compara
bit. Qua ꝓpt illa tm̃ ꝗᷓ ſuperiꝰ cõmemo.
rauimꝰ ꝗᷓ q; ſunt ⁊ hũilitati ꝓfeſſionis

nre ⁊ q̃litati aerũ congruentia a nob qͥʒ
affectãda cenſemꝰ: vt oĩis ſumma noſtri

Vſtitus non in nouitate habitꝰ qͥ poſſit
offendiculũ homĩb ſeculi huiꝰ inferre ·
ſed honeſta in vilitate conſiſat
De cingulo ſpiritali et ſacramẽ
to ipſius. Cap̃. xij.
Isitaq; veſtimẽtᷣ chꝛiſti miles
h indutꝰ nouerit pus ob id ſe cin
guli cõſtrictiõe munitũ · vt ad
cunctos vſus ⁊ opa monaſterij nõ ſolũ
mẽte ꝓmptus ſʒ etiã ipo habitu ſꝑ exꝑe
Ditus incedat. Tãto nãq; feruentioꝛ cir
ca ſpiritalẽ ꝓfectũ ac diuinaꝝ reꝝ ſciaʒ
⁊coꝛdis puritatẽ ꝓbabit · q;to fuerit er⸗/
ga obedientie ſtudiuʒ operq; deuotioꝛ.
Scdo cognoſcat etiã in ipo habitu cin
guli ĩeſſe nõ paruũ qð a ſeexpetit᷑ ſacr᷑ᷣm
Accinctio enĩ lũboꝝ ⁊ ambitꝰ pelł emoꝛ
tue ſignificat eũ moꝛtificationẽ circũfer/

re mẽbꝛoꝝ · in quib libidis atq; luxurie

ſeminaria cõtinent᷑· euangelicũ illð mã/
datum qð dẽ · ſint lũbi veſtri pꝛecincti.
aplica interpᷣtatione ingeri ſibi ſp intelli
gẽs · moꝛtificate ſcʒ mẽbꝛa vr̃a ꝗᷓ ſũt ſuꝑ
terrãfoꝛnicationt᷑: ĩmũdiciã:libidĩem ·
ↄcupĩiaʒ malã Ideoq; illos tm̃mõ legi
mus in ſcriptur ſanci cingulo fuiſſep⸗
ciĩctos · in qͥb ſeminaria coitꝰ inueniũt᷑
extincta · qͥq; illud beati dauid eloquiuʒ
ope atq; vᷣtute decantãt.quia factꝰſum
ſicut vter in pꝛuina · eo ꝙeraſa medul/
litꝰ carne vicioꝝ emoꝛtuã exterior hoĩs
cutẽ ſpũs virtute diſtendant Et idcirco
in pꝛuina ſignificant᷑ adiecit· qdᷣ ſcʒ neq̃
qᷓ; fuerint ſola coꝛdis moꝛtificatiõe ↄtẽ
ti.verũetiam exterion hoĩs motꝰ ⁊ipius
naturę incentiua ↄtinentie pꝛuina extri⸗
ſecus accedẽte habuerint ↄgelata · nullũ
iam diaxat ſm aplin regnuʒ peccati in

Laopi

uij egyptũ ? thebayden duode
nnanius pſalmoꝝ numerus ob⸗

E

. 4

„

ſuo moꝛtali cepvꝛe ſuſuinẽtes · nec geſtã
tes carnem ſpũi repugnantem.

Erplicit de habitu monachi li⸗

ber pꝛimus. Incipiut capitula

libꝛi ſecũdi decanonico noctur
narũ orationũ ⁊ pſalmoꝝ mõ·
La.primũ

Roemium. in
ij De diuſitate numeri q ad

decantandos pſalmos ꝑ vniũ.

ſas pꝛouincias ſit ſiatutus.

lij De vnifoꝛmis regule ꝑ totã egy-

ptuʒz cuſtodia.⁊ de electõe eoꝝ
qui fratribo pꝛeponant

ſeruetur

v De duodenario pſalmoꝝ nume

ro angeli traditione ſuſcepto
vi De oſuetudine.xij.oꝛationum.
vij De diſciplina oꝛandi.

viij De ſubſeqnte oꝛatiõe pꝰ pſalmũ.

xi NLaa diſciplina apud egyptios

Ix Deoꝛationis ſtatu ſuper quo in

collatione ſenioꝝ plenioꝛ reſer
nuetur inſtructioo
x Cüchto ſilentio 1 bꝛeuitate oro⸗
nes apud egyptios colligant᷑.

7

pſalmi dicantur.

6

xij CLur vno pſallẽte ceteri in ſynaxi

xiij Quare poſt miſſam nocturnam

ſegeaãt · vel quali poſt h̊ ſiu dio
per cellulas ſuas vſq; ad lu ceʒ
vigilias extendant
DWTDTDoꝛmire non opoꝛtaat
xiiij Quemadmoduʒ in cellulis ſuis
oooppus manuum voꝛationes pa
riter exerceãt

xv ONua lege modeſtie pꝰ oꝛationuʒ

miſſam vnuſqᷣ ſq; ad ſuã cellu
lam redeat.⁊ cui ſubdatur icre
proeationi is qui aliter fecerit.
xvi nulli oꝛare cuʒz illo qͥ fuerit ab
oiꝛatione ſu ſpenſus liceaet

xvij LQis qꝗ ad oꝛationẽ fres exuſcitat

hoꝛa ſolita Zheat eos cõmoneꝛe
xviij a vſpa ſabbati vſq; ad veſxe
rjã diei dñicegenua nõ flectat᷑
Erxpliciunt capitula

Inn

ſia
pſa

tonun
aſang
agnol
onor
uenni
gionum.
gvant
ded
decant
lerſae

11

lpſsel
diiſost
wiſeſ
Pllno
boonnel
nogal
buscen
etenpt
nzn⸗
ſuncnn
Ge
nſup⸗
onſter
nisot
viſun
edion
ltil or
dunn n
tumſue
Ang
mam
Uennn

chili⸗
pirola
nocur
nmo⸗
Prima
heniqid
6 wi
us,
toräegy⸗
Ntöecon
1
dan dode
musob,

une
nlcepto.
ſonum.

9plabni.

Mcqron

trojd⸗
lunt.
tos

mi⸗
Pſudio
Adlucq

turmam
ois ſois
wonesp

it;
i alu
ur ice
unt.
enit h
1
uſatit
mone
uſte
ſatal

Incipit liber ſecũdus decand
nico nocturnarũ oꝛationum et
pſalmoꝛũ modo. Ca.pꝛimũ.

Bolici
igitur hoc qð dixi/
mus cingulo chꝛi
ſti miles accinctꝰ
interim qͥ modus
(anonicarum oza
tionum pſalmoꝝ q; ſit in partiboꝛiend
a ſanctis patribus antiquitus ſtatutus
agnoſcat. De qu alitate vo eaꝝ vel quẽ
admodum oꝛare ſm apli ſententiã ſine
intermiſſione poſſimꝰ. ſuis in lod cum ſe
nioꝛum collationes ceperimus exponere
quantum dñs dederit pꝛoferemus
De diuerſitate numeri quiad
decantandos pſalmos per vni
uerſas pꝛouintias ſit ſtatutus.
LCapitulũ.iij.
Altos nanq; comperimꝰ p ali
m as regiones p mentis ſue capa
B citate. habentes quidem vt ait
apls celũ dei ſʒ nõ ßm ſciam · ſup hac re

diuſos typosac regulas ſibimet conſti-
tuiſſe. Quidã enĩ vicenos ſeu tricenos
pſalmos·⁊ hos ipos antiphonaꝝ ꝓtela
tos melodijs· adiunctione quarundã

modulationũ · debere dici ſingulnocti⸗

bus cenſuer̃t alij hũc modũ etiã excede/

re temptauerũt · nõnnulli decem ⁊ octo ·

atq; in hũc modũ diuerſis in locis diũ/
ſum canonẽ agnouimus inſtitutuʒ. tot
qᷓ; emodũ typos ac regulas vidimus
vſurpatas.: qͥt etiam mõaſteria cellaſq;
conſpeximꝰ Sunt quibo in ipis q diur

nis oꝛationũ officijs.i.ttia ſexta nona q;
id viſum eſt· vt im hoꝛarũ modũ in qͥb

hec dño reddunt᷑ obſequia · pſalmoꝛuʒ
etiã ⁊ oꝛationũ putarẽt numerũ coequã

dum. nonnullis placuit ſenariũ nume⸗/
rum ſingul diei conuentibus deputari.

NQua ꝓpter neceſſarium reoꝛ antiquiſſi⸗
mam parrũ ꝓferre in mediũ ↄſtitutionẽ ·
quęnunc vſq; ꝑ totam egyptũ a dei fa⸗

—

mulis cuſtodit᷑.qua nonelli monaſterij
in chꝛiſto rudis infantia antiquiſſimoꝝ
botius patrũ vetuſtiſſimis inſtitutiõib
imbnatur. De vnifoꝛmis regule
Etota egyptũ cuſtodia.et de ele
ctione eoꝛuʒ qui fratribus pꝛe⸗/
ponantur. LCaß. iij.
CLCacq; ꝑ vniũſam egyptũ ⁊ the⸗
i baygen · vbi monaſteria non p
yVynvniuſcuiuſq; renuncianijinſti
tuũtur arbitrio · ſʒ ꝑ ſucceſſiones ac tra⸗
ditiones maioꝛũ vſq; in hodiernũ diem
vel ꝑmanent vel manſura fundant᷑ legi
timum oꝛationuʒ modum in veſptinis
conuentib ſen nocturnis vigilijs vidi⸗
mus retentari. Non enĩ quiſqᷓ; cõuenti
culo fratrũ · ſy ne ſibi qͥdem ipi peſſe con
ceditur·puſq; nõ ſolũ vniũſis facultati
be ſuis reddat᷑ externꝰ. ſʒ ne ſui qͥdẽ ipiꝰ
ſe eſſe dñm vel ptãteʒ haberecognoſcat.
Ita nanq; renunciantẽ huicmũdo qui
buſlibet facultatibo ac dinitijs pditum.
neceſſe eſt cenobij cõmoꝛationem expete⸗
re · vt in nullo ſibi ex bis quęreliquit aut
intulit monaſterio blandiat·ſic obedire
cunctis vt redeundum ſibi pᷣm ſentẽtiaʒ
dñi ad infantiã pꝛiſtinam nouerit nihil
ſibi conſideratiõe eui vel annoꝝn nume⸗
roſitate ᷣſumens · q; in ſeculo inanit᷑ cõ/
ſumptam ſe reputat ꝑdidiſſe · ſ p rudi/
mentoꝝ merito ⁊ tyrocinij nouitatequã
ſe gerere in chꝛiſti militia recognoſcit· ſᷣ
dere ſe etiã iunioꝛiba nõ moꝛet᷑. Operis

q̃ʒ ac ſudon aſſuetudinẽ ita ſubire com

pellit · vt ꝓpꝛijs manibo iuxta apli pꝛece
ptum quotidianũ victũ vel ſuis vſibus
Vel aduenientiũ neceſſitatib pꝛeparãs·
faſtus vite pꝛeterite poſſit ⁊ delitias db
liuiſci · ⁊ humilitatẽ coꝛdis contritiõe la
boꝛis acquirere. Ideoq; nullus congre⸗
gationi fratꝑ ꝓfuturus eligituꝛ:pꝛiuſqᷓ;

idem qui ſficiendus eſt:quid obtempe⸗

raturis opoꝛteat im pari obediẽdo didi/
cerit· ⁊ quid iunioꝛibus tradere debeat

inſtitutis ſenioꝛum fuerit aſſecutus. Be
ne enim regere vel regi ſapientis eſſe pꝛo

nunciãt ſummũq; donũ ⁊ gram ſancti

4

.
3ℳ
—LL R
.
6 3 1. =S
* .
7 ⸗

õ

rnar

ſpus eſſe definiũt. Nam neq; ſalutaria legimus celebꝛaſſe multitudis ſcʒ credẽ ſi
pꝛecepta quempiam poſſe obtemperan/ tium erat cor vni ⁊ anima vna · nec q / ſe
tibus pᷣſtituere· niſi eum qͥ pꝛius vniuer qᷓ; eoꝛũ ꝗᷓ poſſidebat aliqd ſuũ eẽ dice / bile
ſis vꝓᷣtutũ diſciplinis fuerit inſtructꝰ.nec bat ſed erãt illis omĩa cõmunia · quot⸗/ ten
obedire quẽq;ᷓ ſenioꝛi poſſe · niſi eũ qͥ con qᷣt enĩ poſſeſſoꝛes agroꝝ aut domoꝛum Nſ
ſũmatus timoꝛe dei ⁊ humilitatis fue/ erant; vendentes afferebant pᷣcia eoꝛũ ꝗᷓ vtn
rit vtute per fectꝰ. Ideoq; diuſitates ty-- Vndebant · et poynebant añ pedes apło . ſeun
poꝛum ac regulaꝝ ꝑ ceteras ꝓuĩcias cer rum.diuidebat᷑ autem ſingul ꝓut cui/ i
nimus vſurpatas : qð plerũq; ſenioꝛuʒ q; opus eratverũ etiam his multo lub⸗/ nente
inſtitutionis expertes monaſterijs peſſe limioꝛa cumulauerant. Et enĩ ſeceden/ piec
audemus·⁊ abbates nos anqᷓ; diſcipu/ tes in ſecretioꝛa ſuburbioꝝ loca · agebãt lol
los ꝓfeſſiquod libitum fu erit ſtatuimꝰ. vitam tanto abſtinẽtie rigoꝛe diſtrictã· cedeje
ꝓmptioꝛes noſiroꝝ inuentoꝝ exigere cu vt etiam his qui erant religionis exter/ fitus
ſtodiam · quã examinatã maioꝛũ ſerua mni ſtu poꝛi eſſettam ardua cõũᷣſationis · pſal
re doctrinã. Sed dum oꝛationũ modũ eoꝛũ ꝓfeſſio. Eo enim feruoꝛe ſcriptura/ ſaln
qui potiſſimũ debeat cuſtodiri volumus rum diuinaꝝ lectionibus oꝛationiq; ⁊ neg
explicare · inſtitutis patruʒ auidius pꝛo operi manuũ diebus ac noctib incuba nicord
uocati: narrationem quã ſuis rebuaba/ bant · vt nec eſcarũ quidem appetitꝰ vel noso:
mus locis pꝛopero exceſſu pꝛeuenimus. memoꝛia niſi alio tertio ve die coꝛpoꝛis inuis.
Munc itaq; ad ꝓpoſitum reuertamur. interpellaret inedia: cibumq; ac ppotum ſede
CNꝑ egyptũ etthebayden duo⸗ non tam deſideratũ q; neceſſariũ ſume⸗ ſn
denarius pſalmoꝛuʒ numerus rent. et ne hũc qdeʒ an ſoloccaſum· vt tn
obſeruetur. LCLaß. iiij. tpus lucis cum ſpiritaliũ meditationuʒ nen
Biturꝑ vniuerſam vt diximꝰ ſiudijs.curam vo coꝛpor cũ nocte ſocia dye
i egyptũ thebayden duodena rent alia q; his multo ſublimioꝛa ꝑpfice/
rius pſalmoꝛũ numerꝰ tam in rent. Dequiboetiaʒ is ꝗͥ minus indige/
Vſptinis q; in nocturnis ſolennitatib narum relatione cognouit eccleſiaſtica
cuſiodit᷑ ita dumtaxat vt poſt huncnu hiſtoꝛia poterit edoceri. Ea igit tẽpeſia git
merũ due lectiões veteris ſcʒ ac noui te te cũ eccleſie illius pmitiue ꝑfectio penes ne
ſtamenti ſingule ſubſequant᷑. Qui mo ſucceſſoꝛes ſuos adhucrecenti memoꝛia mat
dus antiquitus ↄſtitutꝰ · idcirco ꝑ tot inuiolata duraret · feruenſq; paucoꝛũ fi ino
ſecula penes cuncta illarũ ꝓuintiarum des nec dũ in multitudinem diſperſa te lus
monaſteria intemeratus nunc vſq; per/ pniſſet · venerabiles patres ꝑpuigili cura 1
durat · qꝛ nõ humana adinuentioneſta poſter conſulẽtes· qui nam modus qͥti⸗
tutus a ſenioꝛib affirmat ſed celitꝰ an diano cultui ꝑ vniuerſum fraternitatis u
geli magiſterio patrib fuiſſe delaäatus coꝛpus decerni deberet tractaturi cõue⸗ a
De duodenario pſalmoꝛuʒ nu niunt · vt hereditatẽ pietaſj ac pacis etiã ine
mero angeli traditiõe ſuſcepto fſucceſſoꝛib ſuis abſolutã abomi diſſen
Lap. p. ſionis lite tranſmitterent· verentes ſcili⸗ .
Aum cñ in pᷣmoꝛdijs fidei pau⸗/ cet ne qua in quotidianis ſolennitati/ uncn
n ci quidem ſʒ ꝓbatiſſimi mona/ bus inter viros eiuſdem culture conſoꝛ num-
choꝛum noiĩe cenſerent· q ſicut tes diſſonãtia vel varietas exoꝛta quã nge
a beate memoꝛie euangeliſta marco qui doq; in poſterũ erroꝛis vel emulationis ecß
pᷣmus alexandrine vrbi pontifex pꝛefuit ſeu ſciſmatis noxium germen emitteret. ded
noꝛmã ſuſcepere viuendi: nõ ſolum ila Liuq; ꝓ ſuo vnnſqͥſq; feruoꝛe infirmita
magnifica retinebãt ꝗᷓ pꝛimit eccleſia, tis immemoꝛ aliene id ſtatui debere cẽſe b
velcredennũ turbas in actib apłoꝛum rtt · quod contẽplatione fidei ac roboꝛis in
2 * ve . aen AvS Ana
TRe.o Lſp.
sõs

. “ 3
l SZZZ

cä S
. 2 . §
. S 8

A
a ſui facillimũ iudicabat paꝝ diſcutiens mus in hac regiõenonulli ꝗq ne dũ bñ ſi
S qꝗ generalit pleuitudini fratrum poſſi nito pſalmo in oꝛatiõʒ pcũ bere feſtina⸗
innn, bile eſſʒ · in qᷓ neceſſe eſtfinfirmon qʒ Par ad celeritatẽ miſſe q;toniꝰ ꝓperã tes. Cu
Nnann tem maxima repiri diuſoq; mõ enoꝛmẽ ius dũ volumꝰ excedere modũ q antiq⸗
uumij pſalmon numerũ inſtituere p animi ſni tusa maioꝛibe ſtatut eſt. ſu putãtes re
n ne naennimsganal La ve d dvon pſalmon numer dſins tedere
uiott numerenirecſten eherecelt⸗ ogitites quã oꝛatioihvnlitatez como
ilnetn, T enteſ etq; in ter ogl T eligionis regla e reqrentes. Apðᷣ illos ergo nõ ita eſt⸗
ac⸗ pie contentionis ſancta diuſitas ita vt ſz añq; flectat genua pauliſpoꝛãt. 1ſta
chagedat tps ſolennitaſj veſptine ſacratiſſime ſuc tes in ſu ꝓplicatione maioꝛẽ tem por par
nn⸗ cederet queſtioni · qͥtidianos oꝛationuʒ tem expendũt. Itaq; poſt h̊ puncto bꝛe2-
o⸗ ritus volentib celebꝛare· vnꝰin mediuʒ uiſſimo ꝓcidentes humi vlutadoꝛãtes
ulnnond pſalmos dño cantaturꝰ exurgit. Cũq; tm̃ diuinã clementiã:ſumma velocitate
Monn, ſedentibe cuncj (vt eſt morj nunc vſq; cõſurgũtac rurſus erecti expãſis mani⸗
monc in egypti partib) ⁊ in pſallẽt ba om /· bus eodẽmõ quo pus ſtãtes oꝛauerãt.
hinaube ni coꝛdis intentiõe defixis· vndeci pſal. ſuis pcibs intentius immoꝛant:· Humi⸗ a ſoα2
Peit' l mos oꝛationũ interiectiõe diſtinctos cõ nãq; diutins ꝓcũbentes.nõ ſolũ cogita l MD
ſus tinuis vᷣſibo parili ꝓnunciatione cãtaſ⸗ tioniby aiũt verũetiã ſomno quius im/ P Inn
wun ſet · duodecimũ ſub alleluie reſpõſiõe cõ pugnari. Qð etiã nos veꝑ eſſe vtinam
müſume⸗ ſummãs.ab vniuũſoꝝ oculis repẽte ſö//nõ expimeni ⁊ qtidiana ↄſuetudine no
um-Nt tractus.queſtioni parit᷑⸗ cerimonijs fi⸗ ſceremꝰ.qͥ ſeꝑe numero bac eandẽ incur .
Aännone, nem impoſuit. De conſuetudine uationẽ mebꝛoꝝ·nõ tã ofois q; refectio
irſan duodeci oꝛationum. nis obtẽtu ĩ frã ꝓſtrati. optamꝰ diutiꝰ
u glice⸗ Lap̃. vi. ꝓlõgari.Cũ aũtis qꝗͥ oronẽ collecturꝰ ẽ
usincige⸗ Xin venerabilis patruʒ ſenat? eterra ſurrexerit omẽs pirſurgũt ita vt
celaſtica e intelligẽs angeli magiſterio cõ nullus nec añq; inclinet᷑ ille genu flecte
gttiheſta gregationiby fratrũ generalẽ canonem re nec cũ eterra ſurrexerit remoꝛari pᷣſu/
ctoſenes non ſine diſpenſatione dñi ↄoſtitutũ · de⸗ mat nenõ tam ſecutus fuiſſe illius con⸗
imenoꝛa creuit bunc numerũ tam in vſptinis qᷓ cluſionem qui pꝛecem colligit. q; ſuam
Hucniß in nocturnis ↄuenticuł cuſtodiri.qui- celebꝛaſſe credatur. De ſub ſequen⸗
ſorute bus lectiones gemias adiũgẽtes.i. vnã te oꝛatione poſt pſa lmũ . vii;
igi ura veter 7 aliaʒ noui teſtamenti tan P 3 ſe . Wü Llud etiꝗ q8 in hac ꝓuĩcia vi
cus ti⸗ egs traditas 2 Vlut extraoꝛdinarias· 14 dimꝰ. vt vno cantate in clauſu
temints volentib tin · ac diuninaꝝ ſe cripturaruʒ S la pſ⸗ almi oẽs aſtantes cinant .
unicös memoꝛiã poſſidere aſſidua meditatione cñ clamoꝛe·gla prñi ⁊ filio ⁊ ſpñiſcõ:nuſ/
igi ſtudentibo addiderãt. In die vo ſabba qᷓ; ꝑ oẽm oꝛẽtẽaudiuimꝰ. ſʒ cũ oĩm ſilẽ
hcſ⸗ ti vel dñico vtraſq; de nono recitant te tio ab eo qᷣ cãtat finito pſalmo oꝛationẽ
ſii⸗ ſtamento·i. vnã de apło vl actibaplo⸗ ſuccedere· hanc vxᷣo gloꝛificationẽ trini/
i⸗ rum·⁊ aliã de euãgelijs · Qð etiã totis tatis tmmõ ſolere antiphona terminari.
vee⸗ qnqᷓgeſime dieb faciunt hi quibi lectio De oꝛationis ſtatu ſuꝑ quo in
ral cure eñ ſeu memonaa ſeripturarum. collatione ſenioꝛum plenioꝛ re
ra De diſciplina oꝛandi. Ca. vij. ſerueturinſtructio. Cap̃. ix.
lun Ais igit pᷣdictaſ oꝛatiões h̊ mõ Lꝗqꝛ nos ad oꝛationũ canoni/
nitan⸗ h incipiũt atq; ↄſummãt · vt fini e carũ modum conſequẽter inſti
nfme tto pſalmo nò ſtati ad iĩcurua/- tiutoꝛũ oꝛdo ꝓnexit · q̃ꝝ plenio
* tionẽ genuũ coꝛruãt/quẽadmodũ faci⸗ trem kctatũ licet ĩ collatiões ſeniop rebue
e
4
Alne⸗

Tiber II. O ec anonico 0 ainnamm ðõ

mus ibidẽ plenius digeſiuri· cum de ea
rum qualitate ſen iugitate verbis eoꝛuʒ
diſſerere ceperimꝰ. neceſſariũ tñ reoꝛ pꝛo
opoꝛtunitate loci ac narrationis ipſius·
qm ita obtulit ſeſe occaſio:etiã in pᷣſenti
pauca pſſtringere · vt foꝛmantes interim
exterioꝛis hoĩs motus · ⁊ yelut ꝗdã nũc
oꝛationis fundamenta iaciẽtes · minoꝛe
poſt h laboꝛe cũ ceperimꝰ de ſtatu interio
ris hoĩs diſputare·oꝛationũ qʒ eiꝰ faſti⸗
gia conſtruamꝰ. Illud añ omia ꝓuidẽ/
tes · vt ſi nos ab illa narratione quaʒ cu
pimꝰ opoꝛtune deo volente digerere · P/
neniẽs vite noſtre finis excluſerit · vł ini/
tia vob rei pꝛeſertim tã neceſſarie h̊ opꝑe/
rerelinquamꝰ · quibo ꝓ ardoꝛe de ſiderij
totum tardũ eſt: vt dũ nobis huius com
moꝛationis tribuunt᷑ indutie · ſaltem q̃ſ
dam tãatiſper oꝛationũ vobis lineas pꝛe

ſignemꝰ· quib hi vel maxime qͥ in ceno/

bijs cõmoꝛant᷑ valeant aliqᷓtenus infoꝛ
mari. Simul etiã ꝓſpicientes his qͥ foꝛ/
ſitan huic tĩmõ occurſuri ſunt libꝛo ·
⁊ ad illũ pꝑuenire nõ potuerit · vt ĩſtructi
one huius erga oꝛationis qlitatẽ vel ex
parte reperiant᷑ imbuti · vt quéadmodũ
ſunt de babitu ⁊ amictu exterioꝛis hoĩs
inſtituti · ita etiã qualiter eum ad offerẽ/
da ſpiritalia ſacrificia debeant exhibere
non neſciãt. Siquideʒ hi libelli quos in
pꝛeſenti cudere dño adiuuante diſponi
mus ad exterior hoĩs obſeruantiã ⁊ ĩſii
tutionem cenobioꝛũ cõpetentius apta/
buntur. illi vo ad diſciplinã interioꝛis
ac perfectionem coꝛdis.⁊ anachoꝛetaruʒ
vitã atq; doctrinã potius pertinebunt.
Cũ quãto ſilentio et bꝛeuitate
oꝛationes apud egyptios colli
gantur. Laßx.
Aium igitur pꝛedictas ſolenita
c tes quas illi ſynaxis vocãt cele
boeaꝛ.ꝛaturi cõueniunt· tm̃ a cũctis/
ſilentiñ pꝛebet · vt cũ in vnũ tã innume⸗
roſa fratrum multitudo cõueniatpꝛeter
illũ q conſurges pſalmũ decãtat in me/
dio nullus hoĩm penitus adeſſe credat·
ac pꝛecipue cũ conſũmat᷑ oꝛatio.in qua

non ſputũ emittit· non excreatio obſtre

pit · nõ tuſſis int᷑ſonat· nõ oſcitatio ſom
nolenta diſſutis malis ⁊ hiãtib trahit ·

nulli gemitus nulla ſuſpiria etiã aſtan/
tes impeditura ꝓmunt. nulla vox abſ⸗
qʒ ſacerdotis pꝛecem concludentis audi
tur · niſi foꝛte hec quę ꝑ exceſſum mentis
clauſtra oꝛis effugerit ꝗ̃q; ĩſenſibiliter
coꝛdiobꝛepſerit · ummoderato ſcʒ atq; ĩ
tolerabili ſpũs feruoꝛe ſuccẽſo · dum ea
quę ignita mens in ſemetipſa non hua/
let continere ꝑ ineffabilem quendam ge
mitum ex intimis pectoꝛis ſui cõclauib⸗
eua pwoꝛare conatur. Illum vero qui con
ſtitutus in tepoꝛe mentis cũ clamoꝛe ſup
plicat · aut aliquid hoꝛũ ꝗᷓ̃ pꝛediximus e
faucibus ſuis emittit. aut pᷣcipue oſcita
tionibus pꝛeuenitur · duplicit᷑ peccare p
nunciant. Pꝛimo qð oꝛationis ſue reꝰ

ſit · ꝙ eam videlicet negligenter offerat

deo · Scdo ꝓindiſciplinato ſtrepitu· al
terius qʒ qui foꝛſitan ardentiꝰ oꝛare po
tuit intercipit ſenſum Ideoq; pᷣcipiunt
eã celeri fine concludi ne foꝛte immoꝛan
tibus nobᷣ in ea:redundantia ꝗᷓdaʒ ſpu
ti ſeu flegmatis interrũpat noſtrę oꝛatio
nis exceſſum. Et idcirco dum adhuc fer
uet · vlute faucibus inimici velociter ra
pienda eſt. Qui pꝛoculdubio cum ſitno
bis ſemper infeſtus · tũc maxime adſiſtit
infeſtioꝛ· cum contra ſe offerre nos pre⸗
ces domino velle peꝛuiderit:cogitationi
bus ſeu diuerſis bumoꝛibus excitat ab
ducere mentem noſtram a ſu ꝓplicatio/
nis intentione feſtinans:⁊ per hoc ea ʒ te
pefacere a cepto feruoꝛe contendens.
obꝛem vtilius cenſent bꝛeues quidẽ oꝛa/
tiones· ſed creberrimas fieri: illud quidẽ
vt frequentius dominũ depꝛecantes iu/
giter eidem coherere poſſimus. Mec ve⸗
ro vt inſidiantis diaboli iacula queęin/
fligere nobis tunc pꝛecipue cuʒ oꝛamus

inſiſtit ſuccincta bꝛeuitate vitemus.

Qua diſciplia apud egyptios
pſalmi dicantur.
Tidcirco ne plalmos Ca. xi
quidem ipos quos in ↄgrega

ſion⸗
dati
pſu
orut
tudi
ſecta
lant
babiet
tonee
ſyente

tfeſt

plalm⸗
nige
den
nanſr
ſigniſ⸗
peoqd
drtat
ſchiori
ſuaint
tione⸗
Ins.
late
Hſir
ctupil
diumſe
ge l
ſocit⸗
pſahn.
ſipti⸗
nanüt

dofue

Wnos!
in
Pind⸗
cgan
Cu.

hari

ſuch

locen⸗
b

vtbe⸗

emon

Medii

—

Woſom
birhit
aſn,
worabf,
misandi
m mns
mibilitr
agi
dune
nonöua,
zacan ge
Gan
Wo gicn
ſunorſyp
Wnmuse
neoſcita
ecare
is ſe e⸗
moffnat
ſrchi!
Wanepo
Gapun
rimnonn
1cizſhr
ſe oꝛato
udbucker
Locterm
am ſtno
ne adüt
enospre/
ogitaton
gatat ab
lcano/
ocenzi
mdens
ildu⸗
mmmusl
haw
ven/
jounus
mus⸗
ſptios

N

tione decantãt. cõtinuata ſtudent ꝓnũ/
ciatione cõcludere · ſed eos pꝛo numero
vſuũ dnabo vl trib interciſionibo cum
oꝛationũ interiectiõe diuiſos diſtinctim
particulatq; ↄſummãt. Mõ enĩ multi⸗

tudine vſuum ſʒ meniintelligentia de⸗
lectautillud tota vtute ſectãtes. Pſal

lam ſpũ · pſallã et mente Ideoq; vtilius

babẽt decem vᷣſus cũ rationabili aſſig⸗

tione cantari · q; totũ pſalmũ cũ ↄfuſiõe

ment effundi.Quenonnũqᷓ; ꝓnunciã/

tis feſtinatione generat᷑ · du reſiduoꝛum

pſalmoꝝ q decatãdi ſunt· modũ nume⸗

rũq; cõſiderans · nõ diſtinctionẽ ſenſuũ
audientibus ſitudet pandere. ſed ad fi/

nem ſynaxeos ꝓperat puenire. Deniq;

ſi quiſpiã iunioꝝ vel ꝓ feruoꝛe ſpũs vel
ꝓeo qð nec dũ inſtitutꝰ eſt cepit modũ
ecãtationis excedere· pſallent᷑ ꝓgreſſio
ſeniorĩterdicit᷑ plauſu·queʒ dãs manu
ſua in ſedili qͥ ſedet · cũctos facit ad oꝛa-

tionẽ ↄſurgere. illud oĩb modis pꝛoui/

dens.ne qð ſedentibotediũ generet plixi

tate pſalmoꝝ: q̃ is qui decantatnõ mõ

p ſeipᷣm intelligentie fructũ amittat.ſed

etiã ꝑ illos incidat detrimentuʒ qͥs faſti
dium ſynaxeos nimietate ſua fecit incur
rere. Illð q; apud eos oĩ obſeruãtia cu
ſtodit᷑· vt in rñſione alleluye nulłꝰ dicat
pſalmꝰ.niſi is qͥ in titulo ſuo alleluye in

ſcriptione pᷣnotat᷑ Oꝛedictũ o duode
nariñ pſalmoꝝ numen ita diuidũt · vt ſi
duo fuerint fres · ſenos pſallant · ſi tres · qᷓ

ternos.ſi qᷓttuoꝛ ternos Quo nũero nũ

ꝙᷓ; minus in cõgregatione decantant.ac

ꝓinde q;talibet multitudo ↄueneritnũ/

;;ᷓ ampliꝰ pſallãt ĩ ſynaxi qᷓ; qᷓttuoꝛ ffes

Lur vno pſallente ceteri in ſy⸗

naxi ſedeant vel quali poſthoc
ſtudio ꝑ cellulas ſuas vſq; ad
lucem ilias extendãt. Ca. xij.

nc ſane canonicũ quẽ pᷣdixi
b mus duogenariũ pſalmoꝝ nu
men tali coꝛpor qete releuant.
vt bas eaſdẽ ↄgregationũ ſolennitates

ex moꝛe celebꝛãtes · abſq; eo qͥ dicturꝰ in
mediũ pſalmos ſurrexerit· cicti ſedilibo

oꝛationũ et pſalmoꝛũn

E DRKZ .

humillimis inſidẽtes.ad vocẽ pſalleniᷣ
oĩ coꝛdis intentiõe dependeãt Ita nãq;
ſeinnijs ⁊ oꝑatiõe totiꝰ diei nociq;lal⸗
ſaſcunt · vt niſi buiuſcemõi refectiõe ad
inuent · ne huc qdeʒ numen ſtãtes ĩple⸗
re valeãt. Nullũ eteĩ tps ab opis exerci⸗
tatione vacuũ tranſire ↄcedunt: qꝛ non
ſolü ea ꝗᷓ diei ſplẽdoꝛ admittit oĩ inſtan
tia maniby exercere ↄtendũt · ſʒ etiaʒ illa

oꝑationũ genera ſollicita mẽte pqᷣrunt.

Aneipius qͥdeʒ nocij denſiſſime tenebꝛe

valeãt ĩpedire· credẽtes ſe tãto ſöᷣlimioꝛẽ

ſpiritaliũ ↄtemplationũ puritatẽ menij
intuitu ꝗſituros·qᷓ;to deuotius fuerint

erga oper ſtudiũ ac labon intenti. Et id
circo mediocrẽ canonicaꝝ oꝛationũ nu
meꝝ iudicant diuinitꝰ moderatũ:vt ar/

Dentioribe fide ſpaciũ quo ſe vꝓtuſj eoꝛũ

infatigabil curſus extenderet puaret᷑. et
nihilominꝰ feſſis egriſq; coꝛwoꝛib mini
me gigneret de nimietate faſtidiũ. Jõ q;
cñ fuerint oꝛationũ canonicaꝝ functio⸗
nes ex moꝛefinite · vnuſqᷣſq; ad ſuam re
currens cellulã:quã ant ſołꝰaut cũ alio
tm̃ inhabitare ꝑmittit᷑ · quẽ ſcʒ ſocietas
operationis vel diſcipulatꝰ· ⁊ diſcipli⸗
ne imbutio copulauit.vel certe quẽ ſimi
litudo vtutũ ↄparem fecitidem rurſus
oꝛationũ officiuʒ velut peculiare ſacrifi⸗

cium ſtudioſius celebꝛant: nec vlterius

qſq; eoꝝ in requiẽ ſomni reſoluitur. do⸗
nec ſupueniente diei ſplẽdoꝛe· nocturuo
operi ac meditationi oꝑano diurna ſuc
cedat. Quare poſt miſſaʒ noctur
na doꝛmire nõ opoꝛteãt. C. xiij.

Vem laboꝛẽ pᷣter illam ratiõeʒ

gꝗ gqpa tota induſtria annitentes

ſacrificiũ deo de fructu manuũ

ſuaꝝ offerre ſecredunt duaby ex cauſis

cum oĩ obpᷣuantia cuſtodiũt. Qð nos
q̊z ſi pfectioni ſtudemꝰ eadem diligẽtia
ↄuenit obbuare. Pꝛĩa ne foꝛte purifica
tionẽ nr̃azʒ in noct᷑niſ pſalmis ⁊ oronibo
acqᷣſitã · iuidꝰinimicꝰ liuẽs pu ritati nr̃e
cui maxime inſidiat᷑ ſꝑ ⁊ indeſinent᷑ infe

ſius eſtqdam ſomniilluſione ↄtamiet.
Dui poſt illz ſatifacionẽ qus negli

4 2

Liber · II· de canonico pocturnarum —

gentijs ſen ignoꝛatiõibonf̃is obtulimꝰ.
12feſſionis nre veniam ꝓfuſis gemitib⸗
im ploꝛatã. ſollieitius nos ſi tꝑs quietis
iuenerit maculare feſtinat · tũc pcipue fi
duciã nr̃aʒ dijcere atq; eneruare ↄtẽdẽſ
cũ feruentius nos ad deũ tẽdere oꝛatio/
num nĩ̃aꝝ puritate ꝑuiderit ita vt non
nunqᷓ; qͥs per totũ nocij ſpacium ſaucia

re nõ potuit · ſub illiꝰ hoꝛe bꝛeuiſtimo tẽ⸗

poꝛe dehoneſtare conetur. Scda xvo ꝙ;
tam ⁊ ſi nulla tał verenda diaboli emer⸗
gat illuſio · intercedẽs etiã purꝰ ſopoꝛ in⸗
ertiam mõacho moxenigilaturo partu/
riat · ſegnem q; toꝛpoꝛẽ inferẽs menti· per
totũ diei ſpaciũ vigoꝛem eius obtũdat·
illãq; bebetet perſpicaciã ſeſus · ⁊ pi gue⸗
dinem cordis exhauriat· ꝗnos poſlit ꝑ
totuʒ diem aduſus oẽs inſidias inimici
cautioꝛes robuſtioꝛeſq; buare Wobꝛeʒ
canoniq vigilijs pᷣuate ab eis ſubiũgun
tur excubię ac maioꝛe illis obbuãtia ſuc
cedũt · vt ⁊ illa purificatio ꝗ̊ pſalmis et
oꝛationibo eſt acquiſita non ꝑeat · ⁊ intẽ
tioꝛ ſollicitudo diligentiꝰ nos ꝑ dieʒ cu
ſtoditura paret᷑ meditatiõenocturna.
Quemadmodũ in cellulis ſu⸗
is opus manuũ et oꝛationes
pariter exerceãt. Capᷣ.xuij.
. Tidcirco eas cũ adiectiõe ope/

e ris exequunt᷑· ne velut ociob va

lfeeat ſomnus irrepere. Sicut eĩ
nullũ ferme ab eis ocij tyus excipiturita
nec meditationi qͥdem ſpiritali finis im
ponitur. Nam panit᷑ exercentes coꝛpor
aĩmęq; vvtuteſ: exterioꝛis hoĩs ſtipendia
cũ emolument interioꝛis exequãt·lubꝛi⸗

cis motiby coꝛdis ⁊ fluctuationi cogita/
tionum inſiabili operuʒ pondera velut

quandã tenacẽ atq; immobilẽ anchoꝛã

pfigentes · cui volubilitas ac puagatio

coꝛdis innexa intra cellę clauſtra velutĩ
poꝛtu fidiſſimo valeat cõtineri · atq; ita
ſpiritali meditatiõi tm̃ ⁊ cuſtodie cogi/
tationum intenta· nõ modo ad ↄſenſuʒ
pꝛaue cuiuſq; ſuggeſtionis ꝑuigilẽmen
tem coꝛruere nõ ſinat: verũetiam ab omĩ
ſuperflua ocioſaq; cogitatiõe cuſtodiat

ita vt qͥd ex quo pẽdeat baud facile poſ/
ſit a quoquã diſcerni:id eſt vtrũ ꝓpt᷑ me
ditationem ſpiritalẽ inceſſabile manuũ

opus exerceant · an ꝓpter oper iu gitatẽ

tam pᷣclarum ſpũs ꝓfectum ſciẽtieq; lu/

men acquirant.
Qua lege modeſtie poſt oꝛatio
num miſſam vnuſquiſq; adſu-
am cellulam redeat. etcui ſub /
datur increpationi is qui alueꝛ
fecerit. Lap xv.
AInrnitis itaq; pſalmis· qtidia/

f na congregatione ſicut ſuꝑius
cCcoõmemozauim? abſoluta nul⸗
lus eoꝛũ vel ad modicum ſubſiſtere aut
ſerm ocinari audet cũ altero · ſʒ ne qdẽꝑ

totũ diei ſpaciũñ a cella ſua ꝓgredi aut

deſerere opus qð in ea ſolitus eſt exerce⸗/

re pᷣſumit · niſi foꝛte cũ fuerint ad officiũ
neceſſarij cuiuſq; opeꝛis euocati Quod
ita explent foꝛas egreſſi· vt nulla int᷑ eos
ſermocinatio penitꝰ cõſerat. Sʒ ſic vnꝰ
gqꝓuiſq; opus exequitur iniũctũ· vt pſal⸗

mum vel ſcripturã quãlibet memoꝛiter
recenſendo.nõ ſolum ↄſpirationi noxie
l conſilijs pꝛauis·ſed nec ocioſis qͥdeʒ

colloquijs vllã copiam vel tps imparti
at · oꝛis parit᷑ ⁊ cꝛꝛdis officio in medita⸗
tione ſpiritali ingit᷑K occupato Summa
nanq; obſeruãtia cuſtodit᷑· ne qͥſq; cuʒ
alio ac pꝛecipue iunioꝛes vel ad pũctuʒ
tpis pariter ſubſtitiſſe · aut vſpiam ſeceſ
ſiſſe. vel manus ſuas inuicẽ tenuiſſe deñ
hendãaãt᷑: Si qui vvo ↄtra huiꝰ regule di/
ſciplinã reperti fuerit aliqd ex bis ꝗ̊ intf/
dicta ſunt admiſiſſe· vt ↄtumaces ac pᷣ⸗
uaricatoꝛes mandatoꝝ non leuis culꝑe

rei ꝓnũciati · ſuſpitione etiã oiuratiõis
pꝛauiq; ↄſilij carere nõ poterut. Quam

culpã niſi in vnũ cunct fratrib ↄgrega
tis publica diluerit pnĩa· oꝛatiõi fratꝝ

nullus eoꝛum intereſſe permittitur.

aboꝛatiõeſuſpẽſus liceat.

Lapitulũ. xvi.

AIne ſi quis pꝛo admiſſo quoli
ſ kbrt delico fnerit ab omtione

ſuſcen
dibat
terram
aamil
puble
nanq
fonist
cernunt
toneſa
am t
ausaße
tapietn
pſerite
Cuttmu
banecu
ſcrat d
cimeina

lanonis

Omaior
1contun
ntiand
ens co
ſunner.
fotlege
ſnionsn
lunterd
Qiot
croſctt
lommea

Rpooy

oſrun
ſonni
diang
Guise
tneuig
quenter
congeg
Cationn
Ginden

hoſtatn
Meane
ſomni

nlivel
dieiſa

w

ſclen
nigene
lemmmni
mingini

Nonte
Gedſa⸗
cui ſab⸗
gallter
.
oagus
bſolumrnn
blirraut
Hneqig
l⸗aut
scktexene⸗
tad offici
niQuod
mlaitts
(Gerd
icii⸗ N
enoni
moni rone
wolsqc
psinpant
in mecita⸗
0 Summa
neqſia
ad pinj
ſpuna
muiſe deß
Pregulede

gbsnt

macds
Nlcuis an
dl
miAun
anöißor
tumt.
ni fvenit
eal⸗

1 .
nllogpon
onunoe

opoꝛtunitas eum ſom
ſomnij coartat · fratres etiam ad quoti⸗
Dianas vigilias exuſcitare ꝓĩſumit Sed
qꝙᷓuis eum cõſuetudo diurna hoꝛa ſoli/
ta enigilare com pellat · tamẽ ſollicite fre
quenterq; ſtellarum curſu pꝛeſtitutum
congregationis tempus exploꝛansad
oꝛationum eos inuitat officiũ · ne ĩ vtro

aontionffert

di habet licentiam · antec; ſuhmiſſa in
terram penitentia· reconciliatio eius et
admiſſi venia coꝛam fratribus cunctis
publice fuerit ab abbate conceſſa.Ob H̊
nanq; tali obſeruãtia ſemetipos ab oꝛa

tionis eius conſoꝛtio ſegregant atq; ſe
cernuntquod credunteum qui ab oꝛa/

tione ſuſpenditur· ſcm apoſtoli ſenten

tiam tradi ſathane· ⁊ ſi quis oꝛationi
eius anq; recipiat a ſenioꝛe · incõſidera-

ta pietate permotus cõmunicare hᷣſum

pſerit· complicẽ ſe dam nationis eiꝰ effi⸗
ciat · tradens ſcʒ ſemetipᷣm volũtarie ſa/
thane. cui ille ꝓ ſui reatus emendatione
f erat deputat.in eo vel maxime gquius

crimẽ incurrẽs.qð cũ illo ſe vel confabu

lationis vel oꝛationis cõmunione miſcẽ
co· maiorẽ illi generet inſolentie fomitẽ ·

⁊contumaciã delinqu eni in peius enu
triat. Pernitioſum nãq; ſolatiũ tribn/

ens· coꝛ eius magis ac magꝗ faciet indu/
rari: nec humiliari eum ſinet ob qð fue⸗-
rat ſegregatus· ⁊ per h̊ vel increpationẽ
ſenioꝛis nõ magnipendere · vel diſſimu/
lanter de ſatiſfactione ⁊ venia cogitare.
isquiad oꝛationem fratres
exuſcitat hoꝛa ſolita debeat eoſ
commonere
SB aüt cni religioſi cõuentꝰ cõ⸗

Cap̃ᷣ. xvij.

i monitio ˖ vl ſinaxeos cura com
mittit · non paſſim vt libitũ eſt ·

nec pꝛo vt nocte ritarigefacs aut
ip

ꝛopꝛij ſeu in

qʒ inueniat᷑ incautꝰ.ſi vel oꝑpꝛeſſꝰ ſom/

no ſtatutaʒ noctis tranſgrediat᷑ lboꝛam.
vel eandem doꝛmiturus atq; feſtinꝰ? ad
ſomnü anticipet.⁊ non tam officio ſpiri
tali vel quieti omniuʒ deſeruiſſe · quã re
quiei ſue ſatiſfeciſſe credatur.

ſuſpenſus. nullus cum eo pꝛoꝛſus oꝛan/

QOa veſpera ſabbati vſq; ad
veſperam diei dnice genua nõ
flectantur Cap̃ xvii.

Oc qͥʒz noſſe debem? a veſpera
h ſabba ti que luceſcit in diem do
minicũ · vſq; in veſperã ſequen
tem apud egyptios genua non curuari·
ſed nec totis quidem quiquageſime die
bus·nec cuſiodiri in eis ieiunioꝛũ regu⸗
lam ua ꝝ rerũ ratio ſuo loco in colla/
tionibo ſenioꝛũ cum dñs iuſſerit exvonet
Nüc ꝓpoſitum eſt nobis cauſas tim̃mõ
bꝛeui narratione ꝑcurrere ne ſtatutum
modũ volumen excedẽs · aut faſtidio le⸗
gentẽ oneret aut labo:aꝛe faciat

Erxplicit de canonico noctur
naruũ oꝛationum et pſalmoꝛuʒ
modo liber ſecundus

Incipiũtcapitula libꝛi tertij
de canonico diurnaruʒ oꝛatio/
num et pſalmoꝛũ modo
L.aapi. pꝛimi
Roemium.
ij apud egyptios ſine ho
rarum diſcretione ꝑ totaʒ
diem cum operis adiectione et
oꝛationibus iugiter inſiſtat et
prflſalmis “
iij O per omnein oꝛientẽ ſolennitas
. tertie ſexte vel none trinis tãtũ
pſalmis ⁊ oꝛationibus finiat᷑:
⁊ cur ſpecialius iſtis hoꝛis hec
ſpiritalia ſint officia deputan/

iij matutina ſolennitas non an

tiqua traditione ſtatuta ſit.ſj
noſtro tẽpoꝛe pꝛo cauſa ſit adi/

Vy OD poſt matutias oꝛationes ad

ſWaomnum reuerti non opoꝛteat.
vi nihil ſit a ſenioꝛibus immn⸗/
tagtum ⁊xæe antiquo oꝛdine pſal2
moꝛum cum matutina ſtatue⸗
retur ſolennitas

“ * 4

Liber III de canonico diurnarum

vij MWei qui ad diurnã oꝛationẽ an/
teq; pꝛimus finiatur pſalmus

non occurrerit oꝛatoꝛiũ introi-

renon liceat · in nocturnis autẽ
vſq; ad finem ſecũdi pſalmi ve
niabilis moꝛa ſit.
viij Vigilie ꝗ a veſpa illuceſcẽte ſab
bato celebꝛant᷑.quẽtpis modũ
teneãt vel quo oꝛdine celebꝛẽt᷑.
ix Quere illuſcente die ſabbati vi/
gilie ſtatute ſint· 1 quare pꝑ oẽm
oꝛientẽ abſolutio ieiunij in die
ſabbato pꝛeſumatur.
Vnõð factũ ſit vt in vrbe die ſab
bato ieiunetrr·
x In quo dñice diei ſolennitas ab
alioꝛum dierũ cõſuetudine di⸗
veerſa teneatur —
xij Quib dieb cuz cena fratribo ex
pibet᷑ accedentibo ad refectiõeʒ
pſalmus nõ dicat᷑ ſicut fieri in
pꝛandijs ſolet.
Erpliciunt capitula.
Incipit liber tertius de canoni
co diurnarũ oꝛationum etpſal/
Hõ .
noctur
no oꝛationuʒ pſal⸗
moꝛũ mõ qui nam ꝑ
egyptum habeat · do
nante deo qᷓ;tum te⸗
nuitas ingenij nri
naluit arbitroꝛ expeditũ · nũc de ſolenni⸗
tate tertie ſexte noneq; ſᷣm regulam mo/
naſterioꝝ paleſtine vel meſopotamie no
bis eſt diſſerendũ · vt ᷣfati ſumꝰin pꝛolo
go · pfectionẽ egyptioꝝ· ⁊ imitabilẽ diſci
pline rigoꝛẽ hoꝛũ inſtitutis moderãtes.
Capud egyptios ſine hoꝛarũ
diſcretiõe ꝑ totam diem cũ ope
ris adiectioe etoꝛationibus iu
giter inſiſtatur et pſalmis.C.ij.
DSPaa illos etenĩ H̊ officia que
a dyño ſoluere ꝑ diſtinctiones ho
frfairum ⁊ tem por interualla cuʒ
ammonitione cõpulſoꝛis adigim̃ ·ꝑ to⸗

.
tum diei ſpaciũ iugit᷑ cũ operl adiectiõe
ſpõtanee celebꝛãt᷑ Ita nanq; ab eis ĩceſ
ſant᷑ opatio manuũ pᷣuati ꝑ cellulas ex⸗
ercetur· vt pſalmoꝛũ q; vel ceterarũ ſcri
pturarũ meditatio nunq; penitꝰ omitta
tur. Cui pꝛeces ⁊ oꝛationes ꝑ ſingła mo
menta miſcẽtes. in bis officijs quę nos
ſtatuto tpe celebꝛamus · totũ diei tꝑs ab/
ſumunt. Wobꝛem exceptis veſptinis ho
ris ac nocturnis congregationibo· nulla
apud eos ꝑ diem publica ſolẽnitas abſ
q; die ſabbati vel dñica celebꝛat · in qui
bus hoꝛa tertia ſacre cõmunionis obtẽ⸗
tu cõueniunt. Plus eĩ eſt id qd ĩceſſan-
ter offert · q;ᷓ quod ꝑ tempor intualla ꝑ/
ſoluit᷑. et gratius voluntariuʒ munus·
qᷓ; functiones ꝗᷓ canonica cõpuſſiõe red
duntur · ꝓ hoc qʒ dauid gloꝛioſiꝰ aliqͥd
exultante cũ dicit. Aoluntarie ſacrifica
bo tibi · T voluntaria oꝛis mei beneplaci
ta ſint tibi domine.
CAperomnemoꝛientem ſolen⸗
nitas tertie · ſexte · vel none · tri⸗
nis tm̃ pſalmis et oꝛationibus
finiatur. et cur ſpecialius iſtis
hoꝛis hec ſpiritalia ſint officia
deputanda. LCLap. ij.
Taq; in paleſtine vel meſopo/⸗
i tamie monaſterijs ac totiꝰ oꝛiẽ-
ittis · ſupꝛadictarũ hoꝛaꝝ ſolẽni⸗
tates trinis pſalmis quotidie finiuntur ·
vt et oꝛationũ aſſiduitas ſtatutis tꝑib
o offerat.⁊ neceſſaria opationis offi/
cia conſummatſ iuſto moderamie ſpiri/
talibo obſequijs nullatenꝰ valeãt impe⸗
diri. His enĩ trib tem poꝛiby etiã danie

ſem pp betã qtidie feneſiris apert ĩ cena

culo pces dño fudiſſe cognoſcimꝰ. Nec
immerito h̊ ſpecialiꝰ tem poꝛa religioſis
ſunt officijs deputata. In bis ſiquideʒ
ꝓmiſſionũ pfectio· ⁊ ſumma nf̃e laluti

eſt adimpl eta. Moꝛa nanq; tertia rep/

ſcendiſſe pᷣmitꝰ cõꝓbat᷑. Na cũ ꝓ elocu

tione linguarũ ꝗᷓ abeis infuſione ſpſſa
cti pꝛofluebatgens incredula iudeoꝛuʒ

Phrtusa
toneaſc
loſiudis
Gpatnia

tecöſcond
Olgit⸗7

wadurn
iopoti
wbrole
ranasſ
aroh
gentüon
gi d⸗
nignun.
tum di
nelaturd
mmäcna⸗
Tedoſu
unN
cetch
ration
bnapi
lluſce⸗
lateyem
Pulch.
teum L.
dicieſt
nohin
mnüßzm

ned

mum

1dierti⸗
basitt
Alulgstr,
mmrüſn
nbonin
dſngan
ſsquenos
Nathsab⸗
Wiinisb
nibynule
nitns abſ
dunni
mionisodii
girſan,
nmͤalag⸗
nzmunns
pulſöeſel
aliqd
ſeſnaikin
awchai

nenſolen
one/
nonibus
lus iſtis
noffi
i.
Ancopo/
e otoi⸗
urſolan⸗
eſniuntur⸗
mustib
tonisof
rmueſhin⸗
AMimp⸗e
wei dun
zumtich
li 4
aigoſis
is ſnich
tatia tep /
nnch ſun,
ſtint
ii 4
mmrhili
iccnni,

oꝛationũ et pſalmoꝛũ modo

obſinpeſcẽs parirt᷑ ⁊ irridens diceret eos
muſto repletos · ſtaãs petrus in medio eo

rum ait. Viri iſrahelite ⁊ qui habitatis
hieriſm vniuerſi · B vobis notũ ſit:⁊ auri

bus pcipite vba mea. Non enĩ ſic vos

exiſtimatis hi ebꝛij ſunt · cuʒ ſit hoꝛa diei
tertia · ſʒ hoc eſt quod dictũ eſt ꝑ ꝓphetaʒ
io hel. Et erit in nouiſſimis diebus dicit
dñs effundam de ſpũ meo ſuꝑ oẽm car⸗/
nem · ꝓphetabunt filij veſtri ⁊ filię vre⸗

liuu enes veſtri viſiones videbunt · ⁊ ſe

nes veſtri ſomnia ſomniabũt. Etqdem
ſuꝑ ſeruos meos ⁊ ſuper ancillas meas

in diebe illis effndam de ſpũ meo et ꝓ⸗
phetabunt Qucoĩa hoꝛa tertia videmꝰ
impleta · ſanctiq; ſpũs vaticinatũ perꝓp

ro eius vidit coꝛruptionem. Et rurſus.

Memo inqͥt tollit a me aiam meam. ſed

ego pono eã a meipo. Poteſtatẽ habeo
ponere eã· ptãtem iteꝝ hẽo ſumere eã.
In hitaq; euangelioꝝ vaſe celitꝰ deſti⸗

nato.i.a ſpũſancto pſcripto· oẽs gẽtes
ꝗᷓ quondam ex legis obſeruantiã poſite
habebant immũde.p credulitatem fidei
ↄfluentes · vt ab ydoloꝝ cultu ſalubꝛit᷑ i
molent · atq; ad ſalutarẽ eſcam ꝓſiciãt ·

Vtro purificãte voce dñica deferuntur.
BHoꝛa vo nona inferna penetras· iextri

cabiles tartari tenebꝛas choꝛuſcatione
ſui ſplendoꝛis extinxit · poꝛtaſq; eius ere⸗/
as effringens. ac ſeras ferreas cõterens:
captiuitatem ſanctoꝛũ quęclauſa tene/⸗

phetas aduentũ eodem tꝑe ſuꝑer aplos bꝛs immitis tenebat inferni · ſalubꝛiter

cõmeaſſe Moꝛa autẽ ſexta immaculata

hoſtia dñs noſteratq; ſaluatoꝛ oblatus

eſt patri:crucemq; ꝓ totius mundi ſalu
te cõſcendens· humani generis peccata
diluit ˖ expolians pncipatꝰ ac ptãtes
traduxit palam vniũſoſq; nos obnox/

ios atq; conſirictos inſolubil cyrogpbi
bito liberauit · tollens illud de medi

Tcrucis ſue affigens tropheo ¶ Eadem
qʒʒ petro hoꝛa in exceſſu mentis vocatio
gentiũ omniũ ꝑ ſu bmiſſionẽ vaſis euan
. gelici delati celitus · ⁊ purificatio om/

nigenum animantiuʒ in eodem ↄſiſten
tium · delata ad eum voce diuinitus re⸗

uelatur · dicente ei. Surge petre · occide

mãduca.Quod vas quattuoꝛ initijs

de celo ſummiſſum · nõ aliud qᷓ; euange
lium deſignare manifeſie cognoſcit᷑. Li

cet enim quadrifoꝛmi euangeliſiaꝝ nar/
ratione diſtinctũ q̃ttuoꝛ videat᷑ habere
pncipia· vnum tñ euangelij coꝛpus eſt ·
eiuſdẽ ſcʒ chriſti natiuitatẽ paritac dei/
tateʒ: miracula qͥ; paſſionẽq; cõplectẽs
Pulchꝛe aũt nõ ait linteum · ſed q̃ſi lin

teum. Linteũ quippe moꝛtificatõnis in/
diciũ eſt. Qm̃ igit᷑ moꝛs dñice paſſiõis

nõ hũane nature lege · ſʒ ꝓpꝛie volũtat
ſubit᷑ arbitrio · qᷓſi linteum dꝛ. Moꝛtuꝰ
enũ ſᷣm carnẽnõ eſt ſm ſpũm moꝛtuꝰ.qꝛ
nec derelicta eſt aĩa eiꝰ in inferno · nec ca⸗/

captam ſecũ trãſuexit ad celos.igneaq;

romphea ſummota antiquũ incolã pa

radiſo pia confeſſione reſtituit Eadem

qʒ hoꝛa coꝛnelius centurio in pcib ſoli

ta denotione pſiſtens: cõmemoꝛationeʒ

oꝛationũ ⁊ elemoſinarũ ſuarũ ante do/
minum factã angelo ſibi colloquẽte co⸗
gnoſcit · palaʒ q; ei hoꝛa nona vocatiõis
gentium ſacramẽta pandunt quę Pe

tro in exceſſu mentis hoꝛa ſexta fuerat re
nelata. Alio q́ loco de eodem tem poꝛeĩ
actibus aploꝛum ita narratur Petrus

aũt ⁊ iohannes aſcendebant in tẽpluʒ:

ad hoꝛam oꝛationis nonam. Quiby liqᷣ

do com pbatur.nõ immerito a ſanctis

apoſtolid viris has horas religioſis ob

ſequijs ↄſecratas a nob qͥʒ obſeruari ſi/

militer opoꝛtere · qui niſi velut legequa

danm ſoluere hec pietatis officia ſaltem

ſtatutis tempoꝛib adigamur totũ diei
ſpacium obliuione aut deſidia vel occu

pationibus ĩuoluti · abſq; oꝛationis in
terpellatione conſumimus. De veſperti

nis autẽ ſacrificijs quid dicenduʒ eſt · ꝗᷓ
iugiter offerri etiam in veteri teſtamen/

to lege moſayca ſanciuntur: Holocau/
ſta enim matutina ⁊ ſacrificia veſperti/

na cunctis diebus in templo licet figura

libo hoſtijs etiã ex co ꝓbare poſſumꝰ ide

ſinenter oblata· quod a dauid canitur.

. Jun KSr: 6 — )— w 1. n τ ſu⸗ Pertet.

Liber II de canonico diurnarum

Dirigatur oꝛatio mea ſicut incenſuʒ in

conſpectu tuo· eleuatio manuũ mearuzʒ

ſacrificiñ veſpertinũ. Quo in loco deil⸗
lo qͥ vero ſacriſficio veſpertino ſacratiꝰ
intelligi poteſt· quod vel veſperea domi
no ſaluatoꝛe cenantibo aplis tradit᷑· cũ
initiaret eccleſię ſacroſãcta myſteria · vl
qiße die poſtero ſacrificiũ veſpertinum
in fine ſcʒ ſeculoꝝ eleuatione manuum
ſuaꝝ ꝓ ſalute totius mundi oblatus eſt
patri. Que extenſio manuũ eius in pati

bulo · ſatis ꝓpꝛie eleuatio nücupat᷑. Om

nes enĩ nos in inferno iacentes eleuanuit
ad celos.ſᷣm ꝓmiſſionis eius ſententiaʒ
dicentis. Cũ exaltatus fuero a terra· oĩa
traham ad meipᷣm. De matutina vo ſo
lennitate etiã illud nos inſtruit qð in ip
ſa quotidie docantari ſolet. Deus deus

meus ad te de luce vigiloet In matuti ⸗

nis meditaboꝛ in te.? Pꝛeueni in matu⸗
ritate clamaui · Et rurſum. Pꝛeuene⸗
runt oculi mei ad te diluculo. vt medi/
rarer eloqa tua. In his qͥʒ hoꝛis etiã ille
euãgelicꝰ paterfamilias oparios cõdux
it in vineam ſnã. Ita enĩ ⁊ ille võmo ma⸗/
ne conduxiſſe deſcribit᷑. quod tempꝰ de/
ſignat matutinã noſtram ſolennitatem.
Deinde tertia indeſexta · poſt hec nona ·
ad extremũ vndecima · in qua lucerna⸗
ris hoꝛa ſignatur.
matutina ſolennitas nõ an
tiqua traditione ſtatuta ſit.ſed
noſtro tempoꝛe ꝓ cauſa ſit adi/
uenta. Laß. iiſij
CLCaiendũ tamen hãc matutinaʒ
ſ queęnunc obſeruat᷑ in occiduis
vwvi maxime regionibus canoni
cam functionẽ noſtro tem poꝛe in noſtro
qʒ monaſterio pᷣmitus inſtitutã · vbi do
minꝰ noſter ieſus chꝛiſtus natus ex vᷣgi
ne bumane infantie ſuſcipe incrementa
dignatus noſtram qͥz ad huc in religiõe
teneram ⁊ lactentem infantiam ſua gra/
tia confirmauit. Aſq; ad illud enĩ tpus
hac ſolẽnitate matutina:quęexple no

cturnis pſalmis oꝛationib poſt modi
cum tem por internallum ſolet in gallie

—¶—

monaſterijs celebꝛari: cum quotidianis
vigilijs parit᷑ cõſummata ·reliquas bo/
ras refectioni coꝛpoꝛũ deputatas a ma⸗
ioꝛibo noſtris inunenimus Veꝝ cum bac
abutentes indulgentia · negligentioꝛes
quiq; indutias ſomni lõgius ꝓtelarẽt ·
quippequos vłl cellas ꝓgredi vł deſu⸗

is ſtratis conſurgere ante hoꝛã tertiam

nulla cõuentus vllius neceſſitas inuita
ret· ⁊ cũ operationis iactura tempoꝛc q;

Diei quo nonnullis opoꝛtebat officijs in
herere ſopoꝛis nimietate toꝛperẽt · in bis

pꝛeſertim dieb quibe a veſpertinis hon
excubias vſq; ad auroꝛe viciniam cele/
bꝛãtibus naſcebat᷑ oneroſioꝛ laſſitudo/

quoꝛũ dam illic fratrũ feruentium ſpiri-„

tu quib hoc negligentie genus baud le
niter diſpliceret · ad ſenioꝛes querela de⸗
lata · decretum eſt ab eis diutino tracta/
tu ⁊ cõſultatione ſollicita · vt vſq; ad ſo

lis oꝛtum quo iam ſine offenſione vel le⸗
ctio parari: vel opus manuũ poſſet aſſu⸗
mi. feſſis corpoꝛibo refectione ↄceſſa · inui

tati poſt hec religionis huius obſeruan
tia cũcti piter e ſuis ſtratis conſurgerẽt.
ac trib pſalmis ⁊ oꝛationib celebꝛatis.
ſᷣm modũ qui antiquitus in obſeruatio
ne tertie ſexte vel none trine confeſſionis
exemplo ſiatutus eſt·⁊ ſomno deĩceps fi
nem· ⁊ inicium operationi equali ſimul

mogeramie facerent. Qui typus licʒ ex

occaſione videat᷑ inuentus:⁊ recẽti me⸗

moꝛia ꝓ cauſa quã diximus ſtatutꝰ ap/

pareattamẽ illũ numeruʒ quẽ deſignat

beat dauid qu ãqᷓ; ſpiritaleʒ q habeat
intellectum · bm litteram manifeſtiſſime
ſu ꝓplet. Septies in die laudem dixi tibi
ſup iudicia iuſticię tuę. Mac eĩ adiecta

ſolennitate;: ſepties ſine dubio ſpiritales

bos conuentus in die facientes · ſepties

in ea laudes dño dicere compꝛobamur.

Deniq; cum hic idem typus de oꝛiẽte ꝓ
cedens hucuſq; fuerit vtiliſſime ꝓpaga⸗
tus · in nonnullis nunc vſq; ꝑ oꝛientem
antiquiſſimis mõaſterijs quę nequaq;
Vetuſtiſſimas regulas patrũ violari pa
tiuntur minime videtur admiſſus

9

po
naſon

c
fittoeh
feuertunt
nibilommn
dambeat
ſitumnckt
mareſeſtin
nuſch ſoliea
tur occaſi
ootetſin
testn⸗
hepunkist
glaictantch
tan Nlen
tabunonn
conumpati,
cäpuna
rüpaſpie
ſomniton
teo minm
gpcjnein
anstpib⸗
gere⸗niſſace
lucencoſth
lahnenienst
ſpisrhite
Profennenn
Ntüparatos
Ccontndin
tocumnarie
tneäinn
Ori
tatund
moꝛum
lurſolen
1

1ſen

Airin
mornmoſen
ndinemif
Mentihy
woqnot

notääns
dignasbon
samg/
erander
Digntions
uspicnit⸗
ditn⸗
wrätetiun
ſus inuin
uummdre
Ntofficjsin
wiit inbis
Gmnsdon

nanun de ,.

ſorblimco
mntinm ſpin⸗
mus bandle
squerela de⸗
nunotacta,
twſchadſo
mſoneWle
miwſan
erini
vuus obſnn
ipcelebuns,
nobſematio
econſeſſionis
ino dictpoſi
1 agnaiſinol
inpus lot
7 lciinne⸗
sſtumt'o⸗
gi igut

laen

mnceſmſin⸗
uendi
Pxai
twhini⸗
s ſ⸗ nis
mnobaniu.
tonit /
ſinegen
gonchtn
enunng
inoun h
niſns

QR doſ matutinas oꝛationes
a

omnũ reuerti nõ oporteat
ſo Ca. v.
c ratio cur ſtatuta ſit vel inuẽta
in bac ꝓuincia · nonnulli igno

Aius ſolennitatis

rãtes· expleſᷣ matutinalibo bymnis iterũ

reuertunt᷑ ad ſomnum · in illam cauſam
nihilominus incidentes ob qᷓ; cõpeſcen

dam hec a ſenioꝛib noſtris ſolẽnitas in

ſtituta eſt. Illa nanq; hoꝛa eam cõſum/

mare feſtinant · qua negligentioꝛib mi/
nuſq; ſollicitis rurſum doꝛmiẽdi redda

tur occaſio. Qð omnimodis fieri non
opoꝛtet ſicut in libello ſuꝑioꝛi deſccriben
tes egyptioꝝ ſynaxim pleniꝰ expoſuimꝰ.

ne purificationem noſtrã confeſſiõe ſup
plici et antelucanis oꝛationibo acquiſi/
tam · vel emergens quędam redundan
tia humoꝝ naturalin polluat · vel illuſio
coꝛrumpat inimici.vel certe intercedens

etiã puri ac ſimplicis ſomni refectio int/

rũpat ſpũs noſiri feruoꝛẽ.ac tepefactos
ſomni toꝛpoꝛe pꝑ totum diei ſpaciũ mer/⸗
tes deinceps ignauoſq; traducat.Qð
egiptij ne incurrant equidem cuʒ ſoleãt

certis tpib etiã ante galloꝝ cãtũ cõſur

gere · miſſa canonica celebꝛata vſq; ad
lucem poſt hec vigilias extendũt · vt eos
ſupueniens lux matutina iu hoc feruoꝛe

ſpuᷣs reꝑpiat conſtitutos·ac ꝑ totum diei

tpus feruentioꝛes ſollicitioꝛeſq; cuſtodi

at· paratos eos ſuſcipiens ad ↄflictu,ʒ
et contra diurnam diaboli colluctatiöz3z

nocturnarũ exercitio vigiliaruʒ ac ſpiri
tali meditatione firmatos

¶nihil ſita ſenioꝛibus immu

tatum de antiquo oꝛdine pſal⸗

moꝛzum cum matutinaſtatuere

turſolennitas. LCap̃.vi.

Llud q; noſſe debemꝰnichila
i ſenioꝛib noſiris qui banc ean

Eem matutinam ſolennitatem
addi debere cenſuerũt· de antiqua pſal/

moꝛum ↄſuetudine immutatũ.ſʒ eodeʒ

oꝛdine miſſam quo pꝛius in nocturnis
ↄuentib ppetno celebꝛatã · Etenĩ hym
nos quos in hacregione ad matutinaʒ

oꝛationum et pſalmoꝛum mod

excepere ſolennitatẽ in finenocturnarũ
vigiliarũ quas poſt galloꝝ cantum añ
auroꝛã finire ſolentſimiliter hodieq; de⸗/
cantant · id ẽ centeſimũ quadrageſimũ
octauũ pſalmum . cuius initiũ eſt· Lau/

date dñm de celis · ⁊ reliquos qui ſequũ/
tur:qnquageſimum vero pſalmũ ⁊ ſexa

geſimum ſcdᷣm ⁊ octogeſimum nonum
huic nouelle ſolennitati nouimus fuiſſe
deputatos.Deniq; p italiã hodieq; cõ/
ſummatis matutinalib hymnis quĩq̃/
geſimus pſalmus in vniũſis eccleſijs ca
nitur:qð nõ aliũde quam exinde tractũ
eſſe nõ dubito .

ei quiad diurnã oꝛationeʒ

anteqᷓʒ pꝛimus finiaturpſalmꝰ

nõ occurrerit oꝛatoꝛin introire
nõ liceat.in nocturnis aũt vſq;
ad finem ſecundi pſalmi venia⸗/
bilis moꝛa ſit. Capᷣ. vij.
S vxro qui in tertia ſexta vłno

i na puſq; pſalmus ceptꝰ finia

Q oꝛationẽ non occurrerit · vl
terius oꝛatoꝛiũ introirenõ audet · nec ſe⸗

metipᷣm admiſcere pſallentibj.ſʒ cõgre⸗
gationis miſſam ſtans ꝓ foꝛibo pſtolat᷑
donec egredientiba cunctis ſubmiſſa in

terram penite ntia negligẽtię ſuę vł tar/

ditatis im pꝑetret veniam · ſciẽs nequaq;
ſe poſſe deſidie ſuenoxaʒ aliter expiare ·

ſed ne in ea quidem que poſt tres hoꝛas

erit ſecutura ſolennitas admittendum ·

niſi ꝓ negligentia pñti confeſtim va bu
militate ſubnixius ſatiſfacere feſtinaue/
rit. In nocturnis vo conuenticulł vſq;
ad ſcᷣm pſalmũ pꝛebet᷑ tardãti dilatio ·

ita dumtaxat vt anteq; finito eodẽ pſal

mo fratres in oꝛatione ꝓcumbãt · ſemet/
ipᷣm ↄgregationi inſerereatq; admiſce/

re feſtinet eideʒ ꝓculdubio increpatiõi
ac penitentie quã pꝛediximꝰſubijciẽdus

ſi vltra preſtitutã dilationis hoꝛam vel
modicum tardauerit.
sne q
ſabbato celebꝛ luez tpi⸗
modum teneãt vel quo oꝛdine
celebꝛ entur. Cap̃ viij.

ne veſpa illuceſcẽte
elebꝛantur queʒ tꝑis

Aiber.III. de cononico diurnarmum

Ane vigilias quę ſingulis heb
doma dibus a vſſpera illuſcen
te ſabbato celebꝛanturidcirco
ſenioꝛes hyemali temꝑe quo noctes ſũt
longioꝛes vſq; ad quartũ galloꝛũ can⸗
tum ꝑ monaſteria moderant · vt poſt ex
cubias totius noctis reliquis duab fer
me hoꝛis reficiẽtes coꝛpoꝛa ſua · nequacq;
ꝑtotum diei ſpaciũ ſomni toꝛpoꝛe mar⸗
ceſcant · requie bꝛeuis huius tempoꝛis ꝓ
totius noctis refectione cõtenti.Quod
nos qͥʒ cum omni obſeruatione cuſtodi
re cõuenit · vt ſcʒ contenti ſomno qui no
bis poſt vigiliarü miſſam vſq; ad lucis
indulgetur aduẽtum id eſt vſq; ad ma
tutinos pſalmostotũ deinceps diem in

opere ac neceſſarijs ducamus officijs· ne

ſomnũ quem nocti ſubtraximus reſume
re ꝑ diem vigiliarũ laſſitudine ⁊ inani⸗
tate compulſi: non tam requiem coꝛpon
ſubtraxiſſe · quã quietis tẽpus ⁊ refectio/
nem nocturnam cõmutaſſe videamur.
Nullatenus enim poteſt fragil caro ita
totius noctis quiete fraudari vt per cõ/
ſequentẽ diem ſine doꝛmitatione mẽtis
animiq; toꝛpoꝛe inconcuſſam poſſit pua
re vigilãtiã · Quę impedietur ex hoc po
tius ꝙ; iuuabitur · niſi poſt vigiliarum
miſſam ſomni quantulumcũq; guſtaue
rit Et idcirco ſaltim vnius hoꝛę ſopoꝛ
quemadmodum diximus ante lucis ad
nẽetũ ſi fuerit impartitus· lucrabim om/
nes vigiliarum hoꝛas quas tota nocteĩ
oꝛatione conſumpſimus impartientes
naturę quod ſuum eſt nec babentes ne/
ceſſitatem reſumẽdi ꝑ diem quod nocti
ſubtraximus. Cotum enim carni huic
ꝓculdubio reddet. quiſquis ei nõ ratio
nabiliter partem ſubtrahere · ſed totum
temptauerit denegare ⁊ vt veriꝰ dixerĩi ·
nõ ſuperflua ſed neceſſaria voluerit am
putare Pꝛopter quod maioꝛe fenoꝛe ne
ceſſe eſt vigilias cõpenſari · ſi fuerit vſq;
ad lucem inconſiderata atq; irrationa/
bili nimietate ꝓtracte · Ideoq; eas trip⸗
iüititis diſtin gunt officijs vt laboꝛ hac di⸗
uer ſitate diuiſus delectatione quadam

defectionem ꝛpoꝛis releuet. NMam cnʒ
ſtantes antiphona tria cõcinuerint. hu
mi poſt hec vel ſedilibus humillimis in⸗
ſidentes tres pſalmos vno modulante
reſpondent. quitamen ſinguli a ſingu-
lis fratribo viciſſim ſuccedẽtiby ſibi pᷣbẽ/
tur· atq; his ſu b eadem quiete reſidenti
bus ternas adijeiunt lectiones. Itaq;
fit vt coꝛxoꝛeum minuentes laboꝛẽ vigi⸗
lias ſnas maiore intentione mentis exer
ceant =
Quareilluſcente die ſabbati
vigilie ſtatute ſint ⁊ quare ꝑ om
nem oꝛiẽtem abſolutio ieiunij
in die ſabbato pᷣſumatur.Caix.
ABGas a tem poꝛe pꝛedicationis
q appoſtolice quo religio ac fides
cchꝛiſtiana fundata eſt per vni⸗
uerſum oꝛienteʒ. idcirco ſtatutum eſt il⸗
luceſcẽte ſabbato debere celebꝛari · ꝙ do⸗
mio ⁊ ſaluatoꝛe noſtro ſexta ſabbati cru
cifixo · diſcipuli adhuc recẽti eius paſſio
ne perculſt pemuigiles tota nocte manſe/
runt· nullatenus quietis ſomnum ocuł
ſuis indulgẽtes. obꝛem exillo tem po⸗
re huic nocti deputata vigiliarum ſolẽ/
nitas vſq; in hodiernum diem per vni⸗
merſum oꝛientem ſimiliter obſeruatur.
Ideoq; ⁊ abſolutio ieiunij poſt vigilia/
rum laboꝛem · totidem apoſtolid viris in
die ſabbati ſtatuta · nõ immerito pꝛeſu
mitur ꝑ vniuerſas oꝛientis eccleſias· Im
illam quoq; eccleſiaſtes ſentẽtiã · quęli
cet habeat ⁊ alium miſticũ ſenſum·tamẽ
ab boc quoq; non abhoꝛret.quo vtriq;
Diei.i.hebdomadi parit᷑ ⁊ʒo gdoadi ean
dTem partem ſolennitatis unpartire pꝛe⸗
cipimurita dicentis. Da partem his ſe
ptem · quidem his octo. Non enim ad
cõmunionem feſtiuitatis iudaice abſo⸗
lutio iſta ieinnij reputanda eſt his pᷣler⸗-
tim qui omni iudaica ſuꝑſtitione alieni

monſtrantur · ſed ad refectionem quã di

ximus laſſi coꝛpoꝛis ꝑtinere · quod per to
tas anni ſeptimanas iugiter quinis die
bus ieiunans.niſiſdnobus ſaltem inter
poſitis refocillatũ fuerit· facile laſſaſcit

gedii
Vi⸗
batol

4

rantes
abſolo
ſunieg
diecont
runtiein
cumnon
ſaprſe
Sci
neralen
ſasusi⸗
hon ſcaſt
udineſo
bioetiam
ramint
caone⸗
fuiſzze
nong
vtſene
nu
NM
aabe
wdines

1

Clebranii
hunſaue
nonis
glagicae
ſa tawan
tam
deen
loctonu
danw
nispeeae
minevi
pobac
ſer entige
locet nu

II

ng
ugint br
lmnsin⸗
mailnn
laſt,
gehelint
mes. ug
lweng
tnnisin

eſabbati
urponm
noleung
. C.
Ccanoms
Goac ides
iche /,
muneſtil⸗
un ⸗
nſadomcn
ens aln
unocknu,
nmmroinl
rallotnw⸗
Numun ſoli,
m rmi⸗
knigl⸗
Kpüc men
nmc Nle
ini utli
ſnſumvtam
a. quo v
1ogkondian
Wpant
9

cnigahi/

nck boſl⸗
ſitonealan
onen grid
reqpoeſr 4
n oneN
. ſimm te.

1

ir et

Vn factuʒz ſit vt in vrbe die ſab
bato ieiunetur Cap̃ᷣ xr.

Aius moderaminis canſam
c nonnulli in quibuſdam occi/
dentalibus ciuitatibus igno/

rantes ·⁊ maxime in vrbe · idcirco putãt

abſolutionem ſabbati minime debere p
ſumi · ꝙapoſtolum Petrum in eodem
die contra ſymonem cõflictaturum aſſe

runt ieiunaſſe.Ex quo magis a pparet H

eum non cõſuetudine canonica feciſſe·
ſed pꝛeſenij potius neceſſitate con flictus

Siquidem ⁊ ibi ꝓ bac eadem re non ge

nerale ſed ſpeciale videt᷑ petrus diſcipu
lis ſuis ieiunium indixiſſe.Quod vtiq;

non feciſſet ſi ſciſſet illud canonica cõſue

tudine ſolere ſeruari. idem pꝛoculdu/
bio etiam dñico die paratus indicere · ſi
certaminis ipius in eum com pegiſſet oc

caſio · nec tamen ex hoc ſiatim canonica

fuiſſʒ ieiunij regula ꝓmulganda.quod
non generalis obſeruatio ſtatuerat· ſed
vt ſemel fieret ratio neceſſitatis extoꝛſe⸗
In quo dominice diei ſolenni
tas ab alioꝛum dierum conſue
tudine diuerſa teneatur. Ca. xi.

Erum ne hoc quidem ignoꝛan

v dum die dñico vnam tantum/
modo miſſam ante pꝛandium
celebꝛari.in qua pſalmoꝛum atq; oꝛatio
num ſeu lectionũ ꝓ ipius collecte vlcõ⸗

munionis dominice reuerẽtia ſolennius

aliquid ac ꝓpenſius impendentes · in ip/
ſa tertiam ſextam q; pariter conſumma
tam reputant Itaq; fit vt de oꝛationuʒ
obſequijs nibil imminuat᷑ adiectiõe ſcʒ
lectionum. ⁊ nihilominus differentia ꝗᷓ
dam vel remiſſio videatur fratribus in/
dulgeri ꝓ reuerentia dñicereſurrectio /
nis pꝛe cetero tempoꝛe quę⁊ totiꝰſepti⸗

mane videatur obſeruantiã relaxare · et

pꝛo hacipᷣa que intermiſcet᷑ quadazʒ dif
ferentia eundem diem velut feſtiuũ pꝛo⸗
uocet rurſum ſolenniꝰ expectari · minꝰ q;ʒ

4 O . R

oꝛationum gt plalmoꝛum modo

faciat hebdomadis ventureieiunia hu.
ins expectatione ſentiri. Semper enim
equanimius quelibet fatigatio ſuſtinex.
ſine faſtidio latoꝛ impenditur. ſi inter/
iecta ei viciſſitudo quędã vel open im⸗
mutatio qualiſcunq; ſuccedat.

Quibus diebus cum cena fra
tribus exhibetur accedẽnbus
ad refectionem pſalmus nõ di

catur ſicut fieri in pꝛadijs ſolet.

Cap̃. xijj.
Eniq; etiam in ipᷣis diebusid
d eſtſabbato vel dominica ſeu fe
riatis tem poꝛibus quibus pari
ter pꝛãdium ⁊ cena ſolet fratribus exhi/
beri · pſalmus ad veſperam non dicitur ·
id eſt nec cum accedunt ad cenaʒ · nec cũ
ab ea conſurgũt · vt ſolet fieri in ſolenni
bus pꝛandijs ·vel canonica ieiunioꝛũ re/
fectione·quam et pꝛecedere con ſuetudi⸗
narij pſalmi ſolent ⁊ ſubſequi.ſed tãtũ/
modo ſimplici oꝛatione facta accedunt
ad cenam · eam q; rurſum conſurgentes
abipa ſola oratione concludunt: quod
ſcʒ extraoꝛdinaria ſit inter monachos
iſta refectio · nec omnes ad eam conneni
re cogantur.niſi aut peregrini qui ſuper
uenerit fratres · aut hi quos infirmitas
coꝛpoꝛis aut ꝓpꝛia innitat voluntas

Erplicit de canonico diurna
rum oꝛationum ⁊ pſalmoꝛum

modo lib er tertius

Incipiunt capitula libꝛi quar
ti de inſtitutis renunciantium.
LC-opop. prilui

ij Qua ratione vſq; ad vlti
mam ſenectutem apud eos in
cenobijs perſeuerent
iij LQuo examine pꝛobetur qui in ce
nobio ſuſcipiendus eſt.

B 2

☛n%

vi
vij

viij

xiij

xv

xvi

Quarequiln monaſterio recipi

untur.

Cur hi qui renunciant ſu ſcepti ĩ

monaſterijs pꝛopꝛia veſtimẽta
eponant · ab abbate alijs in/
duantur
Qua cauſa veſtimenta renunci‚-
antium cũ quibus ingreſſi ſüt
monaſteriuʒ a diſpenſatoꝛe ſer
uentur ,
Lur in monaſterio ſuſcepti non
permittantur ſtatim congrega
tioni fratrum commiſceri · ſed
xenodochio antetradantur
Quibus pꝛimum inſtitutis iuni
oꝛes exerceantur vt ad ſuperan
das omnes concupiſcentias ꝓ
liciant
Quare iunioꝛibus imperetur · vt
ſenioꝛi ſuo nibil de cogitatio/
nibus ſuis ſubtrahant
Quanta obedientia iunioꝛibus
etiam in naturali neceſſitate tri
buatur.
Cuiuſmodi cibus apud eos deli
catiſſimus ha beatur
ad ſonitum pulſantis oſtium
nihil operis non omittant ſtu/
dio celeriter accurrendi.

OWMꝘMR criminoſuʒ habeatur ſi aliqᷣa

Vl viliſſimum quiſpiam ſuuʒ
dixerit —
Q licet multa pecunia de vniuſ/
cuiuſq; opere congeratur nul⸗

lus tamẽ pꝛeſumat excedere ſia

tute ſufficientie parcitatem

Deimmodico apud nos ſtudio

habendi

De regulis diuerſarũ coꝛreptio

num.

xvij Quibus autoribus ſit inuentũ

vävyvt reficiẽtibus fratribus ſacre

lectiones in cenobijs recitentur
⁊ quantum apud egyptios pᷣ⸗
beatur ſilentium.

xviij Millicitum ſit extra menſam cõ

munez guicc; cibi potuſve gau
ſtitar.
xix Quemadmodum per paleſtinaʒ
Vel meſopotamiam quotidia⸗
na fratribus exhibeantur obſe

quia.
xx SDe tribus lẽticule granis ab eco
nomo repertis.
xxi De ſpontaneo quoꝛundã fratrü
miniſterio

xxij De egyptioꝛum typo qui eſt ſup

quotidianis fratrum ſtatutus

obſequijs.
xxiij De obedientia abbatis iobãnis
per quam vſq; ad pꝛophetie ꝓ
fectus eſi gratiam.

xxiij Deligno itaq; arido quod ideʒ
abbas iohannes ad arbitriuʒz
ſenioꝛis ſui quaſi adolendũ ri-
gare non deſtitit.
xxv De pꝛoiecto ab abbate iobanne
vaſe vnico olei ad ſenioꝛis im/
xxvi Quemadmodũ abbas iobãneſ
ſuo obedierit ſenioꝛi ad aduol-
nendum ſaxum quodnea mul
tis quidem poſſibile erat moue

xxvij De humilitate et obedientia ab⸗
batis mucij quam ĩ pꝛoijciẽdo
in fluuium paruulo filio ex pꝛe
cepto ſenioꝛis non heſitauit im
xxvij Quemadmodum reuelatum ſit
aAbbbati de patre mucio opꝰ euz
abꝛabe feciſſe · 1 ꝙ defuncto ei⸗
dem abbati idem pater muciꝰ
in monaſterij adminiſtratione
ſucceſſerit “
xxix Deobedientia fratris qui decem
ſpoꝛtas circũferens pu blice di
AKſſira xit ad abbatis imperium.
x De abbatis pynufij bumilitate
quirelicto cenobio celeberrimo
cui pꝛeſbiter ſerat longinquũ

monaſterium in quo velut inci

.6

ung
Dalcing,

Mondia/
mnr obſe

mis de
ndifuni

dcickſi⸗
in Kamtns

Ntsicdns
phrney

gnod ile
Aabima;

miobma
s

bbas obant

inalannol
vocdnezmul
keaatnoue

alintndb⸗
nipoici⸗
nio oat
gkrüuntin

mdmn ſt
oper
wnndhoe⸗
un
mnd Gmme

idn
1blard
ngnun.
gtmu
—

Cap itula

piens ſuſciperel veſiderio ſub⸗
iectionis expetijt.
xxxi Quemadmodum abbas pynu⸗

fius reductus in monaſterium

ſuum modico tempoꝛe commo

ratus iterum fugerit in partes

ſyrie.

xxxij Que pꝛecepta dditideʒ nobbas
pynufius fratri queʒ in ſuo mo
naſterio ſub noſtra recipiebat

pꝛeſentia.
xxxiij Qſi icut magna fmuneratio mo⸗

nacho debetur ſcm inſtitutio

nem patrum laboꝛãti ita ⁊ pe/
na ſimiliter tribuatur · et idcir⸗

co nõ debeat quis facile adm it

ti in monaſterio
xxxiiij abrenũciatio noſtra nihil ſit
aliud qᷓ; moꝛtificatio et imago
crucifixi.

xxxv cruxnoſtra timoꝛ dominiſſit.

xxxtvi renunciatio noſtra nihil pꝛo/

ſit ſi iſſdẽquibus renũciauim?
implicemur. =

xxxvij OQ diabolus noſtro fini ſemper L

inſidietur· et nos eius caputiu
giter obſernare deleamus

xxxvijj De renunciantis pꝛeparatione
aadtꝛlrſum temptationes. et de

paucis imitandis.

xxrix Quo oꝛdinequis ad perfectiõeʒ
v/aleat peruenire· per quam de

timoꝛe dei ad charitatem conſe
quenter aſcendat
N non debeat monachus exem⸗

pla perfectionis a multis exxe/

tere.ſed ab vno vela paud
xli Quarum debilitatum ſimilitu/
dineʒ ſuſcipere debeat qui in ce
nobio cõmoꝛatur.

xlij bonum patientie ſue nõ 5 dete⸗

at monachus de alioꝛum ſpe⸗
rare virtute · ſed de ſua pmongani
mitate
xlij Recapitulatio expoſitionis per
q uam monachus ad perfectio

;

iber. II II*

nem ninniluue
Erpliciunt cap itula
Incipit liber quartus deinſti-
tutis renunciantium.
PpPülu pꝛimum
E ca
nõico mõ
pſalmoꝛũ
atq; oꝛa⸗
tionum qᷣ
9 debeat in
diurnis
uenticul p
mõaſteria

cuſtodiryad inſtitutionem eins qͥ renun
ciat huic mundo:narrationis nos oꝛdi⸗
ne pꝛouocante tranſimus: conditiones
in pꝛimis quibus bi qui ad dominũ con

uerti cupiunt recipiantur in cenobijs·

bꝛeui quantuʒ poſſumus ſiudentes ſer/
mone complecti:quedam ſcilicet de egy

ptioꝛum · quędam de ta benenſiotarum

regulis admiſcentes:quoꝛum ĩ thebay⸗
e ẽ cenobiũ · quanto numero popnlo⸗
ſius cunctis· tanto conuerſationis rigo
re diſtrictius. Siquidem in eo pluſq;
quãq; milia fratrum ſub vno abbate re
guntur · tantaq; fit obedien tia bic tam
pꝛolixus mon achoꝛum numerus omni
euo ſenioꝛi ſuo ſubditus: quanta nõ po
teſt apud nos vnus vni vel obedireper.
modico tem poꝛe vel preeſſe.

Quaratione vſq; ad vltimam
ſenectutẽ a pud eos in cenobus
perſeuerent. CLCaßij.

Voꝛum tam milongs perſen eraã
q tia ⁊ bumilitas atq; ſubiectio
AIgnemadmodum tam dintur⸗
na perduret·qua we inſtitutione foꝛmet·
per quam vſq; ad incuruam ſenectã in

B 53

. ibi
cenobio perſeuerent opinoꝛ nos an om NCLa.liacirco ne vſibus quidem quibue
nia debere perſtringere. Lãta nanq; eſt. Ee cenobij pꝛofuturas ſuſcipere ſeffat
quãtã neminẽ in monaſterijs nr̃is igreſ ab eo recunias acquieſcunt. goriet
ſum ne anno qᷣdẽ integro tenuiſſe memi ¶ Pꝛimum ne cõſidentia huius oblatio/ Dua
nimus· vt cum renunciationis eoꝛũ pꝛi/ is inflatus:nequaqᷓ;ᷓ ſe pauperioꝛibus clant
moꝛdia viderimus · cõſequens fuiſſe in fratribus coequare dignetur · tum ne per ſunt
telligamus vt ĩ tam ſublimia perfectio hanc elationem nullatenus ad bumili/ reſen
nis faſtigia talium viroꝛuʒ fundamenta tatem chꝛiſti deſcendẽs · cum in diſcipli⸗
conſurgerent. na cenobij non poſſit perdurare egreſ⸗
Quo examine pꝛobetur qui in ſuſq; exinde ea quęin pꝛincipio renun/
cenobio ſuſcipiendus eſt. ciationis ſue ſpiritali feruoꝛe ſuccenſus cruert
Caßp. iij. intulerat · tepefactus poſtea non ſine ins? tondin
Bitur am biens quis intra ce iuria monaſterij ſacrilego ſpiritu recipe orib
i nobij recipi diſciplinam.non re atq; exigere moliatur. Quod omni⸗ D
ante pꝛoꝛſus admittitur· quã modis obſeruari debere. multis ſunt ex- alie⸗
diebus decem vel eo amplius pꝛo foꝛbb pperimentis frequenter edocti. QNam per Gon
excubans indicium perſeuerantie ac de alia minus cauta monaſteria ſimplicit᷑ *M
ſiderij ſui pariterq; humilitatis ac paci quidam ſuſcepti · de eis ꝗᷓ intulerãt ꝗᷣqʒ n
entię demonſtrauerit Cunq; omniũ pꝛe in dei opere fuerant diſpe nſata · cum in⸗ nodri
tereuntium fratrum genibus pꝛouolu⸗ gẽti poſt blaſphemia redibitionem po⸗ nbl
tus· ⁊ ab vniuerſis deinduſtria refuta/ ſcere temprauerunt.
tus atq; deſpectus · tanq; qui nõ religio Curhi qui renunciant ſuſcepti ſecn
nis ſed neceſſitatis obtentu monaſterii in monaſterijs/ꝓpꝛia veſtimen ſg
optetintrare · iniurijs quoq; et expꝛobꝛa ta deponant. ⁊ ab abbate alis 4
tionibus multis affectus· experimentuʒ Induantur —ð chn
dederit conſtãtieſuę· qualiſq; futurunus LCapituluũ. v. Penſe
ſit in temptatõnibus oꝓpꝛobꝛioꝛum to ANamobꝛem ita nudatur qᷣſq; huſen
lerantia declarauerit · atq; ita fuerit ex- ꝗq cum receptus fu erit omni pᷣſti ⸗/ llin
ploꝛato mentis ardoꝛe ſuſceptus.diligẽ na facultate · vt ne im quideʒ nſlan
tia ſumma perquiritur ne de pꝛiſtinis fa quo opertus eſt indumentum habere p/ mſiſn
cultatiby ſuis inheſerit ei vel vnius ni⸗ mittatur vlterius · ſed in concilio fratrũ mtagte
mi contagio.Sciunt enim eum ſub mo pꝛoductus in mediuʒ exuatur pꝛopꝛijs · Ctngine
naſterij diſciplina diuturnum eſſe non acper manus abbatis induatur mona⸗ oaman
ꝓoſſe.ſed ne humilitatis quideʒ autobe/ ſterij veſtimentis · vt per hoc ſe non ſoluʒ nonaſ
dientie appꝛehenſurum eſſe virtuteʒ · nec vniuerſis rebus ſuis antiquis nouerit ſoi
vlla cenobij paupertate ac diſtrictione ſpoliatum · verumetiam omni faſtu de⸗ Puin
contentum foxe · ſi in conſcientia eius pe poſito mundiali · ad chꝛiſti paupertate ran
cunie quãtulumcũ q;ʒ latitauerit.ſʒ vbi ⁊inopiam deſcẽdiſſeiam q; opibus ſu⸗ anee
pꝛimum exoꝛta fuerit qualibet occaſiẽe ſtentandum non ſeculi arte queſitis.nec
commotio·fiducia ſtipis illius animatũ e inſidelitate pꝛiſtina reſeruatis.ſed de .
continuo de monaſterio velut funda ro ſanctis ac pijs monaſterij largitionibuſ
tante fugiturum. militię ſuę ſti pendia percepturũ · atq; in/ tupi⸗
. eſe deinceps veſtiendum alendumq; fllifuen
Quare quiin monaſterio reci / cognoſcẽs · ⁊ nibil habere nihilominꝰ Gtoni
pinntur. Eckrxaſtino non eſſe ſollicitũ ſcm euan⸗ ſade
. Lapß. iiiij. gelij diſcat ſententiã · nec erubeſcat pau⸗ longen
daht

guiden
ſuſäper
niſant,
obland,
mronbus
unne
dbunii,
nndiſayn⸗
udegtit
piormmn,
iſein⸗
Prnnuhe
Mofonn/
lusſuntet⸗
NMan per
1ſinplat
nlenit ch
wamin⸗
donen we

N Cce⸗
Apeſtmman
Nburalis

crturqſ,
tommipſi/
teihn guucs
unbirmnh⸗
Nclofani
wrpv:s⸗
amrmona?
enonſol,
dis novcnt
mifuin ,
upen
tuſ/
alna hi
msſad
Giendbi
nüatchn⸗
mdung
bini
hrun
ainpun⸗

periboid eſt coꝛpoꝛi fratnitaſj equari.

quibus connumerari chꝛiſius ⁊ quoꝛũ

le fratrẽ nõ erubuit nũcupare. qͥn potiꝰ

gloꝛiet᷑ domeſticis eius factũ ſe eẽ ↄſoꝛtẽ

Qua cauſa veſtimenta renun⸗/
ciantium cum quibus ingreſſi
ſunt monaſteriuʒ a diſpenſato
re ſeruentur. Caß. vi.

Lla vero que depoſuit veſtimẽ

i ta economo cõſignata tamdiu
reſeruantur · donec pꝛofectꝰ et
conuerſationis eius ac tolerantie virtu/

tem diuerſis temptationibus ac pꝛoba⸗
tionibus euidenter agnoſcant Et ſi qui

dem poſſe eum inibi ꝑdurare tem pore p/
cedẽte perſpexerint: ⁊ĩ eodem quo cepit
feruoꝛe ꝑſiſtere·indigentibus eadem lar
giuntur. Sin vero quoddam ex eo mur

murationis vitium · vel parue cuiuſlibet

inobediẽtie culpã ꝓceſſiſſe dehhẽderit ·
exuẽtes eũ mõaſterij qbo indutus fuerat
Vſtimẽi· ⁊ antiq reueſtitũ veſtimẽrj ꝗᷓ
fuerãt ſeq̃ſtrata dexellũt. Nullũ eteni

fas eſt cum illis que accepit abſcedere.
nec quẽqᷓ; patiuntur illis adhuc indui.
quem ſemel ab inſtitutiõis ſue regula te
puiſſe peruiderint. Ande etiam copia

nulli penitus palam diſcedendi ↄcedit·
niſi aut in moꝛem ſerui fugacis captans
denſiſſimas tenebꝛas nocte diffugiat.
aut certe hoc oꝛdine et pꝛofeſſione iudi/
catus indignus.cum confuſione ⁊ nota
coꝛam cunctis fratribus depoſita veſte
monaſterij expellatur

Cur in monaſterio ſuſceptinõ
pꝓmittatur ſtati congregationi

fratrũ cõmiſceri.ſʒ xenodochio

ante tradantur. LCap̃· vy.
Vm igitur quis ſuſceptus et

c hac perſeuerantia quam dixi

mus compꝛobatus ac depoſi
tis ꝓpꝛijs veſtim entis habitu monaſte,

riali fuerit accinctus.non ſtatim congre

gationi fratrũ commiſceri permittitur.
ſed deputatur ſenioꝛi qui ſeoꝛſuʒ haund
longea veſtibulo monaſterij omanens.

babet curam peregrinoꝛum ⁊ aduenien

△D — 5 — S

Deinſtitutis renunciantium

tium deputatam . eiſq; omnem diligen⸗
tiam ſuſceptionis ⁊ humanitatis impẽ
dit· Cun q; ibidem integro anno deſer/
uiens abſq; vlla querela ſuum circa ꝑpe⸗/
grinos exhibuerit famulatumimbutuſ
per hoc pꝛima inſtitutiõe humilitaſʒ ac
patien tię atq; in ea longa exercitatiõe pᷣ
cognitusadmiſcendus ex hoc cõgrega⸗
tioni fratrum. alij traditur ſenioꝛi ꝗͥ de
cem iunioꝛibe pꝛeeſt · quos ſibi creditos
ab abbate inſtituit pariter ⁊ gubernat.
ſcm illud ſcʒ quod oꝛdinatũ in exodo
legimus p moyſen.

Quibus pꝛimum inſtitutis iu⸗

nioꝛes exerceantur.vt ad ſuꝑa
daſoẽſcõcupias ꝓficiaãt.C.viij

Aius hec erit ſollicitudo ⁊ ern

c ditio pꝛincipalis · per quam in
nioꝛ introductus aſcendere cõ/
ſequenter etiã enlmina perfectiõis ſum/

ma pꝛeualeat · vt doceat eum pꝛimitus
ſuas vincere voluntates: quem ſtudioſe
in his ac diligenter exercens · hec illi ſem⸗
per imperare de induſtria curabit · quę

ſenſerit animo eius eſſe contraria. Mul

tis ſiquidem experimentis edocti:r̃dunt
monachum et maxime iunioꝛes ne vo⸗
luptatem quidem concupiſcentię ſuęre/

frenare poſſe · niſi pꝛius moꝛtificare per

obedientiam ſuas didicerit voluntates
Igeoq; pꝛonunciant nullatenus pꝛeua
lere vel iram vel triſticiam vel ſpiritũ foꝛ
nicationis extinguere : ſed nec humilita-
tem coꝛdis vram · nec cum fratrib vni⸗

tatem perpetnaʒ.nec firmã diuturnãq;

Ppoſſe retinere concoꝛdiam.ſed necĩ ceno
bio quideʒ diutius perdurareeum. qui
pꝛiꝰ voluntates ſuas ñ didicerit ſupare

Quare iunioꝛibus imperetur

vt ſenioꝛi ſuo nihil de cogitatio
nibus ſuisſubtrabhant. Ca.ixr.

Is igitur inſtitutis eos quos

hb initiant velut elemẽtis quibuſ⸗

danmn ac ſillabis imbnere ad ꝑ/

fectionem atq; infoꝛmare feſtinant. er.
bec ad liquidum diſcernentes vtrum fi
cta ⁊ imaginaria an vera ſint humilita/

4

uenire · conſequ enter inſtituũtur nullas
penitus cogitationes pꝛurientes in coꝛ⸗/
e pernicioſa confuſione celare:ſed con⸗

feſtim vt exoꝛte fuerint· eas ſuo pateface

re ſenioꝛi. nec ſuper earum iudicio qᷣcq;ᷓ
ſue diſcretioni co mmittere · ſed illud cre/
Tere malum eſſe vel bonũ quod diſcuſſe

rit ac pꝛonunciauerit ſenioꝛis examen.

Itaq; fit vt in nullo circũnenire iuuenẽ

callidus inimicus velut inexpertũ igna-

rumq; pꝛeualeat · nec vlla fraude deciꝑe
quẽ pᷣnidet non ſua ſʒ ſenior diſcretiõe
muniri:⁊ ſuggeſtiones ſuas vllutigni/
ta iacula quęcunq; in coꝛ eius iniecerit.
vt ſenioꝛem celet non poſſe ſuaderi. Ali
ter quiꝓpe ſubtiliſſimus diabolus illu/
dere vel deijcere innioꝛem nõ poterit · ni⸗
ſi cum eum ſeu per arrogantia ſiue ꝑ ve⸗
recundiam ad cogitationum ſuaruʒ ve
lamen illexerit. Generale nã q; ⁊ euidẽs
indicium diabolice cogitationis eſſe pꝛo
nunciant · ſi eam ſenioꝛi confundamur
aperire è
Quanta obedientia iunioꝛbꝰ?
etiam in naturali neceſſitate tri
buatur. LCap. x.
OAOſt hec tanta obſeruantia obe
p dientieregula cuſioditur: vt iu
nioꝛes abſq; pꝛepoſiti ſui ſcien
cia vel ꝓmiſſu nonſolum non audeant
cellam ꝓgredi:ſed neipi quidem cõmu⸗
ni ac naturali neceſſitati ſatiſfacere ſua
quctorirate pꝛeſumant Sicq; vniuerſa
complere quęcunq; fuerint ab eo pꝛece/
pta · tan qᷓ; ſi a deo ſint celitus edita ſine
ylla diſcuſſione feſtinant: vtnonnunqᷓ;
etiam impoſſibilia ſibimet imꝑata ea fi⸗
deac deuotione ſuſcipiant.vt tota vtu
te ac ſine vlla coꝛdis heſitatione perfice⸗
re ea aut conſummarenitant:⁊ necĩpoſ
ſibilitatẽ quideʒ pꝛecepti pꝛo ſenior ſui
reuerentia metiantur. De quoꝛũ obediẽ
tia ſpeciatim nũc dicere pꝛetermitto. Ex.
emplis enim eam ipis paulo poſ trade/
re ſuo loco diſponimꝰ.ſi dñs nobis oꝛa/
tionibus veſtris ederit cõmeatũ. Nũc

1 õ —
N *
.
. 5

le fundati.Ad quod vt fackle voleant 8

„*

——— rr.

inſtituta cetera proſequamur termittẽ

tes illa contexerdẽ que in hac regione vel
tradi monaſterijs vł ab ipis nequeũt cu
ſtodiri:ſicut in pꝛefaciuncula noſtra fa/

cturos nos eſſe pꝛomiſimus· quod ſcili/
cet nec laneis indumentis vtantur ſed li

neis tantũ· ⁊ ne ipᷣis quideʒ duplicibus
quibus vicaria pꝛepoſitus vnuſquiſq;
ſue decanie ſubminiſtrat cum illa quib⸗
veſtiti ſuntiſoꝛduiſſe conſpexerit

Cnuiuſmodicibus apðeos de
licatiſſimus habeatur. Capᷣ.xi.

Llud quoq; arduum atq; ſub
i lime genus continentie ſimilit
pꝛetrmittẽtes in qua ſummere⸗
pntant᷑ delitie ſi herba ſale condita quã
lapſaniũ vocãt aqua diluta ad refectio
nem fratrib apponatur· aliaq; complu
ra bis ſimilia quę in hac pꝛouincia nec
geruʒ temperies· nec qualitas noſtre fra
gilitatis admittitilla tantummõ pꝛoſe

quar quęnulla carnis infirmitas non ſi

tus loci poterit imꝑedire.ſi ea non fragi⸗
litas animę ac tepoꝛ mentis ademerit.
ad ſonitum pulſantis oſtiũ
nihil operis nõ omittãt ſtudio
celeriter accurrendi· Capᷣ. xij.
CLCLadq; ↄſidẽtes int᷑ cu bilia ſua
ND ⁊openi ac meditationi ſtudiuʒ
pariter impendentes cum ſoni
tum pulſantis oſtiũ ac diuerſoꝛum cellu
las pcutientis audierint. ad oꝛationem
eos ſcʒ ſeu ad opus aliquod inuitantis·
certatim ecubilibus ſuis vnnſquiſq; p/
rumpit · ita vt is qui opus ſcriptoꝛis ex/
ercet · quã repert? fuerit inchoaſſe litterã
finire non audeat ſed in eodem puncto
quo ad aures eins ſonitus pulſanſlad/
uenerit · ſumma velocitate ꝓſiliẽs ne tã
tum quidem moꝛe interponat quantuʒ
cepti apicis conſu mmet effigiem · ſʒ im⸗
perfectam lineam littere derelinquens:
nõ tam operis compendia lucra ve ſecte
tur · q; obedientię virtutem exequi toto
ſtudio atq; emulatione feſtinet. Quam

non ſolum operi manuũ ſeu lectioni vl
ſilentio 1quieti celle verumetiã cunctis

hitutt
onmnid
dia ſut
lonun

a
qvic
ſaun

ſalit⸗
ſvtnll⸗
Giol i
cömunin
onniap
obium
Lpſatti
aaminal
ſeniſgus
Wmust
NRN
regige
exorꝛen
tabula
Muma
Nitenna
oſubnpt
noixbe
Qlcer
ciuſh
lamepr
leſuffia
.
naſrio⸗
ſua vi
busw
tomen
ſuigueſt
dooper
tbicend
Pliusy

Nullum

(Gocu

fieninen

Kcogit

Non
gucäta
noſng,
nod ſal,⸗
nuurſcc
Muplabes
nuſguiſg
llgoih
wi
Hevsde
Lan.
1nmnen,
ndingi
vinca nec
3noſe ſin
mmöo
nsolai
1tdio
ubiliaſus
oniſtudiu
wanſani
ſoumaalu
Houtonen
iumtanto⸗
lpiſc⸗
nptonsct/
e ſinae
dan ponc
, 1 .
. Binn
inquans
uwelr

virtutiby ita pꝛeferunt vt puie iudicent
omnia poſtponenda· ⁊ vniuerſa diſpen
dia ſubire contenti ſint:· dum modo hoc

bonum in nullo violare videantur
criminoſum habeatur ſi ali
quid pel viliſſimum quiſpiam
ſuum dixerit Capᷣ. xij.
ALlanm ſane virtutem inter cete/
i ras eoꝛũ inſtitutiones vel com

memoꝛare ſuperfluũ puto · qd

ſcilicet nulli ciſtellam. nulli peculiarem
ſpoꝛtellaʒ liceat poſſidere· nec tale aliqd
quod velut ꝓpꝛium retinens ſuo debeat
cõmunire ſignaculo.Quos ita nouimꝰ
omni ex parte nudos exiſtere · vt preter
colobium · mafoꝛtem caligas:melotem
acpſiathium · nichil amplius habeant ·
cum inalijs q monaſterijs in quibyaliqᷓ
remiſſius indulgent᷑· hanc regulam vi/
deamus ſtrictiſſime nunc vſq; ſeruari·

vt ne verbo quidem audeat quis dice/

re aliquid ſuum. magnumq;ʒ ſit crimen
ex oꝛe monachi ꝓceſſiſſe:codicem meuʒ.
tabulas meas·grafium meum.tunicam
meamcaligas meas: ꝓq; hoc digna pe/
nitentia ſatiſfacturus ſit· ſi caſu aliquo
ꝑ ſubreptionem vel ignoꝛantiã huiuſ/

modi vbum de oꝛe eius effugerit.

¶licet multa pecunia de vniꝰ/

cuiuſq; opere congeratur.null⸗
tamẽ preſumat excedere ſtatu/
te ſufficientie parcitatẽ. Ca· xiiij.

Tcum tantos vnuſquiſq; eo/
e rum quotidie de opere ac ſudo
dore ꝓprio redditus ↄferat mo/

naſterio · vt er bis ſuſtentare non ſolum

ſuã valeat parcitatem verumetiam vſi⸗

bus poſſit exnberare multoꝛum.in nullo
tamen inflatur · nec ſibi de tanto operis
ſui queſtu ac ſudoꝛe blanditur ſed prer
duo paximacia quę tribus vix denarijs

ibidem diſtrahuntur. nihil ſibimet am/

plius vnuſquiſq; pꝛeſumit Inter quos
nullum peculiare opus.quod pudet di
cere· quodq; in nr̃is monaſterijs vtinaʒ
fieri neſeiremus:non dicam effectu ˖ ſed
nę cogitatione quidem ab aliquo peni/

SS
F l

tus affectatur. Cunq; totam enthecam

cenobij ſuam credat eſſe ſubſtantiã: cũ⸗

ctiſq; rebus vt omniũ dñs omneʒ curã
ſollicitudinem q; impendatad retinen/

dam nihilominus arrepte nuditaſ vir-

tutem · quã ſtudet ad ſinem vſq; perfecte
atq; inuiolabiliter cuſiodire.ita ſemetip
ſum a cunctis extraneum ⁊ ex omnibus

gerat · ⁊ icolã iſtius mũdi: alumnumqʒ

ſe otius monaſterij reputet ac miniſtrũ

qᷓ; dñm cuiuſcunq; rei pꝛeſumat

Deimmodico apð nos ſtudio

habendi : . LCa. xv.
DODO hec nos miſerabiles quid di
a cemus·qui in cenobijs commo
rantes: ac ſub abbatis cura et
ſollicitudine conſtituti · peculiares circũ
ferimus claues · om niq; pꝛofeſſionis no
ſtre verecundia ⁊ confuſione calcata. eti
amanulos quibus recondita pꝛeſigne⸗
mus in digitis palam geſtare nos non
pudet quibus non ſolum ciſtelle vl ſpoꝛ
te: ſed ne arce qdem vel armaria. ad ea
quęcõgerimus vel quęegreſſi de ſeculo

reſeruauimus condenda ſufficiũt Qui
q; ita nõnunqᷓ; ꝓ viliſſimis nulłq; reb

accẽdimureas dumtaxat velut ꝓpꝛias
vendicantes · vt ſi quis vel digito qᷣcq;
ex his contrectare pᷣſumpſerit tanta con

tra eum iracũdia ſu ꝓpleam· vt commo

tionẽ coꝛdis nr̃i a labijs ac tota qͥdẽ coꝛ

poꝛis indignatiõe reuocarenõ poſſimus

Sʒ ptmiſſis nr̃is vicijs ⁊ his ꝗ nec cõ/⸗

mẽoꝛari qͥdeʒ dignũ eſt ſilẽtio tdi ſᷣm
illud eloq · nõ loqᷓt os meũ oꝑa hoim.
vtutes potius ꝗᷓ apð illos ſunt ⁊ B quę

nos qͥʒ oĩ ſiudio debemꝰa ꝓpetere · cepto

narrationis oꝛdie ꝓſequam̃·ipaſq; iam
regulas ac typos curſim bꝛeuit᷑q; pona

mus · vt puenietes poſt q̊ ad qſdã actus

opa ſenioꝛũ ꝗᷓ ſtudioſe mẽoꝛie madare
diſponimꝰ ˖ B ꝗ nr̃a expoſitione digeſta

ſũt velut teſtimonijs validiſſimis robo

remus. vniũſa ꝗᷓ diximꝰ exẽplis eoꝝ po⸗

tius ac vite auctoꝛitate firmantes.
De regulis diuerſarum coꝛre

ptionum Ca.xvi.
Iquis igitur gillonem fictile,

ſquẽ baucalẽ nuncupant. aut

buiuſmõi aliud caſu aliqͥ frege
nit · aut pdiderit aliquid · nõ aliter negli
gentiam ſuam quã publica diluet peni
tentia.cunctiſq; in ſynaxi fratribus con
gregatis. tamdiu pꝛoſtratus in terrã ve
niam poſtulabit · donec oꝛationum con
ſummetur ſolennitasimpetraturus eaʒ
cum iuſſus fuerit abbatis iudicio de ſo⸗
lo ſurgere. Eodem modo ſatiſfaciet qͥſ-

quis ad opus aliquod accerſitus vł ad

congregationem ſolitã tardius occurre
rit. aut ſi decantans pſalmum vl modi
cuʒ titubauerit. Similiter ſi ſuperfluo:

ſi durius.ſi contumacius reſpõderit. ſi
negligentius obſequia iniũcta comple/

uerit · ſi vel leuit᷑ murmurauerit · ſi lectio
nem operi vel obedientie pꝛeferens offi⸗

cia ſtatuta ſegnius fuerit executus ·ſi di⸗

miſſa ſynaxi non concitus ad cellam re/
currere feſtinauerit.ſi cum aliquo velad
modicum ſubſtiterit· vel ſi ad punctũ tẽ
poꝛis vſpiam ſeceſſerit.ſi alterins tenue
rit manum ſi cum illo qui cellule ſueęco⸗
habitatoꝛ non eſt confabulari quantu⸗
lumcũ q; pꝛeſumpſerit.ſi oꝛauerit cum il
lo qui eſt ab oꝛatione ſuſpenſus ·ſi parẽ/
tum quempiam vel amicoꝛũ ſeculariuz
viderit · vlł collocutus eis ſine ſuo fuerit
ſenioꝛe. ſi epiſtolaʒ cuiuſcũq; ſuſcipere·

ſi rſcribere ſine abbate ſuo temptauerit.

Hucuſq; ⁊ in buiuſmodi ac ſimilibus

admiſſis: ꝓcedit animaduerſio ſpirital.

Reſidua vero quęapud nos indifferen
ter admiſſa · a nobis quoq; repꝛehenſibi

lius ſuſtinentid eſt apta conuicia·mani

feſti contemptus.cõtradictiones tumi⸗/

⁊Tx.libera ⁊ effrenata pꝛoceſſio· familiari

tas apud feminas.ireęrixe ſimultates ⁊
iurgia · operis peculiarj pꝛeſumptio· phi

largyrie cõtagio · affectus atq; poſſeſſio

rerũ ſuꝑfluarum que a ceteris fratribo

nõ habentur· extraoꝛdinaria ac furtiua
cibi refectio · ⁊ his ſimilia: non illa ĩcreps
tione quã diximus ſpiritali.ſed vel pla,

iber. II.·

gis emendant.ve lexpulſione purgan᷑.

Quihus autoꝛibus ſit inuẽtũ
vt reficiẽtibus fratribus ſacre
lectiones in cenobüs recitẽtur

⁊ quantũ apud egyptiosſbea⸗/

tur ſientium Capᷣxvij.
Llud autẽ vt reficientibus fra
i tribſacre lectiones in cenobijs
recitent᷑.non de typo egyptioꝝ
ꝓceſſiſſe· ſed de cappadocum nouerimꝰ.
Quos nulli dubium eſt non tam ſpi⸗

ritalis exercitationis cauſa q; compe-
ſcende ſuperflue ocioſeq; confabulatio
nis gratia· ⁊ maximecontentionũ ꝗᷓ ple⸗

rumq; ſolent in cõuiuijs generari · B ſta

tuere voluiſſe ; videntes eas aliter apud

ſe non poſſe cohiberi. Apud egyptios eĩ

vel maxime tabennẽſiotas tantũ ſilentiũ

ab omnibus exhibet · vt cum in vnũ tan

ta numeroſitas fratrum refectionis ob .
tentu cõſederit· nullus nec mutire q dey

audeat pᷣter eum qui ſuę decanię pꝛeeſt.
Qui tamen ſi quid menſe ſuꝑinferri vł

guferri neceſſariũ eſſe peruiderit. ſonitu

potius qᷓ; voce ſignificat. Cantaq; ve/⸗
ſcentib eis ſilentij huius diſciplina bua

tur · vt cucullis vltra oculoꝝ palpebꝛas

demiſſis · ne ſcʒ liber aſpectus habeat cu

rioſius copiam euagandi · ni hil ampliꝰ

intueãtur q; menſam. ⁊ appoſitos in ea

el quos exea capiunt cibos · ita vt quẽ⸗
admodum vel quãtum reficiat aliꝰ nul⸗

lus inuicem notet. Gillicitum ſit ex

tra menſaʒ cõmunem quicãʒ ci
bi potuſve guſtare. Cap̃xviij.
Nteq; vel poſtq; legitimaʒ cõo⸗
a munemq; refectionem percipi-

ant ſumma cautione ſeruatur

ne extra menſam quicqᷓ; cibi penitus oꝛi
ſuo quiſquã indulgere pꝛeſumat vt in-
cedentibus p hoꝛtos ⁊ pomaria · cũ paſ/

ſim blandeq; per arboꝛes poma penden

tia nõ ſolũ obijciant ſe pectoꝛibj trã ſemn
tium · vrumetiam ſtrata per terram con
culcãda pedibus offerantatq; ad colli

gendum parata facile ad conſen ſum cõ

cupiſcentie illicere valeant intuentes· et

(orelen

ofdrt

itq⸗

pon
dogn
mann
cunct
tur⸗7
toone⸗
niſtru

nan
dian
ſeavi

1

nbyct
*
Oera
Gu
tenſ
trese
dyont
nini⸗
Qee
ſiate o
fumdin
ſuunfan
lconte
feſolan
guibſ

luntfu
Dasan

niſkn

niſten
ditur⸗
henien
nicoen
tanton

baneſe

nebeer

ſüenil

huo⸗

Meuck.
innei
ſe
keltetur
opbe⸗
.
mibrft
nctnobi
degyptor
monenn,
antin ſi⸗
6 mc/
mührlao
nmnig⸗
nmn. bl
Ueraprd
pnosei
ntiſlentiü
n wütan
wonisob,
nunred,
wnie ic.
ſupnſenn
iint nin
nn; wy
ſipluufe
puehus
babratau
blamol⸗
ſtvsinen
tuntqni⸗
Gtalonul⸗
unſter
gucch
re,
EGümazt
wen pol⸗
ione in
Gninzch
Gnn NiN,
nircipt
upndn
ib uſi
minR
44 li

ſnintöé
Gotn d

S 4

opoꝛtunitate vel copia q;nis diſtrictos
atq; abſtinentiſſimos ad ſui deſiderium

pꝛouocare·ſacrileguʒ ducatur non mo⸗
do quicq; ex his deguſtare· verumetiam

manu contingere · abſq; eo quod palaʒ
cunctisin cõmune reficientibus exhibe/
tur· ⁊ ad percipiendũ economi diſpenſa
tione per fratrum obſequia publice mi⸗
niſtratur .
Quemadmodum per paleſti

nam vel meſopotamiam quoti
diana fratrib exhibeantur ob
ſequia Cap̃.xix.

Equid ſane de inſtitutis ceno

n sdbieoꝛuʒ pꝛetermiſiſſe videamur .

quemadmodũ quotidiana fra

tribyetiã ꝑalias regiones exbibeant᷑ ob/
ſequia · cõmemoꝛandum bꝛeuiter puto
DPer cunctam na nq; meſopotamiã pa

leſtinam ⁊ capadociam ac totum oꝛien⸗

tem · ſingulis hebdomadibo viciſſim fra/
tres ad hec officia ſibi reddenda ſucceæ⸗
dunt ita vt ſcᷣm cenobij multitudineʒ.

miniſtroꝛũ quoq; numerus deputetur.

Que explere tanta deuotione ⁊ humi⸗/

litate pꝛoperant quanta nullus ſeruo⸗
rum diriſſimo dño ac pꝛepotẽti exhibet
ſuum famulatũ · ita vt ne iſtis quideʒ ſo/

lis contenti obſequijs que canonico iu/

re ſoluunt· etiam nocte ſurgentes illos
quib ſpecialiter hec manet cura ſtudio
ſuo releuentet ea quę ab ipᷣis perficiẽda

ſunt furtim Huenientes implere ↄtẽdãt.

Has autẽ ſeptimanas vnuſquiſq; ſuſ

cipiens · vſq; ad cenaʒ dominici diei mi
niſtraturus obſeruat. Qua peracta mi⸗-

niſterium totius hebdomadis ita cõclu
ditur · vt hi quibus ſuccedẽdum eſt· cõ/

nenientibus in vnum fratrib ad conci/
nẽdos pſalmos qͥs qeturi ex moꝛe decã⸗

tant. omnibus in oꝛdine pedes lauent ·

hanc ſcʒz ab eis pꝛo laboꝛetotiꝰ ſeptima/
ne benedictionis mercedeʒ ſideliter expe-
tentes vt eos explentes mandatum chꝛi

ſti emiſſa generaliter ab omnibus fratri

bus oꝛatio pꝛoſequat.quę vel pignoꝛa

n

tionibus intercedat vel ꝓ admiſſis hu/
mana fragilitate peccatis· ⁊ commẽdet
eo velut ſacrificiũ pimgue conſumma⸗
ta eoꝝ deuotionis obſequia · Ita q; ſecũ
da ſabbati poſt matutos hym nos alijs
rurſum ſuccedentibus vtenſilia in qui9/
bus miniſtrauerãt ac vaſa conſignant.
que tanta ſollicitudine curaq; ſuſcipi/
entes cuſtodiũt·ne quid ex eis imminua
tur vel pereat.vt credãt ſe etiam pꝛo mi⸗/
nimis quibuſq; vaſis tan qᷓ; ꝓ ſacroſan
ctis rationem non ſoluʒ diſpenſatoꝛi p/
ſenti ſed etiam dño reddituros · ſi foꝛte
aliquid exeis negligentia eoꝛũ fuerit im

minutuʒ. Cuius diſcipline qui modus
ſit vel quãta fide ⁊ cautione ſeruet᷑. vno

teſtimonio qð exempli gratia ponã pote
ritis agnoſcere. Sicut enim ſtudemꝰ ſa
tiſfacere veſtro fernoꝛi.quo plenã vniij
ſoꝛum cognitionem deſiderãtes etiã ea
queoptime noſtis hoc libello vobis cu⸗
pitis iterari· ita vęremur menſuram bꝛe
nitatis excedere

Detribus lenticule granis ab

economo repertis.

Nſeptimana cuiuſdam fratrlj
i cum pꝛeteriens economus tria
lenticule grana vidiſſet iacerei

terra · que hebdomadario feſtinanti dũ
ea pꝛeparat coctioni inter manns cũ aqᷓ

qua diluebant elapſa ſunt ·confeſtim ſu

per hoc abbatẽ ↄſuluit. A quo velut inr
ner ſſoꝛ neglectorq; ſacri peculij iudica/
tus · ab oꝛatione ſuſpenſus eſt Cuiꝰ ne⸗

gligentie reatus nõ aliter ei remiſſus eſt.

niſi eum publica penitẽtia diluiſſʒ. Nõ
ſolum enim ſeipſos nõ eſſe ſuos· ſʒ etiaʒ
omnia quę ſua ſunt credunt dño conſe

crata ꝛopter quod ſi qͥd fuerit in mo
naſterio ſemel illatum · vt ſacroſanctum

cũ omni decernũt reuerentia debere tra-
ctari. Tantaq; fide vniuerſa pꝛocurant

atq; diſpenſant · vt etiam ea ꝗᷓ deſpectni
habent᷑ paruaq; reputãt ac vilia · ſi vel

loco mouerĩt vlłcõpetentiꝰcollocaueriĩt

ſiillonem aqua impleuerit · ſi exeo cui ⸗

obtulerint ad bibendum . ſi tenuem fe
ſtucam de oꝛatoꝛio cella ve ſubmouerit.
mercedem ſe conſecuturos a domino to
ta credulitate confidant.

De ſpontaneo qnoꝛundã fra
trum miniſterio
Cap̃. xxri.
Ouimus fratres in quoꝛum ſe/
n ptimana cum accidiſſet tanta
lignoꝛum penuria vt non eſſet
penitus vnde ſoliti cibi fratribus para⸗

rentur· ⁊ donec poſſent coempta de ferri

vt xerofagia cõtenti eſſent abbatis fuiſ/
ſet auctoꝛitate pꝛeceptum. eſſetqʒ H̊ vni/

uerſis placitum · nec quiſq; poſſet vllũ

coctionis ſperare pulmẽtũ illos velut qꝗᷓ
fructu ac mercede ſui laboꝛis ⁊ obſequij
fraudarẽtur ſi in oꝛdine vicis ſuę cibos

fratribus non ſcᷣm conſuetudinem pa/

ra niſſent· tantum ſibi ſpontanei operis
ac ſollicitudinis indixilie· vt in illis ari/
dis ac ſterilibus locis in quibus ligna

niſi de fructiferis arboꝛibus excidantur

omnimodis nequeunt inueniri:nec eniʒ
vt apud nos vlla reperiũtur frutecta ſil
ueſtria. per extenta auia diſcurrentes· et
heremum quę verſus mare moꝛtuũ ten/
ditur obeun tes. feſtucas tenues ac ſpi⸗
nulas quas ventus huc illucq; diſper/
ſerat · ſuo ſinn ⁊ gremijs colligẽtes.cun/
ctam ſolennitatem ciboꝛum ſpontaneis
obſequijs pꝛepararent · ita vt de ſolita

pꝛebitione nibil paterent᷑ imminui tan

ta fide bec ſua munia fratribus exbiben-
tes · vt etiam cum illos honeſte poſſet vel

lignoꝛum excuſare penuria vel abbatis

imperium· pꝛo fructu ſuo atq; mercede
nolu erint bacabuti licentia

Deegyptioꝛum typo quieſt ſu
per quotidianis fratrum ſtatu/
tus obſequgs
apitulũ.xxij.

Aiber IIII-

Ec dieta ſint ſcm typum vt
b psefati ſumus totius orientis.
quem etiam in partibus noſir
neceſſario dicimus debere ſeruari. Cete
rum apud egyptios quibus maxmia cu
ra eſt operis non eſt hebdomadarũ mu/
tua viciſſitudo·ne ſub occaſione huius
officij omnes ab operis canone im pedi⸗
antur. ſed vni pꝛobatiſſimo fratrum cel
larij vel coquine cura committitur · qui
perpetuo donec vires eius vletas admit
tit· ingiter opus iſtud exerceat. Nõ enim
magno laboꝛe coꝛpoꝛis fatigatur· q;ꝛ nec
tanta cura inter eos parandoꝛum cibo/
rum vel coctionis impenditur: quippe q
maxime xerofagijs vłhomofagijs vtũt ·
⁊ apud quos ſecta ſingulis menſibo poꝛ
rorum folia· labſania · ſalfrictum oliue.

piſciculi minuti ſalliti. quos illi meno⸗
minia vocant. ſumma voluptas eſf

Deobedientia abbatis io han
nis per quam vſq; ad pꝛophe/
tie pꝛofectus eſt gratiam.
Tquoniam hic liber de inſtitu
e tone eſi ei? qui renunciat huic
mundo per quam ſcilicʒ intro
ductus ad humilitatem veram ⁊ obedi⸗/
entiam perfectam ceterarum quoq; vir/
tutum culmina poſſit aſcendere neceſſa
rium reoꝛ quedam ſenioꝝ geſta quibus
per hãc enituere virtutem· exempli gra/
tia ſicut pꝛomiſimus explicare · de mult
admodum pauca carpentes vt ſtuden⸗
tibus ſublimioꝛa ſectarinon ſolum inci
tamentum ex bis vite perfecte · ſed etiam
ꝓpoſiti foꝛma pꝛocedat Eobꝛem duos
Wl tres pro libelli buius compendio de
tam innumera patrum multitudine ꝓ⸗

ferentes ppynimus. Pꝛimum abbatẽ io

bannem qui commoꝛatus eſt iuxta lico
quod eſt opidũ thebaydis.quiq; pter
obedientie vᷣtutẽ vſq; ad ꝓphetie gram
ſbᷣlimatꝰ· ſic vniũſo claruit oꝛbi · vt etiã
regibus mundi buius merito ſuo redde

ſttur
dipinn
jet no⸗
perato⸗
fumpa
jeturat
wlutca
lis di⸗
Delg
abbee
ſenio:
ſigare⸗

P
ernen
gatſaton
laſteo
enſn
W
Dn
ſcencu
moo
prum:
uiin
lanu
lungeb
mamneſt⸗
tsensn
lltng
guodolt
Peratn.
Cczſone
Nacche
boccen
alnect
icetdi
peragn
iſceng⸗
culum
cbiben
ſoltn
ranone
dianig
fer hen

NMnN
onmis,
basaſn
un. a
umnüs
Mdminn,
ſonehrins
me ingeh
fnwum al
nini, ,n
tlusadnit
n Pain
znn n
Coun ab⸗
muinr
ſaggs tit ·
nanſboſv
cumoline,
siimeno⸗
nsid

asioben
UApopbe⸗

/

.
Tinſätu
uunaathoie
zſcnig inno
mmm roni⸗
m qoq ni⸗
R
gubus
Ann
—S
nſclan
weſt
en
mumd 4
mnunbalinl

—

retur illuſtris. Dam cum in extremis vt
diximus thebayde partibus commane/

ret · nõ ante pꝛeſumebat thcodoſius im/
peratoꝛ ad pꝛepotentium bella tyranno/
rum ꝓcedere:quã oꝛaculis illius anima
retur atq; reſponſis.Quibus cõfidens
velut celitus ſibi delatis.trophea de bel
lis deſperatis atq; hoſtibus repoꝛtabat
De ligno itaq; arido quod idẽ

abbas iohannes ad arbitriuʒ
ſenioꝛis ſui quaſi adolendum

rigare non deſtitit.
Cap̃.xxiiij.

Icitaq; beatus iohannes ab

h acoleſcentia ſua vſq; ad perfe
ctam ac virilem etatem ſenioꝛi

ceſeruiens donec ille in huius vite con

uerſatione durauittanta humilitate in
heſit eiꝰ obſequijs· vt ipi quoq; ſeni ſtu⸗/
poꝛem ſummum obedientia eius incute/
ret.Cuius hãc vᷣtutẽ vtrum de vera fi⸗

deac pꝛoſfunda coꝛdis ſimplicitate de/⸗
ſcenderet · an affectaticia eſſetet quodã⸗

modo coacticia. atʒ ad imperãtis faciẽ
pꝛeberet᷑ · volens manifeſtius exploꝛare ·
quã plura ei etiã ſuperflua minuſq; ne/
ceſſaria vel impoſſibilia frequentius in/

iungebat Exquibus tria ppnam. p quę

manifeſtari poſſit volẽtibus ſci · vlmẽ⸗
tis eius vel ſubiectionis integr. s. Sũ/⸗
pſit itaq; de lignario ſuo ſenex vᷣgultũ ·
quod olim exciſum vſibus foci fuerat p̃ᷣ

paratum. dumq; coctionis retardaret

occaſio.non modo aridum · ſed ꝓpe pu/
tre iacebat tempoꝛis vetuſtiate. Cunq;
hoc coꝛam ipo fixiſſʒ in terram · pꝛecepit
aduecta aqua quotidie bis rigari · vt ſci
licet diurnis humoꝛib radicatum · atq;
per aquaʒ ĩ arboꝛem diffuſis ramis reui
uiſcens· amenitatem oculis atq; vm bꝛa

culum in eſtu feruenti ſubter reſidentibo

exhiberet. Quod pᷣceptum veneratione

ſolita ſine vlla im poſſibilitatis conſide.

ratione ſuſcipiens adoleſcens · ita quoti
dianis diebus expleuit · vt aquaʒ ꝑ duo

ferme milia indeſinenter appoꝛtans·nul

„
6 4 4„

Deiinſtitutis renunciantium

latenus lignum rigare ceſſaret · atq; per
totum anni ſpacium nõ infirmitas coꝛ/

oꝛis· non feſtiuitas ſolennitatis·nõ oc
cupatio neceſſitatis vllius quę illũ eti /
am honeſte excuſaret ab executione man

dati · non deniq; hyemis aſperitas inter⸗
cedens ab huius obſernatione pꝛecepti
potuerit im ꝑedire. Cunq; eius hanc ſe/
dulitatem tacitus ſenex latẽter diebus
ſingulis exploꝛaret · ⁊ videret euʒ ſimpli

ci coꝛdis affectu mãdatum ſuum velu-

dininitꝰ emiſſum ſine vlla permutatiõe
vultus vel rationis diſcuſſione ſeruare ·
ſinceram humilitatis eius obedientiam
compꝛobans · pariter etiam miſerãs tã
longum laboꝛem quem per totum anni
ſpaciuʒ ſtudio deuotionis im penderat ·
ad virgultum aridum accedens· o inqᷣt
iohannes miſit neradices hec arboꝛ an
nõ:Cüq; ille ſe neſcire dixiſſet· ſenex ve
lut inquirens rei veritatem·⁊ tanqᷓ; tem
ptans vtrum iam ſuis radicibus nitere
tur· euulſit coꝛam ipo leui commotione
virgultum · ſicq; ꝓijciens illud· pꝛecepit
vt deinceps rigare deſinerre
De pꝛoiecto ab abbate iohane
vaſe vnico olei ad ſenioꝛis im/
periiun. R
Cap xxrv.
Taq; cũ huiuſmodi exercitijs
i exruditus quotidie iuuenis in
hac parendi virtute ſuccreſce⸗
ret· ⁊ humilitatᷣ eius eniteſceret gratia:
atq; obediẽtie ſue ſuauis odoꝛ ꝑ mona/
ſteria vniuerſa fragraret:quidam fratꝝ
pꝛobationis immo edificationis obten
tu venientes ad ſenem · cum ſubiectionẽ
eius quam audierant mirarent᷑· vocãs
eum repente ſenex aſcende ait ⁊ ſumens
lenticulam olei.quę ſola in heremo ſuis
vl aduenientium vſibus liquoꝛem pin
guedinis tenuiſſimum miniſtrabat · de⸗
oꝛſum pꝛoijce per feneſtram. Quam ille
cum ad ſuperioꝛa concitus peruolaſ⸗
ſet · per feneſtram pꝛoferens comminuen
dam dimiſit ad terram: parum cogitãs

vel retractans pꝛecepti ineptiam · diur/
nam neceſſitatem infirmitatem coꝛpor·
penuriam ſumptuum . here mi ſqualend
anguſtias ac difficultates· in qua etiaʒ
ſi pecunia ſuppeditaret · nibilominꝰ per

dita ſpecies inueniri reparariq; nõ poſ/⸗

Quẽadmodũ abbas iohãnes
ſuo o bedieritſenioꝛi ad aduol

uẽdũ ſaxum quod ne a multis

quidem poſſibile erat moueri
CLap̃. xxvi·

Lijs rurſum edificari cupienti
a bus obediẽtie huius exemplo ·
vocãs eum ſenioꝛ · curre inquit
iohannes · ſaxum illud huc aduolue qᷓ;/
totius. Qui confeſtim ſaxum immane
quod turbe multe hominum vel mouere
non poſſent · applicita nunc ceruice: nũc
toto pectoꝛe · tanto niſu atq; conatu pꝛo
unoluere contendebat · vt ſudoꝛe omniuʒ
membꝛoꝛum ſuoꝛũ non ſolum totum in
funderet veſtimentum · ſed etiam ſaxum
ipᷣm ſuis ceruicibus humectaret.in hoc
quoq; parum metiens im poſſibilitateʒ
pꝛecepti vel facti ꝓ reuerentia ſenioꝛis ⁊
obſequij ſimplicitate ſincera· qua crede
bat ſenẽ tota fide nibil poſſe incaſſuʒ ac
ſine ratione pꝛecipere.

Dehumilitate ⁊ obediẽtia ab
batis mucij quam in pꝛoijcien/
do in fluuium paruulo filio ex.
pcepto ſenioꝛis non heſitauiti
plere. „ .
Capᷣ. xxvu.
Vcuſq; abba᷑ᷣ iohannis pau
hb ca dixiſſe de mulſ ſufficiat · nüc
abbatis mucij factuʒ memoꝛia
dignum compꝛehendam. Hicnãq; ab
renunciare deſiderans huic mũdo· tam
diu pꝛo foꝛibus monaſterij excubans ꝑ/
durauit · donec immobili perſeuerãtia
ſua contra omnem cõſuetudinem ceno⸗/
bioꝛum cum filio ſuo paruulo qui octo

LiberIII·

5*

circiter erat annoꝛum vt ſuſciperet᷑ eli/
ceret. Cunq; tàndem recepti fuiſſent · cõ
feſtim non ſolum diuerſis pꝛepoſitis tra
diti · verumetiam celle habitarione ſeiũ/
cti ſunt · ne ſcilicet iugi viſione paruuli
reminiſceretur pater ex omni ſua quam
renuncians abiecerat facultate atq; af⸗
fectione carnali ſaltem ſibi filium ſu per
eſſe. et quemadmodũ ſe iaʒ diuitem non
eſſe ſciebat. ita etiã patrem ſe eſſe neſciret
Quod vt plenius pꝛobaretur vtruʒ vi⸗
Telicet plus faceret affectionem ſangui/
nis ac ſuoꝛũ viſcerũ charitatem · an obe⸗
diẽtiã ⁊ moꝛtificationẽ chꝛiſti quã renũ/
cians quiſq; pꝛo eius debet amoꝛe pꝛefer
re: de induſiria negligebatur paruulus ·
pannis potius qᷓ; veſtimentis indutus.
ſoꝛdibus quoq; ita obſitus ac fedatus.
vt offendere potius qᷓ; delectare pater⸗
nos oculos poſſet quotiẽs ab eo fuiſſet

aſpectus. ſed etiam colaphis atq; ala/

pis expoſitꝰ diuerſoꝛum. quas plerũ q;
ſub obtutibus ſuis innocenti paruulo
etiam gratis ceꝛnebat inferriita vt nun/
qᷓ; genas eius niſi la chꝛymarum ſoꝛden
tibus veſtigijs videret infectas Cunq;
talit᷑ infans ſub ocułeiꝰ ꝑ dies ſingulos
ageret · pꝛo amoꝛe nichilominꝰ chꝛiſti ⁊
obediẽtie virtute rigida ſemper atq; im/
mobilia patris vilcera permanſerunt.
Mon enim iam reputabat ſuum filium
quem ſecum pariter obtulerat chꝛiſto.
nec curabat de pꝛeſentibyeius iuiurijs.
ſed potius exultabat quod eas nequa⸗
qꝙᷓ; infructuoſe cernebat tolerari:parum
cogitans de lachꝛymis eius ·ſed de pꝛo/
pꝛia humilitate ac perfectione ſollicitus
Quam diſtrictionem mentis illius atq;
immobilem rigoꝛem peruidens cenobij
ſenioꝛ:ad compꝛobandam penitus ani/
mi eius conſtantiam · cum ploꝛare qua/
dam die vidiſſet infantem · ſimulans ſe
aduerſus eum commotum pꝛecepit pa/
tri vt tollens eum iactaret in flumen.
Tunc ille ve lut a domino ſibi hoc pꝛe
ceptum eſſet · confeſtim celeri curſu ra⸗

gien⸗
flum
fecto
oper
ſent
pam
145
pann
nen
none
gbip

Wwo⸗
abr
gbo
luſte
ſerit

ſtc
fühe
opn
geto
lonmo
Pyen
hiarg
Deo

Nan
nod
bus
licti
nol⸗
ltate
claſe
qugg
Eernie
plate
dinti

teege

cede⸗
Wnn

ifulle 6
Nepoſs
tnoneſii,
3e paruul
Nmqran
ltarugzti⸗
fliunſun
diuitem non
ſeGeneſant
urn,
nnen ſnngui⸗
m mobe⸗
“
ramorpeif
urpemolus
nondutns.
aſtcans.
nne pater⸗
dod miſſet
dis nch ,
us ianiq
n Pn

in NN

nmWα
mns Cunq
es ſugllo⸗
ninchriii7
nmr upin⸗
mmanlaunt,
tſuun flum
rt chiſo⸗
ius iuns.
aas necda
auipcon
5ſedeſ⸗
voncſolicns
tslveli,
nitsau,
req,
ſnnlnns
orrpit
tin ſumgn.
ſbiboee
iann⸗

ab ipo fine reuocaſſent.

Dei inſtitntis renunciantium

piens filiuʒ· vlnis pꝛopujs vſq; ad oꝛã

fluminis aduexit iactaturus. Quod ꝓ/
fecto feruoꝛe fidei ⁊ obediẽtie eius fuiſſet

opere conſummatuʒz. niſi pꝛocurati fuiſ

ſent de induſtria fratres:qui ſollicite ri⸗
pam fluminis obſiderent · pꝛoiectumq;
iaʒ ⁊ quodam modo de fluminis alueo
paruulum rapuiſſent. ⁊ conſummatio/
nem pꝛecepti obſequio patris ac deuo/
tione completam · ab effectu operis atq;
Quemadmodũ reuelatum ſit
abbati de patre mucio opus eũ
abꝛahe feciſſe. ⁊ ꝙ defũcto eidẽ
abbati ideʒ pater mucius ĩ mo
na ſterij admniniſtratione ſucceſ

ſerit Caßp̃. xxviij.

Vius fides atq; deuotio intan
c tum deo fuit accepta · vt diuĩo
ſtatim teſtimonio compꝛobata

ſit. Reuelatum nanq; eſt cõtinuo ſenio-

ri· hac eum obediẽtia abꝛahe patriarche

opus impleſſe. Cũq; bꝛeui tempe tranſ.

acto idem abbas cenobij de mũdi huiꝰ
cõmoꝛatione migraret ad dñm. hũc pꝛe
ponens cunctis fratribus ſucceſſoꝛem ſi
bi atq; abbatem monaſterio deriliquit
De obedientia fratris qui decẽ
ſpoꝛtas circũferẽs publice di⸗
raxit ad abbatis impium.
On tacebimus Lap̃. xxir.
n etiam nobis cognitum fratrem
ſm ſeculi huius oꝛdinem ſum/

me familie. Nam patre comiteac ditiſſi

mo oꝛiundus fuit · ſtudijs quoq; liberali
bus non mediocriter inſtitutus.Qui re
lictis parentibo cum ad monaſteriñ per/
uolaſſetad compꝛobandã meni bumi⸗/
litatem vel fidei eius ardoꝛem · confeſtim

eia ſenioꝛe pceptum eſt · vt deceʒ ſpoꝛtas

quas neceſſe nõ erat publice vendicari.
ceruicib ſuis onerans diſtrahendas p
plateas circũferret adiecta conditõne qᷓ

dintius in hoc officio retineret. vt ſi foꝛ/
te eas vnus pariter coemere voluiſſʒ nõ
cederet · ſed ſingillatim eas querentibus

Venundaret.Quod ille tota deuotione

compleuit· ⁊omni confuſionis verecun
dia pꝛo nomieac deſiderio chꝛiſti calca
ta · ſoꝛtas humeris ſuis imponens pꝛe⸗

cio ſtatuto diſtraxit ac pecuniaʒ ad mo

naſteriuʒ repoꝛtauitnequacq; perterritꝰ
tam vilis ⁊ ĩſueti officij nouitate: nec cõ
ſiderãs indignitatem rei · nataliũq; ſplẽ
doꝛem · ac venditionis iniuriam· dum il
lam chꝛiſti bumilitatem quęeſt vera no
bilitas · p obedientie gratiam deſiderat
obtinere H

. De abbatis pynufuhumilita

te qui relicto cenobio cele berri
mo cui pꝛeſbiter perat.longin/
quum monaſterium in qno ve
lut incipiens ſuſciperetnur deſi⸗

derio ſubiectionis expetjt.

Cap xrr.
Dartat nos libelli modus ad ſi
c nem tendere · ſed obedientie bo⸗/
num queinter ceteras virtutes
pꝛimatum tenet.non patit᷑ nos eoꝛũ ge⸗
ſta qui per hanc claruerũt penitus ſilen/
tio pꝛeterire. Oꝛopter quod vtrũq; con
grue tem perãtes · id eſt tam bꝛeuitati qᷓ;
ſtudioſoꝛũ deſiderijs atq; vtilitatibus
ſeruiẽtes. vnum adhuc ponemus bumi
litatis exem plum ·quod nõ abincipiẽte

ſed a ꝑfecto atq; abbatecompletuʒ· nõ

ſolum iunioꝛes inſtruere · ſed etiaʒ ſenio
res ad pfectam humilitatis virtutem le

ctione ſua poterit incitare. ANidimꝰ ita
q; abbatem pynufium · qui cum eſſet im
manis cenobij pꝛeſbiter· quod eſt in egy

pto non longea panefiſi ciuitate · et pꝛo

ißpa reuer entia · vel vite ſuę; vel etatis · vl

ſacerdotij.cunc honoꝛabilis ac venerã

Dus exiſteret · videns ſe pꝛo hoc ipſo hu

militatem illam quam ſcm ſue mentis
ardoꝛem concupierat exercere nõ poſſe·

nec habere quo virtutem deſidera te ſbᷣ/

iectionis extenderet · clam fugiens de
cenobio ſeceſſit ſolus in thebaidos vlti⸗/
mas partes. Ibiq; depoſito habitu mo
nachoꝛum · aſſumpta ſeculari veſte ceno
bium tabenenſiotarũ expetijtquod ſcie
bat cunctis eſſe diſtrictius.⁊ in quo ſe vlł

plongitudineregionis credidit ignoꝛã
dum. vel pꝛo magnitudine mõaſterij ac
multitudinefratrum facile poſſe celari.
Abi diutiſſime pꝛo foꝛib ꝑſeuerãs.cun
ctoꝛum fratrũ genibe ꝓuolutus vt ſuſci⸗
peretur ſummis pᷣcibo exoꝛabat. Cunq;
multo deſpectu tãdem fuiſſy admiſſus·
uod ſcʒ decrepitus ſenex ⁊ qui omneʒ
uam puixiſſet etatem ingredi cenobiuʒ

poſiularet · quo tem poꝛe iam ne deſerui /
re quidem ſuis voluptatibus pꝛeuale

ret. ac ne boc quidem ipᷣm cauſa religio/
nis expetere eum aſſererent · ſed famis et
inopie neceſſitate conſirictũ · vt ſeni nul/
liq; operi penituſ apto hoꝛti cura diligẽ
tiaq; mandatur Quã ſub alio fratre iu
nioꝛe qui eum ſibi creditum retinebat ex
ercens · ſic eidem ſubdebat᷑ tanta q; obe/
dientia deſideratam humilitatis excole
bat virtutẽ · vtnon ſolũ ea quead hoꝛti
curam diligentiam q; ꝑtinebant · veruʒz
etiam vniuerſa officia quę cunctis erãt
aſpera velindigna · atq; ab omnib du⸗
cebantur hoꝛroꝛi · tota quotidie ſedulita
te compleret. Quamplura etiam nocte
conſurgens ita ſurtim nullo teſte vłcon
ſcio tenebꝛis occulentibus efficiebat. vt
penitus auctoꝛem operis nemo depꝛehẽ
deret. Cũq; ibidem triennio deliteſcẽs
diſperſis ꝑ vniuerſam egyptum vbich

fratribo quereret᷑.a quodam tandem vi .
ſus qui de egypti partibo cõmeaꝛat. vix

potuit pꝛo humilitate habitus ſui ac vi
litateofficij quod gerebat agnoſci. Nã
ſarculo deoꝛſum incuruus laxabat ole/
ribus terram · deinde ſiercus bumer ſu⸗
is aduectans eorũ radicibus ingerebat
Cũq; ̊ intuẽs frat᷑ ſuꝑ agnitione eius
diutiſſima fuiſſet heſitatione detentus·
ꝓpius tandem accedẽs· ⁊ non ſolũ vul⸗
tum ſed etiam ſonum vocis diligent᷑ ex/
ploꝛans· ad pedes eius cõminꝰ ꝓcidens
pꝛimo quidem ſuper hoc ſtupoꝛem ſum
mum videntibo cũctis incuſſit:cur vide/
licet iſtud fecerit ei qui apud ipos velut
nouicuis ac de ſeculo nuper egreſſus ha
bebatur extremus. poſt vero miraculo

Aiber· III/

ſunt maioꝛe Pculſi: cum eius nomen qð

apud ipᷣos qͥʒ magna fuerat opiniõe cõ
pertum pꝛotinus ꝓdidiſſet.Aquo vni/
uerſi fratres pꝛioꝛis ignoꝛantie veniam
poſtulantes · quod eum videlicet tanto
tem pore inter iunioꝛes ac paruulos de/
putaſſent· inuitum ac flentem quod in/
uidia diaboli digna ſibi fuiſſet conuer/
ſatione atq; bumilitate fraudatus.quã
diutiſſime requiſitã tandem aliqñ ſe in⸗-
ueniſſe gaudebat · nec meruiſſʒ vitã ſuã
in illa quã arripuerat ſubiectione fini/
re ad ꝓpꝛium cenobiuʒ reduxerũt · cuſto
dientes eum ſumma diligẽtia · ne ab eis
quoq; ſimiliter quoq; dilapſus aufn⸗
geret —;—

Quemadmodũ abbas pynu

fius reductus in monaſterium
ſuũ modico tempoꝛe cõmoꝛa
tus iteruũ fug eritin ꝑtes ſyrie

Bi cum fuiſſet Cap xxxi.

v mogdico tempoꝛe demoꝛatꝰ· eo⸗
dem rurſus humilitatis deſide
rio atq; ardoꝛe ſuccenſus. captãs noct᷑-
na ſilentia ita diffugit · vt iam ꝓuiuciaz

non vicinam ſed ignotas alienas lon-

geq; diuiſas regiones expeteret. Nã cõ/

ſcendens nauem in paleſtine partes cõ⸗/
meare feſtinauit · credẽs ſe tutiꝰ latitatu
rum · ſi ad illa ſemetipᷣm aſpoꝛtaret lo/
ca. in quibus ne nomen quidem ſuum

fuiſſet auditum. Quo cum adueniſſet.

noſtruʒ mon aſterium ꝓtinus expetiuit.

quod non longe fuit a ſpeleo in quo do/
minus noſter ieſus chꝛiſtus ex vgine na
ſci dignatus eſt · In quo permodico tẽ/
poꝛe deliteſcens · ſcm ſententiam domi
ni tan q; ciuitas ſup mõtem poſita diu⸗
tius abſcondi non potuit. Nam conti⸗
nuo quidam fratruz qui ad loca ſancta
de egypti partib oꝛationis cau ſa cõue⸗
nerant · agnitum eü ſumma vi pꝛecũ ad
cenobium ſuum reuocarunt.
Que pꝛecepta dedit idem ab⸗
bas Pynufſius fratri quem in
ſuo monaſterio ſub noſtra reci/

piebat pꝛeſentia. Lapxxxij.

h

ſoſtbe
ſannor
guezſut
recipieb
iſhuct⸗
lobncn
ſoꝛibyetn
diffaula
goſege.
gpainge
re Kiran
tium wn
ſns,
Ma
nonach⸗
tonenp
penaſimn
onode
tiinme

ppoonitn
niſinepr⸗
Gientmng
Ppoſeſi
ſeedun
lncntans
Dlnses
voner.
Wemngi⸗
gigan
menhn
ſaluten
amplerti
nenreen.
lane lem⸗

lnitntor

glagſer
Ceptusne
nrlig
bicusen
beenun
An

8 WNN
Kopinöͤeh
1Agonn
ne enun
ier tann
annlos Rey/
Menguotin,
niſetconun⸗
ams
entiiͦſein
miſz ntäi
dernone ini,

Ginr Neid es

Mls uſn⸗

dbaspfnn
uſtenum
ecönoꝛn⸗
oſſre
r.
miintisdeict
tun ouinaa
TAlendslon⸗
vnt. Nco⸗
mnepantsch⸗
eund lautau
iptnt h
gidnſn
unahaiſt,
usatult.

winqo

1a ve
ncdhbt
ommummd
vm pſun
tun
nſicin
neiſtn⸗

iſtructionis accidereanimꝰ eſt opuſcu
lo huic intexere. Noſti ait quot diebo p
foꝛib excubãs.hodie ſis receptus· Cuiꝰ
difficultatis cauſam pꝛimitus debes a⸗

gnoſcere. Poterit enim tibi in hac via

quã ingredi concupiſcis multũ confer/
re · ſi ratione eius agnita ad chꝛiſti ſerui
num conſequẽter ac ſicut opoꝛtet acceſ/
ſeirs
Eſicut magna remuneratio
monacho debetur ſcom inſtitu
tionem patrum laboꝛanti.ita ⁊

pena ſimiliter tribnatur.⁊ idcir
co no debeat quis facile admit

ti in monaſterio. Ca.xxxiij.
Icut nanq; immenſa gla fide⸗/
ſ liter ſeruientib deo ac m regu

lę inſtitutionem ei coherẽtibus

repꝛomittitur in futurum ·ita pene gra.

uiſſime pꝛeparant᷑ his qui tepide eãa ne/
gligenterq; fuerint executi · ⁊ ſcedᷣm hoc

q pꝛofeſſi ſunt vel quod ab hominibus
eſle creduntur. fructus etiam congruos
ſanctitatis eidem exhibere neglexerint.

Melius eſt eĩ ſcᷣm ſcripturę ſentẽtiam

non vouere quenq;· q; vouere ⁊ nõ red
dere· ⁊ maledictus qui facit opus dei ne

gligenter . Ideo igitur a nobis diutiſſi/

merefutatus esnon qꝛ tuam vel omniũ

ſalutem non toto deſiderio cupiamus
amplecti · ⁊ his qui ad chꝛiſtũ cupiunt ꝑꝓ
ueuire etiã ꝓcul occurrere nõ optemus ·
ſed ne temere recipientes znos apð deũ
leuitatis· ⁊ temetipᷣm reum grauiorj ſup
plicij faceremus ſi ad pꝛeſens facile ſu⸗
ſceptus:nec pondus pꝛofeſſionis huius

intelligens vel deſtitutoꝛ poſt hec vel te⸗
pidus extitiſſes.Quãobꝛẽ ipſaʒ cauſaʒ

abꝛenunciationis debes in pꝛimis agno

ſcere. Qua ꝑſpecta:quid te ↄpueniat age

e inſtitutig renunciantium

AInc igitur ſenen pꝛo illa que·
nobis fuerat apud ipᷣm in mo⸗/
naſterio nr̃o familiaritas· cum
coſt hbec in egypto ſtudioſiſſime requiſiſ⸗/
ſemusexhoꝛtationeʒ quam dedit fratri
queʒ ſub noſtra pſentia in cenobio ſuo
recipiebat.q; puto ex hac poſſe aliquid

re er eius ratione manifeſtius inſtruan.·

abrenuncia tio noſtra nibil

ρ

ſit aliud ꝗʒ moꝛtificatio ⁊ ima-⸗

2„ „

go crucifiſiii.
Ca.xxxiij

Brenunciatio nihil eſt alið qG
à crucis ac moꝛtificationis indi
cium. Ideoq; noneris hodier-
no die te huic mundo ⁊ actibus eius ac

deſiderijs eſſe defunctum. teq; ſm aplłin
mundo huic eſſe crucifixum · tibiq; hũc

mundum. Conſidera ergo conditiones

crucis ſub cuius te deinceps ſacramẽto
opoꝛtet in hac luce verſari · quia iam tu

non viuis · ſed ille viuit in te qui eſt eru

cifixus pꝛo te Eo ergo habitu ac ſigura
qua pꝛo nobis in patibulo fuit ille ſuſpẽ

ſus.nos qʒ neceſſe eſt in hac vita degere
vt ſcʒ ſi dauid affigẽteſ timoꝛe dñi car

nes nr̃as· vniuſas volũtates nras ac de
ſideria non noſtre concupiſcentię ſeruiẽ

tia · ſʒ moꝛtificationi eius habeamus af⸗
fixa · Sic enim dñi pceptum implebimꝰ
dicentis.qui non accipit crucem ſuam ?

ſequit᷑ me: non eſt me dignus Sed foꝛte

dicas. Quomõ poteſt homo crucẽ ſuaʒ

ingiter oꝛtare· vel quemadmodum vi⸗

uẽs quis poſſit eſſe crucifixus: Audi ra/

nonem bꝛeunuter
crux noſtra timoꝛ domi ſit.
— CLap̃. xxxv.

animi ſui motu membꝛa ſua qͥ-

qᷓ; mou endi vel conuertendi babʒ pote⸗

ſtatem·ita nos voluntates noſtras ac
deſideria non ſᷣm id quod nobis ſuaue

eſt ac delectat ad pꝛeſens ſed ſcᷣm legeꝰ
dñi quo nos illa ↄoſtrinxerit applicare de

bemus · Et ſicutis qui patibulo crucis
affigitur: non iam pꝛeſentia cõtemplat.
nec de ſuis affectationibus cogitat:non
pꝛo die craſtino ſollicitudine curaq; diſ
tenditur. nulla poſſidendi cõcupiſcẽtia
pmouet:nulla ſu perbia · nulla cõtẽtiõe ·
nulla emulatione ſi uccenditr:non de pꝛe/
ſentibus dolet iniurijs · non Preteriram

Rurx noſtra timoꝛ dñi eſt. S
c ergo crucifixus quis iam nõ ꝓ

iam recoꝛdat᷑ · ſeq; cum adhuc ſpirat in
coꝛpoꝛe cunctis elementis credit eſſe de/
functum · illuc pꝛemittens ſui coꝛdis ĩtui
tum · quo ſe nõ dubitat ilico tranſiturũ

ita nos q timoꝛe dñi crucifixos opoꝛtet

bis omniboid eſt non ſolũ carnalibo vi/
tijs verũetiam ipis elementis moꝛtuos
eſſe · illuc habentes oculos animę noſtrę
efixos quo nos ſperare debemꝰmomen
tis ſingulis migraturos. Hoc enim mõ
moꝛtificatas poterimꝰ vniuſas concupi
ſcẽtias nr̃as ⁊ affectus habere camales·
¶renüciatio noſtra nihil pro
ſit ſi iſdem quibus renunciaui
mus implicemur Ca.xxxvi.
Aue ergo ne quid aliqñ eoꝛuʒ
c reſumas quęrenuncians abie⸗
ciſti · contra dñi interdictum
deagro euãgelice operatiõis reuerſus·
inueniaris tunica tua qua te expolia⸗
ueras reueſtiri· neq; ad bumiles terre⸗
naſq; mundi buius concupiſcentias ac
ſtudia reuoluaris· ⁊ contra euãgelij mã⸗
datum de perfectionis tecto deſcendẽs:
tollere aliquid pꝛeſumas ex bis quę ab/
renuncians abdicaſti. Caue ne paren/
tum · ne affectionis pꝛiſtine recoꝛderis:⁊
ad curas huius ſeculi ſollicitudineſq;
reuocatus· ſm ſaluatoꝛis ſententiã po/
nens manum tuã ſuꝑ aratrũ ⁊aſpiciẽs
retro· regno celoꝛũ aptus eſſe non poſſis
Caue neqñ ſuꝑbiam quam nüc incipi/
ens ardoꝛe fidei ac pia humilitate calca
ſii · cum ceperis pſalmoꝛũ vel pꝛofeſſiõis
huius quãdam noticiã deguſtare· pau
latim elatus reſuſcitare mediter· ac ßᷣm
apli ſententiam queę deſtruxiſti iteruz re
edificans pꝛeuaricatorẽↄſtituas temet-
ipſum · ſed potiꝰ vtin hac nuditate quã
coꝛaʒ deo ⁊ angelis eius pꝛofeſſus es ad
finem vſq; ꝑdures. In hac qͥʒ humilita
te ac patientia · qua vt ſuſciperis in mo
naſterio decem diebus pꝛo ſoꝛibus per⸗
ſeuerans multis lachꝛymis imploꝛaſti ·
non ſolũmodo ꝑſiſtas: verumetiam ꝓſi
cias atq; ſuccreſcas. Satis enim miſeꝝ
eſt vt cum debeas a ſudiment ac pꝛimoꝛ

*

Dijs tuis ꝓuehi ⁊ ad ꝑfectionẽ tendere-
etiam ab ipis iᷣcipias ad inferioꝛa deci
dere. Mon ei qui ceperit hec.ſed qͥ pſeue
rau erit in his vſq; in finẽh̊ ſaluus erit.
diabolus noſtro fini ſemꝑ
inſidietur. ⁊ nos eius caputiu⸗-
giter obſeruare debeamus.
Lap. xxxvij.
Erſutus enĩ ſerpens calcanea
v noſtra ſempꝑ obſeruat · id eſt in⸗
ſicgiatur exitui noſtro. ⁊ vſq; in
finem vitę noſtre nos ſu ꝓplantare cona
tur. Et idcirco bene cepiſſenihil ꝓderit.
nec pleno feruoꝛe renunciationis arri⸗
puiſſe pꝛincipia · ſi hec congruus etiam
finis ſimiliter nõ cõmendauerit atq; cõ
cluſ erit.chꝛiſtiq; humilitas atq; pauꝑ⸗
tas quam nunc coꝛam ipo pꝛofelſus es
vſq; ad extremum vite quemadmoduzʒ
arrepta eſt a te nõ fu erit cuſtodita. Qð
vt poſſis implere · tu eius capita · id eſti co
gitationum pꝛincipia ſemper obſerua.
ad ſenioꝛem ſcʒ mox ea delerens. Ita enĩ
diſces pernicioſa eius initia conterere.ſi
nihil ex eis ſenioꝛi tuo erubueris reuela⸗
re. Derenunciatis pꝛeparatiõe
aduerſum temptationes.⁊ de
paucis imitandis.Lapᷣ. xxxvuj.
Aapꝛopter ſeom ſcripture ſen
A ttentiam egreſſus ad ſeruiẽduʒ
Duyuno ſta in timoꝛe dei · et Hpara
gqĩam tuam nõ ad requiem nõ ad ſecuri
tatem nõ ad delitias ſed ad temptatio-
nes anguſtias. Der multas enim tri/
bulationes opoꝛtet nos introire ĩ regnũ
dei Anguſta nãq; eſt poꝛta arta via ꝗᷓ
ducit ad vitã:⁊ pauci ſuntqͥ inueniunt
eã. Cõſidera ergo te de pand ⁊ eleciſj effe
ctum·⁊ ne exẽplo ac tepoꝛe młtitudinis
refrigeſcas.ſʒ viue vt paudi·vt cũ paud
inueniri merear in regno dei. Mlti eniʒ
ſunt vocati· pauci vo electi · 1 pu ſillꝰ eſt
grex · cui cõplacuit patri hereditatẽ dare
Itaq; non leue nouer eſſe peccatũ.perfe
ctionẽ ꝓfeſſum quempiam ea ꝗᷓ ſunt im
pfecta ſectari. Ad quẽ ꝑfectiõis ſtatum

bis odibatq; hoc oꝛdine peruenitur.

nueni
tum uſte
oftenon
nttwnni⸗
pantob
Ggithe
kionefu
niur
uimi
wluntatR
lum wnie
louentſen
toniſcdin
acmonimn
quaroſ
ſuetudin
toſinor
abalot
Ntcgtniſet
Nutqroct
monz.
Cnnivi
geſbi⸗
iudiaus
na
Alan
ſecn rono
cunaſte
lis N
dichsr
noſait,
conſfeſiin
nöͤhalt
gluzni
niciniso
Wltnat⸗
Gntenol
Gamno
no;

hpſe⸗

he.
Wo d
ſaluuset.
fn ſeng
apntid,
mus.
j.
ns calcane
idchtin
nunerco
hlgaet.
Cnonns n⸗
Gaus aun
uantaty co
Satgpaug⸗
Poftlus
mAdnactu;
Mridcho
nrobiann.
zunantl
xparnoe
oles. de
pmery.
1lcnperelan
1d ſeruiidu;
e aen
rnöͦadhuun
dmptao⸗
luscninth,
okeitegen
nun
Grahiuii
ui
. 1.M n;
mnitnidii
ſepunin
naibimn
mäshun

Quo oꝛdinequis ad ꝑfectionẽ
valeat ꝑuenire. ꝑ qaʒ de timo
re dei ad charitatem conſequẽ
teraſcendat Cap̃.xxxix.
Rincipiũ noſtre ſalutis eiuſdẽ
p qᷓ; cuſtodia ·ſicut dixi timoꝛ do
mini eſt. Der hunc enĩ ⁊ initiũ
conuerſionis ⁊ vitioꝛũ purgatio ⁊ vtu/
tum cuſtodia · his qͥ imbuunt᷑ ad viam
pꝑfectionis acquirit᷑. Qui cuʒ penetraue
rit homĩs mentẽ · contemptũ ei rerũ oĩm
parit · obliuionem parentũ · mũdiq; ipᷣiꝰ
gignit hoꝛroꝛẽ Contemptu aũt ac pꝛiua
tione facultatum oĩm· humilitas acqui
ritur Hũilitas vo bis indicijs ↄpbat᷑.
pꝛimo ſi moꝛtificatas in ſe ſe habeat oẽs
voluntates · ſcdᷣo ſi non ſolũ actuũ ſuo/
rum veruetiam cogitationũ nihil ſuũ ce
lauerit ſenioꝛẽ tertio ſi nichil ſuę diſcre/
tioni ſed iudicio eiꝰ vniũſa committat.
ac monita eiꝰ ſitiens ac libent᷑ auſcultet.
quarto ſi in oĩb ſeruet obedientiã. man
ſuetudinem · ⁊ patientięconſtantiã.quĩ
to ſi non ſolũ iniuriã inferat nulli.ſʒ ne
ab alio qᷣdem ſibimet irrogatam doleat
atq; triſtet · ſexto ſi nibil agat nibil pꝛeſu
mat quod nõ vel communis regula vel
maioꝛuʒ cohoꝛtant᷑ exempla · ſeptimo ſi
omni vilitate ↄtentus ſit. ⁊ ad omnia ſe

que ſibi ᷣcipiunt᷑ velut operariũ malnʒ

iudicauerit ⁊ indignum octauo ſi ſemet

₰

ipm cunctis inferioꝛẽ non ſuꝑficie ꝓnũ/

Ete labioꝛũ ·ſed intimo coꝛdis credat af

fectu. nono ſi linguã cohibeat · vel nõ ſit

clamoſus in voce · decimo ſi non ſit faci

lis ac pꝛomptus in riſu. Talib nãqʒ in/

dicijs his ſimilib hbumilitas vera di⸗/
noſcit᷑. Quęcũ fueritĩ veritate poſſeſſa

confeſtim te ad charitatem que timoꝛeʒ

nõ habet · gradu excellentiore ꝑducet · p
quaʒ vniuerſa ꝗᷓ̃ pꝛius nõ ſine pena foꝛ

midinis obſeruabas · abſq; vllo laboꝛe

Wlut naturalit᷑ incipies cuſtodire.nõ iã
contemplatione ſupplicij vel timon vlliꝰ

Kamoꝛe ipᷣiꝰ boni ⁊ delectatione ꝓᷣtutũ ·

nõ debeat monachus erem
pla ꝑfectionis a multis expete

W

5èêèsͦs HS

deiinſtitutis renunciantium

re.ſʒ ab vno vel paucis. Ca.xl.
D quod vt valeas faciliꝰ pue/
a nire · exempla tibi ſunt imitatio
nis ac vitę ꝑpfecte in ↄgrega tio/
ne cõmoꝛanti:a paudq immo ab vno vel
a duob non a plurib expetenda. Nam
pꝛeter id qdð examinata vita atq; ad pu
rum excocta reperit᷑ in pauq · etiaʒ iſtud
ex h̊ vtilitatis accidit.qð ad perfectionẽ
ꝓpoſiti huius id eſt cenobiatł vite diligẽ
tius qs vniꝰ imbuit᷑ ac foꝛmat᷑ exéplo
Quarum debilitatũ ſimilitu
dinem ſuſcipe debeat qui in ce
nobio cõmoꝛatur. Ca.xli.
Ve oĩa vt poſſis conſeqͥ.⁊ ſub
q bac regula ſpiritali ꝑpetuo p⸗/
durare · tria h̊ in cõgregatione
neceſſario cuſtodienda ſunttibi. vt ſcili⸗
cet im pſalmiſte ſententiã · ego aũt tã qᷓᷓ
ſurdus non audiebã· ⁊ ſicut mutus qui
nõ apit os ſuũ:⁊ factus ſum ſicut hõ nõ
audiens · ⁊ nõ habens in oꝛe ſuo ĩcrepa⸗
tionem · tu qʒ velut ſurdus ac mutꝰ et ce/
cus incedas · vt abſq; illiꝰ ↄtemplatiõe
ꝗ tibi fuerit ad imitandum merito perfe
ctionis electꝰ· vniuerſa quecun q; viderj
minus edificationis habentia velut cecꝰ
nõ videas: neanimatus eoꝝ qui agũt
auctoꝛitate vel foꝛma ad id qð deterius
eſt. ⁊ quod ante dãnaueras: traducar·
Si inobedientem.ſi ↄtumacem.ſi detra
bentem audieris : vel ſecus quã tibi tra/
ditum eſt aliquid admittentẽ · nõ offen/
daris.nec ad imitandũ eum tali ſubuer
taris exeplo · ſed vt ſurdus qͥ hec penitus

nec audierj vniũſa trãſmittas. Si tibi

Vl cuiqᷓ;ᷓ ↄuicia.ſi irrogant᷑ iniurięeſto
im mobilis · ⁊ ad reſponſionem talionis
vt mutus auſculta · ſemper bunc pſal⸗
miſte vᷣſiculum in coꝛde tuo decantans
Dixi cuſtodiam vias meas. vt nõ delin
quam in lingua mea. Poſui oꝛi meo cu
ſtodiam cũ conſiſteret peccatoꝛ aduer⸗
ſum meobmutui et humiliatus ſum. ⁊

ſilui a bonis. Nerũ ⁊ quartũ hoc p omĩ⸗

bus excole · quod hec que ſupꝛa diximus
tria oꝛnet atq; cõmendet.id eſt r ſtu ltũ
2

te ſcm apoſtoli ſententiã facias in hoc
mũdo vt ſis ſapiens· nihil ſcʒ diſcernẽs
nihil diiudicans ex his quę tibi fuerint
imperata · ſed cum omni ſimplicitate ac
fide obedientiam ſemper exhibeas· illud
tantummodo ſanctum illud vtile · illð
ſapiẽs eẽ iudicãs · qͥcqͥd tibi vel lex dei ·
vłlſenior examẽ indixerit Tali eĩ inſtitu
tione fundat · ſub hac diſciplina poterj
durare ppetuo · ⁊ de cenobio nullis tem
ptationibus inimici nullis factionibus
euolueris. ð
Abonum patientię ſuęnõ de

beat monachug deglioꝛuʒz ſpe⸗

rare virtute ſed de ſualongani
mitate. LCLaß. xlij.
Rgo patientiam tuam non de
e bes dealioꝝ ſperare vᷣtute · id ẽ
8ä⁰5ärt tunc eam tantummõ poſſi⸗
deas cum a nemine fueris irritatus.qð
ne poſſit non euenire.tuę nõ ſubiacet po
teſtati · potiꝰ de humilitatetua ⁊ lõga
nimitate · uf ĩ tuo pendet arbitrio.
Recapitulatio expoſitionis ꝑ
quam monachus ad perfectio
nem poſſit aſcẽdere LCap̃.xliij
Tyt hec omuia queęlatioꝛi ſer/
e mone digeſta ſunt coꝛdi tuo fa
cilius inculcentur · ac tenaciſſi
metuis ſenſibus valeãt inherere · q dã
ex his bꝛeuiariũ colligam · p quod poſſiſ
bꝛeuitate compendio mandatoꝛũ me/
moꝛiter vniuerſa complecti. Audi ergo
paucis oꝛdinem pꝑ quem aſcendere ad p
fectionem ſummã ſine vllo laboꝛe ac diſ
ficultate valeas. Oꝛincipium noſirę ſa
lutis ſapientieq; ſcᷣm ſcripturas timoꝛ
dñi eſt. De timoꝛe dñi naſcitur compun
ctio ſalutaris.De compunctione coꝛdiſ
pꝛocedit abꝛenunciatio id eſt nuditas
Zcontemptus omnium facultatum De
nuditate humilitas pcreatur. De humi
litate moꝛtificatio voluntatum genera⸗/
tur. Moꝛtiſicatione voluntatum extir⸗
pantur atq; marceſcunt vniuerſa vi⸗
cia.Expulſione vitioꝛum virtutes fru.
ctificant atq; ſucrreſcunt · Dullulatio⸗

. 47 3 — —
4 .*
.
„ 8 4
3
N.A. . 1. ð

ne virtutum puritas coꝛcs acquiritur

WPuritate coꝛdis apoſtolice charitatis

pfectio poſſideiur.

Explicit de inſtitutis renunciã-
tium liber quartus.

Incipiunt capitula libꝛi quin/
1i de ſpiritu caſtrimargie

Capᷣpꝛimum

Rãſitus de inſtitutis cenobio
t rum ad colluctationẽ octo pᷣn⸗
cipalium vicioꝛum.

ij caulſe vicioꝛum ſicutin omni‚

bus immoꝛantur.ita ab omni/
bus ignoꝛantur·⁊ quia ad ma
nifeſtadas eas domini egeamꝰ
guxilio
iij pꝛima nobis colluctatio ſit
AQAduerſus ſpiritum caſtrimar-
gie id eſi concupiſcentiam gulę

uij Leſtimonium abbatis Antonij

quo docet vnamquamq; vtu⸗
tem ab illo qui eam pecu liariꝰ
vaſſidet expetendam
„ L non poſſit ab omnibo vnifoꝛ
. mis ieiuniorũ regula cuſtodiri
vi M non ſolo vino mens inebꝛie⸗
vij Nua ratione infirmitas camis
pvryuritatem coꝛdis nequeat im.
viij Nuo pfecte cõtinentie fine eſca
ſumenda ſit.
ir De menſura caſtigationum aſſu
mendarum remedioq; ieiunij.

x Acd conſeruandam mentis coꝛ

poꝛis puritatem abſtinentiam
ciboꝛũ non poſſe ſufficere

xi Loncupiſcentias coꝛdis non ex⸗

tingui · niſi cum omni extirpa⸗
tione vicioꝛũ
xij Deagone carnali etiam ſpirita.
lis agonis imitatiõʒ eſſe ſumẽ⸗
dam.

i

i

xy

pi

Kgüidr
chmtn

tenuncii

hriquin

Wr
tnidn
n.
utnonni⸗
nibonni⸗
gnuadma
nniegun⸗

mannd ſ
m nma⸗
fmnangte
bans Anm
ming inn⸗
n nlind
n
nibb mior⸗
nluſtoain

ninzans
Naenn⸗

e ind du

R
ogi un
ünnin
iſihe
ae,
miaume /

nun n ſpiitn
. Ceunc⸗

g9pitul a

xij niſi gule fuerimus vitio libe ⸗

rati nequacq; poſſimus ad pu
gnas interioꝛis bvis paenire.
xiiij Quomõ poſſit gule concupiſcẽ⸗
tia ſupari.
xy LQuomõ ad cuſtodiendam coꝛ/⸗
dieiie ſui puritatem monachus
ſemper debet eſſe intentus.
xvi monachus ſm olympiaci cer
tazminis moꝛem non poſſit ſpi⸗
ritales cõficere pugnas.niſi ob
tinuerit bella carnalia ?
xvij ſundamentũ ac baſis ſpiritał
ggonis in caſtrimar gie ſit certa
mine collocata

xviij Per quot genera certaminũ at/

qꝙᷓ; palmarum beatus apoſtol⸗?
ad coꝛonam ſublimiſſimi ago⸗
nis aſcenderit.
xix atblete chriſti donec in coꝛpo
recõmoꝛatur pugna non deſit
xx O nõ debeat monachus ſumen⸗
dicibi tempus excedere ſi vult
ad pugnas interioꝛuʒ certami/
num puenire .

xxi BDe interioꝛ monachi pace etab

ſtinentia ſpiritali
xxij Midcirco nos opoꝛteat exercere
dtinentiam coꝛpoꝛalẽ vt per ip
ſam perueniamus ad ſpiritale
ieiunium ·
xxiij Qualis eſſe monachi ciby debeat
xxiij Q in egypto indifferenter vidi/
mus ſub aduentu noſtro ſolui
gInotigdiana ieiunia.
xxx De continentia ſenis qui ita ſexi

es cibum ſumpſit vt ſeruaret

eſuriem
xxvi De eo ſene qui in cella ſua eſam
nnunqᷓ;ᷓ ſolus accepit
xxvij Quid de fructu ſtudij ꝓfeſſi ſint
abbas peſius ⁊iobannes
xxviij Quam exempli ſui profeſſionem

abbas iohannes diſcipulis re⸗

liquerit diſceſſurus.
xxix Deabbate maclxte ĩter collatio/
nes ſpiritales nunqᷓ; doemitan

te et ſem per inter terrenas fabu
las obdo:miente-·
xx Eiuſdem ſenis de nemine iudi⸗
cando
xxxi Incre patio eiuſdem ſenis cũ fra
tr es inter ſpiritales collatiões
doꝛmitantes ad narrationem
ocioſe fabule vidiſſet experge/
factos
xxxij De epiſtolis pꝛiuſq;ᷓ legerent in/
ceenſis.
xiij De abſolutione queſtionis quaʒ
ab bas theodoꝛus oꝛando pꝛo⸗
meruit

xxxiiij De ſententia eiuſdem ſenis qua

Tocuit quo ſtudio monachus

poſſit aſſequi ſcientiam ſcriptu
rarum.

xxxv Increpatio eiuſdem ſenis cuʒad

meam cellulam media nocte ve
niſſet
xxvi Deſcriptio heremi quę eſt in diol
co in qua anochorete commo/
rantur
xxxvij De traditis nobis ab abbate ar
cchebio cum inſtructu ſuo cellis
xxxviij De debito quod abbas archebi
uus m anuum ſuarum laboꝛe p
matre diſſoluit.

xxxix Qua ſimulatione cniuſdam ſe/

nis abbati ſymeoni cum ocio⸗
ſus eſſet opus manuum ſit pꝛo L
uiſum

I De pueris qui deferẽtes ad egro

tantem ficus non deguſtaſeiſ⸗
dem fame in heremo defecerũt.
xli Sententia abbatis macharij de
obſeruantia monachi vel tan⸗
q; diutiſſime victuri veltanq;
quotidie moꝛituri.

Erpliciunt capitula.

N 1 2 5
— * — . .

Incipit liber quintus de ſpiri bus veſiris ad nos qͥ;ʒ ille qui per yſaiazʒ
tu caſtrimargie ꝓlatus eſt ſerno dñi dirigat · ego añ te MUMVM
—“ ibo · ⁊ potentes terrę humiliabo · poꝛtas
Tranſitus de inſtitutis ceno ereas cõfringam· vectes fereos conte,· ſitun
bioꝛum ad colluctationẽ octo ramz aperiamtibitecauros abſeoddr a
pꝛincipaliũ vicioꝛu. tos ⁊ archana ſecretoꝛũ.vt nos qͥʒ vbñ.· niser
LCap. pꝛinum „ dei pꝛecedens· pꝛimum terre noſtre potẽ cot
Witus tes humiliet · id eſt has eaſdẽ quas expu remi
gnare cupimus noxias paſſiones· domi u
nob iuuãte deo nationem ſibi ac tyrannidem ſeuiſſimã Cninl
liber iſte ꝓcudi⸗/ in noſtro moꝛtali coꝛpoꝛe vendicantes. ſcreno
q tur. Mam poſt eaſq; faciat indagini noſirę atq; expo/ tterp
quattuoꝛ libel⸗ ſitioni ſuccum bere · ⁊ita noſtrę ignoꝛa ⸗/ hummin
los qui ſuper in tionis portas effringens· ac vitioꝛuz e fann.
ſtitutis mona⸗ ctes excludentiũ nos a vera ſcientia con turſ
choꝛum digeſti ſunt · nüc arripe collucta terens · ad ſecretoꝛũ noſtroꝛũ nos archa lirng
tionem aduerſus octo pᷣncipalia vicia na perducat.ac ſcᷣm aplum illuminaij lonsfn
vſſtris oꝛationibo dño ↄfoꝛtãte diſponi nobis reuelet ea quęe ſunt abſcondita te ancono
mus · id eſi pꝛimum caſirimargie quein nebꝛarũ · ⁊ manifeſtet conſilia coꝛdiũ · vt fecupii
terpꝛetat᷑ gule concupiſcentia: ſecundũ ſie ad tetras vicioꝝ tenebꝛas puriſſimis Awey
foꝛnicationis.tertiũ philargyrię qð ĩtel oculis anime penetrãtes:patefacere eas gic
ligitur auaricia· vel vt ꝓpꝛius expꝛimat ac pꝛoducere poſſimus ad lucem. eaꝝ q; zinſe
amoꝛ pecunie.quartum irę: quintuʒ tri⸗/ cauſas atq; naturas his vel qui carue/⸗ roner
ſtici? ſextum accidie quod eſt anxietas ſi rũt eis vel adbuc obligati ſunt pandere toſe
ue tedium coꝛdis:ſeptimum cenodoxię · valeamus · ⁊ ita ſcᷣm ꝓphetam tran ſeũ Wyuttn
qð ſonat vana ſeu inanis glia · octauuʒ tes per ignem vitioꝛũ diriſſime nr̃as exu Z
ſuperbie. Quem ineuntes agonem tuis rentium mentes· cõfeſtim per aquas qͥʒ ſantde
pꝛeciboo beatiſſime papa caſtoꝛ nũc im/ virtutum extinguentium ſcilicet ea tran nitunc
penſius indigemus.vt pꝛimuzʒ naturas ſire poſſimus illeſi ac ſpiritalibus reme/ nii
eoꝛum tam minutas tam occultas tãq; dijs irrigati ad refrigerium perfectiõis niageen
obſcuras inueſtigare condigne · deinde puritate coꝛdis mereamur educi. onnbi
cauſas eoꝛundem ſufficienter exponere. opꝛima nobis colluctatio ſit 6 Et
tertio vt idoneas curationes eoꝛuʒac re adquerſus ſpũʒ caſtrimargie id ſoenin
media poſſimus infere. eſt cõcupiſcentiam gulę.La.iij. ſi
92 cauſe vicioꝛũ ſicutin omni Taq; pꝛimum no bis ineundũ dind⸗
bus immoꝛãtur ita ab omibus i certamen eſt aduſus caſtrimar iutee
ignoꝛantur.⁊ qꝛ ad manifeſtan dguiam quam diximus gule eſſe ludon
das eas dñi egeamus auxilio cuncupiſcentiam Et in pꝛimis de mõ ie inale⸗
LCTCoaß. iz. in nioꝛum ⁊ eſcarum qualitate dicturi · cuſtn
Varũ paſſionũ cauſe quemad rurſus ad egyptioꝛuʒ traditiones ac ſta diuſ
modũcũ patefacte fuerint tra⸗ tuta recurremus. quibus ſublimioꝛem inn
ditionib ſenioꝛüũ ab omnib p continentię diſciplinam. ꝑfectã diſcre tumn 4
tinus agnoſcunt᷑ita pꝛiuſq; reuelentur tionis ineſſe rationem nullus ignoꝛat. ng
cũ ab ipis vniuſi vaſtemur ⁊ in cunctis Teſtimonium abbatis antonij enn
homĩbus immoꝛent᷑. ab omnibus igno quo docet vnaquãq; virtutem Narc
rantur. Nerũ eas ita nos aliquatenꝰ ex ab illo qui eã peculiariuſpoſſi
plicare poſſe confidimus ·ſi interceſſioni det expetendam CLap̃. iiij. i
re n eee efrrer ſſu-

.° 1V.

De ſpiritu cal

trimargie

6 8
nin tus nanq; eſt beati Antonij in omnibus deus· licetnon dum per ple
hnn Nv admirabilq; ſententia· mona/ nitudinem earum omnia ſit in om nibo⸗
Nsnn. chuz qui poſt cenobiale pꝛopo Quia licet vnus religionis noſtre ſit fi/
Nelil ſitu m faſtigia nititur ſu blimioꝛis perfe⸗ nis pꝛo feſſiones tam en diuerſe q uibus
ii ctonis attingere apprehenſo diſcretio ad veũ tẽdimus. ſicut in collationibus
eſtei niz examie · Ppꝛio ia wotẽs eſt ſtare iudi ſenioꝛum plenius diſputãdũ eſt. Joq;
R cio · atq; ad arcem anachoꝛeſeos perueni diſcretionis T continentie foꝛma ab his
. anes re: m in ime debere ab vno q;uis ſum * eſt nobis pecu liarius expetenda· a quiby
mſauiſini vniuerſa genera virtutuz erpetere. Ali virtutes has per gratiam ſpũſſancti vbe
mknng enim ſcientie floꝛibus exoꝛnatur · alt di⸗ rius videmus effluere non quod vllus
„ cretionis ratiõe robuſtius communit⸗ quę in mlios diuiſa ſunt ſo lus poſſit ac⸗
c alter patientie granitate fundatur. ali quirere.ſed vt in his bonis quoꝛum ca⸗
tcng bumilitatis: alius continentie virtute ᷣ paces eſſe poſſumus ad eoꝛum nos imi⸗
A fertur. alius ſimplicitatis gratia decoꝛa tationem qui ea peculiarius obtinue-⸗
Mnmimn tur Mic magnanim itat ille miicoꝛdie. retendamuims H
i en Sharum hic taciturnitatis. e la Anõ poſſit abo mibus vnifoꝛ
un nis ſtudio lupereminet ceteros. Et igq mis ieinnioꝛu regula cuſtodiri ·
bſooncttate circo monachum ſpiritalia mella cõde- LCaß. 9.
ucrdii vt re cupietem. velut apem pꝛudentiſſimã Caq; ſuper ieiunioꝛum modo
shunſims debere vnamquamqᷓ; virtutem ob bis i bhaud poteſt facile vnifoꝛmiſ re
icnens qui eaʒ familiarius poſſident defloꝛare. gula cuſtodiri· quia nec robur
Uucmn T⁊ in ſui pectoꝛis vaſe diligenter reconde vnum cũctis coꝛpoꝛibus ineſt· nec ſicut ðð
Ngun/ re:ne quid minus aliquid habeat diſcu⸗ cetere virtutes animi ſoliꝰ rigoꝛe patrã⸗ ⸗ o
uunt wcer tere· ſed hoc tatum quid virtutis habeat tur. Et idcirco qa non in ſola foꝛtitudie en⸗ ven “R
ſrenmsem ctas nanq; ſi ab vno volumus mutua/ enim poſſibilitate participant. talem ſu/
ranus ri aut diſticile aut certe nũ qᷓ; idonea ad xer his diffinitionem traditam nob ac/
aletamm imitandum nobis exempla poternnt re, cepimus. diuerſum eſſe refectionis qui⸗
uübus ſene⸗ periri. Quia licet nec dum chꝛiſtum om dem tempus ac modum ⁊ qualitatem·
n tferiis nia factum ſcom apoſtolũ videamus in pꝛo impari ſcilicet coꝛpoꝛũ ſtatu vel eta⸗
fdra. omnibus. tamen hoc modo poſſum⸗ eũ teac ſexu · vnam tamen eſſe omnibus p„
netunoſit id eſt per partes in omniby inuenire. De mentis cõtinentia ⁊ animi virtute caſti⸗
mei lpo enim dicitur./ qui factus eſt nobis x gationis regulam . Neq; enim cunctis
le Laig deo ſapientia · iuſticia. ſanctitas ⁊ redem wſſibile eſt hebdomadib ptelare ieiu⸗/
Ginmnt htio Dun ergo inalio ſapientia in alo niaſedne miduaua quide; velbiduana
eaſir iuſticia. in alio ſanctitas· in alio maſue ĩedia refectionẽ cibi differre. mlt gb⸗
us E tudo· in alio caſtitas:in alio humilitas· pꝑe egritudine ⁊ maxime ſenio iam defeſ⸗
onns in alio pati entia reperitur · membꝛatim ſis.ne vſq; ad occaſum quidem ſolis ie⸗
Pnnsann chꝛiſtus per vnumquẽq; nunc ſanctoꝛũ iunium ſine afflictione toleratur. Mon
u nig diuiſus eſt. Cõcurrentibo vero vniũſis omniby infuſoꝛum legu minũ eſus cõue⸗
S in vnitatẽ ſidei ac virtutis· redditur ĩ vi nit eneruatus.nec cunciᷣ puroꝝ olerum
s tinne rum perfecrum · plenitudinem ſui coꝛpo habil eſt parſimonia nec vniuerſis ſic⸗
gcen⸗ n ris · in ſinguloꝛum membꝛoꝛum compa⸗ ci panis refectio caſtigata cõcedit᷑. Aliꝰ
lus hiun⸗ geac pꝛietate perficiẽs. Donec ergo ve quantitatelibꝛarum duaꝝ ſaturitatem
sANMn niat illud tempus quo ſit deus omĩa in non ſentit · alius libꝛe vnius ſiue vncia⸗
nnmne omibus · in pꝛeſenti poteſt hoc quo dixi ½ rum ſex edulio pregrauatur· attamen
u mus modo.id eſt per partes virtutũ eſſe vndin oĩbus his continentięfinis eſt·ne

“

D

?

vns

—

28

1
9

quis iutta mẽſuram capacitatis ſue ſa⸗
turitatis oneretur ingluuie. Non enim
qualitas ſola ſed etiam quantitas eſca/
rum · aciem coꝛdis obtui die: ac mete cũ
carne pariter impinguata noxium vicio
rum fomitem igneumq; ſuccendit
Cnõ ſolo vino mens inebꝛie⸗
tur. Cap·vi.
Aibufſlilet eſcis refectus ven⸗
q ter ſemĩaria luxurięparit.necſᷣ
ualet mens diſcretionuz guber
nacula moderari. ciboꝛum pondere pꝛe-
focata. Non enim ſola crapula ni mẽ
tem inebꝛiare conſueuit · xerumetiã cun
ctarum eſcarum nimietas vacillantẽeã
acnutabundam reddit · omniq; integri
tatis ac puritatis cõtemplatione diſpo⸗
liat. Sodomitis cauſa ſubuerſionis at
qᷓ; luxurię·nõ vini crapula.ſʒ ſaturitas
extitit panis. Audi dominũ per ꝓphetaʒ
bieru ſalem increpantem. Quid enĩ pec

cauit ſoꝛoꝛ tua ſodoma · niſi quia paneʒ

ſuum in ſaturitate ⁊ abundantia come⸗
Tebat: Et quia per ſaturitatem panis
inextinguibili carnis fuerant ardoꝛe ſuc

cenſi · iudicio dei celitꝰ ſunt igne ſulphu

Li

pegbdire.

reo concremati. Qð ſi illos ſola nimie/
tas panis ad tam pꝛeruptum flagicioꝝ
precipitium vicio ſatietatis impegit ·
quid cenſendum eſt de bis qui vegeta/
to coꝛpoꝛe perceptionem carnium ac vi/
ni immoderata vbertate pꝛeſumũt · nõ
quantum expetit im becillitas · ſed quan
tum animi libido ſuggerit vſt urpantes:
Qua ratiõe infirmitas carnis
puritatem coꝛdis nequeat in⸗

i tem coꝛdis non officit · ſi H tan/
tummodo quęfragilitas car/
nis non quę voluptas exigit vſurpent.
Facilius vidimus viros qui ab eſꝗ coꝛ
pulentioꝛibus omnimodis temperarẽt.
q; moderate vſos pꝛo neceſſitate con-
ceſſis· ⁊ qui totum ſibi pꝛo continentie
amoꝛe denegarent · qᷓ; qui eas ſub ĩfirmi

Mirmitas carnis ad purita-

7 —„
2
4 1
„ 5
1* . *
.

ficientie cuſtod irẽt. Habet etiam coꝛpo
ris imbecillitas continentię ſuę palmã
dummõ eſcis defectioni carnis induld
adhuc indigentem ſe refectione defran⸗
et. tantum q; eſus indulgeat.quantuʒ
ſufficere ad viuendi vſum temperantię
diſcretio rigida iudicauerit · nõ quantũ
ſide ij a petit expoſcit Eſculẽtioꝛes

0 =

cibi vt pꝛocurant coꝛ oꝛis ſanitatẽ. ita

caſtitatis non adimn tpuritatem. ſi cc¶

moderatione ſuman Quicq nid enim

foꝛtitudinis cauſa eſi eoꝛum percipitur

egritudinis laboꝛe ac defectione conſu⸗
mitur. Wobꝛem vt nulli ſiatui virt?par
ſimonie adimiturita ne integritaſj qui.
dem conſummatio denegatur
Quo ꝑfecte continentię fine
eſca ſumeda ſit Cap̃. viij.
Eriſſima eſt itaq; patrum pꝛo/
v batiſſimaq; ſententia · ieiunio/
rum ⁊ continentie modũ in mẽ
ſura parcitatis tantum caſtigatiõe cõ
ſiſtere · ⁊ hunc eſſe perfecte virtutis in cõ/
mune omnibus finem · vt ab eſcis quas
ſumere ſuſtentandi coꝛpoꝛis neceſſitate
compellimur ·adhuc in aꝓpetitu earum

poſiti temperemus. Quãuis enim quis

coꝛpoꝛe ſit infirmus · perfectam virtuteʒ
quam robuſtus ac ſanus in omnibus
poſſidebit.ſi deſideria quę fragilitas car
nis non exigit · mẽt rigoꝛe caſtiget. Apo
ſiolus nanqʒ ait· Et carnis curam ne fe
ceritis in deſiderijs. Mon ergo curã er?
omnimodis interdixit. ſed vt in deſide/
rijs fieret. denegauit. Noluptuoſam ad
emit diligentiam carnis · gubernationẽ
vite neceſſariam non excluſit:illud ne in
dulgentia carnis ad deſiderioꝛum occu
pationes noxias deuoluamur · hoc vero
ne coꝛruptum noſtro vicio coꝛpus ſpiri
tales ac neceſſarias functiones impler
non poſſit. .

Demẽſura caſtigationum aſſu

mendarum remedioq; iemni
ſ- Aimma igitur cõtinẽtięnõ ſo/
aHga tem poꝛis ratione. nec eſcarũ

gnoni
conſea
mme.
tatis
toni⸗
Unnnin
fanier
wenn
gdint
reLe
fittte
ppu⸗
lgns
cobe
ſuno
ſnn
Cus
ſupcn
nuuge
lorch
tdia
lone
ine⸗
tian
ve⸗
We
hori
cho

tg
r
utde
gato
lum⸗
rum
enine
fücgſo
ſſ
bllenc
fünse
(o
da. S
lioch
Ga

A.

wr
in
ndul
Wu.
uum
nnt
gumti
litnn
tatein
enſc.
nidcnin
mpinr
tanc/
inr
nnßu,

rfne
l.
unpoo⸗
aunio⸗,
nmi
nird
nnsinci⸗

nnut
CAUHHEH
nquis
nmte;
nibas
nocn
Aw
ne ſe
räües
Me/,
ſenad
manont
oren
N c
rrn
plae

ni

oſo⸗
ſaru

8 S 4
. . 4
. — α2
2„ 8 =⁴

qualitate tantummodo· ſed ante omĩa

conſcientięiudicio colligenda eſt · Tan/
tum enim delet vnuſquiſq; ſibi frugali
tatis indicere.quãtum coꝛpoꝛeę oblucta
tionis pugna dexoſcit. Atilis quidem 2
omnimodis obſeruãda eſt canonica ie
iunioꝛuʒ cuſtodia · ſed niſi hanc frugi tẽ
peranter fuerit ciboꝝ refecrio ſubſecuta·
ad integritatis calcem non poterit pueni
re.Longoꝝ nanq; ieiunioꝝ inedia ſatu
ritate coꝛpoꝛis ſubſequente · laſſitudinẽ
potius tem poꝛalem q; puritatem caſti/
tatis acquirit. Integritas mentis ventr
coberet inedie. NMõ habet perpetuam ca
ſtimonie puritatem · quiſqͥs nõ iugẽ tem
perantię equalitatem tenere contenꝰ eſt

MWuis q diſtrictaſint ieiunia · ſuccedẽte

ſupflua remiſſione vacuant · ⁊ in caſtri/
margie vicium ꝓtinus collabunt᷑. Me⸗/
lioꝛ eſt rationabił cũ moderatione quo/
tidiana refectio· qᷓ; p interualla arduum
longumq; ieiuniũ. Nouitimmoderata
inedia non mõ mentis labefactare ↄſtã
tiam · ſed etiam oꝛationum efficaci ã red
erelaſſitudine coꝛpoꝛis eneruatam.
Ad cõſeruandam mentis ⁊ coꝛ/
poꝛis puritatem abſtinentiam

ciboꝛum non poſſe ſufficere

Laß. r.
Dintegritatem mentis ⁊ coꝛpo
a ris conſeruandam . abſtinentia
ciboꝝ ſolajnõ ſufficit · niſi fuerĩt
ceterequoq; virtutes anime coningate.

Humilitasigitur pᷣmitus obediẽtię vir

tute· ⁊ coꝛdis contritione.coꝛpoꝛiſq; fati

gatione diſcenda eſt. Oecuniaꝝ non ſo

lum vitanda eſt poſſeſſio · ſed etiã deſide

rium earũ radicitus extirpauduʒ. Mon

enim eas ſufficit non habere. quod ple/

rũ q; ſolet etiã ex neceſſitate deſcendere.

ſed ne ipam quidem ſi foꝛte oblate fuerit
babendi reci pere voluntatem. Ire conte
rẽdus eſt furoꝛ:tr iſticie ſupãda deiectio.

cenodoxia id eſt vana gloꝛia cõtemnen/

da. Super biecalcandus eſt faſtus · men
tis q iius inſtabiles vagiq; diſcurſus
aſſidua dei memoꝛia refrenandi. Toti⸗

any Krnm

w
G

enſq; nobis eſt ad contemplationez dei

lubꝛica coꝛdis noſtri puagatio reducen
da · quotiens ſubtilis hoſtis ab hoc ĩtui/
tu mentem captiuare pertemptãs receſ.
ſibus noſtri coꝛdis irrepſerit.

Concupiſcentias coꝛdis non
extingni niſi cum omni extirpa

cone vicioꝛum .
Caß xi.
NMWMWawſſibile nanq; eſt extingui
i ignita coꝛpoꝛis incentiua · pri⸗
uuſq; ceteroꝛuʒ quoq; pꝛincipa
lium vicioꝛum fomites radicitꝰ excidan
tur. de quibus ſingillatim diſtinctis li/
bellis ſuo loco donante domino diſſere⸗
mus. Nunc vero ꝓpoſituʒ nobis eſt de
caſtrimargia · id eſt gule cõcupiſcentia ·
contra quam nobis pꝛimus conflictꝰ eſt

diſputare. Munch; igitur poterit arden-⸗
tis concupiſcentie ſtimulos inbibere o

quis deſideria gulę refrenare nequiue⸗
rit. tcrioꝛis wje caſtitas · Ytuſj huiꝰ
conſummatione diſcernitur. Nũqᷓ; enĩ
robuſtioꝛibus emul colluctari poſſe con
fidas: eum quem in leuioꝛe conflictu cõ
ſpexeris ab infirmioribus paruiſq; ſupe
rari.Cunctarũ nanq; virtutum vna na
tura eſt· licetin multas diuidi ſpecies et
vocabula videat·ſicut auri qͥʒ vna ſub
ſtantia eſt.licet per multa varia q; moni
lium genera pꝛo artificum videat᷑ inge/
nio ac voluntate diſtincta. Itaq; nullã
perfecte poſſidere pꝛobabitur · quiſq; eli
ſus in earum parte dinoſcitur. Quo eĩ
modo flagrantes eſtꝰ concupiſcentię · ꝗͥ
non ſola inſtigationecoꝛpoꝛis ſed ⁊ etiã

mentis vicio ſuccẽdũt᷑· extixiſſe credẽdꝰ
eſt. qui aculeos irę coꝛdis ſolius intem

perantia ꝓrumpentes mitigare non po

tuit:Aut quo nam modo putandus eſi
carnis aĩeq; laſciuientes ſtimulos retu⸗
diſſe · qui ſuperbieę vitium ſimplex non
quiuit deuincere: Aut qu emadmodum
credendus eſt inſertam carni luxuriã cõ
culcaſſe.qͥ pecuniaꝝ ↄcupĩam foꝛiſecus
ſitam atq; a noſira ſubſtantia alienam

non valuit abdicare: Qua aũt ratione
bellu carnis ⁊ aĩtriumphabit·quiido⸗
neus non fuit moꝛbum curare triſticie?·

Quantalibet vrbs ſublimitate muroꝝ

⁊cauſarũ poꝛtaꝝ firmitate muniatur ·

poſterule vnius quis paruiſſime pꝛodi
tione vaſtabit᷑. Quid enĩ differt vtrum
p excelſa menia ⁊ ampla poꝛtarum ſpa⸗
cia. an ꝑ anguſti cunicu li latibu la per⸗
nicioſus hoſtis penetralibus ciuitatis ir
repat?: “ .
De agone carnali etiam ſpirita
lis agonis imitationem eſſeſu/
mendam. LCap. x.
ALi in agone contendit · nõ co
q ronabit niſi legittime certaue/
rit. Qui naturales aꝓpetitus
carnis optat extinguere. extra naturam
vicia collocata pᷣmitus ſuperare feſtinet
Si enim aplice ſententieę vim volumꝰ
experiri · ꝗᷓ ſint agonis mundani leges
ac diſciplina pᷣmitus debem agnoſcere ·
vt ita demum harum compatione ſcire
poſſimus quid nos ĩ ſpiritali agone cer/
tantes beatus aplus hoc exemplo volue
rit edocere. In illis eni certaminibus ꝗᷓ
ſm eundem apłum coꝛruptibilem coꝛo⸗
nam vincentibus parant mos iſte bua⸗
tur · vt is qͥ ſe ad gloꝛioſam coꝛonam. et
immunitatis pꝛiuilegio decoꝛatam pꝛe
parare contendit · ⁊ perfecta cupit ago/
nis ſubire certamina · pꝛius in olympia
cis ac pithijs certamĩbo indolem ſue iu⸗
nentutis ac rudimentoꝛum robur oſien
tet. In his ſiquidem iunioꝛes qᷣ bas di⸗/
ſciplinas cupiunt ꝓfiteri · vtruʒ mereãt
vel debeant ad eas admitti · tam eiꝰ qui
iſtis certamibus preſidet · q; totius po⸗
puli iudicio com ꝓbãtur. Cũq; diligen
ter examinatus quis pꝛimum reptꝰ fue/
rit nulla vitereſperſus infamia.deinde
non ſeruitutis iugo ignobilis. ob hoc
indignus diſciplina hac. vel congreſſu
eoꝛum qui hanc pꝛofitentur fuerit iudi⸗
catus.tertio ſi artis · ſi foꝛtitudis digna
hferat documenta. ⁊ iunioꝛib coeuiſq;
certans peritiam pariter ac virtutem

piſcentia ſupari.

ſuę Emonſtranerit iuuentutis· ac pꝛoſi
ciens de ephebdꝛum luctamine · perfectis
iam viris et experientia longa pꝛobatis
congredi permiſſus fuerit pꝛeſideniᷣ ex/
amine · ſeq; non ſolum parem vᷣtutis eo⸗
rum aſſidua colluctatione pꝛobauerit·
verumetiam frequenter inter hos quoq;
victoꝛię palmam fuerit conſecutus.tum
demuʒ ad agonis pꝛeclara certamĩa me
rebitur peruenire · in quibus non niſi vi
ctoꝛibus tantum·et his qui multarũ co⸗
ronarum ſtipendijs decoꝛati ſunt facul⸗-
tas conceditur decertandi. Si intellexi⸗
mus carnalis agonis exemplum · ſpiri⸗
talis quoq; certaminis ꝗᷓ diſciplina vel
oꝛdo ſit compatione huius debemus a⸗
gnoſcere. —.
Vniſi gulęfuerimus vitio libe
ratinequaq; poſſimusad pu⸗
gnas interioꝛiſhominis perue
mre. Cap.xiij.
Poꝛtet nos quoq; pꝛimum li/
o bertatẽ nr̃am carnis ſubiectiõe
monſirare · Aquo enim qꝗs vin
citureius ⁊ ſeruus addicitur Et omnis
qui facit peccatuʒ ſeruus eſt peccati Cũ
qʒ; nos nulla concupiſcentię turpis re/
ſerſos infuni examen certamini pꝛe/
ſidẽtis inuenerit · nec fuerimus ab eo vt
ſeruicarnis et ignobiles indigni q; olim
piacis vicioꝛum colluctationibus iudi
cati · tunc poterimus contra coeuosno/
ſtrosid eſt concupiſcentiã carnis et mo
tus ac perturbationes animę inire cer/
tamen. Im poſſibile nan qʒ eſt ſaturum
ventrem pugnas interioꝛis hominis ex⸗
periri. nec bellis robuſtioꝛibo attemptari
dignum eſt eum qui poteſi deijci leuioꝛe
con flicuu.
Quomodo poſſit gu lę concu
Rima enim nobis calcanda
p eſt gule concupiſcentia · et eo
vſcq; extenuanda mens non
ſolum ieiunijs · verum etiam

iglis
pynctl
illulan
ſcens!
niohfe
neciu
cupat
ctione
guãon
ſcatme
Moen
Coſt
Wenti
wum
cusne
an
lcaſon
glubn

as ni

chinnan
ungen
oid
nalise
ih
lonot
nopui
Menn
Ge⸗
ſues
Glen
nij
disen
men
lun ne
ndie
Nc
fam
gad
yſiig
nulenn
launbug
Künen
nuncſe
ſnensc

fſexyirdn

leſtium
duad

1dsgnc,
cumsnn

catamiane
1snonnid
inulemio,
miſuntſucul,
Bäntclen⸗
wplum ſr⸗
Nlapin
Ahnns,

itiolibe
load pu,
mspeme
ſaßei⸗
Gpinunh⸗
mss ubimie
vonitcenn
Emns
mni
mps ſe⸗
unmmni rr/
zabeo t
nichcin
ibus indi
ocnosno⸗
misetmo
rinige a/
Aſawron
wninis
attenpen
ilon

calonnc
nmns W
mcun

Deſſpiritu caſtrimargie

vigilijs · lectione quoq; et crebꝛa com/
punctione coꝛdis· in quibe ſe foꝛſitã vel

illu ſam vel victam reminiſcitur: ingemi

ſcens nunc hoꝛroꝛe vicioꝛũ.nunc deſide

rio ꝑfectionis ⁊ integritatis accenſa · do

nec eiuſmodi curisac meditationibo oc

cupata pariter ac poſſeſſa · ipius cibi refe

ctionem non tam iocunditati conceſſaʒ
quã oneris vice ſibi impoſitam recogno
ſcat ma giſq; eam neceſſariaʒ coꝛpoꝛi qᷓ;
deſidera bilem animeę ſentiat attributa.

Quo ſtudio mentis ⁊ iugi compũctiõe

etenti· laſciuiam carnis quę fotu eſca⸗

rum vehementius inſoleſcit:· ⁊ aculeos

eius noxios retundemus atq; ita foꝛna
cem coꝛpoꝛis noſtri quea rege babilonie
occaſiones peccatoꝑ ⁊ vicia nobis iugi
ter ſubmiſtrante ſuccendit᷑ qͥb napte ⁊

picis viceacrius exuramur · vbertate la/

chꝛymarum ⁊ fletu coꝛdis poterimꝰ ex/
tin guere · donec dei gratia ſpu oꝛis ſui in
coꝛdibus noſtris inſibilante eſtus car⸗
nalis concupiſcẽtie penitꝰ valeãt ↄſopi

ri. Hec eſt igiturnobis pꝛima cõtentio·

bec noſtra vlut ĩ olimpiacis certamini⸗
bus pꝛima ꝓbatio · gule ventriſq; cõcu⸗
piſcentiam deſiderio perfectionis extin-
guere. Ob qð ciboꝛum non ſolum ſuper

fluus appetitus vtutuʒ contemplatiõe

calcandusſed etiã ipi natureneceſſariꝰ
tan qᷓ; caſtitati contrariusnon ſine coꝛ⸗
dis anxietate ſumẽdus eſt. Et ita demũ

vitenr̃einſtituendus eſt curſus· vt nul/
lum magis ſit tempus quo ſentiamus

nos a ſpiritalibo ſtudijs fuocani · q; quo
deſcendere ad neceſſariam coꝛporis cu/

ram eius fragilitate compellimur. Cun
q; ad hanc neceſſitatem ſubmittimur·
vſui potius vitęqᷓ; mentis deſiderio fa/

mulantes quaãtotius ab ea wluta ſalu/
taribus nos ſtudijs retrahente ſubtrahi
feſtinemus. Nequaqꝙᷓ; enĩ oterimꝰ eſca
rum pᷣſentium ſpernere voluptates.niſi

mens cõtemplationi diuinę defira amo

re virtutum potius ⁊ pulchꝛitudine ce/
leſtium delectetur. Et ita quis velut ca⸗
duca deſpiciet vnin erſa pꝛeſentia · cũ ad

ea que immobilia ſunt ⁊ eterna· inſepa⸗

biliter defixerit mentia obtutum · adhuc
in carne poſitus future commoꝛationis

beatitudinem iam corde contemplans.

Quomõ ad cuſtodiendam coꝛ⸗
dis ſui puritatem mõachus ſꝑ
debet eſſeintentus
Elut ſi quis immania virtutũ
vy peꝛꝛemia in ſublimi quibuſdam
paruis indicijs deſignata. per
ſpicaciſſimis oculoꝛum obtutibus cũ te
li directione tendentibus ferire feſtinet.

ſciens immẽſam gloꝛie palmam ? remu

nerationis pꝛemia in eoꝛum confixione
conſiſtere · oculoꝛum aciem ab omni in⸗
tuitu auertẽs · illuc dirigat neceſſec. vbi
ſummam remunerationis ⁊ pꝛemij per-⸗
ſpicit collocataʒ. amiſſurus ꝓculdu bio
ꝑitie palmam ⁊ remunerationeʒ virtuſj·
ſi quantulumcũq; contemplationis eiꝰ

acies deuiauerit. l
QNmonachus ſcm olimpiaci

certaminis moꝛem non poſſit

ſpiritales conficere pugnas.ni
ſi obtinuerit bella carnalia.

LKEKCapxv.
Taqʒ ventr ⁊ gulę ↄcupĩahbĩ
i tuitu ſuꝑata· nec pᷣui carniſ:nec
infames vicioꝛum nota pꝓnun

ciati · velut in olimpiacis diſe ciplinis iu⸗

dicabimur ſuperioꝛũ quoq; certaminũ

dignieſſe conflictu · pꝛeiniſſiſq; huiuſce
modi documentis· ſpiritalibquoq; ne

quitijs cõgredi poſſecredemur:quęnõ

niſi victoꝛibus tantum ⁊ his qui merẽ⸗

tur in ſpiritali agone contendere · cõcer/

tare dignantur. Illud enim eſi cuncto⸗

rum luctaminum velut quoddam ſoli⸗

diſſimum fundamentum vt pꝛimitꝰ car

nalium deſiderioꝛum incentiua perimã⸗

tur. Nam nullus carne pꝛopꝛia nõ de/
uicta legitime decertare poterit. Et ꝗͥᷣ le-
gitime non decertat · ſine dubio nec in a/
gone confligere: nec coꝛone gloꝛiã vi⸗
ctonie gratia poterit pꝛomeren. ſi

toc fuerimus vicio ſu perati · velut ſer /

ni carnalis concupiſcentie compꝛoba/
ti·v per hoc nec libertatis nec roboꝛis inſi

gnia pꝛeferentes · a ſpiritaliñ congreſſio

num conflictu · vt indigni ſeruinõ ſine
confuſionis nota ptinus repellem. Om
nis enim qui facit ꝑeccatũ ſeruus eſi pec
cati.Diceturq; nobis ꝑ beatum apłlum
cum bis inter quos foꝛnicatio nominat
Temptatio vos non a ꝓpꝛehendit · niſi
humana. Mon enim merebimnr mẽtis
roboꝛe conquiſito grauioꝛes pugnas ne
quitiarum celeſtiũ experiri · qui carnem
fragilem reſiſientem ſpũi noſtro ſubiu/

gare nequiuimus. Qð apoſtoli teſtimo

nium nõ intelligentes quidam/poſuer̃t
ꝓ indicatiuo optatiuũ modũ · id eſt tem
ptatio vos non appꝛehendat. niſi buma
na. Quod ab ipo magis dici manifeſtũ

eſt· non optantis ſed pꝛonunciantis vel

expꝛobꝛantis affectu.

CXfundamentum ac baſis ſpi⸗

ritalis agonis i caſtrimargie ſit
certamine collocata Cap̃̊. xvij.
Is audire verum athletã chꝛi

v ſii legitio agonis iure certãtẽ·
Ego igit᷑ inquit ſic curro·non

quaſi in incertum · ſic pugno non quaſi
gerem verberansſed caſtigo coꝛpꝰmeuʒ
et ſeruituti ſubijcio · ne alijs pꝛedicãs ip
ſerepꝛobus efficiar· Aides vt in ſemet⸗

ipo id eſt icarne ſua colluctationũ ſum/

mam velut in baſe quadam firmiſſima
ſtatuerat· T ꝓpuentum pugnein ſola ca⸗
ſtigatione carnis ⁊ in ſubiectiõe ſui coꝛ/
poꝛis collocarat. Ego itaq; ſic curro nõ

quaſi in incertum. Mon currit in incer/

tum · qui celeſiem hieru ſalem ↄſpiciens
efixum habet quo ſibi coꝛdis ſui inde/
flexibilis ſit dirigenda pernicitas Non
currit in incertum qui obliuiſcẽs poſte⸗
rioꝛa · ad ea quę poꝛa ſunt extendit ſead
deſtinatum pſequens bꝛauium ſupeme
vocationis dei in chꝛiſto ieſu·quo ſꝑ di

rigens ſue mentis obtutum·⁊ ad eũ om

ni coꝛdis pꝛeparatione feſtinans· cum fi
ducia pꝛoclamat. Bonum agonem cer

taui.curſum cõſummaui fideʒ ſeruaui
Et quia ſe nouerat poſt odoꝛem vnguẽ/

toꝛum chꝛiſti pꝛepeti cõſcientie deuotio

ne infatiga biliter cucurriſſe.⁊ ſpiritalis
agonis certamen carnis caſtigatione vi
ciſſe· cum fiducia infert ⁊ dicit. De cete⸗
ro repoſita eſt mibi coꝛona iuſticię· quã

reddet mihi dñs in illa die iun ſtus iudex
Et vt nobis qͥ ſimilem ſpem retributio

nis apiret · ſi in agone curſus iſtiꝰ imita⸗
ri eum velimus: adiecitnõ ſolum auteʒ
mihi ſed ⁊ omnibo qui diliguntaduen/
tum eius · participes nos coꝛone ſuę in

die iudicij foꝛe ꝓnuncians ·ſi diligentes

aduentum chꝛiſti. non illuzʒ tm̃ qui etiã

nolentibus axparebit. ſed etiam hũc qͥ

quotidie ĩ ſanctis cõmeat aimabus· vi⸗/

ctoꝛiam cer taminis caſtigatione coꝛpo⸗

ris acquiramus. De quo aduentu dñs
in euangelio. Ego inquit ⁊ pater meꝰ ve

niemus ad eum· manſionem apud eũ

faciemus.Et iterũ Ecce ſto ad oſtium ⁊
pulſo · ſi quis audierit vocem meam et

aperuerit iannam· introibo ad illũ et ce

nabo cum illo · ⁊ ipſe mecuaum
Per quot genera certaminum
atq; palmaruʒ beatus apoſto
lus ad coꝛonam ſublimiſſimi
agonis aſcenderit LCa.xvii

Ec tamen agonem curſus tan

n rmummõ ſe conſummaſſe ceſcri⸗
bit cum dicit · ſic curro non q̃ſi
in incertum · quod ſpecialiter referturad
intentionem mentis ? feruoꝛem ſpiriins
ſui · quo toto chꝛiſtum ſequebat᷑ ardoꝛe
cum ſponſa decantans · poſt te in odo⸗
re vnguentoꝛũ tuoꝛũ curremuset iterũ·
adbeſit anima mea poſtte · ſed etiã alið
colluctationis genus ſe viciſſe teſtat di
cens. Sic pugno non quaſi aerem ꝓ̈be/
rans.ſed caſtigo coꝛpus meum et ſerui⸗

tuti ſubijcio. Quod ꝓpꝛie ad continẽtie

doloꝛes ⁊ coꝛpvꝛale ieiunium atq; affli⸗
ctionem carnis pertinet · per hanc ſe pu⸗
gile qu ẽdam ſirenuũ ſue carnis eſſe de⸗
ſcribens nec inuanum aduerſus eã ictꝰ
ↄtinẽtię exercuiſſe deſignãs · lʒ klumphũ

gten
ſſe. g
to,Tiein
inmoꝛt
niscont
colluc
taminun
mocuz
latncec⸗
dammnd
phatorn
ſnincent
cun bie
ſorun⸗
fictione
funon.
Pngen
losſpis
neſoicon
ran
glages
xcc
tusmi
batno
ſiun ſi.
ſonid
at unn
ſusanen
Pnapzs.
ditor
ſnin
t̃
hoteco
N.
4
tiump
ctamẽ
ceclt. G
nicnn
Guantah
remmüüi
Anco!

chiſtie

agtion⸗

wini⸗ pugne moꝛtificatione ſui coꝛpoꝛis acqͥ/ ſecuritatis inertia diſſolutus.pꝛemioꝛũ
gi ſiſſe. quo verberiby contiuentię caſtiga⸗ ſtipendijs ac triumphoꝛũ merit defrau⸗/
dn to. ⁊ ieiunioꝝ ceſtibus eliſo · victoꝛi ſpũi detur. Itaq; ſi ad hos triumphoꝛũ gra.
pertis immoꝛtalitatis coronam ⁊ incoꝛruptio dus cupimus creſcente virtute conſcen
tionen nis contulit palmam Aides legitimum dere. eodem nos qͥʒ oꝛdine opoꝛtet pᷣlio.
Ron, colluctationis oꝛdinem · ſpiritaliũ cer/ rum inire certamina · 7 pꝛimũ cum aplo
ficni taminum cõtemplaris euentum· quẽad dicere. Sic pugno non quaſi aerem ver
lus inte moduʒz atbleta chꝛiſti adeptus derebel/ berans· ſed caſiigo coꝛpus meum et pui - .
ſembuin latrice carne victoꝛiam.ſbiecta illa quo/ tuti ſubijcio · vt hoc cõflictu ſuꝑato · rur ſ
Wint dammõ pedibus ſuis · vt ſublimis triũ/ ſus cum eo dicere poſſimus. Mon eſt no
nut, phatoꝛ inuehitur Et idcirco non currit bis colluctatio aduerſus carnem et ſan-
nrichen, in incertum· quia confidebat vrbem ſan guinem · ſed aduerſus pᷣncipatus. adũ-
eſutin ctam bieruſalẽ celeſtem ſe ꝓtinus ingref ſus poteſtates. aduerſus mundi rectoꝛes
RKr ſurum Sicpngnatieinnis ſcilicet ⁊ af tenebꝛarum harũcontra ſpiritalia neqᷣ
ni nii flictione carnali:non quaſi aerem verbe ciein ceęleſtibus. Aliter enĩ congredi cu,ʒ S
unbir rans · id eſt inuanum ictus continentie illis nullo mõ poterimus. nec ſ piritales — 83—
abuo N, oꝛrigens p quos non gerem vacun ſed pugnas merebimur expiri.carnali ceie⸗ — ₰ Spnal
gernpo, illos ſpũs qui in eo Vrſantur caſtigatio cti conflictu · ⁊ colluctatione Vntris eli⸗
mdis ne ſui coꝛpoꝛis verberabat. Qui eni di· ſimeritoq; nobis ab apoſiolo cũ expꝛo⸗ *
mnow cit · nõ quali gerem vberans oſtendit ſe 3. bꝛatione dicet · Temptatio vos non ap
nhrdci tam ſi non gerem vacuum 7 manem . pꝛebendit niſi humana.
Askiunn aliquos tamen in aere verberare. Et qᷣa D R non debeat monachus ſu
mnant hec certaminum genera ſuparat. dita⸗ mendicibi tempus excedere. ſi
ian tus multarum coꝛonaꝝ ſtipendijs ĩcele vult ad pugnas interioꝛum cer
4 batnon immerito robuſtioꝛũ incipit ho taminum peruenire
ſtium ſubire luctamina · ac pꝛioꝛibo emu Laß. xrxr.
maumn lis triiphatis cũ fiducia ꝓclamat et di/ Gitur monachus ad pugnas
voſt⸗ at. Jam nõ nobis eſt colluctatio aduer interioꝛũ certaminum cupiens
nifin ſus carnem ⁊ ſan guinem. ſed aquerſus pr5uenire. banc in pᷣmis cautioneʒ ſibimet
A pncipatꝰ. aduerſus ptãtes aduſus mi indicat.vt nõ potus quicq;ᷓ non eſus vl
lusn Di rectoꝛes tenebꝛarum harum contra la oblectatione deuictus · ante ſtationeʒ
kenln ſpiritalia nequitię in celeſtibus legitimam cõmunemq; refectionis ho/
hun EVathlete chꝛiſti donec in cor ram. extra menſam pcipe ſibimet ꝓrſus
enned poꝛe commoꝛatur pugna non indulgeat.ſed nerefectione quidem traſ
Hiruns deſit. Cap̃. xix. acta · ex his pꝛeſumere ſibi quãtulumcũ
ndor LChrlete chꝛiſti in coꝛpoꝛe cõmo qʒ; permittat ·ſimiliter q canonicũ ſom.
tino a ranti nunqᷓ; deſit colluctatio/ ni tempus menſuram q; cuſtodiat.Eo⸗/ .
uogini, num palma ·ſed quantomagis dem nanq; ſtudio iſte ſunt meni ampu
ain triumphoꝛũ ſucceſſibus creuerit tãto ei tande laſciuięquo meretricationis vi⸗
Etld etiam colluctationuzʒ robuſtioꝛ oꝛdo ſuc tium deſecandum. Qui enim gule ſuꝑz⸗
mitv cedit. Subiugata etenim carne atq; de fluos a ppetitus ĩhibere nõ potuit· quo⸗
tſeni/ uicta · quantę aduerſarioꝛum cohoites. modo eſtus carnalis ↄcupiſcentie vale⸗
mnane quanta hoſtiũ agmina aduerſum victo bit extinguere:Et qui nõ quiuit paſſio-
Piſfi⸗ rem militem chꝛiſti triumphis eius inſti nes in ꝓpatulo ſitas paruaſq; compeſce
cſepu⸗ gata cõſurgunt · ſcʒ ne pacis ocio miles re.quemadmodũ occultas:nulloq; ho⸗
ſede/ chꝛiſti lenteſcẽs incipiat obliuiſci collu⸗ minum teſte pꝛurientes moderatrice di⸗/
ii ctationum ſuarũ gloꝛioſa certamina · ac ſcretione poterit debellare: Etidaot

npbi

„

. PV0 Nr’R’R’ß

ſingulos motus ⁊ in quolibet teſiderio
robur animeę compꝛobatur. quę ſi in
minimis apertiſq; cupiditatibꝰ ſupat᷑·
quid in maximis ac foꝛtioꝛibo occuli q;

De interioꝛi monachi paceet
abſtinentia ſpiritali. LCa.xxi.
On enim eſt nobis aduerſariꝰ
n extrinſecus foꝛmidãdus.in no
biſmetipis hoſtis incluſus eſt.

Inteſtinum nobis quotidie in gerit bel

lum. deuicto eo omnia que foꝛinſecus
ſunt reddentur infirma . ac militi chꝛiſti
vniuerſa pacata erunt et ſubdita. Nõ
habebimus aduerſariũ nobis extrinſecꝰ
metuendum . ſi ea quę intra nos ſunt ſpi
ritui deuicta ſubdant᷑ NMec ſoluʒ nobis
iſtud ieiuniũ viſibiliũ ciboꝛũ ad ꝑfectio
nem coꝛdis ⁊ coꝛpoꝛis puritatem ſuffice
re poſſe cedamus · niſi fuerit huic aimę
q ieiuniũ copulatum. Mabet nãq; ⁊ il-
la ſuos noxios cibos · quibo impinguata
etiam ſine eſcaruʒ abundantia ad luxu/
riępꝛerupta deuoluitur. Detractio cib
eius eſtetquidem perſuauis. Ira etiam
cibus eius eſt licet minime leuis.ad ho/
ram tamen infelici eã eſu paſcens.ac pa
riter letali ſapoꝛe pꝛoſternens. Inuidia
cibus eſt mentis:virulentis eã ſucis coꝛ
rumpens · ⁊ pꝛoſperitatis aliene ſucceſſiv⸗/
bus iugiter miſeram excruciare non de⸗
ſinens. Cenodoxia id eſt vana gloꝛia ci-
bus eius eſt.qui delectabili eam eſca per
mulcet ad tempꝰ.poſt vero vacuam om
niq; virtute ſpoliatam reddet ac nudã·
cunctis eam ſpiritalibus fructibo ſterilẽ
inanemq; dimittens · ita vt non ſolum

immanium laboꝛũ faciat merita depire.

wrumetiã ſupplicia maioꝛa conqnirat.
OVmnis concupiſcentia ⁊ ꝑuagatio coꝛ.
dis inſtabil paſtus qdaʒ eſt aĩę.noxijs
eſcis eam nutriens · expertem vero cele/
ſtis panis ac ſolidi cibi in ppſterum de⸗
relinquens.Ab his itaq; quanta nobis
eſt virtus ſacratiſſimo ieiunio continen.
tes · vtilem habebimus cõmodq; obſer

ſuſtineat: vnicuiq; ſua conſcientia teſqʒ
eſt

4

h

†

£

nantiam ieiunij coꝛpoꝛalis.Laboꝛ nãq;
carnalis ſpũs eõtritioni coniunctus · ac
ceptiſſimum deo ſacrificiũ dignũq; ſan
ctitatis habitaculũ puris mundiſq; re/
ceſſibus exhibebit. Ceterũ ſi coꝛpoꝛaliter
ieiunãtes pnicioſiſſimis aĩme vitijs im/
plicemur.nibil nobis pꝛoderit carnalis
afflictio Pcioſioꝛe parte polluta· per eaʒ
ſcʒ ſubſtantiã delinquentibo nobis qua
efficimur habitaculũ ſpũſſancti. Nõ eĩ
tam coꝛruptibilis caro:q; coꝛ mundum
habitaculũ dec templüq; ſpnᷣfſancti effi
citur. Opoꝛtet ergo exterioꝛe hoĩe ieiunã
te · interioꝛem q ſimilita cibis noxijs tẽ-
perare. quem pcipue exhiberi mundum

o · vt loſpitẽ in ſe chꝛiſtũ recipe merea

tur· beatus apłus monet his verbis.in⸗
terioꝛem inquiẽs homineʒ habitare chri
ſtum per fidem in coꝛdibus veſtris·
idcirco nosoporteat exerce
re cõtinentiam corpoꝛalem. vt
ꝑipſam perueniamus ad ſpiri
tale ieiuniuum LCaß xxij.
ODOnvnunerimꝰ itaq; nos idcirco la
K n Norem cotinnentie corpoꝛal im
xncere · vt ad puritateʒ coꝛdis
hoc poſſimus ieiunio puenire. Ceterum

laboꝛ a nobis impendit᷑ incaſſum · ſi hũc

quidem contemplatione finis in fatiga-

biliter ſuſtẽtemus · finem vero ꝓpt᷑ queʒ
colerauimus afflictiones tantas obtine
renequeamus.meliuſq; fuit interdictis
eſcis aĩę temperaſſe · q; voluntarijs mi⸗
nuſq; noxijs coꝛpoꝛaliter ieiunaſſe. In
bis enĩ ſimplex ⁊ innoxia creature dei ꝑ/
ceptio eſt. nibil ꝑ ſemetipam habẽs pec
cati· in illa vero pꝛimitus fratꝝ pernicio
ſa deuoꝛatio · de qua dicit. Moli dilige⸗/
re detrahere.ne eradice is. Et de ira atʒ
inuidia beatus iob dicit. Etenĩ ſtultum
interficit iracundia: ⁊ parnulum occidit
inuidia Simulq; notandum.qꝙ qui ira
ſciturſtultus· ⁊ qui iuidet paruulus iu⸗/
dicetur. Ille nanq; non immerito ſtultꝰ
iudicatur. voluntarie ſibi moꝛtem ire ſti
mulis incitatus inducens.⁊ hic dum li⸗/
uet.parunlum minoꝛẽqʒ ſe pꝛobat.Dũ

ginin
cninst

debe
.

ſuccenea
ſithuak
ylloort
connerl
Loler
guecan
fecöel
gnie
Arin
ſſeulio⸗
lamnnece
npllen
numter
de
nosten
nbuſa
conſu
un
hsno
Mudlton
nioſcenn
Uidimus.
biikiwn
nbusphoe
lo batr
Tonimus
Olan de⸗
Vllagn
Fefecdon
mos hea
diſcrene
conſecut
Nlitatzs
Arrede⸗
ltng
nioſuctus
prrent

Cltionen

1

opprten

ipreſ

Nni
nse
icgſn
lc
Nwnir
Msin,
taamals
tomuy
obisgn
d. Pii
nmuncun
iſncicfi
Midani
Snopsti⸗
Dnundan
ngenena
wobis in,
Nurechti
tns⸗
ererce
Uen.
Uſbii
gldanoh⸗
nycauis
Cumunm
m ſbic
ninig⸗
e nc⸗
tus obane
ntendiens
anönm,
uule. Ja
medap
beheser
N—
idlg/
Ctainay
mikulun
morudit
Ful in
aulusin/
rioſtul⸗
emik
iedund⸗

N Dn

enim inuidet teſtatur maioꝛem eſſe eum
cuius pꝛoſperitate crucidtur.
Qualis eſſe monachi cibus
debeaat LCaß xxii.
Bitur eſt cibus eligendus non
i tantum qui concupiſcentie fla
grantis eſtus tempet · minuſq;
ſuccendatverum etiã qui ad parãdum
ſit facił⁊ quẽ ad coemẽdũ opoꝛtunioꝛeʒ
vilior pꝛecij cõpendiuʒ pꝛeſiet ·quiq; ſit
conuerſationi fratrũ vſuiq; communis
Trniplexeĩ natura eſt caſirimargię Ana
quę canonicã refectionis hoꝛã pꝛeueni⸗
re cõpellit · alia ꝗᷓ tantũmodo ventr in/
gluuię ⁊ ſaturitate quarũlibet gaudet
eſcarũ · tertia quę accuratioꝛib epulis et
eſculẽtioꝛibboblectat᷑. JIdoq; aduerſus
eam neceſſe eſt monachum obbuantiaʒ
triplicem cuſtodire· id eſt vt pꝛimũ legiti
mum tem pus abſolutionis expectet· de⸗/
inde vt caſtiget ⁊ refrenet deſideriũ car/
nis · tertio vt qualibuſcunq; eſcis vilio⸗
ribuſq; contentus ſit Quicqͥd enĩ extra
conſuetudinem pſumitur vſum q; com
munẽ:vt vanitatis ⁊ gloꝛięatq; oſtẽta/
tiõis moꝛbo pollutũ.antiquiſſima patꝝ
traditio notat:nec quenqꝙᷓ; ex his qͥs me
rito ſcientięac diſcretionis enituiſſe per/
nidimus. vel quos ad imitandum gtia

chꝛiſti vlut ſplẽdidiſſima lumiaria om
nibus p̃locauit eſu panis qui apud eos
vilis habetur ac facilis · abſtinuiſſe co/
gnouimus:nec eoꝛũ quẽpiam qͥ hanc re

gulam declinantes· pꝛetermiſſo panis

vſu. leguminum vel olerum ſeu pomoꝝ2n

refectionem ſectati ſunt · inter pꝛobatiſſi.
mos habituʒz aliqñ conſpeximus · ſed ne
diſcretionis quidem aut ſcientię gratiã

conſecutum. Mon ſolum eni ceteras in

vſitatas eſcas expetere monachum non

ebere decernunt ne videlicet curſus eiꝰ

vlut in ꝓpatulo cunctis expoſitus· ina
nis factus ac vacuus cenodoxię moꝛbo
depereat ·ſed ne ipam qͥʒ ieiunioꝛuʒ caſti

gationem cõmunem cuiqᷓ; facile pateſie
ri opoꝛtere ꝓnunciant: verum quantum
ſieni poteſt contegi pariter et abſcondi.

De ſpiritn caſtrimargie

Aduentãtibus aũt fratribusmag bu/
manita ac dilectionis offerri debere v⸗
tu tem·quã cõtinentię diſtrictionem ⁊ qͥ;
tidiani ꝓpoſiti rigoꝛem manifeſtari ꝓba
bilius cenſu erũt: nec quid volũtas vti/
litaſq; noſtra ſen deſiderij ardoꝛ expo⸗
ſcat attendere · ſed qͥd adueniẽtis requi

es vel infirmitas exigit pꝛexonere ⁊ gra/

tanter implere

¶in egypto indifferenter vidi

mus ſub aduentu noſtro ſolui
quotidiana ieiunia.
LC·Leea.a.aa. xxiu. .
Aim de ſyrie partibus ſenioꝛũ
c ſcita diſcere cnpientes egypti
Pnvuintiam petiſſemus ibiq; tã⸗
ta coꝛdis alacritate nos ſuſcipi mirare/
mur. vt nulla ꝓrſus ſicut fueramꝰin pa
leſtine monaſterijs inſtituti vſq; ad pᷣſti/
tutam ieiunij hoꝛam refectionis regula
ſeruaret · ſed abſq; legitimis quarte ſex/
tęq; ferię quocunq; pergebamus quoti
diana ſtatio ſolueretur.quidam ſenioꝝ
percunctantibo nobis: cur ita indifferen
ter apud eos pꝛeterirent᷑ quotidiana ie⸗
iunia · reſpondit. Jeiuniũ ſemꝑ eſt mecũ
Vos aũt continuo dimiſſurus mecũ in
giter tenere non poſſum. Et ieiuniũ qui⸗/
dem licet vtile ſit ac iugiter neceſſariuʒ·

Opus autẽ charitatis impleri:exigit pᷣ/
cepti neceſſitas. Ita q; ſuſcipiens in vo⸗
bis chꝛiſtum · reficere eum debeo ˖ dedu⸗
cens aũt vos humanitatem eius obten/
tu pꝛebitã · diſtrictioꝛe ieiunio in memet⸗
ipſo potero com penſare. Non enim poſ⸗
ſunt filij ſponſi ieiunare · donec cu m illis
eſt ſponſus. Cum autem diſceſſerit. tũc
illi iein nabuntt
De cõtinentia ſenis qui ita ſexi
es cibuz ſumpſit vt ſeruaret eſu
rien
Kap. xxv.
AAAigdam ſenioꝛum cum reficien
auaq entem me vt adhuc paululum
gAuid ederem hoꝛtaretur · iam q;
me dixiſſem non poſſe · reſ hoͤie Ego iã
2

„

Sð

1. . . ä N LCeber =
tamen voluntarij muneris eſt oblatio. 4

. — — 1. ● . 4
ð

— oao nuff
ſexties diuerſis aduenientibus fratrib tum relinqueret pquod poſſentad perſe vich
menſam poſui·hoꝛtãſq; ſingulos cũ om cctionis culmẽ pꝛecepti cõpendio facili Talis
nibus cibum ſumpſi.⁊ adhuc eſurio · t puenire ingemiſcens ille· nunqᷓ; ait meã govn
tu pꝛimitus nc reſiciens:iam te did nõ 5 feci volũtatem · nec quẽq; docui qð pꝛiꝰ ummo
poſſe. —.— öſenon feci.⸗ ſeinon
. De eo ſene quiin cella ſua eſe Deabbate machete inter colla nttamg
nũqᷓ ſolus accepit Capᷣ.xxvi tiones ſpiꝛitales nunqᷓ doꝛmi piun.
AIdinuus alium in ſolitudie cõ taãte etſemper inter terrenas fa ſuo die
v moꝛantem qui nunch ſe ſibi ſo⸗ bulas obdoꝛmiente Ca.xxix. feantet⸗
li indulſiſſe cibum te iatus eſt · L Idimus ſenem machetẽ nomi/ jeytnon
ſed etiam ſi ꝑ totos quinq; dies ad eius v nea turbis fratrũ eminꝰ cõomo üuha
cellulam nullus e fratribus adueniſſet rantem · hanca dño gratiaz di
eiet. . E n, SS elarel! ari5 cem
refectioneʒ ingit diſtuliſſe· donec ſabba uturnis pᷣcib impetraſſe. vt qͥtqͥt dieb owie
toꝛum vel dñico die deuote cõgregatio ac noctibo agitaret᷑ collatio ſpiritahnun olig
nis obtentu ꝓcedens ad ecclaʒ. pegrino qᷓ; ſomni toꝛpoꝛe penitus laxaret.Si qꝗͥs ſu⸗
rum quẽpiam repperiſſet · quẽ exinde re⸗ xero detractionis verbum ſeu ocioſum
Ducẽs ad cellulã· conſoꝛte eo refectionẽ temptaſſet inferre· in ſomnuʒ ꝓtinus cõ u .
coꝛpor non tam ſue neceſſitatis obtentu ? cidebatac ſic ne vſq; ad aurium quidẽ nar
qᷓ;ᷓ bumanitaſj gratia cauſaq; fratil aſ⸗ eius pollutionem virus obloquij pote⸗ l n
ſu meret. Itaq; vt noꝛunt in aduẽtu fra/ rat peruenire ccht
trum indifferẽter ſoluere quotidiana ie. Eiuſdem ſenis de nemine iudi W.
iunia · ita diſcedentibo eis refectioneʒ ob rando. Ca. xxx. E
illos indultam continentia maioꝛe com Ieigem ſenex cũ ĩſtitu eret nos fun
penſant. pceptioneʒ cibi paruiſſimi acri hb neminem diiudicare debere · in⸗ nes⸗
oꝛe caſtigatione non ſola panis ſʒ etiaʒ tulit tria fuiſſe in quib diſeuſ⸗ ao⸗/
ſomni ipius diminutione duriꝰexigeẽtes ſerit wel repꝛehenderit fratres · ꝙ ſerlicet luv⸗
Quid ð fructu ſtudij/ ꝓfeſſi ſiut vynam ſibi nonnulli paterent᷑ abſeidi
gbbas peſius ⁊iohanes. Ha berẽt in cellułſagũ · ꝙ oleũ bñdicẽtes b1
DVBPucg ſenem pe La. xxvij. expoſcẽtib ſecularibedarẽt · hec oĩma
a ſium in beremo vaſtiſſima cõo⸗ ſe incurriſſedicebat. Mam egritudineʒ ocnan
moꝛãtem · cũ ſenex iohãnes ma vuęcontrahens tamdiu inquiteius lã⸗ ntimnig
gno cenobio ac multitudini fratrũ pꝛe⸗ guoꝛe diſtabni · donec tam dolon necel⸗ dazdertb
poſitus adueniſſet· ⁊ ab eo vlutantiqſ/ ſitate q; ſenioꝛũ omniũ adhoꝛtatione cõ Mnunten
limo ſodale ꝑquireret quidnaʒ ꝑ oẽs q̃ pulſus abſcidi eam ꝑmitterẽ. Quiꝰ etiã Rdne
draginta annos quibus ab eodem ſepa infirmitatis obtentu ſagum qz br̃e coa duſam
tatus in ſolitudine minimea fratribus ctꝰ ſum. Oleum etiam benedicere ac ſup belamine
interpellatus egiſſet · nunqᷓ;ᷓ meait ſol re plicantibus dare.quod pꝛe omnibus ex nemen
ſicientẽ vidit. etille· nec me inquit iratũ. ecrabar· vtpoteiudicans illᷣ ex magna (tas an
MNuam exempli ſui ꝓfeſſionem coꝛdis pꝛeſumptione deſcendere· circũ/ ſeensgi
abbas iohannes diſcipulis re dãtibus me repente ſeeularibus mulij. loguehi
liquerit diſceſſurus La. xxvii ita conſtrictus ſum vt aliter eos nullate nitone:
Ungem ſenem cñ alacrem tan nus euadere poſſem:niſi a me ſumma vi bihinn
4 ad ꝓpꝛia tranſmigrantẽ · in obteſtatiõibus extoꝛſiſſent · vt oblato taſpren
rtremo iam anhelitu poſitum ab eis vaſenlo manum meam impꝛeſſo Gagbo
Pre vnt vt Rlie m emoꝛiale man⸗ Tentes benedictionis oleum conſecutoſ- ante
Datum velut hereditaniũ quoddaʒ lega tandem mealiqũ relaxarunt. Quibom Ualginſt
—
SeSernn 2 2 — L. 1 1 **ϑ
—63622 4 4 ℳ₰ W c 12. 1 π 4 0

e
dfncne

Umei
p

rcol
domi
nos
um.
Wepom⸗,
nip cͤno
Fundi
pintenun
nt S
noolan
gennscõ
un gide
ujwpre⸗

ineid
mgars
rdtrrin
i dlaul
glit
Nttbſache
abiͦcicetts
Throint
cginen⸗
Gtmnuli⸗
wunnuth
unonec
Cub eti
chbiten
hiogeneſt
Nonnihen⸗
anhn
rdN
vsM .
monolute
MmmaN
robluo
nmh⸗
nch lae⸗
nſunf.

Lubn

HgH
„
1
41
4

maniſeſte compertum eſt iſdem cauſis
ac vicijs monachum obligari· in quib⸗
dealijs iudicare pꝛeſumpſerit. Opoꝛtet
ergo vnumquẽq; ſemetipᷣm iudicare tã/

tummodo·⁊ circũſpecte cauteq; cuſtodi

rein omnibo.nõ alioꝝ conuerſationem
vitam q; diſcutere · ſcᷣm illð apłi pꝛece/

ptum. Cu aũt quid iudicas fratrẽ tuũ:
ſuo dño ſtat aut cadit. Et nolite iudica/
reantetempus.Et illud. Molite iudica
re vt non iudicemini. In quo enim iudi
cio iudicaueritis:iudicabimini · Mꝛeter
banc enĩ quam diximus cauſam etiam

ob boc indicare de alijs periculoſum eſt.
quod ignoꝛantes vel neceſſitatem vel ra 4
tioneʒ qua illi hec in quibus offendimꝰ
aut recte coꝛam deo aut venialiter agũt ·
inuenimur eos temere iundicaſſe. et per

boc admittimus non leue peccatũ.ſecus
qᷓ; opoꝛtet de fratribus noſiris aliqᷣd ſe/
tientes.
Increpatio eiuſdem ſenis cuʒ
fratres inter ſpiritales collatio
nes doꝛmitates ad narratione

ocioſe fabule vidiſſet experge

factos LCaa. xxxi.
Ic idem ſenex ocioſarum fabu
b.larum dia bolum eſſe fautoꝛeʒ ·
ac ſpiritalium collationum im
pu gnatoꝛem ſemper exiſtere. his declara
uit indicijs. Nam cum fratrib quibuſ/

daz de reb neceſſarijs ac ſpiritalibo diſ ⸗

putaret · eoſq; videretletbeo quodaʒ ſo
poꝛe demergi · nec poſſe ab oculis ſuis põ
dus ſomni depellere · ocioſam repente fa/
bulam introduxit. Ad cuius oblectatio
nem cum eos enigilaſſe confeſti atq; ere
ctas aures ſuas habere vidiſſet· ingemi⸗„
ſcens ait. Nunc vſq; dũ de ſpiritalibus
loquebamuroĩm veſtrũ oculi letali doꝛ
mitione debmebantur.at cum ocioſa fa
bula intromiſſa eſt· omnes expergefacti
toꝛpoꝛem ſomni dominant᷑ excuſſimus·
Vel ex boc ergo perpendite quiſnaʒ col
lationis illius ſpiritaliſ fuerit impugna
toꝛ· aut quis huius infructuoſe atq; car
nalis inſinuatoꝛ exiſtat. Ille etenim eſſe

vw Df doꝛr vn vi

☚R B

mãifeſtiſſime depꝛehendit· qui malis ad
gaudens vel iſtaʒ ſouere vel illam impu
gnare nõ deſinit

De epiſtolis pꝛiuſq̃ʒ legerẽtur

incenſis
Ec minus qͥʒ hoc opus fratris

LCa. xxxj.

n er ga puritatem ſui coꝛdis intẽ
ti.⁊ erga contemplationem di⸗/

uinam valde ſolliciti · cõmemoꝛari neceſ

ſarium reoꝛ·qui cũ ei poſt annos quiĩde/
cim patris ac matris amicoꝛũq; multo/
rum de ꝓuincia ponti complures epiſio
le delate fuiſſent· accipiens grandẽ faſci
culum literarũ · diuq; apud ſemetipſum
voluens · quantaꝝ inquit cogitationuʒ
cauſa erit mibi haꝝ lectio·quęme vł ad
inane gaudium velad triſticias ĩfructu

R

oſas impellẽt.quot diebo hoꝛũ recordCa⸗

tionequi ſcripſerunt intentionẽ pectoꝛis
meia ꝓpoſita cõtemplatione reuocabũt
Poſt qnantum tem por digerenda ẽ G
mentis concepta confuſio. quantoq; la

boꝛe rurſus iſte tranquillitatis reparan/

dus eſt ſtatus · ſi ſemel animus literaruʒ
permotus affectu · eoꝛumq; recenſendo
ſermones ac vultus quos tanto tempo-
re dereliquit · iterum eos reuiſere · ipſiſqʒ
cohabitare ⁊ animo ac mente ceperit in/
tereſſe: Quos pꝛofecto coꝛpoꝛaliter de/
ſeruiſſe nibil ꝓderit. ſi coꝛde eos incipi/
at intueri .ac memoꝛiaʒ quã ſeculo huic
renuncians quiſq; velut moꝛtuus abdi
cauit reuiuiſcens eandem rurſus admi
ſerit. Hec voluens in coꝛde ſuo · nõ ſolũ
nullam reſoluere epiſtolam definiuit · ſʒ
ne ipᷣm quid em faſciculum reſignare:ne
ſcʒ eoꝛum qui ſcripſerant vel nomina re
cenſendo vel vultus recoꝛdando a ſpiri
tus ſui intentione ceſſaret. Itaq; vt euz
conſtrictum ſuſceperat.igni tradidit cõ
burendum. Ite inꝗẽs cogitationes pa-
trie pariter concremamini · ne me vlteri⸗
ad illa que fugi reuocare temptetis
De abſolutione queſtionis
quam abbas theodoꝛus oꝛan/
dopꝛomerut—
H Cap̃ᷣ.xxriiꝗi4.

2

AIgggimus etiã abbatẽ theodoꝝ
v ſuüma ſctitate ⁊ pfecta ſciẽtia h⸗
Ditũ nõ ſolũ in actuali vita · ſʒ
etiã noticia ſcripturaꝝ· quã ei non tam
ſtudiũ lectionis vel literatura mũdi cõ/
tulerat · q; ſola puritas coꝛdis. ſiqdem
vix ipius qͥʒ grece linguę perpauca ver
ba vl intelligere poſſet vel ꝓploqui Hic
cum explanationem cuiuſdam obſcuriſ

ſime queſtionis inquireret · ſepteʒ dieb

ac noctibus in oꝛatione infatigabilis p⸗
ſtitit · Donec ſolutionem poſite queſtio⸗/
nis dño reuelante cognoſceret.

De ſententia eiuſdem ſenis q̃ᷓ

docuit Aeo ſtudio monachus
poſſit aſſequiſcientia ſcriptura
rum. CLap̃. xxruij.
Icꝗg dqᷣbuſdã fribus admiran
tibus tam pꝛeclarũ ſcientię eiꝰ
luuqmen. et ab eodem quoſdam
ſcripturarũ ſenſus inquirentibo· ait· mo
nachũ ad ſcripturarũ noticiam pꝑtigere
cupiẽtem. nequaqᷓ;ᷓ debere laboꝛes ſuos
erga cõmentarioꝛum libꝛos impendere·
ſed potius omnem mentis induſtriam
intentionem coꝛdis eꝛga emẽdationem
vicioꝛum carnaliũ detinere.Quibus ex
pulſis cõfeſtim coꝛdis oculi ſublato ve/
lamine paſſionũ ſacramenta ſcriptura/
rum velut naturalit᷑ incipient ↄtempla
ri. Siquideʒ nobis nõ vt eſſent incogni
ta vel obſcura ſanctiſpũs gratia ꝓmul⸗/
gata ſunt ·ſed nr̃o vicio velamine pecca
toꝛum coꝛdis oculos obnubentereddã-/
tur obſcura · quibo rurſuʒ naturali red/
ditis ſanitati · ipa ſcripturarũ ſanctarũ
lectio ad contemplationem vere ſcientię
abunde etiam ſola ſufficiat · nec eos cõ⸗
mentarioꝛũ inſtitutionibus indigere· ſi⸗
cut oculi iſti carnales ad videndum nul
lius egent docrina.ſi modo fuerint a ſuf
fuſione vel caligine cecitatis immunes.
Jõ nãq; ⁊ tãta varietas erroꝛeſq; inter
tractatoꝛes ipos exoꝛti ſũt. ꝙpleriq; mi
nime erga purgationẽ mẽt᷑ adhibita di
ligentia. ꝓſilientes ad interpᷣtandũ eas
pꝛo pinguedine velimmundicia coꝛdis

veniflet Ca

ſui diuer ſa atq;contraxria vel fidei vel ſi
bimet ſentientes· verita tis lumen com⸗
pꝛehendere nequiuerunt 2
Increpatio eiuſdem ſenis cũ
ad meam cellulam media nocte

Ic idẽ theodoꝛꝰ cũ inopinatus
h ad meã cellulã item peſta nocte
Vniſſet · q dnaʒ rudis adhuc

anachoꝛeta ſolꝰ agerẽ paterna curioſita
te latenter exploꝛas · meq; ilico finita veſ

pertina ſolennitate incipientem feſſum
coꝛpus iam reficere·⁊ incubantem pſia⸗

thio reperiſſy ꝓtrabẽs imo coꝛde ſuſpi⸗/

ria:meoq; me vocitãs noĩe:quanti inqᷣt
o iohes hoꝛa bac deo colloquũt᷑: eumq;

in ſemetipis amplectuntur acretinent⁊

tu fraudaris tanto lumineinerti ſooꝛe

reſolutꝰ. Et quoniã nos ad huiuſcemo
dinarrationem diuertere patrũ ptutes
⁊ gratia ꝓuocarunt:neceſſariũ reoꝛ me⸗
moꝛabile opus charitatis quã ſũmi vi/
ri archebij bumanitate ſumus experti · ĩ
loc volumine cõmendare:quo puritas
continentięoperi charitatis inſerta pꝛo
penſius eniteſcat pulcra varietate diſtĩ/
cta. Etenim tũc gratum o ieiunij mu/
nus efficitur cum boc frucubo charita

fuenit conſummatum.
Deſcriptio heremi quęeſt in di
olco in qua anachoꝛete commo

rantur. Ca. xxxvi.
Taq; cũ depaleſtineę mõaſte⸗
i rijs ad opidum egypti qð di
olcos aꝓpellatur · rudes ad⸗
buc veniſſemus ibiq; plurimam turbã

cenobij diſciplina cõſtrictam. ⁊ optimo

oꝛdine monachoꝛum qui etiam pꝛimus
eſt inſtitutam mirifice videremus· aliuʒ

quoq; oꝛdinem qui excellẽtioꝛ habetur

id eſt anachoꝛetarum cunctoꝛum pꝛeco/

nijs inſiigati ſagaciſſimo coꝛde videre

pꝛoperauimus. Mi nanq; in cenobijs
pꝛimum diutiſſime commoꝛantes. omĩ

patientię ac diſcretionis regula diligen
ter edocti: humilitatis pariter ac nudi
la vlute poſſeſſa · atq; ad puꝝ vicioꝝ

p. xxxv.

niet
nonan
ſeniß.
pſin
minis⸗
laterece
nteafa
Ais;n
bitnblen
cſeeunt
grenann
ſctnan
ügn⸗
gmorel
ins
yttule
ſoutur
ucoſl
Wonan⸗
waff
Uadn
fencs
Gltan

de
Gche
5

introo⸗
alltum
ſoſrocvn
Clraen
nigen
ctüiſtrire
fennwrdr
Taſoronib

Gnotante

lnag
ltchinns
Chuentione
tteclep

(nsen

molabore
lngo wl

nn vniuerſitateconſumpta. diriſſimis deæ fratrib· eodẽq; deſid erio cupientibo ibi
monum pꝛelijs congreſſuri· penetrãt he dem cõmoꝛari: ſimili charitatis menda
nſeigci remi pꝛofunda ſecreta. NHuius igitur p cio circũuentis. cum vniuerſo tradidit ĩ
ah minis alueuz commoꝛani in loco ꝗ vno tis infatigabilis pſeuerans · tertiam ſibi
ncpinuns latere eodem flumine. alio maie nali ⸗ cellulam in qua cõmaneret extruxit.
h tate circũdatus inſulam reddit-nulliss .
nlisachn alijs q;ᷓ monachis ſecreta ierentil⸗ ba Dedebito quod abbas arche
– bita bileene ien di ture abtaz bius mannum ſuarũ lab oꝛze P
daſninf eſſe eam ſalſitas ſoli ac ſterilitas patitur matre diſſoluit.
RKrH arenaruʒ. ad hos inq;ᷓ ſummo deſiderio Ca · xxxvii.
– feſtinantes vltra modũ ſumus laboꝛes 4 WPerepꝛecium mihi videt alið
wenhitſhi eoꝛu quos contem plariotzt dicttirn et o q; eiuſdem viri charitat opus
inii amoꝛe ſolitudis tolerãt admirati. Na,z memoꝛie tradere· quo noſtrarũ
ie ipius aquę tanta penuria cõſtringunt prortium monachi non ſolum continẽtie
unr ang vt tali eam diligentia ſcrupuloq; diſpẽ rigoꝛem · verumetiam ſinceriſſimum reti
Rnt: ſent.quali nemo frugaliſſimoꝛũ ſpeciem nere dilectionis affectũ · vnius eiuſdẽq;
mman ſowee pꝛecioſiſſimi vini cõſeruat ⁊ parcit.Cri viri inſtituantur exemplo Hic nãq; nõ
buinſeno bus nanq; milibus vłeo amplius eãẽ de ignobilioꝛiundus familia ad monaſte
un piutes pꝛedicti fluminis alueo neceſſarijs vſi⸗ rium quod a pꝛedieto opido ferme qua
müntmne⸗ bus aduehunt qð tam̃ interuallum ha tuoꝛ milibus diſtat· mundi huius ac pa
Aäſmn,/, renoſis diuiſum montibo · laboꝛis diffi / rentum affectione contempta · a puerili/
musenenni cultate grauiſſima duplicatur. bus annis aufugit Abi ita vite ſueg om
neqnopann⸗ nem exegit etatem. vt nunq; pꝛoꝛſus per
5 De traditis nobis ab abbate totos quinquagintalannos non ſolum
mnturediti⸗ archebio cum inſtructu ſuo cel vicum ex quo egreſſus eſt nec fnerit in⸗
wiunnn, lis. .WJJ greſſus nec viderit · ſed ne cuiuſq; q dem
hchanten Taßrxxyvi/· feminę vel ipius matris ſuę conſpexe/
Is igitur viſis cum imitatiõis rit vultum. Interea pater moꝛte pꝛeuen
necſtindi b eoꝛũ nos ardoꝛ accenderet · pꝛe tus· centum ſolidoꝛuʒ debitum reliquit
Ktecommo dDdicdtq; archebius ꝓbatiſſimuſ Cuũq; hic eſſet omni inquietudine peni/
Canmn. inter eos humanitaſ gratia nos ad ſuã tus alienus · vtpote qui vniuerſis pater⸗
ſnenosſte⸗ cellulam pꝑtraxiſſet · exploꝛato deſid erio nis facultatibus eſſet extoꝛris · a credito·.
Gn gödi noſtro confin xit ſe de eodẽ loco velle di ſ⸗ ribus tam en inquietari vehemẽter com⸗
Pindesad cedere. ac nobis cellulam ſuã velut exin/ perit matrem Tunc hic ab euangelico il
inamtubbi emigraturus offerre . ſe eſe id facturum lo rigoꝛe quo ante hac inſſtatu pꝛo ſ bero
uun doptn etiã ſimĩme affuiſſemꝰ affirmãs. Quã parentibus conſtitutis. nec patrẽin ter/
an gin rem nos ⁊ deſiderio cõmoratiõis acccii. ra ſe noꝛat babuiſſe nec matrem· pieta/
— aſſertionibus tanti viri indubitatã ac tis conſideratione mollitus. ita ſe babe
on lun cõmodantes fidem libenter amplexi· cDel re credidit matrem · eiqʒ ſubuenire fe/
limmt . lulam cuʒ omni ſupellectili vtenſiliboq; ſtinauit oppꝛeſſe · vt nihil a pꝛopoſita di
nnn ſuſcepimus. Itaq; religioſa potitus eir ſtrictione laxaret. Intra monaſterij nan
e s cuũuentione · paucis diebo quibo conſtru/ qʒ clauſtra perdurans.ſoliti operis pen
5 endecelle pararet im pendia de loco diſ/ ſum ſibimet triplicari popoſcit. Et ibi ꝑ
ammne⸗ cedens · reuerſus poſi hec aliam ſibi ſum totum anni ſpacium diebus pariter no/
a⸗/ nte mo laboꝛe cõſtruxit. Quam rurſum nõ ctibuſq; deſudans · debiti modum ope⸗/
ſmni longo poſt tem poꝛe alijs ſu puenientibo ris ſudoꝛe partim creditoꝛibus ſoluens
D 4
4 ð St 6: 14 m —1 AN

matrem omni inquietudinis iniuria li·
berauit · ita eruens eaʒz debiti ſarcina · vt
nibhil de pꝛopoſiti rigoꝛe pie neceſſitatis
obtentu pateretur imminui. Ita diſtri
ctionem ſolitam cuſtodiuit. vt nequa q;
pietatis opus maternis viſceribus de⸗
negaret · ⁊ quã pꝛo chꝛiſti charitate pᷣus
deſpexerat/ ꝓ eius rurſus pietate cogno
ſceret —⸗ . 8ðð
Qua ſimulatione cuiuſdam ſe
nis abbati Simeonicum ocio
ſus eſſet opus manuum ſit pꝛo

uiſum
Cap̃. xxxix
Vm frater nobis optime carꝰ
c nomine ſymeon · penitus greci

ſermonis ignaruſe partibo ita
lie commeaſſetquidam ſenioꝝ erga euʒ
vtpote peregrinum charitatis opꝰ quo/
Dam redibitionis coloꝛe cupiens exhibe
re.inquirit ab eo cur ocioſus ſederetũ cel
la· per hoc conijciens euʒ tam ocij perua
gatione qᷓ; penuria neceſſarium reꝝ diu
tius in ea durare non poſſe · certus nemi

nem poſſe impugnationes ſolitudis to⸗

lerare.niſi eum qui ꝓpꝛijs manibo victuʒ
ſibim et fuerit paraꝛe contentus Quore
ſpondente nihil ſe nec noſſe nec pꝛeuale/
re ex his queillic exercebantura fratribo
operari pꝛeter libꝛariam manum .ſi tam
vllus in egypti regione latinum codicẽ
yſui eſſet habiturus· tunc ille tandẽ na⸗
ctus occaſionem qua poſſet deſideratuʒ
pietatis opus velut debiti coloꝛe merca
ri · ex deo hec inuenta eſt inquit occaſio.
Mam olim querebaʒ qui apoſtolũ latia
mihbi mau pſcriberet. Eteni habeo fratrẽ
militie laqueis obligatum·⁊ appme la/
tinis inſtructum · cui de ſcripturis ſanci
aliquid ad legendum edificationis eius
obtentu tranſmittere cupio. Itaqʒ Sy⸗
meone hanc occaſionem velut a veo ob⸗
latam ſibi gratãter ſuſcipiente · ſenex q́ʒ
coloꝛem ſu bcnius pꝛetextu pietaſ opus
libere poſſetimplere. libentiꝰ amplexus:
confeſtim nõ ſolum vniuerſas ei neceſ-
ſitates ſub obtentu mercedum totiꝰ an/

„.0

.

. 4 ’— . 4 *
. .— —

ni conuexit. verumetiam membꝛanas ?
vtenſilia quę ad ſcribendum neceſſaria
erant com woꝛtans: recepit poſt codicem
ſcriptum nullis vſibus vel cõmodis ꝓ/
futurum · quippe vniuerſis in illa regiõe
noticia linguęhuius penitus ignar pꝛe
ter id quod hac ſubtilitate ſumptuq; ꝓ
lixioꝛe mercatꝰ eſi: quemadmoduʒ et ille
ſine confuſionis verecundia · merito la⸗
boꝛis et operis ſui neceſſaria victus ali/

menta perciperet.⁊ ipe muniſicentię ſuę

pietateʒ tanq; debiti neceſſitate comple

ret· eo abundantius mercedem ſibi con
quirens · quo am bitu maioꝛe pꝑeregrino

fratri non ſolum victus neceſſaria· xerũ

etiam operis inſtrumenta ⁊ operandioc
caſionem pariter contuliſſet

Depnueris qui deferentes ad

egrotantem ficus non deguſta
Ebg quoniã in loco vbi de iein
ſ nioꝛũ et continentie rigoꝛe dice
rre aliquid ꝓpoſuimus. affectio
1 opera charitatis vidẽtur admixta rur
ſum ad ꝓpoſitum reuertentes quoddaʒ
pueroꝛũ etate non ſenſu factum memo/
rabile opuſculo huic inſeremus. NMam
cum vltra omnem admirationem ficus
quidam de amareotelibi partibo velut
rem ante in loco non viſam abbati Jo⸗
bhaãni economo in heremo ſcythij detuliſ
ſet · qui diſpenſationem ipius ecclietem⸗
poꝛibe beati pafuntij pᷣſbiteri ab eodem
ſibicreditãgubernabat.hic confeſtĩ eas
ad ſenẽ quẽdã qui in interioꝛibus deſer
ti mala valitudine laboꝛabat per duos
adoleſcentulos miſit. Siquidem decem
octo milibus longe ab eccleſia comma
nebat. Qni womis acceptis cum ad pꝛe
Dicti ſenis tenderent cellam quod ibi ꝑ
facile ſolet etiaʒ ſenioꝛib euenire · infuſa
repente denſiſſima nebula tramitẽ recti
itineris pdiderunt. Cũq; tota die et no
cte diſcurrentes paniam beremi vaſtita

tis eiſdeʒ famę in beremo defe⸗

fenne
lamſe
inecia
tölse

tiſime
nolst
cneria
ſenadi
ſantha
gaſſes⸗
n d
mitter
and

deob
d
got

3

ne
imu
fawyn.
lynamn
ores
fetunc̃
Gml⸗
nachum
Wener
ſnc
hn
Mm
guey
Tſp

hon

lemne
menge
women

E

s 1
arg.
chcicen
mocs 9
Aungi⸗
npingz
voczale
mento l⸗
wctusti⸗
züemnte l
lurang
Wnſbicon
! ſand
Arliur wi
loarmdior
1

eentesad

ndeguſta
m. deie⸗

odwi dnn
nmms Ifn
AnrI
apocci
cum wemo/
mus. An

Nonem ſus

unly veut
ne e but o,
tbi unli
usecclt tow⸗
mmiab wenn
de colſeſia-
õ L
bat oe
aN
mmmn
—
4 cwod h⸗
enib ii⸗
munt n
re neu

D gieliberuintus.

2ð 22ð 8
*
. —
— *
. 4
* 4
= 5 * . 4 . —
—

tem. nequaq; potuiſſent egrotant cellu⸗
lam reperire · tam itinens laſſitudine q;

inedia ſitiq; confecti· fixis genibus ĩ oꝛa
tiõis officio ſpũm dño reddiderũt Qui
poſt hec veſtigioꝛũ ſuoꝛum indicijs diu/
tiſſime perquiſiti.quę in locis illis hare/
noſis tanqᷓ; niuibus impꝛeſſa ſignãtur.

donec ea velleui ventoꝝ flatu tenuis ha

rena diſcurrens rurſus operiat inuenti
ſunt ficus intactas vt acceperant reſer⸗
uaſſe · eligentes ſcʒ animam magis qᷓ fi⸗
dem depoſiti ꝓdere.vitamq; potius a⸗

mittere tempoꝛalem qᷓ; ſenioris violare
mandatum

Sententia abba tis machorh

de obſeruantia monachi vel ta⸗
qᷓ; diutiſſime victuri vel tanq̃ʒ
quotidie morituri

Cap̃.xli.
Dyhuc vnum beati macharij p
fertur nobis ſalutare manda⸗
tum · vt libellum ieiunioꝝ con

tinentie tanti viri claudat ſentẽtia. Ita
inquit debere monachuʒ ieiunijs operã

dare vt centum annis in coꝛpoꝛe cõmo⸗

raturuʒ· ita motus animi refrenare· ⁊ in
iuriarum obliuiſci · triſticiaſq; reſpuere.
dToloꝛes quoq; ac detrimenta contemne

re tanqᷓ; quotidie moꝛiturum In illo nã

q vtilis eſt pꝛudenſq; diſcretio ·eq̃li mo

nachum diſtrictione faciens ſemper ĩce/
dere · nec permittens ſub occaſione debi⸗

litati coꝛpoꝛis de arduis ad pernicioſiſſi

ma pᷣrupta deuolui:in hoc vero magna
nimitas ſalutaris:quę valeatnon ſoluʒ

quę videntur pꝛoſpera mundi pꝛeſentis
xeſpicere· vrumetiã aduerſis triſtibq;
non frangi.⁊ ea vllut parua nullaq; cõ
temner e · illic habens iugiter fixum ſuę
mentis intuituʒ · quo quotidieſi ngulq;
momentis accerſi endum eſſe ſecredit,

Erplicit deſpiritu aaltrimar

Incipiũt capitula libꝛi ſexti
deſpiritn fonicationis U
Roemium s
ij Depꝛincipali coꝛrectione
. agduſus ſpiritum foꝛnicatiõis.
iij Quantum ad ſupandum foꝛni⸗
cationis vitium remedij confe
lat continentię ſolitudo.
iij Quid interſit inter continentiaʒ
⁊ caſtitatem · ⁊ an vtraq; ſimulł
ſemper habeatur
v L impugnatio foꝛnicationis ſo
lo humano ſtudio non wolute. e⸗

ninci
vi De peculiari gratial munere ca
ſtitatis
vij Exemplum de agone mundiali
ſcdᷣm ſermonem apoſtoli.

viij Decomparatione purificatiõis
coꝛum qui in terreno agone cer
tamen habituri ſunt
ix Quantam ſemper coꝛdis purita
teeiu parare dei oculis debeamꝰ
x AQuodg ſit indicium ꝑfecte et inte
ge pnuritatis
xi Nuo vicio illuſio nocturna pꝛo
cedat

xij carnis puritas ſine mundicia

coꝛdis nequeat obtineri.
xiij Que ſit purgationis carnalis
pꝛima cuſtodia

xiiij ☛ non laudem ſtudeamus texe⸗

re caſtitatis ſed effectum eiꝰ ex⸗
ponere

xy £ ſpecialiter caſtitai virtus ab

apoſtolo ſanctimonia nuncu⸗
petur.

xvi De alio apoſtoli teſtimonio ſup

eadem ſanctimonia

xyvyij Q ſpes ſublimioꝛis pꝛemij debe⸗

at cuſtodiam caſt itatis augere

xviij „ ſicut abſq; bumilitate caſtitaſ

obtineri non poteſt. ita ſine ca⸗
ſtitate ſcientia

Sententia! ſancti Baſilij epiſeo
pi de qualitate virginitat ſi ue.

IQuiſinis vere integritat᷑ ac pu⸗
riltatis ſit.
xxi Quemadmodum perfecte puri⸗-
tatis ſtatum retinere poſſimus
xxij Vſq; ad quem modum poſſit in
tegritas coꝛpoꝛis noſtri perdu⸗-
ci.vel quod indicium ſit ad pu
rum mentis excocte.
Remedia curationis quibus ꝑ/
fecta poſſit coꝛdis et coꝛpon no
ſtri puritas pꝑmanere.

Expliciunt capitula

ncipitliber ſextus de ſpiritu
oꝛnicationis.

Ecundũ

nob certamen eſt tra
ditione patrum adu
H ſus ſpũm foꝛnicatio
nis longum p ceten
ac diuturnũ· ppau
cisad purum deuictum immane bellũ·
qð cum a pꝛimo tem poꝛe pubertat᷑ im
pugnare incipiat hominũ genus.nõ ni⸗/
ſi pꝛius cetera vicia ſuꝑentnr extinguit᷑
BDuplex nanq; eſt oppugnatio gemino
armata vicio conſurgens ad pꝛeliuʒ · et
idcirco ſimliter ei gemĩa eſt acie reſiſten/
dum. Siquidem vt moꝛbo carniſaĩeq;
coõcretũ vires acqᷣrit· ita niſi vtriſq; pa⸗
riter dimicantibo nequit debellari NMec
enim ſufficit ſolum coꝛpoꝛale ieinnium
ad conquirendam vel poſſidendã ꝑfecte
caſtimonię puritatẽ. niſi ſceſſerit contri
tio ſpũs ⁊ oꝛatio cõtra huncimmundiſ-/
ſimum ſpũum ꝑſeuerans dein continua⸗
ta meditatio ſcripturaruʒ huicq; fuerit
ſcientia ſpiritalis adiuncta · laboꝛ etiam
opuſq; manuum inſtabiles coꝛdis pua
gationes coercens ac reuocãs· ⁊ añ om/

nia fundata fuerit humilitas vera ſine

gqus nullius penitus vicij poterit vncqᷓ;

.
„* . *
.

triumphus acquiri.

„

Depꝛincipali coꝛrectione ad

uerſùs ſpũm foꝛnicationis

Rincipaliter enim vicij buius
p corꝛrectio de coꝛdis perfectione
deſcendit.ex quo etiã huiꝰ moꝛ

bi virus domini voce pꝛodire ſignatur.

Decoꝛde inquit exeunt cogitatiões ma

le.homicidia adulteria: foꝛnicatiõel · fur

ta. falſa teſtimonia Xc. Illnd ergo eſt p⸗
mitus expiãdum · vnde fons vite ⁊ moꝛ/
tis manare cognoſcitur. dicente Salo/
mone. Omni cuſtodia ſerua coꝛtuum.
Ex his enim ſunt exitus vitę. Caro eniʒ
eius arbitrio atq; im perio famulatur·⁊
idcirco ſummo ſiudio parſimonia ieiu⸗-
nioꝛum ſectanda eſt: ne eſcarum abũdã/

tia refecta caro· pꝛeceptis animeę ſalutari

bus aduerſata· rectoꝛem ſuum ſpirituʒ
Teijciat inſoleſcens. Ceterum ſi omnem
ſummam in caſtigatione tantũ coꝛpoꝛis

collocemus anima non ſimiliter a ceter

vicijs ieiunãte · nec meditatione diuina
er ſpiritalibus ſiudijs occupata: neq̃ qᷓ;
ad illud ſublimiſſimũ vere integritaſfa
ſtigium poterimus aſcendere · illo quod
in nobis eſt pꝛincipale. puritateʒ coꝛpis
noſtri infeſtante. Opoꝛtet ergo nos mun
dare pꝛius iuxta ſententiam domini·id
quod intus eſti calicis ⁊ parabſidis· vt fi
at ⁊ id quod defoꝛis eſt mundum.

Quantum ad ſuꝑpanqum foꝛni
catiõis vitium remedij cõferat
continentie ſolitudo

Lap̃. iij.
Enicq; cetera vicia etiaʒ vſu ho
d minum ꝛexercitio quotidiano
purgari ſolent · et quodamm õ

ipſius lapſus offenſione curari.vt puta
irę.triſticię impatientię languoꝛ· medi/
tatione coꝛdis ac pemigili ſollicitudine ·

fratrum etiam frequentia et aſſidna pꝛo
uocatione ſanantur. Dumq; commota

manifeſtantur ſepius et crebꝛius argu⸗

untur:quantoeius perueniunt ad ſalu/
tem. Hic vero moꝛbus. cum coꝛpoꝛis

affli
neq
adi
ſael
plen
ytle
poꝛ⸗
ſera
legg
Pelen
loac
uerſe
duen
clin
fadl
4
co
ſenp

8

Ge
A
Aa
ſunti
ootn
mantey
bunnes

las h

Nauo
Putabin
Ptonise
wenlo
kmente
loscn

cpiſe

motm
fialiin
lwngj⸗
goiſea 4
ſer ſe
Lermn
dabitan
gui
ety ge

MN
nns

aj bis
Afertone
ibuone
eſnan.
nöes nn
öeſi
lacock
Nrrmor
me R,
Lmwa;
mulatur:
onin ian⸗
naobidi⸗
delalutnn
nhointn;
ſommen
ücs
none dint
mn ujᷓ
nugi
biloqnoc
necegss
onosnnan
Nninni
bſidis t
don.
m ſorni
cof eat

anüb
um
minm
rnill
emdmme
ituapn
ommott
45 4)/
talſin
pals

afflictione contritione coꝛdis.ſolitudi

ne quoq; acremotion? indiget. vt poſſit
ad integrum ſanitatis ſtatum pernicio/
ſa eſtuum febꝛi depoſita peruenire. Siẽ
plerunq; certa egritudine laloꝛantibus
vtile eſt · vt cibi noxij ne oculoꝛum qͥdem
ipoꝛum obtutibus offerantur· nequod

aſpectus occaſione deſideꝛium eis leta⸗-

le gignaturita plurimum confertad de
pellendum hunc ſpecialirer moꝛbũ qui/
es ac ſolitudo· vt mens egra minime di⸗/
uerſis figuris interpellata ad purioꝛem
ꝑueniens contemplationis intuitumfa

cilius peſtiferum concupiſcentie fomitẽ
radicitus poſſit eruere.

Quid interſit inter caſtitatem
⁊ cõtinentiã.et an vtragg ſimul
ſemper habeatur ap̃. ilij.
Emo tamen ex hbocnegare noſ
n Pprutet etiam in congregatione
fratrũ poſitos inueniri cõtinen
tes · qd perfacile fieri poſſe confitemur.
Aliud enim eſt continẽtem eſſe· id eſt eu⸗

Kkraten · aliud caſtum. ⁊ vt ita dicam in

affectum integritans vel incoꝛruptiõis

tran ſire· quod dicitur acon. Ou exptus

ill ſoltribuitur maxie qui virgines vel

mente vel came perdurant.vt vterq; io⸗
hannes in nono teſtamento in veteri q535
belias hieremias daniel fuiſſe noſcutur

In quoꝝ gradu hiqʒnon immerito re/
putabũtur. qui poſt experimenta coꝛru.
ptionis ad ſimilem puritaſ̃ᷣ ſtatũ per la⸗
boꝛem longum ⁊ induſtriam integrita/
te mentis ⁊ coꝛpoꝛis peruenerunt.⁊ acu/
leos carnis non tam impugnatione con
cupiſcètie turpis qᷓ; nature tantummõ
motu ſentiunt· Quẽſtatum dicimꝰ dif⸗
ficillime poſſe inter hominũ turbas appᷣ

hendi.vtꝑ wro ⁊ hoc poſſibile ſit vnuſ⸗

quiſqʒ; non nĩ̃a ſententia expectet agno/
ſcere. ſed conſcientięſuęrimer examine.
Ceterum continẽtes multos exiſtere nõ
dubitamus · qui impugnationẽ carnis.
quã vel raro vel quotidie ſuſtinent· ſeu
metu gehenne ſeu deſiderio regni celoꝛũ

ellinguũt atq; compeſcũt,. Quos ſenio/

res ſicut pꝛonunciant poſle non penitus
incentiuis obꝛui vitioꝛumita ſecuros et

inſauciatos ſem per exiſtere non woſſe de

finiunt. Meceſſe eſt enim vnumquemq;
in colluctatione poſitum · q;uis frequen
ter aduerſarium vincat ac ſuꝑet.⁊ipᷣm

tiñ aliquando turbari

impugnatio foꝛnicationig⸗
ſolo humàno ſtudio no poſſit
euinci. Caß. v.
Aa ꝓpter ſi nob coꝛdi eſt ago⸗
q nenm ſpiritalem cum aplo legiti
me decertare hũc immundiſſi-
mum ſpum ſupare omni mẽſ intentiöe.·
non noſtris viribus confidentes: hoc eĩ
induſtria humana perficere nõ Hualet.
ſed opitulatione dni feſtinemꝰ. Tãdiu
nanq; hoc vicio qĩam neceſſe eſt impug⸗
ri · donec ſe bellü gerere ſupra vires ſuas
agnoſcat · nec laloꝛe vel ſtudio pꝛopo vi
ctoꝛiam obtinere ſe woſſe · niſi dñi fuerit
auxilio ac pꝛotectione ſi uffulta
De peculiari gratia in munere
caſtita tis.
Trenera cum in omnibus vir
e tutum pꝛofectibus: z cunctoꝛũ
DR expugnatione vicioꝛum. domi
ni ſit gratia atq; victoꝛia. in hoc pcipue
peculiare beneſicium dei ac ſpeciale do⸗

num 7 patrum ſententia experimento
pPurgationis ip̃ius manifeſtiſſime decla
ratur his · qui eam meruerint oſſidere.

