Gb412_qt
author: Augustinus, Triumphus

N 1245 11976023 021 SW D

UIIIIIMIIIIIIIIIIIIuI —

Uus Töbingen

2

9

PReipit
gonuſ
ite⸗
cona
mitatumn ſencti
nit Piufe
eſtpncipal
Cn ſoi
uncciete e
(Etaptäs aun
e neur toppel
ronhia.
(AOrun oglis oe
Vypoteſtzte.
nſingulorin
Merq alcua alie
Zerüptispape
(tti a⸗

ari iile
(Reinr
ſſtoii de
aoctoqucrunt
oue
nöclectioek
Eniguiha⸗
(Eriand
Cgeſetnag
igicſion
Vngdegte⸗
wrvin eus
A togecno⸗
tpeis ele
tioneſtat elen
W
ſitbabereine
(tbi 4
Lapemtercſt
Becctio⸗
(eybi
lüſ ia
ectat pg
(larn
den efunne

Anite⸗
mdenck

MUcipiunt rubꝛice 2 tituli
gqõnũ ſume de eceleſiſtica
tãte: doctoꝛis clariſſimi:
ffratris Auguſtini de An
CTCDLona oꝛdinig fratru bere
mitarum ſancti Auguſtini.
AQAeeſtio pma de ptãte papea quo
eſt pncipalit᷑:vbidecẽ querutur.
¶ ¶ AUtru ſola ptãs pape ſita deo
immediate effectiue ⁊ nulla alid.
¶Vitaptãs cuiuſlibet pape ſit a deo.
Vtuptãs pape ſit vniuerſalit ma/
oꝛ omnialia. S
Atrum aligs poſſit eſſe eqlis pape
in poteſtate.
¶ Atrũ ſingularius ſit a deo poteſtas
pape ꝙ; aliqua alis.
& Atrũ ptãs papc ſit vna uel plures.⸗
¶Atrũ ſit ſiłſacerdotalis ⁊ regalis.
¶ Atu ſit ſimul tꝑalis ⁊ ſpũalis.
¶ Vtuv ſit ſimul eterna ⁊ tꝑalis.
¶Vtu ſit vtile de tali ptate diſput are
eſtio.ij. de pape electione vbi
octo queruntur.
WUtx ↄueiẽs ſit papã fieri ho
minũ electioe:uł mag imediate a xpᷣo
¶UVtrũ quilibet papa poſt petrũ factꝰ
1Per elcctionem.

tꝝ eſſet magis cõueniẽs papã fie

riꝑ ſucceſſione q́; per electionem.
¶ Attʒ due ꝑtes cardinaliũ debeũt ad
minꝰ in eius electionem cõuenire

¶ Atu electio papepoſſit ĩ aliqͥ vitiari

¶ Vtꝝ eius electio cadat ſub examina
tione ſicut electio alioꝛum.
¶ Utꝝ imꝑatoꝛ uel alius pᷣnceps poſ-
ſit habere ius in electione pape.
¶Q LHEtu laici poſſin: ⁊ debeaut electiõi
pa pe intereſſc.

NHeſtio.iij. de eligentiũ iuriſdicti

one:vbi.xj.queruntur.

Atrũ ad collegiuũ cardinaliũ ſo-

lu ſpectat papam eligeer.
¶UWUen deficiete collegio electio pape
deno luaturad generale concilium.
Utrũ tale collegiũ teneat᷑ ſemꝑ eli-
gere bominẽ ſu fficientioꝛis ſciĩe.

S 5

S

„
2

nem ſanctioꝛis vite.
¶ Atrũ teneatur magis eligere bomi

nẽ iuriſta q; theologum.

¶ Vtu teneat᷑ mag eligere hoĩez ð col
0 q; extra collegium
Atrũ maioꝛt᷑ ptãtẽ heat collegium
eligens q; pa pa electus.
¶trum papa moꝛtuo poteſtas cius
reman eat in collegio.
Atrũ moꝛtuo papa collegiuʒ poſſit
egauid poteſt viuens papa.
VUtrũ in tali elcctione debeat pᷣcede
re tractatus valiqua pꝛelocutio.
¶Utrũ tutiꝰ ſit celeriter eligere vel in
tali electione diu co gitare.
ANeſtio.iiij.de pape renũciatione
vbi octo queruntur.
, Atupapa poſſet renuciare ſi
in papatu impꝛimeretur caracter.
Atꝑꝝ papa poſſet renũciare ſi papa/
tꝰ eẽt nomẽ oꝛdinis ⁊ nõ iuriſd ictõis
Atrũ quia papat⸗? ẽ a ſolo dco papa
poſſit ex ſe renucdiar.
trũ papa poſſit renũciare ꝓpt᷑ vo⸗
tũ emiſſum de cura eccleſie babenda.
¶Etrũ papa poſſit eius legitimã ad-
uin iſtrationẽ renunciauaaer.
Utrũ qꝛ lacerdoti pape ẽ eternum
poſſit renuncirerzq.—
UAtrũ poſſit pꝛobari ꝑ ratiões ꝙ pa
a renunciarc potett.
t iſtud poſſit ꝓbari ꝑ auẽtes.
Aeſtio.v. de pape depoſitione:
vbi octo queruntur. .—
rrum ſolum pꝛo bereſi pa
pa ſit deponendus. r
Atrũ ꝑ violẽ:iã ⁊ ignoꝛantiã in heæ⸗
teſim labatur ſit deponẽdus.
¶Vtru ſit deponẽdus pꝛo ſimonia.
¶Atrũ ſit deponendus pꝛo quocũq;
notoꝛio crimine. ?
Atrũ ad depoſitionẽ ei⸗ ſit neceſſa/
ria ꝓductio plurium teſtium q; ad de-
oſitionem alioszꝛum.
LAtrãu ad generale cõciliũ ſpectet ciꝰ
depoſition m pꝛonunciare. KMU

¶ At papa moꝛtuuſpꝛo bereſi pofſit
condemnairr

C Atruʒ pape aꝑte malo ſit obediẽdũ

EEgrrpape debet᷑ bonoꝛ ꝗ debet᷑ ĩger

Atrũ pape debeatur honoꝛ qui de-
betur imagini x-pi

Deſtio.vj. ð¶ pape ſnie appellatõ æ tepaße apꝑte malo debeat᷑ bonoꝛ

vbi octo queruntur

¶Atrũ a papa poſſit appellani

ad deum

Q¶Q¶⅞ůYöũ Atru a papa appellari ad deũ ſit a b

pellaricontra deum

—

Atrũ a papa appellari ad deum ta⸗-
lis appellatio apud deum admittitur.
Atu a papa pꝛeſenti poſſit appellari

ad futurunununm
Atꝝ a papa poſſit appellari ad colle
ium cardinaluum
Atrũ a papa poſſit appellari ad con
cilium generale MVM
Atruʒ papa poſſit facere ſtatutũ q;
ab eius ſententia poſſit appellari
¶Atrũ ſit erroꝛ dicere ꝙ a papa poſ-
ſit ad deum uel bomm em appellari
Seſtio.vij.de pape repꝛehenſiõe

vbi quattuoꝛ queruntur

¶AUtrũ ad papã
terna repꝛebenſio

¶ UVtrũ repꝛebenſio pape debeat fieri

in ſecreto uel in aprrto

¶AUtrũ ſi papa non audit repꝛebende
mogum cred endi gd trinittem
¶Vtʒꝝ ad papam ſpectet determina-
re modũñ diſtinctionis perſonarum
¶ Atx ad papam ſpectet determinare
imodum vnitatis trium perſouarum.
AZeſtio.xij.quõ ad papazʒ ſpectet
determinare q̃ pœtinẽt ad diſtin
cctionẽ ꝑſonaꝝ vbi qtuoꝛ qrunk
¶AUtruzʒ ad paps ſpectet ſub articulo

tem ſit dicendum eccleſie

.

bendi debeat ex pꝛeceto.
Aeſtio.viij.de pape re

¶ Atrũ papa de omni peccato repꝛe

cham noe
tupapa repñtet᷑ ꝑ montẽ ſinai
WErru papa rep̃ſentet xpᷣm q;tum ad
erſonam uel q;tum ad officum
tꝝ pape aſſiſtunt cardma les ſicut
xpo aſtterunt apoſtolili
leſtio. ix. de pape bonoꝛis exbi-
bitione vbi ſex queruntur
QWtxy pape debeatur bono ꝗ
deb etur xpopm qv deus·
WAtx pape debeatur bonoꝛ qui debe
tur xpᷣo ᷣm quod homo.

Vtꝝ pape debet bonoꝛ 9 debel ſcĩis

ſe ertendat fra
lbo ponere: Credo in vnum deum
CAtrũ ad papã ſpectet ið articulo po

tione vbi quatuoꝛ queruntur·
WUtꝝ papa repꝛeſentet᷑ per ar

o x.̊ ad papã:ſpectʒ ð fide
⁊ here ſi determiare:vbiſex qrũt᷑

minareque ſuns fidei
Utzu ad papam ſpectet determina-
requõd eſt bereſis
Atruʒ ad papã ſpectet circa illa que
ſunt fidci aliꝗd addere uel diminuere.
trũ ſine mandato pape aligs poſ
ſit de bereſi inquirere UM

Strum ſine mandato pape aliquis

poſſit in hereſi cõpꝛebẽſos ↄdẽnare
Atꝝ ſine madato pape liceat pncipi

bꝰxpiãe fidei caꝑe hẽticos ⁊ iudicare.

Aeſtio.xi.quõ ad papam ſpectet
det erminare q ꝑtinet ad verita⸗
tẽ diuine eſſentie:vbi qrunt᷑ ſex

tni ad papã ſpectet ibð articlo po-
nere qᷓ nõ pñ

t ab boie nã liter ↄgnoſci.
¶ AVtrum ad papã ſpectet ſub articu⸗

nere:vnũ deũ eſſe creatoꝛẽ omnium

YUtruʒz ad papã ſpectet deter

¶¶Atrũ ad papã ſpectet determinare

bonere patrem eſie omnipotentem.,.
Atrũ ad papã ſpectet determinare
modũ generationis filij a patre
¶Eitꝝ ad papaʒ ſpectet deternnn iare
modu ꝓcedẽdi ſpus ſci a pr̃e ⁊ filio

¶ LVt ad papaʒ ſpectet plurs ponere

ſbᷣ articulo ſpus lci ; pris ⁊ ſtilij/
Veſtio.xiij.quõ ad papaʒ ſpectet
determiuare que pertinent ad na
turã humanam a dei hilio aſſum

kige

de.

dono

ſi⸗

qnit

deter
ning⸗

que
nucre,
pol

iguts
gte
nchi
care.
ectet
gia⸗
ſet
o/
oci,
tia⸗

N
um
ene

iho⸗
e
m.
te

4
vlo
.
t

e

n

et

nere modu paſſionis ⁊ ſepulture xpᷣi
¶ AUitu ad papã ſpectet in ſymbolo ex
licare omnes articulos fideei
en ad papa ſpectet in ſymbolo ex

¶Atrum paps debeat canoni

gedEin queruntur

trũ ad papaʒ ipectet fub articulo

ponere modum oↄceptionis ⁊ incarna

tionis cꝑꝛiit“
papã ſpectet ſub articlo po

plicare omnia ſacramenta ecg eſie

¶ Atu ad papãũ ſpectet determiare per

quẽ modũ coꝛp xpᷣi ẽ ſub ſacro alatr
Veſtio.xiiij.ð ſanctoꝝ veneratio
ne vbi qunq; querurf
¶Vtꝝ ſolũ ad ſoluũ papã ꝑtine/
at ſanctos canonizare
¶Atrũ ſicut papa vlłrita eps ĩ dioceſi
ſua poſſit aliquẽ ſanctũ canoniʒare
ARra papa abſqz requiſitione colle-
oageanoeanan angne

—

ctum poſſit errare

ſanctoꝝ:vbi quineß queruntur

AOtrũ papa debeat aliquè ca

noniʒz are pꝛopter fructum ſcientie
¶Utꝝ debeat canonizare aliquẽ pꝛo/
ter ſanctitatem vite “MV
Sare ali
uem pꝛopter bonã ſfamam
Ceirl papa pꝛopter euidentiã mira
culoꝛum debeat aliquẽ canoniz are
Vtrũ papa debeat aliquem canoni
Ʒare pꝛopter donum pꝛophetie.
Aeſtio. xvj. de mõ canoniatiõis
ſcõꝝ:vbi quatuoꝛ queruntur

¶QVtn papa i canoniʒatiõe ò li
cuiſci dẽat ſeruare oꝛdmẽ iudiciari

Atrum papa debeãt canonizare a li

quẽ ſanctũu ſlatim ſibi denunciatum

¶Atrũ papa eundẽ modũ dẽat pᷣuare

in cano niz atione martyr ⁊ ↄfeſſoꝛis.
¶ Vtꝝ papa poſſit aliquẽ canoniʒare

à4d oꝛdinẽ apoſteloꝝ ſicut martyruũ cõ

teſſoꝛun: ſen vn gumn m

trũ papa canonizando alique ſan

ſi gs nõ eſt canonij atus ꝑ pa/
pam ſpoſſit ꝓ eo officiũ decantari
RK Veſtio.xv.de cã canoniz ationis

Seſtio.xvij. de ſanctis canoniʒ
Adls: vbi ſexqueruntur
WAtruʒ papa deat canonizare
osg q̊s conſtat eccleſie eẽ lvita eterna
WVtri papa debeat canoniza re pa⸗
tres veteris teſtamenti

Q¶ Utra pꝛeter infoꝛmatienẽ pape coꝛ

pus vnius ſancti in ꝑluribus eccleſũs
venerari ſit peccatum

¶QVtpomnes cqnonizati per papam
ſint in vita eterñria

¶Etrũ ſine auẽte papepoſſiut ſcoꝝ re
asſorene ſubtrahi de loco vbi ſunt.
Atrũ ſine auẽte pape poſſint ſcõꝝ
reliquie emptioni ⁊ venditoi exponi.
Zeſtio.xviij.angeloꝛuʒ de admi
niſtratione: vbiquinq; querunt᷑.
Q¶ ¶VAtrũ paps ſit maioꝛ angelo
in iuriſdictie
Atrũ papa ſit maioꝛ angelo in ſa/
Camentoꝛum adminiſtratione
Atrũ papa ſit maioꝛ angelo in do⸗
Winato=eeeeerreeee“«
¶Aitnpapsa ſit maioꝛ ãgeloĩ cognitõe

Vtru pa pa ſit maioꝛ angelo in pꝛe-
miatione =

Aeſtio. xix. de pape pꝛeſidentia:
vbi quinq; queruntur·
¶Atrũ ſolus papa ſit ſponſus

eccleſie .

Atrum ſolus papa ſit caput totius
eccleſie
Atꝝ ſolus papa ſit epiſcopus cuiuſ⸗
libet eccleſie imediaat.
¶Utx papa ſit ſpecialius eſs Roma
nus q; alterius eccleſiie
AUtx paps poſſit imediate ĩ q̃libʒ dio
ceſi ⁊ ꝑꝛochia ꝗd põt epᷣs uł ſacerdos
Seſtio.xx.de modi pᷣſidendi effi/

catia:vbi ſex querunturx
¶ ¶UNtrũ papa pꝛeſit eccleſie per
oteſtatem clauium.

Atx papa per poreſtatem clauium
E piritualibus ⁊ tempoꝛalibus
Atrü ſolus papa hẽat clauiũ ptãtey
¶Utrũ in papa poteſtas clauium ſit
vna uel plures
. 2

OC Utrã in papa poteſtas clauiu ſit po
eſtas oꝛdinis uel iuriſdictionis.
¶Vicru papa in poteſtate clauiũ poſ-⸗
ſit exrcedere uel errare.

eſtio. xxj. de pape reſidẽtia. vbi .

gquatuoꝛ queruntur

WUtrum papa debeat ſemper

Nome reſidere.

¶Vtrum papa debeat reſi idere in pa/

tria vnde eſt oꝛiundus.

Vtrũ papa debeat magis diſcurre⸗ C

re ꝑ mundũ q; in vno loco reſidere.

WAtrũ pape tꝑe ꝑſecutionis antixbi

ſolũ roma ſedes ſit relinquenda.
Aeſtio.xxij.de obedientia chꝛiſti
anoꝝ:vbi ſeptem queruntur.
AAtrũ pape chꝛiſtiani in om-
nibus teneantur obedire.
¶WVtru pape teneantur obedire laici
chꝛiſtiani ſicut elerici chꝛiſtiani

¶Atrũ pape laici xpiani magis tene

antur obedire q; imꝑatoꝛi uel regi
Vtrũ pape ſeruixpianoꝝ magis te-
neant᷑ obedire q; ꝓpꝛüs dominis.

Atrũ papa poſſit ſeruos xpᷣianopa
E Ben hehen e “
trüũ omnes ſciſmaticos papa poſ

ſcruitute cximere ⁊ libertati reddere.
Atrũ papa rpᷣianos liberos poſſit
ad ſeruitutem vamnare.
Qerũ papa xpᷣianos exũtes ſub do/
minio infideliu debeat ab eoꝝ domi
nio ſubtrabere.
Aeſtio.xxiij.de obediẽtia paga⸗
noꝛũ:vbi ſex queruntur.
WAtrum pagani de iure ſint ſub pa-
pe ebedientia.

. Atrũ peèter papam pagani ſint im

eratoꝛi imediate ſubiecti.

Atrum papa iuſte poſſit dñia ⁊ iu-

riſdictiones a paganig auferre.
. Stri papa iuſte poſſit punire paga
nos agentes cõtra legẽ nature.
UAtrũ papa poſſit cogere paganos
viuere lege imperiali.
U. tri papa ritum paganoꝛum debe
at tolerare.
Deſtio.xxiiij.de ob edientia iude
oꝛuũ:vbi decem queruntur.

„*

CUtz= papa debezt iudeos cogere read
ſi uſcipiédam fidem.
iu papa debeat iudeos cogere ad
dimitcendum iudaiſmum.

Atru papa debeat ind r⸗ lilios eis

inuitis facere baptiʒari.
SUtupapa debeat iudeos cogere: ad.
laboꝛandum manibuts.
Utrũ papa dẽat iud eoſ puare oĩ ad
miniſtratioe officioꝝ ſuꝑ xpᷣianos.

nullũ dñiũ ſupꝛa xpᷣanos habeãt.
¶ Utrum papa debeat ꝑmittere xpᷣia
nos cum iud eis conuerſaxi.

C Atupapa deb eat iudeos punire pe

na ſpuali qua chꝛiſtianos punit.

VUitn papa dẽat ꝑmittere iudeoꝝ ob

latioes ⁊ elemoſynas recipi a fidelibꝰ

¶Atrũ papa deat ꝑnuttere xpᷣianos
vncipes aliqᷓs exactões ĩ iudeoſ face.
Veſtio.xxv.de reſiſtetia ſciſmati

coꝛũ:vbi ſex queruntur.
QQStrũ oẽs reſiſtẽtes pape ſint
(Eeinnarict⸗
VUtru omnes ſciſmatici reſiſtentes

ſit omni poteſtate pꝛiuare.
¶Utrũ papa debeat puuire ſciſmati
cos grauius q; hereticoss.

¶ AUtrum reputet grecos ſiſmaticos

uel bereticos

¶ AUtrum papa teneat grecos eſſe pa

ganos uel chꝛiſtianos.

Veſtio.xxvj. de reſiſtentis tyran⸗

noꝛu:vbi ſex qucruntur.
¶Atrũu tyranni reſiſtentes pa
E ſint ſcimmatici.
Atum tyranni reſiſtetes pape ſint
heretici.

¶Vitu ad papã ſpectet pũire tyrãnos
¶UUtrũu papa debeat punire tyr anos
E tꝑali uel ſpuali ſolum.
Atuvpapa ↄtra tyranos ſibi reſ ine⸗

tes dẽat crucc ſigna tos deſtinare.

T Atvpapa i puniẽdo tyraimos dẽat ...
mag' declinare ad miaʒ q; ad iuſtitis.

papa debeat iud eos pꝛiuare ut

%

e

40

iad

kent

2
nhi⸗

zob

dib⸗

nos
ſeti⸗

ſint
nees
o

eis

⸗

6G

ſi“

Veſlio.xxvij.de reſiſtentia excõ/
municatoꝝ: vbi querutur decem
Q¶ Zaũ ſol?pepa dẽgt excoicare
WVtrum papa pꝛo quolibet peccato
moꝛtali excomunicare debeet.
Utrũ papalis excõmunicatio ĩiuſte
lata ſit timenda. ̊”
¶Vitru oẽs excoĩcatłi ꝑ papã dãnent᷑.
¶Vtrum ſolus papa debeat a ᷣloluere
excõmunicatos a iure ⁊ iudice inferioꝛi.
Atrum papa debeat excoicare pꝛo
peccato fiẽdo ſicut pꝛo pcto iam facto.
Vtrut̃ papa totam vnam vniuerſi-
tatem reſiſtentẽ ſibi excoĩcare debeat.
¶ LAtruz per papam ſiut excoĩcati poꝛ
tantes pecuniam in Alexandriam.
¶ Vtrum papa debeat aliquem excõ⸗
municare niſi ſemelſftm
LAtrum per papam excoĩcatis ſcient᷑
cõmunicantes ſint excomunicati.
Aeſtio.xxviij de reſiſtentia here/
ticoꝝ.vbi querũtur octo.
¶ AVtrum oes dubi in fide ꝑ pa
pam ſint habendi bereticcc.
WUtrum ſequẽetes opinionẽ erroneã
alicuius ma giſtri:perpapam ſint here-
tici reputandidd.
¶ VUVtrum baptiʒzãtes imagines:⁊ vio/
latoꝛes ſacra mẽtoꝝ per papaʒz ſint pꝛo
hereticis iudiconil.
¶Atrum incidetes in adiuratã bere-
ſim per papam ſint cenſendi relapſi.

¶ LVtruzʒ relapſi per papam ſtatim tra

dendi ſint ſeculari iudicio.
Atrum heretici per popam puniẽdi
ſint tempoꝛali pena.

¶ Utrum ber etici in aliquo caſu perpa

pam ſint tollerandi.

¶AUtrum beretici reuertẽtes ad fideʒ

per paꝑpam ſint recipiendi.
Veſtio.xxix. de faciente indulgen
tiam. vbi querũtur decem.

WVrruz ſolus papa poſſit dare

vniuerſalem indulgentiim.
¶VUtiũ pa. poſſit dare ĩdulgẽtiũ ſibiipi.
Vgum paps exiſtens in culpa moꝛ

tali poſſit indulgentiam dare.·
WUtrum papa poſſit idulgentiã dare
illis qui ſunt in purgatoꝛio.
¶Utrum ep̃us ſinc auctoꝛitate pape
poſſit indulgentiam dare.
¶Utrũ epus oẽs idulgẽtias quas dat
in cõſecrationibꝰ diuerſaꝝ eccliaꝝ tranſ
ferre poſſit ad cõſecrationem vnius
¶ AUtrum ſimplex ſacerdos poſſit dare
indulgentiam. H
¶Utru legatus pape poſſit dare indul
gentiam ſi non ſit ſacerdos. .
¶ Atrum quilibet electus ſine auctoꝛi/
tate pape poſſit dare indulgentiam.
Atra ſacti viri poſſint dare idulgẽtiãẽ
Veſtio xxx.de cauſa indulgentie
vbi ſex querũtur. Sl
¶ AUtrum papa ſolũ pꝛo actibuſ
ext erioꝛibꝰ debeat indulgentiã dare.
¶AUAtrum papa ſolũ pꝛo tẽpoꝛalibꝰbo
nis debeat indulgentiam facere.
trum papa debeat indulgẽtiã dare
ſolum habentibꝰ voluntatem dandi ali
quid tempoꝛale ſicut dantibus.
¶AUtrum nõ exiſtente iuſta cauſa idul
gentia data per papam valeat.
Utrum ſolũ volutas pape poſſit eſſe
cauſa iuſta faciendi indulgentiam.
¶Atüqſtoꝛes deferẽtes lrĩ̃as papales
còtineãt iuſtã cauſa indulgẽtiã faciendi.
AQAQAeſtio.xxxi.de indulgẽtiaꝝ reci
piente.vbi querutur quatues
¶Utrüũ indulgetiã datã ꝑ papa
recipiant exiſtentes in peccato moꝛtali.
¶VUtrum indulgẽtia datam per papã
recipiant cruce ſignati moꝛiẽtes cuᷣ fir/
mo pꝛopoſito tranſfretẽdqçi.
Vtrum indulgetiã datam per papã
recipiant clerici ⁊ religioſi ſicut ali.
QUtrũ idulgetiã datã ꝑ papã poſſit ꝗs
recipere pꝛo pre ⁊ mr̃e ſicut pꝛo ſeipſo.
eſtio.xxxij.de effectu ĩdulgẽtie
vbi qu erũtur quatoo.
¶¶AUtrum paps poſſit facere ½
duoꝛũ exiſtentiũ in purgatoꝛio in equali
pena vnus cii ius lberet q; alus.

Catr papa poſſit facere q bons fa⸗

cta ab exiſtente in pctõ moꝛtali ſint me

ritoꝛia illis ꝗ ſunt in purgatoꝛio. .
Q¶Atru papa ꝑ coĩcationẽ indulgentie
poſlit totũ locũ purgatoꝛij expoliare.
¶Utrum papa ꝑ coicationẽ indulgen
tie poſſit contritos ⁊ cõfeſſos ſi c a tota
pena ⁊ culpa abſoluere ut nõ tranſeant

per ignem purgatoꝛij.
Aeeltio. xxxiij.de i
fra terrã: qui nec lunt nec fuerũt
de ecclia. vbi quatuoꝛ querũtur

Atrũ papa ꝑ coĩcationẽ indulgẽtie.

poſſit abſoluerepueros nõ baptigatos.
¶ Atruʒ papa ꝑ ceĩcationèe indulgẽtie
poſſit abſoluere pueros nõ circũciſos.
WVUtrum papa ꝑ coicationẽ indulgẽ
tie poſſit lymbu pueroꝝ expoliare.
¶Atrũ papa ꝓ coicationẽ indulgentie

poſſit pueris exñtibus in lymbo ianusʒ

paradiſi aperire.

„4

Veſtio. xxxiiij de illis qui ſunt in

fra terrã: qui qñq; fuerũt de ec-
cleſia q;uis nunc non ſunt: vbi q̃
tuoꝛ queruntur.
¶ Utrum papa poſſit mandareut gli-

bet teneat᷑ potius velle ad penã inferni

danari q; peccare moꝛtaliter.
Wtru pa.poſſit facere ꝙ dſnati non
Leefar de penis inimicoꝝ eoꝝ.
Utrum papsa poſſit aliqueʒ iuſte ad
penã infermdamnannngnee.
¶VUtrum papa poſſit facere ꝙ indul-
gentie ⁊ ſuffragia ec cleſie ſint meritoꝛia
illis qui ſunt in in feno.

Mheipit ſcda ꝑs huius operis: in
prttäãte eccleſiaſtica ꝑ cõparationẽ
ad actum ad que oꝛdinatur.
AGeſtio.xxtv. de imperatoꝛis ele
cctione:circa quã querunt᷑ octo.
¶Vtruʒ pa pa ꝑ ſeipſum poſſit

Tearoꝛem eligre.
Utrum electoꝛes ꝑ quos papa im-
peratoꝛem eligit debeat eẽ de alamania
Ltrum papa dictos electoꝛes poſ-

llis qui ſunt in-

qua nunc conſiqerandũ eſt de iß5a

ſit merarr. „7
Atrũ papa pᷣdictos electoꝛees poſ
ſit de alia natõe oꝛdiare q; de alemania
¶Vtrum papa in electiõe imperator
poſſit alteri parti eligentiũ fauere.
Atrũ papa poſſit iperatoꝛeʒ facere
g heredit aria ſucceſſioneʒ ſic ꝑ electiõez

C Ser napo m liꝰ facẽt oꝛdinũdo ipe
riu ꝓp

itariã ſucceſſiõeʒ q; ꝑ electiõeʒ
Vtrum papa meliꝰ faceret oꝛdinan

do plures imperatoꝛes q́; vnum.
Veſtio xxxvi.de imperi deriua⸗
tione:vbi querunt᷑ ſepkein.
AUAtrũ papatꝰ fuerit añ ĩperiũ
¶¶Atru papatꝰ deriuatꝰ ſit ab ĩperio.
¶ Atrum papsa ſaltẽ tẽ
ægb imperatoꝛe recognoſcat.

„△ —0

¶Atrum imperatoꝛ in dñio tempoꝛa

lium ſit maioꝛ papa. ZMZM
¶ Ata iꝑatoꝛ ſit maioꝛ pa.i dignitate
¶Eitu iꝑatoꝛ ſit maioꝛ papa iĩ calitate
Vrrũ igatoꝛ ſit maioꝛ papa i auẽte.
Veſtio.xxxvij.de imperij tranſſa
tione:vbi querunt᷑ ſeer.
¶ ¶ Atrum aucte pepe facta ſit
tranſſatio oĩium regnoum.x

¶Viriz aucte pape imperiũ ſpãliter

tranſſatuũ ſit ad romanos.
¶ Atrũ aucte pape iperiũ tranſlatũ ſit
a romanis ad grecos.
Utrũ aucte pape imperiũ tranſſatũ

ſit a grecis ad germanos.

Atrũ auẽte pape imperiũ tranſſerri

poſſit a germanis ad alios.

¶Atruz auẽte pape oꝛdinandũ ſit ſtu

diũ ſp i berid 7 regalẽ militiꝗ.
GBeſtio xxxviij. de iperatoꝛis cö⸗

ſirmat ione:vbi qᷓrunt quatuoꝛ.
Atruzʒ ꝑpapã imperatoꝛ ele

etus debeat con firmari.

¶Vtrum ꝑ papã imperatoꝛ electꝰ de

beat inungi ⁊ cõſecrari.

¶ Utrum ꝑ papã imperatoꝛ electꝰ de⸗/

beat coꝛonari.
¶ Itrum pape imperatoꝛ electꝰdebe

at fidelitate iurare.

poꝛale dniumm

.

—— ——— UN

nia
en
nan
is,
miö
Utt
923
te
nte
te.
ſſa⸗
ſt
ter

pof

Ueſtio.xxxix.de Jmperatoꝛis ad
miniſtratioe.vbi tria querutuxr.
¶ UVtru Impatoꝛ electꝰ abſq; hᷣ
Elty pa.oↄfirmat poſſit adminiſtrare.

Utrum Impꝑatoꝛ per papã eiectꝰ et

confirmatꝰ abſq; aliqua alia ſolenitate

poſſit adminiſtrare/

AUtruz Imgatoꝛ ſtatim electꝰ abſq;

pape auctoꝛitate poſſit adminiArare ſal

tem in regno alamanie.
Veſtio.xl.de Jmꝑatoꝛis depoſi⸗
tioꝝe. vbi querütur quatuos.
Atrũ papa poſſit imꝑatoꝛẽ deponetr᷑.
Utrum papa per cotumaciã mpe⸗-
ratoꝛem deponat. „ 2
Atrũ papa poſſit im ꝑatoꝛẽ excoĩicar
¶ Atrũ papa poſſit JYmꝑatoꝛis ſubdi⸗
tos a iurameto fidelitatis abſoluere.
Aeſtio.xli. de Ymperatoꝛis exa⸗
minatiõe.vbi tria queratur.
¶ Atrum examinatio electiõis
ſit de iure naturali ⁊ diuino. .
¶ Altrum ad papã ſpectet Imꝑatoꝛis
electionem examinare. ⸗
VUtrum ad papam ſpectat examiare
perſonam electam. .
Veſtio.xlij.de ipſius JImperij du
ratione.vbi duo querutur.
¶¶LAtrum Romanũ Jmperium
auctoꝛitate pape conſirmatũ debeat du
rare vſqʒ ad fiuem ſecuui.
CAtru romauũ iperiu nũc diuiſũ aucte
pape ante finẽ ſeuli debeat reintegrari.
Veſtio.xliij.de ipſius Im ꝑatoꝛis
ceſſione ⁊ eius cõceſſione.vbi tria
gquerütr. .
VUtru Conſtãtinꝰ potuerit pape ꝑtẽ
periʒ cõcedere ⁊ partẽ ſibi reſeruare.
¶Atrũ Con ſtãtinꝰ potuerit pape ime
diatã adminiſtrationẽ imperij cõcedere.
¶Atrũ cõceſſionẽ factað pape ꝑ Con/
ſtantinũ ſequentes Jꝓmperatoꝛes poſſint
reuocare S
AGeeſtio.xliiij.de ipſus Imperato
ris legum inſtitutione:vbi octo
querũtur.

¶Atruʒ Imperatoꝛ abſq; pape aucto

ritꝗte poſſit leges condere.

trum leges impꝑpiales ex pꝛecepto
pape oes teneant obſeruarre.
Vtrum leges imꝑia les ex p̃cepto pa
he habeãt boĩes iu foꝛo cõſcietie ligare.
¶ Atrum papa leges imꝑisles ſua au⸗
ctoꝛitate poſſit coꝛꝛigere.
Atrum papa leges imꝑiales ſua au-
ctoꝛitate poſſit mutare. J
Vtrum paps ſua auctoꝛitate poſſt
reum impumtum dimittere quem leges
imperia les coundẽnant.
Atrum papa abſq; peccato legibus
inperialibus poſſit vti. .
AUtrũ papa legibꝰ imꝑialibꝰ ſit ſolutꝰ
Veſtio.xlv.de alioꝝregum ſubie/
ccione.vbi tria querũtur.
UAtrũ oẽs reges ſubijciant pa
pe ꝙ;tum ad eius mãdati obſeruatione.
Atrum ocs reges ſubijciantur pape
q; tum ad tempoꝛaliũ recognitionẽ.
WVtrum oẽs reges ſubiciantur pape
q;tum ad ſentetie appellationẽ.
Geſtio.xlvi.de alioꝝ regum coꝛꝛe
ctione.vbi tris querütur.
Atrum papa poſſit oẽs reges
cũ foꝛefaciũt publice coꝛꝛigere.
¶Atrum papa poſſit omnes reges cũ
ſubeſt cauſa deponeer.
¶Atruʒ papa poſſit in quolibet regno
regem inſtiturerr. ”
Aeſtio.xlvij.de actu electionis.
q;tum ad dominiũ ſpirituale.vbi
octo querũtur.
¶Atrum papa poſſit aliquem ſuu con
ſanguineũ abſq; ꝑſone acceptiõe ad p̃ᷣla
turam eccliaſticam eligere rõnequa con
ſan gineus eſt. l
¶UAtrum papa ſine acceptiõe perſone
poſſit ad pꝛela urã eccłiaſticã eligere bo
nũ dimiſſo melioooil.
ÆMYAtrum papa ſine acceptiõe poſſit ad
pꝛelaturas eccliaſticam eligere diuitem

di miſſo paupere. — .
ru papa ſine acceptiõe ꝑſõe poſſit

ad pᷣlaturam ecccleſiaſticam eligere po⸗
tentẽ ⁊ nobilẽ rõne qua potens ⁊ nobilł.
¶Atrum papa ſine acceptione perſo
nepoſſit ad petitionẽ regũ ⁊ pᷣncipũ ali-
quẽ eligere ad pᷣlaturã eccleſiaſticaO.
Vtrũ papa ſꝑ cũ acceptat ꝑſonã in
eligendo aliquẽ ad pᷣlaturã eccleſiaſticã
peccet moꝛtaliter. .
Atrum papa poſſit cõferreſine pec/
cato pꝛelaturam eccleſiaſticam petenti
⁊ ꝓcuranti ipſam. .
¶AVtrum papa poſſit conferre magi/
ſterium ſine peccato petenti ⁊ ꝓcuranti
licentiã magiſtrandi. —„
Veſtio.xlviij.de diſpenſatiõe pꝛi
mi pꝛecepti:vbi quatuoꝛ qrunt.
Utrũ papa poſſit diſpenſare
cum demonum conſultoꝛibus:qui plu⸗
res deos colunt.
Utrum papa poſſit diſpenſare cum
aſtrologis ⁊ planetarijs:qui plures de-/
os adoꝛant. cU
¶Atrũ papa poſſit diſpenſare cũ ſoꝛ-
tilegus ⁊ maleficis:ꝗ vnũ deũ ñn adoꝛat
¶Atrũ papa poſſit diſpenſare cũ ido
latnis qui vnũ deum non colut.
AQZeſtio.xlix. de diſpenſatiõe ſcdi
Hcepti:vbi querunt᷑ quatuoꝛ.
VVAtruʒ papa poſſit in iuramẽ
to diſpenſare. „
¶Atrũ pꝛeter papã aligs poſſit in iu-
ramento diſpenſare.
¶ LAUtrum papa poſſit diſpẽſare in vo
to ↄtinentie iuramento ſoleni ato.
¶Atrũ paps poſſit diſpenſare cũ iurã
tibꝰ ꝑ idola ꝗ nomẽ dei iuanũ aſſumũt.
UVeſtio.l.de diſpenſatioe tertij p
cepti: vbi ſex queruntur.
¶¶UAtrum papꝑa poſſit diſpenſa
re ꝙ dies ſabbati ſeruet᷑ 'm ſenſuʒ ſpũa
lem: ⁊ non litteralẽ. ,
WAtrũu paꝑa poſſit di penſare ꝙ dies
ſabbati in diem onicam ſit mutata.
U. Ureruz papa poſſit diſpenſare ꝙ in
die dñico fiant ſeruilia oꝑa. .
¶Vtruʒ papa deb eat ꝓbibere ſtricti

opꝑa ſeruilia ſieri in die dñica q; fuerint
bibita in die ſabbati.
PHtrũ papa poſſit diſpẽſare ꝙ in die
dñ ica fiat foꝛu empꝑtiõis ⁊ veditiõis.
Atrũ papa poſſit diſpẽſare ꝙ in die
dñica cõmittatur bellum.
Veſtio.li.de diſpen ſatiõe q̃rti pᷣ⸗
cepti:vbi quinq; querunt᷑
¶¶ Strũ papa poſſit diſpẽſare ꝙ
ꝗ ſubuentiõe parentũ abſoluat᷑ hõ ꝑ in
troitum religionſnis.
AUtruʒ papa poſſit diſpenſare ꝙ bõ
introitũ religionis dimittat pter ſub/
uentione parentum. .
Atrum papa poſſit diſpẽſare ꝙ bõ
ꝑegrinationẽ uel oblationẽ voto ꝓmiſſã
dimittat ꝓpter ſubuentionẽe ꝑentum.
Atrũ papa poſſit diſpeſare ꝙ bõ pꝛe
ter bonoꝛe nulla alis ſubuentionẽ parẽ⸗/
tibus teneat impendere.
¶ Vtrum papa poſſit diſpẽſare ꝙ bõ
vigoꝛe pᷣcepti nullũ alium teneat᷑ hono
rare pꝛeter naturales parentes.
Aeſtio.lij.de diſpenſatiõe quinti
pꝛecepti:vbi quinq; qruntur.
„. trũ papa poſſit diſpenſare
ꝙ bõ occidat᷑ abſq; tran ſgreſſione diui
ni pꝛecepti. .
¶¶Atrnũ aliquis pᷣter papã poſſit in ho
micidio diſpenſare.
¶Atrũ papapoſſit diſpẽſare ꝙ bõ oc
cidens alii neoccid etur ab eo excuſetur
ab homicidio.
¶Atrum papa poſſit diſpẽſare ꝙ bõ
int᷑ ficiẽs ſeipſũ no icurrat culpã hõicide
¶ AUtrum papa poſſit diſpeſare ꝙ bõ
interficiẽs filia in adulterio dephenſam
nõ incurrat culpã parricidi-
GBeſtio.lii.de diſpenſationeſexti
pᷣcepti:vbi quinq; querim᷑.
¶ Atrũ papa poſſitdiſpeſare ;
vn hõ hẽat plures vxoꝛes.

AUtrũ fuerit aliqñ busna auẽte diſ⸗

penſatum plures vxoꝛes bẽre.
Atrum papa poſſit diſpeſare q; vna
mulier poſiʒ eile vxoꝛ pluriũ viroꝛũ.

— — — — —

—

— , —— —

die
de
ö⸗
g
in⸗
bo
ho
lli
le
ſt⸗
bo
1n0
nti

re
ui

le
tur
6
bo

Yͦð

=

¶Atrũ papa poſſit diſpenſare ꝙ ſim/
plex foꝛnicatio nõ ſit pctm moꝛtale.
¶UAtrũ papa poſſit diſpẽſare in omni
gradu conſanguinitatis.

AUeſtio. liiij de diſpenſatiõe ſepti

mi pcepti:vbi quatuoꝛ qrunt᷑.

¶Uiu papa poſſit diſpeſare in

furto ꝙ nõ ſit pctm mdꝛtale.
¶¶Strũ papa poſſit diſpẽſare e furto
in caſu ꝓpꝛie neceſſitatis.
Utru papa poſſit diſpeſare in furto
in caſu aliene pauꝑtatis.
VUtrum papa poſſit diſpẽſare ꝙꝙ res
furtiue ſublata nõ reſtitutX7.
Veſtio.lv.de diſpenſatione octa
ui pꝛecepti:vbi quatuoꝛ qrunt᷑.
¶¶VAtrum paps poſſit diſpẽſare
21 teſtimoniũ ñ ſit pctm moꝛtale.
Atrũ papa poſſit diſpẽſare q men/
dacium non ſit peccatum. .B
¶VUVtrũ papa poſſit diſpẽſare qꝙ liceat

mmentiri mẽdacio officioſo uel iocoſo.

¶Atrũ papa poſſit diſpenſareꝙ infe-

rẽdo teſtimoniu nõ intueniat iura mẽtũ

Veſtio.lvi.de diſpenſatione no⸗
ni pꝛecepti: vbi qtuoꝛ qrunt᷑.
¶AVta papa poſſ it diſpẽſare in
ↄcupiſcẽtia rei aliene aucte legi moſaice
¶ Etrũ paꝑa poſſit diſpẽſare in ↄcupi
ſcentia rei aliene aucte leg euãgelice.
¶Vtrũ papa poſſit diſpeſare in ↄcupi
ſcẽtia rei aliene aucte legis buane.
¶Atrũ papa poſſit diſpẽſare in ↄcupi
ſcentia rei aliene ꝙ nõ ſit petm moꝛtale.
Aeſtio.lvij. de diſpẽſatione deci
mi pᷣcepti:vbi ꝗqnq; querun᷑.
¶Acrũ papa poſſit diſpenſare

auẽte cuiuſlibet legis ne carnalis ↄcupi

ſcentia ſit peccatum moꝛtale.
Atrũ vnq; cũ aliqͥ ſcõꝝ fuerit diſpẽ
ſat ut eet ſine pctõ carnał ↄcupiſcẽtie.
¶Aty papa poſſit diſpẽſare ut ↄiẽſus
carnałcòcupiicẽtie nõ ſit ꝑctm moꝛtale
VUtrũ papa poſſit diſpeſare ut moꝛo
ſa delectatio inↄcupiſcentia carnali nõ
ſit ꝓeccatum moꝛtale.

Atrũ papa poſſit diſpenſare ut ↄcu
piſcentia carnalis aliquibus rem edis
ex toto vitetur.
Deſtio.lviij.de diſpenſatione ſa
cramentoꝝ:vbi octo qrunt ur.
¶QAtrũ papa poſſit diſpẽſare ꝙ
aliqð ſacramentũ de nouo inſtituat᷑
Atrũ papa poſſit diſpenſare ꝙ effe⸗
ctus ſacri alicui ↄferat᷑ ſine ſacramento
UVtrũ papa poſſit diſpẽſare in ſacra
mentoꝛum foꝛma.
Vtrum papa poſſit diſpenſare in ſa
cramentoꝝ materia.
Utrũ papa poſſit diſpẽſare in ſacra
mentoꝛum nitu.
Vtrũ papa poſſit diſpẽſare in ſacra
mentoꝛum numero.
AUtrũ papsa poſſit diſpẽſare in ſacra
mentoꝝ iteratione. .
¶ Vtrum papa poſſit diſpenſare in ſa
cramentoꝝ oꝛdinatione. B
Veſtio.lix.de diſpenſatione arti
culoꝝ:vbi querunt᷑ quatuoꝛ.
Strũ papa poſſit diſpenſare

in nouiſymboli editione.

Atrũ papapoſſit diſpenſare in arti
culoꝝ additione. .
¶ UVtrũ papa poſſit diſpenſare in arti⸗
culoꝛum diminutione.

¶ Atru papa poſſit diſpenſare in arti

culoꝛum coactione. DG
Veſtio.lx.de diſpenſationeę legũ
⁊ canonũ ſacr̃oꝝ:vbi octo qᷓrunt
¶Vtrũ papa poſſit diſpenſare
in lege naturne. HD
¶Atrũ paps poſſit diſpenſare in lege
moſaica.

¶Atrum paps poſſit diſpenſare in le

ge euangelico.
AVtrũ papa poſſit diſpenſare in lege
bumana.
Atrũ papa poſſit diſpenſare in epi⸗
ſtola pauli.
trum papa poſſit diſpenſare in di
ctis doctoꝝ ꝗ apꝓbati ſunt . eccliam.
¶Vtupap a poſſit diſpenſare in cano

ne pᷣdeceſſoꝝ ſüůmoꝝ pontiſicum/
Atrum papa poſſit diſpenſare in ca
vone concilioꝝ ſanctoꝝpatrum.
Aeſtio.lxi.de pape exẽptione.vbi
ſex querütur.
Atrum papa poſſit in eccleſia
exemptionem facere.
Atrum papa poſſit aliquos eximere

a ſeiploin ſpualibus.

¶WUtruʒ papa poſſit aliquos eximere a

ſeipio in epalibus. ł
Etruin papa debeat in eccłia exem⸗
ptionẽ tacere:vel magis eam tollere.
Atrum papa debeat aliqua collegia
eximere a iuriiditiõe epoꝝ.
Etrum papa debeat aliquos religio
ſos eximere a iuriſditiõe omniu pᷣlatoꝝ.
NVeſtio.lxij.de pape abſolutione.
vbi ſex querũtur.

Atrum papa poſſit abſo luere

vſurariũ abſq; eo ꝙ vſuram reſtituat.

¶Utrum papa poſſit abſoluere ſeruuʒ

viurarij ꝙ non teneat᷑ ad reſtitutione᷑:et
agbſq; eo ꝙ ſibi faciat relaxatione.

Atrum papa poſſit abſoluere nõ rite

abſolutũ per ratibabitionẽ.
Strum papa poſſit abſoluere baben
tem rem aliena poſt annos pᷣſcripti onis
abſcq; eo ꝙ ipſam reſtituat.

SUcrum papa poſſit abſo

9. taxillos abſq; eo ꝙ reſtituat lucrum.

liget
VUirum pᷣceptuʒ pape magis liget q;
ligan 1 — .
QUtrum pceptuʒ pape magisliget q;

—

Aeſtio.lxiij.de pape ligatiõe.vbi
querutur quatuoꝛ. ,B
Verum pᷣceptum pape magis

3 ligamen legis nature.
en conſcietie erronee.

liga men conſcietie recte.
¶Atrum pceptu papevłxr liget ĩ oibꝰ.
AQAeſtio.lxiiij.de diſpen ſatiõe p̃di
catiõis: vbi ſexqueruntur.
Atrum diſpenſatio pᷣdicatio

nis ĩ papa ſit ptatis oꝛdis uł iuriſditõis

— *

—

bſoluere ſymo⸗
niacu abſq; eo ꝙ ſymoniã reddaaat.
UAtrum papa poſſit abſoluere ludẽtẽ

Atrutm ſine aucte pape conueniat
cbes pꝛedicare. UU
Vtrum papa poſſit religloſos ad of
ficium pᷣdicationis aſſumere.
VAcrũ papa religioſis petẽtibꝰ⁊ ꝓcu
rantibꝰ debeat officiu p̃dicatiois ↄferre.
Atrum ſola quẽte pape ſine requiſi
tione ehoꝛum ⁊ pᷣbꝛoꝝ reiigioſi poſſint
pꝛedicgre.
WAtruʒ magiſtris in theologia ex of
ficio ↄueniat pᷣdicare ſicut epis.
Neſtio.lxv.de diſpenſatiõe oſeſſi
onis:vbi ſex querunt᷑.
¶Atrum papa poſſit facere q;
qlibet xpᷣianus nõ cofiteat᷑ ſemel in ãno
ꝓpꝛio ſacerdoti.
¶¶Vtrũ auctoꝛitate pape religioſi poſ
ſint in qlibet ꝑꝛochia ſicut ꝓpꝛij ſacerdo
tes cõfeſſiones audire. .
Atrum papa poſſit facere ꝙ pctã ſe

mel ĩ ano ↄfeſſa hõ teneat᷑ iterũ ↄfiteri.

¶Atru papa poſſit facẽ q cofeſſio eo

rũdẽ pctõꝝ heat efficaciã niũ ſemel.
tꝝpapa poſſit facẽ ꝙ ꝗs differat
ↄfeſſionẽ vſq; ad q̃drageſimãa ſine pctõ.

Atruʒ ex pcepto.pape ſacerdos ꝑꝛo
chialis teneat᷑ credere ſolo vᷣbo ſuo ſub

dito dicenti ſe eẽ cõfeſſum religioſo ba-

benti auctem abſoluendi. SJð
Aeſtio.lxvi.de largitione puile/
gioꝝ: vbi queruut᷑ quatuoꝛ.
Atrũ pꝛiuilegiũ a papa indul
tũ Iſidoꝛus bñ diffini.
¶UAtrũ papa pꝛiuilegioꝝ lege in eccle
ſig vti debeat. “V
Vtrũ ſolꝰpapa pᷣuilegia ↄcedè poſſit
¶Vtrũ pᷣuilegiü cõceſſum ꝑ papa:per
ſucceſſoꝛem poſſit reuocari.

Aeſtio.lxvij.depape interpᷣtatio

nę. vbi quinq; querunt᷑.

Vtrũ ſolus papa poſſit puile

gium apoſtolicũ interptari.

ſacram ſcripturam.

Atrum ſolus papa poſſit interpᷣtari

Atꝝ papa poſſit iterpᷣtari ius ciuile

Etipapa poſſit interptari ius nãle

— ——r—r—r YðZ

4

—

—

t
f

e⸗
nt

o
60
l⸗
eo
nit
to,
1o

ſub
;

l/
ul
ſ

¶ Utrũ papa dubia ſꝑ in melioꝛẽ ꝑtexs
teneatur interpꝛetari.

Veſtio.lxviij.de bñficioꝝ colla/⸗
tione:vbi quatuoꝛ querunt᷑.
AVtrũ ſolus papa in pluralita

te beneficioꝝ poſſit diſpenſare.

Atrũ ſine auctoꝛitate pape epᷣs poſ

ſit plura buficia vni cò ferre.

¶Vtꝝ moꝛtuo papa collegiſtardina

liũ poſſit eccłiaſtica bñficia diſpẽſare.

¶VAtrũ cũ diſpeſatiõe pape licitum ſit
plura bñficia retinere.
Veſtio.lxix.de officij adminiſtra
tione:vbi ſeptem querunt᷑.
¶ LAtrũ ex pᷣcepto pape ꝗlibʒ bñ

ficiatꝰteneat᷑ dicere boꝛas canonicas.

¶UVtꝛex pcepto pape bñ ſiciatꝰtotiẽs

teneat᷑ dice hoꝛaſ canoicaſ qt hʒ bñficia

¶UVtu ex pᷣcepto pape bñficiatꝰteneat᷑

dicere boꝛas ᷣm coſuetudinẽ vlłlis eccłie

uel illiꝰ eccleſie in qua beneficiatus eſt.

¶AUtrũ ex pcepto pape erxiſtẽs i ſacris

teneat᷑ poꝛas canonicas dicere.
¶Utrũ ex pᷣcepto pape bñficiatꝰ exñs
i ſtudio ſit excuſatꝰa debito dicẽdi hoꝛaſ
¶Etrũ ex pᷣcepto pape oẽs religioſñ te
neant᷑ dicere boꝛas.
¶AVtrũ ex pᷣcepto pape obmittẽdi ho/
ras iniugendü ſit ꝙ dicat eaſdẽ hoꝛas
quas dimiſit.
Veſtio.lxx.de tranſſatione.vbi q̃
runtur quinq;.
Q¶AUtrũ papa poſſit diſpen ſare
ut mr̃imoniũ nondu coſumatũ carna lit
diſſoluat ꝑ trãſſatiõz ad ſtatũ religiõis.
¶Atrũ papa poſſit diſpenſare ut reli
gioſus ab obfuatione regule abſoluat᷑ ꝑ
tranſſationẽ eiꝰ ad ſtatuũ pᷣlationis.
¶Atrũ papa poſſit di ſpenſare ut epᷣs
a voto ſoleniter emiſſo abſoluat᷑ ꝓpter
trãſlationẽ eiꝰ ad religionis ſtatũ.
Atrũ papa poſſit diſpenſare ut reli-/
gioſus a bſoluat᷑ a voto tranſſationeʒ⸗
eiꝰ ad ſecularẽ eccleſã.
Atrũ peye poſſit diſpenſareut reli⸗
gioſus ꝓfeſſus ĩ artioꝛi regla abſoluat᷑ a

voto ꝑ trãſſationẽ eiꝰ ad regulã latioꝛẽ̃.
Veſtio.lxxi.de oꝛdinatiõe:vbiqᷓ
tuoꝛ querunt᷑.
¶ Atrũ ad ſolum papaʒ ſpectet
oꝛdinatio ſtudioꝛum. .
AUtrum ad ſolum papã ſpectet oꝛdi⸗
natio officioꝛum.
¶ VUVtrum ad ſolũ papam ſpectet oꝛdi
natio religionum.g H
¶Vtrũ ſoluũ ad papã ſpectet oꝛdina-
tio pꝛelationum. „⸗ .
AQAeſtio.lxxij.de pape ꝓuiſiõe: vbi
quatuo? queruntur..
¶ ¶L Ata papa peccet ꝓuidẽdo de
bñficio eccliaſtico bono dimiſſo melioꝛi
¶Vtrum papapeccet ꝓuidẽdo cõpa/
triote domeſtico magis q; extraneo.
¶ VUVtrum papa peccet nõ pꝛouidendo
tbeologis magiſtris religioſis: vñ dece
terpoſſint viuere.
¶EStrum ſi religioſo per papã ſufficiẽ
ter eſt ꝓuiſum elemoſynam receptã iu/
ſte poſſit retiner.
AGeſtio.lxxiij. de pape conceſſiõe
vbi quinq; querun.
¶ Utrum papa ſine pctõ poſſit
concedere in caſu fieri vſuras.
¶Atrum papa ſinepeccato poſſit con
cedere fieri vſuras cũ infidelibꝰ: ⁊ publi
cis hoſtibus eccleſſe.
¶¶Vtrum papa ſine pctõ poſſit alicui
cõcedere decimas laico..
UVtrũ papa poſſit ſine pctõ regi fran
cie uel alteri pꝛincipi cõcedere decimas
clericoꝛum. 2 —G
Uitxꝑꝝ papa ſine pctõ poſſit decimas
eccleſiaru ſibiipſ ↄced ere in ꝓpuzʒ vſuʒ
Veſtio.lxxiiij.de pacl cõmiſſiõe:
vbiquatuoꝛ querunt. .
N¶AUtrũ papsa poſſit cõmittẽ to
tũ officiu papale ſimplici cleico ułlaico
¶ Utrum papa poſſit cõmittere totuʒ
officiũ epᷣale ſimplici ſacerdoti.
¶Atrũ papa poſſit cõmittere totum
officiũ clericale ſimplici laico.
¶¶Utꝝ papa poſſit cõmittere ſymoniã

Aeſtio.lxxv.de pape ↄſeruatione
vbi querunt quatuoꝛ.
¶Atrũ ſolum ad papã ſpectet
ommes in ſuo iure cõſeruare.
Strũ ſolũ ad papam ſpectet religio
ſigs 7 pauperibꝰ ↄleruatoꝛes dare.
WVtrũ cõſeruatoꝛes dati ꝑ papã poſ
ſint ecẽ alij q; eccleſiaru pᷣlati.
Atrũ cõpᷣuatoꝛes dati ꝑ papã bẽant
iuriſditionẽ niſi ſuꝑ manifeſtis iniurüs.

Equit᷑ ttia ⁊ vltima ꝑs ut ptas

ape cõparat᷑ ad ſtatũquẽ ꝑ ta⸗
EE([Eẽ potentiã bõ oſequit᷑: circa quã
pmo querit᷑ de ſtatu ꝑfectiois pmitate
Deſtio.lxxvi.de ſtatus ꝑfectiõis
pmitate:vbi qrunt᷑ quatuoꝛ.
UAtrũ omnis ſtatꝰ ꝑfectio ſit
a cbꝛiſto effectiue inchota.
QUtrũſtatꝰ ꝑfectio ĩchoata a xpᷣo pᷣfe
rega ſit ꝑ fectõi ꝑpatrũ veter teſtamẽti
Atru omnis ſtatus ꝑfectio in xpᷣo ſit
demonſt rata exemplo.
AUAtrũ oĩs ſtatꝰ ꝑfectio in xpᷣo ſit de-
monſtrata vbo ⁊ doctrina.
Veſtio.lxxvij.de chꝛiſti charita/
te:vbi tria querunt᷑. ,
Atrũ vpᷣus in ſola charitate
poſuerit ꝑfectionis ſtatui.
¶Atri pfectũ modũ diligendi chꝛiſtꝰ
poſuerit ſub pᷣcepto vel cõcili.
Atrũ ad ꝑfectu modũ diligẽdi cbꝛi
ſti aligs ꝑfectiõis ſtatus poſſit attigere.
Deſtio.lxxvii. dexpᷣi pauꝑtate:
vbi qtuoꝛ queruntur.
Atuxps elegerit ſtatũ pauꝑtat
WAtrum paupertas fecerit in cbꝛiſto
perfectionis ſtatum.
Atrũ cbꝛiſiꝰ ſic fuerit pauper ꝙ mẽ
dicauerit oſtiatim.

CVrrũ cbꝛiſtus ſic fuerit pauꝑ ꝙ me

nibus laboꝛaret. l
Veſtio.lxxix.de chꝛiſti ꝓpꝛietate
vbi querunt᷑ qua tuoꝛ.

Atrũ xpᷣs huerit aliqd ꝓpum

Vtrũ vrp̃s berit aliꝗd in comuni.

Etrũ cbꝛiſtus res ſibi oblatas poſſit

3

cõuertere in pꝛopꝛiũ vſum.
¶¶VDum cbꝛiſtus rerũ ſibi conceſſaꝝ ba
buenit dominiũ vel vſum mꝰ
Veſtio.lxxx. de cbꝛiſti vite cõmu
nitate.vbi tria querütur.
UAtruz modus viuendi chꝛiſti
ſeruando aliquid in cõmuni diminu erit
de eius ꝓfectionis ſtatu.
Vtr cois modus viuè
ſa tiõe derogauerit eius ꝑfectiois ſiatui
Atrũ cois modus viuedi xpᷣi in victu
et veſtitu ſtatui ꝑfectiõis eiug cõucniret.

Neſtio.lxxxi.de chꝛiſti carnalita-⸗

te.vbi quatuoꝛ querũtur.

¶ Utrũ xpᷣus ſeruãdo carnalita

tem parentũ fuerit in ꝑfectiõis ſtatu.
WMöAtrum xrpᷣus ſeruãdo carnalitatem

cõſanguineoꝝ ſteterit in ſtatu ꝑfectiõis.
Atrum cbꝛiſtus ſeruãdo carnalitatẽ

amicoꝝ receſſerit a ꝑfectionis ſtatu.

¶AUtrum cbꝛiſtus ſeruãdo carnalitat?

beneficioꝝ tenuerit ꝑfectionis ſtatum.

Veſtio.lxxxi.de chꝛiſti obediẽtis

vbi quatuoꝛ querütur.
¶ ¶ Atrüũ in xpo fuerit obedietia.
¶AUtrum xpus fuerit obediẽs bomini
vel deo ſolum.

¶Atrum obedientia in chꝛiſto fecerit

perfectionis ſtatum.

* . ☛

¶CVtꝝuobediẽtia i xpᷣo fuẽit voto pmiſſa

Seſtio.ixxxiij.de chꝛiſti cõtinẽtia
vbi tria querũ tur.

¶Vtruʒ chꝛiſtus potuerit actũ

coniugalem exercere. SS
Etrum cbꝛiſtus ꝓpter ꝑfectiõis ſta-
tu debuerit vitare coiugiũ carnale.

Vtrum cbꝛiſtus a ſtatu ꝑfectiõis de

cidiſſet in carnæli cõiugio viuendo.
Zeſtio.lxxxiiij.de apoſtoloꝝ vo⸗
catione.vbi queruùtur quatuoꝛ.
AUtrũ apoſtoli pus vocati fu
erint ad ſtatũ religionis q; plationis.
Uerũ apoſtoli poſt exercitationẽ mã
datoꝝ fuerint vocati ad religiõis ſtatũ.
Atrum apoſtoli goſt eo; vocationẽ
fu erint in ꝑfectionis ſtatu.

uedi xpi in ouer

it

der

thi
n
t,
4
te
enn

,

e
t
,
tis

t

ſ
t

de
09
,

ni

r

dicandu indigerernr. ⸗
Aeſtio.lxxxvi.de apoſtlop con

¶ trã apli fuerint pꝛius a xpo bapti

ʒati q; ad a poſtolatum vocati.
Aeſtio.lxxxv.deę aplłoꝝ pᷣd icatio
ne: vbi querunt᷑ quattuo0oꝛ.
trũ ꝑ apłos toto oꝛbe eu ã
gelium chꝛiſti fuerit pꝛedicatů.
Atꝝ apłi pdicãdo ſp ãnucigrẽt pacẽ
ta apli pꝛedicãdo vterer pꝛudẽtia
Atru apłi pꝛedicando libꝛis ad pꝛe-

4

uerſatione:vbi qᷓtuoꝛ queruntur.
¶ Atrũ chꝛiſta iĩ collegio apłoꝛũ

debuerit:mulierũ ↄſoꝛtiũ admittere.

¶ AVtrũ apłis poſt xpᷣi reſurrectionẽ li

citũ fuerit mliereſ i eoꝝ ↄuerſatõe br̃e

¶ Atrum Paulo licitũ fu erit mulieruʒ
conuerſatione vti ſicut aliiis.

AUtrũ pꝛelatis ſucceſſoꝛibꝰapłoꝝli/

citũ ſit mulieres i eoꝝ ↄuerſatoe tener
Veſtio.lxxxvij.de aplłoꝝ ꝑfectõe
vbi querunturquattus.
N¶¶Atrũ ſtatꝰ aploꝝ ĩ ꝑfectiõe ex

ceſſerit cuiuſlſibet perfectionis ſtatũ.

¶ Atrũ ſtatus apoſtoloꝝ in ꝑſectõe ex
ceſſerit ſtatũ omniũ pꝛelatoꝛum.

¶ Utrũ ſtatus aploꝝ cbꝛiſti i ꝑfectiõe

exceſſerit ſtatũ diſcipuloꝝ Jo.baptiſte

Atruʒ ſtatus apoſtoloꝛuʒ chꝛiſti ex
ceſſerit in perfectionẽ ſtatũ diſcipulo

rũ eiꝰquos binos miſit ante faciẽ ſuaʒ

Aeſtio.lxxxviij. de apłoꝝ pꝛela/

tione:vbi querunt᷑ quattuoꝛ.
¶ LAtrum fſolus Petr? fuerit a
cbꝛiſto aſſumptus ad pꝛelatõis ſtatũ.

¶ Atrum perfectioꝛ fuerit in apoſtoliſ

ſtatus pꝛelationis q; religionis.

¶ Utrum illi.lxxij.diſcipuli aſſumpti
Q¶Q⅞EiAtrum in eccleſia pꝛimitiua in ꝑfe-
¶ Utrum illi ſeptẽ dyacones ad ſtatů ctionis it
ſiꝛi ⁊ diaconi q́; monachi

fuerint ad ſtatum pꝛelationis

pꝛelationis fuerint aſſum
Aſtio.lxxxix.de apo⸗
pertate:vbi querunt quatuoꝛ.
¶ Utrũ apoſtolis fuerit inter/
dicta poſſeſſio pecunig ⁊ reruʒ mobiliũ

¶ ' !VUtrum apoſtolis fuerit in erdicta:

poſſeſſio rerum ſtabiliũ

bei “
oloꝛuz pau

*

¶ Atrũ pᷣceptũ datũ apłs de nõ poſſe
CAtrũ apłi mẽdicauerint hoſtiatim.

VAeſtio.xc de apoſtoloꝛum conti
nentia: vbi tria queruntur
Utrum con tinẽtia in apoſto
lis fecerit perfectionis ſtatum

¶ AVtrum coniugale vinculũ dim inuiſ

ſet in apoſtelis perfecłionis ſtatum
¶ Atrum continentia in apoſtolis fue
rit cum voto ſeruttaas
Aeſtio.xci.de apoſtoloꝛum obe/
dientia:vbi tria queruntur.

¶ VUtrum obedientia apoſtoloſ

F in perfection is ſtatum

Atrũ obediẽtia ĩ apl is mag fecerit
*rle Lan qᷓ; caſtitas uł pauꝑtas

Atrũ obedientiã aplłli voto ꝓmiſeruũt

Veſtio. ccii.quõ apoſtoloꝝ perfe

ctio obſeruata eſt in epiſcopis ec
cleſie pmitiue vbi qttuoꝛ qrunt᷑.
Atꝝ epiſcopi in eccłia pᷣmitiua Pua
rẽt aploꝝ viti denõ habẽdo ꝓpꝛium
¶ UVtrũ epiſcopi tũc ſeruarẽt vitã apo/⸗
ſtoloꝛũ de nõ habendo poſſeſſiones

¶UAtrũ ep̃i ⁊ cłici eccłie pmi:iue tũc

puarẽt vitã apłoꝝ de voto cõtinentie.

¶ Vtruʒz epiſcopi tunc ſeruarẽt vitam

apoſtoloꝛum de voto obedientie
AQAeſtio xciii.quõ ſtatꝰ pfectõ aplo

rũ obfuata ẽ in pꝛeſbꝛis:⁊ dyacõoi
bꝰecche pᷣmitiue vbi qᷓtuoꝛ qru᷑
¶AVtrum in eccleſia pꝛimitiua pꝛeſbꝛꝛ·

eſſent diſtincti ab epiſcopis.

¶ Vtrũ in ecclia pᷣmitiua pꝛelłꝛi ⁊ dia

coni haberen t perfectionis ſtatum.

¶AUtrũ in eccłia pꝛimitiua pꝛeſbꝛi⁊ di

aconi eſſent eq̃lis ꝑfectionis cũ epis

ctionis ſtatu ſimilioꝛes eſſent epis bpp-

Veſtio.xciiii.quõ apłoꝛũ ꝑfectio
obſerua ta eſt in martyribusvbi
quattuoꝛ queruntur·
¶Utrum in eccleſia pꝛimitius marty
riũ poſuerit martyres ĩ ꝑfectõis ſtatu
Atruʒ ꝑ ſolũ ſupplici moꝛtis mar

EVyres ↄ ſecuti ſint ſtatũ perſectionis.
QAtnplus faciat ad per fectiou is ſta
tu:martyru q; religionis votum.

QAVerum ſemg ſit ꝑfectiõis opꝰ ꝙ bõ

moꝛtis ꝑiculo ſe exponat. .
Seſtio.xcv.quõ apłoꝛũ perfectõ
obſeruata eſt in ↄfeſſoꝛibus:vbi
queruntur quatuoꝛ.

¶CUtrum ſola charitas poſuerit cõfeſ

ſoꝛes in perfectionis ſtatu.
Vtꝝ mag amoꝛ amicitie qᷓ; ↄcupĩe
fecerit in ↄ feſſoꝛibꝰſtatum ꝑfectionis.

¶UAitaplꝰpoſuerit ĩ ꝑfectiois ſtatu cõo

feſſoꝛes coꝛpoꝛis ↄtinentia q; tempo
ralium carentia. H

¶ Atuꝝ mag huilitatẽ q;ꝑ aliã virtu

tẽ ↄfeſſoꝛes ↄlecuti ſiut ſtatũ ꝑfectõis
QZeſtio.xcvj.quõ apłoꝝperfectio
obſernata eſt in virginibus: vbi
ꝗqua tuoꝛqueruntur.
¶Atruʒ virginitas ſine voto ſeruata
oſuerit virgines in ꝑfect iõis ſtatu.

AVtrũ virginitas voto ꝓmiſſa fuerit
apud deũ maioꝛis meriti qᷓ; ſine voto.

¶UUtꝝ virginibꝰ coꝛꝛuptoꝛes volẽtes
ipſas coꝛꝛupere violenter licitũ fuerit
Eos interfice.
¶Ut virgiues q fuerit violent coꝛꝛu
pte a barbaris ꝑdiderint aurcolam.
Veſtio.xcvij.quõ apłoꝛũ ꝑfectio

obſeruata eſt in monacbis nani

bꝰ laboꝛãtibꝰ:vbi ſex queruntur.
¶ Utrum monachi manibus laboꝛã-
tes ſuerint in ꝑfectiomis ſtatu.
CVt illa q acꝗſiuert mõachiex labo
re ipoꝝ eiſ ułmosſterio fuerit acqſita
¶ ¶AVAtrmũ fuerit licituz monachis aliꝗd
pꝛopꝛium babere.
Atrum monachi ſolitarij fuerint in
per fectioꝛi ſtatu q́; viuẽtes i ſocietate
¶QAtruũ monachoꝛum vità: quãto ar/
tcioꝛ fu erit tanto perfectioꝛ.
¶tru monacbis vniuerſalit ex pꝛe-
cepto eſus carniuzʒ fuerit interdictus
Aeeſtio.xcviij.quo apłoꝛn ꝑfectio
vbbuata ẽ in monachis cotẽpla
tioni vacãtibꝰ.vbi qrunt qtuoꝛ.

—

Atnnn monaschi inſiſtentes cõtem
plationi eſſent in ꝑfectionis ſtatu.

¶Aty monacbi inſiſtentes cõtẽplati

om eent in ſtatu magis ſecuro q; alij
Atxꝝ monacbi in ſiſtentes cõte plati
gni eent in ſtatu magis meritoꝛio.
CAtuꝝ monachi vacàtes cõteplatiõi
eẽnt in ſtatu magis vtili ⁊ neceſſario.
Qeſtio.xcix.quõ apłoꝛuʒ ꝑfectio
fbſeruata eſt in pdicatoꝛibꝰ euã-
geli: vbi queruntur quin q.
Vtr oẽs pꝛedicatoꝛes euãgelij fu
erint in perfectionis ſtatu.
Atu pdicatio euãgelij mag fecerit

dQdg pfectiõis ſtatũ qᷓ; alia pietatj oꝑa.

¶UUtrũu pᷣdicare euageliũ mẽdicando

fuerit maioꝛis ꝑfectionis q́; viuendo
de cõi admin iſtratiõe auditoꝛum.

¶Atru ꝑfectio pᷣdicatoꝛũ fuerit in cõ/
foꝛmãdo ſe capacitati auditoꝛum.

¶Etrũ pᷣdicare euãgeliu excoicat ex
eccleſie mandato fuerit interdictum.

Veſtio.c.quõ aplłoꝛuʒ ꝑfectio ob

ſeeruata ẽ in doctoꝛibꝰ⁊ ſacre ſcri
pture expoſicoꝛibꝰ:vbi ꝗnʒ qrũt᷑
¶Atrũ dicta doctoꝛũ maioꝛis aucto
ritatis ſint q; dicta ſũmoꝛu pontiſicũ

AUtrũ doctoꝛes ⁊ expoſitoꝛes ſacre
ſcripture ep̃is ſint pꝛeponendxi.

Etruũ in mõ exponẽdi ſacrã ſcriptu

rã ecclia doctoꝝ regulas vẽat imitari
¶Virũ ſolũ illoꝝ doctoꝛũ opuſcula qͥ
eccleſia recipit ſint appꝛobata. V

¶ Atx illoꝝ doctoꝝ opuſcula às eccła

9*

canoniʒat ex boc ipo ſint per eccleſiaʒ
appꝛopbatz.ð
Aeſtio.ci.quomodo apoſtoloꝛuʒ
perfect:io repꝛeſentatur in papa:
vbi octo queruntur··
UVtruʒ papa ſit in perfectioꝛi ſtatæ
qᷓ; aliquis alius epiſcopoꝛum.,
Atrum papa ſtatũ perfectiõis chꝛi⸗/
ſti ⁊ apoſtoloꝛuʒ perfectioꝛi modo re
HSõ qᷓ;ᷓ aliquis religioſoꝛum.
Atru papa poſſit eſſe in perfectiõis

ſtatu abſq; eo ꝙ ſit perfectus.
Strãũ in papa exterioꝛ apparatꝰ di⸗

dten

d . e
i⸗
plati
h.
atüöi
ro⸗
ectio
ui⸗
li in
rent
foge,
cando
nendo
h.
ci/
.
er
ctun.
toob
teſai
tit
ucto
titics
ſacke
ton
laan
le

ch
ſiy

1:

uts

hii⸗
ofe

ſois

l

minuat de eius perfectionis ſtatu.

¶ Atum in papa adminiſtratio tem-

poꝛaliuʒ diminuat de perfectione ſta
tus eius. M
¶Atrũ in papa determ inatio cauſaꝝ
diminuat de eius ſtatu perfectionis.

¶Sta in papa babere vñiuũ ⁊ vſus ren-
diminuat de ſtatu per fectionis eius

AVtrum papa poſſit omnis perictiõis
ſtatum mutarar.
ANaeſtio.cij.quõ ſtatus perfectio

repꝛcſentat᷑ in cardinalibꝰ:vbi

q uesuntur quincc.
Utrũ card inales repꝛeſentent ſtatũ
õ uel perfectoꝛum.
L UAtru card inales in perfectionis ſta
tu pꝛeferendi ſint epicopis.
Atrum abdicatio tempoꝛaliũ ma/⸗
gis requiratur ad per fectionis ſtatuʒ
cardinalium q; epiſcopoꝛum.

¶ UVtrum deroget ſtatui perfectionis
cardinalium ut omnes de vna patria

ſint eclecti.

¶Atrum legatio in cradin alibus ſpe

ctet ad eoꝛum perfectionis ſtatum.
Aeſtio.ciij.quõ ſtatꝰ ꝑfectio re/

pñtat᷑ in epᷣis:vbi querũt᷑ qnq;.

¶ Vtrũ cpᷣi ꝑfectioꝛi mõ repꝛe
ſentẽt ſtatũ apłoꝛum qᷓ; religioſi.
¶Utrũ ad ꝑfectiõis ſtatũ acꝗrenduʒ
magli fligio q; eᷣałplatio ſit ꝓcurada
Vtrũ in epᷣis cura tꝑaliuʒ diminuat
de eoꝛum perfectionis ſtatu.
Uiꝝ ep̃ide bonis eccleſie poſſint cõ
gere teſtamentum.
¶ AUtu ep̃i bona eccleſiaſtica nõ qogã
do pauꝑibꝰ maneãt in ꝑtectiõis ſtatu
Veſtio.ciiij.quõ ſtatus ꝑfcctio re
pꝛeſentatur in pꝛeſdꝛis ⁊ curaiis
vbi queruntur quatuaes.
¶Etrum pꝛelbꝛirepñtent ſtatũ perfe-
ctionis diſ⸗ lnorꝛun xößi.
Vtrũ pꝛeibei in ꝑ fectiõis ſtatu ſint
pꝛe fcrendi rdigiois..
Vtrũ pꝛeſbꝛi in regim inis cura pꝛe
ferendi ſint regibus. MU
rũ pꝛeſꝛinoni teſtamẽti pꝛefer

*

diſint pꝛeſbyteris veteris teſtamẽti.
Aeſtio·cv.quõ ſiatus ꝑfectio re
pñtat᷑ in religioſis mendicãtibꝰ
vbi nouem queruntur.

¶ Strũ religioſi mendicãtes ſint gfe⸗

ctioꝛis ſtatus q; alij.

Atrum religioſi mendicantes cum
perfectiõis ſtatu poſſint eſſe de colle⸗
gio ⁊ numero magiſtroaum.
Vtrũ religioſi mẽdicantes cũ ꝑfecti
onis ſta tu poſſint eẽ de collegio ⁊ nũe
ro ſtudentium ſcholarium.
Atruz plures magiſtros eſſe in vno
religionis collcgio deroget eoꝝ perte
ctionis ſtatui.
¶UUtrum religioſi mendicantes cum
perfectiõis ſtatu poſſint eſſe teſttame
toꝛum executoꝛes.

——

¶ AUAtrũ religioſi mẽdicãtes cum per-·

ginarum contcſſoꝛes.
¶AUtrum religioſi mendicantes cum
perfectionis ſtatu poſſint eẽ ſeculariiũ
eiun officigdies. .
LEtrum religioſi mendicantes cum
perfectiõis ſtatu poſſint ſe ðᷣ negocijs
ſecularium in tromittere.
CVtrũ rcligioſi mendicantes poſſiut
cũ ꝑfectionis ſtatu largioꝛes elemoſy
nas reciꝑe qᷓ;ᷓ ali pauꝑes mẽdicãtes.
Aeeſtio.cvj.quõ ſtat ꝑfectio rep-
rentat in religioſis in cõi poſleſ-
ſion es hñtibꝰ: vbi qnq; qucrum
Q¶U. Ata religion hñtcs poſſeſſioes ĩ cot
repñ tet rpᷣi ⁊ aploꝝ ꝑfectiõis ſtatumn.
¶ AUAtu religioũ hñ tes poſſeſſioncs iina⸗
cõi ſint in cequali perfectionis ſtatu cu
religioſis mcudicantiblbus.
¶U¶Vtri religioſi hñ tes poſſeſſiones in
cõi cu eoꝛũ ꝑfectiõis ſtatu poſſint mẽ⸗
dicando elemoſynas reciꝑe.
Vrrũ religioſi ꝓfeſſi in vna religione
cũ coꝝ ꝑfectionis ſtatu poſſint pᷣfici in
la turam altcrius religionis.
¶Vin ingredientes religionẽ elapſo
ꝓbatõis auno teneant᷑ ex voto ĩ religi
one ꝑmanere ſicut pꝛofeſſi.

fectiõis ſtatu poſſint cſſe regum ⁊ re

AN:ſtio.cvij.quõ ſta tus ꝑfectio re/
plentat᷑ in euãgeli pꝛedicatoꝛibꝰ
vbi queruntur quatuoꝛ.

— ☛

Uin pdicatozes abias pctõ poſſint

in pꝛedicatioe euãgelij alqua verba

humanelæeticie immiſcere.
Urvabſqʒ; pctõ pꝛedicatoꝛeſ poſſint
conatu apponè i ↄplacedo auditoꝛibꝰ
¶tru abſq; pctõ poilſint cura appo-⸗
nere in oꝛnatu verboum.
¶Utuꝝpdicatoꝛes abſes; pctõ poſſint
ppli ſcelera tacere nõ ꝓnuciãdo eis.
Aſtio.cviii.quõ ſtatꝰ ꝑfectio re⸗
peeſentat᷑ in magiſtris ⁊ doctoꝛi
bus:vbi queruntur quatuoꝛ.
Atrũ dignus magiſtrari in theolo-
gia tenear ſcire oẽs cias buanas.
Atrũ dignus magiſtrari in theolo-
ia:teneat᷑ ſcire oium gentiũ linguas
& Atrũ dignꝰ magiſtrari in theologia
teneatur ſcire ius canonicum..
Atrũ dignꝰ magiſtrari in theologia

ſi non magiſtratur perdet aureolam.

UAeſtiocix quo ſtat perfectio re

pᷣſentat᷑ i medicis:vbi decẽ qrũt᷑.
¶ LAcrũ medici ſint bonoꝛandi
pꝛe alis ꝓfeſſoꝛibus aliaru artium.
Utꝝ mędici ſinõ ſiut ð lęgitio thoꝛo
nati poſſint ſine pctõ medicoꝛum offi
cium exercee.

¶ AUAtrum tuti ſit q bõ medicꝰpꝛacti

cis q; tbeoꝛicis ſe in cura cõmittat.
¶WAtruʒ tutius ſit plures medicos in
egritudine babere q́; vnuunm.
Utru medici peccent dantes medi/
cinas nõ in debitis ſignis aſtroꝛum.
Atrũ medici peccẽt accipiètes ſtipẽ
Aiñ ꝓ ifirmitate qua ſciuũt cẽ icurabilẽ
vUtu medici peccẽt nõ monẽtes ifir-

mos ut animaꝝmedicos ante oia de-

beant conuocare.
Atu medici teneãt᷑ ex pᷣcepto pauꝑi-
bꝰ ⁊ religioſis anxili ⁊ ↄo ſiliũ ipẽdere
Atrum medicine ars clericis ⁊ reli-
gioſis ſit interdicta
eruũ medici bates aliquã medicina
uel facſẽtes aliquã inciſſinã ex qua ſe

quit᷑ moꝛs ſint irregulares
Beſtio.cx.quõ ſtatꝰ ꝑfectio repñũ
tat᷑ in notanijs:vbi ſex qrütnur.
Utrũ ſolũ habẽs iuriſdictionẽ tꝑale
oſſit publicos notarios facere.
Strum ad notariatus officium de⸗
beant aliqui admitti niſi iurati.
¶Vitꝝ notariꝰpaſſit ſuũ offm dlegare
Atu notari gerat officiũ vmꝰ te⸗
ſtis in inſtr̃is peractis per eum.,.
¶Atrũ notarius factꝰ religioſus poſ
ſit notariatus officium exercere.
Atꝝclici pñt exercẽ notatiatꝰloffm
Aeſtio.cxi.quõ ſtatus ꝑfectio re
pæꝛeſentat᷑ inaduocatis: vbi que
runtur ſeptem..
Atruʒ clerici abſq; pcccato poſſint
aduocationis officin excrcere.
Utꝝ oẽs laici in drũter ad officiũ ad
uocationis ſine pctõ poſſint admitti.
Utu aduocati teneãt᷑ ex pᷣcepto dei
non pꝛeſtare patrociniuũ in cã iniuſta.
Atꝝ aduocati ſine pctõ ↄtra aduer/
ſariũ poſſint vti inſidis ⁊ fallacijs
Atrũ aduocati teneant᷑ ad reſtituti
onẽ recepti ſtipendii ſi ex eoꝛũ negligẽ
aerdatur cauſa quã aſſumunt.
¶Utꝝ aduocati accipiẽtes ſa lariu vl/
tra quãtitatẽ in iure taxatam tenean
tur ad reſtitutionen.
Utꝝaduocatiabſq; peccato poſſint

pactum facere cum litigatoꝛe de me/

dia uel quarta poꝛtione litis.
NZeſtio.cxijquõ ſtatus ꝑfectio re
pꝛeſentant᷑ in iudicibꝰ: vbi ꝗnq;
queruntur. .
Atrum iudex poſſit mutare penam
in lege taratam.
Utuiudex plꝰad clementiã q; ad ri
gidã iuſtitiam debeat decliuare.
GStrũ iudex bñs taxatũ ſtipendium
pꝛo ſuo officio:teneatur ad reſtitutio
neim eoꝛum que aliter recipit
QVitrum in eadem cauſa idem poſ-
ſit eſſe iudex ⁊ aduocatus
U.Ata iudex eodẽ iudicie dẽat ab eter
no iudice iudicari ù ipe alios iudicat.
Finis.

ore

an.

uun
ntio

l⸗

t
Et.

Pꝛologus

videant᷑. C Nic ſᷣterea doctoꝛ egregi⸗

Cpꝛologus epiſtolaris in ſummaʒ de
eccleſiaſtica poteſtate:catholici docto/
ris:fratris Auguſtini de Anconga.

pri fratri Ambꝛoſio
de Coꝛa Romano: ſa
t̃craꝝ litterau egregio
Nuinterpꝛeti: ſacriq; oꝛdi
Ny mis fatru beremitaꝝ
boeati Auguſtſhi Poꝛi
gnãli digniſſimo. Si⸗
frat᷑ PaulLulme Bergomẽſis eiuſdẽ
oꝛdini ſ⁊ voti: ſecẽ Mgrie de pplo ivꝛbe:
pꝛioꝛ: fid elè affectů. Auguſtinuũ Anco/
nitanũ clariſſimũ diuine legis interpᷣt
ſacri oꝛdinis beremitaꝝ beati Auguſti

—

ni de ecełiaſtica poteſtate:velut oiuj do

ctrinaꝝ plenũ armariu: paternitati tue

colendiſſime foꝛmis impꝛeſſi; ⁊ emẽda
tũ offero. Is equidẽ inter cet eros reli⸗

gioniſnr̃e Auguſtiniane doctoꝛes i co

plimuʒ enituit: qm eiꝰ doctrina veteruʒ

doctoꝝ ſacriq; canonis teſtimonia: gc

concilioꝝ decreta ad plenũ cõplexa ẽ:
vt in pñti opere liquidiſſime cõſtat: qð
ſanctiſſimo dño Joani. xxij. põtitid ma
rxrimo:gꝗ clementinaꝝ auctoꝛ fuit:oꝑpoꝛ
tuno tꝑe dedicauit quũ multa tũc in ec
cleſia de põtificis poteſtate cõcertatio
eſſet. Opus igitur boc velut ſcripturaꝝ

omniũ vt vixi plenu armariu:quũ apud
paucos nõ minꝰ abſconditã ; reſerua

tuʒz magno pcio ten eret nõ ſum paſius
vt tãti viri doctrina:miro ſtudio colle-
cta:ſilentio obꝛueret᷑:quin potiꝰ in płi⸗
moꝝ eruditionẽ ſalutẽ q; ꝓdiret. Quic
ad eniʒ de põtificis ptate dici catholice
potuit:ab eo diſertu eſt. Stilus eiꝰ pꝛe-

terea ſcholaſticꝰdigniſſimuſq;. Singu
la itẽ ꝑ eũ deducta: plenã fidei: moꝛũ: pᷣ
amen toꝝ: legü: oꝛ⸗

ceptoꝝ: ↄſilioꝝ: ſacramen toꝝ: legu: oꝛ⸗
dinu: ſtatuũq; oiu in dei eccłia tã triũ
phante q; militante exiſtentiũ redolen

tiã ſapiut. Plurima quoq; ex bis adeo

„

peregrina ſunt ? ſingularia: vt a nemie

doctoꝝ hoc oꝛdine collecta tractataqʒ

Euerẽdiſiimo in xõo

vt alia ab boc oꝑe ab eo excellent᷑ edi⸗
ta nõ omittã:nouũ teſtamentũ a Mat

tbeo euangeliſta exoꝛſus: Pauli eplas

oẽs:actus aploꝝ:canonicas etiã eplas

cũ Apocalypſi digniſſime cõmentatꝰc̃.

ſtilo ̊ diuerſo.canonicas quides epłas
cũ actibꝰ apłoꝝ ⁊ Apocalypſi: qu a ne
mine ſcribentiù attẽtatuʒ vidi.oꝑe au⸗
reo quẽadmodũ ⁊ ſanctꝰ Chomas eua
gelia:ꝑ doctoꝝ antiquoꝝ gloſaſ ⁊ dicta
ta accurate:tanq; elegant ꝓſecutus eſt:
vt nibil dignius nibil firmiꝰ: nihilue ſa
luti deuotioniq; legentiũ accõmodatũ
magis eſficere potuerit. Sed vltra do-
ctoꝝ gloſas vel dicta circũquaq; colle-

cta:queſtiões ⁊ ipſe foꝛmauit:qð a ſctõ

Thoma in euſgelije tactu nõ ell. de
ſingula canieula lecrioneſc vt expoſi⸗
toꝛ interſerẽs: nõ niſi tũ ꝑ doctoꝝ anti-
quoꝝ ſnias abſoluit.¶. Hauli eplłas cũ
canonic etiã epłis:ſtilo alio digniſſime
cõm entado expoſuit: diuidendo: expo/
nẽdo:declarãdo:inferẽdo:decidẽdo: vt
cois ſcribentiũ moæ eſt. Dequaꝝ F
cõmento:illud refera: qð reuerendꝰ pa
dñs Jacobꝰ de en iarellis iuriſutri
uſe clariſimꝰ doctoꝛ et camere aplice
auditoꝛ:mibi inter ogati rũdit. Quum
eni apud eũ bac eplaꝝ Pauli expoſitio-
nevidiſſe;: inirarerq; quãto eã ſtudio cõ
plecteret᷑: ſciſcitatꝰ? quaãti eaʒ faceret:
Rñdit: Quãti oẽ id qð apud me theol
gu babeo. Is ſiqdeʒ doctoꝛ vt dicti ſui
rõnem explicẽ quò expoſt ſubintulit: et
theologus:⁊ canoniſta eſt. Et adeo pla
nos inter tot tantaq; difficilia qᷓ diſſe-
ruit eſt:vt a quocũ; etiaʒ medioc iter
docto:intelligi poſſit. Sic ꝙ inter theo
logos ⁊ canoniſtas:theologꝰipſe ⁊ ca/
noniſta vnaʒ uideat᷑ dictoꝝ ſniarum
a micitia texuiſſe.vt ꝗ canoniſta fuerit
is eo medio ⁊ tbeologus eſſe poſſit.Qð
fateri habebũt:ꝗ ⁊ volumẽ hoc aureuʒ
de ecclaſtica poteſtate legerit: ſepiuſe
mente reuoluerit. Wagiſtrũ deinde
a 2

.

ſniaꝝ accuratiſſime epoſuit. In libꝛũ
pꝛioꝝ Ariſtotelis:⁊ in eiꝰ metbapbiſi⸗
cam quã Ariſtotelis ſapientiã vocant:
cõmẽtaria edidit digniſſima. CDe ſpi/
ritu ſancto tbeoꝛemata ꝗqnquaginta cõ
tra grecoꝝ erroꝛes ꝓ ſedis aplice tutela
fiqeliũq; omniũ ſalute:ad veterig iubi⸗
lei in ſtar:optime declarauit. ¶ Oe cã/
tico ſpuali:uel decẽ coꝛdis: canticũ vir⸗
ginis głioſe tripliciter exponẽs:tracta
tum pulcherrimũ edidit: Suꝑmiſſus ẽ:
de beate ſemꝑ virginis laudibꝰ ſacratiſ
ſimaq; diuini verbi incarnatione: diffu
ſe ſatis oꝛnateq; diſſeruit ¶ De itroi⸗
tu terre ꝓmiſſionis de potẽtijs aie.Itẽ
ð genere ⁊ ſpecie:opuſcula quedã miro
oꝛdine ↄtexuit. Milleloquiu verita
tis Aurelij doctoꝛis:ſeraphiciq; patris
Auguſtini:ex ampliſſima ſcripturarum
ſilua collectũ:ipſe pꝛius incepit:ſed doꝛ

mitione ſcã pꝛeuentꝰ cõplere nõ potuit.

Quod poſtea frater Bartbolome? vꝛ⸗

binas diui patris Augl.doctiſſimꝰhe· p
remita:vꝛbini pꝛeſul egregio oꝛdine co-⸗ E⸗

lenit ¶ ODe reſurrectiõe moꝛtuoꝝ IJl-⸗
no pncipi tractatũ dedit: płimaq; alia
in figeliu ſalute: ſancteq; romane eccle
uit cõnumerem⸗. ut in eplaru Pauli er⸗
poſitiõe circa finẽ ſecũde ad Coꝛintbi-
os ipſemet de ſe fatet᷑. C Is igit᷑ doctoꝛ

—õ

ſſci auguſtini cu.n. fa mu

ginẽ. ꝓpetuo 0 1 ſancti Auguſti. baſi
lica Hepolitana cõſeruãdas atq; colẽ-

daſtradidit. Multis pᷣterea alijs maxi

miſq;ʒ mim eribꝰ eum donaułt. ¶' Hunc

itaq; tot tantiſq; pꝛogatiuaru generi⸗
boinſignitu: ex tibi credit filis: doctiſſi
mũ religioſiſſimũq; diui Auguſti.here

mitã.nulli Eauenlenal⸗ quã tibipri meo
obſerutiſſimo offerre debui.Qui aure
lij pris nri Aug.vic tenes ꝗ uiris eru
ditis ſupꝛa modu oblectaris. Quiq; ꝓ
inata in hoc oꝛdine Auguſtinenſiu tibi
diuinit? credito: humanitate atqʒ cura
ſolertiſſima:nõ niſi religionis ꝓfectu ac

decoꝛe velut celeſti nectare iocudaris.
Aale Auguſtiniane ſtirpis pater piẽti)/
ſime:ex cella nra apud glioſam virgin

depplo:Sirxto qrto põtiſice marxio: ſciſ
ſimoq; regnãaãte: ſcẽ ſedis ſueanno. viij?
Incipit ſũma catbolici doctor. Au
guſtini de Ancona de ptate eccleſiaſtica
Anctiſſimo
ac reuerẽdiſſimo in xpᷣo
Reofi ac vno dño Joaâni dt
Nuina ꝓuidetia pape. xxij
(Frat Aug'. de Ancona
/Koꝛzdinis fratrü bémita;

latu ?⁊ reuerẽtis poſt pedu oſcula beꝛstto

ru.Quãauis dei filiꝰ humani generis na

turã aſſumẽs infirma mudi elegerit: ut

foꝛtia queq; cõfunderet: eccleſiaſtice tũᷣ

clariſſimꝰ Auguſtinꝰ anconitanꝰ litte/ ptãtis altitudinẽ ſuos fideles latere no

rarũ omniũ doctiſſim ſolertiſſimuſq; ĩ
ueſtigatoꝛ. Etꝗqð impmis maxime ob-
ſeruandũ eſt. Eximie integritatis pa-
ter a Lãciſſlao Meapolitano Scicilie et
Hieruſalẽ rege:maxia gr̃a habitus eſt.
eiꝰdoctrine: eiuſqʒ ↄſilio:mirũ imoduʒ
affectus:vt ſuauiſſima tãti pr̃is ↄſuetu
dine frui poſſet:magno cũ apparatu ce-
lebꝛiq; cũ ꝓcerü comitiua :eũ ex Anco
na Meapolim ꝑ triremẽ trãſuexit. Reli
gas ſacratiſſimas capitĩ diui Luce euũ
Geliſte in ipſiꝰ amoꝛis reuerẽtieq; ima

luit: qnimo tanq; ſupꝛa petrã findataʒ
ipſam eſſe ſupꝛa oẽz pncipatũ ⁊ ptates:
vt eügenua cũcta curuent᷑: celeſtiu:terre
ſtriũ ⁊ infernoꝛũ:vbis aꝑtiſſimis decla⸗
rauit:AUñ erroꝛ eſt:vtputo:ꝑtinacimẽte

nõ credere Romanũ põtificẽ vniuerſa

lis eccleſie paſtoꝛcẽ. Petri ſucceſſoꝛem: ⁊
xp̃ᷣi legitimũ vicariũ ſupꝛa ſpualis ⁊ tẽé/

poꝛalia vniuerſalẽ nõ habere pmatũ:in
quẽ qñ q; multilabunt᷑ dicte ptãtiſigno
rãtia:q̃ cũ ſit infinita: eo ꝙ magnꝰ ons
⁊ magna virtus eiꝰ:a magnitudinis eiꝰ

— —— —

S

nõ ẽ finis: oĩs creat⸗ itellectꝰ i eiꝰ ꝑ cru
tatiõe iuenit᷑ deficere. MWulti vᷣoο boiuʒ

cõplacẽtia:qꝛ ſic multa de diuino cultu
⁊ xpi reuerẽłia vſurpata ſũt:q bonoꝛibꝰ

deferunt᷑ buanis ſiue builitate nimia ſi

ue adulatõe peſtifera. Multomag bac
duplici cã multa ſubtrabut de xpi vica
rij dñio ⁊ potẽtia. Multi ãt curioſa ſci

entia ⁊ vtinã nõ elata ſuꝑbia cugientes

er ꝗbuſdã nouis videri potiꝰ q; videre

⁊ ſciri potiꝰ qᷓ; ſcire:imitãtes ĩ hoc illos
curioſos ⁊ ſuꝑſtitioſos atheniẽſes ꝗ ad

nihil aliud yacabãt niſi audire uel diſce
re aliqd noui. Nis oibꝰ modis ipugnat᷑

qñq; xpᷣi ſpõſa ſʒ vici nõ põt: tẽpeſtates
ſuſcipit ſj nõ demergit᷑: iscula mittunt᷑
in ea ſj nõ ꝑfoꝛat᷑: machinamẽta pᷣparã
tur ſʒ turris dauidica nõ elidit᷑.HMuic tñ

peſtifero moꝛbo ſalubꝛi remedio ꝓuidet᷑

cũ a ſacre ſcripture doctoꝛibꝰ varia ⁊ di

uer ſa ↄſcribur᷑.qꝛ eni nullꝰ vnq; hoiu⸗
ita clare locutꝰ ẽ vt in oibꝰ ab oibꝰ ĩtelli

gi poſſet. Ideo vtile foꝛe cẽſuit Augꝰ di
uerſos libꝛos a diuerſis fieri etiã ð eiſdẽ
qõnibꝰ diuerſo ſtilo non diuerſa fide:vt
veritas ꝗdẽ ipſa ad oẽs ꝑueniat:ad ali
os ſiciad alios aũt ſic. Mec aliud intelli

go ſcripturà voluiſſe ſignificare qð ad/

duceb at Solomoni equi de egypto ⁊ de

cuũct regiõibꝰ terre:niſi qꝛ ſũmo põtifici

diuerſi libꝛi a cũct xp̃i militibꝰ offerunt᷑
MHNec mirũ qꝛ lectulũ eiꝰ ſexagita foꝛtes

ambiũt ex foꝛtiſſimis iſrłoẽs tenentes
gladioſ⁊ ad bella doctiſſimi. C Sũmã
igit᷑ de ptãte eccłiaſtica pᷣtitulatã ſeĩta⸗/
ti vr̃e dignũ putaui pñtandã foꝛe:vt ſi⸗
cut talis potẽtia a vobis tãq; a fõte de

riuat᷑ in oẽs ꝑ vniuerſalẽ influentiã: ſic
qs coꝛꝛigẽdũ ẽ ĩ ea vro iudicio reſeruet
ꝑ diſcuſſioniſ pꝛudẽtiã:⁊ qð tenẽdũ ẽ cõ
peeober ꝑ ↄfirmationis ſniam.

Big de ptãte ee

ca tractare ſermonẽ aſſũpſimꝰ cũ poten

tia referatad actũ ⁊ ad effectũ:⁊ pꝑ po⸗/

tẽtiã ſtatꝰvniꝰ diſtiguat᷑ ab alio C Tri

plex ↄſideratio de potẽtia pape occur/
rit. ¶pᷣ vt ↄſiderat ſm ſe. 2. vt cõ⸗
parat᷑ ad effectů. C Et tert io vt cõꝑa
tur ad ſtatũ quẽ ꝑ talẽ potẽtia hõ cõſe/
quit᷑. ·Ce potẽtia vᷣo pape m ſe tri⸗
plex cõſideratioẽ neceſſaria. ¶p reſpe
ctu dei a quo ẽ pncipaliter ⁊ effectiue.
¶ ꝛ reſpectu eligetiũ: a ꝗbꝰ eſt inſtru
mentaliter ⁊ cooꝑatiue. ¶ ꝭ reſpectu
ipſi eccleſie cui pꝛeeſt adminiſtratiue ⁊
Auctoꝛitatue0e..
Irca pꝛimũ cert
Cp. vtra ſola ptãs pape ſit a deo ime
diate ⁊ nulla alia. C 2: vtꝝ ptãs cuiuſ-
libet pape ſit a deo. C 3 vtꝝ ptãs pa⸗
pe ſit vniuerſaliter maioꝛ oĩ alia.¶¶A·
vtrũ aliꝗs Holl it eẽ eqlis pape in ptãte.
Cvtꝝ ſingulariꝰ ſit a deo ptas pa/
pe q; aliꝗ alia. : vtꝝ ptãs pape ſit

vna uel plures. C 2:

ſpualis. ¶9: vtꝝ eiꝰptãs ſit ſił e᷑na⁊
tꝑal. ¶C 10 vtaꝝ ſit vtile ð tali ptãte dii
putare. Qõ pꝛia de W präte⸗
R ic ꝓceditur
Peimi Nidet᷑.n. ꝙ;
ſola ptãs pape nõ ſit imediatea
deo:qꝛ q nõ ſut eiuſdẽ rõnis vnũ nõ re/
ducit᷑ in alteꝑ.ſj ptãs pape ⁊ ptãs ſecu⸗
lariũ pꝛincipunõ ſũt eiuidẽ ronis: S vr
ꝙ vtraq; ſit imediate a deo:⁊ vna non

reducar᷑ ad aliã. Pꝛeterea ptãs imꝑi

aliſimediate ẽ a deo:qꝛ ſicut dr̃.xxiij.q
iiij.c.qſitũ.A deo ↄceſſa eſt ptãs imꝑia
lis:⁊ ꝓpt᷑ vidictã noxioꝝ gladiꝰfuit per
miſſus.S vr̃ ꝙ talis ptãs nõ ſit a papa
nec ab hoĩe:⁊ ꝑ ↄſequs ĩmediate'a deo
¶Pꝛeterea q diſtincta ſũt in ſe ⁊ ad di
ſtinctos fines oꝛdinãt᷑ vnũ nõ ẽ ab alt᷑o
immo ĩmediate reducũt᷑ ad aliud tertiũ

ſed poteſtas ſpualis ⁊ ꝑtãs ſecular ſũt

diſtincte in ſe ⁊ oꝛdinãt᷑ ad diſtinctos fi
nes. Sicut bẽt᷑.x.di.c.ꝗqm idẽ.⁊. b. di.
duo ꝗgppe.ã iſte due ptàtes ſũt imedia/

tea deo. ¶ Pꝛets ptãs epoꝝ dr oꝛdina

jre vtꝝ ſit ſił ſacer
talis ⁊ regalis: ¶ S: vtꝝ ſit ſił tꝑalis

ria. g imedigteẽ a vo ⁊ñ a puapa ¶ S.
qð ñ pᷣt auferri ab boĩe imediate ẽ᷑ a ðo
ſʒ ptaſepoꝝñ põt auferri ab eis ꝑ papã
nec ꝑ aliquẽ hoiez.G meciste eſt a deo.
„A1 P Eꝗqꝛ ſicut ẽ i coꝛge
B 1 Otrarim nali ita debz eein
coꝛꝑe myſtico.ſj ita ẽ i coꝛpe nãli:ꝙ oia
mẽbꝛa recipiut iſiuẽtiã abvno.ſ.a coꝛde
Eita erit ĩ coꝛꝑe myſtico ꝙ ſibirecipiẽt i
fluẽtia a ſũmo põtifice ⁊ ſic ſolu ſua ptãſ
imediate a deo ⁊ niła alia. Rñnder᷑
do ꝙ dimiſſis opinionibꝰ ad qõnè ſicꝑu
to ce rñdẽdu loquẽedo de ptãte iuriſdi
ctõis tꝑał⁊ ſpu al.dicere poſſumꝰ ꝙ tał
ptãſẽ triplex.ſ.imediata: vriuata⁊ i mi
ſteriuũ data. C P: mõ ptas iuriſdictõig
oĩiuz ſpualiũ ⁊ tꝑaliũ ẽ ſolũ i papa C 2.
mnõ ẽ ioibꝰep̃is ⁊ pᷣlatl.C 3:mõ ptãs iu
riſdictõis tpalłlẽ i oibꝰipatoꝛibꝰregibꝰ:⁊
vncipibꝰſcłlacibꝰ. ¶ ¶ Et dico ptãs iuriſ
dictois oĩuz ſpũaliuʒ ⁊ tꝑaliuʒ:qꝛ loquẽ
do de ptate ſpuᷣa li q;tũ ad ptãtẽ oꝛdis q
reſpicit coꝛpꝰ xpᷣi veꝝ:⁊ q ẽ reſpcũ ipſoꝝ
ſacroꝝ putoqꝙ tale ĩpapa iq; tũ ẽ epᷣſ.⁊
i oibꝰepᷣis ĩmediatea do.Cuiꝰ rõ ẽ ꝙ ta
lis ptàs nõ ↄuenit pape inq;tũ papa qꝛ
ſi aligs eligat᷑ ĩ papã nullũ oꝛdinẽ hnᷣs:
erit verꝰpapa ⁊ hẽbit oẽz ptãtes iuriſdi
ctiõis ĩ ſpnalibꝰ ⁊ tꝑalibꝰ:⁊ tñ nullã hẽ
bit ptãte; oꝛdis. Cõuenit g tał ptãs oꝛ
diniſpape inq;tũ ẽ ſacerdos ułepᷣs. Uñ
Saluatoꝛ Joh.xCxix.eq̃lit᷑ ⁊ imediate cõ/
ceſſit bac ptãteʒ petro⁊ alijs:q̊nꝑſonas
repñtauit epi:qꝛ ſicut ſolꝰipſe xpᷣs ſuit ĩ
ſtitutoꝛ ſacr̃oꝝ:ita ſolꝰ ipᷣe bãc ptãteʒ qᷓ
reſpicit ſacr̃a ⁊ coꝛpꝰ xpſj̊3Wi»-qeꝝ:bʒ imedia
te ↄ cedere.· Añ dr.xxj.di.c ĩ nouo teſtõ:
ꝙ ceteri apłi cũ eodẽ petro pari ↄſoꝛtio
honoꝛẽ ⁊ ptãteʒ acceperũt.Sʒ loquẽdo
ð pꝑtãte iuriſq ictõis tã ſpualiũ qᷓ; tpaliũ
ta łẽ ĩ papa ĩmediatę:qð ꝓbart᷑ triplicit:
Wp ſic auẽtas iuriſdictiõis nõo ↄcedit᷑
niſi ꝑ daues ecclie. ſed claues eccłie xpᷣs
ñ ↄceſſit niſi petro ſingłarit᷑ſicpʒ matt.
xvi. dabo tibiclaues regni celoꝝ Suꝑ q̊
bo diẽ gl. ꝙ xpᷣs ſolũvnũ vicariũ⁊ vnuᷣ
caput vult eè in eccłia:ad qð diuerſa mẽ

bꝛa recurrẽt ſi foꝛte ab inuicẽ diſſẽtiret.
C2 ·ſic:illeꝗ ñ dat aliꝗd ñ pᷣt auferre.ſj
ſi papa ñ daret ptãtẽ iuriſdictõis ſpua⸗
lii ⁊ tꝑalin epis ⁊ pᷣlat ñ pꝗſſʒ eoſ depoę
nẽ: ⁊ dca auẽte puare qð ẽ falſũ:qꝛ aliqũ
papa puat eoſ qaucte qn deponit:aliqn p
uat eoſ executõe auẽtatꝭ qñ ſuſpedit:po
teſtas g iuriſdictipis reſidet ſolu ipapa
¶ 3 ſic iillo reſidet imediate ptaſ iuriſ
dictois ſpualiũ ⁊ tꝑa liuũ:cuiauẽte ſit p
latoꝝeiectõ⁊ ↄfirmatõ:ij̊ aucte pape fit
pᷣlatoꝝ electõ ⁊ ↄſirmatõ.vñ i eis dr: da
mꝰ vob auẽtẽ admiſtradi ĩ ſpnalibꝰ⁊ tꝑa
libꝰ: talptãs imediate reſidet ſolũ ipa
pa. Q Sʒ ptas epoꝝ ⁊ pᷣlatoꝝ iuriſdicti
onis tꝑaliuũ ⁊ ſpualiũ ẽ deriuata ⁊ ñ ime
diata. criuata eniẽ ĩ eiſa xpᷣo mediate
papa.qð pʒ tali rõe:ſicut ſe bũt riuuli ad
tontẽ ⁊ radiq ad ſolẽ:rami ad arboꝛẽ.ſic
ſe bʒ ptãs epoꝝad ptãtẽpape.Mã ut di
i caplis Epbeñniↄſili: Quo młriradij
ſołſũt:ſʒ lumẽ vnu:⁊ rami arbormlii ſe
iz roburvnü.⁊ ſicut ð fote vno plimi ri⸗
uuli ðᷣ fluũt vnitas tñ vuat᷑ ioꝛigie.ſic ec
clia vnaẽ q imłtitudint᷑ latiꝰmire fecũ/
ditatl exteditur. ⁊ eat vnus ẽ cuiꝰa ſin
gułꝑs iſolidũ tenet᷑:j ↄſtat ꝙ aq̃ riuulo
rũ ñ e aq̃ fõt imediata ſʒ vriuata:vꝑtat
iurldictoiſepoꝝñ e imediata a xpo.ſ̊ de
riuata ĩ eis mediate papa.pʒ b et quẽt·
Cyrilli pr̃iarche alexãdrini ꝗ ſic ait ĩli.
theſauroꝝ:ſicut xpᷣs accepit a pre duca/
tũ ⁊ ſceptrũ eccłie gẽtiu ex iſrł egredies
ſuꝑ oeʒ pncipatũ ⁊ ptãtẽ ⁊ ſuꝑ oẽ quod⸗
cuũqʒvt ei genua cũcta curuẽt᷑.ſic petro ⁊
eiꝰſucceſſoꝛibꝰpleniſſimã ↄceſſit ptãtẽ ⁊
nlti alij q; petroqð ſumũ e ⁊ plenũ ſjſo
li ſibi cõmiſit totu. ¶ ¶ Sʒ ꝙ ptãs tꝑaliſ
ipatoꝝ regũ ⁊ alioꝝ pᷣncipũ ſclariũ ſit in

miſteriũ data a deo pape⁊ alijs pᷣlat ec

ckie ĩ ꝗb reſidet ptãs ſpualis:ꝓbat᷑ q;tũ
ad pñs qᷓ̃tuoꝛ rõnibꝰ.¶ P· ſic.illa ptãs
data ad miſteriũ alr̃iꝑ quã bʒ iſtitui re
głari ⁊ oꝛd iari:atʒ ofirinari:ſi bõa ſit:⁊

ꝑquã bet iudicari ⁊ Sdenari ſi nõ bõa ſit
iz tałẽ ptaſſclariipatoꝝ:reguũ ⁊ pncipuũ
qꝛ ꝑ ptatẽ pape bet iſtitui ⁊ regłari ⁊ oꝛ

—.ℳ qỹ fffff——

Ar.

diariſi bõa ẽ ⁊ ꝑ ſpfa bet odẽnari ⁊ iudi

tin? dedit ſilueſſ Sn ekellieedicolna-⸗
ð ſuũ e 5 reſtituere qð iiuſte 2 tyͤrani ꝙꝙ caracter impᷣſſio q ↄfert in oibꝰ oꝛdi

cari ſi boa no ſit. Stalł ptas ñ ẽ imediate
a do:ſij ẽ ĩ miſteriu ptãt ſpua ł data.vtꝝ

q; mebeũ ꝓbat᷑. Scribit᷑.n.xxij.di.c.i.;

Bs ſobe cuiuſſibz oꝛdis digitatẽ ⁊ gra
dꝰ iſtituere bʒ. ipſã vo ſolꝰ xps fidauit ⁊

ſupꝛa petra fidei mox naſcetis erexit ꝗ

btõ petro et᷑ne vite clauigero treſil⁊ ce
leſtj ipij iura cõmiſitqꝙ vᷣo heat oẽʒ pta
tẽ ſcłare iudicar̃ ⁊ ðponeĩr ſi ñ boa ſit pʒ
xv.q.vi.c.aliꝰ vbi dr ꝙ zacharias roma
inpstifex regẽ frãcoꝝn tã ꝓſuis ĩigtati
ba q; ẽt ꝓ eo ꝙ tate ptati erat iutiła res
opoſuit ⁊ pypinu preʒ caꝛoli ĩpator loco
eiꝰ ĩſtituit. ¶ ¶ 2?tic:illa ptaſẽ ĩ miſteriu
data alti cui iuramẽtu fidelitat pᷣſtat ⁊
ab eo cosſcit oẽ qð bʒ.ſʒoĩs ptãi ſcłariũ
pncipu ipatoꝝ ⁊ alioꝝe tal.dr.n.lxiij.d.
c.tibi dño:ꝙ ipatoꝛ iurat ſũmo pontiſici
nuq;ᷓ mãdatu pᷣtcrire ⁊ ſibi ĩ oĩbꝰ fiqelitaꝗ
te Ppuare:g tałptãas ẽ ſibi ſolũ in miſteriũ
data.⁊ ſi iueniat qñzʒ alis iarozes de⸗
ic

diſſe aliq tpalia iu miſ potificil

re qo ſun
ce ablatu ẽ. Eoð mõ ſi legat᷑ qnq; alis
ſũmos potiſices dar̃ bõa tꝑalia ipꝑatoꝛi
bꝰ⁊ regibꝰpᷣ ñ e ĩtelligẽdu eos facẽ ĩ diu

recognitõ eʒ;:ſj magl ĩ pac ecclłaſtice ↄſer

ugtionẽ:qꝛ fuũ deiñ oʒ litigar̃ ſʒ maſue
tũ eẽ ad oẽs ¶ 3:ſiculla ptas ẽ i miſte

riũ data altiq ẽ ſłolegata riſpcũ eiꝰ.ſʒ oiſ

ptãs iĩpatoꝝ ⁊ reguʒ ẽ idelegata reſpcũ
ptãtpape.Hã ut dĩ xi.q.i.c.ꝗcũq; liteʒ
bñs: cuilibʒ licitũ ẽ ſacroſcẽ ſedis atiſtit
iudiciũ eligere: os ptãs ſcłar ẽĩ miſte

—

riũ data ptaãti ſpuaii.¶ A:ſic ilia ptãs ẽ

i miſteriu data altiꝗ ẽ reſtrigẽda: ãpliꝗ

dqa:⁊ executõi madada ad ĩꝑiu illiꝰ cui ẽ
i miniſteriu data ſʒ talłẽ oĩs ptaãs ſcłarj.
Dicit eni Bern. ad eugeniũ papã ſuꝑil-
lo vᷣbo: Ecce glad ij duo hic. Quid vᷣnuo
vſurpar̃ gladiũ tẽtaſquẽ ſeł iuſſus es re
pon ere i vaginã:⁊ loꝗt᷑ ð gladio tꝑali.⁊

ibᷣdit.ꝗ tñ gladiutun eẽ negauit ñ ſat vr

mihi attẽd ẽ ᷣbuũ dñi dicẽt ſic:Cõuerte

pꝛima II

gladiũ tuũ i vaginã.tuꝰs gladiꝰ euaginã
daẽe ad tuũ ĩꝑiũ:alioꝗn ſi nlło mõ ad teꝑ
tinere dicetſaplis ecce duo gladij h:ñ
rñdifſ xpᷣs ſat ẽ ſj vneſt.ptãs iuriſdi
ctiõis ſpualiũ ⁊ tꝑalin imediata ẽ ĩ ſolo
papa.drinata vᷣo ẽ i oibꝰepiſ ⁊ plat:ſj ĩ
oĩbꝰſcłaribꝰ⁊ pᷣncipibꝰẽ i miſterin data.
⁊ iſta ẽ ↄclo quãnuũcad pñs teneo ðᷣ qoe

Ad pꝛimũ*nsnr eihae
4 eb lHUcteꝑhnoõ ſint eiuſdẽ
rõnis ſᷣm rõnc ſpecificã:ſut tñ eiuſdẽ ra
tiõis 'ᷣm rõnẽ anologã.⁊ boc ſufficit ut
vna reducat᷑ i aliã oꝛdie qda. ¶. Ad
Edð ven ẽ ptãtẽ iĩꝑialẽ eẽa deo:qꝛ nõ
ẽ a papaut ẽ hõſ̊ ẽ a papa ut gerit vice
xpᷣi tra ꝗ fuit verꝰ deꝰ verꝰ hõ.¶LAd
Zjn ẽ do pdicte ptates ſũt diſtincteqꝛ
nõ ↄuẽiut vni eodẽ mõ:qꝛ ptãs iuriſdi-
ctioiſſpaliũ ↄuenit pape 'm imediatã
inſtitutionẽ ⁊ executõnẽ:ſʒ ptãs iuriidi
ctiõis tꝑaliũ ↄuenit ſibi ᷣm ĩſtitutione
⁊? auẽtẽ:mõ tñ ſᷣm ĩmediatã executionẽ:

ſic ↄſtã niſi foꝛte ĩ ꝗbuſdã caſibꝰꝗ notat᷑ ex ꝗ fi.

ſint legi.c ꝑ venerabile.¶C.a Ad 4 ed:

nibꝰ:uł caracter ꝑfectio q ↄfert᷑ iĩ oꝛdie
epᷣali talis ptãs ſiue reſpiciat caracterꝭ
impᷣſſionè ſiue caracteris ꝑfectionẽ non
pot auferri ꝑ papã qꝛ nõ ↄfert ab eo. ſj
oĩs ptãs iuriſdictionis pot auſerri ſicut
5ͤ dictũ ẽ. ułꝑ depoſitionẽ uł ꝑ ſuſpeſioʒ
Blecudu eaer
EESSELeniq ptas cu
iiuſlibet pape nõ ſit a deo:qꝛ deip
fecta ſunt oꝑa. Si goĩs ptãs pope ſit a
deo:oĩs talis ptãs erit ꝑfectacuiꝰ õrin
videmꝰ ad ſenſũ. ¶ Pꝛeta illoꝝ ptas ẽ
deo ꝗ vocãt᷑ a deo taq; garõ:qꝛ dicete
apło. Muliꝰ debet ſibi aſſumere bonoꝛzẽ

põtiſficatꝰ niſi gvocat᷑ a deo tãqʒ aaro.

Sʒ multi pape nõ vocãt᷑ a deo ſ̊ mag
iduſtria ⁊ ſagacitate hoſuʒ.õptãs taliũ
nołrit a deo . Pꝛeta illiꝰ ptãs nõ eſta
deo cuiꝰ vſus eõ5 deu. ̊ miti pape vtüt
ptate papali 7 den ⁊ cepta ⁊ madata
eius: ergo taliũ poteſtòs hon eſt a deo

Ar. H Que

n arrariifapls ad Roma.
In Otran inm xiij.vbi ait ꝙ non
eſt ptãs niſi a deo:⁊ qꝛ q a deo ſũt oꝛdi⸗
nata ſut. Cõcludit ibi ꝙ ꝗptãti reſiſtit
diuine oꝛqinationi reſiſtit. 8 .—
.: P. do ꝙ in quolibʒ pᷣn
KRñdetur in aualib⸗ ptã

te tria poſſumꝰ ↄſiderare ſm ꝗ ois talis

pncipatus ⁊ oĩs talis ptãſ eſt a deo.Et
tria alia poſſumꝰ ↄſiderare ſᷣm q̃ pꝛinci
patus ⁊ ptãs nõ eſt a deo ſʒ potiꝰa mali
tia ⁊ pꝛauitate hoiuʒ. Eſt nãq; deus cã
cuiuſiibet rei hñtis entitatẽ ⁊ bonitatẽ

in triplici genere. efficiẽtis:foꝛmalis et

finalis:ut dicit cõmentatoꝛ. x methba.
Dicemꝰ i ꝙ oĩs pncipatꝰ ⁊ ois ptãs ẽ
a deo efficient rõne eiꝰ deriuatiois foꝛ-
maliter rõne eiꝰ oꝛdinatiõis ⁊ finaliter
rõne eiꝰreductiõis. C Eſt eni in puci⸗
patibꝰ⁊ ptãtibꝰ ſicut i alijs rebꝰ.Sicut
oia entia cauſant᷑ et deriuant᷑ ab vna
ente.⁊ ſicut oẽs ſᷣſtatie deriuãt᷑ ab vno
ſba.ita ois pᷣncipatꝰ deriuat᷑ cauſaliter
ab vno pncipe.talis aũt pnceps deꝰeſt

Pꝓpter qð ſicut oẽs riuuli deriuant᷑ a fon

te. ſic ois ptãs deriuat᷑ a fõte pᷣmo ꝗ eſt
dex in cuiꝰ femoꝛe ſcriptũ eſt: Rex ĩegu
⁊ dñs dñantiũ.vnde ſcribi᷑ Sap.vjiSa
ta eſt nobis ptãs a deo ⁊ virt ab altiſſi/
mo q interrogat oꝑa nr̃a. Eſt ptãs a
deo effectiue rõne eiꝰ deriuatiõis. 2.·
eſt a deo foꝛmalit᷑ rõne eiꝰ oꝛdinatiõis.

Mã in quolibʒ pᷣncipatu eſt oꝛdo quidã

ſupꝑioꝛis ad in ferioꝛẽ ⁊ inferioꝛis ad ſu
perioꝛcẽ.Et q;tumcũq; ſuꝑioꝛes vł infe
rioꝛes ſint mali Jpſe tñ oꝛdo de ſe hẽt
rõnes boni:qꝛ etia ipſa mala bñ oꝛdina
ta ⁊ ſuo loco poſita laudabilioꝛa ſunt ⁊
eminẽtius cõmendant bona ⁊ ſemꝑ ex
tali oꝛdine ↄſurgit aliqð bonũ ppterqð
etiã ex pncipatu maloꝝrõne oꝛdinis ⁊
rõne diuine oꝛdinatiõis inſurgit aliqð
bonu. VUñ dicit Augj. ⁊ habet᷑ in glo. qꝙ;
ptateʒ a deo diabolo datã. Job ꝓbatꝰ
ſt ut iuſt? appareret. Et Petr?tẽtatꝰeſt
ne de ſe pᷣſumeret ⁊ Paulꝰ colafiʒatꝰ eſt

pᷣlationẽ pꝛaue a

ſttio n

ne ſe extolleret:⁊ iudas dãnatꝰ ut ſe ſu⸗

ſpẽderet. Eſt ẽ ois ptãs ædeo ſecundo

vꝛmgaliter rõne eius oꝛdinationis.
Z3:eſta deo finalit᷑ rõne eiꝰreductio/
nis. MHã q;diu ſumꝰin hoc mũdo ſumꝰin

via ⁊ ſumꝰin quodã bello. In bello autẽ

neceſſario ſũt aliʒ pᷣncipates ⁊ aliꝗ ſub
buiẽt. ⁊ iõ qdiu ſumꝰbells toꝛes ⁊ iſu
mus in exercitu tdiu angeli dñabunt
angelis ⁊ boĩies boĩbꝰ:qꝛ tota eccla mi
litar ẽ terribit ut caſtroꝝ acies oꝛdina
ta. Sʒ cũ ꝑuenerimꝰad deũ tãq; ad tᷣmi
nũ ⁊ finẽ felicitat nr̃e: nõ erimꝰ ampli⸗

bellatoꝛes:nec erit ãpliꝰneceſſaria dña

tio ułpᷣlatio. AVñ dfr.ad Cboꝛin.xv. q;
cũ ipſe filiꝰtradiderit regnũᷣ.i.ſuos ele-⸗
ctos deo pr̃i tic erit finis.qꝛ tũc euacua
tus erit ois pncipatꝰ ⁊ oĩs ptãs:ut glo.

ibi dicit: Ois ptãs ẽ a deo finalit᷑ rõne

eiꝰreductionis. ¶ Poſſumꝰaut tria alia

ↄſiderare in pᷣncipstu ⁊ ĩ ptãte ſᷣm q ta

lis ptãs nõ ẽ a deo. ¶ Pꝛimo ipſiꝰpnci

patus pꝛaus adeptionẽ. C ꝛ: eiꝰ pꝛauſi

executionẽ. ¶ Et 3tciꝰ pꝛauã intentio
nẽ. Sũut eni aliꝗ Ai ſu pncipatũ ⁊ ipſaʒ
1

piſcunt᷑:qꝛ uel ꝑ ſymo
niã uel ꝑ minas. In quoꝝ pſona dicit ꝓ

pheta: In foꝛtitudinenr̃a ſůpſimꝰnobiiſ
coꝛnua. ¶ Alig vᷣo ſut ꝗ pncipatũ ⁊ pᷣla

tionẽ adeptã pꝛaue exequunt᷑ ꝗ nõ vtũt᷑
pncipatu ⁊ tali pᷣlatione ad vindictam
malefactoꝝ ⁊ laudẽ bonoꝝ:ſj potiꝰecõ⸗
trario. In quoꝝ ꝑſona dicit ꝓpbeta: Re
gnauerũt nõ ex me: ⁊ pncipes aſtiterũt
7 nõ cognoui eos C Sed ⁊ alig 3 mõ
ſũt ꝗ in pncipatu ⁊ pᷣlatiõe adepta pꝛa-
uã intentionẽ hñt:qꝛ ⁊ ſiq̃ bona faciunt

pꝛaua intẽtione illa agũt:ut ꝓpt ſue glie

famationẽ magis q; ꝓpf iuſticic obſer-
uationè ⁊ q exteriꝰdemõſtrãti interius
nõ hñt. Oe ꝗbꝰ dicebat Job.xxxiiq.Re
gnar̃ facit boiej bypocritã ꝑꝑ pctã ppli
¶ Igit᷑ pncipatꝰ ⁊ ptãs nõ eſt a deo ra
tionepꝛaue adeptiõis:nec etiã a deo ra
tione pꝛaue executiõis:nec ſilr eſt a deo
rõne pꝛaue intẽtionis niſi ꝑmiſſiuc AUñ

— — — — — — — — —

—
—

dicit Greg ⁊ bẽt ĩ glo potẽtiã pᷣnci
patꝰ? ⁊ ptaã

dat teE der tribuit. elationẽ vo po
tẽtie malitia nr̃a iuẽit.et ſubdit:tumo

ris nãq; elatio nõ oꝛdo ptãt ĩ crimie ẽ

Ad paimũaddoig,

ate a deo facta pfecta ſumt:ſ in

opib⸗ ꝗᷓ fit a deo mediãte cre Rura po

teſt defectus ⁊ imꝑfectio eſſe rone actio
nis creature ꝗ defectibilis ẽ. & Ad 20

eſt doð: ꝙ glo. ibi dicit illum vocari a deo
queʒ elegit᷑ coĩtas eccłie.Ael ille vocat᷑

a deo nõ ꝙ vox diuina ſꝑ ibi audiat᷑: ſed
ab illis ꝗ boni ſũt tan q; ſi deꝰ diceret:
Aeni qꝛ dignꝰes.uel vocat᷑ ꝗs a deo eo

ipſo ꝙ vocat᷑ voce eligẽtiũ ꝗ a deo oꝛdi
nati ſut C Ad qꝭ patet ſolutio qꝛ lʒ po
teſtas boni põtific ⁊ mali ſit a deo:abu

ſus tñ talis ptãtis a deo nõ eſt.

ſic ꝓcedit᷑. DNi

pape nõ ſit maioꝛ oĩ alia:qꝛ moyſeſfuit

maioꝛ aaron in ptãte:eo ꝙ ptãte ipſius
moyſi:aaron in ſacerdotẽ electꝰ ẽ. Jur
illud Exo.xxviij. Applica q tibi aarõ
fratrẽ tuũ cu filijs ſuis ut ſacerdotio fũ

gant᷑ mibi. Sʒ moyſes ꝗ fuit ductoꝛ po

puli iſraclitici videt᷑ reᷣſentare imꝑato
reð:ut Augꝰ vr dicere.Aaron ðvo gfuit
ſũmꝰ põtifet repñtauit papã:vr s ꝙ po

teſtas imꝑatoꝛis ſit maioꝛ ptate pape.
¶ Pꝛefa dãs tributũ minoꝛ eſt recipi-

ente tributũ:ſicut dãs decimas minoꝛ
ẽ decimã recipiẽte:ut dicit apls ad HNe
bꝛe. viij. Sʒ papa dat tributu imꝑatoꝛi
ſicut bẽt.xi.q.i.c ſi tributũ.vbi papa di

cit qꝙ ſi tributũ petit imꝑatoꝛ no nega⸗/

mꝛ.S minoꝛ ẽ papa in ptãte qᷓ; imꝑatoꝛ
¶Pꝛeterea illiꝰ ptãs nõ ẽ vniuerſalit

„ * 7 — ——

maioꝛ oĩalia: ad cuiꝰ iudiciu nõ defert
oĩs appellatio:ſj a ſnia lata ab imꝑato

re uei iudice ſeculari nõ defert᷑ appella-
tio ad papã.ſicut patet ex᷑ de appel. c.ſi
duobus. videtur ꝙ poteſtas pape nõ
ſit vniuerſaliter maioꝛ omni alia.

An arrariß; eſt: qꝛ ptãs illius
In „₰ tran eſt maioꝛ oĩ alia:

qui põt ola indicare ⁊ ipſe a nullo iudi/
cat᷑:ſjpapa cuiꝰptãs ſpuũalis ẽ põt oĩa
iudicare ⁊ a nemine iudicari: Jur illud
apłi.ad Choꝛl.ij. Spualis ho oĩa iudi
cat ⁊ ipſe a nemine iudicatur.ergo ſua
poteſtas maioꝛ eſt omni alis.
KRKñnd eturicendis æ triplici
l EEEEUImaiozitate ptãs pa
pe ẽ maioꝛ oĩ alia. pᷣ maioꝛitate di-
gnitat. C 2? maioꝛitate cauſalitatis.
S 3 maioꝛitate auctoꝛitatis.
EOignitatequidẽ maioꝛ ẽ ptãs pape

oꝛ alia:qꝛ ſicut dicit btũs Ambꝛo.⁊ po

nit᷑. xcvj.di.c.duo ſũt ꝗppe.auꝝ nõ tam
Hcioſiꝰ plũbo qᷓ; regia ptate altioꝛ ẽ oꝛ-
do ſacerdotalis.videmꝰ.n.colla regũ et

pncipũ ſubmitti genibꝰ ſacerdotũ ⁊ ab
eis bñdici ⁊ iniũgi. Et ᷣm aplłm ad Me

bꝛe. vij: Abſq; nulla cõtradictione veꝝ
eſt ꝙ ſꝑ qui minoꝛ eſt a maioꝛi bñdicit.
Patet hoc etiã ꝑ Nugo.de ſcõ Victoꝛe
in li. de ſacra ment i ſcvᷣa ꝑte: vbi diſtin
guit duplicẽ vitã:ſpũalẽ ⁊ eoꝛꝑaleʒ.du⸗
plice ppłm laicoꝝ ⁊ clericoꝝ. Ouobõa
ſpualia ⁊ tꝑalia. Et duplicè pt ãte:ſpua
lem ⁊ ſecularẽ. Et poſtea ſubdit ꝙ q;tũ
vita ſpualis dignioꝛ eſt qᷓ; terrena:⁊ ſpi
ritꝰ q́; coꝛpꝰ:tm ſpũlis ptãs terrenã po
teſtatẽ ⁊ ſecularẽ ⁊ bonoꝛe ⁊ dignitate
pᷣcedit. ¶ 2· ptãs pape eſt maioꝛ omni
alia maioꝛitate cauſalitat :ꝗa eius po
teſtas cauſat oẽm aliã ptãtẽ ecaminan
do:ↄfirmãdo ⁊ iudicando. Vñ dr̃.xxii.
di. c.j. ꝙ cuiuſſibʒ oꝛdiniſ dignitatẽ ⁊ ptã

tẽ romanꝰ põtifex bʒ ĩſtituere ⁊ ↄfirma/

re.Eiꝰ vᷣ o ptãtem ſolꝰ xpᷣs fuũdauit ⁊ cõ
firmauit.nulliꝰnãq; ptat electio tꝑalis
uel ſpuglis ẽ ipſa ↄfirmatio niſi ſolũ el
ctio ipſiꝰpape ułv auctoꝛitate eiꝰ C 3.
ptãſ pape ẽ maioꝛ oĩ alia maioꝛitate au
ctoꝛitatis:qꝛ nulliꝰimꝑatoꝛis regl uł al
terius leges ſeu ſtatuta alicuiꝰ roboꝛis
uel firmitatis eẽ cenſent᷑ niſi q̃tenꝰſut ꝑ
auctoꝛitatẽ pape ↄfirmate ⁊ appꝛobatẽ
ut dicit Aug. ⁊ ponit᷑ix.di.c.i.qꝙ qcũ q;
legibꝰimꝑatoꝝq ꝓ dei voluntate ſerũt᷑
obtẽperare nõ vult acꝗrit grãde ꝑiculũ.

Ar.

Quicũq; aũt legibꝰ impatoꝝ que cõtra
dei volutatẽ ferunt᷑ obtẽp erare nõ vult
acgrit grade pmiu. Eſt naq; tãta aucto
ritas ecclie ⁊ romani põtiſicł: vt Augꝰ
dicat otra eplaʒ füdamẽti ego nõ crede
rem euangelio ſi non crederem eccleſie.
AG Paumus eſt do: qꝙ moyſes
e Wrepntabat xpm cu
ius vicẽ papa gerit in terris. Vñ dictuʒ
eſt moyſi .
tabo eis ð medio fratru ſuoꝝ ſimilẽ tui.
Silr Aaron xpᷣm repñtabat:qꝛ vt alle-
gatũ ẽ Exo.rxxviij.Applica tibi Aaron
cu filijs ſuis vt ſacerdotio fungit᷑ mihi
Supꝑp quo verbo dicit glo·. ꝙ ſicut taber
naculu cũ oꝛnatibꝰ ⁊ vaſis ſuis ſignifi-/
cabat eccleſis pulchꝛã virtutũ ⁊ plonaꝝ
variet ate diſtinctã.ita Aaron ſùmꝰ ſa⸗/

cerdos tabernaculi:xpᷣm verũ pontificẽ

ſignificabat ꝗ ſemetipſũ ꝓ nobis obtu⸗

lit in cruce.Alit᷑ tñ moyſes ⁊ alitK aaron

xpᷣm ſigniſicabat: qꝛ moyſes ſigniſica-
bat xpᷣm ut legiſſatoꝛ: Aarõ vᷣo vt ſum
mus ſacerdos:⁊ chus cuiꝰvicẽ papa ge
rit fuit legiſiatoꝛ: Ju illud Iſa. Oñs le
gifer nr dñs iuſtus nr̃.Et fuit ſacerdos

iuxta illud p̃s. Tu es ſacerdos in et᷑nuũ:

vm oꝛdine melchi ſedech. Per boc q;
Aarõ ⁊ filij eiꝰ applicati ſut Moyſi ut
ſa cerdotio dei fungerent᷑:ſignificatũ eſt

ꝙ oẽs pᷣſules ⁊ doctoꝛes ꝗ ad paſtoꝛa/

le ⁊ ſacerdotale officiuũ aſſumũt᷑ tãto ſtu
dio ⁊ amoꝛe debẽt legi dei adherere:ut
germana cognatione videant᷑ oiugi.ſi-
cut glo. ibidẽ dicit. Dato ᷣ ptaãs moy
ſi fuerit maioꝛ ptãte aarõ: qꝛ poteſtas
moyli fuit imꝑialis in legiſiatiõe:⁊ fuit
ſacerdotalis in votoꝝ ppłi oblatiõe:qꝛ
ſicut dicit glo. ſuꝑ illo verbo pᷣs. Moy⸗
ſes ⁊ Aaro in ſacerdotibꝰ eiꝰ. Moyſes
ſacerdos fuit nõ hoſtias ſj vota ppli of
ferẽsdeo.ꝑ hoc nõ excludit᷑ quin pote/
ſtas pape ſit maioꝛ oĩ alia:cũ ipſe gerat
vicẽ xpᷣi:cuiꝰptãs ſignata ẽ ꝑ moyſen et
aaron:vt dictũ eſt. CAd 2E di ꝙ pa
pa nõ ſoluit tributũ imꝑatoꝛi ĩ recogni
tione dñij: ſʒ ſolũ ꝓpace ⁊ gete eccleſie

Queſtio

Heutro.xviij. Pꝛophetã ſuſci⸗

IIII
ſeruãda quã ipſe imꝑatoꝛ tenet᷑ tueri et
ↄbuare ſiẽ habet᷑.xxiij.q vit.c.tributũ j
oꝛe piſcis. Mec de oibꝰ ſoluit᷑ tributum
imꝑatoꝛi:qꝛ nõ de oblatiõibꝰ? pinitijs
Hſolũ de exterioꝛibꝰ bonis ꝑ pncipes
ſeculares eccleſie cõceſſis.¶Ad 3eſt
dð ꝙ gopellatio ſnt poſita ꝓ cauſis mi⸗/
nimis ⁊t ꝓ leuibꝰ qõnibꝰ ad papã nõ eſt
deferẽda.ſicut dr ex de appel.Gʒ ꝓ cãis

arduis 82 grauibꝰqõnibꝰ ois appella-
deferri ad papãâa ꝛ. xj. .i. c. qui⸗
cilq; litẽ bñs. Cuilibet licitũ ẽ ſacroſan

tio põt de
cte ſedis antiſtitis iudicium Soe⸗ 8
SS P1âà5. ſic peedi

glibet eps ſit ẽtlis pape in po/

tentia:qꝛ vnꝰ frat᷑ nõ ẽ maioꝛ glio:ſʒ pa

pa appellat oẽs epos frẽs.ẽ oẽs epi eq̃/
les ſut bape in potentia. ¶ Pꝛeta fᷣm
aplin ad Hebꝛe.vij. Abſq; vlla dictio

ne veꝝẽqꝙ ſp ꝗ mioꝛ ẽ a maioꝛe bñdicit᷑

Sʒ papa bndicit᷑ ⁊ ↄſecrat᷑ ab Hoſtieſi:
vr ꝙ nõ ſolũ Hoſtiẽſis ſit eqlis ſʒ etiã
glibet epus ſit maioꝛ ĩ ptãte.Pꝛeta

ille ẽ maioꝛ alio in ptãte ꝗ põt in aliqu?

effectũ in que nõ pot aliꝰſʒ imꝑa toꝛ in

multos effectꝰ pot in quos papanõ põt
nt leges cõdere ꝗbꝰ ipſe papa vtit᷑:⁊ iu

dicia ſeculsria exercere.g iinꝑatoꝛ ma-
ig: eſ pap in boreſare. ſicht gici
Anr 1p 1 eſt. qꝛ ſicut dicit
omeł.ð pẽthe. Eccłia maioꝛ ẽ celo:an
geł⁊ oi creatura.Sptãs pape ꝗqẽ caput
eccłie maꝛoꝛ ẽ oĩ alis:⁊ nulla Ss D
* ½ε do ce ptaͤſẽ duplex.
Ki idetun vna oꝛdis: ⁊alis iu/
riſdictõig. Loqndo & o ptate oꝛdis oes
epᷣi ſut eqles pape i tłi ptãte.cuiꝰ rõ du⸗

plex cẽ. ptał: ois ptãs oꝛdis ul reſpiẽ

caracter ipꝛeſſionẽ uł reſpicit caracter
ꝑfectõeʒ. nã caracter ipᷣſſio fit ĩ ſeptẽ oꝛ

dibꝰ:qꝛ iqlibʒ oꝛdie ipmit᷑ caract᷑.i epõa

tu vᷣo k ñ ĩipmat᷑ caract᷑:pficit᷑ tñ caract᷑

is ipſſus ut ꝑ talẽ pfectionẽ poſſit ẽs q

Eꝑfectꝰ? ſacerdos ſibi ſiłs gnare: ſʒ oẽs
epibñt caracter impſſionẽ ⁊ caracter

— 2 — — — — — — — ———, L. —

— — — „ —

, ☛ = — — — G — — z—TC-æñjh ——

—=⸗, —

—. — —

—

I
ie
tü;
umn
tis
66

mi⸗
dc
ciss
ce⸗
ui⸗

Nſon

ct

8*„

pfectionẽ. oẽs ep̃i ſũt eqles ꝑape ĩ ptã

te oꝛdinis. C 2·? ro eſt talis:oes apłiſi⸗

mul cũ Petro eqliter receperũt prãtem
oꝛdinis a xpo. Joh.xx.qñ dictuʒ eſt eis.
Accipite ſppũʒ ſcem quoꝝ reiſerit pecca
ta remittunt eis.nec talis poteſtas oꝛ⸗
dinis ſingulariꝰ ſuit data petro q;ᷓ alis

diſcipulis:qꝛ nõ ẽ dict ſibi: accipiss G
accipite. Soperſonas aplłoꝝ repñtant

epᷣi ſicut papa gerit vicey beati hᷣetri g
oẽs ep̃i equales ſũt pape in ptãte oꝛdi/
nis ſicut oẽs apli eqles fuerũt petro in
pᷣdctã ptãtꝭ Vñ dr.xxi.di.c.ĩ nouo teſta
mẽto:ꝙ ceteri aplłi cũ eodeʒ petro pari
ↄſoꝛtio honoꝛt᷑ ⁊ ptatey acceperutl:qð e
verũ q;3tum ad odinẽ ⁊ rõne ↄſecratio⸗
nis:nò rõne adminiſtrationis: vt gloſa
toꝛ notat ſuꝑ dicto verbo. Sʒ ſiloqᷓ
mur de ptãte iuriſdictiois ſiue accipiat
talis ptas iuriſdictiõis i ſpualibꝰ:ſiue in
tꝑalibus nullus ẽ eqlis pape in tali ptã
te:qꝛ oẽs alij epᷣi vocati ſũt in partẽ ſol-

licitudinis ⁊ adminiſtratiõis. Solꝰ aut

papa bʒ adminiſtrationẽ vniuerſalẽ in
toto oꝛbe. vñ dicit Chꝛy ſoꝰ. in omel.ſuꝑ
Job. ꝙ vpCᷣs Jacobu localit᷑ in vno loco

platu determiauit: ſʒ petrũ toti? oꝛbis
oꝛdinauit mgrm ⁊ doctoꝛe.Et ideʒ ſuꝑ
acti.aploꝝ dicit ꝙ petrus a filio ſuꝑ oes
filij ptãtem accepit.nõ vt moyſes in ge
te vna vel in vnoppło ſʒ ivniuerſo oꝛbe
rraꝝ.Si vᷣ loꝗ mur de ptãte iuriſdictio

nis tꝑalis ſiłr nulꝑ ẽ eq̃lis ſibi ĩ tali ptã

te q;tum ul imediatã aucteʒ ⁊ vniuer ſa
lẽ iuriſdictionẽ:lj q;ʒtũ adimediatã exe

cutionẽ ⁊ adminiſtratione iꝑatoꝛ⁊ ali
reges ⁊ pncipes poſſint eẽ maioꝛes eo.

ℳ*

11 5 do eßos eẽ fra
AG Peimu tres pape quatnoꝛ

modis intelligi põt.P: nature ↄfoꝛ

mitate:⁊ ſic veruʒ ẽ ꝙ nõ ſolũ papa:veꝝ

etiã ipſe xpᷣs ꝗ fuit deus ⁊ hõ nõ ↄfundi
oẽs hoies fres vocare dicẽs: nomẽ tuũ
nüciaho fratribꝰ meis. C2·meriti eq̃li
tate ⁊ ſimilit᷑ ſic veꝝ eſt qꝛ ſicut nõ dero/
gat᷑ pᷣſulatui bti petri dicere aliquẽ mar

piꝛima

IIII

tyrẽ uel ↄfeſſoꝛẽ fuiſſe ſibi ſratrẽ uel eꝗ/
le in merito:ſic nõ derogat᷑ pape dicere
oẽs epos in boc eſſe eis fres ſibi eqles-
Vñ dr.ij q.vij.c.puto.ꝙ ſm e ulla ſuicõ⸗
tumelia cypanꝰeps apłopetro cõparat᷑
;tũ attinetad martyrij coꝛona:quia⁊
ſi diſtat cathedraꝝgra vna eitñ martiꝝ
glia. 3 65t intelligi oꝛdinis dignita
te.⁊ ſic eodẽ mõ veꝝe ꝙ ſicut apli ſimul
cũ petrotanq; frẽs ⁊ eqles pari ↄſoꝛtio
bñt honoꝛẽ ⁊ hac dignitate oꝛdmis re-
ceperũt a xpᷣo.ſic oẽs epᷣi ſunt fres ⁊ eq
les pape in talidignitate. ¶ Apõt itel
ligi iuriſdictionis paritate ut ꝙ epi ſint
fres ⁊ pares ipſi pape in ptãte mriſdi/
ctiõis:⁊ ſic nõẽ veru epᷣos ee fres pape
imo ipſe eſt pater ⁊ caput ipſoꝝſicut xpjs
in boc fuit pat᷑ ⁊ caput ipſoꝝaploꝝ. VUt
dicit Cynllꝰ m libꝛo theſauroꝝꝙ apli in
euãgelijs ⁊ epłis affimauerũut in oĩ do
trina petrũ eẽ loco dñi⁊ eiꝰeccłie negt.
mẽ tenere dantes eidẽ locũ in oĩ caplo
⁊ ſynagoga in ol electiõe ⁊ ↄfirmatiõe.
Cui.i.petro oes iure diuino capat iĩicli-⸗
nãt.⁊ pmates mudi tanq; ipſi dño ieſu
obedint. ¶ Ad ⁊ꝛ“ eſt dd ꝙ in ptãte oꝛ
dinis nõ eſt inconueniẽs Noſtienſem ⁊
alioſepᷣos eſſe maioꝛes pape:qꝛ ſialiꝗs
dyaconꝰeligat ipapã ſimplex ſacerdos
erit maioꝛ eo q;tuʒ ad caracteris ſacer
dotalis impꝛeſſione):⁊ ſimplex epᷣs erit
maioꝛ q;tum ad caracteris ꝑfectioneʒ
qꝛ totũ ↄtingit:qꝛ talis pts oꝛdinis nõ
cõpetit pape niſi inquantũ eſt ſacerdos
uel epᷣs aut in aliquo oꝛdineoꝛdinatus.
vñ poterit eſſever p apa babes plenã ad
miniſtrationẽ ⁊ iuriſdictionẽ m tota ec
cleſia ⁊ tñ carebit oĩ ptaàre oꝛdinis:qꝛ ſi
eſt dyaconꝰcarebit ptäte ſacerdotali et
epᷣali niſioſecret᷑. ¶ Ad ꝭ'e pv ꝙ ſicut
dicit apłs ad Choꝛinth. Ad iudicia ⁊ li
tigia determinanda conteꝑtibiles de ec
cleſia debent eligi.per hoc enim ꝙ impe
ratoꝛes ⁊ reges leges condunt ꝑ quas
iudicia ⁊ lit igia ſclariũ ꝑſonaꝝ t᷑ᷣminãt᷑
nõ habet᷑ ꝙ ipſiſint maioꝛeſiſʒ potiꝰ ↄte

g

Ar. Queſtio V

ptibiles ⁊ lferioꝛes ĩ eccłia. At dicit Cy
panꝰ. ⁊ ponit᷑.x.di.c.qm idẽ.ꝙ xpᷣiani im
patoꝛes pꝛo etna vita põtiſicibꝰ idigẽt.
põtifice Peutſe keg pa iu tmmmod⸗
legibꝰ iꝑialibꝰ vtunt᷑ ne uiẽtes deo im/
piicẽt ſe negocijs ſecularibꝰ. ¶ Ael põt
dici ꝙ in legibꝰ ↄdẽdis ⁊ iudicijs ꝓferẽ
dis imꝑatoꝛes ⁊ reges nõ habẽt imedi
atà iuriſdictionẽ ⁊ ↄfirmationẽ:qꝛ au/
ctoꝛitate pape opoꝛtet ꝙ talia ſint ro-
boꝛata ⁊ 2 firmata.bhñt tamẽ imediat
executionẽ ⁊ adminiſtratõe. ex hoc tũ
non arguit᷑ ꝙ ſint maioꝛes vlil equal es
ſibi in poteſtate:ſed potius inferioꝛes.
S Santun ꝓcedit᷑.vide/
Aa UMtur enim ꝙ ptãs
pape nõ ſit ſingularius a deo ;
poteſtas alioꝝ:quia illequi habet equa
liter curã de oibꝰ nõ magis ſpaliter re/
ſpicit pncipatũ vniꝰ q;ᷓ pᷣncipatu alteri

us. Sed ſcribit᷑ Sap.vj? ꝙ puſillum 2

magnũ ipſe deꝰ fecit ⁊ eqliter ſibi cura
eſt de oibꝰ.gᷓ non videt᷑ ꝙ ptas pape ſit
ſingulariꝰ a deo q; poteſtas alioꝛum.
¶ Pꝛeterea ↄtingit in pncipatu eccla
ſtico aſſumiqnq; malos ⁊ bonos paſto
res.ſicut ↄtingit malos ⁊ bonos recto
res eligi ad pncipatũ ſclareʒ: nõ g ptãs
pape ſingulariꝰ? a deo qᷓ; ptãs alioꝛuz.
¶ Pꝛeterea ibi eſt magis ſuccurrenduʒ
ſpãleʒ ꝓuidẽtiã vbi ẽ maiꝰꝑiculũ:ſj in
regimie reꝝ tꝑaliũ videt᷑ eẽ maiꝰ ꝑiculũ
ꝑpꝑ plłalitatẽ negocioꝝ occurrẽtiũ q; i re
Gimie ſpuali. vr ꝙ ptãs ſeculariuũ pnci
pũ mag ſinglłarit᷑ ſit a dðo q; ꝑtas pape

A E:qꝛ ſiẽ ſe hẽt ptãs
In ₰ trann ſpualis ad tꝑale;:

ſic ſe bʒ ſpuale ad coꝛꝑale.ſj̊ ſpuale pᷣnci

paliꝰ ⁊ ſingulariꝰẽ a deo q; coꝛnale: cũ
PE des ſpus ſit. eodẽ mõ pncpaliꝰ⁊
ingkłariꝰẽ a do ptãs pape qᷓ; ptãs alioꝝ
*— do ꝙ in ptate pape tria
Rñndeo oſſumꝰↄ ſiderai C P.
ciꝰa electionẽ. C 2eius gubernationẽ.
WEt 3 ipugnantiũ ⁊ nõ obedientiuʒ
ſibi pumitionẽ. Et m iſta tria tribꝰ mo

dis põt oñdi ꝙ ptãs Bens ſingulariꝰ eſt
a deo q; ptãs alioꝝ. ¶ VHꝛimo q; tũ ad
eiꝰ electionẽ.h̊ eni oĩs ptãꝶ ſit a deo:vt
dicit ad Ro. xiij. Ptãs tñ pape media

tius ⁊ ſingularius eſt a deo q;ᷓ alia:qꝛ ſi

cut deus generaliter habet eſſe in omni
bus rebus creatis ꝑ pñ tia m potentiã ⁊

eſſentiã:in ſuis tũ fidelibus habet eſſe q̊

dam ſʒãli mõ ꝑ gram ⁊ charitatẽ. ſic lʒ
in electione oium ptatum deus operet᷑
auoe tñ ſingulari mõ oꝑat in electiõe
umi põtificis ꝗ ſuos fideles habʒ rege

re ⁊ oꝛdinare ad cultũ dei. AVUñ multum
peccant:electoꝛes ꝗ buic ſingulari diui

ne ꝓuidentiequa regit eccłiam ſuã non
imtunt᷑:ↄtingit tñ eos rõnabiliter i ſtul
tũ finẽ adduci ⁊ coꝝ fine pᷣuari quẽ non
bonũ ſed pꝛauũ in tali electione qñ q; ſi

bi pꝛefigunt. AUñ ſcribit᷑ Job.xiij. Quia

ipie deꝰ adducit ↄſiliarios in ſtultũ fi⸗
neʒ ⁊ iudices in ſtupoꝛem. ¶ ¶ 2? q;tum
ad eius gubernationẽ:qᷓ;uis enim deus
habeat curã generalẽ de gubernatione
oĩuʒ reꝝ.ſingulari tũ mõ hẽt curã de po
teſtate ſũmi põtiticis regẽtis ⁊ guber⸗
nãtis ſuã ecchiam. AUñ dicit Chꝛyſoꝰ.in
quadãaã omelia de pentbe. ꝙ magna cu/
ra eſt deo de eccłia ſua nõ muro circum
data ſed fide circũ ſepta. s ppter eccli
am celũ extenſũ eſt:aer ſparſus eſt:ma⸗/
re diffuſu eſt:terra fundata eſt:paradi/
ſus plantatus eſt:⁊ multa mirabilia fa
cta ſunt: ppter eccliam mare diuidebat᷑
⁊ iteꝝ ſumebat᷑ petra ſcindebat᷑ ⁊ iteꝝ
coniungebat᷑: manna plucbat de celo: ⁊
tanq; pꝛuinoſa ponebat᷑ mẽſa:ꝑꝑ eccłi
am ꝓpbete:ꝓpt᷑ eccłiam apłi:ꝓpter ec/
cleſis vnigenitus dei ſilius factꝰ eſt ho:
ego ipſgʒ ſtatui ꝗ celũ fundaui ⁊ ange⸗
los chuu lecpt celũ crucifix?ꝰnõ ſum:
ꝓpter celũ celeſte coꝛpꝰ non accepi nec
naturã angeloꝝ aſſumpſi vt dicas qm
celo angelis ⁊ omni creatura ſingulari
oꝛ ⁊ hbonoꝛabilioꝛ ẽ eccleſia. ¶ 3:q;tuʒ
ad impugnantium ⁊ non obedientium

ſibi punitionẽ. Gerit enim ſùm põtifex

fl

Ar.

. .
8 „ * 2

in cclelia vicẽ illius ꝓpbete de quo dr tñ boni ölati. Mã bonü boĩez facit fola

HGeutro.xviij Pꝛophetaʒ ſuſcitabo vo⸗/

bis de fratribus vris quicũq; nõ audie
rit ꝓpheta ilſſi ego vltoꝛ exiſtam penaʒ

cternã ⁊ tꝑalem ſibi infligendo:vt glo.

picit:ex quo verbo habet ꝙ impingetes

inſe ummu pontifice; et reſiſtentes ſibi

grandi pena puniendi ſunt. Sieniſficat
enim ſumus pontifex ꝑ mnontẽ a de
quo dr Exo.xixiꝙ die.iij:deſcẽd’łł dñs
coꝛa omni plebe ſuꝑ montẽ ſynai dicẽes
filijs iſrael: ne aſcedatis in montẽ nec
tangatis fnes eiꝰ. Ois eniʒ ꝗ tetigerit
montẽ moꝛièt᷑. Significat᷑ eti ſumꝰpõ
tifex ꝑ talẽ montẽ rõne eiꝰ generalitat:
qꝛ ſicut mediate tali mõte deſcẽdit deus
coꝛã toto populo iudeoꝝ.ſicxpᷣsimedia⸗/
tepoteſtate ſumi põtific i lege noua de
ſcẽdit ſuꝑ toto populo xpᷣianoꝝ. et rone
ſublimitatis:qꝛ ſicut ilſeę mons ſublimi
oꝛ erat oĩ alio ſicpapa lbõlimioꝛ e oĩ alio
pᷣlato. Et rõne legalis auctoꝛitat:qꝛ ſi
cut de illo monte data eſt lex ſic de ſo
papa oẽs leges ⁊ oia iura exgrẽda ſũt.
Omnis ergo qui buũc montẽ auiu teme

rario tangit impugnãdo vel ſibi nõ obe
diendo moꝛi debet: non quacunq; moꝛ

te:iquia manus ſic moꝛientẽ nõ debent
cangere:ſed lapidibus eſt oppꝛimendus
⁊ iaculis confodẽdus in deteſtatione ta

lis peccati.vt dicit᷑ eodem li. Quantũg

ad electioneʒ ⁊ q;tum ad gubernationẽ

2 ⸗ = 7 44

⁊ q;tũ ad impugnatiuũ punitione in ſin⸗-
gularius ⁊ ſpecialius poteſtas pape eſt

a deo q;ᷓ poteſtas aliouum.

Ad pꝛamũ igetis seners
* *Prpꝛouidetia genera
li deus habet equalẽ curã de omnibus.
Sed quadã pꝛouidentia ſingulari deus

babet ſpecialeʒ curã de poteſtate pape
mediãte qua regit eccleſiã quãn habʒ
deßoreſtate alioꝝ. m quẽ modũ loquit᷑
apis.e ad Chorſj.ix. vbi ait: Munquid
deo cura eſt de bobꝰ. ¶ Ad ⁊ꝛ dð eſt qꝙ
contingit aliquos aſſumi ad ſũmũ pon-
tificiũ:qui ſi non ſunt boni bomines:ſũt

charitas:qꝛ ipſa diuidit inter filios eter

8 „

ni regni:⁊ filios ꝑditionis eterne. Sed
platꝰbonꝰpõt eẽ ꝑ pꝛudentiã ⁊ ſcientiazʒ
ꝗ ſut dona ſe tenẽtia ex parte intelleciꝰ
bm q nõ dr hõ bonꝰſimpliciterſʒ 'm ꝗqd

eo ꝙ m ipſa põt eſſe vtilis ad regimen

alioꝝ Or eni.lxj. di.c.ſta tuimꝰ. q; rudi

bꝰ? imꝑitl gubernacula ecclie nõ ſut co⸗

mittẽda.⁊ in hoc apparet ſingularis ꝓ

nidẽtia dei:qꝛ regit eccliaz ſuũ mediate

ptãte maloꝝ hoinʒ bũ ⁊ vtiliter ad vin/

dictã malefactoꝝ a laudẽ bonoꝝ Si vo

cõtingat alis adq ſumũ pontificiu aſſu⸗

mi ꝗ ſint mali poĩies ⁊ mali pᷣlati.taliu

ptãs etiẽ 'm Augj.ſingulariterẽ a deo

ait enĩ bᷣ ð ciui.dei.c.vij: Sicut ſub eodẽ

igne auru rutilat ⁊ ſtipula fumat:⁊ ſub
eadẽ tribula ↄterunt᷑ palee ⁊ granũ pur
gat. Sic ſub eodẽ pncipatu bonii pᷣde

ſtiati purgant᷑ ⁊ finalit᷑ ſaluant᷑ ꝑſipſiꝰ
pꝛincipat ꝑſecutionẽ.mali vᷣo ↄterũt᷑
finalit᷑ danabunt᷑ ꝑ illiꝰpmotionẽ ⁊ ex

altationẽ.¶ Ad zʒ eſt do: ꝙ ſi ↄtingit

ſeculare ⁊ tꝑale regimẽ br̃emaioꝛẽ mẽ

tis diſtractionẽ q; regimẽ ſpuale Ppter

tpaliũ iplicationẽ. GHonu tñn regime tẽ

poꝛale ex bono regimie ſpũali depẽdet:

qꝛ vt dicit Chꝛyſoꝰ ſuꝑ Matth. Si
oẽ malũ egredi
na a ia
oꝛ cũ

a ẽ de ptate ſacerdotij ?

regiminis tã ſpialis ; tpalis. Si. n. ſa

cerdotiũ fuerit itegrũ: vt idẽ dicit totꝰ
populꝰ floꝛet ⁊ reſidet in pace. Si vᷣo ſa
cerdotiu fuerit diſſolutũ ⁊ inoꝛdinatum
tota plebs marcida et

ptãtes diſtiguunt᷑ ꝑ actꝰ ⁊ ꝑ obiecta:ſʒ

k — qer eni ꝙ ptis
prape nõ ſit vna:qꝛ multi ſũt oꝛdi
nes epoꝛũ: ut dicit mgꝗr̃ ſen.iiijli.Sͤmul
te ſũt ptãtes i eccłia:ptãs pape q̃ peſt
toti eccłienõ ẽ vna ſʒ plures. Pꝛefa

aliud obiectũu ẽ ſpirituale ⁊ aliud tempo

rale.alia ergo erit poteſtas in paps re-

Ar.

ſpectu ſpũaliũ:⁊ alia reſpectu tpalium.
¶ Pꝛeterea Prices erclte ſonifican 8

gladios duos:de quibꝰ diot᷑ Luce.xxi:·
Eegce gladij duo bic.cuʒ ergo ois ptůs
eccleſie reſideat in papa:videt᷑ ꝙ in pa

pa nõ ſit vna poteſtas ſed plures.

An AHEATLEàS eſt: qar ptãs pape ẽ?
Zn ₰ traorii reſpectu eccłe cuiꝰ
adminiſtrationẽ gerit:ſj eccła ẽ vna. Ju
xta ill? Catl.vj. na ẽ coluba meavna
Eꝑfecta meg vna ẽ matri ſue electa ge
nitrici ſue.ẽ ptãs pape ſiliter erit vna.
Rñndeods & in papa eſt duplex
„E ENEOptãs: Ana reſpcũ coꝛꝑiſ
xpᷣi veri:⁊ iſta vocat᷑ ptaſ oꝛdis. Alia
reſpectu coꝛpoꝛis xpᷣi myſtici:⁊ iſtavo
cat᷑ ꝑtãs iuriſdictõis vł adminiſtratõis
¶Sið logmur deptãte pape reſpectu
cCcoꝛpoꝛis xpi veri q eſt ptàs oꝛdinis:tał
nõ eſt niſi vna vnitate reali: qꝛ in oibus
ſacerdotibꝰ⁊ ep̃is talis ptãs nõ plłiſica
tur nec ex parte ipſoꝝ ſacerdotũ vł epi

ſcopoꝝ offerentiũ:qꝛ oẽs offerut in ꝑſo
na vniꝰ ſacerdotis puta xpᷣi. Hõ eni illa
verba: Hoc eſt coꝛpꝰmeu:ꝓferũt᷑ in per
ſona ſacerdotis vel ehi ↄſecrantis.ſj in
ꝑſona xpᷣi Añ dicit Chꝛyſoꝰ.iomelv ꝑ
ditione iude:ꝙ xpᷣs ꝗ menſaʒ illaoꝛna/
uit diſcipuloꝝ in cena pᷣͤſto eſt menſenre
quã ↄſecrat:qꝛ nõ eſt bõ

płiſicat᷑ ex parte rei oblate qꝛ nõ aliud
coꝛpꝰ offert᷑ ꝑ vnũ epᷣm vel ꝑ vnũ ſacer

dotẽ: ⁊ aliud ꝑ aliũ.Sʒ illud idẽ coꝛpus

numero offert᷑ ꝑ vnu qð per oẽs alios.
¶ NMec ʒ. pluriſicat ex ꝑte paſſiõis cõ
memoꝛatc:quia vna ⁊ eadẽ paſſio xp̃i ſe
melrecepta cõmemoꝛat᷑ ꝑ oẽs. Aũ dĩr
liad Chor.xi:/Quotiẽ ſcunqʒ mãduca⸗/
bitis panẽ bũc ⁊ calicẽ bibetis:moꝛtem
dãi annuùciabitis donec veniat. Ptãsꝭ
oꝛdinis qꝗᷓ eſt reſpectu coꝛpoꝛis xpᷣi veri
vna eſt realit in papa ⁊ ĩ oibꝰſacerdoti/
bꝰ ⁊ epᷣis:qꝛ in tali ptãte oẽs ſacerdo/

bõ q ppoſita panẽ
⁊ vinũ coꝛpꝰ⁊ ſanguinẽ facit.Sed ille ꝗ
crucifixꝰ eſt ꝓnobis xpᷣs cui virtute co
ſecrant᷑qʒ ſacerdotis oꝛe ꝓferant᷑. NMec

commemoꝛate Q aplo a0 E ebꝛe.
vij. dicit ꝙ in ſacerdotio leuit ico płes

gdẽ facti ſunt ſacerdotes:ſed hic.ſ.xpᷣs

vnũ bʒ ſacerdotiũ.¶. Si ðo loqmur de
ptãte pape reſpectu coꝛpoꝛis xpi myſti
ciqᷓ eſt ptãs iuriſa ictiõis.talis ſiłr ẽvna
in papa vnitate cuiuſdã oꝛdinis Mã
incoꝛꝑe myſtico triplicẽ oꝛdinẽ diſtigue
re poſſumꝰ. ¶ nu quo cłici oꝛdinant᷑
ad cłcos. ¶ Aliuʒ quo laici oꝛdinant᷑
ad cłicos. ¶ ¶Tertiuʒ ̊ laici oꝛdinant

ad laicos. Etqꝛ oꝛdinatio q̃ laici oꝛdi/

tes nõ ſunt niſi vnꝰ ſacerdos: ⁊ oẽs epi
niſi vnꝰepᷣs ꝑ vnitatẽ vniꝰ ſacerdotꝭ cõ
ſecrãt:⁊ vmꝰ rei oblate:⁊ vniꝰ paſſi vis
Auñ apls àd Hebꝛeos

nant᷑ ad laicos eſt ptãs coꝛpoꝛał cuʒ ſ

coꝛpoꝛale ⁊ tꝑle debeàt regulari ꝑ ſpũa

le:neceſſariũ eſt ꝙ talis ptas laicoꝝ re/
gulet᷑ ꝑ ptãteʒ ſpualeʒ qᷓ ipſi cłici oꝛdi/
nant᷑ ad laicos Silr ptãs cłicoꝝ qᷓ oꝛdi
nant᷑ ad laiecos regulãda eſt ⁊ oꝛdin ãda

ꝑ ptãteʒ qᷓ cłici oꝛdinant ad cłicos:⁊ po

tiſſime ꝑ poteſtatẽ illã q̃ cłici oꝛdinant᷑

ad ſũmus cłicoꝝ ꝗ eſt papa:ita ꝙ papa
pꝓ vnã ptãteʒ oꝛdinequodã bʒ orangre

cłicos ad cłicos ⁊ laicos ad laicos int

ſe. Et iſta eſt deductio bti Aug.iij.ð tri

ni.c.iiij.vbi ait ꝙ quẽadmodu coꝛpoꝛa
craſſioꝛa ⁊ inferioꝛa ꝑ ſubtilioꝛa ⁊ potẽ
tioꝛs quodã oꝛd ine reguit᷑: ita oĩa coꝛ
poꝛa regunt᷑ ꝑ ſpiritũ vite:⁊ ſpiritꝰ vite
irrõnalis regit᷑ ꝑ ſpum vite rõnalem: et

ſpus vite rõnalis deſertoꝛ atq; petõs re

Fir ꝑiſpũm vite rõnalem piũ ⁊ iuſtiz: et

ſpuũs iuſtus ⁊ piꝰ regit᷑ ꝑ ipſum deun:⁊ ſic

vniuerſa creatura regit ꝑ ſumu; creato
rẽ:ex q̊ ⁊ ꝑ quẽ ⁊ i ↄdita e iener
. 1& vo eſt q⸗ oꝛdies
Peumisſſüt es: nõ ꝑ
płes ptãâtes oꝛdinis cuᷣ i tali ptate vt ði
ctũ eſt. oẽs epi nõ ſint niſi vnꝰepᷣs ⁊ oẽs
ſacerdotes vnꝰſacerdoſ.Sʒ ꝑꝑ płes coi
tates et adminiſtrationes quibꝰ pᷣſunt.
¶ DBDiſtinguunt eni ꝑ pvᷣm ꝗquqs cõmu
nirates Quaꝝ pma eſt cõmunitas vici
ꝗ reſultat ex płibꝰ domibꝰ. ¶. Alia eſt

0o

gue
glie
cyla
C
giog
guci

feg
ha
6o.
G
nni

Ar.

coĩtas eiuſtarla ↄſtitui

ex plibꝰvic.⁊

i.
iſta ẽ coitas ꝑfects bᷣin pᷣm Quis ſi ci⸗

uitas bñ oꝛdinata eſt: in ea dʒ inueniri
gquicꝗd neceſiariũ eſt ad vità bumgnay.
C 3 eſt coitas beouincicdue inſurgit
ex pᷣlibus ciuitatibꝰ. C4”t coitas re-

gni que reſultat ex pluxibꝰpꝛouincijs.
¶ 5 eſt cõitas toti? oꝛbis q conttituit
ex oibꝰregnis. ¶ In peima ergo coita⸗
tepᷣſut pibꝛi parrocbiales quoꝝ ꝗlibet
regit vnũ vicu ⁊ vns parrochis. In
27: o pſut eᷓi:qꝛ ciuitas qlibet et cõi/
tas pfecta ſicut ꝗlibet epᷣs eſt ſacerdos
pꝓpfrectcu poſſit ſile ſibi generare. ¶ In
3 vo coitate pᷣſunt archiepi vel metro
politani. ¶ In 4pᷣſunt priarche ⁊ pꝛi
mates. ¶ Sed in ꝗnta coitate pᷣeſt ſi-
mus põtifex:qꝛ q; tuʒ eſt de iure oẽcs
ſunt in toto oꝛbe debẽt ſubijci ſůmo po
tifici. Sicut eni ð iure legiſdiuine null⸗
põt ſalusari niñ ſit de coꝛpoꝛe eccle:quia
extra eccłiam nõ eſt ſalꝰ:ita de iure ẽ ꝙ
E Aaien toto oꝛbe ſũt ſub ptaͤte pape.

d 2 τ d ꝙ verũu ẽ coꝛpale ⁊ ſpũa

le eẽ diſtincta. S ſpuale: vt pz ꝑ Augu.
PBeẽt regere regulare et gubernare ipſu
coꝛꝑale et tꝑale aliqñ ꝗdẽ ꝑ ſeipiu: aliqñ
vo mediãte alio coꝛꝑali vłmediste alio
tꝑale. Sic ? papa ſua ptãte ſpuᷣgli ali⸗/
qua tꝑalia ? coꝛpoꝛa lia regit ꝑ ſeipſuʒ.

aliqᷓ vo mediãte ptãte alioꝝ pncipũ ſe/
culariũ quoꝝ ptas coꝛpoꝛalis ⁊ tꝑalł cẽ.

¶ Ad 3 τ ſir d ꝙ ꝑ illos duos gla

dios due ptates intelligunt᷑. vna tñ re/

ducit ad aliã ᷣm oꝛdinẽ ſupꝛadictũ.

DOD ſeptimu crg⸗

detur enim qꝙ in papa nõ ſit ptãs

regalis ⁊ ſacerdotalis ſimul: quis pa/

pa gerit vicẽ xpᷣi vt ↄuerſatꝰ ẽ i hoc mu
do. Sʒ Job.xviij: Tps dixit pilato:Re
gnũ meũ nõ ẽ ð boc mudo Si.n.ex boc
mũdo eẽt regnũ meũ miſtri meivtiq; de
certarẽt vt nõ traderer iudeis.v vr̃ ꝙ
in papa nõ ſit ptãs regalis in hoc mun-
do. ¶ Pꝛeterea ptãs pape figurata eſt

icæ in lege veteri ſed ĩ ege veteri diſtincte
erãt tribꝰ iudaics dequa fiebãt reges.?
tribꝰ leuitica ðᷣ qᷓ fiebàt ſacerdotes.Cũ

ſtaꝝ. ꝙ qꝛ xpᷣs futurꝰ erat rex: ꝓphbeta:⁊

xpᷣs oꝛtus ſit de tribu iuda in qᷓ tribu
nibil de ſacerdotibꝰ Moyſes locutꝰ eſ

vt dicit aplłs ad Hebꝛe. vi: Didet᷑ ꝙꝙ i
rxp̃o nõ fuerit ptas ſacerdotal. . Pꝛe

teres ille ꝗ cedit dñio regni nõ efficitur
rex:ſed xpᷣg ceſſit dñio regni. Scribitur

eni Job. v cũ cognouilſet Jeſus:quꝛ

vẽturi erit illi boies q̊s pauerat vt ra-

peret en ⁊ facerẽt en regẽ ſugit in mon

tẽ. nõ videt᷑ ꝙ in papa gerẽtę vicẽ xpᷣi

ſit ptãs regalis.¶¶. Pꝛeterea fruſtra eſt

in aliq̊ͥ potẽtia qᷓ ad actũ nõ reducit᷑: ſeq

.ℳ— . £

nõ vide n2 ꝙ papa vt dat᷑ regali ptãte.S

4 viget ey in eo poteſtas regalis non li⸗
An inẽ aꝛ papa aſecrwat
In Ztrarine ſeetgos 2 co⸗

ronat᷑ vt rex.⁊ feſti coꝛonatiõis nüciat
oĩbꝰ regibꝰ.g vtraq; ptãs reſidet in eo.

Rñdeodicndrz; ꝙ papa gerit

*vicẽ xpᷣi ſalte q;tum ad
poteſtateʒ ⁊ iuriſdictionẽ officij.in xpᷣo

aoũt planuy eſt fuiſſe poteſtatem regalẽ

⁊ ſacerdotalẽ qð oſtenſũ ẽ. ¶Pꝛio ⁊ eiꝰ

incarnatione. ¶2? in eiꝰ ↄuerſatione.
¶ 3: in eiꝰ paſſione:⁊ in eiꝰ reſurrectio

ne. ¶¶ Hã in eiꝰ incarnatione ptas re/

galis ei oſtẽſa eſt:qꝛ ex tribu regali tra

bit oꝛiginẽ m caruẽ. Ptãs voſacerdo⸗

talis:qꝛ ſuũ aduentũ ꝑ Joannẽ bapti
ſtã q fuit filꝰ ſacerdotis voluit nüciare.

Vnñ dicit Aug. in li. de ↄſenſu euãgeli⸗

ſacerdos. Ideo diuina puidetia factũ ẽ
vt tres euãgeliſte ꝗ xpᷣm q; tũ ad buma
uã naturã aſſũptaʒ notificare ſcriplerut
hoc oꝛdine eoꝝ euagelia iceperũt.quia

Matthe?incipit a ſemine regali dicẽs:

Liber gnãtionis Jeſu xpi filij dauid re⸗
gis. Warc vᷣ a vaticinio ꝓpbetali di

cẽs: Initiũ euãgelij Jeſu xpi.ſicut ſcri⸗

crificio ſacerdotali dicẽs: Fuit in dieb

ptũ eſt in Ila. ꝓpheta. Sed Lucas a ſa⸗
berodis ſacerdos ꝗqda

Cꝛcqoſtenſyi eſt in eius conuerſatione.

ciũ cniz Matth. xvij· Illi qui accipiebãät
deꝛagma dicerent petro.qᷓre magiſter ve

ſter non ſolu it dragma .xpᷣs pꝛeuenies

eil volentem interrogare dixit: qd tibi
vilgcxt᷑ petre. reges terre a quibꝰ accipiü=t
tributuʒ a filijs ſuis an ab alienis:quo

rIrñqdente ab alienis ocluſit. liberi ſunt fi

lij regu. Sup quo verbo dicit Hiero.
dñs nir̃ ⁊ Pm carnem ⁊ ᷣm ſpiritũ ſilius

regis erat:qꝛ ᷣm bumanitateʒ ex dauid

ſtirpe erat generatꝰ: in vo diuinitatem

oipotentis pr̃is erat verbu⸗: ⁊ iõ tanq;

regũ filius tributa ſoluere non debebat.

¶ oſtenſum eſt hoc in eius paſſione.

uerentiã ſuſcepit ab aplis ſternentibus

veſtimenta ? ramos de arboꝛibain vis.
VUnñ ⁊ teſtimoniũ ꝓphete zacharie indu
ctũ eſt ꝑ euãgeliſta mnattheũ dicentẽ za

tæ ſedẽs ſuꝑ aſinã ⁊ pullũ eiꝰ. NPtãteʒ vᷣo

ſacerdotale oñdit tuc qñ ſeipſu obtulit
ara crucl. Idẽ enifuit ſacerdos offereſ
⁊ oblatu. Añ dicit Aug. iiijið tri. c. xiii:
Quatuoꝛ ↄſiderant᷑ i oi ſa crificio ſ. cui
quibꝰ offerat. Idem ipſevnꝰ veruſq; me
diatoꝛ xpᷣs ꝑ ſacrificin pac reconciliãs
nos deo:vnũ cu illo maſit cui offerebat
vnũ in ſe fecit ꝓquibꝰ offerebat:vt ipſe
vnũ eſſʒ qui offerebat ⁊ qð offerebatur.
Cboc oſtenſũ eſt in eiꝰreſurrectione
qꝛ ptãteʒ regale oñdit in diaboli expo-
liatione: qñ multa coꝛpoꝛa ſanctoꝝ ſur
rexerũt cũ eo ⁊ introierũt in ſancta ciui
tate in ſignũ victoꝛie obtete. Sacerdo-
talẽ vᷣo ondit in ſpus ſancti datione qũ
dixit Job. xx: Accipite ſom ſcm̃ quoꝛuʒ
remiſeritis peccata rem ittunt᷑ eis. AUn
mattp̊.vlti:dicit: Oata ẽ mihi oĩs ptãs
ſ.ſacerdotalis vregalig i Sgr in fra.
Wi § eſt do ꝙ ſicut di
Ad pꝛimũ cit Aug!. Regnuzʒ
xpᷣi ſuꝑ quo regnat fideles eiꝰ ſunt cre

ſacerdos. AUñ dicit aptus ad la ebꝛe vij:
rant i eiſgentcaoDeEE ic é eni rex ſalez ⁊ ſacerdos dei ſũmi.
offerat᷑ a quo offerat᷑: quid offerat᷑i pꝛo t
cerdotio leuitico habebãt ptãtem rega-
lẽ:inõ quidẽ in executione ſʒ i depoſitio-

terris ꝑ hoĩez quẽ ſu

opari. diſciplia mox fuit. ſic

detes in eũ quibꝰ dicit: Aos de boc mũ
do nõ eſtis:qꝛ ſi de hoc mũdo fuiſſetis:
mundus qð ſuu erat diligeret:xpᷣs.s nõ
dixit Regnũ meuũ nõ eſt in boc mundo:
2 ⁊ in boc mũdo ⁊ in futuro regnat ſuꝑ
ideles ſuos.hbic ꝑ gram ⁊ i futuro ꝑ glo

ria.ſj ditit:nõ t ð hoc mũdo qꝛ de bod

müch eſtquicꝗd bomini eſta deo crea/
tũ ⁊ ex uiciata ſtirpe ade generatu. Sed

iam factũ ẽ regnù non de boc mũdo ꝗc
quid deipſis boibus p cripſũ tpᷣm rege
neratũ eſt. dicente aplo:Eripuit nos de
ptate tenebꝛaꝝ ⁊ traſtulit nos in regnũ

filij charitat ſue. Aelpot dici pᷣm Cbꝛy

“ oc in einspo .ſo. qꝙ regnũu xpᷣi nõ fuit de hoc mũdo: qꝛ
Mi poteſtate regalé oſtédit qn intrans 1
Hierlm cũ diabolo pugnaturꝰregale re

nõ fuit modo mudano.quo mõ ſunt alij
reges:ꝗ ex foꝛtitudine miniſtroꝝ accipi

per ſuos ſibiipſi ſufficiens eſt nullo alio
ãminiculoindigens. ¶ Ad 2 eſt do q;
ſacerdot ũ ⁊ regale dñium xpᷣinõ eſt ꝓ/
pꝛie figuratũ per ſacerdotiũ ⁊ dñium le

unt ptatez regnãdi. Ipſe ãt nao

uiticu in quo erant diſtincte tribꝰ ſacer-
dotalis ⁊ regalis.ſʒ magis ꝑ ſacerdotiũ

⁊ dñ iu melchiſedech:ꝗ fuit ſimul rex

2

Bel põt dici ꝙ fumi ſacerdotes i ſa

ne ⁊ ↄpſirmationeę ipſoꝝ. AUñ.j.Regl. Sa
muel ſacerdos Oguid regem ↄſtituit
ſaul depoſuit. ¶ Ad qꝭq e do ꝙ xp̃s ceſ
ſit dñio regali oblato ſibi per boies:qꝛ

noluit rex per boĩes fieriqui regnũ da⸗

bat boibꝰ: vt dicit Augl. Ael ꝓpter exe
lü nr̃e bumilitatis:qꝛ boĩes pernicioſe
onoꝛibꝰ? imperijs inbiabant rex ſieri
noluit:qꝛ vᷣo diuitias pernicio ſe appete

bant:pauꝑ eſſe uoluit ⁊ qꝛ moꝛtẽ ⁊ ↄtu

melias boies ſupbiſſime hoꝛꝛebant cru
cem ⁊ oẽ genꝰ ↄtumeliaꝝ ſuſtinuit: ⁊ ut

ſic ad vnũ dicere liceat ꝗqcꝗd dei filius in

ſcipi dignatus eſt

eligise. C. Adeſt d

— H

lisg
llure
Pepa
brne
Ulin
noe
nuzc
n
Mh⸗
kenuca
nase
Palia
Mume
gaant
ll pꝛet
hapo
7
N
us 6r
horglis.
ſoſi⸗

0
. MWW.