Quodammodo eni exire de carne eſt · in
coꝛpoꝛecõmoꝛantem·⁊ vltra naturã eſt
fragili carne circũdatũ: carnis aculeos
non ſentire. Etidcirco im poſſibile eſt ho
minem ſuis(vt ita dixerim) pennis ad

. tam pꝛecelſum eęleſteq; pꝛemiuʒ ſubuo/

lare · niſi eu gr atia domini de terre ceno
munere eduxerit caſtitatis. Qulla etenĩ
virtute tam pꝛopꝛie carnales hoĩes ſpiri
talibus angelis imitatione conuerſatio
nis equantur· quã merito ⁊ gratia caſti
tatis· per quã adhucin terra degentes
habẽt hm aplum municipatũ in cel:q ðᷣ

cxpoſita co:ruptela camali habituros

P 7 4 . . I
„ 4

ſanctos pmittit in futurum · bic iam in
carne fragili poſſidentes .
Exemplum de agone mundia
li ſcᷣm ſermonẽ apoſtoli..vi.
Adi quid dicat apoſiołꝰ. Om
a nis q in agone contendit:ab oĩ
bus ſe abſtinet. A quibo omiĩb
dixerit inquiramus vt poſſit nob ſpiri⸗
talis agonis inſtructio comꝑatione car
nal acquiri. Illi etenĩ qui in hoc agone
viſibili ſtudent legitime decertare. vten-
di omnibus eſcis quas deſiderij libido
ſuggeſſerit non habent facultatem · ſed il
lis tm̃ quas eoꝛundẽ certaminuʒ ſtatuit
Diſciplina. Et non ſolũ interdictis eſcis
Zebꝛietate omniq; crapula eos neceſſe ẽ

*

abſtinere · erum etiam cuncta inertia et

ocio atq; deſidia · vt quotidianis exerci

tijs iugiq; meditatione virtus eoꝛũ poſ ⸗

ſit accreſcere Et ita omni ſollicitudie ac
triſticia negocijſq; ſeculariby affectu eti
am ⁊ opere conin gali efficiuntur alieni.
vt pꝛeter exercitium diſea cipline nihil alið
nouerint. nec vlli mundiali curę penit
implicentur · ab eo tantuʒ qui certamini
pꝛeſidet ſperantes quotidiani victꝰ ſub
ſtantiam. ⁊ coꝛonę gloꝛiam· cõdignaq;
pꝛemia victoꝛię laude conquirere.Atq;
intantum ſe mundos ab omni coit pol
lutione cuſtodiunt. vt cũ ſe pꝛeparãtad
agonum certamina ne qua foꝛſitan per

ſomnum nocturna deluſi fallacia · vires

minnant multo tem poꝛe ↄquiſitaslami
nis plũ beis renum contegant loca · qͥ ſc
metalli ri goꝛe genitalibo mẽbꝛis applici
to· obſcenos bumoꝛes valeãt inbibere ·
intelligentes ſe pꝛoculdubio eſſe vincen
os · nec iam poſſe ꝓpoſitum certamẽad
empſj viribus adimplere · ſi puiſam pu/
dicicię ſoliditatem fallax noxię volupta
tis imago coꝛruperit.
De comꝑpatione ꝓurificatiõis
eoꝛũ quiin terreno agone certa
men habituriſunt.
La. viij.
Taaaac ſi agonis mundialis in/
i telleximus diſciplinam cui? ex

emplo beatus apoſtolus nos voluit eru

dire · docẽs quantẽ in illa ſit obſeruatio ·

quanta diligentia.quanta cuſtodiaqͥd

nos conueniet facere.qua puritate opoꝛ
tebit cuſiodire noſiri coꝛpoꝛis atʒ aumę
caſtitatem qs neceſſe eſt quotidie ſacro

ſanctis agni carnibus veſci. quas neieʒ
immundum contingere etiam vxteris le

gis pcepta permittunt. In leuitico nan

q; ita pcipitur. Omnis mundus mãdu
cabit carnes. Et anima quęcunq; come

derit decarnibus ſacrificij ſaluta qðᷣ ẽ

domini · in qua eſtimmundicia:pibit co/
ram domino. Quantum igit integrita⸗
tis eſt munus. ſine qua etiam illi qͥ erant
ſub veteri teſtamento · ſacrificijs typicis
non poterantintereſſe· qui buius mun
di coꝛruptibilem coꝛonam cupiunt adi/
piſci nequeunt coꝛonari?
Quantam ſpcoꝛdis puritateʒ
parare dei oculis debeamus.
LCLCaß. ix.
Taq; omi cuſiodia coꝛdis no/
i ſtri ſunt latebꝛe pꝛimitus expi/
ande.Qu od enim illi in coꝛpo
ris puritate cupiunt aſſequi:nos debe⸗/
mus etiam in archanis conſcientie pol⸗
ſidere in qua dñs arbiter atq; agonithe
ta reſidens· pugnam curſus certamis
noſtri in giter expectat · vt ea ꝗin pꝛopa⸗
tulo boꝛremus admittere · ne intrinſecu
quidem coaleſcere incauta cogitatione
patiamur · in quibus humana cogni⸗
tione confundimur· ne occulta quidem

9

conhibentia polluamur Quselicet poſſit
lominũ pꝛeterire noticiam · ſanctoꝛuʒ tñ

angeloꝝ ipiuſq; oĩpotẽt dei ſciam quã
nulla ſubterfugiũt ſecreta latere ñ porit

AQuod ſit indicium ꝓfecte ⁊ in

tegre puritatig.

Aiinus puritaſj hoc erit euidẽs
c-- indicium ac plena pꝛobatio · ſi
el nulla imago illiciens quieſ⸗

centibus nobis et in ſopoꝛem laxatis oc/

2

currat· vl certe intpellas nullos ↄcupie

motꝰ valeat excitare. Licʒ eĩ ad plenam

gcüno
nec du
necach
üm
fatur!
Oue
cedat

9

aKti
luſior
negige
morbil
tyono⸗
ſye fax⸗
ſonnire
taseſtun
cunnot
W
w
enag
wris
tercl.
negſb
a
llaco:
tnendan
lumache
Npnape
Urimns
dndii
Pei
grgnt
cozüm
ſ an⸗
Mp⸗
lateſtbe
i 10
Gbenger
emorbe
ducens
karema
Rozy

tn
Annd⸗
duc
nne
hing
icdieſaan
nasnai,
nwens’
miüconan
Ansmäcn
mngne
nummgde
dbtd,
tinngu
niigenn
igshpis
buusnon
piuntad/

donte;
emnds.

ninins/
nu
inwsa/
ſinne wo⸗
cipntte
61 MNns
ngnponn,
Nenmtln
ℳℳ e
nmuagl/
ingriden
eicnpoſt
uſamn
gluri

los

MM

cedat.

H
E. N — .

pcti noxã tal cõmotio mjme cõputet᷑.tñ
nec dum perfecte mentis indicium eſt.
nec ad puruʒ excocti vicij manifeſtatio.
cũ per fallaces imagines huiuſmõi ope/

ratur illu ſio. .

Quo vicio illuſio nocturna /ꝓ⸗/
Capᷣ.xii.
AUalitas enĩ cogitationũ ꝗᷓ diſ
q tentionibus diei negligentius
cuſtoditur/pbatur quiete noct

na Et idcirco cum interceſſerit aliq̃ talis

illuſio · nõ culpa ſomni credenda eſt ſed

negligẽtia tpis pᷣcedenijᷣ · manifeſtatio

moꝛbi lateni intrinſecus:quẽ nõ pꝛimi⸗
tus noctis hoꝛa parturijt · ſʒy intimis ani
me reconditũ fibꝛis ad cutis ſuperficieʒ
ſom ni refectione ꝓduxit.arguẽs occul⸗

tas eſtuum febꝛes quas ꝑ totuʒ diei ſpa

cium noxijs cogitationibus paſti ↄtraxi
mus vt ſolent male qͥʒ valitudines coꝛ⸗

poꝛuʒ nõ ea colligi tem peſtate qᷓ vident
emergere.ſed negligẽtia ſunt pᷣteriti tem

poꝛis acquiſite · quo paſtus qs impudẽ
ter eſcis ſaluti contrarijs noxios humo/

res ſibimet letaleſq; contraxit.

Acarnis puritas ſine mundi

cia coꝛdis nequeat obtineri.

i generis creatoꝛ ⁊ conditoꝛ deꝰ.
opificij ſui naturã pꝛe omnib

emendationemq; cognoſcens · illuc cu⸗
ram adhibuit medicine vñ cauſas moꝛ
bi pncipalit᷑ñ nouerat emanare. quicũq;

inquiens viderit mulierẽad ↄcupiſcen/

Dum eã.iam mechat? eſt eã in coꝛde ſuo
Petulantes oculos notãs: nõ tam eos

arguit q; illũ interioꝛẽ ſenſum · qͥ officio

eoꝛũ male vtitur ad videndũ. Coꝛ nãq;

— . 5* 27

eſt egrum ⁊ ſauciñ libidinis telo qð ad
concupiſcendũ videt · bñficium intuitꝰ

recte ſibimet a creatoꝛe cõceſſum ſuo vi/
cio ad operũ pꝛauoꝝ miniſteria contoꝛ/

quens · in ſemetipᷣo recõditũ ↄcupiſcẽ/
tie moꝛbũ contemplationis occa ſioe ꝓp
ducens. Idcirco huic pꝛecipitur ſalu⸗
taremandatuʒ. cuius vicio peſſimꝰ lan
guoz viſus occaſione pcedit. Nõ enim

ionis

pꝛebent viſionis officiũ.ſʒ dicit· oĩ cuſto

dia ſerua coꝛ tuũ · illi potiſſimũ im poſita

medicia quod vbiq; abuti poteſt ad vi⸗
dendum oculoꝛum miniſterio.
Que ſit purgationis carnalis
pꝛima cuſtodia.
Capᷣ.xij.
Ec erit igit᷑ purgatiõis hꝰ pꝛĩa
cuſtodia.vt cũ menti nr̃ mẽo/
ria ſexus feminei ꝑ ſubtilẽ ſug
geſtionem diabolicę calliditatis obꝛepie
rit· pmum recoꝛdatione pᷣmiſſa mat: ſo⸗

roꝛum parentum ſeu certe feminarum

ſanctarũ. quãtotius eam denr̃is receſſi

bus extrudere feſtinemꝰ. ne ſi fuerimꝰ in
ea diutius immoꝛati occaſione ſexus ſe⸗

mel indepti:illex maloꝛum ad eas perſo⸗
nas exinde ſubtilit᷑ deuoluat ac ſcipitet
mentẽ p quas noxias cogitatione s poſ
ſit inſerere. Wobꝛem illius pᷣcepti iugit᷑
meminiſſe debemꝰ omni cuſtodia ſerua

coꝛ tuũ · ⁊ ̃m dei pꝛincipale mandatum

ſollicite ſerpend obſuare noxiũ caput.i.
cogitationũ malarũ pᷣncipia · quibus ſer
pere in aĩiam noſtraʒ diabolus temptat·

nec ſinamꝰ ꝑ negligẽtiaʒ penetrare ĩ coꝛ

noſtrum reliquũ eius coꝛpus.i.oblecta⸗
tionis aſſenſum. Qui ꝓculdubio ſi fue⸗
rit intromiſſus: moꝛſu virulento mentẽ

interimet captiuatam Emergentes etiã
peccatoꝛes terrenoſtrę. id eſt ſenſus car/
nales in matutinis ſui oꝛtus nos o poꝛtʒ

dicit· omni cuſtodia ſema oculos tnos·
quos vtiq; opoꝛtuit pncipalit cuſtodiri
ſi exipᷣis concupiſcentię pdiret affectus
nihil enĩ amplius oculi q; ſimplexaimę

extiguere· ⁊ dum adhuc paruuli ſunt al

lidere filios babylonis ad petraʒ· Qui
niſi dũ tenerrimi ſunt fuerint enecati:ad

ulti per cõhibentiam in perniciem no/
ſtram validioꝛes inſurgent.ant certe nõ
ſine magno gemitu ac laboꝛe vincentur.

Dum enim foꝛtis ſcʒ ſpiritus noſter do
mum ſuam cuſtodit armatus.receſſus
coꝛdis ſui dei timoꝛe communniens in
pace eritomnis ſubſtantia eius: id eſt
emolumenta labvꝛum ac virtu tes lõgo

J
.
. „

tem poꝛe conquiſite. Si aũt foꝛtioꝛ ſuper nit nos deus in ignominiã ·ſed in ſancti i
uentes vicerit eum id eſt diabolus cogi · fſicationẽ Itaq; q hec ſpernit non boĩeʒ i
tationum conſenſu. arma eius diripiet ſpernit ſed deũ ·q etiã dedit ſpũm ſuũ ſa ltit
in quibo confidebat · id eſt memoꝛiã ſcri⸗ ctum in nob. Auctoꝛitatẽ qᷣʒ pcepto ſuo
pturarum veltimoꝛem dei · ⁊ ſpolia eius inuiolabilẽ iũxit. dicens. Qui h̊ ſpernit
diuidet · ꝓtutum ſcʒ merita per cõtraria id eſt ꝗᷓ de ſanctimonia pᷣfat/ ſum· non
vicia quęq; diſpergens hoĩem ſpernit · hoc eſt · me ꝗ h pcipio · ſed ann⸗
Cnonlaudem ſtudeamustex ceum q in me loquit· qui etiam ſpiritui eſac
ere caſtitatis.ſed effectum eius ſuo ſancto coꝛ nrjm habitaculuʒ deputa neſenc
exponere. LCaßp̃. xiij. nit. Cernis ſimplicib ꝓbis ac pur qui tibuin
T vt cuncta preteream quęin bus eam pꝛeconijs quantiſq; extulerit hſeinte
ſuanctis ſcripturis ob laudẽ vir laudibo.bmum vᷣtuti huic ſanctificatio inppſit
tuuntis huius inſerta ſunt · nõ eĩ nem ꝓprie tribuendo. deinde ꝑ hãc aſſe/ iegitn
mihi ꝓpoſitum eſt laudem texere caſtita⸗ rens vas nr̃i coꝛpon ab immũdicia libe/ 1duncn
tis· ſed qualitateʒ ipius xel quemadmo randumtertio qdð abiecta ignominia et taſpoil
dum acquiri vel cuſiodiri debeat · q ve coõtumelia · iu bonoꝛe ſit? ſanctificatiõe guilplt
ſit finis eius.patrum traditionibo expli manſuruʒ. poſiremo ꝗᷓ ſumma eſt perfe ptumnq
care.vnam tantummõ ponaʒ beati apo cti pꝛemij ac beatitudinis remuneratio. hnonple
ſtoli ſententiam · qua pateat qualit᷑ illaʒ ꝑ banc habitatoꝛem pectoꝛis nr̃i ſanctũ cuſule⸗
theſſalonicenſibus ſcribens · ⁊ virtutib foꝛe ſpũm deſignauuit. edn
pꝛetulerit vniuerſis tali eam verbi nobi Delglio apoſtoli teſtimonio ſu büen
¶ſpecialiter caſtitatis virtus K Ilicet ad finẽ libelli tẽdat oꝛa- .
ab apoſtolo ſanctimonia nun⸗/ E tio. aliud adhuc ſile huic pter lal
flcupetur. LCap. xv. MVßmmiſſũ eiuſdẽ apli teſtimoniũ NR
4 b Ec eſtinquit voluntas dei an ponã. d hebꝛeos nãq; ſcribens· Macẽ D
CLttificatio veſtra· Et ne foꝛte du inquit ſectamini cũ oĩbe? ſanctimoniã
bium nobis relinqueret vel obſeuꝝ qͥd/ ſine qua nemo videbit deũ · Mic ʒ eni/
nam ſanctificationẽ voluerit a ppellare · enter ſine ſanctimonia quã ſolet ĩtegri ſun n
vtrum iuſticiam · an charitatem · an bu/ tatem meni vel puritatẽ coꝛpor a pella Crnssn
militatem · an patientiam · in omnibo eĩ re. ꝓnunciauit deuʒ penitus videri non tuqinin
iſtis virtutib creditur acquiri ſanctifi⸗ poſſe. Siqdem ⁊ hic ſimilit᷑ inferteũdeʒ Pphange
catio · infert mãifeſte deſignat qͥd pꝛo/ ſenſum explanans. Me quis foꝛnicatoꝛ ☛
pꝛie ſanctiſficationem voluerit a pellare aut ꝓpfanus vt eſau.. uifin
Mec eſt voluntas dei ſanctificatio vr̃a. ¶ſpes ſublimioꝛis pꝛemi de/ puntgi⸗
vt abſtineat vos inqt a foꝛnicatione. tt beatcuſtodiã caſtitatis augere
ſciat vnuſquiſq; veſtrũ vas ſuum poſſi — Lap. xvyy. i
ere in ſanctificatione ⁊ honoꝛe · nõ ĩ paſ aq; quãtũ ſublime celeſteq; 4
ſione deſiderij ſicut ⁊ gẽtes quęe ignoꝛãt eſt pᷣmiuʒ caſtitat᷑· tanto guioꝛi liſbre
Teñũ. Nides quibo eam laudibe ꝓſequa/ bous adũſarioꝝ inſidijs laceſſi/ bis ineo
tur · honoꝛeʒ vaſis id eſt coꝛpon noſtri: tur. Et idcirco ꝓpenſiꝰ nob eſt· nõ ſoluʒ lae
ſanctificationem eam appellans Igitux otinentia coꝛpon verũetiã contritio coꝛ/ geni
econtrario qui in paſſione deſiderij eſt.· dis aſſiduis oꝛationũ gemitibꝛadhiben loen H
ignominia ⁊ in immundicia cõſiſtit · t da:vtclibanꝰ carnis nrequeʒ rex babilo nch
alienus a ſanctificatione verſatur. Cer, nius inceẽtiuis ſuggeſtionũ carnaliũ ſuc non
tio q; poſt pauca ĩfert rurſus ſanctimo⸗ cendeꝛe nõ deſiſtit: deſcendentein coꝛda Qin
niam eam pꝛonuncios. Mõ enim voca⸗ noſtra roꝛe ſanctiſpũs extingunaturx.

Kaſnct
W
dinſtiſi
ecpſr
duibſhmt
Pſun e
3hapio ſ
um ſpinnn
ulnz dn
upurgri
nlg aulnt
ſuniatto
nlbir e⸗
mmüdhcn i,
1Gonminus
ſunmnftenoe
nmſkrt
munaato.
isniiſancti

monoſ
mn. Lwi⸗
ebricm
ol eiimmii
nimg Pi
ſnainonii:
hcihei⸗
üboltingi
1sidon von
inſrteice
z benicto:

nenide⸗
usaoger⸗

i un
igyluſ⸗
icoi
mmo 4
nhin,
bdbi⸗
mii i⸗
riradt
n.

fhfhfh

Oſicut abſq; humilitate caſti
tas obtineri non poteſt ita ſine
caſtitate ſcientia. LCap̃.xvii
Lenim hanc ſenioꝛes aiũt ap/

e pꝛehendi non poſſe· niſi pꝛiꝰ huj

militatis in coꝛde fundamenta
ſu erint collocata · ita ne ad fontem qᷣdeʒ
Wre ſciẽtię perueniri poſſe defſiniunt · do
nec penetralibus amimenoſirę radix vi
tij huius inſederit · et poſſibile quidem
eſſe integritatẽ ſine ſciẽtię gratia repiri
im poſſibile vero ſcientiam ſpiritalẽ ſine
itegritatis caſtimonia poſſideri. Quia
⁊ diuerſa ſunt dona ⁊ nõ omnib vna g
tia ſpnſſancti tribuit᷑ ſed ad quã ſe vnꝰ
quiſq; ſtudio vel induſtria ſua dignum
aptum q; pꝛebuerit. Deniq; cũ in omni
bus aplis ſanctis virtus integritaſj pfe/
cta fuiſſe credat᷑· abundantius tñ ſcien⸗
tie donum exuberauit in paulo· qa ſead
hãc aptum ſolerti ſiudio atq; induſtria
pꝛeparauit
Sententia ſancti baſilij ep̃i de
qualitate virginitatis ſuę.
.LCap̃. rir—
4 α Ertur ſancti Baſilij ceſariẽſis
Iepi diſtricta ſententia. Etmn/
lierem inquit ignoꝛo.⁊ 9go nõ
ſum · Intantũ intellexit incoꝛruptionem
carnis.nõ tam in mulieris eſſe a bſtinen/

tia q; in integritate coꝛdis · ꝗᷓ vere incoꝛ

ruptam pꝑpetuo ſanctimoniã coꝛpor vł
timoꝛe dei vel amoꝛe caſtitaſ cuſiodiat.
Qui finis vere integritatis ac
puritatis ſit Laßp. xx
KTac; hic eſt integritatis finis
i ac pfecta ꝓbatio ·ſi quieſcẽtib
nobis titillatio voluptaj nul⸗/
la ſbᷣrepſerit · ac ꝓ neceſſitate natureno⸗
bis inconſcijsconcretiones egerant᷑ ob/
ſcenę. Quas ſicut abſcidere ꝑ oĩa ⁊ im⸗
ꝑpetuũ amputare ſuꝑ naturã eſtita re.
uocare ad ineuitabilẽ rariſſimãq; natu
ręneceſſitatẽ ſummę vᷣtuſ eſt · ꝗᷓ pulſare
monachũ duoby interpoſitj melibo ſolet
Qð tñ dictum ſit ßm noſtrã experientiã
non pᷣm ſnĩiam ſenioꝛũ,.a quibo etiam be

memoꝛati tem por indutie admodum iu
dicabant anguſte. quas ſi boc mõ qᷣ ab
ipᷣis percepimus voluerimus exponere ·
his foꝛte qni ꝓ negligentia ſua vł remiſ
ſioꝛe ſtudiopuritatem hanc minus erp⸗
tiſſunt. incredibilia vel im poſſibilia de⸗/
ſcripſiſſe credemur. H
Quemadmodũ pfecte purita
tis ſtatũ retinere poſſimꝰ C. xxi.
Aen ſtatũ ita tenere perpetuo
poterimꝰ. acnunq;ᷓ naturalem
moll nec tepus excedere ſupiꝰ
ↄpᷣbenſnm. ſi deum non ſolũ ſecretoꝛum
actuũ noſtroꝝ Vrumetiã cogitationuʒ
internarũ diurnũ parit᷑ nocturnũ q; in⸗
ſpectoꝛem eſſe ⁊ conſciuʒ cogitemꝰ.ac ꝓ
omnibo que in noſtro coꝛde vᷣſant᷑ ſicut
ꝓ factis ⁊operibus noſtris rationẽ nos
ei reddituros eſſe celamus
Uſq; ad quem modãũ poſſit in
tegritatis coꝛpoꝛis noſtri ꝑdu-
ci.vel q indicium ſitad puruʒ

„

mentis excocte · CLap.xxijʒ
AIc vſq; igit feſtinandũ eſt no
p bis·⁊ eo vſq; aduſuſanimi mo
tus vl carnis incẽtiua pugnã

dum · Donec iſta carnis ↄdicio neceſſita/

tem natureexpleat. nõ ſuſcitet volupta⸗
tem · ocretã exuberantiaʒʒ ſine vllo pꝛuri

tu noxaq;ʒ ꝓpellens· non pugnã ſuſcitãs
caſtitati Ceteꝑ mẽs dũ adbuc doꝛmiel
imaginũ viſione deludit.nouerit ſe nec
dũñ ad ĩtegrã pfectionẽ caſtitaſj excoctã.
Remedia curationis quibus
pfecta poſſit coꝛdis ⁊ coꝛpoꝛis
noſtri puritas ꝑmanere.
l LCa. xxiij.
Bitur vt illuſiones be ne doꝛ⸗
i mientibus quidem nobis ſub
rirepere valeant equale modera
tumq; ſo tenendũ eſtieiuniũ Quiſq̃s eĩ
menſurã diſtrictionis excedit. neceſſe eſt
vt modum qʒ remiſſionis excedat Qua
inequalitate detentus ab hoc tranquilli
tatis planiſſimo ſtatu ſine dubio reuoca
bit: nunc qͥdẽ nimia inanitate defectus.
nic aũt cibo ꝓpẽſioꝛe diſtet.Cũ ĩmuta

xiij Quid conferant ſenioꝛes iunioꝛĩ

tione ſiquidẽ refectionis · q̃litatẽ q pu/

ritatis noſtreneceſſe eſt immutari. De⸗·
inde iugis humilitas ac patiẽtia coꝛdis
adhibenda perpetuo eſt · atq; intenta ad

uerſus iram vel ceteras paſſiones ꝑdiẽ
cautio. Abi enĩ furoꝛis inſederit virus·
libidinis q́ neceſſe eſt incendium pene⸗
trare. Ante omnia vero peruigil neceſſa
ria eſt ſollicitudo nocturna. Mam ſicut
puritas ⁊ cuſtodia diei nocturnam pꝛe/

parant caſtitatem · ita nocturnę vigilie
coꝛdi pariter ⁊ obſeruationi diurnęſia/

tum ſolidiſſimum roburq; pꝛemittunt.
Explicit de ſpiritu foꝛnicatio
nis liber ſertus.

Incipiunt capitula libꝛi ſepti⸗

mi de ſpiritu philargyrie.
Laßp.pꝛimum.

philargyrie
iij Que nobis in vitij
ſit vtilitas
iiij L ineſſe nobis quędam natura-
lia vicia ſine creatoꝛis dicamꝰ
iniuiiaaas–«
v De vitijs quę exẽ naturalem mo
tum noſtro vicio contrabunt.
vi Receptus ſemel philargirye moꝛ
bus qᷓ; difficile pellatur.
vij Quibus vitijs philargyria ge⸗
neretur. vel quantoꝛum malo⸗
rum ſit eadem ꝓcreatrix.
viij philargyria omnes virtutes
ix N monachus habens pecunias
in cenobio permanere nõ poſſit
x Quem philargyrie laboꝛem ſub
eat deſertoꝛ monaſterij · qui añ
ꝓ leuiſſimis operibus murmu/
xi Leoccaſione cuſtodiẽde pecunie
feminarum contubernia requi
rantur
xij Exemplum cuiuſdam tepidi mo
tnachi philar gyrię laqueis obli

gati.

„

ij WVepernicioſus ſit moꝛbuſ

6 naturaliby

xiiij

MVale renunciansa non renunci

xv

xvi

xvij
xviij

xxij

%

xxv

yrvi

xxvij

ni

rn

yxri

bus in denudatione vicioꝛum ·
Quibus exemplis moꝛbus phi⸗
largyrie triplex eſſe doceatur.

ante quo differat

Cnius teſtimonij ſe coloꝛe tuean

tur qui exui facultatibus ſuis
nolunt
De renunciatione apoſtoloꝛum
eccleſię pꝛimituue
ſi apoſtolos imitari velimus
non debeamus noſiris defini⸗

tionibus viuere ſed illoꝛum ex

empla ſectarii
Sententia ſancti Baſlilij eßi ad
uerſus ſyncletium

Eignominoſum ſit a philargy⸗

ria ſuperari.
Quemadmodum ſuperanda ſi
philargyria .
Q poſſit quis etiam non habens
pecunias philargyrꝰ iudicari·

ij Exemplum deiuda.
xxiiij

philargyria niſi nuditate vin
ci non poſſit.
De exitu ananie ⁊ ſaphire ⁊ iude
quem philargyria impellẽte ſᷣ
ierunt.
Q pbilargyria lepꝛam animę in
ferat ſpiritalem
Teſtimonia de ſcriptun qb perfe
ctionem deſiderans edocet᷑ nõ
reſumere que renuncians ab/
dicauit

rxviij aduerſus philargyriã victo⸗

ria non aliter poſſit niſi nudita
te conquiri · .
Quemadmodum poſſit nuditas
a monacho ſuſtentari
Remedia cõtra moꝛbum phylar
Q non poſſit quis philargyriam
vincere niſi in cenobio perſeue
rans. 7 quemadmodu m poſſit
ibidem pmanere.
Expliciunt capitula.

pelln⸗
ſumn'n
pinci⸗
wenti
cigtio
wan
numine
fenlnt
wrpt
aarnbi
uitwid
tic
tame
lan

pteſtac
miluse
diffaiin
omnium
Ghcans

ſnin

(etia b
wuz
cunne
inſanet
tugliine
Tecnoe
ter inpar
Tanteh

bunſe

inion
nbspb⸗,
Munr.
lntund

coloemen
Aübus ſis

Wolonn

mn wins
sdin,,
balhjeial

pblng
mdaſt

Suuclate

pbir tunce
lüngeli ſb

maninen

1s Met no
mnaims 6/

Huninue

Nlngynm

vope

e
odun n

uln

Incipit liber ſeptimus de ſpiri
tuphilargyrie. Ee
Laiz‚ap̃. primum

Ertius no

bis conflictus eſt ad-

t nerſſus philargyriam

quam nos amoꝛeʒz pe⸗

cuniarũ poſſumus ap

pellare. peregrinum bellum ⁊ extra natu

ram · nec aliunde in monacho ſumens

pꝛincipium · quã decoꝛrupte ac toꝛpide
meniignauia · ⁊ plerũq; initio abrenun
ciationis male arrepto · ⁊ erga deuz tepi
do amoꝛe fundato · Cetera nanq; vicio/
rum incitamenta bumane inſerta natu.
rę· wlut ingenita videntur in nobis ha/
bere pꝛĩcipia:⁊ quodammõ inuiſcerata
carni · ipſiq; pꝛopemodum coeua nati/

uitati diſcretioneʒ boni maliq; pᷣueniũt.

et licet pꝛima arripiant hominem longo
tamen laboꝛe vincuntur.
EÆHpnicioſus ſit moꝛbus phi
largrrie La. j.
Ic vero moꝛbus poſterius ſup

b ueniens ⁊ extrinſecus accedens

animę· quanto facilius caueri
poteſt ac reſpui:tanto neglectus et intro
miſſus ſemel coꝛdi fit pernicioſioꝛ cũctis
difficiliuſq; ꝓpellitur. Maloꝛum nãq;
omnium efficiturradix: multiplices fru/
ctificans fomites vitiozuam.
Quę nobis in vitijs naturalibꝰ
ſit vulitas LCaßp.iij.
LKXoyputa carnis ſumplices mot·
v nonne videmus non ſolum in
pvnueris in quibus adbuc inno
cẽtia boni maliq; pꝛeuenit diſcretionẽ ·
veruz in paruulis atq; lactentib: Qui
cum ne initium quidem vllius libidinis
in ſemetipis habeant· motus carnis na
turali incitamento ſibi ineſſe deſignant·
Ire quoq; aculeos truces nonne ſimili/

ter in paruulis iam vigere conſpicimus·

anteq; patientię virtutem agnoſcant.
iniurijs eos cernimus commonueri·⁊ ver
boꝛum ſentire etiam ꝑiocum iniurias ir

. W 5

Liber vi· de ſpiritu philargyrie

rogatas:ac nonnunqᷓ; cuʒ deſint vires·
voluntas tamen vltionis ira inſtigante
non deeſt. Mec hoc dico ꝙ vocem na ⸗/
turam conditionis in culpamſed ꝙ aſ⸗
ſeram motus hos qui ꝓceduntexnobis

quoſdam quidem vtilitatis cauſa nobᷣ

inſertos: quoſdam vero negligentie vi⸗
cio ac male voluntatis arbitrio extrinſe
cus introductos. Mi nãq; quos ſupra
diximus motus carnales ob reparatio⸗

nem ſobolis ⁊ poſteritatis ꝓpaginem ſu

ſcitãdam · vtiliter ſunt coꝛpoꝛi noſtro ꝓ/⸗
uidentia creatoꝛis inſerti· non ad ꝑpetrã
da ſtupꝛoꝛum flagicia ⁊ adulteria ꝗᷓ leg
etiam auctoꝛitate damnant᷑. Ire etiam
aculeos nonne ſaluberrime nobis intel⸗
ligimus attributos · vt noſtris vicijs ⁊ er
roꝛibus iraſcẽtes · virtutibus potius ac
ſpiritalibo ſtudijſoccupemur omnẽ cha
ritatem deo. ⁊ patientiam noſtris fratri
bus exhibẽtes: Triſticię qʒ vtilitas q̃n
ta ſit nouimus · quę inter ceętera vicia cũ
in contrarium affectũ eſt mutata connu
meratur. Eſt enĩ ⁊ ſcᷣm dei timoꝛeʒ per
neceſſaria· ⁊ ſcᷣm ſeculũ admodum per
nicioſa · vt docet aplus dicens. Quę enĩ
ſcm deum eſt triſticia:penitentiã ad ſa
lutem ſtabilem operatur. ſeculi autem
triſticia moꝛtem operatur·
ineſſe nobis quędam natu
ralia vicia ſine creatoꝛis dica/
mus iniuriia Caß. iij.
On ergo ſi dixerimus hos mo⸗
n tius a creatoꝛe inſertos nobis ex
co culpabilis ille videbit ˖ ſi ne⸗
quiter his abuſi maluerimꝰ eos ad nox/
ia potiꝰ miniſteria detoꝛquere : ⁊ velimꝰ
ꝓ infructuoſis ⁊ ſecularib lucris · nõ ꝓ
ſalutari penitentia ⁊ vicioꝛuʒ coꝛrectiõe
triſtari.vel certe ſi non nobiſmetipᷣis vti
liter. ſy ↄtra interdictuʒ dñi nr̃is fratrib
iraſcamur.velut ſi ferrum quis ad neceſ
ſarium ⁊ vtile miniſteriũ contributũ ad
necem voluerit inſontiũ retoꝛquere.nõ
exh̊ infamabit materięↄditoꝛẽ· ſi qdð ille
ad vſum bñ viuendi aptũ ac neceſſariũ

ſſtitit iſte hoc vſus eſt ndnocendum 9,

De vitüjs quęerxtra naturalem
motum noſtro vicio contrahũ⸗
tur. Cap. v.
Icimus tamen quedam vitia
d ſiine vlla pꝛecedẽte naturali oc⸗
caſione concreſcere · ſʒ ſoliꝰ coꝛ/
rupte ac male voluntatis arbitrio · vt eſt
inuidia ipſaq; etiam philargyria · ꝗᷓ cuʒ
nulla habeãt in nobis de naturali inſti⸗
ctu pꝛincipia · extrinſecus cõtrahuntur.
Que tamẽquantũ facilia ſunt ad canẽ/
dum ⁊opoꝛtuna ad declinandum.tãtũ
occupatam mentem atq; poſſeſſam miſe
ram faciũt· vixq; ad ſanitatis concedũt
remedia puenire· ſine q a dño nõ merẽ⸗
tur curari celeri medicina qui ab bis ſau
ciati ſunt quę vlignorare vel vitare vl
facillime vicere wotuerũt. vel certe quod
male fundati virtutum ſtructuram ⁊ ꝑ/
fectionis ſuſcipere culmen indigni ſunt
Receptus ſemel philargyrie
moꝛbus q̃ᷓʒ difficile pellatur
Aamobꝛem nulli vilis deſpe⸗
gq ctuſq; videatur hic moꝛbus.q
ſicut poteſt perfacile declinari ·
ita ſi quem qᷓ; poſſederit ad ſanitatis re/⸗
media vix puenire concedit.Receptacu
lum nan q; eſt vicioꝛũ maloꝛũq; omniũ
radix⁊ inextricabilis nequitię fomes ef
ficitur dicente aplo · Radixoĩm maloꝛũ
eſt ohilargyria.id eſt amoꝛ pecunie.
Quibus vicijs philargyria ge
neretur.vel quantoꝝ maloꝛum
ſit eadem ꝓcreatrixr Ca. vij.
Ec igitur cũ remiſſaʒ tepidãq;
b wwſſederit monachi mentẽ · pꝛi/
mitus eü in exigua ſumma ſol⸗
licitãs· iuſios quoſdam ⁊ velut rationa
biles ei coloꝛes ob quos vel reſeruare ſi⸗
bi aliquid pecunię debeat vel parare de⸗
ſcribit. Nam ⁊ ea quę pꝛebent᷑ in mona
ſterio queritur non eſſe ſufficientia: et ſa
no robuſtoq; coꝛpoꝛe vix poſſe tolerari ·
Quid faciendum ſi valitudo mala car⸗
nis emer ſerit· ⁊ reconditum nõ fuerit ali
quid peculiare quo ſuſtentet infirmitas·

4
Preſtitionẽ mõaſterij eẽ ptenuẽ. ⁊ negli

gẽtiã erga egrotãtes maximã · Si ꝓpꝛiũ
aliquid non fuerit quo cura coꝛpoꝛi va⸗

leat adhiberi miſere eſſe moꝛiendũ Ipᷣm
etiam veſtimentu non ſufficere qð pᷣbet·
niſi ꝓcurauerit vnde ſibi alið valeat ex
hiberi. Poſtremo nec diu poſſe in eodẽ
loco vel monaſterio cõmoꝛari.et niſi pa/

rauerit ſibi viatiei ſumptus: euectiõiſq;
tranſmarine mercedem · nõ poſſe enʒ vo
luerit tranſmigrare· et neceſſitate inopie
coartatum laboꝛioſa ʒ ac miſera bilẽ abſ⸗
q; vllo pꝛofectu vitam iugiter toleratu/
rum inopem ſe q̃; ſemꝑ ac nudum nõ ſi

ne im ꝓperio aliena ſubſtantia ſuſtentan
dnm. JItaq; cum buiuſcemõi cogitatio-

nibus laqueauerit mentem · qualit᷑ vnũ
ſaltem denarium acquirere poſſit excogi

tat. Cunc peculiare opus quod exerceat
abbate inſcio ſollicita mente perquirit.
N vndens clam et optato tandeʒ po
titus nummo qualiter eũ duplicet acriꝰ

vehementiuſq; toꝛquetur· vbi reponat

cui we illum credat ambiguns.Deinde
quid ex eo coemerequaliq; eum cõmer⸗
cio valeat duplicare· cura granioꝛe dil⸗
tenditur. Cunq; illi ⁊ hoc ex voto ceſſe

ritauidioꝛ fames accreſcit auri tãtoꝙ;

vehementius ſuſcitatur.quanto etiam
ſumma lucri maioꝛ aꝓponitur.Cum ꝑe
cunie etenĩ incremento rabies cupidita
tis augetur. Tum deinde vita longeua
ꝓmittitur · ſenectus incurua:ĩfirmitates
diu erſe atq; pꝛolixę quę niſi maioꝛ ſum
ma in iuuentute fuerit pꝛeparata tolera
bili in ſenecta non poſſint. Agitur itaq;
infelix aĩma ſerpentinis nexibus obliga
ta dum materiam male ↄcretã nequio/
re cura concupiſcit augere· peſtem ſibi qᷓ
dirius inflam metur ipᷣa parturiens.to
taq; lucri cogitatione oſſeſſa · nihil ali/
ud reſpicit coꝛdis intuitu qᷓ; vnde pecu
niam parare valeat. p quã poſſit de mo
naſterij diſciplina q;totius euolare · nul
lam exhibens fidezʒ vbi potuerit nummi
ſpes aliqua refulgere.Mꝛo hac nõ men
Dacij:non periurij:non furti facinusad

witt
no in
quo⸗
tis
dtin
ital

ſpia
lox⸗
ciaui
dipb
Lan
di
ſt
lam/
nnliſſi⸗
tammn

fgara

mnu
eg

lut
nbra
trrade⸗
chſu
ſenata
apitüt
nerſolt

danc
Api
r,
regdebe⸗
Dwlag
vſeeinendt
naniſon
Weanw
turiugie
nblid,
nndunnöl
ubbln
gualt mu
odenacent
Awqunt.
winci
Whiccaan
ier
girdi⸗
awotſe
uti tüͤtoch
o cnn.
in Cung
dis nilin
nii ena
jimitates
imtiorſun

run deen.

Atan’
cabusot⸗
Mri
rntmſi
mmnmns
Gynbilih/
mge
pſrden
uen
itnunn
rrinen
Piutnd

De ſpiritu philargyr

mittere boꝛreſcit nonſidem frangere·

nõ iracundię noxio furoꝛe ſu ꝓpleri. Si
quoqᷓ; a ſpe queſtꝰ deciderit.nõ honeſta

tis nõ bumilitatis moduʒ tranſcendere

pPtimeſcit · fitq; ei p oĩa vt alijs venter.
ita huic aurũ ⁊ ſpes lucri ꝓ deo AUñ bea

tus aplus buius moꝛbi noxia venena ꝓ
ſpiciens· nõ ſolũ eam radicẽ eſſe oĩm ma

lonꝝ· wrũetiam idoloꝛũ ſeruitutẽ pꝛonũ/

ciauit dicens. Et auaricia qð in greco
dẽ philargyria ꝗᷓ eſt ſimulacroꝛũ ſᷣuitus
Cernis igit᷑ ad quantaʒ labem rabies h̊
P Sdus ſingulos creſcat · vt etiã idoloꝝ
Vl ſimulacroꝛũ ſeruitus apli voce ꝓnũ
cietureo qð figura dei ⁊ imagine pꝛeter
miſſa:quã deuote ſeruiens deo ĩmacula

tam in ſemetipᷣo debuit cuſtodire · hoĩm

figuras impreſſas auxo diligere ꝓ deo
maluit ⁊ tueri. Cphilargirya

oẽs virtutes impediat.

Ea. vijl.
Alibe igitur deceſſionuz ꝓpfecti
t bus in deterius creſcẽs · nullaʒ

B deinceps hũilitaſ᷑·: nullã chari
taſ nullã obediẽtie· nõ dicã ꝓᷣtutẽ ſʒ ne

vm bꝛã qͥdẽ vᷣtuſ retinere ↄtẽtus.indi
tur ad oĩa:⁊ ad ſingula opa murmurat

atq; ſuſpirat. Nullaq; iam reuerẽtia re
ſeruata. velut equus duriſſimus ad p/
cipitiũ fert᷑ infrenis. nec victu qtidiano

nec ſolito indumento ↄtentus · nõ ſe diu
tiꝰ hec toleraturũ eſſe teſtat. Deũ q̃ͥʒ nõ
ibi ſolũmõ eẽ ꝓclamat.nec ſalutẽ ſuam
in illo tm̃ loco eſſe concluſam Vñ ſi qͥ qᷓ;

ſe non celerius aſpoꝛtauerit · ſe piturũ p/
tinus grauiter ingemiſcit

monachus habens pecuni
as i cenobio ꝑmanere ñpoſſit.
Cacqq; inſtabilitatis Ca.ix.
i ſue viaticũ hñs nũmos· in qͥꝝ
p̃ſidio alaꝝ ſibiinſtar aptauit ·

iamq;ʒ ad trãſmigrandũ paratus inſolẽ
ter ad oĩa pꝛecepta reſpõdet.⁊ tãqᷓ; per/
egrinum extraneũq; ſe gerens · quęcũq;
ingdigentia coꝛrectione perſperxerit negli
git atq; contemnit Cũq; furtim poſſide

at recõditã pecuniã · nec calciamenta qͥ

ie

em ac veſtimenta ſe habere gqueritur.
dariq; ſibi tardiꝰ indignat᷑. Ac ſi foꝛte
diſpenſatione ſenion ei pus qͥ nihil peni
tus habere cognoſcit᷑.aliqͥd hoꝛũ fuerit
impartitũ · maioꝛib ire ſtimułĩardeſcit-
ſeq; deſpici veluti extraneum putat nec
ad vllü opus manus ſuas accõmodare

dtentus· repᷣhenditoĩa ꝗᷓ neceſſario fieri
mõaſterij compellit vtilitas. Deinde oc

caſiones quibo offendi vel iraſci debeat
ſtudioſe ꝑquirit:ne leuit᷑ motus de ceno

bijdiſciplina videat exire. Mec ſolus tñ
tranſmigrare ↄtentus· ne tã q; ſuo vicio

deſeruiſſe credat᷑ quãtos potuerit ſuſur

rationibo clãdeflinis depꝛauarenõ deſi

nit. Qð ſi etiã tempor aſperitas itineris
ſeu nauigationis eiꝰ intercluſerit cõmea

tum. pomneillud tꝑs ſuſpenſo anxioq;

reſidens coꝛde triſticias ſerere vel excita/

renõ ceſſat.diſceſſus ſolatiũ ⁊ excuſatio
nem leuitatis non ſe alit᷑ credens q; no⸗

ta vel macula monaſterij reperturum
Quẽ philargyrie laboꝛem ſub

eat deſertoꝛ mo na ſteri qui añ

pꝛo leuiſſimis oꝑibus murmu

Birkrt itaq; facib pecuniaꝝ ſua-

a rum magac magis accẽſus · ꝗᷓ

poſleſſe· nunqᷓ; monachũ vel in

monaſterio reſidere vel viuere ſub regle

inſtitutione pmittũt. Cũq; exinde eũ ve
lut feral qdam beſtia de cetu greg ſegre
gans pecus opoꝛtunũ pꝛede deſtitutiõe

ſodaliũ fecerit. ⁊ deuoꝛationi facilẽ ↄtu/
bernij pꝛiuatione reddiderit · eũ qui pꝛiꝰ

opa mõaſterij leuia exercere deſpexerat ·
die ac nocte ſpe queſtus infatigabilit᷑ la
boꝛare cõpellit.nõ oꝛationũ ſolennia:nõ

ieiunioꝛũ modũ · nõ vigiliaꝝ regulã cu/
ſtodire pmittit:nõ honeſtaꝝ interceſſio⸗
nuʒ explere officia ſini· dummõ vł aua
ricię rabiem ſatiare vel quotidianis vſi9/

bus poſſit occurrere · cupiditat᷑ ignẽ dũ

acquirendo extinguendum credit accẽ⸗

dens CNoccaſione cuſtodien

de pecunię feminarum contu/
bernia requirantur. ari.

2

wwöö m

Inc iam nonnulli p abꝛuptu,ʒ

hb prrecipitium lapſi irreuocabi/

li ruina ferunt᷑ ad moꝛtẽ ⁊ non

tenti ſoli poſſidere q̃s vel nũq; habue/
rant. vel initio malo reſeruauerãt pecu⸗
nias · inqrunt ↄtubernia feminarũ·ꝗᷓ de

beant ea ꝗᷓ male cõgeſta vel retenta ſunt

cuſtodire · Lãqq; ſe occupationibjnox
ijs ac ꝑnicioſis inuoluũt.vt vſq; ad pꝛo
fundũ inferi deuoluti · dum acqeſcere illi
aplice ſentẽtię rennũt. vt habẽtes victũ
⁊ veſiimẽtũ his ↄtẽti ſint ꝗ̊ mõaſterij fru

galitas exbibebat · ſy voletes diuites fie⸗

ri incidãt in temptationẽ T laqueũ dia/
boli · 1 Z8ſideria młta ⁊ ĩutilia nociua qᷓ
mergũt hoĩeʒ ĩ ĩteritũ ⁊ pditionẽ Radix
enĩ oĩm maloꝛũ eſt cupiditas.i.philar/
gyria. quã qdam appetẽtes errauerunta
fide:⁊ inſeruerunt ſe doloꝛibus multis.
Exem plũ cuiuſda tepidimona

chi philargyrie laꝗis obligati.

Laß. xi.
Onignoꝛo quendã qͥ ſemetip-

n ſum autumat monachü · ſibiq;
qð ẽ deteriꝰ de ꝑpfectiõe blãdit᷑.

q receptꝰin cenobio · cũ a ſuo moneretur
abbate ne reuteret ad illa ꝗᷓ renuncians
abdicarat · ſeq; ð naloꝝ oĩm radice phi
largyria terreniſq; laqueis eripꝑe feſtina-
ret · ac ſi mallet pſtinis paſſionibo emẽda/

ri.qbus eũ guiſſime ſingul momenij vi⸗
Tebat vrger · ceſſaret affectare ea quene

antea qͥdeʒ poſſederatquoꝝ nexiba cõpe
ditꝰ ad purgationẽ vitioꝝ ſuoꝝ ſinedu
bio pueire ñ poſſʒ · truculẽto vultu eidẽ
reſpondere ñ heſitauit. Si tu babes vñ

plimos ſuſtentes me ſimilit habere cur
pꝓpbibes. Quid conferãt ſenioꝛes
iumoꝛibꝰidenudatiõe vicioꝛu.
Ec aũt nemini vide Ca.xiij.

b ant ſupflua vel moleſta. Miſi
eerni pus expoſita fu erint genera
vulneꝑꝝ·⁊ oꝛigines cauſeęq; moꝛboꝝ fue/
rit indagatę nec infirmis pot᷑it adhibe/
ri cõgrua medicinę curatio.nec validis
cõferri pfecte cuſtodia ſanitatis. Naʒ ⁊

hec ⁊ multo his plura ad inſtructionem

iuniorũ ſolent a ſenioꝛibꝰ q innumeros

diuᷣſoꝛũ caſus ac ruinas exꝑti ſunt ĩ col⸗/
latiõe pferri. Quoꝝ multa ſepe numero

cognoſcentes in nob ita ſenioꝛib exro /

nentibo ac reu elantib· velut qͥ iſdẽ ipis
q̊z paſſionibo pulſarẽt᷑ abſq; ↄfuſiõis
nr e vrecundia curabam̃· cuʒ ⁊ remedia
pariter ⁊ cau ſas infeſtantiũ nos vicioꝛũ
taciti diſcerẽꝰ · ꝗᷓ nos ñ frat᷑nitaᷣ veriti
coꝛpꝰ vel obteximꝰ vel pᷣteriuimus· ſʒ ne
foꝛte delapſus liber in manꝰ eoꝛuʒ qͥ in
ꝓpoſito minꝰ inſtituti videt᷑· patefaciat
inexperij.ꝗᷓ deſudantibe ſołac feſtinanti
bus culmen pfectionis attingere debent
eſſe cõperta. Quibus exemplis

moꝛbus philargyrie triplex eſ⸗
ſe doceatur Capᷣ. xuij.

Hiplex ita qʒ eſt bui⸗ valitudi-
t nis moꝛb· q ab vniũſis patri⸗

bus eq̃li deteſtatione damnat᷑

AVnus hic cuiꝰſupius deſcripſimꝰlabẽ ·
q decipiens miſera biles qᷣſq; ea ꝗ ne an
tea qͥdem cũ in ſeculo degerent poſſide/
bant congregare pſuadet.aAliꝰ qͥ h ꝗ in

pꝛimoꝛdijs ſuę renũciationis abiecerãt ·

poſtea reſumere ac rurſuʒ deſiderare cõ-
pellit. Tertiꝰ qͥ initio malo vicioſoq; cõ
tractus ⁊ ab impfectione incipiens · eos
qͥs ſemel hoc tepoꝛe mẽt infecerit· pauꝑ⸗
tatis ac diffidentie timoꝛe ꝑterritos.ſpo
liare ſecunct᷑ mundi facultatib non ſi⸗
nit. eoſq; pecunias vll ſubſtatias quas

vtiq; renunciãtes abijcere debuerant re

ſeruantes ad euangelicã ꝑfectioneʒ nũ
qᷓ; puenire concedit. Quarũ triũ ruina/
rum exẽpla · in ſcriptur ſanctis etiã inue
nimus nõ leui pena fuiſſe dãnata. Naʒ
giegi ea ꝗᷓ ne antea qͥdem poſſederat vo
lens acquirere· nõ mõ gr̃am ꝓphetię nõ
meruit poſſidere· quã ꝑ ſucceſſionẽvelut
hereditariã a ſuo habuit mgjro ſuſciꝑe.
Vrumetiã ecõtrario eterna lepꝛa ſancti
heliei maledictiõe pfundit᷑. Judas aũt
volẽs rſumere pecunias q̃s ãtea chꝛiſtũ
ſecutꝰ abiecerat nõ ſolũ ad ꝓditionẽ do
mini lapſus apłatus ꝑdidit gradũ· ſed
etiã vitã ipam cõmuni exitu finire non

nerwi
Auna
tomnq
orem
W
aan

lisor
apit
xe
dat
ciata
frorn
tu
csle
binct

hue lol
intiun
wans
mone
M
redde
lions
ng
nume
lium,
mone,
glatni.
Cuiu
Ehtur
wlan

b

me
micoh⸗
nunen
ba⸗
ſciizs
uſis
Inemedin
sVai
i wni
nns ſin
wend
Durngat
Nümnti
Kre Rm
mpls
hlerah
Pni.
ltudi⸗
sani/
tdamna
gainen
ſun wlie
ami⸗
nnci⸗
noſochc
Oiensdos
mopn
mins o
iwn l⸗
iis us
buuntlt
Mmonin
müürvinn⸗
isciüm
inun N
nen
guſmna
lzit
muchin
hdninid
n
ue

De ſpiritn philargyrie

mernit · eãq; biothanatienoꝛte cõcluſit.

Ananias vero ⁊ ſaphira reſuãtes par⸗

tem quandazer his ꝗ poſſederãt· aplico

oꝛe moꝛte mſtantur. .—K
Malerenuncians a nõ renun/
ciante quo differat.
Lapß. xp.
Ehis igit᷑ qui dicentes renun
d cieaſſe ſe huic mũdo · rurſus in⸗
credu litate fracti nudari terre/
nis opibbtimẽtin deuteronomio miſtice
pcipit. Si qͥs eſt hõ foꝛmidoloſus ⁊ coꝛ
pauido ·nõ egrediatur ad bellum. va
dat ⁊ retat᷑ in domũ ſuaʒne pauere fa⸗/

ciat coꝛda fratrũ ſuoꝝ · ſicut ⁊ ipſe timo

re ꝑterritus eſt. Hoc teſtimonio qͥd eui
dentius queſo: Nõne mãifeſte mauult
eos ſcriptura ꝓfeſſionis hꝰ nec initiũ ſi
bimet vſurpare nec nom̃ · qexhoꝛtatiõe
exemploq; coꝛrupto etiã alios ab euan/
gelica perfectione reuocare.⁊ infideli in/
firmare terroꝛe: Jubet itaq; eis vt diſce
dentes e pugna reuertant᷑ in domũ ſuã
qꝛ nõ põt quiſq; duplici coꝛde bella dñi
pꝛeliari Air enĩ duplex aĩmo·incõſtãs
eſtin oĩbus vijs ſuis. Et cogitantes ſᷣm

illã euangelij parabolã eum qͥ cũ decem

milibe ꝓgredit᷑ cõtra regẽcum vigiti mi
libus venientem · non poſſe cõſfligere.ad
huc eo lõge poſito poſtulẽt paceʒ · i. vt ne
initium qͥdem renunciationis arripiãt
potius qᷓ; tepide eam ꝓoſt exequentes
maioꝛi diſcrimine ſemetipos inuoluãt.
Melius eſt eĩ nõ vouere · qᷓ; vouere ⁊ nõ
reddere. Oulcre aũt bic cum decem mi⸗
libus · ⁊ ille cũ vigiuti venire deſcribitur
Am plioꝛ enĩ vicioꝝ nos impugnãtiuʒ
numerꝰ eſt q; ꝓtutum ꝓ nob dimican⸗
tium. Memo aũt põt deo ſeruire mam
mone. Mec ponens qᷣſq; manũ ſuã ſup

aratrũ ⁊ reſpiciẽs retro·aptꝰẽ regno dei.

Cuius teſtimonij ſe coloꝛe tue⸗/
antur qui exui facultatibꝰ ſuis

nolunt. LCap̃. xvi.

Jergo occaſionem auariciep⸗
hb ſine ſibimet intromitterequa,
dam ſcripturę ſancte auctoꝛi,

luerunt laboꝛe pꝛo peio vlcolla tegen

tate conant.Quã vicioſioꝛe intellectu ĩ
terpꝛetantes.apłi immo dñi ſententiaʒ
coꝛrumꝑe atq; ad ſuũ deſideriũ geſtiũt
pꝛauarenõ ſuã vitam vel iutellecuum
ſcripturarũ ſenſui coaptantes· ſed vim
ſcripturis ꝓ deſiderio ſuę libidis inferẽ/
tes· ↄſentire eas ſuis opinionib volũt⸗
aiũtq; ſcriptum eſſe. Beatius eſt mag
dare q; acciꝑe.Cuius ĩterpꝛetatiõe pra
niſſima eueruatam dñi putant illaʒ eſſe
ſnĩaʒ q̃ dꝛ. Si vis pfect eſſe · vade ven⸗
de oĩa quę habes ⁊ da pauperibo.⁊ habe
bis thecaurũ in celo.⁊ veni ſeꝗre me.Et
arbitrant᷑ hoc coloꝛe diuitias ſuas ſe ab
ijcerenõ debere. beatioꝛes ſcʒ ſemetipſos
ꝓnunciantes ·ſi pꝛiſtinis ſuffulti ſubſtã/
tijs · alijs q; de earũ ſupabundantia lar
giantur.dũ erubeſcunt ꝓ chꝛiſto gloꝛio⸗
ſam cñ aplo ſuſcipenuditatẽ · nec opere
manuũ nec monaſterij parſimonia vo.
lüteſſe ↄtẽti. Quibo ſupeſt vt aut ſemet⸗
ipos circũuenire nouerint ⁊ neq̃qᷓ; renũ
ciaſſe huic mũdo diuitijs pꝛiſtinis in cu/
bantes · aut ſi pfeſſionem monachi reat
q; oꝑe cupiũt expiri · diſpſis atq; abieci
oĩb nihilq; ex bis qͥb renunciauerũt re
ſeruãtes · cũ aplo gloꝛiẽt᷑ in fame ſiti ĩ
frigoꝛe ⁊ nuditate Derenuncia-
tio ne apoſtoloꝛũ et eccleſie pꝛi
mitiue. Cap. xvij.
Vaſi vero et ille ſimilit᷑ nõ po⸗
q tuerit facultatib pſtinis ſuſten
tari.q ſe non ignobilẽ etiam in
huius mũdi oꝛdine fuiſſe teſtat᷑.cũ ſe aſ⸗
ſerit a natiuitate ciuis romani dignitate
pꝛelatum·ſi hoc eſſead perfectionem cõ/
modius iudicauiſſet. et illi qui hieroſo⸗
limis cum eſſent poſſeſſoꝛes agroꝛuʒ vel
domoꝛũ · vendentes omĩa ⁊ nihil ſibi pe/
nitus ex his reſeruãtes · afferebãt pꝛecia
eoꝛum. ⁊ ponebãt añ pedes diſcipuloꝝ ·
non potuerint neceſſitatem coꝛxoꝛis ſui
facultatibus ꝓpꝛijs ſuſtinere.ſi hoc perfe
ctius fuiſſet ab apoſtolis iudicatum · vel
ipi eſſe vtilius pꝛobauiſſent: ſed vniuer
ſas ſimul abijcien tes ſubſtantias ma⸗

9

tium ſuſtentari ·. De quoꝛũ ſumptu ſan
ctus apoſtolus ad Romanos ſcribens·
ſuumq; eis in hoc miniſteriuʒ pᷣdicans·
ac ſubtiliter eos ad hanc co llationem ꝓ
uocans ait. Munc auteʒ pꝛoficiſcar hie
ruſaleʒz miniſtrare ſanctis. Com placuit
enim macedonię ⁊ achaie collationem
aliquam facere in pauperes ſanctoꝛum
qui ſunt hieruſalem. placuit enim eis et
ebitoꝛes ſunt eoꝛũ. Quoniaʒ ſi ſpirita
lium eoꝛũ participes facte ſunt gẽtes de
bent ⁊ in carnalibus miniſtrare eis. Ad
coꝛinthios qͥʒ hoꝛum ſollicitudinẽ ſimi
liter gerens. monet eos vt ante aduentũ
ſuum collationem quaʒad vſus eoꝛum
mittere diſponebant ſollicitius pꝛepara
rent. De collectis autem quęfiuntin ſa/
ctis ſicut oꝛdinaui eccleſijs galathie · ita
vos facite · Anuſqu iſq; veſirum per
vnam ſabbati theſauri cet apnd ſemet⸗
ipſum recondens quod ei bene placue⸗
rit · vtnõ cũ venero tũc collecte fiant. Cũ
autẽ venero quos pꝛobaneritis per epi/
ſtolas hos tranſmittam pferre gratiã ve
ſtram in bieru ſalem Et vt eos ad largio
rem collationem puocaret infert. Qð ſi
dignum fuerit vt 1 ego eam mecũ ibunt
i eſt ſi talis fuerit oblatio veſtra ꝗͥ mea
quoq; mereatur ꝓſecutione defemi. Ad
galathas quoq; cũ pꝛedicationis miſte
rium cum apoſtolis partiret᷑.in hoc idẽ
ſee deſtinatuz a iacobo petro ⁊ iohane te
ſtatur · vt licet pdicationem ſuſciperet gẽ
tium pauperum tamen qui erant hiero/
ſolimis nequa q; ſollicitudinem curãq;
reſpueret · qui ꝓpter chꝛiſtũ v niuerſis re
bus ſuis renunciantes.ſpontaneã ſubie
rant egeſtatem. Et cum vidiſſent inquit
Sratiam dei quę data eſt michi iacobus
cephas ⁊ iohannes qui videbant᷑ co/
lumnę eſſe· dextras dederunt mihi ⁊ bar
nabe ſocietatis· vt nos inter gentes pꝛe⸗
dicaremus · ipi autem in circũſione · tãtũ
2 vt paupeꝝ memoꝛes eſſemus. Quãaã rem
oymni ſollicitudie ſe teſtatur impleſſe di/
cens. Qð etiam ſollicitus fui hocipſuʒ
facere.Qui igitur ſunt beatioꝛes · vtruʒ

2„ „ n . . . 4 „ „.. 4

nam hi qui nuper denumero gentiñ̃ con

gregati · nec pualentes euangelicã perfe
ctionem cõſcendere adhuc ſuis ſubſian
tijs inberebant · in quibus magnus fru⸗
ctus ab aplo ducebat · ſi ſaltem abido⸗
loꝛũ cultura ⁊ foꝛnicatione ⁊ ſuffocatis
⁊ ſanguine reuocatifidem chꝛiſti cũ ſuiſ
facultatibus ſuſcepiſſent an illi qui euã

gelice ſatiſfacientes ſententie · cruceʒ dñi

quotidie poꝛtãtes · nihil ſibi de ꝓpꝛijs fa/
cultatibus ſupeſſe voluerunt:Cũq; ip/
ſe beatus apoſtolꝰ vinculis ⁊ carceribo
obligatus. ſeu vexatione itineris im pedi

tus· ob hoc conſuetam victus ſubſtan

tiam parare vt erat ſolitus ſuis manibꝰ

non occurrens. a fratribus qui de mace/
Donia venerunt ſu pplementũ ſue neceſſi

tatis ſe aſſerit accepiſſe· nam quod mihi

inquiẽs deerat · ſu ꝓpleuerũt fratres qᷣ ve

nerunt a macedonia · et ad philippen/

ſes iße referens · ſcitis eĩ 1 vos philippen

ſes. quia in pꝛincipio euangelij quando

pfectus ſum a macedonia nulla eccleſia

mihi cõmunicauit in ratiõe dati acce-

pti · niſi vos ſoli quia? theſſalonicã ? ſe⸗

mel bis in vſum mihi miſiſtis · erũt bn
intoꝛũ ſententiã quam mente tepida con

ceperunt · iſti beatioꝛes a poſiolo · qa de

ſuis inneniunt ei ſubſtãtijs impartiſſe:
HVð amens quilibet dicere nõ audebit·

I ſiapoſtolos imitari velim⸗
non debeamus noſtris defini/

tiõibus viuere ſed illoꝛu exem.
ſectari LCa. xviij.
q AUãobꝛ:ẽ ſi euangelico pcepto
volum obedire · apli ac totiꝰ

AUlineccle bmitiue. ſen patn q vtutiby oc

pfectiõi eoꝛum noſtris tẽpoꝛibus ſucceſ

ſerunt imitatoꝛes exiſtere· nõ noſtris dif⸗

——N „ .

finitionibus acquieſcamus · de hoc tepi/

dToac miſerabili ſtatu perfectionem nob

euangelicam pollicentes · ſed illoꝛum ſe⸗

CcCãtes veſtigia circũuenire noſmetipos
minime ſtudeamus. et ita monaſterij di

6⁶

ſciplinaʒ inſtitutionem q; parit expeta⸗/
mus · vt in veritate renunciemꝰbuic mũ⸗
v. nihil ex his que contempſimus inſi

—

(Atat⸗
Dianu
S
en
nerſe
tepoꝛ
dicere
pis⸗
ſomat
ten Nr
naſten
alott
chum
Vig
ala

dn
ſupe
oy
(
lacon
cone
foler
ſotinn
nisinſi
Confaſ
logan

Wer
ſN

alur.
ihen.
ladi⸗
uoin
ch⸗
dituti
initin
se
(sg

Mo⸗

düm
de
isſudinn
ignusfn,
m bico.
brſticüſt
illigniai
auce di
nrligi⸗,
imsſobſn
ſus numh
mionac,
iſpenaeſi
gnod mibi
fumsqv
Awüc,
wsſdiue
nceiz ennd
rden:t⸗
ſabnrir⸗
rthich con
pſo qnde
inpannſ⸗
mnöndehi⸗
m elin
nodefimi,
orüexen
(aArv
“
n
immt
ruowin 4
in t,
munm
Gilown 4
uſnnhos
muſenio
ntcnnn⸗
mboenn.

ſit philargyria.

ns uſ/

ſed opere ꝓpꝛio conquiramus.

—

Sententia ſancti baſili epᷣi ad

uerſus ſyncletium ꝓlata.C.xix.

Ertur ſententia ſancti Baſilij
fdcelarienſis epi ad quendam ꝓ/
luata ſyncletiũ.tali quo diximuſ
tepoꝛe toꝛpentem. qui cuʒ renunciaſſe ſe

Diceret huic mundoꝗqdam ſibi de pꝛo/

pꝛijs facultatib reſeruanit · nolẽs exerci⸗
tio manuũ ſuarũ ſuſtentari: ⁊ humilita⸗
tem verã nuditate ⁊ operis cõtritiõe mo

naſter ijq; ſubiectione conquirere. et ſe⸗

natoꝛem inquit ſyncleti ꝑdidiſti:⁊ mõa
chum non feciſiti.

AV ignominioſuʒ ſita philargy
ria ſuperari

,‚ Laßp. xx.
CTacqq; ſi agonem ſpiritalem cer
i tare legitime cupimus · bũc qͥ
pernitioſum hoſtem a noſtr coꝛ

dibus extrudamus Quem quantum

ſuꝑare non magne virtutis eſt· tantũ ab

eeo vinci ignominioſum plenumq; dede

coꝛis.A potente enim elidi licet ſitin de/
iectione doloꝛ 1 gemitus in amiſſiõe vi⸗

ctoꝛię · tamẽ quodammõ de aduerſarij
roboꝛe victis naſcitur cõſolatio. Sin ve

ro ⁊ inimicus exilis ⁊ genus colluctatio

nis infirmum · vltra criectõnis doloꝛzem

confuſio turpioꝛ:⁊ ignominia detrimen
to granioꝛ infertur.
Quemadmodum ſuperanda
LCa. xxi.
Equo bec erit ſumma victoꝛia

d triumphuſq; ppetuus. vt quẽ⸗/

agmodum dicit᷑.nec minuto q

dem nummo conſcientia mõacbi pollu
atur. Im poſſibile nanq; eſt eñ qui victꝰ
in exigua ſtipe · ↄcupĩę ſemel in coꝛde ſuo
radicẽ ſuſceꝑit:nõ maioꝛis deſiderij pii
nus incẽdio cõflagrari. Tadiu nãq; mi
les chꝛiſti victoꝛ ac ſecurꝰ.cũctaq; cupi-·
ditatis impugnatiõe erit externꝰ· donec
initia ocupiębuiꝰ hic neqᷣſſimꝰ ſpũs in
eius coꝛde nõ ſeuerit Quaꝓprt᷑ cũ in cun
cctis gen eribo vitioꝝ generalit᷑ ppent ca/
put opoꝛteat obſuari:in h pꝛecipue dili

rus iudicari.

4 WS
* 2 .
4
.

Alitate nos retalynte ſauantes. quoti

Lelitate nos rety gentius ↄuenit pcaueri. Oð ſi fuerit in⸗
dianum victum non recondita pecunia

tromiſſum. ſua materia ↄual eſcẽsipſũ
ſibimet vehemẽtioꝛa ſuſcitabitincendia
Idoq; nõ ſoli pecuniaꝝ ẽ cauenda poſ
ſeſſio · werũetiã voluntas ipa ab aĩimo pe

nitus extrudẽda. Mõ ei tam effectꝰ phi

largyrie vitandus eſt·qᷓ; a ffectꝰi pius ra⸗
dicitus amputãdus. Mihil ei ꝓderit pe
cunias non hre · ſi voluntas in nob fue⸗
rit poſſidendi · ¶poſſit quis etia
nõ habẽes pecunias philargy⸗
Laprxrh.
Oſſibile nã q; eſt etiã nõ habẽ/

p tem pecunias neq; qᷓ philargy⸗

rie moꝛbo carere nihilq; ei pꝛo⸗

eſſe bñficium nuditaſj qꝛ cupiditaſ vi
tium reſecare nõ valuit. pauꝑtad bono
non vtuſ m erito delectatꝰ.⁊ neceſſitatis

onere nõ ſine coꝛdis languoꝛe contentꝰ.
NQuẽadmodũ etiam coꝛpe nõ pollutos
euãgelicꝰᷣmo ꝓnũciat coꝛde mechatoſ·.
ita pecunie q; põdere mime ſarcinatos.
affectu ac mete cũ philargyris ↄdẽnari
poſſibile eſt. Occaſio enĩ eis habendi de
fuit nõ voluntas· ꝗᷓ ſp apud deum ſolet

magqꝙ; neceſſitas coꝛonari. Itaq; feſti
nandũ nob eſt neinuacuũ laboꝝ nr̃oꝛũ
ermoluméta degeant. Mißabile naq; eſt

paupꝑtaſ ac nuditaſexitus toleraſſe · fru

ctꝰvo eaꝝ pꝛaue volũtaſj vitio ꝑdidiſſe

Exemplum de iuda LCa. xxiij.
Is noſle qᷓ; pernitioſe q; noxię

v ſomel iſte niſi fuerit diligert erci

ſus · ad eiꝰ interitũ qͥ eũ cõceꝑit

fructificet: ⁊ omĩgenis pullu let ramuſcu
lis vitioꝝ: Reſpice iudã apłoꝝ numero

deputatuʒqꝛ noluit ſerpend hui caput
letale ↄtcrere · qᷓlit᷑ euʒ ſuo veneno peme

rit · ↄcu pięlaqueis irretitum ad q;ar⸗
rupti hcipitij crimẽ impegerit · vt redem
ptoꝛẽ mũdi ⁊ hũane ſaluſj auctoꝛẽ trigĩ
ta argenteis ꝑſuaſerit vẽdere Qui neqᷓ⸗

q; eſſet ad tã ſceleſtũ ꝓditiõis facinꝰ de-
nolurꝰ.ſi nõ philargyrie moꝛbo fuiſſet ĩ

fect. nec dñice negationis reꝰ ſacrileg
extitiſſʒ. niſi p? ſolitꝰ fuiſſet creditos ſibi

loculas cõpilare. philargyria ni
ſi nuditate vici ñ poſſit. xxiiu

Mmane ſad ⁊ euidẽs tyranni/
¶dis buius exem plum · que ſeml
(C(Cyt diximus) animę captiua/
te nullam permittit honeſtatis regulam
cuſtodire:nec vlla queſtus adiectione ſa
tiari. Finis enim rabiei huius non diui
tijs. ſed nuditate cõquiritur. Deniq; cũ
bic ipſe ob hoc loculos diſpẽſatiõi pau⸗
perum deputatos ſuę poteſtati creditos

accepiſſet. vt ſaltem pecuniarum abun⸗
dantia ſatiatus concupiſcentię ſuemo/⸗

dum im poneret intantum copia earum
in abundantioꝛem fomitem cupidita/
tis exarſit · vt iam non loculos clanculo
compilare · ſed ißm dominũ venundare
maluerit. Aniuerſas enim diuitiarum
moles · cupiditatis buius exuperat ma⸗
gnitudo . .
De exitu ananie et ſaphire et iu
de quem philargyria impellen
teſubierrnunnt.
Ca.xxv. ”
Eniq; pꝛinceps apoſtoloꝛum
o bies eruditus exemplis · ſciens
habentem quippiam cupidita
tis frena non poſſe moderari· nec finem
eius in parua ſumma magna ve cõſiſte⸗
rxc·ſed in ſola virtute nuditatis· ananiã
1⁊ ſaphiram quoꝛũ ſuꝑius fecimus men
tionem. quia ſibi quippiam deſua facul
tate ſeruauerant · moꝛte multauit · vt in
teritum quem ille vltro ſibi pꝛo reatu do
minice pꝛoditionis intulerat· bi pꝛo mẽ⸗-
dacio cupiditatis exciperent. Quanta ĩ
boc quoq; facinorac ſu ꝓplicij ſimilitu⸗
do concunit. Ibi nanq; philargyriam
pꝛoditio · hic falſitas ſubſecuta eſt. Ibi
Vritas pꝛodit᷑ bic mendacij crimen ad/
mittitur. Licet enĩ operis eoꝝ diſſimilis
vigdeatur effectus. vnus tamen finis in
vtroq; concurrit. Ille nanq; refngiens
paupertatem reſumere quęabiecerat cõ
cupinit · hi ne fierent pauperes de ſſtã/
tia ſua quã ant apoſtolł offerre fideliter ·
auttotam diſpergere fratribo debuerãt ·
quiddam retinere temptauerũt Etideo
vtrobiq; ſequitur moꝛtis damnatio·

quia vtrum qʒ erimen de philargyrie ra
dicibus pullulauit Itaq; ſi in eos qͥnõ
alienas concupierunt ſubſtantias· ſed
pꝛopꝛijs parcere temptanerunt nec ha
buere deſiderium acquirẽdi ſed reſeruã⸗
di tantummodo voluntatem · ꝓceſſit tã
ſeuera ſententia · quid cenſenduʒ de his

qui nunq; poſſeſſas pecunias cupiunt

cõgregare:⁊ nuditatem coꝛam homini/⸗
bus pꝛeferentes · affectu concupilcentię
coꝛam deo diuites compꝛobantur.
Cphilargyria lepꝛam animę
inferat ſpiritalem Ca. xxvi.
Ai ſcðm ſimilitudinem Giei
ꝗq ſpiritu ac mente lepꝛoſi eſſe no⸗
fſeuntur · qui mũdi buius cadu
cas pecnnias concupiſcens immundele
pꝛccontagione reſperſus eſt. Der quaʒ
nobis euidens reliquit exemplum· om⸗
nem animam cupiditatis labe pollutaʒ
ſpiritali vicioꝛum lepꝛa reſpergi·immũ⸗
damq; apud dominũ perhenni maledi/
ctione reputari.
Teſtimonia de ſcripturis qui
bus ꝑfectionẽ deſiderans edo
cetur non reſumere quę renun
cians abdicauit. La. xxvij.
BSitur ſi perfectionis deſiderio
i dinmittens omiĩa ſecutus es chꝛi
ſium dicentem tibi. vade ven/

cxeomnia que habes ⁊ da pauperibus.
babebis thecaurum in celo · 1 vni ſeg

re me · quid miſſa ſuper arattrum manu
reſpicis retro · vt eiuſdem voce vñ̃ pꝛo⸗
nuncieris non eſſe aptus regno cęloꝛuʒ:

Super tectum euangelici culminis ſta

bilitus· quid deſcẽdis tollere aliquid de

domo tua · ex his videlicet que antea cõ/
tem pſiſti: Conſtitutus in agro atq; oꝑe
ratione virtutum · ſubſtantia mũdi qua
te renuncians ſpoliaſti · quid recurrens
niteris reueſtiri? Si vero paupertate p/

nentus nihil quod dimitteres babuiſii ·
multomagis acquirere non debesquod
antea nõ poſſediſti: Ob id enim ita dñi

beneſicio paratꝰ es. vt expeditioꝛ ad eũ
nulł pecũiaꝑ laqu eis ĩpeditꝰ accurreres

höſina
lumnd
mläche
ſovenn

nuche
D

Ghenhe
oniak
mord

d

lo cen.
Otineſe⸗
Gloäͤeta
jgabis
cſare)
güüſom
gräſene
Cons
fuglsi⸗
nedesd
macrle
benda
euacus
ctume
ng. S
teq
Recaſti
naſten:
Qns
hncere
ſns.e
bien

NR
nisqi
nts ſ
udnade
ſedrini
n acſtni
ndnz dh⸗
s apiut
umboninn
napint
mm.
m mine
um.
Ndnmn Bi
Pbchen,
ibrinsde
mmundele
Oaqra;
punom,
naplu,
immi⸗
wmnimicr

nmntit
ans /
veenun
luem.
iis Nider
amscsthi
bi. waertn/

gumis

or ilted

mun mane
Cerdinpev⸗
Hoconz
cainnaß
enipn
puu

Verũtñ nullus in ̊ egensfrangat᷑:nẽo

eſt enĩ qͥ nõ habeat qð dimittat. Aniu⸗

ſis renũciauit facultatib mũdi:quiſqͥs
affectũ poſſidendi eas radicitꝰ ãpu tauit
aduerſus philargyria victo

ria non aliter poſſit niſinudita/
LCa. xxviij.

te conquiri.
Eceſt igit᷑ de philargyria ꝑfe⸗
b cta victoꝛia · vt paruiſſime cuiꝰ
libet ſtipis in coꝛde nr̃o reſidere
nõ ſinamꝰigniculũ · certi qd reſtinguẽdi
eum nõ habebimꝰ vlteriꝰfacultateẽ ·ſi q̃n
tulãcũ q; ſcintille huiꝰ in nob materiam
fouerimꝰ. Quemadmodũ poſſit

nuditas a monacho ſuſtentari
ANam pptutẽ nõ alias L. xxix

q retinere valebimꝰ illibatã · niſi

in monaſierio ↄſiſtentes ſcð m

aplin habentes victũ ⁊ veſtimentuz his
contẽti fuerimus. Remedia contra
morbum philargyrię.Lap. xxx.
Amnationeʒ g ananię ⁊ ſaphi
d re memoꝛit᷑ retinẽtes · hoꝛreſcaꝰ
aliqᷣd er his rebuare ꝗ̊ᷓ renũciã
tes penitꝰ abdicare deuouimꝰ. Gieg qͥ

ptimeſcamꝰ exempluʒ.qͥ ob philargyrie

culpã eterne ſupplicio lepꝛe multat᷑· ⁊ ali
qd ex his ꝗᷓ nec añ poſſedimꝰ caueamus
acqrere. MNec nõ etiã iude vł meritũ vel
exitũ foꝛmidãtes ·qͥcq; pecunięreſumere
quã ſemela nob abiecimꝰ tota vᷣtute vi
temus. Supꝑ hec oĩa ↄſiderãtes ↄditiõʒ
fragilis incertęq; naturęnr̃ecaueamus
ne dies dñi ſicut fur in nocte ſupueniẽs
maculatã vł vno obolo nr̃aʒ ↄſciaʒ depᷣ
hendat·qͥ oẽs fructus nrĩ̃ęe renũciationis
euacuãs.illud qð in euãgelio diuiti di/
ctum eſt. ad nos qͥʒ faciat voce dñica di
rigi. Stulte hac nocte aiam tuã repetũt
a te · ꝗᷓ autẽ ſparaſti cuiꝰ erũt: Nihilq;
de craſtino cogitantes.nũqᷓ; nos de mo
naſterij diſciplina patiamur euelli.
CX nõ poſſitquis philargyriã
vincere niſi in cenobio perſeue

rans.et quemadmodum poſſit

ibidem permanere.
EAp. xII᷑N

ix Dedquo ſole dicat

De ſpũ philargyrie

Aogd ſine dubio neqq; pmitte
q murimplere. ſed ne ſub inſtitu/-
tieonis q dem regula pmanere.
niſi öus patie virtꝰ que nõ aliũde q; de
humilita fonte ꝓcedit · in nobis fuerit
firma ſoliditate fundata Illa nãq; nul
li cõmotiones nouit inferre.̊ vo ſibi ilæ
latas magnanimitertolerare. H

Erplicit de ſpiritu philargyrie

liber ſeptimus. Jucipiũt capi
tula libꝛi octaui de ſpiritu irę
Roemium. Laß. :.
ij De his qui dicunt iraʒ nõ
eſſe noxiã ſi delinquentibus
iraſcamur · qꝛ ⁊ ipe de iraſci
Dicatr.
iij De bis quęin deo ex noſtre natu
reęconſuetudine nominantur
iij Qualit᷑ de affectibb membꝛiſqʒ
hyrunnnmanis ꝗᷓ indemutabili ⁊ in/
coꝛpoꝛeo deo aſcribi legimꝰ ſen

tiendum ſit
v Anius placiditatis monachum
eſſe connenit.
vi De iniuſta iracundie cõmotiõe
l iuſta.

vij In quo tantum mõ nobis ira ſit
neceſſaria · vel qbo beati dauid
exẽplis ira ſalubꝛit᷑ aſſumat᷑
viij De ira aduerſus noſmetipos ſuſ
cilipienda
vt nõ occidat
L ſuper iracundiam veſſtram.
x De bis quoꝝ iracundię ne occa
ſius qdem ſol iſtiꝰ modã ponit.
xi O bic finis triſticie wel ire ſit vt H
qð pᷣnalet vnuſqſq; ꝑficiat
xij M ne momentaneã qdem irã lice
Attr etentari
xij De reconciliatione fraterna

xiij Qe vetus q́zʒ lex irã non tm̃ de effe

ctu ſʒ etiã ð cogitatiõe ↄuellat
xy De ſupflua ſeceſſiõe eoꝝ qͥ ab in
ecmẽdatis moꝛib non recedunt
xvi tranquillitas coꝛdis nr̃i non
in alterius arbitrio · ſed in nr̃a
debeat dicione conſiſtere

xvij Quo ſindio beremũ debeamus
expetere ⁊ q̃liũ inibi ſit ꝓfectus
xviij Qua compatione eſtim ãdi ſint
qui tunc tm̃ patientes ſunt.cũ
a nemine ꝓpuocant
xix De amputãda ira pᷣm euãgeliũ.
xx In eo qð in euangelio ſcriptum
eſt· qui iraſcit᷑ fratri ſuosvtrum
recipiendũ ſit qdᷣ adiectum eſt
ſine cauſa. “
xxi Remedia qniby irã de coꝛdibus
noſtris eradicare poſſimus.
Expliciunt capitula

Incipit liber octauus de ſpiri/
tu irę Cap̃ͥ. pꝛimum.

Wartuz

△—

q́ certamẽ eſt ire· qðᷣ
mottiferũ virus dere
gq ceſſibaĩenr̃efundi⸗
tus eſt eruẽdũ. Hac

„

enim in coꝛdibo nr̃is in ſidente ⁊ oculuzʒ

mentis noxijs tenebꝛis occecante · nec iu
dicium recte diſcretionis acqrere · nec ho
neſte cõtemplationis intuitũ · nec matu⸗
ritatẽ ↄſilij poſſidere: nec vite participes
nec iuſticie tenaces ſed ne ſpiritał quidẽ
ac vxri lumĩs capaces poterimꝰ exiſtere ·
qꝛ turbat eſt inqͥt p ira oculꝰ meꝰ. Mec
ſapĩę participes effici tam ⁊ ſi ſapientes
oiĩm ꝓnunciari opinione videam̃·qꝛ ira
in ſinn inſipientiũ reqeſcit Sed ne vitã
qͥdem immoꝛtalita ↄſequi poterimus ·
q;uis pꝛudentes videamur deſinitione
hoĩm iudicari ·qꝛ ira ꝑdit etiã pꝛudẽtes.
Mec iuſticie moderamĩa pſpicaci diſcre
tione coꝛdis valebimꝰ obtinere. licʒ ꝑfe/
cti ſanctiq; cũctoꝝ opinationibo eſtime/
mur.qꝛ ira viri iuſticiã dei nõ operatur
Jhaʒ q̊ͥʒ loneſtaſ grauitatẽ ꝗᷓ etiaʒ virj
ſeculi huiꝰ ſolet familiar exiſiere. nullo
mõ poſſidere poterimꝰ. licʒ nobiles ⁊ ho
neſti natalium pᷣrogatiua putem̃ · qꝛ vir
iracundus inhoneſtus eſt. Cõſilij etiaʒ
maturitateʒ nullatenꝰ valebimꝰ obtine
re. quis graueſ ⁊ ſumma ſcia pꝛediti vi

(c(atuar

vNE— 7 .
Liber vIII

deamur. qꝛ vir iracundus agit ſine cõſi
lio · Sed nec quieti eſſe a ꝑturbationiby
noxijs · nec poterim? carere peccatis· tam

⁊ ſi nequa q; nob inquietudines ab alijſ

inferãt᷑qꝛ vir animoſus parit rixas · vir
gutem iracundus effodit peccata.
Dehis qui dicuntiram nõ eſſe
noxiam ſi delinquentibus ira⸗

ſcamur qꝛ et ipſe deusgitaſe di⸗
LCaß. ij.
Onnullos audiuimꝰ hunc aĩę

n ppnitioſum moꝛbũ ita excuſare

temptãtes · vt eum deteſtabilio

re interpꝛetatione ſcripturarũ extenuare
geſtirent ˖ dicentes nõ eſſe noxiũ ſi delin⸗/
quẽtibus frib iraſcam̃ · ſiq dem inqunt
ipe de' ↄtra eos qui eũ vel ſcire nolũt vl

ſcientes contemnũt furere atq; iraſci di/

catur. vt ibi. et iratus eſt furoꝛe dñs in
Yplm ſuũ · vel cñ oꝛat ꝓpheta dicens · dñe

ne in furoꝛe tuo arguas me· neq; in ira

tua coꝛripias me· nõ intelligentes quod
dum homib occaſionẽ peſtiferi vitij vo

lunt concedere· immẽſitati diuinę ac fõ
ti totius puritaſ..iniuriã carnał paſſio/

nis admiſceãt. De his qugin deo
ex noſtrę naturę con

ſtren uetudine
nominantur LCap̃.iij.
Zeni hec cum dicuntur de deo
ſ carnali ⁊ pingui ſenſu ſᷣm lite⸗
rre ſignificationẽ accipiẽda ſũt.

ergo ⁊ doꝛmit cum dicit · exurge q̃re ob

doꝛmis dñe · de qͥ alibi dẽ. ecce non doꝛ⸗

mitabit neq; doꝛmiet ꝗ cuſtoditiſrabel ·
1 ſtatac ſedet cũ dicit · celuʒ m eſt ſedes·
terra aũñt ſcabellũ pedum meoꝝ. ꝗ metit
celũ palmo ⁊ terrã pugillo concludit et
crapulat a vino cũ dẽ. et exurrexit ſicut
CToꝛmiẽs dñs potẽs crapulatꝰ a vino.q
ſolus bʒ immoꝛtalitatẽ · et lucẽ babitat
iacceſſibilẽ. vt pᷣtermittã ignoꝛationẽ

obliuionẽ ꝗᷓ de ipo legimꝰ in ſcripturſã

ctis frequẽt᷑ inſta· deinde liniamẽta mẽ⸗/
baꝛonꝝ ꝗᷓ tanqᷓ; de boie figurali ⁊ cõpoſito
Sſcribũt᷑ capillſcʒ capite ⁊ narib· ocuł
ac facie manibo ac bꝛachijſ· digit vtero

pedibuſq; quęoĩa ſm vilèliterę ſonum

rD.9 lia ſh gwhen 4 2

ſvo

nece

bꝛi
lie
myo⸗

4

ſbili
pler⸗
gucte
ziret
ſuen
bwid
ſo⸗
dieni
nece
ors
gin
goin
lloſi
mg
ſatr
garnd⸗
wplinn
tunro

botcon

nnisng
lſuſte

wr
cͤc

ficate
7?cren
7 i
angr.
bturbe
bturb⸗

oano

genie
clen
nonb
Nuntes
cha

imö
ſtdrron
mnotin
nnchliſ
ntnnon
ann.
NE
ibus in
Suaſcd⸗
Luyi
mehadi
iinanſan
ndbii⸗
miaeman:
Wriii in,
nrnolitvl
inſaddi⸗
mor disin
ndiems die
eNcinin
Uinnsenod
Min nij
nioninß
mal wlo/
gvendeo
auucine
ſihi.
unm T
iſeſa hulet,
iniuſit
mgrc
enon dot⸗
iolirſtad
naſſon,
nmp ill
ntkit
4 m ſt
e n
mntoe
ſtomſi
niamita ne⸗
inriwid
n tr c
ſngt Nen⸗
ne wnun

=
—,

1,7
h N

ſi voluerimus admittere· æũ liniameni
mem bꝛoꝛũ ⁊ coꝛpoꝛea figura cõpoſitum

ſ●

qð dictu q́ nefas eſt qdq; abſit a nobiſ
neceſſe eſteſtimari. H
Oualiter deaffectibus mem

bꝛiſq; humanis ꝗᷓ indemuta bi
li et icoꝛpoꝛeo deo aſcribi legi
mus ſentiendum ſit· Capᷣ.uij
Caq; vt hec ſᷣm lr̃am nõ abſq;
i nefando ſacrilegio poſſunt ĩtel
ligi ſuꝑ eo qui inuiſibilis · inef/

fabilis. incõpꝛehenſibil ineſtimabil ſim
plex·⁊ incõpoſitus ſanctarũ ſcripturaꝝ
qauctoꝛitate definit᷑ · ita ne furoꝛis quideʒ

ire ꝑturbatio/illi indemutabili naturę
ſine ingenti blaſphemia poterit coapta/

ri. Nam huiuſcemodi ſignifiatiõe mem
bꝛoꝛũ diuinas efficientias dei immen⸗
ſas operationes eiꝰ ſentire debem?. ꝗᷓ no-
bis niſi ꝑ hec vſitata vocabula mẽbꝛoꝝ
nequeunt intimari: vtputa ſignificatiõe
oꝛis collocutiones eius ꝗᷓ in archanos

aĩme ſenſus ſolent clementer infundi · vł

qð in patribo nr̃is atq; pheſ idem locu
tus ſit agnoſcam?ꝰ.in oculis immen ſita/
tem pꝑſpicacie qua vniũſa pluſtrat acp/
ſpicit · ⁊ q nihil eũ ex his ꝗᷓ a nob gerũt
gerenda wſũt ſeu cogitant lateat. ſcire
poſſimus manuũ nuncupatione ꝓnidẽ
tiam ⁊ operationẽ qua oĩm ipe ſit crea/
toꝛ ⁊ conditoꝛ ſentiamus · bꝛachiũ qͥʒ p/
tutis ⁊ gubernationis eius inſignia q̃ cũ
cta ſuſtentat moderat᷑ acregit. Et vt de
ceteris taceam. canicies capitis qͥd alis
qꝙᷓ; lõgeuitatẽ deitatis ⁊ antiqͥtatẽ ſigni
ficat.qua ſine vllo pncipio eſi: ⁊ oĩa tba
T creaturas excedit vniuerſas: Ita igit

de ira dei vel furoꝛe cum legimus non

androttathos i· pm humilitatẽ humãe

pturbationis.ſed digne de deo qui omĩ
pturbatione alienus eſt ſentire debemꝰ ·

ſcʒ quo ꝑ hec eum iudicẽ ⁊ vltoꝛem oĩm
quęinique gerunt᷑ in hoc mũdo poſſimꝰ
aduertere:⁊retribu toꝛẽ terribilẽ actuum

nr̃oꝝ his vboꝝ ſigniſicatiõibus foꝛmi/

dantes. ↄtra illius voluntatẽ timeamꝰ
ꝗcqᷓ;ᷓ admittere. Illos etenĩ timere ↄſue

† P vαen e

S N
— 8 2
H

uit humana natura qͥs indignari nouit
⁊ veret offendere· vt in nonnulł equiſſi/
mis iudicibo ſolet ab his qui aliqͥ reatu
ſuęoſciẽtie remoꝛdent · ira vltrix timeri-

nõſcʒ qꝙ; h̊ in animis eoꝝ qͥ iuſte iudica/

turi ſũt pturbatio cõſiſtat.ſʒ qdð ita me
tuẽtibo ille ſẽtiat᷑ affectꝰ q ꝓ executiõe le

guʒ examĩatiõe iuſticię⁊ eqlibratiõe

ꝓcedit.Quę tñ quãtalibet animi fuerit
mãſuetudie aclenitate ꝓlata · ab his ꝗͥ
ꝓ ſuo merito pena plectendi ſũtfuroꝛ g
uis ⁊ ira ſeuiſſima iudicat᷑. Longum eſt

nec pᷣſentis oꝑerſi voluerimꝰ oĩa ꝗᷓ de

deo humana ſignificatione figuralit᷑ in
ſcriprurj dicta ſunt explanare. Mec ad
pſentem neceſſitatẽ ꝗᷓ ↄtra furorj vitiuʒ
ptinebant dixiſſe ſufficiat · vt nullꝰ exin/
de ſibimet occaſionẽ moꝛbi moꝛtiſq; per
petueper ignoꝛãtiam trahat.vñ ſancti/

tas ⁊ im moꝛtalitaſ vitę ſaluijq; rmedia

ↄqrunt᷑.Cuius placiditatis mo
nachum eſſe conueniat. Capᷣ.v.
Taq; monachus ad ꝑfectionẽ
i tendens:⁊ agonẽ ſpiritalẽ legi
time cupiens decertare· ab omĩ
ire furoriſq; vitio alienꝰ exiſtat ⁊ audi/
at qͥd ſibi vas electionis p̃cipiat. Omĩs
inqt ira T idignatio ⁊ clamoꝛ ⁊ blaſphe
mia tollat᷑ a vobiscũ omĩ malicia. Cũ
dicit oĩs ira tollata vobis· nullã penitꝰ
vxlut neceſſariaʒ ⁊ vtilem nobis excipit
Delinquentẽq; fratrẽ ſi neceſſe eſt ita cu
rare feſtinet.vt dũ medelã leuioꝛi foꝛſitã
febꝛicula laboꝛãti ꝓcurat inferre· non ſe⸗
metipᷣm iratꝰ terioꝛi moꝛbo cecitatis in
uoluat Opoꝛtet nãq; illũ qͥ alterius vul

neri mederi cupit oĩ languormoꝛbo ali

enum ſanũ q; ſubſiſtere · ne ill euangeli
licum dicat ei · medice pᷣus cura teipſuʒ-
ac vidẽs feſtucã in oculo fratr ſui trabẽ

in oclo ſuo nõ videat · vel quomõ vide⸗

bit eijcere feſiucaʒ de oculo fratris ſui· qͥ

trabem furoꝛis geſiat in oculo ſuo

Deiniuſta ira cundie commo
tione vel iuſta. La. vi.
Valibʒ ex cauſa iracũdię mot

gꝗq eEecefferuẽs excecat oculos coꝛdis ·

6S 2— 1.N 1OGein ES

NN 8
42 „ **
5

7 4
II I

ct acumini viſuum exitialem validioꝛis ceps militum eõnitij regalis vltionẽ trũ . e
moꝛbi ingerẽs trabem · ſolem inſticie nõ catione capitis eius explere.beatus Da datln
ſinit intueri. Mihil inter eſt· vtrũ aurea uid aduerſus diram ſuggeſtionem eius
lamina plum bea ve ſeu cuinſlibet metal⸗ indignatione pia commotus· bumilita 5.
li oculoꝛuʒ obtutibus im ponatur. diffe tis modũ ⁊ patientię rigoꝛem incõcuſſa
rentiã cecitatis non facit pꝛecioſitas me lenitate ſeruauit dicens. Quid michi et mrlin
talloꝛum. Habemus ſane ire miniſterů · vobis filij ſaruie: Dimittite euʒ vt male Qun
ſatis cõmode nobis inſertum· ad qued dicat. Dñs enim pcepit ei vt maledice,.· Pis
ſolum eam recipere vtile nobis eſtac ſa⸗ ret dauid. Et quis eſt qui audeat dicere inmd
lu bꝛe · cum contra laſciuientes coꝛdisno quare ſic fecerit: Ecce filius meꝰq egreſ. ſolinn
ſtri motus indignãtes infreminus. ⁊ ea ſus eſi de vtero meo querit anima meã · ſumem
quęagere confundimur coꝛam bomini /½ quanto mag nũc filiꝰ gemini.Dimittite ogdo
bus vel pꝛoloqui · in latebꝛas aſcendiſſe eũ vt maledicat iuxta pᷣceptñdñi · ſi foꝛte neſchr
noſtri pectoꝛis indignamur. angeloꝛum reſpiciat dñs afflictionem meam · red/ fevin
ſcʒ ac dei iins pᷣſentiam vbiq; ⁊ omnia dat mibi bonum ꝓ maledictione bac ho Aunt
penetrantis· oculumq; eius tota foꝛmi ,· dDierna — ſodin
dine tremiſcẽtes. quem nequaq; poſſũt Deira aduerſus noſmetipſos npent
conſcientienoſtrę latere ſecreta. ſuſcipienda. LCaß. viij. tiroe
“ Abemur itaq; iraſci ſalu bꝛit · orm
In quo tantummo nobisira i ſed nobiſmetipis ac ſuggeſtio⸗ ſp
ſi neceſſaria vel quibus beati nibus accedentibus prauis· Geft
Dauid exẽplis ira ſalubriter af non peccaread effectum ſcʒ eas noxium diene
ſumatur. Laß. vij pducentes. Deniq; bunc eundem ſenſũ gnie
El certe cum contra hanc ipᷣaʒ euidentius explanat verſiculus ſequẽs. nofri
v iram cur nobis aduerſus frem AQue dicitis in coꝛdibo veſtris. in cubili gcjot
irrepſerit cõmouemur. et irati bus veſtris compugimini. id eſt quęcũ/ ſaurf⸗
letales inſtigationes eius extrudimus· qʒ in coꝛdib veſtris ingruentibus repẽ⸗/ ſiſge
nec in abditis pectoꝛis noſtri noxias eaʒ tinis ac lubꝛicis inſtigationibo cogitatſ · ntefurc
latebꝛas habere permittimꝰ. Talit᷑ nos conſilij moderatione omnem ſtrepitũ et imipt
iraſci etiam ille pꝛopheta docet · qui intã pturbationem furoꝛis amouẽtes. velut nchſre
tum hãc e ſuis abegerat ſenſibus · vt ne in cubili quietis poſiti compunctione ſa debis
inimicis quidem ꝓpꝛijs etquidem a deo luberrima emendate atq; coꝛrigite. De⸗ ſon
ſibi traditis maluerit redderetalionem. niq; beatus aplus vſus huius verſiculi ont
Iraſcimĩ inquiẽs ⁊ nolite peccare. Ille teſtimonio cum dixiſſet. iraſcimini ⁊ no
enim cum aquaʒ de ciſterna bethleemiti lite peccare. ſubiunxit Sol non occidat
ca concupiſſet. eamq; a viris foꝛtibus ꝑ ſuꝑ iracundiam veſtraʒ· neq; detis locũ
medias hoſtium caternas ſuſcepiſſet · al diabolo. Si noxium eſ ſuꝑ iracundiaʒ tatin
latam ꝓtinus effudit in terraʒ. et ita vo noſtrã occidere ſolem iuſticię · ⁊ irati cõ w
luptuoſam cõcupiſcentie paſſioneʒ ira feſtim locuʒ diabolo damus in coꝛde no gec
. H . — — — — — ,. —— 6
tuus extinguens libauit eam dño · capi ſtro.· quomõ ſuperius hcipit vt iraſcam̃ n
ditatis ſue deſiderium non expleuit · di⸗ dicẽs · iraſcimini nolite peccare: Nõ⸗/ bdn
cens. Pꝛopitius ſit mihi dñs ne faciaʒ ne euidenter hoc dicit. iraſcimini vitijs 2 end
hoc. Num ſan guinem hominũ iſtoꝛũ 4 furoꝛi veſtro· ne conbibentib vobis ſol uni
Pfecti ſunt. ⁊ animarũ periculum bibã: iuſticię chꝛiſtus incipiat c ter iracũdiã Euc
Aelcum ſemei in regem dauid audiẽte veſtram mentibus obſcuratis occidere· ntis
eo lapides maledicta coꝛam omniboir diſcedente illo locum diabolo in veltij nedi
rogaret. velletq; abiſai filius ſarnie pꝛĩ coꝛdibus prebeatis
le N⸗/e fn V1070 Jn len 20n

onri
dns
imans
benii
mincaſ
idnichie
;ngl
Ntmalcdte
ndentdia
uende⸗
tanmi nei⸗
n. Vimitite
güiſot
nmen T
nnanebecbo

mnenpſos
c i
ſaſalubꝛik⸗
Nuggeho,
s Manig
nnsnopun
candenſali
manabl
iuckqugi/
nubusepe⸗
ntoogu⸗
nſrctäic
donins It
puncnmeſi
nngr Le,
nusmall
ſcunini 11
wonocitt

ginang
e
runinn
nR 4 ⸗
nuiniße
rhaſl
n nih
Nsoninn

De ſpiritu ire

Dequo ſole dicatur vtnõ occi/
dat ſuꝑ iracundia veſtrã.Ca.ix.
Equo ſole ꝑ ꝓphetaʒ deus eui⸗/

d dentius cõmemoꝛat ita dicens

Timẽtiboaũt nomen meũ oꝛie⸗/

tur ſol iuſticię.⁊ ſanitas in pennis eius.
Qui rurſus peccatoꝛib ⁊ pſeudo pꝛo/
phetis illiſq; qui iraſcunt᷑ occidere dicit᷑

in medio dię.dicẽte ꝓpheta. Occidet eis

ſol in meridie.Ael certe hᷣm tropicũ ſen/
ſum · mens id eſt nois ſiue ratio quę pꝛo

eo qð oẽs coꝛdis cogitationes diſcretio/

neſq; perluſtret ſol merito nuncupatur ·
ire vitio nõ extinguatur:ne eadem occi/
dente · pturbationum tenebꝛe cũ auctoꝛe
ſuo diabolo vniuerſum noſtri coꝛdis oc
cupent ſenſum.⁊ tenebꝛis ire poſſeſſi · ve⸗/
lut ĩ nocte ceca · quid noſoꝑoꝛteat agere
ignoꝛemus.Tali ſenſu hunc apli locuʒ
inſtitutis ſenioꝛũ traditum nobis·qͥa ne
ceſſe fuit quemadmodum deira ſentirẽt
dicere licet longioꝛe ſermone ꝓtulimus:
qui eam necad momentum quidem coꝛ
noſtrũ penetrare permittunt. illud euan
gelij omnimodis obſeruantes. Quiira
ſcitur fratri ſuo reus erit iudicio. Ceteꝝ
ſi vſq; ad occaſum ſolis licitũ ſit iraſci ·
ante furoꝛis ſatietateʒ ⁊ vltrid ire cõmo
tionẽ poterũt noxię ꝑturbationes exple⸗
re.q;ᷓ iſte ſolad locũ ſui vergat occaſus.
Dehis quoꝛũ iracũdiene occa
ſus quidem ſolis iſtiusmoduʒ
ponit. Cazy.r.
Aiig vero dicam de his qð qͥ⸗
q danm dicere ſine mea cõfuſione
nsõ pꝓoſſum · quoꝝ implacabili⸗

tati nec hic quidem ſol occidens ᷑ᷣminũ
wnit · ſed ꝑ dies eam plurimos ꝓtelãtes
atq; aduerſus eos ĩ quos cõmoti fuerĩt

rancoꝛẽ animi reſeruãtes negant qdem
ſe verbis iraſci · ſy re ipſa ⁊ opere indigri
grauiſſime compꝛobant᷑: Nã neq; eos
congruo ſermone cõpellant · nec affabili
tate eis ſolita colloquũt᷑· ⁊ in eo ſe mini/
me delinquere putant.qd vindictã ſuę

cõmotionis non expetant.quam tñ qa
ꝓferre palam ⁊ exercere autnon audent

ant certe nõ poſſunt in ſuam pniciem vi
rus iracundie retoꝛquentes cõcoqunnt
eam in coꝛde taciti.ac ſilentes in ſemetip
ſis conſumunt.amaritudinẽ triſticię nõ
vᷣtute animi ꝓtinus expellentes.ſʒ dige
rentes ꝓceſſu dierũ · ⁊ vtcũq; ꝓ tpe miti⸗/
gantes. CNhic finis triſticię vel
irg ſit vt hocquod pᷣualet vnuſ/
quiſq; perficiat Ca.xi.
AQaſi vo non hic finis vnicui⸗
q q; vindicte ſit.⁊ abunde qͥs fu-
roꝛi ꝓpꝛio vel triſticie ſatiſfece⸗
rit. ſi id q pꝛeualet ira inſtigante cõple
uerit. qð hi qͥʒ facere noſcunt᷑: qͥ motus
ſuos non appetitu placiditaſ · ſʒ inopia
cohibent vltionis:nihil enim inferre am
plius his qbus irati ſunt pñt.niſi vt cu,ʒ
eis affabilitate ſolita mime colloquãt᷑.
aut quaſi in effectu oꝑis ſolũmõ ſit ira⸗
cundia moderãda⁊ nõ potiꝰ ab archa⸗
nis noſtri ꝑe ctoꝛis eruenda.ne tenebril⸗
lius obſcurati nec cõſilij ſalubꝛis nec ſci
entie lumen admittere.ſed ne teplũ ſpũſ
ſcti habitãte in nob ſpũ iracũdie neq̃qᷓ;
valeamꝰ exiſtere · Cobibit? enĩ in coꝛde
furoꝛ aſtantes qdem hoĩes nõ offendit ·
ſʒ eque ſpũſſaniti ſplendidiſſimũ iubar
ac ſi ꝓlatus excludit . CX ne momẽ
taneam quidem iraʒ liceat retẽ-
tari. LCaß. xij-
At quemadmodũ vꝑil ad mo⸗
a mentũ vult eã dñs retentari. qͥ
nec ſacrificia quidem ſpiritalia
oꝛationũ noſtrarũ ꝑmittit offerri · ſi vel
aliũ ↄtra nos aliqͥd rãcor hbr̃e cognoſci9/
mus. dicens. Si ergo offers munꝰ? tuuz
ad altare · ⁊ ibi recoꝛdatus fuer qð frat᷑
tuus habet aliqͥd aduerſum te· relinque
ibi munus tuũ ad altare· ⁊ vade pᷣus re/
cõciliari fratri tuo · ⁊ ſic veniẽs offer mu
nus tuũ: Quõ ergo nõ dicã vſq; ĩ dies
plures · ſed vel vſq; ad occaſum ſol iſtiꝰ
pmittim̃ cõtra fratrem retinere triſticiaʒ.
q ne illo quidem aliqd babente aduſum
noſ oꝛationes nr̃as deo offerre ↄcedim̃:
quibe pꝛecipit᷑ ab aplo · ſine intermiſſiõe

oꝛate · ⁊ ĩ oĩ loco leuãteſpuras mar,ne

ira ⁊ diſceptatiõe. Su pereſt igit᷑ vtaut
nũqᷓ; oꝛemꝰ huiu ſcemõi virꝰ retinentes
in coꝛdibo nr̃is.⁊ aplico huic pcepto ſi⸗
ue euagelico quo indeſinent᷑ ⁊ vbiq; iu-
bemur oꝛare ſimꝰ obnoxij· aut ſi noſmet
ipos circũuenientes pᷣcem fundere ʒ eiꝰ

ĩterdictũ pᷣſi umimꝰ · nõ oꝛationẽ dño · ſy
rebellionis ſpũ contumaciã nos eidẽno

uerimus offere Dereconcilia
tione fraterna. Cap̃.xiij.

Lqꝛ pleꝝq; ſen leſos fratres ⁊
e ptriſtatos contemnimꝰ. vel cer
te nõ vicio nro dicẽtes eos offẽ
ſos deſpicimꝰ animaꝝ medicꝰ ⁊ occłto/
rum conſciꝰ.occaſiones iracũdie volẽs
radicitꝰ a coꝛdib nr̃is euellere · nõ ſolũ
ſi leſi fuerimꝰ iubet nos remittere · ⁊ recõ
ciliari fratriba nr̃is nullãq; aduſus eos
iniurie ſeu leſionis memoꝛiã retinere · ʒ
etiã ſi ilos aduſum nos ſeu iuſte ſeu in⸗
lĩuſte hre aliqͥd nouerimꝰ.ſimilit᷑ pcipit
vt mununs nim relinquentes.i.cõ peſcen
tes oꝛatiõeſ nr̃as · ad eoꝝ pus ſatiſfactio
nem tendere feſtinemꝰ. ⁊ ita fratris cura
tione pᷣmiſſa oꝛationũ nr̃aꝝ mun era illi
bata deferre⸗/Mõ enĩ ita nris obſequijs
cõmunis oĩm dñs delectat᷑.vt qð ĩ vno
acquirit ꝑdat in altero dnante triſticia
In cuiuſſlibet nãq; diſpendio vnũ pati
tur detrimentũ · q eodem mõ oĩm famu⸗

loꝛum ſuoꝛũ ſalutẽ deſideratet expectat ·

Et idcirco equę habente aduerſum nos
fratre ĩefficax erit oꝛatio nr̃a·ac ſi nos ad
uerſum eum tumenti ſpũ indignatiõis
amaritudinẽ rebuemus CQxvetus

quoq; lex irã non tm̃ deeffectu

ſed etiã de cogitatiõe cõuellat
Ed qͥd diutius pᷣce/ C. xuij.
ptis euãgelid atq; aplid immo
rauamqmur. ci etiã vet? lex ꝗᷓ aliqͥd
bjr̃e remiſſionis videt᷑: hec eadem caue
at dicens· ne oderis fratrem tuũ in coꝛð

tuo · et iteruʒ: non eris memoꝛ iniurie ci

uium tuoꝝ · ⁊ urſum.itinera eoꝝ q me/
moꝛiã retinent malefacti in moꝛtem: Ui
des ⁊ ibi nequiciã nõ in ope tĩ ſʒ etiam

in archanis cogitationibo reſecari· cum

ce toꝛde odiũ niurię non ſolũ retribn

tio · ſʒ etiã ißa mẽoꝛia radicitus iubeat

euelli. De ſuꝑ flua ſeceſſiõe eoꝛũ

qui ab inemendatis moribus
nonrecedunt. Ea. xv-
Nrdũ ſuꝑbia vel iĩpauũa ſupa/

i ti: cũ incõditos moꝛes nr̃os atzʒ

ĩoꝛdiatoſ volũꝰemẽdare · ſolitu
dinẽ nos deſiderare cõquerim· tã qᷓ; ibi
uullis nos cõcitantibo ilico ꝓtutem pa⸗
tientie reꝑturi.excu ſantes negligentiam
nr̃aʒ cauſaſq; cõmotionis nõ nr̃a dicẽ⸗
tes impatiẽtia ſʒ fratrum vicio generari

Diq; ĩ alios error nri vtimus cauſas ··
nũ qᷓ; ad patieac ꝑfectiõis calcẽ valebiꝰ

puenire Ctranquillitas coꝛdis
noſtri no in alterius arbitrio ſʒ
inoſtra debeat dicioe cõſiſtere
Amma igit emen. La. xvi.
dationis ac trãquillitat nr̃e ñ
eſt in alteriꝰ arbitrio collocãda
qðᷣ neq̃ qᷓ; nr̃e ſubiacet ptãti · ſed in nr̃a
potius dicione conſiſtit. Itaq; vtnon
iraſcam nõ dæbet ex alteriꝰ pfectiõe ſʒ ex
nr̃a vtute deſcendere ·ꝗᷓ nõ aliena patia
ſed ꝓpꝛia longanimitate conquiritur
Quo ſtudio heremũ debeam⸗
expetere ⁊ qliũ inibiſu ꝓfectus
Orro heremũ pfectos L. xvij.
p eciq; vicio curatos opoꝛtet expe

tere · ⁊ exeoc᷑ᷣ ad purũ in cõgre⸗/

gatione fratrũ vitijs · nõ puſillanimita⸗
tis pfugio · ſʒ diuine conteplatiõis obtẽ
cu · ⁊ deſiderio intuit? ſublimion intrare ·
q nõ niſi ĩ ſolitudinea ꝑfect ſolũmodo

poterit a ꝓpꝛehẽdi. Qu ęcũq; enĩ viciai

curata in heremũ detulerimꝰ opꝑta in no
bis ⁊ nõ abolita ſentient᷑. Solitudo nã/
qᷓ; ſicut nouit emendat moꝛib contem/
plationẽ puriſſimã reſerare.⁊ ĩtuitu ſin-
ceriſſimo ſpiritaliũ ſacramentoꝝ ſciam
reuelare.ita eoꝝ qͥ minꝰemẽdati ſunt vi
tia nõ ſolũ ſeruare. wrũetiã exaggerare
ↄſueuit. Tãdiuq; ſibi patiẽs qͥs videt᷑
T hũilis donec nullius hoĩm cõmiſceat
ↄſoꝛtio·ad naturã pᷣſtinã moxreuſurus
cũ interpellau erit cuiuſlibet cõmotiõis

gecil
viti⸗
time
gen⸗
fͤpi
ceſa
Np⸗
ſa
pon
mur.

gui
ſenn

ſon/
cant⸗
lone
wd⸗
*
h
tu
Ir
guit
ſeſin
nig
ſſe
Ir
Ngiſa
cent
Roi
gbee
Nit
nut
iaci
Tyf
boſti⸗
tetni
iſs n
walec
ſein
danp
oe

n
demin
Nhs
Lap
ͤ lin,
Nide

eſin

Wurn,
Dganan
nid⸗
wonari
l
rlbi
Cds
binoſz
alllere
Uarp..
nni ieſ
locid
iſanii
ug m
imn, oni
em-
cheun
pkns
Ltyh.
ttetde
inncoge⸗
lummita⸗
nosobte
orinaale
ſoüno
gei v
Pogenu⸗
Wind
finnmn ⸗
unſunn
egent⸗
üͤnlui
numms
votos

H vV V V

occaſio.emergũt quippe ex eo confeſtim

vitia ꝗᷓ latebãt.⁊ velut e̊ͥ infrenes certa/

tim e ſuis repagułocio longioꝛe nutriti

acriꝰ ad ꝑniciẽ aurigę ꝓpꝛij ferotiuſq; ꝓ

rũpũt. Maꝗ eniĩ exercitio vſuq; hũano

ceſſante efferant᷑ in nob vitia. niſi fuerĩt

añ purgata. Iſamq; vmbꝛã patię quã

poſſidere ima ginarie permixti frib ſaltẽ

pꝓ eoꝛũ reuerẽtia ⁊ nota publica videba/
mur . deſidia ſecuritatis amittimus

Qua cõꝑatione eſtimãdi ſint
qui tunc tm patietes ſunt cũ a

nemine ꝓuocantur Cap̃. xviij.

Aaſi o vniũſa virulẽta bpen
q tium genera vel fera x cũ in ſoli

tudie ſuiſq; cubilib immoꝛãt

non noxia perſeuerẽt · nec tñ ex eo ꝓnun⸗
ciari pñt ĩnoxia · q;ꝛ nulli noceãt NHoc eĩ
eis non affectꝰ bonita᷑ ſʒ neceſſitas ſoli⸗
tudis ↄfert. Quę cũ ledẽdi nacta fuerĩt
copiã · in ſemetipis recõditũ virus ⁊ aĩę
feritatẽ ꝓtinus egerũt atq; demõſtrant.
Jõq; ꝑfectionẽ querẽtib non ſufficit ʒ

hoĩem nõ iraſci. Meminimꝰ enĩ in ſoli-

tudie cõmoꝛantib nobis gᷣ calamũ cuʒ
aut groſſitudo eꝰ aut exilitas diſplicerʒ.

3 w ſcalpellũ cũ incidenda hebeti acie ſe

gniter execaret.oↄtraq; ſiliceʒ ſi foꝛte ex ea
feſtinantib nobᷣ ad lectionẽ tardiꝰ ſcitil
la ignis emicuit.ita indignatiõis irrep⸗
ſiſſe motũ.vt nõ alias ꝑturbationẽ mẽſ
q; vel cõt inſenſibiles materias vel certe
aduſus diabolũ maledictiõe plata dige
rereatq; eua woꝛare poſſemꝰ. Mobꝛeʒ ad
pfectiõis dũtaxat rationẽ nõ ſat᷑ ꝓderit
abeẽ hoĩesĩ qͥs ira moueam̃· cũ ſi patia
pꝰ ĩt᷑ frẽs nõ fuerit acqſita. etiã erga res
mutas ſpecieſq; minutas exerceri ſiliter
iracũdie poſſit affectꝰ. qui reſidẽs in coꝛ/
de nr̃o.nec iugẽ nos poſſideretrã qͥllita/
tis ſtatũ. nec reſiduis vitijs carere pmit/
tet · niſi foꝛte in eo putemꝰ cõmotionib⸗
nr̃is lucrũ aliqd vel remediuʒz cõpꝑari · ꝙ
maledictõnibo vel iracũdie nr̃e minime
res inanimatęmutęæq; reſpondeãt. et in/
temperãtiã coꝛdis nr̃i ad maioꝛẽ neq̃ ;
ꝓuocent exardeſcere furoꝛis inſaniam.

De aͤputanda ira ſm euãgeliũ.

AQAaaxpter ſi illã ſum, L. xix.
qꝗq manmn dinuini pᷣmij cupimꝰ adi⸗/
piſci ð qͥ dẽ. bri mũdo coꝛð qm̃
ipi deum videbunt · non ſolũ enr̃is acti/
bus h amputanda eſt. ſʒ etiaʒ deint᷑nis
aĩę radicitus extirpanda. Non eĩ valde
ꝓderit iracũdię cohibitus furoꝛ ĩ verbo
nec in effectũ ꝓlatus·ſi illũ archanis pe⸗

ctoꝛis nr̃i deus quẽ ſecreta nõ latent coꝛ

dium ineſſe perſpexerit. Radices eĩ vitio
rum potiꝰ excidi pꝛecipit euãgelicꝰ ßmo
qᷓ; fructus·qͥ ꝓculdubio euulſis fomiti⸗
bus neq̃ꝙqᷓ; vlteriꝰ pullulabũt.atq; ita
mens poterit ingiter in oĩ paũa ⁊ ſancti
tate durare· cũ ̊ nõ de ſupficie operatio
nis ⁊ actuũ ·ſʒ de cogitatiõnũ fuerĩt euul
ſa penetralibo. Et iõ ne homicidiũ perpe
tretur.ira odiũq; ſuccidit᷑.ſine quib ho
micidij crimẽnullo mõ valebitadmitti.
Qui iraſcit enĩ fratri ſuo reꝰerit iudicio
et q odit fratrem ſuũ homicida eſt. in eo
ſcʒ ꝙ eũ coꝛde cupiat interire · cuiꝰ cruo
rem ꝓpꝛia manu vel telo apud hoĩes mi
nime fudiſſe cognoſcit᷑· affectu ire homi⸗
cida ꝓnunciat᷑ a dñoquinõ ſolũ ꝓ oxe·
rationis effectu. ſed etiã ꝓ voluntaſ̃ᷣ ac
voti deſiderio: vnicuiq; aut pᷣmium red
dit aut penã · ſm illud qð ipᷣe loquiturp
ꝓphetã. Ego aũt opa eoꝝ ⁊ cogitatiões
eoꝝ venio vt congregẽ cñ oĩbus gẽtib
linguis. Et apls. Inter ſe inuicem co/
gitationibo accuſantibo aut etiã defendẽ
tibus · ĩ die qᷓ iudicabit eocculta hoĩm
Ineo qðin euangelio ſcriptuʒ
eſt.qui iraſcitur fratri ſuo· vtrũ

recipiendum ſit quod adiectuʒ

eſt ſine cauſa · Ca. xx.
Ciendũ tñ in eo qð in quibuſ-
ſ danm exemplarib innenitur q
igaſcit᷑ fratri ſuo ſine cauſa reuſ
erit iudicio· ſuꝑfluum eſſe ſine cauſa. et
adiectũ eſſe ab his ꝗq amputandam iraʒ
ꝓ iuſtis cauſis minime putau erũt: cum
vtiq; nullus quãlibet abſq; ratione cõ/
motus fine cauſa dicat ſe iraſci. Gobꝛẽ
apparet ab eis vchteet Atpoſtr nõ ĩtel
Hndee

Liber. vIII.

lexerũt ſcripturę volẽtᷣ fomitẽ iracundię
omnimodis amputare.nullãq; idigna
tionis occaſionẽ penitus rebuare · ne dũ
in bem̃ iraſci cũ cauſa· etiã ſine cauſa ira
ſcendinobis intromittat᷑ occaſio Finis
enim patientienõ ĩ iraſcendo iuſte.ſʒ pe
nitus non iraſcendo cõſiſtit. Liceta qui
buſdam hocipm quod dicit᷑ ſine cauſa
ita in terpꝛetari ſciaʒ · ꝙ ſcʒ ſine cauſa ira
ſcatur is cui expetere vltionem irato non
liceat. Meliꝰ tñ eſt ita tenere. vt ⁊ nouel
la exemplaria multa ⁊ antiqua omĩa in/
neniunt᷑ eſſe pſcripta.
Remedia quibus iram de coꝛ/
dibus noſtris eradicare poſſi⸗
mus LCap. xri.
Aaa ppter athletã chꝛiſti legitĩe
decertanteʒ/ iracundię mot' ra
dicit? opoꝛtet euellere. Cuius
moꝛbi hec erit medicina ꝑfecta · vt pꝛimi
tus credamus nullo mõ ſiue iuſtis ſiue ĩ
iuſtis ex cauſis licere nobis iraſci.ſcien/
tes nos diſcretiõis lumen · recti q; cõſilij
firmitatem · ißam qͥʒ honeſtatẽ · ⁊ iuſticię
moderamĩa ꝓtinꝰ amiſſuros. ſi pncipa
le coꝛdis nr̃i lum̃ eius fuerit tenebꝛis ob
ſcuratũ. Tum deinde puritatẽ ment no
ſtre mox pturbandã· templũq; eaʒ ſãcti
ſpuͦs effici omnino nõ poſſe · iracũdiein
nobis ſpũ cõmoꝛante · Poſiremo vt co
gitemus nequaq; licere nobiſoꝛare.nec
iratos fundere pꝛeces ad deũñ. Et pᷣ om-
nib incertũ ſtatũ cõditionis hũanę pꝛe
oculis habentes quotidie nos credamuſ
ecoꝛpoꝛe migraturos ·nihilq; nobis cõ⸗
tinẽtia caſtitat. nibil abrenũciatiõe oĩʒ
facultatum nibil diuitiarũ contemptu.
nihil ieiunioꝛũ vigiliarũq; laboꝛibo con
ferendum · quibo ꝓpter iracundiam ſolã
⁊ odium ab vniuerſitatis iudice ſuppli-
cia pꝛomittuntur etena.
Explicit de ſpũ irgliber octauꝰ.
Incipiuntca pitula libꝛi noni
de ſpiritu triſticis. Ca.primũ
Roemium. 4
ij Qua cautiõe moꝛbus tri⸗
ſticięſit curandus.

iij Quã cõparationẽ babeat aĩa
rtrriſiicignoꝛſiby denoꝛatu·
iiij Vnde velquibo modis triſticia

gignatur

y L non alioꝝ ſed nr̃o vitio com/

motiones excitentur in nobis.

vi nullus repentino lapſu coꝛru

at· ſed paulatim ꝑ longaʒ incu·
riam recidens pereat.
vij non ſint fratrum deſerẽda cõ
ſoꝛtia vt perfectio conquiratur
ſed patientia iugiter excolenda

viij C ſi moꝛes noſtros emendatos

habueꝛimus poſſit nobis cum
omnibus conuenire

ix Be alio genere triſticiequod de⸗

ſperationem ſalutis im poꝛtat.

x In quotantummodo ſit nob tri

ſticia vtilis

xi Quemadmodum diſcernatur ꝗ

ſit vtilis ac hm deum triſticia
7 quꝭ diabolica atq; moꝛtifera

rxj W abſ; illa ſalutari tiſticia que

tribus modis generatur omis

triſticia tanq; noxia repellẽda

ſit ·

HRi Tenedia quibus triſticiã de coꝛ

dibus noſtris exterminare pol⸗
üms.
Expliciuntcapitula.

Incipu liber nonus de ſpiritu
triſticig ·

Binto
nobis certamĩe
edad triſiicię ſti
4 muli retundẽdi
ſũt. Que ſi pal
ſim p ſinguloſ ĩ
curſus 2 icertoſ
ac varios caſus obtinendi animũ nrjm
habuerit facultatẽ.ab oĩ nos ꝑ momen
ta ſingula ſeparat dininę contẽplatiõis
intuitu · ißamq; menteʒ ab vniuſo puri⸗
tatis ſlatu deiectaʒ funditus labefactat
ac depꝛimit. Nõ oꝛationes eam explere
cuʒ ſolita coꝛdis alacritate ꝑmittit non

Ws
bus⸗
lie
D
coſ

fu
jn
w
i⸗
n
ltils⸗
Pm
Wwoß
ſuunſ
lanio
napt
od
keinst
ſpi
pan
dam
1
lint/
foor
mon
lenoe

lcit

blla⸗
ſui⸗

aͤi
W

ton
nnobs,
pucen
gzina

cici⸗
gurur
mduos
Mde,
inwun,
nob ni

manta
ntiid
znnin

zaidn
tinin w⸗
eſpnn
pann.

luto

„

5 am

rſoek
lircunei
Qtie
1, in
mai n
Hnonm
ilatos
nilopun
etur
mane
irtnn

patit᷑· ⁊ ad cuncta operationũ vel religi/
onis officia impatientẽ ⁊aſperũ reddit
oĩq; pꝑdito ſalubꝛi ↄſilio ⁊ coꝛdl ↄſtãtia
pturbata velut amentẽ facit ⁊ ebꝛiuʒ ſen
ſum · frangitq; et obꝛuit deſperatiõe pe⸗

nali. Qua cautione moꝛbus tri

ſticię ſit curandus· .
AUNamobꝛem nõ mi⸗ Ca:ij.

noꝛe pꝛoſpectu ſi ſpiritalis ago

nis certamina legitie cupimus
deſudare·hic qͥʒ nobᷣ curandus eſt moꝛ⸗
bus. Sicut enĩ tinea veſtimẽto et vpᷣmis
ligno · ita triſticia viri nocet coꝛdi. Sa

euidentac ꝓpꝛie vim noxij huiꝰ ac perni
cioſi vitij ſpũs diuinus expꝛeſſit.
Quaʒ cõparationẽ habeat aĩa
qtriſticię moꝛſibus deuoꝛatur

ſtimentũ nanq; ti —2
v nejarü eſu attactum.nulliꝰ pꝛe/
cij vel honeſti vſus poterit vlte
rius habere cõmerciũ · itidem q; lignum
vᷣmibus exaratum. nõ iam ad oꝛnatum
vyl mediocris edificij:ſed ad cõbuſtionẽ

ignis merebit᷑ deputari Ita igit᷑ ⁊ aama

ꝗ̃ edaciſſimis triſticię moꝛſibo deuoꝛat · ĩ
utilis erit vel veſtimento illi pontificali.
qð vnguentũ ſpũſſancti de celo deſcen/
dens · pus in barbã aarõ · deinde in oꝛã
ſuam ſolere ſuſcipere ſancti Dauid va⸗
ticinio ꝑhibet᷑ ſm illud.ſicut vnguẽtuʒ
in capite:quod deſcendit inbarbam aa⸗
ron · quod deſcendit in oꝛam veſtimenti
eius Sed nec ad ſtructurã templi illius
ſpirital atq; oꝛnatũ poterit ptinere · cuiꝰ
paulus architectus ſapiens poſuit fun/

damenta dicens. Aos eſtis templũ dei ·
⁊ ſpñs dei habitat in vob. Cuius q̃lia
ſint ligna · ſponſa deſcribit in cãtico can

ticoꝝ.:trabes inqẽs nr̃e cypᷣſſꝰ.tigna do/
moꝛum noſtraꝝ cedri.Et idcirco huiuſ⸗
cemodi ad templũ dei lignoꝝ genera de
legũt᷑.ꝗᷓ ſunt ⁊ bone fragrãtię ⁊ imputri/
bilia.ꝗq; nec coꝛruptele vetuſtatis · nec

eſui vᷣmiñ valeant ſubiacere. Vñ vel
be mõis triſticia gignat᷑ C.iiij

Liber. IX.· deſpiritu triſticie

ſacraꝝ lectionũ ſinit remedijs ĩcubare ·

enon e Innunchß tñ ire pcedeni vitio
tranquilluʒ qͥʒ ac mitẽ fratrib eſſe non

n ſubſeq ſeu ↄcupię lucrive cuiꝰ
dam minus indepti generari
ſolet. cũ ſe hbarũ reꝝ quadã ſpe mẽte con
cepta qͥs viderit excidiſſe. Interdũ vero
etiã nullis exiſientibo canſis qb ad hãc

labem coꝛruere ꝓuocem̃ · inimici ſubtilis

iſtictu· tãto repente meroꝛe depmim̃ · vt

ne caroꝝ qdẽac neceſſarion nron aduẽ

tuʒ ſe olita ſuſciꝑe affabilitate poſſimns·
⁊ qcqd abeis cõpetenti fuerit cõfabula/

tione ꝓlatũ · im poꝛtunũ nobis ac ſuper⸗

fluum iudicet᷑: nullaq; a nob reddat᷑ eis
gIta reſponſio · vniũſos coꝛdis nr̃i receſſꝰ
felle amaritudinis occupante. Cnõ
alioꝛũ ſed noſtro vitio commo/
tiones excitetur in nobis.C. v.
Mae manifeſtiſſime cõ pbat᷑ ñ
v ſpꝓ nobis alioꝝ vitio cõmotio⸗
num ſtimulos excitari. ſʒ potiꝰ
nr̃o/q reconditas in nobiſmetipᷣis babe
mus offenſionũ cauſas ac ſeminaria vi
tioꝛũ · ꝗᷓ cũ mentẽ nr̃am temptationũ im
ber alluerit · in germina cõfeſti fructuſqʒ
ꝓrumpũt. CNnullus repentino
lapſu coꝛruat.ſʒ p-
gam incuria recides ꝑeat.L.vi.
Vnqᷓ; enĩ qͥs alteriꝰ vitio laceſ

n ſiitus peccare cõpellit · ſi rexoſi ⸗

tam materiẽ delictoꝝ ĩ ſuo coꝛ⸗
de non habeat. Mec tunc ſubito qͥ ſpiaʒ
deceptꝰ eſſe credendus eſt· cum cõſpecta
mulier foꝛma in baratrũ ↄcupie turpis
inciderit · ſʒy potiꝰ occultos ac latẽtes me
dullitus moꝛbos occaſione viſus inſſuꝑ
ficiem tunc fuiſſe pꝓductos. non
ſint fratrũ deſerenda conſoꝛtia
vt ꝑfectio conquiraturſʒ patia
iugiter excolenda. La.vij.
Deaeeoq; creatoꝛ oĩm deꝰ opificij
ſui curationẽ pᷣ oĩbus noſcens.

7qz nõ in alijs ſʒ in nobiſmet⸗

ipis offenſionum radices cauſeq; ↄliſte
rent · nõ deſerenda cepit fratꝝ ↄſoꝛtia ·

nec vitari eos qͥs leſos a nob vel a quib

nos arbitram offẽſos · ſʒ deliniri iubet ·
ſciens ꝑfectionẽ coꝛdis nõ ta epatiõe

aulatim ꝑlõö

bboiĩm q; patĩę vᷣtute conquiri Quse fir⸗
me poſleſſa · licut põt nos etiã cũ his qui
odgerunt pacẽ pacificos ↄpuareita ſi pa
rata nõ fuerit ab his qͥʒ q perfecti ac me
lioꝛes nobis ſunt facit iugiter diſſidere.
Occaſiones eĩ cõmotionũ ob q̃s eos qͥ
bus iungim̃ deſerere feſtinamꝰ. in cõuer
ſatiõe hũana deeſſe nõ poterunt. et idcir
co triſticię cauſas ob q̃s a poꝛibo ſepara
mur nõ euadimꝰſʒ mutamꝰ.Cſimo
res noſtrogemendatos habue
rimus poſſit nobis cum omni⸗
bus conuenire · Lap. viij.
Rocurãdũ itaq; nob eſt vt nr̃a
p potius emẽdare vitia.⁊ moꝛes
coꝛrigere feſtinemꝰ. Quę ꝓcul
dubio ſi fuerint emẽdata:non dicam cũ
hoĩbo ſʒ etiã cũ ferj ⁊ beluis facillie nobiſ
ↄueniet.ſm illud qð in libꝛo btiiob dẽ.
HBeſtie eni terręe pacate erunt tibi. Extri

ſecꝰ qpe venientia nõ verebim̃ offendi/

cula· nec vlla poterũt ſcãdala nob defo⸗/
ris inferri:ſi in nobiſmetipᷣis intus radi

ces eoꝝ receptęinſertęq; nõ fuerit. Max

enĩ multa diligentibo nomẽ tuum dñe ·
non eſtillis ſcandaluz. De alio gene
re triſticię quod deſperationeʒ
ſalutis impoꝛtat. LCapix.
Stetiã aliud deteſta bilius tri
e ſicię genus·qð nõ coꝛreptiõeʒ
vite nec emendationẽ vitioꝛũ.
ʒ pꝑnicioſiſſimã deſperationẽ aĩeinijcit
cCclinquẽti. Qð nec cayn fecit poſt fratri
cidiũ penitere.nec iudã poſt traditioneʒ
dg ſatiſfactionis remedia feſtinare.ſed
ad ſuſpendiũ laquei ſua deſperatiõe ꝑ⸗
traxit. In quo tãtũmõ ſit nobis
triſticia vtilis. Cap. r.
Deoq; vtilis nob vna retãtuʒ
i niſticia iudicanda eſt. cũ banc
Vel penitudine delictoꝝ vel de⸗
ſiderio ꝑfectiõis accẽſi.vel futurę btitu⸗
Dinis ↄteẽplatione cõcipimꝰ. De qua et
ptüũs apls. Quę ſᷣm deũ eſt inqᷣt triſticia
ꝓenitentiã ad ſalu tẽ ſtabilẽ oꝑat᷑.ſeculi
aũt triſticia moꝛtẽ ooat.
AQuemadmodum diſcerna/

tur ſ ſit vtilig ac m deum triſti⸗
tia ⁊ ꝗ diabolica atʒ mortifera

Ed ülla triſticia ꝗ̊ͥ p La.xi
ſ nitentiã ad ſalutẽ ſtabilẽ oꝑpat
obediens eſt. affabil hũil- man
ſueta.ſuauis ac patiẽſ vtpote ex deicha
ritate deſcendens:⁊ ad omnẽ doloꝛẽ coꝛ
poꝛis ac ſpũs ↄtritionẽ.infatigabilit᷑ ſe/
metipᷣam deſiderio ꝑpfectiõis extẽdens ·
Iqͥdammõ leta ac ſpe ꝓuectus ſui vege/
tata. cunctã affabilitai lõganimitaſ
retinet ſuauitatem hñs in ſemetipᷣa oẽs
fructꝰ ſpũſſcĩ qͥ enumerat idẽ apls Fru
ctus aut ſpũs eſt charitas.gaudinʒ· pax
lõganimitas: bonitas.benignitas:fides·
maſuetudo/ↄtinen tia. Meęc vo aſprĩia ·
impatiens. dura· plena racoꝛe ⁊ meroꝛe
infructuoſo ac eſperatione penali.eum
quẽ cõplexa fuerit · ab induſtria ac ſalu⸗
tari doloꝛe frãgẽs ac reuocãs vtpote ir/
rationabił ⁊ intercipiens nõ ſolũ or̃ois
efficaciã· vxerũetiaʒ vniuſos qͥs ſdiximꝰ
fructꝰ ſpixitales euacuat. qͥs nouitilla
afere C) abſq; illa ſalutari triſti
cia ꝗᷓ tribus modis generatur
omnis triſticia tanq; noria re/
pellenda ſit. “
Aaꝓpter abſq; illa ꝗᷓ La.xi.
q xlꝓ ſalutari pnia vł ꝓ ſtudio
pfectionis vel ꝓ delideno ſuſci-
pitur futuroꝝ · oĩs triſticia tã qᷓ; ſeculi et
ꝗ moꝛtẽ inferat equalit᷑ repellenda eſt.ac
licut foꝛnicatiõis ſpũs vel philargyrię
vlire denr̃is coꝛdibopenitꝰ extrudenda.

Remedia quibus triſticiam de
coꝛdibus noſtris exterminare
poſſimus

LCLaij. xiij.
Anc ergo pnicioſiſſimã paſſio
b nem ita de nob expellere poteri
mus vt menteʒ nr̃am ſpir itali

meditatiõe iugit᷑ occupatã futura ſpe⁊
Otẽplatiõe repmiſſę btitudinis erigãꝰ.

Hoc eĩ mõ vniũſa triſticiaꝝx genera ſi⸗

ue ꝗ ex ſcedenti ira deſcendũt.ſiue qa⸗

miſſiõe lucri:vel detrimeti illatiõe nobiſ

adueniũt · ſiue de irrogata generãt iniu

ria.ſiue ꝗᷓ de irrationa bili mẽt᷑ ↄfuſione

hes

in

i
inn
ant
nn.
dch
dlonien
cns⸗
ſni
uintrd
on os
fn
tns files
vaſorir⸗
zmame
talaum
achalu⸗
ren/
8siinn
nobitl
Nunmni
NN
loruae⸗

iLun.
lowao
enoſoſ⸗
ißlula
adudhuc
blnone
nndende.⸗
camde
mminu
lun
muher
90 i.
ne 9
ſegſ⸗⸗/
iehi
ritnuu
ſone

Capitula iber. x.

peedũt.ſen ꝗᷓ letalẽ deſyerationẽ nobis
ĩducũt · valebimꝰſupꝑare· cũ eternaꝝ re
ac futuraꝝ intuitu ſpleti atq; imobiles

ꝑpdurantes · nec caſibo deiecti pᷣſentibus·

nec ꝓſperj fuerimꝰ elati · vtq; velut cadu

ca ⁊ moxtranſeuntia contemplantes.
Explicit de ſpu triſticięliberno
nus Incipiuntcapitula libꝛi
decimi de ſpiritu accidię. C.i.
Roemium.
i Exppſitio accidie vłqueʒ/
admodum ſerpat in coꝛde
monachi. quęve inferat menti
diſpendia

iij Quibus generibo monachũ ſu ⸗/

peeret accidia
iiij accidia excecat mentẽ ab omĩ
contemplatione virtu tũ

hN duplexaccidia ſit in pugna
vi Hi qui ab accidia ceęperint vincei

quatinus collabant

viij neceſſe ſit inquietũ eſſe euʒ qui
ope manuũ ſuaꝝ non vult eſſe

ir non ſolũ apls ſed etiã bi qui

cũ illo erãt mãib ſuis opati ſũt

x Leobh; manib ſuis apls opatꝰ
ſit vt nob oꝑãdi pᷣberet exeplũ.
x non ſolũ exeplo ſed etiã verbiſ!

pᷣdicans monuerit operari.
xj Deecolcen

vos quoſdã ambulare inqete.
xiiij V multa vicia amputet opatio

xv De humanitate etiã ocioſis ⁊ ne

glientibus impartienda.

xvi non odij cauſa ſed dilectiõis
eceos qᷣ delinquũt coꝛripe debeãaꝰ

xvij Diuerſa teſtimonia quib apfus

pꝛecipit oꝑerari debere vl ipſe
operatus fuiſſe monſtrar

xviij tm̃ opatus ſit aplus q;tũ nõ
ſibi ſoli ſed etiã his qui cum eo
eerant poſſet ſufficere
xix Quẽadmodũ ĩtelligi debeat bea
tiilnus eſt magis dare qᷓ; accipere

vij Teſtimonia apłi ſpũm accidio

xij De eo ꝙ dicit audiuimꝰ enĩ in

SDefſfratre deſidioſo qͥ alios egre⸗
di de cenobio ſollicitabat.
xxi Diuerſa teſtimonia de ſalomo⸗ę⸗
ne contra accidiam.
xxij Æο1 egyptũ ftatres ita ſuis ma
nibns opant᷑ vt non ſolũ pio⸗
pꝛijs neceſſitatibo ſatiſfaciant -
ſed etiaʒ his qui in carceribus
ſunt ſubminiſtrent. D
xxiij Mocij cauſa faciat in partib oc⸗·
cideni nõ eẽ cenobia mõachoę
xxiiij De abbate paulo qͥ ſingulannis
omne opus manuũ ſuarũigne
ſuꝓpoſito concremauit
xxv ·Verba abbatis moyſi ꝗᷓ dixerit
mihi de remedio accid ie
Expliciuntcapitula. Incipitli/
ber decimus de ſpiritu accidię.
CLCapᷣ.primum

Ertuz no

bis certamen eſt qdG
BSBreci akedian vo
ſ cãt. quã nos tedium
liue anxietatẽ coꝛdis
poſſumus nuncupa⸗
re. Affiniſhᷣ tſticieẽ·⁊ vag maxĩeac ſoli
tarijs mag expta ⁊ĩ heremo cõmoꝛãtib
ifeſtioꝛ hoſſᷣ ac frequẽs maxĩe circa hoꝛã
ſextam monachũ inqͥetans: vt quędã fe
bꝛis ingruens tpe pꝛeſtituto.ardentiſſi
mos eſtus accenſionũ ſuaꝝ.ſolitis ac ſta
tutis hoꝛis aĩę inferens egrotanti:Deni

qᷓ; nonnulli ſenum hunc eſſe pnunciant

geſimo nuncuppert. .
Erpoſitio accidię vel quemad
modum ſerpatin coꝛde mona
chi quę ve inferat menti diſpen
dia. Cap̊. h.
Vicũ miſerabilẽ obſederit mẽ/
q teum · hoꝛroꝛẽ loci · faſtidiũ cellę.
frratrũ qͥ; qui cũ eo vel eminus
cõmoꝛant᷑.tancq; neglientiuʒ ac minus
ſpiritalium aſpernationem gignit atqq
contemptum. Ad omne q; opus qð in-
tra ſepta ſui cubilis eſt facit Aſaez in

meridianũ demoneʒ · q in pſalmo nona

ib cr. X 4*

ertem NMõ eũ in cella reſidere· nec operã

ſinit impendere lectiõi · nihilq; ſe pficere
tanto tꝑe in eadẽ cõmoꝛantẽ crebriꝰ in/

gemiſcit · nec habere ſe fructũ aliquẽ ſpi⸗

ritalem donec fuerit illiꝰ conſoꝛtio copu
latus cõquerit᷑ atq; ſuſpirat· ⁊ ab omni
ſe dolet ſpiritali queſtu inanẽ in loco va
cuum q; cõſiſtere · vtpote qͥ cñ poſſet etiã

alios regere ac ꝓdeſſe plurimis nullum
egificauerit:nec quẽqᷓ; inſtitutiõe ſua do

ctrina q; lucratꝰ ſit Mbſentia lõ geq; po

ſita magnificat monaſteria. loca etiam

illa ma ꝗ ad ꝓfectũ vtilia ⁊ ſaluti ↄgruẽ
tioꝛa deſcribit· conſoꝛtia qʒ ibidem frm

ſuauia ⁊ plena ſpiritali conũſatione de⸗

pingit. Ecõtra vniũſa ꝗᷓ habent in ma/
nibꝛ aſpera · ⁊ nõ ſolũ ediſicationẽ nullã
eſſe in fratribo ꝗͥ moꝛant in loco · ſʒ neip
ſum qdem victũ coꝛpor abſq; in gẽti la⸗
boꝛe ↄqᷣri. Poſtremo nõ poſſe ſe ſaluari
putatĩ eo loco durantẽ · niſi relicta cella
cũ qᷓ ſibi ſiadhuc in ea fuerit remoꝛatꝰ .
eundum erit · exinde ſemetipᷣm q;totius
aſpoꝛtauerit. Dein ð laſſitudinẽ coꝛporj
cibiq; eſuriem· nta ſextaq; hoꝛa tantaʒ
ſuſcitat · vt velut longo itinere guiſſimo
q; labore ↄfectus ſibimetlaſſuſq; videa
tur. aut q̃ſi refectionẽ cibi biduano ieiu
nio triduano ve diſtulerit. Tuʒ pꝛeterea
huc illucq; anxꝰcircũſpectat:⁊ nec frem
ſibi quẽpiam aduentare ſuſpirat. ſepi⸗
uſq; egredit᷑ ⁊ ingredit cellãac ſolẽ ve⸗/
lut ad occaſum tardiꝰ ꝓperãtẽ crebꝛiꝰ in
tuetur.Et ita qᷓdam irrationabili meni

cõfuſione velut tetra ſupplet᷑ caligie. om
niq; actu ſpiritali reddit᷑ ocioſus ac va⸗

cuus vt nulla re alia tante oꝓpugnatio
nis remedium.qꝙᷓ; viſitatiõefratij cuiuſ-⸗
piaʒ ſeu ſomni ſoliꝰ ſolatio poſſe eſtimet
inueniri. Deinde honeſtas idem moꝛbo
ac neceſſarias ſuggerit ſalutationes fra
trib exhibendas · viſitatiõeſq; infirmo⸗
Ium vel eminꝰ vellongiꝰ poſitoꝝ. Quę.
Dam etiã pia ac religioſa dictat officia ·
illos velillas debere parentes inqri.⁊ad
ſalutandos eos crebꝛiꝰ ꝓperari · illã reli⸗
gioſam deuotã q; deo feminã · omni pꝛe

ſertim parentũ pᷣſidio deſtitutã magnũ
opus eſſe pietat᷑ requentius inuiſere. ac

ſi qͥd ei ſit neceſſariũ ꝗͥ a ꝓpꝛijs parentib⸗
negligit᷑ atq; deſpicit᷑ ſanctiſſimũ ꝓcu⸗

rari. magiſq; o poꝛtere in his operaʒ pie⸗
tatis impendi · qᷓ; infructuoſe ac ſine vl/

lo ꝓfectu in cellula reſidere .
Quibus generibus monachũ
ſuperet accidia. Cap. iij.

Bit ita q; infelix aĩa talib ini-

a micoꝝ machinis impetita. do⸗/
nec accidie ſpũ velut ariete va⸗
lidiſſimo fatigata aut in ſomnuʒ diſcat
ↄcidere · aut excuſſa clauſtris cellule ſuę

conſolationẽ impu gtionis huiꝰ viſita⸗

tione fratris cõſueſcat acqrere· hoc quo
vtit᷑ ad pᷣſens remedio paulopoſtacriꝰ
infirmãda. Frequẽtius enĩ ac duriꝰ ad/
uerſariꝰ attemptabitquẽ cõſerto pꝛelio
pᷣbiturũ cõminꝰ ſibi terga cognoſcit · ſa⸗
lutẽq; ſibiñ de victoꝛia nec de conflictu
ſed de fuga ſperare peruidet donec pau⸗

latim ꝓtract'e cella actũ ſuę ꝓfeſſiõis in

cipiat obliuiſci · qͥ nõ eſt aliud qᷓ intuitꝰ
contẽplatio diuineillius ⁊ excellentis
ſuꝑ oĩa puritaſ:ꝗ non alibipõt niſiĩ ſi⸗
lentio Z iugi celle ꝑſeuerantia ac medita

tione ↄqri atq; ita militię ſuę fugitiuus

ac deſertoꝛ chꝛiſti miles effectꝰ · im plicet
ſe negocijs ſecularibo. ei cui ſe ꝓbauit mi
nmimeplaciturus. CXaccidia exce/

cat mẽtem ab omni contempla

tlone virtutum. La.iiij.
Aius egritudis vniũſa incom
h moda vno vyſiculo beatus da⸗
uiigd elegant expꝛeſſit. doꝛmita⸗
uit in qens aĩa mea pᷣ tedio.·pꝛe accidia
Ptope ſaſᷣj nõ coꝛpus dixit ſy aiam doꝛ
mitaſſe · Nere enĩ ab oĩ ↄtemplatiõe vir
tutũ ⁊ intuitu ſpiritaliũ ſẽſuũ doꝛmitat
aia.ꝗᷓ pturbatõis hꝰ telo fuerit ſauciata
CAduplex accidia ſitin pugna.
LCacq; chꝛiſti vrrꝰ athle/ C. v.
I ta q agonẽ ꝑfectiõis cupit legi-
V time dœertare · hũc qͥ; moꝛbuʒ
de latebꝛis aĩme ſuęfeſtinet extrahere⁊

do
ran
red
(all
ſe⸗
re

ſon
⸗
min
nee⸗
N

2— — 2

gi
WR
Mmth
hn⸗
ſne I

onachi
Lapi
uln,
nnnn do/,
mir,
mdiant
hustn⸗
vlrgeo
wkaen?
dunda/
no plo
gclatſ.
onſice
Wape⸗
dimd
1mrlints
hotnlil⸗
uc nacit
fgiünus
Paunglict
Pbauitmi
lin erce⸗
nanpl
LCaii.
laincon
wams de⸗
1t.ni⸗
ienuc
itßünd
phnient
Himmn
iluduta
o.
L1.
aottleh⸗
nohz
Nihe
Gehünn

ſus ↄcidat.neq; de monaſterij clauſtris
expulſus:q;ᷓuis ſub pᷣtextu coloꝛis pij fu
gitiuꝰ abſcedat. Hi qui ab ccidia
ceperint vinci q̃tinus collabat.
Vemcũq; eni in q̃libet C. vi.
q parte ceperit ſuꝑare aut tan qᷓ;
inerteʒ 1 ceditiuʒ ſibi patietur
abſq; vllo ꝓfectu ſpũs in cellula cõmo/
rari · aut excuſſũ exinde inſtabilẽ de ceto
reddet ac vaguʒ · ⁊ ad omne opꝰ deſidẽ

cellas frm ac mõaſtia iugit᷑ faciet circui
re · nihilq; alið ꝓcurare q; vbi qve colo

re occaſionẽ refectionis future valeat pᷣ/

parare · Mẽs eni ocioſi nibil aliud cogi

tare nouit qᷓ; de eſcis ac ventre.donec in
uẽta qñq; ſodalitate cuiuſq; viri velfe⸗
minęequali tepoꝛe toꝛpeni· reb eoꝛũ ac
neceſſitatib inuoluat᷑. ⁊ ita paulatĩ red
datur noxijs occupationibo irretitus. vt
tanqᷓ; ſerpentinis ſpiris obſirictus · nun
q; deinceps ad ꝑfectionem ꝓfeſſionis an
tiquę ſe valeat enodare·Leſtimonia
apli cõtra ſpũm accidię.C. vij.
Vnc morbũ qͥ de accidie ſpiri/
hi tu naſcit᷑ beatus aplus vt verꝰ
ac ſpiritalmedicꝰ. vel tũc iã cõ

ſpiciẽs bpere. vel emerſurũ int᷑ mõachos

ſcõſpũ ruelãte ꝓſpiciens · ſalutanib pce

ptoꝛũ ſuoꝝ medicamẽt pᷣuenire feſtinat.
CTheſſalonicẽſib eĩ ſcribẽs· ⁊ pmo vt pi/
tiſſimus qdam ꝑfectuſq; medicus· infir
mitatẽ ſuſceptoꝝ blãda leniq; vbi cura
tione fomẽtãs ac de charitate incipiens
eoſq; in ea parte collaudãs:quouſqʒ le/
tale vulnꝰ lenioꝛe remedio delinitũ· depo
ſita tumoꝛis indignatiõe· facilius medi/
camina aunſterioꝛa ſuſtineat · ita ai t. De
charitate auñt fraternitaſ̃ nõ neceſſe ha⸗/
bemusſcribere vobis ; Jpi enĩ a deo edo
cti eſtis · vt diligatᷣ inuicẽ. Etenĩ facit᷑ il⸗
lud in oẽs fratres in vniſa macedonia
Premiſit laudis fomẽta lenia · fecit eoꝛũ
gaures ad curã ſalutan verbi placidas 7
paratas. Rurſum infert. Rogamꝰ auteʒ

vos fratres.vt abundeij magis. Adhuc

eos blanda ꝓboꝛum lenitate demulcet.

De ſpũ accidie

Vvtrobiq; cõtẽdat · vt neq; ſom ni telo eli ·

ne foꝛte nec dũ aptos ad pcepnõʒ pfecte
curationis inueniat.Quid eſt quod ro
gas apoſtole aut ĩ qͥ abundent mag.ſcʒ
in charitate de qua ſuperius dixeraſ. de
charitate autem fraternitatis nõ neceſſe
babemus ſcribere vobis:? Et qͥd neceſſe
eſt. vt dicas eis· rogamus autem vos vt
abũdetis magis·qui ſuper hac re ne ſcri-
bi quidem ſibi aliquid indigent.cũ pꝛe⸗
ſertim ⁊ inferas cauſam ob quã hocipſo
non egeant dicẽs.ipᷣi enim vos a deo do
cti eſtis vt diligatis inuicem· tertium qͥʒ
maius adijcias qdð non ſoluʒ a deo edo
cti ſint· verumetiam compleant opere ꝗᷓ

docentur: Eteniʒz facitis illud inqs non

in vno tantũ vel duob ſed in omẽs fra/⸗
tres:nec in veſtros tantũmõ ciues vl no
tos ſed in vniuerſa macedonia. Dic igit᷑
tandem · quid eſt qð tantopere h̊ mit⸗

tis: Iteꝝ infert· Rogamus autẽ vos fna

tres· vt abundetis magis. Et vix aliqñ
in id quod olim moliebat᷑ erumpit: Et
operam detis · vt quieti ſitis Dixit pmaʒ
cauſam · deinde infert ſecũdam· Et vt ve
ſtra negocia agatis.Tertiam qͥʒ.Et ope
remini manibus veſtris · ſicut pꝛecepimꝰ
vobis. Quartã.Et vt honeſte ambulec
ad eos q foꝛis ſunt.foꝛis ſunt ſcilicet qui
ſeculo viuunt Quintam.Et nullius ali
quid deſideretis. Ecce illa cũctatio quã
tantis ꝓferre ꝓemijs differebat. qd ĩ eꝰ
pectoꝛe parturiebat agnoſcit᷑. Et operã
Tetis · vt quieti ſitis.ðid eſt in veſtrj celluł
commoꝛãtes· nec diuerſis rumoꝛib qui
ſolent ocioſoꝝ votis vel fabulis genera⸗

li· inquieti effecti · alijs q; inquietudines

inferatis. Et vt veſtra negocia agatisñ
Veſtra curioſitate actus mundi vxlit in⸗
quirere· ac diuerſoꝛũ ↄuerſatiões explo/
rantes opera veſtra nõ ad coꝛrectionem
vr̃aʒ ſeu vᷣtutũ ſtudia ·ſʒ ad detractiões

frm vxlit impẽdere. Et opemi manibus

veſtris ſicut pꝛecepimus vobis. At il⸗

la fierẽt quę monuerat ſuperius ne age⸗
rent. id eſt ne inquieti eſſent. ⁊ aliena cu⸗

rarẽt negocia.vel in honeſte ãabularẽt ad

cos qui fon ſunt.vel alterius aliquid de-

ſderarent. nuncintulit dicẽs. Et opere
mini mãibo veſtris ſicut pꝛecepimꝰ vob.
AVt enĩ illa fierent ꝗᷓ ſupius rephendit·
ociũ cãm eſſe euident᷑ expſſit. Nullꝰ enĩ

põt vel inquietꝰ eſſe · vel aliena curare ne

gocia · niſi qͥ operi manuũ ſuaꝝ nõ acqe

ſcit inſiſtere. Quartũ q intulit moꝛbuʒ
qᷣ exbocipo ocio naſcit᷑.i.vt inhõeſte nõ
ambulẽt. dicens Et vt honeſte ambuler
ad eos qͥ foꝛis ſunt. Nũqᷓ; põt nec apð
eos qͥdẽ qͥ ſecli hoĩes ſũt honeſte ĩcedere.

qui neq̃q clauſtris cellę⁊ opi manuum

ſuaruʒz inherere ↄtent eſt· ſed neceſſe eſt
eũ inhoneſtü eſſe dũ neceſſaria victus re/
q̃rit · adulatiõi q; operã dare. nouitateſ
etiã rumoꝝ ſectari · cauſaꝝ fabularũq;

occaſiones cõqͥrere.ꝑ q̃s ſibimetipi adgi

tum paret ac facultatẽ qua diuᷣſoꝛũ do /

mos veleat penetrare. Et nulliꝰ aliquid
eſiderei. Nõ põt ñ alienis doĩs ⁊ mu

neribo inhiare · qͥ nõ delectat᷑ pio qetoq;

laloꝛe operis ſui·qtidiani victus parare
ſpᷣſtantiã. Aidet᷑ tot cãs tã ꝗneſ ac ᷑tes

vniꝰ vitij. · ocioſitat᷑ñ labe generari: De
niq; hboſipoſqͥ ſi epła pꝛĩa molli fouerat
palpitatiõe vboꝝ · qlit᷑ in ſcdᷣa velut 4

nõ ꝓfeciſſent ad mollioꝛa remedia· auſte

rioꝛibo qbuſdam ⁊ cauſticis medicamẽd
ſanare aggredit᷑. nullaq; iam mitium

ꝓᷣboꝝ fomenta Hmittit. nõ vlla teneram
vocẽ ac blandã · vt ibi.rogamꝰ autẽ vos

fratres· ſy denunciamꝰ vobis ffes ĩ noĩe
oĩ fratre ambulante inordinate. Ibi ro
gat · H denunciat. In illa blandient affe
ct. in bac obteſtant ſeueritas ⁊ minã.

Denunciamꝰ vob fres Quia pus rogãa

teʒz ↄtempfſiſtis audire · ſaltẽ nüc denun /
ciatõib⸗ obedite. Ihaz q; denũciatiõeʒ
ñ nudo vᷣbo · ſz cũ obteſtatiõe noĩs dñi

nj̃i ieſu chꝛiſti terribilẽ ĩfert· ne foꝛte ſim
plicẽ velut hũana voce ꝓlataʒ rurſum

ↄtem nerent · nec magnope ducerẽt obſer
nandã. Statĩq; vt pitiſſimꝰ medit pu
tribo mẽbꝛis qbe leni medicamẽto reme⸗
dium ferre nõ potuit:mederi ſpiritałfer⸗
riinciſiõe ꝑtẽptat. vt ſubtrabatj vos in

dñi nñi ieſu chꝛiſti · vt ſubtrahatſ vos ab

qens ab oĩ fre ambulãte inoꝛdĩate ? nõ
ſm tditionẽ quã acceperũt a nob Itaq;
ab his qͥ vacare oꝑi nolũt iubet ſbᷣtrahi ·
Vlut mẽbꝛa ocij coꝛrupta putredĩe de
ſecari. ne inertię moꝛbo velut letale cõta⸗
gium. etiã ſanas mẽbꝛoꝝ ꝑtes tabo bᷣpẽ⸗
te coꝛrumpat.Dicturuſq; de his qͥ opa/
ri manibo ſuis nolunt ⁊ panẽ ſuũ cũ ſilẽ
tio mãducare ·a qͥby etiã pcipit ſᷣtrahen
dum. q̃liba eos a pᷣncipio oppbꝛijs in⸗
urat attendite. In pꝛimis inoꝛdiatos
dicit · nec hm ſuã traditioneʒ ambulare ·
alijs vᷣbis cõtumaces eos vtpote q nol-
lent iux inſtitutionẽ eius incedere.⁊ ĩhbo⸗

neſtos eſſe deſignans.i.nõ ꝓceſſiõis·nõ
viſitatiõis.non vbi· non tꝑis opoꝛtuni

tatem congruã boneſtãq; ſectãtes Dĩby
enĩ iſtis vitijs inoꝛdinatũ quẽcq; neceſſe
eſt ſubiacere.Et nõ ſm traditionẽ quaʒ
acceperũt a nob.Et in hoc rebelles eos qͥ
dammõ ⁊ ↄtemptoꝛes notat · q traditio

nem quã acceperũt ab eo tenere ↄtemne⸗

rent. nec imitari vellẽt id q mgrĩjm non
ſolũ xybo docuiſſe meminerit · ſʒ enã ope
nouerit pfeciſſe Ip̃i eĩ ſci quẽadmodũ
opoꝛteat imitari nos· Immanẽcumulũ
repꝛehẽſionis exaggerat cu h eos aſſerit

nõ obbuare qdð ⁊ memoꝛięeoꝛũ ĩhereat.

7 ad imitandũ non ſoluʒ vᷣbo inſtruente
didicerint · ſʒ etiã exẽplo ber Puoeite
ſuſceperint. Oneceſſe ſit inquie
tum eſſe eũ qui oꝑe manuũ ſua-
rum nõ vult eſſe cõtentus Lviij
AlAililia non inqͥ eti fuimꝰ int᷑ vos.
q CLi ſe vult inquietũ inter eos
nõ fuiſſe poper exercitiuʒ com
ꝓpbare · eos qui operari nolunt abunde
notat ocioſitatis vitio inqͥetos ſꝑ exiſte/
re. Neq; gratis panem mãdncanimus
ab aliquo. Per ſingula verba incre⸗
pationis auxeſin facit doctoꝛ gentium.
Predicatoꝛ euangelij dicit ſe non gra⸗
tis panem abaliquo manducaſſe · q no
nit dñm Hcepiſſe. vt qͥ euangeliũ dennn
ciant de euãgelio viuãt⁊ rurſũ · dignꝰ ẽ
oparius cibo ſuo· Cũ itaq; nõ gratis 4
euangeliũ hdicabat tam inblime ac ſpi

a
be
mröed
läͤn
nofhi
nüci ſi
tlberabn
pdußsu,
naciaws
nbalne
wridol,
Larnid
Möisn
owemni
ib
noreſte
miqna;
luseos̃
Inndiis
nynne,
ngn
ani⸗
nicho
nianuli
wsaſeit
inſtwmente
Poorit
nngoe
u ſu⸗
1L
6 t 0s.
inte e
garnzen
unt ab
wohat⸗
SMnaR
mn iſ/
7 mmun 4
wg/
ſe⸗o
üdnmn
d
a.
s g
neat ſpi

Cis ſit.vt nobis operandi pre⸗/

— .

qbo nõ ſolũ nulla pᷣdicatio vbi cõmiſſa

eſt · ſynec vlla qͥdem niſi aĩenr̃e ſoliꝰ cura
mandar: Qua ſiducia ocioſis manib
Stis panẽ comedere audebimꝰ.quẽ vas

electionis euãgelica ſollicitudie ⁊ ſdica
tione ↄſtrictus: ſine ope manuũ comede
renõ pꝛeſumit: Sʒ in laboꝛe inqͥt ⁊ fati⸗
gatiõe nocte ⁊ die oꝑpantes · ne quẽ vrjm
guaremus.Adhuc additamenta ſuę ca
ſtigationis exaggerat Mõ enĩ ſimplicit
dixit· nõ comedimꝰ panem graſ ab aliqᷓ
veſtrum. ſtetit · Poterat enim videri
ꝓPpꝛio ocioſoq; ſum ptu ac recondita pe
cunia vel alio x·licet nõ iſtoꝝ collatione
ſeu munerib ſuſtẽtatꝰ fuiſſe Sʒ ĩ laloꝛe
inqᷣt ⁊ fatigatione nocte ac die opantes
id ẽ nro oꝑe ſpecialit᷑ ſuſtentati. Et H̊ in
qt nõ ꝓnf̃a voluntate perpetrabamus
nec ꝓ delectatiõe vt reqᷣͥes ⁊ exercitiũ coꝛ
poꝛis iuitabat · ſʒ vt neceſſitas ⁊ inopia
victꝰ nõ ſine ingenti fatigatiõe coꝛpoꝛis
facere cõꝑellebat. Mon ſolũ nãq; per to
tum diei ſpaciũ · ſʒ etiã noct tpe qð qeti
coꝛxor videt᷑ indultũ. hocopꝰ manuuʒ

ꝓ eſce ſollicitudine indeſinent᷑ vrgebaz

Rnõ ſolũ apoſtolus ſed etiaʒ

hi qui cu illo erãtmanibus ſuiſ

operati ſunt. Capᷣ.ir.
Ec tñ ſe ſolũ talit᷑ int᷑ eos con⸗

n vnerſatũ fuiſſe teſtat᷑ ne foꝛte nõ

magna nec general videret᷑ hec
foꝛma·ſi ipiꝰ timmõ traderet᷑ exeplo · ſed
etiã oẽs qͥ erant ſecũ ad miſteriũ euange
lij deputati.i.ſiluanu et thimotheũ qͥ H

eadẽ cũ eo ſcribũt. aſſerit ſili ope laboꝛaſ

ſe. In eo etiã qð dicit ne quẽ vrm gnare

mus. verecundiã eis incutit magnã Si
eni ille qͥ enangeliũ p̃dicabat ſignis illð
vtutiboq; cõmendãs· ne guaret quẽpiã
Stis panẽ mãducare nõ audebat· quõ
illi nõ eſtiment ſe grauare qͥ qnotidie emn
ocioſi vacateſq; pᷣſumũt: QNob hoc

manibus ſuis apoſtolꝰ opera/
eretexemplum. Lap. x.

gecidie

ritale opꝰ exercẽs cibũ ſmi dñice iuſſiõis
anctoꝛitate pſumeret. quid nos faciemꝰ

On quaſi nõ habueri ptãtẽ ſzʒ

n vt noſmetipos foꝛmã daremꝰ

vobis ad i mitandũ nos. Pan
dit cãm curtm̃ ſibi labor indixerit. At
inqᷣt foꝛmã daremꝰ vobis ad imitandũ
nos · vt ſi foꝛte doctrinaʒ ꝓboꝝ auribus
Vſtris frequent᷑ingeſtã obliuiõi trade/
retis.ſaltem ↄuᷣſationis exẽpla ſub ocu⸗
loꝝ fide vob tradita memoꝛit᷑ retinereij
Maud leuis eoꝝ ⁊ in h repꝛehẽſio:cum
dicit ſe nulla alia quã exẽpli gratia labo
rem hunc ⁊ fatigationẽ die noctuq; coꝛ
por exegiſſe.et eos nibilominus erudiri
nolle:ꝓpter quos ipᷣe neceſſitatẽ nõ hñs.
tm̃ ſibi fatigationis indixerit. Etquidẽ
inq̃t cũ haberemꝰ ptãtem ⁊ paterẽtnob
facultatates oĩm vrjm atq; ſubſtantie. ⁊2
vtendi eis dñi nr̃i noſſeʒ me hr̃e pmiſſũ.
nõ ſuʒ tñ hac vſus poteſtate· ne qd a me
bñ ac licito fieret: alijſocij noxij pꝛeberet
exẽplũ. Et idcirco euangeliũ pꝛedicans
meis manibo atq; ope malui ſuſtentari.
vt vob qͥʒ volentibo iter vᷣtutis incedere
viam perfectionis aꝑerirem. ⁊ cõuerſa/
tionis foꝛmã meo laboꝛe pꝛeberem
ERnon ſolũ exemplo.ſed etiaʒ
ver bis pᷣdicãs monuerit oꝑari
Taß. ri.
Ed ne foꝛte tacit oxerãs ⁊ eru
ſ dire eos volens exemplis. mini
meillos etiã pꝛeceptoꝝ moniq
inſiruxiſſe videret᷑.infert Nam ⁊ cũ eſſe/
mus inquit apð vos h̊ denunciabamꝰ
vobᷣ.qm̃ ſi quis nõ vult opari nec man/

Ducet.Mdhuc illorum deſidiam qui ſci/

entes eum vt magiſtrũ bonum doctrinę
gra ⁊ inſtitutionis obtentu ſuis manib⸗

operatũ imitari contemnũt·⁊ diligẽtiaʒ

cautionẽq; ſuã exa ggerat. dicens nõ tã/
tum ſe Hillis exemplo tradidiſſe bpſentẽ.
ſed etiam vbis iugit᷑ pꝛedicaſſe · vt ſi qͥs

ſcʒ non vult operari.nec manducet ·

Deeodem. LCaß. rij.
On iam docton vel medici vtit

n ad eos oↄſilio · ſz diſtrictionein

eos iudiciarie pnũciatiõis ĩue
hitur. ⁊ apoſtolica poteſtate reſũpta.xæ

lut e tibunali in ↄtemptoꝛes ſnĩaʒ di 6.
illa nẽpe ptãte quã cũ interminatõe ſcri

bens ad Coꝛinthios a dño ſibi aſſernit

Datã.cñ eos in delicto poſitoſ pᷣmoneret

vt añ aduentũ ſuuʒ ſemetipos coꝛrigere

feſtinarẽt· ita Rcipiens. Rogo vos neß/
ſens cõpellar auderein qſdam ptãte illa
data eſt mibi in vob. Etiten. Si eniʒz
voluero aliqͥd gloꝛiari de ptate quã de⸗
dit mihi dñs in edificationẽ ⁊ nõ in de /
ſtructionẽ vr̃aʒ nõ erubeſcã Illa inquã
ptãte ꝓnunciat · ſi quis nõ vult operari.
nec mãducetnõ gladio carnali eosad/
dicẽs · ſy autoꝛitate ſpũſſct · huiꝰ vite eis
int᷑dicens ſubſtantiã · vt ſi foꝛte penã fu
ture moꝛij mime cogitantes adhinc vel⸗
lent amoꝛe ocij exiſtere cõtumaces.ſalteʒ
nccitate natali cõſtricti ⁊ metu pñti inte
ritus· ſalutaria pᷣcepta ſuſciꝑe cogerẽt᷑.
De eo ꝙdicit audinimus enim
inter vos quoſdam ambularei
quiete. Cap· xii·
Olſt tm̃ igit᷑ rigoꝛẽ euagelice di/
ſtrictionis· nũc iam cauſam ex/
ponit · cur h vninerſa pᷣmiſerit.
Audiuimꝰ enĩ qſdam int᷑ vos ambula/
re inquiete.nibil operãtes ſ curioſe agẽ
tes Nuſq; eos qͥ dediti eſſe operi nolũt·
vno tm̃ moꝛbo coꝛruptoſ. ꝓpnũciare ↄtẽtꝰ
eſt. In poꝛi nanq; epła inoꝛdinatos eos
appellat. nec ſm traditionem ambulare
quam accepant ab eo. Inqetos etiam
eſſe definiuit. G panẽ mãducare. Rur
ſum hic. Audiuimꝰ in qͥ t quoſdam inter
vos ambulare inqᷣtte. Et ſbiũgit ſtatim
ſcdᷣm languoꝛẽ qui inqͥetudinis huiꝰ eſt
radix. Mihil inqt opantes. Tertium qʒ

moꝛbũ. ꝗᷣ ex iſio velut q dam ramuſculꝰ

oꝛit᷑.ſed curioſe agentes. multa vi
cia amputet operatio. Ca.xiiij.
Caq; fomiti vicioꝝ tanto ꝝ cõ
i gruã nunc emendationẽ cõfer
reeefeſtinat · illa aplica q̃ vſus
fuerat pauloañ depoſita ptãte.iterũ ad
iſcera pij pris vel clemenij reuertit᷑ me⸗
dici. ⁊ velut filijs ſuſceptiſq; ſuis ↄſilio
ſalu bꝛi infert remedia ſanitatis dicens.

His autẽ q eiuſmodi ſunt dennnciamꝰ

obſeẽmꝰ in dño ieſu · vt cũ ſilentio ope⸗

rantes panem ſuũ mãducẽt· Canſas tã
toꝛum vlceꝝ ꝗᷓ de radiceocioſitat᷑ emer/
gũt. vno operatiõis ſalutari pᷣcepto cu/
rauit vt peritiſſimꝰ medicoꝝ· ceteras qͥ
valitudines malas eodẽ ceſpite pullulã
tes ſciens ꝓtinꝰ extinguẽdas ·oꝛigie moꝛ
bi bncipalis exempta. Dehumani
tate etiam ocioſis et negligenti
bus impartienda. Ca. xv.
. Ibilominꝰ tñ vt pſpicaciſſimꝰ
n acꝓuidus medicꝰ. nõ ſoluʒ in
firm antin cupit mederi vulne
ribo.ſʒ etiã ſanis qᷣ b eoꝛũ poſſit pꝑpetua
ſoſpitas cuſtodiri · ſimilit᷑ ↄgruẽtia pre⸗
cepta cõmẽdat dicẽs. Vos aũt nolite de
ficere bñfaciẽtes Qui nos id eſt vias no
ſtras ſectãteſ· exem pla vob tradita oper
imitatiõe cõplei· ac neq̃q; eoꝝ deſidiaʒ
inertiã q;ʒ; ſectamĩ.nolite deficere bñfaciẽ
tes.i. hũanitatẽ vr̃aʒ erga eos ſi foꝛte ne
glexerint obbuare · ꝗᷓ diximꝰ ſilit imptite

Vt caſtigauit q̊ eos qui erãt infirmi· ne

ocio diſſoluti inquietudini ⁊ curioſitati
opam darẽt · ita hos qᷣ ſani ſunt ᷣmonet
vt hũanitatẽ quã bonis ac mał imptire

dñi pcepto iubem · ſi foꝛte qdazpꝛaui ad
ſanã doctrinã conũti noluerit· nõ abſci⸗

dãt ab eis · ſz bñfacere ⁊ fouerę eos tã cõ
ſolationis coꝛreptiõis ſmone · qᷓ; bñfi⸗
ciis ſoliᷣ ⁊ hũanitate non deſinant

non odi cauſa ſeꝗ dilectio.

nis eos qui delinquũt coꝛripe/
re debeamus Ca. xvi.
AVrſü tñ ne foꝛte hac lenitate ꝓ
r nocati qᷣdaʒ pcepi eiꝰ obedire
DODttemnant · intermiſcet aplicaz
ſeueritatẽ O ſi qs nõ obedit vbo noſtro

p eplaʒ hũc notate · ⁊ nolite cõmiſceri cñũ

illo · vt ↄfundatur Monẽſq; eos pꝛo re

nerentia ſua et vtilitate communi quid

opoꝛteatobſeruari:quaq; cautione apo

ſtolica mandata cuſtodiant · ſubiũgit cõ
feſtim patris indulgentiſſimi lenitatem-

⁊ vt filios ſuos quẽ erga pᷣdictos ꝓ cha
ritate fraternitaſᷣ affectũ debeat retinere

(nl
eoſti
ltan
laten
c(leme
rmmot
conten
tübee
tere
tuitrn
too
mitib
Wi
ſalu
ſepe⸗
ſrata

gan
lon
late
lale
rpſt⸗
nnſe
patien
geuſc
gatſol
krpan
lintun
Nirn
We
Goe

Era
gue

le⸗

tdane
cceſt
nge
mac

Mad
Mo
lsti
me,
wa
nß
tepolni
Nigienn
dunnan
Wigen
iuſind
nͤſopzin
ene

tru.

mmapre,
tnolte de
twusno
noper
1Wai
urdifni
doſſcrere
ſbtinder
tifmm-n
noſtat
jronet
Aingore
gri 10
itns ⸗
recstich
nechbiß⸗
ſumt
bleeno⸗
compe⸗
am
Kleniunr)
ichotm
ilrule
titun
inlind
e 7 4
nigril
mneapt,
bbüͤgtte
ium
nuht
ma

ſimilit᷑ docet. Et nolite inqͥt qſi inimieũ
exiſtimare.ſʒ coꝛripite vt fratrem. Seue⸗/
ritati iudiciarie paternã itermiſcuit pie
tatem · ſententiã aplico rigoꝛe pꝛolatã
clementi mãſuetudine tempauit. Nam

⁊notari iubet eũ qͥ obedire pꝛecept᷑ ſuis

contempfſerit.⁊ cũ illo non cõ miſceri · et
tñ hec fieri non odij vitio pcipit · ſed fra⸗
terne dilectionis ⁊ eoꝝ emendationis in
tuitu. Molite inqt commiſceri cum illo.

vt confundat᷑· vt qͥ non eſt meis pceptis
mitibo emendatus ſaltẽ publica omniũ

Vſtrũ ſegregatiõe confuſus ad tra mitẽ
ſalutis incipiat aliquãdo reuocari

Diuerſa teſtimonia quibus
apoſtolus pᷣcipit operari debe⸗
re vel ipſe operatus fuiſſem on

ſtratur Cap̃.xvij.

Mepiſtola q;ʒ ad epheſios ð H
i ĩo opereita pcipit dicẽs. Qui
furabat᷑ iam nõ furetur:magis

autẽ laboꝛet operando manibo ſuis qð

lonum eſt · vt habeat vñ tribuat necelſi

tatem patiẽti · In actibeetiã aploꝛuʒ hec
eadem nõ ſolum docniſſe eũ · ſed etiã ope

re pfeciſſe ſimiliDcinuenimus. Nam cum
Vniſſet coꝛinthum. alibi ſe manere non

patit᷑.niſi apud aquilã ⁊ pꝛiſcillam · eo
q eiuſdem ari eſſent opifices quaʒ ipſe
erat ſolitus exercere. Ita ei habes Poſt

hec paulus egreſſus ab athenis venit co

rinthum. etinueniens quendã indeum
noĩe aquilam ponticũ genere.⁊ pᷣſcillam
vxoꝛẽ eius · acceſſit ad eos.eo ꝙ eiuſdem

eſſent ari· ⁊ manebat cũ eis ⁊ operabat᷑.

Erant enim ſcenofactoꝛie artis.
tm̃ operatus ſit apoſtolus

quantũü non ſibi ſoli.ſed etiam
his qui cum eo erant poſſet ſuf
ficere Caß. xviij.
Einde ꝓcedens miletũ ·⁊ exinð
d mittens epheſum · connocãſq;
ad ſe pᷣſhiteros epheſioꝝ ecclię ·
dans eis pꝛecepta qnẽadmodũ regere

eccleſiã dei ſe abſente deberent ait. Auꝝ

⁊ argentum nullius concupiui. ipſi ſci

qm̃ ad omnia ꝗᷓ mihi opus erãt ⁊ his q

mecum ſunt miniſtrauerunt manus iſte
Oig oſtendi vobᷣ qa ſic laloꝛantes ovꝛ
tet ſuſcipere infirmos ac meminiſſe ver⸗
bi domini ieſu. qm ipſe dixit. Beatiꝰ eſt
magis dare qᷓ; accipere. Graue nob ſuę
conuerſatiõ is reliquit exemplũ.cũ ſenõ
ſolũ id operatum eſſe teſtat᷑ q neceſſita/

ti tantummõ ſui coꝛpor expediret.ſʒ etiã

qd vſibo eoꝛũ qͥ ſecum erãt poſſet ſuffice⸗
re. his vicʒ qͥ quotidie neceſſarijs miſte/
rijs occupati: neq;q; ſibi parare ſimilit᷑
victũ ſuis mani bo occurrebãt.Et ſicad

theſſalonicenſes operatũ ſeſe dixit · vt ill
foꝛmã daret ad imitandum eũ.⁊ hic tale

qd intulit dicens. Quemadmodũ

intelligi debeat heatius eſt ma

gis dare q́ᷓ acciꝑe.Cxix
MVnia oſtẽdi vob.qalic laloꝛã
tes opoꝛtet ſuſcipere infirmos

ſcʒ vel mente vel coꝛpe.id eſt vtnro potiꝰ

laboꝛe ſumptuq; operis ſudoꝛe queſito.
⁊nõ de abundantie cumulo ſeu repoſi/
ta. pecunia.ſʒ ne de aliena quidã largita
te ac ſubſtantia eos reficere feſtinemꝰ Et
hoc ipſum dñi dicit eſſe mandatũ Qm̃
ipſe inqᷣt dixit.id ẽ dñs ieſus. Beatiꝰ eſt
magis dare q; accipe. Hoc eſt imptieniʒ
beatioꝛ largitas q; accipientis penuria.

quęnõ de pecunia ꝑ infidelitatẽ vel diffi

Tentiã reſeruata: nec de recondiſj auari

ciętheſauris impẽditur · ſed ꝗᷓ de fructu
oper ꝓprij ⁊ pio ſudoꝛe ꝓfert᷑. Etiõ bea/
tius eſt mag dare q; accipe · qꝛ cuʒ illius
q accipit is qͥ tribuit habeat pauptatẽ-
nihilominꝰ laboꝛe ꝓpꝛio nõ ſolũ ſuę ne/

ceſſitati ſufficientiam · verüetiam qð tri

buat indigẽti pia ſollicitudie parare fe⸗
ſtinat.duplici gratia decoꝛatꝰ· ꝙ ⁊ perfe

ctam nuditatẽchꝛiſti vniuſaꝝ reꝑ ſuaꝝ

abiectiõe poſſideat.⁊ munificentiã dini⸗-
tis laboꝛe ſuo exhibeat ⁊ affectu · Hic qͥ
dez honoꝛãs deũ de ſuis iuſi laboribo⁊
delibãs ei de fructiby iuſticie ſuę. ille xo
ocij toꝛpore ⁊ inertia reſolutꝰ.indignuzʒ
ſe eẽ etia cibo paĩs apli ꝓbat ſnĩa contra

eius ſcʒ interdictum ocioſus eum nõ ſi⸗

ne reatu peccati cõtumaciaq; ſ᷑ſumens.

ðð
w

1U . . „.„* 2
* . 7 4 4
M .

De fratre deſidioſo qui alios
egredi de cenobio ſollicitabat.

Caspxrr.
Ouimus fratrẽ cuiꝰ etiã nomẽ

n ſi ampliꝰ aliqͥd ex ̊ inſtructio⸗
nis accederet ꝓderemꝰ · qͥ cũ in
cenobio moꝛaret᷑.eũq; neceſſita s coarta
ret. vt ſtatutũ open penſum qtidie econo
mo traderet nein maioꝛẽ oper modum

alicuiꝰ ꝓpenſiꝰ laboꝛant᷑ tenderet᷑ vłcõ⸗
funderet᷑ exeplo · cũ in cenobio quempiã
fratrũ vidiſſet ingreſſum. q ardoꝛe fidei

vellʒ aliqͥd ãpliꝰoper ↄſigre · ſi clãdeſtiſ

eũ perſuaſionibo reuocare ab hmõi intẽ
tione mĩme potuiſſet conſilijs pꝛauis ac
ſuſurrationibo ad trãſmigrãdũ exinde
pſuadebat. Et q eñ faciliꝰ aſpoꝛtaret · ſe
q́; iam olĩ muli ex cauſis offenſum ↄfin
gebat velle diſcedere · ſi ſolatiũ itinen vel
comitis repperiſſet. Cũq; eñ ad ↄſenſuʒ
occult᷑ᷣ obtrectatiõib mõaſterij ꝑtxiſſet ·
ↄdicens ei hoꝛã q̃ de monaſterio deberet
exire · vklocũ ſe Pueniẽs expectaret · ipe
Vlut ilico ſubſecuturꝰ ibidẽ ſubſiſtebat
Illoq; iã ꝓ diſceſſus ſui vrecundia nõ
audẽte ad monaſteriũ de qͥ aufugerat vl
teriꝰ aggregari · illex fuge eiꝰ in cenobio
reſidebat. Hoc vnũñ exemplũ de iſtimo
di genere hoim ꝓ incipientiuʒ cautione
Dixiſſe ſufficiat·qͥ pateat euidentiꝰ q̃nta
mala ocioſitas hᷣm ſcripture ſnĩaʒ ĩ mo
nachi mente parturiat · vel qu ẽadmodũ
coꝛrũpãt bonos moꝛes colloquia mala
Diueꝛſa teſtimonia de ſalomo⸗/
necontra accidiam. Cap.xxi.
Uaod ocioſita vitiũ etiã ſapiẽ
q tiſſimꝰ ſalomõ euidẽtiſſime no
tat in muli · ita dicens. Qui ſe⸗/
ctatur ociũ replebit᷑ pauꝑtate.vel viſibi
liſcʒ xel inuiſibili · q neceſſe eſt ocioſum
quẽ qᷓ; ⁊ diuũſis vitijs inuolutũ teneri · et
alienu ſp exiſiere a contẽplatione dei vel
diuitijs ſpiritalib· de qbus btũs aplus
Nuia in oĩb inqͥ diuites facti eſtis in
illo. in omni vbo ? in oĩ ſcia. De hac au
tem ocioſi paupꝑtate alibi q;; ita ſcribit᷑.
Et vſſtiet᷑ ociſſa veſte ⁊ panoſa oĩs ſõni

culoſus. Sine dubio enĩ nõ merebitur

illo incoꝛruptionis veſtimẽto oꝛnari de

q̊ aplus pcipit. induite vos dñm ieſum

chꝛiſtũ.⁊ iterum. induti lorica iuſticięet

charitat᷑. ⁊ de quo etiã dñs ad bieruſa-

lem loquitur per ꝓphetam.exurge exurge

hierlm induere veſtiment gle tuę. qſqs

ſomno ocij vel accidie ſuꝑatꝰ.non indu/
ſtrie ſue laboꝛe ſed inertię pannis oꝑiri
maluerit. quos abſcidens de ꝑfecta ple⸗
nitudĩe ⁊ coꝛꝑe ſcripturaꝝ · nõ veſtimtũ
gle nec decor· ſʒ ignominioſũ excuſatio
nis velamen ſuecoaptabit ignauię So
lent enĩ hi qui ſunt bac ſegnicie diſſolu⸗
ti · nolentes ope manuũ ſuarũ ſuſtentari.
quod apſls indeſinent᷑ exercuit vel nobiſ
exercere cepit · quibuſdam vti teſtimo⸗

nijs ſcripturarũ.quibus quoddam iner

tie ſue velamen im ponant. dicentes ſcri⸗
ptum eſſe Operamini nõ cibuʒ qᷣ perit.
ſed qui permanet in vitam eternam. Et
meus cibus eſt vt faciam voluntatẽ pa/
tris mei. Sed bec teſtimonia panni qui/
dam ſunt de ſolida enangelice lectionis
plenitudine abſciſi:· ⁊ ad hoc aſſuuntur
vt contegant potius ignominiam ocio⸗
ſitatis ac verecundię noſtre · q; vt calefa
ciant ⁊ exoꝛnent nos illa pꝛecoſa veſte ꝑ
fectaq; virtutum quã in pꝛouerbijs mu
lier illa ſapiens quę foꝛtitudine ⁊ decoꝛe
induta eſt vel ſibi vel viro ſuo feciſſe de⸗
ſcribitur · de qua etiam conſequent in⸗
fert᷑ Foꝛtitudine ⁊ decoꝛe induta eſt· ⁊ le
tata eſt in diebus nouiſſimis. De hoc in/

ertie moꝛbo rurſus idem Salomon ita

commemoꝛat. Aienihil operantiũ ſtra
te ſunt ſpinis ·id eſt illis ac ſimilibus vi⸗
iijs que apoſtolꝰ in ſuperioꝛib de ocio
pullulare pꝛefatus eſt· Et iterum · In de
ſiderijs eſt omnis ocioſus. De qnibus
apoſtolus cõmemoꝛauit dicens. Et nul
lius aliquid deſideretis. Et ad extremũ.
OVlta mala enĩ docnit ocioſitas. Quę

euidenter apoſtolꝰ in bis ꝗᷓ ſupꝛa expo-

ſuimus enumerauit dicens. Nibil ope⸗

rantes. ſz curioſe agentes. Huic q; vi/
tio ſubiũ xit aliud. Et operã dei vt del

t.E
t ot
hullin
oꝛdin
dioſe
trab⸗
ordin
rynt
itaſ
ſoli
clon
ſonte

b

ls ſnx
humnili
ſolian
ſehe
n
Wi
labo
ſn
Nt
ſtüa
ſeaeyr
ofine⸗
lpan
Cenob

h .

ſtonfan
adtn
mo
te ve
diut
Vl
ſanct
moy

ibd

goiſe
man⸗
oco

d

whitr
Gnn.
in fin
niiet
bind.
neng
enns ⸗
nonmna,
nnisonn
eſece⸗
nöiiti
Nüinſto

nn OO
Niaedn
Fiuſenun.

mtwob
m Knino,
caminer
mntesſan⸗⸗
dyafert.
amam. Et
Wunte⸗
zuannicn,/
uce lanons
aounmn

ninun o

walen

Woſt Neſteg

woabis l
dine delot
ſo buledo
—R
uncherl
Dewein⸗
HAomon
Vmti
cniibusn
gicinumn
6, niß
uslinl
Enant.
ſes
. wne⸗
gſin ,
Hyihn/
nq

ſid. Et deinde. vt vra negocia agatis · et

vt honeſte am buleſj ad eos q for ſunt· x·

nullius aliqd deſidereij. Quos etiã in/

oꝛdinatos ac rebelles notat. ab his ſtu/

dioſos qͥſq; ſegregari pᷣcipiens. At ſub

tra hat᷑ᷣ vos inqt ab oĩ fre ambulãtein⸗
oꝛdinate·⁊ nõ m traditionẽ quã accepe

runta noö. CNꝑ egiptũ fra tres
ita ſuis manibus oꝑaturvt nõ
ſolũ ꝓpꝛijs neceſſitatibꝰ ſatiſfa
ciant ſʒ etia his qui in carceribꝰ
ſunt ſubminiſtret. Cap. xxij.
Is itaq; exẽplis ꝑegyptuʒ pa⸗
tres eruditi. nullomõ ocioſos
eſſe monachos ac pᷣcipue iuue
nes ſinũt. actũ coꝛdis ac ꝓfectũ patie et
humilitat ſedulitate oꝑiſ metiẽtes.etnõ
ſolũ a nullo ꝗcq; ad vſum victꝰ ſui acci
pere patiũt᷑.ſed etiã de laboꝛib ſuis non
tm̃ ſuꝑueniẽtes ac pegrinos reficiũt fr̃es

Wrũetiã ꝑ loca libye ꝗᷓ ſterilitateac fame

laboꝛãtnecnõ etiam ꝑ ciuitates his qui
ſqualoꝛe carceꝝ ↄtabeſcunt immanem
ↄferentes dirigũt alimonię victuſq; ſub
ſtatiã: de fructu manuũ ſuaꝝ rationabi/
leac wrũ ſacrificiũ dno tali oblatione ſe
offerre credẽtes CX och cauſa facigt
in partibus occidentis nõ eſſe
cenobiamonachoꝛũ.Cap̃. xxiij
Inc eſt oyin his regio nibo nlla
h vigdemꝰ monaſteria tãta fratrũ
celebꝛitate füdata.qꝛ nec operũ
ſuoꝝ facultatibe fulciunt᷑ vt poſſintĩ eiſ
iugit᷑ ꝑdurare.⁊ ſi eiſ ſu ꝓpeditarequoqᷣ)
mõ valeat ſufficiẽtia victꝰalteriꝰlargita
te · voluptas tñ ocij ⁊ ꝑpuagatio coꝛdis
diutiꝰ eos in loco ꝑſeuerare nõ patitur.

VAVñ h eſt apud egyptuʒ ab antiqᷣs prib

ſancta ſnĩa. operantẽmonachũ demone
vno pulſari.ocioſum vo innumern ſpiri

tib deuaſtari. De abbate paulo

qui ſingulis annis omne opus

manuum ſuarum igne ſuppoſi
Ca. xxiij

to concremabat
Eiq; abbas paulꝰ ꝓbatiſſimꝰ
d patuꝝ cũ in heremo vaſtioꝛe cõ⸗
ſiſtẽs ꝗᷓ pꝛphirio nuncupatur

. . . . .
. „
4 . p .

palmaꝝ fructib ⁊ hoꝛto modico ſecutꝰ
haberet ſufficienteʒ alimonie ſue vict';
ſubſtãtiã·nec poſſet aliqͥd alið vñ ſuſtẽ/
taret᷑ operj exercere· eo ꝙ ab opidis et ha
bitabilikra ſeptẽ mãſiõiby vl eo ampliꝰ

deßti illiꝰ ſepararetur habitatio · pluſq;

xpeteretur ꝓ mercede vecturę q;ᷓ; valere
poſſʒ pᷣciũ operj deſudati colleci palma
rũ folijs quotidianũ penſuʒ velut exinð
ſuſtentãdus a ſemetipᷣo in git᷑ exigebat.
Cũq; ope totiꝰanni antru eiꝰ fuiſſʒ im⸗
pletũ/id qð ſollicita cura laboꝛauerat ſi/
gulis annis ſu ꝓpoſito igne ↄcremabat.
intm̃ ꝓbans ſine opere manuũ nec in lo⸗
co poſſe monachũ ꝑdurarenec ad perfe
ctionis culmẽ aliqn cõſcendere.vtcuʒ H
fieri neqq; neceſſitas victꝰ exigeret.p ſo⸗
la purgatione coꝛdis ⁊ cogitationũ ſoli
ditate ac ꝑſeu erãtia cellę.vel accidie ipiꝰ
emonũq; victoꝛia ⁊ expugtiõe pficeret
Uerba abbatiſ moyſi ꝗ dixerit
mihi de remedio accidię.Cxxv
Aim inccipiss in heremo cõmo⸗
c rari abbati mo yſi oim ſãctoꝛũ
ſũmo dixiſſẽ me egritudĩe acci/
die heſtno die guiſſime fuiſſe ↄfectũ·nec
ab ea potuiſſe alias libari · niſi ad abbᷣtẽ
paulũ ꝓtinꝰ cucurriſſem · ille. Non te ait
ab ea liberaſti · ſy mag ei te deditiũ ac ſᷣ⸗
ditũ pᷣbuiſti Grauiꝰei te vt deſtoꝛẽ ac fu
gitiuũ deinceps aduſariꝰ impugbit quẽ

de ↄflictu ſuꝑatũ ꝓtiꝰ aufugiſſe ↄſpexit ·

niſi de ceto cõmiſſa ↄgreſſione nõ deſer/
tiõe eelle vel ſomni toꝛpoꝛe ingruẽteſ eſtꝰ

eiꝰ ad hoꝛã euapoꝛare maluer..ſʒ toleran

tia potiꝰ ⁊ ↄflictu didicer ũphare Añ
exꝑpimẽto ꝓbatũ eſt accidię ĩpugtiõʒ nõ
ceclinãdo fugiẽdã.ſʒ rſiſtẽdo ſupandã
Erxplicit de ſpũ accidię liber
decimus. Incipiũt capitula li
bri vndecimi de ſpu cenodoxie
Roemium Ca.ii.
ij cenodoxia nõ ſolũ ĩ par
te carnali ſed etiã in ſpirita⸗
li monachũ pulſet.
iij L cenodoxia multiplex ſitac ml

tiifoꝛmis

Lapitůla

iij Quomõ monachũ cenodoxia a
Cxerxtris ⁊ a ſiniſtris impugnet.
„ LNua compatione monſiret na
tura cenodoxie “
vi N cenodoxia nec bñficio ſolitudi
nis extinguaturn?
vij cenodoxia cum deiecta fuerit
acrius reſurgat ad luctamen.

viij Vcenodoxia nec heremo nee eta

te deferueat
ir N cenodoxia ꝑiculoſioꝛ ſit vtu
tibus mixta.
Erjremplum regis eʒechię quẽad
modum telo cenodoxie deiect
fuerat.
Exemplum regis Ocię eiuſdem
moꝛbi labe ſupati
Biuerſa teſtimonia 3 ceuodoxiã
Quibus modis cenodoxia mõa
chum pullet

*

3.B. .

xiij Quemadmodũ clericat gradũ

ſuggerat ambiendunm.
xv Quõ cenodoxia mentẽ inebꝛiet.
xvi Q aliter vicia curari non poſſũt
niſi eoꝛũ radices ⁊ cauſe fuerint
publicate
xvij AV monachus debet vitare mulie
res ⁊ epiſcopos.
xviij Remedia quibo cenodoxiã vita
re poſſimus

Expliciunt capitula Incipit li

ber vndecimus de ſpiritu ceno
doxie. Cap̃ᷣ.pꝛimum.

Eptimũ
nobis certamen eſt
contra ſpũm ceno.
1 doxię. quaʒ nos va
nam ſiue inanẽ glo
riaz poſſumꝰ a ꝓpel
lare multifoꝛme varium atq; ſubtile · ita
vt quibuſlibet perſpicaciſſimis oculis ñ
dicam caueri.ſed puideri depꝛehendiq;
vix poſſit. cenodoxia nõ ſolu
in parte carnali ſed etiã in ſpiri
tali monachum pulſet. CLap̃: ij.

On ſols ʒ enĩ vt cetera vicia in
n pte carnali · ſed etiã in ſpiritali
monachüů pullat · ſotilioꝛe ſe ne⸗
quitia ingerẽs menti. ita vt ꝗq non potue
rint carnalibo vitijs decipi · ſpiritalibus

ſucceſſibo acriꝰ ſaucient᷑.tantoq; eſt ꝑni

cioſioꝛ ad ↄflictuʒ q;to obſcurioꝛ ad ca
uendũ. ODĩm nãq; vitioꝛuzʒ manifſeſiioꝛ
aptioꝛq; congreſſus eſt. et in vnoqq; eo
rum dictione rigida cõfutatꝰ incentoꝛ
innalidioꝛ factus abſcedet · victoꝛemq;
ſuũ deiectꝰ adũſariꝰ deinceps infirmioꝛ
attẽptabit. Hic vo moꝛbo cñ ꝓ elatiõe
carnali pulſauerit mẽtẽ · ⁊ fuerit ſpõſio
nis ſcuto repulſus rurſus vt quędã mł
tifoꝛmis neqᷣtia poꝛe habitu perſonaq;
mutata ſub vᷣtutũ ſpecie victoꝛẽ cõfode
re iu gulare pertẽptat. Ccenodox
ia multiplex ſit ac multifoꝛmis.
CLap̃· iij.

4 7267

Tenim cetera vicia ſeu pturba

e tiones vnifoꝛmes ac ſimplices
eſſe dicunt. hec vero multiplex
mltifoꝛmis ac varia vndiq; bellatoꝛi ⁊
exoĩ parte victoꝛi occurrens. Nã etĩ ha
bitu ⁊ in foꝛma · ĩ inceſſu.in voce·ĩ oꝑe ·
in vigilijs · in ieiunijs · in oꝛatiõe · ĩ remo⸗
tione · in lectõe · in ſcia · in taciturnitate · ĩ
obedientia · in hũilitate · in longaminita
te militẽ chꝛiſti vulnerare conat᷑· T velut
qdam pernicioſiſſimꝰſcopulus tumenti
bus vndis obtectꝰ im puiſum ac miſera
bile naufragiũ ſcdo nauigantibo vento
dũ non cauet᷑ nec puidet᷑ impoꝛtat.
Quomõ monachũ cenodoxia
a dextris et a ſiniſtris ipugnet.
Taq; via regia vo⸗ L. iiij.
i lentẽ incedere ꝑ arma iuſticię ꝗᷓ
a dextris ſunt ⁊ a ſiniſtiopoꝛ/
tet aplica diſciplina tranſire ꝑ gloꝛiã et

ignobilitatẽ· per infamiã bonã famaz.

⁊tanta cautiõe inter tumẽtes temptatio
num fluctus gubernate diſcretiõe ? flã⸗

te nobis ſpũ dñi.iter dirigere vtutis. vt

dextra leuaq; ſi paululiũ eflectamꝰ.ſcia
mus nos pernicioſis mox cautibe illidẽ⸗
dos. Jõq; per ſapientiſſimũ ſalomoneʒ

nonei
ſwiſtr
rione
iad
faſt
ln
potu
vilio
hono
Quẽ
vollere
jeiane
flnd
coge
negl⸗
ſtusſiu
1qrod
aben
nans
Gher

ynn
tonenl

gnan
bifcl

Quto
Munn.
Gn
de
bunm
tolle
gllia
gue
ſauc
ritus⸗
Sle⸗
chöisi
niſtin
nisab
tentiar
onch

Nn
nſpnn
inken,
nmmm
Dritüdn
kocckhi
ninn
manitän
awbinmm
„ung
Nünmmior
dähen⸗
uengngin
dan wlnug
imiiͤeͤ
nocor
nmis⸗
mian
nesnſnhin⸗
rwonmnb

Nihrlan

ns Hinib
welope:

töo ireno⸗

ctmminti
longummnin
nat
nlustunentt
mmarmniſan
mnthwnt
n.
nocn
sihog
W 1,
ſalignn,
irtgtnic
tmibnn.
vtmplano
möenfi⸗
rimat
mn/ſin
ntpllice⸗
onone

De ſpiritu cenodoxie

monem̃. Me dintan ad Fran neq; ad
ſiniſtrã.i.ne tibi de vtutibo blandiaris.
⁊ dxtris ſucceſſibo ac ſpiritalib extolla
ris nec deflectens ad ſiniſtrũ tramitẽ vi⸗
tioꝛũ.ſᷣm aplum gloꝛiam tibi ex eis ĩ tua

ↄfu ſione conqras. Nam cui ſub ſpecie
ſuccinctę veſtis ac nitide cenodoxia non

potuit generari:p ſqualida ⁊ inculta ac

vilioꝛe conat᷑ inferri. Quẽ non potuit ꝑ

bonoꝛẽ deijcere · humilitate ſupplantat.
Quẽ ſcię ⁊ elocutiõis oꝛnatu nequit ex
tollere. grauitate taciturnita᷑ elidit. Si
ieiunet in palã glła vanitaᷣ pulſat᷑. Si
illud cõtemnẽdę gloꝛię cauſa cõtexerit.
eodem vitio elatiõis obtundit᷑. NMe va⸗/

negloꝛięcõtagio maculet᷑ oꝛationes ꝓ⸗
lixas ſub fratꝝ vitat celebꝛare cõſpectu.

⁊quod eas latenter exerceat.nullum q;
habeat ↄſciũ facti nõ effu git aculeos va
nitatis. Qua cõparatione mon
ſtretur natura cenodoxię.C. v.
Alcre ſenioꝛes nr̃i naturã moꝛ

p òdbi rbuiꝰin modũ cepe bolboꝝq;

deſcribũt.quę vno decoꝛticata

tegmine.alio rurſum inueniũt᷑ induta ·

totienſq; repiunt᷑ gbtecta · quotiens fue

rint expoliata · Ccenodoxia nec

bñficio ſolitudis extinguar ·
Mſolitu dinẽ qͥ; eun LC. vi.
i ctonꝝ moꝛtalium conſoꝛtia glie
cauſa fugientẽ. pſeqͥ nõ deſiſtit

Quãtoq; ampliꝰ vniũſum qs vitane⸗
rit mundũ · tanto eũ acriꝰinſequit᷑ Aliuʒ

qð patientiſſimus ſit oper ac labor · aliũ
q ad obediendũ ꝓmptiſſimꝰ · alinʒ qðᷣ

Hhumilitate ceteros pponderet conat᷑ ex/

tollere.Alius ſcię· alius lectionis·aliꝰ vi
giliaruʒ ꝓlixitate temptatur. Nec alias
quẽq; hic moꝛbo niſi ſuis nitit᷑ ꝓtutib

ſauciare · in his offendicula tendẽs inte/
ritus · in quibo vite ſtipendia conqrunt.
Aolentib qui pe iter pietatis ac perfe/

ctiõis ĩcedere · non alibi iimici ĩſidiãtes
niſi in via q̃ am bulãt laqueos deceptio

nis abſcondũt · m illam beati dauid ſen
tentiam in via hac qua ambulabam ab

ſconderũt laqueũ mihi · vt in hac ipa ſcʒ

etate deferueat.

vᷣtutum via qua gradim̃ tendentes ad
bꝛauium ſuꝑnę vocatiõis nr̃is elati ſuc
ceſſibocoꝛruamus obligatiſq; ꝑedibus
aĩę nr̃e concidamus cenodoxię laqueis
cõpediti. Et ita ſit vt qͥ aduerſarij cõfli⸗
ctu non potuimus ſuꝑari · nri triumphi

ſublimitate vincam̃ · ſeu certe quod eſt
etiaʒ aliud deceptionis genus· vt excedẽ
tes continẽtię vel noſtre poſſibilitat mo⸗
dum · pſeu erantia ͤ nr̃i curſus infirmita

te coꝛpoꝛis intercedente perdamus.
cenodoxia cũ deiecta fuerit

acrius reſurgat adluctamen

Mnia vitia ſupata LCa.vij
o marceſcũt. ⁊ deuicta ꝑ ſinglos
dies infirmioꝛa reddunt᷑· ⁊ vel

loco vel tpe minuunt᷑ atq; deferuent · ſeu

certe a contrarijs ꝓtutibo diſſidentia vł
cauent᷑ facilius vel vitantur. hoc vo de
iectum acrius reſurgit ad luctam·⁊ cuz
putat᷑ extinctũ ſua moꝛte viuacuis con⸗
naleſcit. Cetera genera vitioꝛũ eos tãtũ
impugnare ſolent q;s in certamĩe ſupa⸗

rint. hoc vero ſuos victoꝛes acriꝰ inſecta
tur. Quãtoq; fuerit validius eliſum · tã

to vehementius victoꝛię ipius elatiõecõ

gredit᷑. Et hec eſt ſotilis inimici vꝓſutia ·
vt militem chꝛiſti ꝓprijs faciat tel occum
bere. qnẽ hoſtilibo armis ſuꝑare ñ potuit

cenodoxia nec heremo nec
Ca.vii.
Liia interdũ vitia ſicut diximꝰ
a etiã locoꝛũ beneficio conqᷣeſcũt
materia peccati vel opoꝛtuni

tate eius occaſione ſu btracta lenteſce/

re ſolent ⁊ minui.hoc ↄpo cũ fugiente de
ſerta penetrat · nec loco nouit excludi:nec
extrinſecus materia ſubtracta marceſce/

re. Mon enim aliunde q; vtutum eius

quẽ impetit ſucceſſib animat᷑. Quędaʒ
etiã ꝓceſſu tpis vtpꝛefati ſumus intdũ
molliunt᷑ atq; vaneſcunt. huic longeui

tas niſi fuerit induſtria ſolerti ac pꝛudẽ
ti diſcretionefundata non ſolũ nõ offi⸗
cit: verumetiã maioꝛa nouit fomenta cõ
gerere vanitat Ccenodoxia ꝑicu
loſioꝛ ſit virtutibꝰ mixta.Ca ir.

wwEwuee e .

Oſſtremo cetere pturbationes Hnicioſus q;ᷓ g auis eſt elatiõis moꝛbo⸗
p axcontrarijs ſibi vᷣtutibus diſ / Canteiuſticiętantę v̈tutes tanta fides
ſiigdẽtes.⁊ ex apto tanq; die claa⸗s atq; deuotio.ꝗᷓ naturam iſam ac totiuſ
ro bellantes et ſuperant᷑ facilius ⁊ cauen mundi leges immutare meruerunt vna
tur. hec auteʒ virtutibus inſerta ⁊ aciei elatione depeunt · ita vt vniuſis vtutib.
permixta velut in nocte ceca dimicans. ſuis ac ſi non fuiſſent obliuioni traditis ant⸗
atrocius inopinatos decipit ⁊ incautos iram dñi confeſtim ſuſcepiſſet: niſi eam nns
Exempluʒ regis eʒechię quem reſumpta bumilitate placaſſet · vt qͥ de dn
admoduʒ telo cenodorie deie tam excelſo meritoꝛũ faſtigio elatiõe im/ *
ctus fuerat. LCap̃.x. pellente deciderat- non niſi ꝑ eoſdeʒ rur niit
Ta nanq; ecechiam regeʒ indle ſum humilitaſᷣ gradus ad amiſſum cul dam
i virũ in omnibus conſummate men aſcenderet Ais aliud qͥ; exempluʒ icpe
iuſticię. ⁊ ſanctarum ſcriptunra ſiilisruinę percipere:
rum teſtimonio cõpꝛobatum.poſtinnu/ Exemplum regis oʒię eiuſdem ſ
mera virtutum pꝛeconia vno elationis moꝛbilabe ſuperati. ince
telo legimus fuiſſe deiectum. ⁊ qui inter CLCaß. xi. ſo
netionem centum octoginta qͥnq; miliũ Zias huius quẽ cõmemoꝛaui⸗ X
de exercitu aſſyrioꝛum.angelo ſub nocte o mus regis attanus. in omnibo e
vaſtãte vna pᷣce valuit ĩpetrare · vanita G3 ipe ſcripturę teſtimonio col dan
tis gloꝛiatione ſuperatur. Cuius vt pꝛe laudatus.poſt ingentia vtutũ ſuaꝝ p⸗
teream virtutum tam pꝛolixum catalo⸗/ conia · poſtinnumeros triumphos qͥs de
gum quem replicare plongum eſt · hoc uotiõis ac fidei ſuę merito perpetrauit ·
vnum dicam Qui poſt interdictum ter diſcequaliter ſit vaneę gloꝛię elatiõe de⸗ lr
minum vite moꝛtiſq; diem dñi ſentẽtia iectus. Et egreſſum eſt inquitnom̃ ogę lun
pꝛefinituʒ quindecim annis vite metas ꝓpter qð auxiliaret᷑ ei dñs ⁊ coꝛroboꝛaſi tens
excedere vna oꝛatione ꝓmeruit · ſole ꝑ de ſet illum · Et cum roboꝛatus eſſet. eleua⸗ atint
cem gradus quos ad occaſum tendens tum eſt coꝛ eius in interituʒ ſuũ:⁊ neglex onui⸗
iam illuſtrauerat reuertente · qui lineas it dñm deũ ſuũ. Cernis aliud exẽplũ rui ſuaſen
quas abſceſſu eius vmbꝛa ſubſequens ne grauiſſimę·⁊ cõſpicis duos viros taʒ llinc
occuparat · ſuo rurſum reditu fugãs du iuſtos tam q; pfectos triumphis ſuis at buun⸗
plicatum dieʒ vniũſo oꝛbi ↄtra fixas na qᷓ; victoꝛijs fuiſſeconfectos Uñ videtis mino⸗
turę leges inaudito miraculo pꝛebuit. qᷓ; ꝑnicioſi rerũ ſecundarum ſoleant eſſe (bine
poſt tanta tamq; incredibilia ſigna · poſi ſucceſſusita vt quinon potuerũt aduer Nsneg
tam immania documenta v̈tutum qua ſis frãgi. ꝓſperis ſi incauti fuerint acriꝰ Wita
liter fuerit ſucceſſibo ſuis eliſus· audi ſcri elidant᷑·⁊ qui in cõflictu atq; acie moꝛi ſyr
pturam narrantẽ. In dieb inquit illis euaſerũt diſcrimina · tropheis ꝓpꝛijs tri llecr
egrotauit eʒechias vſq; ad moꝛtẽ. ⁊ oꝛa⸗ umphiſq; ſuccumbant. cnis⸗
uit dñm ⁊ exaudiuit eũ ⁊ dedit ei ſignũ: Diuerſa teſtimonia contra ce vale
illud ſcʒ quod legimus de ſolis datũ eſſę nodoxiam. LCLaß. ri · num
reditu ꝑ yſaiam ꝓphetam in q̃rto regno Deo aplus monet. Molite fie⸗ Aler
rum libꝛo. ſed non inquit ſcᷣm bñſicia i ri inanis gloꝛię cupidi. Et dñs Q
queę acceperatretribuitei:q; eleuatuʒ eſt phariſeos caſtigans. Quõ in/ ineb
coꝛ eins· ⁊ facta eſt contra eum ira·⁊ con⸗ quit vos poteſtis credere qͥ gliaʒ abinui
ta iudam ⁊ bieruſalem. humiliatuſq; cem accipitis·et gloꝛiã quęa ſolo deo eſt n
eſt poſtea eo exaltatũ eſſʒ coꝛ eiꝰ. ta iſe nõ queritis: Dehis ⁊ beatus dauid cũ
qᷓ; habitatoꝛes hierin · ⁊ idcirco non ve interminatione dicit. Quoniam xus Vit
nit ſuꝑ eos ira dñiin diebus ececbię E diſſipaiit oſſa eon qui homibo placent. nudil
.

me⸗
Muſ
utotu
Em
lszach
nindt
nil an
t,nd
anöein
Noſce
miſan al
Pampo;

kalden

nenonu⸗
nonmniby
monio ol.
üſuanß/
wssde
rnmaut
tcnöede
utnoñiog⸗
ranteeſ
llet dun⸗
ſineger
eipli ni
1os Mosta)
obisſuis 1
1ſluudl.
nmitader
nainaad
guenn

gcolte

t. Rlt ſ⸗
1 Quön,
abinu
chazebil
ſom

a.

Quibus modis cenodoxia

monachum pulſet? Cap̃. xij.

let etiã incipientiũ mentes. 2
ſ eoꝛũ qui minus adhnc vel vir/
tute animi vel ſcientia ꝓfecer̃t.
aut ꝓpter ſonũ vocis extollere.qð ſcilicʒ
modulatius pſallãt. aut qð ſint exeſis
carnibo vel coꝛpoꝛe lautioꝛesaut qð pa
rentes diuites aut nobiles habeãt · qðᷣ

militiã honoꝛeſq; contempſerint. Inter/

dum etiaʒ dignitates ⁊ opes ꝗᷓ foꝛte nec
aꝓpꝛehendi qͥdeʒ aliqñ potuiſſent.ꝑſua/
det quempiam pfacile fuiſſe adepturuʒ
ſi pſeueraſſet in ſeculo· vana ſpe etiaʒ de
incertis inflans eum · ⁊ de his quęnun⸗
qᷓ; ſoſſedit · velut qui ea cõtempſerit glo
ria vanitatis extollens.
Quemadmodũ clericatus gra
dum ſuggerat ambiendum
Onnunc; vero cleri Cxiiij
catꝰ gradum ⁊ deſideriũ pᷣſbite
rij vel diaconatus ĩmittit Quẽ

ſi vel inuitus fuiſſetindeptustãta exple

turum ſanctitate ac rigoꝛe depĩgit. vt ce
teris q; ſacerdotib pꝛebere potuerit ſan
ctitatis exempla. dein multos non ſoluʒ
conũſationis foꝛma verũetiam doctrĩa
ſua ſermoneq; lucraturũ.Facit etiam in
ſolitudine vel in cellula cõmoꝛantẽ · diũ
ſoꝛum domos ac monaſteria mente atq;
animo circũire · ⁊ plurimoꝝ ↄuerſiones
ſub incitamento imaginarie exhoꝛtatio⸗
nis acquirere. Agit᷑ ita q; infelix aĩa tali
vanitate velut ꝓfundiſſimo ſopoꝛe delu
ſa · vt plerũq; huiuſmodi co gitationum

illecta dulcedine· ⁊ his oppleta ſimula/

cris · ne pᷣſentes quidem actus vł fratres
valeat contemplari dũ his ꝗᷓ cogitatio/
num peruagatione vigilans ſomniauit
clectatur in herere quaſi verios
Quomodo cenodorig mentẽ
inebꝛiet. LCLCaß. xv.
Emini cuiuſdã ſenis cũ ĩ here/
m mo ſcithij cõmoꝛarer: Qui cuz
ad cellã cuiuſdam fratris gtia

viſitatiõis adueniẽs oſtio appximaſſet ·
audiſſetq; eñ quiddam obmurmurũteʒ

intrinſecus· paululũ ſubſtitit. cognoſee
re volens qdnam de ſcripturis legeret·

Vl ſicut eſt mor operãs memoꝛit᷑ recẽſe⸗
ret. Cũq; pijſſimus exploꝛatoꝛ aure dili⸗

gent applicita curioſius auſcultaret · ita

eñ rexperit huiꝰ ſpũs impugnatiõe pel/
lectů · vt in eccleſia facere ſe crederet exhoꝛ
tatoꝛiũ plebi ſermonẽ Cũq; ſubſiſtẽs ſe

nex audiſſet eũ finiſſe tractatũ.⁊ mutato

rurſum officio celebꝛare velut diaconu,53

cathecuminis miſſam tunc demũ pulſa

uit oſtiũ. Qui egreſſus occurrenſq; ſeni
veneratiõe ſolita introducenſq; eũ quã

olim venerit cogitationũ ſuaꝝ conſcia
remoꝛdente pqᷣrit· ne ſcʒ diutiꝰ ſians ad
oſtiũ iniuriã ptuliſſet. Jocularit᷑ ſenex g
teq; reſpondit.modo inquiens veni.qñ
tu miſſam cathecuminis celebꝛabas.

CAXaliter vicia curari non poſ

ſint niſi eoꝛum radices et cauſe
fuerint publicate. Capᷣ xvi.
Ecidcirco inſerere buic opuſ⸗/
b cnlo neceſſariuʒ duxi ˖ vt de im
pugnationũ vi atq; oꝛdine vi
tioꝝ quibo miſerabilis aĩma laceratur-
nõ ſolũ ratiõe ſʒ etiã exemplis inſtructi:
ad deuitandos laqueos ⁊ mltiplices de
cipulas inimici cautioꝛes eſſe poſſimus.
Ita nanq; indifferẽt᷑ hec ab egyptijs pr̃i

bus ꝓferuntur in medium. vt oĩm vitio

rum certamina vel illa ꝗᷓ patiunt᷑ vel il⸗
la ꝗᷓ paſſuri ſunt iunioꝛes relatione ſua
tanqꝙ; qͥ adhuc ea ſuſtineant apud eos
etegãt atq; denudentquo exponẽtib⸗
eis illuſiões oĩm paſſionũ qcũq; incipi/
entiuz ſunt ac feruentiũ ſpũ · colluctatio
num ſuaꝝ archana cognoſcãt.⁊ ea tãq;ᷓ
in ſpeculo contemplantes · ⁊ cauſeę vitio

rum qbus pulſant᷑ ⁊ remedia doceãtur
futuroꝝ qͥ certaminũ cõgreſſibo anteqᷓ;

ſupueniant eru diti ·q̃liter pcauere et oc/
currere eis vel cõfligere debeãt inſtruãt.
Vt ſolent ꝑitiſſimi medicoꝝ non ſolum
mederi pᷣſentibo moꝛbis· verũetiam futu
ris peritia ſagaci occurrere · eoſq; pᷣcepi
l pocul ſalutarib pᷣnenire.ita hi qz ve
riſſimi animarũ medici emerſuras vali⸗
B 2

7 .
.
+ . 5

tu dines coꝛdiũ ſpiritali collatiõe velut
q́ᷓdam ceęleſti antidoto pꝛenecãtes · in iu⸗

nioꝛum mentiba nõ patiunt᷑ adoleſcere ·

apientes eis ⁊ cauſas imminẽtiũ paſſio/
num ⁊ remedia ſanitau.
Rmonachus debet vitaremu
lieres et epiſcopos. Ca.xvij.
Aaꝓpter bec eſt antiqt patrũ
q pmanens nunc vſq; ſnĩa·quaʒ
Pferre ſine mea cõfuſione non
potero · qͥ nec germanã vitare potui nec
epᷣi euadere manus· omnimodis mona
chũ fugere debere mlieres ⁊ epᷣos · Neu
ter enim ſinit eũ quem ſemel ſuęfamilia/
ritati deuinxerit· vel quieti cellule vlteriꝰ
operam dare · vl diuine theoꝛie ꝑ ſctãꝝ
reꝝ intuitũ puriſſimis oculis inherere.
Remedia quibus cenodoxiã
vitare poſſimus. La. xviij.
Deoq; athleta chꝛiſti qͥ vrum
i ac ſpiritalem agonẽ legitie cer/
tare deſiderat· hãc multifoꝛmẽ
variamq; beſtiam omimodis ſuꝑare fe
ſtinet. Quã nobis ex oĩ parte velut mul
tiplicem neqtiam occurrentem tali reme
dio poterimꝰ euadere · vt cogitãtes illud
dauiticũ eloqñ · dñs diſſipauitoſſa eoꝝ
qͥ homiby placent · pᷣmitus nihil ꝓpoſito
vanitaſj ⁊ inanis gle capeſſẽde gtia noſ-
metipos facere ꝑmittamꝰ. Deindeea ꝗᷓ
bono initio fecerimꝰ ob buatiõe ſili cuſto
dire nitam̃· ne oẽs lalvꝝ nroꝛuʒ fructus
poſt irrepens cenodoxie moꝛb euacuet.
Nuicqͥd etiam in conuerſatiõe fratrum
mĩme cõmunis vſus recipit vel exercet.
oĩ ſtudio vt iactãtię deditũ declinemꝰ·
⁊ea ꝗ̊ᷓ nos pñ̃t ĩter ceteros notables red⸗
dere ac veluti ſol facientib laus apð ho
mines ſit ↄqͥrenda vitemꝰ. His enĩ vel
maxĩe indicijs cenodoxie letale ↄtagiuʒ
nob inherere monſtrabit᷑. Qð facillime
poterimꝰ effugere · ſi ↄſideremꝰ non ſolũ
fructũ laboꝝ nr̃oꝝ nos penitꝰ amiſſuros
q;ſcunq; cenodoxię ꝓpoſito fecerimꝰ.ſed
etiã reos magni crimĩs factos et᷑na ſup.
plicia velut ſacrilegos ſoluturoſ. vtpote
qad iniuriã dei opus qð eiꝰobtẽtu nos

7

opoꝛtuit agere · hoim gra maluim exerce
re.ab eo qͥ occuĩtoꝝ eſt ↄſciꝰ hoĩes deo
glam mũdi gle dũi pꝛetuliſſe conuicti
Erplicit de ſpũ cenodoxie li/
ber vndecimus. Incipiũt capi

tula libꝛi duodecimi de ſpiritu

ſuperbie. CLap̃. primum.
Roemium.
ij Q ſupbie duo ſint genera
iij ſupbia om nes pariter

virtutes auferat.
iij ob ſupbiã lucifer ille de arch⸗
Aunngelo factus eſi diabolus
vVy Lfomites vitioꝛũ omniũ de ſu⸗
perbia pullulent.

vi Leſuhgbie vitium ſit in oꝛdĩe col
luctationis extremũ · tꝑetamen
ett oꝛigine pꝛimum ſit.
vij Q tm̃ ſit maluʒ ſuperbie vtipᷣm
Cei aduerſariũ hremereatur
viij Nuemadmodũ deus ſuperbiaʒ
dia boli vꝓtute humilitat extixe⸗
B rit· ⁊ diũſa ſuꝑ hoc teſtimonia.
ixr Nuemadmodũ nos qͥʒ ſupbiã
fſupare poſſimus. S
x ¶WVnemo pſſit pfectionem vvtu
tum vel ꝓmiſſam btitudinem
luuis tm̃ viribus obtinere
xi Erxremplü latronis ſiue dauid vł
vocationis noſtręad dei gr̃am
emonſtrandam
xij ¶Anullus ſit labor qꝗͥ oſſit repꝛo
miſſe beatitu dini compari.
xij Traditio ſenioꝛũ de conſequen.
dDdoaa.ppuritate .
xiiij Nadiutoꝛiũ dei laboꝛantiby tri
banatur
xv Aquibus ꝑfectionis viam diſee
re beamus
xvi Nõ poſſe nos ſine miſericoꝛdia
tLiin ſpiratione dei ad ipᷣm labo
rem obtinendeꝑfectionis acce/
Tere.

xvij Teſtimonia dinerſa quibus eni

Tenter oſtendit᷑ nihil poſſe nos
ggquod ad ſalutẽ noſirã pertinet
Aune adiutoꝛio dei perfſicere

vi
i

xi
xj

ziin

lil

nnco⸗
natu
ün

int Genen
hanr

Lang,
WWRl
mä

n oiecil
umen
.
e wijn
neaart
zſedie;
üntee
wc loi

nnm un

Niudnen
mae
nedanid
Aigian

Nnn
npan.
lcgben⸗

wntht
s nun

enidnunl
insilt
gehus n
biem
ſipni
nin.

Tiber. xI· de ſpiritn ſuperbie .

xvij M non ſolũ in naturali cöditiõe
ſed etiaʒ in quotidiana diſſen.·

ſatione dei gratia muniamur.
xix hec fides ab antiqs patribus
ſit tradita de gratia dei

xx De eo qꝗᷣ ꝓpter blaſphemiã tradi

tus eſt immundiſſimo ſpiritui.
xxi Eremplũ ioab regis iudęqͥ oſtẽ/
ditur qᷣd ꝓpt᷑ ſuꝑbiã meruerit
xxij Omnẽ aiam ſuꝑbam ſubdi ſpi⸗
ritalibus nequitijs illudẽdam.
xxij pfectio attingi niſi bumilita
tis virtute non poſſit
xxiiij Quos ſpiritał ſuꝑbia pullet qᷣſ
qᷓ carnalis
xxv Deſcriptio carnalis ſupbię vel
ꝗ̃ mala in monachi mente par/
tnriat · H
i AÆ male fundatus qs ad deterio
rem ſtatũ quotidie ꝓlabatur
xxvij Expoſitio vitioꝛũ quę ꝑ moꝛbuʒ
iliuperbię generantur·
xxviij De fratris cuiuſdam ſuperbia.

xxix Indicia quibus ſuꝑbia carnal

aĩmęeineſſe cognoſcatur.
xxx Tepefactus quis ꝑ ſupbiã alijs
quoq; pꝛeeſſe deſideret
xxxi Quomõ ſuꝑbiam vincere vład
pfectionẽ puenire poſſimus
xxxij Auomõ depopulatrix omniuʒ
virtutũ ſuperbia ꝑ veram hu⸗
militatem poſſit extingui
xxxiij Remedia aduerſus moꝛbum ſu/

perbie
Expliciunt capitula. Incipit
liber duodecimus de ſpiritu ſu/
perbięe. Capᷣ̊. primum.

Ltauum

quod et extremum
0 aduerſus ſpũm ſu/
perbie nobis certa/
men eſt. Qui moꝛ/
bus licet vltimꝰ ſit

in conflictu vitioꝛum atq; in oꝛdine po/

natur extremusoꝛigine tamẽ ⁊ tem poꝛe
pꝛimus eſt. Seuiſſima ⁊ ſuperioꝛibo cun

ctis immanioꝛ beſtia · perfectos maxime
temptans. pꝛiopemodum iam poſitos
in conſummatione virtutum moꝛſu di⸗
rioꝛe epaſcenne
¶ſuperbię duo ſintgenera
Lapß.ͤf.
Vius duo ſunt genera. Anuʒ
cboc quo diximus ſpiritales vi
ros ſummoſq; pulſari. alið q
etiam incipientes carnaleſq; complecti/
tur. Et licet vtrũ q; ſu perbię genus tam
in deum ᷓ; in hoĩes noxia inflet elatio
tamen illud pꝛimum ſpecialiter refertur
ad deum.ſcᷣm ad homines ꝓpꝛie perti-
net. Cuius oꝛiginem ac remedia in poſte
rioꝛibus libelli huiꝰ donãte deo ĩq;dtum
poſſumus exequemur. Nunc de illo po⸗
re quo pꝛefati ſumꝰ pfectos pᷣcipue tem-
ptari. ꝓpoſitum nobis eſt pauca diſſere
re.
Cſuperbia omnes pariter vir

tutes auferat La.iij.

Vllum eſt igitur vi ium aliud
n wita omnes virtutes exhauri⸗
at. cunctaq; iuſticia ⁊ ſanctita/
te hominem expoliet ac denudet vt ſuꝑ⸗
bie malum. tanq; generalis quidã ac pe
ſtifer moꝛbus non vnum membꝛoꝝ par
tem we eius debilitare contentus. ſed ſo/
lidum coꝛpus letali coꝛrũpit exitio · ⁊ in
virtutum iam faſtigio collocatos guiſſi
ma ruina deijcere ac trucidare conatur.
Omne nanq; vitium ſuis eſt termis ⁊ fi
necontentum. et licet contriſtet alias q;
vᷣtutes. contra vnam tamen pᷣncipaliter
tenditeam q; ſpecialiter oꝓpꝛimit et im/
pugnat. Et vt hocipſum quod dicimꝰ
clarius poſſit ĩtelligi · caſtrimargia.i.ap/⸗
petitus ventris ſeu concupiſcentia gule
temperantię rigoꝛem coꝛrumpit · caſtita
tem libido contaminat. ira patientiã va
ſtat · vt nonnunq;ᷓ vni quis deditus vi⸗
tio alijs virtutibus nõ penitus deſtitua
tur · ſed illa tantum virtute trũcata que
ediuerſo emulo ſibi vitio repugnãte ſuc
cumbit reliquas poſſit vel ex parte reti⸗
nere. hec wro cum infelitem Hoͤſege .

/

“

rit mentem. vt quidam ſeuiſſimus ty-
rannus ſublimiſſima capta arce virtu⸗
tum vniuerſam funditus cinitatem di/
ruit atq; ſubuertit.Excelſa quondã ſan
ctitatis menia vitioꝝ ſolo coequãs atq;

permiſcens· nullam deinceps imaginem
libertaris aĩmę ſibi ſubdite ſupereſſe cõ/
cedit. Quantoq; ceperit ditioꝛem· tanto

grauioꝛi ſeruitutis iugo ſubditũ vniuer
ſis virtutum facultatibus crudeliſſima

Apꝛedationenudabit. —
Mob ſuperbiam lucifer ille de
archangelo factus eſt diabol⸗
Lap Miy *

T vtgraniſſime tyrannidis eiꝰ
e Potentiam agnoſcamus ange⸗
lum illum q pꝛe nimietateſplẽ⸗

doꝛis ac decoꝛis ſui lucifer nuncupatus

eſt · nullo alio qᷓ; hoc vitio deiectum celi⸗

tus inuenimus· ⁊ ex illa beata ſublimita/

te angeloꝛũ telo ſuperbię vulneratuʒ ad

inferna fuiſſecollapſum. Si igit᷑ tãta xᷣ
tutetantę potentie pꝛerogatiua decoꝛa⸗
tum vna elatio coꝛdis potuit de celeſti ⸗

busad terrena deuoluere · qua nos obb/
uantia carnis fra gilitate circũdatos ca⸗

uere opoꝛteat · ipiꝰ ruinemagnitudo de⸗

monſtrat. Quemadmodũ vo huiꝰmoꝛ

bi virus pnicioſiſſimum deuitemus in/
ſtrui poterimus.ſi ruinę ipiꝰ cauſas atʒ

oꝛiginẽ perſequam Nunq; enim curari

languoꝛ.nec remedia poterunt malł vali
tudinibus exhiberi · niſi pꝛius inquiſitio
ne ſagaci oꝛigines earum inueſtigent᷑ et
canſe. Hic nanq; indutus diuina clari

tate.⁊ inter ceteras ſupnas vꝓ̈tutes cõdi⸗‚/
toꝛis largitate pꝛefulgens·ſplendoꝛẽ ſa⸗
pientię ꝓtutum pulchritudinem qua
oꝛnabatur gratia creatoꝛis · naturę ſue
Potentia non munificentię illius benefſi-⸗
cio ſe credidit obtinere Et ob hoc elaDatus
tanqᷓ; qui ad perſeuerantiã puritaſ hu⸗
ius diuino nõ egeret auxilio deo ſe ſini

lem iudicauit · vtpote qui nullius indige

ret quemadmodum deus.liberi ſcʒ arbi
trij facultate confiſus · p illam credẽs af/
flnenter omnia ſibimet ſuppeditari.quę

pꝛimum ſit. vi.
Taq; exemplis ac teſtimonijs
i: ſcripturaruʒ manifeſtiſſime cõ

ad conſummꝗtionẽ v̈tutum ul perben

nitatem ſumme batitudinis pertinerent
Hecei ſola cogitatio facta pᷣma ruina ẽ
Ob quã deſerta deo qͥ ſecredidit ñ ege⸗
re. inſtabilis repente nutabũdus effe/
ctꝰ.a infirmitatẽ ꝓpꝛie nate pſenſit.⁊ bea

titudinem qua dei munere fruebat᷑ ami

ſit. Et qꝛ dilexit verba pꝛecipitatiõis qͥ
bus dixerat· in celum conſcendam · ⁊ lin
guam dololaz qua vel de ſe dixerat · ero

ſimilis altiſſimo, vel deadam eua. erĩᷣ

ſicut dij · ꝓpterea deꝰ deſtruet illũ ĩ finẽ ·

euellet eñ Temigbit de tabernaclo ſuo. et

radicem eius detena viuentiũ. Tũcrui

nam eius vidẽtes iuſti timebũt. ⁊ ſuper
eum ridebunt dicentes qꝗð etiã ſine fine
ad hos q ſe ſine ꝓtectione auxilioq; dei

ſummũ bonum pficere poſſe cõſidunt.iu

ſtiſſime dirigetur. Eccebõ quinõ poſuit
ccũ adiutoꝛẽ ſuũ ·ſed ſperauit ĩ multituꝰ
Dine diuitig ſuaꝝ. ⁊ pualuit in vanita
teſua. Cfomites vitioꝛũ oim

de ſuperbia pullulent.Capᷣ.v.

Ec eſt pꝛimę minę cauſa ⁊ oꝛi/

b go pncipalis moꝛbi. Quirur⸗
ſum ꝑ illũ qui fuerata ſe deiectꝰ
in pꝛothoplaſtum ſerpens.infirmitates

oim vitioꝛũ materias germinauit Dũ

enim gloꝛiam deitaſ arbitrij libertate et

induſtria ſua credidit ſexpſſe ↄquirere·

etiam illã ꝑdidit qnã adeptus fuerat ꝗ⸗

tia conditoꝛis. QQſupbię vitiu in
ſit in oꝛdine colluctationis ex⸗

tremum. tempoꝛe tñ et oꝛigine

pꝛobatur · ſu perbie labem cum
poſterioꝛ ſit in oꝛdine conflictuum.oꝛigi

ne tamen anterioꝛem eſſe. omniũq; pec-

catoꝛum et criminũ eſſepꝛincipium · nec

ſicnt cetera vitia ſolũmodo contrariam

ſibi virtutem.id eſt humilitatem tãtum
extinguere · Nrrumetiam cunctarũ ſimul
interemptricem eſſe virtutuʒ· nec medio
cxes tantum paruoſq; temptareſj maxi
me in foꝛtitudinis culmine conſiſtentes.

õ

tanc
ſttiu
buig⸗
e

den
nent
nin’
nee⸗
s,
nſtz
bet U
n rin
Wer
kauai
liſni.
bſnd
.Licmi

,

fnefine
g dei
dunt.in
owluis
nuluta⸗
nyn
wmoin
in
uhtal⸗
Qunr⸗
ie
mitates
uit Di
ſtateet
virere⸗
nto⸗
um
s er⸗
ige
N.
WmoNs
iline
lincn
nun
nige/
ec
mriom
imin
ſinnl
nicio
zman
ntes⸗⸗

De ſpiritu ſuperbie 5

Ita enim de hoc ſpiritu pꝛopheta cõme

moꝛat · Et eſcę eius electe. Jdeoq; beatꝰ
dauid licet tanta circumſpectiõe coꝛdis

ſui cuſtodiret archana· vt ad eum quem
ſecreta conſcientię ſuę non latebant au⸗
denter pꝛoclamaret · domiĩe non eſt exal⸗
tatum coꝛ meuʒ. neq; elati ſunt ocłi mei ·
neq; am bulaui in magnis neq; in mira⸗/
bilibus ſuper me · niſi humiliter ſetiebã.
et iterum. non habitabit in medio do⸗
mus meę faciens ſuperbiam. ſciens tam̃
qꝙᷓ; difficilis ſit etiam perfectis iſta cuſto

dia non de ſua tantum pꝛeſumit indu⸗

ſtria.ſed oꝛans domini imploꝛat auxiliũ
vt huius inimici teluʒ poſſit inſauciatꝰ

enadere dicens.non veniat mihi pes ſu/

perbię pauens ac metuẽs ne in illud in/
cidat quod dicitur de ſuperbis. Deꝰ ſu

perbis aduerſatur. Et iterum. Immun

dus eſt apud deum omis qui exaltat coꝛ
Atantum ſit malum ſuperbię
vt ipſum deum aduerſar iuʒ ha

bere mereatur.

ANantum eſt malum ſuperbie ·
gq “„»nŨt non angelum non alias vir
iIfnitutes ſibi contrarias· ſed ipſuʒ

cLum aduerſarium habere mereat᷑. No

tandum ſiquidem eſt. ꝙ nequaqᷓ; dixe/

rit ſuper his qui ceteris ſunt vitijs inuo

luti quod habeant ſibi deum reſiſtentẽ.
id eſt caſtrimargis.foꝛnicarijs · iracũdis
ſeu philargyris aduerſatur · ſed ſolis ſu

perbis. Illa nanq; vitia vel in vnũquẽ⸗/

q; delinquẽtiuʒ tantũmodo retoꝛquẽt ·

Vl in ſuos participes.id eſi in alios ho/
mines videntur admitti. bęc vero pro/
pꝛie pertingit ad deum · idcirco euʒ ſpe
cialiter digna eſt habere contrarium
NODuemaemodum deus ſuper
biam dia boli virtute humilitad
extinxerit · et diuerſa ſuper hoc
teſtimonia.

La.viij.
DBeoq; vniuerſitatis creatoꝛ et
i medlicus deus cauſam pꝛinci/
piumq; moꝛboꝝ ſu perbiaʒ eſſe

cognoſcens: contrarijs ſanare cõtraria
ꝓcurauit · vt ea ſcʒ quęꝑ ſuperbiam coꝛ/
ruerant · p humilitatem reſurgerẽt. Ille
nãq; dicit In celum conſcendã. Hic di
cit · Humiliata eſt in terra aĩa mea. Ille
dicit · Et ero ſimilis altiſſimo. NHic cũ eſ
ſet in foꝛma dei exinaniuit ſemeti pᷣm foꝛ/
mam ſerui accipiens: humiliauitq; ſe fa
ctus obediens vſq; ad moꝛtem. Ille dic
Supꝑ aſtra dei exaltabo ſolium meum.
Iſte dicit. Diſcite a me qꝛ mitis ſum et
humilis coꝛde. Ille dicit. Neſcio dim.
⁊ iſrael non dimittam. Iſte dicit. Si dix
ero quia non noui eum. ero ſimilis vobᷣ
mendax.ſed noui eum. ⁊ m andata eius
ſeruo. Ille dicit · Mea ſunt flumina. et
ego feci ea. Iſte dicit. Nõ poſſuʒ ego a

meipo facere quicqᷓ;.ſed pater meꝰ in me
manens ipe facit opera. Ille dic. Mea

ſunt omĩa regna mundi ⁊ gloꝛia eoꝛũ· et
cui voluero do ea. Iſtecum diues eſſet
pauper effectus eſt· vt eiꝰ inopia nos di
uites redderemur. Ille dicit. Sicut col⸗
liguntur ona quę derelicta ſunt · ſic vni
uerſam terraʒ ego congregaui · ⁊ nõ fuit
qui moueret pennam ⁊ aꝑiret os et gan.

niret. Iſte dicit. Similis factus ſum pel

licano ſolitario.vigilaui ⁊ factus ſum ſi
cut paſſer ſolitarius in tecto. Ille dicit ·
Exiccaui veſtigio pedum meoꝝ omẽs ri
uos aggerum. Mic dicit. Nunquid nõ
poſſum rogare patrem meu m. ⁊ exhibe⸗/
bit m mõ pluſqᷓ; duodec milia legiões

angeloꝛũ: Si pᷣncipalis ruinecauſam ⁊

ſalutis nr̃e fundamẽta ꝑſpeximus a quo

⁊ q̃liter vel iſta iacta ſint.vel illa emerſe
rit/quẽadmodũ deuitare ta atrocẽ moꝛ
tem ſuꝑbie debeamus vll illiꝰ mina vel

buius doceamur exemplo.

Queinaqmodũ nosg quoq; ſu
perbiam ſuꝑare poſſimus L.ix

Caaq; hic nequiſſimi ſpiritus
ilaqueum taliter poterimus eua
dere · ſi in ſingulis quibus ſen /

ſerimus nos vᷣtutibus ꝓfeciſſe · illo apo
ſtolicum dixerimus. nõ ego ſed gtia dei
metcum, et gratia vei ſum id quod ſum.

4

et Reuz eſſe qui opatur in nobis ⁊ velle
pficere ꝓ bona voluntate · dicente etiã ip
ſo auctoꝛe ſalutis noſtre. Qui manet in
me ⁊ ego in eo · hic fert fructũ multũ.qᷣa
ſine me nibil poteſtis facere.Et niſi dñs
edificauerit domũ inuanum laboꝛauer̃t
qui edificant eam. Miſi dñs cuſtodierit
ciuitatem. fruſtra vigilãt qui cuſtodiũt
eam. Et vanum eſt vobis ante lucem

ſurgere. Quia non eſt volenij neq; cur/

rentis.ſed miſerentis dei. .
X nemo poſſit perfectionem
virtutum vel pꝛomiſſam beati
tudinem ſuis tantum viribus
obtinere CLap̃. x.
. Vllius nanq; q;uis voleni et
n cyurrẽétis tam idonea põt volun
tas eſſe vel curſus · vt carne ſpi
ritui repugnante circũdatus valeat tan
tum pfectionis pꝛemium ⁊ palmam in/

tegritatis ac puritatis attingere· niſi fu-

erit diuina miſeratione ꝓtectus: vt ad il
lud quod magnopere vult ⁊ quo currit
puenire mereatur. Omne enim datũ bo⸗
num ⁊omne donum pfectum de ſurſuʒ
eſt· deſcendens a patre luminum Quid
enim habes quod nõ accepiſti:Quod ſi
accepiſti :quid gloꝛiaris quaſi non acce⸗/
periss
Erempluʒ latronis ſiue dauid
vel vocatiõis noſtrę ad dei gra
tiam demonſtrandã. Cap̃. xi.
NAZJeenim vel illum latronem ob
ſ vnam cõfeſſionem introductü
in paradiſum recoꝛdem̃. intelli
gimus eum non curſus ſui merito tantã
Leatitudinem conſecutum. ſed dono dei

miſerentis indeptũ. Ael ſi reminiſcam̃

dauid regis duo tam grauia tam q; im/

mama crimina vno penitudinis ſmone

eleta· nec hic videmus ad indulgẽtiam
tanti crimis obtinẽdam lalvꝛis equipa/
raſſe merita · ſed dei gratiam ſupabũdaſ

ſe· qͥ vere penitudinis ocaſione accepta

tantã peccatoꝝ materiã ſub vnius vbi
pPlena ↄfeſſione cõſumpſit. Pꝛincipiuʒ
qʒ diſcutientes vocationis ac ſalutj bu⸗

mane qua nõ exnobis nec ex opib nr̃is
vm aplm. ſed dei ſumus dono graq; ſal
uati · liquido poterimus adutere quẽad/

modum pfectionis ſumma non volẽtis

neq; currentis: ſed miſerẽtis eſt dei · qui

nequaq; laboꝝ vel curſus noſtri merito

com penſante vitioꝛũ nos facit eſſe victo

res.nec equiparantenoſtre voluntaſ in

Duſtria:tam arduum integrita᷑ culmen

ſubiugata qua vtimur carne conſcende
re. Nulla ſiqᷣdem coꝛpoꝛis huiꝰafflictio
nullaq; coꝛdis contritio ad capeſſendã

Vram illam interior hoĩs caſtitatẽ po⸗

teſt eſſecõdigna.vt tantam puritaſ vir-
tutem angelis ſolis ingenitã · celiq; Rpᷣna

culam. nudo humano laboꝛe. id eſt ſine
adiutoꝛio dei valeat obtinere qa totius
bonitatis effectus ab illius ꝓfluit gtia ·
ꝗ tantam ꝓhennitatem beatitudinis ⁊ĩ/
menſitatem gloꝛie · exigue voln ntati bꝛe

uiq; ac paruo curſui noſtro · multiplica

ta largitate donaut.
QNnullus ſit laboꝛ qui poſſit
repꝛomiſſe beatitudinicomꝑa

Vnisenim longeuitas vite p/
o ſerntis · cum ad illaʒ future glo
rriiie phennitatem reſpexen eua⸗
neſcit.⁊ doloꝛes cũcti cõtemplatiõe illꝰ
immenſe beatitudinis effugant᷑· atq; vt
fumus ad nihil extenuati liqueſcunt.et
nuſq; vt fauilla comparent
Traditio ſenioꝛũ de conſequẽ
da puritate. LCap. xii
Aa ꝓpter iam tpꝑs eſt· vt ipis ꝗ/
gbus tradunt vobis patꝝ ſniaʒ

Prfleramus . eoꝝ ſcʒ ꝗ viam per

fectionis ⁊ qualitatẽ eius nõ vboꝛum ia

ctantia depinxeruntſed potiꝰre T-opeac

vᷣtute ſpũs ꝓoſſidentes. experimenteaʒ

ꝓpꝛijs ⁊ exemplis certiſſimis tradiderũt

ANiuntitaq; nõ poſſead purũ quẽpiam
carualibo vitijs emũdari: niſi vniuerſuʒ
laboꝛẽ ſuñ atq; conatũ ad tãte pfectiõis

finẽ intellexerit nõ poſſe ſufficere. nec eaʒ

niſi miſeratiõe dei ⁊ adiutoꝛio · cõpᷣhẽdi

nõ tã traden inſtitutiõe q; affectn atq;

Piot

ſcat.

a tal
mia.
ction
fuer

nen

piiu
niſi

(once

fan
n

ℳWο
ſontme

hſt
utſol

(Gar
w⸗
io
an
guen
lifin.

Noct
Winto⸗

yleh

ſiüan:

ſantib

tone?

ocſe

h
Uen

tun
ille⸗

ſe
nicſp

mine
ſad
ſerat

nann
funn
Lar

dnis
no
nms
tw
m mende
clepigg
luntni
dculnan
conſcace
nduffino
Ulndä
niw⸗
mtniw
alg in
it ſir
jatnus
nitcti⸗
inis i⸗
nanbee
ae

ntr⸗
utmleglo
men as/
anöeli
at
cſunt

nege
n
ihs
Atr ſiin
gung
t
Nreicer
nmmi
uit
Nihian
nnain
Nnos
tenatnj
a

pPtute experiment ꝓpꝛius eruditꝰ agno
ſcat Ad capeſſenda nan q; tam magnifſi
ca tam q; pcelſa puritaſj⁊ integritaſj pᷣ/
mia. ꝙ;tuſſibet ieinnioꝛum vigiliarum le
ctionis ⁊ ſolitudinis:ac remotiõis la boꝛ
fuerit impenſus.cõdignus eſſe nõ portit
q hec induſtrie ſuę menito vel lalor obti
neat. Nunq; eni diuinũ munꝰ laboꝛ p/
pꝛius humana v cõpenſabit induſtria:

niſi deſideranti diuina fuerit miſeratiõe

conceſſum. Cadiutoꝛiũ dei labo
rantibus tribuatur. Ca. xiiij.

SESEc bhoc dico· vt hũanos cona⸗

boꝛis intentione quẽq; reuoca/

re contendam. Sed plane ↄſtantiſſime
non mea ſʒ ſenioꝝ ſnia definio· pfectiõʒ
AQgezʒ ſine his omnino capi nõ poſſe.his
añt ſolis ſine gratia dei poſſe eaà a nemie
cõſummari. At enim dicimꝰ conatꝰ hu
manos axꝓpꝛehẽdere eã ꝑ ſeipos ſinead/
intoꝛio dei nõ poſſe· ita pnunciamꝰ lalv
rantiby tm̃ ac deſudantib miſericoꝛdiã
Cei gtiamq; conferri. ⁊ vt vbis aplſi lo⸗
quar volentibus ⁊ currentib imparti/
ri· pm illud qð etiam in pſalmo octogeſi
mooctauo ex pſona dei cantat᷑:. Poſni
agiutoꝛiũ in potente · exaltaui electum
teplebe mea · Dicimꝰ enĩ ſᷣm ſaluatoꝛis
ſniam dari qͥdem petentibi.⁊ apiri pul/
ſantibe · ⁊ a querentib inueniri · ſed pen⸗
tionẽ ⁊ inquiſitionẽ ⁊ pulſationẽ nr̃am
nõ eſſe condignã · niſi miſericoꝛdia dei
id qð petimus dederit. vel aperuerit qð
pulſamus. vel illud qð querimꝰ feceritĩ
ueniri. Pꝛeſto eſt nãq; occaſione ſibi tã
tummõ a nobis bone voluntatis obla⸗
ta.ad hec omĩa conferenda. Ampliꝰ enĩ
ille q; nos· pfectionẽ ſalntem q; noſtram

deſideratet expectat. Et intm̃ beatus da

nigd ꝓnentuʒ ſui operis ac laboꝛis ꝓpꝛia
ti induſtria nõ poſſe nouerat obtineri.
vt a dño ꝓmereri directionẽ ſuoꝝ opeꝝ
iterata pᷣce depoſceret dicens. Et opera
mannũ nr̃arum dirige ſuꝑ nos ⁊opns
manuum noſtrarum dirige. Et rurſum
Confirma hoc deus qð operatꝰes ĩ nob

ð

.
*
G £ 8 W
“ . ͦ
2 . =—Z
SM
4

erbie

A quibus perfectionis viaʒ di
ſcere debeamus. Cap̃.xv.
Deoq; ſi ad vram conſumma
i tionem virtutum volum effe⸗
ctu ⁊ opere peruenire.illis debe⸗

mus acquieſcere magiſiris ac ducibus ·
qui hanc non vaniloqua diſputatione
ſomnniantes· ſed re atq; experimentis ap

eam dirigere ſimiliter woſſunt. ? via quẽ

admodum perueniamus ad eaʒ certiſſi

mo tramite demonſtrare:quiq; ad hanc

fide ſe wotius perueniſſe q́; laboꝛum me⸗/
rito teſtabantur. Quibus etiam hboc pꝛe
cipuum ſui coꝛdis acquiſita puritas cõ
ferebat · vt magis magiſq; ſe depmi pec⸗
catis agnoſcerent. Tanta nanq; ĩ eis de
lictoꝛum compunctio per dies ſingulos

augebatur ·quanta puritas animi pꝛo/⸗
feciſſet. Crahebantq; iugiter intimo coꝛ
cc ſu ſpiria · eo ꝙ ſemetipſos ſentirẽt ne/

quaq; poſſe delictoꝛum neuos ac macu/

las deuitare · que eis per multiplices co⸗

gitationum minutias ingerebantur Et
idcirco futureę vitę ſtipendia nõ operuʒ

ſperare ſe merito.ſed miſericoꝛdia domi⸗/

ni pꝛoclam abãt.nihil ſibi de tanta circũ

ſpectione coꝛdis alioꝛum compatiõe do

nates.quippe qui hancipam non ſuęin⸗

duſtrie ſed diuinę gratię aſcribebãt.nec
blandientes ſibi de inferioꝛum ac tepi⸗
corum negligentia.ſed contemplatione
potius illoꝛuʒ quos vere peccato carere ·
atq; in regno celoꝛum iam eterna beati/
tudine perfrui nouerant. humilitatẽ per

petuã conquirebant. atq; ita conſidera
tione hac ⁊ elationis ruinam pariter de/
clinabant.⁊ quo tenderẽt vel quod do/
lerent ſem per inueniebant · intelligentes
ſemetipſos ad illam puritatem coꝛdis
quam cupiunt · obſiſtẽte carnis ſarcina
peruenire non poſſe.

Non poſſe nos ſine miſericoꝛ

dia et inſpiratione dei ad ipſuʒ
laboꝛem obtinende perfectio⸗

nis accedere.

Laßñ̃ xvi.

BSitur ſcm traditiones ⁊ inſti
i tutiones eoꝛũ ſic ad eaʒ feſtina
re debemꝰ ieiunijs · vigilijs · oꝛa
tionibus. cõtritiõi coꝛdis ⁊ coꝛporope⸗
ram dantes.ne hec omnia moꝛbo hocin
flante euacuemus · Non ſolũ nãq; ipaʒ
perfectioneʒ opoꝛtet crederenoſira indu
ſtria nos vel laboꝛe noſiro poſſidere non
poſſe. ſed ne ̊ ipa qͥdeʒ quę illius exerce
mus obtẽtu · id eſt laboꝛes conatuſq; no
ſtros ac ſtudia· ſine diuinę pꝛotectionis
auxilio · in ſpiratiõiſq; eiꝰ⁊ caſtigationiſ
atq; exhoꝛtationis gratia poſſe perficere ·
quã ſcʒ coꝛdibus nr̃is vel ꝑ aliũ ſolet vł
ꝑ ſemetipm nos viſitãs clemẽt᷑ infũdere
Teſtimonia diuerſa quibus
euidenter oſtenditur nihil poſ
ſe nos quod ad ſalutem noſtrã
pertinet ſine adiutoꝛio dei per
ficre LCaß.rvij.
Oſtremo inſtruat auctoꝛ ſaluiᷣ
p noſtrę quid nos opoꝛteat in ſin

gulis quibuſq; ꝗᷓ geꝛimus· nõ

modo ſentire ſed etiã confiteri. NMõ poſ/
ſum ego inqt a meipᷣo facerequicqᷓ; pa⸗
ter antem in me manens ipᷣe facit opera.
Ille ex perſona homĩs aſſumpti dic.ni⸗/
bila ſemeti¶pᷣo poſſe ſe facere· ⁊ nos cinis
1 terra in his quę ad noſtram ſalutèper
tinent arbitramur nos adiutoꝛio domi⸗
ni non egere: Diſcamus itaq; ⁊ nos per
ſingula noſtrã ſimul infirmitatẽ ⁊ illius
adiutoꝛia ſentiẽtes quotidie ꝓclamare
cum lanctis. Impulſus vᷣſatus ſum vt
caderem · ⁊ dñs ſuſcepit me· Foꝛtitudo
mea et laudatio mea dñs · ⁊ factꝰ eſi m ĩ
ſalutem. Et niſi quia dominus adiuuit
me paulominus habitauerat in ĩferno
anima mea. Si dicebam motus eſt pes
meus miſericoꝛdia tua dñe adiuuabat
me. Scom multitudinem doloꝛũ meoꝝ
in coꝛde meo.conſolationes tuę letifica/
esnerunt aĩam meã. Videntes etiã coꝛ no
ſtrum in timoꝛe dñi ⁊ patientia roboꝛari
Dicamus. Et factus eſt dñs firmamẽtũ
meũ.⁊ eduxit me in latitudine. Sciẽtiaʒ
quoq; ꝓfectu operum intelligentes nodᷣ

augeri. dicamug Qm̃ tu illumĩas lucer
nam meam dñe de' meus illumĩa tene
bꝛas meas. Quoniã in te eripiar a tem
ptatione. ⁊ in deo meo trãſgrediar muꝝ
Dein ſentientes etiã noſmetipſos foꝛti/
tudinem tolerantię conquiſiſſe- ⁊ ĩ ſemi
ta virtutum facilius ac ſine labore diri
gi · dicamus. Deus qui pꝛe cingis me x
tute · ⁊ poſuiſti immaculatam viã meaʒ.
Qui perficis pedes meos tan qᷓ; cerui ·et
ſuꝑ excelſa ſtatuens me. Qui doces ma
nus meas ad pᷣlium. Conſecuti etiã diſ
cretionem ꝑ quam roboꝛari poſſimꝰ ad⸗
uerſarios noſtros elidere · pꝛoclamemus
ad deũ Diſciplina tua coꝛrexit meĩ finẽ
diſciplina tua ipᷣa me docebit. Dilata

ſti greſſus meos ſubtus me· ⁊ nõ ſuntin
firmata veſtigia mea Et quia taliter ſuʒ
roboꝛatus ſcientia tua atq; virtute · infe
ram confidenter ea quę ſequũtur · ⁊ dicã

MPerſequar inimicos meos · ⁊ compᷣhen
dam ilos.⁊ non conuertar donec defici

ant. Conteram illos nec poterunt ſtare·
cagdent ſubtus pedes meos. Rurſum in/
firmitatis noſtrę memoꝛes nec poſſe nos
tam acerbos vitioꝛũ hoſtes fragili carne
circũdatos ſineillius adiutoꝛio ſuꝑare ·

dicamus. In te inimicos noſtros venti

labimus coꝛnu. ⁊ in nominetuo ſperne
mus inſurgentes in nobis. Non enĩ in
arcu meo ſperabo · et gladius meꝰ nõ ſal
uabit me· Salnaſti enĩ nos de affligen⸗
tibus nos · odientes nos coufudiſti.
Szʒ etiã pꝛecinxiſti me vᷣtute ad belluʒ⁊
ſu ꝓplãtaſti oẽs ĩſurgẽtes in me ſubtꝰ me
Et inimicos meos dediſti mihbi doꝛſum.
vogdientes me diſperdidiſti. Sed necar
mnmis nj̃is poſſe nos vincere cogitãtes · di
camꝰ. Apphende arma ⁊ ſcutũ · exurge
in adiutoꝛiũ m. Effunde frameã: ↄclu
teæadũſꝰ eoſ qͥ ꝑſequunt᷑ me.dic aĩe meę
ſalꝰ tua ego ſum Et poſuiſti vtarcũ ereũ
bꝛachia mea· ⁊ dediſti m ꝓtectiõʒ ſalui
tue · dexta tua ſuſcepit me Qꝛ nec pr̃es
nijti in gladio ſuo poſſeder̃t terram· ⁊ bꝛa
chiñũ eoꝝ nõ ſalnauit eos · ſʒ dexta tua et

bꝛachiũ tuum ⁊ illumiatio vultus tui·

lcc

pte
iſg
ne
nos
un
lber⸗
in
n

Deſ ſpü ſuperbie

hu uoniã complacniſtiin eis. Poſtremno (bec fides abantiquis patri
Enn vniuerſa beneſicia eius cum gratiarum busſit tradita de gratia dei
n actione mente ſollicita ꝑluſtrantes.ſuꝑ C.aß vLix. H
ſaſnd his omnibus quod vel pugnauimꝰ vel Ec eſt ꝓpꝛie erga deum bumili⸗
diſen illu minationem ſciẽtie vel diſciplinam h tas. bec eſi antiquiſſimoꝛuʒ pa
bordi diſcretionis ab eo conſecuti ſumus · vel trum ſincera fides· quę penes
gomp quod ſuis nos armis inſtruxit· ⁊ virtut ſucceſſoꝛes eoꝛum intemerata nuncuſq;
äne; eingulo cõmuniuit.vel qð inimicoꝛum perdurat. Cui fidei virtutes apoſtolice
cami noſtroꝛũ nobis pᷣbuit doꝛſum · ⁊ tribuit quęſepenumero ꝑ eos manifeſtate ſunt.
n vtutẽ cõminuendi eos vt puluerẽ añ fa non ſolum apud nos ſed etiam apud in
maidil cieʒ venti. intimo coꝛdis affectu clamẽ⸗ fideles ⁊ incredulos: indubitatum teſti
ird a⸗ ad eum. Diligam te domie virtus mea · monium reddũt. Qui ſimplicem piſca⸗/
mms dñs firmamentum meũ ⁊ refugiĩ meum toꝛum fidem in coꝛde ſimplici retinẽtes.
imiins et liberatoꝛ meꝰ. de? meꝰ adiutoꝛ meus et non eaʒ ſilogiſmis dialeticis ⁊ tulliana .
i Dihn ſperabo in eum. pꝛotectoꝛ meus et coꝛ facundia ſpiritu concepere mundano · ſʒ
utin nu ſaln tis meeę ⁊ ſuſceptoꝛ meus lau⸗ experimento viteę ſincerę actuq; puriſ⸗
ltrſuz ensihnocalv dominuzʒ · ⁊ ab inimicis ſimo · coꝛrectione quoq; vitioꝛum · et vk
me nſe meis ſaluus ero. ðU wrius dixerim )in ipᷣa perfectionis ineſſe
m ndii V non ſolum in naturali con naturam oculatis indicijs depꝛehende⸗
nin Siriagk. ſed etiam in quotidia runt. ſine qua nec pietas ĩ deum nec pur
Wi na diſpenſatiõe dei gratia mu gatio vitioꝛũ nec emendatio moꝛuʒ nec
tnntſr mamur. Cap̃.xviij ꝓvtutum conſummatio poterit apphẽdi
Nni⸗ Dſanm e e De ⸗ qui ꝓpter blaſphemiam
plen n: tmenne n ee. tradituseſt immundiſſimo ſpi
Plaane ſewutes quod wl rationabſes Pitii Capᷣ.xxr.
re otaſt nos conqi it. wl liberi arbitrij Oui quendam ⁊e fratrum nu⸗
ho⸗ poteſtate donauit. vel baptiſmi largituſ n mero queʒ vtinã minimeſciſſẽ.
ms eſt gratiam · vl ſcientiam legis adiutoꝛi ſiquidem poſt hec oꝛdinis mei
no han umq; conceſſit.ſed etiaʒ p bis quę erga gradu ſe paſſus eſt pꝛegrauari.qui ꝓba
Anqnin nos quotidiana eius ꝓuidentia cõfer’i tiſſimo cuidaʒ ſenum vitio carnis ſemet
noſi tur·qdð ſcʒ ab aduerſarioꝛũ nos inſidjs ißm grauiſſimo confeſſus eſt impugna⸗
tuflgnn⸗ liberat. qð cooperatur nobis vt carnis ien nam contra vſum naturę deſiderio
nſucin⸗ vitia ſuꝑare poſſimus.qðᷣ a pericułnos patiendi magis qᷓ; inferendi ignominiã
talud etiam ignoꝛates protegit · q a lapſu pec intolerabili eſtu libidinis vrebatur · tũ
evone⸗ cati communit. ꝙ adiuuatnos ⁊ illumi illum vt ſpiritalem verumq; medicũ ·in/
bedr nat vt ipᷣm adiutoꝛiũ nrjm qð nõ alið q terioꝛem cauſam moꝛbi hnius ⁊ oꝛiginẽ
Glmt Dam interpꝛeta ri volũt qᷓ; legem intelli⸗ pꝛotinus peru idiſſe. Qui gr auiter ſuſpi
ogtins Sar 7 gnlecre valeamus · ꝙ pꝛo negli rans. nequaq; ait tam neq; ſpiritui tra⸗
niiu, ei tijs delictiſq; noſiris eius inſpiratio di te domin? pmiſiſſet · niſi aliquid blaſ⸗
mai M ne eneercompungimul: q dignatio⸗ phemaſſes in eum. Quo ille comperto ·
uienee u be itati ſalu berrime caſtigamur· confeſtim pꝛocidit ad pedes eius in ter-
tutciein 6 4 ſal eo n bonnen, etiaz inuiti trahim̃ ram · ſummaq; admiratione perculſus·
iöͤſi ai talutem. P0 remo mripſum liteum tanq; a deo cernens archana ſui pecto⸗
Vnerpſs ad vſeian a melt um qð pꝛocliuꝰ fertur ris patefacta · confeſſus eſt in dei ſe filiuz
um10 ec virmech ioꝛem dirigit fugem · et cogitatiõeĩpia blaſphemaſſe. Uñ pſpi⸗
rmiuuct ſennenn viam inſtigationis ſue vi⸗ cuum eſt eũ qui ſupbie ſpũ poſſidet · vel
astii litalione contoꝛquet q ĩ deũ blaſphemꝰ exſtit· tacq; qͥ irroget

Liber. XII:

illi iniuriam a quo puritatis ſperanda
ſunt dona· pfectionis integritate pꝛina⸗
ri. ⁊ ſanctificationem caſtimonięnõ me⸗
Exemplũ ioas regis iudę quo

oſtenditur quid pꝛopter ſuper

biam meruerit
Cap̃ᷣ. xxi.
Egim us tale aliquid in para/
Ilipomenon libꝛo. Joas eniʒ rex
iuda ſeptẽ ãnoꝝ ab ioiada põ/
tifice aſcitus in regnum. atq; in omnibo
quoaduixit memoꝛatus põtifex teſtimo
nio ſcri pturę laudatus eſt· De quo poſt

obituʒ ioiade audi quid ſcriptura com

memoꝛat · quemadmodum elatus ſu/
perbia ignominioſe fuerit traditus paſ/
ſioni. Poſtq; aũt obijt ioiada · ingreſſi
ſunt pncipes iuda· ⁊ adoꝛauerunt regeʒ
Qui delinitus obſequijs eoꝛum acquie
uit. ⁊ dereliquerunt templuʒ dñi dei pa/
trum ſuoꝛũ.ſeruieruntq; lucis ⁊ ſculpti-
libus · ⁊ facta eſt ira magna cõtra iudã
bieruſalem ꝓpter h̊ peccatum. Et poſt
panca. Cunq; euolutus eſſet annus aſ/

cendit contra eum exercitus ſyrie · xĩtqq

in iudam ⁊ hieruſalem.⁊ interfec cũctos
pncipes populi.atq; vniuſam pꝛedã mi

ſeruntregi damaſcum. Et certe cũ pꝑmo⸗

dicus veniſſet numerus ſyrorũ · tradidit

dñs in manibo eoꝛuzʒ infinitam multitu

dinem · eo y dereliquiſſent dñm deũ pa⸗
trum ſuoꝛũ. In ioas quoq; ignominio/
ſa exercuere iudicia · ⁊ abeuntes dimiſeft

eum in languoꝛibus magnis. Aides q;
fla gitioſis ac ſoꝛdidis paſſionibus tra

di mereatur ſuperbia? Qui enim elatus
arrogantia vt deum ſe paſſus eſt adoꝛa

ri · traditur bim aplum in paſſiones igno
minie ⁊ in repbũ ſenſum · vt patiat ea

non cõuenit.Et qꝛ dicente ſcriptura · im
mundus eſt apð deũ omĩs qᷣ exaltat coꝛ
ſuũ · iſte qͥ tumida coꝛdis elatõe inflatꝰ

eſt · turpiſſime cõfuſioni tradit᷑ deluden

dus · vt humiliat? talit ſentiret ſemetip
ſum eſſe vel immũdicia carnis ⁊ cõſcĩa
impure paſſionis immunduʒqð animi

ſui noluerat elaſlone ſentire· ⁊ vt carnis
ignominioſa contagio patefaceret ĩmũ
diciaʒ coꝛdis eius occultã quã ſuperbię
malo contraxeratac manifeſta pollutio
ne coꝛpoꝛis ſui ꝓbaret᷑ impnrus·qui per
elationem ſpus factum ſe non ſentiebat
immundum
Omnem aiam ſupbam ſubdi
ſpiritalibus nequitijs illuden
dam. LCaß. xxij.
Vibus manifeſte ꝓbatur oẽm
animam ꝗᷓ ſupbisę fuerit tumo
re poſſeſſa · intellectualib ſyris
id eſt nequitijs ſpiritalibo tradi· eamq;
paſſionibus carnis inuolui · vt ſalteʒ vi
tijs humiliata terrenis. immundã ſecar
naliter pollutamq; cognoſcat.quę tepo
re mẽt᷑ erecta immundam ſe in cõſpectu

dei p elationem coꝛdis effectaʒ intellige

re ante non potuit · quo vel ſic humiliatꝰ

quis a pᷣſtino tepoꝛe diſcedat: ⁊ ignomi/⸗

nia carnaliũ paſſionũ deiectus atq; ↄfu

ſus · ad ſpiritalẽ feruoꝛẽ deinceps ſemet/

ipſum ardentius conferre feſtinet.
pfectio attingi niſi humilita

tis virtute non pᷣoſſit.Ca.xxiiſj.

Vident᷑ itaq; mõſtrat᷑ nõ poſ⸗
e ſe quẽqᷓ; ꝑfectionis finem ac pu

ritatis attingere niſi ꝑ hũilita/
tem verã. quã pᷣmitus fratribo reddens

deo ʒ in penetrabiliby coꝛdis exhibeat ·
credens ſine ꝓtectione eius atq; auxilio

ſingula ſibi momẽta delato perfectiõ,

quam cupit ⁊ ad quam magnoꝑe currit
ſe penitus obtinere non poſſe

Quos ſpiritalis ſupbia pulſ. et

quoſq; carnalis. Capᷣ.xxiii.
AVcuſq; de ſpiritali ſuꝑbia ꝗᷓ
b diyximꝰ ꝑfectos quoſq; pulſari ·
quantü tenuitas ingenij nri ß⸗
ualuit donante deo dixiſſe ſufficiat Qð
ſupbie genus non multis cognitum nec
expertũ eſt· qꝛ nec plures ſtudẽt ꝑfectam
coꝛdis appᷣbendere puritatẽ · vt ad hos
pᷣlioꝝ gdus valeãt puenire· nec pceden
tiũ vitioꝝ quoꝝ in ſingul libell naturaʒ
pariter remediaq; pꝛemiſimus ꝓcurat

Ml
pul
tsi⸗
mine
ſaot
ſpir
nat
pen
ſpol
huc
ncguB
ſo
loeſt
guan
mine
tium
ſcojft
nere,

det
e

M

none
ſcular
ulltst
nnobec
itene
nalen
ſnitne
unſcr
te⸗
ſncr
Vale
dam
mun

eſen
tant⸗
Pite
nnunit
norn
lani b⸗
cumi
ſien

tini
nde
Po
i
ſnthn

hſod
Unden
.
Mroon
mnmo
fſis
ang
lyn
iſecr
elew
coſen
nntclige
Nundiad
ioni/
nsn

apsſont,

mliti
m.
tröh⸗
temacpu
Hbüllta/
Cens
unlio
Nfnö;
R urtt

apol⸗
ni
ſitu⸗
/,

„

inO
ntum hel
t 14 bos
timn
Humc,
,bolnt

De ſpůũ ſuperbie

vlla purgatio. Sed illos ſolummodo
pullare ſolet. qͥ deuictis ſuperioꝛib vi⸗
tijs iam ꝓpemodum ſunt in vptutuʒ cul/
mine collocati. Quos qꝛ lapſu carnali
ſubtiliſſimus hoſtis ſupare non quiuit.
ſpiritali ruina deijcere ac ſupplantare co
naturp hanc illos vniuerſis veteruʒ ſti

pendioꝛum meritis multo labore queſii
ſpoliare contendens Ceterũ nos qui ad
huc terrenis ſumus paſſionib inuoluti
nequaqᷓ; hoc modo temptare dignatur·
ſed craſſioꝛe et vtita dixerim carnali ela

tiõe ſuꝓplãtat.Et idcirco de hbac quoq;

qua maxime nos ſeu noſtremenſure ho
mines ac pꝛecipue iunioꝛũ vel incipien⸗

tium mentes piclitari ſolent · neceſſariuʒ

reoꝛ ſm ꝓmiſſionem nr̃am pauca dæpꝛo

Deſcriptio carnalis ſuperbię

vel quę mala in monachi meteé

LCap. xxv.
Ec igiturquã diximus carnał
b ſupbia · cum tepido ac male ar/
repto renunciationis pᷣncipio ĩ
monachi reſederit mente. de pꝛiſtino ac
ſeculari eum tumoꝛe ad veraʒ chꝛiſti hu
militatem deſcendere nõ ꝑmittens: pᷣmũ
inobedientẽ eum reddit ⁊ aſperũ · deinde
mitem atq; affabilem eſſe non patitur ·
equalem qͥʒ fratribo fieri cõmunẽq; non

parturfiatt

ſinit · nec m dei ac ſaluatoꝛis nrimãda/
tum ſpoliari terrenis opibo nudariq; cõ

cedit.et cuʒrenũciatio nihil aliud ſit.ni⸗/
ſi moꝛtificationis et crucis indicium · nec
valeat alijs inchoari vel conſurgere fun
dament · ᷓ; vt ſe non ſolũ actib huius

mungdi ſpiritalit᷑ nouerit interemptum.
Vrumetiam coꝛpoꝛalit᷑ quotidie credat

eſſe moꝛiturum econtrario faciteum vi/
tam ſperare longeuam. infirmitates pꝛo

Pnit ei ꝓlixas ⁊ multas· confuſionẽ qʒ

incutit ac pudoꝛem . ſi nudus effectꝰ alie
nis ⁊ nõ ꝓpꝛijs facultatibus cepꝑit ſuſtẽ/
tari. perſuadet etiaʒ multo eſſe meliꝰ vi
ctum indumentumq; ſibi ſua potius qᷓ;
aliena ſubſtantia miniſtrari.ſcom illud

ſcilicet · quod quemadmodũ dictum ſit

tali hebitudĩeac tepoꝛe coꝛdis obtuſi.ne

intelligere quidem aliquãdo potuerunt
HBeatius eſt ma gis dare qᷓ; accipere ·
male fundatus quis ad de-

terioꝛem ſtatum quotidie pꝛo/⸗
labatur Lap̃ xxvi.

Ali igit diffidentia mentis ob
t ſeſſi · ⁊ a ſcintilla fidei qua viſi
fuerant in pꝛimoꝛdijs ſuęconuũ

ſionis accenſi. dia bolica infidelitatere⸗
uocati · incipiũt pecunias quas añ diſp⸗/

gere ceperant diligẽtius cu ſiodire.⁊ eas
velut qui ſemel ꝓfligatas vlterius repa/
rare non poſſint· auaricia vehementioꝛze
cõſeruant ſeu qð eſt deterius ea ꝗᷓ pꝛius
abiecerant rẽſu mẽtes · vel certe qð eſt ter
tium ac teterrimum nequitię genus quę
nec añ quidem poſſederant congreganꝰ
tes.nihil ampliꝰ egreſſi e ſeculo qꝙ; nomẽ
acquiſiſſe tantummõ ac vocabulũ mõa
chiↄpbãt᷑.Supꝑ hec igit initia male vi-
tioſeq; fundata neceſſe eſt vt vniũſa de⸗/

inceps vitioꝛũ ſtructura conſurgat.nec
quicqᷓ; ſupponi peſſimis valeat fũdamẽ
tis · niſi qd miſera bileʒ aĩam ruina lugu
bꝛioꝛe pſternat. Expoſitio vitioꝛũ
apꝑ moꝛbũ ſuꝑbię generantur

Aliby ſiq dem mes LC. xxvij.
t paſſionibus obdurata · atq; a
CEeteſtabili tepoꝛe incipiens ne⸗
ceſſe eſt vtĩ deterius quotidie pꝛoficiat
⁊ reliquaʒ qͥʒ vitam ſuam defoꝛmioꝛe fi

ne concludat. dum q;ʒ cupiditatibus pꝛi
ſtinis oblectatur. ac pm apłum ſacrilega

philargyria vincit᷑ · ita eodem ꝓnüciãte
ceilla. ⁊ philargyria ꝗᷓ eſt ſimulacroꝛũ
buitus.⁊ iterũ · radix eni inquit omniuʒ
maloꝛu ʒ eſt philargyria · nunqᷓ; poſſit in

coꝛde ſuo humilitatem chꝛiſti ſim plicem

veramq; ſuſcipere· cum vel de nobilita⸗

te natalium gloꝛiatur · vel inflatur de ſe⸗

culi quã coꝛporenon mente deſeruit di⸗

gnitate · vł pecunijs qᷓs ad ruinã ſuã retẽ

tat extollit᷑· p quę iaʒ nõ mõaſterij iugũ

ſuſtinere contentus eſt· non ſenion vlliꝰ

inſtitui diſciplina. Quiſq; enim ſuper⸗

iberxxuu.

biemoꝛbo fuerit occupat·nõ ſolũnullã
ſubiectionis aut obedientie regulam cu
ſtodire dignat᷑.verum ne ipᷣam auribus
quidem ſuis doctrinam ꝑfectiõis admit
tit. tantum q; concreſcit in coꝛde eius ſpi
ritalis ꝓᷣbi faſtidiũ: vt cuʒ foꝛte talis fue
rit oboꝛta collatio· vno ĩ loco ſtare neſci
at eius obtutus · ſed huc illucq; ſtupidꝰ
circũferatur intuitus.alioꝛſum ⁊in obli
quum qᷓ; moꝛis eſt oculi deſigant᷑ Pꝛo
ſuſpirijs enim ſalntaribus ſputa de ſic/
co gutture contrahunt᷑. excreationeseti
am ſine vlla interpellatione flegmaſj ꝓ/
unocant᷑.digiti ludunt ⁊ in moduʒ quid
dam ſcribentis volitant atq; depingũt.
et ita huc atq; illuc vniuerſa membꝛa
coꝛpoꝛis commouent · vt dum ſpiritalis
agitatur collatio · totum ſe vel ſcatenti/
bus vᷣmibus vel acutiſſimis ſudibo cre
dat inſidere.⁊ quicqͥd ſimplex collatio
ad edificationem ꝓtulerit audientiũ · ob
ſuã ſuggillationem eſtimet eſſe pꝛolatũ.
Totoq; tem poꝛe quo ſpiritalis vitę exa/
minatio ventilatur ſuis ſuſpitionibo oc
cupatus · nõ quid exinde ad pꝛofectum
ſuum capere debeat aucupatur· ſʒcau⸗
ſas cur vnumquod q; ſit dictũ ſollicita
mente perquirit. vel quid eis poſſit obij⸗
cere tacita intra ſe coꝛdis volutatiõe cõ/
iectat · vt nihil ex his quę ſalu berrie ſunt
digeſta penitus appꝛehendere aut in ali
quo valeat emendari. Et ita fit vtnõ ſo/
lum in nullo ei pꝛoficiat collatio ſpirita
lis: verumetiaʒ damnoſa magis exiſtat.
efficiaturq; cauſa maioris peccati. Dũ
enim ꝓ conſcientia ſua totum contra ſe

ſuſpicatur eſſe ꝓlatum · vehemẽtioꝛe coꝛ

dis obſtinatione duratur · ire q; ſtimul
acrius inſtigatur. Deinde poſt hec excel⸗
ſa vox · ſermo rigidus. amara ⁊ turbulẽ
ta reſponſio · ĩceſſus erectus ac mobilis ·
lingua facilis.pꝛocax loquela.nec vnq;
taciturnitaſᷣ amica·niſi cum contra fra/
trem rancoꝛẽ quẽdã in ſuo coꝛde ↄcepe-/
rit · fitq; ſilentium eius non cõpunctiõis
nec bumilitatis vllius. ſed ſuꝑbię ⁊ indi
gnationis indicium.ita vt quid in eo de

teſtabiliꝰ ſit haud facile diſcernat· vtrũ

diffuſa illa pekulanſ; leticia · an dira h

virulentaq; ſerietas. In illa nanq; ſᷣmo
non opoꝛtunusriſus leuis acfatnus.ef/
frenata ac ĩdiſcipliata coꝛdis elatio · in
iſta vero ira plenum virulentũq; ſilẽtiũ.
qð ob hoc tm̃ concipitur· vt aduerſus
fratrem rancoꝛ taciturnitate ſeruatus ꝓp
telari diutius poſſit · non vt ex eo virtus
bumilitatis ac patientię pᷣbeatur. Et cũ
ipᷣe tumoꝛe poſſeſſus facile cunctis triſti⸗
cias inferat · atq; ad ſatiſfactionem lelſi

fratris ſemetipſum ſubmittere dedigne

tur · etiam ab illo ſibimet oblatã reſpuit

atq; contemnit. Et non ſoluʒ nulla fra
tris ſatiſfactione compungit᷑ atq; molli
tur. verumetiaʒ cur ab eo ſit in humilita

te pꝛeuentus grauius indignat᷑ · Fitq;

ei ſalutaris humilitas ac ſatiſfactio.quę
finẽ diabolicis intentationibus ſolet in⸗

ferre · cauſa vehementioꝛis incendij.

De fratris cuiuſdam ſuperbia.

Capᷣ.xxviij.
Adliui in hac dumtaxat regio
a ne.qð hoꝛret pudetq; reuolue⸗
reę·quẽdam iunioꝝ cũ a ſuo in

creparet᷑ abbate · cur bumilitatẽ quaʒ re
nuncians pmodico temꝑe retentaret ce
piſſet excedere · ac diabolica inflari ſuper

bia · ſumma ↄtumacia reſpondiſſe. Nũ/

quid ob hoc memetipʒʒ humiliauiꝓ tꝑe·
vt ſp ſubditus ſim:.Ad qð eius tã effre
natum ſceleſtum q; reſponſum · ita eſt ſe⸗

nioꝛ obſiu pefactus · omiſq; eius interce/
ptus eſt ſermo · xelut qͥ ab illo ipo antiqᷣ
lucifero vba hec ꝓlata non ab hoĩe pee⸗
piſſet · vt nullã vocem aduſus tanta ꝓt⸗
niam de oꝛe ſuo pꝛoꝛſus emittere niſi ge
mitus de coꝛde tantũmodo ac ſuſpiria
potuerit · illud ſolum tacitus intra ſe⸗
metipᷣm voluẽs qð de dño nr̃o ſaluato
re dꝛ. qui cum in foꝛma dei eſſy· humilia
uit ſe factꝰ obediens · nõ vtille ait diabo⸗
lico ſpũ actumoꝛe poſſeſſus. ꝓ tempꝑe · Iʒ

vſq; ad moꝛtem. Indicia qui

bus ſuperbia carnalis aimę in
eſſe cognoſcitur. Lap.xxix.

.

nr
ſecd
hen
ſbos
eaden
ſcant
feye
ſupee
es
wo
Lun
gun
ſoock
ſanann
apeer
oſe
koen
ſon
ins⸗
iſu
N
ſnon
fulusi
ſitur
ltast
1 aci
gine
Mnel
Puſlu

line
uſgi
tone
lunn
glien
ſtatn
celer
en/
dusſe

ee
llse

Ci
udnd
efnn
n
digli
Ntücuts
ſnune,
geovmng
dnn Fii
mmasnſi/
Wonen ,l
ndige
daärchut
Annulufe
tagnoli
ubumtlitz
uuk· F;
ficone⸗
nsſoetin/
Gmdn.
cherdin
49½
unnuntet⸗
yrulr
ruahon/
ignojre
nmtuer le
nſaniſupe
nciſe Ni⸗
ilaupe
usti ſffe
iucſtſ⸗
sintence/
oiho and
idie
lasunn
minani
lhr vin⸗
1 ul/
mliud
Spbammn
kitduic⸗
Nacugin
uin,
yut.

T vt bꝛeuius eaque dicta ſũt

e de hoc ſupbie genere perſtriga⸗

mus.quędam ſigna eiꝰ inquã/
tum poſſumns colligentes · vt his qui de
perfectione ſitiunt erudiri· quodammõ
characteres eiꝰ de exterioꝛis homĩs mo
tibus expmamus.neceſſariũ puto paud
eadem replicari.vt compẽdioſius agno
ſcamus qᷣbus eã diſcernereac depᷣhẽde
re valeamꝰ indicijsquo nudate atq; in
ſupficiem ꝓducte paſſionis huius radi/
ces ⁊ oculatim depꝛehenſe atq; ꝑſpecte.
l conuelli facilius valeant vel vitari.
Tunc eni poterit peſtifer moꝛbo ad inte/
grum declinari.cuʒ contra ipius pnicio
ſos eſtus ⁊ imꝑetus noxios non ſera ob
ſeruantia cũ iam dominant᷑ aſſumit ·ſed
cñ pꝛecedentes eiꝰ (vt ita dixerim )lineas
agnoſcẽtes ꝓuida eum ſagaciq; diſcre
tione pꝛecurrimus. De exterioꝛis nanq;
ſicut pꝛediximus hoĩs motn · interior ſta
tus agnoſcit᷑ His igit᷑ indicijſcarnalis
iſta quã pꝛefati ſumus ſuꝑbia declarat᷑.

Ineſt pᷣmitus in loquela eius clamoꝛ.i

taciturnitate amaritudo. excelſus ⁊ ef/⸗
fuſus in leticia riſus.irrationabilis in ſe
rietate triſticia. in reſponſione rancoꝛ. fa
cilitas in ſermone. verba paſſim ſine vl⸗/
la coꝛdis grauitate erumpentia.Expers
patiẽtię eſt· charitatis aliena.audax ad
ↄtumelias irrogandas.ad tolerandas
puſillanimis · ad obediendum difficilis
niſi in quo eam deſiderium ſuuʒ volun
taſq; ᷣuenerit.ad recipiendam exhoꝛta⸗
tionem implacabilis: ad reſecandas vo
luntates ſuas infirma · ad ſuccũbendum
alienis duriſſima ·ſpq; ſuas diffinitões
ſtatuere contendens · ipa vero nequaqᷓ;
cedere alterius acquieſcens · et ita fit vt

etiã incapaxcõſilij ſalubꝛis effecta.ĩ oĩ

bus ſuo potiꝰ qᷓ; ſenioꝝ credat iudicio
Tepefactus quis per ſuꝑbiaʒ
alijs quoq; preeſſe deſideret.

Cap xxx.
Nibus deſcẽſuuz gradibus is
q quezʒ ſemel poſſidet deuolutus
iam iham diſciplinã cenobij ꝑp

hoꝛreſcit ac veluti qui fratrum cõſoꝛtio
Tperfectione retrahatur.ac de bono pa

tientie atq; humilitatis alioꝛum vitio ⁊
impedimento reuocetur:habitationẽ ſo
litarię vite deſiderat.ſeu certe velut plu⸗
res alios lucraturus conſiruere mona-
ſterium. ⁊ quos docere atq; inſtituere de
beat cõgregare feſtinatex diſcipulo ne/
q; deteſtabilioꝛ magiſter effectus. Qam
cum buiuſcemodi elatione coꝛdis in per
nicioſiſſimum tepoꝛem noxium q; coꝛri

erit. ⁊ nec verus monachus nec ſecularii

effectus ſit.quod eſt deterius etiam perfe
ctionem ſibi ex hocipſo miſerabili ſtatu
conuerſatione ꝓmittit. J
Quomodo ſuperbiam vincere
vel ad perfectionem peruenire
Laß. xxrri.
Vamobꝛem ſi edificij noſtri fa
q ſtigia perfecta volumus ac pla
centia deo conſurgere· funda⸗
menta eius non ſcòm noſtrę libidinis
voluntateʒ · ſed ſcᷣm diſtrictionis euan
gelice diſciplinam iacere feſtinemꝰ · quę

alia eſſe non poſſunt qᷓ; timoꝛ dei atʒ bu

militas quę de manſuetudine ⁊ coꝛdis
ſimplicitate deſcendit Humilitas vero
nullatenus poterit abſq; nuditate con/
quiri.Qua peregrinante · nec obediẽtię
bonum . nec patientierobur.nec manſue

tudinis tranquillitas. nec ↄſummatio

charitaᷣ vllatenꝰ worit apphendi ·ſine qͥ
bus coꝛ noſtrum habitaculum ſpũſſan⸗
cti penitꝰ eſſe ñ poterit ita pꝓnũciãte dño
per ꝓphetam. Super queʒ requieſcit ſpi
ritus meus niſi ſuper humilem ⁊ quietũ
trementem verba mea: Siue ſcðm ex⸗
emplaria quę hebꝛaicam expꝛimunt ve/
ritatem. ad quem reſpiciam niſi ad pau
perculum ⁊ contritum ſpiritu ⁊ tremen⸗
tem verba mea: Z

Quomodo depopulatrix om
nium virtutuʒ ſuperbia per ve
ram humilitaãtem poſſit extigui

Liber. xII· de ſpiritu ſuperbie

Vapꝛopter athleta chꝛiſti qui
gꝗq ſpiritalem agoneʒz legitime cer⸗
tans a domino deſiderat coꝛo⸗
nari. hanc quoq; ferociſſimam beſtiam
vt deuoꝛatricem runctaruʒ virtutũ om/
nimodis feſtinet extiguere · certus quod
hac in ſuo pectoꝛe commoꝛante non ſo/
lum omnigenis vitijs carere non poſſit ·
verumetiam ſi quid virtutis habere vi/
cxeatur hurꝰ veneno depereat Nullo enĩ
modo poterit in anima noſtra virtutuʒ
ſtructura conſurgere. niſi pꝛius iacta
fu erint vere humilitatis in noſtro coꝛ/
de fundamenta · quę firmiſſime col⸗
locata perfectionis ⁊ charitatis culmen
valeant ſuſtinere · ita ſcilicet vt quem/
admodum diximus pꝛimum fratribus
noſtris bumilitatem veram intimo coꝛ/
Ddis exbibeamus affectu. in nullo ſcilicet
acquieſcentes eos contriſtare vel ledere.
NQuod nullatenus poterimus implere.
niſi abrenũciatio vera quęin expoliatio⸗
ne omniũ facultatum ac nuditate conſi
ſit · in nobis fuerit chꝛiſti amoꝛe funda/
ta · deinde obedientię iugum ⁊ ſubiectio
ſimplici coꝛde ac ſine vlla fu erit ſimula⸗/
tione ſuſcepta·ita vt pꝛeter abbat man
Datum nulla penitus voluntas viuat ĩ

nobis. Quod non aliter obſeruari pote

rit · niſi quis non ſolum ſe moꝛtuuʒ huic
mundo · vrumetiaʒʒ inſipientem iudica
nerit ac ſtultum. vniuerſa quę ſibi fuerĩt
a ſenioꝛibus ĩperata ſine vlla diſcuſſiõe
perficiens · ſacroſancta ea credens ac di⸗
uinitus ꝓmulgata·

Remedia aduerſus morbum
ſuperbie.
NMNqua conſiſtentibus qualita
1 te pꝛoculdubio ſtatꝰ ille humili
tatis vere tranquillus atq; im/
mobilis ſubſequetur · vt noſmetipos in/
ferioꝛes omnibus iudicantes· vniuerſa
A nob fuerint irrogata · tã etſi iniurioſa
ſint tã q; a ſuꝑioꝛibo nr̃is illata patiẽtiſſi
me toleremꝰ. Quę quidẽa nobis nõ ſo

lum facillime tolerabuntur · verum etiã

parua iudicabuntur ac nulla · ſi mẽte iu

giter recolamus vl domini noſtri vlł ſan

ſanctoꝛum omnium paſſiones. conſide-·

rantes tanto leuioꝛibus nos iniurijs at-
temptari :quanto longius a meritis eoꝝ

Yconuerſatione diſtamus· pariter etiaz
cogitãtes in bꝛeui nos de hoc ſeculo mi/
graturos · eoꝛum q; nos celeri vite huius
fine mox futuros eſſe conſoꝛtes Perem⸗
toꝛia nanq; eſt hec contemplatio non ſo
lum ſuperbie · verumetiam generalit᷑ om

nium vitio ꝝ. Deinde poſt hec hanc ean

dem humilitatem erga deum firmiſſime
retentemus. Quoda nobis ita comple⸗

bitur. vt nihil noſmetipos abſq; illiꝰopi

tulatione vl gratia quod ad virtutũ cõ/
ſummationez pertinet · poſſe perficere co

gnoſcamus.ſed et hocipᷣm quod intelli⸗/
gere meruimus eius eſſe muneris.ĩ veri

tate credamus.

Erplicit de ſpiritu ſuperbieli

berduodecimus.

N

cem

miſſu
oco
einlih
iten
ſareif
Wlili
tuttn
ſundst
ſtliptan
ſitid⸗
conßn
iter
dicn
terim
ſgeun
Mousb
igi⸗
ſoutfnn
mpltna
nicesf
liſiniͤo
Ceffater
Aorta⸗
Igena
ged⸗
wone
bithin
inſtim
greſſn
timüt
ſugge
do⸗n.

Oð”MU i kach

Umment

fituto⸗

dntiä
ſnir
Niykſan
Genſce⸗
ningt
meriäsn
parite n
eſecllon
niwehiin
sPem
Oluio onſ
gucutom
bmcan
unfemcin
inconpl
1agiit
knimtüco,
werfine co
kodintelli⸗
mais i

nſopabel

Incipit pꝛefatio Caſſianiide/
cem collationes patrum.

Ebitũ quod

beatiſſimo pape caſtoꝛi ĩ eo⸗

rũ voluminũ pꝛęfatione ꝓ⸗
miſſum eſt. ꝗᷓ de inſtitutis cenobioꝛuʒ·⁊

octo pncipaliũ vicioꝝ remedijs duode
cim libellis dño adiuuãte digeſta ſunt:
Iqͥ tenuitas noſtri ſuffecit ĩgenij vtcũq;
ſarcitũ eſt. Aiderim ſane:qͥd ſuper hoc
Wlillius · vel noſtri fuerit examinis ęequi
tate perpenſum:vtrũ in rebus taʒ pꝛo⸗
fundis tamq; ſublimibus et q̃ in vſum
ſtili · vt arbitroꝛ antea nõ vener̃t:dignũ
aliquid cognitioni veſtre omniũq; ſan
ctoꝝ fratrũ deſiderio ꝓmpſerimꝰ. Nũc
aũt qꝛ derelinquẽs nos pontifex ſupꝛa/

dictus migrauit ad chriſtum: has in

terim decẽcollationes ſummoꝝ patruʒ
id ẽ anachoꝛetaꝝ ·:qui in heremo ſchytię
moꝛabantur. quas ille incomparabili
flagrãs ſtudio ſanctitaſ:ſimili fibi iuſ⸗
ſerat hmone conſcribi·nõ ppendẽs pꝛę
multitudine charitatis · q;to in firmas
ceruices põdere pꝛegrauaret:vobis po
tiſſimũ o beatiſſime papa leonti ·et ſan⸗
cte frater helladi credidi cõſecrandas.
Alter ſiquidem veſtrũ memoꝛato viro
et germanitatis affectu · et ſacerdotij di
gnitate· ⁊ q his maiꝰ ẽ ſancti ſtudij fer
uoꝛe piunctus hereditario fraternũ de/
bitũ iure depoſcit. Alter anachoꝛetarũ
inſtituta ſublimia·nõ vt qͥdaʒ ꝓpꝛia ag
greſſus eſt pꝛeſumptione ſectari ſᷣ legi⸗
timũ doctrinę tramitem · ſanctoſpiritu
ſuggerente · pene anteq; diſceret appꝛehẽ
ens · nõ taʒ ſuis adinnẽtionibo:q; illo

rü traditionib maluit erudiri. In qui‚-
bryus mihi nũc in poꝛtn ſilentij cõſtituto
iuimmenſuʒ pela gus apitur · vt ſcʒ de in⸗
ſfſftituto atq; doctrina tantoꝝ viroꝛum:

qu ędaʒ tradere audeã memoꝛię littera

ru. Tanto enĩ ꝓfundioꝛis nauigatiõis

ericulis fragilis ingenij cymba iactan
daẽ: qᷓ;ti a cenobijs anachoꝛeſis · et ab

actuali vita qᷓ in congregationiby exer⸗
cetur contẽplatio dei · cui illi ineſtimabi
les viri ſp intenti ſunt:maioꝛ atq; ſubli⸗-
mioꝛ eſt. Neſtruʒ igitur eſt conatꝰ nr̃os
pijs oꝛationibbadiuuare·ne aut tã ſan/
cta materia imperito qͥdeʒ ſᷣ fideli ßmo⸗
ne ꝓmenda periclitet᷑ in nobis: aut rur.
ſus eiuſdem materię abyſſis obꝛuat᷑ no
ſira ruſticitas. Oꝛoinde ab exterioꝛe ac
viſibili monachoꝛũ cultu· quẽ pꝛioꝛibꝰ
digeſſimus libꝛis · ad inuiſibilem interi⸗
oꝛis hominis habituʒ tranſeamuset de
canonicarũ oꝛationum modo ad illius
quã aplus pꝛecipitoꝛonis perpetu e iu⸗
gitatẽ aſcendat eloqum · vtquiſquis iaʒ
ſuperioꝛis operis lectionẽ Jaeob illius
nomẽ intelligibilis carnaliuʒ vicioꝛum
ſupplantatiõe ꝓmeruit. Nũcetiã nõ tã
mea q; patrũ inſtituta ſuſcipiẽs · diuineę
iam puritatis intuitu ad meritum ( vt
ita dixerim dignitatẽ) trãſiens iſraelis
quid in hoc quoq; perfectionis culmi⸗
ne debeat obbuare ſimiliter inſtruatur.
Obtineãt ita q; oꝛationes veſtrę · ab eo
qui dignos nos:vel viſu eoꝝ · xel diſci.
pulatu· vel conſoꝛtio iudicauit· vt nobᷣ
earundem traditionũ memoꝛiã plena,ʒ
7 Fmonẽad dicendum facilem conferre
dignetur · quo tam ſancte eas tamq; in/
tegre qᷓm ab ipis accepimus explicãtes ·
ipos quodãmodo ſuis inſtitutis incoꝛ/
wꝛatos·⁊ qð eſtmaius latino diſputã/
tes eloqᷣo vobis exhibere poſſimꝰ. Hoc
ſane volumus ante om̃ia tam harũ col
lationũ qᷓ; ſuperioꝛũ voluminũ ſᷣmoni⸗/
tũ eſſe lectoꝛem vt ſi qua foꝛte in his pꝛo
ſtatus ſui ⁊ ꝓpoſiti q̃litate·ſiue pꝛo vſu
et cõuerſatiõe cõmuni:vel impoſſibilia
putauerit eſſe· vel dura:nõ ea ſᷣm ſuę fa
cultatis modulũ:̊ ſm dignitatẽ ⁊ per1
fectionẽ loquentiũ metiatur quoꝝ pꝛiꝰ
ſtudiũ atq; ꝓpoſitũ mente concipiat qͥ
Vre moꝛtui huic cõuerſationi munda.
nę nullis affectionibe parẽtũ carnaliũ:

nmnullis actuũ ſeculariũ nexiboobligant᷑.

Deinde locoꝝ quoq; in quibcõmoꝛã⸗
tur · conſideret qualitateʒ ·qua in ſolitu.

Capitala.

dDine vaſtiſſima conſtituti atq; ab vniu
ſoꝛũ moꝛtaliũ conſoꝛtio ſeparati · et per
bocilluminationẽ ſenſuum poſſidentes
contẽplantur vel ꝓloquũtur· ea quę in
expertis atq; in eruditis ꝓ cõditione:et
mediocritate ↄſuetudinis ſuę impoſſibi
lia foꝛſitan videbuntur. De qᷣbotñ ſi qͥs
voluerit verã ꝓferre ſentẽtiã : ⁊ vtrũ im
pleri quęant veſiderat experiri:feſtinetp
us eoꝝ ꝓpoſitũ ſimili ſiudio ⁊ cõuerſati
one ſuſcipe · 1 tũc demũ ea ꝗᷓ ſupꝛa facul
tatẽ hoĩs videbãtur nõ ſolũ poſſibilia:
werũetiam ſuauiſſima dephendit. Sed
nũc iã ad collatiões eoꝝ ⁊ inſtituta ꝓpe⸗
xremg. B
Explicit pꝛęfatio. Incipint ca/
pitula collatiõis pꝛimę Abba⸗/
tis Monui. LCap.i.

Ebhabitatio/

ne Schyti · ¶ ꝓpoſito Abbatis

ij BDeinterrogatione Abbatis
moyſi qu erẽtis ꝗᷓ monacho

. ſcopos vel s ſit finis.
ij Bereſpõſionenoſtra.
iij Beinterrogatiõe Moyſi ſup
WPpolſitiõe dicctca.
„ Secõpatiõe eius ꝗᷣ deſtina⸗
tta ferire contendat.
vi De bis q abrenũciãtes mũdo
dag pfectioneʒ ſine charitate
contendun.

.

vij Deappetenda tranquillitate

CcCccoo:dis.
vij De pncipali conatu erga di⸗
ninarü rern ʒ cõtẽplationẽ ⁊
ſilitudinẽ Marię ⁊ marthe.

ix Interrogatio quõ efficientia
VFVFVFVtittutũ nõ cü hoĩie pſeueret.
x RGeſpõſio ꝙ nõ ſit eaꝝ merces
ſfſeg actio ceſſatura.
xvi· De charitatis ppetuitate.
xij Introgatio de perſeuerantia
fItpiritalis theoiee.
xiij SRñſio de directiõe coꝛdis in
cxcũ · 18 regno dei · 1 regno
diaboli.

Collatio pꝛima

xiiij De aiĩe perpetnitate.
xy Becontẽplando deo.

xvi Interrogatio de co gitationuʒ

mobilitate.

xvij Relpõ ſio qd poſſit mẽs ſuꝑ co

, gitationũ ſtatu qͥd ve ñ poſſit
xvij Cõpatio aq̃rięmolę ⁊ aĩe.
xix De tribo cogitationũ noſtrarũ
Incipijs. Sðèð
xx De diſcernẽdis cogitationib

dqag ſimilitudinem pꝛobabilis

rapeckte ö
xxr Deilluſiõe Abbai Johãnis.
rij BDe qdriptita diſcretiõis rõne
xrij De bmone doctoꝛis ſm audiẽ⸗
auum meritu. ðèðGU
Expliciũt capitula.Incipit col
latio Abbatis moiſipꝛima.de
monachi deſtinatione vel fine.

Capuulum.pꝛimun.

4 * Fg .
1 N 5
N

bhyreremo. Schyti
C vvbi monachoꝛuʒ
pbatiſſimi pꝛes:
ecett oĩs cõmoꝛaba
ur pfectio: abba
tẽ moyſen qͥ vehemẽtiꝰ inter illos egregi
os floꝛes nõ ſoluʒ in actuali · xerũetiam
theoꝛica vꝓᷣtute flagrabat inſtitutiõe eiꝰ
fundari cupiẽs expetiſſem: vnacum ſan⸗
cto germano · cnʒz qͥ mm ab ipo tyrocinio
acrudim̃tis militię ſpiritalis ita indiui
duũ deinceps ↄtuberniũ · tã in cenobio
qᷓ; in heremo fuit· vt cũcti ad ſignifican/
dã ſodalitatſ᷑ ac ꝓpoſiti ſenſuſq; nr̃i pa/
rilitatẽ ꝓnũciarẽt· vnã mentẽ atq; aiam

duoboineſſe coꝛpibo · pariterq; ab eodeʒ

abbate edificatiõis pmonẽ ſuſis lachry
mis ãbiremꝰ. Qui ppe cuiꝰ hũc animi ri
goꝛẽ manifeſtiſſime noueramus · vtniſi
fidelit᷑ deſiderãtib·⁊ cũ om̃i coꝛdis cõ⸗
tritiõe ꝗq̃rẽtibe· neqq; penitꝰ acqeſceret
pfectionis aꝑire doctrinãne ſcʒ ſi paſſiʒ
l nolẽtib eã vel tepide ſitienbo exbibe
ret res neceſſarias et ꝗ̊ᷓ ſolis ꝑfectionem
cupiẽtib debẽt eſſe cõperte · indignis et

te⸗
cn

lce⸗
de
ſig
vos

und
chin
wee
nini
gna
ſi
ce
tiwr
dcte
min
rene
ne
no
dons
nitiſa
fane
lbime
Ntinſe
lurmni
lci⸗
ertun
W

id

noet
infli
tifi
nöſe
foͤgi
apii⸗
veſ
lnpeea
ſt
dime
igt⸗
Enc
tul
olne

.
Stn

nisſine
heil
lai
nakei

Cinonih
Noddis

brs
mäsröne
n adli⸗

hicol
mde
We.

4
Gmin
Nonatom)
ernan
rlosegi
Hmicnan
udöre⸗
uunſan⸗
tahis
8 naindini
in chob
Aſgifen

ſaſtidioſe ſuſeipictibpandés: auut iact

tie viciũ · aut ꝓditiõis crimẽ videret᷑ in

currere tandẽ fatigat pꝛecibonr̃is · ita
exoꝛſus eſt.

Deinterrogatiõe abbatis mo⸗

iſi querẽtis qui monacho ſco/
pos.vel qᷣs ſit finis. Capᷣii.
MWnes inquit artes ac diſci
plinę ſcopon quendaʒ.i. de⸗
ſtianiõeʒ⁊ telos ̊ ẽfinẽ pꝛi
um bĩe noſcũtur.ad quẽreſpiciẽs vniuſ
cuiuſq; ari ĩduſtriꝰ appetitoꝛ:cũctos la
boꝛes ⁊ pericula diſpẽdiaq; vniũſa eq̃/
nimiter gratanterq; ſuſtentat. Nam et
agricola flagrãtes radios ſoł pꝛuinas
q̃ ⁊ glaciẽnõ declinãs terrã infatigatꝰ
exercet· ⁊ indomitas agri glebas frequẽ
ti vomere ſubigit dũ ſcopon huat · vt eã
cũctis ſentibi expurgatã vniũſiſq; gra⸗
minib abſolutã in modũ ſolubilis ba/

rene· fauilleq; cõminuat:finẽ.i.pceptio

nẽ copioſarũ frugũ:⁊exuberãtiã ſegetũ
nõ alias adepturũ ſe niſi hac opis ·ac ſu
doꝛis ſui rõne ↄfidẽs ·qͥ vel ipᷣe deinceps
vitã ſecurꝰ exigere:vel ſuã poſſitampli/
ſicare ſbam · Referta etiã frugibo hoꝛrea
libẽter exhaurit · eaſq; ſulcis agri cõmẽ/
dat inſtanter · pꝛeſentẽ diminutionẽfu/
turarũ meſſiũ ↄtẽplatiõenõ ſentiẽs. Il
li etiã qͥ negociationũ ſolẽt exercere com
mertia nõ nicertos pelagi timẽt caſus

nõ vlla diſcrimina phoꝛreſcũt · dũ ad fi⸗

nẽ queſtus ſpe ꝓpoſita ꝓuocãturi⸗
nõ etiã hi q milicię mudialis ambitiõe

inflãmãt᷑ dũ ꝓſpiciũt honoꝝ ac poteſta

tũ finõ peregrinationũ exicia ac pericula
nõ ſentiũt: nec pſentibo erũnis · belliſqʒ
frãgũtur· dũ ꝓpoſitũ ſibi dignitat finezʒ

cupiũt obtinere. Mabet ergo noſtra
pꝛofeſſio ſco pon pꝛopꝛium :ac fin em ſu

um pꝛo quo laboꝛes cunctos nõ ſolum
infatigabiliter· vrũetiã gtanter impen
dimꝰ· ob quẽnos ieiunioꝝ inedia nõ fa
tigat · vigiliaꝝ laſſitudo delectatlectio
ac meditatio ſcripturaꝝ ↄtinuata ñ ſa/
tiat · laboꝛ etiã inceſſabilis· nuditaſq; et
oĩm reruʒ puatio iocũdiſſime ſuſtinet᷑

Moili de monachi deſtinatione

nec hoꝛroꝛ hnius vaſtiſſime ſolitudinis

foꝛmidat᷑.Ob queʒ voſipſi pculdubio

pentũ ſpꝛeuiſtis affectũ · ⁊ patriũ ſolũ ac
licias mũdi tot pertraſitis regionib
deſpexiſtis· vtad nos homĩes ruſticos ⁊
idiotas in hoc heremi ſqualoꝛe degẽtes
peruenire poſſetis. Pꝛopter qdᷣ reſpõ⸗
dete inqᷣt mihi ꝗᷓ ſit deſtinatio vr̃a vel fi
nis· qͥ ad hec omia libẽtiſſime ſuſtinẽda

vos ꝓuocat. U
De reſponſione noſtra.capᷣ.iij.
Tcuʒ perſiſteret noſtrã elicere ſuꝑ
inchoata diſputatiõe ſententiam·
reſpondimus regni ceęloꝝ cauſa hec cũ/

cta tolerari.

Deinterrogatione moiſi ſuper

ꝓpoſitione pꝛędicta. capᷣ.iiij.
Dquodille· Beue inquit et ar
gute de fine dixiſtis qui vero
Ccebeat ſcopos noſter eſſe. id ẽ ·
deſtinatio · cui iugiter in herẽtes finẽ va⸗
leamus attigere · Hom̃ibnoſſe debetis.
Et cũ ignoꝛationẽ cõfeſſi ſim pliciter fu
iſſemus: ait. In omi vt dixi arte ac diſci
plina ſcedit qdam ſcopos.i.aĩe deſtina
tio · ſiue inceſſabilis mentis intẽtio· quã
niſi qs omi ſtudio perſeuerãtiaq; bua⸗

uerit · nec ad finẽ deſiderati fructus pote

rit peruenire. Nã vt dixi agricola finem
habens · ſecure copioſeq; viuẽdi in ꝓuẽ⸗
tu ſegetũ fecũdarũ ·ſcopon.i.deſtinatio⸗/

nẽ gerit agrũ ſuũ ſentib cũctis abſolue

re · eiq; vniuerſis infructuoſis vacuare
graminib· nec aliter ſe qeti finis opulẽ/
tiã adepturũ eſſe cõfidit · niſi id q vſu
obtinere deſiderat qᷓdaʒ pꝛius opis:ac
ſpei ſueroͤne poſſideat. Qegociatoꝛ qͥʒ
illud wel iſtud mercãdi deſideriũ nõ de-
ponit· p qð poſſit ꝗſtuoſius diuitias cõ
gregare·qꝛ fruſtra cõcupiſceret lucrum·

niſi viã qua ad id tẽderet: elegiſſet. Et

qui certis qbuſq; dignitatib mũdi hbu
ius cupiũt honoꝛari:cui ſeofficio vel o-
dini debeãt mãcipare · ante ꝓponũt· vt
per legitimũ ſpei tramitẽ · finem qͥ; vale
ant deſiderate dignita attigere. Itaqq
et vię noſtrefinis qͥdem eſtregnem dei ·

NWiNR ₰ι 683

n ð

G

CLCollatio pꝛima Albbatis

qui vero ſit ſcopds debet diligẽter inqjri.

AQui ſi nobis ſimiliter cõꝑtus nõ funerit
fruſtra nitẽdo fatigabimur · q; ſine via
tẽd entibo laboꝛ eſt itineris nõ ꝓfectꝰ.Ad
q53 obſtupeſcẽtib nob · ſener intulit. Fi⸗
nis qdem noſtrę ꝓfeſſionis vt diximus

regnũ dei ſen regnũ celoꝝ eſt. Deſtiatio

vero noſtra.i.ſcopos puritas eſt coꝛdis
ſine q ad illũ finẽ impoſſibile eſt quẽpiã

puenire. In hac enĩ deſtinatione defigẽ

tes noſtre deſtinationis obtutus velut
aa certã lineã curſum rectiſſimũ dirigi⸗
mus. At ſi paululum qͥd ab haccogita/
tio noſira deflexerit ad cõtẽplationẽ eiꝰ
ilico recurrẽtes:rurſus eã velut quadã
noꝛma certiſſima coꝛrigamus ꝗᷓ ſꝑ oẽs
conatus noſtros ad vnũ hoc reuocãs ſi/
gnu· arguet ſtatim ſi a ꝓpoſita directiõe
mẽs nr̃a vel paululu deuiarit.
De cõparatione eius qui deſti⸗
nata ferire contedat. cap.v.

Vemadmodũ hi quibo vſus ẽ

lellica tela tractãdi · cũ ante re/

gem müdi huius artis ſuę cu/

piũt peritiã demõſirare· in paruiſſima
quadam ſcutula· ꝗᷓ figurata in ſe conti⸗
net pꝛemia · iacula ſua · vel ſagittas ĩtoꝛ⸗
gquerecontendunt · certi ꝙ nõ alias. niſi
Ccſtinationis ſuęlinea ad finem poſſint
rſiderati pꝛemij peruenire · ſecuri de il⸗
lo.ſi modo ꝓpoſitum ſcopon valuerint
obtin ere. Qui ſi foꝛte ab eoꝛũ fuerit ſb·
tractus intuitu · nec ĩdeclinabiliter ei ſa/
gaciſſimoꝝ obtutuũ puicacia inheſerit ·
qtũ libet recto tramite caſſa imperitoꝝ
WNerret intentio · excidiſſe ſe tamena con/
templatione nõ ſentientet cũ ſibi effica/
ciſſimis teloꝛum emiſſionibus videant
inniti · fruſtrato inertie laboꝛe fallunt· qꝛ
illum ſubtiliſſimũ deſtinationis limiteʒ
perſequi oculis ac mente non noꝛunt:et
cuʒ inutiles in aera vacuosq; iactꝰ effu

erint · in quo peccauerintquo ve dece⸗/

prti ſint diiudicare non poſſunt · qui pe
quos nulla menſura pꝛopoſita arguit.
quantuʒ a directione diſceſſerint · nec q

deinceps coꝛrigere vel reuocare debeant

igreco wonièt
ſtinationẽ perſequoꝛ: Tanqᷓ; ſi dixiſſet:

lineam diſcipline docere oteſt paſſiuus

obtutus. Ita igitur et noſtri pꝛopoſi⸗

ti finis quidem · ᷣm apoſtolum . vita eter
na eſt: ita eodem pꝛonunciante. Haben
tes quidem fructum veſtrũ in ſanctifica
tione · finem vero vitaz eternã. Scopos

Vro eſt puritas coꝛdis.Quã ſanctifica

tionem nõ immerito nũcupauit · ſine qᷓ
pꝛedictus finis non poterit appꝛehendi.
Ac ſi dixiſſet alijs verb. Habentes qdẽ
ſcopon veſtrum in coꝛdis puritate· fineʒ

vero vitam eternã. De qua deſtinatiõe
tocens nosidem beatus apoſtolus · iß̃m

nomen id eſt ſcopon ſignificanter expꝛi⸗
mẽs · ita intulit. Quę poſterioꝛa ſuntob
linuiſcens · ad ea vero quę pꝛioꝛa ſunt ex-
tendens mead deſiinatum perſeqͥ bꝛa-

uiũ ſuꝑnę vocatiõis dñi. Qð euidẽtiꝰ

Hac deſtinatione · qua illa que poſterio
ra ſunt obliuioni tranſmitto · id eſtante

rioꝛis hominis vicia · ad finem bꝛauij ce

leſtis peruenire cõtendo. Quicqͥd ergo
nos ad hunc ſcopon · id eſt puritatẽ coꝛ

dis poteſt dirigere · tota virtute ſectaãdũ
eſt quicquid aũt ab hac retrahit · vt per⸗
nicioſum ac noxium deuitanduʒ. Pꝛo

hac enĩ vniuerſa toleramus ⁊ agimus:
pꝛo hac parentes ⁊ patria · dignitates ·
diuitie · delicie mundi buius · et volũtas

vyxniuerſa contẽnitur · vt ſcʒ puritas coꝛ⸗

dis ppetua valeat poſſideri · Mac itaq;

nobis deſtinatiõe ꝓpoſita · ſemp actus

noſtri et cogitationes ad eam obtinedã

rectiſſime dirigentur Que ſi pꝛeoculis
noſtris ingiter ſtatuta nõ fuerit nõ ſolũ

cũctos laboꝛes noſtros· varios pariter

atq; inſtabiles reddens incaſſum eos
ac ſine vllo emolumẽto faciet effundi.
etiam cogitationes omnes diuerlas ſi⸗
biq; contrarias ſuſcitabit. Meceſſe ẽn⸗
mentem quo recurrat.cui ve pꝛincipali
ter in bereatnõ habentẽ per ſingulas ho⸗
ras atq; momenta ꝓ incurſuum varie/
tate mutari · atq; ex his quę extinfecus
accidunt · in illu ſtatũ continno traſfoꝛ⸗

„ 0 l vr S

llu
k
rhen
nnaf
ſancin
idſ
pen,
ntcli
hnrfn
Wnmie
lo
mrep
uſunfob
Alunter⸗
ſichba⸗
cided
end
Rdur
gu
wückn
muft
untrico:
nſcici
tdenpe⸗
M
ſoct wins
Pontnin
Hui
mobtin⸗
ini
nu Ml
as
fmncißs
nſuß
chei⸗
ginchni
ie/
ninſans
jtt

.

te cõtendunt.

mari.qͥ ſibi pᷣmus occurrerit.

]ℳM „ —

De his quiabꝛenũciates mun
do ad perfectionẽ ſine charita.
cap. vl.
Incnanq; eſt:q nõnullos mũ
di huius maximas facultates
etnõ ſoluʒ multa auri atq; ar

genti talenta. verũetiam pꝛedioꝛuʒ ma⸗
gnificentiam contemnentes· poſt hec vi⸗ )

dimus pꝛo ſcalpello · p graphio · ꝓ acu ·
pꝛo calamo commoueri. Qui ſi cõtem-
plationẽ coꝛdis mundi fixam tenerent
nunqᷓ; vtiq; pꝛo paruis rebus admitte
rent.qð ne pꝛo magnis ac pꝛecioſ incur
rerent opibus: eaſdeʒ penitus abijcere
maluerunt. Nã et plerũq; nõnulli tãto
lo codicem ſeruant: vt eum ne leuiter
egi quidem vel contingi ab aliquo pa/
tiantur · et inde furoꝛis occaſiones ⁊ im

ppatientie ac moꝛtis incurrant vndemo

nentur ſtipendia patientie charitatis

acquirere.Cunq; omnes diuitias ſuas
pꝛo chriſti amoꝛe diſperſerint · pꝛiſtinn ʒ
tamen coꝛdis affectuʒƷ in rebus puis ac
mĩimis retẽtantes·et ꝓ ipis nõnũq; mo
biliter iraſcentes · veluti qui nõ habeãt

abppſtolicam charitatem exomnibus in/-
fructuoſi ſterileſq; redduntur. Quod ĩ
ſpiritu beatus apoſtolus pᷣuidens· Et ſi
diſtribuero inquit in cibos pauꝑerũ om

nes facultates meas: ⁊ tradidero coꝛpꝰ
meum vt ardeam charitatem autẽ non
habeam:nichil mihi pꝛodeſt. Andeliqͥ
do compꝛobatur perfectionem non ſta
tim nuditate· nec pꝛiuatione omniũ fa⸗
cultatum ſeu dignitatum abiectionecõ
pꝛehendi · niſi fuerit charitas illa cuius

abpoſtolus membꝛa deſcribit in vritate
Wſſeſſa:quę in ſola coꝛdis puritatecon/
ſiſtit. Nam quid eſt aliud non emulari ·
nõ inflari· nõ irritari; nõ agere perperã ;

non querere queę ſua ſunt · niſi pꝛopꝛias
admodum res ſumma equitate cõtem/

nere · et ab auferẽte nõ querere· nõ ſuꝑx in
iquitate gaudere· nõ cogitare malum . (·
reliqua · niſi coꝛ perfectum ac mundiſſi
mũ deo offerre· ac vacuũ illud a cunctis

Moyſi de monachi deſtinatione

. perturbationibus exrhibere.
De appetẽda traquillitate coꝛ/

Cap̃. vij.

MOnia igitur buius gratia ge⸗

renda appetendaq; ſunt nobᷣ

p.io hac ſolitudo ſectanda eſt.
pi.Oo hac ieiunia · vigilias · laboꝛes · coꝛpo/

ris nuditatẽ lectionẽ ceęteraſq; vtutes
elere nos ſuſcip ere nouerimus · vt ſcʒ
per illas ab vniuer paſſionibus noxijs
illeſum parare coꝛ noſtrum· conſerua/
re poſſimus·et ad perfectionem charita
iſtis gradibus innitendo conſcẽdere. et
nõ pꝛopter has obſeruãtias ·ſi foꝛte ho
neſta ac neceſſaria occupatione pꝛeuẽti

ſolennitatem innite ↄſuetudinis nõ o

tuerimus implere:incidamus in triſtici
am · xeliram · ſiue indignationẽ · ob quę

expugnanda illud qð pꝛetermiſſum eſt

fueramus acturi. Mon enĩ tantũ eſt lu⸗
crũ ieiunijquantum ire diſpendiuʒnec

tantus lectione capitur fructus · q;tum
contemptu fratris incurritur detrimen

tum. Ea igitur quę ſequentia ſunt.id ẽ

ieiunia. vigilię· anachoꝛeſis. meditatio

ſcripturarũ · pꝛopter pꝛincipaleʒ ſcopõ ·
id eſt puritatem coꝛdis. qð eſt charitas
nos conuenit exercere· et nõ pꝛopter illa
pꝛincipalem hanc ꝑerturbare virtutem

qua in nobis integra illibataq; durãte·

nihil obenit ſi aliquid eoꝛum quę ſequẽ/
tia ſunt pꝛo neceſſitate fuerit pᷣtermiſſũ.
Siquidem nec pꝛoderit vniuerſa feciſ⸗
ſe adempta hac quam diximꝰpncipali

cã cnius obtentu ſuntoĩa perpetranda
Ob hoc eni qs vtenſilia niallgetard
inſtituere ſibimet ac pꝛeparare feſtinat-·

nõ vt ea poſſideatocioſe· nec vtemolu⸗/

meẽti illius fructũ qui ſperat ex ipſis in
nuda inſtrumento:um poſſeſſione cõſti

tuat ·ſed vt eoꝛum miniſterio piciam · fi⸗

nemq; illius diſciplinę cuius hec adiu/
menta ſunt efficaciter aꝓpꝛehendat: Igi

tur ieiunia·: vigilię meditatio ſcriptura
rum· nuditas ac pꝛiuatio omniũ facul/
tatum · nõ perfectio:ſed perfectionis in.

ſtrumta ſunt :quia non in ipᷣis conſiſſit

—

. W

—

eẽ decemĩꝰ · qꝛ vniͦſe hui⸗ vnipatrãr
obtẽtu · Dicẽs enũ dñs · ſollicita es · et ba
ris circa plima · paud gpo opꝰ & aut etiã

diſciplinę illius linis · ſed perilla perue⸗

nitur ad ſinem. Incaſſum igitur hec ex⸗
ercitia moliet · qſq; bis velut ſũmo lo⸗
no contentus · intentionẽ ſui coꝛdis huc
uſq;ʒ affixerit· añ ad capiẽdũ fineʒ ꝓpter
quẽ h̊ appetẽda ſũt oĩ conatu ſemet extẽ
crit hñs qͥ dẽ diſciplĩę illiꝰ inſtrumẽta:
finẽ vo ĩ qͥ oĩs collocatus ẽ fructꝰ igrat.
NAuicqͥd igit᷑ ptiſtã mẽd nĩe uritatem
Inqllitatẽ q; turbare: ;uis vtile ac ne/

eniʒ noꝛma ⁊ erroꝝ puagationũq; oim
diſpliões poterimꝰ euadere· ⁊ deſidera/
tũ finẽ linea certe directiõis attĩgere.
De pꝛincipali conatu erga diui
narum rerũ cõtemplationeʒ et
ſimilitudinẽ Marie ⁊ marthe.
Ic gͤnob pnci LCap. viij.
. pal debet eẽ conat· Himobilis
deſtĩatio coꝛdis iugit᷑ affectan/
daẽ: ⁊tenẽda · vt dĩnis reb ac deo mẽs
ſpĩhereat:quicqͥd ab hac diuſũ ẽ q;uis
magnũ.ſcom tñ aut etiq inferi ſeu certe
noxium iudicãdũ ẽ·huiꝰ menij vlł actus
ſigura · er ĩ euãs h marthã ⁊ mariꝗ pul
cherrie deſiẽtur. Cij.n. martha ſctõ vti
liq; mĩſterio deßuiret · vtpote ꝗj ipi dño
eiuſq; diſcipul miſtrabat . et mana ſpi⸗
ritali tmmodo ĩtẽta doctrĩę ieſu pedib
iĩhereret · q oſculãs bone afeſſiõis linie/
bat vnguẽto · pfert tñ a dno ꝙ ⁊ melioꝛ?
elegerit ptẽ eã ꝗᷓ ab ea nõ poſſit aufer⸗/
ri. ã cũ labvꝛaret martha pia ſollicitu
dĩeac diſpẽſatiõe diſtẽta · ſolã ſe vidẽs
ad tiñ mĩſteriũ nõ poſſe ſufficere adiuto

riũ ſoꝛor a dño poſtulabat di. Nõ tibi

placet q; ſoꝛoꝛ mea reliqͥt me ſolã miſtra

re:Dic gilli vt me adiuuet. Atiq; ñ ad
vile opꝰ ſ ad laudabile eã mĩſteriũ puo

cabat. Et tñ qͥd audit a dño: Martha
martha ſollicita es· ⁊ turban erga plu⸗

ria. Paudq vvo opꝰ ẽ aut etiã vno · Ma

ria bonã ptem elegit ꝗᷓ nõ auferet ab ea ·
Aideijsð pncipale bonũ in theoꝛia ſola·
id ein ↄteplatiõe dĩna dñm poſuiſſe. vũ

ceteras virtutes licet nccias ⁊ vtiles bo-

naſq; pnũciemꝰ.ſcdo iñ Sdu cẽſendas

ceſſariũ videat᷑ vt noxiũ deuitãdũ ẽ. hac

— — —

= —⸗—
. 7

„ „ —L
.
. 4 . *
—
.
E — „ *—
—,1

vno ſũmũ bonũ nõ in actuali quis lau
dabili ope · ⁊ mulij fructiba babũdãti.ſᷣ
in dĩna ↄtẽplatiõe · ꝗ ve ſimplex ⁊ vna
ẽ:collocauit:paud opꝰ eẽ ꝓnũciãs ad ꝑ/
fectã btĩtudinẽ id eſt illã theoꝛiã ꝗᷓ pus
in paucoꝝ fᷣuat᷑ ↄſideratione ſctõꝛũ · a
qꝝ ↄteplatiõe pſcẽdẽs is ꝗͥ adhuc in ꝓ⸗

fectu poſit' ẽ ad illò q́; qðᷣ dẽ vnũ.i.dei

ſoliꝰ intuitũ · io adiuuãte pueniet vt.ſ.

etiã ſcõꝝ actᷣ ac miſteria mirifica ſup⸗
greſſus· ſoli? deiiã pulchritudĩe ſcĩaqyʒ
paſcat᷑. Maria bonã ptẽ elegit ꝗᷓ ñ ai
ſeret ab ea. Et h diligẽtiꝰ ituẽdũ ẽ. Nã

cũ dic: Maria bonã ptẽ elegit · lʒ taceat

te martha · et neq̃q; eã vitupare videa-

tur · illã tñ laudãs hãc inferioꝛẽ ꝓnunci
at. Rurſum cũ dicit· ꝗᷓ nõ auferet᷑ ab ea.
oſtẽdit ꝙ ab hac ſua poꝛcio poſſit aufer⸗
ri. Mec enĩ miſieriũ coꝛpale cũ hoĩe pote
rit ingit pmanere. Illiꝰ vo ſindiũ nul⸗

lo vlterioꝛe euo docet poſſe ſiniirr.

Interro Salia quõ efficiẽtia vir
tutũ ñ cũ hoie ꝑſeueret Ca ix.
EFErman? AMdqð nos valde p⸗
moti · qd diximꝰ laboꝛ ieiunio
rüi · lectiõis ĩſtãtia · opa miſeri-

coꝛdię iuſticię· pietat huanitatj aufeæ—

rẽt᷑ a nob· ⁊ nõ pmanebũt cũ anctoꝛib⸗
ſuis · pbti cũ ipe dñs retributioneʒ regni
celoꝝ ob H ꝓmittat ſe talibe reddituꝝn d.
Veite bñdicti pa.m.poſſi.re.vo.ꝑatũ a
ↄſtitutiõe mũdi.Eſuriui enĩ ⁊ dediſtis
m mãaãdu.ſitiui ⁊ de.m bi.?c.Nuõ gau⸗
ferẽt h ꝗᷓ itroducũt factoꝛes ſuos in re⸗
gna celoꝛ). Reſpõſio ꝓnõ ſit
earũ merces ſʒ actio ceſſatura.
OOyj)ſes· ec ego dii Ca. x.
mmDeercedẽ boni opis auferẽdam.

dDdiccte eodẽ dño · potüu dederit
vni ex minimis iſt calicẽ aꝗ frigide tm̃ ĩ

noĩe diſcipuli.amẽ dico vob· nõ perdet
mercedẽ ſuã. h̊ actionẽ dico · qᷓm fieri vel
ncctas coꝛpalis vel ipugnatio camis:
ſen mũdi huiꝰ ineq̃litas exigit aufereda

Me a

Men ,
AANE .α o-

G
Pir

¶MN.

ſat.

lap⸗
te⸗

l

huti
tthe
id.
lchusie
bitig,
m
e ſcini
imiid
iad
nmiaſ
ne ſing
tiian
ii O
phncnt
ne wden⸗
Nund
ntt
opltuf⸗
leciboie
vſcünul
ſun.
ienapir
Lair
vsalde⸗
wiauno⸗
onin.
nian uſe⸗
iuamh
nNe
dimnnd
n
1 ⸗
Oiin
—qʒ—ð
ſymnit
Ur

gfoitan⸗

Moyſi vemonachi deſtinatione

NMaã lectiõis ĩſtatia vłieiunioꝝ afflictio

aa emũdationẽ coꝛdis ⁊ caſtigationem

carnis · ꝗᷓ ſi elata fuerit eſcaꝑ nimietate.
ſeu mẽtis incuria · ↄfeſti lururie atq; libi
dinis aculeis puritatẽ coꝛdis infeſtatin

pñti timmodo vtilit᷑ exercẽt· donec caro
ↄcupiſcit aduſus ſym ·ꝗᷓ ñnũq; ab hiſqᷣ
laboꝛe nimio ſeu egritudĩe coꝛpis ſenio

ve defeſſi ſunt etiã ĩ pñti videmꝰ auferri

nec ab hoie poſſe ingit exerceri· Qñtoma

gis hin futo ceſſabũt · cũ coꝛruptibile
B induerit ĩcoꝛruptiõeʒ· coꝛpuſq; iſtud

qð nuc aĩale ẽ ſurrexerit ſpiritale· ceꝑit
caro nõ eẽiꝗ tal vt aduſus ſpm̃ ↄcupi⸗
ſcat.ð qᷣbeetiã b · apls maiĩfeſte ꝓnũciat

coꝛpalis inqens exercitatio ad modicuʒ
vtiłeſt pietas ãt q̃ ſine dubio charitas
itelligit᷑ ad oĩa vtił ẽ ꝓmiſſiõʒ hñs vite
ꝗnũcẽ ⁊ fut᷑e.Que& dꝛad modicũ eſſe

vtil · maifeſte ꝓnũciat᷑ nec ꝑ oẽ tꝑs exerce

ri poſſe · nec ſũmã ꝑfectiõis ꝑ ſe ſolã labo
raãti ↄferre. Modicũ qᷣpe ad vtrũq; re⸗
ferri pt.i.vład bꝛeuitatẽ tpis · ꝙ ſcʒ hoĩ

tã ĩ pñti qᷓ; ĩ futo exercitatio coꝛꝑis coet
na eẽ nõ poſſit · vl certead ꝑuitatẽ vtilita
tis · ꝗᷓ de carnali exercitatiõe cõꝗrit᷑ eo ꝙ;
afflictio coꝛpałinitia qᷓdã ꝓfectꝰ · ñ ißa,z
pfectionẽ charitat᷑ pariatꝗᷓ ꝓmiſſion e,y
Pʒ vitępñtis ⁊ fute.Et idcirco eã exerci
tationẽ opm pᷣdictoꝝ ncciaʒ eẽ cenſemꝰ

qꝛ ſine ipa ad charitat faſtigia nõ poſſit

aſcẽdi. Hec etiã ꝗᷓ dici oꝑa pietatis ac
miſcdię ncẽcia ſũt in h tpe· dũ adhuc ine⸗
qlis diuſitas dñat᷑ · q;n ne hqͥdẽ expete-
ret᷑ opatio · niſi inopũ·indigẽtiũ:infirmo
rũq; ꝑs maxia redũdaret · ꝗ iniqᷣtate bo
minũ facta ẽ eoꝝ ſcʒ qͥ ea ꝗᷓ oba cõomun
ni creatoꝛeoceſſa ſũt ĩ ſuos tm̃ occupata
vſus· nectñ vtẽda alijs tenuer̃t.donec ̊ ĩ
B mũdo ĩeqlitas iſta graſſat᷑·erit q̊ͥ actio
necia ⁊ vtilł exercẽtibo eã · rſtituẽs qͥ dẽ bo
no affectui ⁊ pie volũtati retributionem
bereditat ęterne ipa vo in fufo ſeclo pa
rilitate regnateceſſabit · cũ iã nõ fueritin
eq̃litas ꝓpt᷑ qm debeãt h̊ exerceri · ̊ cũcti

ab hacmultiplici · i. actuali oꝑatiõe ad

charitatẽ dei ⁊ diuinarũ rerũ ↄtẽplatiõʒ

ꝑpetua coꝛdis puritate tranlſibut. cui ſe

hi qᷣbecura ẽ vłſcie vł mẽt᷑ emũdationi

inſiſtere · ia in H ſeculo ↄſtituti elegertoꝛ
conatu ac viribe mãcipare · illi ſcʒ ſemet⸗

ipos officio adhucĩ carne coꝛruptionis
poſiti deputãtes in qͥ erũt coꝛruptiõe de

ppoſita pmaſuri pueniẽetes ad illa ꝓmiſſi

onẽ dei ſaluatoꝛis · qᷓ d. Bi mũdo coꝛ/
e qm̃ ipſi deum videbunt.

Dechanitatis ppetuitate. xi.

Tqd miramini ·ſi illa officia ſu⸗/

periꝰ cõpheẽſa trãſibũt· cũ ſanctꝰ

riſmata traſita deſcribat· ſolã vo chari

tatẽ deſignet ſinefine maſurã · ſiue ĩqui

ens ꝓP hetie euacuabũt · ſiue ligue ceſſa⸗
büt · ſiue ſcia deſtruet · Et pt? H ifert · cha
ritas aũt nũqᷓ; excidet. Oia nanq; dona
ꝓ vſu ac nccitate tribuũt᷑ ad tꝑs:cõſum
mata diſpenſatiõe mox pculdubio trã/
ſitura· charitas vvo nullo intcipiet᷑ tpe ·
nõ ſoli.n.ĩ pñti mũdo vtilit᷑ opat᷑ in no

bis · p etiã in futurũ ſarcĩa coꝛpoꝛee neci⸗

taſj abiectaefficacioꝛ młto atq; excellẽti⸗

oꝛ pmanebit nullo vnq; coꝛrũpẽda defe
ctu ·ſᷣ ꝑ incoꝛruptionẽ ꝑpetuã flagrãtiꝰ

o atq; intẽtius adheſurua.

Interrogatio de pſenerãtia ſpi
ritalis theoꝛie. Cap. xij.

Ermanus. Quiss pᷣt fragi/
li carne circũdat ita eẽ huic the
oꝛie ſꝑ affixꝰ· vt nũ qᷓ; cogitet de

fratris aduẽtu· de viſitatiõe infirmi · vel
oꝑe manuũ · vlcerte de huanitate ꝗq debe
at vł pegrinis vł aduenientib exhiberi.

Poſtremo qs nõ ĩterpellet᷑ coꝛpis ipᷣiꝰ

pnrniſione vł cura.Nut quẽadmodũ mẽs

vbl in illi inilibili ⁊incõpꝛebẽſibili deo
valeat coherere· cupimus edoceri.
Rñſio ð directiõe coꝛdis in de⸗
um ⁊ ð regno dei.⁊ diaboli. xiij
Oyſes. Inberere qͥdẽ deo iu⸗
girt ↄtẽplatiõi eꝰè queéadmodũ
dicit inſepabilit copłari ĩpoſſi⸗/

bile eſt hoĩ iſta carnis fragilitate circũda

to. Nerũ opꝑtet nos ſcire vbi meſj nr̃e ĩtẽ

tionẽ debeam? hr̃e deſixã·et ad quã deſii
nationẽ ſꝑ aĩeęnr̃e reuocemꝰ intuitũ · qᷓ̃m

g 4

ð

CLCLollatio pꝛima ebbatis

cũ potueritobtinere mẽs gaudeat.⁊ aq̃
diſtracta ĩ ſe doleat · atz ſuſpiret · totiẽſq;
ſe a ſũmo bono ſentiat receſſiſſe · qties ſe
ab illo ĩtuitu deßheẽderit ſepatã · foꝛnica

tionẽ indicãs: vł mom̃taneũ a chriſti cõ5

tẽplatiõe diſceſſũ·a qᷣcũ euiauerit pau
Inlũ nr̃ obtutꝰ rurſus ad eũ coꝛdis ocu⸗
los retoꝛquentes· velut rectiſſima linea
mẽti aciẽreuocemꝰ. Cotũ nãq; in aĩe cõ

ſiſtit receſſu. Añ expulſo diabolo · ac ne /

qqᷓ in ea iã regnãtib vicijs· ↄſequenter
regnũ dei füdat᷑ ĩ nob · dicẽte euãgeliſta
Regnũ dei nõ veniet cũ obpuatiõe· neq;
dicẽt · ecce h· aut ecce illic ẽ. NAmẽ amẽ di⸗
co vob· qꝛregnů dei itra vos ẽ. Int nos
vxo nihil aliud eẽ pᷣt q̃m ſcia aut ignoꝛa⸗
tio ꝓyitaſ ⁊ vłvicioꝝ amicicia vl vᷣtutũ ·
P ꝗᷓ ant diabolo aut chriſto regnũ pam?
in coꝛde. Cuius etiã regni qlitatẽ deſcri⸗
bitapls d. Mõ enĩ regnũ dei eſca ⁊ po⸗
tus · p̊ iuſticia ⁊ pax ⁊ gaudiũ in ſi pñſctõ.
Itaq; ſi gnũ dei int᷑ nos ẽ·⁊ ihm regnũ
Ni iuſticia ⁊ pax⁊ gandiũ eſt· S qꝗ ĩ iſ cõ
moꝛat᷑ ſine dubio ĩregno dei ẽ Etecõtra
rio illi q iniuſticia ⁊ diſcoꝛdia ⁊ triſticia
moꝛtẽ operãte vᷣſant· in igno diaboli · et
in iferno ac moꝛte ſũt ↄſtituti. MHis.n.in/
dicijs vl dei vl diaboli regnũ diſcernit
vl ſcõꝝ.Et reuera ſi mẽte atq; aĩo cõſi⸗/

deremꝰ ſtatü illũ in q̊ͥ degũt celeſtes ſup.

neq; ꝓᷣꝑtutes ꝗᷓ pe ĩ regno dei ſũt: qͥd alið
eſſe credendus ẽ qᷓ̃m perpetna ingq leti⸗

cia:Quid enĩ tã ꝓpꝛiũ ve btitudini tan⸗

q; pt eẽ ↄueniẽs · q; traqllitas iug ⁊ gau

diũ ſempitnũ. Et vt h ihm qð dicimus

ita eẽ nõ mea ↄiecxta · ſ ipiꝰ dñi auctoꝛi⸗
tate certiꝰ ſtruar-audi eũ qlitatẽ ⁊ ſtatũ
mũdi illiꝰ aptiſſime deſcribẽtẽ. Eccein⸗
qt ego creo celos nouos:⁊ frã nouã: ⁊ ñ
ert in mẽoꝛia poꝛa neq; aſcẽdẽt ſuꝑ coꝛ·ſ
gaudebit ⁊ exultabit᷑ᷣ vſq; in ſempit᷑nũ

in his ꝗᷓ ego creo· Et rurſu: Gaudiũ ⁊ le

ticia inneniet᷑ in ea · grarũactio ⁊ voxla

dis · ⁊ erit mẽß exmẽle · ⁊ ſabbatü ex ſabba
to. Et iterũ: Gaudiñ ⁊ leticiã obtinebũt
fu giet doloꝛ 1 gemitꝰ. Et ſi adpuc clariꝰ

de illa ↄuᷣſatiõe ⁊ cinitate ſctõꝝ vult ag⸗

noſcere attẽdite ꝗᷓ ad iſam hieruſalẽ vo
ce dñi dirigãtur. Et ponã inqᷣt viſitatio
nẽtuã pacẽ ⁊ pppoſitos tuoſ iuſticiaã. Nõ
audiet᷑ vl iniqtas in tra tua · vaſtitas et
ↄtritio ĩterminis tuis· ⁊ occupabit ſal⸗
muros tuos ⁊ poꝛtaſtuas laudatio Nõ
erit t᷑ ãpliꝰ ſol ad lucẽdũ ꝑ diẽnꝰſplẽdoꝛ
lue illũinabit te · h erit tibi dñs ĩlucẽ ſem⸗
piternã · ⁊ de tuꝰ in gloꝛiã tuã.Nõ occi
Det vltra ſol tuꝰ.⁊ lũa tua nõ minuet · Kᷣ
erit t᷑ dñs in lucẽ ſempitemã ·et cõplebũ⸗
tur dies luctꝰ tui.Et idcirco btũs aptltus
nõ gñalit᷑neq; ſimplicit᷑ oẽ gaudium re⸗/
gnũ i eſſe ꝓnũciauit · ̊ ſignãterac ſpe⸗
cialit᷑ illud ſolũ qð in ſpũſcõ eſt. Nouit
eni aliud qͥʒ vituperabile gaudiũ·ð qͥ dẽ
Müůdus iſte gaudebit·⁊ ve vob qͥ ridei
qꝛ ploꝛabit. Regnũ ſane celoꝝ triplicit
accipiẽdũ eſt. aut ꝙ regnaturi ſunt celi ·
id ẽ ſeti malis ſłᷣditis· pm illud. Eſto tu
ſuꝑ qͥnq; cinitates·⁊ tu ſuper decem. Il
lud qʒ qð dꝛad diſcipulos·ſedebidſ ſuꝑ
ſedes xij. iudicãtes xij.thoiſrael · lcerte ꝙ
ſcti ĩ celſint cũ dño rgñturi · aut certe ꝙ;
ipi celi incipiãt a chriſio regnari · cnz ſcʒ
oĩby ei ſbiect cepit eſſe oĩa in om̃ib? de“.
Deanimę perpetuitate. xiiij.
NANAUamobꝛẽin h̊ coꝛpe ↄſtitutus
iã nouerit vnuſqᷣſq; illiꝰ ſe ĩgio
ni vl miſterio deputãdũ · cuius
₰ in hac vita ſemetipᷣm ꝑticipẽ cultoꝛẽq; Pp
puerit · illiuſq; ſe etiã in illo perenni ſecło
ↄſoꝛtẽ futm eſſe nõ abigat · cui nũc mini⸗
ſtrü ſe ſociũq; malu erit exhibere. hm ſen

me ſequat᷑ · ⁊ vbi ſũ ego illic miſter me-
Nã queadmodũ diaboli regnũ
per ↄniuẽtiã ſuſcipit᷑ vicioꝝ · ita regnuzʒ
di per exercitationẽ vtutũ· puritate coꝛ
dis ac ſpiritali ſcia poſſidet᷑. Abi aüt re
gnů dei ẽ ibi ꝓculdubio ⁊ vita cõmoꝛat᷑
eterna · et vbi regnũ diaboli eſt: ibi moꝛs
atq; infernus eſſe cognoſcit· in q qͥ fue/⸗
rit. nec laudare dñm pᷣt im ꝓphetę ſniaʒ
dicẽtis. Nõ moꝛtui laudabunt te: neq;
oẽs qͥ deſcẽdunt in ĩfernũ · ſine dubio pec
cati ᷣnos ꝗͥ viuimꝰ nõ vicijs ſc nec mü

*

N k. . e

tentiã dñi ita dicet. Si qs in miniſirat

dͤ
vſe
mo.
diñ
ion
ch
mit
li⸗
i
lin
nüc
mon
co
a
ort
Colau
ſeiu
Cn
c⸗
S
ost
let
e⸗
Nini
Po⸗
weo⸗
gloef
legni
gale
bpert
oſint
oend
Wl
mech
glinn
gial

funn
ſige
mn
n

nll
Pin⸗
NKrne
pabtſc⸗
catoßi
nsſpc⸗
ilntiln⸗
ianur6
tröni
Sudin⸗
ner
Kuit
tidqdi
zncei
1whlat
A Bon
wdem)
ſcthil
Aurnr
majſe
u
„ m.
eRiuns
mip
mniſec
nücmn,
n

riry!
vn
wuA1
Piante

Movſi de monachi deſtinatiõe.

do bnic h deo · bñdicimꝰ dñm ex Hnũc et

vſq; in ſeculũ.Mõ eni eſt in moꝛte qͥ me
moꝛẽ deiĩ ĩferno aũtpcti qͥs cõfitebitur
Dño.i.nẽo. NQullꝰ enĩ etiã ſi milies ſemet

ipᷣm vlchriſtianũ eſſe ꝓfiteat᷑ vłmona⸗

chum · cũ peccat ↄfitet᷑ dño. Nullus ad⸗/
mittes ea ꝗᷓ dominꝰ execrat᷑ reminiſcit᷑
eiꝰ.nec buñ ſe ꝓfitet᷑ illius cuiꝰ pꝛecepta
ↄtũaci temeritate ↄtẽnit. In q̃ moꝛte il/

lã viduã ꝗẽ in delicijs btũs apls eẽ pio-

nũciat · vidua inqẽs ꝗᷓ in delicijs ẽ viuẽs

moꝛtua ẽ. Sũt g multi qͥ viuẽtes in hoc
coꝛpe moꝛtui ſũt:⁊ in ĩferno iacẽtes deuʒ

laudare nõ poſſũt.Et ecõtrario ſũt qͥ c
moꝛtui ſint coꝛpe · deũ ſpũ bñdicũt atq;

collaudãtſjm illud. Bñdicite ſpiritꝰ et
aĩe iuſtoꝝ dñm · et oĩs ſpũs laudet dñm.

Etin Apocalipſi aĩę occiſoꝝ nõ ſolum
laudare deũ ·ſ etiã interpellare dicũtur.
In euãꝭ quoq; euidẽtiꝰ dñs ad ſaduce/
os · nõ legiſtis inqᷣt qð dictũ eſta deo di
cẽte vob. Ego ſũ de abꝛahã · et deꝰ yſa⸗

ac:⁊ deꝰ iacob · nõ eſt de?ꝰ moꝛtuoꝝ ſ̃ vi⸗

uẽtiũ. Oẽs enĩ ei viuũt. De qͥb? aplus

Pꝛopr qð inqᷣt nõ ↄfundit᷑ deꝰ vocari

⁊eꝰ eoꝝ.pauit.n.illis ciuitatẽ Nã qꝛ nec
ocioſe ſint poſt ſeꝑationẽ huiꝰcoꝛꝑis aĩę
neq; nihil ſentiãt.etiã euãgelij parabola
ꝗ̊ de illo paupe lacaro ⁊ diuite purpura
to ꝓfert᷑ oſteditqͥꝝ vnus btiſſimã ſedem
id ẽ· ſinus abꝛahe reqeʒ pmeret.alius in
tolerabili ardoꝛe ęterniignis exurit᷑. Si
ꝗtillud ⁊ q d ad latroneʒ. Hodieeris
mecũ in padiſo · volu erimꝰ intẽdere· qͥd
aliud manifeſte deſignat q; pꝑdurare in
aĩabo nõ ſolũ pᷣſtinos intellectꝰ.ſᷣ etiã vi
ciſſitudie eas ↄgrua ꝓ meritoꝝ actuũq;

ſuonꝝ pfrui q̃litate. Hoc enim illi neq q;
e ꝓmiliſſet ſi eiꝰ aiam noſſet poſt ſepa/
tionẽ carnis: vł pꝛiuandã ſenſu vł in ni-
bilũ reſoluẽdã. Mõ eni caro eiꝰ in padi⸗/
ſo ßſ aĩa erat ingreſſura cũ chriſto. Cauẽ

da ſane imo toto hoꝛroꝛe eſt deteſtanda
pꝛauiſſima hęreticoꝝ illa diſtictio.q dũ

nõ credũt chriſtũ potuiſſeeodẽ die q in/

ferna deſcẽditetiaʒ in paradiſo reperiri
ita diſunguũt amẽ dico tibi hodie · et int⸗

poſita diſtinctione inferuntmecũ eris in
paradiſo · vt ſcilicet hec pꝛomiſſio nõ ſta
tim poſi tranſitum viteę eius impleta· ß
poſt reſurrectionis aduentum ſit implẽè⸗
da · non intelligentes illud quod ante re/
ſurrectionis ſuę diem pꝛotulit ad iudeę
os qui eum vt ſemetipos credebant an
guſtijs hũanis et carnali infirmitate cõ/
dudi. Nemo aſcendit in ceęlum niſi qui
deſcendit de celo· filius hominis qui ein
celo· Quibus manifeſte pꝛobaturaias
defunctoꝛum nõ ſoluʒ ſuis ſenſibus nõ
pꝛiuari ·ſed ne iſtis quidem affectibus.i.

ſpe atq; triſticia · gaudio ac metu carere ·

etex eis quę ſibiĩ illo generali examinere
ſeruantur quiddaʒ eas iam incipere p̃⸗

guſtare · nec ſm opinionem quoꝛundam
infidelium in nihilũ eas reſolui poſi hu.
ius cõmoꝛationis exceſſuʒ: ſed viuacius

ſubſiſtere deiq; laudibus intentius inhe
rere.Et reuera vt ſequeſtratis pauliſper
teſtimonijs ſcri pturarum de ipſius ani⸗/
męnatura m mediocritateʒ ſenſus no

ſtri paucis aliqua diſputem. Nõne vl⸗
tra omnis ineptie non dicam fatuitatem

ſed inſaniam eſt vel leuiter ſuſpicari illã
pꝛecioſioꝛem hominis poꝛcioneʒin qua

etiam imago dei hm beatum apoſtolum

ac ſimilitudo conſiſtit· depoſita hac qua
reconditur in pꝛenſenti ſarcina coꝛpora

li inſenſibilem fieri quę omnem rationeʒ
in ſe continens etiam mutam atq; in⸗
ſenſibilem materiam carnis participati
one ſui facit eſſe ſenſibileʒ cum vtiq; cõ/
ſequ ens ſit· et hoc rationis ipſius oꝛdo

contineat · vt exu ta mẽs iſta carnali qua

nunc hebetatur pinguedine · intellectua
les virtutes ſuas in melius reparet: ⁊ pu
rioꝛes eas ac ſubtilioꝛes recipiat otius

qᷓ; amittat· Intantum autem hoc quod
dicimus beatus apoſtolus veruz eſſe co⸗
gnoſcit · vt etiam optet ab hac carne dil⸗
cedere · vt ſeparatione eius enixius va⸗/
leat domino copulari dicẽs · deſideriuz

habeo diſſolui · ⁊cũ chriſto eẽ mtomag

qm dũ ſumꝰ in coꝛꝑe ꝑpegriam a dno· et

idcirco audemꝰz bona volũtatẽ habem⸗

.., .
e
4
S

ma Spegrĩaria coꝛpe pñtes eẽ ad dñʒ

ꝓpr qð etiã ↄtẽdimꝰ. ſiue abſentes · ſiue
pñtes · placere illi·cõmoꝛationẽ ſcʒaĩe · ꝗᷓ
in bac carne ẽ ſepationẽatq; diſceſſum

pytiã eẽad chriſtũ tota credulitate cõſi⸗/
dẽs. Et euidẽtiꝰ iteꝝ ſuꝑ ̊ ipo vinaciſſi

mo aĩarũ ſtatu idẽ apłs. Sʒ acceſſiſit in
q́̃t ad ſyon mõtẽ ⁊ ciuitatẽ dei vinẽt hie
ruſalẽ celeſtẽ ⁊ ad mitoꝝ miliũ ãgeloꝛuʒ
frequẽtiã eccłiaʒ pmitiuoꝝ · qͥ ↄſcripti

ſuũti ceł⁊ ſpũs iuſtoꝝ pfectoꝛu. De qͥb

ſpiritibĩ alio loco. Deide pr̃esinqͥt car

nisnr̃e habuimꝰ eruditoꝛes ⁊ reuereba⸗
mur nõ mItomag ſubiciem prñi ſpũuʒ ⁊
viuemꝰ. Decõtẽplado deo.c xv.

Onteplatio vᷣo dei mltifarie cõ
cipit · Nã de nõ ſola incõphẽ⸗
ſibilillius ſbe ſue ãmiratiõe co
gnoſcit · qð tñ adhuc ĩ ſpe ꝓmiſſiõis ab

ſcõditũ ẽſ̊ etiã creatarũ ſuaꝝ magnitu

dine vleqͥtãᷣ ſuęↄſideratiõe vl qtidia

ne diſpẽſatiõis auxilio ꝑuidet · qñ ſcʒ q
cũ ſancijſuis ꝑ ſingulas gñatiões egerit

mẽtepuriſſima ꝑluſiramꝰ·cũ potẽtia ipi

pov. – us ꝗᷓ vniũſa gubnat moderaturac regit

cũ immẽſitate ſcieeiꝰ ⁊ ocn quẽ ſecreta
coꝛdiũ laterenõ poſſũt tremẽti coꝛde mi-

ramcũ harenã marj vndaꝝ nũen dimẽ
ſũ ei ↄgnitũq; pauidi cogitamꝰ · cũ plu
nianꝝ guttas cũ ſeculoꝝ hoꝛas ac dies cũ
pterita futa ve vniuſa obſtupeſcimꝰ ſci

entie eiꝰ aſſiſtere · cũ ineffabilẽ clemtiã eiꝰ
ↄſideramꝰ.q̃ ĩnuera flagicia ꝗᷓ ſingulis

momẽt ſbipiꝰ cõmittunt᷑ aſpectu inde⸗

feſſa lõganimitate ſuſtẽtat· cũ intuemur

vocatiõeʒ q̃ nos null pcedẽtibo merit g

tia ſuęmibatiõis aſciuit· cũ deniq; occa
ſiones ſaluſᷣ tribuit adoptãdis · cũ qᷣdã

Aamiratiois intuem exceſſu: ita nos na⸗

ſci pcepit· vt ab ipis cũabul gra nob le⸗
giſq; ſuęnoticia ifũderet᷑ q ipᷣe aduſari

unm vices in nob/ ꝓ ſolo bõe volütat al⸗
ſelſu ęrna btitudie acꝑpetuis nos pᷣmijs
müerat · ci poſtremo diſpẽſatiõz ſueĩcar
natiõis ꝓ nĩ a ſalute ſuſcepit ac mirabi/
lia miſterioꝝ ſuoꝝ ĩ cicigẽtibodilatauit

Sũt atalie qʒ huinſmodi ↄtẽplatiões
innũere · ꝗ ꝓ qlitate viteac puritate coꝛ⸗

dis nñis ſenſib oꝛiunt qͥbo deꝰ vl videt
mũdis obtutibovl tenet᷑ · Quas ꝓfecto
nullꝰ ppetuo retẽtabit in qͥ adbuc aliqᷣd
carnaliũ viuit affectuũ.qꝛ nõ poten ait

dñs videre faciẽ meã · nõ enĩ videbit me

h ⁊ viuet ſcʒ mundo huic affectibuſcʒ

„

trenis dedit. Interrogatio ð cogi
tati onum mobilitate. cap.xvi.
EFErmanus Quid g eſt qð eti
amnm nolẽtibo imo xo eniã neſcien
tibo nob ita ſupflue cogitatio⸗

nes ſh⸗tilit ac latẽter irrepũt· vtnõ ſolum

eas expellere · verũetiã ĩtelligereac depꝛe⸗

beẽdere difficultat immodice ſit: Põt
mẽs aliqñ ab iſt vacua repꝑiri·et nunqᷓ;

buiuſcemodi illuſionibo incurſari.
Rñſio qd poſſitmẽſſuꝑ cogita
tionũ ſtatu qdven poſſſit. xvij.
Oyſes.Mentẽ qͥdẽnõ inter
pella ri cogitatiõib ĩpoſſibileẽ

ifnnuſcipe vo eas ſiue reſpuere oĩ
ſtiudẽti poſſibile ẽ. Quẽadmodũ igit᷑ oꝛ

tus earũ nõ oimodis pẽdeta nob · ita re
pꝓbatio vlelectio ↄſiſtit in nob. Nec tñ

ex eo ꝙ diximꝰ ĩpoſſibile eẽ mẽtẽ cogitati
onibo nadiri totũ vl ĩcurſui vl ill ſpini

tibo tribuẽdũ ẽqͥ eas nobᷣ nitũt᷑ in gerere
alio qͥn nec liben in hoĩe maneret arbitri
um necĩ nob ſtaret nr̃e coꝛrectiõis indu
ſtria· Sʒ ein q; nĩjm magna exꝑte vt co⸗
gitationũ q̃litas emẽdet᷑ et vł ſancte ac
ſpiritales oꝛiãt᷑ ĩ nob · vl terrenę caina⸗
leſq; decreſcãt. Jõ nãq; frequẽs lectio
iuꝗ adhibert᷑ meditato ſcriptaꝝ vt eri
nob ſpiritalis mẽoꝛię ſbeat occaſio.
Igdcirco decãtatio crebꝛa pſalmoꝝ vt
aſſidua nob exinde ſᷣminiſtret᷑ cõpun⸗
ctio · Idcirco vigiliarũ ac ieiunioꝝ oro
nũq; ſedulitas adhibetur: vt extenuata
mẽés nõ trena ſape ·ſ celeſtia poſſitac ſb⸗
limia cõtẽplari. Quiborurſũ negligen⸗

tia irrepẽte ceſſannib ncceeſt vt mes vi

cioꝝ ſqualoꝛe ↄcreta in carnalẽ ꝑtẽ coꝛ-
ruat atq; declinet. U „
CLCõpatio aq̃ꝛię molę⁊ ai? xviij.
Aaod exerciciũ coꝛdis nõ incõ
grue molarũ ſilitudini cõꝑat
qs meatꝰ aqrũ pᷣceps ietu ro

jet
ſib
ten
lii⸗
boe
luio
Wn
hin
ut
ian
t
i⸗
neen
füͤni,
1
c
inn
at
7
ho
ni
nui
nor
Cdi
ton
tösn
den
R

ern
ſira
ad/
e⸗
iſn
ein
wolti
Gert
dſol
dno⸗
as .
)

Mnie
un
luig
1
nodeang
(n
vaintin
Mo⸗
Wuie
Nrud
rir Pa
penn
ſin.
ogi

wo.
nar
dinht
Anocüigtn
nuwöun.
Nerti
ſigti
iühoin
tütingee
nac addcn
nmnüsut
gaE /
lucrar
mecuin,
Cnislecnn

NNIH
hin

Nu oM
allingn
nirt i
Gunphr’
müngen,
cknnin

. Nipr
ycnu,

Hi co
gigene

tãte puoluit. Muenullaten⸗ qdẽceſſa⸗

re poſſũt ab oꝑe diſpoſito aq̃rũ impul/

ſibo circũacte · in eiꝰ xo qᷣ peſt ſitũ eſt p
teſtate vtꝝ nã triticũ malitan oꝛdeũ lo

liũve cõminui. Illud nanqʒ eſt ꝓculdu

bio cõmolẽdũ:qð ingeſtũ ab illo fuerit·

cui opis illiꝰ cura cõmiſſa ẽ. Ita igit᷑ eti
am mẽs ꝑ vite pñtis incurſus vndiq; ĩ⸗
gruẽtiby tẽptationũ toꝛrẽtibo qᷣ ſpiritali
byinflati neqͥtijs.indeſinẽter eã circũ flu
unt atq; circũſtrepũt vacua qͥdẽ cogi⸗
tationũ eſtibo eſſe nõ pterit:quales vo
el admittere vel ꝑare ſibi debeat · ſindij
ac diligẽtie ſue puidebit induſtria. Si
enĩ vt diximꝰ ad ſanctarũ ſcripturarũ
meditationẽ ingiter recurramꝰ ac mẽo⸗/
riã nr̃am adrecoꝛdationẽ ſpũaliũ reruʒ
et deſideriũ ꝑfectiõis.ſpemq; future bea
titudinis erigamꝰ· ncce eſt vt oꝛte cogi⸗

tatiões exinde ſpiritales in his ꝗͥ medi⸗
tati ſumꝰ.mẽtẽ faciãt imoꝛari Singo

Teſidia ſeu negligẽtia ſuperati. vicijs et
ociob cõfabulatiõibo occupem̃ſeu curj
mũdanis ⁊ ſuꝑfluis ſollicitudinibi ipli
cemur:ↄſcquẽter exinde velut ꝗdã cica
nioꝝ ſpecies generata · opationẽ q nro

coꝛdi noxiã pᷣbeatet ſm ſnĩam dñi ſal-⸗

uator vbi fuerit thecaurꝰ oꝑm ſeu intẽ
tiõis nr̃e · ibi ⁊ coꝛ nrjm nccio ꝑmanebit.
De tribus cogitationũ noſtra
rũ pꝛincipus. Cap̃.xir.

Liud ſane p oibonoſſe debemꝰ

tria cogitationũ nr̃arũ eſſe pn/
clipia ˖ id eſt ex deo ex diabolo · 7

ſiratiõe nos viſitare dignat᷑· erigẽs nos

ad ſublimioꝛẽ ꝓfectũ:⁊ in qbo vłminus

acqſiuimus· vel veſidioſe agẽtes ſuꝑa/
ti ſumꝰ· ſalu berria cõpũctione caſtigat.
vl cũ reſerat nobᷣ celeſtia ſacramẽta ⁊ ꝓ

poſitũ nr̃jm ad melioꝛes actꝰ. volũtatẽ;G
cõuertit · vt ibi cũ rex aſſuerꝰ caſtigatꝰ a

dño · libꝛos annales inſtigat᷑ inqᷣrere · ꝗ/
bus mardochei bñſicia recoꝛdatꝰ· ſũmi
eũ gdu honoꝛis exaltat ac ꝓtinus crude

liſſimã ſuꝑ nece gẽtis iudeę ſniam reuo
cat· Nel cu ꝓpheta cõmẽoꝛat andia qd

Moyſi ve monachi deſtinati

loqt ĩ me dñs de · Aliꝰ qʒ ⁊ dixit:inqͥt
aãgelꝰ qͥ loq̃bat᷑ ĩ me · Alłcũ fuiꝰ dei vẽ.
turũ ſe vna cũ pr̃e et mãſionẽapð nos
facturũ eſſe ꝓmittit Etnõ eſtis vos iqͥt
q loq mini·ſᷣ ſpũs pris vri qͥ loqᷣt᷑ in vo
bis · et vas electiõis/ an expimẽtũ inqteꝰ
queriiᷣ qui ĩ me loqtur chriſt Erx diabo
lo vo cogitationũ naſcit ſeries cũ ſubũ
tere nos tã vicioꝝ oblectatiõe: q; etiam
occuldᷣ conat᷑ inſidijs ſubtiliſſima calli
ditate mala ꝓ bonis fraudulenter oſten
tãs:⁊trãſfigurãs ſe nob in angelũ lud-
Ael ſic eua geliſta refert. Etcena facta
cũ diabolꝰ iaʒ miſiſſet in coꝛ inde ſymo
nis ſcarioth vt traderet dñm Et iteruʒ

poſt bucella inqt introiuit in illi ſatha

nas. Metrꝰ q; ad ananiã· qre ait tẽpta
uit ſathanas coꝛ tnũ mentiri te ſpiritui

ſancto Etillò qð młto añ ꝑ eccleſiaſten

pᷣdictũ legiꝰ·ſi ſpũs ptãtẽ hñti aſcẽderit
ſupte · locũ tuũne dimittas Illdð qʒ qð
dꝛad deũ ↄtra achab ĩ q̃rto regũ libꝛo

ex pſona ſpũs ĩimũdi:egrediar ⁊ ero ſpꝛi ;‚/

ritꝰ mẽdaxĩ oꝛe oĩm ꝓphetarũ eiꝰ Ex no
bis añt oꝛiũtur cũ natalit᷑ea ꝗᷓ gerimus
vl geſſimꝰ· vel audiuimꝰ recoꝛdam̃. De
qbo btũs dauid. Cogitaui ĩqͥt dies an⸗
tiqͥs ⁊ ãnos ęternos in mẽte habui:⁊ me
ditatꝰ ſuʒ nocte cũ coꝛde meo·et exercita

bar ⁊ ſcopebã ſpin meũ · Etiterũ·Dunis

ſcit cogitatiões hoꝛm qm̃ vane ſunt · et
cogitatiões iuſtoꝝ iudicia. In euange⸗
lio qʒ dñs ad phariſeos qͥd cogitaᷣ ma
la in coꝛdibe veſtrtis.
De diſcernẽdis cogitatiõibus
pezite. Laß. xx.
Inc igit optet tiptitã rationẽ
nos iugiter obbuare 1 vniner⸗
ſſas cogitatiõ es ꝗᷓ emergunt in
coꝛdenr̃o ſagaci diſcretõe diſcutere · oꝛi
gines earũ ⁊ cãs auctoꝛeſq; pmitꝰ inda

gates · vti q̃les nos eis pᷣbere debeamꝰ ex

illoꝝ merito ꝗͥ eas ſuggerunt ↄſiderare
poſſimꝰ.vt efficiamur pᷣm pceptũ dniP
babiles trapegite · Quoꝝ ſumma pꝑitia

eſtac diſciplina ꝓbare q nam ſit aurũ

ad ſimilitudinem/ꝓbabilis tra

Lollatio pꝛima lbbatis

puriſſimũ · et vt vulgo dꝛ obꝛicũ · qð ve
ſit minꝰ purgatõe ignis excoctum · ereo
qʒ viliq; denario · ſi pcioſũ nũmiſma ſbᷣ
coloꝛe ſeu indumẽto auri fulgẽt imitet ·
pꝛudẽtiſſima diſcretiõe nõ falli · et nõ ſo
lñ nũmiſmata tyrãnoꝝ vultũ expᷣmẽtia
ſapiẽter agnoſcere ·pᷣ etiã illa ꝗᷓ̃ ſunt veri
dẽ reg imagieł̊ nõ legitime figurata·
pitia ſagacioꝛe diſcernere· deinde ne qͥd
ill a legitio põdere diminutũ ſit cẽſura
trutine diligẽter inqrere. Que oĩa nos
qʒ debere ſpiritalit᷑ obſuare ſbᷣ figura et
exẽplo noĩs huiꝰ euãgelicꝰ pſmo h̊ exem
plo ꝓpoſito docet:pᷣmũ ut qͥd coꝛdibono
ſtris trrepſerit · vel ſi qd nob dogma fue
rit ĩtromiſſũ · vtrũ nã ſit diuino illo ⁊ ce/
leſti ſpũſſãcti igne purgatũan ad iudai
cã ſuꝑſtitõʒ ꝑtinẽs · ſeu de ſeculan phie
tumoꝛe deſcẽdẽs vt ſit ad integrũ ſpiri⸗
talis ignis examĩatiõe decoctũ · h in ſuꝑ
ficie tin pᷣferat pietatem diligẽtiſſime ꝑ/

ſcrutem̃. Qð ita poterimꝰ ĩplere ſi illud

aplicũ fecerimꝰ. Molite oĩ ſpũ̃i credere ·
ſß ꝓpbate ſpũs ſi ex deo ſint. Quo gñe cre
dẽdi ſũt illi qͥ; decepti · qͥ poſt ꝓfeſſioneʒ
monachi nitoꝛe pmõis·et ꝗbuſdã ſunt
phoꝝ dogmatibo incitati · ꝗᷓ pma fronte
pijs qͥᷣbuſdã ſenſib ac religioni ↄſonis
audiẽteæ velut auri fulgoꝛe fallẽtia qͥs
ſemel ſupficie illexerãt· velut nüũmiſma⸗

tib ereis falſiſq; deceptos ppetuo nu/⸗

dos ac miſeros reddider̃t· vel ad ſeculi
eos ſirepitũ reuocãtes · vł ad hereticos
erroꝛes ac pſũptiões tumidas ꝑtra hẽtes
VU3etiã achan ĩ libꝛo ieſu naue legimꝰ⸗
fuiſſe ꝑpeſſũ ·qͥ ð caſti allophiloꝝ regu⸗
lã aureã ↄcupiſcẽs · atq; furat · anathe/

mate illoꝝ ꝑcuti atq; er᷑na moꝛte meru

it ac maledictõe dãnari.Scdo ſollicite
nos exploꝛare cõneniet ne auro puriſſi⸗
mo ſcripturarũ · pꝛaua interpᷣtatio coap

tata · metalli pcioſitate nos fallat. In q

etiã dño ſaluatoꝛi callidiſſimꝰdia bolus
velut hoĩ ſim plici tẽptauit ĩponere · duʒ
ea ꝗᷓ generalit᷑ ſunt ſuꝑoĩm iuſtoꝝ ꝑſo/⸗
nis expoſita maliuola interpᷣtatiõe coꝛ⸗

rũpẽs ſpecialr huic qͥ angeloꝝ cuſtodia

nůõ egebat conat aptare dicẽs: q angel

ſuis mã.dete · vt cuſto.teĩ oĩb vijs tuis
in ma.poꝛta. te ne vnq; offen. ad la.pedẽ
tuũ · Mꝛecioſa ſcʒ eloqa ſcripturaꝝ cal
lida aſſũptiõe ↄutẽs · ⁊ ad ↄriũ noxiũq;
ſenſum detoꝛquẽs · vt imaginẽ tyrãnici
vultꝰ ſub coloꝛe nob auri fallentis ĩpoꝛ
tet · ſiue cũ paracaraximis nos conat᷑ il⸗
ludere quoddã ſcʒ pietaN opꝰ ãmonẽs
affectandũ· qð nõ de legitia ſenioꝝ pce
dẽs moneta · ſᷣ pꝛetextu vᷣtutũ ducitad
vicia · vel immoderat᷑ ĩcõpetẽtiboq; ieiu
nijs ſeu vigilijs nimijs.vł oꝛonib ĩpoꝛ⸗
tunis · vł incõgrua lectiõe decipiens ad
noxiũ ꝑtrahit finẽ · vł cũ interceſſiões ac
viſitatiões pias pſuadet ĩpẽdere· q bus
nos ab ſpiritalibo monaſterij clauſtris·
et ſecreto aĩce qͥeſʒ excutiat ·ſollicitudĩes
etiã curaſq; ſuſciꝑe religioſarũ ac deſti⸗
tutaꝝ ſuggerit feminarũ · vt huiuſmõi
laq̃is monachũ inextricabilr vĩciat · ac

pnicioſaꝝ ſollicitudinũ occupatiõe dii/

tẽdat. vł certe cũ deſiderare ſanctũ deri
cat officiũ ſᷣpᷣtextu edificatiõis multo
rũ et amoꝛelucri ſpiritalis inſtigatp qðᷣ

nos ab builitate ꝓpoſiti huiꝰ ac diſtri⸗

ctiõe diuellat. Quę oĩa cũ ſint nr̃e ſalu/
ti ꝓfeſſioniq; oria · tñ velamĩe q̃dam mi
ſericoꝛdię ac religiõis obtecta · facileĩpe/
ritos incautoſq; decipiũt. Imitant᷑ enĩ
nũmiſmata veri regis.quia vidẽtur ad
pꝛeſens plena pietatis · ſ̊ nõ ſunt a legi⸗
timis monetarijs· id eſt pꝛobaſjᷣ ⁊ catho/
licis patriba figurata · nec de cardinali:
ac de publica collatiõis eoꝝ ꝓdeũt offi⸗
cĩa · ̊ furtĩ frauð demonũ fabꝛicata · nõ
ſine detrimto ĩꝑiſ qͥbuſq; ⁊ ignorãtib

in geruntur. Que q;uis vtilia ſeu nccia
vigeãtur ad pᷣſens · tñ ſi ſoliditatib ꝓ/
feſſiõis nr̃e incipiãt poſt h̊ eſſe ria · et to⸗

tũ quodãmodo coꝛpꝰ nri labefactare ꝓ⸗/
poſiti · tan q; neceſſariũ quidem ·ſᷣ̊ ſcãda
liʒans membꝛũ·et quod dextre manus
vlpediſagere videat᷑ officiũ ꝓijci a nob

atq; abſcidi ſalubzꝛe eſt. Satius enim

eſt abſq; vnius pꝛecepti membꝛo · id eſt ·
operatione vel fructu:in ceteris ſanum

mn

toin

man
/
ool

porv
wi
ac
kotn
kenn
ſeiid
nat

e

emi.
citiu
Utool
ſooun
o

ptone
Cech
nen
mone
eri
Wen
i⸗
ne
itl
tun

din

win
map
tode

farn

gune
wohn
an
Ui
U

wes
nn
uhoni
Ncnt,
hng
tiuän
dg
nhin
Wnenoet
Mnec
cbe 9
luuſtri⸗
anmces
uW
tNdne
rwane
ns nult
iaroo
e diſrn⸗
tnieſal,
tödanni
alir⸗
nntai
l
ntaleg⸗
iten⸗
cndinnl

„

wäi Nn
nunt
a⸗
ep⸗
menmns
ginnn
Nuz
v 1 ſ
ſanun

firmumq; durare et tanq; debilem in.
troire in reguum dei · q; cum ſoliditate
mandati inciderein aliq ſcandalum:

qð pernicioſa conſuetudine ſeparans
nos a diſtrictionis regula · atq; arrepti

pꝛopoſiti diſciplina : inducat in tale diſ/

pendium ·qð nequaq; futura detrimẽ/
ta compenſans · om̃es pꝛeteritos fructꝰ

totum q; operationis noſtre coꝛpus ge/

henne faciatignibus concremari. Dege

uerbijs eleganter erpꝛimitur. Sunt vie

que vidẽt recte eſſeviro.nouiſſima eniʒ
earum venient in pꝛofundũ inferni. Et

iterũ: Malignus nocet cum ſecõmiſcu/
erit iuſto · id eſt diabolus decipit cum fu

erit coloꝛe ſanctitatis obtectꝰ. Odit aũt
ſonum tutelę.i. diſcretionis vim ꝗᷓ de
ſenioꝛum verbis ac monitione ꝓcedit.

Lapi. xri.

Deilluſiõe abbatis Johãnis.

M quo etiam abbatẽnup Jo⸗

huꝛaannẽ ·qui lyco cõmoꝛatur co/
gnouimus fuiſſe illuſum. Naʒ

cum bauſio coꝛpoꝛe atqʒ defecto. perce⸗
ptioneʒ cibi biduano ieiunio diſtuliſſet
accedenti ei ad refectionem die poſtero

Vniens diabolus in figura ethiopis te

tri pueri atq; ad eius genua pꝛouolutꝰ
indulge inquit mihi · qꝛ egoſtibi hunc la
boꝛem indixi. Itaq; ille vir tãtus ⁊ diſ/
cretionis ratiõe perfectus ſub coloꝛe cõ
tinentię · incongruenter exercitate intelle

xit ſe ob hoc calliditate diaboli circũuen

tum · taliq; diſtentum ieiunio· vt laſſitu/
dinem nõ neceſſariam:ĩmo etiam ſpiri‚-
tui nociturã:fatigato coꝛpoꝛi ſuppone⸗
ret paracaraximo ſcy illuſus nümiſma
te dum in illo veri regis imaginem ve⸗
neratus parum diſcutit nõ illud eſſe le/⸗
gitime figuratum. Altima vero obua
tio huius pꝛobabilis trapeçite· quã de
inquiſitione ponderis eſſe pꝛediximus
taliter a nobis im plebitur ſi quicquid
agendum cogitatio noſtra ſu ggerit om
ni ſcrupulo retractantes atq; in noſiri

pectoꝛis trutina collocantesequilibꝛa⸗

omni cautione vitemus. ””M
De quadripartita diſcretionis
ratione.

Moyſi ve monachi deſtinatiõe.

tione iuſtiſſim a perpedamus an plenuͦ

ſit honeſtate cõmuni · an timoꝛe dei ſit ẽ—

ue · ſi integrum ſenſu · ſi humana oſtenta

tione: aut aliqua nouitatis inſolentieq;

pꝛeſumptiõe non leue ·ſi meriti eius põ

dDdus inanis cenodoxie non imminuerit

Vl arriſerit gloꝛia.Et ſic ea pꝛotinꝰ ad

publica appendentes examina.id eſtad

pꝛophetarum ⁊ apoſtoloꝛum actus: ac

teſtimonia conferentes illoꝛumq; exem,
plis comparantes etquodamodo con.
traria ea lance penſantes· vel tanq;ᷓ inte
gra atq; perfecta illiſq; collibꝛantia ſu/
ſcipiamꝰ · vel tanq; imperfecta atq; dã⸗

noſa:nec illoꝛum ponderi conſonantia

LaaB.xxiij.
BRit ergo hoc quadriptito
gquo diximus modo neceſſa
ria nobis iſta diſcretio · id ẽ:

ävt pꝛimugmateria nos au-

ri vri ſeu fucati fallentiſq; non lateat.
ſecundo. vt has eaſdem cogitationes ꝗᷓ
mmentiuntur opera pietatis tanq; adul⸗
terina nummiſmata ⁊ paracaraxima re
pꝛobemus · vtpote quę falſam imaginẽ
regis non legitime ſignata contineant·
vl illa quein auro pꝛecioſiſſimo ſcriptu
rarum vicioſo et heretico ſenſu· non ve
ri regis ſed tyrãni pꝛeferũt vultũ · ſiliter
Ddiſcernẽtes refutare poſſimꝰ· ſiue illa qꝝ
põdꝰ ac pᷣciũ erugo vanitatis arrodes

exagio ſenioꝛũ cõgruere nõ ſinit · vt nũ⸗
miſmata leuia atq; danoſaminuſq; pẽ
ſantia recuſemus:ne in illud incidentes
qð obbuaretota v̈tute ſcepto dñi com
monemur cuũctis laboꝝ noſtroꝝ ſtipen/
dijs meritiſq; defraudemur. Molite the

ſauriʒare vobis theſauros in terra · vbi

erugo ⁊ tinea demolit᷑.⁊ vbi fures effo⸗

diüt ⁊ furãtur. Quicqͥd enĩ ↄtẽplatie
hüane glie fecerimꝰ in terra nos theſan
riʒare ſm dñi ſniaz nouerimꝰet ↄſequẽ

ter illud velut humi recõdimꝰ atq; ĩ ter

rã defoſſum:vel diuerb demonijs vepo⸗

pulandũ vel edaci cenodoxie erugie cõ/

7

—

ſumendum: ſeu ſuperbię tineis deuo⸗/
randũ:vt ad nullã recõdentis vtilitatẽ
lucrũ ve ꝓficiat. Oẽs igit᷑ coꝛdis nrire⸗

ceſſus iugiter pſcrutãdi ſunt ⁊ aſcẽdẽti⸗

um in eos veſtigia indagatiõe ſagaciſſi

ma retractãda:ne qua foꝛte intellectuał

ibidẽ beſtia.vł leo · vel draco ptrãſiens
pnicioſa veſtigia latenter ĩpꝛeſſerit · qb⸗

acceſſus etiã ceteris in abdita pectoꝛis

noſtri ꝑ cogitationũ negligẽtiã ſᷣbeatur
Et ita per ſingulas hoꝛas atq; momẽta

terrã coꝛdis nr̃i euãgelico aratro · hoc ẽꝛ:
iugi dñice crucis recoꝛdatiõe ſulcãtes
vl noxiarũ ex nob ferarũ cubilia · vel vi⸗
rulentoꝝ pᷣpentium examinare latibula

atq; extrudere poterimus.

„

De ſermone doctoꝛis ᷣm audi
entium meritũ. LCap.xxiij.

D hec obſiupefactos nos intu

ens ſenex.⁊ ad verba narratio/
nis ſue inexplebili ardoꝛe ſuc/
cenſos. pꝛo admiratiõe deſiderij noſtri

pauliſp ſmone ſuſpẽſo· rurſus addidit

Nuoniã noso filij ad diſputationẽ tã
lõgã veſtra ſedulitas puocauitet ignis
qdam collationi noſirę feruẽtioꝛes ſen⸗
ſus ꝓ veſtro deſiderio ſubminiſtrat. vt
ex hoc etiã ipo manifeſte ↄtempler in ve
ritate vos perfextiõis ſitire doctrinã · vo⸗/
lo vob adhuc ſuꝑ diſcretiõis eximieta
te vel gratia ꝗᷓ inter cũctas virtutes arcẽ

ac pꝛimatum tenet · pauca diſſerere ex⸗

cellentiam q; eius ⁊ vtilitatem nõ ſolnʒ
quotidianis exemplis.ſed etiaʒ antiqs
patrum conſultationibusac ſententijs

appꝛobare. Frequẽternanq; memininꝰ

nullis huiuſmodi ſermonem cũ gemitu
lachrymiſq; poſcentibus:me quoq; ali
quid eis doctrinę conferre cupientẽ nul9/
latenus potuiſſe · et ita in me nõ ſolũ ſen
ſus.verũetiam ipᷣm eloquium defeciſſe·
vt nõ inuenireʒ quẽadmodum eos vel

cum leui cõſolatione dimitterem · Qui⸗/
bus indicijs euidenter agnoſcit᷑ domi⸗/

ni gratiam pꝛo merito ac deſiderio au⸗

dientin diſputãtibus aſpirare hmonẽ.

Quẽ quia bꝛeuiſſimuʒ iſud qdð ſuꝑeſi ·

Collatio pꝛima Moiiin

noctis ſpaciũ nõ occurrit explereindui
gẽtes illud potiꝰ qᷣeti coꝛpoꝛeę cui nece
eſt totũ pſolui:ſi id q modicũ eſt fuerit
Tnegatũ ·plenũ narratiõis oꝛdinẽ inte
gro futuri diei ſeu noctis examini rebue
mus.Decet nãq;ʒ diſcretionis optimos
ↄſultoꝛes · in pꝛimũ patefacere ſueęmẽ⸗
tis induſtriã ·et vtrũ ſint· vel queant eiꝰ
capaces eſſe hociudicio ac patiẽtia com
ꝓbarũvt de illa ꝗᷓ moderatiõis genera⸗
trix eſt· ꝓtute tractãtes · neq̃qᷓ; viciũ qð

ipi ↄtrariũ eſt nimietaſᷣ incurrãt vim ra
tionis ac naturę eius:qᷓ; ꝓbis excolunt:

effectu atq; opere violãtes · In hoc ergo
nob diſcretiõis bonũ deq̃ q;tũ dñs de⸗
erit adhuc ĩdagare diſponimus pmi
tus ꝓſit · vtnos de ipᷣiꝰ excellentia ⁊ mo⸗
deratiõe:ꝗᷓ pma eidẽ vᷣtus ineſſe cogno-
ſcitur diſſerẽtes diſputatiõis qʒ vł tem

poꝛis modũ non ꝑmittat excedere. His

ita q; btũs moyſes collatiõi nr̃e dans fi
nẽadhuc nos auidos· ac de ſuo oꝛe pen

dentes deguſtare ſomnũ pauliſper hboꝛ⸗
tatus eſt hiſdeʒ ipis ꝗᷣbus inſidebamꝰ

pſiathijs ãmonens incũbere embꝛimijs

pariter capiti noſtro ceruicalium vice
ſuppoſitiſq; groſſioꝛib papyris in lon-

gos gracileſq; faſciculos coactis·ſex qͥ

pedali interuallo mollit᷑ nexa · nũc qͥdẽ

humilimũ ſedile ad ſcabelli viceʒ · fratri‚
bus in ſynaxi conſedẽtibus pꝛeſtãt · nũc
vero ſubiecta ceruicib doꝛmientiũ pꝛe⸗
bent capiti nõ nimie durũ · ſ̊ tractabile

aptũq; fulcimentũ.Ad quos monacho

rũ vſus bec idcirco:vel maxime oppꝛtũa

habentur ⁊ congrua · ꝙ nõ ſoluz ſint ali

quatenus mollia· paruoq; et opꝑe repa⸗

rentur et pꝛecio · vtpote paſſim papyro
emergente · p nili fluminis ripas quam
cuiq; volenti in vſum aſſumere nemo ꝓ

hibeat deſecare · ſed etiaʒ quod ad remo

nendum ea·ſeu cuzʒ neceſſe fuerit ad mo

uendũ habilis materia eſt · fungidele⸗
uiſq; naturę.Atqʒ ita pꝛecepto ſenis tã
dem ſumus ad deguſtationem ſomni
oneroſa cõpſiti qete · tã digeſte collati

onis inflãmati gaudio · q rpꝛomiſſe diſ

ptu

i
tion
laſe
nis.

ict
ung⸗
dt

nn

minthe
1s0inn
cleſien⸗
Acne
S
nin
müran
boanm
Tray
iid
inmno oni
ntiurno,
Geoogno⸗
sSR

WN. DS
inieden

ANhoorp

*

8

1s niobun⸗
kmratungs
iatun ni
Mn n
mmnol/
nirc
atſitnit
ſantie
Pmncndi
oonondh/
muntope
6 ſnit

ny

ieN
nmmn
innn
“R
n
ſe olin

onihen

õ
Erplicit Collatio pꝛia Abba⸗
tis Moiſi de monachi deſtia⸗
tio ne vel fine. Incipiũt capitu/⸗
la ſecũde collationis eiuſdeʒ ſe
ms. Lap. pꝛimu.

Ro emiuz ab

baſ moyſi de diſcretiõis gra.
ij Quid diſcretio ſola ↄferat mo/
nacho diſputatio ſuꝑ hab⸗
batis Antonij.
iij De erroꝛe ſaulis ⁊ achab · q per
diſcretiõis impitiã ſũt decepti
iij Quse de bono diſeretiõis in ſcri⸗
pturis ſanctis referãtur.
v De moꝛte heronis ſenis.

vi De mina duon fratrũ ob diſcre⸗

tiöois imperitiã.
vij Dealterius illuſiõe quã ꝑ im pe
riiitiã diſcretiõis incurrit.
viij Delapſu ⁊ deceptiõe monachi

meſopotameni.
ix Interrogatio de acqrẽda vᷣa di
ſſcretione.
x Reſpõſio quẽadmodũ poſſidea
tur vera diſcretio.

x AVerba abbatis ſerapionis· de

marcoꝛe patefactarũ cogitatio
nü · de periculo ꝓpꝛie ↄfidetię.
rij Lonfeſſio verecũdię ob quã con
funderem̃ cogitatiões noſtras
ſenioꝛibus reuelararr.
xij Reſponſio deconfuſione calcã
da ⁊ periculo nõ cõdolentis.
xiij De vocatiõe ſamuelis.
xv De vocatiõe Pauli apoſtoli.
xvi Deappetenda diſcretione.
xvij De imoderat ieiunijs ⁊ vigilijs.
xviij Interrogatio deↄtinẽtia vłrefe
cctionis menſur.
xix De optio cibi qͥtidiani modo
x Obiectio de facilitate cõtinentię
ꝗ duob paximacijs ſuſtinetur.
xi Reſponſio de virtute menſura
er parte continentie.

xrij Auinã gñalis ↄtinẽtigac refe⸗

SS

Collatio I

ctionis modus ſit.

xxiij Quẽadmodum abũdantie hu⸗
moꝛũ genitaliũ caſtigentur.

xxiiij De laboꝛe equalis refectionis.et

de fratris beniamin ędacitate.
ꝑxv Interrogatio quõ vna ſemꝑ ea/
demq; menſura ſeruetur.
xxvi Reſponſio de nõ excedendo refe/
ctionis modo. M
Expliciunt capitula. Incipit ſe
cũda collatio Abbatis Moiſi
de diſcretione. LCap̊ii.

Eguſta/
to itaq; matutino
ſopoꝛe cñ oꝛtũ lud
tãdẽ nobᷣ claruiſſe
gaudẽtes · repmil⸗
ſã narrationẽ rexo

ſcere cepiſſemꝰ·btũs moyſesita exoꝛſꝰ ẽ.

Cũ videã vos tanti deſiderij ardoꝛe flã
matos:vt ne ipᷣm quidẽ paruiſſimũ qui

etis momẽtũ quod ſpiritali collatiõi ſſᷣ

trahens refectioni carnis malueraʒ de⸗

putare· ad requiem credam veſtri coꝛpo/
ris pꝛofeciſſe · mihi qͥʒ hunc veſtrum cõ/

ſideranti feruoꝛem ſollicitudo maioꝛ in-
uehitur. Meceſſe eſt enĩ etiã me in pſol/
uendo debito:tanto maioꝛem denotio⸗/
nis curam gerere:quanto vos attentius
video illud exꝑetere.ſᷣm illam ſententiã·

ſi ſederis cenare ad menſam potentis · ſa

piẽter intellige ꝗᷓ apponũtur tibi · et ĩmit/

te manum tuam ſciẽs · quia talia te oxoꝛ
tet pꝛeparare. Quamobꝛem ð bono diſ

cretionis eiuſq; virtute dicturi ·in quã
ſermo nocturnę collationis ingreſſus
finem noſtrę diſputationi dedit · cupio
vobis eius excellentiã patrũ pꝛimo con
ſignare ſententijs · vt cum patuerit ·
quid deilla ſenſerint: vel pꝛonunciaue/
rint maioꝛes noſtri · tum pꝛolatis tã an-
tiquis multoꝛum qᷓ; recentibus rui
nis et caſibus qui pꝛo eo ꝙminus eam
fuerãt aſſecuti pꝑnicioſo deiecti ſũtlapſu
inq;tũ poſſumꝰ vtilitates eiꝰ⁊ cõmoda
retctemꝰ. quibo diſcuſſis quẽadmoduʒ

Collatio ſecũda elbbatis

excolere eam atq; expetere debeamus ·
cõſiderãtes meritieius:⁊ gratię põdus
efficacius inſtruamur.Eſt eni nõ medi⸗/
ocris ꝗᷓdã vtꝰ. nec ꝗͥ hiana paſſim va

leat induſtria cõpꝛehẽdi niſi diuino fue

rit munere gratia q; collata. Siqͥdeʒ in
ter nobiliſſima ſpũſſancti dona:hãc qͥʒ
ita legimus ab apło numerari.Alij da
tur ꝑ ſpm̃ ſᷣmo ſapiĩę.Alij ſᷣmo ſcię bᷣm
eundẽ ſpiritũ.Alij fides in eodem ſpiri/
tu. Alij gratia ſanitatuzʒ in vno ſpiritu.
Et poſt panca.Alij diſcretio ſpirituuʒ.
Deinde completo om̃i catalogo ſpirita
liũ chariſmatũ infert:Omia aũt h̊ͥ opa/
tur vnus atq; ideʒ ſpiritus diuidẽs ſin
gulis put vult. Videtis ergo nõ terre⸗
nũ · nec paruũ eſſe diſcretiõis munus:ſᷣ
diuinęe gratięlargitatẽ.quã niſi mona⸗
chus omi intẽtiõe fuerit aſſecutꝰ.⁊ aſcẽ
Tentiũ in ſe ſe· ſpirituñ diſcretionẽ certa
rõne poſſederitneceſſe eſt eũ velut in no
cte ceca ceteriſq; tenebꝛis oberrantẽ nõ
ſolũ in ꝑnicioſis foueis p̃ruptiſq; conci

ere · ß etiã in planis ac directis itineribꝰ

frequẽter offendere.

Quod diſcretio ſola cõferatmno

nacho ·⁊ diſputatio ſuꝑ hoc ab
batis Antonii. Lap̃.ii.

Eñmini igitur
quondam in anis adhuc pue
ricie cõſtitutus in partibus thebaidos
vbi beatus Antonius moꝛabatur:ſeni⸗
oꝛes ad eum perfectionis inquirendę et
collationis huius gra cõueniſſe. Cũq;

a veſptinis hoꝛis vſq; ad lucem fuiſſet

ꝓtracta collatio · qſtionẽ hãc maximuʒ
noctis ſpaciũ ↄſumpſit· Nã diutiſſime
ꝗrebat᷑ ꝗ̊ᷓ nã virtus vel obpuantia mo⸗/
nachũ poſſita diaboli laqᷓ̃is ac deceptio
nibe cuſtodire ſp illeſũ · vł certe recto tra
mite firmoq; greſſu ad ꝑfectiõis culmẽ
pducere.Cũ q; ꝓ captu men ſuę vnnſ⸗
ꝗſq; ſnĩam ſuã ꝓferret in mediuʒ et alij
quidẽ hoc in ieiunioꝝ · vigiliarũ q; ſtu/
dio collocarẽt · ꝙ his videlicʒ extenuata

mens · ac puritatẽ coʒdis ⁊ coꝛpoꝛis aſſe

cuta · deo facilius vniret.Alij in nudita.
te ⁊ cõtẽptu vniuerſarũ rerũ·qbo mẽs ſi
penitꝰ exueret · tãq; null deiceps retinẽti
bꝰlaq̃is ad deũ expeditioꝛ ꝑueĩret.Alij
anachoꝛeſin neceſſariã.i.remotionem ⁊
heremi ſecreta cenſerẽt:in qua cõmanẽs
qs · familiarius interpellare deum:eiq;
poſſit pꝑeculiariꝰ inherere · Mõnulliq; in
pꝛimis ſectanda charitatis.i.hũanitadſ
officia definirẽt. ꝗᷓ pio erga fratres et pe
regrinos ſtudio ſuſceptionis impendit᷑·
ꝙ his dũtaxat officijs:regna celoꝛũ da⸗
turũ ſe dñs in euãgelio.velut ſpecialius
repꝛomittat dicẽs: VNenite benedicti pa
tris mei · poſſidete paratũ vob regnum
acõſtitutiõe mũdi.Eſuriui eniʒ ⁊ dedi⸗
ſtis mihi manducare.Sitiui ⁊ dediſtis
mihi bibere c. Cunq; in bũc modũ di
uerſis vtutibo· aditũ certioꝛẽ ad deũ pa
rari poſſe decernerẽteſſetq; noctis ma⸗
ximum tempus hac inquiſitione con/⸗
ſumptũ · intulit demuʒ beatus Antoni⸗/
us:Omia quidem bec ꝗᷓ dixiſtis neceſſa
ria ſũt ⁊ vtilia ſitiẽtib deũ · atq; ad deũ
cupiẽtibo puenire· ̊ his pncipalem tri‚/
bu ere gratiã neq̃qᷓ; nos innumeri mul
toꝝ caſus ⁊ expimenta pmittunt. Naʒ
quoſdam ſepenũero acerrime ieiunijs
ſeu vigilijs incubãtes · ac mirifice in ſo⸗/
litudine ſecedentes: pꝛiuationẽ qʒ omni
um facultatũ ita ſectantes · vt ex ipis ne
vniꝰ qdem diei victũ ſibimet: vnũq; de
nariũ ſupereſſe paterent· Humanitaſj
etiã ſtudia tora deuotione cõplẽtes · ita
vidimus repẽte deceptos vt arreptum
opus nõ potuerint cõgruo exitu termi⸗-
nare · ſummũq; feruoꝛẽ ⁊ cõuerſationeʒ
laudabilem deteſtabili fine clauſerint.
Mobꝛẽ quid pꝛĩcipaliter ducatad deũ
manifeſte poterimus agnoſcere · ſi mine
ac deceptiões illoꝝ cauſa diligẽtiꝰ a no
bis fuerit indagata. Illis nanq; cũ exu
berarẽt pꝛedictarũ opa vtutũ · diſcretio
ſola deficiens vſq; ad finẽea durarenõ
ſinit. Nec em alia lapſus eoꝝ cauſa de⸗
pꝛebenditur · niſi q minus a ſenioꝛib
inſtituti:nequaq; potuerunt rationem

Uilenen
tis vyti
vocetſ
lutir
ſconn
ſetccol
1wo
tertug
Ptewv⸗
tocne
glon
onis.
no
cous
Gseqi⸗
buſune
insr
do
N
N
leten

Wpl

omnẽ
detob/
turbatio
gutlu
ſchele
biieſten
Onisnoo
Goran
N
funt
Dee
P dil
lept

toniso⸗
10 po⸗
10 ſegno⸗
loemek
moaec
Uann er
Om
Un
t

nudt.
Nink
Wodore
na önn
Ninsen
tſnanin
tmulmnn
wprun
niddiſts
ienoci d
muW
WWasn
tunsnnn
ulunuſt
nga ai
plen tii
nunei nul
itmm. Ny
jinelenns

ninftenn
nichonni
neriö te
n Mi d
Pomanin
coes
Nm
ün
m
giarſuns

Pigtd

zungan
minnn
anſi d

—
. „

Moyſi de⸗

diſcretiõis huius adipiſci:que p̃termit/

tẽs vtrãq; nimietatẽ viaregia quẽquaʒ
docet ſemper incedere · et nec dextera vir⸗
tutũ permittit extolli · id eſt fernoꝛis exceſ
ſu cõtinentie iuſte modum tranſcende/⸗
re. nec oblectatum remiſſione deflectere
ad vicia ſiniſtra cõcedit hoc eſt ſub pꝛe/
textu gubernãdi coꝛpoꝛis cõtrario ſpiri/
1P tepoꝛe lenteſcere. Hec nãq; eſt diſcre

tio quęocułꝰet lucerna coꝛpoꝛis in euã

gelio nücupatur m illam ſnĩiam ſalua
toꝛis. Lucerna coꝛpoꝛis tui ẽoculus tu⸗
us· ꝙ ſi oculus tuus ſimplex fuerit totũ
coꝛpus tuũ lucidum erit ſi aſt oculꝰ tu-
us nequã fuerit·totũ coꝛpus tuum tene
bꝛoſum erit · eo gipas cogitationes ho⸗
minis vniuerſas actuſq; diſcernẽs · cun

Diſcretione

cta quę gerenda ſunt peruideat atq; ꝑ/

luſtret · que ſi in homine neq fuerit id eſt

nõ vxro iudicio ⁊ ſca cõmunita · ſen aͤli
bet erroꝛe ac pꝛeſumptiõe decepta · totũ

coꝛpus noſtꝝ faciet tenebꝛoſum · hoc eſt
omnẽ aciem mentis actuſq; noſtros red

inquit lumen qð in te eſt tenebꝛe ſunt · te

nebꝛe ipe quante erunt: Nulli nãq; du⸗

biũ eſt errante indicio coꝛdis ⁊ ignoꝛati⸗

onis nocte poſſeſſo · cogitationes quoq;

etopera noſtra quę ex diſcretiõis ðᷣlibe
ratione deſcendunt:maioꝛibus peccato
rum tenebꝛis implicari. U
De erroꝛe ſaulis et achab quo
p diſcretionis imperitia ſũt de⸗

Lap.ij.

det obſcuros · cecitate ſcʒ vicioꝛũ ⁊ per
turbationũ tenebꝛis inuolutos. Si enĩ

Eniq; ille qui pmus ad regnã/

dum populo iſrael iudicio dei
pꝛeelectus eſt· quia bũc diſcre⸗
tionis oculum neqq; habuit · velut to⸗
to coꝛpoꝛe tenebꝛoſus effectus etiam ip
ſo regno tradito ſibi meruit ſpoliani dũ
lucerne huius tenebꝛis atq; erroꝛe dece
ptus· acceptabilioꝛa deo ſacriſicia ſua
qnam erga pꝛeceptum ſamuelis obe⸗

Dientiam credidit indicanda · quę eñ ex

illa magis parte offenſionẽ incum ere fe⸗
cit· ex qua repꝛopiciandam ſibi diuinã

☚

aſ

ſperauerat maieſtatem · Huius inquaʒ
diſcretionis ignoꝛatio achab regẽ iſra/

el poſt illius ſublimiſſimi triũ phi victo/

riam qui ei fuerat dei fauoꝛe conceſſus ·
credere perſuaſit melioꝛẽ eſſe miſericoꝛ⸗
diam ſuam quam executionem lſeueriſ
riſſmii pcepti:et quẽadmodũ ſibi vide⸗/
bat crudelis iperij. Qua ↄſideratione
mollitus dum mauult cruentam victo

riam clementia temꝑare ob indiſcretaʒ

miſcdiam veluttoto coꝛpoꝛe redditꝰ te/

nebꝛoſus irreuocabili moꝛte damnatur

Que de bono diſcretionis in

ſcripturis ſactis reteratur. iiij.

Ec eſt diſcretio quę nõ ſolum
lucerna coꝛpoꝛis ſed etiam ſol
M ab apoſtolo nũcupat · bm illð
Sol nõ occidat ſuper iracundiã veſirã

Pec viteę noſtre gubernatio dẽ. ßᷣm illöõ

Quibus non eſi gubernatio cadunt vt
folia. Hec conſiliuzʒ rectiſſime nomina
tur · ſine qͥ nihil a gere omnino ſcripture
auctoꝛitate permittimur· ita vt ne ipſũ
quidem ſpiritale vinum·id eſt gaudiuʒ
quod letificat coꝛ hominis ſine ipius ſi/
namur moderatione percipere · hm illud

QLum conſilio omnia faccũ conſilio vi/
nũ bibe. Et iterum. Sicut ciuitas mur
Diruta ⁊ nõ circũdata · lic eſt vir qui nõ
cuʒ conſilio aliquid agit. Cuius pꝛiua

tio q; pernicioſa ſit monacho · teſtionij

huius exemplum ac figura declarat · di⸗

ruteeum ac ſine muris cõparans cinita
ti. In hac ſapientia · in hac intellectꝰ ſen
ſuſq; conſiſtitſine quibus nec interioꝛ

terunt diuitie congregari · ſm illud. Cũ
ſapientia edificatur domus ⁊ cum intel
lectu iterũ erigitur · cuʒ ſenſn implentur
cellaria omnibꝰ diuitijs pꝛecioſis ⁊ bo-

nis. MHec inquã eſt ſolidus cibus qui ni

ſi a perfectis tantũ ac robuſtis aſſumi ñ
poterit. bm illud · Perfectoꝝ aũt eſt ſoli
dus cibus eoꝛuzʒ qui ꝓ conſuetudine ex
ercitatos hñt ſenſus ad diſcretioneʒ bo
ni ac mali · Quę intantuʒ vtilis nob ac
neceſſaria compꝛobatur · vt etiaʒ vato

noſtra edificari domꝰ nec ſpiritales po-

E

r

—;— Lollatio ſecũda Abbatis

— — -=—

cei einſq; virtutibus coaptetur · ßm il⸗
lud Tiuus eſt enĩ dei ſermo⸗ efficax et
penetrabilior omni gladio ancipiti· 2
tingens vſq; ad diuiſionẽ animęac ſpi
ritus cõpagum quoq; ⁊ medullarũ et
diſcretoꝛ cogitationum ⁊ intentionum
coꝛdis.Quibus manifeſtiſſime declara
tur· nullam ſine diſcretionis gratia per⸗
fecte poſſe vel perfici vel ſtare virtutem.
Et ita tam beati antonij q; vniuerſoꝛũ
ſententia diffinitũ eſt· oiſcretionẽ eſſe qᷓ
fixo gradu intrepidũ monachũ perdu/
cat ad deumpꝛedictaſq; virtutes iugit
conſeruet illeſas· cũ qua ad conſũmatio
nis excelſa faſtigia minoꝛe poſſit fatiga
tione conſcendi:et ſine qua multi etiaʒ
Ppenſius laboꝛãtes· perfectionis nequi9/
nerĩt culmen attingere. Omniũ namq;
virtutuʒ generatrix cuſtos. moderatrix
qᷓ; diſcretio eſt.
De moꝛte heronis ſenis. c.v.
Tyt hãc eandem diffinitionẽ
antiquitus a ſancto antonio ⁊
ceteris patribus ꝓmulgatã · re
cens q̃q; ſicut ꝓmiſimus confirmet exẽ
pluʒ· recolite id quod nuꝑ geſtũ ocłoꝝ
vroꝝ vidiſtis obtutibus: ſenem videli

cet heronem ãte paucos admodũ dies

illuſiõe diabolica a ſummis ad ima deie
ctũ ·quẽ quiqᷓginta anis in hac heremo
cõmoꝛatum: ſingulari diſtrictione rigo
rẽ continentie tenuiſſe cognoſcimus· et
ſolitudinis ſecreta vltra omnes h̊ com
moꝛantes miro fernoꝛe ſectatũ. NHic igi
tur quo pacto qua ratione poſt tantos
laboꝛes ab inſidiatoꝛe deluſus · grauiſſi
mo coꝛruens lapſu cunctos in hac here

mo ↄſtitutos luctuoſo doloꝛe percuſſit

Mone qꝛ minꝰ diſcretionis vꝓptute pol⸗
ſeſſa ſuis diffinitionibus regi qᷓ; ↄſilijs
Vl collationibus fratrum atq; inſtituſj
maioꝝ maluit obedire. Siquidem tan⸗
to rigoꝛe ĩmutabilẽ ieiunij continentiaʒ
ſemꝑ exercuit.et ſolitudinis celleq; ita

in giter ſecreta ſectatus eſt: vt ab eo par.

ticipationẽ ineundi cum fraternitate cõ

niuij nec vneratio quidem diei paſca⸗

4

OUJMẽ

cipitem dedit · deã

lis aliquãdo potuerit obtinere. In qua
fratribus cunctis ꝓ anninerſaria ſolen-/
nitate in eccleſia retentis · ſolus nõ potu
itaggregari:ne qu ãtulücunq; percepti-
one leguminis paꝛuia ſuo videretur p
poſito relaxaſſe. Qua pꝛeſumptione de⸗

ceptus · angelum ſathane velut angelũ

lucis cum ſumma veneratione ſuſcipi⸗

ens · eiuſq; pꝛeceptis pꝛono obediens fa
mulatu · ſemetipm in puteũ · cuius pfun
Ditatẽoculoꝛum nõ attigit intuitus p⸗
Igeli videlicet ſui ſpõ
ſione nõ dubitans · qui eum p merito xᷣ

tutũ ac laboꝛũ ſuoꝛũ nequaq; poſſe fir
mauerat vlli iam diſcrimini ſubiacere

CQuius rei fidem vt experimento ſuęſo⸗
ſpitatis euidentiſſime compꝛobaret. ſu⸗
pꝛadicto ſe puteo nocte intem peſta illu⸗
ſus iniecit· magnuʒ ſcilicet virtutis ſuę
meritũ pꝛobaturus · cum inde euiſſet ille
ſus. De quo ingenti fratrum laboꝛe cuʒ
pene iam exanguis fuiſſet extractus vi⸗
tam die tertia finiturus:qð bis deteriꝰ
eſt· ita in deceptionis ſuęobſtinatone ꝑ
manſſit · vt ei ne experimẽto quidem moꝛ
tisſuę potuerit perſuaderi · ꝙfuiſſet de⸗
monũ calliditate deluſus. Quãobꝛem
ꝓ meritis laboꝛũ tantoꝝ ⁊ annoꝝꝑ nume

roſitate qua in beremo perdurauit · hoc

miſeratiõe ⁊ hũanitate ſumma · ab his
qui eius cõpatiebatur exitio · vixa pꝛel⸗
bitero abbate Oafuncio potuit obti.
neri · vt non inter byothanatos reputa/
tus etiam memoꝛia oblatiõe pauſan⸗
tium iudicaretur indignungs
De ruina duoꝛum fratrũ ob di
ſcretiõis iperitis. Cap̃ᷣ vi.
Aiug dicam deillis duobo fra
tribus qui habitantes vltra il

lam heremum thebaydos · vbi
quondam fuerat beatus antonius com

moꝛatus minns cauta diſcretione ꝑmo

ti euntes per extentam ſolitudinis vaſti
tatem nullã eſcam penitꝰ ſumere decre
nerunt niſi quã per ſemetiõm dominus

illis pꝛeſtitiſſet. Cunq; errantes eos per
ceſerta ⁊ deſicientes ia fame cõſpenilſet

hong
cts ſe
andt
ini
⸗
aſe
nibus
ſe diſa
tooec
ſcopit
ſrmöne
Perbon
tibysi
humle
bjwla
Alcton
Ctinitae
ſcnaren
toneic
fatend
ſtultaj
diſre
nusae
ucgj
GDinuts
Muneseis,
dellen
Peritad
.

c⸗

iA
liſticn
innunn
nüciun
gnamp
mnenab⸗
10, 910
iſui
butduo

ftonben
Uueniretn
ſnlie
ſici of
hmncnlen
Dnne
obhunn

4

§

hene
ngſien
Garieen
mnchi
ſunping
RWuns
umnit,
ninei
Ntttid
npn)
u lef/
in abinan⸗
nmn ſielo/
odaretiſc⸗
mnilu⸗
mrmmisn
nintemſel
mnhlore
ſemmmsn
s
Ahlinanones
vgridemnon
gfuiſetde
Quobren
nannor une
ndumuttoe
mmnzobbis
ionuſh
oPntchi⸗
us ehn
Danüepen⸗
s
funiohn
nliwnft
ins ni
baplod i
utobius N
hlortiothii
iuciunſ
Gint ⸗
vminus
Nrzeboſh
tcſen

alongemacices quidam quę gens cun

ctis pene nationibus feris imanioꝛ atq;

crudelioꝛ eſt nõ enĩ eos ad effuſionẽ ſan

guinis vtnõnullas gentes deſiderium
pꝛede · ſed ſola ferocitas mẽtis inſtigat:
eiſq; contra naturã feritatis ſuęcũ pa⸗

nibus occurriſſent ; vnus ex eis ſbᷣueniẽ

te diſcretione velut a domino ſibi poꝛre⸗

ctos · cum gaudio et gratiarũ actione ſu⸗
ſcepit· reputãs eſcã ſibi diuinitus mini

ſtrari · nec ſine deo factum vt hi qui ſem
per hominũ cruoꝛe gauderent deficien/

tibus iam ac tabeſcentibus vite ſubſta⸗
tiam largirẽtur· alius vero recuſans ci-
buʒ vlut ab homine ſibi oblatũ inedie

cefectione conſum ptuseſt· Quoꝛum li
cetinitia ex repꝛehenſibili ꝑerſuaſiõe de

ſcenderint · vnus tñ ſubueniente diſcre/
tione id quod temere incauteq; cõcepe⸗

rat emẽdaſſe agnoſcitur · alius auteʒ in

ſtulta pſumptiõe perdurans ac penitus

diſcretionis ignarus·moꝛtẽ quaʒ domi
nus au ertere voluit ſibijp̃i conſciuit · ne

quaqᷓ; credens diuino inſtinctu factuʒ

qð ĩmitis populus pꝛie feritatis oblitꝰ
panes eis ꝓ gladijs obtuliſſĩet.
De alterius illuſionequa peri/
peritiã diſcretiõs incurrit · vij.

VAid etiam deillo cõmemoꝛeʒ

cuius nominis quia adhuc ſu
pereſt nolumus facere mentio/

nẽ. Qui dum longo tꝑe demonẽ in ãge
li ſu ſcepit claritate · reuelationibus eius

innumeris ſepe deceptus credidit inter
nũcium eſſe iuſticie. Nam exceptis his
etiam per omnes noctes in cella eius lu⸗
men abſq; vllius lucernę pꝛebebat offi⸗
cio. Ad extremũ iubetur ab ipo · vt deo fi

liũ ſuũ qui cum eodem pariter cõmane/

bat. deuotꝰ offerret · vt hoc ſcilicet ſacri
ficio abꝛahe patriarche merit in nullo
inueniretur inferioꝛ. Cuius intantum ẽ
credulitate ſeductus: vt hoc cõfeſũ par

ricidiũ opere perfeciſſet:niſi eu, videns
puer cultru extra conſuetudinẽ acuẽdo

pꝛeparare et vincula quibus eum velut

oblaturus adimolandum conſtꝛingere

—

MNoyſi de diſcretione

diſponebat inquirere · pꝛeſagio ſcelen fu
turi perterritus.e cella cõcit aufugiſſet.
Delapſu et deceptione mona/
chi meſopotameni.

Ongü eſt deceptionẽ illiꝰ quo⸗
q; monachi meſopotameni pꝑ⸗/
. currere · q ĩ illa puincia ꝑpau
tis imitabilem exhibens continentiam·
qua per annos multos ſingulariter in
cella retruſus exegeratita ẽ ad extremũ
diabolicis reuelationibo ſomnijſq; de⸗
luſus· vt poſt tantos laboꝛes atq; virtu⸗
tes quibus omnes monachos ibideʒy re⸗
ſidentes exceſſerat. ad iudaiſmũ ⁊ conci
ſioneʒ carnis lapſu miſerabili fuerit de⸗
nolutus · eo yilli ſolita viſione qua vo⸗

lens eum ad credulitatẽfuture deceptio
nis illicere · veriſſima queq; multo tepo⸗ l⸗

re diabolus velut veritatis nũcius reue
larat · oſtenderat demũ chriſtianũ popu
lum vna cũ pncipibus religionis ac fi⸗
Ti noſtre apoſtolis ſcʒatq; martiribus
tenebꝛoſum ac tetrũ omniqʒ macie tabi
důu atqʒ defoꝛmẽet ecõtra iudeoꝛũ po/
pulũ vna cum moyſe patriarchis atqʒ

ꝓPphetis ſumma tripudiãtẽ leticia · ⁊ ſplẽ

didiſſimo lumine choꝛuſcanteʒ · ac ꝓin/
de ſuadens ſi mallet meriti ac beatitudi
nis illoꝛum particeps fieri · circũciſionẽ

quoqʒ ſuſcipere feſtinaret. Equibo ꝓfe⸗

cto tam lugu bꝛiter nemo fuiſſetilluſus.
ſi rationẽ diſcretionis huius aſſequi la⸗

boꝛaſſet.Quãobꝛẽ in quãtis pernicioſũ

ſit diſcretionis gratiã nõ habere · multo
rũ caſus ⁊ experimenta declarant.
Interrogatio de acquirẽda ve.
ra diſcrecone. cap.x.

Ermanus.Et nouellis erẽ⸗
plis ⁊ teſtimonijs antiquoꝛum

ſatis abunde ppatuit diſcre⸗/

tionem fontẽ quodãmodo atqʒ radiceʒ
cunctaru ʒeſſe virtutum. Quomodog

acqri debeat· cupimꝰnobis exponi/ ant
quẽadmodũ vtrũ vera ⁊ ex deo an falſa

et diabolica ſit poſſitagnoſci · vt hm illã
enãgelicã q̃m ſuperioꝛe tractatu deſeru

iſti parabolã q̃ iubemur ſiai phabilcs
b 2

—

*.

₰

*AXGπ

. c* 02.60

&

—

noꝛationi eius callidus hoſtis illudere·
qui vniuerſas cogitationes in coꝛdena

irapegite· nũmiſmati impꝛeſſã veri reg
imaginem peruidentes · depꝛehẽdere va

leamus ꝙ n deſit in moneta legitima fi⸗
guratũ · atq; illud ſicut vulgari vſus xᷣ

o heſterna collatione dixiſti tanqᷓ; para

caraximũ repꝛobemusilla inſtructi peri

tia quã ſatis copioſe ⁊ integre ꝓſecutꝰ

babere ſpiritalem atq; euangelicũ trape

citã debere ſignaſti · Quid enĩ ꝓderit x
tutis eius et gratię merita cognouiſſe · ſi
quẽadmodum debeamus expetere eam
Wlacquirere neſcaamus:
Reſpõſio quẽadmodum poſſi
deatuꝛ veꝛa diſcꝛetio . Ca. x.

Oyſes. Aera inquit diſcre⸗

tio nõ niſi vera humilitate acꝗq

ritur. Cuius humilitatis non

ficte hec erit pꝛima pꝛobatio ſi vniuerſa
nõ ſolum quęagenda ſunt ſed etiã quę
cogitantur ſenioꝛuʒ reſeruẽtur examini
vt nibil quis ſuo iudicio credens illoꝛũ
peromnia diffinitionibus acqnieſcat ·
quid bonũ vel malum debeat iudicare
eoꝛum traditione cognoſcat. Que inſti-
tutio nõ ſolum per verã diſcretionis vi-

am iuuenẽ recto tramite docebit incede⸗
re·verũetiã cũctis fraudibus ⁊ inſidijs

inimici ſeruabit illeſum · Nullaten? enĩ
Tcipi poterit quiſq; nõ ſuo iudiciõ ſed

——— —

maioꝛum viuit exemplo.nec va lebit ig⸗

ſcentes pernicioſa verecundia neſcitob
tegere · ſ eas maturo examine ſenioꝛũ vł
repꝛobat vel admittit · Ilico nanq; vt

patefacta fuerit cogitatio maligna mar

ceſcit· ⁊ anteq; diſcretionis iudiciũ ꝓfe⸗

ratur: ſerpens deterrimꝰ velut e tenebꝛo

ſo ac ſubterraneo ſpecu virtute confeſſi
onis ꝓtractus ad lucem et traductꝰ qðᷣ

ammodo ac dehoneſtatus abſcedit.Lã

diu enĩ ſuggeſtiones eius noxie dñant᷑
in nobis q;diu celantur in coꝛde. Et vt
virtutem ſententie huius efficacius col-/
ligatis · referam vobis abbatis ſerapio⸗/

nis factuʒ:quod illeiunioꝛibus ſolebat

inſtructionis gratia frequẽter inferre.

Ccollatio ſecũda elbbatis

VUerba Abbatis ſerapionis et
de marcoꝛe patefactaꝛũ cogita/
tionũ.et de periculo ꝓpꝛie cõfi
dentie. LCLa xi.

Vm adbuc eſſem puerulus in
quit · et cuʒ abbate theone com⸗
manereʒ · hec mihi fueratinimi/

ci impugnatione conſuetudo feralis in
geſta · vt poſiq; refeciſſeʒ hoꝛa nona cũ ſe
ne · vnũ paximaciũ quotidiein ſinu meo
latenter abſcõderẽ qð ſero illo ignoꝛãte
occulte edebã. Qð furtuʒ licet conniuẽ
tia cogitationis et inoliti ſemel deſiderij
incõtinentia ſine ceſſatione cõmitterẽ ·
expleta tñ ↄcupiſcentia fraudulenta ad
memetipm reuertẽs ſuper admiſſo furti
crimie grauiꝰ cruciabar q; ſuꝑ eſu eius
Afueram iocundatus. Cunq; illud mole

ſtiſſimũ opus velut ab exactoꝛibo pha⸗
raonis indictũ mihi vice laterum ſingu
lis diebus explere nõ ſine doloꝛe coꝛdis
mei cõ pellerer· nec tamen eruere me poſſe

ab hac eoꝛum ſeuiſſima tyrannide⁊ clã

Teſtinum furtum ſeni manifeſtare ↄfun

derer· contigit dei nutu de bocmecapti⸗„

uitatis iugo volentis eripere; vt quidaʒ

fratres cellam ſenis obtentu edificatio-
nis expeterent. Cunq; refectione trãſac-
ta collatio ſpiritalis cepiſſet agitari: re-
ſpondenſq; ſenex propoſitis interrogati

onibus eoꝛum cũ de caſtrimargie vicio

et occultarũ cogitationũ dñatione diſſe

reret· earumq; naturaʒ et atrociſſumam
vi quã haberent donec celarẽturexpone

ret · compunctus ego collationis huius
virtu te et conſciẽtie mee reatu perterritꝰ

velut qui crederem ob hoc ea fuiſſe pꝛo⸗
lata ꝙ ſeni fuerint ſecreta mei pꝑector pa

tefacta· in occultos pꝛimũ gemitus exci/
tatus· einde coꝛdis mei compunctione
creſcente inapertos ſingultꝰ lachrymaſ

q; pꝛorumpens·paximaciũ qð cõſuetu
oine vicioſa clancule paraueram come

dendum . de ſinu furti mei conſcio ac ſu
ſceptoꝛe pꝛoduxiipᷣm q; in medium pꝛo
ferensquemadmodum quotidie inuo-
lans ipᷣm latenter ederem penitentiam

lotu
nier
tim!
riſt
bue
ni.
Lln
conf
ſani⸗
ſoen
gen
ſone
ſons:
nnan
Gliſcc
Gflio
nalyt
Cdor
pyle
telat
nu
ſalutn
Mc
noſin
felllobe
Neinen
lunim
mnotbi⸗
Wünent
We
W
cnnn
lenug
necog
nioit⸗
lus vir
hronn
nbpi
icena
thnent
br ig
Mlen
üunn

mns

iohe

oitet
nign,
mäi
1n.

nponien
Nettenng
difuannn,
Kndofnn
nriune
nlnigrit
lndin
wrcnimnd
uchlntza
niloſfyrti
ligcteins
gAndnole

ewid d.

uwunſner
orcns
Ganardepk
nnmnibtti
nin afn
cenecapt⸗
vertquice,
Immohſhcnio
noneriſe⸗
ſcngne
nsinmnogin
nnnge nao
inonedie
mochnm
Auente
luinei

aſan

Moyſi de diſcretione

coꝛam eo in teram ſubmiſſus cum ve⸗
nie poſtulatione confeſſus ſum et vber⸗
tim pꝛofuſis lachrymis abſolutionẽ di⸗
riſſime captiuitatis huius interceſſioni
bus eoꝛum atq; oꝛationibus imploꝛa—g
ui. Tunc ſenex· Confide ait o puer.ab?
ſoluit te a captiuitate etiam me tacente
confeſſio tua. Nictoꝛem nam q; aduer⸗
ſarium tuum hodie triumphaſti: validi
us eum tua confeſſione elidens qᷓm ipſe
meras ab eo tua taciturnitate tectus
quem nequaqᷓ;ᷓ vel tua vl alterꝰ reſpõ
ſione confutans. in tenuncvſq; permi⸗

ſeras dominari·ſm illaʒ ſalomonis ſen
tentiam · quia non fit ↄtradictio ab his

qui faciunt malum cito ideo repletũ eſt
coꝛ filioꝛum hominũ in ipſis vt faciant
mala· Et idcirco iam te poſt hãc publi⸗
cationem ſuam nequiſſimus ſpiritꝰ iſte
nullatenus inquietabit vlterius: nec in
te latibuluʒ ſibi teterrimꝰ ſᷣpꝑẽs deiceps
vſurpabit · de tenebn tui coꝛdis ↄfeſſiõe
ſalutari prctꝰ ad lucẽ Nec dũ ſenex hec
ꝓba cõpleuerat ·et ecce lãpas accẽſa de
meo ſinu pcedẽs·tãto cellã rpleuit odo
re ſulphureo vt vehem̃tia fetoꝛis ipſius
vix in ea reſidere poſſemus · Reſumẽſqʒ
ſenex ammonitionem:ecce inquit domi⸗/
nus tibi veritatem ſermonum meoꝛũ ex⸗
perimento pꝛobauit vt paſſionis incen
toꝛem de coꝛdetuo cõſeſſione ſalubꝛi fu
gatuʒ oculoꝛum fide perciperes · patefa
ctumq; hoſtem nequaqᷓ; locum in te vl/
terius habiturum aperta eius expulſio/
ne cognoſceres. Itaq; bin ſententiaʒ ſe/
nis · ita eſt inquit in me conſeſſionis hu/⸗
ius virtute dominatio diabolice illius
tyrannidis extincta atq; imperpetuum
conſopita · vt nunqᷓ; mihi ne memoꝛiaʒ

quidem concupiſcentię huius vlterius

teptau erit inimicus ingerere · nec me ptꝰ
hec aliquando pulſatum furtiui illius
deſiderij inſtigatione perſenſeriʒ. Quẽ
ſenſum in eccleſiaſte quo q;pulcherrime
legimus figuratum. ſi momoꝛderit in /
qt ſerpens nõ in ſibilo non eſt abundã.

confeſſionẽ ſiue ↄſenſum ſuggeſtio ſen

qᷓʒgʒ; immites hoſtes diurnuʒ nocturnũq;

hia incantatoꝛi taciti ſerpentis moꝛſi uF
pernicioſum eſſe deſignans. id eſt · ſi per

cogitatio diabolica incantatoꝛi cuiquã
ſpiritali ſcilicet viro qui carminiboſcri⸗
pturarum mederi pꝛotinus vu lneri et
extrahere de coꝛde viri conſueuit noxia
Vnena ſerpentis patefacta non fuerint
ſuccurrere periclitanti perituro ue non
poterit· Moc igitur modo ad ſcientiaʒ
diſcretionis vere peruenire facillimę po
terimus vt ſenioꝛum veſiigia ſubſequ-) ð
tes neq; agere quicq; noui·neq; diſcer- M
nere noſtro Weltcio pieſamainah quẽ VADe O/ v,
admodum nos vl traditio iloꝛum vel .α Wo ſ of
vite pꝛobitas infoꝛmarit in omnibo gra „& —13 H 6, 6 WDB
diamur. Qua inſſitutione firmatusnõ g. 5 M
modo ad perfectam diſcretionis ratioo ſp
nem quiſq; perueniet· verumetiam mu
nitus a cunctis inſidijs inimici et tutiſ-
ſimus permanebit. Mullo nam q; alio
vicio tam pꝛecipitem diabolus mona/
chum pertrabit ac perducitad moꝛtem
q; cum eum neglectis conſilijs ſenioꝛuʒ
in ſuo indicio perſuaſerit ac diffinitiõe
doctrina ve confidere. Etenim cum om
nes artes ac diſciplinę bumano iĩigenio
reꝑerte· et quę nihil amplius q; vitehu (
ius tempoꝛarie cõmodis pꝛoſunt. Iy ma
nu palpari queantet oculis peruideri:
recte tamen a quoq; ſine inſtituentis do
ctrina nequeant compꝛehendi ·q; inedp
tum eſt credere hanc ſolam nõ egere do V
ctoꝛe quęet inuiſibilis Tocculta eſt · 1
non ſolum oculis ſed ne animo quide,z
niſi coꝛde puriſſimo perſpici poterit · cu⸗
ius erroꝛ non tem ꝛale damnũ nec qð
facile repareturſed animę perditionem
parit moꝛtem q; perpetuam Habet enĩ
nõ aduerſus viſibiles ſed inuiſibiles at

conflictum · nec contra vnum ſeu duos
ſed cõtra innumerabiles cateruas ſpi-
ritale certamẽ: cuius caſus tanto perni
cioſioꝛ cunctis quanto et infeſtioꝛ inimi
cus· congreſſus occultio; Et iceo ſem
3 .

Collatio ſecũda lbbatis

ſer ſeniomum ſumma diligentia ſunt ſe
ctanda veſiigia atch ad eos cuncta qug
innoſiris coꝛdibus oꝛiuntur ſublato cõ

fuſionis velamine deferenda.

Zonfeſſio verecundie ob quea,z
cõfunderemur cogitatõnes no

ſtꝛas ſenioꝛibus reuelare.

Eñrmanus. Occaſionem

nobis pernicioſe wrecũdie
qua cogitationes malas ſtu
deamus obtegere ac ſaluta

ri eas patefacere confeſſioęæ⸗

ne Nreamur illa pꝛecipue creat cau/

ſa· qua nouimus quendaʒ in ſyrieępar

tibus vt credebatur pꝛecipuum ſenioꝝ

cuidam fratri cogitationes ſuas ſimpli
ci confeſſione pꝛodenti·poſimoduʒ qua
dam indignatione commotum eaſdem

grauiter expꝛobꝛaſſe. AUnde fit vt dum
eas in nobis pꝛemimus ac ſenioꝛibo eru
beſcimus publicare· curationum reme⸗
dia conſequi nequaamus.

Lap. xiij.

Oyſes. Sicut non ſunt

omnes iuuenes pari modo

Vl feru entes ſpiritu vel diſ⸗

ciplinis ac moꝛibo optimis

inſtituti.ita ne ſenes quidem cuncti vno

modo vel perfecti poſſunt vel pꝛobatiſſi

mi reperiri. Diuine eniʒ ſenum nõ ſunt
canicie capitis ſed induſtria inuẽtutis
ac pꝛeteritoꝛum laboꝛum ſtipendijs me/

tiende. Mue enim non congregaſti in⸗

quit in iuuentute· quomodo inuenies in
ſenectute tua. Senectus enim venerabi⸗
lis eſt nõ diuturua neq; numero annoꝝn
computata. Cani enim ſunt ſenſus ho⸗
minis ⁊ ſenectus hon oꝛabilis vita ima/

culata.Et idcirco non omnium ſenioꝛũ

quoꝛuʒ capita canicies tegit.quoſq; vi⸗/

telongeuitas ſola commendat · nob ſũt

imitanda veſtigia vel ſectanda ſeu tra-
ditiones ac monita ſuſcipienda,ſed eo/

Reſponſio de cõſuſione calcãa⸗
da et periculo non condolẽtis:

rum quos laudabiliter vitam ſuam ac
pꝛobatiſſime comperimus in iuuentute

ſignaſſe · nec pꝛeſumptionibus pꝛopꝛijs
ſed maioꝛum traditionibus inſtitutos.
Sunt enim nonnulli quoꝛum etiaʒ qð

eſi lugubꝛius maioꝛ pars ſine dubio re⸗

peritur ˖ qui in tepoꝛe ſuo quem ab ado
leſcentia ſua ↄceperũt atq; ignauia ſene

ſcentes auctoꝛitatem ſibi non maturita⸗
te moꝛum ſed annoꝛum nüeroſitate con

quirũt. De quibus expꝛobꝛatio illa do⸗

mini pꝛopꝛie ſatis dirigitur per pꝛophe
tam. Et comederunt alieni robur eius ⁊
ipſe neſciuit · ſed et cani effnſi ſunt in eo ·
et ipſe ignoꝛauit. Hos inquam in exem

plum iunioꝛibus nõ eoꝝ vite pꝛobitas
nec vlla pꝛopoſiti huius laudabilis atʒ

imitanda diſtrictio ſed annoſitas ſola

pꝛouexit. Quoꝛum caniciẽ callidiſſimꝰ

* 6

inimicus.ad deceptionem iunioꝛum in
pꝛeiudicata auctoꝛitate pꝛoponens· eti/
am illos qui ad viam perfectionis vl ſu

is vll alioꝛum potuerunt monitis inci⸗
tari · ſubuertere ac decipere exemplis eo⸗-

rum fraudulẽta ſubtilitate feſtinat · vel
in tepoꝛem ſcilicet noxium vel in letaleʒ
eſperationem eoꝛum doctrinis inſtitu
tiſq; perducens. Cuius rei volens pꝛo/
ferre vobis exemplum auctoꝛis nomine

pꝛetermiſſo · nenos quoq; illius qui pa
tefacta ſibi fratris vicia publicauit ſile

aliquid admittamus rem tantuʒ geſtã
quę inſtructionem neceſſariaʒ vobis cõ

ferat paucis exponam. Cumigitur ad

ſenem quendam nobis optime cognitũ

quidam non ignaniſſimoꝛum iuuenuzʒ
pꝛofectus ſui et curationis gratia perre/

riſſet· et carnalibus incentiuis ac foꝛni-

cationis ſpiritu ſemetipſum inquietari
ſimpliciter ꝓdidiſſet· conſolationem cre
dens laboꝛibus ſuis oꝛatione ſenis et re⸗
media conceptis vulneribus reperturũ·

ille amariſſimis eum verbis excipiẽs. ita
ſuis ecõtrario coꝛreptionibo aſperauit ·

miſerabilem pꝛonuncians et indignuʒ

nec monachi nomineac religione ceſen/

=

duze
cupil
coꝛr.
ma⸗
moc
ptur
talin
paſi.
apic
labo
etvin
heme
Hehen
ſtuitun
ſauntan
Gllen
ſn
Gon
Anite
lecor
mnula
culi⸗
lecont
ſtempen
ſionona
Nreſtin
ſeneciac
Gebgere
Kleal
Nohſ
s⸗
lis nn
bereen
agere
ardoꝛ⸗
ſericon
is tunt
Pltogt
ſevetrre
Nragdm
tlfeſti
winan
Manm

Dð
nie
eg,
ginſinn
unaäpg
neduber
wemade
dcaruk
nen
mnn
nwbman
ue
vuminarm
rpobins
cubiis atj
wnsſol
alaihind
nimicmmis
ohnnon
ü
nunnsii
runplscv⸗
tlint
mn leul⸗
ninis nſim
iwlns o⸗
nonspomne
UUusu⸗
blantſe
—R
S
Cnigunt
Gna
numn n
s gum .
—R
e ni
anmmde
Gtſnisetſi

„£½

Mo yſi de diſcretione

duz qui potuerit huiuſmodi vicio ⁊ cõ
cupiſcentia titillari:ita ſuis econtrario
coꝛreptionibus vulnerauit vteum ſum

ma deſperatione deiectuz meſtumq; ad

modum ac letali triſticia penitus obꝛu-
ptum eſua dimitteret cella. Cñq; ei in
tali meroꝛe depꝛeſſo·nec iam de remedio
paſſionis ſed de expletione concepte cõ/
cupiſcentie pꝛoſunda cogitatiõe tractã.
ti abbas a ꝓpollo pꝛotinus occurriſſet:
et vim laboꝛis eius et oppugnationis ve-
hementiam quę in coꝛde eius tacite vol⸗
nebatur · de contemplatione vultus · et
intuitus ipſius deiectione cõiectãs · cau
ſam tante perturbationis inquireret at
q; ille molliter ſe compellanti ſeni ne re/
ſponſum quidem vllũ poſſet referre· ma⸗/
gis ac magis eum ſentiens ſenexnon in⸗/
aniter cauſam tante triſticie ſilentio vel
le contegere· qm ne vultu quidem diſſi/
mulare quiuiſſetintẽtius ab eo cauſas
occulti doloꝛis cepit inquirere. Quib
ille conſtrictus pergere ſe ad vicum con.
fitetur · vt quia ſᷣm ſententiam illius ſe/
nis monachus eſſe non poſſet · nec refre⸗
nare ſtimulos carnis et impugnationis
remedia conſequi pꝛeualeret · vxoꝛeʒ du
ceret · ac relicto monaſterio reuerteretur
ad ſeculum. Quem ſenex appollo blan⸗
da conſolatione demulcens. ſeſeq;ʒ aſſe⸗
rens iſdem quotidie incentiuoꝛuʒ ſtimu
lis atq; eſtibus agitari ·et idcirco nõ de⸗
bere eum pꝛoꝛſus in deſperationem con
cidere:nec mirari ſuper impu gnationis
ardoꝛe:qui non tam laboꝛis ſtudio qᷓ; mi
ſericoꝛdia dñi et gratia vinceretur · vni

us tantum diei ſu per dilatiõe ruine diſ⸗

poſite · ab eodem popoſcit inducias· ⁊ vt
reuerteretur ad ſuam cellulam depꝛeca/
tur · ad monaſterium pꝛedicti ſenis ilico
tota feſtinatione perrexit. Cumq; eideʒ
pꝛoximaſſet· expanſis manibus oꝛatio⸗
nem cum lachrymis fundens· conuerte

ait domine qui occultarũ virium etin/
firmitatis humane ſolus arbiter pius
ac ſecretus es medicusimpugnationẽ
illius inuenis in ſenem iſtum vt ↄdeſcẽ⸗

Tere infirmitatibus laboꝛantium et cõ⸗

pati fragilitati iunioꝛum vel in ſenectu
te doceatur. Cumq; ille hanc pꝛecem cũ
gemitu concluſiſſet · cernit ethiopem te
trum contra illius cellulam ſtantem at⸗
q; aduerſus eum ignita iacula dirigen/
tem · Quibus cum fuiſſet ille pꝛotinus
ſauciatus·pꝛogreſſus e cella · ⁊ huc illuc
q; velut amens et ebꝛius curſitaret atqʒ
egrediens ⁊ ingrediens iam continere ſe
in ea non poſſet · eadeʒ via concitus per
gere cepit:qua meſtus iuuenis ille diſceſ
lerat. Quem abbas appollo velut amé⸗
tem factum ac quibuſdam furijs agita/
ri conſpiciens · intellexit ignitum diabo
li telum quod viderat ab illo directum
in eius coꝛde fuiſſe defixum · illam q; in
eo confuſionem mentis ac perturbatio/⸗
nem ſenſuum intolerandis eſtibus oꝑę-
rari. accedenſq; ad euʒ quo inquit pꝛo⸗
peras aut quę naʒ te cauſe ſenilis illius
atq; iolite grauitatis oblitum ita pueri⸗
liter inquietãt ac mobiliter curſitare cõ⸗
pellunt. Cum q; ille pꝛo conſcientie ſue
reatu ac turpi exagitatione confuſus·
crederet ardoꝛem ſui pectoꝛis depꝛehen⸗
ſuʒ · ac retectis ſeni ſui coꝛdis archanis
nullam reſponſionẽ percunctanti ſered
dere pꝛoꝛſus auderet ·reu ertere ĩquit ad
cellaʒ · tandẽq; te intellige vel ignoꝛatũ
hactenus a diabolo vel deſpectum ˖ nec
in eoꝛum numero reputatuʒ·quibus il⸗
le quotidie confligere et colluctari pꝛo
fectibus eoꝛum ac ſtudijs inſtigatur· q
vnum eius in te directũ iaculuʒ poſt ta⸗
tam annoꝝ ſeriem quã in hac pꝛofeſſio⸗
ne triuiſti · nõ dicam reſpuere · ſed ne dif⸗
ferre quidem vel vno dieac tolerare qui
niſti · q te ſauciari dominus idarco ker.
4

.

Fen &)

Al„

.

niſit vt ſaltem in ſenecta diſceres com⸗
pati infirmitatibus alienis· et fra gilita/

ti ↄdeſcendere iunioꝛum tuis exemplis

atq; experientia docereris · qui ſuſcipiẽs
iuuenem infeſtatione diabolica laboꝛan

tem :non modo nulla conſolatione foui

ſti · ſed etiam pernicioſa deſperatione de
iectum inimici manibus tradidiſti quã
tum in te eſt· ab eodem lugubꝛiter deuo⸗
randum quem ſine dubio nequaq; at
temptaſſet tã vehementi conflictu quo
tenunc vſq; eſt appetere cedignatus · ni/
ſi foꝛte pꝛofectui eius inuidens inimicꝰ
illam virtutem quaʒ animis eius ineſſe
cernebat anticipare ac peruertere ſuis
ignitis iaculis feſtinaſſet · pꝛoculdubio

indicans foꝛtioꝛẽ cui tanta vehementia

confligere opere pꝛecium indicauit. Di⸗

ni blan da q; conſolatiõe refonere ·? hbm
pꝛeceptũ ſapientiſſimi Salomonis ern
ere eos qui ducuntur ad moꝛtem:etredi
mere eos qui interficiunturnoſtriq; ſal /
natoꝛis exemplo harundinem quaſſa⸗
tam non conterere et linum fumigãs nõ
ertiguere illam q; a vomino gratiaʒ po⸗
ſtuliare · vt ipſe quoq; fiducialiter vale⸗
as opere ac ver itate dicere· dominus de
dit mihi linguam eruditam vt ſeiam

F
.

ſce ita q; tuis exemplis laboꝛantibus cõ

dolere · et periclitantes nequaq; pernici⸗

oſa deſperatione veterrere· nec duriſſi⸗

mis ſermonibus aſperare ſed wotius le⸗

ſuſtentare eũ qui lapſus eſt verbo. Nul

lus enim poſſet inſidias inimici ſufferre

ſen carnales eſtuſ naturali quodammo
do igne fla grantes vel extin guere vel re
pꝛimere · niſi gratia xei.vel iuuaret fra⸗
gilitatem noſtram vel pꝛotegeret vl ſua
miſericoꝛdia cõmuniret. Et idcirco ſa
lutaris huius diſpenſationis ratione ſi

nita · qua vel illum inuenem pernicioſis

eſtibus dominus liberare vl de impug

nationis vehementia et compatiendiaf

Lollatio ſecũda dlbbatis

pꝛecibus imploꝛemus:quo fla gellũ iſtoö

quod vtilitatis gratia dominus inferre

dignatus ẽ hacten iubeat tẽperari · iße
enum doloꝛem facit et rurſum medetur
percutit et manus eius ſanant ipſe bu
miliat et exaltat· ipſe occidit ⁊ viuiſicat·

cAcducit ad infernum ⁊ reducit zignita

diaboli iacula quę me arbitro tibi ꝑmi

ſit infligi· redundante diuino ſpiritus
ſui roꝛe reſtinguat. Quaʒ temptationẽ

licet eadeʒ celeritate qua inferri eam do⸗

minus paſſus eſtad vnam ſenis oꝛatio
nez ſua pietate rurſus abſtulerit: hoc ta
men euidenter experimento docnit non
modo nõ expꝛobꝛari patefacta cuiuſqʒ
vicia debere ſed ne diſſimularequidem
laboꝛantis doloꝛem ſeu leuiter pꝛeterire.

Et idcirco nequaqᷓ; nos vnius ſenis ſi

ue paucoꝛũ vel im peritia vel leuitas ab

illa ſalutari quã pꝛediximꝰ via· et tradi
tione maioꝛũ deterreat ⁊ excludatquo

rum canicie ad deceptionem iunioꝛuam

callidiſſimꝰ abutitur inimicus· ſed abſ

B vllo conſuſionis operimento omnia
cebent ſenioꝛibo reuelari · atq; ab eis vel

remedia noſtris vulneribv· vel exempla
cõuerſationis ac vite fiducialiter ſumi:
in quibus parem opem et ſimilem expe

riemur effectum · ſi nibil penitus affecta

renoſtro iudicio ac pꝛeſumptione temp
temus. “

Cap · xiiij.

Eniq; intantũ placita deo
kec ſententia compꝛobatur
vt etiam ſcripturis ſanctis
ha aaanc eandem inſiitutionem
non ocioſe reperiamus inſertam · ita vt

puerum Samuelenm iudicio domini p⸗

electum · ſua nollet per ſemetipſum diui⸗

ofugi
mnundslſ
lun nein
muntil
Won
Wa

unſens
1 ſNsaud
ſulnt bwen
doenton
m aiuſ;
Umtiquiden

inen .

Wns ol
uWltu
nnrat
tt
n unoun
nino ſdabl
nmntoomni
Nchchaͤsi
l nl
auitrun⸗
Mnun ece
ninsfenn

ronerne

mmdds

ni colloquij diſciplina dominus erudire
ſed recurrere ſemel ⁊-iterus patereturad
ſenem · eum q; quem ad ſuum vocabat

alloquium:etiam illius qui offenderat

Tcvum dummodo ſenioꝛis doctrina xel⸗
let inſtitui·et quẽ ſua vocatiõe digniſſi
mũ indicaret · ſenio mallet ĩſtitntõe foꝛ

mari· vt ſcʒ et illiꝰ q ad diuinũ miſteriũ

vocabatur pꝛobaretur humilitas.et iu
nioꝛibus foꝛma ſubiectionis huius pio

poneretur exemplo.

De vocatione pauli apoſtoli. .V

Aulum quoq;ʒ per ſemet⸗
ipſum vocans et alloquens
chriſtus · cum poſſet ei perfe

Ccionis viam reſerare confe
ſtim· nequa q; facit · ſed dirigit illum ad

Ananiam et ab eo iubet viam veritatis

agnoſcere dicens. Surge et ingredere
ciuitatẽ · et ibi tibi dicetur quid te opoꝛ

teat facere. Mittit itaq; et huncad ſeni

oꝛem:eũ q; illius potius doctrina qᷓ; ſua
cenſet inſiitui ne ſcilicet q recte geſtum
fuiſſet in paulo· poſteris malum pꝛeſum
ptionis pꝛeberet exemplum.dum vnus
quiſq; ſibimet ꝑſuaderet · ſimili modo

ſequoc debere ei ſolius magiſtero ot

q; doctrina potius qᷓ; ſenioꝛum inſtitu⸗
tione foꝛmari · Quam pꝛeſumptionem
omnimodis deteſtandam etiã ipſe apo
ſtolus non ſolum literis ſed etiam opere
atq; exemplo docet ob hoc ſolummodo
ſe aſſerens hieroſolimã ↄſcẽdiſſe· vt eus
gelium quod comitante gratia ſpiritus
ſancti cum poteſtate ſignoꝛum et pꝛodi⸗
gioꝛum gentibus pꝛedicabat· cum ſuis

coapoſtolis et ãteceſſoꝛibus pꝛiuata qðᷣ

ammodo ac domeſtica ecaminatione
conferret. et contuli inquiens cum illis

eyangelium quod pꝛedico inter gentes

ne foꝛteinuacuum currerem ant cncur⸗

riſſem. Quis ergo tam pꝛeſumptoꝛet ce

cus ſit qui ſe audeat ſuo indicio ac diſ⸗

cretioni committere · cuʒ vas electionis

indiguiſſ. ecoapoſtoloꝛum ſuoꝛum ſe col
latione teſietur. Ande manifeſtiſſime
compꝛobatur· nea domino quidem vi

an perfectionis quempiam pꝛomereri ·

qui babens vnde valeat erudiri · doctri

nam ſenioꝛum· wx inſtituta contempſe

„

rit· paruipẽdẽs ill eloquiũ quod opoꝛ
tet diligentiſſime cuſtodiri. Interrogga
patrem tuum et annunciabit nbiſenio

res tuos et dicent tibi.

Deappetenda diſcretione.

— , —
NK.. 4 0 HDD Rr ſr. Pt —2 M .

èò 6 4 4

Tcollatio ſecũda Albbatis

CeeeaͤÜKp xxi·

Mwmi igitur conatu debet

diſcretionis bonum virtu⸗/
te hu militatis acquiri·quę

nos illeſos ab vtraq; poteſt

nimietate ſeruare. Aetus nanq; ſenten

tia eſt.

tas peruenit · eodemq; diſpendio vigili

arum immoderata continuatio mona/
chum · quo ſomni grauiſſimi toꝛpoꝛ in
uoluit. Mam per exceſſum continentie

debilitatum quem q; ad illum ſtatũʒ re

uocari neceſſe eſt in quo negligens quiſ/
c; perincuriam detinetur.ita vt frequen
ter quos per caſtrimargiam decipi non

potuiſſe cõſpeximus· per immoderatio

nem ieiunioꝛum viderimus fuiſſe dece⸗
ptos· atq; ad eandem quã vicerant paſ
ſionem infirmitatis occaſione fuiſſe col
lapſos· Uigiliequoq; T pernoctatiões

irrationabiles deiecerunt quos ſomnꝰ
ſuperare non potuit. Qua pꝛopter ſm

apoſtolum per arma iuſticie quęa dexti
ſunt ⁊ a ſiniſtris recto moderaminetrãa⸗
ſeundum eſt et ita inter vtraſq; nimie/
tates diſcretione moderãte gradienduzʒ
eſt: vt nec traditum continentie tramitẽ

acquieſcamus excedere · nec rurſum re⸗
miſſione noxia in gule ventriſq; deſide
ria concidamus-

De immoderatis ieiunijs et vi⸗
gilus. Caßp. xvij.

Tenim memini me frequenter
ita axpetitum cibi penitus re⸗

.. èſſpuiſſe vt duobus diebus ac

tribus refectione dilata · ne memoꝛia qui
dem vllius edulij meam interpellauerit
mentẽ · et rurſus ab oculis meis ita ſom/

num diaboli impugnatione ſubtractuʒ

id eſt· nimietates equales ſunt.Ad vnũ
enim finem nimietas ieiunij et voꝛaci⸗

vt plures noctes ac dies paululũ quid
ſomni meis oculis a domino pꝛecarer ĩ/
fundi:grauiuſq; me periclitatum ſomni
cibiq; faſtidio q; ſopoꝛis ⁊ caſtrimargie

colluctatione perſenſi. Itaq; ſicut feſti⸗
nandum nobis eſt ne aꝓpetitu coꝛpoꝛee

voluptatis in diſſolutionem noxiam de

labamur · ⁊ ante pꝛeſtitutuʒ tempus vel

cibo nos induigere vel modum eius ſi⸗
namus excedere · ita eſt eſce ſomniq; refe
ctio hoꝛa legittima etiam ſi hoꝛreat inge
renda. Atrum q; enim bellum aduerſa-
rij factione conſurgit et pernicioſius cõ
tinentia immoderata q; ſaturitas remiſ

ſa ſuxplantat.Ab hac namq; ad menſu
ram diſtrictionis intercedente compũ/
ctione ſalu bꝛi conſcẽdi poteſt· ab illa nõ

Interrogatio de cõtinentiavel

refectionis menſua.
Laßp. xviij.

Ermanus. Quis igit eſt
continentie modus queʒ eqͥ

moderamine retinentes in
ter vtram q; nimietatem ille

ſi tranſire poſſimus.

De optio cibi quo tidianimo-

do. LCapß. xviuir.

Oyſes. Super bac re inter
maioꝛes noſtros frequenter

nouimus habitum fuiſſe ſer /

monem atq; magnopꝑe tractatum. Nã
diſcutientes continentias dinerſoꝛum

qui vel ſolis leguminibus vel olerib tã

tũ vel pomis vitã iugit᷑ exigebãt· pᷣpoſue
re eunctis illis refectioneʒ ſicei panis cu
ius equiſſimum modum in duobus pa
ximacijs ſtatuerũt/quos paruulos pa⸗
nes vix libꝛe vnius pondus babere cer⸗

ge
tun.

Kann
fnlur
ſe⸗
ſger

Wabe
godd
Graa
ſune
muin⸗
ntſt
ne
Cvrn
lahone
ſuaene
denho
nperp
ns⸗
Pros
Peſo⸗
Wnen
Gdn
ſurun
gemit
ſechon
Oui⸗
llegen

imne
fono⸗
mnſenn
Pame

unſonn
ſinng
ſiutſci
u ce
NNdpeng
x
n ls ſ
nici
wmung
umzduc
usnmi
Unmndu
rconpi⸗
Wns

mmäre
.

nisigtat
usqpeztq
mentes n/
ictme

ionimo⸗

nir
6 ſpentr
ncun. K
8 dunſun
,Non’i
mu
ors
nube⸗
naecn

Moyſi de diſeretione

Obiectio ð facilitate cõtinẽtie
queduobus Parunacs ſuſtie⸗

Ermanus. Q.5nos gra

tanter amplexi· reſpondimꝰ
punc modum nos minime

ptꝛo cõtinentia reputare. qᷣp HD
requiintegrum eum nequacq; poſſemꝰ

inſumere ·

Reſponſio de virtute et menſu ⸗

ra ex parte continentie.
Cap̃. xxi.

Oy es. Si vultis experiri
vim ſtatuti huius: modum
iſtũ in giter retinete· adiecti
onem nullam die dominico
rl ſabbato indulgentesneq; iuterduʒ
quoddam coctionis pulmentũ ſub ali⸗
qua aduenientium fratrum occaſione

ſumentes· quibus refecta caro non ſolũ

minoꝛe quantitate diebus reſiduis te
rit ſuſtentari · vxrumetiam totam refeci
oneʒ ſine laboꝛe differre · illoꝛum ſcilicet
cilvꝛum quos extrinſecus ſumpſeritad
iectione ſuffulta. Quod nullomodo

facere nec refectionem panis differre in
diem poſterum pꝛeualebit · quiſq; fuerit
ſemper pꝛedicte menſure quantitate con
tentus. Eteniʒ memini ſenioꝛes noſtros
qð nos quoq; retineo frequenter fuiſſe
perpeſſos · cuʒ tanto laboꝛe ac difficulta
te hanc parſimoniam ſuſtentaſſe · tanta
qʒ vi atq; inedia pꝛedictã cuſtodiſſe mẽ
ſuram · vt inuiti quodammodo nec ſine
gemitu atq; triſticia hunc finem ſibi re⸗/
fectionis imponerẽt. B

Qui nam generalis continen·
tie acrefectionis modus ſit.

Cap̃ xxij.

Eneralis tamen hic con/

tinentie modus eſt vt ſᷣm ca
pacitatem virium vel coꝛpo

ris vel etatis tantuʒ ſibimet
cibi vnuſquiſq; concedat · quantum ſu

ſtentatio carnis non quantum delideri⸗

um ſaturitatis expoſcit. In vtraq; eni,-
parte ſuſtinebit maximũ detrimentum·

quiſquis inequalitatem tenens nũc xen

trem ieiunioꝛũ ariditate conſiringit nũc
eſcarũ nimietate diſtendit. At enĩ mẽs

cibi inanitate laſſata perditoꝛationum

vigoꝛem · dum carnis laſſitudine nimia

Hegrauata condormitare compellitur.

ita rurſuʒ nimietate voꝛacitatis oxpꝛeſ-
ſa emittere ſuas pꝛeces ad deum puras
leueſq; non poterit. Sed nec caſtimonie

lebit iugitate ſeruare · dum ei etiam die /
bus illis quibus carnem acrioꝛe videt

continentia caſtigare.pꝛeterita cibi ma/

teria quauis ad pꝛeſens defecto ſit coꝛ⸗

pꝛe ignem carmalis concupiſcentię ſub
miniſtrat. 1

Quemadmodum abundantie

tur. LCaß. xxiij.

abundantiam concretuʒ fu
eerit in medullis · neceſſe ẽege
rnrii atq; ab ipſa nature lege p
pelli ˖ que exuberantiam cuin flibet hüo/
ris ſuperflui velut noxiam ſibi atq; con
trariam in ſemetipa reſiderenõ patitur
Ideoq; rationabilis ſem per et equalis
im ꝑẽdenda eſt caſtigatio · vt ſi naturali
hac neceſſitate cõmoꝛantes in carne om

nimodis carere non poſſumus· ſalte, ra
rius nos et non amplius q; trina vice

reſperſos iſto deliquio totius anni cur-⸗
ſus inueniat. Quod tamẽ ſine vllo pliu
ritu quietus egerat ſopoꝛ:nõ fallax ima

go inderocctte voluptai eliceat. Quã⸗

obꝛẽ h̊ eſt tpata quã diximus cõtinẽtie
eq̃litas atʒ mſurata ꝗᷓ patrũ qͥʒ iudicio
cõpꝛobat · vt qͥtidiana panis refectionẽ
qͥtidiana comitet᷑ eſuries ĩ vno eodẽq;
ſtatu aĩam piter coꝛpuſq; ↄbuãs·nec ie⸗
iunij fatigatiõe ↄcidere · nec guari mẽte,z

ſaturitate pmittens· Lanta naq; fruga

litate finitur vt interdũ ſe poſt vſperaʒ
nec ſentiat aut meminerit refeciſſe.

De laboꝛe equalis refectiõis et
de fratris benia min edacitate.

Capᷣ xxiiij.

Collatio ſecũda albbatis Moyſi

Tintantũ ̊ nõ ſine laboꝛe per

hicitur · vt malint hi qͥ perfectio
nẽ diſcretionis ignoꝛãt · etiã bi
duo ꝓtelare ieiunia · idq; qð hodie ſum

pturi fuerãtĩ craſtinũ reßuare:dũmodo
ad refectionẽ ꝑueniẽtes deſiderata ſatie

te potiãt. Qð nuꝑ benyamin ciuẽ vr̃jm
ptinaciter tenuiſſe ↄgnoſcii:qͥᷣ ne qͥtidie
paximacia duo percipiens equali caſti⸗
gatione continuatam parcitatem ingir
retentaret· maluit biduana ieiunia ſem/
per continuare · dũmodo ad refectionem
vniens duplicata menſura repleret vẽ
tris ingluuiem. Nam id qð biduo fue/
rat percepturus differẽs · vno die abſo
lutionem ieiunij poſt biduũ pariter in/
ſumebat ·vt quattuoꝛ paximacia come⸗/
dens deſiderata ſaturitate gauderet · et
expletionẽ ventris ſui biduano ieiunio
quodãmodo compararet.Qui obſtina
tione ⁊ pertinacia mentis ſuę diffinitio

nibus potius ꝓpꝛijs q̃m ſenioꝛũ traditi⸗/

onibus acquieſcens:quali fine ſuum ꝓ
poſitum terminaret · pꝛoculdubio memi
niſtis. Siquidem relicta heremo · rurſus
ad inanem philoſophiã mundi huius
ac vanitateʒ ſeculi deuolutus · pꝛedictã
ſententiam ſenioꝛum ſui caſus ſignet ex
emplo · ruinaq; ſua cũctos doceat· nemi
nem ſuis moꝛibus deditũ.vł pꝛopꝛio iu
dicio confidentẽ:pfectionis culmen ali⸗

quando poſſe conſcendereſed nec dia/⸗

li quide ꝑnicioſas illuſioes euadere.
Interrogatio quõ vna ſemper
eademq; menſũura ſeruetur.
Lap.xxv.

Ermanus.Auomodo igit

a nobis hic modus indirupte
valebit cuſtodiri. Nam nõnũ/
ch hoꝛa nona ſoluta iam ſtationeieiunij
ſuperu enientibus fratribus neceſſe ẽ eo
ruʒ obtentu·aut adijci aliquid ad ſtatu
taʒ ſolitam q; menſurã ·aut certe huma
nitatem qᷓm in bemur omnibus exhibe/
re penitus abdicari.
Reſponſio de nõ excedendo re-/
fectionis modo. c. xxvi.

Oyſes.Atraq; vno modo
ac ſollicitudine pari conuenit
oÿobſeruari. Nam et menſuram
cibi cauſa continentie ac puritatis cuʒ
omi ſcrupulo cuſtodire debemus: ⁊ bu-
manitatem atq; adhoꝛtationeʒ adueni
entibus fratribus charitatis obtentu ſi
militer exhibere:quia ſatis abſurdum ẽ
vt fratri imo chriſto menſam offerẽs nõ
cum eo cibum pariter ſumasaut ab eiꝰ

refectione te facias alienũ. Itaq; in neu/

tra parte repꝛehenſibiles inueniemur. ſi
heca nobis conſuetudo teneatur · vt ho
ra nona de duobus paximacijs quę no
bis canonica mẽſura iure debent· vno
paximacio pꝛelibato · alium huius expe

ctationis gratia in veſperam reſeruemꝰ
quẽ ſi ſuperuenerit quiſpiam fratrũ cuʒ

ipo pariter inſumamus nihil conſuetu
dini ſolite amplius adiũgentes · et hac
diſpẽſatiõe neq̃q; fratris noſ ↄtriſtabit
aduentus qui nobis debet eſſe gratula
bilis. Siquidem ita humanitatis exhi/
bemus obſequelam · vt nihil a rigoꝛe
continentie relaxemus. Si vero nullus
aduenerit hunc quoq; velut de canoni‚/
co modo debitum nobis libere pꝛeſume
mus · qua parcitate nec ſiomachꝰ veſpe
re poterit aggrauari · quippe hoꝛa nona
vno paximacio iam pꝛemiſſo · qdð plerũ-
qʒ; bis qui diſirictioꝛem abſtinentiaʒ ſe
tenere credentes totam refectionem ad
vſperam differunt · euenire conſuenit.
Nam recenseſce perceptio tam in veſp
tinis qᷓ; in noctumnis oꝛationibus tenu-
em leuem q; ſenſum non ſinit inueniri ·

Ideoq; cõmodum ſatis ⁊ vtile hoꝛa no

na refectionis tempus indultuʒ eſt. in qͥ
rficies mõachꝰ ñ ſolũ ĩ noct᷑nis vigilijs
leuis ac vacuꝰ veꝑetiã ĩ ipisveſptinis ſo
lẽnitatibo digeſto iã cibo iueĩt᷑ aptiſſimꝰ
Talibus nos beatꝰ moyſes verbis eru⸗
diens hoc nobis pꝛecipuũ gemina inſti

tutione ↄtulit vtnõ ſoluʒ diſcretionis

virtutem et gratiaʒ ſed ipius quoq; ab

renunciationis rationẽquã penitꝰ igno

rantes feruoꝛe tantũmodo ſpiritus nr̃i

=S.
— ſ ee —

l⸗
nte

i

1

mnt⸗
Weuntt
mrin,
duntas 3
bemeed⸗
onez dn
—
slr
iti
e
iſtanen
a
Wen
ratm mo
nbunsae
mmnſuen
umfmian
ilenind
ignwade
Nberchegenn
mn imnutlbi
tann,nre
nmpnnlus
Ut Nononi⸗
le min⸗
omuch; e
pelon on
—RWã
enentaz ſe
Ctonena0

n nemſtni⸗

Koumn N
mon bbosto⸗
ſuti uonn
61 ze eoun
ugij
of s vngls
funſemniͤ
nt htſn
ſes wbocl /
niang

ac celo dei awipuiſſe videbamur incipi
entes agnoſcere · deinceps intelligerem⸗
quantũ a puritate coꝛdiset directionig
linea fuiſſemus in id tempoꝛis euacuati
abſq; vlla dumtaxat deſtinatione vl ſi
ne tendentes · et quid pᷣncipaliter tenere
nos oꝑteret. qᷣd ve cauere ſimiliter ecõ/
trario deberemꝰ omnimodis ignoꝛãtes

illam q; pꝛe omnibus definitionẽ ſenis

veriſſimaʒ cõpꝛobauimus.nulliꝰ artis

ſen diſciplinę periciam poſſe ſine deſtia⸗/

tiõis ratione ſubſiſtere · nec ſine contem-

platione certi finis attinl.

Erplicit collatio ſecũda Abba

tis moyſi de diſcretione. Inci⸗
piüt capitula collationis abba

tis pafuntij de tribus abrenu⸗

ciationibus. Caßp̃ᷣ.i.
Eronnerſatione ae elt abba
R tis pafuntij.
ij De ſermone eiu ſdeʒſenis ac re
ſponſioue nr̃a.

ij Pꝛopoſitio abbatis paſuntij 8
tribus vocationũ generibus ·
„ et de tribus renũciationibus.
iij Expoſitio triũ vocationũ.

vY MVet deſidioſo vocatio pĩa non

pzoſit· ſirenuo poſtrema non
vi Exwolitio trium renũciatiouũ.
vij Quẽadmodum ſingularum re
nunciationum ſit afpaehende
dDaa perfectio.
viij De pꝛijs diuitijs i in quibus cõ
uſittat anime pulchritudo vel fe⸗
ditas.

ix Detripartito genere diuitiarum
x NMon poſſe quenquaʒ pꝛimo tan

tum renunciationis gradu eẽ
perfectum.

n4— Interrogatio de libero arbitrio

hominis ⁊ gratia dei.
xij Reſponſio de diſpenſatione dia⸗
uine gratię manente arbitrij li
bertate.
xiij Nð directio vie noſtre ex deo 6
xiij Qð ſcĩa legis magiſterio ⁊ illiũi⸗

H. r

natione dñi conferatur.
Nᷓ intellectus quo mãdata dei
poſſimus agnoſcere ⁊ bone vo
luntatis effectꝰ a dño ↄdonet᷑.

wi 2 ipa fides a dño concedatur.

xvij U moderatio et tolerãtia tem/
ptationum nobis a domino tri
buantur.

xviij Qð perpetuitas timoꝛis dñino

bis/a dno conferat᷑.

L xix O initiũ volũtatis bone con

ſummatio eius a dño ſit

* OQð nihil in boc mũdo ſine deo

geratur.

xxi Obiectio! ſuper liberi arbitrij po⸗

teſtate.

Nrj eſpoõ ſioꝙ liberũ arbitriuz nrm

adiutoꝛio dni ſp indigeat.
Erxpliciunt capitula. Incipit
collatio Abbatis pafũtij detri⸗
bus abꝛenuciationibus. ca.i.

NP ulo

choꝛo ſanctoꝛuʒ
qui velut aſtra
puriſſima in no
cte mundi iſtiuſ
refulgebant. vi⸗
dimus ſanctuʒ

₰

pafuntiũ vice eluminaris magni clarita

te ſcie choꝛuſcantẽ. Hic nanq; pꝛeſbiter
congregationis noſtreid eſt illius qu ęĩ
heremo ſchyti moꝛabatur fuit · in qᷓ ita
vſq; ad extrema durauit etatẽ vt nũq;ᷓ e
cella quaʒ iunioꝛ ceperat habitare · ꝗq;
ab eccleſia milibus qᷣnq; diſtabat · ſaltẽ
ad vicinioꝛa migrauerit ·nec feſſus ãnis
tanti itineris ſpacio · die ſabbati vel dñi
co venturus ad eccleſiã vexaret᷑· ſed nec
vacuus qᷣdem reuerti exinde contentus
vas aꝗᷓ quã ꝑ totã erat ebdomadã ſum
pturus ceruicib ſuis onerans rep oꝛta⸗
bat ad cellam. Cunqʒ nonagenariam
exceſſiſſet etatem· nunq;ᷓ paſſus eſt eam
iunioꝛum ſibi laboꝛe deferri. Hic itaq;
ab adoleſcẽtia ſua ſcole cenobij tanto
ardoꝛe ſe tradidit vt in ea paruo tem/
. Z

Collatio tertia Abbatis pafuntij

monibus inflaremur. Quãobꝛem illa

poꝛe commoꝛatus tam ſubiectiouis bo⸗
no ꝙ; vniũſarũ vᷣtutũ ſcia pit᷑ ditaret᷑.

Humilitatis nãq; ⁊ obedientie diſcipli

na omnes ſuas moꝛtificans volũtates
et per hãc extinctis vniuerſis vicijs· cun
ctiſq; virtutibus ↄſummatis quas mo
naſterioꝝ inſtituta vel antiquiſſimoꝛuʒ
patrũ doctrina fundanit · ſublimioꝛis p
fectus ardoꝛe ſuccenſus·heremi feſtina⸗/
nit ſecreta penetrare · vt domino cui int
fratrum turbas poſitus ſitiebat inſepa
rabiliter inherere · nullo deinceps ab eiꝰ
cõtemplatione hũano conſoꝛtio vl ima
gine ſe retrahente facilius vniret᷑. Abi
rurſum tanto fernoꝛe etiã ipoꝝn anacho/

tione iugis ac diuine illius theoꝛie · cun
ctoꝛũ deuitabat aſpectus · vaſtioꝛa ⁊ in
acceſſibilia ſolitudinis penetrans loca ·
multoq; in eis tꝑe deliteſcens · vt ab ip⸗
ſis quoq; anachoꝛetis difficulter acra⸗
riſſime depꝛehenſus · angeloꝝ qͥtidiano
conſoꝛtio delectari ac perfrui crederetur
atq; ei merito virtutis huius ab ipis in
ditũ fuerit bubali cognomentü ·

De ſermone eiuſdem ſenis.ac
reſponſionenoſtra. CLa. ij.
Vius igitur magiſterio ĩſtitui

cupisẽtes cogitationũ etiam ſti/
mulis agitati · ad cellam eiꝰ iaʒ

die adueſperaſcẽte peruenimꝰ. Qui ha

bito aliquãtiſper ſilentio cũ ꝓpoſitũ no
ſtrũ pꝛedicare cepiſſet· q ſcʒ patriã reli
quẽtes · tot ꝓpuincijs ꝓ amoꝛe dñi perlu⸗
ſtratis egeſtateʒ ac vaſtitatẽ heremi tole

rare ⁊ imitari rigoꝛẽ cõuerſationis illoꝝ

tantopꝑe niterem· quẽ vix ipᷣi qui ĩ eadẽ
neceſſitate atq; inopia nati educatiq;
ſunt ſuſtinerẽt reſpondimus nos ob id
ad eius doctrinã ac magiſteriũ tetẽdiſſe
vt imbui aliquatenus doctrina tãti vi⸗
ri poſſimus quã ĩnumeris documentis
ineſſe eidem ſenſeramus· nõ vt illiꝰ quę
tamen in nobis non eſſent laudib gra
uaremur · aut in elatione animi .q̃ in no/
ſtris quoq; cellulis nõnunqᷓ; ſuggeſtio

ne titillabamur inimici · ipius quoq; ſex

nobis potius pꝛecabamur infundi qui
bus cõpungi vel hũiliari · nõ quibonobᷣ
metipis blandiri extolliq; poſſimus.

Pꝛopoſitio abbatis pafuntij
ð tribus vocationũ generibus

et de tribus abrenuciatioibus
Aklflſſuntius· Tres ĩquit voca
tionũ ſunt oꝛdines· tres quoqʒ
renunciationes monacho in ᷣ

cunqʒ vocationis oꝛdine conſtituto ne

ceſſarias nouerimus.Et pꝛimã quideʒ
cau ſam qua tres eſſe vocationũ oꝛdĩes

diximus opoꝛtet nos diligenter inquire

re vt cũ agnou erimus nos ad dei cultũ

pꝛimo gradu vocationis aſcitos · ſm eiꝰ
ſublimitatem conuerſationis qͥʒ noſtre
congruentiam temperemus. Mihil eniʒ

ꝓderit ſublimiter inchaſſe · ſi ſimilẽpn
cipijs nõ exhibuerimus et finẽ.· O ſi eti
am vltimo oꝛdine nos a ↄuerſatione ſe

culi extractos fuiſſe cognoſcimus.quan
to minꝰ pꝛobabili ad religionẽ pncipio
videmur inniti · tanto acrius noſmetip

ſos ad melioꝛẽ finem ſpiritali feruoꝛe in
citare curemus. Secũdam qͥqʒ cauſam

trie abrenũtiatõis omimodis noſſenoſ
cõuenit ·quia nullo modo perfectionem

poterimus attĩgere.ſi eam vel ignoꝛaue

rimus. vel ſcientes nõ ↄtenderimus ox-

re conſnümdmaear.
Expoſitio triũ vocationũ. iiij.
Ligitur tres hi vocationum
modi ſpeciali diſtinctione pan
dantur. Pꝛimus ex deo eſt ˖ ſe
cundus per hominẽ · tertius ex neceſſita
te. Ex do quidem eſt: quotiens inſpira-

tio quedam immiſſa in coꝛ noſtrũ nõnũ

qᷓ; etiã doꝛmientes nos ad deſideriũ eter
ne vite ac ſalutis exuſcitat· deumqʒ ſe/

q ⁊ eiꝰ in herere pᷣceptis cõpunctione ſa

lu berrima cohoꝛtatur · vt ĩ ſcripturnſan
tis abꝛabã voce dñica · de genitali ſolo
⁊totiꝰↄgnatiõis ſuę affectib· fiſq; do
mo legim ꝰeuocatũ dicẽte dño Exi ð tra
tua· 1 89gnatõetua 1 8 domo pf̃is tui

Qu
me
cohe
N
ig:
ferſl
mäſen
pfee⸗⸗
Nih
Peep
ſdne
conel
ncts
tutone.
CNtus.
Ktani
lemo
nisn
dinn
nnen
ſisge
Poße
liin⸗/
lbiſcne
leuws,
faign
nioni⸗
lgning
bugren
Wuniſi
dät
Fngs
Pfinne
Auin
nsqyo
iſraelo⸗
dni
dinton⸗
ſs lonue
ſte⸗ ing
ligenf
upnebat
nluerunt
ultisſin
tcoe

14

.

mn
wſin
pafunn
enerde
noihe⸗

wignin
muhn
Nunſttunn
tpenignide

Nmonüoei=ils

nNNe
d m ali
ſawofnch
nisinone
1 Hdleni;
Rrmenn
gnaſnre⸗
Goläinusgunn
ganignuni
us nonen
tnifmnorin
uniͤheunſan
modsnoſen
opfnnanen
n ie
nnpz0

i Woonen
Muncuonehn
mns d ͤt

Wius anunn
Notmnzn ,

64 .,72
zuumnin

umah
ipvncnon.
on
gio

De tribis abrenunciationibus

QNuo etiam modo beatũ Antoniũ acci

tuʒ eſſe cognonimus ·.qui occaſionẽ ſuę
cõuerſionis a ſola diuinitate percepit·

Ingreſſus nãq; eccliaʒ ibiq; audiẽs in

euãg dñm pᷣdicãtẽ:qͥ nõ odit preʒ ma

trẽ ⁊ filios ⁊ vxoꝛẽ ⁊ agros ·inſuꝑ ⁊ ani

mã ſuã nõ pᷣt meꝰ eſſe diſcipulꝰ.et ſi vis
pfectꝰ eẽ vade ⁊ vẽde ꝗ̊ͥ habes:⁊ da pau

pibo.⁊ hẽbᷣ theʒauꝝ ĩ celo ⁊ vei ſeq̃re me:

Pꝛeceptũ hoc dñi vlut ſpecialiter ad
ſe directũ cum ſumma coꝛdis compun/
ctione ſuſcepit confeſtimq; renuncians
cunctis ſecutus eſt chriſtum · nulla exhoꝛ
tatione neq; doctrina hominum pꝛouo/
catus. Secundus vocationis modus

eſt quẽ fieri per hominẽ diximus: cuʒ vł

exemplis quoꝛundam ſanctoꝛũ vel mo/

nitis inſtigati ad deſideriũ ſalutis accẽ-
dimur. Quo nos qͥq; gratia domini re
tinemus aſcitos ·qui pꝛedicti viri moni⸗
tis ac virtutibo incitati huic nos ſtudio
pꝛofeſſioniq; tradidimus · quo oꝛdine

etiã in ſcripturis ſanctis per moyſen fili

os iſrael de afflictione egipti legimus li

beratos. Tertius vero vocatiõis modꝰ

eſt qui exneceſſitate deſcendit · cũ nos di
uitijs mũdi huius vel voluptatibus ob

ligati ingruẽtibus repente temptationi

bus quę vel moꝛtis pericula cõminãtur
elamiſſione bonoꝛuʒzac ꝓſcriptione ꝑ
cutiũt vel caroꝛũ moꝛte cõpunguntad
dñm quẽ ſequi in rerũ ꝓſperitate ↄtem
pſimus ſaltem inuiti ꝓperare cõpellim̃.
Cuius vocationis neceſſitatẽ in ſcriptu
ris quoq; ſepiſſime reperimus · cũ filios
iſrael ob merita peccatoꝝ ſuoꝛuʒ legimꝰ
a domino traditos hoſtibus ſuis · ob q̃ꝝ
dnationem crudelitatẽq; ſeuiſſimã rur
ſus conuerſos ad dñm ꝓclamaſſe.⁊ mi
ſit eis inquit dominus ſaluatoꝛẽ aoth
filiũ gera · filium gemini:qui vtraq; ma
nu vtebatur ꝓ dextera. Et rurſum Cla
mauerunt inquit ad dominuʒ qui ſuſci
tauit eis ſaluatoꝛẽ et liberauit eos otho
niel filiũ chenex fratrẽcaleph iunioꝛẽ. Et
etalibus in pſalmo dicitur.Cum occi
xet eos tũc querebãt eum et reuertebãꝗ

dati ſunt·quia deus adiutoꝛ eoꝛum eſt

et deus excelſus redemptoꝛ eoꝛuʒ ẽ Rur
ſum q;. Et clamauerũt ad dñm cum tri

bularẽetur · ⁊ de neceſſitatibus eoꝝ libera

Qs ⁊ deſidioſo vocatio pꝛĩa ñ
ꝓpſitet ſtrenuo poſtrema n obſit
X his ita q; tribus modis licet
pꝛioꝛes duo melioꝛibus inniti
vncipijs videãtur · nonnũq; ta
men inuenimus etiam de tertio gradu
qui infimus videtur ac tepidus perfe

ctos viros ac ſpiritu feruentiſſimos ex/
titiſſe illiſq; con ſimiles qui optimo pᷣn-

cipio aggreſſi domini famulatũ reliqm
quoq; vitam laudabili feruoꝛe ſpiritus
exegerunt · et iterum de illo ſuperioꝛi gra
du plurimos tabefactos ad vituperabi
lem finem ſepiſſime recidiſſe· ac perinde
ſicut illis nihil obfuitq; non ſuo viderẽ
tur arbitrio ſed neceſſitatis compulſiõe

conuerſi · quippequibus bãcipᷣam occa
lſionem qua compungerẽtur domini be⸗

nignitas pꝛocurauitita etiam iſtis om-
nino nihil pꝛofuit ſublimioꝛa conuerſi/⸗
onis habuiſſe pꝛincipia · quia nõ ſtudu/
erunt reliquã vitam fine congruo termi
nare. Nec enĩ abbati moyſi qui habita
uit in loco iſtius beremi cui calamꝰ nũ/
cupatio eſt quicq; defuit ad perfecte be/
atitudinis meritum · ꝙ metu moꝛtis ꝗᷓ
ei ꝓpter homicidij crimẽ intentabatur ĩ⸗
pulſꝰad monaſteriũ decucurrit·quã ita
neceſſitate ↄuerſionis arripuit vteam ĩ
volũtatẽ ꝓmpta animi virtute conuer
tens ad perfectionis faſtigia ſumma per
uenerit · licut etiaʒ econtrario plurimis
quos nominatim memoꝛare nõ debeo
nihil pꝛofuit domini ſeruituteʒ melioꝛe

arripuiſſe pꝛincipio· qui deiceps coꝛdis

ignauia ac duricia ſubſequente qua ſe
nioꝝ traditiõib acqᷣeſcere noluert:in te
poꝛẽnoxiũ· ac in ꝓfundũ moꝛtis baratꝝ
conciderunt. Quam rem in aploꝛuʒzqᷣʒ
vocatione videmus euidẽter expꝛeſſaʒ.

PeRKv.

LNuid enĩ ꝓfuit iudę apłatꝰ ſublimiſſi
mũ gradum eodem oꝛdine quo penꝰ cæ
teriq; apoſtoli aſciti ſunt voluntarie ſu
ſcepiſſe · qui vocationis ſuę pꝛeclara pn
cipia cu piditaſ ac filargirie· peſtifero fi⸗
ne conſũmãs· vſq; ad traditionẽ domi
ni crudeliſſimꝰ parricida ꝓrupit. Aut

quid obfuit paulo ꝙrepẽte cecatus ad
viã ſalutis velut inuitus videtur attra

ctus:qui poſtea dñm tota animi uoti

one ſectatusinitium neceſſitatis volun

tate cõſũmans gloꝛioſam tantis virtu
tibus vitã imutabili fine concluſit. To
tũ ergo in fine conſiſtit in quo pᷣt quis ⁊
optime cõuerſionis initijs dedicatꝰ in/
ferioꝛ per negligẽtiã reperiri:et neceſſita

te attractus ad nomẽ monachi pꝛofiten

dum effici per tinoꝛem dei diligentiãq;
perfectus. (Lap. vi.
Exopſitio triũ abrenũciationũ

Anc de abrenüciationibo diſſe

rendum eſt quas tres eſſe et pa

trum traditio ⁊ ſcripturarum

ſanctaruʒ demõſtrat autoꝛitas: quaſq;

vnũquẽq; noſtru omni ſtudio oꝑtet im
plere. Pꝛima eſt qua coꝛpoꝛaliter vniu/

ſas diuitias mundi facultateſq; cõtẽni⸗/

musſſecũda q̃ moꝛes ac vicia affectuſe

pꝛiſtinos animi carniſq; reſpuimugſter
tia qua mentẽ noſtrã de pꝛeſentibe vniu

ſis ac viſibilibu s euocãtes: futura tan/

tuũmodo ↄtemplamur et ea quę ſunt in/
niſibilia concupiſcimus. Qus tria vt ſi

mul perficiaturad abꝛabaʒlegimus a

domino fuiſſe pꝛecepta cum dicit ad eũ·
Exi de terra tua · et de cognatione tua· ⁊
de domo patris tui. Pꝛimum dixit de
terra tua.id eſt de facultatibus mundi
buius opibuſq; terrenis·ſecũdo de co/
gnatione tua · id eſt de cõuerſatiõe ⁊ mo
ribus vicijſq; pꝛioꝛibus ꝗ̊ nob a noſtra
natĩtate coherẽtia velut affinitate qᷓdaʒ
et conſanguinitate videntureſſe cogna
ta · tertio de domo patris tui·id eſt omni
memoꝛia mundi huius quę oculoꝛũ oc/
currit obtutibus. De duobus enĩ patri

bus · id eſt ſiue de illo quẽ deſerere ſiue ð

f f
4

atis pafuntij

.

eo quẽ debemus expetere. ita per Dauid

5

2.

ex perſona dei caitur. Audi filia ⁊ vide
et inclina aurẽ tuã ⁊ obliuiſcere populũ
tuũ ⁊ domuʒz patris tui. Nam qui dicit
audi filia pater vtiq; eſt· et illum cuiꝰ do
mũ vel populum monet oblinioni dari
patrem nihilomimus ſue filię fuiſſe te⸗
ſtatur · Qu ita fit cũ moꝛtificati cum chri9/
ſto ab elementis huius mundi ↄtempla
mur ſᷣm apoſtolum. Jam nõ ea quę vi/
dentur · ſed quęnõ vidẽtur·quę eniʒ vi/
Tentur tempoꝛalia ſuntquę aũtnon vi/
dentur eterna. Et exeuntes coꝛde de hac

tpali ac viſibili domo in illã domũ in qᷓ

iu giter erimus permanſuri:noſtros ocu
los mentem q; dirigamus. Qð tunc im
plebimus · cũ in carne ambulantes non
5pm carnẽ militare dño ceperimusillam
beati apoſtoli ſententiã opere ac virtute
nos quoq; clamãtes- noſter autẽ mũici/
patus in celis eſi. Mis tribus abrenun
ciationibo ꝓpꝛie tres libꝛi ſalomonis aꝑp
tantur. Nam pꝛouerbia pꝛimęa brenũ⸗/
ciationi cõueniuntquibus moꝛes emẽ⸗/
dantur incipientiũ · aut terrena vicia re
ſecãtur. Secũde abrenũciatiõi eccleſia/
ſtes· vbi vniuerſa quęaguntur ſub ſole
vanitas pꝛonunciãtnr · Tertię canticũ
cãticoꝛũ · in qͥ mẽs viſibilia cũcta trãſcẽ

Irns verbo iam dei ⁊ celeſtiũ rerũ contẽ

plationi coniũgitur. ”
Quẽadmodũ ſingularũ renuũ/
ciationũ ſit appꝛehendeda per-
fectio. LCaß. vij.
Vapꝛopter nõ multuʒ ꝓderit
pꝛimã nos abꝛenũciationẽ ar⸗
doꝛe ſidei ſuſcepiſſe:ſi ſecundã
nõ eodem feruoꝛe ac ſtudio feſtinaueri⸗„
mus implere. Et ita cum etiam hbãc fue
rimus indepti·ad illam quoq; tertiã p/
uenire poterimus qᷓ de domo pꝛioꝛis no/
ſiri parentis egreſſi:quẽ ab exoꝛdio nati
nitatis noſtre m veterem hominẽac pꝛi
ſtinã conuerſationẽ quãdo eramus na
tura filij irę ſicut ⁊ ceteri· patrem nobis
fuiſſe meminimus omnẽ mẽtis intuitũ
ad celeſtia xeflectemꝰ. De quo etiaʒ pa⸗

—— .

tead
Kume
amon
gelio.
ſiene
ci din
biliat
ewwtea
domus
ſoluaty
4dod
els
vimus
Moee
ſunchn
ſtasnol
util
ſmin
Cen
goole
inena
noͤſu
dEn
bemi
ge
ſtoſchea
Uraod
nücaton⸗
narcbinn
Wlocan
ngoſe
Pth
napen
onem
giſibili
data ſe
luonise
ltqyinb
ſͤblin
iplener
füimmgnn
gnie
s ſub
Unere
het
nicum
liadie

11

mqud
lumad
imionide
efuln
Bagen
credher
jmnin
Owsoen
Banein
ntes
mns Aam
mudr
ſbas abrmn

ſbronsn

umylmni⸗
mors ani⸗
na wcare
nöieccleſ⸗
tur ub ſoe⸗
mteanti
cat iſei
imriconti

Mürend⸗
Gape
lün
Goltwzpn
nianmmni
Gtml⸗
ons lo⸗
wtonet
iach
mnusn
mn nobe
sintuin
0 gioz⸗

De tribus abrenunciationibus

tre ad hieruſalem quę verum patrem
deum contempſerat dicitur·pater tuus
amoꝛreꝰ.⁊ mater tua cethea. Et in euã/
gelio. Nos ex patre diabolo eſtis · et de⸗
ſideria patris veſtri vultis facere.Queʒ
cñ dimiſerimus de viſibilibus ad inuiſi
bilia tranſmigrantes · cuz apoſtolo dice
re poterimus. Scimꝰ autẽ qm̃ ſi terreſti

domus noſtra buius habitationis dil/
ſoluatur· ꝙ habitationem habeamus

a deo domũ non manufactã gternaʒ in

celis.Etillud qð paunloante cõmemoꝛa

nimus. Moſtra aũt cõuerſatio in celis ẽ

Andeet ſaluatoꝛẽ exectamus dñm ie⸗

ſum chriſtũ · qui refoꝛmabit coꝛpus hũi
litatis noſtre confoꝛme coꝛpoꝛi clarita

ſuę.Et illud beati Dauid · qꝛ ĩcola ego

ſum in terra et peregrinus.ſicutoẽs pa⸗
tres mei · vt hm dñi vocẽ taleſ efficiamur

quales illi de quibus hec dñs ad patre,

in euangelio loquebatur.De mũdo hoc
nõ ſunt · ſicut ⁊ ego nõ ſum de hoc mun
do. Etrurſum ad ipos apoſtolos. Si ð

hoc mũdo eſſetis:mũdus qð ſuũ eſt vti.

q́ʒ; diligeret · ſed quia de hoc mũdo non
eſtis ſed ego elegi vos de hoc mundo:p/
pterea odit vos mũdus. HMuius ergo re
nuciationis tercie veraʒ perfectionẽ tũc
merebimur obtinere:quado mẽs noſira
nullo carnee pinguedinis hebetata con
tagio · ſed peritiſſimis elimationibus ex
polita ab omni affectu et qualitate terre

na per indeſinentẽ diuinoꝛum meditati⸗/

onem · ſpiritaleſq; theoꝛiasad illa quęĩ
niſibilia ſunt eo vſq; tranſierit · vt circũ/
datã ſe fragilitate carnis ac ſitu coꝛꝑis
ſuꝑnis et ĩcoꝛpeis intenta non ſentiat ·
atq; in huiuſmodi rapiatur exceſſus vt
nõ ſolũ nullas voces auditu coꝛpali re⸗
cipiat·nec intuendis pꝛetereunti homi
nũ imaginibus occupeturſed neaſtan⸗
tes quidem arboꝛũ moleset ingẽtes ma
terias ſu biectas oculis carnis aſpiciat.
Cuius rei fidem atq; virtutẽ nemo niſi

is capiet ſolus qui hecquę dicũtur expe

riẽtia magiſtra percepꝑit· cuius videlicet

ita dñs oculos coꝛdis de vniuerſis pꝛe/

ſentibus auocarit vtea nõ tanq; tranſi
tura ſed iã quaſi nõ exiſtentia reputans
velut inanẽ fumũ in nihilũ reſoluta cõ
ſpiciatambulanſq; vt enoch ⁊ ipᷣe cuʒ
deo · ac de hũana ↄuerſatiõe moꝛibuſq;
trãſlatus: nullatenus poſſit a quoqᷓ; in
vanitate pꝛeſentiuʒ reꝑeriri. Qð in illo
etiã coꝛpoꝛaliter factum · lectio geneſeos
ita cõmemoꝛat. Am bulauitq; enoch cũ
deo et nõ inueniebatur · qꝛ tranſtulit eiũ
eus. Apoſtolus quoq; ita cõmemoꝛat

Fige enoch tranſlatus ẽ vt nõ videret

moꝛtẽ etnõ inueniebat᷑ quia tranſtulit

illum deus. De qua moꝛte dñs in euan⸗

gelio. Qui viuit inquit ⁊ credit in me ñ
moꝛietur in ęternũ.Quapꝛopter feſtina
re debemus ſi perfectionẽ verã deſidera⸗
mus attingere vt quẽadmodũ coꝛꝑe pa
rentes patriã diuitias mundi:volunta
tesq; deſpeximꝰ· ita etiã coꝛde bec om̃ia
reliquẽtes niła rurſus ad ea ꝗᷓ̊ dimiſimꝰ
cõcupiſcentia reuertamur ·ne ſicut de il-

lis ſcriptura cõmemoꝛat.qͥ educti ꝑ mo/

yſen cu minime rediſſecoꝛpoꝛe videãtur
coꝛde tamẽ reuerſi dicũtur ĩ egyptũ · re/
licto ſcʒ deo · qui eos eduxerat cuʒ tanta

vtute ſignoꝛum · idola egipti quę cõtem

pſerãt venerantes · ſic ſcriptura cõmẽo
rat.Et reuerſi ſunt coꝛdibus ſuis in egy
ptũ · dicẽtes ad aaron. Fac nobis doeos
qui pꝛecedant nos.cum illis etiam pari
ter condemnemur. qui in hexemo cõmo
rantes·poſt eſcã manneę celeſtis deſide⸗
rauer̃t vicioꝝ fetidos ·ac ſoꝛdide vilitaiſʒ
cibos.noſq; cum eis ſimiliter ꝓclamare
videamur. Bene nobis erat in egypto ·
vbi ſedebamus ſuper ollas carniũ et co
medebamus cepas⁊ allia · et cucumeres
et pepones. Quęfigura licet in illo pꝛe⸗
celſerit pplo· tamè nũc quoq; eam quoti⸗/
die in noſtro oꝛdine ac pꝛofeſſione vide/
mus impleri.Omnis eni quicunq; poſt
renũciationẽ mũdi huius ad antiqua re
uertitur ſiudia · et ad pꝛiſtina deſideria
reuocatur. hec eadem cum illis opere ac
virtute ꝓclamat dicẽs. Bene mihi erat
in egypto. Quoꝛum vereoꝛ ne tanta in⸗
c

Lollatio tertia bba

nenienda ſit multitudo· quantas tunc nihil ſum. Ac ſi alijs verbis dixiſſet. Si

ſub moyſe pꝛeuaricantiũ turbas legimꝰ

extitiſſe. NMam cum ſexcenta milia arma

toꝛum deegypto dinumerentur egreſſa ·
ex his nõ ſunt amplius qm duo tantuʒ
terram repꝛomiſſionis ingreſſi. Ande
feſtinandum nobis eſt: vt a paucis ac
rariſſimis ſumamus exempla virtu/
tuʒ· quia ſm illaʒ quã diximus figurã·
in euangelio quoq; multi vocati pauci
aũt dicuntur electi. Nibil ergo nobis ꝓp
erit abrenũciatio coꝛpoꝛaliset localis
exegypto tranſmigratio · ſi renunciatio
nem coꝛdis que ſublimioꝛ ⁊ vtilioꝛ ẽnõ
valuerimus ſimiliter obtinere · De illa
enĩ qua diximus abꝛenunciatione coꝛpo
rali ita pꝛonunciauit apoſtolus. Si diſ
tribuero omnes facultates meas ĩ cibos
pau perũ · et tradidero coꝛpus meum vt
ardeam charitatem aũt nõ habuero· ni
chil mibi pꝛodeſt. Quod beatus aſpoſto
lus nun ; dixiſſet niſi fieri hoc poſſe ſpũ
pꝛeuidiſſet. vt aliqui facultatibus vniũ
ſis in pauperũ alimenta diſperſis ad ꝑ/
fectionem euangelicam et charitatis ar
duũ culmen peruenire nõ poſſint quia
ſcilicet pꝛiſtina vicia moꝛum q; inconti/
nentiã vel ſuperbiam· vel impatientiaʒ
dñantem in ſuis coꝛdibus retinẽtes · ne⸗
quaq; ſe ab illis expurgare curauerint ·
et ob id ad charitatem dei ꝗqᷓ nunqᷓ; ca⸗
dit minime valeant peruenire quiq; in⸗
ferioꝛes effecti · hoc ſecũdo renũciationis

gradu. multo minus illum tertiũ qui ꝓ⸗

culdu bio eſt ſublimioꝛ appꝛehendũt Di
ligentius tamen etiam hoc mente perpen
Ddite ꝙ nõ ſimpliciter dixerit · ſi diſtribu/
ero facultates meas. videret᷑ enĩ de illo
foꝛte dixiſſe qui nec dũ euangelicum im
plens mandatü·ſibi exeis ſicut nõnulli
tepidoꝛum ſaciunt aliqnid reſeruaſſet ·
ſegd ſi diſtribuero inquit omnes faculta
tes meas in cibos pauperũ · id eſt etiaʒ ſi
perfecte a brenũciauero diuitijs iſtis ter
renis. Huic quoq; renũciationi aliud
maius adiunxit:et tradidero coꝛpꝰ meũ
vt ardeam charitateʒ vxxro nõ habuero

, W d.e 7
‚π

diſtribuero in cibos pauperũ omnes fa⸗

cultates meas ſm euangelicũ illud mã⸗
datum quo dicikt · ſi vis perfectus eſſeva
de vende omnia quę habes ⁊ da paupe/
ribus et habebis theʒaurũ in celo · et ve
ni ſequere me . ita ſcilicet abrenũciãs vt
ex his nihil ꝑenitus mihi rebuemet hu⸗
ic erogationi martiriũ qð quotidie ſuſti
neo ⸗ exuſtionẽ mee carnis adiunxero ita
vt coꝛpus meũ tradam pꝛo chriſto · et tñ
l umpatiens: vel iracundus · vel inuidꝰ
vel ſuperbus ſim · vel alioꝛum inflãmer
iniurijs· vel queram quęmea ſunt vł ea
ꝗ mala ſunt cogitem · vel vniuerſa ꝗᷓ mi⸗
bi poſſunt inferri· nõ patiẽter libenterq;
ſuſtineam · nihil mihi pꝛoderit exterioꝛis
hominis abrenũciatio atq; cõbuſtio · in
terioꝛe adhuc vicijs pꝛiſtinis inuoluto ·
eo ꝙ ſimplicẽ ſubſtantiam mũdi huius
pꝛimęconuerſionis feruoꝛe contemnẽs
quenec bona eſſe nec mala ·ſ̊ media diffi
nit᷑· vicioſi coꝛdis noxias facultates ſi⸗

militabijcere nõ curarim· nec attigi do⸗

minicam charitatem quę patiens ꝗᷓ be⸗
nigna eſt quenõ emulat᷑ · non inflamat
nõ irritatur nõ agit perperaʒ/nõ querit
que ſua ſunt · nõ cogitat malũ quę om̃ia

ſuffert · omnia ſuſtinet · poſtremo ꝗᷓ ſecta
torẽ ſuum nunq; cadere ſinit ſupplãtati
one peccaitt.

⸗

De pꝛopꝛijs diuitüs in quibus
cõſtat anime pulcritudo vel fe⸗

Laßp̃. viij.
Eſtinare igitur delemus om̃i
inſtantia vt interioꝛ quoq; no⸗
ſter homo vicioꝛũ ſuoꝛum diui

ditas.

tias quas in anterioꝛe conuerſatione cõ

traxit. vniũſas abijciat atq; diſpergat.

quę coꝛpoꝛi atq; animę iugiter coheren⸗
tes ꝓpꝛie noſtre ſunt ac niſi adhuc in hᷣ
coꝛpoꝛe conſtitutis nobis abiecte fu erit

et abſciſe etia poſt exceſſum nos nõ deſi

nẽt comitari· vt enĩ virtutes velipᷣa cha
ritas quę earum fons ẽ in hoc ſeculo cõ⸗

quiſite · poſt finẽ quoq; huius vitę pul⸗

cium ac ſplendid amatozem ſuũ red⸗

—

nti
nente
como
Pl⸗
tum⸗
quib
dican
pol
iq;

si,

Eüta

(eiſopi
ſeithnin

Pulne.

Duiteg
bon

ſeſr
Dinde⸗
WN
nacie

nireil
(c

dem
H
4
cezlin

Grritze

Waiane
Luse
ſeſunn
clione

nini

ſes ſoin
nplaln
uctii
luchhit
guilſen
nuſrs
aut.
uund

an
Pe
Qgin

deit

11

Dult g
ineſ
51NA
incchen

drenite.

R 8
heN
un ntin
muuut ni
mumhifni⸗
lhnteng;
tenenors
zdeſtoin
misinndro
mnüdiben
oe contens
Aröneludf
unlutl
ruranigd
nmns abo⸗
wwrifunat
öcpet
niiiseofi
pimmoiſen
ſuriiplitui

zingocdes
do Wf⸗
nmingufn
uimn
cruſti
mmnir N.
iirhuth

birr tot
6 r

quibo quidã attractus coloꝛ: aut ſplen

didam eã deo reddit ac pulchraʒita vt
a ꝓpheta meꝛeat᷑ audire. Et cõcupiſcet
rex decoꝛem tuũ. Aut certe atrã fetidam
atq; defoꝛmẽita vt ipᷣm fetoꝛẽ ꝓpꝛie feli
tatis ipᷣa confiteatur ⁊ dicat.Cõputru⸗/
erũt et coꝛrupte ſunt cicatrices mee a faz
cie ĩſipiẽtie mee · Jpeq; dñs ad eã. ua
re inquit nõ eſt obducta cicatrix filie t-·

puli mei. Et idcirco be ſunt ꝓpꝛie noſtre

dinitie ; ꝗᷓ cuʒ aĩa iugiter cõmoꝛãtur·qᷓs
nobis nullus regũnullus hoſtiũ nec cõ
ferre poterit nec auferre. He ſunt ꝓpꝛie

Ddiuitie noſtre quas neipᷣa quideʒ moꝛs

valebit ab animo ſeꝑarequibus vel re⸗
nuũciantes ad perfectionẽ poſſumus pue
nire illigati · vlimplicati ęterna moꝛte
cciiii
De tripartito genere diuitiarꝗũ.

Cap̃. ix.

Ripartito eni modo in ſcriptu
ris ſanctis intelligũtur diuitie

A eſt male bone medie · Male

quideʒ ſunt de quibus dicitur. Diuites
eguerũt ⁊ eſurierunt· Et ve vobis diui⸗
tes quia recepiſtis conſolationẽ veſtra.
Quas etiã diuitias peccatoꝛum abieciſ

ſe ſumma perfectio eſi· Ad quarũ diſtin

ctionẽ ſunt pauꝑes illi qui in euãgelio
domini voce laudantur. Beati paupe⸗
res ſpiritu · qm ipoꝝ eſt regnũ celoꝝ Et
in pſalmo. Iſte pauper clamauit? dis

exaudiuit eũ.Et iterũ Pauper z inops

laudabit nomẽtuũ. Sunt etiã bone q̃s
acquiſiſſe magne virtutis ac meriti ẽ· qs
xvir iuſtus poſſidens collaudat · dicente

Dauid. Generatio rectoꝝ benedicetur·

Gloꝛia ⁊ diuitie in domo eius:⁊ iuſticia
eius manet in ſeculum ſeculi.Etiteruʒ.

Redemptio anime viri ꝓpꝛie diuitie eiꝰ.

De quibus diuitijs ſpiritalibs in apoca
lipſi dicit illi qui eas nõ habẽs vitu pe /

De tribus abrenunciationibns

dunt · ita vicia obfuſcataʒ qdammodo
mentt coloꝛibtetris ad illaʒ pxrrennem
cõmoꝛationẽ infectamq; tranſmittunt.
DVPVulchritudo enĩ vel feditas aie virtu-
tum ſeun vicioꝝ gignitur qualitate. Ex

mbiliter pauper ? nudus eſt. Incipia⸗

te inquit euomere exoꝛe meo · quia dicis.
p diues ſum ⁊locuples· et nullius egeo·

et neſcis quia tu es miſer et miſerabilis

et pauper ⁊ cecus et nudus:ſuadeo tibi
a me emere aurũ ignitũ ꝓbatũ vt locu⸗

ples fias · et veſtimentis albis induaris:
et non appareat confuſio nuditatis tuę.

Sunt quoq; medieid ẽquępoſſunt vel

bone eſſe vel male.Ad vtranq; enĩ ptem

pꝛo arbitrio vl qualitate vtentiũ tranſ-
ferunt. De quib b. apłs. Diuitibus ait
mũdi huius pꝛecipe non ſublime ſape⸗

re· nec ſperare in incerto diuitiaꝝ · ſed in
deo qui pꝛeſtat nobis abunde oinia ad
frruendum bene facere · facile tribuere co

municare· theʒauriʒare ſibi fundamen/⸗
tum boni in futurũ vt aſpꝛehendãt v

ram vitã. Quas iterũ diu es ille in euã⸗

gelio retinẽs ac neqᷓq; indigentibus ſbᷣ⸗

miniſtrãs. de cuius micis ſaturari pau.

per Laʒarhs ante foꝛes eius expoſitꝰ cu⸗
piebat. intolerandis gehenne ignibus
et eterno deputatur ardoꝛi. 2.
Nõ poſſe quẽquã pꝛimo tantũ

renuũciationis gradu eſſe perfe⸗

AIlugs igitur viſibiles mundi di⸗/
uitias relinquẽtes· nõ nras ſed
alienas abijcimus facultates;

G;uis eas gloꝛiemur vel noſtro laboꝛe qᷓ

ſitas vel parentũ ad nos hereditate trãſ

miſſas · NMihil enĩ vt dixi noſtruʒz eſt niſi
boc tantũ qð coꝛde poſſeſſum· atq; ani⸗
mę noſtre coherens a nemime pᷣt ꝓꝛſus
auferri. De quibus viſibilibus diuitijs
ad eos qui illas tanq; ꝓpꝛias retentãtes
cõicare indigentibus nolũtincrepãs lo
quitur chriſius. Si in alienis ſideles ñ
fuiſtis qd veſtruʒ eſt quis dabit vobis.
Euidgenter igitur has diuitias alienas
eſſe nõ ſolum quotidiana experietia do/
cet · verũ etiã ſententia dni ipᷣa appellati
one qua eas ſignificauit erpꝛeſſit. De vi
liſſimis veꝛiſq; diuitijs loquit᷑ petrꝰ ad
dDiñm. Ecce nos reliquimus omnia ·⁊ ſe/
cyti ſumus te ·quid ergo erit nob. Qui

6 2

Lollatio tertia bbatispafuntij

vtiq; nibil ãpliꝰ qᷓm viliſſia ↄciſſa q; re
tia dimiſiſſe noſcunt. Qu eoĩa niſi in
bac abrenũciatione vicioꝝ· ꝗᷓ vere mag
na ? ſumma elt fuerint intellexta· nec pꝛe
cioſum aliquid inuenimus aplos reli⸗
quiſſe · nec dñm hbabuiſſe · ꝓpter qð illis
tantã btĩtudinis gloꝛia largiret· vtab
eodẽ mererẽtur audire· in regñatiõe cuʒ
ſederit filius hominis in ſede maieſtatis
ſug ſedebitis et vos ſuper ſedes duode.
cim indicãtes duodeciʒ trib iſrael. Si
igit᷑ hi qui perfecte terrenas iſtas ac vi⸗
ſibiles abdicãt facultates·certis excau/
ſis ad illam aplłicam charitatem perue⸗
nire nõ poſſunt · nec illũ ſublimioꝛẽ pau
coꝛumq; admodũ renũciatiois graduʒ
tertiũ attingere queũt · quid illi de ſemet
ipis iudicare debeãt · qͥ nec pꝛimã qdẽ ꝗᷓ
perfacilis eſt perfecte arripiẽtes· atq; an
tiquas pecuniarũ ſuarũ ſoꝛdes cuʒ infi⸗
clitate pꝛiſtina retentãtes· nudo tantũ
ſibimet autumãt monachoꝝ vocabulo
gloꝛiandũ. Ergo pꝛima quã dixim ab⸗
renũciatio rerũ alienarũ eſtideoq; per ſe
ſolam perfectionẽ renũcianti cõferre nõ
ſufficit niſi perueneritad ſcõam ꝗᷓ vere
abrenuciatio rerũ noſtraꝝ ẽqᷓm adepti
expulſione oĩm vicioꝛũ · tertie quoq; ab
renũciationis faſtigia conſcendemus·p
quã nõ ſolũ oĩa ᷓ in bocmũdo gerũtur
l particulatim ab hominibus poſſidẽ/

tur · veruetiã ißam cunctoꝝ elementoꝝ

plenitudinem ꝗᷓ putatur eſſe magnifica
tanq;ᷓ vanitati ſubiectam · et mox tranſi⸗
tura tranſcendentes animo ac mẽte de⸗

ſpicimus intu entes dumtaxat ᷣm apo/

ſiolũ nõ ea quę vident ſ̊ quęnõ vident᷑
ꝗᷓ enĩ videntur tꝑalia ſunt:quęaũt non

videntur ęterna· vt ita demũ illud ſub⸗

mũ mereamur audire qð dicit᷑ ad abꝛa
bã · et veni in terrã quã tibi mõſtranero
Per qð euidenter oſtenditur: ꝙ niſi qs
tres ſuperioꝛes illas abrenũciationes ĩ⸗
pleuent · ad quartũ hoc ꝑuenire ñ poſſit ·

qð remũerationis ac pꝛemij vice taliter
renũciãti tribuitur · id eſt vt terrã repꝛo⸗
milſionis mereatur intrare nequac ſi,

biiam vicioꝝ ſpinas actribulos germi
nantẽ· g poſt expulſionẽ paſſionũ cũcta
rũ puritate coꝛdis in hoc coꝛpe poſſidet᷑
qm nõ virtus vel induſtria laboꝛantis
monſtrabit ei·ß ipe dñs oſtenſurũ ſe eſſe
ꝓmittit · et veni inquiẽs in terrã quã nbi
mõſtrauero. Per qð manifeſte pꝛobat
et initium noſire ſalutis domini vocati⸗
onefieri dicentis · exi de terra tua· etcon/
ſũmationẽ pfectiõis ac puntaſ ab eodẽ
ſilr tribui · cũ dicit et veni in terrã quaʒ
tibi mõſtranero· id ẽ·nõ quã tu extemet
ipo noſſe. vel induſiria tua poteris repe⸗
rire · ß quã ego tibi nõ ſolum ignoꝛãti ˖ H
etiã ñiquirẽti mõſtrauero. Ex quo ma
nifeſte colligitur ꝙquẽadmodũ inſpira
tione dñi ꝓuocati ad viã ſalutis accur⸗/
rimus ·ita etiã magiſtenio ipius ⁊ illumi
natione deducti · ad perfectionẽ ſumme
beatitudinis pernenimus. D

Interrogatio ð libero arbitrio

„ 7 . „

Hominis et gratia dei. Lap̃ᷣ.·xi.

Ermanus. In quo ergo li⸗

berü cõſiſtit arbitriu nr̃eq; ꝙ;
laudabiles ſumus reputat᷑ in-
duſtrie · ſi deus in nobis oĩa ꝗ ad noſt:ã
rfectionẽ tẽdũt ⁊ ĩcipit ⁊ cõſummat.

Reſponſio de diſpenſatione di

uine gratie manente aꝛbitri li⸗
beꝛtate. Cap̃.xij.

Afũtius. Hoc vos recte mo

uuiſlet ſiin om̃i oꝑe vel diſcipli⸗
na pꝛincipiũ tantũ eſſetac finis

et nõ etiã quedã medietas intereſſet Ita

q; ſicut occaſiones ſalutis diuerſis mo

dis deũ cognoſcimus oꝑari · ita noſtrũ

eſt occaſionib a diuinitate conceſſis · vl
enixius vel remiſſius famulari. Nam ſi

cut dei fuit vocãtis oblatio · exi de terra
tua · ita abꝛahe fuit exeũtis obedientiaet
quẽadmodũ illud qð dicit et veniĩ ter⸗
ram.vtfaciat obtẽperantis eſi opus:ita
illud qð additur · qᷓm tibi monſtrauero·
iubentis dei vel ꝓmittentis eſt grẽa Ler
tos tamen nos eſſe conuenit ꝙ omnem
virtutẽ indefeſſis conatibi exercẽtes neqᷓ
q́ᷓ; diligentia vł ſtudio noſtro ꝑfectiõeʒ

19

n

alor
emſcnit
mäqnin
iepe
Wn
uprnan
unigriti
Eigon
iiniinn
nsaran,
öustlumi
iinn

*
R
—

beo whn
dai C)
vwucvl⸗
muzunncß
usnhrutn⸗
ugadnaſi
aſtonedi
rxhonl⸗
S.
cwanatn

wöaſins

Bimſi
nns dis . 1

poſſimus attingere:nec fufficiat hũana
ſedulitas laboꝝ merito ad taʒ ſublimia
beatitudinis pꝛemia puenire niſiea do⸗
mino nobis cooperãte et coꝛ noſtruʒ ad
id qð expedit dirigente fuerimus indep/
ti ·ideoq; debemus cum Dauid oꝛantes
momẽtis ſingul dicere. Perfice greſſus
meos in ſemitis tuis: vt nõ moueantur
vſtigia meaet ſtatuit ſupꝛa petram pe/
s meos · et direxit greſſus meos · vt no
ſtrum arbitriñ qꝗð ꝓcliuius velignoꝛati
one boni ;: vl oblectatione paſſionũ fert᷑
ad viciaille inuiſibilis rectoꝛ mẽtis hu/
manead virtutũ potius ſtudia contoꝛ/
quere dignetur. Qð vno verſiculo per
ꝓphetam manifeſtiſſime legimus decan/
tari. Impulſus verſatus ſuʒ vt caderẽ ·
in quo liberi arbitrij infirmitas deſigna
tur. et dñs ſuſcepit me rurſum adiuto
rin dñi iunctũ eidem ſemper oſtenditur
quo ne penitus libero collabamur arbi⸗
to · cũ titubaſſe nos viderit· poꝛrectiõe
quodãmodo manuũ ſuarũ ſuſientat at
q; confirmat.Etiterũ. Si dicebã motꝰ
eſt pes meus · lubꝛica ſcʒ arbitrij faculta
te miſcdia tua dñe adiuuabat me · ite⸗
rũ mobilitati ſuę dei coniungit auxiliũ
quo ne moueretur pes fidei ſue· nõ indu
ſtrie ꝓpꝛie fuiſſe·ſed miſcdie dñi confitet
Et iterum. Scm multitudinẽ doloꝛũ
meoꝛum in coꝛde meo:qͥ libero vtiq; mi
hi naſcebantur arbitrio conſolationes

tue letificanuerunt animã meam pertuã

ſcilicet inſpirationẽ venientes in coꝛ me
um.et reſerantes contemplationẽ futu/
roꝛum bonoꝛum · quę pꝛo tuo nominela
wꝛantibus pꝛeparaſii:nõ ſolum abſtu⸗
lerunt omnẽ anxietatẽ coꝛdis mei: veruü⸗
etiã ſummã lenciã contulerũt.Et rurſũ
Niſi quia dñs adiuuit me paulominꝰ
habitauerat in inferno anima mealile⸗

ro vtiq; arbitrio· per quod ſe in inferno

babitaturũ fuiſſeteſtatur · niſi dñi fuiſſzʒ
adiutoꝛio ac ꝓtectiõe ſaluatꝰ A dño eni
nõ a libero arbitrio greſſus hominis di⸗
rigẽtur. Et c ceciderit iuſtus libero dũ-

taxat arbitrio.nõ collidetur Quare·

De tribus abrenunciationibns

dñs ſupponit manũ ſuã. Hoc eſtaptiſſi
me dicere. Nullꝰ iuſtoꝝ ſibi ſufficit ad
obtinendam iuſticiã· niſi pxr momenta
ſingula titubanti eidem ⁊ coꝛruenti ful⸗
cimenta manus ſue ſuppoſi uerit diuina
clemẽtia · ne pꝛoſtratus intereat penitus
cum fu erit liberi arbitrij infirmitate col⸗

ſapſuiuius.
directio vie noſtre ex deo
ſit. Laß̃. xiij.
Etc ſane vnqᷓ; viri ſancti dire⸗
ctionẽ vię q gradiebant᷑ ad p/
fectũ vtutum conſũmationẽq;
tendentes · induſtria ſe ꝓpꝛia obtinuiſſe
teſtati ſunt· ſed eam potius a dño conſe⸗
qui pꝛecabãtur dicentes. Dirige me in
writate tua · et dirige in conſpectu tuo
viam meã. MAlius aũt nõ ſolum fide.ſed
etiã experimẽto · et quodãmodo in ipa re
rñ natura · locipᷣm ſe e depꝛehendiſſe pꝛo-
clamat. Cognoui dñe quia nõ eſtin ho-
mine via eius.nec viri eſt vt ambulet et
dirigat greſſus ſuos. Etipᷣe dñs ad iſra
heleʒz. Et dirigã eü ego inqᷣt vt abietẽ vi
renté ex me fructus tuus inuentus eſt.
Alſcientia legis magiſterio ⁊ il
luinatiõe domini còferatur.
LCLCaßp. xiiij.
Egis quoq; ipius ſcientiã nõ
lectionis induſtria.ſed magiſte
H rio ⁊ illuminatione dei quoti⸗
die deſiderant adipiſci· dicentes ad eũ.
Vias tuas dñe demõſtra mihi·et ſemi⸗
tas tuas edoce me·et reuela oculos me/
os· et conſiderabo mirabilia de legetua
et doce me facere voluntatẽ tuam· qꝛ de⸗
us meus es tu. Etiteꝝ. Qui docet homi
nem ſcientuam.
ANitellectus quo mãdata dei
poſſimus agnoſcere ⁊ bone vo
luntatis effectus a dno condo/
netur. LCaß xv.
Pſum etiã intellectuʒ beatus
dauid quo mandata dei poſſit
agnoſcere · que vtiq; in libꝛo le
gis nou erat eſſe perſcripta a domino po
ſiulat pꝛomereri diccs. Seruus tuꝰ ego
c 3

CTollatio tertia Abbatisp afunti

tus ad capeſcendum tam immanepßmi

ſum da mibi intellectum vt diſcaz man
data tua. Atiq; et intellectů ſemel ſibi p
naturam pꝛeſtitum poſſidebat · noticiaʒ
quoq; mandatoꝛum dei que deſcripta

tenebant in lege · vtiq; habebat in pm /

ptu et tamen vt hanc plenius appꝛehen
dat dominum depꝛecatur · ſciens neqqᷓ
ſibimet ſufficere poſſeid quod per natu
ram conditionis inſertum eſt· niſi quoti
diana domini illuminatione ad intelli⸗
gendam ſpiritualiter legem ac manda/
ta eins apertius agnoſcenda · ſenſus ip⸗
ſius ab eodem fuerit illuſtratus ·ipo eti⸗
am vaſe electionis · hoc qð dicimus cla/
rius pꝛedicante· deus eſt eniʒ qui opera⸗
tur in nobis · et velle 1 perficere pꝛo bõa

voluntate. Muid potuit apertius dici ·
qᷓ; vt ⁊ bonã voluntatem noſtram 71 ope

ris conſũmationem a comino in nobis

pꝛonunciaretim pleri. Et iterum Quia

vobis donatum eſt p chriſto non ſoluz
vt in eum credatis ſed vt etiam pꝛo illo

patiamini. Mic quoq; et initium conu/

fionis ac fidei noſtre et paſſionũ tolerã
tia; donarinobis a domino declarauit ·

4 4

oꝛat ſibi bocipſum domini miſeratione
concedi dicens. Confirma deus hoc qðᷣ
operatus es in nobis oſtendens nõ ſuf/
ficere ſibi ſalutis pꝛcipia dono ei gra⸗

tia q; collata · niſi fuerint eadeʒ miſera⸗

tione ipius et quotidiana opi ulatione
perfecta. Non enim liberum arbittrinum
ted dominus ſoluit compeditos. Non

noſtra virtus ſed dvominus erigit eliſos
Mon lectiõis induſtria:ſed dominusil-
In minat cecos.Qð grece diciturx.
d eſt dominus ſapiẽ⸗
tes lacit cecos· Mon noſtra cautio · b do⸗
minus cuſtodit aduenas. Non noſira
foꝛtitudo:ſed dominus alleuat ſiue ſuf⸗
fulcit omnes qui coꝛruunt. Mec autem
dicimus non vt ſiudiu m noſtrum vella
oꝛem atq; induſtriam quaſi inaniter ⁊

ſuperfluo impendenda vacuemus vt
nouerimus nos ſine auxilio dei nec adz

niti poſſe · nec efficaces noſtros eſſe cona

um puritatis · niſi nobis adiutoꝛio do⸗

mini acmiſcdia fuerit contributum. E⸗

quus enĩ paratur in diẽ belli · a domino
eſt adiutoꝛium · quia nõ eſt in foꝛtitudĩe
ſua potens vir. Opoꝛtet igitur nos ſem⸗
per cum beato dauid canere. Foꝛtitudo

mea et laudatio mea:non liberum arbi⸗

triũ:ſed dominus·et factus ẽmihi in ſa⸗
lutem. Qð doctoꝛ quoq; gentium non
ignoꝛans · idoneum ſe factuʒ miniſterio
noui teſtamenti· non ſuo merito nec ſu⸗

Coꝛe ſed dei miſeratione pꝛoclamat: nõ
ꝓſimꝰ ĩqͥt idonei cogitare alidqda nob
qſi ex nobis · ſed ſufficiẽtia nr̃a ex deo è
qð minus latine ſed expꝛeſſius dici po⸗

teſt· idoneitas noſira ex deo eſt. Deniq;
ſequitur. Qui et idoneos nos fecit mini
ſtros noui teſtamenti.
ipſa fides a domino conce⸗
datur. Cap. xvi.

Nltantum autẽ vniuerſa ꝗᷓ ad

ſalutem pertinent apli ſibimet
a domino largita ſeſerũt · vtip⸗

ſam quoq; fidem pꝛeſtani ſibia domino

poſtularent dicentes. Domine adde no
bis fidem. Olenitudinem eius non libe
ro arbitrio pꝛeſumentes · ſed dei ſibi cre⸗
dentes munereconferendaʒ. Deniq; do

cet nos idem auctoꝛ ſalutis bumane ꝙ;
ipa fides noſtra lubꝛica ſit etinfirma · et

nequaqᷓ; ſibi ſufficiens niſi fuerit auxi⸗
lio domini roboꝛata dicens ad petrum.

Simon ſimon · ecce ſatbanas expetiuit

vos vt cibꝛaret vos tãq; triticũ. ſy ego
rogaui pꝛeʒ meũ ne deficeret fides tua

Quod alius in ſemetipſo ſentiens fieri

etquodãmodo fidem ſuam infidelitai

fluctibus ad pernicioſi nau fragij vidẽs

ſcopulos perurgeri; ad eundez domini

anxilium ſidei ſuę poſtulans dicit. Do⸗
mine adinua infidelitatem meã. Intan
tum itaq; ſenſerunt euangelici etapoſio
lici viri vniuerſa ꝗᷓ bona ſunt auylio do
mini conſummari vt ne ipſam quidem
fidem ſuam confiſi ſint illeſam ſe poſſe

R—R
.

ſis in
feytha
ſbiade
fone?
guloant
ebuin
ginicec
timcum
Punen
Ctpaln
ſenenh
niſiin⸗
ne men
ſpepun
etbus!
fewlad
and
Nns
ſch
Omn
un
ns.
i
nume
nsape
gongan
fnnon
lno⸗
ptator

hun

Vvirn
fatio
pꝛonn
nga
gulno
mot
tetian
unquo
osno⸗
mminn
Wo
ht-
mmn
chrtn

nd
uhand
4 donn
ſortidt
nosſan
Jmmmh
zincint
min
idner
luna; o
iitnws
nerdwo
sdaſ
Doc
eſwrnini

nmod⸗
n

enutit
ien)
ſbis wnn
ninentleſn

ansℳα
Albi

ſuis viribus vel arbitrij libertate ſerua⸗
re · vt hanc vel adiuuañni in ſe vel donari
ſibia domino poſtularent. Qux ſiin pe⸗
tro ne deficeret domini egebat auxilio·
quis erit tam pꝛeſumptoꝛ ⁊ cecus:qui ſe
erga huius cuſiodiam qu otidiano do⸗/
mini credat adiutoꝛio non egere · pꝛeſer⸗
tim cum ipſe dominus in euangelio boc
ipſum enidenter expꝛeſſerit dicens. Si⸗

cut palmes non poteſt fructum facere a

ſemetipſo niſi in vite mãſeritita et vos
niſi in me manſeritis· Etiterũ · Quia ſi⸗
ne me nibil poteſtis facere. ſit igitur
ineptum ac ſacrilegum quicq; de bonis
actibus noſtre induſtrie non cei gra⸗
tie vel adiutoꝛio deputare manikeſte p/
batur dominica pꝛoteſtante ſententia · ſi
ne ſua opitulatione vel in ſpiratione · ſpi

ritales fructus exhibere neminem poſſe.
Omne enim datum bonum et omne

donum perfectum deſurſum eſt delcen /
dens a patre luminuʒ. Zacharias quo
q; · quia ſiquid boni ißius ẽet ſiquid op
timum ab ipſo. Et ideo conſtanter bea⸗
atus apoſtolus. Quid enim habes qðᷣ
non accepiſti. Quod ſi accepiſti qͥd glo⸗
wes quaſi non accepeiiis ·
ptationuʒ nobis a domino tri⸗
Ammam quo qʒ tolerantie · qᷓ
teumptationes illicitas ſuſtine⸗
tree poſſimus. non tam in noſtra
virtute qᷓm in dei miſericoꝛdia et mode.
ratione conſiſtere beatus apoſtolus ita
pꝛonunciat. Temptatio vos non appꝛe
hendat niſi bumana · ſidelis auteʒ deus

*

qui non permittit vos temptari ſuꝑ id
quod poteſtis · ſed faciet cum temptatio⸗
ne etiam exituz vt ſuſtinere poſſitis. De/
um quoq; apiare ſiue confirmare ani⸗

mos noſtros ad omneopus bonũ1 obe
rari in nobis ea ꝗᷓ ſibi ſunt placita· ide,zʒ
apoſtolus docet. Deus autem pacs qui

. 2 .

eduxit de tenebꝛis paſioꝛem ma gnu oui

um in ſanguineteſtamenti eterni ieſum

chriſtum aptet vos in om̃i bono · facis

mod eratio et tolerantia tẽ᷑/

in vobis quod placeat coam ſe. Quodd
etiam theſſalonicenſibus vt eueniat ita
pꝛecatur dicens. Ipſe autem dominns

ieſus chriſtus et de pater noſier qui di ⸗

lexitnos: et dedit conſolationem ęternaa

et ſpem bonam in gratia· exhoꝛtetur coꝛ⸗

da veſtra et confirmet in omni oꝑe ⁊ ſer·

mone bono.

Eperpetuitas timoꝛis dñino

rLiaßvviij.
PPPſum deniq; timoꝛeʒ dei quo

ufufirmiter eum tenere poſſimus a

DdDomino nobis infundi. Miere
mias pꝛopheta ex perſona dei manifeſie
teſtatur ita dicens. Et dabo eis coꝛ vnũ

et viam vnam · vt timeant me vniuerſis
diebus · et bene ſit eis · et filijs eorum poſt

eos · et faciam eis pactum ſempiternum
etnon deſinam eis benefacere · et timoꝛeʒ

meum dabo in coꝛda eoꝛum vt non rece⸗
dant a me. Eʒechiel quoq; Et dabo eis
coꝛ nonum et ſpiritum nouum tribuaʒ

in viſceribus eoꝛum · et auferam coꝛlapi
deum de carne eoꝛum · 1 dabo eis coꝛ car
neum · vt in pꝛeceptis meis ambulent:et

inudicia mea cuſtodiant · faciantq; ea · et

ſint mibi in populuz et ego ſim eis in e

Cinitiũ voluntatis bone et cõ
ſummatio eius a domino ſit.

Aiibus manifeſtiſſime perdoce
mDur et initium voluntatis bo⸗

nenobis domino inſpirate co⸗ D
cedi· cum aut per ſe · aut per erxx
hoꝛtationem cuiuſlibetbominis · ant perr

neceſſitatem nos ad ſalutis attrabit vi-
am · et perfectionem virtutum ab eodem
ſimiliter condonari: noſtrum vero hoc
eſſe; vt exhoꝛtationẽ auxilium q; dei Nll
remiſſius vel enixiꝰ exeqᷓmur· p nos
vlł remunerationẽ vł ſupplicia digniſſi⸗
ma ꝓmereri· ꝙ eiꝰ diſpẽſatiõi ac ꝓPuidẽ⸗/
tie circa nos beĩgne collate · vl negleximꝰ
vlſiuduim? nr̃eobedie duotõe ↄgruere

— * „»„ L Ü-— — 4
Collatio tertia Abbatis pafuntij.
Lollatio tertia bbatis pafuntij.
Q enidẽter in Ruteronomio apteq; ʒ= Redere tamen inconcuſſa fide 6 .
deſcribitur. Cum inquit introduxerit te nos cõuenit nihil ſine deo pr⸗
oñs deus tuꝰ in ter qu poſſeſſurꝰ in- üſus in hoc mũdo geri. Auteni/ ſin
gredieris.⁊ deleuerit gentes multas co/ volütate eius aut permiſſu agi vniuſa de
rãte · eteũ ⁊ gergeſeũ ⁊ amoꝛreũ:chana fatendũ eſt · vt ſcʒ hec ꝗ bona ſunt volu⸗ ihr
neñ ꝛphereeũ. eneñ ꝛ iebuſeũ.ſepte gen tate xeipfici auxilioq; credãtur · ꝗ aut er
tes multo maioꝛis nũeri ⁊ robuſtioes cotraria ſunt pmiſſu cum pneqᷣtijs ac
te · fdideritq; eas tibi · ꝑcuties eos vſ. q; duricia coꝛdis nr̃i deſerẽs nos dina ꝓpte ſen
ad internenonẽnõ inib cũ eis fecꝰ.neq;ʒ ctio · diabolũ nob vtignomiĩoſas coꝛpis di⸗
ſociabis cũ eis cõiugia. igitur intro⸗ paſſiões patit᷑ dñari. Qð et᷑ apli voci nina
ducũtur in terrã repꝛomiſſionis · ꝙ delẽ beeuidentiſſime perdocem dicẽtis Pꝛo lc⸗
tur gentes multe coꝛã eis: tradũtur in pter qd madidit illos deus in paſſiones mn
manus eoꝛum nationes maioꝛis nume/ ignominie. Etiterũ. Quia nõ credideft hit
ri. robuſtioꝛes q plus iſrael.dei eſſe eñ habere in noticia· tradidit illos deꝰ hjth
tiã ſcriptura ꝓnũciat. Atrũ aũt percu⸗ in repꝛobũ ſenſum· vt faciãt ea ꝗᷓ nõ cõ⸗ aun.
tiat eaſiſrael vſq; ad internetionẽ an re nenit. Ipe quoq; dñs per ꝓphetam alt. Aſin
ſeruet eas ⁊ parcat ·⁊ nõ ineat cũ eis fe⸗ Et nõ audiuit ppłs meus vocẽ meaʒ et ih
dus · et vtrũ nõ ſociet cũ eis cõiugia·an iſrael nõ intẽdit m. Oꝛopter qð dimi⸗ r
ſociet · ipoꝝ eſſe teſtat᷑ · Quo teſtimonio ſi eos inqt i adinuẽtiões coꝛdis eoꝛũ ſn
manifeſte diſcernitur:quid libero arbi/ ambulabũt in adinuentionibo ſuis. un
trio· quid ve diſpenſanoni vel quotidia Obiectio ſuꝑ libeꝛi arbitrij po 1
no adiutoꝛio dñi debeamus aſcribere · et teſtate. Lapß. xi. 1
diuine ſit gratie pꝛeſtare nobis puen/ Ermanus. Hoc teſtimoniñ cnt
tus ſecũdos atq; victoꝛiã nrm vero eſſe aptiſſime libeꝝ mõſtrat arbi hi
vt cõceſſa cei beneſicia vel intentius vel triiũ q d?. Si ꝓpłs meꝰ audiſſet
ſegnius exequamur. Quã rõem etiã il⸗ me· ⁊ nõ audiuit ꝓpls meꝰ vocẽ meã.Cũ nbi
loꝝ cecoꝝ curatiòe ſatis euidenter vide/ eni dicit · ſi audiſſet:oſtedit in ptãte illiꝰ ſbii
mus expꝛeſſam. enĩ tranſijtante eos fuiſſe vel acqᷣeſcendi vel nõ acqeſcẽdi in lede
ieſus. diuine ꝓuidentie et dignationis diciũ.Quomodo igit᷑nõ in nobᷣ nr̃a ſa Hi
eſt gratia. vociferãtur ⁊ dicũt · miſe⸗ lus eſt collocãda· cũ ſitin nob:vel qaudi-/ dlans
rere noſtri dñe fili danid · ſidei ipoꝛum ⁊ endi: vel nõ audiẽdi facultas. ut
credulitatis eſt opus. viſum recipi⸗ Reſponſio ꝙ liberũ arbitriuʒ h
unt oculoꝝꝑ · diuine miſeratiõis ẽ munꝰ noſtruʒ adiutoꝛio domini ſem⸗/s io
Mautẽetiã poſt perceptionẽ cuiu flibet perindigeat. Cap̃ xxij. di
muneris tã gratia dei qᷓm ratio libeni ar/ Alſuntius· Mcute quideʒ cõ/ chue
bitrij perſeueret· lepꝛoſoꝑ quoq; decem ſideraſtis hoc qð dicit᷑. Siau⸗ nobi
qui pariter curati ſunt · declarat exẽplũ. dDdiſſet me · ñ attẽdiſt illũ qͥ ad incie
Ex quibe dũ vnus per arbitrij ſui bonũ audiẽtẽ vlñ audiẽtẽ loqt: nec illꝰ qdð ſe⸗ pilen
gratiarũ reſtituit actionẽ dñs nouẽ in⸗ qᷣͥt᷑. Pꝛo nibilo vtiq; iimicos eꝰ hũiliaſ ſeqn:
ꝗqres vnũq; collaudãs·ſollicitudinẽ ad ſem · et ſuꝑ tribulãteseos miſiſſeʒ manũ nenot
iutoꝛij lui etiã circa ĩmemoꝛes bñficioꝛũ meã. Nemo igit᷑ hec ꝗᷣ ptulimꝰ vt nihil lofcto
ſuoꝝ iugẽ retinere ſem õſtrat · Hocipᷣm geri ſine dño ꝓbaremus pꝛaua interpᷣ nodu⸗
eni viſitationis ſue donũ eſt vel ſuſci⸗ tatione detoꝛquẽs ad defenſioneʒ liberi enis
pit ⁊ amꝛobat gratũ vel requirit acrep/ arbitrij ita pertẽptet aſſumere · vt ab ho⸗ Ppplt
bendit ingratos. ⸗ mine gratiã di ꝓuiſionem q; quotidia er
nihil in hoc müdo ſine deo nã wlitauferre per hoc ꝙ dicitur · et non N
geratunr. Laß. xx. audiuit populus meus vocẽ meã ·et ite⸗ W

u.

aſ ſe
⸗
ani
ſun Wi⸗
zncßzn
dinr
ecphs
igl wei
nphon,
nögeicin
Grls
nanocd⸗/
leun ait
eneyet
1adeni
mas wĩ
niſois
mbimn
rtſinoni
öſntarbi
anciſt
Nimei Ki
nürid
cfſitin
1obninſ
SAd

wbiria,
ninuſen
enicch⸗
at G
ſtlii
ro
ſomann
nhi
ma ino⸗
Nilm
bbto⸗
votidia
et non
icti

. Capinla.

rũ · ſi populus meus audiſſet me iſrael ſi

in vijs meis ambulaſſet ⁊c. reſpiciat q;
ſicut liberi arbitrij facultas populi ĩobe
dientia cõpꝛobat.ita quotidiana circa
eñ pꝛouiſio dei clamantis qdammodo
et monẽtis oſienditur. Cum enĩ dicit· ſi
populus meus audiſſet me · pꝛioꝛẽ vtiq;
ſe locutũ eis euidenter oſtẽdit·qð fieri a
dño nõ ſolũ per legẽ peꝛſcriptã liten· ve
rüetiã quotidianis monitis ſolet · ſm il⸗
lud qð per yſaiã dicit᷑· tota die expandi
manus meas ad ꝓplm nõ credentẽ mi⸗
hi ſed contradicentem. Atrunq; ergo
pᷣ̃t hoc teſtimonio cõpꝛobari quod di/
citur. Si populus me andiſſet me· iſra
elſiin vijs meis ambulaſſet · pꝛo nihilo
vtiq; inimicos eoꝝ hũiliaſſem·et ſuper
tribulãtes eos miſiſſey manũ meã. Nã
ſicut liberum arbitrium per inobedienti
am populi demöſtratur · ita diſpenſatio
dei et auxiliũ eius verſiculi ipius initio
Teclaratur acfine· cum ſe ⁊ pꝛiorem lo⸗
cutũ fuiſſe teſtatur · et poſtea inimicos eꝰ
hũiliaturũ ſi ab eodem fuiſſet auditus.
Mos eniĩ per hec q̊ ꝓptulimus nõ liberuʒ
arbitriũ hominis volumus ſubmouere
ſ huic adiutoꝛiũ ⁊ gratiã dei per ſingu/
los dies ac momẽta neceſſariã cõpbare
MHis epułnos ſagmatos pafuntiꝰ e ſua

cella nõ tam alacres q; cõpunctos coꝛ/

de ante mediũ noctis emiſit.hoc nobis
pꝛecipuũ ſua collatione conferẽs · vt cũ
abrenuciationẽ pꝛimaʒ tota virtute ac
diſciplina · hm omnia patrũ inſtituta ex
equentes · per eandem ſolaʒ attingenda

nobis perfectionis culmina blandirem̃

inciperemus agnoſcere nec dum nos ce
piſſe monachoꝝ faſtigia ſomniare · quip

pe qui de ſcda abrenũciatione parũ qͥd

in cenobijs eruditi:tertiã in qua omnis
perfectio continetur:queq; illas inferio/
res duas mulij modis excedit: neaudiſ
ſe quidẽnos antea penitus noſceremꝰ.
Explicit collatio abbatis pafũ

tij tribus abrenũciationibus
Incipiunt capitula collatõis

Abbatis danielis. Cap.i.

CEabbaß danielis guerſatiée.
ij Inquiſitõ vñ oꝛiat᷑ repẽ
tina cõmutatio mentiũ ab inef/
fabili leticia in meſtiſſimaʒ ani/
miſdeiectionem. S
iij Reſponſio ſuꝑ ꝓpoſita ꝗ̃ſtiõe.
dei duplex cauſa ſit.
U„ O ſtudiũ et induſtria noſtra ni⸗
hil ſine adiutoꝛio dei pᷣualeat.

iij diſpenſationis ac ꝓbationis

mino derelinqui.
vij De vtilitate eius pugne qᷓm apo
ſfſtolus ponit in collu ctatiõe car
nis et ſpirius
viij Interrogatio quid ſit qð in ca-
pitulo apli poſt adu erſantes ſi
bi cõcupiſcẽtias carnis et ſpũs
teertia adijciatur voluntas.
ix Reſpõſio de intellectu recte inter
rrogantis.

x vocabulũ carnis nõ in vna ſi

gnificatione ponatur.
xi LQuid in hoc loco caro ab apoſto
lo noietur · et qͥd ſit cõ cupiſcen
tia ſpiritus.
xij Que ſit voluntas noſtra ꝗᷓ inter
coõcupiſcentiã carnis et ſpirit⸗
ponituurr.

xiij De vtilitate cũctationis ꝗᷓ ex col

luctationeoꝛitur carnis ⁊ ſpũs

xiiij Deinemẽdabili malicia ſpiritali

unuuurPh nequicianr.
xy Quid nobis ꝓſit carnis aduer/
ſus ſpiritũ ↄcupiſcentia⸗-
xvi De incentiuis carnis quibus vt
hu nmiliaremur Jui tenerem̃.
xvij Deeunuchoꝝ teoꝛe.
xviij Interrogatio quid interſit inter
carnalem aialem.
xix De triplici aĩarũ ſtatu.
xx BDe male abrenũciãtibus.
xxi De his qni contemptis magnis
occupantur in parnuis·
Erxpliciũt capitula.Incipitcol
latio Abbatis Danielis de co⸗

cupia carnis et ſpiruius. E.i.

ros chriſtiane philo⸗

I ſophie viros abbatẽ

quoq; vidimus Da⸗

nielem equalem qͥdeʒ
in omni virtu tum genere. his qui in he

remo ſcithi commanebant ·ſed peculia⸗

rius gratia humilitatis oꝛnatum · q me

itto puritatis ac mãſuetudinis ſuę a be-⸗
ato pafuntio ſolitudinis eiuſdem pꝛelſ⸗
bitero · et quideʒ cum multis iunioꝛ eſſee
etate.in diaconij pelectus eſt gradu· In
tim̃ enim eidẽ beatus pafuntius virtuti ½

bus ipᷣiꝰ adgaudebat · vt quẽ vitę meri/
tis ſibi et gratia parẽ nouerat:coequare

ſibi etiã ſacerdotij oꝛdine feſtinaretſiqd,
dem nequaqᷓ; ferens in inferioꝛe eũ mĩſte
rio diutius im moꝛari optanſq; ſibimet

ſucceſſoꝛem digniſſimũ pꝛouidere· ſup⸗/

ſtes eum pꝛeſbiteralis gradus honoꝛeꝓp
uexit. Qni tamẽ pꝛioꝛis humilitatis cõ⸗
ſuetudinem nõ omittens· nihil vnq; ſi -

bi illo pꝛeſente de ſublimior oꝛdinis col
latione donauit · ſed ſemper abbate pa⸗
funtio ſpiritales hoſtias offerente · hic
velut diaconus in pꝛioꝛis miniſterij per/

manſit officio. In quo tamen beatum

paſuntiũ cum talis vir eſſet ac tãtus vt
in multis etiã pꝛe ſcientie gratiã poſſide

ret. hec ſpes ſubſtitutionis ⁊ electio val/

de fefellit. Nam non multo poſt tempo⸗
re hüc quem ſibi parauerat ſucceſſoꝛem
Ceceſſoꝛem pꝛemiſit ad deum. .
Inquiſitio vnde oꝛiatur repe-/

tina cõmutatio mentiũ ab inef⸗

fabili leticia in meſtiſſimaʒ ani
mi deiectionem. Cap̃. ij.
Ic igitur beatus daniel inqui⸗
rentibus nobis cur interduʒ re
ſidentes in cellula tanta alacri
tate coꝛdis: cum ĩeffabili quodam gau
dio ⁊ exuberantia ſacratiſſimoꝝ ſenſuũ

rregdundemus- vt eam nõ dicam ſermöoe

percurrere · ſed ne ipe quidem ſenſus oc/
currat oꝛatio quoq; pinguis emittatur
ac ꝓmpta · et mens plena ſpiritalib fru

ctibus pꝛeces ſuas efficaces ac leues eti⸗
am per ſopoꝛem ſupplicans ad deũ ſenti
at penetrare· ac rurſum nullis exiſtẽtib
cauſis tãta ſubito anxietate repleamur

etirrationabili quodam meroxe· vt ñ ſo
lum noſmetipos huiuſmodi ſenſibare

ſcere ſentiamus: verũetiam hoꝛreat cella

ſuoꝛdeat lectio · ia quoq; ĩſtabilis ac nu
tabunda ⁊ quodammodo ebꝛia ⁊ gra⸗

uis emittatur oꝛatio· ita vt ingemilſcen⸗
tibus et conantibus nobis ad directio⸗
nem pꝛiſtinã reduci mẽs noſira nõ poſ⸗
ſit:quantoq; intentius fuerit reuocata ·
tanto vehementius ad diſcurſus inſta/
biles lubꝛico rapiatur exceſſu · et ita om̃i
ſpiritali fructu reddat᷑ effeta · vt nec deſi

ererio regni celoꝛũ · nec metu gebenne p⸗

poſito ab hoc letali quodam ſomno va⸗

feat ſuſcitari.ita reſpondit
eſpõſio ſuper pꝛopoſita que⸗

ſtione. Tap. iij.
Ripartita nobis ſuꝑ hac qᷓm
dicitis ſterilitate mentis tradi⸗
ta ratio eſt. Auteni denegligẽ⸗
tia noſtra · aut deimpugnatione diabo⸗
li · aut de diſpenſatiõe dñi ac pꝛobatiõe

cLcſcendit.Et de negligentia quidem · cũ
noſtro vicio tepoꝛe pꝛecedente indifferẽ/

ter noſmetipos ⁊ remiſſius exbibemꝰ·ꝑ
quã deſidiã noxijs cogitationibus pa⸗

ſti·terram coꝛdis noſtri ſpinas ⁊ tribu⸗

los facimus germinare · qbus in ea pul/
lulantibe conſequẽter efficimur ſteriles:

atq; ab omni reddimur ſpiritali fructu

et cõtemplatione deſerti. De impugna⸗
tione vero diaboli · cũ etiã bonis nõnũqᷓ;

ſtudijs deditos · callida ſtilitate mẽteʒ

nr̃am irrepẽs · vel ignoꝛãtes ab optimis

intẽtionibo abſtrahit vel inuitos.
AIN diſpenſationis ac/Pbatio⸗
nmis dei duplex caula ſit. L. iiij.

Iſpẽſatiõis aũtac ꝓbationis
dñi duplex cauſa eſt. Pꝛima
äy0äãrt pauliſꝑ ab ipo derelicti · et

mmẽt nj e ſẽtiamꝰ ifirmitatẽ. neqꝙ; ſuꝑ
pcedęẽte puritate coꝛdis ꝗᷓ nob illiꝰ ẽ vi⸗
ſitatõe donata poſſimextolli · pbãteſq;

fam
Mo
guimen
Netene
ic

0
nih
lut

neſinr
Nonlatra
Picuk
fungn
Fugter
Wa
gwan
acſehh
ſanct
gtatia
fatinc
lumina
ntere
sſer
mheſonm
ſaonſun
untere
Untten
ſeſabet
Unmn
pon

8

,
W
Nn
ſin
isden
rg
mlan;
lano⸗
mocn⸗
5 nlh/
non
N
mepe

ce⸗

herqn
nonno/
plge⸗
dutv/
batöe
dnci
cifri⸗
bang
s/
mibu⸗
ahul⸗
nades:
afwen
nngn
janonug
re nicj
apens
5
o⸗
Lli.
jonis
ima
Net
ſue
R

teſc;

tum recuperare non poſſe intelligamus ·
⁊ pꝛeteritã coꝛdis alacritatem nõ noſtro
ſtudio ſed illius dignatione nobis fuiſ9/
ſe infuſam · et pꝛeſentem deipᷣius rurſuʒ
gratia et illuminatione eſſe poſcendam·
Secunda vero ꝓbationis eſi cauſa vt ꝑ
ſeuerãtia noſtra vel mentis conſtantia ⁊
ceſideriũ compꝛobetur:quaq; intentõe
coꝛdis ⁊ oꝛationũ inſtantia: deſerentem
nos viſitationem ſanctiſpiritus requi⸗
ramus manifeſtetur ĩ nobis · ac pariter

agnoſcentes quanto laboꝛe amiſſũ iſtðᷣ
ſpiritale gaudium ⁊ puritaſ leticia con

quiratur ·ſollicitius inuentaʒ cuſtodire
ac tenere attentius ſtudeamus.Quodã

modo enim negligentiꝰ cuſiodiri ſolet·

quicqͥd creditur facile poſſe reparari.

OsSſtudium ⁊ induſtria noſtra

nihil ſine adiutoꝛio dei pꝛeua⸗

leat. Lap v.

Er quę euidenter pꝛobatur:⸗
tiam dei ac miſericoꝛdiam ſem
per operari in nobis ea quę bo⸗/

na ſunt: Qua deſerente nibil valere ſiu

dium laboꝛantis · et quantalibet annitẽ⸗/
tis induſtria ſine ipᷣius iteruʒ adiutoꝛio

ſtatum pꝛiſtinũ recuperarenõ poſſe · illð

q; ingiter in nobis impleri:nõ volentis

neq; currentis b̊ miſerentis eſt cri. Quę
gratia nõnũqᷓ;ᷓ econtrario negligentes
ac reſolutos inſpiratione hac qua diciſ
ſancta:et abundantia ſpiritualium co⸗

gitationum viſitare nõ deſpicit · ßinſpi/

rat indignos· exſuſcitat doꝛmientes· ⁊ il
luminat obſeſſos ignoꝛantie ceeitate · cle

menterq; nos arguit atq; caſtigatinfũ⸗

Tens ſecoꝛdibus noſtris vt vel ſic de in/

ertie ſomno compũctione ipius inſtiga/
ti conſurgere pꝛouocemur. Deniq; fre⸗
quenter etiam odoꝛibus vltra omnẽ ſu

auitatem compoſitionis hũane in his
ißis ſubito viſitationib adimplemur.
ita vt mens hac oblectatione reſoluta ĩ
quendam ſpiritus rapiatur exceſſum ſe

De cõcupiſcẽtia carnis et ſpũs

nos ab eo derelictos· gemitibus noſtris
et induſtria illum leticieac puritatis ſta

q; cõmoꝛari obliuiſcatur in carne.
Qðvtile nobis ſit interdũ a do
mino derelinqui. Capᷣ. vi.
N tantuʒ vero illum quem di
ximus abſceſſum ·et vtita loq̃r
CEeſertionẽ dei· beatus Dauid
vtilem eſſe cognouit: vt neq̃quã malue/
rit oꝛarene a cro pꝑenit in nullo relinq̃‚
retur. hoc enim ſciebat incongruũ eſſe vl
ſibi vł hũane nature ad qu alibet perue
nienti perfectionem · ſ̊ tem perari eaʒ po
tius depꝛecatusſit dicens. Non me de⸗

relinquas vſq; quaq;. Ac ſi diceret alijſ

verbis. Scio ꝙ derelinquere ſoleas ⁊ti

liter tuos ſanctos vt pꝛobes. Mliter eniʒ
ab aduerſario temptari nõ poſſuntniſi
a te pauliſper fuerint ærelicti: ⁊ ideo nõ

rogo vt nũqᷓ; me derelinquas: quia nõ

expedit mihi vtnõ vel meã infirmitateʒ
ſentiens dicã Bonum mihi quia bumi
liaſti me · vel exercitii non habeã pꝛeli⸗
andi:qð ſine dubio habere non potero ·

ſi mihi ſemper ⁊ indirupte cohelerit ꝓte
ctio tua. Suffultüũ nam q; me tua defen

ſione temptare diabolus nõ andebit · il⸗
lud obijciens ⁊ expꝛobꝛans · vl mihi vel

tibi:qð aduerſus athletas tuos ſolet ca

lumnioſa voce pꝛoferre. Nunquid gra
tis iob colit deum · nonne tu vallaſti euʒ
ac domũ eius vniuerſam q; ſubſtantiaʒ

eius per circu mitum · ſed magis ꝑto ne

me vſq; quaq; deſeras. Quod grece di⸗

citux ·
id eſt vſq; ad nimietatem. Quantum
enim mihi vtile eſt ſi derelinquas me

pauliſper ad tempus vt deſiderij mei cõ
ſtantia compꝛobetur:tantum noxiuʒ eſt
ſi pꝛo meritis ac delictis meis niminʒ me

elerere volueris ·quia nulla virtus hu

mana ſi diutius in temptatione tuo de/

ſeratur auxilio · ſua poterit con ſtantia p⸗
Durare · et non pꝛotinus adu erſarij vel
potentia vel factione ſuccumbere · niſi tu

ipſe qui es bumanarum virium conſci
us ac luctaminum moderatoꝛ non pꝑmi
ſerteptari nos ſuꝑid qð poſſumꝰpᷣfecer
cũ tẽptatõe et᷑ exitũ vt ſi ſtinere poſſimꝰ

D

Collatio quarta eᷣbbatis danielis

Tale qͥd ⁊ in indicũ libꝛo ſuꝑ extermia⸗/ bhec pugna diſpenſatiõe dei nobis inſer⸗

tione gẽtiũ ſpiritaliũ quę aduerſantur
iſrabeli miſtice legimus deſignatũ. Me
ſunt gentes quas dñs dereliquit vt eru⸗
Diret in eis iſrabelem et haberẽt conſue
tudinem cum boſtibus pꝛeliandi. Et ite
rum poſt pauca Dimiſitq; eos deus vt
in ißis expiretur iſraheleʒ vtrü audirẽt
mãdata dñi quę pꝛeceperat patriby eo/
rũ per manũ moyſi an nõ. Quaʒ vtiq;
pngnã nõ inuidens deus quieti iſrahel
nec male eidem conſulens ſed ſciens eſſe
vtiliſſimã reſeruauit · vt duz gentiũ ſem
per iſtarũ impugnatiõe depꝛimitur nũ /
q ſe ſentiat auxilio dñi non egere · 1 ob
id ſemper in eius meditatione ⁊ inuoca/
tione perſiſtens· nec inerti ocio diſſolua/
tur.nec bellandi vſum ⁊ exercitia virtu⸗
tis amittat. Frequenter enĩ quos ſupe/

rare nõ potuerunt aduerſa· ſecuritas et

res pꝛoſpere colliſerunt.

De vtilitate eius pugne quam

apoſtolus ponit incolluctatio/
necarnis etſpũs. Capᷣ.vij.
Anc pngnã vtilit᷑ nr̃is qͥʒ mẽ⸗
bꝛis inſertam · etiaz in aplo ita

fſfſepgimuſ. Caro eni concupiſcit
aduerſus ſpiritũ ·ſpiritus aſt aduerſus
carnẽ. Hec aũt inuicẽ aduerſantur ſibi ·

vt nõ quecunq; vultis illa faciatis Na

bes ⁊ hic pugnã inuiſceratã qdammo/⸗
do coꝛpoꝛi noſtro · diſpenſatione domini
pcuratã Quicqͥd enĩ generalit᷑ ſine

alicuius exceptiõe omibus ineſt · qd ali
ud iudicari poteſt · niſi ißi bumane ſub⸗
ſtantie poſt ruinaʒ pꝛimi hominis velut

naturaliter attributuʒ et qdð vniuerſis

cõ genitũ cõcretũ q; depꝛehenditurquo

modo nõ credendũ ſit arbitrio dñi non

nocentis ſed conſulentis inſertuʒ. Cau/
ſam vero huins belli ·. id eſt carnis et ſpiö/

ritus hãc eſſe deſcribit· vt non inquit qq/

cunq; vultis illa faciatis. Ergo id qð ꝓ

curauit deus vt nõ poſſet a nobis imple

riid eſt vt nõ quecunq; volumus facia
mus · qͥq aliud ſi impleatur credi poteſt

eſſe qᷓm noxiũ.Et eſtqdᷣammodo vtilis

taet ad melioꝛẽ nos ſtatũ ꝓuocans atʒ
cõpellens· qua pugna ſublata ꝓculdu⸗
bio pax econtrario pernicioſa ſuccedet.
Interrogatio quid ſit qð in ca/
pitulo apoſtolipoſtaduerſan/
tes ſibiconcupiſcentias carnis
et ſpiritus tertia adijciatur vo⸗
lütas. Capᷣ.viij.
Ermanus.Licetnobis que
dam intellectus lineę iam pꝛe/⸗
lucere videãtur:tamẽ quia nec
dũ poſſumus apli ſententiã ad liquidũ
peruidere · volumus hec nobis apertius
explanari. Tres enĩ res hic indicari vi/⸗

Tentur. Pꝛima carnis aduerſus ſpiri⸗

tum pugna. Secunda ſpiritus aduer⸗
ſus carnis concupiſcentia · Tertia vo⸗
luntas noſtra quę velut media ponitur.
de qua dicitur vt nõ quecunq; vultis il
la faciatis. Su per qua re licet vt dixi ſu
ſpitiones quaſdam ex his quę expoſita
ſunt intelligentie colligamus volumus
tamen quia ſe buius collatiõis occaſio
cædit. aliquid nob lucidius diſputari.

Reſponſio de intellectu recte ĩ/

terrogantis. Cap.ir.
Aniel.Diſcernere diuiſiones

et lineas queſtionũ poꝛtio ĩtelle
ctus eſt · maxima pars intelli
gentie eſt ſcire quod neſcis. OꝛopttqdGd
dicitur inſipienti interroganti ſapien⸗

tia reputabitur · quia licet is qui interro
gat vim ꝓpoſite queſtiõis ignoꝛet · tamẽ

quia pꝛudenter inquirit · et ꝙ nõ intelli⸗

gebat intellexit hocipm illi reputatur ad
ſapientiaʒ · eo ꝙ qͥd neſciret pꝛudenter
agnounit. Scom diuiſionẽ itaq; veſtrã
tres res ab apoſtolo noĩari videntu cõ
cupiſcentia carnis aduerſus ſpirituʒ et
ſpũs aduſꝰcarnẽ qᷓꝝ aduſus ſeĩuicẽ pu
gna bãc videtur habere cauſam atq; ꝓ⸗
uentũ · vt ea quę nolumus facere neque-

amꝰ. Quarta igitur ſupereſt cauſa qm
minime vidiſtis vos · vt illud ſcʒ qᷣ vo

lumus faciamus. Nunc ergo opus eſt
nob vt pᷣus duarũ ↄcupiſcentiarũ vim

ſon

ſtca
ta den
trag
neyu⸗
ſcnlint⸗
e
guͤfe

lattonn
reconſe
ſctune
lenon
ezae
btont
oghnten
wor⸗
Nbinſe
lnid⸗
Na
bit No⸗
lema4
wlola
cncjcan

Men

bubane
fnangnn⸗
untone

Wdnnd

upadn

6

ſa,
ee
lnſan
(NS
boe
an
Cignidi
wnns
anin/
ſpin⸗
Uners
ma We
Wine⸗
Pwlisl
undl
neawir
lunus
goatſoo
Phutani⸗
reae⸗
.
iniſones
ntoitle
rsiureli
ptq
iſhien
aiintan,
otm
n5 ſeh
unm
puden
gm
mc
ſinjel
ſicipe
mrch
tmnn 1
4
n
lü

D

De cõcupiſcẽtia carnis et ſpũs

id eſi carnis et ſpiritus agnoſcamus: et
ita demũ ꝗᷓ voluntas ſit noſtra · quę int
vtrã q; poſita eſt diſcutere valeamꝰ. de⸗
indequid poſſit voluntatis noſtre nõ eẽ

ſimiliter diſcernamus.

Cvocabulũ carnis nõ in vna

ſignificatione ponatur Cap x.
Ocabulum carnis in ſcriptun
ſanctis multifarie legimus no/
minari. Mam nõnunqᷓ; ſignifi
cat hominẽ integrum id eſt qui ex coꝛxo
re conſtat ⁊ anima·vt ibi. Et vᷣbũ caro
factum eſtet videbit omnis caro ſaluta
re dei noſtri. Nonnũ qᷓ; homines pecca/
toꝛes atq; carnales· vt ibi. Non perma/

nebit ſpiritus meus in hominibus iſtis ·

eo ꝙ ſint caro. Interdum ꝓ ipᷣis peccaqᷣ
ponitur · vt ibi. Aos aũt nõ eſtis in car/
ne ßᷣ in ſpiritu. Etiterũ.Caro ⁊ ſanguis
regnu dei nõ poſſidebũt. Deniq; ſequit᷑
Necq; coꝛruptio incoꝛruptelam poſſide
bit. Nõnũ qᷓ; pꝛo agnatione ⁊ ꝓpiquita
te · vtibi. Caro mea ⁊ oſſa mea vos. Et
apoſtolus. Si quomodo in emulationẽ
inducã carnẽ meamet ſaluos faciã ali‚/

quos exillis. Querendũ ergo nobis eſt:

ſm quã ſignificationeʒ ex his quattuoꝛ
carneʒ hic debeamus accipere. Manife⸗
ſtum nam q; eſt hm illud qð poſituʒ eſt·

Et verbũ caro factuʒ eſt· Ael illud. Et

videbit omnis caro ſalutare dei · penitꝰ
ſtare ñ poſſe. ſᷣ neq; ſᷣm illud qð dicitur
Mon permanebit ſpiritus meus in hoĩ⸗
bus iſtis eo ꝙ ſint caro·quia nõ ſicutibi
abrupte de homine peccatoꝛe ita ⁊ B po⸗

nitur caro. cum dicit. Caro concupiſcit

aduerſus ſpiritum·⁊ ſpiritus aduerſus
carnem. Meq; enĩ de rebus ſubſtantia⸗
libus loquitur ·ſᷣ deactualibus: quę in

vno eodeq; hoĩe vel pariter vel ſingilla

tim cum quadam tempoꝛis viciſſitudĩe
et mutatione luctantur.
Quid in hoc loco caro ab apo/
ſtolo nominetur et quid ſi con

cupia ſpus. Lap. xi. .
Aanm obꝛem in hoc loco carnẽ
nsõ hominẽ id eſt bomininis ſb

ſtantiam · ſed voluntatem carnis et de⸗

ſideria debemus peſſima accipere · ſicut
nec ſpiritum quidẽ aliquã reʒ ſu bſtãtia
lem· H̊ anime deſideria bona et ſpiritua⸗/
lia ſignificare ſentimus. Quem ſenſum
idem beatus aplus in ſuperioꝛibo eiuſdẽ
ſententie euidenter expꝛeſſitita incipiẽés
Dico auũt.Spiritu ambulate ⁊ deſide
ria carnis nõ perficietis. Caro enĩ cõcu
piſcit aduerſus ſpiritũ· ſpiritus vero ad
uerſus carnem. Mec aũt inuicẽaduſan
tur ſibi vt non quecũqʒ vultis illa facia
tis. Quę cũ vtraq; deſideria · id eſt car-
nis et ſpiritus in vno eodemq; ſint homi
ne inteſtinũ quotidie intra nos geritur
bellum · dum concupiſcentia carnis quę
pꝛecipitãter fertur ad vicia · his ꝗ ad pᷣ
ſentem requiem pertinent · et tem oꝛali⸗
bus delicijs gaudet.Quibus ecõtra cõ
cupiſcentia ſpiritus aduerſata ·ita deſi⸗
derat tota ſpiritalibus ſtudijs inherere.
vt etiam neceſſarios carnis vſus optet
excludere · ſicillis iugiter occupari feſti/
nans · vt nullaʒ penitus fragilitati eius

curam cupiat inpartiri. Caro luxurijs

ac libidine delectatur · ſpiritus ne ipſis
quidem naturalibus deſiderijs acqeſcit
Illa cõcupiſcit ſatiari ſomno·repleri ci/
bo. Mic vigilijs ⁊ iciunijs ita ſaginatur
vt ne ad ipᷣm quidẽ neeeſſariũ vite vſuʒ
ſomnũ cibumq; velit admittere. Illa cu
pit exuberarecopijs vniuerſis · hic ne ipi
us quidem anguſti panis quotidianaʒ
ſbam habere contẽtus eſt. Lauachris il⸗
la niteſcere ⁊ quotidianis adulatiũ tur⸗/
mis appetit conſtipari. Mic ſqualoꝛein⸗
acceſſibilis heremi paſcitur · cunctoꝛũq;
moꝛtaliũ pñtiam perhoꝛreſcit. Honoꝛi/
bus illa et laudib hominũ confouetur ·
Hic irrogatis ſibi ↄtumelijs iniurijſq;
letatur. . M,
Que ſit volũtas noſtra ꝗᷓ inter
concupiſcentiam carnis et ſpizi
tus ponitnun. CLap. xij.
NNMter has igitur vtraſq; cõcu
piſcentias: anime voluntas in
meditullio quodã vituperabi⸗

LTollatio quarta vᷣlbbatis danielis

lioꝛe conſiſtens· nec vicioꝝ flagitijs ob

lectatur.nec virtutũ laboꝛib acquieſcit ·

ſic querẽs a paſſionibo carnalibus tepe

rari· vt nequaqᷓ; velit doloꝛes neceſſari
os ſuſtinere· ſinequibns vtutes ſpiritꝰ
nequeũt poſſideri · abſq; caſtigatõe car
nis caſiimoniã cupiens coꝛpoꝛis obtine
re· ſine vigiliaꝝ laboꝛe coꝛdis qacquirere
puritatẽ· cũ requie carnis ſpiritalib vir

tutiby exuberare abſq; vlliꝰ exaſperatõe

cõuicij patientie gratiã poſſidere· humi
litatẽ chriſti ſine honon mundi exercere

iactura ·religionis ſimplicitatẽ cũ ſeculi

ambitione ſectari:chriſto cuʒ hominum
laude ac feruoꝛe buire · diſtrictioneʒ veri
tat̃ ſine cuin ſpiã vel tenui offenſione p
ferre. Poſtremo ſic vultfutura conſeqᷓ
bona · vt pꝛeſentia nõ amittat. Qug vo
luntas nunq; nos ad perfectionẽ veram

ceret peruenire b in tepoꝛe quodam te
terrimo collocaret taleſq; faceret qles il
li ſunt qͥ ĩ apocalippi increpatiõe dñi caʒ
ſtigant᷑· ſcio opera tua · quia neq; calidꝰ
es neq; frigidus · vtinã frigid? eſſes aut

calidus:nũc aũt quia tepidus es· incipi

am te euomere deoꝛe meo . niſibunc tepi

diſſimũ ſtatũ altrinſecus hec inſurgẽtia
bella dirũ pent. NMaʒ cũ famulantes hu
ic voluntati noſtre ad hanc remiſſioneʒ
voluerimus noſmetipos paululũ relax
are· confeſtim aculei carnis in ſurgũt· lu
iſq; nos vicijs ⁊ paſſionibo ſauciates ne
qua q; in illa qua delectamur puritatis

qualitate ſtare ꝑmittunt atq; ad illam

quã hoꝛremꝰ frigidã voluptate·plenã

q; ſentibus perrabunt viaʒ. Rurſus ſi
ſpiritus feruoꝛe ſuccenſi oꝑa carnis vo⸗
lentes extin guere · ſine vllo reſpectu fra

gilitatis huane totos noſmetipſos tem⸗

ptauerimus ad imoderata vtutum ſtu
dia coꝛdis elatione conferre· interpellãs
im becillitas carnis ab illa repꝛehenſibi
li nimietate ſpiritus reuocatac retardat
et ita fit vt vtraq; concupiſcẽtia tali col
luctatõe alterna ſibimet repugnũte· ani
me voluntas quęnec totã ſe carnalibus

ſiderijs dedere·nec virtutũ vult labo

ribus deſudare quodãmodo iuſto mo

deramie temperetur dũ hec inter vtraq;
cõtentio · illam pernicioſioꝛem excludẽs
anime voluntatẽ: vt quãdam equitatis
libꝛã ĩ ſtatera noſtri coꝛpoꝛis collocat ꝗͥ
ſpiritus carniſq; cõfinia iuſto diſcernit

examinenec a dextris mentẽ ſpũs ardo

re ſuccenſamnec aleua carnẽ vicioꝛum
aculeis pꝛeponderare permittit.Dum Hᷣ
pugna quotidianis diebo vtiliter exagi
tatur in nobis: ad illud quartũ qð nolu
mus ſalubꝛiter venire cõpellimur· vt pu

ritatẽ coꝛdis nõ ocio nec ſecuritate.ſᷣ in
gi ſudoꝛe etcõtritione ſpiritus acquira
mus . caſtitatem q; carnis diſtrictis ieiu
nijs fame ⁊ ſiti ac vigilantia retẽtemus·

directionẽ etiã coꝛdislectione · vigilijs ·
oꝛationecõtinua·et ſolitudinis ſqualo⸗/

re capiamus · patientiã tribulationũ ex
ercitijs retentemus · cũ blaſfemijs ⁊ o ꝑp

bꝛioꝝ ſaturitate noſtro bßuiamus aucto

ri: veritatẽ cuʒ inuidia mũdi iſtius ⁊ ini
micicijs ſi neceſſe fuerit erequamuret ta

li colluctatione in noſtro coꝛpoꝛe militã

te · ptractis nobis ab hac ignaua ſecuri
tate atq; ad iſtũ quẽ volumus la boꝛem
ac virtutuʒ ſtudia ꝓuocatis equitas op
time media retineaturet tepidũ nr̃e vo
luntatis arbitrium ·hinc ſpiritus feruoꝛ
illinc carnis gelidiſſimus rigoꝛ modera
tiſſimo caloꝛe cõtẽperet acneq; ad effre
nata vicia mentẽ ꝑtrabi concupiſcẽtia
ſpiritus ſinatnec rurſum ad virtutũ ir
rationabiles appetitꝰ fragilitas carnis
ſpiritũ patiat᷑ extolli: ne vlinde oĩgenũ
pullulent fomites vicioꝝ · vl hinc elatio
moꝛbi pꝛincipalis emergens telo nos ſu
perbie grauioꝛecõfodiat· ſ̊ pugne hoꝛũ
equa libratio iuſte ſuccedẽs ſanã ⁊ mo/
deratã inter vtraq; virtutũ reſeruet vi⸗

am · itinere regio docẽs militẽ chriſti ſem

per incedere · atz ita fit vt cũ ꝓ tepoꝛe bu
ius quã dirimus ignauiſſime volũtatis
ꝓpenſius mẽs ad deſideria carnis fuerit
ceuoluta · ſpiritus ↄcupiſcentia refrene

tur nequaq; ea vicijs acquieſcente teter
rimis rurſum q; ſiimmoderato feruoꝛe

Innnmnnnnnmnmnnmennnnnnnmn --- =

erc
htſpir
tus.i
lur er
ſtreten
ſepla
viam
tia ii
mmino
wiling
Gege⸗
eſcut
nerſus:
vnleni⸗
Wnyrgn
wWon
Pecee⸗
Tianin
lluten
dinena
lntemm
umh⸗
Demt
Gluaue
lws.
N
bri
tor
tedil
Cadi⸗
te Cnahn
mnelionn
e ſen en
Guſtinati
eniente:
wonoe
i dſe
Galon⸗
llgnegn
ſceige
lingcitr
ihltur
Panier
lnligf⸗
Kannhe

ſini

4

iginn
Nlor,
N
Nwun
icdn
murR
nnut.bi,
Achuin
ns iein
temns.
Gigli
isſnd
Wtonia
mnsar
lilug ii
muretta
weenmnilti
maſeun
luwren⸗
gritusop
Günfe vo
mmsfao⸗
uunoden
Nonot
AVNN
clunsan⸗
Binche⸗
AAhtnn
ſunimn
ſni tnd⸗
tichrſtin
jytnebn
mmisfuet
a ſefto
ſnnin⸗
nfN

rit ſpiritus noſter ⁊ incõſiderata pꝛerep
tus · ĩfirmitate carnis ad iuſtũ retra ha
tur examẽ et tranſcendẽs volũtatis no/
ſtre tepidiſſimũ ſtatũ cõmodiſſima tẽpe/
rie planoq; tramite cũ ſudoꝛis ĩduſtria
viam perfectiõis incedat. Simile quid
etiã ĩ illius turris extructiõe legimus a

domino diſpenſatum in libꝛo geneſeos ·

vbilinguarũ oboꝛta repente cõfuſio ſa⸗
crilegos auſus hominuʒ nefandoſq; cõ
peſcuit. Perman ſiſſet enĩ etiam ibi ad/

uerſus deũ :immo aduerſus eos qui di-

uinã eius attẽptare cevxerãt maieſtatem
conſenſus noxius· niſi eos diſpenſatõne
i repugnãs inter ſe diuerſitas lingue
per diſſonantiã vocis in melioꝛẽ ſtatum

ꝓficere compuliſſet·et quos ad excidiuʒ

ſui animauerat pernicioſa cõſenſio· ad
ſalutem reuocaſſet bona vtiliſq; diſcoꝛ⸗
dia · incipientes ſcʒ humanã fragilitatẽ
intercedente diniſione ſentirequã pno
niã con ſpirationẽ elati antea neſciebãt.
De vtilitate cunctationis ꝗᷓ ex
colluctatiõe oꝛitur carnis etſpi
ritus. Cap̃.xiij.
Ntantum vero vtilis nobis ex
bhuius pugne diuerſitate cũcta
tio naſcitur · et ſalutaris ex hac
ↄcertatõe dila tio · vt reſiſtente ſoliditate
coꝛporea dũ ab eoꝝ effectu ꝗᷓ nequit᷑ mẽ
te concipimus retardamurnõnunq; in

melioꝛem ſtatũ · ſeu penitudine ſbᷣſequ?

te · ſeu emendatiõe quadam quę ſolet ꝓ
craſtinatione operis ⁊ recogitationeint᷑„/
neniente deſcendere coꝛrigam̃. Deniqʒ
hos quos intelligimus ad voluntatũ ſu
arũ deſideꝛia perficienda · nullo carnis
obſtaculo retardari: demones ſcʒac ſpi
ritales nequitias:etquidẽ cũ ſint deemi
nẽtioꝛe ãgeloꝝ ordine deuoluti · deteſta⸗
bilioꝛes eẽ hominib otemplamur · eo ꝙ;
poſſibilitate eoꝛũ deſiderijs adiacẽte· id
qð nequiter ſemel ↄceperint irreuoxabi
li malo perficere nõ moꝛẽtur · quia ſicut
eſt animꝰ velox ad excogitandũ ·ſic ad ꝑ
ſiciendũ pernix ⁊ abſoluta ſubſtantia · et

De cõcupiſcẽtia carnis et ſpũs

per exceſſum coꝛdis ad impoſſibilia fue· duü ſuppeditat eis pꝛona facilitas ea que⸗

voluerit peragendi ·ↄceptũ malũ nulla
intercedens deliberatio ſalutaris emen⸗
dat.