FI.

eboc tin

niſeti
joso
tundo:
Gnin
turopgo⸗
ſedeboe
Rockes/

Nur SdH

tticog
jiön ege
wlitsN
n kenn
iſn y
müdo:
nöſonrant
twr gepl
idoſi
nuloeno⸗
cſdrg
ſic
1diſun⸗
mitſoee

GanOtas

mulfa;
Dennefſf
zdeiſün
ftorcsitn
umnit
depoſn⸗
eg
risat
hoics .
nu da⸗
Gni
trerfen
ſeappete
ne 10n
cbenten
ſili
gungſſ

N.
.

4 d

ꝙ cũ aliꝗd eſt in ſupioꝛi⁊ inferioꝛi et in
pncipali agẽte ⁊ miniſtro lõge nobilius

⁊ excellentiꝰeſt in pncipali agẽte q; i in rris: exꝗ
tas Srega lis eſt in pa babet poteſtatẽ ſpualiu: babebit ſimilit
poteſtatẽ tꝑaliũ ⁊ coꝛpoꝛaliũ. ¶ꝛ.boc

ferioꝛi ⁊ inſtro. egalis e
pa ⁊ in aliſregibꝰz pncipibꝰmudi.nobi

pꝛima

VIII
codẽ deo a quo ꝓducta ſunt ſpũalia: ab

eodẽ etiã ꝓducta ſunt coꝛpoꝛalia ⁊ tꝑa /

lia.papa g gerit vicẽ dei in terris: exꝗͥ

lioꝛi mo tn excelletioꝛi eſt i papa q; ĩ pʒ ppter eoꝝ oꝛdinationẽ. oꝛdinant᷑ eniz

eis:qꝛ in papa eſt ꝑ ↄñᷣin.

ſit ione atq conertfone oꝝ. Yocis àt ritualia tanq; oꝛgana ? tanq; inſtrume

eſt ꝑ executionẽ ⁊ adminiſtrationem.
P 1111ic ꝓcedit᷑. vr
„O☚ octguy en cy in pa⸗

pps nõ.ſit ptãs coꝛpoꝛalis uel tꝑa

lis:qꝛ icribi᷑ Matth.xxij. Reuditeque pꝓ
iunt ceſaris cciari:⁊ ꝗ lunt dei deo. Sed

papa gerit vicẽ dei in terris: ad ipſum
ꝑtin et cura ĩpualiuz tm. Et ad ceſareʒ;

uel imperatoꝛe ꝑtinet cura tempoꝛaliu.

YS.ad ptatem pape ꝑtinet ſuos ſub-
ditos in vita ſpuali viuiſicare:⁊ ad diui
nuy cultũ oꝛdinare Sicut ſcribit Joh.
vi Spũus ẽ ꝗ vmificat caro ãt nõ ꝓdeſt
gcq;:g vr ꝙ ſolu ptãs ſpualis ſit in eo.
¶PB.· papa eſt caput diſcipuloꝝ ⁊ apłoꝝ

xpi.ſᷓ de diſcipulis xpᷣi dictũ cſi: Miñ qas
renuciauerit o ibꝰ que poſſidet nõ poteſt

meus elle diſcipul/ Svidet ꝙ papa ſuꝑ
tꝑalia ptatem nõ heat. C D. ſcribitur
Mum eri.xvin.Filij aut leui nibil poſſi-⸗
deant decima oblationẽ dutaxat ↄten
ti.pꝛeter g decimas ⁊ oblatões videt᷑ ꝙ
papa ſuꝑ alia tẽpoꝛa nia peates nõ hegt⸗
„AR eſt:qꝛ qui poteſt ĩ
In ₰ ti Arin dies neDa⸗ mi⸗
nus.ſs maiꝰ eſtpoſſe in ſpualia qᷓ i coꝛ⸗
poꝛalia ⁊ tꝑalia.Scu papa habeat ptatẽ
ſuꝑ ſpualia babet ria Btite ſit nnthalis.
*& 1Rρα do & bona tꝑalia 2 ſpi⸗
Rndeo necken tria poliunt
cõpaxari. ¶C H. ad eoꝛum ꝓductionem.
z:ad eoꝝ oꝛdinationté. C 3ad eoꝛu
motionẽ uel actionẽ. Et m iſta tria tri
borõnibꝰ oñdi põt in papa eſſepotentiã
ſuper oia bona tepoꝛalia ⁊ coꝛpoꝛalia.
P:quide ꝓpter coꝝ pꝛoductioneʒ qꝛ

nõ ab alio ꝓductura ſut tpalia ⁊ ab alio

ta. AUñ phᷣi poſuerũt q ſine extenoꝛibui
bonis quoꝝ foꝛtuna eſt dña nõ cotingit
efſe felicẽ ⁊ virtuoſe oꝑari. Cõponitur

natione 7 diſpo ipia bona tpalia ? coꝛpalia ag bona ſpi

enibõ ex aĩa ⁊ coꝛpoꝛe.vñ ſicut ipiũ coꝛ

us oꝛdinat ad aiaʒ ⁊? eſt inſtim eiꝰ me/
diantequo exercet oꝑatòes ſuas: ſ.c ipſa
bona tꝑalia ad bona ſpuslia oꝛdinant
mediãtepapa.Papa g qui bẽt pꝛouiderę
ſuis fidelibꝰ: de ſpualibꝰ habet eodẽe mo
pꝛouidere de tꝑalibꝰ⁊ coꝛpoꝛalibꝰ ſine ꝗ
bus ſpuͦalia in vita iſta pollitica exerce-
ri nõ pñt. Añ aplis dicentibꝰ. Oimitte
turbas ut ſibi emant eſcas. dictum eſt
nõ bñt neceſſe ire:date vos ilłmaducar̃.

3 boc pyꝓhter eoꝝꝛmotionẽ 2 0o

tione.videmꝰeniꝙ tꝑalia et coꝛpoꝛalia
mouent᷑ ⁊ regulant᷑ in coꝝ oꝑationibus
ꝑ ipſas intelligetias in tantu vt phim
numeꝝ mobilin coꝛpoꝝpoſuerut nume
rum motoꝝ.ſicut pʒ.xij. methaphiſice.
Iſtos etiã motoꝛes poſuerũt oes regu⸗
lari ⁊ moueri ab vno motoꝛe. pmo gꝗ eſt
deꝰ?. Auguſtinꝰ etiã dicit oey ſubſtantiã
tꝑalem ⁊ coꝛpoꝛalẽ adminiſtrari ꝑ an-
gelos. Papa & in quo eſtꝑtaſ ſpuatis ha
bebit peripſam poteſtatẽ ſpirituale ſi/

militer diſp onere ⁊ oꝛdinare de tꝑalibꝰ

.

Ad PaummSan: KReattiteque 1A

ſunt ceſaris ccſari:⁊ q ſunt dei deo. non

ſubtrabit᷑ potentia tꝑalhũ a papa. Sed
dat᷑ ĩtelligi queda iuſtitia legalis ut vni

cuiq; reddatqð ſuu ẽ:mõ quo dicit apo

ſtolus ad Ro.xiij. Reddite oĩbꝰ debita
cui tribut üᷣ tributu:⁊ cui vectigal vecti-
gal:⁊a cui honoꝛẽ honoꝛẽ ⁊ cui timoꝛẽ ti

moꝛẽ Jꝓmꝑatoꝛibꝰ qut ? regibꝰredden-

pualia:ut manichei putaucrut. Scd ab. da ſunt tꝑalia qſi ꝓ ſtipendus ipſoꝝ:qꝛ
.— ”UYUMD l bd

*

Ar. Qu⸗

miniſtri dei ſunt. ut dicit apłs: Tenent᷑
enim eccleſias dei defendere ⁊ xianum
ppIm ⁊ rẽpublicaʒ in pace conieruare.

ſauro ecclłie coꝛpali:qꝛ quoqã iure natu
. re ⁊ diuino ꝓtali miniſterio debet᷑ eiſ ta

le ſtipendiũ tꝑale. Juxta illud apłi.j. ad

Coꝛinth viij. Quis ingt militat ꝓpꝛus
ſtipedijs: ꝗs paſcit gregẽ ⁊ de lacte eius
nõ comedit᷑: Suꝑ à verbo dicit Augl. ⁊
ponit᷑xxiij.q.jc.militare.ꝙ quaqã diui
na ꝓuidentia ſunt militã tibꝰ ſtipẽdis cõ
ſtituta ne dü Rotauerſe. pᷣdo craſſet᷑.et
apkłs dicit ad Mo. xiij. Dei ingt miniſtri
ſunt in bocipſu ſeruiẽtes:⁊ iõ tributa pᷣ/
L ſtet᷑.ex tali gᷓ iure regu ⁊ imꝑatoꝛẽ a cci⸗
piẽdi ſtipedia nõ arguit᷑ papã nõ hr̃e po
teſtatẽ tꝑaliũ ⁊ coꝛpoꝛaliu:ſʒ poti op⸗
poſitũqꝛ ſunt reges ⁊ imꝑatoꝛes q̃ſi ini
niſtri ſtipẽdarij ipſiꝰpape ⁊ ipſiꝰ ecclie
⁊ ꝑ eũ ſtipendiãdi ſunt theſauro coꝛpo-/
1 li ipſiꝰeccłie ꝓ pace ⁊ defenſione eius
pm taxationẽipſiꝰ nec aliter ſunt in ſta

——

Pꝛo q̊ min iſterio ſtipendiandi ſunt tbe/

—

o IX
nis auferens dicebat: Chꝛiſtus veſter
dicebat in euãgelio: ꝗ nõ senunciauerit
oibus ꝗ poſſidet nõ põt meꝰ eſſe diſcipu
lus. Moõ ẽ tamẽ de rone vite ꝑfecte ⁊ diſ
cipuloꝝ xpᷣi nibil tꝑaliũ poſſidere.cũ ipſi
multa tꝑalia ĩ cõi haberer et vnicuiq; ꝓ
uiqebat᷑ ſiẽ cuiqs opꝰ erat. Ma Abꝛa ba
ꝑfectobõ erat et multas diuitias habe/
bat. poſſider g diuitias nõ ut in eis ſpes
ponat᷑ ſed ut ĩ eis diuinũ pᷣceptũ iplea
ad pñtvite ſuſtetatieʒ ad pauperũ ero
gationẽ ⁊ virtutu operatiene eſt de ra-
tiõe vite apoſtolice. ¶ Ad eſt dð ꝙꝙ
papa ptate tpaliũ põt bre ad duplicem

actu. P.q;tuʒ ad ſui ⁊ alioꝝ miniſtroꝛũ

ecckie gubernationẽ:⁊ in hoc pmitijs ⁊
oblationibꝰ⁊ alijs redditibꝰ eccłe debet
eſſe ↄtenti.2? q́;tum ad ipſoꝝ tpaliũ oꝛ
dinationẽ:diſpoſitionẽ:⁊ diuinũ cultuſ
ampliationem:⁊ ſit etiam ſuper alia bo
na tempoꝛalia omniuy fidelium eccleſie
poteſtatem habet. M

tu ſalutis ſi vltra ſtipẽdia eis ta xata vo nomm ſeeata qp 15
4 lib eccle ſubꝛibe-e

lunt bona talia a fideli

pape ſit ſoli tꝑalis:qꝛ papa non

ioannẽ ⁊ qſiuiſſent ab eo ꝗd faciemꝰnoſ
ut ſalui ſimꝰ: Rñdit neminẽ ↄcuciatis
violentiã:neq; calunia faciatis ꝑ frau
dulentãneꝗtiã:⁊ ↄtenti eſtote ſtipẽdijs
vfris:boc e ſuipẽdijs ꝓvobis taxatis:ut
erxponit Chyꝛſoꝰ.¶ Ad 2c do ꝙ car
nalia ⁊ coꝛpoꝛalia bons ꝑſe ſũpta non
pꝛoſunt ꝗcq; ad vitã:ſz ut oꝛdinant᷑ ad

ipſa ſpuslia tanq; oꝛgana ⁊ tanq; iſtru

mẽta ꝓſunt.⁊ ad ipſoꝝ ſpualiũ ↄſecuti
onèe:⁊ ad ipſoꝝpeccato ⁊remotioneʒ: et
ad virtutu operationẽ. AUñ dr Chobie

xij. ꝙ elemoſyna ꝗ de bonis tꝑalibus et

coꝛpoꝛalibꝰ fit:a moꝛte liberat:peceata
purgat:⁊ ipſa facit inuenire vitã eternã

⁊ ad huc finẽ papa bʒ ptãtem oꝛdinãdi

de ipſis coꝛpoꝛalibꝰ ⁊ tgalibꝰboms: ali
ter non eſt poteſtatis vſus: ſed abuſus.
¶ Ad ʒqveſt du ꝙꝙ iſta fuit inſtutia iu⸗
liani beretici:ꝗ bona pr̃imonialia xpᷣia-

um milites veniſſent ad

ßeſt ecclie niſi q;diu eſt militar ⁊ q;diu
ipſi fideles ſunt viatoꝛes. Sʒ nõ ſemꝑ
eccleſia erit militaris nec ſemꝑ fideles
erũt viatoꝛes. ptãs pape ſolũ tꝑalis ẽ.

WS.pꝓapa pꝛeeſt ecclie mediantibꝰcla

uibus ſibi collat a xᷣo. Math. xvij. Ti
bi dabo claues:ſʒ nõ ſemꝑ papa vtit᷑ cla
uibꝰ:qꝛ doctrine exhoꝛtatio ⁊ peccato/
rum abſolutio in quibꝰ oſiſtit vſus claui
um nõ ſemꝑ erunt neceſſaria:S ptãs pa⸗
pe nõ ſemꝑ durabit. P. vita ſũmoꝛũ
pontiſicũ no ſemꝑ durabit. ptãs eoꝛũ
code mõ non erit ꝑpetua. ↄſequẽtia pʒ.
qꝛ Augi dicit. v. de trini. ꝙ nõ debemꝰ
cõcedere deũ fuiſſe dñm ab eterno ne co
gamur dicere creaturã fuiſſe ab cterno
qꝛ ille ab eterno nõ dñaret᷑ niſi creatura
ab eterno famularetur a .
.1 PPNHR11 eſtqzptãs papet
In ₰ trarm peig pt cũ viceʒ
eiꝰgerat ĩ terrł. Sʒ ptàs xpi ẽ ptãs et᷑na

glct
gſite
in
guene⸗
ſſteles
nedii
liſtrate
Uteſtg
inedi⸗
tpalis.
ſepb⸗
gante
terint

lums
eſarie
eſſtip⸗
mines
Fiea
ſceſ
ſnüin
cliio;
Nii
6

veſe

buert
Nlapo
erd
alhi
aui
uſ
zbabe⸗
6sſoes
i
penine
der⸗
ſcen
itrorn
niths:
Aer

ä t .

nüal
calabo
adee

t. ⸗
ieſeis
hanon
160i
poſene
. ſucls
tulst⸗
Pte
mni,
jtt
uceto/
ſsclut
gtishe
ſimort
tis enn
giata
benn

Scribit᷑ eni Danieł vijptãs ei ptãs et
na ꝗq nõ auferet᷑ ⁊ regnũ eiꝰ qð nõ coꝛꝛũ

be pncipaliter ẽ ptãs ſacerdotał: ſed

3
płs ad Hebꝛe.vii. DHonẽs dr̃am int᷑ ſa

cerdotiũ xpᷣi ⁊ ſacerdotiu leuiticuʒ. Di/
cit ꝙ in ſlacerdotio leuitico plures facti
ſunt ſacerdotes. Jccirꝙ ꝙ moꝛte ꝓbl⸗
bent᷑ ꝑmanere. Sed xpᷣs eo ꝙ maet in

eternu ſempiternũu hẽt ſacerdotiu.vñ et
in perpetuum ſaluare poteſt. ergo po/
teſtas pape ſimiliter erit perpetua.

cuius nõ eſt finis. Sʒ de poteſtate chꝛi

ſti cuius vicarius eſt ipſe papa.SGcribi⸗/

tur Luce.i.Oabit ei dominus ſedem da
uid patris eiꝰ⁊ regnabit m domo iacob

inſeternum: ⁊ regni eiusnõ erit finiſ.po

teſtas ergo pape eterna erit.

„ αρ☚ do ꝙ pape poteſtas cũ
Kñdeo ſit collata ſibi a xpᷣo du⸗
pliciter põt accipi. Put eſt a xᷣo me

diãte papa adminiſtra ta. Czut eſt ab

ipſo xpᷣo imediate oꝑata. Mã alit eſt lo
quenduʒ de ptãte xpᷣi qᷓ regnat ſuꝑ ſuos

fideles. ut ẽ ab eo mediate papa tanq;

mediãte ſuo vicario ⁊ mediatoꝛe admi
niſtrata.Et alit ẽ loquẽdũ de tali ptate
ut eſt abipſo tanq; a pꝛincipali auctoꝛe
imediata oꝑata:qꝛ pmo mõ ptũs xpii eſt
tꝑalis.2: mõ ꝑpetua eternalis ¶. Pꝰ
ſic ꝓbat᷑:Haptãs xpᷣi q̃ nüc regnatime/
diante paꝑa ſuo vicario ↄſiſtit pncipali
ter in tribꝰ. ¶ P.in debellatione tyran
noꝝ. ¶z in oꝛdinatõe ſubditoꝝ ¶ Et
3 in amonitione ⁊ exhoꝛtatioe diuino⸗
rü mãdatoꝝ.
ceſſaria niſi in pñtivita qᷓ terminata nõ
erit ãpliꝰ neceſſarin:ut tyrãni ⁊ mali ho
mines cõpeſcant᷑. Jã pacedata fidelibꝰ

xpᷣi ⁊ qñ iã oẽs inimici eiꝰpoſiti erũt ſub

ſcabello pedũ eiꝰ:nec ampliꝰerit neceſ-/
ſariũ ut ſubditidiſponant᷑ ⁊ oꝛdinentur
cũ iã oẽs oꝛdiati ⁊ pñtati erũtſub dñnio

xpi. Añ ſuꝑ illo verbo.i.ad Coꝛinth̊.xx.

Cũ tradiderit xpᷣs regnuzʒ puta fideles

”Uä S

pet᷑.S ſilr btu⸗ papeẽ eterna. C D. ptãſ
P
4

CIga aũt tris nõ ſũt ne

ſuos deo ⁊ pfi euacuabit oẽʒ pncipatuz D

⁊ ptãtem ⁊ virtutẽ.

icit glo. ꝙ du du

rat mundꝰ angeli angelis demones de-

monibus. bomines hominibuſ pꝛeſunt

ad vtilitatẽ credentium. Sed omnibus
iam collectis in vnuʒ amplius pꝛelatio

non erit neceſſaria nec vlterius. erit ne

ceſſariu ut bomines in diuims inſtrus

tur moueani.quia tunc omnes erunt
docibiles dei. ut dici᷑ YJohᷣ.vi. vnde ſcri/
bit᷑ Hiere.xxxi.Non docebit vltra vnuſ

1 quiſq; pꝛoximũ ſuum ⁊ vir fratrem ſuũ
¶ Pꝛeterea illius poteſtas eſt ꝑpetua

dicẽs cognoſce dominũ:quoniã omnes

cognoſcent mea minoꝛe vſq; ad maio/

rem.Hoteſtas ergo xp̃i ut eſt in pꝛeſen-

tivita mediante papa tanq; mediante
ſuo vicario ⁊ mediatoꝛe ãminiſtrata eſt

tempoꝛalis:quia ſolum q;d iu durat miu

dus eſt neceſſariũ papa ſit doctoꝛ in
exboꝛtatione diuinoꝛum ⁊ ſit ſacerdos
7 pꝛelatus in oꝛdinatione ⁊ diſpoſitiõe
ſubditoꝛum:⁊ ſit rex in debellatione ty

rannoꝛum. Sed pꝛeſenti vita termina

ta non erit amplius neceſſaria exboꝛ/
tatio diuinoꝝ.nec diſpoſitio uel oꝛdina

tio ſubditoꝝ:nec debellatio tyrannoꝛũ.

Si vᷣoloq mur de ptãte xpᷣi q̊ i ſutura

vita erit ab ipſo tãq; mediaãte pᷣncipali

auctoꝛe ĩmediate oꝑata.tũctalł ptãs ee

na erit ⁊ ꝓpetua ¶ Fuit nãq; ð xꝑi reguo
⁊ ptãte triplex falſa opinio ¶ ¶ Ana fuit
chi parẽtuù ⁊ ↄſanguineoꝝ ꝗ putauerũt
eu debere regnar̃, mõ mũudano ⁊ carnali
affectiõe ul carnali ꝓppagatiõe.Audiue

. S 4 S
. 2

— —

— —

——
8 4 „
—— *

rãt.n.eũ denũciatũ ab ãgelo q deberet

ſed ere i ſede dauid ei patrl⁊ ꝓeo regna
re i domo iacob.Luce pᷣ Ideo credide/

rũt audiẽtes tot mirabiliaz magnifica

fuiſſe fcq i ſuo oꝛtu ⁊ ĩ ſue vite ꝓgreſſu fu
turũ eſſe rege ex carnis ꝓpagatiõe ⁊ re-

gnaturũ foꝛe mõ mũdano ⁊ carnali affe
ctiõe ̊ erroꝛe dcepta ſoꝛoꝛ mris ieſu mr
ſilioꝝʒ ebedei audacia aſſũpta de conſan

guinitate chbꝛiſti petiuit ab eo Matth.

xx. Oic ut ſedeant bi duo filij mei vnꝰñad

dexterã ⁊ aliꝰad ſiniſtrã tuã ĩ regno tuo
b 2

. . . .
3 . *

¶Secũda fuit getiliũ ⁊ romanoꝝ. diſ
famauerüt eni iudei xpᷣm apud Roma/
nos: æ apud pilat ⁊ berodẽ ꝙ regnum
vellet inuad ereptãte tyrãnica ptate ar
moꝛu ⁊ miniſtroꝝ:ad qð videbat᷑ diſpo
ſKus ꝓpt mirabilia que faciebat: ⁊ ꝓpt
multitudinẽ pplłi que ipᷣm ſequebat᷑.vn
in aduẽtu magoꝛũ nuciantiũ regẽ iude/
oꝛũ eẽ natũ: turbatꝰ ẽ herodes ⁊ oĩs bie
roſolyma cuʒ illo:vt dr Matthᷣ. ij.?2 Jo.

xix. Ex boc audiuit pilat? ab ipiſ iudeis
in cuſantibꝰ xpᷣm: Si buc dimittis nõ es

amicꝰ ceſaris. Ois eni qui ſe regẽ facit:

ptradicit ceſari. Tertia fuit credetiũ
iudeoꝛũ qui putauerũt xpᷣm regnaturũ

quadã tꝑali ſucceſſiõe. Sciebat. n. ſe eẽ
pꝛiuatos regno: ⁊ ad getiles romanos

regnuũ iudeoꝝm eẽ deuolutũ. VUñ ſcientes
xpᷣm eẽ natũ ex tribu iuda de qua ↄſue⸗/
uerãt eſſe reges:crediderüũt vidẽtes euʒ

eſſe potẽtẽ in oꝑe ⁊ ſermone reſtauratu
rũ regnũ iſrł⁊ liberaturũ iudeos de ma
nibꝰ romanoꝝ. Vñ poſt moꝛtẽ eiꝰ duo/
bus diſcipulis euntib? in engus ↄferẽti
buſad iuicẽ de ipſo xpᷣo qñ apparuit eis
in ꝑegrini ſpecie vnꝰ eoꝛu dixit. Hos ſpa
bamꝰ ꝙ ipe eet redẽptur? iirłvt ſcribit᷑
Luce.xxiiij. ¶ Hanc aut triplicẽ falſaʒ
opiouẽ de ſua ptãte ⁊ regno vxpus repu⸗

lit Jo.xix.in tribꝰverbis que locutꝰ eſt

pilato. Mã falſazʒ opionẽ parẽtũ ⁊ ↄſan
guineoꝝ credẽtiũ eù regnaturũ mõ mũ
dano ⁊ carnalippagatiõe ſeu carnis af
fectione repulit᷑ qũ dixit. Regnũ meum
nõ ẽ de boc mũdo. Muũdu n.dicit Cbꝛy
ſoꝰ noiauit mudanã ſui gener parẽtelã
ex qua nõ ↄtraxit ptãtẽ ⁊ virtutem re/
enandi potid infirmitatẽ moꝛiedi: qꝛ
ex foꝛma ſerui crucifixus c: ij regnat ex
virtute dei:vt dicit apłs. Opionẽ vᷣo gẽ
tiliũ putãtiũ eũ regnaturũ miſtroꝝ⁊ ar
moꝛũ virtute ⁊ tyranica dñatõe repulit
qñ dixit.Si n. regnũ meũ eẽt de boc mũ
do miniſtri mei vtiq; decertarẽt vt non
traderer iudeis. Miſtros nãq; vt Chꝛy
ſoꝰ dicit:aplos ⁊ agelos appellauit:qᷣꝛũ

auxilio noluit vti vt regnaret: qꝛ apkos

cõpeſcuit vt gladiũ ↄuerterẽt in vaginã
patrẽ vo deſtitit rogarequi exbibuiſſet

ſibi pluſqᷓ;. xij.legiones angelov. Gy ter

tiã opionẽ credetin iudeoꝝputatiu eſſe
regnaturũ tꝑali ſucceſſione repulit qñ
dixit: Mucaut regnũ meũ nõ eſt bic acſi
diceret. Regnuũ meu nõ oꝛdino ad tꝑale
ſucceſnonẽ:ſed redẽpturꝰ ſug regnu iſirł

ad poſſidendã eterna maſionẽ. ¶. Po⸗/

teſtas xpi qua regnabit in futura vita
ſuꝑ ſuos fideles imediate erit ſpũał nõ

ex carnali ꝓpagatione ſeu affectione: vt

fuit opioparẽtu ⁊ ↄſanguieoꝝ. Erit vir

tualis nõ ex potẽtiga armoꝝ ⁊ tyrannica

dñatõe. vt fuit opio gẽtilmi romanoꝛu.
Erit ppetua ⁊ eternalis nõ ex tꝑali ſuc-
ceſſione:ut fuit opio credentin iudeoꝛũ.

PRõnes aũt factas in oriũ pꝛo⁊ S cõce/

dimꝰ quia vtreq; arguunt veritatẽ 'm
diſtinctionem ſuꝑius factam.

Ddecimu eceni

q;nõ ſit vtile v ptãte pape diſputare: qꝛ

illud qð põt eè ca litis ⁊ diſcoꝛdie nõ eſt

vtile:eo ꝙ ſerun dei nõ opoꝛtet litigare
ſed manſuetũ cẽ ad oẽs:ut dicit apłus.
Sed diſputare de tali potẽtia eſt cã litꝭ⸗
⁊ diſcoꝛdie:cu ſp in diſputatione ſit curi
oſitas ⁊ vanitas.Snõ eſt vtile diſputa/
re de ipſa. &
ſibi collata. dubitare de ptãte pape e
dubitare de ptãte xp̃i:ſicut phariſei du/
bitantes de ptate chꝛiſti repᷣbenſi ſunt
? vehement᷑ obiurgati a xpo. Mattb.
xij. Cũ eni dixiſſent: mgr volumꝰ a te ſi
gnũu videre. Rũdit. Generatio pꝛaua et
adult era ſignũ querit ⁊ ſignü nõ dabit᷑
ei. Ergo eodẽ mõ diſputare uel dubita
re deptãte pape nõ eſt ſecurũ.
pᷣſumptuoſu videt᷑ eẽ agere vel tractare

de his que ſunt ſupꝛa ſenſũ ⁊ intellectu

boĩs. Scribit᷑ n. Eccleſiaſtici iij.Altio
raſte neqſier: ſupꝛa ſenſũ tuũ ne ſcru-
tatꝰ fueris. Cũ ptãs pape ſirptãs xpᷣi
? illa.ſił ſupꝛa ſenſum ⁊ intellectũ hoĩs:

₰

S. pꝓtãs pape ẽꝑtãs a xõo

¶Pꝛeta

Pbiin

ltile
tttes
ſinf
el

ln
NGni
uiſet
Gter
ͤche
ltqn
c
thale
lit
po⸗
nyt
ini
ſonext
Entyit
mnis
mnorn.
niſuc⸗
eonn.
z ce⸗
atibn
em.,
peldt.
ck eni
arti.
et
ſigare
tl
ctcilt
eſtanm
dipete⸗

epapet
N.
miſunt

Danth,
94 te ſ

Prange⸗ L

ſo dabit
Aubit⸗

CPetn

isre

*

vigdetr pꝛeſumptuoſũ ſit de ipſa diſpu
tare uel tragtare. C. Pꝛeterea illud ẽ vi

tandũ in diſputationeqð põt eẽ cã falſi
tatis ⁊ erroꝛis: Sed diſputare de ptãte
pape põt eẽ cã falſitatis: qꝛ alig nimis
ipſam reſtringũt uel ampliãt.S nõ ẽ vti

le de ipſa diſputare..

2 ]Ari 1 eſt qꝛ dicisphs in
In O Arsad meti⸗ du
bitare de ſingulis nõ e inutile.⁊ potiſſi-
me qñ res difficiles ſũt. Scribit᷑ enĩ. Ec
cleſiaſtici.vij.ꝙ cũcteres ſunt difficiles

⁊ noẽ aligꝗs ꝗ poſſit explicare ſermone.
diſputare ergo ð poteſtate pape ẽ vtile.

RKndeo do ꝙ diſputare de ptã⸗

tepape vtile ẽ ꝓpt tria.
P'pꝛopter ignoꝛantie remotionez.
¶2 pꝛopter veritatis elucidationeʒ.
Et zipꝛopter doctrine xpi vitandã
ſuſpitione. “P'ſic oñdit᷑ nã i oĩ nego

cio ignoꝛãtia periculoſa qꝛ multa ma

la ſequunt᷑ ex ipſa. AVñ dicit Ambꝛoſius
Grauiſſime peccas ſi ignoꝛas.ſi igno
rat quata ẽ ⁊ q eſt poteſtaſpape ẽ valde
periculoſũ:⁊ ex parte eiꝰ ꝗ pᷣeſt:⁊ ex ꝑte
illoꝝ ꝗ ſibi ſubijciunt᷑.Cũ eni papa pᷣſit
ſidelibꝰeccłe mediantibꝰclauibus ſibi a
xpÿ collat lſi ſcit᷑quata ẽ ptãſeiꝰ⁊ circa qᷓ
tuc ſcit᷑ ꝙ pᷣeſt eis clauẽ potẽtie nõ excẽè
dedo ⁊ circa clauẽ ſcie nõ errãdo:ſʒ ſi ta
lis ptãs ignoꝛat᷑ tunc pᷣeſt ſubditis ſuis
ignoꝛanter ⁊ illa q facit agit ptãte exce/
dẽte ⁊ claue ſcie errãte qð ſine ꝑiculo ſui
⁊ ſubditoꝝ eẽ nõ põt. aa oñdit᷑.nã
bumana nã dubitãdo ⁊ ãmirãdo ẽ apta
nata veritatẽ inquirere:⁊ ꝓpter dubita

2*

re ⁊ amirari nũc ⁊ pꝛiꝰpvᷣi iceperũt phi

loſophari.vñ dr.iij.metha.ꝙ volẽtibuſ
aliquꝗ veritatẽ inquirere neceſſariũ eſt
oꝑe bñ dubitare:qꝛ inꝗſitio veritatis
ẽ ſolutio dubitatoꝝ:ꝑꝑ qð illud verbuʒ
pbᷣi inquctu dubitare de ſingulis nõ ẽ in
utile.ſic è ĩtelligẽdũ q ad ſiigulas veri
tates dubitatioões ꝓ⁊ j inducerevtile ẽ
qꝛ in ſolutiõe ipſaꝝ veritates ipſe mag

eluceſcũt.h̊ eni dubitare an nit eẽt alba

ſecunda X

eẽt inutileqꝛ talis ĩdigeret ſenſu viſus.
ubitare tã an nix eẽtalba:vonesp⁊ 3
adducedo ut ex ſolutione ipſaꝝ veritas
magis eluceſceret eeẽt valde vtile. Iſto
mõ dubitare ⁊ diſputare de ptãte pape

in ſingulis articulis rõnes ꝓ⁊ addu/

cedo ut ex ſolutione ipſaruʒ veritas ipſa
magis eluceſcat vtile eſt. C z“ ſicpʒ.
nã doctrina xpᷣi cuiꝰptãte papa fungit
in terris caret oĩ ſuſpitõe ⁊ quãtoplus p
bat᷑ ⁊ vetilat᷑ ⁊ quãto plures libꝛi ⁊ qõeſ
de ipſa ſiuttãto magis eius veritas vi⸗/
uulgat᷑ ⁊ eius cla: itas manifeſtat᷑. Mõ
aut ſic fuit de doctrina machameti qui
babẽs ſuã doctrinã ⁊ legẽſuſpectã oẽʒ
diſputationẽ de ea fieri pꝛobibuit.Sed
xpᷣs doctrinã ſuã oibꝰ tanq; ver ⁊ luce
clarioꝛẽ in diſputandã oĩbꝰexpoſuit.vñ
ſcribit᷑ Actl.vij. ſurrexerũt aliqui qui
erãt de ſynagoga alexandrinoꝝ diſputã
tes ibi cũ ſtephano. Et de paulo ſcribit᷑
ꝙ loquebat᷑ cũ iudeis ⁊ diſputabat cuʒ
grecis. Maſcit᷑ eniʒ ex tali diſputatione
maxima vtilitas:qꝛ ex diuerſo ſtilo ſcri-
bendi ⁊ ex diuerſo mõ argumẽtandive
ritas ipſa ad oẽs ꝑuenit ᷣm diuerſa ca⸗/
pacitatẽ recipientiũ. AUñ dicit Aug.j.ð
trini.c.iij. qꝛ nullꝰhoĩuʒin ſacra ſcri-
ptura ita locutꝰeſt ut in oibꝰab oibus in
telligeret. Jö neceſſe eſt ⁊ vtile in mſa
plures libꝛos a plaribꝰfieri diuerſo ſtilo
nõ tñ diuerſa fide.etiã de eiſdẽ qõnibus
ut veritas quidẽ ipſa ad oẽs perueniat:
ad alios quidẽ ſic:ad alios autẽ ſic.
Ad Pꝛimũs eſt diſputaĩr
—1 1 de ptate pape bac
intetione ut bõ eam minuat ⁊ minoꝛe;
qᷓ; ſit credere faciat.uel bac inten tione
ut cã ſauoꝛis uel cõplacentievltra q; de
bet extendat eſt cauſa litis ⁊ diſcoꝛdie:

dꝛ ſemꝑ extrema in materia moꝛali ſut

vituperabilia ⁊ culpabilia. Sed diſputa
re de tali poteſtate bac intẽtione ut ſcia
tur quãta ſit.⁊ ut ſibi ⁊ ſuis ſubiectis ve
ritas clanus eluceſcat:qualiter cuncta
ipſe faciat ⁊ diſponat ſᷣm rectũ vſuʒ cla

b 3

uium ptãte nõ excedẽte ⁊ ſcia nõ errãte
nõ eſt cauſa litis ⁊ diſcoꝛdie ſy pacis et᷑
veritatis. ¶Ad ⁊eſt di ꝙ Pm Eber⸗
iõ pbariſei repꝛehenſi ſunt volentes ſi-
gnũ vid ere dẽ ptate xi:quia doloſe vo⸗/
lebant pꝛodictã poteſtatẽ caluniari.ʒel
quis ſigna que pꝛius viderant et ꝑ ipſuʒ
oſtenſa fuerant debuerãt eos in fide fir-
mare.nec vlterius debebant alia ſigna
poſtulare:⁊ vtroq; modo ſic diſputare ð
ptãte pape doloſe calniando uel ipſam
nõ credẽdo eſſet repꝛebeſibile ⁊ danabi
le. Sʒ p rõnes pꝛo ⁊ ↄtra ipſs elucidãdo
⁊ diuerſos articulos diſtinguendo eſt
ſalubꝛe ⁊ cõmendabile. CAd 3 ds
q; dubitare ⁊ inueſtigare illa que ſut ſu
pꝛa ſen ſũ ⁊ intellectũ boĩs pertinaciter
aſſerendo ⁊ pꝛopꝛie ſententie arrogant
innitẽdo uel intẽdẽdo pᷣſumptuoſuʒ eſt.
Sed talia inueſtigare per dicta ſancto
rum qui ſpiritu ſcõ inſpirati locuti ſunt
2 per auxilia que deus contulit ſuis fi-
delibus ut talia inueſtigarent:puta per
naturales rõnes ⁊ per illa que ſacre ſcri
pture nõ contradicut nõ eſt pꝛeſumptio
Hy eſtquedã ſupererogatio. De qua dici
tur Luce.x.q; ſamaritanus pꝛoiect duo
bus denarijs in curatiõe ſeminũ ait ſta-
bulario.Quodcũ q; ſuperogaueris ego
cum rediero reddã tibi Ad ꝗeſt os

qꝙ reſtringere talẽ poteſtatẽ in qunbꝰ nõ
eſt reſtringenda:uel ampliãda poſſet ee

cauſa errandi potiſſime ſi arroganter ⁊
pertinaciter fieret.ſed elucidãdo ⁊ diſtin
guendo qualis ⁊ quãta ſit per dicta ſan

ctoꝝ ⁊ per rõnes quibus ſacra ſcriptura

nõotradicit nõ eſt cauſa erroꝛis ⁊ falſi/
tatis ſed potius exquirende veritatis.
¶ Depotetia pape reſpectu eligentiũ.

Lr conſiderandũ
Eide &e otentis
pape reſpectu eligentiu aꝗ

bus eſt miniſterialiter ⁊ co/
operatiuę, de qua octo con/
ſideranda occurrüt. ¶ Pde ipſiꝰ pape
clectione. C2 de electoꝝiuriidictione

¶zůve eistenuciatõe. ¶Ade eius de

poſitione. E. ede eius ſententie appel⸗

latiõe. 6 de eius repᷣpbenſione. rze

de eius repꝛeſentationę. - S:de ei re⸗

uerentie exbibitione. C. &irca electio-
nẽ pape querunt᷑ octo. ð vtrum con⸗/

uenieng ſit papã ieri hominũ electione

uel mWis imediate axpo. 2evtrum
quilibet Pape poſt petru factus ſit ꝑ ele-
W3 vtrum magis eſſet con-
ueniens fieri per ſucceſſionẽ q; per ele-

ctionem.

ctionem. C vtrũ ad minus due par-

tes cardinaliu debeant in eiꝰ electioncʒ

conuenire. ¶evtrum electio pape poſ

ſit in aliquo viciari. 6 vtrum eiꝰ ele⸗
ctio cadat ſub aliqua examinatione ſi-

cut electio alioꝝ. τvtruz imperatoꝛ
uel alius pꝛincepg poſſit babere ius in
electione pape CSevtruʒ laicil poſſint
7 debeant electioni pape intereſſe.

MRW Pel I Didetur eni;
ꝙ; papa debeat eligi ĩmediatę a

xpo ⁊ nõ bolĩuʒ electione quia ſcribit᷑ ad
Hebꝛe.v. Mullus aſſumat ſibi bonoꝛeʒ.
Sed qui vocatur a deo tanq; aaro. Sʒ
honoꝛ pontificatus papalis eſt ſmus
in tota eccleſia.ergo ad taleʒ honoꝛem

nullꝰdẽt aſſumi niſi diuina voce ⁊ a xpᷣo

imediate. ¶Pꝛeterea in electione pa/

pe debet eſſe mnioꝛ certitudo ⁊ maioꝛꝓ
uidentia q; in quocunes alio negocio bu
mano cũ ipſe conſtituat᷑ rectoꝛ et caput

totius oꝛbis.ſed electio boium fallit et

fallitur. Scribitur enim Sapß. ix. ꝙ co⸗

gitationes boium ſunt timide ⁊ incerte
pꝛouidentie noſtre.S imediateẽ eligen
dæaa xpo cuiꝰelectio non fallit neq; fallit᷑

Pꝛeterea maioꝛis perfectionis ẽ ſũ

mus ſacerdos pꝛeſentis tẽpoꝛis:q; fuit

ſũmus ſacerdos veteris legis ⁊ q; fue-

rit Matthias qui nõin ſũmuʒ ſacerdo⸗
teʒ ſed ſolũ ad apoſtola tũ poſt xpi aſcen

ſion loco iude ſubꝛoga tuseſt. Sedſũ/
mus ſacerdos in veteri lege fiebatſoꝛ⸗-
te ⁊ diuina clectione imediate Maãſron

.
„
. .
5

u? ſic pꝛocedit᷑.

en

Ar.

dente virga aaron in ſũmuz ſacerdotẽ
electus eſt. ut ſcribit᷑ Numeri.xvij. Et
de zacbariaſcribit᷑ Luce j. ꝙ ſoꝛte exit
ut incenſum poneret ingreſſus in tem
plum domini.de Mattbia vᷣo ſcribitur
Actꝗ.i.ꝙ cecidit ſoꝛs ſuper Matthiam

annumeratus eſt cum.xi. appſtolis.S

multofoꝛtius papa qui eſt ſũmus ſacer
dos tali ſoꝛte ⁊ axpᷣo imediate eigedꝰẽ

In crariũ eſt: qꝛ ſicut ſe ba⸗
₰ bet deus in boiuiz
electione ſic ſe habet in eoꝛuʒ pꝛoductio
ne ⁊ foꝛmatione. Sed de cõmuni lege ꝓ
ducit ⁊ foꝛmat vnum hominẽ medante
alio:paucoꝛum enim coꝛpoꝛa bominuʒ
dens imediate foꝛmauit ⁊ pꝛoduxit:qꝛ
ſolum tria puta coꝛpus Ade ⁊ Eue: et
chꝛiſti coꝛpus pꝛeter cõmunem pꝛodu/
ctionem ⁊ foꝛmationẽ foꝛmatũ eſt. er/
go eodem modo de cõmuni lege vnum
hominẽ eligit in paſtoꝛẽ ⁊ ſũmuʒ ponti
ficẽ mediante alio.paucoꝝ autem ele/
ctionem immediate kerit
SH do ꝙ in electione pape
K. 0 tria poſſumꝰ ↄſiderare.
Pꝛimo ipſum papam electus. ¶C2·
ipſos eligentes. G Zuipſum vxpᷣm cuius
guctoꝛitate papa fungitur i terra ſuper
os ſaeies. Et ſic tribus ratiõibꝰ oſtẽ
ipoteſt congruũ eſſe poſt chꝛiſtiaſcen-
ſionem papam ſieri bominu electione ⁊
nõ ĩmediate a xp̃o. P:ex parte ipſiuſ
papequi eligitur.MHam ſuper illo verbo
ad HMebꝛe. v. Omnis pontifex ex homi⸗
nibus aſſumptus pꝛo bomimbus cõſti-⸗
tuitur in his que ſunt ad deũ.Dicit Au
Suſtinꝰ ꝙ homo per hominẽ liberatur ĩ
deuʒ reducitur oꝛdinatur. Et ideo cõ
uenienter ex hominibꝰ ⁊ per boĩes eligi
tur ⁊ oſtituitur. Potuit eniʒ deus imdia
te Coꝛneliũ ꝑ angelũu inſtruere ⁊ ad deũ
reuocare.ſed hoc non fecit niſi median-
te Petro. AUnde dictũ eſt ei Accj. x. per
anselum mitte viros ⁊ accerſiri facias
Simonè quendã quicognominat᷑ Pe/
trus. Mi. dicet tibi quid te opoꝛtet face

ſecunda 1

re. Do tuit ſimiliter deus plebem iudai
cam inſtruere per angelos quando apo
ſtoli fuerunt recluſi in carcere ⁊ tamen
hoc non fecit. Sed angelus domini per
noctem aperiens ianua carceris educẽſ
eos dixit: Ite ⁊ conſtter loquimini in
temploplebi omnia verba vite buius.
2 tboc pʒ ex parte hoium eligentiuʒ.
MHam aliud ẽ loqui de poſſe dei: et aliud
eſt loqui de eius operari cum in poſle
eius incdudatur omne poſſe.poteſtper ſe
ipſum imediate quicquid poteſt mediã
tibus creaturiſ.Sʒ no operatur imedia
te oĩa per ſeipſum: quia ſic ſubtraheret
oꝑationes ꝓpꝛias ab ipſis creaturis et
eſſent ſuperuacua opera ſapietie ſue cuj
quelibet res ſit vana ⁊ fruſtra ſi pꝛiuet᷑
ꝓpꝛia oꝑatione. Vñ dicit Aug..vij. de
ciui.dei.c.xxx.q deꝰ ſic adminiſtrat oia
que creauit ut etiã ipſa ꝑpꝛopꝛios motuſ
exercere ⁊ agere ſinat.Si ergo apoſtoli
⁊ ſucceſſoꝛes eoꝝ nõ eẽnt cooperatoꝛes
dei in electione ſůmi pontiſicis ſruſtra
rentur ãminiſtratione opeꝝ dei.cuiꝰ con
trariũ diẽ apłs.j.ad Cbor..iiij. Sic nos
exiſtimet hõ:ut miniſtros xpᷣi ⁊ diſpẽſa
toꝛes miniſterioꝝ dei. MWiſteria dei ap⸗
pellauit diuerſos oꝛdines in eccleſia ut
epᷣos ſacerdotes ⁊ diaconos qjs eligere
⁊ oꝛdiare xpCᷣs aplis ⁊ ſucceſſoꝛibꝰ eoꝛũ
ptãtem reliquit: ut gloſa ibidem dicit.
3 boc pʒ ex ꝑtę xp̃ᷣi cuiꝰ auẽte papa
ſuꝑ fideles fungit᷑: Mã ꝗ ↄſtituit᷑ alioꝛũ
caput ⁊ rectoꝛ dẽt eẽ eiuſdẽ nature cuʒ

eis ⁊ eiuſdẽ ↄuerſatiõis ĩvita. Vñ bac

ð cã decuit vpʒ ꝑ oia fribꝰ ſimilari:qꝛ fu
it caput ⁊ rectoꝛ ecclie.Dicit eni Aug'.
ſuꝑplillo bo:Ego ſũ vitis ⁊ vos palmi⸗
tes:ꝙ in hoc vp̃ᷣs dicit ſe eſſe caput eccłe
eoqꝙ vn? nature ſũt vit ⁊ palmites: ꝓpt᷑
qu cũ dei filiꝰet deꝰcuiꝰnae nõ ſumꝰ.fa⸗
ctꝰẽ hõ:ut in illo eẽt vitis humane nãæ.

cuius nos hoĩes palmites eẽ poſſemꝰtã

qiu ᷓ decuit rpʒʒ ꝑ ſe ipſu ſumuʒ põtiſcẽ
ſuũ ſucceſſoꝛẽ eligẽ:qᷓ;diu fuit eiuſdẽ con
uerſatõis ⁊ diſpoſitõis chᷣ ſuis mẽbꝛis.

. ?
»*

Sed iã poſt aſcẽſionẽ factus alteriꝰ glo
rie ⁊ alteriꝰ ↄuerſatiõis decẽs fuit apo
ſtolis relinquere ⁊ ſucceſſoꝛibꝰ eoꝛuʒ:vt

ex leipſis ⁊ ex nüero boiuj huana vita

viuẽtiũ in caput ⁊ paſtoꝛẽ eccleſie elige
rent. Añ ſuꝑ illo verbo Joan. xx. Moli
me taãgere nõdũ eni aſcẽdi ad prey meu
Oicit Chꝛyſoꝰ. ꝙ nolebat mulier illa
buana cõuerſatiõe cũ xpᷣo ↄuerſari poſt
reſurrectionẽ ſicut añ paſſionẽ faciebat

a qua cogitatiõe xpᷣus reuocans eã ait.

Moli me tãgere.qꝛ etſi eiuſdẽ nature ſũ
ut pꝛiꝰ:ſu tñ alterius glie ⁊ alteriꝰ vite:
etſi nõdũ aſcẽdi ad pr̃em ſũ tñ aſcẽſurꝰ
viuendo celeſtiali vita non terrena. .
Sẽ do ꝙ vocatur
Ad P Amigauic a deo quẽcũ q;
eligit coĩtas eccleſie etiã ſi mals ſit: qð
ſepe cõtingit uel ꝓ malo ſuo uel pphi uel
vtriuſq; pctõ:ut glo.ibi dicit.Jille aüt ſi
bi aſſumit honoꝛẽ põtiſicatꝰ ꝗ ĩgerit ſe
et nõ recte eligit Non & regrit ꝙ in ele
ctione ſũmi potificis ſꝑ diuina vox au-/
diat᷑ exteriꝰ:ſʒ ſufficit ꝓpter virtutes

dei ab illis ꝗ boni ſũt eligat᷑acſi diceret

deus ſibi veni qꝛ dignus es. Ad 2“
eſt do: ꝙ tã in electione facta imediate
a deo qᷓ; in electiõeſacta ꝑ hoĩes cõtigit
eligi bonos ⁊ malos. Ma dupłrotingit
aliquos in paſtoꝛes eligi. ¶. p. ad vite
eterne hereditatẽ:qua electiõe fuerunt
electi.xj. apłi a ro.Oe q̃ electione dicit
apłs ad &τpbe.j. Elegit nos i ipſo ante
muũdi cõſtitutionẽ:ut eſſemꝰ ſci ⁊ima cu
lati in cõſpectu eiꝰ ꝗ pſᷣdeſtinauit nos in
adoptionẽ filioꝝdei. '2. ad eccleſie ⁊
huani generis vtilitatẽ:⁊ tali electione

fuit electꝰ iudas ꝗ fuit vnꝰ de.xij apłis

electis. Vñ ſuꝑ ilio verbo Jo.vj. Mõne

ego vos.xij.elegi:ſʒ vnꝰ ex vobis diabo

lus ẽ. Oicit Augꝰ ꝙ ad aliud elegit xpᷣs
xji. ⁊ ad aliud elegit iudã. Ma. xi.elegit ut
in apłca dignitate ꝑſeuerarẽt:iuda vo

elegit ut ꝑ ꝓditiõis eius officiuʒ buůani.
generis oꝑaret᷑ ſalutẽ. Mon eniut dicit
eicctio dei violenti infert his ꝗᷓ futura

Qun

ſunt:ſj in volũtate cuiuſlibet poſitũ eſt
ſaluari ⁊ ꝑire.⁊ ſicut iniqui boies male
vtut᷑ bonis oꝑibus dei:ſic ecõuerſo de
bene vtit᷑ malis oꝑibꝰ hoiuʒ.quid enim
iuda peius:malo tñ eiꝰ bene vſus ẽ dñs
de quo nolete ⁊ neſciente tin bonuũ oꝑa

tus eſt ut ꝑ euũ tradi ſe ꝑmitteret ut redi

meret nos. C As 3c dð ſicut Beds
dicit. Jeo matbias in aplłlatũ ſoꝛte ele

ctus eſt ne apli diſcreparet a lege iqdua

ſũmus ſacerdoſ ſoꝛte querebat᷑.ſicut de

ʒƷZacharia legit᷑: ꝙ ſoꝛte ſurrexit ut incẽ-

ſuʒ poneret.⁊ boc iõ dicit qꝛ querẽdus
erat verus ſacerdos donec vemret ule
qui ꝑ pꝛopꝛiũ ſanguinẽ introiuit ſemel
in ſca ſanctoꝝ cupꝰ hoſtia in paſcha imo
latur Sʒ die pẽthecoſte ſpu ſco appare

„

te illa lex ⁊ illa cõſuetudo ↄſũmata fuit

⁊ ꝑfecta:nec vlteriꝰ debuit obſeruarũqꝛ
tadiu figura licuit exerceri donec veni⸗
ret veritaſ. Figurabat aũt ſoꝛs illa gra

tiã ſpũs ſci que viſib iliter in die pethe/
coſtes ſuꝑ apoſtolos apparuit. Eñ ad

Epbe.ð Ipſam diuinã electionẽ ⁊ gra

tiã apls noiat ſoꝛtẽ dicẽs: Soꝛte voca⸗
ti ſumꝰ ſᷣm pꝛopoſitũ volũtatis ſue.⁊ iõ
mathias qui an pethecoſtes oꝛdinatꝰ
eſt in aplatũ ſoꝛte electus ẽ moꝛe lega⸗

li. Sed poſt penthe.vij diaconi oꝛd iati

ſut nõ ſoꝛte ſy diſcipuloꝝ electõe ⁊ apło
rum ofone ⁊ man ipoſitione.m quex
modũ nunc eligutur ſummi pontifices
et alij paſtoꝛes eccleſie. 1
17 ſic pꝛo/⸗
DO ſecundũ iakn.
videt eni ꝙ nõquilibet papa poſt petꝝ

„

fueri

ceſſionẽ nõ ꝑ electionẽ ſuůmus pontiſex
factus eſt. ¶. Pꝛeterea minoꝛis aucto

ritatis eſt eus q; papa:ſed epus põt ſi

bi ſucceſſoꝛeʒ inſtituere abſq; electione.
Scnbit᷑ eni.vij.q i.c petiſti.ſi dũs dede
rit diẽ papa Zachariaſ epᷣo magũtino!
iuxta petitionẽ tuã homineʒ ꝑfectũ qui

erit factus ꝑ electioneʒ. qꝛ ut ſcribi
viij. q.i. c. ſi petrꝰ. Beatus petruſ elegit
clementẽ in ſũmũ pontifice: ⁊ ſic ꝑ ſuc-

d—v— 1

— —— — - — - — 0.⸗ —

9
edi

de
gus
tde
nei⸗
dus
lle
nel
mo
folt
ig:
enn⸗
gn
the⸗
i
104
cs/
710

naV

gl⸗
guti
⸗
uc
ſc

o/
tur.
da
rbbir
on

ſtite⸗
uct⸗

Ar.

poſſit ſollicitudinẽ hr̃e ⁊ curã ꝓ ſalute
aiarũ illũ pꝛo tua ꝑſona ⁊ loco tui epᷣm
oꝛdinabis multo foꝛtius papa põt ſi
bi ſucceſſoꝛẽ inſtituere abſq; alia electi
one. ¶Pꝛeterea Augꝰ viuente valerio
epᷣo ⁊ ipſo petẽte cathedrã epᷣalẽ ſuſce-

pit. S multomag papa viuẽte ⁊ petete

uel eligente põt alius papatũ ſuſcipere
Pꝛeterea papa repñtat᷑ ꝑ mœyſen ꝗ
fuit rex ⁊ ſacerdos ſicut ipſe eſt.ſp moy
ſes elegit ioſueipſo viuẽte. Sic eni ſcri
bit Mueri.xxvij. Tolle ioſue filiũ Mun
⁊ pone manũ tuã ſuꝑ eum ne ſit populꝰ⸗
dni abſq; paſtoꝛe.S ſimilit᷑ papa ipo vi/
uẽte põt ſũmũ pontificè ↄſtituere abſq;
alis electione. . a Kribitne
2 4 tquod ſcribitur
In Otrorii kx di in pncipio
ꝙ electionẽ ſũmoꝛũ põtificũ ſibi dñs re
ſeruauit:lʒ electionẽ eoꝛũ bonis ſacer/

dotibus ⁊ ſpualibus populis cõceſſiſſet

Kiid EOdiſenpe petæg

apa fuit fact' per electi
out᷑:⁊ hoc multü cõuenienter ꝓpt᷑ trig.

WPꝛimo ꝓprt᷑ vitãduũ boĩuʒ fallibile iu
diciu. &σ 2pꝛopter vitandũ poſterioꝝ
exemplu. ¶Et 2: pꝛopter babedũ po-
puli teſtimoniũ. Epeboe fuit cõueniẽs
pꝛopt᷑ vitandũ hoĩuʒ fallibile iudicium.
nam xpᷣus fuit deꝰ⁊ bõ.iõ in ſuo iudicio
non potuit falli mneqʒ fallere.ſed qꝛ iudi
ciũ buanũ eſt fallibile: qꝛ purus hõ poõt
falli ⁊ fallere. deo cõueniens fuit poſt
xpᷣi aſcenſionẽ ⁊ poſt moꝛtẽ illius ꝗ im
mediate a xpᷣo electus fuit:pꝛomotio u
iuſſibet alterius ſũmi põtificis facta fu
erit per electionẽ: ut ex collatione ⁊ con
coꝛd ia pluriũ talis electio careret erro⸗

re ⁊ mereret᷑ ſuſcige diuinã inſpiratio/

nt᷑.MNã quia plura vidẽt plures q; vnus
eo ꝙ boĩies iudicãt de his que toꝛis ap/
e eur ſolus aũt deus intuet᷑ coꝛ.iõ ta
is electio caret erroꝛe ⁊ meret᷑ ſuꝑ hoc
diuinã iſpirationẽ ipſo ſaluatoꝛe dicẽ-
te. Abi fuerĩt duo uel tres cõgregati in

noie meo:ibi ſu in medio eoꝛu Fuit

ſecun nn

ſcðo boc cbueniens ad vitanduũ poſteri
oꝛũ exẽplũ. Mã ſiquis dignitates ⁊ bñfi
cia eccleſiaſtica qᷓ ſi ine hereditario poſ
ſet alijs reliquere:⁊ pꝛo libito ſibi vedi
careſpũ alia bñ ficia a carnalibꝰ ⁊ tꝑali-
bus nõ diſtiguerent᷑.vnde dr.viij.q.i.qjʒ

bis oibus ꝙ ab illis exẽpluũ beati petri

ſibi ſucceſſoꝛẽ inſtituentis valet aſſumi
qui taleſ ſibi ſubſtituerũt qlẽ ipſe ſucceſ
ſoꝛẽ ꝗq ſiuit. Aerũqꝛ poſtmodũ officium
nõ viteſʒ ſanguini cepit deſeruire atqʒ
ad epᷣatũ talis quiſq; ſucceſſoꝛes ſibi q
rere cepit qui uł odioſi ppłis ul a plebe
docẽdi inuenirẽtur. Jõ ſacris canonibꝰ
inſtitutũ ẽ ne aliꝗs in bñficio eccłiaſti/
co ſibi ſucceſſoꝛẽ qrat:ſʒ ſolũ pplłi electi
one appꝛobet. 13: fuit hoc ↄuemiens
ꝓpt᷑ ppriteſtioniũ bonuʒ. Ma ut ſcribit᷑
i.ad Thimo.iij. Opoꝛtet paſtoꝛẽ teſtio

niũ bonũpre ab his qui foꝛis ſůt. Suꝑ

quo verbo dicit Augꝰ ꝙ nõ ſolũ opoꝛtet
paſtoꝛe hre bonũ teſtimoniũ a domeſti-
cis:veꝝetiã ab alienis: iudeis:getilibꝰ
⁊ bereticis:ut qui detrabũtreligiõi ſal⸗
tẽ vite eiꝰ detrabere non audeãt.⁊ talis
melius inuenit in hoĩuʒ electione q; ho

minum affectione.

zi mi ergoẽ dicendu: q/
Ad Paummn petrus potuit ſibi
ſucceſſoꝛẽ eligere clementẽ:qꝛ nõdũ ſta
tutu erat i riũ.vidẽs tñ clemẽs ꝙ hoc
erat ꝑnitioſũ explũ poſteris ꝙ aliquis
ſibi ſucceſſoꝛẽ eligeret: renuciauit papa
tui ⁊ electa fuit coiter vnꝰ: quo moꝛtuo
fuit coĩterelectꝰ cletus poſtmoduzqrto
loco iteru fuit electꝰ clemẽs ac ſi ex illa
ſucceſſione nullũ ius fuiſſet ſibi acꝗſitũ
ſicut expᷣſſe notat᷑.viij.q.i.c.ſipetrꝰ.i gl.
¶Ad 2t᷑ do: ꝙ zacharias papa nõ cõ
ceſſit eo magutino ſucceſſoꝛẽ poſſe ſi/
bi inſtituere:ſed bñ cõceſſit aliquẽ epᷣm
poſſe ſibi coadiutoꝛẽ aſſumere quipoſ
obitũ eius ad apłicã ſedẽ accederet eli-/
gendus ⁊ ↄfirmandꝰ. CAd qꝭq e dð
Augꝰ fact? e epᷣus valerio viuẽte g re⸗
nũciauit ep̃atui:⁊ tüc ipſe potuit eligi:⁊

ſic per electioné᷑ nõ ꝑ ſucceſſionẽ

gubemaculoꝝmibi tradebat i. eoatus

Ar.

ctꝰc. Scribit᷑ n.vij.q.j.c.ſicut vir.S. fi.

wv ſi eps foꝛtaſſe ꝑ moleſtiã ſuã petierit:

ut ab epali bonoꝛe dẽat vacare eo peti/

tionẽ ſcripto date ↄcedendũu ẽ:⁊ auguſti
nũ factũ

ſſe epʒ ꝑ ceſſionẽ valerij.vñ
ſequẽti.c. ſubdit᷑. ꝙ augꝰ nõ ſucceſſit: ſj
acceſſit ad epatũ Si vᷣo dicat᷑ ꝙ vale/
rius nõ ceſſit ẽatui ſʒ ſolũ admiſtratõi
tũc dð ẽ ꝙ illo viuẽte fuit coadiutoꝛ eiꝰ
poſtmodu eo moꝛtuo fuit electus.⁊ boc
ſatis vident᷑ ſonare verba ſua q ponũt᷑
iiij.di.c.añ oĩa.vbi dicit.Qñ ſecudꝰ loc⸗
tuc remu tenere nõ nouera. Ad 4ẽ
dð: ꝙ moyſes auctoꝛitate dei elegit ſi-

bi ſucceſſoꝛẽ:non tñ depſanguinitate ⁊

parẽtela ſua nec de ſua tribu:cũ tñ po/
tuiſſet nullo pᷣcepto uł ſtatuto apparẽte

in Sriuũ. AUñ dicit Nieroꝰ.⁊ ponit᷑.viij.q.

i.c. moy ſes.ꝙ potuit moyſeſſucceſſoꝛes
pucipatus filios ſuos facere ⁊ poſteris
pꝛopꝛiã relinquere dignitatem:ſʒ tñ ex

glia tribu extraneꝰ ꝑ eũ eligi᷑ Jeſus na

ue ut ſciremꝰ pncipatũ in pplos nõ ſan
guini deferẽdũ eẽ ſed meritis vite.

Ei ſic pcedit᷑. Ai⸗
D tertiu dckeni ma⸗

gls ecẽt ↄueniẽs papã fieri ꝑ ſuc-

ceſſione q;ꝑ electionẽ. vnuquod q; eniz
quãto ẽ magis ꝓpꝛiu:tãto magi diligir

⁊ ma ioꝛ diligẽtia et ſollicitudo circa il/
lud hẽtur Sʒ officiũ papatꝰ magnã ſol
licitudinẽ ⁊ diligẽtiã reqrit. ſi illud eẽt
ꝓpꝛiũ qð daret᷑ iure heredit ario ꝑ ſucceſ

ſionẽ ſicut alia bona ꝓpꝛia: vr̃ ꝙ maioꝛ

diligẽcia ⁊ tnaioꝛ ſollicitudo circa ipſuʒ

haberet᷑. Pꝛeterea materia lit ⁊ diſ

coꝛdie potiſſime in xpᷣi ſacerdotio ẽ vi⸗
tãda.qꝛ ſeruos dei nõ opoꝛtetlitigare:
Iſz mſuetos eſſe ad oẽs:ut ſcribit᷑.ij.ad

Thimo.ij. Sʒ pleruq; deelectiõe pape

oꝛiunt lites ⁊ diſcoꝛdie int eligetes que
cęſſaret ſi papa nõ ꝑ electõnẽ ſ̊ ꝑ ſucceſ
ſionè fieret. S.quãto reginẽ ẽ mag
nale tãto magl remotũ ẽ a cupiditate?

QAueſio n

tyrãnide.ſ̊ regimẽ eccłiaſticũ potiſſime

dʒ eẽ remotũ a tyrãnide ⁊ cupiditate:qꝛ

venenũ charitat ẽ cuꝑiditaſiut dicit au
guſti. magis deret eẽ nãle quod eet ſi

fieret ꝑ ſucceſſionẽ Sh electionẽ. CP

ſi papa fieret ꝑ ſucceſſione ecclłia nullo
te careret paſtoꝛe:ſʒ ſi fit ꝑ electionex
cõtingit eccleſiã añ q;inagno tꝑeꝑaſto⸗
rẽ nõ Ge:meliag eẽt ꝑ ſucceſſionẽ fieri

. 2 . eſt qꝛ ſi papa fie/
In Otrarm ret ꝑ ſucceſlione;
uel fieret ꝑ ſucceſſionẽ filioꝛ uł cõſan/
guineoꝛũ nõ pꝛimo mõ:qꝛ clericoꝝ fili
ad ſacra officia admittẽdi nõ ſũt: ut dr

lvi.di.HNec ſcdᷣo mõqꝛ officiũ eccłiaſticũ

nõ carni ⁊ ſanguini ſ̊ vite merit deſer/
uire debet: ut no.viij.q.i..mnoyſes
* R cO dð q ſacerdotiuʒ xp̃iĩ
papa tenet ſupᷣmũ gra⸗
dũ ꝗᷓtuoꝛ ꝑ oꝛdinẽ reqrit. 4 in ipſo ſa
cerdotio vniuerſalitatẽ. ꝛtcin ipſo de
cto ſanctitatẽ ⁊ doctrie veritatẽ. ¶ 3·
in eligẽte iuriſdictionẽ ⁊ ptãtẽ. ¶Atin
lo cui pᷣeſt fructũ ⁊ vtilitateʒ. Et
iſtis ꝗtuoꝛ põt oñdi ꝙ magis ẽ ↄnueniẽs
papã ſieri ꝑ electionem q; ſucccſſionem.
p: ꝗdẽ ꝓpt᷑ xpᷣi ſacerdotij vniuerſali
tatẽ.na ſacerdotiũ leuiticuʒ inſti utum
fuit ꝑ rectã lineã:nã ſolũ aarõ ⁊ filij eiꝰ
ab eo ſucceſſiue de ſcẽdẽtes ad ſacerdo/
tiu aſſumebant᷑:⁊ nõ niſi de tribu leui.
q;uis eni ſũmꝰ ſacerdos ſoꝛte eligeret᷑:
nõ tñ niſi ð determĩata tribu. Sʒ ſacer
dotiũ xpᷣi ẽ vniuerſale:qꝛ in eo nõ eſt ac⸗
ceptꝰneq; gꝛecꝰ:neqʒ latinꝰ:non ſeruus

—

neq; liber: oẽs vnũ ſũt in rpo:ut ſcribit᷑

ad Gał.iij. Unde hac de cã ſaluatoꝛnr
nõ de tribu leui ſ de tribu iuda oꝛt ẽ:in
qua tribu nihil de ſacerdotibꝰmoyſes lo
cutꝰ eſt:ut dicit apłs ad Hebꝛe.vii. Si
Opapa fieretꝑ ſucceflione fieret ex det᷑/⸗
minata parentela ⁊ ex determinato ge

nere.⁊ ſic nõ poſſet ind ifferent᷑ eligi gre

cus:vel latinꝰ:diues ułpauꝑ: exquo nõ
hẽret talẽ vniuerſalita tẽ. au'2:nõ ha-
beret electi ſanctitatẽ ⁊ doctrineverita

l

ð 2

,à de – — ²—— — — — – — — — = 2 — TE&m -⸗ —

clericis:qꝛ clerici

tẽ.· Mã ſt dicit Hieroꝰ ⁊ ponit᷑.viij.q.i.
c.licet. Ad ſocerdotiũ nõ eligat niſi do
ctioꝛ ⁊ ſanctioꝛ ceęteris bat᷑. Si aũt ꝑpa
pa fieret ꝑ ſucceſſionẽ caſua le eẽt ꝙ eẽt
pollens vite ſcĩitate ⁊ doctrine verita/
te.cũ ↄtingat plerũq; illuʒ qui ſuccedit
aglteri iure bereditgrioin aliquo regimĩe
malu eẽ ⁊ ſtultũ. Mon ẽ aut ↄuesiẽs q
regimẽ eccleſiaſticũ ⁊ ſpualiũ donoꝝ ca
ſui ⁊ foꝛtune exponat᷑ potiſſime.qꝛ pᷣſũ⸗
ptionis eſt ꝙ que dei ſunt ab hoꝛe dari
debeat: ut dicit hilariꝰ:⁊ ponit᷑viii.q.i.
c.pleriq;. 3: nõ bẽret eligentis pote
ſtate:qꝛ ſi papa eligeret ſibi ſucceſſoꝛeʒ
boc faceret in virtute ſtatuti eccleſie.ſj
ſtatuta eccleſie ſunt in riuzʒ ſicut patet
viii.q.i ꝑ totũ. Sed ſi querat᷑ ſipapa fa

ceret ſtatutu in oriũ de eligendo ſucceſ

ſoꝛein: poſſet ne ipſe ſucceſſoꝛẽ dimitte
re.Hicendũ eſt ꝙ non:qꝛ faceret ſtatu-

tum valiturũ pꝛo futuro tẽpoꝛe in quo

ipſe nõ eſſet iudex ut virtutẽ eius ſtatu/
ti poſſet ſucceſſoꝛẽ dimittere ſicut nota

tur.vlii.q.i. a. talis ſucceſſio nõ ha/

beret populi cui peſſet vtilitateʒ. Mã ut

dicit HNieroꝰ.Munc videmꝰhoĩes ſic af
fectos ut cernamꝰ plurimos hãc re pꝛo
beneficio facere:ut nõ querãt bodie illi
qui hñt eccleſiaſtica beneficia diſpẽſare
illos ĩi eccleſia colünas erigere quos ꝓlꝰ
cognoſcat populo ⁊ eccliepꝛodeſſe: ſed
quos uel ipi amant uel quoꝝ ſunt eoꝛũ
ob ſequijs deputati ut deterioꝛa taceaʒ
qui ut clerici fiãt muneribꝰ ipetrarunt.
AG pꝛimũ eſt dicẽqũ q bona
2ͤ2,13 tꝑalia pñt eẽ ꝓpꝛia
ipis laicis: eccł iaſtica ᷣo nõ ſunt ꝓpꝛia
ꝛia brenõ debet: ſz

iux regulã aploꝝ:Oia debẽt eis eẽ coĩa

circaꝗᷓ tãto maioꝛẽ diligentiã ⁊ ſollici-
tudinẽ here debẽt quãto magis chari/
tas de ꝗᷓ dicẽte apło.Mõ qrit qᷓ ſua ſunt
coĩa: ꝓpꝛiis nõ ꝓpꝛia coibꝰ añponit blm

Augj. Ad ⁊ eſt dicedũ ꝙ diſcoꝛdie
lites:cõtentiones pñt eẽ in eloctioc pa/
pe abſq; pctõ:dũmõ ſic diſcoꝛdates oꝛ

Ar. ſecunda UI
dinẽt eoꝝ oſcientiâ ad bouũ ſtatu ecdie
ANolebat eni michael ſicut legimꝰ i Da

niele liberare iudeos de captiuitate ba
bylonica credẽs hoc eẽ faciendũ ꝓpter
multos bonos iudeos ibi cõmoꝛãtes et
talẽ liberationẽ petẽtes. Pꝛinceps vᷣo
regni ꝑſarum:reſtitit ei.xxi. diebus: vi/
dens multa bona cõtingere perſis: quo
rũ erat pnceps ꝓpter iudeos ibi como
rantes:vterq; aut pugnabat bono aĩo:
quia vrerch erat bonꝰ angelus. tãdiu &
durauit tał pugna ⁊ talis diſcoꝛdia int
eos:q;diu ſup boc receptũ fuit diuinum
rñſum ſᷣm qꝙ iudei fuerãt liberãdi. ſic in
quolibet capitu o canonicoꝝ ⁊ in colle/
gio carqĩaliũ pñt eſſepugne ⁊ diſcoꝛdie
7 vmꝰ põt pdicere alteri in electione ali
cuius abſq; pctõ. Sicut eni diuerſe na-
ues ad diuerſas ꝑtes tendere pñt eodẽ
uento alit ⁊ alit᷑ oꝛdinãdouela.Sic 'm
ꝙ alit᷑ ⁊ alit eſt oꝛdinata ↄſcia vniꝰ car
dinalis ⁊ alreriꝰ: ⁊ vnius canonici⁊ al
terius poſſunt vno ⁊ eodem ſpiritu bo⸗
no ⁊ eodem ʒelo ſibi inuicem reſiſtere et
declinare in aliam ⁊ aliam partem.
¶Ad 3 eſt dicendum ꝙ uinculu ſpi-
ritua le foꝛtiꝰ ſtringit ⁊ ſoꝛtius ligat q;
naturale:foꝛtius enim coniungit deo ?
ſeparat a cupiditate bonoꝛũ tempoꝛa⸗
lium ſpuale bonũ q; tẽpoꝛale.tato ergo
ſumi pon tifices et paſtoꝛes eccleſie plꝰ
tenentur eſſe bonoꝛũ eccleſiaſticoꝝ ſide
les diſpenſatoꝛes.⁊ a cupiditate bono
rum tẽpoꝛaliũ magis ten ent᷑ eẽ ſemotci
q;to ipſi talia bõa adminiſtrt que gra

tis acceperũt:⁊ per cõſequẽs gratis de

bent ipſa reddere paupibus. Dicit enim
Ambꝛoꝰ.⁊ ponit᷑.xxiij q.viii.c.ouenioꝛ
Oia que mea ſut pauperũ ſut.De illis
bo que eccleſie ſunt nihil poſſum nec de
trabere nec tradere cum illa ſolum cu⸗
ſtodienda et non tradenda acceperim-
WAd A" eſt dicend ꝙ diuturna va-
catio eccleſie qñũq; eſt bona ſi fiat ꝓpter.
bonum finem: ut ſifiat pꝛopter hocut
ſufficientioꝛ ⁊ ſanctioꝛqueratur. Lutiꝰ

Ar.

Qneſſio

eſt enim uel ſaltẽ minus malũ pplło xpia 2?t ppter remouendũ futuꝝ periculũ:

no tꝑe aliquo paſtoꝛe carere:q; dicolux 3. ꝓp

ſtultü et malũ habere.qui non ut paſtoꝛ
ſed ut mercẽnarius pꝛopꝛiuũ bonũ qrat.
nel ut lupus oues dibagar⸗ git
ſic pꝛocedi
quarti lao eniz
i nõ ſit oppoꝛtunũ ut due ꝑtes
cardinaliũ in electiõe pape debeãt con/
uemire. Mã ſuꝑ illo ?ᷣbo ad hebꝛe.v. Mul
lus ſibi aſſumat honoꝛẽ niſi ꝗ vocat᷑ ꝗ
deo tanq; aarõ.dicit glo.qꝙ in electiõe
aaron in ſacerdotibꝰ oñdit᷑ ꝙ paucoꝛũ
electio ſi iuſta ⁊ canonica eſt pualere de
beat.Sʒ aarõ fuit ſũmus pontifex. ſuf
ficit ꝙ in electiõe pape q eſt ſümus põti

fex paucioꝛes conueniat q; due partes.

¶Pꝛeterea ſcribit᷑.lxxix.di.c.ſi tranſi-

tus.qꝙ electio romani põtiſficis cũ delibe

ratione pꝛedeceſſoꝛis fieri debet. Et ibi
dẽ ſubdit᷑ ꝙ ſiſtudia eligentiũ ceperit ee
diuerſa eoꝝ de quibꝰcertamẽ emerſcrit

ↄuincat ſentẽtia plurimoꝝ. ſufficit ẽᷣ q
in electione pape cõueniat maioꝛ pars

⁊ nõ due ꝑtes cardinaliũ. ¶Pꝛeterea
vbi eſt maiꝰpericuluũ ibi celeriꝰ remediũ
eſt apponendũ.Sʒ in dilatione electio-
nis papalis magnũ periculũ iminet ec-
cleſie.ſicut pʒ ex de elec.⁊ elec.po.Ergo
celeriꝰremediũ apponendũ eſt qð tunc
fieret ſi ſolũ maioꝛis partis ↄſenſus ſuf
ficeret in electione eus.

Arprar 1O eſtqs ſcribitur
In CO tranu ex de elec.c.lʒ.

vbi baber ꝙ ſi inter cardiales plena cõ
coꝛdia de ſubſtituedo ſũmũ pontificem

baberi nõ poteſt tunc duabꝰpartibꝰ cõ/

coꝛdantibꝰ ſi tertia pars ↄ coꝛdare no/
luerit ille abſq; vlla exceptione ab vni9
uerſali eccła romanꝰpõtifex babeat᷑ꝗa
duabꝛ partibꝰreceptꝰ fuerit ⁊ fiertus.
* do ꝙg congruü fuit hanc
Kñid eO taxatã foꝛmã notar.
electiõe pape.ut ſaltẽ bue partes cardi-
naliũ in eiꝰelectiõe ↄuenirent ꝓpt tria.
DPAppter impetrandũ diuinu auxiliũ

pterp̃gicte electõis ſingulare p
uilegiu. .P& bocogruũ ꝓpter ipetrã
di diuinũ auxiliu. Scribit᷑ eniz MWatth.
xviij. Si duo ex vobis ↄſenſerint ſuper
terrã de omni requacũq; petierit het il
lis a pre meo ꝗq iu celis e. Suꝑ ᷣbo di
cit Cuayſo.qꝙ duoꝝ ↄ ſenſu ſaluatoꝛ ꝑo
ſuit foꝛe neceſſariũ ad impetradũ a pr̃e

celeſti ꝑꝑ euãgelicã ↄuerſationẽ:qꝛ duo

⁊ duo miſſi ſũt ad euãgeliũ enucianduʒ.

ꝓpt᷑ coꝛꝑis ⁊ aĩſe colligationẽ:qꝛ vbi coꝛ

p27 ala ↄſentint ⁊ int ſe bellũ volunta:
tũ diueriaænõ bñt:ibi vubiũ nõ ẽ ꝗn bo
naꝝ reꝝ poſtulatio ſubſequat᷑. Et ꝓpter
dei ⁊ ꝓximi dilectionẽ qꝛ duo ſũtipcepta
charitatl. Et qꝛ in electiõe pape potiſſi
me diuinũ auxiliũ ẽ ipetrandu.ut ille ꝗ
facit ↄcoꝛdiã i ſᷣlimibꝰſuis efficiat car-/

dinaliũ coꝛda pacifica ⁊ vnita:q̃tenꝰtał

ꝓpuiſio ſubſequat᷑ jm ꝙ ſalꝰaiaꝝ exigit.⁊
totiꝰoꝛbis reꝗrit vtilitas.iõ ↄ grua foꝛ/
ma taxata ẽ in elecectiõepapeut ſalteʒ
due partes cardinaliũ in tali electõe de
beant ↄuenire. 2 c hboc congruũ ppr

vitandu futuꝝ periculu. Nam ut ponit᷑

lxxix.di.c.ſi duo.Si duo aplici temerita
te ↄcertantiũ fuerint electi.tüc nullꝰeo/
rũ in ſede apłlica ſedere debet. Sʒ ut no⸗
tat᷑ ibi. Cõuocandũi eẽt in tali caſu gnã
le ↄciliũ.⁊ tũc et noua oꝛdinatione ille
introniz ari deberet in cathedra btipe/
triquẽ vniuerſitas ↄſenſus eligeret.ut
ergo tm periculum euitetur congruum
fuit taxari determinatuũ numerũ illoꝛuʒ
ad quos ſpectat pꝛedicta electio. C3
eſt hoc congruũ pꝛopter pꝛedicte electi
onis ſingulare pꝛiuilegiuũ:quia ut ſcribi
tur extra de elec.c. H̊.ideo in electionibꝰ
inferioꝛũ pꝛelstoꝛũ ſufficit maioꝛis et
ſanioꝛis partis conſenſus.quia quod in
eis in dubiũ ven erit poteſt ſuperioꝛis in
dicio diffiniri. Sed in electione ſũmi põ
tificis aliqð ſpeciale ſtatutũ debuit fie-
ri ⁊ in aliqua foꝛma determinata pᷣnota
ri.qꝛ non põtad ſuperioꝛẽ bri recurſus.

.

— — .

Ull
jali⸗
lrey
ſerri
Atb.
ſper
ſeri
jbod
mmpo
iaſe
gduo
ndr,
pbicn
lunta⸗
gnbo
inpe
hecpte
eporh
lle4
inc,
tapu
rta
mufo⸗
thle
aͤede
pyt
thonif
mmeria
llseo/
zute,
ugt
ele
gipe⸗
fe.1t
lunms
ſu⸗
Cz
ecleen
ſbi
tovib⸗
oris et
ogſn
ſorisſ⸗
ini
1
Grius.

2= 116ℛ1 eſt vicendũ e illa
Ad PeimugsEinrelligeda d

elect ione cõiter ſupta in qua ſufficit ſa-⸗

nioꝛ pars ſi fuerit iudicio ſupioꝝ aꝑppꝛo
bata. uel intelligit᷑ de electioe qͥ fit ime
diate inſpiratione diuina ſigno uel mi

raculo exteri apparẽte:ſicut fuit in ele

ctione aaron ꝗ ſuit ſũmus ſacerdos frõ
dente virga eius alioꝝ virgis res aneti
bus ſiccl:ut ſenbit᷑ Mueri xvi. CAd
2Zm eſt dð ꝙ papã fieri cũ pꝛedeceſſoꝛis
d elib era tione põt intelligi duplr.
papa de electiõe ſucceſſoꝛis poſſit ba
bere aliqualẽ collationẽ quodlicitũ ẽ ſi
bi. uel ꝙ heat de tali electione iuriſdicti
onẽ:ut ꝙ ſue dignita hberedè poſſit ſub
ſtituere:qð nõ põt.ſicut dictũ eſt in ſuꝑi/
oꝛiqõne. ꝙ vᷣo additur plurimoꝛũ ſnia
cõuincat ſivota eligentiu ſunt diuerſa.

intelligit ſnia plurimoꝛũ:qꝛ due partes

debẽt eẽ jm ſoꝛmã pꝛenotatã:ex ð elec.

c.licet. C Ad z eſt dð ꝙ remediũ ap

ponendũ in electione pape debet eẽ fe⸗
ſtinu ⁊ celer:debet tñ cuʒ hoc eẽ rõnale
⁊7 ſecuꝝ Si au᷑t ſufficeret maioꝛpars uł

minoꝛ ſi eẽt ſanioꝛ dato ꝙ celeriꝰ poſſet

takł electio fieri per hůc modu:nõ tñ eẽt
ſic rõnalis:⁊ ſic ſecura cũͥ i dubijs eiꝰ ad

ſuꝑioꝛe recurſum haberin poſſet.

—

ꝙ electio pape poſſit viciari ſi-

D qumntug et enim

cut electio alioꝛũ:qꝛ quod deꝰ coniüxit:
hõ ſeꝑare non põt:ſicut ſcribit᷑matth.

xix. Sed poſito ꝙ aliquis cõiugatꝰ eli/

gar in papã cuius vxoꝛ credit᷑ moꝛtua:
etnõ eſt. Si igit᷑ petat debituz: videt q
talis teneaf redire ad vxoꝛẽ ⁊ papatuʒ

dimittere. ¶ Pꝛeta vt ſcribit᷑.lxxix.di.

Si gs pecunia uel gr̃a buana aut popu
lari uel militari tumultu ſine ↄcoꝛdia et

canonica electioe cardinaliũ ſedis apli
ce ſuerit intronizatꝰ nõ aplicꝰ ſed apo/
ſta ticus bẽatur.põt & electio pape vicia
ri. Pꝛeta ſcribit᷑ ex de elec.c.vbi ma
ius ꝑiculũ.Ii.vi ꝙ electõ pape debeat ce

ſecun

lebꝛariin ciuitate in cuius territeꝛio ſeu
diſtrictu ide pontifex obit: niſi foꝛſitan

ſit interdicta uel ↄira romans eccleſiaʒ
in aꝑta rebellione ꝑſiſtat: Si g electio fi
eret in terra interdicta uelqueeet i re-
belliõe eccleſiã:vr ꝙ talelectõnlła ſit

An aenae HÄ eſt quod ſcribit᷑ e
In Otr Piute decc. licet. vbi
bẽtur ꝙ elect? a duabꝰ ptibꝰ cardialiu
abſq; vlla exceptõ e ſũmꝰ põtifex bẽat᷑
RKIideo Zicendu tribꝰ mois
põÿõt electio papeviciari.
Cpꝛ: ex parte eligẽtiu:vt ſi aliquis cli
geret᷑ vel intronizaret᷑ ꝑ ſeditione:⁊ per
potentiꝗ laicalẽ:talis enĩ nõ eet cẽſen-
dus apłicus:ſj iua ſoꝛ ⁊ deſtructoꝛ totiꝰ
chꝛiſtianitatis perpetuo anatbemate
cũ ſuis auctoꝛibꝰ ⁊ ſequacibꝰ irretit? eẽt

ſicut patet.xxiij.di.c.in noiedñi. ¶C 2*½

ex parte ipſiꝰ electi:ut ſi illequi eligerer
depꝛebedat eſſein manifeſta hereſi.⁊ di
co manifeſta:qꝛ eui ctia pa trate ſceler⸗
no idiget clamoꝛe accuſatoꝛis. Uñ ipſo
ſacto talis eẽt depoſitus:qꝛ ipſe ſolłꝰ ha
bet de bereſi iudicare ⁊ terminare ꝓpter
quod deuiãs manitſeſte a fide ad papa ti
aſſumi nõ põt:qꝛ tał electio nõ caderet
ſuꝑ materia debita. Vñ ſcribit᷑.xl.di.c.

ſipapa.ꝙ eius culpas nullus moꝛtaliuʒ

redarguereĩ bac vita pᷣſumit:qꝛ cũctos
ipſe iudicà turꝰ ⁊ a nemĩe iudicãdꝰcẽ niſi
depbendat᷑ deuiꝰ a ſide. ¶ 3ex parte
ipſius elec tiõis vt ſi careat dectio pᷣno
tata foꝛma poſita.ex᷑ de elec.c.licet.pu⸗
ta ꝙ a pancioꝛibꝰ ꝙ; duabꝰ ꝑtibus car-⸗
dinaliu aliqꝗs eligat᷑.tuc eni mſi maioꝛ
cõcoꝛdia int ceſſerit nullatenꝰ e aſſumz
dus. VUñ dr̃ lxxix.c.ſigꝗs.qꝙ ſiꝗs ſine cõ
coꝛdia ⁊ canõica electiõe cardinaliu i ſe

„

de aplica intronizat᷑:nõ papa ułlaplicꝰ:

ſed apoſtaticus hbabea tur.

Ad pꝛimũ☛dz in talica
E EE*ντſ erquo certu eet
vx oꝛẽ ſuã eẽ ꝗ debitũ peteret induceda
eèt ad ↄtinẽtiã ſeruãda:qð ſi facerenol
letpoſſet papatui renuciare ⁊ ad iplam

Ar. Queſtio Vi
Supꝑquo verbo dicit Augꝰ:ꝙ paſcere
oues ẽ credẽtes in xpo ne a ſide deficiðit
cõfoꝛtare.terrena ſubſidia ſi neceſſe eſft

accedere:als teneret᷑ ei debitũ readere
qꝛ tinẽ tia clericoꝝ eſt cõſiliũ et de iure
poſitiuo. Reddere aũt debitũ vxoꝛiẽ pᷣ/
tũ ⁊ de iure naturali ⁊ diuĩio.vbi aũt
ius poſitiuũ cõtradicit vel ipedit ius na
turalevel diuinũ ſeruãdũ nõ eſt:vt ſi a
pꝛopꝛiatio rerũ eſt de iure poſitiuo:⁊ cõ
ſeruatio vite eſt de inre nali.tunc ſi ↄſcr
natio vite mee nõ põt eẽ ſine acceptione
rerũ alteriꝰ:licite poſſum ſumere.qꝛĩ ta
licaſu ius poſitiuu iped it ius naturale:
⁊ nõ põt cu ipſo ſtare.Et ſi dicat᷑ ꝙ ſcãa⸗/
dalũ eẽt in pplo ſi ſciret᷑ ꝙ papa redde
ret debitũ vxoꝛi tale ſcandalũ eet paſſi⸗

veritatẽ doctrine ⁊ eqtatẽ iuſticię ⁊
ctitatẽ vite:vt dicit Hieroꝰ. ¶Ad
eſt dð: ꝙ illud decretũ intelligit᷑ qñ ali-
quis eligeret᷑ nõ a cardinalibꝰ ad quos
ſpectat electio:ſʒ potentia laicoꝝ uel ex
danmotepnkiſ ed ſi electꝰ eſt a duabꝰ ꝑti
bus cardinaliu dato ꝙ pecũia ⁊ ſymoni
ace ſit electꝰ:nõ eſt dveponedꝰ.⁊ ſi dicat᷑
ÿ ipſa ſymonis e hereſis:vt patet:i.q.i.
icendu ꝙ bereſis ẽ large loquẽdo.be
reſis aũt pꝛo qua deponedꝰ e papa acci
pit ꝓpꝛie ᷣm qð opponit᷑ articulis fidei
uel bis que ſũt imediate ãnexa articuł.
CAd ʒ ẽ doꝙ illa decretał ſtrigit car
in ales ut electio babe fien debeat i ci⸗
uita te in qua pᷣdeceſſoꝛ obit niſi ſit iter
dicta:uel in manifeſta rebellione eccłie:
tunc eni indulget ꝙ poſſint alibi ſe trãſ
ferre ad dictã electionẽ faciendã. Si tñ

uũ nõ actiuũ:quod nõ ẽ dimittẽdi vpt
an
2*

iu terra interdicta fieret non pꝛopt᷑ boc

viciaretur electtioio.
ELEIIV Zidef.n.
wvꝓ electio pape dẽat examinari ſi
cut electiones alioꝝ:qꝛ ſi nõ examigtur
hoc ẽquia eiꝰ elcctio ẽ ↄfirmatio. Sed
multoꝝ alioꝝ pᷣlatoꝝ electio ẽ cõſirma/
tio. hoc nõ ẽ ſingulare ĩ ettebe⸗
MPꝛetra xpᷣus examinauit petruʒ. Jo.
xxj. Qñ ſibi eccle ſis cõmiſit dicẽs trina
interrogatiõe facta. Haſceoues meas

ſubditis miſtrare:exẽpla virtutũ cũ ver
bo pᷣaicatiõis ipendere:aduerſarijs ob
ſiſtere: errantes ſubditos coꝛꝛigere. In
gbus verbis exiſtit tota examiatio pᷣla

toꝛũ. Sicut patet.xxiij di.cqui eßus oꝛ

dinandẽ. eodẽ mõ electio pape ꝑ bũc
modũ eſt examinãda. ¶ Pꝛera oia que
requirũt debitã foꝛmã ⁊ debitam mate

riã cadũt ſub examiatione.qꝛ ſi carẽétal
tero eoꝝ:carent eoꝝvirtute ⁊ efficacia.

ſicut patet de ſacramẽtis quoꝛũ virtus
reꝗrit determinatã foꝛmã verboꝝ ⁊ ve-
terminatã materia:puta baptiſmꝰſi nõ

fiat in aqua cu expſſiõe trinita tis nulliꝰ
efficacie eẽ dignoſcit᷑:ſ electio pape re
quirit debitã foꝛmã ⁊ debitã materia
ergo cadit ſub examiatõe:qꝛ ſi deficeret

in aliquo iſtoꝛũ nulla elcctio eſſet.

1 eſt: qꝛ üliꝰ clectio
In Otrarin nõ debet examia⸗
rig quãnulla exceptio recipit᷑. Sʒ ſcri

bit᷑ e de elec.c.licet.q; abſq; vlla ecce/

ptione elect? a duabꝰ ꝑtibꝰcardia liu ab

vniuerſali eccleſia ſũmꝰ põtiſex beatur:
ergo eiꝰ dlectio nõ ẽ examinãda.
fideo Dicendu: ꝙ electiones
pape cadere ſub exami

. °

natione dupł q;tu ad pñs intelligi pöõt
po talis electio inter ipᷣos eligẽtes

ſicexaminet᷑ qᷣtenꝰ rite ⁊ canonice cele⸗
bꝛet bim foꝛmq annotatã in iure.¶ 2.
qſupioꝛis iudicio tał electio diſcutiat
appꝛobet᷑ uel repꝛobet᷑. C p· mõ mag

examinãda ẽ ⁊ mag diſcutiẽda:electio
pape tanq; capitis ⁊ paſtoꝛis vniuer ſax

ecclie q; alicuiꝰ alterius. Uñ dr lxiij.di.
inter nos ⁊ vos pacti ſerie ⁊ ſtatutũ et
ↄfirmatũ eſt ꝙ electio Tpfirmatio als
cõſecratio futuri romani põtific nõ niſi

iuſte ⁊ canonice fieri debeat. C 2 · mõ

nõ:qꝛ ſupioꝛẽ nõ recognoſcit cuiꝰ iudi-

cio appꝛobet᷑ ulrepꝛobet᷑: cõꝑat᷑ n. ſu-
pꝛemꝰpõtifex ad oẽs alios tã adlaicos

„* 4 e

q; clericos ꝗ ſut de coꝛꝑe eccłie:ſicut ſpi

rituale cõꝑa ad coꝛpaleułaĩale.ſj con-
Nat q illuq qð ſpuale enõ debet exami

nari ſeu iudicari ꝑ coꝛꝑale:ſ̊ potiꝰ econ

uerſo. Vñ ſuꝑ illo verbo.j. ad Chor ij.

Aialis hõ nõ ꝑcipit ꝗᷓ ſũt ſpũs dei.ſtulti

naa eni eſt illiæ nõ põt utd lige qꝛ ſpuar·

examinat᷑. Oicit Augꝰin libꝛo ee vera
religiõe:q examiatio ⁊ ꝓbatio ſpualiũ
fit tmmodoſpũa ł ⁊ a ſpuali boĩe quia
ſpũs oia ſcrutat᷑ etiã piuda dei.Hõ aut
debet fieri examiatio ⁊ ꝓbatio ab hoĩe
tꝑali ⁊ carnali:qꝛ ſpuał hõ oĩa iudicat:

⁊ ipſe a nemie iudicat᷑. At dicit apłs ꝙ
nõ ẽ ſic intelligẽdu vt vniuerſalit papa

ſubt᷑fugiat oẽ iudiciũ:qꝛ cũ dicẽte apło.
Opoꝛtet nos oẽs pñtari an tribual xpi

ta ſpuales q; carnales vt referat vnui/
gſq; ꝓut geſſit in coꝛꝑe. Opoꝛtebit ut di

cit Augꝰ papã ⁊ oes ſpuales a lege diui
na iudicari ⁊ ꝑ legẽ diuinã examiari.nõ

S ab agliq ifra ſepot ſpual hõ puta papa

examin ari ułiudicari ſʒ ſolꝰ ipe põt dicẽ
ꝗ auũt examiat me ułiudicat me dñs eſt

₰

„ ½ 1 1ε1 do:& ſi aliquoꝝ
Ad Peimiieci o nõ exa miat

co ꝙ electio ipſoꝝẽ ↄfirmatio:boc non
eſt aucte ꝓpꝛia ꝙ ſuꝑioꝛẽ ñ recognoſcãt

nõ.n.poſſet papa eximere aliãſ clericos

uel laicos ꝙ no ſubijcerentr᷑ iuriſdictioni

ſue:ſʒ bñ põt eximere ali̊s ut electio.eo
ru nõ trãſeat ꝑ examẽ coĩs iurl.electio
aut pape ſic ẽ pfirmatio ꝙ ſua ꝓpꝛia au
ctoꝛitatenõ põt ꝑ alique ſuꝑioꝛe exami

nari ul appꝛoban. ¶C Ad 2“c do e ſiẽ
dicit Augꝰ. Jõ xpᷣs examiauit petru de

trina dilectione:qꝛ trine n egatõi eiꝰ vo

luit ꝙ trina ↄfeſſio rñũderet qtũs nõ mi

nus amoꝛi lingua eiꝰveſeruiret q; timo
ri. Sic etiã papa vt dictũ eſt ꝑ legẽ diui
nã bñ examinabit ⁊ iudicabit᷑:ſʒ a puro

homine nec examiĩari nec iudicari põt.
¶ Ag z patet ſolutio ꝙ bñ debet exa
miari int᷑ eligetes ut tałelectio rite ⁊ ca
nonice celebꝛer᷑ ut ſit facta in debita foꝛ
ma ⁊ cadat ſuꝑ debitã materiã: ſʒ pꝰq;

facta eſt ſupioꝛis iudicio nec exramĩan-
da nec diſcutienda eſt.

D ſeptimu hen.

wvꝓꝓ imꝑatoꝛ iuriſqictionẽ hẽat in
electõe pape:qꝛ ut ſcribit᷑.xiij.di.c.adri
anus. Carolꝰ imꝑatoꝛ romã vemẽs pa
piã obſedit:ibiq; relicto exercitu in ſcã
reſurrectiõe ab adriano papa rome ho/
noꝛifice receptꝰẽ:qui adrianꝰ cũ vniuer
ſa ſynodo tradidit dicto Carolo imꝑa/

ri ius ⁊ ptãtẽ eligẽdi ſũmũ põtificẽ ⁊ oꝛ

dinãdi apłicã ſedẽ. Hoc idẽ decretũ ↄfir
mauit Leo papa dans auctoꝛitatẽ Ot⸗
tonipꝛimo regi theutonicoꝝ⁊ ſucceſſo-
ribꝰ eiꝰ in ꝑpetuũ eligẽdi ſucceſſoꝛẽ at
oꝛdinandi ſedis apłice ſumũ põtificẽ.ſi-
cut patet in.c.ſe. Aidet᷑ & ꝙ electio ro/
mani põtificis ad ius ĩꝑatoꝛis ꝑtineat
Pꝛeterea papa pᷣeſt toti eccliei ſpus
libꝰ ⁊ tꝑalibꝰ ut ſuꝑiꝰ dictũ ẽ. ſicut eiꝰ
electio debet fieri ꝑ cardiales ⁊ ꝑ cleri-
cos ꝓpt᷑ admiſtratõʒ ſpualiũ: ita debet
fieri ꝓꝑimpatoꝛẽ ⁊ laicos pᷣncipes ꝓptcr
admiſtrationẽ tꝑaliũ. potiſſime cu tꝑa⸗
lia pape ꝑimꝑatoꝛẽ tradat᷑: ſicut patet

lxiij. di. c. ego ludouicꝰ S. ſpꝑ poſteri⸗

depẽdet a poꝛi:ſʒ pus fuit regnu imꝑia
le q; ſacerdotale õ vr ꝙ electio ſumi ſa
cerdot ſineↄſenſu imꝑatoꝛ fieri ñ deat

qð ſcribit᷑.lxiij.
In otrariũ as en bir rui.

vbi dr ꝙ electiõi epoꝝ imꝑatoꝛ itereſſe

nõ dẽat cũ n. dixiſſet clero talẽ ĩ potifi/
cali ſede ↄſtituite cuinos ꝗ gubernamꝰ
imꝑiũ ſincere nra capita ſubmittamꝰ ⁊
eiꝰ monita dũ tãq; hoies deliqmꝰ necei
ſario veluti curãtj medicamia ſuſcipia⸗/
mꝰ. Cui cũ dixiſſet yynodꝰ ut magis ipᷣe
decerneret ꝗs ad hoc ſapiẽs ⁊ piꝰexiſte
ret. Rñdit ſuꝑ vos inqt ẽ tał eiectio:qꝛ
diuina gra potiti ⁊ illiꝰ ſplendoꝛe fulgẽ
tes melius poteritis eligere.
. 1 dð ꝙ nec ĩꝑatoꝛ nec ali⸗
Ku 60 gs ſecular pnceps ᷣm
mod erna iura bʒ iuriſdictõnẽ aliquã iu

Ar.
electione pape:ſ̊ bñ habet iuriſdictiões
in eligentiũ incluſione ut faciãt obſerua
ri in electione pape oĩa ſlla q ponunt᷑ ex
de elec.c.vbi maius periculũ.li vi. Con
uenienten aut ſubtractũ eſt ius ĩpatoꝛi ⁊
alijs pncipib oe electione ſũmi põtiſic
ꝓpter certiꝰ iudiciu in tali electione fere
du ⁊ ppter periculi euitandu. Ma vnuſ

quiſq; bñ iudicat de bis ꝗᷓ nouit ⁊ boꝛu

eſt bon iugex.ut ſcribit᷑.i.Ethicoꝝ. De

electiones pape ꝗ debet pollere ſcitate

vite ⁊ veritate doctrine magis creden/
du eſt lr̃atis q; idiotis ⁊ magis clericiſ
qᷓ; laicis: Euitat᷑ et ſuꝑ hoc ꝑiculũ fidei:
qꝛ qnq; etiaʒ imꝑatoꝛes in bereticoꝝꝑ
fidia lapſa ſunt ⁊ catholice mris eccłie
vnitatè impugnare conati ſunt. et ideo
ſcõꝝ patꝝ ſtatuta aduerſus eos ꝓdierut
ut nullo mõ ſe electioni ſumoꝝ pontifi-/

cũ inſererẽt.⁊ quicũq; eoꝛuʒ ſuſfragio ?

ãminiculoſumuʒ pontificiuʒ obtineret
anatbematis vinculo innodarer,·
Ad pꝛmũ c νοο¹den
*Ale mog toꝛes tan q
xpᷣianiſſimifuerunt multũ fauoꝛabiles
eccłie.⁊ iõ ut daret᷑ eis occaſio maioꝛis
fauoꝛis ⁊ ꝓtectionis illa ptãs eligendi
ſuũmuʒ pontificẽ a ſanctis patribꝰ fuit
eis ↄcelſſa.ſʒ poſtmodu excreſcẽte eoꝛuʒ
malitia ⁊ cupiditate.illa ptãs rõnabili
ter eſt ſubtracta. Mõ enim eſt putandũ
ex leuitate aĩioꝝ ꝓced ere ſi ꝓ diuerſita/
te reꝝ⁊ tẽpoꝝpᷣcepta mutant᷑ ⁊ greſub
trabant᷑:ut ſcribit᷑ Heſter vltl. Vnñ ma-/
gna auẽ tas hnñda eſt bodie iĩ ecclia ut ſi
nõnulli ex pᷣdeceſſoꝛibꝰ æ maioꝛibꝰ fece
runt aliq̃ ꝗᷓ illo tꝑe potuerũt eſſe ſine cul
pa:a poſteavertunt᷑ in erroꝛẽ ⁊ ſuꝑſtitio
nẽ ſine tarditate aliq̃ ⁊ cu magna auẽte

a poſter deſtruant᷑. ut. xiij.di. S. ven dẽ
Ad ꝛmeſt do ꝙ papa no recognoſcit

tꝑalia ab imperatoꝛe vel ab alijs pnci⸗/
pibꝰppt᷑ aliquã ptãteʒ in q̃ nõ ſub ijciat᷑
ei cu ab eodeẽ pncipio ſint coꝛpoꝛalia et
ſpuᷣalia.ſʒ uel boc eſt ꝓpt er imediatam
qd miniſtratione quã nõ bẽt ſůmus põ⸗

Queſtio

VIII

tifex indifferent in oĩbꝰ tpalibꝰ ſicut ſe-

culares pncipes:uel ꝓptergacis ⁊ get!

eccłieoſeruationẽ: uł ꝓpter ipſoꝝ tpaliuũu

tyrãnice oblatoꝝ reſtitutionem. C Ad

Zmneſt dð ꝙ ſi tpale dñ iuʒ pceſſit ſacer-

dotale hocnõ fuit dignitate ⁊ cauſalita
ee otiꝰhoiupꝛauitate ad quoꝝ de/
P2 1 *. — 6 . — —
defenſionẽ ꝑmiſit deꝰ aliquos imn dñium

E ⁊ coꝛꝛeptionẽ ⁊ qñʒ inocentuʒ

ſurgere. Sʒ dñium nãle ⁊ tꝑale in mini

ſteniũ ⁊ i obſequ regim ĩs ſpuał datũ ẽ ut
ſupius eſt tactu ⁊ nple ar tanget⸗
er P ſic ꝓcedit᷑vi
O OaÜhHheà ni
laitci debent electioni pape inter
eſſe.qꝛ ſcribit᷑.xxiij.di.c.ĩ noie dni:ſi pꝛa
uoꝛũ hoiuʒ ꝑpuerſitas innaluerit ut i vꝛ-

be romana gratuita non poſſit fieri ele

ctio:tũc cardmales epᷣi cu religioſis cle
ricis ⁊ catholicis laicis iʒ pauc ius ptã
tis obtineant eligere apłice ſedis potiſi

cẽ vbi ↄgruerit:videt᷑ gͤ ꝙ laici nõ ſolu,3

debeãt electioni pape intereſſe:veꝝetiã
q; iuriſdictionẽ hre poſſint i tli electoe.
Pꝛeterea ſcribit᷑.lxiij.di.ego.ꝙ cle⸗
rus ⁊ ppls electioni põtificis interſint.
nõ & exduduunt᷑ laici in tali electõe fiẽda

BS. eius eſt electioni intereſſe cuiꝰ eſt

electioni ↄſentire:ſʒ dr di.ſupꝛadicta.c.

cũ lõge:qꝙ lʒ plebis nõ ſit eligere eiꝰtũn

eſtelectioni ↄſentire. Nidet᷑ ẽ ꝙ abſq;
conſenſu ppłi ⁊ laicoꝛũ talis electio ri-

teicelebꝛari no poſſit.

S r 1 6 & ſeribif: eg.
In CO trarii di⸗ 0 ly pplo

faccre electione eoꝛũ ꝗ ad ſacerdotin ꝓ

mouent᷑ imo laici excludẽdi ſunt ab ele

ctione ſacerdotũ:qꝛ nõ libertas iperan

di uel eligẽdi:ſʒ potiꝰ neceſſitas obedien

di eis iniungir.
Rñü deo do ꝙ laicos poſſe inter

„.

eſſe electi onipape trib?

mogis intel ligi poteſt. C P. q;tũ ad iu

riſdictione ⁊ ſic 'm moderna iura nullã

iuriſdictionẽ babẽt: æ ſatis ↄnenient ex

àA
D

cluſi ſunt:qꝛ populꝰpſuaſione ant coꝛꝛu

W

pti
Gyl
r
hüge
noꝛ
beuiea
ſti
cooꝛe⸗
C
cnilt
moꝛd
imoe
peeſe
ſſebe
ſalna
ſeanti
noni
Ultal
thonn
fobo⸗
loꝛü
llecti
twnn
sa
Ghibe
Padi
ttioſ
ſius
tergi
ler.
peobe
citce
bocc
dii nu
concitt
aecart
itr⸗

nen
Cibie
W
ii
teor
ſiti⸗

WI
ſat ſe⸗

r gerf

nali
.C.
itſiec,
Auſolie
Mopde,
Meontn,
nWiun
einni
datüins
rallty
in
Peinter
dirſſpen
frntin⸗
tfen
gos de
cus ge
sporf
jnoͤſple,
renen
an
0, e⸗
nterſtt⸗
chefiicn
ſcaude

Ar.

ptione cito a iudicio deuiat.non eſt eni

pplus ſequẽqus ſed inſtruedus. Oñ ſuꝑ

illo verbo Eto. xxiij. Mon ſequeris tur
bã ad faciendu iudiciu:nec iudicio pluri
moꝛũ acquieſces ſententie ⁊ a veritate
deuies. Dicit glo.ꝙ pplus ſequẽdꝰ non
eſt in iudicio:ſʒ doctoꝛęs qui lʒ ſint pau
cioꝛes numero:ſunt tñ ſanioꝛis coniilij.
C 2 q;tu ad repꝛeſentationẽ:ſcribitur
eni.lxiii.di.c.cũ longe.ꝙ electiones ſũ
moꝛũ pontificũ ⁊ alioꝛu epᷣoꝛum quõdã
imꝑatoꝛibus ⁊ alüs laicis pncipibꝰ re/

pꝛeſentant᷑: ſicut de electiõe bti ambꝛo

ſij ⁊ bti gregoꝛij legit᷑.⁊ boc ad vitãduʒ
ſciſmaticoꝝ ⁊ hereticoꝝ inuaſionẽ .
ſecutionẽ:cõtraquos legibus fideliſli-
moꝛũ impatoꝛũ frequẽter eccleſia mu⸗
nita legitur.pñta bat᷑ talis electio ca

tholi coꝝpncipibus ut eoꝝ auctoꝛitate

roboꝛata:nullus hereticoꝝ ⁊ ſciſmati⸗
coꝛũ aud eret ↄtraire:⁊ ſic adbuc laicos
electioni pape intereſſe cõgruũ eſt: VUñ
romano pontifice creato ⁊ coꝛonato

eius coꝛonatio ⁊ creatio regibus ⁊ pn/

cipibus mudi denũciat᷑. ¶ 3. ;tuʒ ad
publicationẽ:qꝛ nõ eſt poneda talis ele
ctio ſub modio ſed ſuꝑ cãdelabꝛũ qᷓtenꝰ

ſi ius acꝗſitu eſt:electio nõ poſſit aliqua

tergiueriatione celari. VUñ ſcribit᷑ ex de
elec. Electiones quoq; cladeſtinas re/
pꝛobamuſ ſtatuẽtes ut q;cito electio fu
crit cꝗebꝛata ſoleniter publicet᷑.eſt eti
boc cõueniẽs ſic ppło publicari ad gau⸗
diũ nüciandu Legit eni in calcedoniẽſi
concilio: ꝙ totꝰ ppłus ⁊ tota ſynodus
acclamauit electioni pape. Leo ſanctiſ

ſimꝰ? Pe viuat ꝑ multos annos.

◻ § eſt do: ꝙ illud de
A Peimn cretũ intelligit᷑ uł
bm antiqua iura ꝗbus cõceſſum fuit ali
quibus laicis iuriſdictionẽ br̃e in electi
zepape pprer fauoꝛẽ eccleſie.uł intel
ligit᷑ ꝙ electio illis laicis eſt repntãda
ut eoꝝ virtute ⁊ fauoꝛe nulli poſſent pꝛe
dictã electionẽ ꝑturbare. ¶C Ad 2 eſt

dicẽdũ e ſicut notat ſud illo decreto

tertia M

laici vocandi fut ad election:intelligit
de talibus laicis qui ſunt patroni eccle
ſiaruũ ad quos pꝑtinet pñtare ⁊ eligere oꝛ
dinãdos in eccleſijs quaꝝ ſunt patroni
7 fundatoꝛes: ſicut pa tet.xvi.q.vij.c.de
cernimus. Si vᷣo intelligat᷑ de electiõe
pape tũc debet intelligi q;tũ ad repũta
tionẽ uel q;tũ ad publicstionẽ: ſicut ſu
perius dictũ eſt:nulla tñ taliu cõditio/
nũ exñte nõ eẽt talis electio inſringẽda
quta õ ipſam nulla exceptio recipiẽda ẽ
E Ad ꝭc do: ꝙ cõſenſus ppłi ⁊ ap-
pꝛobatio reꝗrenda ẽ in electione iã fcãẽ
nõ in electione fiẽda:quia electio illius
qui pnceps pacis ẽ:pacẽ ⁊ vnitatt aioꝝ
ſuoꝛum iubditoꝛum requiriit.
¶Queſtio tertia ð eligẽtiũ iuriſdictõe
AAA10 debape electiõe:re
ſtat nuc ingrere de
eligentiu iuriſdictione.Cir
ca quod querunt᷑ vndecim.
p: vtrũ ſolũ ad collegiuʒ
cardinaliuʒ ſpectet papã eligere. C 2.
vtru deſiciẽte tali collegio electio pape
deuoluat᷑ ad gen erale cõciliu.¶3 vtuꝝ
tale collegiu teneat eligere ſemꝑ boieʒ
ſufficiẽtioꝛis ſcie.¶ A. vtrũ teneat᷑ ſꝑ
eligere boiey ſanctioꝛis vite. ¶ e vtꝝ
teneat magis eligere iuriſtã q; theolo
goz. C. 6 vtru teneatur magis eligere
bominẽ de collegio q; extra collegium.
vtꝝ maioꝛt poteſtatẽ habeat col
legiu eligens q; papa electꝰ. C S.vtrũ
papa moꝛtuo. ptãs eius remaneat in
collegio. C 9:vtrũ moꝛtuo papa colle
giũ poſſit quicquid poteſtpapa viuens
Cx.·. vtrum in tali electione debeat pᷣce
dere tractatus uel aliqua pꝛelocutio.
xi: vtrum tutius ſit celeriter eligere
uel diu in tali electione cogitare.
Ppꝛim ſic pꝛoceditur
WVVDigetur eniz
ꝙ non ad cardin ales ſolum per/
tineat electio ſummi pontiſficis:quis ſi

cut papa vocatus eſt in vniuerſaleʒ ad
miniſtrationem.ſic epiſcopi vocati ſũt

””M

in ſollicitudinis partẽ: ſed partibus cõ
uenit ꝓuidere ð toto.s videt᷑ ꝙ ad epos
pertineat ſũmi põtiſicis eleztio. ¶S.

electioꝛ qlibet actio ẽ ꝑticulariũ ſuppo

ſitoꝛũ: ſ̊ iʒ papa ſit paſtoꝛ totiꝰ oꝛbis:
habet tñ ꝑticularẽ ſede:puta romanaʒ
ſicut btũs petrꝰ apud antiochiã pꝛi⸗ꝛ qᷓ;
romã veniret babitauit:⁊ ignatiuʒ illic
epᷣm cõſtituit vbi pꝛimũ nomẽ xpᷣianoꝝ
exoꝛtũ eſt:poſtmodũ pꝛima ſedes beati
petri celeſti bñ ficio romana eccleſia oꝛ
dinata eſt:quã beatiſſimi petrꝰ ⁊ paulꝰ
ſuo martyrio cõſecrauerũt. electio & ſũ
mi pontificis ad clericoſromane ſedis
pertinere videt᷑cũ illa ſit pꝛima ſua ꝑti
cularis cathedra. C Pꝛeterea electio
cois pa ſtoꝛis coĩtatẽ eligentiũ requirit.
ſed papa eſt coĩs paſtoꝛ totius oꝛbis:vr
ergo ꝙ pꝛelati totius mundi ad eius ele
ctionem debeant coynennt. ſcribt
—An⸗ eſt quod ſcribitur
In 2 trarin ex de elec.c.licet
vbi heturqꝙ due ꝑtes cardinaliũ requi/
runt᷑ ſolũ ad electionẽ ſùmi potiſicis:et
ex de elec.c.vbi maius ꝑiculũ.li.vj.hẽt᷑
ꝙ ſolũ cardinales includi debẽt ad ele/
ctionęm pape faciendam.
Küdeo Dicẽndũ ꝙ ſcribit᷑ He
ENRH&ſter vlt!. Mon e putãduʒ
ſi diuerſa iubentur ex animi imꝑant p/
uenire leuitate ſed ut pꝛoqualitate ⁊ ne
ceſſitate tẽpoꝛũ ⁊ reipu.poſſit vtilit᷑ fer
ri ſniam:q́;uis & ſm antiqua iura fuerit
cõceſſum pꝛimo romanis oibus ius eli
gẽdi papa: quia ut notat᷑.lxiij.di.c.ego
ludouicus.Oẽs romani vno ↄſilio atq;
concoꝛdia ſine aliqua pꝛomiſſione ſum
mũ põtificẽ eligebãt.ita q olim roma⸗
ni oẽs ex con ſuetudine antiqua electiõi
ſumipontificis intererant:⁊ poſtmodũ
ex fauoꝛe catholicoꝝ ⁊ ad expugnatio⸗/
nem bereticoꝝ ⁊ ſciſmaticoꝝ:quibuſdã
xpᷣianiſſimis imꝑatoꝛibus ius eligendi
papã fuerit cõceſſum:nũc aũt tm ad ſo-
los cardinales electio ſumi pontificis
dignoſcit᷑ ꝑtinere.⁊ boc ſatis cõuenient
pꝛopter duo. C P: ꝓpter eoꝝ aſſiſtẽtiã

—

Queſtio 1

q́;uis enĩ epi repñtent perſonas aploꝛũ

non tñ repñtũt perſonas eoꝝ ut xpᷣo uel
ipſi pape vicẽ eius gerenti pꝛeſentialit᷑

aſſiſtunt:ſed magis ut ipſi diffuſi in oꝛ-
bem terrarũ quilibet aliquã parte mũdi
in ſoꝛte pꝛedicationis acceperũt. cardi

nales vo per ſonas aploꝛũ repꝛeſentãt

ut xpᷣsꝛ pape vicem eius gerenti pꝛeſen
tialiter aſtiterũt uel aſſiſtunt:⁊ iõ cõue/
nientius electio ſũmi põtificis fit ꝑx eos
er epᷣos uel alios pꝛelatos eccleſie.

W'2 ppr eoꝛũ cõuenientiã. nã ßm pᷣm
in paucioꝛibus via certioꝛ et ſecurioꝛ.

quaãto.n.piculo ꝑ paucioꝛa remedia põt
ſubueniri: tãto citius ⁊ ſecurius ſubue-
nit᷑.quia igitur vacatio ſedis aplice ni/

mis eſt ꝑiculoſa fidelibus ut citiꝰ ⁊ ſecu

riuſ tali ꝑiculo poſſit remediũ adbiberi
congrue ad paucas ꝑſonas: puta cardi
nales tm electio pape deuoluta eſt.

inr ergo ẽ dicendũ:q;
Ad pꝛimũ ce die enaic

uenientiã in electione ſũmipontificis:ſi

cut ca rdinales:ut dictum eſt. cũ ipſi pa

pe ſemꝑ pꝛeſentialit aſſiſtãt. ¶CAd 2m

eſt do ꝙꝙ ſicut papa nõ obſtãte qꝙ ſit vni

uerſaliſ eccleſie paſtoꝛ:eſt tñ ſingularit
pᷣtitulatus eps ⁊ romanꝰ pontifex qꝛ ſe
dem illã poſtq́; de antiochia venit bea
tus petrꝰſił cũ paulo eoꝛüũ martyrio cõ
ſecrauerũt ut dr di. xxij.c. ſacroſancta.

Sic cardinales nõ obſtante ꝙ ſint iudi

ces ⁊ pncipes totiꝰ mũdi. Jux᷑ illud pᷣs.
Coõſtitues eos pncipes ſuꝑ oẽm terrã.
pᷣtitulant᷑ tñ titulis eccleſiaꝝ rome ⁊ in
diſtrictu romane vrbis exiſtentiũ:vnde
clerici roma ne eccleſie appellati ſunt.
Ad z“ eſt dð ꝙ coitatis nõ ẽ eligere
qꝛ ſᷣm damaſ. Electio eſt duobus exñti
bus vnũ pꝛe altero eligere.Hoc aũt nõ
ꝑtinet ad oes ſʒ ad aliqs ꝑſonas ſingu
larit.⁊ ad talẽ actionẽ deputatas q̃ pol
leãt auctoꝛitate:ſapĩa ⁊ ſcitate.vñ n ec
xpᷣs qui fuit paſtoꝛ oĩiuʒ ouium vocauit
oẽs ad aplłlatũ nec oĩbus ſua ſecreta re-
uelauit. AUñ dixit petrꝰ Actſ. x. Oedit
out deus pater cũ manifreſtũ fieri oĩ po

teco
ctio
pope
laſoꝛ
amt
ach
tbu⸗
Nclli

conal
leti
ſtur⸗
ſeiis.
lli
hötſin
deili,
eeto
cliü⸗
bife
fom⸗
Uher⸗
bopt
ſegn

Kdep
gnal
ſttuer
chixrt
gpogy

herett
clee
fütſib
Rt
derf
müp
r

lene

(ibe

1
gplon
tpoul
Nrialit
ſinor⸗
temdi
tcarl
cſntit
ſen
ſocne,
ftoto⸗
cclcſe.
znpen
wnor,
lia pot
bue⸗
lce ni⸗
rſcu
Aobert
tacdi
ſ.
dig
illazc
an
jpſp
4 4 4
ſten
gllert
irge
itbe⸗
Fnoco
oſanen,
ſir id
lucſ,
ntmi⸗
mer in
wde
iſunt,
iet
serſt

pyulo ſʒ teſtibus p̃oꝛdina tis a deo

Bſecudũecit wi
. eni deficiẽ
te collegio cardialiũ ad romanu cleꝝ ele
ctio pape deuoluatur:quia ptãs eligẽdi
papã ſolis cardinalibꝛeſt cõceſſa.ſj̊ ſuc/
ceſſoꝛeſ cardinalius ſuut romani clerici
cum ipᷣi romani clerici appellet vr̃ ꝙ
ad clerů romanũ cardinalibus deficiẽ/
tibus ſpectet eligere papã. ¶Pꝛeterea
Ociliũ nõ babet auctoꝛitateʒ ſine papa.
Scribit᷑.xvii.di.c.regula.q; nõ ẽ ratuʒ
conciliũ qð auctoꝛitate romane eccleſie
fulcitũ nõ fuerit. Et ibidẽ.c. multis ſub
ditur.nõ ẽ cõſiliũ ſed ↄuẽticulũ qð ſine
ſedis apłice auctoꝛitate celebꝛat᷑.ad cõ
cillũ g electio ſũmi põtificis ſpectarenõ
põt ſine pape auctoꝛitate. ¶ ¶ Pꝛeterea
oↄciliũ gnãle nõ poſſet papaʒ eligere niſi
eẽtogregatũ.ſj ad nullu aliũ ſpectat cõ
ciliũ gnale ↄgregare niſi ad papã.Scri
bit᷑ enidi.ſupꝛadicta.c.ſynoduz. Abſq;
romanipõtificis auctoꝛitate ſynodꝰ nõ

debet ↄgregari. Et ibi ſubdit᷑.Abſq; ſe

dis aplice auctoꝛitate ſynodũ aligꝗbꝰ cõ
gregare nõ licet.nõ ad ↄcilium gnãle
pot ſpectare electio ſummi pontificis.

2 . eſt: qꝛ eoꝝ ẽ elige
In Nrarin re ⁊ ↄſtituere q̊ꝛu

eſt depon ere ⁊ deſti tuere:ſʒ totiꝰ ecclie

⁊ gnalis ↄcilij eẽt papã deponere ⁊ de⸗
ſtituere ſi i bereſi depᷣbederet᷑. Scribit᷑
eni xxi.di.c.nũc qũt.ꝙ cũ marcellinꝰepſᷣs
3 a ganis cet cõpulſus ut tẽplũ eoꝝ in⸗
greſſus tria grana thur ſuꝑ pꝛunaĩ ipo
neret tũc vniuerſo ↄeilio ſcoꝛũ ⁊ epᷣoꝛuʒ

collecto ⁊ inꝗſitiõe ſuꝑ hoc fcã oẽs dixe

rũt ſibi. Oꝛe tuo iudica cãm tuam qꝛ ex

oꝛe tuo iuſtif᷑icaber ⁊ ex oꝛe tuo ↄdẽna/

ber Ad ↄciliũ ; gnãle vr ſiłr ꝑtiereſũ/
mũ põtificẽ eligere ⁊ ↄſtituere collegio
cardinalium deficiente.
Kiid c0 oð: ꝙ alig dicunt ad ro
Vmanũ cleꝝ deuolutã eè
electionẽ ſũmi põtific caidinalibꝰ deſi
cietibꝰ:⁊ qꝛ iſti ſůt ſucceſſoꝛes cardina⸗

tertia 1

liũ:ut ſupꝛadictũ ẽ. Et qꝛ ipſepapa ſin-
gula rit᷑ ẽs romanꝰ. Vñ ad canõicos
7 clericos ep̃atꝰ puta ſci Joãnis latera
nẽſis ſpectaret electio pape deficiente
card ialiu collegio·. ¶ Sʒ ſine p̃iudicio
puto tali caſu interueniẽte collegiuʒ
deficeret magis foꝛe tutũ ⁊ ſecuꝝ:qꝙ ge
nerale ↄciliu ad talẽ electionẽ faciẽdaʒ
ↄgregaret ꝓpt᷑ duo. C P·ppt ſciſma vi
tandũ:qꝛ ſicut dicit Augꝰ in libꝛo de ve
ra religione. Catbolica fides ⁊ religio
xpᷣiana ſine vlla nouitate ⁊ ſciſmatis uł
bereſis ſeminatiõe:aut cõuẽticuloꝝ ſe/
gregatiõe tenẽda ⁊ pᷣdicãda:qꝛ igit᷑ ca
ſu tali intueniẽte:q; collegiũ cardialiũ
deſiceret ſi electio fieret ꝑromanũ cleꝝ
poſſet eẽ mã ſciſmat :qꝛ electꝰ foꝛte ab
vniuerſali eccłia nõ recipet᷑ calũnia uel
dubitatiõe ðᷣ ptãte eligedi ĩ tali electiõe

inf᷑poſita.iõ magis tutũ ⁊ ſecurũ eẽt ut

talis electio elin pᷣlatoꝝ vniuerſał
eccłie fieret. 2 ppt᷑ dubiũ intpᷣtãdũ.
nã pᷣm Augl.ilibꝛo ſupꝛadcõ. In catho
lica ecclia ſꝑ falſa ſũt reſpuẽda:vera vᷣo
ſp teneda. Oubia v tãdiu credẽda do/
nec eẽ reſpuẽda ułrõ doceat uł pᷣcipiat
auctoꝛitas:qꝛ ᷣ dubiũ ẽ ad quos ſpecta
ret electio ſůmipõtiſic tali caſu intue-⸗
niete cũ dubia intpᷣtari qᷓ emergũt i ec
cleſia ad gnãle ↄciliũ ſpectet. vr in tali
ca ſu magleẽ ſecuꝝ ꝙ talis electio ad cõ
ciliũ gnãle deuoluat᷑:qꝛ ſo in ambigua
voce leg illa potiꝰ ſigniſicatio ẽ accipiẽ
da q vicio caret:pᷣſerti cũ volũtas legii
latoꝛis ex hoc colligipoſſit:ut dicitur in

pꝛincipio digeſtorum.
A G pꝛimũ gẽ dð: ꝙ romani
R clerici ſut ſucceſſo
res cardialiũ ĩ noiatiõe nõ ĩ iuriſdictiõe
qꝛ planũ ẽ ꝙ nõ hñt auẽtẽ nec dignita/
tẽ illã quã hñt cardiales.⁊ iõ niſi fieret
ſpãle ſtatutũ ꝑ papã ꝙ deficiẽte colle-
gio ptãs eligedi remaneret in romanis
clericis uel in canonicis ſancti ioannis
nõ cõueniret eis eligere ſümuʒ põtificẽ
magis q; aliis:qꝛ ſicut papa ẽ romanꝰ
c 2

Ar.

epᷣs ſingulariter.ſic ſingulares perſone
7 ſingulares clerici ſunt deputati ad ta
lem electionẽ faciendã:puta cardinales
quibꝰdeficientibꝰ nullis alijs cleric uel
canonicis ſingularibꝰptas in tali electi⸗
one conueniret niſi ſuꝑ boc nouũ ſtatu-
tu conderet᷑. ¶ Ad 2 eſt do ꝙ illa de
creta intelligunt᷑ papa viuente.tuc eniʒ
abſq; ei aucte conciliũ nec fieri nec con
gregari deberet nec alicuiꝰfirmitatleẽt
abſq; romani põtificl auẽte:ſj ipſo moꝛ
tuo ⁊ collegio deſiciẽte poſſet ↄciliũ oꝛ/
dinare ⁊ terminarede oibus que pꝑtinẽt
ad vtilitatẽ eccleſie.C Ad 3 eſt do ꝙꝙ
in tali caſu imperatoꝛ ⁊ alij reges ⁊ pn
cipes xpᷣianoꝝ poſſent⁊ deberent ↄciliu
epoꝝ ⁊ pꝛelatoꝝ cõgregare ad talẽ ele/
ctionẽ ſaciendã. Et ſic puto ꝙ ſic poſſet
eos includerę ad ↄſtitutionẽ illã ſerua-
re circa eos ꝗ ponit᷑ ex de elec.c.vbi ma
lus periculũ.ſicut nüc tenet᷑ facere ob/
ſeruare coĩtas terra vbi papa decedit er
ga cardinales.Scribit eni.xvij.di. c. cõ
cilia ꝙ cũ queda imponeret᷑ yymacho pᷣ
ſuli aplice ſedis ec auẽte Theodoꝛici re
gis ſanctũ cõciliũ ↄgregatũ fuit dices:
dictus rex nibil ad ſe ꝑtinere pꝛeter re-
uerentiã de negocijs eccleſiaſticis: ſed
ipſi pꝛelatividerent ⁊ deliberarẽt quid
magis putarent vtile ⁊ duůmodo vene/
randi ꝓuiſione ↄcilij pax in ciuitate ro
mana daret᷑: ⁊ in toto oꝛbe ipſetotũ ra/-
tum ⁊ firmũ baberet.
tertiũ ſic pꝛoceditur.
*E Eerl Liger eniz o
ſemꝑ collegiũ teneat᷑ eligere i pa
pam hbommẽ ſufficiẽtioꝛis ſcientie:quia
dicit Rieroſuper leuiticũ. ⁊ ponit᷑.vij.
q.i.c.H̊ͥ. Requirat᷑ in oꝛdinãdo ſũmuʒ ſa
cerdote populipſentia ⁊ ſciat oes ⁊ cer
ti ſint.quoniaʒ qui pꝛeſtantioꝛ eſt ex oĩ
populo:qui doctioꝛ:qui ſanctioꝛ: qui in
omni virtute eminentioꝛ:ille ad ſumuʒ
ſa cerdotiũ eligat᷑. Nidet᷑ ergo ꝙ boiem
ſufficientioꝛis ſciẽtie ad ſümuʒ pontifi-
catũ ſemper teneatcligere Pꝛeteres

Queſtio UII

ſuper illo verbo Jaco.ij. Nolite in per⸗
ſonaꝝacceptione fratres gbariſſimi ba
bere fide dñi noſtri ieſu xpi.dicit Augj.
Quod ſi hanc diſtantiã ſedendi ⁊ ſtandi
referamꝰ ad honoꝛes eccleſiaſticos non
eſt putãdũ leue eſſe pctm diuitẽ adſede
honoꝛis eccleſie ęligere paupere ↄtem/
pto inaructioꝛe ⁊ ſanctioꝛe videt᷑ ergo
ꝙ ſemꝑ collegin boĩem ſufficientioꝛis
ſcientie teneat᷑ eligere. Pꝛeteres di⸗

cit Greg.pꝛima parte ſui paſtoꝛał. Nul

la ars pꝛeſumit᷑ doceri niſi pꝛiꝰ intenta
meditatione diſcat᷑:⁊ ſubdit.Ab impe/
ritis ergo paſtoꝛale officiũ qua temeri⸗
tate ſuſcipit᷑:quãdo ars artiũ eſt regimẽ
animaꝝ. AUnde ſumo ſacerdoti intelligi
tur eſſe dictũ per ꝓphetã. Quia tu ſcien
tiam repuliſti ⁊ ego repella te ne ſacer-
dotio fùgaris mihi.videt᷑ ergo ꝙ ſemꝑ
ſufficiẽtioꝛis ſciẽtie bomo debeat eligi
in ſuůmuʒ ſacerdote;. Pꝛetereg dicit
leo papa.Ex pᷣſbyteris eiuſdẽ eccłie ſem
per optimꝰeligat᷑ cui cõſonat qð ſcribit᷑
ex de elec.c.nibil.vbi habet᷑: Nibil ẽ qð
eccleſie dei mag officiat.i.noceat q; ꝙ
indigni pꝛelati aſſumunt᷑ in regimie aia
rum: ⁊ ſi iſtud veritatẽ habet vniucrſali
ter de pᷣlat .mlo foꝛtiꝰ de ſümo põtiſice
In ↄotrariũ ſe⸗ ſcribit ex de
1 e EWelec. c ne pꝛo deſe
ctu paſtor]. Abi dicit᷑ ꝙ ſufficit idones
2 perſonã ſufficientẽ ad pꝛelaturã elige
re.ſi ergo ſufficit electo ꝙ ſit ſufficiẽs ⁊
idoneꝰdebet boc ſufficere eligenti: puts
ꝙy eligat ſu fficientẽ. ⁊ ſic nõ tener ſuffici
entioꝛẽ ſemꝑ eligre.
Bid CO doas aliqui ſine diſtin⸗
ctiõe reſpondẽt ad bãc
queſtionẽ ꝙ duobꝰexigentibꝰvnꝰ ſit mi
nus bonus ⁊ minꝰdoctus:aliꝰ vo mag
bon?⁊? magis doctꝰ. Dicũt & ſufficit eli
gere minꝰdoctũ⁊ minꝰbonũ:⁊ exponut
qꝙ bonꝰẽ quis eoipſo ꝙ nõ ẽ malꝰ⁊ do/
ctus eoipſo ꝙ nõẽ indoctꝰ. Hõ attẽde
tes ad bec verba Gregl.dicẽtis: Min?
ẽ mala nõ agere niſi ꝗſq; ſtudeat ⁊ bo⸗

tu
tiey
0
noͤſin
ſintde
haf
cone⸗
glos
weie
part
qui
llute
ſſten
doctea
(litq
ing
ſcen
ſice
ſieſ
af⸗
1ne
ot
rt
ſitotr
inon
tlu nne
ſopin
ltu
annen
atclig
bitnn
geuel
ſſfct.
Citi
ſeſar
mgst
emme
ſetEr

ſage
firot
Nero
ntaior
r
Rlleti
ſnt

I

inpe,
it
Aug
1ſund
oshon
agſeli
ktoten⸗
leiago
innons
teead,,
Nukkl
pintat.
Pime
temen,
Aregime
tinntelig⸗
nunſci
neſce⸗
vt len
beat ie
gen diat
ccheſen
goſabi⸗
uiitl
latĩ ⸗
Finaſti
ohitife
ahiiciN
*“
r nd
tui
ſiin⸗
nti⸗gun
fi

nneditt⸗/
. A bi
t
fo ag
Aponu
malbedo⸗
Hoattite
5 Mis
ut de

Ar.
nis oꝑibus inſudare:quod maxie de p̃la

tis ẽ vniuerſalit᷑ verũ quibꝰ non ſufficit
ꝙ nõ ſint mali:̊ opoꝛtet ꝙ ſint boni ⁊

nõ ſint indocti ſʒ ꝙ idon ei ut alios poſ
ſint docere.Mã dicit apłs.ij.ad Thi.ij.

Hec:puta pᷣlaturã ⁊ paſtoꝛale officium
cõmeda boibus fidelibꝰ qui idonei ſint

alios docere. C Putos abſq; pᷣedicio

melioꝛis ſentẽtie diſtinguendũ ee tã ex
parte eligẽt q; ex ꝑte electi:⁊ ex parte

ſtatus ad quẽ hõ eligit᷑.ex parte eligẽtj⸗

quidẽ qꝛ ſi ꝑ eligente põt eligi equa faci
litate doctioꝛ ⁊ ſufficiẽtioꝛ ſicut minus
ſufficiens ⁊ minꝰ doctus puto ꝙ tenet᷑
doctioꝛẽ ⁊ ſufficientioꝛẽ eiigere equa fa

cilitate ſuppoſita. Ex ꝑte vᷣo electi di/

ſtinguendu e:qꝛ ſi minꝰ doct ⁊ minꝰſuf
ficiens heret plures voccs ⁊ magisſuf
ficiẽs ⁊ magis doctus heret paucioꝛes
tũc ſi cligenti dictaret cõſcia q am itte
ret vocè ſuã ſi eligeret magis ſufficietẽ
⁊ mag doctũ. puto ꝙ licite in tali caſu
põt ↄfoꝛmare conſciam ſuã cuʒ alijs ut
eligat minꝰ doctũ ⁊ minꝰ ſufficietẽ. Sʒ
ſi tot voces babet vnꝰ ſicut aliꝰ ⁊ crede

ret ꝙ ꝑ vocẽ ſuã augeret᷑ numerꝰ eligẽ/

tiuũ magis doctũ ⁊ magis ſufficietẽ: pu
to ꝙ in tali caſu tenet᷑ eligere magiſ do
ctũ ⁊ magis ſufficientẽ:qꝛ cõſcia ſtrigit
eum ad illud. Illi aũt qui dicũt ꝙ ſuffi-
cit eligere doctũ ⁊ ſufficientẽ veritatem
bñt:nulla cõꝑatiõe facta boni ad meli
oꝛ uel docti ad doctioꝛẽ:vbi aũt fit nõ
ſufficit. Oultũ eni heret quis largã con
ſciẽtiã qñ equa facilicate põt hre melio
rẽ ſicutr bonũ ⁊ doctioꝛẽ ſicut doctum:⁊
magis bonũ:⁊ magis doctuü dimitteret
⁊ minus bonũ ⁊ minꝰ ſufficientẽ elige-
ret.Ex parte vᷣo ſtatus eſt diſtinguẽdũ
quia aliqua ꝑfectio doctrine requintur
in vno ſtatuq nõ regꝗrit i alio.maioꝛ.n.
ꝑfectio ſcie requirit in papa q; in epᷣo:
⁊ maioꝛ in epᷣo q; in pᷣibꝛo. AUñ dixit va/
lentinianꝰimꝑatoꝛ:ſicut ponit᷑.lxiij.di.
c valẽtinianꝰ.Talẽ in potificali ſede cõ
ſtituite cui ⁊ nos qui gubernamꝰ impe-

riũ nr̃a capita ſubmittamꝰ ⁊ eiꝰ monita

du tanq; hoies delinquimꝰ neceſſario ſi
cut curantis medicamina ſuſcipiamꝰ.
puto enĩ ꝙ ſpãliter in electione ſummi
pontificis ſiſcienter pꝛeferatur minꝰ bo

ceptio perſone eſt.

ergo eſt dicenduz
AG Peimuæg illud dictũ Hie
ro.ut dicũt aliqui:eſt conſiliũ non pꝛece

ptum. vuel ſi intelligat᷑ eẽ pꝛeceptuũ ſup-⸗

ponitur equa facilitas:qꝛ tunc non ſine
ſcrupulo cõſciepoſſet eligi minus ſuffi-

—

nus melioꝛi ⁊ minus doctꝰ doctioꝛi ac⸗

19

ciens ⁊ minus doctus dimiſſo ſufficien
tioꝛi ⁊ doctioꝛi.¶ Ad ⁊u eſt ſimilit᷑ di
cendũ ꝙ ibi loquituriacobus de diuite

⁊ paupere:planum eſt eni ꝙ ſi eligat᷑ di

ues ad honoꝛẽ eccleſie:ꝗa diues dimiſ/

ſo paupere:quia pauꝑ:pa upere doctio-
re ⁊ ſanctioꝛe illo:ſine acceptione per/
ſone ⁊ ſine peccato fieri nõ põt.quia ut

ſcribit᷑ Pꝛouer.xix. Melioꝛ ẽ pauꝑ qui

ambulat i ſimplicitate ſua q;ᷓ diues toꝛ

quens labia ſua ⁊ inſipiens. C Ad 3“

pꝛo neſcientia uel pꝛo mexperiẽtia.mul

eſt dicenduz ꝙ Gꝛeg'. accipit imperitiã

ti eniʒ ſunt ſcientes aliqua ſpeculatiua

qui tamencarent experientia ⁊ pꝛuden
tia agibiliũ ignoꝛantes qualiter ſuccur

rendum eſt languoꝛibus animarũ.quia

ſine dubio ut ipſe dicit in eodem libꝛo.

Magna cautio eſt adbibenda in regi-
mine animarum: quia aliquoꝛum vicia
ſta tim ſunt coꝛꝛigenda: aliquoꝛu vᷣo le-

uiter ſunt increpanda: aliquoꝛuʒ vᷣo ad
tempus ſunt diſimulanda.quia vulne-
ra ſtatim ſecta deterius quãdoq; infer-/
ueſcunt. Nam quia ars artium eſt regi
men animarum qui tali arte carent ad
pꝛelaturam potiſſime ad ſummũ ponti
ficium aſſumi non debent quantucunq;

ſint inſtructi in aliquibus ſcient ijs ⁊ vi

geant aliqua doctrina ſpeculabilium.

Aad "eſt dicendũ:ꝙ alnqui dicutil-
lud dictu Leonis itelligendũ eſſe qñ pᷣla
tus eligit᷑ extra collegiuʒ pꝛopꝛiũ.tune
c 3

enim melioꝛ et optimus eligendus eſt.
Sʒ qñ eligit᷑ ð ꝓpꝛio collegio ſufficit eli

gẽ ſuficiẽtẽ ⁊ idoneũ.ułintelligit᷑ ſuppo

ſita eq̃li facilitate ſicut dictũ eſt in alijs.

nartũ ſiqpceditur.
9 Eir Eider enim
w[H collegiũ ſempꝑ tenear᷑ eligere in
ſümi pontificẽ hoĩe; melioꝛis vite: qꝛ
bomo tener᷑ confoꝛmare voluntatẽ ſuã
voluntati diuine:iuxta illud Augl.ſuꝑ
illo verbo:nõ adbeſit mibi coꝛ pꝛauũ.di
cit enim ibi ꝙ coꝛ pꝛauũ ⁊ diſtoꝛtũ hẽt
qui non vult qð deus vult:ſed deus vult
eligi in ſuũ vicariũ ſemꝑ ſanctioꝛẽ ⁊ me
lioꝛe:quia cuʒ ipſe ſit bonũ oĩs boni ſem
per pꝛefert maius bonũ minꝰbono: & vi
det᷑ ꝙ collegiũ ſemꝑ hominẽ ſanctior
vite teneat᷑ eligere. ¶ Pꝛeterea in ſum
mũ pontificẽ debet eligi ſimpliciter bo
nus.ſed doctrina uel ſciẽtia nõ facit ho-
minẽ ſimpliciter bonũ:ſolũ aũt facit bo
minẽ bonũ hᷣm iutellectũ qð eſt eſſe bo⸗
num pᷣm quid. Sed eſſebonũ ᷣm affectũ
⁊ ᷣm voluntatẽ qð requirit ſanctitateʒ
vite eſt eſſe bonu ſimpliciter: videt᷑ ꝙ
collegiũ hoĩeʒ ſaltẽ ſufficiẽtioꝛis vite lʒ
ñ boieʒ ſufficiẽtioꝛis ſcie tenent᷑ eligere.
¶S. bõ tenet᷑ in electiõe ſe ꝗ ↄſciaʒ re
ctã:q̊ cuilibet ↄſcie recte dictat ꝙ mioꝛi
bono maiꝰbonũ pᷣeligendũ eſt.g ſemper
eligere me lioꝛè ⁊ ſanctioꝛẽ tenetur.
In cOõtrariũ eſt quia illi ba-
e bent bonũ zelüů
in electione qui elhigunt talẽ in quo nullũ
eſt canonicũ impedimentũ:ſicut pʒ ex᷑ ð
elec c.dudũ. Sed eligẽdo bominẽ ſuffi-
cientè ⁊ idoueũ nõ eſt aliq canonicum
impedimentũ:quia canones nõ plus di
cuut niſi ꝙ perſona ſufficiẽs ⁊ idonea eli
gat᷑.ſufficit in vita elenee eligere.
* ꝙ cõcoꝛdando iura que
Kudeo diuerſimodeloquunt᷑ de
electione pꝛelatoꝝ poſſumꝰ dicere ꝙ eo
rum que in iure mandant᷑. quedã impe/
trantur ut que ſunt neceſſitatis:quedaʒ
vↄo ſusdeut᷑ ut que ſunt vtilitatis. C Pꝰ?

Queſtio

cadunt ſub pꝛecepto. C 2? ſubconſi
lio. NHam apls.i.Cbor.vindicit de vir⸗
ginibus aũt pꝛeceptũ dñi non babeo.cõ
liliũ aũt do.et.ij.ad Chorj.viij.ait: Mõ
quaſiimperãs dico:ſʒ ex alioꝝ ſollicitu/
dqine veſtrũ bonũ ingeniũ cõpꝛobans.ha
bere ergo bonũ peelatũ ẽ neceſſitat: hba

bere vs melioꝛẽ uel optimũ eſt vtilitas.
Planũ eſt aũt ꝙ nõ minoꝛ regrit ꝑfectio

in electo q; in eligẽte ꝓpterqð ſi electo
ſufficit ꝙ bonꝰ ⁊ ſufficiẽs in vita ⁊ ĩ ſciẽ

tia eligat᷑: multomag utputo ſufficit ecei

genti q; bonũ ⁊ ſufficientẽ eligat. expe/
dit tũ ⁊ ſuadendũ eſt ſibi melioꝛẽ ⁊ op
timũ eligat. Hinc eſt &O attẽdendoad
illudqð ſufficit q imperat᷑ dicũt aliq̃ᷓ
iura qꝙ ſufficiẽs ⁊ idoneꝰeligat᷑.ſicut pʒ
er de elec. ꝑ totu. Attẽdendo vᷣo ad illð
quod expedit ⁊ quod conſulit᷑ dicũt iu-
ra aliqᷓ ꝙ ille ꝗ doctioꝛ ⁊ ꝗ ſanctioꝛ ẽ eli
gatur.ſicut allegatũ fuit ſupꝛa.viij.q.i.
c.lic;. Si enim pᷣlatũ eſſe bonũ in vita ⁊
ſcientia ſufficit deo ſufficit ecclie ⁊ ſuffi⸗
cit electo.nõ videt᷑ eſſe dubitandũ quare
nõ deberet ſufficere eligẽti.iſtud aut ſuf
ficere ſatis expꝛeſſe videt᷑ notare HNug.

viij.q.i.c. licect. zeſt og n cer-
. Seſt dð ꝙ nõ ẽ cer-
Ad Paumn tũ ĩmo eſt dubium
vtru deꝰ velit maius bonũ mag eligi⁊
ſanctioꝛẽ magis pꝛeficiin pᷣlatura:foꝛte
enim ꝗ minꝰbonꝰ eſt ⁊ minꝰ ſanctꝰ meli⸗
oꝛ erit in pᷣlatione.⁊ iõ deꝰvult ipſũ ma⸗
gis eligi. Ael aliter põt dici ꝙ nõ ſequi
tur ſi deꝰvult melioꝛẽ ⁊ ſanctioꝛ magis
eligi ꝙ ꝓpter hoc iſtud teneat᷑ velle ex pᷣ
cepto.ſicut deꝰvult magis me eſſe in re
ligione qᷓ; in ſeculo:nõ tñ teneoꝛ ex pꝛe
cepto religionè intrare.vñ cũ dicit᷑ ꝙ te
nemur ↄfoꝛmare voluntatẽ nraʒ volũ
tati dine ĩtelligendũ eſt reſpectu eoꝝ qͥ
ſut ĩ p̃cepto nõ ↄſilio. ¶ Adꝛ ẽ di q;
bonu boĩieʒ ſimplicit facit charitas ⁊ qꝛ
charitas eſt i volutate iõ dictũ eſt ꝙ eẽ
bonũ ßm affectũ ẽ ęᷓ bonũ ſimplicit᷑.tał
tñ bonitas qñq; nõ ſufficit in regime pᷣ⸗

lul

bcont
devir⸗
beo.c
it
licicn,
ms be
Ntſ be
tlitas,
ſectio
ſiceeo
tiſe
fict ei
pe/⸗
e109
endosd
cütali
ſatp;
9dil
dicitiy/
nortel
ii.
1ita⸗
7 ſiffi⸗
ighere
gut ſuf
Mus.

Ar.

lature:qꝛ dicit Niero.ĩ epła ad paulinũ:
Scã ꝗppe ſiuplicitas ſolũ ſibi ꝓdeſt: ⁊
quantoplus ediſicat eccłam dei ex vite
merito:tãtoplus nocet ſi Zdicentibꝰ nõ
reſiſtit. Ad hoc igit᷑ ut aligs digat᷑ ĩ pa-
ſtoꝛẽ ſufficit ꝙ eligat᷑ bonꝰ in vits ⁊ ſcia
ſuffragante alia bonitate qᷓ reꝗrit᷑ ad p
laturã. ¶ Ad dc do ꝙ recta Niẽtia
aliꝗd dictat ut faciendũ ex debito:⁊ haãc
bomo ſemꝑ tenet᷑ ſeꝗ:aliquid vᷣo ut fa-
ciendũ de expedienti uel de congruo: et
banc non tenetur ſeqdui. i⸗=
Dgumtiũ ſic pꝛocedit᷑
9 iln Ligdet eniz
w collegiũ magis teneat eligere
iuriſtã qᷓ; theologũ in papã:qꝛ papa po/
tiſſime eligitad qõnes ⁊ iurgioꝝ litigia
determinada q tot quotidie inſurgũt ut
niſi iuſticia conateiꝰ ſua virtute repme
ret.ius humani federis litigatoꝝ abuſuſ

extingueret.⁊ dato libello xepudij ↄcoꝛ/

dia e᷑ mudi terminos exularet.ut ſcribi
tur er deelec.rex pacificꝰ.ſʒ in qõnibus
terminãdis ⁊ imponẽdo finẽ litibꝰplus
valẽt iuriſte q; tbeologi. Scribit᷑ eni xx
di.c.decretales.qꝙ in ſacraꝝ ſcripturarũ
expoſitionibꝰ ſacre ſcripture tractato/
res põtificibꝰ pᷣponant᷑. Sʒ in negocijs
diffiniẽdis ⁊ in cauſis determinãdis ᷣm

poſt eos:locũ merent᷑ tenere. Aidet᷑ o

magis iuriſtꝗ q; theologũ collegiũ tene
tur eligere. ¶ Pꝛeterea ſuꝑ illo verbo ꝓ
phete Canes ſũt nõ voletes latrare. di
cit Aug.ꝙ baculo ⁊ manu arcẽedi ſũt lu
pi. Et ſuꝑ illo bo Eʒecb.xiij. Nec diẽ
oñs de ꝓphetis inſipiẽtibꝰ.nõ aſcendi/
ſtis ex aduerſo nec poſuiſtis vos ut mu
ru pꝛo domo iſrael ut ſtaretis in pᷣlio in
die dñi. Dicit Gregl.in paſtoꝛali: dicit
ex aduerſo ꝗppe aſcendere eſt ꝓ defen/
ſione veritatis libera voce huiꝰmũdi po

teſta tibꝰ Zire.ſʒ hec oia ut videt᷑ melius

põt hõ facere per iura q; per theologia:

— 2*

magis ̈ collegiũ renet᷑ eligere iuriſtã q;

theologu. ¶ Pꝛeterea quãto oppoſitũ
alicuiꝰ magis ꝑiculoſũ.tãto illud ẽ ma

tertia

gis neceſſariu. Sy oppoſitů iuris ⁊ iuſti

cie eſt iniuſticia de q ——
i. Politicoꝝ.ꝙ eſt crudeliſſima ⁊ ſeuiſſi-
ma hñs arma:qꝛ ſicut hõ lege ⁊ iuſticia
ꝑfectꝰ coptimi aialiũ:ſicſeꝑatꝰa lege et
iuſticia ẽ peſſimũ oiuz. Cui ↄcoꝛdat illð
quod ſcribit᷑ Eccle.x.Regnũ a gẽte ĩ gẽ
tem trãſfert᷑ ꝓpt᷑ iiuſticias ⁊ iniurias et
ↄtumelias ⁊ diuerſos dolos.ſj̊ papa de
bet eẽ optimꝰint᷑ hoĩies q;tũ ad oĩa iſta.
vider᷑ ẽ ꝙ plus expediat ecclie dei ꝙ pa

ps ſit ſuriſta q; tbeologus. ¶ Pꝛeteres

ſuꝑ illo verbo Exo.xxviij. aplica qʒ tibi
aaron fratrẽ tuuʒ dictũ eſt moy ſi. Oicit
gregl.ꝙ qui ad ſũmuʒi ſacerdotiũ aſſu/
munt᷑ tato ſtudio ⁊ amoꝛe debẽt legi ⁊
iuſticie adherereut germanavideant᷑ co
gnatione ↄiungi.videt᷑ ᷓð papa magl
Hchest eſſe iuriſta q; tbeologus, .
ierony
J n co trariuʒ muſi quadã
epiſtola vbi foꝛtiterrepꝛebẽdit clericos
⁊ prꝛelatos eccleſie qui potiꝰin manibuſ
poꝛtant cod ices imperatoꝝ q; euaãgeli-
ſtaꝝ. ¶ Pꝛeterea ſcribit᷑ xxxvi.diiq ad
ſũmuʒ ſacerdotiũ nõ aſpiret qui diuinis
ſtipendijs ⁊ diſciplinis nõ eſt eruditus.
60 dicendũ ꝙ papa q;tum
& XI eN ad pᷣſens quatuoꝛ mo⸗
dis derarinote CPꝛimo ex parte
eccleſie cui pᷣfiat᷑. ¶alex parte ſtatꝰ in
quopsſtituit᷑. ¶ ʒ:exparte ſciẽtie q̃ ꝑfi-
citur. aex parte iudicijqð ꝑ ipſu fer
tur. Oibus aũt iſtis modiſ liqde põt ap
parere ꝙ collegiũ magis tenetur elige/
re bonũ theologũ q; bonũ iuriſt in ſũ
mũ põtiſicie. ¶pᷣ ꝗ ie ex parte eccłe cui
p̃ᷣficit᷑noĩe nãq; ecclie pᷣncipalit nõ ĩtel-⸗
ligũt᷑ muri oliueta ⁊ boa tꝑalia ð ꝗbꝰm
ſurguũt oĩ die lites ⁊ diſcoꝛdie ad q̃ꝝ tmi
nationẽ valẽt iura ⁊ leges:ſʒ magis ĩtel
ligũtur aie ipſoꝝ fideſiu ad qꝝ infoꝛma
tionẽ᷑ ut xpᷣo ſpoſo ecclie ↄiungãturnon
ẽ neceſſaria:niſi ſacra theologia ꝓ eccle
ſia eni ut noĩat muros caſtra ciuitates
⁊ alia tꝑalia bona xpᷣus moꝛtuꝰnon fuit

Ar. Queſtio
nec paſſus.ĩmo oĩa talia in tantũ contẽ
plit ut diceret:volẽti ſeq ipſũ ꝓpter tꝑa

le ſidiun.vulpes foueas bñt ⁊ volucres

celinidoſ.fili?ꝰaut ho.nõ hba.vbi ca.ſu.re.
Sʒ pꝛo eccleſia ⁊ noie eccłie intelligunt
aie fideliuũ ꝓ quibꝰxpᷣs moꝛtuꝰeſt ⁊ ſan⸗
guinẽ ſuu effudit. Vñ dicit Chꝛyꝰ.in ꝗᷓ
dã om. de penth. Magna cuxra eſt deo ð
ecclia ſua nõ muro circũda ta ſj fide cir-/
cuſepta. Et aplłs.ij.ad Chorſj.xiij. Lpᷣi
veſtigia ſequẽs dicit.ego aũt libẽtiſſime
ipenda ⁊ ſuꝑ impẽdar egoipſe ꝓ aiabus
veſtris .boc pʒ ec parte ſtatꝰ in quo
papa cõſtituit᷑.na papa idẽ ſonat ꝙ pa
ter patrũ ita ꝙ debet eẽ mediꝰ int deuʒ
⁊ alios paſtoꝛes ⁊ pᷣlatos eccłie.nã ſuꝑ
illo vxbo qpᷣdictũ eſt moyſi Exo.iiij.Tu
eris in his q ad deũᷣ ꝑtinẽt ⁊ aarõ frater
iuꝰloquet ꝓ te ad ppłm. dicit Augl. ꝙ
iu mus põtifex cuiꝰ figurã gerebat moy
ſes medꝰ debet eẽ inter deũ ⁊ aarõ qui
geinit tugurã alioꝝ pᷣlatoꝝ.Mã cum ipie
moyles vellet termiare qõnes ⁊ iurgia i
pplo audiuit a ietro cognato ſuo Exo.
xviij. Stulto laboce cõſumeris.eſto tu ĩ
pplo in bis q ad deũ ꝑtinẽt ⁊ ondas po
pulo cerimonias ⁊ ritũ coledi deũ. Ad
lites vo ⁊ qõnes determinãdas ꝓuide ð
oi plebe viros timẽtes deü in quibug ſit
veritas ⁊ qui oderin auariciam. C 3:
iſtud pʒ ex partc ſcie qᷓ ſumꝰpontifex ꝑti
cit᷑. Sicut eni ipſe papa pᷣfert᷑ oibꝰ alijs
pᷣlatis ⁊ põtificibꝰ:ita ſcia qua ipſe ꝑfi-
cit᷑ ⁊ qua debet eẽ ꝑfectus pꝛeferẽda eſt
oibus alijs ſcietis:ut ſicut ſcia pꝛefert᷑
ſcie ita ꝓfeſſoꝛ pᷣferat ꝓteſſoꝛibꝰ.Cõſtat
aut ꝙ ſacra ſcriptura eſt illa q pꝛefertur
oibꝰ legibꝰ⁊ ſcietis: tbeologꝰ in ele⸗
ctione pape pꝛeferẽdꝰ eſt oibꝰ iuriſtis et
alia ſciẽtiaꝝ ꝓfeſſoꝛibꝰ. ¶ ¶hoc patʒ
ex parte iudicij ꝙ ꝑ ipſu paꝑ ã ꝓfert᷑.Eſt
enim ipſe papa vniuerſalis iudex totiuſ
oꝛbis ⁊ oĩium qõnuz inſurgentiũ. Con⸗
ſtat aùt ꝙ iura ciuilia ñ coꝛꝛigut oia ma
la ⁊ multa impunita relinquuũt ꝗ per di
uina legẽ ⁊ ſacrã theologis iud icant᷑.vñ

V

dicit Aug..in pᷣ li de libero arbitrio. Ni

det᷑ mihi lex iſta qᷓ regẽdis ciuitatibꝰ ſer
tur multa cõcedere atq; multa impuni
ta relinqre que tñ ꝑ diuinã ſcientia iudi
cant᷑.Et.x.di.in pn.ſcribit᷑ ꝙ legibꝰ im
peratoꝝ nõ in oĩibꝰecclłiaſticis cotrouer
ſijs vtedu ẽ.pᷣſerri cũ inueniant᷑ euãgeli

ce ac nõice ſanctiõi aliàties obuiare

*„ 1 eſt do ꝙ ad lites
Ad Peim ⁊z qõnes terminã-
das papa aſſumere debet contẽptibiles
de eccłia puta ſeculares iudices ſicut di
cit apłs:nõ aũt ipſe ꝑ ſeipſũ. VUñ et apłi
vij. Syaconos elegerut ꝗ tꝑalibꝰ inſiſte
rent quaten ipſi oroni ⁊ miniſterio vᷣbi
dei quietiꝰpoſſent inſiſtere:inec bonꝰthe
ologus nudus eſt a legibꝰ q;tum ad illð
ꝙ veritatis ⁊ iuſticie eſt in eis.aliter le-
ges dicede nõ ſunt ſi nõ ſunt iuſte ⁊ veę/
re:ut dicit Augj.ꝙ lex ut mibi videt᷑ di
ẽda nõo eſt que iuſta nõ eſt.ꝗcquid enim
veritatis ⁊ iuſticie eſt in oibꝰſciẽtijs ⁊ i

ſacra ſcriptura ꝑfectiꝰ inuenit᷑.quicqd

auũt falſuũ ⁊ noxiu eſt in ea dãnat᷑ 'm Au
guſtinũ:Maã ipſa de ſemetipſa loquit᷑ ꝓ⸗

uer. viij. Per me reges regnãt ⁊ legsu co

ditoꝛes iuſte decernůt. Ꝙ Ad 2“ eſt do

ꝙ latrare Zᷣlupos ne aias fideliũ rapi-

ant ⁊ ſtare ex aduerſo jᷓ volẽtes inua⸗
dere dominicũ gregẽ melius eſt per ſa/
cras ſcripturas qᷓ; per leges ⁊ iura face
re quia finis eius eſt charitas. Juxta il
lud apoſtoli finis pꝛecepti eſt charitas
que ut ſcribit᷑ ĩ Cant.eſt oĩis armatura
foꝛtiũ qua expoliatus Petrus vna mu
lieris voce percuſſus du moꝛi timuit vi
tam negauit:⁊ qua veſtitus dixit: obe
dire opoꝛtet deo magis q; bominibus.
Ad zjeſt dð ꝙ ſumus põtifex debz
eſſe perfectus pꝛincipaliter lege diuina
de qua ſcriptũ eſt:Lex dñi imaculata cõ
uercans aias:legẽ aut bumanã aliquã
do aſſumere poteſt non ad intentũ pꝛin

cipale:ſed ad aliqð adiutoꝛiũ tẽpoꝛale ⁊

coꝛpoꝛale. Ande dicit Augi.⁊ ponit᷑.x.
di. Si in adiutoꝛiũ veſtrũ terreni imꝑij

ſin

ſt
tf
a

r

he
he

ſen

gus
en

V
no
tiyſer
npuni
iiudi
Sb'in
trover
wigeli
wuiare
AAltes
eini,
hii
ſiate
jetapt
hiliſe
rio b
vonetbe
nad
literle⸗
ſern⸗
pideldt
idcnn
ns11
icg⸗
n,
eh.
eon
uchton
üünp⸗
inus⸗
ver ſ⸗
Niſa
unn 1
ofles
nacura
nan
nvir N
tobe⸗
nlbus,
dch
duune
latuc-
alun
tien
vule
onl.
imen

Ar.

leges aſſumendas putatis non repꝛebẽ
dimus nam fecit hoc Paulus cu aduer-/

ſus iniurioſos ceſarẽ appellauit:⁊ ciueʒ
romanũ ſe eſſe pꝛoteſtat ẽ. Ad 4ẽ
dicendu: ꝙ illud verbũ Gregl. de lege di

uina intelligit᷑. Si vo intelligat de lege
bumana ꝙ ſümus põtifer legi humane
germana cognatione debeat eſe coniũ

ctꝰ. Intelligendũ eſt ſicut dicit Cypꝛia
uus ⁊ ponit᷑.x.di.c.quonia:qꝙ xpᷣiani im
peratoꝛes pꝛo eterna vita pontiſicibus

indigent:⁊ pontifices pꝛo curſu tepoꝛa

lium tmmodo imperia libꝰ legibꝰ vti de
bent:quatenꝰſpiritualis homo negocijſ
ſecularibus ſe non implicet.

SðYMUU-L — zſic ꝛocedit᷑ Ni
O. lexiu gekenlin c col

legiũ cardinaliũ nõ de ipſo colle⸗
gio papa debeat eligẽ: quia ſacerdotiu
xpᷣi differt a ſacerd otio leuitico.ſʒ illud
ſacerdotiũ ad iudicandũ ſemꝑ aſſun e/
batur de collegio ⁊ familia leuitica. Ju

xta illud Oeut:xvij. Si difficile ⁊ ambi

guũ apud te iudiciũ pꝛoſpexeris int ſan
Guinẽ ⁊ ſanguinẽ:cauſaʒ ⁊ cauſaʒ:lepꝛã
7 lepꝛaã:⁊ iudicũ intra poꝛtas tuas vide
ris verba variari venies ad ſacerdotes
leuitici generis ⁊ ad iudicẽ qui fuerit il
lo tepoꝛe ⁊ queres ab eis qui iudicabut
tibi iudicij veritatẽ. In ſacerdotios xpᷣi
ſuůmus põtifex extra collegiũ aſſumen/
dus eſt ut differat ab illo. Pꝛeterea
ſamus pon ifex in magna reuerẽtia de
bet baberi ab ipns cardinalibus.iʒ pᷣm
ppᷣm: Mimia familiaritas cõtemptũ pa

rit.magis ergo debet eligi in ſůmuz põ

tificeʒ ex rancus q; de collegio: ut i ma
ioꝛi reucrentia ab eis hcbeat᷑. ¶ Pꝛe⸗

terea ſuper illo verbo.j. Chor v. Hic iã
querit inter di ſpenſatoꝛes ut fidelis ꝗs
inueniat᷑ dicit Aug.in de vera religio/

ne. ꝙ nũc bene vid endũ eſt ⁊ bene diſcu
tiendũ quibꝰde diuinis credendũ eſt ut
idoneus: ⁊ fidelis inuemat᷑ in eis:ſʒ ali
quando magis idoneꝰ⁊ magis fidelis i
uenitur extra collegiũ.ergo talis citius

tertia yl

2 papatũ eſt An mengue oak bi
1 eſt quod ſcribi
In C0 trarin xxiij.di.c.in no
mine dñi.eligat᷑ inquit ſũmus pontifex
de ipſiꝰ eccleſie gremio ſi reperit᷑ idone-
us.⁊ Hug.no.viij.q.i.c.licet.ꝙ ſi pꝛela-
tus eligit᷑ de pꝛopꝛio collegio requit᷑ q
ſit ſufficiens. Si vo extra collegiù requi

ritur ꝙ ſit melioꝛ uel oblimus.

n cO do ſicut dicit apoſto⸗
lꝰ.i. Chor̃.vj. Multa li⸗
cent que non expediunt. Si ergo quera
tur de licere planũ eſtꝙ nõ pꝛccludatur
via cardinalibus ex aliquo ſtatuto quin

poſſint eligere in papã quemcuq; volũt:

Sed ſiquerat᷑ de expedire:poſlumꝰdice
re ꝙ pꝛopter quinq; magis expedit car
dina libꝰ eligere de collegio q; extra col
legiũ ⁊ potiſſime ſuppoſita eqᷣli ſufficie-
tia. P·quidẽ quia ſic electus de ipſis
cardinalibus habet plenioꝛẽ cognitionẽ

quoꝝ concilio qgere debet quicꝗd agit.

Mon enim eſt paꝝ ſumo pontifici cogno
ſcere illos dequoꝝ concilio regit totum
mundũ cuius ʒeli ⁊ cuius cõditionis ſüt
⁊ qua affectione de negocijs eccleſie lo
quuntur:quia aliquãdo ſub pelle ouina

latet mes vulpina. Ende ipſe papa ſpc

cialiter nõ dʒ oĩ ſpiritui credere ſʒ iuxta
apoſtoli cuz documentũ pꝛobare debet
an ſpiritus ex deo ſit. ¶C 2 qꝛ de oꝛdina
tione eccleſia habet plenã infoꝛmatio/
nem. Si enim aſſumat᷑ de collegio de oꝛ
dinationibus ⁊ conſuetudinibꝰ eccleſie
non eſt nouitiꝰ ſed plenius infoꝛmatus.
UVnde nec nouas cõſuetudines nec no-/

uas oꝛdinatiões inducit que poſſint eſſe

cauſa ãmirationis uel ꝑturbationis au
dientiũ uel videntiũ. Scom eni augi.ſci
re ꝗd facias ⁊ neſcire oꝛdine faciẽdi nõ
eſt ꝑfecte cognitionis:qꝛ oꝛdines igno-
rantia cõturbat meritoꝝ foꝛmaʒ. ¶ 3?
qꝛ de ptate clauiũ quibꝰ papa eccle pᷣeſt
babet magis cõſuetũ vſu ⁊ magis cõſue
tã iuriſdictionẽ. Aſſuptꝰ eni de collegio
plenꝰ nouit cõnſnetũ vſũ ⁊ ↄſuetã iuriſ

Ar. Queſtio VII

dgictioneʒ ptàtis clauium. Extraneꝰ vᷣo I ʒ ſic pcedit᷑
qñq; nimiſ excedit:qũq; nimis reſtigit ſeptumñ Aeren
T in rebus nouis ↄſtituediſ ſꝑ eſt ꝑiculũ qꝙ coilegiũ eligens papã ſit maioꝛis po
niſi euidẽs appareat vtilitas. C 4. ꝗa teſtatis q; papa:quia qui põt in maius
de fid elibus ⁊ ſubditis eccleſie hb pleni põt in minuſ:ſed collegiũ põt ipſu papã
oꝛe recoꝛdatione᷑.qꝛ eni ſurrexit rex no/ eligere:S põt totũ quod põt ipſepapa:⁊
uus in egypto qui ignoꝛabat ioſeph: Jõ adbuc plus.¶ S.·quicqd ẽ cã cauie eſt
rex ille icepit ꝑſequi filios iſrael. Timẽ cã causiti.ſed collegiũ ẽ cã ipſius pape.
dũ eſtg ut ſinõ aſſumat᷑ in ſũmu põtifi/ geſt cã oium eoꝛũ que fit a papa.pot ẽ
ceʒ de collegio qui plene poſſit recoꝛda/ collegiũ quicꝗd põt papa ⁊ adbucplus.
ri qui fuerũt fideles ⁊ qui rebelles eccie Pꝛeterea ſic vr comꝑari collegiũ ad
ne exaltet pepꝛimẽdos ⁊ depꝛimat exal papã ſicut papa cõꝑat᷑ ad epᷣm ⁊ alios
tandos. C : qꝛ de tanto dñio ſicut eſt pᷣlatos eccleſie:qꝛ ſicut papa põt elige-
dñ ium ſũmi põtificis bʒ quãda ꝓpiquã re epos ⁊ archiepos ⁊ eius electio ẽ eoꝝ
diſpoſitionẽ.aſſumpti eni repete ð ꝑuo confirmatio.ſic collegiu põt eligere pa
ſtatu ad magnũ ᷣm ppᷣm. neſciunt ferre pã ⁊ illa electio ẽ eius ↄ firmatio.ſʒ pla
foꝛtunã ⁊ neſciunt vti tanto dñio:car/ nmũ eſt ꝙ papa põt quicꝗd epᷣs uel archi
din alatus aũt ⁊ rõne ſtatus ⁊ rõne pꝛe eps etiã in ꝓpꝛia dioceſi ⁊ adhuc plus.
ſentialis aſſiſtentie nõ habet ãmiratio Sſiłr collegiu põt quicquid põt papa ⁊
nẽ de papatu.⁊ iõ aſſumptꝰ de collegio adbuc ampliuſ. ¶ Pꝛeterea nemo dat

melius debenet vti tanta ptãte. quod nõ hʒ ſed collegiũ dat electo papa

2. mnn erso è do: ꝙ ſacer tu: ⁊ ꝑↄſequẽs auctoꝛitatẽ ſequetẽ pa/
Ad Pꝛ im dotiũ xpᷣi differt a patũ.ideo collegium eiigens vaber illã
ſacerdotio leuitico in vniuerſalitatęqa auctoꝛitatem quam dat pape electo et
in eo nõ eſt acceptꝰ grecus neq; latinꝰ. adbuc maioꝛe m.
non ſic aũt erat i ſacerdotio leuitico exr ⸗ n ₰ trariũ eſt: qꝛ ſi collegiuʒ
boc tñ nõ arguit quin de ꝓpꝛio collegio eligens heret ma
cardinaliũ magiſ. Eedeber eligi in ioꝛẽ auctoꝛitatẽ q́; papa eleetus nõ eẽt
papatũ q; de ali.¶Ad ⁊ ẽ dð ꝙ fa/ necefſariũ tunc papã eligere.ↄſequẽs ẽ
miliaritas parit cõtẽptüũ inter ultos: falſũ:igitur ⁊ añcedens.
ſed inter ſapietes nõ.qꝛ ipſi ſciũt quibꝰ KRK„ 6O Dicendũ qꝙ ptãs colle
Tqñ reueretia ẽ exhibẽda.ułpõt dicip M giſ differt a ptãte pape:
reuetetia q exhibet᷑ extraneo tanq; ſeꝑa nec eſt eiuſdẽ oꝛdinis vna cu alia. papa
to a fa miliaritate.magis qñqʒ fit ex ſer eni electꝰ põt duo noĩare uel offm ⁊ au
uili timoꝛe qᷓ; ex filiali amoꝛe nã ſiplus ctoꝛitatẽ.⁊ iſtud ẽ ꝗd foꝛmale i papa.uł
hʒ de bonoꝛis exbibitiõe:minꝰ tñ bʒ de determiationẽ ꝑſone tałputa petri uel
filiali dilectione. Sed reuerẽtia qᷓ exhi/ iacobi:⁊ iſtud ẽ in papa ꝗqd male. ¶ Si
bet familiarit᷑ cõiũcto ⁊ ſi minꝰ bʒ ð ex ↄſideret᷑ papatꝰ q;tũ ad officiũ ⁊ au⸗
terioꝛi reuerẽtia: plus tũ hy de interio/ ctoꝛitatẽ q e ꝗd foꝛmale ſic papatꝰ nõ
ris amoꝛis diligẽcia. ¶ Ad zm eſt dy: eſtꝑ electionẽ collegij:ſʒ ꝑ electionẽ im
ꝙÿ argumentü arguit in oppoſitũ eo.n. mediste a xp̃o:qꝛ oes pape ꝗ fuerunt a
ipſo ꝙ cardĩales ſeipſos noſcunt ⁊ de ſe pᷣncipio ⁊ erũt vſq; in finẽ mũdi:nõ ſũt
ipſis ſüt erꝑti ta de diuinis q; bůanis: niſi vnꝰ papa:qꝛ exquo hñt oẽs illo ide
certiꝰ pñt de ſeipſis credere q; deextra/ officiũ ⁊ illã eandẽ auẽtẽ quã bũit btũs
neis qꝛ exꝑietis facit arte. in exꝑientia petrꝰ ꝗ fuit bᷣmꝰ:ſequit᷑ ꝙ oẽs foꝛmalit᷑
vo caſuũ ut ait ppᷣs recte dices:ſicut ſcri nõ ſint niſi ſicut petrꝰ:⁊ ꝙ oẽs nõ ſint ni
bitur pꝛimo Metaphbiſice. ſi pmꝰ papsa ꝗ nõ fuit electꝰ a puro hoie

.

t

lt

ſyti
hole

H imediate a xp̃o a recepit auẽtẽ pa-⸗
patus in ꝑſona oĩuʒ ſequetiũ C Si vo

ↄſideret in papatu determinatio ꝑſone
illius uel iſtiꝰqð ẽ qd mãle. Iſto mo pa/

patus beneẽ per electionẽ cardinalium

⁊ boc nõ niſi auẽte eiꝰ:qꝛ pñt papa moꝛ
tuo eligere ⁊ determinare hãc ꝑſonãuł
illã ita ut fungat᷑ auẽte papatꝰ ſũꝑ vni-
uerſa lẽ eccleſiã: hoc nõ niſi auẽtepape
qꝛ ꝙ ipſicarndiales ſint deputati ut poſ
ſint eligere ⁊ determiareꝑſonã hãc uł il
lam ad papatũ nõ niſi auẽte pape hoc
facit.planũ e eni ꝙ illud decretũ poſi-
tũ.xxiij.di.vbi agit de electiõe ſũmi põ
tificis:; moꝛtuo papa pꝛimo cardiales
epᷣi:de de reliqui ſeq ces ⁊ vniuerſus cle
rus ad electionẽ ſũmi põtificis accedãt
NHicolaꝰpapa edidit planuʒ ⁊ ſili ꝙ de⸗
cretalis illa vbi taxat᷑ modꝰ eligẽdi ꝙ a
dugbꝰ ꝑtibꝰ cardinaliũ electꝰ in ſumum
põtiticẽ hẽatabipſo papa ẽ edita.vñ tã
electio q́; modꝰ eligend i roboꝛat᷑ in col
legio auctoꝛitatepape. Ad pꝛimũ g̊
eſt dicendũ ꝙ illud dictũ qʒð põt maius
põt minꝰ.nõ ẽ vniuerialit verũ nec ĩ ſpi
ritualibꝰ nec ĩ nã libꝰ.planũ è enĩ ꝙ grã
expellit pcim moꝛtaleqð ẽ maiꝰ ⁊ nõ ex
pellit veniale qð e minꝰ.⁊ hõ põt gnãre
hoĩem ⁊ nõ põt gnareaſinũ.⁊ bubalꝰnõ
põt intrare ꝑ oꝛamẽ ⁊ mus põt: cuʒ tñ
bubalꝰ? ſit maioꝛ mure. Habet g verita
te illud dictũ qñ vnũ cẽntialit oꝛdinat
ad aliud.⁊ qꝛ ptas pape ẽ alteri oꝛdinis
q; ẽ ptas collegij. Ideo nõ ſeꝗt᷑ ꝙ ſi col
legiu pot eligere papã ꝙ poſſit qcꝗd ꝑa
pa põt.¶¶ Ad ⁊ ẽ do:ꝙ collegiuʒ nõ ẽ
ca papatꝰ q;tũ ad officiũ ⁊ auctoꝛitatẽ
qð ẽ ꝗd foꝛmale in papatu:ſj ẽ c deter⸗
minatiõis ꝑſone ꝑ cõſenſu eiꝰ: ⁊ hoc nõ
niſi aucte pape ut ſupꝛadictũ ẽ᷑.C Ad
3 do ꝙ illud ſicui nõ ẽ ꝑ oẽm moduʒ
ſicut argumẽtu a ſilitud ine quãtũ i vno
ↄgruit tatũ in alio diſcrepat papa opõt
eligere epᷣm uel arcbiepᷣm qꝛ ab eo deri
uat᷑ qauetas ⁊ officiũ q;tũ ad illud qð iu⸗
riſdictiõis ẽ. ſicut a ꝑetro deriuata fuit
guctoꝛitas iuriidictiõis in aplis:ſʒ col/⸗
°

—

tertia

VIII
legiũ ſic eligit papã ꝙ tñ vapan⸗ nöẽ a
collegio q;tũ ad auẽtem ⁊ officiũ quod
eſt quid foꝛmalein papatu. Iſto eni mõ
oĩs papa eſt a xpᷣo imediate.C Ad
ẽ dð. ꝙ collegiu dat electo ꝑapatũ q; tũ
ad illud quod ẽ mãle:puta q;tuʒ ad de-
terminationẽ ꝑſone:nõ aũt q;tũ ad ills
quod ẽ foꝛmale:ut q;tũ ad auctoꝛitatẽ
⁊ dignitatẽ:lᷣm quẽ modũ papatꝰ eſt a
xðpo et non a collegio. fic peci „.
ic ꝓcedit᷑
Ad octauũ heegi⸗
qꝙ moꝛtuo papa ptãs eius remaneat in
collegio:qꝛ ptãs eccleſienon moꝛit᷑:ſeq
planuʒ eſt ꝙ moꝛit᷑ iſte papa uel ille.S
moꝛtuo papa ptãs eius i collegio rema
net. C Pꝛeterea papaẽ ſũmus in ſacer/
dotio xpᷣi:qꝛ gerit vicẽ xpᷣi:ſedſacerdo⸗/
tiũ xpᷣi fuit eternũ ⁊ ꝑ hoc differta ſacer
dotio leuitico. Mã dicit apłs ad Hebꝛę.
vij.ꝙ ĩ ſacerdotio leuitico plures ſut fa
cti ſacerdotes.iccirco moꝛte ꝓhiberẽ
tur ꝓꝑmanere.xpᷣs aũt eo ꝙ manet ĩi eter

nũ ſempiternũ bʒ ſacerdotiũ. moꝛtuog

papa ptãs eiꝰ ſacerdoti remanet in col
legio alit᷑ nõ eẽt e᷑na. C Pꝛeta chꝛyſoꝰ
ſuꝑ illo verbo. Celũ ⁊ terra treſibunt:
verba aũt mea nõ pᷣteribũt.Dicit q ver
ba in ernũ mãſura ſüt illaqᷓ locutꝰ ẽpe
tro Mattů̃. xvij. Tu es petrꝰ ⁊ ſuꝑ hãc
petrã edificaboeccłiaʒ meã.qꝛ ſuꝑ petrã
7 nõ ſuꝑ petꝝafundata ẽ ecclia qua młti
tyrãni voluerut extiguere ſʒ nõpotuert:
eo ꝙ ſupꝛa petrã fundata e:ſʒ planũ eſt
ꝙ moꝛit᷑ uelextinguit᷑ iſte uel i ſie papa.
ergo poteſtas eccleſie in collegio rema⸗
net aliter non eſſet fundata ſupꝛa petra

1Eqꝛ potẽtia ẽ ſru
BJ n Otrarii ſtra ſine actu:ſed
moꝛtuo papa ulvacãte eccłia nihil fit
hbis q ſut actiõis ⁊ iuriſdictiõis pape.
ptãs ei nõ rẽanet ĩ collegio ipo moꝛtuo
Bnd EO dðꝙ duobꝰ inõis ptas
pape reanet ſcollegiopa
pa dſucto. . pᷣ q;tũ ad radicẽ cõpat᷑n
collegiũ ad paꝑã ſicẽ radix ad arboꝛẽ uł

ad ramũ. ñ iuꝑ illo ?bo Ro.xi. Sira

ſanctã intelligunt᷑ patriarche ⁊ eccle⸗
ſia fideliũ a quibꝰ arboꝛes ⁊ rami tra/

hunt hũoꝛẽ. Ex quo verbo dart intelligi

ꝙ ſicut ptãs rami uel arboꝛis que flo-
ret ⁊ fructũ pꝛoducit remanet in radice
ipſo ramo uel ipſa arboꝛe deſtructa. ſic
ut videtur ptãs papal is remanet in col
legio uel in eccleſia ipſo papa moꝛtuo.
In collegio quide tanq; in radice ꝓpin
qua ⁊ in eccleſia pᷣlatoꝝ ⁊ alioꝝ fid eliũ
tanq; in radice remota. ¶ 2 talis po/

teſtas remanet i collegio q;tũ ad illud

quod in papatu eſt materiale: qꝛ papa
moꝛtuo põt collegiuũ per electionẽ ꝑio/
na determin are ad papatuʒ ut ſit talis
uel talis:⁊ ſicut radix ꝓducit arboꝛem

mediante qua floꝛet ⁊ fructum ſacit:ſic

collegiũ põt papã eligere mediãte quo

floꝛet ⁊ fructu facit ĩ eccleſia. Añ ſinuo

mine papatus intelligimꝰ ꝑſone electio

nem ⁊ determina tionẽ qð eſt ꝗqd male i

papatu:ut ſuꝑius dictũ eſt.ſic talis po-
teſtas remanct i collegio papa moꝛtuo
Si vᷣo noie ptãtis papalis intelligimꝰ
eius auctoꝛitatis iuriſdictionẽ qð e ꝗd
foꝛmale.ſic talis ptãs nunq; moꝛit᷑: qꝛ
ſemꝑ remanet ĩ xpo qui reſurges a moꝛ
tuis iam nõ moꝛitur. Vñ ſuꝑ illo verbo

Matt. vl. Data eſt mibi oĩs ptãs in ce

lo ⁊ in terra:⁊ ecce ego vobiſcuũ ſũ vſq;

ad con.ſe.Oicit Augꝰ ꝙ apłi quibꝰxpᷣs

loquebat᷑ nõ ꝑmanſuri erant vſq; ad cõ
ſũmationẽ ſeculi:ſed eis locutus ẽ in ꝑ⸗
ſona oiuʒ ſequentiũ tanq; vni coꝛꝑi ec-
cleſie.ſed ſi noie ptatis papalis intelli⸗/
gimus actualẽ adminiſtrationẽ quod ẽ
quid mãle ⁊ foꝛmale in papatu.ſic talis
actualadminiſtratio bũ moꝛit᷑ moꝛtuo
papa:qꝛ nec remanet in collegio actua
lis admiſtratio ptãtis papałipſo moꝛ/
tuo niſi q;tũ ꝑ ſtatutũ pdeceſſoꝛis ẽ eis
cõmiſſum:nec remanet iſto mõ in xpᷣo:

quia de coi lege xpᷣs poſt reſurrectioneʒ

non eſt executꝰ talẽ ptãtẽ niſi mediãte
papa.lʒ eni ipſe ſit oſtiũ:petrũ tñ ⁊ ſuc-

Aneſtio X
qir ſaneta ⁊ rami. dicit glo. ꝙ radice ceſſoꝛes eiꝰ cõſtituit oſtiarios mediãti-
bus quibꝰ aperitur ⁊ clauditur ianua in
trandi ad ipſum.