De inemendabili malicia ſpiri
talium nequiciarũ. Cap̃.xiiij

Piritalis nanq; ſbᷣa nec vila
carnis ſoliditate deuicta vt ex⸗
cuſationẽ exoꝛte in ſe pꝛaue nõ

recipit voluntatis · ita veniã malignita
tis excluditquia nulla quemadmoduʒ
nosad peccandũ impugnatione carnis

extrinſecus laceſſita eſt· ᷣ vicio ſoliꝰ ma⸗/

le voluntatis accenſa · et ob hoc ſine w⸗

nia peccatũ · et languoꝛ ſine remedio eſt·
Sicut enĩ nulla ſollicitãte terrena ma⸗

teria coꝛruit ita ne indulgentiã quidem

aut locũ penitudinis obtinere pᷣt.Qui⸗
bus exrebus euidenter colligitur · ꝙ nõ
ſolũ noxia nõ ſit hecquęcontra ſe innicẽ
ſuſcitatur in nobis carnis ſpirituſq; cõ
tentio· werũetiã multã ↄferat vtilitateʒ.
Quid nobis pſitcarnis aduer-/
ſus ſpiritũ cõcupia. Cap̃.xv.
Rieſ mo ꝙ deſidias ac negligen⸗
tias noſiras ſtatim arguit · ⁊ vt
IzIgã diligẽtiſſimꝰ pedagogꝰ a
diſtrictiõis ⁊ diſcipline rectitudie nũqᷓ;
nos deuiare cõcedens · ſi paululũ qͥd ſe
curitas noſtra menſurã congrue ſerieta

tis diſtrictioniſq; exceſſerit:flagellis in⸗

centiuoꝝ ſtimulat confeſtim increpat
atq; ad cõpetentem reuocat parcitatem
Secũdo ꝙ pꝛo caſtimonie ac puritatis
integritate cũ dei gratia concedente · ita
nos longo tpe genitali pollutione vide⸗/
rimus immunes· vt ne ipᷣa quidem ſim⸗
plici cõmotione carnis vlterius nos in⸗
quietandos eſſe credamus:et per hoc ve

lut qui nõ geſtemus coꝛruptela carnis

in ſecretis ↄſcientie noſtre fuerimus ela⸗/
ti · ſuo nos rurſum qu ãuis qeto ac ſim/
plici viſitans fluxu humiliat ac retũdit:
noſq; homines eſſe ſtimulis ſuis ammo
net · Quodãmodo eni cũ in ceteris gene
ribus vicioꝝ etquidem grauioꝛib ma⸗
giſq; noxijs indifferẽtius ſo Aeam. incur.
2

Lollatio quarta Abbati⸗

nec laboꝛe ↄtinentie coꝛpoꝛalis· nec cõtri
tione coꝛdis ſe eſtimant indigere et hac

rere nec tã facile ĩ eon cõpungamur ad/
miſſu .· in hoc peculiarius hũiliat conſciẽ
tia nra · per q;ᷓ hancilluſionẽneglectarũ
quoq; paſſionũ recoꝛdatione moꝛdet

euidenter intelligens immũdaʒ ſe facta

naturalibus incentiuisquęcũ eſſet im⸗
mũdioꝛ ſpiritalibo vicijs ignoꝛabat · ⁊ re
currens ꝓtinus ad emendationẽ anteri-
oꝛis ignauie · cõmonetur pariter ne ſuꝑ
ſucceſſibo pꝛeterite puritatis debere con

fidere · quã ſe perſpicit puſilluʒ quid de
clinantem a domino xerdidiſſe· nec poſſe
hbuius purificationis donũ niſi per ſoli
us dei gratiã poſſidere · docentibus nos
quodãmodo ipᷣius rei expimẽtis · vt ſi ĩj
tegritatẽ coꝛdis perpetuo ↄſequi delec·
tamur .bũilitatis ſtudeamus virtutẽiu

giter obtinere.

Deincẽtinis carnis quibus vt

humiliaremur grauiuſ tenere⸗
mur Cap. xi.
3 Aius igitur puritatis elatio/

nem pnicioſioꝛẽ futurã cũctis

ſceleribus atq; flagitijs:et ob
hanc nihil nos emolumẽti cõſecuturos
ꝓ qualibet caſtitatis integritate · teſtãtur
ille virtutes quarũ ſuperius fecimꝰ mẽ⸗/

tionẽ · ꝗᷓ cũ nullas huiuſmodi titillatões
carnis habuiſſe credatur ob ſolã coꝛdiſ
elationẽ ppetua ruina de ſublimi cęleſti/

q; ſtatione ceiecte ſunt. Eſſemus itaq;

penit abſq; remedio tepidi:vtpotenon
habetes indicẽ negligentie noſtre · vel in

coꝛpe nro aut in conſcietijs ꝓpꝛija inſidẽ

tem· nec ſtuderemus ad perfectionis p/

nenire feruoꝛẽ · ſed nec frugalitatis qdeʒ

diſtrictionẽ vel cõtinentia teneremꝰ· ni⸗/
ſi nos hec titillatio carnis increſcẽs hũi⸗
liaret atq; retunderetaduerſus ſpirita-

liñ quoq; vicioꝝ purgationẽ ſollicitos
redderet intentos.

De eunuchorum tepoꝛe.

Eniq; in his qͥ ſpadones ſunt

coꝛpe:idcirco hũc aĩe tepoꝛem

vlut ſoluti ab hac neceſſitate carnali:

danielis

ſecuritate reſoluti nunqᷓ; perfectionẽ coꝛ

dis ſed nec ſpiritaliũ quidẽ vicioꝛũ pur
gationẽ vel querere in veritate vel poſſi⸗/
Tere feſtinat. Qui ſtatus a camali qti«

tate deſcendens efficitur aĩalis ·qui eſt ꝓ
culdubio deterioꝛ gradus ipᷣe eſt eniʒ qͥ
e frigido ad tepidum tãſieus deteſta/
bilioꝛ dñi voce ſignatuur.

Interrogatio qnid ĩiterſit inter

camalem etanumalẽ.Lap̃ᷣ xviij.

Ermanus.De vtilitate col·
luuctationis quę inter carnem ?

ſpiritũ ſuſcitatur:quãtuʒ vide

tur nobis euidenter expꝛeſſum eſt· ita vt

eam ipis quodãmodo manibo nr̃is pal⸗

pabilem factã eſſe ccedamus. Et idcir-
co hanc quoq; rationẽ nobis ſimilit᷑ cu/

pimus aperiri:quid interſit inter carna

lem ⁊ aĩalem virũ· vel quẽadmoduʒ aĩa

lis carnali poſſit eſſe deterioꝛ.

Detriplici aiarũ ſtatu. Ca. xix

Aniel. Scom diffinitiõʒ ſcri
pture tres ſunt aiarum ſtatus.

Pꝛimus carnalis. Secũdus

aialis · Tertius ſpiritalis. Quos in apo

ſtolo ita legimus deſignari. Nam ð car

nali d; Lac vobᷣ potũ dedi nõ eſcã · nec

dũ eĩ poteraſ·n udhuc qͥdẽ poteſt.ad
huc enĩ eſt: carnales.Et iterũ. Abi eĩ eſt
inter vos zelus ⁊ ↄtẽtio·nonne carnales

eſtis. De aĩali qͥ alit᷑ cõmemoꝛat᷑. Ania

lis añt hõ nõ ꝑcipit ea ꝗᷓ ſunt ſpiritᷣ dei
ſtultitia eĩ ẽ illi. De ſpiritali xo. Spiri⸗

tal ãt exaniat oĩia ·ipᷣe aũt a nemine iudi

cat. Etiterũ. Aos aũt qͥ ſpiritales eſtis

inſtruite eos qͥ eiuſmodi ſunt in ſpũ leni
tatis. Ita q; feſtinãdũ eſinob vtcũ renũ
ciãtes deſierimus eſſe carnales·id ẽa ſe

culariũ cepimus cõnerſatiõe ſeiungi· et

ab illa manifeſta carnis pollutione ceſſa
re · ſpiritalem ſenſum ꝓptinus appꝛehẽde

re tota vᷣtute nitam̃· ne foꝛte blandiẽtes
nob ꝙ videmur m exterioꝛeʒ hominem
huic renũciaſſe mũdo· vel carmaliũ foꝛni
cationũ deſeruiſſe cõtagiꝗ · tãq; q ſum/

1

niſie
terat
rint
pfe
pfea
rebo
hus
mone
ecen
wid
goc
lants
nücai
N Nem
nſant
Prs
gonid
ndde
dban
kegef
abl⸗
nuso
fihiea
ojrſa
litenc
nengn
ſneng,

lloah ai

ofitgi
Flsre⸗
chines
ſegale
ſenoel
ſeſenti⸗
npunßea
ccipi
noſti
finen
iingci
Muthe
ſchati
anit⸗

—

21
Gl
G
4
„
A
*
en.
4

kan
ltnec
Mmenz
mncde
kiavt
fispah⸗
ii
num ann.

enanre
mocde

Ltie
nuöcli
nſtams.
Derids
nosnap
ndar
inel
ntſn
Tiac
Nonms
t N

. 9
uuſpn1
NN
Azſ
mm,

1

——
—

4

täten
lif
ſenge
Miorſt
zce
s
Glüfe⸗

icßi

—

mã perfectionẽ ꝑ hoc apꝛehẽderimꝰ · re
miſſioꝛes deinceps erga emũdationẽ ce⸗
terarũ paſſionũ lentioꝛesq; reddamur
⁊inter vtraq; detenti graduʒ ſpiritalis
ꝓfectus aſſeq neqamus: exiſtimãtes ad
pfectionẽnob abũdeſufficere ꝙ exterio

rehoie videamur de ↄuerſatiõe mundi
puiꝰ ac voluptatib ſegregari· vel qyim⸗

munes ſumus a coꝛruptela et cõmitio⸗
ne carnali · et ita inuẽti in illo tepido ſia⸗

tu · q deterrimꝰ iudicat᷑ euomendoſnos
eæx oꝛe dñi m eius ſnĩaʒ nouerimꝰ ita di

centis. Atinã calidus eſſes aut frigidꝰ·
nũc aũt tepidus es ⁊ incipiã te euomere
exoꝛe meo. Mec ĩmerito eos dñs qͥs iam
viſceribo recepat charitatis:noxios ⁊te⸗
pefactos · cũ qdã cõuulſiõe pectoꝛis ſui
euomẽdos eẽ ꝓnũciat · qͥ cũ ſalutarẽqð/
qmodo ei potuiſſent pꝛebere ſpᷣameuelli

ab eius viſceribo maluerũt · tãto deterio

res effecti illis q nũ q; oꝛi dñi illati ſunt

cibis · qᷓnto id qð nauſea cõpellẽte pijci⸗
mus odibilius deteſtamur. Quicqd eĩ
frigidũ eſt. etiã oꝛe ſuſceptũ vertit᷑ in ca
loꝛeʒ · ſalutifera ſuauitate percipit· qdᷣ
aut ſemel vicio tepoꝛis abiectũ eſt· nõ di
cã labijſ admouere.̊ eitã emin ĩtueri ſi

ne ingenti hoꝛroꝛenõ poſſumus. Rectiſ⸗

ſime ergo ꝓnũciatur eſſe deterioꝛ· qꝛ faci

lius ad ſalutarẽ ↄuerſationẽ ac ꝑfectio/

nis faſii giũ carnalis ꝗs id eſt ſecularj vlł

gẽtilis acceditq is q pꝛofeſſus mona⸗
chũ · nec tñ viã perfectionis arripiẽs ſᷣm

regulaʒ diſcipline · ab illo ſemel ſpinitali
feruoꝛe ſegnis diſceſſit. Ille nãq; coꝛpo⸗
ralibe ſaltẽ vicijs hũiliatus atq; imũdũ
ſe ſentiẽs ↄtagione carnali:ad fontẽ ve⸗
re purificatiõis ac perfectionis culmen ·

qñq; cõpũct accurrit · ⁊ hoꝛrelcẽs illuʒ
in quo eſt inſidelitatis gelidiſſimũ ſtatũ

ſpiritus ardoꝛe ſuccẽſus ad perfectionẽ

facilius cõnolabit. Mã q ſemel vt dixi⸗
mus tepido exoꝛſus initio monachi ce⸗

pit abuti vocabulo· nec tñ hũilitate ac
feruoꝛe quo debuit iter huius ꝓfeſſiõis

arripuit infectus ſemel hac miſerabili

lue ⁊in ea qdamodo reſolutꝰ /nec ex ſe

BDe cõcupiſcẽtia carnis et ſpũs

vhlteriꝰ pfecta ſapenec alteriꝰpoterit mo

nitis erudiri. Dicit eĩ in coꝛde ſuo äm il⸗
lã ſniam ·qꝛ diues ſum ⁊ locuples:⁊ nul
lius egeo· Cuiiillud qͥʒ qð ſbᷣſequit᷑ con⸗
ſequẽter aptabit· tu aũt es miſer ⁊ miſe/
rabilis·: ⁊ pauꝑ ⁊ cecus ⁊ nudꝰ.i eo factꝰ
etiã ſeculari deterioꝛ:ꝙ nec miſerũ ſe nec
cecu ac nudũ aut emẽdatione dignũ · xel

egere monitis alicuius aut inſtitutione

cognoſcit · et obhoc nec exhoꝛtationẽ qͥ‚
dem vllaʒ verbi ſalutaris admittit nõ ĩ

telligẽs ipᷣe monachi ſe noĩe pꝛegrauari

ac depmi opinione cũctoꝝ·qua dũ cre⸗
ditur ab oĩb ſanctus · et velut dei famu⸗
lus colit᷑· neceſſe eſt vt in futuro vehemẽ⸗

tioꝛi iudicio peneq; ſubdat᷑. Doſtremo

q̃d diutiꝰ immoꝛamur ĩ his ꝗ nobis ex⸗

perimẽto ſatis cõꝑta ſunt ac ꝓbata· Fre

quẽter enĩ vidimus de frigidis atq; car⸗
nalibe·i· ð ſecularibo ac pa ganis · ad ſpi⸗
ritalẽ perueniſſe feruoꝛẽ de tepidis atq;

aĩalibo omnino ñ vidimꝰ. Quos etiã ꝑ
Xphetã ita legimꝰd ñm eteſtari · vt ſpiri
talibo viris atq; doctoꝛib pᷣcipiatur · vt
ab eis monẽdis docẽdiſq; diſcedãt⁊ ne
gquaq; velut in ſterili atʒ ĩrructuoſa ter
ra noxijſq; ſentib occupata·ſemẽ verbi
ſalutaris expendant · ̊ vt ↄtẽnentes eaʒ

nouã potius excolãt terrai:erga paga-
nos ac ſeculares omnẽ doctrine culturã

aæc verbi tranfferãt ſalutanis inſtantiaʒ
dʒðò ita legit᷑. Hec dicit dñs viro iuda et

habitatoꝛib hieruſalẽ. NMouate noua⸗
le et nolite ſerere ſuꝑ ſpinas.

De male abrenuciatibus. c. xx.

Eniq; qð pudet dicere ita ple⸗
roſq; abrenũciaſſe cõſpicimus
vt nihil ãplius immutaſſe de
anterioꝛibus vicijs ac moꝛi/⸗

bo cõpꝛobẽtur ·:niſi oꝛdineʒ tantũmodo
atq; habitũ ſecularẽ. Nam ⁊ acquirere
pecunias geſtiũt · qᷓs nec ante poſieder̃t
WVl certequas habuerũt retinerenõ ⸗
ſinüt · aut qð eſt lugu bꝛius etiã amplifi⸗
care deliderãt · ſõ̊ hoc pꝛetextu· vel famu⸗
los ſp exinde vel fratres alere ſe debereiu
ſtu eſſe contedũt vel certe obtẽtu congre

d 5

Collatio quarta Albbatis oanielis

gãdi cetus reßnãtquos velut abbates
inſtituere ſe poſſe pꝛeſumunt. ſi in ve⸗
ritate viã pfectiõis inqᷣrerẽt. hoc potiꝰ to
ta YYtute pficereniterent· vt ſcʒ exuti nõ
ſolũ pecunijs · eti affectiõibo pſtinis ⁊
Diſtentionib vniũſis · ſemetipos ſingu⸗/
lares ac nudos ita ſ̊ ſenioꝝ imperio col
locarẽt · vt curã nõ modo alioꝛũ nullaʒ.
ß ne ſui quidẽ gererẽt. Ecõtrario auteʒ
euenit · vt dũ fratribo pꝛeeſſe feſtinãt · nũ
q; ſenioꝛibs ip̃i ſubijciãtur· ⁊ a ſuperbia
inchoãtes dñ inſtituere cupiũt · nec diſce
re ii nec agere ea que ſunt deo agenda
mereãtur. Nuibo neceſſe eſt vt m ſalua
toꝛis ſnĩam ceci duces cecoꝝ effecti · pa⸗
riter in foueã cadant. Cuius ſuꝑbię licʒ
vnũ ſit genus duplex teius eſt ſpecies ·
vna ꝗᷓ ſerietatẽ grauitatẽq; ingiter imi⸗

tatur · alia ꝗᷓ effrenata libertate in cachi⸗

nos fatuos riſuſq; diſſoluit.Et illa qui
dem taciturnitate congaudet. hec xero
⁊ædignat ſilentio coartari nec confun⸗/
dit paſſim ꝓloq·etiã res incogrnas i/

—

eptas . du erubelcit vel inferioꝛ ceteris vl

indoctioꝛ iudicari. Alia ob elationẽ cle⸗

ricatus ambit officiũ · alteꝛa deſpicit · vt
pote iudicãs illud· aut dignitati pꝛiſtie
aut vite ac nataliũ ſnoꝛũ meritis incõ⸗
gruũ vel indignũ. Quarũ ꝗ deterioꝛ p/
nũcianda ſit: vniuſcuiuſcũq; diſcutiat
ac ppendat examẽ. Vnũ ſane atq; ideʒ
inobediẽtie genus eſt; vł ꝓpter oꝑatiõis
inſtantiã · vel ppter ocij deſideriũ ſenion
violare mandatũ tanq; diſpẽdioſum ?
ꝓ ſomno c; vigilantia monaſterij ſta
tuta ↄuellere. Lantũ deniq; eſt abbatiſ
rranſire pceptũ vt legas · q̃ntũ ſi cõtem
nas vt doꝛmias · nec aliꝰ ſuperbię fomes
eſt p ieiunio fratrẽ q; ꝓ refectiõe ↄtẽne⸗

re · niſi ꝙ pnicioſioꝛa eta remedijs longi

quioꝛa ſunt vicia quę ſub ſpecie vtutũ
1 imagine ſpiritaliũ rerũ vident emerge
re q; illa ꝗᷓ exaperta carnali voluptate
ignütur. Mec enĩ velut palaʒ expoſiti
ac manifeſti languores et arguütur co⸗
minus ? ſanãturilla vero dũ pꝛetextu
xtutũ tegũtur incurata ꝑqurãt et vece⸗

ptos quoſq; periculoſius faciunt ac de
ſperatius egrotare.

Dehis qui cõtẽptis magnis oc

cupaturin paruis. Lap̃ xxi.

AInm illund ridiculũ q̃liter expꝛi⸗
mat ꝙnõnullos poſt pꝛimere
nũciatiõs ardoꝛeʒ:quo vel res
familiares vl opes plurimas ac militi⸗
am ſeculi relinquẽtes ſemetiposad mo
naſteria cõtulerũt/tãto cernimꝰ ſtudio
in his quę penitus abſcidi nõ poſſunt⁊
ꝗ nequent in Hoꝛdine nõ haberi · quis

parua vilia q; ſint · eſſe deuinctos· vt ho

rũ cura pꝛiſtinarũ oĩm facultatũ ſuperet
paſſionẽ. Quibe ꝓfecto nõ magne pꝛo⸗
derit maioꝛes opes ac ſbas cõtẽpſiſſe · qꝛ

affectus earũ ob qͥs ille contẽpte ſunt in

res paruas atq; exiguas tranſtulerunt.
Naã viciũ cupiditatis ⁊ auaricie qdð er⸗

ga ſpẽs pꝛecioſas exercere non poſſunt ·

circa vilioꝛes materias retinẽtes · ñ abl⸗
cidiſſe ſᷣ immutaſſe ꝓbãt pꝛiſtinã paſſio

nẽ. Nam nimia denicti diligentia erga

curã pſiathij · ſpoꝛtelle ſagelli · codid mat
te aliarũq; ſimiliũ rerũ q;uis viliſſima

rũ eadẽtñ qua antea libidine detinẽtur.

Quseetiã tanta emnlatione cuſtodiunt
atq; defendũt · vt ꝓipᷣis aduerſus fratrẽ

cõmoneri · atq; litigare qð etiã turpius

eſt nõ pudeat. In quibo adhuc egritudi
necupiditatis pꝛiſtine laboꝛãtes · H̊ͥ eadẽ
ꝗᷓ vſus coꝛꝑis poſſidere monachum vel

neceſſitascogit.hi ſcdᷣm numerũ menſi·
rãq; cõmunẽ nõ ſũt hr̃e ↄtẽti·in hoc q
ſui coꝛdis auaritiam deſignãtes · cũ vel

ea quibo vti neceſſe eſt ꝓpenſius ſtudent
habere qᷓ; ceteri · vel excedentes diligẽtie
modũ peculiarius ea attẽtiuſq; cuſtodi
unt · et ab alioꝛũ ↄtrectatione defendũt ·

ꝗᷓ vniuerſis fratribo debẽt eẽ cõmunia ·

quaſi vvo differẽtia tãtũmodo metallo
rũ et nõ ipᷣa paſſio cupiditatis habeat᷑
innoxia. ⁊ cũ ꝓ rebequidem magnis ira
ſci nõ liceat/ vilioꝛibo vero boc ipᷣm fe⸗

ciſſe ſine culpa ſit· et nõ idcirco pꝛecioſio
res abiecerimus malerias · vt facili dil⸗

ier
Pn.

ee
vrs
Cnl,
o
d⸗
Mm
Nichi
pytlo
ſitent
nepeo⸗
lear
umin
kcun.
ecdan
upprt
s 4h
i uſio
nu age
id mat
füſina
wündnr.
uſtodiunt
ſusfm
jnppuus
gmdi
Sheade
chony
wünn
inhi
iin
sſut
golp.
zaibei
icir
Gmum⸗
Pnenl⸗
ͤbil
cil 4
ſ
in

x
xri
xij Indq ſit vtilis cenodoxia.
xiij De varia oppugnatõe oĩʒ vicioꝝ

Capitulla=

ceremꝰ vilioꝛa Ztenere. Quid eniĩ differt
vtrũ quis perturbationẽ cupiditatis er
ga opes amplas atq; magnificas. an er
ga vilioꝛes exerceat ſpecies niſi ꝙ ĩ eo re
pꝛebẽſibilioꝛ iudicãdus eſt· qui maxi
ma ſpꝛeueritin minimis obligetur. Jõ
perfectionẽ coꝛdis abrenũciatio iſia nõ
obtinet. qꝛ cũ cenſum habeat pauperis·
nõ abijcitdiuitis voluntatem. .

4.
Explicit collatio abbatis dani
elis deconcupiſcentia carnis ⁊
ſpiritus. Incipiũt capitula col
lationis ſerapionis abbatis ð
octo pꝛicipalibus vicijs. Ca.i.

Duentus noſter ad abbatis ſe
rapionis cellã · et inqᷣſitio de ge
neribo 1 impugnatiõe vicioꝝ.
ij Marratio abbatis ſerapiõis de
octo pꝛincipaliby vicijs.
iij De duob vicioꝝ generibo ⁊ effi⸗
cientia eoꝝ quadripartita.
iiij Recapitulatio de caſtrimargie
foꝛnicatiõis paſſiõe ⁊ curatio⸗
neearum.,.

„ Luõ dñs nt ſolus abſq; pecca

to temptatus ſit.

vi Derõetẽptatiõis qua a diabolo

tẽptatus eſt dñs ·

vij De cõſummatione cenodoxie et

ſupbieę ſine mĩſterio coꝛpali.
viij De ſilargiria ꝙ extra natam ſit ·
qd intetſit inter iſßam ⁊ natu
ralia vicia.

ix BDeira atq; triſticia ꝓinter acci⸗

dentia vicia plerumq; inueni
antur.
De ſex vicioꝛũ ↄcoꝛdia ⁊ duoꝛũ
ab eis diſſidentiũ cognatiõe.
Deoꝛigine ⁊ qualitate vniuſcu

*

xiuij De inſtituẽdo aduerſuzʒ vicia cer
tamĩe hm ipoꝝ infeſtaſtonẽ.

xv Nihil nos poſſe aduerſum vicia

ſine auulio cei nec delerenos ĩ
eoꝝ extolli victoꝛzia. H
xvi De ſigiſicatiõe ſeptẽ gẽtiũ q̃ꝝ iſ-

rael accepit traſ⁊ q̃re alibi ſep
tẽ alibi młte gẽtes eẽ dicãatur.

xvij Inter ogatio de cõpatiõe ſepteʒ

gentiũ ⁊octo vicioꝝ.

xviij Reſpõſio quõ ſᷣm octo vicia oc

to gentiũ numerus ipleat.

xix Cur vna gẽs qᷣdẽ deſeri ſeptẽ ve

ro iubẽtur extingui.

yx BDe natura caſtrimargie ad ſim 4

litudinẽ aqᷣle cõparãde.

xxi ¶De perſeuer atia caſtrimargiead

ũſus philoſophos diſputata

xxij Cura bꝛa he pꝛedixerit dens decẽ

gentes expugnandas a ꝓplo iſ

rij Quomodo vtilenobis ſit vicio

rum terras poſſidere.

puli chananeoꝝ ſemini ſem fi
eft deputate.

xxv Teſtimonia diuerſa ſuper ſigniſt

catione octo vicioꝝ.

xxvi Q deuicta paſſiõe gule iĩpendẽ-

dus ſit laboꝛ ad vtutes ceteraſ

rxvij Q nõ idẽoꝛdo pꝛelioꝛũ ſit qͥ ſ

nitur in cathalogo viciox.
Expliciũt capitula.Incipit col
latio ſerapionis de octo pꝛinci⸗/

palibus vicijs. Lap̃. i.

N ulo
cetu antiquiſſi⸗
moꝝ ſenum fuit
vir noie ſerapi⸗
on adpme gra⸗
tia diſcretiõisoꝛ
natꝰ·cuiꝰcollati
onẽ opepᷣciũ reoꝛ ſĩiis tdere. Ambiẽtib
enĩ nobᷣ vt de impugnatiõe vicioꝝ aliq̃
diſputaret. qbo oꝛigines eoꝝ cauſema
nifeſtius paderẽtur · ita exoꝛſus ef.
Narratio abbatis ſerapiõis de
octo pꝛicipalibus vicijs.La.ij.

Tollatio quinta Albbatis Gerapionis

Lto ſunt pncipalia vicia ꝗ̊ hu
ma nũ infeſtãt genus.i.pꝛimuʒ
caaſtrimargia qð ſonat ventris
ingluuies. Scom foꝛnicatio. Tertiũ ſi/
largiria. id ẽauaricia ſiue amoꝛ pecunie
Auartũ ira: Quũtũ triſtitia · Sextũ acci
Dia ·id ẽ anxietas ſiue tediũ coꝛdis · Sep
timũ cenodoxia · id ẽ iactantia ſeu vana
gloꝛia. Octauũ ſu perbia.
De duobus vicioꝛü generibus
et efficiẽtia eoꝛũ quadripartita
DODii igitur vicioꝝ genera ſunt
duo. Aut enĩ naturalia ſunt vt
caſtrimargia· aut extra natuꝛã
vt filargiria. Efficientia vero quadriꝑ⸗
tita eſt. Quedã eni ſineactõe carnali cõ
ſummari nõ poſſunt · vt eſi caſtrimargia
1 foꝛnicatio /quedã vo etiã ſine vlla coꝛ
poꝛis actiõe cõplẽtur · vt eſ ſupbia ⁊ ce⸗
nodoxia · nõnulla cõmotiõis ſuę cãs ex
triĩſecus accipiunt. vt eſt filargiria ira.
glia vero inteſtis motibo excitant · vt eſt
accidia atq; triſticia. —„
Recapitulatio de caſtrimargie
etfornicationis paſſione et cu/
ratione earu. CLCap̃ iij.

Tvyt hec eadẽ diſputatiõe q̃n⸗
tti poſſumus nõ ſolũ bꝛeui ß eti
auo ſcripturaꝝ teſtimonijs ma
nifeſtioꝛa reddamꝰ.caſtrimargia ⁊ foꝛni
catio cũ naturaliter nobis inſint·nã nõ/
nũqᷓ; etiã ſine vllo aĩę incitamẽto ſoliuſ
inſtigatione ac pꝛuritu carnis oꝛiũtur.
materia tñ vt cõſummẽtur egent extrin/
ſecus·et ita in effectũ coꝛpoꝛali actione ꝑ
ueniũt. AUnuſquiſq; eĩ tẽptat᷑ pꝛopꝛia
cõcupĩa · deinde cõcupiſcẽtia cuʒ fuerit

cõcepta pariet peccatũ. Deccatũ po cũ

fuerit cõſummatũ generat moꝛtẽ. Nam
nec pᷣmus adã per caſtrimargiaʒ decipi

potuit niſi eſee materiã habẽs in pmptu

abuſus ea fuiſſet illicite · nec ſcds ſine eu/
iuſdã materie illicitatiõe temptatur cũ
dicitur ei · ſi filiꝰ dei es dic vt lapides iſti
panes fiãt. Foꝛnicatio qͥʒ ꝙ nõ niſi per

coꝛpꝰpficiat oĩbo patet·ita de p ſpũ dicẽ

te deo ad btm̃ iob. Et vꝓtꝰ eius in lũbis
⁊ ptãseiꝰ ſuꝑ vmbilicũ ventrl. Ideoq;

H ſpalit᷑ duo ꝗᷓ miſterio camis explẽt ex
tra illã ſpiritalẽaĩe curã egẽt/peculianꝰ

etiã ↄtinẽtia coꝛpali.Siqdẽ ad retũden

dos hoꝝ ſtimulos nõ ſufficit mẽtis intẽ

tio · vt nõnũqᷓ; ſolet aduſus irã ſeu triſti
ciã ceteraſq; fieri paſſiões ·q̃s etiaʒ ſine

vlla camis afflictione ſola nouit expug
nare mẽtis ĩduſtria · niſi etiaʒ caſtigatio

coꝛpalis acceſſerit· ꝗᷓ ieiunijs · vigilijs et
opis ↄtritione ꝑficit.hiſq; fuerit remo⸗

tio localis adiũcta · qꝛ ſicut ãboꝝ vicio·

id ẽaĩe ⁊ coꝛpis generantita ſupan niſi
vtriuſq; laboꝛe nõ poter̃t. Et licet beat

apls oꝛa vicia generalit᷑ pnũciauerit eẽ
carnalia · ſiqdẽ inimicitias ⁊ iras atʒ he⸗
reſes inter cetera carnis opa nũerauerit ·
nos tñ ad illoꝝ curatiões atʒ natas di⸗

ligẽtiꝰ colligendas duplici ea diuiſione

diſtiguimꝰ. Maz ex his q̃dã dicimꝰ eſſe
carnalia · qᷓdã vo ſpiritualia · et illa qͥdẽ
carnalia ꝗᷓ ſpałr ad fotũ ⁊ ad ſenſuʒ p/
tinẽt carnis · qbo illa ita delectatac paſci
tur · vt etiã qͥ etas ĩcitet mẽtes · inuitaſq;
eas nõnũ q; ꝑtrabat ad ſuę volũtaij aſ⸗
ſenſũ · De qͥbe btũs aplus. In qbaait et
nos oẽs aliqñ ↄũſati ſumꝰ in deſiderijs
carnis nr̃e faciẽtes volũtatẽ carnis ⁊ co/
gitationũ · ⁊ eramus natuna filij ire ſicut
ceteri. Spiritalia vero dicimus ꝗᷓ in⸗
ſtinctu anime ſolius oꝛta · nõ ſoluʒ nihil

voluptatis conferũt carni · ſed etiã gra⸗
uniſſimis eam lãguoꝛibus afficiẽtia · mi⸗/

ſerrime iocunditatis paſtu animã tãtuʒ

nutriunt egrotantem. Et idcirco hec ꝗ⸗

Tem ſimplici coꝛdis indigent medicina·
quęautem carnalia ſunt non niſi dupli
ci quemadmodum dirximus ad ſanita⸗
tem curatione perueniũt. Ande purita⸗
tẽſtudentiboplurimũ confert· vtharum
naturaliũ paſſionũ ipſas materias ſibi
pꝛimitus ſubtrahãt · quib poteſt wl oc⸗
caſio vel recoꝛdatio earũdem paſſionũ
egrota adhuc anime generari. Meceſ⸗
ſe eſt enĩ vtmoꝛbo du plici· duplex adhi

at
ſcent
ceſe
tral
le
tati
gere
tens
oblun
boͤgt
goig!

re

turel
n.
Do
Ga

on
M.
ſ
cpſ
haacſe⸗
mnge
Dlenin
ſeltaro⸗
D
letyrt
gaadr
W
Den
abo⸗

ſtciig
ſeſend
Waſ
anone
cine⸗
nuolni,
lnen
heen

nis

idi
nis
le
dminn
niei
ſͤſuri
g
wuiet
mi
vr nin
nni
ben⸗
mert e⸗
vde
danmnert
znutnsde
uduſne
idian
ſyo,
1 pſei
nninſch
Nündal⸗
naparc
1Aſan,
ms0
Hirſat
nns in/
Nuznhhl
geg⸗
icitun⸗
noi,
ſein
itm
1 G
f
onn
indk

Be octo pꝛincipalibus vitijs

leatur curatio. Nam coꝛpoꝛi ne cõcupi⸗

ſcentia in effectũ temptet ꝓrumpere. ne⸗
ceſſario effigies ⁊ materia illiciens ſub⸗
trahenda eſi:⁊ anime nihilominus ne eã
vVel cogitatione cõcipiat · attentioꝛ medi
tatio ſcripturarũ ·et ſollicitudo peruigil
ac remotio ſolitudinis apponẽda. In ce
teris aũt vicijs humana conſoꝛtia nihil
obſunt ·quinimo etiã plurimũ conferũt
bis qui carere eis in veritate deſiderant
quia frequẽtia hominum magis arguũ/

tur et dum laceſſita crebꝛius manifeſtã
tur · celeri medicina perueniũt ad ſalu-
prennm. “
Quomodo dominuſnoſter ſo/

lus abſq; peccato tẽptatus ſit.
Egp. v.

eoc; dominus noſter ieſus

chriſtus cũ apoſtoli pꝛonũciet
ſententia temptatus fuiſſe per
omnia ſᷣm ſimilitudineʒ noſtrã · dicitur

tamen abſq; peccato · id eſt abſq; huius
paſſionis cõtagio· neqᷓq; ſq aculeos cõ

cu piſcentie carnaliſexpertus:quibonos

neceſſe eſt etiã ignoꝛãtes inuitoſq; com-

pungi quippe cui nulla inerat ſimilitu⸗

do ſeminationis vel cõceptionis huma.

ne · ita rõem conceptus eius archangelo
nũciante.Spirituſſanctus ſuꝑueniet in
te · et virtꝰ altiſſimi obũ bꝛabittibi. IJdeo
qʒ et qʒ naſcetur exte ſanctũ:vocabitur
filius die. ”ß
Deratione temptationis q̃̊a di

abolo tẽptatus eſt dñs.Capᷣ.vi
Nillis eni paſſionibus etiã ip
ſee temptari debuit · incoꝛruptãa
imaginẽ dei ac ſimilitudinem
poſſidens· in quibus ⁊ adam temptatuſ
eſt. cũ adhuc in illa inniolata dei imagi⸗
ne perduraret·hoc eſt caſtrimargia· ceno
doxia · ſuperbia · nõ in quib poſt pꝛeuari
cationẽ mandati imagine dei ac ſimili⸗
tudine violata·ſuo iaʒ vicio deuolutus
inuoluit᷑.Caſtrimargia nãq; eſtqua in
terdicti ligni pꝛeſumu edulium, cenodo/
xia qua dicituraxeriẽtur oculi vri·ſup⸗
bia · qua dicitur eriſj licut dij ſciẽtes bo/⸗

nũ malũ.· In bis tribo vicijs etiã domi
nũ ſaluatoꝛẽ legimus fuiſſe temptatum
Caſtrimargia cum dicitur ei a diabolo -

Dic vt lapides iſti panes fiãt.Cenodo/

xia. Si filius dei es · mitte te deoꝛſũ. Su

perbia · cũ oſten dens illi om̃ia regna mũ

di ⁊ eoꝝ gloꝛiã dicit. Mec om̃ia tibi da
bo ſi cadens adoꝛaueris me:vt iſdẽqui/

bus ille temptationũ lineis ẽ appetitus
nos quoq; quẽadmodũ temptatoꝛẽ vĩ/

cere deberemus ſuo doceret exẽplo. IJde/

oq; T ille adam dicituret iſteadam. Il⸗
le pꝛimus ad ruinꝗ et moꝛtẽ. NHic pmus

ad reſurrectionẽ ⁊ vitã. Per illů omne

genus hominũ cõdemnatur .per iſiũ om
ne genus hominũ liberatur. Ille de ru⸗
di atq; intacta fingitur terra. MHic ð ma
ria virgine ꝓcreatur. Huius ergo vt ſu

ſcipere eũ temptationes opoꝛtuit · ita exx

cedere neceſſariñ nõ fuit. Nec enĩ qui ca
ſtrimargiã vicerat· poterat foꝛnicatione
temptari:quę ex illius abũdantia ac ra⸗

dice pꝛocedit qua ne ille quideʒ pᷣmus

adam fuiſſet eliſus:niſi ante genitricẽeiꝰ

paſſionẽ deceptus illecebꝛis diaboli rece

piſſet. Et ob hoc filius dei nõ abſolute ĩ

carne peccati veniſſe dicitur · in ſimili⸗
tudine carnis peccati:quia cũ eſſetin eo

vera caro manducãs ſcʒ ⁊ bibens ⁊ doꝛ

miens· clauoꝛũ qͥ confixionẽ in veritate
ſuſcipiens · peccatũ eius qð pꝛeuaricati/
one contraxit verũ nõ habuit ſed imagi
nariũ · Nõ enĩ ignitos aculeos concupi
ſcentie carnalis expertus eſt:qui etiã no
lentibus nobis natura iam ãminiſtran/

teconſurgunt.ſed huius quandaʒ ſimi

litudinem naturã participãdo ſuſcepit

Mam cum omnia queęofficij noſtri ſunt

in veritate compleret et vniuerſas infir⸗

mitates geſiaret humanas· conſequen/

ter huic quoq; paſſioni putatuseſt ſub
iacere · vt per bas infirmitates etiã cõdi⸗

tionem buius quoq; vicij atq; peccati
videretur in ſua carne poꝛtare. Deniq;
in bis eum tanmtumodo vicijs dia bo⸗
lus temptat · in quibus etiam illuz pmũ

cceperat· conijciens hunc quoq; velut

–—

L-collatio quinta albbatis Gerapionis

bominẽt ſilr in ceteris illudendum ·ſi euʒ lit eodem quo ꝓpoſueramus oꝛdine diſ

in illis quibo pꝛioꝛẽ deiecerat ſenſiſſet eli
ſum. Aerũ ei ſcðᷣm iam moꝛbũ qͥ dera/
dice pꝛincipalis vicij pullularat · pꝛimo
certamine cõſutatus inferre nõ potuit.
Aidebat eĩ nullatenus eũ initialẽ cau⸗
ſam egritudinis huiꝰ ſuſcepiſſe · eratq;
ſuperfluun ſperari ab eo fructũ peccati cu
ius eum ſemina vel radices nullomodo
recepiſſe cernebat. Licet ſᷣm lucam qui
poſtremã temptationẽ illam ponit: qua

dicitur. Si filius dei es mitte te deoꝛſuʒ
hec ſuperbiępaſſio poſſit intelligi·ita vt
illa ſupioꝛ quã matheus tertiã ponit · in
qua iuxta pꝛedictüũ lucam euangeliſtaʒ

omnia ei regna mũdi in pncto tempoꝛis
oſtendens diabolus repꝛomittit· accipi⸗/

atur paſſio filargirie · ꝙ ſcilicz poſt caſtri

margie victoꝛiã foꝛnicatione eũ tempta

re nõ pꝛeualens ad filargiriã tranſierit

qᷓm radicẽmaloꝝ oĩm noueratin q iteꝝ

ſuperatus · nullũ ei viciũ ex his ꝗᷓ ſeque/

bãtur eam auſus ẽ ingerere · quippe que
nouerat de eius radice ac fomite pullu⸗

lare.ad extremã ſuperbieę tranſierit paſ⸗

ſionẽ qua nouerat etiã perfectos quoſ/⸗
qʒ denictis om̃ibus vicijs poſſe pulſari

qua etiã vel ſeipᷣm cum eſſet vt lucifer vl
cõplures alios abſq; vllo incitamento

pꝛecedentiũ paſſionũ de celeſtib memi‚/
nerat coꝛruiſſe. Juxta hũc ergo quẽ pꝛe⸗/
diximus oꝛdinẽ qui ab euangeliſta luca

lEſcribit᷑· etiã ipa illa illicitatio ⁊ figura

temptationũ quibo vel illũ pꝛimũ vłiſtũ

ſcᷣm adam callidiſſimꝰ aggreditur in/
imicus elegantiſſime cõgruit. Ali nãqʒ
Dicit · aperietur oculi veſtiri· huic oſtẽdit
omia regna mũdi et gloꝛiã eoꝛũ. Ibi di

cit · eritj ſicut dij · H dic· ſi filius dei es.

Deconſummatione cenodox⸗

ie et ſuperbieſine miſterio cor⸗
Poꝛali. Cap̃. vij.

XT vt de efficiẽtijs ceterarũ qʒ
paſſionũ quarũ rõnem interci
Irre nos expoſitio caſtrimargie
vl dñicetemptationis neceſſario cõpu

ſeramus · cenodoxia atq; ſu perbia etiaʒ

ſine vllo conſummari ſolent miniſterio

coꝛpoꝛali. In quo enĩ egent actione car/⸗
nali · quęp concupiſcentia voluntate
ſola cõquirendelaudis ⁊ hũane gloꝛie
confequede abunde ruinã generãtanie

captiuate. Aut quẽ effectũ habuit coꝛ⸗
poꝛalem pꝛedicti luciferi illius antiqua

ſuperbia · niſi ꝙ eam tantũmodo aĩo et
cogitatione ↄcepitita ꝓpheta cõmemo⸗

rãte.Qui dicebas ĩ coꝛde tuo ·ĩ celũ cõ
ſcendam ſuper aſtra dei wonã ſoliũ meũ

aſcendam ſuper altitudinẽ nubiũ ·ero ſi

milis altiſſimo. Qui ſicut huius ſuꝑbię
neminẽ habuit incentoꝛem · ita ei ↄſum⸗

mationẽ criminis ruineq; perpetuę co⸗
gitatio ſola perfecit· equidem cũ affecta⸗
tetyrannidis nulla fuerint opera ſubſe,
cuta.

De filargiria ꝙextra naturã ſit
et quid interſit iter ipſametna/

turalia vicia. Cap̃. viij.

Jargiria ⁊ ira licet nõ ſint vni
uess naturenã pꝛioꝛ extra natu-
riõꝗ eſtſequẽs vro oꝛiginale vi -
Letur in nobis ſeminariũ poſſidere·ſimi
li tamẽoꝛiũtur modo extrinſecus ſiqui⸗

dem caulas cõmotionis plerũq; cõcipi⸗
unt. Etenĩ frequẽter hi qui adhuc infir

mioꝛes ſunt · vel irritatione · vel inſtinctu
quoꝛundam · in hec ſe coꝛruiſſe vicia con

querũtur · ac pꝛecipitatos ſe vł ad iracũ

diã · vel ad filargiriã alioꝝ ꝓuocatione
cauſantur. extra naturam ſit filargi
ria· hinc liquido puidetur/quia nec oꝛi⸗
ginale pꝛobaturin nobis haberepꝛin⸗/

cipiũ · nec de materia concipitur quę per

tingit ad anime vel carnis participatio

nem · viteq; ſubſtantiam. Mihil eniʒ ad
vſum ac neceſſitatẽ nature cõmunis pꝛe

ter eſcam quotidianã ac potum certũ eſt

peruenire · relique vero vniuerſe materieę
qntolibet ſtudio atq; amoꝛe ſeruentur.
aliene tñ ab hũana indigentia etiaʒ vſu

vite ipius appꝛobãturideoq; hoc velut
extra naturꝗ exiſtens nõ niſi tepidos ac

alel

gütn
mon
mor⸗
tantu
lton⸗
Gctſi
ſaunus
wdinen

un
edn
fehun

Quei
hmi
Aungn
ſibrsrb
Chnnan
aren
msre
fumu
niſin
ſuosti
itnon⸗
musn

cit

laun
Chsd
deine
denna

herzr
ſabyre
Cöit
liſline⸗
hii uin.
morutug
germo⸗
hobzbit
deſer
Mbe⸗

fh

ls

di
N
Nun
necen
Naid
olüned
nimoi
ſobir
n,
ec⸗
hea

mnſ
Wan
ſutwm
a ne
mnalen
ſini
ſn⸗
capi⸗
Kinft
ſncn
Ca
irndä
oannon
ſtfia
unco
mepin

e

petno
ije
mmisp
un
.
Telut
losge

malefundatos monachos pulſat. Qug
aũt naturalia ſunt etiaʒ pꝛobatiſſimos
monachoꝛum equidem in ſolitudine cõ

moꝛantes attemptare nõ deſinũt. Et in⸗

tantum bhoc veriſſimuʒ cõpꝛobatur · vt
etiam gentes nõnullas ab hac paſſione

id eſt filargiria libeꝛas omimodis agno

ſcamus:quia nequaq; vicij huius egri⸗

tudinem vſu et conſuetudine recepxrũt

Illum quoq; pꝛioꝛem mundum quian
te diluuium fnit · diutiſſime concupiſcẽ
tie huius rabiem credimus ignoꝛaſſe.
Que etiam in vnoquoq; noſtruʒ recte
abꝛenũciante ſine vllo laboꝛe pꝛobatur
extingui · cuʒ ſcʒ vniuerſis quis faculta
ribus abiectis · ita expetierit cenobij diſ⸗
ciplinam· vt ex eis ne vnum quidem /
narium ſibimet ſupereſſe patiatnr.Cu/

ius rei teſtes multa hominum milia poſ⸗
ſumus inuenire· qͥ cũ ſub momento bꝛe

niſſimo diſperſis omnibus ſubſiantijs
ſuis ita hanc eradicauerunt paſſionem·
vt ne tenuiter quidem ab ea pulſent᷑ vl⸗
terius · nihilominus omni tempoꝛe con/
tra caſtrimargiam pugnantes· niſi ingẽ
ti circumſpectione coꝛdis et abſtinentia
coꝛpis dimicauerint ſecuri eſſe ñ poſſũt
De ira atq; triſticig ꝙ inter acci
dentia vicia plerũq; inuenia⸗
RMiſticia et accidia nila quẽad
modü ſupioꝛa dixim? accedẽ⸗
te extrinſecus pꝛouocatione ge

nerari ſolent. Nam ſolitarios quoq; et

in heremo conſtitutosnulliq; bumano
cõmixtos con ſoꝛtio· frequẽter atq; ama
riſſime vexare noſcuntur · qð eſſe veriſſi-
mũ quiſq; cum fu erit in ſolitudine com
moꝛatus et pugnas hominis interioꝛis

expertus· ipis experimentis perfacile cõ

pꝛobabit.

„

De ſex viciorũ cõcoꝛdia etduo/
rũ ab eis diſſidentiu cognatiõe.

Lap. r.

Ec igitur octo vicia licet diu⸗

ſos oꝛtus ac diſſimiles efficien⸗
tias habeant-ſex tamen pꝛioꝛa · id eſt ca⸗

pꝛincipalibus viti,ss

ſtrimargia· foꝛnicatio filargiriaira · tri
ſiicia · accidia:quadam inter ſe cognati⸗/
oneet vt ita dixerĩ cõcathenatiõe cõne⸗
xa ſunt · ita vt pꝛioꝛis exuberãtia ſequen
ti efficiatur exoꝛdiũ. Nam de abundan
tia caſtrimargie foꝛnicationẽ· de foꝛnica

tione filargiriã · de filargiria iram · ð ira
triſticiã. de triſticia accidiã neceſſeẽ pul⸗/

lulareideoq; ſimili cõtra hec modo atʒ

eadem rõne pugnãdum eſt et a pꝛecedẽ
tibo ſemꝑ aduerſus ſequẽtes oꝑtet nos
inire certamina. Facilins eniʒ cuiuſlibet
artorj noxia latitudo ac ꝓceritas exare⸗
ſcit · ſi antea radices eiꝰ quibo innitit᷑ vel
nudate fuerint vel ſucciſe. Et infeſtan/

tes humoꝛes aquarũ ↄtinuo ſiccabũtur
cũ generatoꝛ earũ fons ac pꝛofluẽteſ x/
ne ſollerti ĩiduſtria fuerint obturate.

obꝛem vt accidia vincat᷑ ante triſticia ſu

perãda eſt· vt triſticia pꝛopellatur ira p/

us eſt extrudẽda · vt extinguat᷑ ira.filar⸗
giria calcãda eſt · vt euellatur filargiria

foꝛnicatio compeſcenda eſt· vt foꝛnica

tio ſubtrahatuxr· caſtrimargie vitium eſt
caſtigandum. Reſidua vero duo . id eſt·
cenodoxia et ſuperbia · ſibi quidẽ ſimilit᷑

illa qua de ſu perioꝛibus vicijs diximus
ratione iunguntur · ita vt incrementum
pꝛioꝛis oꝛtus efficiatur alterius. Ceno⸗/

doxie enim exuberantia ſuperbie fomiteʒ

parit. Sed ab illis ſex pꝛioꝛibus vicijs
penitus diſſidentnec ſimili cum eis ſoci
etate federantur. Siquidem non ſolum
nullã ex illis occaſionẽ ſuę generationis
accipiunt.ſed etiã contrario modo atqʒ
oꝛdine ſuſcitantur. Nam illis euulſis H̊
hementius fructificant etilloꝝ moꝛte

viuacius pullulantatq; ſuccreſcunt.

Vnde etiam diuerſo modo ab his duo

bus vicijs impugnamur. In vnũquod

q;ʒ enim uloꝛum lex vicioꝛuʒ tuncincidi
mus · cum a pꝛecedentib eoꝛum fuerimꝰ

eliſi · in hec vo duo victoꝛes maxieptꝰ

trium phos periclitamur incurrere. Oia

igit᷑ vicia quẽadmodũ incremẽto pꝛece

dentium generãturita illoꝛum diminu
tione purgãtur. Et hacroe vt ſuperbia

poſſit explodi cenodoxia eſt pꝛefocanda
Et ita ſempꝑ pꝛioꝛib ſuperatis ſequẽtia

cõquieſcẽt· et extinctione pꝛecedentium·

reſidue paſſiões abſq; laboꝛe marceſcẽt

Et licet hec ꝗᷓ pꝛediximus octo vicia il/
la qᷓ cõmemoꝛauimus rõne inuicem ſibi

liariter coniugatur.

De oꝛigine et qualitate vniuſ

cuiuſq; vicij.· LCap̃ᷣ xi.

cõnexa atq; permixta ſint · ſpãlius tn in
qttuoꝛ cõiugationes ⁊ copulas diuidũ
tur. Caſtrimargie namq; foꝛnicatio pe
culiari cõſoꝛtio federatur · filargirie ira
triſticia accidia : cenodoxie ſuꝑbia fami/

Tvyt ſingillatim nüc de vniuſ

cuiuſq; vicij generib diſpute⸗

mmus · caſtrimargie genera ſunt
tria. Pꝛimũ qð ad refectionẽ perurget
monachũ ante hoꝛã ſtatutam ac legitti/

mã feſtiare · Scðm qð expletõe Ventr.
quarũlibet eſcarũ voꝛacitateletat. Ter

tiũ ꝙ; accuratioꝛes ac delicatiſſimos Te⸗
ſiderat cibos. Que tria nõ leui diſpen⸗

dio monachũ feriũt. niſi ab om nib iſi
pari ſtudio atq; obſuantia ſemetipſuʒ

expedire cõtenderit. Nam quẽadmodũ

abſolutio ieiunij ante hoꝛã canonicam·
nullatenus pꝛeſumẽda eſt· ita et vẽtris

in glunies et eſcarũ ſumptuoſa atq; exqͥ

ſita pꝛeparatio ſift amputãda. Ex his
enĩ tribus cauſis diuerſe ac peſſime vali
tudines aĩe ꝓcreãtur. Naʒ de pᷣma mo
naſterij odiũ gignit᷑· atq; exinde hoꝛroꝛ ·

7 .

et intolerãtia eiuſdem cõcreſcit habita/

culi · quã ſine dubio mox diſceſſio autfu

igniti luxurie et libidinis aculei ſuſcitã⸗
tur. Tertia etiã inextricabiles filargirie
laqꝗᷓos nectit ceruiciba captiuoꝝ · nec ali⸗
quaãdo monachũ ſinit ꝑfecta chriſti nu/
ditate fundari.uius nobis paſſionis
ineſſe veſtigia · iſto q; depꝛehendimus

indicio:cũ foꝛte ad refectionẽ detenti ab

aliquo fratrũ· ↄtenti nõ ſumus eo ſapo
recibos ſumere.quo ab exhibente condi
ti ſunt· ſed qͥddã ſuperfundi eis vladij-
ci im poꝛtuna atq; effrenata poſcimus li

ga vexlociſſima ſubſequetur. De ſecũda

Lollatio quinta albbatis BGerapionis

bertate. Qð fieri penitus nõ opdꝛtet· tri

bus de cauſis. Pꝛimo qꝛ mẽs monachi
ſemper debet in omni tolerãtie ac parci⸗
tatis exercitatione verſari · et hm apoſto⸗
lũ diſcerein quibo eſt ſufficiẽs eſſe · nulla
tenus eniĩ poterit · xel occulta vel maioꝛa
coꝛpis deſideria ref enare· quiſq; degu⸗
ſtatione modice inſuauitatis offenſus·
ne ad momentũ quidẽ delicias gutturis
ſui valuerit caſtigare.Secũdo ꝙ non⸗
nũ qᷓ; euenit vt ad hoꝛaʒ deſit illa ſpẽs qᷓ
poſtulatur a nobis· et verecũdiã neceſſi

tati vel frugalitati ſuſcipiẽtis incutimꝰ.

publicãtes ſcʒ pauꝑtatẽ eius quaʒ ſoli

dco cognitã eſſe maluerat. Tertio ꝙ in⸗

terdu ſolet ſapoꝛ ille quẽ noſ adijci poſci

mus alijs diſplicere · et inuenimur iniu⸗

riam multis dum noſire guleac deſide/⸗

rio ſatiſfſacere cupimus irrogare.ꝓpter

quod omnimodis hec in nobis eſt caſti
ganda libertas. Foꝛnicationis genera

ſunttria. Oꝛimũ qð per cõmixtionẽ ſe

xus vtriuſq; ꝑficitur · Secũdũ qð abſ-
qʒ; femineo tactu. pꝛo quo her patriar⸗
che iude filius a dño pcuſſus legit᷑ · qd

in ſcripturis ſanctis immũdicia nuncu

patur · ſuper quo apłs. Dico aũt innup
tis ⁊ viduis · bonũ eſtillis ſi ſicꝑerman
ſerint ſicut et ego· ꝙ ſi ſe nõ cõtinent nu

bant · melius eſt eni nubere q; vri. Terti⸗

um qð animo ac mẽte cõcipit᷑. Dequo
dñs in euangelio · qui viderit mulierem

ad concupiſcendum eam · iam mechat*

eſt eam in coꝛde ſuo. Quę tria genera be

atus aplus pari modo extinguẽda pꝛo⸗

nũcians. Moꝛtificate inquit mẽbꝛa ve⸗
ſtra quę ſunt ſuper terrã: foꝛnicationeʒ
immũdiciã libidinẽ τ. Etiterü de duo
bus ad epheſeos.Foꝛnicatio etimmũdi

cia nec noĩetur in vobis.Etiteꝝ. Illud

aũt ſcitote ꝙ om̃is foꝛnicatoꝛ·aut ĩmũ⸗
dus aut auarus qð eſt idoloꝛũ ſeruitus
non habet hereditatẽ in regno chriſti et
dei. Quętria vt a nobis pari obſeruati
one caueantur ſimili nos eoꝛuʒ a regno
chriſti atq; vna deterret excluſiõe. Filar⸗/
girie genera ſunt tria. Pꝛimũ ꝙ renüci⸗

gtte
gli
naſu
ſume
Lon.
linus
Jeg⸗
ſetin
giz
leni
itein
ni.
ding
Que
de/.
ſncidi
Wane
Auda
n
nen
ltat
lchi
hmn
ſeno⸗
No Pe

4

lſiloet
hibure
ffänan

Nnguo

Galtb
ſiloten

Lurgen

Wrlso

Ultorun.

ſcäune,
hnogn

fäinon .

hrſlii
ukeno
Gnge⸗

Beocto pꝛincipalibus vitiis

t antes diuitijs ac facultatibus ſuis ſpoli eleganter expꝛeſſit dicens. Pꝛopter me
ari ñ ſinit· Scoõm qea ga nob diſpẽeſa longe faciam furoꝛẽ meũ · et laude meai ·
ta ſunt vl indigentibus diſtributa re⸗ frenabo te ne intereas · id eſt · vt duʒ ceno
N ſumere nos maioꝛi cupiditate perſu adet doxie laudibus cõpediris nequaq; adi-
ſen Tertiũ ꝙea que ne antea quidem poſſe ferni ꝓfunda ꝓruas. et irreuoca biliter
dimus deſiderare acquiri ve compellit. moꝛtaliuʒ peccatoꝛum conſummatione
Ire genera ſunt tria. Anum qð exarde mergaris. Mec mirũ tantã paſſioni hu
ſcit intriſecus qð grece thimos dꝛ Alið ic ineſſe virtutem · vt iruentẽ quẽpiã in
⸗ qð ĩ vꝓbũ ⁊ opꝰ effectũq; ꝓrũpit qð oꝛ⸗ foꝛnicationis labem valeat refrenare · cũ
a cenucupat᷑.ð qᷣbe ⁊ apłs. Nic aũt ð ſit multoꝝ experimentis ſepiſſime com/
nite inquitet vos omia · irã indignatio pꝓbatũ· qita eũ quẽ ſemel veneni ſui p⸗
nẽ. Tertiuʒ qꝙ nõ vt illa feruẽs ad hoꝛã ſte coꝛruꝑit infatigabilem reddat · vt fa
dirigit᷑ iꝑ dies ⁊ tꝑa rfuat᷑ qð aleis dẽ ciat ab eo nebiduana quidẽ ieiunia vel
nunn, Quęoĩꝛa eqli ſũt a nob hoꝛroꝛe dãnan/ triduana ſentiri. etia nõnullos ĩ hac
y l da. Triſtitie gña ſũt duo. Anuʒ qð vel bheremo frequẽter nouimꝰ fuiſſe ofeſſos ·
vyi iracũdia deſinente · vl de illato dãno ac ſein cenobijs ſyrie cõſtitutos quinis die
apſi deſiderio pᷣpedito caſſatoq; generatur. bus refectionem cibi ſine laboꝛe toleraſ⸗
ninn Aliud qð ð irrationabili meniꝭ anxieta/ ſe:nũc aüt tanta ſe fame ab hoꝛa tertia ꝑ
W te ſeu deſperatiõe deſcendit. Accidie ge/ urgeri· vt vſq; nonã vixqueant differre
N nera ſunt duo. Anũ qð ad ſomnũ pꝛeci ieiunia quotidiana. Super qua re pul/
sckal pitat eſiuantes· aliud qð cellaʒ deſerere cre abbas machanus cuidam percüctã
sgn ac fugere cohoꝛtat᷑.Cenodoxia licet mul ti cur fame ab hoꝛa tertia in hexemo pul.
imini⸗ tifoꝛmis ac multiplex ſit · etin diuerſas ſaretur:qui in cenobio ebdomadib in/
ibttl ſpecies diuidatur genera tamẽ eius ſũt tegnis refectionẽ ſepe cõtemnens nõ ſen⸗
min⸗ duo. Pꝛimũ qð pꝛo carnalibus ac ma⸗ ſiſſet eſuriem reſpondit. Quia nullꝰh
g1 nifeſtis extollimur rebus. ſcom ſpiri⸗ eſt ieiunij tui teſtis qui te ſuis laudibus
amna talibus ⁊ occuli deſiderio vane laudis nutriat atq; ſuſtentet ·ibi aũt te digitus
itunn inflämamurr. hominũ⸗ cenodorie refectio ſaginabat ·
mn In quo ſit vtilis cenodoxia. H Muius aũtrei figura qua diximus ſuꝑ
mn Laß. xi. “́́ð neniente cenodoxia vicium foꝛnicatiõis
1Ln Ma re tamen cenodoxia vtilit᷑ excludi:pulchre in regum libꝛo ac ſignã
Deato ab incipientibus aſſumitur · ab ter expꝛimitur · vbi populum iſraelem a
linen bis dutaxat qui adhuc vicijs nechao regeegypti captiuatũ aſcendẽs
nahe⸗ carnalibus inſtigãtur· vt verbi gratia · nabuchodonoloꝛ rexaſſirioꝝ de finibuſ
monn ſi illo tempoꝛe quo foꝛnicationis ſpiritu egypti ad ſuam tranſtulit regionem ſci⸗/
e Perurgentur mente cõceperint vl ſacer· licet vtnõ eos libertatepꝛiſtine ⁊ genita
dinn dotalis officij dignitate vel opinionem li reſtitueret regioni.ſed ad ſuas abduce
en cũctoꝛum qua ſancti ⁊ immaculati eſſe ret terras/et longius aſpoꝛtandos qᷓ; fu
na zu⸗ credãturet ita immũdos cõcupiſcentie erant in terra egypti captiui.Quę figu/
a ſtimulos quaſi turpes atq; indignos vy ra in hoc quoq; competenter aptabitur ·
. lod exiſtiationi ſuę vel illi oꝛdini iudicãtes licet eni tolerabilius ſit cenodoxie q; foꝛ
1, bac ſaltẽ cõtemp latione declinẽt · mino⸗/ nicationis vicio deleruire. difficilius ta
ni⸗ re malo id qð maius eſt retũdẽtes Sa/ men a cenodoxie dom inatione diſcedit·
. nie tius eſt cenodoxie vicio quẽcũq; pulſari NQdammodo eni longioꝛe itineris ſpa
c ꝙᷓ; incidere in foꝛnicationis ardoꝛẽ vnð cio captiuns abductus laboꝛioſius aGdq
reꝑari aut ñ valeat aut vix valeat pꝰ ru genitale ſolũ ⁊ libertatẽ pꝛiſtinã reutetur
inſi inã. Quẽ ſeſũ ex pſona dei vnꝰ ꝓphetaꝝ meritoq; ad eũ increpatio illa ꝓphetica

e

U

Collatio quinta Abbatis Berapionis

ra aliena. Recte ſiquidem inueterat? dẽ?

in terra aliena:quiſquis a terrenis vicijſ
nõ innouatur. Supbie genera ſũt duo
Pꝛimñ̃ carnale · Scom ſpiritale · q eti
am pernicioſius eſt. Illos nanqʒ deſpe⸗
ratiꝰ umpugnat quos in quibuſdã vir/
tutibus pꝛofeciſſe repereit.
De varia oppugnationeomni⸗
um vicioꝛñũ. LCap. xiiz.
Ec igitur octo vicia cum om⸗
ne hominum genus pullent:

nõ tamen vno modo impetůõt

cunctos. In alio nam q; ſpiritus foꝛni⸗
cationis locum obtinet pꝛincipalem in
alio ſuperequitat furoꝛĩ alio cenodoxia
Vrndicat tyrannidem . in alio arcem ſup
bia tenet. Et cum conſtet om̃es ab omni
bus impugnari · diuerſo tamen modo ⁊
oꝛdine ſinguli labozamus.
Di miſtituendo aduerſuʒ vicia
certamine ᷣm ipᷣoꝛũ infeſtatio⸗
Aãobꝛem ita nobis aduerſus
hec arripienda ſunt pꝛelia · vt
vrnnnſquiſq; vicium quo maxĩe
infeſiatur exploꝛans aduerſus illud ar⸗

ripiat pncipale certamen · omnez curam

mentis ac ſollicitudinem erga illius im
pugnationẽ obſeruationemq; defigẽs

aduerſus illud quotidiana ieiunioꝛum
dirigens ſpicula · ↄtra illud cunctis mo

mentis coꝛdis ſuſpiria crebꝛaq; gemitu
um tela contoꝛquens· aduerſus illð vi⸗

giliarũ laboꝛes ac meditationem ſui coꝛ

dis impendẽs · ideſinentes quoq; oꝛati

onũ ad deũ fletus fundens· et impugna

tionis ſuę extinctionẽ ab illo ſpãliter ac
iugiter poſcens. In poſſibile nam q;ʒ eſt

de qualibet paſſione triſphum quẽpiã
pꝛomereri · pꝛiuſq; intellexerit induſtria

el laboꝛe pꝛopꝛio victoꝛiã certaminis

ſemet obtinere nõ poſſe · cũ tamen vt va

leat emundani neceſſe ſit eũ die noctuq;
in omni cura? ſollicitudine permanere.

Cunq; ſe ab ea ſenſerit abſolutum· rur

ſum latebꝛas ſui coꝛdis ſimili intentiõe

perluſtret· ⁊ excipiat ſibi quam inter reli
quas perſpexerit durioꝛem · atq; aduer.
ſus eam ſpalius omnia ſpiritus arma
cõmoueat et ita ſemper validioꝛibus ſu
peratis celerem de reſiduis habebit faci⸗

lem q; victoꝛiam · quia et mens triũpho/

rum pꝛoceſſu redditur foꝛtioꝛ:⁊ infirmo
rum pugna ſuccedens pꝛomptioꝛẽ ei ꝓ/
uentum faciet pꝛelioꝛuʒ · vt fieri ſolet ab
his qui coꝛam regibus mundi huiꝰ om
nigenis congredi beſtijs pꝛemioꝛum con
templatione conſueueruntquod ſpecta
culi genus vulgo pancarpũ nücupatur
Hi inquã feꝛas quaſcunq; foꝛtioꝛes ro
boꝛe vel feritatis rabie conſpexerint diri⸗
oꝛes aduerſus eas pꝛime congreſſionis
certamen arripiunt ·quibus extinctis re
liquasqui minus terribiles minuſq; ve
hementes ſunt exitu facilioꝛe pꝛoſtemũt
Ita et vicijs ſemper robuſtioꝛibus ſupe
ratis · atq; infirmioꝛibus ſuccedẽtibus
parabitur nobis abſq; vllo diſcrimine

perfecta victoꝛia. Nec tamen putanduʒ

qpꝛincipaliter quis contra vnuʒ dimi⸗
cans vicium · et velut incautius alioꝛuʒ
tela pꝛoſpiciẽs · inopinato ictu facilius

valeat ſauciari.qð neq̃q; fiet. Impoſſi⸗
bile nanq; eſt · eũ qui pꝛo coꝛdis ſui emũ

datione ſollicitus erga impugnationeʒ
vicij cuiuſlibet intentionẽ ſuę mentis ax
mauerit aduſus cetera quoq; vitia ge⸗
neralem quendam hoꝛroꝛem ⁊ cuſtodiã

ſimilem nõ habere. Quo enĩ modo vel

ð illa qua abſolui deſiderat paſſiõe me

rebitur obtinere victoꝛiaʒ · quẽ indignũ
purgationis pꝛemio alioꝛuʒ facit conta

gio vicioꝛum · Sed cum pꝛincipalis coꝛ

dis noſtri intentio · velut ſpecialem pug⸗

nam aduerſus vnam exceperit paſſiõeʒ

pꝛo ipa oꝛabit attentius·peculiari ſolli-
citudine ac ſtudio ſupplicans· vt eam di
ligentius obſeruare · et per hec celerẽ me⸗
reatur obtinere victoꝛiam. Munc nãq;
nos oꝛdinem pꝛelioꝛum exercere debere ·

nectamen denoſtra virtute cõfidere · eti⸗
am legiſlatoꝛ his docet verbis. Non ti⸗
mebis eos· quia dominus dens tuus in

ſdi⸗
ſecor
mop⸗
teris
entu
dnst
ſcieti
Tb
ſnen
heon

ſtums
lenoah
nentza
acanmr
nr
Wyr
docor
ltchte
bhag
lulinn
lavli⸗
lontut
ſiimz
mpogut
lenorbe
ſonanteſt
ngio⸗
Wdice
iſſine
Nheni
icerant
ölentt
numeni⸗
hoſtnis n.
glaunnu
btta
hereir⸗

1

ei
⸗
u
oebesn
bottſ
Tinünn
dügki⸗
niec⸗
Pbuton
umd
wſn
nüpan
Nnorez
mnroin/
Nſionis
nncs re
inaſch
wenir
gibusſuge
ecchänbes
diini
npuuntn
mozdim⸗
us alor;
u fuclius
Infſt
is ſuiani
nnnd
mentisal
Pvita ge⸗
1clocis
inod N
uprſi⸗
geine⸗
jſunm
irhtii

pun⸗

minbl
NN
maltit

ſg

vt humilientur eiſdem rurſum vicijs ꝗᷓ

medio tui eſi: deus magnus ⁊ ternbilis·

ipe conſumet natiões has in conſpectu
tuo panlatim atq; per partes. Non po/⸗

teris delere eas pariter ne foꝛte multipli

centur cõtra te beſtie terrę. Dabitq; eos
oñs deus tuus in conſpectu tuoet inter
ficietillos donec penitus deleantur.
Nihil nos poſſe aduerſũ vicia
ſine auxilio dei.nec debere nos
in eorũ extolli victoꝛia.Capᷣ.xv
Ed neq; debere nos in eoꝛũ ex-
tolli victoꝛia ſimiliter ãmonet.
Ne poſtq; comederis inquit ⁊
ſatiatus fueris· domos pulchras edifica
ueris · et habitaueris in eis · habuerisq;

armenta er ouium greges auri ⁊ argẽti

cunctarumq; reꝝ copiã · eleuetur coꝛ tu

um et nõ reminiſcaris dñi dei tui qͥ edu,

xitte de terra egypti · ð domo buitutis ·
ductoꝛ tuus fuit in ſolitudine magna
atq; terribili ·Salomon quoq; in ꝓuer
bijs. Si ceciderit inimicus tuus noli g⸗
tulari:in ſupplantationeautem eius no
li extolli · ne videat dñs ⁊ nõ placeatei · et
auertat iram ſuam ab eo. id eſt· ne per/
ſpiciens elationem coꝛdis tui ab eius
impugnatione diſcedat:⁊ incipias dere
lictus ab eo rurſus illa quã per dei gra⸗
tiam ante ſuperaueras paſſione vexari.
NMon enĩ oꝛaſſet ꝓpheta dicens. NMe tra/
das dñe beſtijs animaʒ conſitentem tibi
niſi ſciſſet ꝓpt in flationẽ coꝛdis quoſdaã
vicerant tradi. Gobꝛem certos nos eẽ
cõuenittam ipᷣis rerũ experimentis qᷓ; ĩ
numeris ſcripture teſtimonijs eruditos ·
noſiris nos virib niſi dei ſolius auxilio
fulciamur ·tãtos hoſtes ſuperarenõ poſ
ſe · et ad iᷣm quotidie ſummam victoꝛie
noſtrereferre debere · Ita ſuper H quoq;
per moyſen dño cõmonẽte. Me dicas in

coꝛdetuo· cum deleuerit eas dñs deꝰ tu

us in conſpectu tuo · ꝓpter iuſticiã meã
introduxit me dñs · vt terrã hãc poſſide/

rem cum pꝛopter impietates ſuas iſte de
lete ſint nationes. Meq; enĩ pꝛopter iu·

ſticias tuas et equitatem coꝛdis tui tuĩ/

gredieris vt poſſideas terras earumſed

quia ille egerunt impietatem: te introeũ

te delete ſunt. Rogo quid apertius ptu
it dici contra pernicioſam opinioneʒz p⸗

ſumptionem q; noſtraʒ ·qua totum qð

agimus · wl libeꝛo arbitrio vel noſtre vo
lumus induſtrię deputare. Me dicas in
quit in coꝛdetuo:cum deleuerit eas do /
minus deus tuus in conſpectu tuo · pꝛo
prter iuſticiam meam introduxit me do/⸗
minus.vt terram hanc poſſiderem. Nõ

ne his qui oculos animę reſeratos ⁊ au
res habẽt ad audiendũ euidenter expꝛeſ
ſit. Cum tibi pꝛoſpere vicioꝛum c arnali

um bella ſucceſſerint · et videris te de ipo
rum ceno et conuerſatione mundiiſtiuſ

liberatum·non tuęid virtuti nec ſapien/
tie pꝛonentum pugnę atq; victoꝛię infla
tus aſcribas · credens te pꝛopter laboꝛes
et ſtudium tuũet arbitrij libertatẽ de ſpi
ritalib nequitijs vel carnalibʒ vitijs ob
tinuiſſe victoꝛiam. Quibus pꝛoculdu⸗
bio in nullo penitus pꝛeu alere potuiſſes
niſi te dñi communiſſet ac ꝓptexiſſet au⸗

Deſignificatione ſeptẽ gentiũ

quarũ iſrael accepit terras.⁊ q̃
re alibi ſeptẽ et alibi multegen⸗
tes eſſe dicantur. Cap.xvi.
E ſunt ſeptem gentes quarum
terras egreſſis ex egypto filijs iſ
rael daturum ſe dominꝰ repꝛo/

mittit. Qugomnia pᷣm apoſtolum cũ in
figura contigerint illis ad noſtram cõ⸗
monitionem ſcripta debemus accipere.

Ita enim dicitur. Cum introduxerit te
dominus deus tuus in terram qua poſ⸗

ſeſſurus ingredieris· et deleuerit gentes

multas coꝛam te· etheum ⁊ gergeſeum et
amoꝛreum 1 chananeum ⁊ fereceum et
eueum et iebuſeum · ſeptem gentes mul⸗

to maion nu meri qᷓ; tu es etrobuſtioꝛes
te· tradideritq; eas dominus tibi · percu

ties eas vſq; ad internetionem. vero
multo maioꝛis numeri eſſe dicũtur · hec
eſt ratio · quia plura ſunt vicia qᷓ; virtu
tes. Et ideo in cathalogo quidem dinu
e 2

Collatio quinta Albbatis B

ritudo· ceſperatio. De accidia ocioſitaſ

merantur ſeptẽ nationes · in expugnati/
one vero earum ſine numeri aſcriptione
ponũtur. Ita enĩ dicitur · et deleu erit ge⸗

tes multas coꝛam te. Numeroſioꝛ enim

eſt q; iſrael: carnaliũ paſſionũ populus ·
e hoc ſeptenario ſomite vicioꝛum acra

dice pꝛocedens. Exinde enim pullulant

bomicidia · contentiones · hereſes furta ·
falſa teſtimonia · blaſfemię comeſatiões
ebꝛietates · detractiones· ludicra · turpilo
quia·mẽdacia · perinria · ſtultiloq · ſcur⸗/
rilitas:inquietudo·rapacitas:amaritu
do.clamor indignatio/cõtemptus mur
muratio · temptatio · deſperatio · multa qʒ
alia que cõm emorare ꝑlõgũ ẽ. Qux cũ
a nobis leuia iudicent᷑quid deillis apo
ſtolus ſenſerit· vel qm ſu per his ſententi
am intulerit audiamus. NMeq; murmu⸗
raneritis inquit · ſicut quidam illoꝛum
murmuranerũt · et ab exterminatoꝛe pe⸗
ricrũt. Et de temptatiõe · Meq; tempte
mus chriſtum . ſicut quidam illoꝛum tẽ⸗
ptauerunteta ſerpentibus perierũt. De
Terctatiõe. Moli diligere detrahere ne
eradicer Et de deſperatione · Qui deſpe
rantes ſemetipos tradiderunt impudi⸗‚„
citie·ĩ opationẽ oĩserrorin immundici
am. wro clamoꝛ ſicut ira indigna-
tio ⁊ blaſfemia condemnet ·eiuſdeʒ apo/
ſtoli vocibus manifeſtiſſime perdocetur
ita pꝛecipientis· Oinis amaritudo ⁊ ira
indignatio:⁊ clamoꝛ:·⁊ blaſfemia tol/
latura vobis cum omni malicia · alia q;
cõplura his ſimilia. Quę cum ſint mul
to maioꝛis numeri q; virtutes · deuictis
ta menillis octo pꝛincipalibus vicijs.ex
gquoꝛum natura eas certum eſtemanare
omnes pꝛotinus conquieſcunt ac perxe
tua pariter cum bis internetione dlent᷑
De caſirimargia nanq; naſcunt᷑ come⸗/
ſationes ebrietates. De foꝛnicatiõe tur⸗

piloquia · ſcurilitas · ludicraac ſtultilo-

gqqꝛ. De ſilargiria · mẽda ciũ · fraudatio·fur
ta · pinria · turpis lucri appetit· falſa teſti
monia .· violẽtia ibũanitas ac rapacitas
De ira · homicidiũclamoꝛ ⁊ indignatio
Pe triſtitia· rãcoꝛ puſillanimitas ama

erapionis

ſomnolẽtia ĩptunitas:inquietudo· per
uagatio· inſtabilitas mentis et coꝛpoꝛis

Verboſitas. curioſitas. De cenodoxia cõ
tentiones hereſes · iactantia · ac pꝛeſump

tio nouitatum. De ſuperbia · contempt
inuidia ·inobediẽtia · blaſfemia: murmu
ratio · detractio. aũt he peſtes etiaz ro
buſſtioꝛes ſint · maĩfeſte nature ipᷣius im
pugnatione ſentimus. Foꝛtioꝛ enĩ mili
tat in membꝛis noſtris oblectatio carna
lium paſſionũ qᷓ; ſiudia virtutum ·ꝗᷓ̊ nõ
niſi ſumma contrititione coꝛdis ⁊ coꝛpo

ris acquirnntur. Si autem ⁊ illas innu

merabiles hoſtiũ cateruas ſpiritalibus

oculis contempleris:quas beatus apls

enumerat dicens · nõ eſt nobis collucta

tio aduſus carnẽ ⁊ ſanguinẽ.ſᷣ aduſus

bpncipat aduſus ptãtes· aduſus mũdi
rectores tenebꝛarũ haꝝ· cõtra ſpiritalia
nequitie in cęleſtibus et illud qð ðᷣ viro

iuſto ĩ nonageſimo dicitur pſalmo. Ca
dent a latere tuo mille · et decem milia a

dextris tuis ·liquido peruidebis ·ꝙ mul
to maioꝛis ſint numeri et validioꝛes qᷓ;

nos carnales ſcʒ atq; terreni · quippe cũ
illis ſpiritalis atq; aeria conceſſa ſub⸗

ſtaãtia ſit.

Interrogatio de cõpaꝛatione
ſeptẽ gẽtium ⁊ octo vicioꝛum.

Lap. xvuBůd.
Ermanus Qusõ igitur octo
ſunt vicia queęnos impugnãt.
cwmum per moyſen ſeptẽ dinume
rate ſint gentes quę aduerſantur popu
lo iſrael · vel quẽadmodum terras vicio

rum cõmodum nobis eſt poſſidere.

Reſpõſio quõ ſᷣm octo vicia oc/

to getiũ numerus impleatur.

LCaß xviij.
Erapion. Octo eſſe pꝛicipa
lia vicia quę impugnãt mona
chum cunctoꝛũ abſoluta ſen/

tentia eſt. Qus figuraliter ſub gentium
vocabulo nominata · idcirco nũc om̃ia
nõ ponütur · eo ꝙ egreſſis iaʒ de egypto
et liberatis ab vna gẽte validiſſima id ẽ

6unbe

izpo⸗
teono
bisavo
lui de
geide
ognof
ſeſidua
ſtutn.⸗
fneco/
ſtonei
nent
Nne ſene
figian
uton
Wnn.
tegpr⸗
ns an
Geice
itgin
dnepe
Camiäl
Curpi
ptemp

ſu⸗
g
imnpteint
etoneiudia
flanco
fwennsin
Fſarin
dinocn
linns.
üntne
cholcix
Cekityge
omz:
nduti
biamn

/

Wns
Glentere
Unohen
ogtite

1*

16

nſu
s
Nni
an
E
rüsn
manm
mne
tn
usine
Iulbas
s dl,
lnctn
as
lasnidi
nprnnle
gden
olno K
mmdu
nl
lorz
nipeci

ſa ſub⸗

atione
nunn.

zmoch⸗
npagnan
i dun
unmn
s
ſicen
nian
.

Gäwo
Pornſe⸗
cnnun
comu
veghn
ſmeſt

egyptioꝛũ · moyſes vel per ĩm dñs in de
uteronomio loquebat᷑. Quęfigura ł no
bis quoq; rectiſſime ſtare depꝛehẽditur
qui de ſeculi laqueis expediti caſtrimar
gie id eſt. ventris vel gule vicio caruiſſe
cognoſcimur Et habemus iã cõtra haſ
reſiduas ſeptem gentes ſimili rõe conffi
ctum. pꝛima ſcilicet ꝗ iam deuicta eſt mi
nime cõputata. uius etiã terra in poſ⸗
ſeſſionẽiſraeli nõ datur.ſᷣ vt deſerat eaʒ
perpetuo · ⁊ egrediatur ab ea · dñi pcepti
one ſancitur. Et idcirco ita ſunt mode⸗
rãda ieiunia · vt nõ neceſſe ſit per immo⸗

— —— 9 ℳ .

derationẽ cõtinẽtie · ꝗᷓ xefectione carnis

xelinfirmitate ↄtracta ẽ reuerti rurſus

ad egyptioꝝ terrã · id eſt· pꝛiſtinã gule et
carnis ↄcupiſcentiã · qᷓm cũ mũdo huic

abrenuciaremus abiecimus. Qð figu⸗
raliter illi perpeſſi ſunt.qͥ egreſſi in ſolitu

dinẽ vᷣtutũ · rurſus deſid erau erũt ollas
carniñ ſuper quas ſedebãt in egypto.
Cur vna gens quidem deſeriſe

ptem vero iubẽtur extingui.

CLaß. rir.
VYogdſaũt illa gens in qua nati
ſunt filij iſrael nõ penitus extin
gui. ; tantummodo deſeri eius
terra pꝛecipit᷑.he vero ſeptẽ vſq; ad ĩter
netionẽ inbẽturextingui · hee rõ eſt · ꝙ ᷓ;⸗
tũlibet ardoꝛe ſpũs ſuccẽſi hexxemũtutũ
fuerimus ingreſſi in ciuitate ac miniſte⸗
rio caſtrimargieet quodãmodo quoti⸗
diano eius cõmertio neq; qᷓ; carere pote⸗
rimus. Seimpꝑ enĩ in nobis edulij ⁊ eſca/
rũ vt ingenitus ac naturalis viuit affe/
ctuslicet amputare ſuperfluos eius ap⸗

petitus ac deſideria feſtinemus · ꝗᷓ ſicut

per omia deleri nõ poſſunt ita debent qᷓ
dam declinatione vitari. De hac enĩ di⸗
cit· Et carnis curã ne feceritis in deſide⸗
rijs. Dum huius ergo cure quã pꝛecipi/
mur non per om̃ia abſcidere · ſed abſq;
Teſiderijs exhibereretinemus affectum·
enidenter egypti dñationẽ non extingui
mus·ᷣ ab ipa quadã diſcretiõe ſepara⸗
mur.nõ de ſupfluis ſeu lautioꝛib epuł
cogitãtes · H ̃m apoſtolũ victu quotidi/

ano indumentoq; otenti Qdſigurallt

etiã in lege mãdatur Mõ abhominaber
egyptiũ · qꝛ fuiſti incola ĩ terra eius.Ne
ceſſariꝰ eĩ victus coꝛpoꝛi· nõ ſine vl ipiꝰ
pernicie vel aĩe ſcelere denegatur · Illaꝝ
vero ſeptẽ pturbationũ velut omnimo⸗
dis noxiarũ · de receſſiboaĩeę noſtre peni⸗
tus exterminãdi ſunt motus. De his ei

ita dicit᷑. Om̃is amaritudo ira ⁊ indig

tio: clamoꝛ ⁊ blaſfemia:tollat᷑ a vobis
cũ om̃i malicia. Et iterũ.Foꝛnicatio au
tẽ ⁊ om̃is ĩmũdicia ⁊ auaritia nec noĩet
in vobis · aut turpitudo · aut ſtultiloqũ ·
aut ſcurrilitas. Poſſumus ergo hoꝛuʒ

qꝗ̃ nature ſuꝑinducta ſunt radices abſ/

eidere vicioꝝ · vſum vo caſtrimargiene⸗

quaq; valebimus amputare. Mõ enizʒ

poſſumus qᷓntũlibet ꝓfecerimusid non
eſſeqðᷣ naſcimur. Qð ita eẽ tã nra qᷣ ſu
mus exigui · qᷓ; oim perfectoꝝ vita ⁊ con
uerſatiõe mõſtratur ·q cum reliquarum
paſſionũ reciderit ſtimulos · atʒ heremũ
toto mẽtis feruoꝛe ⁊ coꝛpoꝛis expetãt nu

Ditate · nihilominus quotidiani victus

ꝓuidentia ⁊ annui panis pᷣparatiõene⸗/
queunt libereaer.
De natura Caſtrimargie ad ſi⸗
militudinẽ aquile comparade.
VAius pᷣaſſionis figura qua ne
ceſſe ẽ q;uis ſpiritalẽ ſummũ q;
monachuz coartari· ꝓpꝛie ſatis
aqle ſimilitudie deſignat.Quę cũ excel
ſiſſimo volatu vltra nubiũ fuerit altitu

dinẽ ſublimata · ſeſeq; ab oculis cũctoꝝ
moꝛtaliũ · aca facieterrę totius abſcõde
rit rurſus ad valliũ ima ſubmitti: et ad

terrena deſcendere · ac moꝛticinis cada⸗
ueribo implicari vẽtris neceſſitate cõpel⸗
litur· Quib manifeſtiſſime cõpꝛobatur
caſtrimargię ſpiritũ neq;qᷓ; poſſe vt cete/
ra vitia reſecari · vel ꝑ omia ſimiliter exti
gui ·ß aculeos eius ac ſuperfluos appeti
tus vᷣtute animi retũdi tm atq; cohiberi
De perſeuerãtia Caſtrimargie
aduerſus philoſophos diſpu⸗

— 7„

,

hoc ꝓbleumatis figuras coloꝛe elegãter
expꝛeſſit· Multis inqᷣt creditoꝛibupr̃ me
us me dereliquit obnoxiuʒ.ceteris ad in

tegrũ ſoluẽs: ab om̃i cõuentiõis eoꝝꝑ mo

leſtia liberatus ſum · vni ſatiſfacere quo.
tidie ſoluendo nõ poſſum. Cunq; illi ig

noꝛãtes vim ꝓpoſite queſtionis abſolu-
tionẽ eius pꝛecario poſtularẽt · muli ait
yitijs fui naturali cõditiõe ↄſtrictꝰ.ſed
inſpirãte dño deſideriũ libertatis · cucq

illis tan q; moleſtiſſimis creditoꝛibus re
nũcians huic mũdo· ⁊ omnẽ ſbam ꝗ̊ͥ mi

hi ſucceſſiõe patris obuenerat a me pa/

riter abijciẽs ſatiſfeci · atq; ab eis ſũ om

nimodis abſolutus: caſtrimargie vo ſti

mulis nullo modo carere pꝛeualui NMec

enĩ q;uis eã in paruũ modũ viliſſimãq;
redigerem q;titatẽ vim quotidiane cõ⸗
pullionis euado ·pᷣ neceſſe eſt me perpetu
is eius cõuentionibe perurgeri· et itermi
nabilẽ quandã ſolutioneʒ iugi functiõe
epedere · atq; inexplebile indictionibus

eius inferre vectigal Tum illi hũc quem
velut ideotã ac ruſticũ ante deſpexerant
ꝓnũciau erũt pꝛimas philoſophię ꝑtes ·
id eſt ethicã diſciplinã appꝛimę cõpꝛe⸗/
hendiſſe:mirati admodũ potuiſſeeũ na⸗
turaliter aſſequi :q; nulla ei ſecularis eru

ditio ↄtuliſſet· cum ipi ſudoꝛe multo lõ/

gaq; doctrina hec attingere nequiuiſſet·
Hec ſpãaliter de caſtrimargia dixiſſe ſuf
ficiat Nunc reuertamur ad diſputatio
nẽquã de generali vicioꝝ cognitione ce
peramus exponere.

* „

CLur abꝛae predixerit dens de /
ce gentesexpugnadasa popu/
lourael. Caß. xxij.
AUim ad abꝛahã dñns de futuriſ
c loqueret᷑ q vos minimerequi

ſiſtis · nõ ſeptẽ gentes legit᷑ diꝰ

numeraſſe ſ̊ decẽ quarũ terra ſemini eiꝰ

danda ꝓmittit᷑. Qui numerus adiecta
idolatria atq; blaſfemia euident᷑ impie

Lollatio quinta Abbatis Berapionis

AImoĩpm huius vitij naturã quidã
n ſenũ cũ philoſophis diſputãs
gqui eum ꝓ ſimplicitate chꝛiſtia
na velut ruſticũ crederẽt fatigandũ: ſub

tur. qbus antenotitiã dei et gratiaʒ ba
ptiſmi vel impia gentiliuʒ vel blaffema

iudeoꝝ multitudo ſubiecta ẽ.donec in ĩ
tellectuali egypto cõmoꝛat᷑ · Si aũt ab⸗
renuncians quis ⁊ egreſſus inde per dei
gratiã deuicta pariter caſtrimargia ad
heremũ peruenerit ſpiritalem · deimpug
natiõe triũ gentiũ liberatus ↄtra ſeptem

tantuʒz quę per moyſen dinumerant bel⸗

la ſuſcipiet.

Quõ vtile nobis ſit vicioꝛũ ter/
ras poſſidere.

—

gentiũ regiones ſalu bꝛiter poſ-

ſictgere pꝛecipimur · ita intelligit᷑
Mabet vnũquodq; viciuʒ in coꝛde nro
ꝓPꝛiã ſtationẽ·quã ſibi vendicãs in aĩ
noſtre receſſu exterminatiſraelem · id eſt ·
contemplationẽ rerũ ſummarũ atq; ſan

ctarũ · eiſq; ſemper aduerſari nõ deſinit.
Mõ enĩ poſſunt vᷣtutes cũ vicijs parit᷑
cõmoꝛari.Que enĩ participatio iuſticie
cuʒ iniquitate.ant ꝗᷓ ſocietas luci ad te
nebꝛaſ: Sed cũ ab iſraele pplo · id eſt. vir
tutibus contra ſe dimicantib fuerit vi/
cia ſuperata · locuʒ quẽ ſibi in coꝛde nr̃o
concupiſcentie vel foꝛnicationis ſpirit

retentabat · deinceps caſtitas obtinebit:

quẽfuroꝛ ceperat:patientia vendicabit
quẽtriſtitia moꝛtem operans occupaue
rat:ſalutaris et plena gaudio letitia poſ

ſidebit:quẽaccidia vaſtabat · incipiet ex
colere foꝛtitudo · quẽ ſuperbia conculca

bat humilitas honeſtabit. etita ſinguł
vicijs expulſis: eoꝝ loca. id eſt· affectus
virtutes contrarię poſſidebunt.Quęſi⸗
lij iſrael · id eſt · aię videntis deũ· non im⸗

merito nücupãtur· qͥ cuʒ vniuerſas coꝛ

dis expulerint paſſiones nõ taʒ alienas

poſſeſſiones peruaſiſſe q; ꝓpꝛias recupe

raſſe cxedendi ſunt.

Eterre de quibns expulſiſunt

opuli chananeoꝛũ ſeminiſem
uerint deputate.

ditio · bas eaſdem terras chana
neo:ũ in quas itroducũtur filij

LCaßp. xxiij.
Vogd vxo iſtarũ pernicioſarũ

dutate. Lap xriuii.
Teni quantus docet vetus tra⸗

ine
gnien
Wie
ſtye
Liey
ſbſeſ
ſuntn
woe
ra
im
ati
ley
indr
teſun
himan
hnbt
rcn
Geit
Won
Gon

nig

tnba

Wri
Nn
nenn

Aup
Migen
mnnd
Pon.
miaoſri
butmp⸗
züntligi

idenfo

iin aie
mideſt
fncſen
n dnt
nigsnt
Mtouk
lazdt
ihcſt i
Wrenit vi⸗
nde njo
is ſpirt⸗
bäncbit
naiuubit
upoue
ttupol
naiac
cNoN
inſer
becffn;
tCi

iN

sa:
Almns
gfeuſe

mnt
niiſen
tniß

diuiſione ſoꝛtiti · quas deinceps per viʒ
atq; potentiã poſteritas cham puaſiõis
iniqtate poſſedit. In qͥ et dei iudiciũ re⸗
ctiſſimũ cõpꝛobatuxr·qui ⁊ illos de locis
alienis ꝗᷓ male ocupauerant expulit · et
iſtis antiquã patrũ poſſeſſionẽ·ꝗᷓ pꝛoſa⸗
pie eoꝛũ in diuiſione oꝛbis fuerat depu/

tata reſtituit. Quęfigura in nobis qͥq;

ſtare certiſſima ratiõe cognoſcit᷑. Nam
volũtas dñi poſſeſſionẽ coꝛdis noſtri nõ
vicijs h̊ ꝓᷣtutibo naturaliter deputauit.
Quseę poſi pꝛeuaricationẽade inſoleſcen
tiby vicijs ·i · pplis chananeis ·a ꝓpꝛia re/
gione depulle · cũ ei rurſum per dei gtiã
diligẽtia nr̃a ac laboꝛe fuerint reſtitute·ñ

tam alienas occupaſſe terras q; ꝓpꝛias

cxredende ſunt recepiſſe.
Teſtimonia diuerſa ſuper ſigni
ficatione octo vicioꝛũ. Ca xxv.

E his octo vicijs etin euange

lio ita ſignificatur. Cum aute,ʒ

immũdus ſpiritus exierit ab hboᷣ
mine:am bulat per loca arida · querẽs re
quiẽ ⁊ nõ inuenit.Luũc dicit.Reuertarĩ
domũ meã vnde exiui.Et veniens inue
nit vacantẽſcopis mundatã ⁊ oꝛnataʒ
Tic vadit ⁊ aſſumit alios ſeptem neqͥo
res ſe ſpiritus: ⁊ intrantes habitãt ibi.2⸗
fiunt nouiſſima hominis illius peioꝛa pᷣ
oꝛib. Ecce vt ibi feptẽ gẽtes legimꝰ exce
pta egyptioꝛũ · de q̃ egreſſi fuerat filij iſ⸗

rael.ita ⁊ hic ſeptẽ reuerti ſpũs dicuntur

immũdi excepto eo qͥ ab homĩe pus nar
ratur egreſſus.De hoc ſeptenario fomi
te vicioꝛũ ſalomon quoq; in pꝛonerbijs
ita deſcribit· Si te rogauerit inimicꝰ vo
ce magna · ne conſenſeris ei·ſeptẽ enĩ neqͥ
tie ſunt in ala eius/id eſt·ſi ſuperatus ca

ſtrimargię ſpnᷣs ceperittibi ſua hũiliati-
one blandiri:rogãs quodãmodo vt ali

qd relaxãs a cepto feruoꝛe impertias ei ·
qð cõtinentie modũ ⁊ menſurã iuſte diſ
cretionis excedat:ne reſoluaris eiꝰ ſubie
ctionenec arridente impugnationis ſe

cyuyritatequa videris pauliſper a carna

De octo principalibns vitüjs

iſrael. filij ſem fuerũt quondaz in oꝛbis libus incentiuis factus quietioꝛ ad oſti

nã remiſſionẽ vel pꝛeteritas gule conen
piſcẽtias reuertaris. Per h enĩ dic ſpũs

ille quẽ viceras. Reuertar in domũ meã

vnde exini.Et pꝛocedentes ex eo ↄfeſtim
ſeptem ſpiritus vicioꝝ erũt tibi acrioꝛeſ
quã illa paſſio ꝗᷓ ĩ pᷣmoꝛdijs fuerat ſupe
rata · qͥ te mox ad deterioꝛa ꝑtra bẽt gna
peccatoꝛsum.d MW

„

EX de victa paſſione guleimpẽ

dendus ſit laboꝛ ad virtutes ce

teras obtinendas. Cap̃. xxvi⸗

Va pꝛopter ieiunijs et continẽ
tie incũbentibus nobis; feſtinã

dum eſt vt gule paſſione ſupe
rata·pꝛotinus aĩam noſtram vacuã eſſe

aneceſſarijs virtutibus non ſinamus· H
eis vniuerſos receſſus coꝛdis noſtri ſtu
dioſius occupemus ne reuerſus concu
piſcẽtie ſpiritus:inanes nos ab ipis va

canteſq; reperiat ·et non ſibi iam ſoli adi
tum parare contentus introducat ſecuʒ

in animam noſtram ſeptenarium bunc
fomitem vicioꝛum·⁊ faciat noſtra noniſ

ſima peioꝛa pꝛioꝛibus. Turpioꝛ enĩ erit

poſt hec ⁊immũdioꝛ anima· ac ſupplicio
grauioꝛe plectetur:quę ſe renũciaſie bu⸗

ic ſeculo gloꝛiatur· dominãtibus ſibi oc
to vicijſquã fuerat qndã ĩ ſeculo ↄſtitu

ta.cum nec diſciplinaʒ monachi fuiſſet

pꝛofeſſa nec nomen. Mam et nequioꝛes
hi ſeptem ſpiritus illo pꝛioꝛe qui egreſ-

ſus fuerat · idcirco dicũtur:quia deſide.
rium guleę . id eſt caſtrimargia per ſeſenõ

eſſet noxia · niſi intromitteret grauio ⸗
res alias paſſionesid eſt· foꝛnicationis
filargirie · ire. triſtitieę· ſine ſupbie ꝗᷓ p ſe
met noxia aię ac ꝑẽptoꝛia eẽnõ dubiñ ẽ.
St idcirco perfectionis puritatẽ numq;ᷓ
poterit obtinere · quiſquis eam de hac ſo

la continentia · id eſt ieiunio coꝛꝑali ſp⸗

rauerit acqrendaʒ· niſi nouerit obid ſe

hanc exercere debere; vt bumiliata carne

ieiunijs facilius poſſit aduerſus alia vi⸗
cia inire certamennõ inſoleſcente carne

== .
4 —
—

ſuturitatis ingluunie.
ponitur in cathalogo vicioꝛuʒ.

nõidem oꝛdo pꝛelioꝛũ ſit qͥ

Liendum tamen nõ eundẽ eẽ

in om̃ibus oꝛdinẽ pꝛelioꝝ.qꝛ ſi

cut diximus· nõ vnomodo im/

pugnamur oẽs·etopoꝛtet vnũquẽq; no
ſtrũ bᷣm qualitatẽ belli quo pᷣncipaliter

infeſtatur concertationũ luctamen arri⸗
pere ita vt aliũ neceſſe ſitaduerſus vici⸗
um qð tertiũ ponitur pꝛimũ exercerecõ⸗
flictum aliuʒ contra quartũ ſeu quĩtũ ·

et ita pꝛout ipᷣa vicia in nobis obtinent
pꝛincipatum · vtq; impugnatiõis exigit
modus· nos quoq; opoꝛtet oꝛdinem in⸗
ſtituere pꝛelioꝛũ · jm queʒ pꝛouentus qᷣʒ

victoꝛie triũphiq; ſuccedens:faciet nos
ad puritatem coꝛdis ⁊ perfectionis ple⸗
nitudinez peruenire. Mucuſq; abbas
ſerapion de natura octo pꝛincipaliũ vi/

cioꝛum nobis diſſerens · latentiuz in coꝛ
te noſtro paſſionum genera·quarũ cau

ſas atq; affinitates · cum ab ipis quoti/

die vaſtarem · nec cognoſcere poteramꝰ.
ita lucide reſerauit: vt eas quodãmodo

ante oculos poſitas intueri nobis yelut

in ſpeculo videremnrn.
Explicit collatio abbatis ſera⸗

pionis. Incipiunt capitula col
lationis theodoꝛi de nece ſanc/

Efſcriptio heremi et inquiſitio
te nece ſanctouum.
ij Reſponſio abbatis theodozꝛi ad
wpPppoſitam queſtionegn.
iij BDe tribus ꝗ in hoc mũdo ſunt i·
tLonis malis ⁊ mediſs.

iij Nð malum nulliinuito ab alio

ppoſſit inferri.
Dicat creare mala.
vi Reſponſio ſuper interrogatione
Ppoſita.

„

heꝛabeat de moꝛte mercedem.

Obiectio quẽadmodum ipe de⸗

vij Inter ogatio an reus ſit qui iu⸗
ſIERto intulit moꝛtem cum iuſtus

vollatio ſexrta Abbatis Theodoꝛi.

viij Rñſio ad pꝛecedentẽ interrogati
ix Erxemplum beati iob a diabolo
temptati 1 dñi a iuda traditi·
et ꝙ iuſto tam ꝓſpera qᷓ; aduer
ſa ꝓſficiant ad ſalutem.

xSDee virtute viri perfecti qui am /

bigexter figuraliter nuncupat.

xi De duplici genere temptationũ⸗

gus ttriplici modo inferũtur.
xij Nu6 vir iuſtꝰ nõ cere ß adamã⸗
uiino ſignatoꝛio debeat eſſe con

xiij 1 Interrogatio ſi poſſit mens iugi

ter in vna atq; eadem qualita-

. teurar.
xiiij Pñſio ad interrogãtis ꝓpoſitiõʒ

xy Oð detrimentum ſit diſcedẽtis
ec celgggg.

xvi De mutabilitate etiã ſupernaruũ

coocleſtium q; virtutũ.
xvij Nõð nemo mina ſubitanea col⸗
labatuuttt““
Erxpliciũt capitula.Incipit col

latio theodoꝛi abbatis de nece

ſanctoꝛum. Laßi.

ſtine partibus in

ñs

ruit pꝛocreare · ſo
,⸗ litudo vaſtiſſima
vſq; arabiã acmare moꝛtuũ ·q ingreſ⸗

ſa deſiciunt fluẽta ioꝛdanis et alphei ſui
faciũt finem:et cineres ſodomoꝛum am/

pliſſima extenſione poꝛrecta. In hac ſũ⸗

me vite ac ſanctitatis viri monachi diu

tiſſime cõmoꝛantesrepẽte ſunta diſcur
rentibo ſaracenoꝛũ latrunculis interem
pti. Quon coꝛpoꝛa licet ſciremus tam ⸗
pontificibus regionis illius q;ᷓ ab vniũ⸗/
ſa plebe arabũ tanta veneratione pꝛere/⸗
pta · et inter reliqnias martiꝝ cõdita · vt

innumeri ꝓpli e duob opidis concurrẽ/
tes grauiſſimũ ſibi ce rtamen indixerint·

et vſq; ad gladioꝛum conflictum pꝛo

xta tecuę vicũ qͥ
amos ꝓpbetã me

ſana
tiod
gvi⸗
liqn
nia⸗
nis
men
mec
fut
curta
faſin
diis
ſaan
fabil
ſud
geno
Hen
N
W
⸗
ten
r
Muse
nwoſe
niſſe⸗
lsſonc
nntoner
ſpuenn
1odni
Clſenſ
G
M

ſcent
Momij
wlin

lustic

inos⸗
nſern
nlen⸗
oti
oc⸗
N

tio · dum pia inter ſe deuotione decertãt
qui nã iuſtius eoꝛum ſepulturam ac re/
liquias poſſiderent ·alijs ſcilicet de vici⸗
nia cõmoꝛationis ipoꝛum · alijs de oꝛigi
nis pꝛopinquitate gloꝛiantibus:nos ta
men vel noſtroꝛum vel quoꝛundam nõ
mediocriter ex hac parte ſcãdaliʒantiũ

fratrũ offenſione permoti · inquirẽtesq;

cur tauti meriti ac tantarũ virtutũ viri
ita ſint a latrunculis interfecti· tantũ q;
dñs paſſus fuerit erga ſuos famulos
facinus perpetrari · vt viros cunctis mi⸗/
rabiles in manus traderet impioꝛũ · me/
ſtiad ſanctũ theodoꝛũ ſingularem in cõ
nerſatione actuali perreximus virum.
Mic nam q; moꝛabatur in cellis· qui lo
cus internitriã ac ſcithiaʒ ſituset a mo
naſterijs quidem nitrię quinq; milibus
diſtansoctoginta miliuʒ ſolitudine ab
heremo ſcithi in qua cõmoꝛabamur in⸗
terueniente diſcernitur. Cui cũ depꝛedi
ctoꝝ viroꝛum nece quęrimoniã fudiſſe/

mus ammirãtes tantã dei patientia

viros ſcʒ illius meriti taliter perimi per/

miſiſſet· vt qui alios quoq; ſuę ſanctita

tis pondere de huiuſmodi liberare temp
tatione debuerint · ne ſeipos quideʒ pꝛe/
ripuerint de manibe impioꝝ aut cur de
us admitti in ſeruos ſuos tantuʒ facinꝰ

conſenſiſſet.
Reſpõſio abbatis theodoꝛiad
Ppꝓppoſitam queſtionem. Cap̃·ij.

Eatus Chodoꝛus reſpondit

Pec q̃ſtio illoꝝ ſolet animos

permouere · qui paruʒ fidei vel

ſcientie poſſidentes· merita ſanctoꝝ vel

pꝛemia ꝗᷓ nõ in pꝛeſenti redduntur. ſre/

poſita ſuntin futuruʒ arbitrãtur in hu
ius tẽpoꝛalis vitę bꝛeuitate reſtitui. Ce/

terũ nos qui nõ ſumus in hac vita tan/

tuʒ ſperantes in chriſto ne hm apoſtolũ

miſerabilioꝛes ſimus omnibus homini/

bus · quia ſcʒ in hoc mũdo nihil ꝓmiſſio
nũ recipiẽtes · etiam in futuro eas ꝓ hac

incredulitate perdamꝰ. opinionibo eoꝛũ

nõ debemus errare · ne ignoꝛzata vere dif⸗

di temptationib moueamurcũ eiſdem

ſancta rapina ſit eoꝛum pꝛogreſſa cõten

nos quoq; traditos viderimus· vel iniu
ſticiã ſcʒ vxel incuriꝗ humanarũ reꝝ deo
qð dictu quoq; nefas eſt aſcribentes· qꝛ
ſanctos viros recteq; viuẽtes in tempta
tione nõ pꝛotegat · nec bonis ea quę bõa
ſunt · nec mala malis retribuat in pꝛeſen
ti · et cuʒ illis damnari mereamur: quos
ſophonias ꝓpheta caſtigat · qui dicũt in

q́t in coꝛdib ſuis nõ faciet dns beneſed

neq; faciet male · vel certe cum illis inne-
niamur · q huiuſmodi querimonijs deũñ
blaſfemare dicunturomis qui facit ma
lum bonus eſt in conſpectu domini et ta

les ei placent · aut certe · vbi ẽ deus iuſti⸗
cie · illam quoq; blaſfemia quęin ſubſe⸗
quentibo deſcribitur ſimiliter adiungen

tes · vanꝰ ẽ qᷣ ſeruit deo · aut qdð emolumẽ
tum quia cuſtodiuimus pꝛecepta eius ·

et quia ambulauimus triſtes coꝛam do/
mino. ergo nũc beatos dicimus arrogã⸗

tes · ſiquidem ditati ſunt facientes impi
etatem · et temptauerunt deñ et ſalui fa⸗
cti ſunt. Mobꝛem vt hanc ignoꝛationẽ

quępꝛauiſſimi huius erroꝛis radix et cã

eſt poſſimus euadere· pꝛimuʒ noſſe debe⸗/

mus.quid vere ſit bonũ · quid malum ·et
ita demũ ſuper his nõ falſam vulgi· ſed
Verã ſcripturaꝝ diffinitionẽ tenẽtes mi
nime infidelii hominũ decipiem̃ erroꝛe.

Detribus que in hoc mũdo ſũt

id eſt bonis etmalis et medijs.

Cap̃· ij.
Reia lunt enĩ quein hoc mũdo
ſunt · id eſt· bonũ.malũ· mediũ·
Debemus itaq; noſſe qͥd pꝛo⸗
pꝛie bonũ ·quid malumquid we ſit medi

uʒ vt noſtra fides vera ſcientia commu

nita in cunctis temptationibus incõcuſ
ſa perduret · Nihil igitur in rebus dum

taxat humanis pꝛincipale bonum eẽ cre
den duʒ eſt· niſi virtus animi ſola · quę fi

de ſincera nos ad diuina perducens illi
immutabili bono facit iugit᷑ inherere Et

eãõrio nihil malũ eẽ dicẽdũ eſtniſi pecca
tũ ſolum qd a bono deo nos ſeparans

Collatio ſexta bbatis CTCheodoꝛi.

tatem coꝛpoꝛis patientiſſimetoleranit ·ſi
nus abꝛa he poſſidere beatiſſima ſoꝛte p⸗
meruit. Egeſtas quoq; ac perſecutiões

malo facit diabolo coplari. Media ſůt
quęin vtramq; partem ꝓ affectu ⁊ arbi

trio vtentis diriuari poſſunt· vtputa di
uitie. poteſtas· honoꝛ robur coꝛpis · ſani⸗
tas pulchritudo· vita ipa vl moꝛs· pau
pertas · infirmitas carnis · iniurię · et cete

ra his ſimilia: quę ꝓ qualitate affectu

vtentis · vel ad bonã poſſunt partẽ pꝛofi
cere vel ad malã. Nam diuitie pꝛofici
unt frequẽter ad bonũ ᷣm apoſtolũ · qui
diuitib huius mundi pꝛecipit vt facile
tribuãt · cõmunicẽt indigẽtib · theſauni
ʒent ſibi fundamentũ bonũ in futurũ. vt
per has appꝛehendãt veraʒz vitã. Et ßin
euãgeliũ bone ſunt illis qui faciunt ſibi
anmicos de iniquo mãmona Que rur⸗/
ſuqm retoꝛquentur ad malum . cũ ad recõ

dendũ tantũmodo vel ad lururiã cõge
rũturet nõ ad vſus indigentiũ diſren⸗
ſantur. Poteſtas quoq; ⁊ honoꝛ coꝛpo
riſq; robur ac ſanitas· qᷓ; ſint media et

vtrobiq; cõueniẽtia · etiã ex hoc facile cõ⸗
pꝛobatur:qꝙ multi ſanctoꝝ ĩ veteri teſta⸗

mento potiti his omnibus·: ⁊ inſummis

dinuitijs culmine dignitatũ ac foꝛtitu⸗
dine coꝛporl conſtituti · eo quoq; acce⸗
ptiſſimi fuiſſe noſcũtur. Et ediuerſo qui
his male abuſi ſunt · et ea ad miniſteriuʒ

ſuęneqtię detoꝛſerũt non immerito vel

puniti ſunt wl extincti:qð frequenter re
gnon lib indicat factũ. De ipᷣa etiã moꝛ
teac vita qnia medie ſint: vel ſancti Jo⸗
hannis vel iude natiuitas pꝛoteſiatur.
Anius namq; intm̃ ſibimet vita ꝓfuit
vt alijs quoq; gaudiũ oꝛtus eius contu
liſſe dicatur·ſᷣm illud.Et multi ſup eius
natiuitate gaudebũt. De alterius vo di
cit᷑ vita · Bonũ erat ei:ſi natꝰ nõ fuiſſet
homo ille. De moꝛte etiaʒ Johãnis om/
niũq; ſanctoꝝ dicitur. Pꝛecioſa ẽ in cõ
ſpectu dñi moꝛs ſanctoꝝ eius. De iudę
aũt ac ſimiliũ · Moꝛs peccatoꝝ peſſima·
Infirmitas etiã carnis interdum qᷓ; ſit
cõmoda Laʒari illius paupꝑis vlceroſi
beatitudo demõſtrat. Cuius cum nulla
alia virtutum merita ſcriptura comme

moꝛet · pꝛo hoc ſolo ꝙ egeſtatem T infirmi

iniurię quę mala eſſe totius vulgi opi

nione cenſentur : q; ſint vtiles ac neceſ⸗
ſarie etiam ex hoc liquido cõpꝛobatur
ꝙſancti viri non ſolum eas nunq; vita

re voluerunt verumetiam in virtute ſũ⸗
ma · xel appetentes · vel foꝛtiter tolerantes

amici del effecti· eterne vite ſunt ſtipen/
dia conſecuti · beato apoſtolo concinẽte

Pꝛopter quod placeo mihi in infirmi⸗
tatibus · in contumelijs.in neceſſitatibi

in perſecutionibus · in ãguſtijs pꝛo chri⸗
ſio · Cum eniʒz infirmoꝛ tũc potens ſum·
quia v?tus in infirmitate perficitur. Et

idcirco illi qui ſummis huius ſeculi di⸗

uitijs T honoꝛibus ac poteſtatibus extol
luntur non ex his pꝛincipalebonum ob

tinuiſſe credendi ſunt · qdð in ſolis eſſe vir

tutibus definitur ſed medium quidda
qʒ ſiciuſtis recte ac neceſſarie vtentibus
vtilia hec eſſe reperiũtur ⁊ cõmoda ·occa

ſionem namq; operis boni fructusq;
in illius vite eternitate parturiunt ·ita il

lis qui male opibus abutunturinutiles

ſunt atq; incõmode· ⁊ occaſioneʒ pecca

ti moꝛtiſq; concinant.
malum nulli inuito ab alio
poſſitinferri. CLCapᷣ.iiij.

Is itacq; diuiſiones firas atd

immobiles retinẽtes · ſcienteſq;ʒ

nibil eſſe bonum niſi virtutem
ſolã · que ex timoꝛe dei ac dilectiõe deſcẽ
dit · nec malum quicqᷓ; eſſe niſi peccatum

ſolum et ſeparationem a deo. diligenter
nunc diſcutiamus· vtrum deus vnc;

ſanctis ſuis · aut per ſe · aut per aliũ que⸗

piam inferri permiſerit malum · quod

ſine dubio nuſq; omnino reperies. Qec

enĩ potuit aliquãdo cuiqᷓ; nolentiac re⸗

ſiſtenti maluʒ peccati alter inferre · niſi il

li ſoli qui illud in ſeſe coꝛdis ignauia et
coꝛrupta volũtate ſuſcepit. Deniq; cũ
btõ iob diabolꝰ adhibiij vniũſis neqᷣtie

ſuemachinis maluz peccati voluiſfſet

ſerr

bosſt

rati
mog

dum

ncq⸗
feq:

fbla

b⸗
godt

N t

ed

taeist
Sn
dsi
Ws

Nturt

ubhu

ütun
Mucenlar
cafeano

Aol

Ctigoo
Amecico⸗
inoe
Kon
diſayp
turad
diſaup
mexon
gulpen
Ethuẽ
Unnefi
po
ich wor
lute
i
ſ⸗
mi

inſ
W
ign
eneg
obnn
nchti
ttſi
Nlenne
tiͤn⸗
einee
Dhrni
Annt⸗
pochn⸗
nsſunn⸗
.Et
nlidi⸗
seto
wnd
1sevit
ncniddi
Ntmubus
s.
nritall
nutles
ſerca

halio
.

1s dich
gentucg
wuten
tie i
iptam
dil
wN
sſe
Nüntt
enii
uu
niß
necie
viſe

inferreac nõ ſolum cunctis eñ facultati

bus ſpoliaſſet · verũ etiã poſt illũ de moꝛ⸗

tee ſeptem filioꝝ tam atrocẽ tam q; inſre
ratũ oꝛbitatis doloꝛẽ · vulnere eum peſſi

mo a capitis vertice vſq; ad planta pe⸗

dum itolerãdis cruciatibe oneraſſet ·
neq qꝙ;ᷓ ei peccati maculã quiuit in flige /
re· qꝛ in cũctis imobilis perſeuerãs nulæ⸗

lũ blaſfemie accõmodauitaſſenſum.
Obiectio quẽadmodũ ipſe de/

us dicatur creare mala. Cap. v
l! Ermanus. Frequenter legi-

mmus in ſcripturis ſanctis deuʒ
creaſſe mala · vel bominibintu

liſe. vt eſt illud · Qm̃ abſq; me nõ eſt de

us ego dñs ⁊ nõ eſt alter:foꝛmãs lucem

et creãs tenebꝛaſfaciẽs pacẽ ⁊ creãs ma

la. Et iterũ Si ẽ malicia ĩ ciuitate quaʒ

dñs ñ fec. Reſpõſio ſuper iterro/
gatio ne ꝓpoſita.

PHeodoꝛus. MNõnunq; ſo⸗
let ſcriptura dĩna abuſiue ma⸗
la pꝛo afflictionibe ponere non

Anla per naturã ꝓpꝛie mala ſint · h hm Hᷣ

qpab his ſentiãtur mala quibo vtilit in/

ferũtur. Hominiby etenĩ diſputãs diui

na cenſura· neceſſe eſt vt humanis vbis
et affectionibo eloquatur. Eteniʒ ſectio

l vſtio ſalutaris quę illis qui vlceruʒ
contagione putrefacti ſunt pie infertur

a medico:mala a tolerantibo credit᷑ · nec
iniquo carcer nec eqͥ calcar: nec emẽda
tio ſuauis eſt delinquẽti. Omnes etiam
diſciplinęhis qͥ erudiũtur amare ſentiũ
tur ad pns ſicut apłs dicit. Om̃is aũt
diſciplina ĩ pñti nõ videt᷑ eſſe gaudij ſᷣ
meror- poſtea ãt fructũ pacatiſſimũ his
qui per ſe exercitati ſunt reddet iuſticie.
Et quẽ diligit dñs coꝛripit · flagellat ãt
omnẽ filiũ quẽrecipit.Quis eĩ eſt filius
quẽ nõ coꝛripit pater. Ntaq; mala non
nũ qꝙᷓ; poni pꝛo afflictionibus ſolent · Fm
illð. Et penituit deũ ſuper maliciã quã
locutꝰ eſt vt faceret eis ⁊ nõ fecit.Etite/⸗
rũ. Quia tu dñe miſericoꝛs ⁊ miſeratoꝛ:
patiẽs ⁊ multũ miſericoꝛs ⁊ penitens in
malicijs · id eſt ſuper tribulationibus et

erũnis quęnobis pꝛo ccatoꝝ noſiro⸗
rũ meritis inferre cõpelleris. Quas ſci⸗
ens vtiles eſſe nõnullis:ita alius ꝓphe⸗
ta vtiq; nõ inuidens ſaluti eoꝝ ſᷣ cõſu⸗

lens impꝛecatur. Adde illis mala domi⸗
ne adde mala gloꝛioſis terre.Et ipᷣe do⸗

minus.Ecce inquit inducam ſuper eos
mala · id eſt doloꝛes ac vaſtitates: q bus
in pꝛeſenti ſalu bꝛit᷑ caſtigati ad me quẽ

in rebus pꝛoſperis contempſerũt reuer/

ti tandem ac feſtinare cogãtur. Ideoqʒ;
hec pꝛincipalia eſſe mala nõ poſſumus
definire:multis enĩ ad bonũ pꝛofieiunt
et cauſas ęternoꝛum pariũt gaudioꝛum
Et idcirco vt ad queſtionem pꝛopoſitã
recurramus· vniuerſa quęputantur ma
la nobis ab inimicis vel a quibuſcunqʒ
alijs irrogari· nõ ſũt credenda mala eẽ ſᷣ
media. Mon enĩ talia inuenientur qua-
lia putat eſſe ille qui intulit animo furi/

bundo . ſ̊ qualia ſenſerit ille qui ſuſtinet

Ideoq; cum illata fuerit moꝛs viro ſan
cto non ei malum illatum eſſe credendũ
eſt· ſed medium quiddã. Qð cũ pecca⸗
toꝛi maluʒ ſitiuſto requies ⁊ abſolutio

fit maloꝝ. Moꝛs eni viro iuſto reqes

cuiꝰvita abſeõdita ẽ Etiõ nec vir iuſtꝰ
ex bac aliq ꝑpetit᷑ detrimẽtũ ꝗ nihil ꝑ⸗
tulit noui ſᷣ id qð ei acceſſurũ fuerat ne⸗

ceſſitate nature inimici neqtia non ſine

pᷣmio vitę ꝑẽnis excepit ac debitũ moꝛ

tis hũane qð inexcuſabili lege reddẽdũ

eſt· cũ fructu vberrimo paſſionis · ac ma
gne remuneratiõis mercede perſoluit.
Interroga tio an reus ſit qui iu
ſto intulit moꝛtẽ cũ iuſtus habe

at de moꝛte mercedẽ. Cap. vij.

Ermanus. Ergo ſi iterẽptꝰ
iuſtꝰ nõ ſolñ nihil mali ppeſſuſ
ecEſt ·ſᷣ etiã mercedẽ paſſiõis aſſe
qtur · qnõ in reatũ vocabit᷑ q nõ nocu/
it moꝛtẽ inferẽdo ſᷣ̊ pꝛofuit.

Heſpõſio ad pꝛecedenteʒ inter/

rrogationé. LCa. viij.
NDeodoꝛus. Mos de pꝛie/
tate boni maliq; vleiꝰ qð diiꝰ

cẽ mediũ diſputamꝰ.nõ de affectu eoꝛũ

S

Collatio ſexta Abbatis Theodoꝛi.

qui iſta cõmittũt. Mec en qͥs impiꝰ vel
iniquus idcirco impunitus erit.q;ꝛ mali
cia ſua iuſto nocere nõ potuit. Loleran
tia enĩ ⁊ vꝓðtus iuſti nõ illi qui moꝛtẽ vel
ſupplicia intulit · ſed illi pꝛoficitad mer⸗
cedẽ qui illata ſibi patiẽter excepit. Ide⸗
oq; ⁊ hic merito punietur ꝓ crudelitai
ſuę vicio qua malũ voluit inferre · et ille
nihilominus nibil mali perpeſſus eſt · qꝛ
virtute animi ſui patiẽter tẽptationes
doloꝛeſq; ſuſtẽtans ·ea ꝗᷓ malo ꝓpoſito il
lata ſunt ad pꝛofectũ melioꝛis ſtatus et
eterne vite fecit beatitudinem peruenire
vl pertinere. . .
Exẽplũ beatiiob a diabolo tẽ⸗
ptati: et dñi a iuda traditi ⁊ ꝙ
iuſto ta pſpera qᷓ; aduerſa ꝓfi⸗
ciãtad ſalutt. Capᷣ.x.
Ecq; eni patiẽtia iob mercedeʒ
diabolo qꝛ eũ illuſtrioꝛẽ ſuis tẽ

ptationibe reddidit · ſilli ipi qͥ

eas virilit᷑ pertulit acquiſiuit · nec iudai
eierni ſupplicij imunitate donabitur · qꝛ
ꝓditio eius ad ſalutẽ generis ꝓfecit hu⸗
mani. Mon eni ꝓuentus ↄſiderãdus eſt
opis ſ operãtis affectus. Qua ꝓpter hec
debet in nobis diffinitio imobiliter cu⸗
ſtodiri · q nulli malũ ab alio poſſit infer
ri·: niſi qui illð ignauia ſui coꝛdis ac pu⸗
ſillanimitate ↄtraxerit · hãc eandẽ ſentẽ
tiã beato apoſtolo vno verſiculo confir/
mãte. Scimus aũt qm̃ diligentibo deuʒ
oĩa cooperãtur ad bonũ. Dicẽs enĩ oĩa
cooperaturad bonũ · vniuerſa nõ ſoluʒ
ꝗᷓ pꝛoſyera · xerũetiã qᷓ putãturaduerſa
pariter cõpꝛehendit. Per ꝗᷓ et in alio lo
co idem aplus ſetranſiſſe deſcribit · cum
dicit. er arma iuſticie ꝗᷓ a dextris ſunt
a ſiniſtris ·id eſt per gloꝛiã ⁊ ignobilita
tẽ· per inftamiã ⁊ bonã famã·vt ſeducto
res ⁊ races · vttriſtes· ſem per aũt gau
dentes · vt egentes · multos aut locupletã
tes ⁊ cetera. Omnia ergo ꝗᷓ ꝓſpera repu
tantur ⁊ dextre dicũtur partis· ꝗᷓ ſanctꝰ
aplus gloꝛie ⁊ bone famę vocabulo de⸗/
ſignauit · illa etiã ꝗᷓ exiſtimãtur aduerſa

—

ꝗ per ignobilitatẽ ⁊ infamiã euident᷑ ex

pꝛeſſit · ꝗq; a ſiniſiris eſſe eſcribit effici

untur viro perfecto arma iuſticie ſi illa⸗
ta ſibi magnanimiter ſuſtẽtauerit · ꝙ vi
delicet per hec dimicãs ⁊ in iſtis ipis qui
bus impugnari putatur aduerſis tãqᷓ;
armis vtendo eiſq; velut arcu ⁊ gladio
ſcutoq; validiſſimo cõtra illos qui hec ĩ

gerũt cõmunitus· pfectũ ſuę patiẽtie ac

virtutis acquirat · gloꝛioſiſſimũ conſtã

tie triũphũ ex ipᷣis ꝗͥ letaliter inferuntur

capiens hoſtiũ telis · nec ꝓſperis dumta
xat elatus·nec deiectus aduerſis ·ſᷣ itine/
re plano ac via regia ſemꝑ incedens · ab
illo traquillitatis ſtatu nequaq; leticia

ſuperueniẽtequaſi in dextrã motus· nec

ingruentibus aduerſis triſticiaq; domi
nate velut ad leuam rurſus impulſus.
Pax en multa diligentibo nomẽ tuuʒ

etnõ eſt illis ſcandalũ. De illis vero qui

per ſingulos incumentes caſus ꝓeoꝛum
qualitate ac varietate mutãtur ita dicit
Stultus aũt ſicut luna mutatur. Vt eĩ
e perfectis ac ſapientiby dicitur · diligẽ
tiba deũ om̃ia cooperãturad bonũ ·ita
infirmis ꝓnũciat᷑ ac ſtultis.Omia adũ⸗
ſa viro inſipiẽti · nec enĩ ꝓſperis reb ꝓfi
cit nec emendatur aduerſis.Eiuſdẽ nã/
q; virtutis eſt triſtia foꝛtiter tolerare cu⸗
ius etiam ſcdᷣa moderari:⁊ eũ quiĩ vno
eoꝝ ſuperatur neutrũ ſufferre certiſſimũ
eſt. Facilius tamen quis elidi poteſt pꝛo
ſperis qᷓ; aduerſis. Hec enĩ interdũ etiã
inuitos retinent atq; humiliãt · ⁊ cõpũ⸗
ctione ſaluberrima vł minus peccare fa
ciunt vel emẽdant ·illa vero mollibo mẽ⸗
tem ac pernicioſis extollentia blandimẽ
tis · ſecuros felicitatis ſuę puentu ruina
maioꝛe pꝛoſternunt.

De virtute viri perfecti qui ãbi
dexter figuraliter nücupatur.

LapxX . . .
Sti ſunt ꝗ q figuraliter in ſcriſ/
pturis ſanctis amfoterodexioi

id ẽ ãbidextri nücupãtvt ille aoth in li⸗
bꝛo iudicum fuiſſe deſcribitur · qͥ vtraq;

manu vtebatur ꝓ dextera. Quã vꝓtutẽ

/

son
ainp⸗
u
ſhun
win
nnan
lure
tuny
nene⸗
lwns
hiita
Ponuse
ainßi
ilbla

ler
caine

etſinſi⸗
inplien
luozun
diefen
ditur a
plſat
mnitung
ſeraen
goqci
tozele,
uſeuent
Golcti
mund
neraſce

no
ti
di⸗
er⸗
Hn
nani
l

bbi
,
n/,
loi
li⸗
ch
nti

ita foterimꝰ nos quoq; intellectualit
poſſidere · ſi ea qᷓ ꝓſpera ſunt dexteraqʒ
cenſent᷑et ea queaduerſa ſunt ac ſini⸗
ſtra dicunt· lvno rectoq; vſu ad partẽ
fecerimꝰ dexterã ptinere · vt ꝗcũq; fue⸗
rint illata fiant nob ſᷣm apim arma in⸗
ſtici · DOuabo nãq; partibõ(⁊ vt ita dix

erim manibe) interioꝛem hoiem noſtrũ

ſubſiſtere ꝑnidemus:nec qᷣſq; ſanctoꝛũ
carere hac ſiniſtra quã dicimꝰ põt · ſʒ in
boc vᷣtus pfecta diſcernit· ſi vtrãq; in
Textrã bñ vtendo cõnertat.Et vt ma/
nifeſtius hoc quod dicimus poſſit ĩtel/

ligi · habet vir ſanctꝰ dextera ſucceſſus

videlicʒ ſpiritales:in qua tunc cõſiſtit ·
qñ feruens ſpũ deſiderijs et ↄcupiſcen⸗
tijs omĩb dnatur· qñ ab omĩ diaboli/
ca impugnatiõe ſecurus abſq; vllo la/
loꝛe ac difficultate vicia carnis vel re/
ſpuit vel abſcidit · cũ ſublimatꝰ a terra
vniuerſa pꝛeſentia atq; terręna: velut
inanem fumũ vmbꝛãq; vacuã ↄtẽpla/

tur · et mox tranſitura contemnit cũ fu/

tura ꝑ exceſſum mentis· nõ ſolũ arden-
tiſſime concupiſcit: verũetiaʒ clariꝰin⸗/
tuetur · cũ efficacius ſpiritalibo paſcitur
theoꝛijs · cum lucidius ſibi reſerari con/
ſpicit celeſtia ſacramenta: cũ oꝛationes
purius atq; alacrius emittit ad dñm ·
cũ ita ſpũs ardoꝛe ſuccenſus ad ea que

iuiſibilia ſuntet ęterna tota animi ala/

critate tranſmigrat · vt nequaqᷓ;ᷓ ſe iam
credat in carne cõſiſtere. Habet ſiliter
et ſiniſirã cum temptatõnum turbinib⸗
implicatur:cũ ad deſideria carnis incẽ
tiuoꝛum ęſtib inflammat· cũ ad iracũ⸗
dię feruoꝛem ꝑturbationũ igne ſuccen.
ditur. cũ ſuperbię ſeu cenodoxię elatõe
pulſatur·cũ triſticia moꝛtẽ operãte de⸗
pmitur · cũ machinis accidię et ĩpugna
tione ↄcutit᷑· ciq; oĩ ſpiritali feruoꝛe ſeᷣ
Tcto qͥdã tepoꝛe atq; irratõnabili mero
re toꝛpeſcit: vt nõ ſolũ cogitatõibo recij

ac ſeruentibo deſeratur: ſed etiã pſalmꝰ
oro · lectio· remotio celle ſimł hoꝛreant·⁊

ĩtolerabili quodã tetroq; faſtidio vni/

2

nerla ſoꝛdeant inſtrumẽta virtutum· q

De nece ſanctoꝛum

bus cñ pulſatñ monachus ſiniſtris pti
bus ſe cognoſcat vrgeri. Quiſqͥᷣs igit

in ill quę dextre pari eſſe ſdiximꝰmĩme

fuerit ſubintrãte glia vanitatis elatus
⁊Zin iſtis que ſiniſirę ptis ſunt viriliter
dimicãs: nulla deſperatõe ↄciderit · ac
potius de cõtrarijs arma quędã patię
ad exercitiũ ꝓᷣtutis aſſumpſerit.vtraq;
manu vtetur ꝓ dextra · ⁊ in vtroq; actu
triũphatoꝛ effectꝰ tam de ſiniſtro ſtatu
qᷓ; dedextro palmã victoꝛieconſequet᷑
Qualẽ btm̃ iob legiꝰ meruiſſe · ꝗͥ vtiqʒ
p dexterã coꝛonabat᷑ qñ ſeptẽ filioꝝ pr
opulentus ac diues incedens quotidia
na ꝓ eoꝛũ purificatõe ſacrificia dño of

ferebat · nõ tã ſibi eos q; deo ſuſceptos

ac familiares cupiẽs exhibere qñ ianua
eius oĩ aduenienti patebat · qñ erat pes
claudoꝝ:et oculus cecoꝝ · qñ de velleri
bus oniũ eius humeri calefiebãt infir/
moꝛum · qñ erat oꝛphanoꝝ pater et vir
viduarũ ·qñ nec in coꝛde quidẽ ſuo ſuꝑ
inimici ſui ruina gauiſus eſi. IJdeq; rur
ſus ꝑ ſiniſtrã partem ſublimioꝛe vᷣtute
ceaduerſitatib triũphabat · cũ ſeptem
filijs vno oꝛbatus momẽto:non vt pa
ter acerbo luctu cõſiciebat᷑· ſed vt verus
dei famulus ſuꝑ creatoꝛis ſui volũtate
gaudebat ·cũ ex locuplete pauperrimꝰ:
nudus ex diuite:ex valido tepidus: ex
inclyto et gloꝛioſo ignobilis atq; deſpe
ctus· incoꝛruptam animi foꝛtitudinẽ re
tentabat. Cu deniq; omĩ ſubſtãtia atq;
opibo deſtitutus ſterquilinij erat factus
habitatoꝛ · ⁊ vllut qͥdazʒ coꝛpon ſui ſeue
riſſimus carnifex teſta radebat ſaniẽ p⸗
fluentem · atq; ex omĩ parte mẽbꝛoꝝ gle
bas vᷣmium merſis in ꝓfunda vuineꝝ
digitis detrahebat. In qbus cuncij in
nullã deſperando ꝓlapſus eſt blaſphe⸗
miam nec aduerſus creatoꝛẽ ſuũ in ali/
quo murmurauit quinĩmo neq̃ qᷓ; tan-
ta temptationum mole atq; acerbitate
cõterritus:ipᷣm quoq; qð ex oĩ pꝛiſtina
facultate ſuo coꝛpoꝛi ſuꝑfuerat indumẽ
tum qðq; ſolũ qꝛ ipo veſliebat · a diabo
li potuerat vaſtatiõe ſaluari reſeidens

Lollatio v abbatis Cheodoꝛi

atq; abijciens adiecit ſup illaʒ quã du
riſſimus pꝛędo intulerat ſpontaneã nu

Ditatem. Comã quoq; capitis: quę ſo

la de pꝛior gloꝛię reliquijs intacta remãꝗ

ſerat: vexatoꝛi ſuo piecit abſciſam am

putans etiã id qð ſeniẽs reliquerat ini

micus · illa celeſti aduerſus eum voce tri

pudiat ⁊ inſultat. Si bona ſuſcepimꝰ
de manu domi:mala nõ ſuſtinebimus:

Nudus egreſſus ſum de vtero matris
meę:nudus reuertar illuc. ODominꝰ de

dit dñs abſtulit:quõ dño placuit ſic fa
ctum eſt · ſit nomen domini benedictum/
Am bidextrũ merito dixerim et ioſeph·
qꝗ in ꝓſpenis gratioꝛ patri:religioſioꝛ fra
tribus:acceptõꝛ deo· in aduerſis cauſis
domio fidelis· carcer mitiſſimus vincij
iniuriarũ immemor · beneſicus inimicis
inuidis·⁊ q;tum in ipis fuit interfectoꝛi

bus fratrib nõ lolũ pius:ſʒ etiãõ muni

ficus inuenit. Mi ergo eoꝛũq; conſimi.

les recte i, ambidex

tri nuncupãr· vtra q; em̃ manu vtũtur
ꝓ dextra:⁊ inter hec quęapłus dinume⸗/
rat tranſeuntes parit᷑ dicũt. Per arma
iuſticiequęa dextris ſunteta ſiniſtris.
gloꝛiam ei ignobilitatem · ꝑ infamiaʒ et
bonam famam ⁊c. De qua dextra vel ſi⸗

niſtra ita ſalomon exꝑſona ſponſe loqͥ/

tur in cantico canticoꝝ.Leua eius ſbeᷣ ca
pite meo · ⁊ dextera eius amplexabit᷑ me
Quas licet vtraſq; vtiles eſſe ſignificet
tñ illam ſub capite ſuo ponit · qꝛ ſubiace
re debent aduerſe ꝑtes pncipalitati coꝛ.
dis. Id hoc ſiquidem tm̃ vtiles ſunt: vt

ꝓ tem poꝛe nos exerceant ⁊ erudiãtad ſa

lutem · ac ꝑfectos ad patientiaʒ reddant
dexterã wro ad confouendam ſe ac ppe
tuo conſeruandã ſalutari amplexu ſpõ⸗
ſi ſibimet coerere: atq; inſolubiliter ei

optat innecti. Erimus igitur ambidex/
tri:qñ nos quoq; rerũ pꝛeſentiuʒ copia
vl inopia non mutarit:⁊ nec illa nog ad
voluptates noxięremiſſionis impulerit

nec iſta ad deſperatõem attraxerit ⁊ que
relaʒx·ſed ſimilit᷑ deo grates in vtroq; re
ferentes parem fructum de ſcdis aduer⸗

ſiſq; capiamus · qualem ſe ille verꝰ am/

bidexter doctoꝛ gentiũ fuiſſe cõſecutum

teſtatur dicens. Ego em̃ didici in quib⸗
ſum ſufficiens eſſe · ſcio ⁊ humiliari · ſcio
et abũdare · vbiq; et in omnibus inſiitu
tus ſum · ⁊ ſaturari et eſurire:⁊ abũdare

et peuuriam pati omnia poſſum in eo qͥ
me confoꝛtat.

De duplicigenere tẽptationuʒ
ꝗ triplici mo inferuntur.Ca· xi.
Rgo licet dixerimbipartitam
eſſe temptatõnem · id eſt in reb⸗

l ꝓſper vel aduerſis· ſciendũ

eſt tñ omẽs hoĩes miplici rõne temptari
Plerũq; ob ꝓbatõnem:nonnunq; ob
emendatõem · interdũ ob merita velicto

rum · Et ob ꝓbatõʒ qdẽ. vt btm̃ abꝛaaãa

vt iob multoſq; ſanctoꝛũ:tribulatõnes
innumeras legimꝰ ꝑtuhſſe · vel illud qðᷣ
in deuteronomio dicit ad populum per
moiſen · Et recoꝛdaber cũcti itinerj illiꝰ
pquod adduxitte dñs deus tuus q̃dra
ginta annis ꝑ deſertum: vt affligeret te
atq; temptaret·et nota fierent quęĩ tuo
animo vᷣſabantur · vtrũ cuſtodires mã/
data illius an nõ·⁊ illud quod in ps · dẽ
ꝓbaui te apud aquam contradictõnis ·

Agd iob q̊z. An putas me tibi aliter locu

tum:q; vt appareres iuſius: Ob emẽda
tõem vero cũ iuſtos ſuos ꝓ paruis qui⸗
buſdaʒ leuibuſq; peccat:ſeu pꝛo elatõe

ſue puritatis bumilians diuerſis tem/

ptatõnibus tradit: vt omnem ſoꝛdẽco-
gitatõnum · vt ꝓbis ꝓphete dicaʒ: ſco

riam quã in occultis eoꝛũ ꝑpuidet eſſe cõ

cretã excoquẽs in pᷣſenti:velut auꝑ pu⸗
rum futuro traſmittat examini ·nihil in
eis reſidere ꝑmittẽs qð ſcrutãs· poſt hec
iudicij ignis penali cruciatu expurgatu

rus inneniat · m illud:multętnibulatõ/

nes iuſtoꝛũ · ⁊ fili. noli negligere diſcipli⸗
nam dñi:neq; fatigen dũ ab eo increpa
ris · queʒ em̃ diligit dñs coꝛnpit · flagel⸗
lat aũt omnẽfiliũ quẽ recipit · qͥs eni eſt
filiꝰ queʒ nõ coꝛripit pr:¶ ſi ex diſcipli
nam eſtis cuiꝰ participes facti ſunt oẽs

er go adulterini ⁊ nõ nilij eſtis: in apd⸗

tgo⸗
Pfi

Olt
ſac
inc
qu
cen
nes
hur
guit
ſur⸗
nec

jrm
lio⸗

ni⸗
ſor
N

+ –

Ne⸗
nus
ſan⸗
ubn
nuna
lnang
nloſea
Ciir.
Apg
ng
Gah
muli
fon!
1
Pe⸗
nesi
etie
Deij
guith
gllab
ſtito⸗
Cim
ii

on

nch
nptn
oh
Me
bui
nes
d0
mer
giin
t
ni⸗
di
nis
ſoan
nic
ni⸗
oe
lem⸗
ac⸗
o
ncei
ghln
1.
Mo/
ſopl⸗
nipa
igl⸗

vpli
oos⸗

e

—–⏑

BDe nece ſanctoꝛum

ego qͥs amo arguo⁊ caſtigo Ad qs etiã

ſᷣ figura bieriin ex pſõa dei ꝑ hieremiã

ßmo dirigit · Faciã enĩ ↄſũmationẽ in

oĩb gentib in quiby diſpſite .· te aut nõ

faciã in ↄſũmationẽ: ſed caſtigabo te in
iudicõ:vt nõ tibi videan innoxiꝰ. Pro
qua ſalutari emendatõe oꝛat dauid di⸗/
cens. OPꝛoba me dñe ⁊ tẽpta me: vre re
nes meos ⁊ coꝛ meũ.yſaias qͥʒ vtilitatẽ
huiꝰ temptatõnis intelligẽs. coꝛripe in
quit nos dñe.verũtñ in iudicio ⁊ nõ in
furoꝛe tuo.Et iteꝝ.Cõfiteboꝛ tibi domi
ne qm̃ iratꝰ es mihi:conuerſus eſt furoꝛ
tuꝰ ⁊ cõſolatus es me. Pꝛo merito autẽ
peccatoꝝ plaga temptationis infert᷑:vt
ibi plagas pplo iſraeli immiſſurũ ſe do⸗
minꝰ cõminat᷑ dicens · dentes beſtiaruʒ

immittã in eos cuʒ furoꝛe trahentiũ ſuꝑ

terrã · ⁊ fruſtra pcuſſi filios veſtros diſci
plinã nõ recepiſtis. In pſalmis quoq;
Multa flagella peccatoꝝ Et in euanꝗ.
Ecce ſanus factus es iam noli peccare
ne deteriꝰ tibi aliqͥd contingat. Inueni
mus ſaneet q̃rtam ratõʒ: qua ob mani
feſtandã ſolũmõ głam ⁊ oꝑa dei inferri

quibuſdã aliquas paſſiones ſcriptura

rum auctoꝛitate cognoſcimꝰ · ſᷣm illud

euang Neq; hic peccauit neq; parẽteſ

eius:ſed vt manifeſtent᷑ oꝑa dei in ipſo.
Et iteꝝ. Infirmitas hec nõ eſt ad moꝛtẽ
ſed ꝓ gla dei: vt gloꝛificet᷑ filius dei per
ipam. Sunt aũt ⁊ alia vltionũ genera:
quibo nõnulli qͥ malicię ſuꝑgreſſi ſũt cu
mulũ pcutiunt᷑ ad pñs · vt dathã ⁊ abi/
ron ſiue choꝛe legimꝰ fuiſſe damnatos·
vłmaxime illos de quib aplus dicit.
Pꝛopter qdð tradidit illos deꝰ ĩ paſſio
nes ignominis · in repbum ſenſum · qd
etiã ceteris penis grauius iudicãdũ eſt.

De ipis naq; pſalmiſia. In lalboꝛibo in
uit hoĩm non ſunt · ⁊ cũ hoib non fla⸗

tellabunt. Mon enĩ merent᷑ ſalutari vi
itatõe dñi: nec tem poꝛalibe plag conſe
qui medicinã: qͥ deſperãtes ſemetipſos
tradiderũt impudicicię:in oꝑatõeʒ oĩs
erroꝛis in immundiciaʒ. quiq; obdura
tione coꝛdis: ⁊ vſu ac frequẽtia deliquẽ

di purgationẽ bꝛeuiſſimi buiꝰ eni ⁊ vl/
tionẽ vite pꝛeſenij excedũt: Quiboꝑ pꝛo
phetã ſermo diuinus expbꝛat · ſubuerti
vos ſicut ſubuertit deus ſodomã ⁊ go⸗
moꝛrã · ⁊ facti eſtis ſic toꝛn raptꝰ de incẽ
dio · nec ſic rediſtis ad me:dicit domiꝰ.
Et hieremi. Intfeci ⁊ ꝑdidi ꝓplin meñ
⁊tñ a vijs ſuis nõ ſunt reuſi.Etiterum
Percuſſiſti eos ⁊ nõ doluerũt · attriuiſti
eos ⁊ renuerunt accipe diſciplinã· indu
rauerũt facies ſuas ſuꝑ petrã: noluerũt
reuti. Erga quoꝝ curatõʒ oẽʒ tꝑis iſtiꝰ
medicinã vidẽs ꝓpheta incaſſum fuiſſe
ↄſumptã:deſperãs qͥdammõ iã de eoꝛũ
ſalute ꝓclamat. Defecit ſufflatoꝛiuʒ in
igne:fruſtra ↄflauit ↄflatoꝛ: malicię enĩ
vrenõ ſunt ↄſũpteargentũ repbuʒ vo
cateeos.qꝛ dñs ꝓiecit illos. Hãc ſalu⸗
tarẽ ignis purgatõʒ circa eos qͥ pdura
ti ſunt ſceleribo ſuis inanit᷑ ſe dñs adhi/
buiſſe ſub pſõa hierſin ↄcrete ꝓfũda ru
bigine pctõꝝ ita conq̃rit᷑. Pone inqͥẽs
ollã eneã ſup pꝛunas vacuam vt ĩcale⸗
ſcat · ⁊ liquefiat es eiꝰ · ⁊ cõflet᷑ in medio
eiꝰ inquinam entũ eiꝰ·młto lalvꝛe ſuda⸗
tum eſt · non exiuit de ea nimia rubi/
go eiꝰ neq; per ignẽ immũdicia tua exe/
crabilł:qꝛ mũdare te volui: ⁊ nõ es mun
dataua ſoꝛdibo tuis. Wobꝛem vt pitiſſi⸗
mus medicꝰ expenſis oĩb ſalutaribo cu
ris:nec vlluʒ iam remedij genꝰ qð infir
mitati eoꝝ poſſit aptari dñs ſuꝑeſſe cõ⸗
ſpiciẽs:quodammõ iniquitatũ magni⸗-
tudie ſuperat᷑· ac diſcedere ab illa clemẽ
ti ſua caſtigatione ↄpellit᷑.itaq; ei denũ/
ciat dicẽs. Jam nõ iraſcar tibi.⁊ celus
meꝰ receſſit a te. De alijs vo quoꝛu non
predurauit coꝛ frequẽtia pctõꝝ · nec illa
ſeueriſſima (⁊ vt ita dixerim cauſtica ig
nis idigẽt medicina · ſed eruditõ ſaluta-
ris ꝓbi ſufficit ad ſalutẽ· dicit᷑· Emẽda
bo eos in auditu tribulatiõis ſue. QNon
ignoꝛamus alias qͥʒ animaduerſiones
ſiue vltionũ cauſas quę inferunt᷑ his ꝗͥ
quiſſime deliquerũt· nõ ad ex pianda eo
rum crimĩa:nec ad abolenda merita pec
cato ꝝ·ſʒ ad emendatõʒ metũq; rinetin
2

ꝗ euident in hierobdã filiũ nabath ba⸗

ala q̃ʒ filii achia ⁊ achab atq; ieʒabel.

illata cognoſcimꝰ· ita ꝓnũciãte diuina

cẽſura Ecce·ego ĩducã ſuꝑ te malũ ⁊ de

metã poſterioꝛa tua· iĩterficiã ð achab

mingentẽ ad ꝑietẽ aclauſũ nouiſſimũ
in iſrł ⁊ dabo domũ tuã ſicut domũ hie
robvã filij nabath· ⁊ ſic domũ baaſa fi ⸗
lij achia.qꝛ egiſti vt me ad iracundiam
puocareſ-⁊ peccare feciſti iſrſ canes ctiã
comedẽt iecabel in agro iegrabel ſi moꝛ⸗
tnꝰ fuerit achab in ciuitate · comedent

eũ canes ·ſi aſĩt moꝛtufu erit in agro.co
megent eñ volucres celi. Et illud qð pĩ
genti cõminatõe denunciat᷑. Mõ infere

tur cadauer tuũ in ſepulchꝛũ patrũ tuo

rum · nõ quo vxlillius tã ꝓfana cõmẽta
qui vitulos aureos ad ppetuã puarica
tionem pleb impiamq; a dño ſepatõnẽ
pmus inſtituit:vel illoꝝꝑ tam innumera
taq; nepharia ſacrilegioꝝ crimia ex⸗
coquere bꝛeuis ac momẽtanea pena ſuf
ficeret · ſy vt ceteris qʒ ꝗͥ futura vł negli
gentes vll penitꝰ nõ credentes· ↄſidera-
tione tm̃mõ pᷣſentiũ frangebant᷑ terroꝛ
iſtarũ qᷓs metuebant vltionũ incuteret᷑
exemplo·nec apud illã ſũmi noĩs maie
ſtatem eſſe bumanarũ reꝝ etquotidiãe
diſpenſatõis incuriã documẽto huiꝰ ſe
ueritatis agnoſcerẽt· ac retributoꝛẽ deñ
cunctoꝛũ actuu hec ꝗ grauiſſime foꝛ⸗
midabãat manifeſtius peruiderẽt. Inue
nimus ſane etiã ꝓ leuioꝛib culpis non
nullos eandẽ moꝛtis ad pᷣſens excepiſſe
ſentẽtiaʒ q ſunt ⁊ illi puniti qͥs pᷣdiximꝰ
extitiſſe ſacrilege ſuaricatõis auctoꝛes
vt factũ eſt in illo qui ſabbato ligna col
legerat· vel in anania et ſaphira qui pa
rum quidem de ſubſtantia ſua infideli
taſ erroꝛe ſeruauerant: non ꝙ equalia
fuerint põdera peccatoꝑ·ſʒ qꝛ repti no/
ue tranſgreſſionis pᷣſumptoꝛes debue/
runt pbere ceteris quemadmodũ pecca
ti · ita etia pene acterroꝛis exemplum:vt
qſqs eadẽ deinceps affectare temptaſ⸗/
ſet: noſſet ſibi ſm eandem foꝛmã qua il/
li damnati ſunt · etiaz ſi in Hſenti ſuppli

cium differat in futuri indicij eramina/
tione reddendũ. Et qꝛ videm̃ exceſſum

quendã dũ genera temptationũ vel v /
tionũ ꝑeurrere volumus a ꝓpoſita nar-

ratione feciſſe· qᷓ dicebamꝰ virũ pfectuʒ
in vtraq; temptatõe manere ſemper im

mobileʒz ad eandem nunc iterũ reuũtam
Quomõ vir iuſtus non cere ſſʒ

adamatino ſignatoꝛio debeat

eſſe conſimilis. Caß.xij.

CTaq; mens viri iuſti nõ debet
elſe ſimiłcere vel alteri cuiuſq;
materie mollion: ꝗᷓ ſp caracte⸗

ri ſignãtiũ cedẽs ꝓ eius foꝛma atq; ima

gie figurat᷑ · quãq; in ſe tam diu retinet
donec alio rurſus ſupimpꝛeſſo ſignacu

lo refoꝛmet.atq; ita fiet vt nunq; inua
qꝗlitate perſiſtens ad foꝛmã eoꝝ queim,
pmunt ſp conutat ac tranſeatqͥn potiꝰ
debet velut qdᷣdam eſſeadamautinũ ſi-
gnatoꝛiũ vt inuiolabilẽ mens nr̃a figu-

ram ſui ſꝑ cuſtodiens caracterj vniuer/

ſa ꝗ incurrerint ſibi ad q̃titatẽ ſui ſtatꝰ

ſignet atq; trãſfoꝛmet · ipſa vero inſigni
ni nullis incurſibus poſſit. Interro⸗
gatõ ſi poſſit mens in vna atq;

eadẽ qualitate iugiter durare

Ermanuse. Poteſt ne mens
noſtra vnũ ſtatũ iugiter retine
re. ⁊ in eadeʒ ſꝑ q̃litate perſiſte

re: Reſponſio ad interrogan
tis propoſitionem· Capᷣ xuũij.
Haeodoꝛus · Neceſſe eſt vt

bm aplm · aut renouatꝰ qᷣs ſpũ
miaient ſue p ſingulos dies pfici
at ad ea ſeꝗᷓ in ante ſunt ſo extendens
aut ſi neglexerit cõſequens eſt vt retro

redeat atq; in deteriꝰ relabat. Et idcir /

co nullo mõ mẽs poteritin vna atq; ea-
dez qlitate durare· vlut ſi qꝗs Z aquas
flumis violenti nanẽ ſubigere remoꝛuʒ
impulſione conet · neceſſe eſt eñ aut vtu
te bꝛachioꝝ toꝛren: aluei impetũ deſecã
tẽad ſuꝑioꝛa cõdeſcẽdere.aut rem iſſis
maniboad pſceps pꝛono amne reuocari

Nua ꝓpter iſtud enit euidẽs nri indi cii

1

V

rin
kan
ea
ſcte⸗
ne
nct
en

ſuan

m/
wäͤſt.
iſ
lni
o⸗
re

.
4

De nece ſanctoꝛum

Etrimẽti · ſi intellexerimꝰ nos nibil am
plius acquiſiſſe · nec dubitemꝰretroꝛſuʒ
nos omnimodis reuocatos qᷓ dienõ ſen
ſerimꝰ ad ſupioꝛa pꝛogreſſos · q; vt dixi
nec in eodẽ ſtatu mens hoĩs põt iugiter
permangre · nec in hac carne cõſiſtẽs ita
ꝓtutã apicẽ poſſidebit qͥſqʒ ille ſãctoꝝ
vt immobil pſeueret. Meceſſe eſteni aut
aliqͥd adijci illis ſp aut minui nullaq; ĩ
oĩ creatura tal poterit eſſe ꝑfectio ꝗᷓ̊ mu
tabilitaſᷣ nõ ſubiaceat paſſioni · ſm illð
qð in libꝛo beati iob legit. Quid eſt hõ
vt immaculatꝰ ſit ⁊ iuſtꝰ a ꝓpareat natꝰ
emuliere? Ecce inter ſanctos eiꝰ nemo
immutabil ⁊ celi nõ ſunt mũdi in ſpe/
cta eiꝰ. Solũ nãcʒ deũ immutabilẽ con

fitem̃ quẽ tinmõ ſancti illius ꝓphete ita

pellat oro Tu ãtidẽ ipe es. Etipe ð ſe

Ego ſũ inqᷣt deꝰ añ mutoꝛ · ꝙ ſcʒipſe ſit
ſolus naturalit᷑ ſ bonꝰ:ſꝑ plenꝰ ſꝑq; p/

fectꝰ.cui nihil nec adijci poſſit aliqñ nec
minui. Ideoq; debemꝰ ad vvtutũ ſtudia
irremiſſa cura ac ſolicitudie noſmetip/⸗
ſos ſoy extendere.ipiſq; nos iugit᷑ exerci/
tijs occupare ne ceſſante ꝓfectu ↄfeſtim

diminutõ ſubſequat᷑. At enĩ diximus:
in vno mẽs eodemq; ſtatu manere non
Hualet.i. vt nec augmenta vꝓtutũ capi/
atnec detrimenta ſuſtineat. Mõ acqſiſ/
ſe em̃ eius minuniſſeeſt · qꝛ deſinẽs ꝓficiẽ

di a ppetitꝰ nõ aberit a ꝑiculo recedendi

DOs detrimentũ ſit diſcedentiſ
ecella. Caß. xxv.
DSDeoc; iugis celle cõmoꝛatio
retentanda eſt. Totiẽs eĩ etiaʒ
reũſus qͥs velut nouus in ea ·et
incipiens habitatoꝛ titubabit atq; tur/
babikt · quotiẽs ab eadem fuerit eua gat⸗

Illã nanq; quã in cella reſidens acqui⸗
ſierat animi intẽtiõʒ ſi fuerit relaxata:re

cuperare rurſus non ſine laboꝛe poterit

ac doloꝛe · 1 H reductus retro non dea-

miſſo cogitabit ꝓfectn quẽ ſuꝑadijcere
potuit · ſie cella non fuiſſet ercurſus. ſed
gaudebit potius ſi illũ ſtatũ de quo reci
dit ſemetißpm ſenſerit recepiſſe. Mam ſic
amiſſum ac pʒeteritũ tꝑs vlteriꝰrenoca

ri non põt:ita ne illa qdem pierut pol

ſunt emolumẽta reſtitui Quatũlibʒ eni
poſt bec animi intentio fuerit opata · in⸗
ſtant diei ꝓfectus ⁊ pſenij tꝑis qu eſtus
eſt. non lucri ſemel perditi reparatio.
Demutabilitate etiam ſupna/
ruz celeſtium ; virtutũ. Ca. xvi.
Atabilitati aũt etia ſu pernas
poteſtates vt diximꝰ ſubiacere
eclarãt illi qui de eoꝝ nume/

ro coꝛrupte voluntatis vicio coꝛruerũt.

AVnñ neq; illi immutabiłnatureeſſe pu/

tandi ſunt qᷣ in illa qua creati ſunt beati

tudine pſenerãteo ꝙ; incontrariã ptem

nõ fuerit ſimitit᷑ depuati. Aliud naqʒ ẽ
immutabił nature eſſealiud vtuſ indu

ſtria boniq; cuſiodia ꝑ immutabilis dei

gram nõ mutari. Quicqd em per dili/

gentiã vel acqrit᷑ vel tenet᷑: põt etiã per
negligentiã depire Ideoq; dicit᷑ ne bea
tifices hoĩem an exitũ ſuuʒ· ꝙ videlicet
adhuc in colluctatõne qs(? vt ita dixe⸗
rim )ſcemate cõſtitutꝰ·q;uis vincere ſo⸗
leat:ac frequẽtes palmas victoꝛie cõſe⸗
quat· nõ põt tñ a metu ac ſuſpitõne in⸗/
certi puentus eſſe ſecurꝰ. Et idcirco de

ſolus immutabik velbonus dẽ: qui bo/

nitatem nõ induſtrie ſtudio ſʒ naturalit᷑
poſſidẽs nõ põt aliud qͥd eſſe qꝙ; bonus.
Mulla igit᷑ vᷣtus põt immobilit᷑ ab ho/
mine poſſideri ſed vt parta iugir tenca-

tur. neceſſe eſt eã ſp illa qua acquiſita eſt

ſedulitate atq; induſtria cuſiodiri.
Rnemo ruina ſubitanea col/
labatur. Cap. xvu.
Iyjpſus vo quiſpiã neqᷓqꝙᷓ; ſubi
tanea ruina cozruiſſe credédꝰ
eſt . ſ aut pᷣue inſtitutõnis dece
ptus exoꝛdio aut per longã meniincu⸗/
riam paulatĩ vtute animi decedẽte:⁊
B ſenſim vicijs increſcẽtibꝰ caſu miſera/

bili ↄcidiſſe. Añ ↄtritionẽ em pᷣcedit in⸗

iuria ⁊ añ ruinã mala cogitatio:quẽad

modũ domꝰ nũq; ſubitaneo ad ruinam
pꝓcübit impullſu · niſi aut antiqͥ vicõ fun
damẽti autlõga inb ãbi tantiũ deſidia

ſtillicidijs pmum paruiſſimis kenestai

tity coꝛrupta ſenſim fuent munimenta

tectoꝝ · qbeꝑ vetuſtã negligentiãĩ ma⸗
ioꝛem modũ patefacꝗᷣ atq; collapſis ri⸗
natim poſt h influet pluuian imbꝛiũq;
tempeſtas. In pigricijs enĩ hũiliabit᷑ cõ
tignatio · in ſegnicie manuum ſtillabit
domꝰ. Qð aie ſpiritalit᷑ euenire idẽ ſa⸗
lomon alijs ꝓbis ita deſignat. Stillici

dia inqens eijciũt hoiꝛem in die byemali

de domo ſua. Elegant᷑ ꝙͤ ment incuriaʒ
domati ↄpauit tectoq; neglecto:ꝑ quaʒ
pmo qdem velut minutiſſima quedam
enetraãt ad aĩaʒ ſtillicidia paſſionum·
ꝗ̃ ſi wlut parua ac leuia negligant᷑ coꝛ/
rũiũpunttigna vvtutũ. poſt influũt im⸗
bꝛe largiſſimo vicioꝛũ ꝑquẽin die hye
mali.i.in tpe tẽptatiõis ingruẽte impu
gnatione dialoli expeller mens de habi
tatione vᷣtutũ in qᷓ ſcʒ aliqñ circũſpectã
diligentiã retinens velut in domo ꝓpꝛie
poſſeſſionis reqeuerat. His itaq; cõpq
ifinitã ſpirital cibi ꝑcepimꝰ voluptatẽ.
ita vt ex hac collatõe maioꝛe animi gau
dio replerem q; ante triſticia ſu per nece
ſanctoꝝ fueramꝰ affecti. Nõ ſolũ enim
Tce ꝗbus heſitabamꝰ edocti ſumꝰ: verũ
etiã illa ꝗᷓ/ p tenuitate ſenſus noſtri mi⸗
nus inqrere noueramus: ſub illius quęe
ſtionis interrogatione cognouimus
Explicit collatio abbatis theo
dori. Incipiũt capitula collatõ
nis pꝛime abbatis Sereni.
Laapitulum pꝛimum.
Ecaſtitate abbatis Sereni.
h Interrogatio pꝛedicti ſe
mnmnnis ſup ſia tu cogitatõnũ nr̃aꝝ
iij Heſpõ ſio nr̃a ſuꝑ aĩe mobilitate ·
iiij Diſputatio ſenis de ſtatu aime
ꝗc virtuteein.
vVy De perfectione aĩe ad ſimilitudi

nem euangelici centurionis aſſte umpte.
vi De bſen erantia erga cogitatio/

num cuſtodiam.
vij Interrogatio de mobilitate ani⸗
mæę Tmpugn atione nequitiaꝝ celeſtiũ.
viij Relponſio ſuper adiutoꝛio dei 2
liberi arbitrij poteſtalte—

.rr .

pꝛomeruit.
xxvij Detemptatione abbatis moyſi

ix Interrogatio ſuper anime ac de⸗

monum coniunctione ˖

x Reſponſio in queʒ modum ſpũs
immũdi humanis mentib copulantur
x Obiectio vtrũ poſſint ſpũs ĩmũ/

dieoꝝ qͥs ſu ppleuerit aĩabyĩſexi ł vniri
xij Reſponſio quemadmodum ener
guminis immundi ſpiritus dominent᷑

xij ſpiritus ſpiritui penetrabilis

eſſe non poſſit · ſed incoꝛpoꝛeo ſoli eo.

xiiij Obiectio qua demones credi de
beant cogitationes hominum peruidere
xv Reſpõſio quid poſſint demones
in cogitationib hoim qͥd wnõ poſſint.
xvi Similitudo qua ſpũs immundi
cogitationes boĩm doceant agnoſcere.
xvij De co ꝙ nõ ſinguliquiq; demo⸗
nes vniuerſas homĩib ingerãt paſſiões
xxviij Interrogatio an inter demones

impugnationis oꝛdo ac viciſſitudis di
ſciplina ſeruetur. 3

xit Reſponſio in quẽmodũ ↄcio de

monũ ſuꝑ viciſſitudis ĩpugtõe ſbſiſtat
yx De eo ꝙ unon ſint vnius foꝛtitudi
nis contranie oteſtates nec temptandi
facultas in eoꝛum ſit arbitrio collocata
xxi Deeo qꝙ demones cum bomini/

bus non ſine ſuo laboꝛe confligant

yxrj Deeo ꝙꝙ non ſit poteſias nocẽdi
in arbitrio demonum collocata.

xxij Deimminuta demonũ poteſtate

yriiij Qua rõne demones ſibi in eoꝛũ

coꝛpoꝛa qͥs arrepturi ſunt aditũ parent
V De eo qꝙ miſerabilioꝛes ſint hi qͥ
vicijs q; qui ipis demonibus poſſidẽt᷑.
xxvi De nece ꝓphete ſeducti ⁊ infirmi

tate abbaſ̃j pauli qu ã/p ſua emũdatiõe

xxviij De eo ꝙ ſperni non debeant bi ꝗᷣ

ſpiritibus traduntur immundxis
xxix Obiectio cur bi qui ſpiritibo vex/
antur nnſcis HSõõ ſevat.
xxx GReſponſio ſuꝑ ꝓpoſita queſtiõe
Pecoc miſen ſn bi qui ſubdi
tem poꝛalib iſtis temptatõibonõ merẽt
rxij Deoiner ſitate ſtudioꝛũ ac volĩ

nti
e
gui

te

col
ms
gglt

nus
W
d

lii⸗

lunmn
cenn
la
dno⸗
itqn
ün
N

vi
ſet
cto.
ticn
ci
ſtr
ſn
N

Ne⸗

ahis
Mu
Nis ni,
Glmi
dunan
mnnge
nna
S
muge
w
mnnci
wſr.
mo,
Alöes
monds
uchs di

i
E
utim
Ptudi
Vrat
mini/
cchi

late
c
Nhig
Iinin

A

Lollatio vr abbatis

tatũ que in aereis poteſtatibo exercẽtur.

xxxiij Interrogatio vnde differẽtia ne

quitiarum celeſtium tanta pꝛoceſſerit.
xxxiiij Dilatõ ſuꝑ abſolutõne pꝛopoſi
tequeſtionis.
Erxpliciunt capitula Jncipit

collatio pꝛima abbatis Sere/

mde anim emobilitate etſpiri⸗
talibus nequitus. Cap̃ᷣͥ.i.

Wime

ſanctitatis ⁊ con/
tinẽtie virũ nomi⸗/
niſq; ſui ſpeculuʒ
abbatẽ Berenuz
quẽ ſingulari ſu/
mus veneratione p̃ ceter ammirati·ſtu/
dioſoꝝ mentibo inſinuare cupiẽtes · alit
arbitram deſideriũ nr̃jm nos explere nõ
poſſe · quã ſi collatões eiꝰ nr̃is libelłtem/
ptauerimꝰ inſerere. Cui ſupᷣ oẽs vtuteſ
ꝗ nõ ſolũ in eiꝰ actu vel moꝛibb:ſʒ etiam
in ipo vultu ꝑ dei gram refulgebãt. ita
eſt peculiari bñficio donũ caſtitaſ̃ infu/
ſum · vtetiã ſe ne ipis qdeʒ naturalibus
incẽtiuis in qͥetari vel in ſopoꝛe ſentiret.
Ad quã tñ carnis pᷣcipuã puritatẽ quẽ
admodũ gr̃a dei ammiculante peruene
rit qm ſup ↄditioneʒ nature videt᷑ eſſe
bũane. neceſſariũ reoꝛ pᷣmitꝰ explicare.
Interrogatio pᷣdicti ſenis ſuꝑ
ſtatu cogitationũ noſtrarum.

Icigit ꝓp interna coꝛ Ca. h.
dis atq; aĩę caſtitate nocturniſ-

diurniſq; pcib · ieiunijs qͥʒ ac
vigilijs infatigabilit᷑ inſiſtens.cũ vidiſ⸗
ſet oronuʒ ſuaꝝ obtinuiſſe ſe vota· cun
etoſqʒ eſtꝰ in coꝛð ſuo ↄcupĩe carnalłex/
tĩctos · velut ſuauiſſimo guſtu puritaſ
accẽſus ·in maioꝛẽ ſiti celo caſtitatj exar/
ſit · ⁊ intentioꝛibo cepit ieiunijs atq; ob/
ſecratõibo incubare · vt moꝛtificatõ paſ
ſionis hꝰ ꝗ̃ interioꝛi hoĩ ſuo dono dei fu
erat attributa · ad exterion hoĩs etiã pu
ritatẽ eatenꝰ pueniret · vt ne ip̃e qdẽ vel
illo ſimplici ac naturali motu ꝗ etiaʒ in
puułatq; lactẽtib excitat᷑ vlteriꝰ pulſa/

ret indepti ſeʒ muner expimto qð ſeno
nerat nõ laboꝝ merito ſʒ dei gra ↄſecu⸗
tũ ardẽtiꝰ aimatꝰ.ad h̊ q; ſilit᷑ obtinẽdũ
credẽs młto faciliꝰhos ſtimlos carniſ ra
dicitꝰ deũ poſſe ↄuellere qͥs etiãs humae

ari induſtria nõnũqꝙ; ſolet qbuſda po/

cuł vel medicamẽ ſeu ferri ſectõe detra
bere · qnqdem illã ſpũs puritatẽ ꝗᷓ ſubli
mioꝛ eſt · quãq; ĩpoſſibile eſt hũano labo
re vel ſtudio ↄpᷣbẽdi ſuo munere ↄtuliſ⸗
ſet. Cũq; petitõi cepte ſu ꝓplicatiõe iugi
ac lachꝛymis ĩdefeſſus in ſiſteret:adueni
ens ad eũ angelꝰ in viſiõe noct᷑na eiꝰq;
velut apiens vteꝝ q̃ndam ignitã carniſ
ſtrumã de eiꝰ viſcerib euellẽs ac ꝓijciẽſ
ſuiſq; oĩa vt fuerãt locis inteſtia reſtitu
ens · ecce inqͥt incentiua carnis tue abſci
ſa ſunt· ⁊ obtinuiſſe te nouer hodierna
die ppetuã coꝛpor puritatẽ quã fidelit᷑
popoſciſti. Hec de gra dei ꝗq mẽorato
viro peculiarit attributa eſt bꝛeuit᷑ dix-
iſſe ſufficiat. Ceteꝝ deill vtutib q̃s cũ
reliqͥs ſũmis virj cõit᷑ poſſidebat. aliqᷣd
cõmemorari ſuꝑfluũ puto · ne ſpẽal ſuꝑ

noie buiꝰ iſta narratio alijs demere vi⸗

eat id qð de ipo ſingularit᷑ pᷣdicatum
fuerit. Hũc igit᷑ ſummo deſidenio colla
tõis eiꝰatq; inſtitutõnis.accẽſi· dieb q̃/
drageſime videre curauimꝰ. Qui cũ a
nob de qlitate cogitationũ nr̃aꝝ ⁊ int e/
riorj hois ſtatu traſqliſſima cõpellatiõe
ꝗſinet.vel qͥd nob ad eiꝰ puritatẽ tanti
tpis heremi habitatio ↄtuliſſet. his euʒ
ꝗrimonijſ adoꝛſi ſumꝰ.Reſpoſio no
ſtra ſuꝑ aie mobilitate Cap̃.iij.
AApputatio tꝑm ac ſolitudis
habitatio cuiꝰ ↄtẽplatõe coni
cis interior hois pfectõeʒ nos
ↄſeqͥ debuiſſe hͥ ſolümõ ↄtulitnob vt di
ſceremꝰqͥd eſſe neqamꝰ.nõ tñ fecit eẽ qð
eſſe ↄtẽdimꝰ. nec tn aut deſiderate puri-
taſjfixã ſtabilitatem aut robur aliqð fir
mitaſ nos hac ſcia nouimꝰ aſſecutos ·
ſz tm̃mõ ↄfuſionis aut pudor auginta
Eteĩ cũ oĩm diſciplinarũ meditatio ad
B qtidianis ſtudijs exerceat᷑ atz ꝓficiat
vta trepidis rudimeni ad pitid certam

.

Lollatio vi abbatis Gᷓ

ſtabüẽq; pueniens incipiat noſſe ꝗᷓ pi-

mitus vel ambigue nouerat vel penitus

ignoꝛabat · ⁊ firmo(vt ita dixerim) gdu

diſcipline qᷓlitate ꝓcedẽs · pfectein ea ac

ſine vlla iam difficultate vſet· econtra⸗/
rio me in buiꝰpuritaſj ſiudio laboꝛãtem

id ſolũmõ ꝓfeciſſe reperio · vt ſciã qͥd eẽ

nõ poſſim · nõ tñ appꝛehendere valeã qʒ
me eſſe debere cognoui · exqͥ nihil michi

aliud ſentio q; laboꝛẽ tm̃ coꝛdis contri/

tione ↄferri. Nideo nãq; me hac obſer⸗/
uãtia nihil acqrere niſi doloꝛẽ inutilem
vt nũ q; ſcʒ deſit materia lachꝛymarum
nec tñ eſſe delinã qð eſſe nõ debeo. Etid

circo qͥd ꝓfuit didiciſſe qd ſummũ eſt · ſi

cognitũ nequeat appꝛehẽdi. Nam cum

directionẽ coꝛdis ad deſtinatã ptempla

tionẽ ptendere ſenſerimꝰ:inſenſihiliter
mẽs inde reuoluta ad poꝛes euagatöᷣes

impetu vehemẽtioꝛi ꝓlabit᷑⁊ ita quoti/

dianis diſtentõniby occupata innume⸗
ris captiuitatibo inceſſant᷑ abducit᷑ · vt

ꝓpe modũ iam deſperet᷑ a nob deſidera

ta coꝛrectio ⁊ ſupflua H̊ obbuatio videa

tur. Siqdem ꝑ momẽta ſingula lubꝛid
diſcurſibo animꝰ euagat᷑· cũ ad timoꝛeʒ
ei wl ad ↄtẽplatõʒ reducit᷑ ſpiritalẽ.⸗
puſc firmet᷑ iĩ ea rurſꝰ fugaci euaneſcit
Cũq; eũ velut exꝑgefacti dephenderiꝰ
ab intentiõe ꝓPoſita deuiaſſe atq; ad il/
lam theoꝛiã vñn diſceſſerat reducẽtes vo
luerimꝰ eũ tenaciſſima coꝛdis intentõne
Vlut qbuſdã vincuł obligare · in ipo co
natu nro ocius qᷓ; anguilla dereceſſib⸗
mentſelabit.ita vt hac intentõe mentis
laboꝛẽ ſolũmõ nõ ꝓfectũ nos arbitrem̃
aliquẽ eſſe conſecutos. Ob quã rem qti⸗/
dianis hmõiobbuatiõiby eſtuãtes· nec
tñ ex ipᷣis aliqd nr̃o coꝛdi ſtabilitatis ro
bur acceſſiſſe cernẽtes.ad hãc opinionẽ
fracti deſperatõe trãſducim̃ vt n nr̃o iã

ſiʒ nate vicõ haſaie puagatões bũano
generi ineſſe credamꝰ. Diſputatio

ſenis de ſtatu aie ac virtute eiuſ

Erenus. Periculoſe C.iiij

Ppſum ptõis eſt nec dũ rebo recte
diſcurſiſ nec certa rõe collecta ·

—

ereni e mo

natura cuiuſlibʒ rei hpꝛopere defini

reac de fragilitatis ſue conſideratione
cape ↄiecturã · nõ de ſtatu ⁊ q̃litate ip

diſcipline vel de alioꝝ expientia ꝓferre

ſententiã. Mec em ſi qs ignarꝰ natandi
ſciens pondus coꝛpon ſui ferri aq̃ruʒ le/
uitate ac liquoꝛe nõ poſſe · expientia ſue

voluerit imꝑitie definire:neminẽ penitꝰ
poſſe liqͥdis elemenij ſolida carne circũ/
datũ ſuſtineri:idcirco vera eius opinio
iu dicanda eſt quã ſᷣm expientiã ſuã vi/
ſus eſt ꝓtuliſſe:cũ h̊ non ſolũ eſſe impoſ
ſibile · ſʒ etiã pfacile ab alijs fieri rõe cer/
tiſſima ⁊ oculoꝝ fidenõ dubia cõ pbet.
. i. mẽs
ſempꝑ mobił ⁊ multũ mobilis definitur ·
Vnde etiã in ſaꝑĩa ꝗᷓ dẽ ſalomonis ſcri
ptum eſt. Terrenũ habitaculũ agãuat
mentẽ mutta cogitãtẽ · Mec igit᷑ ꝓ cõdi
tione nature nũqᷓ; põtocioſa conſiſtere ·

ſʒ neceſſe eſt eã niſi ꝓuiſũ habuerit vbi

ſuos exerceat mot ⁊ in ꝗb iugit᷑ occu/

pet · ꝓpꝛia mobilitate diſcurrere· ⁊ poĩa

volitare donec lõgo exercitio vſuq; aſ⸗
ſuefacta diuturno qͥ nos incaſſuʒ dici
laboꝛare expiat᷑ ⁊ diſcat q̃s mẽoꝛię ſuę
materias debeat pᷣparare · erga q̃s circũ
agat indefeſſos volatꝰ⁊ immoꝛandi ro
bur acqrat:⁊ita hualeat aduſus inimi
ci ſuggeſtiones qͥ b detrahebat᷑ extrude
reatq; in illo quẽ deſiderat ſtatu ⁊ q̃lita
te durare. Nõ g hãc euagationẽ coꝛdiſ

nri vel nature hüane · vel deo creatoꝛi eꝰ

ebemꝰ aſcribere. Aera eſt enĩ ſcriptu⸗
re ſnĩa · qꝛ dñs hoĩeʒ fecit rectũ.⁊ ipique

ſierũt cogitatões multas.Anob ꝗ̊ carũã

₰₰

ciẽtibo eã a ꝓppinquat. viraũt pꝛudẽs
inueniet ea · Quicqͥd enim inueniri põt

nr̃e pꝛudẽtięinduſtrięq; ſubiectum eſt.
Si nõ fuerit inuentũ:ſine dubio nr̃e de

ſidię vl ipꝛudẽtię nõ naturę vicio repu⸗

tandũ eſt. Cui ſenſui pſalmiſta qʒ ↄgru

it dicẽs. Beatꝰ vir cuiꝰeſt auxiliu abſte

dñe: aſcẽſiões ĩ coꝛde ſuo diſpoſuit Ai
Dei ergo in nr̃a ditione cõſiſtere · vt ſiue
aſcẽſus.i.ptingẽtes ad deũ cogitatiões

lnee pendet · qꝛ cogitatio bona inquit

ig:
buse
dico⸗
vſg⸗
ſicu
Cobe
Wr
Glio
cit
bat
cad
mil⸗
nes⸗
wote
nice⸗
nerſan
fist
ſonis
Wo

wi
n
en
Aund
ſ⸗
mſn
“
ri,
Pno
uy,
np
ece,
.i
liur.
sſai
niee
it di
Nrocn⸗
poit
gal⸗
D
ele
arci
diro
nimi
nde
its
mois
ſcipe⸗
nih
g
uus
pot
1 ſſt
fe
P⸗
blte

7

tſiue
gos

bilitate aĩe et ſpiritalibꝰ nequitiis

ſiue deſcenſus ad terrena ſcʒ ⁊ carnalia
coꝛruẽtes in nr̃is coꝛdib diſpſpnamus.
Que ſi non in nr̃a ptãte ↄſiſterent: nec
phariſeos dñs increpaſſet.Quid cogi/
tat᷑ᷣ mala ĩ coꝛdibjvr̃is. Nec ꝑ ꝓphetã pᷣ
cepiſſet dicens. Auferte malũ cogitatio

num vr̃aꝝ ab ocul meis. Et vſq;qͥ mo

rabunt᷑ ĩ te cogitatões noxie · Mec ã die

iudicij eaꝝ qᷓlitas quẽadmodũ opeꝝ ex/
igeret᷑ a nobita ꝑ yſaiã dño cõminante

Ecce ego inquit venio vt cõgregeʒ oꝑa
cogitatões eoꝛũ cũ oĩb gentiboet lin/
guis · Sʒ nec cõdemnari qͥdem eaꝝ teſti
monio vel defendi in illo terribili atq;
metuendo examiĩe · m bti apli ſentẽtia ʒ
mererem ita dicenj. Int ſe inuicẽ cogi⸗
tatõnibo accuſantibs aut etiã defenden
tibo in die q̃ iudicabit deꝰ occulta hoĩim
bᷣm euangeliũ meũñ. De pfectione
animę ad ſimilitudinem euãge
lici centurionis aſſumpte.
LCLapitulü.v.
Nius ergo ꝑfecte menij figura
p illũ euangelicũ centurionem
pulcherrie deſignat · cuiꝰ vtus
atq; ↄſtantia ·:q̃ nõ qbuſlibʒ ingruenti
bus cogitatõib abducebat᷑.ſʒ ꝓ ſuo iu
dicio vel admittebat bonas vel cõt᷑rias
abſq; vlla difficultate pellebat. hac per
ſpicua ſignificatõe deſcripta eſt. Naʒ ⁊
ego hõ ſum ſub ptaãte cõſtitutꝰ hñs ſub
me milites · ⁊ dico huic vade ⁊ vadit · et
alio veni ⁊ venit · ⁊ ſeruo meo fac G̊ ⁊ fa⸗
cit. Sicigit᷑ nos qʒ virilit᷑aduſus ptur
bationes ⁊ vicia dimicãtes poterimus
ea dicioni nr̃e diſcretõniq; ſu bijcere · ac
militãtes in carne nr̃a extinguere paſſio

nes · vl in ſtabilẽ cogitationũ nr̃aruʒ co

hoꝛtem ratõis imꝑio ſubiugare · ac do⸗
miĩce crud ſalutari vexillo diriſſimas ad
nerſariaꝝ poteſtatũ turbas a termis no

ſtri pectoꝛis ꝓpulſare.ſi pꝛo tantoꝝ me

ritis triũphoꝝ ad ſpiritalis huius cẽtu

rionis oꝛdinẽ ꝓuehem̃ · quẽ in exodo q;
ꝑ moyſen miſtice legimus deſignatum.
onſtitue tibi tribunos ⁊ centuriones

⁊quĩq̃genarios ⁊ decanos:Et ita nos

qͥʒ dignitatis huiꝰ apice ſublimati · ha⸗
bemus hanc imꝑandi poteſtatẽ atq; vir
tutem qua non quibe nolumus cogita/
tionibo abducamur .ſed his ꝗbus ſpiri
taliter delectamur im moꝛari vel inhere⸗
re poſſimus malis qͥdem ſuggeſtionib

imꝑantes abite ⁊ ibũt bonis vwero dicẽꝰ
Vnite ⁊ venient. Seruo quoq; noſtro
id eſt coꝛpoꝛi ea quę caſtitatis vel conti/
nentięſunt ſimilit᷑ iniũ gemus:⁊ ſine vl/
la cõtradictõe deſeruiet· non iam ſuſci
tans nobis aduerſus ſpũm concupiſcẽ/
tie ſtimu los:ſed omneʒ exbibens ſpũi fa
mulatum. Muius centurionis q̃lia ar⸗
ma ſint vel ad quę pᷣlioꝛum exercicia ⸗
parent·audi beatũ aplum pꝛedica nteʒ
Arma inq́; t militienrenõ carnalia ſunt
ſed ſpiritalia Dixit q̃lia ſint.i.nõ carna⸗
lia nec ĩfirma ſʒ ſpiritalia ⁊ potẽtia deo
Dein de ad qͥs ſint exercenda ↄflictꝰ cõ/
ſequẽter inſinuat. Ad deſtructionẽ mu⸗
nitionũ cogitatiões purgãtes:⁊ omneʒ

altitudinem extollentẽ ſe aduerſus ſcien

tiaʒy dei · captiuantes oẽm intellectum
in obedientiã chꝛiſti pᷣpati vlciſci omnẽ
inobedientiã cũ impleta fuerit pᷣmuʒ ve
ſira obediẽtia. Que oĩa ſingillati ꝑcur/⸗
rere ſicut neceſſariũ ita etiã alterius tpis
ẽ. Armoꝝ tmmõ volo vob genera ppe⸗/
tateſq; patefacere·qbus nos qͥʒ ſi volu
mus bella dñi pᷣliari : ⁊ inter cẽturiones
euangelicos militare accincti iugiter de
bemus incedere. Sumite inqᷣt ſcutũ fi⸗
ei in quo poſſitis omĩa tela nequiſſimi
ignea extinguere Ergo fides eſt quęexci
piens ardentiſſima libidinum tela me-
tu futuri iudicij ⁊ celeſtis regni creduli-
tate moꝛtificat.Et loꝛicam inquit chari
tatis · Ipſa nempe eſt que vitalia pecto/
ris noſtri circũdans a tq; cõmuniẽs· le
talibus perturbationũ obiecta vulneri/
bus contrarios retũdit ictus:nec ad in/
terioꝛem hominẽ noſtrũ iacula diaboli
penetrare permittit. Omnia enim ſuffert
omnia patitur:omnia ſuſtinet. Et ga⸗
leam ſpem ſalutis.Ga lea capitis eſt mu
nimen. Quia ergo caput noſtrum eſt

Collatio vil ab

chꝛiſtus· debẽ? iſt ſp ſpe futuron bono
rũ velutinexpu gnabili galea in cũctj tẽ/
ptatõib ac pſecutõibo cõmunire ⁊ pnci
paliter ſidẽ eiꝰ illeſam atq; integraʒ cu⸗
ſiodire.Alijs ein mẽbꝛis trücatũ quem⸗/

piã licet debilẽ· poſſibile tñ eſt vtcũ q; ſu

pereſſe. Sine capite vo nemĩ vl bꝛeuis
vite ſpaciũ ꝓrogat᷑.Et gladiũ ſpũs qð
eſt vꝓbũ dei · Penetrabiliꝰ nã q; eſt omĩ
gladio ancipiti 1 ꝑtingẽs vſq; ad diui⸗/

lionẽ aĩę ac ſpũs·cõpagũ qʒ; ⁊ medulla
rum⁊ diſcretoꝛ cogitationũ ⁊ intentio
num coꝛdis· diuidẽs ſcʒ ⁊ abſcidẽs qᷣc/
qd in nob camale terrenumue repererit

Quib armis qᷣſq; fuerit cõmunitꝰ ab

boſtiũ tekac depopulatõe defenſus:/non

vt captiuus ac ſubditꝰ ad hoſtilẽ cogi⸗

tationũ terram cõſtrictꝰ depꝛedantium

vincuł abducit᷑ nec audiet per ꝓphetã.
Quare inueterat es in trerra aliẽa:ſed
q̃ſi triũphatoꝛ ac victoꝛ ĩ illa quã volue
rit cogitationũ regione ↄſiſtet Ais etiã
ipᷣm robur ac foꝛtitudinẽ cẽturionis hu
ius qbe hec arma quę pᷣdiximꝰ nõ carna
lia ſʒ potentia deo geſtat agnoſcere. au/⸗
di ipm regẽ viros foꝛtes ad ſpiritalẽ mi
litiam ↄgregantem · qmẽ dilectoſ ſignet
ac ꝓbet. Infirm inqt dicat. qꝛ foꝛt ſuʒ
ego . 1 qͥ patiẽs eſt ſit pugnatoꝛ. Videi
bella dñi pliari: niſi patietes ifirmoſq;
nõ poſſe. Illa pculdubio infirmitate qᷓ
fundat ille nr euangelicꝰ centurio cũ fi
ducia loquebat Cũ em̃ inſirmoꝛ tic po
tens ſum. Et iteꝝ· Virtꝰ aũt in infirmi/
tate pficit. De q infirmitate vnꝰ ꝓpheta
rum. Et erit qͥ infirmat᷑ inter eos ſic do⸗
mus dauid MDatiẽs etiã h̊ bella pꝛeliabi
tur. Mem pe illa paña de qᷓ di. Datien⸗
tia vobis neceſſaria eſt: vt voluntatem
ei facientes recipiatis remuneratõem.
Depſeuerantia erga cogitatio
num cuſtodiam CLap. vi.

Ebere tñ ac poſſe nos deo cohe

rere · ⁊ expientia ꝓpꝛia depꝛehen
dimꝰ. ſi moꝛtificatas volunta/
tes ac deſideria mũdi huiꝰ habeamꝰ ab
ſciſa· ⁊ illoꝝ aucẽte docebim̃ qui dno col

— 6 „ .
batis Berenide mo

loquẽtes fiducialit᷑ dicunt.Ad heſit aĩa
mea poſt te · 1 adheſi teſtimonijs tuis do
mine. Et. Mibi aũt adherere deo bonũ
eſt. Et. qadheret dño vnꝰ ſpũs eſt cũ eo
Mõ ergo debemꝰ his euagatõnibo ani⸗
męfatigati ab hoc ſtudio relaxari. Qui
eni colit terrã ſuã ſatiabit᷑ panibqͥ au
tem ſectat᷑ ociũ replebitur egeſtate.Qec
ab intentõne huiꝰ obſern atie pnicioſa
deſperatõefrangam̃·qꝛ in omni ſollici⸗
to ineſt ampliꝰ. Nam q ſuauis ⁊ ſine la
loꝛe eſt in egeſtate erit. Et iteꝝ · Air ĩ do
loꝛib laloꝛat ſibi· ⁊ vim facit ꝑditioni
ſu ę. Mecnõ etiã regnũ celoꝝ vim patit
⁊ violenti rapiũt illud. Nulla nãq; vir

tus ſine la boꝛe pficit᷑ · nec vlli poſſible eſt

ad iſtã quã cupitis ſtabilitatẽ ment ſi⸗
ne ingenti ↄtritõe coꝛdis ↄſcẽdere. Mõ

enĩ ad laboꝛẽ naſcit᷑.Qui vt in viruʒ p/

fectũ poſſit occurrere in menſuraʒ etatis
plenitudinis chꝛiſti maioꝛi eu ʒ intẽtiõe
neceſſe eſt ſy eſſe ꝑuigilem · iugiq; ſollici
tudine deſudare. Ad cuiꝰ tñ mẽſurę ple
nitudinẽ nemo pueniet alias in futurũ.
niſi qͥ p̃meditat ⁊ im butꝰ ea fuerit in h

ſenti · eã q; adhucin ſeculo woſitꝰ pliba
ueritc · hꝛiſiiq; mẽbꝛũ pꝛecioſiſſimũ deſi/

gnatus arra ↄpaginis illi ꝑquã coꝛpo
ri eiꝰ valeat copulari in hac carne poſſe
Terit · vnũ dũtaxat deſiderãs vnũ ſitiẽs
ad vnũ oẽs nõ ſolũ actus ſuos:venetiã

cogitatões ſꝑ intendẽs vt illud qð ĩ fu

turum dicet᷑ de btã ↄuſatõe ſanctoꝛum
iam ſubarra tuʒ teneat in pñti.id ẽ ſitei
eꝰ oĩa in oibus. Interrogatio de
mobilitate anime et impugna/
tione nequitiarum celęſtium
Erimoanus. Poſſz La. vij
foꝛſitan H̊ volubilitas mentis
aliqᷓtenꝰ coer ceri.ſi eaʒ nõ tan/
tus adũſarioꝝ numerꝰ circũuallens ad

ea ꝗᷓ nõ vnlt ĩmo qͥ illam qʒ ſuę naturę

mobilitas rapit indeſinent᷑ impelleret ·
Nuam cum tam innumerabiles tam
potentes tamq; terribiles circumagant
inimici · reſiſti illis ab hac pꝛeſertim
fragili carne impoſſibile crederemus.

hr
fuun
Co
ili
toe

u).
zans
ntiti
ſola
mmi.
ß
liba
A
no
vſſe
tiis
ü
d
o
nod
ſn,
N
ls
No⸗
Noi
u,
Mt
tanm
Gnt
tim
105

bilitate aĩe et ſpiritalib

niſi ad banc opinionẽ veſiris ſententijs
Vlut celeſtibus animaremur oꝛaculis.
Reſponſio ſuꝑ adiutoꝛio dei ⁊

liberi arbitrij ptãte. Capᷣ.viij.
Erenus: Aduerſarios nobiſ
Igem ingit inſidiari qcũq; in-
terion hoĩs experti ſũt pugnas
du bitare nõ pnñ̃t. Sʒ ita dicimus hos
nris ꝓfectib aduſari:vt eos tm̃mõ incẽ
toꝛes maloꝝ nõ etiã impulſoꝛes eſſe cre
dã. Ceteꝝ nullꝰ hoĩm woſſet oĩno vita
re peccatũ qd cũq; illi in coꝛdibo noſtris
ingerere voluiſſent · ſi eis quẽadmoduʒ
ad ſuggerendũ:ita ⁊ ad cõpellenduʒ fa/
cultas violẽta ſuppeteret. Wobꝛem ſicĩ
ill eſt inſtigationis copia · ita ⁊ in nob x

tus reſpuendi ſiue acqeſcendi libtas eſt

attributa Quoꝛũ t potentiã ⁊ ĩpugna

tõnes ſi ꝑtimeſcimꝰ · etiã ꝓtectiões atq;

adiutoꝛia dei ecõtrario ↄferamꝰ. de quo

dẽ. Maioꝛ eſt enĩ q in nobis eſt qᷓ; qͥ in

H mũdo.Cuiꝰ auxilia multo vehemen⸗

tioꝛe militãt ꝓtute ꝓ nobis qᷓ; aduerſũ
nos eoꝝ multitudo ↄfligit· NQã bonaꝝ

reꝝ nõ tin ſuggeſtoꝛ ſʒ etiã fautoꝛ atq;

ipulſoꝛ eſt deꝰ: ita vt nõnũ qᷓ; nos etiaʒ

inuitos ⁊ ignorãtes attrahat ad ſalutẽ
Conſtat neiem poſſea diabolo decipi

niſi illũ qͥ ᷣbere illi maluerit ſue volũta/
tis aſſenſum. Q eccleſiaſtes his bis
cuident᷑ expᷣſſit. Quia em̃ nõ fit ↄdictio

ab his qᷣ faciunt malũ cito.iõ repletum

eſt coꝛ filioꝝ hoĩm in ißis vt faciant ma
lum. Er go manifeſtü eſt hinc vnüquẽ/

q; delin gqre ꝙ ingruentiby cogitatõni⸗
bus pᷣuis nõ eis ſe confeſtim repulſa cõ/
tradictiõis obijciat. Mã reſiſtite ei inqᷣt
fugiet a vob. Interrogatio ſuxꝑ
gnimęac dęmonu cõiunctõne.
Ermanus. Qà Ka.ix.
iſtud queſo eſt aiecũ iſtis ſpiri
tib neq; tam indiſcretũ pmix-

tumq; ↄſoꝛtüũ ·qͥ ſic eidem nõ dica iũgi:
6ß; vniri poſſint · ⁊ alloqͥ eã inſenſibiliter
inſeri atq; inſpirare illi ꝗcunq; volue
rint ad ea ꝗᷓ placuerint ea valeãt inſti
gare · eiuſq; cogitatões acmotꝰ videant

nequitis

atq; pluſtrẽt tantaq; int ios ac mẽte⸗
vnitas fiat vt ſine dei gra qͥd exilloꝝ in

citamẽto qͥd exnr̃a voluntate ꝓcedat di

ſcerni pene nõ poſſit. Reſponſio in

quẽ modumſpũs immundi hu

manis mẽtibꝰ copuletur. Ca.x.

Erenus. Mon mirũ eſt poſſe
ſpum ſpũi inſenſibilit᷑ ↄiugari
Toccultã ſuadendi vim ad ea

libita fuerint exercere. Eſt em̃ int᷑ eos

ſicut inter hbomines: quędam ſubſtantie
ſilitudo atq; cognatio Siqdeʒ diffini
tio ꝗᷓ de natura aĩe aſſumit᷑ etiã illoꝛum

ſubſtãtie ſimilitoaptat᷑. Altrinſecꝰ po

eos ſibi inſeri vel vniri· ita vt capax alt

alteriꝰ eſſe woſſit oĩmodis impoſſibileẽ

Hoc nãq; ſolũmõ deitati ꝗᷓ ſola incoꝛ⸗/

poꝛea ſimplexqʒ natura eſtrectiſſime tri⸗
buit᷑. Obiectio vtrũ poſſintſpũſ

immũdi eoꝛũ quos ſuppleue-/
rint aimabus inſeri vel vniri.
FErimnanus. Duic Ca. xi.
ratõi ſaſj arbitram̃ eſſe orium
qʒð vidimꝰ ĩ arreptitijs fieri.cũ

afflati ſpiritibbimmũdis loquũt᷑ ⁊ agũt
ea ꝗᷓ neſciũt. Quomõ g aĩlas illoꝝ ſpiri

tiby illis nõ credamꝰ vniri quoꝛũ vidẽ⸗
illas velut oꝛganũ factas:⁊ derelicto na
turali ſtatu ad illo ꝑmotꝰ affectuſq; trã

ſire· ita vt iam nõſſuas:ſed illoꝝ voces

geſtum voluntateſq; depꝛomant.
Reſpõſio quẽadmodum ener⸗/

gumis immũdiſpũs dnentur.

Erenꝰ. Pꝛedicte LCaxij.
diffinitõni nr̃enon eſt ↄtrariũ
id quod diciᷣ in energuminis

fieri.cũ ſpiritibus immundis arrepti lo/

quũtur vel agũtea ꝗᷓ nolũt vł ꝙ ea que
ignoꝛãt ꝓferre cogunt᷑.Nõ eni vno mo

do iſtam eos in fuſionẽ ſpũum ſuſtinere
certiſſimũ eſt. Quidã enĩ ſicafflantur:
vt nequaq; ea ꝗᷓ gerũt vel loquunt itel/
ligãt.qdã vvo tũc nõ noꝛunt ⁊ poſtea re
coꝛdãtur Qð fieri ꝑ infu ſionem ſpũsĩ/
mundi non ita putandum eſt vtĩ aimę
ipᷣius penetrãs ſubſtantiã ⁊ velut vnitꝰ
ei ⁊ ù dammõ indutus ea ſermones ac

Collatio v il abbatis

ꝓba pos patient᷑ emittat. Nullo nãq;
mõ iſtud ab eis fieri credendũ eſt. Mec
enĩ paliquã aĩe diminutionẽ ſʒ per coꝛ
wꝛis debilitate h euenire manifeſta rõe
ephendit᷑ · cũ ſcʒ in illis mẽbꝛis in qᷣb
vigoꝛ aĩe cõtinet immundus ſpũs inſi
dens eiſ q; im poꝛtabile atq; immenſum
pondus imponẽs obſcuritate teterrima
intellectuales eiꝰ obꝛuit et intercipit ſen
ſus inſtigans ea ꝗᷓ non vult vel ꝗᷣigno
rat ꝓploqui :quod nonnunqᷓ; etã vini fe
bꝛiſq; vicio ſeu nimij frigor alijſq; va⸗
litudinibo extrin ſecns ſuꝑuenientibus
videmꝰ accidere. Qð ne beato iob dia⸗
bolus qͥ carnis e acceperat ptãtem mo
liret᷑ inferre · pcepto dni ꝓhibetur dicẽt
Eccetrado eũ in manꝰ tuas:tm̃ animaʒ
eiꝰ cuſtodi.i.timſmodo eum amentem ne
facias debilitato aĩę domicilio · ⁊ obꝛu⸗
as in tellectũ ac ſapientiã reſiſten·· pnci⸗
pali ſcʒ coꝛdis e mo pondere pfocato.
ſpůs ſpui penetrabilis eſſe
non poſſit ſʒ incoꝛꝑeo ſoli deo
Lapitulũ.xii-··
Ec enim ſi craſſe huic ſolideq;
materie.i.carni ſpũs admiſcet
5 fieri facillime põt ideirco
aie ꝗ itidem ſpũs eſt ita vniri poſſe cre/
ditur· vt eã quoq; ſimilit᷑ ſuę naturered
dat capacẽ. Qð ſoli eſt poſſibile trinita
ti ꝗᷓ ſic vniuerſe intellectualis naturęef⸗
ficitur penetratrix· vt non ſolucircuple/
cti eã atq; ambire ſed etiã illabi ei ·? ve⸗
lut incoꝛporea coꝛpoꝛi poſſit infũdi. Li/
cet enĩ ꝓnunciẽꝰ nõnullas eẽ ſpiritales
natas:vt ſunt ãgeli archãgeli cetereq;
ꝓtutes · ipſa qͥʒ aĩa nr̃a vel certe aer iſte
ſhᷣtik · tñ incoꝛpoꝛee nullatenꝰ eſtimande
ſunt · Habẽt eĩ ſm ſe coꝛpꝰ qͥ ſubſiſtũt
licet młto tenuius qᷓ; nr̃a ſunt coꝛpoꝛa.
ſm apli ſententiã ita dicentis.Et coꝛpo
ra celeſtia ⁊ coꝛpoꝛa terręſtria. Et iteruʒ
Seminar coꝛpus aĩale:exurgit coꝛpus
ſpiritale Quiby manifeſte colligit nihil
eſſe incoꝛpoꝛeũ niſi ſolũ deũ · ⁊ idcirco ip
ſi tantũmõ poſſe penetrabiles oẽs ſpiri/
males atq; intellectuales eſſe ſoſtantigſ

ita vt ⁊ cogitatiões hoĩʒ int᷑nos mot?
atq; abdita meniᷣ vniũſa ĩſpiciat atq;
pluſtret. De ipo ſiqͥdem ſolo ꝓnũciauit

beatus apłs dicens. Tiuus eſt enĩ pmo

Ti ⁊ efficax·⁊ acutioꝛ ſuꝑ oẽm gladiuʒ
ancipitẽ· ⁊ ptingens vſq; ad diniſionẽ
aĩe ⁊ ſpũs· cõpagũ qͥʒ ac medullaruʒ ac
diſcretoꝛ cogitationũ ⁊ intentionuʒ coꝛ
dis · ⁊ nõ eſt creatura inuiſibilł in conſpe
ctu eiꝰ oĩa aũt nuda ⁊ apta ſunt oculis
eiꝰ. Et beatus dauid iqᷣt.Qui fingit ſin
gillatim coꝛda eoꝝ.Et iteꝝ. Ipe enĩ no

nitocculta coꝛdis. IJob q; QNui ſolꝰ no

ſii coꝛda hoim. Obiectio qua de/
mones credidebeant cogitato
nes hominũ ꝑuidere· Lapᷣ.xiiij
“ Ermanus. Macrõe qua di
cis nec cogitationes q dem no
ſtras intueri iſti ſpũs pñt. ð
exiſtimare valde putamꝰ abſurdũ dicẽ
te ſcriptura. Si ſpũs ptãtem babent a⸗
ſcenderit ſuꝑ te. Et iteꝝ. Cũ diabolꝰ mi
ſiſſet in coꝛde ſymonis ſcariothis vt tra
Teret dñm. Quid ergo credi põt nõ pa
tere eis cogitationes nr̃as quaꝝ ſemina
riũ ꝓ parte maxia ipis immittentib at/
q;ʒ inſtigantib ſentimus oboꝛiri-

Reſponſio quid poſſint demo⸗

nes in cogitatõnibus hominũ

quid ve non poſſint. Cap.xv.

Erenꝰ.Mulli dubiũ eſt ꝙ poſ
ſint ſpũs immũdi cogitatõ nuʒ
nraꝝn attigere qlitates · ſz ĩdicijſ

eas ſenſibilib; foꝛiſecꝰ colligentes · i. aut
eæx nr̃is diſpoſitõnibo aut xbis ⁊ ſtudijſ

in q̊ ꝓpenũꝰ ↄſpexerit nos inclinari Ce
ter illas ꝗᷓ nec dũ de intemis aĩe ꝓdie/

runt adire oĩno nõ pñ̃t. Ipᷣas q; cogita
tiones q́s ingerũt vtrũ ſuſcepte vel quẽ

—

admodũ ſuſcepte ſint.ñ ꝑ ipiꝰ aĩe nataʒ

i. ꝑ illũ interioꝛẽ motũ q in abdit eiꝰab
ſcõdit᷑.⁊ vt maĩfeſtiꝰ aliq d expᷣmã ĩ me⸗/

Dult(⁊ vt ita dixeri jipius latitantẽ. ſed
ex motibo atq; indicijs exterioꝛis homĩs

dephendũt · vtputa cũ ſuggeſſerit caſtri
margiã.ſi viderit monachũ ad feneſirã

eo ꝙ ſolus ⁊ totꝰ ⁊ vbiq; ⁊ in oĩbus ſit.

— —

—W— —

imn
ſon
e
wa
mſr
alis
nüne
Po
de⸗
e
ltn
di
aN
i dii
oyn
N
oͤpe
nina
at/

,
9.
wl
d
aig
1bo
uf
por⸗

4

bilitate aĩe eti piritalibꝰ nequitiis

ant ad ſolẽoculũ̃ eretiſſe vel ce lbꝛa ſoli
cicius inqſiſſe · cognoſcũt deſideriũ gule

fuiſſe ſu ſceptũ.Si foꝛnicatiõʒ ingeren⸗

tes ſenſerit eũ patient᷑ telũ libidis ſuſce/
piſſe · ſeu viderit carnẽ cõmotã · aut certe

nõ vt opoꝛtuit aduerſus ſuggeſtiones

immũdicie ſuſpiraſſe· laſciuiam intelli /
gut in penetrabilibe aĩe libidinis iaculũ

fuiſſe defirum. Si incitamẽta triſticie · ſi
ire/ſi furor admouerint· vtrũ nam coꝛ/

di inſederit geſtu coꝛpor ⁊ ſenſibili cõ⸗

motione dinoſcũt ſcʒ cũ vel infremuiſſe

tacitũ vel qᷓdam indignatiõe ſuſpiraſſe
ſen vultü conſiderauerint qͥdam pallo/
re aut ruboꝛe mutaſſe.⁊ ita ſubtilit᷑ quiſ
nam cui ſit vicio deditꝰ depꝛehendunt.
Illo nãq; vnũquẽq; nr̃m delectari cer⸗

ta ratõe cognoſcũt ·ad cuiꝰ inſtigationẽ

mox quodã nutu vel motu coꝛpor con⸗

ſenſum cõniuentiãq; ab eo pᷣſtitã fuiſſe
puiderint.Quęab ilł aereis virtutib

ita depꝛehendi nõ mirũ eſt cũ Bᷓ a pꝛudẽ
tibus q́; viris ſepiſſime fieri videmus.

vt ſcʒ interior hvĩs ſtatũ defigura ⁊ vul
tu ſeu qᷓlitate exteriorn agnoſcãt.Quan/
tog certiꝰ hec ab eis poterũt depꝛehendi:
quos vtiq; vt ſpiritalis nature mlto ſbᷣ⸗
tilioꝛes ac ſagacioꝛes hoĩbus eſſe nõ du
bium eſt. Similitudo qua ſpi/
ritus immũuũdi cogitatõnes ho⸗/

minũ doceantur agnoſcere

Vemadmodũ eni LCa.xvi
nonnulli latrones in bis domi
bus quas furti aggredi cupiũt

occyltas hoĩm ſolent exploꝛare ſubſtãti⸗

as ꝗͥᷣ ꝑtetras nocij tenebꝛas caute ſpar⸗
gentes manu minutias harenarũ ·recõ

ditas opes q̃s viſu ꝑuiderenõ poſſunt.

tinnitu qͥdam vel ſtrepim ad earum lap
ſum reſpõdente depꝛehendũt · ac ſicad
certiſſimam rei vel metalli cuiuſq; noti/

ciam q̃dam elicite vocis ꝓditõne perue
niunt:ita hi qͥ; vt thecaurũ noſtri coꝛxo
ris exploꝛẽt velut harenas quaſda ſug/

geſtiones nobis noxias inſpargẽtes: cũ

ym earũ qlitatem affectũ coꝛpoꝛeum vi ⸗
Drint emerſiſſe. velut qdam deintimis

cõclauib pdeũte tinnitu qͥd ſit recon?⸗

ditum in abditis interior hominis reco
gnoſcũt. De eo enon ſinguli
quiq; demones vniuerſas ho⸗
minib us ingerant paſſiones.

Oc tů noſſe ebe, Ca. xvijji ·

mus non oẽs demones vniuer
ſas homĩbo inurere paſſiones.

ſed vnicuiq; vicio certos ſpũs incubare
1 alios q dem immũdicijs ac libidinum

ſoꝛdiba oblectari · alios blaſphemiijjs ali

os ire furoꝛiq; peculiariꝰ imminere· ali⸗

os paſci triſticia· alios cenodoxia ſuꝑer

bia q; mulceri· ⁊ vnũ quẽq; illud viciuʒ

hbumanis coꝛdib quo ipſe gaudet inſe

rere · ſed nec cunctos pariter ſuas inge/
rere pꝛauitates · ſʒ viciſſim ꝓut tempor
Vl loci vel ſuſcipientis oppꝛtunitas ꝓ⸗
uocauerit. Interrogatio an in

ter demones impugnatiõis oꝛ

do ac viciſſitudinis diſciplina

ſeruetur. CLCap̃. xviij.
Ermanus. Ergo credendũ
eſt intereos oꝛdinatã (⁊ vt ita
dixerim) diſcplinatã eſſe neqꝗᷓ

tiam · vt qdam viciſſitudinis ab eis oꝛ⸗

do ſeruet ac ratõabilis gerat᷑ impugna
tõnis incurſio · cũ cõſtet nec moduʒ nec
ratiõem niſi inter bonos atq; honeſtos

poſſe ſubſiſtere· hm illam ſcripture ſentẽ

tiam · quere ſapientiã apðò malos: ⁊ nõ

inuenies · inimici noſtri inſenſati.illud
etiam · non eſt ſapiẽtia:non eſt foꝛtitudo

nec eſt conſilium apud impio:
Reſponſio in quem moduʒ cõ/
cio demonũ ſuꝑ viciſſitudinis
impugnatione ſubſiſtat La.xix
Erenus. Mõ eſſe int᷑ malos
pfpetuã in oib oſenſioneʒ.nec
poſſe pfectã ſtare ↄcoꝛdiã etiaʒ

in ill ipis vicijs qͥbo cõmunit᷑ oblectant᷑

certa diffinitio ẽ. Nõ eĩ poterit quemad
moduʒ dixiſti in reb indiſciplinaᷣ· di⸗
ſciplina moduſq; ſeruari. In nõnullł tñ
vbi ſcʒ vel operatõnis cõmunio vel ne⸗
ceſſitas exigit ſeu cuiuſdam lucri inui⸗/
tat conſoꝛtiũ neceſſe eſt eos tempoꝛaleʒ

Collatio vir abbatis Berenide mo

cõmodare ↄſenſuʒ. Quod eſſeĩ hac mi
litia nequicię ſpiritał manifeſtiſſime p⸗
uidemus · vt nõ ſolũ tꝑa inter ſe viciſſi/
tudineſq; cuſtodiãt ſed etiã locis qᷣbuſ
dam ſpecialit inherere:eaq; iu git᷑ obſi
dere noſcant᷑. Nam qꝛ neceſſe ſit eos im
mutaſj temptatiõibo certiſq; vicijs atq;
tpibo exercere impugnatões ſuas. hic li
quido ↄ pbamꝰ. qꝛ nullus põt ſiſ ceno/
doxie vanitate deludi concupiſcentia
foꝛnicatõis exuri:nec põt tumida infla

ri elatiõe ſuꝑbię ſpiritał ⁊ carnał caſtri⸗

margie parit᷑ humilitati ſubmitti. Nec
põt qͥs cachĩnis fatuis riſuq; diſſolui·
⁊iracũdię ſub eodẽ tꝑe ſtimulis incita⸗
ri · ſeu certe edacis triſticie meroꝛe ſu pple
ri · ſed neceſſe eſt vnũquẽq; ſpũm ita ſin
gillatim impugnationẽment arripere.
vt cuʒ aut vict abſceſſerit alij eam ſpũi
cedat acrius impugnandã · aut certe ſi
victoꝛ extiterit · alij nihilominus tradat
ſilit illudendã. De eo ꝙnon ſint
vnius fortitudinis cotrarie po
teſtates:nectẽptandi facultas
in eoꝛum ſitarbitrio collocata.
Llud etiã nequaq; CLap̃.xx.
ignoꝛare debemꝰ nõ eſſe omẽs
eiuſdẽ ferocitat᷑ᷣ ⁊ deſiderij·ſed
ne vniꝰ qͥdem foꝛtitudĩs atq; nequitię
incipientibo qͥdem atq; infirmis non
niſi infirmioꝛes ſpũs incertamĩe ↄpari·
⁊ his neqtijs ſpiritalibo ſupatᷣ gdatim
ſpaduſus athletã chꝛiſti robuſtioꝛ pu⸗
gna ſuccedet. Pꝛo ↄpatiõe ſiqdem vi/
rium ac ꝓfectꝰ hũani etiam diſſicultas
colluctatõis auget. Nullo enĩ mõ quili
bet ſanctoꝝ ſufficeret taliuʒ tãtoꝝq; ho
ſtium ſufferre neqᷣtiã · vel inſidijs eoꝛum
poſſet occurrere.ſʒ nec crudelitatẽ qͥdeʒ
ac ſeuiciã ſuſtinere·ſi nõ certamĩ noſtro
clemẽtiſſimꝰ arbit᷑ atq; agonitheta pꝛeſi
Tens chꝛiſtꝰ· ⁊ exeq̃ret colluctãtiũ vires
ĩmoderatos eoꝝ repelleret ac refrena⸗
ret incurſusfaceretq; cum temptatõne
exitum vt ſuſtinere poſſumus.
De eoꝙ demones cũ hoibus
nõ ſine ſuo laboꝛe confligant.

Anc at colluctatõʒ Ca xxi
illos nõ ſine ſuo credimꝰ labo

re ↄficere. Habẽt nanq; etiim

ipi in ſuo ↄflictu qᷓndam anxietatem et

triſticiã · maxiĩe cũ fuerint validioꝛib

emułi.viris ſanci᷑ perfectiſq; congreſſi.
Alioqͥn iam nõ ↄflictus nec luctatio:ſʒ
ſimplex tm̃ ⁊ vt ita dixerĩ ſecura ilłeſſet
hoĩm attributa deceptio. Et quõ ſtaret
illð apli qdð dicit· Nõ eſt nob collucta/
tio aduſus carnẽ ⁊ ſanguinem ſʒ aduer
ſus pncipat ⁊ adũuſus poteſtates: adu/
ſus mũdi rectores tenebꝛarũ harũ: con
tra ſpiritalia neqͥtię in celeſtibo Et illud
Sic pugno nõ q̃ſi aerẽ vberã s Et iteꝝ
Bonũ agonem certaui · Abi enĩ agon
indicit᷑:⁊ certamẽ ⁊ pugna ſeu collucta
tio · neceſſe ẽ vtrorũ q; ſudoꝛ ⁊ laboꝛ ⁊ ſol
licitudo ſubeat · ⁊ eq̃lit᷑ illos vel ſuꝑ de/
iectõe maneat doloꝛ atq; cõfuſio: vel de
victoꝛia gaudium conſequat᷑ ⁊ palma.
Abi vo alio cũ ſudoꝛe luctãte: aliꝰ cuʒ
ocio ac ſecuritate cõfligit· ⁊ ad deijcien/
dum emulũ ſola ꝓ virib vtit᷑ volutate.
nõ pngna dicẽda ẽ nec colluctatio neq;
certamẽſed iniqua quedaʒ ⁊ irrationa

biloppugnatõis oppᷣſſio · Sʒ plane la⸗

boꝛant ⁊ ipi nõ minꝰ impugnãtes hũa/

num gen?. deſudãt vt hualeãt de vno
q́qʒ illa quã cupiũt obtinere victoꝛiã · et

retoꝛquet᷑ in eos illa ↄfuſio ꝗᷓ̃ nos mane
bat ſi abip̃is fuiſſemꝰ eliſi: pᷣm illud Ca
put circuitꝰ eoꝝ:laboꝛ labio ꝝ ipᷣoꝛũ ope
riet eos. et ↄutet᷑ do oꝛ eiꝰ in caput eius.
Et iteꝝ. Veniat illi laqus quẽ.ignoꝛat ·
captio quã abſcõdit appſᷣhendat eum

Tiĩ laqueũ cadatĩ ipo · ſcʒ quẽ ſuꝑ hoim

deceptõe molit᷑. Dolẽt igit etiã ibi non
minꝰ ⁊ quẽadmodum nos elidũt ipᷣi q;
ſilit elidunt · nec victi ſine ↄfuſiõe diſce⸗
düt. Quas eoꝝ ruinas atq; ↄflictꝰ: ille
q ſanos interion hoĩs ocłos poſſidetqᷣ/
tidie cernens videnſq; eos ſupgaudere
ruinis ⁊ caſib ſinguloꝛũ ac timẽs ne de
ſe quoq; euenire eis valeat iſta leticia.
dominum depꝛecatur Illumĩa inquiẽs
oculos meos ne vnqᷓ; obdoꝛmiã in moꝛ

— 8— —

te:neqñ dicat inimicus meus: pꝛeualui
aduerſus eũ ·ꝗ tribulant me exultabunt
ſi motus fuero · ⁊ deus meus ne ſupgau

Teant mihi:ne dicant in coꝛdibus ſuis

euge euge aime noſtre · nec dicant deno
rabimus eũ · ⁊ frenduerũt ſuꝑme denti⸗
bus ſuis · dne qñ reſpicies:inſidiat᷑ eni
in abſcõdito vt leo in cubili ſuo:inſidia
tur vt rapiat pauperem· ⁊ quęrat a deo
ęſcã ſibi. Qui rurſuʒ cunctis conatib
expenſis:cũ deceptõnem noſtrã non po/
tuerint obtinere· ſuꝑ caſſo laboꝛe ſuo ne
ceſſe eſt vt ↄfundant᷑ erubeſcãt qͥ que-/
rũt aias noſtras vt auferãt easinduan
tur confuſione ⁊ pudoꝛe qui cogitãt no
bis mala. Hieremias qͥ; Confundant

inquit illi ⁊ non cõfundar ego· paueãat
illi nõ paueã ego· induc ſuꝑ eos iram

furon tui · ⁊ duplici ↄtritõne ↄtere eos.
Mulli etenĩ dubiñ eſt:cũ a nobis fuerĩt
ſupati cõtritõe eos duplici pterẽdos· p/
mum ꝙ bomibus expetentiby ſanctita/
tem illi eã poſſidẽtes amiſerint cauſaq;
extiterit pditõis humanę · deinde ꝙ ſpi⸗/
ritales ſu bſtãtię fuerint a carnalibo ter⸗
reniſq; deuictę. Mas igit᷑ ruinas hoſtiũ

ſuaſq; victoꝛias intuens vnuſqᷣ ſq; ſan

ctoꝛũ cũ exultatõe ꝓclamat dicẽs. Per

ſequar inimicos meos ⁊ cõpꝛehendam

eos:⁊nõ conuertar donec deficiant · con
fringam eos nec poterunt ſtare: cadent
ſubtus pedes meos. Cõtra quos etiaʒ
oꝛãs idem ꝓpheta. Judica inqͥt dñe no/

centes me:expugna impugnates me · ap
pzꝛehende arma et ſcutũ: ⁊ exurge in ad/

iutoꝛium michi effunde framea: et con/
clude aduerſus eos ꝗ perſequuntur me

dic aĩme meęſalus tua ego ſum.Quos

cũ ſubditis ⁊ extinctis vniuerſis paſſio
nibus vicerimus:merebimur illã bñdi⸗
ctõnis vocem conſequent᷑ audire.Exal
tetur manus tua ſup hoſtes tuos:⁊ om/

nes inimici tui ꝑpibunt. Heęc igit᷑ omĩia
⁊ his ſimilia ſacris inſerta volumibus
legentes ſiue canentes: niſi contra iſias

nequicias ſpiritales quęnob inſidian⸗
uur dieb ac noctibus acceperimus fuil⸗

6

bilitate aĩe et ſpiritalibus nequitiis

ſe conſcripta: non mõ ex eis ędificatio⸗
nem vllam lenitatis ac patientię conſe⸗
quemur ſed etiã dirum quendãaã atq; cõ
trarium euangeliceę ꝑpfectõi concipiem
affectum. Mon ſoluz eni docebim non
oꝛare ꝓ inimicis noſti:nec diligere eos:
ſed etiã deteſtari illos implacabili odio
ꝓuocabimur et maledicere eis:atq; oꝛa⸗
tõnem aduerſus eos indeſinent᷑ effũde⸗
re.Que tali ſpũ ꝓlocutos fuiſſe viros

ſanctos ⁊ amicos dei intelligere ſceleſtũ

eſt ac pꝛophanuʒ:qͥb añ aduentũ chꝛi
ſti idcirco nõ eſt lex poſita eo ꝙ; tranſcen
dẽtes mãdata eius euãgelicis parere p⸗

ceptis · ⁊ apoſtolicę ꝑfectõni ſtudere pꝛe

uenientes diſpenſatõem tpis maluerũt
De eo non ſit poteſtas nocẽ⸗
di in arbitrio dęmonum collo⸗
cata LCap. xrjjj.
On habere aut eos poteſtatem
quẽq; hominũ ledẽdi exẽpluʒ
. beati iob manifeſta rõe demon
ſtrat· vbi nõ amplius euʒ tẽptare audet
inimicꝰ qᷓ; diuina ei diſpenſatõe cõcedi⸗
tur·⁊ ↄfeſſio eoꝛudem ſpũum enãgelicł
monimentis inſerta teſtatur dicentiuʒ.

Si eijcis nos:mitte nos in gregem poꝛ/

coꝛum. Qui multomagis credendi ſunt

in nullo hoĩm q ad imagineʒ dei creati
ſunt introire ꝓ arbitrio ſuo poſſe cũ ani

malia imũda ac muta ingrediẽdi abſq;
cei ꝑmiſſu nõ habuerit ptãtem. Cęteꝝ

nemo poſſet:nõ dicã iuuenũ qͥs videmꝰ

in hac heremo conſtantiſſime cõmoꝛari
ſed nec ꝑfectoꝛuʒ quidem tantis taliũq;
hoſtiũ agminibo circũſeptus in heremo
ſingularis ha bitare:ſi in ipis eſſ ꝓ vo/
luntate ſua nocendi vel attemptandi fa
cultas atq; libertas Qð euidentiꝰ etiaʒ
dñi ac ſaluatoꝛis noſtri cõfirmat ſentẽ/
tia quã ꝓ huũilitate hoĩs aſſumpti ꝓtu
litad pilatü ita diceni. Nõ haberes in

me vllã ptãtem: niſi datũ tibi fuiſſet de

ſuper. De imminuta demo⸗
num ptate.ap xxii.

Atis tamen nobis experientia
nr̃a ⁊ ſenioꝝ relatõeↄpertũ eſt

%

non eandem vim habere nũc dęmones

.—

qꝙᷓ; anterioꝛe tpe inter anachoꝛetaꝝ dũ⸗
taxat pꝛincipia:in quib adhbucraritas
monachoꝛñ in heremo cõmanebat. LTã⸗
ta nanq; erat eoꝛuʒ feritas:vt vix panci
etad modum ſiabiles atq; ętate pꝛoue
cti tolerare habitatõnem ſolitudis poſ⸗
ſent. Siquidem in ipis cenobijs in qui⸗
bus cõmoꝛabant᷑ octo vel decem: ita eo
rum atrocitas graſſabatur · ⁊ frequẽtes
ac viſibiles ſentiebant᷑ aggreſſus vtnõ
auderent omnes panter noctibboobdoꝛ/
mire ſed viciſſim alijs deguſtãtib ſom/
num: alij vigilias celebꝛantes:pſalmis

⁊oꝛatõnibus ſeu lectõnibus inherebãt

Cunq; illos ad ſopoꝛem naturę neceſſi/
tas inuitaretexpgefactis ad eoꝛũ qͥ doꝛ
mituri erãt cuſtodiam ſimiliter excubię
tradebantur. AUnde dubitari non po⸗
teſt vnum e duob hanc nunc ſecurita-
tem vel confidentiã non ſolũ nobis qui
videmur ꝓ expientia ſenectutis aliqua
tenus roboꝛati:ſed etiam iunioꝛib ęta/

te conferre. Aut em̃ virtute crucis etiam

Tſerta penetrante: ⁊ vbiq; eius gratia
coꝛuſcante: retuſa eſt nequicia demo⸗/
num aut negligentia noſtra illos ab im
pugnatõne noſtra pꝛiſtina reddidit len
tioꝛes dum dedignant᷑ aduerſum nos

illa intentõne confligere:qua tunc con.

tra illos pꝛobatiſſimos chꝛiſti milites ſeę
niebant hac ſcʒ fraudulentia viſibiliũ
temptatõnum ſine ceſſatõne durius eli
dentes. Intantũ em̃ tepoꝛem videmus
coꝛruiſſe nõnullos: vt neceſſe ſit eos eti/
am remiſſioꝛibo monitis apalpari mo/
oꝛne deſertis cellulis ſuis ad pernicio/
ſiores in qetudines reuoluant᷑: ⁊ circũ/
euntes ac vagi craſſioꝛibus:vt ita dixe⸗
rim:vicijs implicentur: magnuſq; fru/
ctus ab eis obtineri credatur.ſi ſolum/
modo ſeetiaʒ cũ q̃libet ignauia valeãt
in ſolitudine continere · ac pꝛo ingeti re/
medio ſoleat eis a ſenioꝛi bo dici · ſedete
in cellulis vris · et q;tum libitum fuerit
mãaãducate atq; bibite et doꝛmite dum/
modo in eis iugiter perduretis.

Collatio vil abbatis

Qua rõe demones ſibi in eoꝛũ
coꝛpa quos arrepturi ſuntadi⸗/

Zereni

tum parent. Cap̃. xxiiij.
OInrnnſtat ergo immundos ſpiri⸗/
tus nõ alit᷑ poſſe in illos quoꝛũ
obtẽturi ſunt coꝛpa penetrare·

niſi pᷣus eoꝛũ mentes cogitatõeſq; poſſe

derint Quos cũ timoꝛe ac memoꝛia dei
Vl ſpiritali meditatõe nudauerit velut
exarmatos oĩ pᷣſidio ac munitõe diuĩa
nudatos facile vincẽdos audent᷑ inua

dunt · domiciliũ deinceps in eis velut in

Poſſeſſione ſibi tradita pꝛeſumentes
De eo ꝙmiſerabilioꝛeſ ſunt hi
qui vicijs q;; qui ab ip̃ᷣis demo
nibus poſſidentur· Capᷣ.xxv.
Icet multo grauius conſtet ve
hementiuſq; vexari hos qͥ cum
coꝛpoꝛalit᷑ ab ipis ſu ꝓpleri mi⸗/
nime videanturanimo tamen pernicio/
ſius poſſidentur·eoꝛum ſcʒ vicijs vl vo
luptatibo inuoluti. Scðm apli nanqʒ
ſententiã ·a qͥ qͥq; ſuꝑat᷑ eius ſuus effi

citur. Miſi ꝙ in ̊ iſti eſperatius egro

tantꝙ cũ ſint eoꝝꝑ mancipia:nec impu/
gnari ſe ab illis nec dominatũ eoꝝ ferre
cognoſcũt. Ceteꝝ coꝛꝑalit᷑ traditos ſa/
thane · vel inſirmitatibo magnis etiã vi

ros ſanctos nouimꝰ ꝓ leuiſſimis qᷣboq;

delictis cum in illis ne tenuiſſimũ qdeʒ
neuum aut maculam in illo iudicij die
patiat᷑ inueniri diuina clemẽtia omneʒ
ſoꝛdis eoꝝ ſcoꝛiã ſm ꝓphete:imo dei ſen
tentiam excoquẽs in pᷣſenti:vt eos tãqᷓ;
auꝝ vel argentü ignitü adillã ꝑpetuita
tem:nulla indigentes penali purgatiõe
trãſmittat. Et excoquã inqᷣt ad purum
ſcoꝛiã tuã:et auferã om̃e ſtannuʒ tuũ·⁊
poſt ̊ vocaben ciuitas iuſti: vrbs ſideł.
Et iteꝝ. Sicut ꝓbat᷑ argentũ et au ꝝ in
camĩo:ita eligit coꝛda dñs Et iteꝝ.Au
rum ⁊ argentũ pꝛohatignis · vir autem
ꝓbat in foꝛnace hũiliatõnis Et illð qͥʒ.
NQuez em diligit dñs coꝛripit · flagellat
autem omnem filium quem recipit ·
De nece pꝛophete ſeductiet in/
firmitate abbatis pauli·q; pꝛo

r—rT-ſrr-r —

lon

no⸗
lw

2 ” „—

ma beſtia de tradito ſibi cadauere degu

Aaogd in illo pꝛopheta atq;
homine dei: in tertio regũ li
bꝛo maifeſte videmꝰ ĩpletũ.
gꝗꝓaqnui ꝓ culpa vniꝰ iobediẽtie
quã tñ nõ de ĩduſtria nec vicõ ꝓpꝛię vo
luntatj ſʒ alteriꝰ circũuentõe ↄtraxit cõ/
feſti a leone ↄterit᷑:ita de eo ſcripta nar/
rante. Vir dei eſt: q inobediens fuit oꝛi
dñni · tradiditeũ dñs leoni ⁊ ↄfregit eum
iut᷑ verbũ dñi qð locutꝰ eſt. In qͥ facto
⁊ ſolutõʒ delicti pñtis atq; error incau
ti iuſtici merita ꝓ qᷣbeꝓphetam ſuuʒ
dñs tpalit᷑ tradidit vexatoꝛi · parcitas
ipa ⁊ cõtinẽtia vexatoꝛis atq; pᷣdator
oſtẽdit:qꝛ nichil penitꝰ audet voꝛaciſſi/

ſtare. Cuiꝰ rei nr̃is q̊q; tpibo ſat᷑ euidẽs
cõtigit et apta ꝓbatõ in abbate paulo
vel moyſe qꝗ habitauit locũ huiꝰ ſolitu
dinis:qͥ calamꝰ nuncupat᷑. NQam pꝛioꝛ
cõmoꝛatꝰ eſt in heremo ꝗᷓ adiacet pane-
phiſi ciuitati:quã ſolitudinẽ nũc olĩ fa
ctaʒ aꝗᷓ ſalſiſſimę inundatõe cognouĩꝰ
Nus ůtiens flauerit ſpiritus aqlonis:
de ſtagnis ĩpulſa ac ſuꝑfuſa adiacẽtib
terr:ita omnẽilliꝰ ſuꝑficiẽ regionis ote-
git. vt antiqͥs ibidem vicos qͥ olim hac
ipᷣa de cauſa oĩ ſunt habitatoꝛe deſerti
faciat velut inſulas a pparere. Hic igit᷑
abdas paulus in tantã coꝛdis puritatẽ
qete ſolitudis ſilencioq; ꝓfecerat: vt nõ
dicã vultũ femineũ: ſed ne veſtimẽta q/
dem ſexus illius ↄſpectui ſuo pateretur
offerri Nam cũ eidẽ ꝑgenti ad cuiuſdã
ſeniorj cellaʒ vna cum abbate archebio
eiuſdẽ ſolitudis accola · caſu mulier ob⸗
uiaſſet:offenſus occurſuleiꝰ. tanta fuga
ad ſuũ rurſus mõaſteriũ pᷣtermiſſo qðᷣ
arripuerat pie viſitatõnis officio recu/
currit: quanta nullus a facie leonis vel
immaniſſimi draconis aufugeret · ita vt
ne memoꝛati quidẽ abbatis archebij re/
nocantis eum clamoꝛe ac pᷣcibo flectere/
tur · vt ad requirendum ſenem quemad
modum pꝛopoſuerãt cepto itinere per/

tenderent. Quod licet celo caſtitatis et

De mobi · aie et ſpiritalibꝰ nequiciis

ſua emẽdatõe pmeruit.Cxxvi

puritatis ardoꝛe ſit factũ · tñ qꝛ non hm
ſcientiã ſᷣſumptum eſt:ſed obſernantia
diſcipline iuſticięexceſſus ẽ modꝰ. Nõ
em̃ ſolã familiaritatẽ quę vere eſi noxia
feminarũ:ſed ibam quoq; figurã ſexus
illius credidit execrandam tali ↄfeſtim
coꝛreptõe ꝑeuſſus eſt:vt eius vniuerſu,ʒ
coꝛpus paraliſeos valitudine ſolueret᷑
nullum q; in eo membꝛũ penitus exple⸗/
re ſuũ ualeret officiuʒ Siquidem non
ſolũ pedes ac manus:ſed etiã lingue mo
tus· quo elocutõ vocis expᷣmitur · ipſeqʒ
aures ita auditus pꝛopꝛij amiſerũt ſen⸗
ſum · vt in eo nihil amplius ex homine:

qꝙᷓ; immobilis tantũ atq; inſenſibilis fi/

gura remaneret.Eo aũt redactus eſt:vt
infirmitati eius nullo mõ viroꝛũ diligẽ
tia deſeruire ſufficeret:niſi ſola ei mulie-/
bꝛis ſedulitas miſtraſſy. Sʒ delato ad
cenobiũ ſacrũ ꝓᷣginũ cibs acpotꝰ quene
nutu qdeʒ petere poterat:feęmineo inge/
rebatur obſcequio · explendiſq; omĩbus
natureę neceſſitatib:eadem illi diligen/
tia ꝑ annos ferme qᷓ̃ttuoꝛ.i.vſq; ad vi.
te ſueterminũ ſeruiebat · Qui cum tan
ta eſſet oim mẽbꝛoꝛũ debilitate conſtri /
ctus: vt nulli in eo artus viuacẽ motũ
ac ſenſibilem retentarentlnihilominus
tanta ex eo virtutum gratia ꝓcedebat ·
vt cũ de oleo quod de cadauere ſuo po/
tius qᷓ; coꝛpoꝛe contigiſſet vngerent᷑ in/
firmi: confeſtim cunctis valitudinibus
curarent · ita vt ſuꝑ hac eius valitudie
etiam ipᷣis infidelibo euidenter aperteq;
clareſceret · ⁊ debilitatem mẽbꝛorũ oĩm
diſpenſatõne atq; amoꝛe dñi contribu
tam·⁊ ſanitatũ gratiã ꝓ teſtimonio pu
ritatis ac manifeſtatõne meritoꝛuʒ eius
ſpuſſancti virtute pꝛeſtari. ”MD
Detemptatõeabbatis moyſi
L¶Apitulũuü.xxvij. ðèM
Ecundus vero queʒ diximus
in hac heremo cõmoꝛatũ cum
ipᷣe quoq; ſingularis et incom
pabilis vir eſſz ob repꝛehenſionẽ vnius
ſermonis quem contra abbateʒ macha
rium diſputãs paulo durius ꝓtulit q̃/
8

S 2 „ . 4
äl —DMW— 5 4

Collatio vIIabbatis Gereni de mo

dam ſcʒ opinione pᷣuentus tã diro cõ⸗

feſtim eſt traditꝰ demoni: vt humanas
egeſtiones oꝛi ſuo ab eo ſuppletus inge⸗
reret.Quod flagellũ purgatõis gratia
ſe dñs intuliſſe. ne ſcʒ ĩ eo vel momẽta⸗

nei delicti macla reſideret· velocitate cu

ratõnis eiꝰ atq; aucto remedio demon/
ſtrauit. Nam ↄtinuo abbate machario
in oꝛatõe ſubmiſſo dicto citiꝰ neqᷓ; ſpiri
tus ab eo fugatus abſceſſit.
De eo ꝙ ſpenni nõ debeant hi
ui ſpiritibus tradũtur immũ⸗/

A
dis— Lap̃ᷣ. xxviij

X quo manifeſte perpenditur
nõ debere eos abominari vl de
ſpici qͥs videmus diuerſis tem
ptatõiby ſiueiſtis nequitie ſpiritibi tra⸗/
di · qꝛ duo hec credere immobiliter nos
opoꝛtet · pmo ꝙ ſine dei pmiſſu nullꝰ ab
eis oĩno temptet᷑.ſcdo ꝙ oĩa que a deo
nobis inferunt᷑: ſiue triſtia ad pᷣſens ſeu
leta videant᷑ · velut a pijſſi
mentiſſimoq; medico ꝓ noſtris vtilita/
tibus irrogent᷑· ⁊ idcirco eos velut peda
gogis traditos humiliari · vt diſceden⸗
tes ex H̊ mũdo· vel purgatõꝛes ad vitaʒ
aliã tranſferãt᷑. vel pena leuioꝛe plectãt᷑
qui ſᷣm aplm traditi ſunt in pñti ſatha

ne in interitũ carnis: vt ſpũ ſalui fianti

die domini noſtri ieſu chꝛiſti.

Obiectio curhi qui ſpiritibus

vexatur immũdis a cõmuniõe
dnica ſepantur. Cap̃. xxix.
Ermanꝰ. Et quomõ nõ ſolũ
eos deſpici ab hoib vl hoꝛreri
ſed etiã a cõmuniõe dominica
in nr̃is ꝓuincijs ppetuo videmꝰ abſtine
re ſm illã euangelij ſententiam. Molite
ſanctũ dare canib:neq; mittaſ marga
ritas veſtras añ poꝛcos · cũ de ill quẽad
modũ dicis ita credenduʒ ſit ꝙ eis pur
gatõis vel vtilitatis obtentu huiꝰ tem
ptatõnis humiliatõ tribuatur.
Reſponſio ſuꝑ ꝓpoſita ꝗſtiõe.
Erenꝰ. Si habue Ca. xxx·
rimus hanc ſententiã ĩmo fidẽ
qu ſuꝑiꝰ cõpꝛehendi: vt ⁊ om

nia ꝑ dñm ſieri 1 vtilitate aĩarum di⸗

ſpenſari vniuerſa credamꝰ.non ſolũ ne/

quaq; deſpiciemus eos ſʒ etiã ꝓ eis tan

qᷓ; ꝓ mẽbꝛis noſtris inceſſanter oꝛabimꝰ
eiſq; totis viſceribo ac pleno cõpatiem̃
affectu · cũ enĩ patitur vnũ membꝛũ cõ/
patiunt᷑ oĩa mẽbꝛa · ſcientes nos abſq;ʒ il

lis vtpote mẽbꝛis noſtr omnimodis cõ⸗

ſũmari nõ poſſe:quemadmodũ legimꝰ

ne anterioꝛes qͥdem nr̃os ſine nobis re

pꝓpmiſſionis ſummã conſeq potuiſſe · ita

deillis aplo ꝓnunciante.Et hi omẽs te

ſtimonio fidei cõꝓbati nõ acceperũt re⸗
ꝓmiſſioneſ deo ꝓ nobis melius aliquid

ꝓuidente:ne ſine nob cõſumerent᷑.Cõ⸗/
munionẽ vwxro eis ſacroſanctã a ſenioꝛi
bus nr̃is nunqᷓ; mem inimꝰ interdictaʒ
quinĩmo ſi poſiibile eſſet etiaʒ qtidie eis
impartire eam debere cenſebãt. Nec eĩ
ſm euãgelij ſentẽtiã quã incõgrue huic
ſenſui coaptatis · Molite ſanctũ dare ca
nibe· ad demonis eſcã ſacroſancta com
munio ·⁊ nõ potius ad purgatõʒ ac tu⸗
telam corpor aĩeq; peruenire credenda
eſt: que ab hoĩie percepta eü qui in mem/
bꝛis eiꝰ inſidet ſpũm:ſeu in ipis latitare

conat᷑ velut qdam exurens fugat incen/

dio. Hoc nãq; mõ curatũ ⁊ abbatẽ an

dr onicũ nuꝑaſpeximus alioſq; q; plu/

res. Magis nãq; ac magis inimicus in
ſultabit offenſo · cũ eũ a celeſti medicina
viderit ſegregatũ · tantoq; duriꝰ ac fre⸗
quentius attemptabit q;to eũ ab ſpiri⸗
tali remedio longius ſenſerit abdicatũ.

Deeo ꝓmiſeri ſint hi qui ſub/

di tempoꝛalibus iſtis tempta/
tionibus nõ merentur Ca.xxxi.
Eterum illi ſunt vere miſeri ac
miſerabiles iudicandi qͥ cum
ſe vniuerſis crimib flagicijſq;
ↄtaminẽt:nõ ſolũ nulluʒ viſibilit᷑ in eis
ſignũ diabolice ſu ppletõis oſtendit᷑:ſed

nec aliqᷓ qdem opibp eoꝝn ↄdigna tẽpta

tio:nec vllũ flagellũ coꝛreptõis infertur
NMon eni merent celerẽ tꝑis iſtiꝰ expedi/
tam q; medicinã quoꝛũ duricia ⁊imꝑpe/

nitens coꝛ penaz vite pᷣſent excedẽs · tbe⸗

5”UU
S
= „

—

— — „ ——— —— —-

—

— — —
eeeee ςneA =— — —. — —-

— ——

—
—

bilitate Rie et ſpiritalibꝰnequiciis
ii⸗ ſauricãt ſibi ipi iram ⁊ indignationen ga tumẽs nõ eſt circũligata nec curata
in die ire ⁊ reuelatõis iuſti iudicij dei · in medicamie neq; fota oleo. De diuer⸗/
8 qᷓ; vmes eoꝛũ nõ moꝛiẽt᷑ ⁊ ignis eꝝ nõ ſitate ſtudioꝛ ũac voluntatũ ꝗ
di extiguet. Cõt᷑quos ꝓpheta vllut ani?ꝰ inaereis ptatibus exercentur.
Nd. ꝓ afflictõne ſanctoꝝ videns eos erũnis LCLCLCLapitulũ. xxrij·
Gi. tra peccatoꝛes nõ ſolũ abſq; vllo humi/ I hoibe ſtudia nõ dubie cõpꝛo⸗
n liatõis flagello curſum mũdiiſtiꝰ ptrã/ boeantkt. Mam nõnullos eoꝝ qͥs
hs, ſire · ſy etiã affluentia diuitiaꝝ ac ſũma etiaʒ faunos vulgꝰ appellat ita ſeducto
in reꝑ oĩm ꝓſperitate gaudere· intolerabli res ⁊ ioculatores eẽ manifeſtũ eſt · vt cer
nit celo ac ſpũs ſui feruoꝛe ſuccenſus excla⸗ t qq; loca ſeu vias iugit᷑ obſidẽtes ne/
Win mat. Mei aũt pene moti ſũt pedes. pau quaq; toꝛmeni eoꝝ qͥs ptereũtes potue
lind lominꝰ effuſi ſunt greſſus mei: q; celaui rint decipe delectent᷑ · ſʒ de riſu tim̃mõ et
⸗ ſuꝑ iniqͥs:pacez peccatoꝝ vidẽs:qꝛ non illu ſione ↄtenti fatigare eos potius ſtu/
nori eſt reſpectꝰ moꝛtieoꝝ:⁊ firmam entuʒ in deant q; nocere:qͥſdam vvo ſolũmõ ĩ no
lcnz plaga eoꝝ · in laboꝛe hoĩm nõ ſunt · ⁊ cuʒ ciuis incubatõibo hoĩm ꝑnoctare.alios
les bomĩbonõ flagellabũt. ſcʒ in futuro cũ ita eſſe furoꝛi ac truculentię deditos · vt
Mrd demonibo puniendi ·qͥ in pñti nõ merue nõ ſint ↄtẽti illoꝝ tm̃mõ coꝛpwꝛa quos
nebu runt in ſoꝛte ac diſciplina filioꝝ cũ hoĩ/ ſu ppleuerint atroci dilaceratõe vxare.
dena bus flagellari. Miefemias qʒ cũ deo ſu ſy etiã irruere ſupeminꝰtrãſeuntes at q;
mon, per hac impioꝝ ꝓſperitate diſceptãs · li affligere illos ſeuiſſima cede feſtinent · qᷓ⸗
Frnn cet neqqᷓ; dubitare ſe de iuſticia dñi pfi leeilli in euãgelio deſcribunt: ob quoꝝ
Nne teat dicẽs Juſtꝰ qdẽtu es dñe · ſi diſpu metũ ꝑ viam illã trãſire iam nullus au⸗
nen, tem tecũ. Cauſaʒ tñ huiꝰ tãte ineq̃litaj cbat · qͥs eoꝛũ q; ↄſiłes belł ſanguĩs qͥʒ
ttur iqrẽs ſbiũgit ⁊ dicit Aerũtñ ſi ita iuſta effuſione ꝓ inſatiabili ferocitate gandge
ncen⸗/ loq̃r ad te.Quare via impioꝝ ꝓſperat re nõ dubiũ eſt Mios ita eoꝛũ coꝛda qͥs
Ninn bñ eſtomibe q pſuaricant iniꝗ agunt. ceperãt inani qͥd m tumoꝛe videmꝰ in⸗
B plataſti eos radicẽ miſerũt · ꝓficiunt 7 feciſſe. qᷣs etiã bacuceos vulg appellat·
gin faciũt fructũ Pꝛope eſto oꝛi eo n. lon vt ſem etipos vltra pceritatẽ coꝛpor eri⸗
in gea renib eoꝝ. Quoꝝꝑ ruinã deflẽte do getes · nunc qdem ſe in qſdam faſtꝰ gut⸗
fte/ miĩo ꝑ ꝓpheta · ⁊ ad eoꝝ curationeʒ me- tuiq; ſuſtollerẽt. nũc wlut acclines ad
i dicos atq; doctoꝛes ſo llicite dirigente · quẽdã ſe tranquillitat ⁊ ad familiarita
9, qdammõò eos ad planctũ ſikem ꝓuocãte tis ſtatũ cõmunes blaãdoſq; ſbᷣmitterẽt
ac dicẽte. ſubito cecidit babilõ ↄtrita eſf᷑ elſſe velut illuſtres ⁊ circũſpectabiles oi,
4 vlulate ſuꝑ eã · tollite reſinã ad doloꝛẽ eꝰ bus eſtim ãtes nunc qͥdẽ adoꝛare ſe po/
4 ſi foꝛte ſanet· reſpõdẽt vt deſperãtes an/ teſtates ſublimioꝛes coꝛpoꝛis inflexione
1 geli · qbo ſalut humane cura cõmiſſa ett monſtrarẽt · nunc vo ab alijs ſe crederẽt 5
Wl certe ꝓpheta ex pſona aploꝝ ſen ſpi adoꝛari. ⁊ oẽs motꝰ qͥᷣb va officia an-=
ritaliũ viroꝝ atq; doctoꝝ vidẽtiũĩ duri ſupbe aut hũilit᷑ ꝑagunt explerẽt Alios
ciam mẽtj eoꝝ ⁊ impenitẽs coꝛ.Curaui⸗/ repimꝰ nõ ſolũ ſtudere mẽdacijs ᷓ etiã
N mus babilonẽ ⁊nõ eſt ſanata · reliqmꝰ blaſphemias hoĩb inſpirare. Cuiꝰ rei
tſt eã· ⁊ eamꝰ vnuſqͥ ſq; in terrã ſuã/qm̃ prr etiã nos teſtes ſumꝰ q audiuimꝰ aꝑtiſſi⸗
uenit vſq; ad celos iudiciuʒ eiꝰ.⁊ elcua⸗ me demonem ofitentẽ p arium euno/
n tum eſt vſq; ad nubes. De iſtoꝝ igi᷑ de· miũ ſe impietatẽ ſacrilegi dogmat edi/
e ſpato lãguoꝛe ex pꝑſona dei loqt᷑ yſaiaas diſſe.Qð etiã in q̃rto regũ libꝛo vnum
ig⸗ ad hierłm. Aplãta pedis vſq; ad vticẽ exiſdem ipᷣis manifeſte legimꝰ p̃dicãteʒ
, nõ eſt in ea ſanitas: vulnꝰ ⁊ liuoꝛ et pla⸗ Egrediar inqᷣt·⁊ ero ſpũs mẽdax in oꝛe

8 2.

oĩm ꝓphetaꝝ eiꝰ. De qb apłs arguẽs
illos q ab ipis xccipiunt ita ĩfert· Atten
Trñtes ſpiritib ſeductoꝛibo ⁊ doctrinis
emonioꝝ in ypocriſi loquentiũ mẽda/
cium. Eſſe aüt ⁊ alias demonum genera
id eſt mutoꝝ atq; ſurdoꝝ euangelia te/
ſtant᷑. Incentoꝛes etiã libidinũ atq; lux
urie qͥſdam ſpũs ꝓpheta commemoꝛat
ſpũs inquiẽs foꝛnicatõis decepit eos· ⁊
foꝛnicati ſunta deo ſuo Noct᷑nos qͥʒ ſi
ue diurnos ac meridianos demones ſi⸗
milit᷑ ſcripturarũ auctoꝛitas docet. De
quoꝝ diuerſitate plongũ eſt ſi volumꝰ
oia ſcripturaꝝ volumia pſcrutãtes ſin
gillati ꝑcurrere.qͥ per ꝓphetam onocen
tauri:qui piloſi:ꝗ ſirene · ꝗᷓ lamie · ꝗᷓ vlu
le · qui ſtrutõnes· qui ericij deſignant᷑· qͥ
aſpis · ꝗ baſiliſcus in pſalmo · qui leo· qͥ
draco·quiue ſcoꝛpius in euãgelio nun⸗/
cupet · ꝗ pᷣnceps mundi huiꝰ. ꝗ rectoꝛes
tenebꝛaꝝ harũ · ꝗᷓ ſpiritalia nequitię ab
aplo nominent. Quę vocabula non ca
ſu nec foꝛtuitu indita illis debemꝰ acci⸗
pere · ſy ſignificatõne iſtaꝝ ferarum quę
apud nos vel minꝰ noxie vel magis pni
cioſe ſunt · illoꝝ ferocitates rabieſq; di⸗
ſtingui · ⁊ ex ſimilitudine neqͥtię virulẽ/
te ſeu pncipatus· quẽ iſtis int᷑ ceteras fe/
ras ſiue ſerpentes ꝗqdam excellẽtia mali
cię ſuę ↄfert·illos q; eoꝝ vocabuł nücu
pari · vt ſcʒ alius q dem ob vehemẽtiam
furoꝛis ⁊ rabiem ferocitaᷣ ſuę:p quam
pncipatum inter ceteras ſpiritales neqͥ-
tias obtinuit leonis a ꝓpellationẽ. Aliꝰ
baſiliſci ob illud moꝛtiferũ virus quod
puſq; ſentiat᷑ interimit.Aliꝰ vero ob te/
poꝛem malicię ſuęonocentauri aut eri/
cij nomen ſtrutioniſue ſoꝛtitus ſit
Interrogatio vnde differẽtia
nequitiarũ celeſtiuʒ tanta pꝛo/
ceſſerit. Lap̃. xxrij.
Ermanus. Mõ qdez ambi⸗
gimus illos qͥ oꝛdines quos
als dinu merat ad iſtos refer
ri · qꝛ nõ eſt nobis colluctatio aduerſus
carnẽ ⁊ ſanguinem· ſed aduſus pncipa⸗
tus qduerſus ptqtes aduſus mũdi re.

ereni

ctoꝛes tenebꝛarũ harum:contr ſpirita
lia neqᷣtie in celeſtibj. Nolumꝰ tñ noſfe

vñ ſit hec tanta inter eos differẽtia · vel
gquemadmodũ tate neqᷣtię extiterit gra/

dus. An ad hoc creati ſint· vt hos oꝛdi⸗

nes malitie ſoꝛtirent᷑ · etquemadmodũ

huic nequitię militarẽt. Dilatio ſuꝑp

abſolutione ꝓppoſite ꝗqſtionis.

Erenas. qᷓ́;. La. xxxiiij.
ꝓpoſitiones veſire totũ tos no
cturne quie ita nñis furentur

obtutiby vt appꝛopinquant auroꝛe ne

quaq; viciniã ſentiamus· ⁊ vſq; ad oꝛ/
tum ſolis inſatiabilit᷑ collationis hui
ꝓba contexere ꝓpuocem̃ · tñ qm̃ abſolu⸗

tio pꝛopoſite queſtionis cũ ceperit inda
gari · in qdam ampliſſimũ ac ꝓfundiſ-

ſimum nos educet pelagus queſtionuzʒ
qð pñtis hoꝛe bꝛeuitas nõ ſinit trãſmea
ri · cõmodius reoꝛ vt eã futuręnocij in/

dagini reſeruemꝰ. qͥ ⁊ mihi ſb buiꝰque⸗
ſtionis occaſione de vro penſioꝛi collo⸗

quio lęticia ſpirtial ac fruct? vberioꝛ cõ

ferat᷑.⁊ ꝓpoſitarũ queſtionũ ſinus pᷣbẽ/
te nobis ſpnſancto ꝓſperos fla tus libe/
n? penetrare poſſimꝰ. Wobꝛez ſoporis
modicũ deguſtates diſcutiamus ob re/

pentem oculis nr̃is vicina iam luce toꝛ/
poꝛem · ac deinceps piter ad eccleſiã pꝛo

cedentes qm hoc facere dñice diei ſolẽ/

nitas cõmonet · reuſi poſt ſynaxin · ea ꝗᷓ
dñs ad inſiructionẽ cõmunẽ ꝓ deſide/
rio veſtro largitus fuerit duplicato gau
dio conferamus. .
Explicit collatio pꝛia abbatis
Sereni de anime mobilitate et
ſpiritalibus nequitiis. Jnci

piunt capitula ſecũdecollatio/
nis eiuſdem ſenis. Lap̃ᷣ.pꝛimũ.

Ehumanitate abbat ſereni
ij Secunda ꝓpoſitio de di
uerſitate nequitiarũ celeſtium
ij Reſponſio de multiplici eſca ſcri
pturarum ſanctarum.

iiij De gemina ſententia ſuper intel

lectu ſcripturarum ſanctarum

VNDe eo ppoſita queſtio intilla

—
.

100

e⸗

6

4
,

d
n

—
—
—

—

TapituIa

ꝗ̃ media ſunt tenẽda debeat accipi
vi De eo qnibil malum a deo crea
vij Deinicio pᷣncipatuũ ſeu ptãtũ
viij De lapſu diaboli ⁊ angeloꝛum
ix· Obiectio ꝙruina diaboli ad de
ceptionẽ eue pncipium ſũpſerit ·

xReſpõ ſio Zcio lapſus diaboli

xi· Deeꝰ qdcipit ſiue qͥ dcipit᷑ pẽa

xij De conſtipatione demonũ et in

qetudie quã in ̊ gere ſp exercẽt.

xiij De eo ꝙ impugnationẽ quã er/

ga hoĩes impendunt etiam ad⸗
nerſum ſe cõmouaanntt
xiij Vnñ factũ ſit vt ptãtum ſeu pꝛin
cripatuñ nomia ſpiritaliũ nequi
tie ſoꝛtirentrr
xv De eo ꝙ nõ ſine cã ſanci celeſti/
bovuſc; virtutib angeloꝛum ſiue
vrchangeloꝛũ nomia ſint ĩdita.
xvi De ſubiectõne demonũ quã ſuis
prꝛcipibus pꝛebent fratris viſio

xvij De eo ꝙſingulis homĩbus duo
ſemper angeli adhereant

xviij Differentia nequitie ꝗᷓ aduerſis
ſppiritibus ineſt per duos philo/
ſuWuophos q ꝓp:obaaaa.
xix De eoꝙ demones nihil aduͦſus
homines hualeant niſi eoꝝ pus
mentes obſederint.
xx Interrogatio de apoſtatis ange⸗
lIiiies qui in geneſi cum filiabus ho
minum concubuiſſe dicuntur.
Solutio pꝛopoſite queſtionis.
Obiectio quẽadmodum generi
ſeth cũ filiab cayn ꝓphana cõ⸗
mixtio ante interdictuʒ legis po
tuerit imputari 3

xxij

yij Reſpõſio ꝙnaturali legi ab ini/

tio homines iudicio ſeu pene fue
rint obnoxij.

xxiiij Q iuſte puniti ſunt hi qui añ di

luuiu m peccauerunt.
xvV De diabolo qð dicit᷑ in euange⸗
lio quomõ intelligẽdũ ſit:qꝛ mẽ⸗
Dax eſt ⁊ pater euus
Erpliciunt ca pitula

Collatio vIII

Incipit collatio ſecũda abba⸗/
tis ſereni de pꝛincipatibusſeu
poteſtatibus Capitulũ.i.

Dnſuma
tis ꝗᷓ diei ſolennitas
exigebat · ⁊ eccle con/
gregatõe dimiſſa:re⸗
uuerſi ad cellã ſenis re⸗
fecti pᷣmũ lautiſſime ſumꝰ · Na ꝓmurie
q ſupiecta olei gutta quotidiãe refectio
ni ſolebat aꝓponi:modicũ liqᷓminis mi⸗/
ſcuit⁊ olei quiddã ſolito ꝓpenſiꝰ ſupfu
dit · Mã illã olei guttaz ob h̊ vnuſqſq;
quotidiane refectioni inſtillat· nõ vt eiꝰ
ex H̊ gutt᷑ qᷓndãlꝑcipiat ſuauitatẽ · qp/
pe cuiꝰ tantꝰ eſt modꝰ.vt vix ipius gut/
turis fauciũ q; meatꝰ nõ dicã vngere · ſʒ
ptranſire ſufficiat:ſʒ vt h̊ vſu iactantiã
coꝛdis q̃ ꝓ abſtinẽtia diſtrictioꝛe blãde
ſolet ac latent᷑ irripere· ⁊ ſtimulos elatio
nis obtũdat.ꝗᷓ quãto occultiꝰ exercetur
nulloq; hoĩm teſte ꝑficit᷑: tanto ſubtiliꝰ

occultatoꝛẽ ſuum temptare non delinit.

Deinde aꝓpoſuit ſalẽ frictuʒ oliuas ter/
nas · ꝗbo poſt hec ſuꝑintulit caniſtrũ ha
bens cicer frictũ qd; illi trogalia vocant.
ex qbus qna tm̃ ſumpſimꝰ grana· mixa
ria bina · caricas ſingulas· hũc enim nu
merum in illa heremo quenc; exceſſiſſe
culpabile eſt· Qua refectiõe trãſacta re/
ꝓmiſſam queſtionis abſolutionẽ cũ re⸗
poſcere cepiſſemꝰ· ꝓferte inqͥt ſenex inter
rogationẽ vr̃am quã mature ꝓlatã ad
huius hoꝛę diſtulleramus indaginem
Secunda pꝛopoſitio dediuer
ſiutate nequitia rũ celęſtiũ Ca.ij.
Ermanus. Un queſumꝰ tã
ta varietas aduſariaꝝ ptãtum
3 boſem ac diuſitas iſta ꝓpceſſit
qᷓs btũs apłs ita dinumerat.Nõ eſt no
bis colluctatio aduſus carnẽ ⁊ ſangui/
nem · ſz aduſus pncipatꝰ ptãtes aduũ/
ſus mũdi rectoꝛes tenebꝛaꝝ haꝝ.õ ſpiri
talia neqᷣtię in celeſtib. Et iteruʒ. Neq;
angeli · neq; pncipatꝰ.neq; vᷣtutel · neq;
creatura alia poterit nos ſeꝑare a chari
8 5

Lollatio vlI abbatis Bereni

tate dei ꝗᷓ eſtin chꝛiſto isſu dño nr̃o AUñ
ergo tãta malicię diuſitas emula nobiſ
emerſit: An ad h̊ ptãtes iſtas a dño cõ/
ditas eſſe credendũ eſt· vt his ̊ hominẽ
gradibyatq; oꝛdiniby militarentur.
Reſponſio demultiplici eſca
ſcripturarũ ſanctarum. Capᷣ.iij
Erenus. Diuinarũ ſcriptu⸗
rarũ auctoꝛitas · de his in qᷣb⸗
nos voluit erudire:ꝗdã tã luei
de etiã his qͥ acumẽ ingenij minꝰ poſſi/
dent euident᷑effata eſt· vt nõ ſolũ nulla
occultioꝛis ſenſus obſcuritate velentur
ſy nec vllo qdem patrocinio interpᷣtatio
nis indigeãt in ſupficie vod ac lr̃e ſuos
itellectꝰac ſnias pferẽtia · ꝗdam vo ita
cõtecta· ⁊ quibuſdam o bicurata miſte
rijs edidit · vt in eoꝛum diſcuſſione et in/
tellectu immenſum nob exercitij cãapum
ac ſolicitudis reſeruarẽt. Quã rẽmiltas
ob cãs deũ diſpenſaſſe manifeſtũ eſt pꝛi⸗
mum ne ſacr̃a diuina nullũ habẽtia ſpi
ritał intellectꝰ xelamẽ obductũ cũciᷣj ho
mib id eſt tã fidelibo qᷓ; pfanis eq̃i ſcia
7 noticia paterẽt·⁊ per h̊ inter inertes ac
ſtudioſos nulla eſſet virtuſᷓ pꝛudẽtieęq;
diſtantia · tũ vt etiã inter ißos domeſti⸗
cos fidei dũ intellectuũ ſpacia coꝛaʒ eis
immenſa tendunt. eſſet in ꝗbe⁊ delidio
ſoꝛũ argueretar ignauia. ⁊ diligẽtia ſtu
dio ſoꝛũ:ac puritas coꝛdis eoꝝ meniq;
induſiria ꝓbaret᷑. IJdeoq; ſatʒ ꝓpe ſcri/
ptura diuina agro optio ac fertili ↄpat᷑
q cũ multa gignat ac ꝓferat ꝗᷓ ad hoim
victum ſine aliqua ignis coctione ꝓfi/
ciant:ꝗᷓdam niſi pus flãmę caloꝛe miti/
gata atq; mollita omnẽ aſperitateʒ ſue
depoſuerit cruditaſ: vel incõgrua erũt
vlib humanis vel noria.Mõnulla vo
ita in vtrũq; apta naſcunt: vt nec inco.
cta ſua cruditate diſpliceãt vel offẽdãt.
tñ ignis caloꝛe lenita ſalubꝛioꝛa red/
dant. Plura qͥ ad eſcã tmmmõ irratio
nabiliũ iumentoꝝ ⁊ aĩaliũ mitiũ · vel fe⸗
rarũ ſeu volatiliũ oꝛiunt᷑ vſum · cib ho/
minũ mĩme ꝓfutura· ꝗᷓ etiã ĩ ſua aſperi⸗
tate manentia abſq; vlla ignis ↄſectiõe
vitalẽ inment cõferũt ſaturitatẽ · Quã

5 3 . *£½ 4 1
— — —„ — —, 7 S 17,.
ſʒ nõ m ſcientia.ſimplicit intelligẽ

rationẽ ſaſ euident᷑ aſpicimꝰ in ̊ vber/
rimo ſpiritaliũ ſcripturarũ padiſo con

tineri ·in q ita ꝗdam ſignificatiõe litte/

replana ac luculeta reſplẽdent· vt cum

ſublimioꝛe interpᷣtatione nõ egeãt · ſim

plici tĩ lr̃e ſono abũde paſcãt ac nutri
ant audientes vt eſt illð:Audi iſrł dñs

deus tuus de? vn eſt. Et diliges dñm
dTeũ tuũ ex toto coꝛde tuo:⁊ extota aima

tua · ⁊ ex tota vᷣtute tua. Quedã autẽſi

allegoꝛie explanatiõe extenuata nõ fue/
rint·⁊ ſpiritalignis examinatiõe molli⸗
ta· nullomõ ad ſalutarẽ interior hois ci
bum ſine coꝛruptiõis labe ꝑueniẽt.ma/

giſq; ex eoꝝ ꝑceptõe leſio q; vtilitas ali
qua ſubſeq̃tur· vt eſt illud. Sit lumbi

vjĩi pᷣcincti:⁊ lucerne ardẽtes · ⁊ qͥ nõ hʒ
gladiũ vendat tunicã ſuam ⁊ emat ſibi

gladiũ/⁊ ꝗ non accipit crucẽ ſuã ⁊ ſeqͥt
men
1

6 eſt me dign?ꝰAQð qdaʒ diſtrictiſ
monachon⸗habetes ddemke u dei
tes ;

fecerũt ſibi cruces ligneas eaſq; iugiter

bumer circũferentes· nõ edificationem

ſʒ riſum cunetſ̃ videntibintulerãũt ¶5

nulla vero ad vtraq; pceptionẽ.i.tã bi

ſtoꝛicam q; allegoꝛicã ita cõmoda ſunt
ac neceſſaria · vt vtraq; explanatio vita

les aĩięſuccos ĩpartiat· vt eſt illð. Si ꝗͥs
te ꝑcuſſerit in dextrã maxillã tuã pᷣbeil⸗/

li ⁊ altera · ⁊ cũ pſequũt᷑ vos in ciuitate

iſta fugite in aliã · ⁊ ſi vis ꝑpfectus eſſe va

de vendeoĩa ꝗᷓ habes ⁊ da pauperibus
habeb thecaurũ in celo· ⁊ veni ſequere
me. Pꝛoducit ſane ⁊ fenũ iumeni..qb

pabulis omnes ſcripturaꝝ repleti ſunt

campi:ſimplex ſcʒ puraq; narratio bi/
ſtoꝛicelectionis ·qᷓ ſimplicioꝛes quiq; ac
minꝰcapaces pfectę ⁊ integre ratõis · de
qͥb dꝛ. hoĩes ⁊ iumenta ſaluab domĩe·
m ſtatꝰ ac menſurę ſue ↄditionem · ad
opꝰ tĩ ⁊ laboꝛẽ actualł vite· vegetioꝛes
robu ſtioꝛeſq; reddant. L
De gemina ſnia ſuper intelle⸗/
ctu ſcripturarũ ſcaru.Capᷣ uij.
Aamobꝛem de his qu eaperta
explanatiõe pꝛolata ſunt · nos
gquoq; conſtanter woſſumꝰ de⸗

=
S==

—
—☛

De pꝛincipatibus

nire audenterq; noſtrã pfere ſentenã
ECa vo quę meditationi ⁊ exercitio nr̃ᷣ

reſeruans obtecta ſanctis ſcripturis ſpi
ritus diuinꝰ inſeruit:qbuſdã ea volens
indicijs ⁊ opinionibo colligi·ita pedetẽ/

tim debent cauteq; cõferi · vt ſit eoꝑ aſ/
ſertio ſeu ↄfirmatio in diſputãij vel ſu/

ſcipienij arbitrio collocata. Nõnunqᷓ;
em̃cũ ſuꝑ vna re diuſa ꝓmat᷑ ſnia · neu⸗
tra eaꝝ põtabſurda iudicari:⁊ ſine de/

trimẽto fidei vel fixe vel medie ſuſcipi.i.

vt eis nec plena credulitas nec abſolu/
ta refutatio deputet᷑:poꝛiq; ſequẽs opi9/
nio derogarenon debeat. cum quelibet
earum fidei nõ inueniat obſiſtere·qua/
le eſt illud ꝙ helias venerit in iohanne ·

itenꝝ ſit an aduẽtuüchꝛiſti vẽturꝰ. ⁊ de ab
hominatiõe deſolationis ꝙ ſteterit ĩlo/
co ſancto ꝑ illud ſimulacrũ iouis quod
hieroſolimis in tẽplo poſituʒ legimꝰ. et
iteꝝ ſtare habeat in eccła ꝑ aduẽtũ anti/
chriſti · illaq; oĩa ꝗᷓ in euãgelio ſequunt᷑
qꝗ̊ ⁊ impleta ante captiuitatẽ hieroſoli⸗/
mo:ꝛum . ⁊ in fine mũdi iſtius intelligun
tur implenda.e quib neutra opinio im
pugnat aliam · nec ſequẽtem pꝛioꝛ intel/
lectus euacuat.

De eo ꝙpꝛopoſita queſtio in
ter illa quę media tenẽda ſunt

debeat accipi LCap. v.

Lidcirco ꝓpoſita æ nob q̃ lio
lic nõ ſaſᷣ videat᷑ nec frequẽt᷑
inter hoĩes ventilata nec apud

plurimos pateat · ⁊ ex bocipo apð aliqͥs
ea quę ꝓferemus foꝛſitan videant᷑ am/
bigua:ita debemꝰ nr̃am tempare ſnĩam
qi fidei trinitatis nihil pꝛeiudicant · vt

inter illa habeantur quę medięſunt te/
nenda:. quaqꝙᷓ; non tali opinione qualiſ

ſuſpitionibo tantũ coniecturis colligi
ſolet · ſedl manifeſtis ſcripturaꝝ teſtimo

nijs oĩa cõ pbentur
De eo ꝙnihila deo malum cre
atum ſit. Cap̃.vi.

Bſit ergo vt deũ qcqᷓ; creaſſe
coöſiteamur qð ſubſtatialit᷑ ma
lum ſit · dicente ſeriptura. Dia
ſ fecit deus bona ſunt valde Si enim a

do tales iſti creani ſunt vel ad boc facti⸗

vt ho ſmalitie gradus teneãt ac ſo cece

ptõnib ⁊ ruinis hoim vacent:ↄtra pᷣdi
cteęſcripturę ſniam infamabimꝰ deũ ve

lut creatoꝛem atq; inuentoꝛẽ maloꝛum.
qð ſcʒ peſſimas voluntates ac naturas
ipᷣe ↄdiderit· ad hoceas creãs· vt ſemꝑi
nequitia pſeuerantes nunq; trãſire poſ
ſint in lone voluntatis affectũ. Mõ enĩ
qs fixas atq; immobileſ natiuitatis ſeu
naturę ſuę conditõnes qlibet induſtria
Pterit immutare.nec vllo mõ valebit ñ
eſſe quod natus eſt: quemadmodum ne
nos quidem ↄditionẽ moꝛtis euadereq
ob ade peccatũ moꝛtales naſcim nec an
geli moꝛtales effici qui ita creati ſunt vt
moꝛi non poſſint. Manc igit᷑ rationẽ di
uerſitatis buius fraditione patrum de
ſanctarum ſcripturarũ fonte ꝑcepimus
De inicio pꝛincipatuuʒ ſeu po
teſtatum. LCap̃. vjJ.
Nteoditionẽ huiꝰ viſibilcre⸗
atuxre ſpirita es celeſteſq; ꝓtu⸗
tes deũ feciſſe · ꝗᷓ ꝓ ̊ ipo ꝙ ſci⸗

rẽt ſe ad tãtã bũtudis glaʒ bñficio crea

toꝛis ex nihilo fuiſſe pductas·per petuaſ
ei gras referentes indeſinent᷑ eiꝰ laudib
inhererent nemo fideliuʒ dubitat. Nec
eni exiſtimare debemꝰ creatiois ⁊ officij
ſui pncipia ab huiꝰ mũdi ↄſtitutõe deũ
pᷣmitus inchoaſſe · q̃ſi in illis anterioꝛib
atq; innumen ſeculis· ab oĩ ꝓuidẽtia et

Diſpenſatione diuina fuerit ocioſus· ac

nõ hns in quos bonitai ſuę exerceret bñ
ficia ſolus extiterit·atq; ab oĩ ſolita pꝛe
ſtandi munificẽtia fuerit alienus qð de

illa immenſa ac ſine pncipio incõpꝛe⸗

henſibiii maieſtate ſatis humileeſt incõ
gruumq; lentire · ipo dno de ilł ptãtib⸗

hec dicente. Qñ facta ſunt ſimul ſidera

laudauerĩ̃t me voce magna oẽs boni an⸗
geli mei. Qui ꝙ interſunt creatiõi ſyde⸗
rum · an iſtud pncipiũ in quo factũ dꝛ ce

lum 1 terra· creati fuiſſe mãifeſtiſſime cõ

ꝓbant · quippe qͥ ꝓ iſtis oib viſibilibus
creaturj videntes eas ex nihilo ꝓceſſiſſe
creatoꝛẽ magna voce deſcribunt᷑ am⸗
miratione laudaſſe. Ante iſtud ergo tẽ⸗

poꝛale pᷣncipiũ qð a moyſe ponit᷑ qðq;
mũ do huic pᷣm hiſtoꝛicũ ĩmo iudaicum
ſenſum coeuum eſſe deſcribit · ſaluo ſcʒ
nr̃o ſenſu qͥ nos interpꝛetam̃ oĩm reruʒ
chꝛiſtũ eſſe pncipiũ · ĩ qͥ oĩa creauerit pr
ſm illud. Oia ꝑ ipᷣm facta ſunt ·⁊ ſine ip
ſo factũ eſt nihil. An iſtud inqᷓ; geneſe⸗
os tpale pᷣncipiũ · omẽs illas ptates celę⸗
ſteſq; vᷣtutes deũ creaſſe nõ dubium eſt
Quas apls ꝑ oꝛdinẽ dinumerãs ita de
ſcribit. Quia in chꝛiſio creata ſunt oia

ſiue ꝗᷓ in celis ſiue ꝗᷓ in terra ſunt· viſibi⸗

lia ⁊ inuiſibilia · ſiue angeli ſiue throni.
ſiue dñationes ſiue pncipatꝰ ſiue ptãteſ
De lapſu diaboli ⁊ angeloꝛuʒ·
Eiſioꝝ ita q; nume⸗? Cꝗ.viij.
ro nõnullos pncipes fuiſſe col⸗
lapſos lamentatio eʒechiel ſi⸗
ue yſaię manifeſtiſſime docet in quibus
pncipẽ tyri.autillũ luciferũ qͥ mane oꝛie
batur · flebili plãctu ab eis cognoſcimꝰ
lamẽtari.Et de illo qdeʒ ita dñs ad eʒe
chiel.Fili hoĩs leua planctũ ſuꝑ pᷣncipẽ
tyri · ⁊ dices ei. Hec dicit dñs deꝰ Lu ſi
Sculũ ſilitudinis· plenꝰ ſapia.ꝑfectꝰ de
coꝛe in delitijs padiſi dei fuiſti. Oĩis la⸗
pis p̃cioſus operimentũ tuũ·ſardiꝰ. to⸗
paſiꝰ ⁊ ia ſpis·chꝛiſolitꝰ ⁊ onix ⁊ berilłꝰ·
ſaphirꝰ carbũculus ⁊ ſmaragdꝰ. Au/
rum opꝰ decortui·⁊ foꝛamiĩa tua in die
q̃ condit es pᷣparata ſunt. Tu cherub
extent? ptegẽs/⁊ poſui te in monte ſcõ
dei in medio lapidũ ignitoꝝ · ambulaſti
pfectꝰ in vijs iro. die ↄditõnis tue · do
nec inuenta eſt inqtas in te. In młtitu⸗
dine negociationis tue repleta ſunt in⸗
terioꝛa tua iniqᷣtate · 1 pecca ſti · ⁊ eieci te
ce mõte dei:⁊ ꝑdidi te o cherub ꝓtegenſ
in medio lapidũ ignitoꝝ. Elenatum eſt
coꝛ tuũ in decoꝛe tuo· ꝑdidiſti ſapientiã
tuã a decoꝛe tuo · in terrã pieci te· añ fa⸗
ciem regũ dedi te:vt cernerẽt te in multi/
tudine iniquitatũ tuaꝝ· iniqtate nego
ciatiõis tuę polluiſti ſanctificatiõʒ tuã.
yſaias qͥ; de alio. Quomõ cecidiſti de
celo lucifer q maneoꝛiebar: Coꝛruiſti ĩ
terr qͥ vulnerabas getes · ꝗ dicebas in

Collatio vii abbatis Bereni

coꝛde tuo In celũ ↄſcẽdã : ſuꝑ aſtra dei
exaltabo ſoliũ meũ· ſedebo in mõte teſta
menti in lateribo aqlonis· aſcendaʒ ſuꝑp
altitudinẽ nubium·⁊ ero ſilis altiſſimo
Nuos tñ nõnulloſ exilla beatiſſima ſta
tione ruiſſe ſcriptura cõmẽoꝛat dicens
tertiã partẽ ſtellaꝝ draconẽillũ ſecũ pa
riter ꝑtraxiſſe. Anꝰ qʒ apłoꝝ euidẽtius
dicit. Angelos vero qui nõ ſeruauerũt
ſun pncipatũ ſʒ dereliquerũt domiciliũ
ſuũ.in iudiciũ magni diei vĩculeternis
ſub caligine ſeruauit. Illud etiã qð ad
nos dẽ. vos aũt ſicut hoĩes moꝛiemĩ·⁊ ſi
cut vnꝰ de pncipib cadet· qͥd aliud qᷓ;
multos de pᷣncipib cecidiſſe ſignificat:
Quiby indicijs ̊ ratio diũſitatſ huius
colligit᷑ · has differẽtiaſoꝛdinũ qᷓs ĩſtar
ſanctaꝝ celeſtiũq; virtutũ adũſe pote⸗
ſtates hr̃e dicunt · vel ex illiꝰanterior oꝛ/
dinis gdu in quo vnaꝗq; creata fuerat
nũc etiã retentare · vel certe de celeſtibus
uolu tas ad ſimilitudinẽ illaꝝ vᷣtutũ
ꝗ ibidem pꝑſeuerant ·p neqtię ſuę merito
in q̃ in malũ vnaꝗᷓ q; ꝓfecit:hos inter ſe
Sdus ſeu oꝛdinũ vocabula in parte cõ/
traria vndicaſſe. Obiectio ꝙ&
ruina diabolia deceptione eue
pꝛincipium ſumpſerit.Cap̃ᷣ.ix.
Ezmanus. Mos hactenus
credebamꝰ cauſam initiumq;
mnmnuuine ſeu uaricationis diabo
lice · qᷓ de angelica ſtatione deiectus eſt · i
uidiam extitiſſe · qñ adã dũtaxat et euã
liuida calliditate decepit. Reſponſio
deimnicio lapſus diaboli. Ca x.
Frenus. Mòõ eſſe iſtò initiuʒ
huaricatõis illius ſeu deiectio
mnmniiies geneſeos lectio manifeſiat.
ꝗ̊ añ illoꝝ deceptiõʒ ſerpẽtini noĩs eum
nota ĩuſſit ita dicẽs. Serpẽs aũterat ſa
pietioꝛ ſiue vt hebꝛaici expmũt libꝛi cal⸗
lidioꝛ cunc beſtijs terre quas ſecit dñs
deus · In telligitis ergo ꝙ ante illam cir
cñuentionem pꝛimi hominis de angeli
ca diſceſſerat ſanctitate· ita vt nõ ſoluʒ
noĩs huiꝰ in ſigniri mereret᷑ ifamia: ſed
etiã in neqtię terginerſatõe ceteris pꝛe⸗

— — — — —
SeE — —

— —

E — —2

De pꝛincipatibus

ſerret᷑ beſtijs terre. Mõ enĩ tali vocablo
ſcriptura bonũ angeluʒ deſignaſſet · nec
Te his ꝗq in illa beatitudine perſeuerant
Diceret. Serpẽs aũt erat ſapientioꝛ oib

beſtijs terre. NQam Gq̊ cognomẽ nõ ſoluʒ

gabꝛieli ſiue michaeli nullo mõ poſſet
aptari·ſed ne bono qᷣdẽ cuiqᷓ; hoĩ cõne

niret. Aptiſſime itaq; ⁊ ſerpeniᷣ vocabu

lum ⁊ ↄꝑatio beſtiarũ non ſonat angeli

dignitatem:ſed pᷣuaricatoꝛis infamiam

Deniq; liuor ac ſeductionis materia q̃

vt hoĩeʒ deciperet inſtigatꝰ eſt · de ante⸗

rioꝛis ruine extitit cauſa · qð ſcʒ de limo
terręnnpꝑprime figuratũ ad illã eum glo/
riam cerneret euocandũ. vñ cũ eſſet vnꝰ

depncipibus ſe meminerat coꝛruiſſe Et

idcireo poꝛem eiꝰ lapſum qͥ ſuꝑbiendo
coꝛruerat · quo etiã ſerpẽs meruerat nũ/

cupari· ſcda ruina ꝑ inuidiã ſubſecuta
eſt. ꝑ quã inueniens eũ adbuc aliqͥd in

ſeſe erectü habentẽ ita vt etiã cuiuſdaʒ
colloquij atq; cõſilij cũ hoĩe haberet cõ
ſoꝛtiũ · ſentẽtia dñi vtiliſſime eũ in ima

Tiecit · vt nõ iam ſicut añ ſbᷣlime aliqd
intuens incederet · ſed vt ſolo coberens

repet potius ⁊ humiliatus ſuꝑ ventrem
terrenis vicioꝛi eſcis ⁊ opib paſceretur
occultũ deinceps publicans inimicum-

ac ponens inter ipᷣim ⁊ hoĩem vtiles ini/

micicias ſalutarẽq; diſcoꝛdia · vt dũ ca/
uetur tanqᷓ; hoſtis noxiꝰamicicijs frau⸗

dulenij vlterius homi nocere nõ poſſet.

De eius qui decipit ſiue decipi
turpena Cap xi.

Nquo tñ i lud nos pcipue
debet inſtruere · vta mal conſi⸗/
lijs declinemꝰ· qð licʒ ceptio

nis auctoꝛ ↄgrua pena ⁊ ↄ-demnatione
plectat· ne ille qdem qͥ ſeducit᷑ ſupplicio

careat ·licʒ aliquãtulo leuioꝛe qᷓ ille qui

auctoꝛ deceptõis extiterit. Qð hᷣ expſiuʒ
pleniſſime cernimꝰ. Adãa nãq; qui ſedu

ctus eſt (ĩmo vt apli verb eloqr) qui ſe⸗

ductus nõ eſt.ſʒ ſeducte acqeſcens· in ex

icialem videt acceſſiſſe cõſenſum · ſudo⸗
re vult' ac la boꝛe timmõ condemnat.q
tmillinõ per ſus ſed ꝑ tene maledictiõʒ

ſterilitatẽq; decernitur Mlier vᷣo que
huiꝰ rei ꝑſuaſoꝛ extitit multiplicationẽ
gemitnũ ac doloꝝ atq; triſtitie ꝓmeret᷑.

ppetuo parit᷑ iugo ſubiectiõis addicta.

Serpens aũt qͥ pmus incentoꝛ buiꝰ of/

fenſe eſt perenni maledictione multatur
Wobꝛem ſüma ſolicitudine ⁊ circũſpe⸗
ctione cauendũ eſta ↄſilijs pꝛauis·:quia

ſicut auctoꝛẽ puniũt ita deceptũ nec pec

cato faciunt carere nec pena

De conſtipatione dęmonuz et
inquietudine quam in hoc ae⸗
reſemper exercent Cap̃. xij.
Anta vo ſpũum denſitate cõ⸗
ſtipatus eſt aer iſte qͥ inter celũ
terramq; diffundit᷑:in quo nõ

quieti nec ocioſi vᷣſant᷑: vt ſaſj otilit᷑ ab
humanis aſpectib eos ꝓuidetia diula

abſcõderit atq; ſubtraxerit · Nam non

ſolũ terroꝛe ↄcurſus eoꝝ vł lvꝛroꝛe vul

tuum in qͥ ſeꝓ volũtate ſua cum libituʒ

fuerit trãifoꝛmant atq; conuũtunt into⸗

lerabili foꝛmidine hoĩes cõſternarentur

neq ꝙᷓ valetes h carnalib oculis intue⸗
ri·ſʒ etiã in amplioꝛẽ neqtię modũ quo/

tidiano iugiq; eoꝛũ exemplo ⁊ imitatõe

ſuccenſa gens hũana ꝓſiceret· 1 p Hint᷑

boĩes ⁊ immũdas atq; aereas ptãates fie

ret noxia ꝗdã familiaritas atq; pnicio/

ſa ↄiunctio · dũ h̊ flagicia ꝗᷓ cũ int᷑ hoĩes
admittunt · vel parietũ ſept vel locoꝛuʒ
interuallo:⁊ qᷓdaʒ verecũdie ↄfuſiõece⸗

lant· apta viſione iugit᷑intendentes ad

maioꝛẽ furor incitarent᷑ inſaniã: nulla
ſcʒ interueniete quiete:qua ab iſtis ſcele
ribus eos cernerẽt deſinẽtes qui ꝑpe qͥs

nulla laſſitudo carnalis ſeu occupatio

familiaris · ac diſtentio quotidiani victꝰ
quemadmodum nosa cepiintentõni/
bus etiã inuitiſſimos nonnunqᷓ; ceſſare
compellunt. Deeo impu⸗/⸗

gnationem quam erga homieſ

impendunt etiam aduerſum ſe

As naq; ipugtõnes qbo hoies
im ꝑetũt neqqᷓ; eos a flagicioꝝ
crimĩe ꝑurgere ceſſantes · etiaʒ

Collatio

cõtra ſe inuicẽ ipos affectare certiſſimũ
eſt. M diſcoꝛdias atq; cõflictꝰſuꝑ nõ⸗
nullis gentibo ꝓ qdã ſibi neqtię vnacu

la familiaritate ſuſcepi-indefeſſo certa⸗

mine ſimilit᷑ exercere nõ deſinũt Quod
etiã in viſione danieł ꝓphete maifeſtiſſi⸗
me legimꝰ figuratũ: angelo gabꝛiele ita
narrante. Moli timere daniel · qꝛ ex die
pmo qͥ poſuiſti coꝛ tuũ ad intelligẽdum
vt te affligeres in ↄſpectu dei tui · exaudi
ta ſunt vba tua:⁊ ego veni ꝓpter pᷣmo/
nes tuos. OPꝛinceps aũt regni perſaruʒ
reſtitit michi viginti ⁊ vno dieb· ⁊ ecce
michael vnꝰ depncipibe pmis veĩtĩ ad
iutoꝛiũ meum et ego reman ſi ibi iux re/
gem perſau. VNeni aũt vt docerẽte queę
vẽtura ſunt ꝓplo tuo in noniſſimis die⸗
bus. Quẽ pncipem regni perſaꝝ aduſa
riam ptãtem eſie ꝗͥ fauebat gẽti perſarũ
inimicanti ꝓpło dei mime dubitanduʒ
eſt · qq; ad impediendã utilitatẽ quã vi
debat ꝑ abſolutionẽ queſtionis ꝓ q̃ p⸗
pheta dñm exoꝛauerat · ab archangelo
miniſtrandã: liuens ſemetipᷣm obcere
feſtinauit:ne ociꝰ ad danielẽ ſalutarnlan
geli ↄſolatio ꝑuolãs · dei q; pplm cui ga
bꝛiel archangelus Herat ↄfoꝛtaret Qui
tñ dicit ne tunc qde ob impugnationis
illius vehementiaʒ ſe facere otuiſſe · ſed
abeodẽ adhuc fuiſſe detinenduʒ niſi in
adiutoꝛiũ ſibi michael archangelꝰ ad/
neniſſet · qͥ occurrens pᷣncipi regni ꝑſarũ
ſeſeq; cõflictui eius interſerens ⁊ o po/
nens· eũq; ab ipius ipugnatõe ſubripi
ens. ad inſtructionem ꝓphete poſt viceſi
mum ⁊ vnuʒ diem cõmeare feciſſet · Et
poſi pauca. Et ait inqt angelus Nun/
qͥd ſcis q̃re venerim ad te:. Et nũc reu/
tar vt pᷣlier aduerſus pᷣncipem perſaruʒ
Cuũ em ego egrederer a ꝓparuit pꝛiceps
grecoꝝ veniẽs Nerũtamẽ annũciabo ti
bi qðᷣ expꝛeſſum eſt in ſcriptura veritaſ.
Et nemo eſt adiutoꝛ meꝰ in his omibus
niſi michael bnceps vr. Et iteꝝ. In tꝑe

1*

illo cõſurget michael pᷣnceps magnꝰ qͥ

ſtat ꝓfi lij ppli tui Legiꝰergo grecoꝝn q

pncipem ſimilit᷑ aliũ nucupari · ꝗͥ vtiq;

tirentur.

vii abbatis Bereni

fauens genti ſibi ſubdite tã ꝓplo iſraeli
qᷓ; nationi perſarũ erat aduſus.Ex quo
liquido puidet᷑ ꝙ diſcoꝛdias gentiuʒ et
cõflictꝰ atq; ſimultates q̃s inter ſe iſtis

inſtigantibo gerunt · etiã ↄtra ſe aduerſe
exerceãt ptãtes· ⁊ illaꝝ vel gaudere eas

victoꝛia vel diminutione triſtari · ⁊ ob hH

ns poſſe illas inter ſequietas aut cõcoꝛ/
s exiſtere · dũ vnuſqſq; ꝓ bis qᷣb pꝛe

eſt cõtra alteriꝰ gent ſulẽ inquieta ſp
emulatõe ↄtendit. Unde factum ſit
vt poteſtatũ ſeu pꝛincipatu no
mina ſpiritalium nequitię ſor⸗
Os ergo pꝛeter illas q̃s ſupius
expoſuimus opiniones. etiã id
circo dici pncipatꝰ vel poteſta/

ſes euidẽti poſſumꝰ rõne colligere · ꝙ ſc

vel diuerſis gentib dominent ac plint.
vl certe ꝙ iferioꝛes ſpũs atʒ demonia
de qbus etiã enangelia legiones eſſe ꝓ⸗/
pꝛia ipoꝛũ ↄfeſſione teſtant᷑ · quęq; ſpiri
talia nequitię ab aplo nücupant ſuos
exerceant pncipatꝰ. Non enĩ dñatõnes
dici woſſunt niſi babeant in qs ſuas do-
minationes exerceant · nec poteſtates aut

pncipatꝰ vocari queũt·niſi fuerit in qs

poteſtates aut pꝛincipatus ſuos agant
Nð etiã in euangelio deſignari calũni⸗
antib phariſeis manifeſtiſſime repimꝰ.

in beelʒebub pncipe demonioꝛũ h eijcit

mones. Nam ⁊ rectoꝛes tenebꝛarum
legimꝰ axpellari.⁊aliũ mũdi huiꝰ pꝛin/
cipem nuncupari. Quos tamẽ gradus
beatus apls in fu turũ cũ oĩa chꝛiſto fue
rint ſubiecta aſſerit euacuandos· cũ tra
diderit inquiens regnuʒ deo ⁊ pri: cum
euacuauerit omnem pᷣncipatũ poteſta⸗
tem 1 dominationem · qð vtiq; non ali⸗
ter fiet niſi fuerint de ipoꝛũ ditione ſub/
lati · in quibo in hoc ſeculo poteſtates ſen
dominationes velpncipatus agere co⸗

gnoſcuntur.
De eo ꝙnõ ſine cauſa ſanctis

celęſtibuſq; virtutibus angelo

rum ſiue archangeloꝛum nomi
na ſintindita. Lap. xrv

—f— — —

viſione ꝑpſpecta.

*
—

H ””ͦ”łM
.

De pꝛincipatibus

Am qꝛ in bonã partẽ hoꝛuʒ oꝛ
dinuʒ vocabula nõ ſine ratõe
Ccguſane ſintĩdita. ſ officioꝛũ
vel meritoꝝ ſeu dignitatũ ſint noĩa· nul
li dubiũ eſt. Eteĩ de officõ nũciandi an
gelos.i.nũcios a pella ri manifeſtuʒ eſt
7 archangelos ꝙ ipſis angelis pꝛeſint
noĩs ipᷣius ꝓpꝛietas docet · dñatões etiã
ab eo ꝙ qbuſdã dominent᷑.pᷣncipatus
q ꝙ habeãt quoꝛũ ſint pncipes atq; pᷣ

oꝛes · ⁊ ſedes qita ſcilicʒ deo cohereant ·
domeſtice ſint eiac familiares: vt in ip
ſis wlut in quadam ſede diuina maie⸗

ſtas peculiarius requieſcat:⁊ quodam/

modo ſit in eis firmius reclinata.

De ſubiectione demonũ quaʒ
ſuis pꝛincipibus pᷣbent fratris
Cap.xvi.

Egi aſt hos immũdos ſpũsa

neqoꝛib poteſtatibeiſq; ſbᷣdi⸗ aeg

tos elſe · pꝛet illa ſcripturarũ te
ſtimonia ꝗᷓ in euangelijs q̃ʒ calũnianti
bus phariſeis dñi legimus reſpõſione
deſcripta. Si ego in beelʒebub pꝛincipe
demonioꝝ eijcio demones:etiã pſpicue
viſiones ⁊ expimenta ſanctoꝛum multa

nos edocẽt.Nam cũ vnus ex fratribus
noſtris in hac ſolitudine iter ageret ad
ueſperaſcẽte iam die templũ quoddam
repiens:ibidẽ ſubſtitit:veſptinã volẽs

in eo ſynaxim celebꝛare. Abi dum pſal⸗

mos exmoꝛe decantat:tꝑs medie noctis

exceſſit.Cũqʒ finita ſolẽnitate refecturꝰ
laſſum coꝛpꝰ paululũ reſediſſet: repente

cepit cateruas demonũ vndiq; in vnuʒ
ofluentiũ innumerabiles intueri· ꝗᷓ infi-

nita conſtipatõe ac deiectõe longiſſima
ꝓcedentes · alie ſibantpᷣncipẽ ſuũ.alie
ſuo agmine ſequebant᷑. Qui tandẽali

qñ et magnitudine ꝓcerioꝛ cuncſ etaſ⸗

pectu terribilioꝛ:turmis infinitis circũ/⸗
ſeptus aduenit:ac poſito ſolio cũ in tri
bunali quodã ſublimiſſimo conſediſſʒ

vniꝰcuiuſq; actus diligẽti cepit exami⸗

natõe diſcutere:illoſq; qͥ nec dũ ſe circũ

Vlut inertes ignauoſq; a cõſpectu ſuo

nenire emulos ſuos potuiſſe dicebant.

cum nota et iniuria ſumma inbebat er⸗
pelli · ſpacia tem or tanti· ⁊ opus inani

ter ab eis expẽſuʒ cũ fremitu et indigna
tione furoꝛis expbꝛans:illos vero qui ſe

nunciabãt cõſignatos ſibimet decepii
ſe· ſũmis laudibo cũ exultatione ac fauo
re cũctoꝝ velut victoꝛes palmis remu/⸗
neratos ac redimitos ſertis · vtq; foꝛtiſſi
mos bellatoꝛes ad exemplũ cunctoꝛum
gloꝛioſiſſimos coꝛã oĩb emittebat. In
quoꝝ numero cũ qͥdaʒ nequiſſimꝰſpũs
vtpote quendã triumphũ ſublimiſſimũ
delaturꝰ letioꝛ adueniſſet:nomen mona

chi optie cogniti deſignauit:aſſerens ſe

poſi quindeci annos quiboeum iugiter
obſediſſet· tandẽ aliqñ pꝛeualuiſſe vt eũ

eadem ipa nocte ruina foꝛnicatõnis eli⸗

Teret · nã cũ quadã ſacra puella nõ ſolũ

ĩpuliſſe vt ſiup crimẽ ĩcurrerʒ dicebat·

ſʒy etiã pſuaſiſſe vt eã ppetno ſibimet iu
recõiu gij retentaret. Suꝑ cuius hac ꝓ/⸗
ſecutõne cũ immane cunctoꝛũ gaudiuʒ
fuiſſet exoꝛtũ.ſummis a pᷣncipꝑe tenebꝛa⸗

rum laudibe iſte platus: magniſq; pꝛe⸗

conijs coꝛonat abſceſſit. Auroꝛa ita q;
ſupꝑueniẽte cñ oĩs hec ab ocuł euanuiſſʒ
demonũ multitudo· dubitans frater de

aſſertõeſpũs immũdi: magiſq; id rat

qð inolita conſuetudis ſuefallacia ſibi
voluiſſet illudere· ⁊ innocenti fratri in⸗
urere crimen inceſti: memoꝛ euangelicę
ſententię ꝙ in veritate nõ ſtetit:quia nõ

eſt veritas in eo· cũ loquit᷑ mendaciũ de

ꝓpꝛijs loquit᷑ qꝛ mendax eſt ⁊ pater eius

Peluſiũ petijt: vbi illuʒ quem ſpũs im

mundus aſſeruit eſſe deiectum nouerat
cõmanere.Erat ſiquidem illi etiam no⸗
tiſſimus frater. Quem cum requiſiſſet:
repperit ꝙ eadẽnocte qua deterrimꝰ ille

demon ruinã eius ſue cohoꝛti vel pꝛinci
pi nüciauerat monaſterio pꝛiſtio dereli⸗
cto vicum petiſſet· ⁊ cum deſignata pu

ella fuiſſet lapſu miſerabili deuolutus.
De eo ꝙ ſingulis hominibus

duo ſemper angeli adhereant:

Capitulũ.xvij.

LCollatio

Aum quod vnicuiq; nrjm duo
cobereant angeli id eſt bonus ⁊
malꝰ ſcriptura teſtatur. De bo
nis quidem ſaluatoꝛ? ne contemnatis
inquiẽs vnũ ex puſillis iſtis · dico enim
vobis qꝙ angeli eoꝛuʒin celis ſp vident

faciem patris mei qᷣ in celis eſt. Illð qͥʒ

Im mittet angelus dñi in circuitu limẽ
tium eum ⁊ eripiet eos NMecnon etiã qðᷣ
in actib aploꝝ de petro dꝛ:qꝛ angelus
eius eſt · De vtriſq; vero liber paſtoꝛis
pleniſſime docet. Si aũt conſideremus
T illũ qui beatuʒ iob expetijt apertiſſime
inſtruemur illũ fuiſſe qui ſp inſidiatꝰ ei
nunqᷓ; eñ ad peccatũ potuerit incitare·
idcirco poteſtatem a dño popoſciſſe: ve
lut qͥ nõ virtute illius ſed dni defenſio/
ne qᷣillũ ſp ꝓtexerit vĩceret. De iuda qͥʒ
dicitur:⁊ diabolus ſtet a dextris eius
Differẽtia nequicie q̃ aduerſis
ſpiritibus ineſt ꝑ duos philo/
ſophos appꝛobata Lap.xviij.
ESE differentijs ſane demonum
dam magiq artib: vel inertiã
eoꝛũ vel foꝛtitudinẽ ſeuãq; neqᷣcia fue/
rant frequent᷑ experti· multuʒ cognitõ⸗
nis accepimꝰ. Hi aũt deſpiciẽtes btm̃
antoniũ velut xpianũ hoĩeʒ ⁊ ĩpitũ ac ſi
nelfis: volenteſq; eũ (⁊ ſi nibil ampliꝰ

ledere potuiſſent) ſaltẽ de cella ſua ma ///

gicis pᷣſtigijs ⁊ circũuentiõe demonũ p⸗/
turbare · ſpũs ei nequiſſimos immiſert
ad impugnatõnem: moꝛſu liuoꝛis ad/
ducti eo ꝙ maxime hoĩm turbe ad eum
quotidie cõuenirẽt.Cũ q; illo nunc qui
dem impꝛimente pectoꝛi ſuo frontiq; ſi/
gnaculũ crucis:nunc xo ad oꝛatõʒ ſup
plicit᷑ ineubante ne a ꝓpxim are quidem

diriſſimi demones eideʒ ꝓrſus auderẽét

atq; ad eos qᷣ illos direxerãt abſq; vllo
reuerterent᷑ effectu · ⁊ alios illi in nequi⸗/
tia vebementioꝛes rurſus immitterent:
itidemq; ipᷣis incaſſum ſuas expenden⸗
tib vires atq; inaniter redeuntibpo/⸗
tentioꝛes nibilominus aduerſus mili/
tem chꝛiſti victoꝛem iterum deſtinati ni

etiã p illos duos phos qͥ quõ/

—

vIII abbatis Bereni

bil penit? pualerent:eo ꝓfecerunt tales
tãteq; eoꝛũ inſidie tota magica arte ꝗ̊/
ſite vt ꝑ hec euidentiſſime compꝛobarẽt
magnã ꝓfeſſioni cbꝛiſtianoꝛũ ineſſe vir
tutem· quiboille tam ſeue tamq; poten⸗
tes vm bꝛe quas eſtimabãt ſolẽ lunãq;
ſi ad eas directe fuiſſent obducere potu
iſſe hunc non ſolum nihil ledere: ſed ne
ad punctũ quidem: de monaſterio ſuo
valu erint perturbare =ð
De eo ꝙ demones nihil aduer⸗/
ſus holes pualeãt niſi obſede/
rinteoꝛũ pꝛiusmentes.Ca.xix.
Anq; ꝓ bac ãmiratione cõfe/
ſtim veniẽtes ad abbatem an/
tctchoniũ im pugnatõnum ſuarũ
magnitudinem:⁊ cauſas atq; inſidias
patefeciſſent liuoꝛis occulti chꝛiſtianos
ſe fieri ꝓtinus popoſcerũt Recurſo autẽ

die vel tge aſſeruit ſe batus anthonius
amariſſimis cogitationũ ſtimulis tunc

4

fuiſſe pulſatũ.Quo expimento ſentẽtiã
noſtrã quã heſterno die in collatõe ꝓtu
limus ꝓbauit ac definiuit beatꝰ antho
nius nullatenus demonẽ poſſe mentem
cuiuſq; vel coꝛpus innadere: nec hfr̃e fa
cultatẽ in cuiuſlibet aĩam penitus irru/
endi:niſi eam pᷣmo deſtituerit omĩbo co/
gitatõnibo ſanctis:ac ſpiritali contem/
platõne vacuam nudamq; reddiderit.
Sciendũ tñ duob modis ſpũs immun
dos homĩbyobedire. Aut enĩ ſanctitati
fideliũ diuina gr̃a ac ꝓtute ſubduntur
aut ſacrificijs impioꝝ ſeu q buſdam car
minibo deliniti velut familiariby ſuis ob
tem perant. Qua opinione phariſei z
ecepti arbitrati ſunt etiã dñm ſaluato
rem hac arte demonijs impaſſe: di cẽtes
In beelʒebub pᷣncipe demonioꝛum hic
eijcit demones m illã ſcʒ ↄſuetudinem
ꝗ noꝛant ſuos magos vl maleficos per
inuocatõʒ noĩs illiꝰac ritũ ſacrificioꝛuʒ
q eũ delectari gaudere cognoſcũt: v/
lut domeſticos eius effectos:hr̃e etiaʒ in
demones ei ſubditos poteſtatem.
Interrogatio de apoſtatis an
gelis qui in geneſi cuʒ filiabus

—2 „ — —
☛ wun d b 2 9

7

hominũ concubuiſſe dicuntur
EFErmanus. Quia La. xrx.
geneſeos lectio paulo ante in
medium dei diſpenſatione p⸗
lata eſt · quę nos opoꝛtune commonu/
it· vt id quod ſemper diſcere cupieba/
mus · nunc poſſimus congrue ſciſcitari ·
quid etiaʒ de illis apoſtatis angelis ſen/
tiendum ſit optamus agnoſcere. qui ſe
eũ filiabus hoĩm miſcuiſſe dicunt᷑.vtrũ
hoc poſſit ſpiritali nature hm lram cõue
nire. Illud qͥʒ euangeliſte teſtimo nium
qð de diabolo paulo ante dixiſti · qꝛ mẽ/
dax eſt ⁊ pater eiꝰ.ſimilit᷑ deſideramus
audire qui nã eiꝰ pater intelligẽdusſit
Solutio ꝓpoſite queſtionis·
Capitulũ.xxi. —
Erenꝰ. Duas queſtiones nõ
mediocres pariter ꝓpoſuiſtis.
CECEec quibo quantũ poſſum eodeʒ
quo ꝓpoſuiſtis oꝛdie reſpondebo. Nul
lo modo credendum eſt ſpiritales natu
ras coire cum femĩs carnalit᷑ oſſe.Qð
ſi aliqñ hoc ſᷣm Iram fieri otuiſſet:quõ
nunc qͥʒ vel frequent᷑ vel raro idipᷣm nõ
euenire contingeret · et abſq; ſemine vel
coitu viri aliquos naſci ſimilit᷑ de mulie
ribus cõceptu demonũ cerneremus · cũ

pꝛeſertim conſtet eos libidinũ ſoꝛdibus

admodum delectari.quas pculdubio ꝑ

ſemetipos exercere pluſq; ꝑ homĩes mal
lent:ſi illud vllomodo potuiſſet impleri
eccleſiaſtoq idipᷣm ꝓnũciatꝭ. Quid eſt

quod fuit idipᷣm quod eſt:⁊ quid eſttqð

factum eſt:idipᷣm quod fiet.⁊ nõ eſt om
ne recẽs ſub ſole quod loquat᷑ ⁊ dicat.
eccehoc nouum eſt:iam fuerunt in ſecu
lis quęfuerunt ante nos. Sed ita ꝗ̃ſtio
hiſtoꝛie huius abſoluitur. Poſt necem
abel inſti·ne a fratricida ⁊ impio om̃e bo
minũ genus exoꝛdium ſumeret · in locuʒ
fratris extincti naſcit ſeth· qui nõ ſoluʒ
poſteritati:ſed etiam fraterne pietati ſuc
cederet.Cuius ꝓgenies ſecuta patris iu
ſticiam · a ſocietate et cõiunctõne cogna
tõ nis illius que ex cayn ſacrilego deſcen
Tbat:ſp diuiſa ꝑmanſit:ſicut etiam ge

—

De pꝛincipatibus

nealogie deſcriptõ maĩfeſte eclarat ita
dicens. Adam genuit ſeth · ſetb gennit
enos. Enos genuit caynan. caynan au⸗
teʒ genuit malalehel. Malalebel autem
genuit iaretb.iareth autẽ genuit enoch.
Enoch aũt genuit matuſalã. Matuſa/
lam genuit lamech · lamech gennit noe.
Item genealogia cayn ita diuiſa deſcri
bit. Cayn genuit enoch. Enoch genuit
yrath. Jrath genuit maniahel. mania⸗
hel genuit matuſa hel. Matu ſabel genu
it lamech· lam ech genuit tubal. Itaq; il
la generatõ que de ſeth iuſti ꝓpagine de
ſcẽdebat · ſue linee iugit᷑et agnatõi pmi
xta · in pr̃is atq; attaui ſcĩtate lõga etate
durauit:neq qᷓ; ſcʒ ſacrilegijſac malicia
neqᷣſſime ꝓlis ĩfecta.que in ſemet impie/
tatis germen velut attaui traditõne reti
nebat in ſertum. Donec ergo ꝑpſeueranuit
interillos generatõnis eoꝝ iſta diſcretõ
ſemen illud ſeth vtpote de optima radi
ceꝓcedens:ꝓ merito ſanctitatis taʒ ſue
qᷓ; patrum angeli dei ſiue vt diuerſa ex⸗
emplaria cõtinent:filij dei vocati ſunt ·
⁊econtrario illi ꝓpter impietatẽ vł ſuas
vl patrum ſuoꝝ ⁊ opera terrena filij bo
minũ nuncupant᷑. Cum eſſet ergo inter
ipos vſq; ad illud tꝑs h̊ vtil bonaq; di⸗
uiſio · videntes poſt hec filij ſetb qui filij
dei erant:filias eoꝛũ qui de cayn ꝓgenie
naſcebant᷑ · deſiderio pulchꝛitudis eaꝛũ

accenſi acceperunt ſibimet de ipis vxo/

res : que viris ſuis infundentes neqtias
patrum ſuoꝛuʒ · ab illa eos ingenita ſan
ctitate ac ſimplicitate paterna pꝛotinus
coꝛruperũt.Ad quos ſatis cõgrue dire⸗
ctum eſt illud eloquiũ · Ego dixi dij eſtis
filij excelſi omnes. Nos autẽ ſicut ho⸗
mines moꝛiemi · ⁊ ſicut vnꝰ de pꝛincipi/
bus cadetis.Quiq; ab illa vera phiſice
philoſophie diſciplina tradita ſibi a
maioꝛib exciderunt · quã pꝛimꝰ homo il

le qui vniuerſarũ naturarũ inſtitutõeʒ

e veſtigio ſubſecutus eſt potuit euident

attin gere: ſuiſq; poſteris certa rõe tranſ

mittere. Quippe qui mundi ipius infan
tiam adhic tmneram x qnocdanun pal

—è—r—r

rr, ſer nen we ſw — r

5 — — — —
— wS E e 4 4 — —
— e S n R

G llatie VI I 19 bbatis Beren i 4

pitantẽ rudem qʒ conſpexerat· ⁊ in queʒ rentur iniuria· ⁊ duriſſimis lapidib in
tanta eſt non ſoluʒ ſapientie plenitudo· ſculpſit· Quę diluuio pacto eadeʒ qua
ſed etiam gratia ꝓphetie: diuina illa in, illa celauerat curioſitate ꝑquirens·ſacri
ſufflatõe trãſfuſa · vt vniuerſis animan legioꝛum ac perpetuę nequitie ſemina⸗
tibus nomĩa rudis adhuc mundi huꝰ rium tranſmiſit in poſteros. Macitaq
habitatoꝛ im poneret · acnon ſolũ oĩige, rygtioneilla opinio vulgi qua credũt an
num beſtiarũ atq; ſerpentiũ furoꝛes vi· gelos vel maleficia vl diuerſas artes o
ruſq; diſcerneret · ſed etiã vtutes herba minibus tradidiſſe· in veritate comple/
rum arbo:ũ qͥʒ lapidumq; naturas aa ta eſt·De illis ergo quemadmodũ dixi/
tem poꝛũ necdũ expertoꝛũ viciſſitudies musfilijs ſeth ⁊ filiabus cayn nequio⸗
partiret· ita poterat efficacit᷑ dicere. Do res filij ꝓcreati ſunt · qui fuerunt robu/
minus dedit mihi bonoꝝ hoꝛũ quęſunt ſtiſſimi venatoꝛes· violentiſſimi ac trucu
ſciam veram · vt ſciam diſpoſitiões oꝛb lentiſſimi viri qui ꝓ enoꝛmitate coꝛpoꝝ
. terrarũ · et virtutes elementoꝛũ· inicium vxel crudelitatis ac malicię gigantes nũ
. ⁊ conſummationẽ ⁊ medietatẽ tem pę cupati ſunt. Hi nanq; fines innadere
annoꝛũ curſus ⁊ ſtellarũ diſpoſitiones: ac rapinas inter homĩes agere pmi cee
vim ſpũum:⁊ cogitatiões hoĩm · differẽ runt· pꝛeda potius exigere vitã ſuam q;
tias arboꝛũ ⁊ pptutes radicũ · ⁊ ꝗᷓ ſũt ab- ſudoꝛe operis ſui ac laboꝛe contenti.Et
ſcõdita ⁊ puiſa cognoui · NHacꝙ ſcia, Nquoꝛũ vſqʒ adeo ſcelera ſuꝑcreuerãt· vt
oĩm naturarũ ꝑ ſucceſſiones generatio. ¶ſiſi inundatione diluuij alias mũdus
num ſemen ſeth paterna traditiõe ſuſei ¶expiari non poſſet. Ita ergo filijs ſeth li⸗

Furn

οD meäEα. .
Weo I.
A.

piens · donec diuiſum a ſacrilega Ppagi

ne ꝑdurauit. quemadmodũ ſancte per/
ceperat ·ita etiã vel ad dei cultũ vł ad vti

fuiſſet impie generationi ꝑmixtũad res

ꝓfanas ac noxias que pie didicerat in⸗
ſtinctu q dem demonum diriuauitcuri

oſaſq; ex ea maleficioꝝ artes atq; pꝛeſti

gias ac magicas ſupſtitiones audacter

inſtituit: docens poſteros ſuos vt ſacil.

la cultura diuini noĩs derelicta · vel ele⸗

menta hec vel ignẽ· vel aereos demones
Vnerarẽt᷑ et colerẽt. Mec igit᷑ quã dixiꝰ

curioſaruʒ rerum noticia quõ diluuio

non pieritac ſuꝑueniẽtib ſeculis inno-
tu erit.licet ; minime abſolutio pꝛopoſi
te queſtionis expoſcat· tñ qꝛ nos occaſio
buiꝰexpoſitionis admonuit ꝑſtringẽdũ
bꝛeuit᷑ puto. Quantũ itaq; antiquętra
Ditiones ferunt cham filius noe qui ſu ⸗

perſtitionibo iſtis ⁊ ſacrilegis fuit artib

ac ꝓfanis infectꝰ.ſciẽs nullũ ſe poſſe ſup

his mẽoꝛialẽ libꝛuʒ in arcã ꝓꝛſus ĩferre

in qᷓ erat vna cũ pre iuſto ac ſanctis fra⸗
tribus ingreſſurusſceleſtas artes acp/
phana cõmenta diuerſoꝛü metalloꝛum

laminis·quęſcʒ aquarũ non coꝛrumpe

bidinis inſtigatione trãſgreſſis· illð mã

datum quod ab exoꝛdio mũdi huiꝰna/

turali inſtinctu diutiſſime fuerat cuſto⸗

ditum · neceſſe fuerat ꝑ litterã legis poz-

ſtea repari. Filiam tuam nõ dabis filio

eius vxoꝛem · ne de filia b eoꝛuʒ accipies
filio tuo · q; ſeducent coꝛda veſtra vt di/
ceda a deo veſtro ⁊ ſequamĩ deos eaa ?æ

rum ac ſeruiatis eis.

Obiectio quemadmodũ gene
ri ſeth cuʒ filiabus cayn ꝓpha

na commixtio ante interdictuʒ
legis potuerit imputari.xxij.

Ermanus Merito potuiſſy

illis ex hac ᷣſumptione vłno/

uitate coniugij crimẽ trãſgreſ⸗
ſionis aſcribi · ſi data fuiſſet illis iſta pꝛe
ceptio.At cum reiunctiõis iſtius obſer-
uantia · nec dum aliqua fuiſſet ↄſtitutio
nefßfixa· quemadmodũ illis pꝑmixtio ge
neris ad noxam debuit imputari ꝗᷓ nul
lo fuerat interdicta mandato Lex enim
non ſtenita ſolet crimĩa ſy futura dam⸗

Reſponſio ꝙ naturali legi ab ĩ
itio homines indicio ſeu pene

1 fuerunt obnoxij Cap̃. xrii ·
N. 0. ſen⸗ enn C A &— N. Oransann

–

Erenus. Deꝰ hominẽ creãs
omnem naturalit᷑ ei ſcientiam
ffegis iſeruit · quę ſi fuiſſ ab ho/
mie ſm ꝓpoſitũ dñi vt cepat cuſiodita.
nõ vtiq; neceſſariũ fuiſſet aliã dari ꝗ̃p
lr̃am poſtea ꝓmulgata eſt. Erat enĩ ſuꝑ
fluũ extrinſecus offerri remediũqd ad/
huc intrinſecꝰ tenebat᷑ inſertũ Sʒ qa h̊
vt diximꝰ coꝛrũpi cepit libertate vſuq;
peccãdi · velut huiꝰexactoꝛ ⁊ executoꝛ ac
vindex· ⁊ vtipis ſcripture vybis eloq̃r ·
adiutrix a ꝓpoſita eſt moſayce legis ſeue
riſſima diraq; diſtrictio· vt vel metu pe
ne pñtis non penitꝰbonum ſcięnaturał
extguerẽt · him ꝓphetęe ſnĩiaʒ legẽ dãs in
adiutoꝛiũ·ꝗqᷓ etiã ſm aplin edagogꝰ ve
lut paruulis data fuiſſe deſcribit · erudi
ens ſcʒ eos atq; cuſtodiens·ne abilla di
ſciplina in qua naturalit᷑ fuerãt inſtitu

ti q̃ dam oblinione diſcederẽt. Nam qa

ſit homĩ oĩs ſcia legis ab inicio creatõis
infuſa· hinc manifeſte ꝓbat᷑ qmandata
legis abſq; Ie lectioneañ legem ĩmo añ
diluuiũ oẽs ſanctos obſeruaſſe cogno⸗
ſcimus.Quẽcadmoduʒ eni ſcire wotuit
abel nec du lege madante · ꝙ offerꝛe deo
⁊e pmitiuis ouiũ ſuarũ ·⁊ ð adipe iparũ
ad ſacrificiũ debuiſſʒ· niſi ꝑ ĩſitã ſibi le/
gẽ nat᷑ alit᷑ fuiſſet edoctꝰ: Quẽadmodũ
noe qð mundũ velqð immũdũ eſſʒ ani/
mal decreuiſſet · non dum h̊ legali diſtin
gu ente mãdato.niſi ſcia naturali fuiſſet
inſtructꝰ. VUñ enoch didicit ambulare
cũ deo · nullã legis illuminationẽ ab ali
quo ↄſecutꝰ: Abi ſem ⁊ iafeth legerant
turpitudinem pr̃is tui nõ reuelab · vt in
cedentes retroꝛſum pr̃is verenda velarẽt
Uñ monit abꝛaaʒ deuici hoſtib nihil
acciꝑe de eoꝝ ſpolijs acquieſcit · ne retri/
butionem labon ſui cõſequ eretur abſti/
nuit · vl declas ſacerdoti melchiſedech
ꝗ̊ moſayca lege pᷣcipiunt᷑ exſoluit. Añ
idem ipe abꝛaã vnde loth· tranſeuntib⸗
ac ꝑegrinis humanitat iura ⁊ ablutio/
nem pedum · nec dũ euãgelico choꝛuſcã
temandato ſu ꝓplicit᷑ obtulerũt: AUnde
iob tantã denotionẽ fidei:tantam caſti/

peccauerunt.

De pꝛincipatibus

monie puritatẽ tantã bumilitat᷑ man/
ſuetudinis mie humanitaſj ſciam conſe
cutus eſtquantã nũc ne ab illis quideʒ

q euangelia memoꝛit᷑ tenent videmꝰ im
pleri: Quẽ ſanctoꝝ legimus añ legẽ vl⸗
lum legis violaſſe mandatũ: Qnis illo

rum nõ cuſtodiuit. Audi iſrł dñs deus

tuus dñs vnꝰ eſt. Quis nõ impleuit il/
loꝛũ.nõ facies tibi ſculptile neq; vllã ſi⸗
militudinẽ eoꝝ ꝗᷓ in cęlo ſunt ſiuequę ĩ
terra · vel eoꝝ quę ſunt in aquis ſub ter⸗
ra· Quis eoꝝ non obſuauit honoꝛa pa
trem tuũ matrem tua.velilla ꝗᷓ in de/
calogo ſubſequũt᷑·nõ occides·nõ adul-
terabis:non facies furtũ:non falſum te/
ſtimoniũ dices· nõ concupiſces vxoꝛem

ꝓximi tui aliaq; his multo maioꝛa · qui

bus non ſolũ legis · ſed etiam euangelij
huenere mandata De eo qiuſte
puniti ſunt hi qui ante diluuiũ
Lap̃. xxuij
CTa ergo intelligimꝰ ab inicio
deum omnia creaſſe ꝑfecta. nec
fuiſſe qd ordinationi eius pnci
pali velut im puide ⁊ im pfecte neceſſe eſ
ſet ſupinduci : vel qð ei addi poſt ̊ opoꝛ
teret · ſi in illo ſtatu ac diſpoſitõe qua ab
ipo creata ſunt vniũſa mãſiſſent.Etid/
circo in eos qͥ añ legem ĩmo añ diluuiũ
peccauerũt · iuſto iudicio deũ animadu⸗
tiſſe pbabimus:q;ꝛ tranſgreſſi naturalẽ
legem ſine vlla meruerüt excu ſatiõe pu⸗
niri. Nec in illoꝛum incidemus blaſphe
miam calũniam q; qͥ ignoꝛãtes hãc ra⸗/
tionẽ derogant deo veter teſtamen ti: ac
Tetra hentes nr̃e fidei ſubſannãteſq; di⸗
cunt.Quid ergo placuit deo noſtro · vt
poſti tot annoꝝ milia legem voluerit ꝓ⸗
mulgare:tãta ſecula paſſus homieʒ ſine
lege tranſire. ſi poſtea melius aliqᷣd
adinuenit · a ꝓparet eũ in pmoꝛdio mun
di inferioꝛa vel deterioꝛa lapuiſſe · 1 poſt
hec wlut experimen edoctum cepiſſe re

ctioꝛa ꝓſpicere· ac pncipales oꝛdinatio/
nes ſuas in melius emendare · Qð im/
menſe pꝛeſcie dei penitus cõuenire non

poterit · nec ſine ingenti blaſp emia hec
1

LCollatio viI abbatis E

Deipſa heretica inſania pferẽt · dicẽte ee⸗
lelſiaſte. Cognoui qm̃ omiĩia ꝗᷓ fecit deꝰ

ab inicio ipa erũt in ęternũ. Super illa
nõ eſtqd addat᷑:⁊ ab illis nõ eſt qd au/
feratur. Et idcirco iuſtis nõ eſt lex poſi⸗
ta· iniuſtis aũt ⁊ nõ ſubdii/impijs ⁊ pec
catoꝛiboſceleraſ cõtaminad. Illi nan

qᷓ; habẽtes naturałilliꝰ atq; in ſite legis

ſanã atq; integram diſciplinã: neq; q; le
ge hac extrin ſecus adhibita lr̃is deſcri⸗
pta ꝗᷓq; in adiutoꝛiũ illi naturali data ẽ
indigebãt. Ex quibo aptiſſima ratõe col
ligit᷑ nec legem iſtã pſcriptam lr̃is ab ini
cio dari debuiſſe· erat enĩ hoc ſuperfluũ
fieri ſtante adhuc naturali lege z ĩteãp/
manẽte · nec euãgelicã pfectõʒ tdi añ le⸗

17

HZereni

patres holes ꝓnunciaret: aimaruʒ vro

Tũ ſolũ eſſe pr̃em ↄſtant᷑ expmeret. W/
qᷓ; ⁊; in ipſa coꝛpon huiꝰ cõcretione mini
ſterium tmimõ homi ſit aſcribendũ:ſum
ma vro conditiõis deo oĩm creatoꝛi di
cente dauid. Manus tue fecerunt me
plaſmauerũt me Et btũs iob Noõne ſiẽ
lac inq; t mulſiſti me · ⁊ coagnlaſti me vt
caſeum. oſſibo ⁊ neruis inſeruiſti me:Et
dñs ad bieremiã. Pri?qᷓ; te foꝛmarẽ in
vtero noui te. Eccleſiaſtes vo vtriuſq;
ſubſtãtieęnaturã atq; oꝛiginẽ · examina
tione oꝛtꝰ atq; inicij ex quo vicʒ vnaꝗ̃q;
ꝓceſſit· ⁊ ↄſideratione finis ad quẽ vna

quęq; cõtendit ſaſᷣ euident᷑ ac ꝓpꝛie col

ligens pariterq; de coꝛpor huiꝰ atz aĩe

gis potuiſſe cuſtodiã. Mõ eĩ poterãt au
Dire · ꝗᷣ te pcuſſerit in dextra maxilla tua
Sbeilli ⁊ alterã ·q contenti nõ erãt tali/
onis eqlitate iiurias ꝓpꝛias vlciſci· ſʒ le
tales calces ac teloꝝ vulnera ꝓ alapa le
uiſſima rependebãt:⁊ ꝓ minimo dẽte ꝑ/
cutientium aĩas expetebãt. Sy nec dici
PVterat ill diligite inimicos vros· in q⸗
brvus magnus fructꝰ ⁊ vtilitas dncebat᷑
vt amicos ſuos diligerẽt· declinarẽt po

ſepatione diſputans ita deſeruit. Dꝛi
qᷓ; conuertat᷑ puluis in terraʒ ſicut fuit-
2 ſpũñũs reutat᷑ ad deũ ꝗͥ dedit eũ. Quid
aperti? otuit dicere qᷓ; vt materiã car⸗
nis qua puluerem nominauit · q; de ho⸗
minis ſemĩe ſumit exoꝛdiũ eiuſq; videt
miniſterio ſeminari: velut e terra ſũptã
iterũ reuerti ꝓnunciaret ad terram ſpi/
rituz vro qͥ nõ ꝑ cõmixtõnẽ ſexus vtn/

inimicos· ⁊ ſolo abeis odio deſinerent.

nec oppꝛimere illos intficere feſtinarẽt.
DDediabolo qꝗqsdicitur in euan-

gelio quomõ intelligendum ſit

quia mendar eſtet pater eius.

Llud vvo qð vos Caxxv·
te diabolo mouerat qꝛ;ꝛ mẽdax
eet 7 pfr eius ꝙ videlicʒ tã ipſe
qꝙᷓ; pr ſuus mendax ꝓnunciari videat᷑ a
dñno . ſat abſurdũ eſt H vel leuitopinari.
Vt enĩ paulo añ diximꝰ. ſpũs ſpũm nõ
generat. ſicut nec aĩam qͥdem põt aia ꝓ

creare· licet cõcretionẽ carnis nõ dubite

mus hũano ſemie coaleſcere. ita de vr/

q; ſubſtantia.i.carnis ⁊ aię aplło ꝓnun⸗
ciante quę quo auctoꝛe pcedat mani.

feſtius explanãte.Deinde pres inqͥt car

nis nr̃e habuimꝰ eruditoꝛes ⁊ reuereba.

mur · nõ młtomagis ſu bijciem̃ pri ſpiri⸗
tuum ⁊ viuemus:?Quid hac diuiſione

cclariꝰ potuit definire· vt carnis qͥdeʒ nr̃e

uſq; ꝓcreat᷑· ſed ſpecialita o ſolo tri-

buitu · ad auctoꝛem ſuũ redire ſignaret
AM etiã per illam dei inſufflationeʒ qᷓ

adam pmit? animauit euident᷑ expmit.

AQNuiby teſtimonijs manikfeſte colligimꝰ
pfem ſpũum neiez dici poſſe niſi deũ lo⸗
lũ · qñ eos ex nihilo cũ voluerit fac ſłᷣſiſte⸗/
re ˖ homĩes vero carnis noſire pr̃es tãtũ/
mõ nominari. Itaq; et diabolus ᷣm H
qʒð vll ſpũs vel angelus bonus creatus
eſt · patreʒ nemiem habnit niſi deum cõ
Diltoꝛeʒ ſuüũ. Qui cum ſuꝑbia fuiſſet ela
tus ⁊ dixiſſet in coꝛde ſuo· aſcendaʒ ſup
altitudinẽ nubiuzʒ ero ſimilis altiſſimo ·
factus eſt mendax. ⁊in veritate nõ ſtetit
ſed de ꝓpꝛio nequitię thecauro mẽdaciũ
Pferens· non ſolũ mendax ſed etiã pater

ipᷣius mẽdacij factus eſt.qͥ deitatẽ hoĩ re

pꝓmittens ac dicens · eritis ſicut dij · ĩ xe⸗

ritatenõ ſtetit · ſed ab inicio factuſ eſt ho

micida. vl adam moꝛtalẽ faciẽs · vlabel
inſtigatione ſua ꝑ manũ fr̃is interimẽs

Lapiruia

Sed iam diſputationẽ noſirã duarum

ferme noctiũ lucubꝛatione ↄfectam diei

tertij ſubſequẽs auroꝛa cõcludit· ac de
pfundiſſimo queſtionũ pelago nauicu/

lam collationis huiꝰ ad tutiſſimũ ſilen⸗

tij poꝛtã cõpẽdio nr̃e ruſticitaſ᷑ attraxit·

In qð nos qͥdem ꝓfundũ q;to interius
fatus diuini ſpũs introduxit · tanto dif
fuſioꝛ pᷣcedens oculoꝝ aciẽ ſp apiet᷑ im/
maẽſitas · ac hm ſnĩam ſalomonis · longi⸗
fieta nob mag q; erat ⁊ alta ꝓfunditaſ
Iss ĩueniet eã. Wobꝛẽ dñm depcem̃ vtĩ
nobis vel timoꝛ eius vłcharitas ꝗᷓ cade

ree neſcit immobilis pſeueret · ꝗᷓ nos et ſa
pientes pꝛudenteſq; poterit conſeruare
TZa diaboli telis ꝓtegere ⁊ cuſtodire ſem
per illeſos. His etenĩ cuſiodibo impoſſi/

bile eſt quẽpiam laqueos eius incurrere

AInter pfectos aũt ⁊ impfectos iſta diſtã
tia eſt. ꝙ in illis qdem fixa (⁊ vtita dix/
rim ) maturioꝛ charitas tenaciꝰ perſeue/
rans firmius eos cuſtodit ac faciliꝰfacit

in ſanctitate durarein illis vrro velut ĩ

firmius collocata · ac facilius refrigeſcẽs

citius facit eos peccatoꝛuʒ laqueis ac ſe
pius implicari. Quibo auditis ita ᷣmo
nibus eius accenſi ſumus.vt cũ maioꝛe

ſitis ardoꝛead noſtram cellam reũtere/

mur q; ad ipius veneramus:
Ervplicit collatio ſecũda abba/
tis ſereni. Incipiunt capitula
collationis pꝛime abbatis yſa/
Ac de oꝛatione.Capi pꝛimum.
Roemium collationis.
3 Verba abbatis yſaac
ſup oratõnis qualitate

iij Nuemadmodum pura ac ſince/
ra paratur oꝛatio
uij De mobilitate animeplume vel
pennule compate
y SDecauſis quibus mens noſtra
aaggrauatur.

vi De viſione cuiuſdam ſenis quã
ſWuſup fratris iqeta opatõe ꝓſpexit.
vij Interrogatio de eo ꝙ maion dif/
filcultatis ſit cuſtodire cogitatio/
nes bongs q; parare ·

viij Reſponſio & diuerſis oꝛationn
qualitatibus. JMWD
ix· BDe qdripartita oꝛationũ ſpecie
x Deoꝛdine ſpecieruʒ quę ſuꝑ oꝛa
ttieonis qualitate pynuntur
xi De obſecratione
xij Deoꝛatione

xij De poſiulatione

xiij Degratiarumactione · R
xv Vtrũ quattuoꝛ oꝛationũ ſpẽs ſil
et om nibo an ſingillatim ? vicil⸗
ſim vnicuiq; ſint neceſſarię·

xxvi Ad quas oꝛationum ſpecies noſ

metipos tendere debeamus

xvij Dequatuoꝛ ſu ꝓplicationum ge

neribus a domino initiath

xxviij De oꝛatione dominica.
xix De eo qꝙ diẽ adueniat regnũ tuũ
xx De eo dicit fiat voluntas tua.
xxi De pane ſuperſubſtantiali ſiue

quotidiano.
xxij De eo ꝙ dicit dimitte nob debi⸗
ta noſtra · ⁊ reliqua
xxiij De eo ꝙ dicit nenos inducas ĩ
teempta tionem

xriiij De eo ꝙnõ debeant alia poſtula

ri q; hęc tantũ ꝗᷓ oꝛationis domi
nice modulo continentur

vyxv De q̃litate ſu blimioꝛis oꝛatiõis
xxvij De varijs cõpũctionũ q̃litatibo.

xxviij Interrogatio de eo ꝙnon ſit in
rnroſtra ptãte ꝓfu ſio lachꝛymarũ
xxix Reſponſio de diuer ſitate cõpun
ccionũ ꝗᷓ p lachꝛymas digerũt.
xxx De eo ꝙ elici nõ debeant lachꝛy⸗
meqñ non ſpontanee ꝓferunt
xxxi Sententia abbatis anthonij ſup
oꝓoꝛꝛationis ſtatu.

vxij De exauditõnis indicio

xxxiij Obiectio q; pdicte exauditiõis fi
OOucia tantũ ſanctis conueniat.
xxxiiij Reſponſio de diuerſis exauditio

num cauſis

xxxv Deoꝛatione intra cubiculum et

clauſo oſtio deferenda.

xxxvi De vtilitate bꝛeuis ac tacite oꝛa/

—

1 G 9

IZygcipit collatio pꝛia abba
tis vſaac de oꝛatione.

tua oꝛatiomis atq;
inceſſabili iugitate
qð in ſcdo ĩſtitutõ
nuz libꝛo ꝓmiſſuʒ
” eſt· collatiões ſenis
Pupquẽ nunc in mediũ ꝓferimꝰ id ẽ ab
batis yſaac dño fauente cõplebũt. Qui
bus explicaſ· cepij beatiſſime memo/

rie pape caſtoꝛis · ⁊ deſiderio vro o bea⸗

tiſſime papa leonti ⁊ ſancte frater elladi
ſatiſfeciſſe me credo:volumĩs amplitu⸗
dine pᷣmitus excu ſata · ꝗᷓ ſiudentib nobᷣ
non ſolũ ſermone ſuccincto narrãda p/
ſiringere · ſʒetiã plurima ſilentio pᷣterire ·
ſa eſt Oręemiſſa naq;ʒ ſupꝑ diũſis inſtitu
tis diſputatõe copioſa quã nos ſtudio
bꝛeuitat reſecare maluimus. Had extre⸗
mum beatus yſaac intulit xrbo.
Aerba abbatis yſaac ſuꝑ oꝛa/
tionis qualitate. Cap ij.
Mtnis monachi finis coꝛdiſq;

in maioꝛẽ modũ q; diſpoſueramꝰ exten

flfectio ad iugẽ atq; indiruptã

oꝛationis pſeuerantiã tendit:⁊

cq;ti humane fragilitati cõcedit᷑ ad im

mobilẽ tranquillitatẽ menᷣ ac pfectam
nitit puritatẽ. Ob quã poſſidendã om⸗
nem tã la boꝛẽ coꝛpor q; ↄtritioneʒ ſpũs

indefeſſe ꝗrimꝰ iugit᷑ exercemꝰ.⁊ eſt in

ter alterutrũ recipea ꝗdam inſepabilq;

coniunctio inuicẽ ſibi mutua ratiõecõ⸗

nexa. Nam ſicnt ad oꝛatiõis pfectionẽ
oim tedit ſtructura vytutũ · ita niſi huiꝰ
culmine hec oĩa fnerint colligata atz cõ⸗

pacta· nullomõ firma poterũt vel ſtabi

lia pdurare. Quemadmodũ ſineilł ac-
quiri vel cõſũmari non põt h̊ de qua lo
quimur ꝑpetua oꝛationis iugiſq; tran/
quillitas ita ne ille qdem vtutes ꝗᷓ hãc
pꝛeſtruũt abſq; huiꝰ poſſunt aſſiduita/
te cõpleri. Et ideo nec recte tractare de

oꝛationis affectu · nec ad eiꝰ pncipalẽ fi

tio IX gbbatis

im pulſio.
paratur pura et ſincera oꝛatio.

7

6D
☛

nem qͥ vniuſarũ ꝓtutũ molitiõe pficit·
ſubitanea diſputatiõe poterimꝰ intrare
niſipus vniũſa quęilliꝰobtentu vel abſ
cidenda ſunt vel parãda poꝛdineʒ di/
numerata fuerit atq; diſcuſſa · ⁊ bhm euã
gelice pabole diſciplinã ea q̃ ad ſpirita/
lis ac ſu blimiſſime illi? extructionẽ pti⸗
nsẽtturr ſu ꝓputata fuerit ac diligẽt᷑ añ
cõgeſta. Quętñũ nec ꝓderũt pᷣpata nec

recte ſuꝑponi ſibimet excelſa culmĩa p/

fectionis admittent · quia nec ſuꝑpoſita
poterũt molẽ tãte celſitudis ſuſtinere. ni
ſi pus vt cõi vſus vꝓbo ꝓpꝛiꝰ aliqͥd exb/
mam diliget egeſto pus oĩ repurgio vi
cioꝝ ⁊ effoſſis ſucciduiſ moꝛtuiſq; rude
rib paſſionũ viuę(vt aiũt) ac ſolide t᷑ꝛe
pectoꝛis nr̃i· imo illi enangelice petre in

ſublime ſcanſura ſuꝑiecta fuerĩt ſimpli
citat humilitat᷑ firmiſſima fundamẽ/
ta · qba hec turr ſpũaliũ vtutũ molitiõi9/

bus extruenda ⁊ immobilit᷑ valeat ſta⸗
biliri:⁊ ad ſumma celoꝝ faſtigia ↄfidẽ-
tia ꝓpꝛie firmitaſ̃ attolli. Fundamentis
etenĩ talibe innitenteʒ q;uis paſſionum
imbꝛes largiſſimi ꝓfundant· q;uis ei p/
ſecutionũ violenti toꝛrẽtes inſtar arietis

illidant᷑· q;uis irruat æ incũbat adũſa/

rioꝛũ ſpũum ſeua tẽpeſtas· non ſolũ rui

na nõ diruet ſʒ nec ipa aliq̃tenꝰ vexabit
Quemadmodum

Tigddcirco vteo fer⸗ Laßp̃. iij.
oꝛe ac puritate ꝗᷓ debet emitti
t oꝛatio. Bſũt oĩmodis ob

liñ generalit᷑ abſcidẽda eſte deĩde nulliꝰ

negocij cauſeue nõ ſolũ cura ſy ne mẽo⸗
ria qdem penitꝰ admittẽda · detractões

vaniloqa ſeu młtiloqa · ſcurrilitates qͥʒ

ſimilit᷑ ampu tãdeire pᷣ oĩb ſiue triſticię

Pturbatio fſunditꝰ eruẽda:concupĩe car

nalis ac filargirie noxiꝰ fomes radicitus
euellẽdus:⁊ ita his ac ſimilibo vicijs ex⸗

truſis penit? et abſciſis ꝗᷓ hoim qͥ; pñt
patere acnotari ↄſpectiby·taliq; vt dixi
mus repurgij emũdatiõe miſſa ꝗᷓ ſim/

plicitatis innocentiępuritate pficitur
ſic ſtrud⸗ . ml one de

/

.

iacienda ſunt pmnʒ ꝓfunde bũilitat᷑ᷣ in
cõcuſſa fundamina.ꝗᷓ ſcʒ turrẽ pulſatu
ram celos valeãt ſuſtinere: deinde ſuꝑ⸗
ponẽda vᷣtutũ ſpirital extructio · ⁊ ab oĩ
diſcurſu atq; euagatione lubꝛica aĩmꝰ
inhibendꝰ.vt ita paulati ad ↄtẽplatõʒ
dei ac ſpiritalis intuitꝰ ĩcipiatſbᷣlimari:
Quicqͥd enĩ añ oꝛatõis hoꝛã aĩa nr̃a cõ
cepit · neceſſe eſt vt oꝛantibo nob ꝑ inge/
ſtionẽ recoꝛdationis occurrat Wobꝛem
q̃les oꝛãtes volumꝰiueniri·taleſ nos añ
oꝛationis tps ſᷣpare debemꝰ. Ex pᷣcedẽ/
ti enĩ ſtatu mẽs atq; animꝰ in ſuꝓplica/
tione foꝛmat᷑.eoꝛundẽq; actuũ ꝓcũben/
tibo nob ad pcem · ꝓᷣboꝝ qͥʒ vel ſenſuum
añ oculos imago pᷣludẽs · aut iraſci uos
ſm pᷣcedenteʒ qlitatẽ faciet aut triſtari ·

aut concupiĩias cauſaſue pteritas retra/

ctare· aut riſu fatuo qð etiã pudet dice/
re cuiuſq; ſcurrilis dicti vel facti titilla⸗

tione pulſari aut ad poꝛes faciet volita⸗/

re diſcurſus. Et idcirco quicqͥd oꝛanti/
bus nobis nolumꝰ:vt irrepatañ oꝛatio/
nem de abdi nr̃i pector extrudere feſti/
nemus · vt illud apli oſſimus implere.
Sine intermiſſione oꝛate·⁊ in oĩ loco le/
uantes puras manꝰ ſineira ⁊ diſcepta/
tione.Alias nãq; mandatũ iſtud pfice/
renõ valebimꝰ·niſi mens nr̃a ab omĩ vi
cioꝛũ purificata ↄtagio · ꝓtutibo tm̃ ve/
lut naturaliba bonis dedita iugi omĩpo
tentis dei cõtemplatione paſcatur
De mobilitate aimę plumę vel
pennulę compate.
Laapitulũu.iiij.

Tenĩ qualitas aimęnõ inepte

ſubtiliſſime plumę ſeu pene le.
uuiſſime cõꝑat·ꝗᷓ ſi bumor cni⸗
piam ext᷑nſecus accidenij coꝛruptõne vi
ciata nõ fueritvel infuſa· mobilitateſbᷣ/
ſtantię ſuę tenuiſſimi ſpũs adiumento·
velut naturaliter ad ſublimia celeſtiaq;
ſuſtollit᷑. Si vo bumon cuiuſq; aſper/
gine vel infuſione fuerit ᷣẽuata · nõ mõ
in nullos aereos volatꝰ naturali mobili
tate raptabit᷑· ſed etiã ad ima terrecon/
cepti humon pondere depmet᷑. Ita mẽs

☚ lene . ſſ Sr

De oꝛatione

q nĩa ſi accedentib vicijs curiſq; mun
danis aggrauata nõ fueritnoxieue libi

dinis hũoꝛe coꝛrupta:velut natali pu/

ritatis ſue bñficio ſubleuata. leuiſſimo

ſpiritalis meditationis afflatu ſblima⸗

bitur ad ſuꝑna· ⁊ hñilia deſerẽs atʒ ter/

rena ad celeſiia ⁊ inuiſibilia tranfferet᷑.

Vñ ꝓpꝛie ſaſj pꝛecepij dñicis ammone/

mur. Uidete neqñ guent᷑ coꝛda vr̃a in

crapula ⁊ ebꝛietate ⁊ cur ſecularibb.Et

idcirco ſi volumꝰ oꝛationes nr̃as nõ ſo

lum celos ſʒ etiã ea ꝗᷓ ſuꝑ celos ſunt pe⸗
netrare · curemꝰ? mentẽ ab omibus terre⸗
nis vicijs expurgatã cũctiſq; emũdatã

fecib paſſionũ ad ſubtilitatem pducere
naturalẽ· vt ita ad deũ vel ipa vel oꝛatõ

eius nullo vicioꝝꝑ pondere pꝛeguata vl

tra celoꝝ faſtigia poſſit aſcendere

1

Decauſis quibus mẽs noſtra

aggrauatur. Lap̃. v.
Ottandũ tñ quib ex cauſis gra
uari menteʒ dñs deſignauerit.
Mõ enĩ adulteria· nõ foꝛnica/
tiones · nõ homicidia · non blaſphemias ·

non rapinas ꝗᷓ moꝛtalia eſſe ⁊ dãnabi⸗

lia nullus ignoꝛat · ſ crapulã poſuit et
ebꝛietatẽ ⁊ curas ſiue ſollicitudines ſecu
lares Quęintm̃ nemo hoĩm mũdi huiꝰ
cauet aut damnabilia iudicat· vt etiam
nõnulli qð pudet dicere ſemetipos mo⸗/

nachos nuncupãtes hiſdem ipſis diſtẽ⸗

tioniby velut innoxijs ⁊ vtilibus impli/
eent᷑ · Qustria licet hm lr̃am ppet᷑ta ꝙ
carnalẽ faciãt ⁊ aggrauẽt aĩam · atq; a
ceo ſeparẽt ac deᷣmãt ad terrena · dubi
tare non poſſumꝰeſſet tñ eoꝝ facił decli/
natio ſi bucuſq; ꝑtĩgeret iſtiꝰ pᷣcepti ne
ceſſitas· ⁊ maxie nob qui tã longa remo
tione ab oĩ actuali huiꝰ cõũſatiõe diſiũ
gim · ⁊ iſtis viſibilibocur atq; ebꝛietatib
⁊ crapuł penit nulla occaſione miſcem̃
Ven eſt alia qͥʒ crapula nõ minꝰ noxia
ebꝛietas ſpiritał difficiliꝰ euitãda · cu/
ra q; ac ſollicitudo ſecularꝗᷓ nos etiam
poſt oĩm facultatũ noſtraꝝ pfectã renũ/
eiationem ⁊ vini epularũq; cõtinẽtiam
cunctarũ · equidem in ſoli Hichne conſti

5

Boncee Rteſ

Pxr Waoz .

tutos frequent᷑ inuoluũt · de qᷣbo ꝓpheta
expergiſcimini inquit q eſtis ebꝛij non
a vino.Alius qͥʒ. Obſiu peſcite ⁊ ammi
ramini:fluctuate ⁊ vacillate · inebꝛiamĩ

⁊non a vinomouemĩ ⁊ nõ ab ebꝛietate
CLuius ebꝛietatis crapule vinũ conſe/

quẽt᷑ neceſſe eſt vt ſm ꝓphetã furoꝛ dra⸗

conum ſit· Ipmq; vinum dequa radice

ꝓcedat aduerte· Ex vinea em̃ ſodomoꝝ
vitis eoꝛũ:⁊ ſarmentum eoꝛũ ex gomoꝛ/
ra. Ais etiam fructum vitis iſiiꝰ atʒ ſar
menti germẽ agnoſcere: Aua eoꝝ vua

fellis.botrus amaritudinis ĩ ifis. Quę

omia niſi fuerimus cũctis vicijs expur⸗/
gati ·⁊ ab oĩm paſſionũ crapula ſobꝛij.
abſq; vſu ⁊ ebꝛietate vini epularũqʒ de

litijs ⁊ affluẽtia.erit coꝛ noſtrũ ebꝛieta-

te ⁊ crapula magis noxia pꝛegrauatum
Nam qꝛ ſeculares curę etiã in nos qui
nullis actibus mundi iſtiꝰ admiſcemur
cadere nonnũq; poſſint. manifeſta rõe

monſtrat᷑ 'm regulã ſenioꝝ· qͥ qcqdne

ceſſitatem victꝰ quotidiani ⁊ inenitabi⸗

lem vſum carnis excedit. ad ſecularẽ de/

finierũt cu

ſolidi neceſſitatẽ noſtri coꝛpor expedire:
ad duoꝛũ vel triũ ſolidoꝛũ acquiſitõeʒ
noſmetipos ꝓpenſioꝛe velimꝰ ope ac la⸗
bore diſtendere. ⁊ cũ duarũ velamẽ ſuf⸗
ficiat tunicaꝝ ad vſuʒ ſcʒ nocij ac diei ·
triũ vel quattuoꝛ fieri ꝓcuremꝰ domini.
cũ q; vniꝰ ſiue duarũ habitatio ſuffici⸗/
at cellaꝝ · am bitõne ſeculari atq; ampli
tudine delectati quattuoꝛ ſeu qnq; cel⸗
las. has eaſdem exquiſito oꝛnatu:⁊ ca
pacioꝛes q; vſus deſiderat extruamus.
paſſionẽ libidinis mundialis in quibj

poſſumus pꝛeferentes.
De viſione cuiuſdaʒ ſenis quã

ſuper fratris inquieta operatõ

ne pꝛoſperdit.
Lapitulũ vv.
Aod non ſine inſtinctu demo.
num fieri maifeſtiſſima nos ex/
perimenta docuerũt. Maʒ qui⸗
dam ꝓbatiſſimus ſenioꝛũ cum tran ſiret

finieruũt curam ? ſollicitudinem ptinere ·
vt verbi gra · ſi cũ poſſit operatio vnius

iuxta cellam fratris cuiuſdam hac ani⸗
mi qua diximus egritudine labdꝛantis
vtpote qui in extruẽdis reparãdiſq; ſu/
perfluis inquietus quotidianis diſten/
tionibe deſudaret· ⁊ eminus cõſpexiſſet
eum graui malleo ſaxum duriſſimũ cõ⸗

terentem · vidiſſetq; ethio pem quendaʒ

aſtantem illi · ⁊ vna cum eodem ictꝰ mal
lei iunctis conſertiſq; manibus illiden⸗

tem · eum q; ad operis illiꝰinſtantiã igni

tis facibo inſtigantem. diutiſſime ſubſti
tit · vxel impꝛeſſionem diriſſimi demonis
el fraudem tante illuſionis ammirãs:
Lum eni nimia laſſitudine fatigat frat᷑
requieſcere iam iãq; finem oꝑi voluiſſet
imponere · inſtigatione ſpũs illius aĩma

tus iten reſumere malleum. nec deſinere
ab intentione cepti operis vrgebat · ita

vt iſdem eius incitamentis infatigabili
ter ſuſtẽtatus tanti laboꝛis non ſentiret
iniurniam. Candem igit᷑ ſenex tam dira
Temonis ludiſicatione pmotus ad cel⸗
lam fratris diuertitſalutanſq; eumqͥd
inquit eſt frater iſtud opus quod agis:
At ille. Labvꝛamus ait contra iſtud du
riſſimum ſaxum · vixq; illud potuimus

aliqñ conterere. Ad hec ſenex. Benedixi

ſti vix potuimꝰ. Mõ enĩ ſolus eras cũ il⸗
lud cederes · ſed fuit alius tecuʒ quẽ nõ
vidiſti · qui tibi in hoc opere non tam ad
iutoꝛ q; violẽtiſſimus impulſoꝛ aſtabat
Et idcirco moꝛbũ ambitus ſecularis no
ſtris mentib non ineſſe · non vtiq; eoꝛũ
tm̃ negocioꝝ abſtinentia cõ ꝓbabit · queę
etiaʒ ſi velimus expetere vel explere non
poſſumus. neq; illarum rerum deſpe⸗
ctus quas ſi affectauerimꝰ tam apð ſpi
ritales viros q; apud ſeculi bomies no
tables pꝛima fronte reddem̃· ſed cũ etiã
illa que noſtre ſu ppetunt poteſtati ⁊ ho⸗
neſtate quadam videntur obnubi · nec
apud cunctos homines ex aperto repꝛe⸗
henſibiles faciunt·rigida mentis diſtri⸗
ctione reſpuimus. Et reuera non minꝰ
hec quę parua vidẽtur ⁊ minima quę/
q; ab his qui noſtrę ꝓfeſſionis ſunt cer/
nimus indifferenter admitti.pꝛo quali.

tate ſus aggrauant monacbi mentẽ · q;

illa maioꝛa quęłm ſuum ſtatum ſeu cõ

parationem ſecularium ſenſus inebꝛia/

re conſueueruntnon ſinentes depoſita

fece terrena ad deum in quo ſemꝑ defixa
eſſe debet intenno monachuz reſpirare⸗
cui ab illo ſummo bono vel parua ſeꝑa/

tio· moꝛs pꝛeſens ac pnicioſiſſimꝰ interi/

tus eſt credendus. Cũq; mens tali fue/

rit tranquillitate fundata vel ab omniũ
carnalium paſſionum nexibus abſolu⸗

ta· ⁊ illi vni ſummoq; bono tenaciſſima

adheſerit coꝛdis intẽtio · apoſtolicũ illꝰ

implebit. Sine intermiſſione oꝛate et in
omni loco leuantes puras manus· ſine
ira ⁊ diſceptatione/Hac enim puritate
ſi dici poteſt ſenſu mẽtis abſoꝛpto · ac de
terreno ſitu ad ſpiritalem atq; angelicã
ſimilitudineʒ refoꝛmato:quicqͥd in ſere

ceperit · quicqͥd tractauerit:quicqͥd ege

rit puriſſima ac ſinceriſſima erit oꝛatio.

Interrogatio de eo ꝙ maioꝛis

difficultatis ſit cuſtodire cogi.

tationes bonas q́ʒ parare
LCapitulu.vij.

Ermanus. Atinã ſimili mo

dDdoao atq; eadem facilitate qua ſe
mina ſpiritaliũ cogitationum
plcrũq; concipimus· etiam perpetuitatẽ
earum poſſidere poſſimus.Cum eni ſue
rint ſiue ꝑ. memoꝛiã ſcripturarum· ſeu ꝑ.
recoꝛdationẽ ſpiritaliũ quoꝛũq; actuũ.
Vl certe per intuitum ſacramentoꝛñ cę⸗
leſtium noſiro coꝛde concepte · ĩſenſibili
quadam fuga dilapſea nobis quanto/

tius euaneſcuntatq; depereũt Cũ q; ali

as quaſſibet occaſiones ſpiritalium ſen
ſuum mens noſtra reppererit · rurſꝰ alijs
caſualiter irrepentibus· ipe qͥʒ quę ap/
pꝛehenſe fu erat lubꝛica volubilitate dif
fugiunt·ita vt nullam conſtantiã ſui re⸗
tinens animꝰ.nec poteſtate ꝓpꝛia ſancta
rum cogitationũ poſſidens firmitatem.
etiam tũc cum eas videtur vtcunq; reti
nere · foꝛtuitu illas:⁊ nõ de induſtria cõ/
cepiſſe cxedatur. Quomodo eniʒ oꝛtus
earum noſtro arbitrio putabitur aſcri⸗
anl⸗ tn i EsePa.
P .

c11 een.

ꝛatione

bendus quarãũ perſeuerantia non conſi
ſtit in nobis: Sed ne foꝛte ſub huiꝰ que
ſtionis indagĩe a cepto narrationis oꝛ/

dine longius euagantes exxoſitionẽ p⸗

poſitam ſuperoꝛatõnis ſtatu diutius re
tardemus. de qua pꝛincipaliter ſitimus
inſtitui · ſuo hanc tem oꝛi reſeruãtes· de
qualitate oꝛationis inſtãtiſſime queſu⸗

mus informari:pꝛeſertim cum nullo tẽ/
poꝛenos ab ea ceſſare beatus apoſtolus
moneat dicens. Sine intermiſſione oꝛa
te · Et ideo pꝛimum de qualitate eius de
ſideramus inſtitui:id eſti: qualis debeat
emitti ſemperoꝛatio· deinde qualit᷑ hãc
eandem quęcunq; eſt oſſidere velexer⸗

cere ſine intermiſſione woſſimus. NMon

enim parua coꝛdis intentione eam per/
fici poſſe· ⁊ experientia quotidiana.⁊ p/
ſecutio tuę ſanctitatis oſtendit·q̃ finem
monachi ac totius perfectionis culmen
in oꝛationis conſummatione conſiſtere
Reſponſio de diuerſis oꝛatio⸗
tionum qualitatibus.
LCLapitulũu.viij.
Saac. Aniuerſas oꝛationũ
ſpecie s abſeq; in genti coꝛdis at

q; animi puritate ⁊ illumina/
tione ſancti ſpiritus arbitror comphen/

di non woſſe. Tot enim ſunt quot in ani

ma vna immo in cunctis animabus ſta

tus queunt qualitateſq; generari Etiõ

licet ſciamus nos ꝓhebetudĩe coꝛdis no
ſtri vniuerſas oꝛationum ſpecies nõ poſ
ſe perſpicere tamen inquantum medio⸗

critas experiẽtię noſire aſſequi pꝛeualue
rit digerere eas vtcunq; temptabimus

Scom menſuram nanq; puritatis in
qua mens vnaquęq; pꝛoſicit· ⁊ qualita

tem ſtatus in quo vel ex accidentibus in

clinatur vel per ſuam renouatur indu⸗
ſtriam · ipſe quoq; momentis ſinguł re/

foꝛmantur.et idcirco vnifoꝛmes oꝛatio/
nes emitti ſemper a nemine poſſe certiſſi

mum eſt. Aliter enim quiſq; ſu ꝓpli⸗

cat cum alacer eſt· aliter cum triſticię
ſeu deſperationis pondere pꝛegrauatur

Wr

cõſtringit᷑.

Dr p ſo eten

aliter cuʒ ſpiritalibus ſucceſſibus viget
aliter cũ impugnationũ mole depꝛimit᷑·
aliter cum veniam peccatoꝛum.alit᷑ cum
acquiſitionem gratię ſeu cuiu ſlibet vir/
tutis expoſcit · vel certe extinctionẽ cuiuſ
libet vicij depꝛecaturaliter cũ cõſidera/
tione gehenne ac futuri iudicij timoꝛe
cõpungit · aliter cũ ſpe futuroꝝ lvnoꝛũ
eſiderioq; in flammat · alit cũ in neceſ/
ſitatib ac piculis· alit᷑ cum in ſecuritate
actranquillitate vſat᷑alit᷑cũ ſacramen
toꝛũ celeſtiũ reu elationibo illuſtrat · alit
cñ ſterilitate tutũ ac ſenſuuʒ ariditate
De quadripartita
oꝛationum ſpecie. Capᷣ.ix.
idcirco his ſuꝑ oꝛationũ qᷓ/
litate digeſtis · licet nõ qᷓntũ ex/
poſcit materie magnitudoſed

qᷓ;tum vel tpis admittit anguſtia · vl cer

te cape tenuitas ingenij nr̃i ⁊ coꝛdis p ꝛe
ualet hebitudo: maioꝛ nob nunc ĩminet
difficultas vt ipſas ſingillatĩ oꝛationũ
ſpẽs exponamꝰ.q̃s apls quadnipartita
ratiõe diſtinxit ita dicẽs. Depᷣcoꝛ itaq;
pmo oĩm fieri obſecrationes· oꝛationes
poſtulationes grarũactiones Quenon
inanit᷑ ab plo ita fuiſſe diuiſa mĩme du/
bitandũ eſt.Et pᷣmitꝰ indagandũ quid

obſecratione· qͥd oꝛatiõe: quid poſtula.

tione · qd gratiarũactiõe ſignet deinð ꝑ
quirendũ ·: vtrũ he ſpẽs ab oꝛãte ſint pa
riter aſſumẽde.i.vt omẽs ſimul in vnaqᷓ
q; ſu ꝓplicatiõe iungantur · an viciſſim
ſingillatimq; ſint offerẽde · vtputa nũc
qdem obſecrationes · nũc vo oꝛationes

nũcaũt poſtulatiões ſeu gr̃arũactiones

opoꝛteat ꝓmi:an certealiꝰ qdem obſec/

tiones · aliꝰ xo oꝛationes ·aliꝰ aũt poſtu/

lationes· alius grarũactões deo debeat

exhibere ̃m men ſuram ſcz etatis ſug· in
gqua vnaquęq; mens ꝑintentionis pꝛo

ſiciat induſtriam. De oꝛdine ſpecie
rum quę ſuper oꝛationis quali⸗/
tate ponuntur. Cap̃.x.
. Tidcirco pᷣmum ꝓpꝛietates ip
ſe ſunt noim vboꝛum q; tractã
de ac diſcutiendũ qd inter oꝛa

Nam vbi dẽin greco

tionem ⁊ obſecrationẽ ac poſtulationeʒ
interſit · Deinde ſimilit᷑ pſcrutandũ vtꝝ
ſingillatim ſint an parit᷑ exbibẽde.Ter/
tio indagandũ · vtrũ etiam ipſe oꝛdo qꝗͥ
ita eſt apli auctoꝛitate diſpoſitꝰ aliquid

amplius inſtruat auditoꝛẽ? · an ſimplicit

accipienda ſit iſta diſtinctio:⁊ indifferẽ
ter putãda ſit ab illo talit᷑ fuiſſe digeſta
qð mihi ſatis videt᷑ abſurdũ · Non enĩ
credendũ eſt aliqͥd tranſitoꝛie ac ſinera⸗
tione ſpũm ſanctũ ꝑ apłum ꝓtuliſſe. Et
idcirco eodem quo cepimus oꝛdine ꝓut
dominꝰ donauerit ſingula retractemꝰ.
De ob ſecratione ·
Lap i.
Epcoꝛ ita q; pᷣmo oĩm ſieri ob/
ſecrationes. Obſecratio eſt im/
ploꝛatio ſeu petitio ꝓ peccatis.

qua vlp pñbus wl p pteni admiſſis
ſuis vnuſquiſq; cõpuct veniã deßcat.

.

Deoꝛatione. LCaß. xij.
J Rationes ſunt q baliud alis
offerimus ſeu vonem? o q
grece dicit id eſt votü

in latino legitur vota

mea dño reddã. Qð ſᷣm ꝓpꝛietateʒ vꝓᷣbi
ita expꝛimi põt oꝛatõnes meas dño red

dam. Et illud qd legimus in eccdleſiaſte
ſi voueris votũ deo ne moꝛã fecer redde

illud· in greco ſimilit᷑ ſcribit
id ẽ.ðſi oꝛaueris oꝛa
tionem domino ne moꝛam feceris redde
reillam. Quod ita ab vnoquoq; noſiꝝ
implebitur. Oꝛamus cum renunciãtes
huic mundo ſpondemus nos moꝛtifica
tos cunctis actibus ⁊ cõuerſationi mũ
dane tota coꝛdis intentione domiĩo ſer/
uituros. Oꝛamus cum ꝓmittimus ſecu
lari onere cõtempto ac terrenis opibus
ſpꝛetis.in oĩ contritione coꝛdis ac pau/
pertate ſpũs nos domĩo coheſuros Oꝛa
mus cum pollicemur nos puriſſim ã coꝛ
poris caſtitatem ſeu immobilẽ patiẽtiã

exhibituros eſſe perpetuo · vl cũ de cozde

nr̃o radices irę ſiuetriſticie moꝛtem oꝑe
rantis vouemus funditꝰ em ẽdas · que

8õ

— dre Mo 2880,

DeE * De oꝛdtione

cũ deſidia reſoluti · atq ad antiqᷓ vicia
recurrentes mĩme fecerimꝰ erimꝰ oꝛatio
num njarũ ac votoꝝ rei · dicit q; de no/
bis. Meli?eſt nõ vouere:qᷓ; vouere ⁊ nõ
reddere.Qð pſᷣm grecum dici põt meliꝰ
eſtnon oꝛare q; oꝛare ? non reddere·
De poſtulatione · Lapᷣ xiij.

tionũ puras ac feruentiſſimas ſn pplica —
tõnes variatꝰemittat affectꝰ.tñ pma ad Ol ro ſPeut Cpcod
incipientes videt᷑ peculiariꝰpꝑtinere· qui
adhuc vicioꝝ ſuoꝝ aculeis ac memoꝛia
remoꝛdẽr · Sea ad illos qͥ in ꝓfectu iið N S s pte
ſpiritali a ꝑpetituq; ꝓtutũ q̃dam mẽtis
ſu blimitate ↄſiſtũt/Tertia ad eos quip

Ertio loco ponunt᷑ poſtulatio fectionẽ votoꝝ ſuoꝛſi opib adimplẽtes
nes qᷓs ꝓ alijs qʒ dũ ſumꝰin fer int᷑cedere ꝓ alijs qͥ ↄſideratiõe fragili

uoꝛe ſpuͦs oſtituti ſolemꝰ emit,· tatis eoꝝ ⁊ charitat᷑ ſtudio pꝛouocãtur
tere · xel ꝓ caris ſcʒ nris· vel ꝓ totiꝰ mun Quarta ad illos qͥ iam penałↄſcie ſpi/
di pace poſcentes:⁊ vtipᷣius apli ꝓybis na de coꝛdiby euulſa·ſecuri iam munifi-
eloquarcũ ꝓ oĩbus homĩbypregibus ?· cẽtias dñi ac miſerationes q̃s vel in te
oĩboqui in ſublimitate ſunt ſuꝓplicamꝰ rito tribuit velin pñti largit᷑ vel pᷣparat
Degratiarũactione. Cap̃.xiiij. ĩ futuro · mẽte puriſſima retractãtes ad
Varto deinde loco graꝝactio illã ignitã ⁊ ꝗᷓ oꝛe hoim cõpᷣhendi nec ex
nes ponunt᷑.q̃s mens vel cũ p/ pᷣmi põt oꝛationẽ feruẽtiſſimo coꝛde ra/
terita dei recolit bũficia · vel cũ ptant᷑.Nõnũ q;ᷓ tñ mens ꝗᷓ in illũ veruʒ
pñ̃tia cõtemplat· ſen cũ in futurũ que purita ꝓficit affectũ · atq; in eo iam ce-
quãta pꝛeparauerit deus his ꝗ diligũt perit radicari · ſolet H̊ oĩa ſił ꝑit᷑q; cõcipi
euz ꝓlſpicit· p ineffabiles exceſſus deo re ens atq; in modũ cuiuſdã incõpbenſibi
fert. Qua etiã intentione nonnũ q; pie· lis ac rapaciſſime flãmę cũcta puolitãs
ces vberioꝛes emitti ſolent · dũ illa ꝗᷓ re/ ineffabiles ad deũ pᷣces puriſſimi vigo⸗
poſita ſunt in futuro ſanctoꝝ pᷣmia pu/ ris effundere · q̃s ipe ſpuũs int᷑pellans ge⸗
riſſimis oculis intuẽdo·ineffabiles deo mitibo inenarrabilib ignoꝛantibynobiſ
emittit ad deum · tãta ſcʒ in illiꝰ hoꝛe mo

gratias cũ immẽſo gaudio ſpũs noſter nittit a in il L
mẽto ↄcipiens · ⁊ ineffa bilit᷑ in ſu ꝓplica

inſtigatureffundere.
UVtruũ quattuoꝛ oꝛationũ ſpeci tiõe ꝓfundẽs· q̃nta nõ dicã oꝛe pcurre
es ſimul et omnibus an ſingil/ re· ſed ne ĩa q dem mẽte valeat alio tpe
recoꝛdari.Et inde eſt ꝙ in q̃libʒ mẽſura

latiet viciſſim vnicuiq; ſintne / recoꝛdari. Et inde eſt q in q̃libzʒ mẽſura
qs poſitꝰ nõnũqꝙ; puras intẽtaſq; pᷣces

ceſſarie. Caßp. xv.

X dbus quattuo ſpecieb licʒ
nonnunqᷓ; ſoleant occaſiones

ſuꝓplicationũ pinguiũ genera

inuenit emittere · qꝛ ⁊ de illo ðᷣmo et hũi⸗
lioꝛdine qͥ eſt ſuꝑ recoꝛdatiõe futuri iu/

dicij is ꝗͥ adhuc ſub terror pena acme⸗

— — —) —

ri.naʒ ⁊ de obſecrationis ſpecie ꝗᷓ de cõ⸗
punctione naſcit᷑ peccatoꝝ · et de oꝛatio
nis ſtatu ꝗᷓ de fiducia oblationũ ⁊ ↄſum
matione votoꝝ p ↄſcie ꝓfluit puritate

tu examis ↄſtitutꝰ ẽ ita ad hoꝛã ↄpũgit᷑
vt non minoꝛe ſpũs alacritate de obſeẽ⸗
tionis pinguedine repleart · qᷓ; ille qͥ per
puritatẽ coꝛdis ſui munificentias dei p/

—
—

— — — — —5 —

⁊ de poſtulatione ꝗᷓ de charita ardoꝛe

pꝓpcedit: degrarumactõne ꝗᷓ de bñficio
rum dei magnitudĩis ac pietatſ᷑ᷣ eius cõ
ſideratione generat᷑. feruentiſſimas ſe⸗
piſſime nouimꝰ pᷣces ignitaſq; pꝛodire.
ita vt cõſtet oẽs has q̃s pdiximus ſpes
oĩbyhomĩb vtiles ac neceſſarias ĩueniri
vt in vno eodẽq; viro nunc qͥdem obſe/
crationũ:nũc aüt oꝛationũ nüc poſtula

luſtrans atq; pcurrẽs ineffabili gaudio

leticiaq; reſoluit᷑ incipit eni ſm ſentẽtiã

dñi plus diligere · qa ſibimet amplioꝛa

cognoſcit ind ulta. Ad quas oꝛa/
tionum ſpẽs noſmeupſos ten⸗/

dere valeamus. LCa. xvi.
Aiñmen expetende ſunt nobis
per pꝛofectũ vite conſũmatio/

nemq; vtutum ille wotius ſupplicatio⸗

Collatio X abbatis Yſaac

num ſpẽs ꝗᷓ vel de cõtẽplatiõe futuroꝝ
bonoꝝ vl de charitaſ̃ ardoꝛe fũdũt᷑ ſeu
certe vt buñiliꝰ ⁊ ſm incipientiũ mẽſurã

loquar · pꝛo acquiſitione quarũq; vir⸗

tu tuʒ ſeu vicij cuiuſlibet extinctiõe gene
rant. Mlit᷑ eni ad illa ſublimioꝛa ꝗ́ᷓ pdi⸗/
ximus ſuꝓplicationũ genera pueire nul
latenꝰ poterimꝰ niſiꝑ oꝛdinẽ poſtulatio

num iſtarũ ſenſim mens nr̃a fuerit Sda

tiq; ꝓuecta. De quattuoꝛ ſuppli
cationum generibus a domio
iniciatis. Lap. xvij.

AIlur/ỹs q̃ttuoꝛ ſu ꝓplicationũ ſpecci
es ita etiã dñs exẽplo ſuo nob
ainiciare dignat eſt ˖ vt in H qʒ3
iImpleret illud qð de ipo dꝛĩ. Quę cepit
ieſus facere ⁊ docere. Nam obſectionis
genꝰ aſſumit cũ dicit. Pr ſi po ſſibleeſt

trãſeat a me calix iſte · vel illud qð ex ꝑſo

na eiꝰ cãtatur in pᷣs. Deus deus me? re⸗
ſpice in me qᷓreme dereliqᷣſti. aliaq; his

ſimilia Oꝛatio eſt cũ dicit.ego te clarifi
caui ſup terra opꝰcõſũmaui qð dediſti
mibi vt facerem. ſiueillð · ⁊ ꝓ eis ſcĩfico
meipm vt ſint ⁊ ipi ſanctificati in vᷣita/
Boſin latio eſt cũ dic. Pr qͥs dediſti
mihi volo vt vbi ego ſum et ipi ſintme⸗/
cum vt videant glaz meã quam dediſti

mibi · vl certe cũ dicit. Orignoſce eis

nõ enĩ ſciunt qͥd faciũt Grarüũactio eſt

cũ diẽ. Cõſiteoꝛ tibi dñe pĩ celi ⁊ t᷑r· qꝛ

abſcõdiſti ̊ a ſapientibo ⁊pꝛudentibo.⁊

reuelaſti ea paruułita pr qꝛ ſic fuit pla

citũ añ te · xel certe cĩ dic. Pr gras ago
tibi qm audiſti me · ego autẽſciebam qʒ
ſp meaudis. Quę tñ q̃tuoꝛ ſu ꝓplicatio

num genera licet ſingillati ac diũſo tpe
pm illũ quẽ ↄpᷣhendimus modum idem
dDñs noſter diſtixerit offerenda · tñ etiam
ſik ea in ſupplicatiõe ꝑfecta ↄphẽdi poſ/

ſe identidẽ ſuis oſtendit exeplis · p illam
ſcʒ oꝛationeʒ quã ad finem euãgelij ſᷣm
iohem legimꝰeum copioſiſſime ꝓfudiſſe

Ervr cuiꝰ textu qꝛ longũ eſt vniũſa pcurre
re· diligens inqᷣſitoꝛ hita eſſe lectõis ipiꝰ
ſerie poterit edoceri. Quẽ ſenſũ apls q
iepla ad pbilip.has qᷓtuoꝛ ſu ꝓplicatio⸗

num ſpẽs aliquãtũ immutato ponẽs oꝛ
dine euident expᷣſſit · oſtẽditq; debere eas
nõnũ q; ſił ſub ardoꝛe vniꝰſupplicatõiſ

offerri · ita dicẽs Sʒ in oĩ ofone ⁊ obſee

tione cũ gratiarũactiõe petitiões vrę in

noteſcãtapð dei. per quod voluit nos
in h ſpecialiꝰ erudire qᷣ ⁊ in oꝛatione ⁊
obſecratiõe gr̃arũactio debeat cũ poſtu

latione miſceri. Deoꝛatiõe dñica⸗
Ecita q; ſu ꝓplicatio/C. xviij
nü genera ſbᷣlimioꝛ adhuc ſta-
tꝰac pᷣcelſioꝛ ſubſeq̃t· qͥ ↄtẽpla

tisõe dei ſolius charitaſ᷑̃ ardoꝛe foꝛma/

tur · p quẽ mens illiꝰdilectione reſoluta
atq; deiecta familiariſſime deo velut pa
tri ꝓpꝛio peculiari pietate colloquitur.
Quẽ ſtatũ debere nos diligent expetere

foꝛmula dñice orois inſtituit dicẽs. Or
nfr · q vniuerſita deũ ac dñm pfem eſſe
voce ꝓpꝛia ofitẽtes · de cõditione ſeruili ĩ

adoptionẽ filioꝝ nos ꝓfitem̃ aſcitosad

ijcientes deinde·ꝗ es in celis· vt cõmoꝛa
tiõʒ vite pñtis q̃ in hac vegimꝰterra· xe
lut pegrinã · atq; a nr̃o pf̃e nos longiſſi-/

me ſepantẽ toto hoꝛroꝛe vitãtes · ad illaʒ
poti regioneʒ in q̃ pr̃em nr̃m cõ moꝛari

fatem ſũmo deſiderio ꝓperemꝰ · nihilq;
admittamꝰ eiuſmodi qð indignos nos

bac nr̃a ꝓfeſſione ac nobilitate tãte ad/
optionis efficiẽs ˖ 1 hereditate pat᷑na ve⸗

lut degeneres puet.⁊irã nos faciat iuſti⸗

cię eiꝰ ac ſeu eritat᷑ incurrere · In quem fi

lioꝝ oꝛdinẽ gradũq; ꝓfecti illa cõtinuo

eſtin bonis filijs pietate flagrabimꝰ

affectu · vt iam nõ ꝓ nr̃is vtilitatibus

ä6ß ꝓ nĩi patr gla totuʒ ĩpendãꝰ affectuʒ
Dicentes ei. Sanctificet᷑ nomẽ tuum.no
ſtrum deſideriũ noſtrũ gaudiũ gloꝛiam
noſtri patris eſſe teſtantes· imitatoꝛes ef
fecti illius qui dixit. Qui a ſemeipᷣo lo⸗
quitur gloꝛiã pꝛiã querit. q aũt querit
gloꝛiã eiꝰqͥ miſit illũ· hic verax eſt.⁊ iniu
ſticia in eo non eſt. Deniq; vas electio⸗

nis hoc repletus affectu etiam anathe⸗

ma fieri optata chꝛiſto. dummodo ei fa
milia multiplexacquiratur ⁊ad gloꝛiã
ſui patris ſalus totiꝰ iſraeliticę pleb ac

De oꝛatione

qeſcat. Securꝰeni optat interire p chꝛi
ſto q nouit neminẽ moꝛi poſſe ꝓ vita Et

iteꝝ. Gaudemꝰ inqᷣt qñ nos infirmi ſu/

mus . vos aüt potentes eſtis. Et qͥd miꝝ
ſi vas electõis ꝓ chꝛiſti gła ⁊ fratꝝ ſuoꝝ
ↄuerſiõe gẽtiſq; pᷣuilegio anathema fie/
ni optata chꝛiſto · cũ micheas qz ꝓPheta

Vllet ſe mendacẽfieri:⁊ ab inſpiratõne

ſancti ſpũs alienũ · dũmõ plagas illas ⁊
captiuitaᷣ exitia ꝗᷓ ſua vaticinatiõe p/
dDiyxerat plebs iudaice nationis euadat.
vtinꝗ inqens nõ eſſem vir babẽs ſpũm

mendaciũ otiꝰ loꝗ̃rer · vt ptermitta/

mus illũ legiſlator affectum· qꝗͥ cum fra
tribe ſuis etiã pituris non renuit intire
dicẽſ Obſeero dñe peccauit ꝓppls iſte pec
catuʒ magnũ · aut dimitte eis hac noxã

aut ſi nõ facis dele me de libꝛo tuo queʒ

ſcripſiſti · Põt aũt cõgrue ſat᷑ñ illud qð
dicit᷑ · ſanctificet᷑ nomẽtuñ · etiã talit᷑ ac
cipi. Sanctificatio dei nr̃a perfectio eſt
Itaqʒ dicẽtes ei · ſanctifice᷑ nomẽ tuuʒ·

alijs bis h̊ dicimus. Lales nos facito

pr vt ſanctiſicationeztuã vel intelligere
quãta ſit vel cape meream̃: vl certe vt ĩ
nr̃a ↄuerſatione ſpiritalactꝰ a ꝓpareat.

NQð tunc efficacit᷑ implet᷑ in nob.qñ vi/

dent homĩes opa nr̃a bona· ⁊ gloꝛificãt
patrem noſtrũ q in celis etꝭ. De eo ꝙ

dicit adueniat regnum tuum
Ecũda petitio menij Ca.xix
puriſſime aduenire iam iamq;
regnũ ſui pr̃is exoptat · vl iſto

ſcʒ qͥ quotidie chꝛiſtus regnatin ſanct
qõðᷣ ita fit cũ diaboli impio ꝑ extinctionẽ

fetentium vicioꝝ denris coꝛdib pulſo
deus in nobis ꝑ vᷣtutũ bonã fragrãtiaʒ
ceꝑit dominari:⁊ deuicta foꝛnicatõe ca

ſtitas ˖ ſupato furoꝛe trãquillitas: calca/

ta ſu ꝑbia hũilitas:in nr̃a mente regna/

nerit · vel certe illud qð pᷣſtituto tpe omĩi
bus eſt ꝑfeci ac dei filijs generalit᷑ repꝛo
miſſum . in quo eis dicet a chꝛiſto Aeni

te benedicti pr̃is mei ·poſſidete paratum

vob regnum a ↄſtitutõe mũdi· intentis
illud qdᷣammõ obtutibo ac defixis deli,
derans ⁊ expectans dicenſq; ad eum,

Veniat regn tuum NMonit eni teſtimo

nio econſcie ſue cũ a pparuerit. morx ei?ſe
futurũ eſſe cõſoꝛtem. Mec enĩ dicere vel
optare criminoſoꝝ nullꝰ audebit· q nec
vigere tribunal iudicis volet · qͥſqͥs ſub

aduẽtu eiꝰ non palmam nec pᷣmia ſuis

meritis· ſy penã nouit ꝓtinꝰ repẽſandã.

De eo ꝙ dicit fiat voluntas tua
FErtia ſu ꝓplicatio Cap̃.xx.
filioꝝ eſt. Fiat volũtas tua ſic᷑
iuin celo ⁊ in terra. Mon põt eſſe
iã maioꝛ oꝛatio q; optare vt terrena me

reãt celeſtibe coeq̃ri · Qã qᷣd eſt alið di⸗/

cere: fiat volũtas tua ſicutin eelo ⁊ ĩ ter

ra · ᷓ; vt ſint holes ſiles angelis · ⁊ ſic vo

lũtas dei ab illis implet᷑ in celo · ita etiaʒ

hi ꝗqᷣ in terra ſunt nõ ſuã ſed eiꝰ vniuerſi

faciãt voluntatẽ. Hoc qͥʒ nemo ex affe⸗
ctu dicere ſualebit niſi is ſolꝰ qͥ deũ cre/
dit oĩa quę vident᷑ vel aduſa vel ꝓſpe⸗
ra ꝓ nr̃is vtilitatibꝛdiſpenſare · magiſq;

eũ ꝓ ſuoꝝ ſalute cõmodis ꝓuiduʒ at
qᷓ; ſollicitum qᷓ; noſipos eſſe ꝓ nob. Al
certe alit᷑ accipiendũ. Aolũtas dei ſalꝰ

oĩm eſt · m illã beati pauli ſnĩam· q oẽs

boiĩes vult ſaluos fieri ⁊ ad agnitionem
pitaſ venire. De q̃ etiã volũtate yſaias
ꝓpheta ex pſona dei pr̃is⁊ oĩs inqͥt vo⸗/

luntas mea fiet Dicẽtes ergo ei.Fiat vo

luntas tua ſicut in celo ⁊ in terra · H̊ eum

alijs oꝛamus vybis · vt ſicut hi qᷣ in celo

ſunt ita oẽs qui in terra cõſiſtũt tua pa⸗
ter agnitione ſaluent. Depaneſu/
perſubſtãtiali ſiue quotidiano

Einde panem nĩjm Ca.xxi.
iililẽ ſupſtãtialẽ da nob
hodie.Qðᷣ aliꝰ euãgeliſta quo

tidianũ dixit. Illð nobilitaſj acſbͤſtãtię
eius ſignificat qualitateʒ: qua ſcʒ ſuper

omnes ſᷣſtantias ſit· atq; omẽs creatu/

ras ſublimitas magnificẽtię eius ac ſan
ctificationis excedat:G̊ vero ꝓpꝛietatem

vſus ipᷣius atq; vtilitaᷣ expᷣſſit. Nã cũ

dicit quotidianũ · oſtẽdit ꝙ ſine ipᷣo nul
lo die ſpiritalem vitam caꝑe valeamus
Cui diẽ hodie· oſtẽdit eũ qͥtidie eſſe ſumẽ

dum ⁊ heſternã ſbitionẽ eiꝰnõ ſufficere

Collatio x abbatis Yſaac

niſi nob hodie qʒ ſimilit᷑ fuerit attribu/
tus ·omiq; nos tꝑe hanc oꝛationẽ debe/
re pfundereindigentia eiꝰ qͥtidiana cõ
moneat. qꝛ nõ eſt dies quo nõ opus ſit
nobis huius eſu ac pceptione coꝛinteri⸗
oꝛis noſtri hoĩs confirmare. Licet iſtud
qð dẽ hodie ⁊ ad pñtem vitã poſſit ĩtel⸗
ligi ·i. dũ in hoc ſeculo cõmoꝛam̃·pꝛeſta
nobis bunc panẽ. Nouimꝰ eĩ eũ bis qꝗͥ
meruerint ate ⁊ in futuro eſſe pᷣſtandũ.
ſed rogamus vt eũ nobis hodie largiar
qꝛ niſi eũ ꝑcipere quis in hac vita meru
erit · in alia eius ꝑticeps eſſe nõ poterit.
De eo dicit dimitte nobis de
bita noſtra et reliqua.Ca.xxij.
X dimittenob debita nia ˖ ſic
etnos dimittimꝰ debitoꝛibo no
. ſtris. O ineffabilis dei clemen⸗
tia · ꝗᷓ non ſolũ nobis oꝛatiõis tradidit
foꝛma·⁊ acceptabilẽ ſibi in nobis moꝛũ
noſtroꝝ inſtituit diſciplinã ac ꝑ neceſſi
tatem tradite foꝛmule qua ſe pꝛecepit a

nobis ſp oꝛari · ire parit᷑ ⁊ triſtitię euellit

radices· ſed etiã occaſionẽ rogantibus
tribuit · eiſq; reſerat viã qua clemens ac
pium ꝓbent erga ſe dei iudiciũ ꝓmulga
ri vel ꝓdire· quodammõ ptãatem tri/
bnit qua iudid noſtri poſſimꝰ ſnĩam tẽ/
xerare ad veniam delictoꝝ noſtroꝝex-
emplo eñ noſtre remiſſionis coaꝛtantes·
Dũ dicimꝰ ei · dimitte nob ſicutet nos
dimittimꝰ. Itaq; ſecurꝰhui oꝛatiõis fi
ducia de ſuis admiſſis veniam poſtula/
bit · quiſqͥs remiſſus erga ſuos dũtaxat

nõ erga dñi ſui extiterit debitoꝛes · So/

lemꝰ nõnulli qdð eſt cetenꝰ erga illa qui⸗/
dem ꝗᷓ admittunt᷑ ad iniuriaʒ dei q;uis
magnoꝛũ ſint criminũ · placidos nos ⁊
clementiſſimos exhibere erga noſtraruʒ
vVro vl paruiſſimaꝝ offenlionũ debita
exactoꝛes immites atq; inexorabiles in
ueniri. Quiſqs igit᷑ in ſe delinqueti fr̃i
nõ ex coꝛde dimiſerit:nõ indulgentiã ſʒ
cõdẽnationeʒ depꝛecatione hac ſibimet

impetrabit.ſua q; ꝓfeſſiõe ſemetipᷣm po

ſcet diriꝰ iudicari· dicẽs · remitte mihi ſi⸗
cut ⁊ ego remiſi.Qð cũ illi ſin ſuã peti/

tionẽ fuerit repenſatũ · qd aliud ſbᷣſeꝗ̃r

q; vt exẽplo ſuo ĩplacabili ira ⁊ irremiſ⸗

ſa ſnia puniat᷑. Ideoq; ſi clement᷑ volu

mus iudicari.nos qͥʒ erga illos ꝗᷓ ĩ nos
Teliq̃runt opoꝛtet eſſe clemẽtes. Tm̃ enĩ

remittet᷑ nobis q;tum nos remiſerimus

eis · ꝗ nobis q̃cũ q; malignitate nocuer̃t
Qð foꝛmidãtes nõnulli cuʒ in eccleſia
HGBoꝛatio ab vniũᷣſa plebe ↄcinit᷑· hũc lo⸗
cum taciti ptermittũt · ne ſcʒ ſemetipſos
obligare potiꝰ qᷓ; excuſare ſua ꝓfeſſione

videant.nõ intelligẽtes ꝙ fruſtra cauil

lationes has iudici oĩm ſtendere moliã
tur · qͥ quemadmodũ iudicatur ſit ſup/
plicib ſuis voluit demõſtrare. Dũ eniʒ
erga eos nõ vnlt immiſᷣ atq; inexorabi/

lis iueniri · foꝛmã ſui iudicij deſignauit

vt quẽadmodũ nos abillo iudicari cu/
pimꝰ.ita nr̃os fratres ſi qͥd in nob deliꝗ
rint iudicemꝰ.q; iudicinʒ ſine mĩa fiet ei
qͥ nõ fecerit miſicoꝛdiã. De eo ꝙ di⸗
cit etne nos inducas itempta/
tionem. LCaß̃. xriij.
Einde ſequit᷑. Et ne nos indu/
cas in temptationẽ. De qͥ non
mima naſcit᷑ queſtio. Si enim
oꝛamꝰ ne pmittam temptari· vñ erit in
nob vtꝰ oſtãtie ↄpbãda·ſm illã ſnĩam
Ois vir qᷣ nõ eſt temptatꝰ nõ eſt ꝓbatꝰ.

Nõ ⅝ Gᷓſonat. ne ĩducat nos in tempta/

tionẽ· q̃ſi nõ ꝑmittat nos aliqñ tempta/
ri · ſy ne pmittat in temptatõe poſitos ſu
perari. Temptatus eſt eni iob · ſznõ eſt
duct in temptationẽ. Nõ enĩ dedit in⸗
ſipiẽtiã deo · nec ad illã ad quã traheba
tur temptaton volũtatẽ oꝛe impio blaſ
phemꝰ ĩtrauit· Tẽptat eſtabꝛaã · tẽpta
tus eſt ioſeph · ſʒ neuter illoꝝ inductus
eſt in tẽptationẽ · qꝛ nullꝰ eoꝝ cõſenſum

pbuit tẽptatoꝛi· Deniq; ſeqt᷑ Sʒ libera

nos a malo.i.ne pmittas nos a diabolo
temptari ſupꝛa id qd poſſumꝰ. ſʒ fac· cũ
temptatiõe exitũ vt ſuſtinere poſſimus.
De eo ꝙnon debeant alia po⸗
ſtulari qᷓ; hęc tantu quę oꝛatio/
nis dominice modulo continẽ

tur. Cap·xxiiij.

— --ᷣðẽð

—

— — — —

— —

Deoꝛatione

. Idetis er go qualis nobis ab

ipo qui ꝑillam exoꝛandus eſt
iudice oꝛationis ſit modulus
foꝛma pꝛopoſita. in qua nulla diui⸗

tiarum petitio. nulla memoꝛia dignita/
tum · nulla ꝓotentatus ac foꝛtitudinis
poſtulatio · nulla coꝛpoꝛeę ſanitatis ſeu
tem poꝛalis vite mentio cõtinetur Nibil

enĩ caducũ vult a ſe nibil vile nihil tꝑ
le eternitatũ conditoꝛ imploꝛar

ximam irrogabit iniuriam· quiſqs bis
ſem piternis petitionibo pꝛetermiſſis trã
ſitoꝛium aliquid ⁊ caducũ ab eo malue

rit poſtulare · 1 offenſam potiꝰ qᷓ; ꝓpicia
tõʒ iudicis ſui vilitate oꝛatõis incurret
De qualitate ſublimioꝛis oꝛa⸗

tionis. Cap. xxv.

Ec igitur oꝛatio licet omnẽ vi ⸗
ceatur ꝑfectionis plenitudinẽ?

continere · vtpote que ipius do

mini auctoꝛitate vel iniciata ſit vel ſtatu

ta · puebit tam̃ domeſticos ſuos ad illũ

pcelſioꝛem quẽ ſuperiꝰ cõmemoꝛauimꝰ

ſtatum · eoſq; ad illam igneã ac perpau

cis cognitã vel exptaʒ (imo vt pꝛopꝛiꝰ

dixerim )ineffabilem orationẽ gdu emi/
nentioꝛe perducit:quę omnem tranſcen
dens humanum ſenſum nullo nõ dicã

ſono vocis nec linguę motu nec vlla x⸗
boꝛum ꝓnunciatione diſtingnitur · ſed
quam mens infuſione celeſtis illius lu/

minis illuſtrata· non hbumanis atq; an/
guſtis deſignat eloquijs · ſed cõglobaij
ſenſibus velut de fonte quodam copio

ſiſſimo effundit vbertim · atq; ineffabili/
ter eructat ad dñm · tanta pꝛomens in il
lo bꝛeuiſſimo tempor pũcto · quãta nec

eloqui facile· nec mens percurrere in ſe⸗

metipam reuerſa pᷣualeat. Quem ſtatũ
dñs qͥʒ inter illarũ ſu ꝓplicationum foꝛ/
mulas:quas vel ſolus in monte ſedens

l tacite fudiſſe deſcribit · ſimilit᷑ ſigu/
rauit · cũ in oꝛationis agonia conſtitutꝰ
etiqʒ guttas ſanguĩs inimitabili inten/

tionis ꝓfudit exemplo. De diuerſis
compunctionũ cauſis
Lapitulũ.xxvi.

taq
magnificentie eius ac munificentie ma-

Vis vero poſſit diuerſitates
cauſas ipas atq; oꝛigines cõ/
punctionũ quantalibet expien
tia pꝛeditus ſu fficient᷑ exponere quibu
inflammata mens atq; ſuccenſa ad oꝛa
tiones puras ac feruentiſſimas incitat.
Quarũ pauca quantum potuerimꝰ ad
pñs per illuminationẽ dñi reminiſci ex⸗
npli gratia ꝓponemus Nonnũ q; ete-
nim pſalmi cuiuſcunq; vᷣſiculus occa⸗

ſionem oꝛatõnis ignite decantantibus

nobis hᷣbuitinterdum canoꝛa fraterne
vocis modulatio ad intẽtam ſu ꝓplica/
tionem ſtupentiũ animos excitauit α
nimus qͥʒ diſtinctionẽ grauitatẽq; pſal
lentis etiaʒ aſtantibo plurimũ contuliſ-
ſe feruoꝛis · necnõ exhoꝛta tio viri ꝑfecti·
Tcollatio ſpiritalis · frequent᷑ ad vberri
mas pꝛeces iacentiũ erexit affectũ. Sci.
mus etiam fratris ſeu cari cuiuſlibet in-
teritu non minus nos ad plenam com/

punctionem fuiſſe raptatos · Recoꝛda-

tio qͥ; texoris ac negligentienoſtrenõ⸗

nunqᷓ; nobis ſalutarem ſpũs inuexitar
doꝛem. Atq; in hunc modum nulli du-

bium eſt occaſiones innumeras non de
eſſe qbus per dei gratiam tepor ac ſom⸗
nolentia noſtrarũ mentiũ valeat excita
ri. De varus compunctio-

num qualitatibus. Capᷣ.xxvij.

Alemagdmodũ vo vel qbo mo⸗
dis iſte ipe ↄpũctiones de inti⸗
mis aĩe ↄclauibe ꝓferãt nõ mi

non difficultat eſt indagare. Frequent

enĩ ꝑ ineffabile gaudiũ ⁊ alacritatẽ ſpᷣs

ſalubernie ↄpũctõnis fructꝰ emergit· ita

vt etiã in clamoꝛes qͥſdã ĩtolerabiłgau

Dij ĩmẽſitate ꝓrũpat · ⁊ cellã vicini iocũ
Ditas coꝛdis ⁊ exultatõnis penetret ma/
gnitudo. Nõnũqᷓ; v tãto ſilẽtio mẽz
int ſecretũ ꝓfũde taciturnitaſ᷑ abſcõdit᷑

vt oẽm penitꝰſonuʒ vod ſtu poꝛ ſubite il
lumĩatõis ĩcludat·oẽſq; ſẽſus attonitꝰ

ſpũs vl ↄtineat int᷑nſecꝰ vel emittat· ac
S8ſideria ſua gemitib ĩenarrabilib effũ

datad deũ. Intdũ vo tãta ↄpictõniæ
abũdaãtia ac doloꝛe ſuꝓplet · vt alias eã

digerere n lacmaꝝ euapoꝛatõe ñ poſſit

R Terzr

„₰ P

—

LCollatio Ix abbatis Vſaac

Interrogatio deeo ꝙnõ ſit in
noſtra poteſtate pfuſio lachꝛy/
marum. Lapᷣ.xxviij.
Ermanus.Hunc qͥdem cõ
pñũctiõs affectũ ex pte aliq̃ mea
. q̃ʒ exiguitas non ignoꝛat. Fre/
quenter enĩ recoꝛdatione delictoꝝ meo
rum oboꝛtis lachꝛymisita ſum hoc in⸗
effabili vt Hfatus es gaudio · viſitante
dño vegetatus · vt deſperare me illoꝛum
veniam nõ debere · leticig ißpius magni⸗
tudo dictaret. Quo ſtatu nihil reoꝛ eſſe
ſublimins · ſi reparatio eius noſtro ſub⸗
iaceret arbitrio. NHam nonnũ q; cupiẽs
ad ſimilẽ me lachꝛymarũ cõpunctionẽ
totis viribus excitare · omneſq; erroꝛes
meos atq; pꝑeccata ante oculos ſiatuẽs
vbertatẽ illam fletuũ reuocare non poſ⸗
ſum · ita oculi mei in modu cuiuſdam
duriſſime ſilicis pꝛedurantur · vt nulla
pꝛoꝛſus ex eis humoꝛis gutta diſtillet.
et ideo quãtum michi in illa lachꝛymaꝝ
ꝓſuſione congaudeo ·tm̃ doleo qpillã cũ
voluero recuperare non valaam
Reſponſio dediuerſitate cõpũ
ctionum quę per lachrymas di
geruntur. LCap xxix.
Saac. Noõ omis lachꝛyma
rum ꝓfuſio vno affectu vl vir⸗
unr eznom e,ler enim ille
emanat fletus qͥ peccatòꝝ ſpina coꝛ no
ſtrum cõpungente ꝓfertur · de quo dici/
tur · Laloꝛaui in gemitu meo lauabo ꝑ.
ſingulas noctes lectum meũlachꝛymis
meis ſtratũ meum rigabo.Et iterũ.De⸗
duc quaſi toꝛrentem lachꝛymas ꝑ diem

heu mihi qm̃ incolatus meus plonga⸗
tus eſt· ⁊ multuʒ incola fuit anima mea.

Aliter ꝓfluunt lachꝛyme queabſq; vl⸗

la quidem taliũ criminũ conſciẽtia · ſed
tñ de metu gehenne ⁊ hoꝛribilis illiꝰiudi
cij recoꝛdatione ꝓcedunt cuius terroꝛe
ꝓpheta pculſus oꝛat ad deum·nõ intres
inquiens in iudicio cum ſeruo tuo:quia
non iuſtificabit᷑ in conſpectu tuo omĩs

viueng. Eſt etiã aliud lachꝛymaruz ge

ceat pupilla oculi tui Aliter qͥ de ↄtem/

p noctẽ·⁊ nõ des hale bi · neq; ta⸗

platione eternoꝝ bonoꝛũ · ⁊ deſiderio il/
lius future claritatis exoꝛit᷑ · ꝓqua etiaʒ
vberioꝛes lachꝛymarũ fontes de intole⸗
rantia gaudij ⁊ alacritatis immenſitate
ꝓrumpunt · dũ ſitit aĩma noſtra ad deũ
fontem viuum dicens Qñ veniã et ap
parebo ante cõſpectũ dei · fuerũt mihi la⸗
chꝛyme mee panes die ac nocte · cum eiu
latu quotidie ⁊ lamentatione ꝓclamãs

nus. qd nõ ꝓp ſua conſciẽtia ſed ꝓ aliẽa
duricia peccatq; generat.qͥ ſamuel ſau
lem · quo illã qͥʒ hierſm vel in pᷣterij hie

remias vl in euangelio dñs fleuiſſe de⸗

ſcribitur ita dicens. Quis dabit capiti
meo aquã:⁊oculis meis fontem lachꝛy⸗/
marum ⁊ ploꝛabo in die in nocte int᷑/
fectos filię pppuli mei? Ael certe qualeſ
ille ſunt lachꝛyme de quibo in pſalmo cẽ
teſimopmo canit᷑. Quia cinerẽ ſicut pa
nem manducani ·⁊ po · me cũ fletu miſce
bam · Quas certũ eſt nõ illo affectu p/
mi quo in ſexto pſalmo ex ꝑſona penitẽ⸗
tis emergunt:ſed ꝓ anxietatib vite huiꝰ
atq; anguſtijs ⁊ erumnis· quibo iuſii in
boc mundo poſiti depꝛimunt᷑ · Qð etiã
pſalmi ipius non ſolũ textus ſed etiã ti/
tulus euident᷑ oſtendit ·q ex pſona pau
peris illius de quo in euangelio dicitur
Beati paupes ſpũ · qm̃ ipoꝛũ eſt regnũ
celoꝛũ · ita deſcribit᷑. Oꝛatio pauperis

cum anxiatus fuerit:⁊ coꝛam deo effude
rit pꝛecem ſuã Ab bis lachꝛymis ml/

tum diſtãt ille ꝗ obdurato coꝛde ð ſicd
oculis expmunt᷑.quas ſcilicet nõ penit
infructuoſas eſſe cedamus. bono enun
ꝓpoſito earũ attẽptatur emiſſio · ab his
pꝛeſertim qꝗͥ nec dum vl ad ſcientiã per
uenire pfectam · vel pꝛiſtinoꝛũ ſeu pᷣſen/
tium vicioꝛũ potuerunt ad purum labe
mundari. De eo qelici non de⸗
beantlachꝛymę quãdo nõ ſpõ:
tanee pꝛoferuntur. Cap̃ᷣ.xxx.
Bbhis tamequi in affectu iam
rraſiere virtutum nequaqᷓ; de/
bet hoc modo extoꝛqueri pꝛofu
ſio lachꝛym arum · nec exterioꝛis homĩs

— — N

— — —

n.
N

i
me
nn
u
nis

lun
be
de/
hiti
)/
t,
leſ
oc

tp
nice

p/
li⸗

magnopeaffectandi ſunt fletus·qͥ eti,z
ſi fuerint vtcunq; ꝓducti · nũq; pꝑtinge
re ad illam ſpontaneamnʒ lachꝛymarum

poterunt vbertatem. Magis eniz ſu ppli

cantis animum ſuis conatib diſtraben
tes humiliabüt atq; ad ima demergent
⁊ abilla celeſti ſublimitate deponẽt · in
qua attonita mens oꝛantis indeclinabi
liter debet eſſe defixa · eamq; compellent
pꝛecum ſuarũ intentione laxata erga ſte
riles coacticias lachꝛymarũ guttulas
egrotare. Sententia abbatis an

tonijſuper oꝛationis ſtatu.

X vtoꝛationis vere La. xxri
peipiatis affectũ · nõ meã vob
ſed beati anthonij ſniam ꝓferã
Quem ita nonnunqᷓ; in oꝛatione noui-
mus perſtitiſſe · vteodem in exceſſu men⸗
tis frequenter oꝛante · cum ſolis oꝛtus ce
piſſet infundi:audierimus eum in feruo
re ſpũs ꝓclamantẽ. Quid me impedis
ſol:qui ad hoc iam oꝛiris vt meab buiꝰ
wri luminis abſtrahas claritate: Cuiꝰ
etiam hec qͥʒ eſt ſuꝑ oꝛationis fine eele⸗
ſtis ⁊ pluſq; humana ſentẽtia. Non eſt

inquit pfecta oꝛatio in qua ſe monachꝰ

vl hocipᷣm quod oꝛat intelligit. Et vt
nos qͥ; im menſuram tenuitatis noſtire
huic ammirãdeę ſentẽtie ſupadijcere ali /
quid audeamusoꝛationis quę exaudi
a dño inq;tum experti ſumus indicia ꝓ
feremꝰ. De exauditionis indicio
Anm oꝛantes nos Ca xxxij
nulla inter pellauerit heſitatio.
7 fiduciam petitionis nr̃equa⸗/

dam deſperatione deiecerit ſʒobtinuiſ⸗

ſe nos hoꝛa ipᷣa oꝛatiõis effuſione quod
poſcimus ſenſerimus:non ambigamus
pꝛeces noſtras ad deũ efficacit᷑ enetraſ
ſe. CTĩ enim quis exaudiri atq; obtine⸗
re merebitur:quantũ vel inſpici ſea deo
vl deum crediderit poſſe ſᷣſtare Irretra
ctabilis nanq; eſt dñi noſtri illa ſentẽétia
quęcunq; oꝛantes petitis:erediteqꝛ acci
pietis ⁊ venient vobis. Obiectio ꝙ

pꝛedicte exauditionis fiducia

tantuſanctis cõueniat.CL. xxxiij

Ermanus. Hãc exaudiio-⸗
nis fiduciam nimirũ de ↄſcien
tis puritate credimꝰ emanare.·
Ceterũ nos qͥꝝ coꝛ adbuc peccatoꝝ ſpi
na compungitquemadmodũ eam ba⸗/
bere poſſumus nullis patrocinãtibb me⸗

ritis quibus exaudiendas oꝛatiões no⸗

ſtras fidu cialiter pꝛeſumamus.

KReſpo nſio de diuerſis exaudi/

tionum cauſis.

CLap. xxriiij.

Saac. Diuer ſas exauditio⸗

nu m cauſas eſſe ſᷣm animaruz
diuerſum ac varium ſtatũ euã⸗

gelica ſiue ꝓp hetica teſtãt᷑ eloquia .Ha
bes enĩ in du oꝛũ cõſenſione fructum ex/

auditionis d ñica voce ſignatum · m il ⸗
lud. Si duo ex vobis conſenſeriut ſup
terram · de om ni re quãcũq; petierĩt fet

illis a patre meo qui in celis eſt/ MHabes

aliam in fidei plenitudine quę grano ſy--
napis cõpatur · Si enim inqt habu eri
tis fidem ſicut granum ſynapis dicetis

monti huic ·tranſi hinc ⁊ tranſibit ·
hil im poſſibile erit vobi
duitate oꝛationũ quã ꝓpter indefeſſã pe

abes in aſſi

titionum pſeuerantiam impoꝛtunitatẽ

ſermo dominicꝰ nominauit. Amen eniz

dico vobis · qꝛ ſi non ꝓpter amiciciã· vel
ꝓpter im poꝛtunitatem eius ſurget ⁊ da⸗
bit ei quantũ ahne habnerit Calks in
elemoſinaru m fructu. Inclu de inqͥt ele

moſinam ĩ corde pauperis:⁊ ipa oꝛabit

ꝓ te in tꝑe tribulatio mo Haainane
datione vite ⁊ operibo miſericoꝛdię.bᷣm

illud. Diſſolue colligationes impietaſ ·

ſolue faſciculos depᷣmentes. Et pꝰ pau
ca quibus infructuoſa ieiunij ſterilitas

caſtigatur. Tunc inquitinuocabis ⁊ do

minus exaudiet te· clamabis et dicet.
Ecce aſſum. Nonnunq; ſane exaudiri
etiã tribulationum nimietas facit.hᷣm il
lud. d dñm cum tribularer clamaui
exaudiuit me.Et iterũ. Me afflixerii ad
uenam . qui ſi clamauerit exaudiam euʒ
q;ꝛ miſericoꝛs ſum. idetis ergo qt mo⸗
dis obtineat exauditiõis gratia · vt nul

— —

lus adimpetrãda ea quę ſalutaria ſunt

2

——

7
„4

gatur. At enim miſeriaruʒ noſtrarum

contemplatione cõcedamus nos omni
bus illis quas ſupꝛa memoꝛauimus pe-⸗
nitus deſtitutos eſſe ꝓtutibus.⁊ nec illa
nos habere laudabilem duoꝛum conſen

ſionem · nec illam fidem grano ſynapis

compatam nec illaoꝑera pietatis ꝗ̊ pio

pheta deſcribit num vel im poꝛtunitatẽ

quę omni volenti ſu ꝓpeditat habere nõ

poſſumus. Oer quãa etiam ſolã ſi nõ ꝓ
amiciciarũ merito atq; virtutum inter⸗/
pellationis aſſiduitate daturum ſe dñs

quicqd oꝛatus fuerit repmittit. Et id/

—

irco abſq; helitationis infidelitate pre
cibus inſiſtenduʒ eſt.obtenturoſq; nos
earũ iugitate cũcta ꝗᷓ ſm deũ popoſceri⸗
minime dubitandum. Hoꝛtatur enim

nos dñs · volens ea que ſunt eterna cele⸗
ſtia q; ſtare: vt eum im poꝛtunitate nr̃a
qdammõ coartemꝰ· q im poꝛtunos nos
non modo nõ deſpicit nec ffutat · ſzetiã
inuitat ⁊ laudat eiſq; ſſtiturum ſequic

qd ꝑſeueranter ſperauerint benigniſſi⸗
me pollicetur dicẽs. Detitc ⁊ accipietis

it inuenit· ⁊ pulſanti aperiet᷑ Et iteruʒ

Via ꝗcunq; petieritᷣ in oꝛatiõe credẽtes
accipietis · ⁊ nihil im poſſibile erit vobis
Et idcirco ſi cuncte nos exauditionum

quas pꝛediximꝰ cauſe omnino deficiũt ·

ſaltem animęim poꝛtunitatis inſtantia ·

quę abſq; vlla vel meriti vel laboꝛis dif⸗/
ficultate in cuiuſcũq; volentis ſita ẽ po⸗
teſtate. Pꝛo certo aũt nõ exaudiendum
ſe ſu ꝓplicans quiſq; nõ dubitet cum ſe
Dubitauerit exaudiri. Hic dilucide ma
nifeſtat ꝙ infatigabiliter deñ debeamus
oꝛare ⁊ non deficere. aũt infatigabi/
liter dño ſupplicandum ſit. etiaʒ illo brĩ

I. E *Lollatio IX gbbatis yſaac

ne foꝛte aut exauditõis gr̃a diſpenſatöe
dñi vtiliter differat · aut angelꝰdiuinuʒ
ad nos beneficiuʒ delaturus· a facie om
nipotentis egreſſus reſiſtente dia bolo re

moꝛetur · quem certũ eſt tranſmiſſuʒ mu

neris deſiderium ingerere non poſſe · ſi

nos a pꝛopoſite petitõis ĩtẽtione ceſſaſ⸗/

ſere ppererit. Quod etiam ſupꝛadicto p

phete ꝓculdubio accidere potuiſſet · niſi
virtute incom ꝑpabili in pꝛimũ atq; vice
ſimum diem oꝛationũ ſuarum pſeuerã/
tiam pꝛotelaſſet. Ab huius igitur fidei
cõfidentia nulla penitus deſperatione
frangamur · cum oꝛationem noſtrã nos
obtinuiſſe mĩme ſenſerimus. nec heſite⸗
mus ſuper dñ ſponſione dicentis. Om
nia quęcunq; petieritis in oꝛatioue cre⸗
dentes accipietis.Retractare nãq; nos
ↄuenitillã beati iohis euãgeliſte ſenten⸗
tiam qua ambiguitas huius queſtiõis
euidenter abſoluit᷑. Hec eſt inquitfidu⸗

cia quam babemus ad eum quia quic

querite ⁊ inueniet᷑· pulſate ⁊ aperiet᷑ vo⸗
bis Omnis enĩ qui petit accipit. ⁊ qui qᷓ

quid petienmus m voluntatem eiꝰ qu⸗

dit nos. Ergo ſup bis ti plenam nos
Zindu bitabilem iuſſit exauditionis ha⸗

bere fiduciam: quęnon noſtris commo⸗
dis nec ſolacijs tem poꝛalibo · ſed domini

congruũt voluntati. Quod etiã in oꝛa⸗/

tione dominica admiſcere pcipimur di⸗
centes. Fiat voluntas tua ſcʒ nõ noſta
Si enĩ ⁊ illud apoſtoli recoꝛdemur qm̃
quid oꝛemus m quod opoꝛtet neſcimꝰ.

intelligimus nos nonnũq; ſaluti noſirę
contraria poſtulare· ⁊ cõmodiſſimenob

ab eo qui vtilitates nr̃as rectius qᷓ; nos

ac veracius intuetur · ea que poſcimꝰ de

negari. Qð illi qͥ; magiſtro gentiũ acci
diſſe non dubiñ eſt· cum oꝛaret auferri a
ſe angelum ſathane qui vniliter ad cola
phiſanduʒ eum a ꝓpoſitus fuerat domi
ni voluntate · dicens · Oꝛopter quod ter

daniel docem exẽplo· ꝙ n exauditꝰ a pꝛi
ma die qua cepit oꝛare.poſt pᷣmam ⁊ vi⸗
ceſimam diem conſequit᷑ ſue petitionis
effectum · AUnde non debemus nos q
cepta oꝛationũ noſtrarũ intentione ceſ⸗
ſare · ſi nos exaudiri tardius ſenſerimus

dñm rogaui vt diſcederet a me · ⁊ dixit
mihi. Sufficit tibi gratia mea · naʒ vir⸗
tus in infirmitate ꝑpficit᷑. Quẽ ſenſũ etiã
ODñs oꝛãs ex perſona bominis aſſumpti ·
vt foꝛmam quoq; oꝛandi nobis quẽad
modum ? cetera ſuo pꝛeberet exẽplo· im

—

De oꝛatione

cũ oraret etpꝛeſſit. Of ſi poſſibile eſt trã

cubiculum noſtrum clauſo oſtio noſtro

4 ſeat a mecalixiſte · verũtñ non ſicut ego oꝛemus patrem noſtrum quod a noabis
volo ſed ſicut tu · cũ vtiq; eius a prfis vo ita implebitur Intra noſtrum cubichin
luntate non diſcreparet voluntas. Ae⸗ ſu pplicamꝰ. cũ b omniũ cogitationuʒ
nerat enĩ ſaluare qð pierat.⁊ dare aiam ſiue ſollicitudinum ſtrepitu coꝛ noſtrũ
ſuam redemptionem ꝓ multis · de q̃ ipᷣe penitus amouẽtes· ſecreto quodammõ
6 dicit. Memo tollit aiam meam a me. ſzʒ ac familiariter ꝑꝛeces noſtras dño reſe-
4 ego pono eam a meipᷣo. Poteſtatem ha ramus.Clauſo oꝛamus oſtio· cum ſtri⸗
beo ponendi eã ·⁊ poteſtatẽ habeo iteruʒ ctis labijs omniq; ſilentio ſu ꝓplicamꝰ —
1 ſumendi eam. Ex cuiꝰ perſona ſuꝑ vni9/ non vocum ſed coꝛdium ſ autarſn
tate volunta ſue quaʒ cum pr̃e iugiter abſcondito oꝛamus qñ coꝛde tantũ Tin
poſſidebat:p beatum q; dauidĩ pſalmo tenta mente petitiones noſtras ſoli pan
1 triceſimonono ita cantatur. At facerẽ dimus deo · ita vt ne ipe quidem aduer 1
voluntatem tuam deus me? volui. QNã ſee valeant poteſtates genus noſtrepeti /
. ⁊ ſi depatre legimꝰ. Sic enĩ deus dilex⸗ tionis agnoſcere. OPꝛopter quod cũ ſũ/
it mundũ vt vnigenitũ filium ſuum da mo eſt orandum ſilentio· non ſolum ne
ret· ⁊ ce filio nichilominus inuenimus · ffratres aſtantes noſtris ſuſurrijs vel cla
q dedit ſemetipᷣm ꝓ peccaſ nris. Et quẽ moꝛibus auocemus · ⁊ oꝛantium ſenſus
admodum deillo refertur· qui etiaʒ puo obſtrepamus: ſed vt ipos qʒ inimicos M
6 pꝛio filio ſuo nõ pepercit ſed ꝓ nobis oĩ/ noſtros qui oꝛantibus nobis maxĩe ina
bus tradidit eum · ita de iſto narrat᷑ ob/ ſidiantur lateat noſtre petitionis inten⸗/
latus eſt qꝛ ipſe voluit.Et ita patris ⁊ fi tio. Ita enim pᷣceptuʒ illud implebimꝰ.
1, lij voluntas vna ꝑ omnia deſignat᷑ · vt ab ea quę doꝛmit ĩ ſinu tuo cuſtodi clau
1 etiam in ipo reſurrectionis dñice ſacco ſtra oꝛis tui.
opatio non diſſona fuiſſe doceat. Nam De ytilitate bꝛeuis et tacite oꝛa
. ſicut reſurrectionem coꝛpon eius patreʒ tionis. LCLap̃. xxxvi.
i operatum beatus aplus pꝛedicat dicẽs. PB dqð frequenter quidẽ ſʒ bꝛe-
, Et deum patreʒ qui ſuſcitauit eũ a moꝛ uiter eſt oꝛandum ne immoꝛã/
tuis. ita filius ſuſcitaturum ſe templuʒ tibus nobis locum vel tempꝰĩ
4 ſui coꝛpoꝛis ꝓteſtatur. Soluite inquiẽs ſerere aliquid noſtro coꝛdi ĩſidiatoꝛ poſ
ſn templum hoc·⁊ ego in tribus diebo ſuſci ſit inimicus. Iſtud nanq; eſt ſacrificiuʒ
. tabo illud Et idcirco his quępꝛediximꝰ Vrum.qꝛ ſacrificium deo ſpũs ↄtritus.
ſre exemplis dominicis eruditi cunctas ob Hec ſalutaris oblatio · iſta ſunt pura li
v⸗ ſecrationes noſtras ſimilinos qͥʒ debe - bamina · iſtud ſacrificium iuſticię iſtud
s musoꝛatione concludere· ⁊ hanc voceʒ ſacrificiũ laudis · he ſunt vrre ac pĩgues
cunctis petitionibo noſtris ſemꝑ adiun⸗ hoſtię iſta ſunt holocauſtomata medul/
gere · verütamen non ſicut ego volo ſʒ ſi lata · que contritis ⁊ humiliatis coꝛdibo
nir cut tu. Satis Vro conſtat illũ trinecur/ offerunt· queq; bac qua diximus diſci⸗
4 uationis numerũ ꝗ ſolet in cõgregatiõe plina ⁊ intẽtione ſpũs exhibentes · effica
i fratrum ad concludendam ſynaxim cele ci poterimus virtute cantare. Dirigat
. brari · eumqui intento animo nõ ſuppli. oꝛatio mea ſicut incenſum in conſpectu
it cat obſeruarenon poſſe. tuoeleuatio manuum mearũ ſacrificiũ
5 Deoꝛatione intra cubiculuʒ ⁊ ſpertinum. Quod etiam nos opoꝛtu⸗
. clauſo oſtio deferenda Ca.xxxo na cõmonet deuotione perſoluere · hoꝛe
. NMie omnia ſaneillud euange ipiusac noctis aduentus. de quo qͥdem
licum poceptum diligentius ob licet ꝓ tennitatis noſirę menſura multa
fſfſerandum eſt. vt inrantes i pzʒolata videantur. diuq; ſit pꝛotracta .

2

1

collatio. p ſublimitate tñ ac difficultate
materiepaud admodũ crediꝰdiſt putatũ
His ſci yſaac hmonib ſiupefcĩ potiꝰ q;

repleti. veſpertina ſynaxi celebꝛata ſo o
re paululũ mẽbꝛa laxauimꝰ.pꝛimoq; di
luculo ſub placito plenior tractatꝰ iteꝝ

reuſuri:ad noſtra diſceſſimꝰ:tam de pꝛe
ceptoꝝ acquiſitione q; de ꝓmiſſoꝛuʒ ſa

tietate gaudentes. Excellentiã ſiquideʒ

oꝛationis nobis tinmõ pꝛemonſtratam
oꝛdinẽ vero atq; vtutem qua etiam per

petuitas eius vel acquirenda eſt vłtenẽ⸗
da · nec dum nos integre ꝑcepiſſe illiꝰ diſ

putationibus ſenſeramus.

Explicit collatio pꝛia abbatis

vſaacde oꝛatione. Capitula
collationis ſecunde eiuſdem ſe
nis. LCap pꝛimum.“
RBBoemium.

“ De conſuetudine ꝗᷓ ſup ſi⸗

gnificatione paſce intra egipi
ꝓuinciam retentatur

citatis erroꝛe contraxit

. ii Hereditu noſtro ad abbatẽ yſa⸗

æc ⁊ inquiſitione erroris quem
ſenex pꝛedictus incurrit
y Reſponſio de oꝛigine hereſeos ſu
vpverius compꝛehenſe .

vi Quiby excauſis vnicuiq; noſt·

aut humiblchꝛiſtus ieſus · aut
gloꝛiſicatus a ꝓpareat

vij In quo noſter finis ſeu perfecta

beatitudo conſiſtat
viij Interrogatio ſuꝑ eruditiõe ꝑfe/
ctionis per quam poſſimus ad
perpetuã dei memoꝛiã puenire.
ix Beſt ponſio de efficacia iutellectꝰ ·
per experientiam colligitur
x De inſtitutiõe oronis perpetue
Xxi De pfectioneoꝛationis ad quaʒ
pꝛedicta traditiõe cõſcenditur
xij Interrogatio quemadmodũ ſpi
nitta les cogita tiones immobili
teer teneantur
xij Demutabilita te cogitationum.

ij Deabbate ſerapione anthꝛo⸗
pomoꝛfitarũ hereſi quã ſimpli⸗

xiiij Relt ponſio quemadmodũ ſtabi/

litas coꝛdis ſeu cogitationum
poſiitacqurir.
Expliciunt capitula· Incipit
collatio ſecunda abbatis vſa/
ac de oꝛatione. Capᷣ.pꝛimu.

anachoꝛetarũ inſtitu/
ta ſublimia · quę vtcũ
; donante deo licet

o.· quiddam nos interſerere atq; cõtexe
re:quod velut pulchꝛo coꝛpoꝛi neuũ qᷣn

dam videatur apponere/narratiõis ip/
ſius oꝛdo compellit· q;qᷓ; non dubitemꝰ
ex h̊ ipo nõ mimmaʒ inſtructionẽ ſuper

omnipotẽtis dei que in geneſi legit ima

gine · quibul qʒ ſimplicioꝛibus conferen

dam pᷣſertim cum tanti dogmatis can⸗

ſa vᷣtatur · vt erroꝛ ſeu ignoꝛatio eius ſi⸗/

ne ingenti blaſphemia· ⁊ catholice fidei

detrimento eſſe non poſſit.

Deconſuetudine q ueſuꝑ ſt igni

ficatione paſce intra egipti pꝛo

uinciam retentatur Lap. h.

Ara egipti regioneʒ mos iſte

antiqᷓ traditione ſuat· vt per⸗/

acto epiphaniorũ die · quẽ ꝓuĩ
cie illius ſacerdotes vel dñici baptiſmi.
el ſᷣm carnẽ natiuitaſ eſſe definiũt⁊ id

circo vtriuſq; ſacri ſolennitatẽ nõ bifa

rie vt in occiduis ꝓuiĩtijs · ſʒ ſᷣ vna diei
hurꝰ feſtiuitate ↄcelebꝛat · epłe pontificis
alexãdrini ꝑ vniuſas dirigãtur egipti
eccłias.qboæ initiũ qᷓdrageſime ⁊ dies
paſce ñ ſolũ ꝑ ciuitates oẽs ſʒ er ꝑ vniũ
ſa mõaſieria deſignẽt. Sedm huc igit
moꝛẽ pꝰdies admodũ paucoſqꝙᷓ ſu ꝑioꝛ
cũi abbate yſaac fuerat agitata collatio

theophili pdicti vrbᷣ epi ſolẽnes eple cõ
mearunt · qbe cñ denũciatiõe paſcali ᷓ
ineptam q; antropomoꝛphitarum here

ſim lon ga diſputatiõe dilſeruit · eãq; co
pioſo ſermone deſtruxit. Qð tanta eſt

am aritudine ab vniuerſo ꝓpemodũ ge⸗
nere monachoꝛuʒ.· ꝗ ꝑ totam ꝓuinciam

„ —

ÄAüo 4%α◻ 2 rvIn SvCS

F5, F

Nter hec

perito digeſta ſunt ſti

— —

£ ☚ e ee —

abbatis vſaac de oꝛatione

egipti moꝛabant/ p ſimplicitatis erroꝛe ci ac ſimilitudinem tradi ab vniũſis ec
ſuſceptũ · vt ecõtrario memoꝛatũ ponti⸗ cleſiarũ pᷣncipib explanaretid q; copi⸗
ficẽ wlut hereſi grauiſſima epꝛanatũ · oſo ſermone ac plimis ſeripturaꝝ teſti/
li pars maxima ſenioꝝ ab vniuſo fraterni monijs a ppobaretnec poſſein illã immè/
ſn⸗ tatis coꝛpoꝛe decerneret deteſtandũ · q ſam ⁊ incõpᷣhenſibilem atq; inniſibileʒ
. ſcʒ impugnare ſcripture ſancte ſentẽtiia maieſtatẽ aliqd hmõi cadere qð buana
. videret᷑ negãs omnipotentẽ deũ hüane cõ poſitiõe valeat ac ſilitudine circũſcri
4 ſigure cõpoſitione foꝛmatuʒcũ ad eius bi quippe ꝗᷓ incoꝛpoꝛea ⁊ incõpoſita ſim
lin⸗ imaginẽ creatu adam ſcriptura manife⸗ plexq; natura ſit:ꝗᷓq; ſicutoculis depꝛe
mi ſtiſſime teſtaret. Deniq; ab his ꝗ erãt hendi ita mente nõ valeat eſtimari:tan/
ki in heremo ſcithi cõmoꝛantes. quiq; ꝑfe/ em ſenex multis ac validiſſimis doctiſ
rſi Paioneg ſcia omibus q erant in egipti ſimi viri aſſertioniby motus· adfideʒ ca
“ monaſter js hminebant · ita eſt hec epla tholice traditionis attractꝰ eſt. Cunq;
i refu tata: vt pter abbatem pafuntiũ nre ſup B eius aſſenſu · infinita vel abbatem
z⸗ congr. egationis pꝛeſbiteꝝ nullus eã ce⸗ pafuncium vel nos oẽs leticia ĩpleuiſſz
teroꝛũ ſſbiteroꝛũ qui in ea.dem heremo ꝓſcʒ virũ tante antiquitai tantq; vtu/
n alijs tribus eccleſijs pſidebat · nec legi q nibus ↄſummatũim pitia ſola ⁊ ſimpli/
nber xem ac recitari in ſuis cõuentib ꝓrſus citate ruſticitatis errantem neq̃ q; vſq;
nn admitterẽt. De abbate ſerapione ad finem deuiare dñs a tramite recte fi⸗
ac et antropomoꝛphitarum here/ dei ꝑmiiiſſetet pꝛo gratiarũactione ſur
gch, ſi quã ſimplicitatis erroꝛe con⸗ gentes pᷣces dno parit᷑ funderemꝰ. ita ẽ
nal traxrit. Lap. iid. in oꝛatione ſenex mente ↄfuſus · eo ꝓillã
ekon NMter hos ergo qͥ H̊ detinebãt᷑ antro pomoꝛphon imagineʒ deitat quã
erroꝛe fuit antiquiſſime diſtti·· ponere ſibi in oꝛatione ↄſuenerat abo⸗ D
ctionis atq; in actuali diſcipli leri de ſuo coꝛde ſentiret: vt in amariſſi/
eo na p oĩa conſũmatꝰ noĩe ſerapion · cuiꝰ mos fletus crebꝛoſq; ſingultus repente
impitia ſuꝑ p̃dicti dogmatis opinione ꝓrumpens .in terrãq; ꝓſtratus · cũ eiula
iſe tm piudicabat cunciᷣ veram tenẽtib fin tu validiſſimo ꝓclamaret. Heu me mi⸗
N, dem. q;tum ipᷣe vel vite merito vel antiqͥ ſeruʒ· tulerunt a me deũ meum quem
pun tate tpis omẽs fere monachos anteibat. nunc teneam nõ habeo vel quẽ adoꝛem
mi. Cũq; hic ſancti pᷣſbiteri pafuntij muli aut interpellem iã neſcio. Sup q̃ re val/
id adhoꝛtationibo ad tramitẽ recte fidei nõ de pꝑmoti ·nec non etiã pterite collatiõis
dinn/ poſſet adduci · eo ꝙ nouella ei H̊ pſuaſio vtute adhuc in nr̃is coꝛdib inſidente.
adi nec ab anterioꝛibealiqñ ↄperta vłr̃dita agd abbatẽ yſaac rediuimꝰ ·quẽ cominꝰ
this videret᷑ accidit vt qdam dyaconꝰ ſum3 intuentes his ſmonibus adoꝛſi ſumus
ti mę ſcĩe vir noĩe photinus deſiderio vi/ De reditu noſtro ad abbatem
ing cendi fratres q in beremo eadem cõma yſaac et inquiſitiõe erroꝛisque
ni nebant de capadocie partiby adueniret ſenexpᷣdictus incurrit· Ca. iij.
Hiugt Quẽ btũs pafuntiꝰ ſumma gtulatiõe Icet nos etiã citra eius rei que
inn ſuſcipiens· ad confirmationẽ fideiꝗᷓ fue nu per oboꝛta eſt nouitatẽ · pꝛe⸗
luto rat pᷣdicti pontifi Ĩis cõpꝛehenſa pꝓdu tternite collationis que ſuper oꝛa
gre cens in mediũ.coꝛã cũctis fratrib ſeiſci⸗ tionis ſtatu digeſta eſt · deſideriũ recur⸗
5 tatur· quemadmodũ illud qð in geneſi reread tuam beatitudinẽ poſtpoſiſj omĩ
lere dĩ. Faciamus hoĩem ad imaginẽ ⁊ ſii⸗ bus inuitaret· adiecit tñ aliquid buic cu
0 tudinem nram · catholice totiꝰ oꝛient in/ piditati etiam abbatis ſerapionis tam
ia⸗ milem ire ſonum ſʒ ſpiritalit᷑ ima ginem demonũ calliditate ↄceptus. Manen
„1

Lollatio X abbatis ſaac

parua deſperatione deijcim conſideran

tes eum laboꝛes tantos qͥs per quinqua
gita annos in hac heremo laudabiliter
exegit · ignoꝛãtie huius vitio nõ ſolũ pe
nitus perdidiſſe· ſed etiã perpetue moꝛi
incurriſſe diſcrimen. Aũ ergo vel cur ei
hic taʒ grauis erroꝛ irrepſerit· pmũ deſi
eramus agnoſcere deinde qᷓſumꝰ edo
ceri· quemadmodũ ad illã oꝛationis q̃li

tatem de qua pdem nõ ſolũ copioſe ſed

etiã magnifice diſputaſti puenire poſſi⸗
mus. In hoc enĩ ꝓfecit in nobis ammi⸗
rabilis illa collatio vt ſiuppꝛẽ tmmõ mẽ

tis incuteret non quẽadmodũ eam per·

ficere vel a ppꝛehendere valeremꝰoſtede⸗
ret. Reſponſio de oꝛigine
hereſeos ſupius cõphẽſe. La.v
HBaac. Mon eſt mirandũ bo/
minem ſimpliciſſimũ · Te ſub⸗

ſtantia ac natura diuinitatis

nunq; penit eruditã· ruſticitatj vicio et
cõ ſnetudine erroꝛis antiqui vſq; nũc de

tineri vel cecipi potuiſſe· ⁊ vt veriꝰ dicãa

in erroꝛe pꝛiſtino perdurare·ꝗͥ nõ recen/

ti ſicut putat demonum illu ſione · ſed

ignoꝛantia pᷣſtine gentilitatis infert · dü

bᷣm conſu etudinem erroꝛis illiꝰ quo dę/

mones hoim figura cõpoſitos excolebãt

nũc qͥʒ illã incõphenſibilẽ atq; ineffabi
leʒ veri numinis maieſtatẽ ſu b circũſcri

ptione alicuiꝰ imaginationis exiſtiment

adoꝛandã · nihil ſe tenere vel habere cre⸗/
dentes · ſi ꝓpoſitã non hahuerit imagi/
nem quandã quã in ſu pplicatione poſi
ti iugiter interpellẽt· eamq; circũferant

menteac pꝛe oculis teneãt ſemꝑ affixaʒ
Supꝑ quoꝛũ hoc erroꝛecõpetenter diri/

gitur illa ſentẽtia. Et mutauerũt gliam

incoꝛruptibilis dei in ſimilitudinẽ ima/

ginis hoĩs coꝛruptibilis Hieremias qͥ
Populus inquit meus mutauit gliam
ſuam in ydolum Qui erroꝛ licet oꝛigine
hac qua diximus quoꝛũdam ſenſibo ſit
inolitus. nihilominus tñ in illoꝛum q́ʒ

animis qui nun qᷓ; gentili ſuperſtitione

polluti ſunt · ſ coloꝛe teſtimonij huius

et ſimilitudinem nr̃am· im pitia ſeuruſti

titate faciẽte cõtract?eſt · ita vt etiã here
ſis que dicit᷑ñ antropomoꝛphitarn ʒ ſub
oxcaſione deteſtande huius interpꝛeta/
tionis emerſerit· ꝗᷓ immenſam illam ac
ſimplicẽ diuinitatis ſubſtantiã liniamẽ

tis noſtris ⁊ humana figuratione cõpo/
ſitam pertinaci peruerſitate contendit.

quã tñ ſi quis fuerit catholid dogmati⸗
bus inſtitutus vt gentilẽ blaſphemiam
ceteſtabit.⁊ ita ad illã oꝛationis puriſſi
mam perueniet q̃litatem · ꝗᷓ nõ ſolũ nul⸗/
lam diuinitatis effigiem· nec liniamẽta
coꝛpoꝛea ( q8 dictu q́z nefas eſt) in ſua

in pplicatiõe miſcebit· ſed nec vllã qdez

in ſememoꝛiam dicti cuiuſquã vel facii
ſt peciẽ ſen foꝛmã cuiuſlibet caracteris ad
mittet. Muibus ex cauſis vnicui

q; noſtrũ aut humilis chꝛiſtus

Cm menſurã nanq; puritaũᷣ
ſue ſicut ſupioꝛe collatione pꝛe
fatus ſum vnaquęeq; mens in

oꝛatione ſua vel erigit᷑ vel foꝛmat · tãtũ
ſcʒ a terrenarũ ac materialiũ reꝝ cõtem/

platione diſcedens quãtum eã ſtatꝰ ſue

pꝓuexerit puritatᷣ feceritq; ieſum vel bu⸗
milem adhuc carneũ · vl gloꝛificatuʒ

in maieſtatis ſue gla venientem inter⸗

nis obtutib aĩepuideri. Mõ enim pote
runtieſũ itu eri vniẽtẽ in regno ſuo · qui

adhuc ſub illa quodam mõ iudaica in⸗
firmitate detenti: non queunt dicere cuʒ

abpoſiolo. Et ſi cognouimus hᷣm carnem

chꝛiſtum · ſed nunc iã nõ nouimꝰ Sʒ il⸗

li ſoli puriſſimis oculis diuinitateʒ ipiꝰ
ſpeculatur · qꝗͥ de bumilibus ac terrenis
operibus cogitationibus aſcendẽtes
cũ illo ſecedũt ĩ excelſo ſolitudis mõte.

q liber ab oĩm terrenaꝝ cogitatoinũ ac
pturbationum tumultu·⁊ a cunctoꝛum

vicioꝛũ permixtione ſecretusfide puriſ-

ſima ac ꝓ̈tutuz eminentia ſublimatus ·
gloꝛiã vultꝰ eius ac claritatis eiꝰ reue⸗

ſat imaginem bis qui merent eum mũ/

eſus aut gloꝛificatus appare/

— —

quo dicit. Faciamus hoĩeʒ ad imagineę dis aĩmę obtutib intueri. Ceteꝝ videt᷑
— .

2
–
—

era rrn er a Abrde

we
NW
m
nian
cöho⸗
tnct,
Man,⸗
mlon
uric
inul/
min
inſu
ich
gac
cai
ns
Ae⸗
1
untel
1
ii
m,
e
,
i,
⸗
te
gri
gins
ec
mmn
Gl
tzi⸗
s
ins
te
ſac
I
riſ⸗
us⸗

De oꝛation

ieſus etiã ab his qͥ in ciuitatibo ⁊ caſtelł
ac viculis cõ moꝛant.i:qui in actuali cõ
uerſatione ſunt atq; in opibus ↄſtituti.
ſed nõ in illa claritatequa illis apparuit
qui cũ iſo poſſunt in pᷣdicto ꝓtutũ mõ/

te conſcendere.i:petro iacobo ⁊ iobhanni
Ita enĩ in ſolitudine ⁊ moyſi apparuit 2
helye locutus eſt.Qð volens nr dñs cõ
firmare ac ꝑfecte nobis relinquere puri⸗
tatis exempla.etqdem cum ipᷣe fons in⸗
uiolabilis ſanctitatis ad obtinendã pu
ritatem ſeceſſionis adiutoꝛio ac ſolitudi
nis bñficio extrinſecus nõ egeretnõ enĩ

poterat vllis turbarũ ſoꝛdibus puritat

plenitudo maculari:nec contamĩari bu
mano conſoꝛtio qͥ vniuerſa polluta mũ

dat atq; ſanctificat · ſeceſſit tñ ſolus in

montẽ oꝛare p hoc ſcʒ nos inſtruens ſue
ſeceſſionis exemplo · vt ſi iterpellare nos
quoq; voluerimꝰ deum puro⁊ integro
coꝛdis affectu· ab omĩ inquietudĩe ⁊ cõ
fuſioneturbarũ ſimilit᷑ ſecedamus. vtĩ
hoc coꝛpoꝛe cõmoꝛãtes ad ſimilitudiem
quandam illius beatitudinis ꝗᷓ in futu/
ro repꝛomittit᷑ ſanctis· vel ex parte aliq̃
nos aptare poſſimus · ſitq; nobis omĩa
⁊in omnib reeaeas.
Gn quo noſter finis ſeu ꝑfecta
eatitudo conſiſtat. Cap̃. vij.
Anc eni pfecte cõſummabit᷑ ĩ
nobis illa noſtri ſaluatorj oro
ꝗ pꝛo ſuis diſcipulis oꝛauit ad
patrem dicens.vt dilectio qua dilexiſti
meiĩ eis ſit ⁊ ipi ĩ nob ·⁊ iteꝝ.vt oẽs vnũ

.

ſint · ſicut tu pater in me ⁊ ego in te · vt et

ipᷣi in nobis vnum ſint · qñ illa dei perfe⸗
cta dilectio qua pꝛioꝛ nos ille dilexit · in
noſtri q tranſierit coꝛdis affectumhac
dñnica oꝛatione completa quã credimus
nullomodo poſſe caſſari · Qð ita fiet cuʒ
omnis amoꝛ:omne deſideriũ: omne ſtu/
dium:omis conatus:oĩs cogitatio nr̃a
omne quod videmus:quod loquimur ·
quod ſperamus deus erit. illaq; vnitas
quęnunc eſt patris cum filio ⁊ filij cum
patre in noſtrum fuerit ſenſum mẽteſq;
atranſfuſa.i.vt quemadmodum nosille

2 —

ſincera ⁊ pura atq; indiſſolubili diligit
charitatenos qͥʒ ei perpetua ⁊ inſepabi
li charitate iungamur . ita ſcʒ eidem co⸗
pulati: vt quicqͥ d ſperamꝰ.quicqͥd intel
ligimꝰ.qeqnid loquimur deus ſtr. inil⸗
lum inquã peruenientes quem pꝛedixi⸗
mus finem quem idem dñs oꝛansĩ no⸗
bis optat impleri · vt omnes ſint vnum
ſieut nos vnum ſumus· ego in eis ⁊ tuĩ
me · vt ſint et ii couſummati in vnum
Et iterũ. Mater quos dediſti mihi volo
vt vbi ego ſum ⁊ ipi ſint mecum,. Hec
igit᷑ deſtinatio ſolitarij· hec debet eſſe oĩs
intentio/ vt imaginem future beatitudi/
nis in hoc coꝛpoꝛe poſſidere mereatur: et
quodammõ arram celeſtis illius cõu er/
ſatõnis ⁊ gloꝛię incipiat in hoc vaſculo
pꝛeguſtare. Hic inqᷓ; finis totius perfe/
ctionis eſt· vt eo vſq; extenuata mẽs ab
omni ſitu carnali ad ſpiritalia quotidie

ſublimetur donec omnis eius conuerſa

tio omnis volutatio coꝛdis vna ⁊ iugis
efficiatur oꝛatio. Interrogatio ſuꝑ
eruditioneꝑfectionis ꝓꝑ quam
poſſimus ad perpetua dei me/
moꝛiam peruenire.Capᷣ.viij.
Ermanus. Maioꝛ nob ad
fterite collationis illius ammi
rrationem ob quã huc recurri/
mus magnitudo ſtupor j accreſcit Quã
tum enĩ incitamẽto doctrine buius ad
deſiderium ꝑfecte beatitudinis inflam/
mamurtm̃ maioꝛe deſperatione cõcidi/

mus ignoꝛantes quemadmodum diſci

plinam tante ſublimitatis expetere vcl
obtinere poſſimus Qua ꝓpter quę in cel
la poſiti diutina meditatione voluere ce
peramuſ·quia neceſſe eſt loquaci foꝛſitã
ꝓſecutione ꝓferri ·q̃ ſumꝰ vt explicari ea
a nobis patienteradmittas. Eq; ſcia/
mus beatitudineʒ tuã nullis offendi ſo
lere ineptijs infirmoꝛum . ꝗᷓ vel ob h ſunt

in medium ꝓferẽde· vt qu ę in eis abſur⸗

da ſunt coꝛrigantur Quantũ itaq; opi
nio nja ſeſe habet · cuiuſlibet artis ſeu di

ſcipline perfectio· neceſſe eſt vta quibuſ⸗

dam mollibo iucipiens rudimẽt·facilio

Collatio X abbatis vſgac

ribypꝛimo ac tenerrimis initijs ĩbuat·
vt quodã ratio nabili lacte nutrita pau
latim educataq; ſuccreſcat · atq; ita ab
imis ad ſumma ſenſim gradatim q; con
ſcendat · quib cum fuerit planioꝛa pꝛin/
cipia quodammõ ianuas arrepte ꝓ/
feſſionis ingreſſa· ad penetralia q;; perfe
ctionis et excelſa faſtigia conſequent᷑ et
abſq; laboꝛe ꝑueniat. Nam quẽadmo/

dum ꝓnunciare pueroꝛũ quiſpiam ſim
plices poterit copulas ſillabaꝝ niſi pus
elementorũ caracteres diligent᷑ agnoue
rit: Ael quõ citatam legendi ꝑitia cõſe/
quetur · qui bꝛeues ⁊ panguſtas deſcri⸗
ptiones noĩm nec dum eſt ydoneꝰ cõiu/

gare: Qua aut ratiõeis qͥ ꝑitia Sꝗn mati
ce diſciplinę minus inſtructꝰ ẽ· vl rheto
ricam facundiam vel philoſophicã ſci⸗
entiam conſequet᷑: Qua ꝓpter huic qʒ

ſublimiſſime diſcipline ꝑ quam inſtrui/

mur deo iugit᷑ inherere.nõ dubito que⸗

dam inſtitutionis ineſſe fundamĩa·qui/
bus pᷣmuʒ firmiſſime collocatis. poſt h.

ſuꝑpoſita extollant᷑ pfectionis excelſa fa
ſtigia · Cuiꝰ hec eſſe pncipia tenuiter ſu⸗

ſpicamur· vt pmũ nouerimꝰ qua medi/
tatione teneat᷑ vel cogitet᷑ deus. Deinde

hanc eandem ꝗcunq; eſt materiã quem
admodũ valeamus immobilit᷑ cuſtodi
re· qd etiam nõ ambigimꝰ culmen totiꝰ
pfectionis exiſtere Et idcirco quandam
memoꝛię huius materiã qua deꝰmẽte cõ
cipitur vel ꝑpetuo teneat᷑ nobis cupimꝰ
Temonſtrari : vt eam p oculis retentãtes
cum elapſos nos ab eadeʒ ſenſerimus.
habeamus in ꝓmptu quo reſipiſcentes
ilico reuertam̃ · ac reſumereillã ſine vlla
circuitus moꝛa ⁊ inquiſitionis difficul
tate poſſimꝰ. Euenit nãq; vt cũ de theo⸗/
rijs ſpiritalibo euagati ad noſmetipſos
elut deletali ſopoꝛe conuertim̃· ⁊ tanqᷓ;
expergefacti materiã querimus qua illã
que obꝛuta eſt ſpiritalem memoꝛiam re⸗
ſuſcitare poſſimus retardati ip̃ius inqͥ-
ſitionis moꝛa.puſq; reperiamꝰ eã a nro
conatu iterũ deuoluam · anteqᷓ; ſpiri⸗
talis qᷣdam pariat intuitus· ↄcepta coꝛ

dis eu aneſcat intentio. Quã cõfuſionẽ
idcirco nobis accidere ſatis certum eſt

q; ſpeciale aliqͥd p oculis ꝓpoſitũ velut

foꝛmuſam quandam ſtabilit᷑ non tene/
mus ad quã poſſit vagus animꝰ pꝰ mł/

tos anfract ac diſcurſus varios reuo⸗

cari· ⁊ poſi longa naufragia velut poꝛtũ
quietis intrare. Ita q; fit vt hacignoꝛa
tione ac difficultatemẽs iugiter pꝛepe⸗
dita errabunda ſemꝑ ⁊ vllut ebꝛia per
Diuerſa iactet᷑· et ne illud q dem qð caſu
potiꝰ qᷓ; induſtria ſibimet occurrerit ſpi⸗
ritale diu ac firmiter teneat· dum alið ex
alio ſemp recipiens ſicut introitus eoꝛũ
atq; pᷣncipia ita etiam finem diſceſſũq;
non ſentit.
Reſponſio de efficacia intelle⸗
ctus quiꝑ exꝑientiã colligitur.
LCapitulũir.
Daac. Inquilſitio veſtra taʒ
minuta atqʒ ſubtilis ꝓxiepuri
tatis pꝛeſignat indicium. Nec
enĩ dehis ſaltem interrogare. non dicã
intro aſpicere atq; diſcernere quiſpiaʒ
pꝛeualebit· niſi quem diligens ⁊ efficax
mentis induſtria ac ſollicitudo peruigil
ad pſcrutandam iſtarũ ꝓfunditatẽ pro
nexerit queſtionũ ·caſtigateq; vitę iugis
intentio ꝑ expientiã fecerit actualẽ · attẽ
ptare puritatis huius limina ianuaſq;
pulſare. Et idcirco qm̃ video vosnõ di
cam ꝓ foꝛibus oꝛationis illius vere de
qua diſſerimus aſtitiſſe· ſʒibis quoda⸗
modo exꝑientie manibus penetralia eiꝰ
Tĩterioꝛa palpare · ⁊ qu edã mẽbꝛa iam

iamq; contingere · nec me laboꝛaturum

credo· vt iam intra aulam quodammõ

ipius oberrantes in abdita q; inquãtũ
Oñs direxerit introducã· nec vos ad ĩno
ſpiciẽda ̊ ꝗᷓ demõſirãda ſũt vllo diffi/

*△

cultat obſtaclo retardãdos. Pꝛoximꝰ

cognitioni eſt qui qͥd inquirere debe⸗

at pꝛudenter agnoſcit·nec a ſcientia lõ⸗
ge eſt qͥ cepit intelligere qd ignoꝛet. Et
idcirconõ wreoꝛ notã ꝓditionis vel le/
nitaij incurrere ·ſi ea ꝗͥ in ſuꝑioꝛe tracta/
m deꝑfectione oronis diſſeres diſputa

i
e

n

1
„

N

tiam arbitroꝛ fuiſſereſerandam “
Deinſtitutiõeoꝛatiõis ꝑpetuę
NDa ꝓpter hm illã inſti CLa.x.

tutionẽ quãparuuloꝝ erudi⸗
tioni pꝛudentiſſime ↄpaſtis · qͥ
alias elementoꝝ traditionẽ pmuʒ pcipe

nõ pñt nec eoꝝ velagnoſcerelineas.vel
intrepida mãu queũt deſcribere caracte

res:qᷓ; ꝓ tipis quibuſdam ⁊ foꝛmuł cere

diligent᷑ impꝛeſſis: effigies eoꝝ expmere
contemplatione ingi ⁊ quotidiana imi9/

tatione cõſueſcãt·huiꝰ qͥʒ ſpirital theo⸗

rie tradenda vobᷣ eſt foꝛmula.ad quã ſꝑ
tenaciſſime vrjm intuituʒ defigentes · xel
eandẽ ſalubꝛit᷑ voluereindirupta iugi/⸗
tate diſcat· vel ſublimioꝛes intuitꝰ ſcan/
dere illiꝰ vſu ac meditatiõe poſſi. Hec
igit᷑ vob huius quã ꝗᷓritis diſciplie atʒ

oꝛationis foꝛmula ꝓponet᷑· quã vnuſqſ

q; monachus ad iugẽ dei memoꝛiã ten/

Tens inceſſabili coꝛdis volutatione me

ditari · expulſa oĩm cogitationũ varieta

te ↄſueſcatqꝛ nec alias eã vllo mõ pote

rit retentare· niſi ab oĩbus fuerit coꝛpo⸗

ralibo cur ac ſolicitudinibo abſolutus.

Qus ſicut nob a paud qͥ antiquiſſimo-/
rum prm reſidui erant tdita eſtita a no

bis q́ʒ nõ niſi rariſſimis ac vere ſitiẽtib

intimat᷑. Erit nãq; ad ppetuã dei mẽo⸗
riam poſſidendã. hec inſepabiliter ꝓpo⸗
ſita vobis foꝛmula pietatis. Deus in
in adiutoꝛium meum intende· domine
ad adiuuandum me feſtia. Hic nanq;

vſicu ł?nõ immerito de toto ſcripturaꝑꝝ
excerptus eſt inſtrumẽto. Recipit eĩ oẽs
affectꝰ qcũ q; inferri hũane pñtnature-
zad oẽm ſtatum atq; vniuſos incurſus
ꝓpꝛie ſat ⁊ cõpetent᷑ aptatur. Habet ſiqᷣ

2 2

dem aduſus vniuũſa diſcrimina inuoca

tionem dei. ha bet huilitatẽ pie ↄfeſſio.

nis · habʒ ſollicitudis ac timoꝛis ꝑꝑetui
vigllantiã. habet ↄſiderationẽ fragili⸗
tat ſue.exauditionis fiduciã:ↄfidẽtiam
pytis ſpq; aſtantj pꝛeſidij. Qui eni in⸗

De oꝛatione

tioni ſubtraxerã ꝓpalauero:quoꝝ vtu-
tem vobᷣ ĩ G exercitio ac ſtudio collocaſj
etiã ſine mĩſterio nr̃i ſermonis ꝑ dei gra

giter ſuũ inuocat ꝓtectoꝛẽ· certũ eſt eum
eſſe ſp pñtem. MHabʒ amoꝛis charita’,
ardoꝛẽ·ha bet inſidiarũ ↄtemplationem
inimicoꝛũq; foꝛmidinẽ· quib pſpiciens
ſemetipᷣm die noctuq; vallatũ· ↄfitet ſe
nõ poſſe ſine ſui defenſorj auxilio libera
ri. Mic vſiculus oĩbus infeſtatione de⸗
monum laboꝛantibo inexpugnabiłkmu⸗
rus eſt · ipenetrabilis loꝛica ac munitiſſi
mus clipeus. Iſte in accidia ⁊ anxietate
animi collocatos · ſeu triſticia vłcogita/
tionibo ꝗ buſcũq; depꝛeſſos: ſaluſ reme
dia deſperare nõ patit᷑.oſtẽdẽs illũ quẽ
inuocat inſpicere iugitnr̃a certamĩa· at
q;a ſuis ſu ꝓplicibinõ abeſſe. Iſte nos i
ſpiritalib ſucceſſibs coꝛdiſq; leticia cõ/

ſtitutos ãmonet extolli penitus nõ debe

re· nec inflari de ꝓſpero ſtatu quẽ ſine p⸗
tectoꝛe deo retineri non poſſe teſtat᷑· duʒ
non ſoluʒ eñ ſp ſed etiã velociter vt ſibi
auxilietur imploꝛat. Iſte inquã verſicu
lus vnicuiq; noſtrum in qualibet quali
tate degenti neceſſarius ⁊ vtilis innenit᷑
Mam qui ſemper ⁊ in omnibus deſide⸗
rat adiuuari. manifeſtat ꝙnon tantum
in rebus duris ac triſtibus ſed etiam in
ſecũdis ac letis parimodo deo egeat ad
iutoꝛe · vt quemadmodum ex illis erui:
ita in iſtis eum faciat immoꝛari · in neu⸗/
tro ſciens humanam fragilitatem ſine il
lius opitulatione ſubſiſtere.Caſtrimar
gie paſſione perſiringoꝛ · cibos quos he/
remus ignoꝛat inquiro · ⁊ in ſqualida ſo

litudine ingeruntur mibi odores rega-

lium ferculoꝛum · atq; ad illorum deſide

ria ſentio me inuitiſſimũ trahi.dicẽdũ
ſubinde mihi eſt. Deus in ad. m. in. dñe
ad adiu. me fe Anticipare hoꝛã ſtatute

refectionis inſtigoꝛ ſeu modum iuſte ac
ſolite parcitaſᷣ retinere cũ magno coꝛdiſ
mei doloꝛe contendo · cum gemitu mihi
eſt pꝛoclamandum. Deus in adiutoꝛiũ
meum intende domine ad adiuuãdum
me feſtiua. Jeiunijs me ob impugna⸗
tionem carnis diſtrictioꝛibo indigenteʒ

ſtomachi ꝓhibet laſſitudo ſeu ventr ari⸗/
ditas conſtrictioq; deterret · vt effectus

meo deſiderio tribuatur. vel certe vt eſt/
carnalis cõcupiſcẽtie abſq; temperamẽ/
to diſtrictioꝛis ieiunij cõqeſcat· ora ndũ
un eſt· De in adiu · m· in· dñead ad. me
feſtina. Accedens ad refectioneʒ hoꝛa le⸗
gittimaſit uggerẽte pceptionem panis ex
Hoxreo · atq; ab omni eſn naturalis neceſ
ſitatis excludoꝛ · cuʒ eiulatu ꝓclam ãdũ
eſt mibi. Deus in ad.m. intẽ. dñe adad.
me feſtina Molentẽ me ob ſtabilitatẽ coꝛ
dis in ſiſtere lectioni · inter pellãs capitis
pꝛobibet doloꝛ. hoꝛaq; tertia faciẽ meam
ad ſacram paginaʒ ſomnus allidit· de⸗
putatum quieti tempus vel tranſgre⸗
di vel uenire compelloꝛ ipm deniq; ca⸗
nonicum ſynaxeos pſalmoꝛũq; moduʒ
itercidere me grauiſſima ſomni cogit i⸗
ſſio · ſimilit ꝓclamandum eſt m Deus
in ad. m. inten. dñe ad ad. me fe. Subla
to ab oculis meis ſopoꝛe.muli me nocti
bus diabolid artiboin ſomnis video fa⸗/
tigatũ · omnẽq; a palpꝑebi meis refectõʒ
nocturne quieſ̃ excluſam · cum ſuſpirijs
oꝛandum eſt mihi. Deus in ad. meũ in/
tende· domĩe ad adiuuã. mefe. Adbuc
me in colluctatio ne poſitũ vicioꝛũ titil⸗
latio carnis repente cõpũgit·⁊ ad ↄſen/
ſum ptrabere doꝛmientẽ blada oblecta⸗
tione conatur ne ignis alienus exeſtuãs
vrat ſuaue olentes floſculos caſtitatis.
clamandũ mibi eſt. Deus in ad.m.intẽ.
dñead ad.m. fe. Oer exticta ſentio libi⸗
dinis incentiua · genitalem mebꝛis meis
intepuiſſe feruoꝛem · vt parta hec virtus
ĩmo gratia dei in me diutius vel perpe⸗

tuo pſeueret· intente dicendum eſt m ihi

Deus in ad. m. inten. dñe ad ad. mefeſti

na. J re:philargirie: triſticię:ſtimuł inqᷣ
etor: cogoꝛq; ꝓpoſitam atq; amicam mi
chi interrum pere lenitatem· ne in amari/
tudinem felł pturbatiõe furor abducar
cũ ſũmo mihi gemitu ꝓclamãdũ ẽ Deꝰ
in ad· me.in. dne ad ad.m. fe. Accidię:ce⸗
nodoxię:ſupꝑbię elatione ꝑtẽptoꝛ· ac de
alioꝛũ negligẽtia vel tepoꝛe quiddam ſi/
bi mẽs ſubtili cogitatione blandit᷑· neĩ
me hualeat hec inimici ꝑnicioſa ſugge⸗

ſtio· cũ omni contritiõe coꝛdis dianduʒ
eſt mihi · De? in ad. m. inten. one ad ad.
me fe. Humilitatis ⁊ ſimplicitai gram
ſupbie tumoꝛe depoſito · ingi cõpůctiõe

ſpus acquiſiui · nerurſum veniat mihi
pes ſuperbię manus peccatoꝛis moue
at me · grauiuſqʒ de victoꝛie mee elatiõe
confodiar·totis micbi ꝓclamanduʒ eſt
virib. Deus in ad. m. inten. dñe ad ad.
mefe · Euagationibo aĩe innumer ac di⸗
uerſis. ⁊ inſtabilitate coꝛdis exeſtuo · nec
cogitatõnum diſperſiones valeo coer.
cere· ipam q; oꝛationẽ meã fundere abſ⸗
q; interpellatiõe atq; fantaſmate ĩaniü
figuraꝝ ſmonũq; ⁊ actuũ retractatiõe
non poſſum tantaqʒ me ſentio ſterilitat
huius ariditate cõſtrictũ · vt nullas om
nino ſpiritalium ſenſuum generatõnes
pturire me ſentiã · vt de hoc animi ſqua⸗
loꝛe merear liberari. vnde me gemitibus

multis atq; ſuſpirijs expedirenõ poſſũ ·
neceſſarie ꝓclamabo. Deus in ad.m. in.

Oñe ad ad.m.fe. Directioneʒ rurſus ani

meę ſtabilitatez cogitationum alacrita⸗

tem coꝛdis · cum ineffabili gaudio ⁊ mè/
tis exceſſu viſitatione ſancti ſpũs me ſẽ⸗
tio conſecutum · exuberantia ᷣz ſpirita.

lium ſenſuũ redũdare. reuelationem ſa

cratiſſimorum intellectuum antea pe/

nitus mihi occultoꝛũ · repentina domini
illuſtratione ꝑcepi· vt in his merear diu
tius immoꝛari · ſollicite michi eſt freqnẽ⸗
ter q; clamandum. Deus in adiutoꝛiu,ʒ
meü inten. dñe ad adiuuandũ mefeſtia
Nocturnis demonum terroꝛibo circũ⸗
nallantibus exagitoꝛ ⁊ immundoꝛum
ſpirituũ fantaſmatibus inquietoꝛ. ſpes
ipᷣa michi ſalutis ac vite trepidationis
boꝛroꝛe ſubtrahitur · ad ſalutarem verſi
culi huius poꝛtum confugiens totis vi⸗
ribus exclamabo. Deus in adiutoꝛium
meum intende. domine ad adiuuanduʒ

me feſtina. Rurſum cum fuero conſola⸗

tione domini reparatus· ⁊ ipſius ani⸗
matus aduentu· velut innumeris ange⸗

loꝛum milibus me ſenſero circum ſep⸗

tum · ita vt coꝛum quos mote granins

——

— — — — —Wð

⸗
ni.
i
iy⸗
ni⸗
ſ⸗
4

1
ini
din
ni⸗
gio)
i
i
prun
miß
icns
/
nium
dvj
ſola⸗
ni⸗
nge/
ſep .
gins

De oꝛatione

antea tremiſcebam 7 quoꝛũ tactuʒ imo
viciniami hoꝛroꝛe ment ⁊ coꝛpon ſentie/

bam repente cõgreſſus expetere audeaʒ
ac ꝓuocarecõflictus· vt in me cõſtanni
huiꝰ vigoꝛ per dei gram diutiꝰ ĩmoꝛet᷑.
tot mihi eſt virib ꝓclamandũ. Deꝰ i n
adin.m.in. dñe ad ad.m.fe. Huiꝰ igitur

vſiculi oꝛatio in aduſis vt eruam̃.in p/
ſperis vt ſeruemur ne extollamurinceſ⸗

ſabili iugitate fundenda eſt. Huiꝰ inq;
vſiculi meditatio in mo pectoꝛe indiru/

pta voluat᷑. Nuncin opeqllibet ſen mi/
niſterio vel ĩ itinere conſtitutꝰ decãtare

nõ deſinas. Hunc ⁊ doꝛmiẽs ⁊ reficiẽs
⁊ in vltimis nature neceſſitatib medita
re. Hec volutatio coꝛdis vlut foꝛmula

tibi ſalutaris effecta· nõ ſolũ illeſum ab

omĩ demonũ incurſione cuſtodiet· ſʒeti

am cunct te vitijs terrene contagionis

expurgans· ad illas inniſibiles theoꝛias
celeſteſq; perducet· atq; ad illũ ineffa bi

lem ac perpaud expertũ ꝓuehet oꝛatöis
ardoꝛẽ. Hunc vᷣſiculum meditãti tibi
ſomnꝰ irrepat. oonec inceſſabili eiꝰ exer-

citatione foꝛmatꝰ etiã pꝑer ſopoꝛẽ eundẽ
cantare conſueſcas. Mic tibi expergefa/
cto pᷣmꝰ occurrat · iſte enigilanti cogita⸗
tiões anticipet vniũſasiſte te de tuo cõ/
ſurgentem cubili cumationi genuũ tra/
dat. atq; illinc deinceps ad omne opus
actuſq; deducat · hic te omni tpe ꝓſe et ·

bhunc meditaben ſm pcepta legiflatoꝛis
ſedens in domo et ambulans in itinere.

doꝛmiens atq; cõſurgens. hunc ſcribes
in limine ⁊ ianuis oꝛis tui.bunc ĩ parie/
tib domus tue· ac penetrabilibo tui pe⸗/
ctoꝛis collocabis·ita vt hec ad oꝛationẽ

ꝓcum benti ſit tibi acclinis decantatio·

⁊ exindeconſurgenti: atq; ad oẽs vſus
viteę neceſſarios incedẽti · fiat erecta et iu

gis oꝛatio. De ꝑfectione oꝛatiõis
ad quam pᷣdicta traditione cõ/
ſcenditur Lap̃. x.

Sitam mens indeſinenter foꝛ/
mulam teneat donec vſu eius
inceſſabili et iugi meditatione
firmata cunctarum cogitatõnum din⸗

tias amplaſq; ſubſtantias abijciat ette
mutet · atq; ita per ſeculi buius pauperta
tẽconſtricta · ad illa euangelicã beatitu⸗
dinem queinter ceteras beatitudines p:i
matum tenet pꝛona facilitate perueniat
ea ti enĩ inquit pauperes ſpũᷣ·quoniã
ipoꝛum eſt regnũ celoꝛum. Etita qs per
iſtiuſmodi paupertatem egregius pau-
per exiſtens illud ꝓpheticu implebit elo „
quium Paup⸗ inops laudabũt nomẽ
dñi.Et reuera ꝗqᷓ maioꝛ aut ſanctioꝛ põt
eſſe paupertas ꝙ;ᷓ illius qui nihil ſe pꝛe⸗
ſidij nihil vinium habere cognoſcẽs. de
aliena largitatequotidianũ poſcit auxi
lium · ⁊ vitam ſuã atq; ſubſtatia ſingu⸗
lis quibuſq; momeni diuina ope intel⸗
ligens ſuſtentari:verũ ſe mendicum dñi
non immenito ꝓfitetur. ſu ꝓpliciter ad eũ
quotidie clamans. Ego autẽ mendicꝰ 2
pauꝑ ſum · deꝰ adiuna me Et ſicad illã
q; multifoꝛmẽ ſcientiã tdei ipo illuminã
te conſcendens incipiet deinceps ſubli-
mioꝛibus ac ſacratioꝛibus miſterijs ſa
ginani· ſm illud quod dicit᷑ er ꝓphetã.
Montes excelſi ceruis. petra refugium
erinacijs. Quod ſatis ꝓpꝛie huic quem
diximus ſenſui coaptatur eo ꝙ quiſqͥs
in ſimplicitate atq; innocentia perſeue/
rans nulli eſt noxius vel moleſtus · ſʒ ſua

tim ſimplicitate contentus ſolũmõ ſe ab

inſidiantium pꝛeda deſiderat contuta/
ri: velut erinaciꝰ ſpirital effectꝰ iugi euã
gelice illius petre velamine pꝛotegatur.

id eſt memoꝛia dominice paſſionis · pꝛe/
Dictiq; verſiculi inceſſabili meditatiõe
munit infeſtãt inimici declinet inſidias

De his ſpiritalib erinacijs ⁊ in pꝛouer⸗
bijs ita dicit᷑. Et erinacij gens inualida
qui fecerunt in ſetris domus ſuas. Et
reuera quid inualidius chꝛiſtiano? qͥd

infirmius monacho: cui non ſolum nul
la iniuriarum vindicta ſu ppeditat ſʒ ne
leuis quidem tacitaq; commotio ſalteʒ
intrinſecus pullulare cõcedit᷑.Quiſe s
autem ex H̊ pꝛoficiens ſiatu · non ſolũ in

nocentie ſimplicitatem poſſidet:ſed eti⸗
am diſcretionis virtute munitus/viru⸗

—
“ . “ê
4 4
.

lentoꝛũ ſerpentiũ exterminatoꝛ effectus
eſi·hñs coutritũ ſathanam ſub pedibus
ſuis· ⁊ ad figurã rationabilis cerui men

tis alacritate puenit· paſcet in ꝓphetid

atq; apoſiolid montibo.i. excellẽtiſſimis
eon ac ſublimiſſimis ſacrament. quoꝛũ
iugi paſcua vegetatus oẽs qͥ; pſalmoꝝ
affectus in ſe recipiẽs · ita incipiet decan
tare · vt eos non tam q; a ꝓpheta cõpoſi⸗/
tos ſʒ velut a ſe editos: quaſi oꝛationeʒ
ꝓpꝛiã fundens coꝛdis cõpunctiõe depꝛo
mat · vel certe ad ſuã ꝑſona ʒ eſtimet eos
fuiſſe directos · eoꝛũ q; ſentẽtias nõ tunc
timmõ p ꝓphetam aut in ꝓpheta fuiſſe cõ
pletas· ſed in ſe quotidie geri impleriq;
cognoſcat. Tüc enĩ ſcripture dinienob
clarius ppateſcũt:⁊ quodammõ eaꝝ ve
ne medulleq; pãduut᷑· qñ exꝑientia no/
ſtra earũ nõ tm̃ pcipit ſed etiã pᷣuenit no
tionem · ſenſuſq; vbonꝝ nõ ꝑ expoſitionẽ
nobis ſʒ p documẽta relerant Eundem
nanq; recipientes coꝛdis affectum qᷣ qſ-
q; decantatus vel conſcript?eſi pſalmꝰ
velut auctoꝛes eiꝰ facti pᷣcedemꝰmag in
tellectum ip̃ius q; ſequem.i. vt pꝛius di
ctoꝛũ vꝓᷣtutem qᷓ; noticiã colligentes· qͥd

in nobis geſtum ſit vel quotidianis ge⸗

ratur incurſiby ſupueniente eoꝛũ medi-
tatione quodammõ recoꝛdem. quidĩ
nobis vel negligentia nr̃a pierit · vel dili

gentia cõquiſierit · vl ꝓuidentia diuina
contulerit. vel inſtigatio fraudauerit ini

mici · vel ſubtraxerit lubꝛica ac ſubtil ob
liuio: vel ĩtulerit humana fragilitas · ſeu

im puida fefellerit ignoꝛatio. decantateſ

reminiſcamur. Oẽs nanq; hos affectus
in pſalmis inuenim expꝛeſſos. vtea gi⸗
currerint velut in ſpeculo puriſſimo per

nidentes efficacius agnoſcamus et ita

mgis affectib eruditi · nõ vt audita · ſʒ
tanqᷓ; pfecta palpemꝰ. nec tãq; memoꝛię
cõmendata · ſed velut ipi reꝝ naturę in-
ſita de interno coꝛdis parturiamꝰ affe/
etu · vt eoꝝ ſenſus non textu lectionis· ſʒ
experiẽtia ſcedente penetremꝰ · atq; ita
ad illaã oꝛatiõis incoꝛruptionẽ mẽs nrĩ̃a
pueniat · ad quã in ſuꝑioꝛe tractatu q;/

occupat intuitu · ſʒ etiã niła vod nulla
vꝓboꝝ ꝓſecutione diſtingu it · ignita o
ment intentione ꝑ ineffabilem coꝛdis ex
ceſſum inexplebili ſpũs alacritate ꝓfert᷑

X abbatis Yſaac

tum dñs donare dignat? eſt oꝛdo colla

qnon ſolũ nulli imagis

quãq; mens extra oẽs ſenſus ac viſibi⸗
les effecta materias · gem itibo ienarrabi

libus atq; ſuſpirijs pꝛofundit ad eum

Interrogatio quemadmoduʒ

.

ſpiꝛitales cogitationes immo⸗

biliter teneantur· Lap.· xi
Ermanus Mon ſolũ nobiſ
traditionẽ ſpirital huiꝰ quam
popolcimꝰ? diſciplinę ſed ibam
plane pfectonẽ ſatis apte atq; dilucide
putam expꝛeſſam· Quid enĩ põt eſſeꝑ/⸗
fectiꝰ quidue ſublimiꝰ:qᷓ; dei memonaʒ
tam cõpendioſa meditatiõe cõplecti:at-
q; vnius vᷣſiculi volutatione a cunctis
viſibiliũ termĩs emigrare · ⁊ quodãmõ
affect? orationũ cunctaꝝ bꝛeui jmõe cõ
cludere:Et idcirco vnum qð ſuꝑeſt ad
huc nobis pᷣcamur exponi· quemadmo
dum hüuc eundẽ vᷣſiculũ quẽ nobis vi⸗
ce foꝛmule tradidiſti. ſtabiliter retinere

poſſimꝰ. vt ſicut ꝑ dei gram ſumꝰ a ſecu

larium cogitationũ ineptijs liberatiita

ſpiritales qſq; immobilit᷑ retentemꝰ aſ/

ſequi valeam?. Demutabi⸗

litate cogitationum.Cap.xiij.

Aim eni capitulum cuiuſlibet
pſalmi mens nr̃a cõceperit. in⸗
ſenſibilit᷑ eo ſubtracto ad alte.

rius ſcriptureę textũ neſciens ſtupenſq;

deuoluit᷑. Cũ q; illud in ſemetipa cepit

volutare · nec dũ illo ad integrũ ventila

to· oborta alterius teſtimonij memoꝛia

meditationẽ materię poꝛis excludit. de

bac qͥ ad alterã ſu bintrante alia medi/

tatione tranſfert ita animꝰ ſꝑ depſal⸗

mo rotatꝰ ad pſalmũ · de euangelij textu
ad aplitranſiliens lectionem. de hac qͥ
ad ꝓphetica deuolutꝰ eloquia· ⁊ exinde
ad quaſdam ſpiritales qelatus hiſtoꝛi-

as.poẽ ſcnipturan coꝛpꝰ iſtabil vageq;

„ — — —

— — —

— 2£

—
— —

i
1
lee
pfer
ſbi⸗
rai
un
;
m⸗/
nodil
gnan
ſan
nae
ſep⸗
dna;
at⸗
meds
odäns
moech
eſal
o
sn/
mnere
ſecn
paſ⸗
obi⸗
nin.
tin/
r
n

9

”M
9

abijcere vel tenere nec plẽo quicq; iudi/

cio et examinatione finire · palpatoꝛ tm̃
modo ſpiritaliũ ſenſuum ac deguſtatoꝛ

non generatoꝛ nec poſſeſſor effectꝰ · atq;ʒ

ita mens mobil ſpac vaga in tpe qʒ ſy⸗

naxeos wlut ebꝛia p diuſa diſtrahit · nk
lum officiũ cõ petenter exoluens. Verbi

gra. Cũ oꝛat pſalmũ aut aliquã recolit
lectioneʒ·cũ decantat aliud quid vel me
Ditat qᷓ; textus ipius cõtinet pſalmi · cũ
lectionem recitat.faciendũ aliqd voluit

factumue remiſcit᷑ atq; in bunc moduʒ

nihil diſciplĩate nec opoꝛtune recipiẽs
Vl emittens.velut foꝛtuitis agi videtur
incurſibus: retinendi ea qbus delectat᷑.
vl immoꝛãdi in eis non habens ptãteʒ.

Neceſſariũ ergo nobis eſt p oĩb noſſe ·

quẽadmoqum hec ſpiritalia cõpetenter
explere poſſimus officia · vel certe hunc
eundem voſiculum quem nobis vice foꝛ

mule tradidiſti immobilit᷑ cuſtodire. vt
oim ſenſuũ oꝛtus ac finis non in ſua vo

lu bilitate fluctuent. ſed in noſtra ditiõe

conſiſtant Reſpõſio quemadmo
dum ſtabilitas coꝛdis ſeu cogi
tationuʒ poſſit acquiri. La. xiſij

Saac.Licet pdem ſu er hac
re diſputantibus nobis de oꝛa
tionis ſtatu quantũ reoꝛ ſit ſuf

ficienter expꝛeſſuʒ · tñ qꝛ vobis hec eadẽ
poſcitis iterari: de confirmatione coꝛdis

bꝛeuiter intimabo. Tria ſunt quę vagã
mentem ſtabilem faciũt · vigilie:medita-

tio· oꝛatio. Quarũ aſſidnitas iugis
intentio conferunt aime ſtabilem firmi/

tatẽ. Qusę tñ alias nullo mõ poterit ap/⸗

pꝛehendi niſi poperis nõ filargirie ſʒ ſa⸗
cri cenobij vſibus dedicati infanigabilẽ
ingitatẽ omnes omnino ſollicitudines
⁊ cure vite pñtis pꝛius fuerint abdicate
yt ita illud apoſtolicũ mandatũ· ſine in
termiſſioneoꝛate· poſſimꝰ implere. Oer
parũ nanq; oꝛat.quiſqs illo ti tpe q ge

nua flectunt oꝛare conſueuit · Nunc;

Vro oꝛat · quiſqs etiã flexis genibo eua⸗/
gatione coꝛdis qlicũq; diſtrahit᷑. Etid/

circo quales oꝛantes volumus inueniri

tales nos eſſe opꝛtet añ tps oꝛandi NMe
ceſſe eſt enĩ mentem in tꝑe ſupplicatõnis

ſue de ſtatu pcedenti foꝛmari. ilłq; eam

cogitationibo oꝛantem vel ad celeſtia ſbᷣ
limari wel ad terrena demergi.quibo ãte
oꝛationẽ fuerit immoꝛata. Hucuſq; ab
bas yſaac attoniſᷣ nobis ſcdaʒ collatio⸗
nem deoꝛationis q́litate digeſſit. Cuiꝰ
doctrinã ſuꝑ illius pᷣdicti vᷣſiculi medi/
tatione:quã vwelut infoꝛmatiõis loco ab
incipientibo tradiderat retinendã· ami⸗
rates admodũ:⁊ excolere tenaciſſime cu
piẽtes · vtpote quã cõ pendioſam ac faci
lem credebamus. difficilioꝛem ſatis ad
obſeruandum experti ſumꝰ.quã illò ſtu
dium nrm quo ſolebamus antea p om/
ne ſcripturarum coꝛpꝰ abſq; vllius ob⸗
ſeruantie vinculo varia paſſim medita
tione diſcurrere Conſtat igit᷑ neminem
ꝓꝛſus ob imꝑitiã litteraꝝ a ꝑfectiõe coꝛ
dis excludi:nec ruſticitate obeſſe ad ca/
peſcendam aĩe puritateʒ·ꝗᷓ compendio⸗
ſiſſime adiacet cunctis ſi mõ ſanam ⁊ in
tegram mentis intentionẽ iugi ad deuʒ
ꝓſiculi huius meditatione ſeruauerit
Erplicit collatio ſecũda abba⸗/
tis yſaac de oꝛatione.
Erpliciunt decem colla
tiones Laſſianii.

Pꝛefatio

Incipit pꝛefatio caſſiani in ſe/
ptem alias collationes.
m vir
tutem pfectõnis ve
ſtire qua velut mag
quędam lumiĩiaria
in hoc mũdo admi
rabili claritate ful⸗
getis· etiam multi ſanctoꝛũ qui vro eru⸗
diuntur exemplo vix queãt emulan. tñ
voso ſancti fratres honoꝛate ⁊ eucheri.
tanta illoꝛũ ſublimiũ viroꝛũ a quib pꝛi
ma anachoꝛeſeos inſtituta ſuſcepimus
laude flammami.vt vnus quidem ve⸗
ſtrum ingenti fratrum cenobio pꝛeſidẽs

ↄgregationẽ ſuam q̊ quotidiano ſancte

cõuerſationis vre docet᷑ intuitu.illoꝛuʒ
q patrũ pᷣceptis optet inſtitui · alter vo

vt etiã coꝛpali eoꝛũdem edificaret᷑ aſpe

ctu egiptũ penetrare voluerit · vt hãc qᷓ/
ſi frigoꝛis gallicani rigoꝛetoꝛpentẽ ꝓui⸗
ciam derelinquẽs ad illas qᷓs ſoliuſticię

ꝓpximꝰ reſpicit terras matur vtutũ fru/

ctibus redundãtes· velut turtur caſtiſſi
mus trãſuolaret · neceſſario H̊ mihi vir/
tus charitaſ᷑ extoꝛſit · vt vniꝰ deſiderio
alteriꝰ etiã laboꝛi conſulẽs· tã abꝛuptuʒ
ſcribendi periculũ non vitareʒ.dummõ

⁊poꝛi apud filios adderet᷑ auctoꝛitas.⁊?
ſcdo tam piculoſe nauigationis neceſſi⸗/

tas demeret᷑. Pꝛoinde qꝛ fidei vr̃e atq;

feruoꝛi · nec illa inſtituta cenobioꝝ · xij
libellis ad beate memoꝛie epᷣm caſtoꝛem

quo potuimus ſermone conſcripſimus
nec decem collationes in ſcytbiotica he/
remo cõmoꝛantium patrũ q̃s pcipienti
bus ſanctis elladio ⁊ leontio epᷣis vtcũ
qᷓ; digeſſimꝰ· ſatiſfacere potuerunt.nũc
etiã vt itinen nr̃i ratio ⁊oꝛdo cognoſca/
tur · triũ in alia heremo conſiſtentiuʒ qͥs
bmos vidimꝰ patrũ ſeptem collatiões
pari conſcriptas ſtilo vobis credidi cõ/⸗
ſecrandas: quibo ea quę de ꝑfectione in
teritis opuſculis noſtris obſcuriꝰfoꝛ/

ſitan comphenſa vel pꝛetermiſſa ſũt ſup
pleantur. Si vero ſanctã ſtudij veſtri ſi /

tim etiã bec ſatiare nõ quinerintſeptem

xiiij Interrogati

alię collatio nesqukad ſanctos quiin/
ſtoechadibus conſiſtũt inſulis emitten
de ſunt fratres · deſideriũ vt arbitroꝛ ve
ſiri ardoꝛis explebunt. Explicit hfa⸗
tio. Incipiunt capitula colla.
tõnis pꝛime abbatis cheremo

nis de perfectione.Capᷣ. pꝛimũ

Eſcriptio thenneſeos oppidi.
ij Deepiſcopo archebio.
iij Deſcriptio heremiĩ qᷓ moꝛa
bar cheremõ neſteros ⁊ ioſeph
liij De abbatecheremone et excuſa⸗
tiieone ei ſuꝑ poſtulata doctria
vy Derrreſponſione noſtra contra ex⸗
cuſationem eiuuns
vi Pꝛopoſitio abbaſ cheremonis ·
qᷓ tribus modis vicia vincant

vij Nuiby gradib ad ſublimitateʒ
chhharitatis poſſit aſcendi/ quę

ſit in ea ſtabilitas

viij Quantũ excellant qui pcharite
tis affectum declinant a vitis

ix Ocharitas non ſolu e ſeruis fi ⸗
lieos faciat ſed etiam imagineʒ
Ceiac ſimilitudinem conferat.
x N perfectio charitatis ſit pꝛo ini

micis oꝛare · 1 quo indicio ani/

. ma necdum purgata noſcat
x Interrogatio cur affectum timo
ris ⁊ ſpei dixerit imꝑfectum

rij Reſpõſio ð diüſitate pfectõnũ

1. 4

xij De timoꝛe qui charitatt magni⸗
tIw¹ingdine generatur:
io de conſummatiõe
caſtitaul.
xv ¶ Dilatio expoſitõis poſtulate·
Expliciuntcapitula. Incipit
collatio pꝛima abbatis Chere⸗

monis deperfectione.Capᷣ.i.

Bmi ceno
Pio ſyrie oſiſtentes· pꝰpᷣma
füfigdei rudimẽta ſuccedẽtib
OWD—U aliqᷓtenus incremẽt᷑ · maio⸗
rem perfectionis deſiderare gram cepiſſe
mus ſtatuimus confeſtim egiptũ petere

acremotiſſima etiã thebaydos heremo

penetrata · ſanctozum plunmos quozuʒ

ä

— — —

„· ——— —

— — — —äà

— —

—
= —— ᷑̃ᷓ k—VNw

— —
—I,8 —

ont

bamt⸗
s
iof⸗
i
.
ini
i⸗

nmniͦ

gloꝛiam fama vniuerſa diffuderat ſi

non emulãdi ſaltem agnoſcendi ſtudio

inuiſere· Igiturad oꝓpidum egipti cui
thenneſus nomen eſi emenſa nauigatio
nepuenimus. Quius accoleita vel ma⸗
ri vl ſtagnis ſalſis vndiq; circũluunt᷑.
vt ſołquia terra deeſt negociationibus
cditi:opes atq; ſubſtantiã nanali com
mercio parẽt · ita vt edificijs cum volue
rint extruendis terra non ſuꝓpetat · niſt
longinquo nauigijs appoꝛtetur.
Deepiſcopo archebio. Cap̃.ij.
Bei cum adueniẽtibus nobis
fauens deſiderijs noſtris diui-
nitas.· beatiſſimi atq; ᷣcipui vi
ri archebij epiſcopi pꝛeſtititaduentum-
qui raptus de anachoꝛetaꝝ cetu · epũs

panephiſi o ꝓpido datꝰ. tanta diſtrictio

ne omni euo ſuo ꝓpoſitum ſolitudĩs cu
ſtodiuit · vt nihil de pterite humilitaſ te
noꝛe laxaueritaut de adiecto ſibi hono/

re blanditus ſit. Non enim tanq; ydo⸗

neum ſead iſtud officium teſtabat᷑ aſci/

tum. ſed wlutindignum abilla anacho
reſeos diſciplina querebaturexpulſum.

eo ꝙ triginta ⁊ ſeptem annis in eadem
cõmoꝛatus. ad puritatem tante ꝓfeſſio/
nis nequaq; puenire wotuiſſet. Hic igi⸗

tur cum in ſupꝛadicta thenneſo quo euʒ
eligẽdi illic ei cauſa pduxerat: pie nos
atq; humaniſſime ſuſcepiſſet agnito *W
ſiderio noſtro quo ſanctos patres etia
in vlterioꝛibe egipti partib inqrere de⸗
ſiderabamus. Aenite inquit ⁊ videte ĩ/
terim ſenes haud longea noſtro mona-
ſterio conſiſtẽtes·quoꝛuʒita antiqtas
in coꝛpoꝛibbiam curuatis·⁊ ſanctitas in
ipᷣo etiam fulgetaſpectu· vt wel ſola con
tẽplatio eoꝝ magnã intuẽtib foſſit cõ⸗
ferre doctrinam. a quib id qð ego amiſ-

ſum doleo· quodq; tradere iam pditum
nequeo · non tam ꝓobis qᷓ; ipo ſancte vi/

te diſcat exẽplo. Credo aũtinopiã meã
boc ſtudio aliqᷓtenꝰ ſubleuandã ·ſi inꝗ⸗
rentibo vobis illã euangelicã margari⸗

tam quꝗ ipᷣenõ habeo ſaltem puidero

vbi eam cõmodins compaꝛetis.

Collatio xrcheremonis de perfectõe

Deſcriptio heremi in qua co m
moꝛabatur cheremo neſteros
etio ſepp. Capii.·
AIAimpto ita q;baculo ⁊ pera.
vt illic cunctis viam ingrediẽ⸗
tibus mõachis moꝛis eſt· ad ci
nitatem nos ſuaʒ. id eſt panephiſim iti⸗
neris dux ipᷣe perduxit.Cuius terras im
mo etiam contigue regionis plurimam
bartem quondam opulentiſſimã · ſiqui
dem ex ea cuncta vt fama eſt in regios ci
bos ſu bminiſtraban tur. repentino terre
motu excuſſum ma re tranigreſſis limi-
tibus occupauit · atq; ita collapſis fer⸗

me oibus vicis o pimas olim terras ſal.

ſis palu dibus ſu pertexit· vt illud qð in
pſalmo ſpũali ter deca ntat᷑. Poſuit flu
mina in deſertum· ⁊ exitus aquarum in
ſitim. terram fructiferam in ſalſi uginem
a malicia inhabitantiũ in ea.Scom lit⸗
teram de illa putent regione pꝛedictum
In his igitur locis multa in hunc mo⸗
dum o ꝓpida eminentioꝛibus tumuł coł
locata · fugatis habitatoꝛibo eluuies illæ
vlut inſulas fecit. quę deſideratam ſece
dentib ſanctis ſolitudinem Hbent. ĩ qui
bus tres ſenes. id eſt cheremon neſteros

ioſeph anochoꝛete antiquiſſimi conſi⸗

ſtebant. Deabbatecheremone
et excuſa tõne eius ſuꝑ poſtula-
ta doctrina. LCapiij.
Taq; btũs archebiꝰ pᷣmũ nos
pducere ad cheremonẽ malu it.
q ⁊ mõaſterio eiꝰ ꝓpioꝛ ⁊ duo

bus alijs puectioꝛ eſſet etate· Mã cũ cen
tenariũ viteannũ ſpũ tm̃ alacer exceſſiſ⸗

ſet · ita doꝛ ſum eiꝰ tẽpis fuerat vetuſtate
atq; oꝛationũ iugitate curuatũ · vt q̃ſi ĩ
bmeuã redact infantiã:ſubmiſſis ac p⸗
tentj terratenꝰ manib ꝓgrederet᷑. Hui⸗

igit᷑ ⁊ vultũ mirabilẽ ⁊ inceſſũ pit᷑ ĩtuẽ/

tes · ſiqdẽ defectij moꝛtificatiſq; iã oĩbus
mẽbꝛis · neq̃qᷓ; cẽſuraʒ pterite diſtrictio

nis amiſerat · cũ pmonẽ atq; doct᷑nã ſup

plicit᷑ oſcerẽꝰac ᷣſideriũ tm̃ ſpũaliũ ĩ/

ſtitutionũ cãm fu iſſe aduẽtꝰnñ ꝓteſtare
mur. grauit᷑ ille ſuſpirãſ Quid vob ait

Collatio x abbatis Cheren

poſſuʒ conferre doctrine· cũ imbecillitas .
ſenectutis vtrigoꝛem pꝛiſtinum relaxa/

nit ita loquẽdi qͥ ademit fiduciã. Quẽ

admodum enĩ docere ſſumam qð ipſe
non facio. aut alium in eo inſtruam ꝗ

me iam vel minus vel tepidius exercere
cognoſco. Ob quã rem nullũ iunioꝛum·
mibi in hac vſq; etate cohabitare pmiſi
neexemplo meo alterius diſtrictio laxa
retur. Muncq eniĩ erit efficax inſtituẽtis
auctoꝛitas niſi eaz effectu operis ſui coꝛ

di affixerit audientis.

Dereſponſionenoſtra cõtra er

cuſationem eiuus. Lap. v.

DD hc nos non mediocri cõfu/

ſione compuncti ita reſpondi⸗/
mus. Licet ſufficere nobis ad

omnem inſtructionẽ ebeat · vl loci iſtt?
difficultas · vel ipa etiã ſolitaria adhuc

vita. quã iuuentus q; robuſta vix poſſzʒ

tolerare · que nos etiam te tacente, ſatis
abundeq; inſtruũt atq; compungũt ro
gamus tn vt taciturnitate paululũ pꝛe/
termiſſa· ea nobis potius dignanter in ⸗

fundas p quę banc quam videmusi te

virtutem non tam imitatõne complecti
q; admiratione poſſimins. Nam etiaz ſi

renelatus tibi tepornoſter impetrare id

quod expetimus non meretur. debet boc
ſalteʒ laboꝛ tanti itineris obtinere qͥ huc

cbeihleemitici cenobij rudimentis in/

ſtitutõnis veſtre deſiderio pfectus no/
ſtri amoꝛe pꝛopauimus ·
Pꝛopoſitio abbatis cheremo

nis ꝙ tribus modiſ vicia vinca

tur. Lap. vi.

atq; deſiderium regni celoꝝ· ant affect⸗

boniip̃ius amoꝛ q; virtutum. Mam ti⸗

moꝛ ita mali cõtagium legit execrari Ti

moꝛ domini odit maliciã. Spes etig vi
cioꝛũ om niũ excludit incurſum Mõ enĩ
delinquent omnes qui ſperant in eum.

Amoz ruinã non metuit peccatoꝛum

Anc beatus Cberemon. Tria
ſunt inquit quę faciũt homĩes
HW a vicijs tẽperare id eſt aut me-
tus gehenne ſiue pꝛeſentiũñ legũ. aut ſpes

qꝛ charitas nunq; cadit. Et iterũ. Cha
ritas operit multitudineʒ peccatoꝝ Et

idcirco beatus aplus omnem ſalut ſum
mam in iſtarũ trium vtutum cõſumma

tione concludens. NMune inquit maneẽt
fides:ſj pes: charitas tria hec Fides nan/
q; eſt quę futuri iudicij ac ſu ꝓplicioꝛum

metu vicioꝛum facit contagia declinari

Spes quementem noſirã de pʒeſ⸗ entib?
auocãns vniuerſas coꝛpon voluptates
celeſtium pᷣmioꝛũ expectatione contenit⸗

Charitas quę nos ad amoꝛem chꝛiſii?

ſpũalium virtutũ fiuctum mẽtis ardo/
re ſuccendẽs: quicqᷣd illis contrariuʒ eſt

toto facit odio deteſtari. Quę tria licet

ad vnum finem tengere videant· pꝛouo
cant enĩ nosa rebꝛillicitis abſtinere · ma
gnis tamen excellentieſue gradib ab in

uicem diſparant. Duo nanq; ſuperio/
ra ꝓpꝛie hoĩm ſunt eoꝛũ qui ad ꝓfectum
tendentes nec dũ affectũ concepere vir
tutum Tertiũ ſpecialiter dei eſt 1 eoꝛum
qui in ſeſe imaginẽ ei ac ſimilitudineʒ
receperũt. Ille nanq; ſolus ea que bona
ſunt nullo metu nulla remuneratõis S·
tia puocante ſed ſolo bonitatis affectu

₰

operat. Omtia em vt ait ſalomon ope⸗

ratus eſi dñs ꝓpter ſemetipßm. Suenã/
q; lonitatis obtentu om nẽ bonoꝛum co

piam dignis indigniſq; largitur:qꝛ; nec
fatigari iniurijs poteſt nec iniquitatibꝰ
hoĩm paſſibiliter pꝑmon eri· ſemp ſcʒ ma⸗
nens pfecta bonitas immutabiliſq; na/
tura. Quibus gradibus ad ſub

limitatem charitatis poſſit aſ⸗
cendi.et quę ſit in ea ſtabilitas.

Igquis igiturad Cap. vij.

pfectionem tendit. de illo pᷣmo
timoꝛis gradu quem ꝓpꝛie dixi

mus eſſe ſeruilem. de quo dicit. Cũ om/

nia feceritis · dicite quia ſerui inutiles ſu
mus. Ad altioꝛem ſpei tramitem gradu
ꝓficiente conſcendet. qui iam nõ ſeruo
ſed mercennario cõpaturquia mercedẽ
retributionis expectat · ⁊ quaſi de pecca-
toꝛũ abſolutione ⁊ penali timoꝛe ſecur?
ac bonoꝛzu ſibi operũ cõſcius · licz placiti

— — —

— — — —, ☛—

— — — —

— — — —

— — — --—

—— — =ẽ -g„

n
mi
dun
luri
nih
ti
nt:
n
nio⸗
c
lt
olo
ma
win
wd,
cun
mew
1conn
ine

vna.

ſisg⸗
ffoctu
nope,
gena/
nmc

genec

tan
⸗
c/
A
ſtu⸗
4
e
jon⸗
ſalu
gun
ſo
Gl
Nſ,

.

NQuantum exc

pꝛemiũ videatur expetere. tñ ad affectũ

illũ filij q de paterne indulgentie libera/
litate ↄfidẽs · omĩa quępatris ſunt ſua

eſſenõ ambigit puenire non potuit Ad
quem etiã ille pdigus.qui cũ ſubſiantia
pris etiaʒ filij nomen amiſerat · aſpirare
non audet dicẽs. Jam nõ ſum dignus
vocari filius tuus·fac me ſicut vnuʒ de
mercennarijs tuis Poſt illas enĩ poꝛco
rum ſiliquas quarum ei ſatietas nega⸗
batur. id eſt vitioꝛum ſoꝛdidos cibos ·
quia in ſemetipᷣm reuerſus ⁊ ſalutari ti/
moꝛe compunctus·immũdiciam poꝛco/
ruʒ hoꝛrere iã ceperatac dire famis ſup
plicia foꝛmidabat:velut iam ſeruus effe
ctus etiam mercennarij ſtatum de merce
deiam cogitans concupiſcit ac dicit.
Quanti mercennarij in domo pr̃is mei
abundant panibus · ego hic fame peo
Heuertar ergo ad patrem meum. ⁊ dicã
illi. Oater · peccaui in celum et coꝛam te
iam non ſum dignus vocari filiꝰ tuus·
fac me ſicut vnum demercennarijs tuis
llant qui ꝑ cha
ritatis affectum declinanta vi⸗
tij 9. Cap̃.viij.

tie vocem in occurſum eius pa
ter ꝓſiliens · maioꝛe qᷓ; amiſſa

fuerat pietate ſuſcepiteũq; non conten
tus minoꝛa concedere. vtroq; gradu ſi

ne dilatione tranſcurſo · pſtine filioꝛum
reſtituit dignitati. Feſtinandum pinde
etiam nobis eſt· vt ad tertium filioꝝ gra
dum qui omnia quepatris ſunt ſua eſſe

credunt ꝑ indiſſolubilem charitatis gra

tiam conſcendentes· celeſtis illiꝰ patris
imaginem ac ſimilitudinem recipere me
reamur.⁊ ad imitationeʒ veri illius filij
pꝛoclamare poſſimus. Omniaquęba/

bet patermea ſunt. Quod etiã de nobis

beatus apoſtolus ꝓfitetur dicens. Om/
nia veſtra ſunt · ſiue paulꝰ.ſiue apollo·
ſiuecephas:ſiue mundus: ſiue vita:ſi/

ne moꝛs:ſiue ſſentia · ſiue futura · omĩa
veſtra ſunt. Ad quam ſimilitudinẽ etiã
ſaluatoꝛis pᷣcepta nos ꝓuocant. Eſtote

Egdad iſtam bumilis peniten-

De perfectione

inquit ⁊ vos perfecti ſicut ⁊ pater veſier
celeſtis pfectus eſt In illis enim nonnũ/
qᷓ; ſolet interrumpi bonitatis affectꝰ. cũ
aliquo vel tewoꝛe vel leticia vel oblecta⸗
tione vigoꝛ animi relaxatꝰ· aut metũ ad
pᷣſens gehenneaut deſideriuʒ ſubtrahit
fututoꝛum. Et eſt qͥdem in illis gradus
cuiuſdam ꝓfectus im buens nos· vt dũ
vel penarũ metu vel pꝛemioꝛũ ſpe incipi
mus vicia declinare · ad charitatis gra⸗
dum tranſire poſſimus · qꝛ timoꝛ inquit
non eſt in charitate · ſed pfecta charitas
foꝛas mittit timoꝛem. qm̃ timoꝛ penam
habet. Qui auteʒ timet non eſt pfect in
charitate. Nos ergo diligamus qa deꝰ
pꝛioꝛ dilexit nos. Mon ergo aliter ad il⸗
lam veram pfectionem conſcendere po⸗-
terimus niſi quemadmodum nullius
alterius niſi noſtre ſalutis gratia · pꝛioꝛ
nos ille dilexit· ita eum nos qͥʒ nulliꝰ al⸗
terius rei niſi ſui tantũ amoꝛis dilexeri/
mus obtentu. Wobꝛem nobis ſtudẽdũ
eſt vt de h timoꝛead ſpem · de ſpe ad cha/
ritatem dei: vel ißarum virtutũ amoꝛẽ.
pfecto mentis cõſcendamus ardoꝛe · vt
tranſmigrantes in affectum boni ipius
immobiliter· quantũü humane poſſibile
eſt naturę quod bonum eſt retentemus.
charitas non ſolum de ſer⸗
uis filios faciat ſed etiã imagi⸗
nem dei ac ſimilitudinẽ cõferat
AUltum nanq; differt C.ix.
inter eum qui metu gehenne vl
ſſpe retributionis future vicioꝝ
in ſe extinguit incendia:⁊ eum qui diuie
charitatis affectu ipßam maliciam et im
mundiciam perhoꝛreſcit.ac puritaſᷣ poſ
ſidet hbonum amoꝛe tantũ ⁊ deſiderio ca
ſtitat· nec iam remunerationẽ futureꝓ⸗

miſſionis aſpiciens · ſed pᷣſentis boni de⸗/
lectatus conſcientia agit omĩa · nec con⸗

templatione penarũ ſed delectatiõe vir/

tutum. MHic nanq; ſtatus nec ſubmotis

cunctoꝛuʒ hominũ teſtimonijs abuti oc-
caſione peccati · nec occuliᷣ cogitationũ
violari oblecuationibus poteſi· dum af⸗/
fectum virtutis ipius mednllitu reti

Lollatio XI abbatis C

gens quicqͥd illi contrarium eſt· non ſo/
lum coꝛde non recipit: verum etiã ſum/
mo deteſtatur hoꝛroꝛe. Aliud nanq; eſt
pꝛeſenti bono quẽpiam delectatũ·odio
habere vicioꝝ carnis ve contagia · alið
future remunerationis intuitu illicitas
concupiſcentias refrenare · aliud q; eſt pᷣ
ſens metu ere vetrimentũ · ⁊ aliud futu/
rũ foꝛmidare ſu ꝓpliciũ. Poſtremo mul
to maius eſt ꝓpter bonum ipᷣm a bono
nolle diſcedere · q; ꝓpter metuʒ mali ma
lis non pbere conſenſum. In illo enĩ vo

luntarium bonum eſt in iſto ero velut

coactũ ⁊ taq; nolenti violenter extoꝛtũ.
el metu ſupplicij vel cupiditate pᷣmioꝛũ
Mam qui timoꝛis obtentu a vicioꝛum
abſtinet blãdimentis adempto timor

obſtaculo rurſum ad illud quod diligit

reuertet᷑·:⁊ ob id nec ſtabilitatem boni iu
giter obtinebit · ſed nec ab impugnatiõe
quidem aliqñ requieſcet.quia nec ſirmã
ac ppetuã pacem caſtimonie poſſidebit.
VUVbi eſt enim inquietudo belloꝛum · nõ
xpoſſuntnon etiã vulnerũ interuenire di
ſcrimina. Meceſſe eſt enĩ quempiam in
cõ flictu ſitum. q;uis bellatoꝛ ſit ac foꝛtit᷑
dimicãs ⁊ letalia aduſarijs vulnera fre
quenter infligat nonnunqᷓ; tamẽ hoſtili
mucrone ꝑſtringi. Qui vero ſupata im/
pugnatione vicioꝛũ pacis iam ſecurita
te pfruitur.⁊ tranſijt in ipius virtuſj af⸗
fec tum· iugem ſtatũ illius boni cuiꝰ iam
totus eſt retentabit:quia damnoſintime
caſtitatis nihil credit eſſe damnoſius..
Mec enim carius ac pᷣcioſius quicqᷓ; pᷣ/
ſenti iudicat puritate cui pena grauis
eſt. vel virtutum pnicioſa tranſgreſſio.
vel ipᷣius vicij virulenta cõtagio Huic
inq; nec reuerentia bumane pᷣͦſentie qᷣc/
ꝙᷓ; adijciet honeſtatis· nec minuet ſolitu.
do· ſed vbiq; ſecum ſemꝑq; circũferens
arbitram non ſolum actuum ſed etiam
cogitationum ſuarum conſcientiam.il/
li potiſſimum ſtudere contendit. quẽ nec
circũueniri nec falli · nec ſubterfugere ſe
poſſe cognoſcit.

¶ Aperfectio charitatis ſit/ p ini

micis oꝛare et quo indicio ani/
ma nec dum purgata noſcatur
UVem ſtatum ſi quis de adiu⸗
q toꝛio dei non de ſtudij ſui labo⸗
re pᷣſumẽs meruerit poſſidere·

cõditione ſeruili in q̃ timoꝛ eſt· ⁊ mer⸗

cennaria ſpei cupiditatein qua nõ tam

bonitas largientis q; pꝛemiũ retributio
nis expetitur in adoptionẽ incipiet tran
ſire filioꝝ· vbi iã nõ timoꝛ nõ cupiditas

ſed illa charitas quę nunqꝙᷓ; cadit iugit᷑
pſeuerat. De quo timoꝛe ⁊ charitate qͥſ/
dam increpans dñs quid cuiq; perſone

conueniret oſtendit. Filius honoꝛat pa-

trem · ſeruꝰ dñm ſuũ timet Et ſi pr̃ ego
ſuʒ · vbi eſt hnoꝛ meus: Et ſi dominus
ego ſum:vbi eſt timoꝛ mens. Meceſſe eſt

enim eũ timere qui ſeruus eſt. q; ſeruus
ſciens voluntatem dni ſui ⁊ nõ faciens
digne vapulabit plagis multis. Per
Hanc itaq; charitatem quiſqs ad ima⸗
ginem dei ſimilitudinemq; ꝑuenerit · bo/

no iam ꝓpter boni ipius electabit᷑ vo⸗/

luntatem · ac ſimilem quodãmodo poſſi
Tens patientie ac lenitatis affectuʒ. nul
lis deinceps peccantium vicijs iraſcert ·
ſed veniam potius infirmitatibus eoꝛũ
condolẽs atq; compatiens imploꝛabit ·
ſeq; reminiſcens tamdiu ſimiliũ paſſio/

num ſtimulis impugnatum.donec miſe

ratione domini ſaluaret᷑· nec ſuo erutuʒ
ſiudio ab impugnatione carnali · ſʒ dei
pꝛotectione ſaluatum. non iracundiam
ſed miſericoꝛdiã errãtibus intelliget im
pendendam illum verſiculũ ad deuʒ cũ
omni coꝛdis tranquillitate decantans.
Xu dirupiſti vincula mea · tibi ſacrifica
bo boſtiam laudis. Et niſi quia dominꝰ
agiuuit me paulominus habitauerat ĩ
inferno anima mea. Et in bac mẽtis hu
militate conſiſtens · poterit etiaʒ euange
licum illud pfectionis explere mandatũ
Diligite inimicos veſtros · ⁊ benefacite
hies qui oderunt vos:⁊ oꝛate ꝓ perſequẽ
tibus ⁊ calumniantibus vos·⁊ ita adil

— — . M

+n
—

lu⸗
b⸗
⸗
me,
nn
brto
Lhn
itas
ogt
nore
rego
ians
Geck
nns
ſaciens
6,P
dina⸗
ttv⸗
Ew⸗
wſ
nul
ſc .
oiñ
abit⸗
ſio,
emiſe
Gnti
d
ncim
ja
ns,
rihes
nin
gontt
o
ung.
den
ſſe
4 301

lod pꝛemiũ quod ſubiungit merebitur
peruenire per quod nõ ſolum imagineʒ

dei ⁊ ſimilitudinem pꝛeferamus.verum
etiam filij dei nuncupemur · vt ſitᷣ inquit

filij patris veſtri qui in celis eſt · qui ſolẽ

ſuum oꝛiri facit ſuper bonos et malos 2
pluit ſuper iuſtos et iniuſios. Quem af⸗
fectum beatus iohannes aſſecutum ſeeſ
ſe cognoſcens ait. At fiduciam habea⸗

musĩi die iudicij · quia ſicut ille eſt ⁊ nos

ſumus in hoc mundo. In quo eni infir/

ma ⁊ fragilis humana natura eſſe ſicut

ille eſt põt· niſi ſeĩ bonos ⁊ malos iuſtos
⁊Z iniuſios ad imitationem dei placida
ſemper ſui coꝛdis extenderit charitate:

Et vt bonum ꝓpter boni ipius operetur
affectuʒ· ꝑpueniẽs ad illam veram adop

tionem filioꝝ dei ˖ de qna idez btũs apls
ita pꝛonũciat. Omnis qͥ natus eſt ex deo
peccatũ non facit· quia ſemẽ ipᷣius in eo
eſt · 1 non poteſt peccare · qm̃ ex deo natꝰ
eſt. Etiterum. Scimus qꝛ omnis ꝗͥ na⸗
tus eſt ex deo non peccat · ſed generatio
dei conſeruat eum malignus non tan
git eum. Quod intelligendum eſt nõ de
omni genere peccatoꝛũ· ſed de capitali/
bus tantũ criminibus dici A quibus ſe
quiſqs extrabere atq; emundare nolue⸗
rit · ꝓlillo in alio loco ᷣdictus apoſtolꝰ
neorari quidem debere pꝛonũciat Qui
ſcit inquiens fratrem ſuum peccare pec-
catum non ad moꝛtem petat ⁊ dabitur
ei vita peccãti non ad mortem. Eſt pec/⸗

catum ad moꝛtem · non ꝓ illo dico vt ro

get quis. Ceterũ deillis quę ꝓnuncian

tur non eſſe ad moꝛtem· a quibus etiam
hi qui fideliter chꝛiſto deſerniunt quã⸗/

talibet ſemetipos circũſpectione cuſto⸗
diant · immunes eſſe non poſſunt · ita di
citur. Si dixerimus quoniã peccatum

non habemus ipᷣi nos ſeducimus et ve/

ritas in nobis non eſt. Et iterum Si di
rerimus quia nõ peccauimus· mendacẽ
facimus eum ˖ verbum eius non eſt in

nobis. Im poſſibile nanq; eſt quemlibet

ſuanctoꝛũ non in iſtis minutis que per ſer
monem:ꝑer cogitationem: per ignoꝛan

De perfectione

tiam: poblinionem:per neceſſitatem: per

voluntatem: p obꝛeptionem admittun/
tur incurrere. Quęlicet ab illo peccato

quod ad moꝛtem eſſe dicitur aliena ſint
culpa tamen ac repꝛehenſione carere nõ
poſſunt. Cum ergo quis bunc quẽ pꝛę⸗
diximus bonitatis affectum ⁊ imitatio⸗
nem dei fuerit aſſecutus · tunc viſcerib⸗
TDominice lõganimitatis indutus ꝓ per⸗-
ſecutoꝛibus quoq; ſuis oꝛabit ſimiliter
dicens. Pater ignoſce eis · non e ſciunt
quid faciunt. Ceterum euidens indiciũ
eſt animę nec dum vitioꝛũ fecibus eliqᷓ
te· in criminibus alienis non a ffectu mi/
ſericoꝛdię cõdoleze · ſed rigidam indicã
tis tenere cenſuram · Nam quemadmo⸗/
dum pfectionem coꝛdis poterit obtine⸗
reis qui non habet illud quod apoſtolꝰ

plenitudinem legis conſũmare poſſe ſi⸗

gnanit · Alterutrũ inquiẽs onera veſtra
poꝛtate · ſic implebitis legem chꝛiſti · ſʒ
nec illam virtutem poſſidet charitatis
quę non irritatur.non inflatur· non co⸗
gitat malum · quęomnia ſu ffert omnia
ſuſtinet. Juſtus enĩ miſeret᷑ animas pe-
coꝛum ſuoꝛũ · viſcera autem impioꝛũ ſi⸗
ne miſericoꝛdia. Ideoq; iſdẽ vicijs mo-
nachum ſubiacere certiſſimũ eſt · quein
alio inclemẽti atq; inhumana ſeuerita⸗
te condemnat. Rex enim rigidus incur-
rit mala.⁊ q obturat aures ſuas ne au⸗
diat infirmum· et ipſeinuocabit ⁊ non

erit qui exaudiat um
Interrogatio curaffectũ timo

ris et ſpei dixeritimperfectum.

Ermanus. Po⸗/ La. xi ;
tenter quidem atq; magnifice
de pfecta dei charitate diſſertũ

eſt· verũtamẽ illud nos permouet quod

cum eã tanta laude pꝛetuleris · timoꝛem

ei ⁊ ſpem retributionis eterne imꝑfecta
elſſe dixiſti · cum vtiq; multo aliud videa
tur de eis ꝓpheta ſenſiſſe dicens. CTime⸗

te dominü omnes ſancti eius:quia nibil

Creſt timentibus eüũ. Et iterum in obſer

nandis iuſtificatiõibus dei · retributio

nis ſecontemplationeſatear orrdtati
2

Tollatio x abbatis Cheremonis

Inclinaui inquiens coꝛ meum ad facia

endas iuſtificationes tuas in eternum ·

ꝓpter retributionem. Et apoſtolus. Fi/
e inquit moyſes grandis factus:nega-
nit ſe eſſe filium filię pbaraonis · magis
eligens affligi cum populo dei qᷓ; tem.
poꝛalis peccati habere iocunditatẽ· ma-
ioꝛes diuitias exiſtimans thecauris egi

ptioꝝ im pperiũ chꝛiſti.Aſpiciebat eniʒ

in remunerationẽ. Quomõ ergo imper

fecta eſſe credenda eſt: cum ⁊ beatus da⸗

uid retributionis obtentu iuſtiſicatões
dñi ſe feciſſe gloꝛietur· ⁊ legiſlatoꝛ pᷣmia

futura ꝓſpiciens ·ſpꝛeuiſſe adoptionem
regie dignitatis·⁊ afflictionem diriſſi⸗
mam egiptioꝛum thecauris pꝛetuliſſe di
caturrr
Reſponſio de diuerſitate per⸗
fectionum Cap̃. xij.
Hoeremon. Pꝛo ſtatu atq;

c menſura vniuſcuinſq; mentis
ſcriptura diuia ad diuſos pfe-

ctionũ gdus arbitrij noſiri ꝓnocat liber

tatem. Nec enim poterat vnifoꝛmis om

nibus gfectionis coꝛona pꝛoponi · quia

nec omniũ vna virtus aut volũtas aut

feruoꝛ eſt· ⁊ idcirco iparuʒ quodammõ
pfectionũ diuerſos oꝛdines diuerſaſq;

menſuras ſermo diuinus inſtituit Q&
ita eſſe euangelicarum quoq; beatitudi

num varietas euidenter oſtendit. Licet

enim beati dicantur quoꝝ ſunt regna ce

loꝛum · ⁊ beati qui poſſidebunt terram·
beati qui conſolationem recipiẽt · ⁊ beati

qui ſaturitate potient᷑ · tamen multũ cre

dimus intereſſe inter habitationem re⸗

gni celoꝛũ ⁊ poſſeſſionem illius quecun
q; eſtterre. ⁊ inter pꝑceptionem conſola
tionis ⁊ plenitudinem ſaturitatem ꝙ; in

ſticię multumq; diſtare inter illos ꝗͥ mi
ſericoꝛdiam conſequent᷑.⁊ illos qui glo⸗

rioſiſſima viſione dei perfrui merebunt
Alia eni gloꝛia ſolis· ⁊ alia gloꝛia lune·
⁊ alia gloꝛia ſtellarũ. Stellalenĩ a ſtella
Differt ĩ gloꝛia· ita ⁊ reſurrectio moꝛtuo

rum. Kum igitur iuxta bunc modũ ſcri
ptura diuina timentes deũ laudet et di

cat. Beati omẽs qui timent dñm⁊ ple-⸗
nam ꝑ hoc illis beatitudinem repꝛsomit⸗

tat · iteruz tamen dicit. Timoꝛ non eſt in

charitate.ſʒ perfecta charitas foꝛas mit
tit timoꝛem · qm̃ timoꝛ penã habet.Qui
autẽ timet · nõ eſt perfectus in charitate
Et rurſus.cum ſeruire deo gloꝛioſũ ſit

dicatur. Seruite domino in timoꝛe · et

mnagnum tibi eſt vocari ſeruum meum⸗
⁊ beatus ſeruus ille quẽ cu ʒ venerit dñns

fuus inuenerit ſic facientem · tñ ad apo⸗

ſtolos dicit. Jam non dicam vos hbuos
quia ſeruus neſcit quid faciat dominuus
ſuus Aos aũt dico amicos ·quia omia
quęcunq; audiui a patre meo nota feci

vobis. Et iteruʒ Aos amici mei eſtis · ſi

feceritis ea ꝗᷓ pcipio vobis · Aidetis er⸗
go pfectionum gradus eſſe diuerſos· et
e excelſis ad excelſioꝛa nos a dño ꝓuo⸗

cari:ita vt is qui in timoꝛe dei beatus et
ꝓfectus extiterit · ambulãas ſicut ſcriptũ
eſt · de virtute in virtutem · ⁊ de pfectiõe
ad aliam pꝑfectionem . id eſt de timoꝛe ad
ſpem mentis alacntate conſcendens·ad

beatioꝛẽ denuo ſtatuʒͤ quod eſt charitas

inuitetur Et qui fuerit fidelis ſeruus ac

pꝛudens ad amicicie ſodalitatẽ ⁊ adop

tionem tranſeat filioꝛũ. Scom ergo bũc
ſenſum noſtra qͥʒ eſt intelligenda ſenten

tia · nõ quo contemplationẽ ꝑpetue illiꝰ
pene vel beatiſſime retributionis quere⸗
ꝓmittitur ſanctis · nullius ꝓnũciemus
eſſe momenti · ſed quia cũ ſint vtiles ⁊ ſe
ctatoꝛes ſuos ad initia beatitudinis inꝰ
troducant · charitas rurſum in qua ple//
nioꝛ fiducia perpetuũ q; iam gaudiũ eſt
aſſumens eos de timoꝛe ſeruili 1 mercen
naria ſpe · ad dilectionem dei adoptio
nem tranfferet filioꝛũ· ⁊ quodãmodo ꝑ
fectioꝛes faciet de perfectis. Multe enim

ait ſaluatoꝛ manſiones ſunt apud pr̃eʒ
meum.Et licet omnia aſtra eſſe videant
in celo · inter claritatem tamẽ ſolis et lu/
nę atq; luciferi ceterarũq; ſtellaruʒ mul
ta diſiantia eſi.Et idcirco beatus apls.
nõ ſolũ timoꝛi ac ſpei · ſed etiã cũcij cariſ
matibus quęmagna ac mirifica hbabẽt

— —

— ¼

mni
fai
l
⸗
4
/
Nd
npti
oe
neu
940
15

i

rem omnibus viam charitatis oſtendit

Nam cum vrllet erpleto omnicatalo/
go ſpiritaliũ cariſmatum virtutum eiꝰ

membꝛa deſcribere · ita pꝛefatus eſt. Et
adhuc ſupꝛa modum excellentioꝛẽ viaʒ

vobis demonſtro. Si linguis hominuz
tiam ⁊ nouerim miſteria omnia ? omnẽ

tes tranfferam . ? ſi diſtribuero in cibos
pauperum omnes facultates meas. et ſi

tradidero coꝛpus meum ita vtardeam.

charitatem autẽ non habuero nibil mi
hi pꝛodeſt. Aidetis ergo nihil pꝛecioſiꝰ

nihil perfectiꝰ. nichilq; ſublimius (et vt
ſta dixerim )nihil charitate perennius ĩ/
neniri. Siue enim ꝓphetię euacuabun⸗

tur:ſiue linguę ceſſabunt: ſiue ſciẽtia de

ſtruetur charitas antẽ nunq; excidet · ſi
negqna non ſolum illa Hcellentiſſima ca⸗
riſmatum genera · ſed etiaʒ martirij ipiꝰ

gloꝛia vacuatur.

Detimoꝛe quicharitatis ma/
gnitudine generatur. Ca. xin.

Aiſquis igitur in hnius fuerit
ꝗq chanitatis perfectione fundat
mnmnneceſſe eſi vtad illum ſublimio
rem charitatis timoꝛẽ gradu excellentio
reconſcendat.quem non penarum ter/

roꝛ nec cupido pᷣmioꝛum ſed amoꝛis ge/

nerat magnitudo· quo vel filius indul⸗/

gentiſſimum patrẽ vel fratrem frater · vl
Anmicum amicus· vel coniugem coniunx

ſolicito reueretur affectu. dũ eius nõ ver

bera neq; conuicia:ſed vel tenuem amo/
ris foꝛmidat offenſam · atq; in omnibus

non ſolum actibus verumetiam verbis

attonita ſemꝑ pietate diſtenditur. ne er/

ga ſe quantulumcũ q; feruoꝛ dilectionis

illius intepeſcat. Cuius timorj magnifi⸗
centiam yſaias vnus ꝓphetarũ elegãter
expꝛeſſit. Diuitię inquiens ſaluſ ſapia
Aſcientia · timoꝛ dñi ipethecaurus eius.
Nõ potuit timoꝛis iſtius dignitateʒ ac
meritũ magis euidẽter expᷣmere · qᷓ; vt di
nitias ſalutis noſtręquęin vera ſapien,

eam ferens ſupꝛa modumexcellentio⸗

tia dei ſcientia q; cõſiſtunt · diceret niſi a

timoꝛe dñi nõ poſſe ſeruari.Ad bũcigit

metum nõ peccatoꝛes ſed ſancti ꝓphetid
inuitant᷑ eloquijs·dicente pſalmigpho.
Timete dñm oẽs ſancti eiꝰ. q; nihil de⸗
eſt timentib eũ. Qui em̃ hoc timoꝛe do⸗
minũ metuit pfectioni eius certũ eſt ni⸗

Hil deeſſe. Nam de illo timoꝛe penali eui
denter iohannes apls dicit. Qui timet

non eſt pfectus in charitate· qꝛ timoꝛ pe/
nam habet. Multa ergo diſtantia eſt in
ter iſtũ timorem cui nihil deeſt · qui ſapi
entie ſcientieęq; thecaurus eſt· ⁊ illũ imꝑ⸗
fectũ qui pᷣncipiũ ſapiĩenũcupar · quiq;
penam in ſeſe continens · de pfectoꝛũ coꝛ

dibus ſupueniente plenitudine chari⸗
tatis extrudit᷑. Limoꝛ enĩ non eſt in cha.

ritate ·ſed pfecta charitas foꝛas mittit ti/
moꝛem. Et reuera · ſi pncipium ſapiẽtię

in timoꝛe conſiſtit. ꝗᷓ erit eius niſi in chꝛi
ſti charitate perfectio. quę illuʒ in ſeſep

fecte dilectionis continens metũ: non iã

pncipium ſed thecaunrus ſapientię⁊ ſci/

entię nuncupatur.Et idcirco duplexti⸗

moꝛis eſi gradus; vnus incipientium id

eſt eoꝛum qui adhuc ſub iugo et terroꝛe

ſernili ſunt.de quo dicitur. Et ſeruꝰ do/

minũ ſuum timebit. Et in euãgelio. Jã
non dico vos ſeruos · quia ſeruus neſcit
quid faciat dominus eius. Et ideo ſer⸗

uus inquit non manet in domo in eter⸗

num · filius manet in eternũ. Imbuitenĩ
nos vt ab illo penali metu ad charita/
tis pleniſſimam libertatem amicoꝛũ fi/

lioꝛumq; dei fiduciã trãaſeamꝰ. Deniq;

beatus a poſtolꝰ qui ſeruilem illum timo

ris gradum olim charitatis dominice x
tute tranſcenderatinferioꝛa deſpiciens ·

maioꝛibo ſe ditatũ donis a dño ſic pfitet
NMon enim inquit dedit nobis deꝰ ſpi⸗
ritum timoꝛis· ſed virtutis et dilectiõis

1 ſobꝛietatis. Eos etiam qͥ ꝑfecta celeſi

illius pr̃is dilectiõe flagrabant· quoſq;

ex ſuis filios adoptio diuĩa iam fecerat
hoc adhoꝛtat eloquio. Mõ enĩ accepiſtis
ſpũm ſernitutiteruʒ in timoꝛe · ſʒ accepi

ſis ſpm adoptionis fliosi in quo d

Lollatio xI I abbatis Cheremonis

mamus abba pater. De loc etiam metn

3 BDe erian necarnali cegentes in coꝛpoꝛeregenera
cum illam ſeptifoꝛmem ſpũſſancti gram

ri · vt nunq; incentiuoꝛũ eſiibus adura/

S” 4

pꝛopheta deſcriberet· quem in homine il⸗

lo dominico ᷣm incarnationis diſpen⸗

ſationem deſcendiſſe non dubiũ eſt dix⸗

iſſetq; Et requieſcet ſup eum ſpũs domi
ni · ſpus ſapientię intellectus· ſpũs cõ.

ſilij ⁊ foꝛtitudinisſpũs ſciẽtię ⁊ pietaſj·
nouiſſime velut quiddam pᷣcipuum in/
tulit dicens. Et replebit eum ſpũs timo
ris domini. In quo pꝛimitus illud dili/
gentius eſt intuendum · ꝙ non dixerit · et
requieſcet ſuꝑeuʒ ſpũs timoꝛis domini.
ſicut de illis pꝛioꝛibus dixerat ·ſed reple
bit inquit eum ſpũs timoꝛis dñi. Tata
enim vbertatis eius eſt magnitudo · vt
queʒ ſemel ſua vᷣtute poſſederit·nõ par/
tem ſed totam eius occupet mentẽ. Nec
immerito. Illi etenĩ que nunqᷓ; excidet
coherens charitati· non ſolum replet · ſ

etiam ppetua ⁊ inſeꝑpabili eum quem ce/

perit poſſidet iugitate · nullis leticię tem/
poꝛalis vel volu ptatum oblectationib⸗
imminutus.Qð nonnunqᷓ illi qui fo⸗
ras mittat᷑ timoꝛi euenire cõſueuit Hic
eſtigitur ꝑfectõnis timoꝝquo homo ille
dñicus · qui non ſolum redimere huma/
num genus ſed etiam pꝛebere venerat p

repletus fuiſſe narratur. Illum enĩ ſer⸗
uilem ſu ꝓplicioꝛũ timoꝛem · wrus dei fi
lius qui peccatum non fecit nec dolꝰ in⸗
uentus eſt in oꝛe eius:habere nõ potuit.
Interrogatio de cõſummatio/
necaſtitatis Laßp̃. xiiij.
FErnrmanus. Quia de pfectio
g nechanitatis ſermo digeſt' eſt ·

volumus etiam de caſtita tis fi

ne aliqua liberius ſciſcitari · Non eĩ am
bigimus illud pꝛecelſum faſtigium cha
ritatis · ꝑ quam ſicut huc vſq; diſſertuʒ
eſt ad imaginem dei ſimilitudinẽq; cõ⸗
ſcenditur · ſine caſtitatis perfectione ſub/
ſiſtere omnino non poſſe· ſed vtrũ ita eiꝰ
poſſit perpetuitas obtineri · vt nunq;ᷓ li/

bidinis titillatio integritatem noſtri coꝛ

dis ifeſtet ita valeamus ab hacpaſſio

è õ S“ —— 5 Ss s 8 “ e= SSLZ

mur · volumus edoceri

Dilatio expoſitiõis poſtulate

Lapitulũ.xv.

Heremon. Summe quidẽ

t beatitudinis ac ſingularis eſt

meriti · ita iſtum ꝑ queʒ dño co

beremus affectũ · vel diſcere iugiter vel
docere · vt meditatio eius ym pſalmigra
phi ſententiã omẽs vitęnoſtrę dies no⸗

cteſq; conſumat. mentem noſtrã inſa

tiabiliter eſurientem ſitientẽq; iuſticiaʒ
celeſtis buius cibi ꝑpetua ruminatione
ſuſtentet. Bed conſulendũ eſt etiam iu⸗/
mento coꝛpoꝛis noſtri ſcᷣm benigniſſi⸗
mam ſaluatoꝛis noſtri ꝓuidentiã · ne de
ficiat in via. Spũs eni ꝓmptꝰ · caro aũt
inferma · quęetiam nũc vel exigui cibip⸗
ceptione curanda eſt· vt poſt refectionẽ
eiusæetiam ad ea quę deſideratis diligẽ⸗

tius indagãda:mentis quoqʒ addatur

intentio. Explicit collatio pꝛima
abbatis cheremonis de perfe⸗
ctione. Inci ca
collationis ſecundeeiuſdeʒ ab
batis de caſtitate Capᷣ.pꝛimũ.
FErba abbatis cheremonis de
caſtitlle =
ij De coꝛpe pctĩ ⁊ mẽbieius
ij De moꝛtificatione foꝛnicatiõis et
immundicie

iiij ad obtinẽdam caſtimonie pu

ritatẽ nõ ſufficiat humai labo/
rriers intentio 2=è
vV SDe yvtilitate impugnatõnis quę
nobis de incentiuoꝛuʒ eſtibus
generatur L

vi L patientia ardoꝛem foꝛnicatio

. nis extinguat.
De differẽtijs 1 Sdiby caſtitatis
viij de natura caſtitatis ⁊ effectu

eius in expti tractare nõ poſſint

ix Interrogatio an coꝛporj motuz
eeetia dosmiẽtes poſſimꝰ euadere.
Reſvnſio ꝙꝑ ſomnũ accidens
carnis cõmotio non officiat ca

Incipiunt capitula

— — ⸗

xi L multum inter lit inter cõtinen
tiieam et caſtitttem
R xij De mirabilib quę peculiarit᷑ in
4 ſuanctis ſuis dñs operatur
nc xiij C ſoli qui experiunt᷑ agnoſcant
sa dDdDulcedinem caſtitatis
noen xiiij Interrogatio de continẽtie qua⸗
ay Ilitate ⁊ tempoꝛis modoin quo
nge caſtitas perfici ppſſitt
o⸗ xv Reſponſio intra qð tꝑs poſſibili
n⸗ tas caſtitatis poſſit agnoſci
iin xvi De fine ac remedio caſtitatis.
nor⸗ Expliciunt capitula Incipit
mi⸗ collatio ſecunda abbatis chere
nii⸗ monis de caſtitate. Capᷣ.pꝛimũ
Eſectione
dig⸗ tranſacta · que doctrĩeę
dimn rxr cibñũ deſiderantibo no
dig⸗ bis oneroſa mag vi⸗
dunr ſa eſi q; iocunda. cum
un ilico nos pmiſſi ſermonis debituz ſenex
ge⸗ expectare ſenſiſſet · grata eſt inquit mihi
ivl⸗ non ſolũ attonita ad diſcendũ vre men
ub tis intentio · ſed etiaz diſciplina Poſite
n. queſtionis. Rationabił enĩ reuera inter
de rogationis a vobis oꝛdo ſeruatus eſt.
Neceſſe eſt enĩ vt tam excelſe plenitu di/
eins nem chazitat immẽſa illa pfecte atq; h⸗
s4 petue caſtimonie pᷣmia ↄſeq̃nt:parq; ſit
gaudiũ in tata parilitate palmaꝝ.Lan
ta eni ſibi ſocietatefederant᷑ · vt vna abſ
8 q; altera neqat poſſideri Hocigit᷑ ꝓpo
ſitio vr̃a cõplexa ẽ· vt vtꝝ ignis ille ↄcu
piſcentię: cuius ̊ caro velut inſitũ ſentit
ig ardoꝛẽ· ad plenũ poſſitextingni · diſputa
inn tione ſimili panderemꝰ. De quo pmum
2 qd btũs apls ſenſerit diligentiꝰ inquira
an mus · Moꝛtificate inqt membꝛa vra ꝗᷓ
. ſunt ſuꝑ terrã. Pꝛiꝰ ergo qᷓ; cetera per⸗
uuns ſcrutem̃ · ꝗᷓ iſta ſint mẽbꝛa quę moꝛtifica
fon ri pceperit indagemꝰ. Meq; enĩ beatus
apls ad abſciſionem mannuũ aut peduʒ
Non, aut genitaliũ immiti nos pᷣceptione cõ⸗
Alt pellit ˖ ʒy coꝛpus peccati qð vtiq; cõſtat
un cxx mẽbꝛis · qtotius deſtrui celo ꝑfecte de
uta vEe

4 8 . — — .tN.☚
hvhfvhvhʒ l “ l
. B 1
2 — d. y 2 . 4 „ „ W

ſiderat ſanctitatis · de quo coꝛpoꝛe alibi·
vt deſtruatur inquit coꝛpus peccati Et
quę ſit eius deſtructio conſequenter ex/
ponit · vt iã inquit nõ ſeruiamꝰ ꝑeccato.
A quo etiam ſe liberari cum eiulatu po⸗
ſtulat dicens. Infelixego bomo:qͥs me
liberabit de coꝛpoꝛe moꝛtis huiugz
Decoꝛpoꝛe peccati ⁊ membꝛis
eius. Laß. j.
Ocitaq; peccati coꝛpus mulq
h vicioꝛũ mẽbꝛis ꝓbatur extru⸗/
ctum · ⁊ ad eius attinere poꝛtio
nem quicqͥd vel facto vel dicto vel cogi
tatione peccat᷑ cuius mem bꝛa rectiſſime
ſuper terram eſſe dicuntur Mon enĩ pol
ſunt bi qui eoꝛum vtũtur miniſterio ve⸗
ridice pꝛofiteri noſtra autẽ conuerſatio
in cęlis eſt. Huius igitur coꝛpoꝛis ĩ hoc
loco apoſtolus membꝛa deſcribẽs. Moꝛ

tificate inquit membꝛa veſtra quę ſunt

ſuper terram· foꝛnicationem· immundi.
ciam · libidinem · concupiſcentiã malam
auariciam quęeſt ſimulacroꝝ bᷣuitus
Pꝛimo itaq; loco foꝛnicationẽ credidit
inferendã: quęcarnali ↄmixtiõe ꝑficitur
Scᷣm etiã mẽbꝛũ immundiciã nuncuj
pauit · ꝗᷓ nonnũ qᷓ; abſq; vllo mulier ta/

ctu vel doꝛmientib vel vigilantiby per

incuriam incircũſpecte mẽtis obꝛepit · et
ideo notat᷑ ac ꝓhibet in lege ꝗ̃ immun⸗
dos quoſq; non ſolũ ſacrarum carniuʒ
participatione pᷣuauit· verũetiã ne con⸗
tactu ſuo ſancta polluerẽt · a caſtroꝛum
iuſſit ↄgregatione ſecerni dicẽs. Ma ꝗͥ
cunq; comederit de carnibo ſacrificij ſa⸗
lutar(qð eſt dñi)in qua eſt im mũdicia
pibit coꝛam dno· ⁊ qͥcqͥd tetigeritĩimun
dus immundũ erit. In deuteronomio
q Si fuerit int᷑ vos hõ qͥ nocturno pol
lutus eſt ſomnio· egrediet᷑ extra caſtra ·
non reuertet pꝛiuſq; ad veſperã · lauet
aqua · ⁊ poſt ſolis occaſum regrediet᷑ in
caſtra. Deinde tertiũ peccati membꝛum
libidinem ponit · que in receſſibus coale
ſcens animę accidere quippiam etiam
ſine coꝛpis paſſione põt· Libidinẽ eĩ ab

co quod libeat dictam eſſenon dubium

Collatio xII abbatis Cheremonis

eſt. Poſt hec cemaioꝛibus peccatis ad
minoꝛa deſcendens:quartũ intulit mem

bꝛum⸗ cõcupiſcentiã malam.queęnõ ſo
lum ad pdictam impudicicię paſſionezʒ

verũetiã ad omnes noxias cupiditates
gener aliter rferri poteſi· quę coꝛrupte tã/

tummõ voluptatis eſt egritudo. De qᷓ
dñs in euangelio. Qui viderit mulierę

ad concupiſcendũ eamiam mechatꝰ eſt

eam in coꝛde ſuo. Multo enĩ maius eſt
etiam tunc mentis lubꝛice deſideriũ con

tinere · cum ei illecebꝛoſi aſpectus offert
occaſio. Quibus manifeſtiſſime cõpꝛo⸗

dibus eoꝛum imperpetuum pꝛobemus
abſciſum · couſequens eſt vt eodem mo⸗

do etiam foꝛnicationis ardoꝛem extigui
poſſe credamꝰ. Meq; enĩ rem im poſſibilẽ
apls cum poſſibili coniunxiſſet · ſʒ vtra/
q; ſciẽs eſſe poſſibilia · pari modo moꝛti⸗-

ficanda decreuit. Et intantũ btũs apls

foꝛnicationem ſiue immundiciam de no
ſtris mẽbꝛis extirpari poſſe cõfidit.vt nõ
ſolum moꝛtificari ea· ſed ne nominari
quidem in nobis debere ꝓnunciet. Foꝛ/
nicatio inquiens ⁊ omnis immundicia
aut auaricia nec nominet in vobis · aut

— —.

— —

— — — — —— —

baturad ꝑfectionem puritatis caſtimo- turpitudo:aut ſtultiloquiũ: aut ſcurrili
niam continentie coꝛpoꝛalis ſolam non tas quęad rem non pertinet Que etiaʒ
poſſe ſufficere · niſi ei etiam mentis adda pari modo pnicioſa eſſe. ⁊ equali nos a
tur integritas. Poſt quę omnia nouiſ -· tregno dei excluſione depellere. edocet di

ſimum illius coꝛpoꝛis membꝛũ:⁊ auari/

cens. Illud autẽ ſcitote· qm̃ omnis for/

ciam inquit·: ꝓculdubio oſtendens non nicatoꝛ autimmundus autauarus q
ſolum ab a ꝓpetitu rerũ alienarũ animm eſt ydoloꝛũ ſeruitus:non babet heredita
continẽduʒ: verumetiam ꝓpꝛia magna/ tem in regno chꝛiſti ⁊ dei. Etiterũ. Moli
nimiter contemnẽda. Hoc enĩ ⁊ in acti/ te errare · neq; foꝛnicarij· neq; ydolis ſer
bus apoſtoloꝛum feciſſe legitur creden, uientesneq; adulteri · neq; molles· neq;

— —N

—

tium młtitudo.de q̃ dicit᷑. Multitudis maſculoꝛum concubitores · neq; fures·
auut credẽtium erat coꝛ vnum ⁊ aia vna. neq; auarineq; ebꝛioſi · neq; maledici ·
nec quiſq; eoꝛuʒ quęe poſſidebãt aliquicd neq; rapaces regnum dei woſſidebunt.
ſuum eſſe dicebat · ſed erant illis oĩa cõ/ Dubium ꝓinde eſſenon debet · foꝛnica ⸗/
munia. Quotqͥt enim poſſeſſoꝛes agro/ tionis ⁊ immũdicię de membꝛis noſtris
rum aut domoꝛũ erant:vendentes affe⸗ alvleri poſſe contagium· qñquidem nõ
rebant pꝛecia eoꝛũ quę vendebantet po aliter ea q; auariciam ſtultiloquiũ ſcur/
nebant ante pedes apoſtoloꝛũ. Diuide / rilitatẽebꝛietateʒ ac furta quoꝛum facił
batur autẽ ſingulis ꝓnt cuiq; opꝰ erat · amputatio eſi· mãdaueritabſcidẽda.
Et ne ad paucos ꝑtinere videretur iſfa CX adobtinendaʒ caſtimonie
perfectio:auariciam ſimulachꝛoꝛũ ſerui puritatem non ſufficit humani
tutem eſſe teſtat? eſt. Nec imerito Quis laboꝛis intentio. Cap̃. iiij.
quis enĩ non cõmunicat neceſſitatibus Ertos tamen eſſe nos cõuenit ·
egenoꝛum · ⁊ pecunieſuę quã infideli tee⸗· c Hlicet omnem continentie di /
nacitate conſeruat. chꝛiſti pꝛecepta pyſttt· ſfſtrictionem famem ſcʒ ac ſitim
Pnit ydolatrie crimen incurritamoꝛeʒ vigilias quoq; ⁊ operis iugitatẽatq; ĩ⸗
ſcʒ materięmundialis diuinępꝛeferens ceſſabile ſubeamus ſtudium lectionis ·
cbariangg. perpetuam tamẽ caſtimonie puritatem
De moꝛtificatiõe foꝛnicatiõis boꝛum labvꝛum merito contingere neꝗ⸗
et immundicieę Cap̃. ii amus . niſi in his iugiter deſudantes ex/
Zergo mitosita pꝛo chꝛiſto un perientie magiſterio doceamur incoꝛru
ſ as videmus abieciſſe ſubſtan // ptionem eius dinine gratię largitate cõ
tiias · vt non ſolum poſſeſſionez cedi Ob hoc ſane ſolummõ ſe vnuſqᷣſq;
pecumiarum· vnetiam deſideriũ de coꝛ: infatigabiliter in bis exercitijs perdura
.

,

wy
nod⸗
XN.
w
nnn
cic⸗
dumi
ten
nos
rdi
for,
33
Wita
i
glsſe
vlig
np⸗
a
nt.
1/
nis

-/
zel
a.
mie
h⸗
⸗
Ged/
riin
g⸗
Nis
gtan
nih⸗
l
p

re debererognoſcat vt ꝑ illoꝝ afflictio/
nem miſericoꝛdiaʒ domini conſecutus.

e impugnatione camis ac dominatõe
pꝛepotentiũ vicioꝛũ diuino mereat᷑ mu⸗

nere liberari:non quo adepturũ ſe peril
la confidat iſtam quam cupit inuiolatãa
coꝛpoꝛis caſtitatẽ· Canto autẽ erga acꝰ

quiſitionem caſtimonie deſiderio atq;

amoꝛe inflammemur ·quaãto quis pecu/

niarum cupidiſſimus a ppetitoꝛ · vel qui
ſumma honoꝛũ ambitõe diſtendit᷑ · vl qͥ
intolerabili pulchꝛe mulieris amorera⸗
ptatur · deſideriuʒ ſuum impatiẽtiſſimo
ardoꝛe optat expleri · ita fiet vt dũ pꝛo
integritatis perpetuitate inſatiabili cu/
piditate ſuccẽdimur · deſiderabił deſpi/
ciatur cibus·n eceſſarius hoꝛreat potus ·

ſomnus deniq; iße nature debit rſpua-/
tur · vel certe vt deceptoꝛ fraudulentiſſi /
mus puritatis T emulus atq; cõtrarius
caſtitati · attonita atq; ſuſpecta mẽte ca
piatur · ⁊ ita vnuſquiſq; quotidie inte/⸗

gritatis ſue matutinus exploꝛatoꝛ effe/

ctus.de collata ſibi purificatione vgau

at · eamq; ſe non ſuo ſtudio nec vigilã

tia ſed pꝛotectione dñi ſentiat conſecu⸗/
tum · ac tamdiu illius pſeuerantiam ſuo
coꝛpoꝛi intelligat coheſuraʒ· q;diu eam

dominus ſua fuerit miſeratione largi/

tus · Qui enim hanc ſtabiliter obtinet

fidem· nequaq; ſuperbum ſapiens de

ſua virtute conſidet · neq; ſeductus lon⸗

gis obſceni liquoꝛis indutijs blandiſſi/
ma ſecuritate ſoluet᷑· ſciẽs impuriſſime
colluuionis aſpergine ſe ꝓtinus macu/
landum · ſi vel paululum quid ab eo ꝓ/
tectio diuina diſceſſerit· ac ꝓinde ꝓ per/

petuitate eius cum omni contritione et
humilitate coꝛdis · indefeſſis eſt oꝛatio-/
nibus excubandumR

De vtilitate impugnationis ꝗᷓ

nobis de incẽtiuoꝛum eſtibus

generatunr. Cap̊(..
AUlltis autẽ capere per hniꝰ rei
v quam dicimus veritatem eui⸗
dens argumentũ · per quod ⁊ H

que diets ſunt appꝛobelis et iſtam coʒ/

foris pugnam queęinimica vobis pnta

tur acnoxia vtiliter membꝛis noſtris in
ſertam eſſe doceamini: Conſiderate qaue
ſo illos qui coꝛpoꝛe ſunt ſpadones· que·
pꝛecipue cauſa in virtutibus appetẽdis

deſides reddat ac tepidos. Nonne qda
coꝛrum pende caſtitatis credunt ſe peri-
culum nõ habere: Quod tamen nemo
ita ꝓpoſuiſſe me credatvt neminẽ eoꝛuʒ
penitus inueniri poſſe confirmem perfe/
cta abꝛenunciatione flagꝛantẽſed quia
naturam quodãmodo ſuam vincant· ſi
qui foꝛte eoꝛũ ad ꝓpoſitam perfectionis
palmam ſumma animi diſtrictionecon
tendunt.cuius ardoꝛ ac deſiderium e,“·
quem ſemel accenderit famem · ſitim · vi
gilias· nuditatem · cunctoſq; laboꝛes coꝛ
poꝛis · non ſolum patient᷑ verum etiaʒ li
benter ſuſtinere cõpellit. Air enim in ddo
loꝛibus laboꝛat ſibi:⁊ vim facit pꝑditöni
ſue.Et iterum. Animę aũt egenti etiam
amara dulcia vidẽtur. Alias nanq;nõö
poterunt deſideria pᷣſentium rerũ vel re⸗
pꝛimi vel auelli · niſi pꝛo iſtis affectibus
noxijs quos cupimus amputari.alij ſa-
lutares fuerint intromiſſi. Qullatenus
enim valet viuacitas mentis · abſq; ali/
cui deſiderij vel timor:gaudij vel me-
roꝛis affectione ſubſiſtere. niſi hec eadez
in bonam partem fuerint immutata.Et

idcirco ſi carnales concupiſcentias de

coꝛdibus noſtris deſideramus extrude/
re· ſpiritales in earum locis plantemus

ꝓtinus voluntates · vt his animꝰnoſter

ſemꝑ innexus ⁊ habeat quibus iugiter
immoꝛet · ⁊ illecebꝛas pᷣſentium ac tem
poralium reſpuat gaudioꝛũ.Cunq; in
hunc ſtatum mens noſtra quotidianis

exercitijs erudita ꝓfecerittunc verſiculi
illius affectum expientia docente conciꝰ

piet ˖ quẽ oẽs quidem ſolita pſallẽdi mo
dulatione concinimus· virtutem vo eiꝰ
non niſi pauci expertiq; ꝑcipiunt. Pꝛo
nidebam dñm in cõſpectu meo ſꝑ qmm a
dextris eſt mihi ne cõmouear. Ille eteni
ſolꝰ vim atq; intellectum huiꝰcarminis
efficaciteraſſequit qui ꝑuenies ad iſiaS5

α

En

.
equa loquim̃ coꝛpoꝛis atq; animę pu/
ritatem · intelligit ſe cunctis momentis
nerurſus ab eadem deuoluatur a domi
no conſeruari· dextraſq; ſuas id eſt ope/
rationes ſanctas ab eodem iugiter com
muniri. Dñs enim ſanctis ſuis nona ſi⸗
niſtris (quia nibil habet ſiniſtrum vir⸗
ſanctus )ſed a dextris ſemꝑ aſſiſtit · a pec
catoꝛibus vero ⁊ impijs nõ videt᷑ · quia
non habent illas dexteras quibus dñs
conſueuit aſſiſtere· nec poſſunt dicere cũ
ꝓpheta.Oculi mei ſʒ addñm quoniam
ipſe euellet delaqueo pedes meos. Qð
nullus poterit veridice pꝛofiteri · niſi qui
vniuerſa quęin hoc mũdo ſunt aut nox
ia aut ſuperflua aut certe inferioꝛa ſum/
mis virtutibus iudicans omnem intui
tum ſuum omne ſtudiũ· omnem curam
erga cultum ſui coꝛdis ⁊ caſtimonie de/
fixerit puritatem · atq; ita mens iſtis exer
citijs elimata · ꝓfectibus expoliata· ad
perfectam coꝛpoꝛis atq; anime perueiet
ſanctitatem. .
CXpatientia ardoꝛem foꝛnica/
tionis extinguat ·
Taß : vi.
Vantum enim quis in lenitate
q ac patiẽtia coꝛdis · tantũ in coꝛ
poꝛis puritate pꝛoficiet· quan/⸗
toq; longius iracundie ꝓpulerit paſſio
nem tanto caſtitatem tenacius obtine⸗
bit Non enim eſtus coꝛpoꝛis declinabit
niſi qui animi motus ante compꝛeſſerit
Quod apertiſſime ſaluatoꝛis noſtri oꝛe
laudata beatitudo declarat. Beati mi⸗

tes · qm ipi poſſidebunt terram. Non er

go aliter noſtram poſſidebimus terram
id eſt non alias dicioni noſtrerebell hu⸗
ius coꝛpoꝛis terra ſubdetur · niſi mẽs no/

ſtra pꝛius fuerit patientię lenitate fun

Data · nec poterit quis aduerſus carnem
ſuam inſurgentia libidinis bella cõ pꝛi-
mere niſi pꝛius armis manſuetudinis ĩ
ſtruatur. Manſueti eni poſſidebũt ter/
ram ⁊ inha bitabũt in ſeculum ſeculi ſu
peer eam. Mac inq; terram quemadmo⸗/
dum obtinere poſſimns idem pꝛopheta

XII abbatis Cheremonis

in conſequentibus pſalini ip̃ius edocet
Expecta dñm et cuſtodi viam eius· ⁊ ex
altabit te · vt bereditate capias terram.
Lonſtat ergo ad poſſeſſionem terrę iſti

firmiter obtinendam neminem poſſe cõ/

ſcendere · niſi illos tm̃ ꝗͥ p immobileʒ pa
tientię lenitatem vias domini duras ac

pꝛecepta ſeruantes · de ceno carnalium

paſſionum extrahente eodem fu erint ex/

altati. Manſueti ergo poſſidebunt ter⸗

ram · non ſolum poſſidebunt eam. ſed

etiam delectabũtur in multitudine pa⸗

cis · qua nemo in cuius carne adhuc bel-
la concupiſcentie ſuſcitant᷑ ſtabilit᷑ per⸗-
fruetur. Meceſſe eſi enim infeſtari eũ di/
riſſimis demonum pꝛelijs · ⁊ ignitis lux⸗

urię iaculis ſauciatum. a terrę ſue poſſeſ
ſione deuolui · donec domin? auferat bel
la vſq; ad fines terrę eius · arcum con⸗
terat et confringat arma·⁊ ſcuta combu
rat igni · illo ſcʒ quem venit dominꝰ mit⸗

tere ſuper terram · arcus etiaʒ ⁊ arma cõ
fringat. quibus aduerſus eum nequitię
ſpiritales diebus ac noctibus dimican/
tes · ignitis configebant coꝛ eius iaculis
paſſionum · Et ita cum eũ dñs cõterens
bella ab omnibus incentiuoꝛum eſtibus

liberarit · ad illum puritat᷑ᷣ perueniet ſta⸗

tum · vt depoſita confuſione qua ſemet/
ipfum id eſi carnem ſuam dũ impugna

retur hoꝛrebatincipiat ea velut puriſſi/

mo tabernaculo delectari. Non enim ac
cedent ad eum mala flagellum nõ ap
pꝛopinquabit tabernaculo eius ad illð
ſcʒ pꝛopheticũ patientie virtute perue⸗
niens vt manſuetudinis merito nõ mo

do ſuam heręditet terram · verumetiam

Telectetur in multitudie pacis. Abi au
teʒ adhuc ſupeſt ſolicitudo certaminis:

pacis eſſe non poteſt multitudo. Non

enim ait delectabuntur in pace ſʒ in ml⸗
titudine pacis. Der quod euident᷑ oſtẽ

ditur · ita efficaciſſimam medicinam coꝛ
dis eſſe patientiam · ſᷣm illud ſalomonis

Mãſuetꝰ vir coꝛdis eſt medicus · vtnõ
ſolũ ire · triſticię accidię cenodoxie· ſup/⸗
bis veꝝ etia libidis oĩm q; parit᷑ extirpet

— —JNNℳ

= ,ꝶẽ́ —

—. — — — —, — —

BDe caſtitate

fomitem viciorfj. In lonqanimitate enin Intin l
. , menta mea. Quod tamen is qui ſuo vi
We m an „7 ä amen is qui ſuo vi⸗
ſ Bancionihe⸗ beunhal⸗ naaillu, cio ſe in ſoꝛdibustingit · non woteſt dice
jrnecigceundie piurbanone uccendir re ſuo creatoꝛi. Donec ergo ad pfectur
ſci⸗ nec accidię atq; triſticię angoꝛe conſu⸗ 0OKhnπ1nn go ad pfectum
8 necſuerbiemmoreluſtolli it inequalitatibus iſtis frequentius erudi
lin multa diligentibus muoli B inz riquoaduſq; per dei gratiam confirma
nup eſtilisſeaudalum gtideo nonimines tus in illa quam a petit puritate effica⸗/
un⸗ to pꝛonunciat meli igeo non immen (cter diceremereat. Expectans expxcta-
j continet iram nglche⸗ Rotens foꝛte. etq ui vominũ · ⁊reſpexit me.⁊ exaudinit pꝛe
eu tur pacem donerfin rlen Kaneli ten meam · eduxit me delacu miſenie⁊
obiinere meregm nln atq; pergetuu tcluto fecis: ⁊ ſtatuit ſupꝛa petram pe/
d . ereamur . mit neceſſe eſt nos des meos. direxit greſſus meos.
iin, impugnationibus attemptari. Frequic⸗, De differentijs et gradib sca⸗
üͤd ter nobic el Meuln, ovi gemi/ ſtitatis. Caß ens ca
zlip tu gr ꝛymiſch repetẽdꝰ· Miſer factſuu,z Alti ſunt enim caſtimonie gra
polel vamnuce ſum vſq; q q; tota die ↄtriſtat m .qui Arfg.inn! gra⸗
nbel ingrediebar· quoniã lũbi mei iĩpleti ſũt len abunadillainmolabi⸗
.illnſionibus Oi n1 1 lem cõſcendit puritate;· quos
ninͤ mea. a ſ. 6 enon eſt ſanitnsin came licet nec perſpicere nec enunciare vt di⸗
wndr nea. a facie ire tuęnõ eſt paxoſſibꝰ meis gnum eſt virtus noſtra ſufficiat· tan
don afacie inſipientie mee. Tunc enin s ufficiat. tamen
ä ne enim com quia ſeries narrati ia re t. Hrir mi o
. cteter bec tin venitate deflebimus. aſf nia ſeries namationis expoſcit· ßm me⸗
mmi 4 ebimus · ñ dDiocritatem expientie noſtre vtcũ q; pꝛo
poſt longam puritatem coꝛpoꝛis noſtti ferre temptabim?.re noſtre vtcuq; pꝛ0
Nehunt fer ices :ain earnali poꝛis noſtri ferre temptabimꝰ. reſeruantes pfectioꝛa
un perãtes iam carnalia nos omnimodi . e es pfectioꝛa
inian SHH nimodis perfectis: nec pꝛeiudicantes his qui fer⸗/
n euaſiſſe cõtagia:ſtimulos carnis ob ela H licantes his qui fer⸗
ulss „MWmgisl carnis ob ela uentioꝛe ſtudio purioꝛem caſtimoniam
tionem coꝛdis aduſum nos rurſur e 2 em calumoniam
terens — ur. um ſen⸗ poſſidẽtes · quãto m r d N,
timus inſurgere · vel certead fallaciat detes quãto maioꝛis induſtrie ſũt
fibus ſomniorß ünpuri ead fallaciam tanto etiam pſpicacie vi ecellunt
nin⸗ omnioꝛũ impuritas nos pꝛiſtine coll . . cie vigoꝛe pꝛecellunt
ietſia⸗ e 16 d os pꝛiſtine collu Hꝛoinde ſex gradibus licet młta a ſe in
nionis aſpergit.Cum ergo ceperit qui ſe⸗ .8 licet mita a ie in
ſantt⸗ — gir. go ceperit quis nicem ſublimitate diſtantibus · faſtigi
diuturna coꝛdis ⁊ coꝛpor puritate ga meci lnmtate di tantwue ittgig
ugne DdDere neceſſe eſt vt de ltate gau caſtitatis celſa diſtinguam ita vt me/
dere · vt dum ſe credit vlteri dia qu Itetan
anillͤ/ Kr S õ terius dia quędam que tamen multa ſunt pꝛe
iam nõ poſſe abilla ſinceritate deuolui ternſea ng. ameſf ſtnnkt pꝛe⸗
gimar ntrq ſortee Sn uolut⸗ termittam · quoꝛũ ſubtilitas ita huma⸗/
o nraſemerißn, onam gloꝛiet et nos ſubterfugit ſenſus · vt eã nec mens
i monelkvern cternam denti wel . gurt ene R Ploclui lingua Hualeat· q
Hõ num. cum vtiliter bus ſenſim caſtitatis ipius pfectio quo
me⸗ um Vr. bus lenn ipᷣius pfectio quo
m n qi ebat ſenſerit ſimilitudinem nanq; coꝛpoꝛũ terrenoꝛũ
vtn pturbar ·ſeſeq; i illo ſpiritali viderit ti äs
viderit ti queſingulis diebus inſenſibiliter ſui
n tubare ſucceſſu. recurrat pꝛotinꝰ ad illiꝰ quę ſingulis diebus inſenſibiliter ſui ca
⸗ pꝛotinꝰ ad illiꝰ piunt incrementa· ita dum nelſciũt
ſ⸗ tatis „ e tincrementa. ita dum neſciũt ad
am’conn. icat. Do robur ac maturitas caſtitatis acquirit᷑.
t⸗ rer n ſoburacma caſtitatis acquirit᷑.
I . i fa vigilans im pu gnatione carnali mon
lIigtign. arnali mona⸗
6 tue⸗ Ilnd e tertl. Aüume, alutlicatm eelncheene mens illiꝰ
N, tus. Illud quoe Si lotꝰ fue· voluptarijs cogitationibo im .
,to . rest . . nmoꝛzetur:
4 H quaſi aquis niuis· fulſerint velut Tertius. ne femineo nec tenuit ad cõcu
eluh mundiſſime manus mee tamen ſoꝛdibo

piſcentiã moueatur aſpectu. Quartus

nin

Collatio xI abbatis Cheremonis

ne vigilans vel ſimplicem carnis perſe-

rat motum. Quintus ne cũ memoꝛiam
generationis humane vel tractatus ra⸗

tio vel neceſſitas lectionis ingeſſerit· ſbᷣ/

tiliſſimus mentem voluptarie actionis
pſtringataſſenſus·ſed velutopus quod
dam ſimplex ac miniſteriñ humano ge⸗
neri neceſſario contributũ · trãquillo ac
puro coꝛdis ↄtempletur ĩtuitu · nihilq;
amplius de eius recoꝛdatione cõcipiat ·
qꝙᷓ; ſi operationẽ lateꝝ vel cuiuſſlibet alte
rius officine mente pertractet. Sextus

caſtimonie gradus eſt· ne illecebꝛoſis fã

taſmatibus feminarũ vel doꝛmiens illu
datur. Licet eni banc ludificationẽ pec/

cato eſſe obnoxiam non credamus. con

cupiſcentie tñ adhuc medullitus latitã
tis indieium eſt.Quam tamẽilluſioneʒ
diuerſis modis conſtat accidere. Nam
hᷣm illum vſum quem vigilans exercere

VWl cogitare ↄſueuerat etiam doꝛmiens

vnuſquiſq; temptatur. Aliter enim fal
luntur hi qui carnalem copulaʒ norũt·
aliter qui feminee ſunt commixtionis ex
pertes. Mi eĩ ſic ſimplicioꝛibꝛ ac purio
ribus ſomnijs inquietari ſolent · ita etiã
facilioꝛe diligentia ac minoꝛe poſſunt la

boꝛe purgari. Illi autẽ ſoꝛdidioꝛibwi ma⸗

giſq; expꝛeſſis fantaſmatibus illudunt᷑.
donec paulatim ᷣm menſurã caſtitatis.
ad quam vnuſquiſq; contendit ĩ odiũ
illius rei quã voluptariam ante ſentie/

bat mens etiam ſomno ſopita vertatur.

illudq; ei qd foꝛtibus viris ꝓ ſummo la
boꝛũ ſtixendio repꝛomittit᷑ per ꝓpbetam
concedat᷑ a domino·⁊ arcum ⁊ gladiuʒ
⁊ bellum conteram de terra veſtra· ⁊ doꝛ
mire vos faciam fiducialiter· ⁊ ita demũ
quis ad illam beati ſereni paucoꝛum q;
ſimiliũ viroꝛũ pueniet puritatem Quã
idcirco a pꝛedictis ſex caſtimonie gradi⸗
bus ſequeſtrani· quia non ſolum poſſi⸗
deri ſed etiam credi non niſi a rariſſimis
poteſt Et quia id quod illi ſpecialiter di
unini muneris largitate collatum eſt· pꝛo
poni ad generalis pᷣcepti non poteſt foꝛ/

mam · ſcʒ vt eo vſq; mẽs noſtra caſtitaſjʒ

ipius puritate foꝛmetur· vt etiam ipo na
turali motu carnis emoꝛtuo · illũ obſce⸗
num liquoꝛem omnino nõ pferat.Opi

nionem ſane quoꝛũdam quã ſuper hbac
carnis colluuione definiunt · ſilere non
debeeo qui dicunt non idcirco eam doꝛ

mientibus euenire · eo ꝙ eam pꝛoducat
fallacia ſomnioꝛũ ·ſed potius quia redũ
dantia humoꝛis illius aliquas in egro/
tanti corde fingat illecebꝛas.Deniq; ai/
unt ꝙ illo tem woꝛe quo nõ inquietatilla
cõcretio· quemadmodũ fluxus eius ita
etiam illu ſio conquieſcat
de natura caſtitatis et effe /
ctu eius inexperti tractare non
poſſint. CLapᷣ. vij
EkElg hec ſuſcipere et ꝓbare vtrũ
ſpoſſibilia an im poſſihilia ſint
certo examine definire poterit
nemo. niſi ꝑ experientiam longam et pu
ritatem coꝛdis ad confinia carnis ac ſpi
ritus verbo dñi dirigente puenerit. De
quo beatus apoſtolus. Aiuus eſt inqᷣt
ſermo dei ⁊ efficax ⁊ penetrabilioꝛ omui
gladio ancipiti·⁊ ꝑtingens vſq; ad di/
uiſionem aĩmę ac ſpũs· compagum qͥʒ
ac medullarũ.⁊ diſcretoꝛ cogitationuʒ

7 intentionũ coꝛdis· Et ita inter illoꝛuʒ

quodãmodo termĩos collocatus· quid
humane cõditioni neceſſariũ ſit atq; in
euitabiliter attributum · quidue conſue
tudine vicioſa ⁊ incuria iuuentutis in/
uectü · velut inſpectoꝛ ⁊ arbiter in ſia tru

tinatione diſcernet· ac ſuꝑ eoꝛum effectu
atq; natura non falſis vulgi opinioni⸗

bus abducet· nec pꝛeiudicatis inexꝑto⸗
rum diffinitionibus acquieſcet · ſʒ puri⸗
tatis modum certa expientięſue libra ⁊
iuſta examinatione perpendensnequa⸗
q́; illoꝛũ decipietur erroꝛe · qui negligen.

tie ſuę vitio crebꝛioꝛibus q; natura cõö⸗

pellit egeſtionibus ſoꝛdidati· de natura
li cõdicione cauſantur· Cunq; eos con
ſtet inferre potiꝰ vim naturę· ⁊ extorque
re ab ea pollutionem quam ipa non in⸗
gerit:intem perantiã ſuam ad neceſſita⸗

tem carnis immo ad eius referunt crea⸗

N

Lpl
n

ie
n
„
n
nt
orenit
nahn
suſhi
eſt inct
wonvi
40 di⸗
unch
tonoz
lloꝛuz
nid
tqin
onſue
ns in⸗
ſaven
Gen
Pinon⸗
inc
thyun
elbn
n⸗
nc/
tura
zcon
que
nin?
ſin⸗
ge/

U

*
*
„
. .

toꝛem· ꝓpꝛias culpas ad naturę ĩfamiã

tranſferentes. De quibo in ꝓuerbijs ele⸗

ganter expꝛimitur. Inſipientia viri coꝛ/

rumpit vias ſuas.deu ʒ aũt cauſaturin
coꝛde ſuo. Poſtremo ſi quis huic aſſer⸗

tioni noſtre fidem derogare voluerit · q/
ſo vt non ante piudicata nobiſcuʒ opi⸗
nione diſceptet · qᷓ; diſciplineę buiꝰ ſuſci
piat inſtituta.Cunq; hec perpaucis mẽ

ſibus illa qua traditur moderatiõe ſer/
nauerit/pꝓfccto hec que diximus verowo

terit pꝛobare iudicio. Ceterum fruſtra
decniuſlibet artis ac diſcipline finecon/
tendit · quiſq; non pꝛius omnia quęad
conſummationem eius pertinent·ſum⸗
mo fuerit ſtudio ac virtute ſectatus: ve/
lut ſi verbi gratia ſimilitudinem mellis
ex tritico · aut rurſuʒ ex eo ſicut etiã exra
fani liniq; ſemibus leniſſimi olei liquo/

rem ꝓduci poſſe ↄfirmem · Si quis boꝝ

penit ignarus aſſiſtat:nonne cõtra reꝝ
naturã hoc eẽ cõclamãs· me velut aꝑtiſ
ſimianctoꝛem mendacij deridebit: Eui
ſi ego teſtes inumeros qui hec ſe ⁊ vidiſ

ſe ⁊ guſtaſſe ⁊ feciſſe teſtentur erphilbeaam ·

rationem inſuꝑ atq; oꝛdinem qͥ ille ſpe/
cies.vel in olei pinguedinem · vel in mell
dulcedinem tranſfoꝛment ediſſeraʒ · ille
autẽ in ſtultiſſime perſuaſionis obſtina
tione perſiſtens · neget ab ill ſeminib ac
ᷓ; vel dulcedinis vel vnguedis poſſe ꝓ/
duci Nonne magis notanda eſt irratio
nabilis eius ꝑpuicaxq; contentio · qᷓ ſer⸗
monis mei veritas irridenda·ꝗᷓ multoꝝ
ac fideliũ teſtiũ grauitate:· ⁊ euidẽtibus
documeni..⁊ qð hbis amplius eſt expien
tie ꝓbatione fulcitur: Et ideo quiſquis
ad illuʒpuritatis ſtatũ iugi coꝛdis intẽ/
tione ꝑpuenerit· vt iam mẽte ab buiꝰ paſ-/
ſionis titillatione penitus abſoluta · per

ſopoꝛem caro eius velut redundantiam
ſuper flui humoꝛis expellat: conditioneʒ

modumq; naturę certiſſime depᷣhendit ·

⁊ ita cuʒ exꝑgefactꝰ inuenerit carnẽ ſuã
poſt longa temꝑa ſe inſcio atq; ignoꝛan

te pollutam · tũ demũ denaturali neceſſi

tatecauſet ad illu ſine dubio perueniẽs

1

ſtatum· vt talis inueniat᷑ in nocte quat
in die · talis in lecto qualis in oꝛatiõe· ta
lis ſolus quałturbis hoĩm circũſeptus.
Poſtremo vt nunqᷓ; ſe talẽ ſecretꝰ aſpi/
ciat · qualis videri ab hoibus erubeſcit ·

nec in eo tale aliqͥd ĩeuitabilis ille oculꝰ

cphendat ·qð ab hũanis aſpectib ve⸗

lit eſſe celatum · ita cum ceperit ſuauiſſi

mo lumiĩe caſtitatis iugiter delectari · di
cere poterit cũ ꝓpheta.Et nox illumĩatio
mea in delitijs meiſ · qꝛ tenebꝛe nõ obſcu
rabuntura te · nox ſicut dies illumina
bitur · ſicut tenebꝛe eius ita lumen eiꝰ.
Deniq; hoc ipᷣm · qꝛ ſupꝛa conditionem
nature videtur humãe · qualit᷑ obtinue
rit idem ꝓpheta ſu biungit dicẽs. Quia
tu poſſediſti renes meos ·id eſt non indu
ſtria mea neq; virtute hanc ꝓmerui pu/
ritatem · ſed qꝛ tu moꝛtificaſti inſitnʒ re/
nibus meis libidinoſe volunta᷑ᷣ ardoꝛẽ
Interrogatio an coꝛporis mo
tum etiã doꝛmientes poſſimus
euadere Lapͥ. ix.
Ermanus. Perpetuam qui
g dem coꝛpoꝛis puritatem ex par
tealiqua experti ſumus· a vigi/
lantibus poſſe per dei gratiaʒ poſſideri ·
⁊ cõmotionem carnis diſtrictionis rigo
re atq; iudicio reſiſtente · vigilantibo poſ
ſenon cõtingere non negamus. Atruʒ
autẽ ⁊ doꝛmientes hac inquietudine ca
rere poſſimus · volumus edoceri Duab

nanq; decauſis poſſibile hoc eſſenõ cre⸗

dimus · q̃s licet abſq; verecundia neꝗa
mꝰ effari · tñ qm̃ h̊ medicine ipᷣius neceſſi
tas cogitqueſumus vt cum venia tui ſi
q̃ foꝛte inuerecũdius fuerint denudata
ſuſcipias. Oꝛimum ergo eſt qð p ſom/⸗
ni quietem mentis vigoꝛe laxato· obſer⸗
uari nequaq; illius valeat cõmotionis
obꝛeptio. Secundo ꝙ etiam vrine colle
ctio cum veſice capacitatem quieſcenti/

bus nobis indeſinenti confluxu. interni
humoꝛis o ppleuerit excitet mẽbꝛa mar/
ceſcentia · quod etiam paruulis vel ſpa/

donibus eadem nibilominus lege ↄtin:.
git, Vnde fit vt ſi non oblectatio libigi

Lollatio xI abbatis Cheremonis

nis vulnerat mentis aſſenſum· confuſio

ne tamen eam bumiliet turpitudo mem
bꝛoꝛum.
Reſponſio ꝙper ſomnum acci
dens carnis commotio nonof⸗
ficiat caſtitati. Capᷣt.rx.
Haeeremõ. Apparet vos nec
c dum vere caſtitatis agnoniſſe
virtutem · qñquidem diſtrictio
nis auxilio eam a vigilantibus tm̃ cre/
ditis retentari Et indeeſt ꝙ putã a doꝛ
miẽtibus quaſi rigoꝛe animi reſoluto.ĩ/
tegritatem non poſſe ſeruari. Poꝛro ca
ſtitas nõ vt arbitramini diſtrictiõis pᷣ⸗
ſidio · ſed amoꝛe ſui ⁊ ꝓpꝛie puritaſ᷑ᷣ dele
ctatione ſubſiſtit. Non eni caſtitas ſed
ↄtinẽtia dicit· vbi adhuc ei aliqᷓ reſiſtit
aduerſitas voluptatis. Aideᷣ ergo his
qui caſtitatis affectũ ꝑ dei gratiam me⸗
Dullitus receperũt · diſtrictionis ceſſatio
nem cũ doꝛminnt nõ obeſſe · ꝗᷓ ĩfida etiã
vigilantibus ratione certiſſima cõpꝛo/
batur Quicquid enim cũ laboꝛe cõpᷣmi
tur · tem poꝛales dimicanti pᷣſtat induti⸗
as non tamẽ ꝑpetuam ſecuritatis quie⸗
tem tribuit poſt laboꝛem. Quicqͥd auteʒ
pꝓffunda fuerit virtute deuictũ · abſq; vl
la inquietudinis ſuſpitione com poſitũ ·
iugem pacis victoꝛi conferet firmitateʒ.
Mobꝛem donec pulſari nos carnis cõ/
motione ſentimus nouerimꝰ nos ad ca
ſtitatis necdum ꝑueniſſe faſtigia· ſed ad
puc ſub infirmitate continentie cõſtitu/
tos pꝛelijs fatigari. in quibus neceſſe eſt
Dyubios ſemp eſſe euẽtus. Qð aũt ineui

—

tabilem eſſe cõmotionem carnis h̊ aſtru

ere voluiſtis indicio · ꝙ ea ne ipi quidem
eunuchi carere demptis genitalib pñt.