.

„2 mi ẽ do: ꝙ ptãs eci/⸗
Ad pammũ:cda mba e chri
ad iuriſdictionẽ ut ẽ in xpᷣo.nec q; tu ad

ꝑſone ęlectionẽ uel determinationẽ: ut

eſt in cellegio uel in eccleſia.ſed bñ mo
rit᷑ iniſto papa uel in illo q;tũ ad actua

lẽ ad miſtrationẽ:qꝛ moꝛtuo papꝑa eccle
ſia vacat ⁊ pꝛiuat᷑ adminiſtratiõe talis

ptãtis. C Ad ſcom ẽ do ꝙ ſacerdotiuʒ
leuiticũ nõ fuit eternũ:nec q́;tu ad illud
quod erat malc:ut q;tuʒ ad ꝑſonas nec
q;tũ ad illud quod fuit foꝛmale uc q;tũ

ad ptatẽ ⁊ legẽ ſacerdoti:qꝛ tranſlato

ſacerdotio facta ẽ tranſſatio legis ut di
cit apls. Sed ſacerdotiũ xpᷣi eternuʒ eſt
q; tũ ad illud quod foꝛmale eſt in ipſo:qꝛ
ſicut oes ſacerdotes nõ ſunt niſi vnꝰſa

cerdos: puta xpᷣs q;tũ ad ptate cõficiẽ⸗

di.qꝛ oẽs ↄficiut in ꝑſona ciꝰ.ſic oẽs põ

tifices nõ ſut niſi vnꝰ põtifex.⁊ oẽs pa/

pe nõ ſut mſi vnꝰ papa puta xpᷣs:qꝛ oẽs
recipiũ t iuriſdictione ⁊ ptate admiſtrã

di imediate ab eo. moꝛit᷑ tñ actualis ad

mini ſtratio dicte ptãtis moꝛtuo iſto pa
pa uelil o. Ad ʒ e dð ꝙ Chꝛyſoꝰ

loquit᷑ de ecclia q́;tũ ad ↄgregationem

fideliuũ qᷓ nũqᷓ; ꝑſecutõe tyrãnoꝝ deſicit
uel deficiet:qꝛ ſi nõ remaneret niſi vnꝰ
fidelis:in co remaneret eccleſia.

Dnonũ ũc peeditur. vĩ

eniz qꝙ moꝛtuo

papa collegium põt quicꝗd pot

papa viuẽs:qꝛ ecclia eſt nomẽ iuriſdicti
onis:ſj eccłlia nõ ꝑdit iuriſdictionẽ ſuaʒ
per moꝛtẽ pape.ſ qcquid iuriſictionis

erat i papa viuẽte remanet in collegio

uel ĩ ecclia ißo moꝛtuo. ¶ S.nõ minus
põt collegiu cardialiũ moꝛtuo papa q;
capitulũ canonicoꝝ moꝛtuo epᷣo.ſj capi

tulũ moꝛtuo epᷣo tenet audiẽtiã excoi/
cat admiſtrationẽ ſacr̃oꝛuʒ committit

et facit illa ꝗ ſunt ptãtiſ epᷣalis ẽᷓ multo
magi põt b’facẽ collegiũ moꝛtuo papa

—

t
lite

R
iit,
main

iset
riti
ti4
Nerut
ano⸗
ſacus
cle
etalis
Woti,
dillud
isnec
chti
ſſr⸗
urd
m
nion
ſivnd
cöfci,
ese
gespe⸗
ge es
nilri
alise0
ſſtopa
(brſ
Ntionen
„denr
ſirn

„
jiwryr
mortuo⸗
ot
unſcic
oneſuch
ietions
colc
oͤminns
9
0.
i
Ennulto
nopeps

Ar.

¶ pꝛeterea papa nõẽ poteſt ſibi ſucceſ

ſoꝛem eligeręut notat᷑.viij.q.i.Sed col
legiu poteſt papã eligere. ſaltẽ q;tum

ad boc poteſt aliquid collegiũqð nõ po

teſt papa viuens.

5. Prrij eſtquia non plus
In ₰ trarm poſſunt cardina-

les ſine papa q;ᷓ apoſtolici ſine xſijo. Sʒ
Job. xiiij. eolrit apoſtolis ſuis:ſine
me nihil poteſtis facere.ergo collegiuʒ
cardinalin ſine papa ſimiliter nibilpõt.
Rn 09* ſi aliqñ in dubium
AEEEyenit uel venire poſſet:
an collegiu poſſet papa moꝛtuo diſpen
ſare in conſtitutionibꝰ aut addere uel di
minuere ſeu oꝛdinare aliqua que ſpecta
rentiad iuriſdictione pape tñ rationabi
liter in dubiu venire nõ debet: quia lex
ſuperioꝛis per inferioꝛe tolli nõ poteſt.
papa aut ſuperioꝛ eſt collegio:ſicut xpᷣs
eſt ſuperioꝛ apłis. Alteriꝰquãdo ſtatutũ
ſuperioꝛis ligat inferioꝛẽ:inferioꝛ man-
datu ſuperioꝛis tollere non valet.quis ſi
cut ?m Augl. Mulla res ſeipſam gene/
rat ut ſit:ita nulla res ſeipſaʒ ſoluit uel
ligat.amplius in madatis ⁊ ſtatutis ſu
perioꝛis icaa non eſt in ferioꝛi permiſ
ſum:videt᷑ eſſe ei pꝛobibitũ: vbi expꝛeſ-
le datur intelligi ꝙ potetie ſuperioꝛis
ſit reſeruatũ.quicquid ergo ꝑ iura con/
ditala papa ⁊ per ſtatuta facta ꝑ ipſum
nõ eſt collegio conceſſum uel permiſſuzʒ.
intelligitur pape potetie eſſe reſeruatũ.
Munc tamen pꝛedictũ dubiũ eſt expꝛeſ/
ſe determina tũ. ex᷑ in conſti.clemẽ.c.ne
romani electioni pontiſicis.vbi vacan⸗/
te ſede nibil collegio exercendu ꝑmittit᷑
niſi loco camerarij ecclie uł alicuius pe
nitẽtiarij ſi ↄtingeret eos ſede vacante
debitũ humane nature ꝑſoluere alium
uel aliũ ſubꝛogare.puto ſimiliter ꝙ ſi bi
culũ imineret in terris ⁊ rebꝰeccłepoſ-
ſet collegiũ remediu ſalubꝛe apponere.

Aniuerſaliter tũ diceudũ ẽ̃ ꝙ nibil ꝑõt
Die e

tertia

5eſt do e eccleſia
Ad P Amm nõ dergle e⸗ iuriſ⸗

dictionẽ:ſj bñ perdit ad tẽpus dicteiu⸗

riſdictionis actualẽ adminiſtrationeʒ.
quia actualis adminiſtratio nõ fit niſiꝑ
papã:moꝛtuo papa ceſſat illa actua⸗

lis adminiſtratio vſq; ad creationẽ alte
rius. ¶ Ad ⁊u eſt d ꝙ caplin canoni-

coꝝ moꝛtuo epo nõ põt aliquid de bis qͥ
ſpectãtad iuriſdictionẽ epi niſiqð ꝑ iu/
ra ⁊ ſtatuts ipſius epi eſt eis ↄceſſum. ?

ſic nec collegiũ põt ⁊ hiſ ꝗᷓ ꝑtinẽt ad iur

dictionẽ pape niſi ſit eiꝰ eis auẽte ꝑmiſ⸗

ſum. ¶ Ad q“ eſt ds ꝙ boc ipſũ ꝙ ts⸗

le collegiu per talè modũ eligat papam

facit eius auctoꝛitate nõ ſus ꝛia.

DODO decimũ broe,

eenim ꝙ tractatus ⁊ ꝑlocutio nõ
debeãt pᷣcedere in tali electione:qꝛ potii
ſime in electione pape oĩa pericula ſunt
vitanda.ſʒ aliqñ ex diurno tractatu ⁊ p

locutione fit inter eligẽtes ꝑ pecuniaz p

miſſã magna coꝛꝛuptio. In quoꝝꝑſona
ſcribit᷑ in ps. Coꝛꝛupti ſunt ⁊ abhoiabi
les facti ſunt. Qñq; do in talibꝰ plocu⸗
tionibꝰfit magna ſictio et deceptio. In
quoꝝ pꝑſona ſcribit᷑.ij. Petri.ij.Fict ver
bis de vobis negociant᷑. Qñq; autẽ fit
mala ↄſpuaatio. In quoꝛũ ꝑſona ſcribit᷑
Iſa.xxx. e vobis qui cogitaſtis ut fa⸗

ceretis ↄcilin ſʒ nõ ex me. ⁊ oꝛdiremini

telã ⁊ nõper ſpuũm meũ.At igit᷑ oĩa iſta
pericula vitent᷑ congruñ eſt ut ſinetra⸗
ctatu ⁊ pᷣlocutiõe aliqᷓ electio pape ſiat.
Pꝛeterea de eo qð opoꝛtet neceſſa⸗
rio fieri nullꝰↄſiliat᷑ nullus tractatus
dẽt ſieriullꝰenĩ ↄſiliat᷑ vtrũ cras oꝛiat᷑
ſol.ſʒ electio ꝑape eſt neceſſario fiẽda ab
illis ꝗ hñt ptãtem eligendi. talẽ electio
nem nõ debet pꝛecedere tractatus uel
aliquod ↄſiliuʒ. ¶ Pꝛeteres m Augj.

In dubijs tenendũ eſt certũ ⁊ dimitren-
dũ eſt incertũ. Sed ſcribit᷑ Sapᷣ.ix. ꝙ ti

collegiu papa moꝛtuo niſiꝗn eſ eis pꝑ mide ſunt cogitatiões nr̃e ⁊ incerte pꝛo
llatutu WSereeis Andiiin Egmuidu. uidentie noſtre. & in nr̃o tractatua plo-

P

Ar.
cutione non eſt confidẽdũ:ſed totum eſt
deo relinquendũ.

tus ⁊ bonũ ↄciliü in capit eccłe electio
ne q; in rev eccleſiaſtica condonatione
ſeu ꝑmutatione:ſed ſcribit᷑.xij.q.ij.c.ſi/
ne exceptione.cuʒ totius cleri tractatu
atq; conſenſu fiat ꝙ nõ ſit dubiũ pꝛofu
tuꝝ eccleſie.⁊ agit᷑ ibi de condonatione
⁊ cõmutatione reꝝ eccleſiaſticaxquibꝰ
nõ tanq; pꝛopꝛijs ſed tanq; cõmenda/
tis pꝛelatus vti debet.S multomag ca
pitis eccleſie electionẽ tractatus ⁊ ma
turum conſiliũ pꝛecedere debet.
Rnñ cOo dð e electionẽ pape de⸗
beatpꝛecedere tractat⸗
⁊ conſiliuʒ.iura dicunt ⁊ ratio ꝑſuadet.
Scribit᷑ enim.xxiij.di.c.in noie dñi. ꝙ
romane eccleſie pontifice defuncto: car
dinales ſimul diligentiſſime delectione
tractantes mox ad ↄſenſ noue electio
nis accedant:⁊ extra de elec.c.in geneſi
ſcribit᷑ ꝙ electio nulla eſt in qua tracta
tus non pꝛecedit ⁊ colla tio facta non
fuerit de perſona ad perſonã. degelo ad
Ʒelum:⁊ de numero ad numeꝝ. ¶ Ra⸗
tio vᷣo iſtud perſuadet. nam ſᷣm phᷣm.iij.
ethicoꝝ:Conſiliũ eſt fiendu ⁊ tractatus
de big quepotiſſime bñt tres ↄditiões.
P'arduitatẽ:qꝛ que ſunt leua ⁊ par
ui ponderis nõ debent cadere ſub conſi/
lio.ſed que ſunt ardua ⁊ magna ⁊ q poſ
ſunt imagnũ nocumentũ uel in magnũ
pꝛofectũ redundare. 2ꝛ:varietatẽ: qꝛ
que ſũt vnifoꝛtia ⁊ neceſſaria nõ cadut
ſub conſilio. nemo enim de conuerſioni-
bus aſtroꝝ oſiliat᷑ que vnifoꝛmiter ſem
per mouent᷑.ſed conſiliũ ⁊ tractat pꝛo/⸗
pꝛie ſũt de actibꝰ humanis ꝗ ſunt multi
pliciter variabiles. ¶ 3· noſtre actiõis
poteſtatẽ.quia q̃ nõ ſunt i poteſtate no
ſtra agere uel nõ agere nõ cadunt ſub cõ
ſilio. Ande dicit pᷣs:qꝙ nullus lacede-⸗
monioꝝoↄſiliat᷑ qualiter ſcite optime cõ
uerſent᷑.nec nos latini conſiliamur qua
liter viuant barbari:quia eoꝛuʒ negocia

eſt qꝛ magis ne⸗
In ₰△ trarii ceſſariũ eſt tracta

Queſtio

XI
non ſunt in poteſtate noſtra. Cum ergo
electio pape habeat arduifatẽ:varieta
tem:⁊ ipſoꝝ cardinaliũ actionis pote-
ſtatem:congruũ eſt ꝙ talẽ electionẽ pꝛe
cedat tractatus ⁊ matura pꝛelocutio.

Ad pꝛimũ c. ſi ieeni
APWrellnen g deillis que des
poſuisin ptãte noſtra debemꝰ facere to
tũ qð in nobis e᷑:quẽ finẽ aũt debeãt ſoꝛ
tirioꝑa nr̃a deo ðbemꝰrelinqre ꝗ ex ma
lis nr̃is põt bona eligere ⁊ diligẽtibꝰ eũ
eoꝝ mala ipᷣe cooꝑat᷑ eis i bonũ:qꝛ S ele
ctionẽ pape deus poſuit in poteſtate bo
minum. Juxta illud Sap. vj. Data eſt
nobis a dño bec poteſtas ⁊ virtus altiſ⸗
ſimo qui interrogat opera noſtra. Ideo

in ipſa debet pꝛecedere tractatus ⁊ cõ/

ſilium ſicutin omnibꝰ negocijs queĩ po
teſtate hominũ poſita ſunt.neceſſaria ẽ

tamen ante oĩa ſpiritꝰ ſancti inuocatio

qui remoueat ab ipſis eligentibꝰ in eoꝝ
tractatu ⁊ pꝛelocu ione coꝛꝛuptionẽ fi-

ctionẽ ⁊ malã conſpirationẽ. Ad 2“

eſt dð: qꝙ nõ fit tractatus uel conſiliũ de

electione fienda:ſed de modo eligendi:
quia multipliciter poteſt fieri electio.ul
per inſpiratione:uelper copꝛomiſſuʒ ſi/

cut pʒ erx de elec.c.quia pꝛopter diuerſos
Similiter de perſona que debet eligi cõ
parando ↄelũ ad ↄelu:uel per ſonã ad per
ſonaʒ:uel numerũ ad numerũ: ſicut ſu⸗
pꝛadictũ ẽ. C Ad zeſt dð:ꝙ de eo qð
eſt certũ in electionce non debet pꝛecede
retractatus.ſed de eo qð eſt incertũ.pu
ta quẽ finẽ debeat ſoꝛtiri dicta electio
nõ eſt tractandũ ſed deo einaquen g,
ic
Svndecimũ t.
viget enim ꝙ magis ſit ſecurum
diu cogitare in tali electiõe q; celeriter
⁊ feſtinãter eligere.qꝛ eligentes debent

velle in tali electione qð deꝰ vult ſed deꝰ
vult aliqñ ſuꝗ eccleſiã eſſe ſine rege ⁊ ſi

ne pꝛincipe. Juxta illud Oſee.iij. Oieb⸗

mult expectabitis meqꝛ per dies mul-
tos ſedebitis ſine rege ⁊ ſine pꝛincipe.
D. in bis que bñt litẽ ⁊ diſcoꝛdia an-

—

ver
lin
Ittk
tidt
co⸗
tot⸗
nn
nher
wal
ſboct
nelnie
1e
Etph
dal
Unee
Cpyri

de

iſtp
cnp
N

cee
ſotel
lelint
ete
6
nu
lufenel
itatẽ
lboe
Uteep
Mnfä
Gio
lcitt
tfhorn
ltoonel
won
ie
cef⸗
hathn

X

lunen
yanen
tineget
coanth.
dicandoz.
cbe de⸗
9feereto

dcheitſr.

rann
ligepe
nigbee
oteſtreb⸗
nc
irnsni
voſn P
tamth/,
“
neccſna
Iinuocato
nbyipe
notione
02
onſlüͤde
cigndt.
ſceetio
niſizſ⸗
nindi
had
ickt
ſi ſutt⸗
r gelt
inecti
ca l
auenm⸗
7ſch,
ℳR
tſecumum
ialeſte
es dehen
lt ſin⸗
crehe⸗
nekt
venh⸗
ſonin

Ar.
nexã expectãda eſt ſemꝑ termin atio di-⸗
uine ſnie. ſicut pʒ Oañ.x. de Micha ele
archangelo volete liberationẽ iudeoꝝ ꝗ
tãd iu pugnauit cũ pncipe regni Perſaꝝ
eoꝝ liberatõez impediẽte q;diu ſuꝑ boc
terminatio diuine ſnie eſt recepta. ſᷓ ut
plurimũ electio pape hetlitẽ ⁊ diſcoꝛdiã
annexã:quia ut ſupꝛa dicebat᷑ bono elo
vnꝰalteri in tali electione põt õdicere.
i boc ſemꝑ expectãda ẽ terminatio diui
ne ſnie. E* S.ſcribit᷑ Job.xij.qꝙ in anti⸗/
ꝗs eſt ſapietia ⁊ in multo tꝑe pꝛudẽtia.
Et phũs dicit ſemꝑ nr̃m intelligere ẽ
cũ ↄcilio ⁊ tꝑe.ſj̊ in pᷣdicta electiõe ma⸗/
time eſt neceſſaria pꝛudetia ⁊ ſapiẽtia.
Lpotiſſi mexregrit diuturnleabe shoritD
1* eſt qð ſcribitur
In cotrani Job. xij. Agdu
cit deꝰↄſiliarios in ſtultũ fine ⁊ iudices
i ſtupoꝛe:qð tũc fit:ut gl.dic qñ boĩes de
eoꝝpꝛudẽtia ⁊ ſagacitate ↄfidẽtes diu
ↄfliſiant᷑ ⁊ tñ eoꝝfine ⁊ intẽtõe fruſtrãt᷑
Kñd 6 do ꝙ ſe loquẽdo mo⸗
E1 ra tepoꝛis nõ facit actũ
aliquẽ eſſe vicioſũ uel virtuoſu.ſʒ conſen
ſus uel oꝛdinatio volũtatj in bonũ fine;
uel in malũ:qꝛ actꝰ moꝛalis ex fine ſoꝛti
tur ſpeciẽ bonitatis uel malitie.ſi s eligẽ
tes ꝓtrahũt moꝛã in electiõe hac inten
tione ut de ꝑſona magis idonea ꝓuidea
tur:uel ut diſcoꝛdia apparẽs int᷑ eos ad
vnitatẽ reducat᷑.uel ut diuinũ adiutoꝛiũ
ſuꝑ boc ꝑ multiplicationẽ oronuʒ fide
liu recipiat᷑ talis diuturnitas tpis ꝓpt
ↄſenſũ in bonũ finẽ eſt bona ⁊ virtuoſa.
Si vᷣo ꝓptrabãt moꝛã in pᷣdicta electiõe
hac intẽtiõe ut vnꝰ ꝑ alteꝝ decipiat᷑:ucl
ut moꝛa alicuiꝰexpectet᷑uel ut ꝑ articu
lationẽ loci citiꝰfinẽ ſuũ cõſequat᷑ talis
moꝛa ꝑꝑ oſenſũ in malũ finẽ ẽ mala ⁊ vi
cioſa. Tutiꝰtñ ẽ vtputo magis ſecuꝝ pᷣ
cedẽteↄuenieti tractatu celerit talẽ ele-
ctione facere q; lõgo tꝑe ꝓtrabere qꝛ ex
b citiꝰ ꝑiculo eccłe ſᷣuenit᷑ ⁊ pᷣſũptio bu
maneofidẽtie vitatur. Mã ſuꝑ illo vᷣbo
apli:Tetatio uos nõ appᷣbedat niſi bu-
mana. Dicit Augj. ꝙ tetatio ibi accipi

quarta

XI
tur ꝓ dubitatiõe ut tẽtatio ⁊ dubitatio
nos appᷣbẽdat de hoĩe ſʒ nõ de deo:qꝛ ſi
cut dubitare de hoĩe ⁊ nõ ↄfiderede ipᷣo
ſaluberrimũ eſt. ita dubitare de deo ꝑni
cioſũ ẽ:iõ ad diuinũ adiutoꝛiũ in tãto ne
gocio ſecuriꝰacceditur.Scribitur.ij.Pa
ralippo.xx. In pſona illiꝰ ſcĩ Joſaphat.
Cũ ignoꝛamꝰꝗd ꝑnos agere debeamꝰ:
hoc ſolũ eſt nobis reſugij ut oculos no/
ſtros dirigamus ad deum.
F: G pꝛimũ S eſt dð. q; cooꝑa
21 Utoꝛes dei ſumꝰ: et
iõ nõ eſt ſemꝑ expectãda vocalit᷑ termi-
na tio diuine ſnĩe.ſʒ illũ elegit deꝰquem
elegit charitas eccłe ⁊ cois ↄſenſus eli
gentium. ſicut dicit Augl. ad Hebꝛe.v.
CAd 26 do ꝙ tüc recipitur tᷣmina-
tio diuine ſnie qñ diſcoꝛdes ad ↄcoꝛdiaz
reducũtur:qꝛ ille ꝗ facit ↄcoꝛdiã in ſubli
mibꝰ ⁊ i angełille idẽ facit cõcoꝛdiã in
boĩbꝰ. Veꝝ aliqñ deꝰſuã ſnĩaʒ ĩmediate
ꝓfert.aliqñ vo mediãtibꝰcreaturj.nib il
enĩ ᷣminatur ĩ nobis ſm Augj. niſi ꝙ ðᷣ
aula ſũmi ĩpꝑator aut iubet᷑ aut ꝑmittit
Ad 3 dð ꝙ pꝛudẽtia eſt recta rõ
reꝝ agibilin. Agibilia aut hõ recteage⸗
re nõ põt niſi pᷣfigẽdoſibi bonũ finẽ: qꝛ
ſm phbũm: Impoſſibile ẽ nõ entẽ bonuʒ
eẽ pꝛudente.ſicut in tali electõe celerit᷑
põt bõ ſibi pᷣfigere bonũ fineʒ· ita abſq;
lõga tempoꝛis moꝛa poteſt habere pꝛu
dentiã ad talẽ e ectionẽ neceſſariꝗ5.
¶ Queſtio quarta de papa renũciatõe
Eſtat nũc ↄſiderare de
pape renũciatõę
circa qð querutur octo C
vtrũ papa poſſet renũciare
lſi j papatu ipꝛimeretur cba
ract᷑. C 2vtrũ papa poſſet renũciare ſi
papatꝰ eet nomẽ oꝛdinis ⁊ nõ iuriſdicti
onis · ¶ 3· vtrũ qꝛ papatꝰ eſt a ſolo deo
papa poſſit ex ſe renuciare. A.vtꝝ pa
pa poſſitrenüciare ꝑꝑ votũ emiſſũ de cu
ra eccłe bũda. S:vtꝝpapa poſſet eiꝰ
legitimamconfirmationẽ ⁊ ãminiſtra
tionẽ renunciare. é vtrũ quia ſacer/
dotiuʒ pape eſt eternũ poſſit renũciare.

Ar.

Cvtrũ poſſit pꝛobari grbᷣnes ps
pa renuciare põt.¶ S: vtrũ iſtud poſſit
ppꝛobari per auctozꝛitates.
DOD pꝛimu e i
e Lidet eni e i
papatu im pᷣmat᷑ cbaract᷑: qꝛ charactu⸗
pꝛimit in quolibet oꝛdine.ſed dr.iiij.ſen
tentiaꝝ.di. cxiiij. ꝙ oꝛdo epſᷣoꝛũ quadri
partitus eſt ⁊ in quarto oꝛdinę ſupᷣmuʒ
gradũ tenet romanꝰ põtifex. videt᷑ ꝙ
ĩpapatu character impᷣmat᷑. C Pꝛete
rea ptãs clauiũ videt᷑ ec ptãs characte-
ris:ſʒ talis ptãs collata fuitpetro 0ρ0
thei.xvj. Inq;tũ erat futuruſpapa ⁊ ſuc
ceſſoꝛ xpᷣi.S i papatu characterimpmit᷑
¶Pꝛeterea dr̃.iiij.ſnĩiarũ.di.ſupꝛsdcã
ꝙ oꝛdo ut in eo impmit᷑ caract᷑ e ſigna
culũ quoddã in quo ptãs ſpualis tradit᷑
oꝛdinato:ſed talis ꝑtas tradit᷑ pape cu
ipſe ptãtẽ recipiat ſuꝑ tota eccleſia. vi
et ꝙ ĩ papatu character i mpeſmacu.
E: qꝛ character
In C0 trann nõ cõfert᷑ in oꝛ/
dine niſi inq;tü eſt ſacr̃m: ſed ſeptẽ ſunt
oꝛdines:⁊ ſeptimũ gradu tenet oꝛdo pᷣſ

——

byteratꝰ.S nec in eᷣatu nec ĩ papatu ca
racter impꝛimitunurr.—
Kñ cO DOicendũ:ꝙ ſi in papatu
impmeret᷑ character uł
ꝑfectio characteris duo in couenietia ſe
querentf᷑. C ꝑ ꝙ papa nõ poſſet renũ/
ciare papatui. C 2“ eſt ꝙ nõ poſſet ali
quis eligi in papã niſi eẽt ſacerdos uel
eps:quod vtrũq; eſt falſu.nã cũ charact
ſit ptãs ſpuał data hoĩ a xpᷣo ſupꝛa coꝛ-
pus eius verũ.qꝛ oẽs oꝛdines ad ſacrm
euchariſtie oꝛdinant᷑ in quo coꝛpus xpᷣi

verũ cõtinet᷑inõ põt talis ptãs ab hoĩe

auferri poſtq; ſibi impmit᷑. VUñ ponut
voctoꝛes ꝙ remanet ĩ ais ſegata. Si g
in papatu impᷣmeret᷑ talis ptãs caracte
ris ut papa uel ꝑfectio characteris non
poſſet pa pa renuciare nec poſſet cedere
taliptati:qꝛ ſacerdos non põt renũ cia⸗
reꝙ nõ ſit ſacerdos recepto charactere
ſacerdotali.nec eps põt renuciareꝙ no

— êGò õs l 32
ð

ſit eõus reepta glectio echarzetene: 9
quã põt fideles oꝛdinare gꝗd cõſiciendã

coꝛpus cpi verũ. Sih g papa nõ poſſet

renuciare papatui vrecepto charactere
papoli.Eſt eni hoc ĩfallibilit᷑ verũ oĩa
illa que ꝑtinent ad ptãtem oꝛdinis: uel

ad oꝛdinis ꝑſecxionẽ non pñt tolli nec

aufers quocuꝙ; mõ: uelper ceſſione uel
per depoſitõn?᷑.ſed illa que ꝑtinet ad po
teſtatẽ iuriſqictiois pñt tolli ⁊ ſauferri
ꝓpterquod ſi in papatu impmeret᷑ aliq̃
ptãs oꝛdinis alis a ſeptẽ oꝛdinibꝰ: ułali
qua ꝑfectio oꝛdinis glia ab illa qᷓ impꝛi

mit᷑ in epatu nõ poſſet talis ptãs a pa⸗

pa tolli nec ꝑ eius ceſſionẽ nec ꝑ aliqusj
depoſitionẽ. ¶C Scvᷣm incõueniens ſeqꝗ
returqꝙ nõ poſſet aligs eligi i papã niſi
eet ſacerdos uel es.tota eni cauſa qre
nõ põt aliꝗs fieri epᷣus niſi ſit ſacerdos
eſt: qꝛ in ehatu nõ impmit᷑ aliꝰ characi
ab oꝛdine pᷣſoꝛij. Añ notat᷑.lij. di.c.ſolli
citudo.ꝙ ſi in eᷣatu ipꝛimeret᷑ charact
alius a ſeptẽ oꝛdinibusg: poſſet ꝗs fieri
Eus ꝑ ſaltu:qꝛ poſſet fieri epᷣus nõ fcũs
acerdos ſicut põt fieri pᷣſ no fact dys
conꝰ:qꝛ in quolibet oꝛdine inpꝛimit᷑ di⸗
ſtinctꝰ character quod tñ nõ t᷑: qꝛ ut ibi
dicit᷑ non põt nieri epᷣs qui nõ habet cba
racterè ſacerdotalẽ. Ms ſic oẽs cbara⸗
cteres qui impᷣmunrt᷑ in oꝛdinibꝰ ⁊ in ſa
cramento coſirmationis pᷣſuponũt cba
ractere baptiſmalẽ:ita ꝑfectõ characte
ris que impꝛimit᷑ ĩepᷣatu pᷣſuponit cha-
racterẽ ſacerdotalẽ. Si g in papatuim

pmeret᷑ charact᷑ aut eẽt diſtinctꝰ g cba

ractere ſeptẽ oꝛdinũ:⁊ ſic oꝛdo pᷣſbꝛij no
teneret ſeptimũ oꝛdine:ut ſupꝛadictuʒ
E:aut eet perfectio characteris ſacerdo
talis uel epalis:⁊ ſic non poſſet fieri ali
quis papa niſi et ẽus ułſacerdos:q
eſt falſũ:qꝛ põt eligi aliquis in papã qui
non ſit nec ep̃us nec ſacerdos ⁊ erit ve-
rus papa q;tũ ad ptãtem iuriſdictiõis:
Iʒy nõ d1 ad oẽm ptãtem oꝛdinis.

A& W erso eſt dicendum
Pam ꝙ epatus ctoꝛdo

cteris:
ſaend
nohoſſe
bantere
gigei
inis:c
tollinee
neuel
nwerde
in aufan
mertktih
inibolkin
girpt
tiss ,
dalagu
—
igi
niaanie
ſtſorenes
liechntc
i die
c and
ſetgsfin
sfſis
ſfmge
Hrtniid/
de urb
obebacht
dis chinn
Uniptin⸗
ſupcnüch

Ctöcht

cttn
Goptrin⸗

Ar.

et non eſt oꝛdo. Mam ſi loqua mur de po
teſtate oꝛdinũ q;tũ ad diſtictionẽ ſic nõ

eſt alia ptãs in pᷣlbꝛoq; in ep̃o:cum in ſa

cramento oꝛdin iſoꝛdo pᷣſbyterij teneat
ſeptimũ graqu. Idẽ eni cbaracter ⁊ ea
dem ptãs ſpualis queẽ in pᷣſꝑꝛo eſt et in

epo. ſed ut eſt in pꝛeſbytero ẽ mõ imꝑfe/

cto ⁊ modo paruo ut vᷣo eſt in ẽo ẽ mõ
perfecto ⁊ modo magno.qꝛ perillã põt
ſibi ſimilẽ gnãre ut alios ſecerdotes et
alios epos oꝛdinare ⁊ cõſecrare:qð nõ
põt ſimplcx pꝛeſpꝛ. Vñ ſicut eadeʒ ptãs
gen eratiua eſt in puero ⁊ in eo facto vi
ro.ſic eade ptãs eſt in pꝛeſbytero ⁊ ipſo
facto iam epo.ſed bene eſt oꝛdo q;tũ ad
ipſius poteſtatis ꝑfectionẽ:quia cũ alia
perfectione eſt dicta poteſtas in epᷣo q;
in pꝛeſbytero.ſed ſuꝑpꝛa oꝛdinẽ epᷣatꝰ nõ
impꝛimirt᷑ aliqua ptãs oꝛdinis q ſit alia
in diſtinctione ab illa que impꝛimit in
ſeptẽ oꝛdinibus neq; ſit alia in ꝑfectiõe
ab illa que impꝛimiiur in epiſcopatu.
Ad ⁊“ eſt dicendũ ꝙ ptãs clauium
7 ptãs ligandi ⁊ ſoluẽdi:⁊ pꝑtãs diſcer/
nendi:cũ reſpiciat coꝛpus xpᷣi myſticum
impoꝛtat ptãtem iuriſdictionis. Uñ iõ
ſingulariter fuit data petro:quia ab eo
deriuanda erat in oẽs alios ſed ptãs oꝛ
dinis imediate fuit data a xpᷣo oibꝰapo
ſtolis.iõ nõ põt per homine auferri nec
tolli poteſtas aut iuriſdictiõis tolli põt
aut ꝑ volũtaꝛiã ceſſionẽ aut ꝑ depoſitio
nem. ¶Agd tertiũ eſt dicendu: ꝙ ptãs
ape diſtincta eſt ab oibus qꝛ ſolus ipſe
aſſumptus ẽ in plenitudine poteſtat to

tius eccleſie. non tñ talis diſtictio dicit

alterius ptãtis oꝛdinis ꝑfectionẽ uł di
ſtinctionẽ aliaʒ ab illa que impꝛimit᷑ in
ſeptẽ oꝛdinibꝰ ⁊ in epiſcopatu.qꝛ nibil
poteſt papa in ptãte oidinis niſi quãtũ
põt pꝛeſbyter uel ſimplex epiſcopꝰ.Di/
cit ergo talis diſtinctio poteſtatis aliã
iuriſdictionem ſolum.

1SâNειſic pꝛoccdit
D ſecũd Uaicher enim

ꝙ papa poſſit renũciare non obſtante

Ougrta II

papatus ut videt᷑ eſt nomen oꝛdinis et
nõ iuriſdictionis quod ꝓbat᷑:quia ſi pa
patus eẽt nomen iuriſdictionis ſolũ:tũc
laicus poſſet eligi in papã:cuius priũ di
cit ur.lix.di.vbi hẽtur ꝙ cuiuſſibet meri
ti ſit laicꝰ ad ſũmũ ſacerdotiũ nõaſpiret
¶ Pꝛeterea epiſcopatꝰẽ nomẽ oꝛdinis
ut ſupꝛadictũ e.ſed papa ſcribit ſe epᷣm
ſeruu ſeruoꝛũ dei. papatꝰ nomẽ oꝛdis
eſt ⁊ non iuriſdictiõis tm. ¶ Pꝛeterea
ſũmus ſacerdos pꝛeſupponit minoꝛem
ſicut ſuplatiuus pꝛeſupponit poſitiuum
⁊ cõparatiuũ:ſed papa eſt ſümus ſacer
dos g papatus eſtnomen oꝛdinis ⁊ nõ
iuriccronis. el ania ſaccra
AIn Atrarn eſt: quia ſacerdos
In Otrariy nõ põt deſin ere eẽ
ſacerdos:nec epᷣs põt deiinere ꝙ nõ ſit
ep̃s:ſed papa põt deſinere ꝙ nõſit papa
per renuciationè uel per depoſitionem:
ſi cõpꝛehenderet᷑ in hereſi. ergo eſt no⸗
men un ictionns et nen oꝛdinis.
6 Oicendũu ꝙ inter ptãtẽ
RKndeo oꝛdiuis ⁊ ptãtem arif .
dictionis q;tũ ad pñs quattuoꝛ differe
tias poſſumus aſſignare. ¶C Pꝛima ꝗa
ptãs oꝛdinis eſt incoꝛꝛuptibilis ⁊ imu/
tabilis. Ptàs vᷣo iuriſdictionis eſt mo⸗
bilis ⁊ tranſi toꝛia. H ptas oꝛd inis uel
dicit characteris impꝛeſſionem uelcha
racteris ꝑfectionem:ſʒ tam characterꝭ
impꝛeſſ io q; characteris perfectio ide⸗
libiter ineſt aie cui impꝛimit᷑ ⁊ remanet
in aia ſeparata:nõ q;iũ ad hũc vſuʒ qui
eſt coꝛpꝰ xpᷣioſficere:qui eſt vſus chara⸗/
cteris ſacerdotalis.nec q;tũ ad huc vſũ
qui eſt ſacerdotes oꝛdiare ꝗ eſivſus ꝑfe
ctionis character epᷣalis. Sed q;iũ ad
büc vſum ꝗ eſt decoꝛ ⁊ gloꝛia q;tum ad
ſaluatos.uel vituperiũ ⁊ ↄfuſio q;tũ ad
dãnatos.nõ eni poſſet ptãs oꝛdinis au-
ferri uel tolli ab ipſo oediato ſine ſuria
ſacri. Vñ ſi degradet᷑ ſacerdos uel depo
natur epᷣs adhuc ſi ſacerdosↄficit coꝛpꝰ
xp̃ᷣi confectũ eſt:⁊ ſi ẽs oꝛdinat ſacerdo
tes: reoꝛdinandi nõ ſunt. Sed ptãas

Ar.
iuriſdictionis mobilis eſt ⁊ tranſitoꝛia.
quia poteſt auferri ab homie:uel ſui ar/
bitrijlibertate:cum poſſit hõ renüciare
ſuo iuri abſq; iniuria alicuius.ſicut eniʒ
nulli facit iniuriã qui vtit᷑ iure ꝓpꝛio:ita
nulli facit iniuriã qui renunciat ⁊ cedit
ſue iuriſdictioni. uel ſuꝑioꝛis ptãte:ut ſi
foꝛte faciat ↄtra legẽ a ſuꝑioꝛe datã ex
cuius tranſgreſſione debeat tali iuriſdi
ctione pꝛiuari. C Secũda differẽtia eſt
quia ptãs oꝛdinis ꝑ ſe reſpicit coꝛpꝰxpᷣi
verũ:qꝛ ipſum coꝛpus xpᷣiof cere poteſt
qᷓ; tũ ad ptatẽ ſacerdotalẽ uł fideles oꝛ
dinare ut coꝛpꝰ xpᷣi poſſint ↄficere q;tũ
ad ptãtẽ epᷣalẽ. Sed ptãs iuriſdictiõis
magis reſpicit coꝛpus xp̃i myſticũ:quia
exequi ptatem oꝛdiniſ in ipſos ſideles a
peccatis ligando uel ſoluẽdo ouenit ali
cuiꝑ ptãtem iuriſdictionis. ¶ Tertia
differẽtia eſt:qꝛ ptãs oꝛdinis nõ recipit
magis ⁊ minus. Mã ptãte oꝛdinis ut di
cit characteris impᷣſſionẽ oẽs ſacerdo⸗
tes ſu nt equales in ſacerdotio:⁊ oẽs di
aconi ſũt equales in diaconatu:⁊ ſic de
alijs. Silr de ptãteoꝛdinis ut dicit cha
racter ꝑfectionẽ oẽs epᷣi ſunt equales
in ep̃atu. Sed ptãs iuriſdictionis reci/
pit magis ⁊ minus: qa in tali ptãte vnꝰ
ſacerdos poſſet eẽ maioꝛ alio:⁊ vnꝰ epᷣs
maioꝛ alio ep̃o:⁊ ſupꝛemꝰ in oꝛdine epi/
ſcopoꝛũ eſt ipſe papa qui indeſinitã iuriſ
dictionẽ habens oĩbus habet talẽ ptã/⸗
tem iuriſdictionis diffinite taxare ⁊ de/
terminare. ¶Quarta differetia ẽquia
vna iſtarũ ptãtu põt cõferri ſine alia.nã
ſi eᷣus oꝛdinat aliquos religioſos ĩſa/
cerdotes dat eis oẽm ptãtem oꝛdinis.
non tñ confert eis ptãtem iuriſd ictiõis
cũ de iure coĩ non cõueniat eis cura aia
rum. Silr ſi papa confert pᷣbẽdã aliquãꝗ
al icui dat ei ptãte iuriſdictionis non tñ
ↄfert ei ptãtẽ oꝛdinis:qa ſi foꝛte ẽ puer
diſpenſat cũ eo ſuꝑ defectũ ſcie ⁊ etatj.
WEr iſtis & qua ttuoꝛ differẽtüs patz
ꝙ papatug ẽ nomè iuriſdictionis ⁊ non
oꝛdinis. P: qꝛ papa põt cedere pa/
patui ut nõ ſit papa:ſ̊ nõ põt cedere

Queſtio II

non ſit ſacerdos uel eps q̃ ſunt noĩa po

teſtatis oꝛdinis. C 2:? qꝛ in papatu nul
lus eſt ſimilis uel equalis ſibi:ſed in po-
teſtate epaliuel ſacerdotali oẽs epi ⁊ ſa
cerdotes ſunt ſibi equales. ¶C 3: qꝛ pa
pa ut papa nõ hʒ ptãtẽ ſuꝑ coꝛpꝰ xpᷣi ve
rũ.Mã ſi papa no eẽt ſacerdos nõ poſſʒ
xpᷣi coopus ↄficere.necpoſſet fideles in
ſacerdotes oꝛdinareut dñicũ coꝛpꝰ con
ficerẽt ſi nõ eẽt es quãtũcũq; eet ver⸗
⁊ legitimꝰ papa: ¶. qꝛ poſſet hr̃e oẽz
ptãtẽ pertinẽtẽ ad papã ⁊ tñ carere po
teſtate oꝛdinis. aicſi
R+☛α ẽ dð ꝙ laicꝰ? ſine
₰ d P umn, ratura quãtũcũq;
polleret ſcitate vite non debet aſpirare
ad ſũmũ ſacerdotiũ:qꝛ electio nõ cade-
ret ſuꝑ mã ↄgrua.Si tñ l̃atꝰ eẽt ⁊ alia
ↄditio nõ obſtaret:puto ꝙ ſuppoſito qꝙ
eẽt la icꝰ ⁊ nõ eet ↄſtitut i ſacris electꝰ
in papã eẽt verus papa ⁊ bẽret oẽm po
teſtatẽ iuriſdictionis papalis:cũ etiam
de alijs dignitatibꝰ ſcribat᷑ er̃ de eta.et
qua.pꝛeſi.ꝙ in minoꝛibꝰ oꝛdinibꝰ cõſti-⸗
tuti pñt aſſumi ad pᷣlationẽ dimõ tales
ſint ꝙ infra bꝛeue tẽpꝰ pñt in pᷣſbõeos uł
epᷣos oꝛdinari. Ad ſcom eſt dicẽduʒ
qꝙ papa vocat ſeipſũ epᷣm ſeruũ ſeruoꝛũ
dei: qꝛ ſi nõ ẽ epᷣs qñ in papã eligit᷑ uł pᷣſ
byter debet in pᷣbꝛm oꝛdinari ⁊ in eᷣm
coſecrari per Hoſtienſẽ.⁊ hoc mag cõ⸗
uincit᷑ ꝙ papa mag ſit nomẽ iuriſdicti-
onis q; oꝛdinis.qꝛ ipſo papa exñte pa-
pa ſimplex epᷣs ẽ maioꝛ eo pt ate oꝛdinis
qꝛ ᷣm aplin ad Hebꝛe. Abſq; vlla õdi⸗
ctiõeſꝑquod minꝰ ẽ a maioꝛi benedicit᷑
eoipſo &̈ papa exñs papa conſecrat ⁊
bñdicit᷑ ab Hoſtienſi: ſequit᷑ ꝙ ſimplex
epᷣs ſit maioꝛ eo ptate oꝛdinis. Ad
ʒmn e dicendu ꝙ eẽpapã ⁊ eẽ ſũmũ ſacer
dotẽ duo põt impoꝛtare uel ipſiꝰptãtis
oꝛdinis ipꝛeſſionẽ:⁊ ſic oẽs ep̃i ſunt ſũ/
mi ſacerdotes.qꝛ ptãtẽ ſacerdotalẽ ba
bent ꝑfectã in ſupꝛemo gradu in qͥ põt
bri:⁊ q;tũ ad hoc dato ꝙ papa ſit epᷣus
nõ eſt magis ſũmꝰ ſacerdos q; vnꝰ aliꝰ
epᷣs.uel põt dicere dicto ptãtis executi

ohe

is⸗
cre

feni
lie
lode

pöt
Pap⸗
etz⸗
ln
toli
pern

I

noin ve
Ntunul
inpo⸗
caſ⸗
zaunn
pprplye
no poſß
ges in
oon
Pctven
etbreoe
rarehe

lioſie
D
aaſprn
o tice⸗
NMnii
holn
scen
ſtoine
Ctiin
Hdeett
nib⸗ Cſi⸗
inötales
Fiusil
ctdrit,
üſcuun
igin
n rindn
eng d
iriM
aiſteſ⸗
teorbini⸗
vlaz,
benelie
llenn
,ſi
4Ci
ſünüſecer
tütis
iſitſͤ

lus ipſe põt ipſaʒ exequi ⁊ executiõi mã
dare indefinſte ⁊ vniuer ſaliter.

g A 1 lic cedit. Cr
Dtertin ardiq, erpe

patus ẽ a ſolo deo nõ poſſit papa

renuciareqꝛ quod ẽ a ſolo deo ñ põt tol

li ꝑ aliquẽ qui nõ ſit deꝰ ſed papai ẽ a ſo
lo deo:ꝑ nullũ põt tolli qui nõe deus.
Pꝛeterea qui nõ dat ptate aliquã nõ
põt illam auferre:ſed uullꝰ hõ põt dare
papatu:g nullꝰ hõ põt auferre ex ſeipᷣo
ergo papa nõ põt renũciare. ¶C Pꝛete/⸗

rea nulla virtus icreata ⁊ ſuꝑioꝛ poteſt

tolli per virtutẽ creatã infeſioꝛe:ſj̊ pa-
patus eſt virtꝰ increata ⁊ ſuꝑioꝛ oĩ alia
ergo ꝑ nullã virtutẽ iferioꝛẽ põt tolli.

An arrari eſt:qz aia ratõna
In Otron lis a ſolo deo coꝛ
poꝛi infundit᷑ ⁊ tũ op re huano a coꝛꝑe
põt tolli ⁊ ſeparari. Pꝛeterea papa⸗
tus võt eſſe in hac perſona uel in illa ꝑ

conſenſü eligentiu ⁊ ipſiꝰ clecti. ꝑ eius

diſſenſum pot ab iſta ꝑſona ułab illa ſe

parari papatꝰ:qꝛ per illa ꝑ q res ↄſtruit᷑
ꝑ illa Zrio mõ ſer deſteu T7 corüpik⸗
—G icendũ ꝙ qõ pꝛeſu
. Rnd ec0 ponit papatuʒ eẽ a de:
et querit an per hoc papa ex ſeipſo poſſit
renũciare.ronabiliter aũt pꝛeſupponit᷑
papatũ eẽ a deo. NHam qᷓttuoꝛ mõis poſ
ſumꝰ dicere q́;tũ ad pñs ſingularit᷑ pa-
patũ eſſe a deo. P: quidẽ caliter ⁊ ef
fectiue:q;uis enĩ ois poteſtas vniuerſa
liter ſit a deo:ut dicit᷑ ad Ro.rxiij. Sin⸗
gulariter tñ papalẽ poteſtatẽ deꝰpetro
tribuit. Vñ ſuꝑ illo verbo Mattõj. xvj.
Tibi dabo claues regni celoꝛum. Oicit

Chꝛyſoꝰ. Filius que patris ẽ ⁊ ipſi fi-/
lij ptãtem petro vbiq; terrarã conceſſit

Et bomini moꝛtali ꝗ in celo ſunt dedit
auctoꝛitatẽ dei ut per ptãtem clauium
vbiqʒ terrarũ eccleſiã apliſicaret. ¶C2·
mãliter ⁊ ſubiectiue:qꝛ ſi oĩis ptãs inni/
tit᷑ ptãti diuine tanq;ᷓ fundamento.ſin/

gulariter tñ poteſtas papałfundata eſt

quara II

onẽ:⁊ ſic ſolꝰpapa ẽ ſũmꝰſacerdos:qꝛ ſo

ſuꝑ xpᷣm: Juxta illud apł. Fundamẽtũ
nemoponat pᷣter illud quod poſitũ ẽ: ꝗ
eſt xp̃s Jeſus. Et Cbꝛyſoꝰ.dicit ſuper
Matthᷣ.ꝙ iõ xpᷣs dixit:Hõ ſuꝑ petru ſj
ſuppetrã fundatã eſſe eccleſia.qꝛ nõ ſuꝑ
hoies ſed ſuꝑ fidẽ xpᷣi ptãtem eccleſie tu
dauit. ʒ?etoꝛmalit᷑ 1 quidditatiue.nã
⁊ ſi ois ptãs foꝛmalit᷑ ↄſiſtit in quodam
oꝛdine ſupioꝛis ad inferioꝛe. VUñ cũ di-
xiſſet apłs oẽz ptãtẽ eẽ a deo:ſtati ſub/
dit.q aũt a deo ſunt oꝛdinata ſũt.ſingu
larit tñ ptãs eccleſie ſicẽ a deo oꝛdina-
ta:ut dr Cantj.iiij.ꝙ eè terribilis ut ca-
ſtroꝛũ acies oꝛdiata. ¶A' finalit᷑ ⁊ gu/
bernatiue.Dicit.n.Augꝰ⸗ ſuꝑ illo verbo
j.ad Chor.ix. Muũquid deo curaẽ de bo
bus ꝙ ꝓuidẽtia quidẽ gnãli deꝰ hʒ curã
de bobus ⁊ de oibus crea turis: cũ dicẽ
te ꝓpheta. Ipſe dat iumẽtis eſcã ipſoꝝ
⁊ pullis coꝛuoꝝ ⁊c. Sed quãdã ſingula
rem curam habet de ſua cccleſia qua ad
creaturas irrationales non extendit.
¶ Iſtis tñ nõ obſtantibꝰ quibꝰ oſtenſũ
eſi papapatũ eſſe ſingularit a deo poſſu
mus pꝛobare ꝙ papa er ſeipſo põt re/
nunciare papatui tali rõne. Illud quod
eſt a deo hoie cooꝑanteeffectiue:funda
tiue.oꝛdinatiue:gubernatiue:põt hoĩe
coopante bis qᷓttuoꝛ modis tolli ⁊ de/
ſtrui.quod patet in nãlibꝰ:in moꝛalibꝰ:
⁊ in artificialibꝰ. In nãlibꝰquidẽ qꝛ ani
ma ronalis ſingulariter a deo iufundit᷑
coꝛpi cũ nullꝰ poſſit infundere et creare
ipᷣ̃am niſi deꝰ:⁊ tñ qꝛ infudit᷑ a deo hoĩe
cooꝑante:qꝛ hõ gnãt boiem ⁊ ſol. Jdeo
opere bũano põt aia a coꝛpoꝛe tolli ⁊ ſe
parari. In moꝛalibus vᷣo videmus ꝙ;
gratia ſingulariter a deo infuditur ani
me cooperaãte tũ homine. Ande ſuper
illo verbo Tren.iii. Conuertenos do⸗
mine ad te ⁊ conuertemur. Oicit glo.q;
gratia dei non conuertimur:niſi ex no/
ſtra voluntate conuertamur. Id eo ſen⸗
ſus ẽ. Cõuerte nos per gratiã ⁊ ↄuerte
mur q;tum in nobis eſt arbitrio liberta
tis. Sicut ergo gratie infuſio eſta deo
2

Ar.
per hominis tamẽ cõſenſũ ⁊ liberi arbi
trij conuerſionẽ. ita eius ſeparatio põt
eſſe per hominis diſſenſũ ⁊ eiꝰliberi ar/
bitrij a deo auerſionẽ. In artificialibus
auũt planũ eſtq tempiũ Salomonis et
tabernaculũ Moyſi ex:mandata dei fa
bꝛicata ſunt imo ſingula in tabernacu⸗
lo illo operata deoſingulariter dictante
⁊ percipiẽte facta ſunt.⁊ tñ qꝛ cooperã
te bomine oĩa illa fabꝛicata ſunt. Jõ co
operãte homine oĩa illa ſunt coꝛꝛupta.
Similig modo nõ obſtante ꝙ papatus
ſingulariter ſit a deo.tñ quia nõ ẽ a deo
in iſto hoie uel in illo niſi cooperante eiꝰ
cõſenſn⁊ eius volitione:ideo poteſt ab
eo tolli cooperãte ei⸗ diſſenſu ⁊ volitioe

T Sin oppoſitum eſt
Ad rones dicendũ ꝙ oẽs il⸗

le tres rõnes ex vno fundamẽto pꝛoce/

dunt:qꝛ oẽs arguũt papatũ nõ poſſe tol
liqꝛ ẽ a ſolo deo ꝙ ſi arguãt ſic eẽ a ſolo
deo ꝙ nõ cooꝑante boĩe planũ ẽꝙ falſa
aſſumũt. Si vo ſic arguat ee a deo papa
tů ꝙ tñ cooperet᷑ bõ tũc ꝑ ſupcriꝰ d cta
planũ eſtꝙ ꝗ ſc ſuũt a deo cooperate ho/
mine per hominem tolli poſſunt.
Deaquartu bteut.
9 ULQZiget᷑ enim
wꝓw poſt votũ emiſſũ de cura habẽ
da ipſius eccleſie papa renũciare nõ poſ
ſit:qꝛ foꝛtiꝰeſt vinculũ ſpirituale q; car⸗
nale.ſicut ſcribit᷑ eẽ de tranſla.epi c.int
coꝛpoꝛalia. Sed poſt conſeſũ contractu
per verbũ de pꝛeſenti vinculũ matrimo-
niale tolli nõ poteſt. eodẽ mõ vinculu
ſpu ale ↄctũ int papã ⁊ eccleſiã poſt vo
tum emiſſũ de cura hñda tolli nõ valet.
Pꝛeterea votũ eſt pꝛomiſſio facta ſo
li veo. Sʒ pa pa votũ emittit de cura ha
benda de ecc leſia eoipſo ꝙ papatũ ſuſci
pit.ergo per nullũ aliu ab ſoluipoteſt al/
ligatus voto niſiper deũ. ¶.S nullꝰ li⸗
gatus poteſt ſeipſũ abſoluere ſicut nul/
la res ſeipſam generat. ut dicit Aug'.i.
de trini. ſed papa ſuſcepto papatu liga/
tus eſt lege diuina ad curã bhabendazʒ de

IIII
grege ſibi cõmiſſo.ergo a tali lege ſeipſũ
n oluere non poteſt. ga⸗ ſi 4
— A Ieſt qꝛ ſicut ſcri/
In CO trarin bit. xxij.q.iiij.
auctoꝛitate Iſidoꝛi. In malis pꝛomiſ/
ſis reſcindenda eſt fides ⁊ in turpi vo/
to mutandũ eſt decretũ. ſed videtur eſſe
turpevotũ ꝙ bomo obliget ſe perpetuo
ad illud qu perficere nõ põt:ſalua ↄſciẽ-
tia ⁊ reipublice vtulitate ergo cuʒ papa
videt ſe impotentẽ ⁊ inſufficientẽ ad cu
ram habend de eccleſia videt᷑ ꝙ licet ſi
bi voti pꝛomiſſionẽ non implere.

, doq; tam votũu q; iura⸗/
KRñd 60 mentũ tres comites de

bet haberet veritatẽ:iudiciũ:⁊ luſticiaʒ.
Et ponit᷑ auctoꝛita te HNiero.xxij.q.ij.c.
aiaduertendũ. Eſt enim votũ pꝛomiſſio
facta deo. Sed quãdo talis ꝓmiſſio eſt
iuramẽto firmata ẽ votũ ⁊ iuramentu.
qð quidẽ ex parte vouẽtis reꝗrit verita
tem cognitiois.ut illud qð homo vouet
uel iurat nõ repugnet veritati ſue conſci
entie. Ex parte vᷣo modi vouẽdi uel iurã
di requirit iudiciũ diſcretionis .ut illud
qð bomo vouet uel iurat nõ ſit incautũ
uel indiſcretũ. Sʒ er parte rei de qua fit
votũ uel iuramentũ requinit iuſticiã de
bite impletionis ut fiat de tali re votnʒ
ubiura mentũ quã homo teneat᷑ ⁊ poſſit
implere abſq; alteriꝰ pꝛeiudicio ⁊ ſabſq;
detrimẽto reipublice. ¶ In tali voto
ꝙ papa emittit de cura habẽda ipſiꝰec
cleſie.etiã ſi nõ ponit᷑ intelligit᷑ conditio
bona debita ⁊ honeſta.puta ꝙ talẽ curã
habebit qdiu officiũ retinebit: nõ vſq;
ad moꝛtẽ qꝛ ſic tale votũ obligaret eum
adimpoſſibile cũ poſſet demens fieri et
aliquã infirmitatẽ incurrẽ per quã red/
deret᷑ impotẽs ad talẽ cura habendã:ſ
per conſequẽs tale votũ careret iudicio
diſcretio nis. Similit ſiconſpiceret ſe in
ſufficiente: ⁊ talẽ curã vellet exercere co
tra remoꝛſu ↄſcie:caret tale votũ verits
te cognitionis:vlteriꝰ ſi ↄſpiceret repu
blicã ꝑ ſuũ officiũ male tractari:⁊ ſbᷣ eiꝰ

Ull
eſeypi

utſch,
icg ii.
Nonl⸗
pt vo,
curche
hetno
nnoſch,
nann
mtiigan
oll
ge.
jiur⸗
mmmsde
uſtay
niq ie⸗
pnſi
Pndod
ramcn,
e an
morol
ſecnel
Gidun
tilud
ſtmcaurn
depaft
uſticii de
litevorr,
aloſt
e utſ
tllio
igſel
Gtmion
toſch
Graen
uſcip
eraun
lait
uertſin

Ar.

regimine eccleſiã languere tale votũ ca
deret ſuꝑ re iniuſta ⁊ iniqua quã bõ non
tenet᷑ per votũ implere: ſʒ potiꝰ in ea de
cretũ mutareiqꝛ ut ſcribit᷑.xxij.q.iiij.c·ſi
publicſ. Tollerabiliꝰ eſt ſtulte pmiſſiõis
vota reijcere q; crime comittere: ⁊ ꝑ cõ
ſequẽs tale votũ carexet iuſticia debite
obſeruationiſ. ¶ Puto g̃eẽ do e nõ ob
ſtante voto ⁊ obligatione pᷣdicta:papa
renũciare põt. C Ad pꝛimũ g eſt dð:q;
viculũ ſpuale foꝛtiꝰẽ q; carnale dignita
te ⁊ ꝑfectiõe nõ aũt tꝑis duratiõe:quis
planũ eſt ꝙ epᷣs ð ecclia cũ qua ↄtractũ
eſt matrimoniũ ſpũ ale põt traſſerri ad
aliã eccleſiã:ſicut p atet ex de trãſſa.epi.
ſed nõ põt vir trãſferri de vna vxoꝛe ad
aliã vxoꝛẽ illa viuẽte.¶
eſt foꝛtiꝰ diſtrictione nõ aũt ppetua ob
ligatione.q;3diu eni durat foꝛtiꝰ ſtringit
vinculũ ſpuale q; carna le eo ÿ maioꝛeʒ
curã debet hr̃e epᷣs ð eccłia qᷓ; vir ð vxo
re.nõ tñ tenet᷑ ꝑpetuo talẽ curã bre epᷣs
de eccleſia ſicut vir de vxore:eo dimiſ
ſio vxoꝛis h eẽt bonũ ꝑticulare ⁊ bonuʒ
buic.eet tñ malũ vniuerſale ⁊ malũ rei
publice. Ecõuerſo dimiſſio cure ecclie ſi
papa eẽt ipotens uel inſufficiens:q; uis
foꝛte eẽt malũ huic ⁊ malum ꝑticulare.
eſſet tñ bonũ vniuerſale ⁊ bonũ pꝛoto/⸗
ta vniuerſalitate eccleſie. ¶ Ad 2“ eſt
dicendu: ꝙ ſp in votis ⁊ iuramẽtis etiã
nõ appoſita ĩtelligit᷑ ↄditio debita ⁊ Bo
neſta obligatio:ergo qua papa obligat
ſe ad bñdã curã de eccleſia includit in ſe
banc ↄditionẽ q;diu cũ ſufficiẽtia ⁊ po⸗
tẽtia hanc curã exercere valet.Põt eniʒ
papa reniciando meren ⁊ demereri.ꝗ
ſi ſcit ⁊ põt curã hr̃e de eccleſia renũci-
ando demeret᷑.potiſſimeqꝛ ex tali renũ
ciatiõeqñq; ſcandalũ ĩcurrit᷑. Si vᷣo ne
ſciat nec pot renũciando meret᷑.nec pu
to ꝙ ꝓpter ſcandalũ talẽ renüciationeʒ
dimittere dʒ. qꝛ ſm Hiero. Veritas do⸗
ctrine ⁊ ſanctitas vite et eqtas iuſticie
Ppter ſcandalu paſſiuũ obmittẽda non

int. C Ad 3c do: ꝙ ſiilla rõ arguat

„

Uel põt dici ꝓ

quarta V

de lietionee abſolutione a culpa:tũc
nõ eſt ſile :qꝛ hõ ligatꝰ per abſolutioneʒ
a culpa aſcẽdit.per renũciationẽ ðo ⁊ 4
abſolutionẽ a papatu deſcẽdit.Planũ ẽ

aũut ꝙ hõ per ſeipſũ nõ põt aſcẽd ere:ſed

bñp ſeipſu põt deſcendere. C Ael põt
diciqꝙ ad abſolutionẽ uel ligationẽ reꝗ-
rit᷑ptãs oꝛdinis ſᷣm quaʒ ex pᷣcepto dei
tenet᷑ hõ ab altero abſolutionẽ recipere
Jux illud Jacobi.Cõfitemini alterutꝝ
pctã veſtra. Sed renũciatio ⁊ abſolutio
a. papatu pertinet ad ptãtẽ iuriſdictio/
nis quã ſicut papa ꝑ ſeipſũ recipit ↄſen
tiendo eius electiõi.ita ꝑ ſeipᷣm põt di/
mittere ⁊ ab ea ſeipſũ abſoluere conſen
tiendo eius ceſſioni.

pont

oↄfirmationẽ ⁊ ãminiſtrationem
papa renuciare nõ poſſit:qꝛ ut ſcribitur
ex de trãſia.epi.c.inter coꝛpalia. Epᷣus
poſt ↄfirmationẽ ⁊ cõſecrationẽ nõ pot
cedere.põt enĩut ibi dr̃ a metropolita-
no confirmari ⁊ ↄſecrari:nõ tñ põt niſi
ꝑ ſũͥmũ pontificẽ condẽnari uel deponi.
cũ papa nullũ ſuꝑioꝛẽ hẽat in cuꝰma
nibus reaſſignet.videt᷑ ꝙ poſt ↄfirmati
onẽ ⁊ ãminiſtrationẽ nõ poſſit papatui
cedere nec renüciare. ¶C Pꝛeterea ꝗᷓ ſũt
inriſdictionis pñt tolli ⁊ auferri nõ niſi
per ſuꝑioꝛem: ſed poſt confirmationẽ ⁊
adminiſtrationẽ papa acquirit iuriſdi-
ctionẽ. pꝰ talẽ ↄfirmationẽ nõ poteſt
ab eo tolli. C Pꝛeterea ſacerdos ꝑↄſen
ſum recipit characterẽ: ⁊ epᷣs ꝑfectionẽ
characteris: ⁊ ꝑ diſſenſũ eius ſacerdos
nõ pot ꝑdere characterẽ.nec epᷣs perfe/
ctionẽ characteris.S eodẽ mõ q;uis pa
pa per ei ↄſenſũ recipiat papatũ ꝑ eius
diſſenſũ nõ poterit gaheti dlnieter
A N eſt ꝙ papa ſtati
In C0 tranu cũ Nenrir ſue
electioni eſt ↄfirmatꝰ ⁊ ſtati pot admim
ſtrare.S ſtatim cũ diſſentit eius ceſſioni
ſtatim eſt depoſitus:⁊ ſtati debet ab am
miniſtratione ceſſare. H
3

Ar.
Hndeo icengu ad ſoluẽdu
EEEiſta gõnẽ faciẽga eſt du⸗
pler diſtinctio. Quarũ vna eſt ꝗ eſt rõ ꝙ
ptãs oꝛdinis p?eius receptionẽ tolli nõ
põt:ſed ptãs iuriſdictionis poſt eiꝰ rece
ptionẽ tolli põt. Secũda ẽ quare ſolũ in
electiõe pape babet locũ ꝙ ſicut ſeipſũ
confirmat:ita ſeipſum poteſt deponere.
¶Pꝛopterpꝛimũ ẽ itelligẽdũ ꝙ qũqʒ
intelligit eẽ pꝛobibitũ illud qð non ẽ cõ
ceſſum.qñq; vo ecõuerſo intelligit᷑ illð
eẽ conceſſum qð nõ inuenit᷑ pꝛobibitum
Et q;uis iuriſte dicãt ꝙ pꝛima regula
tenet in bis que ſunt ſtricti iuriſ:ſecũda
vo tenet i alis. Poſſumꝰ tñ dicere q; tũ
ad pñs occurrit: ꝙ qñq; negociũ ð quo
agir᷑ eſt, ſupꝛa actioney cae ⁊ ſupꝛa nãm
rei:⁊ tüc illud intelligit eẽ pꝛohbibitũqð
non ẽ ↄceſſum uel ẽ potẽtie ſuꝑioꝛis re-
ſeruatũ:ſicut patet in nãalibus ⁊ moꝛali
bus. In nãlibꝰ? quidẽ:nã qꝛ ambulare ſu
per mare ſiccis pedibꝰ.ẽ ſupꝛa actione;
cãe ⁊ ſupꝛa nãm rei. Jdæo in ta libuſ niſi
alicui eẽt ſpãliter boc cõceſſuʒ ſicut fuit
petro:inte lligit᷑ eẽ pꝛohibitũ uel poten
tie ſuꝑioꝛis agentis reſeruatũ. In mo⸗
ralibꝰ vᷣo:nã qꝛ oꝛdinare totã eccleſiam
q́;tũ ad oẽs grad dignitatũ⁊ depoſitõ
⁊ tranſilatio epoꝝ:uel etiã ceſſio ⁊ cõfir/
matio ipſoꝛũ ꝑtinet ſolũ ad romanũ põ
tiſficẽ qui ẽ caput totiꝰ eccleſie.iõ cõfir-
matio uel renũciatio ipſoꝝ epᷣoꝛũ ⁊ alio
rũ pꝛelatoꝝeſt ſupꝛa actionẽ ⁊ ſupꝛa na
turã oĩuʒ illoꝝqui ſunt infra papã quoꝝ
confirmatio ⁊ renũciatio nõ valet: nec
tenet niſi 'm oꝛdinationẽ ⁊ cõceſſioueʒ
ipſius ut qð nõ ẽ per eũ in talibꝰ cõceſſũ
intelligit᷑ eẽ pꝛobibitũ uel potẽtie ipſius
pape imediate reſeruatũ. AUnde qꝛ nõ ẽ
conceſſũ metropolitano ꝙ poſſit ipſius
epᷣi renũciationẽ acceptare ſicut eiꝰ ele⸗
ctionẽ confirmare. Ideo intelligitur eẽ
hoc ꝓhibitũ uel potentie pape imediate
reſeruatũ. Qñq; vo negociũ de quo
agitur nõ eſt ſupꝛa actionẽ cauſe nec ſu
pꝛa naturã rei. Et tũc in talibꝰ intelli/

Queſtio vV

git᷑ eẽ conceſſum quod nõ pꝛobibitũ.vñ

quia aliquos ſubeſſe ⁊ aliquos pᷣeſſe iec
cleſia non ẽ ſupꝛa actionẽ cauſen ec ſu⸗
pꝛa naturã rei:imo naturale eſt ꝙ vigẽ
tes intellectu pᷣſint:⁊ potẽtes viribꝰcoꝛ

poꝛalibus ſubſint: ut dicit Poͤus⸗ Ideo ĩ
talibus intelligi æ&ẽ conceſſum qð nõ eſt

pꝛohilatuũ. ¶Luͤʒ gtalis mras oꝛdinis
.

que dicit characteris impᷣſſionẽ uel cha
racteris ꝑfectionẽ ſit ſupꝛa actionẽ cãe
⁊ ſupꝛa naturã rei:quia iſtud natura rei
nõ patit᷑ꝙ aqua tanges coꝛpꝰ? exterius
mũdet aĩiam interius a culpa impꝛimẽ-
do characterẽ baptiſmalẽ. uel ꝙ ſacer⸗
dos ꝑ impꝛeſſionẽ characteriſpoſſit cõ
ficere coꝛpus vpᷣi.uel ꝙ epᷣs hñs ꝑfecti
onẽ characteris poſſit ſacerdotes oꝛdi-
nare. Ideo in oibus talibꝰ quod nõ ẽ cõ
ceſſum intelligit᷑ eẽ pꝛohibitũ uel poten
tie diuine imediate reſeruatũ.Ptateʒ er
go oꝛdinis cõceſſit xpᷣs miniſtris eccłie
poſſe cõferre:ſed nõ ↄceſſit eis poſſe au
ferre.iõ per hboĩem ptãs oꝛdinis tolli nõ
põt. Sed quia ptãs iuriſdictionis qua
vnꝰ peſt alteri nõ eſt ſupꝛa actionẽ cãe
nec ſupꝛa naturã rei. Ideo in hocintelli
git eſſe cõceſſum quod nõ eſt ꝓhibitum.
Et quia pꝛobibitu nõ ẽ ꝙꝙ hõ ſuo iuri re
nũciare nõ poſſit:io iſtud intelligit eẽ cõ
ceſſum ut ſicut hõ per ſuũ liberũ ↄſenſũ
põt onus ⁊ curaʒ alioꝝ ſuſcipere:ita ꝙ;
per diſſenſum poteſt illud onus depo⸗
nere et illi cure renunciare:et per conſe
quens poteſtas iuriſdictionis ſicut ꝑ ho
minẽ põt acquiriita per hominem põt
tolli ⁊ perdi. Et ſiqueratur an papa
poſſit ſacere ſtatutũ pꝛobibes ꝙ papa
renüciare non poſſit:puto eſſe dicendũ
ꝙ tale ſtatutũ eſſet contra veritate ⁊ cõ
tra reipublice vtilitatẽ. Mullus eni du⸗/
bitare debet quin talis poſſit eligi in ꝑa

pam qui nec ſcientia nec experientia ſuf

ficiens eſſet ad regendũ totam eccleſiã:
ſicut aliquãdo electus eſt. AUnde ſi ſibi re
nunciare non liceret faceret contra veę/
ritatem ſue conſcientie ⁊ exquo eccleſia

— — — — 2 L –—

1
türi
leie
eeiu,
e
eof
oͤck
Ainis
ace
nici⸗
turata
erus
pꝛind⸗
ſece,
ſit
Riee
c,
Anii
neloten
gii
d
poſeean
gtolino
nis 4
ne die
geintli
bibiun⸗
ſoite
ſfteic
ſd

ctioni renunciando.

langueret ſub regimine ſuo eſſet tale ſta
tutu contra comune bonum totiꝰ eccle

ſie. Eo ergo modo dicendũ eſt papa ta/

le ſtatutũ facere nõ poſſe.quõ dicit apls
ij.Chor.xiij.Hõ poſſumꝰ aliqd aduer⸗
ſus veritate ſed pꝛo veritate. ¶. Pꝛopt᷑
ſecũdũ eſt intelligendũ ꝙ in electionibꝰ
alioꝛũ pꝛelatoꝛũ:quia ſuꝑpioꝛem reco⸗
gnoſcut nec per ſeipſos ſe confirmant.
nec per ſeipſos ſe deponũt.ſed quia pa
pa inter homines ſuperioꝛẽ ſe nõ babet
Igeo ſicut cõſentire electiom de ſe fctẽ
eſt eius cõfirma tio:quia ſtati habet oẽz
papalẽ iuriſdictione:ita renuciare ⁊ diſ
ſentire eius iuriſdictioni eſt eius depo⸗
ſitio. Ande loquendo de con firmatiõe
viſibilique fit per hominèe ſicut papa ſe
ipſum confirmat eius electioni conſen-
tiendo.ita ſeipſum deponit eius iuriſdi

i m ij erso eſt dicend um
Ad pꝛimũ ρναεan

poſitio ⁊ tranſlatio epoꝛũ pertinet ime

diate ad papam: ut in illa decretali dr.
Aunde quia ꝑ papã concedit᷑ metropoli⸗
tano ꝙ poſſit epᷣin confirmare:nõ autẽ
ꝙ poſſit eius renũcia tione; acceptare.
Hinc ẽ ꝙ renuciatio eèpi non tenet ſi fiat
coꝛam metropolitano poſſet tñ papa ſi
vellet cõcedere vnũ ſicut ↄcedit reliquũ
Ad ⁊“ eſt dicendu ꝙ de pꝛelatis qui
ſuperioꝛẽ hñt:veritatẽ habet q illa que
ſunt iuriſdictiõis ab eis tolli nõ pñt niſi

per ſuꝑioꝛẽ.Sed quia papa ſupꝛa ſenõ

recognoſcit aliquẽ ꝑ què ope huano poſ
ſit cõfirmari uel deponi. Ideo ſicut ꝑ ſe
ipſum hũa no oꝑepõt ſe ↄfirmare:ita ꝑ
ſeipſum põt renuciare. Ad 3 e do:
ꝙ tã characteriſ impꝛeſſio q́; characte
ris ꝑfectio eſt ſupꝛa actionẽ cauſe ⁊ ſu/
pꝛa uatura rei:⁊ ideo dato ꝙ ſacerdos
uel ep̃us recipiat characterẽ uel ꝑfectio
necharacteris ſuſcipiendo ſacrametu
oedinis per eoꝛum conſenſum non poſ-
ſunt tamen pꝛedicta ab eis auferri per
eoꝛum diſſenſum.

ee fop ſic nocedtt. vr

titiũ pape eſt eternuʒ renuciare nõ
poſſit nã magis eſt eẽ ſũmũ ſacerdoteʒ
ꝙᷓ; ſimplice ſacerdotẽ:ſed ſimplex ſacer
dos nopõt deſinere ꝙ nõ ſit ſimplex ſa
cerdos.S multomagis ſùmuſſacerdos
non põt deſinere quin ſit ſemꝑ ſùmꝰ ſa⸗/
cerdos. ¶.Pꝛeterea apls dicit ad He-
bꝛe. vi. xps viuit in eternũ:eo ꝙ ba-
bet ſempitnũ ſacerdotiu.nõ põt igit eſſe
vita ſummi pontificis ſine ſempiterno
ſacerdotio:ſed ſi ipſe ſümus põtifexpoſ
ſet renüciare ipſo viuente non baberet

ſempiternu ſacerdotin. non ergo videt᷑
ꝙ poſſit renũciare. ¶ Pꝛeterea dicit bi

larius papa.⁊ ponit.xxv.q.i:c.nulli fas
ſr. Mobspotentinmiſ⸗ cerdotes admi⸗
niſtramus officiu potentiſſimi ſacerdo
tis:puta xpᷣi quod fuit eternũ.ergo offi⸗/
ciu ſummi ſacerdotis ure eternum.e
—Anatr eſt: quia papa nõ
In Otranin eſt ſummus ſacer
dos niſi q;diu viuit: ſed nõ ſemnꝑ viuit:
ergo non ſemꝑ eius ſacerdoliũ durat in
eternu: ꝓpt ſempiternitatẽ:ergo ſacer-
dotij non ꝑõt argui ꝙ papa renuncia/
re non poſit.
Rñdeo Dicenduũ ꝙ pꝛimo diſti
„IEEOguenqu eſt de ſlacerdo⸗
tio.Ma triplex eſt ſacerdotiuʒ:ſimplex:
magnũ ⁊ ſupᷣmũ. ¶ In pmo gradu ſũt
oẽs ſimplices ſacerdotes ꝗ pñt ꝑ chara
cteris ſa cerdotalis impᷣſſionẽ coꝛpꝰ xpᷣi
ↄficere. In 2· vᷣo ſut oẽs epᷣi ꝗ ꝑfecti
onẽ character hñt ⁊ pñt alioſ i ſacerdo
tes ⁊ ep̃os ↄſecrare.Eñ de quolibʒ epo
dicimꝰ. Ecce ſacerdos magnꝰ. ¶ Sz
itertio gradu ſolũ ẽ ipᷣe papa qut babʒ
cha racter ſacerdotał ipᷣſſionẽ c ſacer/
doſ:ut vᷣo hʒ character ꝑfectiõzẽ ſacer
dos magnꝰ ⁊ ut bʒ ſu totã eccłiaʒ vni-
uerſalẽ iuriſdictionè ẽ ſacerdos ſupᷣmꝰ.
HHoc viſo poſſum dicẽ ꝙ ſacerdotiu
xpᷣi fuit eternuz rõne ꝑſone offeretis et
rone rei oblate et ratiõe vniꝰpaſſi: ens
4

Ar.
cõmemoꝛate.Planũ eſt eniz ꝙ ꝑſona il
laq̃ obtulit ſe in ara crucis eterna fuit.
Coꝛpꝰſiłr xpᷣi oblatũ in cruce eternũ eſt
paſſio ſiłr ſua effectũ eternũ bet:qꝛ ſi cru
cifixꝰeſt ex in firmitate viuit tũ ex virtu-
te. exñs eni in cruce bẽbat effectuʒ vite
et᷑ne.Sacerdotiu o pape repñtat ſacer-
dotiũ xpᷣi in eternitate nõ gꝗdẽ q;tũ ad ꝑ
ſonã:qꝛ planũ ẽ ꝙ papa nõ ſit illa ꝑſona
eterna q fuit xpᷣs:ſʒ q; tũ ad o fficiu:qꝛ ſi
cutilla ꝑſona obtulit coꝛpꝰſuũ ſub ſpe-
cie ꝓpᷣa in cruce:ita papa ut ẽ ſacerdos
uel eps offert illud ide coꝛpꝰ ſub ſpecie

panis ⁊ vini.⁊ q;tũ ad hoc nõ ſolũ ſacer

dotiu pape:veꝝetiaʒ ſacerdotiũ cuiuſli
bet ſimplicis ſacerdotis ⁊ cuiuſſibet epi
eſt eternũ:qꝛ character impᷣſſio ⁊ chara
cteris ꝑfectio ut dicebat᷑.S. remanet in
aĩa ſeparata:nec talia ꝗᷓ ſüt oꝛdinis pñt
tolli nec auferri poſt imp̃ſſionẽ ipſoꝝ:ſʒ

ex boc nõ arguit᷑ ꝙ papa renuũciare non

poſſit eo ꝙ ptãs iuriſdictionis ꝑ quã pa
pa eſt ſũmus ſacerdos põt tolli ⁊ aufer/
ri oꝑe bumano ſicut opꝑe bumano põt
ↄferri.nõ enĩ pape ſacerdotiũ eſt eternũ
ꝓpt ptãteʒ iuriſdictionis ſpoter ptãteʒ
oꝛdinis. Mã de eternitate poteſtatis iu
riſdictionis ſupꝛadictũ eſ. MU!
J 11Seſt dð ꝙ argume
Ad Peimn tũ ſuptuʒ a maioꝛi
ad minoꝛẽ nõ tenet niſiqñ maiꝰ ⁊ minꝰ
vnifoꝛmit᷑ accipiunt᷑.nã maioꝛ eſt buba
lus mure.tñ q;tũ ꝑ intrare ꝑ foꝛamẽ bu
balus ẽ mmoꝛ mure.italʒ ſumꝰ ſacerdoſ
ſit maioꝛ ſimplice ſacerdote ꝓpt iuriſdi
ctionẽ quã bet:q;tũ tñ ad ðᷣſinere eẽ: mi
noꝛẽ ſũmꝰ ſacerdos qᷓ; ſimplex ſacerdos
qꝛ ſimplex ſacerdos nõ põt deſinere eſſe
ſacerdos ꝓpt character imp̃ᷣſſionẽ quã
bẽt q̃ eti in aia ſeparata a coꝛpoꝛe re-

manet. Sʒ ſũm põtifex põt deſinere eẽ

ſumꝰ põtifex q́;tu ad ptãtem iuriſdictio

nis quã põt dimittere ꝑ ſuũ diſſenſuʒ ſiẽ
ipſã accepit ꝑ ſun aſſenſũ. C Ad 2 dð
vita ſũmi põtificis nõ pot eẽ ſine ſa/
cerdotio:ut ſacerdotiũ dicit ptã tem oꝛ/

mẽoꝛatõeʒ vniꝰmoꝛt ⁊ vni

Queſtio WVII

dinis ꝗᷓ ↄſiſtit in coꝛpoꝛis xpᷣi veri obla-
tione. Iſto nãq; mõ ſacerdotiũ xpᷣi fuit
eternũ rõne ꝑſone offerentiðs ⁊ rõne rei
oblate ꝗ effectũ eternũ habuit.⁊ qꝛ qli
bet ſacerdos offert in ꝑſona xpᷣi ⁊ ↄficit
eãdẽ rẽ quã xpᷣs obtulit:iõ q;tũ ad h̊ cu
iuſſibet ſacerdotis ſacerdòtiuʒ põt dici
eternũa¶ Ad q veſt dð ꝙ o fficiuʒ ſũmi
ſacerdotis fuit ſeł ſe offerre in cruce:qꝛ
ſeł oblatꝰ ẽ ad młoꝝ exbauriẽda ꝓctaã
aliogn opoꝛtuiſſet eu frequẽter pati ab
oꝛigine mũdi. At dic apłs ad Mebꝛe.ix.
Sic gꝗlibet ſacerdos ſeł offert ⁊ ſemꝑ of
fert vnũ ⁊ idẽ coꝛpꝰ xpᷣi:⁊ ſemꝑ facit re

peſſegis
PetimE ſiccedit.
ſep nmi cbhereni
ꝓ papã poſſe renũciare nõ poſſit
ꝓbari ꝑ rõnes:qꝛ nõ & ſonũ rõni ꝙ gs
ſue ꝑfectioni cedat. Sʒ ſtatꝰ papalis eſt
ſume ꝑfectiõis.nõ eſt ↄſonũ roni ꝙ ali
gꝗs tali pfectiõi debeat renuüciare. ¶C D.
apłs dicit ꝙ ꝗ epᷣatũ ðᷣſiderat bonũ op⸗
deſiderat: ſed ſtultu eſt ⁊ rõneʒ nõ ap
petere bonuũ opꝛ. rõneʒ eſt renũcia-
re papatui. S. qð a ꝑfectis iuris legi
tur eſſe factũ rõneʒ eſt illud nõ ſeqꝗ. ſed
de Iſaia ꝓpheta legimꝰ ꝙ ſponte ſe ob
tulit ad ſuſcipiendu p̃ᷣlationis officiũ qñ
dixit: Ecce ego mitto me.nõ eſt ergo cõ
Pypum rationi officiũ bohatut reinrare
Ar eſt qꝛ ꝑfecti
In cõtrariuʒ dng en pro
ꝛiã imꝑfectionẽ recognoſcere. Juxta il
ud pᷣs. Imperfectũ meu viderunt oculi
tui. Si aligs iſufficientẽ ſe cognoſcat
officiũ papatus exercere ad ꝑfectionem
eius ſpectat pᷣdicto officio neruncigre,
SAd & ptas papalis q;tũ
Ki igeo ad is npligt vot oſi
derare. Peroõneꝑſone ſuſcipientis.
ꝛzttrõne ptãtis ſuſcepte. ¶ Et · rõ
ne finis ꝓpt quẽ ſuſcipit᷑. Et ſʒ iſta tria
tribꝰ rõnibꝰq;tum ad pñs ꝓbari põt ꝙ
papa poſſit renüciare.C P. quidẽ rone
ꝑſone q m papatu aſſumit᷑.Hã ad ea qꝗ

boni9

,ͦip
ſrenice⸗
ſöſeg
ntſch
zoffi
ſſterbo 60

.
A

ſunt impoſſibilia nullus debet cogi. Añ
nec pᷣceptũ nec cõſiliũ dat᷑ de impoſſibi
li:qꝛ pꝛeceptuũ dat᷑ de repoſſibili:ↄſiliuʒ
vo de rę diſficili: neutrũ tñ de impoſſibi

li. Cũ & ↄtingere poſſit papã electuʒ ſic

ſieri indiſpoſitũ ad exercendũ papale of
ficiu:aut rõne infirmitatis:aut rõne ſe⸗
neetutis:aut rõne fatlitatis:qs coꝛꝛu/
pto quodã interioꝛi.ſ.oꝛgano fantaſtico
coꝛꝛupitur ipſũ intelligere. At dĩr.i.de
aia:ut nõ ſolũ ſit difficile ſed etiã impoſ
ſibile ipſũ tale officiũ poſſe exercere. Jõ

conſonũ eſt rationi ut nulli pape clauda
tur via qn renũciare poſſit:potiſſime cũ
tale officiũ nõ coacte ſed volũtarie exer-
cendũ ſit. Juxta illud.i. Petri.v. Paſcite

ꝗ eſt i vobis gregèe dei no coacte ſed ſpõ-

tanee. Suꝑ quo verbo dicit glo.ꝙ qꝛ bi
larem datoꝛẽ diligit deꝰ.iõ non coacta:

ſeg voluntaria ſeruitia ſibi ſunt accepta

¶ ꝛ rat io ſumit᷑ q;tũ ad ptãtem q reci

pit᷑. Mã ois virtꝰ⁊ ois ptãs ꝗᷓ non potꝑ
petuari in ſingulari dat᷑ multitudini.ſi⸗

cut qꝛ ↄſeruatio ſpeciei bumane nõ põt

ꝑpetuari in vno ſingulari. Jõ virtus ge

neratiua data eſt multitudini:ut aliꝗ de
tota multitudine bumani generis depu

tent᷑ ad ꝓcreatione ꝓlis ꝑquã bumana

ſpecies ↄſeruet᷑.virtus vo nutritiua cũ

ſit neceiſaria ad ↄſeruationẽ cuiuſſibet
indiuidui data eſt cuilibet ſingulariter:

ita ꝙ nullus poſſet renũciare virtuti nu
tritiue ꝗqn comedat ⁊ bibat.põt autẽ iſte

uel ille renũciare virtuti generatiue quia
nõ oẽs tenent᷑ de multitudine dare ope
rã ad generationẽ ꝓlis. Cũ igit᷑ ptãs ec
cleſie ſit duplex.ſ.iuriſdictiõis ⁊ oꝛdinis
ut ſupꝛadictũ eſt. et peremaneat in tota
eccłia ⁊ in collegio cardinaliũ.alit᷑ ſinul
lo mõ remaneret moꝛtuo papa nõ poſ/
ſent ſibi de alio ꝓpuidere. Secuda vᷣo det᷑

cuilibet homini ſingularit᷑ ꝑ ſacr̃m oꝛdi

nis ad con ficiendũ coꝛpꝰ xpiqð eſt cibꝰ

ſpũalis quo gꝗlibet ſ deles in vita ſpũali

nutrit᷑ relinqt᷑ ꝙ ptãti iuriſdictionis pa
pa renüciare poſſit nõ aut ptãti oꝛdinis

quarta

VII
3 erõ accipit᷑ q;tũ ad finẽ ꝗ in tendit
Mã nõ eſt conſon rõni ꝙ illud qð inſti-
tutũ eſt pꝛo bono reipublice ↄtra tale bo
nũ debeat milita re.qꝛ ut dicit iuriſcõſul

tus in pncipio digeſtoꝝ. Mulla iuris rõ

aut equitatis benignitaſpatitur ut que

ſalubꝛiter ꝓ vtilitate hoium introducũ/

tur nos ea durioꝛe interpꝛetatione con/
tra ipſoꝝ cõmodũ pꝛoducamus ad ſeue
ritatẽ. Cum igitur ad officiũ papatus a
deo inſtitutũ ſit pꝛo vtilitate totiꝰ eccle
ſie:nõ eſt conſonũ rationi ꝙ ſi papa ele
ctus ad tale officiũ exercendu efficiatur

impotẽs:uel ꝙ conſpiciat ꝙ ſit inſu ffici

ens ꝙ pꝛecludat᷑ via ut ipſenõ poſſit re-
nuũciare ⁊ aliꝰeligi ſufficientioꝛ ⁊ poten/
tioꝛ ad tantũ bonum erequenon u
7 Vi mñ ergo eſt dicẽdũ: ꝙ
Ad Pamu ſicut dicit glo. ſuꝑ
illo verbo Geñ.xix.Mõ poſſũ in montq;
aſcendere.eſt hic ciuitas parua ad quaʒ
poſſũ ↄfugere ⁊ ſaluari in ea. Per mon⸗
tẽ intelligunt᷑ ꝑfectionis oꝑa:ad qᷓ ſi ꝗs
nõ põ t aſcẽdereꝑmaneat i vita cõi q;uis
gſtatus papalis ſit mons altus ⁊ perfe
ctus tñ ſi ꝗs videt ex ſua inſufficientia
uelimpotentia ꝙ nõ poſſit in tali mon-
te ſaluari. Sed potiꝰiuxta dictũ illiꝰ ſan
cti Lotb timeat ne malũ eũ appᷣbendat
⁊ ſic moꝛiat᷑. Deſcendat de tali mõte et
ſaluetur in ciuitate ꝓarua que eſt ſegoꝛ-
Ad ⁊ꝛmeſt dð ꝙ ᷣm Gregl.in paſto-⸗
rali illo tꝑe appetere ep̃atum fuit bonũ
opus appetere.qñ ꝗqſq; ad ep̃atum ꝑue
niens ſecurꝰerat palmã martyrij obti⸗
nere:nũc aũt qꝛ ſtatus epᷣalis bẽt tꝑale
admin iſtrationẽ.⁊ ſalutis aiaꝝ ſubdito

rũ ꝓcurationè.io q;uis ab illis ꝗ ſciut q;

pñt talẽ curã habere bumilit ſit recipi-
endũ indecẽter tñ ẽ appetendũ. Ad
Zẽ do ꝙ hᷣm Gregj. inpaſtoꝛali in bie-
remia ⁊ Iſaia ſubtilit᷑intuendũ e᷑:qꝛ hie
remias ꝗ recuſauit plene nõ reſtitit. et
iſaias ꝗ mitti voluit añ ſeꝑ altaris cal/
culũ purgatũ vidit.⁊ qꝛ ut ibi dicit val/
de eſt difficile purgatu ſe quelibet poſſe

cognoſcere.ideo paſtoꝛale officiuʒ tuti⸗
declinatur q; ſuſcipbiat.
Doctauũ lu,
r Lidet᷑ eniʒ
ꝓ papõ̃ poſſe renuciare nõ poſſit
pꝛobari ꝑ auctes· Scribit.lxxix.di.ꝙ ele
ctio ſũmoꝝſacerdotũ a cardinalibꝰ⁊ re
ligioſis clericis debet fieri. ciectio vᷣo eo
rum diuino iudicio eſt ſeruãda.⁊ ibi ſub
dü ꝙ eiectionẽ ſũmoꝝ ſacerdotüũ ſibi do
minreſeruauit:̊ electionẽ eoꝛũ bonis
ſacerdotibꝰ⁊ ſpualibꝰ ↄceſſiſſet: nõ vr
poſſe ꝓbari ꝑ auẽtes ꝙ papa poſſit renũ
ciare ſed magis ↄtrariu. CD. ſcribitur
xxi. di. c. nũc aũt. ꝙ marclinꝰ epᷣs vꝛbis
rome poſt cõfeſſionẽ factãq in bereſim
lapſus fuerat thurificando idolũ paga/
noꝝ nullꝰtñ epoꝝ cõgregatoꝝ in cõcilio
fui tauſus ↄ euũ pꝛoferre ſniam depoſiti
onis. Si g pꝛo hereſi papa nõ põt depo
ni:multo & foꝛtius nõ põt renũciare ſi ẽ
fidelis. ¶ Pꝛeterea ſcribit et᷑ de trãſia.
epiſ.ꝙ coꝛpoꝛalia faciliꝰ deſtruũt᷑ ꝙ; co
ſtruant᷑.ſpualia vo ecõtra faciliꝰcõſtruu
tur qᷓ; deſtruant᷑.cum & interpapa⁊ ec/
cleſia ſit cõiunctio ſpiritualis. Aidetur
ex hoc poſſe pꝛobari ꝙ nullo modo ta/⸗
lis coniunctio poſſit deſtrui.

ℳ— *

1 eſt 8 notat᷑ viij.
In Ootrariiaιpetre iglo

⁊ĩ geſtis romanoꝝ pontificũ vbi dicit᷑:
ꝙ clemens renüciauit papatui: videt
qp ꝑ ſile quilibet alius poſſʒ renũciare.
Kñn G eO do ꝙ canones et geſta
Alb ſanctoꝝ quatuoꝛ ſumos
pontifices narrãt renunciaſſe papatui.
Clementẽ cyriacũ marcellinũ ⁊ celeſti
nuũ:nõ tñ ex eode fonte nec ex eadem ra
dice eoꝝrenũciatio pꝛoceſſit.ſed clemẽs
renũciauit pꝛopter mali exẽpli in poſte/
rũ vitationẽ.Cuũ enim fuerit inſtitutꝰpa
pa a btõ petro nepoſteris exẽplũ ꝑnicio

ſũ daret᷑ ut glibet poſſet ſibi eligereſſuc/

ceſſoꝛẽ. ⁊ ita officiu papatus daret᷑ ꝑ he
reditariã ſucceſſionẽ ⁊ nõ per electione
renuciauit papatui:⁊ poſtmodũ quarto

Queſtio

loco poſtpetrũ canonice fuit electus: ſiẽ

notat᷑.viij.q.i.vᷣ.Sö̊. Cyriacꝰ vo reſigna⸗

uit ꝓpter martyrij coꝛonatlont᷑.Nam ſi
cut notat᷑ in legẽda.xi.miliũ virginũ qñ
ſancta Arſula cum alijs.xi.milibꝰ virgi
nibus romã venit tũc cyriacus vꝛbis ro
mane epCᷣs angelica viſione monitus:q;
cum ills virginibꝰ deb eret ſimul eẽ co⸗
ronã martyri recepturus ſtatim cõgre
gatis cardinalibus eis reclamãtibꝰ⁊ re
nitentibꝰpapatui renũciauit. Mar celli
nus auũt renũciauit ꝓpter idolatricã oꝑa

tionẽ qꝛ templũ paganoꝝingreſſus ido/

2

lũ ipſoꝝ thurificauit.qð ſe feciſſe cõfitẽi
coꝛã cocilio epᷣoꝝ ſeipſũ depoſuit dicẽs:

Ego marcellinꝰ ob ſcelus idolatrie qð

infelix cõmiſi iudico me deponendum ⁊
anatbematiʒzo oẽs ꝗ coꝛpꝰ meũ tradide
rint ſepulture. Ab iſto tñ ſcelere ſe coꝛꝛe
xit qꝛ poſtmodũ ꝓ xpᷣo martyriuʒ ſuſce/
pit. ut notat᷑.xxi.di.c. nũc aũt. Sed cele
ſtinus renũciauit ꝓpter ſue imꝑfectiõis
recognitionẽ:qꝛ vidẽs ſe impotentẽ ⁊ in
ſufficientẽ ad re gimẽ eccleſie cõſilio S
ritaſancti duct papatui renũciauit. Ab
imperitis enĩ ⁊ i expertis tm officiũ ma
gna temeritate ſuſcipit᷑ ⁊ retinet᷑ :qꝛ ars
artiũ eſt regimẽ aĩaꝝ. ut dicit Greg!. in
aſto. Cum oĩuʒ ſupꝛadictoꝝ pontifſi
cum renũciatione eccłia habuerit ratã
⁊ acceptãa:cuiꝰſignũ eſt qꝛ oẽs canoniʒa
uit: ⁊ ſcripſit in catbalogo ſanctoꝛuʒ au
ctoꝛitate ipſius eccleſie ſatis eſt manife
ſtum ꝙ papa renunciarepoteſt.

△

A wimmñ dρ iö eiectio
Ad Peimu ſũmoꝝ pon tificuʒ

dicit᷑ eſſe diuino iudicio reſeruata: quia
dato ꝙ cardinales poſſint papã eligere
nõ tñ poſſunt ipſũ reicere ipſo nolente.
ſicut tamẽ eius electio non tenet niſi ꝑ
eius conſenſũ:ita eius renũciatio reꝗrit
eius diſſenſu. Ad ⁊ꝛ“eſt dð ꝙ lideo 5
marcellinũ nullus dedit ſniam depoſiti
ouis qꝛ paratꝰ erat ſe coꝛꝛigece ⁊ in bere
ſinõ ꝑtinaciter ꝑmanere· Añ eius ceſlio
magis dẽt dici renüciatio q; depoſitio:

VIII

ze
ipe
gus.
Pau
90d⸗
teſtin
Cé⸗
depoſt
oꝛter
thpen

Ar.

eſt dð ꝙ qñ illud qn eſt ſpũale fit ſolũ ex
opꝑe oꝑato puta impꝛeſſio character ba

ptiſmalis:cõfirmatiõis:ſeu oꝛdiuis:tũc

faciliꝰcõſtruit᷑ qᷓ; deſtruat:qꝛ cõſtructio
E ↄceſſa miniſtris ecclie mediãte ãmini
ſtratione ſacr̃oꝝ:deſtructio vo minime.
ſʒ qñ illud qð eſt ſpũale nõ ſolũ reit oꝑ⸗
operatũ ſʒ opꝰoꝑantis ſicut infuſio gre
7 cõuerſio ad deũ ad quã reꝗrit᷑ pꝛopꝛie
volũtatis arbitriũ in adultis tůc faciliꝰ
deſtruit᷑ q; cõſtruat᷑.qꝛ arta eſt via q du
cit ad vitã:⁊ lata qᷓ ducit ad ꝑditionezʒ.

Qũ ẽᷓ ad papalẽ ptãtem reꝗrat opꝰ hu/

manũ puta cõſenſus ipſiꝰrecipiẽtis faci
lius talis ptãs deſtruit᷑ q; conſtruat ꝗa
ad conſtructionẽ requirit conſenſus eli
gentium ⁊ ipſius electi. Ad deſtructio⸗
nem vo eius ſufficit ſoluʒ diſſenſus.
¶ HQueſtio quinta de pape depoſitione
EAſigeranduʒ; eſt
de depoſitione.
Circa qð qrunt᷑ octo.
vtrũ ſolũ pꝛo hereſi papa ſit
deponẽdus. C 2. vtꝝ ſi per
violentiã uel ignoꝛantiãa in hereſiʒ labat᷑
deponendus ſit. 3 3 vta ſit deponen/
dus ꝓ ſymonia. CA.
ꝓquocũq; notoꝛio crimine. ¶ ·vtruʒ
ad depoſition eiꝰſit neceſſaria ꝓductio
teſtiu pluriũ q; ad depoſitionẽ alioꝛum.
Cöé:vtꝝad gnãle conciliũ ſpectet eius
depoſitionẽ pꝛonũciare. C2 vtꝝ papa
moꝛtuꝰp hereſi poſſit ↄodemnari. C S:
vtꝝpape aꝑte malo ſit obediendum

nIn ſic ꝓcedit᷑. Ai
D Pꝛimmn Gcikn pa
pvpoa nõ ſolũ ꝓbereſi veꝝetiã pꝛo
alijs criminibꝰſit deponẽdus qꝛ maioꝛi
pctõ maioꝛ debet᷑ pena.ſᷣm illud Oeut:
xxv. Pꝛo mẽſura peccati erit ⁊ plagarũ
modus: ſy maioꝛ pena debet᷑ fidelibꝰpec
cantibꝰ q; in fidelibꝰ. Juxta illud apłi ad
Hebꝛe.x. Quãtomagis putatis deterio
ra mereri ſupplicia qui filiũ dei cõculca⸗
uerit:⁊ ſanguine teſtamẽti pollutũ du⸗/

quinta

vt no. diſtiuctiõe ſupꝛadicta. CAd 3.

ꝓvtꝝ ſit deponẽduſ

I
xerit in q̊ͥ ſanctiſicatus eſt:⁊ ſpiritui gr̃e
cõtumeliã fecerit:videt᷑ ẽ ꝙ etiã ꝓ alijs
peccatis deponẽdꝰſit. C Pꝛeterea ſeri
bitur. vj. q.i. aucẽte Auguſtini.S.vtꝝ.ali-
cui heretico in cuiꝰvita pᷣter illud q; be/
reticus eſt nõ inueniãt boĩes qð repᷣben
dant catholicũ peſſimis moꝛibꝰ pᷣpone-
re debęamꝰ nõ audeopcipitare ſentẽtiã
videts ꝙ pꝛopeſſimis moꝛibus paps ſit
deponendꝰ?ſicut pꝛo hereſi. ¶ Pꝛeterea
depoſitio ſemꝑ fit a ſupioꝛe: ſj papa ſu⸗
erioꝛẽ ſe nõ recognoſcit.vñ cũ marcel
inꝰpapa in bereſim eet lapſus epᷣiin cõ
cilio ↄgregati ſniam depoſitionis õ euzʒ
nõ ꝓtulerut dicẽtes: Moli audiri in nr̃o
iudicio ſed collige in ſino tuo cauſaʒ tuã
quoniã ex te iuſtificaberis ⁊ ex oꝛe tuo
condẽnaberis:quia pᷣma ſedes nõ iudi-

cabit᷑ a quoq́;:pꝛo bereſi ergo papa non

eſt deponendus ſrih
Ar ArPi1 eſt quod ſcribitur
In Nranu xl.d.c.ſi papa:vbi
dr ꝙ in pñti vita culpas pape nullus re
darguere pᷣſumit moꝛtaliũ:qꝛ cunctos
ipſe iudicaturꝰ a nemine iudicand eſt.
niſi depꝛehendat᷑ a fide deuius pꝛo cuiꝰ
perpetuo ſtatu minerſs tas Haetiu oꝛat.
I1ραα dicendũ ꝙ papa eligit i
Kud e0 caput totius eccłie. Ju-
xta illud apłiag Epbe.i. Ipſu dedit ca
put ſuꝑ oeʒ ecc liazʒ q̃ eſt coꝛpꝰeius.Ca⸗
pitis aut e influere vitã oĩbus mẽbꝛis.
Pꝛincipiu aũt vite ſpũalis eſt ipſa fides
qꝛ⁊ ſine fide ẽ ipoſſibile placere deo. VUñ
aplłs ad Hebꝛe.xi.fidẽ dicit cẽ ſᷣſtantiã
i. ſundamentu oĩuʒ ſperandaꝝreꝝ.Si S
papa ẽ deuiꝰa fide moꝛtuꝰẽ ipſe vita ſpi
rituali:?⁊ ꝑ ↄñs alijs influere vitãñ pot
vñ ſic hõ moꝛtuꝰñ ẽ hõ:ita pa pa depᷣhẽ
ſus ibeſi ñ ẽ papa e q ipo fcõ 3 ðpoſitꝰ
eſt dicendũ ꝙ in
d Peimn fidelis grauiꝰ erit
puniedꝰ ꝓ pctõ in fidelitatj qᷓ; ali ꝓquo-⸗
cuq; pctõ ꝑpetrato:ſʒ verũ eſt ꝙ ꝓ eodeʒ
pctõ grauiꝰpuniet᷑ fidelis q; ifide łꝑꝑ in
gratitudinẽ in q̃ exiſtit de ſua vocatiõe

CAd 2u dð: ꝙ ſicut fides füdat oẽs
virtutes:ita infidelitas fundat oia vi/
cia.põt tñ eẽ ꝙ hereticuſ dato ꝙ grauiꝰ
peccet ex ipſo genere peccati: ex aliqua
tñ circũſtantia põt eius peccatũ alleui
ari:⁊ catholicus dato ꝙ ex ipſo genere
peccati minꝰpeccet qꝛ fidelis eſt:ex aliqᷓ
circũſtantia tñ põt eius pctm aggraua
ri. Jdeo Augꝰ noluit de vtroq; cipita
re ſententiã. C Ad z“ eſt d ꝙ ſicut no
tat Hug.xxi.di.ſuꝑ.c.nũc ãt.Id eo epᷣi ĩ
concilio cõgregati marcellinũ confeſſuʒ
de hereſi nõ depoſuerũt:qꝛ ꝑatꝰ erat coꝛ
rigi ⁊ ſuaʒ ſnĩiam reuocare.⁊ qñ ſic ẽ nec
papa nec alius pꝛo hereſi deponẽdus ẽ.

ſicut patet. xxiiij q.iij · . dicit apls.

ſic ꝓcedit᷑.vr̃
D ſecũd Uenie non ſit
deponẽdus papa ſi ꝓpter ignoꝛã
tiã uel violent iã in hereſim labat᷑: quia
ignoꝛ ãtia excuſat a peccato infidelitat
Jux illud apłi.i.ad Thimo.i.Pꝛius ſui
bla ſphemꝰ? ⁊ ꝑſecutoꝛ ⁊ ↄtumelioſus: ſj
miam cõſecutug ſũ.quia ignoꝛãſ feci in
incredulitate. C S. notaf᷑.xxi.di.c.nũc
aũt. ꝙ iõ epi in concilio cõgregati mar/
cellinũ papã in hereſim lapſum nõ depo
ſuerũt:quia coact? fuit a paganis ut tẽ/
plũ eoꝛũ ingreſſus grana tburis ſuꝑ pꝛu

nas iponeret.vidẽt᷑ &Q ꝙ coactõ excuſet

ab idolatria ułhereſi. ¶ Pꝛeta ʒ Au

guſti . in de vera religione. Peccatũ nõ ẽ

peccatũ niſi volũtariũ:qð ſi volũtariuʒ
nõ ẽ:nõ ẽ pctm.ſicut coactio tollit vo
luntariũ:ita videt tollere ꝙ bereſis uel
igolatri⸗ coacte cgriſſe⸗ nõ ſit Cetm. .
Ari ſ eſt quod ſcrihit᷑
In ↄtrarin es xi. Qui
negauerit me coꝛã boĩbus:negabo eum
coꝛã patre meo.papa g qui xpᷣm negat
negandũ eſtꝙ ſit papa.
Bndeo DSicenduʒ: ꝙ ᷣm Augl.
7 ſuper illoverbo apoſtoli
ad Ro. x. Coꝛde eni credit᷑ ad tuſticiam
oꝛe aũt cõfeſſio fit ad ſalutẽ.pene oẽs ꝗ
xpᷣm inter toꝛmẽta coꝛã ꝑſecutoꝛibꝰ ne

gauerũt quod de illo credebãt coꝛd e te
nuerũt:⁊ tñ oꝛe nõ ↄfitendo ꝑpieruũt: niſi

qui poſtm odũper pniam reuixerunt:ut

petrus quiin ills negatione intus veri-
tatẽ tenebat ⁊ oꝛe mendaciũ ꝓferebat.
Et ſubdit: Cur petrꝰ lachꝛymis diluit
quod oꝛe negauexat:ſi ad ſalutẽ ſufficie
bat ꝙ clücoꝛde crederet. Nolẽs ſal⸗
uari ⁊ cũ deo pacẽ br̃e nõ aliud hũit ĩ ꝓ/
feſſione oꝛis ⁊ aliud in ſecreto coꝛdis:
quia nihil ꝓdeſt hoc eẽ in coꝛdequod ve
rũ eſt ſi boc dr vocequod falſũ eſt. eo ꝙ
veritas fidei nõ ſolũ ẽ credẽda ſʒ etiã lo
queda.q;uis eniveritatẽ fidei pꝛofiteni
ſit pceptũ affirmatiuuzʒ ꝙ ſi ſp obligat:
non tñ ad ſemꝑ.tꝑe tñ ⁊ loco vbi aliꝗd
ſubtraberet᷑ honoꝛis noĩs vxpᷣi ⁊ vbi in/
fideles inſultarent xpᷣi nomẽ confite/
ri illa que ſunt fidei eſt de neceſſitate ſa

lutiſ. ⁊ potiſſime ad boc tenetur papa

alij ſuꝑioꝛes de eccleſia quoꝛũ cofeſſiõe
alij fideles audacioꝛes fiunt. VUñ dicit

apls ad Pbilipẽ.i. Scire vos volo fres

qꝙ; quecuq; circa me ſüt magis venerũt
ad pꝛofectũ euãgelii ita ut vincula mea
manifeſta fierẽt i oĩ pꝛetoꝛio ut plures
ex fratribus ↄfidẽ tes in dño ſub vincuł
meis habũdantius auderẽt verbuʒ dei
loqui ſine timoꝛe O”Mä

ergo eſt dicẽdũ:
Ad Permmn infidelitas duo di⸗

cit. Pꝛimo eoꝛũ que ſunt fidei repugnã/

tiã.⁊ q;tũ ad hoc ſemꝑ includit cãm ag

grauan tẽnon excuſanteʒ;. Secũdo qñq;

ſimul cũ hoc dicit ignoꝛãtis: ⁊ bocſi no
pꝛocedat ex certa malicia ſicut nõ pce-

debat in paulo.cõſequit᷑ miſericoꝛdiam
Si vᷣo ſit affectata ſic ignoꝛans dicente
aplo ignoꝛabit᷑. Ad 2 ẽ dð:ꝙ minꝰ
peccauit marcellinuſquia cõpulſus ido

latriam cõmiſit q; ſi pꝛopꝛia voluntate

com miſiſſet. Jdeo epiſcopi de conſilio
noluerunt euʒ deponere.potiſſime quia
paratus erat coꝛꝛigi.talis tamen coa⸗

ctionon excuſabat euʒ quin eẽt deponẽ

dus ſi pꝛopꝛia volütate nõ renunciaſſet

I

ete
t:niſ
untut
ren⸗
crchet,
oluit
ſſfice
geͤſal⸗
hütip⸗
Clis
gnosde
eo
heni⸗
Noſtn
chlist⸗
winlin
irſbiin⸗
eanfte⸗
Clitneſt
uree!
.
Giet
volofre
rt
clames
tpures
ſhwinank

dichlig
i muß⸗
ienn
itcin 4
igo

CAd z3eſt dð ꝙ vxpᷣs mandauit in ↄfi
tendo fidẽ eiꝰnõ eſſe timendũ eos ꝗ oc⸗
cidunt coꝛpꝰaiaʒ tamẽ nõ poſſunt occi
dere:qꝛ ad perdendũ bona aĩe cogi non
poſſumus.MHam ᷣm Augl. Bona coꝛpo
ralia ⁊ tꝑalia inuiti poſſumus amittere.
bona vo ſpiritualia non.
Otertiuũ ic pcedet· Ai/
—–Ageſt eniz ꝙ pa
pvpa peo ſymonia ſit deponendus.
quia papsa eſt 5ongans pꝛo hereſi: ut
ſupꝛadictũ eſt. Sʒ ſymoniacꝰ infidelis
eſie pꝛobat᷑ imo ſymoniacoꝝ hereſis ce⸗
teris eſt danabilioꝛ. ut dict᷑.i.q.i.c. eos
EÆ.rgo videt᷑ ꝙ pꝛo ſymonia papa ſit de⸗
ponẽdus. ¶ Pꝛeterea ſymonia a petro
pꝛimo eſt danata. Juxta illud Actj.viij
Pecunia tua tecũ ſit in perditione:quia
eſtimaſti donũ dei pecunia poſſideri. ꝓ
ipſa ſymonia papa gerẽs vicẽ beati pe⸗
tri eſt diõnandus. ¶ Pꝛeterea dãnatus
a deo eſt deponẽdus ſʒ vendẽtes ⁊ emẽ
teſ ſpiritualia pariter a deo danãt᷑ . ut di
cit᷑.i.q.iij.c.vendentes. Aidet᷑ ẽ papa
ꝓpter ſy moniã ipſo facto ſit depoſitus.

—

„A . Eqꝛ quiſq; poteſt
In Otrarm eiteche nel woage⸗

re rem ſuã. ſed bona ſpiritualia tẽpoꝛa

lia eccłaꝝſunt pape. Nenditio uel em

ptio in icrcnnonbober locu.
* do ꝙ certũ eſt ſumũ põ
Küd 60 tificẽ canonicã ſymoniã
a iure poſitiuo pꝛohibitã nõ poſie cõmit
tere:qꝛ ipſe eſt ſupꝛa ius:⁊ eu iura poſiti
ua non ligant. Si eni imperat᷑ nõ ligat᷑
iure:qꝛ pꝛincepꝑs legibꝰ ſolutus eſt.ut di
cit iuriſcõſuſtꝰin pꝛincipio digeſtoꝛum.
NMul to foꝛtiꝰpapa nullo iure ligari po/
teſt. ſed qð ſibi placet legis vigoꝛẽ bẽt.
põt tñ foꝛte ſymoniã cõmittere ꝓhibi⸗

tam a lege nature. ut ſi pꝛo re tepoꝛali

intenderet ſpuale tribuere. repugnat.n.
nature rei ꝙ res ſpualis q̃ gratis accipi
tur pꝛecio rei tempoꝛalis vendat᷑.certũ
eſt ſimiliterq ſůmus pontifex pꝛo bono

publico ab epis ⁊ alijs pꝛelatj eccleſiaꝝ

quinta

accipere poteſt ſũm ã pecunie pꝛout ſᷣm
deũ ⁊ rõneʒ videt᷑ ſibi expedire ꝙ alii in
ferioꝛes pꝛelati facere ſine peccato non
poſſunt:qꝛ q;tumcũq; rect a intentionẽ
perquã poſſent ſubterfugere ſententiaʒ
iuris naturalis babeat.⁊ ꝑ quã poſſent
excuſari a peccato in foꝛo cõſcientie tñ
non poſſent excuſari a peccato quod in-
currut tranſgrediedo pꝛecep:ũ ſuperio-
ris:quia ipſi ſunt obnoxii ⁊ ſubiecti ſen
tentiis canonũ talia pꝛohiben tiu. IJdeo
recta intentio excuſans ſũmuʒ pontifi⸗
cem alios pꝛelatos im ferioꝛes excuſare
non poteſt. Cũ ergo papa nõ ſit deponẽ
dus pꝛo recta uel nõ recta ↄſcientia et ꝓ
ſymonia pᷣm ꝙ eſt cõtra legẽ iuris natu-
ralis: qꝛ de talibꝰ poteſt ipſe dicere:qui
aũt indicat me dñs eſt: ſʒ ſolũ pꝛo his qᷓ
agũt᷑ in exterioꝛi iudicio ⁊ que foꝛis ap
parent. Cum iſto modo ſymoniã ꝓbibi
tãnõ poſſit cõmittere ꝓ ea ñẽ vponed⸗
Ad pꝛimũ ιναNοo
LeIM tar. i. 9. i. c. cũ ocs
Hereſis poteſt accipere duplicit᷑. ¶ P.·
ſtricte ⁊ ſic accipit Aug.⁊ ponit᷑.xrxiiii.
q.iii.c.hereticus:qñ dicit ꝙ bereſis uel
bereticꝰeſt ſi quis alicuiꝰtẽpoꝛalis com
modi ⁊ maxime gloꝛie pncipat? ſui gra
falſas ac nouas opiniones uel gignit uł
ſegꝗt in eccła. Vñ hereſiſ ꝓpe ſũpta dicẽ ꝑ
uerſu dogma griũ directe fidei ułde bis
qᷓ ſut fidei ꝙ ꝗs ꝑ: inaciter velit intrare
alias.nutrireuel defend ere i eccla. C 2?
modo accipit large ⁊ ſic ois iniuria uel

violentia facta alicui rei ſacre uel ſpua
li uel alicui ſacr̃o poteſt hereſis appella

ri.⁊ ſic accipit ide Augi.⁊ ponit᷑.xxiii.q.

iiii.c. foꝛte.vbi dicit᷑: Foꝛte i populo dei

ſtat iuxta te auarus raptoꝛ quẽ noſti ta
lem ⁊ infidelis eſt qꝛ a fide ſacroꝝ deui⸗
uel potiꝰ fidelis vocat᷑:⁊ nõ tñ potes euʒ
de eccla pellere ꝓ bereſi.S pmo mõ ſum
pta papa eſt deponẽdus.ſ̊ pꝛo bereſi ſe
cundo modo accepta nõ. Ad 2“m eſt
dicendu ꝙ beatus petrus dãnauit ſymo
mãpꝛobibitã a lege nature:Fm ꝙ dicit

pꝛauã exiſtimationẽ ⁊ pꝛauã dſcientiazʒ
qua credat᷑ res data gratis pꝛecio tꝑa⸗
lis rei poſſe emiuelvendi. Eñ dixit: Pe
nitentiã itaq; age ab bac nequitia: ⁊ o
ga deũ ſi foꝛte tibiremittat᷑. Ad 3 6
do vendentes ? ementes ſpiritualia
bac pꝛaua intentione dãnat᷑ a deo: ſj vẽ
ditio uel emptio reꝝ ſpiritualiũ mõ pꝛo
bibito ab ecckia q;uis liget oẽs inferio⸗
res pꝛelatos:ſũmuʒ tamen pon ificẽ li⸗
gare non poteſt ratione ſuperiꝰdicta.

— 1ſic pꝛocedit᷑
quartũu &er eni;

w pꝛo quocũq; notoꝛio crimine
papa ſit deponendꝰ:qꝛ ſcribit᷑ i.ad Thi
mo. iij. ꝙ epi pꝛobent᷑ pꝛimũ.⁊ ſic mini
ſtrent nullů crimẽ babentes. Suꝑ aͦ ver
bo dicit glo. eßi criminibꝰ inuoluti de
ponẽedi ſunt 7 nõ tollerandi.multo ergo
foꝛtius eſt boc obſeruandũ in papa qui
eſt fümus epiſcopoꝝ. ¶ Pꝛeterea ſuper
illo verbo Jo. xxi. Paſce oues meas. di
cit Augl ꝙ paſcere oues eſt credẽ tes in
xpo ne a fide deficiãt confoꝛtare.⁊ exe-
plu virtutũ cũ verbo pᷣdicationis impe-
dere. Sʒ ſi ꝑapa nõ facit pꝛimu putꝭ ꝙ
nõ inueniat fidelis eſt deponendꝰ. & ſi⸗
milit᷑ ſi nõ facit ſcᷣm puta ꝙ ĩueniat cri
minoſus deponẽdus eſt C Pꝛeterea qꝗ
crimẽ aliquod defendit ⁊ ſe de illo coꝛꝛi⸗
gere nõ vult ſbᷣuerſus Fhoiudiei⸗ cõ
dẽnat⸗. ut diẽ apłs ad Litu.iij.ſi ẽ papa
ſit ĩ aliã notoꝛio crimine ⁊ nõvult ſe coꝛ
rigere. vid etur gipſo net ſit depoſitꝰ.
Atrrariſ eAſta: papa ut é
In cotrarm papa nõ põt ab
aliq̊ ſupioꝛi iudicari. ⁊ nulli?cris obiecto
accipit᷑ ð eũ niſi ſoliꝰbereſis. pꝛo nullo
alio crimie q; tũcũq; notoꝛio põt vᷣponi
Rnñ Odõ & iſtaʒ dubit ationẽ
EOmouet bug xl. di. c. ſi pa
pa. Abi querit an papa poſſit accuſari
de crimine ſymonie uel adulterij:uel bo
micid i: ⁊ dicit ſe credere ꝙ ſi notoꝛiũ eſt
crimẽ eiꝰquodcũq; ⁊ inde ſcãdalizatur
eceleſia ⁊ admonitus incoꝛꝛigibilis exi

Queſtio

ſtat ꝙ poteſt accuſari allegans pꝛo rõne
quia contumacia infidelitas eſt. Juxta
illud qð ſcribitur.i. Reg.c xv. ⁊ ponitur
lxxxi.di.c.ſiqui ſunt pᷣſꝛi.peccatũ arrio
landi eſt nõ obedire ⁊ ſcelus idolatri nõ
acquieſcere.ſicut ergo ꝓidolatria ⁊ be
reſi papa eſt deponẽdus ita videt᷑ vlle
cõcludare ꝙ papᷣ pquocũq; notoꝛio cri
mine exquo monitus nõ vult ſe coꝛige⸗

re pꝛo tali contumacia ⁊ inobediẽtia eſt

accuſandꝰ ⁊ deponẽdus. Sʒ gs cogno⸗
ſcet de tali cõtumacia ⁊ coꝛã quo iudice
fiet denunciatio uel accuſatio eiꝰ:planũ
eſt enim ꝙ ſupꝛa ſe nõ habet niſi deü: et
ideo venꝝ eſt ꝙ ſi fuerit neglig s ĩ officio
ſuo ⁊ crimin ibꝰinuolutꝰ:multos inume
rabiles populos catheruatij ſuo pꝛauo
exemplo ſecũ ducit pᷣmo macipio ieben
ne.cu ipſo plagis multis in eternũ va⸗/
pulaturus. in pꝛeſenti tñ vita culpaſ eiꝰ
⁊ crimina nullus moꝛtaliũ pᷣſumit argu
ere.ſicut ſcribit᷑ di. ſupꝛadicta.c.ſi papa.
Puto g ꝓ crimine q;tumcũq; notoꝛio
papa deponẽdus nõ eſt: qꝛ talis depoſi
tio uel actio redundaret in malũ totius
eccleſie cũ ſi audiret᷑ eius accuſatio ec-
cleſia remaneret accephala
Ad pꝛunu ei weri de
AeeUNdicio foꝛti? puniet
papa ⁊ ſũmꝰepᷣoꝝ q; a iqꝗ alij:co ꝙ quan
to ſtatu ſublimioꝛi tãto in periculo ma-
ioꝛi verſat᷑. Sed humano iudicio ipſe bʒ
oẽs iudicare ⁊ a nlło iudicari C Ad 2*
eſt do: ꝙ xpᷣs pᷣcepit malos paſtoꝛes eſſe

audiẽdos in doctrina ⁊ in his que ſũt fi

dei. Inpeccatis vo ⁊ in criminibꝰ uel in
malis operibꝰ madauit nõ eſſe imitan/
dos. Juxta illud Matõᷣ. xxiij. Super ca
thedrã moyſi ſed erut ſcribe ⁊ phariſei:q
cũq; dixerint vobis ſeruate ⁊ facite· m
vo oꝑa eoꝝnolite facere. Jõ pꝛo infideli
tate ⁊ falſa doctrina papa deſinit eẽ pa
pa: ⁊ paſtoꝛ deſinit eſſe paſtoꝛ. Sj ꝓma

lis oꝑibꝰ⁊ ꝓalijs pctis nõ deſinit pgpa

eſſe papa ⁊ paſtoꝛ non deſinit eſſe paſtoꝛ
ꝓm mandatũ xpᷣi. C Ad 3ꝭeſt dð ꝙ pa

----—

ta
füe
pte
xir
du
pie
hot
leit
hte
ao
cuſar
gri
yno
tunn
oai

Ee⸗
lgde
nllde
ſurn
I
tayto
Tne⸗
limi⸗
nhlo⸗
n

UU
Noröne
Jdurt
ponittur
tü arrio
latnri
fiazbe
kel pdle
mrot
tcoige⸗
Ghierael
c⸗
gointc
onn
iſdele
giochcio⸗
tos nume
ſonk
“
ctend ⸗
ahic⸗
ſumit aror
1cApee
; hotoi
lsni
gütotius
lado &⸗

Ar.

pã eſſe incoꝛꝛigibilẽ põt intelligi duplici

ter. C P:ꝑ ipſiꝰ criminis ulpeccati cõ-
tinuationẽ:puta qꝙ monitꝰ nõ ꝓpt᷑ hoc
deſiſtat a peccato ſoꝛnica tiõis uel alio
accuſatione digno. C ꝛ. ꝑ ipſiꝰ criminiſ
ꝑtinacẽ defenſionẽ ut ꝙ defend at ⁊ di/
cat tale crimẽ bñs cirqiuolutã malitiã
nõ eſſe peccatũ:ita crimia ꝓbidita iu
re diuinolaudaret ⁊ defenderet tanq; li
cita. Pꝛima igit᷑ incoꝛꝛectio nõ facit pa
pam deſinere eſſe papã. Sʒ ſecũda pu/
to ꝙ ſic:qꝛ talis incoꝛꝛectio ⁊ ↄtumacia
equipollent hereſi.⁊ ſi iſto mõ intelliga
tur opinio ſupꝛadicta roſſeran voreſt. „
ic pꝛocedit᷑
W qumtu Aiher⸗ enim
ꝓ ad depoſitionẽ papenõ plures
teſtes requirant᷑ q; ad depoſitionẽ alio
rũ qꝛ teſtimoniũ duoꝝuel triũ eſt pꝛeceę
ptu veteris leg ⁊ noue. Scribit᷑ Deut:
xix.Mõ ſtabit teſtis vnꝰ õ alique:ſʒ ioꝛe
duoꝛuel triü ſtabit oẽ varbu Woc idem
xpᷣs replicauit in euãgelio. Sʒ papa nõ
poteſt ſtatuere aligd contra legẽ ⁊ euan
geliũ. S videt᷑ ꝙ ad depoſitionẽ eiꝰ?ſuffi-⸗
ciat duoꝝuel triũ teſtimoniũ. D. pa⸗
pa nõ põt facere ſtatutũ ꝙ nõ poſſit in-
cuſari dehereſi:ſicut notat᷑.xl.dic.ſi pa
pa:g ſimiliter non põt facere ſtatutum
q nõ poſſit condenari niſi ꝑ determina-
tũ numeꝝ teſtiũ. ¶C Pꝛ eterea quãto ne-
gociũ eſt magis periculoſũ tanto citius
⁊ ꝑ paucioꝛa remedia ĩ eo ſubueniendũ
eſt. ſed hereſis paꝑe periculoſa eſt valde
cũ ad eũ ſpectet qõnes emergęetes de he
reſi determĩare:g vrqꝙ paucioꝛes teſtes
wt neceſſarij ad depone eiꝰ q; alioꝝ.
An rerarmn eſtqz; quãto perſo
In trarin na fublintoe⸗
tanto eiꝰdepoſitio cũ maioꝛi ſolẽnitate
⁊ maturitate fieri debet:ſʒ papa ẽ ĩ ſub
limioꝛi ſtatu qᷓ; ſit aliqᷓ perſona de eccłia
maioꝛ multitudo teſtiũ ẽ neceſſaria ad
depoſitionẽ eiꝰq; ad depoſitionẽ alioꝝ.
Rn deOε de numero teſtinz
„Ll CS ꝗ requiruùt᷑ ad depoſitio

quinta

nem eccleſiaſticoꝝ viroꝝ. babet᷑.ij.q.v.
c.pꝛeſul.vbi dicit᷑ ꝙ pꝛeſul non dãnatur

niſi cum. lxxij.teſtibꝰ. Pꝛeſbyter vᷣo car/

dinalis niſi cũ.lxiij.teſtibus nõ depona/
tur. Diaconus autẽ cardinalis vꝛbis ro
me niſi cũ.xxvij.teſtibꝰnõ dãnabit᷑. Sub
diaconus wvo accolitus exoꝛciſta lectoꝛ
hoſtiarius niſi cum ſeptẽ teſtibus nõ dã
nabitur. Super quibus verbis gloſa oꝛ
dinaria mouet dubitationẽ. Atrũ in de⸗
poſitione pape deberẽt duplicari teſtes
2 reſpõdet q; nõ.ĩmo duo uel tres ſuffi⸗
ciunt ad depoſitionẽ eius ⁊ in tali cauſa
ipſe eſt deterioꝛ conditionis qᷓ; alijꝓ tan
to quia ipſe ſine cooperatione alioꝝ cre
atus eſt maioꝛ.⁊ ideo ſin e ſpe venieẽ cõ
dẽnandus. Sed puto boc eſſe intelligẽ
dum quando bereſis pape eſſet ſic aꝑta
⁊ manifeſta ꝙ nõ poſſet tergiuerſatiõe
aliqᷓ celari.qꝛ cũeuidetia patrati ſceler
nõ idigeat clamoꝛe accuſatoꝛis tũc ipᷣo
facto eẽt depoſitꝰ.Sʒ ſi eiꝰhereſis eſſet
occulta uel dubia tũc ad diſcuſſionẽ eiꝰ
ples teſtes eẽnt neceſſarij magis ido-
nei qᷓ; ad depoſitionẽ alioꝝ.Si enitalis
multiplicatio teſtiũ oꝛdinata eſt per ca
nones de cleric romane curieut aliꝗ di
tut ꝓpterilliꝰſedis dignitatẽ uelqꝛ płi⸗
boip ſi efficiunt᷑ odioſi ꝑꝑ cãſdeterminã
das eis cõmiſſas:mlłtofoꝛtiꝰhoc ẽ neceſ
ſariũ ĩ papa ꝗqẽ caput illoꝝ ⁊ totiꝰeccłe.

Ad pꝛimũ cden ha es
71 facit ſtatutũ õ legẽ
uel euãgeliũ.qꝛ nõ ſtatuit ꝙ paucoꝝ ut
duoꝝuęl triũ teſtimoniũ ſufficiat ad ſen
tentiandu aliquẽ:ſj ſtatuit ꝙ numerus
pluriũ teſtiũ ſit neceſſariꝰad depoſitõem
clicoꝝromane cccle uel alioꝝn ꝑꝑ cauſaſ
ſuperius dictas. Ad ⁊“ eſt dicendũ
ꝙ non eſt ſimile:quia ſtatutum pꝛobi⸗/
bens ne papa poſſet incuſfari de hereſi
eſſet in pꝛeiudicium totius eceleſie: pe/⸗
riclitaretur enim vniuerſitas fidelium
ſub regimine eius: ſed plurium teſtium
pꝛoductio non eſſet in pꝛeiudiciũ ſʒ ĩ au
xiliũ veritatis inueniẽde ⁊ determinade

Ar.

Ad zmeſt dicendũ ꝙ argumẽtũ ba
bet veritatẽ qñ hereſis eius ut dicebat᷑
eſſet publica ⁊ notoꝛia:tunc enĩ ſine ſpe
venie ut dicebat opinio ſupꝛadicta ta q;
ſubuerſus ꝓpꝛio iudicio eẽét ↄdenatus.
= ELLider eniz
qꝙ ad conciliũ nõ pectet papã in
bereſim depꝛebenſum cod nare uel ſen
tentiare:qꝛ per illud conciliũ nõ põt dã/
nari qð nõ põt ſine eius auctoꝛitate cõ⸗
gregari: ſed abſq; auctoꝛitate romani
pontificis conciliũ cõgręgari nõ debet:
ut dr. xvij.di.c.multis. per conciliũno
põt ſentẽtiari. ¶C D.cõciliũ nõ habetau
ctoꝛitatẽ mſi papa appꝛobãte. Scribit᷑
eni.xvj.di.c.ſancta.qauctoꝛitate roma
ni pontiſicis.viij concilia roboꝛant᷑ ſen
tentia igit᷑ lata cõtra eũ nulla eẽt exquo
non eet eiꝰ auctoꝛitate roboꝛata. CS.
ille nõ põt cõueniri cauſa fidei qui ꝓlo⸗
co ⁊ tꝑe habet oĩa que ſunt fidei mu ta/
re ⁊ obſcura determiare.ſed talis ẽ ipᷣe
papa ut dr. xiiij.di. a nullo poteſt pꝛo
ta li cauſa in iudicio conuenirr.
xxi.di.c.nücaute
ꝙ cũ marcellinꝰ epᷣs vꝛbis romane ſce/
lus idolatrie cõmiſiſſet collectum fuit
vniuerſum conciliũ ſanctoꝝ ⁊ epᷣoꝝ:⁊ ſi
ipſe ꝓpꝛia volutate nõ renuciaſſet uel ſe
coꝛꝛigere noluiſſet illi euʒ depoſuiſſent.
Ad conciliũ ᷓ ſpectat papã in hereſi de
pꝛehenſum onotare pe depanere⸗
* icẽdũ qꝙ duplicit᷑ põt
Kn ECOoſtẽdi in caſi Vereſie de
poſitignez pape ad concilium ſpectare.
Pę quidẽ ſicutpapa moꝛtuo ptãs eiꝰ
remanet in collegio cardinaliũ:uel ĩ col
legio vniuerſalis eccleſie ut ſupꝛadictuʒ
eſt. ſic papa in bereſi depꝛebenſo ſtatim
ipſo faeto ptãs eius remanet in eccleſia
quia ſolũ per tale crimẽ papa deſinit eẽ
pa pa.per talẽ igit᷑ ptãteʒ eccleſia poſſet
illů damnare ſicut per talem poteſtate;

põt aliũ ſibi pꝛeficere. C2? quia magis

Queſtio VI

eſt pꝑiculoſa hereſis capitis q; mẽbꝛoꝛũ.
Sed ſicut ſcribit᷑ in ep ła Augi.ad In⸗
nocentiũ papã:cũ ſurrexit in eccleſia he
reſis pelagij ⁊ celeſtini:Augꝰ cu.xl.epi
ſcopis in concilio cõgrega ti ſcripſerunt
pape Innocẽtio diceẽtes. Noua ꝗppe be
reſis ⁊ nimium mitioſa tẽtat aſſurgere
inimisꝝ gratie xp̃i qui nobis etiã dñi⸗
cam oꝛationẽ impus diſputatiõibꝰ co⸗
nant auferre:ad quã extirpandã vene/
rabilitas tua inſtanter ⁊ celeriter ꝓui⸗/
dendũ occurrat. Multo igit᷑ foꝛtius ad
tollendã ⁊ dãnãdã bereſim in capite ec
cleſie inſurgentẽ ſtatim vniuerſitas fi⸗

deliũ congregari deberet.

F G pꝛimũ ergo eſt dicendum
EelleR bů papa épapa:
conciliũ cõgregari nõ debet niſi aucto/
ritate eius:ſed ꝑ crim en hereſis ut dem
eſt papa deſinit eẽ papa. Id eo in tali ca
ſu eius auctoꝛitas nõ reꝗreret᷑:ſed ſuffi-
ceret auctoꝛitas collegij ⁊ alioꝛu epᷣoꝛũ
ac doctoꝛũ ſacre ſcripture. ¶ Ad 2“ ſi
militer eſt dicenduũ:lʒ eni in qõnibꝰ ter/
minandis auctoꝛitaſ pape dum ẽ papa
ſit neceſſaria cũ tñ deſinit eẽ papa ꝑ cri-
men bereſis: auctoꝛitaſilla remanet in
eccleſia ſicut ipſo moꝛtuo. ¶Ad ʒ eſt
dicendũ ꝙ verũ eſt pꝛo loco ⁊ tꝑe popa
poſſe interpᷣtari illa que ſunt dubia ⁊ ob
ſcura in fide:illa ſemꝑ tñ conditione ſer
nata ꝙ nec pᷣceptis euãgelicis ſit õriuõ:
nec decretis ſanctoꝛũ patrũ inueniatur
aduerſũ:ut dr in eadẽ di·c.ſicut.

Bleprunn

tur eni ꝙ papa moꝛti pꝛo hereſi cõdẽ/
nari nõ pot uel excõicari:qꝛ excoĩcatio
nez debet pᷣcedere admonitio:ut ſcribit
xij.q.ij.c indigne.ſed moꝛtuꝰ nõ põt ad
moneri. pꝛoquocũq; crimine non pot
dãnari. Pꝛeterea ſcribit᷑.iij.q.ix·Ab
ſens per aliũ accuſari aut accuſare non
põt:ſed papa moꝛtuꝰ abſens eſt invita
militantis eccleſie:g ſicut iuſteꝑ alium
nõ põt accuſari:ita iuſte ñ põt ↄdenari

Vlbete

A
Cp
nelen

vſie

clclligt
poͤterea
diaten
ltacſ
Hnõ
tüdeins
atben
heree⸗
erdev
ettten
te poſ
cins n
moͤre
torit
npon
Mrho
ami
ſpotuit
öbſtinat
toꝛtun
ſſeueln
hoſtmo⸗
ſariet

Amnonit⸗
ſtiiodee
dinobit⸗
ſeſanp⸗
CS
inuit
dencge
une⸗
Ufſte
lipte

I

nebecri,
ad dn⸗

ccſis be

alep⸗
npſenns
4gppebe
alurgere
5üädi⸗
nöhc⸗
mi vae⸗
giter
ſordba
napſte e
elas f⸗

1dicntun
pizn
niliwcd,
cſisndn
cointalel
Eich ſfi,
lorü eoen
Mrrf
ſontyte/
umehape
hhcn
nehunn
E
tte
enbinh
oriet
. ſtvchinur

7 ſierol⸗
Agi
enſtit⸗/
Pbia,
65 ſe
nenon

¶Pꝛeterea ſi papa moꝛtuꝰ dãnaretur
uel excoĩcaret᷑ nõ fieret hoc niſi ꝑ papa

viuetẽ:ſed par in parẽ nõ hʒ imꝑiu S vr
ꝙ ſnia lata contra eum nulla ſit.

In cotrarin Rnziquada

epla: ⁊ ponit᷑ xxiiijq.ij. Si vera ſut que

ceciliano obiecta ſut ⁊ ſobis aliqs pñt
moſtrari ipj moꝛtuũ anathẽatij aremꝰ
α ñe e0 Dicendũ: ꝙ potiſſime
EEEintrib? caſibus moꝛtuꝰ?
põt excoĩcari ⁊ icuſari. C P: de hereſi.
dicit eni Augꝰ: ⁊ ponit᷑ xxiiij.q.ſupꝛadi
cta.ꝙ ſi qui ivita ſus nõ recte ſapuerũt
Iʒ nõ cõdẽnati fuiſſent adhuc viuẽtes:
tñ demõſtrato pctõ eciã poſt moꝛtẽ ipſi

anathemati ſubiciant᷑. C 2. ſi aliquis

beredes cõſtiſuit hereticos. Vñ ſcribit
eẽ de bere.ſi ꝗs epᷣs beredes inſtituerit
extraneos ut bereticos ułpaganos ſal
tẽ poſt moꝛtẽ ei anatbema dicat᷑: atq;
eius nomen inter dei ſacerdotes nullo
mõ recitet᷑. ¶ ꝭſi aligs decedat cũ no
torijs crimimibꝰ:qꝛ exquo notoꝛiũ ẽ euʒ
impenitentẽ deceſſiſſe pꝛo eo oblatio ſi
enda nõ eſt aut aliqua depᷣcatio: ut dicit᷑
xxxviij.di c.neq;.quod intelligendu eſt

ſi potuit ↄfiteri ⁊ penitere:⁊ ex cõteptu

obſtinatꝰ deceſſit. Sis notoꝛiũ ſit papã
moꝛtuũ hereſim ⁊ ꝑuerſũ dogma docu
iſſeuel nutriuiſſe in eccleſia dũ viuebat
poſt moꝛtem etiã poſſet in tali caſu in/
cuſari et damnari.

A⸗ muij ⁶ eſt do: ꝙ in caſu
Ad Pemiberens quilibet eſt

ãmonitꝰ⁊ a iudice ⁊ a iure. Ma Matth.
vltio dicit ſaluatoꝛ. Qui non crediderit

dãnabit᷑. Et a iureqꝛ ãmonitꝰ ẽ a cano
ne.ſicut patet. xxiij.q.v c.adminiſtrato
res. C Ad 2 & dð. ꝙ lʒ ſit abſens q;tũ

ad ꝑſonã pñs tñ ẽ q;tũ ad effectũ culpe:
hm quẽ modũu puto ꝙ poſſit ) cuʒ fieri
denuciatio ⁊ accu ſatio ſicut fieret ipſo
viuente: exquo ↄtumax ⁊ incoꝛꝛigibilis
deceſſit:põt excoĩcari ⁊ illa pena puniri

qua ĩvita fuiſſet punitꝰ:ut er cimiteriuũ

pꝛoici ⁊ coburi. ¶ Ad 9m eſt dð ꝙꝙ ſiin

notoꝛia hereſi papa decederet:⁊ ipſo vi

uente ꝑuerſũ dogma:uel nutriuiſſet uel
docuiſſet nõ eẽt tuc pape viuenti par uł
equalis qꝛ ex tali crimie ſtati deſiſtit eẽ
papa mec ãpliꝰ by wriſdictig⸗ i celei .
t111& ſic ꝓcedit.,
D octauu Diger᷑ eni
pape aꝑte malo obediendũ nõ
ſit:quia ſcribit Sapᷣ.xj. Perque ꝗs pec
cat ꝑ ea puniat᷑:ſed papa aꝑte malꝰ pec/
cat nõ obediendo deo ſuo ſuꝑioꝛi. ꝑ ea
debz punirti ut inferioꝛes ſui ſibi nõ obe
diant ¶ Pꝛeterea ſuꝑ illo verbo ad łHee
bꝛe. xiij. Obedite pᷣpoſitis veſtris. Dicit
glo Obediẽdũ eſt p̃poſitis inq;tũ vita
⁊ moꝛes eoꝝ ꝑij⁊ iuſti exiſtũt.ſi vita ⁊
moꝛes pape ſut aꝑte mali nõ ẽ ſibi obe
diendu. ¶ Pꝛeterea dicit Gꝛegl. in reg.

In exẽplu culpa vehemẽter extenditur

cũ pꝛo reuerẽtia oꝛdinis pctõꝛ honoꝛat
ſed nõ eſt pᷣbenda occaſio culpe extẽden
de.pape g aꝑte malo ſubtrabẽda ẽ obe
dientia et reuerentia.

Anarrari eſt qs ſcribif. j.
In trarin a Obeii
te dominis veſtris: non tm bonis ⁊ mo
deſtis. ſeꝗ etiam diſco0Öllilo.
KRnd EO ðicendux:qꝙ pope apte
RIEmalo moꝛib ulvita obe
diẽdũ eſt.qð ꝓbat᷑ pᷣ aucte. Mãa ſuꝑ illo
verbo ad Ro.xiij. Ois aĩia ptãtibus ſub
limioꝛibꝰ ſubdita ſit. Sicit glo.Ptãtibꝰ
bonis vel malis ĩ eo ꝙ ſublimioꝛes ſũt
obediendũ ẽ.Si g obediẽtia ⁊ ſubiectio
debet alicui rõne ptãtis ſublimioris q;
diu durat in papa talis ſublimioꝛ ptãs:
tãdiu debet ꝑmanere in oibus ſubditis
eius ſubiectio ⁊ obediẽtia:qꝛ q;3diu ma
net cã tãdiu debet manere effectꝰ.¶2
ꝓbat᷑ hoc rõne.Mã ptãs pꝛelatiomis eſt
donü gratie gratis date: non donu gre

gratũ facientis. Sed tale donũ gre gra
tis date non tollit᷑ in papa ꝑ aliqð pec.

catũ niſi ſolũ ꝑ vnũ:puta pꝛo crimie be
reſis:ut ſupꝛadictũ eſt.ꝑ taleeniʒ petm
E

Ar.
ſolum papa deſinit eſſe papa: ſed perce
tera alia peccata poteſtas pꝛelationis ĩ
eo non tollit᷑:quia cum ſit donuʒ gratie
gratis date non tolliturperpeccatuʒ ſi⸗
cut peccato directo non opponi tr.
3 ergo ẽ dicenduũ: ꝙꝶ
Ad Peimmn per que peccat ali
quis ꝑ illa debet pumiri quando iſtud po
teſt fieri ſine detrimento alterius: ſed
ſi pape aperte malo nõ obediret᷑ nõ poſ-
ſet fieri ſine detrimento eccleſie. ⁊ iõ de
boc non debet puniri. C Ad ⁊ꝛ eſt do:
qvita ⁊ moꝛes poſſunt eſſepij ⁊ iuſti ex
parte pape dupliciter:aut quia per ipfu
agunt᷑ ⁊ docent᷑:⁊ ſic obediendu eſt pa-
pe aperte bono ⁊ ſancto.aut qꝛ diß um
ſolum docent᷑ ſed nõ agunt ad modũ ſcri
barũ ⁊ phariſeoꝝ:⁊ ſic obediendũ eſt pa
pe aperte malo. ¶C Ad qʒ eſt dicendũ qꝙ;
quedã eſt occaſio mali directa que dire-
cte oꝛdinat᷑ in malũ: ⁊ iſta nõ eſt danda
nec pape nec alicui. Quedã vo indirecta
q̃ de ſe tendit in bonũ ⁊ iſta eſt danda ali
quando ut quando illud bonũ qð eſt ma
li occaſio eſt bonũ neceſſitat ⁊ publicuʒ
totius eccleſieqð inde ſequit᷑ ſieut con-
tingit in caſu pꝛopoſtiio.
¶QAueſtio ſexta de papalis ſententie
appellatiaonesͤ
Bunc conſiderandũ re-
ð ſtat ð papalis ſen
ten tie appellatione. Circa
quod queruntur octo. P⸗:
vtrũ a papa poſſit appellari
ad deũ. 2ꝛevtrũ a papa appeilare ad
deum ſit appellare cotra deu. C 3· vtru
ſia papa appellat᷑ ad deu talis appella-
tio admittat᷑ apud deũ. C ꝓvtrũ a pa-
pa pꝛeſentipoſſit appellari ad papã tu/⸗/
turũ. C S:vtrũ a papa poſſit hõ appel⸗
lari ad collegiũ cardinaliuʒ licite. C&&
vtrũ a papa poſſit appellari ad conciliũ
generale. C2 vtruʒ papa poſſit facere
ſtatutũ ꝙ ab eius ſententia poſſit appel
lari. C S·vtrũ ſit erroꝛ dicereꝙ a papa
poſſit ad deũ uel hoiem appellari.

ü “ õ ês
4 2
1 - .
*
4 ſRʒ
2 =W

ℳ

D pꝛimũ hetcenitur

llicitea papa poſſit appellari ad
deũ qꝛ fideles xpᷣi non ſunta deo dereli⸗
cti. Jpſe eniʒ dicit ad Hebꝛe xiij. Hõ te

deſera nec derelinquã. ita ut cõfidenter

dican:: Oñs mibi adiutoꝛ non timebo

quidoaciat mibi homo. Sed pleruũq; cõ

tingit papã iuſticiã facere:quia cũ ho⸗

mo ſit paſſionari ⁊ perturbari põt: ita

ut uel carnis affectiõe uel aliqua coꝛꝛu⸗
ptione a recto tramite iuſticie deuiet.ne
ergo fideles eccleſie a deo videant᷑ dere
licti:lʒ eis in cauſa iniuſta ad deũ appel
lare Pꝛeteg ſcribit᷑ Yla.lxiiij. ꝙ iu⸗
ſticie humane ſunt quaſi pãnus mẽſtrua
te mulieris:poiſunt eniʒ diuerſis falſs
coloꝛibus coloꝛari:ſed appellatio eſt re
mediũ de cauſa viciata per iniuſticiam.
Scribit᷑ eni.ij.q.vi.Liq; appellatoꝛi vi-
ciatã cauſam remedio appellationis ſbõᷣ
leuare.ergo in cauſa ſic viciata lʒ a, pa⸗
pa ad deum appellare. ¶S. ſcribit᷑ Ja
co. v. In perſona oppꝛimentiũ ⁊ iniuſti
ciam facientiũ. Ecce merces operario/
rum veſtroꝝque fraudata ea vobis cla
mat:⁊ clamoꝛ eoꝝiutroiuit in aures do
mini ſabaoth.ſed nõ eſt aliud appellatio
niſi clamoꝛ de ſententia iniuſte lata a iu
dice inferioꝛi ad ſuperioꝛẽ.videt᷑ ergo ꝙ
a papa ad deum appellari poſſit cũ aliũ
ſuperioꝛem non habeat.

2 rrꝗar eſtqz aut deus au
In n A in diret cauſaʒ ꝑ ap-
pellationẽ ad ipſu delats inq;tum deꝰ
aut iuq;tum hõ:nõ pmo modo qꝛ deũ
nemo vidit vnq; mec ſcᷣo modo:qꝛ poſt
aſcenſionẽ nõ eſt modo humano cuʒ ho-
minibus cõuerſatus. AUñ Jo.xxi. Ma-⸗
rie magdalene voleti ſecũ mõ bumano
ↄuerſari dixit: Moli me tangere.vr ẽ ꝙ
ad deũ in pñti vita appellari nõ poſſit.
Kſid EO dicendu tribꝰ rõn ibꝰ
„EERIEOq;tum ad pñs põt ꝓba
ri:ꝙ ĩpñti vita appellari a papa ad deũ
ridiculũ eſt ⁊ friuolũ. C pᷣquidẽ ex par

teipti
peau
olue
eſtnic
rz op
erpart
ſoptel
ſuſtaue
Nfi
helt
diclk.
ic ei
ditmin
ſole
penon
tiaiin
nclud
biican
pan
nter
taee
ſ.
laſd
MMon
lent
fogieng
Nenneq
Aiccade
ſoßmnel
nchuett
catorſe

(alin
(lariofe

Cimioſe
funnſen
(ppienten
Rtape
teh 4
ſatogec
1 Nein
hturi
1lgen
Mperſe
tene
Kie

Preceit
ſei enie
Phelari
ddere,
eni. H
cöfidente
wtinehe
gaiche
uuc ⸗
lriir:i
linscr⸗
cedaientr
ſtam der
Aduipye
ſloincl⸗
innsniſnn⸗
uenis ilis
ltdct
Finütnn.
vpclnronr⸗
lninit

tah

lnbit A
tit inſt
crtrio⸗/
1 mavru
daghlnd
ſaſtelanens
bar

Mc

te ipſius appellatiõig. ¶2?ex parte pa
pe a quo appejlat᷑. ¶ Et 3:exparte dei
ad quem appellat᷑. ¶ Peratio ſicpatʒ.
eſt nãq; appellatio remediũ ad releuã/
duʒ oppꝛeſſos in cauſa iudiciaria.ita q;
ex parte cauſe pꝛo qua fit indudit oppᷣſ
ſoꝝreleuatione:quia nõ niſi ꝓ cauſa in/
iuſta uel pꝛo iniuſte oppꝛeſſis apps latio
eſt fiẽda. ꝛtex parte iudicis a quo aꝑp
pellat᷑ includit apoſtoloꝝ petitionẽ.vñ
dicit᷑.ij.q.vi ab eo aquo appellatũ eſt
ad eũ qui de appellatione cogniturus e
dimiſſoꝛie littere dirigant᷑ q vulgo apo
ſtoliappellant᷑ut manifeſte appareat ſu
perioꝛi iudici oppꝛeſſu appellaſſe ⁊ ad no
ticiã iudicis inferioꝛis deueniſſe. C 3.
includit ex parte ipſi? appellationis pu
blicam conicriptionẽ:qꝛ dato ꝙ apłi ꝗ
petunt᷑ negent᷑ apparet iudici ſuperioꝛi
inferioꝛt iudicẽ talẽ appellationẽ nõla/
tere exquo ſub manu publica cõſcripta
eſt. ¶Pex parte tẽpoꝛis includit debi
tam determinationẽ quatenꝰ ſic appel/
lans non poſſit deludere ſuperioꝛe iudi
cem ⁊ inferioꝛe vtriuſq; iudiciũ ſubter/
fugiendo. & yeincludit teſtiũ allegatio
nem:quia bis peractis coꝛã ſuperioꝛi iu
dice adducunt teſtes ⁊ pꝛocedit᷑ in cau-
ſa ſᷣm allegata ⁊ ꝓbata. &στ vltimo
includit cauſe cõcluſionẽ: quia pꝛonun⸗

7

ciatur ſentẽtia ⁊ concludit᷑ in cã. Ri
diculũ aũt eſt dicere ꝙ tali oꝛdine iudi/

ciario recurrat᷑ ad deũ in pꝛeſenti vita:

cum ipſe in iudicio talem oꝛdinẽ iudicia

rium ſeruare non indigeat.nouit eniʒ de
cipientem ⁊ eum qui decipitur:⁊ ſũt nu

da ⁊ aperta oculis eius oimnia.ne du an
teq; ſcribant᷑ ſed etiã anteq; fiat. ¶C2.
ratio accipit᷑ ex parte pape: ſolus eni pa

pa dicitur eſſe vicarius dei:qꝛ ſolũ quod
ligatur uel ſoluit᷑ per eum habet ſolutuʒ

⁊ liga tum ꝑ ipſũ deü. Sententia igitur

pape ⁊ ſententia dei vna ſententia eſt. ſi
cut vna ſuia eſt pape ⁊ auditoꝛis eiꝰ.Ci
igit᷑ appellatio ſemꝑ fiat a minoꝛi ludice

ſexta

ad ſuꝑioꝛẽ.ſicut nullꝰẽ maioꝛ ſcipſo.its
nlla appellatio tenet facta a papa ad de
um·qꝛ vnu ↄſiſtoꝛiũ ẽ ipſi?pape ⁊ ipſius
dei.cuiꝰ oſiſtoꝛij clauiger et hoſtiariꝰ eſt
ipſe papa:nullꝰ põt appellare a papa
ad deũ:ſicut nullꝰpõt itrare ad ↄſiſtoꝛiu
dei niſi mediante papa ꝗ eſt eteme vite
ↄſiſtoꝛij clauiger ⁊ hoſtiariꝰ: ⁊ ſicut nul
lus põt appellare ad ſeipſuzʒ: ita nullus
poteſt appellare a papa ad deuʒ: qꝛ vna
ſnia ẽ ⁊ vna curia dei ⁊ pape C 3·rõ ac
cipit᷑ ex ꝑte dei ad quẽ appellat.dicit enĩ
ij.q.vj.c.ꝗ ſeꝙ iudicia appellationũ ab
eis ſunt audienda ad quos appellat. lta
q ſicut iudices a ꝗb?appellat᷑ ſut viſibi /
les ⁊ viſibiliter ⁊ ſenſibiliter ſeutentia/
uerunt cõtra oppꝛeſſos:ita viſibiliter et
ſenſibiliter:talis releuatio oppꝛeſſoꝛum
debet fieri per ſuperioꝛes iudices ad àůs
appellatũ eſt:planũ eſt autem ꝙ deꝰin/
uiſibilis eſt. Scribitur enim Exo. xxiij.
Mon videbit me hõ ⁊ viuet. Et in Job
ſcriptũ eſt. Si venerit ad me nõ videbo
eum. Mon ergo viſibiliter et ſenſibiliter

pertractat cauſam delatam ad ipſum ꝑ

appellationè. Scribitur enis Oaniel ij.
Berano quem tuqueris rex grauis eſt.
nec reperiet᷑ qſq; ꝗq indicet illũ exceptis
dijs n nõ eſt cũ böibne vonnerfe atio.
„. 4 Seſt do ꝙ deus nõ
Ad pꝛimũ deſerit ſuos fide/
les:ſj ſeinꝑ ſbᷣuenit eis in cauſa iuſta aut
via appellationis:⁊ ſic ſubuenit eis me
diante bomineper oꝛdinẽ iudiciariũ qð
inter bomines agit᷑:aut via ſupplicatio
nis ⁊ oꝛationis per quã imutat coꝛiiudi
cis de iniuſticia ad iuſticiã:⁊ de malo ad
bonũ. Ande iſto mõ a ſnia pape ad den
debet homo recurrere ꝑ oroneʒ ⁊ ſuppli
cationẽ modo quo dixit ille ſ. ctus a
cob Geñ.xliij. Oeus autẽ meus oĩpotes
faciat vobis eum placabilez ⁊ remittat
vobiſcum hunc fratrẽ veſtrũ:⁊ eũ quem
ten et ĩ vincuł.Qñqʒ auũt via remunera
tionis qꝛ iuſto ſuo iudicio ꝑmittit ſuos

Ar.
fideles qñq; iniuſte oppꝛimiut ex eoꝛũ
patiẽtia magis eos remuneret. C Ald
2zneſt dð ꝙ bumana iĩiuſticia no ſemꝑ iĩ
pñti vita diſcutit᷑.qꝛ etiã diſcuſſa via ap
pellationis ⁊ mõ iudiciario plerũq; de/
fectũ magnũ patit᷑ ut dicit Augl. ꝙ lex
iſta ciuilis qᷓ in regẽdo ciuitates poſita ẽ

multa ↄcedit ⁊ multa impunita relinꝗt

q tñ per diuinã iuſticiã iudicabunt . Et
ide Augi.ſuꝑ illo bo.i.Petri v. Si iu⸗
ſtusvix ſaluabit᷑ impiꝰ⁊ peccatoꝛ vbi pa
tebũt.dicit:q̃re iuſtus vix ſaluabit᷑: niſi
qꝛ iuſticiã dei tantã eſſe conſtat ut inter
dqũ que vident᷑ in hboibus nr̃o iudicio eſſe
iuſta iudicio dei inueniant᷑ iniuſta. Re/
linquit᷑ sS diſcutienda iniuſtitia humana

in futuro iudicio:ſed in pñti vita nõ diſ⸗/

cutit᷑ a deo via appellatiõis niſi mediã
te boie ⁊ mediante oꝛdine iudiciario a
deo iſtituto. CAd zʒeſt do ꝙ ſicut diẽ
glo. ſuꝑ illo verbo: Alud dictü eſt ad ter
roꝛẽ illoꝝ qui put ãt pauperes ⁊ oppꝛeſ/
ſos nullu habere tutoꝛẽ: ſʒ dñs oipotẽs
cãs ſinguloꝝ in futuro iudicio tuebit᷑ in
quo reddetr᷑ vnicuiq; ſᷣm opera ;—
enre S An ſic pꝛoce
ODlecundũ ſcedee
triur enim ꝙ appellari a papa ad
pveũ nõ ſit appellareotra deũ:qꝛ plus va
let appellatio viui q́; moꝛtui. Sed iniu

ſticia facta Abel a fratre ſuo appellauit

„ ℳ-‧

dag deũ. Juxta illud Geñ. iiij. Hox ſan/

guinis fratris tuiclamat ad me de ter/
ra.Svidet᷑ ſimiliter ꝙ de iuſticia facta a
papa poſſit hõ reclamare ad deũ. CS.
appellatio eſt clamoꝛ de iniuſticia facta
ab inferioꝛi iudice pueniens ad ſuperio
rem:ſed talis fuit clamoꝛ filioꝝ iſrael ꝑ
uenies ad deũ. Juxta illud Exo.iij. Vi
di afflictionẽ populi mei in egypto ⁊ cla
moꝛẽ eiaudiui. Aidet᷑ ꝙ licitũ ſit a pa
pa appellari ad deum. , Pꝛeterea ap
pellare eſt iudice ſuꝑ ſua cauſa impetra
re:ſed ſic appellauit Suſanna quado di
xit Oañ.xiiij. Oeus eterne ꝗ occultoꝛũ

es cognitoꝛqui noſti omnia an:eq; fiàt.

„

In cõtrarinzatgi robet

io uun

tu ſcis qm falſa contra me tulerũt teſti⸗
moniũ. Et ſubdit᷑ ibi: ꝙ gũs exaudiuit
vocem eius.appella tio & ad deũ de cau-

ſa iniuſte non eſt contra deum,.

queſter iter deũ ⁊ boĩeʒ ſic fuit moyſes

iuxtasilð Oeut:v. Ego ſequeſter æ me⸗-

dius fui inter deuũ ⁊ vos:ſʒ dathã ⁊ aby
ron quicontepſerũt ſniam moyſi ſbömer

ſi ſunt in infernũ ac ſi contẽpſuſent ſen-

tentiã dei ſicut ſcribit᷑ Numeri.xvi. Ai
detur ergo ꝙ appellare a papa ad deuʒ
ſit appellare contra demn —
NNAS3 d5 appellatio q;ßtum
Kü 2 eO ad pꝛeſens tria ipoꝛtat.

*

CPꝛoꝛdinẽ iudiciariũ ⁊ pↄſequens di

uina oꝛdinationẽ:qꝛ ut dicit ad NRo.xiij
Que a deo ſũt oꝛdinata ſùt. C 2? ipoꝛ⸗

tat tꝑis determinationè qꝛ in pꝛefinito
⁊ detęrminato tꝑe appellatio fienda ẽ.
D.impoꝛtat ꝓpꝛie iuſticie detenſio/
nẽ:quia quicùq; appellat ↄ fidit de ꝑꝛo
pꝛia iuſticia.⁊ pꝛopꝛiã iuſticiã tanq; fun
damentu ponit. Ex iſtis ergo trib pot
oſtendiqꝙ quicũq; in pꝛeſenti vita a pa/
pa appdlat ad deu appellat cõtra deuʒ.
P: quidè ex parte diuine oꝛdin atõis
Mam ſup illo verbo.i.ad Chor.iiij. Mi
biaut pꝛo minimo eſtut a vobis iudicer
aut ab bumano die. Dicit glo. Ouo eſſe
genera iudicioꝝ. Anuz bumanũ quo bo
mo iudicat hominẽ in pꝛeſenti vita qð
apoſtolus appellat diè bominis. Aliud
diuinũ quo iudicabit deꝰ in fine ſecłiqð
apls appellat die dei. Cũ appellatio

nõ initat᷑ iudicio q̊ͥ iudicabit des: ſʒ inni/
tat᷑pꝛopꝛie iudicio quo iudicat bõ in pꝛe

ſenti vita:quicũq; appellat a papa ad
deũ vult ſubterfugere iudiciũ illud ĩquo
deus oꝛdinauit ut homo iudicet in pꝛe

ſenti ſeculo. Et q;tum eſt in ſe vult ſubt

fugere oꝛdinationẽ diuinã: ⁊ reſiſtendo
diuine oꝛdinationi ſm aplm reſiſtit diui

ne voluntati.appellãs & iſto modo a

pa ad deũ appellat cõtra deuʒ;. ¶C2. qꝛ

tol⸗
on.
ſudi
tett
ntge
Ch⸗
ſuris
aade
iitt
vul
nati
ſudi

l
enrtch⸗
cudctt
ädecat
mn.
ſtaepati
nacius ti⸗

gtio ie:
ſee een⸗
ofot den
ſitmiin
zannan,
ncömde⸗
Necudnatle
Cherin
ſwobisilti
o d
mnmnihode
genn itn 1

talappellatio repugnat tꝑis det᷑minati

oni. Hã deꝰp̃fixit diẽ det᷑ᷣminsatã ĩ q̊ oẽs
iudicandos ꝑ ipſů opoꝛtet pᷣſentari an-
te tribunal ipſius ut recipiat vnuſqſq; ꝓp
ut geſſit in coꝛpoꝛe. Sicut dicit aplg.j.
Cbor.v.ſʒ cum appellatio ſit remediuʒ
iuris quicũq; in hac vita vult appellare
ad deu vult via iuris añ dieʒ iuccij qui
erit poſt hanc vitã ꝓced ere in iudicio.⁊
vult via iuris pᷣuenire dieʒ a iudice oꝛdi
natũ.Et ſic iſto modo appellare ad xpᷣʒ
iudicẽ eſt appellare contra iudicẽ. ¶3.
tał appellatio repugnat diuine iuſticie.
Mam cum oĩs appellatio innitat᷑ iuri ⁊
iuſticie: ſequit᷑ quicũq; appellat vult
ſuam iuſticiã ſtatuere tanq; fundamen⸗/
tũu ⁊ de ſua iuſticia habet confidentiã: ſʒ
bᷣm aplm ad Ro.x.Querentes ſuã iuſti
ciã ſtatuere iuſticie dei nõ ſint ſubiecti.
oĩs ergo appellãs ad deu cũ appellatio
innitat᷑᷑ ꝓpꝛie iuſticie ſubtrahit ſes diui
na iuſticia ⁊ ꝓuocat diuin ã iuſticiã ↄtra
ſe:qꝛ cũ non iuſtificet᷑ in ↄꝓſpectu eius oĩs
viuẽs caro:quicũq; in cõſpectu dei vult
ſtatuere pꝛopꝛiã iuſticiã ⁊ de ꝓpꝛia iuſti
cia gloꝛiari q;tum eſt in ſe fatet᷑ iuſticiã

illam a deo non habere. et ſic ſubtrahit

ſe a iuſticia dei exquo ſue appellatiõis ꝓ
pꝛiam iuſticia ponit.appellaãs giſto moõ
ad deum appellat contra deũ. In cõſpe
ctu enim hominis homo poteſt appella
re ⁊ ꝓ pꝛiam iuſticiã ſtatuere cuzʒ ab ipſo
homo nõ recipiat iuſticiã alia bona ſua
interioꝛa ⁊ ab eo nõ cognoſcant᷑ niſi illa
qᷓ foꝛis apparent:ſed in conſpectu dei ta
lis appellatio uel iuſticie fundatio non
babet locun. 4 . 4
ergo eſt dicendum
Ad PpPaumn qg ſanguinis Abel

excl amatio nõ fuit appellatio uel accu⸗
ſatio:quia ut ibi dicit gloſa: Euid entia
patrati ſceleris non indiget clamoꝛe ac
cuſationis uel appellationis: ſed fuit di
uine iuſticie vindicte expꝛeſſio. Ande di
cit ibi glo. Magna eſt iuſticie virtꝰ que

ſexta

iII

vindictã expꝛimit pꝛo ſanguine innocen
centis.CAd 2“ ſimiliter ẽ dicendu ꝙœ
clamoꝛ filioꝝ iſra el fuit expꝛeſſio diuine

vindicte. nec tamẽ hãc fecit deus ime/

diate per ſeipſu ſed mediante moyſe cui

dictũ eſt. Veni ut mittã te nd Pbarao/

nem ut educas populũ meũ ſilios iſrael
de egypto. Sic mediante papa deus fa-

cit in pꝛeſenti vita iuſticia via appellati

onis de oĩibus oppꝛeſſis a cuius ſenten-
tia appellare eſt valde periculoſuzʒ ſicut
ericuloſum fuit datban ⁊ abyron qui
ubtraxerunt ſe a ſnia moyſi. Ad 3“
eſt dicendũ ꝙ recurſus ſuſanne ad deuʒ
non fuit per viam appellationis ſj̊ ꝑ mo
dum deuote ſupplicationis:⁊ iſti duo re
curſus ſunt liciti ut per modũ appellati

7

onisrecurra ad bominẽ potiſſime ad

vicariũ Jeſu xpᷣi: ⁊ per modũ oꝛationis
⁊ ſupplicationis recurraturad deum.
D tertiũ ſic pꝛocedit᷑.vi
— agetureni q ap
pellatio facta ad deum ſit sdmit
tenda:quia nulli eſt danda materia de-
ſperandi:ſed ſi a ſententia iniuſte lata a
papa ad deum appellari non poſſet da/
retur bomini materia deſperãdi ex quo
ad aliquem recurrere non poſſet:ergo vi
detur ꝙ talisa ppellatio ſit admittẽda.
¶Pꝛeterea rationabile eſt ꝙ cum de⸗
eſt auxiliud humanũ queratur diuini:
ſed.ij.paralip.xx. In perſona illius ſan/
cti regis Joſaphat dicit᷑ cum deeſt no/
bis auxilium bumanũ hoc ſolũ eſt nobiſ
refugium ut oculos noſtros diriga mus
ad deum:ſed de ſententia in iuſte lata ↄ
papa nopoteſt baberi auxiliũ humanu.
rationabile ergo eſt ꝙ appellet᷑ ad deũ⸗
pꝛeterea ſuperboꝝ depꝛeſſio eſt deo
placita. Juxta illud Juditb.ix.Superbi
ab initio deo nõ placuerũt: ſj humiliũ ⁊
manſuetoꝝ ſibi ſemꝑ placuit depꝛecatio
ſed in tali appellatione qua appellat a
papa ad deũ ſequit᷑ oppꝛeſſoꝝ liberatio.
⁊ ſuperboꝛum bumiliatio. vid etur ergo

In erart ſit rationabilis.
1 eſt quia ſubterfu/
n 2. tranin gere iudiciũ a deo

inſtitutũ eſt ſubrerfugere oꝛdinẽ diuine
iuſticie:ſed ſic appellans videt᷑ ſubterſu
gerevelle iudiciũ a deo inſtitutũ.non S
talis appellatio ad mittenda eſt.
KR 1. EeO qꝙ; appellatio facta
a paꝑa ad den rõnabili

ter eſt repellenda ⁊ nõ admittenda ppt᷑

duo. C P:quidẽe quia ois appellans iu⸗
ſtificat ſe ⁊ iniuſtificat iudicẽ a cuiꝰſen-
tentia appellat:quia eoipſo ꝙ appellat
dicit ſe iniuſte grauatũ.⁊ aſſerit iudiceʒ
eũ iniuſte grauantẽ:⁊ per ↄſequens di⸗
cit ſe iuſtũ ⁊ iudicẽ iniuſtũ.appellãs igit᷑
9 papa ad deum:neeeſſario babet iuſtifi
care ſeipſum coꝛam deo uſtificare pa
pã:ſed ſi quicũq; iuſtiſicat ſe coꝛam deo
7 iniuſtificat aliu meret᷑ a deo repelli.ex
emplũ habemꝰde phariſeo Luce.xiiij.ꝗ
iuſtificans ſeipſum ⁊ iniuſtificans publi
canũ fuit a deo repulſus.appellatio & fᷣ
cta a papa ad deũᷣ nõ eſt admittẽda: ſed
potius repellenda exparteipſiꝰappellã
tis quia eoipſo ꝙꝙ iuſtificat ſe ⁊ iniuſtifi/
cat aliũ repellenda eſt eius appellatio.
2tboc pʒ er parte ipſiꝰ appellatiõis
quuia appellatio innitit᷑ ſcientie:quia in
nititur regulis iuris. Jura aute ⁊ leges
planũ eſt ꝙ ſe tenẽt ex parte ſciẽtie. Cũ
igitur in ſciendo ⁊ cognoſcendo ſit mo/
tus reꝝ ad aiaʒ:opoꝛtet ꝙ deꝰcognoſca
tur a nobis non imediate ſed per ſuas ſi
militudines ⁊ per ſuos effectos. Juxta
illud apłi ad Ro. i. Inuiſibilia dei ꝑ ea qᷓ
facta ſunt intellecta conſpiciunt. Sup/⸗
plicatio vᷣo ⁊ oꝛqtio iĩnitit᷑ gratie ⁊ amo
ri quia in amando eſt motus aie ad res.
Igeo q;uis deus a nobis non ĩmediate

„

cognoſcat᷑ põt a nobis imediate diligi et
imediate amari.appellatio igit᷑ que in-
nititur ſciẽtie nõ poteſt intrare ad deuʒ
imediate niſi imediate hoĩe ⁊ medianti
bus iudicibainſtitutis a deo: ſed oꝛatio
7 ſupplicatio que innitit amoꝛi ĩmedia-

Queſtio

IIII

tepoteſt intrare ad deũ:qꝛ intrat amoꝛ

vbi ſcientia foꝛis ſtat.·.

Ad wimii &ι bicẽdu & ſpes
A Peimn noſtra de deo —
ſolũ debet eẽ in bac vita:qꝛ ſic dicit apo
ſtolus.i.Chor.xv. Si in hac vita tm in
xpᷣoſperãtes ſuiꝰ miſerabilioꝛes ſumꝰ
oibu Moibus. contingit eniʒ iuſto iudi-
cio dei hoies bonos ⁊ ſanctos qñq; ab
ecclia ſeparari ꝑ ſententiã iniuſta uł ex
coĩcationis ſeu depoſitionis ꝗ ſi ſine vl-

la ↄtumelia vſq; ad moꝛtẽ fidẽ quã ĩ ecꝰ

cleſia catholica pᷣdicari ſciut teneãt ⁊ de
fendant bos coꝛonat piꝰpater in occul-
to vides.ſicut dicit Augl.in libꝛo de ve
ra reli. Ad ⁊eſt d ꝙ cũ deeſt auxi8-
liũ humanũ:querẽdũ ẽ diuinũ nõ ꝑ mo/
dũ appellatõis:ſj ꝑ modu deuote ſuppli
catiois quã ſemꝑ ipſe piꝰpater exaudit.
uel liberãdo:uel patientia tribuẽdo:uel
in meliꝰiqqð Ber cõmutando ſepe enĩ
q petunt m Augl.nõ dant᷑ quando pe/
tuntur ut melioꝛa denit:uel differunt ut
cõueniẽtioꝛi tẽpoꝛe largiant᷑. ¶CAd 3
eſt dð ꝙ ſuperbia ſuperioꝛis in hac vita
non eſtreppellenda ꝓpꝛia virtute ſed pa
tienter poꝛtanda:qꝛ ſm apłlin: MHon de⸗
bemus vinci a malo:ſed vincere in bono
malũ. Et potiſſime ab obedientia ſum⸗
mi pontificis locũ dei gerentis in terra
nullus ſub quocunq; pꝛetextu ſine nota
ſuperbie poteſt ſe ſubtrabere.