ſciendu m eſt non eis carnales eſtus nec

affectum libidinisſed ſolã ſatiue gene⸗

rationis deeſſe virtutem. AUnde manife
ſtum eſt ne illos qdem ſi ad hãc ad quãa

nos nitimur caſtitatem cupiunt pueni⸗

re · ab bumilitate et cõtritione cordis vł

continentie diſtrictione debere laxari · li⸗

cet nequaqᷓ; ſit diſcredẽdum minoꝛe ab

eis caſtimoniaʒ poſſelaboꝛeac ſtudio cõ

..

N

multum interſit inter caſti⸗
tatem et continentiam. Lap. xi.

AVäãobꝛem pfectio caſtitata la
A boꝛioſis continentie rudimeni
ppetua tranquillitate diſcerni/

tur. Mec eſt enĩ vere con ſummatio caſti
tatis.quęnon impugnaus carnał cõcu
piſcentie mot ſed toto hoꝛroꝛe deteſtas ·
inu gem atq; inuiolabilẽ ſui retinet puri/
tatem nec poteſt aliud quid eſſe qᷓ; ſacti/
tas Moc autem fiet qñ iam deſinens ca
ro aduerſus ſpũm concupiſcere · deſide⸗
rijs eius virtutiq; cõſen ſerit · ceperintq;
ſibi inuicem pace firmiſſima federari: et
fyi pſalmigrapbi ſentẽtiam habitaue⸗
rint fratres in vnum.illam repꝛomiſſam
a dño beatitudinem poſſidentes: de qua

ait Si duo er vobis conſenſerint ſuper
terram de omĩ re quãcunq; ꝑetienit fiet
ilł a patre meo qui in celłeſt. Quiſꝗs er

go intellectualis illius iacob. id eſt ſup⸗
plaäatatoꝛis tranſcenderit gradum ab il⸗
la continentiecolluctatione ac ſu ꝓplan
tatione vicioꝛũ. obſtupefacto femor ner
uno ad iſrahelis meritum ꝑpetua coꝛdis
Directiõe cõ ſcẽdet. Quẽ oꝛdinem etiam

leatus dauid ita ſpũſſancti vaticinatio

ne diſtinxit in pꝛimis inquiens. Notus

in iudea deus · id eſt in aima quę adhuc

ſub peccatoꝛũ confeſſione retinetur. iu/

dea enim confeſſio interpꝛetat᷑ · in iſrael

un tez id eſt in eo qui videt deum · ſiue vt
quidam interptatur. rectiſſimus dei eſt.
non ſolum notus ſed etiam magnuz eſt

nomẽ eius. Deinde ad ſublimioꝛa nos

Ppuocans·ac volens etiam locum ipſuʒ
quo dñs delectatur oſtendere. Et fact⸗
eſt inquit in pace locꝰeiꝰid eſt nõ in con

flictu certaminis ⁊ colluctatiõe vicioꝝ·

ſegd in caſtimonie pace ⁊ in coꝛdis tran/

quillitate perpetua. Huncigitur pacis
locum extinctione carnaliũ paſſionum
ſi quis meruerit obtinere.ex hoc qͥ pꝛo⸗
ficiens gradu · ac ſyon ſpiritalis · id eſt
ſpecula dei conſequenter effectus · er it

ctiã habitatio eius. Mõ enim in confli⸗

— — ——— — —. —.

— = ⏑

etu cotinentie · ſed in iugi virtutum ſpe⸗/
cnla dominꝰ cõmoꝛat᷑ · vbi iam nõ retũ⸗
dit · non compꝛimit · ſed imperpetuũ con
frigit potentias arcnuum· ex qbus videli
cet aduerſum nos libidinũ quondaʒ ia

cula dirigebanturignita Nidetis ergo

quia ſicut non eſt in colluctatione conti
nentie ſed in caſtitatis pace locus dñi ·

ita etiã habitatio eius in ſpecula ſit ⁊ cõ

templatione virtutum. AUndenon ĩme⸗
rito poꝛte ſyon cunctis tabernaculis ia⸗
cob pꝛeferuntur. Diligit enim dñs poꝛ
tas ſyon ſuꝑomnia tabernacula iacob.
autem p boc inenitabilem eſſe cõmo
tionem carnis aſſerit/quod vrina cũ ve
ſicã iugi inſtillatione repleuerit · qeta eti
am ſu ſcitet membꝛa · licet vere ſectatoꝛi/
bus puritatis ad obtinẽdam eam nihil
pꝛeiudicet iſta commotio·quaʒ hec ſola
interdum ⁊ tamen ꝑ ſopoꝛem neceſſitas
excitarit.ſciendum tamẽ eſt· ita ſi com
mota fuerint ad quietem ꝓpꝛiã reducan
tur caſtitatis imperio · vt non modo cuʒ
nullo pꝛuritu · ſed necum mima quideʒ
libidinis recoꝛdatione ſedent᷑.Et idcir⸗
co vt cum lege animi·lex qͥʒ cõgruat coꝛ
poralis· etiam in ipᷣius aquę potu ita eſt
nimietas caſtiganda · vt humoꝛis quo/
tidiana illa collectio pigriꝰ arefactis in/
fluens membꝛis· illum quẽ ineuitabileʒ
putatis coꝛpꝛis motum non ſolum ra/
riſſimum · verumetiã lentũ reddatac te⸗
pidum frigidumq; (vt ita dixerĩ (igneʒ.

abſq; vllius aduſtionis ardore roꝛan

tem ſuſcitet flammam· inſtar admira/
bilis illius moſaice viſionis · vt carnis
noſtrę rubus innoxio igne circũdatus
non vratur · vel ſicut illoꝛũ triũ iuuenuʒ
quibus ita roꝛãte ſpiritu foꝛnacis chal/
dayce flamma diſcuſſa eſt · vt nec capil⸗
los eoꝛuzʒ aut fimbꝛias odoꝛ ignis affla⸗
ret· vt illud quodamõ quod ſanctis re/
ꝓmittitur ꝑ ꝓphetamincipiamus iam ĩ
hoc coꝛpoꝛe poſſidere: cum ambulaueris
per ignem non cõbureris·⁊ flama nõ ar
debit in te

— . . —
.
. „
– – 8

De mirabilibus quępeculiari
ter in ſanctis ſuis deug opera/
tur. Laß. x.
AIggna enim were atqʒ mirifica
m ſunt-nec vlli hominũ penit· ni
ſi his tantum qui experti ſunt
notaquę dominꝰſidelibus ſuis adhucĩ

iſto coꝛruptionis vaſculo conſtitutis·ĩ/

effabili largitur liberalitate. Quę phe⸗
ta mentis puritate perluſtrans · ta ex ſua

qᷓ; ex illoꝛũ perſona qui in hunc ſtatum
affectũq; perueniũt exclamauit. Mira

opera tua· aĩma mea cognoſcet nimis

Alioquĩ nihil noni nec magni intelligi/

tur pꝛopheta dixiſſe· ſi alio coꝛdis affe⸗

ctu vll de alijs operibus dei hec pꝛonun

ciaſſe credatur Mullus eten ĩ eſt hominũ
qui mira eſſe opera dei etiam ex ipiꝰ crea

ture magnitudine non agnoſcat · Cete⸗

rum illa quę in ſanctis ſuis quotidiana

operatione diſpenſatac ſpeciali muni⸗

ficentia affluenter effundit:nullus alius

niſi animaperfruenij agnoſcit · quein ſe/
creto conſcientię ſue ita eſt beneficioꝛum

eius arbitra ſingularis: vt ea non ſoluʒ

nullo valeat ſermone diſſerere · ſʒne ſen/
ſu quidem et cogitatione complecti cuʒ
ab illo ignito feruoꝛe diſcedens ad iſtos
materia les axc terrenos intuitꝰ fuerit de⸗
uoluta. Quis enim in ſe opera dñi non
miretur cum inſatiabileʒ ventris inglu
niem · ⁊ ſumptuoſam gule ꝑnicioſamq;
luxuriã · ita ĩ ſe videritfuiſſe cõpꝛeſſã: vt
vixipᷣm exiguum ac viliſſimum cibũ ra/
ro inuituſq; percipiat: Quis non ob⸗
ſtupeſcat opera dei · cuʒ illum ignem libi
dinis quem naturalem antea ⁊ velutin
extinguibilem eſſe credebatita refriguiſ

ſe perſen ſerit · vt ne ſimplici quidẽ ſe coꝛ/

poꝛis motu ſentiat incitari. Quomodo
non vᷣtutem domini otremiſcat quiſq;·
cũ hoĩes quõdam diros atq; truculen⸗
tos qui ad ſummũ iracundie furoꝛẽ etiã
blandiſſimis ſubditoꝛũ irritabãtur ob/
ſequijs.ad tantam tranſiſſe viderit leni
tatem · vt non ſolum nullis iam commo
u eatur iniurijs·ſed etiam cũ ſlatenait
2

OD

ſumma magnanimitate congaudeant:
NQuis plane non miretur oꝑera dei: ac

toto pꝛoclamet affectu· quia ego cogno

ui ꝙ magnuseſt dominus: cum vel le vl

alium quempiam ex rapaciſſimo libera
lem · ex ꝓdigo cõtinentem · ex ſuperbo hu

milem · ex delicato ac tenero ſqualidum
hirſutumq; perſpexerit: ⁊ egeſtate atʒ an
guſtia pᷣſentium rerum etiam volunta/

rie pfruentem: Iſta ſunt pꝛofecto mira

opera dei · quę peculiariter anima phe/
te ſimilium q; eius mirifice cõtemplatio/
nis intuitu'ſtupefacta cognoſcit · Iſta

ſunt pꝛodigia que poſuit ſuper terram·
quę idẽ pꝛopheta conſiderans:ad admi

rationem eoꝛum cũctos populos aduo/

–

cat dicens. Aenite ⁊ videte opera dei · q
poſuit pꝛodigia ſuper terram· auferens
vella vſq; ad fines terrę.arcum cõteret

1 confringet arma ⁊ ſcuta cõburet igni.
NQuod enim maius poteſt eſſe ꝓdigium
q; ſub momento breuiſſimo exrapaciſſi

mis publicanis apoſtolos fieri: ex perſe⸗

cutoꝛibus truculẽtis pꝛedicatoꝛes euã⸗
gelij patientiſſimos reddi:ita vt eam qᷓ;ᷓ
perſequebantur fidem etiã effuſione ſui
ſanguinis ꝓpagarent: Iſta ſunt opera
dei quę ſe quotidie vna cum patre ope⸗

rari filius pꝛoteſtatur dicens. Ormens
vſq; hodie operatur ⁊ ego operoꝛ. De.

iſtis operibus dei beatus dauid in ſpiri⸗
tu canens. Benedictus inquit dominꝰ

Miſrł qui fac mirabilia mag ſolꝰ. De

iſtis ⁊ amos pꝛopheta Qui facit inquit

omnia·et conuertitea ⁊ tranſmutat in

matutinam vmbꝛam moꝛtis. Mec eſt
nẽpe immutatio dextere excelſi · De hac
ſalutari opatiõe dei oꝛat pꝛopheta dñm
Dicens. Confirma deus hoc quod ope/
ratus es in nobis · At pꝛetermittã illas

ſecretas atq; abſconditas diſpenſatio/
nes dei · quas intra ſe peculiariter exerce

ri mens ſanctoꝛum omniũ moment ſin

gulis intuetur · illam celeſtem infu ſionẽ

letitie ſpiritalis:qua deiectus animus

iĩſperati gaudij alacritate ſuſtollitur ad
illos ignitos coꝛdis exceſſus.⁊ tam inef⸗/

Lollatio x abbatis Cheremonis

fabilia q; inaudita ſolatia gaudioꝛum
quibus nonnunq; ignaniſſimo ſtupoꝛe

toꝛpentes · ad oꝛationem feruẽtiſſimã ve
lut de ſomno pꝛofudiſſimo ſuſcitamur.

Hoc inq; eſt gaudium de quo beatus

apoſtolus.Quod oculus inquit nõ vi⸗

dit· nec aunis audiuit nec in coꝛ bomĩs
aſcendit eius ſcʒ qui terrenis vitijs he⸗

betatus adhuc homo eſt humanis in/

beret affectibus: nibilq; deiſtis dei mu⸗/
neribus intuetur. Deniq; idem apoſto⸗
lus tam ⁊æ ſeqꝙᷓ; de ſimilibus ſibi ꝗ iam

⁊e bumanaↄuerſatione diſceſſerat· ſub

iecit dicens. Nobis autẽ reuelauit deus

Aſoli qui experiuntur agno/

ſcant dulcedinem caſtitatis.
Mbis igitur omnibus quan⸗
iitum mens ad ſubtilioꝛem pꝛo

fecerit puritatem · tanto ſubli⸗

mius intuebitur deum · admirationis
intra ſemetipam potius capiet incremẽ/

ta · quã loquendi facultatem aut ſermo⸗

nem narrationis inneniet. At enĩ vim

leticie huius inexpertus mente percixe⸗

re· ita explicare ſermonenon valebit ex/
pertus · tanq; ſi quis dulcedinem mel⸗
lis ei qui nunq; quicq; dulce guſtauerit
velit ſermoniby enarare · pꝛofecto nec il

le ſapoꝛis illius ſuauitatem quã nunqᷓ;

oꝛe percepit auribus capiet necille dul /
cedinem quã guſtus voluptatecogno⸗

uit · verbis poterit indicare· ſed ꝓpꝛia tã/
tum agnitione ſuauitatis illectus· neceſ

ſe eſt vt experti ſapoꝛis iocunditatem in/

tra ſemetipᷣm ſolũmodo tacit admiret
Ita igit᷑ qſqͥs in hunc quem pꝛeditimꝰ

virtutum ſtatum mernerit peruenire · H
omnia quę in ſuis peculiari gratia dñs

operatur· tacita mente perluſirans hbo/

rum q; omniũ attonita conſideratione

flammatus: cum intimo coꝛdis exclama
bit affectn. Mira opera tua us· ⁊ ani
ma mea cognoſcet nimis Iſtud ergo eſt

mirabile opus dei· homin em carneũ ear

nales affectus in carne poſitum reſpuil

ntn
lur
knr

4

u.

O2

nis
bo
/
ln⸗
lun
ſ
Ws

no/
,

an,
ao
ſa⸗
Wnons
eni,
ſnv⸗
in
ir/
ta⸗
el⸗
N
cil
ic;
ul⸗
o/
au⸗
nah
nn,
Cont
aun
ninh
1 ni⸗
o⸗,
one
ma
rani
vek
ſiear

ſpui

ſe. ⁊in tanta rerum atq; incurſuum va
rietate vnum tenere animi ſtatuzʒ. atq; ĩ
mobilem in omni accedentium permu⸗
tatione durare. Qua virtute fundatus
ſenex qᷣdã·cũ apud alexandriã turb in/

fidelium circũfu ſus· non ſolum maledi

ctis wrumetiam grauiſſimis impellen/

tiã vrgeretur iniurijs eiq; a ſubſannan
tibus diceretur. Quid miraculi chꝛiſtꝰ

vſter quem colitis fecit:. Ille inqᷣt. At
bis ac maioꝛibus ſi intulerii non mone

ar nec offendar iniurijs

Interrogatio decontinentie
qualitate ettemporis modo in
quo caſtitas perfici poſſit.
LCLa.apitulũu. xiiij.

H Ermanus. Quoniã nosad

g miratio nõ humane bhuius ne⸗/
q ꝗʒ terrene ſed plane celeſtis at/
qʒ angelice caſtitatis: ita ſubito ſtupoꝛe

confuditvt terroꝛem magis deſperatio

nis incuteret. q; ad expetendam ſe nros
animos pꝛouocaret· queſumus vt nos
de obſeruantie qualitate ac tempoꝛis

modo · quo acquiri vel perfici valeat. do

ctrina pleniſſime diſputatõis iſtituas·
quatinus ⁊ conſummari eã poſſe creda/
mus· ⁊ ad expetendam deinceps ſpacio
conſtituti tem poꝛis animemur. Incõpᷣ/
henſibilem nan q; eam in carne hac po/
ſitis quodãmodo iudicamus · niſi nobᷣ
oꝛdo quidam ac via qua ad illam vale/
at perueniri: certa ratione pandatur

Reſponſio intra quod tempuſ
poſſibilitas caſtitatis poſſit a
gnoſci. CLap. xv.

Haoeremon. Temerarium ſa
c tis eſt ſu per conſũmatione hu⸗
luus dequa loquimur caſtitaſ ·
in tanta pꝛeſertim vel voluptatũ diuer/
ſitate vel viriuʒ. certam tempoꝛis deſini
re menſura·ꝗᷓ non facile etiã in iſtis ma/
terialibus artibus ac viſibilibus diſci/

wnn . p. ſt Y 5

.
.

plinis decerni poteſt. ſcdᷣm intentionem
nanq; animi atq; ingenij qualitateʒ. ne
ceſſe eſt eas ab vnoquoq;ʒ vel celeriꝰ vel
tardius appꝛehendi rationẽ tamẽ obſer
uantie ? tem poꝛis modum intra quẽ eiꝰ
poſſibilitas agnoſcatur. conſtantiſſime
poſſumus definire. Quiſquis igit᷑ extra
ctus a cunctis confabulationibus ocio/
ſis· ⁊ moꝛtificatus ab omni ira ac ſollici/
tudinecuraq; mundana. duobus tãtũ

paximacijs fuerit quotidiana refectione
contentus. aquę ſatietate ſᷣtracta· q⸗

etem ſomni trium ſiue (vt alij ſtatuerũt)
quattuoꝛ hoꝛarũ ſpacio terminarit. nec

tamen laboꝛum aut continentie huiꝰ me

rito ſed miſeratione dñi eam ſe credide/
rit adeprurum quia ſine bac fide vana

eſtomnis bumani lalbvꝛis intentio· non
amplius cq; ſex menſibus· pfectionẽ iſtꝰ
im poſſibilem ſibi nõ eſſe cognoſcet Eui

dens tamen eſt iam ꝓxime puritatis in-
diciñ· incipere eam de ꝓpꝛij laboꝛis indu

ſtria non ſperare. Si enim vim verſiculi

illius vnuſquiſq; in veritate cõceperit·
Miſi dñs edificauerit domum.ĩuanum

laboꝛant qui edificant eam· ſequitur · vt

nec de puritaᷣ ſuę meritis extollat· intel
ligens eam ſenon ſua diligentia.ſed do-
mini miſericoꝛdia conſecutum· nec ↄtra

alios immiti rigoꝛe moueatur · ſciens hu

manam nihil eſſe virtutem · ſi eam virt

diuina non iuuerit

De fine ac remedio caſtitatis
Lapitulu. xvi.

Raoinde vnicuiq; noſtrum ad

p nerſus ſpiritum foꝛnicationis
totis viribus deſudanti. victo
ria ſingularis eſt· de merito conatus ſui
remedium non ſperare · quęfides licet fa
cilis ac plana omnibus videatur tñ taʒ
difficile ab incipientibus q; ipius caſti⸗
tatis perfectio poſſidetur. Nam cuʒ eis
vl particula puritatis arriſerit:ↄtinuo

in conſcientie ſue ſecretis elatione qᷓ̃daʒ

ſubtiliter illabente ſibimet blädiuntur .
credenteſq; eam ſe diligentie ſue ſtudio

1 3

„A

conſecutosneceſſe eſt vt ſu perno illo pᷣ⸗
ſidio paululum denudati: tamdiu illis
quas diuina virtus extinxerat paſſioni
bus oppꝛimantur. ꝙ;diu experientia do⸗

cente cognoſcãt ſe viribus atq; indu/

ſtria ſua puritatis bonum obtinere non
poſſe. Et vt diſputationem noſiram de
fine pleniſſime caſtitatis longa lucubꝛa⸗

tione confectaʒ bꝛeuiter concludamus·

in vnum omnia quę copioſe ſparſimq;

digeſta ſunt colligentes. hec eſt conſum/
matio caſtitatis· vt vigilanteʒ in õachü
oblectatio libidinis nulla perſtringat

vt quieſcentẽ ſomnioꝛum non fallat il⸗
luſio · ſed cum doꝛmienti tantum per lo⸗
pite mentis incuriam commotio carnis
obrepſeritquemadmodum ſine vlla ti/
tillatione voluptatis excitata eſt· ita eti
am ſine vllo pꝛuritu coꝛpoꝛis conquie⸗
ſcat. Hec de caſtitatis fine:quantum po
tuimus non verbis ſed experientia ma/
giſtrante digeſſimus. Qus licet a deſi/
dioſis ac negligentibus arbitrer impoſ⸗
ſibilia foꝛſitan iudicãda· certus tamen
ſum a ſtudioſis ac ſpiritalibus viris a⸗

gnoſcenda pariter ac pꝛobanda. Tan/
tum nanq; inter hominem diſtat et ho/

minẽ quantum ⁊ illa in quibus animi
eoꝛum tendit intẽtio ab inuicem diſpa⸗
rantur · id eſt vel celũ ab inferno. vlchu⸗
ſſus a belial ſcᷣm ſentẽtiam domini ſal

natoꝛis. Si quis mihi miniſtrat me ſe⸗
quat᷑.⁊ vbi ego ſum illic ⁊ miniſter meꝰ

erit. Et iterum. Abi eſtthecaurus tuus
ibi erit cꝛ tuum. Hucuſq; beatus che
remon de caſtitatis perfectione diſſeru/
it: admirabilem q; doctrinam ſublimiſ⸗
ſime puritatis tali ſermone ↄcluſit. ſua/
dens ſtupentibus atq; anxijs nobis · vt
quia iam noctis pars maioꝛ effluxerat·
tradita quieti paululũ membꝛa natura
li ſopoꝛis cibo minime fraudaremus ne
languens toꝛpoꝛe coꝛpoꝛis ſui etiã mens
vigoꝛem ſancte intentionis amitteret.
Erplicit collatio ſecunda abba
tis Cheremonis de caſtitate

.„ —

Collatio xII

—

Incipiunt capitula collatiõis

tertie eiuſdem abbatis de pꝛo⸗

tectione dei. Lapᷣͥ. pꝛimum

Roemium.
ij Interrogatio quare non
mmeerita virtutum laboꝛantis in.
duſtrie veputentur.

ij Relſponſio ꝙ ſine adiutoꝛio dei

non ſolum perfectio caſtita⸗
tis · ſed omnino nibil boni
perfici poſſit.

uij Obiectio quemadmodum gen

tiles abſq; gratia dei caſti⸗
moniam habuiſſe dicant᷑.

imaginaria caſtitate.

v W ſine gratia dei nullos indu/

ſtrios conatꝰ exequi valea/
mus.

vij De pꝛincipali pꝛopoſito dei · et

Pluluiuigentia quotidiana.
viij De gratia dei et ar bitrij liberta⸗

ix De virtute bone voluntatis no

ſire ⁊ gratie dei.
De liberi arbitrij infirmitate

ti Atrum bonam voluntatem no

ſtram ſequatur an pꝛecedat

,.„4„

xij N voluntas bona nec ſemper

gratie · nec ſemper ſit bomi⸗
ni tribuenaa

„₰

xiij O gratiã dei humani conatus

compenſare non poſſint

xiij W temptationibus ſuis de vir
tutem humani experiat ar⸗

bitrij.

xv De multiplici vocationum gra

tia:
xvi De gratia dei eo qꝙ bumane fi⸗
e tranſcendat anguſtias.

xvij De inſcrutabili diſpenſatione

.

xviij BDeſinitio patrũ eo qarbitriuʒ

aàaaug ſaluandũ nõ ſit ydoneũ
Erpliciunt capitula.

Caopitula

ti

nsn

te
n no
edet

npe
omi⸗/

gaws
.
WN
mun/
nungt
eſ⸗
Mns.
ſon⸗

nij
vonen

Collatio xIII de pꝛotectiõe dei

Incipit tertia collatio abba/
tis cheremonis de pꝛotectione
dei Laß. pꝛimum

9᷑doc ſynaxi

percepto

paululuʒ
ſopoꝛe re⸗
meates ſe
nem oppe

genti abbas germanus ſcrupulo mone
batur · ꝙ in pꝛeterita diſputatiõe cuius
virtus ſummum deſiderium incognite
nobis caſtitatis iufuderat: vnius adie⸗

ctione ſententie beatus ſenex merituʒ hu

mane canſaſſet induſtrie· aſtruẽs homi/

nem q;uis ſummis ad bonam frugẽ vi/
ribus enitatur.tamen boni com potem eſ
ſenon poſſe · niſi id diuini tantum mune

ris largitate/non operis ſui ſtudio perce
piſſet. MHanc igiturqueſtionem attoni/
te voluentibus nobis · pꝛogreſſus cellu/
la beatus heremon cum quidem nos
inuicem muſitare ſenſiſſet· ſolito bꝛeuiꝰ

oꝛationum atq; pſalmorum ſolennitate

tranſcurſa · quid moueret inquirit.

Interrogatio quare non meri

ta virtutũ laboꝛantis in uſtrig

Unc Germanus. Quan

t tunm excellentiſſime inquit ſuͤb/
liuinmitate virtutis quęe noctur⸗

na diſputatione patefacta eſt· pene ( vt

ita dixerĩ) a fide poſſibilitaſᷣ excludim̃ ·
tantum nobis pacetui dictum ſit vide-
turabſurdum . ſi laboꝛum ſtipendiuʒ.id
eſt perfectio caſtitatis quę inſtantia pꝛo/

pꝛij ſudoꝛis acquiritur:non ſpecialit᷑ la/

boꝛantis deputetur iuduſtrie· Ineptum

eſt enim · vt ſi verbi gratia agricolam er

ga culturam tere irremiſſum ſudium
viderimus im pendere. non illius effica/

cie aſcribamus ⁊ fructum.

Reſponſio ꝙ ſine adiutoꝛio
dei non ſolum perfectio caſtita
tis ſed omnino nichil boni per
fici poſſit. Capitulũ.ij.

Heremon. Moc ipᷣo qð pꝛo
cC ppoſuiſtis exemplo· enidentiꝰ ap
ptꝛobatur nihil poſſe pꝛoficere
ſine adiutoꝛio dei laboꝛantis induſtriã
Mec enim agricola cum omnes conatꝰ
ſuos in excolendis expenderit terris· con
feſtim etiam pꝛouentum ſegetum ⁊ vber
tatem fruguz ſue poterit induſirie depu
tare · qᷓ irritam eſſe frequenter expertus
eſt· niſi eam pluuiarum opoꝛtunitas ⁊
byemis trãquilla ſerenitas ſubſequat᷑·
ita ut adultos iam fructus ac pfecta ma
turitate ſolidatos: quodãmõ de mau te
nentiũ viderimus plerũq; pꝛereptos· ni⸗/
hilq; labvꝛantibus illam iugem ſudorj
inſtantiam contuliſſe quia non fuit do/
mini opitulatione directa· Sicutigitur
inertibus agricolis: qui ſua frequẽt᷑ vo
mere arua non ſubigunt banc vbertatẽ
ſegetum pietas diuina non confert. ita
laboꝛantibus pernox ſollicitudo nõ pꝛo
derit · niſi miſericoꝛdia domini fuerit p⸗
ſperata. In quo tamen bumana ſuper/
bia nullatenus ſe gratię dei vel exequa/
re vel admiſcere contendat participẽq;
ſe in muneribus dei per hoc conetur inſe

rere· vt labvꝛem ſuum auctoꝛem eſſe di

uinę exiſtimet largitatis·ac pꝛouentũ co
pioſiſſimaruʒ frugum · induſtrie ſue me
ritis reſpondiſſe gloꝛietur. Cõſideret nã
q; ac veridica examinatione perpendat.
q;ne ipos quidem conatus quos pꝛo de
aͤeri⸗ opulentie intentus exercuit.ſuis
viribus impendere potuiſſet· niſi enʒ ad
exercenduʒ omneopus ruris. pꝛotectio
domini ac miſericoꝛdia roboꝛaſſet · et in

efficax eius voluntas ſu iſſetac virtus·

14

N

niſi etiam peragendi copiam:quę non⸗
nunqᷓ; vel ſiccitatis vel imbꝛium nimie/
tate fraudatur diuina clementia pꝛeſti
tiſſet. NMam cum ⁊ bonũ virtutis et ſani
tas coꝛpoꝛis ⁊ omnium effectus operuʒ
actuumq; pꝛoſperitas a domino fu erit
condonata: oꝛandum eſt ne fiat ei ſicur
ſcriptum eſt. cęluʒ ereum ⁊ terra ferrea ·
⁊ ne reſiduũ locuſte comedat bꝛucus·et
reſiduum bꝛuci eruca deuoꝛet.⁊ reſiduũ
eruce rubigo conſumat. Nec in hoc tan
tum eget diuinitatis auxilio agricole la
boꝛãtis induſtria · niſi etiam inſperatos
auertat caſus.quibus etiam ſi deſidera
ta fructuum fecunditate ager fuerit opi⸗
matusnon ſolum ſpei ſue vana expecta
tione fruſtrabitur· xerumetiam pcepta⸗
rum et reconditarum iam vel in area vel
in hoꝛreo frugum vbertate fraudabitur
Quibus manifeſte colligitur: non ſoluz
actuum. verumetiam cogitationum bo
narum ex deo eſſe pꝛincipiuʒ qui nobis
Zinitia ſancte voluntatis inſpirat·⁊ vir
tu tem atq; opoꝛtunitatem eoꝛuz quere
ctecupimus tribuit peragendi. Omne
enim datum bonum. et omne donum
perfectum deſurſum eſt deſcẽdens a pa/
treluminũ · qui ⁊ incipit quę bona ſunt
Zexequitur.⁊ cõſummat in nobis · dicẽ/
tea poſtolo. Qui autem dat ſemen ſemi⸗
nanti:⁊ panem ad manducandum pꝛe-
ſtabit· ⁊ multiplicabit ſemen veſtrum ·
creſcere faciet fructus iuſticię veſtre No
ſtrum vero eſt· vt quotidie attrahentem
nos gratiã dei humiliter ſubſequamur.
Vl certe dura ceruice ⁊ incircumciſis vt
ſcriptum eſt auribus eideʒ reſiſtentes · p
hieremiam mereamur andire Nũquid
qui cadit non reſurget aut qui auerſus
eſt non reuertetur: Quaꝛe ergo auerſus
eſt populus iſte in bieruſalem auerſione
cõtentioſa: Indurauert ceruices ſuas
noluerunt reueri.
Obiectio quemadmodum gẽ⸗/
tiles abſqʒ gratia dei caſtimo⸗
moniam habuiſſe dicantur.

llatio xIII abbe

Capitulũ iiij.
Ermanus Huic ſenſui cui
g pietas abꝛupte a nob nõ põt
impꝛobari ·.illud videtur obſi/
ſtere :quod ad deſtructionem liberi arbi⸗
trij tendit. Mam cnm multos gentilium

qui vtiq; diuini adiutoꝛij gratiam non

merenturnon ſolum frugilitatis atʒ pa
tientieſed quod magis mirum eſt etiaʒ
caſtitatis videamus fulgere virtutibo.
quomõ captiu ato libere voluntatis ar

bitrio · dei munere collate illis fuiſſe cre /

Tende ſunt:cum vtiq; mundane ſapiẽ⸗
tię ſectatoꝛes· non ſolum dei gratiã ſed
ipm etiam verum deum penitus ignoꝛã
tes · qu antum vll ſerie lectionis vel quo/
rundam traditionecognouimusſum/
mã caſtimonie puritatem pꝛopꝛij labo.
ris induſtria poſſediſſe dicantur:

Reſponſio de philoſo phoꝛnʒ

imaginaria caſtitate
HNHoeremon Gratum mihieſt
cCNWdu ſümo agnoſcẽde veriraſ
anmoꝛe flammamini· quędam
etiam inepta pꝛoponitisquoꝛum obie⸗
ctione pꝛobatioꝛ atq; (vt ita dixerim )ex
ploꝛatioꝛ catholice fidei virtus aꝓpare/
at. Quis etenim ſapiẽs tam contrarijs
ꝓPpoſitionibus vteretur. vt celeſtem ca/
ſtimonie puritateʒ quã heſterna die nec
per dei gratiam moꝛtalium cuiq; aſſere⸗
batis poſſe conferri · nunc eandeʒ etiam
a gentilibus crederetis virtute pꝛopꝛia
fuiſſe poſſeſſam:? Sed quia hec exploꝛã⸗

de pꝛoculdubio(vt dictuʒ eſt) ſiudio ve

ritatis oꝓponitis· quid de his teneamꝰ

aduertite · Oꝛimum ꝓbiloſophos neqᷓ/

cqᷓ;ᷓ credendum eſt talem animi caſtitateʒ

qualisa nobis exigitur aſſecutosquib⸗

iniungitur vt non ſolum foꝛnicatio ſed
neimmundicia quidem nomineturĩ no
bis. Mabuerunt aũt illi quandam me⸗/
riken· hoc eſt poꝛtiunculam caſtitat· id

eſt abſtinentiam carnis vt tantuʒ a coi/

tu libidinem coercerent· hanc autem in/

ſ
n
N

ncidl
mmias
acun
obie⸗
nn t
pale⸗
karis
mn ca,
lenec
Mere⸗
cäan
pohu
on
vcor

wado⸗
nne,

col

min⸗

dicitur compꝛeſſiſſe ſententia

De pꝛotectione dei

ternã menti ac perfectam coꝛpoꝛis puri/

tatem. non dicamopere aſſequi · ſed nec
cogitatione potuerunt. Deniq; famoſiſ
ſimꝰ ille ipᷣoꝛum ſocrates/hoc vt ipi ↄce⸗
lebꝛant de ſe non erubuit pꝛofiteri.Naʒ

cum intuens eũ quidũphyſiognomon

dixiſſy ommapederaſtu·hoc eſt. oculi coꝛ

ruptoꝛis pueroꝛum · ⁊irruentes in eũ di

ſcipuli eius· vlciſci illatum magiſtro vel
lent conuiciũ · indignationem eoꝛũ hac

quieſciteo ſodales etenim ſum ſed con/
tineo. Apertiſſime igitur non ſolum aſ-/
ſertione noſtra.ſed etiam ipoꝛum pꝛofeſ

ſione monſtratur: conſummationem tã

tummodo impudicicie. id eſt cõmixtio/
nis turpitudinem· violẽta ab illis neceſ
ſitate compꝛeſſam. non tamẽ deſideriuʒ

de coꝛdibus eoꝛum ⁊ oblectationẽ illius
paſſionis excluſam. Cum quo aũt hoꝛ/

roꝛe pꝛoferenda eſt illa ſententia dyoge⸗
nis: Factum enim quod philoſophos
mundi huius velut quiddam memoꝛa⸗-

bile pꝛoferre non puduitneq; dici a no

bis ſine vrecũdia · neq; andiri põt. Mã

cuidam in adulterij crimine puniendo
(vt ferunt ait. r

iid eſt quod gratis vendit

moꝛte non emas. Conſtat ergo illos ve⸗
re caſtitatis quea nobis expetitur · nec a

gnouiſſe virtutem Et ideo ſatis certum

eſt circũciſionem noſtraʒ queę in ſpũ eſt ·

non poſſe niſi dei tantum munere poſſi/

Teri·⁊ his ineſſe ſolummodo ·qui deo to

ta ſpũs ſui contritione deſeruiunt

Aſine gratia dei nullo s in du/
ſtrios conarꝰ exequi valeamꝰ.
Lapitu lIũ. wvvi.

CTidcirco licet in multis immo
e in oibo poſſit oſtẽdi.ſemꝑ auxi/
lio dei homĩes indigere · nec ali
quid humanam fragilitatem quod ad

ſalutem pertinet per ſe ſolam. i. ſine ad/
iutoꝛio dei poſſe perficere · in nullo tamẽ

—

enidentius q; in acquiſitione atq; cuſto
dia caſtitatis oſtenditur. At enim tan⸗
tiſper de integritai᷑ eius difficultate diſ
putatio differatur. de inſtrumẽtis eius

beꝛeuiter interim diſputemus. Quis p·

naleat queſo q;uis feruẽs ſpũ · vel ſqua
loꝛem ſolitudinis · vel ſicci panis non di
cam quotidianam eſuriem ſed ipam ſa/
turitatem nulla hominũ laude ſuffultꝰ.
ſuis viribus ſuſtinere: Quis aqueper
petuam ſitim ſine domini conſolatione

tolerare: illum q; dulcem ac delectabi/

lem matutinum ſopoꝛeʒ bumanis frau⸗

dare oculis intra terminos hoꝛarum
gquattuoꝛ omnem quietis refectioneʒ iu

gi poſſit lege ↄcludere: Quis indeſinen
tem lectionis inſtantiã: quis irremiſſaʒ
operis fedulitatem. nullum pꝛeſentis lu
cricõmodum captans/abſq; dei gratia
explere ſufficiat: Quę oĩa ſicut deſide/
rari a nobis iugiter abſq; diuina inſpi⸗
ratione non poſſunt · ita ne perfici quidẽ
ſine eius auxilio vllatenus queunt. Et
vt hec eadem non ſolum pꝛobata nobis
experientie diſciplina· ſed etiam ceriᷣ in⸗
dicijs et argumẽtis manifeſtioꝛa redda
mus: nonne in multis quę vtiliter opta
mus implere · cũ deſiderij plenus ardoꝛ
ac voluntas perfecta non deſit · interpel/
lans quęcunq; fragilitas caſſat vota coõ
cepta: nec ꝓpoſito noſtro aſſiſtit effectꝰ
niſi virtus perficiendi dñi fuerit miſera/
tione donata · ita vt cũ ſit innumera mul

titudo illoꝛum qui fideliter virtutũ ſiu⸗
dijs deſiderent inherere · ſummam tamẽ

eoꝛum qui hec perficere vel tolerare ua/
leant inuenias raritatem · vt ſtermittaʒ
quod netunc quidem · cum omnino nul
la nos arcet infirmitas:facultas vniuer/

ſa quę volumus peragẽdi noſtre ſubia/

cet poteſtati.NQam neq; remotionis ſilẽ
tium · nec diſtrictionem ieiunioꝛũ· necle/
ctionis inſtantiã · illo etiam tpe quo poſ
ſumus pꝛo noſtro arbitrio retentamus

ſed ꝗbuſdã occurrentiby cauſis ·etiã in/
nitiſſimi frequẽt᷑ retrahim a ſalutaribi⸗

ſtitutis · ita vt vel loci vel tempor copiã
in quo hoc exercere poſſimus · neceſſe ſit

nos a domino depꝛecari. nec ſufficere

nobis id quod poſſumus certum eſt ni/
ſi etiã opoꝛtunitas peragẽdi eſ quęnobᷣ
vtiq; poſſibilia ſunta domino tribuat.
de quibus ⁊ apoſtolus Quoniã volui⸗
mus inquit venire ad vos ⁊ ſemel ⁊ ite/
rum· impediuit nos ſathanas ita vt
nonnun qᷓ; nos etiam vtiliter ab iſtis ſpi
ritalibus ſentiamus ſiudijs auocari: vt
dum nolentibus nobis interrumpitur
noſtri curſus intentio:⁊ infirmitati car/
nis aliquid relaxamus: etiam inuiti ad
ſalutarem perſeuerantiam reſeruemur.
De qua diſpenſatione dei · ſimile aliqd
beatus apoſtolus. Pꝛopter quod inqᷣt
ter dominuʒ rogaui vt diſcedereta me·
dixit michi. Sufficit tibi gratia mea⸗
nam virtus in infirmitate perficitur.Et
iteruzʒ. Quid enim oꝛemus ᷣm qð opoꝛ/
tet neſcims.
De pꝛincipali pꝛopoſito dei ⁊
pꝛouidentia quotidiana
CLapituluũ. vu.

Ropoſitum nanq; dei quo nõ
p ob boc hominem fecerat vt pi⸗
ret · ſed vt imperpetuum viue⸗/
ret · manet immobile Cuius benignitas

cum bone voluntatis in nobis quantu/

lamcunq; ſcintillam emicuiſſe perſpexe/
rit· vel quam ipe tanqᷓ; de dura ſilice no
ſtri coꝛdis excuſſerit: confouet eam et ex/
uſcitat · ſua q; inſpiratione cõfoꝛtat · vo
lens omnes homines ſaluos fieri· et ad
agnitionem veritatis venire. Quia nõ
eſi inquit voluntas ante patrem veſtrũ
qui in celis eſt· vt pereat vnus ex puſillł
iſtis. Et iterum. Mec vult inquit deus
perire animam . ſed retractat cogitãs ne
penitus pereat qui abiectus eſt · Aerax
nanq; eſt ⁊ non mentitur deus cum ob/
teſtatione diffiniens Aiuo ego dicit do

minus deus: quia nolo moꝛtem impij ·

ſed vt connertatur a via ſua et viuat.

Qui eniʒ vt pereat vnus ex puſillis nõ
babet voluntatem quomodo ſine in/

genti ſacrilegio putandus eſt· non vni⸗

uerſaliter omnes ſed quoſdam ſaluos fi
eri velle pꝛo omnibus: Ergo quicunq;
pereunt · contra illius pereũt voluntatẽ.
ita eo contra vnnmquẽq; eoꝛum quoti
die pꝛoclamante. Conuertimi a vijs ve
ſtris peſſimis.⁊ quare moꝛiemini domꝰ
iſrael:·Et iterum. Quotiens volui con
gregare filios tuos ſicut gallina cõgre⸗

gat pullos ſuos ſub alas ſuas: nolui/

ſti. Et quare inquit auerſus eſi populus

iſte in bieruſalem · auerſione ↄtentioſa-

Indurauerunt facies ſuas:nolu erũt re⸗
uerti. Pꝛeſto eſt ergo quotidie chꝛiſti /
tia · que dum vult omnes homines ſal⸗
uos fieri: ⁊ ad agnitionem veritatis ve⸗
nire cunctos abſq; vlla exceptione con/
uocat dicẽs. Nenite ad me oẽs qui labo
ratis ⁊ onerati eſiis.⁊ ego reficiam vos.
Si autem non omnes vniuerſaliter· ſed
quoſdam aduocat · ſequitur vt nec oẽs
ſint onerati vel oꝛiginali vel actuali pec/
cato · nec vera ſit illa ſententia. omnes
enim peccauerunt ⁊ egent gloꝛia dei· nec
per omnes homines moꝛs ptranſiſſe cre⸗
datur. Et intãtum omnes qui pereunt
contra dei pereũt voluntatem. vt nec ip⸗
ſam moꝛteʒ deus feciſſe dicatur · ita ſcri
ptura teſtante · Quia deus moꝛtem nõ
fecit· nec gaudet in perditione viuoꝛum.
Eſt inde eſt ꝙ plerunq; dum ꝓ nob con
traria poſiulamus· vel tardiꝰ vel nequa/
qᷓ; noſtra exauditur oꝛatio· ⁊ rurſus.ea
quę credimus eſſe contraria ·:vtilit᷑ vt be⸗
nigniſſimus medicus · etiã inuitiſſimis
dominus inferre dignatur · ac nonnũc;
pernicioſas diſpoſitiones noſtras leta⸗
leſq; conatꝰ ab effectu deteſtabili retar⸗
dat ac reuocat.ac pꝛoperantes ad moꝛ/
tem · retrabit ad ſalutez:⁊ de inferni fau
cibus extrahbit ignoꝛantes

De gratia dei et arbitrij liberta

t̃
el

i

nosſ
ang
n
igon
Vsr
i
luion
lge/
volni⸗
Nins
nnoſr.
Cütte
ninis
glal⸗
s ve⸗/
econ⸗
a
ndos⸗
Nnſe
neos
ulſe⸗
ounes
nener
e⸗
cunt
ip⸗
4 ſa i
mno
owm.
bc
Ane
nſſs
cent⸗
niſni
ornic
; u,
Mo.
mor/
niſan

erta

Capitulũ vii

Aanm curaʒatq; pꝛouidentiã
ꝗ circa nos ſuam. ſub figura me⸗
retricis hieruſalem et pernicio/

ſa ad ydoloꝛum cultũ alacritate tenden.

tis · per Oſee pꝛophetam ſermo diuinus

eleganter expꝛeſſit. Dicente nãq; ea. va
dam poſt amatoꝛes meos.ꝗ dãt panes

michi aquas measlanam meam ⁊ li/
num meum oleum meum ⁊ potũ meuʒ·

reſpõdit· ſaluti eius non voluntati con/

ſulens diuina dignatio.Ecce ego ſepiã

viã eius ſpinis.⁊ ſepiam eam maceria·
⁊ ſemitas ſuas non inueniet: ⁊ ſequetur

amatoꝛes ſuos·⁊ non appꝛehendet eos:
⁊ queret eos·nec inueniet illos · ⁊ dicet.

Reuertar ad virum meum pꝛioꝛem· qa
bene mihi erat tunc magis q; nunc. Ac
rurſus contumacias noſtras atq; con ⸗

temptus · quibus euʒ ad ſalutares inui
tantem recurſus rebelli ſpiritu dedigna
mur · tali cõparatione deſcribit. Et diri
inquit. Oatrem vocabis me · 1 poſt me

ingredi non ceſſabis. Sed quomõ ſi cõ

temnat mulier amatoꝛem ſuum . ſic con/
tempſit me domus iſrael· ait dminus

Saſ ↄgrue qm bieruſalem adultere cõ
parauerat a ſuo cõiuge diſcedenti:amo
rem quoq; ac perſeue ãtiã benignitatis
ſue viro quia femina deſeritur compa/

rauit. Mietas enim ac dilectio dei · quã

circa humanum genus ſemper impen/

dit · eo eynullis ita vincatur iniu rijs · vt

a cura noſtrę ſalutis abſcedat· ⁊ quodã
modo ſuperata iniquitatibus noſiris ꝗ
pꝛincipali ſuo pꝛopoſito reuocetur:ma/
gis pꝛopꝛie expmi alia cõparatione nõ

potuit · q; exemplo vini ardetiſſimo amo
re feminaʒ diligentis· qui quanto magj

negligi ſe ac deſpici ab ea ſenſerit· tanto

vehemẽtioꝛis circa eã celi ardoꝛe flãma

tur. Mdeſt igitur inſeparabiliter nobis
ſemper diuina pꝛotectio · tanta q; eſt er/

ga creaturam ſuam pietas creatoꝛis · vt
non ſolum comitetur eam ſed etiam pꝛe

⸗ .
— .

De pꝛotectione dei

cedat iugiter pꝛouidentia. Quam exper
tus pꝛopheta apertiſſime confitet᷑ dicẽs.

Deus meus miſericoꝛdia eius pꝛeueni/
et me. Qui cum in nobis oꝛtum quẽdaʒ

bone voluntatis inſpexerit· illuminat eã

lutem. incrementumi tribuens ei.quam
Vl ipſe plantauit vel noſtro conatu vi/

Derit emerſiſſe. QNam anteq; clament in

quit ego audiam · adbuc loquentibo eis

ego audiam. Et iterum. Ad vocem cla⸗

moꝛis tui ſtatim vt audierit reſponde⸗

bit tibi. Et non ſolum ſancta deſideria

benignus inſpirat· ſed etiam occaſiões

Sſtruit vite · Iopoꝛtunitatẽ boni effectꝰ

acſalutaris vię directionem demöſtrat
errantibus. èG

De virtute bone voluntatis
noſtręet gratię deil.
Ea.iapitulũ. ix.

Maenõ facile humana ratio/
v nek diſcernitur quemadmoduʒ
dominus petentibus tribuat · a
querentibus inneniatur · apeniatq; pul/

ſantibus. et rurſus inueniatur a non

querentibus ſe· palam a ꝓpareat inter il
los qui eum non interrogabant . et tota

die expandat manus ſuas ad ppulum

non credentem ſibi et contradicentem.

reſiſtentes ac longe poſitos vocet inui⸗
tos qttrabat ad ſalutez. peccare cupien
tibus explende copiam ſubtrahbat volũ

tatisad nequitiam pꝛoperantibus beni
gnus obſiſtat. Cui autem facile pateat ·
quomodo ſalutis ſumma noſtro tribua
tur arbitrio.de quo dicitur. Si volueri
tis ⁊ audieritis me · quębona ſunt terre
mãducabiũſ· ⁊ quomõ non volentis ne
q; currentis ſed miſerentis ſit dei Quid
etiam ſit illud. ꝙ deus reddet vnicuiq;
ſcm opera eius · et deus eſt qui operat
in vobis et velle et perficere pꝛo bona vo
luntate et hoc non ex vobis · ſed dei do/
num eſt · non ex operibus vt ne quis

gloꝛietur. Quid ſit etiam illud quod
dicitur · aꝓpꝛopinq̃te deo· ⁊ a ꝓpꝛopinqᷓ/
bit vobis.⁊ quod alibi dicit. Nemo ve⸗
nit ad meniſi pr qui miſit me attraxerit
euʒ. Quid ſit quod dicit.rectos curſus
fac pedibus tuis · ⁊ vias tuas dirige · et
quid ſit quod dicimus oꝛantes. Dirige
in conſpectu tuo viam meam. ⁊ perfice
greſſus meos in ſemitis tuis: vt non mo
ueantur veſtigia mea. Quid ſit ꝙ iterũ
commonemur. facite vobis coꝛ nouũ ⁊
ſpũm nouum et quid ſit illud quod re⸗
pꝛomittitur· Dabo eis coꝛnouum· ſpi
ritum nouum tribuam ĩ viſcerib eoꝝ ·
et auferam coꝛ lapideum de carne eoꝛũ·
et dabo eis coꝛ carneum. vt in pꝛeceptis
meis ambulet · ⁊ iudicia mea cuſtodiãt
Quigd ſit ꝙ pꝛecepit dominus dicẽs La
ua a malicia coꝛ tuũ hieruſaleʒ vt ſalua
ſias · quid ſit qð id ibm ꝓpheta a dño
poſtulat dicens. Coꝛ mundum crea in
me deus. Et iterum. Lauabis me et ſuꝑ

ninuè dealbaboꝛ. Quid ſit quod ad nos

dicitur · illuminate vobis lumen ſciẽtię
Et quid ſit quod de deo dicit᷑. Qui do/
cet homĩem ſcientiam:⁊ dominus illumi
nat cecos: vel certe quod oꝛãtes dicimꝰ

cum pꝛopheta. IAllumina oculos meos

ne vnq; obdoꝛmiam in moꝛteniſi quod
in bis omnibus ⁊ gratia dei et libertas
noſtri declaratur arbitrij· ⁊ quia etiam
ſuis interdum motibus homo ad virtu
tum aꝓpetitus poſſit extendi · ſem per vo
a dño indigeat adiuuari. Mec eĩ cuʒ vo
lu erit quis ſanitate perfruit᷑· ant de egri
tudinis moꝛbo ꝓ arbitrij ſui deſiderio li
beratur. Quid auteʒ ꝓdeſt ſanitaſᷣ gra
tiam concupiſſe:niſi dominꝰ qui viteip/
ſius vſum tribuit etiã vigoꝛẽ incolumi
tatis impartiat: Ut autem euidentius

clareat etiam per naturę bonum ꝙ bene⸗/
ficio creatoꝛis indultuʒ eſt · nonnũ q; lbo
narum voluntatum pꝛodire pꝛincipia

quę tamen niſi a domino dirigantur ad
conſummationem virtutum peruenire
non poſſunt · apoſtolus teſtis eſt dicens.

Collatio x I abbatis Cheremoni

AVelle enim adiacet mihi: perficere autẽ

bonum non inuenio.

Deliberi arbitrij infirmitate
LCLapitulũ x.

Am libertatem ſcriptura diui⸗
n na noſtri conſirmat arbitrij di
cens. Omni cuſtodia ſerua coꝛ
tuum · Sʒ infirmitatem eius apoſtolus
manifeſtat dicens Dominus cuſtodiat
coꝛda veſtra· ⁊ intelligentias vſtras in
chꝛiſto ieſu · Airtutem liberi arbitrij da⸗
uid enunciat dicens Inclinaui coꝛ meũ
ad faciendas iuſtificationes tuas· Sʒ ĩ
firmitatem eius idem oꝛans ſimiliter do
cet. Inclina inquiens coꝛ meum in teſti/
monia tua ⁊ non in auariciam. Salo⸗/
mon quoq; Inclinet coꝛda noſtra ad ſe
vt ambulemus in vninuerſis vijs eius · et

cuſtodiamus mandata eius: ⁊ cerimo⸗

nias eius: ⁊ indicia eius. Poteſtatẽ de⸗

ſignat arbitrij noſiri pſalmigraphꝰ di

cens. Cohibelinguam tuam a malo. et
labia tua ne loquantur dolum. Infirmi
tatem eius noſtra pꝛoteſtatur oꝛatio di⸗
centibusnobis. Pone domĩie cuſtodiã
oꝛi meo · ⁊ oſtium circumſtantię labijs
meis. Arbitrij noſtri facultas a domino
ceclaratur cum dicitur. Solue vincula
colli tui captiua filia ſyon Fra gilitatem
eius pꝛopheta decantat dicens. Domi⸗
nus ſoluit com peditoset · Dirupiſti vĩ

cula mea tibi ſacriſicabo hoſtiaʒ laudis

Audiuimus in euangelio dominum cõ
uocantem vt ad eum pꝛoperemus per li
berum arbitrium. Aenite ad me omnes
qui laboꝛatis ⁊ onerati eſtis.⁊ ego reficiã
vos. Sed infirmitatem eiꝰ idem domi⸗
nus pꝛoteſtatur dicens Nemo poteſi ve
nire ad meniſi pater qui miſit me attrax
erit eum. Apoſtolus liberum arbitrium
noſtrum incitat dicens. Sic currite vt
compꝛebendatis Sʒ infirmitatem eius
iohes baptiſta teſtat cũ ait NMõ põt bõ
accipere a ſe qᷣcq;ᷓ· niſi fuerit ei datuʒ de

—
—

te

dir⸗
nd
mc
uon
d⸗
G
laſi/
glo
aaͤſe
nget
nmo/
id
h
fmi
voi/
Nii
bis
nino
ncula
nem
omi⸗
Kri
audis
und⸗
ri
mns
i
ni⸗
n
ma
ium
eN
nans
ibs
d

cuſtodire · dicente pꝛopheta. Cuſtodite
animas veſtras Sʒeodeʒ ſpiritn alius

pꝛoclamat pꝛopheta. Niſi dominus cu
ſtodierit ciuitateʒ.inuanum vigilatqui

cuſtodit eam. Apoſñiolus philippenſib⸗
ſcribens · vt liberum eoꝛum deſignetar⸗

bitrium ˖ cũ metu et tremoꝛe inquit ve⸗

ſtram ſaluteʒ operamini. Sʒ vt infirmi

tatem eius oſtendat:adiungit. Deus eſt
eniʒ inquit qui operatur in vobis·⁊ vel/
le et perficere pꝛo bona voluntate.

Atrum bonam voluntatem no
ſtraʒ ſequaturan precedatgra/

cia dei Eaß. xi.

Tita ſunt hec quodãmodo in/

e diſcrete permixta atq; cõfuſa.

vt quid ex quo pendeat int᷑ mł/

tos magna queſtione voluatur.i.vtruʒ
quia initium bone voluntatis pꝛebueri
mus miſereatur noſtri deus · an qꝛ deus
miſereatur conſequamur bone volunta
tis initium. Multi enim ſingnla heccre⸗

entes ac iuſto amplius aſſerentes.va/

rijs ſibiq; ↄtrarijs ſunt erroꝛib ĩuoluti
Si eĩ dixerimus noſtrum eſſe bone pꝛin
cipium voluntatis · quid fuit in perſe/
cutoꝛe paulo · qͥd in publicão mattheo:

quoꝛũ vnus cruori ac ſu ꝓplicijs innocẽ

tum · alius violentijs ac rapinis publid

ineubans attrahitur ad ſalutem? Sin

Vrro gratia dei ſem per ĩſpirari bone vo/
luntatis pꝛincipia dixerimus · quid de
ʒachei fide·quid de illius in crucelatro⸗/
nis pietate dicimꝰ. ꝗ deſiderio ſuo vim
quandam regnis cęleſtiby inferẽtes.ſpe/
cia lia vocationis monita pꝛeuenerunt.
CLonſummationẽ vero virtutum 7 exe⸗
cutionem mandatoꝛum dei ·ſi noſtro de
putauerimus arbitrio:quomõ oꝛamus
Confirma deus hoc quod operatꝰ es in
nobis· opera manuuʒ nr̃arum dirige
ſupꝑ nos. Scimꝰ ad maledicendũ iſraeli
balaam fuiſſe conductum ſed videmus
maledicere enpienti non fuiſſe ꝑmiſſum

celo. Jubemur animas noſtras ſolicite

Cuſtoditur abymelech. ne releccã tanꝰ⸗

gens peccetin deum. Joſeph fratrum li

noꝛe diſtrahitur · vt deſcen ſio filioꝛuz i)
rael in egiptum fieret:⁊ illis de germani

nece tractãtibus future famis remedia
pararentur. Quod idẽ ioſepha fratri⸗
bus agnitus manifeſtat dicens. Molite
pauere nec durũ vobis videatur.ꝙ vẽ⸗
didiſtis me in his regionibus. Pꝛo ſa⸗
lute enim veſtra miſit me dominus ante
vos. Et infra. Pꝛemiſit enim me domi⸗
nus· vt reſeruemini ſuꝑ terram et eſcas
ad viuẽdum poſſitis habere. Non vro
cõſilio ſed volütate dei huc miſſus ſuʒ
qui fecit me quaſi patrem pharaonis et
dominũ totius domus eius · ⁊ pꝛicipem
iu omni tena egipti. Et cum poſt obituʒ
patris foꝛmidantibus fratribus ſuſpi/
tionem timoꝛis auferret · nolite inquit ti
mere· nũquid dei poſſumus renuere vo/
luntati: vos cogitaſtis aduerſum me
malum · ⁊ deus vtit illð in bonum · vt ex
altaret me ſicut in pᷣſentiarum cernitis·
vt ſaluos faceret populos multos. Qð
etiam beatus dauid economice tunc fa⸗
ctum in pſalmo centeſimoquarto ſilit᷑
declarauit dicẽs. Et vocauit fameʒ ſup
terram. omne firmamentum panis cõ
triuit. Miſit ante eos virum· in ſeruum
venũdatus eſt ioſeph. NHec duo id ẽ vł

gratia dei vel liberum arbitrium ſibi q⸗

dem inuicem videntur aduerſa · ſʒ vtra⸗
qʒ concoꝛdant⁊ vtraq; nos pariter de⸗
bere ſuſcipere · pietaſ̃ᷣ ratione colligimꝰ·
ne vnum hoꝛum homini ſu btrahentes
eccleſiaſtice fidei regulam exceſſiſſe vide
amur. Nam cum viderit nos dens ad
bonum velle deflectere.occurrit· dirigit
atq; confoꝛtat· Ad vocem enim clamo⸗
ris tui ſtatim vt audierit reſpondebit ti/
bi Et in uoca me ĩqͥtin die tribulatiõis

tuę⁊ eripiã te ⁊ gloꝛifſicab me. Etrurſꝰ

ſi nos nolle vlintepuiſſe perſpexerit ad
hoꝛtationes ſaluti feras admouet coꝛdi

bus noſtris:quibus voluntas bona vel
reparetur vel fozmetur in nobis.

Collatio x Ilĩ abbatis Cheremonis

ſi ſeruus meus 1 cccus niſi ad quẽ nun/

voluntas bona nec ſemper
gratię nec ſemper ſithominitri/

Capitulũxij

Eec enim talem deus boĩeʒ feciſ
n ſſe credenduseſt · ꝗ nec velit vn
6I nec poſſit bonũ. Nlioquĩ nec
liberum ei permiſit arbitrium · ſi ei tantũ

modo malum vt velit ⁊ poſſit· bonuz x

ro a ſemeipo nec velle nec poſſe conceſſit.
Et quomodo ſtabit illa domĩ poſt pꝛe⸗/
naricationem pꝛimi hominis lata ſentẽ/
tia. Ecce adam factus eſi ſicut vnus ex
nobis. ſciens bonum malum. Mõ eniĩ
talis ante fuiſſe putandus eſt · qui boni
eſſet pꝛoꝛſus ignarus.Nlioquĩ vllut qðᷣ
dam irrationa bile atq; inſenſatum ani/
mal eũ fatẽdum eſt fniſſe foꝛmatũ · Qð

ſatis abſurdũ atq; a catholica fide om,/

nimodis alienum ẽ. Quinimmo hm ſa⸗
pientiſſimi Salomonis ſentẽtiam. fecit
deus bominem rectum · id eſi vt tantum
modo boni ſcientia iugiter frueretur· ſ
ip̃i queſierunt cogitationes multas. fa⸗
cti enim ſunt(vt dictum eſt)ſcientes bo⸗
num et malum. Concepit ergo adã poſt
pꝛeuaricationem quam non babuerat
ſcientiam mali:boni vero quã acceperat
ſcientiam non amiſit. Deniq; non ami
ſiſſe humanuz genus poſt pꝛeuaricatio/
nem ade ſciẽtiã boni · etiã apoſtioli ſente/
tia euidentiſſime declaratur qua dicit.
Cum enim gentes que legem nõ habent

naturaliter ea quę legis ſunt faciunt ·

bi legem non habentes ipᷣi ſibi ſunt lex.
qui oſtendunt opus legis ſcriptum in
coꝛdibus ſuis: teſtimonium reddenteil

lis conſcientia ipſoꝛum · Z inter ſe inni/

cem cogitatõibus accuſantibus aut eti
am defendentibus in die qua iudicabit
deus occulta hominum. Quo ſenſu eti⸗
am domin? per pꝛophetam increpat in/
Teoꝛum non naturalem ſed voluntaniã
cecitatem · qua ʒipi ſibi contumaciter in
ferebant. Surdi inquit audite · ⁊ ceci in-
tuemini ad vidẽdum. Quis ſurdus ni⸗/

cios meos miſi: Et nefoꝛte hanc eo n ce⸗
citatẽ aliquis naturęnõ volũtati poſſit
aſcribere· alibi ait Educ foꝛas populuʒ
cecum ⁊ oculos habentem · ſurdum ⁊ au
res ei ſũt. Et iten. Qui habẽtes ĩqͥtocu
lus nõ videtis: ⁊ aures ⁊ nõ audi.Do
minus etiam in euangelio. Quia vidẽ⸗
tes inquit non vident: ⁊ audientes non
audiunt neq; intelligunt. Et adimple/

turin eis pꝛophetia yſaie dicens. Audi/

tu audietis ⁊ non intelligetis.⁊ vidẽtes
videbiᷣ ⁊ nõ videbitſ. Incraſſatũ eſteĩ
coꝛ populi huiꝰ.⁊ aurib grauiter audie

runt ? oculos ſuos concluſerũt:nequan

do videant oculis:et auribus audiant

Tcoꝛde intelligant:⁊ conuertantur ⁊ ſa-

nem illos. Deniq; vt poſſibilitatem bo/
ni eis ineſſe ſignaret· increpat phariſeos
MQuid aũt inqᷣt etiãex vobipᷣis nõ iudi⸗
catis qð bonũ eſt: Qð vtiq; eis nõ dix⸗
iſſet · miſi eos iudicio naturali id quod

equum eſt ſciſſet poſſe diſcernere. Ande

cauendum eſt nobis· neita ad dominũ
omnia ſanctoꝛum merita referamus: vt

nihil niſi id quod malum atq; peruer-
ſum eſt humanęaſcribamus nature In

quo quidem ſapientiſſimi Salomonis
immo domini cuius hc verba ſunt teſti
monio confutamur. Ita enim cum con

ſummata tẽpli extructione oꝛaret effat
eſt. Noluitq; dauid pater meus edifica

re domum nomini domini dei iſrahel et

ait dominꝰ deus ad dauid patrẽ meum

NQð cogitaſti in coꝛde tuo edificare do⸗

mum nomini meo . bene feciſti bocipſum

mente tractans verumtamen nõ tn edi⸗
ficab domũ nomĩ meo Mec & cogitatio
atq; iſte tractatus regis dauid· virum
ne bonus ex. deo an malus ⁊ ab homi⸗
ne fuiſſe dicendus eſt: Si enim bona at⸗
q; ex do fuit illa cogitatio· cur ab eo a qꝗͥᷣ
inſpirata eſt eide; negatur effectus: Si
autem mala ⁊ ex boĩe fuit cur landat᷑ a

dño. Reſtat vt ⁊ bona ⁊ ex bomiĩe fuiſ

ſe credatur In quem modũ etiã noſiras
quotidie cogitationes poſſumꝰ indicare

1

G
8

un,

S
uct,
nicites
fichel
aucde
Negen
lunt⸗
ur⸗
mbo/
miſeos
Ginci⸗
nöd
o⸗
re Ent.

ſwmnini

ð

Meq; enim aut ſoli dauid bonum ex ſe/
metipſo cogitare conceſſum eſt. aut nob
ne qͥd boni vnq; ſapere aut cogitare poſ
ſimus: naturaliter denegatur. Dubita⸗
ri ergo non poteſt ineſſe quidem omĩ ani
męnaturaliter virtutum ſemina benefſi
cio creatoris inſerta · ſed niſi hec opitula
tione dei fuerint excitata ad incremen⸗
tum perfectionis nõ poterũt ꝑuenire · qꝛ
hm beatuʒz apoſtolum · neq; qui plantat
eſt aliquid· neq; quirigat.ſed qͥ incremẽ

tum dat deus. Adiacere autẽ homini in

quamlibet partem arbitrij libertatẽ· etiã
liber ille(qui dicit᷑ paſtoris )apertiſſime
docet · in quo duo angeli vnicuiq; nr̃Um
adherere dicunt᷑id eſt honus ac malus:
in hominis vero optione cõſiſtere vt eli⸗

tu ⁊ tremoꝛe veſiram ſalutẽ operamini ·

niſi ſciſſet eaʒ vel excoli a nobis poſſe v
negligi. Sed ne crederent ſe ad opus ſa
lutis diuino auxilio non egere ſbiun git.
Deus eſt enim qui operaturin vobis
Vllle et perficere ꝓ bona volũtate.Et id
circo thimotbrum monens· noli inqtne
gligere gratiam dei quęe eſt in te. Et iten
Ob quam cauſam moneo te vt reſuſci⸗
tes gratiam que eſt in te. Inde eſt qu.d
etiam choꝛinthijs ſcribens hoꝛtat᷑ 1 cõ⸗/
monet ne indignos ſe gra dei infructuo
ſis operibus exhiberent dicẽs. Adiuunã⸗
tes aũt ⁊ obſecramus ne inuacuum gra
tiam dei recipiatis. Quã ſine dubio·
inuacuum receperat ſymon · non ꝓfuit
ei perceptio gratię ſalutaris. Non enim
SSceptis beati petri maluit obedire dicen
tis. Penitentiam ageab bac nequitia
tnua · oꝛa deum ſi foꝛte remittatur tibi H
cogitatio coꝛdis tui · in felle enim amari9/
tudinis et obligatiõe iniquitatis video
te eſſe. Oꝛeuenit ergo homĩs voluntatẽ
quia dicit᷑ Deus meus miſericoꝛdia eiꝰ

pꝛeueniet me.Et rurſus: dñm remoꝛan/

tem atq; vtiliter quodammodo ſubſiſtẽ

tem · vt noſtrum experiat atbitrium. vo

luntas pꝛeuenit noſira. cum dicit· ⁊ ma

ne oꝛatio mea pꝛeueniet te.Etiteꝝ Pꝛe

ueni ĩ maturitate et clamaui et puener̃t

oculi mei ad te diluculo. Aduocat etiaz
nos et inuitat cum dicit. Lota die expã

di manus meas ad populü non creden-
tem mihi ↄtradicentẽ · Et inuitatur a

nobis cum dicimus ei. Tota die expan

di manꝰ? meas ad te. Expectat nos cũ dẽ
Pꝓphetam. Pꝛopterea expectat nos do

minꝰ vt miſereat᷑ noſtri · Et expectatur a
nobis cum dicimus Expectans expecta
ui dñm et reſpexit me · ⁊ expectani ſaluta

re tuum dñe.Et confoꝛtat nos cum di⸗/

cit. Et ego erudiui ⁊ confoꝛtaui bꝛachia

eoꝛum. in me cogitauerũt maliciã. Et
gat quem ſequatur. Et idcirco manet i
homine ſemꝑ liberum arbitriũ ꝙ gratiã
dei poſſit vel negligere vel amare. Non
enim pꝛecepiſſet aplus dicens.cum me⸗

vt noſmetipos confoꝛtemus boꝛtat᷑ cuʒ

dicit. Confoꝛtate manus diſſolutaset
genua debilia roboꝛate. Clamat ieſus
Si quis ſitit vniat ad me ⁊ bibat.la
mat etiãad eũ ꝓpheta Laloꝛaui clamãſ

rauce facte ſunt fauces mee· defecer̃t ocu
li mei dum ſpero in deum meum. Que⸗

ritnos dñs dicens. Queſiui non erat

vir. vocaui ⁊ non erat qui reſponderet ·
Querit᷑ et ipſea ſponſa flebiliter cõque

rente · In cubili meo in noctibus qu eſi/

uni queʒ dilexit anima mea. queſiui eum

et non inueni: vocaui eũ ⁊ non reſpõdit
OQ gratia dei humani conatus
coõpenſarenon poſſint. Ca. xiij.

LCita ſemper gratia dei noſtro
e in lonam partem cooperat ar.
beitrio · atq; in omnibus illð ad
inuat pꝛotegit ac defendit· vt nonnũqᷓ;
etiam ab eo quoſdam conatus bone vo
luntatis vel exigat vel expectet · ne peni⸗

tus doꝛmienti aut inerti ocio diſſoluto·
ſua dona conferre videatur. occaſiones

quodaãmodo querẽs.quibus humanę

ſegniciei toꝛpoꝛe diſcuſſo:non irrationa
bilis munificentie ſue largitas videat᷑.
dũ eã ſub coloꝛe cuiuſdã de ſiderij ac la
boꝛis impartit · vt nihilominꝰgra dei ſʒ

Stuita ꝑſeneret dũ exiguis quibuſdam

W

.

Collatio xI Il abbatis Cheremonis

ſed gratia dei· virtutem diuine ptectio⸗

paruiſq; conatibus tantam immoꝛtali
tatis glam · tanta perennis beatitudinis
na:ieſtimabili tribuit largitate. Nec
enim qꝛ illius in crucelatronis pꝛeceſſe⸗
rat fides idcirco ꝓnunciandum eſtnon

ci beatam cõmoꝛationem ꝑadiſi gratui

toeſſe pmiſſam · aut penitentiã dauid re
gis illam vnius verbi qua dixit. pecca⸗
ni dño · duo taz grauia eius crimĩa· ⁊ nõ
potius clementiam dei abſtuliſſe creden⸗
dum eſt · vt per nathan ꝓphetam merere
tur audire:⁊ dñs tranſtulit iniqnitateʒ
tuam non moꝛieris Qd igit homicidiũ
adulterio addidit · liberi vtiq; arbitrij fu
it· quod aũt arguitur ꝑ ꝓphetaʒ · diuinę
dignationis eſt gratia Rurſuʒ ꝙ pecca/
tum ſuũ bumiliatꝰ agnoſcit· ꝓpꝛie liber-/
tatis eſt opus vero ſub bꝛeuiſlimo tẽ
poꝛis pnuncto indulgentiam tantoꝛũ cri
minum ꝓmeretur · dni miſerentis eſt do
num. Et quid de bac tam bꝛeui cõfeſſio⸗

ne ⁊ incompꝑabili diuieretributionisi⸗

menſitate dicamus cum beatus apoſto⸗
lus ad illaʒ magnitudinem future remu

nerationis aſpiciens: quid de illis tã in/

numeris pſecutionibus ſuis ꝓnũciaue⸗
rit conſiderare pfacile ſit: Qam momen
taneum hoc inquit ⁊ leue tribulationis
nolhę · ſupꝛa modum vltra cõpꝑationeʒ
eternum põdꝰ gloꝛię oꝑatur in nob De
quo et alibi conſtãter enunciat dicens.
Quia nõ ſunt ↄdigne paſſiones huius
tpis ad futuraʒ glaʒ q̊ reuelabit᷑ in nob
Quantülibet ergo eniſa fuerit humana
fragilitas · future retributioni par eẽnõ
poterit · nec ita lalvꝛibus ſuis diuinam
imminuit gram · vt non ſp gratuita per/

ſeneret. Et idcirco ſdictus magiſter gẽ/

tium · licet gratia dei apoſiolatus gradũ

ſoꝛtitum ſe fu iſſeteſtetur dicens · gratia

autem dei ſum quod ſum.tñ ſe qͥʒ diui/
ne gratięreſpondiſſe ꝓnunciat dicens·
Et gratia eius in me vacua non fuit · ſ
abundãtius illis omnibo laboꝛaui ⁊ ob
tinui non autẽ ego·ſed gratia dei mecũ
Nam cum dicit laboꝛaui:conatuʒ ꝓpꝛij

17

ſignat arbitrij· Eum dicit non autẽ ego

nis oſtendit Cũ dicit mecum. non ocio
ſo neq; ſecuro·ſed laboꝛanti ac deſudãti
eam coopatam fuiſſe declaſſat.
Atemptationibus ſuis deus
virtutem humãai experiatur ar/
bitrij) Cap̃.xiiij.
Aaog etiam in iob pꝛobatiſſi /
q mo atbleta ſuo · cum eum dya⸗
bolus expetiſſʒ ad ſingulare cer
tamen diuinam legimus ꝓuidiſſe iuſti/
ciam. Si enim contra inimicũ non ſua
virtute ſed dei ſolius fuiſſet gratia ꝓte/
gente congreſſus· ⁊ abſq; vlla vtute pa
tiẽtie ſuę diuina tm̃ opitulatõe ſuffult⸗
multiplices illas ac tota inimici crudeli/-
tate queſitas tem ptationum moles ⁊ ex
itia pertuliſſet · quomõ non illam calum
nioſam diabolus cq;ᷓ pꝛius emiſerat vo⸗

cem aduerſus eum iuſtius iteraſſet NMñ

quid gratis colitiob deum: Nonne tu
vallaſti eum ac domum eins ⁊ vniuſam

ſubſtantiam eius ꝑ circũitum? Sed au⸗

fer manum tuaʒ. id eſt ſine eum ſuis me⸗
cum viribus decertare · niſi in faciẽ tuaʒ
benedixerit tibi. Sed cum nullã huiuſ⸗/
cemodi querimoniam calumnioſus ho/

. * 4 .—

ſtis poſt conflictũ audeat iterarenõ dei

ſed illius ſe victum viribus confitert · li⸗
cet etiam gratia dei non in totum illi de
fuiſſe credenda ſit quę tantã temptato/
ri temptandi tribuit poteſtate; · quantã
Zillum reſiſtendi nou erat habere virtu⸗
tem · nõ eum ab illius impugnatione ſic
ꝓtegens · vt nullum virtuti humane re⸗
linqu eret locum · ſed hoc tantũ ꝓcurans
ne violentiſſimus inimicus animã eius
amentem faciens. impotem ſenſu · im⸗
parieum atq; iniquo certaminis põde/
re grauaret. 8 ergo ſoleat interduʒ
temptare dñs fidem noſtram vt foꝛtioꝛ
vel gloꝛioſioꝛ fiat · euangelici illius cen⸗
turionis edocemur exemplo · cuius pue
rum cum ſciret vtiq; poteſtate ſermonis
ſui ſe dñs curaturum· offerre maluit pꝛe
ſentiam coꝛpoꝛalem dicens. Ego veniã
Tcurabo eum. Sed illo hanc e ius obla

nn
bio
tekon
dien
tg⸗
za
nent
etſer
hean
hiato
dust
To⸗
ſan
nei
Poee
Pei
Ptar
arbi

pergrediente atq; dicente.Dominenon

ſum dignus vt in tres ſub tectum meuzʒ
ſed die tantum verbo et ſanabitur puer
meus· miratureuʒ dominus atq; collau
dat · cũctisq; illis qui ex iſrahelis pʒpu
lo crediderat pꝛefert dicens. Amẽ dico
vobis · non inueni tantam fidem in iſra
hel. Nulliꝰ enim laudis eſſet ac meriti ·
ſi id in eo chriſtus quod ipſe donanuerat
pꝛetuliſſet. Alioquin dixiſſet. Amẽ dico
vobis · non dedi tantam fidem in iſrael.

Quam explorationem fidei/etiam in il

lo magniſicentiſſimo patriarcha dinaz

legimus diſpenſaſſe iuſticiam · cum dici

tur. Et factuʒ eſt poſt hc verba tempta
uit deus abrabam. Mon eni illam fidezʒ
quaʒ ei dñs inſpirabat · ſed illã q; voꝰ
tus ſemel atq; illuminat a domino pꝑ ar
bitrij libertatem poterat exhibere · experi
ri voluit diuina iuſticia. Andenon im/

menito fidei eius cõſtantia compꝛobat᷑

atq; ad eum ſubueniente gratia dei que
eum panliſper ſu breliquerat vt pꝛoba,⸗
ret ita dicitur Meinferas manum tuz
in puerum/neq; facias ei quicq; nũc eni
ſcio · quia times dominum tu·et non pepꝑ

ciſti filio tuo dilecto pꝛopter me.Qnod

temptationis genus nob quoq; ad pꝛso

bationis meritũ poſſe contingere · ĩ deu

teronomio ſatis euidẽtera legiſlatoꝛe p
dicatur. Si ſurrexeritinter vos pꝛophe

ta · aut qui ſomnium ſe vidiſſe dicat · et

pdixerit ſignum atq; poꝛtentum:et eue⸗
nerit qð locutus eſt et dixerit tibi eaamꝰ*2

et ſeruiamus dijs alienis quos ignoꝛaſj

neandias vꝓ̈ba pꝛopbete illius aut ſom
niatoꝛis:quia temptans temptatte mdi
Teus tuus · vtrum diligas eũ in toto coꝛ

c tuo:⁊ cuſtodias mandata illiꝰ an nõ:

Quid ergo:Cum iſtum pꝛophetaʒ aut
ſomniatoꝛem ſurgere permiſerit deꝰ ita
ne eos quoꝛum fidem pꝛobare diſponit ·
pꝛotecturus eſſe credendus eſt: vt nulluʒ
penitus locuʒ quo ſuis viribus cuʒ tem

ptatoꝛe confligant libero eoꝛum reſuet

arbitrio:Et quid eos neceſſe eeſt veltem⸗

De protectione deii

tionem feruentioꝛis fidei fla grantia ſu / ptari:quos ita infirmos nouit ac frag.

les. vt nequaq; virtute ſua valeant reſi⸗·

ſtere temptatoꝛi:Sed vtiq; nec tempta-

rieòs iuſticia domini permiſiſſet· niſi pz
rem in eis reſiſtendi ſciſſet ineſſe virtutẽ·
qqua poſſent equitatis iudicio in vtroo
merito vlrei vl laudabileſindicari.Cca
le eſt ⁊ illud quod ab apoſtolo diciur.
Ita q; qui ſe exiſtimat ſtare videat neca,
dat Temptatio vos nõ appꝛebendat ni

ſi humana. Fidelis autem deus qui nõ

permittit vos temptari ſupꝛa id qd po-

teſtis ·ſed facietcum temptatione et eritũ̃
vt ſuſtinere poſſitis. Cum enĩ dicit · qui

ſtat videat ne cadat ·ſollicitaʒ reddit ar-

bitrij libertatem · quã vtiq; nouerat per-
cepta gratia · vel ſiare per induſtriaʒ· xol
cadere per negligentiam poſſe · Cum au
tem infert: temptatio vos non appꝛehben
dat niſi humana infirmitatem eoꝛnʒ et
inconſtantiam nec dum robuſte mẽtis

tiarum turbinibynõ poterant impugna

ri:aduerſũqs ſeipᷣm vel illos pfectos no-
uerat quotidie dimicare· de quibus ad
epheſios dicit. Jam non eſt nobis collu
ctatio aduerſus carnẽ et ſanguinem· ſecd
aduſus paicipatus:adũſus ptãtesadun
ſus mundi rectoꝛestenebꝛarum barum ·
contra ſpinitalia nequitie in celeſttbus.
Cum vxro ſubiungit · fidelis autem deꝰ
qui nõ permittit vos temptari ſupꝛa id
quod poteſtis. non vtiq; optat ne eos

dominus temptari permitteret · ſed ne u

pꝛa id quod ſuſtinere poterant temptos⸗
rentur. Illud enim indicat humani ar/
bitrij facultatem:hoc vero dñi grataaim
temptationum luctamina moderantis
oſtendit. In his igitur omnibus appꝛo⸗
batur ita ſem per diuinam gratiam arbi
trium hominis incitare· vt illud nõ in oi
bus taliter pꝛotegat ac defendat: vt non
etiam pꝛopꝛij cònatibus congredi adæa
uerſum ſpiritales faciat inimicos/in qui
bus vel gratiã dei victoꝛ: vel infirmitat
ſuã ſuperatus intelligat⁊ ita diſcat nõ

de ſug ſoꝛtitudine ſed de diuino ſemper

m

ſperare ſuffragio· atq; ad ſuum ingiter
recumere paꝛotectoꝛem. Et vt hocnõ no/

ſtira coniectura· ſed euidentioꝛibs adbuc

ſcripture teſtimonijs appꝛobetur illud

quod in ieſu nauelegitur retractemus.
Has inquit gẽtes dimiſit dominus.ac
diſperdere noluit· vt in eis experireturiſ/
rahbeleʒ· vtrũ cuſtodiret mandata domi
ni dei ſui vt haberent conſuetudineʒ cũ
hoſtibus pꝛeliandi.Et vt incomparabi
li creatoꝛis noſtri clementie moꝛtale ali⸗
quid· non pꝛo equalitate pietatis · ſed ex
aliqua indulgentie ſimilitudine compa
remꝰ.ſi nutrix pia atq; ſollicita diu ſinu
parunlum geſtat · vt quandoq; ingredi
cxocecat · et pꝛimũ quidem eum reptare ꝑ/
mittit · de hinc erectum vt alternis paſſi⸗
Bus innitatur dextre ſue vtute ſuſletat ·
at mox paululũ derelictuʒ. ſi titubanteʒ
viderit pꝛotinus appꝛehendit· nutanieʒ

ſuſcipit · lapſuʒ erigit et vel arcet a calu-

weletiam decidere leuiter ſinẽs eleuat pꝰ
ruin am. cum antem eum ad puerieiam
vel adoleſcentie ac iuuentutis perduxe/-
rit robur quedam etiam pondera vella
bpꝛes quibus non oppꝛimatur · ſedexer/
ceatur iniungit et cum emulis decertare

veermittit. quantoma gis celeſtis ille om⸗

ntilum pater nouit · quem ſinu gratie ſ ue
B geſtet 7 quẽlibere voluntatis arbitrio ĩ
conſpectu ſuo exerceat ad virtutem et
tm̃ adiuuat laboꝛantem exaudit vocan
tem · non reliquit qu erentem:eripit de pe

. „

niniculo interdum etiam neſcientem.

Demultiplici vocationun gra
tia. Laß. rv.
EFEFEr quę etiam enidenter oſtẽdi
p mr inſcrutabilia eſſe iudicia dei
et inneſti gabiles vias eius · 4
burus ad ſalutem humanum at
rahit genus: Q etiam euangelicaruz
vocationum exemplis poſſumus appꝛo
bare. Andream namq; ac Petrum cete
roscq; apoſiolos · nihil de ſalut ſue reme
dio cogitãtes · ſpontanen gre ſug digna

ram fidei in qua vnũquẽq; repperit · vel

ſicut vnicuiq; ipe partitus eſt· maluerit
erxrercere. Credentem nam q; qad emun
Dationeʒ lepꝛe ſue voluntas chriſti ſuffi
ceret · ſolo voluntatis ſuę curauit aſſen

ſu · dicẽs· Nolo · Müdare. Alteri depcã

iii· vt adueniens per im poſitioneʒ manꝰ

ſue defunctam ſiliam ſuſcitaret. ingrel⸗

ſus domum eius eodem modo quo ille
ſperauerat id quod rogabatur indulſit
Alij credenti ſummã ſalutis in verbi eiꝰ

pꝛeceptione conſiſtere · ac reſpondenti.

dic tantum verbo et ſanabitur puer me
us per bmonis im perium reſolutos ar
tus priſtino roboreſolidauit dicẽs. Aa
ceet ſicut credidiſti fiat tibi. Alijs de ta

ctu fimbꝛie eius ſperantibus medicinã ·

vvbertim ſanitatis dona largitus eſt. Ali

oꝛum moꝛbis medelam rogat indullit

Alijs ſpontaneaʒ preſtitit medicinam.
Alios hoꝛtatus eſt vt ſperarent dicens.
Vis ſanus fieri · Alijs nõ ſperantibo vl⸗
tro ingeſſit auxilium. lioꝛuʒ deſideria
piꝛiu ſq; voluntati eoꝛum ſatiſfaceret ex⸗
ploꝛanit dicens. Quid vultis vt faciaʒ
vobis. Alij ignozãti viam qua id quod

TLheremonis

tione pꝛelegit. Zacheum ad cõſpectum
ſe domini fideliter extendentem · et exigui
tateʒ ſtature ſuę ſycomoꝛi celſitudineſbᷣ
leuantem. non ſolum ſuſcipit· verumeti
an benedictione cohabitatiõis illuſtrat
Innitum ac repugnanteʒ attrabit pau
lum: Aliũ ita pꝛecepit ſibi inſeparabi /
liter in herere · vt ei poſtulãti breuiſſimaſ
peo ſepultura patris nõ concedat indu
cLieas. Coꝛnelio pꝛecibus et elemoſynis
ingiter inſiſtenti · xelut remunerationis
vice via ſalutis oſtẽditur · eiq; angeli vi
ſiita tione pꝛecipitur: vt accerſiens petrũ
V1yrba ſalutis ab eo· quibus vna cũ om̃i
brus ſuis ſaluaretur agnoſcat.Et ita mł
tfifoꝛmis illa ſapientia dei ſalutem homi
num multiplici atq; inſcrutabili pieta
te diſpenſat · ac ſi capacitatem vniuſcu
iuſq; gratiaʒ ſuę largitatis imꝑtit. vt ip
ſas quoq; curationes nõ pᷣm vnifoꝛmẽ
maieſtatis ſuę potentiam · ſed ßᷣm menſu

ſig
i
fin
cone
on⸗
for
td
ſaee
lorm
tehi
ſega
bin
big
ten
dee
deit

5

ſn
de
in
ſn
A
lati
geci
guſtur
eryn
ute⸗
mncht
ninrſch
Acene
Cnius
Cnſi⸗
Wtis
nltaten
werer⸗
noc,
naldo⸗
Neng
uureb
Mnla
ſuc⸗

Mis

Nn
gnl
G
nnei
luih
biter
nb⸗/
miſin
riner
noni⸗
ntoris
ngän
ns An
ncion
Einnt
n bwni
iigien
Wiſon
Weyp
Momt
fnnn
znavan
Venun
i ſanf
taſen
ipe
num
nge
goll⸗
nduhr
wi
e
nwn
Guwen
D
eun
Cona
il
(dics,
antbyn
nhann
itfunn
jigen

—

loꝛum. Et ita largitas dei ſ'm capacitas-
tẽ hũane fidei etiaʒ ipa foꝛmamr · vt hu/
icquidem dicat · ſm fidem tuam fiat ti/
bi · illi vero · vade ⁊ ſicut credidiſti fiat ti
bi · alij añt · fiat tibi ſicut vis· et rurſuʒ al

teri· fides tua te ſaluũ felit.
Degratia dei eo ꝙ humane fi⸗
dei tranſcendat anguſtias.
Cap̃.xvi.

Emo autem eſtimet hbec a nok

n ob hoc fuiſſe pꝛolata· vt nitam̃
gſtru ere ſumma ſalutis in no⸗
ſtre fidei dicione conſiſtere· hm quoꝛun/
dam pꝛofanam opinionem · qui totuʒ li
bero arbitrio deputãtes · gratiã dei diſpẽ
ſari him meritum vniuſcuiuſq; definiũt
Sed abſoluta plane pronunciamꝰ ſen/
tentia · etiam exuberare gratiã dei ⁊ trãſ
gredi interdum humane infidelitatl an/
guſtias · Qð in illo euãgelico factũ fuiſ⸗
le regulo reminiſcimur· qui dum faciliꝰ
credit egrotantem filium ſuuʒ poſſe cu⸗/
rari · q; moꝛtuum ſuſcitari · pꝛeſentiã do
mini feſtinus imploꝛat dicens.Domine

ceſcende pꝛiuſq; moꝛiatur filius meus.

Cuius infidelitatem licet his ſermonibꝰ

chriſi ꝰarguerit · niſi ſigna ⁊ pꝛodigia vNi

eritis non creditis: tamen nõ ſᷣm infir/
mitatem fidei eius gratiam ſuę diuinita
tis exercuit · nec pꝛeſentia coꝛpoꝛali quẽ/
admodum ille crediderat letales febꝛiũ

moꝛbos ſed verbo ſue poteſtatis excluſit

dicens. Nade filius tuus viuit.Quam
ſuperabundantiam gratie · etiã in illius
paralitici curatione dominum legimus
effudiſſe: cum ei languoꝛis ſui tantum

concupierat obtineret benignꝰ oſtedit·
ſi credideris inquiens: videbis gloꝛiam
ei. Inter alios ita virtutem curationũ
afflu enter effudit· vt de eis euangeliſta
cõmemoꝛet · et curauit om̃es languidos
eoꝛũ · Inter alios vero immenſa illa bñ⸗
ficioꝛum chriſti abyſſus ita obturata ẽ·
vt dicatur · ⁊ nõ poterat inter illos ieſus
facere virtutes pꝛopter incredulitateʒ il

quo coꝛpus fuerat reſolutum remedia
poſcenti · anime pꝛius ingerit ſoſpitatez
dicens. Conſtans eſto fili · dimittuntur
tibi peccata tua. Poſt quod non credj⸗
tibus ſcribis poſſe eum remittere buma⸗
na peccataad confundendam incredu/
litatem eoꝛum· etiam membꝛa eius para
liſeos valitudine reſoluta · poteſtatt ſuęg
ſermone reſtrinxit dicens. Quid cogita
tis mala in coꝛdibus veſtris:Quid ẽ fa
ciliꝰ dicere · remittũtur tibi percata· aut
dicere ſurge ⁊ ambula: Vt ſciatis autẽ
quia filius hominis poteſtatem habet in
terra dimittendi peccata· tunc ait para⸗
litico. Surge ⁊ tolle lectum tuũ:⁊ vade

in domũ tuam. Similiter autem in illo⸗

qui triginta ⁊ octoannos iuxta natato
rie crepidinem fruſtra decũbens. de aꝗᷓ
illius motu ſperauerat medicinam mu
nificentiam vltronee largitatis oſtendit
Mam cum volens eum ad ſalutis reme.
dia pꝛouocare dixiſſet ei :vis ſanus fle⸗
ri:cũq; ille de humani adiutoꝛij inopia
quereretur ac diceret · hominem non ba
beo vt cum turbata ſuerit aqua mittat
me ĩ piſcinã:ĩcredulitati eiꝰ etignoꝛãtie
veniam tribuens · pꝛiſtine eñ ſanitati · nõ
illa qua ſperauerat via · ſed qua dominꝰ
voluit miſeratiõe reſtituit dicens. Sur⸗/
ge tolle lectuz tuum · ⁊ vade in domũ tu
am. Et quid mirũ ſi hec domini poteſta⸗
te geſta narrẽtur · cũ ſimilia etiã ꝑ ſuos
ſuos diuina gr̃a fuerit operata: Ingre

dientibus namq; templum petro Jo⸗
hanne · cum ille claudus ex vtero matris
qui greſſum penitus ignoꝛabat elemoſi

nam poſtularet · illi nõ vilia era queę po/
ſcebat infirmus· ſed greſſus officia largi
untur · et paruiſſime ſtipis ſperantẽ ſola⸗
tia inſperate ſalutis pꝛemijs locupletãt

dicente petro. Argentum 1 aurum nõ ẽ
mihi · quod autem habeo hoctibi do In

noleiei u chriſti naʒareni ſurge ambu
m 2

De inſcrutabili diſpenſatione

Er bec igitur exempla ꝗ̊ ð enã
p gelicis pꝛotulimuſ monimen·
eenigentiſſime poterimus adu⸗

tere · diuerſis atq; innumeris modis et
inſcrutabilibus vijs· deum ſalutem bu
mani generis pꝛocurare et quoꝛundam
quidem volentium ac ſitientiũ curſum
ad maioꝛem inuitare flagrantiã · qſdaʒ
vro etiam nolentes inuitosq; compelle
rreet nunc quidem vt impleãtur ea quę
vtilitera nobis deſiderata pſpexerit ad⸗
iuuare· nunc vero etiam ipſius ſancti de
ſiderij inſpirare pꝛincipia · et vel initium
boni operis vel perſeuerantiam cõdona
re. Inde eſt ꝙ oꝛantes non ſolum pꝛote⸗
ctoꝛem ac ſaluatoꝛem · ſed etiã adiutoꝛẽ
ac ſuſceptoꝛem dominum pꝛoclamamꝰ.
In eo enim ꝙpꝛioꝛ aduocatet ignoꝛan
tes nos atq; inuitos attrahit ad ſalutẽ
pꝛotectoꝛ atq; ſaluatoꝛ noſter ẽ in eo au
tem qannitentibo nobis opem ferre re⸗
fugientes q; ſuſcipere ac munire conſue⸗
nit · ſuſceptoꝛ ac refugium nominat · De
niq; hanc diſpenſationis dei multipli⸗
cem largitatem. beatus apoſtolus men/
te pertractanset in quoddã immenſu
atq; interminabile pietatis dei pelagus
ſe inadiſſe conſpiciẽs · exclamanit. O al
titudo diuitiaruʒ ſapientie ⁊ ſciẽtie dei ·
qᷓ; inſcrutabilia ſunt indicia eius et in⸗
neſtigabiles vie eius. Quis eniʒ cogno
uit ſenſum domini: Huius ergo ſciẽtię
admirationem qꝙᷓ; ille talis ac tantus gẽ/
tuum magiſter expauit euacuare conabi
tur quiſq; crediderit illius ĩeſtima bilis
abyſſi pꝛofunditatem humana ratione
ſe poſſe metiri. Nam qui ad plenuʒ diſ/
penſationes dei · quibus ſaluteʒ in homi
nibus operatur · vel mente concipere vel
diſſerere ſe poſſe conſidit· pꝛoculdubio ĩ
pugnans apoſtolice ſententie veritateʒ·
ſcrutabilia eſſe dei iudicia et veſtiga⸗
biles vias eius · pꝛophana pꝛonuncia⸗

Collatio XIII abbatis Cheremonis

bitaudacia ipſo quoq; domino bec ad

eos ita teſtante. Non enim cogitationes
mee cogitatiões veſtre · neq; vie vre vie
mee · dicit dominus · quia ſicut exaltan
tur celia terra · ſic exaltate ſunt vie meea
vijs veſtris · cogitationes mee a cogita
tionibus veſtris. Hanc igitur diſpenſa
tionem atq; amoꝛem ſuum · quem nobiſ
tribuere dominus indefeſſa pietate dig
tur: volens humane affectionis motu ex
pꝛimere · nec inueniẽs in hac creatura ta
lem charitatis affectum · cui eum compa
rare dignius poſſet· tenerrimis pie mr̃is
viſceribus comparauitet vtitur quideʒ
hoc exemplo.quia carius aliud in natu

ra hominum non poteſtinueniri dicens

Nunquid obliuiſci poteſt mulier infan

tem ſuum · vt nõ miſereat᷑ filio vteri ſui:
Sed non contentus bac comparatiõe ·
tranſcendit eam confeſti atq; ſubiungit
dicens.Et ſi illa oblita fuerit ego tamẽ

non obliuiſcar tiu.

Definitio patrum eo ꝙ liberuʒ
arbitrium ad ſaluandum non
ſitidoneum. ECap.· xviij.

Er quod enidenti ratione colli

p giitur ab his qui nõ loquacibo

VYrrbis · ſed experientia duce · xel

magnitudinem gratie: xel modulũ bu
mani metiuntur arbitrijquia nõ leuibo
curſus· nec foꝛtibus pꝛelium · nec ſapien

tibus panis · nec pꝛudentibus diuitie ·

nec ſcientibus gratia · ſed operatur hec
omnia vnus atq; idem ſpirituſ diuidẽs

vnicuiq; pꝛont vult. Et idcirco fide nõ
dubia · et vt ita dicam palpabili exxenẽ
tia compꝛobatur · vniuerſitatis deñ ve

lut pijſſimũ patrem · benigniſſimũq; me

dicum bm apoſtolum indifferenter om
nia in omnibusoperariet nunc quideʒ

ſalutis inſpirare pꝛicipia et inſerere vni

cuiq; bone voluntatis ardoꝛem · nũc ve
ro ipius operationis effectum 1 conſum
mationeʒ donare virtutũ· et nuc a ruina

1

Nad
iones
mye
duln
feneen
oogen
dii
nwob⸗
medi
none
Uurut
nconge
Hienis
ni
lin nan
idicens
rrinfan
tiſoie
möe
bunct
vmi

lm
M
y.
ecoli
ach
e
lü ba
leui⸗
apien
duite⸗
u he
ſuch
oſe⸗ ens
imni
Ar
nig e
trom
gici,
ey
nüc
oun
un

iam pꝛoxima lapſuch precipiti etiam in⸗
uitos ⁊ inſcios reuocare:nunc autem oc
caſiones ⁊ opoꝛtunitates ſalutis ingere⸗
re·ac pꝛecipites violentosq; conatus a

letalibus diſpoſitionibus inhibeꝛe. ⁊ ali

os quidem volentes currẽtesq; ſuſcipe/
re· alios vero nolentes renitentesq; per⸗

trahere · et ad bonaʒ cogere voluntatem.
Totum vero non ſemper reſiſtentibon“

perſeueranter inuitis nobis a diuinita⸗

te concedi:et ſummã ſalutis noſtre· non
operum noſtroꝛum merito · ſed celeſti S/
tie deputandamita domini ipſius voci

bus edocemur. Et recoꝛdabimini viarũ
veſtrarum etomnium ſcelerum veſtroꝝ
quibus polluti eſtis in eis· et diſplicebit
vobis in conſpectu veſtro· in omnibus

malitijs veſtris quas feciſtis · et ſciett q·

ego dominus cum bene fecero vobis P/⸗
pter nomen meum · non hm vias veſtras
malas· neq; ſᷣm ſcelera vr̃a peſſima do⸗

mus iſrahel. Etidcirco boc ab om̃ibus
catholicis patribus diffinitur· qui perfe

ctionem coꝛdis nõ inani diſputatiõe ⸗

boꝛum · ſed re atq; opere didicerũt diui⸗
ni eſſe muneris · Dꝛimũ vt accendatur
vnuſquisq; ad deſideranduʒ omne qð

bonum eſt · ſed ita vtĩ alterutram partẽ
plenũſi it libere volütat arbitriũ · Itẽq;
etiã ſcm · diuine eẽ gratie vt effici vale
ant exercitia pꝛedicta virtutum ſed ita

vt poſſibilitas nõ extinguatur arbitrij ·

Tertiũ quoq;· ad dei munera pertinere
vt acquiſite virtutis perſeuerantia tene⸗
atur·ſed ita vt captinitatem libertas ad
dicta non ſentiat. Sic enĩ vniuerſitatl
deus omnia in omnibus credendus eſt
operari · vt ĩcitet pꝛotegat atq; ↄfirmet ·

non vt auferat quã ſemel ipſe conceſſit

arbitrij libertatem. Siquid ſane verſu⸗
tius humana argumentationeac ratio/
ne collectum. huic ſenſui videatur obſi⸗

ſtere· vitandum magis eſt q; ad deſtruc⸗

tionem fidei pꝛouocandum. Mon enim
fidem ex intellectu · ſed intellectum ex fi⸗

eprotectione dei

emeremur ⸗ ſicut ſcriptum eſt. Miſi cre
digderitis non intelligetis· quia quemad

modum ⁊ deus omnia operetur in nob·
et totum libero aſcribatur arbitrio cui

dicitur · ſi volueritis ⁊ audieritis me ·
bona ſunt terre mãducabitis: ad plenũ

humano ſenſu ac ratione non poteſi vt

arbitroꝛ compꝛehendi. Hoc nos beatus
cheremon confirmatos cibo laboꝛem fec

tanti itineris non ſentire.

Explicit collatio tertia abbatis
cheremonis ð pꝛotectione dei.
Incipiunt capitula collationi/½
pꝛime abbatis neſterotis ð ſpi/

ritali ſcientia. Laß..
Erba abbatis neſterotis de re⸗
ligioſoꝛum ſcientia.
j De apprehendenda ſpiritaliũ
rerum cognitione

iij CNactualis perfectio duplici

ratione ſubſiſtat.

iij (Cactualis vita erga multas

pꝛofeſſiones ac ſtudia diriue/

tor.
„ De pꝛofeſſionis arrepte perſe⸗
uerantia
vi De infirmoꝛum mobilitate.

vij Exemplum caſtitatis quo do⸗
cetur non omnia ab omnibuſ

emulang.
viij De ſpiritali ſcientia.
ix Bemtanoſtlkennifaf Peoſich
Iur ad ſpiritalen.
x Deatpprebendenda wre ſcien⸗
tie diſciplina.
xi· BDe mulnplici ĩtellectu diuina
rum ſcripturarum.

xij Interrogatio quomodo poſ-
ſitad obliuionem ſecularium
carminũ perueniri.
xiij Reſponſio quo pacto memoꝛi
auaum eozum poſſimus abluere.
xiiij CNimmũda anima neq; trade
m 3

noſtre diſciplina atq; pfelſio · que ad cõ

fe neq; percipere poſſit ſcienti/
. am ſpiritalenn.
xv Obiectio deeo qymulti immun
. di ſcientiam habeant · et ſanc⸗
ti non habeant. —

xvi Reſponſio ꝙ mali ſe cientiam ve

ram habere non poſſint.

rvij Nuibus ratio perfectionis de

xvij Quibus ð cauſis ſpiritalis do
ctrina infructuo ſa ſit.
xx E plerumq; etiam indigni
gratiam ſalutiferi ßmonis ac
cipiant. OUU

Expliciũt capitull.

Incipit collatio prima Abba⸗
iis neſterotis de ſpiritali ſcien/

Ponſio

nis noſtre ⁊ itineriſ
ootꝛdo compellit ˖ vt
abbatis Meſterot
pꝛeclari in omnib⸗
ſummeq; ſciẽtie vi
ri inſtitutio ſubſequatur. Qui cum ſac/
rum ſcripturarum nos aliqua memoꝛie
commendaſſe et eoꝛum intelligentiã de⸗
ſiderare ſenſiſſet · talibus nos adoꝛſus ẽ
verbis. Multa quidem ſcientiarum in
hoc mundo ſunt genera · tanta ſiquideʒ
earum quanta ⁊ artium diſciplinarũq;
varietas eſt. Sed cum omnes aut omni
no inutiles ſint· aut pꝛeſentis tantum vi
te cõmodis pꝛoſint·nulla eſi tamen quę
non habeat pꝛopꝛium doctrine ſue oꝛdi
nem atq; rationem· per quam ab expetẽ

tibus poſſit atũgi.Si ergo ille artes ad

inſinuationeʒ ſui certis ac pꝛopꝛijs line
is diriguntur· quanto magis religionis

Meſterotis

templanda inuiſibilium ſacramentoꝛũ

tendit archananec pꝛeſentis queſtus· ſʒ

eternoꝛum retributionem expetit pꝛemi⸗
oꝛum · certo oꝛdine ac ratione ſubſiſtit.

CLuius quidem duplex eſt ſciẽtia. Pꝛi⸗

ma pꝛacticeid eſt actualis que emẽdati
one moꝛum ⁊ vicioꝛum purgatione per

ficit· altera theoꝛetice · id eſt · que in cõtẽ/
platione diuinarum rerum et ſacratiſſi.

moꝛum ſenſuum cognitione conſiſtit.

De appꝛehendẽda ſpiritalium
rerum cognitione. Caßᷣ i.

AViſquis igitur ad hãc thoꝛe⸗
ticen volu erit puenire · ncce eſt
väyysrtt om ni ſtudio atq; virtute ac⸗

tualem pꝛimũ ſcientiam conſequatur ·

Nã h̊ pꝛactice abſq; theoretice poſſide⸗

ri poteſt · theoretice vo ſine actuali om̃i/

modis apprehendi non poteſt. Gradus

enim quidam ita oꝛdinati atq; diſtincti

ſunt· vt humana humilitas poſſit ad ſbᷣ⸗
lime conſcendere·qui ſi inuiceʒ ſibi ea q̃
diximus ratione ſuccedantpoteſt ad al⸗
titudinem perueniriad quã ſublato p/

mo gradu non poteſt tranſuolari. Fru
ſtra igitur ad conſpectum dei tendit· q

vicioꝛum contagia nõ declinat. Spũs
nam q; dei effugiet fictuʒ · nec habita bit
in coꝛpoꝛe ſubdito peccatis. b

Aactualis pfectio duplici ra⸗

tioõne ſubſiſtat. Lap.iij.

Ec auteʒ actualis perfectio du

b . plici ratione ſubſiſtit. Nam bé

mus eius modus eſt· vt omniũ
natura vicioꝛum ⁊ curationis ratio co/
gnoſcatur. Secundus vt ita diſcernat᷑
oꝛdo virtutum ·earũ q; perfectione mẽs

noſtra foꝛmetur · vt illis non iaz velut co
acta · et quaſi violẽto imperio ſubiecta
famuleturſed tamq; naturali bono de/

ſce

w
no⸗

ſt⸗

R2

led
wi
oß
blit.
Pi⸗
mäd
aree
nct;
Gnſi.

in
wi⸗

cecſt
neac⸗
natur.
Aloßie
Bnds
D
ſbiai
ſadal
lutop⸗
1.Fu
nclteq
Gpis
bitabit
b

du
pii

ninmm
NMny,/
N l
mo,
ſcrat
ſie nis
glutco
biecti
7o

Deſ ſpiritali ſcientia

lectetur atq; paſcatur · arduã illã atq;
an guſtam viam cum oblectatione con/⸗
ſcendat. Quo eĩ modo · vl vꝓᷣytutũ ratio

nem qui ſecundus in actuali diſciplina

gradus eſt. vel rerum ſpiritalium et cele⸗
ſtium ſacramenta · que in theoꝛie gradu H

ſbhᷣlimioꝛe conſiſtũt · valebit attingere · q

naturam vicioꝛum ſuoꝛum nec otuiti ⸗
telligere nec niſus ẽ extirpare? Cõſequẽ?

ter enim pꝛonunciabitur pꝛogredi ad ex

celſioꝛa non poſſe:qui non euicerit plani
oꝛa · multoq; minus ea quę ſunt extrinſe
cus appꝛehendit · quiſq; intelligere ea ꝗᷓ
ſibi ſunt inſerta non quiuerit. Sciendũ
tamen eſt · du plici nobis laboꝛis intenti⸗

one ſudandumtam in expellẽdis vicijs

ci9iös in virtutibus acquirendis· Et hoc ñ
noſtra capimus cõiectura · ſed illius ſen
tentia pdocemur · qui ſolus opificij ſui
vires rationem q; cognoſcit.Ecce inqͥt
conſtitui te hdie ſuper gentes? ſuper re

gna · vt euellas ⁊ deſtruas et diſperdas
et diſſipes ⁊ edifices ⁊ plantes. In expul
ſioneenim noxiarum reruʒ quattuoꝛ eẽ
neceſſaria veſignauitid eſt euellere · de⸗
ſtruere · diſperdere · diſſipare. In pficien

dis vo vtutibus. et his quę ad iuſticiã
pertinent acquirendis· edificare tantuʒ

modo atq; plantare. Ande liquido pa

tet difficiliꝰ ↄuelli atʒ eradicari inolitas
coꝛpoꝛis atz animępaſſiones · qᷓ; ſpirita⸗
les extrui plantariq; virtutes.

actualis vita erga multas ꝓ
feſſiones ac ſtudia diriuetur.
Etc igitur pꝛactice quę duobus
h väyvt dictuz eſt ſubſiſtit modis er
ga multas pꝛofeſſiones ſtudia

qᷓ; diuiditur. Quidam eni ſummã inte⸗/

tiõis ſue erga heremi ſecreta ⁊ coꝛdis cõ/
ſtituunt puritatem · vt in pꝛeteritis heli⸗/
am ⁊ heliſeum · noſtriſq; tempoꝛibus be

atum antonium . alioſq; eiuſdem pꝛopo

ſiti ſectatoꝛes · familiariſſime deo per ſil

tium ſolitudinis coheſiſſe cognoſcimus

QNuidam erga inſtitutionem fratruʒ· 2
peruigilem cenobioꝛum curam. omnem

ſtudij ſui ſollicitudinem dederũt.vt nu
perabbatem Johannem qui in vicinia
ciuitatis cui nomen eſt thiminsgrandi
cenobio pꝛefuitac nõnullos einſdeʒ me
riti viros apoſiolicis etiam ſignis claru
iſſe meminimus. Quoſdaʒ xenodochij

et ſuſceptionis pium delectat obſequiũ·

per quod etiam in pꝛeteritis Abꝛabam
patriarcham ⁊ Loth domino placuiſſe
lcimuset nuper beatum machariuʒ ſin
gularis manſuetudinis ac patientie vi⸗

rum · qui xenodochio ita apud alexadri
am pꝛefuit · vt nulli eoꝛum qui ſolitudi
nis ſecreta ſectati ſuntinferioꝛ ſitcreden
dus. Quidam eligentes egrotantiũ cu

ram · alij interceſſionem quę pꝛo miſeris

atq; oppreſſis impenditur exequentes.

aut doctrineinſtantes· aut elemoſynam
pauperibus largiẽtes inter magnos ac

ſummos viros. pꝛo affectu ſuo ac pieta
te viguerunt. ”UMUMD

De pꝛofeſſionis arrepte perſe⸗
nerantitia. LCap̃. v.

Aa pꝛopter hoc vnicuiq; vtile

q atq; conueniens eſt· vt jm pro

poſitum quod elegit · ſiue grati
am quam accepitlummo ſtudio ac dili
gentia ad operis arrepti perfectionem ꝑ
uenire feſtinetet alioꝛũ quidem laudãs
admirãsq; vᷣtutes·neq qᷓ; a ſua quã ſe
mel elegit pꝛofeſſione diſcedat · ſciẽs bᷣm
apoſtolum vnum quidem eſſecoꝛpus ec
cleſie multa auteʒ membꝛa · ⁊ habere eã
donationes hᷣm gratiam quę nobis da

ta eſt differentes ſinue pꝛophetiaz m ra

tionem fidei·ſiue miniſteriuʒ in miniſtrã
do · ſiueqͥ docet ĩ doctria · ſiue qͥ exhoꝛtat

in exhoꝛtatiõe · qͥ tribuiti ſimplicitate · q

peſt ĩ ſollicitudie · qͥ miſeret iĩ hilaritate:

LCollatio xIIII Abbatis Neſterotis

pꝛo admiratione pꝛoferre. Nam quidã
Vniens ad pꝛedictũ ſenem habitu ſecu/
lari:cum ei quaſdam frugum ſuarũ pꝛi-

MNec enim vlla membꝛa alioꝛum ſibi mẽ
bꝛoꝛum poſſunt miſteria vendicare: da
nec oculi manuuʒ nec nares auriũ vtũ⸗
tur officio· et idcirco non omnes apoſto/
li · non omnes pꝛophete·non omnes doc
ctoꝛes non omnes gratias habent cura
tionum non omnes linguis loquũtur ·
non omnes interpꝛetantur.
Deinfirmoꝛum mobilitate.
Alent enim hi qui nec dů ſunt

ſ uin illa quã arrnipu erũt pꝛofeſſio

nee fundati· cum audierit quoſ-
dam in diuerſis ſtudijs ac virtutibus
pꝛe dicari ·ita eoꝛum laude ſuccendi · vt
imitari eoꝛum pꝛotinus geſtiãt diſcipli
nam . in quo irritos neceſſario impendit
conatus humana fragilitas. Impoſſi⸗
bile nam q; eſt vnum eũdemq; homineʒ
ſimul vniuerſis quas ſuperius compꝛe⸗/
bendi fulgere virtutibus. Quas ſiquis
voluerit pariter affectare · in id eum inci
dere neceſſe eſt · vt dum omnes ſequitur
nullam integram conſequatur:magiſq;
ex hac mutatione ac varietate diſpendi
um capiat q; pꝛofectum. Multis enim
vijs ad deuʒ tenditur et ideo vnuſqsq;
illã quã ſemel arripuit irreuocabili cur
ſus ſui intentiõe cõficiat · vt ſit in q̃libet
pꝛofeſſione peꝛfectus.

Exempluʒ caſtitatis quo doce
tur nõ omnia ab omibus emu/

landa. Laßp. vij.
Bſq; illo diſpendio quo feriri
ñFa monachum diximus qui mobi

litate mtis ad ſtudia cupittrãſ-

ire diuerſa etiam hinc periculum moꝛt
incurritur:quod nõnunqꝙᷓ; recte quedaʒ
ab alijs geſta: malo ab alijs pꝛeſumunt
exemplo · et quę nõnullis bñ ceſſerantp/
nicioſa ab alijs ſentiuntur. Maʒ vt qᷣd
dam exempli gratia pꝛoferamus velut
ſi quis illam viri illius imitari virtutem
Vlit · quã ſolet abbas Johannesnõ ad
imitationis foꝛmulam ·ſed tantũmodo

mitias detuliſſet · ferociſſimo quendam
Temonio arreptum ibidẽ repperit. Qui
cum abbat iohannis obteſtatiões ac pᷣ/
cepta deſpiciens · teſtaret᷑ ſe nunq; adil⸗
lius imperium decoꝛpoꝛe quod obſede⸗/
rat migraturum · huius aduentu perter/

ritus · cum reuerentiſſima nominis illiuſ
inelamatione diſceſſit. Cnius taʒ euidẽ
dentem gratiam ſenex non mediocriter

admiratus:eoq; amplius obſtuꝑeſcens
ꝙeum ſeculari cerneret habitu· cepit ab
eo vite ac ꝓfeſſionis eius oꝛdineʒ diligẽ
ter inquirere. Cum q; ille ſecularem ſeat
qʒ vxoꝛio vinculo colligatum eſſe dixiſ/

ſet beatus Jobannes excellentiam vir /
tutis eius et gratie mente pertractans · ꝗᷓ

nam illi eſſet conuerſatio attẽtius explo⸗
rabat. Ille ſe ruſticũ · et quotidiano ma
nuuz opere victum querere · nec vlliꝰ bo
ni eſſe ſeconſcium teſtabaturniſi nun

ꝙꝶ ante ad runis opera mane exercẽda ꝓ

cederet:neq; veſpere domũ reuerteretur ·
niſi in eccleſia pꝛo quotidiane vite cõme
atu largitoꝛi eiuſ deo gratias retuliſſet ·
neq; ſe vnqᷓ; de fructib ſuis aliqͥd vſur

paſle · niſi pꝛius deo pꝛimitias eoꝛum ac

Tecimas obtuliſſet · et nũqᷓ; ſe boues ſu⸗
os per aliene meſſis traduxiſſe conſfiniũ ·
niſi eoꝛum pꝛius oꝛa clauſiſſet· ne vel pa
rum dam ni per incuriaʒ eius pꝛoximus
ſuſtineret. Et cum hecquoq; abbati Jo
hanni:necdum ad comparationem tan

te gratie qua eum pꝛelatum ſibi eſſe cer⸗

nebat · ilonea viderentur · atq; ab eo
quid nam eſſet illud quod tante gratie
meritis conferri poſſet ſciſcitans ſcruta⸗/
retur · ille reu erentia tam ſollicite inqui⸗/
ſitionis aſtrictus: vxoꝛem ſe parentum
vi imperioq; compulſum cum pꝛofiteri
monachum vellet ante vndecim annos
accepiſſe confeſſus eſt· quã nemine etiaʒ
nunc conſcio ſoꝛoꝛis loco a ſe virginem

mus

ntan
ſecch⸗
10
Me
n
M
n
103
ia;
dem

cnſtodiri teſtabatur. Quod factum cuʒ

audiſſet ſenex tanta eſt admiratiõe per/⸗
motus · vt coꝛam ipo publice pꝛoclama⸗/
ret. Mon immerito demonem qui ſe de⸗/

ſpexeratillius non toleraſſe pꝛeſentiam ·

chnius ipᷣe virtutem non ſolum in iuuen.
tutis ardoꝛe · ſed ne nunc quidẽ ſine diſ⸗
crimine caſtitatis auderet appetere. Qðᷣ
factum abbas iohãnes licet ſumma ad/
miratione pꝛetulerit tamen neminẽ mo
nachoꝛuʒ vt experiretur hoꝛtatus eſtſci⸗
ens multa recte ab alijs geſta magnam
alijs imitantibus intuliſſe perniciẽ nec
vſurpari ab omnibus poſſe· quod pau/

cis dominus ſpeciali munere ↄtuliſſet.

Deſpiritali ſcientia. Capᷣ.vij.

Esdad expoſitionem ſcientie de
qua ſumptum eſt ſermonis ex⸗
oꝛdium reuertamur. Itaq; ſic

ſuperius diximus practiceerga multas
ꝓfeſſiones ac ſtudia diriuatur· Theoꝛe⸗
tice vro in duas diuidit᷑ partes · id eſt ĩ
pyſtoꝛicaʒ interpꝛetationem · ⁊ intelligẽ
tiam ſpiritalem. Andeetiam Salomõ
cum eccleſie multifoꝛmẽ gratiam enume
raſſet adiecit. Omnes enim qui apð eaʒ

ſunt veſtiti ſunt dupliciter. Spiritalis

gutem ſcientie genera ſunt tria · tropolo⸗

gia · allegoꝛia · anagoge. de quibus in ꝓ⸗
uerbijs ita dicitur. Lu anteʒ deſcribe ti
bi ea tri pliciterx · ſuper latitudinẽ coꝛdis
tui. Itaq; hyſtoꝛia pꝛeteritaꝛum ac viſi
bilium agnitionem complectitur reruʒ

quęita ab apoſtolo replicatur. Scriptũ
eſtenim · quia abrabam duos filios ha⸗

buit · vnum de ancilla.et alium de libe⸗

ra · ſed qui de ancilla ß᷑m carnem natus
eſt:qui autem de libera per repꝛomiſſio⸗
nẽ.Ad allegoꝛiã aũt pertinẽt quę ſequũ
tur:quia ea quę in veritate geſia ſunt · al
terius ſacramenti foꝛmã pꝛefiguraſſe di⸗
cuntur. Hec enim inquit ſunt duo teſta
menta. Amũ quidem demonte lyna · in

Deſſpiritali ſcientia

.

ſernitutem generans.quod eſtagar Sy

na enim mons eſt in arabia · qui compa

vatur buic qnuncen hieruſalem · ⁊ buit
cum filijs uis. Anagoge xvo de ſpiritali
bus miſterijs ad ſublimioꝛa quedam et

ſacrarioꝛa celoꝛum ſecreta conſcendens

abapoſtolo ita ſubijcitur. Quę añt ſur⸗

noſtra. Scriptum eſt enim. Letare ſteri
lis quę nõ paris · erumpe ⁊ clama ꝗᷓ nõ

parturis·quia multi filij deſerte mag! qᷓ;ᷓ
eius quę habet virum. Tropologia eſt

moꝛalis explanatio ad emendationẽ vi.
te ⁊ inſtruetionem pertinens actualem·
lut ſi hec eadem duo teſiamenta intel⸗
ga mꝰ pꝛaticen ⁊ theoꝛeticen diſciplinã·

vl certe ſi hieruſalem aut ſyon aĩaʒ ho/

minis wlimus accipere · ſm illud. Lau/
da hieruſalem dominum: lauda deũ tu
um ſyon. Igitur pꝛedicte quattuoꝛ figu

re in vnũ ita ſi volumus ↄfluũtvt vna
atq; eadem hieruralem quadrifariã poſ

ſit intelligi ˖ m hyſtoꝛiam ciuitas iude⸗

oꝛum · hm allegoꝛiam eccleſia chriſti · ßm
anagogen ciuitas dei illa celeſtis que eſt

mater omnium noſtrum ſm tropologiã
anima hominis quę frequenter hoc noĩe

aut increpatur aut laudatur a domi⸗/

no. De his quattuoꝛ interpꝛetationum

generibus beatus Apoſtolus ita dicit.
Nunc autem fratres ſi venero ad vos li
guis loquens ·quid vobis pꝛodero niſi
vobis loquar · aut in reuelatione aut in

ſcientia · aut in pꝛophetia · aut in doc⸗

ctrina: Reuelatio namq; ad allegoꝛiaʒ
pertinet · per quaʒ ea quę tegit hyſtoꝛica
narratio · ſpiritali ſenſu ⁊ expoſitione re⸗
ſerantur · vt verbi gratia · ſi illud aperire
temptemus:quemadmodum patres no
ſtri omnes ſub nube fuerint · et oẽs in mo
yſe baptiʒati ſint in nube ⁊ĩ mari:⁊ quẽ⸗

admodum omnes eandem eſcaʒ ſpirita

lem mãducauerint⁊ eũdeʒ ſpiritaleʒ de

exrat chriſtꝰ. Quęexpoſitio pᷣfigurationi

LCollatio xIIII Abbatis

coꝛpoꝛis ⁊ ſanguinis chriſti quem quoti
die ſumimus comparata · allegoꝛie con
tinet rationem. Scientia vero quę ſimi⸗

lit᷑ ab apoſtolo memoꝛat᷑ tropologia ẽ·

qua vniuerſa quęad diſcretionem per/
tinent actualem· vtrum vtilia vel hone⸗
ſta ſint prudenti examinatione diſcerni
mus · vt eſtillud. Cum apud noſmetip/
ſos iudicare pꝛecipimur· vtrum deceat

mulierem non velato capiteoꝛare deuʒz.
Quęratio vt dictũ ẽ moꝛaleʒ continetĩ
tellectum. Itẽ pꝛophetia q̃m tertio apo/
ſiolus intulit loco · anagogen ſonat · per
quã ad inuiſibilia acfutura ſermo trãſ⸗

fertur. vt eſt illud. NMolumus autez vos
ignoꝛare fres de doꝛmiẽtib· vt nõ cõtri⸗/
ſtemini ſicut ⁊ ceteri qui ſpem nõ habẽt

Si enĩ credimus ꝙ chriſtꝰ moꝛtuus eſt
etreſurrexit· ita ⁊ deus eos qui doꝛmier̃t
pieſum adducet cũ eo. NHoc enĩ vob di
cimus in verbo domini:quia nos qui vi/

nimus qui reſidui ſumus·ĩ aduẽtu do/

mini non pꝛeueniemus eos qui doꝛmie⸗/

rütĩ chriſto.qm̃ ipe dominus iuſſu etĩ
voce archangeli · et in tuba dei deſcẽdet

de celo · et moꝛtui qui in chriſto ſunt re⸗
ſurgent pꝛimi. Quꝗa exhoꝛtatiõis ſpecie
anagoges figura pꝛefert. Doctrina ᷣo
ſimplicem hyſtoꝛice expoſitionis oꝛdinẽ
pãditin qua nullus occultioꝛ intellect
niſi qui verbis reſonat continetur · ſicut
eſt illud. Tradidi enim vobis in pꝛimis
quod ⁊accepi:qm̃ chriſtus moꝛtuus eſt
pꝛo peccatis noſtris ſᷣm ſcripturas:⁊ q
ſepultꝰ ẽet qꝛ reſurrexit ᷑tia die ſᷣm ſcri/
pras·⁊ qꝛ viſus ẽ cephe ·Et miſit deꝰ fili
um ſuum factum ex muliere· factum ſõ̊le
ge · vt eos qͥ ſub lege erãt redimeret· Si⸗
ue illud. Mudi iſrael: dominus deus tuꝰ

eus vnus eſt. “
Ede actuali ſcientia pꝛoficia/

turad ſpiritalem. CLap̃. ix.

Aa pꝛopter ſi vobis cura ad

q ſpiritalis ſcientie lumen· non

manis iactantie vicio. ſed emendatio⸗
nis gratia peruenire · illius pꝛimum bea
titudinis cupiditate flammamini · de q̃ᷓ

dictum eſt. Beati mundo coꝛde:quoni⸗
am ipᷣi deum videbuntvt etiam ad illã

e qua angelus ad danieleʒ ait· perueni
re poſſitis:qui autem docti fuerint fulge

bunt ſicut ſplendoꝛ firmamenti · et qui

ad iuſticiam erudiũt multos:quaſi ſtel⸗

le imperpetuas eternitates: Et in alio ꝓ

pheta. Illuminate vobis lumen ſcientie
dum tempus eſt Tenẽtes itaq; illã quã

ha bere vos ſentio diligẽtiã lectiõis· om

ni ſtudio feſtinate actualeʒ:id eſt ethicã·
ꝙᷓ; pꝛimuʒ ad integrum compꝛehendere
diſciplinam. Abſq; hac nanq; illa quã
diximus theoretica puritas non po⸗
teſt apprehendi :quã hi tantuʒ qui ñ alio

rum docentium verbis · ſed pꝛopꝛioꝛum
actuum virtute perfecti ſunt: poſi mſta
operum ac laboꝛum ſtipendia/iam qua
ſi in pꝛemio conſequũtur. Non enĩ a me

ditatione legis intelligentiam · ſed ð fru

ctu operis acquirentes cum pſalmigra
pho canũt.A mandatis tuis ĩtellexi · Et

excoctis paſſionibus vniuerſis fiducia⸗
liter dicunt. Pſallam ⁊intelligã in via
immaculata. Ille enim pſallens intelli⸗
git quę canuntur .qui in via immacula⸗

ta greſſu puri coꝛdis innititur · Etidcir.

co ſi ſciẽtie ſpiritalis ſacrum in coꝛde ve-

ſtro vultis tabernaculum pꝛeparare· ab
omniũ vos vicioꝛuʒ contagione purga

te· et curis ſeculi pꝛeſentis exuite. Impoſ
ſibile nam q; eſt animaʒ quę mundanis
Vl tenuiter diſtentionibus occupatur·
donum ſcientie pꝛomereri vel generatri⸗

cem ſpiritalium ſen ſuumaut tenaceʒ ſa

crarum lectionum fieri. Obſeruate igit᷑
in pꝛimis et maxime tu iobãnes· cui ma

gis ad cuſtodienda hec quę dicturus ſũ
etas adhuc adoleſcentioꝛ ſuffragat᷑· ne
ſtudium lectiõis ac deſiderij tui laboꝛpa

na elatione caſſetur: vt inducas ſummũ

oꝛi tuo ſilentium · hic eſt enim pꝛimus

Leſterotis

In

Nl

1
nn
li
muni
ar

nä
6
no
W
nnlte
nan⸗
iane
ön
1/
1
/
9
ar⸗
W
ab

BSBe ſpiritali ſcientia

diſcipline actualis ingreſſus om̃is qp⸗
pe laboꝛ hoĩs in oꝛe ipius: et vt omnium
ſenioꝛum inſtituta atq; ſententias inten

to coꝛde ⁊ q̃ſi muto oꝛe ſuſcipias ·ac dili
genter in pectoꝛe tuo ↄdens ad perfici⸗
enda ea potius q; ad docenda feſtines·
Ex boc enim cenodoxie pernicioſa pᷣſum

ptio · exillo autem fructus ſpiritalis ſciẽ
tie pullulabunt. Mibil ita q; in collatio⸗
ne ſenioꝛum pꝛoferre au deas· niſi qð in
terrogare te aut ignoꝛatio nocitura· aut

ratio neceſſarie cognitionis impulerit:

ñ vt qͥdaʒ vane gloꝛie amoꝛe diſtenti ·

oſtetatiõe doctrine ea queoptime noꝛũt

interrogare ſe ſimulant. Impoſſibile eĩ

eſt eum qui pꝛopoſito acquirede laudis

humane · ſindio lectionis inſiſtit· donũ
wreſcientię pꝛomereri. Nã qui hacpaſ
ſione deuictus eſt neceſſe eſt vtalijs qq;
maxime ſuꝑbieę vicijs obligeturx· ⁊ ita ĩ

actuali atq; ethica congreſſione pꝛoſira
tus ſcientiam ſpiritalem que ex ea naſci

tur minime conſequetur. Eſto ergo per
omnia citus ad audien dum tardus au-

tem ad loquendum ne cadat in te illud
quod notatura ſalomone. Si vidert vwi

rum vxlocem in verbis · ſcito quia ſpem

habet inſipiẽs mag q; ille · ec quẽc;

verbis docere pꝛeſumas: quod opere an
te non feceris. Huncenim nos oꝛdinem

tenere debere etiq exemplis ſuis dominꝰ

noſter ſituit · de quo ita dicitur· quęece⸗
pit ieſus facere et docere. Caue ergo ne

ante actum pꝛoſiliens ad docendum · in
illoꝛuʒ numero deputeris · & quibus in
enãgeliodñs ad diſciplłos ſuos loqᷣtur.
Nue dicunt vobis ſeruate et facite · hHm
opera vero eoꝛuʒ nolite facere · dicüt enĩ
et nõ faciũt. Alligãt ãt onera grauia etĩ
poꝛtabilia et imponunt ea ſuper hũeros
hominum .ipi autem digito ſuo nolunt
ea mouere. Gi enim ille qui vnum man
datum minimũ ſoluens docuerit ſic ho

mines minimus vocabitur in regno cę

lozꝛum · qui multa maioꝛa negliges do
cere pꝛelumpſerit conlequẽs pꝛofecto?.

ytnõ iam minimus in regno cęloꝛum ·

in gebenne ſupplicio maximꝰ habeatur.

Etideo cauẽdũ tibi eſt: neilloꝛũ ad docIõ
dum inciteris exemplis· qui penitiã diſ⸗
putandiac ſermonis affluentiam cõſe/

cuti:quia poſſunt ea quę voluerint oꝛna
te copioſeq; diſſerere·ſcientiam ſpiritalẽ

poſſidere credũtur· ab his qui vim eius
et qualitatem diſcernere non nouerunt.

Aliud namq; eſt facilitatem oꝛis et nito-

rem habere ſermonis:et aliud venas ac
medullas celeſtium intrare dictoꝝ· ac ꝓ
funda abſcondita ſacramenta puriſſi
mo coꝛdis oculo contemplari: quod nul
latenus humana doctrina · nec eruditio

ſecularis · ſed ſola puritas mentis per il

luminationẽ ſancti ſpiritus obtinebit.

De appꝛehendẽda vereſcien⸗

tie diſciplina. Laß. x.

Eſtinandũ igitur tibi eſt ſi ad

f ᷑ vrram ſcripturarum vis ſcien⸗

tiam peruenire vt humilitatez

coꝛdis immobilẽ pꝛimitus conſequaris

quęte non ad illam quę inflat· ſed ad eã

quę illuminat ſcientiam· charitatis con

ſummatione perducat. Impoſſibilenã⸗
q; eſt immundam mentem donum ſcien

ne ſpiritalis adipiſci. Et idcirco oĩ can-
tione uita · ne tibi per ſiudiuʒ lectiõis ·
nöõ ſcientie lumen. nec illa perpetua quę
per illuminationẽ doctrine pꝛomittitur
gloꝛia · ſed inſtrumenta perditionis ar
rogantie vanitate naſcantur. Deinde h̊
tibi eſt omnimodis enitendum vt expul
ſa omi ſollicitudine ⁊ cogitatione terrę⸗
na · aſſiduũ te ac potius iugem ſacre pꝛe⸗
beas lectioni· donec continua meditatio

imbuat mente tuam·⁊ quaſi in ſimilitu⸗

dinem ſui foꝛmet archam quodammo
do ex ea faciens teſtamenti · habentem in
ſeſ ſcilicet duas tabulas lapideas · id eſt
duplic inſtrumẽèti ppetuã firmitatẽ vr⸗

nã qͥq; anreaʒ · B eſt memoꝛiam puram

atq; ſincerũ· quęreconditũ in ſemanna

Collatio xIIII Abbatis Neſterotis

perpetua tenacitate conſeruet. ſpiritaliũ
icʒ ſenſuum·et angelici illius panis per-
ennẽ celeſtem q; dulcedinem·necnõ etiã

virgã aaron · id eſt:ſum mi veriq; ponti/
ficis noſtri ieſu chriſti ſalutare vexilluʒ.
immoꝛtalis memoꝛie ſem per viriditate
fondeſcens. Mec nam q; eſt virga que
poſtea q; ð radice yeſſe ſucciſa ẽ· vinaciꝰ

moꝛtificata reuireſcit. MHec autem om̃ia

duobus cherubin · id eſt· hyſtoꝛice et ſpi⸗
ritalis ſcientie plenitudinepꝛoteguntur
Cherubin enim interpꝛetatur ſciẽtie num
titudo:quępꝛopiciatoꝛium dei:id ẽ pla
ciditatem pectoꝛis tui iugiter pꝛotegent ·

et a cunctis ſpiritalium nequitiarum in

curſibus obumbꝛabũt. Etita mẽs tua
non ſolum in archam diuini teſtamenti
verumetiam in regnum ſacerdotale p⸗
uecta · per indiſſolubilem puritatis affe.

ctuʒ quodãmodo abſoꝛpta ſpiritalib⸗
diſciplinis · illud im plebit põtificale mã

datuʒz · quod a legiſlatoꝛeita pꝛecipitur·

Et de ſanctis nõ egredietur · ne polluat

ſanctuarium dei:id eſt coꝛ ſuum · in q́ in
giter habitaturum ſe dñs repꝛomittit
dicens. In habitabo in eis · et inter illoos
ambulabo. Quãobꝛem diligenter moo.
rie cõmendanda eſt et inceſſabiliter recẽ·
ſenda ſacrarum ſeries ſcripturaꝝ. Hec
etenim meditationis iugitas duplicem
nobis cõferet fructum Pꝛimũ qð dñ in
legendis ac parandis lectionibus occu
patur mentis intentio · neceſſeeſt vt nul
lis noxiaruʒ cogitationuʒ laqueis capti
netur · deinde q ea quę creberrima fepe
titione percurſa · dum memoꝛie tradere
laboꝛamꝰ· intelligere id tẽpoꝛis obliga⸗
ta mente nõ quimꝰ.poſtea ab omniũ ac

tuum ac viſionum illecebris abſoluti p
cipueq; nocturna meditatione taciti re
uoluẽtes· clarius intuemurita vt occul
tiſſimoꝛum ſenſuũ quos ne tenui quidẽ
vigilantes opinatione percepimus:qui

eſcentibus nobis· et vel ſopoꝛis ſtupoꝛe
emer ſis. intelligentia reneletur.
De multiplici intellectu diuina

CLap̃.xi.

Reſcente autem per hoc ſtudiũ
e ¹1innouatione mẽtis noſtre· eti⸗
fſcripturarum facies incipietin
nouari:⁊ ſacratioꝛis intelligẽtie pulchri
tudo quodammodo cum pꝛoficiente ꝓ

ficiet. Mꝛo capacitate enim humanorũ

ſenſuum · earuʒ quoq; ſpecies coaptat·
et vel terrena carnalibus · vel diuina ſpi⸗
ritalibus a pparebit · ita vt hi quibA an-
tea videbatur craſſis quibuſdam nebu
lis inuoluta · nec ſubtilitatem eius dep⸗
benderenec fulgoꝛem valeant ſuſtinere⸗
Seg vt hocipſum quod aſtruere niti⸗
mur aliquo clarius pandatur exemplo
vvmum legis teſtimonium pꝛotuliſſe ſuf⸗
ficiat · per quod etiam omnia pꝛecepta ce

leſtia hm menſuram ſtatus noſtri ad om

ne hominum genus pꝛobemus extendi.
Scriptũ ẽ in lege Nõ foꝛnicaber.Moc
ab homine carnalium adbucobſcenita⸗
tum paſſionibus obligato ſcᷣm ſim9
plicem litere ſonum ſalu bꝛiter cuſtodix
tur. Mb eo autem qui iam ab hac actioo
nelutulenta etimpuro diſceſſit affectu ·
neceſſe eſt idipſum ſpiritaliter obſerua⸗
ri ; vt ſcilicet non ſolum a cerimonijs ido

loꝛum · ſed etiam ab omni ſuperſtitione

gentilium et augunioꝛum omniumq; ſi

gnoꝛum ⁊ dierum ac tem poꝛum obſer⸗

uatione diſcedat vel certe nequoꝛundãa
ver boꝛum aut nominum coniecturis · q
ſinceritatem ſidei noſtre polluuntimpli
cetur, Hac enim foꝛnicationeetiam hie
ruſalem diciturconſtupꝛata.ꝗᷓ foꝛnicata

eſt in omni colle ſublimi · etſub omnilig⸗
no frondoſo· Et quã dominus iterũ in
crepans per pꝛophetam. Stent inquit
et ſaluẽt te augures celi qui contẽplabã

tur ſidera · et ſupputabant menſes · vt ex
eis annunciarent ventura tibi. De qua
foꝛnicatione ⁊ alibi arguens eos domi⸗
nus ait. Spũñs foꝛnicatõis decepit eos
et fo:nicati ſunta deo ſuo. Muiſq; p

1
fbi
ſa
Gib
661
ſecßg
Tlin
bäüdi
chat
Deh
hibee
oee
feſia
cri⸗
nd
Gon
figter
nnntD
ſoc
bpig
een
lnſan
Hanci
treter⸗
ioolub
Cttonece
blinm
ecpdie
ſſinuſ⸗
Dteno⸗
boni
Mht.

’

trin
non n
ſtuni
iſßſtn in
Klarödt
hnonnie
act
wattaſin
Wlinme

bei

BDe ſpirit⸗

a gemina hac foꝛnicatiõe diſ ceſſerit ha busga paruulo pꝛimis ſtudioꝝ im buta
tebittertiam qua veuitet · quein leglet eſt rudimẽtis ofanois etiã tpe meditet·
iudaiſmi ſi uperſtitioniby cõtinetur · De pſallentiq; vel ꝓ peccatoꝛũ indulgentia
Nͤͤ quibeaplus. Dies inqtobpnatis mée⸗ ſupplicanti· aut impudens woemati me
Si ſes tpa annos. Et iteꝑ. Me tetigeris moꝛia ſuggeratur. aut quaſi bellantium
virn neq; guſtanen neq; otrectaueris· Que heroũ ate oculos ima go Vrſet. taliũq;d
uc e ſuperſtitionib⸗ legis dicta eſſenõ du me fantaſmatũ imaginatio ſp illudens
ð biũ in qs ſi q ĩciderit ꝓculdubio me ita mentẽmeã ad ſupemos intuit aſpi
nmi chat?a chr iſto ab aplo ñ meret audire . rore nõ patitur vt quotidianis fletibus
Deſpõcdl·n· voſ. vni viro vginẽ caſta ex. nõ poſſit expelli ·
ib biberechriſto . Hillud ad eum qd ſeqtur heſponſio quo pacto memoꝛi/ H
dn voce eiuſdẽ apoſtoli diriget · Timeo at am eoꝛum poſſimus abluere⸗
NNhn ne ſicut ſpes ſedurit enã aſtutia ſua ita Ceaß. xiij. een
15 coꝛrũpant ſenſus ENnia ſimolicitate Eſteros. De
n eſt in chriſto ielu. ſi immüicia buiss tibi Ppurgatiõis maxima naſci
i⸗ qᷣʒ foꝛnicationis effngerit· babebit quar tur eſperanio · cit̃ ſatis atqʒ ef .
hlo⸗ tã ꝗ beretici dogmatis adulterio erpe⸗ ficax remediũ ſoterit oboniri·ſi andẽ d·
nß⸗ trat. De qua idẽ btũsaplus. Ego inqt ligentiã atq; inſtantiã q; te in illis ſecu.
ue ſcio · quia foll diſceſſionẽ meã intrabut lanbo ſtudijs habu iſſe dixiſti· ad ſpirita
Won lupi graues in vos· no parcentes gregi · liũ ſcr ipturarũ volueris lectionẽ medi⸗ H
l etex vobis ißis ſurgẽt viri loquẽtes per,. tationeẽq; tranſferre. Meceſſe eſt eni me⸗
he nerſa· vt abducant diſcipulos poſt ſe. tẽ tuã tamdin illis carminibus occupie
hnin Hanc etiã qui potuerit Leclinare cane n nchdiu ſibi aliqua ꝗᷓ intra ſemetipſam =
n/ ar ne tilioꝛe keccato ĩ fonicationis vi recolat ſimili ſudio a aſſiduitate conq
ginoneroniearogne endn na mutacpillisinfuctnohsemdamnd
b, 4 atione conſiſtit · omis cogitatio njõ ſpiritalia atq; dĩna pturiat· Que cũ p⸗
. ſolũ turpl h etiã ocioſa· eta deo qntulũ⸗/ funde alteq; conceperit·atq; in illis ft’eæ
6 ſnina ſo mcario whutatuatix. rut vel penitus aboleri. Dacare eni cn
ne nterrogatio quop oſſita dob . cCti cogitationib huana mẽs nõ poteſt ·
l un neſeculariu corminu Per⸗ et icleo idiu ſpuͦaliby ſtydijs non fuenit
de nent. aenn arte neceſſe eſt ea illis ꝗ pꝛidẽ dildi
Ermanus. Ad hego occulo⸗ cit implicari.diun enĩ non habuerit qᷓ D

ehacipa re vnde⸗

. eat motus. ne
tini
unbe
mnt
nilg

„

niin

c inge grauiter ingemiſcẽs ·
hec inquã omia ꝗᷓ copioſiſſime digeſſiſti

maioꝛa mihi intulerũt deſperatiõis au

ginẽta qua hactenus ſuſtinebã Quippe
cui pᷣter illas generales aĩe captiuitates.
qbus nõ dubito infirmos quoſq; pul⸗

ſari extrinſecus· ſpaãle impedimentuʒ ſa⸗
Neaagancerinaäduäareunter ne ita dixerim odoꝛe fercipiũt ſed vt ſenſi⸗
bus tuis inniſcerata quodãmodo 7 ber
ſixcta atq; palpata cdatur ilud ofmfi
obbuantia enſtodire te cõuenii· vt etia,z
ſiea ꝗq optime noſti foꝛte audieris in tor
latonepferri nõ er oeqd ibiam noꝝ

„

oꝛ attigiſſe noticiã literaꝝ·in qua meita
vVl inſtantia pedagogi

vel cõtinue lecti/

onis macerauit intètio· vt nũc mẽs mea
wetiq velut illis infecta carminiby⸗ illas

habularũ nugas hiſioꝛiaſq; bllo qui

ceſſe eſt vt ad illa quibdab infantia ibu·

ta eſt collabatur. eaq; ſemp reuoluat. qᷓ
tur h in te ſcia ſpiritalis perpetua ſolidi
tate roboꝛet · nec ea iam tepoꝛarie perfm⸗
anis · ſicut illi qui eã nõ ſuo ſtudio · Halie
na relatione ↄtin guntet vlur aerio vt

longo vſu ac meditatiõe ↄcepit. Atigi

1

Collatio xIIII Abbatis Neſter otis

teergum monentis. Hec via ambulate ĩ
8'1 di tuo illa quiditate co⸗ eca:neq; ad dexteram neq; ad ſiniſtram.
es · qua debent deſiderabilia ſalutis

a ſint aſpernanter ſaſtidioſeqß ſuſcipi
as ß ea coꝛdi tuo illa auiditate cõmen⸗

ba · xel auribus noſiris indeſinent᷑ infun
di vel de noſiro oꝛe iugiter pꝛoferri. W⸗
nis enĩ adbibeat᷑ ſanctarũ ſerum crebꝛa
narratio · nunq; tamẽ aĩe ſitim vere ſciẽ
tie ſuſtinẽti · ſatietas gener abit hoꝛroꝛẽ·

ſed ea quotidie vlut noua ac deſidera
ta ſucipiens· quanto frequ entius hauſe

rit · tanto auidius vel audiet vł loquet ·
ect conſirmationem potius percepte ſciẽ⸗

ncapiet collatione faſtidium. Euidens

nan q; eſt tepide ac ſuper be mentis indi½

cium. ſi verboꝛum ſalutariu medicina.

Guis ſindio nimie aſſiduitatis ingeſtã-
faſtidioſe negligẽterq; ſuſcipiat. Anima
eni quein ſatietate eſt fami illudit· anie

aüt egenti etiãẽ amara dulcia videntur.

Siltaq; bec diligenter excepta · et in re⸗
ceſſu mentis condita atq; indicta fuerit

tacitumitate ſignata· poſtea vt vina d⸗

dã ſuane olẽtia ⁊ letificãtia coꝛ hoĩs · cũ

ſenſuñ canicie ⁊ patiẽtie fuerĩt vetuſtiate
cocta· cuz magna ſui fragrãtia de va
ſe tui pectoꝛis pꝛoferenturet tan q; pen·

.

nis fons de experientie venis et irriguis

virtutum meatibus requn dabunt · fluẽ

taq; continua velut de quadam abyſſo
tui coꝛdis effundent. Eueniet nanq; in
te illud qð in pꝛouerbijs ad illum dicit·

qui bec opere ↄſũmauit · Bibeaquas ð
tuis vaſis et de puteoꝛũ tuoꝛum fonte · ſu

pereffluant tibi aquę e tuo fonte in tu⸗

as autẽ plateas pertrãſeant aquę tue ac

Im yſaiaʒ paophętam. eris quaſi oꝛtuæ

irriguus · et ſicut fons aquarum cuiꝰ nõ
dclicient aquę et ediſicabuntur in te de⸗
ſerta a ſeculis· fundamẽta generatiõis
et generatiõis ſuſcitabis et vocaber edi

ſicatoꝛ ſepium · auertens ſemitas iniqui.
tatum. Illa etiam tibi beatitudo pꝛoue
niet quã idem pꝛopheta ꝓmittit · Et nõ

faciet dñs auolare a te vltra doctoꝛem

„»*

tmuũ · et erunt oculi tui videntes pꝛecepto

reem tuũñ et aures tue audient ve bũ poſt

ſpiritalem.

tię ex eoꝛũ repetitione q; vllum ey frequẽ?

Atq; ita fiet vt non ſolum oĩs directio
ac meditatio coꝛdis tui · verumetiaʒ cun

cte euagationes ate; diſcurſus cogitati

onum tuarum · ſint tibi diuine legis lan
cta ⁊ inceſſabilis ruminatio.

immũda animanecq; trade⸗

reneq; percipere poſſi eeit
MVpoſſibile eſt autẽ bec ſicut p⸗
fati ſumus inexpertuʒ quẽquã
vvllagnoſcere el docere. Nam
qui nead percipiendum quidem capax
eſt· quomodo erit idoneus ad tradẽdũ:
De quibus tamen etiam ſi aliquid doce

re pꝛeſumpfſerit · iefficax pꝛoculdubio et

inutilis vſq; ad aures tantummodo au

dientium eius ſermo perueniet · coꝛ autẽ

eoꝛum penetrare nõ poterit · inertia ope⸗
rum · infructuoſitate ſuę pꝛoditus va⸗
nitatis quia non dethezauro bone pmi⸗
tur conſcientię ſed de inani iacta ntie h̃⸗
ſumptione. Impoſſibile nanq; eſt imun

dam aiam quantalibet deſu dauerit le⸗

ctionis inſtantia · adipiſci ſcientiam ſpi⸗

ritalez. Memo enim in vas fetiduʒ atq;

putridum ſiue coꝛruptum · vngentũ ali

quod nobile ant meloptimũ · aut pꝛecio

ſi quic liquoꝛis infundit. Facilius em

.

q;uis odoꝛatiſſimũ mürbuz ſemel hoꝛrẽ
dis imbuta fetoꝛibus teſta cõtaminat·
qᷓ; vt aliquid ex eo ſuauitatis aut gratię
ipſa concipiat · quia multo citius mun⸗
da coꝛrũpuntur q; coꝛrupta müdant.

ta igit ⁊ vas pecton nriniſi pus fuerit

ab omni fetidiſlima vicioꝛum contagio

ne purgatum nõ merebitur ſuſcipere il⸗

lIud benedictionis vngentum. de quo dẽ

per ꝓphętam. Sicut vngentum in capi
te quod deſcendit in barbam aaron · qdᷣ
eſcendit in oꝛam veſtimenti eius · nec il
lam ſcientiam ſpiritaleʒ et eloquia ſcri⸗
pturaruz quę dulcioꝛa ſunt ſuper mel et

fauũ impolluta ſeruabit Qusęen parti

cipatio iuſticie cuʒ iniquitate: Auſ quę
ſocietas luci cũ tenebn: Queantouelo

Obt
ſaen
hab

irr.
gutne⸗
ump⸗
disel
Torm
ſolic
lür e
ſcun⸗
Gouant
innune
n
ies
dis⸗
noc
anl⸗

1

8

mki
Käm.
No
neäen
sngrt
neledein

umt
limi
in
nrlatg⸗
maini

weſn

idn ann
mnditi.
ignide
ndnbiot
mnocon⸗
ninchu
pinannep
wanz
wlnpnn
ſutnneß⸗
galümn
unntl⸗
munſo⸗
in⸗
wgwil
nianpnn
Fuulinsh
Giniim
Ghunit
s uin
i

.—

chriſti ad beklall.
Obiectiode eo ꝙ mul
habeést. LCaß xv.
Ermanus. Diffinitio iſta ne

gquaq; videtur nobis veritate
ufuulciri · aut pꝛobabili ratiõe ſbͤ⸗
nixa. Qum eniʒ omnes qui fidem chriſti

tum pꝛauitate coꝛrumpunt:immũdi coꝛ

coꝛnm atq; hereticoꝛum· vel etiam ca⸗/

tholicoꝛum qui diuerſis vicijs inuoluũ⸗

tur. perfectam ſcripturarum ſcientiaʒ cõ
ſecuti: de ſpiritalis doctrine magnitudie

gloꝛianturet econtra ſanctoꝛum viroꝝ

innumera multitudo·quoꝛũ coꝛ ab omi
peccatoꝛuʒ conta gione purgatũ eſt · ſim
plicis fidei pietate contenta pꝛofundi⸗
oꝛis ſcientię ignoꝛat archana Quemad
modũ ergo ſtabit iſta ſententia.ꝗᷓ ſcienti

am ſpiritalem ſoli coꝛdis tribuit purita

Reſponſio maliſciam veram

haberenõ poſſunt. CLap̃. xvi.

Eſteros. Maud recte virtu/

tem diffinitionis exploꝛat· qui
nãõ omnia diligenter ꝓlate ſen
tentię verba ppẽdit. Pꝛedixcimus nãq;
buiuſmodi homines diſputandi tantũ
habere peritiam ⁊ elocutionis oꝛnatuʒ
ceterum ſcripturarum venaset archa⸗
na ſpiritalium ſenſuuʒintrarenõ poſſe.
Etenĩ vera ſciẽtia nõ niſi a veris dei cul
toꝛibus poſſidetur · quã is vtiq; non ha
bet cui dicitur. Audi popule ſtulte qͥ nõ
ha bes coꝛ:qui habetis oculos ⁊ nõ vide
tis · et aures etnõ auditis. Et iterũ. Qꝛ
tu ſcientiam repuliſti:et ego repellam te
ne mihi ſacerdotio fungaris. Cum eniʒ
in chriſto omnes theʒauri ſapientię ⁊ ſci
entie abſconditi eſſe dicantur · quomo/⸗
do is qui chriſtum inuenire contempſit

aut inn entũ ſacrilego oꝛe blaſfemat aut

certe catholicam fidem immũdis operi⸗
bus polluit · veram ſcientiam aſſecutus
eſſe credendus eſt· Spiritus em dei effu

ſcientiam babeant et ſanctinõ

6 2
*

.

giet fictum. nec habitabit in coꝛpoꝛe ſub
dito peccatis.Nõ ergo alias ad ſcienti⸗
am ſpiritalem niſi hoc oꝛdine peruenit᷑/
quem vnus pꝛophetarum eleganter ex
pꝛeſſit d. Seminate vobᷣ ad iuſtitia:me⸗
tite ſpeʒ vite. illuminate vobis lumẽ ſcie
Pꝛimü g ſeminãdũ nob ẽ ad iuſtitiã. S
eſt vt actualem perfectionẽ operiby iuſti

ſpes pꝛopagem. deinde metẽda eſt nob

bis vite id eſt virtutum ſpiritalium fru⸗
ctus· expulſione vicioꝛum carnaliũ con
gregandi:et ita illuminare nobis lumẽ
ſcientię poterimus.Quem oꝛdinẽ etiaʒ
pſalmigraphꝰ tenere debere decernit di⸗
cens. Beati immaculati in via quiam,
bulaãt in lege domini · beati qui ſcrutant᷑
teſtimonia eius. Non eni pꝛius dixit · be
ati qui ſcrutantur teſtimonia eius:⁊ptꝰ
ea intulit:beati immaculati in via ſpᷣus
inquit·beati immaculati in via · per hoc
euidenter oſtendens neminẽ recte poſſe
ad perſcrutanda dei teſtimonia perue⸗-
nire: niſi puus per actualem conu erſati
onem in via chriſti immaculatus ĩcedat
Hi ergo quos dixiſtis nõ iſtã quã ĩmũ
di hr̃e non poſſunt ſed pſeudonimon h̊
eſt· falſi nominis ſcientiam poſſident · de
qua beatus Aplus· o inquit thymoteę
depoſitum cuſtodi deuitans pꝛofanas

vocũ nouitates· et oppoſitiones falſi no/

minis ſcię:quod in greco dẽ · taſãti theſe
iſtes pſeulonimi gnoſeuis · De iſt ergo
qui imaginem quãdam ſcientię vident᷑
acquirere · vel de his qui cũ ſacroꝝ volu
minũ lectioni ac memoꝛię ſcripturarum
diligenter inſiſtant carnalia tamẽ vicia
nõ reiinquũt:in pꝛonerbijs eleganter ex
pꝛimitur. Sicut inauris aurea in nani
bus ſuis · ita muleris male moꝛate ſpe/
cies. Quid enĩ pꝛodeſt quempiam oꝛna
mentũ eloquioꝛum celeſtiũet illam pꝛeci
oſiſſima ſcripturarũ ſpeciẽ conſequi · ſi
eam lutulentis operibus vel ſenſib in⸗
heren do quaſi immũdiſſimã terrã ſubi⸗
gendo confringat aut cenoſis libidinuzʒ
ſnarũ polluat volutabris. Fiet enim vt

id qð recte vtentibo decoꝛi eſſe conſueuii

n 2

. . „ 4 .
2

Collatio xIII Abbatis

n ſoluʒ iſtos oꝛnarenõ poſſit · xrũetiã

maioꝛis ceni colluuiõe ſoꝛdeſcat. Ex oꝛe
eĩ peccatoꝛis nõ ẽpulcra laudatio· Cui
dicitur per ꝓphetam. Quare tu enarraſ
iuſtitias meas.et aſſumis teſtamentum
meũ per os tuũ: De huiuſmodi anima
bus.quę nequaqᷓ; ſtabiliter timoꝛem do
mini poſſidentes · de quo dicitur. timoꝛ
domini diſciplina ⁊ ſapĩa eſtſcriptura

rum acquirere ſenſum deiugiearuz me
ditatione conantur/ſatis ꝓpꝛieĩ pꝛouer

bijs memoꝛatur. At quid fuer̃t diuitie

inſipienti: Poſſidere enĩ ſapientiam ex

coꝛs nõ poterit. Intãtũ vero ab illa eru
ditione ſeculari ꝗ̊ carnaliũ vicioꝛuʒ ſoꝛ

tde polluitur· vera hec ⁊ ſpiritalis ſciẽtia
ſbᷣmouetur · vt eã in nonnullis elinguib⸗
ac penęeilliteratis ſciamus nõnunq; mi⸗

rabilit᷑ viguiſſe. Qð in aplis multise;
etiam ſanctis viris euidentiſſime cõpꝛo⸗

batur · qu inon inani folioꝛum dilata⸗

bantur luxuria · ſed veris ſpiritalis ſci⸗
entięfructibus curnabant᷑. Dequibus
et in actibus apoſioloꝛũ ſcriptũ eſi · Ni⸗
Dentes aüt petri conſtantiã ⁊ iohannis·
et cõperto ꝙ homines eſſent ſine literis ⁊
ideote admirabãt᷑ Etidcirco ſinbi curę

eſt ad eius immarceſcibilem flagantiaʒ
peruenire · cunctis pꝛimũ conatib elabo
ra · vt a domino puritatẽ caſtitatis obti⸗

neas. Nullus enĩ in quo adhuc carnali

um paſlionũ ⁊ maxime foꝛnicationis do

minatur affectus · ſpiritalem poterit ſciẽ

tiam poſſidere. In coꝛde enĩ bono requi/

eſcet lapientia · et qui timet deum inneni
et ſcientiam cum iuſtitia. Hoc autem qͥ

pꝛediximus oꝛdine ad ſpiritalem ſcienꝰ

tiam perueniri etiam beatus Apoſiolus
docet. Nam cum vniuerſarum virtu⸗
tum ſuarum non ſolum catalogum texe
re · xerüetiam oꝛdinem earum xellet exxo
nere. vt quę quam ſequeretur vl quę
quam parturiret expꝛimeret. poſt ali⸗/
quãta intulit dicens. In vigilijs · in iein
nuis · in caſtitate · in ſcietia. in longanimi

tate · in ſuauitate in ſpirituſancto·ĩ cha⸗

ritatenõ ficta. In qua cõiugalione vir

gt aperiri.

Leſterotis

de vigilijs atq; ieiunijs ad caſtitatem·
ecaſiitatead ſcientiam · de ſcientia ad
longanimitatem· de lõganimitate ad ſu

auitateʒ· de ſuanitate ad ſpiritũſanctũ ·
de ſpirituſancto ad charitatis non ficte
pꝛemia peruenire.Cum igitur hac diſci

plina atq; hocoꝛdine tu quoq; peruene
ris ad ſcientiam ſpiritaleʒ:habebis pꝛo
culdubio ſicut diximus· nec ſterilem· nec
inertem . ſed viuaʒ fructuoſam q; doctti
nã ·ſemẽq; ſalutarj verbiqð cũ a te ſſe
rit audientiũ coꝛdibo cõmendatũ· ſubſe
quens ſpirituſſancti imber largiſſimus
fecundabit. ac ſm id quod pollicitus eſfi᷑

ꝓpheta · dabitur pluuia ſemini tuo · vbi

cunq; ſeminaueris in terra et panis fru
gum terre tue erit vberrimus et pingnis
Duibus rõ perfectionis debe
Aue etiam ne hecquę tam lecti

c one qᷓ; experientie ſudoꝛe didi⸗
ceris · cuʒ te etas maturioꝛ ꝓue

xerit ad docendum · vanę gloꝛię ſeductꝰ
amoꝛe immũdis hominibus paſſiʒ inge
ras · illudq; qð ſapientiſſimus ſalomon
interdixit incurras. Noli applicare ĩpiñ
ad paſcua iuſti· neq; ſeducaris ſaturita
te ventris. Non eni expediunt ſtulto de
licie · nec opus eſt ſapientia vbi deeſt ſen⸗·
ſus. Magis enĩ dicitur inſipientia· ꝛaa
ſeruus durus nõ emẽdabitur verb. Si
cei ⁊itellexerit nõ obediet. Auribo impꝛu
dentis noli quicq; dicere· ne foꝛte irridoe
at ſapientes ſermones tuos. Et ne deldle

riiᷣ ſanctũ canibus · neq; miſerii marga

ritas veſtras ante poꝛcos ne foꝛte cõcul
cent eas pediboſuis · et ↄuerſi dirũpant
vos. Optet itaq; vt bnuiuſmodihomini

. —

intaliũ ſenſuũ ↄtegẽs ſacram̃ta

bus ſp

efficaciter eanas. In coꝛde meo abſcon/
di eloquia tua · vtnõ peccem tibi. Sʒ di
cas foꝛſitan. Et quibo dininarũ ſciptu
raꝝ diſpẽſanda ſunt ſacramta: Docet
te iapiẽtiſſimꝰ ſalomon. Date inqͥt ebꝛi
etatem his qui in triſtitia ſuntet vinum
bibere his qui in doloꝛibus ſunt · vt ob

uiſa
ſöme
hop
itqt
neioa
cꝛkon
lttans
gturn
nentat
tacti
inted
dis
n⸗
ſuteen
nitynn
llusgt
eno⸗
Nad⸗
A
on
tunn
uune
niiſii
pbochin
Uboe
linen
Unhen
Gnes
n ſn
Abe
Ghuin

det ine
mmſon
tenec
leme,
lun dbtn
i o
Mln
nenſi
Audin⸗
inet

Ooe

e

len⸗
ud
trut
lnci⸗
wſe
NrN

Ne

G
hne
e
ne
ilns
insch
Nybi
isfu
ngois

.
mnln
ned
ne⸗
c
itgr

liuiſcantur paupertatis et doloꝝ ſuoꝛũ
nõ meminerint amplius· id eſtbis qui

pꝛo penitudine actuũ pꝛiſtinoꝝ meroꝛe
atq; triſtitia depꝛimũtur.ſpiritalis ſciẽ
tieiocunditatẽ· xelut vinum qð letificat
coꝛ hominis affluẽter infundite· eoſq; ſa

lutaris vꝓᷣbi crapula refouete · ne foꝛte iu
gitate meroꝛis · ac letali deſperatione de/

merſi · abundantioꝛe abſoꝛbeantur triſti
tia · qui eiuſmodi ſunt. Deillis vrro qui
in tepoꝛe ac negligentia conſtituti: nullo
coꝛdis ſui doloꝛe moꝛdenturita dicitur.
Nam qui ſuauis⁊ ſine doloꝛe eſt · in ege
ſtate erit. Quãta potes igit᷑ cautiõe de⸗
nita · vt ne vane gloꝛię amoꝛe detentus

illius quem pꝛopheęta collaudat ꝑticepſ

eſſenõ poſſis · qui pecuniam ſuam nõ de
ditad vᷣſuram. Omnis enĩ qui eloquia
dei de quibus dicitur. eloquia domini
eloquia caſta· argentum igne examina⸗
tum · pꝛobatuʒ terrę · purgatũ ſeptuplũ ·
humane laudis amoꝛe diſpenſat · pecu⸗
niã ſuã erogat ad vſurã nõ ſolũ nullã
ꝓ hoc laudẽ ſed etiã ſupplicia meriturꝰ
Obhoc enĩ pecunias domini maluit p⸗
fligare · vt ex ea tempoꝛalem conſequere/
tur ipᷣe mercedem · non vt dñs ſicut ſcri⸗
ptum eſt veniens · reciperet quod ſuũ eſt
cum vſura.

Quibus dcauſis ſi iritalis do

ccrina infructuoſa ſit. Capᷣ.xviij

AVabus autem ex cau ſis ineffi
d (cem ſpiritalium rerum oſiat
eſſe doctrinaʒ. Mam aut ille qᷓ

docet inexperta cõmendans · vano vꝓᷣbo

rum ſono inſtruere nititur auditoꝛẽaut
certe neqᷓm ac vicijs refertus auditoꝛ · ſa
lutareʒ ſpiritalis viri ſanctamq; doctri

nam obturato coꝛdenõ recipit.De qui-

bus dicitur per pꝛophętam. Excecatuʒ
eſt em coꝛ populi huiꝰ. ⁊ aurib grauiter
audierunt · et oculos ſuos concluſerunt·
neqñ videant oculis ſuis · ⁊ aurib ſuis
audiant · ⁊ coꝛde intelligant · et conuertã
tur et ſanem iloo.
Cplerũq; etiã idigni gratiã ſa⸗

lutiferi ſmonis accipiat.Ca.xix
OAOInnũiq; tamen diſpenſatoꝛis
n·.noſtri dei qui omnes homines
vult ſaluos fieri:etad agnitio⸗
nẽ veritatj venire· munifica liberalitate
conceditur · vtis qui indignum ſe pꝛedi
cationi euangelice repꝛehenſibili conuer
ſatione pꝛebuit pꝛo ſalute multoꝛũ ſpi
ritalis doctrine gratiam ↄſequat. Qui⸗-
bus autem modis etiaʒ cariſmata cura

tionum ad expellendos demones a dño

concedãtur/conſequens eſt vt ſimili diſ/
putatione pandamus·qᷓ; conſurgentes
ad refectionẽ in veſperã reſeruemus · qᷣa
efficacius ſemper coꝛde concipitur · quic
quid ſenſim ⁊ abſqʒ nimio laloꝛe coꝛpo⸗
Explicitcollatio pꝛima abbatiſ
neſterotis ð ſpiritali ſciẽtia. In
cipiũt capitula ſecũde collatõiſ
eiuſdem abbatis de cariſmati⸗
bryuus diuinis LCaß. i.

Alſſputatio abbat neſterotis ð
mnnipartita cariſmatum ratione

ij Indq quis ſanctos viros xebeat
admirai.
iij De ſuſcitato moꝛtuo ab Abbate
]NRmWmachariiooo.
iiij De miraculo quod abbas abra⸗
hoanm in mulieris fecit vberi⸗
v De clandi cuiuſdam curatione:
quã idem eſt operatus.
vi O meritum vniuſcuiuſq; nõ ex
ſicgnis debeat eſtimari.
vij cariſmatum virtus nõ in mi/
rabilibus · ̊ in humilitate con
viij O mirabiliꝰ ſit ð ſemetipſo vicia
c6ꝙᷓ ð altero demones extruſiſſe.

ix Nrnãtũ pꝛecellat vite pꝛobitas

opera ſignouum.
xReuelatio ð perfecte caſtitatis er
perumẽéto⁷:

Erpliciũt capitula.
n 5

Collatio xv Abbatis

Leſterotis

Incipit collatio ſecunda abba bomo manifeſtis criminibus obligatus N
is neſteꝛotis de cariſmatibus pꝓpter admirationẽ ſignoꝛuʒ ſanctus ac l
diuiniis. Lap̃.i. cLei famulus credituretiam vicioꝝ eius H
Oſt ſina emulatio ſuadeaturet per hoc obtrecta
n mWE? tinis aditu reſerato · etiã religionis ſan di
ðUUMMD rinm veſpeninaʒ ad ctitas infametur· vel certe. vt is qui cura n
p5„p„ repomiſſam narra tionũ dona habere ſe creditper ſuperbi⸗ had
tionez intenti pſia, am coꝛdis elatus grauius elidatur. In⸗- alen
tbheijs parit᷑ ex moꝛe de eſt ꝙ inuocãtes eoꝛnʒ nomina:quos ſine
ʒʒʒedim? Cu q; ſil? nulla merita ſanctitatis nec vllos ſpiri⸗/ nic
tium aliquantiſper pꝛo ſenis reuerentia tales fructus habere cognoſcunt · vri ſe e
pꝛeberemustaciturnitatem vrecundię eoꝛum mentis ac deobſeſſis ſimulãt cor hof
noſirętali pꝛeuenit eloqo. Aſq; ad ſpi⸗ poꝛibus effugari· De quibus in deutero n
ritalinʒ rationem cariſinatum pꝛoferen nomio. Si ſurrexerit ĩquit in medio tui ime
dam · pꝛecedens diſputatiõis oꝛdo pue-⸗· p'op heta; aut qui ſomninʒz ſe vidiſſe di whe
nerat · quã tripartitam eſſe maioꝛũ tra⸗ cat · et pꝛedixerit ſignũ atq; poꝛtentum·2 niht
ditione percepimus. Pꝛima ſiquidem euenerit qð locutus eſt.et dixerit tibi.ea den
curationũ canſa eſt cum pꝛo merito ſaa muset ſequamur deos alienos qͥs igno
ctitatis electos quoſq; ac iuſios viros ſi tras et ſemiamus eis non audias verba
gnoꝛũ gratia comitat᷑. ſicut apoſtolos· pꝛophete illius aut ſomniatoꝛis:qꝛ tem⸗
multoſq; ſanctoꝛum ſigna ac pꝛodigia ptat vos dominus deus vr vt palã fiat
fm auctoꝛitatem dñi feciſſe manifeſtum vtrũ diligatis eum an nõ in toto coꝛde· ſici⸗
elſtita dicentis Infirmos curate:moꝛtu et in tota anima veſtra. Et in enangelio nnae
os ſu ſcitate-lepꝛoſos mũdate· demones Exurgent inquit pſeudo chriſtiet pſeu⸗ ſet
cijcite · gratis accepiſtis · gratis date. DODZe do pꝛophete · ⁊ dabunt ſigna magna et rdte
cunda cum ob ediſicationeʒ eccleſieę· vel ꝓdigia·ita vt in eroꝛem indncãtur ſi fie ſigi
eoꝛum qui infirmos ſuos ingerũt-vel eo ri poteſt etiam electcttit. bme
rum qui cnrandi ſunt fidem ſanitatum In quo quis ſanctos viros de eſtbn
virtus etiam a peccatoꝛibus indignisq; beatadmiranri. LCaßp. ij. tunen
pꝛocedit. De quibus ſaluatoꝛ in euäges· Va xppter nũq; debemꝰeos qͥ h Cpreb
lio, Multi inqnit dicẽt mihi in illa die· q affectat in his virtutibo admi⸗ ſcue
dñe dñe · nõne ĩ noĩe tuo ꝓpbetauimꝰ:et rari:ſ potius intueri · vtrũ vici⸗ Aicfn
ĩ noĩe tuo demonia eiecimꝰ·⁊ in tuo noĩe orũ oĩm expulſione · et moꝝ emẽdatione gonn
virtutes multas fecimus·et tũc confite⸗ perfecti ſint. Qð vtiq; nõ pꝛo alterius ſi Mech⸗
boꝛillis · quia nun ꝙ; noni vos· Diſcedi⸗ x · aut diuerſitate cauſarũ· ſed pꝛo vniꝰ insbie
tea meoperarij iniquitatis. Et econtra- cuiuſq; ſiudio dei gratia diſpenſante cõ uwrte
rio ſi offerentiñ vkinfirmoꝛi deſit ſides · ceditur. Hecnanq; eſtactnalis ſcientia nig
etiã illos qbus curationũ dona collata quęalio vocabulo charitas ab apoſto⸗ rno⸗
ſunt · ñ ſinit ſanitatu exercere vYtutẽ. DOe lo nũcupar · et vniüſis linguis bominuʒ an
gqua relucas enangeliſta. Et nõ poterat et ãgelonet plenitudini fidei· ꝗ etiã mõ ghfe
inquitieſus facere inter eos virtutes p⸗ tes traſferat · et omi ſcientię ac ꝓpphetię fid
5 pter incredulitatem illoꝝ · Ande idem et erogationi oĩm facultatũ ·ipiq; poſtre we
oñs. Multi in quit lepꝛoſi erant in iſra⸗ mo gloꝛioſo martirio apoſiolica aucto⸗ K
hel ſub heliſeo pꝛopheta · et nemo eoꝛzum ritate pꝛefertur. Nam cuʒ dinumeraſſet
mundatus eſt: niſi naaman ſyrus. Ter / vninerſa cariſmatũ genera atq; dixiſſet
tius curationũ modus· etiam colludio Alij datur per ſpirium pmo ſapię · alij Alten
demonum ac factione ſimulatur · vt dõ Fmo ſcie · alij fides · alij gra ſanitatu· alij reſ

igtns operatio virtutũ· ⁊ reliqua · de charitate ſeq; affuturum in craſtinũ pmiſiſſet.po
ee dicturus · qugadmodum eam cunctis ſtero die expectantibo vniuerſis qui ſtu⸗
inins tulerit cariſmatibus paucis aduertite. dioſius ad condictũ locũ ſpectaculi hu⸗
rn Et adhuc inquit ſupꝛa modũ excellenti ius cupiditate cõfluxerũt · exterritus cõ
inult oꝛem vobis viam demõſtro. Per quod ſcientia ſueę inſidelitatis aufugit/ac pti-
nan euidẽter oſtenditur perfectionis ac beati nus ab vniuerſa egypto tranſmigrauit
ri. tudinis ſummã · nõ in illoꝛũ mirabiliu NQuẽcuʒʒ beatus macharius vſq; ad ho
FS oꝑeratione ·ſ in charitatis puritatecon⸗ ram non cuʒ pplis pꝛeſtolatus pꝛo ſua
ns ſiſtere. Nec immerito Om̃ia enĩ illa eua conſcientia declinaſſe vidiſſet aſſumẽs
Pſi cuãda ac deſtruẽda ſuntcharitas vero plebẽ ꝗab illo fuerat depꝛauata ad cõ.
ei perpetuo permanſura. Ideoq; a patrib dicta ſepulchra perrexit. Hũc autẽegy⸗
itmn noſtris opera iſta ſignoꝛũ nequaq; vidi ptijs moꝛẽ nili fluminis inuexit alue· vt
urn mus affectata · quinimo · cuz ea ſpirituſ ⸗/ qjm̃ vniuer ſa illius latitudo terrę inſtar
lomt ſancti gratia poſſiderent · nunq; exercere immẽlſi pelagi· nõ baro anni tꝑe ſolita
ſedi volu erunt · niſi foꝛte extrema illos ⁊ ine⸗ aquarũ eruptiõe cõtegitur ita vt nu0llil 9 —
numer nitabilis neceſſitas coartaſſet. tic cuiq; humãdi copia humani coꝛo ia eé
tiin De ſuſcitato moꝛtuo ab Abba⸗ ris tribuat niſi poſt tranſuectionem ĩde.
Dũü te machario. Cap̃. ij. curſam coꝛpoꝛa moꝛtuoꝛum pigmen·
* AIcut ab abbate machario qᷣ tis condita redolentibiin editioꝛibo cel⸗
WM f—c habitationẽ ſchytiotice ſolitu⸗ lulis recondantur. Nam madens ebꝛie
tnin ODinis pꝛimus inuenit · moꝛtuũ tate contigua terre illius ſolü humandi
Mun ſuſcitatũ eſſe reminiſcimur. Nam cũ he arcet officiũ. Si qua enĩ cadauera defoſ
pate niciathe 1 n ed arcetomiciu. Si qua eni cadauera defot
ngh reticus quidam qui eunomij perfidiam ſa ſt uſe ceperit; euomere ad ſu perficiẽ ſuã
cnin ſectabatur . ſinceritatẽ catholice fidei ar⸗ inũdationũ nimietate cõpellitur. Kum
zi te dyaletica ſubuertere conaretur. mag igitur antiquiſſimo cuidaʒ cadaueri be
mtr nãq; iã hoĩm multitudinẽiã decepilſet⸗ atus macharius aſtitiſſet ait. O homo ĩ
rogatus a catholicis viris qui ruina tã/ quit · ſi veniſſet huc mecum bereticus ille
’ te ſubuerſionis grauiſſime mouebãtur filius perditionis · et aſtante ipo nomen
oe beatus macharius · vt ſimplicitatẽ tott?ꝰ chhriſti dei mei inuocãs exclamaſſeʒ vtrũ
nn egipti ab infidelitatis naufra gio libera⸗ ne coꝛã his qui pene eius fuerant fraude
Wan ret· aduenit. Quem cũ bereticus arte di ſu buerſi · ſurrecturus fuiſſes edicito. Cũ
pann aletica fuiſſet aggreſſꝰ.⁊ ad ariſtotelicas ille conſurgens; annnentis voce reſpon
W ignoꝛantẽ ſpinas vellet abducere· beatꝰ dit. Quẽ interrogans abbas machariꝰ
niln MWacharius apoſtolica multiloquium quid nã fuiſſet aliquãdo cũ frueret᷑ hac
gunuf eius bꝛeuitate concludens· non eſtinqt vita · vel qua hominũ fuiſſet etate · aut ſi
en in verbo regnum dei. ſed in virtute. Ea⸗/ nomẽ chriſti tũc tpis cõgnonuiſſet. ille ſe
ppurh musigitur ad ſepulchra:et nomẽ dñi ſu ſub antiquiſſimis regibus vixiſſe reſpõ⸗
isſonn per moꝛtuũ qui pꝛimus inuentus fuerit dit· chriſtiq; nomẽ aſſeruit illis ſe nec an
Ptnin/ H inuocemꝰac ſic ſcriptũ eſt: oſtẽdamꝰ ex diſſe tẽoꝛibus. Qui rurſus abbas ma⸗
vnmmG opibe fideʒ nr̃aʒ· vt manifeſtiſſime recte charius. Doꝛmi inquit in pace· cũ ceten
itinn fidei documẽta eius teſtimonio declarẽ⸗ in tuo oꝛdine a chriſto in fine tempoꝝx unn ·
pPee tun et perſpicuã veritatẽ nõ inani diſpun ſcitandus. Mec igitur eius vꝓꝑtus et gra —
p tatione verboꝝ ſed virtute ſignoꝛũ cil. tia q;tũ in ipo fuit ſemper foꝛtaſſe latuiſ
auntc lo qð nõ poteſt falli indicio cõpꝛobemꝰ. ſet niſi eum neceſſitas totius pꝛouincie
ſunait Quo audito·hereticus coꝛã circũſtanti periclitantis·et erga chriſtum plena de⸗
“L plebe pudoꝛe conſtrictus:cuʒ ad pñs pᷣ notio amoꝛq; ſincemus·iſtud exerceremi
ſabiei bere ſe ↄditiõi ꝓpoſite ſimulaſſetaſſeſu; traculum cõpuliſſet. Qð vtiq; vt abeo

ing n 4

”Ul

ollatio xVS bbatis

fieret non pſtentatio glori ſed charitas

cnſt totius plebis extoꝛſit vtilitas.

vt beatum quoq; heliã feciſſe regnoꝛũ le

ctio manifeſtat· qui ignem de celo ſuper

hoſtias impoſitas pirę · pięidcireo de⸗
ſcendere poſtulauit · vt periclitantẽ pſeu⸗

do pꝛophetarum pꝛeſligijs fidem! totius
populi liberaret.
Demiraculo qdabbas abrahã
in mulieris fecit vberibus
LCa aß iiij.

Aid ſi etiam abbatis Abrabe
q geſta commemoꝛem · qui pais
id eſt· ſimplex pꝛo ſimplicita⸗/
te moꝛum et innocentia cognominatur ·
Aui cum metendi gratia ad egyptũ de
heremo diebus quinquageſime perrexiſ
ſet · eta muliere quadam paruulum ſuũ
lactis inopia iam tabidum atq; ſemine

cem pꝛeferente· lachrymoſis pꝛecib fuiſ

ſet obſtrictus· calicem ei aquę potanduʒ
impꝛeſſo crucis ſignaculo dedit· cuius

bauſtu · confeſtim miruz immodum · ari

da iam penitus vbera copia lactis redũ
danteconfluxerunt.
Declaudi cuiuſdam curatione .
quas idem eſt operatus. .

CLap̃. v.

Elcũ idemipe pgẽs ad vicum
v ccircundatus eſt illudentiũ tur-⸗
bies · qui ſubſannantes oſtende
bant ei quendam hominem cõtracto ge⸗
nu · multis iam annis greſſus officeio de
ſtitutum · et antiqua debilitate reptantẽ·
ac temptantes eum oſtende aiebant ab.
ba abꝛaham ſi ſeruus es dei · et reſtitue
hunc pꝛiſtine ſanitati vt nomen chriſti
quem colis vanum non eſſe credamus.
Cunc ille confeſtim inuocato chriſti no
mine indlinãs ſe ⁊ appꝛehendens aridũ
pedem hominis traxit· cuius tactu conti
nuo ſiccum genn incuruumq; directuz
eſt · ac recepto vſu greſſuum quem obli⸗
uioniiam tradiderat annoſa debilitas · ..

letus abſceſſit.

OXmeritum vniuſcuiuſq n5 ex
ſignis debeateſtiman. p. vi

»

4“

Jit itac; viri nihil ſibi pꝛo taliã

b mirabilium virtute donabãt.
quia non hec ſuo merito agi · H

dñi miſedia fatebantur apoſtolicis ver⸗

bis in admiratione ſignoꝛum humanã
gloꝛiam refutantes. Niri fratres inqui⸗

unt ·quid admiramini in hoc aut nos

quid intuemini · quaſi nr̃a vᷣtuteaut po
teſtate fecerimus hunc ambulare. Mec
quemqᷓ in donis ac mirabilibus dei · ſy
potius ex pꝛopꝛijs virtutũ fructibus pꝛe
dicandum eſſe cenſebant·qui induſiris

mentis et operum virtute generantur.

Plerum q; enim vt ſupꝛa iam dictum ẽ

homines mente coꝛrupti· repꝛobi circa i
dem · in nomĩe domini et demonia expel⸗
lunt et virtutes maximas operant. De
gquibus cum apoſtoli cauſarentur ⁊ di⸗
cerent · pꝛeceptoꝝ vidimus quendam in
nomine tuo eijcientem demonia · et pꝛo⸗
bibuimus eum · quia nõ ſequitur nobiſ
cum licet eiſdem ad pꝛeſens reſponderit
chriſtus · nolite pꝛohibere · qui enim non
eeſt aduerſum vos:pꝛo vobis eſt · tamen
eis in fine dicentibus· domine domine ·
none in nominetuo pꝛophetauimus· et
in tuo nomine demonia eiecimus ettin
tuo nomine virtutes multas fecimus·
reſponſurum ſeeſſe teſtatur · quia nunc
noui vos diſceditea me operarij iniqui
tatl.Et idcirco etiã iſtos quibs hãc glo
riam ſignoꝛum atq; virtutum pꝛo meri
to ſanctitatis ipſe conceſſit· ne in bis erx·
tollantur admonet dicens Molite gau
dere quia demonia vobis ſubijciütur ·
gaudete autem · quia nomina veſtra ſcri

pta ſunt in celis

cariſmatum virtusnõ in mi
rabilibus ſed in humilitatecon

ſiſtat. Caß. vi.

Enic i iße auctoꝛ ſi ignoꝛi om⸗
d mnium atq;ʒ virtutuz cum ad do
ctrine ſuęma giſterium diſcipu
los adnccaet niic ab eo veri atq; ele⸗
ctiſſimi ſectatoꝛes peculiariter diſcere de
berent · euidenter oſtẽdit Nenite inquit

ſn
i
die
ſul
vo

ſu
eſt
in

ſin

inuicem · Mon ait.ſi ſigna atq; virtutes

inuicem habueritis. qᷓm certũ eſt niſi mi⸗-
tes atq; hũiles buare nõ poſſe. Qua ꝓpt᷑

S nũq; monachos ꝓbos nec moꝛbo ceno⸗
doxię vacuos noſtri maioꝛes eſſe dixert·

qm vel meruerũt vel pꝛeſumpſerũt grazʒ
iactantiſſima oſtentatiõe diffamãt. Sʒ
incaſſum Qui enim innititur mẽdacijs

G .ς .e . .
J

ſimiliter feceritis ſed ſi dignã dilectiõeʒ

f et diſcitea me · nõ vtiq; vt demones cę⸗
tin leſti ptãte pellatis non vt lepꝛoſos emũ
65 detis nõ vt cecos illuminetisnõ vt moꝛ
ien tuos ſuſcitetis.Hec enim etiã ſi ꝑ qſdã
mni ſeeruos meos operoꝛ non woteſt ſe inſere⸗
Singh/ relaudibus dei humana conditio · nec
S vllam ſibi in hoc miniſter et famulus de
upd cerpere poꝛtionem · vbi ſolius diuinita’f
nr eeſt gloꝛia. Nos autem inquit hoc diſcite
Nß a me · quia mitis ſum et humilis coꝛde.
Nopt Moc enĩ eſt qð cunctis generaliter diſce
utn re ⁊ exercere poſſibileeſt:oꝑera autẽ ſigg
n. noꝛũ atq; vtutum nec ſo nccianec olbb
imni cõmoda·nec omnibacõcedunf. Humi
iuß litas eſt ergo omniũ magiſtra virtutuʒ ·
el ipa eſt cęleſtis ediſficij firmiſſimũ fundo.·
Oe mentum · ipa eſt donum pꝛopꝛium atqʒ;
nde magniſicuʒ ſaluatoꝛis. Iſta etenĩ vniũ
danin ſa miracula quę chriſtus operatus eſt· ſi
cto ne periculo elationis exercet qui mitem
nt dominũ · nõ ſublimitate ſignoꝛum ſ̊ pa⸗
ti tientię atq; humilitatis virtute ſectat᷑.
inn Qui vero immũdis ſpiritibus impera-
Zon re. aut languentibus ſanitatuʒ dona cõo⸗
nirs ferre aut aliquod ſignũ mirabile popuł
D geſtit oſtendere quauis in oſtentationi⸗
tin bus ſuis chriſti inuocet nomẽ · tamẽ alie
nns⸗ nusa chriſto eſt: quia humilitatis magi
unch ſirum ſuperba mentenõ ſequitur. Naʒ
gichi etiã cũ ad patrẽ remeãs quoddã vt ita
diryxerim conderet teſtamentuʒ· hoc diſci
Pni pulis dereliqt. Mãdatũ inqᷣt nonũ do
vobis vt diliga tinuicẽ ſicut dilexi vos
ck vt et vos diligatis inuicem. Statimq;
in ſubiunxit. In hoc cognoſcẽt oẽs q; mei
ni eſtis diſcipuli · ſi dlectionẽ habuerit ad/

BSe cariſmatibus diuinis

hic paſcet Vntos · igem autẽ ipe ſeqtur
aues volantes. Sine dubio enĩ eueniet
eis illud quod in pꝛouerbijs dicitur. Si

cut venti et nubes ⁊ pluuię manitfeſtiſſi⸗

me ſunt · ita qui gloꝛiãtur in dato falſo.

— — 4

fecenit · nõ de amiratione ſignoꝛum · SH de
onatu moꝛum debet apud nos eſſelau·
Dabilis nec vtrum demonia ei ſubiecta
ſint . ſed vtrum charitatis membꝛa ꝗᷓ de.·
ſcribit apoſtolus poſſideat inquirendnj.

¶Cmirabilius ſit de ſemetipſo

ſiſſe. Caß. vin.
X treuera maius miraculum ẽ
e e pꝛopꝛia carne fomitem lutu

rię eradicare· qᷓ; expellereimun

gnificentius ſignum eſt virtute patiẽtie

truculentos motus iracũdiecohibere · q;
aereis pꝛincipatibꝰ imperare · pluſq; eſt
excluſiſſe edaciſſimos de coꝛde pꝛopꝛio
triſtitie moꝛbos · qᷓ; valitudinęs alte ĩlus
febꝛeſq; coꝛpoꝛeas epuliſſe. Doſſte 10
multis modis pꝛeclarioꝛ virtus ſublimi
oꝛq; pꝛofectus eſtanime pꝛopꝛie curare
languoꝛes · q; coꝛpoꝛis alieni. Quanto
eniʒ hec ſublimioꝛ carne eſt· tanto pꝛeſta
tioꝛ eius eſt ſalus .quantoq; pꝛecioſiorł

excellentiorisq; eſi ſubſtantię· tanto gra
uioꝛis ac pernicioſioꝛis eſi et rnine.

Quantum pꝛecellat vite pꝛobi
tas opera ſignoꝛum. Capᷣ.ix.

T deillis quidem curationibe
e ita beatiſſimis aplis dꝛ?. No⸗
lite gaudere quia demonia vo
bis ſubijciuntur. Hoc eniʒ faciebat nõ

eoꝛum poteſtas ſed virtus dominici no
minis inuocati · et idcirco monẽtur vt erx
qui lemetipos exoꝛciſtas coꝛã homibop,.
fitentur.et inter admirantiũ turbas hãc

hac parte nihil ſibi beatitu diniſaut glo
rię audeant vendicare· quę dei tantum
potentia ac virtute perficit r ſed ex illa
vite ſuę coꝛdiſq; ĩtima puritate· ob qᷓm
nomina eoꝛum inſcnibi merẽtur in celis.

—

.

CLollatio xv Abbatis Neſterotis.

genelatio ð perfecte caſtitatis
experimento. Laß. r.

ZZX vt hocipſum quod diximus
e Alteſtimonijs veten vel dinis

oꝛacuł appꝛobemꝰ· qͥd beatus

MPaluntiꝰ vl ðD admiratiõe ſign· vel de
gra ſenſerit puritatisimmo quid ãgeli
reuelatione cognouerit · ipiꝰ verbis atq;
experimentis rectius pꝛoferemus. Hic

nanq; ita multis vigens annis diſiricti

one pꝛecipua · vt crederet ſe etiam carna
lis cõcu piſcentie laqueis penitus abſo/⸗
lutũ · eo ꝙ cunctis infeſtationibus demo
num quibus diu aperteq; con flixerat·
ſuperioꝛem ſe factũ eſſe ſentiret: dum ad
uenientibus viris ſanctis pulmentũ len
ticuleqð illi atheran nominãt pꝛeparet ·

manus eius in clibano vt aſſolet flãma
ſuperuolitãte combuſta eſt.Quo facto
triſtiſicatus magnũ immodũ cepit ſecuʒ
tacitus voluere:cur ignis inquiẽs mecũ
nõ habet pacẽ· cum durioꝛa mihi demo
nũ ceſſerint pꝛelia:aut quẽadmodũ me
ĩ illo metuendo examinis die per ſe tran
ſiturũ ille ignis inextinguibilis· et inqui

ſitoꝛ meritoꝝ omniũ nõ tenebit · cui nũc
extrinſecus hic tem poꝛalis ac paruulꝰ ñ

pepercit: Cunq; eſtuanti huiuſcemodi
cogitationibus atq; triſtitia ſopoꝛ ſubi ·
tus obrepſiſſet adueniẽs angelus dñi·
cur inquit pafunti triſtis es ·:qð nec duʒ

pacatus tibi ſit ignis iſte tenenus ·cũ ad

huc reſideat in mẽbꝛis tuis carnalium
motuũ necdum purũ excocta cõmotio:

Cuius radices donec in tuis viuũt me/
dullis ignẽ iſtum materialẽ nequaqᷓ; ti/

bi pacificũ eſſe permittẽt. Quẽ vtiq; in⸗

noxiũ alias ſentire nõ poteris· niſi om̃es

internos motus his indicijs in temerip
ſo experiaris extinctos. Nade⁊ aꝑpꝛehẽ
de nudam et pulcherrimã virginẽ · et ſi il
lam tenens tranquillitatem tui coꝛdis ĩ
mobilem · eſtuſq; carnales pacificos ĩ te
ſenſeris perduraſſe·huius quoq; viſibi

lis flãme mitis atqʒ innoxius in modũ

illoꝝ triũ ĩ babilonia pueroꝛũ te allãbet

attact Ita q; ſenexex huiuſmodi reuela
tiõe perculſus · nõ quidem experimẽti di
uinitus demonſtrati pericula conſuluit
hſů interrogans oſcientiã ſuam · ⁊ purita-
tem ſui coꝛdis examinãs:nec adhuc põ
dus caſtimonię ſuę huius pꝛobationis
ponderi cõpenſare coniectans · nõ mirũ
eſt ait · ſi cedentibus mihi immũdoꝛũ ſpi

rituũñ pꝛelijs aduſtiones ignis quas di

riſſimis cõgreſſibus demonũ inferioꝛes

eſſe credebam · adhinc aduerſum meſen⸗

ſerim ſeuientes. Maioꝛ quippe eſt ꝓtus
ac ſublimioꝛ gratia· internã libidinẽ car

nis extingu ere · qᷓ; nequitias demonũ ex
trinſecus irruentesſigno dñi ac ꝓtud

altiſſime potentia ſubiugare vel deob⸗
ſeſſis coꝛpoꝛibus noĩs diuini inuocatio
ne ꝓpellere. Hucuſq; abbas neſteros

oꝛationẽ de vera cariſmatũ operatione

ↄſummãs · nos ad cellam ſenis ioſeph ꝗᷓ
ſex ferme milibus ab ipo aberat pꝛope⸗

ſecutus eſt.

Explicit collatio ſecunda abba

tis neſterotis de cariſmatibus

diuinis. Incipiũt capitula col/

lationis pꝛime abbatis ioſeph
de amicicia.

mitus inquiſierit.

ij Diſputatio eiuſdem ſenis dein⸗
filgo amiciciarum genere.
iij AVnge indiſſolubilis amicicia

iiij Interrogatio vtrum vtile ali qd
cetiã contra votum fratris effici

Debeat.

v„ : Reſpõſio ꝙ perpetua amicicia
niili inter perfectos ſtare ñ poſſit
vi Luibus modis inuiolablis poſ

ſit ſocietas retentari.

vij nihil charitati pꝛeponenduʒ
ſiit · nec iracũdie poſtponendũ.
viij Quibus de cauſis inter ſpirita /

les naſcatur diſſenſio,

antes doctrine ſue inſtitutione pꝛoſe⸗

Aid a nobis abbas Joſepbpᷣ

ons
mini
1

ns
i

0
e
di
o⸗

apitula

H x . .Pealaputanclis etiam ſpiritali ⸗

hrvus cauſis diſcoꝛdiarum.
De optimo examine vwritatis.
Aiimpoſſibile ſit quẽquã qͥ pꝛo-
pio fidit iudicio diaboli illu ſi⸗
one nõ ecipi.

xij Wobcauſam nõ deleant inferio

res in collatione contemni.
xiij chanitas nõ ſolum res dei · ſz
ecettiam deus ſit.

966%

xiiij De gradibus chanitatis.
xy De his quil ſuam wi fratrum

cõmotionẽ diſſimulatione coꝛ/
roboꝛant.

txvyvi De eo ꝗ ſi frater aduerſum nos

aliquid habeat ſi multatis mu
nera oꝛationũ noſtraruz a dño
reſpuantur.

xvij De his qui patientiaʒ ſeculartb⸗
magis putãtimpendendaʒeſſe

6S6S fratribus.
xvij De his qui patientiã mentiẽtes
aQJg iracundiam fratres ſilentio
accendunt. Z
xix Dehis qꝗᷣ erindignatioeieiunãt

xx De quoꝛundam ſimulata patiẽ

tia qui maxillam vrberandam
alterã ingerunt.
xxi Inter ogatio quẽadmodũ chri⸗
ſti mãdatis obtem perãtes euã
gelica perfectionefraudentur.

xxij Reſtonſi io ꝙ chriſtus nõ ſolum
M. facti ſ etiam voluntatis inſpe⸗

cctoꝛ ſit.

ij 2½ ille ſit foꝛtis zſanus4 ſt ſuccu⸗

bit alterius voluntati.
xxiiij Qinfirmi iniurioſi ſint ⁊ iniuri/
a,sferre nõ boſſint.

yxvy ¶ Inten ogatio quõ foꝛtis ſit q nõ

ſp ſuſtentat infirmũ.
Kvi Reſponſio ꝙ infirmus non ſe ſi⸗
nat ſuſtentari.
xrvij Quemadmodum ſit iracundia
cCcoõpzꝛimendaoa

xxviij Amicicias coniuratiõe initas fi

mas eſſenon poſſe.
Erpliciũt capitula.

—
—

ollatio xVI

3 ncipit collatio pzima Abba⸗
tis Joſephd amicicia. Cap̃.i.

Eatus

ioſeph cui nũe
immſtituta ac pꝛe⸗

b epta pandéeda

ſunt . vnus extri
bus quoꝛum in

piꝛima collatiõe
fecimus mentionem clareacmoum fa

milię ac pꝛimarnius ciuitatis ſuę int̃ egy

prtiũ fuit ꝗᷓ appellat thymnis·etita nõ ſo-
lum egyptia · ſ etiam greca facundia di⸗
ligenter edoctus · vt velnobis vel his qͥ
eloquentiam penitus ignoꝛabantnon
vt ceteri per interpꝛetem · ſed per ſemetip
ſum elegantiſſime diſputaret · ui cum
inſiitutionem ſuam nos deſiderare ſen⸗
ſiſſet· percontatus pꝛimũ ·: vtrum nã eſſe
mus germani fratres· audienſq; a nob

ꝙ; non camali ſed ſpiritali eſſemus frar⸗/

H nitate deuincti noſq; ab exoꝛdio renun/
ciationis noſtre · taz ĩ peregrinatiõe queę
ab vtroq; noſtrum fuerat obtentu mili⸗
tise ſpiritalis arrepta · qᷓ; ĩ cenobij ſtudio
indiuidua ſemper piunctione ſociatos ·
tali vlus eſt ſermonis exoꝛdio.
Diſputatio eiuſdem ſenis dei/
ador amiciciarũ genere. Cap̃.ij.

Miciciarum ac ſodalitatis młł

. ta ſunt genera · que diuerſis mo

dis humanũ genus dilectiõis

ſocietate connectunt. Quoſdam eni pᷣ⸗

cedens cõmendatio · pꝛimũ noticię boſt
etiaʒ amicicie fecit inire cõmertia. In qͥ
buſdam vero contractus quidã ſen da-
ti accepti ve depactio · charitar federa co
pulauit Quoſdã negociatiõis ſeu mili
tie vel artis ac ſtudij ſimilitudo atq; cõ

munio amiciciarum vinculis nexuerũt ·

per qm iia etiaʒ effera ſibi inuiceʒ coꝛda
manſueſcunt · vt etiaʒꝝ hi qui in ſiluis ac
montibus latrocinijs gaugent et effuſi⸗
one hüani ſanguinis delectantur. ſuoꝝ
ſcelerum participes amplectantur ac fo
neant.Eſt etiam dilectiõis aliud genus

Lollatio XVI Abbatis Joſeph.

qð inſtictu nature ipiꝰ ⁊ ↄſanguinitai
lege connectitur ·qua vel contnbules vl

coniuges · vel parentes ſeu fratres ac fi
lij. naturaliter ceteris pꝛeferũtur quod

non ſolum humano generi · xerumetiaz
oĩbalitibus atq; aĩantibo ineſſe depꝛe

henditur. Nam pullos vel catulos ſu⸗

os naturali affectu inſtigante ſic ꝓtegũt
ac defendũt · vt frequẽter ꝓ ipis etiã obij
cere ſe picuł moꝛtiq; ñ metuãt.Deniq;
etiã illa beſtiaꝝ vl ſerpentiuʒ vel alitum
genera · quęe intolerabilis feritas ac leta
le virus ab oibus ſeparata eẽ cernit · vt
ſũt baſiliſci vłmonocerotes vł griphes·
cum etiam viſu ipſo cunctis pernicioſa
eſſe dicantur inter ſe tamẽ pꝛo oꝛiginis
ipſius affectioniſq; conſoꝛtio pacata et
innoxia perſeuerant. Sed hec omnia ꝗᷓ
diximꝰ genera charitatis · ſicut malis ac

bonis · feris etiam atq; ſerpentibus vide
mus eſſe cõmunia · ita etiam vſq; in finẽ

certum eſt perſeuerare non poſſe. Eteniʒ

interrũpit ea frequenter ac diuidit loco

rum diſcretio · et obliuio tem poꝛalis · et
verbi vel cauſę negocioꝛũ q; contractus
Vtenim ex diuerſis · vel lucri · vel libidi.
nis · vel conſanguinitatis· ac neceſſitudi
nũ variarum ſocietatibo acquiri ſolent

ita intercedentequalibet diuoꝛcij occaſi/

one ſoluütur. —
Vngde indiſſolubilis amicicia
ſit Cap̃ᷣ.ij.

Mbis igitur cunctis vnnʒ ge

i mnus eſt in ſolubile charitat⸗,q

nec cõmendationis grata · nec
officij vel munerũ magnitudo contrac⸗-
tuſq; cuiuſqᷓ; rõ.vłnatenccitas iũgit ſᷣ

ſola ſimilitudo ꝓtutũ. Hec inq; ẽquę
nullis vnqᷓ; caſibo ſcinditurquam nõ
ſolũ diſſociare vel delere locoꝝ vel tẽo /
rum interualla nõ pꝛeualent ·ſ̊ ne moꝛs

quidem ipᷣa diuellit. Mec eſt vera et ĩdi
rupta dilectio · quę gemina amicoꝛuʒ p.
fectione ac virtute concreſcit. Cuius ſe
mel initum fedus · nec deſiderioꝛum va

rietas· nec contẽtioſa dirũpet contrarie⸗
tas voluntatum. Ceterum multos no⸗

uimus in hoc ꝓpoſito conſtitutos·qͥ cuʒ
ꝓ charitate chriſti flagrantiſſima eſſent
ſoliditate deuicti non perpetuo eam · n?
indirupte ſeruare potuerunt.quia licet
bono ſocietaᷣ pꝛincipio niterẽtur · nõ tñ
vno nec pari ſtudio arreptuʒ pꝛopoſitũ
tenuerunt .fuitq; inter eos quedam tpat
affectio ˖ quia non eqjli vtriuſqʒ virtute ·
ſHz vnius pata buabat᷑ · Que quãuis ab

vno magnanimiter atqʒ infatigabiliter

retentetur · neceſſe eſt tamen eam alteriuſ
puſillanimitate dirũpi. Infirmitates
nam q; eoꝛum qui tepidius perfectioniſ
expetunt ſanitatem · quantalibet foꝛtiuʒ
tolerantia ſuſtentẽtur· ab ipᷣis tamen qꝗͥ
infirmi ſunt nõ feruntur. Habent enĩ in
ſitas ſibi cõmotionũ cauſas quę eos qᷣe
tos eſſenõ ſinant vt ſolent hi qui carna/
li egritudine detinentur ·ſtomachi ſui in

firmitates et faſtidia cocoꝛum vel mini⸗

ſtrantium negligentijs imputare.⁊ quã
talibet eis obſequẽtium ſollicitudo deh⸗/

uiat · nihilominꝰ tamẽ ſanis cauſas ſuę

cõmotionis aſcribere· quas ſibi vtiq; vi
cio valitudinis ſuęineſſe non ſentiunt.

Quãaobꝛem hec eſt amicicię vt dixtimus

la virtutũ parilitate federatur. Dñs enĩ
inhabitare facit vnius moꝛis in domo.

Et idcirco in his tantum indirupta po/

teſt dilectio permanere · in quibus vnũ
Ppoſitum ac voluntas· vnũ velle acnol

le conſiſtit. Quã ſi vos quoq; cupitis ĩ/

niolabilem retentare feſtinandum ẽ vo⸗

bis vt expulſis pꝛimit vicijs· moꝛtificetj

ꝓpꝛias volũtates · ⁊ vnito ſtudio atq; ꝓ
poſito · illud quo pꝛopheta ad modũ de

lectatur· gnauiter impleatis · ecce q; bo⸗
nũ q; iocundũ habitare fratres ĩ vnũ
Võð non localiter ſᷣ ſpiritaliter opoꝛtet ĩ

telligi. Nihil enim pꝛodeſt · ſi moꝛib ac

ꝓpoſito diſſidentes vna habitatiõe iũ⸗
gantur · nec obeſt parili virtute funda⸗
tis · per locoꝝ interualla diſiungi. Apðᷣ
deũ namq; moꝛum cobabitatio · non lo
coꝛũ vnita fratres babitatio coniungit ·

nec poteſt vnqᷓ; pad integritas cuſtodiri

aul
guo
gut
aun

lt
diro
mac
wlig
nd
Cye

n
NI

i

=

ꝛ= — ,— —

— —

— — — —
— — —

De amicicia

vbiſvoluntatũ diuerſitas inneni..

Interrogatio vtruʒ vtile aliqͥd

etiã cõtra votũ fratris effici de⸗

Ermanus. Quid gſi vno

volente perficere aliquid qd

Ffßm deũ ↄmodũ ⁊ ſalubꝛe pſpe
xeritalius nõ pꝛeſtet aſſenſum exequen/

dum ne etiam contra votũ fratris eſt an
pꝛo eius arbitrio negligendum

7

Reſpõſio ꝙ perpetua amicicia

niſi iter perfectos ſtareñ poſſi.

Oſeph. Idcirco diximꝰ ple⸗

na atq; perfecta amicicię gra⸗
tiam niſi inter perfectos viros

eiuſdẽq; virtutis perſeuerare non poſſe ·
quos eadem voluntas vnũq; ꝓpoſituʒ
aut nũqᷓ; aut certe raro diuerſa ſentire ·
aut in his quę ad pꝛofectũ ſpiritalis per
tinent vitęe patitur diſſidere. Qð ſi ani⸗
moß ceperint ↄtentionibus eſtuare · liq̃t
vtiq; eos nũq; ſjm regulã q̃m pꝛediximꝰ
fuiſſe cõcoꝛdes.Sed qꝛ nemo poteſt a p.
fectione habere pꝛincipiũ · niſi qui ab ip
ſo eius ceperit fundamẽto·et vos nõ q̃n

ta eius ſit magnitudo:ſed quẽadmodũ

ad eam perueniri poſſit inquiritis·neceſ⸗
ſariũ reoꝛ vt paucis regulaʒ vobis eins

ac tramitẽ quendam per quẽ greſſus v

ſtri dirigatur apꝑiaʒ. vt patientię ac pad
bonũ facilius obtinere poſſitis.

Quibus modis inuiolabilis

poſſit ſocietas retẽtari.Lapᷣ.vi.

D Nima igitur ſunt vere amicicie
Nin contemptu ſbᷣe mundialis et

omniũ quas habemus rerũ de

1

ſpectione fundam ine Eaua eni iniuſtũ

atq; im pium eſt · ſi poſt abrenũciatã mũ

di omnium quęin eo ſunt vanitatem ·

pꝛecioſiſſime fratris dilectiõi ſuppellex

viliſſima quę ſuper fluit pꝛęferatur. Se⸗

cundum eſt· vtita ſuas vnuſquiſq; reſe
cet voluntates·ne ſe ſapientem atq; con

ſultum eſſe iudicans ſuis malit qᷓ; pꝛo⸗
ximi diffinitionib obedire. Certium eſt

vt ſciat om̃ia etiã ꝗᷓ vtilia ac neceſſaria

pacis Qnartũ · vt credatnec iuſtis ne

iuſtis decanſis penitus iraſcendũ uĩi

tũ · vt aduerſus ſe iracundiã fratrisetiẽã

ſine ratione conceptam· eodem modo qᷣ
ſuam curare deſideretſciens equaliter ſi

bi pernicioſam alterius eſſe tiſtitiam ac

ſi aduerſus aliuʒ ipſe moueaturniſi eẽ

qtũ in ſe eſt etiã ð fris mẽte depulerit.
Poſtremũ illud eſt·qð generale vicioꝝ
omnium peremptoꝛium eſſe non dubiũ
eſt · vt ſe de hoc mũdo credat quotidie mi
graturum. Quse perſuaſio non ſolũ nul

lam in coꝛde triſtitiaʒ reſidere permittit·
verumetiam vniuerſos concupiſcenti/

arum ac peccatoꝛum omniumcõpꝛimet
motus. Mecigitur quicunq; tenuerit.

amaritudineʒ iręatq; diſcoꝛdieęnec pa

ti poterit necinferre. His autem ceſſan⸗
tibus cum pꝛimum ille emulus charita.

tis in coꝛdibus amicoꝛum triſtitię ſenſiʒ
Venena ſuffuderit.neceſſe eſt vt fequen·
tibus iurgijs paulatim dilectione tepefa
cta · am ãtium coꝛda diu exulcerata quã/
doq; diſſociet. NMam qui per callem pꝛe

dicte directionis ingreditur in quo ab

amico vnq; ſuo poterit diſſidere · qui p⸗
mum litium cauſam quę exparuulis re
bus viliſſimiſq; materijs generari ſolet ·
nihil ſuum vendicans radicitus ampu.
taueritillud quod in actibus apoſtolo-
rum legimus de vnitate credentiuʒ om
ni virtute cu ſtodiẽs. Multitudinis autẽ

credentium erat coꝛ vnum anima vrna

nec quiſq; eoꝛum quę poſſidebãt aliqᷣd

ſuum eſſe dicebatled erant illis omnia
communia: Deinde quemadmodũ ab
eo ſeminariũ diſſẽſionis exurget · qui nõö

ſue ſed fratris ſeruiens voluntati: domi
ni atq; auctoꝛis ſui fuerit imitatoꝛ effec
tus · qui loquẽs ex perſona hominis quẽ
gerebat. Mon veni inqͥt vt facereʒ volũ

tatẽ meã ß volutatẽ eiꝰ qͥ me miſit:Quo
autem modo vllum contentionis fomi

tẽ ſi uſcitabit · qui de intelligẽtia ac ſenſu
ſuo·nõ taʒ ꝓpꝛio iudicio q; frati credere

ccrenit examini· ꝓ eius ſcʒ arbitrio · vel

pꝛobans ſua innenta · velimpꝛobans 7

euan gelicuz illud pij coꝛdis humilitate
conſummans verumtamẽ nõ ſicut ego
volo ſed ſicut tu vis.Aut qua ratiõe ali

qd quo frater meſtificet admittet q bo⸗

no pad nihil iudicat eſſe pꝛecioſius · dñi

ceillius ſententiememoꝛiã nõ amittens

In bhoc cognoſcẽtoẽs ꝙ mei eſtis diſci⸗

puli · ſi dilectioneʒ habueritis adinuicẽ·

per quã velut ſpãli ſignaculo gregẽ oui

um ſuarum in hocmundo voluit chri⸗

ſtus agnoſci· atq; hoca ceteris vtita di⸗
xerim caractere diſcerni Qua vxro ex cã
Vl in ſe recipere vel in alio reſidere rãco
rem triſtitię ſuſtinebit cui ſumma diffi⸗
nitio eſt iracundie quę pernicioſa ⁊ illi⸗
cita eſt iuſtas cauſas eſſe non poſſe·
eodem q; ſe modo ſuccenſente ſibi fratre

oꝛare nõ poſſe · quo ſi fratri ſi uo ipe ſuccẽ
ſeat: illam domini ſaluatoꝛis humili ſp-

retinens coꝛde ſententiaʒ. Si offers mu
nus tuum ad altare · ibi recoꝛdatus fu
eris ꝙfrater tuus habet aliquid aduſuʒ
te · relinquę ibi munus tuũ ante altare.⁊
vdde pꝛius reconciliari fratri tuo ·et ſic

vniens offer munus tuuʒz. Nihil enim

pꝛoderit ſi te quidem aſſeras nõ iraſci· et

credas te ĩplere illud mãdatũ quo dicit᷑

ſol non occidat ſuperiracundiã veſtrã·

et qui iraſcitur fratri ſuo reus erit iudi/

cio.alterius vero triſtitiam quã delinire
tua manſuetudine potuiſti · contumaci
coꝛde deſpicias. Eodem nãq; modo pᷣ⸗
cepti dominici pꝛeuaricatione plecteris·

Qui eni te iraſci aduerſus alterũ nõ de/

„8 7

bere dixit· nec alterius ↄtemni triſtitiam

debere dixit· quia non intereſt apud deũ
qui omnes hoĩes vult ſaluos fieri · vtruʒ
tean alium quempiã perdas. Anum ſi
quidem cuiuſlibet interitu ei naſcitur de
trimentum itidem q; illi cui grata omni

um perditio eſt· vnũ lucrum · vel tua vel

fratris moꝛte cõquiritur. Quemadmo/

dũ poſtremo poterit wl tenueʒ Z fratreʒ
retinere triſtitiam · qui ſe credit quotidie
imo continuo abhoc ſeculo migraturũ.
ENXnihil charitati pꝛeponendũ

tis Joſeph.

ſii neciracũdie poſtponendum
Eaß. vij.
AIcut ergo nibil pꝛeponendum
ſðeſt cbaritati:ita furoꝛi vel iracũ
dDie nibil eſt econtrario poſtpo⸗

nendum.Omnia nanq; quis vtilia ac
neceſſaria videantur ſpernenda tamen
ſunt · vt ire perturbatio deuitetur. 1 om⸗

nia etiam quę putantur aduerſa ſuſci⸗

pienda atq; toleranda ſunt.vt dilectio/

nis paci sq; tranquillitas illibata ſerue

tur · quia necira atq; triſtitia pernicioſi/

us quicqᷓ;ᷓ· nec charitate vtilius creden/

Anibus de cauſis interſpirita/

les naſcatur diſſẽſio. Cap̃.viij

AInn quemadmodum carnales
n agdhuc imbecilles fratres ob⸗
vilem terrenam q; ſbam cito in

imicus diſiungit · ita etiã iter ſpiritales

gignit pꝛo intellectuuʒ diũſitate diſcoꝛ⸗
diam. Ex qua ſine dubio contentiones

rixeq; verboꝛumquas apoſtolus dam/
nat · plerumq; conſurguntvndeconſe

quent᷑ diuoꝛcia inter vnanimos fratres
hboſtis innidus ac malign iterſerit. Ae⸗
ra eſt nam q; ſapientiſſimi ſalomonis il⸗

la ſentẽtia. Odiũ ſuſcitat contentio · vni

uerſos vero qui non contendunt pꝛote⸗
gitamiccas.
Deamputãdis etiam ſpiritali⸗
bus cauſis diſcoꝛdiaꝛũ. Ca.ix.
Aa pꝛopter ad conſeruandaʒ
q perpetuam indiuiduam cha⸗
riiltatẽ· nihil pꝛodeſt pꝛimã cau
ſaʒ amputaſſe diſcidij:quęnalci ſolet ð
rebus caducis atq; terrenis · et vniuerſa
deſpexiſſe carnalia·atq; omniũ quibono
ſter vſus indiget rerumindiſcretam cõ⸗

munionem fratribus permiſiſſe; niſi etiã
ſecundã ꝗᷓ ſub ſpecie ſpiritaliũ ſenſuum
naſci ſolet ſimiliter abſcidentes· acquiſi

ſonas voluntates.

Deoptimo examine veritatis.

Lap.x.

B EPrnininamq; ci meadbucad biſmetipis alterutrũ arbitrãtes. villuh
erere ↄſoꝛtio etas iu nioꝛ hoꝛta honoꝛe alterutrũ pꝛeneniẽtes · vt plꝰ vnꝰ?
mn .ʒh rerr huinſmodi nob itelligẽtia· quiſq; conſoꝛti ſuo ſcientię ⁊ ſanctita-
i wul in moꝛalibus diſciplinis; tis aſcribens:ſummã diſcretionis vve in
vhlin ſcripturis ſacris frequẽter inptã · vt alteriꝰ mag q; ĩ ſuo credat ſtare iudicio
iu nihil ea verius· nihilq; rationabiliꝰ cre⸗ Quã obcauſam non debeant ĩ
ha deremus. Sed cũ in vnũñ conuenientes ferioꝛes in collatione contem⸗/
n ſnias noſtras pmere cepiſſemus queda u. Cap̃ᷣ.xij.
cõ muni exaiatiõe diſcuſſa · pꝛimum ab H Epe autem accidit ſiue illuſio
altero falſa ac noxia notabãtur· mox de ne diaboli · ſiue interceſſu erron
ne inge vt ꝑnicioſa cõmuni ꝓnunciata ian bumani ·quo nullus eſt in bac
3 dicio danabãtur· quę intm̃ pꝛius inſuꝰ carne qui falli vlut homo nõ poſſit · vt
G ſa a diabolo luce clarius fulgebãt · vt fa⸗ et ille interdum qui acrioꝛis ingenij ſciẽ
clle potuiſſent generare diſcoꝛdiã · niſi 5 tięq; maioꝛis eſi· aliquid falſum mẽte cõ
6 ceptũ ſenioꝛũ velut diuinũ quoddã oꝛa cpiat · et ille qui tardioꝛis ingenij ac mi/
. clü cuſtoditü ab om̃i nos ↄtentione re⸗ noꝛis eſt meriti · rectius aliquid veriuſq;
nocaſſet. quo ab illis legali quadaʒ ſan per ſentiat. Et idcirco nullus ſibi q;uis
8 ctione pęꝛſeriptũ eſt· vt neuter noſtrum fcientia pꝛeditus inani tumoꝛe perſuade
4 pb iudicio ſuo q;ᷓ fratn crederet · ſi nů, ꝗtquod poſſit collatione alterius non
dn vVellet diaboli calliditate delugi. tgere. Mam etiam ſi indicium eius dia/
us impoſſibile ſit quẽq; qui ꝓ / blica non fallat illuſio elationis tamẽ
ſen pꝛio fidit iudicio diaboli illuſi et ſuperbie grauioꝛes lqqueos non eug⸗
ðð one nõ decipi. Cap.i. ct. Quis enim hoc ſibi abſq; ĩgenti po
m⸗ Teni ſepe illud qð apoſtolꝰ di / terit vſurpare petnicie cum vas electio
cit. ꝓbatuʒ eſt enenire. Ipe eni nis in quo chriſtus vt iße pꝛofeſſusẽ lo/
65 ſatbhanas tranſfigurat ſe in an quebatur ob hoc ſolummodo ſe aſſerat
, gelũ lucis · vt obſcurã actetrã caliginem bieroſolimã conſcendiſſe: vtcuʒ ſuis co
4 ſenſuũ ꝓ vero lumine ſcientię fraudulẽ⸗ apoſtolis euangelium · qð gentibus re⸗
ni ter effundat. Quiniſi bumili manſue⸗· nelante ⁊ cooperante domino pꝛedica⸗
pfrbbatiſſimi ſenioꝛis rebuẽtur examini· e t· quod oſtẽditur nõ ſolum vnanimitatẽ
econ iudicio diligẽter excuſſi · aut abijctcii⸗ atc concoꝛdiam per hec pꝛecepta ſerua
tur · aut recipiantura nobis · ſine dubio ri verumetiam cunctas diaboli aduer⸗
venerãtes in cogitatiõibus noſiris ho ſantis inſidias et illuſionum eius laque
4 angelo lucis angelum tenebꝛarũ Fuiſli⸗ oosnonnmen.
. mo feriemur interitu. Quã perniciẽim⸗ EAcharitas non ſolum res dei
3 poſſibile eſt euadere quẽpiam iudicio p ſed etiam deus ſit. LCap.xiij.
pꝛio confſidentex · niſi hũilitatis e ama . Eniq; intantum virtus chari⸗
toꝛ ⁊ executoꝛ effectus · illud q apls ma tatis extollitur · vt eam beatus
gopere depꝛecatur omi conmitioneco: Jobannes apoſtolus · nõ ſolũ
Dis umpleuerit. Si qua ergo inquit con rẽ dei · ſeg etiã Deum eſſe pꝛonũciet dicẽs
ſolatio in chriſto ˖ ſi q ſolatiũ charita⸗ Deus charitas eſt· et qui manet in cha
. ties ſi qua viſcera miſerationis · implete ritate in deo manetet deus in eo. Nam
gaudiũ meũñ vtideʒ ſapiatis · eandẽ cha vſq; adeo illam diuinaʒ eſſe perſpicimꝰ
ritatẽ babentes vnanimes idipᷣm ſenti vt illud apli manifeſtiſſime vigere ſenti
4 entes·nihil per contentionẽ neq; perinag amꝰ i nob · qm̃ charitas dei diffuſa ẽ in

coꝛdibonfis ꝑ ſpm̃ſanctũ qᷣ hitat ĩnob

Lollatio xvl Abbatis Joſeph.

Qð tale ð ac ſi dicat. Qm̃ deꝰ diffuſus
eſt in coꝛdibus noſtris per ſpiritũſanctũ
qui babitat in nobis. Qui etiã cũ igno⸗
remus quid debeamus oꝛare terpell at
ꝓ nobis gemitib inenarrabilib. Qui

aũt ſcrutatur coꝛda ſe citqͥd crſideret ſpi

ritus qꝛ ſin ceũ poſtulat pꝛo ſanctis. .

Llam igitur charitatẽ ꝗᷓ dici
i agape · poſſibile eſt om̃ib exbi⸗/
bere · de qua beatus apls. Ergo
dum tẽpus habemus inquit operemur

bonũ ad oẽs:maxime aũtad domeſticos

fidei· Qug intantũ om̃ibus eſt generali
ter exrbibẽda · vt eaʒ etiã inimicis noſtris
a dño iubeamurimpendere. Mam dili⸗
gite inq tiimicos vros. Diatheſis aũt · i·

affectio· paucis admodũ et his qͥ vłpa

rilitate moꝛũ vel virtutũ ſocietate cõne⸗

xi ſunt exhibetur · licet etiã ip̃a diatheſis ·

mnlta in ſe differentia babere videatur
Aliter enĩ parẽtes· aliter ↄiuges.alit᷑fra .

tres · aliter filij diligũtur · et in ipa quoq;

hoꝝ affectuũ neceſſitudie magna diſti⸗,⸗

tia eſt· nec vnifoꝛmis parentũ dilectio er

ga filios inuenitur. Q etiã Jacob pa⸗-
triarchepꝛobatur exemplo.· qui cuʒ eſſet

duodecim filioꝛũ pater· omneſq; par᷑na

charitate diligeret · tñ ꝓpen ſioꝛe Joſeph
dilerit affectu · vt de eo aperte ſcriptura

cõmemoꝛet. Inuidebant autẽ ei fratres
ſui · eo ꝙ diligeret euz pater ſuus ſcz nõ
qᷣ vir iuſtus paternõ valde diligeret

etiã ceteram ꝓlem · ſed buius quia ty⸗
pum dñi pꝛeferebat affectui dulcius q8

ammodo atq; indulgentius inbereret

Mocetiã de Johãne euãgeliſta legimꝰ

euidentiſſime deſignari · cũ dr ipo dicit.
Diſcipulus ille quẽ diligebat ieſus cuz
vtiq; etiaʒ reliquos vndecim ſimiliter
electos · ita pꝛecipua dilectiõe cõplexus

lit· vt hoceniã euangelica atteſtatiõe de,

ſignet dicẽs. Sicut dilexi vos ⁊ vos di⸗

ligite inuicẽ. De quibo ⁊ alibi dicit᷑ Dili
gens ſuos qui erat in mũdo vſq; in ſinẽ

t

reliquos diſcipulos tepoꝛem charitatis

tzlargioꝛẽ erga hüc ſuperabundantiam

* †

amoꝛis expꝛeſſit. quã et ꝓꝓginita pnile⸗
giũ ⁊ carnis

idcirco velut ſblimioꝛ cũ quadã excepti-
one ſignatur·quia nõ eam odij cõ para⸗
tio · H affluentioꝛ gratia exu berantiſſimi

amoꝛis extollit. Lale quid etiã ex perſo⸗

na ſponſe legimus in cantico canticoꝛi
dvicetis. Oꝛdinate in me charitats· Hec
eni erecharitas oꝛdinata· ꝗᷓ odio ha

bens neminõ quoſdã meritoꝛũ iure pluſ

diligit. queq; ci generaliter diligat cun.
ctos excipit tamẽ ſibi ex bis quos xbe⸗

at peculiari affectio ne complecti.et rur ⸗

ſum int ipos qui in dilectiõe ſũmi atq;

pꝛecipui ſuntaliquos ſibi qui ceteroꝛũ

affectui ſuperextollan tur excerpit.

Dehis qui yel ſuã vel fratrũ cõ

„

4

borat. Cap̃. xv.

motione diſſimulatione coꝛro⸗

Lontra nouimus· qð vtinã ne
eſciremns. nõnullos fratri tan,
te eſſe obſtinationis atq; duri-

.

tris aduerſum ſe ſenſerint aninos exci⸗
tatos ad diſſimulandã mentis ſuę triſti

cie· vtcũ vl ſuos aduerſus fratrẽ vlſra

tiam · ᷓ exindignatiõe alterutre cõmoti⸗

onis exoꝛta eſt · ſecedẽtes ab eis qs bũili

ſatiſfactione atq; colloqo lenire debue⸗

rãtaliquos pſalmoꝝ incipiũt decanta.·
re verſiculos. Qui du conceptã coꝛdis
amaritudinẽ delinire ſe putãt:inſultan
augent · qd ſtatim extinguere wotneft
ſi magis anxijatq; humiles eſſe voluiſ
ſent · vt opoꝛtuna cõpunctio 7 ipᷣoꝝ coꝛ:
dib medereturet fratrũ animos delini ·
ret. Mam illo vtiq; modo puſilla nimi
tatis immo ſuperbię ſue viciũ palpãtz
nutriũt potiꝰ q; extirpãtfomitẽ iurgio

rũ · dñice illius pꝛeceptiõis immemoꝛes·

qua ait. Qui iraſcitur fratri ſuo reꝰ erit

iudicio· ſi recoꝛdatus fueris frater u
us habet aliquid aduerſum te · relinqgue
ibi munus tuum ad altareet vade pꝛꝛꝰ
recõciliari frami tuoet tüc wniens offe,

ĩcoꝛruptio cõferebat· Quę

glie
ac

hoſtr⸗
ſobt
giie
ſuti
hah⸗
lerti
ery
ſrow⸗
zohe
Unſh
defn
nt
ſuus
nun.
uſa
ſout
ungel
Untſn
ſoſnnf
Trobi
Mpaan
ae
unn
N
ſeden⸗
Mepe
leari
nnng. E
hliav
fnaw
dehi
hum
ſech
haßne
Ghlens
inrenn

rſo⸗

i
h
1
u.
tbe⸗
,

1

— *

ine
n,

N
1
1

De eo ꝙſi frater aduerſum nos
aliquid habeat ſimultatiſ mũe
ra oꝛationũ noſtrarũ a donino
reſpuãatur. LCaßp. xvi.
Nttantum igitur nõ vult nos
i· deus noſter alterꝰ ceſpectui ha
bere triſtitiam · vt ſi aliquid ad
uerſuʒ nos frater habuerit nec munera
noſtra ſuſcipiat · id eſt · noꝛatiões ſibi a

nob permittatofferri · donec de animo eꝰ

triſticiam iuſte iniuſte ve cõceptaʒceleri
ſatiſfactione tollamus. Neq; eniʒ ait ſi
babet veram querelam aduerſum te fra
ter tuusrelinque ibi munus tuũ ad alta
re · ⁊ vade pꝛius reconciliari fratri tuo·b
ſi recoꝛdatus fu eris inquit· quia frat᷑ tu
us habet aliquid aduerſum teid eſt eti
am ſi leue aliquid ac vile ſit qͥ fratris in
te fuerit excitata cõmotio · et hoc memoꝛi
am tuã ſubita recoꝛdatione pulſauerit·
ſcias te offerre pꝛecum tuaruʒ ſpiritalia
munera nõ debere.niſi pꝛius qualibet ex

cauſa oꝛtam triſticiã de coꝛde fratris be

nigna ſatiſfactiõe depuleris. Si igitur
eunangelicus bmo etiã ꝓ pꝛeterita et mi

nima ſimltate · ac deexiguis oboꝛta caun
ſis · ſatiffacere nos iraſcẽtib iubet: quid

de nobis miſeris fiet:qui recentes ⁊ maxi
mas canſas noſtroq; erroꝛe cõmiſſas p
tinaci diſſimulatione cõtemnimus: ⁊ in
flati tumoꝛe diabolico· dum humiliari
erubeſcimus· auctoꝛes nos fraterne triſti
cię denegamus · ac rebelli ſpiritu ſubijci
pcepi dñi dedignantes·neq qᷓ; ea vel ob
ſeruari debere vel impleri poſſe contẽdi
mus.Eoq;ʒ fit vt indicantes eũ impoſſi
bilia vel incõgrua pꝛecepiſſe· efficiamur
bm apoſtolũ nõ factoꝛes: ſ̊ iudices leg.·
De his qui patientiam ſeculari
bus magis putatimpẽdendaʒ
eſſe q; fratribus. Capᷣ.xvij.

Llud quoq; qbus lachrymis

eſt deflendum ꝙ nõ nulli fratꝝ
cum fuerint contumelia cuiufli
bet monis accenſi ·ſi alterius cuiuſpiã
qui eos lenire deſiderat pꝛecibus fatigẽ

tur cum audierint nequaq; debere adua

De amiciciaa

ſus fratrem cõcipere tenere vetriſticiaz
bm illud qð ſcriptum eſt.qui iraſcit᷑fra
ti ſuo reus erit iudicio· et ſol nõ occidat
ſuper iracundiã veſtrã:pꝛoclamãtilico:
Si paganus aliquis·ſi ſecularis hoc fe-

ciſſet· ant ita dixiſſet recte debuit ſuſtine

ri. Quis aũt ferat fratrẽ tam grauis cõ/

ſcium culpe aut tam inſolens de oꝛe cõ⸗

uiciũ pꝛoferentẽ:Quaſi vero patia infi⸗
delibus tantũ · atq; ſacrilegis:et nõ omi
bus ſit generaliter adhibenda · autiracũ
dia contra gentilem noxia contra fratrẽ
vtilis eſtimandacũ vtiq; ꝑpturbate men
tis obſtinata cõmotio · nõ diſſimile con⸗
tra quẽuis fuerit excitata ſibi ĩferat detri
mentuz. QNuante autem obſtinationis
immo vecoꝛdie eſt· vt nec ißam verboꝛũ
ꝓpꝛietatẽ bꝛute mentis ſtupoꝛe diſcernat
Quia ñ dicitur.omis qui iraſcitur alie⸗
nigene reus erit iudicio · qð foꝛtaſſe w⸗
terat hm illoꝛuʒ ſenſuʒ· cõtra conſoꝛtes
noſtre fidei conũſationis excipere · ß ſi⸗
gnificanter expꝛeſſit euãgelicus ſᷣmo di⸗
cens. Om̃is qui iraſcitur fratri ſuo reus
erit indicio. Licetitaq; ſm regulam ve⸗
ritatis omnẽ hoĩem fratrẽ deteamꝰ acci⸗
pere· tamẽ hoc ĩ loco magis fidelis acno
fratris vocabulo deſignatur.
De his qui patientiã mentien⸗

tes ad iracundia fratres ſiletio

accendunt. Cap̃ xviij.
LAlud vro quale eſt· ꝙ interdũ
pratiẽtes eſſe nos credimus q?
reſpondere ↄtemnimus laceſſi/
ti·ß ita cõmotos fratres amara tacitur⸗
nitate vel motu geſtu q; irriſoꝛio ſbᷣſan⸗

namus· vt eos magis ad iracũdiaʒ vul/

tu tacito pꝛouocemus.quã tumida po⸗
tuiſſent incitarecõuiciaĩ eo nos eſtimã
tes minime apud deuʒ reos · q; nihbil oꝛe
pꝛotulimus:qð nos notare bominuʒ in
dicio aut condemnare potuiſſet: Qua
ſi vero apud deũ verba tantfũmodo·añ
pꝛecipue volũtas vocetur in culpam · et

opus ſolum peccati: etno etiã votnz ac

ꝓpoſituʒ habeatur in crimine · aut h̊ tm̃

Collatio xv Albbatis Joſepb

ligna taciturnitas leuiuſq; toleranturi
imicoꝛũ vulnera qᷓ; irridentiuʒ ſubdola

gqð vnuſquiſqß fecerit per loquelã · et nõ
q538 etiã per taciturnitatem facere ſtudue
rit · in iudicio ſit querendum. Non eniʒ
ſola cõmotionis illate qualitas. ſᷣ etiam
ꝓpoſitũ irritãtis in noxa eſt · Et idcirco
nõ quemadmodũ iurgiũ fuerit excitatũ
hcuius conflagrauerit vicio wrũ iudi
cis noſtri perquiret examen. Affectus enĩ
peccati· nõ oꝛdo conſiderãdus eſt admiſ
ſi. Quid enĩ differt vtrũ quis gladio ip
ſe peremerit fratrẽ an aliqua ad moꝛtem
fraude cõpulerit:cum ipſius eum dolo
Vl crimine conſtet extinctum. Quaſi ve
ro cecum in pꝛeceps manu pꝛopꝛia non
impegiſſe ſufficiat: cum ſimiliter reus ſit
qui ꝓnũ ⁊ imminentẽ iam fouee · cũ potu
erit reuocare cõtempſeritaut ille ſolus ĩ
crimine ſit qui manu ſua quẽpiã laque⸗/
anerit · et nõ etiã is qui vel parauerit vel
ingeſſerit laqueũ · vl certe cũ potuerit au
ferre noluerit. Ia igitur tacere nihil pꝛo
elſt·ſi idcirco nobis indicamus ſilenti⸗
um · vt quod agendum connicio fuerat
hoc taciturnitate faciamus aſſimulan⸗
tes quoſdam geſtus · quibus et ille queʒ
curare nos opoꝛtuit vehementioꝛi inar⸗
ceſcat iracundia· et nos ſuper hec om̃ia
damno illius ac perditione landemur ·
quaſi wro nõ etia ex hoc ipo quis crimi/⸗
noſioꝛ ſit· ꝙ gloꝛiã ſibi de fratris volue⸗
rit perditione cõquirere. Atriq; enĩ tale

ſilentiũ erit equaliter noxiũ · quia ſicut ex

aggerat in alterius coꝛde triſticiaʒ ita in
ſuo nõ permittit extingui Contra quos
illa ꝓphete ſatis ꝓpꝛie eſt directa maledi⸗
ctio · Ae qui potat amicũ ſuũ · mittẽs fel
ſuũ · et inebꝛians vt aſpiciat nuditatem
eius · repletus eſt ignominia pꝛo gloꝛia.
Illud q̃ͥʒ qð per aliũ detalibus dicitur
Quia omnis frater ſupplantãs ſuꝑplã/
tabit · et omnis amicus fraudulenter in⸗
cegdetet vir fratrem ſuũ irridebit:⁊ veri⸗
tatẽnõ loquẽtur extenderũt enĩ linguaʒ
ſuã q̃ſi arcũ mendacij ⁊ ñ veritatis Se
pꝑe atficta patientia etiam acriꝰ ad ira⸗
cundiam q; ſermo ſuccendit· et attrociſ
ſimas verboꝛñ tranſcendit iniurias: ma

blandimenta. De quibus ꝓpꝛie dicitur
per ꝓphetam. Molliti ſunt ſermonos eiꝰ
ſuper oleum · et ipi ſunt iacula. Et alibi.

AVer ba callidoꝛũ mollia.hec aũt feriũt
impenetralia ventris. Quibus etiam
illud poteſt elegãter aptari. In oꝛe pacẽ

cum amico ſuo loquitur · etocculte poĩt

ei inſidias:quibo tamẽ magis decipitur

ipᷣe qui decipit. Naʒ qui pꝛeparat ante

faciem amici ſui rete circũdat illud ꝑedi

bus ſuis · etqui fodit foueam ꝓximo ſuo

incidetin eam ipe. Deniq; cũ magna ad

compꝛehendendũ dñm cũ gladijs et fu

ſtibus multitudo veniſſet:nẽo in aucto
reʒ vite noſtre illo cruentioꝛ extitit parri

cida · qᷓ; qui cunctos ficto ſalutatiõis ho
noꝛe pꝛeueniens oſculum ſubdole chari
tatis ingeſſit. Cui dñs. Juda inqͥt oſcu
lo filium hominis tradisid eſt· amaritu
do perſecutiõis atq; odij tui ·hoc tegmẽ
aſſumpſit quo dulcedo vere amoꝛis exp
mitur. Apertius quoq; ac vehemẽtius ꝑ

ꝓphetã vis buiꝰ dolon exaggerat᷑. Qm̃
ſi inimicus inquit meus maledixiſſet mi
hie . ſuſtinuiſſem vtiq;:⁊ ſi is q oderat me

ſuper me magna locutus fuiſſet· abſcon

diſſem me foꝛſitan ab eo Tu vero bomo
vnanimis dux meus ⁊ notus meusqui
ſimul mecũ dulces capiebas cibos · in do
mo dei ambulauimus cũ conſenſu.
De his qui ex indignatiõe ieiu

nant. Caß airx.
Luiud quoq; pfanũ triſticie ge
a mnaus eſt· quod dignuʒ cõmemo

ratione nõ fuerat. niſi ida non

nmullis fratribus ſciremus admitti qui

cum triſtificati fuerint vel irati· ab ipſo

etiam pertinaciter abſtinent cibo · ita vt

qð etiam dicere abſq; pudoꝛe nõ poſſu
mus· illi qui dũñ placidi ſunt refectionem
cibi vſq; ad hoꝛã ſextã · vel vt multũ no
nã negat ſe poſſe differe· cũ fuerint tiiſti

cia vel furoꝛe ſu pleti. ieiunia etiaʒ bidu

ana nõ ſentiãt· tãtãq;inedie fectiõeʒ
iracundie ſatietate ſnſtentet. In qͥ plane

nig
tn
ſure
bun
Den
l⸗
lii⸗
lin
Umnn
e

tese

den

lſt

nia ſcʒ ꝗᷓ ſoli deo ꝓ humiliatione coꝛdis
purgatione vicioꝛũ ſunt ſpecialit᷑ offe

rẽda ꝓ diabolico tumore tolerãtes.Qðᷣ

tale eſt·ac ſi oꝛationes atq; ſacrificia nõ
eo ſed demonijs deferãtillaq; moſay⸗
cam increpationẽmereãtur audire. Da
Dequoꝛundaʒ ſimulata patiẽ
tia qua maxillaʒ verberandam
alteram ingerut. Lap.xx.
On ignoꝛamus etiã aliud de-

n mentie genus · qd ſbᷣ coloꝛe fuca
tte patientie in nõnullis fratrib⸗
inuenitur · quibo parũ eſi iurgia commo

uiſſe · niſi etiã inſtigatoꝛijs verbis vt feri⸗
antur iriitent · cum vtiqʒ vel leui fuerint
impulſione cõtacti: aliã quoq; partem
coꝛpoꝛis ingerũt verberandã/quaſi per
hoc perfectionẽ mandatiillius impletu⸗
ri quo dicitur. ſi quis te percuſſeritin de

xterã maxillã tuã · pꝛebeilli et alterã · ſcri

pture vim ac ꝓpoſitũ penitus ignoꝛãtes
Enangelicã nanq; patientiã per iracũ

Die viciũ exercere ſe putant. Ob qZradi
citus excidendum nõ ſolum viciſſitudo
talionis · et ↄcertãdi irritatio pꝛohiber ·
ſetiam furoꝛez verberãtis geminate iu⸗

bemur iniurie tolerantia mitigare.

Interrogatio quemadmoduʒ
chhriſti mandatis obtemperan⸗
tes euangelica perfectiõe frau⸗

Enmanus.Quomodo rep/

engendus eſt is qui pꝛecepto

ſatiffaciens enãgelico nõ ſoluʒ

nõ intulit talionẽ · ſ̊ etiã paratus ẽ vt ſi
bi geminetur iniunris
Beſponſio ꝙchꝛiſtus nõ ſoluʒ
facti ſed etiã voluntatis inſpec⸗

—

.

Joſep hb. Sicut Paulo an⸗

ie dictuz eſt· nõ ſolum res ipſa

que geritur · ſ etia qualitas mẽ/
tis ꝓpoſitnm facientis eſt intuendum.

Et ideirco ſi id qd ab vnoquoq; perſici

crificauerũt demonijs ⁊ nõ deo · dijs qs
ignoꝛabant.

Z
4
.

—— 7 7 „» H
De gmicicia

ſaenilegij crimen enidenter incurrũtieia turquo animo fiat: vel quo pꝛocedataf

fectu.intimo perpẽdatis coꝛdis examĩe

vigdebitis patientie lenitatisq; virtu⸗

tem nequaq; poſſe cõtrario ſpiritu · id ẽ

impatientieac furoꝛis impleri. Siqdeʒ
dyiñs noſter atq; ſaluatoꝛ ad pꝛofundaʒ
nos inſtru ens patientie lenitatiſq; vtu⸗
tutẽid eſt· nõ vt labijs eã tantũmodo pᷣ

feramus·ſ̊ vt intimis aĩe noſirę abditis

recondamus iſtã nobis perfectiõis euã⸗
gelice foꝛmulã dedit dicẽs. Si quis te ꝑ

cuſſerit in dextera maxilla tua· pꝛebe illi ⁊
alterã· ſu bauditur ſine dubio dexteram
AQuse alia dextera niſi interioꝛis bomĩs
vtita dixerim facies poteſt accipi: Der

hbocomnẽ penitus iracũdie fomiteʒ dep

fundis cupiens aĩe penetralib extirpare
id eſt· vt ſi exterioꝛ dextera tua impetum
ferientis exceperit· interioꝛ quoq; hõ per
humilitatis aſſenſum derxterã ſuã pꝛebe
at verberandã· cõpatiens exterioꝛis ho.
minis paſſioniet qdammodo ſuccũbẽs
atq; ſubijciẽs ſuum coꝛpus ferientis in⸗
iurie · ne exterioꝛis hominis cede vel taci⸗
tus intra ſe moueatur interioꝛ. Nidetis
ergo longe eos ab euãgelica perfectiõe
diſtare : quę patiẽtiã docet nõ verbis · H
interioꝛe coꝛdis tranquillitate puandã-

eamq; a nobis cũ quid aduerſi euenerit

ita pꝛecipit cuſtodiri · vt nõ ſolũ noſmet⸗

ipſos alienos ab iracũdie perturbatiõe
buemus ·pᷣ etia ʒ illos qui ſuo cõmoti ſũt

vicio ſuccũbentes iniurijs eoꝝ ad placi⸗
ditatẽ expleta cedis ſatietate cogamus.
furoꝛeʒ eoꝛum noſtra lenitate vincentes

Et ita etiã illud apoſtolicũ implebimꝰ.

Noli vincia malo.ſ vince in bono ma⸗
lum:Quod abillis impleri nõ poſſe cer
tiſſimũ eſt qui illo ſpiritu ac tumoꝛe ver

ba lenitatis atq; bumilitatis emittunt ·
vt nõ ſolum nõ mitigent ↄceptũ furoꝛis
incendiũ·ſed magis illud tam in ſuo q;
in fratris cõmoti ſenſu faciãt conflagra

re:qui tamẽ etiã ſi poſſent aliquo modo
ipi mites ac placidi permanere · nõ ſic qͥ.
dem aliquos iuſticie fructus caperẽt · cuʒ
damno pꝛoximi patiẽtie ſibi gloꝛã ven
0 2

Collatio xvV Rlbbatis Joſeph

dieantes:r per bocab illa apoſtolica cha
ritate omnimodis alieni · quęnõ querit
quę ſua ſuntſed ea que alioꝛum.nõ enĩ
ita diuitias concupiſcit:vt lucrum ſibi
e pꝛoximi faciat detrimento ·nec ac⸗
quirere quicq;ᷓ cũ alterius deſiderat nu⸗
dDitate. ..
¶ ille ſit foꝛtis etſanus qͥ ſuc/
cumbit alterius voluntati

Liendum ſane generaliter illũ
ſparnteſ agere foꝛtioꝛes :qui volũ
tati fratris ſuã ſubijcit volun⸗
tatem . qᷓ; eum qui in defendendis ſuis
diffinitionibus ac tenendis pertinaci/
oꝛ inuenitur. Ille en ſuſtentans ac tole⸗
rans pꝛoximũ ſani ac validi ·hic autẽ in/
firmi etquodãmodo egrotantis obtinʒ

locum · quẽita palpari neceſſe eſt ac fone

ri · vt interduʒ etiã a rebus neceſſarijs ꝓ
eius quiete ac pace ſalubꝛe ſit aliquid re
laxari. In quo quidem non ſe credat ds
aliquid de ſua per fectioneminuiſſe· tam
et ſi quiddã de ꝓpoſita diſtrictione con/
deſcendẽdoſũmiſerit·ſᷣ ecõtrario multo

amplius ſe pꝛo longanimitatis ⁊ patiẽ/

tie bono nouerit acguiſiſſe. Apoſtolicuʒ
nãq; pꝛeceptũ eſ· Nos qni foꝛtes eſtisĩ
becillitates infirmoꝝ ſuſtinete et alteru⸗

rũ onera v r̃a poꝛtate · et ſic achplebiſj le

gẽ chriſti · Nũ qᷓ; ẽ infirmꝰ ſuſtẽtat infir
mũ n“’ tolerare poterit · aut curare lãguẽ
tem is qui ſimiliter egrotat. ſ ille mede

lam tribuit imbecillo : qui imbecillitati ip

ſe nõ ſubiacet. Merito eni ei dicit · We⸗
dice cura teipm.

Omfirmi iniurioſi ſintet iniu/

rias ferre nõ poſſint.Cap· xxiii
ONONOOtandum etiam illud eſt · infir

n moꝛum naturaʒ eſſe ſemꝑ eiuſ⸗

modi . vt pꝛompti quideʒ ac fa

ciles ſint ad cõtumelias ingerẽdas:⁊ iur

gia conſerenda· ipi vero ne minima qui⸗
dem iniurie velint ſuſpitione contingi ·
cunq; inferentes pꝛoterua cõuicia incõ
ſiderata ſuperequitentlibertate · ne par⸗

naquidematq; leuiſſima ſuſtinere con

tenti ſunt. Ideoq; m pꝛedictã ſenioꝛuz
ſententiam charitas ſtabilis atʒ indiru

pta nõ poterit perdurare · niſi inter viroſ

eiuſdẽ virtutis atq; ꝓpoſiti.Scindi et⸗
eni neceſſe eſt ea quocunq; tpequanta
libet fuerit cautione ab altero cuſtodita.

Interrogatio quõ foꝛtiſ ſit qui
nõ ſemperſuſtentat infirmum.
CKaop. xrvv.
Ermanus. In quo ergo lau
dabilis perfecti viri poteſi eſſe
patientia · ſi tolerare non pꝛeua
let ſem per infirmũ:

Reſponſio ꝙinfirmus ſenõ ſi⸗
nat ſuſtentari.

Cap. xxvi.
Oſeph. Mec ego Pirie cillis
ui foꝛtis eſtac robuſtus· vtus
teoolerantia q; vincenda ſit · ſʒ ꝙ
infirmi peſſima valitudo · illius qui ſanꝰ

eſi ſuſtentatione nutrita · atq; in deteriꝰ
quotidie ꝓlabẽs · generatura ſit cauſas

ob quas vel .pᷣe vltra nõ debeat ſuſtine⸗
ri · xel certe patientiam pꝛoximi notã ac
defoꝛmationẽimpatientie ſuę eẽ conijci/
ens · abire qñq; mauult qᷓ; ſemꝑ magna
nimitate alterius ſuſtineri. Hec ergo ab
bisqui ſodalitaſ affectuʒ cupiũt inuio

labilem cuſtodire · pꝛe om̃ibus obbuan
da cenſemus vt pꝛimũ quibuflibet iniu

rijs laceſſitus nõ ſolum labia ſᷣ etiã pꝛo

funda pectoꝛis ſui monachus tranquil
la cuſtodiat · quę tamen ſi ſenſerit vel te
nuiter fuiſſe turbata · omni ſemetip̃ʒʒ tact
turnitate contineat · etilud qd pſalmi

ſta cõmemoꝛat diligenrer obſernet · tur⸗

batus ſum ⁊ nõ ſum locutuset dixi cu⸗

ſiodiam vias meas· vt nõ delinquaʒ in
lingua mea · poſui oꝛi meo cuſtodiaʒ dũ

conſiſteret peccatoꝛ aduerſuʒ me· obmu
tui humiliatus ſum ⁊ ſilui a bonis· nec
pñtem conſiderans ſtatum · ea pꝛoferat

quę ad hoꝛam turbulentus ſuggerit fu⸗
roꝛ: dictatq; animus aſperatus · ſed vel
recolat gratiã pꝛeterite charitatis · vl re
foꝛmande pacis redintegrationẽ mẽte ꝓ
ſpiciat.eamq; velut cõtinuo reuerſuraʒ

etiã in ipo cõmotionis tꝑe contemplet

bie
ꝛdi
honſ
ſona
ſnen⸗
itutenn
ſcumt
gis,
Oee

comp
4

gdaſt
reß⸗1
Nerl
NANo
wuſe

ſtnte
terpe
ſodici
Ganſt
nr
ſldurt
NAſte
ntamg⸗
wnonss
ſäpſin
froſrce
gusnil
ginfift
Pltuci
lutatal
feceſſus
datß
us o
lllgene
oc ono
guila nen

n

winhat⸗
wibiui
tacln⸗
nntgnie
turnbe,
feſhnn
mihumn

nll⸗
tus
c
müld
nd
ſaus
tbiin
wir
ii⸗
n
ropot⸗
itinni
bfun
Mrinin
tüpo
nnguil
ut
nijun
t
tii⸗
nin
bnu

De amicicia

Dũ qʒ ſead dulcedineʒ reſeruat concoꝛ
coꝛdie moxfuture:amaritudinem pñtiũ
non ſentiet iurgioꝛum · et ea potiſſimũ re
ſpondebit e quibus vela ſemetipſo reus
fieri · vel ab alio repꝛehẽdi reſtituta cha⸗
ritate non poſſit · ſicq; adimplebit ꝓphe⸗
ticum illud eloquiuʒ. In ira mie memoꝛ
eris.

Quemadmodum ſitiracundia

compꝛunenda. Cap. xxvij.
Obibere ergo nos opoꝛtet om̃s
c iracundie motus ⁊ gubernatri
ce diſcretiõe moderari:ne ĩ illð
qð a ſalomõe dãnat. pᷣcipiti furoꝛera/
ptem̃.CTotairã ſuã ꝓfert ĩpiꝰ. ſapiẽs ãt
diſpenſat per partes · id eſtſtultus qͥdeʒ
ad vltionẽ ſui ire perturbatiõe ſuccendi
tur · ſapiens autem paulatim eam matu
ritate conſilij ac moderationis extenuat
et expellit. Tale eſt ⁊ illud qð ab apoſto/
lo dicitur. Nõ voſmetipſos vindicãtes
chariſſimi · ̊ date locũ ire·id ẽ:neq̃q; ad
vindictam iracundia cogente tẽdatis·
ſed date locum ire · hoc eſt· non ſint coꝛ/
da veſtra lic impatientie ac pu ſillanimi
tatis anguſtijs coartata · vt violentã cõ
motionis pꝛocellam cũ irruerit ſuſtinere
nõ ſoſſint · ſed dilatamini in coꝛdib ve/
ſtris· ſu ſcipiẽtes aduerſos iracundie flu
ctus in illis extentis ſinibus charitatᷣꝗᷓ
oĩa fuffertoĩa ſuſtinet·⁊ ita mẽs vr̃a am
plitudine longanimitatis ac patiẽtie di
latata · habeat in ſe conſilioꝛũ ſalutares
receſſus/in quibus receptus quodaãmo
do atq; diffuſus teterrimus iracũdie fu/
mus pꝛotinus euaneſcat. Ael certeita ĩ
telligendum eſt · Damꝰ locum ire· quoti
ens cõmotioni alterius humili atq; trã⸗
quilla mente ſuccũbimus:et quodãmo/
do dignos nos qualibet iniuria pꝛofitẽ⸗
tes · impatientie ſeuienti obſeqmur. Ce
terũ hi qui ita ſenſuʒ apoſtolice perfecti/
onis inclinãt · vt locũ ire illos dare exiſti
ment.qui ab iraſcente diſcedunt · viden/
tur mihi diſſenſionũ fomitẽ nõ abſcide/
re ſed nutrire. MNiſi eni iracundia pꝛoxi,
mi humili ſtatim ſatiſfactione vincatur.

pꝛouocat eaʒ fugiẽs potius q;ᷓ declinat
Illud quoq; huic ſimile eſt qð ſalomõ
ait. Moli feſtinare ĩ ſpiritu tno iraſci qa
ira in ſinu inſipientiuʒ requieſcitet noli
pꝓpcurrere in rixam cito · ne peniteat te in
noniſſimo. Neq; enĩ ita feſtinationẽ rixe
Vl iracundie culpat.vt earundẽ appꝛo
bet tarditatem. Similiter ⁊ illud ſuſcipi
endum eſt. Stultus eadem ipᷣa hoꝛa pꝛo
nüciat iram ſuãoccultat aũt ignomini⸗
am ſuã aſtutus. Non eni ignominioſã
iracundie paſſionem ita a ſapientibo oc
cultari debere decernit · vt iracundie ve/
locitatem culpãs nõ pꝛohibæxat tardita/
tẽ ·quã vtiq; ſi per neceſſitatem humane
infirmitatis irruerit:ideo cenſuit occul⸗
tandam · vt du ad preſens ſapienter ob
tegitur imꝑppetuum deleat᷑. Hec enĩ na
tura eſt ire · vt dilata lãgueſcat ⁊ pereat·
pꝛolata vro magis magisq; cõflagret.
Dilatanda ergo atq; aplianda ſunt pe
ctoꝛa·ne anguſtijs puſillanimitatis ar⸗
tata · iracundie turbulentis eſtibus op⸗
pleantur ·et recipere ſᷣm pꝛophetam illð
nimis latum madatum dei angu ſio coꝛ
de nequeamus · nec dicere cuʒ ꝓpheta · vi
am madatoꝝ tuoꝝ cucurri cũ dilatareſ
coꝛ meum. Nam quia longanimitas ſa
pientia ſit · euidentiſſimis ſcripture teſti
monijs edocemur. Longanimus enim
vir nimius in pꝛudẽtia·puſillanimis ãt
valde inſipiens ẽ. Et idcirco de illo qͥ ſa
pientie donũ laudabiliter a dño poſtu⸗
lauit · ſcriptura cõmemoꝛat Et dedit do
minus Salomoni ſapientiaʒ pꝛudenti
amq; multam nimis·et latitudinem coꝛ
dis quaſi arenã maris innumerabilem.
Amicicias coniuratiõe innitaſ
firmas eſſe non poſſe.
Cap.xrxviij.
Elud quoq; multis ẽ experimẽ
1 tis ſepiſſime cõpꝛobatum · nul/
lbo modo eos qui amiciciarũ fe⸗-
dus coniu rationis iniere pꝛincipio·ĩdi⸗
ruptam potuiſſe fuare concoꝛdiaʒ· ſiue
qꝙ; eam nõ pꝛo deſiderio perfectionis nec

pꝛo apoſtolice charitatis imperio · ſ pꝛo

0 5

Lapitula

.

lidiſſimus inimicus vteos pꝛeuaricato

res ſui faciat ſacramẽti · celerius ad irrũ

penda amiciciarũ vincula pcipitat Cer
tiſſima ergo eſt pꝛudentiſſimoꝛũ viroꝛn

illa ſnĩa · verã concoꝛdiã ⁊ indiuiduã ſo

cietatẽ; niſi inter emendatos moꝛes: eiꝰ
demq; virtutis ac pꝛopoſiti viros ſtare
nõ poſſe. Hec de amicicia beat? ioſeph
ſpiritali narratiõe diſſeruit· noſe q; ad cu
ſtodiendã ſodalitatis perpetuꝗ charita
tem ardentius incitanuit.

Explicit collatõ pꝛima abbatiſ

Zoſeph de amicicia. Incipiunt
ꝛapitula collatiõis ſecũde eiuſ
dẽ ſenis de definiendo. Cap̃.i;

E vigilijs qᷓs pertulimus.

ijj He abbatr germani axietate ſu

peKefr ſponſiõis nr̃erecoꝛdatione·

iij Quid mad hoc viſum ſit.

iiij Interrogatio abban Joſeppyno

ſtraq; reſponſio vnde anxietas
Eeeemerliſſee.
„ Exypoſitio abbatis germani cur
vlin egypto reſidere mallemuſ
Vll retraberemur ad ſyriam.
vi Interrogatio abbatis ioſeph an
in egypto maioꝛ pꝛofectus nob
c6 in ſyria conferretur.
vij Reſponſio de differẽtia inſtituti
onui vtriuſq; pꝛouincie.
viij ¶ V perfecti viri nihil abſolute
Eebeãt definire · vl vtrũ ſine pec
aato poſſint definita reſcindere
xACplerũq; vtilius ſit ſtatuta ir
rüumpere c; implere.
x Interrogatio noſtra de metu ⸗

bite in cenobio ſyrie ſpõſionis

xi Reſponſio ꝙ poſitũ gerẽtis nõ
negocijſit conſiderãdꝰ effect?.
xij CXoni puentus malignis auc/
tozꝛibe non pꝛofuerint · nec bõis
mala geſia nocuerint.
xiij Heſponſio noſtra ꝗᷣ cauſa a nob
eregerit ſacramentũ ſpõſiõis.
xiiij Diſputatio ſenis ꝙ ſine culpa ac

amoꝛe ten eno · Pneceſſitatẽac vinculũ
pacti retinere conati ſunt·ſiue qð illecal

boni ſindij capiatur effectus.

xv Interrogatio an abſq; peccato
ſit qð infirmis noſtra ſcientia

occaſionẽ ingerit mẽtiendi.

xvi Reſponſio ꝙ nõ ꝓpter infirmoꝝ
ſcandalũ ſcripturaruʒ veritas

ſit mutanda.

xvij Cvniabilit mẽdacio ſanctitã

cqiᷓ; elleboꝛo vſi ſint.
xviij Obiectio ꝙꝙ illi tantum impune

mmaengdacio vſi ſint qui ſub lege

vixerunt.

4

xix Reſponſio eo licentia menda⸗
cij quene in veteri quidẽ indul⸗
ta ẽ teſtamẽto veniabiliter a m

tis fuerit vſurpata.

vVrniabile plerũq; mendaci⸗

n3 7 noxiam veritatem etiam
apoſtoli eſſe cenſuerint.
xxi In interrogantibus occultã cõ⸗
tinentiã ſine mẽdacio opoꝛteat
Poalari· et an ſuſcipienda ſint ꝗᷓ
ſeemel fuerint recuſata.

xxij Obiectio q opoꝛteat quidem ab⸗

ſfſcondi continentiam ſed ſuſci⸗
pi recuſata nõ debeant.
xxiij Reſponſio qirratipabilis ſit bu
inus diffinitionis pertinacia.
xxiiij Quomogdo abbaspyamon ſuã
continentiã celare maluerit.
xxv Teſtimonia ſcripturarum de cõ
mutatis diffinitionibus.
yxvi Cnõ ſm imẽſitatẽ pꝛeſcie diui
uina clemẽtia · ᷣm pñtes actꝰ
vyblxrmũeret vnũquẽq; vl pũiat
xxvij ¶ſancti viri pertinaces ac du⸗
n eſſenõ poſſint.
xxviij Interrogatio an ſit contrarium
pꝛedicte ſententie illud qð dẽ
iiinraui 2 ſtaili.
yix Reſponſio in quib immobilis
CEecrinitio ſit tenẽda · et in qᷣby ſi
oopoꝛtuerit reſcindenda.
xxx Nuẽadmodum debet celanda

nrxi Nihil ſuper bis ad vſum co⸗

bPo

lati
des

bcten
00
e

ſuui
umit
fme
Pooreb
zrman

deab

none.

HS
4
Gisrn
ſacten
llllsef
Md⸗
nint ⸗
twri
ihfomn
fürenn
QLooſi
eminshi
wohie
berimn

vonis ſ̃
nuzrev⸗
ngtr
G WMcelan
lungt
wnanef
n
duſtn

w.
dun
lienn
.
fmme
Wuz

nti

munis vite attinent definiẽdu ·

Expliciũt capitula. Incipitcol
latto ſecunda abbatis Joſeph
de definiengo. LCaß.1.

te igitur collatiõe fini
p ta · piterq; nocturno
fjiinmntercedéte ſilentio ˖ cũ
fuiſſemus a ſancto ab
bate ioſeph ad ſepoſitã cellulã in ſecre⸗
to canſa quietis adducti· ⁊ hmoniho eiꝰ

igne quodam in noſtris coꝛdibus excita

to · totã noctẽ habuiſſemus inſomnem ·
egreſſi cellulã · et centũ fere ab ea paſſib
ſecedẽtes ·in loco remotioꝛe conſedimꝰ.
Cum itaq; ſecreti colloquij nobis fami
liariter etiã nocturnis tenebꝛis o portũi⸗
tas pꝛeberetur ·ilico vt reſedimus abbaſ
germanus grauiter ingemiſces.
De abbatis germani anxietate

ſuper ſponſiois noſtre recoꝛda
tione. Eap̃. ij.

Aigd agimꝰ inqt: Ingenti nã/
q G; diſcrimine nos videmꝰ et ꝑ
ꝗquã miſerabili cõditiõe oↄſtric-
toſ. qͥs ⁊ ratio ipᷣa conuerſatioq; ſancto
rũ qͥd ſalubꝛus ſit ad pꝛofectũ vite ſpi⸗„/

ritalis efficaciter docet · et eligere id qðᷣ
expedit· data ſenioꝛibus ſconſio nõ ad⸗

mittit. Etenĩ potuimus exẽplis taliũ ac
tantoꝛũ viroꝝ ad perfectioꝛẽ vitã ꝓpoſi

tũ q; foꝛmari ·niſi nos inſtanter ad ceno⸗

biũ recurrere pꝛomiſſi pactio coartaret.

ANuo ſi reuerſi fuerimus · copia nob vl
terius huc remeãdi nulla tribuet᷑. Sin
xero hic reſidentes deſideriũ noſtrũ ma⸗/
luerimus explere:quid agimus deſpon⸗

ſionis fide:quã ſenioꝛibenr̃is velociſſi/
muʒ reditũ pollicẽtes · dediſſe nos noni/
mus · vt vel curſim liceret nobis hui p/⸗

uincie ſanctos ac monaſteria circumire:
CLCumq; ſic eſtuãtes :quid ſuper ſtatu ſa

lutis noſtre definiendũ eſſet: nequaq;ᷓ in

nenire poſſemus ſolo gemitu teſtabam̃

duriſſimecõditiõis neceſſitatẽ accuſan/
tes teneritudine frontis noſtre · et ingeni⸗

Lollatio xvVII Abbatis Joſeph

tã nobis verecundiam deteſtantes · cuiꝰ

onere pꝛegrauati·etiã contra:vtilitatem

noſtrã ac ꝓpoſitum noſtrũ· retinentium
pꝛeciboalias non potuiſſemus obſiſtere ·
niſi maturiſſimo reditu repꝛomiſſo huc
Vrniſſemꝰ.illiꝰ ſcʒ nos pudon vicio labo

raſſe deflentes · de quo dẽ eſt pudoꝛaffe⸗

rens peccatum. ””M”MBM
NQuid mihi ad hoc viſum ſit.

Am ego Cõpendium inq; an

tCSoꝛibus afferat noſtris ↄſiliuʒ
immo auctoꝛitas ſenis ad quẽ

opoꝛtet vt noſiras ſollicitudines defera⸗

mus.et quicqͥd fuerit eius ſententia deſi

nitüũ · velut diuinũ et celeſte reſponſum
cunctis eſtibus noſtris terminuʒ ponat
N quidem nobis per os ſancii huius

a dño tribuẽdũ·et ob illius meritũ ⁊ ob
noſtrã fidẽ minime dubitemꝰ. Ipiꝰ eniʒ
munere ſalu bꝛe ↄſiliũ ⁊ creduli ab indi⸗
gnis:⁊ incredulia ſanctis frequẽter acce

per̃t · dno id vł ꝓpter menitũ reſpõdẽtiũ·
vel/pter fidem conſulentium largiente.

His itaq; ſermonibus a ſancto abbate
germano ea alacritate ſuſcep:ac ſi eos

nõ a memetipſo p inſtinctu domini pꝛo/

tuliſſem· aduentum ſenis atq; inſtanteʒ
iam hoꝛã nocturne ſynax eos paululũ pᷣ
ſtolati·poſtqᷓ; eñ ſolita ſalutatiõe ſuſce⸗

pimus .et legitimus oronum atq; pſal-
mon impletus eſt numerus iſdem rur⸗
ſus quibo ad quietẽ cõpoſiti funeramus
plſiathijs ex moꝛeconſedimus.
Interrogatio abbatis Joſeph

noſtraq; reſponſio vnde an xie

tos emerſiſſet. Capᷣ.iiu.

Vm venerabilis Joleph deie/

. t ctioꝛes nos animo ↄtemplatur

atq; hoc nobis non ſine cauſa

conijciẽs accidiſſe · illo nos patriarche io

ſeph mone cõpellat. Cur itaq; vultus
Vſtri triſtes ſunt hodie.Cui nos non ſi

cut vinculati illi pparaonis miĩſtri · ſom
niñ vidimuset qꝗᷣ interpᷣtetur nõ eſtſᷣ in

ſomnẽ inquã duximus noctẽ q eſtunz
nroꝛi moles ſbᷣleuetnõ eſt: niſi eas dñs

Collatio xvI abbatis Joſeph

ta diſcretione ſubmouerit. Tuz ille · j
patriarche virtutem ⁊ merito referret et

nomine nõne per dominum inquit ẽ hu

manarum cogitationũ curatio : pꝛofe⸗

rantur in medium potens eſt enim diui
na dementia m fidem veſtram nĩr̃o eis

medelam pꝛebere conſilio ·
Expoſitio abbatiſ germani cur
veli egyptoreſidere mallemuſ
vel retraheremurad ſyria. C. v.
Dhecgermanus. &rede/
aga bamus inquit nos veſtre beati⸗
uiffadinis vilione· nõ ſolum leti⸗
cia ſpiritali · ſed etiam pꝛofectu abunde
pletos ad noſtrum cenobium recurſu⸗
ros·et ea quę fuiſſemꝰ veſtro magiſterio

ↄſecuti a nobis poſt reditum vel tenni
emulatione ſectanda. Hoc enim ⁊ ſeni/

oꝝ nr̃oꝛũ dilectio ſibi ſpondere nos cõ
pulit· dum ſublimitatez vite veſtre atq;
octrine poſſenos aliquatenus imitari

in illo cenobio crederemus. Andecum
ex hoc nobis omnẽ eſtimaremus leticia,ʒ

conferendaʒ intolerabili econtrario do
loꝛe conſicimur · conſiderantes illo nos
oꝛdine id quod ſalutare nob eſſe cogno/
ſcimus obtinere non poſſe. Exvtroq; er

go nunc latere coartamur. Si en pmiſ⸗
ſioni quã ſenioꝛũ charitate nos compel.·

lente coꝛam cunctis fratribus in ſpeleo ĩ
quo dominus noſter ex aula vteri virgi⸗
nalis effulſit· ipo teſte depꝛompſimus
ſatiſfacere voluerimus/ſummũ ſpiritał
vitę incurrimus detrimentum. Sin aũt
ſponſionis immemoꝛes · et in his regio⸗
nibus reſidentes · vtilitati perfectiõis no
ſire illam vo luerimus poſtponere pactio
nem abrupta mendacij nõ implete pꝛo
miſſionis pericula foꝛmidamꝰ. Sed ne
hoc quidem eſtus noſtros poſſumus re⸗
leuare conſilio · vt poſtqᷓ; velociſſimo re⸗
ditu ſponſionis fuerit impleta cõditio ·
hec denno loca celeri repetamꝰ recurſu.
Mam qᷓ;uis ad pꝛofectum ſpiritaliũ re⸗
rum virtutem q; tendẽtibus· periculoſa
ac noxia ſit etiam parua dilatio· tamen
pollicitationem fidei noſtre quanis mo,

roſo ſolueremus reditu niſi nos non ſo

lum charitate verumetiaʒ auctoꝛitate ſe

nioꝛum noſtroꝛum ſciremus inexolubi⸗
liter colligãdosita vt remeandi ad hec

loca nobis poteſtas deinceps nullomo⸗

do tribuatur.

Interrogatio abbatis Joſeph

an i egipto maioꝛprofectus no
bis qᷓ; in ſyria conferretur.
LCapß A1.
ODbec beatus ioſeph interpoſi⸗
a to aliquantiſper ſilentio · certi ĩ

quit eſtis maioꝛem ſpiritalium

rerum pꝛofectum in regione bac vobis
poſſe conferri. e er 1

tionum vtriuſq; pꝛouincie.
Cap̃. vij.

Ermanus. QAuãuis etiazil⸗

loꝛuʒ doctrine ſummas grates
repꝑẽdere debeamꝰ·q nos docu/

er̃ta puulis magna conari ·et dato bõi
ſui guſtu· egregia perfectionis ſitimnñis
viſceribus indideruntſi quid tamen in
dicio noſtro creditur· nullam ducimus
comparationem inter hecatq; illa quę
illic percepimus inſtituta · vt ſileamꝰ con

uerſationis veſirę inimitabilem purita?

tem quã vobis nõ ſolum mentis ac ꝓPo
ſiti diſtrictione · ſed etiam locoꝛum credi⸗

mus beneficio patrocinãte conferri · AIn
xcxnõ dubitamus ad imitandam perfe-

ctionis veſtre magniſicentiã bãc ꝗᷓ cur⸗
ſim traditur doctrinam nõ poſſe ſuffice⸗
xe:niſi nobis etiaʒ cõmoꝛationis ipſius
affuerint adiumenta · longiq; tempoꝛis

eruditio quotidiana inſtitutione toꝛpo
rem noſtri coꝛdis vtcũq; diſcuſſeritt.

Q perfecti viri nihil abſolute

debeant definire. vel vtruʒ ſine

pctõ poſſint definita reſci dere

Lap. viijzz;3
Oſeph. Sanum quidem eſt
atq; perfectum · noſtreq; ꝓfeſſi⸗
oni omnino cõneniens · vt ea ꝗ
ſiᷣ aliqua ſponſione decernimus efficaci

Reſponſio de differẽtia inſtitu-

ſ
inſe
w⸗
iule
glor,

oſe⸗
Wan
n

p⸗
i
uln

bs

4

apd
3Gi
s
dwli
tannt
N

Ee

mdcon
punins
c o
edi⸗
ni
ſojf
Uegenn
ſeſfi⸗
üßin
rr
nlan⸗

it⸗
gſine
lcere

ter impleamꝰ. Ob quã rez nihil opoꝛtet
abrupte monachum diffinire · ne aut id

qð incaute pꝛomiſit implere cogat. aut
conſideratione honeſtioꝛis ĩtuitus reuo⸗

catus ſponſiõis ſuepꝛeuaricatoꝛ exiſtat.

Sed quia nũc ꝓpoſitum nobis eſt· non

tam de ſanitatis ſtatu q;ᷓ de infirmitatis
curationetractarenõ quid pꝛioꝛe locoa
vobis fuerit actitandumſed quẽadmo/
dum de ſcopulo huiꝰ permnicioſi naufra/

gij poſſitis euadere·ſalubꝛi eſt conſilio re
quirendum. Quãaãdo igitur nulluʒ nos
coartat vinculum · nec vlla conditio cõ/

ſtringit de cõparatione ſecundarum re/
rum optione ꝓpoſita·id quod maioꝛisẽ
cõmodi pꝛelegatur· quando vero aliqᷓ
diſpendioꝛum obſiſtit aduerſitas · in cõ
paratione damnoꝛũ illud eſt appetendũ
quod leuioꝛibus ſu biacet detniment· vt
quodam dictũ eſt loco. De maximis ma

lis minima deligas. ꝛoinde q;tũ v,ra

patefacit aſſertio· cũ ad id vos loci ſpõ⸗

ſio incõſulta perduxerit vt ex vtroq; vo

bis grauis incõmodi ſi ubeunda iactura
ſit · in ea partem inclinandum eſtelecti

onis arbitriũ · qu

facilius expietur. Si ergo maioꝛa ſpiri⸗
tui veſtro lucra ex hac commoꝛatione

credatis conferenda:q; illa ſunt quę vo
bis de cõuerſatione illius cenobij naſce/
bantur ·neq; ſine iactura ingentiũ cõmo
doꝛum poteſt conditio veſtre ſponſioniſ
impleri:ſatius eſi hoc vos mendacij vel
nõ implete pꝛomiſſionis ſubire diſpẽdi⸗
um · quod ſemel pꝛeteritum nec ipſuʒ vl

tra iam repeti · nec alia per ſemet poterit

generare peccata · qꝙ; in illud incidere· per
quod tepidioꝛis vite vt dicitis ſtatꝰ qͥti
diano vos atʒ interminabili afficiat de
trimẽto. Neniabilit᷑ enĩ imo vo etiã lau
dabiliter definitio ĩcauta mutabitur.ſi
ad ſalubrioꝛem tranſeat partem · nec cõ

ſtantie pꝛeuaricatio eſſe credenda eſt qͥti
ens ſponſio vicioſa coꝛrigitur:ſed teme⸗

ritatis emendacio. Quę omnia ſcriptu

raruʒ quoq; poſſunt teſtimonijs aꝑtiſſi

e vel tolerabilioꝛa dil⸗

De diffiniẽdo vel nõdiffiniẽdo

me compꝛobari · q multis pernicioſum

fuerit definitionibo ꝓpꝛijs in heſiſſe · 1 ab

eis ecõtrario deſtitiſſe cõmodum fuerit
ac ſoaluĩĩe..—a
EXplerũq; vtilius ſitſtatuta ir/
rũpere qᷓ; implere. Eapᷣ.ix.

Aogd liquidiſſime ſãcti apoſio
q li petri ⁊ iude traditoꝛis exẽpla
teelſtatur. Ille eni qꝛ diſceſſit ab
inconſulte diffinitionis ſnĩa qua dixe⸗
rat non mihi lauabis pedes in eternuʒ·
immoꝛtale chriſti oĩiuʒz q; ſanctoꝝ ↄſoꝛ/
tiũ pꝛomeretur:abſcidẽdus ꝓculdubio
ab huius beatitudinis gra · ſi in hmõis
ſui obſtinatione manſiſſet· hic vero perti
naciã ſuęretines ſpõſionis:ppetua moꝛ
te damnatur ·q̃ fuiſſet ꝓculdu bio libera
tus · ſi definitionis ſuę maluiſſet deſtitu/
toꝛ potius qᷓ; pertinax inueniri. Qð in il

lis quoq; duobe filijs ꝗͥ in euangelio ad.

opationẽ vinee deſtinatur euidẽtiſſime
perdocemur ·qꝝ vnus pr̃is reſtitit impe
rio· alius ꝓna reſponſione ↄſenſit. Sed
necilli ꝓfuit humilis obſequendaq; re/
ſponſio · quia pꝛeceptuʒ patris opere de
tractauit implere · nec illi obfuit refraga⸗
tio iuſſionis · eo ꝙ ſtatuti hmonis obſũa
tione mutata · ſcopon patris operis exe⸗

cutione cõpleuitet id qd repꝛehenſibili

ter ſtatuerat · definitione coꝛrecta lauda
biliter emendauit. Necnõ ⁊ berodis cru
entiſſimi regis exẽplum · qui ſidem incõ/

ſulte retinens ſacramenti:cruentiſſimus

pꝛecurſoꝛis domini extitit interemptoꝛ·
vanoq; timoꝛe periurij damnationi ſe⸗
metipſum atq; ſupplicijs perpetue moꝛi
immerſit. Oꝛmüũ eteni eſt optima ſtatu
ere · ꝙ et ſi aliter ceſſerit · ſequẽs eſt in me
lius ea ꝗᷓ ſunt ſtatuta mutare·oꝛdinatio
nibusq; noſtris iam iacentibus vt ita
dixerĩ manũ dexterã poꝛrigere · Abi pꝛĩ
cipia ↄſilij non appꝛobantur· pꝛudentia

vt vtili qddita ꝓpuiſione reparent᷑. Si

claudicat ad pᷣma ſtatuta diſpoſitio · ad

hibeat᷑ ad ſcda coꝛrectio In omibo ergo

rebus conſiderandus eſt ſinis · et m eũ

prꝛopoſiti noſtri dirigendus eſt curſus

quẽ ſi ſuperueniente ſalubrioꝛe conſilio
ad cæterioꝛẽ partẽ vergere viderimꝰ. re⸗
ctius eſt incõgrua conſtitutione ſubmo

ta ad melioꝛem tranſire ſententiam qᷓm

ſtatutis pertinaciter inherendo:peccatis
grauioꝛibus obligari. „
nterfogano noſtra de metup
bite in cenobio ſyrie ſponſiõis
LTaßrxr.
Ermanus.Quantũ ſpectat
ad deſideriuʒ noſirum quoda
tnobis pꝛo ſpiritalis commodi
vtilitate ſuſceptum eſt optaremus edi⸗
ficari veſtri iugitate ↄſoꝛtij.Si · n· ad ce
nobium noſtrum fuerimus reuerſi:·non
ſolum nos ab hoc tam ſublimi ꝓpoſito
relapſuros ſed etiam pꝛo mediocritate
conuerſationis illius multis certũ ẽ dil-
pendijs quatiendos. erum illud nos
ecuangelicum mandatuʒz vehement abſ/⸗
terret · ſit ſermo veſter eſt· nõ nõ · qd aũt
his abundantiꝰ eſt· a malo ẽ. Credimꝰ
enim tanti tranſgreſſionem pꝛecepti nul
la poſſe com penſari iuſticia · nec in extre⸗

mis recte cedere·quod malo initio ſemel

fuerit inchoatum.

heſponſio ꝙ pꝛopoſitum geræ

effectus. Cap. xri.
BSſephb. Inom nibus vt diri
mus cauſis non pꝛoceſſus ope
ries. ſed voluntas operantis eſt
intuen da nec ſtatim quis quid egerit · ſʒ
quo voto egerit inquirenduʒy ita vt nõ/
nullos pꝛo his factis: de quibus bona
poſtea oꝛta ſuntreperiamus fuiſſe dam
natos: et econtrario quoſdam per repꝛe
henſibiles actus ad ſummam perueniſſe
iuſticiam. Et nec illi vtilis rerũ exitus p-
fuit·qui peſſimo regreſſus pꝛopoſito·nõ
illam que ſubſecuta eſt vtilitatẽ ſ quid-/
dam contrarium voluit oxꝑerari · nec hu
ic nocuit repꝛehenſibiliter inchoaſſe · qui
nõ pꝛo contemptu dei nec delinquendi
pꝛopoſito · ſed neceſſarij et ſancti finis
intuitu· vituperabilis initij ſuſtinuit ne,

tis nõ negotiũ ſitconſiderãdus

Collatio xvII Abbatis?

ceſſitatem. Et vt hec eadem ſanctaꝝ ſcri
pturarũ dilucidemus exemplis.

Joſeph.

bonipꝛouẽtus malignis au

ctoꝛibus nõ pꝛofuerint nñec bo-
nis mala geſta nocuerint.

Aig ſalubꝛius·quid vtiliꝰvni
ner ſo oꝛbi potuit pꝛocurari · qᷓ;
dDdominice paſſionis ſalutare re⸗
med ium: Et tamen nõ ſolum nõ pꝛofu
it · verumetiã intantuʒ illi obſuit tradito

ri:cuius miniſterio pꝛobatur impletuʒ.
vt abſolute pꝛonuncietur ð illo. Bonũ

erat ei· ſi natus nõ fuifſet homo ille. Nõ

enim ßm hoc qð euenit fructus illi eſt ſui
operis repenſandꝰ.ſ̊ ſᷣm id qð facere vo
luit · vel qd effecturũ ſe eſſe credidit. Et

rurſus. Qnid criminoſius dolo atz mẽ⸗
dacio · etiq in extraneũ · ne dixerim in ger

manũ patrẽve cõmiſſo:Et tamẽnon ſo

lũ nullam pꝛo his dãnationẽ aut rephẽ/
ſionẽ Jacob patriarcha ↄtraxit: verũeti

unm ppetua bñdictiõis hereditate ditatꝰ

eſt. Mec immerito · qꝛ iſte benedictionẽ
pꝛimogenit deſtinatã · nõ ex pꝛeſenſjᷣ lu

cri auaricia · ex fide ſanctificatiõis ꝑpe-⸗
tue ↄcupiuit · et illenõ hũane ſalutis ob

tentu · h filargirie crimine moꝛti tradidit
oĩm redeptoꝛc. Et idcirco vtriq; eoꝛum

fructus operatiõis ſue ſjm deſtinationeʒ
maentis ac ꝓpoſitũ volũtatis aſcriptꝰ ẽ·

qꝛ nec ille fraudẽ· nec iſte ſalutem ſtatuit

opari. Illud enĩ ꝓ retributiõe mercedis

iuſte vnicuiq; reꝑẽſat᷑ · q pᷣncipalłr m̃te

crcepit · nõ ꝙ exinde bñ vel male ̊ votuʒ
opaſ emerſerit Jõq; iuſtiſſimꝰ iudex ex-
cuſabilẽ ĩmo laudabilẽ tał mdacij cẽſu
it pꝛeſumptoꝛẽ · qꝛ ſine eo ad bñdictionẽ
pmitiuoꝛũ ñ poterat puenire Nec debn
it in crimen vocari ·qð deſiderio benedi

ctiõis exoꝛtũ ẽ. Alioquĩ nõmodo iniquꝰ

in fratrẽ priarcha pᷣdictꝰ ſetiã circũuẽ⸗
toꝛ in pr̃em et ſacrilegus extitiſſet · ſi bñs
aliã viã qua ad benedictiõis illiꝰ gram
pu eniret·hãc quęfratri damnoſa eſſet
ac noxia erpetere maluiſſet. Aidet᷑j ergo

apud deum nõ pꝛoceſſum operis · deſti

ſos
did

D

mc
n,
n
i
i
lhi
w
E
Nſo
nͤi
ie
ditns
noni

mit
dis
fü⸗
ſonn,
is
h
tni
n
,
ſe
n
ſc
10
ſi

nationem mentis inquiri. His itaq; ö⸗

ſtructis· vt ad pꝛopoſitam queſtionẽ ob
quam hec vniuerſa pꝛemiſſa ſunt reuta⸗

mur. reſpondeatis mihi pꝛimitus xelim

cuius rei cauſa vos illius ſponſionis ne
xibus vinxeritis.

Reſpõſio noſtra ꝗᷓ cauſa a no⸗
bis exegerit ſacramentũ ſponſi
onis. Cap̃. xiij.
Ermanus. Pꝛima vt dixi⸗
mus extitit canſa· qua noſiros
meſtificare ſenioꝛes ac pꝛecepi
coꝛum obſiſtere verebamur. Secũda qᷓ
ſiquid perfectum atq; magnificũ vel vi
ſu vel auditu percepiſſemusa vobis · cũ
reuerſi ad cenobium fuiſſemus exercere
nos poſſe inconſultiſſima perſuaſiõe cre
Didims.e
Diſputatio ſenis ꝙ ſine culpa
actionis oꝛdo mutetur dumo-
do bõi ſtudi capiatur effectus
LCLCaßp̃. xiiii.
Oſeph. Sicut pꝛeſati ſumus
Teſtinatio mẽtis vel remunerat
pPpo minem vel condemnat · hm il
lud. Et inter ſeinuicem cogitationibus
accuſantibus aut etiã defendẽtibo·ĩ die
qua iudicabit deus occulta hominum-
illud etiã· ego aũt opera ⁊ cogitationes
eoꝛum venio vt congregẽ cñ omiby genti
bus ⁊ linguis. Quãobꝛem deſiderio ꝑ-
fectionis vt video· hoc vos ſponſiõis vĩ
culo colligaſtis · duʒ credidiſtis illo eam

poſſe oꝛdine compꝛehendi:quo nũc ſup/

neniente plenioꝛeiudicio· ad ſublimita-
tem eius conſcẽdi nõ poſſe reſpicit. Nõ
ergo pꝛeiudicat quicqd diſcrepãs ab il/

la diſpoſitione viſum fuerit accidiſſe · ſi

modo nulla pꝛincipalis illius ꝓpoſiti di
uerſitas ſubſequatur. Neq; eni opificij
cuiuſcq; deſertio eſt demutatio ferramen
ti · aut ſegniciem arguit viatoꝛis · vie cõ⸗
pendioſioꝛis ac directioꝛis electio. Ita
igitur in hac parte emendatio diſpoſi⸗

tionis impꝛouide · nõ ſpirital voti eſt iu

dicanda tranſgreſſio. Quicqd enim ꝓ

charitate dei et pietaſᷣ amoʒe perficitur·

Ge diffiniẽdo vel nõdiffiniẽdo

que pꝛomiſſioneʒ habet vite quęnunc ẽ?

et future · ta ⁊ ſi duris atʒ aduerſis vide
atur pꝛincipijs inchoare·non ſolum nul
la repꝛehenſione · ſed etiam laude digniſ

ſimũ eſt. Et idcirco nihil piudicat refra

gatio ſponſionis incaute · ſi quolibet ge⸗
nere ſcopos tantum id eſt pꝛopoſita pie
tatis deſtinatio teneatur. Omnia naq3q
ob h agimꝰ. vt deo coꝛ mũdum exhibere
poſſimꝰ. cuius ↄſũmatio ſi ĩ his lod faci
lioꝛ iudicat᷑nihil vob oberit extoꝛte mu
tatio pactiõis· dũmodo pncipałilliꝰ ꝑ⸗
fectio puritatis: ꝓ q̃ ſponſio vr̃a ꝓceſſe/
rat· m domini voluntatem maturiꝰ ac/
quiratur. Mõ eniʒ ex hac immutatione
vllum poteſt iudicari mendacium · ſed
inconſulte definitionis pꝛudens ſaluta⸗
riſq; coꝛrectio.Et vt etiã de phiſicis qd
nodum pꝛopoſite queſtionis abſoluat
aliquid inferamusnatura ipᷣa in nobis
opera ſua de conſilio diuine maieſtatis
immutat. MNaʒ ab infantia in puericiã·
⁊e puericia in iuuentã · de iuuẽta in ſene⸗
ctutis vlterioꝛa tranſferimur · atq; ita
bec in nobis ↄditozis noſtri conſumma-
tio peregit · vtex hac permutatiõe nullũ
mendacium aſcribatur etati. Ita etiam
interioꝛ bomo noſterablactatus a pᷣmoꝛ
dioꝛum tenerrimis inſtitutis: cum per di
uerſas pꝛonectus etates ad robuſtioꝛeʒ
de vnaquaq; pꝛofecerit · atq; exinde ad
caniciem ſenſuum ac virum perfectuʒet
menſuꝛam etatis plenitudinis chriſti ꝑ/
ueniens · depoſuerit ea quęerant parnu⸗
li · nunquid varietatem incurriſſe mẽda
cij · et non potius perfectioꝛis plenitu⸗
dinem conſecutus eſſe credendus eſt
Sic erudimẽta veeris inſtrumenti ·diſ⸗
penſatione legiſlatoꝛis dei · ad perfectio
nem beatitudinis euangelice tranſferũt ·
nec tamen ex hoc immutatio aut di⸗
nerſitas pꝛeterite ſanctiõis interueniſſe
credenda eſt· ſed adimpletio ⁊ cumulus
ſu blimioꝛum et celeſtium pꝛeceptoꝛum ·
nec ſacre pꝛomulgationis illius eſtiman
da eſt abolitio ſed aſcenſus· nec varie⸗
tas ſed pꝛofectus. Ande⁊ dñs noſter.

LCollatio xvII albbatis Joſeph.

Molite inquit eſtimare ꝙ veni ſoluere le
gem aut ꝓphetas · non veni ſolu ere ſ̊ adi
plereid eſt· non antiquare pꝛioꝛa ſed ad
perfectionem perducere im perfecta.
nrerrogatlo an abſq; peccato
it 1 infirmis noſtra conſcia oc
caſionẽ igerit mẽtiẽdi.Capᷣ.xv.

Enmnanus. Quantũ ſpectat
1 ad vim ſermonũ qui rationabi
liter pꝛudenterq; digeſti ſunt·
haud difficile ſponſionis noſtre ſcrupu
lus a nob potuiſſetextrudi· niſi illð nos
vehementiſſime deterreret:qð infirmio.
ribo quibuſq; intromitti foꝛtaſſe ꝑ hec
videtur exempla occaſio mentiendi ·ſi vl
lomodo pacti fidem licito diſſolui poſſe
cognouerint quippe cũ tantis hocipſuʒ
et tam minacibus interdicatur eloquijs
ꝓPpheta dicente. Oerdes omnes qui lo⸗
quũtur mendacium · etos qð mentitur·

occidit aĩam. S
Reſponſio ꝙ nõ ꝓpter infirmo
rum ſcandalum ſcripturarũ ve
ritas ſi mutanda Cap̃.xvi.

Oſeph. Occaſiones cauſeq;
perditionum his qui perituri
ſuntimmo qui pire deſiderãt
deeſſe nõ poſſunt. Neq; enim abijciẽda
ſunt teſtimonia ſcripturarumac de ſuo
coꝛpoꝛe penitus abradenda · quibus
vl hereticoꝛum pꝛauitas animaturvel
iudeoꝛum infidelitas obduratur· vel tu/
moꝛ ſapientie gentilis offenditur · ſʒ vti⸗
q; ⁊ pie credenda et immobiliter ſunt te

nenda·et ſᷣm veritatis regulam pꝛedicãa

da. Et idcirco nõ debemus aliene infide
litatis obtentu conomias · id eſt· diſpen
ſationes pꝛophetarum atq; ſanctoꝝ·q̃s
ſcriptura cõmemoꝛat abdicare· ne dum
infirmitati eoꝛum condeſcendere debere
nos credimus · nõ ſolum mendacij.verũ
etiã ſacrilegij crimine polluamur · quẽ⸗/

admodum diximꝰ opoꝛtet nos ea· 2 hbbm

byſtoꝛiã ↄfiteri·et quẽadmodum pie ge

na ſunt explanare. Ceteruʒ bis qui pꝛa

ni ꝓpoſiti ſunt· nõ ex hoc mẽtiendi aditꝰ
obſtruetur · ſi eaarum rerum quas vel pꝛo
laturi ſumus vl pꝛotulimus veritateʒ·
aut penitus abnegare aut extenuare al⸗
legoricis interpꝛetationibus laboꝛemꝰ.
Quid enim illis hoꝛum teſtimonioꝛum
nocebit auctoꝛitas· quibus etiam ſola
coꝛruptio voluntatis ſufficit

¶A venialiter mẽdacio ſãcti tã/

q; eleboro vſiſint. Caß xvij.

Taq; taliter de mendacio ſen⸗/

i tiendum atq; ita eo vtendum ẽ

quaſi natura ei ĩſit elletoꝛi QS
ſi imminente exitiali moꝛbo ſumptũ fue
rit fit ſalu bꝛe · ceterũ abſq; ſummi diſceri
minis neceſſitate perceptum pꝛeſentis ex
itij eſt. Ita nãq; etiam ſanctos ac pꝛoba

tiſſimos deo viroſ veniabiliter legimus

vſos fuiſſe mendacio · ſicut raab· euiꝰ cũ
non ſolum nulla virtutum ſed etiam im
pudicicie monimenta commemoꝛet ſcri
ptura·pꝛo tali mendacio quo exploꝛa⸗
toꝛes maluit occultare q; pꝛodere:admi
ſceri wopulo dei ętema benedictionepꝛo
meruit. Que ſi vritatem loqui · aut ſa⸗
luti ciuium ↄſulerel maluiſſet: nulli du⸗

bium ꝙnec imminentem cum vniuerſa

domo ſua fu giſſet interitum · nec aucto⸗
nibus dominice natiuitatis inſerta etin
patriarcharum annumerata catalogo⸗
per ſucceſſionem ſuę pꝛolis edere meru⸗
iſſetoĩm ſaluatoꝛc. Deniq; dalila ꝗᷓ vti
litati ciuium conſulens · exploꝛatam pꝛo
didit vritatem · perpetue perditionis vi

ciſſitudinem conſecuta· ſolam criminis

ſui cunctis memoꝛiã dereliquit. Quan⸗
do igitur graue aliquod imminet de v⸗
ritatis confeſſione diſcrimen tunc men⸗/
dacioꝛum ſunt recipienda perfugia · ita
tamen vt reatu bumilis conſcientie ſa⸗
lubꝛiter moꝛdeamur. Abi autem nulla
cõdicio ſumme neceſſitatis incũbit · om
ni cautione mendaciuʒ velut moꝛtiferũ
ceuitandũ eſt:quẽadmoduʒ de elleboꝛi

diximus potu · q ſalu bꝛe eſt qdẽ ſitunc

e

o⸗

jn

SDe diffiniẽdo vel nõdiffiniẽdo

cxemum ſumatur · cum inenitabilis atc

moꝛtifera imminet egritudo· Sin vero

integra ⁊ imperturbata coꝛpoꝛis ſanita
te ſumatur · ſtatim ad pꝛeoccupanda vi‚/
talia vis pernicioſa pertendit. Quod de

raab bierichõtina:⁊ ð iacob patriarcha

euidenter oſtenſum eſt: e quibus necilla

moꝛtem alias qᷓ; hoc remedio potuiſſet
euadere:nec iſte ad benedictionem pmo⸗/
geniti pernenire. Non enim deus verbo⸗
rum tantum actuũq; noſtroꝝ diſcuſſoꝛ
et iudex ·ſed etiam pꝛopoſiti ac deſtinati
nationis inſpectoꝛ eſt. Qui ſi aliquid cã
ſalutis eternę ac diuine contemplatiõis
intuitu·ab vnoquoq; vel factum vide⸗
rit vel pꝛomiſſum · tam ⁊ ſi hbominibꝰ du/

rum atq; iniquũ eſſe videaturille tamẽ
intimã coꝛdis inſpiciẽs pietatem · nõ ver

boꝛum ſonum . ſed votum duudicat vo

luntatis quia finis operis ⁊ affectus cõ

ſiderandus eſt perpetrantis·quo potue/

runt quidam vt ſupꝛa dictum eſt etiaam
per mendacium iuſtificari:et alij per xe⸗

ritatis aſſertionẽ peccatũ perpetue moꝛt

incurrere. Ad quem finem etiam Jacob
patriarcha reſpiciens hiſpidam frater⸗
ni coꝛpoꝛis ſpeciẽ obuolutione pellium

ſimulare nõ timuit ·et inſtiganti ad hoc

mendacium matri laudabiliter acquie/
nit. Nidebat enim ex hoc maioꝛa ſibi lu

cra benedictiõis atʒ iuſticie · qᷓ; ꝑ ſimpli/
citatis obſeruantiã conferenda. Mõ · n·

dubitabat mendacij huius maculã in/

undatione paterne benedictionis pꝛoti⸗-

nus abluendam et wlut nubeculã quà
dam flatu ſpirituſſancti velociter aufe⸗
rendam atq; vberioꝛa ſibi per hancaffe
ctaticiã ſimulationẽ quã per illam inge
nitam veritatẽ· meritoꝛum pꝛemia con⸗

ferenda. , H
Obiectio ꝙilli tantuʒ impune

mẽdacio vſiſint qui ſub legevi/
xerun. LCaß. xvij.

Erfmanus. Mon mirum eſt
HS has diſpenſationes in veteri te

ſtamẽto licentius vſurpatas ·
ac nõnũq;ᷓ viros ſanctos veniabilit᷑ fu⸗

ſiſſe mentitos cum multo maioꝛa eis pꝛo
tempoꝝ rudimentis licuiſſe videamus.
Lur eni mirum ſit q; beatus Dauid fu

giẽs ſaulem · percõtanti achymelech ſa⸗
cerdoti atq; dicẽti:quare tu ſolus ⁊ nul
lus eſt tecumita reſpondit.Rex inqͥt pꝛe
cepit mihi ſermonem et dixit. Nemo ſci
atreʒ ꝓpter quã miſſus es:nam ⁊ pueris
condixi in illũ ⁊ in illũ locũ · Et iterũ. Si
habes bic ad manũ baſtam aut gladiũ
quia gladium meũ et arma mea nõ tuli

mecũ ·ſermo enim regis vrgebat · Aelil
lud. Cuʒ perductus ad achis regẽ geth
iſanũ ſe furioſumq; ſimulauit ac muta
nit os ſuum coꝛam eis et collabebatur ĩ

manus eoꝛum · in pingebat in oſtiũ poꝛ
te · defluebantq; ſaliue eiꝰ in barbã·Cũ
etiam vxoꝛũ ↄcubinarũq; gregibolicito
fruerentur nec vlluʒ eis imputaretur ex
hac parte peccatum.inſuper etiã inimi⸗

coꝝ ſanguinẽ ꝓpꝛia manu frequent effũ
txxcrxrẽt · idq; nõ ſolũ nõ repꝛehenſibile · xve

rum etiam laudabile crederet᷑. Quę ita

nunc euangelio choꝛuſcante videmꝰ om

nimodiſ interdicta · vt ſine ingẽti crimĩe

ac ſacrilegio hoꝑ qᷣcq; nõ poſſit admitti

In quẽ modũ nec mendaciñ vlluʒ q;li⸗/
bet pio coloꝛe contectum · nõ dicã pꝛoba
biliter:ſed nec veniabiliter a quoqᷓm cre
dimus vſurpari· dicente dño · ſit ſermo
Vſter.eſt eſt· nõ nõ·qð autẽ his abundã
tius ẽ a malo eſt · Apoſtolo quoq; in ea/
dem congruente. Molite mentiri inuicẽ ·

Reſponſio eo ꝙ licentia menda

cij que ne i veteri quidẽ idulta
ẽ teitameto veniabiliter a mul⸗
tis fuerit vſurpata. Capᷣ.xix.
Olſeph. Axoꝛum quidẽ ↄcu
binaruq; multaꝝ antiqua illa
libertas inſtante iam tempoꝛuʒ
fine · et multiplicatione humane genera
tionis expleta · nõ immerito velut minunſ
iam neceſſaria per euangelicam perfecti
onem debuit amputan. Nam vſq; ad
aduentuʒ chriſti opoꝛtuit benedictionẽ
pꝛimoꝛdialis illiꝰ vigere ſnĩe q̃ dictuʒ ẽ.
Kreſcite ⁊ multiplicamini⁊ replete tra ·

—

Etideirco iuſtiſſimũ fuit vt exilla radi⸗

ce fecunditatis hũane quę in ſynagoga
pꝛo diſpenſatiõe tem poꝛis vtiliter vigu
it· angelice virginitatis floſculi germia
rent:ac ſuaue olentes continentie fructꝰ
in eccleſia gignerẽtur. Mendacia vero
etiam tunc fuiſſe damnata. totius veter

inſtrumenti textus euidenteroſtendit di

cens. Derdes omnes qui loquũtur mẽ/
dacium.Et iterum. Suauis eſt homini
panis mendacij· et poſtea replebitur os
eius calculo. Et ipe legiſlatoꝛ · mẽdaciũ

inquit fu gies. Sed tunc demũ id venia

biliter diximus vſurpatum . cñ ei neceſſi
tas aliqua ſeu diſpenſatio ſalutaris ad
icta eſt ob quã nõ debuerit cõdemna
ri · quale eſtillud quod commemoꝛaſtis
de Dauid rege· cum fugiens inſectatio
nẽ ſaulis iniuſtamad acbymelech ſacer

dotem · non pꝛopoſito cuiuſq; lucri · nec

ſtudio ledendi quempiam ſed vt tantũ/

modo ſemetipſum ab impijſſima eius ĩ

ſectatione ſaluaret:mendacibus vtitur

erbis · quippe qui manus ſuas inimici
regis ſan guine etquidem a deo ſibi toti
ens traditi contaminari noluerit dicẽs ·
Pꝛopicius mihi ſit deus ne faciam rẽ

hanc domino meo chriſto dñni · vt mittã

manum meam in eum quia chriſtus do
mini eſi. Et idcirco diſpenſationes has
quas vel ob volũtatem dei · vlob pᷣfigu
mnationem ſpiritalium ſacramentoꝛũ· xel

ob quoꝛundam ſalutem ſanctos viros ĩ

veteri teſtamento legim executos· intan
tum nos quoq; cum neceſſitas coarta⸗

neritnõ poſſumus abdicare vtne ipos

cuiꝰ vtilita tis exegit ab eis declinaſſe cer

namus. Qus pauliſper interim differẽ⸗

tes · digeſtis pꝛimitus quę adhuc de ve⸗

teri teſtamento pꝛoferre diſponimus· pꝰ

lxc cogtnentius inferemus vt faciliꝰap

pobetur viros iuſios ſanctos tam in
nono cq; in veteni teſtamẽto in his ccono
mijs ſibi per omnia concoꝛdaſſe. Quid
eni ð illa chuſi ad abſalon pꝛo ſalute re
gis dauid pia ſimulatione dicimꝰ: quę

4 2 S 2 . .

cum toto fallentis 2 circh muenientis p
matur affectu ·et vtilitatẽ conſulentt im
pugnetſcripture diuine teſtimonio cõ⸗

Paobat ita dicent. dñi aũt nutn diſſipa

ium eſt conſiliũ achitofel vtile: vt indu.
ceret dominus ſuper abſolõ malũ. Mec
eni repꝛehendi poteratid qð recto ꝓpoſi
to ac pio indicio pʒo inſtis partibus ge

rebatur· ac pꝛo illius cuiꝰ pietas deo pla
cebat · ſalute atq; victoꝛia· religioſa fue⸗
rat ſimulatione cõceptum. Quid etiam

deillius femine pꝛonũciabimꝰ facto · ꝗᷓ
ſuſcipieus illos· qui ad regẽ dauid a pꝛe
Dicto chuſi fnerat deſtinati abſcondit i
puteoet expãdẽes velamen ſuper os eiꝰ
cuʒ ptiſanas ſe toꝛrere ſimulaſſet. tran⸗

ſierunt inquit guſtata paululum aqua.

.

atq; boc eos ſignento ab inſeuentinm
manibo liberauit: Qua xpter reſponde

tequeſo mihi:qͥd fuiſſetis acturi ſi qua
vobis nunc ſub euangelio conſtitutis ſi
luiſſetis eos ſimili celare mendacio dicẽ

lulũ aqua:⁊ implere illud quod pꝛecipi

dinmere eoſ qui interficiuntur neparcas.
an veritatis confeſſione latitãtes pꝛode
re perempturis: Et vbiillud apli. Ne/
mo quod ſuum eſt querat:ſed quod alte
nius·et charitas nõ querit quę ſua ſunt.
ſed ea ꝗᷓ alioꝛum · Ac de ſeipſo · õ q̃ro
ingquit quod mihi vtile eſt· ſed q mulij⸗
querimus.·et id quod nobis vtileeſt per⸗
tinaciter volumus retentare etiaʒ in huj
iuſmodi neceſſitatibus loqui nos neceſ-

ſe eſt veritatem · ⁊ reos fieri moꝛtis aliene

vtilitatibus pꝛeponẽtes · apoſtolico ſa
tiſfecerimus imperio:ſine dubio ſubeũ⸗
da eſt nobis neceſſitas mentiendi. Et id
circo nec integra charitatis viſcera poſ⸗
ſigdere· nec ea quęalioꝛum ſunt m apo⸗
ſtolicam diſciplinam querere poterimꝰ

niſi his quę diſtrctioni noſtre perfecti-
oniq; conueniunt paululum relaxatis

i⸗
n

N
n
ſ⸗
un
di
ine
cti

s

10

condeſcendere vtilitatibus alioꝛuʒ pꝛo/
no maluerimus affectu · et ita cum apto

infirmis efficiam infirmi · vt lucrari poſ/
ſimus infirmos. ””MVMD
Eveniabile plerũq; mendaci/
um et noriam veritatem etiam

apoſtoli eſſe cenſuerit. Capᷣ xx.

AAidbus eruditus exemplis bea⸗

gqꝗq tius quoq; aplus Jacobus om

neſq; illius eccleſie pꝛimitiue pᷣ

cipui pꝛincipes apoſtoloꝝ Oaulum ad

ſimulationis figmẽta deſcendere. ꝓpim⸗
becillitate infirmãtium cohoꝛtant · eũq;
purificari ßm obhuantiã legis caput ra

dxcre · vota offerre cõpellũt· pñs illo diſ⸗

pendiũ · quod ex hac hypocriſi gigneba
tur nihili reputãtes: ſ̊ cõtemplantes po
tius lucra · ꝗᷓ erant exillius diutina ſdi⸗

catione parienda. Non enĩ tantũ aplo

paulo lucrũ ex bhac eius fuerat diſtrictio/
ne collatũ · quãtũ celeri eius exicio vniũ/
ſis gentibo detrimẽtũ.Quod ſine dubio

vniuerſe tunc eueniſſet eccleſie · niſi illuʒ

hec vtilis ac ſalubꝛis hypocriſis pꝛedica
tioni euangelice reſernaſſet. Cunc enim
neceſſario ac veniabiliter acquieſcit᷑ mẽ
dacij detrimẽto · quando maius vt dixi/
mus imminet de veritatis confeſſiõe diſ
pendiũ · ⁊ vtilitas quę nobis de veritate
confertur · cõpenſare illa quę generanda
ſunt damna nõ pꝛeualet.Qð tempera/
mentũ etiã alijs verbis idem btũs apłs

vbicq; ſe ſo tenuiſſe teſtatur. Nã cũ dic·

factus ſum iudeis tãq; iudeus· vt iude
os lucrifacerẽ his qui ſub lege erat: qua

ſi ſub lege eſſem cum ipeſſb lege nõ eſſeʒ·

vt eos qui ſub lege erãt lucrifacerẽ. bis
qui ſine lege erant · tanq; ſine lege eſſem·
cum ſine lege deinõ eſſem · p in lege eſſem

chhriſti · vt eos qui ſine lege erant lucrifa⸗
cerem. factus ſum infirmis infirmꝰ · vt in
firmos lucrifacerẽ oĩbus omnia factus

ſum vt omnes facerem ſaluos :quid ali⸗
ud oſtendit · qꝙ; ̃m infirmitatem atq; mẽ
ſuram eoꝛum qui inſtituebantur ↄdeſcẽ
diſſe ſe ſemper · et a perfectiõis rigoꝛe ali⸗

qWuid relaxaſſe:nec tenuiſſe ſe id qð diſtri

cctio rigida poſcere videbatur · ſed illud
magis pꝛepoſuiſſe qð infirmantium vti

litas exigebat: Et vt hec eadem attenti⸗

us indagantes · ſin gillatim apoſtolicaꝝ
virtutum inſignia replicemꝰ· queret ali-

quis quomodo omnibus per omnia be
atus apoſtolus ſuam pꝛobetur aptaſſe

perſonam · Abi factus ẽ indeis ſicut iu⸗

deus: Pꝛofecto ibi · vbi illam ſententiã
intimo coꝛde cuſtodiens: quã galathis
denunciauerat dicẽs.ecce ego pauluſ di
co vobis · qa ſi circũdamini chriſꝰ vob

nihil pꝛoderitin thimothei tamen circũ
ciſione imaginem quodammodo iuday
ce ſuperſtitionis aſſumpſit. Etrurſus.
AVbi factus eſt eis qui ſub lege erãt tãqᷓ;
ſub lege eſſet. Mempe ibi ˖ vbi Jacobus
omnesq; ſenioꝛes eccleſie foꝛmidantes

ne in eum illa irrueret Judeoꝛum cre⸗
dentium immo chriſtianoꝛum iudaiʒã

tium multitudo · quę ita fidem chriſti
receperat· vt adhuc ritu cerimoniarum
legalium teneretur diſcrimini eius hoc

conſilio ac perſuaſione ſuccurrerunt di
centes. Nides frater · quot milia ſint in

iudeis qui crediderunt et hi omnes

emulatoꝛes legis ſunt. Audierunt auteʒ
e te · quia diſceſſionem doceas a moyſe

ecoꝛum qui per gentes ſunt iudeoꝛum · di
cẽs nõ debere eos circuncidere filios ſu⸗
os. Et infra. Moc ergo fac quod tibi di

cimus. Sũt nobis viri quattuoꝛ votũ
habentes ſuper ſe. His aſſumptis ſan/
ctifica te cum illis.et impende in illis vt
radant capitaet ſcient omnes quoniaʒ
ea quę de te audierunt falſa ſunt · ̊ů am⸗
bulas et ipe cuſtodiens legem. Et ita pꝓp
illoꝛum qui ſub lege erãt ſaluteillaã pau
liſper diſtrictionem ſententie ſue calcãs·

qwua dixerat · ego enim per legeʒ legi moꝛ⸗

tuus ſum vt co viuam · caput radere
purificari ſᷣm legem · atq; in templo mo⸗/
ſayco ritu vota offerre cõpellitur. Que⸗

ris etiã vbi ſalute eoꝛũ qui legẽ dñi pe-

nitus ignoꝛabãt · tãq; ipſe ſine lege eẽt
effectus ſit ſine lege. In athenienſi vrbe

vbi gentiliuz vigebat impietãs · qͥ vſus

Lollatio xvVIIS

ſitᷣdicatiõis eroꝛdio attẽde. Pꝛeteriẽs
inqᷣt vidi ſimulachra veſtra araʒ in q̃

erat ſcriptũ · Ignoto deo. Cijq; de eoꝝ

ſuperſtitione pmonẽ fuiſſet oꝛditus· tan/
qꝙᷓ; ſi ⁊ ipe ſine lege eſſet.ſub occaſione ꝓ
fani illius tituli fidem chriſti intulit dia
cens. Qð ergo vos ignoꝛãtes colitis.H̊

ego annucio vob. Et poſt pauca velut
ſi diuine lege penitus eſſetignarus · gen⸗

tilis wpeteę verſum potius q; moyſi aut

chriſti maluit pꝛoferre ſententiã ·et ſicut

quidam inquiẽs veſtrũ woetarũ dixert ·
ipius enĩ ⁊ genus ſumus. Cum itaq; ſu
is eos ꝗᷓ refutare nõ poſſeut teſtimonijs
fuiſſet aggreſſus·ita de falſis vera cõfir

mans ſubdidit dicẽs. Genus ergo cũ ſi⸗

mus dei · nõ debem? eſtimare auro vlar
gẽto aut lapidibus ſculpture artis ⁊ co/
gitationi hominis· diuinitatẽeſſe ſimilẽ
Infirmis aũt infirmus effectus eſt: cum
fm indulgentiã nõ hᷣm imperiũ his qͥ ſe
continere nõ poterant· in idipſuʒ redire

conceſſit:ſiue cum lactenõ eſca coꝛinthi/

os potans · in infirmitate ⁊ timoꝛe et tre
moꝛe multo apud eos fuiſſe ſe dicit. Om

nia aũt om̃ibo factus eſt· vt om̃es faceret
ſaluos · cum dicit:qui manducatnõ mã
ducantẽ nõ ſpernat:⁊ qͥ ñ mãducat mã
ducantẽnõ iudicet et qui matrimonio
iungit ꝓginẽ ſuã bene facitet qui nõ iũ/
git melius facit. Et alibi. Quis inqͥt in

firmatur ⁊ ego nõ infirmoꝛ:quis ſcanda

liʒatur ⁊ ego nõ vroꝛ: Atq; hoc modo il
lud qð coꝛithijs pꝛeceperat adimpleuit
dicens. Sine offenſione eſtote iudeis et
grecis ⁊ eecleſie chriſti · ſiceut ⁊ ego pom/
nia omnibo placeonõ querens q mi⸗

hi vtile eſt · q multis · vt ſalui fiat Ati

le enĩ ſine dubio ſibi fuerat thimotheũ ñ
circũcidere· caput ñ radere·purificatiõʒ
iudaicã nõ aſſumere:nudipedalia nõ ex

erxcere · vota legalia nõ offerre · ß facit hec

omnia dũ illoꝛũ ſaluti plus conſulit · qꝛ
nõ querit qdð ſibi vtile eſt ·ſ qd mulij· vt
ſalui fiãt. Qð quãuis cõtẽplatiõe dei
ſit factũ · mñ ſimulatione nõ caruit. Qui
em per legem chriſti legi moꝛtuus fuerat

vt deo viueret . quiq; illam inſtitiã legis
in qua conuerſatus fuerat ſine querela
Ttrimentũ feceratet arbitrabat᷑ vt ſter

coꝛa vt chniſtũ lucrifaceret · ea que legis
erant. vero coꝛdis affectu offerre nõ po⸗

tuit nec fas eſt credi eũ qui direrat · ſi eni
deſtruyi. ec itep reedifico pꝛenaricato

rem me conſtituo· in id incidere qð ipſe

damnauerat. Et intantũ nõ magis res

ipſa que geritur q;ᷓ gerentis penſat affe⸗

ctus · Et econtrario quibuſdã reperia/

tur vxritas nocuiſſe ⁊ pꝛofuiſſe mendaci

um. Nã doech ydumeus regi ſauli ð fu
ga dauid coꝛam famulis conquerẽeti ac

filius ieſſe agros et vineaset vniuerſos

vos faciet tribunos et centuriones: qm̃
coniuraſtis omnes aduerſus me etnon

eſt qui mihi renũciet: quid niſi verũ pꝛo/

didit dicẽs. Aidi filin ieſſe in nobe apᷣ

achymelech ſacerdotẽ. quicõſuluit p eo

dñm ⁊ cibaria dedit eivᷣ ⁊ gladiũ Goli⸗
ath philiſtei dedit ei. Pꝛo qua veritate
eradicari de terra viuentiũ meruit ac de

eo dicitur per ꝓphetam. Pꝛopterea deꝰ
Teſtruet te in finem · euellet te · et emigra⸗
bit te de tabernaculo et radicẽ tiã ð ter.

ra viuentiũ.Ex illa igitur terra hic p in

dicio veritatis perpetua eradicatione cõ

uellitur in qua raab meretrix pꝛo mẽda

cio cum ſua cognatione plantatur. Siẽ
etiã ſapſon illã diu occłtatã m̃dacio ve

ritati impie coniugi pernicioſiſſime pꝛo

didiſſe reminiſcim̃ · cui ꝓpterea deceptio
nem intulit veritas inconſultiſſime pa⸗
tefacta:quia illud mandatũ ꝓpheticum

cuſtodire neglexit. Ab ea quę doꝛmitĩ ſi⸗
nu tno · cuſtodi clauſtra oꝛs ti.
An interrogantibus occultam

continentia ſinemeẽdacio opoꝛ

teat propalari: etan ſuſcpieda
ſint que ſemel fuerint recuſata.
LCLCLCap. xxi·

TLvt exempla quedam denr̃is
e quoq; ineuitabilibus ac pene
quotidianis neceſſitatib pꝛofe
ramus.qᷓs quanfalibet obfuantia nũqᷓ;

la
l
nel
vVt
uen
nin
an:
té
diat
llpe

tAn

pn
Gont
ſcnt
lacpe
ſtin
ſtone
(ſeden
ausſa
necſ
nung
vſſce
dten
ſonis:
ſuert
N
n
Mre

ſcond
cötan
auſe
eſem
bisin
wong

min
n
glis
nöſ
blai
Wicn
Ppe
o
Eiſt
Nnd
ldn
r
Mrr
f̃
on
ipd⸗
2
p
hen
mit
Ade
de
,
l⸗
i
Di

lta foſſumus pꝛecauere· vt nõ vel inuttit

ueniens perconcatur: celandum ne iein
nium eſt:et virtus parſimonie ↄtegẽda

De diffiniẽdo vel nõ diffiniẽé do

— . 22

Wl volentes cogamur in eas incurrere ·
Quid queſo faciendũ eſt· cum refectio⸗/

nem pꝛocraſtinare diſponentibus nob

vtrũ refecerimus ad veſperaʒ fraterad-

an vitatis pfeſſione ꝓdẽda. Si celamꝰ

vt dominico ſatiſfaciamus ĩpenio quo
dicitur:non videaris hominib ieiunãs

ſed patri tuo qui eſt in abſcõdito et ite⸗

rum.neſciat ſiniſtra tua quid faciat dez—
xtera tua· ꝓfecto mentimur· Si virtutezʒ
continentie ꝓpalamus. euangelica nos
ſententia iure percellit. Amẽ dico vobis
receperunt mercedem ſuã. Quid ſi ob-

latũ a fratre quiſpiã poculum cum defi9/
nitione renuerit abſolute accepturũ ſe

eſſe denegans · qð ille gaudens aduentu
eius ſupplicit᷑ vt ſumatur exoꝛat: Rectũ
ne eſt vt fratri ad genua ꝓuoluto · in ter-
ramq; ꝓſtrato · qui non niſi his officijs

viſcera charitatis expleturum eſſe ſe cre

dit · etiam cũ laboꝛe ſuo pareatan in ſer/

ſeueret⸗

monis ſui atq; pꝛoꝑoſiti pertinacia per.

Obiectio qopoꝛteat quidẽ ab
ſcondi continentiam ſed ſuſci-

pi recuſata nõ debeat. Cap̃.xrij.

Erimnanus. In illo quidẽ ſu
perioꝛe exem plo dubium vt cre
dDinmus nõ eſt. quin expediat ab
ſcondi continentiã noſtrã potius q; per
cõtantibꝰ pꝛodi·ac ſuper huiuſcemodi

canſis nos quoq; fatemur ineuitabile

eſſe mendaciũ. In ſecundo aũt nulla no

Reſponſio irrationabilis ſit
huius diffinitionis pertinacia

bis incübit neceſſitas mentiẽdi. Oꝛimũ

quia poſſumus ea quę fratrũ miniſterrioo
pPꝛriguntur ita renuere vtnullo nos de
finitionis vinculo colligemꝰ. deinde · qG
ſemel renuẽtes poſſumus immobilẽtene

re ſententiam.

ODſſeph. Has diffinitiones il
loꝛum monaſierioꝛum eſſe non
dubium eſt · in quibus renunci⸗

ationis veſtre vt dicitis rudimenta foꝛ⸗

mata ſuntquoꝝ pꝛi ncipes fratrũ refecti

oni ſuas aſſolent pꝛeponere voluntates
etobſtinatiſſime id qð ſemel mẽte ↄcepe
rintexequũtur. eterũ ſenioꝛes noſtri qͥ

rum fidei apoſtolicarũ ſigna virtutũ te⸗/

ſtimoniũ reddiderũtquiq; vniuerſa iu

dicio potius ac diſcretione ſpũs:quã ri
gida animi obſtinatione geſſerũt · eos qͥᷓ

alienis infirmitatibus acq uieſcerent mi
to vberioꝛes fructꝰ. qᷓ; eos qͥ in ſuis defi

nitionibus perdurarent · capere cẽſueft ·

ſublimioꝛiſq; pꝛonũciauerunt eſſe virtu
tis· contegere potius continentiã neceſſa
rio hoc vt dictum eſt humilicq; meẽdacio

q; patefacere ſuperbo vritatis indicio.
Quomodo abbas pyamon ſu-

am continentia m celare malue

Laß. xxiij.
Eniq; abbas pyamon poſt vi/

ginti et quinq; annos oblatam

ſibi a quodam fratre vuã ac vi

num abſ; heſitatione ſuſcipiens confe
ſtim ea quę ingeſta fuerant · contra cõſue
tudinem deguſtare:quã ignote cunctis
continentie maluit pꝛopalare virtutem·
NMaã ſi illud qͥ; conſiderare velimꝰ. qð ſe
nioꝛes noſtros incũctanter feciſſe memi⸗

nimus.qui mirabilia virtutũ ſuarũ· vel

prios actus quos neceſſe erat ad inſtru

ctionem iunioꝛum ĩ collatione pꝛoferri

ſub alioꝛũ ſolebant colorare perſonis:

quid aliud poſſumus q; apertũ ſuꝑ his
iudicare medaciũ? Atq; vtinã nos qͥq;

dignũ aliquid haberemus. qð ad inci⸗
tandam fidem ꝓponi iunioꝛibo poſſet. p⸗
fectominime vereremur huinſcemodi il
loꝛum figmenta ſectari. Rectius eni eſt
ſub talis figure coloꝛe mentiri · qᷓ; ꝓ obᷣ
uantia irationabili iſtius veritaſj· aut
ea que audientes edificare potuerantin
cogrua taciturnitate contegere aut ſi ex
noſtra perſona veraciter pꝛoferantur ia⸗

ctãtiã noxie vanitat incumere. Ad qðᷣ
p

nolſiruz · qꝛ deſpeximus tribulationẽ aſie

etiam nos magiſterio ſuo voctoꝛ gẽtiuʒ
euidẽter inſtituit:qui reuelationũ ſuarũ
magnitudinẽ ex alteriꝰ maluit ꝓferre ꝑ/
ſona dicens. Scio hominẽ in chriſto · ſi
ne in coꝛpoꝛe · ſiue extra coꝛp? neſcio.· de⸗
ſcit · raptũ vſq; ad tertiuʒ celum · et ſcio
huiuſmodi hominẽ qͥa raptus eſt in pa
radiſumet audiuit ineffabilia verba qᷓ
nõ licet homini loqui.
mutatis definitionibus
Eaß. xrv.
WMwſlibile nobis eſt · bꝛeuiter
i vyvniuerſa pcurrere. Quis etenĩ
eenu merare ſufficiat omnes p⸗
pemoduʒ patriarchas ſanctosq; innu⸗/

merabiles · alios pꝛo vite tutamĩie· alios

pꝛo benedictionis deſiderio · alios ꝓ mi/

ſericoꝛdia· alios ꝓ alicuius occultatiõde

myſterij· alios ꝓ celo dei alios ꝓ examĩa
tione veritatis· pa trociniũ vt ita dixeriʒ
aſſumpſiſſe mẽdacij: Que ſicut enume
rari cuncta nõ poſſũtita pꝛetermitti pe/
nitus vniuerſa nõ debent. Mam beatũ

ioſeph pietas cõpulit vt falſum fratrib

crimẽ etiam cũ obteſtatiõe regie ſalutis

impingeret dicẽs. Exploꝛatoꝛes eſtis· in

firmioꝛa terrę veniſtis inſpicere. Etĩfra.
Mittite inquit ex vr̃is vnũ·et adducite
fratrẽ veſtrũ huc vos aute cuſtodiemini
ic: vſq; dum manifeſta fiant verba ve.

ſtra· an verũ dicatis · an nõ · ſin autẽ · per

ſalutẽ pharaonis exploꝛatoꝛes eſtis. Si
enĩi nõ eos hoc miſericoꝛdi mendacio ter
ruiſſet· nec patrẽ fratrẽq; reuiſere· nec eoſ
in tantis inopie pericu lis alere · nec cõſci

entiã poſtremo fratrũ a reatu venditiõiſ

ſusę expurgare potuiſſet. Mon ergo tam
repꝛehenſibile fuit metuʒ fratrib incuſ⸗
ſiſſe mendacio· qꝙ; ſanctũ atq; laudabile
occaſione ficti periculi inimicos ac ven-
dito:es ſuos ad ſalutarẽ pnĩam cõpnliſ
ſe. Deniq; cũ grauiſſime inſimulatiõis
vrgerẽtur inuidia · nõ illius ꝙ falſo obij
cicbatur. ſ̊ anterioꝛis criminis ↄſcientia
frangebãtur dicẽtes adinuicẽ. Merito
hec patimur:quia peccanimus in fratre

Teſtmionia ſcripturarũ decõ/

eius · cum rogaret nos et non audire/

mus eñ · ꝓpter hoc venit nobis omnis tri
bulatio bec. Que quideʒ confeſſio ·non
ſolum apud fratrẽ in quẽ impia crudeli
tate peccauerãt: verũetiã apud deũ hũ̃i/

ſitate ſaluberrima · tantũ eoꝛũ facinus vt

credimus expiauit. Quid ſalomon qui
perceptũ a deo ſapiĩe donũ · in pꝛimo iu

dicio ſuo nõ niſiaſſumptione mendacij
declarauit. Nam vt veritatem ꝗᷓ mulie⸗

ris mendacio tegebatur exculperet · etiã

ipſe mendacij vtiq; aſtutiſſime excogita
ti vſurpauit anxiliũ dicens. Afferte mi⸗/

bi gladiũet diuidite infſantem viuuʒ in
duas partes et date dimidiã partẽ vni

et dimidiã partẽ alteri · Que ſimulatio

crudelitatis · cuʒ vere matris viſcera p.
mouiſſet ˖ ab ea autẽ que mater nõ erat
laudaretur· tũc demũ ſagaciſſimo xpita⸗
tis indicio illã ſententiaʒ pꝛomulgauit ·
quã nemo a deo inſpiratam eſſe nõ cre
didit · date inquiens huic infantẽ vinuz

et nõ occidatur. hec eſt eĩ mater eiꝰ. Oꝛo

ide nec deberenec poſſe nos vniuerſa cõ/
plere · quę vel cũ quiete animi vł cũ com

motione decernimus · etiaz alijs ſcriptu

ſum om̃ipotentẽ deü · ea que definierant

frequẽter legimus immutaſſe. Nam bea

dauid cũ inriſiurãdi definitiõe decre
uit dicẽs . Hec faciat deꝰ inimid dauid ·
et hec addat.ſi reliquero de omnibo quę
pertinent ad nabal vſq; mane mingẽteʒ

ad parietẽ · Et ↄtinuo intercedente abi ⸗

gail vxoꝛe eius ac pꝛo eodem ſupplicate ·
remittit minas; mollit ſententiã · et ma/
uult tranſgreſſoꝛ ꝓpoſiti iudicari · q; ſac
menti ſui fidem cũ crudelitatis executio

ne buare dicens· Aiuit dñs · niſi cito ve

niſſes in occurſum mibi· nõ remanſiſſet
nabal vſq; ad lucem matutinã mingẽs
ad parietẽ. Cuins ſicut illã pꝛecipitis ſa
cramenti facilitatem que de perturbate
meni cõmotione deſcenderatnequaq;
imitandaʒ eſſe cenſemus ita remiſſionẽ

rarũ teſtimonijs copioſius edocemur· q
bus vl viros ſanctos vlangelos vl ip

⸗
cc
ſai
pun
nnaa
nicr
wan
goa
fält
fene
cun
ſcen
dunea
ii
m
nG
lonen
aident
bilem
goec
me ed
tione
onero
aan
ſt
nrie
ſichis
fnn
twvof
Nlne
olger
Cbnsc⸗
ſnde
lothe
diner
tpe
nhenn
nte
Qee⸗
dſſenn
Nünit

itie
nd,
mari
ln
innen
gt
nwi

. .

nole⸗
tü
wg
men⸗
Nuin
Emi
luno
Gan
l
ſenoa
hici⸗
iwR
pn

gunt
nber
dae
dunc⸗
ſbag
nelt⸗
r
icn,
ioli
uudo
o
uſſet
fings
igneſn
mibur
gpu
niſtove

atq; emendationẽ ſtatuti ſectandã eſſe
ecernimus.Electiõis vas Coꝛinthijs
ſcribens.reditũ ſuũ abſoluta definitione
ꝓmittit dicens. Aeniã aũtad vos·cum
macedoniã pertranſiero. Macedoniaʒ
enĩ pertranſibo· apud vos aũt manebo
vel etiã hyemabo· vt vos me deducatis

quocuu q; iero. Nolo enĩ vos modo in

trãſitu videre:ſpero eĩ me aliquãto tẽpo
re manereapud vos. Cuius rei etiaʒ in

ſecunda epiſiola meminit ita. Et haccõ

fidentia volui pꝛius venire ad vos· vt ſe
cundam gratiã haberetis et ꝑ vos trãſ⸗
ireʒ in macedoniã.et iterũ a macedonia
Vnire ad voseta vobis deduci in iude

am. Sed ſuperueniẽte ſalubꝛioꝛe conſi⸗

lio · nequaq; ſe id q ꝓmiſerat executum
euidentiſſime confitetur. Cũ h̊ inqᷣt vo/
luiſſem · nũquid leuitate vſus ſum: Ant
quę cogito hm carnẽ cogito· vt ſit apud
me ẽỹ nõ ñ:Deniq; cur maluerit defini
tionẽ ſui pᷣterire hmonis:qᷓ; aduẽtu ſuo
oneroſam diſcipulis inferre triſticiam

etiã cum ſacramenti obteſtatione decla/

rat.Ego aũt teſtẽ deum innoco in aiam
meã.qð parcẽs vobis ·nõ veni vltra co⸗
rinthũ · Statui enĩ hocipᷣm apud me · vt

m̃ in triſticia xnirẽad vos.Qum intra
turos ſe domũ loth ſodomis ãgeli dene/

gaſſent· dicẽtes ad eũ· nõ intrabimus·ſᷣ

in platea manebimus. cõtinuo eius pꝛe
abuscõpellũtur ſtatutũ mutare phmonẽ·

ſicut ſcriptura ſubiungit.Et coegit eos
loth · et diuerterũt ad eum. Nui vtiq;ʒ ſi
diuerſuros ſe ad eũ eſſe nouerãt:inuitã/
tis petitionẽ ſimulatoꝛia excuſatione re⸗
nuerunt · ſin aſt wraciter excuſabãt eui

Tenter immutaſſe ſniam cõpꝛobantur.

Que vtiq; nõ ob aliã credimus canſaʒ

ſpiritũ ſanctũ ſacris voluminibus indi‚/
diſſe · niſi vt iſtis erudiamur exeplis · in
definitionibenr̃is nõ pertinaciter pꝑma/
nexe · ß eas arbitrio nro debere ſubijcere ·
et ita iudiciũ noſtrũ ab omni legis vicu/

lo liberũ conſernare · vt pꝛomptuʒ ſitad
ſequendum quocũq; vocauerit ſalubꝛe

cõſiliũ:nec differat ant recuſet ad id qd

De difſiniẽdo vel nõ diffiniẽdo

vtilius diſcretio ſalutaris inuenerit abſ
q; vlla cũctatione tranſire.Et vt ad ſbeᷣ⸗
limioꝛa adhucaſcendamus exempla. de
cũbentẽ in lecto regẽ eʒechiam· graniq;

egritudine laboꝛantẽ ex perſona dei eſa.

yas ꝓpheta adoꝛſus eſt dicens. Hec diẽ
dominꝰ. Diſpone domui tue · qꝛ moꝛier
tu · et nõ viues. Et conutit inqͥt ezechias
faciẽ ſuã ad parietẽ et oꝛauit ad dñm et
dixit. Obſecro dñe · memento queſo quõ
ambulauerim coꝛã teĩ wrritate ⁊ coꝛde
perfecto· et qð bonũ eſt in oculis tuis fece
riz. Et fleuit eyechias fletn magno. 5
quęrurſus dicit᷑ ad eundem. Reuertere
et dic ezechie regi iuda dicens. Mec diẽ
dñs deus dauid patris tui.Audiui oꝛa
tionẽtuã:et vidi lachrymã tuamet ecce
adijciaʒ ſuper dies tuos quindecim an/
nos · et de manu regis aſſyrioꝛũ liberabo
te · et cinitateʒ hanc ꝓtegam ꝓpter me · et
ꝓpter dauid ſeruũ meũ.Quid euidentiꝰ
hoc teſtimonio · quo miſcdie ac pietaſj in
tuitu mauult dñs ſuum caſſare bmo/⸗
nẽ · et ad pꝛeſtitute moꝛtis terminos quĩi⸗
Tecim annis vitã pꝛecantis extendere

qᷓ; per immobilitatẽ decreti ſui inexoꝛa⸗

bilis inueniri. Similiter etiã loquit᷑ ad
niniuitas cenſura diuina. Adhuc tridu
um ⁊ niniue ſubuertet᷑ · Moxq; peniten
tia eoꝝ ieiunijſq; mollitur-taz minax et
abrupta ſniaſtq; ad partẽ miſcdie pꝛo
na pietate deflectitur. ſi quis velut pᷣ
ſcium conuerſionis eoꝛuʒ· ſbᷣuerſionem
ciuitatis ad hoceis dñm aſſerat cõmĩia⸗
tum · vt eos ad ſalutarẽ penitentiã ꝓuo⸗
caret · cõſequẽs ẽ vt hi ꝗͥ fratrib pꝛeſunt⸗
abſq; repꝛehenſione mendacij his qui ĩ-
digent emẽdari·aliqua etiã diſtrictoꝛia
quã facturi ſunt ſi opus fuerit cõminen
tur. Sin vero dixerit deü ſenerã illã ſen
tentiã ſuã penitentie eoꝛũ conſideratiõe
reuocaſſe · pm illud qð per eʒechieleʒ ait
Si dixero impio moꝛte moꝛieris · et ege⸗
rit penitentiã a peccato ſuo:feceritq; iu⸗
diciũ ⁊ iuſticiã · vita viuet ⁊ nõ moꝛiet᷑·

quibo docemur exemplis nõ debere nos

obſtinate in noſtris definitionibus pdu
p 2

rare ſed cõminationem exneceſſitate P⸗
poſitam · clemẽti miſeratiõe mollire · R
ne ſolis ſpecialiter niniuitis crederet᷑ do⸗
minus pꝛeſtitiſſe etiam generaliter erga
omnes eadem ſe eſſe facturum per hiere⸗
miã perpetuo pꝛoteſtatur · et cum neceſſe
fuerit incunctanter ſuã ſe ſententiã mu⸗
taturum pꝛo noſtris meritis repꝛomittit
dicens · Repente loquar aduerſus gentẽ
et aduerſus regnũ · vteuellã et deſtruam
et diſperdam illud · Si penitentiã egerit
gens illa a malo quod locutus ſum ad
nerſus eam· agam ⁊ ego penitentiaʒ ſuꝑ
malum qð cogitani vt facerem ei. Et ſu⸗
bito loquar de gente et regno · vt edificẽ
et plantẽ illud. Si fecerit malum in ocu
lis meis · vt nõ audiat vocem meã · peni⸗/
tentiã agam ſuper bonũ qð locutus ſuʒ
vt lacerem ei. Ad eʒechiel quoq; ait No
li ſubtrabere verbuͤ ·ſi foꝛte audiãt ⁊ cõũᷣ
tat᷑ vnnſquiſq; a via ſua mala· ⁊ penite
bit me mali:qð cogitaui facere eis ꝓpter
maliciã ſtudioꝛum eoꝛuʒ. Quibus teſti
monijs declaratur· nõ opotere vt perti⸗
naciter in noſtris diffinitionibus herea
muse ratione eas ac iudicio tem peran/
das ſemperq; pꝛelegenda ac pꝛeferẽda
eſſe melioꝛa · et ad illam quę vtilioꝛ diiu⸗
Dicata ſuerit partem · ſine cũctatioue ali
qua tranſeundum“
CXnõ yᷣm immenſitatẽ pꝛeſcien
tie diuina clementia ſed ſᷣm pꝛe
ſentes actus velremueret vnu⸗
quẽq; vel puniat. Cap̃.xxpi.
Ilugd etiam pꝛe omibus ineſti/
mabilis illa ceſura nos ĩiſtruit ·
5 ci ſit ei añ oꝛtũ vniuſcuiuſ⸗
q; pꝛecognit? finis· ita oꝛdine ac rõe cõ⸗
muni et humanis qnodãmodo omnia
diſpenſat affectibus · vt nõ potentialit᷑
nec hm pꝛeſcientie ſuęineffa bilem notici
am ſed ᷣm pꝛeſentes hominũ actus vni
uerſa diiudicãs vel reſpnuat vnũquẽq;
l attrahat · et vel infundat qͥtidie ſuaʒ
gratiam vel auertat. Q ita eſſe etiam
illa ſaulis manifeſtat electio· cuius vti⸗
qᷓ; cñ vitu perabilem finẽ pꝛe ſcientia dei

ignoꝛare nõ poſſet tot milibus iſraet
elegit eũ vnxit in regem · pꝛelentis in il
lo meritũ vitę remuneransnõ peccatuʒ
future pꝛeuaricationis intendens ·ita vt
poſtq;ᷓ repꝛobus factus eſt· velut penitu⸗
dinem gerens electionis ſuę de huma

nis quodaãmodo de eodem vocibo atq;

affectibus conqueratur dicẽs. Penitet
me ꝙ conſtituerim ſaul regem · quia de⸗
reliquit me ⁊ ꝓba mea operenõ ĩpleuit.
Et iteꝝ. Verũtñ lugebat ſamuel ſaulẽ
qm̃ dominum penitebat ꝙ conſtituiſſet
regem ſaul ſuper iſrael. Deniq; hoc quo
niã opere fuerat executus · poſtea etiaʒ p
eʒzechielem pꝛophetam dñs pꝛoteſtatur
cum omibus ſe hhminibus quotidiano
geſturum eſſe iudicio· etiam ſi dixero in⸗
quiens iuſto ꝙ vita viuat · et confiſus in
iuſticia ſua fecerit iniquitatem · om̃es iu
ſticie eius obliuioni tradẽtur · etĩ iniꝗta
te quã operatus eſt in ipſa moꝛiet᷑. Sin
autem dixero impio · moꝛte moꝛier · ⁊ ege
rit penitẽtiam a peccato ſuo feceritq; in
dicium ⁊ iuſticiam · pignus reſtituerit il⸗
le impius rapinãq; reddiderit: in man
datis vite am bulauerit · nec fecerit qᷣcq;ᷓ
iniuſtuʒ: vita viuet ⁊ nõ moꝛietur·om̃ia
peccata eius quę peccauit nõ imputabũ
tur ei. Deniq; cum ab illo populo quem
ex omnib gentibuſ dñs adoptauit pꝛo
pter ſubitam vituli pꝛeuaricationẽ miſe
ricoꝛdie ſuę au ertiſſetaſpectum · interue⸗
niens pꝛo eo legiſlatoꝛ exclamat. Obſe⸗
cro dñe peccauit populus iſte peccatum
magnuʒ ·fecert ſibi deos aureos · et nũc
ſi remittis peccatũ eoꝝ remitte · ſin alias
Dele me ð libꝛo tuo quem ſcripſiſti. Cui
reſpondit dominus. Si quis inquit pec
cauerit coꝛam me delelo eñ de libꝛo meo
Dauid quoq; dum de iuda et perſecuto
ribus chriſti pꝛophetico ſpiritu querere
tur. deleantur inquit de libꝛo vinentiũ ·
Et quia nõ merebantur ad penitentiaʒ

ſalu ta rem pꝛo reatu tanti criminis pue/

nire: ſubiungit. Et cum iuſtis nõ ſcribã
tur. Deniq; ĩ ipſo iuda vis ꝓphetice ma
ledictionis euidenter impleta eſi. Nam

e
haan
ſico
umi
tonm
eenw⸗
ſetiau
fice
ſecun
moni
n
Cae
Git
Göet
pp
glyn’.
nſa
peni
lopon
wnas
AXs
leſſe

nos⸗
gide⸗
Umo
Eent
lini
ſeͤce
kone
Pecti
none
cturan
Noba
Gin!
mini
gopo
hen
in
ner
nln
Dun

El
;
uR
bun
brg
Mit
lul
uit
tad
n
in
o
in⸗

on

Wi
nidn
4,G
i
nicn
tatd
ſi⸗
bi
Hen
io
miſe
u
N
CUtun
ci
nius
hi
v
oncd
ſunb
naere
utii
wi
iohie/
ia
te ⸗

R

expleto pꝛoditiõis crimine ſuſpendio ſe

necauit · ne ſi poſt illam deletionem noĩs
ſui conuerſus ad penitentiam eſſet· iteꝝ
cum iunſtis ſcribi mereret᷑ in celo. Non ꝓ

eſt ambigendum · etiam iude nomen illo
tempoꝛe quo electus a chriſio apoſtolatꝰ
ſoꝛtitus eſt gradum · in libꝛo viuentium
fuiſſe conſcriptum ac pariter eum audiſ
ſe cum ceteris. MNolite gaudere·quia de/
monia vobis ſubijciuntur · gaudete aũt

quia nomina veſtra ſcripta ſunt in celis

Sed quia filargirie peſie coꝛruptus· de
aſcriptione celeſti ad terrena deiectus ẽ·

cõpetenter de eo ac de ſimilibus eius dꝛ

per ꝓphetam. Dñe omnes qui te derelin⸗

quunt confundentur recedentes a te in

terra ſcribentur:quia dereliquert venaʒ

aquarũ viuentiuʒ dñm. Etalibi. In cõ

ſilio populi mei nõ erunt ·et in ſcriptura

domus iſrael nõ ſcribentur ·et ĩ terrã iſra

el nõ ingredientur.

7„ *

Aſancti viri pertinaces ac du

ri eſſenõ poſſunt. Capᷣ.xxvijʒ
Ec illius pꝛecepti vtilitas eſi ſi
n lendaq; etiã ſi inſtigante ira vl

qualibet alia paſſione ſacramẽ

to nos aliquo vinxerimus:qd a nemine
quidem monachoꝛũ fieri penitus debet ·

vtriuſq; tamen rei cauſa integro mẽtis

eſt penſanda iudicio · et cõparanda eſt il
la res q; ſtatuimus huicad quã tranſ⸗

ire cõpellimuratq; ad eam ſine cuncta

tione eſt tranſeundum · quę fuꝑueniẽte
ſanioꝛe tractatu iuſtioꝛ fuerit iudicata.
Rectius enĩ eſt noſtrum nos pꝛeterire ſᷣ

moneʒ:qᷓ; rei ſalubrioꝛis ac pie ſubire ia

cturam. Deniq; nunqᷓ; rationa biles ac

pꝛobatos patres duros aut irreuocabi

les in huiuſmodi diffinitionibus fuiſſe

reminiſcimur ſed velut cerã caloꝛe ſolis

ita eos ratione mollitos· et intercedente
ſalubꝛioꝛe conſilio melioꝛibus partib

ſine heſitatione ceſſiſſe. Quoſcunq; aũt

vidimus definitionibus ſuis pertinacit᷑
inherere · irrationabiles ſemper pꝛobaui
mus ac diſcretionis expertes.
Interrogatio an ſit contrariuʒ

de difiniẽdo velnõ diffiniẽdo

pꝛedicte ſententie illud að dici
tur· iuraui et ſtatui.Capᷣ.xxviij.
Ermanus. Quantũ ad hac
rationem pertinet que euideter
copioſeq; digeſta eſt nibil oꝑp⸗

tet monachuʒ definire neaut pꝛeuarica

toꝛ inueniatur aut pertinax.Et vbi illð
pſalmiſte ponimꝰ eloquʒ. Juraui ⁊ ſta/
tui cuſtodire iudicia iuſticie tuę: Quid
eĩ aliud iurare ⁊ ſiatuere q; deſinita im
mobiliter enſtodiYre—
Reſponſio in quibus immobi

lis definitio ſit tenenda eti qui

bus ſi opoꝛtuerit reſcindenda.
Oſeph.Mos nõ de pꝛincipa
libus mandatis ſine quibunon
poteſt ſalus noſtra omnino ſbᷣſi
ſtere iſta decernimus ſed ð his quę ſine
periculo ſtatus noſtri vel relaxare poſſu
mus vll tenere · vtputa de irremiſſo rigo
reieiunij ·de vini ſiue olei ꝑpetua abſti
nentia · de pꝛogreſſu cellule penitus cohi
bendo · de lectionis ſeu meditationis in/
ceſſabili iugitate · queę ſine iactura pꝛofeſ
ſionis ac pꝛopoſiti noſtri ⁊ exerceri cũ li
buerit poſſunt et cum neceſſe fuenit irrep
henſibiliter pꝛetermitti. Ceterum ſuper
obſeruantia illoꝛum pꝛincipalium man
datoꝛum cõſtantiſſime definienduʒ eſt·
ac ꝓ his etiã moꝛs ſi neceſſe fuerit non vi
tanda·pꝛo quibus immobiliter eſt dicẽè/⸗
dum . iuraui ⁊ ſtatui.Qð fieri debet pꝛo
cuſtodia charitatis: pꝛo qua ſpernenda
ſunt vniuerſa:ne bonũ tranquillitatis il
lius perfectioq; maculetur. Similitq;
iurandum eſt ꝓ caſtimonie puritate· nec
aliud facere nos opoꝛtet pꝛo ſide pꝛo ſo⸗
bꝛietate atq; iuſticia.quęomnia indemu
tabili perſeuerantia ſunt tenendaeta q
bus paululum receſſiſſe damnabile eſt.

. . .

Deillis ꝓo coꝛpoꝛalibus exercitijs uue

ad modicum dicũtur eſſe vtiliaita ẽ vt
diximus ſtatuendũ · vt ſi qua ſuperuene
rit certioꝛ pietatis occaſio que illa ſuade
at relaxari:nulla ſuper bis lege teneam̃·
H pᷣtermiſſis eis ad vtilioꝛa libere trãſea⸗
P 5

Collatio xv abbatis Joſephy

mus. In illis em coꝛpoꝛalibus exercitijs

ſi pꝛo tem poꝛe relinquantur periculum ſponſionẽ noſtrã gratanter impleuimꝰ. ſ
nõ eſt · ab his vero vel ad momentuʒ de ¶ Exurrẽtes namq; ad cenobiũ noſtrum to
clinaſſe moꝛtiferum eſf. illo iam tpe quo de impetrando ad here-⸗
Quẽadmodum debeãt celãda mũ reditu ſiduciã gerebamus · pꝛimũ ſe-
cõmititi. foß. niioꝛibus noſtirl honoꝛẽ debitũ ſoluimꝰ.
Occ quoq; ſimili cautione curã deinde animis eoꝛũ qui pꝛo charitat ar
h dum eſt vt ſiquis foꝛſitan hmo doee creberrimis litterarũ noſtrarũ ſatiſ⸗
quẽ eſſe vnltis occultuʒ·de vro factionibus neq̃qᷓ; fuerant deliniti · pſti⸗
oꝛe fuerit pꝛolapſus · nulla occultatiõis nam redintegrauimus charitatẽ:tandẽ⸗
pꝛecepta ſollicitent audientẽ.magis eniʒ q; ad plenü acnleo nr̃e ſpõſiõis auulſo
latebit ſi negligenter atq; ſimplicit᷑ trãſ bis qͥʒ cũ gaundio pꝛoſequẽtibus ad ſcy-
eatur · qꝛ nõ tanta quilibet fratrũ ſuꝑ di thiotica ſolitudinis ſecreta remeauimꝰ. M
nulgatione eius impugnatiõe toꝛq̃bit: Hãc vobis o ſancti fratres illuſtriũ pa ſnn
exiſtimãs rem vilem aliquã tranſitoꝛia trũ ſcientiã atq; doctrinã noſtra vt potu lni
cõfabulatione pꝛolatam · et quę ex h̊ ipo it elucu bꝛauit inſcĩa · quaʒ etiã ſi incu Naun
ſit leuioꝛꝝquia cautiſſimo ſilentij pꝛecep tus foꝛſitan ſermo confudit potius q; di ncplo
to ſenſibus audientis cõmendata nõ fu geſſit · queſo ne laudem inſigniũ viroꝛ tanc
erit · Mam ſi etiã fideʒ eius aliqua ſacra repꝛeheſio nr̃eruſticitatis euacuet. Cu. deny
mentoꝛũ obteſiatione deuinxeris · citius tius ſiq dem nobis in conſpectu nr̃i innii ieche
illud ꝓdendum eſſe non ambigas. Ma cis viſum eſt· doctrine huius magnificc alle
ioꝛ enim aduerſus ipᷣm vis diabolice im tiam vel incultis pmonibus ꝓdere q; ſi tone
pugna tionis inſurget · vt et te meſtificet lere · quippe cũ et pꝛofectui lectoꝛis· ſi ſůli nobi⸗
vel denuget · et illũ tran ſgreſſoꝛem ctoti mitatẽ ſenſuũ ↄtemplet᷑ · hocqð ĩperitia kvoe
us ſui faciat ſacrameni. noſtri ſermonis offendit obeſſe non poſ ſtjei
Nihil ſuper his que ad vſum ſit et maioꝛ ſit nob vtilitatis cura q; ꝛian· nopr
cõmũis vite attinet definiẽduʒ dis. Meq; enĩ hoc qð ſanctoꝝ viroꝛũ di ſeſun
Lgp̃. xxr. cta deſcripſi et plenũ periculi· 1 egenum rcn
L.igcirco nibil debet abrupte laudis eſſenõ nouerãa ·ſed pꝛudẽs vt dꝛ .
e monachus lup bis dũtaxat ꝗq laqueo pedem indidi nec me indubita l
ad coꝛpoꝛales exercitatiões per to diſcrimini ſub incerta ſpe alieni pꝛo⸗ ſioftn
tinent definire:ne auit erſariũ ad impug fectus tradere recuſaui:monẽs om̃es ad inti
ſeruatione cuſtodit magis incitans citiꝰ vt quicqᷣd placnenit in eis patrũ·noſtrũ feren
ea violare cogatur. Pꝛefigens ſiquideʒ Wro ſciat eſſeqð diſplicet.omnes qbus aw
ſibi legem vnuſquiſq; ſub libertatis gr̃a amabilis eſt vita ⁊ doctrina ſanctoꝛum. un
ↄſtitutus:ne pnicioſa ſemetipᷣm obliget . 2òèL fone
leruitute · vt ea quę licito immo etiã lau⸗ Explicit collatio ſecunda abba nusi
dabiliter cum gratiarum actione pꝛeſu/ tis Joſeph 8 diffiniedo. un
mere potuiſſet · ſi neceſſitas foꝛtaſſe cyn Erpliciunt ſeptẽ alie duſn⸗
lerit velut tranſgreſſoꝛ percipere cõpella collationes caſſiani. tion
tur cũ pꝛeuaricatione peccati · Abi eniʒ ð—WUW unet
nõ eſt lex·nec pꝛeuaricatio. Mac btiſſi- S ce
mi Joſeph inſtitutiõe atq; doctrina ve = (ſl
lut diuino oꝛaculo cõfirmati:in egypto S c
reſidere maluimus. Sed licet paruʒ de.·· õä I

inceps de noſtra eſſemus pꝛomi ſſiõe ſol W

mmn
n
nit
ſolir.
Wmitlir
miͤltß
Sunl
Eunin.
üp
tptr
Hünen
chdi
worn
T⸗
inci
dimn
NN
1
widi
nun
NtN
ubita
ipo⸗
ſtestd
genen⸗
incki
schs
cnm.

nen

e
MÿMB

Incipit pᷣfatio caſſiani eloquẽ

tiones alioꝛũ patu.

Miſſis
iuuante gratia
e— chriſti decẽ col /
V lationibus pa/
trum · que exigẽ
tibus beatiſſi⸗
᷑ mis epiſcopis
lelladio ac leontio vtcumq;ʒ digeſte ſũt ·
ſeptem alias beato epiſcopo honoꝛato ·
ſancto quoq; famulo chriſti eucherio de
dicaui · totidem etnunc vobis ſancti fra
tres iouiniane minerui leonti ⁊ theodo/
re credidi deputãdas. Ooſterioꝛ ſiqui/
dem veſtrum illam cenobioꝛum ſanctã

tiſſimi in ſeptem vltimas colla⸗

atq; egregiam diſciplinam in pꝛouicijs
gallicanis antiquarum virtutuʒ diſcre

tione fundauit · ceteri vero non ſolum ce
nobialem pꝛofeſſionem appꝛime mona
chos expetere · vrumetiam anachoreticã
ſitire ſublimitatem · veſtris inſtitutioni⸗

bus pꝛouocaſtis. Ea nam q; collatiões

iſte ſummoꝛũ patrum diſputatione con

texte ſunt · et ita in om̃ibus temperate · vt

vtriq; pꝛofeſſioni .qua nõ ſolum occidu
as regiones verumetiam inſulas:maxi⸗

mis fratrũ cateruis feciſtis floꝛere· cõue/

niant · id eſt· vt non ſolum hi qui adhuc
in cõgregationis laudabili ſubiectione
perdurant ſed etiaʒ illi qui haud longe

a vſſtris cenobijs ſecedẽtes anachoreta⸗

rum ſectan geſtiunt diſciplinã·pꝛo cõdi
tione locoꝛum ac ſtatus ſui menſura ple
nius inſtruantur. Quibus hoc pꝛecipu/
um contulit pꝛecedens veſtri laboꝛis in/

duſtria · vt parati iam atq; in iſdeʒ exer

citijs depꝛehenſi·facilius pꝛecepta ſenio
rum atq; inſtituta ſuſcipiant ·iposq; in

cellulas ſuas auctoꝛes collationuʒ cñ ip
ſis collationũ voluminibus recipiẽtes ·

et quotidianis quodãmodo cum eis in/

terrogationibus ac reſponſionibus col.

loquẽtes · nõ ꝓpꝛijs adinuẽtionibus ar/⸗

Preſatio Lapitula

duam iſtam et incognitam ferme in hac
regione appetant viam ·pᷣ periculo fame
etiam illic vbi iã tritiſſimi calles et innu
mera pꝛecedentiũ exempla non deſunt ·
anachoreſeos diſciplinã illoꝛuʒ potius
pꝛeceptis caperecõſueſcant·quos in om
nibus ⁊ antiqua traditio ⁊ longe experi⸗
entie inſtruxit induſtria ·

Explicit prefatio · Incipiunt ca
pitula abbatis pyamonis ð tri
bus generibus monachoꝛum.
Vemadmodum dyolco veniẽ
tes ab abbate pyamon recepti
fuerimus. .
Verba abbatis pyamõ quomo
do rudes monachi exemplo ſe⸗
niioꝛum debeant erudiir.
iij O iunioꝛes ſenioꝛum pꝛecepta
diſcutere non debaant.
iij Detribus generibus monacho⸗
mm queintra egyptum ſunt.
v AQuibus autoꝛibus cenobitarũ

ſit inſtituta pꝛofeſſio.
vVi De anachoretarum oꝛdine atq;
piincipio.
vij De ſarabaitarũ principio et cõ.
nerſation..

viij De quarto genere monachoꝛuz.

ixr Interrogatio qͥd interſit int᷑ ce/
nobium ⁊ monaſteriũ.
xi De hbüilitate vera et quõ fictam
cuiu ſdã hũilitatẽ pdiderit ab/
boeaas ſerapion.
xij Interrogatio quemadmodũ ve-
ra patientia poſſit acquiri.
xij Reſponſio.
xiij De exemplo patientie cuiuſdam
rreeligioſe femine.

xy BDe exemplo patientie abbat pa

xvi De perfectione patientie.
xvij De inuidiemalo.

Exrpliciunt capitula.
4

Collatio xvIII abbatis P

Incipit collatio Abbatis pya/
monis ð tribus generibusmo
nachoꝛũ ⁊ quaꝛto nuꝑ exoꝛto.
Quẽadmoduʒ dyolco ve⸗
niẽtes ab abbate ppyamon

recepti fuerinus. Cap̃.i.

ſppectũ atq; colloq‚
p9 um trium illoꝛuz ſe
nü · quoꝛũ collatio/
nes ſacto fratre no
fftro eucherio cõpel-
lente vtcungqz digeſſimus · cum etiaz vl
terioꝛis egypti partes in quibus ampli⸗
oꝛ atq; perfectioꝛ ſanctoꝛũ numerus cõ/
ſiſtebat · maioꝛe flagrãtia deſideraremꝰ
expetere· ad vicum cui nomẽ eſt dyolcos
vni ex ſeptez nili fluminis oſtijs imminẽ
tem:nõ tam itineris neceſſitate qᷓ; deſide
rio ſanctoꝝ illic cõmoꝛantiũ cõpellente
peruenimus. Quʒ enĩ velut cupidiſſimi
mercatoꝛes plurima illic celeberrimaq;

cenobia ab antiquis audiuiſſemus pa-/

tribus inſtituta: cõtinuo quaſi nauiga⸗
tionem inquiſitionis incerte ſpe maioꝛis
Incri perſuadente ſuſcepimus. Abi cuʒ
diutiſſime fluctuãtes ad illos virtutum
ſublimitate conſpicuos mõtes vndiq;

curioſos ocu los tenderemꝰ· abbatẽpy-⸗
amon omniũ anachoretarum illic inba⸗

bitantiũ ſenioꝛem eoꝛundemq; pꝛeſbite
rum velut quendã ſublimiſſimũ pharũ
id eſt ſignum · pꝛimus circumſpectantiũ
notauitintuitus. Mic etenĩ ſicut euãge⸗
lica illa ciuitas in excelſi montis vertice
conſtituta · noſtro pꝛotinus refulſit aſxe
ctui. Cuius virtutes atq; mirabilia q̃ p
eum etiã ſub conſpectu noſtro diuina g

tia teſtimoniũ meritis eius reddente per/

fecta ſuntne vel pꝛopoſiti noſiri foꝛmaʒ
vl modũ huius voluminis excedamꝰ ·
pꝛetermittenda credimus. Mon enim
ð mirabilibo dei ·ß de inſtitutis ſtudijſq;
ſctõꝝ q̃dã ꝗᷓ reminiſci poſſibile eſt nos
ſpopõdimus memoꝛie rradituros vtne
ceſſariã tantũ perfecte vite inſtructionẽ ·

non inutilem abſq; vlla emendatiõe vi⸗
cioꝛum ac ſuperuacuam admirationem
legentibus pꝛeberemus. Cum itaq; baa

tus pyamon ſumma nos gratulatione
ſuſceptos humanitate etiam congrua
refeciſſet· intelligens nos nõ eiuſdem eſſe
regionis:pꝛimũ vnde vel cur egyptũ pe⸗
tiſſemus ſollicite percunctatus ac de ce⸗
nobio ſyrie ob deſiderium perfectionis

nos illo adueniſſe cognoſcẽs · ita exoꝛſus

Verba abbatis pyamon quo⸗

modo rudes monachi exeplo

ſenioꝛnʒ debeat erudiri. Capᷣ.i
AUisq; hĩm o filij cuiu ſlibet

ꝗq ertis peritiã aſſeqͥ ↄcupiſcit · ni

ſi om̃i cura atz vigilãtia eiꝰ ſe

quã noſſe deſiderat diſciplie ſtudijs mã

ciparit · ac perfectiſſimoꝛũ quoꝛũq; opifi

cij ipius vel ſcientie magiſiroꝛum pꝛece⸗

pta atq; inſtituta ſeruaueritfruſtra ina
nib votis eoꝝ ſimilitudinẽ exoptat atti

gere · quoꝝ curã atq; ĩduſtriã detrectat

emulari. Monimus enĩ nõnullos ita ad
hecloca ð vr̃is regionibus adueniſſe· vt

cognoſcendi tantũmodo gratia fratrũ

monaſteria circũirent · nõ vt has regu⸗

las ob qᷓs buc cõmeauerãt atq; inſtitu⸗
ta ſu ſciperẽt · vt ſecedentes in cellulas

conarẽtur ea quę vel viſu vel traditione
perceperãt operib experiri. Qui moꝛes
ſuos ac ſiudia quibiimbuti fuerãtretẽ⸗
tãtes · vt eis expꝛobꝛaria nõnullis ſolet ·

nõ pꝛofectus ſui gratia ſᷣ vitãde egeſia⸗

tis neceſſitate exiſtim ati ſunt ꝓuĩcias cõ
mutaſſe.Mõ ſolũ enĩ nihil eruditionis

acqrere · ne diutius quidẽ in his parti

bus cõmoꝛari·pertinacis animi obſtina

tione potuerut. Cum eni nec ieiunioꝛuz
moꝛẽ.neq; pſalmoꝛum oꝛdinẽ nec ipoꝝ

deniq; indumẽtoꝛũ habitũ pmutaſſẽet·

qd aliud in hac regione ſectari q;ᷓ ſola
victus ſui cõpẽdia crederentux.
innioꝛes ſenioꝛuʒ pꝛecepta
diſcutere nõ debeät. Cap. iij.

Aamobꝛẽ ſi vos quẽadmodũ
cxedimꝰ dei cauſa ad emulatio⸗

on.
ts

unt

no⸗
late
imit
bis⸗
vle
chs⸗
ſan⸗
ſterin
wopt

aſ⸗

nnsi
ſten
ptu
ſp
lungt
Nün
Caliar
bosd
fence
te
obſtin
dem
lnq

ſaf.
ſfanen
N⸗
dator
ſunti
duol
nock
ſ
noſen
nensn
nerſen
lngg
länie
e
ine⸗
bneſ

DK
4 .

nem nr̃eagnitiõis attraxit · omniby inſti

tutis qbus illic pᷣmoꝛdia vr̃a pꝛeuenta
ſunt penitus abdicatis· ꝗqᷓcũq; ſeniores
vros agere vłrᷣdere videri:ſũma hũili
tate ſectamĩ. Neq; vos moueat aut ab
imitatiõe retrahat ac diuertat ·etiã ſi vo
bis ad pꝛeſens alicuius rei vł facti ratio
vel cã nõ liqueat ·qꝛ eos qui bene de cun

ctis ac ſimpliciter ſentiũt: et vniuerſa ꝗ

a ſenioꝛib tradi gerive perſpexerint · fide
liter imitari magis qᷓ; diſcutere ſiudent·

per opis experientiã etiã rerũ omniũ ſciẽ

tia ſubſequet᷑. Ceterũ nũqᷓ; rationẽ veri
tatis intrabitquiſqs a diſcuſſione cepe
rit erudiri:quia videns eũ inimicus ſuo
potius qᷓ; patrũ iudicio ↄfidentẽfacileĩ

id vſq; ꝓpellet · vt etiã illa ꝗᷓ maxime vti
lia atʒ ſaluberrima ſuntſuperflua ei vi/
xeãtur noxia.Atq; ita pꝛeſumptiõi eiꝰ
callidus hoſtis illudet· vt irrationabili
bnus diffinitiõibo ſuis pertinaciter inhe⸗
rendo.·̊ ſolũmodo ſibi ſanctũ eſſe ꝑſua
eat · qd; rectũ atq; iuſtiſſimũ ſuętantuʒ
obſtinatiõis erroꝛe cenſuerit. H
Detribus generibus mõacho⸗
rum que intra egyptum ſunt.

EEaßp. iiij.
AVamobꝛẽ oꝛdo atq; pncipiuʒ

q pfeſſionis nr̃e quẽadmodũ vel

vyvyrñ deſcẽderit pᷣmũ debit agno
ſcere. Cũc enĩ poterit qͥs deſiderate artis

efficacius aſſeqͥ diſciplinã et ad exercen
Dd eꝗ ardentius incitari:cũ auctoꝝ ⁊ fũ

datoꝝ eius agnouerit dignitatẽ. Tria

ſunt in egypto genera monachoꝝ:qͥꝛum

duo ſunt optima · tertiũ tepidũ atq; om̃i

modis euitandũ. Pꝛimũ eſt cenobitaꝝ·

q̃ ſcʒ in cõgregatiõe piter ↄſiſtentes · vni
us ſenioꝛis iudicio gubernãtur · cuiuſ ge
neris maximꝰ numerꝰ monachoꝝ ꝑ vni
unerſam cõmoꝛat᷑ egyptum. Scdm ana⸗/
choretarũ · qui pus in cenobijs inſtituti-
iam q; in actuali cõn erſatiõe ꝑfecti · ſoli
tudinis elegere ſecreta: cuius ꝓfeſſionis
nos quoq; optamꝰ eſſeparticipes.Ter⸗
tiũ rephen ſibile ſarabaitarũ eſi. De qni

bus ſingillati ꝑ oꝛdinẽ pleniꝰ diſſeremꝰ

eneribus monachoꝛdiud

Harũ igit᷑ triũ pfeſſionũ fundatoꝛes pᷣ

mũ vt diximus debetis agnoſcere. Naʒ
ꝓfecto ex hocipo · vel odiũ ꝓfeſſionis illiꝰ
naſci ooterit quę vitanda eſt· xel eius de
ſideriũ ꝗᷓ ſequẽda · qꝛ neceſſe ẽ vnãquã
q; viã ad illũ finẽ ſuũ pertrahere ſectato
rem · ad quẽ auctoꝛ ipiꝰ inuẽtoꝛq; perue/
nerit.
Quibus autoribus cenobita⸗
rũ ſit iſtituta ꝓfeſſio. Cap̃.v.
Taq; eenobitarũ diſciplina a

i the pꝛedicationis aplice ſump/

ſiit exoꝛdiũ · Maʒ talis extitit in
hieroſolimis oĩs illa credentiũ multitu⸗
do · ꝗᷓ in actibo aplłoꝝ ita deſcribit᷑. Mul

titudinis credẽtiũ erat coꝛ vnũ ⁊ anima

vna · nec quiſq; eoꝝ ꝗᷓ poſſidebat aliqd

ſuũ eſſe dicebat ·ſ erat illis oĩa cõmunia

Poſſeſſiões ⁊ ſbᷣas vẽdebãt ·et diuide⸗
bat ea om̃ibo ꝓut cuiq; opꝰerat.Et ite/
rum. Meq; · n· qͥſqᷓ; egens erat int᷑ illos.
NQuotqͥt ei poſſeſſoꝛes agroꝝ aut domo
rũ erãt · vẽdentes afferebãt pꝛecia eoꝝ ꝗᷓ
vẽdebãt ⁊ ponebãt añ pedes aploꝝ.Di

uidebat᷑ ant ſingulis ꝓut cuiq; opꝰerat

Talis inqᷓ; erat tũc oĩs eccleſia ·q̃les nũc
perpaucos in cenobijs inuenire diffici⸗
le ẽ. Sʒ cũ pꝰ apłoꝝ receſſuʒ tepeſcere ce
piſſet credentiũ multitudo · ea vel maxie
ꝗ ad fidem chriſti de alienigenis ac diu
ſis gẽtib ↄfluebat · a qͥbo apli pꝛo ipis fi
dei rudimẽtis ac inueterata gẽtilitaſᷣ cõ
ſuetudine nibil amplius expetebãt · niſi
vt ab iĩmolaticijs idoloꝝ ⁊ toꝛnicatione
ſuffocatis ⁊ ſanguine tẽperarentatq;
iſta libertas quę gentibus pꝛopter infir⸗
mitatẽ pꝛime credulitatis indulta eſt·eti
am illius eccleſie quę hieroſolimis con/
ſiſtebat perfectionẽ paulatim ↄtamina
re cepiſſet·et creſcẽte quotidie vel indige
narũ nũero vel aduenaꝝ · pᷣme illiꝰ fidei
refrigeſceret feruoꝛ.nõ ſoluʒ hi qͥ ad fidd
chriſti ↄfluxerant · verũetiã illi qͥ erãtec
cleſie pncipes ab illa diſtrictõe laxati ſüt
Monulli·n· exiſtiantes id qð videbaãt gẽ
tibeꝓ infirmitate ↄceſſuʒ · ſibi etiã licitũ ·
nihil ſe detrimenti ꝑpeti crediderunt. ſi

cum ſubſtantijs acfacultatibus ſuis fi⸗
dem chriſti confeſſionem q; ſequerentur
Hi autem quibus adhuc apoſtolicꝰ in/

eratferuoꝛ · memoꝛes illius pꝛiſtine perfe
ctionis · diſcedentes a ciuitatibo ſuis · il⸗
loꝛũ q; conſoꝛtio qui ſibi vel eccleſie dei
remiſſioꝛis vite negligentiam licitam eẽ
credebant · in locis ſuburbanis ac ſecreti
oꝛibus cõmanere · et ea ꝗᷓ ab apoſtolis .
vniuerſum coꝛpus eccleſie generalit᷑ me
minerunt inſtituta · pꝛiuatim ac peculia
riter exercere ceperunt · atq; ita incaluit
iſia quam diximus diſcipuloꝛum · qui ſe
ab illoꝛum contagio ſequeſtrauerat diſ
ciplina.Qui paulatiʒ tempoꝛe pꝛocedẽ
te ſegregati a credentiuʒ turbis · ab eo ꝙ;
a coniu gijs abſtinerent · et a parentuʒ ſe
conſoꝛtio mundiq; iſtius conuerſatiõe
ſecernerẽt · monachi ſiue monocentes a
ſingularis ac ſolitarie vite diſtrictione
nominati ſunt. Ande conſequẽs fuit vt
ex cõmunioneconſoꝛcij cenobite · celleq;
ac diuerſoꝛia eoꝛum cenobia vocarẽtur
Iſtud ergo ſolum fuit antiquiſſimũ mo
nachoꝛum genus qd non modo tempo
re ſed etiam gratia pꝛimũ eſt· quodq; ꝑ
annos plurimos ſoluʒz inniolabile vſq;
ad abbat pauli vel antonij durauit eta
tem. Quius etiam nũc in diſtrictis ceno/
bijs cernimus reſidere veſtigia.
De anachoꝛetarũ oꝛdine ac pꝛi

cipio. Lapᷣ. vi.
MNMPae pꝛofecto id eſt de hoc per/
v fectoꝛum numero.et vt ita dixe

riz fecundiſſima radice · ſancto/
rum etiam anachoꝛetarum poſt hec flo⸗
res fructuſq; pꝛolati ſunt.Cuius ꝓfeſſi
onis pꝛincipes hos quos pauloante me
moꝛauimus ſanctũ videlicet pauluʒ vł
antonium nouimus extitiſſe. Qni non
vt quidam puſillanimitatis cauſa vxl ĩ
patientie moꝛbo · ſed deſiderio ſublimio
ris pꝛofectus cõtemplationisſq; diuine
ſolitudinis ſecreta ſectati ſunt ·licet pꝛioꝛ
eoꝝ neceſſitatis obtentu · duʒ tpe pſecu⸗/
tionis affinium ſuoꝛũ deuitat inſidias·
heremũ penetraſſe dicatur. Ita S ꝓceſſit

Collatio xvIII Abbatis Pyamonis

exilla quã dirim aplica diſciplina ali

perfectionis genus. cuiꝰ ſectatores ana⸗
chorete · id eſt· ſeceſſoꝛes merito nicupã
tur · eo ꝙnequaq; contenti hac victoꝛia

qua inter homines occultas inſidias di⸗/

aboli calcauerunt aperto certamine ac
manifeſio conflictu demonibus congre
di cupientes · vaſtos heremi receſſus pe⸗
netrare non timeant · ad imitationem ſci
licet iohannis baptiſte quiĩ heremo to⸗
ta permanſit etate · helie quoq; ⁊ helyſei ·
atq; illoꝛuʒ de quibus apoſtolus ita cõ/
memoꝛat. Circũierunt in melotis · in pel
libus capꝛinis egentes: anguſtiati · affli

cti quibus dignus nõ erat mundusin
ſolitudinibus errãteset in montibus et

in ſpeluncis ⁊ in cauernis terre. De qui
bus etiam dominus figuraliterad Job
Quis ait eſt qui dimiſit onagrum li⸗/
berum · et vincula eius reſoluit. Ooſuit
habitaculum eius deſertumet taberna⸗
culaſeius ſalſuginem. Irridens multitu
dinem ciuitatiset querelaʒy exactorn nõ
audiens. Lonſiderauit montes paſcue
ſue· ⁊ poſt omne viride querit· In pſal/
misquoq;. Dicãt nũc qui redempti ſũt
a dño qs redemit de manu inimici. Et
poſt pauca. Errauerunt in ſolitudinein
inaquoſo.viaʒ ciuitatis habitaculi nõ

inuenerũt· Eſuriẽtes ſitientes· aĩia eoꝝ
in ipis defecit.Et clamauerũt ad domi⸗„/

nü cum tribularenturet de neceſſitatib
eoꝝ liberauit eos. Quos etiã hieremias
ita deſcribit. Beatus qui tulit iuguʒ ab
adoleſcentia ſua·ſedebit ſolitarius ⁊ ta-
cebit·quia leuauit ſe ſuper ſe. Quiq; il⸗
lud pſalmiſte affectu ⁊ opere ocinunt.
Similis factus ſum pellicano ſolitudis
Aigilaui ⁊ factus ſum ſicut paſſer ſoli⸗
tarins in teccto.
De ſarabaitarũ pꝛincipio etcõ⸗/
uerſation⸗e· Cap. vu.
Anq; his duab ꝓfeſſiõibo mo⸗
nachoꝝ rligio chriſtiana gaude⸗
ret · cepiſſet ãt indetenꝰpaulat h̊

q̃q; oꝛdo recidere · emerſit poſt hec illud

deterrimũ ⁊ infidele monachoꝝ genus ·

te
g
lbn
lnge
6
tint
ge
di
ole
wul
ben
dup
N
Hi
hen
li⸗
fün
lae
ſubi
nibJ
lnt
reg
ſ
wvn
llie⸗
fnci
ſib
Mnte
nagu
wute

lan

ini
nn
cid
minee
oe
luep
omi
ob/
ei
n ⸗
Hinſe
Aoi
Moet
raui
b
n
Mit
m
nuhm
N
Me
ſit
Et
enn
ini
e
ni⸗
ub
mnus
Ge⸗
8574
ig
cuun.
iuc⸗
g

tco
.
yno⸗
t⸗
lß
lud

l potius noxia illa plantatio rediuiua
concreuit·quę per ananyam ⁊ ſaphyraʒ
in exoꝛdio eccleſię pullulans ·apoſtoli pe

tri ſeueritate ſucciſa eſtquęinter mona,

chos tamdiu deteſtabilis execrãdaq; iu

dicata eſt · nec a quoqᷓ; vlterius vſurpa⸗/
ta · ;diu illius tam diſtricte foꝛmido ſen
tentie memoꝛie fideliuʒ inſerta durauit ·
qua beatus apoſtolus pꝛedictos noui fa

cinoꝛis pꝛincipes· non penitẽtia · nõ vlla
paſſus eſt ſatiſfactione curari ·ſed perni

cioſiſſimũ germen celeri moꝛte ſuccidit.
Illo igitur exemplo qð in ananya ⁊ ſa⸗
phyra apoſtolica diſtrictione punitum

eſt a nõnulloꝛũ contẽplatiõe paulatim
longa incuria ⁊ tem poꝛis obliteratione
ſubtracto· emerſit iſtud ſarabaytarũ ge⸗/
nus · qui ab eo ꝙ ſemetipos a cenobioꝛũ
cõgregationibus ſequeſtrarẽt · ac ſigilla
tim ſuas curarẽt neceſſitates · egyptie lin
gue ꝓpꝛietate· ſarabayte nücupati ſũt⸗

ce illoꝛum quos pꝛedixcimus numero ꝓ

cedentes :qui euangelicã perfectioneʒ ſi/
mulare potius qᷓ; in veritate arripere ma
luerunt emulatione ſcʒ eoꝛum vel laudi
bus pꝛouocati:qui vniuſis diu itijs mũ/

di perfectam chriſti pꝛeferũt nuditatem
Hi iigitur dũ imbecillo animo rem ſum

me virtutis affectant vel neceſſitate ad
bãc ꝓfeſſionẽ venire cõpulſi·dũ cenſeri

tm̃modo noĩe monachoꝝ abſq; vlla ſtu
dioꝝ emulatione feſtinãt cenobioꝛũ nl.
latenus expetũt diſciplinã:nec ſenioꝛu?5

ſubijciũtur arbitrio· vt eoꝛum traditio
nibus inſtituti·ſuas diſcant vincere vo
luntates · nec vllam ſane diſcretionis
regulam legitima eruditione ſuſcipiunt
ſed ad publicam tantummodoid eſt ad
hominũ faciẽ renüciãtes:aut ĩ ſuis domi
cilijs ſub pꝛiuilegio huius noĩs iſdẽ ob
ſtricti occupatiõiboꝑſeuerãtaut ↄſtruẽ

tes ſibi cellulas eaſq; monaſteria nüucu⸗

pantes ſuo ĩ eis iure ac libertate ↄſiſtũt ·
nequa qᷓ; euãgelicis pꝛeceptionib ſuccũ

bentes · vt nulla ſcʒ quotidiani victꝰ ſol-

licitudine· nullis rei familiaris diſtentio

nibus occupentur Oð illi ſoli abſq; vl

De tribns generibus mo nachoꝛũ

la infideli dubitatiõe conſummãt.q cũ⸗

ctis mũdi huius facultatibus abſoluti
ita ſe cenobioꝛuz pꝛepoſitis ſubdidef̃t·
vtne ſui qͥdẽ ipᷣiꝰ fateãtur eſſe ſe dños-
Illi aũt qui diſtrictionẽ vt diximꝰ ceno/
bij declinãtes · bini vl terni in cellulis cõ

moꝛãturnõ contenti abbatis cura atʒ
imperio gubernariſed hoc pꝛecipue pꝛo

curates· vt abſoluti a ſenioꝛũ iugo· exer

cendi voluntates ſuas ac pꝛocedẽdi:vel

quo placuerit euagandi: agendive qðᷣ
libitum fuerit ha beant libertatem·etiam
amplius in operibus diurnis·qᷓ; hi qu-

in cenobijs degunt · diebus ac noctibus

conſumũtur · ᷣnõ ea fide eodem q; pꝛo-

poſito. Hoc enĩ iſti faciũt nõ vt fructu,

ſui operis ſubijciant diſpenſatoꝛis arbi
trio · ſeq vt acquirant pecunias quasre
condant. Inter quos quantum interſit
aduertite. Illi nihil de craſtino cogitan
tes· gratiſſimos deo ſudoꝛis ſuiofferunt
fructus·iſti vero nõ ſolum in craſtinũ ſy-
etian in multoꝛum annoꝛuʒ ſpacia infi
delem ſollicitudinẽ pꝛorogãtes:aut mẽ
dacem deũ autinopem creduntq pmi1
ſam quotidiani victus atq; indumento
rum ſufficientiam pꝛebere eis aut non
poſſit aut nolit. Illi hoc omnibus expe
tunt votis · vt nuditatem oĩm rerũ pau⸗
pertatem q; poſſideant · iſti vt oim copia
rum affluentiã conſequãtur. Illi ob hoc
certatim ſtatutũ tranſcenderecanonem
diurnisoperibus elaboꝛant · vt quicꝗd
monaſterij ſanctis vſibus redũdarit vł
carceribus · vel xenodochio: vel noſoco⸗
mio · vel indigentibus ꝓ abbatis diſpen
ſetur arbitrio·iſti vt quicquid quotidia
ne ſuperfuerit gule · aut pꝛofuſioꝛi pꝛofi⸗
ciat voluptati. aut certe filargirie vicio
recõdat᷑. Poſtremo vt cõcedamꝰ ab iſt!

hec qʒ nõ optimo ꝓpoſito ↄgeruntur.
meliꝰ q; diximꝰ poſſe diſtribui · ne ſic qui

dẽad meritũ vytutis illiꝰ ac perfectionis

aſpirãt. Illi eteĩ tãtos mõaſterio reddi,„a
coↄferẽtes · eiſq; qtidie renũciãtes ĩ tãta

ſbᷣiectõis hũilitate pꝑdurãt: vtquẽadmo

dü ſui .ita etiã eon ꝗᷓ ꝓpo ſudoꝛe ↄqrũt

Collatio xvVIII Abbatis Pyamonis

poteſtate pꝛiuentur · abienunciatiõis pᷣ

me feruoꝛem dum quotidie ſe emetipſos

laboꝛis ſui fructibus nudant · iugiter in⸗
nouãtes· iſti aũt in eoipſo ꝙ aliqd pau/⸗
peribus largiuntur elati · in pꝛeceps qti⸗

die collabũtur. Illos patientia atz diſ⸗/

trictio · qua taz deuote in hac quã ſemel
arripuerũt pꝛofeſſione perdurant · vt nũ
q;ᷓ ſuas expleant voluntates · crucifixos

huic mũdo quotidie viuoſq; martires

facit· hos arbitrij ſui tepoꝛ viuos ad in⸗
ferna demergit. Mec igitur duo genera
monachoꝛum in hac quidem pꝛonincia
equali ꝓpemodum numeroſitate inter ſe
cõtendunt · Ceterũ peralias regiões q̃s
me neceſſitas catholice fidei cõpulit per

agrare · iſtud tertium ſarabaytaꝝ genns

abundare ac ꝓpe ſolum eſſe cognouimꝰ

Tempiby ſiquidem lucij qui arriane ꝑ⸗/

fidie eps fuit· ſub valentis im perio cum

dyaconiã noſtris fratribus deferremꝰ
his videlicet qui de egypto ac thebayda

fuerãt ob catholice fidei perſeuerantiam
metallis ponti atq; armenie relegati · lic
cenobioꝛum diſciplinã in quibuſdaʒ ci

nitatibus rariſſimã viderimus· anacho

retarũ tamen apud illos ne ipſum qᷣdeʒ
nomen auditum fuiſſe cõprimus.

De quartogenere monachoꝛũ

Lap̃.viij.

yamon. Saneẽ etiaʒ aliud

q̃rtũ genus quod nuꝑ cernimꝰ⸗
emerſiſſe in his qui anachoꝛeta
ruz ſibi ſpecie atq; imagine blandiũtur
qq; in pᷣmoꝛdijs ſuis feruoꝛe quodã bꝛe
uni · cenobij perfectionẽ vidẽtur expetere ·
ſed continuo tepefacti · dũ pꝛiſtinos mo/
res ac vicia reſecare cõtemnũtnec iugũ
bu militatis ac penitentie diutius ſuſti⸗
nere contenti ſunt · ſubdiq; ſenioꝛuʒ im/
perio dedignãtur·ſeparatas expetũt cel

las· ac ſolitarij ſedere deſiderant: vt ita

ſcʒa nemine laceſſiti · patientes: manſue

t· achumiles poſſint ab homĩb eſtima⸗
ri. Qu einſtitutio ĩmo tewoꝛ eos quos ſe

mel infecerit ad perfectionem nunqꝙ; per
mittit accedere. Hoceni modo nõ ſolũ

nõ abſcidentur · verũetiã in deterius eo
rum vicia cõualeſcent· dũ a nemine pꝛo
uocati · vt quoddã letaleet inteſtinũ vi⸗

rusquanto amplius celatũ fuerittãto

pꝛofundius ſerpẽs in ſanabilem moꝛbũ
generat egrotanti · Mꝛo reu erentia eniʒ
lingularis celle· nullus iam vicia ſolita⸗
rij audet arguere:quęille ignoꝛari malu

it q; curari. Moꝛro virtutes nõ occulta
tione vicioꝛũ · ſed expugnatione pariun

Interrogatio quid interſit iter

cenobiũ et monaſteriũ. Capᷣix.

Ermanus. Eſt nealiqua in/
ter cenobiim monaſteriumq

Diiſtantia · an vtroq; nomiĩe res
vna cenſetur.
Reſponſio. Cap. x.
vamon. Licet a nõnullis ſo⸗

p leant indifferenter monaſieria
ppe,o cenobijs appellari · tamẽ H

intereſt. pmonaſteniũ nomẽeſt diuer ſo⸗
rij · nihil amplius ꝙ; locũ · id eſt habita⸗

tionem ſignificans monachoꝝ · cenobiũ

vrro etiã pꝛofeſſionis ipius qualitatem
diſciplinam q; deſignat. Et monaſteriũ

poteſt etiam vnius monac hi habitatio

nominari:cenobiũ aũt appellari nõ põt

niſi vbi plurimoꝝ cohabitãtium degit

vnita cõmunio.DNicũtur ſane monaſte⸗

ria etiã in quibus ſarabaytarũ collegia

cõmoꝛantur.

De humilitate vera et quomo /

do falſam cuiuſdam humilita⸗

tem pꝛodiderit abbas ſerapiõ.

Cap̃. xi.

—

Vamobꝛem qm̃ de optimo ge
nere monachoꝛum video vos

pꝛofeſſionis huius arripuiſſe

pꝛincipia · id eſt de laudabili cenobioꝛũ
paleſtra · ad excelſa faſtigia anachoꝛeti
ce tẽdere diſcipline· humilitatis patien

tieq; virtutem · quam vos illic didiciſſe

non dubito · vero ſectamini coꝛdis affec
tu.nõ eam ſicut quidam falſa bumiliaX
tiõe ꝓᷣboꝝ nec affectata atq; ſuꝑflua in

Gu
ſeb
pior
eninn
foni⸗
luin;
lgert
hait

gas

coni
ßius
ſac⸗
pwir.
bosg
hton
reei
emgr
ſbil
ſeeſer
nionſt
hiſicen
ſtolus
lolah
lelyt⸗
gonal

iigicra

ſisnan
atrel
Tdins
Münat
Moinen
Wons
ſnern
töis
gdli
tame
etiq e
gftertt
moti⸗
fonns
nſor⸗

gbeoe
to

Meye
d
ldi

R
iw
plün
i
zaß
Dlin⸗
maln
Cl
nn

qbuſdã officijs coꝛpis ĩcliatõe fingẽtes
humilitatis figmentũ abbas Gera⸗
pion quodam tpe elegater irriſit. Cum
enim quidam ad eum ſummã ſui abiec/
tionẽ habitn ac verbis pꝛeferẽs veniſſy⸗
eumq; ſenex ᷣm moꝛẽ vt oꝛationem col⸗
ligeret hoꝛtaret· ille nequaq; annuẽs de⸗
pꝛecãti · tantis ſe ſubijciens aſſerebat fla
gicijs inuolutũ · vt ne vſum quidẽ huiuſ
cõmũis aeri capere mereret· pſiathij qʒ
ipius refugiens ſeſſionẽ · humi potiusĩ⸗
ſidebat:Cũ vo etiã ad ablutionẽ pꝑedũᷣ
multo minus pꝛebuiſſet aſſenſum · tũ ab
bas Sera pion refectione tranſacta · col⸗
lationis conſuetudine pꝛouocãte mone⸗
re eü benigne ac leniter cepit· ne ocioſus
ac vagus pꝛelertim iuuenis tã robuſtuſ
inſtabili leuitate per vniuerſa diſcurre⸗

ret · ſed vt in cella reſidens.ſᷣm regulaʒ ſe

nioꝛũ ſuo potiꝰ oꝑe q; aliena mallet mu⸗
nificẽtia ſuſtentari.Qð ne paulus apo
ſtolus incideret· etquidem cũñ ei in euãge
lio laboꝛãti hec pꝛebitio merito deberet ·
dieb tamẽ ac noctib maluit operari · vt
quotidianũ victũ vl ſibi vel bis qͥ eidẽ
miniſtrantes opus exercere nõ poterant

ſuis manibus pꝛepararet.Ad hec ͤille tã

ta eſt triſticia ⁊ doloꝛe ſuppletus vt ama

ritudinẽ coꝛde cõceptaʒ ne vultu qͥdem

diſſimulare potuerit. Qui ſenex. hacte⸗

nus inquit o fili cunctis te facinoꝝ pon⸗
cCeribus onerabas nõ metuens ne cõfel⸗/

ſione tam attrociũ criminũ·notã exiſtia
tiõis incurreres·qͥd queſo nũc eſt quod
ad ſimplicẽ ammoniciũculã noſtra· quę
tamẽ in ſe nõ modo nullũ oppꝛobꝛiũ · ſʒ
etiã edificationis habuit ac dilectionis

affectüũ · tanta te video indignatiõe per⸗

motũ · vt eam ne vultu qᷣdè occulere · aut

frontis ſerenitate diſſimulare potueris.

An foꝛtaſſe dũ te bumiliabas illaʒ expe⸗

ctabas a noſtro oꝛe lententiã:iuſtus ac⸗
cuſatoꝛ ſui eſt in pᷣmoꝛdio ſᷣmonis. Pꝛo
inde vera eſt coꝛdis humilitas rtinẽda
ꝗ nõ de affectata coꝛpoꝛis atq; boꝛuz

led deintima metis humiliatione xeſcẽ⸗

dit. Qug tunc demũ euidentiſſimis pa/

VDe tribns generibus monachoꝛũin

tientie ſue fulgebit indicijs cum quisnõ
ipᷣe de ſe crimina ab alijs nõ credenda ia
ctau erit · ſed ab alijs ſibimet arroganter
ingeſta cõtempſerit ·et irrogatas iniuri
as manſueta coꝛdis equanimitate tole⸗

roneirrrnrnrr.
Interrogatio qnuẽadmoduʒ ve

ra patientia poſſit acquiri.

EFErinanus. Quemadmodũ
acqᷣri vel retineri poſſit iſta trã
quillitas optamus agnoſcere
vt ſicut indicto nobis ſilentio · oꝛis clau/

ſtra pꝛecludimus/verboꝛũ q; licentiã co

ercemus · ita etiã coꝛdis lenitatẽ cuſtodi

re poſſimus qð nõnunqᷓ; etiam cum lin

gua refrenatur intrinſecus tamen ſtatũ

ſuę placiditatis amittit. Etidcirco mã
ſuetudinis bonum nõ alias tenerequẽ⸗
piam ſle niſi remotione celleac ſolita
rio putamus habitaculo.

Reſopnſio. Caß. xiij.
FYVaj/zaimon. Patietia vera atq;

p-⸗ tranquillitas · abſq; pꝛofunda

coꝛdis humilitate nec acqͥrit
nec tenet. Que ſi de h fonte deſcẽderit ·
nec bñficio celle nec profugio ſolitudis

indigebit.Mõ enĩ patrociniuʒ cuiuſqᷓ;

rei extrĩſecus ꝗ̃rit · ꝗᷓ hñilitatid eſt· gene
ratricis atq; cuſtodis ſuęintrinſecꝰ vtu⸗

te fulcitur. Ceterũ ſi mouem̃ ab aliqͥ la⸗

ceſſiti certũ eſi nõ eẽin nob hũilitaſᷣ fun
damẽta firmit᷑ ſtabilita:⁊ iõ ad incurſuʒ
vl exigue tẽpeſtati edificiũ nrjm ruinoſa
cõmotiõe ↄcutit᷑.Mõ eni eſſet laudabilł

nec admirãda patiẽtia · ſi nulł inimicoꝝ

iaculis im petita trãqllitatis ꝓpoſitũ re⸗-
tetaret · ĩ eo ẽ pclara atʒ glioſa · qð irruẽ
tibo in ſe tẽptationũ ꝓcellis imobilis per
ſeuerat. Na in qͥ wxari frangiq; aduer
ſitatibo crediturin eo potius roboꝛat· et

in eo magis acuit᷑ in qͥ putat᷑ obtundi ·

Apaſſioniboeniĩ ⁊ ſuſtẽtatiõe patiaʒ di⸗/
ci nullꝰ igratiõ q; cõſtat patientem pꝛo⸗
nũciari neminẽ poſſe· niſi eũ qui vniuer-
ſa quę ſibi fuerint irrogata· abſq; indig
natione tolerauerit. Etideo nõ imerito

Collatio xvIII Abbatis P

ita a ſalomone laudat᷑. Melioꝛ ẽ patiẽs

foꝛte· et qui cõtinet iram capiẽte vrbem.

Et iterũ. Lõganimis vir nimius in pꝛu

dentia · puſillanimis aũt valde inſipi⸗

ens eſt. Cũ ergo qͥs victus iniuria iracũ
dieigne ſuccenditur·non cauſa peccati
eiꝰ acerbitas illate ↄtumelie extitiſſe cre⸗
enda elſtſᷣ potius manifeſtatio infirmi⸗
tatis occulte · hm illã parabolaʒ dñi ſal
uatoꝛis quã ð duabus domibus ponit ·
vna quefudata erat ſupꝛa petrã · et alia
quę ſuꝑ arenã · qbus equaliter dicit · plu

uiarũ ac fluminũ vel tem peſtatum turbi

nes irruiſſe · ſ illam ꝗᷓ in petre ſoliditate
fundata ẽ nihil penitus detrimẽti ex illa

tam violenta colliſione ſenſiſſe · ꝗ vxero ĩ
arenaꝝ pẽdula mobilitate cõſiructa eſt
ſtatim fuiſſe collapſaʒ Quã vtiq; appa
retnõ ꝓpterea coꝛruiſſe·qꝛ imbꝛium vel
toꝛrentiũ inundatione pulſata.ſq; ſuꝑ

arenã impꝛudẽter eſt ſtructa. Mõ enĩ in
hoc differt a peccatoꝛe vir ſanctusqꝛ nõ
ſimiliter ipſe temptetur · ſed qꝛ bic etiã

mag ipugnatiõenõ vincit · ille aũt etiiẽ
parua temptatione ſuperat. Neq; eniʒ

eſſet vt diximus iuſti alicuius viri lan⸗
dabilis foꝛtitudo · ſi vinceret intempta⸗

tus · cũ vtiq; victoꝛia locum habere non

poſſit abſq; aduerſitate certaminũ. He

atus enĩ vu qͥ ſuffert temptationẽ·quia

cũ pꝛobatus fuerit accipiet coꝛonã vitę ·
quam repꝛomiſit deus diligentibus ſe.
Scuᷣm apoſtolũ quoq; paulũ ·virtꝰ nõ
in ocio atq; delicijs · ̊ in infirmitate per/

ficitur. Ecce enĩ inquit dedi te hodie in ci

uitatẽ mu nitã· etin colũnam ferreã · ⁊ in

murũ ereũ · ſuperomnẽ trã regib iuda·

pꝛincipibus eius ⁊ ſacerdotibus eins:
et om̃i populo terrę et bellabũt aduũſum
te · et nõ pꝛeualebũt · quia ego tecum ſuʒ
vt eruã te dicit dfjmĩss.
De exemplo patientie cuiuſdã
religioſe femine. Caßp.xiiij.
Aius ergo patientie volo vob
hbyjdpno ſaltẽ exepla ꝓponere · vnnʒ
rreetligioſe cuiuſdam femine quę
patiẽtie virtutẽtanta auiditate ſectata

eſt: vt nõ ſolum temptationũ nõ vitaret

incurſus:ſᷣ etiã occaſiones moleſtiarum
ſibimet ꝓcuraret · qbus frequẽtius inſti/
gata nõ cederet. Hec nam q; cũ alexan/
drie cõmaneret · eſſetq; nõ obſcuris oꝛta
maioꝛibus · atq; in domo que ſibi fuerat
a parentibus derelicta religioſe dño de.
ſeruiret · veniẽs ad beate memoꝛie atha⸗
naſium epm · pꝛecabatur vt aliquaʒ ſibi

alendam viduã daret · ꝗᷓ eccleſiaſticis ſũ

ptibus paſcebatur. Et vt petitionẽ eins
Vrbis ipius expꝛimamus· da inquit mi
hi aliquã de ſoꝛoꝛibus in qua repauſeʒ

Sacerdos igit᷑ cũ laudaſſet ꝓpoſitum

femine ꝙ eã ad opus miſcdie vidiſſet eẽ

pꝛomptiſſimã · iuſſit ex omibeligi vidu

am · ꝗᷓ ⁊ honeſtate moꝛũ et guitate ac diſ.
ciplina om̃ibo pꝛeferret· ne foꝛte deſideri⸗-

um largitatis percipientis vicio vincere

tur · et quę mercedẽ quereret in egena dã

num fidei pꝛauis eius offenſa moꝛibus

pateretur. Cui cũ domũ adducte omni⸗
bus deſeruiret obſequijs · virtutẽ mode
ſtieeius ac lenitatis experta · videnſq; ſe
abipa momẽtis ſingulis gratiarũ actio
ne ꝓ officio humanitatis honoꝛari · poſt
dies paucos ad memoꝛatũ reuertitur ſa
cerdotẽ · rogauerã inquiens vt m dari pᷣ
cipes quaʒ ego reficerẽ et cui moꝛigeris
famularer obſequijs. Cum q; ille necdũ

ꝓpoſitü femine ac deſiderium intelligẽs

eſtiaſſet petitionẽ eiꝰ diſſimulatiõe ppo

ſiti fuiſſe neglectã: cauſasq; moꝛe illiꝰ ñ

abſq; animi ſui cõmotione perquirẽsp
tinus agnouiſſet honeſtioꝛẽ ei ceteris vi/
duã deputatã · occulte pꝛecepit vt ea illi
quęeſſet cunctĩ nequioꝛ traderet · ꝗ ſcili-
cet vel iracundia vel rixis vel violentia
ſeu verboſitate atq; etiam vanitate cun
ctas quibus hec vicia dñarentur excede
ret. Quã cum multo facilius inuentam
ſibiq; traditã domi habere cepiſſet · atq;
eadem ei diligẽtia qua pꝛioꝛi illi vidue
vel etiã ſtudioſius miniſtraret · hoc ſol
ab ea ꝓ tãtl obſeqijs recipiebat gfe · vt

idignis iugit᷑ afficeret᷑ iiurijs · ↄuicijs q
ab ea erpbꝛatiõibuſq; ↄtinuis vxaret᷑·

b
bus
um
abe
dh.
hut
or
Tr
llaa
oſfia
ſenet
batr
caſit
ſuen
Ntera
mnſau
Ncoch
ſiege
ſeri⸗
dignn
gbu⸗
ſobo⸗
teen
biing
ſewpen
is
hnt
flam
Cinus
Cluler
mns.
Dee
Pai⸗

1

ſchr
iſtſen
Maig
Nen
Wo⸗
itun
nigt
W
S

i,

tnet
Ann
nonc,
an
nsen
bifunn
dio
atby
vſbi
llisſi
Micys
Uuitni
vnſ
len
lera
indu
rdiſ⸗
ſiei⸗
hece
wndi
norbs
Lonni
not
ſgt
iuuno
mrſ⸗
ß
gen
ſedi
ligis
eß
ebe
niis
mo
tali
ii⸗
vln
tN
uute
ntam
auch
vne
peſdi
gen
agsc
uun⸗

obijcieniᷣ ei et maledicis obtrectationi/
bus increpantis· eo ꝙ ſe nõ ad refrigeri/
um ſed potius ad cruciatũ ⁊ ↄtumeliaʒ
ab epo popoſciſſet · magiſq; ſe de requie
ad laboꝛem q; de laboꝛe tranſtuliſſet ad
requiem. Cum ergo aſſiduitas iurgioꝝ
eo vſq; ꝓrumperet· vt ne ab iniectione qͥ
Im manuũ pꝛocax mulier temperaret.

illa aũt humilioꝛis obſequij igeminaret

officia · nõ furentẽ vincere renitendo · H̊ᷣ

ſemetipam hu milius ſubijciendo diſce⸗
bat. vt multimodis indignatiõibus la⸗

ceſſita: iurgãtis ĩſaniã humanitat mã
ſuetudine deliniret. Quibus ad plenuʒ
exercitijs cõfirmata · perfectãq; virtutẽ

Teſiderate patiẽtie ↄſecuta ad memoꝛa/

tum ſacerdotẽ · taʒ ꝓ electionis illius iu
dicio q;ᷓ etiã pꝛo beneficio exercitationis

ſue · gratias relatura perrexit eo ꝙ bᷣm de
ſideriũ ſuũ tandem ei magiſtrã patiẽtie
digniſſim ã pꝛouidiſſet · cuiꝰ iniurijs iu⸗
gibus . vt quodã paleſtre oleo quotidie

roboꝛataad ſummã animi patientiam

perueniret · tandem inquiẽs dediſti miz⸗
hi in qua repauſarem · nã illa pꝛioꝛ ſuis
me potius onerabat ac refrigerabatobę
ſequijs. Mec de ſexu młliebꝛi dixiſſe fuffi⸗

ciat· vt cõmemoꝛatione hac nõ ſolũ edi⸗
ficemur: verũetiã ↄfundamur. qꝗ niſi fu
erimus ad ferarũ moꝛẽ retruſi in caueaſ

cellularum · patientiã retinere non poſſu
muus. säs
De exemplo patientie Abbatiſ
pafuntj.

LCap̃. xv.
Vnc aliud abba᷑ pafuntij pã
n damus exemplu. Qui in illius
inſignis ⁊ vbiq; pꝛedicabilis

ſchytiotice heremi in qua nũc pꝛeſbiter
eſt ſecretis· tanto ſtudio ſemꝑer inſedit ·

vt ei ceteri anachorete bubali ↄgnomẽ ĩ

digerinteo ꝙ ingenito vt ita dixeñ deſi

derio · ſolitudinis ſemꝑ habitatiõe gau/

Ceret. Itaq; cũ tante ĩ puericia ſua eſſet
virtutis ⁊ gratie · vt etiã pꝛeclari ac ſum
mi id tpis viri: grauitatẽ eius ⁊ immo2ꝛ
bilẽ conſtantiã miraretur· eũ q; licet mi
noʒ eſſet etate· pꝛo virtutũ tamen meri⸗

SDe tribus generibus monachoꝛi

to ſenioꝛib exequarẽt ſuoq; oꝛdini du
cerent inſerendum . liuoꝛillequi aduſuʒ

Joſeph patriarcham fraternos quõdã

animos inſiigauit · quendã denũero fra

trũ edacis geli igne ſuccendit. Qui neuo
quodam ac macula pulchritudinẽeius
cupiens defoꝛmarehoc genus maligni⸗
ta tis excogitat.vt opoꝛtunitatẽ tem por
captaret:quo pafuntius ad eccleſiã die
dominico ꝓceſſurus abeſſet a cella. In
quã furtim irruẽs codicẽ ſuũ inter eius

plectas· quas de palmarũ folijs ſolebot

intexere · latenter abſconditac de conci⸗
nata factione ſecurus · ipe qͥq; velut pu⸗
re ac ſimplicis conſciẽtie ad eccleſiã veĩt
Cum q; celebꝛata omnis fuiſſet ex moꝛe
ſolennitas · querelaʒ ſancto iſidoro qui
ante hunc pafuntiũ eiuſdem heremi pꝛe
ſbiter fuit coꝛã cũctis fratrib detulit · al⸗
ſerens ſibi codiceʒ de cella furto fuiſſe ſbᷣ

latũ. Qug eius querimonia cũ ita cun/

ctoꝛũ fratrũ pꝛecipueq; pꝛeſbiteri aĩios

permoniſſet · vt quid pꝛimũ ſuſpicarent

quid ve decernerẽt non haberẽt· ſumma
cũctis ammiratiõe perculſisde tã inan
Diti illic facinoꝛis nonitate · ille qui rẽ de
tulerat accuſatoꝛ vrgebat · vt retentis ĩ
eccleſia omnibus · miſſi electiquiq; cun
ctoꝝ ſingillatim fratrũ cellulas ſcruta/⸗
rentur.Qð cũ trib ſenioꝛibba pꝛeſbite⸗/
ro fuiſſet iniunctũ· vniuerſoꝝ cu bilia re

noluẽtes · ad extremũ in pafuntij cellula

abſconditũ codicẽ ĩter plectas palmaꝝ
quas illi ſyras vocantſicut eum inſidia

toꝛ occuluerat reppererũt. Quẽ cũ inqſi
toꝛes confeſtim ad eccleſiaʒ delatũ coꝛã
om̃iby pꝛotuliſſent pafuntius licet de cõ

ſciẽtie ſuę eſſet ſinceritate ſecurus· tñ ve/

lut q furti crimẽ agnoſceret · ſatiſfactiõi

ſe totũ tradẽs · locũ pnie ſupplicit᷑ poſtu
lauit · hoc verecũdie ſuę modeſtieq; ꝓſpi
ciens· ne ſi maculã furti vvbis conaretur
abluere · inſup etiã m̃̃dacij notaretur· ne

mine ſcʒ aliud q; id qd inuẽtũ fuerat ſu

ſpicãte.Ciũ q; de eccleſia nõ tã mẽte deie
cius q; iudicio dei fidẽs ꝓtinꝰ abſceſſiſ⸗
ſet· pfuſis in oꝛatiõe iugiter lachrymis ·

LCollatio xvIII Abbatis Pyamonis

mü · vt hãc immobilitatem viri cõſtanti
amq; penſantes· quãto minoꝛibo qᷓ ille
eſt appetitus inimici impugnamur inſi⸗

miplicatisq; ieiunijs · ſumma ſe etiaz in
conſpectu hominũ mentis humilitate ꝓ
ſtrauit. Sed cum duabus ferme hebdo
madibus ita ſeomni cõtritiõe carnis ac
ſpiritus ſubieciſſet· vt die ſabbati vl do
minico · nõ ad percipiendam cõmunio⸗
nem ſacrã·ſed ad pꝛoſternendum ſe in li
mine eccleſie atq; ad veniã ſupplicit᷑po/
ſtulandã·matutinus accurreret · neq̃qᷓ;
paſſus eſt eũ occultoꝛũ omniũ teſtis ⁊ co
gnitoꝛ · vel a ſe ãplius cõteri · vel ab alijs
infamari · Nã qð ille inuẽtoꝛ ſceleris · rei
ſune fur impꝛobus .laudis aliene callidꝰ
ifamatoꝛ · nullo hominũ teſte occulte cõ
miſerat · per diabolum qui criminis ipiꝰ
incentoꝛ fu erat publicauit. Arreptꝰ nã⸗/
q; diriſſimo demone cunctas factionis
occulte patefecit inſidias:criminationũ/

q; ac fraudum idem fuit pꝛoditoꝛ qͥ cõ⸗

mentoꝛ. Ita autẽ ſpiritu illo immundo
grauiter diuq; vexatus eſt· vt ne oꝛatio

nibus quidem ſanctoꝛũ illic conſiſtenti ,·
um qui diuiuoꝛũ cariſmatũ merito dez-
monijs im perabãt · potuerit emũdari · ß
ne ipſius quidem iſidoꝛi pꝛeſbiteri gra«eͤ
tia ſingularis crudeliſſimũ ab eo excluſe
rit vexatoꝛc. Cui tanta erat virtus domi

ni largitate collata · vt ne vſq; ad limĩa

quidem eius quiſq;ᷓ arrepticius qui tar

dDinus ſanaretur aliquando perductus

ſit chriſio hac adoleſcenti pafuntio glo

riam reſeruãte· vt illius tantũ oꝛationi⸗
bus cui inſidiatus fuerat purgaretur · et
cuius laudi aliquid inuidus inimicꝰ de

ceꝛpeꝛe ſe poſſe crediderateius nomẽ ꝓp⸗

clamans et delicti ſui veniã et fineʒ ſup
plicij pꝛeſentis acciperet. Hec ergo ille ĩ
adoleſcentia ſua future indolis iam tũc
indicia pꝛefigurans lineas quaſdam p
fectionis illius quę erat maturitate etaſj

augẽdaad huc in annis puerilibus deſi
gnauit.Si igitur ad culmẽ virtutũ ein

volumus peruenire · talia nobis exoꝛdio

rum ſundamenta iacienda ſunt.

Deperfectiõe patiẽtie.Capᷣ xvi
Aolex ſane ad narrationẽ facti
d bhuius canſa me cõpulit. Pꝛi⸗

4

dijs tanto maioꝛem tranquillitatis atʒ
patientie ſumamus affectuʒ· deinde · vt

firma definitione teneamus a temptatio

nũ pꝛocellis impugnationibusq; diabo
li tutos nos eſſe nõ poſſe · ſi omne pꝛeſidi
um patientie noſtre omnẽq; fiduciã · nõ
in interioꝛis hominis noſtri virib · ſed in
cellule clauſtris:autin ſolitudinis receſ⸗
ſu · ſanctoꝛũ ve conſoꝛtio · vel cuiuſq; rei
quę extra nos ſit pꝛeſidio · collocemꝰ. Mi
ſi enĩ mentẽ noſtrã virtute pꝛotectionis
ſuę ille firmauerit · qui in euangelio ait.

regnuʒ dei intra vos eſt. fruſtra q erij ho⸗

ſtis inſidias: aut auxilio cobabitantiuʒ

hominũ vincere · aut localibus ſpacijs

declinare · aut munitione tectoꝛũ exclu⸗
dere poſſe nos credimus. Nam cum bec
omnia ſancto pafuntio non deeſſent · nõ
tamen impugnationis aditum aduer-

ſus eum temptatoꝛ inuenire non potuit ·

neq; illum nequiſſimũ ſpiritũ ·ſepta pa⸗

rietum aut heremi ſolitudo· aut tot in
illa congregatiõe ſanctoꝝ merita repu⸗

lert. Sed quia ſanctus dei famulus nõ
in his quę extriſecus ſunt · ſed in ipſo oc
cultoꝛum omniũ iudice ſpem ſui coꝛdis

affixerat tante impugnatiõis machinis

nequaq; potuit cõmoueri. Econtra ille
quẽ ad tantũ facinus pꝛecipitauit inui‚⸗

dia · nõne ⁊ ſolitudinis beneficio · ⁊ mũi
tione remotioꝛis habitaculi · et beati iſi⸗

doꝛi abbatis atq; pꝛeſbiteri alioꝛũq; ſan
ctoꝛum conſoꝛtio fruebatur? et tamen
quia eum ſupꝛa arenã repperit turbo di⸗
abolicus nõ ſolum impegit eius · veruz
etiã ſubuertit habitaculum. Mon ergo
quietem noſtrã extrinſecus inquiramꝰ.
nec opitulari vitijs impatientie nr̃e alie

nam putemus poſſe patientiã Sicut · n·

regnu dei intra nos eſtita inimici homi⸗
nis dom eſtici eius. Nemo em mihi ma⸗

gis c; ſenſus meus · qui eſt mihi wre in⸗

timus domeſticus · aduerſatur. Et ideir
co ſi fuerimus ſolliciti · ab iĩteſtinis hoſti

2

,

zus!
eni
tur⸗
acq
cuti⸗
nog
con
cumi
nemee

lus lan

ado
isinit
erften
ionni
ſalani
ſmus
Coſh
lgtrar,

(lliare

neceſe
putan
ſen
oon/
unt
Nac⸗
Penn
Nnche
iN
Cuntn,

M

negare
ſosit
guale
mnuen
diaif
hniu⸗
naau
tellche
hog
ſuell

unice

gnig
DKZM
fim

1

is

knt
ile
uic
ar
ncen
npnt
Pdan
eperi
nciig
bltin
W
ſäne
n N
mons
Hoat
w⸗
nunz
cis
na
unber
ſor
a⸗
npe⸗
Gug
thrn⸗
wu/
sno
ſoo
ncis
binis
nile
tiani⸗
ami
ni
ign
.
Gtod⸗
ne
in⸗
ſegle
ichen⸗
Gni⸗
ſim/

ein

Cral
islon

de tribus generibus monach oꝛũ

„

bus liberari· ledi minime poterimꝰ. Abi

enĩ nobis noſtri domeſtici nõ aduerſan

tur · ibi et regnũ dei tranquillitate mẽtis
acqͥritur. Nam ſi rationeʒ diligent diſ
cutiasledi ab homine q;uis malignãte

nõ potero·ſi ie impacifico aduerſũ me

coꝛde nõ dimicem. Si aũtledoꝛ · nõ ẽ vi
cium impugnationis aliene ſ impatien
tie mee. Sicut enim grauis ac ſolidꝰ ci⸗
bus ſano vtilis · ita pernicioſus eſt egro⸗
tanti. Nõ aũt ledere ſumentẽ poteſt · niſi
ei ad nocendum vires adiecerit percipie
tis infirmitas. Si vnqᷓ; ergo ſimilis in
ter fratres fuerit oboꝛta tẽptatio · neq ꝙᷓ;
alcurſu tranquillitatis excuſſi· blaſfemiſ

ſecularium obtrectationibus adituzʒ re

ſeremus. Mec puerſos atq; execrabiles

quoſq; ſanctoꝝ viroꝝ numero inſertos
latitare miremur:quia dum in huius ſe
culi area conculcamur atq; cõterimur
neceſſe eſt etiam paleas igni ꝑpetuo de⸗/
putandas inter electiſſima frumẽta mi⸗
ſceri. Deniq; ſi vel ſathan inter archan
gelos · vel iudam inter apoſtolos · vel ni⸗
colaum pꝛauiſſime hereſeos inuẽtoꝛẽ in
ter dyaconos reminiſcamur electos· hoc
qð nequiſſimi homines ſanctoꝝ oꝛdini
depꝛehenduntur inſerti · mirũ eſſe nõ po
terit. Nam licet hunc nicolaũ quidã aſ
ſerant nõ illum fuiſſe qui ad opus mini

Kerij ab aplis eſt electus · nibilomin? ta⸗
men eüũ deillo diſcipuloꝝ fuiſſe numero
negarenõ poſſunt.qͥs oẽs tales tã q; ꝑfe

ctos in temꝑe illo fuiſſe manifeſtum eſt⸗
quales nũc perpaucos vix in cenobijs
inuenimus.Mõ ergo ruinũ illius ſupꝛa
dicti fratris · qui in illa heremo taʒ lugu/
bri lapſus eſt caſu · neq; illaʒ hoꝛribilem
maculã:quã tamẽ ille ingentiby peniten
tie lachrimis poſt diluit· ſ̊ beati pafuntij
nobis ꝓponamus exempla. Nec ſubuer
ſione illius deſtruamur · cuius antiquũ
inuidie viciũ etiã auxit in peius affecta⸗
ta religio · ̊ huius hũilitatẽ tota virtute
ſectemur:quã nõ illi quies heremi ſubi⸗
to genuit · ð inter homines acquiſitã con
ſũmauit atq; excoluit ſolitudo.

Deinuidie malo. Cap̃.xvij.
LCLiendum ſane eſt· inuidie moꝛ
ſ bum difficilius ad medelaʒ qᷓ;
cetera vicia peruenire. Naʒ eũ
quem ſemel veneni ſui peſte coꝛruperit
pene dixerim carere remedio. Ipaq; nã⸗
qᷓ; eſi lues · de qua figuraliter dicitur per
ꝓphetam.Ecce ego mittã vobis ſerpẽteſ
regulos quibus nõ eſt incantatio· ⁊ moꝛ
debunt vos. Recte igitura ꝓpheta moꝛ⸗
tiferis baſiliſci venenis moꝛſus inuidie
cõparaturqua pꝛimus ille venenoꝛum
oĩm auctoꝛ ⁊ pᷣnceps ⁊ perijt ⁊ peremit.
Mam ante ſuus qᷓ; eius cui inuideratĩ/⸗
teremptoꝛ·pꝛiuſqᷓ; in hominẽ moꝛtis vi.
rus effunderet ipᷣe ſe perdidit. Inuidia
enĩ diaboli moꝛs introiuit ĩ oꝛbẽ terraꝝ-
imitãtur aũt illum qui ſunt ex parte illi
us. Sicut eniʒ ille qui pᷣmus eiuſdẽma
li peſte coꝛruptus eſt· nec medelam peni⸗
tentie nec fomentũ alicuius curationis
admiſit · ita et hi qui iſdem ſe percutien⸗
dos moꝛſibuſtradiderũt: omnẽ opẽ ſan
cti incantatoꝛis excluduntqꝛ cum vtiq;
nõ culpa eoꝝ quibus liuẽt·ſed pꝛoſperi/
tate crucientureru beſcentes ipam pꝛo/
dere veritatem · extrinſecus ſibi qualdaʒ
ſuperfluas et ineptas cauſas offenſiõis
inquirunt. Quarũ quia om̃imodis fal-/
ſe ſunt · vana curatio eſt: cum illud moꝛ⸗
tiferũ virus qð nolunt pꝛodere lateat ĩ
medullis. De qᷣbo alibi ille ſapiẽtiſſimꝰ
cõpetenter expꝛeſſit. Si momoꝛderit ſer
pens nõ in ſibilo· nõ eſt abundantia in
cantatoꝛi. Iſti enim ſunt taciti moꝛſus
quibus ſolis ſapientium medicina non
ſubuenit. Nam vſq; adeo incurabilis
eſt iſta pernicies · vt blandimẽtis exaſpe⸗
retur · in fletur obſequijs: muneribe irrite
tur · quia vt idem Salomon aitnihil ſu
ſtinet ʒelus.Quãato eni amplius alius·
aut humilitatis ſubiectione · aut patien
tie virtute aut munificentie laude pꝛofe/
cerit · tanto ille maioꝛibus inuidie ſtimu
lis incitatur:qui nõ niſi ruinã aut moꝛ
tem eius cui inuidet cõcupiſcit. Deniq;
illoꝛum vndecim patriarcharũ zelus in
G 4

Collatio xvIII abbatis Pyamonis

tantum nulla innoxij fratris ſubiectiõe
potuit deliniri · vt de his ſcriptura cõme
moꝛet. Inuidebant autẽ ei fratres ſui eo
diligeret eü pater ſuus· et nõ poterant

ei loqui quicq; pacificuʒ· donec zelus eo

rum qui nulla germani obſequẽtis atʒ
ſubiecti ſuſtinuit blandimenta:moꝛtem

eius cupiens · vix poſſet venditionis fra

terne crimine ſatiari. Cũctis ergo vicijs
pernicioſioꝛem atq; ad purgandum dif
ficilioꝛem eſſe conſtat inuidiaʒ que ipis
remedijs quibus reliqua exiiguũtur ac
cenditur. Nam verbi gratia · qui dãnũ

ſibi illatum dolet · largitatis cõpenſatio

ne curatur · qui de illata indignatur ĩiu
ria· humili ſatiſfactiõe placatur. Quid

illi facias qui hocipo magis ꝙ; te humi

lioꝛem ac benignioꝛem ſentit offenditur
quem nõ ad iracundiam cupiditas que

pꝛemio dclinitur · non iniurie leſio aut

amoꝛ vltionis accendit · quęofficioꝛum

vincitur blandimentis · H̊ ſucceſſus tan
tum aliene pꝛoſperitatis irritat: Quis
autem eſt qui ſe vt ſatiſfaciat inuidenti -

a bonis coꝛruere aut a pꝛoſperis aliena

ri· aut calamitate aliqua optet inuolui:

Quapꝛopter ne totum quicquid in no
bis viuidum eſt ⁊ quaſi vitali vegetatio
ne ſancti ſpiritus animatur · vno tantü

huius mali moꝛſu baſiliſcus interimat ·
diuinum cui nihil im poſſibile eſt iugiter

im ploꝛemus auxilium. Cetera etenĩ ve⸗

nena ſerpentum · id eſt. carnalia peccata
l vicia · quibus vt citoinuoluitur ita
facile expurgatur hũana fragilitas· ha-

bẽt aliqua vulnerum ſuoꝛũ in carnepv

ſtigiaquibus quãuis terręnũ coꝛpus p
nicioſiſſime contumeſcattamen ſi tyrria

ce remediumaut illam ſalutariũ verbo
rum medelam aliquis peritiſſimus car⸗

minũ diuinoꝛum incãtatoꝛ admouerit.·
ad perpetuã anime moꝛtem pernicies vi

rulenta non peruenit. Inuidie autem q.
a regulo ſerpente effuſum virus · vitã ip
ſam religionis ac fidei pꝛiuſq; vulnus ĩ

coꝛpoꝛe lentiatur excludit. Non eniʒad
nerſus hominem ſed plane aduerſus de

um blaſfemus erxtollitur · qui nibil in fra

tre aliud niſi bonum meritũ carpens·nõ

hominis culpam ſed dei tantuʒ iudicia
repꝛehendit. Hec ergo eſt illa ſurſuʒ ger

minans amaritudinis radix · quę ſeeri
gẽs ad ſuperna · in contumeliam ipiu⸗
qui bona homini cõfert tendit auctoꝛis

NMec quemqᷓ; moueat qð deus miſſurũ

ſe ſerpentes regulos · qui eos quoꝛuʒ cri

minibus offenditur moꝛdeantcõmina

tur. Mam licet certum ſit deum auctoꝛẽ

inuidieeſſe nõ poſſe· equũ tamen ⁊ dino
dignum iudicio eſt· vt dum bona data
humilibus conferuntur · et ſuperbis ac
repꝛobis denegãtur-eos qui hᷣim apoſto⸗
lum tradi in repꝛobũ ſenſum merentur ·

quaſi ab ipſo miſſa percutiat ⁊ ↄſumat

inuidia · ſm illud. Ipſi mead emulatio
nem irritauerunt in non deum·⁊ egoad
emulationem inducam eos in nõ gentẽ.
Hac beatus pyamon diſputatione deſi
derium noſtrũ quo debmis cenobij ſco⸗
lis ad ſcdᷣm anachoꝛeſeos gradum tẽde
re ceperamus ardentius inflammauit.
Mam pꝛimoꝛdia ſolitarie cõmoꝛatiõis
cuius ſcientiã poſtea ſumus ſcythie ple⸗

nius aſſecuti/ipo pmũ imbuẽte ꝑcepimꝰ

Explicit collatio abbatis Pya

mon de tribus antiquis generi

bus monachoꝛuʒ et quarto nu

per exoꝛto. Incipiunt capitula

collationis abbatis iohanis 8

fine cenobite et heremite. Ca.i.
cenobio abbaß pauli ? pati
d entia cuiuſdam fratris.

ij De bumilitate abbatſ iobã⸗

nis ⁊ interrogatione noſtra.

iij Reſponſio abbatis iobãnis cur

heremũ reliquiſſet.

iiij De virtute pꝛedicti ſenis quã in

anachoretica exercuit diſcipli
naaa.ẽ

„ Decõmodis heremi.

vi De vtilitate cenobij.

vij Interrogatio decenobij vel ſoli

tudinis fructu.

Spt
lato
cene
dee
lleni

hie
ilie
erns
Ninds
hitn
turbe
batis
nerſa
Cuin
lone
geſi
hnine
ircr
Wor
hini
doſen
wen

punen

1

ſion

liſ⸗
on
ndic
fiye
neſen
niiin
ucons
milni
yan
bnina
met
1ine
1 e
bisc
⸗
nr⸗
unat
nro
gond
ogat.
oren
nntüd⸗
ault,
as
el⸗
him⸗

e
nen
fonun
e
misz
er
Glmnn
B
ici
otn
ins

tlapi

w

tiẽtia cuiuſdã

Lollatio x I Xabbatis Jophannis

viij Reſponſio ſuper interrogatiõe P
ix De conſummata ac vᷣa pfectiõe
x Dee bis qͥ impfecti beremũ petũt.
xi Interrogatio de remedio eoꝛum
qui cito decenobijs diſceduüt.
xij Reſponſio quomodo ſolitarius
vicia ſua poſſit agnoſcere.

xiij Interrogatio quõ ſanari poſſit

qui nõ expurgatis vicijs ſolitu
dinẽ ingreſſus ſit.
xiiij Reſponſio ſupeoꝝ medicina.
xy Interrogatio an ita caſtitas ſic
etcetere paſſiones debeat explo
xvi Reſponſio quibus documentis
poſſit agnoſci.
Expliciũt capitula. Incipit col
latio abbatis Johanis de fine
cenobite etheremite.
Decenobioabbatis pauli ⁊ pa
fratris. Lap.i.

ad modũ paucos ma
p ioꝛis doctrine deſide/⸗

rio pertrahẽte · rurſus

da abbaſ pauli ceno
biũ ſumma ſpũs alacritate perreximus.
vbi licet plusq; ducentoꝝ fratrum nu
merus moꝛaretur:in honoꝛe tamen ſolen
nitatis quę id tempoꝛis agebatur · inſi⸗
nita quoq; de alijs cenobijs monachoꝝ
turba confluxerat. Mam pꝛioꝛis ab⸗
batis qui eidem cenobio pꝛeſuerat anni
uerſaria depoſitio ſolenniter curabatur
Cuius cõnentus idcirco facimus men⸗
tionem· vt patientiã cuiuſdam fratris:
que ſub pꝛeſentia totius congregatiõis
buius immobili eiꝰ claruit lenitate· bre⸗
uiter perſtringamus. Nam licet alio hn
ius operis tendat intentio · vt ſcʒ abbatl
iohãnis · qui derelicta heremo illi ſe ceno
bio ſumma humilitatis vᷣtute ſubdide⸗/
ratpꝛofera mꝰ eloquia · nequaq; tamen
putamus abſurdum . ſi abſq; vlla circũ
itione verboꝝ · magna vt credimus ſtudi

ſt dies

oſis quibusq; virtutũ edificatio confe/⸗
ratur. In ĩgenti itaq; atrio ſubdiuali il
la monachoꝛuʒmultitudine per duode.
nariñũ numerũ diſtinctis oꝛbibus conſi/
dente:cũ quidam fratrũ ſuſceptũ fercu⸗
lum paulo tardius intu liſſet:ſub occaſi
one iſtius tarditatis pᷣdictꝰabbas pau⸗/
lus · qui inter turbas miniſtrantiũ fratꝝ
ſollicite diſcurrebat exerta manu pal⸗

ma eum ſub omniũ percuſſit intuitu· iita

vt ſonitus etiã auerſoꝛum vel longiꝰ cõ
ſidentium auribo reſultaret. Hoc ãt id
circo ab eo factum eſt vt cunctis qui ad⸗/
erant iunenis patientiam patefaceret ·
omnes qui interfuiſſent tali ſpectaculo
modeſtie erudirẽturexemplo. Quã ma
turo aũt id ſenioꝛ fecerit cõſilio· res ꝓba
uit. Mam memoꝛabilis patiẽtie iuuenis
tanta id aĩ lenitate ſuſcepit: vt nõ modo
nullus fuerit ex eius oꝛe ßmo pꝛolapſus:
vel tenuiſſimũ murmur tacita labioꝛuʒ
agitatione ſignatum · ſed ne ipa quideʒ
oꝝs modeſtia atq; tranquillitas· aut cõ
loꝛ ſaltem quantulũcũq; mutatus.Qð
factü nõ ſolum nobis· qui nuper ð ſyrie
monoſterio veniẽtes patientie huiꝰ vir⸗
tutẽ nõ tam euidentiby perceperamꝰ ex⸗
emplis · ſed etiã cunctis qͥ experti taliuʒ
nõ erant ſtudioꝛũ · ita mirũ fuit vt etiam
ſummis viris pꝛecipua per hoc factũ cõ/
ferretur inſtructio :ꝙ ſcʒ etiaʒ ſi patienti
am eius coꝛreptio paterna nõ mouerat
ne ſpectaculum quideʒ tante multitudi
nis vllo vultum eius ruboꝛis tinxiſſet in
Diciooo.
De humilitate abbatis iohan/
nis et interrogationenoſtra.
LCLap. ij. H
Mhoc itaq; cenobio repperimꝰ
i. antiqſſimũ ſenẽ noĩe iohãneʒ·
cuius verba pariter ⁊ humili⸗
tatẽ qua ſanctis oĩb pꝛeminebat neq̃ qᷓ;
ſilentio pꝛetereũda cenſuimꝰ.ſcientes eũ
hac maximepfectiõe viguiſſe · ꝗᷓ cñ ſit v/
tutũ oim mater ac totius ſpiritalis ſiru-
cture fundamentũ ſolidiſſimũ:a noſtris
penitus exulat inſtitutis. Ande ñ mirũ
4 4

Collatio XIX abbatis Johannis

eſt nec ad illoꝛũ ſublimitatẽ nos poſſe cõ
endere:qui nõ dicã vſq; ad ſenectã ſᷣ
cenobij permanere nõ poſſumꝰ diſcipli⸗
na b vix biennio ſubiectionis iugu ferre
ↄtenti ad pꝛeſumptionẽ noxie libertatis
ꝓtinus euolamus cũ tameipo illo ꝑuo
tpe nõ hm illam diſtrictionis regulã · ſed
ꝓ noſtri arbitrij libertate vtcuq; ſenion
ſubijciamur imperio · vtnõ patientie fru
ctũ ediſcere·ſ tps adipiſcende licentie ex
pectare videamur. Muc igitur ſenẽ cñ ĩ
abbatis pauli cenobio vidiſſemꝰ· etateʒ
pꝛimũ et gratiã viri qᷓ erat pꝛeditus am
mürati · demiſſo in terrã vultu pꝛecanice

pimꝰ. vt nobis pandere dignaret· quã

ob canſam relicta heremi libertate · et illa

pꝛofeſſione ſublimi · qua eũ pꝛe ceter eiuſ

Tem vite viris fama celebꝛauerat · ſubire
ingũ cenobij maluiſſe et. Ale velut impa⸗
rẽ ſe anachoretice diſcipline · ſbᷣlimita
te tante pfectionis indignũ · ad iunioꝛuʒ
ſcolas reuertiſſe dicebat ſi tamẽ vel ipo/
rũ inſtituta m pꝛofeſſionis meritũ poſ⸗
ſetimplere. Cnius reſponſionis humili
tatẽ cum refra gatio noſtre depꝛecatiõis
excluderet· ad extremũ ita exoꝛſus eſt.
Reſponſio abbatis Johannis

curheremũu reliquiſſet. Capᷣtij

NMachoreticã diſciplinã quaʒ
a me deſeruiſſe miramini · nõ ſolũ
nõ reſpuo nec reſuto·ſ̊ tota po
tius veneratione cõplectoꝛ atq; ſuſcipio

In qua poſt triginta annos · quos in ce/
nobij cõgregatione tranſegerã ita alioſ

viginti explelſe megaudeo · vt inter illos
qui eam vel mediocriter apetebant non

vſq; quaq; ſegnicie denotarer. Sed qꝛ

deguſtata eiꝰpuritas ſollicitudine inter
duz carnaliũ rerũ interpolata ſoꝛdebat ·
recurrere ad cenobiũ cõmodius viſuʒẽ·
vt ⁊ pꝛomptioꝛ arrepti planioꝛis ꝓPoſi⸗

ti cõſum matio ſequeret et minus de preꝛ

ſumpta ſublimioꝛis ꝓfeſſionis difficul⸗
tate periculuʒ. Melius enĩ eſt deuotũ in

minoꝛib · qᷓ indeuotũ in maioꝛib pmiſ

ſionibo inueniri. Et idcirco ſi quid elati
us immo liberius foꝛtaſſe pꝛotulero / g⸗

ſo vt nõ iactãtie vicio ſed edificationis
Veſtre depꝛomptů ſtudio cẽſeatis· quia
vobis tam ſtudioſe querẽtibus nibil de

Vritate exiſtimo ſubtra hendũ. Arbitroꝛ
eni inſtructionis vobis aliquid poſſe cõ
ferri · ſi pauliſper humilitate ſepoſita ſim
pliciter omnẽ ꝓpoſiti mei patefecero veri
tatẽ. Conſido enĩ quia nec apud vos de
libertate dictoꝛũ cenodoxie notaʒ · neq;

apud conſcientiã meã de ſuppreſſiõe ve⸗

ritatis quiddam mẽdacij crimen incur⸗
De virtute pꝛedicti ſenis quam
ĩ anachoretica exercuit diſcipli
na. Laß. ij.
AI quis igit᷑ ſecretis heremi de⸗

ſ flſectatus obliuioni tradere po-

S tuit humana conſoꝛtia · ac hm
hieremiã dicere · 1 diez hoĩs nõ deſiderg
ni · tu ſcis ego quo q; id dño ſuã gratiã

lar giẽte vel aſſecutũ vel certe aſſeqd anni
ſum fuiſſe me fateoꝛ: Itaq; pio domini

nfi munere memini me in huiuſmodira
ptũ frequenter exceſſum · vt obli uiſcerer
me ſarcina coꝛpoꝛee fragilitatis indutũ.

mentẽq; meã ita om̃es exterioꝛcs ſenſus

ſubito reſpuiſſe · eta cunctis materialib
rebus omnimodis exulaſſe· vtneq; ocu⸗
li neq; aures mee ꝓpꝛio fungerẽtur offi⸗

cio. et ita diuinis meditationib ac ſpi/

ritalibus theoꝛijs animus replebatur-

vt ſepe ad veſperam cibum me percepiſ

ſe neſcirem · ac ſequenti die de heſterna
abſolutioneieiunij penitus dubitarem.

Ob quã etiã cauſam ſeptẽ dieruz cib· H
eſt· ſeptẽ paximacioꝛũ paria ſequeſirati
in pcherio · id eſt· ad manuenſem ſpoꝛtã

die ſabbati reponũtur · vt refectio pꝛeter/

miſſa nõ lateat. Qua conſuetudine illiꝰ

q obliuionis erroꝛ excluditur vt exple⸗
tu bebdomade curſũ · ac ſolẽnitatẽ diei
ipius reuolutã · finitus panũ indicet nu
merus · feſtinitasq; diei ſacre ⁊ cõgrega
tionis ſolennitas lolitariñ latere nõ poſ
ſit. ſi etiã bũc oꝛdinẽille quẽ pꝛedixi/
mus mentis exceſſus foꝛte turbauerit · ni

hilominns qᷣtidiani oꝑis modus· dierũ

game
ras.
noe
mult
bift
illamn
ago
omne
nisf/
genite
toney

Des

4

ſoeſ
diumat
nead
nectan
ſitudo
ſenſus
honib
etan
lem ne
nlatinb
ſecuun
ansft
Wiso
ini
un d
☚
Unrei⸗
Nſapin
lann
eſſita
lberte
ludin⸗
to cor
ncaſ
ſbien
niuſi
Men
epe
der⸗

aus
ain
lbld⸗
Pbin
ſe⸗
inin
gom
wos
lew⸗
nar⸗

un
hi
.
ufn
den
gi
don
nodit
ilen
uti.
us
llb⸗
och/
ſwi⸗
zwr⸗
l
emn
.
guhi
ſen
u,
i
/
ei
u
gen
o 1
Hl
nitn
hion

numerũ ſignãs:arcet erroꝛẽ. Et vt cete

ras heremi ꝓptutes ſilentio pꝛetermittã
nõ enĩ eſt nobis de eaꝝ numeroſitate ac
multitudine ſed de ſolitudinis ac ceno/⸗
bij fine tractandum · cauſas potiꝰ ob q̃s

illam deſereremaluerim quas etiã vos
agnoſcere voluiſtis · breuiter explicabo ·

omneſq; illos quos enumeraui ſolitudi
nis fructꝰquibo ediuerſo ſublimioꝛibꝰ
meritis duxerim poſtponẽdos ·bꝛeui oꝛa
tione perſtrinadd. ð
De cõmodis heremi. Cap̃ᷣ.v.

Vamdinu igitun raritas eoꝛũ qͥ

9 in heremo tũc tpis moꝛabãtur
libertatẽ nobis largiẽdo diffu/

ſioꝛe ſolitudinis vaſtitate blandita ẽ · qᷓ;

diu maioꝛib remoti ſecretis frequentiſſi
me ad celeſtes illos rapiebam̃ exceſſus·
nec tanta viſitantiũ fratrũ irruens mul⸗/
titudo: parãda hũanitatis neceſſitate.
ſenſus noſtros ingentium curarũ diſten
tionibus aggrauabat ſolitudinis pla⸗/

ne tranquilla ſecreta :⁊ illam cõuerſatio

nem angelice beatitudini cõparandam-
inſatiabili deſiderio ac toto animi ardo
re ſectatus ſum · Sʒ cũ maioꝛ vt dixi nu
merus fratrũ· habitationẽ illius ſolitu⸗
dinis cepiſſet expetere · et coã guſtata va
ſtioris heremi libertate · nõ modo ignem
illum dinine cõtemplationis frigeſcere
feciſſet· ̊ etiãõ multimodis mentẽ carnali
um rerũ vinculis impediretelegi huius
diſcipline vtcũ q; im plere ꝓpoſitũ · qᷓ; in
illa tam ſublimi ꝓfeſſione carnalium ne
ceſſitatũ ꝓuiſione toꝛpeꝛe · vt ſi mihi illa
libertas ac ſpiritales denegant᷑ exceſſꝰ.
abiecta tamẽ craſtine dei penitus ſollici⸗
tudine· euãgelici me pꝛecepti cõſumma⸗/
tio conſoletur ·et id qdᷣ mihi de illa theo⸗
rica ſᷣlimitate ſubtrahit᷑· hac obediẽtie
ſubiectiõe rcõpenſetur. Miſeꝝ nanq; ẽ
cuiuſlibet artis ac ſtudij diſciplinã quẽ-/
piam pꝛofiteri et ad perfectionẽ eius mi⸗
nime pernenire. —
De vtilitate cenobů. Cap̃.qvi.
AVamobrẽ q;tis nũc in hac cõ/
uerſatione ꝑfruar cõmodis bꝛe

nit᷑ explicabo · vos vtrũ illa ſolitudinis
lucra his beneficijs valeãt com penſari ·
digeſta narratione perpendite:per qua,ʒ
etiã h̊ pꝛobare poſſibile eſt· vtrũ faſtidio
an deſiderio illius ſolitarie puritati his
malueriʒ cenobij an guſtijs coartari. In
hac igitur cõuerſatiõe diurni opis nul/

la ꝓuiſio ẽ · xenditionis vel coemptiõis

nulla diſtentio·nõ animi panis ineuita
bilis cura · nõ ſollicitudo coꝛpoꝛaliũ reꝝ:·

qua nõ tantũ ꝓpꝛijs· verũetiã multoꝛuʒ

adueniẽtiũ vſibus neceſſaria pᷣparant᷑
poſtremo nulla arrogãtia laudis huma
ne ˖ ꝗ immũdioꝛ his omnibo in cõſpectu
dei · etiã magnos heremi laboꝛes frequen
ter euacuat. Aerũ vt in illa anachoreti⸗
ca diſciplina illos elationũ ſpiritalium
fluctus ⁊ exitiabilis cenodoxie ꝑicula
pꝛetereã · ad hoc generale cunctoꝛuʒ pon
dus id eſt cõmunẽ parandi victus ſolli
citudinẽ reuertamurquęeovſq; menſu
rã non dico illius antiꝗᷓ diſtricnonis ex
ceſſit· que vſum olei penitus neſciebat ·
ſed ne hac quidẽ noſtri tempoꝛis remiſſi
one cepit eſſe contenta · in q̃ vno olei ſex⸗
tario itidem q; lenticule modio adueniẽ
tium vſibus pꝛeparatototius annuere
fectionis explebãtur officia · ita vt dupli
cato nũc ac triplicato modio neceſſitas
victualis vix queat exꝑediri.Et intantũ

apud nõ nullos vis noxie huiꝰ remiſſio

nis ĩcreuit · vt aceto amurcaq; permixtiſ
nõ illã vnã olei admiſceant guttã quã
pꝛedeceſſoꝛes noſtri:qui heremi inſtituta
maioꝛe abſtinentie virtute ſectati ſunt:
repellende tantum cenodoxie gratia in⸗
ſtillare cõſueuerant · ſed infringẽtes egy⸗
ptiacũ pꝛo ſalib caſeũ·plus olei quã ne
ceſſe eſt ſuperfundantet ita duos cibos
ꝓpria ſuauitate diſtinctos·:qui ſingilla⸗
tim diuerſoq; tꝑe monachũ reficere io⸗
cundiſſime poterantſub vnius ſapoꝛis
oblectatione ꝑcipiãt. Intm̃ ſane h̊ alke
kKreſis · id ẽ. materialiũ rerũ poſſeſſio ſuꝑ⸗
creuit · vt ſagũ qͥʒ qdᷣ abſq; verecũdia re
ferre nõ poſſum · ſub obtẽtu humanita
tis ac ſuſceptiõis huius anachorete in
3

ſuis habere cellulis ceperint vt illa pter⸗
mittã · quibꝰ attonita anima·ac ſpirita
libus theoꝛijs ſemper intenta ſpecialiuſ

ingrauatur · concurſus ſcilicet fratrum.

ſuſceptionis quoq; ac deductionis offi
cia· mutuas viſitatõies · diuerſarum q;
confabulationum atq; occupationum
interminabilem curam · quarum etiaʒ il
lo tempoꝛe quo hec videntur impedimẽ

ta ceſſare· tamen animuʒ conſuetudina

rie inquietudinis aſſiduitate ſuſpenſuʒ·
expectatio ipſa diſtendit. Atq; ita fit vt

anachoreſeos illa libertas huiuſcemodi

nexibus impedita· ad illaʒ coꝛdis ineffa
bilem alacritatem pꝛepedito non per⸗
ueniat aſcenſu· ac fructum heremitice ꝓ
feſſionis amittat: Qui ſi mihi in congre
gatione nunc atq; in turbis ſito fuerit
dTenegatus ſaltim quies anime coꝛdiſq;
tranquillitas: omnibus occupationib
abſoluta non deerit. Quę niſi illis quo
q; qui in ſolitudine commoꝛantur pᷣſio
fuerit laboꝛes quidẽ anachoreſeos ſuſti
nebunt · fructu vero ipſius fraudabunt·
qui non niſi quieta mentis ſtabilitate cõ
quiritur. Poſtremo etiam ſi mihiin ce
nobio conſtituto ab illa puritate coꝛdis
aliquid fuerit imminutũ· ero ſolius euã
gelici pꝛecepti compenſatione contẽtus ·
quod certum eſt omibus illis heremi fru

ctibus non poſſe poſtponi · vt ſcilicet de

craſtino nihil cogitemet vſq; ad finem
ſubiectus abbati illum aliquatenus vi
dear emulari de quo dicitur.humilia⸗
uit ſemetipſum factus obediẽs vſq; ad
moꝛtem · merearq; illius verbũ hu milit᷑
dicere · quia non veni facere voluntatem
meam · led voluntatẽ eius qui miſit me
patris.

Interrogatio de cenobi vel ſo

litudinis fructu. Cap. vij.
Ermanus. Quia te vtriuſ⸗
q; pꝛofeſſionis nõ quemadmo
dum multos pꝛicipia tantum/
modo contigiſſe · ſed ipa faſtigia conſcẽ⸗
diſſe manifeſtum eſt: quiſnam cenobite
quis heremite ſit finis optamꝰ agnoſce⸗

re. Nulli nam q; dubium eſt nemineʒ de
his vel fidelius poſſe vel plenius diſpu⸗
tare · qꝙ;ᷓ illum qui vtramq; perfectionem
longo vſu et magiſtra experientia conſe
cutus:meritum earum ac finem veridica
poteſt in ſinuaredoctrina.
Reſponſio ſuperinterrogatio/
ne pꝛopoſita. Cap̃̊. vi.

Ohannes. Anuz eundẽeq;

i bhominem in vtra q; pꝛofeſſione

Perfectum eſſe nõ poſſe abſolu⸗

te pꝛonunciare otuiſſem · niſi me pau⸗
coꝛum admodum retardaret exempluʒ.
MVagnum ſiquidem eſt in qualibet eaꝝ
conſummatum quempiã reperiri quã⸗

to magis ad plenum vtram q; perſicere·

arduum ac pene vtita dixerim homini !/
poſſibile eſſe perſpicuum eſt. Qð tamen
ſiquando pꝛoueneritnon ſtatim ad ge⸗

neralem foꝛmulam referri poteſt. Mõ · n·

aperte minima . id eſt de conſideratione

paucoꝛum . ſed de bis quę multoꝛum im
mo omnium ſubiacent facultati vniuer
ſalis eſt regula pꝛoponenda.Si qua væ-
ro rariſſime atq; a pauciſſimis obtinen
tur· ac poſſibilitatem cõmunis virtutis
excedunt velut ſupꝛa conditionem bu⸗
mane fragilitatis naturamq; cõceſſa · a
pꝛecepti ſunt generalbus ſequeſirãda.
nec tam pꝛo exemplo q; pꝛo miraculo re⸗
ferenda. Quaobꝛeʒ id qð inquirii tm

mediocritatem ſenſus mei bꝛeuiter inti⸗

mabo. Finis quidem cenobite eſt om̃es

ſuas moꝛtiſicare et crucifigere volunta

tes · ac him euangelice perfectionis ſaluta
re mandatuʒ nihil de craſtino cogitare·
Muã perfectionem pꝛoꝛſus a nemineni
ſi a cenobita impleni poſſe certiſſimũ eſt.
Queʒ virũ ylaias pꝛopheta deſcribẽs ·
ita beatificat atq; collaudat. Si auerte
ris a ſabbato pedem tuuʒ facere volun
tatem tuam in die ſancto meo · et gloꝛiſi
caueris eñ dũ ñ facis vias tuas·et nõ in
uenitur voluntas tua vt loquaris hmo
nem · tunc delectaberis ſuper dominũ · et
ſuſtollam te ſuper alnitudinem terre⁊ ci
babo te hereditate iacob patris tui. Os

gorp
ſano⸗
ſansel
ſucini
mien
on
lunn⸗
ucr.
Pnaton
kwich
kelee
pafun
woſſe⸗
ſeſſo
renie
geto
nis
ſenet
ilega
Nn
hurr
ie
hli

i⸗
e
ii
nan
Vr
Mnone
umin
mu
wV
en
nns
i⸗
14
64.
re⸗
n
ines
lona
ſunnt
GN
niven
nich
e
M
pii
Pͤin
fmno
i
l

10

SDeſfine cenobite et heremite

enim domini locutum eſt. Heremite xo
perfectio eſt · exutaʒ mentem a cunctl ha
bere terrenis · eam q; quantum humana
imbecillitas ſinit vnire cũ chriſto.Quẽ
virum hieremias pꝛopheta deſcribens.
Beatus inquit vir qui tulit iugum ab
adoleſcentia ſua·ſedebit ſolitarius et ta
cebit · quia leuauit ſe ſuꝑ ſe. Pſalmiſia
qͥ · Similis factus ſuʒ pellicano ſolitu
dinis. Nigilaui ⁊ factus ſuʒ ſicut paſſer
ſolitariusſintecto.Ad hunc igitur finem
quem vniuſcuiuſq; pꝛofeſſionis eſſe pꝛe
diximus · niſi eoꝛũ vterq; peruenerit · fru
ſtra ⁊ ille cenobij ⁊ iſte anachoreſeos ex⸗
petit diſciplinam. Meuter · n · virtutẽ ſuę

pꝛofeſſionis impleuit. .
Deconſummata ac vera perkfe⸗
ctlone · LCap̃. ix.

Ed hec meeritike · id eſt · non
integra et in omnibus con/
ſummata perfefectio·ſed ps
B perfectionis eſt. Rara eſt er⸗
go ⁊ pauciſſimis dono dei conceſſa per/
fectio. Is etenim vere ⁊ non exparte per
fectus eſt·qui et in heremo ſqualoꝛem ſo
litudinis · et in cenobio infirmitates fra⸗
trũ equali magnanimitate ſuſtentat.Et
ideo in vtraq; pꝛofeſſione perom nia cõ/
ſummatum inueniri difficile eſt· qa nec
anachoreta aktemoſynen id ẽ ↄtẽptũ ac
puationeʒ materialiũ rerũ · nec cenobita
txoꝛicã ad integrũ poteſt aſſeq purita/
tẽ · licet vtrũ q; pfecte abbatẽ moyſen atʒ

pafuntium duosq; macharios nouerizʒ

poſſediſſe.Qui ita erantin vtraq; pꝛo⸗
feſſione perfecti · vt cum vltra omnes he
remi accolas ſecedentes inſatiabiliter ſe
creto ſolitudinis paſcerentur·q;tum q;
in ipis erat neq̃qᷓ; inquirerent hana cõ
ſoꝛtia · tamen ita frequentiam ac fra gili⸗
tates ad ſe concurrentium ſuſtinebant ·

vt cum ad eos viſitationis vel pꝛofectuſ

gratia innumera fratrũ multitudo con⸗
flueret · tam iugẽ pene ſuſceptionis inqᷣe
tudinẽ immobili patientia tolerãtes · ni
hillaliud vel didiciſſe vel exercuiſſe om̃i

vite ſue tem pore crederentur.qᷓ; vt cõmu

munibus tantũ aduenientiũ officijs de
ſeruirentita vt apud cunctos eſſet am⸗

biguuz · in qua potiſſimũ pꝛofeſſione eo

rundem maioꝛ eſſet induſtria · id eſt: vtꝝ
in illa heremitica puritate.an in iſta con
uerſatiõe cõmuni: magnanimitas eoꝝ
mirabilius aptaretur.

De his qui imperfecti heremũ

petunt. LCLCayß.x.
Aleẽt aũt nõnulli ita diuturno
ſlilẽtioſolitudinis efferari · vt ꝓꝛ
ſuus hominũ conſoꝛtia perhoꝛre
ſcant · et cñ vel paululum a ſecreti ſui cõ/
ſuetudine · interueniente fratrum viſita
tione diſceſſerit· notabili mentis angoꝛe
et euidẽtibus puſillanimitatis indicijs
eſtuare. Qð vel maxime his euenire cõ⸗
ſueuit · qui nõ perfecte in cenobijs inſtitu
ti· nec excoct pꝛioꝛibus vicijs ad ſolita⸗
riam ſe vitam immaturo deſiderio trãſ
tulerunt. Qui in vtrãq; partẽ imperfe⸗
cti ſemper ac fragiles · quocũq; aura cõ⸗
motionis impulerit inclinantur. Mam
quemadmodum conſoꝛtio vel interpel/
latione fratrum impatienter exeſtuãtita
in ſolitudie ↄſiſtẽtes eiꝰipius qð expetũt
ſilẽtij nõ ferunt vaſtitatẽ:quixpe qͥ neip
ſam quidem rationem norunt · cuius cã
deſiderari vel expeti debeat ſolitudo ·ſed

hanc eſſe virtutis ac pꝛofeſſionis huius
exiſtimant ſummã · vt fratruʒ conſoꝛtia

declinantes. humanos tãtũmodo refu
giant ac deteſtentur aſpectus.
Interrogatio de remedio eoꝛũ
qui cito de cenobijs diſcedunt
Cap̃.xi.
Ermanus.Quo ergo vłno
bies vl ceteris qui eiuſdem fra-
guilitatis ac menſure ſunt reme⸗
dio poterit ſubueniri · qui in cenobialibo
diſciplinis ten uiter inſtituti · ante expul⸗
ſionem omnium vicioꝛũ habitationem
ſolitudinis cepimus affectaꝛe.vel qͥ pa⸗/
cto imperturbate mentis conſtantiaʒ· et
immobilem patientie poterimus apphẽ
4

tere firmitatẽ quiip̃as q ammodo ſco

las ⁊ exercitationis buius paleſtram· in
qua ad plenũ erndiri ac perfici prcipia

noſira debuerant · intem peſtiue intermiſ
ſa cenobij congregatione dereliquimꝰ?

Qualiter ergo nunc ſolitarie cõmoꝛan/
tes · perfectionẽ longanimitatis ac patiẽ

tieconſequemur- xvel quẽadmoduʒ has
ſibi ineſſe vel deeſſe virtutes exploꝛatrix

internoꝝ motuũ conſcia depꝛehẽdet · ne
foꝛte qꝛ ab hoĩm cõſoꝛtio ſegregati · nul

lis eoꝛundem irritatiõib pꝛouocamur ·
falſa eſtimatione decepti:tranquillitatẽ
mentis nos immobilem poſſidere creda/

muus.
Reſpõſio quomodo ſolitarius
vicia ſua poſſit agnoſcere.
Capᷣ.xvij.

ODhbannes. In veritate que⸗

rentibus medicinãremedia cu

rationũ abillo veriſſimo alaꝝx

medico deeſſenõ poſſunt · his pꝛeſ. ertiʒ ᷓ
valitudines ſuasnõ deſperãdo aut ne
gligendo contempſerint nec vulnerum

ſuoꝛum pericula celauerint aut medelã

penitẽtie pꝛocaci mente reſpuerint · H ꝓ

languoꝛibus ignoꝛãtia vel erroꝛe vel ne
ceſſitate contractis · humili tandem cau

tela ad ccleſtem medicum mente cõfuge

rint. Ideoq; noſſe debemus · ꝙ ſi ad ſoli
tudinẽ vel ad abdita loca nõdum cura⸗
tis vicijs ſecedamuseffectus eon tantũ
modo repꝛimatur nõ extinguatur affe⸗
ctus. Latitat enĩ intra nos immo etiam

ſerpit radixomniũ que extirpata nõ fue/
rint peccatoꝛũ:quã adhuc in nobis vi/
uere his depꝛehendimus indicijs. Aer
bi gratia. Cum in ſolitudine conſtituti ·
aduentũ fratrũ vel breuiſſimaʒ eoꝝ mo/
rã cũ quadaʒ eſtuantis animi anxietate
ſuſcipimus ineſſe adhucin nobis viua

ciſſimũ impatientie fomitẽ nouerimus.
Cüũ vo cniuſq; fratris ſperamus aduen

tũ ·ſi eo ꝓ neceſſitate aliq paululuʒ foꝛſi
tan demoꝛũte vel tacita indignatiõe iã

eius culpanerimus tarditate mẽtẽno

ſtrã immodice expectationis ſollicitudo

turbauerit· ire atʒ triſticie manifeſteĩ no
bis vicia reſidere ↄſcie nr̃e ꝓbauit exa⸗

mẽ. Itẽ ſi fratre vel codicẽ ad legendũ vł
qualibet aliã ad vtendũ ſpeciẽ poſtulã⸗
te aut nos illius petitio ↄtriſtauerit:aut
illũ negatiolnr̃a repulerit dubiũ ñ ẽ noſ
adhuc auaricie ſeu philargyrie laqdis
cõpediri.Qðᷣ ſi recoꝛdationẽ femĩe nob
vel cogitatio ſubita vel ſacre ſeries lecti⸗/

onis attulerit etin ea quadã nos ſenſeri
mus titillatione pulſ⸗ atos ſciamꝰ necdũ
extinctũ in mem bꝛis noſtris foꝛnicatiõis

ardoꝛẽ Si vero de cõparatione diſtricti

onis nr̃e ⁊ remiſſionis aliene vel tenuiſſi

ma mentẽ noſtrã teptarit elatio · certů eſt
dira nos ſupbie peſie coꝛruptos.Cuʒ H
ergo in coꝛde nrĩo depꝛebenderimꝰ vicio

rũ indicia · manifeſte cognoſcamus nobᷣ
nõ affectũ ß̃ effectuz deeſſe peccati. Que
vtiq; paſſiones ſi nos qñq; ↄuerſationi

miſcuerimꝰ hüane · ꝓtinus ð caunis no
ſtroꝝ ſenſuü pcedentes · pbat ſe enõ tune

pPmũ cũ eruperint naſci·vtũc demũ quia

din latuerint publicari.Etita vniuſcu
iusq; vicij radices ineſſe defixas ſibi cer
tis indicijs etiã ſolitarius depꝛehendit ·
qjuiſq; puritatẽ ſuã nõ hominiboſtẽta⸗

re.ᷣ illius cõſpectui inuiolatã ſtuduerit
exhibere quẽ latere omnia cozꝛdis archa
na nõ poſſunt. .
Interrogatio quomodo ſana⸗
ri poſſit qui ñ expurgatis vicijs
ſolitudinè ingreſſus ſit.
Lap xiij.
Ermanus. Argumenta qb

infirmitatũ indicia colligãtur·

et rõem diſcernendarũ egritu⸗

dinũ · id eſt quo pacto vicia ꝗᷓ celant᷑ in

nob valeãt dephendi · lucide ſatis aper
teq; percepimus. Om̃ia ſiqdem quoti⸗
diana experientia ac diut᷑nis nr̃arũ mo⸗
tibo cogitationũ ita vt dicta ſunt intue⸗
mur. Snpeſtigit᷑ vt quẽadmodũ ꝓbati
ones cauſeq; moꝛbon euidentiſſima no
bis rõne patefacte ſuntita etiã curatio/

jüt
i
r
can
gtt⸗
cri
arc
gu
eulc
wll
geg⸗
ſanin
duge
colt
ſune⸗
un

ſep
n

cen
gr
luth
ob
d
un
lal
lgn
won
Oſen
to
dis

nũ medela monſiret᷑. Nullinãqʒ dubiin.
eſt illũ poſſe rectiſſime de remedijs mala⸗/
rñ valitudinuʒ diſputare:qͥ earum pus
cauſas atq; oꝛigines egrotantiũ cõſcia
atteſtãte depꝛehenderit. Itaq; licet do⸗
ctrina beatitudinis tue vulneꝝ noſtroꝝ
archana nudauenrit · qͥ fit vt ſperare ali-
quid etiã de remedijs audeamus qꝛ taʒ
euidens declaratio moꝛbi ſpem remedij/

pollicet· tamẽ quia pmum vt ais in con

gregationibe initium ſalutis acqᷣritur·2
ſani in ſolitudineeſſe nõ poſſunt. niſi qs
pus cenobio . medicina ſanauerit· pni
cioſa rurſum deſperatiõe cõcidimus ne
foꝛte qͥ imperiecti cenobiũ relimusneqᷓ

q;; iam perfecti eſſe in beremo valeamus

Reſponſio ſuper eoꝛuʒ medici
M Lap. xiii.
Ohannes.De moꝛboꝝ ſuo
rũ curatiõe ſollicitis remediuʒ
ſalutare deeſſe nõ poterit · et id
circo eodeʒ modo quo vniuſcuiusq; vi
cij depꝛehẽdunt᷑ indicia · etiam remedia
ſunt querenda. M quẽadmodũ ſolita
rijs huane ↄuerſationis vicia diximus
nõ deeſle ita virtutũ ſtudia ⁊ inſtrumen
ta ſanitatũ om̃ibus etiã ab bũůana con
nerſatione diſcretis poſſe ſuppetere non
negamus. Cuʒ ſe igit᷑ impatiẽtie ſiue ire

perturbatiõibo incurſariillis quę ſupꝛa

oſtendimus indicijs vnuſquiſq; depꝛe

henderit: cõtrarijs ſemetipᷣin ſemꝑ obie
ctionibo exerceat· et ꝓpoſiti ſibi multimo
dis ininriarũ diſpendioꝛũ q; generibus
velut ab alio ſibimet irrogatis· aſſuefa⸗
ciat mente ſuã om̃ibo quę inferre impbi/
tas poteſt· perfecta hũilitate ſuccübere ·

atz aſpera ſibi queq; et intolera bilia fre
quẽter opponẽs· q;ta eis occurrere debe⸗

at lenitate omni ingiter coꝛdis contri/
tione meditetur. Et ita reſpiciens ad il⸗

las ſanctoꝝ oĩm ſiue ipiuſ oni paſſiões

vniuerſa nõ ſolũ ↄuicioꝝ ſ̊ etiã penarũ

genera · inferioꝛa meritis ſuis eſſe ꝓnũci ⸗

ansad omnẽ ſe doloꝛũ tolerãtiam pꝑa/

bit. Cumcq; aliquãdo ad cetus fratuum
aliqua fuerit inuitatione renocatusqdG
non poteſt vel raro etiazʒ diſtrictiſſimis
heremi accolis ñ ꝓpuenire · ſi mentem ſuã
etiam pꝛo leuiboquibusq; rebus depꝛe⸗
henderit tacite fuiſſe cõmotã: vt quida,ʒ

occultoꝛũ motunʒ ſeueriſſimus cenſoꝛ·

mox ſibi illa duriſſima iniuriarũ gña qͥ
bus ad perfectã tolerantiã ſemetipm qͥti
dianis meditatiõib exercebat expbꝛet ·
atq; itaſeobiurgãs ⁊ increpans alloq/
tur. Tu neille es bone vir · qui dum te in
illa ſolitudĩs tue exerceres paleſtra· oĩia
ſupaturũ mala conſtantiſſime pꝛeſume⸗/
bas· qui duduʒ cũ tibinõ ſolũ ſummas
ↄuicioꝝ acerbitates· verũetiã intoleran
da ſupplicia ipe ꝓponeres: ſatl validum
atq; ad oẽs ꝓcellas ĩmobilẽte credebas
Quõ inuicta illa patia tua· leuiſſimi x⸗
bi pluſiõeofoſſa ẽ: Quõ domü tuã ſug
illã ſolidiſſimã petrã tanta vt t᷑ videba
tur mole ↄſtructã. leuis aura cõmonitꝰ
Abi eſt ilud qð inani fiducia bellũ ĩ pa
ce deſiderãs ꝓclamabas: Oarat ſuʒ
nõ ſum turbat? vt cuſtodia mãdata tua
Et cum ꝓpheta ſepe dixiſti. ODꝛoba me
domine et tempta me · vre renes meos et

coꝛ meum· ⁊ pꝛoba me domine ⁊ ſcito coꝛ

meuʒ· interroga me et cognoſce ſemitas
meas · ⁊ vide ſi via iniquitatis in me eſt:
Quõ ingẽtẽ certaminis apꝑatũ exigua
hoſtis vmbꝛa ↄterruit:Cali ergo ſemet

ipm cõpunctiõis aĩadu erſiõe ↄdẽnãs.

inultã animi ſui cõmotiunculã eſſe non
ſinat· ſ̊ artioꝛe carnẽ ſuã ieiunij ac vigi⸗
liarũ coꝛreptiõe caſtigãs · ac iugibo cõti⸗
nentie penis culpã ſue mobilitatis excru
ciansid qð ad plenũ excoquere in ceno/
bij cõuerſatiõe debuerat · in ſolitudie cõ
ſtitutus H̊ exercitationis igne cõſumat.
Illud ſanead obtinẽdã iugẽ ac ſtabilẽ
patientiã ↄſtãter atq; ĩ mobiliter eſi tenẽ
duʒz · nõ licere nobis quibus lege diunina
nõ ſolũ vltio iniuriarũ b̊ etiã memoꝛiꝗ
phibet · cuiu ſlibet detrimẽti vlirritatõis
obtetu ad iracũdiã ↄmoueri n gig

Lollatio xIX Abbatis Johannis

grauius pᷣt eu enire diſpendiũ · qᷓ; vt ꝑcõ
motiõis ſubitã cecitateʒ veri atq; eterni
luminis claritate pꝛiuata ·ab illins qui
mitis ⁊ humilis eſi coꝛde contemplatio/
ne diſcedat:Quid g& pernicioſius ·quid
ve defoꝛmius · ꝙᷓ; vt quis honeſtatis iudi

cium ⁊ regulam ac diſciplinam recte diſ-

cretiõis amittat · et ea ſanus ac ſobꝛius
perpetret · quen? temulentus quideʒ qͥs
ac ſenſu indigẽs veniabiliter admiſiſſʒ:
Hecergo et his ſimilia detrimenta quiſ
q; perpendenit· non ſolum vniuerſa dã⸗
noꝛum genera · ſed etiam iniuriarum atʒ
penarum quecunq; poſſunt a crudeliſſi
anis irrogari · facili ſuſtentatione deſpici
et· nibil diſpendioſius iracundia.nec pᷣ⸗
cioſius animi trãquiullitate · ac perpetua
coꝛdis ſui iudicãs puritate.Ob quã nõ
ſolum carnalium · ſed etiam illaru ʒ quę
ſpiritales videntur rerũ ſpernenda ſunt
commoda .ſi alias acquiri vel perfici niſi
cum huius tranquillitatis perturbatio
ne non poſſunt. =
Interrogatio an ita caſtitas ſi⸗
cut etcetere paſſiões debeat ex
plorari. Laßp. xv.
Ermanus.Sicut ceteroꝛuʒ
vulnerum · id eſt · ire · triſticie · im⸗
patientie · per obiectionem con⸗
trariarum rerum medela monſtrata eſt ·
ita etiam contra ſpiritum foꝛnicationis
qð curationis genus nos oꝑteat adhi⸗
bere volumus edoceriid eſt · vtrum etiã
concupiſcentie ignis pꝛopoſitis ſicut il
lic maioꝛiboirritationuʒ augmẽtis poſ⸗
ſit extingui quod ſatis caſtitati credimꝰ
eſſe contrarium · ſi non ſolum exaggeren
tur in nobis libidinis incentiua ·ᷣ vel p⸗
tereunte mentis oculo perſtringentur.
Reſponſio quibas documẽtis
voſlitggnoi⸗ ci. Caß. xvi.
hannes. Queſtionem ꝗᷓ
i etiam tacentibus vobis narra-
tionem noſtram fuerat ſecutu⸗

„

ra · ſagax interrogatio veſira pꝛeuenit. et

idcirco efficaciter eam ſenſibus veſtris
concipiendam eſſe non ambigo: quãdo

quidem inſtitutionem noſtram acumen
veſtri pꝛeceſſit ingenij. Sine laboꝛe eniʒ
cuiuſlibet queſtionis dilucidaturobſcu

ritas cum abſolutionẽ eius anticipans
inquiſitio qͥ ducenda eſt antecedit. Ita⸗

qq remedijs quidem illoꝛum quę ſupꝛa⸗

diximus vicioꝛum · non ſolum nihil offi
ciunt· verumetiam multum conſerũt hu
mana conſoꝛtia. Nam frequentia im⸗
patientie ſue crebꝛius patefacta:quan⸗
to magis aſſiduum ſuperatis doloꝛeʒ cõ
punctionis intulerinttanto velocioꝛem
laboꝛantibus conferunt ſanitatem. Ob
qð etiam in ſolitudineconſiſtentes · cuʒ
irritationum fomes atq; materia ab ho⸗
minibus non poſſit exurgere· tamẽ earũ⸗
dem incitamenta debemus etiam ex ĩidu

ſtria retractare: vt aduerſus ea iugi cogi

tationum colluctatione pugnantibo no
bis medela pꝛomptioꝛ conferatur. Con
tra foꝛnicationis vro ſpiritum · diuerſa
ratio et diſpareſt cauſa. Naʒ quemad-
modum coꝛponi vſus libidinis carniſq;
vicinitas· ita etiam menti memoꝛia eius
eſt penitus ſubtrahenda. Satis eniʒ per
nicioſum eſt adhuc infirmis egriſq; pe-
ctoꝛibus vel tenuiſſimã rcoꝛdationẽ hu

ius paſſionis admittere · ita vt nõnunqᷓ;

eis etiam ſub recoꝛdatione ſanctaruʒ fe-

minarum-vxlut ſub ſacre lectionis hiſto

ria noxie titillationis ſtimulus excitetur
Cuius cauſa ſenioꝛes noſtri huiuſcemo
di lectiones ſub pꝛeſentia iunioꝛum ſo⸗/
lent conſultiſſime pꝛeterire.Sane perfe⸗
ctiſſimis quibusq; et ſummo iã affectu

caſtimonie conſummatis · pꝛobationes

quibus examinare ſe valeant deeſſe non
poſſunt · quibus perfectiſſima coꝛdis ĩte
gritas incoꝛrupto ↄſcie iudicio cõpꝛobe
tur. Erit & ummatiſſimo viro ſimilis
bis quę ſupꝛadicta ſunt etiã ſuper hac
paſſione pꝛobatio ſui ·ſcʒ vt qͥ ſeradices

o

gno

ſcite

ran
tere
fin

one

jüct
t
nie

hune
ne
ſed
gus
deen
ſal
ſed
lats
ſeſin
atch
wil
aul
tulen
Hor
one
Goch

p
lot
loo⸗
ee

i
i⸗

e⸗
Diſo
keun⸗
ſno
nlo
ſß
ſenn
Ms
von
zi

niis
hec
ias

S

moꝛbi buius penitus iam extirpaſſe co/
gnouerit exploꝛande ſi volet gratia ca/
ſtitatis interdum etiam aliquam explo⸗
ratricem ſui imaginationẽ poſſit admit·

tere. Ceterum ab bis qui adhuc minus
firmi atq; perfecti ſunt · hanc examinati⸗

onẽ nullatenus ↄuenit vſurpari · vt con
iũctionẽ femineã: ⁊ palpationeʒ qd ãmo

do tenerã atq; mollẽ· coꝛde ꝑtractet · erit

eni eis magis noxia qꝙᷓ; ſalubꝛis. Q
experimentũ huin ſcemodi hominibpti

hac ratione ſuppetere · vbi et ĩ experimto
ipᷣm eſt qð vitatur · et in ipſa exploꝛatio/

ne diſcrimen. Qum ergo perfectiſſima

quis virtute fundatus· ad illecebꝛã blã
dientium cogitationum nullum mẽtis
aſſenſumenullam carnis cõmotioneʒ in
ſe depꝛehenderit excitari:certiſſima puri

tatis ſuę capiet documẽta· ita vtad hac
atq; incoꝛruptionis bonũ · nõ ſolũ mete

poſſideat · h̊ etiã ſi coꝛꝑalẽ femĩe attactũ
cauſa cuiuſcunq; vt ſolet neceſſitat at⸗

tulerit: penitus ſenſũ paſſionis ignoꝛet ·

Hoc abbas iohannes cũ hoꝛe none refe
ctionẽ imminere ſenſiſſet.collationẽ fine
conclulit.

Explicit collatio abbatis iohã/
nis de fine cenobite ⁊ heremite
Incipiunt capitula collatiõis
abbatis pynurij de penitetie fi
ne et latiſfactionis indicio·
Lap.i.
Eabbatis pynufij humilitate
et eiuſdem latebꝛa.
ij De aduẽtu noſtro ad abbatẽ py
nufium,.
iij Interrogatio de penitentie fine
ecttt ſatiſtactionis indicio ·
iij Reſponſio de humilitate interro
Qationis noſtre.
vy De modo penitentie indulgen
L tie documento.
vi Interrogatio an r̃miniſcẽda ſint
ppto coꝛdis compũctiõe pctã.
vhj Belſponſio quouſq; anterioꝛum

ackuũ recordatio ſit habẽda

viij De diuerſis pnie fructibus.
ix NM vtilis ſit pſectus obliuio pec⸗

cati et ꝙ fla gicioꝛuʒ recoꝛdatio

x De ſatiſfactiõis ĩdicio et obliui

vunne pꝛeteritoꝛũ criminn.
xi In quo temꝑaliter ſit agenda pe
nitudo et in quo finem habere

Erxpliciũt ca pitula. Incipit col⸗
latio habita cum abbate pynu⸗/
io de penitẽtie fine et ſatiſſacti

onis indicio.

De bbatis pynufij humilita/
te et eiuſdem latebꝛa. Cap̃.i.

. gggcc ſingulan viri ab
pb5½ boatis pynuſij de fi⸗
H nee peniten tie pꝛece.
pta dicturus· ma⸗
gnã materie parteʒ

mihi videoꝛ amputare ſi bumilitatj eiꝰ

laudem · quã in quarto inſtitutionum li
bro · qui eſt ſuper inſutuendis renunciã
tibus titulatus · bꝛeui ſermone perſtrinx⸗

eram lectoꝛis faſtidio conſulens · hic ſilẽ

tio pꝛetermittam · cum pꝛeſertim multi il

lius opuſculi noticiam nõ habentes in
hanc poſſint incurrere lectionẽ et omis

dictoꝛuʒ vacillet auctoꝛitas · ſi dicentis
meritum ſu btrahatur. Hic ſiquideʒ cũ
haud longea panephiſi egyptia vt ülic
dictum eſt ciuitate · abbas et pꝛeſbiter in
genti cenobio pꝛeſideret·tantum q; eum
in omni illa pꝛonincia virtutum ſuaruʒ
atq; ſignoꝛum gloꝛia ſublima ſſet · vt ſi⸗
bi iam videretur retributione laudis
humane laboꝛum ſuoꝛum recepiſſe mer⸗/
cedem · timẽs ne ſibi ſpecialiter inuiſa xo
pularis fauoꝛis inanitas:fructum pꝛe/
mij vacuaret eterni: occulte monaſteri-
um ſuum fugiens:ad intima thabennẽ⸗
ſium monachoꝛum ſecreta contendit

Collatio xx Abbatis Pynufij

vbi non heremi ſolitudinem· nõ ſingula
ris vite vbertatemquã etiam im pꝑerfecti
quiq; laboꝛeʒ obedientie in cenobijs nõ
ferentes · ſuperba nõnũq; pꝛeſumptione
ſectantur ·ſed celeberrimo pꝛeelegit mo⸗

naſterio ſubiugari · Abi tamen ne vllo
habitus ſui pꝛoderetur indicio indutuſ

Vſte ſeculari · multis vt illic moꝛis eſt di
ebus lachrymãs pꝛo foꝛibus excu bauit ·
atq; ad omniũ genua pꝛouolutus ·poſt

eoꝛũ diuturna faſtidia quiad exploꝛan⸗

dum eius deſiderium in vltima eum iaʒ

etate velut panis egeſtate cõpulſum· nõ
ſincere illius pꝛopoſiti ſanctitatem expe/

tiſſe dicebant · tandem vt ſuſciperet᷑ ob⸗

tinuit. Abi adoleſcenti cuidam fratri

hoꝛtum ſuſceperat excolendũ:ĩ admini
culum deputatus cum nõ ſolum omia
quęidem pꝛepoſitus imperaſſet · vel quę
iniuncti operis cura poſcebat:cum ami⸗
ratione taʒ ſancte bumilitatis impleret ·
vrum etiã quedam neceſſaria opera· ꝗᷓ
pꝛopter hoꝛroꝛeʒ ſui a ceteris vitabant ·
ita furtiuo per noctem laboꝛe perſiceret ·

vt diluculo omnis illa congregatio taʒ

vtilium operum admirãs ignoꝛaret au⸗
ctoꝛem. Cunq; ita triennium ferme illic
gaudens deſideratis tam iniurioſe ſbie/
ctiõis laboꝛibus exegiſſetaccidit vt qui⸗
dam frater eidem cognitus exillis vnde
ille diſceſſerat egypti partibus adueni⸗
ret. Qui cum indumentoꝛum eius atq;
officij vilitate pꝛomptiſſime agnitionis
facilitatem diu heſitãs cohiberet · poſt ex
ploꝛationẽ manifeſtiſſimã ad eiꝰ genua
pꝛouolutus · pꝛimũ ſtupoꝛem fratribus
cũctis · de hinc pꝛodito etiã nomine · qd
apud illos quoq; pꝛecipue ſanctitatᷣ fa⸗
ma vulgaueratetiã doloꝛem com pucti⸗
onis incuſſit · ꝙ ſcilicettanti meriti ac ſa⸗
cerdotij virumtam iniurioſis operibus
deputaſſent. Sed poſtqᷓ; flẽs vbertim·⁊
diabolice inuidie quaſi grauem pꝛoditi⸗/
onis ſue imputans caſuʒ · ad monaſteri
um ſuum honoꝛifica fratrũ cuſtodia am
biente perductus eſt· exiguo illic tempoꝛe
demoꝛatus rurſus offenſus eſt ipſis ho

noꝛis ſui ac pꝛimatus obſeqijs: ac furtiz
aſcendens nauem ad paleſiinã ſyrie pꝛo
uinciam tranſmeanit · vbi velut incipiẽs

atq; nouicius in illo in quo nos degeba
mus monaſterij receptꝰ habitaculo · in
noſtra cellula ab abbate pꝛeceptus ẽ cõ/
manere. Sed neillic quidem diu virtu⸗

tes eius ac merita latere potuerũt. Naʒ

ſili ꝓditione detectus·atʒ ad monaſteri
um ſuum cum ingenti honoꝛificentia ac

laude reuocatustandem qð erat eſſe cõ

pulſus eſt. .
Deaduentu noſtro ad abbatẽ

pynufium. LCLap. ij.
AIinmi itur poſtnõ longetrm⸗
c pus nos quoq; egyptuʒ petere

ſancte inſtitutionis deſideriuʒ
cõpuliſſet· ſummo euʒ affectu ac deſide
rio ꝑquirẽtes tanta eius ſumus gr̃a atʒ
hüanitate ſuſcepti· vt nos tãq; pᷣſtinos
ſincellitas etiã cellule ſue quã in extrema
hoꝛti parte cõſtruxerat honoꝛaret hoſpi
tio · Abi cũ ſat ardua atʒ pcelſa· cnidã
fratri monaſterij regulã ſubeũti:coꝛã oĩ
bus in ſynaxi fratribo pꝛecepta tradidiſ-

ſet ˖ ꝗᷓ in q̃rto vt pꝛediximus ĩſtitutionũ

libꝛo q;ta potui bꝛeuitate cõplexus ſuʒ
tã incõpꝛehenſibilia nobis taq; mirifica
Vere abrenũciatiõis culmĩa videbãtur
vt nullomodo illuc hũilitatẽ noſtrã cre⸗
deremus poſſe conſcendere. Igit᷑ deſpe⸗
ratione deiecti · et ipᷣo etiã vultu intimaʒ
cogitationũ amaritudinẽ non celantes·
ad beatũ ſenẽ ſatis anxia mente recurri⸗
mus.Cui ꝓtinus cauſam tante meſtitu
dinis inquiyenti · abbas germanus gra⸗
uiter ingemiſcens ita reſpondit.
Interrogatio ð penitentie fine
etſatiſfactiõis indicio.Capᷣ.iij.
Ermanus.Quanto magni
ficentioꝛ atq; ſublimioꝛ incog⸗
nitenobis bᷣmo doctrine · iter ar
duũ pꝛecelſiſſime renunciationis aperu/
it· ⁊ qſi remota ocłoꝝ nroꝝ caligine ↄdi
tum celo culmen eius oſtendittãto ma.
ioꝛe deſperationis mole depᷣmimur. Im
menſitatem ſiq dem eius cuʒ exiguitate

nol
ctia

Fri
igne
ſece

ſenn

ſen

fimi

Aln

n
nann
Cnne
umd.
daft

ſe⸗

n

nogt
cune

gu

gnoꝛ
tutep
topte

ino

onin
fror
ſen
e⸗
nanen

d

o
teſt
bꝛe
cel
hte
Pan

ts
lit⸗

4

ul

;
es
w
ſin
6

10
o
na
n4⸗
Sn

tatt

ſentimuns. Nam ponderibus nimie de⸗
ſperationis oppꝛeſſi · quodãmodo dein
fimis ad inferioꝛa ꝓlabim̃ · Anũ ꝓinde
ac ſingulare pꝛeſidium medelã nr̃is põt
conferre vulneribo · vt de fine penitẽtie et
maxime de ſatiſfactiõis indicio aliq̃ diſ
camus· vt certi de remiſſione pꝛecedenti
um delictoꝛũ · poſſimus etiã ad conſcẽdẽ
da faſtigia pꝛedicte ꝑerfectiõis aĩari.
Reſponſio de humilitate inter⸗

rogationis noſtre. Lapᷣ.iii.
ynufius.Delectoꝛ quidẽ ad
2„ modum copioſis hũilitatis ve

ſtre fructiby · qs etiam cellule illi
us quondã habitatione ſuſceptus nõ ĩ⸗
curioſa eſtimatiõe perſpexi · valdeq; con

gaudeo quia id qð a nobis oĩm chriſti⸗

anoꝛũ infimis ſola foꝛſitan verboꝝ liber⸗

tate pꝛecipit · tanta admiratione ſuſcipi
tis · vt cum ea ſi nõ falloꝛ haud ſegnius
qꝙ́ᷓ;a nobis dicta ſunt impleatis:cũq; ſic

memini laboꝛe oꝑis vri pene dictoꝝ no
ſtroꝝ exequet᷑ induſtria ·ita meritum ve
ſtre virtutis occulitis tam qᷓ; ſi nulla ad
vos eoꝝ quęquotidie exercetis aura p⸗
uenerit. Sed quia idipᷣm ſumma laude

digniſſimũ eſt · q velut adhucrudes in

cognita vobis eſſeiſta ſanctoꝝ inſtituta
teſtamini .id qð a nob ſedulo poſtulatis
bꝛeuiter vt poſſumus cõplectemur. Ne
ceſſe eſt enĩ vt vltra poſſibilitatẽ noſtraʒ
atq; virtutẽ · antiꝗᷓ familiaritatis veſtre
pareamus imperio. Itaq; de penitentie
exhoꝛtatione vel merito multi nõ ſolũ di

ctis verũetiã ſcriptis plurima vulgaue/
rüt · mõſtrantes quãta eius vtilitas · qᷓn/
ta virtus quãtaq; ſit gra.ita vt deo pꝛe
terit facinoꝛibus offenſo · tamq; iuſtiſſi.

mã penã ꝓ tantis criminibus inferenti-

ſi dici ſas eſt quodãmodo obſiſtat.⁊ q̃ſi
inniti vt ita dixerim dexterã ſuſpedat vl
toris· Nerum hec omnia vobis · xel p ſa

De ſine pnie et ſatiſfactõis indicio

viriũ nr̃aꝝ metiẽtes ⁊ nimiã abiectionẽ
ignauie noſtre· cũ infinita virtutis oſten
ſe celſitudine conferẽtes; paꝛuitatẽ nr̃aʒ
nsõ ſolum ad illa nõ poſſe proficere · werũ
etiã ab eo qð eſt deterius deficere poſſe

pientia ſupernaturali · vel pꝛo indefeſſo

ſacrarũ ſtudio literarũ ita cognita eẽ nõ

ambigo vt de his pꝛima plãtatio veſire

cõuerſationis inoleuerit. Deniq; nõ de

penitẽtie qualitate· ſed deeius fineac ſa/

tiſfactiõis ĩdicio ſolliciti ·id qð ab aliss
pꝛetermiſſum eſt ſagaciſſima interrogati
one diſquiritis. Quapꝛopter om̃i bꝛeui
tate atq; cõpendio ꝓpoſitiõis veſire deſi
derio ſatiffacere nitimiur.
Demodo penitentie ⁊ indulgẽ

tie documento. LCap. v.

Enitẽtie plena ⁊ pfecta diffini⸗
tio eſt · vt peccata ꝓ quibo peni⸗
tugdineʒ gerimus vel quibo nr̃a

conſciẽtia remoꝛdet᷑ · neq̃q; vlterius ad
mittamus. Indiciũ vo ſatiſfactiõis ⁊ ĩ
dulgẽtie eſt · affectus quo q; eorũ denfis
coꝛdibe expuliſſe Nouerit enĩ vnnſquiſ
q nec dũ ſe peccatis pꝛiſtinis abſolutũ.
qGOdin ſibi ſatiſfactiõi ⁊ gemitibꝛ incubã
ti · vel illoꝝ ꝗᷓ egit vel ſimiliũ criminũ an/

te oculos imago pꝛeluſerit · eoꝛũqʒ nõ di
cã oblectatio · ̊ vel recoꝛdatio infeſtane/

rit mẽtis archana. Itaq; tũc ſeis qͥ ꝓ ſa

tiſfactione puigilat a criminib abſolu

tũ ac de pꝛeteriſᷣ admiſſis veniã ꝑcepiſſe

ↄgnoſcat · cũ neq qᷓ; coꝛ ſuũ eoꝛũdẽ vicio
rũ illecebꝛis ſenſerit vel imaginatiõe per
ſtrĩgi. Quãobꝛẽ veriſſimus qͥdã exami/
natoꝛ pnie.⁊ iudex indulgẽtie in ↄſcĩa re

ſiget nja · qͥ abſolutionẽ reat nr̃i añ co⸗

gnitiõis iudicij diẽ adbuc nob in hac

carne cõmoꝛãtibo detegit · 2 finẽ ſatiffa⸗

ctiõis ac remiſſiõis gtiã pandit.Et vt q̊

eagdem quę dicta ſunt ſignificantius ezx
pꝛimãtur · tum demũ pꝛeterita nobis vi
cioꝛum contagia remiſſa credẽda ſunt ·

cum fu erint d coꝛde noſiro pꝛeſentium

voluptatũ deſideria parit᷑ paſſionesq;
TLepulſe. RS

–

Interrogatio an reminiſcenda

ſint pꝛo coꝛdis compunctione
peccata. Cap̃. vi.

Ermanus. Et vnde nob gi⸗
grni poterit hu miliationis illa
ſancta ſalutarisq; cõpunctio-

Collatio xX Abbatis

quę ex perſona penitentis ita deſcribit.

pct m̃ meũ cognitũ tibi feci: et iniuſtitiã

meã nõ operui · dixi pꝛonũciabo aduſuʒ

me iiuſticiã meã dñno · vt illð qͥʒ qð ſeqͥr᷑
efficacit᷑ dicere meream:⁊ tu remiſiſtiĩpi
etatẽ coꝛdis mei:vłquẽadmodũ in oroe
ꝓſtrati:noſmetipos ad cõfeſſionis lacry
mas valebimus excitare per quas deli⸗
ctoꝝ veniaʒ cõſeqͥ mereamur · ſm illud.
laua bo per ſingulas noctes lectũ meuʒ·
lachrymis meis ſtratuʒ meum rigabo · ſi
peccatoꝛum noſtroꝛum memoꝛiã de no/
ſtris coꝛdibus extrudamus.Quã iube⸗/
mur econtrario tenaciter cuſtodire dicẽ

te domino. Etiniquitatü tuarum nõ re
coꝛdaboꝛ· tu vero memento. Ob quã reʒ

nõ ſolum operans· verumetiaʒ oꝛãs ad
peccatoꝛum meoꝛũ recoꝛdationẽ mentẽ

meam de induſtria reuocare contendo-

vt ad humilitatem verã ⁊ contritionem
coꝛdis efficacius inclinatusaudeaʒ di
cerecum ꝓpheta. Nide humilitatẽ meã
et laboꝛẽ meñ/et dimitte om̃ia pctã mea.
Reſponſio quouſq; anterioꝛũ
actuũ recoꝛdatio ſu habenda.
* Lap. vij.

ynufius Interrogatio vrf̃fa

vy3lætiam ſupꝛa dictum eſt non de
Peenitentie qualitate· ſed de eiuſ
fine pꝛopoſita eſt·et de ſatiſfactionis in/
dicio · ad quã cõgrue vt arbitroꝛ conſe⸗
quenterq; reſponſum eſt · Ceteruʒ hqð
e peccatoꝛũ recoꝛdatõe dixiſtis · vtile ſa
tis ac neceſſariũ eſt · ſed adhuc agentib⸗
penitentiam · vt cum iugi pectoꝛis ſui cõ/
tuſione pꝛoclamẽt. Quoniã iniquitatẽ
ego cognoſco ·et peccatũ meũ ↄtra meẽ
ſemper. Illd et adijciãt. Et cogitabo p
pctõ meo. Dũ er go agimus penitentia·
⁊adhuc vicioſoꝝ actuũ rcoꝛdatõemoꝛ
Temur.neceſſariũ eſt vt ignẽ conſcĩe nf̃e
oboꝛtus exconfeſſione culpe lachrym aꝝu
im ber extinguat. Cuʒ wero cuiq; in hac
hũilitate coꝛdis ⁊ ſpũs ↄtritione defiro ·
atq; in laboꝛe ⁊ gemitu perdurãti · hoꝛũ
recoꝛdatio fuerit conſopita· et cõſcie ſpi⸗/
na de medullis anime gratia dei miſerã

tis euulſa · certů eſt eñ ad ſatiffactiõis fi,

nem atq; indulgẽtie merita perueniſſe.
et ab vniuerſoꝛũ criminũ labe purgatũ.
Id quã tamen obliuionẽnõ alias pue⸗
nitur · niſi per obliterationẽ viciox atq;
actuũ pꝛiſtinoꝝ·et perfectã coꝛdis atq; ĩ
tegrã puritatẽ · quã ſine dubio nullꝰ eo/
rum qui per ignauiã ſiuecontemptũ vi
cia ſua purgareneglexerit aſſequer· ni⸗
ſi qui gemitus atq; ſuſpiria meſta iugi⸗
tate continnãs omnẽ ſoꝛdiũ pꝛiſtinaruʒ
excoxerit labem · et virtute animi atz ope
re ꝓclamaueritad deũ. Delictü meũ co/
gnituʒ tibi feci iniuſticiam meam non
operui.Et fuerüt mihi lachryme mee
panes die ac nocte · vt conſequent mere
atur audire. Quieſcat voxtua a ploꝛa
tu · ⁊ oculi tui a lachrymis:quia eſt mer
ces oꝑis tui ait dñs. Illð quoq; ſimilir
ad eũ voce dñi dirigat · deleni vt nubẽĩ
iqtates tuas ·et q̃ſi nebulã peccata tua.
Et iterũ.Ego ſuʒ qui deleo iniquitates
tuas ꝓpterme⁊ pctõꝝ tuoꝝ iã nõ recoꝛ
dalvꝛ. et ita funiculis pctõꝝ ſuoꝝ qͥᷣb
vnuſqsq; ↄſtringit᷑ abſolutus: dño cũ
omi grarũactiõe cãtabit. Dirupiſti vin
cula mea tibi ſacrificabo hoſtiã laudis.

De diuerſis penitentie fructi⸗

bus· LCLaß. viij.
Oſt illam nãq; generalem bap
p tiſmi gratiã · et illud pꝛecioſiſſi⸗

mũ martirij donũ qð ſãguinis

ablutione conquiritur · multi ſunt peni
tentie fructus·per quos ad expiationem
criminũ peruenitur. Mon enĩ tantũ ſim
plici illo pñie noĩe ſalus eterna repꝛomit
titur · de qᷓ btũs apłs petrus. Penitemĩ
inqt ⁊ ↄutimini vt deleantur pctã vr̃a
Et iohãnes baptiſta vel ipᷣe dñs. Peni
tentiam agite appꝛopinquabit enim reg
num celoꝛum. Sed etiam percharitaſ
affectum peccatoꝛum moles obrnitur ·
charitas enim operit multitu dinẽ pctõ/
rum. Similiter etiã per elemoſynarũ fru
ctũ vulneribus noſtris medela pᷣſtat᷑ · qꝛ

ſicut aquaextinguit ignem· ita elemoſy⸗

—212

ue
mar
tio
lust
ſoſt
oſu
ſuſas

oren
dns
nüc
di
nſne
tat
tates
ficne
ſañſ.
um
tldbe
(atan
pen
lum
mei
nefae
ſoie
wuntte
ſat
Wi
Clns
Mnin
ndr
ſeſeee
ii
In
tero
eüo
bit
ſeca
ſen⸗
ni
pune
Get
dicn
itp
mi

/

p
ͦ
inis
w
nen
iſn
ni
mi
n

na extinguit peccatum. Ita ⁊ perlachry

marum pꝛofuſionem conquiritur ablu

tio peccatoꝛum · Lauabo enim per ſingu

las noctes lectum meum lachrymis me

is ſtratum meñ rigabo. Deniq; oſtendit
eas ſubiungens non inaniter fuiſſe pꝛo⸗

fuſas. Diſcedite inquiẽs a me omnes q

operamini iniquitatẽ ·quoniã exaudinit

dns vocẽ fletus mei. Necnon per crimi⸗/
nũ confeſſionẽeoꝝ abolitio conceditur.
Dixi en ait pꝛonũcia bo aduerſuʒ me in

iuſiiciam meã dño:et tu remiſiſti impie
tatẽ coꝛdis mei.Et iterũ. Narra tu iniqͥ
tates tuas pᷣmus vt iuſtificeris. Per af

flictionẽ quoq; coꝛdis ⁊ coꝛxoꝛis admiſ

ſoꝛũ ſcelerũ remiſſio ſimiliter obtinetur.

Nam vide inquit humilitatem meam

et laborem meum . et dimitte omnia pec

cata mea · Pꝛecipueq; per emen datioæ⸗
nem moꝛum. Mam auferte inquit ma⸗
lum cogitationum veſtrarũ ab oculis

meis · quieſcite agere peruerſe · diſcite be⸗
nefacere · ꝗᷓrite iudiciũ:ſubuenite oppꝛeſ⸗

ſo· iudicate pupillo· defendite viduã· et
Venite ⁊ arguite me dic dñs Et ſi fuerint
peccata veſtra vt coccinũ · velut nix deal
babũütur et ſi fuerint rubꝛa quaſi vermi ⸗

culus: velut lana alba erũt. Interdũ eti
am interceſſione ſanctoꝝ im petratur ve⸗
nia delictoꝝ · qui eni ſcit fratrẽ ſuũ pecca

re peccatũ nõ ad moꝛtẽ · petat ⁊ dabit ei

vitã deus peccãti nõ ad moꝛtẽ. Et iteꝝ.
Infirmatur qs ex vobis ·inducat pᷣſbi/
teros eccleſie ⁊ oꝛent ſuper eũ. vngentes

eũ oleo in noĩe dñi · et oꝛatio fidei ſalua,

bit infirmũ · et alleuabit eum dñs · et ſi in
peccatis ſit dimittentur ei · Nõnũqᷓ; mi

ſericoꝛdie ac fidei merito labes excoquir
vicioꝝ · m illud · Der miſcdiam ⁊ fideʒ

purgatur peccata · Oer cõũſionẽ plerũ-
q; et ſalutẽ eoꝝ qui noſtris monitis acpᷣ

dicatione ſaluãtur:qm̃ qui cõuerti fece-.
rit peccatoꝛẽ ab erroꝛe vie ſue ſaluatani

mãa eius a moꝛte · ⁊ operit multitudinem

peccatoꝛũ. Per indulgentiã nihilomi⸗
nus ⁊ remiſſionẽ noſtrãad indulgentia

noſtroꝝ facinoꝝ pernenit · Si ei dimiſe

Ge fine pnie et ſatiſfactõis indicio

ritis hominibus peccata eoꝝ dimittet et
vobis pater veſter celeſtis delicta vra.

Videtis ergo quantos miſcdie aditus

patefecerit clemẽtia ſaluatoꝛis· vt nemo
ſalutem cupies deſperatione frangatur
cum videat ſetantis ad vitam remedijg

inuitari. Si eniʒ pꝛo infirmitate carnig

afflictione ieiunioꝛuʒ abolere te peccata

non poſſecauſaris · nec potes dicere · ge⸗

nua mea infirmata ſunt a ieiunio:⁊ caro

mea immntata eſt pꝛopter oleuʒ: quia ci
nerem tanqᷓ; panem manducabam · ⁊1 pp
tum meum cum fletu miſcebam:elemoſi

narum ea redime largitate. Indigentiſſi

nõ habes qð impartias · licet nu llum ab
hoc opere neceſſitas inopie ac pauꝑtatis

excludat: quãdoquidem ⁊ illius vidue

duo tantũ era ingentibus diuitum mu

neribus pꝛeferanturet pꝛo calice aꝗᷓ fri

gide mercedem ſe redditurunʒ dñs repꝛo

mittat · certe abſq; illis moꝛũ poterꝭ emẽé⸗

datione purgari.O ſi perfectionem vir

tutum extinctione vicioꝛum omniũ non

potes adipiſci :ſollicitudinẽ piã erga vti

litatem aliene ſalutis impende. Si autẽ

te idoneum huic miniſterio non eſſe con

quereris· operire peccata poteris charita
tis affectu. In hoc quoq; ſi te fragileʒ fe

cerit quelibet mentis ignauia· oꝛatione

ſaltem atq; interceſſione ſanctoꝛũ reme/
dia vulneriby tuis humilitatis affectu
ſubmiſſus imploꝛa. Poſtremo quis eſt
qui nõ poſſit ſuꝑpliciter dicere. Pctm̃

meũñ cognitum tibi feci · et tiuſticiãõ meã

nõ operni.vt per hanc confeſſioneʒ etiã
illud confidenter ſubiungere mereat᷑ Et
tu remiſiſti impietatem coꝛdis mei. ſi
verecundia retra hente reu elare ea coꝛaʒx
hominibus erubeſcis · illi quem laterenõ

poſſunt confiteri ea iugi ſupplicatiõe ñ

deſinas ac dicere. Iniqtatem meaʒ ego
ↄgnoſco · et peccatum meũ contra me eſt
ſem per · tibi ſoli peccaui:⁊ malum coꝛaʒ
te feci · qui et abſq; vllius verecũdie pub
licatiõe curare ⁊ ſine ĩ ꝓperio pctã dona

re ↄſueuit.Doſt iſtud quoq; tam pꝛom

ptum certumq; ſu bſidinʒ aliud quoq;

adhuc facilius largita eſt nobis diuina
dignatio.ipᷣam q; remedij opem noſtro
cõmiſit arbitrio: vt indulgentiã noſtro/
rñ ſcelerum pꝛo noſtro pꝛeſumamꝰ affe/⸗
ctu.dicẽtes ei. Dimitte nobis debita no
ſtia· ſicut ⁊ n. d.debi.noſtris. Quiſquis
igitur ad indulgentiã ſuoꝛum criminũ
eſiderat peruenire ·iſtis ſemetipᷣm apta
re ſtudeat inſtrumẽtis· nec obdurati coꝛ
dis peruicacia a remedio ſalutan fontẽ
tãte pietatis auertat.quia etiã ſi hec oĩa
fecerimus ·nõ erunt idonea ad expiatio
nem ſcelerũ noſtroꝛũ · niſi ea bonitas dñi
clementia q; deleuerit.Qui cuʒ religioſi
conatus obequia ſupplici mẽte a nobis
oblata perſpexeritexiguos pamosq; co
natus ĩmenſa liberalitate pꝛoſequit᷑ di⸗
cens. Ego ſum ego ſum qui deleo iniq/
tes tuas ꝓpter me·⁊ ꝑeccatoꝝ tuoꝝ iam
nõ recoꝛdaboꝛ.Ad hunc ergo quẽ pꝛedi/
ximus ſtatum quiſq; conſcenderit · ſatiſ-
factionis gratiã quotidianis ieiunijs et
moꝛtificatõe coꝛdis ⁊ coꝛpoꝛis aſſequit·
q; ſcriptũ ẽ Sine ſãguinis effuſiõe ñ fit
remiſſio · M imerito Caro eĩ ſanguis

regnũ dei poſſidere ñ pñt.Et ideo quiſ.

quis ab huius ſanguinis effuſione gla⸗
diñ ſpus qð eſt verbũ dei voluerit inbi⸗/
bere · abſq; dubio illa hieremie pꝛophete
maledictione plectetur NMam maledictꝰ
inquit qui pꝛohibet gladium ſuũ a ſan/
guine. Hic namq; eſt gladius qui illuʒ
noxiũ ſanguinẽ quo aĩatur materia pec
catoꝛum ſalubꝛiter fundens· quicquid
repperit in membꝛis anime noſtre carna⸗
le terrenũ ve concretũ ·reſecat ⁊ abſcidit
ac moꝛtificatos vicijs viuere do ⁊ ſpi⸗
ritalibus facit vigere virtutiby· et ita iaʒ
nõ recoꝛdatione veteris admiſſi · ſ ſpe fu
turoꝛum gaudioꝛũ flere incipiet · nec taʒ
xe pꝛeteritis malis ꝙᷓ de futuris ſeu ven
turis cogitans bonis· nõ ex peccatoꝝ me
roꝛe lachrymas· ſed ex eterne illiꝰ leticie
alacritate pꝛofundit atʒ obliuiſcens ea
gquę poſterioꝛa ſunt ·id ẽ carnalia vicia ·
ad ea que ĩ ante ſunt extẽditurhocẽſpi⸗
ritalia dona atq; virtutes.

Collatio xx Albbatis

.

ð

Q vtilis ſi hꝛofectus obliuſo
peccati et ꝙf lagicioꝛũ recoꝛda⸗

tio ſit vitäda. Cap̃. ir.
Eterũ qð pauloante diiiſti · te
c ettiam de induſtria pꝛeteritoꝛuʒ

Ppeccatoꝛum memoꝛiã retracta⸗
re · hoc fieri nõ opoꝛtet·quinimo etiã ſi vi
olenter irrepſerit pꝛotinus extrudatur.
Multum namq; retrahit mentẽa contẽ
plationis puritate eius pꝛecipue qᷣ in ſo
litudine cõmoꝛaturimplicãs eam ſoꝛdi
bus mundi huius ⁊ pꝛeuocans fetoꝛe vi
cioꝛum. Dum eni recolis ea que ſᷣm pã⸗
cipem ſeculi huius ſiue per ignoꝛantiaʒ
ſiue per laſciuiam cõmiſiſti · vt concedaʒ
tibi quod in hac cogitatione poſito oble
ctatio nulla ſubrepat · certe antique pu-
tredinis vel ſola contagio neceſſe eſi vt
retro mentem fetoꝛe coꝛrũpat · et ſpirita⸗
lem virtutuʒ fragrantiã· id eſt· ſuauita
tem boni odoꝛis excludat.Cum ergo p/⸗
teritoꝛum memoꝛia vicioꝛuʒ pulſauerit
ſenſum · ita ab ea reſiliendum eſt ſicut re
fugit vir honeſtus et grauis ſi impudice
ac pꝛocacis femine in publico aut collo⸗
quijs aut amplexibappetatur. Qui vti
qᷓ; niſi ſe a contactu eius feſtinus abſtra
xerit.et vel bꝛeuiſſimã moꝛam inhoneſte
cõfabulationis admiſeritetiam ſi cõſen
ſum ipudende reſpuat voluntatis · infa
mie tamen ac repꝛehenſionis notam cũ⸗
ctoꝛum pꝛetereuntiũ iudicio nõ euadit.
Ita igit᷑ etiã nos oꝑtet cuʒ fuerimus in
buiuſmodi cogitationes peſtifera recoꝛ
datione deducti · raptim ab earum con
templatione diſcedere · et implere illud
quod a ſalomone pꝛecipitur.ſed exili in
quitnoli demoꝛari in loco eius:neq; in/
tendas oculum tuũ in eam ne videntes
nos angeli immũdis ac turpib cogita
onibus inuolutos · nõ poſſint denobis
pꝛetereũtes dicere. Benedictio domini
ſuper vos · benediximꝰ vobᷣ in noĩe domi
ni. Impoſſibile nam q; eſt mentem bonis
cogitationibus immoꝛari cum pncipa/
le coꝛdis ad turpes atq; terrenos intui⸗
tus fuerit duolutum. Aera eſt eniz illa

envi
nonic
infen

Nyi

feyni
onib
dablle
guchta
Mebenm
Momd
Nn
lone

ache
ſimus
lati
ceda
lerias
mina.
wpbie
brii
oli
inen
ſhunl
nſue
ſunn
utb

jub
ſdi
wey⸗
ndi
nt
oble
,
an
ritu⸗
unnit
npoc
ſwait
utn
1
ſ
len
nn
ch,
t.
nsn
T
rio
g
ns

64

dbis
ini
vni
nis
ipo⸗
tui⸗
il⸗

De fine pnie etſatiſfactiõis indicio

ſalomõis ſnĩa · ocli tui cũ viderĩt alienãõ⸗

os tuũ tũc loquet᷑ pꝛaua · ⁊ iaceb tãq; ĩ
coꝛde mar-⁊ ſicut gubernatoꝛ in magna
tem peſtate · dices aũt percuſſerũt me· ſed
nõ dolui · et deluſerũt me ego aũt neſciui

Derelictis ergo nõ ſolum turpibo ſ etii

terrenis cogitationibo vniuerlſis · erigen⸗
da eſt ſemper ad celeſtia noſtre mẽtis in/
tentio· m ſaluatoꝛis noſtri ſententiam.
Abi eĩ ego ſuʒ ĩqtillic ⁊ miſter meꝰerit ·
Solet enĩ frequẽter accidere· vt dum vl
ſuos vel alioꝝ lapſus/imperitoꝝ qͥſpiã
miſerantis retractat affectuipᷣe etiam ſe̊ᷣ
tiliſſimi teli voluptuario perſtringatur
aſſenſu ·et initiũ ſub ſpecie pietatis exoꝛ.
tũ· obſceno acnoxio fine cõcludat. Sũt
enĩ vie quę vident᷑ apud homine ſ recte ·
nouiſſima aũt earũ veniẽt in pfundum
inferi. Qua ꝓpter ſtudendum eſt nobᷣ

vt virtutũ potius appetitu et deſiderio

regni celoꝛũ · q; noxijs vicioꝛũ recoꝛdati
onibe noſmetipᷣos ad cõpunctionẽ lau⸗
dabilem ꝓuocemusqꝛ neceſſe eſt tãdiu
quẽpiam peſtilentiſſimis cloace fetoꝛib/
pꝛefocari · quãdiu ſupꝛa eam ſtare vel ce
num eius voluerit cõmouere
De ſatiſfactiõis indicio etobli⸗
nione pꝛeteritoꝛum criminum.
Caß. x.
Ouerimus aũt nos vt ſepe dixi
mus · tũc demũ pꝛo pꝛeterij ſa⸗
tiffeciſſe peccatis · cu ipi motus
atq; affectus per quos penitenda cõmi⸗
ſimus· fuerint de noſtris coꝛdibb ampu/
tati. Qð tamen nullus obtinere poſſe ſe
credat ·q nõ pꝛius ipas cauſas atq; ma
terias ꝓ quibus in illa collapſus eſt cri⸗
mina ·omi ſpiritus feruoꝛe ſucciderit.vt
Vrbi gratia · ſi in foꝛnicationẽ vel adul/
teriũ pernicioſa femina rũ familiaritate
collapſus eſt· ſumma feſtinatiõe etiã ip.

ſum earũ deuitet aſpectũ · aut certe · ſi per

abundantiã vini epularũq; eſt nimieta
te ſuccenſus·illicitam ciboꝛuʒ crapulam
ſumma diſtrictione caſtiget. Etrurſuʒ·
ſi inperiuriũ· aut furtũ ·aut homicidiuʒ.
aut blaſfemiã · pecuniarũ deſiderio atq;

amoꝛe coꝛruptus incurrit· materiã aua
ricie illectricẽ ſuę deceptionis abſcidat.
Si in iracundie viciũ· ſuperbie paſſiõe

Wwellitur. arrogantie ipius fomitẽ ſum

ma hũilitatis virtute cõnellat. Et ita vt
vnũquodq; peccatũ poſſit extigui cau
ſa atq; occaſio per quã vel ob quam ad⸗
miſſum eſt debet pᷣmitus amputari. Iſto

eteni curationũ remedio ad obliuioneʒ

quoq; admiſſoꝛũ criminũ ſine dubio p-
nenietur.
In quo tempoꝛaliter ſit agẽda
penitudo etin quo finẽ habere

Erum iſta pꝛedicte obliuionis
v diffinitio ſuꝑ capitalib tantũ

ſit criminiby cõſtituta · quęmo⸗
ſayca quoq; lege dãnantur· quoꝛũ ſicut
pↄuũſatiõeʒ bonam abijciũtur vel cõſu⸗
mũtur affectus ·ita etiã accipit pnĩa finẽ
Ceterũ ab ipis minutis in quibus ſepti

es iuſtus cadit in die · vt ſcriptũ eſt· etre

ſurget· nũqꝙᷓ; deerit pe nitudo. Aut eĩ per
ignoꝛantiãaut per obliuionẽ aut ꝑ co-
gitationẽ· aut per hmonem · aut per obre
ptionẽ· aut per neceſſitatẽ aut per fragi⸗
litatez carnis · ſingulis diebus vel inuiti
Vl volentes freqnẽter pctã incurrimꝰ.
pꝛo quibyet dauid oꝛans dñm · purifica
tionẽ atq; indulgẽtiã depꝛecatur dices.
Delicta quis intelligit:ab occultis meis
munda me et ab alienis parceſeruo tuo
Et aplus.Non enĩ qð volo bonũ hoc fa
cio · h qd odi malum hocago · Et ꝓ qui⸗
bus idem etiam eiulãs ꝓclamauit. In
felix ego homo·quis me liberabit de coꝛ
poꝛe moꝛtis huius. Tanta eni in bis fa
cilitate tan qᷓ; naturali lege pꝛolabimur
vt quantalibet circumſpectioneatq; cu
ſtodia caueantur. nõ poſſint ad plenum
iſta vitari. De his ſiquidem vnus diſci
puloꝛum queʒ diligebatieſus· abrupta
definitione pꝛonũciat dicens. Si dixeri
mus:·quia peccatum non habemus · ipi
nos ſeducimus· ⁊ verbum eius nõ eſt in
nobis. Pꝛoinde ad perfectionis culmẽ
pertingere cupienti:nõ ſatis pꝛoderit ad
r.

ſinem penitentie perneniſſe · id eſt· ab illi
citis tempare · niſiletiã in illis virtutibo i
defeſſo curſu ſemetipᷣm ſem per extẽderit.

quibus ad ſatiſfactiõis indicia perueni

„

—

dibus quę abhoꝛret dominus. quem qᷓ;

abſtinuiſſe ſufficiet: niſi etiam illa, bonn

virtutum fragrantiã qua dominus de
lectat· puritate coꝛdiſ apoſtolice chari
tatis perfectiõe poſſederit. Hucuſq; ab
bas pynufius de ſatiſfactionis indicio
acpenitentie fine diſſeruit. Qui licet vtĩ
eius cenobio reſidere mallemus · ſollici⸗
to depꝛecaretur affectu · Camen fama
ſcythiotice ſolitudinis inuitatos cum re
tinere nõ poſſet emiſit.
Explicit collatio habita cuʒ ab

bate pynufio de penitudinis fi/

ne etſatiſfactionis indicio. In
cipiunt capitula collatiõis ab⸗
batis theone de remiſſione qui

quageſime. Laß.i.
Vomogdo theonas ad abbatẽ
iiiobhannem wnerit.
zj Exhoꝛtatio abbatis iohan⸗/

nis ad theonã ⁊ ceteros qͥ cuʒ
eoo venernnrt.
iij De decimarũ pmitiaꝝ oblatõe
iij Qabrabam dauid ⁊ ceteri ſan⸗
cii madata legis fuerint ſuper/
„ V ſub euangelij gratia degetes
afſupare debeãt madata legalia
vi L euãgelij gratia ſicut perfectis
tmnmibuit regna celoꝝ ita veniabi
liter ſu ſtentet infirmoos.
vij L in noſtra ſitum ſit poteſtate ·
vyrtrüũ ſub euan gelij gratia an ſb
lllLeegis velimus terroꝛe ↄſiſtere.
vij Quẽadmodum theonas coniu⸗
gem ſuã vt ⁊ ipa renũciaret ex⸗
PPoꝛtatus ſit.
iIx Quẽadmodum nõ acquieſcen te
vrroꝛe ſua ad monaſteriũ peruo
larit.

x Satiſfactio ꝓ. eo ne diſcidia cõ/

in gib ſugdere videzmur·

tur. Mec eni a fetidiſſimis criminum ſoꝛ

xix Interrogatio cur totis quĩqua⸗

xr Reſponſio.

xxi Interrogatio vtrũ abſtinentia ie
tinnij relaxata nõ obſit coꝛpor?

vyxx Decauſa ⁊ initio qᷓ

xi . 7 . Inquliſitio eurin egypto tot di

eerbusquinquageſime nõ ieiune
twur nec genua in oꝛatione cur⸗

yij Reſponſio de natura eoꝛũ quebd

na vel mala vel media ſunt.

xiij Quale bonũ ſit ieiuniũ.
ie- So n —2L, ,„—
xiij nõ ſit ̈ncipale bonũ ieiuniũ.

xvy Opncipale bonũ nõ ꝓpter inferi

us bonüũ debeat exerceri.

xvi Quõga ceteris bonis pꝛincipale

dDiſcernatur bonum.
xvij Derõe ⁊ vtilitate ieiunij.
NMoõ ſp cõgruũ eſſe ieiuniũ.

gieiinta diebus ieiuniũ relaxet.

caſtitati

nij Heſwonſio deſeruando continen

tietemperamento.

*

xryxiij De refectionis tpe atʒ menſura?
xxiiij Interrogatio de diuerſa obßua

tione quadrageſime.

xxy Reſpõſio eo q ad anni decimas

quadrageſimeieiuniũ referat᷑.

xxvi Quomodo etiam pꝛimitias no⸗

ſiras dño debeamus offerre.
xxvij Cur diuerſo dierum numero q⸗
dIdyragelima a plerisq; obpuet
xxviij Quare vocetur quadrageſima
cum triginta et ſex tãtummodo
Diebus ieinnetur.

yirr 'pperfecti ſu ergredientur legẽ

gquagdrageſime.
io qᷓdrageſime.
rxxxi Interrogatio quemadmodũ in-
telligi debeat qð ait apoſtolus
ppeccarum in vobis non domia
xxij Reſponſio de differentia gratie
eetlegalium pꝛeceptozum.

vxxiij Deeo ꝙleuioꝛalſunt euangelij pᷣ

cepta qᷓ; legis.

xxxiiij AQuemadmoduʒ quis pꝛobetur

leren
ſonis
gloe
tus
cen
wio
litate
bice
en
doog
ſit⸗
adal
nent
ſcnn
r
hehinn
alot
nun
orem
tüiobe
Media
rensre
llore⸗
ſuofn
ſiisſut
ſuna
iſee⸗

ſolun
che
dbe

—
=
—

ne
1.

uni.
niri

ie

ꝓxv Interogatio cur interdum pꝛo
penſius ieiunãtes carnalibus
incentiuis acriꝰ vrgeamur.
xvi Reſponſio ꝙ hec queſtio future
collationi debeat reſernari.
Erxpliciũt capitula. Incipit col-⸗
latio pꝛima habita cum btõ the
na deremiſſione quinq̃geſune.

Binſquã

Vrba collatiõis hi/
PpP V ius habita cum ſum
mo viro abbate theo
na incipiamus euol

nere · neceſſarium reoꝛ: vt initium cõuer-

ſionis eius bꝛeui ᷣmone perſiringam.qꝛ
ex hoc vel meritum viri vel gratia euidẽ/
tius poterit patere lectoꝛi. Hicigit᷑ ado
leſcens admodum · parentum ſtudio im
perioq; connexus eſi vinculo coniugali

Nam duz pudicicie eius religioſa ſedu

litate pꝛoſpiciuntet ancipitẽlapſuʒ lu⸗
brice verentur etatis · pꝛeueniẽdos ado

leſcentie motus·licito nuptiarum reme.

dio crediderunt. Cum ergo hic vniꝰ lu

ſtri tempus cum coniuge peregiſſet· vet

ad abbatẽ iohannem · qui tunc temport

merito ſanctitatis electus diaconie pꝛe⸗

ſidebat. Non enĩad hunc graduʒ quili
bet pꝛopꝛia voluntate aut ambitione ꝓ
nehitur ·ſed is quem cunctoꝛum ſenioꝛũ

cetus· etatis pꝛerogatiua et fidei atq; x½

tutum teſtimonio · excellentioꝛẽ oĩbo ſbli
mioꝛem q; cẽſuerit. Ad hunc inquã bea

tũ iobannem cuʒ pie deuotionis ſtudio

pꝛedictus tunc iuuenis adueniſſet defe
rens religioſa munera inter ceteros poſ
ſeſſoꝛes · qui certatim decimas vel pꝛimi
tias frugum ſuarum memoꝛato ſeni de
ſuis ſubſtãtijs offerebãt· videretq; eos
ſenex cum multis ad ſe muneribus ↄflu
xiſſe · et deuotioni eoꝛum viciſſitudinem

cuperet recompenſare · cepit eis ſᷣm apo⸗

ſtolum ſpiritalia ſeminare:quoꝛum me⸗
tebat dona camalia · deniq; ita ſermonẽ

.

adboʒꝛtationis inſtituit.

Exhoꝛtatio abbatis iohannis
ad theonã ⁊ ceteros qui cuʒ eo

venerunt. Lap̃ᷣ. ij.
Electoꝛ quidem o filij pia vro⸗
d mnm munerũ largitate et deuo⸗

tionem huius oblationis · cniꝰ
diſpenſatio mihi credita eſi·gratant᷑ am
plectoꝛ · qui Aſideli ter pꝛimitias veſtras

ac decimas indigentiũ vſibus pꝛofutu⸗

ras velut ſacrificium dño bone ſuauita.
is offertis· harum ſcilicet oblationẽ ple
nitudinem quoq; fructuum vniuerſeq;
ſubſtantie veſtre· ex qua hec dño deliba⸗
ſtis · vberti benedicendã credetes: voſ. q;
ſcᷣm mandattilliꝰ ſidẽ multiplici vber⸗
tate bonoꝝ oĩm etiã in hoc ſeculo cumu⸗
landos·honoꝛa deum detuis iuſtis labo
ribus · et deliba ei de fructib iuſticie tuę
vt impleãtur hoꝛrea tua abundantia tri
tici· vino aũt toꝛcularia tua redundent.
Quam deuotionem fideliter exequẽtes·
ſcitote vos legis antique iuſticiã cõſum
maſle · ſub qua tunc poſiti ⁊ tranſgrediẽ
tes eamreatũ ineuita biliter incunebãt ·
et implentes ad perfectionis apicem per
uenire nõ poteran.
De decimarũ et pꝛimitiarnʒ ob

latione. CLCaaß. ij
Etcime ſiquidem pꝛecepto dñi
d vlſibus leuitarum · oblationes

Vero ac pꝛimitie erant ſacerdo/
tibus conſecrate · ſed pꝛimitiarũ hicerat
modusvt quinquageſima pars vel fru
gum vel animalium · templi vel ſacerdo
tum miniſterio pꝛeberetur · Quẽ modũ
tepidioꝛes quiq; infideliter minuentes
religioſiores vero etiam cumnlantes · illi
ex ſexageſima ·hi autẽ exquadrageſima
fructuũ ſuoꝛũ parte pendebant. Iuſti eĩ
quibus lex nõ eſt poſita ſic pꝛobant᷑ nõ
eſſe ſub lege · vtiuſticias legis nõ ſolum
implere · verüetiam ſuperare contendãt ·
ſitq; deuotio eoꝛum legali maioꝛ impe⸗
rio:quęobſeruantiam cumulans pꝛece⸗
ptoꝛum voluntaria addat ad debita.
abꝛaham dauid et ceteriſan
cti mandata legis fuerint ſup⸗
ð x z„

gre...· LKoaß iiie
La namc; et abrabam future
i legis pꝛecepta legimus ſuper⸗
greſſumcum ſuperatis quattu
oꝛ regibus · ð ſpolijs ſodomoꝛum queſi
bi vlut victoꝛi nõ immerito debebãtur ·
etquidẽ regeipſo cuius ſpolia retulerat
ſuppliciter offerente · nihil genitus acqui
eſcit attingere · ſub diuini nominis teſti⸗
ficatione pꝛoclamans:Extendo manuʒ
meam ad deum excelſum · qui fecit celuʒ
et terram · ſi a filo ſubtegminis vſq; ad
coꝛrigiam calige accipiam ex omnib ꝗᷓ
tua ſunt Sic dauid pᷣcepta leg ↄgnoui
mus ſupergreſſum·qui pꝛecipiente moy
ſe. vt inimicis talio redderetur nõ ſoluʒ
hoc nõ fecit· verumetiam dilectione com
plexus eſt perſequentes· et pꝛo bis domi
no pie ſupplicans etiã lu gu bꝛiter fleuit ·
et vltus eſt interfectos. Ita heliaʒz quoq;
et hieremiam pꝛobamus nõ fuiſſe ſub le
ge · qui cum licito /vti coniugio abſhre⸗
pꝛehenſione potuerint · perſeuerare tamẽ
virgines malu erunt. Sic heliſeum ac re
liquos eiuſdem pꝛopoſiti viros: moſay⸗
ca legimus ſuperaſſe mandata · dequibo
apoſtolus ita dicit. Circũierunt in melo
tis · in pellibus capꝛinis · an guſtiatiaffli
cti· egentes quibus dignus nõ erat mũ⸗
dus · in ſolitudinibus errantes: et in mõ
tibo· in ſpeluc·⁊ in caunis terre. Quid
de filijs Jonadab filij rechab dieaz qs
bieremie ꝓphete offereti ex pꝛecepto dñi
xini ita legimus reſpondiſſe: Mõ bibe
mus vinuʒ quia ionadab filius rechab
pater noſter pꝛecepit nobis dicens. N5
biben vinũ vos ⁊ ſilij vri vſq; in ſempit᷑
nuʒet domũ nõ edificabitis et ſementẽ
nõ ſeretis et vineas nõ plantabitis n“
babebitis · ſed in tabernaculis habitabi
tis cunctis diebus veſtris. Ande etiam
ab eodem ꝓpheta merẽtur audire. HMec
dicit dominus exercituum deus iſrahel⸗
Mõ deficiet vir de ſtirpe ionadab filij re
chab ſtans in conſpectu meo cunctis di
ebus. Qui omnes offerre poſſeſſionum
fſuarum cecimas nõ contenti ſed ipa p⸗

dia reſpuentes ſemetipos potius deonc
ſuas animas obtulerũt pꝛo quibus nul
la ab homiefieri cõmutatio poteſt. ſicut
dominus in euangelio conteſtat:Qnaʒ
dabit homo cõmutationẽ ꝓ anima ſua.
ſub euangelü gratia degen⸗
tes ſuperaxe debeant mandata
Aa ꝓpt ſcire debem? nos · a qb⸗
nsoõ iã exigit legale mãdatũ ·ſʒ ꝗͥ
bbꝛeu ãgelic?qͥtidie intonat ſmo ·
ſi vis perfectus eſſe:· vade vende omnia
quę habes ⁊ da pauperibuſ ⁊ habeb the
ſaurum in celo · et veni ſequere me · cũ de⸗
cimas de ſubſtantijs noſtris offerimus
co· adhuc quodãmodo ſub legis ſarci
na detineri · et ner dum ad euangelicum
illud faſtigium perueniſſe· qð obtempe⸗
rantes ſibi· nõ tantum pꝛeſentis vitę be⸗
neficijs · ſed etiam futuris pꝛemijs mune
rat. Lexeĩ factoꝛibus ſuis nõ reòrũ cele

ſtium pꝛemia ·ſed vite buius ſolatia re/
pꝛomiſit dicens. Qui fecerit h̊ vinet ĩ eis
Dñs autem diſcipulis ⁊ amicis ſuis · be

ati inquit pauperes ſpiritu · qm̃ ipoꝛum
eſt regnum celoꝛumet omnis qui reliqꝗᷓ⸗
rit domũ · vel fratres aut ſoꝛoꝛes · aut pa

trem· aut matrẽ· aut vxoꝛẽ aut ſilios aut

agros · ꝓpter nomen meũ centu plum ac
cipiet et vitam eternã poſſidebit. Necĩ⸗
merito. Non em tam laudabile eſt ſi ab
illicitis · q;ᷓ ſi etiã a licitis tem peremus
et his pꝛopter eius reuerentiam nõ vta⸗

mur · qui ea nobis pꝛopter infirmitatem

noſtram vtenda permiſit· Itaq; ſi etia
bi qui decimas fructuum ſuoꝛum fideli
ter offerentes pꝛeceptis domini antiqui⸗
oꝛibus famulanturnec dũ poſſunt euã

gelicum culmen aſcendere · illi quine H
quidem faciunt quantum ab eo ablint

manifeſtiſſime peruidetur. Nam quem⸗

admodum poterũt euangelice gratie eẽ

participes · qui conſum mare etiã leuio⸗

ra legis pꝛecepta contemnunt: Quoꝛũ
facilitatem vſq; adeo imꝑioſa legiſtato

ris verba teſtantur· vtetiam maledictuʒ
non implentibus pꝛoponatur. Maledi⸗

lin⸗
j

ctus enĩ inquit qui nõ permanſerit in oĩ

bus quę ſcripta ſunt in libꝛo legis huiꝰ.

vt faciat ea. Hic autem pꝛo excellentia ⁊
ſublimitate mandatoꝛum diciturq po/
teſt cape capiat· Illic legiferi violẽta cõ
pulſio pꝛeceptoꝛum indicat paruitateʒ.
Conteſtoꝛ enĩ inquit vobis hodie celuʒ
et terram · ꝙ ſi nõ cuſtodieritis pꝛecepta
Tomini dei veſtri:peribitis a facie terre.
Hic magificẽtia ſbᷣlimiũ mãdatoꝝ·ipᷣa

nõ tã ĩperãtis qᷓ; adhoꝛtantis ↄditione

ſignatur ·ſi vis perfectus eſſe fac hoc aut
illð · Ibi inexcu ſa bile etiã recuſantibus
moyſes pondus ĩponit. Hic conſilio tã
tum volentibus et ad perfectionem feſti

nantibus domin? occurrit. Non eniʒ ge
neraliter pꝛecipienduʒ eratnec vt ita di
xerim canonice ab omnibus exigenduʒ

id quod pꝛopter miriſicam ſublimitateʒ
nõ poteſt paſſiʒ ab om̃ibus appꝛehendi ·
ſed conſilio potiꝰ pꝛouocant᷑ oẽs et gra·

vt hi qui magni ſunt poſſint perfectione

virtutum nõ immerito coꝛonari:qui au
tem parui ſunt ·et menſurã etatis pleni⸗
tudinis chriſti implere non poſſuntlicet
fulgoꝛe maioꝝ velut ſiderum tecti latere
videanturtamen a tenebꝛis maledictio
num qusę in lege ſunt alieni:nec pꝛeſenti
um maloꝛum cladibus abdicanturnec
ſupplicio plectantur eterno. Non g chri

ſius ad illa virtutuʒexcelſa faſtigia quẽ⸗

qu ã pꝛecepti neceſſitate conſtrin git· ſed
liberi arbitrij pꝛouocat poteſtate et ſalu⸗
britate conſilij et deſiderio perfectionis
accendit. Abi enĩ pꝛeceptum · ibi neceſſi
tas et vbi neceſſitas·ibi ⁊ difficlłtas: vbi
difficultas · ibi ⁊ negligẽtia · vbi negligẽ/

tia · ibi ⁊ peccatũ · vbi pctm̃ · conſequẽter

et pena. Cuſtodientes wro hec ad que pᷣ
ſixe legis ſeueritate coguntur penam po/
tius que ab illa intentabatur effugiunt ·

quã mercedem aut pꝛemia conſequan/

CX euſãgelij gratia ſicut ꝑfectis
tribuit regna celorum ita venia/
biluer ſuſtẽtet infirmos.
CTCTaßp. vi.

one quinquageſime

Tacqʒʒ ſicut foꝛtes ad ſublimia
i atq; pꝛecelſa euangelicus pᷣmo
flfuuſtollitita non patitur infir⸗
mos ad ima demergi· periectis quidem
tribuens beatitudinis plenitudinem ve
niaʒ vero infirmitate ſuperatis imparti
ens. Lex enim conſummantes pꝛecepta

ſua in vtriusq; meriti velut quodã me⸗/

ditullio collocauitquantũ a tranſgrel⸗

ſoꝛum damnatione ſecernens · tantuʒ ſe⸗

parans a gloꝛia perfectoꝛum. Quod qͥ‚
dem qᷓ; infimũ qᷓ; q; miſerabile ſit · vel ex

pꝛeſentis vite ſtatu et comparatione per

ſpicite · in qua miſerrimũ ducitur · ſi hoc

tantum quis ſtudeat aclaboꝛet:ne reus

modo inter honeſtos homines.⁊ nõ etiã

locuples ac honoꝛabilis ⁊ glorioſus ha

beatur.

ENin noſtrg ſitum ſit poteſtate
yvtrũ ſub euagelij gratia an ſub
legis velimus terroꝛe cõſiſtere.

AVamobre in noſtra hodie ſitũ
eſt poteſtate · vtrum ſub euange
lij gratia an ſub legis velimus

terroꝛe conſiſtere. Cuilibetenim parti ꝓ
qualitate actus ſui vnumquemq; ncce
eſt aggregari · Nam aut ſupergrediẽtes
legem· ſu ſcipit chriſti gratia:aut certe in
ferioꝛes velut bitoꝛes ſuos ſibiq; ob⸗
noxios lex retentat. Reus namq; legaliũ
pꝛeceptoꝛum nequaq; euangelicam per
fectionem valebit attigere· qu auis chri⸗
ſtianum ſe et domini gratia liberatuʒ in/
aniter gloꝛietur · Non ſolum enim h̊ cre

dendus eſt adhuc eſſe ſub lege · qui ea ꝗᷓ

lex pꝛecipit detrectat implere · ſed etiam

ille qui ea tantum que lex iubet obſerua⸗

re contentus eſt ac nequaq; vocationi ⁊

gratie chriſti cõdignos exhibet fructus ·

vbi nõ dr · decimas tuas et pꝛimitias of⸗/

feres domino deo tuo · ̊ vade vende om

nia que habeset da pauperibus · 1 habe
bis theſaurum in celo · et veni ſeqre me.
vbi ob perfectionis magniſicentiam diſ
cipnulo poſtulanti:ne breuiſſimũ quideʒ
hoꝛe ſpaciũ pꝛo patris conceditur ſepul

1 F5

CToll

tura· nec bũane charitatis officiuz · diui
ni amoꝛis virtuti prefertur.

Qucadmodũ theonas cõiugẽ

—— .

ſuã vtet ipſa renunciaret erpoꝛ
tatus ſit. CLaß. vij.

Aibus auditis leatus Theo⸗

nas inextignibili deſiderio euã

gelice perfectionis accenſus ſe⸗

men verbi fecundo coꝛde conceptum · qᷓᷓ
pꝛofundis atq; edomitis condidit ſulq·
in eo vel maxime humiliatus atq; com.
punctus · ꝙ eum ſenexnon ſolum euãge
licam perfectionem nõ attigiſſe dixiſſet ·

ſed etiam vixlegis ipius adimpleſſemã/

data. Siqu idem cum decimas frugum
ſuarum ſolitus eſſet diaconie annis ſin⸗
gulis pendere· pꝛimitiarum rationem ne
audiſſe quidem ſealiquando ·quã tamẽ
etiam ſi ſimiliter impleſſet longe nihilo⸗
minus ſm ſenis ſententiam ſe ab euãge
lica perfectiõe diſtare ſuppliciter fateba⸗
tur. Domü ita q; reuertitur meſtus · illa
q; affectus triſticia · que penitentiam ad
ſalutem ſtabilem operatur · ac de ſua iaʒ
voluntate ⁊ definitionenon dubius · er⸗
ga ſalutem coniugis omnem mentis ſol

licitudinem curamq; conuertit eãq; ad

⁊eſiderium quo fueratipᷣe ſuccenſus · ce
pit exhoꝛtatiõe ſimili pꝛouocare · ⁊ vt ðdo
pariter in ſanctimonia ⁊ caſtitate ſerui⸗/
rent · diurnis nocturnisq; fletibus ãmo
nere dicens:conuerſionem melioꝛis vite

nequaquã eſſe pꝛotelandam · quia necel/

ſitati ſubite moꝛtis vana ſpes immatu/
re non pꝛeiudicaret etatis·quippe que in
fantes pueros adoleſcẽtes: pari vt ſenes
ſoꝛte pꝛerireer.
Quẽadmodum nõ acquieſcen
te vxore ſua ad monaſteriũ per-
unolarit. CTaaß. ix.

AIAIUmq; huiuſmodi obſecratio
cmbus in giter perſiſtenti · ↄiunx
duriſſima nõ pꝛeberet aſſenſũ ·
ſeq; diceret ſolatio maritali pꝛo etaſ̃ᷣ ſue

floꝛe penitus abſtinere non poſſe · ac pꝛo

tio xx abbatis Theone

inde ſiquid veſerta ab eo criminis admi
ſiſſet illi ptius aſcribendum · qui coniu

gij federa dirupiſſet.Ad hec ille cum diu

conditionem nature pꝛetendiſſet huma
ne· quã fragilẽ ⁊ incertam periculoſum
eſſ carnalibus deſiderijs ⁊ operibus di

utius implicari · adijciens aſtruebat· nõ
licere cuiq; eius ſe boni extoꝛrẽ facere qð

didiciſſet maioꝛisq; eſſe noxe deſpicere
cognitam bonitatem:qᷓ; incognitam nõ

amare · pꝛoĩde ſe iã reatu etiã pᷣuaricati

onis inuolui·:ſi inuẽtis tam pꝛeclaris tã

q; eeleſtibo donis:terrena ac ſoꝛdida pᷣtu
liſſet · Ad omnẽ ſane aiebat etatẽ oẽm q;
ſexum perfectionis magnificentiam per
tinere· ⁊ vniuerſa eccleſie membꝛa ad cõ

ſcendendam ſublimium meritoꝛum cel

ſitudinem pꝛouocari · dicente apoſtolo ·
ſic currite vt compꝛehendatis·nec pꝛopt᷑
lentoꝛum et ſegnium moꝛas: paratos at
q; ala cres debere ſubſiſtere· cum rectius
ſit · vt deſides a pꝛecurrentibus inciten
tur · qᷓ; vt pꝛoperantesa reſidentibus ob
ligent. ꝛoide ſtatutũ ſibi dicebat de

cretũe; eſſe renũciare ſeculo ac moꝛi mũ

do · vt viuere poſſit Zdo·⁊ ſi banc beatitu
dinẽ nequeat obtinere · vt cum ſocia ſua
in conſoꝛtium tranſeat chriſti· malle ſe
velcum vnius membꝛi diſpendio ſaluũ
fieri · et velut debilem introire ĩ regnũ ce⸗

loꝛuʒ· q;ᷓ cũ ſoliditate coꝛpoꝛis cõdemna
ri. Adijciebat aut etiã iſta dicẽs. Si mo

yſes pꝛo duricia coꝛdis dimitti permit⸗
tit vxoꝛes · quare hoc non ſinat chriſtus

pꝛo deſiderio caſtitatis · pꝛeſertim cum
idem dominus inter ceteras affectiones
id eſt· patrum matrum ac filioꝛum qui⸗
bus omnem reuerentiam non ſolum lex

ſed etiam ipſe pꝛeceperat exbibere· tamẽ

pꝛ:o nomine ſuo ac deſiderio perfectiõis
non ſolum contemnenda ſimpliciter · ſ

etiam odio habenda eſſe decernens · con

iungat eis ſimiliter etiam vxoꝛuz nomẽ
dicens · et omnis qui reliquerit domum

vlfratres aut ſoꝛoꝛes aut patrẽ aut ma

trem aut vxoꝛem aut filios autagros ꝓ⸗

pter nomen meum centuplum accipiet ·

tt
el⸗
tuu
di
ſon
etn
in⸗
ge
l⸗
cut
g
Vn
fen
u
tupl.
ſfien
hipn
rioi⸗
ger
iug
huc
et ve
dyn
fiune
neſa
ſutin
nodo
li
in
nbif
tche
ſaen
dan
latu
tigie
ſent
aſot
woſi⸗
Patre
ſoes

ſui⸗

icb
fer
ſon⸗

—

— —
S=☛ =

— — — — — —

☛

iet⸗

et vitam eternam poſſidebit. Intantum
ergo perfectioni quã pꝛedicat nibil pati
tur comparari· vt illam quoq; neceſſitu
dinem ſoluat patris ac matris·que ſcdᷣʒ
apoſtolum pꝛimum obtinet in repꝛomiſ
ſione mandatum ·honoꝛa ſcilicet patrẽ
et matrem·quod eſi mandatum pꝛimuʒ
in repꝛomiſſione.vt bene ſit tibi ⁊ ſis lon
geuus ſuper terram · eamq; deſpici pꝛo
ſuo amoꝛe pꝛecipiat. Euidenter itaq; ſi
cut eos euangelicus ſermo condemnat
qui non interueniente adulterij crimine
vxoꝛia vincula dirumpuntita ob amo
rem chriſti et deſiderium caſtitatis · his
qui iugum carnale reiecerint · etiam cen
tupla pꝛemia repꝛomittit. Quapꝛopter
ſi fieri poteſt · vt ad hanc optatiſſimaʒ mi
hi partem · accepta tandẽ ratione flecta
ris · ſcilicet vt domino ſeruientes: penam
gehenne pariter euitemus· charitateʒ cõ
iugij non refuto:immo etiam maioꝛead
huc dilectione complectoꝛ:agnoſco enĩ
et veneroꝛ adiutricẽ meã · dñi m ſentẽtia

deputatam et indirupto eidẽ federe cha

ritatis in chriſto coherere non reſpuo· nẽ
a me ſeparo quod dominus mihi pꝛime
ſtatim conditionis lege coniunxit dum

modo ſis et ipſa quod cõditoꝛ eſſe te vo
luit · Si vo nõ ad adiutoꝛiũ eſſe voluerꝭ

ſed in deceptionem·⁊ amminiculũ tenõ

mihi ſed aduerſario malueris exhibere ·

atq; obhoc attributum putas coniugij
ſacramentuʒ · vt te huic que ingerit᷑ frau
dans ſaluti :inſuper etiam mea diſcipu⸗
latu retrabas ſaluatoꝛisita illam abba
tis iohannis immo chriſti oꝛe pꝛolatam

ſententiam viriliter appꝛehendam vt me
a ſpiritali bono nulla carnalis auellere

poſſit affectio. Qui enim inquit nõ odit

patrem et matrem et ſilios et fratres ⁊ ſo
roꝛes et vxoꝛẽ etagros adhuc ãt ⁊ aĩaʒ
ſuãa ñnpᷣt me eſſe diſcipulus. Cuʒg his
atq; hniuſmodi verbis muliebris non
flecteretur intentio· et in eadem obſtina/⸗
tionis duricia permaneret · ſi ego inquit

emiſſione quinqua

beatus Theonas te abſtrahere a moꝛte
non poſſum · nec tu me ſeparabis a chri

ſto. Tutius ẽ autẽ mihi cum homine cᷓ;

cum deo habere diuortium Aſpirante
itaq; gratia dei · definitionis ſue executi-

onem inſtanter aggreſſus eſt· nec intepe⸗
ſcere per aliquam moꝛã deſiderij ſui paſ
ſus eſt ardoꝛem· nam confeſtim om̃i mũ/
dana facultate nudatus ad monaſteriũ

doꝛe ſanctitatis et bumilitatis enituit.
vt beate memoꝛie iobannead dominum
ex hac luce migrãte·ſanctoq; Helia vi⸗
ro qui haud minoꝛ deceſſoꝛe ſuo fuit ſi⸗

militer decedentetertius theonas vniu⸗

ſoꝛum pꝛeelectus iudicio·in diaconie eis

diſpenſatione ſucceſſerit.

Satiſfactio pꝛo eo ne diſcidia
coniugibus ſuadere videamur

Lapx.

Emo autem exiſtimet nos bec

n ad pꝛouocanda cõiugioꝛuʒ di

unoꝛtia texuiſſe · qui non ſolum

nuptias minime condemnamus. verum

etiam apoſtolicam ſequentes ſententi⸗

am · dicimus honoꝛabile connubium in
omnibuset thozꝛus immaculatus: ſed
vt lectoꝛi initium conuerſionis:quo tan
tus ille vir deo dicatus eſt fideliter pan⸗
deremus.A quo bona gratia hoc pꝛimũ
Txpoſco · vt ſiue h̊ ei placeat ſiue diſpli⸗/

ceat:me quoqmodo a calumnia alienuʒ
eſſe concedens in ſuo hoc facto aut lau⸗

Let aut repꝛehendat auctoꝛem. Ego au
tem qui non meam ſuper hac re ſententi

am pꝛompſi ·ſed rei geſte hyſtoꝛiam ſim/

plici narratione complexus ſum· equuʒ
eſt vt ſicut mihi de eoꝛum qui hoc factũ

pꝛobant laude nihil vendico · ita eoꝛũ ꝗͥ
id impꝛobant non pulſerinuidia. Ha⸗
beat ergo ſuum de illo vt diximus vnuſ
quisq; iudicinʒ· ſed moneo vt ita cenſu
ram ſui caſtiget examinis · ne ſe equioꝛeʒ
14

Collatio xX abbatis Theone

aut ſanctioꝛem diuino credat eſſe iudi⸗
cio · quo in eum etiam apoſtolicarum col
lata ſunt ſigna virtutum vt taceam de
tantoꝛum patrum ſententia · a quibus
factum eius non ſolum minime repꝛehẽ⸗

ſum· verum etiam vſq; adeo collauda/⸗
tum eſſe ma nifeſtum eſt· vt eum ſummiſ/

gc ſublimiſſimis viris in diaconie electi
one pꝛetulerint. Et puto tot ſpiritalium
viroꝛum deo auctoꝛe pꝛolatum non er⸗
raſſe iudicium · quod etiam tanta ſigno⸗
rum vt ſupꝛa iam dictum eſt admiratio
confirmabat.

Inquiſitio cur in egypto totis
diebus quinquageſimenon ie

iunetur nec genua in oꝛatione
curuentur. Cap.xi.

Ed iam tempus eſt vt pꝛo⸗
ſmiſſe diſputationis oꝛdineʒ

ꝓſequam̃. Igit᷑ abbas The

onas cum diebus quinquageſime nos
ĩ noſtira cellula viſitaſſet: veſpertina oꝛa
tionum ſolemnitate trãſacta· humi pau
lulum conſidentes· cepimus diligẽtius
percontari · cur apud eos tanta obſer⸗
uantia caueretur · ne quis penitus totis
quinquageſime diebo· vel genua in oꝛa⸗
tione curuaret · vel vſq; ad hoꝛam nonã
ieiunare pꝛeſumereteoq; id diligentius
ſcrutabamur:quod nequaq; hoc tanta
cautione ſeruari in ſyrie monaſterijs vi⸗
Teramus.

Reſpõſio denatura eoꝛum que
bona vel mala vel media ſunt.

Dbec abbas Theonas tali

a vſus eſi ſermonis exoꝛdio.
. Opoꝛtet quidem nos aucto
ritati patrum · conſuetudini

qʒ maioꝛum vſq; ad noſtrum tempus

per tantam annoꝛum ſerieʒ pꝛotelate · eti
am non percepta ratione cedere eamq;

vt antiquitꝰ tradita eſtingi obſeruãtia
ac reuerẽtia cuſtodire. erũtñ qͥniã cau

ſas huius rei et rationem vultis agno⸗
ſcere · accipite breuiter ea que a ſenioꝛib
noſiris tradita ſuper hac inſtitutione cõ

perimus· Neruntamen anteq; ſcriptu-

re diuine auctoꝛitas pꝛoferaturſi placet
de natura ipſius ieinnij et qualitate pau
ca dicamus. vt diſputationem noſtraʒ
ſubſequens ſcripturarum conſirmet au
ctoꝛitas. Diuina ſapientia per eccleſia⸗
ſten omni rei · id eſt · vniuerſis ſeu pꝛoſpe
ris ſen que aduerſa putantur ⁊ triſtia · tẽ
pus eſſe pꝛopꝛium deſignauit dicens.
Omnibus tempus eſt ; et tempus om⸗/
ni rei ſub celo. Cempus pariendi et tem
pus moꝛiendi tempus plantandi ⁊ tem
pus euellendi quod plantatum eſt tem.
pus occidendi et tempu s ſanandi: tem/
pus deſtruendi et tempus edificandi· tẽ
pus ploꝛandi et tempus ridendi·tempꝰ
plangendi et tempus ſaltandi· tempus
mittendi lapides et tp̃s colligendi lapi
des tᷣs amplectendi et tempus longe
fieri ab amplexibustempus acquirendi
et tempus perdendi: tempus cuſtodien⸗
di et tempus expellendi:tempus dirum
pendi et tem pus ſarciendi · tempns tacẽ
di et tempus loquendi: tempus aman⸗
di et tempus odiendi:tempus belli ⁊ tẽ⸗
pus pacis ·et infra· quia tempus eſt inqt
omni rei et omni facto. MNihiligit᷑ ex bis
eſſe honum perpetuũ diffiniuit · niſi cum
fuerit hoꝛum quid opoꝛtune et com petẽ/
ter expletum · ita vt hec eadem quę nunc
opoꝛtune geſia bene cedunt · ſi unpoꝛtu⸗
no vel incongruo tempoꝛe pꝛeſumãtur·
inutilia inueniantur ⁊ noxia · abſq; his
dumtaxat que per ſe pꝛincipaliter vlł bo

na vel mala ſuntnec aliquando poſſunt

in contrarium diriuari: vt ẽ iuſticia · pꝛu

dentia · foꝛtitudo · tem perantia · cetereq;

in
not
woi⸗
w
wn⸗
ſonn
aſfe
lan

bonn
Dt
amd
wen
gui⸗
eho⸗
ſehel
lud⸗
wn
wp
tue
Can
ben⸗
dior

tl
a
on
ſen
apo
bi
hn
gul
e

i

ſun

g

De remiſſione quinquageſime

virtutes · ſiue ediuerſo vicia quoꝛum de
finitiones in aliam partem cadere omni
no mutari venon poſſunt. Si qua ve⸗
ro in vtrum q; affectũ poſſunt aliquan/
do tranſire · vt pꝛo qualitate vtentiuʒ vl
bona inueniantur vel mala·hec non ab/
ſolute ꝓ ſua natura· ſed ꝓ perpetrantis
affectu et opoꝛiunitatetempoꝛis · vel vti
lia interdum vel noxia ſentiuntur.

Quale bonum ſitieiunium.

Namobrem nunc queren⸗
dum eſt · quid ſuper ieiunio⸗
rũ ſtatu decernere debeamꝰ·
vtrum nã ſimiliter et ipſum

bonum eſſe eo modo quo iuſticiam · pꝛu

Tentiam ·foꝛtitudinem· aut tem peranti/
am diximus·que in partem contrariam
penitus tranſire non poſſunt · an mediuʒ
quid:quod interdum factum poſſit pꝛo/
Teſſe interdum pꝛetermiſſuʒ condemna/
re non poſſit:quodq; nonnunqᷓ; egiſſe
repꝛehen ſibile ſit:nonnunqᷓ; pᷣtermiſiſſe
laudabile.Si enĩ in illa diffinitione vir

tutum·etiam ieiunium cenſeamus:vt in

ter pꝛincipalia bona ciboꝛum abſtinen/
tia collocetur·erit pꝛofecto eoꝛum mala

et criminoſa perceptio. Quicquid enim

pꝛincipali bono contrarium eſt ſine du
bio pꝛincipale malum eſſe cenſendum ẽ·
Noð deſiniri a nobis ſcripturarum ſan/
ctarum non permittit auctoꝛitas. Si n·
tali ſenſu ac pꝛopoſito ieiunemus vt pec

catum contrahi in eſcarum participati

one credamus:nonmodo nullos fructꝰ
pꝛo abſtinentia conſequemurſed etiam

reatum maximũ oc ſacrilegij crimen ᷣm
apoſtolum contrahemus abſtinentes a

cibis quos deus creauitad percipiendũ

cu m gratiarumactione fidelibus· et his
qui cognouerunt veritatem· quia omnis

creatura dei bona ·et nihil reijciendum

5

quod cum gratiarumactiõe percipitur.
Qui enim putat quid commune eſſe illi
commune eſt · et idcirco ob ſolam perce/
ptionem eſce neminem legimus condem
natum . niſi foꝛte iunctum quid fuerit· vł
Poſtea ſu bſecutuzʒ· perquod meruerit cõ
Temnair.
Enon ſit pꝛincipale bonumie

iunium. Caß. xiij.

Caq; hoc medium eſſeetiazʒ ex
i boc manifeſiiſſime declaratur-
Aꝗquia ſicut non iuſtiſicat cuſto
ditum ita non condemnat irruptuʒ · ni
ſi foꝛte pᷣcepti tranſgreſſio magis q; eſca
rum perceptio puniatur. Pꝛicipali au
tem bono ita nullum opoꝛtet vacuũ eſſe
tempus · vt ſine eo cuiq; eſſe nõ liceatqꝛ
neceſſe eſt ceſſatione eius in maluʒ coꝛru
ere negligenteʒ · Nec rurſum pꝛincipali

malo vllum conceditur tempus· qꝛ qðᷣ

noxium ſemper eſt nũq; poterit ſi admiſ
ſum fu erit non nocerevel in partem vn⸗
ꝙᷓ; laudabilẽ cõmutari · Ac pinde ea qͥb
qualitates ſiatutas videmus et tempo⸗
ra· et ꝗᷓ ſic obſeruata ſanctiſicãt · vt omiſ
ſa non polluant · media eſſe manifeſtum
eſt; vtputa nuptias · agriculturam · diui
tias · ſolitudinis remotionem · vigilias ·
ſacroꝛum lectionem· meditationemq; li⸗
broꝛum.ipſaq; ieiunia · de quibus pꝛin/
cipiũ ſermonis exoꝛtum eſt Quę omnia

dinina pꝛeceptio · vel ſanctarum auctori

tas ſcripturarnmnon ita inceſſabiliter
obtinenda nec iugiter cuſtodiẽda decre
uit · vt ea paululum int᷑miſiſſe nephari/
um ſit. Qnicquid eniʒ imperatiue decer
nitur moꝛtẽ irrogat nõ impletũ ·qᷓcunq;
vero ſuadent᷑ potiꝰ qᷓ; iubent·facta pꝛo/
ſunt · infecta ñ puniũt Et idcirco aut oĩa
hec· aut certe quedam/ꝓ cauſa · pꝛo loco·
ꝓ modo ·/pꝛo tꝑe · circũſpecte agere nos
maioꝛes noſtri ⁊ pꝛouide obſeruare iuſ-
ſerunt · quia ſi congrue hoꝛum aliquid

Lollatio xxXI Abbatis Thł

continentia ieinnantis · atq; euidenter
enunciat per ſe ſolum ieiunium non poſ

actitetur · aptum atq; conueniens · ſi in
cõgrue ineptum eſſe conſtat ac noxiuʒ·

ac ſi velit quis in fratris aduẽtu in quo

chriſtum debet humanitate reficere · 2 G
tiſſima ſuſceptione complecti · auſterita⸗/
tem ieiu nij cuſtodire· nonne inbumani⸗
tatis potius crimen incurrit· quã laudẽ
et menitum religionis acquirit: Ael ſi
cum defectio ⁊imbecillitas carnis repa/

rationem virium eſce perceptione depo⸗

ſcii:non acquieſcat aliquis rigoꝛem ab⸗
ſtinentie relaxare· nonne magis crudelis
ſui coꝛpoꝛis homicida·qꝙᷓ; ſalutis pꝛoui⸗
ſoꝛ eſt eſtimandus: Ita etiam cum tem⸗
pus feſtiuitatis eſcarum congruum fo⸗
tum et refectionem neceſſarie abſolutio⸗/
nis indulget · ſi quis ieiunioꝛum rigidã
obſeruantiam indirupte volueritreten/
tare · neceſſe eſi vt non tam religioſus qᷓ;
inconditus atq; irrationabilis habea⸗
tur. Sed et illis hec nihilominus reperi
entur aduerſa qui humanam laudeʒ ie
iunijs aucupanturet inani oſtentatiõe
palloꝛis: famam ſanctitatis acquirunt
quos euangelicus ſermo in pꝛeſenti ſu⸗
am recepiſſe mercedem pꝛonunciat · vel
quoꝛum per pꝛophetam dominus ieiuni
um deteſtatur· ⁊ ex quoꝛum perſona cũ
ſibi obijciens ante dixiſſet:quare ieiuna
uimus et non aſpexiſti· hũiliauimus ani
mas noſtras ⁊ neſciſti· confeſtim ſubijci⸗
ens pꝛodidit cauſas cur non merentur
audiri. Ecce inquit in dieieiunij ve⸗
ſtri inuenitur voluntas veſtra · et omnes
Tebitoꝛes veſtros repetitis Ecce ad lites
et contẽtiones ieiunatis · et percutitis pu
gno impie. Molite iein nare ſicut vſq; in
hanc diem · vt audiat᷑ in excelſo clamoꝛ
Vſter. Nunquid tale eſt ieiuniuʒ quod
elegi per diem affligere hominem animã
ſuam: Nunquid contoꝛquere quaſi cir/
culum caput ſuumet ſaccum et cinerez
ſternere: Nunqͥd iſtud vocaui ieiuniuʒ
et diem acceptabilẽ domino? Deinde in
fert docens quomodo acceptabilis fiat

ſe pꝛodeſſe· niſi has que ſubijciũtur cau
ſas habuerit conſequentes· Mõne hocẽ
inquiens ieiunium quod elegi: Diſſol⸗

ue colligationes impietatis·ſolue faſci⸗

culos depꝛimentes · Dimitte eos qui cõ⸗

fracti ſunt liberos et omne onus dirũ⸗

pe · Frange eſurienti panẽ tuum et ege⸗
nos va gosq; induc in domũ tuaʒ · Cũ
videris nudum operi eum:et carnem tu
am ne deſpexeris. Tunc erumpet quaſi

mane lumen tuum et ſanitas tua citius
oꝛietur·⁊ anteibit faciẽtuã iuſticia tua·

et gloꝛia domini colliget te. Tunc inuo⸗/
cabis ⁊ dominus exaudiet:clamabis et

dicet ecce aſſum. Nidetis ergo ieiunium
neq;ꝙᷓ; pꝛincipale bonum a dno iudica-
ri · eo ꝙ non per ſeipſum ſed per alia ope
ra bonum ac placitum deo fiat · rur-

ſum ex accidentibus cauſis · non ſolũ va
num · verumetiam odibile cenſeatur · di⸗
cente domino · cum ieiunauerint nõ exau

Ddiam pꝛeces eoꝛum.

Opꝛincipalebonum non pꝛo

pter inferius bonum debeatex⸗

On enim miſericoꝛdia · patien⸗

n tia ⁊ veritas· vel illa pꝛedicta pᷣ

cepta virtutum · in quibus vti⸗

q; bonum ẽ pꝛincipale · pꝛopter ieiunia

ſunt tenenda · ſʒ potius ieiunia pꝛopter
illa. Elaboꝛandum eſt enim vt virtutes

ille · quę vere bone ſunt ieiunijs acquirã⸗/

turnõ vt ad ieiunioꝛum terminum ten-

dant illarum geſta virtutuz. Ob hoc er
go eſt vtilis carnis afflictio · ob hocei ad
hibenda eſi inedie medicina · vt per illaʒ

ad charitatem in qua immobile ac ſine

vlla tem poꝛis exceptione perpetuum bo
num eſt peruenire poſſimus. Neq; enim

medicine aurificine vel ceterarum queĩ
hoc mundo ſunt artium diſciplina · pro

te⸗
tuen
pyo⸗
tl
tioſ
hi
wini
ſtail
igo
nnti
gnin
fone
nati
tini
llag
lnbo
Perfi

N
pal

ereſca
wunb
woſn⸗
Nrs
npt
nin
nnin
heni

mmn

litne
hfino
Ment
ſcgir
lenſt
nisol
lucto
wnle
nenn
mnnn

d

nun
Ien
der

ier
n
wi
ſo⸗
icht
Ni⸗
It
nſ
is
⸗
0,

⸗
e
nn⸗

N

7

pterinſtrumenta qnead opus eius per
tinent exerceturet nõ potius ferramẽta

pꝛopter artis ſtudium pᷣparãtur:/que ſic

vtilia ſunt pitis:ita ſuperflua his qui ar
tis ipᷣius neſciunt difſciplinam. Et ſicut
bis qui ad efficiendum opus ſuũ eoꝛuʒ
miniſterio fulciuntur ·plurimũ pꝛoſunt
ita illis qui cuius rei gratia ĩſtituta ſint
ignoꝛantes·ſola eoꝛum poſſeſſione con⸗

tenti ſunt · penitus pꝛodeſſe nõ woſſunt ·

quia vtilitaſ eoꝛum ſummaʒ in retenta
tione eoꝛum tantum nõ in operis conſũ
matione conſtituunt. Illud ergo eſt op/
timũ pꝛincipaliter pꝛopter quod fiunt
illa que media ſuntipſum vero pꝛecipu
um bonum non ob aliam cauſam · ſʒ p⸗
pter ſuam tantum agitur bonitatẽ.

Quomodo a ceteris bonis pꝛi

cipale diſcernaturbonum.

Cap̃.xvi.