ſic pꝛocedit᷑.
D quartu der⸗ enim

ꝙ a papa pꝛeſenti ad futuꝝ poſ⸗
ſit homo appellare:quia maioꝛ eſt papa
futurus reſpectu pꝛeſentis qᷓ; fuerit ce-
ſar imperatoꝛ reſpectu pauli: ſed paulꝰ
ad ceſarẽ appellauit ↄtra illos qui fal-
ſo modo ipſuz incuſabant.ſicut pʒ Act᷑.
xxv.ergo multomag a papa Sei bo⸗
mo põt appellare ad futurũ. ¶ S.ſcri-
bitur. ij. q. vi. Qui ſe ſcit alijs eſſe pꝛepo
ſitũ non moleſte ferat aliquẽè ſibi eẽ pꝛe
ei rnn neelens bpaps ſcit ſe eẽ hᷣ
poſitũ in audiendo oiuʒ appellau tiũ iu⸗

hin
terſic
pal
letge

U
t an

ſps
deonon
tm
tatini
s ſum⸗
D
gicz a
ſüuler

iſteſ⸗
gniiet⸗

neirr de
ocal⸗
hodeye
Aanr⸗
nihnno⸗,
atſihhl
raudt.
Müten
ſeci
ancope/
frunr e
171
hacits
teſcpe
ſonde⸗
Beinbopo⸗
tigun⸗
zintan
ſpenot⸗

dicia ſic non debet moleſte poꝛtareſi ab
eo ad futurum papaʒ appellatur C S.
ſeribit᷑ ij.q.ſupꝛadicta.c.quotiens. Ro-
manã ſedẽ appellet qui iudicẽ ſuſpectũ
babet:ſj papa pᷣſens quãdoq; poteſt ha
beri ſuſpectus iudex.ergo ꝗd futuꝝ pa-/
pã romanã ſedẽ tenent põ appellare-

5 eſt quia appella-
In Nranin tiones Rela
cauſa dilationis nõ ſunt recipiende: ut
ſcribit᷑·ij.q.vi.c.quicũ q;:ſed talis appel
latio eſſet qua appellaret᷑ a papa pꝛeſen
ti ad futuꝝ:quia nunq; ſic imponeret fi
nis litibus ⁊ queſtionibus.nõ eſtergo ta
lis appellatio recipienda.
KRu co do ridiculoſa eſt ap/
pellatio facta a pape pᷣ⸗/
ſente ad futuꝝquid poteſtpꝛobari ra tio

ne oſtenſiua ⁊ ratione ducente ad impoſ

ſibile. . Peratio eſt talis.nã papa pñs
cõparatus ad futurũ papã ut futuxnon
eſt minoꝛ ipſoimo maioꝛ ⁊ ꝑfectioꝛ: qꝛ
papa pñs eſt in actu: futurꝰ vout futu/
rus eſt in potentia:ſemꝑ aũt actꝰ eſt po
tioꝛ ⁊ ꝑfectioꝛ potẽtia.⁊ qꝛ a maioꝛi ad
minoꝛẽ ⁊ a ꝑfectioꝛi ad minꝰꝑfectũ ap/
pellatio nõ tenet. Ideo iſto modo a pa-
pa pñti vſq; ad futuꝝ appellare ridicu-
loſu ẽ. Si vo appellet᷑ ad futupapam
nõ ut futuꝝ ſed ut tunc ꝑꝛeſentẽ qꝛ tunc
eſſet in actu ⁊ eiuſdẽ auctis cuius ẽ pa/
a pꝛeſens:nec iſto modo teneret appel

atio:qꝛ planũ eſt ꝙ par in parẽ nõ habz

imperiũ. Semꝑ aut ille qui cognoſcit ð
appellatione maioꝛ eſt illo a q̊ appellat᷑.
Roõ vo ducens ad ipoſſibile eſttalis.
Mã ſi a papa pñti poſſet appellari ad fu
tuꝝ eadẽ rõne ab illo futuro poſſet ap/
pellare ad aliũ futuꝝ:⁊? ſic duo impoſſibi
lia ſequerentur. P eſſet pꝛoceſſus
in infinitũ. ¶¶ 2 e queſtiones ⁊ lites in
ter fideles eccleſie nunq; finirentur:⁊ q;
appellatio que tanq; remediũ iuris in-
uẽta eſt pꝛo iuſticia ↄ iuſticiã militaret.

, 3 ergo eſt dð ꝙ pau/
A Peimu lus appellauit ad

— .;

r. ſexta VI

ceſarẽ tanq; Romanus ciuis nõ tanq;
maioꝛ uel uglis ſibi. ut dicit Augl. et
ponit᷑ x. di. Si in adiutoꝛiũ noſtrũ terre
ni imperi leges aſſumedas putatis nõ
repꝛebendimꝰ. Nam fecit hboc paulus cũ
aduerſus iniurioſos romanũ ſe ciuẽ eſſe
teſtatur. C Ad ⁊“eſi dicendũ qꝙ papa p
ſens reſpectu futuri uł eſt maioꝛ uel ſal
tem ſibi equalis. Ideo ſine iniuria eius
fierinon poſſet talis appellatio. ¶ Ad
ʒneſt dicendũ ꝙ oĩus cauſaꝝ negocia ſe
dis apoſtolice determinationi reſerua/
ta ſunt:⁊ in om ibus ſemper eius eſt ex
pectandũ conſultũ cuius tramiti ſi quii
ex aliqua pꝛeſumptione obuiare tetaue
rit non ſine honoꝛis ſui ꝑiculo apud ean
dem ſedem ſe cauſas noſcat reddit uruj
ut dicitur.ij.q ſupꝛadictac.qſe.
D Uint ſic pꝛocedi⸗
“ tur. Nide⸗
tur enim ꝙ a papa ad coliegium
cardinalium licite homo appellare poſ
ſit:quia ad illos pertinet iudicare de iu
dice ad quos pertinet ipſum iudicem eli
gere:ſed ad collegium cardinalium per-
tinet papam iudicẽ eligere.ergo ad eos
pertinet de ipſo iudice iudicare. C Pꝛe
terea papa tenetur ſententiare ⁊ iudi-
care negocia eccleſie de conſilio cardi-
nalium.ſi ergo aliqua faciat non de con
ſilio eoꝛum:videtur ꝙ ſaltez in talibus
ad eos appellari poſſit. Pꝛeterea pa
pa comparatur ad cardinales ſicut ca-
put ad mẽbꝛa:ſed aliquã virtutem reci
pit caput a mẽbꝛis:quia ſine vita coꝛdis
caput viuere nõ poſſet.Siẽ ſi caput in
coꝛꝑe nãli offenderet poſſʒ appellari ad
coꝛ:ita ſi papa ꝗẽ caput in coꝛpoꝛe my/
ſtico offẽdit põt appellari ad cardisales.
. ẽ qꝛ a maioꝛi non
In 2 trarin appellat ad mino
rem:ſed minoꝛ eſt auctoꝛitaſ collegij qᷓ;
pape:ergo talis appellatio nulla eſt.
ne O doꝙ cardiales aſſiſtunt
pape ſic ↄ ſiliarij ⁊ ſicẽ̃ fa
mulãtes ⁊ ſeruientes ſibi.oſtendũt eniʒ
e 4

ipſi pape dinerſas vias ſuꝑ negocijs ꝓ

poſitis ſuꝑ quibus conſiliu vult acciꝑe
7 ad ipſum poſtmodũ ſpectat eligere ⁊
terminare: quod magis expedies eccle
ſie cẽ vr. AUnde cardinales a cardine di
cti ſnnt.quia ſicut in cardine vertit᷑ to/
tu oſtium.ſic inter eos vertunt᷑ negocia
cõſiliabilia totiꝰ mudi. Sed magna de
mentia eẽt appellare a dño ad ſibi ſub-
ſeruientes:⁊ a rege ad ſuos cõſiliarios.
Magne ſimiliter ẽ demẽtie credere ꝙ
a papa ad cardinales poſſit appellari.
cu ipſi cardinales ad papã cõparent᷑:ſi
cut ſubſeruientes ⁊ ſicut cõſiliaru eius.
papa vᷣo cõꝑat᷑ ad cardinales ſicut celũ
coꝑatur ad terrã. VUñ dr.x.di.c.ſuſcipi/
tis. Muquid iuſtũ vobis vr ſi cedat ſpũs
carni.ſi a terrenis celeſtia ſuꝑent᷑ iſi di-
uinis pᷣferant᷑ bũana.Sicut g celũ genc
rat ⁊ coꝛꝛũpit iſta iferioꝛa: alterat ⁊ va
riat ipſa:nibil tñ iſtoꝝ inferioꝝ inſurgit
cõtra celũ uel appellat õ ip:ſj patiẽter
tollerat qcquid celũ oꝑatur in eis: ſiue
ꝑ generationẽ:ſiue coꝛꝛuptionẽ:ſiue al/
terationẽ. Sic ptãs papalis tanq; cele
ſtis.ita põt oẽs inferioces ptãtes tã cle
ricoꝛũ q; laico ꝛü gnãre: coꝛꝛũꝑe:⁊ alte
rare ꝙ nulli licet inſurgere uel appella/
recontra ipſum. M

2 eſt do: papa eli
Ad P Amug cardiales:⁊ car

dinales eliguũt papã:non tñ eodẽ mo:ſʒ

papa eligit cardinales ꝓpꝛia ſua virtu
te.quia qcquid fructus ⁊ ꝗqcquid aucto
ritatis ẽ in eis ẽ a papa Ende ſaluatoꝛ
Jo.xiij.dixit diſcipulis:quoꝛuʒ ꝑſonas
cardiales repꝛeſentant. Mõ vos me ele
giſtis ſʒ ego elegi vos ⁊ poſui vos ut ea
tis ⁊ fructum afferatis. Et Jo.x.ditxit.
Manete i me ⁊ ego in vobis: quia ſine
me nibil poteſtis facere. Sʒ cardinales
eligunt papã auctoꝛitateipſiꝰpape nõ
auctoꝛitate ꝓpꝛia.ꝙ enĩ a duabꝰ ꝑtibꝰ
cardinaliu elẽctꝰ ipſo facto ab vniuerſa
li eccleſia ſũmus põtifex bẽat᷑ auctoꝛita
te pape firmatũ eſt. Añ ſic pñt papã eli

Queſtio Vr

gere auctoꝛitate ſus. qð tñ nõ pñt v ipo

electo iudicare uel ipſum appellatio-

nẽ recipe. C Ad ⁊m eſt dð: qꝙ nõ ẽ ð ra

tione pape ut papa determmare ueloꝛ

dinare negocia eccleſie de ↄſilio cardia

liũ. Põt enĩ ſine eoꝝ ↄſilio talia expedi
re ⁊ dęterminare:qꝛ xpᷣs cuius vicẽ ge

rit nõ Regim ꝙ aliqua de cõſilio ap łoꝛuũ
egerit uel determinauerit :niſi tẽtatiue
eos inſtruendo.ſicut qñ dixit philippo.
Ande ememꝰpanes ut mãducent hi:te
tans eũ.ipſetñ ſciebat quid eẽt facturꝰ
Et ſicut qñ dixit petro. Reges fre a ꝗq/
bus recipiunt tributũ a filijs ułab alie
nis.Sed qꝛ papa purꝰ hõ eſt ⁊ põt in ta
libus negocis falli ⁊ fallere: tato ãpliꝰ
decet ipſum cũ maturioꝛi conſilio agere
cũcta que agit quãto ꝑ eũ determinata
ponunt᷑ ſuꝑ candelabꝛũ ⁊ nõ ſub mo dio
7 quãto determinationi ipſiꝰ nullꝰ moꝛ
taliũ audet reſiſtere. C Ad tertiũ ẽ do:
qꝙ nõ eſt de rõne capitis ut caput aligad
reciꝑe a mẽbꝛis ſʒ ſꝑ influere. Añ caput
in coꝛꝑe nãli nõ reaupit aliquid a mebrj
nt caput:ſʒ ſi recipit aligd boc eſt rõne
nutrimentiquo indiget ꝑ digeſtionẽ fa-
ctã in ſiomacho ⁊ in epate ⁊ in coꝛde:⁊
q́Btũ ad boc deficit a rone capitis.ſʒ ſũ/
mus põtitex ſic ẽ caput ĩ toto coꝛꝑe my
ſtico eccleſie: ꝙ nihil virtutis ⁊ auctoꝛi
tatis a mebꝛis recipit:ſj̊ ſp influit ꝓpt᷑
quod bʒ cõplete rõnẽ capitis.
Bſextum α heedit.
AEEUI Breni ꝙ*
papa bõ poſſit appellare ad gnã
le conciliu:quia a minoꝛipõt hõ ad ma
ioꝛè appellare:ſed inaioꝛ ẽ ptãs in con⸗/
cilio q; in papa:quig ĩ iſio papsa uel ĩ illo

ptãs eccleſie moꝛit᷑ ſed in cõcilio ⁊ ĩ to⸗-

ta eccleſa nõ moꝛit᷑: licite papa ad
cõciliuũ appellar᷑. Pꝛeterea ſm Augl.
Bonũ cõe pꝛeſert᷑ cuilibet bono pꝛiua⸗
to ſed gnãle cõciliũ repñtat bonũ cõmu
ne totiꝰ eccleſie. papa vᷣo cũ ſit perſona

puata merito ſubeſt auctoꝛitati ⁊ ptãti

ↄcilij. C Pꝛeterea coĩtas errare nõ po

teſt: vnde nec excoicat᷑: papa vᷣo errare
põt: ſed ab oĩ deuio ⁊ obliquo põt appel
lari ad rectũ ⁊ regulatũ.a papa ad cõ
Eum poteſt appella ri. aſligꝛ cociliuge
1 eſt:qꝛ cõciliu g
J n cO tranin nerale recipit
auctoꝛitatẽ a papa ⁊ võ ecõuerſo: ſicut
patet. xvij.di. „
Rñdeo Dicen guzʒ: eſicut dicit
5 pbᷣus 3 Ethicoꝝ. Ele⸗
ctio eſt det ermina tio ↄcilij. Fit eni con
ciliũ ex multis ꝑſonis:ut per illas pꝛo/
ponant᷑ diuerſe vie ex abus ille qui pᷣeſt
concilio poſſit vnã pꝛe alijs eligere. Hã
ſm Oamaſ.Electio eſt multis pᷣexiſten
tibus vnũ pꝛe altero eligere. Sine papa
ergo uel eius auctoꝛitate in cõcilio nul/

la põt fieri electio de bis que pᷣponunt᷑.

Ideo dr.xvij.di.ꝙ auctoꝛitas cõgregã/
doꝛũ vniuerſaliũ concilioꝛü penes apo
ſtolicã ſedẽ ĩ ſidet:qꝛ abſq; romani põti
ſicis auctoꝛitate cõciliũ nec firmitateʒ
nec auctoꝛitatẽ babet.¶ Eſt ſimiliter
alia rõ quare a papa ad cõciliũ appella
ri nõ põt: quia oꝛd inẽ rerũ natura liũ in
regiminen aturali nullus põt imutare
niſi deus. Et in regimine moꝛali oꝛdinẽ
iudiciariũ nemo põt imutare:niſi papa
qui vicẽ dei gerit in terra.Sed oꝛdo iu/
diciarius qui vertit᷑ inter hoĩes pꝛeſup/
ponit auctoꝛitatẽ pape ad cõciliũ cõuo
cando ⁊ auctoꝛitatẽ tribuẽdo:⁊ moduʒ
appellationis vniꝰ ad alteꝝ oꝛdinãdo.
Alaiculoſ⸗ S appellatio apapa ad cõ

ciliũ cũ oꝛdinẽ iudiciariũ in regimine ec

cleſie conciliuʒ imutarenõ poſſit abſq;
Ad pꝛimũ e dõ ꝙ meloꝛi
18TE1as dicta de ptate
ut reſidet in ecclia ⁊ in papa nõ accipit᷑
bſᷣm vniuocã rõnẽ:qꝛ ut eſt in eccleſia uel
in cõcilio eſt radicalit ⁊ hitualit᷑:qꝛ deſi

ciente papa ⁊ collegio cardinaliũ poſſʒ

ſibi de collegio ⁊ depaſtoꝛe ꝓuidere.ſed
mpapa huiuſmõi potẽtiaẽ actualit:et
qꝛ quod ẽ in actu põt agere:qð vᷣo ẽ i ba

ſexta

VlI
bitu ⁊ in potẽtia nõ agit. ptãs ecleſie
maioꝛitate potẽtionaliuel hĩtuali ma/
ioꝛ eſt in ↄcilio ⁊ in tota ↄgregatiõefide
liũq; in papa:qꝛ in ↄcilio fid eliũ tal po
teſtas nuq; moꝛit᷑:i papa vo iſto ułi lo
moꝛit.ſed maioꝛitate actugli maioꝛ eſt
tãs eccleſie in papa q; in cõcilio:qꝛ ↄci
iu ꝑ illãa potẽtiã nõ pot agere. papa ðᷣo
põt agere qñ vult. Lü igit appellare di
cat actũ:a papa ad cõciliũno tenebit ta
lis appellatio:ſicut nõ tenet appellatõ
de maioꝛi ad minoꝛẽ. ¶ Ad ⁊ eſt do:
ꝙ qꝛ iᷣm Augl.ſuꝑ illo verbo Geñ.j.Ai
dit deꝰcũcta qᷓ fecerat ⁊ erãt valde bõa.
Oia a deo ꝓducta bona quidẽ erat in ſe
ſʒ valde bona ꝓpr oꝛdinẽ quẽ ad iuiceʒ
retinẽt. Cuʒ ẽ totiꝰ eccleſiaſtici oꝛdinis
dux ⁊ caput ſit ipſe papa.ſicut ꝑappel⸗
lationẽ tolleret᷑ talis oꝛdo: ita to lleret
tale bonũ:qꝛ cũ bonũ exercitꝰ nõ ſit niſ
ꝓpter bonũ ducj:⁊ bonũ ecdeſie nõ niſi
ꝓpter bonũ pape. Maius bonũ ẽ bonũ
ducis q; totiꝰ exercitꝰ⁊ bonũ pape ma
ius q; totiꝰeccleſe. C Ad 3ʒ ẽ do:
qñ paps erraret ĩ fide:in tali caſu ut
pꝛadictũ eſt:recurſus põt bri ad ↄciliuʒ:
quia ꝓpter hereſim papa deſinit eẽ pa-
pa.ſʒ ipſo cxũte iſua auctoꝛitate: nullꝰ
ab eo põt ſe ſubtrabere quacunq; via.

Dleptimũ hekul
ꝙ pepa poſſit ſtatutũ facere:q;
ab en ſnis hõ poſſit eppellare:qꝛ papa
põt facere ſtatutũ ꝙ poſſit papatui re
veneiareur⸗ r malto Pen goͤt face⸗
re ſtatutũ ꝙ a betꝰ ſnia hõ poiſſit appel
lare. SP. abſq; iiuria ⸗ leckrus bor o⸗
renũciare iuri ſuo.datos ꝙ oꝛdine iudi
cisrio appellatio a papa nulla ſit:quia
nõ recognoſcit ſuꝑioꝛẽ.põt tñ ut vr pᷣdi
ctü oꝛdinẽ iugiciariũ imutare ⁊ tali iuri
renucare. ¶C S.pꝓapa ſolutꝰẽ a ſolutiõe
tributi:et tñ ſi tributum petit impera-
toꝛ:papa non negat.ergo ſimiliterdato
ꝙ ſit ſolutus a lege appellatiõis:vr q;
ſeipſum poteſt ſtringere tali lege.

Ar.
A. Ariſ eſt:qꝛ papa nõ po
In ₰ trarin teſt ꝙ decret *
ctoꝝ patruũ inuenit riũ uel aduerſũ: ut
dr.xiiij.di.c.ſicut: ſed i capitulis ephe-
ſini cõcilij inuenit diffinitum a ſedis
apłlice ſnia nulli Reat agpalaxe. 5 .
* icendu: ꝙ ſicut deu
Rnd 60 cõꝑatur ad oẽs cauſas
ſecũdas in actione naturali:ita papa cõ
paratad oẽs ptãtes inferioꝛes eccleſia

ſtici oꝛdinis in iuriſdictione ⁊ actioe mo

rali.Sed ſic deꝰ cõꝑatur ad càs ſecun/
das in iuriſdictione naturali ꝙ põt exi-

mere vnã creaturã a iuriſdictione alte/

rius ut põt eximere cõbuſtibile a iuriſdi
ctione ignis cõburetis:ut ꝗð ſtas ĩ igne
nõ cõburat᷑.ſicut fecit de Oaniele ⁊ ſo⸗

cijs eius:ſed nõ põt eximere aliquã cre

aturã a iuriſdictione ſua. NHã ᷣm aplm.
Fidelis ẽ deꝰ ⁊ ſeipſum negare nõ põt.
Si auũt eximeret creaturã aliquã a iuriſ
dictione ſua: negaret ꝙ nõ eẽt deꝰ. Sic
ergo papa comꝑat᷑ ad ptãteſ eccleſiaſti
ci oꝛdinis: ꝙ pot eximere vnũ eelart;
et vnũ collegiũ a iuriſdictione ſuꝑioꝛis:
nullũ tñ põt eximerea iuriſdictione ſua
quia tüc negaret ꝙ nõ eſſet caput totiꝰ
eccleſie. Cu igit᷑ per talẽ appellationeʒ
hõ ſubtra hat ſe a iuriſdictõe pape ⁊ ſup
ponat ſe iuriſdictiomi alteriꝰnõ põt pa-
pa ſtatutũ condere:ſicut nõ poſſet face-
re ſtatutũ papa exiſtens papa nõ pꝛe
eſſet toti ecclelſie.
„1 5 ẽ dð:qꝙ papa po
Ad Pem teſt reudkiape ⸗
patui:ſed ꝙ exñs papa neget ſe eẽ papã
7 caput totiꝰ eccle ſie õdictionẽ iplicat.
vnde iſtud nõ eſt factibile:illud autẽe fit.
Agd ⁊m eſt dð:ꝙ quilibet põt renũci
are iuri ſuo ſi illud ius nõ eſt ſibi ꝑ aliu⸗
acquiſitũ: ⁊ ſi in pꝛeiud icin illius tał re
nuũciatio nõ vertat᷑.nunc aũt ius pape a
ſolo deo eſt ſibi acaſitũ.⁊ iõ exiſtẽs pa⸗
pꝓa nõ põt renũciare tali iuri ſineiniuria
ipſius dei ⁊ totiꝰ eccleſie. Ad 3 eſt
dicẽduũ:qꝙ tributũ ſoluit᷑ ð bonis tꝑalibꝰ

Aneſtio

VIII
ꝗqᷓ papapõt ſupponere ptãti alioꝝ abſe
Ariwat : eei ioe 2

quis ꝑ appellationẽ ſubtraberet ſe vni⸗

uerſaliter ab auetoꝛitate ſua: piudicarzʒ
iuriſdictioni ſueq̃ ẽ caput totiꝰ eccleſie.

D octauũ egit.

& nõ ſit erroꝛ dicere a papa poſſe

appellare ad deũ uel hboĩem: quia erroꝛ
⁊ oẽ viciũ ſᷣm Aug'.eſt naturã.ſed ap
pellare ſuꝑ c iniuſta eſt nãle:ſicut natu
rale eſt violenti ECee⸗ ſic appella⸗
re non eſt erroꝛ. ¶
in de vera religione. Dubia in fide tam

diu credenda ſut q;diu cõtrariũ nõ pꝛe⸗/
cipiat auctoꝛitas ſancte ecdeſie.ſʒ nul-

la auctoꝛitate videt᷑ diffinituʒ ꝙ boc ſit
erroꝛ dicere a papa ad deũ poſſe appella
ri.S talis appellatio ad bereſim nõ ꝑti
net. C Pꝛeterea vnuſqſq; tenet ſei vi-
ta naturali ↄſeruare q; iũ põt:g ſimilit᷑
in vita moꝛ ali.ſed appellatio ad boc eſt
inuẽta ad ↄſeruationẽ videlʒ iuſticie in
vita moꝛali. abſq; peccato herev nõ ſo
ͤ egere vexnetia cer⸗ licitum eſt⸗
eſt: qꝛ erroꝛ eſſet
J n „ trarin credere papã nõ
eẽ caput totiꝰ eceleſie: ſj quicũq; credit
a papa poſſe appellari ad boĩem uł deũ
oꝛdine iudiciario credit papã non eẽ ca
put totiꝰ ecclie. ſic credere erroꝛ eſt.
Rnd cOo Oicendũ ꝙ articulꝰ fi⸗
XNieN dei eſt credere vnã ſcãz
catholicã ⁊ apłicã eccleſiã.vnitas autẽ
iſtius eccleſie ⁊ firmitas ẽ ex vnitate et
firmitate capitis. Quicũq; aũt credit a
papa poſſe appellari in pñti vita ad ho
minẽ credit aliud caput eſſe in eccleſia
pꝛeter papã ⁊ ſic non credit eccleſie vni
tatẽ.Quicunqʒ auᷣt credit a papa poſſe
appellari ad deu oꝛdie iudiciario:credit
huiuſmõi oꝛdinẽ iudiciariũ non eſſe iſti-
tutũ inter hboies fieri in pᷣſentivita:⁊ ſic
peccat cõtra aplicam auctoꝛitatẽ. Eñ
puto ꝙ erroꝛ ſit credere a papa ad deuʒ
uel bominẽ in pᷣſen ti vita poſſe appel

Pꝛeterea ᷣm Augl.

4

ler

ſei

nuch
eat
ptrü
dccen
decce

peehe
cete
fopa
btan
god
Gohe
Npe
un
Gn

VI

abſ
te⸗
ian
cckeſt
t.
ceniz
npeſe
iaertoꝛ
iſcde⸗
t narn
ppela⸗
ſetonm
inihe⸗
leßfu⸗
oheſt
aele
n nöha
iſeiſi⸗
simit
dboech
ſor in
choſo
nck.
r eſe
dhin
P gedt
mulven
net .
rc,
unfß
miſci,
tas abte⸗

Ar.

lare:potiſſime temerarie et pertinaci-
ter hoc defendendo.

mii ergo ẽ dicẽdũ:ꝙ il
Ad Pꝛim lud quod ẽ natura

le in vno põt cõtra natura eẽ i alio. NMa

turale nãq; in igne eſt calefacere ⁊ con-

tra naturo i aqua.ſic naturale eſt ut po
teſtas inferioꝛ ſuꝑ cã iniuſta reciłrat ad
ſuꝑioꝛẽ ſj ꝙ ſubtrabat ſe vniuerſaliter
a ſuꝑioꝛi eſt cõtra naturã: quia tunc ſu-
pꝛemum non eſſet ſupꝛemu. C Ad 2“
eſt dicendũ:q quicũq; ꝑtinaciter deſen
dit cõtra illa que determinata ſũt ꝑ q̃t-
tuoꝛ concilia hereſim incurrit:qꝛ illa ap
pꝛobata ſũt ꝑ eccleſiã:ſicut q̃ttuoꝛeuan
geliſte: ut ſcribit᷑.xv.di. c. ſicut. Sed ĩ ca
pitulis epbeſini concilij inuenit a ſe⸗
dis aplice ſnia nulli appellare liceat.
¶Agd qmẽ do: ꝙ vniuerſaliter bõ te-
netur vitã ſuã ↄſeruare tã nãlem q; mo
ralẽ qᷓ;tũ põt.ſed in caſu fidei:uel ꝓvitã
do maioꝛi ꝑiculo ſeu ꝓ vtilitate reipu.
tenetur ſe moꝛtis ꝑiculo exponere.
¶Queſtio.vij? de repᷣbenſione pape.
Eind Eoſigeraduz eſt
Ede pape repꝛe/
benſione.circa quod querũt᷑
quattuoꝛ. ¶pᷣ vtrũ ad pa/
Game extẽdat fraterna re-
ꝛebenſio. C2· vtrũ reßbeſio peye de
eat fieri in ſecreto uel in aperto. C 3.

vtrũ ſi papa nõ audit repꝛebendentẽ ſit

dicendu eccleſie. 4: vtruʒ papa de oĩ

eccato repꝛebẽdi debeat ex pᷣcepto.

Wmwi mñ ſic pꝛoceditur
D Peaimn Viget᷑ eniʒ q;
dQ papũ ſe nõ extẽdat frat᷑na re/
pꝛebenſio:quia ſcribit᷑ Exo.xix. Beſtia
que tetigerit montẽ lapidabit᷑. ꝑ montèe
vᷣpapa:per beſtiã aut quilibet inferioꝛ
ꝑ tangere aũt repᷣbenſio intelligitur:ut

glo. dicit. Itez. ij. Regj. c. vj. ſcribitur
oza ꝑcuſſus ẽ qui tetigit archã dñi ꝑ quã

papa ſignificat. Silr Mũ eri xij.ſcribit᷑.
ꝙ maria ſoꝛoꝛ aaron ꝑcuſſa eſt lepꝛa:qꝛ

coꝛꝛipuit moyſen pᷣncipẽ ⁊ ducẽ pplłi.nõ

ſeptima ¹

ergo ad papã ſe ertẽdit frat᷑na repᷣben-
ſio. C. S.oꝑa iuſticieqñq; dimittenda
ſut ꝓpt ſcandalũ:ut excoicatio pncipis
uel coĩtatis ſeu repetitio decimaꝝ qanq;
dimittunt᷑ ꝓpter ſcãdalũ vitandũ: cũ g
papa ð facili poſſit ſcãdaliʒari ⁊ idigna
ri de rephenſione ſibi facta vr ꝙ dimit⸗
tenda ſit talis reᷣbenſio ꝓpter ſcãdalũ.
¶Pꝛeterea repꝛebẽdẽs eſt agens: rep
benſus voẽ paties.ſed ſᷣm Augl.Agẽs
eſt ſuꝑioꝛ patiete.papa g ꝗ ſuꝑioꝛ ẽnon
debet ab aliquo repꝛebendi.

In cõtrarii:ge gucrches
dñi coꝛꝛiꝑe fratrẽ ſuũ. Juxillꝰ Matth.
xviij. ⁊ ponit᷑.ij.q.j. Si peccauerit ite ſra
ter tuus coꝛꝛipe eũ int᷑ te ⁊ ipſuũ ſoluũ.ſed
oĩs hõ ẽfrater ipſiꝰ pape:qꝛ ipſe xpᷣs cu
ius vicè gerit nõ ↄfudit oẽs boĩes frẽs
vocare dicẽs ad Nebꝛe.ij. Nunciabo no
men tuũ fratribus meis. ergo talis re⸗

pꝛehenſio ad papam ſe extendit.

& ρα Bicedu: & aliqui dicũt
Rud e60. ꝛzehenſione fraternaz
ſe nõ extendere ad papã niſi in ꝑiculo ñ
dei uel in crimie hereſis: tũc eni iferioꝛ
fit ſuꝑioꝛ cũ agat᷑ cã dei.ſicut accidit de
lanfredo monacho ꝗ de licẽtia ſui abba
tis iuit ad ↄuicedũ berẽgariũ ꝗ ĩipugna⸗
bat quedã articuluũ fidei: ſʒ in oibꝰ alijs
cũ coꝛꝛipiẽs reſpcũ coꝛꝛepti teneat ſuꝑi
oꝛẽ locũ:eoipſo ꝙ papa ſuꝑioꝛẽ locũ te-
net in tota eccleſia ipñtivita nullꝰ moꝛ
taliũ culpas eiꝰ repᷣbẽdere bʒ: ut dr̃.xj.
di. c. ſ papa.Et qñ drex pᷣcepto dñi. Si
peccauerit in te frater tuꝰ coꝛꝛipe ipſuʒ
ergo ſi peccat in te talis frater:puta pa
pa fallacia eſtↄſequentis.nõ enim ĩtei
ligitur talis coꝛꝛectio pe omni fratre ſʒ
ſolũ de ĩferioꝛi ułeqᷣli ¶ Puto tñ abſq;
pꝛeiudicio eſſe diſtinguãdũ ꝙ coꝛꝛeptio
ſeu repꝛehenſio tribus modis poteſtfie-
ri. Pꝛimo modo per modu ſimplicis ad
monitionis. et iſta cũ ꝓcedat ex charita
te ſe extendit ad papa et ad oẽs ſuperio
res: moxie qñ ſperat᷑ de emendatione.

Licʒ enij papa ſit vninerſaliter ſuperioꝛ
alijs dignitate.in multis tñ alijs poteſt
eẽ iuferioꝛ.Dicit enim Augj.in epła ad
Hiero. Rogo te ut me fidenter coꝛꝛigai
vbi mibi hoc opꝰecẽ ꝓſpexeris qꝛ q;q; ʒ
bonoꝝ vocabula q iaeccłe vſus obtinu
it ẽatus pᷣſvõꝛo m gioꝛ ſit tñ in mult re/
bus. Augj.Hiero:minoꝛ eſt:lʒ etiã a mi
noꝛe ſit refugienda uel dedignãda coꝛꝛe
ptio. ¶ꝛ potfieri ꝑ moduũ imperi ⁊ pe
ne cõminatõis. ¶ 3 ρ modu denucia-
tionis ⁊ incuſa tionis coꝛã iudice ⁊ neu
tra iſta vxextẽdit ſe ad papã:qꝛ pᷣdictj mo
dis ipſe oẽs iudicat ⁊ a nemine iudicat᷑.
N reptio q fuit ab in
ferioꝛi ad ſuperioꝛẽ ex ſimplici admoni
tione chai itatis debet habere tria.
¶CP ꝛdiſcretionẽ et debitã diligentiaz:
ut ſperet᷑ uel credat᷑ eiꝰ coꝛꝛeptio. C 2:
debet habere ſubiectionẽ ⁊ debitã reue-
rentiã ut non fiat mõ temerario ⁊ cuʒ ꝓ
teruitate. ¶ !debet habere dilectionẽ
⁊ beniuolentiã ut nõ fiat cã diffamatõis

ſeu detractiois. ꝓpter igit᷑ carentiã pꝛi

mi mandatũ ſuit beſtiã montè nõ tange
re.i.beſtialiter ⁊ indiſcrete pᷣlatũ repꝛe/
bend entẽ lapid ari.ꝓpter carentiã vᷣo ſe

cũdi.Oʒa ꝑcuſſus eſt temerarie tangẽes

archã.cũ eni eẽt de genere ſacerdotali ꝓ
pꝛijs bumeris debebat poꝛtare. Vñ dr
in textu ꝙ ꝓpter temeritatẽ ꝑcuſſus ẽ a
dño:ſʒ ꝓoter carentiã tertij maria ꝑcuſ

ſa eſt lepꝛa:qꝛ c murmurationis ⁊ diffa

matõis inſurrexit ð moyſen. C Ald 2ꝛ
eſt dð q excoĩcatio pᷣncipis ⁊ multitudi
nis nõ dimittit᷑ ꝓpter ſcandalũ tm. cum
eꝗtas iuſticie nõ ſit dimittenda ꝓpt ſcã-

dalũ:ſed ꝓpter periculũ ſciſmatig uł cõ

tẽptus excoĩcatõis vitandũ. Similiter

repetitio decimaꝝ a militibꝰ⁊ pncipibꝰ/

nõ eẽ dimittenda ꝓpter ſcandalũ: ſed qꝛ
ipſi quandoq; dicut ſe habere eas ex do
no eccle. C
henſione que ꝓcedit ex charitate cũ con
ditionibꝰſupꝛadictis ſuperioꝛ poteſt re-

d ꝭꝶ'n eſt do ꝙ tal repꝛe-

Qneſtio II

pꝛebendiab inferioꝛi: quia ſi ſuperioꝛ &
dignitate pꝛelationis in multis tamen
alijs poteſt eſſe in ferioꝛ. r
DODlecundum d
Aidetur enim ꝙ in aperto non
in ſecreto repᷣbeuſio pape debeat fieri.
quia peᷣulus inferioꝛ fuit petro.tñ ſcribi
tur ad Gał.ij. ꝙ cum veniſſet Cephas

antiochiã in faciẽ ſibi reſtitit coꝛã omni

populo quia repᷣbenſibilis erat in agto.
ergo non in ſecreto debet fieri papeę re⸗
p̃benſio. C Pꝛeterea ſcribit᷑i.ad Thi⸗

mo.v. Peccantè coꝛam omnibꝰ? argue

ut ceteri timeant.Coꝛã oĩbus ergo pa
pa eſt arguẽdus ut alij inferioꝛes timo
rem babeant. ¶ Pꝛeterea ſcribit᷑ Acti.
v. ꝙ petrus ananiã ⁊ ſaphiriã vxoꝛem
eius occulte defraudantẽ de pꝛecio agri
publice denũciauit nulla ſecreta admo

nitiõe pꝛemiſſa.ergo ſi papa occulte uł

publice peccet ꝓpter ſtatum publicũ in
quo rendet repꝛebendi debet.

In cõtrarinʒ de d e

xvi. Aſſumens petrus ieſuũ ſeoꝛſũ incre

pauit illũ.dicit Hieroꝰ.q aſſumpſit pe⸗

trus ieſum ſeparatiʒ ne pnñtibꝰ ceteris
condiſcipulis magiſtrũ videat᷑ arguere.
KRKnid cOo do eꝙ illa qõ eſt dubia ꝓp⸗
pter repᷣbenſione pauli
ꝗ publice ⁊ coꝛã oĩb petrũ arguit. Sicẽ
pʒ ad Gałl.ij. Et q;uis ᷣm Hiero.dicat᷑
ꝙ talis repꝛebẽſio fuerit diſpenſa toꝛis
⁊ nõ vera.Econtrario dicente Augiq;
fuit vera ⁊ non ficta.ad pꝛeſens tamen
poteſt pꝛedicta dubitatio ſolui vniuer⸗
ſaliterde coicoꝛꝛeptione fraterna: ut di
cat᷑ ſicut dicit Augl.i libꝛo de verbis do

mini ꝙ peccatũ uel eſt publicu ⁊ noto-

riũ:uel ẽ occultũ ⁊ ſecretũ.Si vᷣo ſit pu⸗/

blicũ qꝛ tuc nõ ſolũ peccat in te: nec ſo-

lũ tibi iniuriã ⁊ ↄtumeliã facit: ſed etiaʒ
in omnes vidẽtes modo quo d Math.
xviij.de ſeruo neq; cuius opera viden/

tes conſerui eius cõtriſt ati ſunt valde.

perier

tanen

ni
celſt
mo pon
en fen.
tüſerbi
Cohs
ion
t mneeo⸗
ipepe e
aaC⸗
nergve
ong iind
ümen
cde
ta aun
ocalte i
gubſaüin

ſo d⸗
L natti,
rſi inae
npitpe/
ecteri⸗
lnpun
one o/
,
ro dicdt
ntons
Zod
s tamen
ſwniucr/
erbisde
rnoto⸗
foſth⸗
eineuſ⸗
ſcai⸗
Lets⸗
19 riden/

gt vole

Tunc dicente apoſtolo coꝛã omnibus

debes arguere. Gi vo peccatũ ſit ſecre
tum tunc ᷣm verbũ ſaluatoꝛis debes ar

guere inter te ⁊ ipſum ſolũ. ¶ ꝛ· põt ſol
ui particulariter de repꝛebenſione q ex/
tendit ſe ad papã ⁊ loquendo de iſta pu

to eſſe dicendũ ꝙ uel iſta repꝛehẽſio eẽt

in cauſa fidei ⁊ in crimine hereſi:⁊ tũc

publice talis repꝛehẽſio eſtfienda. Añ

dicit glo.ad Ga l:ij.ꝙ nequaq; paulꝰ pe
trũ coꝛam oibus repꝛehendiiſet uel i fa

cit ſibi reſtitiſſet nin ei fuiſſet par uel eq̃ᷓ

lis: qð eſt verũ q;tũ ad defenſionẽ fidei.
Et Augj in epła ad HNiero.vbi iſtã que
ſtionẽ pertractat:dicit q paulus poſte

ris pꝛebuit exemplũ quo nõ dedignaren

tur maioꝛes a minoꝛibus coꝛꝛigi pꝛo de
fendendo euangelicã veritatẽ ſalua fra
terna charitate.Et ſubdit ꝙ pꝛo verita

te fid ei mmoꝛes maioꝛibꝰreſiſtere pñt:ſi

tramitẽ fidei veritatis relinquãt.cuʒ S
iudaizare ⁊ ad iudaiandũ alios pꝛouo

care.iam veritate euangelica pꝛomulga

ta eſſet cõtra tramitẽ doctrine euangeli
ce merito in tali caſu petrus a paulo re
pꝛehenſus cſt. ⁊ papa in tali caſu iuſte a
quocũq; fideli poſſet coꝛꝛigi.ſi vo fiat ſu
per emedatiõe alioꝝ peccatoꝝ gelo cha
ritatis verbo ſimplicis admonitiõis de
bet fieri in ſecreto ſi ſperet᷑ coꝛꝛectio:et

boc nõ temerarie:ſed ſeruatis conditio

nibus ſupꝛadictis. “
Mn Seſt dð ꝙ paulꝰ fu
Ad pꝛimũ it mĩoꝛ petro ⁊ ma
ioꝛ et eq̃lis. Oinoꝛ quidẽ fuit poteſtate
pʒelationis:qꝛ ſolus petrus fuit cephas
ideſt caput totius eccleſie. Maioꝛ autẽ

pꝛerogatiua electionis: qꝛ elect? fuit a
xpo poſt reſurrectione:⁊ poſt gloꝛiſica⸗

tionẽ. Vnde in bulla pape:Paulus poni

tur a dextris:Petrus vo a ſiniſtris: ſed
equalis fuit officio pꝛedicationis ⁊ fi ſei
defenſionis:qꝛ creditũ fuit ſibi euange⸗

liũ pꝛepucij:ſicut petro euangeliũ circu

ciſionis:ſicut ipſe teſtat᷑ ad Galł.ij. AUñ

in tali caſu iuſte poterat petrũ repꝛebẽ-

dere ſicut equalẽ ſibi ułminoꝛc. ¶ Ad
2m eſt dð ꝙ verbũ apli intelligit᷑ de pec-

catis publicis et notoꝛijs:uel intelligit᷑

de coꝛꝛ ectione que pertinet ad pꝛelatos

⁊ ad quos pertinet coꝛꝛigere nõ ſolũ per

fraternã charitatẽ ſimplici verbo monẽ

do:veꝝetiã ꝑ iuſticie equitatẽ delinquẽ

tes puniendo ⁊ penã infligẽdo ut alij ti
meant. C Ad ꝭ"eſt d ꝙ peccatũ ana

nie ⁊ ſaphire vxor eiꝰnõ deuenerat ad
noticiã petri modo humano ꝑ denũcia-
tionè uel incuſationẽ ſed per diiuinã re/

uelationẽ:⁊ ideo in peccato illo pꝛoceſ/
ſit non ſᷣm foꝛmazʒ buman ã iudicij:ſj ſᷣm
foꝛmã iudicij dini tãq; executoꝛ dei exñs

DDtertiũ gbenedieur
W☛ ie Eid et᷑ enim ꝙ
noöõÿͤ ſit do ecclie dato ꝙ papa non
audiat repꝛebendente: quia bm glo.per
eccleſiã intelligit᷑ pꝛelatus:ſed papa non
habet ſupꝛa ſe pꝛelatũ niſi deũ.ergo ne/

glecta repꝛehenſione non poteſt dici ec

clie. Pꝛeterea m regulã cp̃i Matbᷣ.
xviij. Sipeccaueritſin te frater tuꝰ ſi te

nõ audit debes adhibere vnũ uel duos.

S teſtiuʒ adhibitio neceſſaria eſt anteq;
dicatur ecdeſie. ¶ Pꝛeterea fama fra-
tris reſeruãda eſt: ⁊ tanto magis fama
pape quãto eiꝰfame detrabere eſt mag
periculoſũ:ſed per dicere ecclłe fama eiꝰ
perdit᷑.s neglecta repꝛebenſione ꝑ papaʒ
non pꝛopten hoc dicendũ eſt eccleſie.

W ri 1teſt:qꝛ ut ſupꝛa/
In cotrarin cen eſt ad pa⸗

pam ſe extendit repꝛehenſio fraterna.
ad ipſũ ſe extendit oꝛdo repꝛebenſionis

fraterne:ſed boc eſt de oꝛdine fraterne
repꝛehenſionis: ꝙ ſi bomo nõ audit᷑ in
monitione ſecreta dicat᷑ ecclie.in repꝛe

benſiõe papetalis oꝛdo debet ſeruari

BFnd EOdð q ſicut ſupꝛadictuʒ
RNROeſt repꝛebenſio que ſe ex
tendit ad papã per modũ ſimplicis mo
nitionis eſt fienda cum ſpe emẽdatiõis
ſeruatis illis conditionibꝰꝙ fiat cuʒ de

bita diſcretione ⁊ diligentia.cũ dilectõe

Ar.

⁊ beniuolentia ⁊ cũ ſubiectione ⁊ reue/
rentia. Oiſtinguendu e tñ de bis que re
pꝛebendunt in papa:qꝛ quedãa ſũt occul
ta peccata qᷓ ſolü ſut in malũ ipſiꝰpec/
cantis ⁊ illiꝰ inquẽ peccat᷑: in talibꝰ oꝛ/
do pᷣdictus ſeruandꝰ ẽ ut pꝛꝰq; dicatur
eccleſie pᷣcedat ſecreta monitio. Quedã
vᷣo ſimt q redũdant in malũ totiꝰ reipu.
ſicut peccatũ bereſis ⁊ ſubuerſio totius
xp̃iane fid ei.⁊ in talibꝰ nõ eſt talis oꝛdo
ſeruandus:ſed ſtati ſuccurrendũ ẽ ꝑicu
lo:eo ꝙ bonũ cõe pꝛeferendũ eſt cuilibʒ
bono pꝛiuato:niſi firmiter crederet ꝙ a
tali ſubuerſione ꝑ monitionẽ ſecretã vel
let deſiſtere. Muc. n. modũ tenuit Augꝰ⸗
cũ ep̃is africanis inſurgẽte pelagianoꝝ
bereſi:ꝙ nõ pᷣcedenteadmonitioe ſecre
ta õ Innocẽtio dicen
tes. Oño beatiſſimo meritoq; venera/
baipape Innocẽtio Augꝰ in dño ſalu-
tẽ. Houa ꝗppe hereſis ⁊ nimiũ ꝑnicio/
ſa tẽtat aſſurgere inimicoꝝgr̃e xpᷣi gui
nobis etiaã dñica oꝛatione impus diſpu
tatiõibus conant᷑ auferre:ad quã extir-
pandã veuerabilitas tua inſtaut᷑ ⁊ cele
riter pꝛouidendum occurraüt.

Ad pꝛimũ? be aeſ e i⸗
RPeIBſãpötſintelligi p̃la
tus uel ipſa congregatio fideliũ q̃ locuʒ
pꝛela ti tenet in cà fidei:uel in eo ꝙ redu
daret in giculũ multitudinis ⁊ totiꝰ rei
publice. C Ad ⁊ẽ do:ꝙ ille oꝛdo de-
bet ſeruari in peceatis qꝗᷓ ſunt in malum
ipſiꝰ peccãtis ſeu facientis:ſj qñ ſũt ta⸗
lia peccata ꝑ q̃ põt eẽ ſubuerſio vpᷣiane
fidei.talis oꝛdo ſeruãdꝰ no cẽ. C Ad 3
eſt dð: ꝙ ſic ſaluatoꝛ oꝛdinauit repᷣben
ſionẽ fraternã fieri ut ꝓuideat᷑ ↄſcie ⁊ in
nullo fama ledat᷑:qð fit ꝑ ſecretã moni-
tionẽ:tñ qꝛ ↄſcia ẽ fame pferenda ſi alit
petm fratris emedari nõ põt ſine diſpẽ
dio fame:oꝛdinauit dñs finaliter ut pu
blice denüciet᷑ quatenꝰ tał obiurgatio
a pluribus ſit ei remedium ſalutare.

ſic ꝓceditur

Queſtio

oĩ peccato papa repᷣbendi no debeatqꝛ
ſuper illo verbo Matth. xviij. Si pecca

uerit in te frater tuꝰ. Sicit glo. notabi, )

liter eẽ dictũ.ſi peccauerit in te.qꝛ ð pec
catis cõmiſſis in deũ non ẽ nr̃i arbitrin
iudicare.· De blaſphemijs ⁊ alijs pec
catis in deũ cõniiſſis nõ ẽ hoĩs papã uł

aliũ rebendere. ¶ Pꝛeterea in frater/

na repꝛehenſione rpᷣm imitari debemꝰ.
Jut᷑ illud aplłi ad Ephe.v. Imitatoꝛes
mei eſtote ſicut filij chariſſimi: ſed xpᷣs
multa peccata punit de ꝗbus ſecretam
monitionẽ nõ pꝛemittit.nõ & de oĩ pcõ

eſt ſecreta repᷣbenſio facienda. Pꝛe

terea ſcribit᷑ Geñ.xxxvij.ꝙ Joſephac⸗

cuſauit fratres ſuos apud prem ſuũ cri

„

mine peſſimo:nec legitur ꝙ aliq̃ ſecreta

△D

monitio pᷣceſſerit.nõ de oĩ peccato eſt

talis repꝛebenſio facienda.

RAn artramſ eſt:qꝛ ſu illo ver
In ₰ tranin bo ae; xviij.

Si peccauerit in te frat᷑ tuꝰ. Dicit glo.
Quocũq; peccato peccauerit te ſciente

debes coꝛꝛiꝑe fratrẽ tuũ. de omni gpec

cato coꝛꝛectio talis eſt faciẽda.

KRnd eo Dicendũ c difkeretia

EBeſt inter denũciationeʒ
accuſationẽ ⁊ pꝛoclamationẽ.qꝛ denũ⸗

ciatio fit ꝓpter emendationẽe fratris:⁊

iqeo pꝛecedit fraterna repꝛebenſio añq;
fiat talis denũciatio ut ſimul pꝛeſeruet
fama cũ emendatione delinquẽtis. In

accuſatione vᷣo intendit᷑ ſatiſfactio ec-
cleſie et pꝛeſeruatio ſalutis reipublice.

ꝓpterquod non de oibus fienda ẽ accu
ſatio:ſed ſolũ de illis dequibus euidens

eſt q ꝓuemiat ꝑiculũ toti multitudini⁊

toti reipublice:uel ſpuale uel coꝛꝑale.⁊
qñ ſic eſt põt homo ad accuſationẽ pꝛo/

cedere monitione ſecreta nõ pꝛecedẽte.
quia bonũ cõe pꝛeferendũ eſt bono pꝛi-

uato. VUnde accuſationt᷑ opoꝛtet inſcri-

bi:denũcia tionẽ vᷣo nõ.ſicut patet ex de
accuſa. Sed pꝛoclamatio fit de ꝗbuſdã
leuibus peccatis que magis debet dici
cõmẽeoꝛatio q; accuſatio uel denũciatio

II
Lbente
Giperer
otabi⸗
egie⸗
ulispee
3 aill
nſtata⸗
idcer,
nitatons
hi ſeii
ſeann
Sdeoipe⸗
Cbe
bae⸗
fen i
laſanet⸗
Pecnd

ſuglore

Stt i ,.

Diet go⸗
tteſciene
ommnigpe

4.
differetia
iciationg
eadan⸗
famns
enſoeni,
Untentl
lets N
mo
ſopble⸗
6de nc
1scidens
Uleiwar
demgee
toneßno⸗/
grecd 3

ſreden
tonp,
tet 4 ,

de qua pur

erq; ſi cõmitterent in nobis. C Ad 2

Ar.
Reducitur enĩad memoꝛia facti culoa
gare ſe tenetque fame eiꝰ de

* — —

trimẽtu nõ facit. Mã ſi pꝛoclamaretur

aliquis publice ð aliqua graui culpa ex

qua in famari poſſit ſecreta monitione

nõ pꝛecedẽte illicitũ eſſet et contra ⁊pi

pꝛeceptũ. Exquo patęt ꝙ nec de omni
peccato eſt repꝛebenſiõ fraternaæfacie/

da :nec de oĩ eſt pꝛetermittenda.

P m11 ergo eſt do. t ec
Ad Pꝛimn cata cõmitti ibes

põt intelligi dupliciter:uel ꝑ cognitionẽ

ita ꝙ ipſe ſolus deus ſciat ⁊ non bo: et
tũc talia nõ eſt arbitrii noſtri repende
re. Ael ꝑ offenſionẽ:ita ꝙ ipſe offendat᷑

quia fit aliquid te ſciente contra pᷣcepta

eius. ⁊ talia magis ten emur repbende

n

.

eſt dð iꝙ peccata occulta nobis: ſũt deo
manitreſta. Ande ſicut oĩa peccata pu/

blica ſe habent in iudicio hůano: ſic oia

peccata nobis occulta ſe babent mani
feſte in iudicio diuio: pꝛopter quod poõt
punire ipſa ſecreta monitiõe no pᷣcede⸗

te.⁊ tñ plerũq; repꝛehendit peccatoꝛes
interiꝰ remoꝛſu conſcie tribuẽ do hoie

vigilante uel doꝛmiente. Juy illud Job
xxxii.Per ſomnũu i viſione nocturna qn
irruit ſopoꝛ ſuꝑ hoies tũc aperit aures

viroꝛũ ⁊ eos erudiẽs inſtruit diſciplina:

ut auertathoĩem ab his q fecit. ¶Ad
Ze eſt dicendu:q multa credẽda ſũt fa⸗
cta eẽ ꝑ antiquos patres ꝑtinentia ad
charitatẽ fraternã que ſcripta nõ ſunt.
põt eẽ ꝙ ioſeph monuit fratres ſuos
ante accuſationẽè lz boc nõ ſit ſcriptum.
Velpõt dici ꝙ illud peccatũ erat crimẽ
publicũ ſaltẽ inter fratres:vnde erat ac
cuſatione dignũ ſecreta monitione non

pꝛecedente.

¶ LHSeꝗtur qõ.viij.de pape repñtatiõe.
O1 OcC videndum
. eſt vepape
repñtatione:circa qð qrunt᷑
quattuoꝛ. pᷣ vtꝝ papa re
pᷣſentet᷑ ꝑ archã noe. ¶ 2

octang

vtrũ papa repñũtet᷑ ꝑ mõtẽ ſyynai. C 3
vtrũ papa repñtet xpᷣm q́;tũ ad ꝑſona⸗ʒ
uel q; tũ ad officiũ. vtrũu pape aſſi
ſtãt cardinales ſicut xpᷣo aſtiterur aßli .
fPE ſic pꝛocedit.
D Peamm Videt᷑ eniʒ ;
papa nõ repñtet ꝑarchã noe: gꝗa
archa. xl. diebus ſtetit ſuꝑ aquis ⁊ aque
eleuauerũt eã in ſublime a terra: ut ſcri
bit᷑ Geñ.vii.Sed ptãs eccleſie cuiꝰ pa⸗
pa ſpon ſuſ eſt: eſt eterna. Jux illð Sañ.
vii. Poteſtas em ptaàs eterna q non au⸗
feret᷑ ⁊ regnũ eiꝰ qð nõ coꝛꝛupet᷑.ergo
poteſtas pape nõ repñtat᷑ perarcham

noe. Pꝛeterea archa. xv. cubitis ele

uata eſt ſuper oẽs mõtes:ut dicit᷑ Geñ.
c.ſupꝛadicto. Sed poteſtas papenõ ele
uabitur ſed depꝛimetur ſubtractis fide/
libus ab obedientia ſua. Juxta illud.j.
ad Thimo.iiij. In nouiſſimis tempoꝛi
bus diſcedent quidam a fide attenden-
tes ſpiritibus erroꝛis.ergo poteſtas pa
pe non repꝛeſentat᷑per illam archam.
¶Pꝛeterea in eccleſia cuius papa ſpõ
ſus eſt plures ſũt mali q; boni.ſʒ ſcribi
tur Gene.vij. ꝙ de animalibus mun⸗
dis intrauerut in archam ſeptena ⁊ ſe⸗
ptena. De animalibus vo imũdis duo
et duo. ergo eccleſia uel papa non repꝛe
aeaturper ilann gerharn- h
eſt:quia vbi repꝛe
In trarim ſentatus eſt r
ibi repñtatus eſt papa qui eſt vicarꝰ xpᷣi
ſed in archa illa repñtatus ẽ xs. Scri
bitur eniextra ð fi.catho. Firmitercre
dimus ꝙ xpᷣus vna in duabus naturis
perſona viam vite manifeſtius demon
ſtrauit. Super quo verbo dicit glo ſa q
bocſigniſicatum fuit in archa MNoe vbi
facta eſt ſanctoꝛũ redemptio per duas
naturas quo ad opinionẽ ⁊ veritatẽ.

Sicẽdũu ꝙ iſtã qõnẽ qlit
Knd e0 xpᷣs cuiꝰpapa vicariꝰexi
ſtit ſignificatus ſit per archam noe.per/

tractat Aug'. xv. de ciuita. dei. c. xxvj.
et in libꝛo contra fauſtum manicheum:

Ar.
negantem in libꝛis hebꝛeoꝛũ aliquid de
xpᷣo eẽ ꝓphetatũ:⁊ poſſumꝰ colligere ex
dictis Augl. ꝙ qᷓttuoꝛ mõis illa archa
xpᷣm repntauit:⁊ per ↄſęques papã vi/
cariũ eius repntabat.¶. P: q;tu ad il-/
lius arche diſponẽ.¶2.· q;tu ad eiꝰ cõ
paginationt. 3 q; tũ aq naturarũ cõ
tentarũ diuerſiſicationẽ. ¶ Et aq;tũ
ad eius ꝑfectionẽ ⁊ ↄſũmationeʒ. Fuit
aũt diſpoſitio illiꝰ arche talis.qꝛccc.cu
bitoꝛũ fuit longitudo.l.cubitoꝛũ latitu
do.xxx.cubitoꝝ altitudo.ita erat ar/
cha illa ſepties longioꝛ qᷓ; lata.Erat ſi⸗
milit decies longioꝛ q; alta m quẽ mo
dũ pꝛopoꝛtionatũ eſt coꝛpꝰ huůanu bene
diſpoſitũ. nã longitudo coꝛpis huani ẽ
a vertice capitis vſq; ad veſtigia. Lati⸗
tudo vo a dextra ad ſiniſtrã. Et altitu/
do eis a doꝛſo vſq; ad ventre. VUñ erit
coꝛpus hũ anũ ſi bñ ſit ꝓpoꝛtionatũ ſe-/
pties lõgius q; latũ: ⁊ decies lõgius q;
groſſũ ſiue altu. Diſpoſitio ẽᷣ illiꝰ arche
ſignificabat diſpoſitionẽ xpᷣi coꝛꝑis in

vtero virginali ↄcepti. ¶ Cõpaginata

vo fuit illa archa ex lignis leuigatis:qꝛ
eccleſia cuius xpᷣs caput exiſtit cõpagi⸗
nata eſt exviris ſanctis in eternũ ma ſu
ris Ligna eni leuigata ut dic glo. Geñ.
vij.ligna imputrifactibilia ſut:⁊ nõ ſo/
lũ ligna illa erant leuigata:veꝝetiã qua

drata bituminata. ⁊ qꝛ leuigata erãt

ſignifica bant ſanctoꝝ incoꝛꝛuptionem
quia vᷣo erant qdrata ſignificabat ſcõꝛũ
conſtantia ⁊ ꝑfectionẽc᷑:ut ſicut q̃dratuʒ
ſemꝑ rectum ſtat:ita ſci nec ꝓſperis nec
aduerſis frangunt Sed qꝛ bituminata
ſignificabant ſaunctoꝛũ dilectioneʒ. Eſt
eni bitumen ꝑfectiſſimuũ glutinũ chari
tatis. ¶ Cotinebat᷑ aut in dicta archa
natura maſculina ⁊ fem inina de oibus

aialibus que figniſicabat duplicẽ nãm
in xpᷣo.diuin ã ⁊ buana ꝑ quã facta c om

opinionẽ:qꝛ ᷣm figurat uã ſignificatio⸗
neʒ duplex natura in xpᷣo ſigniſcata eſt
per duplicẽ naturã exñtẽ in archa.ſ.ina

Qneſtio 1

ſculinã ⁊ femininã. Fuit aũt illa archa

ſic conſümata ꝙ in parte inferioꝛi mul⸗
tũ lata ⁊ in parte ſuꝑioꝛi multũ ſtricta.
Sic eccleſia cuius papa ſponſus exiſtit
inferius eſt multũ ampla ꝓpter multos
filios quos habet ⁊ multa mẽbꝛa habẽ
tia diuerſos actus.ſuꝑius tũ eſt multuʒ
ſtrictaguia in vno cubitu ꝑficit᷑ ⁊ cõſũ⸗

matur. Ju?illud Geñ.vij. In cubitu cõ

ſùmabis ſummitatẽ eius. In vno enim
rpo capite tota ecdeſia eſt perfecta cu⸗
ius vicarius papa exiſtit.

— —

1 Nergo ẽ dicẽdũ ꝙ ſi
Ad Pen mn cut dicit glo. Geñ.

vij. Quadragenario nuũero pluuia iun⸗

dauit ⁊ archa ſtetit ſuꝑ aquas:⁊ pꝰ qua
draginta dies Hoe feneſtra aperuit qͥꝛu
dierũ nuerus ſignificabattribulationeʒ

penitentie:qꝛ ieiunãtibus q̃qragita die

bus celũ aꝑit᷑. MHã moyſes helyas ⁊ xpᷣs
quadragenario nuero ieiunia cõſecraue

rũt tanq; tribꝰ tꝑibus neceſſaria añ le⸗

gẽ: ſub lege ⁊ ſub gratia. Ad 2 di
cendũ ꝙ.xv.cubitis archa illa fuit ele-
uata ſuꝑ montes.qꝛ ſacr̃m baptiſmi ꝑ
quod eleua mur ad eternã quietẽ dandã

nobis i futura reſurrectiõe fiẽda in octa

ug etate traſcendit oẽm ſciam ⁊ oẽʒ al
titudineg mõtiũ ſuꝑboꝝ.vij.nãq; ⁊.viij.

faciũt:xv.quies gͤ data homini.vij. die:

⁊ futura reſurrectio fiẽda in octaua eta
te ꝑ ſacr̃m baptiſmi nobis acquirit᷑ cu
ius ſignificatione areha illa.xv. cubitis
ſuꝑ mõtes eleuata ẽ.ſicut glo.dic Geñ.
vij. CAd zj eſt dicendũ ꝙ nõ dicuntur
ſeptena ⁊ ſeptena de mudis aĩalib in-
traſſe in arehã:⁊ de mudis bina ⁊ bina
ꝙ plures ſint boni q; mali.ſj ꝙ boni ſer

uant vnitatẽ ſpus in vinculo pacis qui

ſeptiſoꝛmi oꝑaitõe donoꝛũ ſpus ſancti
cõmẽda t᷑. Juxta illudad Epbe.v. Sol
liciti ſeruare vnitatẽ ſpũs in vinculo pa
cis. Mali vᷣo in binario cõtinent᷑ tan q;
diuiſibiles ⁊ ad ſciſmata faciles. JIdeo
de mudis intrauerũt ſeptena ⁊ ſeptena
7 de imudis bina ⁊ bina ſicutglo.expo/

4

ſta

gerec
hopun
dcbet
ois
netir
panot
use
la
fſute
hanos
itſie
ofſi⸗
hi
ghiſcrd
letdis
ſuc ven
ſonnn
ulgnot
godie⸗
gegrat
lerpsd
bpitdit
Cleigine

lamh
ſorimul
ſricte,
ſsaiſtt
Tmultos
bea bab⸗
nuler
tnci,
nabituch
gwoentm

t ⸗

deiiel
Piuin⸗
ast⸗
iaenhi
buiniench
ſeroginde
chustN
iacoſeant
ſanooi,
AAzio
laintch⸗
lwpnimi
icidand
lamoan
mddihl
tip
mnixp R⸗
octaugtn
Muintki
oGel,
öniuntul
didi ⸗
bintlin
aloniil

nit capitulo ſupꝛadicto.

populi in monte:
debet aliquis aſcendere uel tangere: qꝛ

Dlſecundũtesit

ꝓ per montẽ ſynai nõ repñ tetur

L papa: qꝛ montẽ vnai poterat ppls aſcẽ

gere clangete buccina. Jux᷑ iilud Exo.
xix.Cuũ̃ cagerecevit enn aſcedant
ſʒ mõtẽqui paꝑa ẽ nõ

ois qui tetigerit talẽ montẽ moꝛte mo
riet᷑: ut drĩ eo.li.⁊ ca. per mõtẽè illũ pa
pa nõ repĩtat᷑. S.ſuꝑ illo verbo.ps.
Quis aſcendet ĩmotẽ dni.Dicit glo.ꝙ
nullꝰ ꝓpꝛia vtute:ſj ad papatũ ꝗs ꝓpa
virtute aſcendere põt.o ꝑ monte illũ pa
pa nõ ſignificat᷑: D.in mõteillo petrꝰpe
tijt fieritria tabernacula. TCpᷣo vnum et
moyſi vnũ:⁊ helye vnũ: ſʒ in papatu nõ
eſt niſ vnũ tabernaculu ⁊ vna ptãs. ꝑ
talẽ mõte papanõ ſignificat᷑.
2 R
In contranum Ean
11 Dicẽdũ: ꝙ ↄgrue ꝑ mõ
Kudeo teẽ ſynai ecclia cuiꝰpa/
pa eſt caput ⁊ rectoꝛ ſigniſicata ẽ. Ita
eni ſcribit᷑ Exo.xix. Oie ãt tertia deſcẽ
det dñs coꝛã oĩ plebe ſuꝑ mõtẽ ſynai.in
quibꝰ verbis tangunt᷑ tria ꝑque ↄgrue
ſigniñicat᷑ eccleſia. C P:tꝑis cõgruitas
quia nõ pꝛima die in lege nature:nec ſe-
cũda die in lege ſcripta:ſed tertia die in
lege gratie.qñ venit plenitudo tepoꝛis
tũc xpᷣs deſcendet aſſumes carnẽ i vte-⸗
ro virgiali. C 2· eccleſie vniuerſa litas
qñ dicit coꝛã oĩ populo. Naʒ in lege gr̃e
eccleſia incepit eẽ oĩs ppłi ⁊ eẽ vniuer/
ſalis.qꝛ in ea nõ ẽ acceptꝰ grecꝰ neq; la
tinꝰ:nõ maſculꝰ neqʒ femia: ut dicitur
Gał.iiij. Vñ ſola ipſa dr̃ catholica:qð
idẽ ſonat qð vniuerſalis:pm Iſido. Hã
ſynagoga iudeoꝝ catholica no erat. ꝗa
nec erat vniuerſalis q;tũ ad ritũ cũ non
tenerent ritu illu ſeruare:niſi iudei:nec
K ꝗd cẽpus qꝛ nõ ſꝑ erat duratura.
3 ripſi eccleſie altitudinis ſublimi-
tas:qñ ſubdit᷑.ſug montẽ ſynai. Suꝑ ec

octaua II

cleſiã eni totã xpᷣs deſcẽdit:qꝛ ipſe vẽit
oẽs ſaluos facere:⁊ ad agnitionẽ veri-
tatis ꝑducere:ut dr.i.ad Thimo.i. Si/
gniricat᷑ aũt cõgrue poteſtas papalis ⁊
eccleſie ꝑ taley montẽ pꝛopt᷑ dicteptãt
ſublimitatẽ: quia nõ eſt aliqua altioꝛ et
ſublimioꝛ ipſa.Et pꝛopt eius auctoꝛi/
tatẽ:quia oẽs alij montes ⁊ oẽs alie po

teſtates buic ſubijciunt. Nolẽtes ren-

ſtere illi auſu temerario lapidibꝰ oppꝛi

mendi ſut. Sic enidr Exo.xix. Cauete

ne aſcendatis in montẽ neq; tangati fi
nẽ illius Ois ergo qui tetigerit monteʒ
moꝛte moꝛier᷑. Et ſubditur ibi. Manus
nõ tãgent eũ ſʒ lapidibꝰ oppꝛimet᷑:aut
cõfodiet᷑ iaculſiue iumẽ tũ fuerit ſiuc hõ

Ad pꝛimũ gee do: oꝛige
EEi nes ſoluit dictu ar
gumentũ ſuper verbo allegato dicẽs ꝙ
pꝛius deus ꝓbibet pplin in montẽ aſce
dere:moꝛteq; minat᷑.poſtmoduʒ iubet
ut clagẽte buccina ppłi in montẽ aſcen:
dat buanã cõpeſcens audacia:⁊ ad obe
diendũ inuitans ꝓhibemur g mõte pa⸗
palis ptatis aſcendere uel tangere ꝑ re

bellionẽ ⁊ temerariã reſiſtencia: ⁊ iube/

mur clangẽte buccina eius doctrine di

ctũ montẽ aſcendere ꝑ receptionẽ cius
mandati ⁊ eius ſubiectã obedieutism.

¶Ad 2“ eſt d:ꝙ mons ibi accipitur
pꝛo ſacra ſcriptura cuiꝰcognitio mons
magnꝰ ⁊ altus ẽ:qꝛ oiuʒ mùdanarũ ſcieè
tiarum cacumina trãſcẽdit: oẽmq; pbi
loſophiã ab alto deſpicit adquẽ montẽ
ſi pᷣieoꝝ ingen i cacumine aſcẽdere po
tuiſſent:nũq; idola coluiſſeut: nec vnqᷓ;
creature collũ inclinaſſent.ſicut dicit ri⸗
chardus in li. de contẽplatione. C Ad
3 eſt do:qꝙ ᷣm Hiero. Errauit petrus
tria tabernacula petẽs fieri cũ in vnuʒ
tabernaculũ ⁊ in vnã veritatẽ cõueniat
lex:ꝓpbetia et euangeliũ.Et ſicut pet:⸗
errauit volẽs facere diuiſionẽ in monte
ſacre ſcripture.ſic erraret faciẽs diuiſio
nẽ i motce vnitat eclleſie ponẽs aliud ca
put in ſpuũalibꝰ.⁊ aliud foꝛe in tpalibus.

QOQOQOunue
eni ch papa re-
pnntet rom q;tũ ad perſonã eius
quia tenens locũ alicuiꝰ repñtat ꝑſonã
cius: ſed papa tenet locũ xpi. Dicit eniʒ
cirillus in li.tbeſau. ꝙ apłi in euãgelijs
⁊ eplis affirmauerũt in oĩ doctrina pe/
tru eſſe loco dñi ⁊ eius eccleſie dãtes ei/

. — 5

de locus in oi capitulo ⁊ ſynagoga in oĩ

clectione ⁊ cõtirmatione. paꝑa tenẽs

locũ xpᷣi repñtat ꝑſonã eius. S. dicit

idẽ cirillus i li. ſupꝛadicto: ꝙ petro oẽs
iure diuino caput inclinant:⁊ pꝛimates
mũdi tanq; ipſi dño Jeſu obediũt:oĩs ẽ

ſucceſſoꝛ petri ꝑſonã ciꝰrepñtat.

D.quilibet papꝑa ſuccedit petro: ſed
petrꝰ ſucceſſit xpo. Añ chꝛyſoꝰ expones
illud verbũ Jo. xxi. Paſce oueſmeas. ſic
dicit eẽ intelligenduʒ loco mei pꝛepoſi-
z eſto fratꝝ papa rcfi⸗ tat nſona xpᷣi.
An rartrri ſ eſt:aꝛ gſona xpi
In cotrart Unmir kterna pſo
na vᷣo cuiuſlibet pape ẽ tꝑalis:ſed tem/
poꝛale non ecehit iagno.
—P 1A icendũ ꝙ petrus non
Rud 60 ſucceſſit rgo rest xp̃ᷣs:
ſicipſe erat.ſuccedit eni vnꝰ papa alteri
⁊ vterq; cẽ papa nec vnꝰ altero maioꝛ:ſj
petrꝰ non ſueceſſit xpᷣo ꝙ eẽt xpᷣs eꝗ̃lis
ei in ꝑſona. Mõ eni dicimꝰ ꝙ ſint plures
xpᷣiquoꝝ vnus ſuccedat alteri ſicut dici
mus ꝙ ſint plures pape quoꝝvnꝰ alte/
ri ſueckdir M ſi ſũt aliqui qui dicãt dij
multi ⁊ dñi młti.nobis tñ nõ ẽ niſi vnꝰ
deꝰ pater ex quo oia ⁊ nos in illo:⁊ vn⸗
Jeſus xpᷣs ꝓquẽ oĩia ⁊ nos ꝑ ipᷣm: ut di/
cit aplłs.j.Chor..viij. Succeſſit ergo pe

trus xpᷣo·⁊ ꝗlibet aliꝰ papa ſuccedit ſi/

bi ut vicariꝰ eius in officio ⁊ ptãte nõ in
ꝑſona. MHã ꝙ vnꝰ papa ꝑſonaliter cedat
⁊ alius ꝑſon alit ſibi ſuccedat tribꝰmõis
q́ᷓ; ũ ad pñs cõtingere põt. s moꝛtis
interuẽtione:qꝛ cũ quilibet bõ ſit moꝛta
lis moꝛtuo vno papa uel vno epo:põt
alius ſibi ſuccedere in papatu uel epatu
2 culpe depoſitiõe:ut ſi labat᷑ ĩ be

reſim ipſo facto debet cedere ⁊ alis ſbi

ſuccedere. . 3officij reſignatiõe: ut ſi

ex defectu ſcie uel ſenectutis officiũ pa
patꝰ ipſe papa reſignet: põt ꝑſonaliter
ced ere et aliꝰ eligi ⁊ pſonalit ſibi ſucce⸗

dere. Mullo aũt iſtoꝛũ modoꝛũ xpᷣs po
tuit ꝑſonalit ced ere: necpoſſet quin ſꝑ.

ſit pùpa ⁊ caput ⁊ rectoꝛ totius eccleſie
nõ quidẽ moꝛtis interuentiõę:qꝛ ꝑſona
⁊p̃i eterna fuit bũs imoꝛtalitatẽ ⁊ lucẽ
babitãs inacceſſibilẽ:imo in ipſa paſſio
ne ⁊ moꝛte quã in buana natura ſuſti/
nuit effectũ vite bẽbat.qꝛ dicente apło
ad Hebꝛe.vij. Factus ẽ põtifex 'ᷣm vir/

tutẽ vite inſolubilis. Mec culpe depoſiti

one:qꝛ peccatũ nõ fecit: nec dolus iuẽtꝰ
in oꝛe eius. Mec officij reſignatioe:quia

ipſe factus ẽ papa ⁊ pontifex cũ iureiu/

rando ꝑ eũ qui dixit ad eũ. Tu es ſacer-

dos in eternuũi Mõ igit᷑ pſonalit xpᷣs ceſ-
ſit papatui ⁊ põtificatui:⁊ ꝑ aſeqns nec
petrꝰ nec aliquis papa ſucceſſit ud ſuc-

cedet ſibi ꝑſonalit᷑:qꝛ non põt aligꝗs ali
cui ꝑſonalit ſucced ere niſi aligs ſibiꝑſo
naliter cedat iſtis tribꝰ modis ſupꝛadi-
ctis:xpᷣs ; qui ſempꝑ ẽ viuẽs ⁊ ſemꝑ ẽ pa

pa ⁊ põtifex totiꝰ eccleſie:⁊ erit in ꝑpe⸗/

tuũ:nõ põt ꝑſonalit᷑ ſibi cedere:nec aliꝰ
ꝑſonaliter ſibi ſuccedere:Põt.n. põtitex
ipſo viuete ↄſtituere vicariuũ ſuũ qui rep
ſentet ꝑſonã eius m officij admiſtratiõe
ſed ꝙ ſuccedat ſibi ꝑſon aliternon. Sic
xpᷣs qui ſemꝑ viuit ⁊ ſemꝑ ẽ ſacerdos in
eternũ:⁊ nuq; põt cedere papatui ⁊ põ/
tificatui ꝑſon aliter ꝗn ipſe ꝑſonalit ſit
caput ⁊ põtifex totiꝰ eccleſie:iſtituit pe
tru ſuũ vicariũ cui totũ quod ſuum erat
plene cõmiſit ut loco eiꝰ regeret totã ec
cleſiã. Vñ petrꝰ ſucceſſit xp̃ᷣo nõquidem
ꝑpſon aliter cũ xpᷣs ꝑſonaliter nõ ceſſiſſet
ſed ſicut vicarins ⁊ mimiſter eiꝰ in officij

admiſtratione. ¶Põt ergoquilibet pa

pa poſt petrũ dici ſucceſſoꝛ petri ꝑſona
liter:qꝛ cedẽtepetro ꝑſonaliter per moꝛ
tẽ aliꝰ ꝑſonalit ſucceſſit.Sic quolibʒ pa

pa ꝑſonaliter cedẽte ułꝑ moꝛtẽ ułslis

nalt
ſoe⸗
tpiß
ſenp⸗
ure
alos
thidi
pollo
ſpod
Eig

t
ust
it

c-
r
iſ
Mii
ANd
teseſec
ſonter

fes.
inbom
genten
Einales.
tnntd

Ke

opti

ſſone

enſo⸗
tons N
Moa

1
raliſſß
utöenut
oſfciͦ
gonelitg
ſb ſice⸗
i ſis
kat
nseageſe
ege on
litaitli
nipſegnt
atut ci
dicente h
grr
ſ
,
nniu
ſerciimen,
LTiasſec,
ultchll
oleans
Aitiii,
itilpyll
S
dsſgt⸗
ziſned
nantin e,
rniſ
Pirp hirt
ni ſigiſi
lalnimm
lenm N
iltenthen

1

/

cl 1ð

modis ſupꝛadictis pot aliꝰ eligi ⁊ ꝑſo/
naliter ſucced ere:ſed tã petrꝰ q; ſucceſ
ſoꝛes eius nõ ſut pſonaliter ſucceſſoꝛes

ſemper viuẽte ⁊ ſꝑ in pepatu ⁊ põti
tu regnãte:⁊ ſic pa ulꝰ appellat petruʒ ⁊

rpᷣi ſʒ dicũt᷑ vicarij ⁊ miniſtri eiꝰipᷣo o
ca

alios ſucceſſoꝛes miniſtros et vicarios
rpi dicts.j.ad Cbori.in. Quid igi cẽ ap/
pollo:quid vo paulus:ꝗd aut cephas: re
ſpõdet ſtati: mimiſtri eiꝰ cui credidiſtis.
Et per boc patet reſponſio ad auctoꝛi-/
tates ⁊ rationes ſuperius dictas.

P ſic ꝓceditur
. D quartug et enim

4*

ꝙ cardinales nõ aſſiſtãt papeſi/

cut apl aſtiterũt xpᷣo:qꝛ epi reptat ꝑſo
nas aploꝝ ſicut pᷣſbꝛi ⁊ archidiaconi re/
pntant ꝑſongsilloꝝ.xxij. diſcipuloꝝ às

ante faciẽ ſuã miſit:ũcut dicit glo. Luce
x. Mõ ergo cardiales aſſiſtùt pape ſicut
apłi xpᷣo. Pꝛeterea oẽs apli fuerunt
epᷣi:ſed nõ oẽs cardinales ſũt epᷣi.aliqui

eni ſunt p̃ᷣbꝛi ⁊ aliqui diaconi.ergonon
alſiſtũt papeſicut apłi xrp̃o ¶ Pꝛeterea
apli ſunt miſſi in mundu vnuerſũ. Jux

illud Mattðᷣ. vltj. Eutes docete oẽs gẽ

tes:ſed cardinales nõ mittũt᷑.S nõ aſi-
ſtunt pape ſicut apoſtoli chbꝛiſto.

RAn awrarn eſt: quia apłi ap-
In t Arin bellan ſunt chꝛiſti
fres. Jur illud. Mũciabo nomẽ tuũ fra-

tribꝰ meis:⁊ pᷣncipes terre per euʒ facti

ſüt. Juxr illð Cõſtitues eos pncipes ſuꝑ
oẽm terrã. Sed papa cu tacit aliqs car
dinales ial ni eos iſta duplici dignita
te:qꝛ dicit. E
muũdi.ergo aſſiſtunt pape ſicut aplłi aſti/

ſtote frẽs noſtri ⁊ pncipes

terunt cbꝛi”to.
Kniid EODicendu: ꝙ apli dupłr
XIEUEOpnt conſiderari. Cput
xpo pñtia lit aſtiterut añ eiꝰ paſſioneʒ et
aſcẽſiont. ¶.2? ut ex pᷣcepto xpᷣi pꝰ eius
aſcenſionẽ ꝑ mũdũ fe dinſerut:vnꝰꝗſq;

vnam peouincià in ſoꝛtem ſuæpꝛedica/
tionis accipiedo. p & mõ repñtat ꝑſo

nas aploꝝ cardialcs ꝗpape vicario xp̃ᷣi

nona

pncipalit᷑ aſſiſtũt. C. 2 mõ repñtãt

ꝑionas aploꝝ ep̃i qui in ꝑtẽ ſollicitudis
vocati ſut regẽtes diuerſas ꝓuicias uel

diuerſas ciuitates: Pii qð tecerunt apli

poſt aſcenſionẽ xpᷣi:⁊ iſtud ſatis cõueni/
ens eſt. qꝛ ſicut in icrarcbia angeleꝝ ali
qui ſũt aſſiſtẽtes ⁊ aliꝗ miſſi: ſic i noſtra
eccleſiaſtica ierarchia aliqui debent eſſe

miſſi et aliqui aſſiſtentes.

2 mn ergo eſt do: ꝙ eßi?
Ad Pamic&ngtes ꝑpſonas
apoſtoloꝛũ repꝛeſentãt h diuerſimode:
quia illi ut miiſi:⁊ illi ut aſſiſtetes.⁊ hoc
intelligit de coĩ lege et 'm cõem ſtatum
vtroꝝq;.ſicut tñ ex ſuboꝛta cã angeli de
ſupꝛema ierarchia qñq; mittunt. AUnde
ille angelus qui miſſus eſt ad purgandu
labia iſaie ꝓphete de oꝛdine ſerapbin e
appellatus:ipſo ꝓpheta teſtãte. Vola⸗
uit ad me vnus de ſeraphin.nõ obſtante
; ſeraphin potiſſime ſint inter aſſiſten⸗

tes.ſic ex ſuboꝛta cauſa cardiales quã⸗

doq; mittunt᷑ a papa nõ obſtãte ꝙ ipſi
repꝛeſentant perſonas apoſtoloꝛũ ut fu
erunt aſſiſtentes nõ ut miſſi. C Ada

eſt dicendum: ꝙ apoſtolinon ſemꝑ aſti

terunt chꝛiſto ut epi:ſed magis ut min
ſtrantes ei in alijs actibus neceſſaris.
facti ſunt enim epiſcopi ab eo poſtreſur
rectionẽ quando Jo.xx.dixit. Accipite
ſpiritum ſanctũ:quoꝛũ remiſeritis pec⸗
cata remittuntur cis. Sicad cardiales

nõ requiritur ꝙ ſint oẽs epiſcopi ut aſ-
ſiſtunt pape.ſed ut miniſtrent ei in aliis

actibus neceſſariis. ¶ Ad 3“ patet ſo

lutio: quia ex ſuboꝛta cauſa epiſcopi poſ

ſunt aſſiſtere pape ⁊ cardiales poſſunt

mitti m beneplacitum eus.
¶ Qõ nona de exbibitõe bonor pape

Ki videndum eſt
Eine Ede exhibitione
broeonoꝛis qui debetur paꝑpe.
circa qð queruntur ſex. Cpᷣ
vtru pape debeagtur honoꝛ
g debet xpᷣo lᷣm deꝰ. ¶2ꝛ· vtrũ pape
debeat bono qui debet -xpobin ꝙ bano
8 ðè

Ai⸗

C ipt pape debeat bonoꝛ ꝗ debetur
ſanctis. Avtru ape debeat bonoꝛ ꝗ
vebetur angelio E. I.vtrũ baedevenr
bonoꝛ qui debet᷑ imagini xpᷣi. é.vtrũ
pape aperte malo debeatur bonoꝛ.
D pꝛimũ ſic pꝛoceditur
—Peeel Vigder eniʒ q;
bPbonoꝛ qui debet᷑ xpᷣo ſᷣm ꝙ deus
debeat pape:quia honoꝛ debet᷑ ptãti:ſj
vna eſt ptàs xpᷣi m ꝙ deꝰ ⁊ pape.qð ꝓ
batur:qꝛ ptãs xpᷣi ᷑ᷣm ꝙ deꝰ eſt peccata
dimittere Juxta illð Mar.ij. Quis po
teſt peccata dimittere niſi ſolꝰdeꝰ. Iſtud
aüt conuenit pape:quia quagrüch ligat
uel ſoluit ſuꝑ terrã eſt ligatũ uel ſolutuʒ
in celis.ſicut dictũ eſt petro a tthᷣ.xvi.
Ideʒ ᷓ bonoꝛ debet᷑ vtriq;. ¶ ¶ S latria
eſt᷑ ſeruitus debita ſoli deo. Latine enim
ſcrui:ꝰgrece latria dicit᷑ ſicut diẽ Augj.
x.de ciui.dei.c.i.ſed oĩs ſeruitus debet᷑
pape Kois bonoꝛqui debet᷑ deo debetur
ſibi. & S. dñatio cõuenit deo ex tꝑe ſiẽ
ſeruitus ex tꝑe cõuenit creature. VNñ ſi
cut dicit Augj.v.ð ciui.dei.c.xvi.no de
bemus dicere deũ fuiſſe dũm ab eterno
ne coga mur creatura ſempiternaʒ dice
re:qꝛ ille ſempiterne non dñaret᷑ niſi iſte
ſempiterne famularet᷑:ſed omne qð con
uenit deo ex tꝑe ↄuenit creature ⁊ crea
toꝛi. Idem ergo honoꝛ debeturpape ꝗ
vepenn xpᷣo ᷣm ꝙ deus. ſtomia h
Z eſt quia ho/
J n COο trarinzne: g deber
creatoꝛi ſine peccato idolatrie nõ debet᷑
pure creature. Oicit enim Augſ.i. de tri
ni.c.vi.idolatrie dicunt᷑ qui ſimulacris
uel creaturis eã ſeruitutẽ exbibent q̃ de
betur deo que ſeruitus greca ſcriptura
latria noiat᷑:ᷣm quã dictũ eſt:ñ m deũ
tuũ adoꝛabis ⁊ illi ſoli ſeruies.ſʒ xps ſᷣin
ꝙ deꝰ eſt creatoꝛ ⁊ idem deꝰcũ patrę et
filio. papa vo ẽ pura creatura. Idẽ bo
noꝛ nõ debet᷑ vtriq; ſine pctõ idolatrie.
Rñ C0 dicendũ ꝙ xpᷣs ßᷣm ꝙ de
„ L us vno honoꝛe bonoꝛat᷑
cum patre ⁊ filio:quia ſicut tres pſone

“
„ 8
— . . 2

ſunt vnus deus: ſicvno bonoꝛe bonoꝛan
tur. Sciendu ẽ tamẽ ꝙ bonoꝛ poteſt ex-
hiberi deo duplicit. ¶P: rõne coĩs po⸗

teſtatis cũ qua cõuenit cũ creaturis cõ

uenientia cuiuſdã annologie nõ vniuo-
cationis. Conuenit ẽ creatoꝛi ⁊ creatu
repoteſtas ⁊ dominatio ⁊ multa aliaut

bonitos:ſcientiꝭ ⁊ iuſticia que attribuũ

tur deo: tñ ⁊ conueniunt creature.Oeo
quidẽ eſſentialiter. Crea ture vᷣo partici
patiue⁊ miniſterialiter:als inſtrumeta
liter. Et rõne iſtoꝝ que conueniũt deo ⁊
creature quidã bonoꝛ ⁊ quedãſeruitus
ipenditur deo que ſine peccato põt exhi
bertcreature ut thurificatio ⁊ genufle

ctio ⁊ alia ſeruitꝰq̃ greco noie dulia ap/

pellat᷑ m Augj.li.ſupꝛadicto.¶Que-
dam vo ſeruitus deo impendi?᷑ ratione
eius ſingularis maieſtatis:quia domi⸗
natio ⁊ poteſtas que eſt in deo nõ eſt po
teſtas uel domina tio ſimpliciter dicta:
ſed poteſtas ⁊ dñatio ſũma quenon eſt
alia q; ipſa deitas ⁊ diuina maieſtaſ:rõ
ne cuius ſingulare genꝰ ſeruitutis ſibi ex
bibetur quod latria appel lat᷑. Quõ autẽ
latria ſit ſingulare gen uitutis. Augl.
declarat.x.li.de ciui.dei.c.iiij.dicẽſ. Qv
in ſacrificando ſit dei cultus ⁊ ꝙ ſacriſi⸗
cium ſumere ſit ꝓpꝛie ſeruitus debita ſo
li deo greco noĩe latria appellata.duo il
li fratres chayn ⁊ abelſatis iudicant
rum maioꝛis deꝰ repꝛobauit ſacriſiciuʒ
minoꝛis vᷣo aſperit. Sacrificiũ eſt ille
ſingularis honoꝛ:⁊ illa ſingularis ſerui-/
tus que ſic debet᷑ xrpᷣo ſᷣmi ꝙ deꝰ qð nõ de
betur pape nec alicui pure creature.vn
Augj.li.ſupꝛadicto dicit:ut alia nũc ta-
ceam quepertinẽt ad religionis obſegũ
quo colit᷑ de :ſacrificiũ certe nullus bo/
minũ eſt qꝗ audeat dicere deberi niſ deo
Et ſubdit. MWulta deniq; de cultu diui

no vſurpata ſunt que bonoꝛibus deſerũ

turbumanis.ſiue bumilitate nimia:ſiue
adulatione peſtifera: ita tamẽ ut quibꝰ
ea deferuntur boĩes haberent᷑ qui dicu-
tur colendi ⁊ ven erandi. Si aũt multuʒ

on
forpig

15
latn
cpp⸗
ceot
ſorg
gen
FPe
Mit
iſ⸗
i
hei
e
lr
potte
hupu
Auem
loſen

noꝛgt

tate gg
glatri

botorn
poteſtc
chispo⸗
auns i
höͦ pnino⸗
genn
Auaalaut
entnbei
nmede
ezohen
inſruner
leniütden
ciſeni⸗

rodech

0
iedlig⸗
co e⸗
ndin
qin .
deonci
lcite ie
Aeron
nnit
ninuſbe
eant.
rsu,
inic
ms dhinſ
is ii
i Cl
ainsſn,
inid
gatrt

itin.

—
.
2

eis addit᷑ ⁊ adoꝛãdi. Sacrificãdũ vo nul

lus cẽſuerit niſi ei quẽ deũ aut ſciuit aut

& u do ſicut ſer⸗
Ad Peimy uus reſpicit dñm

ſic ſeruit dñationẽ:⁊ ſicut ſeruitꝰ ſimpli
citer dicta dñationeʒ ſimpltcit:ita ſerui
tus ſũma dñationẽ ſũmsʒ. In xpo autẽ
lm ꝙ deꝰ iuenit᷑ dñatio q eſt ptas ſuma.

⁊ iõ ſeruitꝰſũm a ſibi ðbet᷑ q latria appel
latur. In papa aũt nõ ĩiuenit᷑ niũ parti
cipatiue ⁊ miniſterialit. Ad 2c do
ꝙ aliqd boni eſt in creatoꝛe qð nõ eſt in

creatura rõne cuiꝰſibi debet᷑ ꝓpꝛius ho/
noꝛ ꝗ nõ debet᷑ creature: ſʒ qꝛ nibil eſt in
creatura qð nõ excellẽtiꝰ ſit in creatoꝛe.
Jõ oẽs honoꝛes ꝗ impedunt᷑ creature
pñt exbiberi creatoꝛi.¶ Ad qʒe do: ꝙ
xpᷣs põt ↄſiqerari duplicit.ſ.inq;tũ dñs
⁊ ĩq; ti deꝰ. Inq;tu vo dñs cũ dñatio cõ
ueiat ſibi? create adoꝛat᷑ dulia:ſʒ inq;tũ
deus adoꝛat᷑ latria:lz enim ptãtis dña
tio ut eſt in deo uel in xpᷣo ſicut in ſümo:
põt tñ cõſiderari ut nõ ſũmuʒ ſʒ ut com
mun icatũ tale attributuʒ creature: m
quem modũ non eſt inconueniens ꝙ ta
lis ſeruitus conueniat deo ex tẽpoꝛe.

D ſecundum o
Videt᷑ enim ꝙ pape debeat᷑ bo⸗
noꝛ g debet xrp̃o ᷣm q; hõ:qꝛ ſuꝑ illo vᷣbo
Adoꝛate ſcabellũ pedu eiꝰ dicit gl. Ca
ro xpᷣi a verbo dei aſſupta ſinevlla ĩpie-
tate adoꝛabit᷑ a nobis nõ illa adoꝛatõe
q latria eſt que ſoli deo debet᷑: ſ illa ꝗ ẽ

iperdulia qᷓ ſoli humanitati xpᷣi impedi

tur. Cũ g taliſ bonoꝛ nõ repugnet pape
videt᷑ ꝙ licite ſine peccato ſibi exhiberi
boſit. S. dicit Aug.· x. de ciui.dei.c.
xx. Mediatoꝛ dei ⁊ hoiuʒ hõ xpᷣs ieſus
cũ in foꝛma dei ſacrificiu cũ pre ſumst.
cũ q eſt vnꝰdeꝰ:tñ in foꝛma ſerui ſacriſi⸗
cin maluit eſſe q; ſumere. Si s foꝛme ſer

un in xpᷣo nõ eſt ſacriſicandũ qð eſt ꝓpꝛie
latria q;tum eſt de omni alio hbonoꝛe ita

põt exbibeni pape ſiẽ cbꝛiſto. ¶ S.xpᷣs

octauaag

ſm qꝙ bõ non eſt deꝰ ſz ois bonoꝛ q non
debet xpᷣobᷣm ꝙ deꝰ licite põt exbiberi

pape. Idem ergo honoꝛ debetur pape

ui exbibetur cbꝛiſto n bamo.
» 11 eſt. qꝛ bonoꝛ de
In C0 trarii bet alicui rõne
ſuppoſiti: ſed in cbꝛiſto nõ eſt niſ ſuppo
ſitũ diuinũ ⁊ ꝑſona diuina: ſʒ nõ põt ſine
peccato idolatrie bonoꝛ qui debetur dðo
exbiberi pure eem⸗e bon er
RT dð ꝙ idẽ bonoꝛ g debet
Kñd 60 chꝛiſto uel danmtentt eiꝰ
debet eiꝰ humanitati.qð ꝓbat᷑ rõne au
ctoꝛitate. ⁊ exẽplo.Rõ eſt talis. Mã bo
noꝛ poteſt exhiberi alicui duobꝰ modis
Ano moꝑ ſe ⁊ pꝛimo ⁊ gra ſui. Alio p

accidẽs ⁊ ut cõiunctũ alteri ⁊ ut nõ põt

ꝑ ſe nec gra ſui.p: mõ ſolũ nã diuina ⁊
perſona diuina bonoꝛat᷑ bonoꝛe latrie.
2c modo caro cbꝛiſti ⁊ humanitas ipſa
cõiuncta diuinitati eodẽ bonoꝛe bono/
rat᷑ qͥ honoꝛat᷑ ꝑſona diuina Auctoꝛi
tas vo ẽ Oamaſ.li.iij.c.xxxij.vbi ait q-/
caro ſaluatoꝛis ?ᷣm ꝗqdẽ eiꝰ naturã ſi ↄſi
deretur ut diuiſa a diuinitate ſubtilibꝰ
intelligetijs inadoꝛabilis eſt. nec adoꝛe

tur ut ſic niſi ut creatura vnita aut dei

verbo ꝓpter ipſũ ⁊ in ipſo gdoꝛat᷑ eodeʒ
bonoꝛe quo adoꝛatur ipſe. C Exemplũ
aũt eſt eiuſdẽ Oamaſ.ſupꝛadicto li.ſi n.
ↄſideret᷑ carbo ꝑ ſenõ inflãmatꝰ igne tã
gibilis eſt:nec timet᷑.ſi vᷣo cõſidereturut
igne inflãmatus eodẽ timoꝛe q̊ timetur
ignis timet᷑ carbo ſimiliter ſi conſideret
caliga regis ꝑ ſe nõ coniücta pedinõ ho
noꝛatur nec oſculat᷑. In pede vᷣo codeʒ
oſculo quo oſculatur pes oſculat᷑ caliga
¶¶Si vᷣo bonoꝛ ꝗ debert deitati deber

bumsaniti chꝛiſti nõ nudi ſj ut coniũcte ꝑ

ſonaliter diuinitati cũ bonoꝛ debitꝰdeo
ſine peccato idolatrie nõ poſſit exhibe-/
ri pape:nõ debet pape exbiberi honoꝛg
debetur cbꝛiſto 'm ꝙ hbom.

1 ergo eſt dðH p
A Pemum glo. illa logt·
ð bumanitate xpᷣi ut nuda nõ ut ſeue
3

Ar.
diuine coniũcta. Mos autẽ ut dicit Da-
maſ.nõ ut nudã carnẽ xpCi honoꝛamꝰ uel
adoꝛamꝰ ſ0ieut vnitãdiuinitati eiꝰ C Ad
⁊2meſt dð ꝙ rxpᷣs in foꝛma ſerui ſacrificiũ
accipere potuiſſetqð eſt ſeruitutẽ latrie
reciꝑe.noluit tñ in dicta foꝛma talẽ ſer-
uitutẽ reciꝑe: ut dicit Aug'.li. ſupꝛadi-
cto ꝓpter eiꝰhumanitatẽ oſtendendã: ⁊=
pꝛopter ſcandalũ iudeoꝝvitandũ. Si-
militer ne eiꝰ occaſione qſq; exiſtimaret

cuilibet ſacrificandũ eẽ creature. C Ad

zZn eſt dð ꝙ xpᷣo non debet᷑ bonoꝛ vᷣm ꝙ
bõ qui debet᷑ deitati per ſe.tñ ut eiꝰ hu/
manitas perſonaliter eſt coniuncta di-⸗
uinitati. idem bonoꝛ veber vrrich
11 ſic pced it᷑. Ni/
tertin detur cni ꝙ bo
noꝛ ꝗ debet᷑ ſanctis nõ debeat᷑ pa
pe:qꝛ beata virgo mat dei eſt de nume/
ro oium ſanctoꝝ ſed aligs bonoꝛ debet᷑
beate virgini ꝗ nõ debet᷑ pape.qð pꝛoba
turqꝛ ſm Augj.in ſermone deaſſũptõe.
eadẽ caro fuit matris ⁊ filij. Jdeo ſicut
caro filij nõ fuit coꝛꝛupta ſed aſſũpta:ita

matris. Similis gᷓ bonoꝛ qui debet᷑ ſi

lio debet᷑ matri:ſed honoꝛ debitus ſilio
nõ debet pape ut dictũ eſt. S.qð ꝑ ſu
perabund anti ã dr vni ſoli cõuenit:ſj de
ſolis aplis dictũ eſt. Nimis bonoꝛati ſũt
amici tui deꝰ:g talis honoꝛ nõ debet᷑ pa

pe. S. bonoꝛ debet᷑ pape rõne ptãt⸗
72 auctis.ſanctis aũt debetur honoꝛ rõ/

ne ſanctitatis ⁊ bonitatis. Mã ꝓpt ſan-/
ctitatẽ canonis ant᷑ alig ⁊ numerant᷑ in
cathalogo ſanctoꝝ:non ergo honoꝛ de/
bitus eis debetur paoppfpe

NrraE eſtqꝛ ſci bonoꝛan
In otranmmn tur ⁊ laudant᷑: qꝛ
in eig honoꝛat᷑ ⁊ laudatur deꝰ. Jux᷑ illud
p̃s. Laudate dñm in ſanct ei.Sic eodẽ

mõ ĩ papa ⁊ inalijs pᷣlatis eccłe bonoꝛa

tur deꝰ. Ju illud Cuce.x.Quivos audit
me audit.⁊ ꝗ voſ ſpernit me ſpernit.bo
noꝛ qui debet᷑ ſanctis debetur pape.
LeNIPE cO oð ꝙ bonoꝛ pape echi⸗
. OO bert rõne ptãtis ⁊ auẽt
verũ qꝛ ptãs talis eſt oꝛdinata potiſſi-

Queſtio iiiI

meqꝛ eſt a deo ſibi tributa:⁊ q̃ a deo ſũt
oꝛdinata ſũt.ſicut dicit apłs ad Ro.xiij.

iõ icludit talis ptãs vite ſanctitatẽ ⁊ do

ctrine veritatẽ.q;uis enim abſolute lo/
quendo ptãs poſſit eſſe ſine ſapia ⁊ bo-
nitate:⁊ ꝑ ↄñs ſine iſtis poſſit bõ ratio-
ne ſolius ptãtis honoꝛari.ptãs tũ pape
que ſugponit᷑ eẽ oꝛdinata ſine bõitate ⁊
ſciẽtia inueniri non debet:ꝓpt᷑ qð lʒ bo⸗
noꝛ ſit ſibi exbibendus rõne ptãtis nõ ẽ
ſibi ſubtrabẽdus honoꝛ ꝗ debet᷑ ſanctis
rõne ſanctitatis ⁊ doctrine veritatis.

ſWimmmun 5eſt do & btã vir
Ad Peimmn go põt con ſiderari
dupliciter uel ut pſona valde ſancta: et
ſic adoꝛãda eſt dulia ſimplicit: qᷓ ſimilit᷑
⁊ bonoꝛant᷑ ⁊ adoꝛaãtur alij ſci ⁊ ſce:quo
bonoꝛe ſiłr bonoꝛat᷑ papa.Ael põt coſi-
derari ut mat᷑ dei:⁊ ſic ꝑ hãc ſingulareʒ

dignitatẽ dẽt honoꝛari quadã ſingulari

reuerẽtia qᷓ ipdulia vocat᷑:qꝛ nec è deus

nec ↄiuncta deitati ꝑſonaliter ſicutfu/

it caro xpᷣi.iõ honoꝛ latrie ꝗ debet᷑ xpᷣo fi
lio ſuo nõ debet᷑ ſibi. Incoꝛꝛuptio auteʒ
carnis congruũ fuit ut ſibi conueniret ſi
cut carni xpᷣi nõ quidẽ ꝓpter diuinitatis
ꝑſonalẽ coniunctione ſed ꝓpter fomitis
peccati extinctionẽ. Ad ⁊ꝛmeſt dð q;
ibi nimis accipitur ꝓ valde:ut glo.dicit:

Valde eni honoꝛatiſũt apłi:⁊ valde bo

noꝛant᷑ papa ⁊ epᷣi ſucceſſoꝛes apoſtolo
rum exñtes:cu duces ⁊ rectoꝛes totius

eccłe ſint cõſtituti. C Ad ʒneſt dicen⸗/

dũ ꝙ ptãs pape oꝛdinata eſſe debet ꝓpt

qð nõ excludit bonitatẽ ⁊ veritatẽ ⁊ iu/

ſticie egtatẽ ꝓpter que ſci honoꝛantur.

. ſic pꝛocedit᷑.

ꝙ pape nõ debeatur honoꝛ ꝗ de⸗

bet᷑ angelis. Nã angeli ꝑmiſerũt ſe ut de
us adoꝛari. Geñ.xviij.talis autẽ honoꝛ
nõ debetur pape ut adoꝛet ut deꝰ. non S
bonoꝛ exbibitus angelis debet᷑ pape.

¶S. angeli Iſaie.vi. ⁊ Oañ.ix.in figu-
ris alaꝝ ⁊ aliaꝝ ſimilitudinũ receperut

reuerẽtiã abiſaia ⁊ daniele:ſj iſtud ꝓbi

betur Exo.xx. Mon facias tibi ſculptile

701
ergo
ſeg
ſdp
lſe
turpea
ſoeti
betur

lus
adoꝛ
conſe

ſcp⸗

foee

rioꝛ

ter
C
ci⸗
lhia
hoe⸗
ſaci
len.
Ptiuſen
Alar
llarn
gugon⸗

II
N
iugtet de
ſoloteb,
vin tdo⸗
böfaric⸗
gnih
chötue
ianhde⸗
tatishoe

i ſneti

atans
jobtif
CNioeran
tſanenet
t zinii
ſit tigv⸗
elitiſſ⸗

figlath

iingiei
zecedens
terſutfl,
her ⸗
ptoalte
monreti
nuintats
terfomts
nm d
vtgodeer.
nnti
MN
ns Ctius
K dieen/
be t
tirin
goupenf
cgoetbi,
cun
rorg Ne⸗
gitſeird

⁊ omnt᷑ ſimilitudinẽ neq; coles ipſa.nõ

ergo honoꝛ exbibitus angelis debet pa
pe. C D.angelus eſt maioꝛ xpᷣo. Jux᷑ il
lud pᷣs. Minuiſti eü paulominꝰ ab ange
lis:ſed honoꝛ qui debetur xpᷣo non debe
tur pape:ut ſupꝛadictuzʒ eſt: ergo multo
foꝛtius non debetur papè honoꝛ qui de
betur angelis.

S 11 eſtege Apse vlt?
2 Cc1⸗Vir⸗
J₰ n Ot grin ſcribitur ange⸗

lus qui loquebat cũ ioãne nõ permiſit ſe
adoꝛari ab eo dicens: AUide ne feceris:
conſeruus enim tuus ſum ⁊ fratrũ tuoꝝ
ſed papa recipita fidelibꝰ eccleſie adoꝛa
tiones:pꝛoſtrationes.⁊ oſcula peduʒ.S
maioꝛ bonoꝛ exhib etur pape q; angelis
dicendũ ꝙ natura ange
Rnd e0 lica põt ↄſiderari dupli
citer· p q;tum ad nature condition?.
Cꝛ: q;tum ad dei in ipſa repꝛeſentatio
nez. C P?modo planu eſt ꝙ natura an
gelica maioꝛ eſt natura humana pape⁊
cuiuſcunq; alteriꝰ Oicit enim Hug. li
bꝛo de ſacris parte ꝗnta. In natura an-
gelica triplice eſſe poteſta tẽ ſeu virtu/
tem. AUnam virtutis ⁊ pertectionis qua
vniuſcuiuſq; natura ſibiipſi famulatur.
Aliam dñ ationis qua natura vnius fa
mulatur alteri. Tertiã adminiſtratiõis
qua omnis natura inſerioꝛ bumana uel
alia famulatur ci. Sed 2ꝛcmõ perfe/

ctius repꝛeſentat᷑ deꝰ innatura buma/

na q; in natura angelica. Diẽ eni Augj.
ij. de trini.c.xii ꝑ illos tres angelos ap
parẽtes habꝛaequos pꝛonꝰin terra ado

rauit viſibiliter repꝛeſentatã fuiſſe trini

tatis eqᷓlitatẽ atq; in tribꝰ ꝑſonis vnazʒ
eandẽq; eſſentie vnitatẽ:qꝛ l tres vide
rit vnũ tamẽ adoꝛauit.Et ꝑ illos duos
angelos miſſos ad ſubuerſionẽ ſodomo

rum repᷣſentatas eſſeperſonas filij ⁊ ſpi

ritus ſanctiqꝛ ꝑatrẽ in ſcriptura nunq;
legimus miſſũ. Andedicit qꝙ niſ illi fuiſ
ſent cogniti lothb non adoꝛaſſet eos in fa

cieʒ ſuper terrã.igit᷑ expibeat᷑ honoꝛ an

gelis per patres veteris teſtamẽti:oꝛ in

nona „

eis repꝛeſentabat᷑ deus per ſubiectã cre
aturã de aere uł vndecũ q; viſibiliter ab
eis aſſumpt?:ſᷣ lõge meliꝰ deꝰ repꝛeſen/
tatur per papa ⁊ q;tum ad natureↄfoꝛ⸗/
mitate:quia dei fil ius nunq; angelos ap
pꝛehẽdit.ſed ſemen habꝛae in vnitateʒ
perſone.⁊ qᷓ; tum ad officij poteſtatẽ qꝛ
nulli angeloꝝ conceſſit claues ligandi ⁊
ſoluendi in celo ⁊ iu terra ſicut conceſſit
petro ⁊ ſucceſſoꝛibꝰeius. ſtod p ſic
,2 ergo eſt dð ꝙ ſicut
Ad P um oicit gloſa Gregl.
Illi angeli quãdoq; noiati ſunt angeli⁊
quandoq; deus. Oeus quidẽ interi in⸗
ſpirando:⁊ angeli exteriꝰ adminiſtrãdo.
Vñ deus adoꝛabat in eis:quia cuʒ pꝛe-
co verba iudicis nunciat:non verba ſua
ſed iudicis dicunt᷑. nõ tñ vacat myſterio
ꝙ poſt dei fili incarnationẽ ãgeli nũq;
talẽ reuerentiã accipere voluerũt:tanq;
iam nã bumana excelſioꝛ ⁊ nobilioꝛ eis
facta. C Ad ⁊"meſt dð ꝙ credere ange-
los uel ipſum deũ q́;tum ad diuinitatẽ
poſſe alis uel ſimilitudine aĩaliũ figura
ri uel depingi duplicit᷑ põt ĩitelligi. Ano
mõ figuratione ꝓpᷣa ut ꝗs credat ſilem
figura deo ⁊ angelis ineſſe a nã ipſoꝝ?
hoc eẽt ipiũ ⁊ hereticũ credereiqꝛ deus
ſpus ẽ ⁊ angeli qdẽ ſpũs ſüůt Spũs aũt
lineamẽtis ⁊ figuris caret reꝝ coꝛpoꝛa⸗/
liũ. Alio mõ põt intelligi figuratiõe trãſ

ſumpta: ut ꝗs credat aliquã dei ułãgeli

ſpüalem pꝛopꝛietatẽ tales figuras expᷣ
mere ⁊ ſignificare:⁊ boc eſt ſincere piuʒ
⁊ licitum. ¶ Ad zqeſt dicenduʒ ꝙ xpᷣs
paulominꝰ minoꝛatus eſt ab angelis: ſi

ↄſideret᷑ humana nã in ſua nuditate ?⁊ i

coꝛpꝑis paſſibilitate:ſj ſi ↄſideratut ↄiun
cta ꝑſonalit᷑ diuinitati ⁊ ut imoꝛtaliſ fa
cta.nõ ẽ minoꝛ:imo ẽ dñs ⁊ caput hoĩuʒ
⁊ angeloꝝcuiꝰvicarius bene ſtn⸗ .
quintu eſſt⸗ qy maioꝛ
honoꝛ dẽat᷑ pape q; imagini xp̃ᷣi:
qꝛ papa eſtimago dein alis ſᷣm ronale
aias: ſed pictura xpᷣi artificialis imas
f K

Ar.
eſt maioꝛ. honoꝛ debet᷑ pape q; imagi
nixpᷣi. S. caro rpᷣi ẽ honoꝛãda hono
re latrie:qꝛ cõiũcta eſt ꝑſonalit᷑ diuini/
tati:ſʒ imago xpᷣi nõ ẽ ↄiũcta diuinitati
perſonaliter.ſi &ᷣ ei non debet᷑ honoꝛ la
trie:maioꝛ uel equalis honoꝛ debet᷑ pa
pe ſiẽ ſibi S.idolatria ẽ adoꝛare ſimi

litudinẽ rei ut rẽ. g̈ eodẽ mõ idolatria ẽ
bonoꝛare eodẽ mõ rẽ ⁊ ſimilitudinẽ rei · cõiũcta vo x 1
2 iõ nõ eſt ſimile. ¶ Ad 3“ e do: ꝙ ado

Incontrarummn &

li. c. viij. vbi diẽ ꝙ eodẽ bonoꝛe adoꝛat᷑

imagiatũ ⁊ imago.ſi ergo honoꝛ latrie

deber xpᷣo ⁊ imagini eius:nõ debet ille
honoꝛ pape qui l unasz Epi⸗ ſ
*PWEN 3 icenduz: ꝙ duplex e
RKundeo imago. AUna nälts ſicut
rõnalis creatura. Altera artificialis ſi
cut pictura. Vñ diẽ Augꝰ ꝙ alit ẽ ima/
So regis in filio:⁊ aliter in nũmo.Diffe
rentia aũt eſt inter iſtã duplicẽ imaginẽ
qꝛ imago naturalis bhabet in ſe ꝓpꝛiã d
gnitatẽ qua digna ſit ꝑ ſe honoꝛari et ꝑ
ſe põt eſſe honor terminꝰ.nec ꝓpꝛie eſt
cõſtituta ad aliqd repñtandu. JImago
vo artificialis nõ habet in ſe ꝓpꝛiã di/
gnitatẽ qua digna ſit ꝑ ſe honoꝛari. uel
ꝙ ꝑ ſe poſſit eè honoꝛis terminꝰ: ſed ſo
lũ eſt in ſtituta adaliquid repñtandum.
Et iſta ẽ ratio qre deꝰ nõ adoꝛat᷑ iima/
gine nãl: G adoꝛat᷑ cõuenient᷑ in imagi
ne artificiali:qꝛ in tali adoꝛatione ipſa
imago ſe bʒ ut terminꝰ a Po⸗ de? vᷣbo ut
terminꝰ adque. Añ dicit Oaaſ.iiij.li.
c.viij.q cũ honoꝛamꝰ euangelia nõ ho
noꝛamꝰ materiã.puta chartãa uel attra
mẽtũ quibꝰ ſcripta ſunt: ſed honoꝛamꝰ
illũ cuiꝰ verba ſũt ⁊ fuerũt.Siłr cũ ado
ramus crucem chꝛiſti non adoꝛamꝰ cru
cis materiam puta lignum uel aurum:

ſed adoꝛam? xpᷣm crucifixum cuiꝰ figu/

rã repñtat:ſi Seodẽ bonoꝛe honoꝛatxpᷣs
⁊ ſua imago:qꝛ honoꝛe latrie nõ debet
ille bonoꝛ pape qui debetimagini xpᷣi.

A mũñi s do ꝙ papa cuʒ
Ad pꝛimũ cddkeait

Queſtio

põt eẽ ꝑ ſe bonoꝛis terminꝰ cui nõ debe

tur honoꝛ latrie:ſed imago xpᷣi nõ ado/
rat᷑ ut bonoꝛis terminꝰ ſʒ eſt ſolũ hono
ris ſignũ ꝓpter quod adoꝛat᷑ eadẽ ado/
ratione ⁊ eodẽ honoꝛe cũ ſuo ſignato.
¶Ad 2ꝛ“ eſt do:ꝙ caro xpᷣi coniuncts
diuinitati adoꝛat᷑ ut terminꝰ adquem:
qᷓ;uis accidẽs:dꝛ ꝓpt᷑ diuinitate cui ẽ
cõiũcta:imago vᷣo xpᷣi e terminꝰ a quo.

rans imaginẽ xpᷣi bonoꝛe latrie nõ mo

uet᷑ ad ſimilitudinez imaginis ſicut ad

rẽ terminantẽ eius intẽtionẽ:ſʒ ſicut ad
rẽ a qua incipit eiꝰ intentio: ipſũ vᷣo xpʒ
adoꝛat tanq; terminũ ad quez eius ado
ratio et intentio completur.

oet ſic Pcedit. Aide
D ſextũ kuft eni ꝙ pape

aperte malo non debeat᷑ bonoꝛ:
quia pape nõ debet᷑ honoꝛ niſi ꝓpt᷑ xpᷣm
cuiꝰ vicariꝰ exiſtit:ſed xpᷣs non honoꝛat
malos cõtenentes ipſu. Scribit᷑ eniʒ.j.

Regl. ij. Qui me cõtẽnũüt erunt ignobi⸗

les.papa apertę malꝰẽ ↄtenendꝰ non
bonoꝛandꝰ. ο S.ſi papa aꝑte malus
honoꝛat᷑:aut hocẽ qꝛ malus: aut qꝛ pa
pa.Mon pᷣ mõ:qꝛ malicia nõ eſt honoꝛã
da. Mõ 2? modo:qꝛ m Gꝛegl. Honoꝛa
re bominẽ nõ quia bõ:ſj ꝓpter aliquid
uog circa ipſũ ſit:ſic eſt acceptio ꝑſone
D. in eo ꝙ quis peccat nõ ẽ honoꝛa
dus imo vituꝑandꝰ:ſed papa in executi
one officij papatꝰ peccat:exquo e aper-

te malꝰ.rõne & officij nõ ẽ honoꝛandus.

iAPaRntrarinſ eſt:qꝛ ſuꝑ il
In contrariũ rbodr.
Petri.iij. Oẽs bonoꝛate.Oicit glo. eti
am ſi mali ſũt qui vobis pꝛeſũt debituʒ
eis honoꝛẽ non ſubtrabatis.
Rnde do: ꝙ Pʒ Tuliũ: Honoꝛ
„ EEeſt exhibitio reuerentie
in teſtimoniũ virtutis. Iſtud aũt ↄtigit
duplr fieri · P· in teſtioniũ virtut ſue et

gr̃a ſui. Scdo in teſtioniũ virtut alteriꝰ

7 gra alteriꝰ. Oupłr põt exbiberi bo-
noꝛ ipſi pape.iᷣ in teſtimoniuõ virtutis

Pp
ze
u
gi
Nle⸗
te
benc⸗
Clem

tatt

fiae

perte
enſe

dne,
Mgel
inita
ELe
detert

ihar

ai
Wonn
ed

VI
todeh⸗
noͤao,
ſlübot
Aledo,
ignato.

—☛

alguen.
itntais
nipaqo.
ig
mie wön
is ſantal
hſantil
poy
Gtusah⸗

lie⸗
cnir ye
ei or
ien
n boronnt
ſbitenh
ntigob⸗
enonchpon
gte maiu
autce
dcſtbonan
6. Dewn
nn t
ron
ihunu
vuun
ota
utnic,
ſa⸗ n
odetbo
ietgo
ſit debini

Ar.

ſue ⁊ gra ſue bonitatis ⁊ ſanctitatis.

2 in teſtimoniuʒ virtutis cpi ⁊ gratia
ryp̃i cuiꝰ vicariꝰ exiſtit: Juxta illud.i.ad

borj. v. Sic nos exiſtimet bõ ut mini/
ſtros xpᷣi.q;diu ergo eſt vicariꝰ chꝛiſti:⁊

q;diu nõ deſinit eẽ papa dato ꝙ ſit agte
malꝰ: honoꝛ papal ſibi ſubtrabẽdno ẽ.
1 F d L umũ ergo eſt dio bo⸗
Bie P eIIVUnoꝛ debet aliqñ ra
tiõe meriti:aliqñ rõne officij. Pꝛimo mõ
des nõ honoꝛat malos.Sed ſco mõ tã
diu eos bonoꝛat q;diu eos tollerat i of
ficio. Et iſto mõ papa aꝑte malꝰ a fide
libus ẽ bonoꝛandꝰ q;diu a deo tollerat
in papatu: ⁊ q;diu no deſinit eẽ papa:qꝛ
nõ exbibet᷑ alicui honoꝝ ille in teſtimo/
niũ virtut ſue ſy aliene. C Ad 2ꝛ e do:

ꝙ papa aꝑte malꝰ bonoꝛat᷑: nõ qꝛ mal⸗
ſz qꝛ papa necſᷣm hoc honoꝛat᷑ ꝓpt ali

quid quod ſit circa ipſũ finaliter: iʒ ꝓpt

galiquid quod ẽ ſupꝛa ipᷣm ut ꝓpter deuʒ
a quo in papatu tollera᷑ ¶C Ad ꝭ eſt

dicendũ ꝙ papa nõ peccat in officij exe
cutione:ſy qꝛ indigne exequit᷑.⁊ ſic exbi
bendꝰ ẽ ſibi bonoꝛ ꝓpter ipſam executi-
onem non pꝛopter indignam.

¶Sequit᷑ qo decima:quõ ad papũ ſpe
ctat de fide ⁊ de hereſi determinare
WOI.OEeſt ve pote
tia pape reſpcũ eccleſie cui
p̃eſt ad miniſtratiue. Eccle/
ſia aũt aliqua eſt cõpꝛebeſo/⸗

rũ aliqua viatoꝝ. Et viatoꝝ aliqua ẽ ſu

per terrã:⁊ aliqua infra terra. Cõpꝛe/
benſoꝝ aũt eccleſia ex tribus integrat.
ð trinitatis ⁊ diuinaꝝ ꝑſonaꝝ dñati
one. C 2· ſctõꝝ veneratione. ¶C Et 3:
angeloꝝ admiſtratiõe. ¶ In ipſa autẽ
trinitate quattuoꝛ ↄſiderãda occurrunt
Cðpſi ad papã ſpectet ð fide ⁊ de hereſi
determiare 2· ſi ad eũ ſpectet deter

minare ð vnitate diuine eẽntie. ¶ 3· ſi
ad eũ ſpectet determinare de diſtictiõe
ꝑſonarũ. ꝗſi ad eũ ſpectet determi
nare de buana natura affũpta a deifi⸗

decima S

lio. Circa pꝛimũ querunt ſex. C P·
vtrũ ad papã ſpectet determĩare que ſut
fidei. C 2: vtrũ ad paꝑã ſpectet deter-
minare quid ẽ baeſto. U. .

1 3·vtrũ ad pa
pã ſp ectet circa illa que ſũt fidei aliqd
diminuere uel addere. * vtrum ſine

mãdato pape aliqs poſſit de bereſi inq
rere. I. vtrũ ſine madato pape ali/

quis poſſit in hereſi cõpꝛebẽſos cõdẽna
re. C . vtrũ ſine mandato pape liceat

pꝛĩcipibus xpᷣiane fidei hereticos cape/

re et iudicare. L

Spꝛimum ctai

vꝓ noõ ſpectet ad papã illa ꝗᷓ ſut fi
dei determiare. quia qð nõ ẽ a papa ĩue
tũ ad papã nõ ſpectat determi are:ſʒ fi
des ⁊ illa que ſunt fidei nõ ſut a papa in
uẽta. Scribit᷑ eni.i.Petri.i.ꝙ nõ volun
tate hũana allata eſt aliqũ ꝓphetia.ſed
ſpu ſancto inſpirati locuti ſũt ſancti dei
boĩes. ¶ Pꝛeterea pᷣ Ethi.ſcribitur
vnuſquiſq; bñ iudicat de his ꝗq nouit: et

boꝛũ eſt bonus iudex:ſi’ plures qñq; ſũt

in eccleſia mgr̃i ⁊ doctoꝛes qui meliꝰ ſci

unt illa que ſunt fidei q; papa. ad eos
magis ſpectat determin are talia q; ad

papaã.¶Pꝛeterea ſides ẽ coĩs oĩbꝰ fide
libꝰ ⁊ ĩ fide cã vniuſcuiuſq; fideł agitur.
ad oẽs fid eles ſpectat determinareqᷓ
ſunt fideii. j Nug' H
Aug 3 eplaz
In ↄtranũ raagei vbi vi
cit. Ego ãt nõ crederẽ euaãgelio ſi nõ cre
derẽ eccłie.ex mãdato g pape ꝗ ẽ caput
eccłlie illa qᷓ ſũt fidei rohorat fenninit
Jon Aαω ο bàοι vng é fides totius
Kn EOeccie modernoꝛuʒ ⁊ an
tiquoꝝ: Jux illð apłi ad Ephe.iiii. Anꝰ
de? vna fides vnun baptiſma. Ad illuʒ ẽ
ꝑtinet detmĩare qꝗᷓ ſt fidei ꝗ ẽ caput to
tiꝰ ecclie.talis aũt ẽ ſümꝰ potifex ſueceſ
ſoꝛ petri ꝓ cuiꝰ fide ſingulariter rogauit
ſaluatoꝛ Luce.xxii qñ dixit. Egop te ro
gaui petre ut nõ deficiat fides tua: ⁊ tu
aliqñ ↄuerſus ↄfirma fres tuos. Iſtud

aut ſatis figuratũ eſt: Exo.xviij.vbi di
ctũ ẽ moyſi qui fuit rectoꝛ iudeoꝝ: ſicut
papa eſt rectoꝛ oĩuʒ xpᷣianoꝝ.eſto tu po
pulo in his ꝗᷓ ad deuũ ꝑtinent ut oſtẽda⸗
ei cerimõias ⁊ ritũ colẽdi den. Sicut
oes qõnes emergetes ð lege ⁊ de cultu
dei reſeruabant᷑ moyſi determinãde. ſic
oia que ſũt fidei xpᷣiane pape ẽ ꝓpꝛie de
terminare. VUñ dicit cirillꝰ in li. theſau-
At mẽbꝛa maneamꝰ i capite inro apo
ſtolico tbꝛono romanoꝝpõtiſice mane
amꝰ:a quo nr̃m ẽqrere qd credereꝗd te
nere ⁊ ꝗqd querere debeamꝰ Et maximꝰ
in epła oꝛiẽtalibꝰmiſſa dicit.Oẽs fines
oꝛbis terre qui dñm ſincere receperunt
⁊ vbiq; terrarũ catholici vera fidẽ ↄfitẽ
tes in põtificẽ romanoꝝ tanq; in ſolem
reſpiciũt: ex ipſo lumine catholice ⁊ a/
poſtolice fidei recipiũt vᷣitatẽ:nec im eri
rito:qꝛ petrꝰ legit᷑ pᷣ ꝑfectã fide eẽ ↄfeſ-
ſus dno reuelante: cu dixit Mattb. xvj.
Tu es xps filiꝰ vei viui.

—

Eð doõ ſicut ꝑ ho
Ammn mines deo oꝛdinã

te tradita ſũt nobis diuina eloquia: ita
deo diſponẽte ꝑ hoĩes nobiſ dubia ipſiꝰ
fidei declarãt᷑ ⁊ derminãt᷑. Vñ damaſ.
j.li.Oiaque tradita ſut nobis ꝑ leges ⁊
ꝓpbetas ⁊ aplos ⁊ euãgeliſtas ſuſcipia
mus veneremur ⁊ cognoſcamꝰ:nihil vl
tra boc ingrẽtes. C Ad 2m eſt do: ꝙ ſi/
cut dr̃.xx.di.c. decretales. Aliud ẽ cauſ
terminũ iponere:⁊ aliud ẽ ſcãm ſcriptu
rã diligenter exponere. Innegocijs ̊ ⁊
qõnibus inſurgẽtibꝰ defide diffiniedis
7 terminãdis nõ ſoluʒ ẽ neceſſarla ſcia:
veꝝetiã ptãs. Vñ xpᷣus dicturus petro.
Quodcuq; ligaueris ſuꝑ terrã eritliga
tuũ ⁊ in celis.pꝛiꝰ dixit. Tibi dabo cla/
ues regni celoꝝ:in altero dãs ei ſciaʒ diſ
cernẽdi int᷑ lepꝛã ⁊ lepꝛã In altero autẽ
dãs ſibi ptate eijciẽdi aliqs ab eccłia ulł
recipiedi. Juſtũ ẽ & ⁊ rõnabile ut cũ qõ/
nes alique ⁊ dubia inſurgũt ð fide ꝙ pa
pa doctoꝛes ⁊ iigr̃os in ſacra pagina ſi
bi adiũgat:ut ꝑ eos plene veritas diſcu

Qneſtio 1

tã beatã que nõ ni

fidẽ nõ ſit hereticꝰ.

—.

tiat:ſed talibus qpnibus finẽx terminũ

net. C Ad ꝭ“ eſt dicendu: ꝙ bhm Augl.

xiiij.de tri.c.ij.Aliud ẽ ſcire tmmõ quid
hõ cred ere debeae Phter adipiſcendã vi
in eterna ẽ. Et aliud ẽ
ſcire quẽéadmodũ hoc ipᷣm ⁊ pijs opitu
let᷑ ⁊ ↄora ipios defendat᷑: quia pꝛimuʒ
ꝑtinet coĩt ad oẽs fideles.ſcom vᷣo ſpe⸗
ctat ad ſũmũ põ tificẽ ⁊ alios maioꝛes
de eceleſia. ſc peedit
DSſecundũ tane
ad papã nõ ſpectat determinare quid ẽ
hereſis:qꝛ papa nõ põt determinare ꝙ
papa dephenſus in hereſi ſit papa: ut ſu

pꝛadictu eſt.S cũ hereſis ſit ivugnatio fi

dei nõ poterit determinare ꝙ ipugnãs
beretic?. C S. Hiero dicit
ponit᷑.xxiiij q.iij Quicuq;ʒ alit᷑ ſacrã ſcri
pturã intelligit q́; ſenſus ſpũs ſci flagi/

tat a quo ſcripta ẽ: H̊ͥ ab eccłia nõ diſceſ

ſerit: hereticꝰ tñ appellari põt:ſed papa
nõ põt ſcireſp qualit᷑ ſpũs ſcũs flagit at
Sad ipſu nõ ſpectat determinare quid ẽ
bereſis. ¶ S. ſm pÿᷣm circa cõpoſitio⸗
nẽ ⁊ diuiſionẽ eſt veritas falſitaſq;. cũ

hereſis ipoꝛtat ꝑuerſũ dogma ⁊ falſam
opionẽ eoꝝque credut᷑:ut dicit Hieroꝰ.

icut ad papã nõ ſpectat determinare
intellectũ hoiuʒ:ſed uel determinatura
deouel auctoꝛitate ꝓpꝛia in cõponendo
7 diuidedo:ita ad ipſu nõ ſpectat deter-
umare quigeſt hbereſis. ſt. auia ich
An Nα P 11 meſt. quia ides
In A gnum eſt iudex recti
⁊ obliqui:ut dicit philoſophus pᷣ de aia.
Et oppoſitoꝛũ eadem eſt diſciplina.ſed

papa eſt iud er eoꝛũ que ſunt fidei: ut ſu
pꝛadictũ eſt:ergo iudex eſtdeterminan-

doquid eſt bereſis que fidei opponitur.
Knd co Sicenduʒz: ꝙ ſicut vicit
XAlie Iſidoꝛus.viij.li.Etbi.
c.ij MHereſis grece ab electione vocatur

qꝙ. ſ.vnꝰ quiſq; illud ſibi eligat quod me

lius ſibi videt᷑. In religione autẽ xpᷣiana

Utig
plece
ptius
töin
qves
nobi⸗a
feon
noct
ſena
ditee
deyt
glicu⸗
Hutul
Gonit
ſefel
nqr
ſ
ii⸗
s
gpn
dunn
tehe
le
uſan
ſile
deleni⸗
ceflhe
guatibp
ſnct
hten
herß
niſa ſo⸗
ſeiyyf
ai Cie
ſiſpete
ſtiti
atnt
ſani⸗
drerwtüe
kaplice
len

.
ltermiti
hten ge
nn us⸗
Umöqud
iſceda
Erandi
disopiti
muhin
zn ſoſe⸗
miiotes

raig
narequte
mminareg,

paa f
Nunmf
giumnt
rdN
itſociſe
sſeiſieg/
anödiſes
t ſatpet
isfagtd:
pere ucht
cohoſti/
ſtaſcßh
nuafllanm
thied,

mNin 4

Ar.

ut idẽ dicit. Mõ licet alicui eligere quod
placet. Sed iuxta apoſtoli ſententiã ca

ptiuare debemus ĩtellectũ in obſequiũ
xpi nt illa in credendo nobis eligamus:
que a xpᷣo ⁊ apłis ac ſacris doctoꝛibus
nobis tradita ſunt.Cõtingit autẽ elige
re ↄtra xpᷣi ⁊ apłoꝛũ oꝛginationẽ mult
modis. potra articuloꝛũ ⁊ clilioꝛũ

ſanctoꝛũ patrũ termin ationẽ: ⁊ hoc eſt

directe bereſis. Ande dicit Augꝰ in li.
de vtilit ate credendi ꝙ bereticꝰ eſt qui

alicuius cõmodi tꝑalis uelgloꝛie pnci/

patus ſui gra falſas ac nouas opiones
gignit:uel ſequit᷑ in eccleſa. C 2· cõtra
ſacre ſcripture appꝛobatã expoſitioneʒ:
fᷣm quẽ modũ dicit Hieroꝰ ꝙ bereticus
eſt quicũq; intelligit aliter ſacra ſcriptu
rã q; ſenſus ſpus ſci flagitat. C 3 tra
ritus eccleſie obſeruationẽ ⁊ ſic accipit
aplus bereſum.·j. ad Chor..xi. Oe illis ꝗ
pꝛanſi coꝛpus xpᷣi ſumebãt dicẽs.Opoꝛ
te hereſes eẽ in eccleſia. C Aↄtra ec/

cleſie ſacr̃oꝛũ deuotioneʒ: ⁊ ſic ſoꝛtiarii

malefici ſacr̃oꝛũ violatoꝛes ⁊ demonuʒ
cõſultoꝛes diuinatoꝛes pñt heretici ap
pellari:ut patet · xxvi.q.ii. ¶5!ↄtra re
cte fidei pꝛoteſtationẽ:⁊ ſic ſymoniaci⁊
auari heretici appellãt᷑.Mã auaritia dr
ſm aplin:idoloꝝ cultꝰ:qꝛ ſic auarꝰ exte-

riꝰ ꝓteſtat᷑ ut numꝰ quaſiꝓ deo ab ipᷣo co

lat᷑:⁊ ſymoniacꝰ ſpualia vẽdẽdo que nõ
niſi a ſpũ ſcõ ſůt dñm ſpũs ſci ſe eẽ ꝓte⸗
ſtat.vñ ſymonia hereſis noĩat᷑.i.q.i.cuʒ
oĩs. Cũ g multipłir accipiat bereſis ad il
lũ ſpectat determinare ułintpꝛetari ꝗd

ſit hereſis ad quẽ ſpectat determiare uł

interpᷣtari illa que ſũt fidei.quod nõ niñũ
ad ſũmũ pontificẽ dinoſcit᷑ ꝑtinere. Uñ

dr.xxiiii.q.i. Nulla perturbatio a trami
te apłice ſedis retrabat qᷓ omnes here

ſes ſemper deſtruxit.

mñ ergo eſt dð. ꝙ pa
Ad Peꝛim Ue nõ det minat he
reſim nõ eẽ hereſiʒ.ſʒ detm iat nõ alicui
licere ex ſui arbitrii volutate eligere ſi-
biqð placet in bis que ſũt fid ei.qð ſi fit

Ztra eius determinationẽ ipſo facto be

decima iII

reſis incurrit. C Ad 2 oð ꝙ ĩ expon
tiõe ſacre ſcripte ſm Augl.nõ dẽmꝰ vel
le ſnigaʒ ⁊ expoſitõnẽ nr̃aʒ eẽ ſnĩaʒ ſacre
ſcripte:qꝛ boc ẽ ꝓppꝛie ſuꝑboꝝ ꝗ ut famẽ
tur glia alicuiꝰhonor ſicut ſomniãt:ita
ſacrã ſcripturã exponũt.Sʒ potiꝰ ſniaʒ
ſacre ſcripture ⁊ expoſitionẽ ſcõꝛũ ꝗ ſpũᷣ
ſcõ fuerũt inſpirati debemꝰ velle eẽ ſen
tentiã ⁊ expoſitionẽ nr̃am:a qua ſi ali⸗
quoꝝ dicta deuiãt papa põt ſcir᷑̃. C Ad
3 eſt dicendũ:q papa nõ debet deter
minare intellectù hoĩuʒ in cõpoſitiõe ⁊
diuiſione eoꝝ que nõ ſũt fidei: ſ̊ qꝛ ne/
gocia fidei ad euʒ ſpectàt ꝑtract are et
bereſes oes deſtruere ⁊ nullã fouere ſpe
ctat ad ipſũ captiuare ⁊ determiare in
tellectũ vniuſcuiuſq; in obſequiũ xpi.
Dtertiũ u i
H 1. n: ꝙ ad papaj
nõ ſpectet circa illa ꝗᷓ ſut fidei ali
d addere ulł diminuere. Scribit᷑ enim
poc. vltj.Si ꝗſaliquid appoſuerit ad
verba hec:apponet deꝰ? ſuꝑ illũ plagas
ſcriptas in libꝛo iſto:⁊ ſigs diminuerit
de verbis libꝛi ꝓphetie huiꝰ auferet de
ꝑtẽ eiꝰde libꝛo vite.nõ g põt papa aliꝗd
agere uel diminuere de hisqᷓ ſut fidei
¶Pꝛet erea ſcribit᷑ Actj.xv.ꝙ cũ ali⸗
qui vellent cogere apłos ad obuation
lega liuũ dixit petrꝰ. At quid tẽtatis ipo
nere iugũ ſuꝑ ceruicẽ diſcipuloꝝ ꝙ neqʒ
patres nr̃i neq; nos poꝛtare potuimug
Cũ g onꝰ xpᷣi ſi? leue ⁊ iugũ eiꝰ ſuaue nõ
ſpectat ut vr ad papã aliquid addere ſu
per illa que ſunt fidei:cuʒ hboc non pot/
ſit eſſe ſine gruamine ipſoꝛum fidelium.
CPꝛeterea ſcribitur.ii.ad Thimo.ii.
Stultas autem et ſine diſciplina queſti
ones deuita ſciens ꝙ generant lites: ſſy
frequenter in adqeudo uel determinan
do illa que ſunt ſidei oꝛiuntur lites. er·
go ad papam non ſpectat in talibus ali
quid addereuel diminuere.

—

In cõtrariũæcta es vabi

lũ ↄdere:⁊ aliq̊ͥs articlos apponẽ vz qð

reqrit tpis ↄgruitas ⁊ ecclie neceſſitas.

Ar.
&S& Hαρπ bs ꝙ& 'm Augl.in li. de
deo vera reli.c.xvi. In bis ꝗ
ſunt fidei talis regula eſt ſeruãda q fal-/
ſa ⁊ dãnata ſemꝑ ſũt reſpuẽda:vera vᷣo

⁊ appꝛobata ſemꝑ ſuũt tenẽda.dubia aüt

taãdiu credẽd a q;diu aliud doceat ratio
uel cõtrariũ pᷣcipiat ſancie matris eccle
ſie auctoꝛitas.papã poſſe aliqd adde/
re ſupꝛa illa qᷓ ſunt fidei duplicit᷑ poteſt
intelligi.uel q;tum ad dubioꝝ interpꝛe-
tationẽ ⁊ terminationẽ:uel q;tum ad oc

cultoꝝ ⁊ implicitoꝝ explicatiõez:vtroq;

mõ pòt papa aligꝗd add ere ſuꝑ illa ꝗᷓ ſùt
fidei:qꝛ ſi aliqua ſunt dubia ⁊ obſcura in

fide ad eũ ꝑtinet interpꝛetari ⁊ determi

nare poſt cuiꝰ determinationẽ bereticũ
eſſet cõtrariũ pertinaciter aſſerere. Uñ
dicit Inno. ⁊ ponit᷑.xxiiij.q.i.Quotiẽs
fidei: ratio vẽtilat᷑.arbitroꝛ oẽs fratreſ
⁊ coepos nr̃oſ nõ niſi ad petꝝ.i.ſui nois
⁊ honoꝛiſauctoꝛitatẽ referre vebere:ſic

nũc retulit dilectio veſtra ꝙ ꝑ totiu miu/

dum poſſit eccleſijs omnibꝰpꝛodeſſe.ad
ipſũ papã ſimiliter ſpectat implicita et
occulta in fide ꝑ tempoꝝ ⁊ etatù ↄgruẽ
tia explicare ⁊ declarare ut ꝙ inſerio⸗

res eccłie fili implicite ⁊ occulte crede
bant. poſtmodũ publice ⁊ exp licite con
fiteantur:⁊ hoc uel pꝛopter alicuiꝰ bere
ſis inſurgetis extirpa tionẽ:aut pꝛopter

ipſoꝛuũmet ſideliũ in ſide augmentatio/
nem. Ande dicit leo papa:⁊ ponit᷑.xiiij.
di. Sicut quedã ſut que nulla poſſũt ra

tione cõuelli:ita multa ſunt que aut pꝛo
ut ſcribit᷑ i. Macha.ij.c. multo magis

neceſſitate tempoꝝ:aut pꝛo ↄſideratiõe

etatũ opoꝛtet tẽperari.illa ſemꝑ condi

tione ſeruata ꝙ nec pꝛeceptis euangeli⸗
cis contrariũ nec decretis ſanctoꝛũ pa
trum inueniatur aduerſum.

Wi m ergo eſt dicendum
Ad Pꝛimu q apponere ⁊ di⸗

minuere de bis que ſunt fidei veritatezʒ ereſi in
§ multomag licet b facere in pñti ſtatu.

diſputare non licęt de bereñ inquirere

coꝛꝛũpendo uel erroꝛt apponendo me/
retur penas quas beatus ioannes cõmi
natur:ſed apponere illa que deſut ſidei
ſupplendo ſicut apponebat paulus apo
ſtolus implicita declarãdo:⁊ obſcura in

Queſtio

terpꝛetãdo:⁊ inoꝛdinata oꝛdinãdo mo
do quo ipſe dicit.i.ad Chor.xi. Cetera
qutẽ cũ venero diſponã:nõ meret᷑ penaʒ
ſed pꝛemiũ. Ad ⁊ꝛ“eſt dð ꝙ doctrina
xpᷣi non dicit᷑ leuis pꝛopter mandatoꝛũ

diminutionẽ uel multiplicationẽ: qꝛ cu,

bonũ ⁊ virtus hᷣ diony.conſiſtant ex in

tegra Quſa ad deſtruendu vo virtuoſu,z

actum vnũ ſolum ſufficiat. arta ⁊ di ffi-
cilis eſt via que ducit ad vitam:⁊ lata ⁊

facilis que ducit ad ꝑditiones. Eſt ergo
facilis ⁊ leuis pꝛopter charitatis dilecti

onẽ que quecunq; difficilia ⁊ impoꝛtabi
lia pꝛecipiant᷑ facit leuia ⁊ poꝛtabilia.

CAd ʒeſt dð ꝙ queſtiones facere de

bis que ſunt fidei ꝓpter litigationẽ ver

boꝛuz ſtultũ eſt ⁊ omnino vitandũ: quia
ſeruũ dei nõ opoꝛtet litigare ſy mãſuetiui

eſſe ad omnes: ſed tales queſtioneſ face

re pꝛopter verit atis inquiſitionẽ nõ eſt

ſtultum immo valde vtile.

gs er vobis errauerit a vᷣit ate ſcire det
qm ꝗ ↄuerti fecerit peccatoꝛẽ ab erroꝛe
vie ſueliberabit aĩaʒ eiꝰs moꝛte:ſj nullꝰ
põt aliquẽ reuocare ab erroꝛe niſ illũ er
roꝛẽ cognſcat cuili bʒ gouenit ex pcepto
apłi de erroꝛe ingrere. D.pꝓlus ẽ he-

reticũ occidere ; de erroꝛe inqrere: ſed
mathathias machabeꝰ ꝓpꝛia auete euʒ

ꝗad arã ſacrificaturꝰ acceſſerat int fec.

licet ppa auẽte de beren ingrẽ. S. di
cit cpꝛianꝰa ponit᷑.xxiij.q.v.c.ſi audie/

ris. Si añ aduentũ xpᷣi circa deũ colen/

du ⁊ idola ſpernẽda pᷣcepta ſeruata ſüt.

multomagis poſt aduẽtũ xpᷣi ßuãda ſũt
cũ ẽ poſt aduentũ xpᷣi oibꝰmadat᷑ conſoꝛ

tia bereticoꝝ fugere ⁊ de bereſi inqrere

que fidei opponit᷑ ſed ſcribitur extra de

— 1α ſic pcedit vi
D quartu detur enim
q inquirere de bereſi gueniat cui
libet xpᷣiano. Scribit᷑ enim Jaco.v. Si

I

iigo n
CLcten
benez
doctrina
mdatoni
Nega
lantcrin
nitnoſz
utdif
mhi!
Slene
inporrshi
uhlu
zſgede
niti
nd⸗gi⸗
nici
ſonifte
iohe noc

eNerkif
ctur oin
Nnit
or Bi
abe
nehnſ⸗
enii
taſen
psehe⸗
ge⸗d
uin⸗
Uutint l⸗

Quicunq; vᷣo hoc fecerit excõmunica
tionig laqueo ooerur, is
J. O dicendũ ꝙ hereſis ẽ cri-⸗
Kñnd e0 men eccleſiaſticũ ſpuale

⁊ ideo ad ſpiritualẽ iudicẽ inquitiõe iu
diciaria pertinet de ea cognoſcere.ſine o

madato pape qui eſt iudex vniuerſalis
eccleſie nulli lʒ de ipſa hereſi inquirere.
Vnde vr e de bere.c.per hoc ↄcedimꝰ.
ꝙ per ipſos epiſcopos ⁊ inquiſitoꝛes ð
ipſo facto inquiri valeat coĩter uel diui
ſim. ⁊ boc eſt ſatis cõuenies qꝙ ſaluatoꝛ
cuius vicarius papa exiſtit g apłlos mã
dauit hereticos ceſſe attendedos ⁊ cauẽ
dos. Attendẽdos ꝗdẽe qñ dixit Matthᷣ.
vij. Attendite a falſis ꝓphetis ꝗ veniũt
ad vos.per quos falſos ꝓphetos hereti

cos inſinuare voluit. ut Chꝛyſoꝰ diẽ Ca

uendos vo Ma tth. xvi. qñ dixit: Caue/
te aũt ꝗa fermẽto phariſeoꝝ⁊ ſaduceoꝝ.
Et aple perpᷣlatos eccleſie mãdat bere
ticos eſſe obſeruãdos.Pbilippe:iij. Cuz
enim ditiſſet idẽ ſapiamꝰ oẽs ⁊ in eade
regula ꝑpmaneamꝰ.Statim ſubdit. Ob

ſeruate eos qui ita ambulant ſicut habe

tis foꝛmã noſtram.g . dolt
Eeſt dð ꝙ apoſto
Ad Peimu lus ibi loquit᷑ ð cõ

uerſiõe ab erroꝛe per modũ fraterne co2

rectõis nõ per modũ iudiciarie inqſitio

nis. Mã pꝛima conuerſio ꝑtinet ad oẽs

ſed ſecunda pertinet ſolũ ad pꝛelatos in
quiſitione oꝛdinaria uel ad inquiſtionẽ

ex cõmiſſione ſedis apoſtolice. C Ad

ꝛzmeſt do ꝙq Matha thias interfecit illũ

qui ad aram ſacrificaturꝰ acceſſerat ge

lo diuine legis ⁊ eius auẽte. ¶ Ad ʒ
eſt ſimiliter dð ꝙ vnũ deum colere ⁊ ido

la ſpernere oibus eſt pꝛeceptuʒ ſirictius
poſt aduentũ xp̃i q; ante:ſed de bereſi uł

id olatria inquirere cum ſint crimina fi
dei oppoſita ad illũ pertinet qui eſt toti
fidei ⁊ eccleie caput.

ſcere non debet. C

parat aĩa a coꝛpoꝛe myſtico ecc

decima V
bere. c. gcũq;. Inhibem? quoqʒ ne cuiq;
laice perſone publice uel occulte uel pua
tim de fide catholica liceat diputare.

2 117 ſic ꝛocedit .
B quimntũ abæ enim
VY ſine mandato pape quis poſſit
in bereñi cõpꝛebenſos ↄdẽnare:quia qð

eſt ꝓbibitũ pape ⁊ vniueria liter eccłie pᷣ

latis ſine mandato eoꝝ fieri poteſt: ſed
MWatth. xin. Saluatoꝛ pꝛohibuit apłis
ne eradicarent iʒaniã p quã beretici in

—

telligunt᷑: m Augj.nõ ergo de manda/
to paꝑe debet fieri bereticoꝝ condẽna⸗

tio. S. diẽ Greg. ⁊ ponit᷑ xxii.q.viij.

Si in moꝛtẽ lõgobardoꝝ memiſcere vo
luiſſq;:bhodie longobardoꝝ genꝰnec regẽ

nec ducẽ haberet:ſed quia deũ timeo in

moꝛtẽ cuiuſſibet boĩs me iĩmiſcere foꝛmi
do.ↄdẽnationi ẽ bereticoꝝ papa ſe imi-
ion del SD. dicit Niero.⁊ po
nit xxiijq.v.c.regũ. Malos cõpꝛimere
⁊ bonos ſubleuare regũ officiũ eſt: mag
Eptinet ad pꝛincipes ſeculares in hereſi
cõpꝛebenſos ↄdẽnare q; ad papam.

In contrariũa vien

nitur. xxiiij.q.iiij. Secande ſunt putride

carnes ⁊ ſcabioſa ouis a caulis repelle-

da cſt. ne tota domꝰmaſſa ⁊ coꝛpꝰ ⁊ pe/⸗
coꝛa ardeat coꝛꝛũpat᷑ putreſcat ⁊ intere
ant. Mã arriꝰin alexandria vna ſcintilla

fuit: ſqꝛ nõ ſtatim oppꝛeſſus totũ oꝛbeʒ
eiꝰ flãma populata c.canonica ↄdena

tio hẽticoꝝ nõ dʒ fieriſine mãdato pape
EO ðð ꝙ eccla ↄdenat be-
„X reticos duplici condem
natione. ¶ P!? condẽnatione moꝛtis
ſpiritualis:ut perexcoĩcationẽ 6 quã ſe
enim oes heretici ex ſnia canonis excoĩ

cati.¶zlpdẽnatiõe moꝛtis coꝛpoꝛalis

.

quã ſeparat᷑ aĩa a coꝛpoꝛe nali.¶ Pꝛi
mã igi denationẽ facit ecclia ĩmedia

teꝑ ſeipſam qꝛ excoĩcatio eſt ꝓpꝛie mu⸗
cro pape⁊ epſᷣoꝝ. ¶ Sʒ ſecundã ↄdẽna
tiont᷑ nõ facit imediate ꝑ ſeipſam ſj poſt
adiuratã bereſim relinꝗt eos iudicio ſe

culari:nõ tñ ſine mãdato eiꝰ iſta ſecũda
ↄdẽnatio debet fieri ꝓpt᷑ duo. C bꝓpfr

ſeruand circa eos chariratiuã dilectio

né. Mã ecela circa oes viſcera mĩe oñdit

Etiõ nò ſtati exponit eos moꝛti:ſʒ poſt

pmã ⁊ ſecundaã coꝛꝛeptionẽ:iur apoſtoli

ſniam ſi relapſi inuẽti ſũt tanq; ſbᷣuerſi:

ne alios poſiint ſubuertere iudicio ſecła
ri relinꝗt. Siłr ꝓpt᷑ cautelã ne i ſuo iudi
cio decipiat᷑ ne foꝛte credendo perimere
nocente perimat innocente.

N721. n E do ꝙ ſicut o/
.Y Ad Pꝛamũ *α n al

ud eſt excoĩcatio:aliud ẽ eradicatio. Ex

Coicat eni aliꝗs: ut ait apłsut ſpus eius
ſalusfiat in die dñi:ſʒ eradicatio fit per
moꝛtẽ ⁊ ꝑ ſeparationẽ aĩe a coꝛꝑe nali.⁊
ſi dvñs madauit nõ ec eradicãda ʒisania
vſaqʒ ad meſſe veturi ſecłi: in illo caſu ĩtel
ligendũu eſt qñ nõ põt eradicari ʒi ania
ſin e eradicatione tritici. ¶C Ad ⁊2cẽ̃ do
ꝙ papa ⁊ ep̃ino debẽt ſe imiſcere i moꝛ
tẽ hois imediste eos ſniando uel ↄdem
nãdo:ſj dignos moꝛterelinquut iudicio
ſeculari. Ad zeſt dicendum ꝙ ad ſe
culares iudices ꝑtinet hereticos ↄdẽna
re. pᷣſuppoſito tn iudicio eccłie eẽ ↄdẽna
tos ᷣm oꝛdiuẽ ab ipſa inſti tutü.

Sx= ſor& ſic ꝓcedit᷑ videĩ᷑
— ſextũ aiic ſine maͤ⸗
Adato pape liceat pᷣncipibꝰ xpiane
fidei bereticos caꝑe ⁊ iudicare: qꝛ qð eſt
licitũ pplło facere ſmne reqſitione alteriꝰ.
multomagis eſt licitü regib? pncipibꝰ
xpᷣiane fidei:ſʒ mandatũ fuit pplo iſrae
litico. Deut: vij. Aras eoꝛꝝ ſubuertite et
ↄfringite ſtatuas lucoſq; ſuccendite:qꝛ
ppłs ſanctus es dño deo tuo. C D.ina
gis eſt coꝛpoꝛa bereticoꝝ iã ſepulta cõ-
burere q́; bereticoſcaꝑe ⁊ ↄdenare ⁊ iu
dicare. Scribit᷑.n.iiij/Re.c. xxiij. ꝙ rex

Joſias vidit ſepulchꝛa bereticoꝝ q erãt

Tmõtibꝰ miſitqꝗ; ⁊ tulit oſſa ð ſepulchꝛiſ
⁊ cõbuſſit ea ſuꝑ altare.lʒ ᷓ regibꝰ⁊ pᷣn/
girio iudicgreꝛ capere be/
reticos S. ſcribit. ii Re.xv. ꝙ aſa rex
iuda purgauit vniuerſas ſoꝛdes idoloꝝ
⁊ ↄfregit ſimulachꝛũ turpiſſime ⁊ cõbuſ

ſit ĩ toꝛꝛcte cedrõ:ſz boc ꝑtinet ad cultũ
deiut glibet rex ⁊ pnceps xpᷣiane fidei
purget a ſoꝛdibꝰidoloꝝ⁊ hẽticoꝝ regnũ

iuu. tz eis boc facẽ⸗ anſe becht⸗ pape.
TEReſtqr illos nõ pnt
In 2 1r. Arage ⁊ iudicare ꝓ-

po iudicio reges ⁊ pncipes ſeculares ꝗ

nõ ſui de foꝛo ipſoꝝ:ſj hereticos caꝑe

punire eſt de ſoꝛo eccłæ.ẽᷣ hoc nõ licet eis
facere ſine mãdato paop.ꝗúâũ.sꝰ 3 1
* Q dð qꝙ nec peccatũ idola
Rned trienec precath hereſis
legit eſſe punitũ ſine expꝛeſſo madato ec
clene. Scribit eni Exo. xxxij. ꝙ peccatu
idolatrie cõmiſſũ ꝑ filios iſrł qñ fecerũt
ſibi vitulũ ↄfſatilẽ nõ fuit punitũ niſi ex
pᷣcepto moyſi ꝗ deſcendẽs de moõte dixit
Si gs eſi dñi iungat mihi:⁊ tũcↄgrega
ti ſunt ad eũ oẽs filij leui. Planu eſt aut
ꝙ ꝑſonã moyſi reſentat ſũmꝰ pontiſex
q; tum ad ptãtem regalẽ ⁊ ſacerdotale.
2 filioꝝ leui ep̃i ⁊ alij plati. Similit ſuꝑ
illo xbo Cant. ij. Capite nobis vulpes
paruulas qᷓ demoliunt᷑ vineas. na vinea
nra floꝛuit.dicit glo. Qm nõ ſufficit no-

bis vitã noſtra in exemplũ alijs ponere⁊

bonã pᷣdication᷑ facere niſi etia errates
coꝛꝛigamꝰ ⁊ infirmos ab inſidijs alioꝛũ
defendamꝰ. Jõ recte dr̃: Capite nobis
vulpes.i.bereticos ꝗ callidi ſũt ⁊ ſe bu-
miles fingut ſiẽ vulpes. Abſcõdunt᷑ eni
in foueis ⁊ cũ exteriꝰ apparet nunq; di-
rectis itineribꝰcurrũt. Illud etiã man⸗

datũ apłipoſtpꝛimã ⁊ ſecundã monitio

nẽ deuita bereticũ qm ſubuerſus ẽ tito
archiepo cretẽſñ intelligit eẽ ſactu.pina
ſiłr ad Chor̃.v. Impugnãtes fidẽ aucte
eccłie apłs madat tradẽdos cẽ ſatbane
abſq; igit᷑ auẽte pape bẽtici nõ capiẽdi

nec iudicandi ſunt lmetes ſeculares.

,◻Wi Seſt do ꝙ ille pp łs
N 4 Pꝛim U aras idoloꝝ c5

fregit nec expꝛecepto moyſi nec ioſias

rexiſrael cõbuſſit coꝛpoꝛa bereticoꝛuʒ:

nec aſa rex iuda purgauit ſoꝛdes idolo-
rũ q fecerẽt pr̃es eiꝰ niſi aucte dei cuius

--.
— * . . „
. —

culti
fidei
egr
dhhe
opit
rep
reog
er
ct as

idol⸗
creſis
oce
cati
erut
ſter
dixit
egs
KAR
onrie
Lotal,

kiatno⸗/
vongen
arites
salon
te nobis
tlehb,
unto
unc;N
tünmen⸗
Hopius

Ar.
vicariain terris papa exiſtit. Rñ illeau⸗
ctoꝛitates non faciunt ad broantu. .
CQõ.xj Quõ ad papã ſpectat detmi
nare qᷓ ꝑtinet ad vnitatẽ diuine eſſentie

72 „ↄſideranduy E
Eindegtder s
ſpectat determinare que ad
vnnitatẽ diuine eſſeneꝑti⸗

nẽt. circa qð qrunt᷑ ſex. Cpᷣ

vtrũ ad papã ſpectet ſub articulo
re q; nõ pñt ab boie nãlicognoſci. C 2·

vtru ad papã ſpectet ſub articulo pone⸗
re:credo in vnu deũ. C 3: vtrũ ad pa pã
ſpectet ponere ſub articulo vnũ deũ eſſe
creatoꝛẽ oiuj. Alvtrum ad papã ſpe
ctet determinare modũ crededi trinita
tem. C Ivtrũ ad papã ſpectet detmi⸗

nare modu diſtinctionis ꝑ ſonaꝝ. C .
vtrũ ad papam ſpectet modu vnitatis

trium perſonarum determinsre.

—

— K! ſic ꝓcedit᷑. Ai
—— D Pꝛimui cen qp ad

papã nõ ſpectet ſub articulo po-
nere ꝗ ab hoie naliter cognoſci no pnt.

qꝛ ſtultũ ẽ ſub articulo ponere q̃ nõ pñt
ꝓbari:ſʒ deu eẽ trinũ ⁊ vnũ uel xpᷣm eſſe
lcarnatũ nãliter ꝓbari nõ ꝑõt. talia ſb
articulo poni nõ debẽt. “S. articulus
dr quia artat nos ad credenduũ: ſed vᷣm
Augj. Credere eſt voluntariũ:nõ enim
põt ꝗs cred ere niſi volẽs.nõ g papa dẽt

ponere ſů articulo qᷓ naturalit cognoſci

nõ pñt. C S. ſpuũᷣa lia ⁊ eterna q nãliter
cognoſci non pñt ſunt ſemꝑ eadẽ ⁊ im/
mutabilia: ſz illa ꝗ ſub articulis ponunt
creuerũt ⁊ creſcũt.Dicit eniĩ Gregl. ꝙ Py

incrementa tẽpoꝝ creuit ſcia ſcoꝝpatꝝ

⁊ quãto vicinioꝛes fuerũt aduetui ſalua
toꝛis tanto ſacr̃a ſalutis pleniꝰꝑceperũt

An arrarin *qꝛ ad papã ſpe⸗
3 n trann ctat ſub aftich lo
ponereq nos beatos faciut.ſed talia ſũt
aee t naliter ab hoĩc cognoſci. Jur
illud Joan. xx. Beati ꝗ nõ vid erũt ⁊ cre
diderũt.expedit ꝙ talia ſ articulo ponẽ

–

vndecima ”

. w dicendu ꝙ& bomo viuit
Nndeo triplici vita. ¶ Pꝛimo
vita contẽplatiuʒ ⁊ ſpirituali perquam
deo coniungit᷑. 2. vita actiua ⁊ mo-/
rali per quã in agendis dirigit᷑. C 3 vi⸗
ta ſpeculatiua ⁊ intellectuali perqua in
ratione perlicit᷑. Sultũ ergo eſſet dice⸗/
re ꝙ homini non deberent pꝛoponi aliqᷓ
alia ad credendũ que per ſeipſũ cogno/
ſcere non valet. NHam ſ hoc eſſet in vita
ſpirituali deo non cõiungeret᷑. Nam per
olam fidem homo facit cum deo quod

dam matrimoniũ: quia per ſolã ſidẽ bõ

coniungit᷑ deo Juxta illud Oſce.ij. Spõ
ſabo te mihi in iuſticia ⁊ miſericoꝛdia ⁊

in ſide. In vita vo moꝛali in agendis nõ

dirigeret᷑. NMam per ſola fidẽ bomo diri
gitur in agendis per que poteſt conſeg
vitam eternã. VUnde ipſa ſola dicit ſub/
ſtantia ⁊ fundamentũ ſperandaꝝreruʒ.
cuius ſignũ eſt quia nullus phiioſopho
rum ante aduentũ xpᷣi cum toto conatu
ſuo tãtũ potuit ſcire ð ſciẽtijſ neceſſaris
ad ſalute:quatũ poſt aduentum xpᷣi ſcit
vna vetula per ſolã fidẽ:pꝛopt quod di-
cit Aug xiij.de trini.c.xix.qꝙ illi pꝛeci/
pui gentiũ philiſophi qui inuiſibilia dei
per ea que facta ſunt intelligere potue/
runt:tamẽ quia ſne xpᷣo mediatoꝛe pbi
loſophari ſuntquem nec futuꝝ pꝛophet
nec veniſſe apoſtolis crediderunt: ſicut
dictü eſt de illis verita tẽ detinuerunt in

iniquitate. ¶em vita intellectuali nõ

pꝛoficeretur. Eſt enim bumana cogni⸗
tio ſic debilis ꝙ nullꝰ pbiloſophoꝝ lon⸗
gũ tẽpꝰ apponedo in ſtudio potuir ꝑfe-
cte natura vniꝰ muſce inueſtigare. Vñ
legit de quodã philoſopho.ꝙ trigĩta an
ms i ſolitudine ſtetit ut cognoſceret na
turã apis nec es ꝑfecte iueſtigare potuit
ſtultũ eſt at nolle credere niñ illa q tm
bomo per ſe cognoſcere poteſt.

2 Wwi m ueſt do & tz illa q
Ad pꝛimũ de protione
nõ poſſint pꝛobari:ſunt tamẽ tot ſignis

Ar.
et miraculis confirmata que ꝑ nullam
purã creaturam fieri poſſent.Si eni rex
mitteret lr̃as cõſilio ſuo eiꝰ ſigillo ſigna
tas:nullus eſſet auſus dicere tales lras
nõ pꝛoceſſiſſe auctoꝛitate regl. lla aũt
quetfidei ſunt tradita nobis ꝑ ꝓbhetas
⁊ aplos ſigillo dei ſignata ſuutc.qð qdeʒ
ſigillũ miracula ⁊ ſigna ſuntque dei fi/
lius in buana natura fecit. ꝙ ũ dicat mi
racula illa fieri nulluũ vidiſſe:leuit rndet᷑
CLonſtat eni ꝙ ante aduentũ xpᷣi totus
mũdus idola colebat:ſicut ipſe biſtoꝛie
paganoꝛũ oſtẽdut. Sed mõ ſere oẽs ſa
pientes diuitęs ⁊ potẽtes ad xpᷣm ſunt
cõuerſi. Aut iſtud factũ eſt miraculo/
ſeꝑ rpᷣm: ⁊ ſic babeo ſpontn aut dicit᷑
boc non eẽ miraculoſu:⁊ ſic dico nõ po/
tuiſſe eẽ inaius tniraculũ q́; ꝙ mũdꝰto

tus ſine miracul cõuerteret. Ad 2

eſt dicenduù: ꝙ lʒ ad credendũ hõ nõ co/
gat᷑ neceſſitate coactionis.artat tñ ad
credendũ neceſſitate finis:qꝛ nõ põt ali
quis cõſequi finẽ vite eterne niſi ꝑ crede
re illa que ſunt fidei. Jur illud apłi ad
Hebꝛe.xj.Accedetẽ ad deũ opoꝛtʒ cre/⸗
dere:qꝛ ſin e fide ipoſſibile ẽ deo placere
Ad z eſt dicendu ꝙ creſcere illa qᷓ
ſut fidei põt intelligi dupłr:aut ſubſtan
tialiter ꝑ additiouẽ: aut accidẽtalit per
explicationt. ¶ p mõ imutabilia ſut ⁊
eade:qꝛ pm Augj. Ana fides e antiquo
rũ ⁊ modernoꝛũ. ¶ Sed 2: mõ creue-/
rũt:quia multa explicite nos cognoſci
mus que illi iĩplicite cognouerũt. Et ſic
papa aliqua põt explicare in articulis qᷓ
explicata non ſunt. ..
D ſecũdũ eaitur
EEe3SHDSiger eniz
Wꝓy ad papã nõ ſpectet ſub articu
lo ponere.credo ĩ vnũ deuũ:qꝛ qðẽ a pbi
lo ſophis demõſtratiue pꝛobatũ nõẽ po
nendũ ſub articulo:ſed eẽ vnũ deum de
mon ſtratiue pꝛobatũ eſt a pvᷣis in pluri
bus locis. Snõ eſt ponendu ſub articulo.
WPꝛeterea ponere ſo articulo ad que
ratio hũana induci põt diminuit ratio

X II
nẽ meriti. Juxta illud Gꝛego.Fides nõ
babet merituʒ cui huana ratio pꝛebet
experimentuũ.ſed ꝙ ſit vnꝰ deus põt ad
duci hana ratione. non ẽ ponenduʒ
ſub articulo. ¶ Pꝛeterea pᷣceptũ dei ar
tat nos ad credendũ abſq; eo quod ſub
articulo ponat᷑.ſed pꝛecipit DOeutro.vi.
Audiſt łdñs deus tuus:deus vnus eſt
non eſt ponendũ boc ſub articulo.

J 1 eſt:qꝛ in ſy mbo
In C0 trariusgdrri 7 iſym

bolo aploꝛũ ponitur. credo in vnũ deuz.
Ri EO Dicenduzʒ: ꝙ rõnabilit
RIEEponi iub articulo eẽ de
um ⁊ eẽ vnũ deu.nã deũ eſſe gubernato
rẽ omniũ:⁊ oĩiuʒ actuũ hbusnoꝝ directo
rem:ac oĩuð bonoꝝ remuneratoꝛẽ:⁊ ma
loꝛũ punitoꝛẽ multi negauerũt:qꝛ ponẽ
tes oĩa caſualiter euenire: negauerunt
deũ eẽ oiuʒz pꝛouiſoꝛẽ ⁊ gubernatoꝛẽ:cu
ius cõtrariu ad ſenſũ videmꝰ. Ha vide
mus res oẽs ut ſolẽ lunã ⁊ ſtellas deter
minatu curſũ habere.quod non contin
geret ſi caſualiter euenirent. Pon entes
vo actus buanos nõ diſponi a deo nec
ab ipſo pꝛouideriqui inducti ſunt:qꝛ vi
debant bonos in mũdo iſto affligi ⁊ ma
los pꝛoſpari negauerũt deũ actuũ bũa/
noꝛũ eſſe directoꝛe non attẽdẽtes q; bo/

nus medicus ꝑ eande artẽ medicine ꝓ-

pinat vni infirmo aquã ⁊ alteri vinuʒ ex
cexta ſcientia ſm ꝙ ars medicie dictat
Ponetes aũt nõ eſſe aliã vitã pꝛeter

iſtã:negauerũt deũ eſſc oiuʒ maloꝛũ pu-

nitoꝛẽ ⁊ bonoꝛũ remun eratoꝛẽ Cõtra
quos dicit aplus.i. Chorj.xv.Si tm in

bac vita ſpantes in xpo ſumꝰ:miſerabi

lioꝛes oibus boibus ſumus. Rõna bilit᷑
igitur poſitũ eſt in ſimbolo apłoꝛũ.Cre
do in deum ut oĩuʒ pꝛouiſoꝛem:⁊ ut om
niũ actuũ hũanoꝝ directoꝛẽc. ⁊ ut oiĩium
bonoꝛũ remunera toꝛe:⁊ maloꝝ punito
rem:Fᷣm quẽ modũ deum eẽ non ẽ ꝓba⸗/

tum hũana rõne. Sed in ſymbolo patꝝ

rõnabiliter eſt additũ. Credo in vnũ de

um: Mã filioꝛü ⁊ pꝛopinquoꝛũ nimiũ di

le⸗
en
ctt
g
1
ſntea
Pen
deo
des

gni
fo
git
faut
C
tetr

D
⸗
koit
ſite
tote
Uckk
id

4
cſan
ſe
ehee
Ropo
rt
oret
ſi v
ſoi
nte
grie
Cepott

I

nn

N

I

es no
ehet
öt 4
mdr;
deiar
ͤſub
fovi.
useſt
lo,
ſmbo
iſym
deuz,
bilit
le de
nato
recto
1n
hone
run
nec
givide
detl
contin
mnentes
deo nee
nt:qen.
igim
mu büs⸗
obo⸗
ticne⸗⸗
iugza
bictat
ipetel
rupi⸗
Cond
Siwmin

Ar.

lectoꝛes adoꝛant plures deos. Scribit

enĩ Sap.xiiij ꝙ acerbo luctu dolẽs pr
cito ſibi rapti fili fecit imagine. ⁊ illuʒ

qui tũc quaſi moꝛtuꝰ hõ fuerat:poſtmo

dqu tanq; deũ colere ceperat et coſtituit
inter ſuos ſeruos ſacrificia ſibi offerri.
Pꝛincipũ vᷣo ⁊ regu adulatoꝛes glures
deos adoꝛa nt ſicut nabuchodonoſoꝛ ut
de? volebat adoꝛari. Siuinatoꝛes vᷣo ⁊
demonũ ↄſultoꝛes plures deos adoꝛãt:
quia quod ẽ ꝓpꝛiũ dei ut occulta ⁊ futu
ra pᷣnoſcere a demonibꝰ? ſcire cupiũt: qꝛ
igit᷑ multi vnũ deũ nõ adoꝛãt:õ tales er
rantes ↄgrue additũ e in ſymbolo patꝝ.
Credo in vnũ deũ.Ex pᷣdictis ergo pa/
tet reſpoſio ad rõnes ĩ oppoſitü factas.
D terti ſic ꝓcedit᷑. Ar
5 eni ꝙ ad papã
nõ ſpectet ponere ſub articulo de
um eẽ creatoꝛẽ oiuʒz. Dicit.n. cõmenta-
toꝛ ĩ de ſubſtãtia oꝛbis: ꝙ multi dixerũt
ipſũ deũ eè cãm mouentẽ:ſʒ nõ cãm age

tẽ oiuzʒ:ſʒ cũ finis ſignificet agẽs pꝛima

ſignificatione ponere deu eẽ cam mouẽ
tẽ ꝑ modũ finis ⁊ nõ cãm agentè ꝑ mo/
dũ efficientis eſt abſurdu ⁊ ↄtra intẽti/
onẽ Ariſtotelis. Exquo g boc poſituʒ e
EE non opoꝛtet ponere ſub articlo.
S. oẽ quod põt non eẽ aliq̃ ꝑte ſui ð
ſe foꝛmalit᷑ neceſſe eſt non eẽ:ſed ſuũ eſſe
effectiue ẽ ab alio pꝛoductũ.cũ g oĩa viſi
bilia coꝛpalia aliqua ꝑte ſui poſſint non
eẽ:neceſſario ſũt ab alio ꝓducta:non er
go opoꝛtuit ponere in articulo crea toꝛẽ
oĩuʒ viſibiliu;. ¶. S. oẽ quod oꝛdinate
mouet ut aſſimilet᷑ ſuo fini ſuũ eẽ ⁊ totũ
ſuu bonũ effectiue recognoſcit ab alio:

ſed oĩa inuiſibilia puta ipſi angeli ⁊ ſub

ſtantie ſeꝑate oꝛd inate mouẽt ut aſſimi
lent᷑ ſuo fini. Effectiue bñt eẽ a deo:nõ
Aoꝛiuſt aadere iſy mbolo et iniſii
+ AρT Pin! eſt auctas
In contrarin eccleſie: gqa
eiuſ auctoꝛitate ſymbolũ eſt oꝛdinatum

* Bicendũu ꝙ aliqui poſu
Rnd COerut mũdi fuiſſe ab eter

vndecima III

no:ſicut Ariſtoteles ⁊ multi alij ꝓbaue
rũt. In ꝑſona quoꝝ loquit᷑ btüs petrus
qñ dixit. Exquo doꝛmierũt pres nr̃ioĩa
ſic ꝑſeuerãt. Et ↄtra iſtoſ poſitũ ẽ i ſym
bolo patrũ.factoꝛẽ celi ⁊ terre.Si g fa⸗
cta ſunt.ↄ ſtat ꝙ nõ ſꝑ fuerunt.iux᷑ illud
p̃s. Dixit ⁊ facta ſut. Aliꝗ vᷣo poſuerũt
mundũ eẽ factũ a deo ex piacenti tũ ma
teria voletes metiri potetiã dei iu᷑ mẽ
ſurã potẽtie createque nõ pot aliquid ꝓ
ducere niſi ex piacẽti mã: cũ ſit potẽtia
ꝑticularis. Et ↄtra iſtos poſitũ ẽ i ſym
bolo aploꝛũ creatoꝛẽ celi ⁊ terre. Mã ᷣʒ
amaſ.differũt creare ⁊ facere:qꝛ crea
rec aliquid ꝓducere ex nibilo.fa cere vᷣo
apponit mãm pᷣiacetẽ. ¶ Aliqui aũt
poſuerũ t ſicut manichei viſibilia ⁊ coꝛ/
ruptibilia a bono deo facta nõ eẽ peo ꝙ
multi defectꝰ in talibꝰ coꝛꝑalibꝰ iueniut
⁊ multa nociua:ↄtra quos Augꝰ ponit
tale exẽplũ.Si aliquis intraret domuʒ
fabꝛi:⁊ iueniret ibi inſtrumeta cũ quibꝰ
puũgeret ⁊ lederet ſe: ⁊ ex hboc reputaret
illu fabꝛũ eẽ malũ ꝙ teneret illa inſtru
menta:ſtultꝰ eẽt cũ faber ten eat illa ad
opus ſuũ: Ita ſtultũ ẽ dicere ꝙ coꝛpalia
ſut mala ⁊ a malo deoqꝛ ſũt nociua.nã
quod ẽ vm nociuũ alteri ẽ vtile. Ad re/
mouendũ g hunc erroꝛẽ additũ ẽin ſym
bolo patrũ:factoꝛẽ omniũ viſibiliũ:Sed
gliqui nõ valetes traãſcedẽ coꝛꝑalia non
credid erũt eẽ aliquid vitra nãm viſibilẽ
adoꝛãtes pꝛo deo ſolẽ ⁊ lunã uel aliquã
ſtellarũque inter coꝛꝑalia ſũmũ graduʒ
ten ebãt. Ad remouendũ igit᷑ huùcerro
rẽ additũ ẽ in ſymbolo patꝝ.⁊ ĩuiſibiliũ

= 11 ergo eſt dicẽduʒ qꝶ
d Peimi non negamꝰ phᷣos

poiiſſime peripateticos poſuiſſe deum
cãm efficientẽ oium: quia tũ poſuerunt
mundũ ab eterno ⁊ effectos coeternos
fuiſſe ſue cauſe:quoꝛũ poſitione tãq; be
reticã fides catholica dãnat. Jõ opoꝛ
tuit ſub articulo pon ere deũ eſſe omniũ
creatoꝛẽ ⁊ factoꝛẽ:quoꝝ erroꝛis radicẽ

rabbi moyſes aſſignat dicẽs ꝙ ipi fuer̃t

Ar.
ſimiles puero qui ſtatim cũ naſceret po
neret᷑ in inſula ⁊ nunq; videret muliereʒ
pꝛegnantẽ nec puerũ naſcentẽ.ſi tũc di
ceret᷑ ei qñũ iam eet magnꝰ:qualit᷑ bõ cõ
cipit᷑ ⁊ poꝛtat᷑ in vtero nõ crederet ei:qꝛ
vid eret᷑ ipoſſibileꝙ ſic magnus in vtero
poſſet poꝛtari. Ita pbᷣi videntes ſtatuzʒ
mudi pñtẽ nõ crediderũt ꝙ mudꝰpoſſet
de nouo inciꝑe.Et ꝑ hoc patet rñſio ad
alias duas rõnes:qꝛ nõ ꝑ ülũ modũ po
nit eccleſia deũ factoꝛẽ oiuzʒ viſibiliuʒ ⁊
inuiſibiliũ:ſicut phᷣi poſuerunt.

ſic ꝓpceditur.
Dugrtu aherenmn

ꝙ ad papã nõ ſpectet determĩare
modũ crededi trinitate. Sicit eni hila-
rius in libꝛo de ſynodis ꝙ pat᷑ ⁊ filiꝰ ⁊
ſpus ſcus ſũt ꝑ ſubſtatiã tria: ꝑ ↄſonan
ciã vᷣo ſunt vnu.non eſt ergo ibi vnitas
in natura ſicut papa determiat. C S.
dicit Boete i li . de tri. Illud ẽ vere vnn
m quo nullus e nuerus:ſed trinitas eſt
vnus deus veriſſime· nõ ergo ibi erit nu
merꝰ ꝑſonarũ cũ vnitate nae ut eccleſia
determinat. ¶Pꝛeterea quecũq; diffe
rũt ſpecie differùt natura:ſj paternitas

⁊ filiatio cuʒ ſint relationes differetes

ſpecie ponũt differentiã innatura.nõ g
1 in trinitate vera wnitde od ſern
In ↄtrariumt den
fi.ca.c. firmiter credimus.
Rnideo Dicendũ: ꝙ Innocẽti⸗
. Otertis in illa decretali ſu
pꝛadicta firmiter cred imꝰ.tria ponit re
quirenda eã in confeſſione vere ſempi-
terneq; deitatis. Mã pꝛimo ex parte cre
dentis requirit firmitas qñ dicit firmit
credimꝰ. Firmus nãq; debet eẽ xpᷣianꝰ
nibil heſitãs. AUnde moyſes grandis fa

ctus fide negauit ſe eſſe filiũ filie ppara

onis: magis eligens affligi cum populo
dei q;tꝑalis peccati br̃e iocũditateʒ: ut
ſcribit᷑ad Hebꝛe. xi. ¶¶ Secũdo ex ꝑte
modi credẽdi requirit᷑ ſimplicitas ut nõ
ſit ibi erroꝛis admixtio qñ dicit:⁊ ſimpli

Queſtio II

citer ↄfitemur.ſʒ em Augl.i.de tri.Mil
piculoſius alicubi errat᷑: nec laboꝛoſius
aliquid querit᷑: nec fructuoſius aligꝗd in
uenitur:q; vbi querit᷑ trinitas patris et
filij ⁊ ſpus ſancti. Tertio ex ꝑte ei⸗
quod credit᷑:requirit pꝛimo ꝙ credatur
eſſevnus verꝰ ſolus deus ſine deoꝝplu/⸗

„

rifica kione.Oicit enim Augꝰ ſuper illo

verbo.j.ad Chor..viij.Si tibi dij multi
⁊ domini multi nobis tñ nõ eſt niſi vnꝰ
deus. ꝙ plures ſũt dij nücupatiue ſicut
ſunt demon es:qꝛ oẽs dij gentiũ demo
nia.Plures ſunt ſimili᷑ dij adoptiuę:qꝛ
ego dixi:dij eſtis ⁊ filij excelũ oes. Sed
ſubſtantiue naliter ſola trinitas eſt vnꝰ
deus. Secũgo qꝙ credat᷑ eſſe eternꝰ⸗
ſine inceptione. Oicit.n.anſelmꝰ ſuꝑ illo
verbo pſal.Oñs regnauit m eternů ⁊ vl
tra.ꝙ ſi mũdꝰ fuiſſet ab eterno ⁊ i eter⸗
nũ duraret:adbuc deꝰ diceret᷑ eſſe añ et

vltra tale eternũ:quia cã ſemꝑ eſt ante

⁊ vltra ſuũ cauſatũ. ¶ Tertio ꝙꝙ ſit im
menſus ſine menſuratione. Exponens

enim Aug?. iiij. ſuper Geñ. illud verbuʒ

Saßp̃.xi.Oia diſpoſuiſti in nüero põde-

re ⁊ menſura.dicit ꝙ deus oĩa diſponit
in ſeipſo qui nüerus ſine nũero.pondꝰ

ſine pondere: menſura ſine menſura.

¶⅞Ꝙ Quarto ſit ĩcõmutabilis ſine mu
tatione:dicente.n. Aug..i.de tri. Hera
imoꝛtalitas ẽ vera ĩicomutabilitas quãö
nulla crea tura habet qm ſolius creato⸗/

ris eſt. C Quinto ꝙ ſit oĩpotẽs ſine ſub
iectione.ipſe eni ſolus ẽ qui moꝛtis ⁊ vi
te habet pt ãtẽ ⁊ ſubeſt ei cũ voluerit poſ
ſe: ut ſcribit Sap.xv. ¶ Serxto ꝙ ſit ief
fabilis inueſtigatione:quia dicẽte apło.
Incõpꝛebenſibilia ſunt iudicia eius ⁊ in
ueſtigabiles vie eius. Oẽs iſta scõditio
nes requiſitas ad modũ crededi trinita
tẽ ponit Innocẽtius in decretali ſupꝛa
dicta:firmiter credimꝰ. 8: ay hilari
Sẽ doð: ꝙ bilarius
Ad Peumn accipit ſubſtãtiam
ꝓ ipoſtaſi.vult eniʒ dicere ꝙ pr̃ ⁊ filiꝰ et
ſpus ſcũs ſut tria ꝑ ſubſtatiã ꝑſonarũ et

Ar. venecima

ſunt vnũ ꝑ oſonantiã vnitatis eſſentie.
CAd 2 eſt dicendũ qꝙ boctiꝰ per illa
verba intedit excludere nũerù a diuina

eſſentia nõ aũt a trinitate ꝑſonaruz: qð

quidẽ confitet᷑ eccleſa. C Ad 3ẽ vv:
qpaternitas ⁊ filiatio nõ ſe habẽt ad di
diuinas ꝑſonas ppꝛieut ſpẽm dantes:

ſed magis ut ꝑſonas diſtiguẽtesæ ↄ ſti

tuentes. Illud aũt quod ſe babet ad ꝑ/
ſonã diuinã ut ſpẽm dans eſt nã diuina:
quia pater generat ſihbi filiũ ſimilẽ 'ʒ na
ture idẽptitatẽ:non ſᷣm ꝑſonalẽ ꝓpꝛie/
tatẽ:q;uis in diuinis nõ ꝓpꝛie dicat᷑ ali
quid differre ſᷣm ſpeciem:cuʒ ibi non ſit
ſpecies neq; Senug, Peredit
ic ꝓceditur.
D quintuat eni ad
papã nõ ſpectet determinare modũ di
ſtinctionis ꝑſonarũ:qꝛ que ſt eadẽ rea
liter alicui ſunt edẽ realiter inter ſeſʒ
pater ⁊ filius ⁊ ſpũs ſcũs ſũt idẽ realit
in eſſentia nõ & in ꝑſonis diuinis ẽ po/
neda realis diſtinctio. ¶ S.aut ꝑſona
addit aliꝗd ſupꝛa eẽntis aut nibil.ſi ali-
quid addit reale faciet cõpoſtionem qð
non ẽ ponendũ.ſi ðᷣo nibil addit nõ po⸗
terit facere realẽ diſtictione. ¶ ¶ DS que
deſe inuicẽ pꝛedicant᷑ quicquid verifica
tur devno veri ficat᷑ de alio: ſʒ pr ⁊ eſſen
tia pᷣdicant᷑ de ſe inuicẽ.iſta eſt enĩ vera
pater eſt eẽntia:ſj pater generat: ſimi
liter eſſentia generat. ſtannod bi
eſt quod ſcribi
In C0 trani ex de fi. ca. c. fir
Sõ cendu: c J .
PE 1 icendũ:q; Innocẽti
Rud EO. i in decretali ſupꝛadi/
cta ponit modũ diſtictionis ꝑſonaꝝ di
cens. Tres quidẽ ꝑſone.pr a nullo: filiꝰ
a pr̃e ſolo:ac ſpũs ſcũs ꝑiter ab vtroq;:
pater generans ⁊ filius naſcens:⁊ ſpus
ſcũs ꝓcedes:ↄſubſtãtiales ⁊ coeq̃les et
coomnipotẽtes ⁊ coeterni. vbi tria ↄfi
tet᷑.pᷣ ꝑſonarũ biſtinctionẽ. 2? diſtictio
nis cãe nan E. Et 3. inſepabilem
oꝑationẽ. ¶Q Perſonaꝝquidẽ diſtictio/

V
nez qñ dicit: Tres quidẽ pſone. Mã ſᷣm
Augj.vij.de tri.cũ querit᷑ qd tres uł ꝗd
tria referendu eſt ad perſonas:qꝛ ꝑſona
m boetiũ ẽ rõnalis udl intellectuałna:
indiuidua ⁊ incoĩcabilis ſubſtãtia. In/
coĩcabilitas aũt in diuinis attendit᷑ in
ꝑſon is nõ ĩ eſſentia:qꝛ pr ita eſt pr᷑ q nõ
filius:⁊ filiꝰ ita ẽ filius ꝙ nõ pater:i eẽn
tia tñ pr̃ eſt illud quod filius:⁊ filiꝰillud
quod pater. Uñ Augꝰ. xv. ð tri. dicit q;
verbũ dei pr̃is vnigeitꝰfiliꝰ eiuſ ꝗ ꝑ oĩia
priſimilis ⁊ coeqlis hoc oino eſt qd pr̃:
nõ tñ prqꝛ ille filiꝰ ⁊ iſte p. ¶ Oiſticti
onis vo cae aſſignationẽ tãgit qñ dicit
pater a nullo: filiꝰa pre ſolo: ſpus ſcũs
pariter ab vtroq;: pr generas: filiꝰna⸗/
ſceẽs:ſpus ſcũs ꝓcedẽs. NHam iter perſo
nas diuinas nò poſſet eſſe diſtictio niſi
peroꝛiginẽ vnius ab altera:quia bʒ Oa

maſ. In diuinis oĩa ſũt idẽ pᷣter genera

tionẽ: ĩgenerationẽ ⁊ pꝛoceſſion. Eo
ipſo ꝙ paterẽ generãs ⁊ filius eſt geni-
tus.opoꝛtet filiũ ab eo eſſe naliter diſti⸗
ctũ.cũp Augj.i.ð tri. Hulla res ſeipᷣaʒ
generetut ſit: eoipſo ꝙ pr̃ ⁊ filiꝰ vna vo
lũtate ſpirant ſpm ſcm:oʒ ab vtroq; pꝑit᷑
iſpiratũ eẽ ⁊ ab vtroq; diſtic ũ: quia pᷣm
Hiero.ſpiritꝰſcũs nõ eſt pater neqʒ filiꝰ
ſed c amoꝛ quẽ ꝑit᷑ habet pater in filiuʒ
⁊ filius in patrẽ.ꝭ: tangit inſeparabilẽ
operationem quãdo dicit conſubſtãtia/
les ⁊ coequales coommipotentes ⁊ co
eterni. Mam ſᷣm Augl.ij. de tri. pa ter ?
filius ⁊ ſpũs ſanctus inſeꝑabiliter ope
rant᷑.⁊ hoc iõ ẽ qꝛ cõſubſtatialeſſũt ſine
qualitatis ĩplicatione: ſunt coeq̃les ſi-
ne quãatitatis diuiſione:ſunt coomnipo
tentes ſine virtutis terminatione.⁊ ſũt
coeterni ſine tꝑis variatione. Vnñ dicit
Augꝰ.v. de tri. Intelligamꝰ den q; tum
poſſumus ſine qualitatebonũ: ſinequã
titate magnum:ſine indigentia creato/
rem:ſine ſitu pꝛeſentem: ſine habitu oĩa
contin entẽ.ſine loco vbiq; totũ:ſine tẽ⸗
poꝛe ſempiternũ:ſine vlla ſui mutatiõe
mirabilia facientẽ nibilq; patientem.
§ 2

Ar.
WwWi mii 6 eſt dð ꝙ eo mõ åᷣ
Ad Peummn tres ꝑſone ſunt ea
dem in eſſentia ſunt eadẽ inter ſe qꝛ in
eſſentia pater eſt oĩno illud qð filiꝰ: ſed
cõparate tres ꝑſone ad eſſentiã eedẽ ſũt
in nature idẽtitate.inter ſe tñ ad inuice⸗
cõparate diſtinguunt᷑ relatiua ꝓpꝛieta/
te. CAd meſtdð ꝙ perſona addit ſu
pꝛa eſſentiã relationẽ facientẽ cum ipſa
eſſentia nõ realẽ cõpoſitionẽ neq; realeʒ

diuerſiſicationẽ:ſj bñ realẽ ſpecificatoꝰ
bm quã aligꝗd verſificat᷑ ð vno qð nõ veri

ficat᷑ de alio.Et ꝑboc pʒ rñſio ad iij.
D ſextũ ſic ꝓcedit᷑. Aide
tur eni ꝙꝙ ad pa
pr' nõ ſpectat determinare mo⸗
dũ vnitatis triũ perſonaꝝ:qꝛ qd eſt ðter
minatũ a xpo nõ eſt determinandũ ꝑpa
pam: ſed modꝰ vnitatis triũ ꝑſonaꝝ de/
terminatus eſta xpᷣo Jobᷣ. xviij.qñ dixit
Rogopater ut ſint vni in nobis:loquẽſ

de aplis:ſicut nos vnũ ſumꝰ:ſed apłi fu-

erant vnũ cũ xpo in charitate. Iſto mõ
ꝑſone ſunt vnuũ in eſſentia. D. ſcribit᷑
j. Joß. v. Tres ſut ꝗ teſtimon iũ dant in
celo:pr̃ verbuʒ ⁊ ſpũs ſanctus ⁊ bi tres
vnũ ſunt.Et tres ſunt ꝗ teſtimoniũ dãt
i terra:ſpũs aqᷓ ⁊ ſanguis:⁊ hi tres vnũ
ſunt:ſic ẽᷓ tres ꝑſone ſunt vnũ in eſſentia
ſicut ſutvnũ ſpus aq̃ ⁊ ſanguis. S.eẽ
vnũ natura eſt eſſe vnũ ſubſtantia: ſicut
cut dicit Aug.in li.demoꝛibus mona/
cboꝝ:ſed participatione nature omnes
hoĩes ſunt vnꝰbõ:g eodẽ mõ tres ꝑſone
ſunt vna ſubſtantia.

Arra re 1oOdSeſtqð ſcribit er
In C0 ti Irin de fide catholi 1

ca firmiter credimus.
KRſid C0 do innocentius ter-/
tiuſin decre. ſupꝛadicta

vnit atẽ qñ dicit vna eſſentia:ſubſtãtia:
ſeu natura ſimplex oino. Itaqʒ eſſentia
diuina eſt ſimpliciſſima:⁊ eſt cõmuniſſi-
ma:qꝛ igiteſt ſimpliciſſima in tribꝰ ꝑſo-
nis nõ eſt plificata:qꝛ ſimplex nõ pluri/

Queſtio

filius ⁊ ſpũs ſanctus nõ habẽes partẽ:⁊

partẽ vñ totã datꝑater filio ⁊ totaʒ ſibi

retinet:⁊ pater ⁊ filiꝰ totã dant ſpiritui

ſancto ⁊ totã ſibi retinẽt.Eſt ͤquedam

ſũma res ſimplex ⁊ idiuiſa:qꝛvero eſt cõ
muniſſima ipſa nõ eſt genita neq; gene-
rans:eꝛ cũ eſſe genitũ ↄueniat filio ⁊.nõ
patri.ſi diuina eſſentia eſſʒ genita pater

nõ eſſzʒ diuina eentia: ⁊ ſi eſſet genarãs

cũ generare nõ ↄueniat filio:filiꝰ nõ eẽt

diuina eſſentia:ſed bñ eſt per generatio⸗/

nem ⁊ ꝓceſſionẽ eadẽ num ero tribꝰ ꝑſo

nis coicata. C Müc s modũ vnitateſ-

ſen tie diuine confiter JInnocẽtiꝰ in ðdcre
tali ſupꝛadicta qñ dicit: Nos aũt ſacro
appꝛobãte ↄcilio credim ⁊ ↄfitemur eũ
petro lõbardo ꝙ quedã ſũma res eſt ve

raciter:pater ⁊ filiꝰ ⁊ ſpus ſcũs: que nõ

eſt generãs neq; genita neq; ꝓcedens:
ſed eſt pater ꝗ generat:⁊ filiꝰ q generat᷑
7 ſpũs ſcũs ꝓcedens: ut diſtinctio ſit in
pſonis: ⁊ vnitas in natura. Et dãnamꝰ
⁊ repꝛobamꝰtractatũ uel libellũ què ab
bas ioachim ↄſtruxit õ pꝛedictũ mgrm
in q̊ libello aſſerebatpatrẽ ⁊ filiũ et ſpm
ſanctũ eſſe vniꝰeſſentie uel nature nõ ve-
ra ⁊ reali vnitate:ſed q̃dã collecta ſiłitu
dine in amoꝛeuel in charitate. Coõfi
tet ſiłr inocentiꝰtriũ ꝑſonaꝝ in potẽtia
eꝗᷓ litate:⁊ ↄfitet᷑ tria oꝑa a tota trinita
te ſił eẽ facta.P:oꝑa creatiõis qñ dicit
ꝙ ſcã trinitas ab initio tꝑis vniuerſam
cõdidit creaturã. Scdo oꝑa redeptiois
qñ dicit ꝙ hec ſcã trinitas pᷣ ꝑ moyſen⁊
pphetas ſim oꝛdiatiſſimã diſpoſitione
tempoꝝ doctrinã humano generi tribu
it ſalutarẽ. Et expᷣmunt in illa clauſula
articuli ꝑtinẽtes ad xpᷣi humanitate de

e⸗ L pꝛadicta vtero virginali aſſũptaʒ.⁊ ſacr̃a perqᷓ fa
ponit triũ perſonaꝝ in eſſentia ꝑpfectaʒ

cta eſt bumanmigeneris reqẽptio. 3: cõfi
tet᷑ oꝑa nr̃e glificatõis:qñ dicit ꝗ oẽſ re

ſurget cũ ꝓpꝛijs coꝛꝑibꝰ ut recipiãt oẽs
ſm opꝑa ꝗᷓ fecerũt ſiue bona ſiue mala.

——

5 ES eſt dð ꝙ argumẽ .
Ad Peimm umptil a ſilitu·

VI

ficatur:iõ eſt quedã ſũma res pater et

1
ti⸗

pee⸗
dſti

VI
dtere
atte
tz ſbi
pirttui
nedan
beſto⸗
Pbene,
io ho
ahate
ini
Nnoͤce
leratio,
riye⸗
itatſch
pind
üt ſact
tetmur.
e
an
lun
ctioftn
ninn
rligin
ctün
li ehn
turenore

1ilt
r

ipweti
s mit
giai
lenſin

noſſen:
oſtionch
oi in
dauuli
nient
japee/
doze
otgec
ne . .
nuna

4 zſcltn/

Ar.

dinenon dicit idẽptitatẽ ſed diſparita-

tẽ:volebat g xpᷣus ꝙ ſui diſcipuli eſſent

vnũ ĩ amoꝛe ⁊ in char itate: ſicut ipſe cũ
patre erat vnũ in ſubſtãtie idemiitate.
CAd ⁊“ eſt dicẽdũ:ꝙ ſpus aqua ⁊ ſan
guis non fuerũt vnũ in xpᷣoi nature vni
tate:quia illa trig non ſunt vna res nec
vna natura: ſed fuerut vnũ i teſtenonij
veritate Teſtificabant᷑ enim illa tria q
xpᷣs nõ erat purus hõ ſed pluſq; bõ: ꝗa

enim de coꝛꝑe vxpᷣi exiuit ſanguis per ſe:

⁊ aqua ꝑ ſe:miraculoſum fuit ut glo.ibi

dicit. Zeſtificabant᷑ ſanguis ⁊ aqᷓ xpʒ

et dei filin. Teſtificabat᷑ etiã hoc ſpus.
id ẽ cla moꝛ:⁊ vox illa quã emiñt ſpiritũ
emittedo.qꝙ enĩ hõ iam ꝓpe moꝛtẽ vo/
cẽ magnã emittat ſine miraculo eẽ non
põt:potiſſime hõ qui moꝛit᷑ gladio ꝑ ſan
guinis effuſionẽ. Ende ceturio qui erat
ex aduerſo vides ꝙ ſic clamãs expiraſ-
ſet dixit: Aere filius dei erat iſte. CAd
3 eſt dicend: ꝙ natura creata non eſt
ſuũ eẽ:ſed acꝗrit eẽ ſuppoñitis:ꝓpterqð
partit ⁊ pluriticat᷑ plurificatione ſuppo
ſitoꝝ:ſed natura diuina è ipſum et᷑: nec
acquirit eẽ in ſuꝑpoſitis ꝓpter qð non
ponit numerũ cu ꝑſonis. ita ꝙ eſſentia
⁊ tres ꝑſone ſint quattuoꝛ res:nec pluri
ficat᷑plurificationeꝑſonarũ: ſed ẽ eade
cũ perſona et eſt quelibet perſona.
¶ Queſtio duodecima:quõ ad papam
ſpectat determinare que pertinent ad
diſtinctionem perſonarum.

*? 4
Idendum eſt
inſuꝑ quõ ad papaz ſpectat
determinare que ꝑtinet ad
diſtin ctionẽ perſonaꝝ: Cir
ca quod querunt᷑ quattuoꝛ C pᷣvtꝝ ad

papã ſpectet ſub articulo ponere patrẽ

eẽ oĩpotẽtẽ. ¶2 vtrũ ad papã ſpectet
determinare modũ gnãtionis filij a pa
tre. 3: vtrũ ad papã ſpectet detmia-
remodũ pꝓcededi ſpũs ſancti a pr̃e⁊ fi-/

lio. C4? vtrů ad papã ſpectet plura po
nere ſub articulo ſpus ſci qᷓ; pris 2 filij.

duodecima 1

Wi mñ ſic ꝓcedit᷑. vr
DPꝛimu ad pa⸗
ps nõ ſpectet ſub articulo pone/
re:pr̃em eè oipotentẽ:qꝛ poſſe gnãre eſt
ꝑfectionis:ſʒ bhoc nõ põt pr coĩcare filio
nõg Eatenti dz poni ſub articulo pa
tris. & D. pr nõ pot incarnari:Snõ eſt
oĩpotẽs.ꝓbat᷑ añcedẽs qꝛ ſi poſſet ĩcar
naripoſſet naſci: ⁊ ſipoſſet naſci poſſet

eſſe filius: ⁊ ſic in diuinis eẽnt plures fi

lij:quod ẽ S illud. Mõ tres filij ſ̊ vnꝰ ſi
lius:nõ tres ſpũs ſci ſ̊ vnꝰ ſpus ſcũs.
S. dicit Auga. ij. de tri. c. iiij. ꝙ pater
nuſ; legit᷑ eẽ miſſus:ſi pr nõ põt mit/

ti non eſt omnipotens.

„ „* 6 eſt auctoꝛitas ec
In Itr nn cleſie. .
*PWAEO icendũ:qꝙ ↄuen iẽt oĩ⸗
RKndeo potẽtia ponit᷑ ſub articu
lo pr̃ßfis ꝓpter eius appꝛopꝛiatione:ap/
pꝛopꝛiat᷑ eni potẽtia patri ſicut ſapia fi
lio:bõitas ſpũi ſcõ:qꝛ ſicut potẽtia põt
eẽ ſine ſapĩa.ſic pꝑr̃ no recipit eẽ ab aliã:
2 poſſet eẽ ſine filio ſaltẽ in eo qð deus.
Dicit enĩ Augꝰ. v.de tri. ꝙ nõ ẽ hoc di⸗
cere ingeitũquod ẽ dicere patrẽ: qꝛſi fi
liũ nõ genuiſſet nibil ꝓbiberet eu ee ige
nitu. Sapia vo nõ põt eſſe ſine potẽtia:
qꝛ poſſe ſaꝑe eſt aliqd poſſe.Jõ ↄuenie/
ter appꝛopꝛiat᷑ filio qui etiã in eo ꝙ deꝰ⸗
nõ põt eẽ ſin e patre:cũ totũ ee ſuũ a pr̃e
recipiat. Bonitas vo nõ põt eẽ ſine po⸗
tẽtia ⁊ ſapia:qꝛ bonitasẽ bñ ⁊ ſapieter
velle:ut dicit Richar.vi.de trini. Jõ cõ
uenient᷑ appꝛopꝛiat᷑ ſpui ſancto qui ꝓce
dit a patre ⁊ filio. ¶ Similit᷑ ꝓpterer/
roꝛis vitationẽ: ſuut enĩ iſta tria: potẽ/
tia:ſapiẽtia:⁊ bonitas coĩa tribus ꝑſo
nis:dant tñ intelligere pꝛopꝛia ꝑſonaꝝ
Inq;tũ aũt ſũt coĩa vitamꝰ ꝑ ipſa erro
rẽ arrij ſeꝑantj ſubſtãtiã ⁊ ponẽt nibil

realiter eẽ cõe tribus ꝑſonis:ſj inq;tum

talia dãt intelligere ꝓpꝛia:vitamꝰ erro
rem ſabellij: confundentis perſonas et
ponẽtis nullam realem pꝛopꝛietatem
in perſonis. M
93

Ar.
Adq pꝛimũ Sẽ do: ꝙ poſſe ge
—n Ee ersre no dicpo-
teſtatẽ ſy ꝓpꝛietatẽ. Eſt. n.diligeter oſi
deranduũ ꝙ tã potẽtia q́; eẽntia diuina
dicit ꝑfectionẽ ſimpłr ⁊ foꝛmahlter infi-
nitã. Omne aũut ſimpłr ꝑfectũ e coĩcabi
le tribus ꝑſonis:ſi eius carẽtia in eo cui
coĩcat᷑eẽt:eẽt indignitatis nõ ꝓpꝛietat
tale aũt carentiã nõ dicit poſſe gnare ex
boc ꝙ nõ coĩcat᷑ filio:qꝛ in filio nõ poſſe
gen erare nõ ẽ impfectio ſed ↄditio: nec
indignitas ſed ꝓpꝛietas. Mon eni eſſet
bonu argumẽtů ſic dicere:diſtiguere:et
cõſtituere diuinas ꝑſonas dicit ꝑfectio
néẽ.:ſed talẽ ꝑ ſectionẽ nõ dicit diuina eſ
ſentia:nee aliqd eẽntiale attributũ: niſi
ſola relatio: eentia nõ dicit ꝑfectioneʒ
ſimpliciter:Ma nõ diſtiguere uel nõre⸗
ferre nõ eſt imꝑfectiõis in eẽntia diuĩa
uel in aliquo ab ſoluto ſʒ Zditõis nec im
poteſtatis ſ̊ ꝓpꝛietatis. Ad 2c doð
qꝙ; pr̃ poſſet incarnari:nec ↄueniret ſibi
naſci ⁊ eẽ filiũ pᷣimn nãm diuinã: ſed ſoluʒ
ſm nãm hũanã aſſumptã. AUnde ꝓpter
boc nõ ſequeret᷑ in diuinis eẽ plures fi/
lios.Mã cõuenit filio ꝙ ſit pater virgi⸗
nis hm naturã diuinã:⁊ m nãm buanã
eſt eiꝰ filiꝰ Ad qꝭʒ ẽ dð: ꝙ ᷣm Augl.
niij· de tri. Cũ pr ex tꝑe ab aliquo cogno
ſcit᷑ nõ dr̃tñ miſſus:qꝛ nõ habet de quo
ſit ſicut filiꝰ: nec ex quo pcedat ſicut ſpi/
ritus ſcũs.ſicut ò non reciꝑe eſſe ab aliqͥ
nõ eſt impoteſtatis in patre ſed ꝓpꝛieta
tis:ſic mitti ſibi non conuenit. .
BSſecundũi᷑ pecait
⸗ e116 Didet᷑ enĩ
ꝓ ad papã nõ ſpectet determina
re modu gnationis filij apr̃e:qꝛ quod ẽ
inenarrbile nõ põt ꝑ papa explicari.Sʒ
ſcribit in Iaia:Gnationẽ eius ꝗs enar
rabit.non è talis modus ponẽd eſt ſub
articulo. S.filius naliter nõ generat᷑
niſi ex muliere:ſed de pr̃ nõ habet vxo
re: filiu generare nõ põt. ¶ Pꝛererea
m Augl. Eſſefiliũ eſt eſſe verbũ: ſy ver⸗
bũ noſtrũ non eſt filius: ergo ſimilit᷑ nec

verbum dei. anet
A ctrarin angemar

&Hoαα& Sicendu: & aliqui be-
Rñid 60 retici poſuerũt xpm non

—

fuiſſe dei filiũ aliter q; alij ſancti viri:ꝗ

bene viuẽdo merent᷑ dei filij ꝑ adoptio-
nẽ aellari:faciẽdo voluntatẽ dei. De

quibus dr̃ Jo.j. Qedit eis ptãteʒ filios

dei fieri his qui credũt i noie eiꝰ Et cõ/

tra hũc erroꝛẽ poſitũ eſt in ſymbolo apo
ſtoloꝛũ. Credo in Jeſum vpᷣm filiuʒ dei

vnigenitũ. Exquo eni vnigenitus ẽ: eſt
nãlis et non adoptiuꝰ: Jux illud Jo.j.
Anigenitꝰ qui ẽ in ſinu pr̃is ipſe enarra
nit. ¶. Aliqui vo poſuerũt xpᷣm nõ fuiſ

ſe ante beatã virginẽ. ſed tũc incepit eẽ
qñ ex ea cõceptus eſt. Et ↄtra bũc erro

rẽ additũ eſt in ſmbolo.Ex patre natũ
ante oĩa ſecula.Scribit᷑ eni Jo.viij. An
teq́; babꝛaã ſieret ego ſuʒ. ¶ ¶ Aliꝗ aut

dix erũt:ſicut Sabelliani: ꝙ bene pᷣus

ſuit ante btãm virginẽ ſed non fuit alia
ꝑſona apr̃e ⁊ ſpũ ſcõ diſtincta.quod di
ctũ cum auferat trinitate ꝑſonaꝝ erroꝛ
eſt ⁊ venenũ fidei. AUnde ad bũc erroꝛẽ
remouendũ poſitũ eſt in ſymbolo. Seuʒ
de deo: lumen de lumine. Scribit᷑ enim
Jo.viij. Qui me miſit verax eſt. Cõſtat
aut ꝙ nullus mittit᷑ a ſeipſo: ſicut nulla
res ſeißam generat ſᷣm Augl. C Aligꝗ
vo ſicut arriani bene dixerũt ꝙ cbꝛiſtꝰ
fuit ante beatã virginem ⁊ ꝙ fuit ꝑſona
diſtincta a pre.non tñ ꝙ eẽt verꝰ deus:
nec ꝙ eẽt eiuſdẽ nature cũ patre.Et cõ
tra bũc erroꝛẽ ponit᷑ i ſmbolo.Deũ ve
rum de deo vero. Scribiteniʒ Jo. xiiij.
Ego ⁊ pr vnn ſumus. Sed aliꝗ po⸗
fuerũt chꝛiſtũ eẽ creaturã non eternalit᷑
genitũ a patre ſed tẽ poꝛaliter ſactum.
nec equalis poteſtatis cũ patre.Et cõ/
tra huc erroꝛẽ ponitur in ſymbolo. GBe⸗
niců non factũ:cõ ſubſtãtialẽ patri. per
quẽ oĩia facta ſunt. Con ſitet᷑ũᷓ papa
quinq; ſub vnoarticulo de modo gene-
rationis filij.pᷣ eius filiationis natura⸗

n

tyr
ſin
g
vent
lmhol
hoſt

totn

toritas

4
gni be⸗
innon
lping
Loptio⸗
Nde
65 flios
E ⸗
bolocpo
flinzdel
tise
las Poi⸗
ſecnane

ntoͤfii

neeptte
biccno
trenatu
pin
Alguit
netis
futale
o
ero
emoti
odaß
dechin
Cöſt
urtul⸗
Gi

Ar.

⁶

3: in perſona diſtinctiuã pꝛopꝛietatem

AA in eſſentia vnitatẽ. Etx yc in poteſta

te equalitatem.

i 11α1τπæ eergo eſt dicenduz:
Ad Pammn qꝙ modus genera/⸗

tionis filij inenarrabilis eſt per hũanaʒ

pꝛobationẽ:qꝛ non ſolũ bominũ ſed om
niũ angeloꝛũ mentẽ excedit.põt tñ nar
rari per diuinã reuelationeʒ ⁊ ꝑ fidei ad
beſionẽ. Sunt eniilla q ſunt fid ei a deo
nobis reuelata:que cũ ſint a ſũma veri⸗
tate dicta falſa eẽ non pñt:⁊ iõ tãq; ve/
ra ſub articulis ponũtur ne liceat alicui
cotrarinʒ pertinaciter aſſerere. C Ad
2m eſt dicendu: ꝙ deriſoꝛiũ eſt intellige
re in diuinis generationẽ carnalẽ. Mon

eni eſt ide generationis modus in oĩbus

ſed in anim alibꝰper maris ⁊ femine cõ
mixtionẽ. In plantis vᷣo per pullulatio
nem. eus auũt cũ nõ ſit aĩialis et carna
lis nature non requirit feminã cui com
miſceat᷑ ad pꝛolis generationè:ſed ẽ ſpi
ritualis ⁊ intellectualis nature cuiꝰpar
tus eſt cõceptꝰ ⁊ verbũ foꝛmatũ: quod
quidẽ verbũ vnigenitus filiꝰ eius ẽ.ta/
le aũt verbũ eſt delectabiliter audiẽduzʒ:
eſt veraciter credendũ:eſt ↄtinue medi⸗
tandũ:eſt illis manifeſtandũ ⁊ executio
ni mandandũ. CAld 2 e dicẽdu: ꝙ ſi-

cut dicit Oamalſ.i.l. Aerbu dei in quat

tuoꝛ differt a verbo noſtro. d in actuali
exiſtentia:quia verbũ dei eſt ꝑſona ſub
ſiſtens:noſtrũ autẽ ẽ quoddam accidẽs
2. in repᷣſentationis efficacia.tota eniʒ
eſſentia patris repꝛeſentat᷑ in verbo eiꝰ.
Igdeo filius vocat᷑ de cuius rõne ẽ na⸗
turã patri repᷣſentare ⁊ ſibi ĩ natura aſ
ſimilari. 3? in veritatis euidentia: quia
gignitur de tota ſcia patri. Noſtrũ auũt
verbũ plerũq; ex ignoꝛãtia foꝛmat᷑ ꝗi
imobilitatis ꝑmanentia:quia verbum
noſtruů non manet in dicente ſed tranſit
per aerẽ:verbũ aũt dei ſemper in dicẽte
manet:quia totus filius eſtin patre: et
totus in verbo pater.

duodecima II

litatẽ. 2eius generationis eternitatẽ.

D 1 ſic pꝛoceditur.
— tertiugntad pa
prf nõ ſpectet determinare modũ
pꝛocedẽdi ſaus Euct:9 patre ⁊ filio: qꝛ
quod non eſt determinatũ per chꝛiſtũ in
euangelio non eſt ſub articulo ponẽdũ:

Sed Jo.xiiij. ſaluatoꝛ loquens deſpiñus

ſancti pꝛoceſſione nullã metõnẽ facit
pꝛocedat ab ipſo ſed ſolũ a patre dicẽs:
Spũs ſcũs qui a patre pꝛocedit.Mõ er
go ponendũ eſt ſub articulo ꝙ pꝛocedat
a filio. ¶. Pꝛeterea in conciliis pncipa
libus grecoꝛu in quibus fuerũt fidei ar-
ticuli determinati expꝛeſſum eſt ſpirituʒ

ſanctũ ſoluũ a patre pꝛocedere et nõ a fl⸗

lio:⁊ quicũq; aliter diceret uł pᷣdicaret
anathema incurreret.ſicut magiſter al-
legat. xi.di. i.li.ſentẽtiarũ. ¶Pꝛeterea
leo papa.iii. in Miceno concilio ſymbo
lum conſtituit:in quo nulla mẽtio de ſpi
ritus ſancti pꝛoceſſione a filio facta eſt
ĩmo in fine pꝛedicti ſymboli ſubiunctuʒ
eſt Quicũqᷓ; aliud docuerit uel pꝛedica
nerit anathema ſit. . HM
Neſt auctoꝛi⸗/
₰ nZirgſum ta eecleſe⸗
—ARA/ icendũ: ꝙ ſpum ſan/
Kñd EOcii ex patreet filio pꝛo-
cedere nõſſolũ doctoꝛes grecoꝝ⁊ latioꝝ
aſſerũt.veꝝetiã ipᷣa veritas: Jo.xiiii.qñ
dicit. Spus ſcũs que mittet pr̃ in noĩe
meo ille teſtioniü phibebit de me. Suꝑ
uo verbo dicit Anſelmꝰ ꝙ nõ ẽ aliud
püm ſcm in noie filii mitti qᷓ; de eiꝰ ſub
ſtantia ꝓcedere:qꝛ tñ aliqui ꝓpter veri/
tatis ignoꝛãtiã pᷣſũpſerũt dicere oᷣrium
Jõut oibus pᷣcluderet᷑ via oriũ opinari
ↄ gruũ fuit ſo articulo ponere ⁊ ſub ana
themate mãdare qꝙ modus ꝓcedendi
ſpũs ſci ẽ a pre⁊ filio nõ tãq; ex duobꝰ:
ſʒ tanq; ex vno pᷣncipio ꝑiter ſpirari.vñ
ſcribit᷑ eẽ̃ de ſũ.tri.c.fideli. Nos buiuſ
modi erroꝛibꝰ viã pᷣcludere cupiẽtes ſa
cro appꝛobãtepcilio dãnamꝰ⁊ repꝛoba
mꝰ oes ꝗ negare pꝛeſupſerint eternali⸗/
ter ſpiritũ ſanctuʒ ex pa tre et filio pꝛo/
6

cedere.ſiue etiq auſu temerario aſſerere
ꝙ ſpus ſanctaa pr̃e ⁊ filio tan qᷓ; ex duo-
bus pncipijs ⁊ nõ tan qᷓ; er vno der.
m&sSeſt do ꝙ% Augl.
Ad P muede trini. mouet
iſtam queſtionẽ. Si ſpũs ſcũs ꝓcedat ex
patre ⁊ filio cur ipſe filiꝰdixit:ſpiritũ ſan
ctũ ſolũ a pr̃e pꝛocedere:quã ſoluens ſic
dicit: ſi ſiliꝰdicebat mea doctrina nõ eſt
mea ·cũ tñ oꝛe apli ipſe dictus ſit doctri
na ⁊ ſapiẽtia pris: multo foꝛtiꝰdicebat

ſpiritũ ſanctũ a pre ꝓcedere:qꝛ ſicut do/

ctrinã habet a pr̃e ⁊ nõ a ſe:ita ꝙ ſpiritꝰ
ſanctus ab eo pꝛocedat no babet a ſe ſʒ
a patre.a q̊ ſicut habet ꝙ ſit filiꝰ: ita ab
babet ꝙ ſpuͦs ſanctz?ab ipſo ꝓcedat

Ad ⁊ 2 tertiũ eſt dð ꝙ in ↄſilijs gre

coꝝ illa explicata ſũt in articulis õ ꝗᷓ in
ſurgebant noui erroꝛes:qꝙ vo ponit᷑ in
eis.Quicũq; aliud docuerit uel pᷣdicaue
rit ſit anathema.aliud ibi ponit ꝓ erro/
neo nõ pꝛo expoſitoꝛio uel explicatoꝛio:
qꝛ qñ inſurrexit erroꝛ cõtra hoc licuit ec
cleſie ſub articulo explicare quod m illis
conſilijs explicatũ non fuit.

ſic pꝛocedit᷑
D quartu Acher enim

ꝙ nõ ſpectet ad papã plura pone

re ſub articulo ſpũs ſancti q;ᷓ pr̃is ⁊ filij
qꝛ ſpũs ſanctꝛeſt vna in trinitate ꝑſona
nõ g ponẽda ſunt ꝓla in articulo de vna
ꝑpſona q; de alis. S. hm Ambꝛo. dñs
eſt nomè nature ⁊ nomèeptatis:ſʒ potẽ⸗
tia attribuit᷑ patri.males ponit᷑ in arti
culo: Credo in ſpm ſanctũ dñũm. ¶C S.
viuificare attribuit᷑ filio. Juxta illud ad
HNHebꝛe.iiij. Aiuꝰ ſermo dei.i.filius dei
male g ponitur ſub articulo ſpiritꝰ ſan⸗
cti. Et viuificantem.

- . . — ₰
Inconti grinum 2e*
*r do: ꝙ papa in articulo
Kndeo*e, ban nq; cõfitet᷑
de ipſo. p dñationẽ. ¶ ¶ 2· viuificatio

nem. Cza pr̃e ⁊ filio ꝓceſſionẽ. ¶ ·
cuũ pfr̃e ⁊ filio vnã adoꝛationẽ. ¶ pꝛo

Ar. Queſtio IIII

pbetaꝝ iſpirationẽ Fuerũt. n. alig be
retici male ſẽtiẽtes ð ſpũ ſcõ dicẽtes:qꝙ;
erat creatura ⁊ ꝙ mioꝛ erat pr̃e ⁊ filio:
⁊ ꝙ erat miniſter vtriuſq;. Ad remouẽ

dum g huc erroꝛẽ poſuu eſt in ſymbolo

patrũ. Credo ĩ ſym ſanctu dñz. Ali
ꝗ vᷣo dixerũtꝙ vita ſpualis aĩe in nobis
poterot acquiri et libero arbitrio abſq;

gliqᷓ infuſiõe gre ſpũs ſancti. Et ad huc

erroꝛẽ remouendu additũ eſt in ſymbo⸗/⸗
lo. Et viuifican ẽ. Alig aũt poſuerũt
ꝙ ſpus ſanctus pꝛocedat a pre ſed nõ a
filio:qð ſi ſic eſſet nõ eſſet amoꝛ vtriuſq;.
Ideo ad remouendũ hũc erroꝛẽ ponit᷑
in ſymbolo:Qui ex pr᷑̃e filioq; pꝛocedit
Alig aũt dixeruũt ꝙ nõ erat eiuſdem
ſubſtantie cũ pr̃e ⁊ filio. Añ nec idẽ ho⸗
noꝛ nec eadẽ reueretia ſibi debebat᷑ que
impedebat᷑ pri ⁊ filio:⁊ad remouenduʒ
huc erroꝛẽ poſitũ eſt in ſymbolo: Qui cũ
pfe ⁊ filio ſimul adoꝛat᷑ ⁊ conglificatur.

¶Seg aliꝗ poſuerũt ꝙ veius teſtamẽ

tum nõ fuit datũ a bono deo:nec ſpiritu
ſancto inſpirati locuti ſũt pꝛopbete.Et

ad remouendũ buc erroꝛẽ ſubiunctũ eſt

in ſymbolo.Qui locutus eſt ꝑ ꝓphetas.

1. „ Seſt do ꝙ ꝑilla ꝗᷣ
A Pemnmin gnunt in articulo
remouent᷑ erroꝛes de nouo inſurgẽtes.

Quia igit᷑ ples erroꝛes inſurrexerũt de

ꝑſona ſpus ſancti q; de alijs ꝑꝓſonis. Jõ
opoꝛtuit pła ponere de articulo ſpiritus
ſancti q; patris ⁊ filij. CAd ⁊eſt dð:
ꝙ; vna e ptãs ſicut vna bonitas omniũ
triũ ꝓꝑſonaꝝ.attribuit᷑ tñ ptãs pri pꝛopt
eiꝰappꝛopꝛiationẽ:qꝛ magis ↄuenit po
tentia cũ patre qui eſt a nullo q; cũ aliqᷣ
alia ꝑſona.attribuit᷑ tñ ſpiritui ſancto ꝓ
pter erroꝛis vitationeʒ.ne put aret᷑ ſit
minoꝛ patre ⁊ filio. Ad zeſt do qꝶ
ſicut dicit augl.ij.de trini.Ois ſanctifi-
catio ⁊ omne opus facta in creatura ra
tionali ſimul inſeparabiliterefficita to/
ta trinitate:attribuit᷑ tamẽ qñ q; perſo/
nis ſingulis pꝛopter aliquã conuenien/
tiam qua babet cũ pꝛopꝛijs perſonaruʒ.

D
D

tredecima 1

X
Il
igbe
6:0
ſloe
none
gnbolo
Dai
ddü
abg
nbo⸗
ſenit
Gio
fiſt,
hii
weedit
uſten
tibo⸗
t qoe
en;
Quici
icatu,
tome
piritu

tü c
R
ila
rticllo
ſc
rit
s N
nn
ld
onmnun
rot
itho
ci a
mcto
rat
N
ſaneiſß
tunet
foinnn
chaſ⸗
lci
oun

Et - re omiĩia ſacr̃a eccleſie.

Ar.
Viuificare aĩqꝗʒ noſtrã vita ſpũali con
uenit filio pꝛopter intellectus ilumina
tionẽ. Spiritui vo ſcõ bueni beopt affe
ctus inflãma tionẽ:quia ſicut filiꝰpꝛoce/
dit ut verbũ cuius eſt intellectũ iilumi/
nare:ita ſpus ſcũs ꝓcedit ut amoꝛ cuiꝰ
eſt affectũ inſflãmare. MD
¶ Queſtio tredecima quõ ad pœã ſpe

ctat determinare queꝑtinent ad naturã

bumanã a dei filio aſſumptã.

O nſiderandũ
eſt vlteriꝰqualiter ad papaʒ
ſpectat ðterminare ꝗ ꝑtin t
r ad naturã bumanã ꝗ dei fi/
lio aſſumptã. Circa qð querunt᷑ quinq;.
¶p vtr ad papaʒ ſpectet ſub articulo
ponere modũ coceptionis ⁊ incarnatio
nis xpᷣi: C2· vtrũ ad papã ſpectet ſpᷣ ar
ticulo ponere modũ paſſionis ⁊ ſepultu
re rpᷣi. ¶q·vtrũ ad papã ſpectet in ſym
bolo explicare oẽs articulos fidei C⸗
vtrũ ad papã ſpectet in Erbol⸗ ecplica
Fvtrũu ad pa
pã ſpectet determiare perquẽ modũu coꝛ
pus xp̃ᷣi eſt ſub ſacro altaris.

Dpꝛmum teait

ꝙ ad papã nõ ſpectet determiare

que ꝑtinèt ad nãz humanã a dei filio aſ

ſũptã. Et pᷣ ꝙ nõ ad ipſum ꝑtinet pone
re ſub articulo modũ cõceptõis ⁊ incar/
natõis xpᷣi:qꝛ ſub articulo nõ dʒ poni ni
ſi illud perqð fides roboꝛat᷑ ⁊ declarat᷑:
ut dicit Augj.xiiij.detri.ſʒ illa q ſunt fi
dei ſatis ↄuenient reuelata ⁊ declarata
ſunt ſctis patribꝰ in veteri teſtõ:nõ ᷣ oʒ
ſub articulo pouere xpᷣm eẽ in vtero vᷣgi

nali ↄceptũ. ¶ ¶Pꝛeterea ſcribit᷑ Jo. vi.

Spũseſtqui viuificat:caro aũt nõ pꝛo/
deſt quicq;. Credere ergo dei filiũ eẽ ſpi

7„ 9 .*

ritũ viuiſicãte:nõ aũt ipſuzʒ eſſe carnalit᷑
cõceptũ facit ad nr̃am ſalute. C Pꝛete

rea ſi bõ nõ peccaſſet dei filiꝰ fuiſſet ĩcar
nat us:nõ ergo ꝓpter noſtra ſalutem.

KRnd CO dð ꝙ ſer ponũt ſub vno
articulo ꝑ q̃ excludũtur
ſex erroꝛes ꝗ tũc pullulabat circa xpᷣi in
carnationẽ qñ illud ſymbolũ fuit editũ.
Peſt pᷣciſa heĩuz ſaluatio.¶2 meſt
legaliũ excluſio. zeſt vdei filijex vir⸗
gine carnis aſſũptio. Ca"eſt iniraculo
ſa coꝛpoꝛis eiꝰfoꝛmatio. C ʒmeſtillius
carnis cũ humano coꝛꝑe vera aſſimila
tio. ¶"ſt dei ⁊ hoĩs vera perſonalis
vnio. Fuerũt eniʒ aliꝗ dicetes dei fili
um eſſe incarnatũ nõ ſolũ ꝓpter nos ho
mines:venetiã ppter demones danatoſ
liberaãdos ⁊ ſaluados. Et hic erroꝛ ex-
cludit᷑ ꝑ hoc qð pᷣmittit᷑ i articulo: Qui
pꝛopt᷑ nos boies. ¶Alig vᷣo dicebãt ſo
lam xpᷣi incarnationẽ᷑ ⁊ paſſionẽ nõ ſuffi
cere ad noſtrã ſalutẽ ſine legaliũ obſerua
tione ⁊ ipletione. Et bic erroꝛ excludit
ꝑ hoc qð addit᷑: Et ꝓpter nr̃am ſaluteʒ.
Alig aüut dicebãt dei filiũ nõ deſcẽdiſ
ſe ad terrã ꝑ carnis ex vtero virginali aſ

ſumptionẽ:ſed magis xpᷣm tanq; purũ

hoĩieʒ; exñteʒ aliq̃ bona oꝑatũ fuiſſe ĩ ter
ris ec ꝗbꝰdicebãt eũ meruiſſe celũ aſcẽ/
dere.Et bic erroꝛ excludit᷑ ꝑ hoc qð ad/
iungit᷑: Oeſcẽdit ð celis. ¶ Kliqui aũt
dicebant ꝑ oꝑationẽ virilis ſeminis xpCʒ
in vtero beate Marie fuiſſe ↄceptũ ⁊ in
carnatũ. Et hic erroꝛ excludit᷑ ꝑ hoc qð
annectit᷑: Incarnatꝰẽ de ſpũ̃ ſcõ: loco cu
ius in ſymbolo aploꝝ dr:Cõceptꝰ⸗ eſt de
ſpu ſcõ. Aligꝗ aũt dicebãt coꝛpꝰxpᷣi nõ
uiſſe verũ coꝛpꝰ nec eiuſdẽ nature cum
coꝛꝑe humano. Et hic erroꝛ excluditr᷑ ꝑ
boc qð drĩ̃ ex Maria virgine. ¶ Sʒ ali
qui dicebãt bumanã naturã ꝑſonaliter
nõ fuiſſe vnitã dei filio:ſed ꝑ ipſu dei fi/
liü fuiſſe habitatã mõ q̊ inbabitat ſcõs
viros ex à dicto nõ erat verum dicere:
Oeus factus ẽ hõ:ſed magis deꝰinbabi
tat bominẽ.Et hic erroꝛ exdudit᷑ ꝑ hoc
qð vltimo ponit᷑: Et homo factus eſt.

Iñ s eſt do: ꝙ anteq;
d Peamui dei verbů carnedf
ſumeret buiuſmodi verbũ erat incogno
ſcibile tanqᷓ; in coꝛde pr̃is exñs ſi vbuʒ

hoiĩs dũ eſt in coꝛde nõ cognoſcit᷑ niſ ab
illo in euiꝰ coꝛde exiſtit. Erat intãgibile
audiebat᷑ quidẽ a ꝓphetis ⁊ priarchis ꝑ

ſubiect ã creaturã:nõ tamẽ poterat tãgi.

Erat inacceſſibile qꝛ lumen habitabat
inacceſſibile qð nullꝰboĩuzʒ videre potat
ſed poſtq; induit carnẽè humanã factũ ẽ
cognoſcibile:qꝛ interris viſũ ẽ:⁊ cũ hoĩ
bus ↄuerſatũ ẽ.Factũ ẽ tãgibile qꝛ ma⸗
nus nr̃e ꝑtractauerũt ð vbo vite.Factũ
eſt acceſſibile.qꝛ acceſſũ habemꝰ ꝑ ipſu
ad patrẽ. Multa g ſecreta dei manifeſta
ta ſunt nobis poſt xpᷣi incarnationez ꝗ
añ occulta erãt. Vn pꝛopt᷑ aduentũ i
fides nr̃a eſt declarata:ſpes nr̃a eſt ↄfir
mata:charitas nr̃a eſt inflãmata:natu-/
ra nr̃a eſt ſublimata: ⁊ nr̃a volũtas eſt
geta ⁊ fᷣminata. C Ad ⁊meſt dð ꝙ illud
vᷣbũ caro non pꝛodeſt quicq;. Chꝛiſo.ex
ponit de carne xp̃ᷣi intellectuali dicens
; nõ ſufficit carnaliter mtelligere quod
xpᷣs dixit in carne.hoc enĩ nibil ꝑpꝛodeſt:
opoꝛtet enim plus addere ⁊ ſpuᷣalit in-
telligere illa q ipſe in carne dixit. Augj.
wo etponit dexpᷣi carne ſacr̃ali. Si eniʒ
intelligat᷑ caro xpᷣi ſub ſacr̃o dilaniãda
p dentes quõ in cadauere dilaniat᷑. aut
in macello vendit᷑:⁊ nõquõ ſpũ vegetat
nibil pꝛodeſt. Accedat & ut ait ſpus ad
carne ⁊ pꝛodeſt płimu. Idẽ eni Augl!. ex
ponit de xpᷣi carne nãli ſub ꝓpꝛia ſpecie
dicẽs:ꝙ caro rp̃i ꝑ ſeipſãnõ mũdat ſpi/
ritualiter a peccato:ſʒ ꝑ verbũ a quo ſu
ſcepta eſt:qð cũ ſit pncipiũ oĩuʒ ꝑ ſuſce/
ptam aiazʒ ⁊ carnẽ:oĩuʒ credentiũ aiam
mũdat ⁊ carnẽ. ¶ Ad zveſt dð ꝙ ſi dei
filiꝰnõ fuiſſet incarnatꝰ nõ fuiſſet oꝑatꝰ
nr̃am ſalutẽ ꝑ modũ iocũditatis ⁊ inte
gritatis:qꝛ vtroq; mõ nã nr̃a eſt beatiſi
cata qᷓ;tũ ad coꝛpꝰvidendo xpᷣi humani
tatẽ:⁊ q;tũ ad aiam vidẽdo xpᷣi diuini/

tatem. Ingrediedo eni ⁊ egrediẽdo pa⸗/

ſcua inueniemus:ſij nõ fuiſſet oꝑatꝰnr̃aʒ
ſalute ꝑ fnodũ moꝛtis ⁊ paſſibilitatis qꝛ
nõ aſſupſiſſj naturã moꝛtalẽ ⁊ paſſibilẽ
exquo cni bõ nõ peccaſſet nõ indiguiſſet

Queſtio II

ioſo ut regentoꝛe ſoluz ut gkificatoꝛe:
E

d ex quo peccauit vtroꝗ; mõ indiguit

ipſo:quia n ihil nobis naſci ꝓfuit niſ re⸗

dimi pꝛofuiſſet. 2
H ſecundũ bzoce
C *E E dit. Qide
tur eni ꝙ ad ꝓpapãnõ ſpectet ſub
articuio ponere modu paſſionis ⁊ ſepui
ture xp̃i:qꝛ xpᷣs nõ fuit moꝛtuꝰ⁊ paſſus
niſi in q;tum hõ:ſʒ inq;tum homo natu
raliter potuit pati ⁊ moꝛi:nõ eſt iſtud
ponedu ſub articulo. S. iud ei ſũt pu-
niti ꝗꝛ dñʒ glłieocciderũt. Jux illð Actj.
iij. Aos aũt vñm auctoꝛẽ gloꝛie intere-
miſtis ⁊ p etiſtis virũ homicidã donari
vobis:ſed deꝰnõ põt pati:nõ s hoc ponẽ
dum eſt ſub articulo. S. ſub'articulo
ñn dʒ poni niſ qð fac̃ad u raʒ ſalutẽ: ſʒ ſe

pult᷑a xpi nõ facit ad nr̃aʒ ſalute.ĩmo ad

Sriũ cũ ipᷣe ðbuerit eẽ int᷑ moꝛtuos liber

In cotrarinzadene re⸗

—Pn oð ꝙ bomo ꝑ peccatuʒ
Rend e0 vᷣmo incurrerat dei offẽ

ſionẽ. Selectateni deꝰ in ſpirituali pul⸗
chꝛitudine ſicut homo carnalis delecta
tur in pulcbꝛitudine coꝛpoꝛali. Deseniʒ
ſpus eſt:qñ g aia per peccatũ inꝗqnat et
eius pulchꝛitudo amittit᷑ deus offendit᷑
Cꝛzcincurrerat aie maculam ⁊ detur⸗
pationt᷑. Eſt enim peccatũ macula ipſiꝰ
aie. 3 incurrerat de paradiſo exiliuz
⁊ expulſiont.Ad remouendũ ẽ deioffen
ſionẽ neceſſaria fuit xpᷣi moꝛs ⁊ crucifi
xio:ut ſicut hõ moꝛte ſe dãnauerat inoꝛ
te redimeret᷑ ꝑ iuſticiã talionis: pꝛopt᷑
quod ſupꝑ illo verbo: eſcendat nunc de
cruce ⁊ credimꝰei. Dicit Cbꝛyꝰ· JImmo
nõ deſcẽdat qꝛ ad boc venit ut ꝑ moꝛtẽ
deſtruat eü qui habet moꝛtis im periuũ.
ſi enim bõ in cruce nõ moꝛeret᷑ humanũ
genꝰ nõ redimeret. C Ad remouenduzʒ
vᷣo aĩe maculã ⁊ deturpationẽ neceſſa⸗
ria fuit xpᷣi paſſio ⁊ eiꝰſanguinis effuſio.
de quo xpᷣs in ſua paſſione fecit quoddã
balucũ in quo aĩe peccatoꝝ lauantur ab

Ar. tredeci*mma ni
omni macula:cum eni lauant᷑ in baptiſ eoipſo ꝙ perincluſionẽ ſepulcbꝛi nõ po⸗
mo in balneo xpᷣi ſanguine cõſecrato la/ tuit impediriquin ab eo reſurgendo exi
uantur:cum nõ niſi ex ſanguine xpᷣi ba/ ret:oſtenditur eum inter moꝛtuos liber
ntineflicned bapet. e Ded d ke⸗ tatem babuiſſe. ai
monendũ de paradiſo exiliũ ⁊ expulſio⸗ T ic pꝛoceditur.
nem neceſſania fnit xpᷣi ſepelitio. Hon ẽ D tertin Videtur enim
enĩ neceſſariũ coꝛpus ſepelixi niſoſiqᷓ; ꝙ non ſpectet ad papã in ſymbo
aĩs a coꝛpoꝛe eſt ſeparata. Erat aut ne lo erplicare oẽs articulos fidei:qꝛ mul/
ceſſariũ ammã chꝛiſti ad infernũ deſcen ts ſunt dubia in his que ſut ſidei. Scri⸗
dere ut aias ſanctoꝝper peccatum pᷣmi bitur enim Eccle.vij. Cücte res diffici-
bomimis ð ꝑaradiſo expulſas ad celeſtia les.⁊ nõ poteſt homo eas explicare ſer
reuocaret. Iſta aut tria confitet᷑ papa ſꝰ mone:ergo de oĩbus explicandi nõ ſunt
vno articulo. C. Pꝛimo moꝛtẽ ⁊ cruci/ articuli in ſymbolo. Pꝛeterea mino/
fixionem quãdo dicit: Crucifixus etiaʒ res de eccleſia nõ tenent᷑ explicite crede-
pꝛo nobis ſub põtio pilato. & ſimul re.ergo in ſymbolo omnibꝰ legendo nõ
paſſionẽ ⁊ ſepelitionẽ quãdo ſubdit: paſ opoꝛtet explicare credibilia. ¶ S. in ar

ſus 2 ſepultus eſt.

ticulis fit explicatio fidei:ſed nõ eſt ĩ po

zi 6 ergo eſt dicenduz: teſtate hoĩs explicite credere. Scribit᷑
Ad Peumn ꝙ non ideo ponit᷑ Ro.x.Quõ credent in quẽ nõ audierũt.

ſub articulo xpᷣm eſſe crucifirũ et paſſuʒ
ꝙ non potuerit moꝛi naturalit᷑ ſjm ꝙꝙ bo
ſed ponit᷑ ſub articulo ꝙ ülequi moꝛie-
batur ⁊ crucifigebat᷑ inq;tuʒ homo erat
verus deus. ¶Ad ⁊ꝛ“eſt d ꝙ planuzʒ
eſt iudeos nõ occidiſſe xp̃i diuinata tem.
Conſtat enim ꝙ cum moꝛit᷑ homo in ſe
paratione anime a coꝛpoꝛe nõ inoꝛitur
anima: ſed ipſa caro:ſic in moꝛte xpᷣi nõ
eſt moꝛtua diuinitas ſed natura buma-
na. Munquid ergo debuerũt puniri iu⸗
dei ac ſi interfeciſſent puꝝ bominèe ⁊ nõ
deum. ¶ Dicendũ eſt ad bocꝙ ſi aligs
rex indutus eſſet pulchꝛa veſte:ſiquis in
veſtem illã aliqua turpitudineʒ pꝛoijce-
ret tãtũ peccatũ icurreret ac ſi ipſũ regẽ
deturparet. Similiter vᷣbů regis ſi ſcri-⸗
beret᷑ in charta⁊ ſi aligs dilaniaret char
tam regis pꝛo tanto baberet᷑ ac ſi dila-

niaret verbuʒ regis:peccatũ ergo iudeo

rum dilaniando carnẽ xp̃i ⁊ ſcripturam
xpᷣi tãtũ fuit ac ſi ipſũ dei filiũ dilaniaſſẽt
uel occidiſſent. ⁊ sali pena debuerũt pu-
niri. Ad ꝭreſt dicendũ ꝙ ſicut moꝛs
xpi operata eſt noſtrã ſalutẽ: it a eius ſe
pultura.nec obſtat ex boc ꝙ fuit ſepul-
tus non fuiſſe libeꝝ inter moꝛtuos:quia

Quõ aũt audient ſine pꝛedicante:QNuõ
autẽ pꝛedicabũt niſi mittant᷑: non ergo
boꝛtet exꝑplicare ꝑ articłos q̃ ſut fidei.
ẽ auctoꝛitas ec
In co tranutdkeſe
Kiñid EO dicendũ ꝙ ſalus huma
ni generis facta eſt per
manifeſtationẽ diuinitatis y'm humani
tatez aſſumptaã:que ſᷣm Damaſ. Fuit in
ſtrumentum diuinitatis mediante quo
queerant bominis ſupꝛa bommẽ opera
batur. ergo omnia que ſunt fidei pꝛinci
cipaliter ⁊ per ſe:uel oꝛdinant᷑ ad xpᷣi di
uinitatẽ:uład aſſumptã bumanitatẽ:di
uinitas aũt ſeptẽ modis ẽ manifeſta no
bis in ſacro eloꝗo.pᷣ qᷓ;tuʒ ad eſſentie vni
tatẽ. 2? q;tũ ad pris tarer : . tũ ad fi
lij ꝓpetatẽ.ꝓ q;tũ ad ſpũſſci ſeitate. ?
q́; tũ ad eccleſie cõmunitateʒ.õ q;tũ ad
reſurrectionis veritatem que diuina vir
tute ⁊ nutu fienda eſt. Septimo q;tum
ad future vite eternitatem. Quantũ
ergo ad pꝛimũ ponitur in articulo:Cre
do in vnum deum. Quantum ad ſecun-
dum ponitur patrem ommpotentem.
Quauntum vᷣo ad tertium ponitur:Et in
ieſum chꝛiſtum filiuʒ eius vnigenitum.

S“

Ar.

Quãtũ ad quartũ põit᷑ in ſymbolo apo
ſtoloꝛũ.Et in ſpuz ſanctũ dñũm. Quãtũ
ad quintũ ponit᷑ in ſymbolo aploꝝ.Sã
ctoꝛũ coionẽ. Quãtu ad ſextũ põit᷑. Ex
pecto reſurrectionẽ moꝛtuoꝝ. Sʒ q;tũ

ad ſeptimũ addit.Et vitã vẽturi ſeculi.

¶Per aſſũptã vo huanitatẽ ſeptẽ mo

dis dei filius ogatus eſt nr̃am ſalutem.

Pꝛimo ꝑ eius ↄceptionẽ. Sedo ꝑ. eiꝰna
tiutatẽ ſeu incarnationẽ. Tertio ꝑ eius
moꝛtẽ ⁊ paſſ ione. Quarto ꝑ eius ad ife
ros deſcẽſione. Quinto ꝑ ciꝰ reſurrecti
onẽ. Sextoꝑ eius in celu aſcenſionem.
Septimo ꝑ eius in fine ſeculi iudiciariã
dñationẽ. QAuãatũ ad pꝛimũ dr̃:Qui ↄce
ptus ẽ de ſpu ſcõ.Quantũ ad ſecũdũ ad

dit. Matꝰ ex Maria virgine. Multi. n.

cõcipiunt᷑ qui nõ naſcunt.Quãtũ ad ter
tiu dr̃. Cruciſixus pꝛo nobis ſub pontio
pilato. Quãatũ vᷣo ad quartũ ponit᷑. De
ſcendit ad inferos. Quat ad ꝗqntũ ad-
ditur. Tertia die reſurrexit a moꝛtuis-
Quantu ad ſextũ dr.A ſcẽdit in celũ ſe-/
det ad dextera patris. Quãaãtũ ad ſepti/
mũ dr. Qui venturꝰ⸗ ẽ cu gloꝛia iudicare

viuos ⁊ moꝛtuos.

1 miñ ðs eſt do: ꝙ in arti /
Ad Peaimignsnö explicant᷑ 3

niſi illa q pᷣncipaliter faciũt ad nraʒ ſa-
lutẽ.Huiuſmodi aut ſunt que ꝑtinẽt ad
chꝛiſti diuinitatẽ ⁊ hũanitatẽ. Alia vᷣo
que ↄſequẽter ſe babent nõ opoꝛtet per
articnlos explicare. Ad ſecudũ ẽ di
cendũ:qꝙ illa que ↄtinẽt in ſacra ſcriꝑtu

ra legũu tur oibus:et tñ no tenent᷑ oẽs ex

plicite illa ſcire:⁊ ſic eſt de his que ſũt fi/
dei:quia l oibus ꝓponãt᷑ non tñ tenet
oẽs explicite ipſa cognoſcẽ. ¶ Ad ter-

tiũ dicit᷑: ꝙ ad multa hõ tenet᷑ que non
põt ꝑficere ſine auxilio gratie ut pᷣcepta
dei ſeruare:quod quidẽ auxiliũ gre ꝗbuſ

dam datr᷑ ꝑ dei miſericoꝛdiã. Quibuſdaʒ
aũut ꝑ iuſticiã nõ datur.quod fit in penã

glicuius peccati uel actualis uel ſaltex
oꝛiginalis.ſicut dicit Augꝰin li.de coꝛ-

rectione et gratia.

Queſtio IIII

guartum dα
det᷑ eni ꝙ ad papã ſpectet in ſym
bolo ponere omnia ſacr̃a eccleſie:qꝛ er
roꝛes inſurrexerũt circa ſacra ſicut cir-

ca illa que ſũt fidei.S iſta ſicut illa ĩ ſym
bolo ſunt oꝛdinãda.

Pꝛeterea illa po
nũtunin ſymbolo que faciũt ad noſtraʒ
ſalutẽ:ſed ſic faciunt ad noſtrã ſalutem
ſacraments ſicut articuli. ¶WPꝛeterea
maioꝛ difficultas inſurgit circa ſacrm
euchariſtie q; circa baptiſmũ. magis g
opoꝛtet explicare in articulo ſacr̃jm eu
chariſtie q; ſacra mentuin boptinit. b
2 eſt:quia in ſymbo
J n Orreri patrũ nõ fit mẽ
tio niſi de ſacramento baptiſmi:⁊ i illa
decre.ex defi.ca.non expꝛimuntur niſi
quattuoꝛ ſacra men. iich ſ Zea
icendu:ꝙ ſacramẽ
Rñ e0 ſunt quedam medicine
purgatiue pctõꝛuũ ut aĩa ipſa ſacramen
tis tanq́; quibuſda ſpualibus medici-
nis a defectibus ⁊ peccatis expurgata
efficiat᷑ capax receptionis ſeptiſoꝛmis
gr̃e ſpũs ſancti.Sunt aũt in aia nr̃a ſe/
tẽ defectus⸗Pꝛimus per peccati oꝛi⸗
ginalis infectionem. Secüũdusꝑ diabo
li ipugnationẽ. Tertius ꝑ peccati ꝑſo⸗/
nalis ⁊ actualis ꝓpetrationẽ. Quartꝰ
ipſiꝰ aie in vita ſpũali debilitationeʒ.
uintꝰ reliquiaꝝ pctõꝝ deturpatõnẽ
Sextꝰ ꝑ ignoꝛãtie cognitõnt᷑.Septimꝰ
ꝑ carnalis ↄcupiſcẽtie ineffrenationeʒ.
Peccati oꝛiginał infectio tollit᷑ ꝑ ba-
ptiſmũ. diaboli vᷣo ipugnatio tollit᷑ per
cõfirmatione. Peccati actual ⁊ ꝑſonał
ꝑpetratio tollit ꝑ pniam: aĩe vᷣo debili-
tas tollit᷑ ꝑ ſacr̃m euchariſtie. Religaꝝ
pctõꝝ deturpatio tollit᷑ ꝑ extremaʒ vn-
ctionẽ. Ignoꝛãtie aũt cognitio tollit ꝑ
ſar̃m oꝛdinis:ſʒ ↄcupiſcẽtie ieffrenatio
tollitur per ſacẽ̃ᷣm matrimom.

imnmn duꝙ& ſacr̃a ec-
Ad pꝛim deſie bũt efficaciã
ex paſſiõe xpᷣi.vñ ſicut effectꝰ cõtinet᷑ in

he

UII

Ke⸗
73
iſyn
grer
Gtcir⸗
iſyn
llapo
oNre;
Pten
cteres
ſacfn
nagis
G0
n.
ferbe
oſtme
ill
turni

tunitt
cdicye
amen
cua⸗
ta
rtnis
fale,
ti A⸗
dubo
ti o/,
Qum
l,
tone
Ptim
⸗
0
Mütper
g
dchli⸗
gaign
me
tolik
fimmd

. 7,
tefen

Ar.
cã: ſic oĩ ſacr̃a continent᷑ in articulis ꝑ
tinentibꝰ ad xpᷣi bumanitatẽ.Adꝛ
eſt dicendũ q illa qᷓ ponunt᷑ in ſymbolo
faciũt ad noſtrã ſalutẽ pꝛincipalit ⁊ effe
ctiue. Sacr̃a aũt magis faciut medici-
naliterꝑ modũ expurgatiõis peccatoꝝ
¶Agd ꝭꝶeſt do ꝙ ſacr̃m baptiſmi ẽ ia
nua oĩuʒ ſacramentoꝝ. Vñ poſito ipſo
ſo articulo oĩa alia virtualiter includũt᷑
9 EeTEE Zidet᷑ enim
ꝙ ad papã nõ ſpectet determina
re ꝑ quẽ modũ coꝛpꝰ rpᷣi eſt ſub ſacr̃o al
taris:qꝛ ſic eſt de coꝛpoꝛe ſub ſpecie pa-
nis iudicandũ ſicut de eiꝰcoꝛpoꝛe ſub ſpe
cie ꝓpꝛia: cũ ſit idẽ coꝛpꝰ numero:ſ̊ deꝰ

in coꝛpoꝛe xpᷣi ſub ſpecie ꝓpꝛia eſt ꝑ ꝑſo/

nalẽ vnionẽ talẽ modu erit in ſacr̃o
altaris. C S.dicit Oamaſ.iiij.li.c.vl.
qqꝛ ↄſuetudo eſt hoiuʒ comedere panẽ
⁊ bibere vinũ:iõ pani⁊ vino ↄiunxit deꝰ
diuinitatẽ ſuã:⁊ fecit ea coꝛpꝰ ⁊ ſangui
nẽ ſuũ:⁊ ita panis coĩonis nõ eſt ꝑaꝗnis
ſimplex ſed coniunct? diuinitati.ẽ coꝛ
pus xp̃ᷣi in altari ꝑ aſſũptionẽ panis ad
vnitatẽ dinitatis. & P.modꝰ ꝑ quẽ exi
ſtit coꝛpꝰxp̃i in altari nõ videt᷑ eſſe ab ec
cleſia determinatꝰ:lʒ ad placitũ opina
riꝑ quẽ modũ coꝛpus chꝛiſti in ſacramẽ
to altaris exiſtat. . ſenibir
A eſt qð ſcri bit de
In Otr. Arin de con. di. ij. c. ga
coꝛp.vbi dĩ ꝙ viſibiles creature in xpᷣi

coꝛpꝰ⁊ ſanguinẽ inuiſibili᷑ ↄuertuntur.

ſi eO do ꝙ ſicut dicit Inno.
coꝛpꝰrxpᷣi habet triplicẽ
modũ eſſendi.Aliter eſt enim coꝛpꝰxpᷣiĩ

pſona ipſiꝰ xp̃i:alit᷑ in celo: alit᷑ in ſacr̃o

a ltarĩ. Mã in hoĩe xpᷣo eſt eiꝰ coꝛpꝰ ut ꝑs

in toto ꝑ vnionẽ. In celo vo eſt utlocatũ

in loco ꝑ circũſcriptionẽ. Sʒ in ſacr̃o ſicẽ
pñs ſignatũ in ſiguo ꝑ ſacr̃ale; repñta/
tionẽ. Et ſub ſpecie panis ⁊ vini in coꝛ⸗
pꝰ⁊ ſanguinẽ ciꝰtraſſubſtãtiationẽ.Mõ
eniʒ eſt coꝛpꝰxpᷣi in hoſtia ꝑ ꝓpꝛie quãti
tatis circũſcriptionẽ.qꝛ ſic nõ poſſet in-/

quartadecima „

trare ꝑ os fideliũ manducantiuzỹ ipſum.
Mec ꝑ ꝓpꝛievirtutis termin ationẽ:quia
ſic nõ poſſet eſſeſimul ⁊ ſemel cibꝰmulto
rũ fideliũ in diuerſis locis ⁊ in diuerſis
mũdi partibꝰexiſtentiũ.Eſt ĩ hoſtia to
tũ coꝛpꝰxpᷣi ut cibꝰ ſpũalis aĩe:nõ ſb qᷓ;ti
tate ꝓpꝛia:ſed ſub q;titate panis ⁊ vini
ꝑ traſſubſtantiatione; ſbᷣe eius in ip ſuʒ.
7 buc modũ eẽndi detᷣmiat papa ex᷑ de
fi.ca.firmit᷑ eredimꝰ.vbi dr ꝙ coꝛpꝰ xpᷣi
⁊ ſãguis ĩ ſacr̃o altaris ſub ſpẽbꝰpanis
⁊ vini veracit᷑ ↄtinẽt᷑ trãſſubſtãtia to pa
ne in coꝛpꝰ⁊ vino in ſanguinẽ ptate diui
na. Fingere ergo vel ponere aliũ modũ
ꝑtinacit᷑ eſt heretitũ.
Ad pꝛimũ go e dic ean g⸗
Er coꝛpꝰxpᷣi hʒ eẽ ip.
ſona Srutnieti ẽꝑ ꝑſonalẽvnionẽt᷑:ſed
in ſacro altaris eſt ꝑ panis ſubſtantiaʒx
in ſubſtantiã eiꝰtrãſſubſtantiationẽ. Añ
nõ habet eundẽ modũ eſſendi vtrobiq;.
Ad ⁊"eſt dð Oamaſce. vult pani
⁊ vino cõiugatã eſſe diuinitatẽ q;tũ ad
virtutẽ ⁊ potentiã:qꝛ potẽtia diuinita-
tis fit ut panis in coꝛpꝰxpᷣi ⁊ vinũ i ſan
guinẽ conuertat᷑. Ad ʒmeſt dð ꝙ mo
dus eẽndi detminatꝰ eſtꝑ eccłiaʒ:⁊ aliun
modũ ꝑtinacit᷑ aſſerere eẽt hereticum.
Queſtio. xiiij. Oe ſcõꝝ veneratione.
0 ↄſiderandũ

¶EEeſt de ſcõꝝ
ven eratiõe. Circa qð querùò
tur qᷓtuoꝛ. pᷣ ðpapa cano

tmnmnnzante. C2 de cauſa cano
nizationis. ¶ de modo canonizandi.
Arde ſanctis canoniʒandis. Cir
ca pmu querunt᷑ ꝗqnq;. ¶p vtꝝ ad ſoluũu
pa pã ꝑtineat ſanctoſ canonisare. ¶ 2?
vtrũ ſicut papa vniuerſaliter ita epᷣus in
dioceſñ ſua poſſit aliquẽ ſanctũ canoni -
ʒare. ¶ zavtrũ papa abſq; reqſitiõe col

legij poſſit aliquẽ ſanctum canoniʒare.

Avtrũ papa canoniʒzãdo aliquẽ ſan
ctũ poſſit errare. ¶ 5:vtruʒ ſi quis non
eſt canonizatus per papã poſſit pꝛo eo
officium decantari. M

Ar.
D pꝛimũ cfedn g
— abEnqer eniz ꝙ nõ
ſolũ ad ban⸗ ptineat ſanctos ca
noniʒare:qꝛ ſᷣm Augi.in li. de vera reli.
ſancti nõ ſunt adoꝛandi ſj bonoꝛãdi:cuʒ
cuilibet liceat alteri honoꝛe impẽdere
cuilibet erit licitũ ſanctů canoniz are.
D. in cccla pmitiua nõ oẽs ſci cano
nizabant᷑ꝑpapã.ſ nec nũc eſt neccſſariũ
ꝙ oẽs ꝑ eù canonizent᷑. ¶SD.ad ſcõs ꝑ
tinet ſcõs canoniʒare:⁊ nõ ad pctõꝛes:
nõ.n.e ↄuẽtio xpᷣi ad belial.nec lucis ad
tenebꝛaſ: ut ſcribit᷑i.ad Chor.iij.ſʒ ↄti
git papãqñq; ce malu ⁊ pcõꝛt᷑:non ad
papã ſemꝑ ſpectat canoniʒzare ſanctos.

4 tra I eſtqꝛ nullꝰẽ ſan-
In —„ * rin ct? niſi appꝛoba
tiõe ⁊ imitatiõe xp̃i.iux illud Leuiti.xxj.
Sancti eſtote.qm ego ſanctꝰſum.S ap/

ꝓbatõe pape ꝗ e vicariꝰ xpᷣi debet aligs

in ſanctũ appꝛobari ⁊ SSuaniza.
SCEARρ do & ſanctũu aliquẽ ca/
Ki id cO non iare nõ eſt aliud q;
ſanctitatẽè alicuiꝰ venerandã ⁊ appꝛobã
dam manifeſtare ꝓpter fidẽ eccłie eius
oꝑa imitantis ⁊ bñ ficia recipiẽtis. Cria
itaq; pncipaliter regrunt᷑ ad canonisa/
tionẽ ſancti.pᷣ eiꝰ ſanctitat appꝛobatio.
⁊eiꝰſauctitatis a toto pꝓplo xpᷣiano ve-
nNeratio. 3.·ſidei eccła bñficia illiꝰ ſancti
poſcẽtis ↄfirmatio. Iſta aũt tria ad ſo⸗/
lüũ ſummuʒ pontificẽ ꝗ eſi caput eccleno
ſcim t᷑ ꝑtinere. Mãa ſicut ſoliꝰ xpᷣiẽ boĩes
ſanctiñcare ⁊ ſcõs facẽ:iux illud Leuitj.
xxi. Ego ſcũs ſum dñs gꝗ ſciſico vos. ſic
ſolius pape ẽ ꝗ eſt vicariꝰxpᷣi hoĩuzʒ ſcita
tẽ manifeſtare ⁊ appꝛobare.ſiłr ſicut ſo/
lus papa eſt caput totiꝰeccłe:ita ſolũ ad
ipſu ꝑtinet mẽbꝛis eccłie mandare ſcm
gliquẽ ſubveneratione baberi. Alteriꝰſi
cut ſola oꝑaꝗᷓ pbibent teſtimoniũ ſancti
tati alicuiꝰfid ei ecclłe innitunt᷑ ita ad il⸗/
lũ pertinet huiuſmodi ſanctũ canoniʒ a
re ad quẽ ꝑtinet qõnes fidei determina
re:qð quidẽ planũ eſt ſpectare ad ſumuʒ
pontiſficeʒ ſicut pʒ.xxiiij.q.i.c.quotiens

Qneſtio

ratio fidei ven tilatur. ðð
Ad pꝛimũ ? oxeg. vuglee
eſt reuerẽ tia. Que
dam vniuer ſalit᷑ iniücta. Quedaã vo vo
lutarie ⁊ particularit᷑ aſſũpta. P?æ reue
rentia ſolũ honoꝛãdi ſunt ſancti ꝑ eccle⸗
ſiam canonijati:ſʒ ſecũda reuerẽtia poſ
ſunt honoꝛari alij ſᷣm particularem de-
uotionem vniuſcuiuſq;. Ad 2 ε dᷣ
ꝙ in eccleſia pꝛimitiua nõ ſeruabat᷑ mo-
dus canoniʒandi ꝗ mõ ſeruat ꝓpt duo.
pᷣqꝛ illi ſancti ut plurimũ erant marty/⸗
res in quibꝰnõ requirebat᷑ talis exami-
natio ſicut requirit᷑ in cõfeſſoꝛibꝰ:ut ifra
dicet᷑.2 :ex feruoꝛe fidei naſcentis eccle
ſie:⁊ ex meritis xpᷣi ⁊ aploꝝ miracula et
alia oꝑa ſic erat euidẽtia ut non poſſent
tergiuerſatione celari:ſed nüc bñ viden
dũ eſt m qð dicit Augj.in de vera reli
gione:ꝗbus de viuinis credendũ eſt po/
tiſſime cũ angelus ſa thanepoſſit ſe trãſ
figurare in angelũ lucis. C Ad 3 c dð
ꝙ papa nõ canoniʒ at ſanctos ſanctita⸗/
tem in eis efficiendo uel cauſando: ſed
magis ſcitatẽ ꝓpt᷑ oꝑa q ei teſtimoniũ ꝑ

bibent appꝛobãdo:⁊ ſub veneratiõe po
puli xpᷣiani ecponedo:q;ᷓuis ſi ſanctitate

caret miniſterialiter nõ pꝛopꝛia auctoꝛi
tate mediantibus clauibus eccleſie poſ
ſet hoc facere q;tũcũq; eẽt peccatoꝛ
S ſecundũ eai
Vid etur
eniʒ ꝙ ſicut papa vniuerſalit᷑: ita
epᷣs in ſua dioceſi poſſit aliquẽ ſanctum
canoniʒare. Scribit᷑ eni.i.Ethicoꝛuʒ q
uaſnd q; bñ iudicat de bis ꝗ nouit:⁊ ho
rũ eſt bomiudex:ſed epᷣs meliꝰ nouit de
ſanctitate vita eoꝝ ꝗ ſunt in ſua dioce
ſi q; papa: erit melioꝛ iudex canonisan
do ⁊ appꝛobãdo ſanctitatẽ eoꝛu. CS.
ſcõs canoniʒ are eſt ex oꝑibꝰ⁊ miraculis
eos a pplo venerãdos pᷣdicare:ſed talia
fiunt in vna dioceſi qñq; ⁊ nõ in alia: qꝛ
ſicut operationes ſunt particulariũ ſup
poſitoꝛum: ſic ſunt particularium loco/
rum:magis ergo pertinet hoc ad epiſco

(tboi

tie po
hcitate
auctoe!
cie o
nul
AANRN
Sen
it. Ke
nctutn
rhch
itabo
ſouit de
13 dioee
nonin
.C.
rocuis
ſeltelu
nali:4
lrüſ
n loco⸗

Aclle

pum q; ad papã. ¶ Pꝛeterea canonisa
tio noua pertinet ad poteſtatẽ oꝛdinis:
cum ibi requira t᷑ celebꝛatio miſſe ad bo
noꝛẽ ſci:ſed in ptãte oꝛinis gꝗlibet eps ẽ
eq̃lis pape:quilibʒ epiſcopꝰ põt ſanctũ
aliquẽ canoniʒare in ſus dioces. bitf
2 X t qð ſcxibi
In cotrorinz erade Nere.
⁊ venc.ſanc.c.i.vbi papa ſcribens epᷣo di
cit:Si per hoiem miracula fierent:nõ li
ceret vobis ipſũ pꝛofecto abſq; auctoꝛi
Hte Romauceccleſe venerari. bilk
* dicendũ ꝙ rationabilit
Rn c0 canoniʒzatio ſanctoꝝ ſo
lum Romano pontifici reſeruat᷑.inniti
tur eni canonizatio ſanctoꝝ fid ei xpᷣi in
quẽ ſancti credẽtes per eos miracula fi
unt:qᷓ atteſtant᷑ eoꝝ ſanctitatẽ ⁊ fideiſin
tegritatẽ. SFides aut xpi vna eſt.iuxta il
lud aphł ad Epbe.iiij. Anus dñs vna fi
des vnu baptiſma.ad illu ẽ debet perti/
nere canoniatio ſanctoꝝ inquo vniunt᷑
oĩa mebꝛa eccleſie ne ſint ſciſmata i eis
de ſanctis canoniʒatis:ſicut erãt in Co
rinth.de baptiſmate. Inquoꝝ ꝑſona di
cit aplłs:Ego aũuᷣt ſũ pauh.ego autẽ ap/
pollo.ego vᷣo cephe.Hotat᷑ ſilłr hoc expᷣſ
ſe de õſe.di.iij.c.pꝛonunciandũ.vbi ſuꝑ

illo vbo qð veſtiuit ates ille venerãdi ſut

q̃s epᷣs cù ppło collaudarut ⁊ vicinis cir
cũmoꝛantibꝰindicẽde ſunt nõ generalit
oĩbus.notat gloſatoꝛ hoc intelligenduʒ
eſſe de ſanctis canoniʒatis ꝗ nõ bñt vi⸗
gilias. nõ ꝙ epᷣs ſanctũ aliquẽ in ſua di
oceſi canonizare poſſit.

mU Feſt do e bin Dio
Ad Pꝛimin nyſin bonn cõſiſtit

ex ĩtegra ⁊ vniuerſali cauſa.iudiciũ aut

quo aliquis canoniʒat᷑ in eccła eſt maxi

mũ bonũ:cũ ex hoc inſurgat feruoꝛ ⁊ cõ

pꝛobatio fidei xpᷣiane:iõ tale iudicium

ad illũ pertinet cuius auctoꝛitate cano
nizatꝰ ſcũs a toto pplo xpᷣi ſſit ve
nerari. C Ad ⁊eſi dicendũ ꝙ młti ſüt
ſanctiper eccleſiã canonizati ⁊ ſcripti ĩ

cathalogo ſcõꝝquoꝝ feſtiuitateſnõ pñt

quartadecima mi

vniuerſgliter celebꝛari:nec eis vigilie oꝛ
dinari. Oe talibꝰ epᷣs in ſua dioceſ po
teſt oꝛdinare ꝓpter deuotionẽ populi ꝙ
certa die eoꝝ feſtiuitas celebꝛaret ⁊ vigi
lia deputet. C Ad qeſt dð ꝙ manda/
re ſanctũ aliquẽ vniuerſalit a toto ppło
venerani ꝑtinet ad illũ q̃ pᷣeſt toti eccłie.
NMã q;tũ ad p̊ canoniʒatio ſcõꝝ mag ꝝ.
tinet ad ptãtem iuriſdictõisqᷓ; oꝛdinis.

D tertiũ ſic pꝛocedit᷑.vi
det᷑ enim ꝙ pa-
pa abſqʒ reqſitione collegi non
poſſit ſanctũ aliquẽ can onizare: qꝛ pa⸗
pa cõparat᷑ ad cardinales: ſicut xpᷣs ad
aplos: ſʒ xpᷣs de coĩ lege nõ ſcificauit ali
as ſine miniſterio aploꝝ.g nec papa põt
aliq̊s ſcõs canoniʒare ſine miniſterio et
cõſilio cardinaliũ. S.canoniʒ atio ⁊
appꝛobatio ſcoꝝ eo mõ dẽt fieri q̊ fit re
pꝛobatio ⁊ ſeparatio ma loꝛum ab ec-
cleſia: ſed ſeparatio ⁊ excoicatio non fit
a papa niſi mediãtibꝰcardinalibꝰ:ſic pʒ
xi.q.iij.ꝗO mediãte arie eoꝝ dẽt fieri
ſcõꝝ canoniʒatio. S.maiꝰẽ teſtimo⸗
niũ ↄiunctũ qᷓ; ſeꝑatu:ſʒ in canoniʒatõe
ſcõꝝ reꝗrit᷑ teſtimoniũ ppłi:qð ẽ teſtimo
niũ ſeꝑatũ:mag regꝗrit teſtimoniũ col
legi quod eſt teſtimoniũ cõiunctum.e
*R ẽqꝛ i canonia-
In C0 traniu tõe ſcõꝝ nõ reg
rit niſi ifoꝛmatio ⁊ appꝛobatio:ſj vtꝝq;
iſtoꝝpõt papa ſine reqꝗſitione collegg.
Rnd EO dð ꝙ qrit᷑ uel de cõgruo
RVuel de neceſſario:ſi ð ne
ceſſario.planũ ẽ ꝙ ptãs pape nõ limita
tur in aliqͥ: nec depedet a collegio:ſ̊ po-⸗
tiꝰecõuerſo. Mõ eniʒ collegiũ aſſiſtit pa

pe ꝑ modũ determinatoĩs ſeu limitatio

nis eiꝰptatis:ſpy magis ꝑ modu miniſte-
rij ⁊ ↄſilij:ut debito mõ buiuſmõi ptãteʒ
exeq̃t᷑.vñ ſiqreret᷑ ð ↄgruo.puto ꝙ ma
gis tenet᷑ reqrere collegiũ in tali cã q;ᷓ in
qua alia:quia in his que ſunt fidei:tãto
cautius ⁊ mnaturius eſt agendũ quanto

dolus fraus ⁊ deceptio circa ipſam eſt

magis vitanda. Me ergo canoniʒ atio

Ar.

alicuins ſancti pꝛocuraret᷑ turpis lucri
gratia.uel huane gloꝛie põpa ſeu iactan
tia:no ſolũ cũ requiſitiõe collegij:vexeti
am cũ requiſitione venerabiliũ viroum

de eccleſi papa in talicaſu debet ꝓcede

—

re Si enim paganoꝛũ reges in actibus
hũ anis cücta agebant cu cõſilio eis aſſi
ſtentiũ. multo foꝛtius debet papa face⸗
re cum cõſilio cuncta que ꝑtinet ad deũ
⁊ ad fidẽ xpᷣianã.Scribit᷑ eni in Heſt.
rex aſſuerus interrogauit ſapiẽtes qui
ex moꝛe regio ſpꝑ ei aderãt:⁊ illoꝝfacie-
bat cuncta conſilio ſcientium leges ac
iura maioꝛum.- “ .
Ad pꝛimum?bicenda:
2 E illa cõpara
tio intelligeda eſt m ↄgruitateʒ nõ pᷣm
neceſſitatt. Et ſic reſpondẽdũ eſt ad ſe/
cundũ ⁊ tertiũ:quia ſi canoniʒ atio ſcõꝝ
debet ſieri iuris oꝛdine ſeruato:debet ſi
eri cum requiſitione collegij:⁊ cũ alijs qᷓ
pertinent ad ritũ quẽ nũc ſeruat roma/
na eccleſia. Huius tñ oꝛdo iudiciariꝰnõ
ligat papã.cũ ſit ab eo ngituns. die.
ſic pꝛocedi
D quartu Ar. n. ꝙ pa
prea canoniʒ ãdo alique ſanctu poſ
ſit errare:quia ſm Augl.xv.de tri. So⸗
la charitas diuidit iter filios regni eter
ni:⁊ filios ꝑditionis eterne.ſed nullꝰ ꝑ
certitudinẽ põt ſcire ſe uel aliquem hr̃e
charitatem:iur illud Eccleſia.ix.Mulli⸗
ſcit vtrũ amoꝛe uel odio dignus ſit.pa/
pa canoniʒ ãdo aliquẽ ſanctũ põt falli
exquo neſcit eü habuiſſe charitateʒ per
qua aliquis ĩter ſanctos nüerat᷑. C S.
oꝑa que ſunt coĩia bonis ⁊ malis:nõpoſ
ſunt teſtimoniũ infallibile ꝑhibere de ſcĩ
tate alicuiꝰ:ſʒ ieiunia:oꝛõnes: elemoſy
ne:ac alia multa bona oꝑa ſũt coia bo-
nis ⁊ malis.ergo ꝑ talia papa non põt
gliquẽ ſcire in ſanctũ canoniz andum.

CS.opꝑa alicuius ſancta et meritoꝛia

ſunt deo accepta:iut᷑ illud Thobie.vij.

Qm acceptus eras deo:neceſſe fuit ut

tẽtatio pꝛobaret te:ſed nullus põt ſcire

Aueſtio IIII
ſi vita ſu uel alterius ſit deo grata ⁊ ac
cepta.papa ergo acceptãdo vitã alicuiꝰ

ſanctã ⁊ meritoꝛiã põt falli.

Incontraruma k
tro a xpᷣo Luce xxij. Ego pꝛo te rogaui
petrout non deficiat fides tua: ⁊ tu ali-

quãdo ↄuerſus oↄfirma frẽs tuos.Fides

pope ſucceſſoꝛis petrinõ põt dẽfiere
Bn leo Dicendũ q; duplex iunii
4 Erciũ põt dari de homine.
Pꝛimũ ſᷣm pñteʒ iuſticiã: aliud 'ᷣm eter-
nã ſentẽtiam. Oifferentia ẽ aut int᷑ iſta

—

duo iudicia: quia pꝛimo iudicio iudicat

hõ bñs pꝛo teſte exterioꝛe euidentiam.

Scribit enĩ Jo.vij.Munquid lex nr̃a iu

dicat hoĩem niſi ab ipſo audiuerit pꝛiꝰ:

⁊ cognouerit qꝗd faciat.Alio iudicio iu⸗
dicat deus bñs pꝛo teſte interioꝛẽ ↄſcie᷑

tiã:quia hõ videt u ſoꝛis apparẽt:deꝰ

ant intuet᷑ coꝛ:ut ſcribit᷑... Regl.xvi.
Alia differentia eſt:qꝛ in pꝛimo iudi

cio:dato ꝙ nõ inuẽiat᷑ quid repᷣbendat
hõ:⁊ quid culpabile ſit per bominẽ indi

cantem: põt tñ inueniri quid repbendat
deus: ⁊ quid culpabile ſit in ↄſpectu dei
Inſecũudo vo iudicio nibil iuenit᷑ re

pꝛebenſibile nec culpabile nec ꝑ deũ nec

p boĩez. Et iſtã differentiã ponit Augꝰ.
ſuꝑ illo pſal. Judica me deus vbi ait: q;
difficile eſt purgatã vitã alicuiꝰ inueni-
ri:qꝛ ſi isam ꝓbabilis eſt eius vita int᷑ ho
mines ut nõ habeat quid iaʒ repᷣhẽdãt
hoĩes iuſte:inuenit tñ in boĩe quid repꝛe

bendat deꝰ:qui nouit ad liquidũ ⁊ puꝝ

iudicare. Papa ergo canoniʒ ãdo aliquẽ
ſanctü titiaʒz n.
credit eũ eſſe ſanctü ut infoꝛmatione re
cipit bin allegata ⁊ ꝓbata ſibi. Dicit ãt
Augꝰ inquadã epla ad palmatiũ cõmẽ

dantẽ eũ de ſcitate ⁊ ſcia. Qui enĩ ſic cre
dit ut loquit᷑:etiã ſi falſa loquit᷑: fidelit
loquit.Qui aũt nõ credit q̃ loquit᷑: etiaz
ſi vera loquit᷑:infidelit᷑ loquit᷑. Quãtum
cuqʒ ergo papa nõ vera appꝛobet cano

niz ãdo ułlappꝛobãdo alſquẽ ſcm: exquo

pntẽ iuſtitiaʒ non erat: qꝛ ſic

öfffei
noeg

hiüe

es

Pom
ctos
ſitan

cos ſe

Ee
tenen
hhon

III

tante
ialia⸗

ſrqnd
ctüepe⸗
efogai
1tal⸗
Kces
defſegt

plet ndd

hommne,
bnenn⸗
Utintiſe
o indicdt

deptiom.

lyfeit
ntpeß.
dicoiu,
hri ſiſ
varetdo
cr.
imoid
öbenet
ine intl

uo tenet᷑ iudicare m pñtẽ iuſti
Ad ⁊“ eſt do:ꝙ lʒ per illa oꝑa

ut oꝑa ꝓbibita a lege diuia ꝑ que diſcer/

nunt᷑ a malis:iux illꝰ Matth̊.vij.A fru

ctibus eoꝝ cognoſcetis eos. A talibꝰ g
ſi aligs bõ ĩmunis fuerit inuẽtꝰ:⁊ cõpꝛo
batũ fuerit in bonis oꝑibꝰ hunſe ſemꝑ
cõſtantiã ⁊ ſupꝛa modu buanũ excellen
tiã:lm pñtẽ iuſticiã põt in ſcm canoni⸗-

zari ci atteſtatiõe miraculoꝝ.¶ Ad
3 E do: ꝙ vitaʒ alicuiꝰ poſſumus ſcire

deo eẽ gratã ⁊ acceptã ꝑ euidetiã mira
cul oꝝ ⁊ opeꝝq ſũt queda atteſtationes
vm qᷓs bomo iudicat huano iudicio per
pꝛeſente m iuſticiam.

Dquintu gaum ,

poſſit officiũ decãtari ⁊ ꝓſcõ venerari ꝗ

nõ eſt canoniz atꝰ ꝑ papa:qꝛ licet facere

officiũ ꝓ eo a quo ho receꝑit bñ ficiũ:ſed
multi recipiũt bñficiũ ſcĩtatis ab eo qui
nõ eſt ꝑ eccleſiã canoniʒ atꝰ.g lʒ talẽ ve
nerari ut ſem. S. cuilibet licet proci
niũ eius iuocare ꝗ eſt in vita eterna: cũ

oẽs ibi exñtes tanq́; hbñtes charitatem

pꝛo nobis deu rogat Sʒ multos defun

ctos hõ credit eẽ in vita etna.qui tñ nõ
ſũt canõizatiꝑ eccleſiã. q g tales ut ſan
ctos venerari:⁊ eoꝝprociniuʒ iuocare.

S.quirecipit ꝓpbetã in noie ꝓphe
te:mercedẽ ꝓphete accipiet:ſi aliqs nõ
canoniʒatꝰ ꝑ eccleſiã in fide alicuiꝰ reci

quintadecima v
fideliter ⁊ vere appꝛobat ſᷣm infoꝛma/ pit᷑ ⁊ bet᷑ ſicut ſcũs:nõ peccat venera
tieonẽ ſibi factam non er wr, a c h
S eſt dicendũ:q;
Ad Pami ape nõ poſſit ſci⸗
reꝑ certitudinẽ cauſe illũ ſanctü quem
cCoanonizat habuiſſe charitatem: pot tñ
ſcire ab effectu ꝑ oꝑa de ipſo narłata ⁊
famata: quia pꝛobatio dilectionis exbi
bitio eſt operis. Et boc ſufficit in iudi-
cio ſuo
tiam.
noõ pñt diſcerni boni a malis:qꝛ ieiunia
22 oꝛatõnes ⁊ elemoſyne pñt fieri bono
ovonimo ⁊ malo:ut dicit Augꝰ? ĩ li.de ſer.
do. in mon. Sũt tñ quedã oꝑa q hñt cir
cũuolutã maliciã nec pñt bono aĩio fieri

tionẽ debitã ſcõ ſibi ertibere, D
4 1 eſt: qꝛ qð nõlicet
In ₰ trarie nõ licet alicui
inferioꝛi de eccłia:ſj nõ licet epᷣo aliquẽ
ut ſanctũ venerari abſq; auctoꝛitate ſe
dis apłice:ut ſcribit᷑ extra ð reli.⁊ vene.
ſan. multo g nse non licet eiio⸗
do ꝙ ᷣm Augj/. xxij.de
Rn c0 Aite vef In penera
one coꝛpoꝝ ſcõꝛũ ⁊ martyru nõ erigimꝰ
altaria in quibꝰ ſacrificemꝰ martyribꝰ:
ſed vni dei ⁊ martyꝝ ſacrificiũ ⁊ noſtro

ſacrificiũ ĩmolamꝰ. Maã ipᷣm ſacrificiuʒ

eſt coꝛpus xpᷣi:qð nõ offert᷑ ipſis ſcis: ſj
deo q;uis in memoꝛia eoꝝ ſacerdos ſa/
crificet qꝛ dei ſacerdos ẽ:nõ eoꝝ.Nulli
ſancto quãtucũq; ꝑ eceleſiã canoniz a
to ſacrificiu offert᷑ ſʒ in memoꝛia eiꝰ offe
rat᷑ ſacrificiũ ⁊ miſſa celebꝛet᷑: dũmodo
ſit ꝑ eccleſiã canoniʒatꝰ.Et rõ eſt:qꝛ miſ
ſe celebꝛatio ⁊ coĩs oꝛatio fit ĩ ꝑſona to
tius ppli ⁊ totiꝰeccleſie. In memoꝛia ẽ
illius debet talis ſolẽnitas celebꝛariꝗ
eſt ab illo quiẽ caput totiꝰ eccleſe cano
nizatus ⁊ in ſcitate cõpꝛobatꝰ:puata tñ
oꝛatione ⁊ veneratiõe põt quilibet illuʒ
que credit eè ſanctũ bonoꝛare ⁊ venera
ri atq; eius patrociniuũ ĩiuocare. Etper
boc patet rñſio ad obiecta:qꝛ ð tali pꝛi-
uata veneratioe arguũt non de ſolenni:
que ſit in ꝑſona totius eccleſie.
¶Qoõ.xv.de ca canontatiar⸗is oꝛn
conſideradũ ẽ
Ein 6 Es cã canoniza
tionis ſcõꝛũ:circa qð qrunt᷑
gnq;. ¶ p vtruʒ papa deat
„ alique canoniʒ are ꝓpt᷑ fru-
ctũ ſcie. C 2· vtru papa debeat aliquẽ
canoniare ꝓpt ſcitate vite. z? vtrũ
papa debeat canoniʒare aliquẽ ꝓpt bo
nam ſama. ¶ vtru papa ꝓpter eui-
dentiã miraculoꝛũ debeat aliquem ca⸗
nonizare. ¶ ? vtrum papa debeat ca

noniʒ are aliquem pꝛopter donum pꝛo/

phetie.
b

Ar.
in ſic pꝛoce-
Dpꝛimum Eact
tur enĩ ꝙ papa dẽat canonicare

aliquẽ ꝓpter fructũ ſcie:quia pᷣmiũ eter
nũ nõ debet᷑ niſi merito ſcõꝛũ.Sʒ ſcribit᷑

Eccleſiaſt. xxiiij.Qui elucidãt me vitã

eternã habebũt: Elucidantes g diuinã

ſapietiã papa debet canoniz are. C DS.
pꝛerogatiua veneratiõis ſingularit᷑ da᷑
paulo ꝓpter ſcientiã. Dicit enĩ ipſe.j. ad

—

Tbimo.i. Aeritatẽ dico nõ mẽtioꝛ do
ctoꝛ gentiũ in fide ⁊ veritate. ꝓpter fru

ctuzʒ ergo ſcientie debet aliquis pꝛo ſcõ
venerari ⁊ canonicari.¶ S.ſcribit᷑ Lu

ce.x.ꝙ ſtabulario ſuꝑeroganti in curati

one ſemiuiui eterna retributio redditur

qꝛ exponẽti ſacrã ſcripturã ad curatio/
nẽ gener huani vltra vetꝰ ⁊ nouũ teſta
mẽtũ:qᷓ ꝑ duos denarios itelligũt᷑:coꝛo
na iuſticie repꝛomittit᷑iut Augꝰ expõit.
Pꝛo expoſitione ergo ⁊ elucidatiõe ſa/

cre ſcripture papa debet aliquem ſan/
ctum canoniz are.· D

In ↄtrarium woa g⸗

rin.xiij. Si habuero oẽm ſciam ⁊ oẽm fi

dẽ ita ut mõtes trãſferã:charitatẽ aũt
nõ habuero:nibil ſum.

Dicẽdũ qꝙ qui debet in
. n 60 ſanctü canonizari ⁊ pꝛo

ſcõ vniuerſaliter venerari debet eẽ bo⸗
nus vniuerſalit᷑ ⁊ ſimpłr:nõ aũt ſingu/

lariter ⁊ 'm partẽ: quia ⁊ vniuerſaliter

ab illo qui ẽ caput eccleſie aſſumit᷑ vene
randꝰ a toto pplo xpᷣiano. Conſtat aũt

ꝙ non dr̃ hõ bonꝰ vniuerſalit᷑: ex eo q;

eſt in ꝑte bonꝰ.ſed ex eo ꝙ ſm ſe totꝰ eſt
bonꝰ.qð quide ↄtingit ꝑ bonitatẽ volũ
tatis:loqndo de bonitate nali⁊ ꝑ cha-
ritatẽ exiſtentẽ in volũtate:loquẽdo de

bonita te ſuꝑnaturali:quia volutas im-/

perat actibus oĩuz potentiarũ bũanaꝝ.

Verũ eſt eni ꝙ quilibet actꝰ eſt bonum

ſue potẽtie:qꝛ ſcia eſt bonũ intellectus:

videre eſt bonũ potẽtie viſiue:⁊ audi⸗
re bonuzʒ potentie auditiue. Ande ille ꝗ

Queſſio

habet bonitatẽ ſᷣm aliquã potentiã: nõ
ſuppoſita bonitate volũtatis drĩ bonus

ʒ quid:ut bene vidẽs:aut bene audiẽs

uel bñ intelligens:ſed vniuerſalit᷑ ⁊ ſim
pliciter hõ nõ dr bonꝰ:niſi qui habet bo
nã volũtatẽ diuina charitate ifoꝛmatã

Wo mM erso dicedũu e: ſi
Pamn gnant᷑ dicit ſoũs
ſcũs qui me elucidat:quia multi ſacram
ſcripturã exponũt potius obſcurãdo q;

elucidãdo. Sunt eni tria genera bhomi-

nũ exponentin ſacrã ſcripturaʒ: ut dicit
Augꝰ.⁊ põit᷑.xxiij.q.iiij.c.tres ꝑſonas.
Fures mercẽnarij ⁊ paſtoꝛes.fures ex-
ponũt nõ elucid àdo:ſed obtenebꝛaãdo et
verũ intellectũ occultãdo. Wercẽnarij

vo turpis lucri gra.vñ ſi exponũt ꝓvti/

litate alioꝛũ ſibipſis nõ valet ad ernaʒ
remunerationẽ᷑:qꝛ ſonant alijs non ſibi
ipſis ad modũ cymbali tinniẽtis.quod
ſonat alijs ⁊ in ſeipᷣo nõ ꝑticipat ſonuʒ.
Sed paſtoꝛes exponut ex bona volũta/
te quã hñt pncipałr ſolũ ꝓpter deuz.de
quibꝰ dicit petrꝰ pꝛima ſua canonica.c.

v. Paſcite qui ẽ in vobis gregẽ dei non

coacte ſed ſponte ᷣm deũ: nec turpis ln
cri gra ſed voluntarięiut cũ apparuerit
pnceps paſtoꝛũ percipistis imarceſſibi
lẽ gloꝛie coꝛonã.ꝑ bonã & volũtatẽ pꝛo
miſſio ⁊ fructus ſcieↄſequit᷑ ᷣmiũ:nõ ꝑ
ipᷣam ſciaʒ pᷣciſe. C Ad ꝛẽ dð:ꝙ pau
lo nõ reddit᷑ progatiua ſingularis vene
rationis ꝓpter ſciam tm:ſed qꝛ doctria
eius fuit ſuccenſa igne charitat]. Dicit
enĩ Chꝛyſoꝰ.in li.de laudibꝰpauli:q ſi/
cut ferrũ in igne miſſum nõ eſt aliud q;
ignis. Sic doctrina pauli igne charita⸗
tis accenſa:non erat aliud q; charitas.

Et ſubdit ꝙ nature ↄditione paulus in

nullo nobis fuit pᷣſtantioꝛ.ſed in volũta

te fuit oĩbꝰ melioꝛ ⁊ ſanctioꝛ. CAd 3*

eſt dicendũ: ꝙ ?m Amb⸗ illi ſuperogãt
qui ſupꝛa pᷣcepta obſeruant cõſilia. Añ

apłi et doctoꝛes ſupererogauerũt ꝗ ꝓpt

charitatẽ dei et pꝛoximi quod oꝛe pdi-
cauerunt:opere impleuerunt.

ſore
hon
cei
ie
lete
ſcate
ſocet
ctitat
ſonig
deſii
ftati
ſant⸗
hbebi
ſin
tari
tis
Vi
h
/
an
o
ſtonii
ſat
hin
ſtni

K
nirq
ſfe
gnuef
nos

4

Pale
tod

din
kple
ſehb
Wen
ſf

t

ine

etii p
drbonus
e andies
ſalirſim
ſbebetbo
tſomati
lüég
det hüs
Aiſgonn
ſaricoi
en ban⸗
fay.utdat
s hons.
fures
Nehriſet
Hertinent
nitpſt⸗
et Mepy
ijs tonie
etis a
bat ſonih
groluta/
relzde
ſonica:
dei non
arhis
dperuct
nancl
litate
jnii o
Np
nis ne
edoctrin
1 Diet
Gllicht/
Naliach
echarith⸗
charins,
ehalen
indolin
CM;
ſgant

eritch,
d od
.

fu

canonigandi ꝑ eccleſiã qui pꝛo vtilitate
eccleſie ſunt aliqua oꝑati:ſed ᷣm Hiero

ny.in epła ad paulinu. Sacta ꝗppe ſim
plicitas ſolũ ſibi pꝛodeſt quãto ꝑ edi

ficat eccleſiã dei ex vite merito: tato pl⸗
nocet ſi ↄtradicẽtibꝰ nõ reſiſtit: ꝓpt᷑ ſan

ctitatẽ ergo vite ſolũ non eſt ali’quis ca

noniandꝰ. ¶ Pꝛeterea nullꝰ ẽ per ec-
cleſiã pꝛo ſancto venerãdꝰ:niſi oꝑa cha

ritatis fuerit imitatus: ſed 'm Gꝛego.

ſunt nonulliqui ſpẽm ſcitatis acquirũt

ſolius charitatis radice ꝓcedẽtes imi/

tari contẽnũt.ex demõſtra tione & ſcita

tis nõ ſũt aliqui canonicandi. ¶ Pꝛete
rea aut oꝑa alicuius oſtendũt ſcitatem
vite in occulto:aut in manifeſto. ſi in oc
culto nõ ꝑhbibent teſtimoniũ in conſpe/
ctu eccleſie ut ꝓpter ipſa debeat aliquis
canonicari.ſi vo in manifeſto videt᷑ ad
hypocriſim ꝑtinere.

In cõtrarine a ager u

fitemini memoꝛie ſcitatis eius. Oicit

Augꝰ o iſta eſt vox ſanctoꝝ ↄſitẽtium
ſcitatẽ cpᷣi inq;tũ nõ obliuiſcit᷑ ſanctita
tis qua eos ſcificat:ſed eoꝝ ſcitatẽ ⁊ bo
nitatẽ ecponit oibus venerandam.
Rü4 60 Dicenduʒ.ꝙ ſicut dicit
leo pa pa ⁊ ponit.xli.di.
c. miramur. Si ad honoꝛes mundi ſiue
ſuffragio tꝑis ſiue merito laboꝛis indi
gnũ eſt pꝛeueniri ⁊ vocari ambitꝰ ſolẽt

gquos ꝓbitatis documenta nõ adiuuãt

q; diligens ⁊ q; pꝛudeẽs habẽda ẽ diſpẽ
ſatio diuinoꝝ muneꝝ ⁊ celeſtiũ dignita
tu:ita ut niſi pꝛioꝛ vita teſtiomũ ꝑhibe⸗

at ꝓ laboꝛibꝰ mult:ꝓ moꝛibꝰ caſtis:pꝛo

actibꝰ ſtrẽnuis celſioꝛis loci pᷣmiũ nulli
debeaf. Et q;uis diſcernẽ int ſcem ⁊ nõ
ſcm ſit donũ ſpus ſci: Jux illð jj.ad Cho

rin.xiiii. Alij diſcretõ ſpirituũ:ꝑ aliqᷓ tñ
indicia põt papa examiare ſcitatẽ vite

An gAuintadecima II
OSlſecundũ eit
ꝓ papa non deb eat aliquẽ cano
nicare ꝓpter ſanctitatẽ vite:quia illi ſũt

habitũ ven eratiõis aſſumũt: que tũ ex

illiꝰ ꝗ ẽ ꝓſcõ venerãdꝰ:ułilliꝰqueʒ ĩ ſcm
intẽdit canonigare. pᷣut ꝑ illũ veritas fi
dei nõ ꝑuerteret᷑.ꝛ ut ꝑ eũ mãdatũ ec-
cleſie nõ ↄtẽneret᷑. ꝭ? utꝑ eũ nouꝰ ritꝰ ui
uẽdi nõ itroduceret᷑. ꝙ ꝑ eũ charitas
ꝓximi nõ ſperneret᷑.j: ꝙ ꝑ eũ pctm̃ ac⸗
cuſatiõe dignũ ex toto conatu uitaret᷑.
G per eum dei uerbum delectabiliter
audiretur.: qꝙ per euʒ operibus bonis
mundi gloꝛia no quereretur.

Ad pꝛimũ? dð: ꝙ ſcitas u i
. IIEH te eſtutiłecclie ad
alioꝝifoꝛmationẽ dũ ſcĩuiuũt. Et poſt
moꝛtẽ ẽ utił q;tũ ad miraculoꝝ atteſta-
tiont᷑:qꝛ eoꝝ ſcitat procinio fideles ec
cleſie multa dona recipiũt. HNiero.ãt lo

quit᷑ de ſimplicitate eoꝝ ꝗ pᷣſüt aliis ꝗbꝰ

nõ ſufficit ſcitas ad edificationẽ niñ aſ-
ſit iuſticie rigiditas ad deliquẽtiũ coꝛꝛe
ctione:qꝛ baculo ⁊ manu arcẽdi ſut lupi
CAd 2“ e dð: ꝙ xpᷣs docuit cognoſce
re mõſtrãtes ſcitatẽ in ueſtimẽt ouiũ:a
fructibꝰeoꝝquos fructꝰenüerauimꝰſuꝑ
quibꝰ diligè t exa miat:papa põt alique
canoniʒ are pᷣm pñtẽ iuſtitiã. ¶CAd ꝭ'
eſt dð ꝙ oꝑa ſcitat ꝑ illos ſcõs pñt fie/
ri in occulto ⁊ in manifeſto. In occulto
quidẽ ut mũdi gła nõ qrat᷑. In mani fe⸗
ſto vᷣo ut creatoꝛ ĩ creatura laudet᷑. Diẽ
n. Augꝰ ſuꝑ illo vbo pſal. Laudate dñʒ
in ſcĩis eiꝰ.ꝙ iõ deꝰ laudat᷑ ĩ ſcĩs:qꝛ ſci
ſunt nõ bñt eoꝝ merito et bonitate:ſed
dei miſericoꝛdia et pietxte.
D etertiũ ſic ꝓpcedit vr.n.
— pap ppt bo
naã famã nõ degt gliquẽ canõiza⸗/
re:qꝛ fama ppłi ĩnitit᷑ qñq; falſo funda-
mẽto. AUñ ſcribit᷑ Exo.xxiii. Mõ ſeqris
turbã:neq; ĩ iudicio acꝗeſces ſnie pluri
moꝝ: ut a ueritate deuies. D.ex fa⸗
ma acꝗrit᷑ fauoꝛ ⁊ amicicia mũdi.ſʒ ſcri
bit᷑ Jaco.iiii.ꝙ gmicicia mũdi:ĩimica ẽ
deo: ex fama & nõ eſt aliqs canonizãdꝰ.
S. ꝓpr᷑ bõa extrĩſeca ñ ẽ ꝗs laudãd⸗
ſʒ fama vr ꝑtinere ad bõa extriſeca.ſcri
bit.n. Pꝛouer.xxii.q meliꝰẽ nomen bo⸗
num qᷓ; diuitie multe. b 2

In vtrariũ ?ir Mierd.
Jln O EUet pomit. xi. q.iij.
ſigs hoĩez qui ſanctꝰnõ eſt:ſᷣm famaʒ et
oꝑa q̃ oñdit ſanctũ e&ẽ crediderit ⁊ dei eũ
iunxerit ſocietati xpᷣm violat cuiꝰ mem
bꝛa ſumus. bo f. .
1 dð ꝙ bona fama valet
Kñdeo &b an alet
pᷣ ad bonoꝝ opeꝝ executionẽ.reddit᷑ enĩ

bo idoneꝰ ad oꝑa virtuoſa exequẽda in

cõuerſatiõe humana ex bona fama.vñ

ſcribit᷑ Eccliaſt.xli.Curã bẽas de bono

noie. boc enĩ mag ꝑmanebit tibi q;ᷓ mł
ti theſauri magni ⁊ pᷣcioſi.ꝛ:ad peccato
rum vitationẽ ꝓpt᷑ conſeruationẽ eniʒ
bone fame multotiẽs hõ abſtinet a pec/

catis cuius ſignũ eſt:qꝛ qñ aligꝗs videt ſe
bonã famã ãmiſiſſe ꝓnihilo habet pec-⸗

care:iux⁊᷑ illud Niere.ij. Frons meretri⸗
cis facta eſt tibi:noluiſti erubeſcere. Et
Hiero.dicit ſuꝑ Matth̊. ꝙ coꝛꝛipiẽdus
eſt frater ſeoꝛſu:ne ſi ſemel pudoꝛe aut
verecuudiqʒ ãmiſerit ſemꝑ ꝑmaneat in
peccato.ʒ:ad alioꝝ veneratione.audiẽ
tes enim boĩeʒ aliquẽ eſſe male fame cõ
tẽnunt nõ ſolũ ipſu: veꝝetiã multos ino
centes. Uñ dicit Augj.in ep a ad plebẽ
byponenſẽ ꝑtractans illud verbuʒ pſal.
Aduerſũ me inſultabãt ꝗ ſedebãt i poꝛ
ta. Ad ꝗd enim ſedẽt hoĩes in poꝛta: et
quid aliud captãt niſi ꝙ cum ꝗs ep̃ᷣs uel
clericus uel monachꝰ uel ſanctimonia/
lis ceciderit:oẽs tales eſſe credãt: ſ̊ nõ
oẽs poſſe manireſtari.⁊ tñ ipſi ſi cũ aliq̃
maritata inueniunt᷑ adulteri:necꝓijciũt
vxoꝛes ſuas:nec accuſant matres ſuas
Cũ auũt de aligbꝰ ꝗ ſanctũ nomèe ꝓfitent᷑
aliqd criminis uel falſ inſonuerit: ulve
ri patuerit inſtant ſatagüt ambiũt ut ð
oibus hoc credat᷑.Aſſumere ẽ aliquẽ ꝓ
ſcõ canoniʒãdo ⁊ venerando:cuiꝰ fama
nõ ſemꝑ fuerit laudabilis:ſeqret᷑ eiꝰcon
tẽptus ⁊ ppłi ꝑturbatio. VUñ fama bo-
na potiſſime reꝗrit᷑ ad canoniʒzat õʒ ſcĩ.

AA Wi eſt⁵ do ꝙ in fama
Ad Peimmn alicuiꝰ non ſolü eſt

Queſtio

dum eſt teſtimoniũ maioꝝ ꝗ ⁊ ſi paucio
res ſunt numero:ſunt tñ ſanioꝛis ↄſilij
7 verioꝛis iudicij:ut dicit glo.ſuꝑ dicto

wbo. ¶ Ad 2eſt dðo ꝙ ex bona fama

non acquirit᷑ fauoꝛ uel amicia mundi in

malu pximi:ſed in bonũ ⁊ deuotionẽ eo
rum Auia dilectꝰdeo diligit᷑ etiã ab bo/
minibꝰ.⁊ ſi nõ ꝑ oꝑis imitationẽ: ſalteʒ

per diuine głle manifeſtationẽ. Vñ de il-

lo ſcõ Loth ſcribit᷑ petri.ij.q aſpectu et

auditu ſanctꝰerat:habitãs tñ apud eos

qui de die in di aĩaʒ iuſtã inigs oꝑibus
cruciabãt. ¶ Ad qmeſt dð ꝙ ꝑ ſanctos

bona extrinſeca et intrinſeca ꝓcuranda

ſunt:quia dicente apło: ꝓuidenda ſũt bo

na nõ ſolũ coꝛã deo ſj ẽt coꝛã oĩbꝰboibꝰ.

ſic pꝛocedit᷑.
D quartu Scher enim

ꝙæKI papa nõ debeat aliquẽ canoni
gare ꝓpter miraculoꝝ euidẽtia:qꝛ mira
cula:cu ſint ſuꝑ virtutẽ nature:nõ fiunt
niſi dei virtute.nõ ꝑ ſanctos: nec ꝑ ali
quam crea turã fieri poſſunt. & S. ma⸗
li ⁊ iniq boĩes poſſunt facere miracula.
Dicit enim Augj.in epła ad voluſianũ:
q q;uis legamꝰmagos egyptioꝝ illaruʒ
artiũ peritiſſimos a Moyſe famulo dei
fuiſſe ſuꝑatos:tñ illi quedã miracula nę
phandis actibꝰegerũt.nõ ꝓpter euidẽ
tiã miraculoꝝ debet aligꝗs in ſanctũ ca/
noniari. D. miracula facere ꝑtinet
ad fidẽ.ſcribit᷑ enim Matthᷣ.xvij· ſi ba/⸗
bueritis fidẽ ſicut granũ ſinapis: dicet
buic mõti:trãſi binc:⁊ trãſibit. Añ xpjjs
in ꝓpꝛis patria miracula nõ feeit:ꝓptet
incredulitatẽ eoꝝ.nõ pꝛopter ſanctita
tem aliquoꝝ miracula fiũt. cum fidẽ poſ
iut habere mali ſicut boni.
. 12 Eqꝛ miracu
ſigna teſtificationis ſanctitatis ⁊ veri-
tatis alicuiꝰ. Añ ad Hebꝛe.ij.ſcribit᷑: ꝙ
xpᷣiveritas ⁊ ſanctitas ↄfirmata eſt cõ
teſtante deo ſignis:⁊ poꝛtentis ⁊ varijs
virtutibꝰ.Quis eni alij ſancti miracula

credendũ ppło ⁊ turbe.veꝝetiã requirẽ⸗/

fecerũt que xpᷣus fecit: quia heliã ⁊ heli
ſeum legimꝰ moꝛtuos ſuſcitaſſe: quẽa d

modũ xpᷣs ſuſcitauit. Aliud tñ ꝓpꝛium

xp̃s fecitquod nullũ aliũ legimꝰ feciſſe:
ut naſci de virgine: a moꝛtuis reſugere:
in celũ aſcendere. ſicut dicit Augꝰi epi
ſtola ad voluſianum., .

Diceendũ:q qõ ẽ dubia
KRñndeo ꝓpt᷑ malos qui qñq; fa

ciũt miracula.Pñt eniʒ hoĩes eſſe mali

q;tũ ad pñs tribus modis. p doctrie

cognitione: quia vtunt᷑ mala doctrina:
et pꝛohibita ab eccleſia: ſicut illi qui ꝑni

gromãticas artes demones inuocant.

¶ 2 vite cõuerſatione:qꝛ inuolute ſũt

talibus peccatis ꝙ in ſeipſis ſunt infe
cti alios eoꝛũ pꝛauitate inficiũt ⁊ coꝛ

rũpũt. 3: vane gloꝛie intentione:ga

qñq; aliqui ſut ſanct evite:tñ de aliquo
bono oꝑe vanã intentionẽ hñt.lᷣm enim
Chꝛyſo. Cüũ cetera vicia in ſeruis dia/
boli locu habeant:vang gloꝛia etiam in
ſeruis dei locu tenet. ¶ Iſtis aut trib⸗
mõis mał boĩibꝰ concedit facẽ miracu
* facere aliqua pᷣter ſolitũ curſũ nãe.
¶ðillis qui ſut mali doctrine cognitio
ne ꝑ demonũ ĩuocationt᷑. Vñ dic Aug⸗
in li. de ſer.do.in mon.Qui dicũt ꝑ ini/
quos hoĩes viſibilig miracula ⁊ mira/
culoꝛuũ ſigna fieri nõ poſſe legãt quanta
fecerũt reſiſtentes moyſifamulo dei ma

gi egyptioꝝꝑ iuocationẽ demonũ. pñt

eni demones ſenſus hoiuzʒ ſic fantañſa⸗/
re ⁊ ludifacere:ut que nõ vere faciũt: vi
deant᷑ tñ facere.⁊ qñ q; vera faciuũt:nõ
per aliquarũ rerũ de nouo creationẽ: ſʒ

per reru naturaliuũ ad inuicẽ cõiũctionẽ

ex quarũ cõiũctione nata ſũt nobis ali
qua pꝛoduci inſolita ⁊ inuiſa:qui virtu-
tẽ huiuſmõi reꝝ naliũ ignoꝛamꝰ ſicut di
cit Augꝰ.iij.de trini. ¶ ¶ꝛ:⁊ illis qui ſũt
mali pꝛaue vite ↄuerſatione ꝑ xpᷣi ⁊ ſcõ-
ru nominu iuocationẽ ⁊ deuotone. Cõ

tingit eni pin Chꝛyſo.qñq; hoiĩes ſcẽ vi

te ⁊ ↄuerſatiõis honeſte no tãtã fidẽ ba
bere ſicut habent pꝛaue vite boĩes. Añ

quintadecima

per hoc ineffabile donũ ad iuocationeʒ
xpᷣi noĩs ⁊ ſanctoꝝ faciũt ſigna ⁊ mira-
cula ꝓpter vtilitatẽ illoꝝqui boni ſut ut

ipſi deu honoꝛct:⁊ in fide ⁊ doctrina eiꝰ

talia roboꝛet᷑. Ideo dicit HNieroꝰ ꝙ fa
cere miracula nõ e ſemꝑ illiꝰ meriti qui

oꝑatur:ſed inuocatio noĩs xpᷣi ⁊ ſcõoꝛum
boc agit ad cõdẽnationẽ eoꝛũ qui iuo-

cant ⁊ vtilitatẽ eoꝝ qui vidẽt ⁊ audiũt.
¶ 32: ↄcedit᷑ illis qui ſũt mali alicuius
vane gloꝛie intẽtõne ꝓpter eoꝝ ſcitatis

teſtificationẽ. Nerũ naq; ẽ ꝙ facere mi

racula virtute dei in teſtimoniũ ſcitatis

⁊ ptãtis collate a deo:nõ ꝑtmet niſi ad

ſanctos viros ⁊ qmicos dei uel in moꝛ-
te uel in vita.Qñnq; tñ ſancti hoĩes cuʒ
tota ſcĩtate ipſoꝝ de aliquo ſigno mira/
culoſo facto aliqua vana intentionẽ ha
bent: ⁊ q;uis i boc boni ⁊ ſancti nõ ſint:
nibilominꝰ tñ ad teſtificationẽ ſcitatis
et doctriue veritatis ipſoꝝ deus multa
ſigna ⁊ miracula ſacit. Vnde dicit glo.
Nüeri.xx.qꝙ moyſes ⁊ aaron qñ ꝑ ꝑcuſ
ſionẽ virge fecerut effluere aqua depe⸗/
tra: hüerũt quandã vanã gloꝛiã: iõ me-
ruerũt audire:qꝛ nõ credidiſtis mibi ut
ſanctificaretis me coꝛã filijs iſrł:io non
introducetis hos populos in terrã quã
dabo eis. Et ſuꝑ illo verbo Luce.x. No
lite gaudere:qꝛ ſpus vobis ſubijciuntur
dicit gloſa ꝙ letitia qua dñs diſcipulos
letos videbat:ianẽ gloꝛiã ſapiebat: gau
debant enim ꝙ quaſi ſublimes terribi⸗
les hoibus ⁊ demonibus erant effecti.
Idceo dñs in coꝛdibus eoꝝ taleʒ elatio
nem repꝛebhedit:iudiciũ ruine pꝛimi an
geli referes qñ dixit. Nidebã ſathanam
ſicut fulgur de celo cadẽte.Pꝛopt᷑ cuidẽ
tiã ergo miraculoꝝ:cũ ſint igna teſtifi-
cationis ſanctitatis ⁊ doctrine verita/
tis ſcõꝝ:papa dʒ aliquos canoniʒare.

31 ergo eſt dicendum
₰ d Pꝛimin qy Farhcala puci⸗
cipaliter non fiunt niñ virtute dei:mini
ſterialiter tñ qñq; fiunt uel angelis mi/
niſtran tibus: uelſanctis Nꝛantide de⸗

pꝛecãtibꝰ:ut dicit Aug.xxij.de ciui.dei.
Ad ⁊ꝛm eſt dð: ꝙ h̊i mali hoies poſ/
ſint facere miracula ad xpᷣi ⁊ ſcõꝛũ no⸗
minũu iuocationẽ:nõ ipſi tũ dicunt᷑ face
re maracula:ſʒ magis illi cuiꝰ uel quoꝛũ
ſcitate fiũt. Pñt eni mali milites às iu/
ſtitia imꝑialis ↄdẽnat ſignis et vexillis
eoꝛũ im ꝑatoꝛis quedã extoꝛqre ⁊t olle
re abalijs nõ iubẽte dño:ſʒj ſci⁊ iuſti vi-/
ri pñt boc facer̃ ꝑ publicã iuſticiã imꝑa
toꝛis:ut dicit Aug? in li.lxxxiij.qõnuʒ.
Q¶Ad 3c do: ꝙ miracula facta ad cõ
firmationẽ doctrine veritatis innitunt
fid ei:ſj q fiunt ad teſtificatione ſcitatis
requirun t fide foꝛmatã charitate:cuiuſ
modi eſt fides ſanctoꝛum. ar peeͤh
₰„ Tiꝗ ſic ꝓceditur-
N quimntugαιÜ+ ba⸗
pa. ꝓpt donũ ꝓphetie deat aliquèẽ
in ſecm canoicare. Scribit᷑.n. Sap̃.vij.
ꝙ ſpuͦs ſcũs in aias ſcõꝝ ſe trãſtert ami
cos dei ⁊ ꝓphetas ↄſtituẽdo: ſed amici
dei ñ ſüũt niñ ſci viri ꝓpt᷑ donũ pphetie
pa pa dʒ aliquẽ in ſem canõigare. ¶S.
ſcribit᷑.ij. Pet᷑.j.ꝙ nõ volütate hũana
allata ẽ aliqñ ꝓphetia:ſʒ ſpu ſcõ iſpirati
locuti ſut ſci dei hoies:donũ gpphetieñ
reuelat᷑ niſi ſcis viris. S.ſecreta dei
nõ pãdũt᷑ niñ dei amicis: Jux illud Jo.
xv. QAos aũt dixi amicos.qꝛ oia qᷓcũq;
qudiui a pr̃e meo nota feci vobis:ſʒ pꝛo
phetia ẽ quoddã ſecretũ dei: nõ padit᷑
n viris ſanctis. is diei
RA 1N eſt:qꝛ apls dicit
In ↄtrariũ hboi S
hũero ꝓphetiã ⁊ nouerim myſteria oĩa:
charitate aũt nõ habeã:nihil ſũ:ꝓpt᷑ do
nũ g ſolũ ppbetie nõ ẽ aligscanoięãdꝰ.
Kid cO Dicẽdũ:q ꝓphetare ide
+ Woicit qð lõge et ꝓcul aliqᷓ
diſtãtia a nãli hoiuʒ cognitiõe ꝓpnüũciare
qð mali hoĩes facere pñt tribꝰ modis.
p̃ diuina inſpiratione. MHã ᷣm Augj.
in enchy.Deꝰ bonã volũtatẽ ſuaʒ ꝑ ma
las hoiuʒ volũtates plerũq; iplet: ſicut
bondã volũtatẽ ſus de paſſione ſui filij ꝑ

Queſtio vV

malas iudeoꝝ volũtates ĩpleuit. Ende

qñq; multa vera futura ꝑ malos boies

ꝓnũciat:ſicut ꝑ balaã ⁊ ſibillã multa ve

ra de xpᷣo ſuo filio pᷣdixit. Põt.n.deꝰ tã⸗

gere intellectũ hois aliquoꝝ occultoꝛũ
cognitiõe ſeu reuelatiõe nõ tãgẽdo eius
affestũ charitatiua dilectiõe:q ſola di/
uidit int᷑ filios regni eterni ⁊ filios ꝑdi
tionis eterne fimn Augl. C 2 mali bo-
mines hoc pñt bonoꝝ ngclor reuelati
one.nã ut dicit Aug'. ij.ſuꝑ Geñ. Mul
ta occulta pᷣdicũt demones nõ ſolũ eoꝝ
nãe ſubtilitate ⁊ exgientia lõgt tꝑis:veꝝ
etiã reuelatiõc bonoꝝ angeloꝝ: ⁊ ſi de/
mones pñt occulta et futura ꝓphetare
mediãtibꝰbonis angehᷣ multo foꝛtiꝰma
li boies hoc pñt:qꝛ demones ſic ſüt ma
li ut boni fieri nõ pñt:mali vo boĩes bo

ni fieri pñt. 3. mali boies pnñt ꝓpbe

tare demonũ iuocatiõe.Cõcelſũ ẽ nãq;
diabolo m Chꝛeyſo. multa vera dicere
ut ſuj mẽdaciuzʒ rara veritate ↄ firmet:
mali hoies demones ↄſuletes multa
vera ⁊ occulta dicere pñt. Aũ taleſ pꝛo
phete demonũ appellant᷑: dicẽte Aug.
xij. ſuꝑ Geñ. Cü malignꝰ ſpũs arripue
rit hoies:aut. demõiacos eos facit: aut
arreticioſ:aut falſos ꝓphᷣas.nõ ꝙ ñ mul
ta vera pꝛonũciet.ſ̊̊ qꝛ ſꝑ talia dicũt in
tentione fallẽdi.qꝛ ꝙ donũ pꝛophetie cõ
uenit malis hoĩbꝰ int erdũ magiſq; bo⸗
nis pꝛopt aliquã diſpoſitione qua requi
rit pꝛophetica reuela tio· Jo pꝛopt᷑ tale
donũ pᷣciſe nõ debet aliquis pꝛo ſcõ ve/
nerari uel canonicari:uiñ ſint alia ſigna
teſtificãtia eius ſcitatẽ ⁊ bonitatem.
—2☛ Wir ẽ do:ꝙ qñq; do
Ad Peimmn nu pꝛopbetie dar
pꝛopf᷑ pꝛopꝛiã mẽtis illuſtrationẽ:⁊ qñ
ſic dat᷑ ſpũs ſcũs ꝑ gram gratũ facieteʒ
tranſfert ſe in aias illoꝝ quibꝰ dat᷑ ami
cos dei eos ↄſtituẽdo:tangedo affectuʒ
coꝝꝑ charitate:ſicut tangit intellectuʒ
ꝑpꝛopbeticã veritatẽ. Qñq; vᷣo dat᷑ ſo⸗
luũ pꝛopt᷑ alioꝛũ inſtructione ⁊ infoꝛma-

tõnẽ.⁊ tũc ſpus ſcus ſic tãgit eoꝝ quibꝰ

t
au
io
ſ
ſi
lelc

t
ſeen
ſin

t Gude
s boies
nultave
1dti,
ccultoru
coels
ſole di/
lios gdi
malibo⸗
reuelati
en Dol
ſolueer
ttgise
vrſde⸗
Mban
oſornins
ſeſim
oboistp
gitg
.Muenic⸗
crade
oſtwet.
1s mu
lſe⸗
te Aus
Arripve⸗
ſcit n
adcdtt
remio
ßlu⸗
Nitequn
chttale
oſove⸗
liaſgne
quc
Gen
ionech
ſacetg
def em
loeflanh
telleng
ſoort⸗
rinſorne⸗

Dpamumig eene

dar intellectũ ꝑ pꝛopheticã veritatem:

„

od nõ tangit eoꝝ affectũ ꝑ charitatẽ
dequibꝰ dr̃ MWatth. vij. Oñe nõne ino

mine tuo pꝛophetauimꝰ ⁊ demõia eijci
mus.quibꝰ tñ dicet᷑ neſcio vos. ¶C Ad
2 eſt dð ſʒ Chꝛy. aliter ſci boĩes lo
quuũtur ſpu dei inſpirati.⁊ alif mali hbo⸗/
mines Aerũ nãq; ẽ ꝙ ois veritat au-

ctoꝛ eſt ipſe ſpũs ſcũs:ut verũ ſit dictuʒ

Ambꝛo.Omne verũ a quocũq; dicata

ſpũ ſcõ eſt. Sancti tñ hoĩes loqunt᷑ ve⸗
ra in ſpũ ſcõ:ſed mali hoĩes loquũtur ve
ra virtute noĩs vpi ⁊ virtute ſpũs ſancti

nõ tñ in puũᷣ ſcõ. VUnde dicit ſignant eſſe
dictu. Oñe in noĩe tuo pꝛophetanimus
non in ſpũ tuo:qꝛ mali boĩes pꝛophetãt
in virtutenois xp̃ᷣi ſed nõ in ſpu dei:ĩmo
in ſpiritu diabolico. ¶ Ad ʒ ẽ dð: q;
amantibus ſecreta celeſtia pandunt᷑ et
reuelant pm quẽ moduʒ fuerũt reuelata
apłis:et iſto mõ ſecreta dei nõ pandunt᷑
malis pꝛophetis:qꝛ et ſi ſunt ab eis ali⸗/
qualiter cognita per intellectꝰ cognitio
nem:non tamen ſunt abeis amata per
affectus dilectionem. MM
Aueſtio xvj. de modo canonixatio/

nies ſanctoꝛum.

Lterin conſiderã
. Adum eſt de
mo canonięationis ſancto/
ru:circa quod querũtur q̃t/
tuoꝛ. ¶ p vtruũ papa debe⸗

at in canoni?atione ſci ſeruareoꝛdinem
iudiciariuũ. 2. vtrũ papa ſtati debeat

canõiꝭ are aliquẽ ſanctu ſibi denũciatũ.

Cz3 vtrũ papa eüdẽ modũ debeat ſer

uare in canonigatione martyrũ ⁊ ↄfeſſo
ru. ¶ vtrũ papa koc it aliquẽ cano-
niʒzare ad oꝛdine aplłoꝝ:ſicut martyruz
uel con feſſoꝛũ ſeu virginum.

jy papa in canoniʒatiõe ſcĩ nõ de
beat oꝛdinẽ indiciariũ ſeruare:qꝛ qð ex

pectat fienqũ in futuro iudicio:nõ ẽ nuc

fiendũ in pñti.:ſed examinatio opeꝝ mi-

decima

ſericoꝛdie de quibꝰ potiſſime dʒ fieri exa
minatio illius ꝗ pꝛo ſcõ dʒ venerari ⁊ ca
nonizari expectatur fieda in futuro iudi
cio:ſicut patet Matthᷣ. xxv.Mõẽ fien⸗
da in pnũti iudicio. S.ſuꝑ illo vᷣbo.i.
Petri.v. Si iuſtus vix ſaluabit᷑:ipius et
pctõꝛ vbiparebũt.Dicit Augꝰ q̃re iuſtꝰ
vix ſaluabit᷑:niſi qꝛ dei iuſticiã tantã eſſe
certũ eſt. utque vident᷑ in huano iudicio
eẽ iuſta:iudicio dei iueniant᷑ iiuſta. Sed
qui debet pꝛo ſancto venerari dei iudi/
cio debet eẽ iuſtus.Fruſtra & fit tal exa
minatio iuſticie:exqͥ ſciri nõ põt. S.
ſcribit᷑.i.ad Chor..ijꝙ ſpualis hõ iudi/
cat oĩa:⁊ ipᷣe a nemie iudicat᷑ aialis xo
nõ ĩtelligit q ſpus ſũt:qꝛ ſpũalit᷑ exami/
nat᷑:ſed ille qꝗ debet pꝛo ſcõ venerari ſpi
rituałeẽ pᷣſupponit᷑nõ dʒ examinari:
n ab aliquo qui ſit viritualo⸗ io⸗
2 eſt glo. ſuꝑ illo
me examiaſti ⁊ nõ ẽ iuẽta i me iniꝗtas.
Kñ d 60 Dicẽdũ: ꝙ ſᷣm Aug in
„XIE li. de pnia. Eccleſiainon
pꝛofert iudicin de aliq̊ niñ ſit ifoꝛmata
public teſtibꝰ⁊ publicj documẽt.Etiõ
ut põit Moſti.c.i.æ de reli.⁊ ve.ſan. In
canoniʒa tiõe ſcipin moꝛẽ quẽ nũc tenet
eccła.xij.ꝑ oꝛdinẽ ſeruãda ſũt. Pꝛimũ ẽ
frequẽs denũciatõ ut nõ ſolũ ſemel ſed
pluries pape denũciet᷑ ꝗ pſcõ dʒ vene/
rari ut ſic multiplicat int̃ceſſoꝛibꝰlargi
at᷑ qð petit᷑. 2 * cõmiſſio.qꝭ ꝰẽ cõmiſſi⸗
onis inꝗſitio.& inqſitiois facte rela/
tio.n e relatiõis facte diligẽs examĩia
tio.õc examiatiõis facte ꝑ ↄſiſtoꝛium
diſcuſſio.mẽ ſecreta diffinitio ⁊ termi
natio. S" manifeſta publicatio. 9 ẽ

diei canonicationis aſſignatio. I eſt

ipᷣiꝰ pape ⁊ oiuʒ aſſiſteutiũ genuflexio ⁊
oronis deuotio ne de pꝓmittat ſuã ecdęe
ſiã decipi uł errare. ii ſᷣe ſermocionatõ

⁊ miraculoꝝ ac opeꝝ mie recitatio:nec

nõ ipſiꝰſci in cathalogo ſcõꝛũ ↄſcriptio.
I2m eſt miſſe in honoꝛe ſancti celebꝛa/
tio et cantici ſpiritualis perſonaꝛio⸗

Ar.

mie deillis ꝗꝓſcis debẽt venerari nũc:
⁊ alit᷑ ifuturo iudicio:qꝛ nũc fit Pʒ ꝑñteʒ
iuſticia. In futuro vᷣo iudicio fiet ᷣm de
terminatã ſniam. ¶ Ad 2 eſt dð ꝙ ſiẽ

dicit Augl.in li.de libe.ar.verũ eſt ꝙ iu/

ſticia bumana multa ↄcedit vanulta im
punita relinꝗt:q ꝑ diuinã iuſticiã iudicã

tur:nõ tñ ut dicit qꝛ nõ oĩia facit.iõ qᷓ fa⸗

cit impꝛobãda ſut.ſic eodẽ mõ dato
nõ poſſit iudicare oĩa recte ym interioꝛẽ
euidentiã ſᷣm quã iudicat deꝰ:nõ pꝛopt

boc debet obmittere ꝗn iudicet młta ʒ
exterioꝛẽ euidentiã pᷣin quaʒ iudicat bõ.
Ad zmeſt do ꝙ Augj. in li. ð vera re
ligiõe expones illud vᷣbũ apli: Spualis

hõ iudicat oia.dicit ſpũalis hõ a nul-

lo hoie debet iudicari: ſʒ a ſolo ipſa lege

diuina 'm quã ipſe ꝗ iudicat iudicabit᷑.

cũ oẽs opoꝛteat pñtari añ tribunal vxpᷣi.
Et qꝛ ipſe papa eſt miniſter ⁊ vicanie-
is diuine ᷣm pñtem iuſticiã:iõ ad ipſũ

ſpectat iudicari ð ſcitate alicuiꝰ ſci vHqu

exponit᷑ venerãdus a toto ppło xpᷣiano.

D lecundu &znt

ꝓ papa ſtati dẽat canomęare ali

quẽ ſanctu ſibi denunciatũ:qꝛ papa ſta⸗/
tim deb et ꝓpmouere ꝗ faciut ad augmẽ-
tationẽ cultꝰdiuini:ſʒ veneratio ⁊ cano
nięatio ſcõꝝ potiſſime ꝑtinetad augmẽ

tationẽ ſeu ampliationẽ cultus dini:cũ

ꝑ boc excitet᷑ et firmet᷑ deuotio populi
xpiani. Hõ eſt ꝙ talis canoni?atio diffe/
renda. C D. illa ꝗ ſut fidei ſtatim credẽ

da ſut nõ viſa. iux illud Jo.xix. Bti ꝗ nõ
viderũt ⁊ crediderũt:ſed veneratio ſcõoꝝ
ꝑ atteſtationẽ miraculoꝝpotiſſime ſpe⸗

ctat ad fidẽ.S ſtatim credẽda ſunt non
viſa. SD. repꝛebeſi ſunt iudei ꝗ nõ cre
diderũt xpᷣm eſſe ſem ſcõꝝ ꝑ atteſtatiõeʒ
miraculoꝝ ⁊ bonoꝝ opeꝝ quibꝰ dictũ eſt
Si mibi nõ vultis credere ſaltẽ operibꝰ
credite. Audita ” fama ſanctitatis ak/

cuius cũ atteſtatione miraculoꝝ:ſtatim

Aueſtio I
Ad pꝛimũ cga alale 2

papa debet ipſum canoniʒzare.

111 eſt qꝛ ſuper
In contrarin illo oe
me Jo.iiij. Molite oĩ ſpuᷣi credere:ſʒ pꝛo
bate ſpũs an ex deo ſit:dicit glo.Qð pꝛi
mis tꝑibus naſcẽtis eccłe cadebat ſpůs
ſanctaſuꝑcredẽtes ⁊ loquebant᷑ linguis
⁊ faciebat miracula:ſʒ nũc nõ eget ecclłla
bis o ibꝰſignis:ſʒ ꝗ babet charitatem te
ſtatur ſpiritũ ſanctũ in ſe babrer.
ndeo do ꝙ& ꝓppter tria nõ det
el EEEſtatim. papa aliquẽ ſan
ctũ ſibi denunciatũ canonizare. C P:
pꝛopter miraculoꝛũ raritatẽ que ſunt ſi

gna atteſtationis ſcitatis alicuiꝰ. Dicit

enim Aug.'. in li de vera reli.q cũ nunc
eccła catholica ꝑ totũ oꝛbẽ diffuſa atqq
fundata ſit. Jõ miracula in nr̃a tga acti
tare ꝑmiſſa nõ ſut: ne aia ſemꝑ viſibilia
qreret ⁊ eoꝝoſuetudine frigeſceret ge-
nus bumanũ quoꝝ nouitate flagrauit.
Quia igit᷑ vera miracula nũc raro fiunt
ne ficta narrent᷑ turp is lucri gr̃a uel bu
mane laudis appetitus glia. nnc bñ vi/
dendũ eſt ut Augj.ibi diẽ qbꝰcredenduʒ
ſit de diuinis miraculis ⁊ inuiſibilibꝰ re⸗
bus. ¶ 2 ppter oꝑis arduitatẽ:nãquã

to opus eſt magis arduũ tãto cũ maio⸗
ri matunitaie ⁊ tarditate fiendũ eſt. AVUñ

nec vxpCᷣs ſtatim Laʒaꝝ ſuſcitauit:nec fi/

liaʒ chana nee ſta tim ſan auit: ſed quãto
magis mulier illa multiplicauit ſuppli⸗

cationẽ:tanto ipſe xpᷣs magis multipli
cabat negatione:ut dicit Chꝛyꝰ Math.
xv. Cũ igit᷑ canoniʒ atio ſcõꝝſit opꝰſum
me arduũ:nõ ſtatim ſj ꝑ mẽſes ⁊ annos
eſt differẽda anteq; fiat. ¶· ꝓpter fi⸗
dei firmitatẽ.dic eni Chꝛy. ſup Matth.
ꝙ iõ xp̃s mulierẽ illã chan aneã clamã⸗
tem ſtatim nõ exaudiuit:qꝛ nolebat fideZ?

illius occultari. Sciebat eni eã dicturã:
Miſerere mei dñe fili dauid:vbi ⁊ xpᷣi di
uinitatẽ ⁊ bumanitatẽ ↄfeſſa eſt ꝓpter
qð meruit audire. O mulier magna ẽ fi
des tua. Expectãada eſt fraluens oꝑa⸗

tio miraculoꝝ⁊ diuulgatio fame operua

1

oͤy

ſt

kea
an
ne
e
ne

mie alicꝰañq; canõiʒ; et ut fideſ ð eisſcita

decimaſexta

te ĩ coꝛdibꝰxpiani pplłli firmet᷑ ⁊ rovoꝛet

111 dò ꝙ& ꝗᷓ ſunt ad
Ad Pꝛimn amplicatione enl

tus dĩni papa dẽt ꝓmouere firmit᷑ ⁊ ſta

bilit iuſticia mediate:⁊ qꝛ humana iuſti
cia boc reꝗritut nõ credat᷑oĩ ſpuiſtati,
ſʒ ꝑ euid entiã exterioꝝ opeꝝ mõ xpᷣus

nullus debet pꝛo ſcõ venerari niſ ꝗ fir
mit᷑ credit᷑ eẽ invita erna:ſʒ ſine oꝑibus
mie nullus a ſiniſtra trãſfert᷑ ad dexte⸗/

rã ut vite erne poſſit eẽ participes ſicut

pʒ Mattũᷣ.xxv. ᷓ examinatio opeꝝ mie

docuit Matth. vij. A fructibꝰ eoꝛum co

gnoſcet eos:io ſᷣm hũc modũ talia ſũt
moueda. C àld 27 do illa qᷓ ime
iate faciũt ad nr̃am ſalutẽ credẽda ſũt
nõ viſa nec pꝛobata:ſicut oẽs articuli fi
dei:q́;uis etiã illa multis miraculis ⁊ ſi
gnis atteſtãtibꝰpꝛobata ſint.credere tñ
ſcĩtatem aliqxnõ tenemur niſi ꝑ oſtenſa

oꝑa.cũ fides ſine oꝑibus moꝛtua ſit.vñ

ſuꝑ illo bo qð dr̃ Jaco.ij.oñde mibifi/
dem tud ſin e oꝑibꝰ:⁊ ego oñdam tibi ex
oꝑibꝰ fidẽ meã.dicit glo.hoc eẽ dictũ q̃ſi

impꝛoperãdo:qꝛ hñs fidez ſine oꝑibꝰſe
ſidelẽ eẽ mõſtrore nõ põt. ¶C Ad qʒeſt
dð ꝙ iudei merito repᷣbẽſi ſunt:quia nec
euidentia necↄtinuatio miraculoꝝ eos

ad deuotionẽ induxit ſʒ potiꝰad obſtina
tionè ⁊ emulationẽ.talẽ aũt tarditatẽ in
canoniʒatõe ſcõꝝpapa nõ ſeruat pꝛopt
emulationẽ ⁊ obſtinationẽ.ſed magis ꝓ
pter rationes ſuperius dictas.

HDtertiũ t&pꝛocedit᷑. vi

det᷑ eni ꝙ papa

eundẽ modũ dẽat ſeruarei cano

niʒ atione martyꝝ⁊ confeſſoꝝ:qꝛ dona
vtroꝛũq; ſũt neceſſaria coia bonis ⁊ ma
lis ODicit eni aplus de donis martyꝝ.i.
Chor.xiij.Si tradidero coꝛpꝰ meuʒ ita

ut ardes quẽadmodũ fecit Laurentiꝰ ut
glo.dicit:charita tẽ aũt non bũero nibil
mibi pꝛodeſt. Oe donis vo ofeſſoꝝ dici E
ibi: Si nouerim myſteria oĩa ⁊ ſi buero

otʒz fide ita ut mõtes traſferrã:charita-
te aut nõ hũcero nibil ſum. Jdẽ õ modus
canouiʒ atois ſeruãdꝰeſt i vtriſq;. ¶ S
ſigna ſcitatis reqrunt᷑ in martyre ſicut
ſtationis ſcitatis:Sᷓ oꝑatio miraculoꝛũ
reꝗrit᷑ in cauoniʒatiõe vtriuſq;. ¶ D.

n ↄfeſſoꝛe:ſʒ miracula ſunt ſigna atte-

poſſet tergiuerſatiõe celari.

rgrit᷑ i ansardeinarzyria ne oreor
ẽqꝛ manẽte cã dx
In rarimn man ere effectus:
ſed cã martyrij 'm Aug.nõ eſt niſi pati

⁊ moꝛi ꝓxpᷣo ⁊ defenſiõe fidei. ꝑmane

te ſola cauſa põt aliꝗs pꝛo martyre ca
noniʒari ⁊ venerari. G

WAOραρ d & papã ſeruare eun
Rndeo dẽ modu in canonizati -
one martyris ſic ↄfeſſoꝛis duplicit᷑ põt

intelligi. ᷣ q; tũ ad oꝛdinẽ cauſe diſcuſſio

nis ⁊ in ꝗſtois.⁊:q; tũ ad motiuũ cãe ca
nonizatiõis ⁊ veneratõis. ¶C pᷣ mõ do ẽ

ꝙ ſic:qꝛoꝛdinẽ iudiciariũ ſupꝛa poſituʒ

debet ſeruare papa in canoniʒatiõe mar
tyris ſicut ↄfeſſoꝛis q;tũ eſt ad inꝗſitio

nem cauſe:cũ eniʒ martyrẽ nõ faciat pe
na ſed cã 'm Augj.qñq; aligs denüciat

pape canoniʒ ãdꝰ p martyre cauſam qᷓre
Faſme eſt dẽt diligent ingrere. ⁊ nõ ſo⸗
ũ cãm patiẽdi:veꝝetiã modũ paſſionis

qꝛ multi heretici paſſi ſùt ⁊ patiunt᷑ pꝛso

xpᷣo:qui doctrine e⁊ pᷣceptis eiaduer-
ſant᷑. Dequibꝰpicit apls ad Ro.x. qJ elũ
qdẽ dei bñt ſed nõ hm ſciaʒ.ſuꝑ verbo
dicit glo.ꝙ ſtultũ eſt vñm legis venerg
ri ⁊ legẽ eiꝰ⁊ doctrinã ꝑſeꝗ ⁊ falſſficare.

Modus ẽ patiẽdi ⁊ ca paſſionis diligẽ

ter eſt inqrenda:niſi adeo eẽt nota ꝙ nõ

mõ dð eſt ꝙ nõ:qꝛ cã martyrij finalit et

tminatiue eſt defenſio ⁊ cõfeſſio verita
tis fidei ꝓpᷣiane ⁊ eoꝝqᷓ annectunt᷑ fidei.

Et dicoq annectunt᷑:qꝛ ſᷣm Augl. Jod
nes baptiſta martyr xpi fuit.nõ ꝙ coge
ret᷑ negare xpᷣm uel fidẽ xpᷣi direcce: ſed

cogebat negare veritate ⁊ iuſticis. o
lebat eni Nerodes ut diceret:Licet tibi

hbr̃e vxoꝛ? fratris tui. Et qꝛ ꝓ taliverita
te paſſus ẽ martyr xpᷣi factꝰ ẽ. Całcãa
debet eẽ motiua canonizatõis iliiꝰg det
ꝓ martyre ven erari: q exnñte abſq; alia

diſcuſſione debet pꝛo martyre venerari
⁊ cannonigarſi. 8 .
—Q& Ww Sdsð eſi ꝙ H mar⸗
Ad Pamugr ſit cõmune bo
nis ⁊ malis cã tñ martyrij nõ ẽ coĩs om
nibus. Mã ↄfeſſio fidei xpᷣiane ⁊ moꝛi ꝓ
def enſione veritatis fidei qð ẽ cãẽ marty/
rij extrinſeca finalit᷑ terminatiue nõ eſt
cõe oibꝰ.Similit᷑ cbaritas ꝗᷓ eſt ca mar
tyrij meritoꝛia itrinſeca efficient ipera/⸗
tiue:qꝛ ipſa imperat opꝰ martyrij meri-
toꝛie nõ eſt oibꝰcoĩs.Oicit enim Niero.
⁊ ponit᷑.i.q.i. Aide eri bonũ eſt chari⸗
tas ſi ita martyriũ fecerimꝰ ut nr̃as veli
mus ab hoibꝰreliquias venerari ⁊ ſi opi
nionẽ vulgi ſectãtes intrepidi ſanguinẽ
funderimꝰ ſöam nr̃am vſq; ad mẽedici
tatẽ ꝓpꝛiã dederimꝰbuic oꝑi non tã pꝛe-
miũ q; pena debet᷑.⁊ ꝑfidie magis toꝛ⸗
mẽeta ſut qᷓ; coꝛona victoꝛie. ¶ Ad 2
eſt dð ꝙ plus eſt inqrere ꝑ cãm q; ꝑſi-
gna: q;uis miracula ſint ſigna atteſta/
tionis ſcitatis: nõ tñ ſunt ꝑ ſe cã cũ poſ
ſit ↄuenire malis miracula facere: ut ſu
pꝛa dictũ eſt:ſed pati pꝛo xpᷣo ⁊ ꝓ ↄfeſſi
one fidei eſt per ſe cauſa ſcitatis. Unde
iſta exñte abſq; oĩ ſigno miraculoſo det
aligs ꝓ martyre canonigari. CAd 3“
eſt ðð ꝙ nullũ opꝰmiſericoꝛdie ſic requi
ritur ad babẽdu vitã eterna:ſicut baptiſ
mus.:cũ ſcriptũ ſit Jo.iu. Nin ꝗs rena/
tus fuerit ex aqua ⁊ ſpũ ſcõ nõ intrabit
inregnũ celoꝝ:⁊tñ ſi aliquis nõ baptięa
tus interſiciat᷑ nolẽs xpᷣm negare:tanqᷓ;
verus martyrvenerãdus eſt. Oicit eni
Augi.in epla ad Seleucianã.Quoſcũq;
legimus in coꝛpoꝛe xpᷣi quod eſt eccleſia
ꝑtinere ad regnũ celoꝝ nõ niſi baptica/
tos intelligere debemꝰ:niñ foꝛte s an-
guſtia paſſionis inuenit at nolẽtes xpᷣm
negare anteq; baptigarent᷑ occiſi ſüt:
bus ipſa paſſio pꝛo baptiſino ðᷣputata ẽ

TPCI1 ſic pꝛocedit
ð quartu Videt᷑ enim
ꝙ papa poſſit aliquẽ canonięare ad oꝛ-
dinẽ aplłoꝝ ſicut martyꝝ nel confeſſoꝛuʒ

IIII
quia barnabas apłs nõ fuit: et tñ ad oꝛ
dinem apłoꝝ ꝑ ecclam eſt canoni?atꝰ:
⁊ o fficiũ apłi pꝛo ipo cantat᷑. ¶C S.apłi
hſᷣm qð dicit Maximꝰ in quoda ſermone
latine dicunt᷑ miſſi:ſed oes doctoꝛes et
pꝛedicatoꝛes euãgelij mittunt᷑:iur᷑ illud
ad Ro.x. Quõ pꝛedicabũt niſi mittant᷑
oẽs tales ad oꝛdinẽ aploꝝpoſſunt ca-
nonigari. S. oẽs apli fuerunt ehi er
go oes epᷣiqui canoniant᷑ poſſunt in oꝛ
As apoſtol oꝝnumerari.
ℳ . eltqꝛ poſi⸗
In contra rinz enee cõ
peratiuus nõ debent numera ri cũ ſuꝑla
tiuo:ſj in aplm ad Ephe.i.Gratia xp̃i
ſuperabundauit in eo ⁊ in oibus apoſto
ſtolis in omni ſapientia ⁊ pꝛudentia.
Rn CO dð ꝙ alig ſancti admit
&* tant᷑ ad oꝛdinẽ apoſto⸗
loꝛum:boc poteſt intelligi dupꝑliciter. pᷣ
q́B;tum ad dignitatis officiu.⁊ qᷓ; tuʒ ad
ſanctitatis meritũ. Pꝛimo mõ dicenduʒ
eſt ꝙ nõ fuerũt eniʒ apłiquattuoꝛ digni

tates imediate a pᷣo conſecuti. Pꝛimo

qꝛ in doctrina fuerũt imediate ab ipſo il
luſtrati.nobis enim reuelauit deꝰ ꝑ ſuuʒ
ſpiritũ. Sicit apłs.i.ad Cbor̃.ij. Et pe
trus dixit in ac tibꝰ: Oedit eum deꝰma/
nifeſtũ ſieri nõ omni populo: ſed teſtibuſ
pꝛeoꝛdinatis a deo nobis qui manduca
uimus ⁊? bibimus cũ eo. Et ſaluatoꝛ di/
xit Jo. xv. VUos aũt dixi amicos: qꝛ oĩa
quecũq; audiui a pr̃e meo nota feci vo-
bis. Secũdo fuerũt ad apoſtolatũ ime-
diate per xpᷣm vocati ⁊ apoſtoli appella

ti:ſicut pʒ Ma ttbᷣiiij. Lertio fuerüt in

certo numero per ipſũ collocati: qꝛ ſolũ
duod eci elegit quos aplos noĩauit: quo
ru noĩa per oꝛdinẽ ponunt᷑ Mattb. iiij.
Quarto fu erũt per ipſũ ſuꝑ totũ oꝛbem
iudices ⁊ pꝛincipes oꝛdinati. tum er-
go ad iſtas quattuoꝛ dignitates nullus

debet ad oꝛdinẽ ipſoꝝ canonizari:necof

ficiũ nec ſolenitas pꝛo eis debita ꝓ ipſo
cãtari. ¶ Scd ⁊c mõ dicendũ eſt ꝙ ſic.
Dicit enm Augl.ij.li.de vnico baptiſ⸗

—— .
—— — —

—S

ſo

(0

Ne

ſoꝛ

n

tigdo⸗
nirc⸗
dep
Lemone
tores e
itils
nittant
ſina⸗
nrtiie
nurno

cedei⸗
uus 70
iciſt
Sraner
1s tol⸗
nd.
moſo,
inz
cSt4
dlcende
or diont
Pin
bipho
nd,
teſhhi
monaue
wr
g:dtols
ſca w⸗
npela
ſelütit
ti ſoliu
guſtiq
Gttb. i⸗
i othen

mo:⁊ ponit᷑ij q.vij. Puto ꝙ ſine vlla ſui
contumelia Cypꝛianꝰepᷣs apoſtolo pe/
tro cõparat᷑: q;3tum attinet ad martyri

coꝛonã. Ceteꝝ magis vereri debeo:ne i

petrũ contumelioſus exiſtã:quia nullus
ignoꝛat ꝙ apoſtolat?⁊ pꝛincipatꝰ petri
cuilibet epᷣatui pᷣferẽdus e: ſʒ ſi daſtat ca
tbedraꝝ gra:vna eſt tũ martyꝝ gloꝛia.

. 6 Seſt dicedu b
Ad pꝛaimũ ?αι us

2

apoſtoloꝝ:potiſſime pauli pꝛedicatione
⁊ vocatione. Pꝛedicatione quid eʒ: dicit᷑
enim ad Gali. Jacobus 2 apbos et
ne eſte: dexte
ras dederũt mibi ⁊ barnabe ſocietatis:
vt nos inter gentes:ipſi aũt in circũciſi-

Joannes qui vid ebat᷑ colne

one. Aocatione quidẽ:quia nõ vocatio

ne bumana ſed diuina datus eſt paulo ĩ

ſociũ apłatus. AUnde ſcribit᷑ Act..xiij.q;

miniſtrãtibus aplis dño ⁊ ieiunantibus
dirxit ſpiritꝰſanctꝰ. Segregate mibhi bar
nabam ⁊ paulũ in opꝰad quod aſſumpſi

eos.Pꝛopter bãc ergo ſocietatẽ diuino
glutino copulatã impendit ſibi eccła ho
noꝛẽ queʒ tribuit alijs apoſtolis. C Ad
2meſt dicendũ ꝙ illi mittunt᷑ ad pꝛedicã
dum cõmuniter a deo:quos mittit vni⸗

tas ⁊ cõmunitas eccleſie:ſed apoſtoli ſic

fuerunt miſſi a deoĩmediate:q fuerunt

eccleſie ⁊ ciuitatis dei fundamentũ. iux
illud apłi ad Epbe.ij. Eſtis ciues ſcõꝝ

ſuperediſicati ſupꝛa funda mentuũ aplo
pꝛophetaꝝ. Aar iizeſt dioenau. .

lʒ apoſtoli fuerint ep̃i: fuerut tñ imedia
te vicarij xpᷣi:⁊ expoſitoꝛes ⁊ teſtificato

res doctrine eiꝰ. VUñ apłs ad Ephe. iiij.

c.diſtinguit apłos ab alijs ep̃is ⁊ platis

s doctoꝛes ⁊ paſtoꝛes vocat dicens q

ipſe xpᷣs dedit q̊ſdã apłos qͥſdã auũt pꝛo
pꝓhetas.alios vᷣo cuãgeliſtaſalios vᷣo pa

ſtoꝛes ⁊ voctoꝛes ad ↄſũmationẽ ſcõꝝ.
Queſtio. xvij. de ſcis nrtanchs.
cõſiderandum
Ein Eeſt de ipſis ſan
ctis canoniʒ ãdis. Circa qð
querunt᷑ ſex. ¶C Pꝛimo vtrũ
papa dẽat canonizate oẽs

decimaſeptim 1

q̊s ↄſtat eccleſieeſſe in vita eterna. C 2:
vtrũ papa debeat canoniz are pres vete
ris teſtamenti. 3vtru pᷣter pape in/
foꝛmationẽ coꝛpꝰvniꝰſanctivenerari in
pluribꝰecdleſijs ſit peccatũ. C *°vtrum
oẽs canon iʒati perpapã ſinti vita eter
na. C . vtꝝ ſine guctepopepoiſint ſan
ctoꝛuʒ reliquie furtiue ſubtrahi de loco
vbi ſunt. ¶ d6· vtrũ ſine aucte pape poſ
ſint relige ſcõꝝ ẽptioni ⁊ vẽditõi exponi
D pꝛimũ ſic pꝛocedit᷑
Digder᷑ eni q;
papa debeat canonizare oẽs q̊s
conſtat eccleſie eſſein vits eterna: qꝛ illi
ſunt pꝛo ſanctis venerandiquoꝝ oroni
bus iuuamur:ſi oẽs qui ſunt in vita eter
na cum ſint in charitate pꝛo nobig oꝛãt
Sͤoẽs tales ſunt canonigandi. C S.pa
pa debet voluntatẽ ſuã cõfoꝛmare volũ
tati diuine.ſed deus oẽs exiſtentes in vi
ta eterna bonoꝛat pꝛo ſanctis.ergo oẽs
tales papa debet pꝛo ſanctis venerari.
D. maius eſt ſcribi in libꝛo vite eccle
ſie triuphalis qᷓ; ſcribi in cathalogo ſan
ctoꝛũ eccleſie militaris: ſed omnes qui

ſunt in vita eterna: ſcripti ſunt in libꝛo

vite eccleſie triumphalis.iuxta illud LCu
ce.x.Momina veſtra ſcripta ſũt in libꝛo
vite:ergo oẽs tales canoniandi ſunt:⁊
ſeibendi in cathalogo ſanctox. .
qꝛ oes pueroſ
In C0 tranu bapticatos ſta
tiʒ deceqẽtes ↄſtat eccłie volare ad vitã
eternã.S omnes tales papa tenetur ca⸗
nonicare pꝛo ſanctis.
KRñi EO dð& papaẽ caput totiꝰ
— eccle: iux illð ad Epbe.
i. YIpſum dedit caput ſuꝑ omnẽ eccłiam
que eſt coꝛpus eiꝰ. Illos j̊ debet canoni
care ⁊ ven erari pꝛo ſcis:quoꝝ vita ⁊ do
ctrina eccłia fuit ꝓmota: ⁊ moꝛibꝰ⁊ exẽ
plis ifoꝛmata dũ viuerẽt. Vñ dr̃ Eccle
ſiaſtici.xlv. Laudemus viros gloꝛioſos

in gen erationibꝰ ſuis:⁊ poſt moꝛtẽ fuit
ecoꝝ oronibꝰ bñ ficia ⁊ vtilitates conſecu
ta in languidoꝝ curatione:moꝛtuoꝝ ſu/

ſcitatõe.⁊ alioꝝ miraculoꝝ coꝛꝛuſcatõe.

S

Ar.
AVnde ð paulo d Actj.xix.ꝙ poñſito ſu
dario ſuo ſuꝑ languidos ſtati curabant
ꝓbter qð iſta duo cãtat eccla ⁊ ↄfitet᷑ in
laud e cuiuſſibet ↄfeſſoꝛis.MNã q;tum ad
pꝛimũ dicit. Qui piꝰ:pꝛudẽs:hũilis:pu
dicꝰ:ſobꝛiꝰ:caſtus: fuit ⁊ quietꝰ:vita dũ
pſens vegetauit eiꝰ coꝛꝑpis artꝰ. Quãtũ
vo ad ſecudũ ſtati ſubdit. Ad ſacrũ cu/

ius tumulum frequenter ⁊c.

Wwimiñis eſt oo: ꝙ eccleſia
Ad Peumn cõmendat ſe oroni

bus oĩuz illoꝝqui ſut in vita eterna:illo

rũ tñ dutaxat feſtiuitatẽ ſolenizat ⁊ ca-
noniʒzat:quoꝛũ doctrina moꝛibꝰ ⁊ exẽ/
plis fuit in foꝛmata:⁊ quoꝝ bñ ficia fuit
oſecuta eoꝝ miraculis choꝛuſcantibus
¶Ad 2 do: ꝙ deus oes qui ſut i vi
ta eterna honoꝛe eſſentiali vult honoꝛa
re:qꝛ oẽs ſue fruitionis ⁊ viſionis facit
pticipes:in quo cõſiſtit eẽntialis honoꝛ
ſcõꝛu. Sed honoꝛe accidẽ tali qui oſiſtit
in laudibꝰ ⁊ veneratiõibꝰ hoĩuʒ:nõ oẽs
bonoꝛat:ſj ſolũ illosquoꝝ ſcitatẽ a fide
libus eccleſie imitandã exponit ꝑ mira-
culoꝝ atteſtationẽ. Ad 3 ẽe dicedũ
ꝙ aliqui ſut ſcripti ſolũ in libꝛo vite ec-
cleſie triũphalis ꝑ determiatiuã dei ſen
tẽtia:⁊ ſic ſcripti ſũt oẽs pᷣdeſtinati.Ali
qui vᷣo ſunt ſcripti in libꝛo vite ꝑ pñteʒ
iuſticia: ⁊ ſic ſcribunt᷑ illi ꝑ quoꝝ oꝑa: do
cumẽeta:⁊ exẽpla eccleſia iuuat᷑:ifoꝛma
tur:⁊ ꝓmouet᷑.Oe quibus dicit ap łsſad
Pbil.iiij.Adiuua illos qui mecuʒ labo
rauerũt in cuangelio cũ clemẽte ⁊ cete
ris coadiutoꝛibꝰ meis:quoꝝ nois ſcri-
pta ſunt in libꝛo vite:⁊ taies eccleſia ca

noniʒ at et ſolenizat. .
DD ſecundi heegi
ꝙ papa dẽat canõiʒ are pr̃es ve
teris teſtameti: qꝛ illos papa tenet᷑ ca-
noniʒ are pꝛo ſcis quoꝝ doctrina vita ⁊
exemplũ ꝓponit᷑ toti ecdeſie imitandũ:
iz tales m bete ⁊ priarche.Scribit᷑
eni Ja. v. Exẽplu accipite fratres: exi-
tus mali:⁊ lõgonimitatis:laboꝛis:⁊ pa

ſcribit᷑. ij. WMachabe. vltj.

OAQnneſtio

tiẽtie ꝓphetam:⁊ q locuti ſut in noĩe dũi
ecce btificamꝰeos ꝗ ſuſtinueruũt. ¶D.
illos eccla dʒ pꝛo ſcis venerari às ſacra

ſcriptura ſcõs appellat.ſj ð thobia ſcri-
bit᷑ Thobie.iiij. q; iõ illã tẽtationeʒ deꝰ

ꝑmiſit ſibi euenire:ut daret poſter exe-⸗
pꝓlũ patiẽtie:ſicut ⁊ ſci ꝓob. C S.eccla

illos ꝓſcis dʒ venerari.quos elegit oꝛa
toꝛes ⁊ rogatoꝛes ꝓ ipſa apud deũ:ſed
icẽ fratruʒ
amatoꝛ ⁊ ppli irlibic ẽ q multuʒ oꝛat ꝓ

populo ⁊ vniuerſa ſcã ciuitate irlin: bie
remias ꝓpheta.tales S ſunt per eccleſ-·
am canoniʒzandi.

An⸗ ſz eſt: qꝛ cã ſemo
J n trarin cedit ſuũ Fa

⁊ nõ ſcquit᷑:ſʒ cã ⁊ füdam etũ oꝛuz ſcõꝛũᷣ

fuit zhan ße mnit ſcũs ſcõꝝ:ut ſcribit᷑

OQañ. ix.

llꝰ g debet ꝓſcõ canoniʒari

qui fuit ante xpᷣi natiuiaten.
4 EO Picendũ: canonizatõ
S fKoõꝛũ requirit tẽpꝰ pleni
tudinis gre:gr̃a ãt ⁊ veritas ꝑ Jeſu xpᷣj

—

—

fcã ẽ:ut ſcribit Jo.i.Sci ãt pres veter
teſtamẽti quãtucũq; ſcitate polleret:nõ

fu erut in tge plẽitudinis gre: imo talis

plẽitudo gre ĩlege illa qᷓñ tenebat᷑ icluſa
figuratiue z enigmatice: Jur illud.i.ad
Cbor.x.Oia ĩ figura ↄtigebãt illis:nec

pᷣſentialit ĩtuebãt᷑ eã:ſʒ ſicut dicit apłls

ad Hebꝛę.xi.Oẽs defucti ſut nõ acceptj
repꝛomiſſiõibꝰ.ſ̊ a lõge eas aſpicietes
⁊ ialutãtes ⁊ ↄfitẽtes:qꝛ ꝑegrini⁊ ho/
ſpites ſut ſuꝑ terrã. C Eſt ſiłr alia ratõ
qre eccla ſcitatẽ illoꝝ nõ ſoleniʒat:quia
quatũcũq; ꝑſonalit eẽnt ſcĩ:claritas tñ
diuĩe viſiois eis fuit clauſa:nõdũ ſoluto
hcio huane nãe ꝑ moꝛtẽ xpᷣi:in cuiꝰ figu
ra diẽ apłs ad Hebꝛe.xi.ꝙ ĩ ſcðᷣo taber
naculo ſołꝰ põtifex ſemel i anno nõ ſine
ſanguie itroibat:hoc ſignificãte ſpũ ſcõ
nõdũ ꝓpa latã eẽ ſcõꝛũ viã. ¶C Etiã per
boc patet rñſio ad rõnes iĩ griũ:qꝛ eccłs
pr̃es veter teſtam ẽti ſcõs appellat:⁊ eo

rũ ſcit atẽ exẽplarit ꝓpõit ſuis filis imi

tandã:uecnõ eoꝝor onibꝰ ſe cõmendat

V
.
füt
ſe
ſne
ni⸗
lep
1s0
ſed

4

guit⸗
Eli
poc
fune

= S= eE
— —

woiedi

isſocns
Maſc⸗
hnndl
at⸗
Pacls
etees
Niſel
eſfun,
hon
eimbe
rct⸗

i ſanoß
den
is ſon
ſehi⸗
Penczei

nonizrm̃
iplan
Jelutij
vetcn
lcrer no
notslis
al ic
ludi
tilisine
ir al
nc
pete⸗
abo/
lafato
n
nigonn
iſolnt
ur
hoͤſce
ECtiipe
elette,
flis
inente

C⸗

eoꝝ tñ ſcitateʒ; nõ ſolẽnizat uel canoni/
a ppe toaes gicras Di dicit Aug!. i
li.de ſymbolo ꝑtractans illud vᷣbũ: Do/
mũ tuã decet ſcitudo dñe:qꝛ nulliꝰſcĩta-
tem eccłla ſolẽniʒat pᷣuſq; domꝰſ.ĩtatis
fundaret᷑. Et iõ in tꝑe plenitudinis gr̃e
pꝛiꝰſcitatẽ virginis Marie:⁊ Josannis
baptiſte eccla ſolẽnizat q; alicuiꝰalteri
us:qꝛ illa ſanctũ ſanctoꝝ generauit: ⁊ il
le digito demõſtrauit ⁊ bapti auitt.
D tertiũ ſi? pꝛocedit᷑.vi-⸗
det᷑ eni ꝙ pꝛet
pape ĩfoꝛmatioeʒ coꝛpꝰalicuiꝰſciĩ
venerari in pluribꝰeccleſijs nõ ſit pecca
tuʒ:qꝛ in illo coꝛpoꝛe aligs debet ꝓ ſctõ
venerari:in q̊ xpᷣi fidelibsbñficiũ impar/
tit᷑:ſed legit᷑ in legẽda ſcẽ Agathe ꝙ bea
tus petrus ſibi coꝛpoꝛalit apparuit:⁊ cu
rauit eã a toꝛtura mamillaꝝ ſuaꝝ: ꝙ ibi
⁊ Rome põt eiꝰ coꝛpꝰ.ſ.ſancti petri in ci
uitate cathanẽſi venerari:nõ obſtãte in
foꝛmatione eccłeqᷓ aſſerit Rome ⁊ non
alibi. S. ſci nobis bñficia impetrant
eoꝝor̃onibꝰ:ſed ſolũ aĩe eoꝝ:cũ ſint a coꝛ
poꝛibus ſeparate ꝓ nobis oꝛãt:venera-
tio ; coꝛpoꝝ ſanctoꝝ cũ ſint inaiata: ni/
bil facit ad hboc vbicũq; credant eſſe.
S.ſi coꝛpꝰalicuiꝰ ſancti debet vene/
rari ſolũ in vno loco.S ſolũ ibi ad tumu⸗
lum eiꝰ deberent miracula fieri: ſj hoc ẽ
falſũ. Dicit enim Augj.xxij.de ciui.dei:
ꝙ ſi miracula ſamitatũ ut alia taceã.ea
tmmodo velim ſcribereqᷓ ꝑ głioſũ mar/
tyrem Stephanũ facta ſunt in colonia
calamẽeſi: ⁊ in nr̃a Hyponenſi ciuitate:
q;uis ſolũ ante bienniũ apud nos cepe⸗
rit eiꝰeſſe memoꝛia:płimi libꝛi ↄficiẽdi
eſſent:nec tñ oĩa colligi poſſent:ſʒ tm de
quibꝰlibelli dati ſunt ꝗ recitant᷑ in ꝑplłis
qꝛ libelloꝝ dandoꝝ de miraculis factis
apud nos conſuetudo no eſt nec fuit:ſed
nunc incipit eſſe.