AVod qdẽa cetis ꝗmedia eẽ ſdiri
mꝰ.his ſecernit᷑ modis:ſip ſebonũ

ſit· et ñ ꝑ aliud aliquid/ſi pꝛopt᷑ſe
neceſſarium ſitet non pꝛopter aliud .ſi ĩ
mutabiliter ſem perq; ſit bonum · ac ppe/
tuo ſuam retinens qualitatem · nunq; in
partem poſſit tranſire contrariam · ſi ad/

emptio vel ceſſatio eius non poſſit ſum

mã ñ inferre perniciem · ſi id quod illi cõ
trariuʒ eſt · ſimiliter pꝛincipale ſit malũ ·
nec in partem bonam wſſit aliquando

tranſire. Que diffinitõnes qbꝰ pꝛĩcipa

liũ bonoꝝ nata diſcernit᷑ aſcribi ieiunijſ

om̃ino ñ pñt. Neqʒ enĩ ex ſemetipis bo-

na · aut ꝓpr᷑ ſe neceſſaria ſunt ·:ꝗᷓ pꝛopter
acquirendam coꝛdis et coꝛpoꝛis purita
tem ſalubriter exercentur · vt aculeis car
nis obtuſis:mẽs purificata ſuo cõciliet᷑

auetoꝛi:nec immutabiliter ſpq; ſunt bo-

na · quia plerum q; eoꝛum intermiſſione

non ledimurimmo etiam in perniciẽ in
terdum animeim poꝛtunius celebꝛata

tuntur. Sed nec pꝛincipale malum ẽid

quod illi videtur aduerſum · id eſ:ciboꝛꝝꝛ
naturaliter iocunda perceptio · que niſi

intemperantia atq; luxuria · vel alia que

dam vicia ſubſequantur·mala non po⸗

De remiſſione quinquageſime

teſt deſiniri:quia non qð intrat in os o
inquinat hominem ſed que pꝛocedũt de
oꝛe hec coinquinant hominem. Oꝛinci/
pali itaq; derogat bono·nec perfecte aut
ſine peccato illud exequitur· quiſquis
hoc nõ pꝛopter idipſum ſed pꝛopter ali
ud aliquid facit. Omia enim huius gra
tia facienda ſuntipſum vero pꝛopter ſe
ſoluʒ eſt expetendud. W
Deratione et vtilitate ieiunij.
Lap. xpyi.
Alem igitur definitioneʒ ſup ie
t iunij qualitate iu giter retinens
tftees ita illud totis viribus ani„/
mi appetamus · vt tamen tunc demuʒ id
nobis congruum nouerimus . ſi in eo tẽ⸗
poꝛnm ratio · ſi qualitas · ſi menſura pue⸗
tur · nec ita vt in ipo ſpei noſtre termini
deſigamus ·ſed vt peripſum ad purita/
tem coꝛdis et apoſtolicam charitatẽ per

uenire poſſimus. Igitur ex bocipo ieiu/
nio vbi non ſolum ſpecialia pꝛefixa ſunt

tem poꝛa· quibus vel exerceri debeat vel
pꝛetermitti·ſed etiaʒ qualitas moduſq;
pꝛopoſitus eſt· non pꝛincipale bonum · S

medium quiddam eſſe manifeſtum eſt.

Ceterũ hec quę pꝛecepti au ctoꝛitate · vel
mandantur vt bona · vel interdicunt᷑ vt
noxia · nunqᷓ; ita exceptiõi tempoꝛum ſbᷣ

iacent · vt interdum aut quę vetita ſunt

fieri debeantaut que imperata ſunt pꝛe

termitti. Nec enim vllus iuſticie· patien

tie · ſobrietati · pudicicie charitati · ſtatu⸗
tus eſt modus:nec rurſum iniuſticie:im/
patientie/furoꝛiimpudicicie:inuidie atʒ
ſuperbie libertas aliquando permiſſa ẽ·

Nonſemper congruum eſſe ie⸗
iunium. Laß. xviij.
AVaãobrẽ his deieiunij qualita
q te pꝛemiſſis· ſubdenda adhuc
ſanctarum ſcripturarum vide
tur auctoꝛitas · p quã a ꝓpbet᷑ manifeſtiꝰ

ieiunium perpetuum cuſiodiri nec dele

re nec poſſe. In euangelio ieiunantibus

pharileis vna cum diſcipulis Johãnis

baptiſte · eum a poſtoli vtwote amici ⁊ cõ

niue celeſtis illins ſponſi · nec duʒ ieiuni⸗
oꝛum obſeruantiam cuſtodirẽt · diſcipu
li iohbannis qui ſummam iuſiicie ſe ieiu/
nijs poſſidere credebant:quippe illius ſe
ctatoꝛes qui eximius penitentie pꝛedica⸗
toꝛ· ita cunctis populis foꝛmã ſuo pꝛebe/
bat exemplo· vt non ſolum vania eſcarũ

genera · ꝗᷓ buanis vſibo ſuggerũt abnn

eret xverũetiã cõmunem panis ipiꝰ eſuʒ
penit ignoꝛaret. dño coꝗᷓrunt᷑ dicẽtes.
Quare nos ⁊ phariſei ieiunamꝰ frequẽ
ter · diſcipuli autẽ tui nõ ieiunant:Qui
bus reſpondens dominus euidentoſten
dit · non omni tem poꝛe congruum eſſeie
iunium · nec neceſſarium alicui cum vel
feſtiuitas tem poꝛum xvel interu eniẽs cha
ritatis occaſio.indulgentiam refectiõis
admittit· nunquid poſſunt inquiens filij
ſponſi lugere · ;diu cum illis ẽ ſi põſus:
venient aũt dies cũ auferetur ab eis ſpõ
ſus ⁊ tunc ieiunabunt. Que verba licet
ante reſurrectioneʒ dixerit coꝛpis ſuita⸗
men pꝛopꝛie quinquageſime tempꝰ oſtẽ
dunt in quo poſt reſurrectionẽ quadra⸗
ginta dies domino cum diſcipulis epu/
lante · ieiunare illos qu otidiane eius pꝛe
ſentie gaudium non ſinebot.
Interrogatio cur totis quinq/
ginta diebus ieiunium relaxe⸗/
tur. LCaß. rix.
Erinanus. Quare igitur to
ta quinquagelima abſtinentie
rigoꝛem pꝛandijs relaxamꝰ. cũ
vtiq; chriſius quadraginta tantum di
ebus poſt reſurrectionem cum diſcipul
fuerit commoꝛatus: 17

Reſponſio. Caß xx.

MHeonas. Non incõgrua in
t terrogatio veſtra rationem inte

ger rime veritat meretur agno⸗

ſcere. Poſt aſcen ſionem ſaluatoꝛis no⸗
ſtri que quadrageſimo reſurrectiõis eiꝰ
acta eſt die ˖ apoſtoli reuerſi de monte oli
ueti · in quo ſe ad patrem pergens pꝛebu
it intuendum . ſicut etiam actuũ apoſto/⸗
loꝛum lectio conteſtatur·ingreſſi hiero⸗

iolimam decem diebus aduentum ſpiri

tuſſancti expectaſſe referũtur:quibus ex⸗
pletis quinquageſima eum die cñ gan/
dio ſuſceperuntetita eſt per hec feſtiuita
tis huius numerus euidenter impletus.

Quem in veteri quoq; teſtamento legi/⸗

mus ſiguraliter adum bꝛatumin quo cõ

ſummatis hebdomadibus ſeptẽ · pumi

tiarum panis per ſacerdotes domino iu
bebatur offerri · qui wraciſſime per apo⸗
ſtoloꝛum pꝛedicationem·qna in illo die
concionati leguntur ad populum obla
tus domino compꝛobatur:verus ſcilicet

pꝛimitiarum panis· qui noue doctrine ĩ

ſtitutione pꝛolatus:quinq; milibus vi⸗
roꝛuʒ eſce ſue munere ſatiat · pꝛimitiuũ

⁊e iudeis chriſtianorum wopulum dño

conſecrauit. Et ideirco hi quoq; decem

dies cum ſu perioꝛibus quadragita pa-

ri ſolennitate ſunt ac leticia celebꝛandi
Cuius feſtiunitatis traditio · per apoſtoli⸗/
cos viros ad nos vſq; tranſmiſſa eodẽ
tenoꝛe ſeruanda eſt. IJdeo nam q; in ipᷣis
diebus nec genua in oꝛatiõe curuaãtur·
quia in flexio genuuʒ velut penitentie ac

luctus indicium eſt. AUnde etiaʒ per om

nia eandem in illis ſolemnitatem quam
die dominica cuſtodimus · in qua maio
res noſtri:nec ieiunium agendum · nec ge
nu eſſe flectendum · ob reuerentiaʒ reſur
rectionis dñice tradiderunt.

Interrogatio vtrũ abſtinentia
ieiunij relaxatanõ obſit coꝛpo

ris caſtitaitt. LCap̃ xxi.
Ermanus. Poteſt ne hecca⸗
ro in ſolitis blandimentis tam
longe feſtiuitatis illecta · nõ ali⸗
quid ſentuoſum de illo quãuis abſciſo
vicioꝛum fomite germinare · aut mẽs pꝛe
ſumptis vltra conſuetudineʒ dapibus
onerata· nõ erga famulatũ coꝛpor rigo
rem dñationis ſuę inflectere · pꝛeſerti cũ
in nobis viridioꝛ eras· cito ad rebellionẽ
ſubdita poſſit membꝛa com pellere · ſi xel
eſcas ſolitas abundantius vel certe inſo
litas licentius pꝛeſumamus: .
Reſponſio deſeruãdo continę⸗
tie temperamento. LCap. xxi

ſni
ſulan
dine
N
mnen
ſun
luln
faru
nnt
Hent
din
Nons
ſuu⸗
rh
boner
diigt
mon⸗
dicio
non
bzei
Arin
dang
Ppen
eih
ſven
rd⸗
Ghan
Dd
Wy
ami
Dn
fese
na
tran
fant
gnen
ll
ſer
N

ign,
fun
Nens
nleg;
Gnod⸗
pun
niin
nw⸗
die
ble
ſlict

nei

ni
dio
Nen
ne⸗
mir

Phen
,S
nßs
nin
l

Hoeonas. Si vniůſa ꝗᷓ geri⸗
t· mus rõnabili mẽtis appẽdamꝰ
examie · et ð puri tate coꝛdis no
ſtri ñ alioꝝ iudiciũ ſ noſirã ſꝑ ↄſcĩaʒ cõ
ſulamus. certũ ẽ iſtã refectiõis int᷑ape⸗/
inẽ iuſte diſtrictiõi obeſſe ñ poſſe ſi mo
dovt dictũ ẽ equã ĩdulgẽtie cõtinẽtieq;
inenſuram pari lance ꝑpendes· vtranq;
ſimiliter nimietatem mens ntonudia
caſtiget:et vtrum ſpiritum noſtrum deli

tiarum depꝛimat pondu s an vero alte⸗

ram hoc eſt coꝛpoꝛis partem · maioꝛ abſti
nentie inclinet auſteritas: vera diſcretiõe
diſtin guat illam velcõpꝛimens vl ſble

uans poꝛtionẽquã vwłl extolli ſenſerit vl

grauari. Mihil eni dñs noſter ad cultuʒ
atq; honoꝛem ſuũ abſq; iudicij modera
tione vult fieri · quia honoꝛ regis iudiciũ
Diligit. Et idcirco ſapientiſſimus Salo
mon vt in neutram partem vergente iu⸗
okio declinemus admonet dicens Ho
oꝛa deũ de tuis iuſtis laboꝛibus· ⁊ deli/
ba ei de fructibus iuſticie tue. Etenĩ reſi⸗
cxt in conſcientia noſtra incoꝛruptus qᷣ
dam ac verus iudex: qui nõnũ qꝙᷓ; ſuꝑ ſta
tin puritatis noſtre cunctis errantibo ſo⸗
lus ipᷣe nõ fallitur · Omni igitur cautiõe
tq; ſollertia ingis circumſpecti coꝛdis
ßueturi intẽtio ·ne quo modo indicio no
ſtre diſcretiõis errãte·aut inconſiderate
continentie cu piditate ſuccenſi aut deſi
derio nimie remiſſionis illecti·ſubſtanti
am virium noſtrarum i iniquę trutine ex
aminatione libꝛemus·ſed in altera qui⸗
dem lance anime punitatem · in altera vi
res coꝛpoꝛis collocantes· ita vero conſci
entie iudicio vtraq; pendamus vt i neu
tram partem vnius rei affectu pponde⸗
rante peruerſi· vl ad immodica diſtricti
en em· vel ad nimiaʒ remiſſionem· equa

litatis libram pꝛopenſius inclinemus.2

illud nobis vel pꝛo remiſſionis vel pꝛo
diſtrictionis nimietate dicatur. Nonne
ſi recte offeras nõ autem recte diuidas
peccaſti: Illas etenim ieiunioꝛum victi⸗

mas · quas nobis violenta viſcerum cõ
aulſione inconſiderate extoꝛquentes. do

mino recteofferre nos credimus · ille qui
diligit miſericoꝛdiam et iudiciũ execrat᷑
dicens. Ego dominus diligẽs iudiciũ⸗
etodio habens rapinam in holocauſtiũ.
Illos etiam qui oblationum . id eſtoffi⸗
cioꝛum atq; actuũ ſuoꝛum pꝛecipua ad
fotum carnis atqʒ vſi us ꝓpꝛios pꝛeſumẽ
tes reliquias eoꝛuʒ domino ac minimã
ferunt poꝛtioneʒ· velut operarios frau
dulentos ſermo diuinusita cõdemnat
Maledict⸗ qui facit opus domini frau
dulenter. Mon ergo immerito eum qui

ſe ita iniquo fallit examine · icrepat dñs
dicens · Neruntamẽ vani filij hominu:

mẽdaces filij hominũ in ſtateris · vt cæci
piant. Etidcirco beatus Apoſtolus vt
diſcretionis moderamina retinentes · in
neutram partem illecti nimietate verga

mus. ammonet dicens Rationabile ob⸗
ſequium veſtrũ.Quã reʒ etiã legiſlatoꝛ
ſimiliter interdicit · ita pꝛecipiẽs. State⸗
ra iuſta·⁊ equa ſint ponderaiuſtus mo
dius equu sq; ſextarius · Salomone qͥ

parem ſuper hoc ſnĩiam pꝛoferente:põqꝰ
magnum ⁊ puſillum· et menſure dupli⸗
ces. immũda ſuntapud dominum vtra
iet qui facit ea in adinuentionibus ſu

is cõ 6pedietur. Pꝛoindet non ſolum illo

quo diximus · ſed etiã H̊ modo ſtudendũ
eſt nobis · vt nec iniqua ponderai. in coꝛdi
bus noſtris · nec in hoꝛreis cõſcientie no
ſtre menſuras duplices habeamus.id ẽᷣ

ne ea ipi quę diſtrictionis regulam mol

liunt remiſſioꝛe indulgentia pꝛeſumen⸗

tes· eos qbe ꝓbũ dñi pᷣdicamꝰ. diſtrictio
ribe pꝛeceptis ⁊ guioꝛibo q; ipſi perfere
poſſimus ponderibus obꝛzuamus. Qdᷣ
cum facimus: quid niſi duplici pondere
atq; menſura pꝛeceptoꝛum domini mer⸗

cem fru gemq; vel appen dimus vel meti⸗
mur: Si enim aliter ea nobis. aliter no

ſiris fratriba diſpenſemꝰ· recte increpa m̃
a domino eo eſtateras doloſas ac men
ſuras duplices habeamus bm illam ſen
tentiam Salomonis q d. Abhomina⸗

tio ẽ dño põdꝰ duplex:⁊ ſtatera doloſa·

nell boni ioſpectu er Hocetiã modo

Collatio xx Abbatis Theone

reatũ doloſi ponderis duplicisq; mẽſu⸗
re euidenter incurrimus · ſi diſtrictioꝛa
quedam quę pꝛiuatim per noſtras cellu
las exercere conſneuimus humane lau
dis cupiditate coꝛam fratribus oſtente/⸗
mus· abſtinentioꝛes ſcilicet ⁊ ſanctioꝛes
apparere affectantes hu mano cõſpectui

qᷓ; diuino. Qui moꝛbus pꝛecipuenon

modo vitandus verumetiam abhomi⸗
nandus eſt nobis. Sed interim a queſti
one pꝛopoſita paulo lõgius euagati:ad
eandem a qua diſceſſimus reutamur.

Derefectionis tempoꝛe atʒ mẽ

BSitur pꝛedictoꝛum dieruꝰ ita
i eſt cuſtodienda ſolennitas vt

coꝛpoꝛis atq; anime cultui pꝛo
ſit magis remiſſio indulta q; noceatqͥa
nec illiꝰ feſtiuitatis gaudiũ aculeos car
nis obtundere · nec immitis ille aduerſa
rius dierum nonit reuerentia mitigari.
Vt ergo ⁊ diebus feſtiuis ſtatuta cõſue
tudinis ſolennitas ↄſeruetet ſaluberri⸗
mus parſimonie modus minime trãſcẽ
datur · ſufficit vt indulgentiam remiſſio
nis eo vſq; pꝛogredi patiamur ·vt cibus
qui hoꝛa diei nona fuerat capiẽduſ pau
lo citius id eſt· ſexta hoꝛa pꝛo feſtiuitate
tem oꝛis capiatur:ea ratione dumtaxat
vt eſcarum ſolitus modus vel qualitas
nõ mutetur ·ne puritas coꝛpoꝛis vel ite⸗
gritas mentis·abſtinentia quadrageſi⸗
me diligentius acquiſita ·quinquageſi-
me remiſſione depereat · nibilq; nobis ꝓ
ſit acqͥ ſiſſe ieiunijs qd mox amittereco
gat incauta ſaturitas · pꝛeſertim cũ etiã
hoſtis noſtri nõ ignota verſutia · tũc pꝛe⸗
cipue munitionem noſtre puritatis ĩpu-
gnet · cum eius cuſtodiam ſenſerit ſolen⸗
nitatis celebꝛitate laxatam. Quãobrem
vigilantiſtime pꝛouidendum eſt.ne vn-.

q́ᷓ¶; mentis noſtre vigoꝛ:blandis ſeducti-

onibus eneruetur:ne vt ſupꝛa iam dictũ
eſt· caſiimonie puritateʒ quadrageſime
laboꝛe queſitam · quinquageſime requie
ac ſecuritate ꝑdamus·Et idÄcirco nulla

renitus in ciboꝛum qualitate vel modo
admittatur adiectio· ſed ab eſcis quarũ
continentia dieby ieiunij ꝓ integritate
pudicicie vtebamuretiã diebus celeber.
rimis ſimiliter temꝑeremus ne leticia fe⸗
ſtiuitatis pernicioſiſſimã nobis carnali
um incentiuoꝛum ſuſcitans pugnã · ver
tatur in luctum illam q; nobis excellenti
oꝛem que gandio incoꝛruptiõis exultat

feſtiuitatem mentis eripiat ·et incipiamꝰ

xoſt bꝛeuẽ carnalis leticie vanitatẽ amiſ
ſam coꝛdis pudiciciam longo penitẽtie
meroꝛe deflere. Sidenduʒ quinimo ẽ·
vtnõ fruſtra ad nos illa prop heticead-
hoꝛtationis cõmonitio dirigatur · Cele
bꝛa iuda feſtinitates tnas: redde vota
tua. Si eni continentie iugitatem inter-⸗
iecta dierum ſolennitas nõ mutarit · ſpi

ritalibus ferijs iugiter perfruemur.⁊ ita
nobis a ſeruili operatione ceſſantibus

erit menſis ex menſe · et ſabbatum exſab
bato.

Interrogatio de diuerſa obſer

uatione quadrageſime.
Cap.ᷣxxiiij.
Ermanus. Quid cauſe eſi
vt ſex hebdomadibus quadra⸗-
geſima celebꝛetur · licet in quiſ⸗

dam pꝛouincijs religionis foꝛſitan pꝛo-

penſoꝛ cura· adieciſſe hebdomadaʒ etiã
ſeptimã videatur:cum neuter numerus

die dominico ſabbatoq; ſubtracto·qua
draginta dierum impleat ſummã: Sex

enim et triginta dies in ipis hebdomadi
bus tantümodo concluduntur.
neſpõſio eo qpad ani decimas
quadrageſime ieiunium refera

tur. Capᷣ.xxv.
PHeonas.Licet quoꝛundaʒ
t pia ſimplicitas hui rei ampu⸗

tet queſtionem · tamen quia etiã
illa quę alius interrogatiõe indigna du
xiſſet ſcrupuloſius ꝑſcrutantes integrã
obbuãtie nr̃e ac miſterij vᷣitatẽ deſidera
tis agnoſcere· euidẽtiſſimã huiꝰetiã rei
ꝑcipite rõem · vt manifeſtius appꝛobetis

e
liss
puin
ſb

wan

sl

onis
ſtor

iſſi

inpl
gul

iti

ſdee
guing
d
ſur
ninio
ſolun
pletn
ekaa

lvcin

ſee
ſe

ſire⸗
s
appi
fis⸗
prin
ſto⸗
Un
Por
herel
ſor
Df
no
n

1
Po⸗
i
1du
g
lee
ni
is

De remiſſio

ioꝛes Lege moſayca vniũſo plo genera
lis ẽ pꝓmulgata pceptio: decimas tuas ⁊
pꝛimitias offeres dño deo tuo. Itaq; qꝗᷣ
ſubſtantiarũ noſtrarũ oim q; fructuum
ecimas offerre pꝛecipimur: multoma⸗

gis neceſſeleſt vt ipius quoq; cõuerſati
onis noſtre et humani vſus operũq; no

ſtrorũ decimas offeramusque pꝛofecto

in ſupoutatione quadrageſime euident᷑

implentur. Omniũ eni dierum numerꝰ
quibus reuolutus in oꝛbẽ annus inclu⸗

Ditur · triginta ſex ſemis dieruʒ numero

ecimatur In ſeptẽ vero hebdomadibꝰ

ſi dies dñici et ſabbata ſu btrahantur ·
quinq; ⁊ triginta ſuperſunt dies ieiu/

nijs depu tati·̊ adiecta illa vigiliaꝝ die

qua vſq; in galloꝝ cantũ illuceſcentedo

minica ieiuniũ ſabbati pꝛotelatur.non
ſolum ſex ⁊ triginta dierũ numerus adi⸗

pletur . verũetiã ꝓ decimis quinq; dieꝝ

quireſidui videbanturſi illud qð ſuper
eſt adiectũ noctis ſpaciũ cõputetpleni⸗/

tudini totius ſumme omnino nõ veerit

NDuomodo etiaʒ pꝛimitias no⸗

ſtras dommo debeamus offer

re. LEAp xxvi.
AlLigd vero de pꝛaimicijs dicam ·
q quas ab om̃ib q chriſto fidelit᷑

famulãat᷑ quotidie certũ eſt exhi
beri: Nam cum experrecti a ſomno.et q̃
ſi rediuiua poſt ſo poꝛẽ alacritate ſurgen
tes:pꝛiusq; motũ ſenſus vlliꝰ coꝛde cõ/
cipiãt: vel memoꝛiã aut curã rei familia/
ris admittãtcogitationũ ſuarũ oꝛt/ atʒ

principia· diuinis conſecrant holocau⸗
ſtis· quid niſipmicias vere ſuoꝛũ fructu
um·per ſummũ ſacerdotẽ ieſum chriſtũ·

pꝛo vſu vite huius ⁊ imagine quotidia
ne reſurrectionis exoluũt:Quiq; etiam

a ſom no excitati:hoſtiã iubilationiſ ſue
deo ſimiliter offerẽtes· pꝛimo lingue ſue
motu ipᷣm inuocantipᷣius nomẽ laudes

q; cõcelebꝛãt/atq; ad canendos ei hym
nos:piima labioꝝ clauſtra relerantes.i.

molant ceo ſui oꝛis officia.Ei etiã pa,

nihil irrationabile nros tradidiſſe ma-,· ii deferũt modo pma manuuz ſuarum

greſſiumq; libamina · cum ecubiliby cõ⸗

ſurgẽtes inoroe conſiſtũt:⁊ pusqᷓ;ᷓ in ꝓ⸗

pꝛijs cauſis mẽbꝛoꝝ ſuoꝝ fungãturoffi
cio · nihil ſibi de miniſterio eoꝛũ ante de⸗
cerpũt· ſed ad ipius honoꝛẽ pꝛomouent

greſſum · atq; in eius laudatiõe defigũt·
etita cunctoꝝ momũ ſuoꝛum pꝛimitias

potenſione manuũ · incuruatione genu
um et totius coꝛpoꝛis pꝛoſtratione per⸗

ſoluũt. Illud eni qð decantatur in pſal
mo alias implere non poſſumus. pꝛeue

ni in maturitate ⁊ clamaui:et pꝛeuener̃t
oocli meiad te diluculo vt meditarer elo
Qa tua: et mane oꝛatio mea pꝛeueniette ·
niſi vt poſt quietẽ ſomni in hanc lucẽ vt
ſupꝛa diximus· velute tenebꝛis zimagi⸗

naria moꝛte reuocati.ðᷣ vniũſis officijs

mentis/coꝛpoꝛis nihil om̃ino in noſtr
pꝛeſumere neceſſitatib audeamꝰ. Mul⸗
luls namq; eſt alius quem aut ꝓpheta p.
nenerit matutinus· aut nos pꝛeuenire ſi

militer debeamus.· niſi aut noſmetipos ·
id eſt. occupationes noſtras ⁊ affectus:

curasq; moꝛtales ſine quibus eſſen poſ⸗
ſumus aut ſuggeſtiones ſubtiliſſimasĩ

imici quas nobis adhuc quieſcentibus
ac ſoporeldemerſis · per fanta ſias inani⸗
um ſomnioꝛum inferre conatur:quibus
nos moxeuigilaturos occupꝑet ⁊ inuol/
uat · vt pꝛimitiarum noſtrarum opima
defloꝛans pꝛimus ipſe decerpat.Muaʒ
obꝛem omni nobis cautione curandum
eſt· ſi tamen vim pꝛedicti verſiculi opere
volumus adimplere:vt ita pꝛimos ma⸗
tutinarum cogitationũ oꝛtus ſollers vi

gilantia tueatur · ne quid ex eis feſtina pᷣ
ſ inptio liuentis attaminet inimici: no⸗

ſtrasq; pꝛimitias tamq; viles iam atq;

communes a domino faciat repꝛobani.
Aui ſi pꝛeuentus a nobis peruigili mẽ-/

tis circum ſpectione nõ fuerit:anticipati

onis nequiſſimã conſuetudinem nõ de/

ponẽſquotidie nos fraudib ſuis pᷣueni

re ñ delinet. Et idcirco ſi placitas ⁊ acce
ptabiles deo pmitias ex fructibe nr̃e md
optamꝰ offerre n mediocrẽ ſollicitudine

Collatio xxI Abbatis Theone

ebemus impendere · vt om̃es noſtri coꝛ

por ſenſus· matutinis pꝛecipue ho tan

qꝙᷓ; ſacroſancta dni holocauſta in omni⸗

bus illibata atq; intacta fuemus. ρ

deuotionis genus multi etiam ſeculari⸗
um ſumma cautione cuſtodiuntqui an
te lucem vel diluculo conſurgentes · neqᷓ
qᷓ; familiaribus ac neceſſarijs mũdi hu⸗

ius actibus implicãtur·pꝛiusqᷓ;ᷓ cuncto

rum actuũ ſuoꝛum operationũq; pꝛimi
tias · ad eccleſiam cõcunẽtes diuino ſtu
deant conſecrare conſpectui.
Cur diuerſo dierum numero q̃‚⸗

drageſima a plerisq; obſerue⸗

Orxo quod dicitiſ· diuerſo mo
p re · id eſt · ſex vel ſepteʒz hebdoma
dDiuibus fer nõnullas ꝓuincias
quadrageſim celebꝛari vna quẽadmo
dum diximus ratio idem q; ieiunioꝛum
modus diuerſa hebdoma darũ obſerua
tione cõcluditur. Hi enĩ ſibi ſex hebdo/⸗
madarũ obſeruantiã pꝛefixerũt qui pu/
tant die quoq; ſabbati ieiunandũ. Sex
ergo hebdomadas ieiunia perſoluunt.
qui eoſdeʒ ſex ⁊ triginta dies per ſabba
ta ſexies reuoluta cõſummant.
Quare vocetur q̃drageſima cũ
triginta et ſer tantummodo die

bus ieiunetur. LCap. xxviij.
Na ergo quemadmodum dixi
v* mus ratio · idem q; eſt ieiunioꝝ

moduslicet in hebdomadarũ
numero diſcrepare videatur · Sed pꝛo⸗
fecto cum rationẽ huius rei hũana obli
teraſſet incuria.tempus hoc quo anni⸗
nerſarie vt dictũ eſt decime deo trigita
ſex ſemis ieiunijs offerũtur:quadrageſi⸗
me nomen accepit · qð foꝛtaſſe vel ꝓpter
hoc viſuʒ ſit h vocabulo debere cenſeri ·
ꝙ moyſes vel helyas vel ipſe dñs noſter
ieſus chriſtus quadraginta diebus iein
naſſe traduntur. d cuius numeri ſacra
mentuʒ illi quoq; quadraginta anni q
bus iſrael eſt in ſolitudine cõmoꝛatus·⁊
quadraginta ſimiliter mãſiones quib
eam myſiice pertranſiſſe deſcribit᷑.nõ in

cogrue coaptantur. Et foꝛtaſſe ipᷣa deci⸗
matio recte quaſi ab vſu teloneiqᷓ̃dra⸗
geſime nomẽ accepit. Ita enĩ illa publi⸗
ca vulgo vocatur exactio·exqua tãta lu
cri poꝛtio regis cõmodis deputatur · q̃n
tum ⁊a nobis a rege omniũ ſeculoꝛũ pꝛo
vſu vite noſtre legitimũ quadrageſime
vectigalexigit᷑. Sane licet h̊ ad ꝓpoſitã
nõ pꝑtineat queſtionẽ ·tñ qꝛ ſeobtulit nar
rationis occaſio:nec q̊ quidẽ pꝛetereun/
dũ puto ꝙ frequẽtiſſime ſenioꝛes noſtri
idcirco illis diebus maxime impugnari
omnemonachoꝛum genus antiqua ini⸗

mice gentis conſuetudine teſtabantur ·

et ad tranſmigrandum de ſuis ſedibus

acrius perurgeri eo ꝙ ſm illam ſimilitu

dinem qua tũc egyptij filios iſrael vio⸗
lentis afflictionibus oppꝛimebantnunc
quoq; verum iſraelid eſt·monachoꝛum
plebeʒ intellectuales egyptij duris ac lu
tulẽtis opibo ĩcuruareconẽt᷑ ne pamicã
do qetẽ frã egyptiã deſerẽteſ ad heremũ
ꝓtutũ ſalubꝛiter tranſeamusita vt aduũ
ſum nos pharao infreinẽs dicat.Ocioſi
ſuntetidcirco vociferãtur dicentes · ea⸗
mus ⁊ ſacrificemus dño deo noſiro.Op
pꝛimãtur laboꝛibus ⁊ ſolliciti ſint in oꝑi
bus ſuis · et nõ ſint ſolliciti in vxrbis va⸗
nis. Maʒ vti q; vanitas im pioꝛũ ſanctũ
dñi ſacriſicium qð nõ niſi in heremo lib/
beri coꝛdis offertur: ſummaʒ eſſe aſtruit
vanitatem · a bhominatio eſt enĩ peccato
ri religio. „
perfecti ſupergradiãtur le⸗
gem qdrageſime.Lap.xxix.
Ac igit quadrageſime lege qui
b inſtus atq; perfectus eſt · non te
neetur nec exigui huiꝰ canonis
ſubiectione contentus eſt· queʒ pꝛofecto
illis qui per totum anni ſpaciuzʒ dxlicijs
vel negocijs ſecularibus implicanturec
cleſiaruʒ pꝛincipes ſtaterũt · vt vel hac

legali quodãmodo neceſſitate cõſtricti ·

his ſalteʒ diebus vacare dño cogerent ·
ac dierum vite ſuęe quos totos quaſi fru

ctus quoſdam fuerant voꝛatuni vel de⸗

cimas domino vdicarẽt. Ceterum iuſti

is

13
fee
c
ti⸗
ht⸗
fin
66

De remiſſione quinquageſime

quibus lex nõ eſt poſita · quiq; ſpiritali
bus officijs non exiguam illam · id eſt· de
cimã partẽ·ſed totũ vite ſue tempus im⸗/

penduntquia liberi ſunt a decimaruʒ le

galiũ functione · idcirco ſi eos ſupꝑueniẽs
ſoneſta⁊ ſancta neceſſitas coartarit·au
ent ſiationẽ ieiunij abſq; vlla diſcepta

tione laxare. Mon enĩ ab eis decimarnʒ

exiguitas mutilatur·qui om̃ia ſua dno
ſecum pariter obtulerunt. Quod pꝛofe-
cto abſq; ſummo fraudis reamu facere il
lenõ poterit · qui nihil volũtarie offerẽs
deo · inexcuſabiliter ſoluere decimas ſu
as legis neceſſitate cõpellitur. Quapꝛo
pter liquido cõpꝛobatur perfectũ eẽ nõ
poſſe fſamn lum legis ·qui velilla q̃ pꝛobi
bentur cauet · vel illa que pꝛecipiũtur exe⸗/
quitur · ſed illos vere eſſe perfectos qͥ etiã
bis que a lege conceſſa ſuntnõ vtuntur-

Et bac ratione cum de moſayca lege di⸗

cat᷑· nihil enĩ ad perfectu duxit lex· non/
nullos ſanctoꝛum in veteri teſtamento p
fectos legimus extitiſſe qa tranſcenden
tes legis imperium ſub euangelica perfe
ctione vixerunt · ſcientes ꝙ iuſtis non eſt
lex poſita ſed iniuſtis ⁊ nõ ſubditis ·ĩpijs
et peccatonibſceleratis ⁊ contaminatis
De cauſa etiitio quadrageſime
Laap. xxxr.
LCiendum igitur ſane hanc ob
ſfſeruantiam quadrageſime · q
diu eccleſie illius pꝛimitiue per
fectio inuiolata permanſit:penitus non

fuiſſe. Non enim pꝛecepti huius neceſſi.

tate nec quaſi legali ſanctione cõſtricti ·
artiſſimis ieiunioꝛum terminis claude⸗

bantur ·qui per totum anni ſpaciũ equa
li ieiunio concludebãtur. Aerũ cũ ab il/

la apoſtolica denotione deſciſcẽs quoti
die credentium multitudo ſuis opibus

incubaret.neeas vſui cunctoꝛũ fideliuʒ
ſm apoſtoloꝛum inſtituta diuideret ſed

pꝛiuati impendijs ſuis conſulens nõ ſer

uare tantũ · ſ etiã augere ↄtenderet· ana

nie ⁊ ſaphire exemplum nõ contenta ſe⸗
ctari :id tũc vniuerſis ſacerdotibus pla/

cuit · vt homines curis ſecularibuſ illiga

tos · et pene vt ita dixenm continentie vł
cõpunctionis ignaꝛosad opus ſanctũ
canonica ieiunioꝛũ indictiõe reuocarẽt:
et vlut legaliuʒ decimarũ neceſſitate cõ
pellerent · ꝗᷓ vtiq; infirmis ꝓdeſſe poſſet ·
et perfectis pꝛeiudicare non poſſet · qui
ſub gratia euangelij conſtituti volunta
ria legem deuotione tranſcendũt·vt ad
illam apoſtolice ſententie beatitudinem
poſſint peruenire. Deccatũ enĩ in vobis
nõ dñabitur·nõ enĩ eſtis ſub lege:ſʒ ſub

gratia. Nere enĩ dñationẽ in illo nõ poot

exercere pctm̃ · qͥ dñatur affectibopctõꝝ
Interrogatio quẽadmodũ in⸗
telligi debeat ꝙ ait apoſtolus
peccatum in nobis gon vnabi⸗
tur. Xxxi.
Ermanus. Quians poͤtfal⸗
larx hec apoſtoli eſſe ſentẽtia · qᷓ
ſecuritatem nõ ſolũ monachis
ſed etiã omnibus chriſtianis generaliter
repꝛomittit:nimiũ nobis videtur obſcu⸗
ra. Cum enim cunctos qui euãgelio cre
dunt a iugo et dñatione peccati liberos
atq; alienos eſſe pꝛonũciet·quomodo pe
ne in om̃ibus baptiʒatis vincit dñatio
peccatoꝛũ · jm ſententiã domini qua ait·
Omnis qui facit peccatum ſernuus ẽ ꝑeo
cati. HJM
KReſpõſio de differentia gratie
et legalium pꝛeceptouum.
Heonas. Queſtionẽ nobis
t rurſus immodicam inquiſitio
vña cõmonit · cuius vim licet ſci
am ab inexpertis nectradi poſſe nec per⸗
cipi· tamẽ iquãtũ potero verbis abſolue
re ⁊ bꝛeuiter expedire temptabo·ſi modo
intellectus veſter ea que dicemus etiam
operibus ſubſequatur. Quecunq; eniʒ
nõ per doctrinã ſed per experientiaʒ co-
gnoſcuntur · ſicut radi ab inexperto ne⸗

queũtita nec mente cõcipi vel teneri ·ni⸗

ſi ab eo qui ſimili ſtudio fuerit atq; inſti
tutione fundatus. Etidcirco neceſſariũ
reoꝛ: vt pꝛimũ diligentius inquiramus

qð nam ſit ꝓpoſitũ vel voluntas leg· v

B

quę gratie diſciplina atq; pfectio· vt cõ
ſequẽter exhis· ſiue dñationẽ pcti. ſiue
expulſio nẽ eius poſſimꝰ agnoſcere · Ita⸗

q; lex pᷣncipaliter iubet expeti copulã nu
ptiarũ dicẽs. Beatus qui habet ſemein

ſyon · et domeſticos in hieruſalem · etma
ledicta ſterilis ꝗᷓ nõ peperit. Econtrario
gratia ad incoꝛruptionis perpetue puri
tatẽ· caſtimoniã nos btẽ vginitatisin
nitat. Beate in qens ſteriles ꝗᷓ nõ genne

runt ⁊ vbera quę nõ lactauerunt · et qui
nõ oderit patrẽet matrẽ ⁊ vxoꝛẽ mõ põt

mens eſſe diſcipuluset illud apoſtoli re
liquũ eſt vt2. habẽt vxoꝛes tam q; nõ

pmicias nõ tardab offerre · gra at diẽ ·ſi
vis perfectus eſſe: vade ⁊ vendeoĩa quę
habes ⁊ da pauꝑibi. Lex talionũ cõuici
oꝛũ ⁊ iniuriarũ nõ pꝛobibet vltioneʒ di⸗
cens. oculuʒ ꝓoculo· dentẽ dente gra
cõgẽminatione iniuriarũ vel cedis quę

fuerint irrogate:noſtra patientiã vult

bari · et ad duplicis diſpendij tolerantiꝗ

paratos eſſenos pꝛecipit · qte peuſſeriti

quiẽs in dexterã m axillam pꝛebe ei alte

ram·et illi qͥ vult tecum iudicio cõtende/
re:ét tunicã tuaʒ tollere dimitteei 1 pal·

lium. Illa inimicos odio habẽdos· bec

ita diligendos eſſe decermit · vt p ipßis ðo

ſemper cenſeat ſupplicandum.
De eo ꝙ leuioꝛa ſint euangeli
pꝛecepta q; legis. Lap̃. xxxiij
Aamigitur quis hoc euangeli⸗
c cce pfectionis culmẽ aſcenderit
iſte pꝛofecto ſupꝛa omnẽ legem
tantarũ virtutũ meritis ſublimatus· et
vniuerſa ꝗᷓ per moyſen pꝛecepta ſunt q̃i

parua deipiciens · tantuʒ ſub gratia ſal

natoꝛis ſe eſſe cognoſcit . cuiuſadiutoꝛio
ſe ad illũ ſublimiſſimũ ſtatũ intelligit p/
neniſſe. Mon ergo dñatur in eo peccatũ ·

quia charitas ꝗ diffuſa eſt in coꝛdibus
nfis ꝑ ſpiritũ ſanctũ qui datus eſt no?

oẽm alteriꝰ cuius q; rei excludit affectü ·
nec poteſtaut vetita cõcupiſcere autim⸗
perata cõtemnere · cuius totũ ſiudiũ to/
tũq; deſideriũ diuino amoꝛi ſemper in⸗

tentũ · vſq; adeo viliũ rerũ oblectatione
vtatur. In lege aũt in qua cõiugioꝛũ in
ra ſuant cq;ᷓuis cohibita luxurie euaga⸗
tio vni tantũ femine mancipetur· tamen
neq̃qᷓ poſſunt carnalis ↄcupiſcẽtie aa⸗
ſei nõ vigereet difficile ẽ vt ignis cui eti ⸗

am ſtudioſe pabula ſuggerũtur ·ita pꝛe⸗

fixis terminis includatur · vt non etiãẽ er
tra euagatus amburat quicqͥd attigerit
Qni etiã ſi ſua illa ita ſy occurrat obie⸗
ctio· vt exeſtuare extrinſecusnõ ſinatur·
ptas ipᷣa culpabilis ẽ· ad vlociſſimos
adulterioꝝ raptat᷑ exceſſus conſuetudo
cõcubitus. Ceterũ quos gratia ſaluutto
ris ſancto incoꝛruptionis amoꝛe fläma⸗
uerit · ita oẽs carnalium deſiderioꝛũ ſpi,
naſ dñice charitatis ignecõſumũt/vtn
tepens fauilla vicioꝝ refrigeriũ integri

tatis imminuat. Legis ergo famulia li⸗

citon vſu ad illicita pꝛolabũturgre par
ticipes dũ licita cõtemnũt illicita nõ no/
uerunt. Sicut aũt viuit in cõiu gij amo-
re peccatũ ·ita etia in eo qui ecimas ſu⸗

as pꝛimicias tantũ eſt reddereconten⸗

tus· neceſſeẽ enĩ eũ dum tardat aut ne

gligit aut in qualitate earum · aut in qn

titate · aut in qtidiana diſtributõe pecca

re. Qui eni iubeturea que ſua ſuntinfa
tigabiliter indigentibus miniſtrare. q;li
bet ea ſumma fideac deuotione diſpen

ſet· tamẽ difficile eſt vt nõ laqueos petõ

rum frequenter incurrat. In illis vero qᷣ

conſiliũ dñi nõ ſpꝛeuerũt ſed omnẽ ſub
ſiãtiã ſuã paupibo progãtes · ſũpta ſua
cruce largitoꝛẽ celeſt gre ſõᷣſequũt· pctijꝗ
nõ põt dñari. Mõ eni eũ diſpenſantẽ ſa
cratas iam chriſto opes et quaſi alienaſ
pia diſtributione pecunias infidelis ſer
uandi victus cura moꝛdebit nec elemo
ſyne bylaritatem abijcitmeſta cũctatio ·
quia quod ſemel totu obtulit deo · id iaʒ
alienum ſine pꝛopꝛie neceſſitat̃ recoꝛda
tione aut anguſti victus timoꝛe diſpgit ·
qui certus eſt cũ ad deſideratam perue
neritnuditatẽ · multomagis a deo le cᷓ

mnen
nin⸗
adi
ſal
wl
teſt
ig⸗
pwo⸗
imicn
ſeren
ney
han
foꝛ⸗
dĩ
ſllan
ſiſken
ſn
wey⸗
ticu
hcer
no⸗
ſii⸗
Ntl
beint
ſme
barn
Pten
eni⸗
Rer
Pta⸗
no
non
hl
loen

Ge⸗

g

f v hfh
re ee
?
D . =WUWUWä ððMM

e remiſſione quinquageſime

volucrem celi eſſe paſcendum. Econtra
rio is qui ſubſtantiam retinens mũdia⸗
lem · aut decimas fructuũ ſuoꝛuʒ atq; pᷣ-
mitias aut partem pecuniarum conſtri‚/
ctus legis antique ſanctione diſtribuit·

licet peccatoꝛum ſuoꝛum ignem maxime

elemoſine rore reſtinguatim poſſibile ta
men eſt: quantauis opes ſuas magna/

nimitate diſpenſet · vt ſead plenũ eruat

a dñatione peccati·niſi foꝛte per gratiaʒ
ſaluatoꝛis cum re etiam ipᷣm affectuʒ de
poſuerit poſſidendi. Pari modo nõ pxo
teſt nõ cruento peccatiimꝑerio famula⸗
ri · quicum q; oculum pꝛo oculo · dentem
pꝛo dente · ex pꝛecepto legis eruereaut ĩ/
imicuʒ ſuum odio mauult habere quia

neceſſe eſt eum dum talionis viciſſitudi

ne vlciſci ſuam optat iniuriam · dum cõ
tra inimicos odij amaritudinẽ ſuat · fu
roꝛis atq; ire perturbatione ſemperaccẽ

di. Quicunq; wro ſub euãgelice gratie
illuminatione verſatur ac malum nõ re
ſiſtendo ſu perans·ſed ferendo dexteram

percutienti maxillam · etiam alteram pꝛe
bere voluntarius nõ moꝛatur · et volen⸗
ti aduerſum ſe de tunica litigium cõmo⸗/
nere remittit et pallium · quiq; diligit in
imicos ſuoset oꝛat pꝛo calumniãtibus
ſibi · h peccati rpulit iugã ac vicula diru
pit. Non enim viuit ſub lege · quenõ in⸗
terimit ſeminaria ꝑeccatoꝛum/vndenõ
immerito de ipa beatus apoſtol · repꝛo
batio inquit fit pꝛecedentis mandati /
pter infirmitatẽ eius et inutilitatẽ · nihil
enĩ ad perfectum adduxit lex et dominꝰ
per pꝛophetam· et dedi inquit eis pꝛece⸗
pta non bona · et iuſtiſtcationes in qbus
nõ viuent in eis · ſed viuit ſub gratia · qᷓ
non ramos tantum nequitie amputat .

ſedipᷣas penitus radices noxie volunta⸗

tis eu ellit. ́KUD
Quẽadmoduʒ quis pꝛobetur
eſſe ſub gratia. LCap̃. xxxiiij.
Viſquis ergo perfectioneʒ euã
q gelice ſtu du erit tenere doctrine ·
hic ſub gratia conſtitutus pec-/

cati dñatione non pꝛemitur. Hoc eſtn·

eſſe ſub gratiaquęa gratia mandantur
implere. Quicunq; vero perfectõis euã
gelice plenitudini ſu biectus eſſe nolue⸗
rit:non ignoꝛet ſe q;uis baptʒatus ſibi
videatur ac monachus nõ eſſe ſub gra
tia · ſed legis adhuc vinculis pꝛepedituʒ
peccati pondere pꝛegrauari Oꝛopoſitũ
nam q; eſt eius qui omnes a quibus re⸗
ceptus fuerit gratia adoptõnis aſſumit
non deſtruere ſed ſuꝑeredificare:nec eua
cuare ſed adimplere moſaycas ſanctio/
nes. Quod nõnulli penitus ignoꝛãtes
et conſilioꝛum atq; exhoꝛtationũ chriſti

magnificentiam negligentes · ita pſum⸗

ptiua libertatis ſecuritate ſoluuntur· vt
nõ ſolum chriſti pꝛecepta tanq; ardua ñ
attingant · veru metiam ipa illa queillis
incipientibus paruulisq; moſayca lege
mandata ſuntvelut antiquata contem
nant. illud quod apoſtolus execratur no
xia libertate dicentes· Peccabimꝰ· quia
non ſumus ſub lege ſed ſb gratia: Qui
ergo nec ſub gratia ẽ quia nequaqᷓ; ad
dominice doctrine culmen aſcendit· nec
ſub lege · quia etiam ißa illa paruula le⸗
gis mãdata nõ ſuſcepit hic duplici pec
catoꝛum oppreſſus imperio ob hoc ſoluʒ
gratiam chriſti percepiſſe ſe credit vt per
noxiam libertatem ab eo fieret alienus
illud incidens q apoſtiolus petrus ne ĩ
curramꝰ enũciat. Quaſi liberi inqt agi⸗
te et non quaſi velamen habentes mali⸗
cie libertatem Beatus quoq; apoſtolus
paulus· vos enim inqt in libertatem vo
cati eſtis fratres ·id ẽ vt abſoluti ſitj a do
minatione peccati:tantum ne libertateyʒ
in occaſionem detis carnis · id eſt·fruſtra
tionem legalium mandatoꝛum credatis
eſſe licentiam vicioꝛum. Mec vero liber⸗
tas · quia nuſq; niſiibi ſit tantuʒ vbi do
minus cõmoꝛatur paulus apoſtiolꝰ do⸗
cet. Dñs inquiens ſpiritus eſt· vbi autẽ
ſpiritus domini · ibi libertas. Quapꝛo⸗
pter neſcio vtrũ hunc beati apoſtoli ſen⸗
ſum ſicut hi quiexperti ſunt ſapiunt. x
pꝛim ere atq; elucidare potuerim vnum

ſcio a pertiſſime illum etiam ſine expoſiti⸗

8 2

Lollatio xxXI

tione cuiusq; omnibus reſerari · qͥ pꝛa⸗

cticen · id eſt:actualem perfecte tenuerint
diſciplinam. Non enim laboꝛabunt vt
quod iam operando didicerunt.intelli⸗

gant diſputando.

Interrogatio cur interdum p⸗

penſius ieiunãtes carnalibus
incentiuis acrius vrgeamur.
Lap. xxxp.

.

Ermanus. Obſcuriſſimam
queſtionem et multis etiam vt

putamus incognitam apertiſſi

me ruelaſti. Ande vt h̊ quoq; pꝛofectui
nr̃o adijcias depᷣcam̃· vt cur int᷑fdũ etiaʒ
pꝛopenſius ieiunantiby nobis et ecbau
ſtis atq; defectis vehementioꝛes pugne

coꝛpis excitent diligẽt᷑ediſſeras Nã ple
rũq; etiã experrecti e ſomno· cũ depꝛehẽ⸗

derimus nos coꝛpoꝛalis veneni contagi
um pertuliſſe; ita deijcimur cõſcientia· vt
ne ad ipam quidem oꝛationeʒ conſurge

re fiducialiter audeamus

Reſpõſio ꝙ hec queſtio future

collatiõi debeat reſeruari.
M Cap̃. xxxvi.

Hoeonas. Studium quideʒ
ſvyeſtrum . quo perfectionis viaʒ
nos tran ſitoꝛie ſed plene atq; pp-

fecte deſideratis attingere · infatigabilit

buic diſputationi nos pꝛouocat inhere⸗

re · nec eniʒ de exterioꝛe caſtimonia · et cix

cumciſione manifeſta ſ ð illa quęin oc/
culto eſt diligenter inquiritis · ſcientes in
hac viſibili carnis continentia · perfectio
nis plenitudinem nõ ineſſe: quę haberi

vl pꝑ neceſſitatẽ vł ꝑ hypocriſim etiã ab

infidelibus poteſi:ſed in illa coꝛdis vo⸗/
luntaria ⁊ inuiſibili puritate.Quã cuʒ

beatus apoſtolus ita pꝛedicet.non enim

qui in manifeſto indeus·neq; quęĩ ma⸗

nifeſto in carne eſt circumciſio · ſed qui in
occulto iudeuset circumciſio coꝛdis in

ſpiritu · nõ litera· cuius laus nõ ex homi⸗/

nibo ß ex deo eſt. ꝗᷣ ſolꝰ ſcʒ coꝛdiũ ſecreta
rimaturtamen quia ſatiſfieri deſiderio
Vſtro ad plenum nõ poteſi · breue enim

quod ſupereſt ſpacium noctisad inda.

gandam banc obſcuriſſimã nõ ſufficit
queſtionem · congruum reoꝛ vt interim
differat. Sen ſim eĩ hec ⁊ coꝛde ab om̃i
cogitationum ſtrepitu pꝑenitus abſolu⸗
to vt a nobis pꝛoferri :ita veſiris debent
mentibus intimari:que ſicut pꝛopter cõ
ſciẽtie purificationẽ opoꝛtet inquiri: ita
niſi ab eo qui donũ integritatis expertꝰ
eſt tradi aſſignariq; nõ poſſunt.MNõ enĩ
queritur quid inaniũ argumenta vbo⸗
rum · ſed interna conſcientie fides ⁊ ma

ioꝛ vis vitaſ ĩculcet· Et idcirco de emũ

dationis huius ſciẽtia atq; doctrina · nꝰ
pꝛoferri aliquid niſi ab experto· nec trãſ⸗
fundi quicq; poteſt niſi in cupidiſſimũ
valdeq; ſollicitũ virtuſᷣ ipiꝰ amatoꝛem ·
qui nõ eam vacuis nudisq; ſermonib
ſciſcitando ·ſed totis animi viribus an⸗
nitendo optet attingere · ſcilicet non ſtu·
dio loquacitatis infructuoſe · ſed deſide

rio puritatis intene. .

Erxplicitcollatio pꝛĩa abbatis

theone de remiſſione quinqua/

geſime. Incipiunt capitula col

latiõis ſecũde abbatis theone

de nocturnis luſionibus.
E iterato ad abbatem theonã

reditu noſtro eiusq; exhoꝛtatio

noſtre cur maioꝛẽ abſtinentiaʒ

maioꝛ interdum carnis impu-

gnatio ſublſequatur.

talis fluxus egeſtio.

iiij Interrogatio an ad ſacroſanctã
cõmunionẽ accedere liceat no/

cturna illuſione pollutum.

v Reſponſio quando reatũ cõtra/

hat bec paſſio doꝛmienti
vi (Lnõnũq; etiã inimici factione
hterc contingat illuſio.
vij EVnũq; dignum ſe cõmunione

TDominica quiſpiam debeat iu⸗

„ Dicare.
vij Obiectio eo ꝙ omnes dominica

ij Lõmemoꝛatio inter ogationis

19 ¶Ntriplici ratione pueniat geni

— —
—

3

v

Erp
de n

ſeertn
tione⸗
fllem
mac
niral
früh
Pte
bioni
ſanta
llef
W
wg
lann

Wnen

Collatio xXabbatis Theone

coĩone pꝛiuandi ſint ſi nullus

eſt abſq; peccato.

ix Reſſponſio eo ꝙ multi ſancti eſ⸗
ſe poſſint nemo abſq; peccato
niſi chriſtuns.
x ¶Eſolus filiꝰ dei abſch vllo pec/

cati vulnere vicerit tẽptatorẽ.
xi Li ſimilitudine carnis peccati

ſſolus venerit chriſtus.
xij L iuſti ⁊ ſancti oẽs nõ fuerit in
ſinmilitudine ſ in vᷣitate pcti.

xiij nõ ſint tam grauia pctã ſan⸗

ctoꝝ vt eis auferãt merituʒ ſan

xiiij Quõ intelligendũ ſit illud apwli

Mõ enĩ qð volo bonũ facio.
xy ·Obiectio eo ex petõꝝ potius ꝑ

ſona boc apoſtolus dixiſſe cre⸗

dendus ſit.
Dilatio ꝓpoſite queſtionis.

Expliciũt capitula. Incipit col/
latio ſecunda abbatis Theone

de nocturnis illuſi onibus.

Laßp.i. . .
Oſt di

S eerꝛs, ferme ſeptem
p quinqᷓgeſime ſo
lennitate tranſ⸗
acta · cũ ipo no⸗

ctis initio · id eſt ·
poſi ſynaxim ve

ſpertinam ꝓmiſſe diſputationis expecta
tione ſuſpenſi ·ſancti theon e cellulam fu
iſſemus ingreſſi:alacer ſenex hilari vul⸗
tu ac blando nos pꝛioꝛ bmõe cõpellãs.

mirabar inquit ardentiſſimũ ſtudiũ ve/

ſtrũ his ſeptem diebus ab ſolutionẽ pꝛo
poſite queſtionis potuiſſe differre · et de⸗
bitoꝛi ſuo pꝛecipue nõ roganti · dilatio⸗

nem tãti tꝑis pꝛeſtitiſſe. Juſtiſſimũ pꝛo⸗
inde eſt vt quia vltro mihi benignitas

veſtra tam largas cõceſſit inducias · ego

quoq; moꝛã in debiti redditione nõ fa/

ciam. Grata nanq; eſt huius fenoꝛis oc
cupatio:quę maioꝛa dum ſoluiturargn

menta cõquirit et nõ ſolum percipientẽ

ditat · verãetiam nibil imminuit largiẽ/
ti · Duplices ſiquidem cõgregat queſtꝰ·

rerum ſpiritalium diſpenſatoꝛ. Lucruʒ

enim non ſolum in illius qui audit pꝛo-⸗

fectu: verumetiam in ſua diſputatiõe cõö

ſeqnitur:non minus ſemetipᷣm ad deſi⸗
derium perfectionis accendens: dum in
ſtruit auditoꝛem. Quãobrem veſter ar⸗
doꝛ meus pꝛofectus ẽ· veſtra ſollicitu do
mea compunctio eſt. Nam vtiq; et ipſe
nunc mente toꝛpeꝛem · nihilq; in meo
coꝛde de his que expetitis pertractarẽni
ſi me veſter feruoꝛ atq; expectatio ad re⸗
rum ſpiritalium recoꝛdationem ſuſcita
ret quodãmodo doꝛmitantem. Et idcir
co pꝛoferatur in medium queſtio ſi vide
tur:cuius pꝛidem pꝛo anguſtia tem por
abſolutionem pꝛocraſtinare maluimꝰ.
Cõmemoratio interrogatõnig
noſtre cur maiorem abſtinẽtia
maioꝛ interdum carnis impu⸗-

gnatio ſubſequatur. Capᷣ.j.

Oc autem ni falloꝛ inquiſitio
b Eſſira complexa eſt cur interduũ
remiſſius ieiunãtes · leuioꝛibus
carnis huius aculeis titillemuretnõnũ
qᷓ; diſtrictius abſtinentes · afflicto erbau
ſto q; coꝛxore · incentiuis acrioꝛib vrge
amurita vt quemadmodum patefecit
veſtra confeſſio · experrectireperiamus
nos humoꝛum naturalium egeſtione re
ſperſſor.ẽ
Ctriplici ratiõe pꝛoueniat ge
nitalis luxus egeſtio.Capᷣ.ij.
Ailus ergo infeſtationis tripli⸗
b ceun canſam noſtri pdiderema
ioꝛes · quę moduʒ tempoꝛis cõ
ſtituti intem peſtiuis irrumpat exceſſib·
Aut enĩ ſuper flua eſcarũ nimietate con⸗
geritur·aut per incuriã mentis elabitur ·

aut inimici illudentis inſidijs pꝛouoca/

tur. Mꝛimũ igitur caſtrimargieid ẽ vo
racitatis vel gule vicium· hanc redũda⸗/
tiam obſceni humoꝛis extrudit.Qam ⁊
cum diſtrictioꝛis abſtinẽtie tem poꝛe ſta-
tũ polluit puritatis · non de pñti vt pu⸗
tatis inedia· F̊ de nimietate pꝛeterite ſa-⸗
8 3

Lollatio xxII abbatis theone

turitatis effunditur. Quod eniʒ per vo
racitatis ingluuiem concretum fuerat ĩ
medullis· neceſſe eſt vt per pꝛuritum aut
certe per ignoꝛantiam· q;uis magno ie⸗
inunio tabefacti coꝛporis egeratur. Quã⸗/
obrem non ſolum lautioꝛibus epul ab
ſtinendum . ſed etiam a vilioꝛibus cibis
cquali eſt continentia temperandum im
mo ipᷣius etiã panis ⁊ aquęſatietas ẽ ca
nenda · vt poſſit diu in nobis acqͥ ſita coꝛ
poꝛis puritas pꝑmanere atq; imitari qð
ammodo intemeratã ſpũs caſtitateʒ li-
cet nos neceſſe ſit confiteri interduʒ etiã

abſq; vlla mentis induſtria · vel per tem /·

periẽ coꝛpoꝛũ · vel per etatis maturitateʒ·
quoſdam rarius ſoꝛdidari · vel certe flu⸗
xus iſtius egeſtione nõ pollui. Sed alte/⸗
rius meriti eſt·qui pacem inerti felicitate
conſequitur · alterius qui triumphũ glo
rioſis virtutibus pꝛomeretur. Huiꝰ eĩ
Pppotentia vicioꝝ ommum debellatrix di⸗
gna miraculo eſt· illum quẽ facultas bo⸗
ni in ſua tuetur ignauia cenſenduz ma⸗/
gis dixeri ſecuritatẽ bre q; laudẽ. Secũ

da impnri illius pꝛofluuij cã eſi· ſi menſ

ſpiritalibus ſtudijs atq; exercitijs vacu
ata · nec diſciplinis interioꝛis hominis ĩ/
ſtituta · quendam ſibi ſegniciei ſitum per
cõ ſuetudinem continui torporis obdu-/
xerit· aut cum ſoꝛdidarum cogitationuʒ

inimicicias nõ cauensita illam coꝛdis

ſublimiſſima puritatem ſegniter concu/
piſcit: vt omnẽ perfectõnis ⁊ caſtimonie
ſummã in ſola credat exterioꝛis hominiſ
caſtigatione conſiſtere · Cuiꝰ erroꝛis atʒ
ſecoꝛdie vicio conſequenter eueniet · vt ñ
ſoluʒ multimoda cogitationũ peruaga
tio· inuerecunde atq; pꝛocaciter ſecretũ
mentis irrüpat · ſed etiam pꝛiſtinarũ om
nium paſſionum intra eam ſemina per⸗
ſeuerẽt. Quę q;diu in eius abditis deli-
teſcunt · q;uis rigido coꝛpus ieiunio ca⸗
ſſtigetur tamen nibilominus doꝛmientẽ
illecebꝛoſis fantaſmatibus inquietant.
ANua re fit vt ante legittimi tempoꝛis
curſum non iam ex nature neceſſita⸗
te · ſed nec adhuc ex fraude nequitie ſpiri

lalis obſceni eliciãtur bumoꝛes· quinõ

tam inanitate carnis q; mentis circũſpe
ctione atq; virtute ſi penitus inhiberi ne

Aunt · ſaltem ad illã egeſtionis ſimplicẽ
qualitatem auxiliante gratia dei perdu-/

cuntur. Ideoq; in pꝛimis diſcurſus ſũt
ſenſuum coercendi : ne mens iſtis exceſſi

bus aſſuefactaad fedioꝛa incitamẽta lu

xurie ſomniãs pertrahatur. Tertia cau

ſa eſt· cum per oꝛdinatam quidem atq;
ſollicitam continentie diſciplinam · con
nitione coꝛdis et coꝛpoꝛis perpetuaʒ ca⸗
ſtimonie punitateʒ optamus acquirere:

ſed nos vtilitati camis ac ſpiritus egre⸗
gie conſulentes· fraudulentiſſimi hoſtis
ita impugnat inuidia · vt dum deijcere fi

Duciam conſcietie noſtre noſq; velut re

atu aliquo humiliare conaturillis pꝛe/
cipue diebus quibus maioꝛe integritad

merito deſideramus diuino placere con
ſpectui · abſq; vllo quidem carnis pru⸗

ritu · mentis ve conſenſu · n᷑per illuſionẽ
fantaſmatis alicuius ·ſed tamen ſimpli⸗
ci fluxus illius egeſtione nos polluit · vt
a ſacroſancta nos cõmuniõe deterreat ·

licet in quoſdam incipientium et quoꝛũ
coꝛpoꝛa necdum longa ieiunioꝛum caſti

gatione tenuata ſunt · ob hoc diabolica

factione hec euenire credatur illuſio · vt

cum eos intenſioꝛibo ieiunijs ſtudere co
gnouerit omnes eoꝛum conatus bac ar
te ſubuertat · vt dum ſe nõ ſolũ nihil ad
puritatem coꝛpoꝛis diſtrictiore ieiunio
pꝛofeciſſe· verumetiam grauius ſentiũt
fuiſſe pulſatos:magiſtram incoꝛruptio/

nis ac puritatis alitriceʒ abſtinentie diſ
trictionem tan qᷓ; emulam perhoꝛreſcãt.

Quapꝛopter noſſe debemus nõ idcirco
nos tantum ab vnoquoq;ʒ vicio debere

purgari·quia ſuis perturbatiõibus no/

ſtrum occupet ſenſum · ſed quia conten⸗
tum non ſit ſolum abſq; alioꝛum cõſoꝛ/
tio dominari.ſed intromiſſo omniuʒ vi
cioꝛum dirioꝛe collegio · ſu bditaʒ ſibi mẽ

tezʒ multiplicata captiuitate populetur.

Et idcirco caſtrimargia vincẽda eſt· nõ
pꝛopter ſe tantũ · ne ſcilicet one:oſa nos

vor
ſoln
ſace
fori
piſ
hobt.
no
nate
etlan
furin
hbſ
cnin
niag
ſeſio
tity
guutu
luge
ateris

Inn
con
au

lul
uni⸗
ntiͦ
no,
i
ſit.
ſo
e
no⸗
ns
r
1
lne

De nocturnis illuſionibus

voracitate coꝛrumpat nec pꝛopter boc

ſolum ne carnalis ↄcupiſcẽtie nos igne
ſuccendat ·ſed ne etiam iracundie vel fu
roꝛis atq; triſticie:ceterarum q; omniuʒ
paſſionum faciat eſſe mancipia· Nã cũ
nob eſca ac potus vel minus vl negliẽti
us vel tardius miniſtraturſi gule domi
natione depumimur · conſequens eſt · vt
etiam iracundie ſtimulis incitemur. Et
rurſus voluptuoſis ſapoꝛib demulceri
abſq; philargyrie peſte ũ poſſumus: per
cuius ſuperfluos aparat/ magnis luxu
ria gaudet ĩpendijs. Philargirya vo

cenodoxia atq; ſuperbia et omniũ mul
titu do vicioꝛum indiuidua ſocietate iñ

guntur· atq; ita vnumquodq; vicium
ſi vigere in nobis vel ſolum cepentt · etiã
ceteris ſuggerit incrementa.

J nterrogatio an ad ſacroſãctã

cõmunionéè accedere liceat no⸗

cturna illuſione pollutum.

Laßp. iiu.
Ermanus. Diſpenſatione
Nii credimus hanc queſtioneʒ
in medium fuiſſe pꝛolatam · vt
illud qd verecũdia interrogãdi fiduciã
cobibente · nunqᷓ; pptuimus edoceri:nũc
opoꝛtunitate collationis cauſeq; ipſius

oꝛdine pꝛouocati/ ſciſcitari fiducialiter

audeamus Si igitur eo tempoꝛequo ac
cedi opoꝛtet ad ſacroſancta myſteria ſen
ſerimus nos ſomni illu ſione pollutos · p
ſumenda eſt an vitanda illa ſalutan eſce
ſacroſancta perceptio: M
Reſponſio quando reatum cõ/
trahat hec paſſio doꝛmienti.
PHeonas.Omni quidem in
duſtria quantũ in nobis eſt ſiu
dere debemus · vt immaculatã
caſtimonie puritatem illo vel maxime tẽ⸗
poꝛe teneamus · quo venerandis aſſiſtere
optamus altaribus et vigilantiſſima
circumſpectione pꝛecauenduʒ eſtne car
nis integritas pꝛecedente tempoꝛe cuſto

dita · ĩ ea pꝛecipue in qua nos ad cõmu
nionem ſalutaris conuiuij pꝛeparamus

nocte fraudetur. Aerum ſi hoſtis ille ne⸗
quiſſimus vt nobis celeſtis remedij ſub.
trabat medicinam· cuſtodiaʒ ſopite mẽ⸗
tis illu ſerit.ita dumtaxat vt nullo repꝛe
henſibili interueniente pꝛuritu · nullo cõ
taminetur oblectationis aſſen ſu·ſ̃ egeſti
onem aut naturali neceſſitate pꝛofulaʒ
aut certe im pugnatiõe diaboli abſq; ſen
ſu voluptatis elicitam·ad im ꝑedimẽtũ
noſtre ſanctificationis obtenderit poſſu

mus et debemus ad gratiã ſalu taris ci⸗

bi conſidẽter accedere. Sin vero noſtro
vicio hec fuerit egeſta concretio · cõueni
entes conſcientiam noſtraʒ illud apoſto
licum ſoꝛmidemus.Qui maducau erit
paneʒ et biberit caliceʒ domini indigne ·

reus erit coꝛwoꝛis et ſanguinis domini.

Pꝛobet autem ſeipᷣim homoet ſic de pa⸗
ne illo edat et de calice bibat· Qui eĩ mã
ducat ⁊ bibitindigne:iudicium ſibi mã
Ducat et bibit· non diſcernens coꝛpꝰ do⸗
miniid eſt:nequaq;ᷓ illum celeſtem cibũ
a cõmunium eſcarum vilitate ſecernẽs
nec talem eſſe diiudicans quem non niſi
pura liceat mente vel carne pꝛeſumere.

Deniq; infert. Ideo inter vos multi in-
firmi ⁊ im becilles · ⁊ doꝛmiunt multi · ſpi

ritales ſcilicet infirmitates ac moꝛtes ex
hac ſpecialiter dicens pꝛeſumptione ge⸗

nerari · Multi enim qui euʒ illicita vlur

patione pꝛeſumunt inſirmantur fide et

im becilli ſunt mente · paſſionum ſcʒ lan

guoꝛibus inu oluti · et doꝛmiunt lom⸗
no peccati.ab hoc ſopoꝛe letali nequa qᷓ;
ſaluta ri ſollicitudine reſurgentes. Dein

te ſequitur. ſi noſmetipſos diiudica

remus ·/nõ vtiq; iudicaremur.hoc eſt · ſi
noſmetipſos perceptione ſacramentoꝝ
quotienſcunq; peccati vulnere pꝛeueni⸗
muriudicaremus indignos impẽdere
mus vtiq; ſtudium · vt per penitudinis

emendationeʒ ad ea digne poſſemus ac
cedereet nõ tam qᷓ; indigni ſeueriſſimis

infirmitatũ flagri caſtigaremur a dño⸗
4

Collatio xxIi abbatis theone

vt l ſic compuncti ad remedia noſtro⸗
rum vulnerum recurramus· ne digni pᷣ⸗

ſentis ſeculi breuiſſima coꝛreptione non

habiti · in futuro ſimul cum buius mun
di peccatoꝛibus condemnemur. Quod
etiam in leuitico euidenti denunciatiõe
pꝛecipitur. Omnis mundus manduca⸗
bit carnes et anima quecunq; comede⸗
rit de carnibus ſacrificij ſalutaris quod
eſi dominiin qua eſi immundicia peri⸗
bit coꝛaʒ domino. In deuteronomio q́ʒ
a ſpiritalibus caſtris immundus ſimili⸗
ter miſtice ſegregatur. Si fuerit inquit ĩ
ter vos homo qui nocturno pollut ſit
ſomnio egredietur extra caſtra et non re
uertetur pꝛiuſq; ad veſperam ablnatur
aqua · et poſt ſolis occaſum regredietur
in cafeaeaer.
nonnunq; etiam inimici fa-
ctione hec contingat illuſio.
LCLaß. vi.
Erum vt manifeſtius appꝛo
„ betur · quod etiam inimici fa
cCctione nõnunq; h eliciat᷑ im
vpnrnpnnritas- nouimus fratrem-
qui cum caſtimoniam coꝛdis et coꝛpoꝛis
ſum ma circumſpectione atq; humilita
te pꝛomeritam iugiter poſſideret · ac ne⸗
quaq; nocturnis ludificationibus tem⸗
ptaretur · quotiens tamen ſead percipiẽ
dam cõmunionẽ dominicã pꝛeparaſſet ·
iĩmundo fluxu doꝛmiẽs fedabatur· Qui
cum multo ſe tempoꝛea ſacroſanctis mi
ſterijs trepidus abſñineret: tandem hãc
ad ſenioꝛes cetulit qu eſtionem · remediũ
impugnationis ac doloꝛis ſui medicabi
li eoꝛum conſilio conſecuturum ſe eſſe cõ
fidens. Sed cum pꝛimam cauſam moꝛ⸗
bi huius ſpiritalium medicoꝛum doctri
na diſcuteret · que ſolet ex abundanti ci⸗
boꝛuʒ pꝛeſumptione deſcendere · eam q;
memoꝛato fratri depꝛehenderent non in
eſſe · atq; hanc illuſionem nequaqᷓ; vicio
ſaturitatis conſtaret emergere · eo ꝙ nec
fratris nota diſtrictione ſolennium die⸗
rum quibus illa pollutio contingebat

—.

ſpecialis exceptio · hoc illos pateret᷑ opi

nari· ad ſcᷣam huius valitudinis cau⸗
ſam · ilico tranſtu lerunt inquiſitionis in
daginem · diſcutientes ne anime foꝛſitan

culpa · caro exhauſta ieiunio· impuris il⸗
luſionibus vrgeretur:quibus etiã diſtri

ctiſſimi viri· cum paululum elati de ſui
coꝛpoꝛis fuent puritate · per ſuperbię vi⸗
cium polluuntur:quod ſcilicet donũ pꝛe

cipuum di · id eſt· coꝛpoꝛis caſtitatẽ· hu⸗

manis ſe viribus obtinuiſſe crediderĩt
Interrogatus igitur vtrum induſtriaʒx

ſi uã ita capacem huius credereteſſe vir⸗
tutis vt ope diuini non egeret auxilij · ſũ

ma hunc impium ſenſum execratiõe de⸗
teſtans · cum ſe humiliter aſiruxiſſet · ne
ceteris quidem diebus coꝛpoꝛis purita
tem retinere potuiſſe · niſi diuina in omi⸗

bus gratia fuiſſet adiutus ·illi confeſtim

ad cauſam tertiaʒ recurrentes occultas
diabolice factõnis inſidias peruiderũt ·
pꝛobantesq; nec animę culpam eſſe nec
carnis · ſacroſanctis e epulis debere mi
ſceri confidentiſſime cenſuerunt ne ſcili⸗
cet ſi in bac obſtinatione duraſſet · verſu
tis maligni hoſtis laqueis obligatꝰ. ſan
ctificatõnis et coꝛpoꝛis chriſti particeps
eſſe nõ poſſet et per hãc fraudem medici

na remedij ſalutaris imperpetuum frau

daretur. Quo facto ita omnis diaboli9/
ce factionis ſcena detecta eſt: vt mox vir⸗
tute dñice coꝛpoꝛis pꝛotegente · illa pꝛete
rite illuſionis conſuetudo ceſſaret · in qͥ
inimici dolus euidenter apparuit · expo
ſita eſ pariter ac pꝛobata ſententia ſeni

oꝛum · que plerũ q; hunc impuriſſimum

fluxumnec carnis nec anime vicio · H̊ ad
uerſarij factioſa docuit ludificatione ꝓ⸗
pelli. At ergo fallax imaginatio ſomni⸗
oꝛuʒ · illectrix egeſtionis impure.vel imꝑ
petuum · vel certe vt hm hu milioꝛem ſiue
communem dixerim ſtatum certis men/⸗

ſibus ignoꝛetur· poſt illam fidem qua de
dei ſpecialiter gratia puritatis donũ iu⸗

giter ſperare nos cõuenit · eſce potusq; ẽ
nimietas caſtiganda. Moꝛum nanq; re

nõ poſſunt non egeri atq; ab ipſius na

ture lege xꝓpelli · ſub occaſione cuiuſcũq;

pꝛuritus atq; illuſionis emergũt· Eſca.
rum vexro ſatietate ſbᷣtracta conſequẽs
eſt illas quoq; immũdas egeſtiones tar
dius generari:⁊ ita fit vt quemadmodũ
fluxus earuʒ · ita etiã illuſio doꝛmientes
l rarius vel ſubtilius inquietet · qa nõ
ſolũ egeſtio eximaginatione·ſ̊ ima gina
tio ex egeſtiõis nimietate deſcẽdit.Qua
pꝛopter ſi volumus ab illuſionũ iſtaruʒ

illecebꝛis liberari: omni virtute nobis eſt

enitendum · pꝛimũ vt foꝛnicatiõis paſſi-/
one deuicta/iuxta apoſtolum beatũ non
regnet peccatum in noſiro moꝛtali coꝛpo
re · ad obediendum concupiſcentijs eins
Scðdo vt ipᷣo quoq; illecebꝛoſo coꝛpor:

motu ſedato penituſac ſopito nequaq;
exhibeamus mem bꝛa noſtra arma iniqᷣ

tatis peccato · Tertio vt interioꝛe quoq;

homine noſtro ab illa libidinis titillati⸗
one omnimodis ac medullitus moꝛtiſi⸗
cato · exhibeamus nos eo tanqᷓ; ex moꝛ

tuis viuentes · et ita per hunc pꝛofectum
pernenientes ad perpetuam quieteʒ coꝛ/

poꝛis noſtri expibeamus etiaz membra

nr̃a nõ iã arma libidini ſiuſticie ðo In
qᷓ nob caſtimonie puritate fũdaſ·pecca
tum in nobis iam nõ dominabitur · NNõ

enĩ ſumus ſub lege ˖ que dum licita nu⸗
ptiarum iura cõmendat etiam illum cu
ins miniſterio opus illicite foꝛnicationii
explet· ĩ noſtris medullis nutrit ac reb⸗
uat ardoꝛem . ſed ſub gratia · quę dũ in
coꝛruptionem virginitatis inlinuat · eti

am iſtũ innoxiuʒ ac ſim plicẽ coꝛporimo
tum · et ipſius quoq; liciti coitus interi⸗
mit voluptatem · atq; ita cunctis impu/
riſſime colluuiõis humoꝛibus arefact·
egregij ac laudabiles eunuchi qui per

Vſaiam pꝛedicantur effecti · merebimur

illam quę pꝛomittitur eis beatitudinem

poſſidere. Hec enĩ ait dñs eunuchis · qͥ
cuſtodierint ſabbata mea ⁊ elegerit quę

He nocturnis illnſionibus

dundantia iſtiuſmodi humoꝛes ꝓpenſi

rrr. bumoꝛe volui · et tenuerint fedus meũ dabo eid
us gigni neceſſe eſt:qui quoniã concreti

in domo mea ⁊ in muris meis locũ:⁊ no⸗

mẽ melius a filijs ⁊ filiabus· nomẽ ſem

piternuʒ da bo eis qð non peribit · Qui

ſunt iſti filij ⁊ filie· quibus intantum iſti
pꝛeferuntur eunuchi · vt etiam locum ac

nomem melius accepturi eſſe dicãtur:ni

ſi illi ſancti qui ſub veteri teſtamento in
coniugioꝛum copula permanentes · per

obſeruantiam mandatozꝛum in adopti:

onem filioꝛum dei non immerito perue⸗
nerunt:Qð etiam nomẽ eſt illud quod
eis velut pꝛecipuum quiddã vice remu
nerationis ſumme pꝛomittitur.niſi hoc
quod chriſti vocabulo dicũtur eſſe een⸗

ſendi: De quo nomine et alibi idem pꝛo

pheta · et buos ſuos inqᷣt vocabit nomĩe
alio · in quo qꝗͥ benedictus eſt ſuper terrã ·
benedicet᷑ in deo · amẽet ꝗᷣ iurat in terra:
iurabit in deo ˖ amẽ · Et iterũ. Et vocabi
tur inqͥ t tibi nomẽnouũ qð os dñi noĩa

uit. Quiq; pꝛo hac coꝛdis ⁊ coꝛpis pu⸗

ritate · etiã illa pcipua ac ſingulari beati⸗
tudine pfruent · vt illud canticũ iugit᷑ ca
nãt · qd nemo alius ſanctoꝝ canere põt:
niſi iſti ſoli qui ſequũtur agnũ quocũ q;

vagdit. Virgines eni ſunt · et cuʒ mulieri

bus ſe nõ coinquinauerũt. Pꝛoinde ſi
ad hanc ſublimiſſimã virginũ gloꝛiam
volumus puenire · omni virtute incoꝛru
ptionẽ mentis ac ſpiritus excolamꝰ · ne
in illarũ inſipien tinñ ꝓginũ nũero colla⸗

bam̃· q bus idcirco nõ ſit reputata vir-
ginitas : qꝛ a cõmixtiõe carnali imunes
— — „* — O . .. .
ſeſe tmmodo buanerjt · et ob h̊ pgines ꝗ/

dẽ ·ß fatue nũcupãtur · qꝛ deficiẽte ĩ vaß

eoꝝ oleo puritat intne · claritas ac ſplen

doꝛ coꝛpalis virginitaᷣ extiguit᷑ĩterion
eĩ fotu ac pabulo puritat · ſbᷣminiſtrari

ncce eſ etia ʒ exterioꝛi hoĩ caſtitatẽ eãq;

iu giter ad perſeuerantiã incoꝛruptionis
perpetuę aĩlari. Et ideo fatue ille vgines

gloꝛioſum ſponſi thalamum cum illis
pꝛudentibonõ merentur intrare:quę in⸗

„ „ —

tegrum ſpiritũ ſuũ ⁊ aiam ⁊ coꝛpus ſine

querela in diẽ dñi noſtri ieſu chriſti con

Collatio XxXII olbbatis

ſeruauerunt. Illi nam q; ſunt veri atqʒ
incoꝛrupti virgines chriſti ·: illi admirabi
les atq; egregij reputantur eunuchi· nõ
qui metuũt ·ſed quibus nõ libet foꝛuica⸗
ri · nec qui impudicicie repꝛimũt frena · ſʒ
qui ipam quoq; minima mentis titilla/
tionem ettenuiſſima libidinis incitamẽ/
ta vicerunt · et eo vſq; extenuauerũt illuʒ
carnis vt ita nixerim ſenſum· vt nõ ſolũ
ex cõmotione eius nulla oblectatione · ſ
ne exigua quidem titillatione tangant᷑.

¶nunq; dignü ſe cõmunione
dominica quiſpiam debeat iu⸗

dicare CLap̃. vj.
AInmta aüt coꝛ noſtruũ humilita⸗
t tis debemꝰ vallare cuſtodia · vt

banc definitionẽ perpetua ſen

ſuũ ſtabilitate teneamus: nequaq; nos
poſſe ad tantũ purificationis merituʒ p
uenire · vt licet hec ꝗᷓ ſupꝛa dixi per dei g⸗
tiã oĩa fecerimus indignos tamen nos
cõmunione ſacri coꝛpoꝛis eſſe cedamus
Pꝛimũ quia celeſtis illius manne tãta
maieſtas eſt: vt nemo hac lutea carne cir
cũdatus pꝛo ſuo merito eius edulium ⁊
nõ ex gratuita dñi largitate pcipiat.De
indeqꝛ nullus ita circũſpectus in huius
mundi poteſt eſſe con flictu · vt eum ſaltĩ
rara vel leuia peccatoꝛũ tela nõ feriãt · qꝛ
im poſſibile eſt vtnõ antignoꝛantia aut
negligentia · aut vanitate · aut obreptio⸗/
ne · aut cogitatione/ aut neceſſitate · aut
obliuione peccetur. Mam et ſiad tam pᷣ⸗
celſum quis virtutum culmen aſcende/
rit · vt apoſtolicũ illð ñ iactant᷑ exclamet ·
mihi autẽ ꝓ minimo eſt vta vobis di⸗
iudicer aut ab humano die· ſed neq; me
ipſum iudico· nihil eni mibi ↄſcius ſuʒ·
ſciat ſe tñ abſq; pctõ eſſe nõ poſſe Meq;
enĩ fruſtra idem doctoꝛ adiũxit·ſj nõ in H̊
iuſtificatus ſum · id eſtnõ ſi ego iuſtũ me
eſſe credidero· verã confeſtiʒ inſticie glo
riã poſſidebo· xel qꝛ me conſcia mea nul⸗
lius peccati repꝛehenſione cõpungit. id.
circo nullius ſozsdis cõtagione fuſcatus

C

Heone

ſum multa enĩ meã conſcientiã latet · ꝗ̃

cñ ſint mihi incognita vel obſcura· deo

nota atʒ manifeſia ſũt· IJdeoq; ſbᷣijciẽs ·
qui aũt me inqᷣt iudicat dñs eſtid eſt ab
illo ſolo quẽ ſecreta coꝛdiũ nõ latent · ve
rũ iudicij in me pꝛoferet᷑ eramen.

Obiectio eo goẽs dñica com⸗

munione pꝛiuadi ſint ſi nullus
eſt abſq; peccato

Eñnnanus. Supradictũ eſt
nõ niſi ſanctos celeſtiũ ſacram̃
toꝝ eſſe debere particixes nunc

agdiqcitur impoſſibile eſſe ho: vtimmũis

penitus ſi a delcto.· Si null ergo liber

a noxa nullus eſt ſanctus· et ↄſequẽs eſt
vt homo cui ſanctitas deeſt · myſterioꝛũ

chriſti particeps eſſe nõ poſſit regnũ eti
am celoꝝ ſperarenõ debeat. qd ſolis ſan

ctis dñs pollicetur.

Reſponſio eo ꝙmulti ſancti eẽ
poſſint nemo abſq; peccato ni⸗
ſi chriſtus. CLap. ix.
Heonas. Multos quidẽ eſſe
ſanctos ac iuſtos negareñ poſ⸗
ſumus · ſed inter ſanctũ imma
culatũ multa diſtãtia eſt. mliud eſt enim
eſſe quẽpiã ſanctũ · id ẽ· diuino cultui cõ
ſecratum · hoc enim nomen non ſolum
hoĩb · ſß etiaʒ locis ⁊ vaſculis tẽpli atq;
lebetib atteſtante ſcriptura cõmuneeſt.
Aliud eſt aũt eſſe abſq; peccatoqðᷣ vniꝰ
dñi noſtri ieſu chriſti ſingulariter cõue
nit maieſtati ; de qͥ etiã apoſtolus velut pᷣ
cipuum qd ac ſpeciale ꝓnũciat dicens.
Qui pctm̃ nõ fecit. Satis enĩ vilẽ atq; ĩ
dignã eius pꝛeconijs laudẽ q̃ſi incoꝛpa
le ac diuinũ ei aliqͥd aſſignauit · ſi etiam
nos illibatã ab om̃i pctõ poſſumus trãſ
igere vitã.Rurſus apls ad hebꝛeos · nõ
enĩ habemus inquit wontiſicem qui non
poſſit cõpati infirmitatibus noſtr tem
ptatum aũt per omia ꝓ ſiliudineabſq;

pctõ.Si igit᷑ eti terrene hũilitatis nĩe ·

cũ illo excelſo diuinoq; pontifice hec pᷣt

eſſe cõmunio · vt etiã nos abſq; vlla pctĩ

G₰

—☛ —

☛ B=

— — — — — 2
S — — — — —

—
—

— — —

Be nocturnis illuſionibus

offen ſione temptemur · cur apoſtolus H
iillo velut vnicũ ac ſingulare ſuſpiciẽs ·
eilus meritũ ab hominibotanta diuiſiõe

diſcrenit: Hac ergo ſola ab omnibus
nob exceptione diſtinguitur/quia nos ñ

abſq; peccato · illuʒ ſine peccato conſtat

fuiſſe temptatum. Quis etenĩ hominnʒ
q;uis foꝛtis atʒ bellatoꝛ ſit · hoſtilibus ta
mẽ telis plerumq; nõ pateat: Quis ve

lut impenetrabili carne circundatustã
tis pꝛelioꝛum periculis ſine periculo mi
ſceatur: Ille aũt ſolus ſpecioſus foꝛma
pꝛe filijs hominum conditionem moꝛtis

humane cum vniuerſa carnis fragilita/

te ſuſcipiens · nullius vnqꝙᷓ; eſt ſoꝛdis ma
cylatus attactu.

E ſolus filius dei abſq; vllo
peccati vulnere vicerit tempta⸗

toꝛem. Cap̃. x.

Emptatus eſt enim ſm ſilitudi

t nem noſtram caſtrimargie pꝛi

miü vicio · vt ei callidus ille ſer⸗
pens eo oꝛdine quo adã ante ſeduxerat

elurienti eſce deiderio conarert᷑ illudere

ſi filius ĩquiẽs dei es · dic vt lapides iſti
panes fiant. Sed nullũ recipiens ex bac
temptatione peccatum · cum ei facultas
indubitata ſuppeteretreſpuit cibuʒ quẽ
ei deceptionis artifex ingerebat: dicens.
Mon in ſolo pane viuit homo ſed in oĩ

Verbo quod pꝛocedit de oꝛe dei. Tẽpta.

tus ẽ etiã cenodoxia ſᷣm ſimilitudinẽno
ſtram · cum ei dictũ eſt ſi filius dei es mit

te te deoꝛſum · ſed ſubdola diaboli ſugge
ſtione captus nõ eſt et vaniſſimuʒ ſedu-
ctoꝛẽ etiã ſcripturarũ obiectiõe ↄfutãs·
non temptabis inquit dñũm denum tnuʒ

Temptatus eſt etiĩ tumoꝛe ſu perbie ſᷣm
ſimilitudinẽ noſirã · cũ ei a diabolo pꝛo⸗
mitterẽtur omnia regna mũdi et gloꝛia
eoꝝ · ſed irriſa atq; obiurgata eſi nequi/
tia temptatoꝛis.Reſpondit eĩ ei. Nade
ſathanas · Scriptũ eſt ei.Oñm deũ tuũ
adorab · ⁊ illi ſoli puies. His ãt teſtimo
nijs edocemur · vt fraudulentis ſuggeſti
onibus inimici:nos qnoq; ſimiliter me⸗/
moꝛia ſcripturarũ deteamus obliñere·

RKurſum temptatus eſt ſupbia bm ſimi⸗

litudinẽ noſtrã · cñ idem inſidiarũ arti⸗

ſex · regnũ qð ab ipo oblatum ante reſpu

erat · per homineſ ei moliretur ingerere · H
abſq; peccato inſidias temptatoꝛis irri
ſit. Cum enĩ cognouiſſet ieſus ꝙ ventu⸗
ri eſſent vt raperent eũ:et facerent euʒ re

gem · fugit iterũ in mõtẽ ipᷣe ſolus· Cem

ptatus eſt ſᷣm ſimilitudinem noſtrã ·cuʒ

erberatus flagris · cuʒ palmis ceſus.cũ

ſputoꝛũ hoꝛroꝛe reſperſus eſt.cũ ad extre
mũ pertulit crucis exquiſita ſupplicia · ſʒ

nullis vnq; nõ dicam contumelijs · ven

ne ſupplicijs quidẽ ad tumoꝛem vel leuiſ

ſime indignationis impulſus eſt/qui ⁊ĩ

patibulo conſtitutus miſericoꝛditer pꝛo
clamauit. Pater ignoſce eis · nõ eniʒ ſci
unt quid faceunt.
Ciſimilitudine carnis pecca
ti ſolus venerit chrutus.

Lap.rri.
Vemadmodũ ⁊o et illud acci
4 piet᷑ eũ aplus in ſilitudie car

nis peni veniſſe cõmemoꝛat · ſi

etiã nos nulla pct labe pollutaʒ hr̃e poſ

ſumus carnẽ: Nã ⁊ ̊ de illo q ſolus eſt
abſq; pctõ tãq; ſingulare memoꝛatur
miſit deus filiũ ſuũ in ſilitudine carnis
pcũ:qꝛ verã atq; integrã ſuſeipiẽs ſbaʒ
carnis hũane · nõ ipᷣm pctm̃ in ea ſ̊ ſimi

litudinẽ pcti ſuſcepiſſe credendꝰ eſt. Si

militudo enĩ nõ ad carnis writateʒ· ᷣm
pꝛauũ quoꝛũdaʒ hereticoꝝ ſenſum · ad
pctĩ eſi imaginẽ referẽda. Erat eĩ in ipo
xa quidẽ caro h̊ abſq; pctõ · ſilis ſiqdeʒ
peccatrici. Illud ſiqdem ad hüane ſbᷣeꝑ
tinet vᷣitatẽ· h̊ vero ad vicia refert᷑ et mo
res. Habebat ſilitudinẽ carnis peti · cũ
velut hõ ignarus ac ꝓcibo ſollicitus per
cõtaret᷑ · quot panes habetis:ſᷣ ſicut pec-
cato neq̃ ꝙ; caro illius ·ita nec aĩa igran⸗
tie ſubiacebat. Deniq; ſtatiʒ euãgeliſia
ſbiũgit. NHoc aũt dicebat ieſus tẽptans
eũ · iße enĩ ſciebat qͥd eſſet facturꝰ. Ha be
bat carnẽ ſiłem peccatrici · cũ velut ſitiẽs

a ſamaritana muliere poſceret wpotumꝰ
ſed non erat peccati ſoꝛde polluta· quia

Collatio xXII Abbatis Theone

ecõtrario mulier ꝓuocata ẽ petere aquã

ret · ſed fieretlin ea fons aque ſalientis in

vitam eternam. Habebat carnis iſtius
veritatem cum doꝛmiret in naui ·ſʒ ne pa
riter nauigãtes pcti ſimilitudine fallerẽ

tur· ſurgens increpauit ventos et mare ·

et facta eſi tranquillitas magna. Com⸗
muni cũ omnibus ſoꝛte ꝑeccato ſubditꝰ
videbatur · cum diceret᷑ de ipſo. hic hõ

ſi eſſet pꝛopheta · ſciret vtiq; quę ⁊ qua⸗

lis eſt mulier quętangit eum · quia pecca
trix eſt· ſed peccati non habuit veritatẽ·
quia blaſfemam cogitationem arguens

phariſei · ſiatiʒ mulieris peccata dimiſit

HPeccatricem cuʒ ceteris gerere putaba
tur carnem · cuʒ velut homo in moꝛ dil⸗
crimine conſtitutus· et imminentiuʒ ſup
plicioꝛum terroꝛe perculſus oꝛaret.pa⸗
ter ſi poſſibile eſt · tranſeata me calix iſte ·

et triſtis eſt anima mea vſq; ad moꝛtem ·

ſed peccati contagium neſciebat illa tri⸗
ſticia:quia vite auctoꝛ moꝛtem foꝛmida
renõ poterat. Nit eni. Nemo tollita me
animam meam ſed ego ono eam a me
ipo · poteſtateʒz habeo ponendi eam·⁊ po
teſtatem habeo iterum ſumendieãa.

inſtiet ſancti omnes non fu
erint in ſimilitudine ſed in veri⸗

tate peccati. Caßp̃.xijj.
NN hoc ergo ille homo qui nat
i er virgine eſti· magna cunctis qᷣ

ex vtriuſq; ſexus cõ mixtioneꝓ
ducimur · diſtantia ſegregatur· ꝙ cum
omnes non ſimilitudinem ſed veritatez
peccati in carne geſtemus ille non verita

tem ſed ſimilitudineʒ peccati in vere cax

nis aſſüptione ſu ſceꝑit. Deni q; licet ſcri
ptum ce eo in Yſaia pꝛopheta phariſei
apertiſſime meminiſſent · qui peccatum

non fecit:nec inuẽtus eſt dolus in oꝛe eiꝰ

tamen ita ſimilitudine carnis peccatifal

lebantur vt dicerent. ecce bomo voꝛax ·

potatoꝛ vini · publicanoꝛum ⁊ peccatoꝝ
amicus et ad illum qui illuminatus ſue
rat cecu m. da gloꝛiam deo· nos enim ſci⸗

.

mus quia hic homo peccato: eſt · ad py

latum · niſi eſſet hic homo peccatoꝛ· non
eü tradidiſſemus tibi. Huius ergo rei ꝗᷓ

illi tantum ſingularis ac pꝛopꝛia eſt · e/
litatem ſibi blaſfemie ſuperbię crimine
vendicabit. quiſquis ſe eẽ ſine pecccato
auſus fu erit pꝛofſiteri. Conſequens eniʒ
eſt vt ſimilitudinem carnis peccati nõ
Vritatem peccati habere ſe dicat.

Anon ſinttam grauia peccata
ſanctoꝛum vt eis auferant meri

tum ſanctitatis. Caßp.xiij.
Eteruʒ iuſtos et ſanctos viros

c non eſſe immunesa culpa· ma-
mnileſie ſcriptura pꝛonunciat di
cens. Septies in die cadit iuſtus ⁊ rſur.

git. Quid enim aliud eſt cadere qᷓ pecca
re:Et tamen cum dicatur ſepties cade/

renihilominus pꝛonunciatur iuſtus.n?*

iuſticie eius pꝛeiudicat lapſus fra gilita⸗
tis humanequia multum intereſt inter

ſancti ⁊ peccatoꝛis hominis lapſuʒ. Ali

ud eſt enim admittere moꝛtale peccatuʒ
et aliud eſt cogitationequę peccato non

caret pꝛeueniri:vlignoꝛantie aut obli⸗

uionis erroꝛe·aut facilitate ocioſi ſermo⸗

nis offendere· aut ad punctum in fidei

theoꝛia aliquid heſitare· aut ſubtili qua/
dam cenodone titillatione pulſariaut
neceſſitate nature aliquantiſper a ſum⸗
ma pfectione recedere. Mec ei ſunt ſeptẽ

lapſuũ genera · in quibus ſanctus lʒ nõ/
nunq; cadat · tñ iuſtꝰ eſſe nõ deſinit quę

q;uis leuia eſſe videantur ac parua ta.
men faciunt eũ ſine peccato eſſenõ poſſe.
Habet enim pꝛo quibus quotidianaʒ
gerens penitudinem et veniaʒ veraciter

ebeat poſtnlare · et pꝛo ſuis indeſinẽter

oꝛare peccatis · dicẽs: Dimitte nob debi
ta noſtra. Et vt euidentiſſimis ꝓbemus
exẽplis et erraſſe nonnullos ſanctoꝛum
et tamen a ſua non diſceſſiſſe iuſticia · cer

te ille beatiſſimus et apoſtoloꝛum eximiꝰ

Detrus·quid aliud credendus eſt fuiſſe
q; ſanctus· pꝛeſertim id tempoꝛis quo
eia domino dicebatur Beatus es ſymõ

1

v-— —ä

—

— — —

S

bariona ·q; caro ⁊ ſanguis nõ reuelauit
tibi:ſed pater meus qui in celis eſt · et ti⸗
bi dabo claues regni celoꝛum · et quod/

cũ q; ligaueris ſuper terrã erit ligatũ et

in celis · et quodcunq; ſolueris ſuꝑ terrã

erit ſolutum ⁊in celis.Quid hac dñica

laude pᷣclarius:quid hac woteſtateac be
atitudine poteſt eſſe ſublimius:et tamen
poſt paululũ · cum ignoꝛãs miſteriũ paſ
ſionis · tante vtilitati humani gener in⸗
ſcius obuiaret diecẽs. abſit a te domine·
n erit tibi ; meret᷑ audire Hade pꝰ me

ſathanasſcãdalũ es mqꝛ ñ ſapis ea ꝗᷓ

dei ſunt:ſed ea ꝗ̊ hominũ. Nũquid na

cum his eum verbis ipᷣa equitas incre⸗

paret aut nequaqᷓ; cecidiſſe aut in ſan⸗
ctitate atq; inſticia nõ permanſiſſe credẽ

dus eſt: Qui illo etiã tem poꝛe nunquid
ruinã manifeſie negandus ẽ pertuliſſe ·

quo ĩminente perſecutoꝛũ metu ·ter dñʒ

negare cõpulſus eſt: Sed confeſtim pe/

nitudine ſbᷣſequẽte· amariſſimis lachry/⸗
mis maculam tanti criminis abluẽdo ·
ſanctitatis atq; iuſticie meritũ non ami
ſit. Deipᷣo igitur ac de eius ſilib ſanctl
illud etiam quod a dauid canitur · debe⸗

mus accipe · Adño greſſus hominis di-
rigẽt᷑ ⁊ viã eiꝰ voletnimis.Cũ ceciderit
nõ collidetur.qꝛ dñs ſupponit manũ ſu⸗

am. Cuins ᷓ greſſus a dño dirigũtur.
quid aliud poteſt eſſe q; iuſtus:Et tñ de

hocipo dicitur· cum ceciderit nõ collide
tur. Quid eſt cũ ceciderit · niſi cũ lapſuʒ

peccati alicuius incurrerit: Mõ collide-
tur inquit · id eſt· nequaq; diu oꝑpꝛimet
incurſione peccati ·: ſed licetad pñs vide.
atur eliſus tamen diuino quod implo/

rat erectus auxilio · celeri reſurrectione

ſiabilitatem iuſticie nõ amittit:vel etiaʒ

ſi ad pꝛeſens ꝑ fragilitateʒ carnis aliqd
admilerit · ſuppoſitione manus dñice re⸗

parabit᷑. Mec enĩ ſanctus eſſe deſinit pꝰ
ruinã · qui cum ſe fiducia operũ ſuoꝛum
inſtificari nõ poſſe cognoſcateta tantis
peccatoꝛum nexibus credat ſola domini
gratia liberandum · cum apoſtolo ꝓcla
mare non deſinit. Infelixego homo. qs

De nocturnis illnſionibus

tia dei · per ieſum chriſtum dñm nfſfm
Quomodo intelligendum ſitil
lud apoſtolinõ eni qð volo bo

nũ facio. LCap. xiiij.
Am cum apoſtolus paulus
n ineſtimabilem abyſſum pu⸗

ritatis · reſiſtentibus cogita
tionuʒ eſtibus penetrari ab
bomine non poſſe cognoſcẽs · diu velut
per pꝛofunda iactatus ante dixiſſet· non
enim quod volo bonum facio:ſed quod
odi malum hoc ago:et rurſum.ſi autem
quod nolo hoc facio·iam non ego ope/
roꝛ illud:ſed quod habitat in me pecca/
tñ · et cõdelectoꝛ legi dei ſm interioꝛeʒ ho
minem · video autem aliam legem in mẽ/
bꝛis meis repugnantem legi mẽtis mee ·
et captiuumme ducentem in legem pec⸗
cati quę eſt in membꝛis meisomi vlł ſua
vl nature ipᷣius fragilitate perſpecta · tã
immenſe altitudinis vaſtitate perterritꝰ
ad tutiſſimum poꝛtum diuini confugit
auxilij·et q̃ſi de nauigij ſui oneribꝛ moꝛ/
talitatis oppꝛeſſus naturali infirmitate
eſperans · ab eo cui impoſſibile nihil ẽ.
naufragioꝛum depoſcit remedia:cum qͥ
dam miſerabili vociferans eiulatu. In/
felix ego homo· quis meliberabit de coꝛ
poꝛe moꝛtis huius: Statim q; abſoluti⸗
onem quã deſperauit ð imbecillitate na
ture · de dei benignitate pꝛeſumpſił · confi
denter adiungens · gratia dei per ieſum

chriſtum dominum noſtrum.

Obiectio eo ꝙ ex peccatoꝛum
potius perſona hoc Apoſto⸗
lus dixiſſe creÄdendus ſit.
Cap xYyy
Erimanus. Multi hocapo

g ſtolicũ ita intelligi debere diffi

mninnt · vt hoc eum non ex ſua:
ſed ex peccatoꝛum perſona dixiſſe confir
ment · eoꝛum ſcilicet qui volentes ſemet⸗
ipſos a coꝛpoꝛalibus illecebꝛis ac volu⸗
ptatibo abſtinere · obſtricti vitijs pſtinis
oblectatõe carnaliũ paſſionũ captiua
ti · ſemetipoſcohibere n pñt · du ĩolita cõ

ſuetudine vicioꝛũ · velut immiti quadaʒ
tyrannidis dñatione depꝛeſſi · ad liberta

tẽ pudicicie reſpirare nõ poſſunt. Quõ
enĩ btõ apoſtolo quẽ ad ſummũ perfecti
onis totius culmẽcertũ eſt perueniſſe · il⸗
lud poterit cõuenire qð dicit · nõ enĩ qðᷣ
volo bonuʒ facio:ſed qd odi malum hoc
ago · illud etiã qð ſubiũgit·ſi aũt qð no⸗
lo hoc agoiam nõ ego operoꝛ illud. ſed
qð habitat in me pcti·necnõ etiaʒ hoc
condelectoꝛ enĩ legi dei ſᷣm interioꝛeʒ ho
minẽ. video aũt aliam legem in mẽbꝛis
meis repugnantẽ legi mentis mee · et ca⸗
ptiuũ me ducentẽ in legem peccati · ꝗᷓ eſt
in mẽbꝛis meis: In quo igitur hec perſo

ne apoſtolice woſſũt coaptari:Quidn.

eſt boni qð ille non potu erit implere: Et
econtrario·quid illud eſt mali qð nolẽs
et odiẽs · tamen cogentenatura inuitus
admiſerit: Ad quã vro peccati legẽ ele/
ctionis vas in quo chriſtus dominus lo
ꝗbat᷑. otuit captiuus adduci:Qui cũ
omnem inobedientiam et omnem extol
lentem ſe aduerſus deum altitudineʒ ca
ptiuaſſet · de ſemetipᷣo cum fiducia ꝓcla
mabat. Bonü agonem certaui:curſum
conſũmaui ·fidem ſeruaui·ð cetero repo
ſita eſt m coꝛona iuſticie ·quã reddet mi/
hi dominus in illa die iuſtus iundex.

Dilatio pꝛopoſite queſtionis.

Laaß. xvi.
Haeonas. Intranteʒ me tu.
i tiſſimũ ſilentij poꝛtum · rurſus
ad immenſum pꝛofundiſſime
queſtionis pelagus reuocare conamini:
ſed opoꝛtunitatẽ fide ſtationis amplexi ·
hic interim curſu tamen longe collatio
nis emenſo·taciturnitatis anchoram ia/

ciemus vt craſtina die·ſi tamẽnulla vis

tempeſtatis obſtiterit · flatu pꝛoſperi ſpi
ritus exploꝛato · diſputationis vela pan
damus. . =
Explicit collatio abb atis theo
ne ſecunda de nocturnis illuſio
nibus. Incipiũt capitula colla

tiõis tertie abbatis theõe ð vel

le bonü etageremalũ. Cap̃.i.

—

„6 6

iplfuü pficere nõ poſſe teſtatur.
HBPonitatẽ bumanã atq; iuſticiã

iiij

5 26

viij
ix

N hi qͥ ad pfectionẽ tendũt ĩ ve⸗

apitula

Iſputatio abbatis theone d eo
mapls dicit nõ enĩ qd volo ſfa

De eo “ỹydicit apkm multa bona

conſuũmaſſe.
Quid ſit ve bonũ qð apls ſemet

nõ eſſe bonã ſi diuine bonitati
ac inſticię conferatur.
Meminẽ ſummo illi bono inten
tũ eſſe ingiter poſſe.

O lippis ſiles ſint hi q ſe credũt

eſſe ſine peccato.

NP hi q ꝓnũciãt hoem poſſe eſſe
ſine peccato duplici in hocagã

tur erroͦbge“
pauconꝝ ſit ĩtelligere pctã.
Qua cautione memoꝛiã dei mo
nachus debeatcuſtodire.

ritate hũilientur et dei gr̃a ſem

per ſe ſentiãt indigere.

xviij

yx
yi

Erpſitio illius ſnĩe. Condele⸗

ctoꝛ enĩ lege dei hm ĩterioꝛeʒ ho
minem X.
Itẽ illius. Scimꝰ aũt qm̃ lex ſpi
ritalis eſt · et reliqua.

Itẽ expoſitio illiꝰ. Scio aũt nõöõ

habitat in me: hoc eſt in carne
mea bonůũü.

Obiectio ꝙ neq; infideliũ pſonis

cõnueniat neq; ſctõꝝ. Nõ enim
qʒð volo bonũ facio ⁊c.

NRñſio ad obiectionẽ ꝓpoſitã.
AQuid ſit coꝛpus peccati.

Q ſancti oẽs vraciter immũdos
ſe ⁊ pctõꝛes eſſe confeſſi ſunt.
Etiã iuſtos ⁊ ſctõs ſine pctõ ñ eẽ
LC' in ipᷣa qͥʒ orois hoꝛa pctĩ de/
clinari vix poſſit.
Aqq bſit pcti euacuatio ⁊ virtu
tñ diſcenda perfectio.
licet agnoſcamus nos ſine
pctõ nõ eſſe · nõ debeamꝰ tamẽ
nos a dñica coĩone ſuſpendere
Expliciũt capitula.

no

A

D l Eſ h fhfhl fvfvfvfv 1 äl

Collatio xxII abbatis teone

di ſceleris ancupentur · ac de ignominia
ſniam obiurgãatis apoſioli landem ſibꝛ
4 L1 1 c Vol.

Zneipit collatio tertia abbatis
cheone de eo ꝙdicit apoſtolus
nõ eni qdð volo bonũ facio ſʒ qY
nolo malumhocago.
f,fkf1lalalftgltutIncecuach
—EHEWAyſſu; apoſilo.
Alice queſtiõis · ſũ
maa nob ſenex
pelleretur in⸗
ſtantia ita effatus ẽ. Leſtimonia qbus
pꝛobare conamini apoſtolum paulum

quandã de ↄfuſione conquirat. Quos ⸗
etiã hieremias ꝓp heta nõ ſolũnõ nolen⸗ PrarE D
tes:nec cũ reqͥe coꝛꝑis flagicioꝝ eius ci
mina ppetrare · veruũetiã intantu eos aſſe
rit laboꝛioſis conatibo vtad effectũ eoæx
perueniãt deſudare· vta letali ſcelerum
appetitu nec obſiſtentibus arduis diffi?ꝰ?
cultatibus reuocentur· dicens· vt iniqdug
agerent laboꝛauerunt. Illud quoq; qs
dixerit pctòziby couennire · itaq; egol»e
mente buio legi dei · carne aũt legi pecoa⸗
ti· quos nec mẽete nec carne deo buire ma·
nifeſtu eſt. aut quẽadmodũ hi peccẽt coꝛ
poꝛe · mẽte ſeruiãt deo · cũ vicio ꝑ fomitẽ
caro ex coꝛde ↄcipiat:⁊ ipᷣe auctoꝛ vtriuſ
q; naturefontẽ atq; oꝛiginẽ peccatoꝛuʒ

„

nõ ex ſua ſed ex peccatoꝛum dixiſſe perſſo
na nõ enĩ qð volo bonũ facio·ſᷣ qð odi
malã bocago · xelillud. ſi auteʒ qð nolo
oc facio: iam non ego operoꝛ illud· ſed

6

quod habitat in me peccatuʒ vel quod

ſequitur· condelectoꝛ eni legi dei ßm in⸗

terioꝛem hominẽ video aũt aliam legem
in membꝛis meis repugnantem legi mẽe⸗/
tis mee · et captiunʒ me ducentem in lege
peccati ꝗᷓ eſt in membꝛis meis: ecõtrario

euidenter oſtendunt peccatoꝛuʒ perſone

hec nõ poſſe omnimodis cõuenire· bad

ſolos ꝗᷓ dicta ſunt attinere perfectos/ et
eoꝝ tantũ qui apoſtoloꝛũ merita ſubſe/⸗
quũtur cõgruere ſanctitati,. Ceterũ quo
pacto pſone peccatoꝛũ h̊ poterit cůueni
re · qʒ dicit· nõ enĩ qð volo bonuʒ facio -
ſed qd odi malum hocago. Sed nec il/
lud quidem · ſi aũt qð nolo hoc facio·iaʒ

ñ ego operoꝛillð·̊ qð habiiatĩ me pec

catum: Quis enĩ delinquentiuʒ nolẽs ſe
adulterijs foꝛnicationibusq; contami⸗
net: Quis inuitus pꝛoximo tendat inſi -
dias: Quis inenitabili neceſſitate coga⸗/

tur · vt falſo teſtionio homineʒ oppꝛimat ·
furtove decipiat · aut alterius ſpolia con

cupiſcat · vl pꝛoximi ſanguineʒ fundat:
Quinĩmo vt ſcriptuʒ eſti:hũanũ genus

diligẽter intentũ eſtad neqtiã a iuuetu⸗

te ſua. Intm̃ enĩoẽs vicioꝛuʒ amoꝛe fla/
grãtes deſiderãt implere ꝗᷓ cupiunt · vt
etiã peruigili cura oꝑtunitatẽ cõmitten

ex eo ꝓnũciet emanare. de coꝛdeinqens
ꝓcedũt cogitatiões male.adulteriafoꝛ

nicatiões:furta ⁊ cetera hmõi:Quãob
rẽ euidẽter oſtẽdit᷑ H̊ nullomõ ð petõꝛũ
intelligi poſſè ꝑſonis ·qͥ nõ ſolũ non ode-
rũt· ̊ etiaʒ diligũt mala· et intim deo ne

mente nec carne debuiunt · vt ante elin
quãt mente q; coꝛpe·et pꝛiuſq; carnis ex

.

tationũ q; peccato.

„ 4

De eoq; dicit multabona apo⸗

ſtolum conſümaſſe Cap. ij.

AVlprreſt igit vt vᷣutũ ſenſus

ſcxr itimo dicẽtj metiam̃ affectn⸗

ect qd beatꝰ apls dixerit bonũ·
quid ve cõparatione eius pꝛonunciaue⸗

rit malum· nõ nuda lignificatione xbo⸗
rum· ſed eodem quo ille diſcutiamus in

tuitu · intellectũ quoq; eius ᷣm dignita

tem pꝛonunciani ac meritum perſcrute⸗

mur. Tunc enĩ ſententias deo inſpiran

te ꝓlatas · ſcᷣm ꝓpoſitũ ac voluntatẽ eiꝰ
cõpꝛebendere poterimus ·cũ eon a qbus
ꝓmulgate ſunt ſtatũ ac meritũ ꝑpenden
tes. non verbo ſed expimẽtis parẽ indue
rimus affectuʒ· pꝛo cuius qualitate ſine

dubio vel concipiuntur vninerli ſenſus

pleãt voluptatẽ · pueniãtur mẽtis cogi

ollatio xxIII Albbatis Cheone

Vl ſnie pꝛoferuntur Quã obrẽquid ſit
pꝛincipaliter bonũñ:quod apoſtolus nõ
potuerit perficere cũ vellet· diligentius ĩ⸗
dagemus. Multa enim nouimus bona
que beatũ apoſtolũ omnesq; illius me⸗
riti viros et habuiſſe pernaturã· ⁊ acq/

ſiſſe per gratiã negare nõ poſſumus Eſi
eni bona caſtitas·laudabilis continẽtia

miranda pꝛudentia larga bumanitas
circũſpecta ſobꝛietas modeſta temperã⸗

tia · pia miſericoꝛdia · ſancta iuſticia · quę

omnia in apoſtolo paulo eiusq; conſoꝛ.
tibus · ita plena atq; perfecta fuiſſe · du⸗

bium nõ eſti· vt virtutů potius qᷓ; ꝓboꝝ

magiſterio ab eis religio doceretur:qui⸗

q; ingi eccleſiaruů omniuʒ cura· ac perui

gili ſollicitudine ſꝑ exuſti ſunt. Qnantũ
hoc miſericoꝛdie bonũ ·qnãta perfectio ẽ
pꝛo ſcandaliʒantibus vri:cum infirmã⸗
tibus infirmari. Cum ergo tantis apłs
abundanerit bonis :quod illud ſit bonũ
cuiuſperfectione carueritnõ poterimus
agnoſcere · niſi in illum quo ipᷣe locutus
eſt pꝛofecerimus affectuʒ. Omnes itaq;
quas eum diximus habuiſſe vtutes· qᷓ;
nis velut gẽme ſplendidiſſime atq; pꝛeci
oſe ſint · tamen ſi pꝛeclaro illi atq; pꝛeci⸗

puo margarito · qnod ille euangelicꝰ ne.

gociatoꝛ inquirens · vniuerſis que poſſi/

det vẽditis cõparare deſiderat cõferan
tur · ita eoꝛũ meritũ reuileſcit atq; cõtein
nitur · vt eis ſine cunctatiõe diſtraci vni
us tantũ boni poſſeſſio locupletet bono-

rũ innumerabiliũ venditoꝛẽ.
Osð ſit vere bonũ ꝙ apoſtolus
ſemetipum perficere non poſſe
teſtatur. Laßp. ij.

Aigd geſ vnũ qð illis tantt tã
qq; innumeris bonis tã incõpa⸗/
rabiliter pꝛeponatur · vt ſpꝛetis
abiectisq; omnibus ſolum debeat poſſi ⸗
deri: Nimirũ illa pars optima cuiꝰma
gnificentiã ac perpetuitatem cuʒ relicto
ſuſceptionis atq; humanitatis officio -
Martha martha ſollicita es ⁊ turbaris
airca multa · pancis vero opus eſt aut eti

2 S h be,

am vno. Maria bonã parteʒ elegit que
nõ auferetur ab ea. Ana ergo ⁊ſola eſt
theoꝛia · id eſt. contemplatio dei · cui meri
to om̃ia iuſtificationũ merita· vniuerſa
virtutũ ſtudia poſtponũtur. et illa qdez

omnia quę in apoſtolo paulo fulſiſſe b/
diximus nõ ſolum bona ⁊ vtilia:verum

etiã magna atq; pꝛeclara ſunt. Sed ſic
verbigratia ſtanni metallum qdð alicuiꝰ
vtilitatis et gratie putabatur · fit argenti
contemplatione viliſſimũet rurſum au
ri comparatione meritũ euaneſcit argẽ⸗

—
—

inſigniũ multitudo gẽmarũ vnius mar
garite candoꝛe ſuperaturita illa omnia
merita ſanctitatis: quãuis nõ ſolum in
pꝛeſenti bona et vtilia ſint: xerũetiaʒ do⸗
nü eternitatis acquirant · tamen ſi diui
ne cõtemplationis meritis conferantur-
vilia atq; vt ita dixerim vendibilia cen-.
ſebuntur. Et vt hanc eandem cõparati

onem etiã ſcripturarũ confirmet aucto.

ritas· nõne de vniuerſis quea deo crea⸗
ta ſunt generaliter ſcriptura pꝛonũciat
dicens · et ecce oĩa ꝗᷓ fecit deus erãt bõa

valde· Etiterũ. Aniuerſa que fecit deuſ

bona in tempoꝛe ſuo: Mec igitur ꝗĩ pꝛe
ſenti nõ ſolum bona ſimpliciter · xerũ eti⸗

am cũ additamento valdebona ꝓnunci
antur · ſunt enĩ reuera in hoc mundo cõ⸗
moꝛãtibus nobis · aut ad vſum vite aut
ad coꝛpoꝛis medicinay autad aliquam

cauſam ignotenobis vtilitatis accõmo
da · vll certe in eo etiã valde bona· quod

faciũtnos inuiſibilia dei a creatura mũ.
di per ea quęfacta ſunt ĩtellecta conſpi⸗

cere · ſempiternã quoq; virtuteʒ eius · ac
diuinitatẽ· ex tanta tanq; oꝛdinata mo

litione fabꝛice mundialis et oim quęin

ea ſunt ſubſiſtentia contemplari. hec tñ
omnia nec boni nomẽ tenebit · ſi futuro
illi ſeculo comꝑent· vbi bonoꝝ nulla im
mutatio · nulla eſt vrre beatitudinis foꝛ⸗
midanda coꝛruptio. Cuius mũdi ita be
atitudo deſcribitur.Erit lux lune ſiclux
lolis · et lux ſolis ſeptem pliciter ſicutlux

ti· aurũ quoq; ipm gẽmarũ collatiõe cõ
temnituretiparũ nibilominus quãauis

“

agere malum
α AN 9 im SS ma a S=
conferãtur:mime bona dino ꝓnũciãtur
oꝛaculo.Nit ei.Et dedi eis pcepta ñ bo⸗
na· iuſticias in qͥbonõ viuẽt in eis. APpↄ
ſtolus qͥʒita noui lumine teſtamẽti gloꝛi
am legis affirmat obtũdi.vt eã euãgeli-⸗
ci cõꝑatione fulgoꝛis nec gloꝛificata eſſe
ꝓnũciet dicẽs. NQã nec gloꝛioſuʒẽ id qd
gloꝛificatũ eſt · ꝓpter excellentem gloꝛiaʒ
Quã cõpꝑationẽetiã in ꝑte ↄtraria.id ẽ·
in peccatoꝝ meritis cõpẽ ſandis ſcriptu
ra ↄſeruat · vt eos qͥ multo minus pecc
uerũt· ĩpioꝝ collatiõe iuſtificet dices Ju
ſtificata ẽ ſodoma exte.Et iterũ. Qnuid
eĩ peccauit ſoꝛoꝛ tua ſodoma: Et iuſtiſi
cauit aĩaʒ ſuã auer ſatrix iſrael · cõpatio

ſeptẽ dierũ. Magna igit᷑ hec ⁊ pꝛeclara ĩ
tuitu atq; mirifica · ſi futurʒex fide repro
miſſionibo ↄferãtur. ↄtinuo vanitas ap
parebũt·dicẽte dauid.Oẽs ſicut veſtim
tũ veteraſcẽt ·et ſicut opeꝛtoꝛiũn mutabis
eos et mutabũtur ·tu aũt idẽ .ipᷣe es ⁊ qni
tni nõ deficiẽt. Ergo qꝛ nibil eſt ꝑ ſemet⸗
ipᷣm ſtabile· nihil imutabile:nihil bonnʒ
niſi deitas ſola · oẽs vero creature vt beaa⸗
titudinẽ eternitavel ĩmntabilitat ob⸗
tineãt · nõ hoc per ſuã naturã · ſᷣꝑ creato
ris ſui participationẽ gratiã ↄſequen
tuxr · tenere meritũ bonitatis creatoꝛi ſuo
collate nõ poſſun.
Bonitatem humanã atq; iuſti/
ciam nõ eſſe bonã ſi diuinebo⸗ nepꝛeuanicatricis inde. Ita igit᷑ ⁊ vnij
nitati ac iuſticie conferatur. ſe ncenn vᷣtut ꝗ ſi ntrrins cõpᷣhendi ·
LCaß. inz. cũ ꝑ ſe bona atq; pcioſa ſint·tamẽ theoo⸗ Na cocer
Vog ſi etia manifeſtioꝛib ad/ Fenneclanieaeis⸗an defntranp. Wn, Rants . P
buc teſtimonijs huius ſentẽtie tũ etenĩ ſanctos q;uis bonoꝝ oꝑm· tere 1
rationẽ voluerimꝰ aſtruere·nõ. nis tñ ſtudijs occupatos·a cõtemplatio

ne multa ꝓnũ ciari bona in euangelio le/
gimus et arboꝛẽ bonã ⁊ theʒaurũ bonũ
et bonũ boĩem ⁊ bonũ buũ:qꝛ nõ pᷣt inqͥt
arboꝛ bona malos fructꝰ facere:⁊ bonuſ
bõ de bono theſauro coꝛdis ſui ꝓfert bo/

na · et euge ſerue bone ⁊ fidelis.Et vtiqq

ne ſũmi illi?ꝰ boni retrahũt ac retardãt.
Neminẽ ſummo illi bono intẽ⸗/

tum eſſe iugiter poſſe. Cap. v.

Am gqgs eripiẽs inopẽ de mann
n foꝛtioꝝ eius · Zegenũ ⁊ paugeʒ
a diripiẽtibyeũ · q cõterẽs mo⸗/

boeos oẽs cũ ſm ſe bonos eẽ nõ du biũ ſit·

s. 3 eeno las iniqͥ· et de medio dentiuʒ eoꝝ rapi⸗
ſi reſpiciamns ad bonitatẽ dei: nullꝰ eoꝝ

nas extoꝛquẽs · in ipo interceſſiõis opere

—

fh f=

N

ꝓniũciabit᷑ bonus · dicẽte dño · nemo bo⸗

nus niſi ſolꝰ dens· Cuiꝰ intuitu etiã ifi
apli · q electionis merito bonitatẽ genen
bũani multis exceſſerãt modiſ: mali eſſe
dicũtur.dño ita ad eos loquẽte Si ergo

vos cũ ſitis mali noſtis bona data dare
filijs veſtris· q;tomagis pr vr qͥᷣ in cel eſt
dabit bona petentibus ſe Deniq; ſicut

bonitas nr̃a ſuꝑne bonitaſj intuitu ĩ ma/

liciã vᷣtitita etiã iuſticia nr̃a diuine col
lata iuſticie pãno m̃ſtruate ſilis deputa
tur · dicẽte yſaia ꝓpheta · ſic pãanꝰ meſtru/
ate vniuerſe iuſticie nr̃e.Et vt aliqd ad
huc euidẽtius inferamus · leg qͥʒ ipſius
pᷣcepta vitalia ꝗᷓ dicũtur oꝛdinata ꝑ an
gelos in manu mediatorꝭ et de qua ideʒ
apls · ita q; lex inqᷣt ſancta:⁊ mãdatũ ſan

ct et inſtũ ⁊ bonũ ·ſi perfectõi enãgelice

X 9α *. Eo ben

dine maieſtati gloꝛiã qͥeta mẽte ſuſpici
at:Quis alimoniã pauꝑibo ãminiſtrãſ
aut aduenientiuʒ turbas beniuola hũa
nitate ſuſcipiẽs · in eo tꝑis pũcto qͥ ꝓ ne.
ceſſitatibo fratrũ ſollicita mẽte diſtendit.

immenſitatẽ ſuꝑne beatitudinis ſpecule Qoe

tur·et cũ pñtis vite angoꝛibocurisq; cõ.
cutit᷑ · futuri ſeculi ſtatü eleuato a trenis
cõtagijs coꝛde ꝓſpiciat: Ande btuũs da
uid · ſolü hoc bonũ hoi eſſe definiẽs · Zo iu
giter inherere deſiderat dicẽs. Mibiaũt
adherere deo bonũ eſt wonere in dño deo
ſpem meã. Qð etiã eccleſiaſtes a nemĩe
iuſtoꝝ ſiue ꝗqrela pfici poſſe ꝓpnũciat· qͥa
neſt hõ iuſtus ait in tra qꝗͥ faciat bonuʒ ⁊
nõ peccet. Quis enĩ vnqᷓ; q;uis pᷣcipuꝰ
oim iuſtoꝝ atq; ſctõꝝ huius coꝛpon vĩ
culis colligatus· ſummũ hoc bonum ita
4

a 9 2.

7 — 2 4 *£
. . — x. 3 4

Collatio xXIII abbatis theone

poſſidere potuiſſe credẽdꝰ eſt vt nunq; a bat · diuulſionẽa chriſto ſibi qͥdẽ noxia, en
tpe ab eo qͥ ſolꝰ bonꝰ eſt terrenis cogitan“⸗ electionẽ huiꝰ potiſſimũrei ·illa nimia pi
tiõiby putet᷑ abſtractꝰ· nũcq; vllã cibi · etaſ vᷣtute cõpellit · qua p ſalute fratruʒ qun
vllã indumẽti · aliarũ ve carnaliũ rerum ſuoꝛũ ſi eſſet poſſibile etiam vltimũ ana tch⸗
geſſerit curã · nũqᷓ de fratn ſuſceptione. themati malũ optaſſet incurrere. Opta⸗ htil
c loci cõmutatiõe · ð cellule ſtructõe ſol renĩ inqt ipe ego anatbema eſſea chri⸗ nln
licitꝰ aut opẽaliquã bũani concupierit / ſtoꝓ fratribomeis · q ſũt cognati mei hi Gpan
adiumẽti ·aut inopie ſterilitate vxxatus./⸗ carnẽ · ꝗ ſunt iſrahelite · heſt · xellẽ ego nõ ſuls
illã ſnĩam dñice increpatiõis incurrerit ·ſolũ tꝑalibo· veruetiã ppetuis addici pe/ lie
ne ſolliciti ſitis aĩe vre qͥd mãducetisnenis · dũmodo oẽl ſi fieri poſſit hoĩes chri niobi
q; coꝛꝑi vro qͥd induamini: Deniq; iꝰ ſti ↄſoꝛtio fruerẽtur. Certus etenĩ ſũ vti ngen
ſum illi apłm paulũ q oim ſanctoꝝ la lioꝛẽchriſto etmoĩm ſalutẽeſſe q; meã. bes
oꝛẽ paſſionũ innũeroſitate tranſcende ¶bhi qui pnũciãt hoĩem poſſe metn
0 a) n cſnler mrneſſch e imben donton dene Ec Iinepcio duplicim bocaga.
F OFmſi Nua aſtruimug:io in actby aplon diſcipu⸗ tur errore. Caßpůu. ſins
lis atteſtãte.ipᷣi ſcitis qm ad ea que mi,/· Onü ergo hoc ſummũ · idẽ· dei ſifino
hi opꝰ erãtet his qͥ mecũ ſũt· miſtraueĩt cõſpectu fruiet chriſto iugiter nocſtn
man? iſte Elcũ theſſalonicẽſib ſcribẽs · inherere · vt pfecte aplus poſſit pfite
in la boꝛe et fatigatiõe nocte ⁊ die opera⸗ adipiſci · diſſolui optat a coꝛ⸗ nſciet⸗
tũ ſe fuiſſe teſlat. Quib laboꝛibolmag poꝛe · qd caducũ ⁊ multis fragilitatis ſuę cogeg
eidẽ meritoꝛũ ſtipẽdia parẽtur· tñ men? neceſſitatiboĩpeditũ nõ pt a chriſti oſoꝛ nagn
eius q;uis ſctã atq; ſõlimis· nõ poterat tio nõ auelli. Impoſſibile ẽ enĩ etiã mẽti etäͤfo
nõ ab illa celeſti theoꝛia intẽtione terreni Altã crebris curis diſiedit ta moleſil tã ichn
opis aliquãdo diuelli. Deniq; cũ ſetan varijs angoꝛibo ppedit dĩno frui ſo in⸗ ſcnio
tis actualibo ditari fructibus cerneret· et tuitu. Q eni ta pertinax ſanctoꝝ ſtudi hoſis⸗
ecõtrario theoꝛie bonũ coꝛde pẽſaret · ac um . qð ta arduñ pᷣt eſſe poſitũ · cui non ſori⸗
velut in vna lancetãtoꝝ laboꝝ ꝓfectuʒ· aliqn ille vſut ilidiatoꝛ illudat: Quis de⸗
alra delectationẽ dĩne ↄtẽplatõis appẽ ita ſolitudinis ſecreta ſectat⸗ eſt· vniuſo beni
Deret · diu examie pecton ſui qdammõ rũq; moꝛtaliũ ↄſoꝛtia declinauit. vt nũ⸗ oune
caſtigato · du illũ hinc laboꝛũ ſupeẽdia i· ch cogitationibo ſupfluis laber et intui⸗ nuni⸗
menſa delectant illinc deſideriũ vnitat turern vl occupatiõiby actuũ terꝛenoꝝ Nogt
et inſepabilis chriſti ſocietatis· etiaʒ ad abilla ꝗ vre ſola et bona eſt dei cotepla rce
4 reſolutionẽ carnis inuitat· anxius tandẽ tiõe deciderit: Quis ti ſpuſ vnch otu fecod
pe )vl, pard) Pelamat avicit. QAuid digaignoo o rer eſebag mnlan ubnce ſlch
A⸗ Ar- , /. artoꝛ ãt e duobo · deſid erin habẽs diſſol cogitatiõibo ab ipa quoq; oꝛatiõis intẽ linihe
A ui cũ chriſto eſſe multo ei meliꝰ· pmane tione trãſlatus· repete de celeſtib⸗ ad ter etiq⸗
ire añtin carnenccium mag ꝓpr᷑ vos. rena coꝛruerit: Quis noſtruʒ vt cetera ꝑ totzi
Elippis ſimiles ſinthi qui ſe uagationũ tꝑa pꝛetermittã nõ illo etiaʒ te⸗d
credunt eſſe ſine peccato. momẽto qͥ deo ſupplicãs ad ſoᷣlimia eri dnn
4Lap.v. git mentẽ· quodã ſtupoꝛe collapſus· etiã ſen
VAʒ igit multi modis bõi bu fprer id vlinuit offendat. pq ſperabat nit
excellẽtiã · cũci etiã pᷣdicatiõis Vniã delictoꝝ: Quis inquã ta exercita nfn
ſue fructibopᷣtuliſſet · tñ charita tus ac vigilãs eſt· vt dũ pſalmũ deo cait i
tis ſine qᷓ nẽo dñm ꝓmeret᷑ cõtẽplatonc nũq; a ſcripture ſenſu eiꝰ animꝰ abduca i
ſbͤmittit · ac ꝓpter illos qbyadbuclac ve tur: Quis tã familiaris deo tãq; cõiun
lut nutricula · vberibo en ãgelicis imulge ctus · ꝗ aplici illud imperium: quo ſine .
.

1

ies
e
l
10

s
e
fat
it
lua
Giun
ſe

ĩtermiſſiõeoꝛarenos pᷣcipit · vel vno die
ſe gaudeat executũ: Quę lʒ oĩia nõnulł

q̃ ſunt craſſioꝛibus vicijs inuoluti,leuia

atq; a pctõ pene aliena videãturſcienti
bo tñ pfectiõis bonũetiã minimarũ reꝝ
mltitudo graniſſima eſt· Aelut ſi in ali⸗

quã magnã domũ mult inſtrumẽti· va/

ſculis · ſarcinis ĩpeditã · vnũ integra vi

ſuũ acie perſpicacẽ alterũ cui oculoꝛũ lu
mẽ obtuderit lippitudo·pariter ponam⸗?

ingreſſos· nõne cũ ille cui ad vidẽda oĩa
bebes erit obtutꝰ nibil illic aliud eſſe eſti
met niſi armaria · lectos · ſcãna · pꝛeſepia·
et qcqͥd nõ tã oculis ſpeculãtis qᷓ; mani⸗/

be palpãtis occurreritecõtra hic qͥ cla-⸗

riſſimo luminũ vigoꝛe etiã occulta rima
tus eſt· multa illic minutiſſima et ꝗᷓ vix

poſſint etiã numero cõpꝛehẽdi ineſſe pꝛo

nũciet · ꝗᷓ ſi aliquando in vnũ cumulum
cõgregẽtur ·paucoꝝ quęille palpauerat

magnitudinẽ nũeroſitate cõpenſẽt · aut
etiã foꝛtaſſe trãſcendant.Ita igit᷑ ſancti

atq;ʒ vtita dicã vidẽtes · quibo ſumnũ ꝑ/
fectiõis eſt ſtudiũ · etiam illa ꝗᷓ veluttene
bꝛoſus animi nr̃i nõ intuet᷑ aſpectus in
ſemetipis ſagaciter depꝛehẽdunt. acerri
meq; cõdemnãũt · vſq; adeo vt qͥ ſicutno
ſtre videt᷑ incurie · ne tenuis qͥdẽ pcñ ne⸗
uo candoꝛẽ ↄſcĩe fuſcauerũt · multis ſibi

maculis videãtur aſpergi ·:ſi nõ dicã va

ne cogitatiõis ĩpꝛobitas in atria mẽtis
irreplerit · vel pſalmi qui dicendus eſt
recoꝛdatio oꝛationis tꝑe intentionẽ ſup/

limi hoĩ nõ dicã ꝓ vita ac ſalute noſtra
Hz etiã ꝓ alicuiꝰlucri ↄmodo ſupplicamꝰ.
totã in eũ et mẽtis ⁊ coꝛꝑis aciẽ defigen⸗
tes · de nutu eius trepida expectatiõe pen
demus ·nõ mediocriter foꝛmidantes· ne
qð foꝛte ineptũ aut ĩcõgruũ bñ mĩam

audientis auertat· tum deinde ſi nobis

in foꝛo aut iudicum ſeculariũ tribuna/

libus conſtitutis· aſſiſtente etiãẽ aduerſa
rio in media ꝓſecutiõe atq; ↄflictu · tuſ
ſis · ſcreatus · riſus · oſcitatio· ſomnꝰ· obre

—
—

pſerit · quãta in pniciẽnoſtrã vigilãtiſſi⸗
mus inimicus ſeueritateʒ iudicis cõmo-
nebit inuidia · q;toma ꝗ cũ illi occultoꝛũ

plicãtis auerterit. Si enĩ inqunt cũ ſub

De velle honũ et agere malum

oĩm cognitoꝛi ꝓ ĩminẽti ppetue moꝛt pe
riculo ſu ꝓplicamuspꝛeptim cuʒ ediuſo
callidus ſeductoꝛ piter ⁊ criminatoꝛ aſſi
ſtat · intẽta atq; ſollicita orone iudicanij
pietas imploꝛãda eſt. nec iniuſte nõ ſo⸗
lũ nõ leui pctõ ſᷣetiã grauiſſimo crimie
impietatis aſtriĩgit᷑·q pꝛecẽ dño fundẽs

ſubito a ↄſpectu eius q̃ſi ab oculis ñi vi⸗
Tentis nec audiẽtis:cogitatiõis impꝛoz-⸗
be vanitatẽ ſecutus abſceſſerit. Illi autt

q oculos coꝛdis ſui ↄtegunt craſſo vela

mine vicioꝛũ · ac 'm ſniam ſaluatoꝛis vi
dẽtes nõ vidẽt:⁊ audiẽtes nõ audiũtne.

qʒ intelligũt· vixĩ receſſibs pectori ſui eti

am illa ꝗᷓ magna ſunt ? capitalia crimi⸗
na cõtẽplant᷑ nullas aüt cogitationũ ſſßõ

reptiones ·ſ̊ neq; illos in ſelubricos oc/

cultosq; pruritus ꝗͥ mentẽtenui atq; ſbᷣ
tili ſuggeſiione cõpũgũt · nec captiuita/

tes aĩe ſue poſſunt purgatis obtutibo in
tueri · H̊ inuerecũdis ſꝑ cogitationibus
euagaãtes · nec dolere noꝛũt cuʒz ab illa cõ

tẽplatione ꝗᷣ ſingularis eſt diſirabũtur
nec habẽt qð ſe doleat amiſiſſe ˖ qpe qui

mentẽ ſuã ingruẽtibus vt libitũ eſt cogi/
tationibus expãdentes:nihil habent ꝓ

poſitũ qð pncipaliter teneãt vel qð omi

modis ↄcupiſcãt · Mec ſane nos alið in
huc erroꝛẽ pcipitatniſi qꝛ anamarthiti ·

id eſti ĩpeccantie ipius vtutẽ penit᷑ igno
rates:exiſtimamus nullã oĩno culpa ex

iſtis ocioſis ac lubꝛicis cogitationum ex
curſibus nos poſſe ↄtrahere · ſ̊ hebetudie
ſtupefacti ⁊ velut oculoꝝ cecitate ꝑcuſſi ·
nibil in nob niſi crimina capitalia ↄtem
plamur · eaq; tantũmodo credimus eui/
tanda · ꝗᷓ legũ qͥʒ ſeculariũ ſeueritate dã/
nantur ·qbus ſi nos imunes vel paulu/
lum ſenſerimus· nihil nobis ineſſe pecca.
ti ꝓtinus arbitram. Pꝛoinde ab illo vi
dentiũ nüero ſegregati qꝛ minutias mi⸗
tarũ ſoꝛdiũ ꝗᷓ intra nos aggeſte ſunt nõ
videmus·neqᷓ q; ſalubꝛi cõpunctõe moꝛ

egritudo triſticie· nec dolemus vane glo

rie ſubtili ſuggeſtiõe pulſati:nec de emi/

ſa tardius vel tepidius orone deflemꝰ⸗

demur ·ſi ſenſum noſtrũ interpellauerit·

H

47

vl orãtibo nob aliqͥd alið q; ip̃a oro vł

pſalmꝰ occurreritn?illð hoꝛrẽꝰ qmlta

vl loqͥ vel agere coꝛã hoib pudet non
erubeſcimꝰ vel ad hoꝛã coꝛde cõcipe qð
dino patere nouimꝰ cõſpectui:nec wollu
tionẽ turpiũ ſomnioꝝ larga fletunʒ ab/
lutiõe purgamusnec lugemus qð in ip

ſa elemoſine pietatecũ vel fratrũ neceſſi⸗

it᷑ creatoꝛi ſuo ſe pꝛetuliſſe lugẽtes· pene

₰

PWX

tatibo ſubuenimꝰ. vł alimoniaʒ paupibo

mĩſtramꝰ. ſerenitatẽnr̃e hilaritaſj obnu⸗
bit auara cũctatio · nec feriri nos vllo cre
dimꝰ detrimẽto · cũ derelicta mẽoꝛia dei ·

ea ꝗſunt tpalia atq; coꝛpoꝛea cogitamꝰ.

ita vtnob ſalomõis illud aptet᷑ eloquʒ ·
feriũt me ſ̊ nõ dolui · et delu ſerũt me ego

aut neſciui. CXpaucoꝛũ ſitin
telligere pcta. CLap̃.vꝛij.

Loõtra hi qͥ ſummã totiꝰ volu

e ptat ⁊ gaudij ⁊ btitudis ſue · ĩ

diuinarũ ac ſpiritaliũ reꝝ tan⸗
tũ ↄtẽplatiõe ↄſtituũtcũ ab ea inuiti vl
paululũ violẽtis cogitatiõibbabſtrahũ⸗/
tur:velut quoddã in ſe ſacrilegij genꝰ pᷣ
ſenti penitucſis puniũt vltione · ac viliſſi
mꝗ creatura ad qua ſit detoꝛtꝰ mẽtis itu

dixeri ĩpietatt ſibi crimẽaſcribũt · et licet
ad ↄſpiciẽdã dine gloꝛie claritatẽ oelos
coꝛdis ſui ſũma alacritate cõuertant · tñ
etiã bꝛeuiſſimas carnaliũ cogitationum
tenebꝛas nõ ferẽtesqcqͥd ab illo xo lu⸗

mine mẽtis aſpectũ retrahit execrantur.

Deniq; cũ hic btüs apls iohes affectũ
cũctis vellet infundere · filioli inqᷣt nolite
diligere mũdũ:neq; ea q̊ in mũdo ſunt.
ſi qs diligit mũdũ non eſt charitas dei

in ipo· qꝛ oẽ qd ĩ mo eſi·ↄeupĩa carnis

1 ↄcupia oculoꝝ ⁊ ſuꝑbia vite ẽ ⁊ ambi
tio ſecli ꝗq nõ eſt ex pre·̊ ex mũdo ẽ·⁊ mũ
dus perit ⁊ ↄcupia eiꝰ.q aũt facit volũ⸗

tatẽ dei manet in eternu. Faſtidiüt ſen
vniũſa i qbo mũdus iſte verſart· b ĩpoſſi

bile eſt vt nõ ad ea vel breui cogitatõnũ

rapiant exceſſu· nulluſq; etiã nüc hoim
. ene dño ⁊ ſaluatoꝛe nro:naturalẽ p⸗

gationeʒz mentis · ita defixus ſp in dei
ↄtẽplatiõe ↄtinuit vt nũq; ab earaptuſ

6

Lollatio xxIII abbatis theone

nec repntamus ad culpã cur pſallẽtib müdane cniuſq; rei delectatiõe peccarz-

dicẽte ſcripta. Sidera ipa nõ ſunt mun

da in ↄſpectu eius.Etiterũ. Si in ſcts
ſuis nõ ↄfiditet in angelis ſuis repperit

pꝛauitatẽ · ſiue vt em̃datioꝛ trãſſatio hʒ·
ecce int᷑ ſctõs eiꝰ nẽo ĩmutabilis· ⁊ celiñ

ſunt mũdi in conſpectu eius.
Qua cautiõe mẽoꝛiã deimona

chus debeatcuſtodire.Capᷣ.ix.

Ecteigit᷑ ſanctos qͥ mẽoꝛiã dei
r ſtabiliter retinẽtes· q̃i ꝑ extẽtas
in ſublime lineas ſuſpẽſo ferun
tur inceſſu · ſcenobatis quoſ vulgo funã
bulos vocãt dixericõpandos:q ſũmaʒ
ſuę ſalutis ac vite in anguſtiſſimo funi⸗
culi illiꝰtramite collocãtes· atrociſſimã
ſe moꝛtẽ ꝓtinꝰ incurſuros eſſe nõ ambi⸗
gůt · ſi vel exigua pes eoꝝ titubatiõe de/
uiauerit· aut modũ illiꝰ ſalutanl directi⸗
onis exceſſerit. Qui dũ arte mirifica ae⸗

rios greſſus ꝑ inania moliũtur · ſi illã an

guſtioꝛẽ veſtigio ſemitã · nõ cauta atʒ ſol
licita moderatiõe puaueritterra ꝗᷓ omi⸗
bus velut naturalis eſt baſis · et ſlolidiſſi
mũ cũct ac tutiſſimũ firmamentũ ·fit ilł
pñs ac manifeſta ꝑnicies:nõ qꝛ illius na
tura mutert·ᷣ qꝛ illi ad eã pᷣcipiti carnis

põdere dilabat᷑ · Ita etiã indefeſſa illa

dei bonitas imutabiliſq; ſbᷣa · neminẽ le
dit · nos declinãdo a ſũmis atʒ ad ima
tẽdẽdo.nobisipis ↄſciſcimus moꝛtẽ · im

mo ipa declinatio moꝛs efficit᷑ eclinati

Ve eĩ inqͥt eis qm̃ receſſerũt a me: vaſta⸗

bũtur qm pᷣuaricati ſunt in me· Etiten.
Ve eis cũ receſſero ab eis. Arguetnãqʒ;
te malicia tua · ⁊ auſio tua icrepabitte ·
Scito ⁊ vide qꝛ malũ ⁊ amarũ ẽreliqſie
te dñm deñ tuũ. Funiculis nãq; ſuoꝛuʒ
pctõꝝ vnuſqͥſq; cõſtringit᷑· Ad qͥs ſlatt
cõpetẽter a dno increpatio iſta dirigit᷑.

Ecce inqt oẽs vos accẽditis ignẽ · accin
cti flamis · am bulate in lumĩe ignis vjri.
et in flãmis q̃s ſuccẽdiſt. Et iterũ. Qui
incẽdit inqᷣt malicia peribit ab eaa.

Abi quiad perfectõnẽ tendũt
in venitate humilietur et dei gra

tia ſemper ſe ſentiant indigere.
Laßp. x.

ſliſo
ſioie
ſeepn
ole
lonn
.
degt⸗
ncc
le

in
näi
nn.
ni
ber⸗
d
ig.
Nan
i.
Dui
üͤt
gnn
Ne.

Aim ergo ſemetipos tidie ſen
c tit ſancti terrene cogitationis
põdere pᷣgrauatos.ab illa men
tis ſᷣlimitate decidere· et inuitos immo
o etiã neſciẽtes in legem pcti moꝛtisq;
traduci · atq; vt cetera pᷣtermittã · ilł ſal⸗
tẽ ꝗᷓ ſuꝑiꝰ cõpꝛehẽdi bonis qͥ dẽac iuſtis
ſ tñ trenis a ↄſpectu dei oꝑib auocari ·
habẽt ꝓfecto ꝓquiba ad deũ iugit᷑inge⸗
miſcãt · habẽt ꝓ qbĩ vᷣitate hũiliati atʒ
cõpuncti:nõ vbis tm̃modo ßſ affectu ſe
metipos ꝓnũciẽt pctõꝛes · ⁊ veniã ꝓ oĩ⸗
boꝗ̃ qtidie ſuꝑati fragilitate carnis ĩcur
runt a gratia dominini iugit᷑ poſtulan/⸗
tes· veras pnĩe lachrymas indeſinẽter ef
fundãt ·qꝓpe qͥ videãt iſdẽ ipᷣis ſe ꝓ qͥb
ↄtĩuo doloꝛe verati ſũt ⁊iã vſq; ad deũ
iugit᷑ ingemiſcũt eſtibsi inuolutos:etiam
ipᷣas ſupplicatiões ſuas offerre ſe ſine co
gitationũ anxietate nõ poſſe. Expti igit᷑
ſe hũanis viribo deſideratũ finẽ obſiſten
te carnis ſarcina nõ poſſe ↄtingere:neq;
illi pcipuo ſũmoq; bono pᷣm coꝛdis ſui
deſideriũ poſſe ↄingi:ſ̊ ab eiꝰ intuitu ca
ptiuos ad mũdana traduci:ad gratiaʒ
dei qᷣ ĩpios iuſtiſicat ↄuolãtes cuʒ aplo
ꝓteſtantur. Infelix ego hõ qͥs me libera
bit de coꝛpe moꝛt hniꝰ: Gĩa dei · pieſuʒ
chriſtũ dñm noſtrũ. Sentiũt eĩi ſe bonn
iſtud qð volũt nõ poſſe pficere · b illð qðᷣ
nolũt qð q; oderũt malũ·id eſt cogitati/

onũ motus ⁊ curã coꝛpoꝛaliũ rerũ ſemꝑ

incidrer. ðð/
Expoſitio illius ſententie.

Condelectoꝛ eni legi dei ſm in—⸗

terioꝛẽ hoĩem . Lap̃.xi.
Todelectãtur qᷣdẽ legi dei ſm
e interioꝛẽ hoĩem qͥ viſibilia vni⸗
H uerſa trãſcẽdẽtes:conãtur deo
ſoli ſp vniri·ſ̊ vident aliã legẽ in mẽbꝛiſ
ſuis · id ẽ·in nata hũane ↄditiõis in ſtaʒ
ꝗ̊ repugnat legi mẽt eoꝝ:⁊ ꝑtrahit ſeſũ
violẽta lege pcti · cõpellẽs ſcʒ eos relicto
illo pᷣncipali bono t᷑rene cogitatõi ſbᷣmit

ti. Quę q;uis nccia atq; coꝛꝑi vtił vi⸗

deat · cũ diſpẽſatiõi religioſe cuiuſpiaʒ
ncãitat᷑ᷣ ĩpẽdit᷑ · cõpatiõe tñ illi boni ꝗð
ſctõꝝ oĩm oblectat intuituʒ · mala vtiq;

Develle bonũ et agere malum

abeis ac fugiẽda decernit: qͥ p eã qͥquõò
vl ad modiciũ tꝑs ab illiꝰ ꝑerfecte beati
tudinis gaudio retrahũtur. Aere enim
lexpcti ẽ quã hũano generi pᷣnaricatio
ſui ĩduxit auctor·ꝑ illiꝰ noxa in queʒ la
ta eſi eqſſimi iudicisilla ſnia:maledicta
fra in opibituisſpinas ⁊ tribulos ger⸗
minabit tibi:⁊ in ſudoꝛe vultus tui edes
panẽ tuũ.Mec inquã eſt lex mẽbnl oĩm ĩ
ſerta moꝛtaliũ ·ꝗᷓ repugnat legi mẽti nrfe
eã q; a diuino arcet intuitu·et ꝑ quã ma
ledicta tra in oꝑibynris · poſt agnitionẽ
boni ⁊ mali cogitationũ ſpinas cepit ac
tribulos germinare.q̃rũ aculeisid ẽ vi⸗
cijs carnis nõ obtuſis·ſpũs ſemĩa pᷣfocã
tur·ne illũ panẽ nrjm qͥ de celo deſcendit
q q; ↄfoꝛtat coꝛ hoĩs edereabſq; vultꝰ
nri ſudoꝛe poſſiiuns.
Itẽ illius. Scimus aũt qm̃ lex
ſpiritalis eſt et reliqua.Capᷣ.xij
ne enĩ hũanũ genꝰ huic ge⸗
o neraliter legi ſine vlla exceptiõe
ſubijcit. Nullꝰenĩ eſt q;uis ſan

etus qui ſupꝛadictum panem non cum

ſudoꝛe vultus ſui:et ſollicita coꝛdis in⸗
tentione percipiat. Ceterum communi
iſto pae multi vt videmus dinites ſine
vllo vultus ſui ſudoꝛe veſcũtur. Quaʒ

etiã legẽ btũs aplłs ſpiritalẽ aſſerit dicẽs

Scimꝰ aũt qꝛ lex ſpiritaleſt.ego autem
carnalis ſuʒ venũdatꝰ ſub pctõ. Spiri
talis eniʒ eſt lex ꝗͥ iubet nob vt in ſudozꝛe
vultus noſtri comedamꝰ illũ panẽ verũ
q de celo deſcẽditſᷣ nos carnales fec ve
nũdatio illa pcti · Qð ergo iſtud cuiuſ-
ne petm̃ ẽ: Sine dubio ade · cui pᷣuari
catiõe ⁊ vt ita dicã negociatiõe dãnoſa
fraudulẽtoq; cõmertio vẽditi ſumꝰ Om

nẽ enĩ ꝓlem ſuã ſpẽtis pſuaſiõe ſedu⸗
ctilliciticibi ꝑceptiõe diſtractãiugo ꝑ

pꝑetue ſuitutis addixit. Hic nanq; mos
ſolet inter vendentẽ emẽtẽq; ſuari: vtis

qᷓ ſe alieno cupit dño mãcipare aliqᷣd
pꝛecij ꝓ iactura ꝓprie libertatis et addi⸗
ctione ꝑpetue ſpuitutis a ſuo conſequat᷑
emptoꝛe.Qð etiã int᷑ adã atq; ſᷣpentem
manifeſtiſſime videmus ĩpletũ · Ille em̃

3

Tollatio xxII abbatis theone

a ſerpente pꝛecium libertatis ſue eſu int/
dicte arboꝛis capiens: a naturali liberta
te diſceſſit · illiq; maluit ſemetipᷣm perpe⸗
tua vendere ſernitute · a quo vetiti pomi
letale pꝛecium fuerat aſſecutusqua deĩ/
ceps conditione conſtrictus· nõ immeri⸗
to omnẽ poſteritatis ſue pꝛogeniẽ erpe⸗
tuo eidem cuiuseffectus eſi ſeruus ſbᷣdi⸗/
dit famulatu. Quid enĩ aliud buile con
ingiũ poteſt ꝓcreare q; ſeruos:Quid er
go: Nunquid emptoꝛ iſte vᷣſutus ⁊ cal⸗
lidus · dño vero atq; legitimo ius dña⸗
tionis eripuit: Non ita ẽ Meq; eni ſic il
le omne peculiũ dei · vnius fraudis dolo
ſitate peruaſit · vt potentiaʒ dominij ſui
verus dñatoꝛ amitteret · qui ĩm quoqʒ
emptoꝛẽ q;uis refugam atq; rebellem · ta
mẽ iugo depꝛimit buitutis ·ſed qꝛ qͥ om

nibus rationabilibus creaturis arbitrij

libertatẽ creatoꝛ indulſerat · eos qui ſe cõ
tra fas edacis concupiſcentie tranſgreſ/⸗
ſione vendiderãtinuitos ad ingenitam
libertatẽ reuocare non debuit.Abhoꝛret
ſiquideʒ ab illo iuſticie ⁊ pietatis aucto/
re· quicquid bonitati equitatiq; contra
riũ eſt. Malum eni fuerat ſi conceſſelib⸗
tatis beneficiũ reuocaſſet·iniuſtũ ſi libe⸗
rum hominẽ potentia ſua oppꝛimẽs atʒz
captiuanslibertatis accepte pꝛiuilegiũ
exequi nõ ſiuiſſet· cuius ſalutem in futu
ra tunc ſecula reſernauit · vt recto oꝛdie
compleretur ſtatuti tempoꝛis plenitudo
Opoꝛtebat eniz eius ſobolẽ tamdin ſub

bac vite ↄditione durare · quouſq; eãdẽ

oꝛiginalibo vicułliberatã · ĩ ãtiquũ liber
tatis ſtatum · pꝛioꝛis dñi gratia pᷣcio ſui
ſanguinis refoꝛmaret · quã pietatis in/
ſtinctu potuit etiã tunc ſaluare ſed nolu
it · quia eum decreti ſui irrũpere ſanctio-⸗
nem equitas nõ ſinebat. AUis noſſe cau⸗
ſam venditionis tuę: Audi ipſum redẽ-
ptoꝛem tuũ per eſaiam pꝛophetam aper
tiſſime pꝛoclamanteʒ. Quis eſt iſte liber
fpudij matrl veſire quo dimiſi eã: Aut
quis eſt creditoꝛ meuscui vendidi vos:
Ecce em̃ in iniq tatiboveſtris vẽditi eſt·
et in ſceleribus veſtris dimiſi matreʒ ve⸗
ſtram. Ais etiã euidenter agnoſcere cur

te ingo ſeruitutis addictum redimere po

tentie ſuę virtute noluerit: Audi qͥd ad

ſuperioꝛa quibus eiſdem famulis cauſã

voluntarie venditionis expꝛobꝛat · adie

cerit. Nunquid abbreuiata ⁊ paruula

facta eſt manus mea vt non poſſim re

dimere · aut nõ eſt in me virtus ad liberã
dum: Sed quid buic potentiſſime miſe
ricoꝛdię eius ſemper obſtiterit/idem pꝛo⸗

pheta demõſtrans.ecce inquit nõ eſt ab⸗
bꝛeuiata manꝰ dñi vt ſaluare nequeat·

neq; aggrauata eſt auris eius vt non ex

audiat · ſed iniquitates veſire diuiſerũt
iter vos ⁊ den vrm · peccata vr̃a abſcõ

derũt faciẽ eius a vobisne exaudiret.

Item erxpoſitio illius. Scio aũt
ꝓꝙnõ habitat in me hoceſt i car

ne mea bonum. Cap̃.xiij.
Aia ergo carnales nos fecit · et
9 ſpinis ac tribulis condemna
uiet illa dei pꝛia maledictio· noſ
q; ita iniquo pater noſter venũdauit cõ
mertio · vt bonũ qð volumus agere neqᷓ
amus duz diuulſi a memoꝛia ſũmi dei⸗
ea ꝗ̊ huane fragilitatis ſunt cogitare cõ
pellimur · dũ puritatis amoꝛe flagrates·
incentiuis naturalibus que penit igno
rare velimus etiam inuitiplerum q; cõ⸗

pungimur · ſcimus quia non habitat in

carne noſtra bonum id eſ· buius quam

diximus theoꝛie atq; puritatis perpetua
iugisq; tranquillitas. Sed factum eſt
iſtud peſſimũ ac lugubꝛe diuoꝛtium · vt

cum mẽte legi dei ſeruire velimus · nücqᷓ

ſcʒ volentes a claritate diuina dimoue/
re conſpectũ · tamen carnalibus tenebꝛisz

circumfuſi quadã lege peccati ab eo qð
bonũ eẽnouimus cogamur auelli · ſcʒad
curas cogitatiõesq; terrenas abilla mẽ
tis celſitudine decidentes ad q̃s nos lex
peccati ·.id eſt · illa ſententia dei nõ imme/
rito condemnauit quã pꝛimus delictoꝛ
excepit · et inde eſt qd beatus aplus· cuʒ
apertiſſime fateatur ineuitabili ſe vlom

nes ſanctos pcn hꝰ neceſſitate conſtrin⸗

gi · tamen neminẽ eoꝛum obhoc eſſe dam
nandum audenter enũciat dicens. Mi⸗/

pilergo nũc damnationis eſt bis ꝗᷣ ſunt

ſne
ch

nee
tisi
un⸗
ouu

xil
han

ſed
ann

lo⸗
tein

ſon

Non

gui⸗
amnu⸗
woor
d
gen
Anti
nul
diian
tann
ad
ralt
ſer

aet
noe
lege
ache
gunt
lan
ſel

cimus cõgruere poſſe perſonis· ſ̊ de his
pꝛopꝛie hoc intelligi debere cenſemus q

De velle bonũ et agere malum

in chriſto ieſu. Lexenim ſpiritus vite in
chriſto ieſu liberauit me a lege ꝑeccati et
moꝛt/id ẽ quotidiana gratia chriſti om
nes ſanctos ſuos ab haclege pcti et moꝛ
tis in quã iugiter vel nolentes cogũturĩ

currere · cum remiſſionem debitoꝛum ſu⸗

oꝛum a domino pꝛecãtur abſoluit. Ai⸗

detis ergo non ex perſona peccatoꝛum · B

exilloꝛũ qui vere ſancti atq; perfecti ſüt ;
hanc beatum apoſtolum pꝛompſſſe ſen
tentiã · nõ enĩ qd volo bonum hoc facio
ſed quod odi malũ hoc ago· et video ali
am legem in membꝛis meis repugnantẽ
legi mentis mee · et captiuum me ducen⸗
tẽ in lege peccati ·:quę eſt ĩ membꝛis meis.

Obiectio ꝙneq; infideliuʒ per

ſonis cõueniat neq; ſanctoꝛuʒ

non eni qð volo facio bonum.

LCap̃. xuij.
Ermanus. Meq; eoꝛuʒ qui

capitalibus criminibus impli⸗/

cantur·neq; apoſtoli vel illoꝛũ
qui ad eius pꝛofecere menſuram·hoc di⸗

1

poſt dei gratiam agnitionemq; veritatl

acarnalibꝰ ſe vicijs abſtinere cupiẽtes ·

antiqua adhuc conſuetudine velut na⸗
turali lege in membꝛis ſuis violẽtiſſime
dñnante · ad inolitã paſſionũ concupilſcẽ
tiam pertrahũtur. Aſus enim ac frequẽ

tia delinquendi · velut lex efficitur natu⸗

ralis:quę membꝛis hũane infirmitatis ĩ

ſerta · affectus anime nec dum plenis vir
tutum ſtudijs erudite· ſed adhuc mdis

ac tenere vt ita dixerim caſtitatis · capti

uos rapit ad vicia · ac moꝛti eos antiqua
lege ſubijciens iugo peccati dominãtis
addicit nõ ſinens eos bonum quod dili
gunt puritatis adipiſci · ſed pptius ma⸗
lum quod execrantur exercere cõpellẽs.
Reſponſio ad obiectionẽ/ ꝓpo/⸗
ſitam. LCapxv.

PHeonas.Mon parum vra

pꝛoficit opinio. Siquidem eti -
uom vos ipi aſtruere iam cepiſti

gqua neceſſe eſt e animo añ diſcedere · qᷓ;

in illoꝛum perſona qui omnino peccato
res ſunt hoc penitus ſtare non poſſe · illis
autem qui ſea vicijs camalibus abſtine
re contendunt pꝛopꝛie cõuenire.Quos
qm̃ a peccatoꝛum iam numero ſegrega-
ſtis · conſequens eſt vtetiam fideliũ atq;
ſanctoꝛũ paulatiʒ cetibus inſeraſ.Que
enĩ genera peccatoꝛuʒ iſtos dicitis poſſe
cõmitterequibus ſi fuerint poſt gratiaʒ
baptiſmatis inuoluti ·rurſum per quoti
dianã chriſti gratiam liberentur: Aut
de quo moꝛtis coꝛpoꝛe apoſtolus dixiſſe
credendus eſt. quis me liberabit de coꝛ⸗
pore moꝛtis huius·gratia dei per ieſum
chriſtum dñm noſtrũ: Nõne manifeſtũ
eſt ſicut vos quoq; ipos veritas comꝑel
lit confiteri:nõ de illis capitalium crimi
nũ mẽbris· per que ſtipendiũ eterne moꝛ
tis acquiritur · id eſt·homicidij· foꝛnicati⸗
onis · adulterioꝝ·ebrietatis· furtoꝝ atq;
rapinarum · ſed deillo pꝛedicto cui gra-
tia chriſti quotidiana ſuccurrit coꝛpore
memoꝛari:Quiſquis en poſt baptiſmũ
⁊ ſcientiam dei·ĩ illud moꝛtis coꝛpus in
currerit- ſciat ſe nõ qͥtidia na gr̃a dei · id ẽ
facili remiſſione·quã momẽtis ſingulis
exoꝛatus dñs noſter erroꝛibus noſtri do
nare ↄſueuit · ſed aut diuturna afflictiõe
penitudinis ac penali doloꝛe purgãdũ ·
aut certe ꝓ his in futuro eterni ignis ſup
plicijs addicendũita eodem aplo ꝓnũ/
ciante. Molite falli · neq; foꝛnicarij· neq;
idolis ſeruiẽtes · neq; adulteri · neq; mol
les · neq; maſculoꝝ cõcubitoꝛes· neq; fu
res · neq; auari · neq; ebrioſi · neq; male/
dici · neq; rapaces regnũ dei poſſidebũt

Aut ꝗ eſt iſta lex militãs in mẽbꝛis nris

que repugnat legi mentis noſire· cumqʒ;
nos reſiſtentes atq; captiuos in legẽ pec
cati ac moꝛtis abduxerit · eiq; nos fecerit
carne ſeruire· nibilominus mẽte legi dei
ſeruire permittat: Mec enĩ hic puto legẽ
peccati flagicia deſignare aut hoc de ſu⸗
pꝛadictis intelligi poſſe criminibus·quę

ſi quis facit legi dei mente non ſeruit · a

.

t 4

Lollatio

impantur implere: Quod ergo peccati

genus eſt· quo cum ſetanta ſanctitas at

q; perfectio ſentiat captiuari· gratia ta⸗

men chriſti non ambigat liberanduʒ di
cens. Infelix ego homo· quis me libera

bit de coꝛpoꝛe moꝛtis huius:Gratia di

Pprr ieſum chriſtum dominum noſtrum.

Quã inquam legem membris noſtris ĩ

elſe firmabitis quę abſtraßens nos a lez⸗

ge dei · et captiuans nos legi peccati infe
lices nos potius faciat qᷓ; nocentes · vt ñ
eternis ſupplicijs addicamur · ſed quaſi
cc interrupto beatitudinis gaudio ſu⸗
ſpiremus·et auxiliatorem qui nos ad id

retrabat inquirentes cum apoſtolo pꝛo
clamemus. Infelix ego homo quis me

liberabit de coꝛpoꝛe moꝛtis huius: Fd/
duci nã q; captiuũ ĩ legẽ peccati:qͥd ẽali
nd · qᷓ;ᷓ in effectu peccati atʒ opere perma
nere: Aut quod aliud pꝛincipale dabi/⸗
tur bonum· quod ſancti explere non poſ
ſint · niſi id ad cnius comparationeʒ vt
ſupꝛadiximus vniuerſa nec bona ſunt:
Etquidem nouimus multa eſſe in hoc
mundo bona· pꝛecipueq; pudiciciaʒ· cõ
tinentiam ſobrietatem · humilitatem · in
ſticiam miſericoꝛdiam · tem perantiam·
pietatem · ſed hec omnia et ſummo illi bo
no paria eſſe non poſſuntet perfici non
dicam ab apoſtolis· ſed etiam a medio⸗
cribus poſſunt ˖ 1 a quibus impleta non
fuerint aut eterno ſupplicio puniuntur ·
aut grandi vt ſupꝛadictu ʒeſt laboꝛe pe

mnitentie · vel quotidiana chriſti gratia li⸗

berantur. Supereſtigitur. vt hanc apo
ſtoli ſententiam ſoli ſanctoꝛum perſone

recte fateamur aptari:qui in banc quaʒ

pꝛediximus incurrentes quotidie pecca-

titi non criminum legem · de ſtatu ſalutis
ſuue certi non pꝛecipitantur in facinus · ſ
väy. t dictuz eſt de contemplatione diuina

a miſeriam cogitationuʒ deuoluti coꝛ
poꝛalium · vere illius beatitudinis bono
plerumq; fraudantur. Si eni ſe in bac

„

xXII abbatis theo

aliquid eoꝛum camecõmittat. Quid eſt
. enim ſernire legi peccati · niſi ea ꝗ a pctõ

ne

membꝛoꝛum ſuoꝛum legeʒ quotidianis
ſentirent ſceleribus illigari: non vtiq; ðS8
felicitatis amiſſioneſ̊ de innocentie can
ar entur nec diceret apoſtiolus paulus
infelix ego homo · ſed impurus aut ſce-
leſtus ego homonec de coꝛpoꝛe moꝛtis
uius hoc eſt de conditione moꝛtali · ſy
a flagicijs atq; criminibus carnis huiꝰ

Vllet abſolui. Sʒ qꝛ ſe pꝛo ↄditione fra

gilitatis humane ſenſerat captinatum
id ẽ· abductũ ad ſollicitudines curaſ
carnales·que lex peccati etmoꝛtis opera
tur · ingemiſcens ſuper hac quã inuitus
incurrerat lege peccati · confeſtiʒ recurrit
qad chriſtũ · et pꝛeſentiſſima gręe eius redẽ

ptione ſaluatur. Quicquid ergo lex illa
peccati ·que ſpinas ac tribnloſ cogitatio

num curarum q; moꝛtaliuʒ naturaliter

gignit · etiã ĩ apoſtolici pecton terra ſol⸗
licitudiniſ germinaritiſta lex gratie mox
auellit. Lex enim in quit ſpiritus vite in
chriſto ieſu · liberauit mea lege peccati 2
moꝛtis. VMW
Quid ſit coꝛpus peccati.
Laßp. xvi.

Oc ergo ineuitabile coꝛpus eſt

b maottis in quod perfecti quiq;

qui guſtauerunt q; ſuauis ẽ do
minus quotidie reuoluti · ſentiunt cñ
pheta qᷓ; malum ſibi ⁊ amaruʒ ſit diſce

ere a vomino deo ſuo hoc eſt coꝛpus

moꝛtis quod a cęleſti eos intuitu retra⸗
hens ad terrena deducit: quod pſallen⸗
tes eos atq; in oꝛatione pꝛoſiratos · vel
humanas effigies vel ſermones vl nego
cia vel actus facit ſuperfluos retractare ·

hoc eſt coꝛpus moꝛtis quod emulantes
angelicam ſanctitatem · et volẽtes domi9⸗

no iugiter inherere · perfectionem tamẽ
buius boni ·quia moꝛt coꝛpus obſiſtit ·
inuenirenon poſſunt · ſed faciunt maluʒ
quod nolunt id eſt· traducuntur mente

etiam ad illa quead pꝛofectum virtutuʒ

perfectionem q; non pertinent. Deniq;

vt hoc de ſanctis atq; perfectis ſibiq; ſi⸗

nor
ri
:

ps
ne/
lem⸗
zF
p
e
s
ni⸗
ne
it
nte
;
ic

ſemetipſum tactuq; veſignans ↄtinuo

infert. Ita q; egoipleid eſt· qui hec pꝛo-⸗
nuncio · mee nõ alterius conſcientie late
bras pando Moc ſane elocutõnis gene
re familiariter vti apoſtolꝰ ſoletſi quan
do vult ſe ſpecialiter deſignare · ſicut ibi ·
egoipſe paulus obſecro vos per man-
ſuetudinem et modeſtiam chriſti et rur·
ſum niſi ꝙ egoipſeñ grauaui vos · et ite
rüyũ·ſ eſio egoipſe nõ grauaui vos· et ali
bi egoipſe paulus dico vobis ſi circum.
cida mini chriſtus vobiſnihil pꝛoderit ·
et ad romanos optabam enim egoiße
anathema eſſe a chriſto pꝛo fratrib me⸗
is. Doteſt autem non abſurde etiam ſic
accipi: vt expꝛeſſius emphaſi ꝓnunciet ·
itaq; egoipe · id eſt· quẽ noſt eſſe appſio-
lum chriſti · quem tota ſuſpicientia vene
ramini·quẽ creditis ſummũ atq; pfectũ
eſſe · et in quo loquitur chriſtus· cum mec⸗,

te ſeruiam legi dei · carne tamen legi pec-

cati buire me fateoꝛ · hoc ẽ diſtentione cõo⸗
ditionis humane interdum de celeſtibo

ad terrena deuoluoꝛet ad curas humili

um rerum mentis mee altitudo pꝛolabi*ꝰBl⸗
tur ·per quam peccati legẽ ita momentis
ſingulis me ſentio captiuari vt quäuis
immobili circa legem dei deſiderio perſe

uerem · nullo tamen modo vim hniꝰ ca⸗

ptinitatis euadere me poſſe ſentiam· niſi

confugero ſemper ad gratiam ſaluatoxj

QCXſancti omnes veraciter imun⸗
dos ſe et peccatoꝛes eſſeconfel

ſiſun.. LCap. xvij.
CLi.igcirco quotidiais ſuſpirijs
e ſunctiomnes pꝛo hac ſubſtãtie

ſue fragilitate compuncti ·dum

cogitationum varietates · et conſcientie

ſue latebꝛas ac penetralia perſcrutant᷑:

ſuppliciter clam at. Mon intres in iudici

um cũ ſeruo tuo ·quia nõ iuſtificabit᷑ in

conſpectu tuo oĩs viuẽs.Et illð. Quis

gloꝛiabitur caſtũ ſe habere coꝛ aut quis

fiduciã habebit ſe mũdũ eſſe a peccato⸗

Et iterũ. Mõ eſt iuſtus hõ in terra qꝗᷣ fa/

De velle bonũ et agere malũ

milibus ·ſe dixiſſe beatus apoſtolus eni

ciat bonũ ⁊nõ peccet. Et ita infirmã ho-
dẽter expꝛimeret· digito quodammodo

minũ impfectã q; iuſticiã · ac miſcdia di
ſp indigente indignã eſſe ſentiũt· vt vnꝰ
ex his cuiuſiniqͥ tates ⁊ pctã deus miſſo
c altari ignito verbi ſui carbone purga
nit · poſt illã mirificã otẽplatõnẽ dei · poſt
intuitũ ſublimium ſeraphin · et reuelati
onsẽ ſacramẽtoꝝ celeſtiũ dicat. Ae mibi
qęꝛ vir pollutus labijs ego ſumet in me-
dio populi polluta labia habẽtl ego ha⸗
bito. QAui ſicut arbitroꝛ labioꝛũ ſuoꝛuʒ
immũdiciam nec tũc qͥdem foꝛtaſſe ſen-
ſiſſet· niſi vera perfectione ⁊? integra pu⸗
ritate cõtemplationẽ dei meruiſſet agno
ſcere · ceuiꝰ intuitu pollutionẽ ſuã ſibiañ
incognitam repente cognouit Cum eni
ait · xe mihi quia vir pollutus labijs ego
ſuu · ce ſuoꝛum hoc eum labioꝛũ non de
populi pollutione confeſſum id quod ſe
quit᷑ manifeſtat·et in medio populi pol/

luta labia habẽtis ego habito. Sed etiã
cum oꝛãs pctõꝝ quaſi vniuerſaliũ imũ
diciã confitet᷑ · nõ iniquoꝝ tantũ ſed eti⸗/

am iuſtoꝝ plebem generali ſupplicatiöe
complectitur dicens. Ecce tu iratus es

et peccauimus· ĩ ipſis fuimus ſemper ⁊
ſalua bimurfacti ſumus vt immũdi om
nes nos tanqᷓ; pannus menſtruate vni⸗9/
uerſe iuſticie noſtre.Rogo quid euiden⸗/
tius hac poteſt eſſe ſentẽtia·qua nõ vnã
tantum . ſed vniuerſas iuſticias noſtras
pꝛopheta complexus: et circumſpiciens

omnia que vel immũda vel horrida iudi

cantur ·quia nihil in hominũ conuerſa/
tiõe ſoꝛdidius neq; impurius potuit re
perire · pãno mẽſtruate eas comparare/⸗
maluit:

Etiã iuſtos et ſanctos ſine pec⸗

cato nõ eſſe. Caßp. xviij
Ruſſra manifeſtiſſime vitati
fſypinoſe obiectiõis acumẽ o ppo

mnmnmnnit · ſicut pau loante dixiſtis · ſi
nemo ſine pctõ· nullus eſt ſanctꝰet ſi ne⸗
mo ſanctus nullus ergo ſaluabit᷑ Hoc

enim pꝛophete teſtimonio. poteſt no⸗
dus huius queſtionis abſolui. Ecce in
quit tu iratus es et nos peccauimus:

CTollatio xxIII Abbatis Theone

id eſt cum elationem noſtri coꝛdis velne
gligentias auerſat · tuo nos auxilio de⸗
nudaſti confeſtim nos voꝛago abſoꝛbu
it peccatoꝛũ · velut ſi quis ſplẽdidiſſimo
ſolis diceret elemento. Eccetu occubui⸗
ſti · etnos ilico tenebꝛoſa contexit obſcu⸗
ritas. Et tamen cñ hic ſanctus peccaſſe
ſe dicat et nõ ſolũ peccaſſe · h etiã in ipis
ſp permanſiſſe peccatis · nõ deſperat pe⸗
nitus de ſalute · v̊ ſubijcit · in ipſis fuimuſ
ſemper et ſaluabimur. Manc ego ſenten
tiam · ecce tu iratus es et pꝑeccauimus · illi
apoſtolice cõparabo· Infelix ego homo
quis meliberabit de coꝛpoꝛe moꝛtis huiꝰ
Rurſuʒ id quod pꝛopheta ſubiungit · in
ipſis fuimus ſem per et ſaluabimur ·con/
ſequentibus apoſtoli congruit verbis.
Gratia dei per ieſum chriſtum dñm no⸗
ſtrum. Similiter etiam illud eiuſdem ꝓ/
phete· ve mihi quia vir pollutus labijs
ego ſum ·et in medio populi polluta la⸗
bia habentis ego habito · videtur ſupꝛa
dictos ſapere ſermones · Infelix ego bo⸗
mo quis me liberabit de coꝛpoꝛe moꝛtis
buiꝰ · Itẽq; qð ſequitur ĩ pꝛopheta.Et
ecce volauit ad me vnus de ſeraphin · et
in manu eius carbunculus ſiue calculꝰ·
quẽ foꝛcipe tulerat de altari ·et tetigitos
meum et dixit · ecce hoc tetigi labia tua:⁊
guferetur iniquitas tua·et pꝑeccatum tu-
um mundabitur ·tale eſt vt pauli videa/
tur oꝛe pꝛolatum qui ait· Gratia dei per
ieſum chriſium dominũ noſtrij. VNidet
ergo quemadmodum omnes ſancti nõ
tam ex perſona populi qᷓ; ex ſua · et pec/
catoꝛes ſe veraciter fateantur · et tamen
nequaquam de ſua ſalute deſperent ſed
iuſtificationis plenitudinem quam pꝛo
conditione fragilitatis humane conſeqͥ
ſe poſſe diffidunt· de gratia domini ⁊ mi
ſeratione pꝛeſumunt. V
Exin ipſa quoq; orationis ho/
ra peccatuʒ declinari vix poſſit.
Eminem vxro in bac vita quã
n uis ſanctum immunez eſſea de
bitis peccatoꝛu m· etiam magi⸗

ſterium nos edocet ſaluatoꝛis · qni diſci

pulis ſuis pfecteor̃ois foꝛmulã tradẽs-
inter reliqua illic ſublimia ſacratiſſima.
q; mandata·quę non niſi ſanctis per
fectisq; ſunt tradita · et malis et infide-
libus conuenirenon poſſunt boc iuſſit
interſeri et dimitte nobis debita noſtra
ſicut et nos dimittimus debitoꝛibus no
ſiris. Si ergo vera hec et a ſanctis pꝛo/
fertur oꝛatio/ſicut indubitanter credere
nos opoꝛtet:quis tam contumax et pꝛe/

ſumptoꝛ tam q; ſu perbia diabolici furo

ris elatus poterit inueniri · qui ſine pecca
to ſe eſſe pꝛonuncians·non ſolum maio/
rem ſeapoſtolis credat: vrumetiaʒ ipᷣm
quaſiignoꝛantie aut vanitatis arguat
ſaluatoꝛem · vt ſcilicet aut neſcierit eẽ voſ
ſe aliquos ĩmunes a debitis· aut fruſtra
docuerit eos quos ſcierit oꝛatiõis iſtius

rreemedio nõ egere: Sed cum regis ſui pᷣ

cepta ſeruantes omnes omnino ſancti
quotidie dicãt. dimitte nobis debita no
ſtra· ſi verum dicunt: vere nemo eſtĩimu⸗
nis a culpa · ſi autem fallunt eque vernʒ
eſt eos mẽdacij ñ carere pctõ. Andeetiã

ille ſapientiſſimus eccleſiaſtes vniuerſoſ

actuſ ⁊ humana ſtudia mẽte percurrẽs:
ſine vlla exceptione pꝛonũciat: quia nõ
eſi iuſtus homo in terra qui faciat bonnʒ
et nõ peccetid eſt· nemo in hacterra tam
ſanctus tam diligens tam intentus vel
potuit vnq; vel poterit inueniri · qui xo

illi ac ſingulari bono ita ingiter valeat
inberere · vtnõ quotidie ab eo diſtractũ

ſe ſentiat deliquiſſe. Qui tamen cuz pꝛo

nücietur immunis a noxa eſſe nõ poſſe ·

iuſtus eſſe nihilominus nõ negatur.
A quibus ſit peccati euacuatio
et virtutum diſcenda perfectio.
AViſquis itaq; anamartheton
id eſt:im peccantiam nature a⸗
ſcribit humane non inanibus
verbis · ſed conſcientie ſuę teſtimonio no
biſcum ac pꝛobatione confligat · et tunc
Temũ ſe abſq; pctõ eſſe ꝓnuncietcum ſe
ab hoc ſummo bono ſenſerit nõ auulſũ ·

„— — —

—
—

ſb
l
ia;
du

pn
bi

— —
— —

— 2— ☛ — er

— ☛

— — ——SSæͤʒ— YZũJV — — — .

+2

ĩmo vero quiſqͥs ↄſiderãs cõſciaʒ ſuã⸗

vt nõ dica amplius vnã ſaltẽ ſynaxim
ſine vlla verbi vll facti vel cogitationis

interpellatiõe ſe depꝛehẽderit celebraſſe·
abſq; pctõ ſe eſſe pnũciet. Pꝛoinde qᷣa

his omibo ocioſis ac ſuꝑfluis reb· volu
crẽ hũane mẽtis excurſuʒ fatemur carere
nõ poſle p hoc vtiq; cõſequẽter ſine pec⸗

cato nos nõ eſſe veraciter cõfitem. Naʒ

qᷓ;tauis circũſpectione vnuſquiſq; coꝛ

ſuũ ſᷣnare ↄtẽdatnunqᷓ; id ᷣm delideri⸗
um ſpũs ſui · repugnãte carnis cõditiõe

cuſtodiet Quãto enim magis ꝓfecerit
mẽs hũana · et ad ſincerioꝛẽ ↄtẽplatiõis

puenerit puritatẽtanto ſe immũdioꝛem

quaſi ꝑ ſpeculuʒ ſuę puritatis inſpiciet ·

qꝛ neceſſe eſti dũ animus ad ſublimioꝛeʒ
ſe extẽdit intuitũ · et maioꝛa quã nouit p

ſpiciẽs cõcupiſcitilla in qbo eſt vt inferi
oꝛa ſpac vilioꝛa deſpiciat.
Nlicet agnoſcamus nos ſine

peccato no eſſe nõ debeamus
tamennosa dnica comunione
ſuſpendere. LCap̃. xxi.
lLura ſiqᷣdeʒ denotat ſincerioꝛ

p.· obtutus paritq; ſibi maioꝛẽ re
Ppeehen ſionis doloꝛẽ irrepꝛehen/

ſibilis vita · et multiplicat gemitus atq;

ſuſpiria emẽdatio moꝝ · et emulatio attẽ
ta vptutũ · NMemo eni illo in qͥ pꝛofecerit ꝗ
du põt eſſeotẽtus · et q;tũ qͥs fu erit mẽte
purgatioꝝ:tãto ſe ſoꝛdidioꝛẽ vidẽs mag

hũilitatis qᷓ; elatiõis inuenit cauſas· qᷓ;
toq; ꝑnicius ad ſublimioꝛa cõſcenderit
tanto ãplius pꝛeuidet ſibi ſuꝑeſſe qͥ ten/

dat. Deniq; ille apłoꝝ eximius quẽ dili
gebat ieſus recũbẽs ſupꝛa pectus eius

bac q̃ſi ex dñico ꝓtulitcoꝛde ſententiaʒʒ.

Si dixerimus · qꝛ pctin non habemꝰ . ipi
nos ſeducimus·et veritas in nobᷣ nõ eſt.

Itaq; ſi dicẽtes nos nõ hr̃e pctm̃·veri⸗
tatè id eſt chriſtũ nõ habemus in nobis⸗

gquid aliud ꝓficimus niſi vt nos hac ip⸗
ſa pꝛofeſſione ex pecca toꝛibus ſceleratos

atq; impios approbemus: Poſtremo ſi

coꝛdi eſt veriꝰ exploꝛare · vtrũ poſlibile ſit

hũane ſubſtatie anamartheton · id eſt · i⸗
peccãtiã poſdere·a qbo hoc manifeſtius

De velle bonũ et ag

7
.
12

ere malũ

diſcere poterimꝰ. qᷓᷓ ab bis qͥ carnẽ ſuas
crucifſixert cũ vicijs ⁊ ↄcupiſcetijs · et be

ꝓe crucifixus eſti mũdus: Qui cũ de coꝛ
dib ſuis nõ ſolũ radicitus vicia vniuer

ſa cõuulſerit · verũetiã pctõꝝ memoꝛiaʒ

ac cogitatiões conẽtur excludere·nihilo/

minus tñ qͥtidie fideliter ꝓfitent᷑ ne vna

qdeʒ hoꝛa ſine macula ſeeſſe poſſe pecca⸗/

ti. Mec tñ ex eo debemus nos a dñica cõ

munione ſuſpẽdere:qꝛ nos agnoſcimus

pctõꝛes ſ̊ ad eã magis ac magis eſi ꝓpt

aĩe medicinã et purificationeʒ ſpiritus

auide feſtinãdum-verũtamẽ ea hũilitate
mẽtis ac fide/vt indignos nos pꝑceptiõe
tante gratie iudicantes remedia potius
noſtris vulneribe expetamus. Nlioquin
nec anniuerſaria qͥdẽ digneeſt pꝛeſũmẽ⸗
da cõmunio vt qͥdã faciunt qͥ in mona-

ſterijs cõ ſiſtentes ·ita ſacramẽtoꝛũ celeſti

unm dignitatẽ ⁊ ſanctificationẽacmeritũ
metiũtur · vt eſtimẽt ea nõ niſi ſctõs atq;
imaculatos debere pꝛeſumere et nõ po⸗

tius ſanctos mũdosq; nos ſua partici⸗

patione perficiant. Qui pꝛofecto maio⸗
rem arrogãtie pꝛeſumptionẽ:quã decli/

nare ſibi vidẽtur incurrũt ·qꝛ vel tũccuʒ

ea pcipiũt dignos ſe eius perceptiõe di⸗

iudicãt · Multo eni iuſtius eſt · vt cum

hac coꝛdis hũilitate qᷓ credimus ⁊ fatem

illa ſacroſancta miſteria nũq; ꝓ merito

nos poſſe ↄtingere · ſingulis ea dñicl ob
remediũ noſtrarũ egritudinũ pꝛeſuma⸗

mus · qᷓ; vt vana ꝑpſuaſione coꝛdis elati

Vl poſt annũ dignos eoꝝ pꝑticipio nos

eſſe credamus. Quapꝛopter vt hec intel

ligere ⁊ fructuoſe tenere poſſimus · miſe⸗

ricoꝛdiã dñi vt nos ad ꝑficienda hec ad
iuuet attẽtius imploꝛemus · ꝗᷓ neq̃q; ita
vt cetere hũane artes pcedẽte quadã ra-

tione boꝝ· ᷣ actu potius ⁊ experiẽtia p
eunte diſcũtur:queq; rurſum · niſi tã col
la tionibo ſpiritaliũ viroꝝ frequẽter exa/

minata ſuerint ⁊ polita · q; documentis

et qͥtidiana experiẽtia ſollicite ventilata.
aut obſoleſcũt incuria·aut ocioſa obliui

one depereunt.
Erplicit abbatis theone
collatio tertia.

Incipiunt capitula collatiõis
abbatis abꝛaham demoꝛtifica
tione. Cap̃.i.

derimus cogitationũ noſtrarũ

archana.
ij LQuõ nros ſenex patefecerit erro/
res.

„₰

iij Dequalitate locoꝛũ ꝗᷓ ab anacho
retis expeti debeãt.

iiij Quea ſolitarijs oꝑationũ gene⸗

—rI vebet elig.
y L euagatiõe coꝛꝑis grauet᷑ ma/
Aglis c; releuet᷑ coꝛdis anxietas.
vi Id quã cõpatõnẽ monachꝰcogi
taatiões ſuas debeat cuſtodire.
vij Interrogatio cur obeſſe nob pa⸗
rentũ vicinia putaret᷑ ꝗᷓ in egy⸗
viij Rñſio quõ nõ oibe ↄueniãt oĩa,
ix Mbhi poſſint parenti viciniã ñ
ntinmere qͥ abbatis appollo moꝛti
fiercationẽ potuerint emulari.
x AInterrogatio an obſit monacho
ſica parẽtiby ſibi neceſſaria ſug
xi Rnſio qd ſanctꝰ Antoniꝰ ſuper
hoc ꝓnũciauerit.

xij De vtilitate oꝑatiõis ⁊ ocij detri

——mento.
xiij Fabula de tonſoꝛis mercede cõ⸗
pyeoſita ad illuſiones diaboli co
Agnoſcendas.
xiiij Interrogatio vnde nobis taliuʒ
cCcogitationũ erroꝛ irrepſerit.
xvy Rñſio de tripartito anime motu
xvi Rationabilẽ aĩe noſtre partẽ fu⸗
iiſſe coꝛruptam.
xvij infirmioꝛ ꝑs aĩe diabolicis tẽ⸗
prtationib pma ſuccũbat.
xviij Interrogatio an vtili deſiderio
mnMaior ſilentij rtra herem̃ ad pa
triam.
xix Reſponſio de illuſiõe diabolica
wvaſtior ſolitudinis requiem
repꝛomittat.
xx EV vtil ſit remiſſioĩ aduẽtu fratꝝ
xxi AQ uõ enãgeliſta iohes vtilitatez

1 èòèsäs MU
—— . . . — .

Aomodo abbatiabrahe pdi

TLollatio xxIIII

rremiſſiõis oſtẽdiſſe dicamrr.
xxij Interrogatio qliter intelligendũ
ſit qð in enãgelio dr Jugũ me⸗
,unwn ſuane eſt 1 onꝰ meü lene
xxij Rñſio cũ expoſitiõe ſnᷓnſe.
xij Curamarũ iuguʒ graue onus
Dyülſennatur.“
xxv ·Quid vtilitatis conferat tempta
ttionum incurſio.
xxvi Quẽadmodũ perfecte abrenũci⸗

aunntibus cẽtuplũ in bocmundo

rrepzomittatur

—

Erpliciũtcapitula. Incipit Ab
banis abrahaʒ collatio de moꝛ⸗

Warta atzʒ
q viceſima iſta collatio ab/

batl abrahã chriſto fauẽ
te ꝓcuditoĩm ſenioꝝ tra
ditiões atʒz ĩſtituta ↄcludẽs·q̃ vris oro/
nibooſũmata illoꝝ vigitiqᷓtuoꝛ ſenioꝝ
q in ſctã apocalipſi coronas ſua sagno
offerre dicũt nüero myſlice ↄgruẽte · cun
ctarũ ꝓmiſſionü nr̃aꝝ ⁊bit nos credi⸗
mꝰliberãdos.Si q ꝓĩdeglia· bi vigiti⸗
qttuoꝛ ſenes nr̃i ob iſtitutionis ſuę meri
tũ fuerit coꝛonati · illi ꝗ ꝓ ſalute mũdi ĩ⸗
molatꝰ eſt agno ſbiect ſũt capitibo obla
turi. Ipe eĩ ⁊ ilłtã eximiũ ſenſũ:⁊ nobis
qualemcũq; ſermonem · quo tanta pꝛo
funditas ꝓmeretur ꝓpter honoꝛem noĩs
ſui donare digtẽ. Et ncceẽ · vt ad aucto
rẽ bonoꝝ oĩm mũer ſui merita referant᷑
cui hißo debet᷑ ãpliꝰ qͥ mag ſoluit᷑. Igi
tur ad hũc abrahã cogitationũ nr̃arnʒ
ĩipugnationẽ anxia ↄfeſſiõe detulimns⸗
qᷓ ad repetendã ꝓuinciaʒ nr̃am atq; ad

reuiſendos parẽtes qtidianis aĩe eſtibꝰ

vrgebamur. Hinc etenĩ nobis maxima

ceſiderioꝛũ naſcebat᷑ occaſio· qð tanta

religione atq; pietate parẽtes noſtros pᷣ
ditos recoꝛdabamur: vt eis neqqᷓ; no⸗

ſtrñ ꝓpoſitũ pᷣponeremus ·G̊ iugit᷑ mente

voluẽtes · ꝙ pfectü magis exilloꝝ eſſemꝰ
aſſiduitate capturi · nulla q; noſ coꝛpoꝛa
liũ rerũ ſollicitudinenullis ꝓſpiciedi vi
ctus diſtentionibe occupãdos.illis ala⸗

— ——ð

—

— — — —

tin oẽm cũ gaudio pᷣbitionẽ nr̃e nccita/
tis explentibo. Inſupꝑ etiaʒ ſe inanium

gaudioꝝ animũ paſcebamus. credẽtes

fructũ nos maximũ pcepturos de ↄuerſi
one młtoꝝ ·qͥ velutnr̃o eſſentad viã ſa/
lutis exẽplo ac monitis dirigẽdi.tũ pᷣte-/
rea ipoꝝ locoꝛũ ſitusin qbyerat maioꝛi
bus noſtris auita poſſeſſioipᷣaq; ameni
tas regionũ iocũda ante oculos pĩgeba
tur· qᷓ; grate ⁊ ↄgrue ſolitudinis ſpacijs
tenderet᷑ita vt nõ ſolũ delectare mona/
chũ poſſint ſecreta ſiluarũ · ſᷣ etiã maxia
victus pᷣbere cõpẽdia. Que oĩa pᷣdicto
ſeni · cũ ſcᷣm fidem ↄſcie nr̃e ſimpliciter

paãderemus nec iã impugnationũ vim
tolerare nos poſſe·niſi nobᷣ ꝑilliꝰ medici

nã dei gratia ſubueniſſet · ꝓfuſis lachry
mis teſtaremur · tacitꝰ ille diuq; cũctatꝰ
atʒ ad extremũ guiter ĩgemiſcẽs ita ait.
Quõ noſtros ſenex patefecerit

erroꝛees. LCaß. ij.

Ec dũ vos deſiderijs renũciaſ/
n ſe mũ danis nec moꝛtiſicaſſe cõ-
cupiſcẽtias:pᷣſtinas cogitatio/
nũ vr̃arũ pꝛodit infirmitas. Nam ſicut
deſidiã coꝛdis vri · deſiderioꝛũ vrõꝝ p/
uagatio ꝓteſtat:hãc pegrinatiõeʒ ac pa
rentũ abſentiã · quã mente potiꝰ ſuſcipe

debuiſtis: carne tm̃ modo ſuſtinetl. Se/

pulta enĩ hec oĩa · ac ð coꝛdibꝰ vrñis euul
la penitꝰ iam fuiſſent:ſi vel rõem ipiꝰ ab
renũciatiõis: vl pncipalẽ ſolitudis cau

ſam in q̃ cõſiſtimꝰ cepiſſetis. Jõq; vos

illa ocij egritudine ſentio laboꝛare ˖ ꝗᷓ in
ꝓuerbijs ita notat᷑. In deſiderijs eſt oĩs
ocioſus.Et iterũ.Dſideria occidunt pi.
grũ Nã et nobis poterãt hec ꝗᷓ cõmemo

raſtis carnaliũ cõmodoꝝ nõ deeẽ cõpẽ⸗/
dia · ſi credidiſſemus ea nro cõuenire ꝓ/
polito:aut talẽ ex illis amenitatuʒ volu

ptatibꝰ fructũ nob iudicaſſemꝰ poſſe cõ

ferri · qᷓlis iſte ẽ qͥ de hoclocoꝝ ſqualoꝛe ⁊

coꝛpis ↄtritiõe ↄqrit᷑. Nec ſumꝰita pa⸗
rẽtũ ſolatio deſtituti · vt deſint qͥ de ſuis
ſubſtãtijs ſuſtentare nos gaudeant.niſi
nob illa ſnia ſaluatoꝛis occurrẽs qᷣcqͥd
ad fotũ h ptinʒ carnis excluderʒ·q diqͥ

nõ reliꝗrit ſiue oderit patrẽ ⁊ matrẽ ⁊ fi-

lios ⁊ fratres· nõ pᷣt meꝰ eẽ diſcipulꝰ. O⸗
ſi parẽtũ qͥʒ eſſemꝰ pᷣſidio deſtituti. certe
vl potẽtũ mũdi iſiꝰ obſeqͥa deeſſe ñ poſ
ſent· qͥ ꝓmptiſſima largitate nccitatibo
nris cũ omi gtiarũ actiõe ſubminiſtrare

gauderẽt·qn mũiſicẽtia ſuſtẽtati· paran

di victꝰ ſollicitudie careremus: niſi nos
vehemẽt illa ꝓphetica maledictõ deterre

ret · n maledictꝰ inqͥt hõ·qͥ ponit ſpeʒ ſu

am in hoie et nolite ↄfidere in pᷣncipibe.
Potuimꝰ etiã cellulas ſaltẽ nras ſuper
nili fluminis alueũ collocaãteſ· aquã hr̃e
ꝓ foꝛibe·ne eã a qᷓttuoꝛ miliba paſſuum
nr̃is cogerem deferre ceruicibo·niſi nos
ad toleratiã labor iſtiꝰ indefeſſos btũs
apls reddẽs h̊ iugit᷑ aĩaret eloqo Tnuſ
qſq; inqens ꝓpꝛia mercedẽ accipiet bᷣn
ſuũ laboꝛc. Nec ignoꝛãꝰeẽ nnilła ĩ regio
nibo nr̃iſ amena ſecretaĩ qbo wmoꝝ co
pia et hoꝛtoꝝ gra vl vbertas · nccitatẽ vi
ct noſtri mimo laboꝛe coꝛpis expedirẽt ·
niſi inpingẽdam nob illam erpbꝛationẽ
ꝗ ad illũ ĩ euãsg directa ẽ dinitẽvererem·
q; recepiſti ↄſolationẽ tuam ĩ vita tna.
Sʒ deſpectis illis oĩbo⁊ cũ vniũſa mun

di hꝰ voluptate otept·his tm ſqualoꝛi

bo delectam· vniuſisq; delitijs hoꝛrenã
ſolitudinis iſtiꝰ pferimꝰ vaſtitateʒ:neq;
huic arenarũ amaritudini q;taſuis vbe
res glebe diuitias cõpamꝰ.nõ tꝑalia hu

ius coꝛpis lucra·ſ̊ eterna ſpũs emolum̃/
ta ſectãtes. MDarũ eſt eni renũciaſie mo⸗
nachũ ſemel · id ẽ in pmoꝛdio ↄuerſiõis
ſue ↄtẽpſiſſe pñtia:niſi eis qͥtidie renũci⸗

are pſtiterit. Aſq; in finẽ nãq; huiꝰ vite
illud nob dicẽdũ eſt cũ ꝓpheta · et diẽ ho⸗
minis nõ deſideraui tu ſcis. Añ ⁊ dñs ĩ
euagelio. Si qͥs vult inqͥt pſi me vni⸗
re abneget ſemetipᷣm:et tollat crucẽ ſuaʒ
qtidie et ſequat me. De qualitate
locoꝛü ꝗ ab anachoretis expeti
Cideir, debeãt. Cap. iij.
e co ei qͥ de ĩterioꝛs hoĩs purita/
te puigilẽ ſollicitudinem gerit ·
expetẽda ſunt loca:que mentem eius nul

la ad culture diſtentionem vbertatis

ſuę fecũditate ſollicitẽt:nec de cellule fixa

atq; imobili ſtatiõe ꝓturbẽtatq; ad ali/

Collatio xxIIII Abbatis Al

qð ſubdiuale opꝰ ꝓdire cõpellãt· et ita
velut in aptũ effu ſis cogitatiõibo· omnẽ

mentis directionẽ ac ſubtiliſſimũ certe il

lius deſtinatiõis intuitũ ꝑ diuũſa diſper/

gat · ꝗ a nemine ꝓrſus q;uis ſollicito ac
vigilati vel caueri potert vel videri· niſi
qaĩʒ ſuũ atq; coꝛpus iugitera intr pai

etũ ſepta ↄcluſerit· vt ita qͥs velut piſca⸗

toꝛ egregiꝰ · victu ſibi aplica arte ꝓſpici
ens · in trãquilliſſimi coꝛdis ſui ꝓfũdo ·
agmina cogitationũ natãtia intẽtꝰ at

imobilis captet · et tanq; de ꝓminẽti ſco

pulo curioſe pfüda ꝓſpectans:qᷓs ad ſe

hamo trabere debeat ſalutari · qs vo ta⸗

q́ᷓ; malos ac noxios piſces negligatacre

futet.ſagaci diſcretiõe diiudicet

Quea ſolitaris oꝑationum ge

nera debeãt eligi. Lapᷣ uij.
Mhbac ergo vnuſquisq; cuſto
i dia in git pſeuerãs · efficacit᷑ il⸗
l8 iĩplebit q; p abachuc ꝓPphe
tã ſat euidẽter expᷣmit᷑. Suꝑ cuſtodiam
meã ſtabo · vt aſcẽdã ſuꝑ petrã⁊ ſpecula

boꝛvt videã qͥd loqᷓt in me· et qͥd reſpon
deã ad arguẽtẽ me. Qð qᷓ;ti laboris ac

difficultatis ſit · experimẽti illoꝝ q in illa

calami ſiue purfurionis heremo cõmo⸗

rãtur manifeſtiſſime cõpꝛobat᷑. Nã cuʒ
longioꝛe ſolitudinis ĩteruallo ab vniuſ
vrbib ⁊ habitaculis hoĩm qᷓ; heremus

ſcythij diuidãtur· ſeptẽ ſiqdeʒ vel octo
maſionibo vaſtiſſime ſolitudinis deßta

penetrãtes vix ad cellularũ ſuaꝝ ſecreta

pueniũt · tñ qꝛ illic agricłture dediti.clau

ſtris minime cohibẽtur· cũ ad hec ſquali
da in qͥbe degimꝰ· xel ad illa ſcythiotica

venerit loca.tãtis cogitationũ eſtib· tã/

ta animi anxietate vexãtur · vt q̃ſi rudes
et qͥ ſolitudinis exercitia ne leuit᷑ qdẽali
qn ↄtigerit · cõmoꝛationẽ celle ⁊ qᷣeti ſilẽ
tia tolerare nõ poſſint · atq; ex eis ſtatĩ ex
cuſſi:tanqᷓ; exptes ⁊ nouicij pturbentur.
Mõ enĩ ſedare interiorl hoĩs motꝰ ⁊ co⸗

gitationũ ſuarũ tẽpeſtatibs obuiare.ius⸗

gi ſollicitudine ac pſeuerãti intẽtiõe di⸗

dicerũt · ꝗͥ ſub diualibo qtidie opib deſu

dantes · tota die ſub aerea inanitate · nõ
ſolũ coꝛpe vrũetiã mẽte puolitãt⁊ cogi

tatões ſuas cũ mobilitate coꝛpea paſſi,ʒ

in aperta diffundũt. Et idcirco nec mul
tiuolã animi ſui ſentiũt vanitatẽ · nec eiꝰ
lubricos poſſũt coercere diſcurſus · nec

ↄtritionẽ ſpũs ferẽtes· intolerabileʒ ſihbi
ißppam ſilẽtij ſui eſtimãt iugitatẽ ac labo⸗

rioſis ruris opibo ĩdefeſſi vincũtur ocio:
et quietis ſuę diuturnitate laſſant᷑.

euagatiõe coꝛꝑis grauetur

magis q; releuetur coꝛdis anxi

etaas. CCap. v.
Ec mirũ ſi in cella qs reſidens
n AGſi intra artiſſimũ clauſtrũ co/⸗

. gitatõibus ↄgregatl anxietatũ
multitudine ſuffocet᷑ꝗᷓ de carcerib ha⸗
bitaculi cũ hoĩe ꝓrũpetes ↄtinuo velut

eqͥ effrenes ĩ diuſa ꝑuolitatSed cũ ad
pns de ſuis velut ſtabulis euagẽtur · ca⸗

pit ſtati aliq vel breue vl triſte ſolatiũ ·

cũ vo coꝛpe ad cellã ꝓpriã remeãte rur⸗
ſus q̃ſi ad ſedẽ ſuã cũcta cogitationũ ca
terua recurrerit.grauioꝛes excitat ſumu
los ipᷣa inueterate licẽtie ↄſuetudo. Hi
ergo qͥ nec dũ poſſũt vel noꝛũt volunta⸗

ti ſuarũ inſtiga tiõib reluctari cuʒ acci
dia pect inſolitũ vebemẽtiꝰ ĩpugnãte · ĩ

tra cellã fuerit anxiati:ſi ꝓgrediedi ſepiꝰ
libertatẽ ſibi remiſſa diſtrictiõis lege cõ⸗
ceſſerit · acrioꝛẽ aduſuʒ ſe peſtem h̊ vt pu

tãt remedio ſuſcitabũt· ſicut gelidiſſime

aꝗ hauſtu vim int᷑narũ febꝛiũñ qdã reſi
guere poſſe ſe credũt · cñ vtiq; accẽdi ex h

ignẽ illũ ↄſtet poti q; ſedari· ſiqdeʒ mo
mẽtaneã illã releuatõnẽ multo gnioꝛ cõ

ſequetur afflictio. Ad qua cõpꝑati
onẽ monachus cogitatiões ſu⸗

as debeat cuſtodire. Cap̃ᷣ. vi.

Aamobrẽita monachi oĩs in-
tentio in vnũ ſp eſt defigẽda · cũ
cctarũ q; cogitationũ eiꝰ oꝛtꝰ ac
circũitꝰ in idipᷣm · id eſt: ad memoꝛiã dei
ſtrennereuocãdi · velut ſi q; abſidis ca⸗/
merã volẽs in ſblime cõcludere · ſpoͤtiliffi⸗
miilliꝰ centri lineaz ingiter circũducat ·
ac bm certiſſimã noꝛmaʒ omnẽ rotundi/
tatis parilitatẽ · ⁊ ſiucte colligat dilſci/
plinã. Qui vero eã abſq; vllius medie.
tatis examine ↄſummareq;uis ſumma

—— — — — ̃ — — —— — — —

hf— —

De moꝛtificatione

artis aut ingenij pꝛeſumptiõe tẽptaue⸗
rit · impoſſibile eſt· vt eqlitatẽ circũitꝰ illi⸗
us ſine erroꝛe cuſtodiataut q;tũ vere ro
tũditatis pulchritudini errãdo ſubtra⸗

xerit ſolo dephendat aſpectu · niſi ad illũ
indicẽ vᷣitatis ſꝑ recurrẽs/atq; eiꝰ arbi⸗

trio ĩterioꝛẽ oꝑis ſui ambitũ exterioꝛẽq;

caſtigãs · tã excelſe altitudinẽ moł vniꝰ
pñ̃cti legeↄcludat Ita etiã mẽs nr̃a niſi

lolã dñi charitatẽ· velut centrũ iĩmobili⸗

ter fixũ ꝑ vniuſa oꝑm molitionũq; nĩ̃a⸗

rũ momẽta circũagẽs: ꝓbabili vt ita di⸗/

xerĩ circino charitatis oim cogitationũ

Vl aptanerit vel repulerit qᷓlitatẽ·neq̃qᷓ
ſtructurã illã edificij ſpiritalis · cuiꝰ pau
lus eſt architectꝰ ꝓbabili arte moliet · nꝰ
pulchritudinẽ domꝰ illiꝰ poſſidebitquã
btũs dauid ĩ coꝛde ſuo cupiẽs exhibere ·
dñe inqᷣt dilexi decoꝛẽ domus tue ⁊ locũ

abitatiõis glie tue · ſ̊ indecoꝛã in coꝛde

ſuo atq; indignã ſpiritui ſctõ domũ.cõ

tinuoq; lapſurã impꝛudęẽter attollit·nõ
gloꝛificandus btĩ cohabitatoꝛis hoſpi⸗

io ruina ↄſtructiõis ſuęlugubꝛit op⸗
pmendus.

Interrogatio cur obeſſe nobis
paretũ vicinia putareturgi egi
pto cõſiſtẽtibus nõ obeſſet.

Ermanus. Satis vtili aene
ceſſario pᷣcipit᷑ inſtituto H̊ ope-
rũ genus qðò intra cellã exerceri

— —

pst · Eteĩi nõ ſolũ exeplo beatitudinis xx
ſtre aplicarũ vtutũ imitatiõe füdate· x
rüetiã experiẽtie nr̃e teſtimonio cõmodi⸗

tas huiꝰ rei nob ſepe cõꝑta eſt. Sʒ parẽ
i vicinia quã n? vos minimũ reſpuiſt ·

cur tantoꝑe a nobis debeat vitari nõ ſa-
tis claret. Cũ enĩ vos in om̃i ꝑfectionis

via irrepᷣhenſibiliter incedẽtes·nõ ſolum
ĩ ꝓpꝛijs rſidere regiõibe· v nelõge a vicul

ſuis quoſdaʒ receſſiſſe cernamus · cur id

qð vob noxiũ nõ eſtnob putet aduſuʒ⸗

Reſpõſio quõ nõ omnibus cõ⸗

ueniant ommia. LCap̃.viij.
Braham. MNõnũqᷓ; mala ex

a bonis reb ſumi videmus exem

pla. Mam ſi eadem quis agere.non eu⸗

dẽ affectu atq; Ppoſito · aut diſſimili vir

tute pᷣſũpſerit: pfecto exinde laqueñ dece
ptiõis ⁊ moꝛtis incurrit · vñ alijs eterne
vite fructꝰ acqrit Qð ille q manufoꝛ⸗
tis puer · bellicoſiſſimo illi giganti in cer
tamine cõpatus haud dubie ꝑtuliſſʒ· ſi
virilibo atq; foꝛtiſſimis ſaulis armis fu-·
iſſet indutꝰ· qbe etas robuſtĩoꝛ:innuũe⸗
rabiles catuas hoſtium ꝓſtrauiſſet. hec
indubitatã pᷣmeuo puero potuerũt infer
re perniciẽ niſi pꝛudẽti diſcretiõe ↄgrua
adoleſcẽtie ſuę armoꝝ genera delegiſſʒ·
et aduerſus hoſtẽ teterrinũ · nõ loꝛica et
clypeo qͥb ceteros videbat ĩſtructos· ſſ-3
ilł qbe ipe dimicare poterat tel fuiſſet ar⸗
matꝰ QAuãobrẽ m̃ſurã viriũ ſuaꝝ ↄueit

vnũ quẽq; nrĩjm diligetius añ peſare atzʒ
ad eiꝰ modulũ arriꝑe quã libuerit diſ/

ciplinaʒ· qꝛ q;uis oẽs vtiles ſint· tñ ap/⸗
te cũcij cũcte eẽ ñ pñt.Nõ enĩ qꝛ bõa eſt

anachvrelis· vniuſis eĩ ↄgruã cõpꝛoba

mꝰ. A mitis eĩ ñ ſolũ ĩfructuoſa· ſᷣet pni
cioſa ſẽtit᷑ Nec qꝛ inſtitutõnẽ cenobioꝛũ

Vl curãa fratrũ ſctãm atq; laudabilẽ me⸗
rito ꝓfitemur idcirco ab vniuſis eaʒ ex/

petendaʒ eſſe cenſemꝰ. Ita q; xenodocij
vberrimꝰ fructus eſt baboib expeti ſine
patie nõ pᷣt detrimẽto. Pꝛoinde pᷣmũ re

gionis vre · atq; hui int᷑ ſe penſanda ſũt

iſtituta. deinde vires hoĩm iugi vl virtu

ti vel vicioꝝ aſſiduitate collecte diuũſa ĩ

nicẽ lance trutinãde Fieri etenĩ pᷣt vtqð
alteriꝰ gentĩ hoĩ arduũ atq; ĩpoſſibile ẽ
H̊ alijs in ſitaↄſnetudo qdammõ vvterit

in natam · ſicnatiões q̃dã ingẽti plaga

rũ diũſitate diſiũcte · magnã vim frigon
vel ardoꝛẽ ſoł abſq; vllo coꝛꝑis ꝑferũt te
gumẽto · ꝗᷓ vtiq; alij illã celi inclemẽtiaʒ
nõ exꝑti · q;tiuis roborl fuerint ſuſtẽta⸗
re ñ pñt Ita etiã voſ qͥ ſũmo aĩ ⁊ coꝛꝑpis
niſu · in hac regiõe dũtaxat · q̃ſi naturaʒ
patrie veſire · in multis impugnare cona
mini ˖ diligen ter expendite · vtrum in illis
torpedinis vt fama ẽregionib et velut
frigoꝛe nimie ĩfidelitati obſtrictis · hanc

vt ita dixerĩ nuditatẽ ſuſtẽtare poſſitis.

Collatio xxIIII Abbatis Abrahã

Moſtris enĩ iſtã ꝓpoſiti foꝛtitudineʒ na
turaliter quodãmõ ĩdidit ſancte conũ
ſationis antiqtas·quoꝝ ſi cõſtãtie atq;
virtuti pares eſſe vos cernitis · viciniam
parentũ fratrũ q; vroꝝ ſiliter fugere nõ

Ehi poſſint parẽtũ viciniã nõ
timeꝛe qͥ abbatis apollo moꝛ⸗

tificationẽ potuerint emulari.
T vxro ad certũ diſtrictiõis ex
amẽ vrarũ viriũ q;titatẽ meti⸗
ncõgrua eſlimatiõe poſſitis · cu
iuſdã vobis ſenis · id eſi abbatis apol⸗
lo factũ bꝛeuiter indicabo · vt ſi vos inti⸗
mũ vxſtri coꝛdis examẽ bniꝰ ꝓpoſito atʒ
virtuti haud inferioꝛes eẽ cenſuerit abſ⸗

qᷓ; iactura ꝓfectus vñi ꝓfeſſioniſq; ꝑxri-

culo·patrie inhabitationẽ ac parentũ vi

ciniã pꝛeſumatis certi ꝙ diſtrictönẽ hu

militatiſ huiꝰ · quã vob in hac ꝓuincia

nõ ſolũ voluntas ſ̃ etiã neceſſitas ꝑegri ·
nationis extoꝛquet:ꝓpinqᷣtatis affectus

aut locoꝝ oblectatio nõ poſſit euincere.
Ad hic igitur quẽ pᷣdiximus ſeneʒ · cum
germanus ſuus intẽpeſta nocte vniſſet ·
imploꝛãs vt e monaſterio ſuo pauliſp
egreſſus· ad euellendũ boueʒ·quem ceno
plauſtri eminus inberere flebiliter quere
bat · ei eſſy auxilio:qꝛ eũ ſolus neq̃q; poſ
ſet eruere abbas apollo pertinaciter ob
ſecrãti cur ait iunioꝛẽ fratrẽ noſtrũ ·quẽ
pterieẽs ꝓpioꝛẽ q; me habueras nõ roga
ſti. Cunq; ille eñ moꝛtẽ olim ſepulti fra⸗
tris oblitũ·et ex nimia ↄtinẽtie ac ſolitu-
dinis ingitate velutĩpotẽ mẽſj exiſtimãs
reſpõdiſſet:quẽadmodũ poteram de ſe⸗
pulchro eũ qui ante ãnos qͥndeci obijt

iuocare · abbas apollo ignoꝛas aitme

q̃ añ ãnos vigiĩti huic mũdo fuiſſe defũ

ctũ · nulla q; iã poſſe de bnius celle ſepul
chro · ꝗᷓ ad pñtis vite ptineãt ſtatuʒ·nbi
cõferre ſolatia · quẽ intĩ chriſtꝰab inten

tiõe moꝛtiſicatiõis arrepte · xel modicuʒ
ad extrahendũ bouẽ tuũ nõ patit᷑ relaxa⸗
ri:vt ne bꝛeuiſſimi qdẽ momẽti induciaſ
ꝓ patris indulſerit ſepultura · ꝗᷓ multo

,;

vtiq; celerius · honeſtiꝰ. religioſiꝰ fuerat

exhibenda.Rimamini itaq; nũc archa⸗

W

na pꝑectoꝛis vñi pꝛudẽterq; conijcite · an

talẽ etiã vos iuxta parẽtes vros diſtricti
onẽ mentis iugit᷑retentare poſſitis. Cun

q; vos in hac animi moꝛtificatiõe conſi

miles eidẽ ſenſeritis · tũ demũ ſcitote pa

rentũ fratrũ q; viciniãvobᷣ quoq; ſikli

noxiã nõ futurã · vt ſcʒ eis quis ĩ pꝛoxi
mo oſtitutis· velut moꝛtuos vos eſſe cre

datis ·ita vtnec illos vris foueri ſolatiſſ

nec vos illoꝝ ſinatis obſeqijs relaxari.
Interrogatioan obſitmõacho

ſi a parentibus ſibi neceſſaria

ſuggerãtur. Ca

Ermanus. Su per Pelane

iam nulluʒ ambiguitati locuʒ

Vlteriꝰ reliqᷣſti · Certi etenim ſu
mus tã pñtis buius habitus vilitatẽ · q;ᷓ

quotidiana hec nndipedalia in illoꝝ vi
cinia nullatenus exercerenos poſſe· ſecd

ne laldꝛe qͥdem illic ſili ea quęſũt ad vi⸗
ctũ neceſſania ꝓuiſuros· ſichetiã ipſam

qtidie aquã ceruicibenr̃is extrib milib
exhibere cõpellimur · nec nr̃a enĩ necillo

rũ verecũdia· hecnos coꝛã illisa gere om

nino patiet᷑. Sane quid ꝓpoſito nro ob⸗

erit · ſi illis ſubminiſirantibo vniũſa· noa
ſollicitudine parãdi victus penitus ab-/
ſoluti · lectioni tiñ ⁊ oꝛatiõi opam dederi

mus · vt iſto qnũc diſtrabimur labore ſů⸗

lato · ſpiritalibotm̃ ſindijs intẽtius excu/
bemus.

Reſponſio quid ſanctus anto.

nius ſuper hoc ꝓnũciauerit.

Bꝛabam. Mon meã contra

a hoc vobis · ̊ bũ antonij ſentẽti⸗
auaanm ꝓferã · qᷓ ille ita cuiuſdã fra⸗
tris hoc qͥ dicitis tepoꝛe toꝛpẽtis ſegnici-
em cõfutauit·vt etiã nodũ vr̃eꝑpoſitõis
abſcideret. Nam cũ ad pꝛedictũ virũ q⸗
dam vt dixi veniens anachoreticã diſci
plinã minime diceretadmirandã maio

ris ꝓnũciãs eſſe vtutis ·ſi ea q̃ perfectio

nis ſunt inter hoĩes quiſpiam q;ᷓ in bere
mo poſitus exerceret · btũs antonius vbi

De moꝛtificatione

nam iße conſiſteret ꝑcontatur Cunq; il
le ſeiuxta parẽtes ſuos babitare dixiſſʒ·

et eoꝝ pꝛebitiõe ab om̃i cura ⁊ ſollicitu-

dine diurni opꝑis abſoluto:lectioni tan⸗

tũ et oꝛationiabſq; vlla diſtentione ſpi⸗
ritus indeſinẽter gloꝛiaret᷑ inſiſtere:rur⸗/
ſum beatus Antoniꝰ. Dic inqͥtfili · vtrũ
ineoꝝ damnis vel aduerſis caſibo cõtri⸗‚

ſteris· pariq; etiã modo ſuꝑ eoꝝx ꝓſperi⸗
tate cõgaudeas: Ille vtriuſq; rei ſe par

ticipẽ eſſe cõfeſſus eſt. Cui ſenex. Mone⸗
ris te inqtetiã in futuro ſeculo eoꝛũ ſoꝛ/
te cenſendum . cũ qͥbus in hac vita in lu/
cri detrimẽti ve conſoꝛtio · vł gaudio vł
meroꝛe cõcuteris. Nec hac ↄtentus ſen⸗/
tẽtia btũs antonius · maioꝛẽ inſuꝑ cam
pũ diſputationis ingreſſus eſt· hec inqͥ/
ens ↄuerſatio atq; hic tepidiſſimus ſta/
tus · nõ B ſolo qͥ dixi te fert detrimento⸗
licet id nũcipᷣe nõ ſentias · dicẽs qdᷣam/
modo hm illam ꝓuerbioꝝ parabolã · fe⸗
riũt me hnõ doluiet deluſerunt me⸗ ego
at neſciui · vel illud qð dr in ꝓpheta · et
comederũt alieni robur eius·et ipᷣe neſciv⸗
nit ˖ qʒ ſcʒ dieb ſingulis mentẽ tuã pꝛo
caſuũ varietate mutãtes indeſinẽter ad
terrena demergũt · wrü etiam qð fructu
manuũ tuarũ ·et iuſta laboꝛis ꝓpꝛij mer

cede defraudant.nõ ꝑmittẽtes te hꝛum

pꝛebitiõe ſuffultũ · ſm beati apli regulã-

quotidianuʒz tibi victuʒ tuis manibus

pꝛeparare ·quẽ ille vltima epheſioꝛuʒ ec
cleſie pncipibo pᷣcepta ꝓmulgãs· ſe etiã

ſctĩs euãgelice pᷣdicationis ſiudijs occu

patũ·ñ ſolũ ſibi: verũetiã his qꝗ erãt erga
miniſteriũ ſuũ neceſſarijs obſequijs pꝛe
peditipꝛebuiſſe ſe memoꝛat dicẽs. Ipſi

ſcitis quoniam ea q̃ mihi opus erant·

et his qͥ mecũ ſunt · miniſtrauerũt man⸗
iſte. Qð tñ vt ſe feciſſe ꝓ foꝛma nr̃e vtili
tatis oſtenderet · alibi ait. Mon ocioſi fu

imus inter vos· neq; gratis panẽ ab aliᷓ
mãaducauimus ·ſ̃ in laboꝛe et fatigatiõe

nocte et die operãtes · nequẽ veſtrũ gqua
remus· non quia non habuerimus po⸗

teſtatẽ· vt noſmetipos foꝛmã daremus

vobis ad imitãduʒ nos.

De vtilitate operationis etocii/
Liidgeo cũ etia nobis parentuz
e peſidia nõ deeſſenttamẽ bane
cyuũctis opib pꝛetulimus nudi
tatẽet quotidiana coꝛpoꝛis alimẽta no
ſiris maluimus ſudoꝛib pᷣpare: qᷓ; ſecx

ra parentũ pꝛebitiõe fulciri laboꝛioſiſſt

me huic penurieillã quã pdicas ocioſã
ſcripturarum meditationẽ atz infructu
oſã lectionis inſtantiã poſtponẽtes quã
ꝓculclubio libentiſſime ſectaremurſi B
eſſe vtilius vel exemplis ſuis apoſtolica
tradidiſſet anctoꝛitas. vel inſtituta ſenio
ruʒ ſalu briter pꝛefiniſſent. Moueris aũt

tee etiã ex hocnõ leuius qᷓ; illo quo ſupꝛa

diximus affici detrimento· quia cum ſis
ſani coꝛpoꝛis ac robuſti · ſtipe ſuſtetaris
aliena · que iuſte ſolis eſt debilibus attri⸗

buta. Mam vtiq; omne bominuʒ genus

abſq; illo tantum genere monachoꝛum⸗
qð bᷣm pꝛeceptum apoſtoli quotidianis
manuũ ſuarũ laboꝛibus viuit· agapen

aliene operationis exgectat. Andenon
ſolum eos qui ſemetipſos. v parentuʒ
facultatibus· vel famuloꝛũ laboꝛib· vel
fundoꝛum ſuoꝛum fructibus ſuſtenrari
gloꝛiantur · ſed ipos etiã reges mũdi hu
ius · agape certũ eſt ſuſtetari. Hoc deni
qᷓ; maioꝛum noſtroꝛũ diffinitio habet qᷓ
quicquid ad neceſſitateʒ quotidiani vi-
etus inſumitur· qd opere manuũ nrarũ
effectũ partũq; nõ fueritad agapẽ refer
ri debere ſanxerũt · m aplin qui ocioſis
penitus interdicens opem largitatis ali
ene. qui inquit nõ operatur nec mandu⸗
cet. Mis beatꝰ Antonius aduerſus quẽ
dam vſus xbis · etiã nos magiſterij ſui
infoꝛmanit exemplo · vt parenti pernici
oſiſſima blandimenta· et omniũ qui vi⸗
ctus neceſſaria ſubminiſtrant agapẽ in⸗
ſupetiã oẽm habitatiõis gratiã deuite
mus.· ſqualentesq; naturali amaritudi
ne arenas. et peruſtas ſalſa inundatiõe

4

regiones · nulliq; ob idipſum hominum
iuri dnioq; ſubiectas· cunctis mũdi hba
ius opibus pꝛeponamus vt non ſolum

V

frequentias hominũ obtentu innie ſoli⸗
tudinis declinemus· etia nequaq; nos
ad qualiſcũ ꝙ; culture diſtentionẽ vber
ſoli natu ra ſollicitet per quã mens ab il
la pꝛincipali obſeruatione coꝛdis diſira
cta· ſpiritalibus ſtud ijs redderet᷑ effeta.
Fabula de tõſoꝛis mercede cõ⸗
poſita ad uluſiones diaboli co
gnoſcendas. Laßp̃.xiij.

Am qð alios qͥq; ſaluare vos

n ppoſle conſiditis · et ſpe maion lu
cri ad reuiſendam patriã feſti⸗
natis · audite etiã ſuper hoc quãdam ab
batis macharij fabulãiocũdiſſime atq;

aptiſſime figuratã. quã ? ille cuidã ſimi

libꝰ deſiderijs eſtuati · medicinã opoꝛtu
niſſime narrationis ingeſſit. Erat inqᷣt ĩ
ciuitate quadam peritiſſimus tonſoꝛ·
venarijs ternis vnũquemq; detõdens
tenuẽ vilemq; mercedem ſui operis acq;
rendo·ex hac eadem quãtitate neceſſaria
victus quotidie comꝑabat· centũq; de⸗
narios expleta om̃i coꝛpoꝛis cura mar⸗
ſupio ſuo diebo ſingulis inferebat. Ded
ci indeſineter hũc conderet queſtuʒ· au
diuit in quadã longe poſita ciuitate·ſin
guloꝛũ ſolidoꝛum ſingulos homines tõ
ſoꝛi pꝛebere mercedem. Quo ille comper
to. q; diu ero inquit hac mendicitate cõ⸗
tentus vt trium denarioꝛũ ſiipem cũ la-
boꝛe conqͥram · cum poſſim illo pergens ĩ
genti ſolidoꝛũ queſtu diuitias cõgrega⸗
re: Itaq; ſumẽs artis ſue ꝓtinus inſtru⸗
menta · expenſis in ſumptu om̃ibo bie
multo the collecta ſeruarat · ad vrbem il
laʒ queſiuoſiſſimã cũ ſummo laboꝛe per
nenit. Abi cum ea qua ingreſſus eſt die
pm id qð cõpererat ab vnoquoq; merce
dem ſui opis recepiſſet ad veſperã ſe vi
dens grandem ſolidoꝛũ numerum con⸗
qnuiſiſſe ad macellum letus intedit eſcas
refectiõi ſue neceſſarias coẽpturꝰ. Quas
cum cepiſſet magno ſolidoꝛuʒ pꝛecio cõ
parare · expenſis in pexiguo victu vniu⸗
ſis quos acquiſierat ſolidis:ne vniꝰ qui
em denarij intulit lucrum. Cumq; ita
ſin gulis dieb acquiſitionẽ ſuã vidiſſet

inſumi · vtnõ ſe vlum nihil redigere . b vix
ipam quotidiane ſubſtantie neceſſitateʒ
poſſet explere apð ſemetipᷣm recogitãs ·

reuertar inquit ad ciuitatẽ meã · illum qʒ
repetã tenuiſſimũ queſium· ex quo mihi
expleta omni coꝛpoꝛis cura · qdð ad ſuſtẽ

tationẽ ſenectutis accreſceret· quotidia⸗
na exuberantia conferebatur. Q quã⸗

uis paruũ videretur ⁊ tenue·nõ medio⸗

crẽ tamẽ ſummã iungi pariebat augmen
to · Queſtuoſioꝛ quippe mihi fuitille nũ
moꝛũ qᷓ; iſte ſolidoꝝ imaginarius que⸗

ſtus · ex qͥ nõ ſolum nihil exuberat qð re

condam · ̊ etiam vix ipa quotidiani vi⸗
ctus neceſſitas ſuſtinetur. Et idcireo re⸗

ctius nobis ẽ hũc ſolitudinis huius te⸗
nuiſſimũ fructum indirupta iugitate ſe
ctari· quẽ nulle ſeculares cure·nulle mũ⸗
dane diſtẽtiones · nulla cenodoxie ac va
nitatis arrodat elatio · nulle ſollicitudi⸗

nes diurne neceſſitatis iminnãt· Meliꝰ

eſt enim modicum iuſto ſuper dinitias
peccatoꝛum multas· ꝙ; affectare lucra
illa maioꝛa · que etiã ſi parata fuerĩt que
ſtuoſiſſima conuerſione multoꝝ· neceſſi
tate tamen mũdane conuerſatiõis· ⁊ qͥti
dianis diſtentionũ diminn tionib abſu
mentur. Melioꝛ namq; eſt im ſnĩam ſa-
lomonis. pugillus vnus cum rede · qᷓ
duo pugilli cum laboꝛe ⁊ pꝛelumptione
ſpiritus. Quibus illuſionibus atq; diſ
pendijs omnes admodum infirmos ne
ceſſe eſt implicari · qui cum etiã de ſua ſa
lute ſint dubij · ipſiq; adhuc magiſterio
atq; inſtitutione egeant aliena· ad con/

uertendos alios 1 regendos · diabolicis

illuſionibus inſtigãtur · quiq; etiã ſi po⸗

tuerint lucri aliquid exquoꝛundam cõ⸗

uerſione cõquirere · ĩpatientia ſua atq;
inconditis moꝛibus quicquid acquiſie-

rint pꝛofligabunt. Alud namq; eis qð

Aggeus pꝛop heta deſcnibit eueniet. Et

qui mercedes congregat · miſit eas in ſac
culum pertuſum. Aereenim lucra ſua
in pertuſum ſacculum condit · qui quic-
quuid per alioꝛũ connerſionẽ videt acqᷣ⸗
rere · intẽperantia coꝛdis ſui et qtidiana

animi diſtentiõe diſpergit. JItaqßʒ fiet vt
dum vberioꝛa lucra per alioꝛum credũtĩ
ſtitutionem parare ſe poſſe· etiã ſua coꝛ⸗
reetione pꝛiuentur. Sunt enĩ qui ſe diui
tes ferunt nihil habentes et ſunt qui ſe
bumiliant in multis diuitijs· et melioꝛ ẽ
vir in ignobilitate ſeruiens ſibi · qᷓ q di⸗/
gnitatẽ ſibi acqrit ⁊ indiget pꝛane.
Interrogatio vnde nobis tali⸗
um cogitationũ error irrepſerit
Lap̃. xiiij.
Ermanus. Satis congrue
nobis his comꝑationib diſpu
tatio tua illu ſionũ noſtrarum
manifeſtauit erroꝛes.quoꝛũ cauſas ⁊ cu
rationes ſimiliter optamus agnoſcere ·
et vnde acciderit nobis iſta deceptio pa
riter cupimius edoceri. Nulli etenĩ dubi
um eſt neminẽ admoduʒ poſſe remedia
malis valitudinibus adhibere · niſi eum
q ias moꝛboꝛũ origines añ pꝛedixerit
Reſponſio detripartito anime
motu. Cap̃ᷣ xv.
Braham.Omniũ vicioꝛum
vnꝰ fons atq; pꝛĩcipiũ ẽ ſcdᷣm
qualitatem vero partis illius
et vt ita dixeriʒ membri qð in aĩa fuerit
viciatũ · diuerſa vocabula paſſionũ coꝛ
ruptionũq; ſoꝛtitur.Qð nõnuncq; etiã
moꝛboꝝ coꝛpoꝛalium pꝛobatur exeplo ·
quoꝛu m cuʒ vna ſit cauſa·in diuerſa ta
men egritudinum genera pꝛo qualitate
membꝛoꝝ que fuerint occupata diſtin⸗
guitur.Etenĩ cum arcem coꝛpoꝛis id eſt
caput vis noxij hioris obſederit:cepha
largie pꝛocreat paſſionem· cum vero au
res oculos ve peruaſeritin othagicum

ſiue ophtalmicũ vertitur moꝛbũ ·cung

ſe ad articulos quoſq; etad mannuʒ ſu/

ma trãſfuderit articulan atq; chiragri -

ca dicitur valitudo·cũ autem ad peduʒ

ima defluxerit · ppydagra mutato nomie

nuncupaturtotq; vocabulis vna atq;
eadem noxij humoꝛis oꝛigo diſtinguit·
quot mẽbꝛoꝝ ceperit poꝛtiones. Eodeʒ
modo de viſibilibus ad inuiſibilia tran

ſeuntes· aĩe noſire partibus atq; vtita

De moꝛtifica

tione

dixerim mẽbris vim cuiusq; vicij ineſſe
credamus. Quã cũ ſapientiſſimi quiq;

tripartite diffiniãt eſſe virtutis·neceſſe ẽ

vt aut logicon · id eſt ratiõabile · aut thy

ancon · id ẽiraſcibile · aut epithymeticon
id eſt· cõcupiſcibile:eius aliquo coꝛxrum⸗
patur incurſu. Cum ergo aliquẽ ex his
affectibus vis noxie obſederit paſſiõis
pꝛo illius coꝛruptione etiã vicio nomen
imponitur. Nam ſi rationabileʒ eiꝰ par

tem vicioꝛum peſiis infecerit cenodoxie

elationis · innidie · ſuperbie· pꝛeſumptio

nis · contentionis · hereſeos vicia pꝛocrea

bit. Si iraſcibilem vuln erauerit ſenſuʒ.
furoꝛem · impatientiam · triſticiam · acci⸗
diam · puſillanimitatẽ· crudelitatẽ partu
riet. Si concupiſcibilẽ vulnerauerit poꝛ
tionẽ: caſtrimargiam · foꝛnicationẽ · phi⸗
largyriam · auariciam et deſideria noxia
terrena q; generabit.

Hationabilem anime noſtre ꝑ⸗

tem fuiſſe coꝛrupta. LCap̃. xvi.
Cidcirco ſi fontẽ vicij huius ⁊
e oꝛꝛiginem vultis agnoſcere ra⸗
tionabilem mentis veſtre atq;

anime poꝛtionẽ nou eritis eſſe coꝛruptã-

ex qua vel pꝛeſumptionum vel cenodo⸗
xie ſolent vicia pullulare. Oꝛoinde hoc
pꝛimũ anime vobis vtita dixerim mem
brum recte diſcretionis iudicio ⁊ humi⸗
litatis virtute curandũ eſt·qͥ viciato dũ
nõ ſolum ad perfectionis iaʒ perneniſſe
faſtigia · ſed etiaʒ docerealios poſſe vos
creditis et ad eruditionem ceteroꝛũ ſuffi
cientes atq; idoneos iudicatis per elati⸗-
onem cenodoxie quã patefecit veſtra cõ
feſſio· peruagationuʒ vanitate raptami
niquas amputare deinceps abſ. q; diffi
cultate poteriti vere diſcretionis vt di
xi humilitatefundati ·q laboꝛioſũ q; q;
difficile ſit vnicuiq; noſtruʒ ſaluare ani
mã ſuam mentis veſtre contritione diſ⸗
catis· et intimo coꝛdis affectu· nõ modo
longe vos ab illa docẽdi pꝛeſumptione
ſubmotos· verum etiã adhuc ergere do
ctoꝛis agnoſcatis auxilio.
CXifirmioꝛ pars anime diabo
v 2

Fyris deceptum ſcriptura cõmemoꝛat· ꝗ

Lollatio x xIIII abbatis abꝛabam

licis temptationibus pꝛĩa ſuc⸗
cumbat.

Laaß. xvij.
Pybibeteergo buic membꝛo vl

a parti anime vje · quã ſpecialit

diximus vulneratã · vere humi
litatis medelam · quę qm̃ ceteris aĩę vtu/
tibus in vobis/quantũ apparet · infirmi⸗

or eſt· neceſſe eſt vt diabolice infeſtatiöi

prima ſuccũbat· Quẽadmodũ eĩ ĩgruẽ
tibus qͥbuſdaʒ iniurijs · ꝗᷓ vlł ex accidẽti

la boꝛe · vel de geris coꝛruptione gignun
tur· fieri etiã in coꝛpoꝛibus hũanis ſolet ·
vt illa que fu erint infirmioꝛa · caſib iſtis

pꝛima conſentiãtatq; ſuccũbant.cunq;

peculiarius in eis moꝛbus inſederit reli

quas quoq; partes coꝛpoꝛis eadem pe/

ſte ta befaciat ita ⁊ animã vniuſcuiuſq;
noſtrũ flante quodãmodo peſtilẽti hali

tu vicioꝛi · illa maxime paſſione neceſſe
eſt attemptariin qua tenerioꝛ atq; infir

mioꝛ eius poꝛtio · validis inimici nõ tam
foztiter reſiſtit impulſibus etexillis peri

culumcaptinitatis incurrerein quibus

facilioꝛem pꝛoditioni aditum reſerat in

cauta cuſtodia. Sic nam q; balaam po/

pulum dei poſſe decipi · certa ratione col⸗
legit· dans conſilium vt exilla parte qᷓ /
firmari nouerat filios iſrael· pnicioſi eis

laquei tenderẽtur · nõ dubitans eos ob⸗

lata copia feminarũ · foꝛnicatiõis ruina
pꝛotinus collapſuros:quia concupiſci⸗
biles anime eoꝛum partes ſciebat eſſe coꝛ
ruptas. Ita ergo vnũquemq; noſtrum
nequitie ſpiritales verſuta malignitate

pertemptant · illis pꝛecipue affectibꝰ aĩe
inſidioſos laqueos pꝛeſtruentes · qbus
eam ſenſerint egrotare · vt verbi gratia

cum viderintrationabiles anime noſtre
partes eſſe viciatasillo nos oꝛdine deci

pere moliãtur · quo achab regem ab illis

1

dixerũt. Scimus qm̃ reges iſrael miſeri⸗

coꝛdes ſunt·ponamꝰitaq; ſaccos ĩ lũ bis
nfis et funiclosĩ capitiba nr̃is:⁊ egredia

murad regẽ iſfrael et dicemꝰ. Seruꝰ tu⸗

benadab dic · viuificet᷑ aia mea · Quiby
ille ñ wera pietate ſed vana miſcdie lau

—.

cxv · ſi adhuc inq; t viuit frater meꝰ eſt Et

hoc exemplo etiam nos rationabilis illiꝰ
partis erroꝛe deceptos · ide incurrere of
fenſam dei faciãt vnde ↄſecuturos mer

cedem ac recepturos nos pietatis pᷣmia

credebamus.ſimiliq; nobis etiam incre
patione dicatur. Quia dimiſiſti virum
dignum moꝛte de manu tua· erit anima
tua pꝛo anima eius:⁊ populus tuus pꝛo

populo eius. Siue cũ immundus ſpiri⸗

tus dicit. Egrediar et ero ſpiritus men⸗
daxin oꝛe omniũ ꝓphetarũ eius · per rati
onabilem pꝛoculdubio affectum quẽ le

talibus aptum noꝛat inſidijs laqueum
deceptionis ac moꝛtis intẽdens. Sic eti
am berodem per iraſcibilem anime poꝛ⸗

tioneʒ: ad illam tantoꝛnm inſontiũ necẽ
callidiſſimus hoſtis impegit · eo ꝙ iſtam

Ppenſius in eo noꝛateſſe viciatam. Qð
etiã de dño noſtro idem ſpiritus opina/

tus · cum his eum tribus anime affectib
temptaſſet· in quibus omne hominuʒ ge
nus nouerat captiuari:nihil tamen tam

Vrſutis pꝛofecit inſidijs. Nam concu⸗

piſcibilem mentis eius aggreſſus eſt par

tem dicens. dic vt lapides iſti panes ſi⸗

ant · iraſcibilem cũ enz ad expetendũ pꝛe
ſentis ſeculi poteſtatem et regna mundi
buius inſtigare conatus ẽ· rationabilẽ
cuʒ ait · ſi filius dei es · mitte te deoꝛſum.

In quibus idcirco nihil eius pꝛofecit il

ſuſio · quia nihil ſcᷣm coniectura ſuam·
quã falſa opinatione conceperat· reppe
rit in eo eſſe viciatum. AUnde etiaʒ nulla
pars anime eius inimici inſidijs attem⸗
ptata conſenſit. Ecce enĩ inquit veĩit pᷣn/
ſehs mundi huins etin me inueniet ni ⸗
Interrogatio anvtili deſiderio
maioris nilẽtu retraheremur ad
patriam. CLapᷣ.xviij.
. Ermanus. Inter cetera illu
ſionum erroꝛumq; noſtroꝛũ ge
nera:quę nos ad deſideriũ pa
trie nfe · ſicut beatitudo tua ſollerti men
tis perſpexit intuitu · vana ſpiritaliũ cõ
modoꝝ pollicitatione flãmauerãt etiiã

hec vel maxima exiſtit canſa: qꝙ interduʒ
a fratribo frequẽtati · in gi ſecreto ac diu⸗
turno ſilentio · ſᷣm deſideriũ noſtrum ne
quaq; poſſumus inherere. Per qð ne⸗/
ceſſe eſt curſum atq; menſura quotidia/
necontinentie quã per caſtigationeʒ coꝛ
poris indiruptam perpetuo cupimus re
tentare·nõnullis fratribus ſuperuenien
tibus intercidi.Quod ſine dubio nulla
tenus in noſtra pꝛouincia credimus euẽ
turum in qua autnullum aut certerariſ
ſimũ pꝛofeſſionis huius virum inuenire
Reſponſio de illuſione diaboli
ca ꝙ vaſtioris ſołitudinis reqͥ⸗
em repꝛomittat. Lap̃. xix.
Braha. Irrationabilis atq;
inconſiderate diſtrictiõis· imo
potiꝰ ſummi teporl indiciũ eſt-
nequaq; ab hominibo frequentari. Qui
eni in hac quã arripuit via nimiuʒ tar/
dis paſſiba graditur/ac ſᷣm anterioꝛem

hominem cõuerſatur equum eſt vt ad

eum nõ dicam ſanctoꝝ· ſᷣ ne hominuʒ qᷣ

dem vllus adueniat. Aos aũt ſi vera at⸗
q; perfecta dñi no ſtri dilectiõe fla gratl ·

et deum qꝗᷣ vtiq; charitas eſt pleno ſpũᷣ

feruoꝛe ſectamini · ad quelibet loca inac-
ceſſibilia fugerit· neceſſe eſt ea ab homini

bus frequẽtari · q;oq; vos ioꝛes deo
amoꝛis diuini ardoꝛ effecerit· tanto ad
vos maioꝛ ſanctoꝛum fratrum confiuet

multitudo. Non enim poteſt ̃m ſenten

tiaʒ dñi :ciuitas abſcon di ſu pꝛa montẽ
poſita · quia diligentes me in quit domi⸗
nus gloꝛifica bo· et qui me contemnunt
ert ignobiles. Nerũtñ noſſe debetis hãc
eẽ ſe̊tiliſſimã diaboli calliditatẽ · hãc oc
cultiſſimã foueãin quã miſerabiles ⁊ ĩ-
cautos qͥſq; pᷣcipitat· vt duʒ eis maioꝛa
ꝓmittit:nccia qͥtidiãi fructꝰ emolum̃ta
ſubripiat · abſtruoſioꝛes ſcʒ et vaſtiores
ſolitudines expeti debere ꝑſuadẽseaſq;
velut miris amenitatibus cõ ſitas in eo/
rum coꝛde pingensignota etiã quedam
et que penitus nõ ſunt loca velut cogni/
ta ac pꝛeparata· noſtreq; poteſlati is de

4

De moꝛtilicatione

dita · et abſq; vlla difficultate poſſiden⸗
da confingit. Momines quoq; regiõi⸗
illius tractabiles:i ad viam ſalutis ſeꝗᷓ⸗
ces eſſe mentitur: vt dum illic vberioꝛes
fructus anime pollicetur· pꝛeſentia lu⸗
cra fraudulenter auertat. Nam cũ vnuſ
quiſq; hac vana ſpe a ſenioꝛũ ſalutari
contubernio ſeparatus· atq; omnibꝰ ꝗᷓ
ſibimet fruſtra in ſuo coꝛde depĩxerat fu
erit deſtitutꝰ·velut de pꝛofundiſſimo ſo⸗
poꝛe conſurgens · nihil ex his que ſomni⸗
gquerat expergefactus inueniet Itaq; eũ
diabolus maioꝛibus vite huius neceſſi-

tatibus et inextricabilibus laqueis irre

titum ne reſpirare quidem ad hec quę ſi
bi ipᷣe pꝛomiſerat aliquando permittet ·
eum q; nõ iam illis quas ante vitauerat

raris ac ſpiritalibus fratrũ viſitatiõibi;

ſed quotidianis ſecularium incurſioni⸗
bus obligatuz. ne ad inediocrem q dem
anachoreleos quietẽ ac diſciplinã vnq;
redirepatietbar.
vtilis ſit remiſſio in aduẽtu
ALla quoq; remiſſionis atq; bu
i manitatis intercapedo gratiſſi
ma·ꝗ nõnunqᷓ; pꝛo aduẽtu fra
trũ interuenire conſueuit·licet moleſta
nobis ac fugienda videatur:tamẽ qᷓ; ſit
vtilis ac ſalubris tã coꝛpi qᷓ; ſptritui no
ſtro paucis patieter attendite· Sepe ac⸗
cidit nõ dicam nouicijs ⁊ infirinis ·ſᷣ eti⸗
am experi entiſſimis atq; perfectis: vt ni/
ſi mentis eoꝛũ directio atq; cenſura · qui
buſdam mollita fuerit viciſſitudinũ la/
xamentis ·aut in tepoꝛẽ ſpiritus·aut cer/
te in pernicioſam coꝛpoꝛis valitudinem
collabatur. Et idcirco a pꝛudẽtibꝰ atqʒ
perfectis · cũ interceſſerit etiaʒ fratrũ cre/
bꝛa viſitatio nõ ſolum toleranda patien
ter· ſ etia gratãter eſt amplectẽda· pᷣmuʒ
q; puocat nos auidiꝰ ſp ſolitudinis de⸗
ſiderare ſecreta· nam qdᷣammodo curſũ
nim dũu in terpolare credit᷑ · infatigabilẽ
iugem q; conſeruat ·qᷣ ſi nullo interdum
obice tardaretur· vſq; ad fineʒ ↄtẽdere
indefeſſa pertinacitateinõ poſſet: deinde
v 3

Collatio xxIIII Abbatis Abꝛah

qð neceſſitatem reficiendi coꝛpuſculi cũ

fructu hũanitatis indulget·maioꝛa no⸗

bis conferet lucra · cũ iocundiſſimo coꝛ⸗
poꝛis laxam̃to.qꝙᷓ illa ſunt quę per abſti
nentie fatigationem fuerant acquirẽda.
Super qua re aptiſſimã comparationẽ
antiqua narratione vulgatã breuiter in
dicabbbo.
Ouõ euangeliſta iohanes vtili
tatẽ remiſſionis oſtediſſe dica/

Ertur beatiſſimns euangeliſta
NJobhbänes cũ perdicem manib⸗
molliter demulceret quendam
ad ſe habitu venatoꝛio venientẽ ſubito
conſpexiſſe. Qui miratus ꝙ vir tante
opinionis ac fame ad tam parua ⁊ hũ̃i/

lia ſe oblectamenta ſubmitteret. tu nees

inquit ille Johãnes: cuius fama ĩſignis
atq; celeberrima· me quoq; ſummo deſi⸗

derio tue agnitiõis illexit: Cur ergo ob⸗ .

lectamẽtis tam vilibus occuparis: Cnui
btũs Johanes. Quid eſt qd manu tua
geſtas: At ille. Arcus inqt. Et cur ait nõ
eum tenſum vbiq; ſp circumfers: Qui
ille reſpondit. Non opoꝛtet · ne ingi cur⸗
uamine rigoꝛis foꝛtitudo laxata molle⸗
ſcat atq; depereatet cum opoꝛtuerit vt
foꝛtioꝛa in aliquã ferã ſpicula dirigant
rigoꝛe per nimietatẽ continue intenſiõis
amiſſo · violentioꝛ ictus nõ poſſit emitti ·
Nec noſtri inquit btũs iohannes animi
te offendat o iuuenis tam parua ̊ bre⸗
nisq; laxatio·queniſi remiſſione quadã
rigoꝛẽ intentionis ſuę interdum releuet
ac rela xet · irremiſſo vigoꝛe lẽteſcẽs · ꝓtu⸗
ti ſpiritus cum neceſſitas poſcit obſecũ⸗
dare nõ poterit.
Interrogatio qualiter itelligẽ⸗
dum ſit qð in euangelio dicitur
Jugũ meu᷑ ſuaue ⁊ onusmeum
ſeuseſt. Lap̃ xxij.

Erinanus. Quoniã nobis
illu ſionuʒ cunctarum remedia
contuliſti · et diabolice quibus

tentie.

quatiebamur inſidie· per doctrinã tuaʒ
dño donante detecte ſunt.hoc quoq; no
bis ſimiliter pꝛecamur ediſſeri :quod in
euan gelio dicitur. Jugum meuz ſuaue
et onus meum leue eſt. Satis eĩ pꝛophe⸗
tice illi ſententie videtur aduerſum qua
dicitur. Pꝛopter verba labioꝛũ tuoꝛũ ·
ego cuſiodiui vias duras. Quipe cum
etiã apoſtolus dicatomnes qui volunt
pie viuere in chriſto · perſecutionẽ patiẽ
tur. Quicquid autẽ durum et perſecuti
onibus eſt refertum · nec leue poteſt eſſe
nec ſuaue. S
Reſponſio cum expoſitioneſen

Braham. ANeriſſimã domi⸗
ni ac ſaluatoꝛis noſtri eſſe ſen⸗
tentiaʒ experientie ipſius facili
pꝛobabimus documẽto · ſi perfectionis
viam legitime · et hm voluntateʒ chriſti
fuerimus aggreſſi · et moꝛtificãtes om̃ia
eſideria noſtra ac voluntates noxias
abſcidentesnõ ſolum nihil reſidere no

bis de mũdi huius ſubſtãtia ſiuerimꝰ.

per quã vtiq; cum libitũ fuerit vaſtãdi
nos ac dilacerandi poteſtateʒ inimicus
inueniet · ſed etiam noſiri ipſius non eſſe
nos dominos ſenſerimus illð apoſtoli⸗
cum in veritate complentes. Niuo autẽ
iã nõ ego viuit wero in me chriſtꝰ Quid
enim graue poterit eſſe · quid duruz ei · q
iugum chriſti tota mente ſuſcepit · qͥ ve⸗
ra bumilitate fundatus ſemperq; ad do
mini reſpiciens paſſiones in omnibus
que ſibi fuerint irrogate letatur iniurijs
dicens: pꝛopter qð complaceo mihi in
infirmitatibus in contumelijs · in neceſſi
tatibus · in perſecutionibus· in anguſtijs
pꝛo chriſto · cuʒ enĩ infirmoꝛ tunc foꝛtioꝛ
ſum et potens:Quo inquaʒ familiaris
rei cruciabitur damno.qui perfecta nu⸗
ditate gloꝛioſus · volunta rie pꝛo chriſto
offerens vniuerſas huius mundi reſpu
it facultates omneſq; eius concupiſcen
tias generalit᷑ arbitratur vt ſtercoꝛa · vt
chriſtum lucrifaciatenangelici illius p/

cepti meditatione continua· cunctoꝛum
diſpendioꝛum eſtus deſpiciens ⁊ exclu/
dens quid enim pꝛodeſt homini ſi vniũ

ſum mundum lucretur·anime vero ſuę

detrimentum patiat᷑:aut quã dabit ho⸗
mo cõmutationem pꝛo anima ſua? Su
per cuius rei pꝛiuatione triſtabitur · qui
omnia que ab alijs auferri poſſunt ſua
nõ eſſe cognoſcit · illud inuicta virtute ꝓp
clamans.nibil intulimus in hunc mun/
duʒ haud dubiu quia nec auferre quid
poſſumus? Cuius auntem inopie ne⸗
ceſſitate eius ſuperabitur foꝛtitudo/qui
peram in via · es in zona · veſteʒ in tẽpora
babere nõ nouit · ſ̊ cum apoſtolo gloꝛia/
tur in ieiunijs multis · in fame et ſiti · ĩ fri⸗
goꝛe ⁊ nuditate:Quis laboꝛ:qð v tam

arduũ ſenioꝛis pꝛeceptumtranquillita-

tẽ pectoꝛis eius poterit perturbare·qͥ nul
lam habens pꝛopriam voluntatẽ omni
bus que ſibi fuerint impata · nõ ſolũ pa
tienter ſed etiam gratanter occurrit· no/⸗
ſtriq; ſaluatoꝛis exemplo non querit ſu⸗/
am · ſed patris facere voluntatem · dicẽs
et ipſe ad patrem ſuum. veruntamẽnon
ſicut ego volo ſed ſicut tu:Quibus eti⸗
am iniurijs qua per ſecutione terrebitur-
immo qð ei nõ etiam iocundũ poteſt eſſe
ſupplicium · qͥ in omnibus plagis cũ axo
ſtolis ſemper exultansoptat vt dignus
habeatur pꝛo nominechriſti ↄtumeliaʒ
pati
Cur amarũ iugũ et graue onus
domini ſentiatur. Cap xxiiij.

Tait nobis contrario iugum
v„* chriſti nõ leue nec ſuaue videa/
tur · cõtumacie noſtre eſt iuſtiꝰ
aſcribendum · qͥ diffidẽtia atq; incredu/
litate deiecti: cõtra illius imperiuʒ ĩmo
conſiliuz · q ait.ſi vis perfectus eſſe va⸗
Dde vende ſiue dimitte omia tua · ⁊ veni ſe
quere me.inepta peruſitate pugnamus;
terrenarũ ſcʒ facultatũ materijs retẽtis ·
quarum cum nexibus animũ noſtrũ di⸗
abolus teneat illigatũ · quid ſupereſt ni⸗
ſi vt cum voluenit nosa ſpiritalibo gau⸗

De mortificatione.

dijs ſepareearundẽ imminutiõeacbna

tiõe meſtiſicet/id verſutis fraudibo elabo

rans:vt cũ iugi illius ſuauitas ⁊ oneris
leuitas · vicioſe concu piſcentie pꝛauita
te nobis fuerit aggranata·ipᷣius faculta
tis atq; ſubſtantie.quã nobis ꝓ requie
ac ſolatio reſeruamus:viculis irretitos:
ſecularium curarũ flagris ſemper excru
ciet · ex nobiſmetipᷣis quo dilacerem̃ ſcul
pẽs. Funiculis nam q; peccatoꝛum ſuoꝝ
vnuſquiſq; conſtringitur audiẽs ꝑ pꝛo
phetam · Ecce omnes vos accendẽtes ig
nem.accincti flãmis · ambulate in lumĩe
ignis veſtri·⁊ in flãmis quas ſnccendiſt

Per bec ſiquidem vt ſalomon teſtis eſt.

vnnſquiſq; per que peccanarit ⁊ punie
tur. Ipſe eĩ nobis toꝛmento ſunt quib
vtimur volu ptates · oblectamenta hu
ius carnis atq; delicie carnificuʒ vice in

ſuum retoꝛquẽtur auctoꝛẽ · quia neceſſe
eſt eũ qui facultatibo pꝛiſtinis opibuſq;

ſuffultus eſt· nec integrã humilitatẽ coꝛ/
dis nec moꝛtiſicationẽ plenã noxiarũ ſu
ſcipere voluntatum. Mis autem virtu⸗

tum patrocinãtibus inſtrumentis · oẽs

vite pꝛeſentis an guſtie:et cuncta queini

micus poteſt inferre diſpendia:non mo/

do patientiſſime · verumetiã iocũdiſſime
ſuſtinentur: quibus rurſum exulantib
elatio tam pernicioſa ſuccreſcit· vt etia,ʒ
leuiſſima contumelia moꝛtiferis impati
entie ictibus vulneremurdicaturq; no
bis per Hieremiaʒ pꝛophetam. Et nũc
q tibi vis in via egipti:vt bibas aquã
turbidam: Et nunc quid vis tibi cum
via aſſirioꝝ · vt bibas aquã flumĩs:Ar
guet te malicia tua· et auſio tua increpa
bit te. Scito et vide qꝛ malum et ama⸗
rum eſt reliquiſſe te dominum deum tu⸗
um · et non eſſe timoꝛem mei apud te di⸗
cit dominus.Quod ergo iugi dominici
mirifica ſuauitas amara videtur ⁊ ſen⸗
titur · quid eſt niſi quia eam auerſionis
noſtire amaritudo coꝛrumpit:Quod di
uini onen tã iocũda leuitas ĩgraneſcit.
qd ẽ niſi qa eum a qͥ ſuſtinebam̃ ↄtũaci
pꝛeſumptiõe cõtẽnimꝰ. ꝗppe cñ enident᷑

ä ”s . ü —

Collatio xXIIII

idipᷣm ſcriptura teſtetur dicens. Mam ſi

am bularent ſemitas rectas: inueniſient

vtiq; ſemitas iuſticieleues: Nos inquã
nõ eſſe manifeſtũ ẽ·q ſemitas dñi rectas

ac leues · pꝛauis durisq; deſiderioꝛũ ex⸗

aſperamus cautibo·qͥ viam regiam apo
ſtolic ac ꝓpheticis ſilicibus cõmunita ·
ſanctoꝛũ q; oĩm atq; ipius dñi veſtigijs
cõplanata· amentiſſime delerentes · de⸗
uia queq; ac dumoſa ſectamur ·⁊ pꝛeſen
tiũ oblectaminũ illecebꝛiſobcecati:ꝑob
ſcuros impeditosq; vicioꝝ ſentib cal⸗
les · laceratis cruribus · et dirupta illa
nuptiali veſte reptamus: non modo a/
cutiſſumis vepꝛiũ aculeis ↄfigendi ·ſeti⸗
am virulentoꝛum ſerpentuʒ vel ſcoꝛpio
num illic latitantiũ ictibus vulnerandi
Tribuli enĩ et laquei in vijs pꝛauis:qui

aũt timet dñm abſtinebit ab eis. De tali

bus ⁊ alibi dñs ꝑ ꝓphetã · oblit eſt mei

inquit populus meus fruſtra libãtes et

impingentes in vijs ſuis in ſemitis ſecu
li · vt am bularent per eas in itinere non
trito· Nie eĩ ᷣm ſententiã ſalomonis ni

bil operantiũ ſtrate ſunt ſpinis ſoꝛtium
Wro trite ſunt · et ita ab itinere regio de⸗
niantes · ad illam metropolim ciuitateʒ

vbi noſter curſus indeclinabiliter ſemꝑ
debet eſle directus nõ poterũt peruenire
NQð etiã eccleſiaſtes ſigniſicãter expꝛel⸗
ſit. laboꝛ inquiens ſtultoꝛuʒ affliget eos

qui nõ cognouerũt ire ĩ ciuitatẽ illã ſcʒ

bieruſalẽ celeſtem ꝗ́ᷓ eſt mater oĩim nijm.
Nuid vtilitatis conferat tem⸗
ptationum incurſio. Lap̃ᷣ. xxv.
AViſquis autẽ in veritate huic

q mundo renũciãs · ſup ſe milerit

iugum chriſti et didicerit ab eo

quotidianis iniuriaruʒ exercitijs erudi

tus:quia mitis eſt ⁊ humilis coꝛde · in cũ
ctis temptationibus ma nebit ſp immo⸗/
bilisomiaq; illi cooperabũtur in bonũ ·
Verba eni dei hᷣm abdiam ꝓphetam bo
na ſũt cũ eo ꝗ recte gdit᷑.Etiterũ.Quia
recte vie dñi ⁊ iuſti icedũt ĩ eis·pᷣuarica⸗
toꝛes vo coꝛruẽt ĩ eis. Maioꝛa igit᷑ nob
ꝑ colluctationẽ tẽptationũ laudis cõtu⸗/

Abbatis Abrabã

lit pꝛemia · benigna erga nos gratia ſal⸗
uatoꝛis qᷓ; ſi omnẽ a nobis neceſſitatem
certaminis abſtuliſſet. Eteni ſublimion
pꝛeſtantioꝛisq; virtutis eſt perſecutioni
bus erũnisq; vallatũ:manuere ſpimmo⸗/
bilẽ et aduerſum ſe ſeuientibo cũctis cer
tũ de pꝛeſidio dei atq; intrepidum pdu
rare·humanisq; incurſib velut armisĩ
uicte virtutis accinctũ· gloꝛioſiſſime de
impatientia triumphare · et acqrere qdð
ammodo de infirmitate virtutẽqꝛ vtuſ
in infirmitate perficit᷑. Ecceeni dedi teĩ/
qͥt dñs in columna ferreã/etin murnm
ereũ ſuper omnẽe terrã/regibeinda· pnci⸗
pibus ⁊ ſacerdotibus eiuset om̃i popu
lo terre · et bellabunt aduerſum te · ⁊ nõ pᷣ
ualebunt ·quia ego tecũ ſum vt eruaʒ te
dicit dñs. Ergo pm verã dñi raditõeʒ·
via regia ſuauis ac leuis eſt:licet dura ⁊
aſpera ſentiat᷑. Die enĩ ac fideliter ſerui
entes cum tulerint ingũ dñi ſuper ſe · et
didicerint ab eo qͥa mitis ẽ et humiłcoꝛꝛꝛ
de iam qd ammodo terrenarũ paſſionũ
deponẽtes ſarcinã · nõ laboꝛeʒ ſed requi
em aĩab ſuis dño pꝛeſtante reperient · ſi -
cut per hieremiã ꝓp hetam ipe teſtatus ẽ
dicens. ſtate ſuꝑ vias ⁊ videte · ⁊ inter/
rogate de ſemitis antiquis ·ꝗᷓ ſit via bo/
na ⁊ ambulate in ea · et inuenietis refrige
riuʒz animabus veſtris.fient namq; eis
continuo pꝛaua in directuʒ⁊ aſpera in
vias planas · et guſtantes videbunt ·qͥni
am ſuauis eſt dominusaudiẽtesq; chri
ſtum in euangelio pꝛoclamantem. ve/
nite ad me omnes qui laboꝛatis et one/⸗
rati eſtis · et ego reficiã vos · depoſitis põ
deribus vicioꝛum ea quę ſequunturin⸗
telligent · quia inguʒ meum ſuaue eſt et
onꝰ meum leue. Mabet ergo refrigeriuʒ
via domini ſi hm legem ipſius teneatur·
Sʒnos ſumus qui doloꝛes nobis atq;
toꝛmenta · turbulẽtis diſtentionibus ꝓ
curamus · dum malumꝰ vias ſeculi hu-
ius pꝛauas atq; peruerſas etiam cum
ſummo diſcrimine ac difficłtate ſectari
Cũ vo h̊ modo gue nob ac duruʒ iugũ
dni fecerimus blaſfemo iam ſpũ· vel de

lud. Inſipientia viri coꝛrumpit vias

eius. Deum autem cauſatur coꝛde ſuo;
Et bm aggeũ ꝓphetã. cum dixerimꝰ. qꝛ

via dñi nõ dirigit:cõgrue reſpondetur

nobis a domino. Nunquid via mea

nõ dirigit: Nonne magis vięe vfre ſunt

pꝛaue:Et reuera ſi cõpare volueris ſplẽ
Dentẽ virginitatis floꝛẽ et ſuaue olentẽ

caſtimonie puritatẽ:tetris ac fetidislibi

dinum volutabris · quietem ſecurita⸗

temq; monachoꝛũ·periculis ⁊ erumnis

quibe mũdi huius homines implicant᷑·
pauptatis noſtre reqem· edacib diuitũ
triſticijs ac peruigilibus curis · quibus
nõ abſq; ſummo vite periculo dieb ac
noctib cõſumũtſuaniſſimũ iugũ chri

ſti onuſq; leuiſſimũ facillie cõpꝛobabis
Quẽeadmodum perfecte abre⸗

nũciãtibus centuplum in hoc
mũdo re pmittatur. Cap̃. xxvi.
Reoeoinge etiã illa retributio pꝛe
P mioꝛũ ·:qua pfecte renunciãtibo

in hac vita centuplum dñs re/

pꝛomiſit dicens. et oĩs qͥ reliquerit do/

mũ vel fratres aut ſoꝛoꝛes aut patrẽ aut
matrẽ aut vxoꝛem aut filios aut agros
ꝓpter nomẽ meũ ·centuplũ accipiet ĩ pꝛe/
ſenti · et vitã eternã poſſidebit· recteatq;
veriſſime eodem ſenſu abſq;ʒ vlla fidei ꝑ
turbatione ſuſcipit᷑. Multi enĩ occaſio/
nẽ huius ſentẽtie nacti craſſo intellectu·

hec in illo mille annoꝝ tpe carnalit᷑ ſan/

ctis reſtituenda confirmãt · cũ vti q; illᷣ
ſeculũ qd poſt reſunectionẽ futurum di⸗/

ciũtpñs intelligi nõ poſſe fateãtur. Mul

to ergo credibilius mitoq; manifeſtius
eſt eũ q aliqͥd ſeculariũ vel affectnũ vel
bonoꝛũ chriſto ſuadẽte ↄtempſerita fra
tribus atq; conſoꝛtib ꝓpoſiti ſui qui ei

ſpiritali glutino colligãtur:cẽtuplo gra/

tioꝛẽ etiaʒin hac vita recipere charitatẽ.

Hic ſiquidẽ quã ĩter parẽtes ac filios

atq; germanos: coninges vel ꝓpĩiquos:
ſine ſocietascopule ſeuↄſanguinitat ne

ceſſitudo cõiungit · ſatis breuè eſſe ↄſtat

ipfius ingi vel dechriſti ᷣ illud ĩponit

Sach ei cr. ac fragilẽ. Deniq; etiã bõi ac pij cũ ado
Dyuricia atq; aſperitate cauſamur: ſm il

leuerint filij ·a parentũ domibo nõnũqᷓ
ac ſubſtantijs excludunt᷑. cõmunio qͥq;

con ſoꝛtij cõiugalis interdum etiã hone-
ſta cauſa interneniente diuellitur/fratꝝ

dirimit charitatem contentioſa diuiſio

MVonachi ſoli perpetue ↄiũctionis reti⸗/
nẽt vnitatẽ· atq; indiſcrete poſſidẽt vni⸗
nerſa · qui om̃ia ſua eſſe quę fratꝑofia
fratrum credunt eſſe que ſna ſunt. Si er
go iſtis diebus quibus carnalis copula
latur affectio · dilectõis noſtre gratia cõ
ferat· pꝛofecto centuplo hec dulcioꝛ atq;
ſublimioꝛ eſt. Recipiet᷑ ſane etiã de con⸗
tinẽtia coningali maioꝛ centuplo ſuaui⸗/

tas · ab illa ꝗᷓ eis inuicem ꝑ commixtionẽ
ſexuũ pꝛebebatur. Pꝛo leticia quoq; il⸗
la quã in vnius agri ac domus poſſeſſio

nequis habuit centuplo maioꝛe diuiti⸗

arum gaudio perfruetur · qui in adopti⸗
onẽ tranſiens filioꝛũ dei:vniuerſa ꝗᷓ eter
ni ſunt patris vt pꝛopꝛia poſſidebit⁊ af
fectu atq; virtute ad imitationẽ veri illi

us filij pꝛoclamabit. omnia ꝗᷓ habet pa
ter mea ſunt · nec iam cũ vlla penali diſtẽ

tiõis ac ſollicitudinis cura· ſed ſecurus
ac letus velut ĩ pꝛopꝛijs vbiq; ſuccedit/
audiẽs quotidie ſibimet ab apoſtolo p
dicari:omnia eni veſtra ſuntſiue mũdꝰ.
ſiue pꝛeſentia:ſiue futura:⁊ a ſalomone
fidelis viri totus mundus diuitiarum

eſt. Mabes ergo iſtam centupli retribu⸗

tioneʒ· in magnitudine meriti · et ĩ diſcre
tione tam incomparabilis qualitatis ex
pꝛeſſam. Meq; enim ſi pꝛo eris aut ferri ·
aut vilioꝛis cuiuſq; metalli certo ponde
re· tantundem ponderis·ſed auri quiſpi

am reddidiſſet:non etiã amplius q; cen

tuplum reſtituiſſe videretur· ita cuʒ pꝛo
contemptu voluptatum atq; affectuuʒ

terrenoꝛum.ſpiritale gaudium et pꝛecio
ſiſſime charitatis iocunditas repenſat ·
etiam ſi ipᷣe ſit numerus· centuplo tame
hbec maioꝛ atq; pꝛeclarioꝛ eſt. Et vt hoc

euidentius crebra repetitione reddatur-
vxoꝛẽ antea in paſſiõe fragilis deſiderij
poſlidebꝗ· hanc eandem in bonoʒꝛe ſanc

Collatio xxXIIII Abbatis Abrabã

tiſicatõis et vᷣa chriſti dilectiõe poſſideo
Ana eſt mulier · ſed cẽtuplum creuitme⸗/
ritũ charitatis. Si aũt ⁊ ꝑ ire ⁊ furoꝛis
perturbatõe ingẽ animi lenitatẽ· ꝓ ſolli
citudinis ac diſtentõis angoꝛe ſecurita
tis qetem/ ꝓ infructuoſa ſeculi bnius pe
naliq; triſticia · ſalutaris triſticie fructũ ·
ꝓ vanitate leticie tpalis gaudij ſpiritał
appenderis vbertatẽretributioneʒ in ho
rum affectuũ cõmutatione cẽtuplã pni
debis · Et ſi vniuſcuiuſq; vicij breui ac
lubꝛice voluptati contrariarũ virtutuʒ
merita cõferãtur · centuplũ eſſe melioꝛa
multiplicata iocũditas appꝛobabit.Cẽ⸗/
tenarius enĩ numerus de ſiniſtra trãſfer
tur in dexterãet licet eandem in ſupputa
tione digitoꝛũ figurã tenere videatur · ni
miũ tamẽquantitat᷑t magnitudine ſuꝑ⸗
creſcit.Fiet enĩ vt qui bedi foꝛmã gerere
videbam̃ ĩ leua. ouis meritũ trãſlati cõ.
ſequamur ad dexterã. Nũc ad qnãtita-
teʒ earũ rerũ quas ꝓ cõtemptu mũdiali
um cõmodoꝛũ nobis in hoc ſeculo chri⸗
ſtus reſtituit trãſeamꝰ.pꝛecipue hᷣm euã
gelium marci ita dicentis Nemo eſt qui
reliqͥᷣt domũ aut fratres ·aut ſoꝛoꝛes · aut

matrẽ · aut filioſ antagros ꝓpt᷑ me ⁊ ꝓpt᷑

enãgeliũ · qͥ ñ accipiet centies tantũ nũc
in tpe hoc domos · fratres ⁊ ſoꝛoꝛes:⁊ ma
tres ⁊ filios ⁊ agros cũ perſecutionibus

et in ſeculo futuro vitã eternã.Cẽtu plã

namq; fratrũ parentũ vrecipiet quãti⸗
tatẽ · quiſquis patris vnius vel matris

ſeu filij ꝓ chriſti noĩe charitate cõtẽpta ·

in omniũ q chriſio deſeruiũt dilectionẽ
ſinceriſſimã tranſit/ ꝓ vno ſcʒ tot inueni

ens patres fratresq; fernentioꝛe ac pꝛie-

ſtantioꝛe ſibi affectiõe deuinctos. Mul⸗

tiplicata etiãẽ domoꝝ atq; agroꝝ poſſeſ-

ſione ditabit quiſqͥs vna domo ꝓ chri⸗
ſti dilectionereiecta:innumera monaſte⸗

rioꝛũ habitacula tã qᷓ; ꝓpꝛia poſſidebit ·

inquacunqʒ oꝛbis ꝑte velut in ſue domꝰ
iure ſuccedẽs. Quomodo enĩ nõ centn/
plü . ⁊ ſi dñi noſtri ſmie ſupadijci aliqd

fas eſt · plusq; centuplum recipit qͥ decc

vel viginti fuoꝝ miniſteria infida ⁊ co⸗

acticia derelinquẽs tot ingennoꝝ ac no
biliũ ſpontaneo fulcit᷑ obſeqᷣo: ita

eſſe etiã vr̃is experimẽtis pꝛobare potu⸗
iſt·q ſingulis patnib matribusq; ac do
mibus derelictis · q;libet mdi partẽ fue
ritis ingreſſi· patres matres fratresq; in

numeros domos qᷣq; agros ſernosq;

fideliſſimos·abſq; vllo ſollicitudinis la
bore cõquiritis·qui vos vt ꝓpꝛios dños
ſummis ſuſcipiüt amplectuntur fouent
vneraturofficijs. Sed hoc inq; ſancti
miniſierio merito ac fiducialit pfruẽtur ·
qui pꝛius in buitutẽ fraternitatis ſemet⸗
ipos ſnaq; oĩa volutaria deuotione ſbõ-⸗
diderint. Recipiẽt enĩ ſᷣm ſniam domini
libere · id qð ipi alijs depẽder̃t Quiſ. q8

auũt h̊ hũilitate ſincera ↄſoꝛtibo ſuis an⸗
te non detulerit· quõ deferi ſibi ab alijs

patiẽter admittitcũ grauari ſeeoꝝ obſe
qijs ĩtelligat potiꝰ qᷓ; foueri:qͥ accipe ma
uult fratꝝ q; deferre famulatũ? Hec tñ

oia ñn cũ ĩmiſſa ſecuritate· næe cñ inerti ob

lectatione ꝑcipiet ·ſ ſᷣm bũ dñi cuz pſe
cutionibus· id eſt · cum pꝛeſſuris ſeculi
huius· ac ſummis angoꝛib paſſionũ · qꝛ
ſicut ille ſapientiſſimus ↄteſiaturqͥ ſua

uis ⁊ ſine doloꝛe eſt· in egeſtate erit. Re⸗

gnũ etenĩ celoꝝ nõ deſides · nõ remiſſi· ñ
clicati·nõ teneri · ſ̊ violenti diripiunt.
Qui g hi violenti ſunt: Nempe illi qui
nõ alijs ̊ volitatibus ſuis pclaraʒ infe
rũt violentiã · qͥ direptiõe laudabili om̃i
ſe pñtiũ rerũ voluptate frandantes · vo
ce dnica egregij direptoꝛes ꝓnunciant ·
et per huiuſcemodi rapinã regnũ celoꝛũ
violenter inuadunt.Regnũ enĩ celoꝛum
bm ſententiaʒ domini vim patitur. etvi
olenti diripiunt illud. Iſti pꝛofecto ſunt
laudabiles violenti :qui vim faciunt per
ditioni ſue. Homo enĩ vt ſcriptum eſt ĩ
doloꝛibus laborat ſibi · et vim facit perdi
tioni ſue. Perditio noſtra eſt oblectatio
vite pᷣſentis · ⁊ vt expꝛeſſius dicam· execu
tio deſiderioꝛum voluntatum q; noſtra/
rũ · quas ſi quis ab aĩa ſua ſubtraxerit
ac moꝛtiſficanerit · glioſaʒ ꝓfecto ⁊ vtileʒ
ꝑditiõi ſuę vim fac abnegãs dumtaxat

—
— —

ei iocundiſſimas voluntates quas per
ꝓphetam hᷣmo diuinus frequenter incu⸗
ſat dicẽs · Quia in dieb ieiunij vñi inue
nitur voluntas veſtra. Etiterũ. Si au/⸗
teris a ſabbato pedem tuũ ·facere volun
tatẽ tuã in die ſancto meo · et gloꝛificaue
ris eum dũ nõ facis vias tuas· ⁊ nõ inue
nitur voluntas tua vt loquaris ſermo
nẽ. Cui etiã q;ta beatitudo ꝓmittatur ·
confeſtim ꝓpheta ſubiungittũc inquiẽs
delectaberis ſuper dñm · ſuſtollam te
ſuper altitudinẽterre· ⁊ cibabo te heredi⸗
tate iacob patris tui:os enĩ dñi locutuʒ
eſt. Et idcirco dñs noſter atq; ſaluatoꝛ

vt nobis amputandarũ voluntatũ nr̃a

rũ foꝛmã traderet. non veni inqͥt facere
voluntatẽ meaʒ·ſ̊ voluntatẽ eius qͥ mi⸗
ſit me.Et iterũ. Non ſicut ego volo ſed
ſicut tu. Quã virtutẽ illi ſpecialiter exer
cent·qͥ in cenobijs cõmoꝛãtesſeniorre/
gũtur im perio ·qui nihil om̃ino arbitrio
liuo agunt · ſed voluntas eoꝛum ex vo⸗
luntate pẽdet abbatis. DPoſtremo vt iã
diſputatõnis huius ſermo claudat᷑· nõ/
ne obſecro etiã in hoc centuplã gratiam
euidentiſſime qui fideliter chriſto debui⸗
unt conſequũtur· dũ ꝓ noĩe eius a ſum.
mis pꝛincipibo honoꝛãtur · ac licet ipi hu
manã gloꝛiã nõ reqrant · ven erabiles tñ
etiã in perſecutionũ anguſtijs iudicibus
cũctis ac poteſtatibo fiũt: quoꝛuʒ vilitas
etiaʒ mediocribus foꝛſitan deſpicabilis
eſſe wotuiſſet · vel pꝛo obſcuritate nataliũ
vel ꝓ conditiõe buili ·ſi in ſeculari cõuer
ſatiõe manſiſſent: ꝛo chriſti aũt mili⸗
tia nemo ſtatus calumniam commonue⸗
re · nemo obſcuritatem generis aude/⸗

bit opponere · quĩ potius illis ipis viliſſi

me cõditionis oppꝛobꝛijs quiba ↄfundi
et dehoneſtari ceteri ſolent chriſti famu⸗
li gloꝛioſius nobilitãtur.Qð euidenti⸗
in abbate iohãne ꝗͥ ĩ illa heremo ꝗ̊ lyco
oppido adiacet cõmoꝛatpoſſumꝰ appꝛo/
bare.Qui peꝛobſcuris maioꝛibo natus

ita ꝓ chriſti noĩe vniũſo pene bumano

generi admirabilis factus eſt· vt enz ißi

quoq; rerũ pntiũ dñi·qᷓ müdi huius atʒ

De mortificatione.

imperij gubernacula retinẽtes · etiã potẽ
tibus cũctis regibusq; terroꝛi ſunt· ve⸗
lut dñm venereturet oꝛacula eius ðᷣ taʒ

longinquis regionibo expetẽtes imperij

ſui apicem et ſiatum ſalutis· belloꝛum q;
pꝛouentus illius oꝛationibus meritisq;
cõmittant.Cali beatus abꝛaham deil⸗

luſionis noſtre vel oꝛigine vel mede⸗

la diſputatiõe diſſeruit· atqʒoculis qð
ammodo noſtris cogitationũ quas dia
bolus auctoꝛ ingeſſerat pꝛopalauit inſi
dias · nosq; ad deſiderium vere moꝛtifi
cationis accendit : quo etiã multos licet
incompto hec omnia ſermone digeſta
ſint credimus inflammãdos. Maʒ licet

ſummoꝝ patrũ flagrantiſſimos ſenſus

tepida eloquij noſtri fauilla contexerit·

plurimoꝛum tamen algoꝛemqui remotꝭ

Vrboꝛum cineribus viuacitatem laten
tiuʒ ſenſuum ſuſcitare voluerint · calefa
ciendum putamus. Sed ad vos o ſan⸗
cti fratres· non vtiq; hunc igneʒ quẽ do
minus venit mittere in terram · et quẽ ni
mium ardere deſiderat.ita ſpiritu pᷣſum
ptionis elatus emiſi· vtquaſi feruentiſſi
mũ pꝛopoſitum vrm caloꝛis huius ad⸗
iectione ſuccendereʒ:ſed vt vobis maioꝛ
apud ſilios eſſet auctoꝛitas:ſi id qð ipſi
nõ moꝛtuo verboꝛum ſono · ſed viuo do

cetis exemplo etiam ſummoꝛũ atq; anti

quiſſimoꝛum patrum pꝛecepta ↄfirmẽt.

Supereſt vt me periculoſiſſima hacte

nus tempeſtate iactatum · nũc ad tutiſſi
mũ ſilentij poꝛtum ſpiritalis oꝛationum
veſtrarũ aura comitetur.

Explicit collatio abbatis
Abꝛahãaã de moꝛtificatiõe.

Expliciunt vigintiquattuoꝛ col
lationes ſanctoꝛum patruʒ con
ſcripte ab iohane heremita qui
⁊ Caſſianus dicitur. Impꝛelſe
Baſilee Anno domini. Meccc.
lxxxyv.

NS
*
ℳ 15 4
””
2*

.
—
S
.
„* *
. * .
. *
5 .
.
4 . . .
.
8 .
.
S
.
.
4
. 4.
2 .
S
₰ 8*
.
D
S .
„ —
5*
*
.
.

.
.
.
„
. „
. .
.
* .

1
.
4
5

——

198 O ele isoln-a-„Pepuels 10lDelese-e

61 81

O 9oueſeg Snoo-

I

970 07

£
. 4
. . 8 2 4 8 . —— . — .
. . . *
2 . . . . . „ 6 . „
3
2 7 5 * 7
. . — . 8 . * * 4* .
3 . 4* . . * % * 9 * * *
. . * 6 ☛ „.
l⸗
. . . . . *
» . HW△D . 4 7 .
. 4 8
. —
4 . . 4 7 .
„* . * 4
. . . . 1 .
. *
. 1. „ND . 5
. „ 4 .
₰ . .
2
. 9
* .
5 ð
.
3 4 . . „„ * 1 ä
2 * 5 4 XA— . — . — *.