IRAT ieſt: qꝛ ſpũs
In contrarii ſeis licbe⸗

nõ patir in eccłia:ſed fictio eſt venerari

coꝛpꝰſciĩ vbi nõ eſt.S ſine pctõ eẽ nõ põt.

decimaſeptima

III
Rnd co dð ꝙ dubitatio ⁊ incer
titudo ↄſurgit in eccła ðᷣ
coꝛpoꝛibꝰſanctoꝝ:⁊ maxime ſanctoꝝ ec
cleñie pꝛimitiue quoꝝ coꝛpoꝛa fideles ꝓ/
pter rabie tyrannoꝝ nõ poterãt publice
ſepelire.fide aũt xpᷣiana iam ꝑ oꝛbẽ dif⸗
fuſa:⁊ ꝑſecutoꝛibꝰ⁊ tyrãniſ eccle iam de
merſis uel cõnerſis:ſcõꝝ coꝛpoꝛa de locꝭ
in quibꝰ erãt indecent᷑ ſepulta:g fideles
ad loca honoꝛifica ⁊ decẽtia traſlata ſũt
In dubijs aũt q ſunt in religiõe xpᷣiana
talis modus ſeruandus eſt 'm AÄugj.in
de vera reli:qꝛ vera ſemꝑ tenenda ſunt:
⁊ falſa reſpueda:dubia vᷣo abſq; peccato
credi poſſunt:donec aut reſpueda eſſeuł
rõ doceat aut ſancte matris eccleſie per
ſuadet auctoꝛitas. Si ergo eccleſia que
minime errare põt ⁊ potſſſime Roma/
na que nullis hereſibus vnq; ſuccubuit.
ut ſcribit᷑.xxiiij.q.i.Nullã infoꝛmatiõeʒ
babet de reſidentia coꝛpoꝛis alicuiꝰ ſan
cti ꝓputo ꝙ ſine peccato pie venerari pot
a fidelibꝰvbicũq; credatpꝛobabilit eſſe:
ſed ſi libꝛis uel legẽdis eccleſia tradat fi
delibus coꝛpꝰ ſancti venerari in aliquꝗ
eccłia temerariũ eẽt:nec poſſj ſine pctõ
alibi ven erari potiſſime.qñ ꝑ aliquos aſ
ſereret᷑ ꝑtinaciter ibi ecẽ vbi eccła cõtra
riam infoꝛmationẽ᷑ tradit fidelibꝰ:quia
ut dr.xxiiij.q/i.rogamꝰ.aliud qᷓ; eccleſia
Romana doceat:neq; ſentire neq;velle
alicui permittitur. ſtod fein
Seſt dð :ꝙ ſcĩ non
A Pꝛimn ſy apparẽt in coꝛ/
poꝛibus ꝓpꝛijs ſʒ uel de aere uel de ſub⸗
tiliſſimis elemẽtis foꝛmatis: ſicut ange
li nõ apparẽt in coꝛpoꝛibꝰ ꝓpꝛijs ꝗbꝰca
rent cũ vident᷑:dato tñ ꝙ in coꝛpoꝛibus
pꝛopꝛijs appareretpoſſent ea deponere
in locis vñ recepta ſunt deo faciẽte ⁊ iu
bente. Ad ⁊eſt dð ꝙ ſcĩ viuẽtes me
ruerũt ut pꝛo nobis oꝛarẽt ⁊ nobis bñfi
cia impetrarẽt.⁊ iõ illis noibꝰ iuocamꝰ
quibꝰdum viueret ꝑ nos inuocabant᷑ qꝛ
dicimꝰ: ſcẽ petre oꝛa ꝓnobis.Et eoꝛum
coꝛꝑa veneramur qꝛ fuerũt inſtr̃a:quibs

Ar.

dum viuerent:meruerũt eis ⁊ nobis.
¶Agd zmeſt dð ꝙ deus pucipalit facit
miracula:inſtrumẽtaliter tñ facit mira
cula mediãte ſcõꝝoꝛatione:qñq; mani/⸗
feſta:ſicut ſcribit᷑ Actl.ix.ꝙ petrus pᷣce
dente orone Tabitã moꝛtua ſuſcitauit.
qñ qʒ ſolo interioꝛi nutu:ſicut petrꝰ ana
niã ⁊ ſapphyrã moꝛti ĩcrepãdo tradidit
gqñq;aut mediãte exterioꝛi voce:ſiẽ ſcri
bitur Joſue.x.qꝙ obediete deovoci hoĩs
ſtetit ſol cõtra Gabaonitas: ⁊ qñq; me
diante contactu coꝛpoꝛum ipſoꝛum ſan
ctoꝛum Scribitur enim.iiij. Regl.xiij.
. quidã pꝛoiecerunt cadauer moꝛtui in
ſepulchꝝ Melyſei:⁊ ſtatim cuʒ tetigit oſ
ſa helyſei reuixit bomo ⁊ ſtetit ſuper pe
des ſuos. Non tamẽ artatur diuina vir
tus: quin ſine tali tactu coꝛpoꝛis ſancti
poſſint miracula facere. 2
D qu artů ſic pꝛocedit᷑.
TeEI EEvider eniz ꝙ&
oẽs canonięati perpapã ſint i vi
ta eterna:qꝛ eccłia nõ põt errare: ſed ec
cleſia venerat᷑ pꝛo ſanctis oẽs quos ca/
non iat. oẽs ſunt in vita eterna:aliter
ſancti nõ eſſent. / S. ſanctis oꝛantibꝰ
miracula fiũt.ut dicit Aug xxij.de ciui.
dei ſed mali ⁊ peccatoꝛes nõ exaudiunt᷑
apud deũ.dr eni Jo.ix.Scimꝰquia pec-/
catoꝛes deꝰnõ exaudit. Neceſſaria ẽ ca
nonitati ſunt invita eterna. S.ſi per
miracula ⁊ alia ſigna nõ poſſumꝰſcire ca
nonixatos ꝓ ſanctis eſſe in vita eterna.
pari rõne aplos ⁊ martyres non poſſe-
mus ſcire æc in vita eterna qð ẽ abſurdũ
In C trariũ eſt illa vulgata
— auctas Greg!.
Multoꝝ coꝛpoꝛa veneramur in terris
quoꝝ aie cruciant᷑ in toꝛmentis.
Ri. c0 do ꝙ nullus admittitur
ad vitã eternã ſinecha⸗/
ritate.iuxta illud Augl.xv, de trini. niſ
alicui tantũ donũ ipartiat᷑ ſpirit? ſanct⸗
ut eu dei ⁊ pꝛoximi faciat amatoꝛẽ.s ſi/
niſtra nõ trãſfert᷑ ad dexterã: ſed cha ri
tatem habere nullus ſcit ꝑ certi tudinẽ
cauſe.cũ cauſaliter ipſam dare imediate

Queſtio

effectiue pertineat ad ipſam dei volũtas

tem:de q̃ certitudine ſcriptũ eſt Eccleſia

ſtes.ix.c.Mullꝰ ſcit an amoꝛe uł odio di
gnꝰſit. Et apls dicebat.i.ad. Chor.iij.
Mihil mibiↄſcius ſum:ſʒ nõ in boc iuſti
ficatus ſum. Signa aũt ꝑ que ſanctitas
aliquoꝝ poteſt eccleſie pateferi.ſũt cois
bonis malis. Jõ ꝑ certitudineʒ cauſe

nõ põt eccła ſcire oẽs s pꝛo ſanctis ca
nonixat ⁊ ſoleniat eſſe in vita eterna:p

pterqð dicit Hiero.⁊ ponit᷑.i.q.i.c.vide
Si ſine charitate martyriũ recipiatur ⁊
coꝛpoꝛa eoꝛü ab hoĩbꝰ venerant᷑ ꝑfidie
magis ſunt talia q; coꝛona victoꝛie. et
tali oꝑi magis pena ꝙ; R viü ebetne
9 Seſt do ꝙ aliter iu
Pammn dicat deus ⁊ aliter
bõqꝛ deus iudicat iudicio interioꝛi:bñs
ꝓteſte ipſam hois cõſcientiã.iuxta illud
ad Ro.ij. Teſtimoniũ reddẽte:illis con
ſcientia ipſoꝝ:⁊ inter ſe inuicẽ cogitati-
onũ accuſantiũ aut deſend entiũ. J0 de
us in ſuo iudicio nõ fallit neq; fallit᷑: ſj
hõ iudicat iudicio exterioꝛi:bñs pꝛo te-
ſte opeꝝ exterioꝝ euidentiã.iõ põt falli:
7 fallere. Eccła g nõ errat canonicando
galiq̊s ſanctos:qꝛ non canonitat eos eſſe
ſanctos iudicio diuino m determinatã
ſnĩa m: ſed iudicio hbumano ᷣm pñtem iu
ſticiã.pᷣin quẽ modũ ſci ſunt hoiuʒ repu
tatione ⁊ veneratione. Ad ⁊eſt dð
ꝙ mali ⁊ pctõꝛes pñt ipetrare ꝑ eoꝛum
oronez miracula fieri:nec tũñ ipſi inq;tuʒ
peccatoꝛes ſunt miracula faciũt:ſʒ ma
gis ipſe xpᷣs quẽ inuocant uel ipſi ſancti
quoꝝ ſuffragia poſtulãt: q;uis im Aug.
illud dictũ Jo. ix. Scimꝰ qꝛ pctõꝛes deꝰ
nõ audit:nõ ſit ratũ qꝛ fuit dictũ illiꝰce/
ci nonduʒ illuminati a xpo. Peccatoꝛes
enĩpetẽtes aliqᷓ ex coꝛdis pietate bñ ex/
audiunt a deo. Exaudiuit enĩ de illũ pu
blicanũ qñ dixit:Oeus ꝓpitiꝰ eſto mibi
peccatoꝛi qꝛ iuſtificatus in domũ ſuã de

ſcendit. Et qñ petũt aliqᷓ ex diuine volũ

tatis cõfoꝛmitate:qꝛ peccatoꝛes peten
tes cõfoꝛmia volũtati diuine exaudiũt᷑
¶Ad qeſt d ꝙ de apłis⁊ de multis

hli
let
ſnſ⸗
late
turo

lil

r
6

ide
6
le⸗
ſer
N

N
ſc⸗

porn
polt
dei⸗
teen
gi⸗

llll
krolitt
Eeclei⸗
lotiod
(Mriij⸗
ſbociuc
ſnctitas
itcois
naj cauſe
ſms
de
gicnie
agiant
nt gfüie
ctone 4
iͦ dehen
Geltcrin
1s talttf
oribis
iurtaiich
eilisccn
cogitat⸗
i Jode
ſallt:h
prote⸗
orſall⸗
Nnicando
coce
terminats
e
wiig /
en
anun
ſniyni
ithm
iſanctn
m Vye,
tones de
tüllbee⸗/
ctone⸗
Cteſti
etlür
ſon
vnüͤſin
iuine in

pa pã ꝗ eſt caput eccłe.ĩmo ex ↄtactu coꝛ
poꝝ ⁊ religa ꝝ ſcõꝑꝝ altaria ↄſecrant᷑.ſcri
bit eni de ↄſe.di.i.c. placuit. Euertant᷑

obſq; iiuria coꝛpoꝝ ſcõꝝ:⁊ ipſipapꝑe ſie

Ar.

alijs ſanctis alia rõ refoꝛmat pactũ:cuʒ
de eoꝝ ſaluatione manifeſta reuelatio
in ſacra ſcriptura babeat᷑. Ipſe eni ſal-
uatoꝛ apłlos pᷣdicit ſecũ iudices iudica/
turos oes getes.⁊iſeſſuros ſuꝑ ſedes.xij
7 noĩa eoꝝ ſcriꝑta eſſe in celis. Petrſi/
militer dicit in pᷣma canonica ſua: Scio
ꝙ velox ẽ depoſitio tabernaculi mei:vᷣm

qðð dñs reuelauit mibi. Et paulus ait:

Scio cui credidi:⁊ certus ſum qꝛ potes

depoſitũ meuũ ſeruare in illũ diẽ. Mul

tos etiã ſanctos ⁊ ſcãsveneramur in ec
cleſia q̊s ↄſtat in vita eterna eſſe diuina
reuelatione facta:aut ipſis ſanctis ap-
parentibus aut angelis Pcaicentibs
D gumn Dider᷑ eniz

ꝙ ſine auẽtate pape coꝛpoꝛa ſan

ctoꝝ poſſint ſubtrabi ſine peccato de lo⸗
co vbi ſüt qꝛ ſancta ⁊ ſacrata virtute di

uina bumana iniuria violari nõ pñt:ſed
coꝛpoꝛa ſanctoꝝ diuina virtute ſacrata
ſunt. nulla virtute pñt violari:⁊ ꝑↄñs

ſine pctõ ſacrilegij pñt ſubtrahi ⁊ aſpoꝛ

al . e co⸗po:a ſanctoꝝ qñq; inde-

center ſepulta ſũt:qꝛ foꝛte in terris infi

deliu recondita ſunt. lIʒ in tali caſu ſine
pctõ ſacrilegij ipſa ſubtrabere ⁊ aſpoꝛta
re. ¶S. qð fit cã deuotiõis nõ videt᷑ eè᷑

ſacrilegi jpeccatũ: ſtalis ſubtractio coꝛ
poꝝ ⁊ reiiquiaꝝ ſanctoꝝqñ q; fit deuoti
nis cã. Sno in currit᷑ peccatũ ſacrilegii.

poꝛibꝰ ſcõꝝ ſbtrahere ipſa de loco vbi ſe

pulture tradita ſunt: q; pape ſi diſputet᷑
de iudicio ſuo:uł pncipi ſi diſputet ð ptã
te eiꝰ:ſʒ vtroq; mõ incurrit᷑ pctm ſacri⸗/

legijut ſcribitur.xvi.q aiij.i quis.

nicata ſũt ⁊ ſacrata per

altaria q ſine ſcõꝝreliquis erigunt᷑. Mã

„.

dð ꝙ coꝛpoꝛa ſcõꝝ cano

ſacr̃m eucbariſtie q; coꝛpꝰu

ſeptimadecima vy

ri nõ põt talis furtiua ſubtractio: pꝛopt
qð vtroq; mo ſacrilegiũ incurrit᷑.NHam
petm ſacrilegii cõmittit auferẽdo ſacrũ

de ſacro:uel nõ ſacrũ de ſacro: ſiue ſacꝝ

de nõ ſacro.ut dr xvii.q.iii.ſigs.Caput
eccłe ſiłr ledit᷑qꝛ eiꝰ pᷣceptũ ↄtẽnit᷑.ſcri/
bitur eni de ↄſe.di.i.coꝛpoꝛa ſcõꝝ de lo/
co ad locũ nullꝰtrãſferre pᷣſumat ſine ↄſi
lio pᷣncipis.i.pape uel epiſcopoꝛuʒ:ſan-
cte q; ſynodalis licentia. .
A G pꝛimũ Feſt doð ille ꝗ ir
IIIVEreuerent ꝑtractat
res ſacra qᷓ;uis nõ noceat ipſis rebꝰ ſa
cratis:qꝛ irreuerẽtis nõ eſi in recipiẽ te
ſz i faciete quẽad modũ ſᷣm ppᷣm.i.ethy
co. Reuerẽtia uel hbonoꝛ nõ eſt in bono-
rato ſed in honoꝛãte:nocet tñ faciẽti: qꝛ
ipſe qᷓ;tũ eſt in ſe:rem ſacrã violat:lʒ illa
nõ violet᷑. C Ad ⁊“ dr ꝙ ſicut ſcribit᷑ ðᷣ
ↄſe.di.i.tribꝰex cauſis loca ſcõꝝ trãſmu
tanda ſũt.¶¶ P?cũ neceſſitas ꝑſecutoꝝ
loca eoꝝ grauauerint. Sũt eni infideles
indigni poſſeſſoꝛes ſcõꝝcoꝛpoꝝ.vñ lici-
te poſſũt de terris eoꝝ depoꝛtari:⁊ ipſa
de eoꝛuz dominio ſubtrabere. C 2 cuʒ
difficultas locoꝝ fuerit. cum ma⸗

loꝛum ſociet ate grauant᷑. C Ad 3eſt

vicendũ ꝙ deuotio exercenda eſt ſine in
iuria alteriꝰ. Całaut furtiua ſbᷣtractio
religaꝝ ſcõꝝ nõ põt fieri ſiue iniuria pa/
pe:cuiꝰauẽte det fieri:nec ſine iiuria ſcõ
rum:qꝛ exquo coꝛpꝰ ſacrũ traditũ e ꝓꝑpe
tue ſepulture:ſine eiꝰiniuria inde trãſter
ri nõ põt. Si vᷣo ꝑpetue ſepulture tradi
tũ nõ eſt.tũc abſq; alicꝰ lnia ad locũ aliũ
trãſferripõt:vbicũq; maioꝛi reuerentia

tranſſferentiũ poſſit venerari.

ſic pꝛocedit᷑.vr
D ſextũ n. ꝙ ſine aucte
poape coꝛꝑa uel relige ſcõꝝ pñt emptiõi
uel vẽditioi exponi: qꝛ mao gd ſpuale
i relige ſcõꝝ
ſz ꝓ miſſis ca nẽdis ĩ ꝗabꝰſacrt̃m euchari-
ſtie conficit᷑multi accipiunt pecuniam.
ergo multo foꝛtius reliquie ſanctoꝝpoſ

ſunt emptioniuel venditioni exponi.

SHñõ

¶Pꝛeterea abſolutio ab excoĩcatione
eſt quid ſpuale magis qᷓ; reliquie ſcõꝛuʒ
cũ pertineat ad ſacr̃jm pnie:ſed multi ꝓ
tali abſolutione pecuniã accipiut.eodẽ
g modo dereliquijs ſanctoꝝ põt pecu-
nia accipi. Pꝛeterea vaſa eccleſiaſti/
ca ſpualibꝰ ſunt coiũcta:⁊ tñ licet ea vẽ
gae pregeptide cabtino ut diẽ Amb:
an I eſt Inno.ex de re
J n rrarii vene. ſanc. c.
audiuimus. Sickd
22 icẽdũ eſt: ꝙ ſymonia
„XIy E E ſtudioſ volutas emẽ
diuel vendedi aliquid ſpuale: nel ſpuali
annexũ. ¶Hoõt aut ãnecti rei ſpuali ali
quid duplicit᷑. ¶pᷣ caliter: ⁊ ſic bñſiciuʒ
eccleſiaſticũ qnectit᷑ clericali officio qð
eſt ſpuale.Hõ eni cõpetit br̃e bñficium
niſi habẽti ſpuale officiu. Ande ſymo⸗/
nia eſt eccleſiaſticũ bñ ficiũ vendere: ꝗa

ſicut nõ põt dari effectus ſine cã:ita nõ

poõt vendi eccleſiaſticũ bñfiaũ ſine ſpua
li officio quod eſt cã eius. 2 põt an-
necti rei ſpuali aliquid inſtrumetaliter:
et ſic coꝛpus annectit᷑ aie mediãte quo
ia ſancti viri in vita oꝑatur oꝑa virtuo
ſa ⁊ ſpualia: ⁊ in moꝛte ipſa oꝛate ⁊ ĩpe
trante diuina virtute ad contactũ ⁊ re-
uerentiã eius miracula fint. Ande ſicut
coꝛpus nõ viuit ſine ais nec aĩa ſine coꝛ
poꝛe coꝛꝑaliter viuit. Sicreliquie ſcõꝝ
abſq; re ſpũali cui annectunt᷑ nec vendi
nec z q.iij.ſiquis ab
iecerit. Quiſꝗs boꝝ alteꝝ vendit ſine q̊
nõ alterũ pꝛouenit:neutruù inuenditum
relinquit.putog q abſq; pctõ ſymonie
reliquie ſanctoꝛũ nec vendi nec ẽmipñt
Eſt ſimilit hoc expᷣſſe ↄtra decrt̃. Inno.
exr᷑ de reli:⁊ vene.ſan.c.audiuimus.
CAgd pᷣꝰg eſt doᷣ: ꝙ pecuia nõ accipit᷑
pꝛo miſſa tanqᷓ; ipſiꝰ miſſe uel cõſecrati
onis euchariſtie pꝛecin:ſed tanq; ſue ſu
ſtentatiõis ſtipendiu. Oicit eni apłus.j.
ad Chorj.ix. Meſcitis:qm qui in ſacra

rio oꝑant᷑ ꝗᷓ de ſacrario ſunt edũt.⁊ qui

altari deſeruint: cũ altari ꝑticivantur

CAd 2 “ eſt d: ꝙ pecunia nõ accipir

ab illo qui abſoluit᷑ ab excoicatiõe taãq;
ipſius abſolutionis pᷣciũ:ſed ſicut culpe
pcedentis Feaang errbicgtu fuit pena
⁊ ſuppliciu. Ad ꝭ3 dr ꝙ cõſecratio
vaſoꝛũ ſacroꝛũ non pot vendi pꝛo neceſ

ſita ię paupeꝝ.materia tñ eoꝛũ vẽdi po
teſt:ſi pᷣmiſſa vaſa pꝛius frangant᷑:quia
poſt ↄfractionẽ nõ ſunt ſacra vaſa ſʒ pu
rũ metallũ. Ande ſi ex eadẽ materia ⁊ ſi

milia vaſa reintegrarent᷑:indigerẽt iteꝝ
ↄſecratione. Coꝛꝑa aũt ⁊ reliquie ſcõꝝ

abſq; deuotione ⁊ miraculoꝝoꝑatione

que ſũt quedã ſpualia que interdũ fiũt
ad eoꝛũ ven erationẽ ⁊ ſanctitatis ma/
nifeſtationẽ vendi ⁊ emi non pñt:vnde

non eſt ſimilis ratio.

CQõ.xviij.de angeloꝝ admiſtratiõe.
“” jviſum eſt de ſcoꝝ
Qcanoõicatiõe: nuc
videndũ eſt de angeloꝛũ ad/

miniſtratione:circa qð que/

runt᷑ quin q; . Cpᷣ vtrũ pa⸗
pa ſit maioꝛ angelo ĩ iuriſdictiõe.¶2.
vtrũ papa ſit maioꝛ angelo in ſacroꝝad

minſtratione. 3 vtꝝ papa ſit maioꝛ

angelo in dñatione. ¶ A. vtru papa ſit

maioꝛ angelo in cognitione. C y: vtꝝ
papa ſit maioꝛ angelo in ᷣmiatione.

B pꝛimũ ſic ꝓpeedit.vr
n. ꝙ papa nõ
ſit maioꝛ angelo in iuriſdictione
quia natura ſpualis hʒ iuriſdictõnẽ ſuꝑ
naturà coꝛꝑalẽ ex ſue nature ↄditione:
ſed angelus ẽ nature ſpualis:bʒ iuriſ-
dictionẽ ſuꝑꝛa papã:qui ẽ nature coꝛꝑa
lis. Pꝛereailliꝰ iuriſdictiõi hõ ſubij-
cit᷑cuius cure exponit᷑:ſed bõ ſupponit
cure ipſius angeli. Scribit enĩ Act.xij.
ꝙ puſſante petro ad ianuã. dicebãt qui
intus ſtabãt.nõ eſt ipſe ſed angelꝰ eius.
Sup quo verbo dicit glo.ꝙ vnuſquiſq;
angelu bẽat eius cura gerentẽ:ſcriptu-
ra teſtat᷑. ¶S. ille ẽ ſub iuriſdictiõe al
terius a quo illuminat᷑ ⁊ docet᷑:ſʒ bõ do
cet᷑ ⁊ illuminat᷑t angeluͥ. Scribit enim

dei
ſarit
loe
ſbiqr

For
keite

ll

1a
hoͤgecpit
nri
gſatcuſe
nsfuthene
wciſeento
hdigonete⸗
cri iel o
nomntqi⸗
nawuß
emarnt
diganie
Aliguie ſin
popzricn
ntemͤ füt
titatis ne
onpur

Aumniſnti⸗
mmauli⸗
atöel
ngeloith/
nagobi⸗
örmme,
ſacione
baſtma
nüpahaft
„Cſe
miatſone,,
uif
m n
nitone
ceineſ⸗
taitnc
bykinnt⸗
turecolht
Giboͤſnt,
h “
ni Nctnn
nict,
ge ,
mnu
cntilnan
ufilther
Srhli

Ar.

Dañ.ix.ꝙ angelus qui apparuit danie
li dixit ei. NHoli timere:qꝛ vir deſiderioꝝ
es:iõ ego veni ut docerẽ te:⁊ idicarem
i q̃ vetura ſint:⁊ intelligas viſionem
r —AT eſt:qꝛ diẽ apo
Zn 2. t gnumε ad t,
ij. In ꝑſona xp̃ᷣi:cuiꝰ papa vicariꝰ exiſtit
Mõ eni angelis ſubiecit deus oꝛbeʒ ter
re futurum ci de quo loquitur.
Fndeo Dicendu:qꝙ maioꝛ ẽ iu/
MMD16Origictio Rope qᷓ; cuiuſſi
bet an geli. Eſt eni riplex regimen ᷣm
ppj. ¶. Pꝛimũ ethicũ ⁊ moꝛale. ¶ 2
eſt ſociale ⁊ paternale. C ʒ z pol liticũ
⁊ regale. ¶ Pꝛimũ reſpicit curã vniui⸗
cuiuſq; hois in ſe ꝑ virtutũ regulationt᷑
2m reſpicit regimen domꝰ ⁊ familie
per pat ernalẽ monitionẽ. Sʒ z re
ſpicit regimẽ pꝛouĩciaruũ ⁊ regnoꝝ ꝑ pe
narũ cõmiationẽ. C Pꝛimũ regimẽ cõ
miſſum eè angelis:ut de boc intelligatur
dictũ Hierony.ꝙ vnaqueq; aĩia ab oꝛtu
natiuitat bois habet angelu ad ſui cu-
ſtodiã ⁊ exercitiuʒ virtutu deputatum.
2“ vo ẽ cõmiſſum erchãgelis:quoꝝ
familias ⁊ ciuita tes dirigere ⁊ guber
nare. AUnde requiſitꝰ R& apbael archãge
lus a thobia:an ſciret viã eundi in ciui
tatẽ Medoꝝ:dixit ſe oia itinera illius
freqẽter ambulaſſe. ¶ Sed zʒ ↄuenit
pꝓncipibus:quoꝝẽ pꝛouicias ⁊ regnami
ro oꝛdine diſponere. Ande dixit angelꝰ

qui loq bat᷑ danieli. Pꝛinceps regni ꝑſa

rum reſtitit mihi.xxj.diebꝰ. Nulſi g an/
gelo cõmiſſa eſt iuriſdictio ⁊ cura toti
oꝛbis:ſʒ pape totiꝰ mũdi iuriſdictõ ⁊ cu
ra comiſſa eſt:non ſolũ ut noie mũdi im
poꝛtatur terra:ſed etiã ut noĩe mũdi im
poꝛtat celũ:quia ſuꝑ celũ ⁊ terrã mriſd
ctione accepit. AHnde Chꝛy. ĩ libello d
laudibus pauli.Pꝛefert pauluʒ cuilibet
angelo in iuriſdictiõe: dicẽs ꝙ angelis

quiqè ſepe diuerſaru gentiu cura comiſ

ſa eſt. ſed nullus ilioꝛũ ita pplin ſibi cre-

—

ditũ gubernauit: ut paulus vmuerſu gu

bernauit oꝛbẽ. Mã micha eli cõmiſſa eſt

„⁰ 14. 8e0, 4 Att 4
14

decimaoctaua i

gens iudeoꝝ:paulo vᷣo terre maris atq;
vniuerſi oꝛbis babitatõ ipᷣmq; deſertũ
Si igit᷑ iuriſdictõ pauli maioꝛ fuit iuriſ
dietione oiuʒ angeloꝝ:multo foꝛtiꝰ itel
ligendũ eſt hoc de petro:cuius ꝑſonã p⸗
pa repᷣſentat. AUnde idẽ Chꝛyſoꝰ dicit

ſuꝑ Jo.qꝙ Jacobũu localiter in loco de/

terminat: petrũ aũt totius oꝛbis oꝛdi-
nat mgĩʒ ⁊ doctoꝛẽ.cui ptãtẽ dedit nõ
ut moyſi ĩ gẽte vna ſed in niue oꝛbe
5 ergo eſt dicẽdü: ꝙ
Ad Pꝛimn Iʒ y'm gradũ natu-
re angelus ſuꝑioꝛ ſit boie ex ipſius natu
re cõditione.diuina tñ auctoꝛitate ⁊ cõ
miſſione põt ad plura ſe extendere iuriſ
dictio bois q; angeli.¶ Ad ⁊2ẽ dð ꝙ
angelo cuſtodiẽti cõmittit᷑ cura cuſtodi
ti ſingulariter:ſed pape cõmittit᷑ cura ⁊
cuſtodia oĩuʒ vniuerialiter: ⁊ boc nõ ſo/
lu dum viuũt:ſicut cõmittit᷑ angelis: ſʒ
etiã poſt moꝛte per coĩcationẽ ſuffragi
oꝛũ eccleſie. Ad z eſt dicendũ: ꝙ H̊
in doctrina ⁊ in his que ſe tenent ex ꝑte
intellectus hõ reducat aliqñ in deũ per
angelos:quia apparitiones ⁊ illumiati
ones facte pr̃ibus veteris teſtameti ꝑ
angelos fac te ſunt ᷣm quod dicit Augꝰ
ij. de tri.tñ in charitate ⁊ i bis que ſete
nent ex parte affectus hõ reducit᷑ ime-⸗
diate in deu per ipſũmet:pncipalit᷑:effe
ctiue ⁊ miniſterialit ꝑpapã ⁊ alios mi-
niſtros eccleſie qui ſunt ad miniſtrato/

res ſacr̃oꝛũ in quibus gr̃a confertur.

D ſecundũ bꝛoxe
ditur. Ur
eeniq angelus maioꝛ ſit papa iĩ ſa
cr̃oꝛũ adminiſiratione: qꝛ maioꝛis effi
cacie ſunt angeli qᷓ; mali miniſtri eccłe:
ſed mali miniſtri pũt ſacr̃a gdminiſtra-
re:g multomagis angeli. C S.quanto
miniſtri ſuntppinquioꝛes agenti:tanto
agens ꝑ eos ĩmediatiꝰ agit:ſed deo qui
eſt pꝛimũ agẽs ſacr̃oꝛũ ꝓpinquioꝛes fũt
angeli q; hoies: ꝑ eos imediatiꝰ agit.
S. hoies inducũt᷑ ad ſalutẽ median
tibus ſacr̃is. Sed ſcribit᷑ ad lNocbꝛe jqp
1

Ar.
oẽs an geli ſunt adminiſtratoꝛij ſpũs in
miniſteriu miſſi ꝓpter eos qui beredita
2n cupiunt ſalutis, e iaquod us
vDAEAE RerAP&L1eſt: quia quod uo
In n Ar põt malus ange
lus non põt bonus potiſſime in actione
ſacrali.eñ ſacr̃a non bẽant efficaciaʒ a
bonisg uel malis miniſtris:ſj an gel?ma
lus nõ pot: ergonrel enug.
& HoρW Dicedu ꝙ admiſtratio
Küdeo anseſteonmlaan
gelis de lege coi ex còmiſſo officio: cui⸗
rõnẽ Chꝛy. aſſignat duplicè in libel. de
laudibus pauli:Quarũ pꝛima eſt: ut nul
lũ coloꝛẽ excuſationis hõ inuenire poſ-
ſit. ſic enĩ ait ibi. Cuiꝰ aũt rei gra no an
gelis potiꝰ q; hoibus cura p̃dicationis
7 adminiſtratiõis ſacr̃oꝝ cõmiſſa eſt:ut
nullũ excuſationis coloꝛẽ de ſe iueniret
gia negligens. dũ tu ad diuerſitatẽ nãe
ↄfugeres. Secuũda ut crederet ec poſſi-
bile angelis hoies poſſe copulariiqñ vi
dit ꝙ ex terrena lingua moꝛs fugatur:
pctm diſſoluit᷑: cecitat tenebꝛa illũinat᷑
7 mirifica mutatiõe terra in celũ ↄuer-
tit᷑. ¶ Sʒ ſi loqmur ð ſingulari dei mã
dato:poſſet angelꝰ bonꝰ ſacr̃m ad mini
ſtrare. VUñ ſi baptigaret uel eccłam ↄſe-
craret:po nit᷑ coiter ꝙ nõ deberet iteru
rebaptiʒari:nec iteꝝ eccleſia recõſecra/
ri. Et dat᷑ exẽplũ de eccłla bti Michael
dũmõ credat᷑ eẽ angelus bonus: qꝛ ſi ſci
ret᷑ ee angelus malus ⁊ baptigaret: re-

baptizadꝰ eẽt:cũ nõ poſſet eſtimare ibʒ

ncere niſi in entione falledi.puto tñ tu
tius eẽ ꝙ ſi ꝑquoſcunq; ſiue bonos ſiue
malos angelos ſacr̃m baptiſmi:qð e ſa
cramentũ neceſſitatis adminiſtraretur
reiterandũ eet:qꝛ angelus ſathane trãſ-
figurare ſe põt in angelũ lucis: ⁊ qꝛ ma
licia uel bonitas miniſtri nõ facit admi
niſtrationẽ ſacr̃i:dũmõ ſeruet᷑ foꝛma ec
cleſie:ſed potius miniſtri idoneitas que
non reperitur in angelis.

AQneſſtio m

pi dupliciter. pᷣpꝛiuatiõe ptãt :et ſic
excoĩcati pᷣciſi ⁊ heretici ſut mali miſtri
qꝛ pꝛiuati ſũt ptãte ad miſtratõis ſacr̃o
rũ:a ꝗbus ſi recipit᷑ aliquoꝗ ſacr̃jm:pec-
catũ incurrit᷑: niſ in neceſſitatj articulo
¶ꝛ2 in pꝛiuatiõe ſcitatis:⁊ a talibꝰ li
cite ſine pctõ recipit᷑ ſacr̃m. In angelis

aũt bonis lʒ nõ ſit defectꝰ admĩſtratio/

nis ſacr̃oꝛũ q;tũ ad ſcitatẽ: tñ ẽ defectꝰ
q́;tũ ad ptãtẽ. ¶C Ad 2 eſt do: nõ ſo
lũ in miniſtris requirit᷑ ppinꝗtas reſpe
ctu agẽtis ſʒ magis ↄfoꝛmitas reſpcũᷣ
patiẽtis:.cũ actus actiuoꝝ ſint in patiẽ

te pᷣdiſpoſito:que cõfoꝛmitas deficit in

angelis reſpectu ad miſtrationis ſacr̃o-
rũ. C Ald 3 c do ad miniſtratio an
geloꝝ de q̃ lioquit᷑ apłs:nõ intelligit᷑ de
ꝗqadminiſtratiõe ſacroꝛũ:ſed uel ſingula/

rit᷑ itelligit de admiſtratiõe xpᷣi ut glo⸗

videt᷑ expon ere:qꝛ acceſſerunt angeli ⁊
miniſtrabãt ei:ut ſcribit Matthᷣ.iiij. uel
vniuerſaliter ð adminiſtratiõe nr̃a:nos
ab ipugnatiõibꝰ dem onũ ꝓbibendo: et
de ſupernis illuminando.

—

5ſic pcedit Afrñ
D tertin air papa nõ

ſit maioꝛ angelo in dñũatione: qꝛ xpᷣs cu

ius papa vicariꝰ exiſtit:minoꝛatꝰ ẽ pau
lo minꝰ ab angelis:ut ſcribit᷑ ad Hebꝛe.
ij. S.qui ẽ ſupioꝛ aliquo maioꝛ ẽ illo
in dñatione:ſʒ angelus ẽ ſuꝑioꝛ paꝑa:ẽ
S maioꝛ illo. ¶ S. lᷣm Amb: nomẽ do
minij ẽ nomẽ ptatis ⁊ nãe:ſʒ angelꝰ ſu
perioꝛ ẽ paꝑpa nãe ptate:g maioꝛ illo.

NE 1eſt. qꝛ minoꝛ nõ
In cotran U excoĩcat maio⸗
rẽ:ſed paulus excoicauit angelũ bonum
uel malũ qñ dixit qad Galłi. Sed lʒ nos

aut angelꝰ de celo bonꝰ uel malꝰ ut diẽ

glo. euangelięet vobis pᷣterq; euãgeliʒa
uimꝰ vob is nathems at. Gapt .
icedu:q ſicut bʒ aplm
KRñdeoëoα vij. abſq; vl⸗
la õdictione verũ ẽ ꝙ mioꝛ a maioꝛi bñ
dicit᷑tita abſq; vlla dictõe v erũ ẽ ꝙ mi

noꝛ a maioꝛi maledicit᷑: loqᷓndo ſaltẽ de

ſtci
WE
CAN
Npen
ſeinmn
un

gir

I
tiͤtletſe
miſn
tiis ſucfo
ſeimpec⸗
n artno
atalbyli
Pongelis
tiedefeet?
tdoa noſo
gtas tce
tas epei

ini
deftorin
dnisſacko⸗
iiraoan
preligti de
Uelfngyls⸗
rttgh ⸗
nt angelt
eb iii u
enromnos
eo:e

, „
die C
W
oc
uwepan
ias ee⸗
mnil
p
en
mchit
unmond
ienmo
Cgüborun
Salßron
gigen

Ar.

coĩione fideliũ:exquo g paulus ⁊ multo

foꝛtiꝰpetrus:ꝗ fuit caput eccłe:potuit

angelu bonũ uel malũ excoicare: recte
ↄcludit᷑ ꝙ papa maioꝛ ſit angelo in dña
tione. C Sciedũ ẽ tñ ꝙ nõ eſt incõue-
niens aliquẽ eẽ ſimpł'r minoꝛẽ alio i do
minio:⁊ tñ in aliquo caſu eẽ maioꝛẽ illo
Ouobꝰ ᷓ mõis papa poſſet angelũ excõ
municre:⁊ ſic eſſet maioꝛ illo in dñio:
qBuis ſimplr eẽt minoꝛ. pᷣↄditiõalit
ter euagelij firmã veritatẽ. Dicit.n
ugꝰ ꝙ ſic paulꝰerat firmꝰ ⁊ certꝰ ð ve

nitate euaãgelica ſibi reuelata: ut ſi poſſi-

bile fuiſſet:angeiũ bonũ priũ aſſerere in
tali caſu fuiſſet factꝰ ſuꝑioꝛ eo: ⁊ eũ ex/
coĩcare potuiſſet:ſicutſi papa qẽ ſuꝑioꝛ
in tota eccla laberet ĩ hereſim:gꝗlibet ca
tholic in tali caſu efficeret᷑ ſuꝑioꝛ ipſo:
⁊ eũ ſnĩare poſſet. 2.: miniſterialit
ꝓpter diuinã auctoꝛitatẽ.lʒ eni inferioꝛ
nõ poſſit agere in ſugioꝛẽ virtute ꝓpꝛia
pot tñ agere i ſpᷣm virtute alteriꝰ.Quã

tücũq; gpaulus uel petrus fuiſſet infe

rioꝛ angelo vᷣtute:tñ auctoꝛitate dei po
tera: effici maioꝛ angelo bono uel malo
Vñ ſuꝑ illo verbo.j.ad Chor..v. Jã iu⸗
dicaui eũ qui ſic oꝑatus eſt:tradendũ eẽ
ſathane ad interitũ carnis. Dicit gloſa
paulũ hanc ptãtẽ a deo babuiſſe:ut quã
docũq; videbat alique fidẽ eathbolicam
euertentẽ ⁊ ipugnãte:ſtãtim ad pᷣceptũ
eius angelus malus iuadebat ipſum:et
vecabat eum coꝛpoꝛaliter.

mn ergo eſt dicendum
Ad Paumug illa mioꝛatio xpᷣi
intelligẽda eſt q́;tũ ad nature aſſumpte

paſſibilitatẽ non q;tũ ad dominij ptatẽ

CAd 2 1 3 or ꝙ angeb' eſt ſuꝑioꝛ

papa nature ↄditione: diuine tñ ptatis
adminiſtratiõe:⁊ i caſu aliquo põt effici

3

ſuꝑioꝛ ipſo:ut dictũ eſt.

Daquartũ ?eetditur ß

oꝰpva ſit minoꝛ angelo in cognitiõe:
qꝛ intellectꝰ hois naſcit᷑nudꝰ ſicut ta bu

decimaoctaua

maledictione q̊ ẽ excoĩcatio ⁊ puatio a

la raſa:ut ſcribit.ij.de aĩa ſʒitellectꝰan
geli naſcit᷑ plenꝰ.Scribit᷑n·xj. ppoſitõe
de caub:ꝙ oĩs itelligẽtia ẽ plea foꝛmis.
miĩoꝛ ẽ ò papa quolibet ãgelo i cognitõe
CS.marimu ſecretoꝝ dei ẽ myſteriu,ʒ
icarnatõis:ſʒ boc fuit nuciatũ ꝑ angelũ
nãe bũane.Luce.j. i ſecretoꝝdei reue/
latiõe mioꝛ ẽ papa ãgelo. S. bierar
chie ſũt oꝛdiate ÿm Diony.tali oꝛdie:qe
pꝛima illuinat ſecũdaã:⁊ ſecũda tertiã:⁊
tertia illumiat oẽs hoĩes.tali oꝛdine
ſeruato opoꝛtet papaʒ ⁊ oẽs bomines
illuminari per angelos.
In C0 trariũ E:qꝛ ſuꝑ illo ver
Ubo Matth. xvj.
Btũs es ſimon bariona:qꝛ caro ⁊ ſan-
5 nõ reuelauit tibi:ſj pr᷑ meꝰ ꝗẽ ĩceł
ic glo.vere btũs:qꝛ tale ꝗd reuelatũ
ẽ petro cuiꝰpapa ſucceſſoꝛ exiſtit qð nec
angelus nec homo ſcire potit.
cO do: ꝙ ta de myſterio in
4 carnatiõis ò; de myſte
rio paſſiõis xpᷣi accreuit aliq̃ cognitõ an
gelꝑ pᷣdicatione aplon auon caput fuit
petrꝰ cuiꝰpapa ẽ ſucceſſoꝛ. Dic.n. Dio.
ꝙ lʒ nõ latuerit angelos icarnatõis my
ſteriũ ꝙ fiẽdũ ecẽt:ꝗꝛ ſciuerũt fiẽdũ eſſe:
modũ tñ fiẽdi ut qlit᷑ dei ſiliꝰ ĩvtero vir
gĩali eẽt ↄcipiẽdꝰ:nõ plene cognounerüt
7 dsto ꝙ ſcirẽt ułſcire poſſent vᷣginẽ nõ
et coꝛꝛuptã:cũ vid ebãt eã eẽ grauid azʒ:
modꝰtñ ↄcipiẽdi ⁊ grauidatiõis eiꝰ la
tuit tã angelos bonos q; malos:ſj pdi -
cãtibꝰ apłis multa cognouerũt circa ta
le myſteriũꝗq añ ignoꝛabãt. Vñ ſuꝑ illo
vᷣbo ad Epbe.iij. Mihi oiuʒ ſcõꝛũ mini
mo data ẽ gr̃a hec ĩ gẽtibꝰ euagelicare
iueſtiga biles diuitias xpᷣi ⁊ illuiare oẽs
q̃ ſit diſpẽſatõ ſacri abſcõditi a ſecuł:ut
inoteſcat pncipibꝰ ⁊ ptaãtibꝰiĩ celeſtibꝰ.
Diẽ Hiero.ãgelicas vᷣtutes myſteriũ i-
carnatõis ad plenũ nõ ĩtellexiſſe donec
aſſio xp̃iꝑ apłoſ pᷣdicata fuiſſet.tũc.n.
inotuit eis ꝑ ecclaʒ młtifoꝛmis gfa dei
Pꝛimus n ꝙ illa plè itudo
foꝛme tm intelligenda eſt
12

Ar.
de cognitione naturali:m quã planũ ẽ
hoĩies angelis non equari.nõ aut de co/
gnitione gratuita q eſt imediate per dei
reuelationẽ. C Ad ⁊ꝛeſt do ꝙ tale ſe/
cretũ nunciatũ eſt humane nature ꝑ an
gelum q;tum ad ſubſtantiã facti:ſj q;tü
ad multas circũſtantias edocti fuerunt
ꝑ apoſtoloꝝpꝛedicationẽ. C Ad qꝭʒmeſt
dð ꝙ nõ artat ſpũs ſanct?ꝑ oꝛdinatiõeʒ
hierarchiaꝝ:ꝙ non poſſit actus bierar-
chicos exercere.ſ.docere:illuminare: et
ꝑficere hoĩes abſq; talioꝛdine. Planuʒ
eſt enim ꝙ apłi in multis imediate fue/
runt edocti ab ipſo ſpu ſancto. ſcribit᷑.n.
Actji.i.ꝙ repleti ſunt oẽs ſpũ ſancto.et
Jo. xiiij. Cum venerit ille ſpiritus veri
tatis docebit vos omnt õ c.
1¶Rſic pꝛocedi
DOumtu adereni;
wSꝓ ſpapa ſit minoꝛ an gelo in ᷣmia
tione:qꝛ ille plus pꝛemiat᷑ ꝗ plus hono
ratur a deo:ſed angelus plus bonoꝛat a
deo q; hõ:qꝛ vult boieʒ angelo reueren/
tiã exhibere.nõ aũt angelũ bomini. ſcri
bitur enim Geñ xviii. ꝙ cũ angelus ap/
paruit babꝛae cecidit pꝛonꝰin terram di
cens: Loquar ad dñm meũ cum ſim pul
uis ⁊ cinis. ¶ S. in pᷣmiationeꝗq conſ-
ſtit in fruitione diuinitatis requirit᷑ aſſi

milatio ⁊ tranſtoꝛmatio in deũ: ſed ta

lis trãſfoꝛmat io magis reperit᷑ inatura
angelica q́; bumana:quia deꝰ ſpiritꝰeſt.
Jo.iiii.⁊ angeli ſpiritꝰſunt.iux᷑ illud pᷣs
Qui facit angelos ſuos ſpũs.maioꝛis g
beatitudinis eſt capax angelus q; bõ.
¶S. pᷣmiũ reſpõdet merito:ſed angeli
vberioꝛes ſunt in lumine diuine gratie
q; boies:vñ ſemꝑ apparent cũ lumie qñn
vident᷑.vberioꝛes g ſunt in pᷣmiatione.

eſt: qꝛ babet᷑ ſuꝑ
n trorimn illo bo Matth.
xxii. Erunt ſicut angeli dei in celi s:dicit
glo. ꝙ nõ minoꝛes in pᷣmiatione q; ipſi.
* do : ꝙꝙ, cogimur ponere
Kndeo aliquos ſcõs eſſe maio

ram maxime iu tribus. Cp in dignita⸗

res in pꝛemiationequibuſdam angelis.
Mã ſupꝑ iſto verbo Deut᷑.xxxi:poſuit ter
minos populoꝝ iuxta numerũu filioꝛum
iſrael uel iuxta numeꝝ angeloꝝ dei ut di
cit alia tranſlatio.expꝛeſſe dicit Greg?
ꝙ ciuitas dei conſtat ex angelis ⁊ bomi
nibus:ad quã tanti aſcendut hoiuʒ quã
tiillic remanſerũt angeloꝝ:quia tex.di-
cit: Statuit numeꝝ gentiũ ſm numerũ
angeloꝝ dei.tot ergo erũt ſancti in oꝛdi
ne cherubin:quot ibi angeli ſunt de tali
oꝛdine:⁊ quot ĩ oꝛdine ſerapbin uł thꝛo
noꝛum angeli continent᷑: tot hoĩes ſal-
uandi ⁊ pꝛemiandi ibi locabunt᷑ equali
pꝛemiatione cum ipſis:⁊ quia angeliſſu

perioꝛis hierarchbie maioꝛes ſunt in pꝛe

miatione angelis ſecunde uel tertie.ſeꝗ
tur ꝙ aliqui ſancti maioꝛes ſunt in pᷣmi
atione quibuſdã angelis.Et ſi aligſan/
cti aſcendũt in ſupꝛemã hierarchia ãge
loꝝrõnabilit᷑ credendũ ẽ de aꝑpłis q̊ꝝpe
trus fuit caput ιapa ſucceſſoꝛ erxiſtit

A d pꝛimũ S dicit᷑ ꝙ anteq;
nã humana aſſum
pta eſſet a dei filio in vnitate ꝑſone.na-
tura angelica excedebat humanã natu-

te. C ꝛlm dei familiaritate. zugre
vbertate:ꝓpter que tolerabat ſe a natu
ra bumana adoꝛari ⁊ reuerentiã exbibe
ri:ſed poſtmodũ factũ eſt aliud in natu-
ra bumana quo in bis tribꝰſuperioꝛ ipa
facta eſt. vñ deinceps non ꝑmiſit ſe am
plius adoꝛari:ſ ditit Yoanni voléti ado
rare eũ Apoci.vlt: Vide ne feceris:con
ſeruus enim tuus ſum ⁊ fratrü tuoꝛum.
CAgd ⁊“eſt dð ꝙ q;uis aſſimilatio et
trãſfoꝛmatio qᷓ fit ꝑ dona nature maioꝛ
ſit in natura angelica reſpectu dei q; in
natura bumana. illa tñ que fit per dona
gratuita:ꝗbꝰdabet᷑ eterne vite pꝛemiuʒ
maioꝛ põt inueniri in nã hũana q; ãgeli
ca.Et per boc pʒ reſponſio ad tertium.
De potẽtia pape reſpectu eccłe via/
toꝛum ut eſt ſupꝛa terram.

O
ſeng

4
C00

1

nangels,
hoſilt ter
fliounm
ndaudi
iat Grer
lis: bomi
wwiz gui
guterdi⸗
n nunan
ctinzoudl
ſuntdenii
binultho⸗
tboicsll,
unt egnt
a angeli⸗
ſontſtr
atenei
ſuntitfni
tſͤalgen⸗
iti⸗
olls N.
, Ar
Pusſin
Norena⸗
mmipato⸗

Dnt

Cint
tſes un
Md
inß
itſt am
olitiado
cetis
woun.
Giatie
twremngie
deichn
eper doni
teguntf
nuiin
aten⸗
Lclend⸗

Buc ↄſiderandũ eſt de
— potentia pape re/
ſpectu eceleſie via toꝛum: ut

eſt ſupꝛa terrã. Circa quod
qnq; conſiderãda occurrũt.

¶8 8 ipſiꝓpape pᷣſideétia. C2de mõ p

ſigengi efficacia. ¶a: de ei reſidentia.
ð ei obediẽtis ¶ ʒ:ð eiꝰ reſiſtẽtia
¶QAueſtio.xix.de pape pꝛeſidentia.
Arrqa bpmüqrunt qnq;
TC9 C Rrüſolßpa⸗
pag ſit ſpõſus eccleſie. C 2.
vtrü ſolꝰpapa ſit ſpõſus to/
tiꝰ ecc łe. ¶ ¶ ꝭ vtru p apa ſit

ep̃s cuiuſſibet eccłe imediate. ¶vtꝝ

papa ſit ſpũalis eps Romanꝰ q; alteriꝰ
eccle. y:vtru papa poſſit imediate in
qlibet dioceſi ⁊ parrochia qð poteſt epi
ſcopus uel ſacerdos. a dit⸗ Qi
Oſic ꝓcedit᷑. t
Peimud enim e ſo
lus bapa no ſi ſpõſus eccłie:qꝛ il
le eſt ſpõſus eccłe ꝗ põt ſpũales filios ge
nerare:ſj̊ ſimplex laicꝰ cũ poſſit baptia
re põt ſpuales filios gnare,.ſimplex & lai

co põt eẽ ſpõſus eccłe. C S. qꝗlibet eps
eſt ſpõſus ſue dioceſis:⁊ ꝗlibet ſacerdos

ſue parrochię. plures pᷣter papã ſũt ſpõ
ſi eccłie. ¶ D.pluriũ ſponſaꝝ debẽt eſſe
plures ſpõſi:ſʒplures ſunt particulares

Eclie: eroo plures ſponſi. i
neor eſtqꝛ ſibi ſo
In contrariuze xpᷣs ðᷣſpõ
ſauit eccliaʒ nõ hñtem rugã neq;ʒ macu

lam:ut ſcribit᷑ad Ephe.v. ̊ ſolꝰ papa e
vicariꝰepᷣi.ſolꝰg papa e ſpõſus eccleſie.

4 7
RKn e0 do ꝙ carnale matrimo

eNEEniu nõ trãſfert᷑ ad ſpũa
le ↄoiugiũ ut è in remediũ pꝓcti:ſj ut e ĩ of
ſiciu nãe.fuiſſet enijʒ iᷣm Augj.ſuꝑ Geñ.
mrimoniũ ⁊ thoꝛꝰ imaculatꝰ in paradi
ſo añ pctm nõ qdẽ in remediũ pcti ꝑꝑ cõ
cupiſcetie vitationẽ q̃ nulla erat: ſed ut
erat in officiũ nãe ꝑp ꝓlis gnãtionẽ: ad
cultũ dei dedicanda:Pᷣm quẽ modũ trãſ-
ferẽdo carnale mrimoniũ ad ſpuale ↄiu

decimanona 1

giũ:poſſumꝰdicere ꝙ q̃ttuoꝛ cõueniunt
mr̃imonio carnali ut ẽ in officiũnature.
p qꝛ ꝓles generat ut bẽat eſſe nãle.
Cꝛ:croboꝛat᷑ ut poſſit nociuis aliq̃liter
obuiare. ¶ 3evigoꝛat ut poſſit ſtare ſe/

dere ⁊ ãbulare. ¶ Aꝑſficitut poſſit ſibi

ſile gnãre. ¶ Iſta igit᷑ q̃ttuoꝛ in ↄiugio
ſpuali repꝑiuntqꝛ ꝓlis gnãtioni coꝛꝛeſpõ
det baptiſmꝰ. Roboꝛationi vo coꝛꝛñdet
ↄfirmatio. Nigoꝛationi vᷣo coꝛꝛeſpõdet
ſacramẽtũ oꝛdinis ꝑ qð põt hõ ſpũales

actões exercere:ſj ꝑfectiõi coꝛꝛñdet oꝛ⸗

do epᷣatꝰ.qᷓ;uis aliq̃ iſtoꝝpoſſint face/
re alij miniſtri eccle:ut ſacerdotes ꝗ ex

officio pñt baptizare:oĩa tñ iſta cõplete
pñt ſoli epi.iõ ipſi ſoli dicũt᷑ ſpõſ eccleſie

dutaxat deputat dioceſibꝰ: ſʒ cõplete ⁊

vlr papa põt iſta itoto oꝛbe:⁊ iõ ipſc ſo/

lus eſt vniuerſaliter ſponſus eccheßte.
ẽ do ꝙ laicꝰ?nõ põt
Ad P umn bapticare ex offõ:
ſʒ ſolũ in neceſſitat articulo.vñ ſicut ni/

hil facit ex offo ad gnãtionẽ ꝓlis ſpualis
ſic in nullo ex offõ cenſet᷑ ſpoſus eccleſie.

¶Ad ⁊ do ꝙ ꝓppe ſpõſus eccłienõ ẽ

niſi xps:de q̊ͥ dr Jo.iij.ꝗ bʒ ſpõſam ſpon
ſus eſt. JYpſe eni de eccłia ſuo noĩe filios
gn ãt. Alij aut ꝗ ſpõſi dicunt᷑ut epi ⁊ p⸗
ſbyteri miniſtri ſpõſi dicunt᷑ ſolũ exteriꝰ
cooꝑantes ad gnaãtionè ſpuũaliũ filioꝛuʒ
qs nõ ſibi ſʒ xpᷣo gnant.ꝗ ꝗde miniſtri in
tantü ſpõſi dicũt᷑ inq; tũ vicẽ ſpõſi reti/
nẽt.⁊ io papa ꝗ obtinet vicẽ xpᷣi in tota
eccła:vłis eccłe ſpõſus dr.epᷣs vo drĩ ſpop
ſus ſue dioceſis:pᷣ ſbyt᷑ aũt ſue parrochie
nec tñ ꝑꝑ boc ſeꝗt᷑ ꝙ ſint płes ſpõſivni⸗
eccle:qꝛ ſacerdos ſicut miniſter cooꝑat᷑
epᷣo tanq; pncipali.⁊ ſi łoẽs epᷣi cooꝑan
tur pape ⁊ papa xpᷣo. Vñ xpᷣs papa epᷣs
ſacerdos no dicunt᷑ niſ vnꝰ ipoſus ec
cleſie:qꝛ oes iſti nõ cõputant᷑ niſ vnꝰ ſpi
ritus ſcũs cuiꝰ annulo ↄſignata ẽ eccla.
Ad zjnpr̃ ꝙ ſicut ſunt ples eccłe par
ticularit᷑:ſic mmiſterialit ſũt płes ſpõſi:
ꝗqcooꝑant᷑ pape ꝗ eſtvniuerſalis ſpõſus
oẽs ſił cooꝑant᷑ xpᷣo cuiꝰvirtute filios

Ar.
Ppuũͤales generãt: Aũ.i.ad Chor.iij.ðil⸗
los quolebãt noie aploꝝ filios ſpuales
gnãre:dicit paulꝰ:Quid igit᷑ ẽ appollo⸗
qd vo paulꝰ?ꝛꝗd vᷣo cepbas : miniſtri eiꝰ
cui credidiſtl ⁊ vnicuiq; ſicut deus dedit
D ſecundũ ſic ꝓcegit
ELCHEGSs Zidger.n.
ꝙꝙ papa nõ ſit caput totiꝰeccłe:qꝛ
poapa ẽ pncipiũ vitale motꝰ⁊ ſenſus to-
tius eccłie:ſʒ eẽ pncipiũ vitale mag cõ
uenit coꝛdi q; capiti:magis dʒ dici pa
pa coꝛ eccłe q́; caput. ¶ SD.· capitis ec-
cleſie ẽ infſluere ſpualẽ motũ ⁊ ſenſum in
mẽbꝛa eccłie:ſ aliq ſũt mẽbꝛa in eccłia
coꝛpoꝛalia ⁊ tꝑalia q ad recipiendũ hu/
iuſmodi influruũ ſpualis gre oꝛdinẽ non
biñt: mẽbꝛoꝝ coꝛpoꝛaliu eccłe papa nõ
eſt caput. C S.ſcnibit᷑ ad Colo.ij.reple
ti eſtis in illo ꝗ eſt caput oĩs pncipatus

⁊ ptãtis in q̊ hitat ois plenitudo diuini

tatis coꝛpoꝛalit᷑.ex totũ coꝛ pꝰꝑ nexus
⁊ ↄiũctioes ſubminiſtratũ ⁊ ↄſtructum
creſcit in augmentũ dei:ſ iſto mõ eẽ ca
put eccleſie nõ conuenit niſñ ſoli deo⸗ „
112 * qð ſcribit᷑.
J n CO trariuz xxij.di. c. ſa⸗
croſcã.ꝙ aplica ſedes eſt caput ⁊ cardo
oĩuʒ eccłiaꝝa dño ⁊ nõ ab alioↄoſtituta.
60 dð ꝙ caput reſpectu mẽ
AeAbꝛoꝝ, qttuoz ↄditiones
bʒ. CMa bᷣ in ſitu bt eminentiã. C 2.
in effectu hʒ infſluetiã. ¶:in nã bʒ ↄue
nientiã. ¶in ꝑfectiõe bʒ abũd antiã
Pꝛopr iſtas igit᷑qttuoꝛ ↄditiões xpo
pncipalit᷑ ⁊ pape ꝗ eſt vicariꝰ eiꝰ: inſtr̃a
liter ↄuenit eẽ caput eccle. Cp gdez qꝛ
in ſitu hʒ eminẽtiã:tenet eni ſupᷣmũ gra
dũuũ:nõ ſolũ ſuꝑ boies ſʒ etiã ſuꝑ angelos
Vñ ad Epbe.i.Statim cũ dixit aplus:
DOia ſubiecit ſub pedibꝰeiꝰ:ſubiũxit:ipſũ
dedit caput ſuꝑ oẽz eccłiqʒ ꝗᷣ eſt coꝛpꝰeiꝰ

ꝛ:ꝛcin effectu bʒ influentiã qꝛ de pleni

tudime gre ipſi oẽs accegpimꝰ gram pꝛo
gra: ut ſcribit᷑ Jo.pᷣ. ¶ 3: in na bʒ ↄue/
nientia. Diẽ. n. Aug .ſuꝑ illo vᷣbo Jo. xv
Ego ſum vitis ⁊ vos palmites.ꝙ ĩ hoc

OQueſtio ii

xp̃s dicit ſe eẽ caput eccłe:eõ ꝙ vniꝰ na
ture ſũt vitis ⁊ palmites:ꝓpꝑter qð cum
ipſe eſſet deus cuiꝰnature nõ ſumꝰ:factꝰ
bõ: ut in illo eẽt vitis buane nãe:cuiꝰ ⁊ʒ
nos hoieſ palmites eſſe poſſemꝰ. Caii
pfectione babet abundantiaʒ:qꝛ in ipſo
cõplacuit oẽz plenitudinẽ deitatis iba⸗
bitare. Suũt eni i ipſo oẽs theſauri ſapie
⁊ ſciẽtie abſcõditi:ut ſcribit᷑ ad Colo.ij.

Aqᷣ pꝛmu en r in ue⸗
etliiedh thaphoꝛicis locu
tiõibꝰnõ eſtincõueniẽs vnũ ⁊ idẽ diuer
ſis noĩbꝰappellari ym diuerſam ſiłitudi
nem. papa igit᷑ eſt caput ecclłe ꝓpt ſilitu

dines ſuperiꝰdictas.põt tñ coꝛ appella

ri ꝓpt᷑ alias ↄditiões. Ponit eni ph̊ᷣs.iij.
li. de partibꝰaialiuʒ: qttuoꝛ ↄuenire pᷣn
cipaliter ipſi coꝛdi. ; eſt coõmunicati⸗/
uum vite a nã bñ cuſtoditũ. ¶2· ꝙ coꝛ
rupto eo nõ eſt aliud ex quo fiat auxiliũ
alijs mebꝛis. ¶ zic eſt pncipiu omniü
venaꝝ ⁊ neruoꝝ. ¶ Acq eſt pꝛimũ pᷣnci
piũ ſenſitiuũ ex ̊ diſcernit᷑ viuũ a non vi
uo. Aeꝝ qꝛ has ↄditiones coꝛ bʒ re
ſpectu mẽbꝛoꝝ bᷣm quadã occultã influẽ-
tiã caput voſᷣm quandã manifeſtũ emi
nentiã. Jõ lʒ coꝛdi poſſit cõparari xpᷣus
pncipalit uel papa inſtr̃alit 'm ꝙ inuiñ
bilit᷑ viuificat ecclaʒ. magis tñ cõparat
capiti 'm viſibilem naturaʒ qᷓ bõ bomi/
ni p̃fert. C Ad ⁊meſt dð ꝙ ſicut coꝛpuſ
xpᷣi fuit vnitũ ꝑſonalit dinitati mediate
aia:ita ꝙ tota bumanitas xpᷣi ↄiucta di
uinitati eſt caput ecclie:⁊ inffuit in ipſa:
ſic mẽbꝛa eccłie ſpualia pncipalit᷑ reci/
piũt huiuſmõi capitis in fluxũ coꝛpoꝛa/
lia vo q̃ñ ſecũdario:in qB;tũ mẽbꝛa coꝛpo
ralia exiſtüt arma iuſticie deo in pñti ec

cleſia militãte:ut dr Ro.vi.Et inq;dtum

gła aie deriuabit᷑ ad coꝛpoꝛa in eccleſia
triũpbali qñ viuiſicabit coꝛpoꝛa nĩa ꝑꝑ
inhabitantẽ ſpiritũ eiꝰ in nobis ut ſcri-
bitur ad Ro.viij. ¶“Ad.iij.eſt vð ꝙ in
capite ſunt aliꝗ ſenſus interioꝛes ⁊ aliꝗ
exterioꝛes.eſſe ̊ caput eccłe ᷣm interio

rem influentiã non cõuenit niſi ſoli cõo

giggti

Ar.

iſtten

iſe
tianpn
lariter

.

ndiat
oiud
Mippt
ſcpoli
ſcbis:
ſetp⸗
ſepot
nse
keind
deſe
Colt
ctori

ln⸗
i⸗
bete

Ki
ric
C
lnegt
tozer
teci
iglhe
ni
a
g e

ſ
etſe

let
Penin
tünien
elte
N
nt

— =
—

ll

ppine
rgo aum
unc ſac⸗
nie
9,Ca
ceinipe⸗
tatis ba⸗
ſunnſcpie
1 o.
Gi ne⸗
vrics ben
1 e ducr
nn ſnet
ppiſli
tor el
gniſciß

1

olafefn
ötnmnian⸗
Cuta
fattutti
nönni
eimuna
iamn
ehzft
iinfui⸗
en
rerithus
n Ginuſ
ticen
hiwnl/
ſnate
tinigſe
zit recr⸗
oroꝛ⸗⸗
hucn
in ſiin
tiniha
i 4
a!
bisltſe⸗
ſoG
es1
nintc⸗
ſlic⸗

qꝛ interioꝛ fluxus gr̃e nõ eſt niſi ab ipſo:

ſed eſſe caput ecclłe ᷣm exterioꝛẽ pᷣſiden

tiam vniuerſaliter conuenit pape:parti
culariter aũt põt ↄuenire alijs pꝛelatis.
D tertiũ ſic pꝛocedit᷑.vi
2 det᷑ eniʒ ꝙ pa
pvpag poſſit eſſe epᷣs cuiuſlibet eccłie
imediate:qꝛ moyſes pᷣfuit imediate toti
pplo iudeoꝝ. gᷓ papa imediate põt pᷣeſſe
toti pplo xpiano. S. ꝓlus põt papa

in quolibe t epᷣatu qᷓ; eps in q̃libet par/
rochia:ſed epᷣs pleno iure pꝛeeſt in qua/

libet parrochia.ergo papa pleno iure pᷣ
eſſe poteſi in quolibet epiſcopatu.¶S.

vnus epiſcopus non poteſt adminiſtra-
re in dioceſi alteriꝰ ſine eius auctoꝛita/

te.ſi ergo papa non pꝛeeſſet imediate in
quolibet epiſcopatu: non poſſet ſine au
ctoꝛitate eoꝝ ibi admimiſtrare:qð ẽ falſũ
In contrariũ auiahe
ſe noiare epᷣm vlem totiꝰ eccłie: ſicut pʒ
xxiij.di.non ergo eſt epiſcopus cuiuſſi⸗
bet eccleſie immediat.
Rſid EO dð ꝙ imediatũ põt acci
pi duplicit: uel ;“tu; ad
iuriſdictionẽ: uel q;tu ad adminiſtratio
nẽ. moõ papga eſt eps cuiuſſibet eccle
imediate.qꝛ iuriſdictio oĩuʒ ehoꝝ ⁊ pla⸗
toꝝ eccłe deriuata papa imediate: non
aut ecõuerſo. Sicit aũt Nicholaꝰ papa
i. q.i. Per pncipalẽ beatoꝝ petri ⁊ pauli
ptaãtez ius babemꝰ nõ ſolu ĩi monachos
vepetis in quoſſibet cłicos de q̃cũq; dio
ceſi:cũ neceſſe fuerit aid nos conuocare
atq; ecclaſticis oppoꝛtunitatibꝰ exigen
tibus mutare. C Sed 2ꝛ:mõ nõ eſt ep̃s
imediate cuiuſſibet eccłe:qꝛ ſic ceſſarent

oiuʒ alioꝝ põtificũ ptãteſ:⁊ ſupuacue eſ j
ſent alie eccłiaſtice platiões. Oebet eni

papa in gubernãdo eccłigam dei ꝓuiden
tiam imitari:q uuis poſſit totũ oꝛbem
imediate ꝑ ſeipſũ gubernare non tñ fa/
cit. Añ dr Sap.xiiij. Tua pater oĩa gu
bernat ſapiẽtia:⁊ potens es ut ſine rate

. .

decimanona

ꝗs adeat mare: ſed ut nõ eſſet ſupuacua
opera ſapiẽ tie tue:exiguo liguo credũt
homines animas ſuugs. . 4
Wi mà § dr & ly moyſes
Ad P Ammn in pncipio regimi
nis ſui imediate pᷣeſſet toti pplłoiudeoꝝ:
poſtmodũ tñ ex ↄſilio Jetro cognati ſui
dicẽti ſibi:ſtulto laboꝛe ↄſumeris:ſupꝛs
vires tuas eſt hoc negociũ:nõ ſolꝰ pot᷑is
ſuſtiere.ↄſtituti ſũt ad regẽdũ ꝑpł pᷣnci
pes tribuni:⁊ dᷣcani:ut ſcribit᷑ Exo xviij
¶ Alia vᷣo duo argumenta arguunt de

immediata iuriſdictione. ſic poedit.
eoen, ic ꝓceditur
wvꝓ papa nõ ſit ſpecialiꝰ Romanꝰ⸗
epᷣs q; altereccłe:qꝛ q̃ rõne papa ſin-
gularit eſt ẽs Romanꝰ:pari rõne poſ
ſet eẽ ſingularit epᷣs alteriꝰeccłe:⁊ ſic ceſ
ſarẽt alioꝑ epſoꝝ pꝛelatões:qð ſupꝛa ne
gatũ eſt. S„ pa pa eſt vicariꝰ xpᷣi: ſed
chꝛiſtus fuit epᷣs ſingularit᷑ hieroſolymi
tanus nõ Romanꝰ:qꝛ ibi tanq; verꝰ ſa⸗
cerdos ⁊ epiſcopꝰ ſe obtulit ꝓ nobis in
ara crucis:ex q̃ oblatione ↄuerſi ſumus
ad eũ ſicut ad paſtoꝛẽ ⁊ ẽm aiaꝝ nr̃aꝝ:
ut ſcribit᷑.i.Pet᷑.ij. Eodẽ mõ papa eps
bieroſolymitanſingularit᷑ oberet noia
ri. S. vmſpõſus nõpõt br̃e duas ſpõ
ſas:ſʒ papa bʒ ſponſaʒ vlem eccliam. S

no ẽ ſponſus ſingularit Romane ecclie.

2 eſt quia in caplis
J n trani epheſini concilij
ʒ ephberinꝰ:Calixtꝰ:Sabianus:⁊ multi
alij pape ſingularit᷑ epiſcoposvꝛbis Ro
me ſe nominant. l

apa ſuccedit

tione pꝓmo bũit in antiochiavbi pᷣmo ca
thedrã epᷣalẽ ſuſcepit poſtmodũ tñ vno
tꝑe ⁊ vno die ſimul cũ btõ paulo in vꝛbe
Romana glioſa moꝛte ſb ceſare nerone
agnoniʒãs coꝛonatꝰ?:⁊ parit᷑ Romanã

Ar.
eccleſiã chꝛiſto domino ↄſecrarũt:eãq;
oibus vrbibus in vniuerſo mundo ſua
pñntia atq; venerãdo triũpho pᷣtulerunt
Vnde ſingularit᷑ pꝛima apli petri ſedes
ẽ romana eccla nõ habes maculã neq;
rugã:ut ſcribit᷑.xxj.di:c.qB;uis.Quia vᷣo
papa ſuccedit xpᷣo in officio ⁊ vniuerſali
iunidictione:quia petrus in ꝑſona oĩuʒ
ſũmoꝛũ pontiticũ recepit vniuerſalẽ iu/
riſdictioneʒ a xpᷣo:nõ in vno loco nec in
vna gente ſingularit᷑ ſʒ vniuerſalit᷑ ĩ to
to oꝛbe:iux illud Mattpᷣ.xvj.Tibi dabo
claues regni celoꝝ:⁊ quodcũq; li.ſu.ter
r erit li.⁊ in ce.⁊ quodcũq; ſol.ſu.terrã
erit ſo.⁊ in ce. Jõ papa nõ ſolu hʒ iuriſdi
ctionẽ rome: ſed vniuerſalit in oĩbꝰ ec-
cleſijs. Vñ dr di.ſupꝛadicta ⁊ ca.qꝙ ſcã
romana eccleſia catholica ⁊ apłica nul
lis ſynodis inſtitutis ceteris eccleſijs pᷣ

lata ẽ:ſj euãgelica voce dñi ⁊ ſaluato/

ris noſtri pꝛimatũ obtinuit. Cu es in-⸗
quiens petrꝰ:⁊ ſuꝑ banc petrã edifica/
bo ecclenã meã. Quatũ vo ad officiũ et
vniuerſalẽ iuniſdictionẽ papa ẽ epᷣs vni
uerſalis eccleſie:ſed q;tũ ad ꝑſonale ad
miniſtratione ſingularit᷑ ẽ epᷣs vrbis ro
me ꝓpter rationem iam dictam.

. m1 § eſt do: ꝙ nõque
A Pamnu libet eccleſia tali
progatiua honoꝛata eſt pñtia beati pe
rri:cuius ſucceſſoꝛ papa eſt in vita et in
moꝛte ncut romana eccleſia. Et iõ nec
papa qualibet ecclam dʒ pñtial admi
niſtratione in cura aſſumereſicut ciuita
tẽ romanã. ¶ Ad 2“ eſt dðᷣ:ꝙ paꝑa iu
riſdictionẽ vniuerſalẽ recepit a xpᷣo in
ꝑſona petri:qꝛ ſicut xpᷣs paſſus ẽ ꝓ oibꝰ
ita papa vice xpᷣi in oes tpianos iuriſdi
ctionẽ epᷣaleʒ hʒ:qꝛ tñ ꝑſonalit᷑ ſuccedit
petro.iõ illius eccleſie ſingularẽ admini
ſrationẽ habet que ſui venerabilis coꝛ
poꝛis pᷣſentia venerat᷑. Ad 3“ do:

ꝙ vnꝰ ſpõſus nõ hʒ duas ſpõſas eode

mo ⁊ ſub eadẽ rõne:ſed bñ eps põt plu-
res ſpõſas hre ſᷣin diuerſù gradu. ſic pꝑa
pa ẽ ſpõſus totiꝰecc łe qꝛtũ ad vniuerſa

quod ipſe potuerat.

Qneſtio „

lẽ iuriſdictionẽ ⁊ ſingularit᷑ romane ec-
cleſie q;tum ad adminiſtrationem.,e

Saquintu reiien

pa nõ poſſit ĩimediate in qualibet

dioceſi uel parochia:qð põt epᷣs uel ſa⸗-
cerdos.quia qñ epᷣs cõmittit curã pᷣſõꝛo

alicuiꝰ parrochie exonerat ſe tũc a cura
illiꝰ parochie:ut nibil vlteriꝰ ſe habeat
ibi intromittere:alitgraue onꝰ remane
ret ſuꝑ epo niſi cura remaneret ſuꝑ ſa/
cerdote cui cõmittit᷑ cura. AXñ ſcribitur
iij. Reg'. xx. Cuſtodi virũ iſtũ ꝙ ſi lap9
ſus fuerit: erit aĩa tua pꝛo aia illiꝰ.S ſilr
qñ papa cõmittit epᷣatů alteri exonerat

ſe a cura ilius epᷣatus:ut nihil vlterius

ſe hẽat intromittere.alit magnũ ꝑicu
lũ ⁊ imp oꝛtabile onꝰ acciget:totiꝰ mul

titudinis curò aſſumẽs. ¶ S.ſicut ſub
git᷑ epᷣs archiepo:ſic pᷣbyter iubdit epo.

ſed arcbiepᷣs nibil pòt ſupꝛa illos ꝗ ſub
dut᷑ epis. VMñ ſcribit᷑.ix.q.iij. Archiepᷣi
nibil de epoꝝ cauſis: qut alijs coiĩbꝰ aſ
ſumãt ſine eoꝝoſenſu. ſiłr epᷣi non pñt

aliud de bis que ꝑtinet ad pᷣtbᷣꝛos:⁊ per

ↄſequẽs nec papa põt de his q ptinent
ad Arcbiebos urepoo urpibros. &. S.

ſcribit᷑ Actj. xv. ꝙ iacobꝰ eps bieroſoly/

mitanꝰ pñ te petro dedit ſniam in ſua di
oceſi ſuꝑ obſeruatiõe legaliuũ dicẽdo:vi

ſum ẽ ſpui ſcõ ⁊ nobis.nibil iponere vo

bis oneris qᷓ; bec neceſſaria ut abſtinea
tis vos ab imolatis ſimulacroꝝ ⁊ ſan/

guine ſuffocato ⁊ foꝛnicatiõe:qð nõ fe

ciſſet ſi petrus potuiſſet in ſua dioceñ
1111 eſt: qꝛz oꝛdo ꝗ ſer/
In ↄotrarin uat᷑ in ptaãtibus
tempoꝛalibus: multo foꝛtiꝰ ſeruandꝰ ẽ
in ptatibꝰ ſpuũalibꝰ. Sʒ glo. ſuꝑ illo vᷣbo
Ro. xiij Ois aia ptatibꝰ ſublimioꝛibus
ſubdita c. ſic dicit maioꝛi ptãti magl
ẽ obediẽdũ qᷓ; mioꝛi:ſicut ꝓcõſuli magis
q́; ꝓcuratoꝛi:⁊ imꝑatoꝛi magis q; ꝓco
ſuli:ſimiliter magis ob ediendum eſt pa
pe qᷓ; epiſcopo:et eᷣo mag q; pᷣſꝛo.

1

monec⸗
n
Paditur
fraigpe
nqualdet

jsbelſ⸗

arißbeo
icdars
ſſe habest
wrenme
et igſ⸗
bai
iſ⸗
illoſir
icronenet
Appans
igin⸗
oriͦnl
ſanſ
beiteh⸗
ogi
Irchiep
id
non ont
Nuinen
Cd.
icoſo/
ginſosot
Nie
.
bines
1ilan/
noͤfe⸗
diocci

1 4ſe⸗
Ntünin⸗
nunhe
dllofſ
niorth
titi ni
6
vli

Ar.
en ddð:c ſicut dicit glo. Lu
Kndeo ce.x.papa tenet locum
etri ĩ eccła:epi vᷣo locũ aploꝝ: pᷣibꝛi vᷣo
ocũ.lxxij.diſcipuloꝝ. Abſurdũ aũt vr ꝙ;
petrꝰ nõ potuiſſet ſolue ⁊ ligare ſine au-/
ctoꝛitate apłoꝛũ uel diſcipuloꝛũ etiã in
ꝓuiciis ⁊ parocbiis eis deputatl:cũ ſin-
gluarit᷑ petro fuerit dictũ:dabo tibi cla
ues:⁊ ipi nõ niũ ꝑ vſũ clauiũ ptãtẽ ligã/
di ⁊ ſoluẽdi baberẽt.Eodẽ mõ abſirdũ
ẽ dicere ꝙ papa nõ poſſit ſoluere ⁊ ligar

in dioceſi cuiuſſlibʒ epi⁊ parrochia cuiuſ

libet pᷣſbꝛi:uel abſolutionẽ ⁊ ligatione⸗
cõmittere ꝗbꝰ placet.Põt etiã i ꝓuiciis
⁊ parochiis eis deputat oĩa facere ꝑ ſe
uel ꝑ cõmiſſionẽ q̃ ipᷣi ẽiułpᷣſpyteri
facere pñt ⁊ adbuc ampliius.
Ad pꝛimũ vdρρbin,
ſumit᷑ eo ꝙ cõmiſ
ſa parrochbia pᷣſbytero: adbuc totiꝰple
bis cura rem anet in ptãte epi. Scribit᷑
eni.x.q.i.Quecũq; res ecclaſtice ſũt:cõ/
uenit cũ oĩ diligetia ⁊ bõa fide q deo de
bet᷑: ſub iudicio ⁊ ptãte epᷣi gubernari et
diſpẽſari:cui totiꝰ plebis aie vident᷑ eſſe
cõmiſſe. Et ap łs.ii.ad Chorj.xi.Pꝰq;
curã choꝛintioꝝcõmiſerat apollo dixit.

Pꝛet illa qꝗᷓ extriſecꝰ ſunt:initantia mea

quotidiana ſollicitudo oiuʒ eccł. Mec
tñ epᷣs aſſumit graue ꝑiculũ ⁊ ipoꝛta bi
le onꝰ .qꝛ pᷣſ byteros taq; iferioꝛis oꝛdis
aſſumit coadiutoꝛes. Vñ qñ eos oꝛdi/
nat dicit. Quãato fragilioꝛes ſumꝰ:tãto

bis magis oibꝰ indigemꝰ:ꝑ quoꝝ auxi-

liũ exuit᷑ a ꝑiculo ⁊ oneratioe:ſʒ nõ a po
teſtate ⁊ iuriſdictiõe. Ad ⁊'ẽ do: q;

nõ ẽ ſimile:qꝛ pᷣibyteꝝ ſubiici epᷣo de iure
nãli ẽ ⁊ diuino:cu nãliteroẽ imꝑfectum

ſubdat ꝑfecto. vñ nãlit ep̃s imediatã iu

riſdictionẽ hʒ in parrochia pᷣſbyteri:cũ

poſſit ipſu coꝛã ſe vocare ⁊ excoicare.ſi
milit᷑ papa in quolibet epᷣatu ⁊ inquali9

bet parochia. ſzepᷣm ſubdi archiepo ẽ de

iure poſitiuo ex inſtitutioneecclłe.vñ nõ

bʒimediatã iuriſdictionem archiepᷣs in

epos ſuffraganeos ſuos et in ſubditos

viceſima VI

eoꝝ:niſi in illis in quibus eccła ſtatuit-
CAdzaʒ eſt dð:ꝙ Jacobꝰ ꝓtulit ſniaʒ
auẽte Petri:qꝛ ut ibi dicit gio. Conuẽtꝰ
faciẽd ẽ epoꝝ ad diſcernendũ ea q ſunt
fidei:hoc tñ non ẽ niſ aucte pape: ſicut
tunc cõuentus apoſtoloꝝeſt factus ſuꝑ
obſeruatione legaliũ auctepetri.
CQAõ.xx.de modi pᷣſidẽdi Aicnch⸗
— vidẽdu e ð mo
Ein Eaqrpſidedi effi⸗
cacia: Circaqoð querũt᷑ ſex.
ð vtruʒ pa Pent eccłegꝑ
ptatẽ clauin. 2? vtꝝ pa-
paꝑpt ãtẽ clauiũ pᷣſit ſpualibꝰ ⁊ tꝑali/
bus. ¶ 2: vtꝝ ſolus papa beat ptãtem
clauiũ. ¶C vtrũ in papa ptãs dauium
ſit vna uel plures. ¶ 5? vtruʒ in papa
ptãs clauiũ ſit ptãs oꝛdinis uel iuriſdi-
ctiõis. C ꝙ: vtꝝ papa in ptãte clauium

poſſit exced ere uel rar⸗ caͤic vf
I ſic ꝓcedit᷑.vr
Peimuen qꝓpapa nõ
p̃ſſt ecclłe ꝑ ptãtẽ clauiũ.qꝛ clauiſ
eſt oſtiũ aꝑire uel claudere:ſʒ ceii oſtiuʒ
aptũ eſt:iux illud Apocl.iii. Aidi ⁊ ecce
oſtiũ aꝑtũ erat in celo. papa nõ peſt ec
cleſie ꝑ clauiũ ptãtẽ. ¶S. papa peſt ec
e olutionẽ ⁊ ligationẽ pctoꝝ: iu
illð Matthᷣ.xvi Quodcuq; ligauer ſuꝑ
terra erit ligatũ ⁊ in celis: ſed ligare et
ſoluere a pctig t ſoliꝰdei:nõ hoc ꝑtiet
ad papã. ¶ S.ptãs clamũ ułeſt chara
cteruel ſequit᷑ characterẽ:ſed xpᷣus non
fuit ſacerdos ꝑ impᷣſſionẽ characteris.
ergo nõ habuit ptatẽ clauiũ:⁊ ꝑ ↄſeqns
nec papa qꝛ quod non bhabet pꝛincipale
agens: non habet inſtrumentale.

ſed petrus pꝛefuit eccleſie ꝑ poteſtatem
ciauiũ:iux illud Matthᷣ.xvi. Tibi dabo
claues:ergo ſimiliterpapa.
Fm EOicenqu ſalua toꝛ hu
RREmani generis in hüc mu
dum veniens:pꝛimũ credẽtibꝰ in eũ re/
gnũ celoꝝ ꝓmiſit ꝑ ſuũ pᷣconẽ Math.iij

Ar.

Penitẽtiã agite:appꝛopinquabit enim
regnũ celoꝝ.Et Per ſeipſuj Mattp. vij.
Pꝛimũ querite regnũ dei:⁊ iuſticiã eius
⁊ hbec oĩa ad icient vobis.Ad introituʒ
auũt regni celoꝝ ſeipᷣm poſuit oſtiuũ:iuxta
illð Yo. x. Ego ſü oſtiũ: ſigs ꝑ me itroie
rit:ſaluabit᷑. Clauigerũ aut petrũ ⁊ oẽs
ſucceſſoꝛes eius oꝛdinauit: iur illud qð

ſcribit.xxij.di.c.oẽs.ubi dr:ꝙ eccłlaʒ ſo

lus ipſe xpᷣs fudauit:⁊ ſupꝛa petrã fidei
mox naſcentis erexit:qui bto petro eter
nevite clauigero terreni ſimul⁊ celeſtis
imperij iura cõmiſit. Pꝛeeſt ergo papa
eccleſię per poteſtatem clauuum.
Ad pꝛimũ ? eſt vo g neut di
SSõ citiglo. Apoc iiij.
Oſtiũ viſũ aꝑtũ in celo xpᷣs eſt:cuiꝰ my/
ſteria ante eius icarnationẽ clauſa erãt

poſtmodũ vᷣo apꝑta ſũt illis:ꝗ fide ⁊ ope

credũt in eũ.qᷓ;uis ũ tale oſtiũ ſemꝑ de ſe
ſit aꝑtũ oĩbꝰ:quia ꝑ ſuã paſſionẽ ꝓ pec-
cato pꝛimoꝝparẽetũ: quod erat obſtacu
lũ claudens celũ vniuerſalit᷑ ſatis fecit.
Claudit᷑ tñ quotidie alicui: uel ꝑ pecca
ti oꝛigin alis ↄtractionẽ: uel p pcti actu

alis ꝑpetrationẽ:a ꝗbꝰ hõ nõ ſoluit᷑ niſi

ptãte clauiũ incoꝛpoꝛetur ſact̃is eccłe.
Ad ⁊u eſt do:ꝙ ꝑ modũ pꝛincipij ef
ficientis ſolꝰ deꝰ ſoluit a peccato:ꝑ mo

dũ vo pncipij foꝛmaliter merẽtis:xpᷣus

pctã ſoluit: Jpſe enĩ claudit ⁊ nẽo ape/

nit:aꝑit et nẽo claudit: ut dĩ Apoc..iij.
Vñ ponit᷑ in eo ptãs erxcelletie.qꝛ põt ef

fectuũ ſacri ſine ſacr̃o ↄferre:ſed ꝑ modũ

miniſtri inſtrumetalit᷑ exequẽtis:papa

⁊ alij miniſtri eccłe pñt ſoluerę a pctis.
Ad 3 *7τ d: ꝙ ptãs clauiũ deriua-

ta eſt ĩpapa abipſo xpᷣo. AUñ vxpᷣs ptãtẽ

clauiuũ buũit ſuꝑexcellent᷑ tñ. Qualit᷑ tñ
differat a charactere in ferius dicetur.

Oiſecundũ cc
ebt.n/ꝙ papa ꝑ ptãtẽ clauiũ non
pꝛeſit ſpualibꝰ ⁊ tꝑalibꝰ:qꝛ ptãte clauiũ
nõ aꝑitur niſ regnũ celoꝝ.ptãs vᷣo tꝑa
lis aperit regnu terrenũ:nõ gpapa pᷣeſt

QAueſtio I

tꝑalibus ptãte clauinm. ¶ S. de ptãte
clauin non iudicat᷑ hõ pena moꝛtis tꝑa

lis:imo efficit᷑ irregularis hõ iudicãs ta
li iud icio:s ptãte clguiũ papa nõ pꝛeeſt:

niſi ſpualibus. ¶SP. claues eccle nõ coꝛ
poꝛales ſeu tꝑales:ſʒ ſpnales ſunt ut dr
iiij. ſniaꝝ di. xviij.nulluũ poſſe ſuper tꝑa
lia poteſtate clauium recihet papa
1 eſt:qꝛ vnũ coꝛ⸗
In C0 tran pus vniꝰ? capit

potẽtia regit᷑ ſed ſicut Hugo.li.ij.de ſa/

crametis vniꝰ coꝛꝑis myſtici ecc łe duo
latera ſut:qꝛ ad dexterã ſũt clerici: et ad

ſiniſtrã laici.nõ ad ſiniſtrã illoꝝ quibus
dr: Ite ma ledicti in igne eternu: ſʒ ad il
lam ſiniſtrã de qua dr.Lõgitudo dierũ
in dextera eiꝰ ⁊ i ſiniſtra eiꝰglłe ⁊ diuitie

Knd eo Ziczang ſicut duplex

Lan eſt vita:tꝑalis ⁊ eterna:
ita duplex regimẽ aie ⁊ ſpualis nãe deri
uatur in coꝛpoꝛea. Pꝛimo quidẽ in pñti
vita tꝑali ꝑ virtuoſam oꝑationẽ: qꝛ de
ſeruiut ipſa coꝛꝑalia ⁊ tꝑalia aĩe ⁊ ſpũ/
li nature ad virtuoſa oꝑa tanq; oꝛgana
et ĩſtrumẽta. Ande dr pᷣ polliticoꝝ: ꝙ ſi
cut hõ virtutibus ꝑfectus ẽ optimũ aia
liũ:ſic ſeꝑatus a lege⁊ iuſticia eſt peſſi/
mũ oĩiuʒ. Et apls ad Ro.vi. dicit. Mon

exhib eatis coꝛꝑa veſtra arma iniquita

tis pctõ:ſed exhibete vos tanq; ex moꝛ

tuiſviuẽtes:⁊ mẽbꝛa arma iuſticie deo

Regimẽ igit᷑ ſpnᷣalis nãe in pᷣſenti vita
tꝑali deriuat᷑ in coꝛꝑa ꝑ virtuoſam oꝑpa

tionem. In vita vo eterna deriuabit᷑ in

coꝛpoꝛa per gloꝛificationt᷑:qꝛ gloꝛia ani
me deriuabitur in coꝛpa:m quẽ moqũ
loquit᷑ apłs.i.ad Chor.xv.qũ dicit.Se
miatur nũc coꝛpus animale: ſurget coꝛ
pus ſpũ ale:ſeminat in ignobilitate:ſur

get in gloꝛia. Per poteſtatẽ ergo clauiuũ

que ſpalis eſt:papa pꝛeeſt ſpualibus et
tꝑalibus mẽbꝛis eccleſie.

ES ergo eſt dicéduũ: gq
Ad P ummn ptãte clauiũ aperi

tur regnũ celoꝛũ:⁊ regnũ terrenũ ꝑ eius
inſtitutionẽ ⁊ confirmationẽ: ſi rite ⁊ iu

—

lecle

hüe
odi
Uun
het

e
cati
ſoi
dich
fefni
babe
colt
ſales
nim
Vem
lit
nit./
tem
hodi
Chin

N.

5

Ar.
ſte adminiſtret᷑: ⁊ per eius depoſitiones⸗

⁊ condẽnation:ſi ab aliquo iniuſte vſur
petur uł male adminiſtretur. C Ad 2

eſt dicendũ:ꝙ ptãte clauiũ non iudicat᷑
aliquis iudicio tẽpoꝛalis moꝛtis iĩmedi
ata executione:pꝛopter reuerentiam ſa
cra mentoꝝque virtute clauiuʒ fidelibꝰ
eccleſie adim iniſtrant᷑:ied imediata iuriſ

dictione omne rectu iudiciũ quod fit in

eccleſisa datur clauiũ poteſtate. “ Ad
zZm eſt dicendũ: ꝙ claues in eccleñia ſũt
ſpũales qᷓ; tũ ad ſuos pꝛincipales ⁊ im/
mediatos actꝰ: ſed q;tũ ad ſecũdarios
omnia coꝛpoꝛalia ⁊ ſpiritualis ſub po/
teſtate clauium includuntur.

1 ſic pꝛocedit᷑vr
H O tenin enim ꝙ ſolꝰpa

pa nõ habeat ptãtem clauiũ: ꝗa

poteſtas clauiũ ẽ ligare ⁊ ſoluere a pec
catis:ſed talis ptãs data eſtoibus apo

ſtolis:quoꝛũ ꝑſonã repñtant epᷣi:Jo.xx.
dictũ eſt eis. Accipite ſpũm ſcm quoꝛũ
remiſeritis pec.⁊᷑. Mõ ergo ſolus papa
babet poteſtate clauiũ. ¶.“Pꝛeterea qð

conuenit ſoli xpᷣo:non cõuenit pape:ſʒ
ſolus xpᷣs habet ptãtemclauiũ.Scribit᷑

enim Apoc]J.iii. Hec dicit:ꝗ habet cla-
uem dauid ſanctus et verus:qui ape-
rit ⁊ nemo claudit:claudit et nemo ape
rit.non ergo conuenit ſoli pape poteſta
tem clauiuʒ babere. ¶ Pꝛeterea papa
nõ dicit᷑ habere claues inferni:ergo nec
conuenit ei habere claues regni celoꝛũ

2 P&αN1â1 eſt: ꝗa ſoli petro
In Oronin dictum ẽ Math.
xvi. Tibi dabo claues regni celoꝛum.

X1 HDicendu: ꝙ ſingularit᷑
Kud c0 ſolus petrus dicitur ha
bere claues. Per imediatã cõmiſſio/
ne. ¶C Per imediatã deriuatõz. ¶ ¶ Per
vniuerſalẽ adminiſirationẽ. ¶ Per im
m ediatã quidẽ cõmiſſionẽ:quia ſoli pe
tro cinꝰ ſucceſſoꝛ papa exiſtit:claues ſũt
cõmiſſe. AUñ dicit glo. Math. xvi.ſuper
illo verbo. Tibi dabo claues.qꝙ quia re
gem celoꝝ maioꝛi pꝛe ceteris conteſſio

vigeſima

ne cõfeſſus eſt petrus.merito ergo pꝛe
ceteris lens collatis clauibus regni ce
leſtis ipſe dotatus eſt ab eo. Per im
mediatam vᷣo deriuationem:quia pote
ſtas clauiuʒ ab eo tanq; a capite in om
nes pꝛelatos eccleſie deriuari debet.vñ
dicit Cbhꝛyſoꝰ ſup Matth. ꝙ quis ſol
uendi et ligãdi poteſtas ſoli petro a do/
mino data videatur:omnibus tñ apo/⸗
ſtolis data eſt: et nuc datur omnibꝰ epi
ſcopis et pꝛeſbyteris. Jdeo tamen pe/
trus pꝛincipaliter claues regni celoꝛuʒ
et pꝛincipatum iudiciarie poteſtatis ac
cepit:ut omnes peroꝛbem credẽtes in/
telligant:ꝙ quicunqʒ ab vnitate fidei:

ułſocietate petri quolibet modo ſemet

ipſos ſegregarent:tales nec a vinculis
peccatoꝛum abſolui:nec ianuã poſſunt

regni celeſtis ingredi. C Per vniuerſa/

lem autem adminiſtrationem: quia ſo/
lus ipſe in tota eccleſia vniuerſalit᷑ chꝛi⸗
ſti vicarius exiſtit. AUnde dicit gloſa ſuꝑ
illo verbo. Tibi dabo claues.ꝙ id eo pe
trum chꝛiſtus pꝛincipem apoſtoloꝛum
conſtituit:ut eccleſia vnum pꝛincipaleʒ
et vniuerſa lem ſuum vicarium baberet
ad quem diuerſa membꝛa recurrerent:
ſi foꝛte ab inuicem diſſentirent.

Ad pꝛimumgent vieen

lis data eſt poteſtas ligandi et ſoluendi
per deriuationem capitis. Caput auteʒ
apoſtoloꝛũ fuit petrus:et omnium pꝛe
latoꝛum eccleſie papa eſt caput. Ideo a
papa poteſtas clauium debet deriuari
in epiſcopos et pꝛeſbyteros eccleſie.
Ad ſecundum eſt dicendum: ꝙ ſoli
chꝛiſto conuenit claues habere:quadaʒ
poteſtate excellente. Illud tamen dictũ
Apoc..iii.ꝙ ipſe claudit ⁊ nemo aperit
gloſa exponit de clauſione qua lymbum
ſanctoꝛum patruʒ ipſe clauſit: ne vltra
illuc aliquis deſcendat. Et de apertio/
nequa pæradiſum aperuit: remoto ob/
ſtaculo bumane nature per ſuam paſſi⸗
onem.tali nanq; modo claudere ⁊ ape/

ð

Ar.

rire non conuenit niſ ſibi. Ad zeſt
dicẽdũ ꝙ ſᷣm Augj.xij.ſuꝑ Ben. Mutc;
legit᷑ in ſacra ſcriptura infernꝰ accipi ĩ
bonũ. econuerſo paradiſus dici põt oĩs
regio vbi anime bene eſt: q;uis ergo ea
dem ſit clauis qua alicui aperit᷑ celum et
claudit᷑ infernus: uelqua infernus ape
ritur:⁊ celum claudi᷑ nom inant᷑ tamen
claues eccleſie potius claues regni eter
ni q; inferni:qꝛ denominatio debet fieri
a bono non a malo:maxime cum bonuʒ
foꝛtius ſit ad agenduʒ q; malũ: pꝛopter
qð vxpᷣs loquẽs de ptãte clauium dixit q
poꝛte inferinõ pᷣualebunt aduerſus eu.
D quartũ ebeacit.
D AREEU Lider enim
qꝙq; in papa poteſtas clauiuzʒ nõ ſit
vna ſj plures.quia ſaluatoꝛ Matthᷣ.xvj
cum poteſtatẽ clauium dedit petro:cu/
ius ſucceſſoꝛ eſt papa plurali verbovſus
eſt dicens: Tibi dabo claues: ⁊ ſentẽtia
ſacre ſcripture debet eſſe ſententia nr̃a:
⁊ ſibi noſtra ſententia debet confoꝛmari
nec ecõuerſo ut dicit Augj.ſuꝑ Geñ.ad
litteram. ¶¶SP. in omni negocio requiri
tur ſcire poſſe ⁊ velle. Tres ergo claues
debẽt eſſe in eccleſia 'm iſts tria. S.
clauis oꝛdinis differt a claue iuriſdictio
nis quia vna poteſt eſſe ſine alia: pote-
ſtas ergo clauiũ in papa non eſt vna cũ
in eo ſit poteſtas oꝛdinis ⁊ iuriſdictõis.

2 riſ eſt:quia po
In contrariũ echi
tis vna ẽ q̊ͥ pᷣeſt vni coꝛpoꝛi:ſj eccla vng
eſt cui papa pꝛeeſt qui eſt caput eccłie.
poteſtas clauiũ pape non eſt niſ vna.
RRn EO dicendũ ꝙ loquẽdo de
XIE poteſtate oꝛdinis ꝗᷓ pa
pa pꝛeeſt ecclłlie mediãte ad miniſtratiõe
ſacr̃oꝝ:puto ꝙ in papa ⁊ in epᷣo ⁊ ĩ pᷣißeo
nõ eſt niſi vna. Aerùquia potentia non
cognoſcit᷑ niſi per actu: ut dicit᷑.i.ð aĩa:
cũ ab vna potẽtia poſſunt pꝛogredi plu
æs actus oꝛdine quodã.poteſtas clauiũ
poteſt perplures actꝰ diffiniri:ſicut ad
plures actus talis potẽtia põt oꝛdinari

Qneſtio IIII

oꝛdinat᷑ aũt pᷣdicta potẽtia ad tres act⸗
p ad actuũ abſoluedi ⁊ ligandi. C2·

ad actũ cognoſceudi ⁊ diſcernẽdi int᷑ di-

gnos ⁊ indignos. ¶ z? ad actũ exequen
di in tali uel in tãta materia. et iſti tres

actus ponunt᷑ in diffinitione clauis que

ponit᷑.iiij.ſente.xviij.di.vbi dñ ꝙ clauis
eccleſie eſt poteſtas ſoluendi ⁊ ligandi.⁊

ſciẽtia qᷓ dignos dẽt reciꝑe et indignos

excludere a regno eccłaſticus iuder.
Ad Ppꝛimũ Feſt vicendũ ꝙꝙ ſal
e5 1 uatoꝛ verbo plura
livſus eſt in collatione clauiũ:uel pꝛopt
pluralitatẽ actuũ concurrentiũ ut dictũ
eſt:uel quia ibi locutus eſt de ptate iuriſ
dictionis quam ſingulariter ⁊ actualit
petro dedit ⁊ de poteſtate oꝛdinis quaʒ
ſe daturũ pꝛomiſit Joan.xx.quando di
xit ſibi ⁊ alis apoſtolis: Accipite ſpiri-
tum ſanctũ quoꝝremiſeritis ⁊c. C Ad
2 eſt dicendũ ꝙ illa tria nõ arguũt plu

ralitatem in potentia ſed in actibus: et

conceſſum eſt ad plures actus potentiã

clauium oꝛdinari. ¶ Tertiũ vo argu⸗

mentũ ſoluetur ex queſtione ſequenti.

inmtâ ſic pꝛocedit᷑
O Ouintu vid etur eni

ꝙ ptãs clauiũ in papa ſit ptas oꝛ
dinis ⁊ no iuriſdictõis: qꝛ ptãs clauiũ ẽ

ptãs ſpũalis:ſj oĩis poteſtas ſpiritualis

datur in conſecratione oꝛdinũ. ergo om
nis poteſtꝗs clauiũ in papa eſt poteſtas
oꝛdinis. Pꝛeterea eadẽ potentia eſt
in ignequa calefacit ⁊ diſſoluit: ergo eo
dem modo eadem potentia dauiuʒ erit

in papaoꝛdimis ⁊ iuriſdictõis. ¶ S. po

tentia perfecta ſtatim exequit᷑ actu. ſed
po teſtas oꝛdinis nõ differt a poteſtate
iuriſdictionis niſi per executionẽ actus.
Videt᷑ & ꝙ ptãs clauiũ in papa ſit ſolũ
poteſtas oꝛdinis:nõ differens a ptate iu
riſdictionis niſi q;dtum ad executioneʒ.

₰B

Ar eſt qꝛ coꝛpꝰ xpᷣive
J n „ tranyn rũ ⁊ nuvllics nõE

ide:ſed poteſtas oꝛdinis reſpicit coꝛpus

xpᷣi veru que habet eẽ in papa: ut ſacer

dostol
ſcra
ſtpepe
npmm
nih⸗
W
lti
inc
Nnint
is
tpor
i
Nnn
liumn
ſtel
hol
Ar
u
V
hee
cbi
ℳ
lcro
gocie
gic
ibi⸗
dee
reoi
Glne
mult⸗
koden
boeſſe
pabt
fidicn
patet
ſaſi
lfſtye
Clri

ricd
ſpttp
pe
aerts
tn
un⸗

I

ltes zey

ndt. C2

nitiirdi⸗
tücregven
Ciſites
cauis ue
drg dauis
1lgndi⸗:
tinignos
iice⸗
cndäg
bopun,
inelorht
tünt dti
cprürün
11 analt
inis guc⸗
guanko
e
1,CR
hnütlr
cnibuset
3Ppotchti
oofhy⸗
uenti⸗,
grocedif
lan cni
fttas⸗
jochun’
ſinnuſs
i,Mℳ.
uel
nact

„

Ar.
dos uel eps eſt. Ptãs vᷣo iuriſdictiõis re
ſpicit coꝛpus xpi myſticũ:que babet eſſe
in papa:ut papa eſt. poteſtas clauium
in papa ut papsa eſt magis eſt iuriſdictio
nis qᷓ; oꝛdinis. äveri eſt .
1 dð qi ſi verũ eſſet dictů
Kñnd 60 quoꝛund ã dicentiũ po/
teſtatẽ clauiũ uel impoꝛtare ſacramẽto
rum cõfectionẽ:uel ipſoꝝ ſacramentoꝝ

adtini ſtrationẽ in tanta uel in tali ma

teria:⁊ q;tum ad pꝛimiũ actũ dicere uel
impoꝛtare poteſtatẽ oꝛdinis:q;tum vᷣo
ad ſecundũ poteſtatẽ iuriſdictionis: tüc
plana eſſet rñſio:qꝛ tũc oĩs poteſtas cla
uium in papa eſſet poteſtas oꝛdinis nec
in tali poteſtate clauiũ papa differret a
quolibet epᷣo uel ſacerdote:niſi ſolũ q; tᷣ
ad vſum ⁊ adminiſtrationẽ: qꝛ papa poſ
ſet vti admimiſtratione ſacramentoꝛum
vniuerſaliter in tota eccleſia. Ep̃i vᷣo uł
ſacerdotes nõ niſi in dioceſibꝰ ⁊ parro-
chijs per papã deputatis:ſed planũ eſt
ꝙ multa pertinẽt ad poteſtatẽ pape pꝛe
ter adminiſtrationẽ ſacramen toꝝ ut ne
gocia fidei determinare: ſicut pʒ. xxiiij.
q.i.c.quotiẽs:⁊ qõnibus ⁊ litibꝰinſurgẽ
tibꝰ in eccła finẽ imponere: ut pʒ.xx.di.
c.decretales:bñficia ecclaſtica diſpenſa
re.oĩi eccłaſticaꝝ dignitatũ oꝛdines oꝛ
dinare ⁊ coicare:ut pʒ.xxij.di.omnes.⁊

multa alia facere que nõ ſpectãt ad vſuʒ

⁊ adminiſtrationẽ ſacramentoꝝ. Jõ pu
to eſſe dicendũ ꝙ poteſtas clauiũ in pa
pa ut papa eſt:magis dicit poteſtatẽ iu
riſdictionis q; oꝛdinis:q multipliciter
patet. Cp quidẽ qꝛ ſicut ſupꝛadictũ eſt
ſi aligs eligat᷑ in papã nullũ oꝛdinẽ hñs:
erit verus papa. nõ quidẽ per poteſtatẽ
clauiũ impoꝛtantẽ poteſtatẽoꝛdinis:ſed
ſolũ ꝑ poteſtatẽ clauiũ ipoꝛtantẽ ptãtẽ
iuriſdictionis. C2. qꝛ ptãtẽ oꝛdinis re
cipit papa in ↄſecratione ꝑ characteris
impꝛeſſionẽ qñ fit pꝛeſbꝛ.uel per chara/
cter is perfectionẽ qñ fit epᷣs:ſed poteſta
tem iuriſdictionis recipit ꝑ electioneʒ:

qñ a duabus partibꝰ cardinaliũ conco:

viceſima

Vn
diter eligitur. Ande xpᷣs eligẽdo petruʒ
paſtoꝛẽ eccleſie:dedit ſibi ſingularẽ ptã
tem clauiũ ut dicit iuriſdictionẽ qñ dixit
tibi dabo claues:ſed ptãteʒ clauiũ:ut im
boeee⸗ oꝛdinis conſecrationẽ:tradidit ſi
i ſimul cum alijs qñ dixit:accipite ſpm
ſanctü ⁊c̃. ¶ʒ:qꝛ ptãs oꝛdinis data eſt
in ſacramẽto:ita ut tatũ papa poſſit me
diante ſacr̃o. quantã poteſtatẽ xpᷣus de
dit ſacr̃o. Ptãs vᷣo iuriſdictionis data ẽ
officio:ita ut tantũ papa poſſit mediãte
papali officio:quantã poteſtatẽ xpᷣs de
dit officio.puto ẽ ptãs clauiũ in pa⸗
pa ut papa: magis vicit ptãtẽ iuriſdicti
onis ꝙ; oꝛdinis.Iqʒ iſta oꝛdinet᷑ ad illaʒ.
A ꝛimu Seſt do ꝙ non ois

ptãs clauiũ datur

sl

in ↄſecratiõe:quia iuriſdictio ad clauiuy,

ptãtem pertinet:⁊ tñ nõ datur in conſe-
cratione ſed potius in electione. C Ad
2 eſt dð ꝙ uel ptãs oꝛdinis ⁊ iuriſdicti
onis impoꝛtat diuerſas ptãtes:uel ſaltẽ
diuerſos actus quoꝝ vnus põt eſſe ſine
alio. ¶Ad 3 eſt dð:vy imriſdittio ipa/
pa alid ĩpoꝛtat q; executionẽ ptãt oꝛdi
niſ: ⁊ iõ ipoꝛtat aliũ actũ uł aliã potẽtiã

ũuc pꝛocedit᷑. vi
D ſex tů detur eniꝙ pa
pa ĩ poteſtate clauiũ nõ poſſit ex
cedere uel errare:qꝛ in eo qð eſt infinitũ
nõ pot eſſe exceſſus:ſed poteſtas clauin
in papa eſt infinita: in ea nõ põt eſſe ex
ceſſus. D. exceſſus eſt vſurpãdo ptã/

tem alterius:ſed papa non pot alterius

poteſtatẽ vſurpare:cum ſit dñs oĩum.S
nõ põt in poteſtate excedere. ¶ S. ec-
cleſia nõ põt errare: ut pʒ.xxiiij.q.i.c.a
recta.ſed papa ẽ caput eccleſie: nõ po
teſt errare in claue ſciennti-.
In contrariũ?cnti
151 voctoꝛii ꝙ
papa oꝛa põt:claue potẽtie nõ exceden
te:⁊ claue ſcientie nõ errante.
Kndeo do ꝙ ſic eſt loquendũ dð
poteſtate clauiũ:ſicut lo
quimur de virtutibꝰ:ſᷣm aut Augl.circa

77
4 . 5 △
— „ .
1,

PrrrS P

Ar.

ſinem: in libꝛo de libero arbitrio. in vir
tutibus non poteſt fieri exceſſus: nec eiſ

homo poteſt male vti:quod eſt verum ꝑ

ſe ⁊ foꝛmaliter. Per ſe quidem oĩs vſus

vitr tutis eſt bonus. Soꝛmaliter vᷣo: quia

cum ipſa virtus ſit quedã qualitas foꝛ-
maliter bona iuxta illud Augl. Virtus
eſt bona qualitas mentis qua recte vi/
uiturqna nemo male vtit᷑:quã deus i no
bis⁊ ſine nobis opera t᷑.ſicut a foꝛma ca

loꝛis nõ pꝛocedit niſi caloꝛ foꝛmaliter:
ſica foꝛma virtutis nõ pꝛocedit niſi bo/

num foꝛm aliter:⁊ opus virtuoſum: Pᷣm
quẽ modũ ſoquit᷑ pᷣs.ij. Ethicoꝝ:quan
do dicit: Virtus eſt que babentẽ perfi-
cit:⁊ opus eius bonuʒ reddit.Peracci/
dens tamen et materialiter virtutibus
bomo poteſtmale vti.Per accid es qui⸗
dem:quia ſicut ſi aqua calefacta ponat᷑
ad ventũ:citius congelat᷑ q; ſi ponat᷑ ibi
qqua frigida:eo ꝙ aqua calefacta ẽ ma
gis rarefacta ⁊ aꝑta in poꝛis:⁊ eo ma/
gis ſubintrat frigus per aꝑturas illas

ad congelandũ ipſam.ſic ſi virtutes ex

ponant᷑ vento ut homo velit de eis va/
nam gloꝛiam babere:male vtit᷑ eis: ᷣm
quẽ modũ loquit᷑ Greg.de fatuis virgi
nibus qua ndo ait ꝙ dum de virginitate
ſua głiaʒ foꝛis expetũt in vaſis ſuis ole
um babere noluerunt. Materialiter vᷣo
ut ſi quis polleat m agnitudine virtutũ:
⁊ exinde accipiat materiã ſuperbiendi:⁊
violentiã cõtra iuſtitiã faciendi:virtuti
bus talis male vtit᷑ materialit᷑. C Si⸗

cut ergo dictũ eſt de virtutibꝰ ita quoqʒ;
H dicendũ eſt de poteſtate clauiũ reſpectu

pape:qꝛ cum talis pot eſtas ſit ſibi a deo
collata:nõ põt in ipſa excedereneq; erra
re uel ea male vti per ſe ⁊ foꝛmaliter:qꝛ
oĩs vſus clauis poten tie rectus ⁊ iuſtus
eſt cum ab illo ſit deriuata qui iuſtus eſt
⁊ rectũ iudiciũ eius.Similiter oĩs vſus
clauis ſcientie verus ⁊ ration abilis eſt:
cum ſit deriuata ab illo qui eſt via veri-/
tas ⁊ vita:ſᷓ per accidens ⁊ materialit᷑
papa ⁊ in claue potentie pot exced ere:

Queſſtio 1

et in claue ſcientie poteſt errare m odo
quo dictum eſt ſu pꝛa be virtutibus.

4 i mnmñ s eſt dicendũ w in
Ad pꝛumnũ Mtentia pape

ad rectüvſum iuſticie:quia nunq; talis
potẽtia erbaurit᷑ vtendo ipſa ſm rectuʒ
vſum iuſticie ⁊ equitatis. Similiter cla
gis ſcientie nunq; obliquat tenda
ſm rationabilẽ vſum veritatis. C.

2eſt dicendũ ꝙ papa nõ poteſtvſurpa

re poteſtattalterius per ſue poteſtatis

vſum.cum eius potentia ad oia ſeexten

dat:ſed poteſt vſurpare alteriꝰ poteſta/

tem per ſue poteſtatis abuſũ. ¶ Ad 3
eſt dicendũ ꝙ eccleſia non poteſt errare

quia ſi vnus ſolus catholicꝰ remaneret

ille eſſet eccleſia. uel eccleſia nõ põt erra

re vtendo claue ſciẽtie 'm rõnabileʒ vſũ
⁊ hm intellectũquo inſpirata eſt.
CQAueſtio.xri.de pape reſidentia.

„ e; oſideran .
Lterius dum eſt de

pape reſidẽtia. Circa quod
querunt᷑ quattuoꝛ. C p vtꝝ

apa debeat ſemper Rome
reſidere C2 vtrum kabe debeat reſi.
dere in patria vnde eſt oꝛiundus. C 3·

vtrum papa debeat magis diſcurrere ꝑ
mundũu q; in vno loco reſidentã facere.

Avtruũ pape tpe ꝑſecutiõis antixpᷣi

ſolum Romano ſedes Srelcnauenga⸗
qꝙ papa non teneantur ſemꝑ Ro
me reſidere cuʒ ſua curia:quia papa om

nia poteſt. ergo vbi placet ibi poteſt reſ

dentiam facere. C Pꝛeterea papa eſt
epᷣs vniuerſalis eccleſie ut ſupꝛa dictuʒ
eſt. ergo in qualibet eccleſis po eſt reſide
re. ¶¶S. papa nõ artat tẽpoꝛe ut magl
poſſit vno tẽpoꝛe q; alio:ergo nõ debet

artari loco:ut magis teneatur in vno lo

co reſidere P in alio.

In côtmrinz kalei

toct
hondeb
eccoil.
ittst

Ki⸗
Cden⸗
ere
ſcarhe
1
cIn
ſchte⸗
se⸗
ien⸗
funt
ens
lenp
niif
far
one
ben
ert
Mn⸗
in
ſorb
licccl
habett
eiſgen
eſepn
vnodi
ſeutor
boloce
tnscſte
hogß
ſl
oni
ſeineg
ineg

1

ſtis,

7

ſifnin

—
Anrectu;
imliterch
enaßi
bteſiee
potchins
bia ſeenten
noporcki,
aer
oteſt nmt
Nfenenet
nöcten

1.
jentie,
eran/
dumcoe⸗
ſ1 go
er How
nen et⸗
aus. C.
ſome
rin,,
l
enſt,
edit⸗
letur end
eno N

40m
Pgni

nabfad.

Ar.

ter eſt Romanus epiſcopus: ſʒ ſicut vir
non ðdebet adulterari fuam vxoꝛem: ita

nec epiſcopus eccleſiam ſuã: ut illam di
mittat:ut habet᷑ vij.q.i.c.ſicut vir.
V Iſſe c0 dicendũ ꝙ uel queritur
IeEde neceſſario uel ↄgruo.
Si de neceſſario papa non neceſſitatur
reſidereĩ aliquo determinato loco: quia
vicariꝰeſt illiꝰcuius ſed es celũ eſt:⁊ ter-
ra ſcabellu pedũ eius: ut ſcribitur Iſaie
Ixvi. Implet enim celũ ⁊ terram ſua po
teſtate ⁊ iuriſdictione.ut ſcribit᷑ Hiere.
xiij. Sed ſi querit᷑ de congruo multũ cõ
neniens eſt: ut Rome papa cõmuniter
ſuam reſidentiã faciat. Mabet eniʒ Ro

mana ſedes ſuper alias eccleſias tripli-

cem pꝛerogatiuã. ¶ Pꝛimo beatoꝝ pe

tri ⁊ pauli apoſtoloꝝ coꝛpoꝛalẽ pꝛeſen/

tiam. Vñ ſcribit᷑ in capitulis Epheſini
concilij: ponitur.ij.q vij.bcati.qꝙ i vꝛ⸗
be Romana petrus ⁊ paulus mariyriũ
pertulerunt:que pꝛincipatũ ⁊ caput ob
tinebat nationũ:ut vbi erat caput ſuper
ſtitionis:illic caput quieſceret ſanctita-
tis.⁊ vbigentiliũ pꝛincipes habitahant

illic eccleñaꝝ pncipes moꝛarent. C 2

babet ſingularẽ excellentia. VUñ dicit᷑ in
eiſdeʒ capitulis ꝙ non ſine cauſa factũ
eſſe putamꝰ ꝙ ſancti apoſtoli paſſi ſunt
vna die.⁊ in vno loco atq; ſub vno per/
ſecutoꝛe quia dies datus eſt eis ꝓ meri
to:locus pꝛo gloꝛia:⁊ perſecutoꝛ decre-/

tus eſt eis pꝛo virtute.Et ſuper illo ver

bo ad Roma.i.Omnibꝰqui ſunt Rome
ſa lutez. dicit glo.ꝙ paulus ſingulariter
Romã nomimat: quia licʒ quondã fue/
rit magiſtra erroꝛis:per pꝛedicationeʒ
tamẽ apoſtoloꝝ facta fuit diſciplina ve
ritatis. C ʒ:babet ſingularẽ conueniẽ
tiam. in nullaenim patria papa poteſt
vti tanta libertate ⁊ tanta iuriſdictio-
nis poteſtate:nec tantã pꝛo populo xpᷣia
no facere vtilitatẽ ſicut Rome.⁊ in pa-
trimonio beati petri. reſidendo enim in
alia patria:ſupponit ſe ſub dominio re-
gum ⁊ pꝛincipũ ⁊ ſic uel timoꝛe uel amo

vigeſimapꝛima n

re non libere poteſi vti iuſtitia ⁊ equita
te ſed cogit᷑ ab ipſa deuiare: ſed cum pe
ſit Rome papa ⁊ in partibus italie: per
imediatã adminiſtrationẽ tẽpoꝛalibus
⁊ ſpiritualibus in nulla patria poteſtvti
ſuo dominio vniuerſaliter ſicut ibi. nec
tantam vtilitatẽ pꝛo populo xpiano fa
cere cum ſit patria maioꝛis affluentie ⁊
maioꝛis conuenientie pꝛo conuenienti
bus ad eius curiam qᷓ; Zian⸗
er go eſt dicendum
Ad Peimy ꝙ licʒ papa oia poſ
ſit:boc tamen debet velle ⁊ poſſe ꝙ iuſti
cia requirit ⁊ laudabilis cõſuetudo. Mõ
enim poſſumus aliquid cõtra veritateʒ
ſed pꝛo veritate ut dicebat aplus.ij.ad

Chor.iij.⁊ Augl.i libꝛo de ieiunio diei

ſabbati ꝙ in his rebus de quibus nihil
certum ſtatuit ſcriptura diuina mos po
puli dei uel inſtituta mnaioꝝpꝛo lege te⸗
nenda ſunt:de quibꝰ ſi diſputare volue-
rimus ⁊ ex conſuetudine alioꝝ alios im
pꝛobare oꝛiret indeterminata luctatio
in eccleſia dei. Ad ⁊“eſt dicenduzʒ ꝙꝙ
papa eſt epiſcopus vniuerſalis eccleſie
per vniuerſalẽ iuriſdictionẽ:ſed epᷣs Ro
manus eſt per ſpiritualiũ ⁊ tẽpoꝛalium
imediatã admin ſtrationẽ. IJdeo magis
indiget pᷣſentia ſua q; aliqua alia eccłcia
¶Ad zuceſt dicendu ꝙ papa nõ artat᷑
loco per neceſſitate:ſed artatur per con
gruitatẽ. Et etiam q;tum ad neceſſita-
tem ex parte ſubditoꝝ:qꝛ ſubditi eiꝰnõ
babẽetes aliu dominiũ in tꝑalibꝰ niſi eu:
mult ꝑiculis ⁊ mult rebellionibꝰ: atq;
mult bellic diſcriminibꝰexponũt᷑ ꝑ .ipſiꝰ
pape pñ ie carentiã ſic exꝑiẽtia docet.
Dſecundu ta
Uvyr eni qe
papa ĩ patria vnde ẽ oꝛiũdꝰ dẽat
reſidere:qꝛ papa dʒ eẽ imitatoꝛ xpᷣi cuiui
vicariꝰ exiſtit:ſstpᷣs reſdentiã fecit in iu
dea vnde oꝛiundꝰerat papa in boc det
ipſum imitari. C P· pape debet potius
eſſe cura de domeſticis q;ᷓ de alijs:quia
qui ſuoꝛum ⁊ maxime domeſticoꝝ cura

terioꝛ:ut ſcribit᷑i.ad Thimo.v.magis
ergo papa deberet reſidere cũ domeſti-/
cis ⁊ notis in pꝛopꝛia patria q; in alie-
na. C Pꝛeterea gratia nõ deſtruit nãzʒ
ſed perficit nãm. AUñ paulꝰ poſtqᷓ; voca
tẽ ad apłatũ dixit ad Roxi. Quãdiu
ſũ aplłs gentiũ:miniſteriũ men honoꝛi⸗
ficabo:ſi quo mõ ad emulandũ pꝛouo-/
cem carnẽ meã: ⁊ ſaluos faciaʒ aliquos
ex illis.magis papa in patria pꝛopꝛia
in aliena debet eſacre. z ſerib 4
5 1 eſt qs ſcribit᷑ a
B n otranin Galł.i.depaulo
ꝙ poſtq; vocatꝰẽ ad aplłlatũ ↄtinuo nõ
acquieuit carni ⁊ ſanguini ut vellet int
notos cõuerſari ſicut expõit glo.ſʒ abijt
in arabiã ⁊ iteꝝ Aer⸗ . uit dam⸗ e
„ icendũ: ꝙ ſicut ſcribi
Rñdeo tur Jo.iiij. IJpſe ſalua-
toꝛ huani generis teſtimoniũ ꝑbibuit:
quia ꝓpheta i ſua patria honoꝛe nõ ha-
bet. duobus eni diebus ſtetit in Sama
ria:⁊ multa miracula fecit:⁊ multo te-/
poꝛe cõuerſatus eſt in galilea vnde oꝛtꝰ
erat ⁊ pauca miracula ibi fecit: ꝓpt icre
dulitatẽ eoꝝ. ¶ Quare aũt ꝓpbeta ſeu
pꝛelatus betur in ↄtẽptu ⁊ deſpectu in
pꝛopꝛia patria:q;tũ ad pñs triplex ratõ
põt aſſignari. ¶ Pꝛima ꝓpter familia/
rem ↄuerſationẽ. Mimia eni cõfamilia⸗/
ritas cõtẽptũ parit ſeu reddit. Vñ diẽ
glo.Luce.iiij.ſuper illo verbo:eo pꝛo
pheta acceptus eſt in patria ſua.ꝙ con
temnũtur quodamodo ſemꝑ etiã optĩa
queq; qñ nõ raro cõtingũt alicui:ſʒ ſup
petũut ad velle.Et ſic etiã ↄtingit in hoĩ
bus:qꝛ ſamiliaritas que ſemꝑ pꝛeſto eſt
debita reuerẽtia pꝛiuat᷑ a not iseius.
¶2? ppter generis eius ⁊ parẽetele co
gnitionẽ. VUnde ſuperillo vbo Matth.
xiij. Unde buic ſapia ⁊ virtutes: nonne
bic eſt fabꝛi filius: nõne mater eiꝰ dicit᷑
Maria:frẽs eiꝰ Jacobꝰ ⁊ Joſeph. Diẽ
glo. Hiero.qꝙ nõ ↄſiderabãat iudei pñtia
oꝑa:ſed fragilẽ recoꝛdabant᷑ infantiam

OQneſtio

non habet fidẽ negauit:⁊ eſt ifideli de/

Contẽnabatur etiã ab eis vilitas oꝛigi
nis:qᷓ ſepeↄſueuit cõteni:iur ilð.Quis

eſt filius Iſai:ſed hũilia reſpicit dñs:et
alta a longe cognoſcit. ¶ 3? ꝓpter iui⸗
die emulatõnẽ:quia ut dicit glo. Marci
vi. Nãle eſt ciues ſemꝑ ciuibus inuide-
re. Vnñ Hieremias ceteriq; ꝓphete mi-
noꝛes ſemꝑ i patria ſua habiti ſũt q; in
ceteris ciuitatibus. Cui cõſonũ ẽ quod

dicit phᷣus.iii.ethico.vbi ait. ꝓpings

tꝑe:loco ⁊ are maß inuidemꝰ q; aliis.
Ex qua cã ſcribit᷑ Geñ.xvii.ꝙ ſomniuʒ
ioſeph inuidie ⁊ odii iter eũ ⁊ frẽs ſuos
fomitẽ miniſtrauit. eſt 9icen
1Pi ergo eſt dicendum
Ad Pami qꝙ xpᷣs in iudea ha
bitauit:quia pꝛimo iudeis pᷣdicare ve/
nerat:iur᷑ illuĩ Matth.xv. Mon ſü miſ
ſus niſi ad oues que gierunt domꝰiſrael

Supꝑ gentes aũt ptãtẽ accepit per cruc

victoꝛiã:iu illud Apocj.ii.Qui vicerit
dabo ei ptãtẽ ſuꝑ gentes: ſicut ⁊ ego ac
cepi a pr̃e meo.Mec tñ ĩ iudea coĩter cõ
uerſatus eſt in patria vnde erat oꝛiũdꝰ:

ſed in aliis locis circũiacentibꝰ. C Ad

2m eſt dicendũ:qꝙ apłs ibi loquit᷑ de cu⸗

ra domeſtica q;tü ad ſubuentionẽ par

tu in opoꝛtunis neceſſariis:quã bomo
ꝓpter plationis officiuptermittere nõ
debet. C Ad 3 dicendu: ꝙ gra nõ de
ſtruitnãm:ſed oꝑatur ſupꝛa naturã.qꝛ
I dilectioni naturali ſacra eloquia nõ
Ʒdicant.Aliud tñ eſtqð ſpõte impedit᷑
nature:⁊ aliud eſt qð ex charitate debe
tur obedientie. Vnde paulꝰ non ꝓuoca

bat ad emulandũ carnẽ ſuã ex familiari

conu erſa tione: ſed mag ex charitatius
dilectio ne ⁊ virtuoſa oꝑatione.

4 ſic pꝛocedit. vỹ
D teru Uen q papa ma

gis debeat diſcurrere ꝑpR munduʒ

qᷓ; in vno loco reſidentiã facere:qꝛ ſcri-
bitur Ma tb. v. ꝙ circuibat Jeſus totã

galileã docens in ſynagogis eoꝝ ⁊ pꝛe/
dicans euãgeliũ regni: Exeplo g xpi pa
pa debet diſcurrere ꝑ mũdu:⁊ nõ ivno

I.

ocofe
Mhls
geelsif
flisy
lit
üdſ
ete
fentid⸗
ciuta
ide

N.

ſoꝛeel

ſcbetre
ſſurre

Kn
ſedup
Eftuat
apute
Nhet .
cniole
arttn
W
nnn
den
ſcni
mar
teyt
bhies
ſſete⸗
lt din
nae
Rparn
poͤte
hutee⸗
corien
lefſün
mmi
Clte
fen
ſe⸗
ſtoon
Phe⸗

ll

liasoig
i Quss
etdis :et
pteriui⸗
Barci
s innide⸗
Nbetemi⸗
ſtöit
ſonieqo
u⸗
walis,
ſomu;
1fris ſios

tdican
mudesbe
dien ,
Trinf
tdorſtul
Neng
Quipicent
tt α
coiterd
t orud
C20
it dech⸗
onepen⸗
guibon
nmuarn
G
is .
Ipcctt
ge debe
och
famlien
haritatius
Nt.
gpaenm
Hang
ne,
i⸗ e
erh⸗
Gii,

loco reſidere. ¶S. papaẽ ſponſus vni
uerſalis eccleſie:ſicut epᷣs ẽ ſpõſus ſue di

Ar.

oceſis:ſ ſcribit.x.q.ijc .decrcuimꝰ.An
nuis vicibus ab eßis eccłe viſitent᷑. ſi⸗
milit papa teuet᷑ ſingulis annis ꝑ mun

pu diſcurrere ad viſtan du. S. papa

debet eẽ imitatoꝛ xpᷣi:ſj xpᷣs turbis vo/
lentibꝰ euũ detiuere dixit:Luce.iiij.Alijs
ciuit atibꝰ opoꝛtet meeuangeli are re/
gnũ dei:quia ad boc miſſus ſum.

—An u m eſt qꝛ vita c õ
In 2 tranum tẽplatiua me

lioꝛ ẽ actiua:papa potius in loco vno

debet reſidere cõtemplatõni iniſtes q;
diſcurrere actiões ſubditoꝝ ꝑſcrutãdo.
Knd co Dicendu.q papã ꝑ mũ
NiE qu diſcurrere põt intel
ligi duplłr. pᷣ ꝑ ſeipᷣ ſua pñtia coꝛpa
li. 2? ſuos miniſtros ſua potentia
virtuali. p mõ nõ:ſed potiꝰrome:vbi
caput eccle xpᷣs ſtatuit quieſcendũ: ipſe
debet coꝛꝑalẽ reſidentiaʒ facere:q; uis
en ioſe xpᷣs ꝑſonalit ibſam romã nõ ele
gerit ut illã ſua pñtia ꝑ eius pᷣdicationẽ
⁊ paſſionẽ bonoꝛaret voluit tñ illã ſub/
limare pñtia beati petri:cui claues ec-
leſie tradidit ⁊ oĩuʒ ſucceſſoꝛũ ſuoꝝ.vñ
ſcribit᷑ in hmone epheſini ↄcilijiꝙ ſi xpᷣs
maxima romã elegiſſet ciuitatẽ ꝓpt᷑ po
tentiã ciuiũ mnutatione oꝛbis terrarum
hoĩes putarent:ſi vᷣo filiꝰimꝑatoꝛis fu
iſſet:vtilitatẽ eccleſie ptãti aſcriberẽt:ſj
ut diu nitus cognoſceret᷑ oꝛbẽ tranſfoꝛ
maſſe terrarũ.paupꝑculũ elegit matrem
T pauperioꝛe patriãdeiectos aut mini
ſtros:ut tñ ſuã ptãtẽ magis oſtẽderetiĩ
ipſa roma ꝗ caput erat oꝛbis terraꝝ:ca
put eccleſie ſue ſtatuit:in ſignũ ꝑfecte vi
ctoꝛie:ut exinde fides deriuaret᷑ ad vni
uerſũ mundũ.Et ſic ipletu ẽ illud Eſaie
xxvj. Ciuitatẽ ſublimẽ huiliabit ⁊ ↄcul
cabit eã pes pauꝑis:puta xpᷣi:⁊ greſſus
egenoꝝ.i.aploꝝ petri ⁊ pauli. ¶Sʒ 2·
mõ ſic. qꝛ ꝑ ſuos miniſtros ſua potentia
vtuali vniuerſũ mũdũ debʒ vintare exe
plo xpiqui pꝛimo aplos et poſtmodum

vigeſimapꝛima

IIIII
lxxij.ad eruditionẽ plebis deſtinauit.et
exẽplo moyſi qplures coadiutoꝛes ad

determinada facilia negocia populi oꝛ
dinauit:difficilia vo ad ſuã pntia defe-

renda oꝛdinauit:ut patet Exo.xviij.
Et ſic patet rñſio ad rõnes in oriuʒ.

1 ſic ꝓcedit.vr
O quartune ꝑſe

ſecutionis antixpᷣi pape nõ ſoluʒ

ſedes romana ſit relinqnda:qꝛ antixpᷣs
nõ pqicabit niſi in patria ubi xpᷣs pᷣdica

uit. Maſcet᷑ eni in babylone ex foꝛnicati
one: ut Oa maſ.dicit. Pꝛopt ꝑſecutionẽ᷑
ergo antixpᷣi alia eccła nõ deſolabitur.
S.· ʒ Chbꝛy. ſuꝑ illo verbo.Poꝛte in
feri nõ pualebũt aduerſus eam: eccła g
nũ q; deficiet.vñ nõ dixit:MHõ appꝛopi/

cleſia ſed vinci nõ poterit: tẽpeſtates ſu
ſcipiet ſed nõ demerget᷑:iacula mittent᷑
in ipſa ſʒ nõ ꝑfoꝛabit᷑.¶ ¶ S: vᷣm eundeʒ
Cbꝛy.in Omel de pethe. Eccła de qua
cura eſt deo:⁊ cuius paſtoꝛ papa e:nõ e
muris circũdata:ſed fide circũſepta.ſed
tał eccla deficẽ nõ põt: qꝛ dem e petro
Luce.xxii.cuiꝰpapa ſucceſſoꝛ ẽ. Egopte
rogaui petre:ne deficiat fides tuꝛ.

In cõtrariũ glo i. Zbe

„☛△ Dicédu: ꝙ ſupꝑ illo ᷣbo
Kndeo ii. Theſal.ii. Miſi vene
rit diſſenſio pꝛimũ:⁊ reuelat? fuerit hõ
peccati. Dicit glo.ꝙ ante antixpᷣi aduẽ
tũ erit triplex in mudo diſſenſio: qꝛ pꝛi
mo erit oiuʒ boiuʒ ſepatõ a romano im
perio.2: erit multoꝝ xpᷣianoꝛũ diſſenſio
a fide catbolica. ꝭ: erit ſeꝑatio multaꝝ
eccleſiaꝝ a romano põtifice. De pꝛima
diſſenſione dicit glo.ſuꝑ illo vbo Oañn.
vii.Beſtia quarta regnu quartũ erit in
terra:’quod ẽ maius oibꝰ regnis:⁊ deuo
rabit vniuerſã terrã. Poꝛꝛo coꝛnua de-
cẽ in capite beſtie decẽ reges erũt:quod
regnũ maius eſt oibus regnũ romanoꝝ.
Per decẽ vᷣo coꝛnug intelligunt᷑ decẽ re
gna:in que diuidet᷑ romanuʒ im ꝑiũ lee⸗

Ar.

antixp̃i:qꝛ tꝑe diuiſionis pᷣdicti regni:⁊
de ipſĩis regnis ĩque diuidet᷑: oꝛiet᷑ anti
xpᷣs. ¶ Be ſecuda vᷣo diſſenſione a fide
cæotholica:habetur.i. ad himo.iiii. vbi
apls ait. Spũs aut maniteſte dicit ꝙ in
nouiſſimis tꝑibus diſcedẽt quidã a fi-
de:attẽdetes ſpirit ibꝰ erroꝛis ⁊ doctri-
nis demonioꝛu loquẽtiũ mẽdaciũ. Suꝑ
quo verbo dicit glo.ꝙ ſignaut᷑ dicit qui

dã:qꝛ notabiles ⁊ magni viri crũt ꝗ tũc

diſcedent a fide catholica. Oe tertia
vo diſſenſionea romano põtiſice:habet᷑
j. Jo. ij. vbi loquẽs Jobãnes in ꝑſona ro
mane eccleſie iã derelicte a ſuis mẽbꝛis
dicit: Ex nobis pdierut:ſed ex nobis nõ
erant:qa ſi fuiſſent ex nobis ꝑmaſiſſent
vtiq; nobiſcũ. Illo.n. tꝑe ut gloſa dicit
pticula res eccleſie vndiq; ꝑ oꝛbẽ diffu⸗
ſe ſubtrahent ſe ab obedientia romani
põtificis:ita ut pauci ſibi obediãt: ⁊ pa
pa tũc tꝑis circa ꝑtes romanas ſe re-
cludet cù paucis:alijs ab eius obedien
tia ſubtractiss o
1 ergo eſt dð: ꝙ anti
Ad Peimuts ꝑ demonũ mi⸗
niſteriũ ⁊ ſuos miniſtros ꝓcurabit eccłe
deſolationẽ vbiq; terraꝝ. Añ ſcribitur
añ.viij ꝙ ipſe robuſtos ⁊ ppłos ſcõꝝ
interficiet. C Ad 2 23“eſt do: ꝙ ec-
cleſia nõ deficiet vniuerſalit᷑: expugna⸗
bit᷑ quidẽ ſed nõ deſolabit᷑imulta etiam
mẽbꝛa eccle:qᷓ ex pſecutione antixpi re
cedẽt a fide:ipo intfecto ad fidẽ ↄuertẽt᷑
¶ BDe pape obedientia.
conſideranduʒ

S ine Eeſt de pape obe
dietia:circa quã triplex oc-
currit ↄſideratõ. & p d obe
Jistia rp̃ianoꝝ. C 2ð obe
dientia paganoꝛũͥ. 3. de obediẽetia iu
Adeoꝛunnann.
Ooõ. xxij. de obedientia xp̃ianoꝛum.
WCirca pꝛimũ querũt᷑vij. ¶p vtrũ
Fan pape in oibus teneant᷑ obedire.
2 vtruzʒ pape teneant᷑ obedire laici

xpia ni ſicut clerici. C 3vtr Ppap expi

— —

Qneſtio 1

am laici magis teneant᷑ obedire q; im⸗
peratoꝛi uel regi. C Avtru pape ſerui
xpᷣianoꝝ magis teneant obedire q; ꝑꝛo
pꝛijs dñis. ¶5: vtrũ papa ſeruos xpᷣia
nonꝝ poſſit a ſeruitute eximere ⁊ liberta
ti reddere. C vtꝝpapa xpᷣianos libe
ros poſſit ad Puitutẽ danare. C 2e vtꝝ

papa xpᷣianos exiſtentes ſub dnio infi/

deliũ dẽat ab eoꝝ dñio ſubtrabere.

cbꝛiſtiani in oibus teneant᷑ obedi

re Scribiĩ eni ad Colo.iij. Filij obedi/
te paretibꝰ veſtris ꝑ oia.multo òͤ magj

in oibꝰ tenemur obedire pape: qꝛ utſcri
biꝰ ad Hebꝛe.xij. Si patres quidẽ car-

nis noſtre huimꝰ eruditoꝛes ⁊ reuereba

mur eos.multomagis obtẽperabimus
patri ſpirituũ ⁊ viuemus. ¶ Pꝛeterea
inferioꝛ nõ debet de ſuꝑioꝛi iudicare:qꝛ
maioꝛes a minoꝛibꝰ iudicari nõ pñt:ut

ſcribit᷑ xxij.di.c.ſubmittit᷑.nõ ſpectat Sẽ

ad ſubditos xpᷣianos iudicare uł diſcer
nere in quibꝰdebeãt obedire pape ułnõ
S. papa ẽ pᷣlatus oĩuʒ xpᷣianoꝛuũ:ſed

btüsbñdictus dicit in regula ſua:ꝙ ſi ̊

latus pᷣcipiat impoſſibile: ſubditns de⸗
bet teetare adimplere.

AANW△ 7 eſt: qꝛ ut ſcribitur
In trann Acxc.iiij Obedire
opoꝛtet deo magiſq; boĩbꝰ.Si ; papa
mandaret aliquid contra deum fieri ſi-

bigoncet obeen in. la ae
icenduʒ: illa q papa
Kñd EOsßcipit: uel claudunt᷑ ſub

iure nãli uel ſub iure diuino uel ſub iure

poſitiuo. Si clauduũt᷑ ſub iure diuino nõ
obediendũ pape ſi mãdaret aliꝗq ↄtra
illa: puta ſi pciperet ꝙ creatura aliq̃ bo
noꝛe latrie adoꝛaret᷑: uel ꝙ nomẽ dei in
uanũ aſſum eret᷑: aut ꝙ tẽpꝰ dedituʒ ad
cultũ dei ſibi ſubtraheretur:ſibi non eẽt
obediedũ:ĩmo foꝛtitreſiſtendũ. Si aute
claudunt᷑ ſub iure nãli ⁊ papa mãdaret

aliquid ↄtra illa fieri:ut foꝛnicari:fura⸗

ri: uel inocentẽ occid ere: uel ꝙ bõ nõ co

.

P M R; ſic ꝓcedit᷑. vr
Peamianidn o pape

ncchen
ſinlfi
cepch
Neinspe
aüt
Ninar
liltie
ſtuicoe
laen
te⸗⸗
ve
ſiode

fuett
a
nͤc
ſer
G
tern
Ntil
ol
ſa
ſcre
gt
ſeßhi
ſetqee
C
ſoct
feſpec
iin
gto.P
nohach
en
ni
c
ſene
Nhoe
4

ice
Pnen
eſttee

lteizit⸗
ee ſeni
areqzpꝛo
nosrhis
rerlbert
jinos libe
Crivt
bwmid if/
fabe.
Nelir

llncgede.

Nankohal
Eliſchet⸗,
ltoimg
e:gelnin
quigee⸗
31u
Ponbins
pan
iugienen
noͤpitint
hent
⸗
Ppeyle
ſuaaß
nns de⸗

Utſenbi
ſn,

H

hgähope
uul 4
Aſub iute
Diuinoho

Ar.

mederet:uel ꝙ mr̃imoniũ nõ ↄtraberet
ſimilit᷑ in talibꝰ obediedũ nõ eſt:ſʒ ſi illa
que pᷣcipit claudũt᷑ ſub iure poſitiuo: cũ
oẽ ius poſitiuũ ab ipſo depẽdet:uel ꝑ im
mediatã editionẽ ut ius canonicũ:uel ꝑ
ↄfirmationẽ ⁊ appꝛobatione ut ius ci-
uile:tũc ſicut eius eſt oĩa pᷣcepta iur po
ſitiui cõdere ⁊ ↄfirmare ſeu interpꝛeta
ri:ita eius ẽ oĩa tollere in toto oꝛbeułin
parte. AUñ in talibus ſi aliquid mãdat õꝰ
Ppl uel alit᷑ interpᷣtaret᷑ q; ſcripta ſint
ibi obediendum eſt. H
G pꝛimũ?e do. ꝙ nec patri
4 MMcarnali nec pri ſpi
rituali abſolute ⁊ ſimpłxr ẽ in oĩibꝰ obedi
endũ:ſed in illis dũtaxat q̃ ꝑtinẽt ad pa
tris carn alis ſubiectõnẽ:⁊ pr̃is ſpũ alis
reuerentiã ⁊ bonoꝛe. ¶C Ad 2 e dicen
dũ:qꝙ ſubditꝰ nõ debet iudicare uel diſ-/
cernerean debeat obedire pape ſi pcipi-
at illa qᷓ ſunt ̃m deũ:⁊ ſᷣm illa que cõſue
ta ſunt ob ſeruari in religiõe xpᷣiana cõ/
ſona iuri diuino ⁊ iuri nali: ſed ſi notabi
liter pᷣciperent᷑ incoſueta ⁊ diſſona a pᷣ
ceptis dei ⁊ pᷣceptis legis nãe:cuʒ papa

ſic pᷣcipiendo eẽt infid elis ſeip̃m iudica

ret.qꝛ qui nõ recte credit iã iudicatꝰ eſt.
Ad z eſt do: ꝙ btus bñdictꝰloquit᷑
de obedietia ꝑfecta ut cadit ſub ↄſilio ⁊
reſpectu pᷣlati inferioꝛis.ſᷣm quã obediẽ
dũu eſt pᷣlatom oibus ꝗq pñt fieri ſine pec

cato.Planũ ẽ eni ꝙ ſi abbas pᷣciꝑet ut

monachꝰ iaceret ſuꝑ nudã terram:licite

poſſet reclamare ab illa obediẽtia:quia

non ẽ ↄſuetũ in regulari obſeruãtia fieri
reſpectu tñ vniuerſalis obedietie pᷣlati:
ſicut ẽ papa:nulla reclamat io admittit᷑

dũumodo non pꝛecipiat diſſona a pᷣcept

dei et legis nature.

Dſecundũ e pecdi

eeni qꝙ clerici ? laici eodẽ mõ tene
ant᷑ obedire pape:qꝛ filij eodẽ mõ tenet᷑
parere mãdatis pris:ſj tã clerici q; lai-
ci eodẽ mõ ſũt dei filij:cuiꝰ papa vicariꝰ
exiſtit:iux illud.i.Jo.i.Oedit eis ptãte⸗

vigeſim

aſecunda II
filios dei fieri bis ꝗcredũt in noĩe eius.
eodẽ g mõ tenent pape obedire.C Pꝛe
terea nullꝰc exẽptꝰ a dñio dei:ſʒ papa ẽ

vicariꝰ dei in terris:nõ o magis ẽ exem

ptꝰa dñio pape laicꝰ qᷓ; clerica. ¶ Pꝛe⸗
terea illi tenent᷑ magis obedire papein

quibꝰ ẽ maioꝛ ſeruitꝰ:ſʒ maioꝛ ſeruitꝰẽ

in laicis qᷓ; in clericis:qꝛ clericis intelli

git eẽ dictũ:qð ſcribit᷑.i.Pet᷑i.Quaſi li-/

beri et non quaſi vela mè babentes ma

ie lporrgte ſec neut ſeruidei: aer
In cõtrariũ ctniy ube
P Ho Picédũ: ꝙ ſi cõ paretur
Rud c0 obedietia laicoꝝ ⁊ cleri

coꝛũ ad papã:obediẽtia clericoꝝ intelli

git eẽ pncipalioꝛ:vniuerſalioꝛ: ⁊ imedi
atioꝛ.Pꝛincipalioꝛ quidẽ eſt: qꝛ pncipa
tus pape ⁊ ois pᷣncipatꝰ eccłlaſtitꝰ ẽ pᷣn

cipalit᷑ ꝓpter bonũ ſpũale. Per redũdã/
tiã aut ex ↄſequẽti babet eẽ circa coꝛ
vorald q⁊ vicarius ililiꝰexiſtit qui dixit

atth. vij. Pꝛimũ querite regnũ dei:⁊
bec oĩa adijcient᷑ vobis. Pꝛincipatꝰ vᷣo

laicoꝝ uel ſeculariũ pᷣncipaliter eſt itro
ductꝰ ꝓpt᷑ bona coꝛꝑalia.⁊ iõ clerici Ppu

cipaliꝰ itelligunt᷑ ſubiici pncipatui eccla

ſtico q;ᷓ ſeculares laici. Aniuerſalit᷑ vᷣo

qꝛ papa peſt clericis ptãte oꝛdinis ⁊ po

teſtate iuriſdictiõis:qꝛ vtraq; ptãs deri

uat᷑ ab eo ĩ clericos.ſʒ laicis nõ pᷣeſt niſũ
ptãte iuriſdictiõis:qꝛ eoipſo ꝙ laici ſũt
ad ptãtẽ oꝛdinis recipiẽdã idoneitateʒ

nõ hñt.Sili ẽ obed ietia clericoꝝ ĩmedi
atioꝛ:qꝛ l pt ãs pape ſe extẽdat ad cleri
cos ⁊ laicos ꝑ imediatã iuriſdictionẽ:nõ

tñ ſe extendit ad ipſos laicos ꝑ imedia
tã executionè᷑.ſj̊ regimè ipoꝝ laicoꝝ exe

quit᷑ papa mediatibꝰ pncipibꝰ iudici-

bus ſecularibꝰ:niſi in quinq; caſibꝰꝗq no

taunt᷑ ex: qui fi.ſint legi.c. per venerabilẽ
Pꝛimus eſt quando aliquid tempo-/
rale concedit᷑ eccleſie a pꝛincipe uel re-

ge: ueltunc ſolum concedit vſum domi⸗/

niũ ſibi retinedo:uel concedit vtrùq;:⁊
tunc eccleſia dominium iuſticie exercet

2 —

Ar.

per laicas non eccłiaſticas ꝓſonas: ſiẽ
dicit Hug.ij.li.de ſacramẽtis. Secũ
dus eſtqn occurrit aliquid negociũ diffi
cile ⁊ ambiguũ:tüũc eſtimediatead papã
recurrendu. ¶ Tertiꝰeſt rõne delicti ſe
cularis pncipis:ut ſi vnceps ſecular in
ueniatur hereticus et a fide deuiare.
¶ Quartus ſi inueniat᷑ defectus in iu

dicio dato a ſeculari pꝛincipe uel iudice

qꝛ papa bʒ ptãteʒ ſecularẽ rectificare 2
coꝛꝛigere ſi bona nõ eſt⁊ iſtituere ⁊ ↄfir
mare ſi bona eſt: ut dieit Nus ll.g viet
1 § eſt do e ſicut di
Ad P Amm cit Cbꝛyſo. ſuper
Mattb. xxi. ꝑtractãs illa vᷣba ſaluator:
Homo quida hũit duos filios: ? pꝛimus
dixit nolle facere voluntatẽ pr̃is:⁊ po-
ſtea fecit. ſecũdus vᷣo dixit velle facere:⁊
poſtea nõ fecit. Per illos duos filios in/

telligunt laici ⁊ cł ici:qꝛ laici eoipſo
vitã ſecularẽ eligũt ⁊ habitũ ſecularẽ aſ

ſumũt: obediẽtia xp̃i ⁊ vicarij eiꝰreſpue
re vid ent᷑. Clerici vᷣo eoipſo ꝙ eccłiaſti

cam vitã ⁊ habitũ cłicalẽ aſſumũt: ipſo
facto obedientiã xpᷣi ⁊ vicarijſui ꝓfite/

ri intelligut᷑: quã ſi implere negligãt:ſub
ditur de eis codẽ.c. Amẽ dico vobis pu
blicani ⁊ meretrices pᷣcedet vos ĩ regno
dei. ¶ Ad ⁊'eſt dð:ꝙ nullus eſt exem
ptus a dñio pape mediate uel imediate

nã ckici imediate ſubdunt᷑ pncipatui ec
cleſiaſtico.laici vo ſubdunt᷑ ei mediante

pꝛincipatu laicali ꝗ in obſequiũ ⁊ in mi-
niſteriũ eſt datus pꝛeſuiatui ſpũ ali ut ſu
pꝛadictũ eſt. ¶Ad z“eſt do ꝙꝙ in laicis
eſt maioꝛ ſeruitus:iõ płibus modis te-
nent᷑ obedire:qꝛ tenent᷑ parere pᷣncipa
tui laicali ⁊ pᷣncipatui eccłiaſtico. Cłici

vᷣo a pncipatu laicali ſũt exẽpti:qꝛ coꝛã

iudice ſcłari clerici ↄueniri non poſſunt

L I ſic ꝓcedit᷑. Ai⸗
D tertin elenia pape

9

laici tp̃iani nõ teneant᷑ mag obe
dire qᷓ; imꝑatoꝛi uel regi.qꝛ dato ꝙ ar/
chiepᷣs ſit naioꝛ epo: ⁊ ep̃s maioꝛ agbba
te:mag tñ tenet᷑ ſubditꝰ obedire epᷣo qᷓ;

Queſtio

III

archiepo ⁊ monachꝰmagltenet obedire

abbati q; epᷣo.A ſiłi ̊. dato ꝙ paꝑa ſit

maioꝛ iꝑatoꝛe uel rege:magitenẽt᷑ laici
ſubditi obedire ipatoꝛi uł regi q́; pape/
¶S. vnicuiq; eſt obedienduʒ ſᷣm leges
recept as ab ipſo:ſed oẽs ꝗ ſubdunt ſub

imꝑio:recipiũt leges ab imꝑatoꝛe.ẽ oeſ

tenẽt ibi parerem tales leges. C S.
debitũ iuſticie eſt: ꝙ reddatvnicuiq; qð

ſuuz eſt. iuxta illud aplłi ad Roma.xiij.

Reddite oibꝰdebita:cui tributũ tributũ
cui vectigal vectigal:ſj imꝑatoꝛ eſt dñs
tꝑaliũ:S debitũ iuſticic eſt ꝙ laici obedi-
ant ei in tẽpoꝛalibus magis q; pape.

A 11 e: qꝛ dño vniuer
In dtrariu νuerſalit
obediendũ:ſed papa vicanꝰ eſt illiꝰꝗ eſt
dñs vniuerſoꝝ: iux illð Neſter.xiij.Oñe
in ditione tua cũcta ſũt poſita ⁊ nõ eſt ꝗ

poſſit reſiſtere volütate tue dñs vniuer

ſoꝝ tu es. Sſibivniuerſalit᷑ obediendũ e.

RA doð ꝙ tota machina mũ
Kñd EOgialis nõ eſt niſi vnꝰ pn-

cipatus:ſed quia nõ debet eſſe niſ vnus
pꝛincipatus: ideo no debet eſſe niſi vnus
vniuerſalis pꝛinceps.iuxta illud ppᷣs.xij

metha.ꝙ entia nolunt male diſponi.iõ
vnus pꝛinceps:⁊ vnus pꝛincipatus: pn

ceps aũt totius pꝛincipatus mundi eſt

*

xta illud Oañ.vij. Aſpiciebã:⁊ ecceĩ nu
bibus celi quaſi filius boĩs veniebat et

vſq; ad antiquũ dieruʒ ꝑuenit ⁊ dedit ei
poteſtatẽ ⁊ bonoꝛẽ ⁊ regnũ:⁊ oẽs popu
li tribus ⁊ lingue ſeruient ipſi. Abicunq;
qũt eſt fons ⁊ oꝛigo:ad quẽ oĩia reducũt

ĩ talibꝰ ꝑ pᷣceptũ inferioꝛis nõ tolli᷑ obe
dientia ſupioꝛis. Vñ in pᷣdictis locũ bʒ
glo. illa q ponit᷑ ad Ro. xiij. Si aliquid

mãdat pꝛocuratoꝛ ⁊ aliud ꝓconſul obe
diendũ eſt ꝓcoſuli no ꝓcuratoꝛi. Et ſi ali
ꝗd mad at ꝓconſul ⁊ aliud imꝑatoꝛ: obe
diendu eſt imꝑatoꝛi ⁊ nõ ꝓconſuli. Eo⸗

dem mõ ſi aliud mãdat papa ⁊ aliud im

peratoꝛ: obediendũ eſt pape ⁊ nõ imꝑa-

„

toꝛi. Neruũ qꝛ iuſticia ꝑ fide xpi eſt cofir

ipſe xpᷣs cuius papa vicarius exiſtit.iu⸗

dlier

ohien
hte
ſeſer
ſbbiea
pinch

pin⸗
koib

I
obedite
goha it
Niklia
zhape⸗
fn lezes
Cunf⸗
are i
auipz
ma rih.
inibutü
1Rdis
ciobel⸗
Pbape.
ſopfine
ienſlt’
ligck
tidi⸗
ticſg
is pniner
giendit.
bina nn
²
ſiynus
füwus
be
ſponi.l⸗
atusin
nureic
ihit e
begit
ispope
Pbicunch
ollt c
islei⸗
Didil
nſurohe
iit⸗
goto
iit,
7 4udſ

Ar.
mata non extirpats: dicẽte apło Ro.
iij. Juſticia dei ꝑ ſidẽ eſt Jeſu xpᷣi. cum
oĩs pncipatus pꝛocedat ex oꝛdina tiõe

diuie iuſticie:iux illud ad Ro.xiij. Ois
ptãs eſt a deo:⁊ que a deo ſùt oꝛdinata

ſunt.iõ ſicut papa debet eẽ oĩs iuſticie
obſeruatoꝛ: ⁊ oĩum pꝛincipatuũ inſtitu
toꝛ ⁊ oꝛdinatoꝛ:ſine ꝗbus iuſticia mini
me ſeruari poſſet.ſic debet oẽm debitaʒ
ſubiectionem ⁊ obedientiã ſnbditoꝝ ad
pꝛincipes et reges ſeculi manutenere ⁊
gubernare:nõ tollere uel ſᷣtra here. Añ
petrꝰ cuius ſucceſſoꝛ papa exiſtit dicit
pꝛimia canonica ſua.c.ij. Subiecti eſto/
te oi hůa ne creature ꝓpt᷑ deũ:ſiue regi
qſi pcellẽti:ſiue ducibꝰ tãq; ab eo miſſis
ad vidictã male factoꝝ:laudẽ vᷣo bonoꝝ

ℳ.

41 js eſt do: ꝙ nõ eſtſi⸗
Ad Perimi mile:qꝛ oẽs ſubijci

untur pape ð iure diuino. VUñ reſpectu
eius nõ habet locũ aliqua exceptio:pᷣſſꝛ
vo ſubijicit᷑ eo de iure nãli:vnde plꝰ te/
net᷑ ẽo qᷓ; archiepo cui non ſubiicit᷑: niſi

in illis i quibꝰ eccła ſtatuit ⁊ oꝛdinauit.

Similit monachus plus tenet᷑ obedire
abbati q; epᷣo:potiſſime ſi ẽ exẽptꝰ:⁊ ſʒ
illa que in regula ⁊ ↄſtitutionibꝰ cõfir⸗
matis ꝑ papa cõtinent᷑. ¶ Ad ſecũdũ
eſt dicẽdu: ꝙ ſicut dicit Augꝰ ad Boni⸗
faciũ:⁊ ponit.ix.di.in pᷣn:Quicũq; legi
bus imꝑatoꝛũ que ꝓ dei veritate ferunt
obtẽperare vult:acꝗrit magnũ pᷣmium
Quicũq; legibꝰ imꝑatoꝝ q 3 dei verita
tẽ ferunt᷑ obtẽperare noluerit acquirit
magnũ dãnũ.Si g imꝑatoꝛ mandat ali
quid pᷣcepta pape ⁊ libertatẽ eccle:
ſibi obtẽperandũ nõ c. ¶ Ad tertiũ eſt
diceẽdũ q; pncipibꝰ ſeculi obediẽtia nõ
eſt ſubtrahẽga:niſi ſeipſos reddãt indi-
gnos:⁊ niſi pncipatũ niuſte ad miniſtrẽt
quia tũc nõ ſolũ ſubditoꝝ ſubiectiõe:veꝝ

etiã pncipandi iuriſdictione per papaʒ

peꝛiuari poſſunt.

2 arfi ſic pꝛocedit
D quartũ q

ſerui tianoꝛũ magis teneant᷑ obedire

vigeſimaſecunda

pꝛopꝛiis dñis qᷓ; pape:quia non põt bõ
duobus dñis ſernirę: ria iubentibꝰ:ut
ſcribit᷑ Matthᷣ.vii. Si ergo ↄtingat pa/
pam ⁊ dños pꝛopꝛios ãq ria pᷣciꝑe:mag
tenent᷑ ſerui pꝛopꝛijs dñis parere q́; pa
pe:alit eſſent trãſgreſſoꝛes pᷣcepti apli
mandantis ad Ephe.vj. Serui obedie
dñis carnalibus cum oi timoꝛe. CS.
ſi gs pᷣſtat iuramẽtũ duobꝰ dñis:vtriq;
tenet᷑ obedire ⁊ illi pꝛimo cui pꝛimo iu/
rametũ pᷣſtat:ſed ſerui pᷣſtant pꝛimo iu
ramentũ dñis carnalibꝰ q; pꝑape:g eis
pꝛimo tenent᷑ obedire. C S. ꝓpapa eſt

ſucceſſoꝛ beati Petri:ſed btũs petrꝰ mã

dat pꝛima canonica.c.ii.ut ſerui ſubditi
ſint in omni timoꝛe dñis:nõ tm bonis ⁊
modeſtis:ſʒ etiã diſcolis ⁊ idiſciplinat

eſt obediendũ qᷓ; ppꝛio:ſicut coẽ bonum
pᷣpon endũ eſt particulari bono:ſj papa
eſt dñs coĩs oium: ſerui magis tenent᷑
ſibi obedireq; Paopꝛio zonnno⸗
* Qe Picendu: ꝙ bõ q;tum
Rndeo ad pñs quattuoꝛ mõis
ↄſideraripõt. q;tu ad ſterioꝛis vo-
luntatis motionem. ¶2? q;tũ ad toti⸗
religionis xpᷣane cõuerſationem. C 3
E ꝗd coꝛꝑis naturalem operationẽ᷑.
Aq;tũ ad coꝛpoꝛis exterioꝛẽ admi
niſtratonẽ. ¶ Scom aũ iſta quattuoꝛ
diuerſis diuerſimode bõtenet᷑ obedire.
quia q;tũ ad interioꝛis volütatis mo⸗
tionẽ tenetur obedire ſoli deo. Mãut di
cit glo. Augj.ſuꝑ illo verbo ad Ro.xiij.
DOis aĩa poteſtatibus ſublimioꝛibꝰ ſub⸗
dita ſit:in q;tũ ſuꝑioꝛes poteſtates ſunt
eis obedientiapꝛeſtatur. Planu eſt aute
q; in motibus volũtatis bõ nullũ ſuꝑio
rem babet niſi deu.iõ inſtinctibus inſti
gatſa deo huane voluntati: hõ ſtatim
obedire debet ⁊ non reſiſtere modo uoo
dicebat pꝛopheta. Audiaʒ quid loqua
in me dñs deus meꝰ. ¶C Quãtũ vᷣo ad
religionis xpᷣiane conuerſatione tenet
oĩs xpᷣianus pape obedire: quia 4⸗ oꝛdi

Ar.
nandũ qualiter in religiõe xpᷣiana viuẽ
dũ ẽ:mullus eſt ſuꝑioꝛ ipſo:potiſſime cũ
ipſe ſit ſequeſter ⁊ medius iter deũ et bo
minẽ ſeu totũ pplłin xpianũ.ndeiſicut
dixerũt filij iſr? Woyſi Exo. xxiiij. Dig
que locutus eſt nobis dñs ꝑ te:faciemꝰ
⁊2 erimꝰ obediẽtes. Sic oes viułtes in
religione xpᷣiana debet dicere hape
tã dni q; ſerui ⁊ laici ⁊ clerici.¶Quan
tũ aũt ad coꝛꝑis naturalẽ oꝑationezʒ ut
eſt coꝛꝑis ſuſtentatio ⁊ pꝛolis generato
bõ nullũ habet ſuꝑioꝛe:ſed in talibꝰ oẽs
boĩies ſunt equales:iõ ſeruꝰ nulli dño te

net᷑ obedire pꝛecipiẽti ꝙ nõ comedat. ul

qꝙ; mr̃imoniũ nõ ↄtrabat. ¶ Sʒ qtuz
ad coꝛꝑis exterioꝛẽ adminiſtrationẽ :te
netur bõ diuerſis obedire 'm ꝙ ꝑ exteri
oꝛẽ coꝛꝑis adminiſtrationẽ diuerſos ſu
perioꝛes habere põt magiſ eni tenetur
nauta obedire gubernatoꝛi nauis ina
uali regimine q; pape:etiꝗ pᷣſente papa:
quia in tali arte ſubiicit illi et no pape.
Similiter in bis que ſpectarent ad bel
lũ plus teneretur exercitus duci ꝙ; pa-
pe.et ſic de alls.
Ad pꝛimũ x ce aſo en
1 8 mandaret alid q;
dñs ppꝛius in illis in quibus ſubijcitur
ſibi ſerua:tenet᷑ obedire pape ⁊ non dno
ꝓpꝛio. ¶ Ad ſecũdũ ẽ dð: ꝙ ſi quis pꝛe
ſtat iura mentũ duobꝰepᷣis:tenet vtriq;
obedire ſi põt:ſi vo non:tenet᷑ obedire
ei cui pꝛimo pᷣſtitit iuramẽtũ:maxie ſi in
titulatus ẽ ꝑ ben eficiũ in dioceñi eius:ſ
vᷣo explicita diſpeſatiõe tranſlatꝰ eſt ad
dioceſim alterꝰꝑ maius bñ ficiũ:dicunt
aliq ꝙ tenet᷑ obedire ſecũdo ⁊ nõ pmo.
Mec verũ ẽ ꝙ bõ pᷣſtet alicui iuramẽtũ
pꝛiꝰq; pape:qꝛ pape pᷣſtat iuramentum
in baptiſmo qñ ꝓmittit viuere m fideʒ
⁊ ritù xpᷣiane religionis. ¶ Ad tertiuʒ
eſt dic endũ:ꝙ btũs petrꝰ mãdat ꝙ ſer
ui obediant dñis in bis que eis tenent᷑:
nõ excipiẽdo eos ab obediẽtia:quia te/
nentur ſibi et ſucceſſoꝛibus eius in mili
litia chꝛiſtiana.

.

Qneſtio v

D gquintũ realeu

pea poſſit ſeruos xpᷣianoꝝ a ſerin
tute eximere ⁊ libertati reddere:qꝛ ꝗ li-
berat a ſeruitute maioꝛi:põt liberarela

minoꝛi:ſed btũs petrꝰ cuius papa ſuceſ

ſoꝛ exiſtit:liberauit oẽs xpᷣianos a ſerui
tute legali:dicẽs Act.xv. At quid tẽta
tis iugu ponere ſuꝑ collum diſcipuloꝝ:
boc eſt onꝰ:quod neq; vos neq; pr̃es ve
ſtri poꝛtare potuerũt:papa & põt ab alia
ſeruitute liberare. C D. ſeruitꝰ inducta
eſt ꝑ peccatũ:ſed papa põt a ꝑctõ abſol/
uere ꝑ adminiſtrationeʒ ſacroꝛũ: põt
oẽm ſeruitutẽ tollere. & S.ad papam

ſpectat quod iniuſtũ eſt ad iuſticia redu

cere: ſed multi ꝑ vſurpationè tyranicaʒ
et per violentia accipiunt dñia.ad papã
ſpectat xpᷣianos a ſeruitute taliũ exi⸗
mere ⁊ libertati redꝗere.

ſeruũ philomenis baptigauit: ⁊ ꝑ conſe-
quens a pctõ mudauit:⁊ tñ iᷣm ad do⸗/
minũ ſuuũ philomenẽ remiſit:nec eum a

XErAri eſtquia a oſtoll
In tranin paul⸗ uienungn

ſeruitute exemit:ſed poti iſeruitute ſui

dñiofirmauit. eode & mõ papa dʒ facẽ.
KRudeo Dicendũ :ꝙ ꝑ peccatuʒ

pꝛimi parentis cauſata

fuit macula peccati in aia qᷓ poterat ſer-
uitus aĩe appellari:quia qui facit pctm
ſeruꝰ eſt peccati. Silr cauſata fuit pena/
litas in coꝛꝑe ut moꝛtalitas:ĩfirmitas:
⁊ exterioꝛ ſeruitꝰ.ꝑxpᷣm aũt cuiꝰ ius pa-
pa vicarius exiſtit:liberati ſumꝰ a ſerui
tute peccati et a ſeruitute aĩe: iux illud

apłi ad Ro.vj. Munc vᷣo liberati a pcto:
ſerui aut facti deo:ſʒ a ſeruitute coꝛꝑis

liberatinõ ſumꝰ ſicut nec ab alijs pena
litatibꝰquia moꝛitur ⁊ infirmat᷑ baꝑti
gatus ſicut nõ bapticatus:⁊ obligat᷑ bõ

ad ſeruitutẽ exterioꝛẽ ꝑoſt baptiſmuʒ ſi
cut ante. Et ſi dicat᷑ ut Seneca dicit

li.iij. de bñ ficijs. ꝙ errat ſiquis exiſtiat
ſeruitutẽ in totũ hominem deſcendere:

pars eius melioꝛ excepta eſt. Coꝛpoꝛa

—

g.

fotit

tee

lickde
NNNai
toiitn
ferianm
ſge
ſnhum
itun
Uitiqu
re
eaut
Uitnoe

ui

D

V
Pradiur
rnc ve
na ſerun
aeggli⸗
lberuren
gups ſoes
wvs aſerii
tquatets
diahnlon.
mrafe
porapali
iimuuts
ctogpch/

forü:66t

4d papen
cticii aln

ein⸗

inumni
tenlüch⸗

,dpoſ
oneſmnumn
ebcnd⸗-
ndo/
A eum
uitnetun
Ve⸗
caty
. ats
Nunnſ⸗
p⸗
ſrnicas

Secũga ex parte in

Ar.

vᷣo tm̃ obnoxia ſunt ⁊ aſcripta dominis

mens quidẽ eſtſui iuris boc intelligen-
d eſt de ſeruitute coactionis:qꝛ planuʒ
eſt ꝙ aĩa non põt cogi ad ſeruiendũ pec

cato:ĩmo ſi cogeret᷑ ⁊ iuolũtarie pecca-
ret:iam non eſſet peccatu. Mõ aut intel
ligit᷑ ꝙ ſeruitus peccati non deſcenderit
in aiam ipſa volente ⁊ conſentiente:a q
ſeruitute nõ niſi perxpᷣm bõ liberari t4
tuit:quia ꝑ ſeipſũ hõ potuit cadęre:ſed
per ſeipᷣm nõ potuit reſurgere. Qua
re aũt a ſeruitute coꝛꝑis vps non libera
nit nos. ſicut a ſeruitute aĩe: triplex ra/

tio coĩiter aſſignat᷑ ¶ Qua ex parte iu⸗/

ſticie naturał:qꝛ oꝛdo nae boc requirit
ut ſicut in rebꝰ naturalbus ſuꝑioꝛa mo

uent in ferioꝛa ad ſuas actiones ꝑ excel

lentiã naturalis virtutis diuinitus eis

collate:ſic in rebus buanis ſupiosg im/

petrant inferioꝛibus per ſuã volutateʒ
ex oꝛdine iuſticie diuinitus oꝛdinate.
eiuſticie legalis: ſi⸗
ne qua buanarũ ręrũ ſtatus conſerua/
ri non poſſet:quia ſ'm Auguſti.iiij. de ci
ui.dei. Remota tali iuſticia regna non

ſüt niſiqued ã magna latrocinia. ꝑ xpᷣm

vᷣo oꝛdo pᷣdicte iuſticie in nobis non fuit
ſublatus ſed firmatꝰ:qꝛ qui nos iuſtifi⸗

cauit:debito nullius iuſticie nos pꝛiua⸗/

uit. ¶C Tertia ex parte pꝛeſentis ſtatꝰ

müdialis.qꝛ pᷣſens ſtatus hoc requirit:

ut q;diu homo viuit iſta vita animali et

ſenſibili. mente ſeruiat legi dei:coꝛpoꝛe
aut ſeruiat legi peccati: iur illud apłiad
Ro. vij. Egoipſe mente ſeruio legi dei.

carni aũt legi peccati.ſolũ aũt in futuro
ſtatu creaturaliberabit᷑ a ſeruitute coꝛ/
ruptionis:⁊ aſſumet᷑ in libertatẽ gloꝛie
ſilioꝛũ dei. Eodẽ ergo mõ papa debet
conari credentes in xpᷣm liberarea ſer-
uitute aĩe:que eſt ſeruitus peccati: non
aũt aſeruitute coꝛpoꝛali:qua tempo ꝛa
libus dominis tenentur aſtricti: immo

tenendo cbꝛiſti doctrinam et apoſto⸗

loꝛum tali in ſeruitute legali debet eos
firmare.

vigeſimaſecunda

SZ
VI
vtr ſiberauit a ſeruitu
te legali:qꝛ veritas euangelij nõ cõpati
ebat᷑ ſecu vmbꝛã legl:cũ adueniẽte ve
rit ate ceſſet vmbꝛa:ſi libertas aie:quã
quis ↄſequit᷑ in baptiſmo:cõꝑpatit᷑ ſecuʒ
vinculũ ſeruitutis coꝛꝑalis:iõ nõ ẽ ſimi
le. ¶ Ad ſecũdũ dðᷣ: ꝙ ꝑ admiſtratio-
nẽ ſacramẽèti liberat᷑ hõ a ſeruitute aie:
nõ aũt a ſeruitute ⁊ penalitatibꝰ coꝛpo
ris. C Ad tertiũ eſt dicẽdũ:qꝙ a dñio in
iuſto ⁊ tyrãnico manẽte iiuſte ⁊ manẽte
tyrãnico:papa debet xpᷣiſideles ſubtra/
here:ſed ſi fiat iuſtũ:uel ꝑ ſuã ↄfirmatio
nẽ:uel per ſubditoꝝ adbeſionẽ nõ debet
ceos eximere ſed potius confirmare.

D. ſextũ dekent papa

rxrrypianos liberos non poſſit iuſte
ad ſeruitute damnare:quia veri liberi
non poſſunt eſſe veri ſerui: ſed ſcribitur
Jo. viij. Si filius vos lib erabit:vere li/-
beri eritis:chꝛiſtiani ergo liberati a fi/
lio dei :vere et iuſte ad ſeruituteʒ dãnari
non pñt. ¶“Pꝛeterea ſcribitur Matth.
xvij. ꝙ filij regis liberi ſunt a tributo:ſʒ3
oẽs chꝛiſtiani filii ſunt regis eterni: iux⁊
illð Jo.i. Dedit eis poteſtatẽ filios dei
fieri.non ergo poſſunt iuſte ad ſeruitute
danari. C Pꝛeterea quod non eſt cauſa
cauſe:nõ poteſt eẽ cã cauſati:cũ cauſa
ſeruitutis ſit peccatum ſicut papa non
debet eſſe cauſa peccati ſubditoꝝ.ſic nõ
debet eſſe cauſa ſeruitutis eoꝛi.
N rii eſt quia ĩ
In cõtrarnium denia
papali lata cõtra rebelles eccleſie inter
alias penalitates ponitur ꝙ fiant ca-
pientium ſeri–un.
ndeo doiꝙ triplerx ẽ ſeruitus
XI nãlis:cõditionalis ⁊ ac
cidentalis. Seruitus naturalis ipoꝛtat
gradus nature diſtictionẽ.quia pᷣm phi
loſophũ hoc eſt foꝛmale in dominio et
ſer uitute ꝙ domini vigeant naturaliter
intellectu et ſerui intellectu deſtcant.
4

AQLueſtio VII

NR .
At £ 1
.

⁊ polleant virtutibus coꝛpoꝛalibꝰ. fuiſ⸗
ſet autem iſta ſeruitus in ſtatu innocen
tie:quia ante peccatũ aliqui viguiſſent
magis intellectu ⁊ aliqui minus. Serui
tus vᷣo conditionalis impoꝛtat vicioꝛũ
coꝛꝛeptionẽ: quia ſicut homo dominat᷑
beſtijs ne ineffrenate ſequant appetituʒ

ſenſitiuũ: ſicut vynus homo vitam pecu
qum eligit:⁊ totum iudiciũ rationis ſen
ſualitati ſubmittit merito ſubijcitur illi

qui ſᷣm regulam rationis viuit.vñ dicit
Gregj. in Paſtoꝛali.li.ij.q cum pꝛela/
tus vicia ſubditoꝝ coꝛꝛigit non homini
nibꝰ:ſed quaſi beſtis dominat᷑: qiua ex
ca parte qua beſtiales ſunt ſubditi ex ea

debẽt foꝛmidari ſubiacere ſubſtrati. Ta
lis autè ſeruitus conditionaliter indu-

cta eſt pꝛopter peccatuũ. Conditionalit᷑
quideʒ:quia ſicut bomo poterat nõ pec
care:ita ſi non peccaſſet talem ſeruitutẽ

non incurriſſet:ſed ſeruitus accidẽtalis
impoꝛtat quandãviolentã debellatio/

nem. nam bᷣm Augj.xix᷑.de ciuitate dei
c.xv.ſerui a ſeruando appellati ſunt: qꝛ
ab antiquo illiquiiure belli a victoꝛibuſ
occidi poterant ab eis ſeruabani:⁊ in ꝑ
petuum eoꝛuʒ ſerui efficiebant᷑:ſic dicti
a ſeruãdo ſeruari. Vocat᷑ autẽ talis ſer
uitus accidentalis:quia ſicut accidenta

lis ⁊ foꝛtuitus eſt euentus belli:qꝛ nunc

iſtum:nunc illũ interimit gladius:ut di
xit dauid in moꝛte Arie:ſic talis ſeruitꝰ
accidentaliter inducta eſt.Papa xpᷣia
nos liberos nõ debet dãnare ad ſeruitu
tem naturalẽ:quia nulli debet vigoꝛem

rationis ſubtrabere:nec ad ſeruitutẽ cõ

ditionalẽ:quia nulli debet eſſe cauſa pec
cati:ſed ad ſeruitute accidentales iuſte
poteſt rebelleſ dãnare:quia ſicut contra
ſonas uel cõtra ciuitatẽ aliquã iſtud
ellũ inducit.ᷣm Augl.quãdo uel negli
git coꝛꝛigere:qð impꝛobe a ſuis factu ẽ
uel negligit reddere:qð per iniuriã abla
tuʒ eſt. Sic iuſte papa poteſtrebelles ta
li pena punire. ͦ

mn ergo eſt dicenduz
Ad pꝛimũ qꝙ illa auctoꝛitas
loquit᷑ de libertate gratie.⁊ de libertate
ſpirituali quã perxpᷣm cõſecuti ſumꝰ:nõ
autẽ loquit᷑ de libertate carnali:quã per
eum non cõſequimur in pꝛeſenti vita: ſj

ſolum in futura. ¶ Ad ⁊eſt dicenduʒ

q; xpᷣs per illã auctoꝛitatẽ oſtendit ſe eẽ
liberũ a ſeruitute tributi: quia filiꝰ erat
regis naturalis:nos aũt ſumꝰfilij regis
per adoptionẽ per quã filiationèẽ nõ libe
ra mur a ſeruitute tributi. AVel loquit᷑ de
xpᷣo ⁊ viſcipulis eius quibus erãt oia cõ
munia ⁊ nihil habebant pꝛopꝛiũ:ideo li
beri erãt a tributo ut aliqui erponunt.
CAd ʒeſt dicendũ ꝙ papa nõ debet
eſſe cauſa peccandi alicui:⁊ per ↄſequẽſ

nec ſeruieutis que er ſuo peccato oꝛiat:

ſʒ ſi ſeruit ad quã ↄtumacẽ danat oꝛiat᷑

ex peceato illisſibi nõ eſt imputandũ.
oeonmmi. ſic pꝛoce⸗/
α☚ ſe . timu dit᷑. Aide

tur enim ꝙ papa rp̃ianos exiſtẽ
tes ſub dominio infideliũ debeat ab co⸗
rum dominio ſubtrabere.quia apoſtol⸗
mãdat.i.ad Cbhor.vi.Fideles coꝛã infi⸗
delibꝰ iudicibꝰnõ eſſe ↄueniẽdos: dicẽs:
Audet aliquis vrm hñs negociũ aduer
ſus alteꝝ iudicari apud iniqͥs ⁊ nõ apud
ſãctos.Et poſtea ↄcludit: Auferte hoc
malũ ex vobis. eodẽ modo fideles ſub

dñio infideliũ exiſtere nõ debent. S.

peccatoꝛ nõ habet iuſtũ dominiũ ſupꝛa
iuſtũ:ſed glo.dicit ad Ro.xv. ꝙ ois vi⸗

ta infideliũ peccatũ eſt.S infideles fide

libus xpᷣianis iuſte dñari no pñt.S.
fidelis nõ debet matrimoniũ ↄtrabere
cũ infideli:quia diſpar cultus impedit

3 hendũ ⁊ dirimit ↄtractũ. ſiłr fidelis

nõ eſt ſupponẽdus ſub dñio infidelis.

Incontrarinz gbei⸗

vi. vbi ait: Quicũq;ʒ ſunt ſub iugo ſerui⸗
dños ſuos ifideles oĩ honoꝛe dignos ar

bitrentur:ne nomen domini ⁊ doctrina

chuit
K
lite
1
finiot

tönel

Cthon
ſotrit
crne:
intes.
pugne
pbenn
hoch
ſg⸗
ſoſt
ſan⸗

VI
dicenan
nuctonitas
Llbertate
niſummnd
lipier
antirinig
Kdieend,
laltſed̃
iaflbger
pfiitegis

jonenölbe

lutn
cratonco

aponun.

ndan⸗

erini
Curn aun
dintenel
ſepne⸗
Ir. Cit
os erile
tabc;
nſuh
s dices⸗
cii aduef
1oul
ufottbos
lgſ⸗
205
üſcne⸗
is l/

chꝛiſti ble pbemetur ſi dubr
R—WEUT dicendũ ꝙ iſtã bubita⸗/
Kñdeo tionẽ expꝛeſſe determi/
nat apoſtolꝰ.i.ad Chi.c.ſupꝛadicto:vbi
illos pſeudo qui docebãt vxpᷣianos a do
minio infideliũ eſſe ſubtra bẽdos eo ꝙ ꝑ

rpm ab eoꝝ dominio liberati erant di-

cit non acquieſcere ſanis ſermonibꝰ dñi
noſtri ieſu xpᷣi:⁊ ei qui ̃m pietatẽ eſt do⸗
ctrine:⁊ appellat eos ſuperbos nihil ſci
entes:ſy languentes circa queſtiones ⁊
pugnas verboꝝ eo ꝙ doctrina xpᷣi blaſ
phemabatur per eos. appellabat᷑ enim
doctrina xpᷣi ab infidelibus iniqua ⁊ in
iuſta. ec quo mandabat ſeruos a domi-
nio ſuoꝝ dominoꝝ eſſe ſubtrabẽdos:vñ
ſcandalũ ex hoc oꝛiebat᷑. C Sciendum
eſt tamẽ ꝙ pꝛoptertria papa poteſt xpᷣi
anos a dominio in ſideliũ iuſte ſubtrabe

re. pᷣ pꝛopf iniuſtã dñij adeptioneʒ.

q́;uis enim Augj.dicat.xix.de ciuitate

dei: Romanos dixiſſe ſe iuſte imperare/

pꝛouintijs:quas violenter occupauerũt
qꝛ vtile erat eis ſic ſeruire: eo ꝙ impꝛo/

bis per dominiũ Romanoꝝ accipiebat

licẽtia nocẽdi ſubditis. Puto tamẽ bac
ſufficientẽ cauſam nõ eſſe iuſte domina⸗
tiõis:ut ꝙ poſſit aliꝗs iuſte dñari alicui
inuito:q; tůcũq; ſuũ dñiuʒ illivtile eẽ co
gnoſcat᷑. VUñ ſi infideles violentaccepe/
rut dñium ſupꝛa fideles:iuſte papa põt

fideles a dominio illoꝛum ſubtrabere.

Secundus pꝛopter iniuſtũ vſum: ut
ſi nõ iuſte vterent᷑ eoꝝ dominio: pᷣcipien

do eis illicita ↄtra mãdata dei:⁊ virtuo
ſos moꝛes: uel inſolita imponẽdo one/

ra grauia ⁊ impoꝛtabilia. Tertiꝰ ꝓ⸗
pter indecenteè ſtatũ. Mam in eccleſia p

mitiua:quia totus mundus erat plenus

gentibus infidelibus: poteſtas ⁊ domi

niũ infid eliũ erat ad vtilitatẽ xpᷣianoꝛuʒ
qui ad fidem conuerſi erant: aliter opoꝛ
tuiſſet eos de toto mũdo exiuiſſe:ſi ab eo
ruʒ dominio voluiſſent ſe ſubtra xiſſe:ſi-

cut dicit apłs.i.ad Choĩ.v.ſed nunc:qꝛ
multitudo gentiũ iam intrauit eccleſiaʒ

vigeſimatertia VII

non careret mala ſuſpitione ſi x̃ᷣianipo
tentes ſtare ſub dominio fideli:pꝛopꝛio
opere pꝛocurarent ſub infideli dominio
permanere. Ande puto ꝙ ĩpꝛeſen ti ſta
tu papa poteſt ⁊ debet boc pꝛobibere.
A G pꝛimũ ergo eſt dicendnʒ
1Retlibii ideo apoſtolus
ꝓbibuit fidelẽ ab in fideli iudicari: quia
in iudicijs contentiões ⁊ pugne oꝛiunt᷑:
⁊ ſeruũ dei nõ opoꝛtet litigare:ſed man
ſuetum eſſe ad oẽs:ſed in ſeruitute non
incurrit᷑ peccatuzʒ. dicit enim apoſtolus
ad Chor.vij. Seruus vocatus es: non
ſit tibi cure:ſed ſipotes liber fieri:magj
vtere ſeruitute:quia quanto quis pꝛopt᷑
deü deſpectioꝛ eſt in hoc ſeculo:tãto ma
gis exaltabit in futuro: ut glo. exponit.
Bd ⁊“meſt dicendũ ꝙ peccatoꝛ nõ po
teſt habere iuſtũ dominiu ſupꝛa iuſtũ:in
bis que ſunt aĩe: ⁊ in his que pertinent
ad voluntatẽ per quã peccatu incurrit᷑
uel vitatur. In talibus enim nõ eſt acce
ptus ſeruus neq; liber:nõ maſculꝰ neq;
femina:nõ iudeus neq; grecus. Omneſ
enim vnũ ſunt in xpᷣo ieſu: ut dicit apłlus
ad Galł.iij. Sed in bis que ſunt coꝛpo/
ris peccatoꝛ ſupꝛa iuſtũ dominiũ habe⸗
re poteſt.vnde ſaluatoꝛ monuit nõ eẽ ti
mendos illos qui occidũt coꝛpꝰ:qꝛ aĩa⸗ʒ
ledere non poſſunt. C Ad 2aeſt dicen
dum ꝙ ꝓhibet ut fidelis Zᷣbat cũ infide
li:pꝛopt ꝑiculu ꝓlis dedicãde ad cultum
dei. tñ ꝓhibet᷑ ut fidelis diſcedat ab infi
deli:ſi ante fidelitatẽ ↄtraxit:qꝛ ſancti⸗
ficat᷑ infidelis ꝓpter mulierẽ fidelẽ: ut
dicitapłs. i.ad Chor̃.vij.Tale aut peri
culũ vitat in ſeruitute.Et tñ in pñti ſta
tu ſi añ ↄuerſionẽ ad fidẽ nõ fuit ꝗs ſub
dnio ĩ fideli:nõ dʒ poſtmodũ dñio ifideli
ſe Spanencurt Sicri eſt de mr̃imonio.
QAueſtio.xxiij. ↄ obediẽtia paganoꝝ.
O ſt Hoc cõſideran-
be IjͤE n en de
obedientia paganoꝝ. Circa
“ Awum r. C'p vtrum
pagani de iureſint ſub pape

obedientia. C 2· vtrũ pꝛeter papã pa-
gani ſint imperatoꝛi imediate ſubiecti.
TI3· vtrũ papa iuſte poſſit dominia ⁊
iuriſdictiones a paganis auferre. C:
vtruʒ papa iuſte poſſit punire paganos
agẽtes legẽ nãae. C I vtrũ papa poſ/
ſit paganos cogere viuẽ lege imperiali.
¶u.:. vtꝝ papa ritũᷣ paganox dẽat tane
1lic pzꝛocedt.
Peimn Ar eniʒ pa
gani de iure non ſint ſub pape obe
dientia:quia papa pꝛeeęeſt omnibꝰ pote/
ſtate clauiũ ligando ⁊ ſoluendo: ſed ꝑa-
gani non ganinet ſoluunt᷑: cum nũq;
recep erint fidem xpᷣi.poteſtas ergo dla
uium non ſe extendit ad eos. S.pa⸗
pa pꝛeeſt ouibꝰ chꝛiſti: ſed pagani ⁊ alie
barbare nationes non ſunt ex ouibꝰ xpᷣi
quia ut ipſe dicit Jo.x.Oues mee vocẽ
meã audiũt. pagani autẽ ⁊ infideles nõ
audiunt vocem xpᷣi.ergo non ſunt ex oui
bus eiꝰ. D ꝓapa pꝛeeſt in tota eccle
ſia:ſed pagani ⁊ infidęles nõ ſunt de ec
gena ao de iure nõ ſub ijciunt᷑ ſibi.
In contrariũ?agriaha
ce xp̃i:ſed xpᷣs plenã iuriſdictionẽ ba bet
ſuper omne creaturã: cum in noĩe eius
omme genu flectatur:celeſtiũ: terreſtriũ
2 inſernoꝝ: ut Naiturad Hbuͤn. .
VY Hε r. dicendũ ꝙ xp̃ᷣs per paſ-
. Ki ideo ſionem ſuã merun iudi-
ciariã:poteſtatẽ ſuper oẽm creaturã.iut
illud Matthᷣ. vlt . Data ẽ mibi oĩs pote
ſtas in celo ⁊ in terra. Andęglo. dicit ſu

per illo verbo: Dominabit a mari vſq;ʒ

aag mare. Aide q; latũ ſit regnũ xp̃i:quia
a mari vſqʒ ad mare.i.a aͤlibet fine ter/
re:vſq; ad quẽlibet finẽ terre diffundet.
tam lata dilatabitur eccleſia. Nicarius
qgutẽ vxp̃ᷣi eſt papa:vñ nullus poteſt ſe ſub
trabhere ab eius obedientia de iure:ſicut
nullꝰ poteſt de iure ſe ſubtrabere ab o be
dientia dei:ſed ſicut xpᷣs recepit a pat re
ducatũ:⁊ ſceptꝝ eccleſe gentiũ ex iſrael
egrediens ſuper omnẽ pꝛincipatũ ⁊ po-

”

Queſtio 4

teſtatẽ:⁊ ſuper omne quodcũq; eſt:ut ei
genua cũcta curuent᷑:ſic ipſi petro: ⁊ eiꝰ
ſucceſſoꝛibus pleniſſimã poteſtatẽ cõmi
ſit: ut dicit Cyrillus patriarcha Alexã/
drinu s in libꝛo tbeHurozuin 4 .
I ergo eſt dicenduͦ ꝶ
Ad Pꝛeimu nie infideles
poteſtate clauiũ ligati ſunt et iudicati:
quia qui non credunt iam iudicati ſunt
ſic poteſtate clauiũ ſi vellent euigilare ⁊

figem xpi reciꝑe poſſent abſolui. C Ad
2“eſt dicendũ ꝙ oẽs creature rationa⸗/

les ſunt oues xpi iure creationis:⁊ ſuffi
cienter iure redẽptionis:quia ipſe ꝓom
nibus ſufficienter paſſus eſt: ſed pagani
⁊ infideles non ſunt exouibus xpᷣi fidei
adbheſione. Ange dicit glo.ſuꝑ dicto ver
bo ꝙ poſtq; vpᷣs dixerat: MHon eſtis ex

ouibus meis ↄſequenter inducit eos: ut

eius oues efficiant᷑ym eni Augj.de nul

lo eſt diffidendũ:quia qui bodię ſunt iu
dei uel pagani:cras poterunt eſſe rpᷣiani

Oẽs enim poſſunt eſſe oues xpᷣi ex par/
te eccleſie:ꝑ eius charitatẽ:quia ꝓom⸗
nibus oꝛat:ut conuertant᷑ ⁊ per eoꝛim
poteſtatẽ quia omnibus datũ eſt velle:
7 liberũ aribitriũ quo ↄuerti pñt Ad
ꝭmneſt dicendũu eſle de eccleſia po teſt in
telligi triplicit. ¶C Pꝛimo iudiciaria po

teſtate:⁊ ſic omnes ſunt de eccleſia boni

⁊ mali:fideles ⁊ infid eles. Quia ſic oẽs
bñt vnũ deũ:ſic oẽs de iure debent habę
revnũ paſtoꝛẽ qui vicẽ eius gerat. C2·
imitatione ⁊ volũtate:⁊ ſic ſolũ fideles
⁊ boni ſunt de eccleſia. C ꝭ occaſiona⸗
lit er:fructuoſa vtilitate: ⁊ ſic oẽs paga
ni ⁊ infideles poſſunt dici eſſe de ecclia-
Dicit enim Augl.in de vera religione:
q catbolica eccleſia per totũ oꝛbẽ lõge

lateq; diffuſa oibus vtit᷑ ad pꝛofectus

ſuos. NHam vtit᷑ paganis ⁊ gentilibꝰ ad
materiã operatòis ſue Hereticis ad ꝓ/
bationẽ doctrine ſue. Sciſmatic ad do
cumentũ ſta bilitatis ſue. Judeis ad cõ/
parationẽ pulchꝛitudinis ſue.Omnibꝰ
tñ gre dei participãde dat ptãtem: ſiue

lliſe
nnone
arſil

inete⸗
diop
Necſt
lue
ſguis
,
ſhen
pin
ſihe
un
ü
ſt

tegb
dutt
06,
deſe
goli
ci ſi
harnt
eusi
leſi⸗
onin
appib⸗
ſolhon
lchdi⸗
ſſunt
Etapte
n⸗
ed
nd
Man
tz

eſtttel
ro⸗ tes
nte cömi
Aeri,

eendig
infaeles
iuccati:
catiſunt
igllare?
.CAd
fatione⸗
is ſufi
inn
hagani
rhif
,dcre
oneſisc
atcos
sn
Nelin
eſerpun
iceper/
na yonn
rhtmn
velle.
tCDe
ocſtin
cora Ne
Cleiabo
uſile⸗
mtglll
.C2
ſeles
caſons/
isit
de ceeli⸗
cigo⸗
vebe bop⸗
genfann⸗
Gtithis
tcsd)⸗
gtin 1
ignlo,
Ormi

Ar.
illi foꝛmãdi ſine:ſicut pagani ſiue re foꝛ/

mandi: ſicut beretici:ſiue recolligedi ſi-
cut ſciſmatici:ſiue admittẽdi ſicut iudei

DOSſecundũ &rα

det᷑ eni ꝙ pꝛetpapa⸗ oẽs pagani

imediate ſint imꝑatoꝛi ſubiecti qꝛ illiꝰ
dñio pagani ſunt imediate ſubiecti: qui
pꝛeeſt omnibꝰnationibꝰ: ſj im ꝑatoꝛ pᷣeſt

oĩbus nationibꝰ: ut ſcribit᷑.xi.q.i.c. bec

ſiquis ſibi oẽs pagani imediate ſubdũ
tur. ¶ SD. illi imediate ſubdunt᷑ pagani
ſub cui? ptãte oia regna cõtinent᷑ſʒ ſub
ptãte imꝑiali ois ſubdũt᷑.ut dr xxiij.q.
viij.c.ↄuemioꝛ.g ipatoꝛi imediate fubij-
ciunt᷑ pagani. ¶ D. pagani aliquã ꝓuin
ciã occupat:ſj̊ imꝑatoꝛ pᷣeſt oĩibꝰ? puincijſ
ut ſcribit᷑.lxiij.di.c.hadrianꝰ. ſub dñios
impatoꝛis pagani imediate ſubduntur.
ẽqꝛ imꝑatoꝛ nõ
In Otrarii peſt niſi ſubiectiſ
ſibi. ſy eccla oꝛat ut ſibi faciat ſubiectas
oẽs barbaras nationes:nõ pagani et
alie barbare natões nn bdunt᷑ imparbil.
* do ꝙ ſi pagani ſubſunt
Rnd 60 ꝑ ſucceſſionẽ aligbꝰregi
bus xpᷣianis: ſicut euidenetr apparet de
regibꝰ byſpanie et arragonie ꝗ multos
bñt ſub ſe ſubiectos ſarracenos ⁊ iude/
os. Et ſicut fuit t ꝑe dã in regno ſicilie
de ſarracenis nocerie.ↄſtat ꝙ tales pa⸗
gani ſüt ſub iuriſdictiõe ⁊ ptateilliꝰ reg
cui ſubdunt᷑.⁊ ſi aliq eẽnt in italia:⁊ in
partibꝛillis inꝗbꝰimꝑatoꝛ dñatur: ſub
eius iuriſdictione ſubdunt᷑ obtẽto ꝑ ec-
cleſiã ↄfirmatõis bñſficio.Si vo dicti pa
gani uel barbari nõ ſubſunt regib⸗ ulpn
cipibꝰ xpᷣianis:ſed regunt᷑ per reges uel
ſoldanos eoꝝ: tũc pꝛobabiliter videt᷑ di
cendũ ꝙ illis ſubdunt᷑ quoꝝ ſub ptãte cõ
ſiſtunt: quia ois pot eſtas a deo eſt. ut di
cit apłs ad Ro.xiij.⁊ Augj'.dicit ⁊ poni
tur.xxiij.q.i.c.ꝗd culpat᷑:ꝙ non eſtptãs
niſi a deo. uel eo iubente uel eo ꝑmitten
te. Oꝛdo nãq; nãlis regiminiſmoꝛt aliũ
paci acocomodatꝰẽ. Vñ ſi vir iuſtꝰ: foꝛte
etiaʒ ſub rege hoĩe ſacrilego militet:re/

vige ſimatertia i

cte pot eo iubete bellare.ſi vice pacis oꝛ
dinẽ ſeruat ⁊ qð ſibi iubet uł nõ eẽ õ dei
beccchri certu eſt.uel vtrũ ſit certù no
ſicut Augl. ibi dicit. z8 d & l decre
. Eẽ do oꝙ illð decre
Ad pꝛmũ &okiinale
rẽ pᷣeſſeoĩbꝰnatiõibꝰ ſj potiꝰ riũ.Dicit

eni:Aolumꝰqꝙ oẽs nr̃e iuriſdictõi ſubie

cti:Romani franci ⁊ alij diuerſaꝝ ꝓuin

ciaꝝ ꝗ ſpalit᷑ noiant᷑ ut hoc decretu ſer-
uẽt. Vñ illud ſtatutũ nõ ſe extendit niſ
ad ſubiectos ſuo imꝑio. C Ald

oĩa regna ſunt ſub ptate iꝑator q;tu
ad ꝓtectionẽ:⁊ illoꝝ dutaxat ꝗ eiꝰiuriſ-/
dictioni ſubdunt᷑. Qñq; eni in gnali ſer
mone qdã tacit excipiun᷑. C Ad 3ẽ
do imꝑatoꝛ pᷣeſt oibus ꝓuincijs ſue iu
riſdictõi ſubiect. Ael põt dici oibꝰ ꝓuin
cijs pᷣeſſe:qꝛ ſpãlit᷑ pᷣeſt italie:q ꝑꝑ pᷣemi-
nentiãptatis ⁊ dignitatis pot dici dña
ꝓuinciaꝝ:rõne cuiꝰimꝑatoꝛ dñs mundi
eſſe deſcribit᷑ eo ꝙ Romanoꝝ rex nun-
cupat᷑ ⁊ Roma caput mudi appellat᷑.

.3i1 i ſic ꝓcedit᷑. Ar
ternu enil papa iu⸗

ſte poſſit dñia ⁊ iuriſdictões a pa

ganis auferre:qꝛ iniuſtũ ẽ ꝙ ſeruꝰdnet᷑

B pagani cũ ſint infideles:Pui ſũt pcti in

fidelitat oĩs eni ꝗ facit pcti fuꝰ cpcti.
iuſte dnari nõ pnt. ¶ S. infideles me
rent rõne ifidelitatis ptãteʒ ⁊ libertatẽ
amittere.iux illud.lxxiiij.di.c.vbi iſta.i
uilegiu merẽt amittere. g pmiſſa ſibi ab
utunt᷑ ptãte. Juſte ᷓͤ papa põt dũium ⁊
iuriſqictionẽ ab eis auferre. ¶ S. eccla
nõ põt errare ſ eccleſia perſequit᷑ ipſos
mfideles et impugnat eos. iuſte ᷓ papa
ah ers vominiu auferre boren⸗ D
Itr eqꝛ bñficiõ na⸗
n ₰ 1 Rture non ſubtra
bir᷑ alicui ꝑꝑ pctm:ſʒ dñiuʒ ⁊ iuriſdictio
vniꝰ ſupꝛa alteꝝ ẽ bñficiuũ nature: non
ſubtrabendũ eſt tale beneficiũ ab inſi·
delibus pꝛopter infidelitatẽ. H
Kñd co dicendum ꝙꝙ fm pbilo⸗
EEOphbu: deſt polliti. Oo
miniũ vnius ſupꝛa alteꝝ iuter beneficia

Ar.
naturalia cõputant᷑. Suũt eni ut ait illi
nãliter dñiqui itellectu vigent ⁊ mente
pꝛouidere pñt.Illi vᷣo ſunt naliter ſerui
qui viribus coꝛꝑalibus pollẽt ⁊intelle⸗
ctu deficiũt.vnde ibi ↄcludit ꝙ idẽ expe
dit dño ⁊ ſeruo. Mã dño expedit ut ſibi
ſeruiat cũ deficiat viribꝰ:et ſeruo expe/
dit ut aliis ſeruiat ⁊ ab alio dirigat᷑ cuʒ
deficiat intellectu. Bñficia vᷣo nãlia nõ
ſolũ a fidelibus:veꝝetiã a demonibꝰſub
tracta non ſunt. Hã ut dicit glo.ſuꝑ illo
verbo apłi.i.ad Chorl.xv. Cũ tradide
rit regnũ deo ⁊ patri:⁊ cuʒ euacuauerit
oem pꝛincipatũ ⁊ ptãtem ⁊ virtutẽ:tũc
finis.dũ durat mudus angeli angelis
7 demones demonibus: ⁊? hoĩes boibꝰ
pꝛeſunt. Oꝛdo pꝛincipandi cũ ſit bene
ficiũ nature:oĩ buane creature ↄceſſum
necper papã:nec ꝑ alios reges xpᷣiano
rũ ab infidelibus ſubtrahendũ eſt:cum

deus cuius iudiciũ eccleſia imitat᷑:talia

bñ ficia nature oibꝰ bonis ⁊ malis lar/
giat᷑.quia ſolẽ ſuũ oꝛiri facit ſuꝑ bonos

et malos: ⁊ pluit ſuꝑ iuſtos ⁊ iiuſtos: ut

dicitur Matth.y. do:ch infig
1* ergo e do: ꝙ infide
Ad P umugk ſunt ſerui ſerui
tute peccati.⁊ iõ amittunt ptãtem ⁊ li⸗
bertatẽ gratie:cuiꝰ pꝛiuatio eſt peccatũ
Et ſi dicatꝙ oĩs vita ⁊ actio infid eliũ
eſt peccatũ:ut dicit glo. Augj.Ro. xiiii.
Verũ eſt de bis que fiunt ab ipſis infi-⸗
qelibus ex ipſa infidelitate:ut ſi in fide
les veſtiant nudũ ⁊ paſcat eſurientẽ in
bonoꝛe idoli quod adoꝛãt:talis int entio
quia infidelis eſt:ſi a radice infidelitat
pꝛocedit:illa bona/facit mala ⁊ peccata
Sed ſiinfideles paſcat eſurientẽ ⁊ veſti
ant nudũ ex quadã nãli pietatetalia ſut
bona ex genere ⁊ ſũt bñ facta:qꝛ bõa in
tentione: q;uis nõſint meritoꝛia eterne
vite:qꝛ fiunt ſine charitate. VUñ multa
poſſunt poſſidere iſideles ſine peccato.
7 multa agere ſine peccato C Ad ſecũ
qu eſt dicẽdũ:q infiqeles merent᷑ amit
tere ptãtem ⁊ libertategratie:nõ autẽ

Qneſtio

ſubtrabit᷑. C Ad tertiũ eſt dicendu: q;
eccleſia ꝑſequitur ifideles xpſᷣianos im
pugnantes:uel iura eccleſiaſtica ⁊ iura
noſtra tyrãnica rabie occupãtes: ⁊ mul
ta turbulẽta cõtra xpᷣianos attetantes
In talibus eni caſibꝰ iuſte papa poteſt

ab eis dominia et iuriſdictiones aufer-

re.⁊ licitũ bellum eis indicere.Sʒ ſi ipſi
ſarraceni ⁊ infideleſ xpᷣanos non perſe-⸗
quant᷑ nec aliud turbulentũ cõtra xpᷣia-
nam fide attẽtare pꝛeſumant: ⁊ cũ xpᷣia
nis velint pacifice cõuerſari: nõ debent

eis tolli illa que ſine pctõ pñt poſſidere.
ſicut videt᷑ notare glo.xxiii.q.viii.c.diſ/

*

par nimmum eſt.

S 6 ſic pꝛocedit᷑
quarti Videtur eni
qꝙ; papa iuſte punire non poſſit agentes
contra legẽ nature. Scribi eni ad Ro.

pᷣ.Quicũq; enĩ ſinelege peccauerut ſine

lege peribunt.pagani ergo non ſunt per

papã puniendi tanq; tranſgreſſoꝛes ali

cuiꝰ legis. Pꝛeterea papa nõ põt iu/

dicare niſi ſubiectos ſibi: ſed pagani nõ

ſunt ſibi ſubiecti:ergo per papam iudi/

cari non poſſunt. Poeee⸗ lex natu⸗
re ẽ lex oſcie:iux᷑ illud aplłi. Teſtimoniũ
reddente illis cõſcientia ipſoꝛũ:et inter
ſe inuicẽ cogitationum accuſantiuʒ uel
defendentiũ per opus legis:ſcriptuʒ in
coꝛdibus ſuis. Sed iudicareſm ↄſcien-
tiam interdicit᷑ pape:et cuilibet bomini
in pñti vita:iuxta illð apłi.i.ad Chorj.
iiii. Yaq; nolite ante tepus iudicare.
In cõtranũ tehekavi⸗
eO cari? xpᷣi ẽ i ter
ra:ſed deus iudicauit ſodomitas agen/
tes cõtra legẽ nature. Geñ. xviii.ergo
ad papã ſpectat puire paganos ⁊ alios
barbaros agẽtes contra legem nature.

Keſponqeo?nunn,

ſens tripler ẽ lex: Eterna:Maturalis:?
Hoſitius.Lex et᷑na nec ponit᷑ nec depõit

—

ptãtem nature.iõ oꝛdo naturalis regi/
minis qui eſt de lege nature: ab eis non

Ar.

Lci
niurte
st⸗
ſeinit
ſſicast
hito
fatogn
nain
Kbne
torde
ſerme
ade
ndch
lan
ſaeb
n
lie

lll
lis fegi
beis non
ſenclĩ
lanos imn
int ir
es dmul
ttitantes
poteſt
nes auſc⸗
Gipe
nonperſ⸗
otrarhi⸗
2 d de
no debant
hoſſiher,
viicd⸗

iegvucif
aaren
ſtegenes
niadho⸗
erütſne
ſuurper
ſoꝛes oli
ipotiu⸗
anird
anmwei⸗
ler nan
cſtinoni
zürerinte
vtiy0
pain

Ar.
Lex vᷣo naturalis ponit᷑ ſed non depo⸗
nitur:ſed lex poſitiua ponit᷑ ⁊ deponit᷑.
Legis igit᷑ eterne ⁊ diuine papa debet
eſſe imita toꝛ:qꝛ ab ipſa ois lex ⁊ omnis
iuſticia deriuat᷑. Añ Augl.i.de libero ar
bitrio: ꝙ lex eterna eſt ipſa ſůma diuina
ratio:qua iuſtũ eſt ut oĩa ſint rectiſſima
⁊ oꝛdinatiſſima: cui ſemꝑ obtẽperandũ
eſt: 'm quã oĩs lex recte fert᷑ recteq; mu
tãtur:de qua lege ſcribit᷑ Pꝛouer.xviij.
Per me reges regnant:⁊ legũ cõditoꝛes
iuſta decernuũt. Legis vᷣo naturalis: pa-
pa debet eſſe obſeruatoꝛ no enim poteſt
ipſam mutare:qꝛ ſicut ab ipſo nõ ponit᷑:
ita ab ea nõ deponit᷑: ſed imediate talis
lex a deo menti ronali impꝛimit᷑ necſi⸗/
biper legẽ nec ꝓpbetas qdicit᷑ſed po⸗
tius aſſentit᷑iuxta illud Math.vij./ DOia
quecũq; vultis ut faciãt vobis boĩes: et
vos facite illis:hec eſt enim lex ⁊ ꝓphe
te:ſed legis poſitiue papa debet eſſe la-
toꝛ ⁊ imutatoꝛ pꝛo tepoꝝcongruẽtia:qꝛ
ſicut ab ipſa ponit᷑ ita ab ipſa deponipo
teſt. Quia igit᷑ legis nãlis papa dʒ eẽ ob
ſeruatoꝛ:oes paganos ⁊ tranſgreſſoꝛes
talis legis iuſte põt punire. Nam vnuſ/
quiſq; iuſte pot puniri ꝓ trãſgreſſione il
lius legis quã recipit:⁊ quã ꝓfitet᷑ obſer
uare. alit᷑ m Augl. queq; nia ferri nõ
põt niſ ſit cõuictus uel ſpõte confeſſus.
Pagani vᷣo ⁊ oẽs barbare nationes per
lege diuinã veteris uel noui teſtamenti
conuinci nõ pñt. Hec ꝑ legẽ poſitiuã cuʒ
neutram recipiant. VUnde ſicut per legẽ
naturequã cogunt᷑ ꝓfiteri ↄuincipoſſut
ita per ipſam poſſunt iuſte puniri.

ar

eẽ puniendos ꝓ trãſgreſſione legis natu
re.ſed vult ꝙ ſicut peccauerint ſine lege
ſcripta quã nõ receperũt ſic iudicabuut᷑
nõ ꝓtrãſgreſſione legis ſaipcc ꝓtrãſ/
greſſioue legis nature. C Ad ꝛmeſt dðᷣ:
ꝙ pagani nõ ſſit ſubiecti paꝑe de facto
ſed de iure:qꝛ de iure nulla rõnalis crea
tura põt ſe ab eius dñio ſubtrabere:ſicut

Geſt do ꝙ apls nõ
d Peimu vult paganos non

vigeſimatertia v

nec a dñio dei. Vñ cũ trãſgreſſoꝛes leg
nature deuoluunt᷑ ad iudiciũ pape:iuſte
poteſt eoſpunire. ¶C Ad qꝭʒveſt dð ꝙ pa
pa nõ iudicat de interioꝛi ↄſciẽtia:ſj de
etterioꝛi opeꝝ euidẽtia:õ que ſi lex na⸗
turalis reclamet:ipſo facto conuincunt᷑
eſſe puniẽdos:qꝛ euidentia patrati ſcele
ris nõ indiget cla moꝛe accuſatoꝛis. Anñ
ſuꝑ illo ?bo Geñn.xviij.lamoꝛ ſodomo
rum venit ad me.dicit glo. Greg. Ma⸗/
la pꝛoximoꝛum noſtroꝝnon pꝛius iudi-
cemus qᷓ; videamus.
.M BViget᷑ enim
ꝓ papa non poſſit cogere paga⸗
nos ꝙ viuant lege imꝑali:quia illiꝰlege
vnuſgqſq; debet viuere cuius ptãti ſub9/
ditur: ſed nõ oẽs pagani ſubdunt᷑ pote/
ſtati imꝑatoꝛis ut ſupꝛadictũ eſt. Mõ ẽ
cogedi ſut ꝑ papã ut viuãt ſm imperia-
lem legẽ. ¶ ¶D.ponit iuriſcõſultꝰ ꝙ im-/
peratoꝛ ſtatuit ꝙ pagani ⁊ barbari ĩ cõ
trabẽdis nuptijs nõ tenent᷑ facere nu⸗
ptialia inſtrumẽta. non tenent᷑ viuere
pm legẽ imperialẽ. ¶ Pꝛeterea pagani
⁊ barbari nõ pñt puniri pena ſpũali qus
ꝑpuniunt᷑ xpᷣiani cũ ſint extra eccłlam:nõ
& eode mõ debet puniri pena tꝑali ta-
ar⸗ in legibus qua puniunt᷑ vFisn⸗ .
Mmeontrariuz eſta: page
In contrarinz niibfige
les nõ debent eẽ magis exẽpti q; xiani
tũc enim eoꝝ infidelitas pᷣſtaret eis pa-
trociniũ:nõ ſuppliciũ. Cũ g lex pꝛopter
trãſgreſſoꝛes ſit poñta:cõueniens eſt ꝙ
illa lege regantur:que ſua virtute coacti
ua tranſgreſſoꝛes punit. “
KRñdeo dð qꝙ cũ dicẽte apło ad
ERo. xiij. Ois ais ptãti⸗
bus ſublimioꝛibus ſubdita ſit:oueniens
eſt ut ꝗ ſubdunt ptãti alicuiꝰſubdant᷑ le-
gi q ꝑ ptãtem illiꝰ fert᷑.vñ ſi pagani uel
barbari ſint ſubiecti aliquibꝰ regibꝰ ſeu
pncipibꝰxpᷣianis:dignũ eſt ꝙ debeantvi
uere iure ⁊ legibꝰ quibꝰviuũt ſubiecti eiſ
deʒ regibꝰatq; pᷣncipibꝰ:ſeruatis tũ eoꝝ

ritibꝰ ⁊ obſeruantijs ſᷣm moꝛẽ ſuꝑſtitio
nes eoꝝ:nõ enim tenent ipſi pagani uel

barbari aliqd facereqð eoꝝ ledat ſuꝑſti

tionem:qꝛ ſicut nec coplendi ſunt ut cre
dãt:ſic nec cogẽdi ſunt ut ſeruent que ſi
des catholica mandat ſeruari.ne tñ ali
quid poſſint facere eoꝝſuꝑſtitione dam

nabili quod vergat in confuſionẽ⁊ irre/

uerentiã fidei xpiane:ↄgruũ ẽ ut lege il
la regant᷑q oibus cõmuniter imponitur

mñ seſt dcendũ ꝙ ſiẽ
Adqᷣ Palmiu nar poteſtates

ſic variant᷑ leges. Exiſtentes eni in vna
ciuita te uel regno:ſubdunt᷑ legibꝰilliꝰci-
uitatis ułilliꝰ regni:nõ alterius niſi vnꝰ
rex uel pꝛinceps eſſet ſub dominio alte/
rius:vñ pagani qui eſſent ſub ptãte im/

perij:lege imperiali debẽt viuere:⁊ ſub/

iecti alioꝝ pncipũ illis legibus debẽt vi
uere quibꝰviuũt alij eoꝝ vaſalli.
2meſt dicenduũ ꝙ illa ſolẽnitas inſtrumẽ
toꝛum in nuptijs cõtrabendis: requirit
tm infidelibus qui nõ poſſunt contrahe
re matrimoniũ niſi cuʒ vna. Pagani vo
⁊ barbari poſſunt plures a ccipere ſᷣm ri
tum ⁊ ſuperſtitionẽ ipſoꝝ Añ ad ipſam
ſolenitatẽ inſtrumentoꝝ dotaliũ non te
nẽtur:quia ſic nõ ſubdunt᷑ pꝛincipibꝰxpᷣi

anis in ritibus ⁊ ſuperſtitionibꝰeoꝛum:

ita non ſubdunt᷑ in nuptijs contraben⸗
dis ⁊ i ſolẽnitatibus in matrimonijs fa
ciendis. Ad ꝭeſt dicendũ ꝙ paga-
ni ⁊ barbari nõ poſſunt puniri pena ſpi/
rituali:eo ꝙ ſi paganus percuteret cle/
ricum non incideret in canonẽ late ſen/
tentie.cum ſit extra eccleſiã:poſſent ta/
mẽ puniri pena ſpirituali pꝛincipes xpᷣi

ani.ſub quoꝝ dñio ipſi pagani exiſtunt:

quia poſſent excõmunicari ſi eos nõ pu⸗/
nirent pena pecuniaria uel alia pena cõ
digna tatata ab eccleſia. Si vo dicti pa
gani exiſiant ſub ſoldano uel ſub aliquo
alio pꝛicipe infid eli: debent viuere bm ri
tus ⁊ obꝰuãtias ac ſtatuta illoꝝ.

— 7 ſic pꝛoceditur.
D ſextũ ůderer euin⸗

CAd

Queſtio vVvyi

ꝙ papa ritũ paganoꝝ tolerare nõ debe
at:quia qui poteſt pꝛobibere peccatũ et
non pꝛobibet conſentire videt᷑: ſicut di-
cit glo.ſuper illo verbo ad Ro.i. MNon ſo

lum qui faciunt:ſed etiã qui conſentiunt

facientibus:digni ſunt moꝛte pagani er
go in ritu eoꝝ infid elitatis tolerandi nõ
ſunt. C“ Pꝛeterea papa ab omni ſpecie
infidelitatis potiſſime debet cauere: cũ
pꝛo ſolo hereſi ipſe ſit deponendus:ſʒ ut
ſcribit᷑.lxxxiij.di.c.erroꝛ. Hon caret ſcru
pulo ſocietatis occulte qui maniſfeſto fa
cinoꝛi deſinit obuiare. Ritus ergo paga
noꝛum papa tolerare nõ debet cum poſ-
ſit eis obuiare. C Pꝛeterea peccatũ ido
latrie ⁊ peccatũ cõmiſſũ contra legè dei

A2

foꝛtius eſt qᷓ; bfocti cõmiſſũ cõtra le⸗
ed peccata cõmiſſa contra

gem nature:
legẽ nature deducta in publicũ.ſtatiʒ ꝑ
papã punienda ſunt ut ſupꝛa dictũ eſt.g

ſimiliter peccatũ idola trie ⁊ alias ſuper
ſtitiões paganoꝝ papa nõ dʒ tolerare:

* „

ſed ſtatim punire.

In contrariñ Aute

rius dei: ſed deꝰ multa mala tolerat in

pꝛeſentique in futuro per eiꝰiuſtitiã pu/
nient᷑: ut dicit Augj.ergo eodem modo

papa debet tolerare.
q 'm Greg!. in pa⸗

19 60 ſto.eccleſia quaſi quind
modis debet ſe habere in coꝛꝛectionevi

„

cioꝛum. ¶pᷣper diſſimulationẽ. C 2:
per maturã toleration᷑. ¶ zyper ſubti
lem inueſtigationẽ. ¶per durã incre
patione ¶.per ommmodã extermi-
nationè. C Imitat᷑ eni eccleſia iudiciũ

dei qui multa mala in pꝛeſenti diſſimu/

lat.multa matura tolerat:multa ſubtili
inueſti gatiõe ad lucẽ deducit. multa vᷣa
duris flagellis foꝛtiter increpat. multa
vo oĩmode exterminat.vñ ſi papa vide

at conuerſationẽ paganoꝝ pꝛodeſſe fide
libus:uel pꝛopter ipſoꝝ conuerſatione,
uel ꝓpter ipſoꝝxpᷣianoꝝ diſſid ij ⁊ alioꝛũ
maloꝝ vit ationẽ poteſt ⁊ dʒ eoꝝ ritũ et

————————

i
Matts
futyno
fulanea
ſoltet
irati
in
aln

Mbe⸗

En

i

I

renodede
hercgtüg
ch ſaut di⸗
oi. onſo
vonſentunt
e gagenicr
olandin
bnnni ſpee
t alare ci
endus ut

ncaretſcru

anieſtofs
ergopagt
taumpo⸗,
Ncatüid⸗
malegede
ſäcöml⸗
niſtanm
iciſrid
1ei s
Alius ſyer
tolerare:

guinpe
1cſtvies⸗
Nerar in
Kitüäps,
len mol⸗

g inpr⸗
nuin
AMN
her iti
Muräincte
eterm,
ia idian
jdiſtinn/
Utaſubeſ
multa ſe
lt, nin
pape G
beſeſte

rtineh
i rlen

op ſiis

ſuperſtitionẽ tolerare: alias dʒ omnino

vitare:potiſſime tunc iam fidelibꝰmulti
plicatis nõ expedit ritũ paganoꝝ ⁊ alio
rũ infideliũ cũ fide xpᷣiana admiſceri.
Ad pꝛimũ dᷣeſt igendu w ſn
2 bbr perſtitiõi pagano
rum nõ eſt conſentiendu ſed ẽ aliqñ diſſi
mulandũ uel ſapient tollerãdũ.quia aliq
foꝛte maioꝛa mala fierent per eoꝝ exter
mina tiõeʒ. Et aliqua foꝛte maioꝛa bo
na impedirent᷑: pꝛopter que duo multa
mala deꝰ? permittit in vniuerſo fieri que
ꝓbibere poſſet. Et ꝑ boc patet ſolutio

2d 2 etz e⸗
¶ Queſtio viceſimaquarta De obediẽ

tia iudeo

,. conſiderandũ ẽ
Eindexe obediẽtia iu

deoꝝ Circa qð querut᷑ decẽ.
¶ ' PDPrimo utru papa debet
üiugeos cogere ad ſuſcipiedu
fidem. ¶2ꝛ? vtrũ papa debet iudeos
cogere ad dimittendũ iudaiſmũ. 3: vtꝝ
papa iudeoꝝ filios eis iuit debeat face
re bapti; ari. ¶C Alvtrũ papa debeagt iu
deos cogere ad laboꝛãdu manibꝰ ¶ 5·
vtrũ paꝑa debat iudeos puare oĩ agmi
niſtratiõe officioꝝ ſuꝑ xpianos. C .
vtrũ papa debeat iudeos pꝛiuare ut nul
lum dominiũ ſuper xpᷣianos bhabeant.
¶C2.vtrũ papa debeat permittere xpᷣia
nos cum iud eis conuerſari. ¶ S:vtrum
papa debeat iudeos punire pena ſpiri⸗
tuali qua xpᷣianos punit. ¶C 9· vtruʒ pa
pa debeat permittere iudeoꝝ oblatiões

⁊T elemoſynas recipi a firelibus. C10.
vtꝝ papa debeat permittere ꝑ xpianos

pncipes aliqs exactiones in iudeoſ fieri
2☛ Pelinintk Zigetur eniz

ꝙœ papa nõ debeat cogere iudeoſ

ad fidem ſu ſcipiendã. Quia nemo cogẽ

qus eſt ad illud ad qð inutiliter cogitur:

ſed ad fidẽ ſuſcipiendã nemo vtilit᷑ cogi

tur cum deus aſpernet᷑ coacta ſeruitia:

ut Gregj. dicit:ad fidẽ ergo ſuſcipien dã

vigeſimaquarta —

iudei cogẽdi no ſũt. C S. ſm Aug cete

ra põt hõ nolẽs:cred erę aũt nõ niſ va/
lẽs:jvolũtas coginõ põt.nõ iudei ſũt

ad credendũ cogendi. S.ſcribit.xlv.
di. c. de iudeis. Pꝛecipit ſca yynod?nemi⸗
ni deincepsvim ad crededũ inferre:nõ S
violẽtia ſed liberi arbitrij voluntate ut
conuertantur:iudei ſuadendi ſunt.

ein ritrarin eas ſcribit En
₰B n C0 trariua xiiij.exi cito

i vias ⁊ ſepes ⁊ cõplle intrare ut iĩpleat᷑
domꝰ? mea.ad impledã g eccliamq ẽ do

mus dei ad quã per fidem intrat᷑ cõpel⸗

lendi ſunt homines ⁊ cgenht. 4 . .
&α . dò ꝙ aliꝗ rñũdẽt ad iſtũ
Rnd e0 articulũ tali diſtinctiõe

5p̃miſſa. Infidelin qꝗdã ſũt ꝗ nunq; ſuſce-
perũt fidẽ:ſic gẽtiles ⁊ iudei.et tales ut
dicut nullo mõ ſunt ad fide cõpellẽdi ut

credãt:qꝛ credere volutat ẽ.Alij vo ſut
infideles ꝗ qñ q; fidẽ ſuſceperut: ⁊ eã ꝓfi
tent:⁊ taleſ ſut coꝛꝑalit cõpellẽdi ut im

pleat qð ꝓmiſerũt:⁊ teneãt qð ſełſuſce-

perũt:ne nomè dñi blaſphemet ⁊ xpᷣi fi

des vilis acↄteptibilis hẽat᷑. Iſta autẽ

rũſio ſatis pot colligi ex decreto ſupꝛa al
legato · xlv.di.c.de iudeis. Aeꝝqꝛ paulꝰ

gꝗ oib plus laboꝛauit pena coꝛꝑis qd cre
dendu euaãgeliũ coact?mtrauit:qð nũ qᷓ;

crediderat:ſʒ foꝛtit᷑ ipugnauerat: ſic ex-
pᷣſſe dic Aug.ad bonifaciũ comitẽ.⁊ po
nit.xxiij.q.vi.vbi ait.ſciſmatici:q dicũt
Cuixpᷣs vnq; vi intulit quẽ cogit: Ecce
bñt aplin paulu in q̊ agnoſcat xpᷣm pꝛiꝰ
cogentẽ:poſtea docentẽ:pꝛiꝰ feriente:po

ſtea ↄſolgntẽ:iõ puto abſq; pᷣiudicio ðð

ꝙ ulqrit de facto uel de mõ fiedi.ſi xo
qrit᷑ de facto ita ꝙ alig ad fidẽ ſuſcipien
dã violẽtia cõpulũ ſũt:ſñi talvioletia fuit
abſoluta:nõ ſut cogedi ipſa tenere. ſi vᷣo
fuit mixta ⁊ ↄditionalis:fidẽ ſuſceptaʒ
tenere cõpellẽdi ſũt:qꝛ bin Aug.volutas
coacta volũtas ẽ. Et ppᷣ.s hoc ꝓbat.iij.

Etbi .ſed ſi querit᷑ de mõ ſiẽdi:puto ꝙ ſi

ſperetur aliquoꝛuʒ infidelium cõuerſio
per terroꝛes ⁊ flagella compellẽdi ſunt.

Ar.

infundere ſit ſolius dei:ſed ad conſenti-
endu ⁊ obicẽ nõ pꝛebendũ ꝑ obſtinataʒ
volũtatẽ. Mã in cõuerſione infideliũ ec/
cleſig d ebet dei iudiciũ imitari: ſed de⸗
paulũ eccleſie ſue ante fidẽ vaſtatoꝛeʒ;:
poſtea o magnũ edificatoꝛẽ:nõ ſolum
voce cõpeſcuit:veꝝetiã ptãte ꝓſtrauit:
atq; inſidelitatis tenebꝛis ſeuiente; ad
deſiderandũ lumen coꝛdis ut ſurgeret
pꝛius cecitate coꝛꝑis ꝑcuſſit:ſicut dicit
Aug'.ad bonifaciũ. . Ad pꝛimũ gͤ eſt
do:ꝙ nõ cogit᷑ inutiliter:imo valde vti/
liter. coacta eniſeruicia nõ ex coactiõe
ꝛocedẽtia:ſed ꝑ coactionẽ voluntarie
ſubſequetia deus nõ ſpernit ſed diligit.
AVñ dicit Grego. Sibonũu ad quod ma
li cogũtur ſemꝑ iuiti toleraret ⁊ nunq;
voluntarie ſeruirent: inutilit cogerent
ad illud. Sed qꝛ flagellis tribulationuz
mali cogunt᷑ a malo diſcedere:⁊ ad bo/
nuʒ pꝛouocant᷑ iõ vtilit cogit᷑:qꝛ timoꝛ
ſeruilis recedit ⁊ timoꝛ caſtꝰet filialis
ſuccedit. Ad 2 eſt dð : ꝙ voluntas
ad credendũu non cogit᷑ ſed qñq; ut con
ſenſus ad credendũ adueniat ꝑ penas
⁊ flagella iducit᷑. VUñ dicit Aug ad do
natu pᷣᷣꝛu. Si neminẽ eſtimas cogeẽdũ
ad bonũ: attende quid dixit apłs. Qui
epᷣatũ deſiderat:bonã opus deſiderat:⁊
tñ tam multi ut epatũ ſuſcipiant tenẽt᷑
inuiti pꝛoducunt᷑:includũt᷑: patiũt᷑ que
nolũt mala tanta:donec eis adſit volũ
tas ſuſcipiendi onus boni oꝑis.¶CAd
m E d: ꝙ illud decretũ intelligit᷑ nulli
eẽ inferendũ coactione abſoluta:nõ aũt
de coactione mixta uel cõditõnali:ſicut
cu quis pꝛouücit merces in mari tꝑe tẽ/
peſtatis. Ael põt dici ꝙ nemini facieda
eſt violẽtia ut coacte credat:ſed põt ſie
rivioletia ut cõſenſus cõueniat quate/
nus voluntarie credat. =ð

2 ſonnAſßfſic pꝛoce
Dſecundũ dore
tur eni ꝙ papa debeat iudeos co
gere ad dimittendũ iudaiſmũ:qꝛ qð fuit

Non quidẽ ad fidẽ ſuſcipiendã: cũ fideᷓʒ

repꝛehenſuʒ in petro: repꝛebendẽdũ eſt

in papa qui ẽ ſucceſſoꝛ eius: ſed iudai ca
re fuit repꝛehenſuʒ in petro ad Galłii.

Cũ vniſſet enĩ cephas antiochiã in fa⸗
ciem ei reſtitit paulꝰ: quia repꝛebenſibi
lis erat. Mõ ergo papa debet iudeos ꝑ/
mittere iudaigare. ¶⅓ Pꝛeterea ſuꝑ illo
verbo Matth.xxiii. Ae vobis ſcribe et

phariſei qui circuitis mare ⁊ aridã ut fa

ciatis vobis vnũ ꝓſelituʒ: dicit Oꝛige.
Quicũq; pꝰſaluatoꝛis aduẽtũ iudaigãt

docent᷑ imitari affectũ eoꝝqui dixerunt

illo tpe: Crucifige crucifige eũ. Sed pa
pa nõo debet eẽ xpᷣm crucifigentiũ imita

toꝛ ſed potius extirpatoꝛ. nõ debet ꝑ/

mittere iudeos iudaiz are. ¶ Pꝛeterea

quicũq; dat cãm peccandi ipſu becearn
cõmittere videt᷑.ſed pctm ẽ iu
Scribit᷑ eni ad Gall. v. Ecce ego paułꝰ

gikare.

dico vobis qm ſi circũcidimini cpᷣs vo-
bis nibil pꝛoderit. Papa ? nõ debet da
re cãm iudeis iudaicandi.

In contrarii eſtas ſcri-
J n C0 ntrarimm bit ex de in
deis vbi dỹ ꝙ ſicut legalis diffimitio iu⸗
deos non patit᷑ nouas erigere ſynago⸗

gas.ita eos ſine inquietudine veteres

babere permittin..
Knd c0 Dicenduʒ ꝙ ſicut dicit
I Augẽ in li. de vera reli
giõe. Fides catholica vtit᷑ iudeis ad cõ
parationẽ pulchꝛitudinis ſue.qꝛ ex boc
ꝙ iudei ritus ſuos obſeruãt in ꝗbus p̃fi
gurabat᷑ veritas ſidei quã renemꝰ.iſtud
donũ puenit ꝙ teſtioniu fidei noſtre ba/
bemꝰ ab hoſtibꝰ ⁊ quaſi in figura nobis
repñtat᷑ quod credimꝰ.ut ſint ipſi falla-
ces pꝛo ſe ⁊ veraces pꝛo nobis ⁊ ↄtra ſe
ut dicit Aug. Et io pᷣcipit eccla. ex de
iudeis.c.ſicut. nullus xpᷣianꝰ eoꝝ quẽ

libet ſine iudicio terrene ptãtis:uel occi

dere: ulvulnerare:uel ſuas pecunias au
ferre pᷣſumat:aut bonas q̃s bhactenꝰ ba

buerũt ↄſuetudines ĩmutare:pᷣſertim in

feſtiuitatũ ſuaruũ celebꝛatione:quiſq; fu
ſtibꝰ uel lapidibꝰ eos nullatenꝰꝑturbet.

N.

neelt
ivei

lerunt“

turpit
inenge⸗
fuſene

90

henin⸗
glubue
gelod
ſuitigu⸗
gubos
eoinc⸗
chantin
ſeſtde
Ciniud
ſtn
ſitcnd
inperc
Mbeit
cal
ſeu

gtir
rino
pore
yteo

lin ſa
hecſe
gbeccl
puerti
beneft
oblige
ot
.
ſos e

use
(cden

I

bengid
Sſcliugae

aGelbi
tochii inſz⸗
repechenbi
betideos⸗
neraͤſp i
cboͤſebeet
1artitſ⸗
detige.
etüiuteſeit
guidemmt
cei. Setn
gentiüintt
nodcherh,
Cper
ena
nk ittigte
lde
pnien
nödche

NNo 0/
literbei
fintio i⸗
re nago⸗
ne ees
Pfautden
en
Mus ℳα
gafe
Gqbus
noſtteba⸗
gnobis
tipſifi⸗

i 1 te

acldin
.
itise N
Zhum

eftnin

ecnſit

Mante

Ar.

neq; aliquis ab eis co acta fuitia exiga
niñ que ipſi tẽpoꝛe pᷣterito facere cõſue

uerunt. Syn agoge vo ipſoꝝ ſi deſtruan

tur:pñt abſq; dictione ipᷣas reparare
in eadẽ qualitate ⁊ mẽſura ĩ qua pꝛius

fuiſſe noſcuntur.

Ad pꝛimu azoenagades
geE III petrus nõ fuit rep
henſus a paulo iudaiando coꝛa iudeis
quibus licitũ erat iudai?are nondu euã
gelio diuulgato: ſed ideo repꝛehenſus
fuit: quia coꝛam gentibus iudaizabat:
quibus licitũ non erat legalia ſeruare:⁊

—

ideo incaute agebat:qꝛ mgersgis indu

cebantur ad iudaigandũ. Ad ſecun-

—

dũ eſt dicendu ꝙ papa nõ imitat᷑ iude-

osin iudaiſmo:ſj tolerat eorum ritũ ꝓ-

pterrõnem dicta. C Et eodẽ modo re
ſpõdendu eſt ad tertiu: quis no dat eis

cãm peccãdi ſed ꝑmittit ſolũ:ſequens in

boc dei iudiciũ:qui multa mala ꝑmittit
ꝓpter aliqua bona que ex illis ſua mira
bili ꝓuidentia eliciuntur. “
Dirertium ceit punl e n eger
BLeittii mSider eni minus oium: ſed ſub tutoꝛibus ⁊ acto⸗/
rib eſt vſq; ad p finitũ tẽpꝰ a patre.Ad
papa aut nõ ſpectat lege nature inſtitu
ere uel ponerc.ergo ad ipᷣm non ſpectat
ipſam deſtituere uel deponere.

mñ erso ẽ dicendũ q;
Ad pꝛimũ direndu e

uel regenerantvolutate parentu poſtq;

wvwv papa inuitis parẽtibus debe
at iudeoꝝ filios facere bapticari:qꝛ pue
rinõ ſaluant nec regenerant᷑ voluntate
parentu: ergo eoꝝ voluntas nibil facit
vt eoꝛũ filij debeant bapticari vel non.

¶ HS. in articulo moꝛtis nulli benefici
um ſalutis ẽ deneganduʒ: nec heretico

nec ſciſmatico:nec excõic ato:nec pᷣſciſo
ab eccleſia.ergo ſaltẽ in articulo moꝛt
puer iudeoꝝꝑ fideles ꝑſonas baptiſmi
beneficiu eſt conferendum. D. pueri

obligant᷑ ad penã culpe ex opere alioꝛũ

ergo alioꝝ oꝑatione pñt ſaluari ⁊ bapti
cari. C S. magis eſt de iure naturali

matrimoniũ q; cura paternalis erga fi

lios:ſed ibi diſpenſat eccieſia rõne in ſi⸗

delitatis:ergo ſilr debet diſpen ſare i b·

☛

In contrariua Auumi

nus cõtra epiſtolã Füdamenti: Ego nõ
crederẽ euangelio ſi nõ crederẽ eccleſie

vigeſimaquarta,.

Sed eccdeſia nõ legit᷑ talẽ oſuetudinem

ba buiſſe: ut iudeoꝝ filios baptizaret iui

tis parentibꝰ. Ergo iſtud faciendũ nõ ẽ

Wer dicendu ꝙ ſicut dictu,
Rndeo eſt ſupꝛa in bis que per

ſcripturã ſacrã nõ inuenit aliquid certũ

ↄſuetudo eccleſie ⁊ maioꝛũ ꝓlege ſeruꝗ

ga eſt. Eccleſig aut nuſq; legit᷑ taleʒ cõ
ſuetudinẽ hunſe ut iudeoꝝuel alioꝝ in-

fideliũ filios inuit parẽtibꝰ faceret ba-

ptizari: Etiã tepoꝛe imperatoꝝ chꝛiſti/

aniſſimox: ut coſtantini ⁊ alioꝝquoꝛuʒ
fauoꝛe ſumi põtifices ⁊ epi qui ꝓillo te

poꝛe fuerunt: potuiſſent tale ↄſuetudi-
nẽ in eccleſiavniuerſalit iducere. ¶ Sʒ
an nunc papa poſſit inducere ↄꝛiam cõ⸗/
ſuetudmem: ⁊ ↄtra tale cõem obſernan

tiam ecclie diſpenſare: puto ꝙqnõ: quia
boc videt᷑ repugnare pᷣceptis leg natu

re. Oe lege aut naturali nõ eſt ſolũ filio

rũ ꝓcreatio veꝝetiã nutritio ⁊ educatio

vſq;quo ad vſu ronis ꝑueniant: Juxil-
lud ad Galat.iiij.· Quanto teꝑe beres
ꝑuulus eſt nibil differt a ſeruo: cu ſit do

ſunt ſui iuris ⁊ ſue lib ertatis:ſed anteq;
ad vſũ roõnis ꝑpueniant:ꝑ ronem ⁊ volu-⸗

tatem parentũu eoꝝ ſalutẽ ↄſequunt᷑: vt

ſicut eoꝝ cure naturalit ſubiacent:ſic ſʒ

eoꝝ diſpẽſatiõeʒ ſut eis diuina miniſtrẽ
da. C Ad ſecudu eſt dicenduʒ ꝙ aliqui

dicũt pueros infideliu eẽ baptiʒandos

in clãculo in articulo moꝛtis ꝑ nutrices
ipſoꝝ: ⁊ nõ aliter: ne ſacramento fieret

iniuria per reiteratione᷑:ſi poſtmodu ad
ulti facti ↄuerterent᷑ ad fidem:⁊ ne goſt

modũ baptizati remanerẽt i ↄuerſatio

ne in fidelin quibus baptizatis cõuerſa
tio in ſideliũ ꝑ eccleſiam interdicit᷑. Scd

/

iſtud nibil ẽ dicere:quia nõ negat᷑ quin
indeus vel infidelis poſſit ſacramentũ
baptiſmi coferre adminiſtrãdo ipſũ in
foꝛma eccleſie:ſed ſi in articulo moꝛtis
ułalio mõ baptient᷑ pueri iudeoꝝ ꝑ nu
trices ⁊ obſtetrices xpᷣianas:fit boc iui
tis parentibꝰ:qð ſupꝛa negatuʒ eſt fieri
poſſe:⁊ fit ↄtra ꝓhibitiõem eccłie:qꝛ ꝓ-
biber extra de iude. MHe ipſi obſtetrices
uel nutrices beant xpianas. ¶C Ad ter
tiũ ẽ dicendũ q volũtate ⁊ oge alioꝛum
ſiłr ſaluant᷑ pueri vſu rõnis carẽtes: ꝗa
volũtate ⁊ oꝑe ſolũ parẽtũ:quoꝝ diſpẽ
ſatione ut dictũ ẽ ſunt ei ſacr̃a ſalut ad
miniſtranda. Ad qrtũ eſt dicendum
ꝙ mr̃imoniũ nõ ↄtrabii niſi a ꝑſonis ꝗᷓ
hbñt vſũ rõnis:vñ alter põt cõuerti ad fi
dem altero nõ cõuerſo: ⁊ eodẽ mõ pue-
ri poſtq; ꝑueniũt ad vſuũ ronis:pñt ↄuer
ti ad ſidẽ ꝑentibus nõ cõöuerſris.

OρW☚ quartu deken,

ꝙ papa nõ debeat cogere iude
os ad laboꝛandũ manibꝰ:qꝛ iudei nõ de
bent cogi niſi ad illa que alij cõiter laici
ſubiecti pncipibus xpᷣianis cogunt᷑: ſed
nõ oès laici xp̃ᷣiani cogunt᷑ manibꝰlabo
rare:ergo nec ipſi iudeiad hboc ſunt co/
gendi. S. dicit iuriſcõſultus ꝙ nul⸗
la rõ aut eꝗtatis benignitas patit᷑: utq
ſalubꝛiter ꝓ vtilitate hominũ itroducu
tur ea nos durioꝛi iterpᷣtatiõe j ipſoꝛũ
cõmodũ ꝑducamꝰad ſeueritatẽ:ſed ĩter
dũ hoc facit ad vtilitatez reipublice: ut
iudei magis intendãt alijs lucris q; la-
boꝛibus manuũ:ergo no ſũt ad boc co/
gendi. C S. ſcribit᷑ extra de iude.c.ſc̃.
Mullus exigat a iudeis coacta ſeruitia:
niſi que ipſi tepoꝛe pᷣterito facere cõſue
uerũt:ſed nõ ſꝑ fuerũt alio tẽpoꝛe coacti
manibꝰlaboꝛare:ergo nec iſto tempoꝛe
ad boc cogendi ſunt.

In contrariũ ns hier
Ebeſſałvlt.Qui nõ laboꝛat:nõ mãdu
cet: ſed iudeinõ pñt aliũ lucrũ hẽre lici-

tũ ſine laboꝛe manuũ: ad hoc ſũt cogẽ
di: ut poſſint licite co; Pane mãaãducare.
1AR— Rdicendů ꝙ logmur nuc
Kudeo de iudeis qui ſubdũt᷑ do
minio xp̃iane fid ei:niñ aũt ꝑ papã ⁊ ali
os pncipes cbꝛiſtianos ꝗbus ipſi ſubdũ
tur: cogantur manibꝰlaboꝛare:ſequitur
ꝙ ipſi ſint ꝑticipes eoꝝpeccatis:⁊ tur⸗

pis lucri ſectatoꝛes:uei ꝙ ipſi fraudent

eoꝛum redditibus debitis eis ex colle/
ctis ⁊ cõdemnatiõibus ipſoꝝ:cũ eni ipſi
iudei vt ſtatim dicet᷑inon poſſint publi-
cis officijs deputari:dequoꝝ ſtipendijs

poſſit eis licitũ lucrũ acquiri. relinquii
ꝙ ſi non cogant᷑ manibus laboꝛare ſo-

lum lucrũ vſuraruz; ad eos põt ꝑuenire.
Pꝛopter qð ſi cõtingat pᷣdictos iudeos
foꝛe facere.cũ eoꝛum culpa non debeat
tranſire impunita:multo foꝛtius q; cul
pa xpᷣianoꝛum:neceſſarium erit ut puni
ant᷑ pena pecuniaria: niſi foꝛefacerent
rali culpa que eſſet digna pena moꝛtis:
uel puatione alicuiꝰmẽbꝛi:q̃ quidem pe
cumia noĩe pene ab eis ablata tãq; vſu
raria per iudices xpᷣianos pncipes reti

neri nõ põt.ſy vel reddẽda ẽ illis ꝑſonis

q quibus iudei extoꝛſerũt:uel 'ᷣm cõſiliũ
dioceſani in pios vſos dʒ erogari. Et
boc idẽ intelligedũ ẽ de collectis eis im

poſitis:q ſi ad manꝰ iudicis ⁊ pncipum
xpᷣianoꝝ ꝑueniunt:licite ab eis retineri

nõ pñt. MHe ergo ipſi ſic damnificent᷑:ne
ſint negligentes eos cõpellere manibꝰ
laboꝛare ad ꝓpꝛium victum lucranduʒ
pñt:ut nõ ocioſe viuentes:de ſolis vſur⸗

ditent᷑ .⁊ ſic eoꝝ domini ſuis redditibus

fraudentur. eſt icenaum
Ad Peaimu nõ eſt ſile ꝙ lai⸗
ci xpiam pñt publicis officijs deputari
T aliqui militie ad cuſtodiaʒ reipublice-
Aliqui vᷣo ſaluti aiarũ pñt intendere:ꝗ
licite de ſtipendijs ſubditoꝝ pñt viuere:
abſq; eo ꝙ manibꝰlaboꝛent. ¶ Ad ſe⸗/
cundũ ẽ dicendũ ꝙ lucrũ vſurariũ ꝓbat
eſſe nãm ꝑ pvᷣum:Oñ nunq; ꝑ aliquaʒ

Ar.

laheoi
Agiit
lontetnn
dohatſe
tückdie
corod
ciſnnde
eomo
Gtnic
Muren
ſcäloa

ſfi
Cgent
Altr
te
ön⸗
ä
Pon⸗
Grpt
ſehi
Co⸗
Manos
Rurari
ſawed
Bextt
quibus
ligpo
nlatt
Snc
epiab
Hhunge

leſerut
Nakteran
Neeopcd
ſinent
ſſopn
tollt⸗
ti
litie

ſeſpte

Un

Neſat cogi
niducare,
inr nüc

uiſchcii
tppepitee

No piſube⸗
ereſeguttur
Canisttut,
Hifstt
esgole,
vpcicipe
oſſintochi⸗

nſtigang

iri relingu
labourß⸗
potglae⸗
lntu
4nole
nrtinill
venthrpnt
efaennt
na noens⸗
guilnpe
tiihrl
hes den
isons

dentui

gogen

larscen

ne
cat:
. nant⸗
uctandu;
lsvſer
iti

icencun
dent
e
rann
pitriet

Ar.
legẽ poñtã põt oꝛqinari eſſe licitũ:q̃ntũ
cim q; in terdũ aliq vtilitas reipublice ꝓ
ueniret:nec aliqᷓ lex ciuilis tale lucrũ ap

pꝛobat:ſed potius cõdenat. ¶ Ad ter/

tiũ eſt dicendũ q; coacts ſeruitia in eoꝛũ
incomodũu ⁊ detrimentũ nõ ſunt ab eis

exigenda.lucrũ aũt vſurgriũ nunq; fuit
eis cõmodũ ⁊ licitũ:lʒ qñq; ꝓ eoꝝ auari

cia ꝑmiſſũ. AUñ cogere eos manibus la⸗
boꝛare:ut licite poſſint mãducare ⁊ eoꝝ
victu lucrari:nõ ẽ cogẽ ad coacta bᷣuitia

ImE11ä ſic pceditur

wꝓꝙ papa nõ debegt iudeos pua
re officioꝝ ad miniſtratiõe ſuꝑ xpᷣianos
qꝛ gentiles tanq;ᷓ romani ex radice iude

oꝛu traxerũt oꝛigine fidei. Jux᷑ illð apli

ad Ro xj. Si tu ex nãli exciſus oleaſtro
73 nãm inſertus es in bonã oliuã:noli
altũ ſapere:ſed time:quianõ tu radiceʒ
poꝛtas:ſed radix te. Pꝛopt reuerentiaʒ

S apłoꝝ ⁊ priarchaꝝ:qui fuerunt radix

nr̃e ſalutis:nõ ſunt puandi oĩ honoꝛe.
CS. oↄtingit qũ q; aliòs ex iudeis fieri
xpᷣianos.ta les g ſaltẽ ad publica officia
vputari i ſpualibus ⁊ tẽpoꝛalibꝰ. C S.
licʒ vẽdere iudeis ãnuos redditus:ſicut
pʒ extra de iudeis.c.ex ſpuali.Sʒ tales
quibus anui redditus vendunt᷑ cogunt᷑

aliqð officiu hẽre ſuꝑ illos a quibus pe/

miam erigunt. ſie ne ſenib J
In contrariu liui.di. c. mã⸗
cipia.vbi dr̃:nulla officia publica iudeis
iniungantur. di ”” lna
. dicendũ q; ꝓpꝛia culpa
KRndeo iudeoꝝ eos ſumiſit ꝑpe
tue ſeruituti fideliũ:pietas tñ cpᷣiana q
deſtderat oes hoies ſaluos fieri: ſperãs

de eoꝝ cõuerſione: q́;3uis eosrece ptet ?

ſuſtineat in eoꝝ cobitatione: cõſiderãs
tñũ eoꝝ ingratitudinẽ que ſꝑ abũdauit in
eis:tollit᷑ eis oẽm occaſionẽ ſeuiedi ⁊ le
gedi xpᷣian ã fſidem.vñ qꝛ ſꝑ ſuperioꝛes
qndã vim coactiuã bñt reſpcũ inferioꝝ
ne ipſi ſint iufeſti xpᷣianis.ꝓinde oꝛdina

ciſoꝛes.

vigeſimatertia v

uit eccleſia ut nullis publicis officijs de
putent᷑:ita ut non ſint cõſules:non iudi
ces:nõ balini:nõ rectoꝛes:nec pᷣpoſiti in
aliquo officio deputent᷑: ⁊ pena taxatur
tam illis qui eos p̃ ficerẽt qᷓ; ipſis ꝗ ſuſ-
ciperent.extra de iude.vbi dr:Cũ ſit ni
mis abſurdũ vt blaſpbemus xpᷣi in xtia
nos vim ptatis exerceat: ꝓbibemus ne
iud ei publicis officijs pᷣferant᷑qꝛ ſub ta
li pᷣtextu chꝛiſtianis plłlimũ ſunt infeſti.
Siquis autẽ eis tale officiũ cõmiſerit:
pens qua cõuenit cõpeſcat᷑ officiali ᷣo
uiuſmoditam diu vxpᷣisnoꝝ cõio in cõ
mercijs ⁊ alis deneget᷑:donec in vſus
pauperũ xpᷣianoꝝ m ꝓuidentiã dioce
ſis ep̃i cõuertat᷑ quicꝗd fuerit a xpᷣinnis
adeptus rõne o fficij ſic ſuſcepti: ⁊ offici
um ipſum cũ pudoxꝛe dimittat.
Ad paimua iſtoirengnr
RLe115½1H tunc illi qui cõtra-
bunt bonoꝛẽ ex radice ſunt honoꝛandi:
qñ ſunt ipſius radicis imitatoꝛes:nõ ex
tirpatoꝛes ⁊ deſtructoꝛes. Jud ei aut ꝗ
fuerũt tꝑe paſſionis xpi.:nõ fuerũt pr̃iar
charũ ,o7 imitatoꝛes:ſed potiꝰoc
ñ eis dixit itas Mat. xxiii.
Ae vobis ſcribe ⁊ pharilſei ꝗ dicit: Si
fuiſſemꝰin diebꝰpatrũ noſtroꝝ:nõ fuiſ/
ſemus ſocii eoꝝ in ſanguie ꝓppᷣaꝝ.itaq;
teſtimonium eſtis vobiſmetipſis: quia
filii eſtis eoꝛum qui pꝛophetas occide⸗/
runt. Judei vo qui nunc ſunt:non ſunt
ſimiliter imitatoꝛes apoſtoloꝛum: ideo
non ſunt per talem radicem honoꝛandi
ſed potius ſub ſeruitute tenenhi
Ag ſecunduʒ eſi dicendũ ꝙ ſicut no
tat Hugo.xvii.qõe iiii.c.conſtituit ſan
ctoꝛum conciliũ . Illi qui ex iudeis ad fi
dem cbꝛiſtianã ſunt conuerſi non cõſue
uerũt ad publica officia deputari: quia
ſuſpecti habent᷑. Scribitur enim de con
ſe. di. ini. Pleriq; ex iud eis qui dudum
ad cbꝛiſtianã fidem pꝛomoti ſunt:nunc
blaſphemantes cbꝛiſtũ:non ſoluʒ iudai
cos ritus perpetraſſe noſcũtur:ſed etiaʒ
abominandas circunciſiones crercere
12

Ar.

CAd 3*c dicendũ ꝙ q;uis liceat red
ditus iudeis vendere uel paganis:chꝛi/
ſtianus tñ ẽ deputandus nõ ſuſpectus
ſuꝑ graua mibus imponendis cleric vł
laicis chꝛiſtianis:ꝑ quẽe iudei ſiue ſarace

ni:ſine chꝛiſtianoꝰiiuria regalia iura cõ
iiiudeus magis fraudat de ſeruo empto
cã ſeruiti q; cẽ mercimoni: Puto hoc
ideo eẽ:qꝛ pᷣ ſumit᷑ ſeruũ emptuù cã ſerui
tij eũ voluiſſe ad ritũ ſue infid elitatĩ con
uertere abſq; aliqᷓ ſpe ad xp̃ianam fideʒ
pueniẽdi.nõ ſic aut pᷣſumit᷑ de ſeruo em

ſequantur.

non põt:ut ſupꝛa dictũ e᷑.Sed dñiuʒ vni
us ſuꝑ alteru eſt ex nãli lege.ergo ꝑ pa-
paʒ au erri nõ põt. ¶ S. chꝛiſtiam pñt
eſſe coloni ⁊ operari ifideliũ.ergo eoꝛũ
ſerui. C S.libertas gratie equalis ẽ a⸗-
pud oes:ied pagani uel iudei ſi ſint ſer-
ui cbꝛiſtianoꝝ ⁊ baptiʒent᷑:non ꝓpt᷑ boc
liberant᷑ a ſcruitute ſuoꝝ dñoꝝ.ergo eo

dẽ modo ſerui iudeoꝝ ſi fiant cbꝛiſtiani

non liberabunt᷑ ab coſeſltute⸗
An rA& P 1 eſt: qꝛ iudei nõ
In cotrarniuei bẽre dñiuʒ
ſuꝑ mancipia xpᷣianoꝝ:hicut hẽtur.liiij.
di. c.nulla mancipia. ergo multo foꝛtiꝰ
non pñt here dñium ſupꝛa chꝛiſtianos
liberos. S

NRnidoen dicenduz q ſermo ẽ de
KRñndeo iudeis qui ſubdunt᷑ do/

minio xpᷣiane fidei: an liceat eis ſeruos

xp̃ianos bere. Ad qðs ſic rñdet᷑ ꝙ vel ſer
vus iudei ẽ vernaculus:puta in ſeruitu

te natus.⁊ ſic ſtatim factꝰchꝛiſtisanus a
ſeruitute liberat᷑ nullo pᷣcio dato.Sivo
ſit emptitius:diſtinguendum cẽ .qꝛ aut ẽ
empt? cã ſeriitij: Et ſiceodẽ mõ abſq;
aliquo pᷣcio factus cbriſtianꝰin liberta
tẽ aſſumit᷑. Si vᷣo emptus ſit cã merci/
monu ⁊ infra tres menſes ꝑ dñm eius
non ſit expoſitus venditioni:factus vpᷣi
anus liberatꝰ ẽ a ſeruitute ſine pᷣcio. Si
wvo ſit infra tres menſes venditioni ex-
poſitus:tunc ſi ipſe iufra tale ſpacium
vel poſtea velit fierixpᷣianꝰ:ſolutis duo
decim ſolidis vſualis moneteibi currẽ

π11ä1 ſic pcedi
ſex tum tur? Ai⸗
ger eni ꝙ papa nõ debeat iude
os puareut dñium nõ heant ſupꝛa cbꝛi
ſtianos:quia ius naturale ꝑ papã tolli

Queſtio VI
tis liber efficit᷑ nec illequi pᷣcium ſoluit
ſiꝑ ſe nõ habuit dñiuʒ acquirit ſupꝛa en
maxime ſi cã pietatis eum redemit. Si
o cã mutui tale pᷣcium ſit ſolutũ aliqn

to tempoꝛe ſibi ſeruiat:donec ſibi ſit ſa-
tiſfactũ ?ᷣm arbitriũ boni viri.Sed q̃re

ꝓto cã mercimonij. ſet en
i erso eſt dicendum
Ad Peinmy, papa non tollit
ius nature:ſʒ loco deitraſgreſſoꝛes iur
naturał punit.planũ ẽ auũt ꝙ oẽs infi⸗
deles ex merito eoꝝ infidelitatis merẽ-

tur ptãtem amittere ſupꝛa illos qui ĩ fi
lios dei adoptant᷑ Añ papa oẽs infide
les tali ptãte merito põt eos pꝛiuare:lʒ

qñ q; in pmitiua eccleſia boc fuerit pᷣter

miſſum: ꝓpter ſcãd alũ vitandũ:⁊ ꝓpter
multitudinẽ ipſoꝝinfideliu. C Ad ſe-

cundũ ẽ dicendũ ꝙ nõ hʒ hõ tantã ptã-
tem ſupꝛa colonos ⁊ oꝑarios:ſicut dñs
ſupꝛa ſeruũ:nec tanta moꝛa cõtrabitur

ut poſſit ec dubiuʒ ut cogant᷑ iudaisare

⁊ ritũ iudeoꝝ tenere ſicut ſerui. C Ad

tertiũ eſt dicendũ ꝙ non eſt ſile:qꝛ ſerui

xpᷣianoꝝ non pñt ſeduci:cũ eundẽ ritum
teneãt dñi ⁊ ſerui:ſed ſerui iudęoꝝ⁊ in-
fideliuʒ ſeduci pñt.⁊ iõ ꝓuide ſtatutum

ut nec mancipia xpᷣiana iudei ⁊ infide

les poſſint bẽ e. r peedi
”M D ſeptimũ
twur eni ꝙ papa nõ debegt pmit
tere rpᷣignos cũ iudeis ↄuerſari.Scribi
tur eni Oeux.vij. Cu ingredieris ⁊ de/

leuerit dĩs ſeptẽ gẽtes maioꝛis nume

ri qᷓ; tu es:⁊ robuſtioꝛes te:nõ inibis cũ
eis fedus:nec miſereberis eaꝝ nec ſoci
abis cũ eis ↄiugia:neq;ʒ filiã illius acci-
pies ſilio tuo:qꝛ ſeducet filiũ tuũ:ne ſeq
tur me.Eodẽe & mõ non eſt ↄuerſanduʒ

ie⸗

Coͤt

cece

Ainft
Mean
Nhe
ſonoſin

cabo

ſttab
ſßc
Reni
ſcrit
teüfe
66
ſog

Vr
ſer
git
iud
ſi⸗

on
herſalt
perar
deſua
duerſ
ſet ee⸗
noin
ſſgen
Uiniat
tankn
es. J
hopin
tleſti
leſtint
Nedon
Ghine
fnnite
Kpiit
tllrnn
tonez
Uigei
ſſen

tiüͤfn ſolit

ftpege

ſltieliüt

eühtſſs,

mn Selq
moenpt⸗
idoboe
ptlciſni
ditatſcon
ianammit,
eſerd en
ldicendun
1von wlt
reſſartin
z uß⸗
Btarenn,
iloeguif
10es ite
euaeh
nuntin
e
ntipt/
ſotons
derawi
vaijene
etten
i
,
foutum
inise

ſceheti
nla
eat gnnit

niGenn

cris de,
nis hunl
pinihe
u

Ar.

cũ eis:ne ipſi rṽiani ſeducantur ab eis.

D. xp̃ᷣia ni eũ illis nõ debet ↄuerſari:

ꝗꝑ ecccleſiã non pñt iudicari:ſʒ iudei ⁊

alij infideles nõ pñt iudicari ꝑ eccłiam.
Diẽ enĩ Apts.j.ad Chor.v. Quid mihi
de bis q foꝛis ſũt iudicare. Mꝗ eos qui
foꝛis ſunt iudicabit deꝰ Mõ ẽ cum iu

deis conuerſandu. S. magis ſeꝑati

ſunt ab eccłia ifideles: ⁊ iudei q; hereti

ci:ſz cu bereticis nõ ẽ cõicanqu. Scribi
tur enĩ ſecũda canonica Jo. Si ꝗs ve⸗

nerit ad uos ⁊ hãc doctrina nõ hʒ:noli-

te eũ reciꝑe in domo:neq; aue ei dixeri/

tis. Et loquit᷑ de bereticis. Wlto ergo

mag ñn ẽ ↄuerſãdũ cũ iudeis ⁊ paganis

DP NA&—& & dò dié Chꝛiſo.
In Nrann et ponit᷑. xj.q iij.

Ad mẽſam paganoꝝ ſi volueris ire: ſi-
ne vlla ꝓpbibitiõe ꝑmittimus. Planũ eſt

aut ꝙ pagani in multis iudaiz ant:ſicut
iud ei. Añ ſi licitũ eſt ↄuerſari cũ paga⸗
nis:licitum eſt ſimiliter cum iudeis.
ſdeo do ꝙ eccleſia oĩbus ſa⸗
lutem optat:⁊ iõ nec iu

deoꝝ:nec alioꝝ infideliũ ſuis filus vni/

uerſalit᷑ intdicit ↄuerſatiõem: maxĩe qñ

ſperat de illo ↄuerſione:⁊ nõ foꝛmidat
de ſuoꝝ filioꝝ ſeductione:⁊ qꝛ diuturna

ↄuerſatio familiar in aligbꝰactibꝰpoſ/
ſet eẽ cã ſeductiõis ipſoꝝ fideliũ. Jõ pꝛi-

mo infcedit᷑ xpᷣianis ut iudeoꝝ ⁊ alioꝛũ

iſiqeliũ ↄuinia vitent: neceos ad eoꝝ cõ
uiuia recipiat:ne eoꝝ ꝑticipatiõe ſubuer
tant᷑ ut ſcribit᷑.xxviii.q.i.c.nullus.⁊.c.
oẽs. Illud vᷣo qð dicit᷑ de menſa paga/
noꝛꝝ:intelligit᷑ in caſu pᷣdicatiõis: qꝛ lici
tũ eſt pᷣdicatoꝛibꝰvti eoꝝ cibis cũ mo⸗/
deſtia:dümodo nõ eent idolis imolati.
Ecdo ne ſilcobhĩtent cũ eis:nec ſe balne

ent in eodẽ balneo.Tertio ne in eoꝝ in-
firmitate eos vocent:uleoꝝ medicinas

recipiãt. ut ne in teſtamẽto cis aliꝗd
relinquant. 5? ut ne in die lamenta/
tionuz feneſtras ⁊ oſtia aperta teneant
uel ipñ in publico appareat. ent vtri⸗
uſq; ſexus in oĩ xpᷣianoꝝ ꝓuincia:oĩ tẽ/

vigeſimaquarta

VIII
poꝛe hitus in q̃litate publice ab alijs di
ſtinguant᷑. ut in diebus ſabbatis nõ
trabant᷑ ad iudicia:nec teſtimoniũ ipſo
rũ j aliquem chꝛiſtianũ ſit recipiendũ.
A G ꝛimm § eſt dicendũ ꝙꝙ il-
P U lud pᷣceptuzỹ dedit

deus iudeis tũc ad idolatriã ꝓnitatem

bñtibus. Et iõ timendũ erat ne ipſi per

cõuerſationẽ illarũ gentiũ colentiũ ido
la: que terrã eis ꝓmiſſam occupatã te/
nebãt:ſeducerent᷑.⁊ eodẽ mõ nũc:ſñi ſint
aliq ſimplices ⁊ infirmi adhuc in fide:⁊
de quoꝝ ſeductiõe ꝓbabilit timeri poſ⸗
ſit. ꝓphibendi ſunt a iudeoꝝ ⁊alioꝝ ifide

liu conuerſatiõe: ⁊ pcipuene magnã fa
miliaritatẽ bẽant cũ eis. ¶ Ad 2"e di

cendu ꝙ eccłia nõ põt iudicare iudeos
⁊ alios infideles:infligẽdo eis penã ſpi/
ritualẽ: ſed pena tẽpoꝛali põt eos iudi-
care. Et iõ in mercimonijs ⁊ in alijs tẽ

poꝛalibꝰnegocijs põt eoꝝ cõuerſatiõe⸗

tolerare. CAd 3c dicendũ qꝙ non eſt
ſile:qꝛ heretici iã fidem receperunt.⁊ iõ
eccłia põt eos cogere vt rectã fidẽ tene

ant. Judeos voꝛ alios ĩfideles nõ cogit

nec punit eos illa pena qᷓ ꝑunit beticos

Doctauũ n,
URBZigder eniz
v dpapa debeat punire iudeos
pena ſpũ ali.ꝗq punit xpᷣianos qꝛ excõi
catio maioꝛ:que ẽ pens ſpualis:eſt pua
tio a cõione fideliuʒ: ſed cõio fideliũ de/
negat᷑ iudeo recipieti aliqð officiũ pu/
blicũ ſuꝑ xpᷣianos:ſic pʒ extra deiude.c.
nimis abſurdũ.puniuũt giudei ſpuali pe
na. C S.·papa nõ punit aliquos tepo-/
rali pena:qꝛ mucro pape ⁊ epᷣi ẽ ipſa ex
cõicatio. Arma eni militie clericoꝝnõ
ſunt carnalia:ſʒ ſpu alia:vt dicit Aplus
ii. ad Chor.x.Peng & ſpuali ꝑ papã de
bent puniriiudei. &S.pena dz eſſe ꝓ-
poꝛtionata culpe:. ſʒ culpa iudeoꝝqũ q;
ſpualis:potiſſime qñ in cotumeliam ⁊
balſphemia creatoꝛis iſurgunt: ſpual

2 P P* 6α pena eiſ debet
In cotrarin eſt qð ſcribitur
. 1153

”

Ar.

extra de iudeis.c.poſtulaſti.vbi dicit᷑
cũ quidã iudeus manus violentas i cle/
ricũ inicciſſet: papa mandauit pᷣ̃dictuʒ
iudeũ pena pecuniaria puniri: ⁊ clerico
leſo tempoꝛaliter ſatiſfieri vſq; ad con-
dignam ſa tiſfactionem. S=ð
Rnd 0 dicendũ qꝙ papa poteſt
— punire iudeos: 2 alios
infideles pena tẽpoꝛali ⁊ ſpũali: tanq;
ſupꝛa eos plenã iuriſditionẽ bñs tali
quidẽ pena directe ⁊ indirecte. Directe
qꝛ? per ſe mandat eos puniri cũ foꝛcfaci
unt pena pecuniaria:⁊ ꝑ ſe p̃cipit ut illi
ſudei ꝗ eos qui de infidelibꝰ ad baptiſ-

mũ venerũt ſubuertere nitunt᷑: ꝑ fideleſ

publicis cedibus ⁊ flagellatiõibus depu
tenkt᷑:ſicut ptʒz xxviii.q.j.c.ſepe. Indire-
cte autẽ qñ ſic foꝛefaciunt: ut ſint digni
moꝛte uel puatiõe alicuiꝰ mẽbꝛi. huius
penã ſtatuit relinquend ã eẽ bꝛachio ſe/
culari. Sʒ pena ſpuali directe eos puni
re nõ poteſt:qꝛ nõ põt eos punire pua/
tione ſacramẽtoꝝ que ẽ excõicatio mi/

noꝛ.Qui en nõ ꝑticipant ſacr̃a: nõ pñt

puariꝑticipatione ſacr̃oꝝ.Nec põt eos
ſeparare a cõione eccleſie:que ẽ excõica
tio maioꝛ.Qui eni nõ ſunt in eccłia:ab
ecccłia ſeꝑari nõ pñt:ſicut dicit Augj.
⁊ ponit᷑xj.q.iij.c.oĩs xpᷣianus.Indire-
cte tñ põt eos punire pena ſpũali excõi

cando xpᷣianos ne cum eis ꝑticipent: vł
excõicando vxpᷣianos pncipes quibꝰ ißi

iudei ſduni:ſi negligũt eos punire tꝑa-
li penaꝗ:qñ ipſi ĩ xpianos foꝛefaciunt.
Ad pꝛimũ ergo eſt do. ꝙ illa
AE denegatio cõionis
fideliũ refert᷑ ad xp̃ianos ne ipᷣi cõicent
cum iud eis in cõmercijs ⁊ in alis nego
cijs donec penr eos fiat ſatiſractio cõdi/
gna. C Ad amé do ꝙ papa põt punire
pena tẽpoꝛali ⁊ ſpũali. tanq; in vtriſq;
plenã iuriſditione babẽs:ſed aliquã pe-
na tempoꝛalẽ qñ extèdit᷑ ad ſanguinis
effuſionẽ:non exequit imediate ꝑ ſe:ſed
mediãte bꝛacbio ſeculari. C Ad ʒ eſt
dð ꝙ lex qᷓ data ẽ iudeis magis fuit ti-

Queſtio X

S —Tõä èG ”

moꝛis qᷓ; amoꝛis.⁊ bona ꝓmiſſa eis ma

gis fuerũtteẽpoꝛalia q; ſpũalia. Jux illð

Iſa.j.Si volueritis ⁊ audieritis me.bo

na terre cõmedet.Cõgrue iudeis cir

cunciſis carne non ſpiritu magis indi⸗
citur pena tempoꝛalis q; ſpiritualis.
D noniᷓ ſic edit᷑: Ni-
— det᷑ ceniq papa
non debeat ꝑpmittere iudeoꝝ ob/

latiões ⁊ elemoſynas recipi a fidelibus
qꝛ bñ ficiũ nõ põt recipi iuſte niſi admi-

niſtret᷑ officiũ:ſʒ iudeis nõ miſtrat᷑ offici

um eccleſiaſticũ:nec ſacr̃a:g iuſte nõ pñt

ab eis recipi bñficia oblationũ ⁊ elemo

ſynaꝝ. ¶ S. dicit Augj. ⁊ ponit᷑.xxiiii.

q.v. Molite velle facere elemoſynas de

fenoꝛe ⁊ vſuris:qꝛ imolãs ex iniquo ob

latio eſt maculata:nec dona iniqͥꝝ altiſ

ſimus appꝛobat. ̊̊ iudei nõ noſcũt᷑ alið
bre niſi de vſuris: eoꝝ oblatiões ⁊ ele
moſyne recipiede nõ ſunt. C S.ſcribit᷑
Pꝛouer.xv. Nictime impioꝝ abomina
biles dñ o:vota iuſtoꝝ placabilia:ſʒ con
ſtat iudeos ipios eſſe ⁊ nõ iuſtos. Mõ g
ſt᷑ eoꝝ elemoſyne ułoblatões recipiẽde

—

2„ 1 ẽ qð ſcribit᷑ extra
In Otranue deci. ⁊ pmicijs

vbi dr de terris q̃s iudei colũt.Tue pꝛu
dentie rñdemꝰ ut eos ad decimas pꝑſol
uendas oĩ cũ diſtrictiõe cõpellas:ne foꝛ

te occaſiõe illa eccleſie valeant ſuo iure

4 fraudainr.
ndeo dicendũ eſt ꝙ aliqui ab
ſolute rñdent iuſte a iudeis poſſe recipi
oblatões ⁊ elemoſynas:q;uis ↄſtat eos
nõ niſi pecuniã vſurari bẽre:ꝓpter tria
Pꝛimo gꝗdem qꝛ de iudeis nõ ẽ aliqᷓ

ſpes:ut ꝑ eos reſtituat᷑ vſura:nec ĩ moꝛ/

te nec in vita. AUñ eoꝝ ↄditio nõ fit dete
rioꝛ ad reddedũ:exqͥ de eis nõ ẽ ſpesire

ſtitutiõis:ſicut de xpᷣianis:nreſtitutio

ſaltẽ ĩi moꝛte ſperat᷑: ꝓpt᷑ qð iuſte põt ta
lis pecunia ab eis recipi bac itentione:
ut illꝑſomis reſtituat᷑: a ꝗabꝰ extoꝛta ẽ ſi
inueniunt᷑:ſʒ ſi nõ iueniunt᷑: pᷣncipes ter
raꝝ ꝓ vtilitate reipublice ⁊ pauꝑesxpᷣi

N.

1tem
ebi
a
lbtiude
ſlauct
Gtapuc
ſneſy⸗
wle
ſicolet
lilet
Nnie
inigo
et
be
g⸗
ſoso
ſey
nos

tiͤt
ln
s
lloti
1Rt.
tein
litate
lgtiöe
bilbe
cpor⸗
leſtitue
Nogi
ahii
ſoupen
NE

ſnero
cunheto
Poſtis
lod
Keber

hli⸗
ſ⸗

W
niſacisn⸗
lin uri
gitismebo
hiuhess cif
mags ihdi⸗
Pinmals.

Neadrr; ⸗

iani epe
reingeapob,
iafieibie
niſraofit
iuſtenöpit
vnü 1clon⸗
ponit tni
moſſnusde
crinigyc,
ainitii
owit di
laticsni
Cpſaht
v obommin
biliaicon

ſos Hog

reopiede
ſbilatta
lahmich⸗
idun
cimas

lunt

urho
1
iniich
ſe tt
6Nrcs
eertin
o rali

Ar.
?⁊ rectoꝛes ⁊ ad miſtratoꝛes ſacroꝝ iuſte
efficiunt᷑ illiꝰpecunie poſſeſſoꝛes. ¶2.
qꝛ ꝓbabilit᷑ pꝛeſumit᷑ ꝙ xpᷣiani ̊ꝝ bona
bñt iudei ꝑ vſuraria pꝛauitatẽ ꝑotiꝰve-
lint iudeos xpᷣianos pauꝑes here bona
illa.uel rectoꝛes ciuitatũ q́; ꝙ remane-
ant apud iudeos a quibꝰnullam reſtitu
tionẽ ſperant:nec bñ ficiũ ſpualenec tẽ
poꝛale. ¶ ꝭ·qꝛ veriſiłe eſt ut iudei fraʒ

nõ colẽtes nec manibꝰ laboꝛates mita
luc licita hr̃e poſſint ex ſola ꝑmutatiõe

pecunie ⁊ mercãtijs ⁊ alijs ↄtractibus:
emẽedo vel vẽdẽdo. Necẽ talis pᷣſũptio
violenta:cũ lex ponat:q ſi diues uel pu
pillꝰ hũerit tut oꝛẽ pauperẽ ꝗ poſtea di
ues apparuerit tꝑe reddite ronis:cũ tñ

nõ acqſiuiſſet ex arte uel ſucceſſiõe non

põt pupillus res cauſare eẽ ſuas:qꝛ nõ
ↄſtat vñ venerint. Foꝛtuna eni multos
modos lucrãdi hoibus ꝓuidit. Puto
tñ diſtinguendũ eẽ ꝙ decime uel obla⸗
tiões uel elemoſyne receptę a iudeis uł
ſunt pᷣdiales uel ꝓꝑſonales. Oe pᷣdijs vᷣo
⁊ fris q̃s colunt iud ei:licite pñt recipi
oblatiões ⁊ decime.Si vᷣo ſũt ꝑſonales
⁊ ↄſtat eos aligd here de laboꝛibus eoꝝ
2 de iduſtria lucrãdi abſq; vſuraria pꝛa
uitate:adbuc licitepñt ab eis recipi ob
latiões ⁊ elemoſyne. Sʒ ſi oſtat eos ni⸗
bil bẽre niſi vſurã:tutiꝰẽ nõ reciꝑe q; re
cipere:qꝛ planũ ẽ ꝙ retineri non põt᷑ niſ
reſtituat᷑ ꝑſonis a quibꝰeſt extoꝛta:ma
gno aũt ꝑiculo hõ exponit ſe reciperepe
cuniã:q vel alijs ẽ reſtituenda:vł ivſus

pauperũ ⁊ vtilitatẽ reipublice exponẽè⸗/

da:⁊ nõ in ꝓpꝛiũ cmogun ↄuertẽda.
15 eſt do. ꝙ non ac
Ad Paumuigiunt a iudeis de
cime ⁊ oblationes ꝓ adminſtratiõe ſa-
cramẽtoꝝ:ſed ꝓpꝛedis ⁊ poſſeſſiõibus
poſitis in fritoꝛio eccleſie. Vñ ex.c.ſuſ
dicto dr ꝙ uł cogant᷑ poſſeſſiões renũci
are: uel decimas ⁊ oblatiões reſoluere.
CAd 2¼ " pr ꝙ ſicõſtat eos nihil

hr̃e niſi vſurã: tutiꝰ nõ reciꝑe qᷓ; recipi

q̃ntũcũq; reciperet᷑ cã reddẽdi illis a ꝗ-

vigeſunaquarta X

bus eſt extoꝛta ꝓpt᷑ rõem ſu piue vlerz.
ſic pꝛocedi
enim ꝙ papa debeat permittere
aliquas exactiões fieri in iudeos: quia
res ſeruoꝝ dominoꝝ ſunt: ſed iud ei ſer
ui ſunt: qꝛ eoꝛum pꝛopꝛia culpa ſůmiſit
eos perpetue ſeruituti:ut ſcribit᷑ extra
de iude. ¶ Pꝛeterea iuſte poteſt aufer/
riquod iniuſte detinet᷑:ſed pecunia a iu-
deis poſſeſſa:cum ſit vſuraria:iuſte non
detinetur:ergo iuſte põt ab eis auferri.
Pꝛeteria ſi non poſſent aliqua dona
⁊ encenia a iudeis recipi: melioꝛis ↄdi/
tionis eent ipſi q; xpᷣiani:⁊ culpa ipſoꝝ
eis patrocinium pꝛeſtaret:non incõmo
qum: quod eſt inconueniens. ſasſeri
eſt qð ſcri-
J n contrarin bitur extra
de iude.c.ſicut.vbi dicitur ꝙ coacta ſer
uitia a iudeis erigend non ſunt. —
dicendum qꝙ planũ ẽ iu
KRñd e0 deos perpetue ſeruituti
eccleſie eoꝝ culpa eſſe ſuppoſitos: ⁊ eo⸗
ruʒ res ſub dñio xp̃ᷣianoꝝ exiſtere. Res
dico iuſto titulo ꝑeos acquiſitas: ꝗbus
terraꝝ pncipes vti poſſunt tãq; ꝓpꝛiis
tali tũ ſeruato moderamine:ut neceſſa
ria vite ⁊ ſubſidia eis ⁊ eoꝛum familiis
oppoꝛtuna eis nullatenus ſubtrabant᷑.
Nerũ quia dicente apł.i.ad Theſſał.
iiii.HNoneſte opoꝛtet ambulare ad eos
qui foꝛis ſunt:ut nullius aliquid deſide
ret᷑. Et loquit᷑ de iudeis et infidelibꝰ:ne
nomen dñi bla ſphemetur in nobis. Jõ
pꝛouide ſtatuit eccleſia ut noue exactio
nes in iudeos non fiant: nec coacta ſer
uitia ab eis exigantur: pꝛopter tria.
BPꝛimo pꝛopter ſcandali vitationeʒ
Scribitur eni.i.ad Chor.x. Sine offen

ſione eſtote iudeis ⁊ gentilibus:⁊ ecclłie

dei:ſicut ego non querẽs quod mihi vti
le eſt: ſed quod multis ut ſalui fiant.
Secundo pꝛopter eccleſie pꝛobibi/
bit ionem: exquo enim per eccleñiaʒ pꝛo
hibitum eſt:non fieri vebet. .

3 ppter ꝑiculi vitationẽ:cũ enĩ eoꝛũ
pecunia ut in pluribꝰſit vſuraria:⁊ taleʒ
bõ ñ poſſit ĩ ꝓpꝛiũ cõmodũ ↄuertere ꝑi
cło hõ ſe expoit aliꝗd ab eis recipiedo.
Ad pꝛimum ergo ẽ dicẽdũ
ASLHPEESEe res buoꝛum
ſunt dñoꝝ q;tum ad tuitionẽ: ⁊ q;tu ad
reipu cõſeruationẽ ꝓ cuiꝰ vtilit ate pñt
pncipes terrarũ rebus iudeoꝝvti:ſi ſũt
iuſto titulo acquiſite: als tenent᷑ eas re
ſtituere illis a ꝗbꝰ ſunt extoꝛte:ut ſupꝛa
dem eſt. ¶ Ad ⁊ꝛe dð. ꝙ iuſte põt au/
ferri a iudeis illud qð iniuſte detenetur
utpotelucrũ vſurariuũ: nõ ꝓpꝛia erte et
ꝓpꝛijs laboꝛibus acquiſitũ: ⁊ hoc nõ ut
in ꝓpꝛiũ cõmodu ↄuertat᷑ ſed ut reſtitu
atur illi a q̊ extoꝛtũ eſt. Ad 3 eſt do
ꝙ nõ eſt incõueniens ꝙ iudei ſint melio
ris ↄditionis q; xpᷣiani ᷣm quid: q;tum
ad ↄſeruationẽ aliquoꝝ tẽpoꝛaliũ:ſim/
plicit tñ ſũt peioꝛis cõditiois.qꝛ hr̃e ali
gqd de ſuo: ut poſſit iuſte dare:⁊ aliꝰ iuſte
Poikt reciꝑe:melioꝛj ↄditõis ẽ q; nibil
re de ſuo:ſʒ ſolũ de alieno. Si tñ ꝓba
bilit᷑ pᷣumit᷑ iud eos lucrari titulo iuſto
vendendo ⁊ emẽdo:uł cõmutãdo ĩ mer/
cantijs:eſto ꝙ terras nõ colãt:nec ma/
nibus laboꝛet:ſatis põt ↄcedi ꝙ abſq;
peccato poſſunt recipi ab eis encenia ⁊
dona: m opinionẽ ſupꝛa poſitam.
¶ Be pape reſſtentia.
Buc cõſideran dum eſt
de pape reſiſtẽtia.
Circa quã ꝗtuoꝛ ↄſideranda
occcurrũt. Pꝛimo de reſi
ſtentia ſciſnaticoꝝ. ¶2de reſiſtentia
rãnoꝝ. ¶3. de reſiſtentia eccõicatoꝝ
4Ade reſiſtentia hereticoꝛum.
Qõ.xxv.dereſiſtentia ſciſmaticoꝛũ.
CQirca pmũ qruntur ſex. . Pꝛimo
vtrũ oẽs reſiſtẽtes pape ſint ſciſmatici.
2z vtrũ oẽs ſciſmatici reſiſtentes pa
pe ſint heretici. 3: vtrũ papa omẽs
ſciſmaticos poſſit omni ptate pꝛiuare.
AEvtrũ papa debeat punire ſciſmati
cos grauius q; hereticos. yvtrum

papa reputet grecos ſciſmaticos ulbe

reticos. C6 vtrũ papa teneat grecos

eſſe paganos vel chꝛi ianos. ienr:
Mi m i ſic ꝓceditur:
Pamui acr eniz

ꝙ non oẽs reſiſtentes pape ſint

ſciſmatici:Quia illud qð ſcindi nõ põt

ibi ſciſma nõ bʒ locũ:ſed eccłia cuiꝰ pa/

pg eſt caput:ſcindi nõ põt qꝛ tunica rxpᷣi

qᷓ ſignificabat eccleſiã inconſutilis erat:

deſuꝑ ↄtexta ꝑ totũ : ut dĩ Jo.xix.vñ nõ

fuit ſciſſa:ſed ſoꝛte data: ſciſma in ec-
cleſia locũ nõ hʒ. ¶ Pꝛeterea ſi oẽs re⸗
ſiſtentes pape dicunt᷑ ſciſmatici:tũc oĩs
peccatoꝛ reſiſtens Pacceptit eccleſie erit
ſciſmaticꝰ:qꝛ ſᷣm Ambꝛoſ. Peccatũ eſt
pᷣuaricatio legis diuinę:⁊ celeſtiũ inobe
dientia mandatoꝝ. Pꝛeterea ſciſma

diuiſione impoꝛtat: Momẽ eniſciſmat
a ſciſſura animoꝝ vocatũ eſt:vt diẽ Iſi⸗/

do.in li.ethy.ſed oĩa peccata diuidũt ho
mines a deo:⁊ per conſeques a papa ꝗ
eſt eius vicarius. Jut᷑ illud Iſa.lix.iniꝗ
tates veſtre diuiſerunt inter vos ⁊ deũ
veſri oẽës ”peccatoꝛes enn H arici
AT eſt Augi. in li.
In cotrarin ve queſtionibꝰ
euangelioꝛum: ⁊ extra daeſnotibus.
* do ꝙ eccłia eſt vna vni
Rndeo &νni envin
ad quam vnitatẽ Apłus boꝛtatur ad
Ephe.iiii.dicens:Solliciti ſeruare vni
tatem ſpus in vinculo pacis:quia eſtis
vnũ coꝛpꝰ ⁊ vnus ſpus:ſicut vocati eſt
in vna ſpe vocatiõis veſtre. Eſt autem
in eccleſia que coꝛpus chꝛiſti myſticũ eſt
duplex vnitas. Ana mẽbꝛoꝝ ad caput:
⁊ ſecũda mẽbꝛoꝝ ad inuicem. Oę qua
duplici vniõe apoſtolꝰ loquit᷑ ad Epbe.
iiii.quando dicit: Aeritatẽ autẽ facien
tes in charitate creſcamꝰ in ilo pero⸗
mnia qui eſt caput chꝛiſtus: q;tum ad
vnitatem pꝛimaexquo totum coꝛpꝰ cõ
pactum ⁊ cõnexum per omnè iuncturaã
ſuminiſtrationis bm operationẽ: q;tuʒ
ad vnitatẽ ſecund ã. Alli ergo qui ex ani/

can
ine
lis
nhe⸗
uße
ro
tyree
(ſcti
t
keßce
Co
lione
Gical
ſſtentn
Coe⸗
cſeau
cnimte

lelex⸗

tepon
noeen
ericut
lilmt
lenen
ſtsſen
fde
N⸗
Nan

1
cosukbe
atgres

citrr

Gdcf ni,

ape inn
mino pit
kabe⸗
tunic to
ntliscet.
ri no
ſina ne⸗
aſioisſt⸗
citücois
cceſteen
eccatil
ſctüüiobe
enu iin
cilin
vtde Ni
niutütho
ee
ſulirini
os dei
igul
AGn l.
üi
ſmarbus,
ctwar
cburtitis
nrunr
urepn
ueis
vatief
SKanten
pſiche
30 put.

1 Ee
zuteſocien
llo pao,
. itumn 4
nn
einnctun

—5

auien nn

mo ⁊ ſm intẽtionẽ ſe abiſta duplici vni

tate diuidunt ſciſmatici appellant᷑. vñ
qui ſũmo pontifici tanqᷓ; capiti ſubeſſe
renuunt:⁊ qui membꝛis ſubiectis ipſi ec
cleſie cõmunicare recuſant: ſciſmatici

eſſe cenſendi ſunt. Oe qua duplici diuiſi

one loquitur apłus ad Colo.ii.quãdo
dicit Hemo vos ſeducat in bumilitate
⁊ religione angeloꝛum ambulans fru/
ſtra:ĩflatus ſenſu carnis ſuę: ⁊ nõ tenẽs
caput:q;tum ad diuiſione pmaʒ: exquo
totum coꝛpus per nexus ⁊ coniunctio/
nes ſũminiſtratum ⁊ conſt ructü creſcit
in augmentũ dei:cuiꝰ coꝛpoꝛis diuiſio
facit diuiſionem ſecundam.

i mſ ergo eſt dicẽdũ ꝙ
Ad Peamu non dicitur tuni⸗
ca chꝛiſti inconſutilis:quia ab ipᷣa eccle

ſia uel charitate ſignificata per illã tuni
cam:multi non poſſunt ſe diuidere.ſj̊ qꝛ

inquibuſcunq; eſt charitas eccleſie:in il

lis inciſſa ⁊ indiuiſibilis permanet. AUñnñ
merito deſcribit eſſe contexta in toto:qꝛ
nemo eius expers eſt:qui pertinere vide
tur ad totuʒ ꝗ quo tota catholica voca

tur eccleſia. Si enim vnus ſolus fidelis

eſſetun illo toto inueniret᷑ eccleſia:vt di
cit Augl. C Ad. 2 weſt dicẽdũ qꝙ reſiſte
re pᷣceptis dei uel pape põt eſſe duplicit
¶Pꝛimo ꝑ ſpontaneã ⁊ volutariã intẽ
tionẽ ac manifeſtã rebellione:⁊ eius iu/
dicialis ſententie recuſationẽt᷑:⁊ talł re/
ſiſtentia ꝓpꝛie inducit crimẽ ſciſmatis.
¶ Scðo per alicuius cõmodi tẽpoꝛalis
cõſecutionẽ ⁊ periculi vitationẽ. Multi
enim reſiſtunt pᷣceptis dei ⁊ vicarij eius

uel ex amoꝛe male inflãmate ut aliquid

tẽpoꝛale cõmodum cõſequãt:uel ex ti⸗/
moꝛe male humiliante:ne ſuꝑ eos aliqᷓ
pericula ⁊ incõmoda inducant᷑:qui tñ
ſciſmatici nõ dicunt᷑:quia nec ab vnita
temem bꝛoꝝeccleſie:nec ab vnitate ca-
pitis ſe diuidere ex animo intendũt. Et
iſta diuiſio ſatis hẽtur per Augj.i libꝛo
de qõne euan. ¶ Ad 2“ eſt dicendũ q;
peccatũ poteſt conſiderari duplicit᷑.vel

vigeſimaſ. ecunda n

q; tũ ad illud qð eſt foꝛmale:⁊ ſic diuiſio

⁊ ſeparatio a bono ĩcõmutabili eſt foꝛ⸗
male in omni peccato moꝛtali.vel q;tũ

ad illud q; ẽ materiale: ? ſic conueriio
ad bonũ cõmutabileutile uel delectabi
le eſt qd materiale:vñ diſtinguũtur mul

ta peccata ᷣm illa ad que hõ ſecõuertit
Peccatoꝛ ergoqñ peccat pᷣncipalit᷑ ĩtẽ/
dit boni cõmutabilis adeptiõem. pꝛet
intentionẽ aũt eius ſequit᷑ diuiſio ⁊ ſe/
paratio a bono diuino: ⁊ a pꝛeceptis ec
cleſie. vnde talis diuiſio nõ ꝓpe inducit

crimẽ ſciſmatis:exquo eſt pᷣter intẽtio/

nem peccantis nam ſciſmaticus pꝛope
non ẽ:niſi qui ſponte ⁊ ex aio permani⸗/
feſtam rebellionẽ ſe ſubtrabit ab vnita
te eccleſie tam capitis q; membꝛoꝝ.
ODſecundũ dnα
2 Oqgit. Ar
eenim ꝙ oẽs ſciſmatici reſiſtẽtes
pape ſint beretici:qꝛ diuiſi ab vnitate
cleſie ſunt diuiſi a fide a qua diuiſi ſunt
beretici.Dicit enĩ Augl.cõtra eplłam fũ
damẽti. Ego nõ crederèe euangelio ſi nõ
crederẽ ecclie:ſj oẽs ſciſmatici ſũt diuiſi
ab vnitate eccleſie: ergo ſunt diuiſi ab
vnitate fidei:⁊ per coſequens ſunt bere
tici. S.ſemꝑ maius includit minus
ſed ſciſmatici ſunt diuiſi a tota eccleſia
quia ſnbtrabũt ſe ab obediẽtia capitis
eccleſie:ergo talis diuiſo includit diui
ſionẽ a fide:cuius vnitas eſt ꝑticularis
¶Pꝛeterea ꝗ diuidit ſe ab vnitate dei
diuidit ſe ab vnitate fſidei queẽ vnitas
pꝛimi veri.ſed ſciſmaticus diuidit ſe ab
vnitate dei exquo diuidit ſe ab vnitate
eccłie. ſiłr ẽ diuiſus ab vnitate fidei.

4 .„ 9 „.
In contrariũ & eiui
bus euang. vbi ait ꝙ ſciſmaticos non fi
deſ diuerſa fac ſʒ cõis dilevpt⸗ ſocietaſ
* dicendũ ꝙ iſtã qõez de
Rndeo terminat Aug?. ĩ libꝛo
ſupꝛadicto vbi talẽ dr̃iam ponit int ma

lum catholicũ ſciſmnaticũ ⁊ hereticum
qꝛ malus catbolicus verã fidem habet

sl =

Ar.

⁊ vera credit:tñ non viuit hm illa q̃ cre

dit. Hereticꝰ vᷣo eſtqui falſa de deo cre

dit: uel de aliqua ꝑte ſcripture eiꝰ q ad
fidei edificationẽ ꝑtiunent nõ cõtentus
introgatiõe incõcuſſe credẽtis: ſʒ ſuo er
roꝛe a vera opione ꝑtinacit diſcoꝛdans
talis eni ut ait: ⁊ ſi nõ coꝛꝑe ſaltẽ aio ex
eccłliam ẽ. Sed ſciſmaticꝰ ẽ ille ꝗ ſua cri
mina ⁊ pctã ſic ꝑatus eſt ex aio defſende
ſi fuerint obiecta uł pꝛobata ut cogitet
ſpõte ↄueticuloꝝ ſegregatiões ⁊ ꝑtur/
batões ecclie facere. IJgit 'm Augi. ma
lũ catholicũ fecit moꝛu ⁊ vite pꝛauitas
Hereticũ fecitfidei diuerſitas:Sed ſciſ
maticũ facit diſrupta ſocietas.Et int
iſtos ut dicit ſoli heretici debẽt dici gi⸗
gania q cũ frumẽto nõ hbñt coẽm radicẽ
Sic beretici cõem fide nõ hñt cũ veris
catbolicis: debẽt aũt mali catholici ve
ra credetes ⁊ nõ ut credut viuetes dici
palea. Et ſciſmatici debent dici ariſte:
qꝛ ariſta ⁊ palea cõem radicẽ bñt cum
A G pꝛimũ frumento.
S“ ergo do ẽ ꝙ i ec/
cleſia eſt duplex vnitas. Ana in fidei ve
ritate:Alia i amoꝛis charitate. Poteſt
qut eẽ pꝛima vnitas in aliq̊ ſine ſecũda.
Sciſmatici s diuiſi ſũt ab eccłia q;tum
ad illã vnitatẽ quã facit charitas:ſj nõ
ſut diuiſi ab ecclia q;tũ ad illã vnitateʒ

quã facit fidei veritas. C Ad 2 d

q iplꝰ ſe bʒ ſciſmaticꝛq; hereticꝰ: ſicut
in plłꝰſe bʒ aĩal q; hõ.ſicut eni oĩs hõ eſt
agial ⁊ nõ ecõuerſo:ſic ois hereticꝰ ẽ ſciſ
maticꝰ⁊ nõ ecõuerſo: ꝓpt᷑ qð falſũ aſſu
mebat᷑:qꝛ ecẽ hereticũ includit eẽ ſciſma
ticũ ⁊ nõ econuerſo.Et ꝑ boc patet re-
ſponſio ad tertuuim.
tertiũ ſic ꝓcedit᷑. Ar᷑.n
2EEe & papa poſſit p
uare ſciſmaticos oĩ ptãte: qꝛ põt eos p
uare ptãte cõſecratiõis: & multo foꝛti⸗
põt eos puare ptãte iuriſdictionis: ↄña
patz. ꝓbat᷑ añs ꝑ illud qð hr.xxiiij.q.i.c
pudẽda:vbi dr ꝙ epᷣs ab ecclie viſceri⸗
bus diuiſus ⁊ ab aplicis ſedibꝰſeꝑatus

Qneſtio 1I

pdeſacrat ipſe potisq́; ↄſecrat. C S. in

ↄſecratiõe dat᷑ ſpuũs ſcũs:ſʒ ſciſmaticis
nõ dat᷑ ſpus ſcũs:qꝛ ex vnitatẽ eccłe ſpi
ritꝰſcũs nõ accipit᷑:nõ ei põt a pctis iol
ui ne c celeſte regnũ ingredi ꝗ ab vnita-
te ecclłie diuiſus cẽ:ut dicit beda.⁊ ponit
xxiiij q.i.c.ꝗcũq;ʒ. ¶ S.dicit Cypanꝰi
qdã epła:⁊ ponit.vij.q i.c. nouatianus
Quicuq; nec coionẽ pacis nec vnitatẽ
ſpus obſeruatꝛ ſe ab ecclie vinclo atq;
ſacerdotũ collegio ſeꝑat nec epi ptãteʒ
põt bre nec honoꝛem: ex ò̊ epiſcopatus
vnitatẽ noluit habere nec pacem.

Anese eſt qð ſcribit᷑ er
In C0 tra riu de ſciſmaticis⸗

PSA dð ꝙ ſicut ſupꝛadictũ ẽ
Kndeo duplex ptas dignoſci

eẽ in eccłia. Ana oꝛdinis ⁊ ↄſccratiõis
Alia iuriſdictiõis ⁊ executiois. Pꝛima

dat᷑ in cõſecratiõe oꝛdinis ſacr̃i:uelĩ ꝑ

fectiõe oꝛdinis:q qdẽe tata eſt quãta po
teſtas data ẽ ſacro.vñ in tali ptãte pa/
pa nõ excedit alios ſacerdotes nec alioſ
epos. Secũda vᷣo dat᷑ magis i electiõe
qᷓ tãta ẽ quãta ptãs dat᷑ officio.Et pꝛi/
ma indelebilit᷑ ꝑ manet in qlibʒ ſacerdo
te uel epo:nec ꝑ papã põt cõferri ut ẽ pa
pa:nec tolli:qꝛ ſi papa nõ eſſet ſacerdos
uel epᷣs nõ poſſet aliquẽ i ſacerdotẽ ↄſec
re nec ĩ ẽm oꝛdiare.2· vᷣo ſic ꝑ papã cõ

fertſic ꝑ papã põt tolli⁊auferri:s papa

nõ põt ſciſmaticos pᷣuare ptãte oꝛdiniſ

uel ↄſectiõis:ſj bñ põt eos puare:⁊ ſüt

ipo facto qñ ab vnitatę ecclie ſe diuidũt
puati ptãte iuriſdictiõis ⁊ executiõis.
Zic pꝛimu , latenit
Eillud decretũ intel

ligit᷑ ſi ↄſecratio nõ ſit fcã i foꝛma eccłie

Vere.n ſciſmaticꝰoſecrat ſi ĩ foꝛma ec-
cleſie ↄſecrat:⁊ vᷣe oꝛdiat ſi aliquẽ ad ſa
cerdotiũ oꝛdiat:qꝛ ſi tales poſtmodũ re

deũt reoꝛdinãdinõ ſut. Abłiſtud itellr eẽ

dictü in odiũ ⁊ deteſtatõem cris ut ma⸗
gis tałoſecratio di cat᷑ execratio q́; ↄſe
cratio: ſicut eccłia qᷓ ex pacto pecunie ẽ
ↄſecrata magis execrata qᷓ; ↄſecta dicẽ

1

7

oc
geſen

udde

tſce⸗
nsp
hicin

tiißb
Gab
äl
ſeen
cub⸗
lu⸗
N
der
fitpnn
Hiuete

6
Kf
cto
doin

ſugre

nbläpe
genpee
hodivin
1s diri
nerhee⸗
ſhiünt
font
hohitat
Kauike

ll
Cöi

ſnatics

taci
1henis ſ
labwuta⸗
anponi
pj
ousaanos
eemntat⸗
vnchetq
cigit
viſcopens
cen.
ſenbt
imn
eadne
=
annis
s hin
ejdi
griuhe
ptiteßi⸗
uii
icdane
Etpe⸗
ſaretio
nmintepe
ſocerio⸗
rloti e
19 9404 ℳ

Ar.

ipſuũ recipientẽ:qꝛ magis ad danatoem
q; ad ſua ſaluatiõem recipit ſacrm ecłie
ciſmaticꝰab eccłia p̃ᷣſciſus:ſʒ bñ recipit
ſpũs ſcũs q;tũ ad bũc effectũ:ꝗ ẽ ſuſce-/
ptio characteris vłꝑfectio ſi ijᷣm ſacr̃m
oꝛdinis ułoꝛdis ꝑfectio recipiat᷑ ſʒ foꝛ
mã ecclie.Et ꝑ bunc modũ intelligitur
illud decretũ poſituz in epła Cypꝛiani.

ſic pceditur

papa grauius deb eat punire be-/
ticos q; ſciſmaticos:qꝛ grauiꝰpctin gra
uius puniendũ ẽ: ſʒ pctm itidelitatis eſt
Suiſſimũ oĩuzʒ petõꝝ: ẽ grauiꝰpuniedũ
S. ois bẽticꝰ? e ſciſmatica ds
taq; bẽticꝰ⁊ tãq; ſciſmaticꝰ ¶ D ifidel
pꝰ abiuratã hereſim ſi relapſus mẽèit nõ
c ãpliꝰrecipiẽdꝰ: ſʒẽ tradẽdus bꝛachio

ſeculari: ut betur ex de bere. Sciſmati/

cus autem ſempꝑer eſt recipiendus:gra-
uius ergo punit᷑ hereticꝰ qᷓ; zKiin li.
—Anc E qo ſcribit᷑ Nu⸗
n otronin meri. xvi. vbi bẽt
q; Datban ⁊ Abyron ĩiaſſueta pena fue
rut puniti eo ꝙ fra aꝑta fuit ⁊ ðſcedert

viuètes i ifernũ: ꝓeo ꝙ reſtitert moyſi.

P &AonRd. & pẽa Suioz 2 mag
Kiid EOαα¹n7α deber mag! vi
pctõ q;alteri:ꝓpt tria. Pꝛimo ꝓpt᷑ pcti
ma ioꝛitatẽ:⁊ ſic pctm iſidelitatis mag
ſeu grauiꝰdʒ puniri q; aliqð aliud: cum
nuliũ pctm ſit grauiꝰipſoↄſiderãdo ipʒʒ
genꝰpcti. Opponit cni imediate ipᷣo bo
no diuino. VUñ Exodi.xx.Statim cũ de
us dixit:Mõ hẽbis deos alienos coꝛaʒ
me: nec adoꝛabis idola: neq; coles ipᷣa
ſubiũxit ĩimediate penã dicens: Ego ſü
des foꝛt ⁊ gelotes. 2 pꝛopt᷑ peccãt
pꝛon itatẽ:⁊ ſic pctm̃ ſciſmatis multum
grauit᷑ ⁊ mõ inaſſueto legimꝰ eẽ pumtũ

qꝛ eni iudei proni erãt ad ↄtẽtiões ⁊ ſciſ

mata excitãda: Jut illud qð dixit moy-
ſes Oeutj.xxxi.Ego eni ſcio cõtentiõeʒ

veſtrã:⁊ ceruicẽ vram duriſſimã:adq huc

vigeſimaquinta
da eſt. C Ad 2c dð. ꝙ ex vnitatẽ ec-
cleſie nõ dat᷑ ſpũs ſcũs ut gtũ faciat deo

viuente me:⁊ igrediẽte vobiſcũ ſp ↄten
tioſe egiſtis dñi:quãto mag cũ moꝛ
tuus fuero.⁊.i.Eſdre.iiii.c.ſcribit᷑ ĩiuen
tuũ fuiſſe:in libꝛis hiſtoꝛiarũ antiꝝpa⸗
trũ:ꝙ ciuitas illa puta hierłm ubi iudei
bitabãt a dieb?antigꝗs: aduerſus reges
repellabat ⁊ ſeditiones ⁊ pᷣlia ↄcitabã
tur in ea: vñ ꝓpter bãc ꝓnitatẽ Choꝛe
7 Dathan ⁊ Abyron cocitãtes ſciſma
aduerſus Moyſen:pena iaſſueta puni
ti ſũt:ut dem ẽ ſupꝛa.¶ ꝓpt᷑ nocumè
ti grauitatẽ:ſm eni pñtem iuſticiã qñq;
ꝓmioꝛi culpa grauiꝰ ꝗs punit᷑: qꝛ graui
us nocumentũ iminet hoibꝰ qñq; ex le/
uioꝛi culpa qᷓ; ex maioꝛi:ſicut aligs gra

—

uius punit᷑ ꝓ hoĩcidio qᷓ; pꝛo ꝑiurio:nõ

obſtate ꝙ loge maius peccatum ẽ per-
Ad pꝛimũ iuriũ q; hoĩcidiũ.
ℳe 11ä ds. & ?m dinu
iudiciũ ſp maioꝛi culpe maioꝛ pena ta⸗
xat᷑iſʒ ᷣm pñtẽ iuſticiã maioꝛi culpe qñ
q; debet᷑ minoꝛ pena:ut dem ẽ de hoici
dio ⁊ ꝑiurio:q;uis diſtigui poſſit de ma
ioꝛitate culpe:qꝛ qñ q; ẽ maioꝛ maioꝛi/
tatepcti. Qñq; vᷣo peccantis pꝛonitate
⁊ quolibet modo maioꝛitatis pena po/
teſt rñũdere culpe. C Ad ⁊ do.qꝙ bere
ticus eſt ſciſmaticus:loquẽdo generałr
de ſciſmate:eo ꝙ hereticus errans in fi
ge:diuiſus eſta deo. Sed quãdoq; here
ticus eſt ſciſmaticus ſub pꝛopꝛia ratiõe
ſciſmatis:⁊ diuidit ſe a deo pereius ſcri
pture coꝛruptionem: quia diuidit ſe ab
vnitate eccleſie per manifeſtam rebel⸗
lionẽ. Vnde dicit glo. Numeri.xvi.ꝙ ꝑ
Dathan ⁊? Abyron ⁊ Cboꝛe ſignifica⸗
bantur heretici⁊ ſciſmatici qui multos
ſecum trahendo decipiunt contemnen/
tes ſacerdotes chꝛiſti:⁊ ſe a clero plebiſ
q; ſocietate ſegregantes:conſtituere au
dent eccleſigs et aliud altare. C Ad
tertium eſt dicendum qꝙ tunc ſciſmati/
ci funt recipiendiquando nullum falſuʒ
dogma nutriũt uel ꝑtinaciter defendũt
heretici vo ideo poſtq; relaꝑſi ſunt:tra⸗-
dunt᷑ bꝛachio ſeculari:qꝛ timet eccła de

coꝛꝛuptione fideliũ quã pꝛeſumit de eis
ex quo relapſi ſunt. ſic hred
ſic ꝓcedit᷑. Ar̃
Dgummntu enim ꝙ papa
nõ reputet grecos bereticos: ſj ſolũ ſciſ
maticos:qꝛ Oamaſ.grecꝰ fuit nõ bere
ticus:⁊ tñ bᷣ ſuo libꝛo.c.xj.dicit: Credi-⸗

mus in vnũ ſpm ſcm ex pr̃e ꝓcedẽtè ⁊ in

filio requieſcente cũ pre⁊ filio ſiſcoad/
oꝛandu cõgloꝛificandũ:vbi nõ facit mẽ
tionẽ de ꝓceſſione ſpũs ſci ex filio:greci
negantes ſpm ſcm ex filio ꝓcedere nõ
ſut heretici reputandi. S. xvj. di.c.i.
di papa dicit: Sicut ſcĩi euãgelij qua-/
tuoꝛ libꝛos:ſic qttuoꝛ concilia ſuſciꝑe ⁊
venerari me fateoꝛ: Micenũ cõſtantino
politanũ:epheſinũ calcedon enſe:ſed in
illis qtuoꝛ cõcilijs nõ fuit aliq metio de
ꝓceſſiõe ſpũs ſcĩex filio. Pꝛopter talẽ g
articulũ nõ ſut greci heretici reputãdi.
BS.iilli qui integre ſapiũt ⁊ rectã viã
ſectant᷑ nõ ſũt heretici.ſed Hieroꝰdicit
in pꝛologo ſuꝑ eplis canonicis:ꝙ greci
integre ſapiũt ⁊ rectã viã ſectant᷑. nõ g
ſunt reputandi heretici.

12 ẽ: qꝛ ſpm ſem ex
J n J trornm filio ꝓcedere eſt

articulus fidei:ſz greci hoc negat: ergo

heretici ſunt habendi.
P 1 do ꝙ iſta duo crimina:
Rn . c0 ſciſmatic ⁊ bereſis ma
gnã affinitatẽ habẽt. Scribit eni pᷣ Re.
xv.qꝙ quaſi pctm arioladi e repugnare ⁊
quaſi ſcelꝰ idolatrie nolle acquieſcere.
Et ſuꝑ illo ᷣbo Hiero.ſcripto.xxiiij.q.
iij. Inter ſciſmna ⁊ hereſim boc intereſſe
arbitroꝛ:ꝙ bereſis ꝑuerſum dogma hʒ
Sciſma vᷣo pꝰ coꝛꝑaleè diſceſſionẽ ab ec
cieſia pariter ſeꝑat.no.glo.tale differè
tiã eẽ inter ſciſma ⁊ hereſim q̃lis eſt int
habitũ ⁊ diſpoſitionẽ.ſicut.n. diſpoſitio
põt fieri habitꝰ:ſic cũ aliꝗs ſcindit᷑ ⁊ di
uidit᷑ ab eccla ut dicat᷑ ſciſmaticꝰ:cũ pꝰ
modũ ꝑtin aciter ad heret ſue ſecte:⁊ do
gma aliqð nouũ figedo nel ꝑtinacit᷑ aſ--
ſerendoↄ ꝓhibitionẽ ecclłe nutrit:efficit

Queſtio „

hereticus. Quãuis greci a pᷣncipio q̊
ſe ab vnitate eccłe romane diuiſerũt:fu
erint ſolũ ſciſmatici: poſtmodũ vᷣo ꝑti-
naciter adherẽtes eoꝝ ritui ⁊ nõ tene/⸗

do articulos ꝑ eccleſiã determiatoſ.pla

nũ eſt em bereſim lapſi ſut.vñ eccleſia

reputat eos ſciſmaticos ⁊ hẽticos q;uii

nominent ſolũ ſciſmatici: quia a ſciſma
te eoꝛum peccatũ incboatum eſt.

—

AW1â& 6eſt do ꝙ alig di⸗
Ad Peimu cüt rtbeleateen

Ha maſ nõ eſſe recipiendã ꝓpter duo.pᷣ

qꝛ eius liber in oibꝰ nõ tenet᷑ ab eccłia:
potiſſime qñ dicit.ii.li.c.ii.ſe adherẽ illi
oppinioni ꝗ ponit angelos genitos eſſe
poſt creationẽ oiuʒ reru.⁊ꝛ.quia libꝛum

ſuũ cõpoſuit tge quo icipiebat ↄvtrouer

ſia inter grecos ⁊ latinos de ꝓceſſionę

ſpũũs ſci: ideo noluit determiare ꝓ aliqᷓ
pte. Sʒ meliꝰdĩ ꝙ doctoꝛes grecoꝝnõ

negãt ſpm ſcm̃ a filio ꝓcedere niſi ꝓpt᷑
pncipalitatẽ pr̃is:qꝛ eni ꝓcedere ab ali
quo greco ſermone pncipalitate impoꝛ

tat:ne ſpus ſcũs credat᷑ ꝓcedere ſic pn-

cipaliter a filio ſicut a prę:negãt ipſi ta

lem pꝛoceſſionẽ q;tũ ad pᷣncipalitatem

7 nõ q; tũ ad realitate. ¶ Ad ⁊2 eſt di
qꝙ tge illoꝝ cõcilioꝝ nõ pullulabat aliqᷓ
bereſis ↄtra ſm ſcm: ſʒ poſtmodũu tꝑe
athanaſii ⁊ alioꝝ doctoꝝ grecoꝝpoſitũ
eſt ſub articulo tanq; neceſſariu ad cre
dendũ ſom ſcm er filio ꝓcedẽ. Añ dicit
Athanaſiꝰad ſerapionè iu qð mandat
apls hereticu hoiem poſt pꝛimã coꝛꝛe⸗
ctionẽ ⁊ ſecundã deuita: etiã ſi quos vi

detis cũ helia volãtes ꝑ aerẽ:⁊ cũ petrro

⁊ moyſe ſicco pede calcãtes maria niſi
ſpm ſcm pꝛofiteant᷑ eſſe naturaliter ex
deo ⁊ filio exiſtentẽ: ſicut ⁊ filiũ nãliter
einalit᷑ genitũ a deo patre ut nos ꝓfite
mur eũ nõ recipiatis: ⁊ blaſphematibꝰ
⁊2 negantibꝰſpm ſecm deum eẽ de nã dei
fili nõ cõmunicetis. & Ad qe do ꝙ&
greci integre ſapiũt ⁊ fidẽ rectã ſectant
q;tũ ad numeru libꝛoꝝↄtentoꝝ in ſacro
canone: nõ qutem q́; tum ad numerum

Ar

Ntian
oftl
Cſemn

los n
bomnin
zmtin
Ptus
ipper
ge
Mtca
Me⸗
potiu
Gel
fice
olle
ſaſ
e

5
Nloe
4 „
K
gröo
dpkus
musi
zotiſu
gfernn
tlbau
lgeſa
bapt
tar Li⸗

Miepen

dlaiteo
leteso
Higidi
tes Aie
Gopenn
tnra
ſnaͤf
ſhnn
Plni⸗

1
4pncpio
duiſerütin
oli oht⸗
natͤtene
rminmo ple
wneceleſn

hetcosini

guizsſaſna
nAM
cnigd⸗
Uctortatenn
pterd
ecobetecſie:
cadbere il

genirnscſte.

uig bun

batonne ,

Ne ſ
nire i
stcden
ſe ni
Adaecbal
tute impo
tarſe ⸗
git ppſts
Haltatenn
ALn
labet 4
Nntütg
nearpeftl
S
Miaut
inmndat
nicone/
ſquos
apend
nari ni

Uralittelak

lünilte
ttosgft.
pbenin,
ederiN
/N 4,
uinſc⸗
umelun

Ar.
articuloꝝ poſitoꝝ in ſymbolo:nec q;tũ
ad ritũ ſacramentoꝝ ⁊ alioꝝque cõiter
obſeruant in eccleſia. ait
2 rIM ſic ꝓcedit᷑:
ſextu Didet᷑ eni
ꝓ papa teneat grecos eẽ paga⸗
nos nõ xpianos:qꝛ ſolus baptiſmꝰfacit
bominẽ chꝛiſtianu: ſed greci nõ bapti-
ʒant in foꝛma ecclie gnon ſut xpᷣiani:ſj
potius pagani. ¶ S. diuerſus ritus et
diſpar cultus diuidit xpᷣisnũ a pagano:

ſed greci nõ ſeruãt ritu ⁊ cultũ quẽ ſer/

uat eccleſia. Cõficiut eni in fermẽtato
pane ⁊ nõ in aʒimo. nõ ſunt xpᷣiani: ſʒ
potius pagani. C P.ſcribit᷑xxiij.q.v.
c.de liguribꝰ:Si qua ꝑſona eccleſiaſtici
offic ij cui ſubiecta ẽ reſtiterit:vel ſeoꝛſũ
collegiũ feceit:aut aliud altare erexerit
ſeu ſciſma fecerit excõicet᷑ ⁊ dãnet:ſʒ oĩa
iſta habet greci:gS dãnant:⁊ ꝑ ↄſequens

ſunt pagani ⁊ nõ xpᷣiani. a
An ẽ quia eccleſia nõ
In ranin appellat eos pa⸗
ganos.ſed vianaricos vel berericos
PEʒ dicendu ꝙ ꝑ baptiſmũ
Knd c0 bomo icoꝛpoꝛa rpo et
a xpᷣo chꝛiſtiani appellant᷑. AUnde dicit
apłus ad Ro.vj. Quicũ q; baptiʒati ſu⸗
mus in xpᷣo ieſu in moꝛte ipſius bapti⸗9/
ʒati ſumꝰ. Sig greci veruũ baptiſma nõ
ↄferunt:planu ẽ ꝙ xpᷣiani nõ ſunt. Cer
tü ẽ autẽ grecos nõ vti foꝛma qua vtit
ecdeſñia baptiʒando:qꝛ nõ expmũt ꝑſo/
nã baptiʒatẽ:ſed ſolũ ꝑſonã que baptiʒa
tur. DSicut eni baptiʒet᷑ ſeruus xpᷣi. M.in

noie patris ⁊ filij ⁊ ſpiri.ſan. Vñ multi
dicũt eos verũ baptiſma nõ ↄferre aſſe

retes ꝑſon a baptisantẽ ꝑtinere ad eſſẽ
tiã foꝛme baptiſmi ex ipia inſtitutione
xp̃i qũ dixit: Euntes baptiʒate oẽs gen
tes. Aliqui vᷣo dicũt ↄꝛiũ ponentes gre
cos veruũ baptiſma ↄferre:quia nõ imu
tant aliqd qð ſit de eſſentia foꝛme:eo q;
ſola expᷣſſio actus baptiʒ ãdi cũ inuoca⸗
tione trinitatis ẽ de eſſentia foꝛme ba⸗

ptiſmi. Modus vo expᷣmendi in ꝑſona

vigeſimaſexta VI

pma vel ſcda: ⁊ in quo caſu noĩatiuovł
alio ẽ ex inſtitutiõe eccłie. Jõ lʒ ipſi pec
cent ritũ ⁊ foꝛmã eccleſie nõ ſeruando:
verũtamẽ baptiſmũ cõferũt:imo ſi lati
ni ſub foꝛma illa baptizarẽt grauit pec
carent. baptiʒati tñ iteruqʒ rebaptizari

nõ deberẽt: ⁊ bãc oꝑpinionẽ puto eẽ ve/

rioꝛẽ:qꝛ ſᷣm Augj.Falſa ſut ſꝑ reſpueẽda

?2 vera teneda:dubia vᷣo tam diu credẽ

da ſunt q;diu ipſa eẽ reſpuenda: vel do⸗
ceat rõ vel pꝛecipiat ecclie auctoꝛitas.
Planũ ẽ ãt ꝙ eccłia venittes grecos ad
obedientiã fidei non cogit rebaptiʒari.

Vnñ ipſo fcõ credit magl coꝝ baptiſina

appꝛobare q; repꝛobare:⁊ ꝑ oñs papa
reputat grecos xpᷣianos ⁊ nõ =
5 ergo ẽé dicedu
Ad Peimumæ greci vtunt᷑
illa foꝛma ad euit anduz erroꝛẽ ꝗ fuit in
pmitiua eccleſia. Multi nãq; attribue
bant vᷣtutẽ baptiſmi dignitati:⁊ aucto⸗
ritati miniſtroꝝbaptiʒantiũ: In quoꝛũ
ꝑſona dicẽ apłls pmaad Chor.j. Ego ꝗ
dem ſum pauli:ego vᷣoappollo:ego aut
cephbe.Ad euitandũ g bunc erroꝛe:non
expmunt miniſtrũ baptizante:ſed ſolã
ꝑſonã que baptiʒat᷑.foꝛma tñ eccłe lon
geↄuenientioꝛ ẽ ⁊ magis ↄfoꝛmis vᷣbis
xpᷣi quibꝰ dixit: Euntes baptiʒate oẽs
gentes. CAd ſecundu ẽ dicendũ ꝙ ſiẽ
dicit Auſel.in epła de ſacriſicio aʒimi
⁊ termetati:greci in multis nos arguuũt
de ritu ⁊ cultu ſacrificioꝝ ⁊ ſacrametoꝝ
dicẽtes nos iudaiʒare:⁊ figuras iudai-
cas obſeruare:ſiue tñ ↄficiat in aʒimo ſi
ue in fermẽtato veru coꝛpus xpᷣiↄficit᷑.
vñ q;tum ad boc nec ipſi nec nos de ifſi-/
delitate repbenſibiles ſumꝰ. ¶ Ad ter
tium ẽ dicendi ꝙ ſi greci danant᷑ nõ dã
nant᷑ ꝓ infidelitate:ſed ꝓſciſmate ĩquo
diu ꝑmanſerũt.⁊ ꝓ hbereſi in quam poſt
modũ relapi ſunt. M
¶QAueſtio.xxvj.de reſiſtẽtia tyrãnoꝝ.
Einde ↄſiderandũ ẽ de
reſiſtentia tyran⸗
noꝝ: circa qð queruntur ſex.

Ar.
¶ Pꝛimo vtrũ tyranni reſiſtentes pa-
pe ſint ſciſmatici. C Scðdo vtrum tyrã

ni reſiſtẽtes pape ſint heretici. ¶. Ter/

tio vtrum ad papa ſpectat punire tyrã
nos. C Quarto vtrũ papa debeat tyrã
nos punire pena tẽpoꝛali uel ſpũali ſo⸗
lum. ¶ Quinto vtrũ papa contra tyrã
nos ſibi reſiſtentes debeat cruce ſigna/

tos deſtinare. Sexto vtrũ papa ipu

niendo tyrãnos debeat magis declina⸗
e ad miſericoꝛdiã q; na uſticiain. di
DODO Peumn tur: Videtur
eni ꝙ non oẽs tyranni reſiſtẽtes
pape ſint ſciſmatici:quia illi ſũt ſciſma
tici qui intendunt ſe ab vnitate eccleſie
diuidere:ſed hoc tyrãni nõ intẽdũt:ĩmo
interdũ ęelatoꝛes eccleſie ſe ſimulãt:nõ
ergo tyrani ſunt ſciſmatici. S. obſer
iatoꝛes iuſticie nõ ſunt ſciſmatici:ſʒ qñ
q; tyrãni obbuatoꝛes ſũt iuſticie magis
q; alii: nõ & tales ſunt ſciſmatici. ¶ S.
ſciſmatici ſunt qui rebellãt eceleſie:ſʒ ty
ranni qñ q; ꝓcurant facere cõgregatio
nes ⁊ colligationes in eccleſia:nõ g ta/
es ſunt ſciſmatici. t as ut ie
J qꝛ ut diẽe a
n Otrann maſ.li.iiii.c.xviii
Antixpᷣs in pᷣmoꝛdiis quidem regni ſui
tyranidem iuſticiã diſſimulabit.Cũ aũt
ðᷣñatoꝛ factus fuerit ꝑſequet᷑ eccleſiam
dei. Tyrãni ergo non obſtante obſerua
tione iuſticie ſciſmatici ⁊ ꝑſecutoꝛes ec
cleſie cenſeri debent. .
Vnd EO dicendu bᷣm Aug! in
W li. de qõnibus euangeli
oꝛum: Tria pñt diſtigui genera ſciſma

ticoꝝ:nam aliqui ſunt ſciſmatici intẽtio

ne non oꝑatione.Quicunq; eni ita inui
dent bonis ut querant occaſionẽ exclu/

dendi eos:uel crimina ſua:ſc defende/

re ꝑati ſunt ſi obiecta fuerint vel pꝛoba
ta: ut etiã ↄuenticuloꝝ ſegregatiões uł

eccłie pꝑturbatiões facere cogitẽt ia ſciſ

matici ſũt ⁊ ab vnitate eccłiecoꝛde deci
ſi: etia ſi nõ iuentis occaſiõibꝰaut occul

Onneſtio 4

tat fact ſuis ſacrt̃o eccſie coꝛpali uer-

ſatione ſocient. Alig vᷣo ſunt ſciſmatici
oꝑatiõe ſʒ nõ ĩtentioe:qꝛ ꝑ ſe nõ itẽdũt

ſe ab vnitate ecclie diuidere:ꝓpt tñ ali-
qð cõmodũ tãpoꝛale ↄſequendũ ułꝑicu
lũ euitãdũ ↄuẽticuloꝝ ſegregatiões fa
ciut ac ꝑ biſciſma incurrũt:⁊ ſciſmatici
cẽſeri debẽt:qꝛ ſicut volũtas coacta vel

mixta volũtas ẽ 'm Augl. ułvoluntas

mirxta voluntas ẽ ᷣm phᷣm: ſic effectꝰ ſe⸗
quẽs ex cã ꝑ accñũs effectꝰc᷑. Sʒ alig ſüt
ſęiſmatici intetiõe ⁊ oꝑatiõe. Tyrãnos
S ꝗ ſunt ſciſmatici pᷣ mõ eccleſia poꝛtat

qꝛ? tã diu ſuſtinet pctm aut erroꝛẽ alicu

ius dõec aut accuſatoꝛẽ iueĩat: aut pꝛa

uã opinionẽ ꝑtinaci aioſitate defendat

ut dicit Augl. in li. de vᷣa religiõe. Tyrã
nos vᷣoꝗ ſut ſciſmatici ſcðᷣo mõ eccleſia
reuocat:imitat᷑ eni dei iudiciũ ꝗ reſpicit
itentiõem mag qᷓ; oꝑatiõem. Oicit eni
Augl.ad comitẽ bõifaciũ: Charitas ꝗᷓ
colligit ⁊ viuificat oĩa mẽbꝛa ccclene:4

nos videat de alteriꝰ ruina gaudere:ſta

tim nos pᷣſeindit a coꝛꝑe· Si ꝙ miſtri ee

cleſie nõ dolẽt de ruina ſuoꝝ ſubditoꝛuʒ
ipſi pᷣciſi ſũt a coꝛꝑe eccłe:qꝛ ſi i coꝛpe ec

cleſie eẽnt ſine dubio dolerent:⁊ eos re
uocare ꝓcurarẽt. Sʒ tyrãnos g ſüt ſciſ⸗
matici mõ domat ⁊ coꝛrigit dõec aut

penitẽdo redeãt:autũ neꝗtia male libe/

ni defluant: ut Aug.. dicit.

S ẽ dicendũ ꝙ illi
Ad Paumn gſůt ſciſmatici ſo
la intẽtiõe ſuſtinent᷑ ab eccłia. In area
eni ecclie glibet ꝓ libito põt eẽ frumen
tũ. uel palea:uel ariſta: eo ꝙ ĩ quẽqᷓ; ſen

tẽtiã nõ ꝓfert niſi ſpote ↄfeſſũ ⁊ ↄuictũ

ſicut dicit Aug.ĩ li.de pnia. ¶ Ad ſcðʒ
ẽ dicendũ qꝙ dnium tyrannicuũ põt effici

nãale:⁊ nãle dñium pot effici tyranicum
Si eni rer iuſticiã faciat ut violent᷑ vñet

⁊ ut bonũ publicũ ↄuertat i bonũ pua/
tũ:iã tale dñium regiũ ⁊ nãle fit tyrani
cum. Eodẽ mõ ſi aligs adeptꝰẽ dñium

tyrãnice:⁊ poſtinodu volẽtibꝰſᷣditĩ do/
minet᷑ ⁊ bonũ puatũ ↄuertat ibonũ pu/

Ar.

lciſt

ſimnet
ſedi⸗
ore
uitate
ivnün
Dbrht
aunes
ceiſi

SI
Cpini⸗
4
K
ba
feſie
atyt
rnoch
Poi
ici⸗
Aitl.
ſengia
Nſrn
loſtop
C
ſͤ⸗
idi
llgt⸗
miß
nge
lhe⸗

eſciſnati
ſenoredit
egitieli⸗
Gütlgia
Crtöes ſt

ſciinatnead

s cetavel
ukyoluntas
ſccfee ſe⸗
Galgſi
e.Drinos
leis porat
moꝛe gla
iat auten
tedeſnit
lde i
opiahin
n
m. Dirten
Cbunus
leit
udae. ſt
Emiſtiec
ſabgiton
ſicorhee
tn
gſitſch
zitdoean
pdlelie

e
,J
funen
gnihſi

blicũ:Puando alias ↄditiões nãlig dñii.
iã tale tyrãnicũ dñ ium fit nale. ¶ Ad

ʒiẽ dicendũ ꝙ nõ ſufficit in ecclia fua⸗/

—

reogregatiõem ułvnitatẽ mẽbꝛoꝝ ſine

„ 9

vnitate capitis:imo ex boc ipſo ꝙ tyrã

— 2

ni vniut eis mẽ bꝛa eccłie: ⁊ diuidut ipᷣa

ab vnitate ⁊ ab obediẽtia capit::cui ſił

cum eis deberẽt ſubiici ſciſmatici cen/

ſendi ſunt.

Bſecundũ crcn

der eni ꝙ tyrãni reſiſtẽtes pape
ſint hberetici.Dicit.n. Hiero.inepla ad
Gał.Muliũ ſciſma ẽ ꝙ ſibi nõ aliquam

bereſim ↄſingat ut recte ab eccłia receſ

ſiſſe videa ᷑. Sʒ tynani ſũt ſciſmatici ut

ſupꝛa dem e: ſilr beretici. ¶ S. ꝗcũq;

no credũt aliquẽ artic loꝝ poſitoꝝi ſym

bolo ſunt beretici: ſed tyrani offendunt

ʒ illu articulũ:Et in vnã ſcam eccleſiaʒ
catholicã: ſunt beretici. S.ſola ꝑti

nacia reſiſted i ſacit hoĩem heticũ.Sʒ ty

rãni ꝑtinacit᷑ reſſtũt capiti eccleſie:ergo
ſumt heretic.
—1* eſt: qꝛ nõ nutriũt
In 1 grin nouas uel falſas
opiniones in eccleſia:nõ ſunt beretici
Rnñ 60 do. ꝙ aliud e dicere fal

ſuʒ: aliud erroneũ:⁊ ali

ud hereticũ.Qñcũq;.n.nõ ẽ ↄfoꝛmitas
rei ĩtelligibiład itellectü dr falſũ:qꝛ ſic
dicit yſaac in li.de diffinitiõibꝰ: Aeritaſ
ad eq̃tio rei ĩtelligibił ad itellectũ. Per

J & iadeq̃tio rei ad ĩtellectũ ẽ falſtas

Qñcũq; v nõ ẽ ↄfoꝛmitas rei credibił
ad itellectũ:ſine ꝓpoſito tñ ꝑtinacit de-
fendẽdi:tüc dr eẽ erroneuũ.Sʒ qñ nõ eſt
ↄfoꝛmitas rei credibiład itellectũ:cũ ꝓ-

poſito ꝑtinacit defedẽdi:tũc ẽ eẽ bereti
cũ. Tria itaq; ↄcurrũt ad ꝓpꝛiã rõeʒ he

reſis: Pꝛimũ ẽ rei credibil diffoꝛmitas.

Vñ dicit Aug.Quicuũq; alł ſcpturã in

telligit q; ſiſus ſpũs ſciſlagitat a q̊ ſcri
pta e:lʒ ab eccłia nõ diſceſſerit:bẽticus

tñ appellari põt.Scðm ẽ dogmat no⸗

uitas. Añ dic Aug'. ꝙ bereticꝰc ꝗ ali-

vigeſimaſexrta n

cuiꝰtpalis cõmodi ⁊ ma xie głie pncipa
tuſq; ſui gra:falſas ac nouas opiniones
ulgignit ukſegt᷑ in eccla. 3“ ẽ defedẽdi
ꝑtinacitas: Uñ dic Augl.õ mãicheos:
ꝙ gꝗ ĩ eccła xpᷣi moꝛbidũ aliqð pᷣuũq; ſa
piut:ſi coꝛrectiut ſanũ rectũq; ſapiat re
ſiſtũt ↄtumacit᷑:ſuaq; peſtifera ⁊ moꝛti
fera dogmata emẽdare nolũt: nec defẽ
dere deñſtũt:bhẽtici ſt᷑. Iſta ẽ tria:credi
bil diffoꝛmitas:dogmat nouitas:⁊ de
fedẽdi ꝑt inacitas:ĩtegralłr faciũt hoĩeʒ
hereticu:q ſi ſi ł iueniant᷑ ĩ tyrannis reſi
ſtentibus eccleſe bercict bobe ſi unt.
. 1. eſt do.ꝙ Hieroꝰ
Ad Pamubauir de ſciſmati⸗/
cis iam in eoꝝ ſciſmate induratis: ꝗ ut
recte ab ecclłia receſſiſſe videãt᷑:fingunt
aliq ð nouũ dogma ⁊ illud ꝑtinacit᷑ de-
fenduũt:ſicut greci faciũt:⁊ oẽs ſciſmati
ci:tales beretici ſũt cẽſendi. C Ad ꝛẽᷓ
do ꝙ vnã ſcãm eccliaʒ catholicã facit
vnitas fidei.iux illð ad Ephe.iiij. Ana
fides:vnũ baptiſma:⁊ ſimiliter vnitas
charitatis.Sola aut diuiſio ab vnitate
pꝛima eſt cõtra articulũ:quia ſi omnes
diuiſi ab eccłia ꝑ charitate facerẽtõ il/
lũ articulũ: Et in vnã ſanctã eccłiam ca
tholicã.tũc oẽs exiſtẽtes i pctõ moꝛtali
eent heretici. C Adʒẽ dð ꝙ ꝑtinacia
defendendi nouũ dogma diffoꝛme illis
que credit eccłia facit hoĩeʒ hereticũ:⁊
ſi talis ꝑtinacia cõuincit᷑ eſſe in reſiſten
tia tyranoꝝ heretici iudicandi ſunt.

ſic ꝓcedit᷑ Ar᷑.n
D tertin 49 papam nõ
ſpectat tyrannos punire:qꝛ popa

nõ dʒ punire inſtrumẽta diuine iuſticie:

ſʒ tyrãni ſũt qñq; inſtrumẽta dine iuſti-⸗
icſrt⸗ illud aberrraiip kac regns⸗
re hypocritã ppli. ad papã nõ ſpectat
ipſos wimte⸗ T S. Poer illo eo ad
Pbit.ij. dumõ xpᷣs aãnũciet ſiue ꝑ occaſi
onẽ ſiue ꝑ veritatẽ ĩ hoc gaudebo.dicit
glo. ꝙ quidã pꝛedica bãt chꝛiſtũ ex odio
pauli ⁊ ex odio veritat: ut ꝑſecutoꝛes
cos audietes vicularet paulũ credẽtes

illos tyrãnos ꝑ eũ eſſe ſeductos: exquo
ergo tyrãni ꝑ occaſionẽ pñt eẽ vtilęs ec
cleſie ꝑ papã non ſũt puniẽdi. C¶ Bpà
pa non debet iniuſticiã facere alicui:ſed
multi voluntarie ſe ſub ijciũt dño tyran
noꝝ.S iniuſticia eſt eos puniri ꝑ ſubtra
ctiones ipſoꝝ.

KF. 6 é6 quod ſeribit
J n cotraru gbcucſ. Ind⸗

ſona xp̃i ⁊ v icarü eius.ſ.pape:ipſe de re

gibus triũpbabit. ⁊ tyrãni ridiculũ eiꝰ

erunt.
* dicendũ ꝙ tyrãnicũ do
RKnd 0 miniũ eſt ↄtra iuſticiaʒ
natura lẽ.vnũquod q; aũt naturalit re-
git qñ ſic regit vt ẽ aptũ natum regi.hõ
au tẽ cũ ſit liberi arbitrij ẽ aptũ natũ re
gi volunt arie:ut volutarie ſeruiat ⁊ vo
luntarie obediat:nõ violẽter.vñ cũ do/
m iniũ tyranicũ ſit coactiuũ ⁊ violentuʒ
ↄtra naturalẽ iuſticiã cenſet᷑ eẽ. Scðo e
ↄtra iuſticiã regalem. appellat᷑ aũt iuſti
cia regalis lex diuina ⁊ iuſticia diuina.
iuxta illud Ja.ii. Si eni legẽ ꝑficitis re
galem bene facitis. Cõtra talẽ aũt iu/
ſticiaʒ ⁊ tyrãnicum dñium ſcribit Job
xxxiiij.q; deus nõ accepit ꝑſonas pᷣn ci
pũ:nec cognouit tyrãnũ cu diſc eptaret
ↄtra pauperẽ. Tertio tale dñium ẽ con
tra iuſticiã legalẽ. Eſt aũt iuſticia lega/
lis:ut dicit ppᷣs:oĩs vᷣtus que pᷣcipit oẽs
actus virtuoſos.pᷣcipit nanq; doctrine
veritatẽ:pacis vnitatẽ:⁊ iuſticie equita
tem. Oñium aũt tyraunicu veſtruit ſtu
dium ſcientie: deſtruit pacè ⁊ deſtruit iu
ſticiã.tanto ; ma gis ad papã ſpectat ty
rãnos punire:quto magis ſpectat ad
ipſũ punire ſoꝛe facientesↄtra iuſticiaʒ

naturalé: regalẽ ⁊ legalem.
A pꝛimũ ͤ dicẽdũ ẽ ꝙ ĩſtru
eUhmenta diuine iuſti
cie punienda ſunt iudicio hũano ⁊ diui
no:non quidẽ ꝓpt iuſticiã diuinã:qᷓ pꝛet
eoꝝ intentionẽ exercet᷑: ſed ꝓpt᷑ tyrãni⸗
cam violenti que ſm coꝝ intentionem
pꝛauã intendit᷑. Ad ſecundũ e dicen

QAQneſtio III

dũ ꝙ ᷣm Augj. tyrãni qui ſũt mercẽna
rij tolerandi ſunt: qꝛ fideles ꝑ tales in
veritate fidei nõ ꝑuertunt᷑.Sed tyranni
qui ſũt furcs puniendi ſunt:qꝛ ad hoc in

tendunt vt oues xpᷣi mactent ⁊ ꝑdant.

¶ Ad. 3ẽ dicenduʒ ꝙ illi qui ſemel ſe
ſub ijciũt dñio eccłie non pñt ſevlterius
dñio alioꝝ ſupponere:nec hʒ tyrãnis ta⸗/
les ſub eoꝝ dñio recipere:qntũcũq; vo⸗
luntarie ſe offeraarnrrt.
D uartũ ſᷣ ꝓcedit.
9 l bei Viger eniz
. ꝙ papa nõ debeat tyrãnos pu
ni re pena teꝑali:ſ ſpuali ſolũ. Scribit᷑
eni Hu.xvi.de pena dathan ⁊ abyron:
ꝗ tyrãnico mõ voluerũt rebellare moy
ſi: Recedite a tabernaculis ipioꝝ ⁊ no-
lite tangere q̃ ad ipſos ꝑtinẽt:ne inuol/
ua mini peccatis eoꝝ.ſed reced ere a cõi
one fidelium ẽ pena ſpũalis nõ tempo⸗-

ralis. Tyrãni ergo peng ſpũali nõ tepo

rali puniendi ſũůt. D. dicit Gregj. ⁊
ponit᷑.xiij.q.viij. Si in moꝛte longobar

doꝝ meĩmiſcere voluiſſem. bodielongo

bardoꝝ gens nec regẽ nec dncem beret
ſʒ qꝛ deü timeo in moꝛte cuiuſſibet boĩs

me miſcere foꝛmido. Papa S tyrannos

non dʒ punire pena tẽpoꝛali:ſed ſpuali.

¶Ppapa eſt ſucceſſoꝛ ꝑetri: ſed petro

dictũ eſt Watth. xxvij. Conuerte gladi

um tuũ in vaginã. Ad punitionẽ tyrã

noꝛuʒ papa non dʒ vti gladio coꝛpoꝛali
ſes Prrüpell. — ſtauoa ſ bik
eſt quod ſcribit
J n traonn xxiij.q.v. diume

T bumane leges ſtatuerũt ut ab eccleſie

vnitate diuiſ ⁊ eius pacẽ neꝗſſime ꝑtur
bantes ſecularibus griridarsbꝛima l.
Pen dicendũ ꝙꝙ oꝛdo diuine
Kñdeo iuſticie reqrit vt ᷣm mul

tiplicationẽ culparu fiat multiplicatio
penaꝝ: Jux illud Apocj.viij Quatũ mł

tiplicat ſe in deliciis tantũ debet᷑ eis de
toꝛmento ⁊ luctu. Eſt aut in ecclia du-
plex vnitas:vna mẽbꝛoꝝ ad inuicẽ:alia

membꝛoꝝ ad caput vt ſupꝛa dictuʒ eſt.

ote

J.

iin

ſpea
ſſcert
tatiſc⸗
Pntic
Elder
jebono
nages

cfü
ſtici⸗
ſmmon
llc
1hen
Vect
ſint
larti
ftĩ
ſi⸗
lb⸗
tn
AM
ſiri
iybo
di
abere
60 .
tnußd
inn
lotg eet
ſei egi
guinie
ledete
ae
Moigtim
1 c
aſhpi

.

luan

ſff⸗

UII

ſit nerceg

es tales in
Sal munni
tcasboenn
nt ? gant
ligoiſenele
itſertterins
Hhrinstn/
Unrüciqz vo,

j rãt,
Gligeicnj
tyriposnt
olu. Sarbi
n 1 dbfr.
ſchelren,
ispepto⸗
erteinch,
dena

nöͤtenN

inl no te⸗
t Gz::

AlngAhar
dielont

ten bac
ſierdo
Sramros
lſet hint
i Apar,
uni l,
mthn
Aapont

oͤſerbit
§. diume
tabecleſe

Ar.

Siſ tyrani inueniant turbare pꝛimam
vnitatẽ ꝑ eoꝝ tyrãnicã violentiã puniẽ

di ſũt pena ſpuali. Sed ſi ĩ tantũ ꝓgreſ

ſi fuerit malũ ut velint perturbare vni
tatè ſecũda: ꝑ eoꝝ ma nifeſta reſiſtentiã
puniedi ſt pena tꝑali. Dicit eni Augꝰ⸗

in li.de vera reli.ꝙ quãto hoies dulcedi

ne bonoꝝ inferioæ magis decipiuũt᷑:tãto

magis amaritudine peaꝝ dñt erudiri.

eſt do ꝙ dathanz
Ad- Pꝛeimi abyron tyrannice
moyſi reſiſtentes pena ſpuali fuerũt pu

niti qñ dictũ eſt: Recedite a tabernacuł
impioꝝ ne inuoluami pctis eoꝝ:⁊ pena
tꝑali qñ aꝑta eſt tra ⁊ deglutiuit dathã
⁊ oꝑuit ſuꝑ ↄgregationẽ abyrõ. ¶C Ad
2a eſt do ꝙ papa ⁊ alij pᷣlati nõ debent

ſe imiſcere in moꝛte bois ꝑ imediatã ex

ecutione ut ꝓpꝛia manu pugnẽet uel int
ficiãt:qꝛ arma eoꝝ militie pᷣncipalit᷑ ſũt
ſpualia nõ carnalia:ſʒ mediãte ptãte ſe
culari pñt ⁊ debet de tyrãnis ⁊ de turbã

tibꝰ pa cẽ ecclie iuſticiã exercere Diẽ eni
Augæin epla ad Nincen. In tali pᷣmit⸗

ſinis erã neminẽ ad vnitate xpᷣi eẽ cogẽ

du: v bo eẽ agendũ:diſputatiõe pugnan

duü:rõne vincẽdũ: ne fictos catholicos

habere quos aptos bereticos nouerã.
Sed bec opinio mea ñ ↄdicentiũ vᷣbis
tm: ſj demõſtratiuũ ſuꝑabat᷑ exemplis

Mã ꝓponebat᷑ mibi ciuitas meaq cum
tota eet ĩ pꝑtes donati ad vnitatẽ catho
licã legũ imperialiũ timoꝛe cõuerſa eſt:
quã nũc videmꝰ ita illiꝰ gaĩioſitatis ꝑni/
ciẽ deteſtari:ut in ea nũqᷓ; fuiſſe credat᷑

Itẽ alie multe que mibi cõmemoꝛabat
noiatim ut in ipſis rebꝰ cognoſcerẽ:etiã

in hac ca recte intelligi poſſeqð dictũ ẽ
DOa ſapiẽti occaſionẽ ⁊ ſapientioꝛ erit.
Et ꝑ hoc ptʒ reſponſio ad tertium.

Hin ti ſic ꝓceditur:
quinth Aler enim
ꝓ papa cõtra tyrãnos ſibi reſi
ſtentes no debeat cruce ſignatos deſti/
nare:qꝛ cruce ſignatus non encit᷑ cruce.
Scribit᷑ eniz Matthᷣ.xij. Si ſatbanas

ce ad ſeueritatem iuſti

vigeſimaſexta V

ſathanã eijcit qũo ſtabit regnũ eiꝰ.ſj ty
rãni cũ ſint pᷣiani ſunt cruce ſignati: nõ
23 debẽt expugnari ꝑ cruce ſignatos.
S.papa q; tu põt dʒ multa ſuſtine/

re ⁊ multa pati ad euitandũ ſcandaluzʒ
infirmoꝝ. Jux illud apłi.j.ad Chor.ix.

DOia ſuſtinemꝰ ne aliqð offendiculũ de/
mus euãgelio xpᷣi. Sʒ de boc ꝙ xpᷣiani
cruce ſignati ad expugnandũ xpᷣianos

deſtinant᷑ multi populares ⁊ inferioꝛes
de ecclia ſcandaliz ant᷑: tale ;& ſcandaluʒ

ꝑ papã ẽ vitandũ. C P. dicit Augl.ĩ.
de vera religiõe:MNullũ peccatũ cõmit-
ti põt:niſi du appetunt᷑ q̃ deifiliꝰ cõtem

pſit:aut fugiunt᷑ que ille ſuſtinuit: qꝛ to
ta vita eius in terris ꝑ boĩem que ſuſci⸗
pere dignatus e:nobis diſciplina moꝛũ

fuit. Sʒ xpᷣs ꝑ crucẽ nõ exercuit ptãtem

2 ſeueritatẽ iuſticie: ſed magis buũilita-

tem.exẽplo o xpᷣi papa non dʒ vti cru⸗

itatem iuſticie: ſed ad bumi/
litatem miſericoꝛdie.

In contrari e le ſe⸗

pſal. Fac mecũ ſignũ in bonu: ut videãt

ꝗ oderunt me ⁊ cõfundanĩ.vbi dicit ꝙ;

crucis ſigno inimici rßi effugãdi ſũt.

*PEyy O dicedũ ꝙ xpiani cu pec
Rnd 60 cant grauiꝰpuniedi ſũt
q; pagani uel iudei. ꝓmittũt eni in ba
ptiſmo diabolo ⁊ põpis eiꝰrenũciare:⁊

ipſi xp̃o ꝑ fidem ⁊ charitatẽ incoꝛpoꝛa

ri. Si ergo cõtingat aliq̊s xp̃ᷣianos dia⸗

bolicis inſtigationibꝰ ſic ſuꝑari ⁊ impli

cariut tunicã xpᷣi incõſutileʒ velint ſcin
dere:⁊ a capite eccleſie tyrannica violẽ
tia ſe ſubtrahere tanq; mẽdaces effecti
ꝓmiſſionis ſcẽ in baptiſmo:ꝑ crucẽ xpᷣi

cõpeſcendi ſut magis q́; pagani uel iu⸗

dei:qꝛ ut dicit.ii.Pe.ii.Melius erat eis
viam veritatis non cognoſcere qᷓ; poſt
agnitionẽ retrorſum reuerti ab eo ſacto

madato qo traditũ ẽ eis:vbi ſignant di
cit melius:qꝛ minꝰmalũ ẽ pati iniuriaʒ

ab extraneis qᷓ; a familiarib amic :ut
glo. dicit. In eo tñ caſu puto tale aurxili
m

Ar.
um ꝑ papã eẽ inuocandũ:qũ graue ſceę-
lus ⁊ inauditũ malũ ꝑ tyrãnos nos co⸗
mitteret᷑: cũ ppoſito dũtarat nõ emẽdã
di nec coꝛrigendi. Exẽplũ hẽtur Judic.
xx. vbi dr q; cũ aliꝗ de filijs beniamin
grãde piaculũ ⁊ inauditũ nephas comi
ſiſſent: nec coꝛrigere parati eſſent: tunc
oↄgregatti ſũt oẽs alij filij iſr de alijs tri
bubus in ſylo:vnoqʒ cõſilio:⁊ ex pᷣcepto
dñi vindictã fecerũt de filijs beniamin
ita ut int᷑ficerẽt.xxv.milia pugtoꝝ: nec
rem ãſerũt de illa tribu niſ ſexcẽti viri.

ergo ẽ dicẽdũ ꝙꝙ nõ
9 Pemu eiſcit᷑ cruce ſigna/

tus: cruce inq;tũ ẽ crucis xp̃i imitatoꝛ:

H ut e vicarij xpᷣi cõtẽptoꝛ: ⁊ mẽ bꝛoꝛũ
xp̃i ꝑſecutoꝛ. Sicit n. Chꝛyſ. in omet.
delaude crucis: ꝙ crux xp̃i ẽ cõſolatio
paupeꝝ:refrenatio diuitũ: deſtructio ſu
perboꝝ:tyrãnoꝝ pena:triumphus õ de
mones:obſeſſoꝝ murus:pr᷑ oꝛpbanoꝛũ.
defenſoꝛ viduaꝝ. C Ad ameſt dicendu
wad euitandũ ſcãdalũ infirmoꝝ papa
q́;tũ põt dʒ ſuſtinere ne auxiliũ cruc ſu-
peraliquos xpᷣianos faciat ĩiuocari Qn
tñ ſic inauditù nepbas ⁊ grãde piaculũ
inſurgit: qð euident᷑ apparet nõ eſſe to/
lerandũ: ppter tale ſcãdalũ nõ eſt dimit
tendu: qꝛ ꝓpter ſcandalũ paſſiuũ:nec ve
ritas doctrine:nec ſanctitas vite:nec e-
P iuſticie ẽ omittenda: ut dic Hiero.
Ad zꝭmeſt dicendũ ꝙ ſicut xpᷣs pauꝑ
eſſe voluit: ut nos diuites faceret.⁊ mo
ri voluit ut nos a moꝛte liberaret:ſic bu
milis eẽ voluit vſq; ad crucis patibulũ:
ut nos de ſuꝑbia tyrannoꝝ eriperet:⁊ ꝑ

ipſã crucè voluit demones ⁊ oẽs tyran

nos debellari. Añ ſcribit Saß. xiii. Bñ
dictũ lignum per qð fit iuſticia:quod de
ligno crucis intelligendum ſſ. 4
ic ꝓcedit᷑:
Dſex tam Aer eni
wSvy papa in puniendo tyrãnos po
tia debeat declinare ad iuſticiã q́; ad na
ſericoꝛdiã. Scribit᷑ eni Joco. ii. Juſti⸗
cia ſine miſericoꝛdia fiet ei ꝗ ñ facit mi

ſericoꝛdiã: ſz tyrãni nulli faciüt miſeri-
coꝛdiã:qᷣ eis miſericoꝛdia ſpuanda nõẽ.
S. in perſona pape dicit Job.xxx.

Conterebã molas iniꝗ:⁊ de dentibꝰilli-⸗

us auferebã p̃ᷣdam.ſʒ boc nõ põt fieri ſi/
ne iuſticia rigoꝛoſa:g magis papa in pu
niendo eos debet declinare ad iuſticiaʒ

q̃; ad miſericoꝛdiã. ¶ D. ꝓapa dʒ eẽ le-

gis obſeruatoꝛ:ſʒ cum tyrãni ⁊ malefa/

ctoꝛes interficiunt᷑:non ipſe papa int᷑fi

cit eos:ſed lex:ut dicit Augl.in qõnibꝰ

ſuper Leuitico.iuſticia ergo magis c ob

ſeruanda tyrannis q́; miſericoꝛdia.

Incõtrariũ aa ſio

ſericoꝛdia ſuꝑexa ltat iudiciũ. dicit glo.
qui potuit ⁊ nõ fecit: miſericoꝛdiã anq;
iudicaret᷑ ⁊ ipᷣe ſine miſicoꝛdia iudicabit᷑
An coO dicẽdũ ꝙ ſicut diẽ Gꝛe

Oago xx. Woꝛ. 7 põͤit. xlv.
di. MWultuü deſtituit ů teneat miſericoꝛ⸗/
dia ſine iuſticia:uel iuſticia ſine miſeri/
coꝛdia:faciendũ ẽ eni er vtroq; vnũ tẽ-
pera mentũ: ut neq; multa aſperitate ex
ulcerent᷑ ſubditi:neq; nimia benignita-

te ſoluant. In oẽm tñ euentũ tutius eſt

declinare ad miſericoꝛdiã magis q; aq
iuſticiã:potiſſime in buano iudicio in q̊

neſcit᷑ liquide quid iuſtũ: ⁊ quid miuſtuʒ.

Frequent᷑ enim hõ in iudicio humano
fallit᷑:aut ꝑ iudices ſi nõ ſint electi:aut
per teſtes ſi nõ ſint legitimi. aut ꝑ accu-
ſatoꝛes ſi nõ ſint ↄgrui: aut per defenſo
res ſi nõ ſint idonei. Iſta eni quatuoꝛ ge

nera ꝑſonarũ concurrere debẽt in quoli

bet iudicio:vt ſcribitur:iiii.q.iiii.c null⸗
Dato tñ ꝙ omnia iſta cõcurrãt:ad huc
dubiü ẽ vtrũ tale iudiciũ diuine iuſticie

ſit confoꝛme. VUñ ſuꝑ illo ?ᷣbo.i. Pe.iiii-

Si iuſtus vix ſaluabit᷑: impius ⁊ pctõꝛ
vbiparebunt:Oicit Augj.quare iuſtus
vix ſaluabit᷑:niſi quia iuſticiã dei tantaʒ
eſſe: certũ eſt ut interdũ que vident᷑ i hoĩ
bus nr̃o iudicio eſſe iuſta:iudicio dei in-
ueniant᷑ iniuſta. m illud Homo videt ĩ

facie. deus aũt in coꝛde. ⁊ ᷣm illud: Ju-

.

ſticerot
tnſnt
ſeppklic
ſetndee
letiegun
Pulst
ohneni
ſottnb

ſoni
ſe ctis
ccee
Crse
cord
luntm
niſi
düfac
fusde
fmolis
ſan
li
deheten
lumtal
onde
Aove
ſerico
eman
tertin
latiuf
tamen
ſeri
ſo eiu
ſigſe
puhie
Peccat
ulin
Neen

ſi
lund.
ſun

VI
nunde noi,
at Poth,
xdenthhili⸗
hötfieriſ⸗
sepui
Aduſtici
garele
inia melety
pmnii
1s incini
o magos ech
ericondi
nis ſiolo
ci. G
du diert⸗
ncoiig
aduudicht
ſarnibu
miſenca⸗
ine niſen⸗
g; müt⸗
eninte
engnita,
tutns
g hi,
duci bl
gui piurp
ch um

Girncrol
giicnd
ine iſe⸗
boiPe
pius ihan
narelim
6deicnnc

Ar.
ſticie noſtre pãnus mẽſtruate in manu
tua ſunt.exemplũ hẽmꝰ de moyſe recto

re ppli iſrabelitici:qui cũ oẽs quos edu

xerat de egypto:cõmiſiſſet peccatũ ido
latrie:qui fuerũt ſexcentũ milia: except
ꝑuulis ⁊ mulieribꝰ:vt ſcribit᷑ Exodi.xj.

oibus miſericoꝛdiã impetrauit ſoluʒ de

vigititribꝰ milibꝰ exercuit iuſticiã: ſicut
Ad pꝛimũ cαα,
e*E bHheſt dicendü & mi-
ſericoꝛdia nõ ẽ facienda ipſis tyrãnis ꝓ
pter exigentiã ipſoꝝ meritoꝝ:ſed ꝓpter
condecentiã dei bonitatis: cuiꝰpapa vi
carius exiſtit Ouplicit᷑ aũt accipit mi/
ſericoꝛdia:Pꝛimo ut ẽ redditio bʒ exigẽ
tiam meritoꝝ. Scdo ut eſt redditio dei

ꝓmiſſi:ipſe eniſemꝑ ꝓmittit miſericoꝛ/

diã facẽ: 'm que moduzʒ loquit Anſel-
mus de miſericoꝛdia ꝓlogo xc.vbi dicit
Juſtũ eſt oñe ſic te eſſe bonũ: ut parcedo
malis ſis bonus:quatenꝰ de iuſticia tua
naſcatur miſericoꝛdia tua. C Ad 2ẽᷓ
dicendũ ꝙ ſic de manibꝰ tyrãnoꝝ papa
debet eripere pꝛedam pauperũ ⁊ vidua

rum ⁊ alioꝛum fidelium:ut ſemꝑ miſe-

ricoꝛdia ſuꝑponatur iudicio.quod tunc
eſt quando ipſum iudiciũ peripſam mi/
ſericoꝛdiam illuminatur ⁊ cõmendatur
⁊ magis placet ut dicit Augi. C Ad
tertium eſt dicendum ꝙ papa non pec
cat iuſticiam faciendo de tyrannis. Si
tamẽ in tali iudicio inuentuʒ fuerit opꝰ
miſericoꝛdie per talem modum ut iudi/
cio eius ſit ſuperpoſita miicoꝛdia:tũc
ſi ipſe babuerit aliquid in iudicio quo
puniaturtãq; vnda miſericoꝛdie: ignis
peccatuʒ eius extinguetur:ut dicit Au

guſtinꝰſuper illo verbo. Superexaltat

autem miſericoꝛdia iudicum.
Qõ.xxvij.de reſiſtẽtia excõicatoꝝ.
Bltenus conſideran/
ECi1 dum eſt dere
ſiſtẽtia excõmunicatoꝝ. Circa
qð qrũtur.x. ¶ Pꝛimo vtrum ade ſo
lum debeat excõmunicare. Secuũdo
vtrum papa pꝛo quolibet peccato moꝛ

vigeſimaſeptima

tali excõmunicare debeat. C Tertio
vtrum papalis cxcõmunicatio iniuſte
lata ſit timenda. Quarto vtrum om
nes excõmunica:i per papam damnen
tur. ¶C Quinto vtrum ſolus papa debe
at abſoluere excõmunicatos a iure et a
iudice inferioꝛi. Sexto vtrum papa
debeat excõmunicare pꝛo peccato fien
do ſicut pꝛo peccato iam facto. ¶ Se
primo vtrum papa vnam totaz vniuer
ſitatem reſiſtente ſibi excõmunicare de
beat. ¶C¶ Octauo vtrum per papaʒ ſint
excõmunicati poꝛtantes pecuniam in
alexandriam. Mono vtruz papa de
beat aliquem excõmunicare niſi ſemel
tm. Cecimo vtrum per papam ex/
cõmunicatis ſcienter cõmunicates ſn
11excõicati.
D Pꝛeimmn ſic ꝓcedit᷑: ANi
getur enim ꝙ non ſoluʒ papa ex
cõmunicare debeat: quia epiſcopi ſolen
niter excõmunicare poſſunt. Scribitur
enim.xj.q.iij. ꝙ debent.xii.ſacerdotes
epiſcopum circſtare ⁊ lucernas arden
tes in manibus tenere:quas in concluſi
one anathematis uel excõmunicatiõis
pꝛoiicere debent in terram ⁊ conculca/
re pedibꝰ. Pꝛeterea excõmunicatio
eſt ac tus clauiuʒ:ſed quilibet ſacerdos
bʒ claues:ergo quilibet ſacerdos põt
excõicare. S.qui põt remouere cãm
põt remouere effectu: ſʒ glibʒ ſacerdos
põt remouẽculpã moꝛtał pcti q ẽ cã ex
cõicatiõis:ꝗlibet ̊ põt ipſam inducere.

—

2 1 c:qꝛ excõicatio è
In otrarnii ſeꝑatio a cõione fi

deliũ:ſʒ ſolꝰpapa ẽ pat᷑ oium fideliũ: er-

go ſolus ipſe poteſt excõicare.
cOo dð.qꝛ excõicatio ẽ pena
A eee q ifl igit᷑ hõi ĩ foꝛo extio/
ris iudicii i agit᷑ cà int᷑ boĩem ⁊ boieʒ
iõ reqrit iuriſditiõem:gꝗa nulłꝰ põt iuſte
puuiri niſi ab eo ꝗ ſuꝑ eũ iuriſditiõeʒ hʒ
Juriſditio aũt pape reſpectu oĩium fide
lium eccleſie in duobus differt q; tum
ad pꝛe ſens a iuriſditione alioꝝ pᷣlatoꝝ

sä

Ar.
Ppꝛimo qꝛ ẽ imediatioꝛ. nã i ipſo iu/
riſditio ſupꝛa omes fideles ẽ imediata.
In alijs an t pᷣlatis ẽ ab eo deriuata ſic
riuuli deriuant᷑ a fonte. C 2?c quia vni/
uer ſalioꝛ. extẽdit eni ſe eius iuriſditio ſu
pꝛa oẽs pᷣlatos eccłie:⁊ ſupꝛa ſubditos

ipſoꝝ p̃ᷣlatoꝝ. Solus papa pot excõi/

care per imediatã iuriſditiont᷑. Alij au
tẽ nõ niſi ꝑ iuriſditionẽ taxatã ⁊ deriua
tã ab ipſo.ſolus ipſe ſiłr põt excõicare ꝑ
vniuerſale ligatiõeʒ:qꝛ vinculo anathe
matis ligati ꝑ ipſum a nullo ſuꝑioꝛi pñt
abſolui m pntem iuſticiã. ¶¶ Ad pᷣmũ
Se dicẽdũ ꝙꝙ illa foꝛma excoicãdi pᷣſcri
bit ep̃is ab ipſo papa a quo ſicut condit᷑
onmne ius eccleſiaſticũ:qꝛ ipſe eſt ↄditoꝛ
iuris ⁊ legis ſic pᷣſcribit᷑ ab eo ſnia excõ
municatiõis ferẽde. Añ ex b/ nõ argui
tur ꝙ epi poſſint excõicare ꝑ iuriſditõeʒ
imediatã: ſʒ ſolũ ꝑ iuriſditioem ab ipſo
papa deriuata et taxatã. C Ad 2 e di
cendũ ꝙ diſtin guit᷑ clauis ptãtis oꝛdis
⁊ ptãtis iuriſditiõis. Excõicatio aũt eſt
actus ptãtis iuriſditõis:non oꝛdinis.iõ

ad ſacerdotes qui ſolã bñt ptãtem oꝛdi

nis nõ ſpectat excõicare:niſi foꝛte ex ap
pꝛobata ↄſuetudine:uel ex cõmiſſione ꝑ
ſuꝑioꝛẽ eis fcã:vel foꝛte inotoꝛijs ⁊ ma
nifeſtis crimibus: ut aliꝗ dicut. C Ad
ꝭn picendũ ꝙꝙ ſicut ſacerdos põt tollere
maculã peccati moꝛtałin foꝛo pnie:ita
põt infligere penã in tali foꝛo pnie: quo
agitur cauſa inter deum ⁊ bominẽ. In
foꝛo autezʒ exterioꝛis iudicij in quo agi
tur cã int᷑ boiem ⁊ boĩem: ſicut nõ põt
tollere culpaita nõ põt indicere penam.
ODlecundũhe
E Diget.n.
ꝙ ꝓ quolibet pctõ moꝛtali papa
vebeat aliquẽ excõicare:qꝛ iudicium ec
cleſie dʒ imitari iudiciũ dei:ſed ꝓ quoli/
bet pctõ moꝛtali bõ ſeꝑat a cõione di⸗
uina:ergo perquodlibet petm moꝛtale
papa dʒ ſeparare boĩeʒ a cõione fideliũ
S. erxcoicatio ẽ puatio boni ſpualis
Sʒ nullus põt perdere bonũ ſpuale nin

ipſo volente ꝑ pctm moꝛtale cõmiſſum
Sꝓquolibet petõ moꝛtali excõicatio dʒ
fieri. S. nullus tradit ſathane niſi ꝓ

pctõ moꝛtali.ſʒ apłs illũ publicũ foꝛni

cariũ mandauit tradendũu eſſe ſathane
ꝑ excõicatiõem:ſicut ptʒ i.ad Chor̃.v.

⁊.xi.q.iii.c.oĩs vxpᷣianus.ſcribitur ꝙ ſa/

thane tradit᷑ ꝗ ab eccłia excõicat᷑. Pꝛo
pctõ ergo moꝛtali eſt excõicatio fieda.
In trariũ eſt:qꝛ ſi ꝓquolibʒ
. 1 pctõ moꝛtali fie/
ret excõmunicatio:tunc omnes peccan
tes moꝛtaliter eſſent excõisati.

W1 dicendũ ꝙ ꝑ quodlibet
KRñdeo peccatũ moꝛtale incur-
ritur excõicatio minoꝛ q eſt puatio ſa/

cramentoꝝ:qꝛ ſi exiſtens in pctõ moꝛta-⸗

liſacr̃a accipiat:Fᷣm apłi ſniam: non ad
ſaluatiõem: ſed ad dana tiõem ręecipit.
Incurrit᷑ aũt excõicatio minoꝛ ſᷣm deũ
7 Fm eccleſiãin młtis caſibꝰ Pꝛimo
cum quis cõicat cxcõicato. 2.: cũ ꝗs
ſacrilegiũ cõmittit. ¶ 3.· cũ ꝗs eſt noto
rius foꝛnicatoꝛ. ꝓ cũ quis eſt ſymo
niacus. ¶S:cuũ quis recipit eccleſiam a
manu laici ſine cõſenſu ep̃i:niſi foꝛte ta
li laico per papã eẽt indultů. C b? cuʒ
quis exercet in bello miuſto artem bali
ſtarion armoꝝ ↄtra xpᷣianos. C2.· cuʒ
alicui negatur ſepultura eccleſiaſtica.
S·. cum quis eſt notoꝛius peccatoꝛ.
Sed excõicatio maioꝛ qᷓ;uis nõ niſi pꝛo
petõ moꝛtali ſit ferenda:non tñ ꝓ qlibʒ
peccato moꝛtali ferenda ẽ: ſed ſolum ꝓ
tali crimieqð ſit accuſatiõe dignũ: ⁊ b
nõ eſt niſiſit incoꝛrigibilis uel ↄtumax
uel non veniẽdo ad iudiciũ ꝑemptoꝛia

citatiõe recepta: iudiciũ ſuperioꝛis ↄtẽ

nendo:ſeu citationẽ ſibi factaʒ occultã
do:aut ne ad ipſus ꝑueniat ĩpediedo:vł
ad iudiciũ veniẽs iuri tñ non vult ſtare:
nec ſnie iudicis parere:uel añ finitã cau
ſe examinatioem ↄtumacit ⁊ ſine licen

1111 tia recedendo.
Ad Peinmm ergo ẽ dicendũ q;
eccleſia imitat᷑ dei iudiclũ in veritate:

4
Ar.
ſinne⸗
uid
debent
Patterie
nihen
uckee
hoticĩ
ſſetüne
ni
nnit.
ortale
kqrhe
ſcet
ſnite
Oakite
carit
C21
höde
bo
c⸗
on
oc
en
ipac
ccoicat
ſoheu

B
ſſſttin
Gers
bioleua
Libiucte
ſeyod
leleig:
pit
ncege⸗
ktttgt
wolge
ſſbii
n
e
Lan

1

WIAr. vigeſimaſeptima illI

. ʒ in modo iudicãdi deveritate non põt &C iuſta timenda eſt.
Ktenne iudicis dei imitari: eo q veritas nota ẽ Kñndeo dð. qꝙ i ſeptẽ caſibꝰſiũa hot αια
hiäiſen deo 'm interioꝛe ↄſciam:nobis aut ſolũ excoicatiõis nec eſt timenda nec tenen nmabm t 84
ſe ſache Hʒ exterioꝛẽ euidẽtiã. Juxta illud.i. Re. da.Pꝛimus e: ſi talis nõ ferat a ſuo iudi neł
ſ xvi. H videt que foꝛis patet: deus aut ce. Scdus eſt:ſi a ſuo iudice ferat᷑ excoĩ-
,hef intuet᷑ coꝛ.iõ cu petm alicuius gueit ad tato:tñ qꝛ excoĩicatꝰ excoicare nõ valet.
bintc ſ noticia pᷣlati: uel ꝑ incuſatiõeʒ: uel ꝑ ma CLertius ſi quis excoĩcet᷑ a delegato cõ
chat. ho nifeſtã noĩatiõem:debet ꝓ tali pctõò ex/ tra intentiõem delegantis.Quartꝰ ẽ:ſi
atdfit cõicari:ſi ꝑ iudicin iudicis coꝛrrigi con lats ſit ſnia pꝰ ꝓnunciatã appella tiõem
ogſ temnit. & Ad 2um do ꝙ perpeccatum Quintus e ſi ferat᷑ a ſuſpenſo a ptate iu-
noruifi⸗ moꝛtale amittit hõ charitatẽ ipſo uolẽ riſditionis. Sextus ẽ:ſi ferat᷑ nulla ad⸗
nes adn te. qꝛ ꝑ excõicatiõez charitas ꝑ ſe nõ tol monitione pᷣmiſſa: ⁊ nullo iuris oꝛdine
tl. lit᷑:que fert᷑ hoĩ inuitoſed bñ ꝑ excoĩca/ ſeruato. Septimus ẽ:ſi ſnia ↄtineat in-
vodſbe⸗ tionẽ tollunt᷑ illa auxilia ꝗqbus hõ uel in tolerabile erroꝛe:puta ↄtineat peccatũ
aleſzan charitate ↄſeruat᷑ ⁊ augmentat᷑:vel ad moꝛtale:uel aliqð qð ſit cõtra fidẽ.Pla
irarbſ⸗ charitatẽ reparandã iducit ? diſponit᷑. nũ eſt aut ꝙ nullo iſtoꝝ modoꝝ:excepto
Ntsr, QAd. 3 6 dð. ꝙ ſicut dicit Ambꝛoſiꝰ vltimo ercoicatio papalis eſt contenen
nuntt hõ duobꝰmodis tradit᷑ ſathane.Pꝛimo da. NHullus eni põt cauſare papã ſuũnõ
en tcht, cũ hõ a deo ſibiipſi relinquit᷑: ⁊ ſic ſẽꝑ in eẽ iudicẽ:vel ſnia excoĩcationis eũ eẽ li
ſwebnd peccata labit᷑: que quidẽ peccata lʒ ſint gatum:nec eiꝰ ſniam eſſe cõtra intentio
6 pin nota deo ñ tñ qũq; ſut nota hoĩbꝰ Alio nẽ delegantis: vel ab eius ſnia appella
Rigs mõ cũ a coꝛpoꝛe myſtico eccłie ꝑ ſubtra re:nec a iuriſditiõe per aliquẽ ſuperioꝛẽ
Pon ctiõem ſuffragioꝝ ſeparatꝑ aliqð noto eſſe ſuſpenſum: uel iuris oꝛdine non Pᷣua
n⸗ riũ peccatũ: Et iſto ſco mõ eccleſia per to:cũ ipſe nullo poſitiuo oꝛdine ligetur.
deiant erxrcoĩcatiõem tradit hominem ſathane Solũ aut ni depᷣhend eret᷑ ſniaʒ ferre po
ſſan non autem pꝛimo modo. gie⸗ nedo oraes e aliguo qð eſſet Pece
Cbeo c Mſic ꝓcedit᷑: tu moꝛtale.tunc eiꝰſnis nec timẽda nec
enundi 2 terntum ger eni AG Pꝛimnũ tenenda eſſet.
6,Cr v pa pgalis excõicatio iniuſte lata J1—☛ Feſt dicendu y ſiẽ
ieiſtua ñ ſit timẽda. Dicit.n.Apls ad Ro.xiii. glo.dicit ſuꝑ illo vbo apli: Bonꝰ bonuʒ
euuth, Ais nõ timere pt ãtem :bonũ fac ⁊ be/ faciens ptãtẽ nõ dʒ tim ere:qꝛ ſi pnceps
itipts bis laudẽ ex illa. Si & aliꝗs bonuũ facit bonꝰ ẽ bene operaãte nõ punit ſʒ diligit.
i lip ⁊ iniuſte excoĩcet᷑ papalem ſniam time/⸗ Si vᷣo malus ẽ nõ nocet bono:ſed pur-
lund re nõ dʒ. ¶/D.qui excoĩcat᷑ eijcitur ab gat euũ.Si g imuſte excoĩcans exaio iiu
cir eccleſia: ſed dicit Oꝛigenes ſuꝑ Leuiti ſto:qꝛ foꝛte liuoꝛevindicte:nõ amoꝛe in
ſotunnt co ꝙ vita nõ ſuia ab eccłia aliquẽ eijcit: ſticie facit:timenda ẽ ⁊ ſeruãda ẽ excoĩ/
Gtni uel ad eã reducit. Sentẽtia paꝑał iiu catio:qꝛ hʒ ille iniuſte agat:iſte tamẽ iu/
nonb ſte lata timeda nonẽ᷑. Pꝛetrea ſʒ Au ſte pstit. Si vo ſit iniuſta ex iniuſta cau
1 oalt⸗ guſti. pmo de libero arbitrio: Bona vir ſa adbuc ẽ timẽda ⁊ ſeruada:qꝛ ipſe cõ/
deizti tuoſa ⁊ ſpualia nobis ſubtrabi non pnt temptꝰ cãʒ miuſtã fa ceret iuſtã. CAd
utt⸗ nobis iuitis. Per excoĩcatiõem & iniu⸗ 2“ c d.ꝙ nullus eijcit er eccliam iniu
ſntian ſte latam diuinò ꝓtectionẽ ⁊ gratiã per ſte ꝑ ſniazʒ q;tu ad culpã excoĩcati ſj q;
ie lien dere nõ poſſumꝰ:q ſũt q̃dã bona ſpũalia ad penã quã infligit illequi excõicat po
o, J nc Ont riũ E Gꝛego. et teſt eijci ex eccleſiã ꝑ ſniam iniuſtã eo ꝙ&
imndoc . 2 El ert ponit᷑ xi.q. penea pᷣlatis eccleſie pñt infligi iniuſte.
vertu iu. Sententia paſtoꝛis ſiut iuſta ſiue¶ in C Ad a'ẽ do qꝙ gram ⁊ charitatẽ is
m 3

ðG S . ””õs

Ar.
dit ipſe deus:qᷓ no pñt tolli ab hoĩe inui
to ipſo:ſʒ cõicatio fideliũ ⁊ ſu ffragia ec
cleſie q ſunt ex ꝑte hoiuʒ ꝑ pᷣlatos eccle
ſie ſubtrabi pñt homini unico. ait
=W 3 Ge* ic ꝓpceditur
? Uorch iet enim
ww erxcoicati , papã oẽs danent᷑.
Dicit eni Augl. ⁊ ponit.xxiiii.q.i.ꝙ cuʒ
eccleſia excoĩcat aliquẽ:excoĩcatꝰ ligat᷑
in celo: ⁊ cũ eccleſia recõciliat ipſũ recõ
ciliatus ſoluit᷑ in celo: & oẽs excoĩicatiꝑ
papã dãnant᷑:ex in celo ligant᷑. S.
ſcribiẽ᷑ Matth.vii. ꝙ ꝗno vult audire
eccleſiã:bñdus ẽ ſicut ethnicꝰ ⁊ publica
nus. Sʒ excoĩcati ꝑ papã nõ audiũt ec-
cleſiã:ð ãnant᷑ & ſicut ethnici ⁊ publicani
dãnant᷑. C D.quicũq; tradit᷑ diabolo
pãnatus: qꝛ dãnati diabolo tradunt:
Jux illð Matth.xxv. Ite maledicti in
ignẽ eternu:qui paratꝰ ẽ diabolo ⁊ ãge-
lis eius. Excoĩcati v?ᷣo ꝑ papã ſiłr diabo
lo tradunt᷑ſicut pʒ ꝑ Apłm.i.ad Chor.
v.ergo excoĩcati per papã danantur.

2 XPA&α 11 eſt illud qò dicit
Leui.⁊ ponitur.xxiiii.q.ii. Aita nõ ſnia
ab eccłia aliquè eijcit:uel ad eã reducit.
Interdũ eni ut dicit: Qui foꝛas mittit
intus ẽ:⁊ ꝗ foꝛas ẽ itus videt᷑ retineri.
ERn cO do. ꝙ excoĩcatio ẽ pena
„. inflicta hoĩ in ſoꝛo exte
rioꝛis iudicij in quo agit᷑ cã int᷑ hoĩem ⁊
hoieʒ: ſʒ allegata ? ꝓbata. Cũ igit᷑ tale
iudiciũ poſſit eẽ rectũ⁊ ũ rectũ:iuſtũ ⁊ ñ
iuſtũ:q̃ntücunq; aligꝗs extra ecclłiaʒ po
natur ꝑ excoĩcatiõeʒ: ſi nõ recto iudicio
foꝛas mittit᷑: nec meruit expelli nõ ledi
tur. Vñ dicit Augl.de vera religiõe:qꝙ
ſepe diuina ꝓuidẽtia ſunt etiã bonos vi
ros ꝑ nõnullas turbulẽtas carnaliũ ho
minu ſeditiões expelli de cogregatione
xpᷣiana quã ↄtumeliã uł iniuriã ſuã cuʒ
patientiſſime ꝓ ecclie pace tulerint:ne-
qʒ vllas nouitates: uel ſciſmatis uł be-
reſis moliti fuerint:⁊ fidẽ quã in eccleſia
catholica pᷣdicari ſciut vſq; ad moꝛtem

Queſtio

—

iit!

iuuãt ⁊ teſtimonio defendũt:bos coꝛo⸗
nat pius pater in occulto videns.

64113 5% dr & iuſte exco.
Ad Pammn catus in ecclia li⸗

gat᷑ in celo:ſj ſi iiuſte excoĩcatus ſit non
ligat in celo:qꝛ indiciũ ecclie militaris
falli põt ⁊ falle: Judiciũ ᷣo dei nec falle
re nec falli põt.Ad adr ꝙ ꝗnõ audi/

unt eccleſiã ꝑ ↄtumaciã et manifeſtã re

bellionẽ. ſicut ethnici ⁊ publicani hendi
ſunt.ſ̊̊ ꝗ nõ audiũt eccliam ꝑ ſacr̃oꝝ cõ
munionẽ uel ꝑ eoꝝ cu infidelibꝰ cõuerſa
tionẽ dũ modo a cõione fideliũ ⁊ ꝑcepti
one ſac roꝝ iiuſte ſint puati:q;uis ut eth
nici ⁊ publicani ab ecdleſia bant᷑ bm pᷣ⸗
ſentẽ iuſticiã: nõ tñ ᷣm dei rectã ſniam.
Ad 3“ of ꝙ excoĩcati tradunt᷑ dia-/
bolo pᷣm pñtem iuſticiã ꝑ ſubtractioneʒ
ſu ffragioꝝ ⁊ puationẽ ſacroꝝ: ſed extra
ptãtem diaboli accipiunt᷑ ſi iniuſte tra-
diti ſunt:ꝑ dei infiexibilẽ ſententiã.

3111τ&☛☚adm ic pceditur
☚ quinti Aier eniz

ꝓ paps poſſit ⁊ debeat excoĩca/
tos a iure ⁊ ab inferioꝛi iudice abſolue/
re:qꝛ qui totũ dat nibil excipit: ſed pa/
pa uel eius vicẽ gerens qũqʒ cõcedit᷑ ꝙ
aliquis eligat ſibi diſcretũ cõfeſſoꝛe:qui

eius aucte ab oibus peccatis abſoluat

eos. Talis ergo cõſeſſoꝛ põt ⁊ debet ab
omni excõmunicatõe lata in iure ⁊ à iu
dice ipſum abſoluere:quia ꝗ totum dat
nibil excipit · ¶ Pꝛeterea ligatus ab in
ferioꝛi pot a ſuꝑioꝛi abſolui: ſʒ tam ius
q́; iudex quicũq; eſtquid in ferius reſpe
ctu pape potiſſime in ptãte iuriſditiõis
ergo abſolutus a papa intelligit᷑ abſolu
tus eſſe a ſeutetia lata in iure: uel a quo
cunq; iudice. . Pꝛeterea qui non ẽ mi
noꝛi vinculo ligatus nec ma ioꝛi: ꝑ illazʒ
regulam: Cui minus videt᷑ ineſſe ⁊ non
ineſt nec maius. Sʒ papa qnq; reſtitu-
it aliqueni ad ꝑceptioem ſacr̃oꝝ:cuʒ cõ
cedit ꝙ eius auctoꝛitate poſſit cõfiteri

diſcreto ſacerdoti: ergo talis intelligit᷑

eſſe reſtitutus ad cõmunionẽ fidelium.

1
aheſe
aleren
Nebete
ſeno⸗
enene

nur
ten
ſeckſo
nar
el
Edei
loir
6hol
goocl
ce
Pee
lys⸗
i
uleer
Miegtt
CS
eſtde
diuine
Paps.4
bibitz

Ecde

do
ſcans
olei
o caſe
ſaligui⸗
Cpcus:

EPsjf

ſeCe
ſunne
ſtpe
nccis.

4

Ill

ens,
lſe erco.
necchali⸗
tusſt hon
etiltans
deinergſe
gn aui/
Aniſcka te
ſcanibendl

ſcionch

lbcinet⸗
fü 1 cn
nislteh
anrmo⸗
lctiſtin⸗
Auro⸗
hractone,
uſcdeuts
iuſtetrn⸗
ti,
ealin
ller
cloiel⸗/
aoc⸗
rſhpn⸗
docedih
feſorecn
,Pphoi
intan
tum det
sbin
tart ius
is rehe
nlgtios
gi chl
eudaqe
ginonli
ſorigl
neſe 1N

ielun

Ar.

.

culpe:ſed papa nõ põt nec debet penam
tollere remanẽte culpa:nõ põt ergo nec

debet excoicatos a iure uel g iudicibus
inferioꝛibus abſoluere:niſi cõſtitit ei de

einendatise a culpa comi 2.
PE . dicendu ꝙ excõmunica
Rnd 60 re aliquẽ ꝑtinet ad ptã-
tem iuriſditiõis. Juriiditio gũt vniuer.
ſaliter ſuꝑ totã eccleſiã ⁊ oes ſideles re
ſidet ſolũ in papa:vñ ſicut ad eu ſpectat
vniuerſalit᷑ ſigare:ſic ad eũ ſpectat vni
nerſalit᷑ abſoluere.Ad alios aũt nõ ſpe
cta ſoluere uel ligare aquocunq; vm-
culo:niſiauẽte deriuata ab ipſo. Ab oi
ergo ſnia excoĩcatiõis lata in iure:uel a
quocunq; iudice:ſolus papa pot abſol⸗
uere ptãte imediata:ſed ptâte deriuata
ab eo alij iudices pñt abſoluere in caſi/

bus eis conceſſis ab eo:uel in iure det᷑/

minatis. Reſeruat eni papa ſibi pnci-
paliter ſex caſus. ¶“Pꝛimus: qñ aliꝗs
iniecit manũ in cleric:uel in religioſuʒ.
Scos eſt de illo qui incendit eccłiaʒ
7 eſt denuciatus. ¶Tertiꝰẽ ve illo qĩ
diuinis ſcien ter coicat cũ excoicato per
papã.Quartus eſt de illo qui defert ꝓ/
bibita ad tereq ſaracenoꝝ. Quintus
eſt de illo qui falſat litteras apoſtolice
ſedis: ¶ Gertus eſt de illoqui excõmu
nicatis in crimine cõmunicat. Iſtoꝝ eni
abſolutio ꝑtinet ad papam: niſꝙ a pꝛi⸗-
mo caſu excipiunt᷑ octo. Pꝛimus eſt
ſi gliquis ſit in articulo moꝛtis. ¶ Se⸗
cundus:ſi pcutiens ſit hoſtiarius alicu⸗

ius dii. CoTertiꝰeſt:ſi ꝑcutiẽs ſit mu-

lier. Quartꝰé: ſi ſit ſeruus 2 dñs le-

datur de eius abſentia Quintꝰ.ſi regu-

lar ſit ꝑcutiẽs regularẽ:⁊ ñ ſit enoꝛmis
exceſſus. ¶ Serxtꝰ e:ſi ꝑcutiẽs ſit pauꝑ
¶BSeptimꝰ:ſi ſit puer:uel ſenex:uel va
litudinarus. ¶Octauus eſt: ſi ha bet
inimicitiã capitalem. ¶ Contingit tñ
quandoq; ꝙ percutiens clericũ non in-
currit excõmunicationem. ¶. Pꝛimo:ſ

vigeſimaſeptima v
In dtrarin her vebtd

hoc fiat cauſa diſcipline. C. Secundo
ſi fiat iocoſa leuitate.¶ ¶ Tertio ſi inue⸗
niatur male agens cu matre uł vxoꝛc.
¶Quarto ſi repellat᷑ ſtatim ꝑ vim vo⸗
lens vim inferre. . Quinto: ſi ignoꝛet᷑
ꝙ ſit clericus. ¶ Sexto: ſi inuenist᷑ in
apoſtaſia poſt trinam admonitionem.
Septimo: ſi inueniat tramſatus ad
ad vanos ſeu ptrarios act?: puta ꝙ ad
militi uel bigamis ſe rannbiit. al
HAPPE& Seſt do. in tali
Ad Pamu caſu nõ intelligit᷑
ꝙ ↄfeſſoꝛ poſſit talem abſoluere ab excõ
munmcatioe:lʒ enim excoĩcatio feratur
ꝓpeccato:fertur tñ ꝓtali pctõ:cuiꝰeme
qatio uel coꝛrectio fit in exterioꝛi iudi⸗
cio quo vertit᷑ cauſa int hoiem ⁊ homi⸗
nẽ:vnde ſicut ligatio fit in ſcriptis: ita
apparere dʒ abſolutio in ſcriptis:iʒ illa

ꝓfeſſio ſolu intelligit᷑ depeccatis: ab

ſolutio ſolũ ſpectat ad foꝛũ ↄſcientie: q̊
vertit cã int᷑ deũ ⁊ bomine. C Ad 2
dicendũ ꝙ ligatus ab inferioꝛi põt a ſu
perioꝛi abſolui:qñ illud ligamen ductũ
eſt ad iudiciu ſuperioꝛis iudicis:ułqñ in
vniuerſali abſolutione ꝑticularit᷑ abſo⸗
lutione illius ligaminis expᷣmit. Alit
vniuerſalis abſolutio non intelligit᷑ niſi
de illis que ſpectãt ad foꝛum ↄſcientie.
Ad ʒẽ dð. ꝙ cũ excoĩcatꝰ ſit pua/
tus ꝑceptione ſacroꝝ:qñ fit cõmiſſio ali
cui ut aliquẽ audiat in foꝛo pnie: ſi ſciat
eũ excoicatũ eẽ: non dʒ ipſu audire niũſ
pꝛius conſtet ſibi de abſolutione:qꝛ nec
aliter illa conceſſio intelligends fuit.
D ſextumitedie
*Lidef eni
ꝙ papa non debeat nec poſſit ex
communicare pꝛo peccato fiendo: ſicut
pꝛo peccato iam facto: quia vinculum
matrimonij non contrabitur per ver⸗
ba de futuro:ergo nec vinculum excom
municationis per culpam cõmittendaʒ
in futuro ↄtrabi poteſt. ¶ͤ Pꝛeterea ſi
quis conſentit homicidio ſe ignoꝛante
facto:homicida apud deum reputatur.

ſed ſi quis cõſentit hoĩcidiũ ſiendũ in fu
turo:ſi poſtmodũ peniteat.no hetur hbo
micida ꝓ culpa s fienda excoĩcatio fie/
ri nõ põt. D.excoĩcatio eſtpena pꝛo
culpa iferẽda:ſʒ nullꝰ pumt᷑ ꝓ culpa fien
da: ſed ꝓ culpa iã ſcã:ergo excõmunica
tio pꝛo pctõ fiendo fieri nõ poteſt.

2 = & g* †ρα1âSανeſt: qz talẽ excoĩ
n CO ti an cationem fecit
Apls ad Galłi.q dixit: Quicũqʒ eu
geltz auerit vobis aliud pꝛet ills qð acce
KRK deo piſtis anathema ſit.
Doð.· in ecclis eſt duplex
poteſtas ⁊ duplex gladiꝰ: Jux᷑ illud LCu-
ce.xxiii. Ecce duo gladij hic: vnus ẽ coꝛ
poꝛalis ⁊ materiał vtunt᷑ pncipes et
ſeculares rectoꝛcs ad ſeꝑatõem anime
a coꝛpoꝛe ꝓpo ⁊ nali.Alius e ſpnalis qᷓ
vtunt᷑ pᷣlati ⁊ eccleſie paſtoꝛes ad ſegpa⸗
tionẽ aĩe a coꝛpoꝛe myſtico eccleſie. Añ
ſicut ptãs pᷣn cipu ſeculariũ põt educere
gladiũ malem: ⁊ cu eo ꝑcutere: ſiue ferẽ
do ſniam cõdemnatoꝛiã:⁊ penalẽ cõtra
maleficia pᷣterita: ſiue ꝓbibitoꝛia õ fu⸗
tura:ſic ptãs ſpualis platoꝝ gladiu ſpũ
aleʒ qui eſt excoĩcatio: mucro epi appel
lata põt educere ⁊ cuʒ ipſo ꝑcutere:ſine
terendo ſniam cõdemnatoꝛiã ꝑ excõica
tionẽ delicta pᷣterita:ut dicat:excoĩco

oẽs qui hoc fecerũtiſiue ̊ futura:ut di/

cat:excõico oẽs qui boc fecerint.Et ſi-
cut in pᷣmo caſu ille ꝗ iam fecerat male
ficiu ligat᷑ ex culpa pᷣcedente:⁊ ſnia ſe-
quen te.ſicin ſcvo ca ſu ille qui fecerit li/
gabit᷑ ex ſnia pᷣcedẽete ⁊ mnaleficio ſequẽ
te qꝛ incidit in factũ iam damnatum.
Ad pꝛimũ detvee noeg⸗
. qꝛ i mrimonio ⸗
bẽedo ve futuro expꝛimit᷑ ↄſenſus pᷣbẽt
ꝑ vᷣba ve futuro:hic aũt expᷣmit᷑ volun-
tas excoĩcũtis ꝑ vᷣba depñti.cũ dicit ex
coĩco:ſecꝰaũt eſſet ſi diceret excoĩcabo.

Ael põt dici ꝙ ſicut nõ cõtrahit᷑ vincu

lũ mrimoni ex ſolo ↄſenſu de futuro ſi-
ne copula ſequẽti: ſic nec in iſto caſu li⸗
gat᷑ aligs vinculo excoĩcatiõis ex pᷣcedẽ

ueſtio

ti ſnia ſine ſe’quẽti maleficio. C Ad 2

E do: ꝙ ratibabitio ?m iura bumana ?

diuina retrotrabit᷑ ? mãdato cõparat᷑.
Añ ꝗ ↄſentit i bomicidiũ factũ: ſe igno
rãte nibil ominꝰ homicida reputat᷑. Sʒ

ſnia excoicatiõis boc bʒ ſpecialę:qꝛ ſeca
rabit executionẽ retro ⁊ an-

TA3.
eſt dõ qꝙ nullꝰpunit᷑ ꝓ culpa fienda ſi nõ
fiat:ſed ꝓ culpa iam damnata ſi fiat me
rito quis puniri voteſt W
ſic ꝓcedit᷑:
ꝙ papa totã vnã coĩtate reſiſtenteʒ ſibi
poſſit ⁊ debeat excoicare:qꝛ excoĩcatio
fert᷑ potumacia:ſed tota coĩtas qñq;
uenit᷑ ↄtumax ⁊ rebelł pape: ergo tota
excoĩcari põt. S. vna tota coĩtas in
teraicit᷑ ⁊ ꝑceptiõe ſacroꝝ pꝛiuat᷑:que ẽ
maxima pena: ſir tota põt excoican.
¶S. pueri ſodomitarũ puniti fuerũt
ꝓpctõ parentu ſuoꝝ:qꝛ tota coĩtas fuit
Eerunnaro. nõ obſtate ibi ꝙ eẽnt alig
ri 11ι¾innocentes.
In ↄtrarii as eribicur.
xxiiij.q.iij. Mulla rõne vtunt᷑ qui ꝓpctoõ
vniain totã familiã ⁊ in totaʒ coitatem
ſententiã excõmunicationis pꝛoſ erut.

Kſid EO dð ꝙ quattuo⸗ ſut ꝓpt᷑
gque in tot vnã coitatt
excoicatio nõ eſt ferenda. & Pꝛimũ eſt
diuina miſeratio. Scribit᷑.n. Geñ.xvii
babꝛas dixiſſe dño: Nuũꝗd ꝑdes iuſtum
cũ impio:nõ eſt boc tuũ q iudicas oem
terrã: ut occidas iuſtũ cũ impio:fiatq;
iuſtꝰſicut impiꝰ. In coĩtate aut no eve⸗
riſiłe an aligꝗ iuſti ⁊ nõ ↄſentietes culpe
inueniant᷑. C Secũdũ ẽ eccłe ꝓbibitio.
Scribit eni er de ſen.ex.c.romana. li.vj
in vniuerſitatẽ vel collegiũ ꝓferri ſniaʒ
excoĩcatiõis penitꝰpꝛohibemꝰ:volẽtes

aĩaꝝ piculũ euitare. Sʒ in illos dutaxst/

de collegio uel vniuerſtate quos culpa
biles eè cõſtiterit pmulget᷑. ¶ Tertiu
eſt piculi euitatio. Dicit enĩ Aug? ſuper
illo vbo: Me foꝛtes colligentes icama
cradæetis ſil æ tritic. Cũ ꝗs xpᷣianoꝝ

NI
tuett
nſor
ligh'a
ſötine
deda
heſeſſn
Ccoice
c
narn
fatimn
kan
nüg

no

N.

Cite
ſeee
tum
e
n
ti
we
ſra
gipt⸗
e
beſgt
ör

I
Ca
bumena
no chatat,
etüſeigno

feptal. G

glegtſech
C;“
aſicndaſin
ataſfurte
ic t:
idete;

fſtentoſti

nercoier
ditasgig
e: otett
Ntucvittsn
niunt ute
oracoicatl.
niti fuenit
Cous fit
veintaly
wocentes⸗
ſtbirt.
giohen
aen
3 Poſckit⸗
ſihe

itin

Geituig
esiuſtumn
icas ven
gofatch
ürnoee/
itesahe

ſpbin,

a.i
men ſin
rol

Ar

intus in eccłia ↄſtitutꝰin aliquo tali pec
cato fuerit depꝛebẽſus ut anathemate
bignꝰbẽat: fiat boc ut piculũ ſciſmatis
no timet cũ dilectiõe nõ ad eradicandu
ſed ad coꝛꝛigendũ. Timendũu aũt eſſet

de ſciſmate: ubi pnceps vel coĩtas tota

excoĩcaret᷑. Jõ ut tale periculũ euitetur

Augꝰ ꝓbibet coitatẽ excoicari. *

eſt naturalis ratio: excoĩcatio eni cũ ſit
inaxima pena nõ debet᷑ niſi moꝛtali cul
e:culpa aũt cũ cõſiſtat in actu e ſingu⸗
fain ꝑſonaꝝ iõ ſingulares ꝑſone ſüt ex/

coõmuoicãde ⁊ non communitas.

Ad Ppꝛimũ Sẽ dð eꝙ oẽs pſo⸗
Ey ne ſingulsres de
coĩtate excoĩcari pñt:nõ tñ ipſᷣa coĩtas
nec eſt tñ ꝓbabile ꝙ oes de coitate ĩ cõ

tumacia ↄſentiãt: niſi foꝛte ꝓpter timo

rẽ:⁊ tali timoꝛe ꝗ põt cadere in ↄſtantẽ
virũ. Cld 2c d maioz é excoĩca
tio q; interdictũ uel ſuſpenſio ſacroꝝ:qꝛ
excoĩicatipꝛiuant᷑ coĩbꝰ ſuffragijs eccłie
vnde nõ e ſile.Ad ꝭ or ꝙ pena tꝑa
li z coꝛꝑali bñ põt puniri filiꝰpꝛo pre:

qꝛ ipſe deꝰ viſitat pctm̃ patrũ in filios

vſq; ad tertiã ⁊ quartã gnãtionẽ. Sed
pena ſpunᷣali qlis è excoicatio aia q pec-
cat ipſa debet puniri. Vñ dicit Nugꝰ ⁊
põit᷑.xxiiii.q.iii.c.ſi hbẽs. Juſtã rõeʒ red
dere ñ poſſu do ułhoĩbꝰſi aigs inocẽtes
pꝛo ſcelere alienoqð ñ trahũt ex adãiiqᷓ
oẽſpeccauer᷑̃t ſpuali ſupplicio puniamꝰ
Doctauũ hebreuit
Didet᷑ enim
q poꝛtãtes pecuniã in alexaàdri
am floꝛenos ⁊ turoneſes groſſos nõ ſũt
excoĩicati:qꝛ qð nõ eſt pꝛobibitũ intelli-
git᷑ eſſe ↄceſſũ ſ nõ ſũt pꝛohibita niſi ar
ma ferrea ⁊ lignea ſicut ptz er̃ de iude.
? ſar.c.ad liberandã tra ſcãm.poꝛtãtes
& illa ñ incurrũt ſniaʒ. ¶ D. excõicatio
Eqda pena ſed pene ſut reſtringẽde non
ſpliãde: in tali ſnĩa ñ fit mẽtio de alijs
niſi de ſupꝛadict oia alia licet poꝛtare.

Pꝛetes illud quo emunt᷑ mercimo/

nia nõ ſũt mercimonia: ſʒ pecunia emũ

vigeſimaoctaaa I

tur nyercimonie.cũ ẽ nõ ſit ꝓbibitũ poꝛ
tare in alexandriã niſi mercimonia:vi⸗
det᷑ ꝑ poꝛtare pecuniã ñ icurrat᷑ ſnia.
In contrarin get
1 NNcE de iude. 7
ſara.vbi dr:nos om̃es illos excoĩcatiõi
ſupponimꝰ:qꝛ a mpliꝰcũ ſaracenis mer/
cimoniũ habuerit ꝑ ſeuel ꝑ alios:mani
bus uel quocũqʒ alio mõ ułingenio eis
aliqᷓ rerũ ſubſidia ſeu cõſilia q́;diu inter
nos ⁊ illos guerra orenen du xerint
* y impendenda.
X deo do. a allaht iuriſte di⸗
cunt ꝙ poꝛtantes pecuniã in alexãdri
am nõ incurrũt ſniaʒ latã exquo nõ poꝛ
tant ꝓbibita que ꝓbibeni in dcã ſnĩa:ſʒ
puto ꝙ ex vigoꝛe illiꝰſnie oẽs excol-ca/
tioni ſubdunt᷑:quia ad ſaracenos aliꝗd
deferut ex quo põt eis auxiliuũ uel conini
liũ pᷣſtari ad impugnandũ chꝛiſtianos:
hoc aut potiſſimũ ẽ pecunia ułalia que
pñt nümiſmate mẽſurari. Hã ſᷣm Pbᷣm
i. Poli. Si nõ eſſet niſ cõitas:domꝰque

coõſtat ex viro ⁊ vxoꝛe:pecunia neceſſa-

ria non eẽt qꝛ nullus emit uel vendit ali
quid ſibiiꝑpſi:ſed in coĩtate ciuitatis ⁊ re
gni ⁊ potiſſime vni?ꝰvegni cũ alio regno
in cõuerſatiõe paciſica uel in bellicoſa
impugnatiõe ad inuicẽ:potiſſime ẽ au-
xiliatrix ⁊ neceſſaria pecunia.poꝛtãtes
talia auxilia ſaracenis guerris duran
tibus cũ chꝛiſtianis credũt ꝙ pncipali
ter icurrüt ſniam. Conſirmat᷑ iſtud ꝗa
papa ꝓbhibẽdo poꝛtari ſaracenis ferrũ
ligna ? arma: ꝓbibet illud qð cauſaliter
eſt oĩa iſta. Sʒ ſᷣm phᷣm.i.Poli.HNũmiſ/
ma eſt oĩs res:⁊ quida fideiuſſoꝛ bõis
ipſe denarius ad bñdũ oẽm rem:ſiue de
ꝓpinquo ſiue de remoto.ꝓbibendo s pᷣ⸗
dicta ꝓbibet pecuuià ⁊ oĩa nũmiſmata

ad eos vferri.Cõfirmat᷑ etia h: qꝛ cũ ex

coĩcatio ſit qued ã pena:ſicut ĩidulgentia
q̃ pen tollit:tãtũ valet q;tũ ſonat:ſic ex
coĩcatio tãtũ ligat qᷓntũ ſonat. Sʒ ĩ ſen
tentia drĩ expᷣſſe. Quicunq; dederit eis
aurxiliũ dſiliũ uel fauoꝛẽ quocũq; mõ uł

Ar.

ingenio: cũ pecunia ſit queda res arti⸗
ficialis ingenio bois inuenta in auxiliũ
uͤbi 7 alioꝝ:negsri n dʒ: ut puto c tales
,OT æꝛincurrat ſniam.
AG Pamn dicit ꝙ tüc nõ ꝓ/
hibitũ ee cõceſſũ intelligit᷑qn nõ eſt ꝓbi
bitum nec in ſe nec in ſua cã:nec implici
re nec explicite:ſed in ꝓbibitione illoꝛuũᷣ
caliter ꝓbibita e pecunia etiã implicite
qñ dicit auxiliü uel cõſiliũ quocuq; mõ
uel ingenio. C Ad 2“ pr: iʒ excoicatio
ſit pena:⁊ in hoc eet reſtringẽda:nõ dat
tñ talis pena niũpꝛo culpa moꝛtali Anñ
ꝓpter ꝑiculũ culpe moꝛtalisqð bõ icur
rerepoſſet euitandum talis pena no ſic
reſtringenda eſt ꝙ veritas ptermittatł᷑.
¶Ad tciũ dr ꝙ pecunia eſt cãliter oĩs
mercemonia:qꝛ oẽs mercemonie pecu
nia emunt᷑ ⁊ vendunt᷑:vñũ ꝓhibendo oia
mercemonia ad ſarracenos poꝛtari ꝓ-
hibent pecunia ⁊ oia numiſmata:quibꝰ
llla pn‚ t emi uel venin.
D nonũu ſic ꝓcedit᷑: Ar᷑.n
4 papa nõ de⸗/
beat nec poſſit aliquẽ excoĩcare niſi ſeł
tm:qꝛ papa ñ põt excoicare illos ſuꝑ qs
iuriſditione nõ hzʒ: ſᷓ ſeł excoĩcati ſut er
iuriſditionẽ papę cu ſint ex eccłaʒ. Diẽ
eni aplus.i.ad Cborl.v. De bis ꝗ foꝛis
ſut iudicabit dæꝙ:nõ papa pñt ãpli⸗
excoĩcari. & S.excoicatio bʒ effectuʒ
ſuũ er ptãte clamũ: ſʒ ptas clauiũ cũ ſit
a deo nõ reiterat᷑ ſuꝑ ſuũ effectũ: ſi ptʒ
in oibꝰ ſacris: excoicatio reiterari nõ
põt. ¶D. Excoicatio eſt qda pꝛiuatio
⁊? qued ligatio:ſj ſeł puatꝰ nõ põt apliꝰ
pꝛiuari:⁊ ligatꝰſełnõ põt ampliꝰligari:
S ſeł excoĩcatꝰ ainpliꝰexcoicari non põt

A1 E: qꝛ excoĩcatio
In Otrorin eſt q dam pena:

ſʒ ſtena boccn pluries reiterari ſicut po
teſt aggrauari culpa ꝓ qua dat᷑.ſiẽ ptʒ
xij.q.u.c de viro neppando. J
* 2 dð ꝙ cũ excoiĩicatio ſit
Rn 60 minoꝛ ⁊ maioꝛ:nõ ẽ du
biu ꝙ excoĩcatꝰ minoꝛi excoĩcatiõe põt

Qneſtio IX

excoĩca ti maioꝛi:ampliꝰcuʒ excõicatio
ferat᷑ in iure ⁊ a iudice dubiu non eſt:qꝛ
excõicatꝰſnia lata in iure põt iteꝝ excoi
cari a iudice:⁊ cũ vnꝰhõ poſſit bre płles

iudices:⁊ excõicatꝰ ab vno põt etis ex/

coicari ab alio. Alteriꝰcũ excõicatio nõ
ſit feréda niũ ꝓptumacia ⁊ culpa moꝛ-

tali caliter:ſic ꝗs põt płibꝰculpis irreti

ri:ita põt płibꝰ excõicatiõibꝰ excoicari.
¶Sed vtrũ ab vno iudice ⁊ reſpectu
eiuſdẽ cãe eadẽ excõicatiõe poſſit aligꝗs
pluries excoĩicari:puto ꝙ ſic:q;uis aliꝗ
dixerunt Zꝛiu:qꝛ iʒ pme excõicationis
effectꝰ ſit a coꝛpe myſtico eccłie ſeꝑare.
Secuũde tñ excõica tõiſ effectꝰerit ab ec
cleſia elongare:uel in illa ſeꝑatione de⸗
tinere. AUñ liq vna ⁊ eadè excõicatio re
ſpectu eiuſdẽ effectꝰnon poſſit reitera
ri:reſpectu tamen alterius poteſt.

. Ceſt voð ꝙ ſi in ex⸗
Ad Peimi &ααα£ non rema

neret aliqd indelebile quo ãnumeraret᷑
cũ ppło xpiano:ſicut i iudeis⁊ paganis
de quibꝰ dicit Apls ꝙ de eis iudieabit
deꝰ:papa non poſſet ſeł excõicatos am
plius excõicare: ſicut non poteſt excom

municare paganos ⁊ iudeos:ſ̊̊ʒ remãet

in excõicatis aligd indelebile:puta cha
racter baptiſimalis: ratione cuiꝰ papa
ſuꝑ eos ſemꝑ iuriſditionẽ bʒ. Ad 2
ẽ dð ꝙ ptãs clauiũ reſpcũ eiuſdẽ effectꝰ
non reiterat᷑: ̊ reſpcu alteriꝰ effettꝰ rei
terari poteſt: ⁊ eodẽ modo excõicatio.
Ad z'“ eſt dð ꝙ ſicut quelib et culpa
moꝛtalis pꝛo q̃ fert᷑ excõicatio auertit
a deo ⁊ a bono incõmutabili qꝛ goffen
dit in vno fact ommiũ reus: ut ſcribit᷑
Jaco.ij.pluribꝰ tñ modis auerſus eſt a
deo ꝗ pluribꝰculpis ẽ irretitꝰ q; ꝑ vnaʒ
tm:ita licʒ qᷓlibʒ excoĩcatio maioꝛ ꝗᷓ eſt

qdã pena liget bominẽ ⁊ puet eũ com⸗
munione fideliũ:plibꝰ tñ modis ligat᷑

2 ſie 1
Sdecimũ eocedlt

ſcienter coicantes cũ excõicatis ꝑ

puat᷑ plibꝰexcõicatiombꝰ q; ꝑ vnã tm.

A.
pppiſ
chne
Nhtnat
Clceie
ſocoie
ſcbite
gaͤbert
ſcen⸗
Qid
ſtlelo

0

aſe
chie⸗

gcnm
dlent
igoꝛ
timon
hior
.
„
oe
lv

inon
Haptea
leste
Cpatt

to

ſcnis
0ſline
g
Sh
Gen
hti
oſe

N

crcöicstio

noneſt

tbreyles
otenier⸗
bicationi
Ulpa mor⸗
lps ineti
Nercöicnr.

1 teeem.

oſitalgs
zcations
lie ſor.
Menttbi
atoede⸗
cöiatone
ltreiens⸗
otch.
güne⸗
jon fend,
mcroret
Pepunis
icabit
os di
Kaconn
Htenict
eltuc,
ce
Ci⸗
Cicee⸗
ſee
coſto,
et h
dvent
Eegoel
rſoh
ris
rq
tci n⸗

pen

mmitn,
ani
zens

papã ſiut excoĩcati:qꝛ non obbuãtes pᷣ
cepta ecclie excoĩcati ſuùt: qꝛ eoipſo ſut
ↄtumaces:ſj.xi.q.iij.c.pᷣcipue ſcribitur
Etxcoĩcationis meret᷑ ſniam: ꝗ excoĩca
tis coĩcat:S tales excoĩcati ſunt.¶C.gP.
ſcribit᷑ e.c.et.q.Quicũ q; coĩcauerit uel
oꝛauerit cũ excoicato:ſi laicꝰe excoĩcet᷑
n clericꝰ eſt dep onat᷑.Et ibidẽ ſubditur
Quicũqʒ; ſcienter in domo ſił locutꝰfue
rit uel oꝛauerit cũ excoicato:coione pꝛi
uef. S.nullꝰ debet excoicari maioꝛi
excoica tione niſi ꝓpcto moꝛtali.ſʒ ꝑti/

cipates ſciẽter cuũ excoicat peccat moꝛ

talif. ut patʒ.e. cã. ⁊.q. tales excoĩcari
poſſunt maioꝛi erommun:Latore. ⸗
AA 1„½ eſt qa die Bꝛeg?:
In ⸗ trony 7 ponieur. ci. in
qm multos pctĩs nr̃is exigẽtibꝰ ꝓcã ex
cõicationis ꝑire quotidie cernimꝰ: ꝑtiʒ
ignoꝛãtia: ꝑtim nimia ſimplicitate: ꝑti
timoꝛe:ꝑtim etis neceſſitate deuicti ni
mia: auathematis en teri 5 ad reb⸗ gut
P poſſumꝰ temꝑamꝰ-.
Kud ECOo/ duplex e xcoica⸗
tionis ſpẽs. Ana maioꝛ ꝗ ſeꝑat a ꝑtici
patiõc ſacr̃oꝝ:⁊ ↄſoꝛtio fideliu.⁊ iſta nõ
infligit᷑ niſi ꝓ grauioꝛibꝰculpiſ:ſicut pꝛo
ↄtumacia ⁊ rebellioe.Alta minoꝛq ſo-
lũ ſeꝑat a ꝑticipatiõe ſacroꝝ: q incurrit᷑
ꝓ leuioꝛibꝰcauñs:puto ꝙ modꝰ? cõicã
di cũ eccõicato:aut talis ẽ ꝙ ꝑticipans
incidit in eãdẽ excoĩcatidis ſpem: puta
in maioꝛẽ ut ſi ꝑticipat in crimie ꝓquo

lata eſt ſnia:uel ſi ꝑticipat pꝰlegitimam

ãmonitionẽ pᷣmiſſam:⁊ pꝰ ſniam ĩ ꝑtici
p antes aggrauatãa:ita ꝙ ꝑſone ꝑticipã
tes noĩaliter fuerint erpſſe: ⁊ caſus ꝑti.
cipatiois:⁊ talis ꝑticipãs ſpõte ⁊ ſciẽt
puto ꝙ eandẽ ſniam incurrit. Aut tał
eſt ꝙ pticipãs incidit in alterã excoĩca

tionis ſpẽm:puta in minoꝛẽ.⁊ tuc iteꝝ

diſtinguo:qꝛ aut ꝑticipãt ex ↄteptu:aut
negligẽtia craſſa ⁊ ſupina: q equãda ſit
ↄtẽptui.⁊ tuc ; nõ incurrat ſniam ma-
ioꝛt᷑:moꝛtalit᷑ tũ peccãt:qꝛ moꝛtale pec
catũ ẽ claueſ eccłie ⁊ ſacra ↄtẽnere.aut
no ſic:ſʒ uel ex ſurreptiõe uel ruboꝛe ſue

vigeſimaoctaas 1

timoꝛe aliquo: ⁊ tũc nõ credo ꝙ peccẽt
moꝛtalłlr:qꝛ nõ ẽ intentio eccłie in tã le
ui caſu ad moꝛte ſuos filios obligare.
G Pꝛim i dr ꝙꝙ in cãu leui ſu
1 pꝛadcõ ꝑ:icipans
cũ excõicato nõ facit ð pᷣcepti ecclie in-
tentiõeʒ;:q;uis ò litterã facẽ videat᷑: nã
ut dicit iuriſcõſultus. Scire leges nõ e
ſcire iba aut lram:ſed vim ac ptãtem
Ad ⁊ſic dr̃ ꝙ ꝑticipãtes cũ excõi⸗
cat ſcicnt ⁊ ex ↄtẽptu in caſibꝰ ſupdictj
pꝰagsuatã ſniam ꝑſonalr in eos ſniam
icurrũt. Subtꝛabur᷑ tñ qdã ꝑſone ſic pʒ
xi.q.iii.c.qm̃ inłtos.videlʒ vxoꝛ:t᷑ili:an
cille ⁊ alij ſeruiẽtes ꝑegrini:ꝗ cũ ad t᷑ra
excoĩcatoꝝ venerĩit pñt ab eis emere ne
ceſſaria. IJn neceſſitat eni articlo pᷣt hõ
aliqd excõicatj ↄferre i vite ſuſtẽtatõeʒ
CAgd q'z dv. ꝙ ꝑticipãtes cũ excoĩ-
cat:ſi pꝛãmonitiões ↄtumaces fiũt ma
gis ꝓ ülla ↄtumacia q; ꝓ ipſa ꝑticipatio
ne excoicant᷑.nã ut dr.xi.q.iii.excoicat
nõ coĩcat qui eis non animo conſentit·
¶ QAueſtio.xxviij.de reſiſtẽtia hẽticoꝝ
Ein E ↄſiderandu ẽ de
AEI reſiſtetia bereti
coꝛuũ: Circa qð querunt᷑ viij.
CO Pꝛiü' vtrü oeés dubij i fide
ꝑ papã bũdi ſint hetici. C2t vtꝝſequẽ
tes opinionèẽ erroneã alicuiꝰ ingri ꝑ pa
pã ſint hetici reputãdi. ʒevtꝝ bapti
Zantes imagines ⁊ violatoꝛes ſacr̃oꝛũ
ꝑ papã ſint ꝓ hẽticj iudicãdi.¶ viru
icidetes in biuratã bẽſiz ꝑ papa ſint cẽ
ſẽdirelapſ. ¶ vtꝝrelapñ ſtati ꝑ pa⸗
pã tradedi ſint ſclari iudicio. b! vtrũ

hetici puniedi ſint g papoaz tpalipena.

2: vtꝝ hetici ĩ ali caſu ꝑpapã ſunt
tolerâdi. . 8: vtꝝ heretici reuertetes
ad fidẽ ꝑ papam ſint erigienei⸗
ſic ꝓcedit᷑: Ar
. Del nwm. eni oës du
bij i fide ſint bẽtici ꝑ papa bndi. ſceribit᷑
n. er᷑ ð he. ꝙ dubi? i fide ifideł eſt: nec ei
credẽdũ ẽ ꝗviã vitatis igzat. . SD. ſcri
bit᷑. Jac.i.Poſtuletãt i fide nibil beſtãs
aꝛ ꝗ in fide heſitat ſilis ẽ fluctui marlq?

Ar.
vẽto mouet᷑ ⁊ circũ fert᷑: ⁊ ſubdit᷑ ibi cẽ
qꝛ dubitas uel beſit as iĩ fide duplerx eſt:
⁊ duplex incõſtans cẽ in oĩbus vijs ſuis
tales aut heretici ſut: quia nõ cõſtanter
credũt ⁊ firmit᷑. P.: ſicut voluntas fe
hʒ in obſeruatiõe pᷣceptoꝝ:ſic intellectꝰ
ſe hʒ in credulitate fidei articuloꝝ:ſʒ ſic
ſe h volũtas i obſeruatiõe pᷣceptoꝝ: ꝙꝙ

ꝗ totã lege ſeruat: offẽdit aut in vno ef

ficit᷑ oinm reus:ut ſcribit᷑ Jaco.ii.Eſiłr
⸗ omnes articlos credit ⁊ Guleſtgt 3
vno.:efficit hẽti
In Otrarinza thomas fuit
dubii fide ⁊ tñ nõ donc fuit betlen
* do. ꝙ aliquẽ eẽ dubium
RKndeo in fide qnq; mod is hõt
ↄtingere:pᷣmo ſurrepticia tetatõe.2 ve
ritatis elucidatiõe. ꝭ imꝑfecta adheſi
one. ꝗvolũtaria hbeſitatioe. tinaci
defenſione. Pꝛimo mõ bhoiem dubi⸗
tare in fide nõ facit eẽ bereticũ:qꝛ ẽ bu⸗
mane tẽtatiõis.nõ ẽ eni ĩ ptãte hoĩs qð
ſuꝑuẽit hoĩ ad cogitãdũ:vñ ſi ſito ſur-/
repticia uel diabolica illuſiõe ꝗs incipit
dubitare de aliquo articulo:.vł de his ꝗͥ
ſunt fidei:ſi ſtatim captiuat intellectuʒ
fuũ in obſequiũ xpᷣi:ut hoc deliberet cre
dere quod eccleſia credit:nõ cedit ſibi ta
lis dubitatio ad defectũ:̊ ad ꝓfectum
vñ apłi ꝓpter buiꝰtẽtatiois ĩpulſum pe
tebãt:dñe adauge nobis fidem.ſemg.n.
debemꝰ? rogare deũ ꝙ iuuet incredulita
tem noſtrã. & mõ nõ facit hoĩem be
reticũ:ſʒẽ łpiane ꝑfectiõis. Ponũt eni
doc. xpᷣiane fidei ille que ſũt magis det⸗

minata in fide ſub dubitatiõe qonuʒ:rõo

nes ꝓ ⁊ cõtra ad illa adducẽdo:nõ ꝙ de
illa ↄcluſione dubitet᷑: ſed ut veritas cõ
cluſionis magis elucidet᷑: m quẽ modũ
dicit pbᷣus ꝙ dubitare de ſingulis nõ ẽ
inutile. ꝑ tales enĩ dubitatiões ꝓ ⁊ ↄtra
rõnes ad illa que ſũt fidei adducendo:
veritas fidei pijs opitulat᷑: ⁊ impios
defendit᷑: ut dicit Augſ. ¶ 3 mõ nõ fa
cit hoiem hereticũ:ſʒ pctõrem ⁊ malum

xpᷣianü.oẽs eni peccãtes ᷣm Cbꝛyſ. im

Queſtio ᷣ

perfecte credũt:eo ipſo ꝙ nõ viuũt bʒ il

la que credut: nã ſipfecte adberent his
que credũt:ſic viuerẽt quaſi pꝰ modicuʒ
tranſituri de hoc mudo:nõ qſi in eternũ
manſuri. CA vο mõ facit boĩicem erran
tem ⁊ incredulũ:eo eni iꝑpſo ꝙ aligs eli⸗
git volutarie credere qð vult:⁊ diſcrede
re qð nõ vult:nõ ẽ patus ſequi in oibus
doc trinã eccleſie:ac ꝑ ↄñS errãs ⁊ infi-
delis reputãdꝰ e. & Sʒ emõ recte fac̃
hoĩem hereticũ: qꝛ nõ credere illa ꝗq fut
fidei: ⁊ que incõcuſſa ecc łia tenet:cũ ꝑti
naci defẽſiõe directe ad bẽticos ſpectat
AG Pꝛim dr ꝙ dubiꝰ in fide
volutarig electiõe:

E

ut ꝗs credat que vult. ⁊ diſcredat ꝗͥ nõ
vult:infidelis eſt.nõ tñ bereticꝰ: niñ ꝑti
naciter defẽdat falſa:que de deo credit:
nel de tota vel de parte ſacre ſcripture a
deo inſpirate. Ad 2 dr ꝙ iaco.loꝗ
tur de fideimꝑ fecta pctõꝝ:vñ dicit glo⸗
ſuꝑ illo ?ᷣbo:q; ↄſcia peecati pᷣſſus dubi

tat de ᷣmijs celeſtibꝰ:⁊ ſupueniẽte veéto

tẽtationis facile deſerit fidei ſtatů⁊ ſᷣm
tentatoꝛis volũtate diſtra bit᷑ ad erroꝛẽ

⁊ fit alienus a fide. Ad 3or ꝙ diiſ /
credens vnũ articulũ icredulł?e ⁊ errãs:

nontñ bereticus: niſi ſit paratus ab co
qð eccleſia integralit᷑ credit recedere:⁊
erroꝛẽ ſuu ptinaciter def endere.
D ſecundũ &gi,
E eni ꝙ
ſequentes erronicã doctrinã alicuiꝰ imna
giſtri ꝑ papã heretici reputãdi ſut.Scri
bit᷑ eni Matth. xv. Si cecꝰ ceco ducatuᷣ

p̃ſtet:ambo in foueã cadũt: ſed quicũqʒ

errat cec? inq; tũ errat: ꝗqcũꝗ; ſequi-
tur opinionẽ errãtis alicuiꝰmgri in foue

am erroꝛis cadit. ¶ Pꝛeteres de falſis

⁊ errãtibus magiſtris ſcribit᷑ Mattb.

xxiii. AHe vobis qui circuitis mare ⁊ ari

dam: ut faciat vobis vnũ ꝓſelitũ: ⁊ chᷣ
fuerit factus facitis eũ eſſe fliuũ ieben⸗

ne duplo q;ᷓ vos:diſcipuli ergo ſequen/

tes erronea doctrinam alicuius magi⸗
ſtri heretici reputandi ſunt ſicut ipſe-

A.
Coa
lucler⸗
leeptu
lfern
eviti
ſeticon
hocgun
4
I
Huttb
hatür
himo
en
ſochea

F

ſton
ſenp
dick
abun
bopa
è
Mert⸗
peto
Nonne

Pprerſ

ſebus
noͤeſte
dicit
le deb
ptumufi
int
nucbi

viur hii
berentbis
vnedicu;
ſinktem’
iem enen

. 1
Peligs

1diſercde
eilaaſit
enetcigt
s ſpelt
bom füe
tickai
relarq t
ſoiptanes
Gincol
ſoicitgo,
ſus dubi
neteveto
tüan
zdcrror
drcydſ
Ne enas:
tus eh ⸗
aelenen
faute.
ſcunli
G
laudmd
ſit Son
odciln
Gquicig
icſauu⸗
Ginſut
ͤde ſali⸗
Vatt,
mare! 1.
Ciritd
flii iebn
oſeqne/
us n
ati’⸗

vigeſimaoctaua III

S.quicũqʒ cõtemnit pᷣceptũ xpᷣi ꝑti- imitant᷑ eoꝝ erroꝛes ſequẽtes ⁊ moꝛes

naciter errat:multo magiſq; ↄtemnẽs

bp̃ceptũ pape: ſed xpᷣs madauit Matthᷣ

xvi.fermentũ phariſeoꝛũ ⁊ ſaduce noꝛũ
eſſe vitãdũ:ꝑ qð intelligit᷑ doctrina he-

reticoꝝ: ut dicit Augꝰ: cõtemnere ergo

hoc ꝑtin aciter facit hominẽ hereticũ

In contrariũae men.

Matth. xxiii. Seruãdãẽ᷑ doctrinã ſcri
barũ ⁊ phariſeoꝝqñ dixit:Suꝑ cathe-/
qrã moyſi ſederũt ſcribe ⁊ phariſei: oĩa
que dixerint vobis ſuate ⁊ facite:ſᷣm
vo opera eoꝝ nolite facere.

* dð qñ ſüt diuerſe opi ·
Rn EOdoctoꝛi ſacre ſcripture

ſinon ꝑtineant ad fidẽ ⁊ bonos moꝛes

abſq; ꝑiculo auditoꝛes vtrãq; opionezʒ
ſeg pñt. in tali eni caſu locũ hʒ qð apłs

dicit ad Ro.xiiij. Anuſꝗſq; i ſuo ſenſu

abundet. In illis vo ꝗᷓ ꝑtinẽt ad fide ⁊
bonos moꝛeſ nullꝰexcuſat᷑ ſi ſequat᷑ opi

nionẽ erroneã alicuiꝰmagiſtri:non ꝗqdẽ
ꝓbpter ignoꝛãtia:qꝛ tũc ĩmunes haberẽt᷑
a pctõ:qui ſecuti ſuũt opi.Arrij neſtoꝛiꝛ

alioꝛũ errantiu in fide: nec põt excuſari
Vpt er ſimplicitatẽ ⁊ inmocentiã: quia ĩ

rebus dubijs potiſſime ibis ꝗᷓ ſut fidei

noõ eſt de facili p̃ᷣſtandꝰ aſcenſus:imo ut

dicit Augꝰ in de doctrina xpᷣiana:ↄſu⸗/
lere debet aligs regulã fidei quã de ſcri
pturaru planioꝛibꝰlocis ⁊ eccłe auẽte ꝑ
cepit. Et idẽ Au in li. de ve. reli. dicit
ꝙ nũc bñ videndũ eſt: cui ſit credenduʒ
de bis ꝗ ſut fidei. Silr Richar · ſuꝑ illo
vᷣbo:Ecce apꝑuerũtillis moyſes ⁊ he/
lyas:dicit ꝙ ꝗcqd bõ audit in mõte ſa

cre ſcripture nõ facilit᷑ credendũ eſt: qꝛ

ſuſpecta dʒ hr̃i veritas quã nõ ↄfirmat
legis uel ꝓphete auctoꝛitas:qui &ᷓ aſſen
tit opi.alicuiꝰ magiſtri ̊ manifeſtũ ſcri
pture teſtimonium:⁊ õ illud qð publice
tenet᷑ m eccłie auctoꝛitatẽ * ab
error vicio nõ põt excuſari. Rones
Sqꝓ iſta ꝑte introducũt᷑ ↄcedende ſüt:
qꝛ tales auditoꝛes magiſtroꝝ cecitateʒ

imitantes ⁊ ambo in eãdẽ foueã error
cadut: ⁊ ſi ꝑtinacit᷑ Zↄ eccłe mãdatũ de/
fendũt:nõ ſolũ errãtes veꝝetiã heretici
reputãdi ſũt. Vñ dicit Augꝰõ fauſtũ q;
ꝓſeliti iudeoꝝ dicebant᷑ facti filij iehẽne
duplo qᷓ; ipſi.nõ qꝛ circũcidebant᷑ ⁊ legeʒ
fuabant: ſed quia eoꝝ erroneã doctrinã
ſeqbant᷑ z pꝛauos moꝛes imitabant᷑.
Ad illud voqð ĩ ↄtrariu inducebat᷑
dẽ ꝙ ſignant᷑ pᷣmittit᷑ ſuꝑ cathedrã ut ĩ
telligat᷑ ꝙ illa ſolũ q ad cathedrã ꝑtinẽt
veritatis ⁊ iuſticie ſeruãda ſũt ⁊ facien/
da ꝑ auditoꝛes. Illa vo qꝗᷓ ſũt õ fidẽ ⁊ 3
bonos moꝛes nõ ſpectãt ad cathedram
veritatis ⁊ iuſticie: ſed magis ad cathe

*

drã falſitatis ⁊ genuantie⸗ ar
. cꝓcedit᷑: Vr᷑.n
terain banrt anlec
imagines ⁊ violatoꝛes ſacr̃oꝝꝑ papam
ſint ꝓ bereticis iudicãdi: qꝛ magis e eẽ

violatoꝛẽ ⁊ ꝑuerſoꝛẽ ſacr̃oꝝ qᷓ; eẽ diuiſũ

a ꝑceptiõe eoꝝ:ſʒ diuiſi a coione ſacroꝝ

heretici dicũt᷑ iur illud qð ponit᷑iiii.q.i

c.ꝗd aũt:hereticos aũt ingũt dicimꝰ tã
eos ꝗ oli ab ecclłia piecti ſut a coĩone ſa
cramentoꝝ q; ꝗpꝰ? hec a nobis anatbel
matiati ſut. C S. ꝓlꝰẽ abuti ſacr̃o ad
actꝰ ꝓhibitos ab eccła qᷓ; ad actꝰad q̊s
ſacra oꝛdinãt᷑:ſʒ ſymoniaci ꝗ vtut᷑
acris ad actꝰnõ phibitos ꝑ ecclaʒ ſolũ
ꝓpter emptionẽ ⁊ vendit ionẽ ipſoꝝ be/
Tetici dicut᷑: ut pʒ.i.q.i.c.ꝗſꝗs.g multo
foꝛtiꝰviolatoꝛes ⁊ ꝑuerſoꝛes ſacr̃oꝛũ ꝗ
abutũt᷑ ſacr̃is ad actꝰphibitos ꝑ eccłaʒ
1 bereticis iudicãdi ſũt. ¶ S.magis ẽ
acrm xpᷣi violare qᷓ; puilegin ſedis apłi
ceauferre uel impugnare: ſʒ auferẽtes
uel impugnantes puilegiũ ſedis apłice
ꝓ beretic noiant᷑.ſicut pʒ.xxij.di.c.oĩs
ſilr ⁊ multo foꝛtiꝰviolatoꝛes ſacr̃oꝛũ.

2 eſtqꝛ ?m Aug:
J n „ tranu in li.de qõnibuſ
euãgelioꝝ:ꝗcũq; facinoꝛoſe ac flagicio
ſe viuũt õ fidẽ ſᷣn quã viuẽdũ eẽ credũt:
malicatholici:nõ tñ heretici reputant᷑:

Ar.
ſz tales vident eſſe violatoꝛes ſacramẽ
toꝝ:s tales non ſunt reputandi beretici

Ruñ C0 do ſicut ſupꝛa dcm ẽ

„ T aliud ẽ eſſe inſidelẽ ⁊ ĩ fi
de erranteʒ.⁊ aliud eſt eſſe bereticũ. Si
gs eni falſa ð deo credit uel de aliq ꝑte
doctrine q̃ ad fidei edificatiõem ꝑtinet
bereticus eſt:qꝛ inſidelis eſt: ⁊ iã errans
in fide etiã foꝛis eſt extra eccleſiã aimo
q́;uis itus coꝛpoꝛalit videat᷑: qꝛ mltos
tales poꝛtat eccleſia: ut dicit Augj li.
de qõnibus euangelioꝝ:ſed illi ppꝛie m
Augl. ſunt heretici:qui cũ aligq pꝛauuʒ
ſapiunt:ſi coꝛrecti ut ſanũ rectuũq; ſapi-

ant reſiſtunt contumacit᷑ ⁊ ſua moꝛtife

ra ⁊ peſtifera dogmata emendare nolũt
ſed defendere ꝑſiſtunt. Si ẽ baptiʒ ates
imagines:⁊ violatoꝛes ſacra mẽtoꝝ cre
dunt illa que faciũt: huta baptiſt mum 7
alia ſacr̃a ad maleficia ⁊ ad facinoꝛoſoſ
actus oꝛdinari:⁊ per ipſa ſacr̃a talibus
maleficiis ⁊ facinoꝛoñs actibus patro
ciniũ pᷣſtari planũ eſt ꝙ falſa de deo cre
dũt: quia deus ad tales actus ſacr̃a nõ
oꝛdinauit.neſcit enĩ diuina iuſticia pa-
trociniũ dare criminibꝰ:ut diẽ Cryſo.
falſa ſił credũt de doctrina que ad fidei
edificationẽ ꝑtinet: qꝛ 'in doctrina fi⸗/
dei nos ↄ fitemurvnũ baptiſma iremiſ
ſionẽ pctõꝝ:non aũt in ꝑpetratiõem ſce

lerũ ⁊ maleficioꝝ:vnde tales non ſoluʒ

indirecte veruʒ etiã directe infid eles:⁊
errantes in fide deputari debẽt: ſi ſc cre
dunt ut operant᷑:ſj tũc ꝓbereticis eẽnt
iudicandi qñ peſtifera talia dogmata
emẽd are nolent ⁊ efenarre ptinaciter
3 eſſent parati.
Ad P Amiit qy nie excõi⸗
cati ⁊ ſeparati a perceptione ſacr̃oꝝ et
cõione fideliũ ꝓ hereticis ſunt iudicaãdi:
eoꝝcrimina ſic ꝑati eſſent defendere
ĩ obiecta uel ꝓbata fuerint:ut etiã con
uenticuloꝝ ↄgregatiões ⁊ ſciſmata co/
gitent in eccleſia facere:⁊ hoc pʒ in feriꝰ
ꝑ tex. illius decreti. Ad ⁊ or ꝙ ſi ſy
moniacus intericredit qð exteriꝰ ꝓte-

Qneſtio “”

ſtat᷑: directe bereticus bñdusẽ.ꝓteſtat
eni erterius ſe eſſe dñm ſpualis doni:et
ſpuũale donũ poſſe ſub emptiõe ⁊ vendi⸗
tiõe cadere:quoꝝvtrũq; ſi interius cre⸗

dit ut exteriꝰ ꝓteſtat᷑ directe ẽ eſſe here⸗

ticũ. ⁊ ſic dicendu ẽ de violatoꝛibꝰſacra
mentoꝝ:qꝛ ſi illa credut interius que ex
terius pꝛoteſtant᷑ directe heretici bendi
ſũt. ¶C Ad ꝭ or ꝙ auferẽtes ⁊ ipugnã
tes puilegiũ apłice ſedis ab vnitate ec-

cleſie ſe diuidũt:⁊ diuidentes ſe ab vni⸗

tate ecclie doctrinã ⁊ fidẽ quã eccłia tzꝭ
negãt: ⁊ ꝑↄñs hẽtici ñ nncrio appellal
ic ꝓceditur
D quartu Riekenim
cw incid entes in abiuratã bere⸗
ſim nõ ſint per papã reputandi relapſi:
ſcribitur eni ad Titũ.iii.hereticũ boĩe⸗
poſt pmã ⁊ ſcdᷣam coꝛreptionẽ de vita.
niſi enialiquis fuerit bis monitꝰ vel coꝛ
reptus de aliqua damnata bereſi nõ de
bet baberi relapſus. ¶ S.cũ excõica
tis nõ eſt ꝑticipandũ:ſj oẽs heretici ſũt

excõicati in iure: ut ptz extra de bere.c.

excõicamus. ⁊. c.i.ii.⁊.iii.⁊.xxiiii.q.i.nõ
F potuerunt mouerti ut poſt ãmonitionè
uel abiurationẽ dicant᷑ relapſi. C S. ꝗ
in dãnatã bereſim labit᷑ eiuſdẽ dãnatio

nis ſe pticipẽ fac: ut dr.xxiiii.q.i.c.achaa

cius:̈ᷣ abſq; eo ꝙ abiuret relapſꝰdʒ hr̃i

ℳ—

é qð ſcribit᷑ ex ð
In Nrarm bvbi airin gs

bereſim ĩ iudicio abiurauit: ⁊ poſtes in

ea cõm iſit uel cõmittit cẽſeri dʒ qᷣd ã iu-

* S riſditione relapſus eẽ.
Kudeo⸗s ꝙ i dãnatã beñſiz ali

3 5t icidẽ uł labi dupłr: uł i eãdẽ de qͥ p
hnit icuſatus vebemẽs ſuſpitio de eo

oꝛta erat:uel in aliã:pᷣ mõ ſi in illã eandẽ

deqᷓ bð fuit icuſatꝰ:⁊ fama publica pᷣceſſe
rat:exq̊ iiudicio illã abiurauit:meritoſi
pꝰ abiuratiõem iuenit deliquiſſe ꝑ ſe uel
ꝑ alios: puta ꝙ pꝰillã abiuratiõem bẽ/

ticos receptauit: viſtauit. ⁊ aſſociauit:

ſeu auxili ⁊ fauoꝛem eis pᷣſtitit: merito
relapſꝰ dʒ bri.iĩ tali.n.cau veꝝẽ qð apls

Piei
las⸗
Kut
wec
ſgno
Pbl
cted
yti⸗
ili
ſifat
Cprrat
Nngti

ſittea
pbenie
ntoni⸗
fſuicu

deltase
iüe
opir
lefl
ete
heter
pͤſt
tor
Een

°
hgiti

lln

ze Keit
ls doniet
e 1ndi⸗
Nerisge,
ticſebene⸗
wibſaat
grusqueet
reti beni
es ipugni
bpnitntec⸗⸗
sſech i⸗
nu eclatz
ttogyydli
ſeel
Nideicin
iuratibar⸗
mndi relpi⸗
gen bei⸗
one dent⸗
onit⸗ 4
hereſno N
Ciercoie
hereric ſit
1deberl,
riiiln⸗
imonition
i. CPꝗ
ſedinn
igicach⸗
ſeiyl
ilchld,
,0ℳ 4 45
wͤgiin,
ſcapus l⸗

ei beidd

leiceei⸗
jnillacsn
iblcndel

Ar.

dic ad ro.i.ꝗ tlia agũt digni ſr moꝛte:ñ
ſolũ ꝗ illa faciut:ſ̊ ẽt qoſetiũt faciẽtibꝰ

ſi vo labit᷑ in aliaʒ hereſim ſpẽm aut in
aliã ſectam:vłdeliquerit ĩ alio articulo

ſeu ſacramẽto ecclie: ułpᷣſuptio modica
7 leuis pus fuerit hita: 203 zun ut
2 relapſus idicari
A d beamme dĩ apls diẽ hẽ
ticũ eẽ diutꝗpꝰ pᷣmã ⁊ ſcvaʒ coꝛreptõʒ
ut pocoꝛrep itelligat᷑ illa ð qᷓ fama pu
blica p̃cedit:ułi iudicio accuſat᷑ ĩ q̊ cogẽ

daẽ ut illã hereſim debeat abiurare. 2°

po coꝛreptio ĩtiłigat᷑ illa q̊ p abiuratoʒ
ꝓpo ſe còdenat iudicio:eoipſo ꝙ iteꝝla
bit᷑ ieã quã pꝰabiurauit:tũ eniqꝛ erroꝛẽ

laudat ⁊ vᷣitatẽ vituꝑat:ab eccłia pelle

daẽ: ut glo.ibi dic. C Ad m vr ꝙ ꝑtici

pare cu beretic ut ſe coꝛrigãt:⁊ bereſi
iq̃ noſcũt᷑ icidiſſe ꝑ ĩcuſatiõeʒ:ułꝑ fame
publicã ſuſpitõez abiurẽt: ñ ĩcurrit᷑ ſnia
excoicatõis:qꝛ b fit i coꝝ ſalutẽ ⁊ eccłie
vtilitatẽ. Ad zꝭ'nor q; tũc ꝗ ĩ dãna/
tã labit᷑ hẽſim eiuſde dãnatõis ſe ꝑtici-
pẽ facit: qñ i illã dan atã bẽſim labit᷑ pꝰ
abiura tõʒ fcãzʒ:ſi vᷣo aliꝗſ labat᷑ ĩ heſim

dãnata ⁊ pꝰabiuratõʒ apliꝰ i illã ñ labit

D n s puniri ut rlapſꝰ
— 9 tum ſic ꝓcedit᷑: Ai⸗/
det᷑.n.ꝙ relapſi ſtatim ꝑ papã nõ

ſint tradẽdi iudicio ſecłari qꝛ pctm blaſ

phemie cũ ſit ↄfeſſio ifidelitat ẽ maxi
pctõꝝ:ſʒ blaſphemi ñ ſtati tradũt᷑ ſecła
ri iudicio:g nec relapſi. ¶ S.ſilia pctã

ſiki pena puniri debet:ſʒ ſiẽ bereſis uł ifi

delitas ẽ ̊ pm ãdatũ pꝓme tabule: ſic ꝑ

iuriũ ẽ ð mãdatũ 2ꝛ: Jux illð Leui.xix.

Mõ piurabis i noĩe dei tui.cũ igit᷑ ꝑiuri

ꝑꝰ ꝑiuriũ ñ ſtati tradãt᷑ bꝛachio ſeclari

nec rlapſi tradi debẽt C Siifiqelitas
⁊ beſis ẽ offẽſa cõmiſſa ĩ de ut ẽ p veꝝ
ſʒ põt eẽ ꝙ relapſi ꝑ pniaʒ deo ſatiſfaci
unt:nõ ſũt o tradẽdi iudicio ſecłariiqꝛ ſi
creditoꝛ reputat ſibi ee ſatiſfactũ nõ eſt
cogẽdꝰ debitoꝛ ad ſatiſfaciẽdum.

A e qðoð ſcribit er᷑ ð
In ↄtrariũ ?de Hositaq;

inaſitiõi tue ð fratꝝ nr̃oꝝ oſilio rũdemꝰ

vigeſimaoctaua

q quipꝰ abiuratiõem depbenſi fuerint
in heſim decediſſe ſine vlla enir⸗ audie
tia relinquẽdi ane iudieſo ſeen lar: 8
* do. ꝙ ſic fides ẽ funda
RKnd c0 mẽtũ totiꝰſpũał vite eo
ꝙ ſine fide ĩpoſſibile ẽ place deo: vt diẽ
apls ad Hebr̃.xi.ſic beſis ꝗ ẽ fidei coꝛ-
ruptio totã ſpũalẽ vitã bʒ ſurriꝑe eo ᷣ
modicũ fermẽtũ totã maſſã coꝛrũpit:ut
dic apłs.i.ad Choðr̃.v.⁊ aucte Hier.ſcri
bit. xxiiii.q.iii ꝙ ſecãde ſt putride car⸗/
nes: ⁊ ſcabioſa ouis a cauł repellẽda ẽ
ne tota domꝰ maſſa ⁊ coꝛpꝰ⁊ pecoꝛa ar
deat coꝛrüpat᷑ putreſcat ⁊ ĩter eãt.arriꝰ
n. ĩ alexãdris vna ſcitilla fuit: ſ̊ qm nõ
ſtati oppᷣſſa ẽ totũ oꝛbẽ eiꝰflãma popla-
ta ẽ · Vñ ad bmõi ꝑich̊ euitãdũ cũ hẽti-
ci depᷣbedunt᷑ relapſ:uel ꝑ fci euidentiã
ul ꝑ ꝓpam oↄfeſſiõem ſeu ꝑ teſtes abſq;
moꝛa tradedi ſunt Keulor bore:.
or ꝙ ſi blaſphemia
Ad Pammnek epeege ex ifi
delitate ⁊ hẽſi: ſic eẽnt tradedi blaſphe-
mi pꝰ abiuratã blaſphemiãa: ſiẽ beretici
tradedi ſt ſclari iudicio pꝰ abiuratã he
ſim:nã iudei ſtephanũ latiar⸗ ert: qꝛ ſoᷣ
miſerũt viros ꝗ dixerũt ſe audiuiſſe euʒ
dicẽtẽ vᷣba blaſpheiei deu ⁊ moyſen. ſiẽ
ſcridit᷑ act.vi.⁊ ſi ſic fuiſſj Pʒ vᷣitatẽ Fʒ le
gẽ debebat lapidari:⁊ nabothb ꝓpt᷑ vᷣba
blaſphemie ſibi ipoſita dixiſſe i deũ lapi
datꝰ? C Ad.⁊ꝛ ' or ꝙ ꝑiuriũ uł icurrit᷑
i bis ꝗᷓ ꝑtinẽt ad fidẽ ⁊ ad deũ:⁊ tũc tłes
ꝑiuri fdedi ſt᷑ iudicio ſcłari:ſic hetici:qꝛ
pꝰabiurata beſi hẽtici tãq; ꝑiuri ſclari
iudicio traduũt᷑: ułicurrit ĩ bis ꝗᷓ ꝑtinẽt
ad ꝓxiꝰ: ⁊ tũc qꝛ ñ ſp tm nocumtu ifert
ꝓxio ꝑ ꝑiuriũ:ſic ꝑ hoĩcidiũ ułꝑ furtu:io
ñ ſꝑ tatu puniũt᷑ nõ.n. ꝑ bũanas leges
maioꝛa pctã ſꝑ magj puniũt᷑ſʒ illa Suiꝰ
puniũt᷑ ꝑqᷓ maiꝰnocumẽ ꝓxio ifert ⁊ reſ
publica mag ꝑturbat᷑. ¶ Ad ꝭ di ꝙ
ſi betici et pꝛabiura tã heſiʒ occłte peite
ant:⁊ ñ vpᷣbedãt᷑ relapſi ꝑ fci euidetis:ł
ꝑ ꝓbᷣam ↄfeſſionè:ſeu ꝑ teſtiũ ĩcuſatõe,
n tradut᷑ ſclari iudicio:qꝛ eccłia iudicat
de bis q forl patẽt:deꝰ ãt ſolꝰ ituet coꝛ.

ſextũ ſic ꝓcedit᷑: Aide
— tur enim ꝙꝙ be⸗
retici ꝑ papã non ſint puniẽdi tẽ-
poꝛali pena:qꝛ ſpu ale crimẽ ſpũali pena
puniri dʒ. ſj heſis ẽ ſpũale crime:ꝙ ſpũa
i pena puniri dʒ. C S. tꝑalia bõa etiã
inimic] ſũt cõicanda: Jux illud apłi ad
NRo. xij.Si eſurierit inimicꝰ tuꝰ ciba illũ
ſi ſitit potũ da illi:nõ heretici pꝰrela-/
pꝓſum bonis tepoꝛalibus ſunt expoliãdi
¶S. deus non punit bis in idipſũ:ſed
oẽs heretici ſt excõicati:S cũ excõica/

ſit qdã ꝑena ñ ſüũt ali wene iedi
rrAriñſ eſt qo ſcribitur
In C0 tranin extra de here.
vbi dĩ̃ de fraty nr̃oꝝcõſilio decernimꝰ
bona hereticoꝝ eſſe confiſcata:cuiꝰcon
fiſcationis executio ⁊ bonoꝝ ipſoꝝ occu
patio non dʒ fieri ꝑ pꝛincipes aut alios
dños tꝑales anteq; ꝑ epᷣm loc i uel aliã
ꝑſonã eceleſiaſticã ſententia ſuꝑ eos fue
Ki CO. tit pꝛomulgata.
IHEEdicẽdũu ꝙ eccla punit he
reticos qtuoꝛ modis. ¶ Pꝛimo excõi/
catione:qꝛ ẽ ſnia lata in iure:oĩis hereti
cus excõicatus ẽ: ſiue occultus ſiue ma
nifeſtus. C2? depoſitiõe:qꝛ ſiue ſit cle-
ricus ſiue laicus cuiuſcũq; dignitat ex-/
iſtat:ſiue papa ſiue ĩpera toꝛ ab oĩ digni-
tate deponat᷑:imo ipſo fcõ eſt depoſitꝰ.
¶ · rerũ tẽpoꝛaliũ oblatione:puta ſic

iã dictũ eſt: oĩa eoꝝ bona debẽt cõſiſcari

ecckie cui deuiebãt ſi erãt clerici uel lai
ci:ſi in tẽpoꝛali iuriſditiõe ſint eccłie ſſᷣ/⸗
iecti.alioꝝ vᷣo laicoꝝ bona pᷣncipibꝰ ſe
cularibus ¶ militari ꝑſecutione:ſi
enim ꝓpter malos puniendos opoꝛtuit
regiã maieſtatem nõ ſolũ legibus eẽ de
coꝛatã ſed armis armatã: multofoꝛti⸗
ꝓpter hereticos extermin ãdos. Uñ diẽ
glo.i.ad Chor.de paulo qui cũ videbat
aliquos pꝛoteruos ⁊ coꝛrũpentes fidẽ
ſathane tradebat coꝛpoꝛalit᷑ vexados.

AAWwifmII1 dr & cozpoꝛalia 7
Ad Peaimi ⁵zalis ag ſpuũa
lia oꝛdinãt᷑:vñ ↄuenient crimia ſpualia

Queſtio VI

ꝑſubtractionẽ bonoꝝ tẽpoꝛaliũ ⁊ coꝛ/
poꝛaliũ puniunt᷑:qꝛ ſicut ipſa ſũt quedã
oꝛgana ⁊ iſtrumenta ꝑque vᷣtutes ⁊ ſpi
ritualia bona acꝗrunt᷑ita ꝑ eoꝝ ſubtra
ctiõem oꝛganice ⁊ iſtrumẽtalit᷑ crimina
ſpũalia coꝛrigũt ⁊ puniũt᷑. ¶ Ad ⁊ or
ꝙ apls loꝗtr᷑ ĩ caſu neceſſitat in q̊ nulla
bona tẽpoꝛalia ſũt negãda. ſed ſi aliqui

ſunt inimici fidei:nullo iure pñt bona tẽ

poꝛalia poſſidere. Añn dic Augl.de doc.
xpᷣiana:ꝙ iuſte iudei colẽtes vnũ deũ ex
poliauerut egyptios bõis tẽpoꝛalibus
adoꝛantes idola: quibꝰ male vtebant᷑.
Vñ populus dei exiẽs de egypto oꝛna/
menta eoꝝ de auro ⁊ argento ſibi peni⸗
tus tanq; ad vſũ melioꝛẽ clãculo vendi
cauit:nõ auctoꝛitate ꝓpa ſj pᷣcepto dei.
Ad z dĩr ꝙ vno peccato vna pena
quis punit᷑: ſed ſi ad vnũ peccatũ plura
ↄcurrũt:uel ꝙ ſint multa pcta:uł ꝓpter
relapſum lepoͤr hõ iniuſte multipli
ci pena puniri. Si quis ꝗ labat᷑ in dãna

ta m bereſim punit᷑ pena excõicatiõis:qꝛ
ut dictü ẽ:oĩs bhereticus ipſo iure excõi⸗

catꝰ ẽ:ſʒ ſi poſt abiuratã hereſim iteꝝla
bat᷑ dʒ alia pena coꝛꝑali uł tꝑali puniri
D ſeptumũ de
—Era VDiget᷑ enĩ᷑
ꝙ heretici in aliquo caſu ꝑ papaʒ
ſint tolerãdi. Scribit᷑ enĩ ex bis Augj.
xxiii.q.iiii.q tolerãdi ſunt mali: nec coꝛ
poꝛali ſed ſpũali vindicta puniẽdi:vnde
cũ diſcipulinõ recepti ſunt a ſamarita/-
nis igne celitus ſuꝑ eos deducere volue
runt dicentes mgro.vis dicamꝰ ut de/

ſcendat ignis de celo ⁊ conſumat eos:
audierut neſcit cuius ſpus eſtis. CS-

dñs madauit Mathᷣ.xiii.ut ſerui ꝑmit
terent creſcere ziz aniã ſimulcuʒ tritico
vſq; ad meſſem: ne foꝛte eradicates zi/

Haniã eradicarent ſił ⁊ triticũ.planũ eſt

eniʒ ꝙ ꝑ zaniã heretici intelliguntur
bm erpoſitiõem Augl. ¶Pꝛeterea qn
ẽ vtile eccleſie tollerãdũ eſt: ſj ᷣm aplin
i. ad Cbor̃.xi.vtile eſt bereſes eẽ i eccłia
ut viri qui ꝓbati ſũt manifeſti fiãt. Su⸗

A.

pergvo

es ſiee

ſlfiüte
nc
tne Aug

ſcigunt⸗
ſhfſon

ſsſepep

Chei
ſ⸗ le
Fht
ose
Kberes
Cnuld
IV
doced
ſiere
ſohet
ſſobe
fora
ii
tttio⸗
toltoge⸗
ſtootar,
ſefinine
hberetici
gheoso
lent pmm
lant tel
getecam
ng. C.
ſigſurbe
ſieſvent
eyricul
gtöese
hercine
and⸗
ſtc nag
ſtris⸗
Maleig

Np⸗

P

eliü tc,

Na ſütqneli.

eytutes th
eoß b⸗
alt inin
CA
tariniͤnui
n ſcſialg

epitbotai.

Aug dedoe,
cs pndeiet
tiponſbe
ale vtebant,
Gpto om,
ndo ſiipeni
diculoron
höcwer,
catornugen
pecangin
Nti il
uſte mulyit
bat indin
icatiös
iurecteo
in tenla
helpomn
Ni u

i

aſ
nints A.
muler
mii
ſanarita⸗
aewoe
and ude⸗
umat C
34s 5
tſcnihit
ulc nen
tahteic ,
tci ni

B

Ar.

per quo ibo dicit Augj.ꝙ innumerabi

les ĩ ſcã eccłia ſũt ꝓbati viri:ſj tũc mani

feſti fiũt:qñ ꝑ beticos de ſõno excitant᷑

8 Ieſt qð ſcribi
In contrarin tur auctoꝛi
tate Augj. xxiii.q.iiii. Merito beretici
affligunt᷑ in coꝛpoꝛe:qꝛ occidũt aĩas: et
ſi ipſ ſempitnas moꝛtes faciut:tẽpoꝛa/

les ſe perpetinon cõquerant᷑.

cO do. ꝙ ĩ petõ hereſis tris
. poſſumus conſiderare.
Cpꝛi ipſius crimis grauitaté. ¶ 2
s eccleſie coꝛrigentis charitatem.
ip ſoꝝ fideliũ vtilitatẽ. ¶¶ Conde
rando g̈criminis grauitatẽ ſtatim cum
ipſi beretici depᷣhenũ ſunt eẽnt int᷑ficiẽ
di:multofoꝛtius qᷓ; incend arii uel falſa

rij: Añ Exo.xxxii. Statim cũ moyſes

deſcẽdit de mõte:mãdauit ꝙ frater int
ficeret fratrẽ: ⁊ ꝓximus ꝓximũ ꝓ pctõ
idolatrie. Et Seut.vi.madatu ẽpplo
iſrabelitico ut aras bereticoꝝ ſubuerte
ret:⁊ ſculptilia combureret.Et.iiii.Re.
xxiii.ſcribit q rex Joſias vidit ſepłbꝛa
bereticoꝝque erãt in montibꝰ:miſitq; ⁊
tulit oſſa eoꝝ ð ſepulchbꝛis ⁊ cõbuſſit ea
ſuꝑ altari. Sſid erat
li crimine eccłie charitatẽ:tũc non ſtati
heretici tradunt᷑ extermino:ſ̊ ſeruat᷑ er
ga eos oꝛdo coꝛrectiõis fratne:qꝛ mo-
uent᷑ pmo ⁊ ſcdᷣo:⁊ ſi poſtmodũ depᷣben
dant᷑ relapſi nõ ãpliꝰ ecclłia eos tolerat:
qꝛ nec amplius de eoꝝcoꝛrectiõe ſꝑe-
rat. C Sʒ ↄſiq erãdo fid eliũ vtilitatẽ: ſi
glig ſint heretici ꝗ ſic defenqat falſtatẽ
ſnie ſue:ut intentã multitudinẽ faciat:⁊
ↄuenticuloꝝ ſegregatiões ⁊ eccłie ꝑtur
batiõ es cogitẽt: tc abſq; alia monitio
ne vel inquiſitione exterminandi ſunt:
quia cum bonuz publicũ ſit pᷣferendũ pᷣ
uato: magis eſt ꝓuidenduʒ ſaluti ſpua-
li totius coꝛpoꝛis eccleſie qᷓ; ſaluti coꝛ-
poꝛali alicuius uel aliquoꝛum.

P E miñ ergo dicendũ qp
A Pꝛamn ſicut die Ambꝛon
us: Apli nõ ʒelo iuſticie ſj amaritudis

vigeſimaoctaua

Si vᷣo cõſideramus in ta

ViII
odio ob iniuriã ſue expulſiõis vindican
dã ſamaritanos igne voluerüt ↄſume
re:vñ dñs volẽes iniuriã ꝓpꝛie ꝑſone cua
patientia ⁊ gaudeo tolerare.iniuriã vᷣo
diuiue ſeruitutis nõ inultã relinqredi/
xit: Meſcitis cuius ſpuũs eſtis. Ad ſe

cundũi ẽ dicẽdũ ꝙ tũc tolerãdi eſſent be

retici qũ nõ poſſent extermiari ſine ex
termiuo fideliuʒ. Vñ dicit Augꝰ.ꝙ qn
cuiu; crimẽ notũ ⁊ oĩbus execrabile
apparet:ut uel nullus ꝓꝛſus: uel nõ ta-
les hẽat defẽſoꝛes ꝑquos poſſit ſciſma
ↄtigere:nõ doꝛmiat tuc ſeueritas diſci

pline. Ex quo dar intelligi ꝙ tũc cixa⸗

nia ſil cum tritico creſcere ꝑmittere dʒ:
n ſine altero eradicari non poteſt.
Agd 3 ov ꝙ Pm Augl. in lib. de ve
ra religione:heretici płimũ ꝓſunt ecclie
nõ verũ dicendo qð neſciunt:ſed ad veꝝ
dicendo carnales: uel ad veꝝ dicẽdo ſpi
rituales aperiẽdo:catholicos excitãdo
vti nãq; ut dicit debemꝰ bereticis non
ut eoꝝ appꝛobemꝰerroꝛes:ſed ut catho
licã diſciplinã aduerſus eoꝝinſidias aſ-

ſerentes:vigilãtioꝛes ⁊ cautioꝛes ſimꝰ:

etiã ſi eos ad ſalute reuocare nõ poſſimꝰ
Doctauũ esit
Videt᷑ eniʒ
bereticireuertẽtes ad fidẽ ꝑ
papã ſemꝑ ſint recipiẽdi. Scribit᷑ enim
Matth. xviii.ꝙ ad interrogatiõem pe
tri querentis:quotiẽs peccauerit in me
frat᷑ meꝰ dimitta ei: vſq; ſeꝑties.reſpõ
ſum e᷑:Mõ dico tibi ſepties: vſq; ad ſe
ptuagies ſepties. ſemꝑ peccantes ſũt
recipiedi. S. dicit Augꝰ. i. de tri. c. iii.
in ſacra ſcriptura ⁊ i fide catbolica vbi
quis parit᷑ certus eſt ut egoꝑgat mecuzʒ
vbi parit᷑ beſitat querat mecu: vbi erro
reʒ ſuũ cognoſcit :redeat ad me:vbi me
um videt:reuocet me:itaĩgrediamur ſił
charita tis viam:tendentes ad eu deq
dictũ eſt: Querite faciẽ eiꝰ ſemꝑ:aꝛ boc
placitũ ⁊ pium eſt coꝛã dño noſtro ieſu.

S. ifideles ſꝑ ſut recipiedi:g ſił hẽti
ci: cũ ipſi fuerit aliqñ de gremio ecclie·

2 1c qs ſcribit᷑ Exo.
In otrariũ Male
nõ patiaris viuere.ſuꝑ q̊ vᷣbo dicit glo.
ꝙ per maleficos intelligunt᷑ peccantes
peccato hereſis ⁊ peccant naturam:
qui ſtatim ſunt vita coꝛpoꝛali pꝛiuandi
ne alios inficiant. b
PW 1 vð. ꝙ bereticos eẽ reci
Kn 60 piendos potiſſime rela/
pſos põt ĩitelligi triplicit. Pꝛimo ad
ſacroꝝ ꝑpceptionẽ. a ad bonoꝝ tem
poꝛaliũ reſtitution?. ¶ad vite coꝛ/
poꝛalis ↄſeruationẽ. ¶ Peima reuerſio
nunq; negat᷑ bereticis:qꝛ ſalus aie ex oꝛ
dine charitatis oibus ẽ appetẽda:etiaʒ
inimicis. Juxta illud Matth. v. Siligi⸗
te inimicos veſtros:bñfacite bis ꝗ ode/
rũt vos. ꝓpt᷑ qð heretici ſꝑ reuertentes
q;tũcũq; ⁊ quotieſcũq; relapſ fuerint
ab eccłia recipiunt᷑ ad G tolia 7 adg en
chariſtie ꝑceptiõem. X he
re.ꝙ ſi poſt relapſu beretici penituerĩt
⁊ pnie ſigna in eis apparuerint manife
ſta:ſacra pnie ⁊ euchariſtie builit᷑ peti-
ta neqᷓq; ſũt eiſ denegãda:ſʒ ſcdo ⁊ ttio
mõ negat᷑ eis reuerſio:qꝛ ſi ipſi vpuareni
ivita pꝰ relapſũ ⁊ ad dignitates ⁊ bona

tẽpoꝛalia reſtituerent᷑: ⁊ in vita coꝛpo⸗

rali cõſeruarent᷑ incolumes: poſſet hoc
venire in pᷣiudiciũ alioꝝ fideliũ: eo ꝙ ſi
iterũ relaberent᷑ poſſent alios inficere:⁊
alij citius in bereſim laberent᷑ ſi ipſi ſine
pena tranſirent. Interdũ tñ ecclia he-
reticos ad vite cõſeruatiões: ⁊ ad bono
rũ tẽpoꝛaliũ reſtitutionẽc᷑ recipit: uel ꝓ-
pter bonũ pacis nutriendu: uel ꝓpt ſciſ
ma euitãdũ: DSiẽ. n. Augꝰ. i epłla ad vin
centiũ: qꝙ nõnullos toleramꝰ quos coꝛ/
rigere uel punire non poſſumꝰ: neqʒ p-
pter paleaʒ relinquimꝰ? areã domini:ne
q; ꝓpter edos in fine ſegregandos de/
ſerimus gregem dui: neq; ꝓpter piſces
malos rumpimus rbetia dni: nec ꝓpt
vaſa facta in contumeliã migramus de

1 ⸗domo dei.
Ad Peimie, dicitur: ꝙ illa

Queſtio

ñ ſcribit᷑ e᷑ ð be

VIII
indulgentia peccatoꝝ uł intelligitur de
peccatis qᷓ cõmitunt᷑ in nobis: ułq;tuʒ
ad foꝛum cõſcientie:non qutẽ q; tuʒ ad
foꝛum exterioꝛis iudicij. Sicit eni Gꝛe-
goꝛius ꝙ peccata que in deum uel in ꝓ-
ximũ cõ mittunt a nobis punienda ſunt
illa vero quibus in nos delinquit᷑ patiẽ
ter tolerãda: uel potius diſſimilada ſũt
Ad ⁊' dicitur ꝙ Augꝰ. loquit᷑ de er
roꝛe pꝛoueniente ſurrepticie uel ex igno
rantia:nõ aut de erroꝛe bereticoꝛũ:qui
poſt abiuratam hereſim iterũ labuntur
quia tales ſtatim extra eccleſiã pellendi
ſunt: ut dicit ideʒ Augꝰ.in qõnibus euã
gelioꝝ. ¶ Ad 3“ dicitur ꝙ cum infide
libꝰ nõ ꝓphbibemur cõmunicare ſicut cuz
hereticis:quia ipſi per verba fidei fideʒ

impugnant:vnde multũ ipſi inficiunt ?

pꝛoficiunt ad impietatem: quia ſermo
eoꝛũ ut cancer ſerpit et ſubuertit coꝛda
multoꝝ: vt dicit Aplus.ii. ad Thimo.
ii. Ideo non eſt ſimilis ratio de in fid eli
bus et bereticis.
¶ BDe potentia papeut eſt infra terrã.
ind Couſderandum
“ eſt de potẽtia pa
pe ut eſt infra terram. Tria
autẽ genera hominũ ifra ter⸗
rram ponuntur eſſe: quia aliꝗ
fuerũt ⁊ ſunt de eccleſia: ⁊ iſtiponũt᷑ ec
in purgatoꝛio.Aliqui autẽ nec fuerunt
nec ſunt de eccleſia: ⁊ iſti ponunt᷑ eſſe in
lIymbo pueroꝝ. Sed aliqui fuerũt de ec
cleſia: nec tamẽ ſunt:⁊ iſti ponuntur eẽ
in inferno damnatoꝝ. Illi auteʒ qui po
nuntur eſſe in purgatoꝛio exquo fuerunt
⁊ ſunt de eccleſia debent iunuari per ĩdul
gentiam ⁊ ſuffragia eccleſie. C Circa
quam quatuoꝛ conſiderãda occurrunt.
Pꝛimo de faciente indulgentiam.
¶ Scvdo de cauſa indulgẽtie. ¶ Ter⸗
tio de indulgentiã recipiente. ¶ Quar
to de effectu ĩidulgetie. —
OQueſtio.xxi.de faciente indulgentis
Circa pᷣmũ ꝗqrunt᷑ decẽ. ¶ Pꝛio vtꝝ
ſolus papa poſſit dare vniuerſalem in-

A.
Gulgent
ſtn
tioptrur
Gtopof

toytrurn

lisqrit
ſtrume
noſto⸗
gloe
ſconte
untt
ſenv
ſcoe
lortt
Gchta
un
e
lino

lut
atu⸗
g
ſrunn

VI

ellginrd
ho li
utechtl; 4
Netcie⸗
anmiling⸗

Uniends ſt

Cinguĩpati
ſſimiigaſit
logutdet
ceua crige
erttttti ti
eni hodantuf
lni poleni
gönibusgi
cumifit
icgreſutch
daſu ii
pifiut!
miquuſen
buentohnit
49 Chini
vdeſhſid

fateri⸗
Germmcun
ehoterapt
rem. T
ſinüifni⸗
e giugg
it t
u
mun⸗ Gſein
erütdeth
onunture
ggun
avofucn
ikt
CCid
gnn
ulgenre,
ieCle

e⸗COX

igulzei
¶pron
etſalenn

aulgenriam. Secundo utrum papa
poſſit dare indulgentiã ſibiipſ. CTer
tio vtrum papa exiſtens in moꝛtali pec
cato poſſit dare indulgentiã. ¶Quer

to vrrum papa poſſit dare indulgent iã

illis qui ſunt in purgatoꝛio. ¶Quinto
vtrum epiſcopus ſine auctoꝛitate pape
poſſit dare indulgentia;. ¶. Sexto vtꝝ
epiſcopus omnes indulgẽtias quas dat
in conſecrationibus diuerſarum eccleſi
arum tranſferre poſſit in congregatio-⸗
nem vnius. ¶C Septimo vtruʒ ſimplex
ſacerdos poſſit dare idulgẽtiã. ¶C Scta
uo vtruʒ legatus pape poſſit dare indul
gentiam ſi non ſit ſacerdos. & Mono
vtrum qmli bet electus ſine auctoꝛitgte
pape poſſit dare indulgentiam. WDBe
cimo vtꝝ ſci viri poſſint dare iĩdulgẽtiã.

ſic pꝛoceditur
DPumũu aglger eniz ,
ſolus papa non poſſit vniuerſalẽ
indulgentiam dare: quia quod dei oꝛdi
natione taxatum eſt:papa non põt tol-/
lere. Sed ſcribit᷑ Oeutro. xxv. Jur men

ſuram delicti erit plagarum modus.

ergo ꝙ peccatoꝛ deliquit debet pu-
niri:.⁊ talis modus per papam non põt
immutari. Pꝛeterea ad remiſſionem
pecsatoñ tria requirunt᷑.ſ.contritio:cõ
eſſio: et ſatiſfactio:ſed papa nõ poteſt
facere ꝙ per indulgentiam dimittatur
alicui peccatum: ſine ꝓpꝛia contritione
⁊ confeſſione:ergo nõ poteſt facere per
indulgentiam ꝙ alicui peccatu dimit-
tatur ſine pꝛopꝛia ſatiſtactione.¶Pꝛe

terea ille qui non eſt vniuerſalis ponti-

fer non poteſt vniuerſalem facere indul
gentiam: ſed papa pꝛobibet vniuerſa/
lem pontificem ſe nominari.xcix. diſtin
ctione.c. ecce. ergo non poteſt vniuerſa/
lem indulgentiam facere.

fſ 1 eſt: quia chꝛiſt⸗
In C0 trariũα vniuerſa

lem indulgentiam in eccleſia facere: ſed
pa pa eſt chꝛiſti vicarius in tota eccleſia
Dicit enim Chꝛyſoꝰ.qꝙ bomini moꝛtali

vigeſimanona 4

omnium que in terra ⁊ in celo ſunt pote
ſtatem cõmiſit deus: ⁊ validioꝛem celo
eccleſiam eſſe monſtrat.

*g⸗ Q dicendum ꝙ ad dandays,
KRnd 0 vniuerſalem indulgen⸗
tiam:tria requiruntur. C Pꝛimumvni
uerſalitas theſauri quo ſtipendiantur
milites eccleſie fideles chꝛiſti: talis aũt

theſaurꝰ vniuerſalis eſt: quia meritum
paſſionis chꝛiſti vniuerſalitatem ⁊ infi

„

nitatem habuit ratione ſubiecti infin iti

Vnge dicit glo.ſuper illo verbo Marc.
vij. Caput iobanis datum eſt puelle:q;
eccleſie degentibus congregata datum
eſt caput gratie cbꝛiſtus. Secunduʒ
eſt vniuerſalitas iuriſditionis ⁊ diſpen
ſationis:quia ſicut diſpenſare theſaurũ
coꝛpoꝛalem totius cõmunitatis non ꝑ
tinet niſi ad illum qui pꝛeeſt toti cõmu⸗
nitati. Sic diſpenſare theſaurũ ſpirita-
lem eccleſie: pertinet ad illum qui pꝛeeſt
toti eccleſie. C Tertium eſt vniuerſali
tas cauſe pꝛoqua indulgent ia fit:quia
vniuerſalis indulgentia ſolum pꝛo vti⸗
litate vniuerſałecclie fieri debet. Iſta
autem tria ſolum in papa reperiuntur:

⁊ ideo ſolus ip ſe poteſt vniuerſalem in/

Ad pꝛimũ Aulgentiã dare.
8 PEn ergo eſt dicenduʒ
ꝙ ut aliquis poꝛtet penam ſᷣm menſu⸗
ram culpe poteſtintelligi dupliciter: uel
in ſe uel in altero. Ille ergo cui fit indul
gentia:q;uis non puniatur tantuʒs in ſe
qntum peccauit:ut eſt membꝛum quod
dam ſingulare:punit᷑ tamẽ tantũ ⁊ am
lius in ſuo capite cbꝛiſto: cuius pena
maioꝛ fuit in valoꝛe q; tota pena ad
Pen obligantur omnia eius membꝛa.
Agd ſecundum eſt dicendum ꝙ non
eſt ſimile de contritione:con feſſione: et
ſatiſfactione:quia per contritionem ho
mo reconciliatur deo: et per confeſſio-
nem homo reconciliatur eccleſie: ita ꝙ
per iſta duo homo efficit᷑ de eccleſiia nu
mero ⁊ merito: ⁊ tunc cum iam homo
factus eſt de eccleſia:noteſt ⁊ dʒ ab ipſa
n 2

Ar.

ſuppoꝛtari. Et iõ ad ↄtritionẽ ⁊ cõfeſſi
onẽ regit ꝑſonalis ↄtritio ⁊ ↄfeſſio.⁊ ĩ
terioꝛ ſatiſfactio:ſed ſatiſfactio exterioꝛ
que e relaxatio pene põt ſieri ꝑ merituʒ
alterius CAd 3“ é do ꝙ papa ꝓbibz
vniuerſalẽ pontificẽ ſe noiari:ad vitan
dũ notam ſuꝑbie:vñ dr̃ ſuꝑbe appella/
tionis verbũ vniuerſalẽ me papà dicẽs
im pᷣmere curaſtis:qð peto mibi dulciſ-
ſima ſanctitas vr̃a vltra nõ faciat.quia
vitanda ſunt vᷣba que vanitatẽè in flant:
et charitatem vulnerant. 2
D ſecund Hſc cedit᷑
. E Er Zigetur
eni ꝙ papa ſibüpſi nõ poſſit da⸗
re indulgentia:quia ad dandu indulgen
tiã requirit᷑ auctoꝛitas iuriſditiõis:ſed
nullus bʒ iuriſditiõem ſuꝑ ſeipſũ:ã nul-⸗
lus põt ſibiipſi dare indulgetiã. ¶ Pꝛe
terea papa non põt ſe abſoluere a culpa
in foꝛo pnie. g nõ põt ſeipſu abſoluere a
pena ꝑ cõicatiõem indulgetie. ¶C Pꝛe⸗/
terea excõica tio ẽ qdã obligatio ad pe-
nam.⁊ abſolutio eſt quedã relaxatio pe
ne:ſj nullus põt ſeipſũ excoĩcare: nullꝰ
poteſt ſibiipſi indulgentiam dare: que
eſtqued am penerelaxatio.
n cõtrariũ? e bot
Papag pꝛo ſeipſo
offe rreſſacrificiũ: Jux illud ad Hebꝛe.v.
Qm ipſe circũdatus ẽ ifirmitate:debet
quẽad modũ ꝓ ppło:ita ⁊ ꝓ ſeipſo offer⸗
re ſacrificiũ ꝓ pctis:g põt ſibipſi ꝓ pec
catis indulgentiam Krz. 4
. „ dðo ꝙ& aliud eſt indulgen
Kñ c0 tis dare:⁊ aliud ẽ indul
gentiam datã ꝑticipare.Sicũt aũt aliꝗ
ꝙ papa nõ põt ſibiipſi indulgentiã darè
ꝓpter duo:Pꝛimo qꝛ actũ iuriſditionis
qui ad indulgentiã dandã requirit᷑:null⸗
põt in ſeipſuʒ exercere. Scðo qꝛ indul
gen tia dat᷑ ut aligs ꝓuocet᷑ ad aliquem
actuũ qui vergat in bonoꝛẽ dei:⁊ vtilita
tem eccłie:⁊ ad hoc pꝛouocatꝰ eſt papa
ex ſuo officio:cũ ſit paſtoꝛ vniuedſałec-/

Qneſtio I

eccleſia iuuari: ⁊ onus eis ab eccleſia dxʒ

cleſie. Sed ad indulgentiã pꝛo alijs da-
tam põt bñ ꝑticipare:dũmodo faciat il
la que requirunt ad boc ꝙ indulgentia
valeat:puta ꝙ ſit in charitate: ⁊ ꝙ det
de bonis ſuis ſm iuſtã eſtimatiõem. Sʒ
iſta rõ nõ multü ponderat:qꝛ papa non
dat indulgentiã ſibipſi ut eſt caput ba⸗

bẽs iuriſditionẽ vlłis eccleſie:ſed ut ẽ mẽę

bꝛuũ eccleſie recipit:⁊ ut eſt caput dat:ſiẽ
eni in. foꝛo penitẽtie debet dare auẽteʒ
alicui ipſũ abſoluẽdi:⁊ põt ab illo abſol⸗
ui: ⁊ ſe inferioꝛẽ illo facere:ut eſt mẽbꝛũ
ſic pᷣt ĩidulgetiã ſibi dare:ut caput.⁊ reci
pe ut mẽbꝝ dũmõ reꝑiant in eo illa que
requirunt᷑ ad hoc ꝙ idulgentia de lente
ergo dẽ ꝙ indulge
Ad pꝛimũ o e ms⸗
dũ ſnie pꝛomulgatiõis:ſed ꝑ modũ de/
bite ſolutiõis ⁊ coĩcatiõis. Et iõ q;uis
ſit actus iuriſditiõis nõ ẽ incõuenies q
talem actu in ſeipſũ bõ exerceat hm di/
uerſũ modũ ↄſiderandi. C Ad 2c do.
ꝙ in foꝛo pnĩe requirit exterioꝛ ↄfeſſio
ſicut ; nullus ↄ fitet᷑ ſbiipſi:qꝛ Jaco di
cit: Confitemĩ alterutꝝ pctã veſtra:ita
nullus in foꝛo pnie põt ſeipſũ abſoluere
Agd 3ꝭ“ dr ꝙ non ẽ ſilłe:qꝛ excoĩcatio
dat᷑ modũ ſnie:ſicut ergo nullus ſupꝛa
ſeipſũ pꝛofert ſn iam:ita nullꝰpõt ſeipᷣm

erxcoicare iudicialit᷑: ſed ſolũ cauſalit᷑ cõ

mittendo culpam pꝛo qua fert᷑ excõmu
nicatio:non ſic aũt eſt de indulgentia qᷓ
ſimpliciter cõmunicatur illi qui boc fe/
cerit pꝛo vtilitate eccleie.
ſic pꝛocedi

D tertium tur: idet

eni ꝙ papa exñs in culpa moꝛta

li non poſſit dare indulgentiam: qꝛ nul-

lus poteſt dare quod nõ habet: ſj qui eſt

in culpa moꝛtali nõ bʒ indulgentiã cul-
pe:ergo nõ põt ipſã alijs dare. ¶ ¶ D.ri

uulus cui fons nõ influit:non põt aliis

ipſe influere:ſed pape exiſtente in culpa
moꝛtali fons gratie chꝛiſtꝰ non in fluit:
Snon põt ipſe aliis indulgentiã ifluere.
¶ Pꝛeterea quilibet actus magis de/

N

ponctte
tiſtens
füͤteeige
tgliſeua
ye
Urppti
Notoꝛt
koniszn
ſcromee
gliinn

fone tn
ſonint
bnakv
Gkaße
ſcutp
Nei

ſocs

gfar
hu⸗
lnno
le. exiſt
larng

ſipitg

luſrä
talinöh
ſaoteiſa
ſan C
ſuffitil
ꝰ
gliole
guic
Kbort⸗
Mati⸗
Neurs
war
Pde gl

ſifane
itti

I
proelisde⸗
cofecigel
indolgenti
tenr d
natiöen G
gepapanon
ſtcaputhu,
elcditemi
Cputdarſt
tdare aet
abilotbol
ut tini

tcaput.ed.

ineoillqee
entia ler,
di gincl⸗
vndargno/
Aonine
Etlchns
ncöncnisd⸗
rrathnd⸗
zi⸗
ror fal⸗
e
jipeſtraits
imluere
1accicnt⸗
mulusſinn
ſpotſehe

icanſalt d

ſetauinn
lan
uboete/

n
iumemn,

Ar

pendet ab agẽte q; a recipiẽte: ſy nullus

exiſtens in culpa moꝛtali põt indulgen-
tiã reciꝑe:ergo papa exiſtẽs in pcto moꝛ

tali ſeu culpa non põt indulgentiã dare.

A 141 1 cſt: qꝛ indul
J n contrarii gentie dan
turꝑ ptãtem iuriſditiõis:ſj̊ papa ꝓ cul/

pa moꝛtali non amittit ꝑtatem iuriſdi⸗

tionis:niſi talis culpa bereſim bẽret an
nexam: ergo papa exñs in peccato moꝛ

tali indulgentiam dare põt.

=

Q dicendu ꝙ paps in dan
RKn c0 do indulgentiaz bʒ ſein
rõne inſtrumenti quo relaxatio ꝑene fit

non in rõne ſubiecti: cui gra ſacralis tri

buat᷑: uel ipſa gr̃a indulgentie: ⁊ iõ ſicut

gra ſacra mẽtalita dat᷑ ꝑ malũ miſtruz
ſicut ꝑ bonũ: ſic gra indulgen tie eque be

—

ne tribuir᷑ ꝑ malũ miniſtru ſicut ꝑ bonũ

97 „

ſecus aut eſt de recipiente qꝛ recipiens
gram indulgentie uel ſacramẽtalẽ ſe bʒ
ad ipſam in rõneę ſubiecti:⁊ iõ cũ talgra
tia nõ cõpatiat᷑ ſecum culpã moꝛtalem:
quia non tollit᷑ pena niſi pus tollat᷑ cul
pa:exiſtens in moꝛtali non recpit graõ

ipſam:ſed ſicut papa exiſtens in moꝛta

—

li põt gratiã ſacrametalẽ cõferre admi

niſtrãdo ſacramẽtũ:ita poteſt dare gra

tiã indulgentie admiſtrado officiũ.
Brimmi ergo dicit ꝙ pa⸗
2 nim U pa exiſtens in dor
talinõ hʒ gratiã indulgentie ad ꝓpꝛiaʒ
ſalutẽ:ſed hʒ eam ad miniſteriũ ſalutis
alioꝝ. ¶. Ad 2 dicit᷑ ꝙ fons gratienõ
influit ſibi eriſtenti in culpa ad ꝓpꝛiam
fecunditatẽ: ſʒ ad fecũditatẽ alioꝝ:ſicut
canale ꝑ d fluit aqᷓ ad hoꝛtuñ bʒ ipazʒ
aquã ad ꝓpꝛiã fecũditate ſʒ ad fecũdita
tẽ boꝛti. Et ſic cymbalũ nõ bʒ ſonũ ad
delectãdũ ꝓpꝛin auditũ: q̊ caret: ſed ad

delectandũ illoꝝ auditũ qui hůt. Ad

q vr ꝙꝙ recipere indulgentiã minus e
q; dare quo ad auctoꝛitatẽ: ſed recipere
maius ẽ quo ad ꝓpꝛia vtilitatẽ. malicia
gut ſeu moꝛt alis culpa bñ tollit ꝓ pꝛiaʒ

vti litatẽ:ſ ñ tollit iuriſditiãez ul auctẽ

trigeſimanona . II
AHAquartu enin

onẽ conſcequenda :tali

IIII

v papa nõ poſſit dare indulgen-
tiã illis qui in purgatoꝛio ſut:quia papa

nõ põt dare mdulgentia illis ꝗnõ ſũt de
foꝛo eiꝰ:ſj illi qui ſimt in purgatoꝛio no

ſüt de foꝛo pape: cũ ñ ſint viatoꝛeſ apliꝰ

Enõ põt papa cis dare idulgetia. ¶D.

indnigenie fiũt ꝓ oꝑibus bonis exteri
oꝛib?que pñũt vergere in bonoꝛem dei ⁊

vtilitatez eccleſie: ſ illiqui ſut in purga
toꝛio ñ pñt hmõi oꝑa operari no ſüt

ſuſceptibiles indulgentie. Pꝛeterca
papa nõ põt ligare eos qui ſunt in pur⸗
gatoꝛio: ergo nõ põt cos a pena abſol⸗
e per co icationè nnahlgen e ”
1ALEN&*⅞ απ1 eſt:qz indulgentia
In Otron U fi ve theſauro ec
cleſe puta de merito xpᷣi ⁊ martyrũ: ſed
illi qui ſũt in purgatoꝛio ꝑticipes ſüt ta
lis theſauri cũ deceſſerint in charitate:
papa pᷣt ⁊ dʒ talẽ theſaurũ eis coĩicare
RR G 60 do. tria vident᷑ obuia
7 re ut illis qui ſunt in pur
gatoꝛio papa ĩdulgentia nõ poſſit dare.
UPꝛimũ qꝛ ipſi nõ ſunt in ſtatu meren
di. C 2m qꝛ nõ ſũt be foꝛo ecclie mili⸗
taris. C 3 %: qꝛ nõ ſunt viatoꝛes: nõ
viuũt vita viatoꝝ. ¶ Sed iſta nõ obſtat
eſt nãq; duplex meritů. C Quũ eſt eſſe
tiale abſolutũ quo quis meret᷑ vitã eter
nam pꝛopa operatiõe ꝑ racicẽ charita
tis: ⁊ de tali merito veꝝ ẽ ꝙ illiqui ſunt
in purgatoꝛio non ſüt in ſtatu merendi:
qꝛ iam meruerũt vitã eterna ꝑ charita
tẽ cũ qua deceſſerũt. Tale nãq; meritũ
nõ depẽdet ab oꝑe alterius:ſjs b oꝑe ꝓ⸗
pꝛio. Aliud e meritũ ↄditionale quo

quis meret᷑ pene remiſſionẽ uel accele

rationẽ dũmõ alij pꝛo eis faciat illa que
inſtituta ſũt ab eccleſia ad pene remilſi-
aut merito cõdi⸗
tionali qð dependet ab oꝑe alterius illi
qui ſũt in purgatoꝛio mereri pñt:⁊ ;tu
ad tale meric cũ nondũ ſint cõpenbẽſo
res adhuc ſunt viatoꝛes:⁊ de foꝛo pape

qꝛ pnñt ſtipendiari theſauro eccłie ꝑ coĩ
catiõeʒ indulgẽtie. exq̊ alij faciũt ꝓeis
illa ꝓpter que indulgẽtie ſunt ge nate.
1 ergo dr̃ ꝙ illi qui
G P 1 mi ſunt in purgatoꝛio
ſunt de foꝛo pape qᷓ;tũ ad meritũ codi/
tionale ſupꝛadictũ:ut ipſi ꝑcipiũt indul
gentias ſi amici eoꝛuʒ faciũt ꝓ eis illud

quod eccleſia iningit ad habendã indul
gentiã. Ad 2 dr ꝙ nõ pñt operari
oꝑatione ꝑſonali:qꝛ tali oꝑatione iã me
ruerunt ſibi vitã cternã du vixerunt.ſed
oꝑatiõe cõditionali exquo alij operant
illa ꝓpter que coĩcat᷑ eis tbeſaurꝰeccle/
ſie ad relaxationẽ pene operari poſſunt
q eni ꝑ amicos facimꝰnos ipſi facere di
cimur. & Ad 3 fr ꝙꝙ nõ eſt ſile:qꝛ nul

lus ligat᷑ niſ ꝑſonali culpa:vñ illi ꝗq ſunt

in purgatoꝛio nõ merent᷑ ligari noua li
gatione:ſed pñt abſolui a pena oꝑatiõe
alioꝝ modo quo ſupꝛa dictũ eſt.
nintũ ſic ꝓced itur
⸗ Didet᷑ enizʒ
wv epᷣus abſq; aucte pape poſſit
indulgentiã dare:qꝛ ipi ſunt ſpõſi eccłie
quod ptʒ qꝛ generant filios ⁊ filias ipſi
ſpõſo xpᷣo:ergo defuncto tali ſponſo de
bent de iure ſuccedere in bonis eius:ut
theſaurũ ei poſſint auẽte ꝓpꝛia diſpen⸗
ſare:⁊ de ipſo indulgentia dare. C S.
epᷣi bñt oꝛdinariã iuriſditionẽ:ſᷓ in eoꝛũ
dioceſi ꝓpꝛia iuriſditiõe pñt indulgenti
am dare. D. ep̃i ſuccedũt loco aploꝝ
ſed apłi auẽte imediata recepta a xpᷣo:
indulgentiam potuerunt vare: vñ dicit
Apkus.ii.ad Cbor.ii.qð donaui vobis
ſi qd donaui in ꝑſona cbꝛiſti donaui vo
bis. glo. ac ſi ipſe xpᷣs donaſſet.
cẽ: qꝛ nõ põt
In contrariũi remit⸗
tere penas taxa tas in iure:niſi ille qui ẽ
conditoꝛ iuris:ſj ſolus papa ẽ ↄditoꝛ iu
ris:g ſolus ipſe papa ꝓpꝛia auctoꝛitate
BFn G co-. põt indulgentiã dare.
Vdo. ꝙ in gbuſcuq; ẽ au⸗
toꝛitas deriuata nõ imediate taxat᷑ iu

Qne ſtio V

riſditio ab illo ꝗ ptãtẽ imediataʒ bz in
epᷣis aũt ut ſupꝛa dem̃ fuit nõ ẽ ptãs iu/

riſditiõis ĩmegiata:ſʒ ſolu deriuata ab
ipſo papa: ſic g eis taxat᷑ ab eo q̃ntitas

7 qlitas ind ulgeutie 'm boc pñt ipſam

dare ⁊ nõ alr:⁊ iſtud pʒ iux illud qo ſcri
bit e de pe.⁊ re.vbi poſtq; papa detmi

nauit modũ ⁊ foꝛmã in qͥ idulgentia de⸗
beat dari ſtatiʒ taxat qᷓntitatẽ qntã da
repñt:dicẽs:qꝛ ꝑ idiſcretas ⁊ ſuꝑfluas
indulgẽtias quas qdã eccłiaꝝpᷣlati fa
cere nõ verent᷑ ⁊ claues eccłie ↄtẽnunt
⁊ ſpnᷣałſatiſfactio eneruat᷑.ðcernimus
vt cũ dedicat᷑ baſilica nõ extẽdat᷑ indul
gẽtia vltra annũ ſiue abvno ſiue a plibꝰ
epᷣis dedicet᷑.ac dinde i anniuerſario de
dicationis tꝑe.xl.dies de imũctis peni⸗
tẽtijs idulta remiſſio nõ excedat:⁊ bũc
dieꝝ numenꝝ idulgetiã illis ſr̃is pᷣcipim⸗
moderari q̃ pꝛo ꝗbuſlibet cauſis aliquo
tiẽs ↄcedunt᷑:cu etiã romanꝰ põtifex qͥ
plenitudinẽ obtinet ptãtis boc in talibꝰ
modera men conſueuerit obſeruare.
Aʒ rimi Seſt do. ꝙ epi ſũt
P Uſponſi ecclie ꝑticu
lares:qꝛ cooꝑanĩ pᷣncipali ⁊ vli ſpoſo ec
cleſieputa pape:⁊ papa ⁊ epᷣi oẽs cooꝑ
ant᷑ xpᷣo vnde papa ꝗ ĩ tota eccłia obti/
net vlis ſponſi auctoꝛitatẽ põt dare in/
dulgetiaʒ vłr ꝓpꝛia auctoꝛitate:ep̃i o
particularit᷑ ⁊ per auctoꝛitatem deriua
tam ab ipſo. & Ad 2.eſt do. ꝙ cpᷣi di
cunt᷑ iuriſdictionẽ oꝛdinariã hre qꝛ bñt
ipſã ꝑ iuris taxationẽ nõ per particula-
rẽ diſpenſationẽ: vñ dicunt᷑ oꝛdin arij iu
ris taxatione:nõ particulari cõceſſione
CAd z“ dicitur: ꝙ epᷣi ſuccedũt loco

aploꝝ: ⁊ ideo ſicut apłi indulgentiaʒ au

ctoꝛitate xpᷣi dabant:ſic ep̃i auctoꝛiiate
pape:qui loco eius ſucceſſit poſt xpᷣire⸗
ſurrectionem ⁊ aſcenſionẽ in officio.
D ſextũ ſic pꝛocedit᷑. Ai
Eqet᷑᷑ enis ꝙ epᷣus

oẽs ĩdulgentias quas dat in con

ſecrationibꝰ diuerſaũ eccłiaꝝ poſſit trãſ

ferre ad conſecrationẽ vniꝰ:qꝛ ꝗ poteſt

nett
ſlia
i
tun
put
No
lcl⸗
i
itin
oe
ulg
tetil
bpom
cere.
ſopo
ſopo
tenve
tigen
feme
funi
ticu
oiune⸗
re
Ue
C
Mne⸗
ece
4

Lei

Aüntihbyin
no? Ntisil,
dernatach
b coiſtins
vepitipſen
ilcg giſe
geha ini
ugenade
tateeptid⸗
161 ſgfuas
ianßlatit
clie renunt
dcemm
Nredaiittl
oſuennit
niuenſroe
mmücsen⸗
racdn i⸗
fisfhi⸗
Auſotir⸗
pörieth
weintalb
ſenre,
cciſit
acheggian
acobe⸗
ices coo
chache⸗
hötoneſß
eueii,
manti
meCd
hjeebn
Penlng⸗
Ainerhin
coctſone
eliſi⸗
lgenticz
nami
oftcg,
pgiii
nicc
gdt hn
. goſit
getpenl

Ar.

multas indulgẽtias ꝑticulares dare:po

teſt oẽs illas ſimul dare:ſicut qui poſſet
facere ꝙ glibʒ cec' videret ꝑticulariter
poſſet facere ꝙ oẽs ceci ſimul viderẽt.

Pꝛeterea gre ſunt, ampliãde etpene

reſtringẽde:ſi ergo eps poteſt multas ĩ
dulgentias facere poteſt oẽs ſimul vare
¶Pꝛeteres ꝗ poteſt maius põt minus
ſed epᷣs põt ligare ſnia excõicatiõis ſub
ditũ nõ ſuũ deli nquentẽ in eiꝰ ep̃atu.S
pᷣt traſterre ĩidulgẽtia data eo 30 dis
4 Ceſim alteri“.
In C0 trariuea. tüc epus
poſſet yltra foꝛmã ſibi taxata ſuperius.
RKñ CO dð. ꝙ epᷣi nõ ſunt vocati
in vniuerſalẽ diſpẽſatio
nẽ the ſauri ecclie:ſed ſolũ i particularẽ
ſollicitudinèe: ⁊ ꝑticularit᷑ tbeſauꝝ eccłie
diſpenſare poſſunt: m quod eis taxa
tum eſt ꝑ vniuerſalẽ ſponſu eccłie.ideo
puto ꝙ ſolũ ſubditis ſuis: ⁊ ĩ ſua ꝓpꝛia
dioceſi indulgetiã facere poſſũt.⁊ i dio/
ceſi alteriꝰ dum mõ ibi celebꝛent de licẽ
tia epi:in cuiꝰ dioceſi ſtant.Et ſi contin
gat indulgentias aliquas inueniri mul
toꝛũ epᷣoꝝ q̃ruʒ ꝗlibet dat.xl.dies de in
dulgetia euntibꝰ ad talẽ eccłiam: opoꝛ
tet illã indulgetiã vel eẽ pꝛobataʒ ꝑ pa

pami:ꝗg ſubditos vniꝰ põt in tali caſu fa

cere ſubditos alterius:vel oẽs illos epi
ſcopos opoꝛtet ad inuicẽ ↄſetire:vt vnꝰ
ſupponat ſubditos ſuos iuriſdictiõi al/
terius: Mec credo ꝙ epᷣs indulgetiã da/
tã ꝑ euʒ ſᷣm formã ſibi tarata poſſit trãſ
ferre ad dioceſim alteriꝰ: niſ ſibi eſſet ꝑ
foꝛmã pᷣuilegij ꝑticularit᷑ cõceſſuʒ:quia

ꝑticulares idulgẽtias trãſterre ⁊ ſimul

omnes dare. ſubterfugit eðᷣoꝛum pote⸗

ſtatem:pertinet enim hoc ſolum ad pa

pam:⁊ per hoc patet ſolutio ad pꝛimuʒ.
Agd ſecũdum dicit ꝙ gratie ſunt am
pliande vbi cã iuſta penſatur: ⁊ vbi cla/
ues eccleſie non cõtemnuntur:⁊ ſatiſſa
ctio Be culpa commiſſa non ſpernatur.
¶Ad zn dicit᷑ ceps nõ põt dare iĩdul
getia ſubdito alteriꝰ ſine illiꝰↄſenſu põt

trigeſumanona VII

tñ eũ ligare vel excõicare ſine ↄſeſu eius
ꝛrõe delicti efficit᷑ ſubditꝰ eiꝰ:⁊ de foꝛo
uo:ſed nõ rõe boni operis:cũ illud inſti
tuerit eccleſia ad maloꝛum depᷣſſionem:
H D ſeptiq ſic ꝓceditur.
Nidet᷑.n. ꝙ gli⸗/
bet ſacerdos poſſit idulgetia da
re:qꝛ indulgẽtie fiut vᷣ tute clauiũ:ſʒ ꝗli/
bet ſacerdos bʒ claues:g ꝗlibet põt in⸗
dulgẽtiã dare. Pꝛeterea gꝗlibet ſacer
dos ẽ ſpõſus ſue parrochie:g qlibʒ i ſua
ꝑrochia põt indulgẽtiã dare ¶ S.idul
gẽtia fit de the ſauro ecclie:ſʒ ꝗlibet ſa⸗
cerdos hʒ aliquẽ tbeſaurũ ĩ ſ⸗ pꝑpꝛochia
Anc 1S glibz pᷣt dare.
In trarin Ans öõt liga
re non põt ſoluere: ſed ſimplex ſacerdos
nõ põt excõicare. nõ põt indulgẽtiam
VNnd C0O do& aliqui ⸗dare,
KOI dicut ꝙꝙ oẽs bhñtes cla
nes ⁊ eaꝝ executionẽ:poſſũt idulgetiaʒ
facẽ q;tu ſe extedit ptãs eis ↄmiſſa.vñ
dicũt ꝙ glibz ſacerdos ꝑrochiałpõt in
qulgẽtiaã dare i ꝑꝛochia ſua:ſic glibʒ eps
i ſua dioceſi:ſʒ puto ꝙ ñn poſſit ſimpłłx ſa
cerdos idulgẽtiã dare:qꝛ idulgẽtia dat᷑
de theſauro cõi eccłie.ꝗ ẽ meritũ paſſio
niſ xpᷣi ⁊ martyꝛiũ:cuiꝰdiſpẽſatoꝛ imedi
ata auẽteẽ ipᷣe papa.alii at ñ niſi aucte
ab eo deriuata ⁊ taxata. Cũ g ſacerdo
tibañ iueniat᷑ iiure ↄceſſũ ꝓbibitũ ẽ eis
utpoſſint ĩd lłgẽtiã dare:⁊ ronalr:qꝛ młti
ꝓpt᷑ eoꝝruditatẽ neſcirẽt eſtimare ꝓ q̃̊n
ta nccitate ecclłie deberẽt face:⁊ idulgen

tie ipſe vileſcerẽt.iõ credo ꝙ ſimplices

ſacerdotes ñ pñt dare onlgeti⸗ nin ris
. ⸗ſpãalr eſſʒ ↄoceſſũ.
Ad Pamu⁵ dar idulgẽtiã
ñi reſpicit claues oꝛdis ꝓpe:ſʒ magj iu
riſditõis cũ ſpali aucte diſpẽſadi theſau
rũ eccłie:quã non bʒ ſimplex ſacerdos.
¶Ad ꝛiofr ꝙ ſimplex ſacerdos nõ eſt
ꝓpᷣe ſpõſus ſue ꝑrochie cũ ñ poſſit filios
gnareeo ip̃o ꝙ ñ põt alios ſacerdotes
oꝛdĩare:ſʒ ẽ coadiutoꝛ ſpõſi: iõ ſine licẽ
tia ep̃i uel pape nõ pᷣt dare indulgentiã

Ar.

¶Ad “ vr theſaurũ cuiuſſibet cõ/
gregatois uel parrochie nõ ſuꝑabũdat
ut deipſa poſſit fieri indulgentia:cũ vix
ſufficiant cuilibet ꝓpꝛia merita. theſau-
rũ aut ſupabundantẽ:puta meritũ xpi ⁊
apłoꝝ ⁊ martyꝝ:de quo fiũt indulgetie
diſpenſare ẽ pape ⁊ epoꝝqui xpᷣo ſpõſo
⁊ eius apoſtolis ſuccedunt.

11 ſic pꝛocedit᷑
D octauu Aid et᷑ eniʒ
ꝙ legatꝰ pape ſi non ſit ſacerdos
nõ poſſit dare indulgentia: qꝛ qui nõ eſt
ſponſus eccleſie:nõ põt indulgetiã dare
ſed legatus nõẽ ſponſus:g nõ põt indul
gentiã dare. S. remiſſio pctõꝝ fit ⸗
tute indulgentie:ſed quinõ è ſacerdos n
põt remittere pctã: indulgentia dare
non poteſt. C S.ꝗ non põt minus nec

põt maiꝰ ſj legatus nõ ſacerdos nõpõt

abſoluere aliquẽ in foꝛe pnie:g non põt
indulgẽtiam dare: cum maioꝛ remiſſio
peccatoꝛum fiat in ipſa inglbctia czi:
foꝛo penitẽtie
In cõtrarniũ ρσpoteſt
diſpenſare tbeſaurũ eccłie cui cõmittit᷑
regimẽ eccleſie:ſed diacono cardinali ⁊
vłlr legato pape qui nõ eſt ſacerdos põt
comitti regimè eccleſie: ſibi intelligit
cæ&ẽ ↄceſſù poſſe theſaurũ ait e diſt ei re
eoeponn dðd.cq indulgentie valẽt
Rnd c0 ad remiſſionẽ peccatoꝝ
Juxta illud quod betur in foꝛma gene-
ralis cocilij: Oibus qui laboꝛem ꝓpꝛijs
ꝑonis ⁊ expeſis ſubierit ꝓ traſitu vltra
marino plenã ſuoꝝpeccaminũ de gbus
fuermt veracit᷑ coꝛdę ↄtriti ⁊ oꝛe ↄfeſſi
ven ia indulgemꝰ. ¶C RKemiſſio auũt pec
catoꝝ põt fieri duplr. Pꝛimo mediã-
te ſacro: ſicut mediate inſtrumẽto qͥdaʒ
Scvo mediante officio. In caſu tãtů
põt hõ qᷓntã ptãtẽ deus dedit ſacro: ꝗa
non melius dat ſacrm a maioꝛi q; a mi
noꝛi. In ſcoo vo caſu tãtũ hõ põt qᷣntũᷣ

Queſtio

ditione ſibi cõmiſſa. 5
nõ poſſit pctã remittere mediãte ſacro
cuiꝰipſe ſit ꝑſonalit᷑ admiſtratoꝛ: põt tin

dictü fuit: eoipſo ꝙ remiſſio pctõꝝ q fit
per indulgentiã dat᷑ mediate officio: nõ
mediaãte ſacrameto:ita põt dare indul-/
gentiã officialis pape uei legatꝰ:ſi nõ cẽ
ſacerdos ſicut ſi eſt ſacerdos.

. P ergo dr eꝙ eſſe ſpõ
Ad Peim ſum ceclene poteſt

intelligi dupłr: uel iuriſditiõe:uel ſacra-
mẽtali admiſtratiõe: nã ſponſus eccłie
& ille ꝗ filios ſpũales gencrat ſpõſo xpᷣo.

bmõi aut filios generare q;uis legatꝰꝗ

nõ eſt ſacerdos ꝑ ſa cramẽtalẽ admiſtra
tionẽ nõ poſſit:põt tñ ꝑ ſibi cõmiſſa iu⸗/
riſditionè:qꝛ põt cõmittere ſacerdoti ſa
cramẽta admiſtrare. epᷣo ſacerdotes oꝛ
dinare:⁊ virgines ↄſecrare in tota iuriſ
CAd 2 or ꝙ Iʒ

mediante officio cuiꝰipſe ẽ imediate exe
cutoꝛ ꝑ coĩcationẽ indulgentie. Ad
ꝭʒior qꝙ ñ ẽ mirũ ſi plus põt facẽ legatꝰ
ad remiſſionẽ pctõæ mediante officio
q́ᷓ; mediate ſacro:ſẽ plꝰpᷣt mag ꝑ ſe q;
mediãte ſigillo uł aliq inſtra detmiato.
D n onũ ſic ꝓcedit᷑: Ni/
. r dex enim qele
ctus non põt indulgentiaʒ dare:
qꝛ indulgentiã facere ꝑtinet ad vſuʒ cla
uiũ: ſed electus nõ bʒ vſum clauiũ ante
q́; cõſecret᷑. S. indulgentiã dare ꝑti

net ad executionẽ non ad electione: an

ptãtem deus dedit officio. Cu igit᷑ offi

ciũ ⁊ regimẽ ecclene poſſit bere non ſa-
cerdos:qꝛ põt cligi in papã ⁊ in legatuʒ

qᷓ; ergo ↄſecret᷑ non põt idulgetiã dare.
¶BD. nullus electus põt diſpeſare the⸗
ſaurũ eccleſieniũ ſumus pontitex:ſines
eiꝰauẽte electꝰ nõ pot indulgetia dare.

Etũ eſt:qꝛ electus in
In otrarii en tiatim ut e

ↄfirmatꝰbʒ iuriſditionẽ: ergo ſtatim po

teſt indulgentiã dare ?m foꝛmã ſibi ta-

xatã abſq; alterius requiſtione.
* do. ꝙꝙ indulgen tiã dare
RKnd 60 ꝑtinet ad ptatem iuriſ-
ditiõis põt aut ꝗs bẽre iuriſditione du
plicit᷑:vel iuris taxatione:⁊ iſta dr oꝛdi

pape: dato ꝙ non ſit ſacerdos ut ſupꝛa

r.

nariun

gudx
aröͤts
fidioce
ſngforn
gueli
ſſtito⸗
lüͤbent
cnd
ns
ſscen
26,
Uſctit
ccrccuti
Co
letbe
ſpeci⸗
moce
(7

N
W
bon
l
ſpu
l
tipea
(e
n
tp
S
P
ſei⸗
ſit

Kpt
fig

Vll
6 urſagn
peropeft
kofforn

hſih i

geſeß
ceiepotcſ
cuelſacrn⸗
nſus cecle
ſpöͤſoth.

us lege
Sadmiin.
otniſi⸗
erdoteeen

twe,ini
or /
liieſch
wor ittn

Miede

CA
lgot
offo
alec
Emmaro.
dii⸗
gin gc
ntinz⸗
Ph
Niümtt
ſanthel
oni:an

käde .

ſnethe⸗
ſerſyes
ttüdare⸗
Aectuolt
in .
ſatinpe
eo.
.
e inſ
cone
pfo

Ar.

naria: uel ſpãli cõmiſſione: ⁊ iſta dr dele

gata. cu igit᷑ electi ſtatim obtentũ ↄfir.
matiõis bñ ficiũ heant iuriſditionẽ i eo

ru dioceſi:ſtatim pũt indulgentiã dare
Sm foꝛ mam eis taxata in iure abſq; ali
qua alia ſpeciali cõmiſſione.

9 2 .

6 e ov. v dupler e
A Pammn clauis oꝛdinis ⁊ iu

riſditionis. electꝰergo ↄfirmatus q;uis
uõ heat clauẽ oꝛdinis anñq; ſit ↄſecratꝰ

bʒ tñ claue iuriſditiois qua recipit ĩ ipᷣa

cius electione ⁊ ↄfirmatioe: ⁊ ad vſu ta 0 ch te:n ſut tn m
ꝗ iuriſditiõis auctẽ:et iõ q;uis poſſit

lis clauis ꝑtinet idulgẽtiã dare. ¶Ad
2 d. ꝙ electus bʒ executiõem clauis
iuriſditiõis:q;uis nõ clauis oꝛdis:⁊ per

executionẽ illiꝰ clauis dat indulgentiã.

¶Ad 3 e p. qꝙ; nullus põt diſpenſa/
re theſaurũ eccleſe: niñ aucte pape uel
ſpecialit delegata: uel in iure taxata.p
modo pñt diſpẽſare legati.ſcdo mõ ele/

cti.⁊ contirmati:eti nondũ ↄſecrati.

1I ſic ꝓcedit᷑
Ddecimũu —α
Aꝓ ſci viri pñt indulgẽtia dare: qꝛ
quilibet bñs aliq bona quoꝝ ẽ dñs:põt
illa coĩcare quibꝰ placet:ſj ſci viri młta

bona ſpũᷣalia bñt qͥꝝ ſũt dñi:ergo pñt il

—

la diſpenſare quibꝰvolunt. SB. bona

ſpũalia ꝑ quoꝝ diſpenſatiõem dant᷑ in/

dulgetie ſunt magis coĩcabilia q; bona

tẽpoꝛalia:ſʒ ſci viri pñt bona tꝑalia coi

care ? ꝑpãs indulgentiã dare coica-

tionẽ ſpualiu. S.q̃nto magis aliqui
ſut ꝓppinꝗ vño:taãto magis ſũt digni eiꝰ
thelaurũ diſpenſare:ſʒ ſciviri magis ſũt
ꝓpinꝗ xpᷣo de cuiꝰtheſauro fiũt indulgẽ

tie q; foꝛte papa ⁊ młti epi:ergo magis
ſũt idonei eius theſaurũ diſpenſare.

P1 qꝛ dare indul-
In C0 rarin gentiã pertinet
ad ptãtem iuriſditiõis: que nõ ẽ in ſact
vir:ſi ñ ſint ĩ pᷣlaturã cecliaſſic aſſupti.
.. li
Rn EO dᷣ. ꝙ in ecckia duo ſunt

pmo coio charitatis et

dilectiois:ſcdᷣo auẽtas iuriditiõis: qdã
igit᷑ ivedit ꝑ coionẽ charitat ⁊ dilectio⸗

trigeſinmna XX

nis ut ſuffragia oronũ:elemoſynarũ: ſa
crificioꝝ ⁊ alioꝝ bonoꝝ.Quedã vᷣo ipen
dit ꝑ auctem iuriſditionis:ut indulgen
tias diſpenſando theſaurũ ipnꝰ ecclie.
Sci ergo viri pñt eoꝝ ſpualia bona im-
penderealijs ꝑ cõionẽ charitatis ⁊ di⸗
lectionis:ſed nõ pñt indulgentiã dare:
qꝛ no bñt auetèe iuriſditiõis diſpeſandi
theſaurũ eccleſie de quo fint indulgẽtie
WEt ꝑ hoc pʒ rñſio ad pmũ: et ſcom.
Ad ʒjeſt do. ꝙ ly ſcr viri ſint mag
ppiq rpo ꝑ charitatẽ:ñ ſut tũ mag ꝓpi

coĩcare bona ſpũ alia ꝑ charitatèe: quoꝝ
coĩcatio dr coicatio ſuffragioꝝ:nõ poſ-
ſunt coĩcare theſaurũ eccleſie ꝑ iuriidi-
tionis auctem: cuius coĩcatio dicit cõ/
municatio indulgentiarum.

¶ Queſtio. xxx.de cauſis indulgentie.

o ↄſiderandũ ẽ de
Ein Cvca ingulgentie!.
Circa qð querunt᷑ ſex. C Pꝛi
mo vtru papa ſolũ ꝓ actibus
exterioꝛibꝰdebeat idulgetiã dare ¶2
vtꝝ papa ſolũ ꝓtẽpoꝛalibꝰbonis debe-
at indulgentiã facere. C3: vtꝝ papa
debeat indulgentiã dare ſolũ hñ tibꝰ vo
luntatem dadi aliꝗd tꝑale ſicat datibꝰ.
QAuarto vtꝝ nõ exñte iuſta cã indul
getia data ꝑ papã valeat. ¶vtrum
ſola ptas Bapeoece cã iuſta faciẽ/
di indulgetia. & Serxto vtꝝ queſtoꝛes
deferentes lr̃as papales ↄtineat iuſtam
cãm indulgectiam Hrien neegie:
re c ꝓcedit᷑: ei
Perumn dckan pꝛo
actibus exterioꝛibꝰ papa nõ de/
beat facere indulgentiã:qꝛ maius ẽ coꝛ⸗
ripere delinquentem ⁊ ↄſulere neſcien-
tẽ q; eccleſi materialẽ reꝑare: uł ꝑegri
nari: ſi ergo papa ꝓ actibus ext erioꝛibꝰ
facit indulgẽtia multo magis dʒ facere
ꝓillis. Pꝛefea pꝛo maioꝛi bono ma
ioꝛi bono magis dʒ fieri indulgẽtia q;
ꝓ minoꝛi: ſed maius bonum eſt intrare
religionem: q; irevltra mare:ergo ma⸗

*
gis papa debet facere indulgentiã pꝛo
itroitu religiõis q; ꝓtrãſitu vltrama
rino. C Pꝛeterea expoſitio ſacre ſcri/
pture ⁊ exhoꝛtatio in fide catholica ma
ius bonũ eſt qᷓ; edificare parietes eccle
ſie materialis uel pontẽ reficere.ſi gpa
pa facit indulgentiam pꝛo iſtis actibus
multo magis pꝛo illis.

In ↄtrarium Ncoulueru⸗

* dicendum ꝙ tribus ra-
Rend EOuonibus poteſt pꝛobari
congruuʒ eſſe ut indulgẽtie fiant ꝓ acti
bus exterioꝛibus. ¶ Pꝛimo quideʒ ex
parte indulgentie:nam indulgentie ſa-
cra mentales ſunt cum fiant virtute cla
uium. In omni autem eo ꝙ eſt quid ſa-
cramentale:debet eſſe aliquid exterius
oactum uel geſtum:quia pᷣm Augl. ſacra
mentum eſt inuiſibilis gratie interioꝛis
viſibilis foꝛma exterius in quo ſub tegi
mento diuina virtus ſecretius operat᷑
ſalutem. ¶ Secundo erx ꝑte ipſius pe⸗
nepꝛo qua tolleuda fit indulgentia:naʒ
indulgentie ſunt relaxatiue pene nõ cul
pe:ſed pene ſunt exterioꝛes ſicut ieiuni/
um:peregrinatio:terre ſancte defenſio.
vnde pꝛo talibus exterioꝛibus actibus
indulgentia debet fieri: non tame ꝓqui
buſcũq;: ſed pꝛo illis dũtaxat per quos
deus honoꝛatur:vt eſt viſitatio reliqui⸗-
orum ſanctoꝝ:quia deus honoꝛificatur
in ſanctis ſuis:auditio verbi dei:repara
tio parietũ eccleſie:uel pontiũ. Ter
tio exparte theſauri de quo fit indulgẽ
tia:nam ſicut theſaurus alicuius ciuita
tis uel coĩtatis non debetexpendi niſi
uel pꝛopter domini ciuitatis honoꝛem
⁊ reuerentiam:uel pꝛopter ipſius ciui-
tatis neceſſitatem ⁊ indigentiã: ſic the
ſaurus eccleſie de quo fiunt indulgetie
non debet diſpenſari niſi pꝛo talibus ex
terioꝛib acribꝰ:in ꝗbus uł deꝰ honoꝛat᷑
uł ncẽitas eccłie releuat᷑:uł fides xpᷣia-

Ad prmu i

Queſtio I

ꝙ quilibet tenetur er pꝛecepto coꝛripe/
re delinquentem ⁊ conſilium dare errã-
ti:non autem tenetur ad eccleſie releua

tionem:ſeu parietum:uel pontis repa/
rationẽ:ideo pꝛo iſtis actibus fiunt in-

duigentie non pꝛo illis. Ad ſcum eſt
dicendũu ꝙ ingredi religionẽ eſt ſtatꝰ in
quo homo ſufficienter ſoluit pꝛo ſe cum
ſit in ſtatu ꝑfectionis:ideo non indiget
fiat ei indulgentia: ſecularis autẽ cũ
ſit adhuc in ſtatu iperfectiõis indiget:
ulpõt dici ꝙ tz intrare religionẽ ſit ma
ius bonum q; ire vltra mare:non eſt tñ
eccleſie ita neceſſarium que ibi a ſideli-
bus impugnat᷑. ¶Ad ↄz“ eſt dicenduũᷣ
ꝙ vbi fides periclitaretur ⁊ ſacra ſcri-
ptura pꝛaue intelligeretur danda eẽt in

„

dulgentia pꝛedicantibus fidem ⁊ expo

nentibus ſcripturam ſacram: vnde pdi
cantibus crucem: et docentibus fidem
quandoq; indulgentie dantur.

Dſecundũ beoc

detur enim ꝙ bonis tẽpoꝛalibus

papa non debet facere indulgentiã: ꝗa
remiſſio peccatoꝛum que fit per indul.
gentiã ẽꝗd ſpũale:ſj dare ſpũale ꝓ tẽpo

rali eſt ſymonia: ut dicit᷑.i.q.i.ergo pꝛie
tempoꝛalibusg bonis non debet fieri in-

dulgentia. Pꝛeterea bona tempoꝛa
lia nec ſunt ſic meritoꝛia: nec ſic neceſſa
ria ſicut ſpiritualia.ſi ergo pꝛo ſpũalibꝰ
bonis non fit indulgentia:multo foꝛti-
us pꝛo bonis tempoꝛalibus. C Pꝛete/
rea in veteri lege pꝛomittebantur tem
poꝛalia: Juxta illud Iſa.i. Si volueriti
7 audieritĩ me bona t᷑re cõmedetis. In
noua vᷣo lege pꝛomittuntur ſpiritualia
Juxta illud Matth.vii.Pꝛimũ querite
regnum dei. ergo magis indulgentia de
bet fieri pꝛo ſpiritualibus q́;ᷓ pꝛo tem/
poꝛalibus bonis.

2 „ i1 eſt: qꝛ bona
Incõtrarium aban
coòmunia mẽbꝛis eccleſe ꝑ charitatẽ:qꝛ
ſunt omnia talia cõmunia: Jurtg illud

A.

pap⸗
tuinte
ſoiint
horalis
ſinnee
moen
6
H
Gwordt
focht
Nuct
ſnele
Lhobe
ſteno
ſwd
(Se⸗
ſemgn
nkictun
unta
umnan
feditm
aoe
Hiſro⸗
Cntiut
Wie
W
hos
Cut
bcta
lael

l

ptocorpe⸗
umdereeni⸗
ecleie ela⸗
Popeis kepe,
—
Adſine
ni atſtatn
uiepeoſeau
ononindige
lanis nti i
nöͤs intiget
iioni itnn
Nre:nonckti
eibiaſt,
etaient
1 1nien⸗
rpncsdtn
ſentehe
m ple
ntbusſien
nu.
ſeeoe
Giaur
toralbus
lgentinga
toe mduſ⸗
ileten
g aßn
Nchetfeniin
n nmng
AR
1 hünb
lcofot⸗
Cpiee⸗
zntur tenn
Sivoveſt
edetis
ſeiuſu
müpert⸗
D
Nr⸗ tenn

arben
ituf
Cuntnig
Ptnlll

Ar
* .
Pſal.Particeps ego ſum omniũ limen

9„

tium te: ergo non pꝛo talibus debent

fieri indulgentie ut coĩcentur: ſed tem/
poꝛalia bona cum non ſint cõmunia ni
ſi in neceſſitate:neceſſartum eſt fieri in-
dulgentiam ut cõmunicentur.
ſid 60 dicẽdum qꝙ tempoꝛalia
q;tum ad pᷣſens triplici
ter oꝛdinantur ad ipſa ſpualia. ¶ Pꝛi⸗
mo q;tum ad ipſoꝝbonoꝝ ſpiritualium

acquiſitionem: acquiruntur cni ipſa ſpi

ritualia per ipſa tẽpoꝛalia. Juxta illud
Thbobie. xij. Elemoſyna a moꝛte libe⸗
rat:⁊ nõ patitur animã ire ad tenebꝛas

⁊ pſa ſola facit inuenire vitam cternã.

¶Secundo q;tuʒ ad ipſoꝛũ ſatiſfactio
nem:quia delentur peccata que animaʒ
infic iunt per largitionẽ tempoꝛalium:
Juxta illud Oamielis.iiii.conſilium me
um audi rex: Peccata tua elemoſynis
redime:⁊ inigtates tuas miſericoꝛdijs
pauperum. ¶ Tertio q; tum ad mini/
niſtroꝛum eccleſie ſpiritualibus deſerui

entium ſuſtentationẽ.ſuſtentanut᷑ eni mi

niſtri eccleſie de bonis tꝑalibus oblatis
a pplo.vñ dicit Apłs.i.ad Chor.ix.Si
nos vobis ſpũalia ſemiamꝰ:nõ magnuʒ

eſt ſi veſtra tpalis metamꝰ.Pꝛo tꝑalibꝰ

S ut ꝑ ipſaſpualia bona acqrunt.uł ipᷣa
pctã ꝑ ſatiſfactionè delent᷑:uel min iſiri
ecclie ſuſtẽtãt᷑:licite pᷣt fieri idulegẽtia.

. 1S eſt do. ꝙ ꝓ tꝑa-
Ad P rimni libꝰbonis 5 ſt i⸗

duldentia finalit᷑ termĩatiue:ſʒ ſolũ in

ſtrum etalr ⁊ oꝛdiatiue:⁊iõ nõ cõmittit᷑

ſymõia. C Ad 2 7 dð. ꝙ tꝑalia poſſẽt

ee meritoꝛia inq;tũ ꝓcedut ex volũtate
ifoꝛmata charitate: põt tñ fieri indul-
gẽtig pꝛo pure ſpũalibꝰ bonis:dũmõ ex
illis inſurgat aliq̃ nccitas ułlutilitas rei
publice:ſicut pro illis ꝗ oꝛãt pꝛo rege ⁊
ꝓilłꝗ ſũt ĩ ſublimitate ↄſtituti qñ q; dat
idulgetia. C Ad 3ꝭ“e do. ꝙ i noua lege
pꝛomictunt᷑ ſpualia pᷣncipalit:⁊ ex ↄñti

ipſa tꝑalia. Juv illðꝰ Match.vij. Pꝛimũ
grite regnũ dei:⁊ hec oĩa adijcient᷑ vo/

trigeſima

uat᷑ ꝑ ſolã volũtatẽ dadi:ſj̊ ꝑ datum.

bis:⁊ ſic idulgẽtia pᷣncipłr pꝛo ſpũalibꝰ
fit:⁊ ꝓtꝑalibꝰut ad ipᷣa ſpualia oꝛdinãät
D tertiũ ſic ꝓcedit᷑: Ai-
☛ LNEIEeEEWEä der. n. ꝙ papa
bñtibꝰvolũtate dãdi aligd tꝑale
debeat dare idulgetiã:ſic dãtibꝰ:qꝛ ma
ius ẽ vita et᷑na qᷓ; idulgetia:ſʒ bona vo-
lũtate ifoꝛmata charitate meret᷑ qs vi
tã etnã:g mltofoꝛtiꝰ meret᷑ indulgentiã
¶SD.ſi ex ſola volutate dadi ñ ꝗs ↄſeq̃
ret᷑ idulgetiã pauꝑes ꝗ ñ bñt quid dent
eẽnt peior conditiõis q; diuites: ⁊ ita
pauꝑtas eſſʒ vituꝑabiłqð abſurdum.
D. dare e coꝛꝑale:velle at dare ẽ ſpũ
ale.ſʒ maglẽ dare idulgẽtiã ꝓſpuali q;
pꝛo tꝑali:gͤ magldʒ dari idulgẽtia ꝓ.vo
luntate dandi q; pꝛo dato.

PI ẽ:qꝛ idulgetie fi
ncO tran unt ad releuãdũ
id igẽtiã ecclie:ſʒ ĩdulgẽtia eccłie ñ rele-⸗
X11 do. ꝙ cõit põit᷑ idulige⸗
Ki 1 60 tiaſ rräüvale qͥn ſonãt
ſigpaps faciat ĩidulgetias ſiõ̊ hac foꝛma
Quicuq; dederit de bõis ſuis ad fabꝛi
cã tał eccłie.hẽat tãtũ de ĩidulgẽtia:pu-
to ꝙ qui nibil dat indulgentiam nõo cõ

ſequatur q;uis enim bona volũtate me
reaturquis vitam eternam: ⁊ ſi eſt ve

bemens ⁊ feruens meretur quis dimi-
ſionem pene:tamen quantum eſt de ra⸗
tione indulgen tie ex quo fit per releuan
da indigent ia loci vel eccleſie non va⸗
let homini ſola voluntas dandi: potiſſi
me cum virtute indulgentie non ſoluas
tur pena niſi perpenam:velle autem da
re et velle ire ad talem ecclenſam non
ẽ opus penale.ſʒ dare ⁊ ire:⁊ ideo puto
ꝙ ſola volutate nõ acꝗrit᷑ indulgentia
Adpꝛumum vgo eſt vicegu
. AriUIE & non ſequit i
aliquis meret᷑ qð eſt maius gðẽ minꝰ
niſi eodem mõ oꝛdinet᷑ ad merendu vtꝝ
q;:quod nõ e ĩ ꝓpoſito:qꝛ charitas oꝛdi
natur ad meritũ vite eterne:opus vero
penale oꝛdinat᷑ ad dimiſſionez pene vñ

nõ eſt eiuſdẽ rationis vtrüq; meritum.
Ad ⁊eſt dð ꝙ ſimpliciter melioꝛis
conditionis eſt panꝑ q; diues:q;tuʒ tñ
ad remiſſionẽ peneque acꝗrit᷑ ꝑ indul-/
gentiã: in tali caſu nõ eſt incõueniẽs ꝙ
diuses ſit melioꝛis conditionis q; pauꝑ.
¶Q¶ HAgd za eſt dð ꝙ coꝛꝑale inq; tũ ẽ pe
nale ſolutoꝝ eſt pene uel cõmutabile in

penã:vñ eſt ibi comutatio ꝓene maioꝛiſ

in minoꝛẽ:⁊ iõ indulgentia que ẽ quedã

relaxatio pene magis fit pꝛo ipſo dato

qᷓ; voluntate dandi.

D uartũ ſic ꝓcedit᷑: Vr̃
3 enim ꝙ nulla
cã iuſta poſſit eẽ ut indulgentia data ꝑ
bope valeat:qꝛ merita ſcõꝝ non poſſut
eſſe iuſta cã. Scribit᷑ eni ĩgſona electoꝝ
Matth. xxv. Ne foꝛte nõ ſufficiat nobis
⁊ vobis: multo ergo magl nulla alia cã
põt eẽ iuſta dandi indulgẽtiã. S. iu/
ſta cã eſtut quantũ dat᷑ tantũ recipiat᷑:
ſed qñ q;ʒ minꝰdat᷑:g talis nõ erit ſuffici-
ens ad dimittendu pens. S. diues
dat vnũ denariũ ⁊ pauꝑ dat tantũ: ſed
nõ eſt iuſtũ ꝙ diues habeat tantũ de in
dulgentia quãtũ babet pauꝑ: S iuſta cã
no eri in facicndo indaleennam ,
P 11 eſt qꝛ deꝰ iuſtꝰe
J n ₰ tronmn ⁊ ſeip ſũ ĩ iuſticia
negare nõ põt.ut ſcribit᷑ij.ad Thimo.
i. noõ exiſtente ergo iuſta e mgulgetia
data ꝑ papũ nõ valebit
Knd EOos: c aliqui dicũt iuſtaã
cãm indulgentie penſandã ex ꝑte illius
cui indulgentia dat. Dicunt enĩ ꝙ iuſto
iudicio rõnis debet attendere ꝓquanto
uellet exoneraria pena pñti ſi vellet eã

ꝑficere:uel ꝓquato velit exonerari a pe
nq purgatoꝛi ad qua eſt obligatꝰ? ꝑ cul

pam ſi nollet eã ꝑficere ii pñti: ?Z ꝓquã
to vellet a pᷣdicta pena exonerari iuſto
iudicio rõnis tantũ debet dare: alit᷑ ut
dicũt indulgẽtie ſibi nõ valent nõ exñte
tali cã.Sed tũc indulgẽtia nõ eſſet rela
xa tio uel cõmutatio pene maioꝛis i mi/
noꝛẽ:ſed magis ſolutio:q; uis eni ex ꝑte

Queſtio IIII

meriti xp̃i ⁊ ſcõꝝ indulgẽtia põt dici ſo

lutio:qꝛ ipſe ſufficient᷑ ſoluit ꝓ oĩibꝰ:rõne

tñ dati: ⁊ rõne pene q ꝑ datũ dimittit᷑:
ꝓpe debet dici relaxatio uel cõmutatio
maioꝛis pene in minoꝛẽ:qꝛ datũ longe
eſt minꝰ q; ipſa pena ꝗᷓ debet᷑ uel delet᷑.
Sed puto ꝙꝙ iuſta eſtimatio nõ debʒ at⸗
tendi ex ꝑte eiꝰ qð dat᷑ ad tolledũ penã
debits ꝓ pctõ ſiue ad penã iniuncta pꝛo
pctõ. Sed debzʒ eſtimari neceſſitas loci
uel eccłie:qꝛ licʒ datũ ꝑ ſe nõ iudicet᷑ ſuf
ficiens reſpectu tãte pene ad tollenduʒ
ipſam. Ipſa tamẽ neceſſitas ẽeccłie cuʒ
auctoꝛitate dantis facit ꝙ datũ ſuffici
at ad penã relaxandã qo ałs nõ valeret
niſi ad hoc iuuaret neceſſitas ecclie:Et
iõ iuſta eſtimatio ex ꝑte facientis indul
gentiã requirit᷑ ꝓ iuſta cã indulgentie qͥ
nõ exiſtẽte puto q; mangetig nõ valet.
„† 16 eſt do ꝙ merita
4 P * min ipſoꝛũ membꝛoꝛũ
quãtũcũq; ꝑfectoꝝ: puto ꝙ non ſuffice
rent ad faciendũ relaxationes tales: ſʒ
merita mẽbꝛoꝝ cũ merito capitis:ſuffi
ciũt ad faciedũ relaxationem cuiuſcũq;
pene. Ad 2“ eſt dð lʒ ex pte dati
ſp minꝰ det᷑ q;ᷓ recipiat ex ꝑte ꝑſone dã
tis: ex ꝑte tñ ꝑſone ſatiſfacietis ſꝑ plus
dat᷑ q; recipiat᷑:qꝛ meritũ paſſiõis xpᷣi
qð papa accipit ꝓ ſe ad ſoluẽdũ ꝓ qua⸗
cũ q; pena in valoꝛe excedit nedu vnuzʒ
mudu ſed infinitos. Ad zʒ“eſt do qꝙ
ſi indulgẽtia fiat ſuper iſta foꝛma:Qui-
cunq; ded erit de bonis ſuis ad ſabꝛicã
talis eccłie remittimꝰt᷑tiã ꝑtẽ pnie imũ
cte:ſi diues ita patũ dat ut pauꝑ: puto
ꝙ nõ tantũ habet de indulgentia diues
ſicut pauꝑ:qꝛ tũc opoꝛtʒ recurrere ad iu
ſtã eſtimationẽ faciẽtis indulgẽtiã ꝗq pẽ

ſanda eſt valere ſm ſacultatẽ dãtis. Sʒ

ſi ſic dicat᷑quicũq; dabit vnũ denarium
uel aliud termingtũ rela ramꝰtertiã ꝑte
pnie iniũcte:⁊ diues illud daret ſiẽ pau
per:puto ꝙ tantũ hẽeret diues ſicut pau
per q;uis tñ ĩ boc eẽnt pares:in multis

„

alijs inelioꝛ ↄditiõis eẽt pauꝑ q; diues

ulge

A.
.
nind
tecüüte
gefſol
ictti
ſenn.C
ſatbo⸗
herop
aſufi
C
htoet
ſuetfie
ppe
gn
oipn
Clivpin
ſchon

naliit
ttal⸗
N
tcchi
turf
talis
cloyi
ſchht
tithe.
ſgeti⸗
ſteti
iinn
uerſ
Pplsi
ltteſt⸗
lcclete

nin
fien
unden
finn

⸗

lll
potdic
hoiprote
tüditittit :.
Acämuano
tdatu longe
t uddele,
orödehzt⸗
tolletüpeni
mniunci pro
ecclisloc
oiudicekiff
d tolener,
sccclecy
datü ſfie
Snorer
as clle
Cienris Ml
ſdolsnne
itanint
wenan
imanbont
,hoß ſuffit
lstales: 9
iriſuft
ciuſcich
d
te Nved
ens ſof⸗
iti gt,
t inß,
ne,
Aſbrich
ihüteimmn
vag ui⸗
ntin duts
meteul
lnitz
tedite
iennfin,
tenpi
ſat
eein nſn⸗

ocßdie⸗

Ar
2 tIſic pcedit᷑ Ar̃
quintu ene ſola vo
lunta s pape ſit cã iuſta ad facien/
qum indulgentiã:qꝛ ſola volũtas pape
mediãte ſacr̃o ſuffieit ad remiſſionẽ cul
pe:S ſola volũtas eiꝰ mediante officio ⁊
iuriſditiõę dandi ſufficit ad relaxãdã pe
nam. ¶ S ſi ſola volũtas pape nõ ſuf
ficit:hoc eſt qꝛ deficit rõnabilis cã: ſed
hec nõ põt deficere:qꝛ theſaurꝰ ecclłæ eſt
cã ſufficies ad ſatiſfaciẽdũ ꝓomnibus.
S. quto aliꝗd datũ ẽ mag liberũ
tanto ẽ magis gratũ:ſed magis ẽ gratũ
ſi det᷑ ſine aliqua receptiõe:s ſola volun
tas pape libera ſu fficit.

,. „„
In contrariũ aanaè⸗
do indulgentiã debet eẽ cũ iuſticia. Sic
enĩ vniuerſe vie dñi ſunt iuſticia ⁊ mĩa:
ſic volũtas pape debet eẽ ſic miſericoꝛſ

. wm n iuſticia.
Rnd CO·. nõ careat iuſticia

„ dð o indulgẽtia datur
mediãte vſu claum:quaꝝ vᷣtute remit/
tit᷑ culpa ⁊ ſoluit᷑ pena.de quibꝰ clauibꝰ
ſcribi᷑ Matth. xvj. Tibi dabo claues

regni celoꝛũ: ꝑ bas eni claues theſaurꝰ

eccłie de quo lipraiant milites hi aꝑi
tur filijs eccł. AUñ ſicut ad diſpeſatõeʒ
talis theſauri reꝗrit᷑ in papa rectꝰ vſus

clauis potetie:ne tale theſaurũ diſpen⸗/

ſetquibꝰnõ põt:ita ad diſpenſationẽ di
cti theſauri requirit᷑ rectꝰvſus clauis di
ſcretionis ⁊ ſcie:ne ſic careat rõne ⁊ di
ſcretiõe:ut ꝓ ſola volũtate ſine rõnabili
cã indulgentiã faciat:non enĩ põt papa

gduerſus veritatẽ:ſʒ ꝓ veritate ut dicit

apls.ij. ad Chorj.vlt Añ ꝓ ſola volun

tate ſi ſubeſt ꝓba bilis rõ:uel generalis

eccleſie uel ſpecialis alicuiꝰꝑſone poteſt
indulgentiam facere aliter non. te
S oρHnodeſit
. Peamn qaꝛ mediãte ſacr̃o
tantũ papa põt quãtũ vnus aliꝰ mini/
ſter eccłie. Lantũu eni poteſt quãt ã ptã/
tem deus dedit ſacr̃o Sed mediãte of/
ficio papa tantũ põt quãta ptãs data ẽ

trigeſima

officio:⁊ ideo ſi excedit in ptite ut thbe/
ſaurü eccłe diſpendet quibꝰ non põt:uel
excedat in iuſticie equitate:ut diſpenſet
quibꝰ nõ debet:nõ debet tũc dici diſpen
ſatio ſed diſſipatio. Ad 2“ eſt do ꝙ
in faciendo indulgentiã nũqᷓ; deficit uł
deficere põt cã effectiua eo ꝙ theſaurꝰ
eccłie dequo ſit indulgentia in finitꝰ eſt
7 exhauriri nõ põt:ſed cauſa finalis ter
minatiua deficere põt:qꝛ ꝓ tali cã fina
lirer par debet facere indulgentiã per
quã eccłia releuet᷑ in aliqua neceſſitate
uel ꝓmoueat᷑ in aliqua vtilitate.Ad
* eſt dð ꝙ theſaurꝰeccłie libere diſpen
ſatur:eo ꝙ xpᷣs ſponte⁊ libere tradebat
ſe iudicanti: iniuſte ꝗ pctã nr̃a ꝑtulit in
coꝛꝑe ſuo: Sed finaliter xpᷣs gratis nõ
eſt moꝛtuꝰ. Vñ ſicut ipſe ꝓ neceſſitate
totius eccleſie paſſus eſt: ſic ꝓ vtilitate
eccleſie generalis uel ꝑſone ſpecialis in
dulgentia ficnda eſf.
D ſex 1 ſic pꝛocedit᷑: Af
eni ꝙ in lr̃is pa⸗
palibꝰ quas deferũt queſtoꝛes iuſta cã
ↄtineat᷑ faciendi indulgẽtiã qꝛ iuſta cã ẽ
indulgentiã faciẽdi vbi fit mẽtio de ele/
moſynaꝝ largitiõe: ſed in talibꝰ lr̃is fit
mentio de elemo ſynis faciendis:iur illð
qð bhr et᷑ de pe.⁊ re.vniuerſitatẽ veſtrã
monemus ⁊ exhoꝛtamur in dño atq; i
remiſſionẽ nobis iiungimꝰ pctõꝝ: q̃te/
nus de bonis a deo vobis collatis pias
7 gratas elemoſynas faciatl. ¶ S. ſcri

bit᷑ Matth. xiij. ꝗrecipit pꝛophetãino

mine ꝓphete mercedẽ ꝓpheteaccipiet:
ſz ꝗ tales q ſtoꝛes recipiut cũ lr̃is papa/
libus recipiunt noĩe pape uel epi: iuſte
indulgentiam dataʒs ꝑ papam uel epᷣm

recipiunt. S. iuſta cã indulgentie eſt

vtilitas loci uel eccłie:ſed ꝑ talesqueſto
res allegat᷑ vtilitas loci uel eccłie: iuſta
ergo cã indulgentie ꝑ eas! pꝛoponitur.
1eſt quia ut dicit
J n ↄotrani Gꝛegoꝛiꝰ:⁊ po
nitur.xj.q.iij.pꝛiuilegiũ amittit qui con
ceſſa ſibi abutit᷑ ptãte:ſed tales qſtoꝛes

N

Ar.
ut in pluribꝰ inueniunt᷑ abuti ptãte eis
cõceſſa a papa: pꝛiuilegium conceſſuʒ

ritas dãtis. Ille autẽ qui poteſt vniuer

ſaliter indulgẽtiã dare eſt papa ad quẽ
ptinet tradere foꝛmã ⁊ modũ q̃ntũ ⁊ q̃li

ter vult indulgentiã valere:ſpeciſicant

autẽ ſex conditiões qᷓs debẽt bẽre qſto

res p̃ᷣdicantes indulgentia. Pꝛima ẽ

ut nihil pplło ꝓponereꝑmittant᷑ pꝛeter

hbocqð in eoꝛũ litteris continet᷑: vnde ſi
alias abuſiões predicant admittẽdi nõ

ſunt. Secũdoe ut foꝛmã eis taxataʒ
non excedãt:que quidẽ foꝛma expmitur
extra de peni. ⁊ remiſſi.quoniam ut ait
Aplus. ¶ Tertia ẽ: ut illi qui deſtinãt᷑

ad tales elemoſynas colligẽdaſſiunt mo

deſti ⁊ diſcreti viri. Quarta eſt ut in
tabernis ⁊ alijs locis incõgruis nõ ho-
Pirentm ¶Quimnta eſt: ut inutiles et
umptuoſas expẽſas nõ faciãt. Se
xta eſt ut falſo modo alicuius re igiõis
babitum non fernat. ¶ Omnes iſte
conditiones ponunt ettra de peni.⁊ re.
vnde cũ tales queſtoꝛes pᷣdictas ↄditio
nes nõ ſeruent:modica uel nulla fides
eis eſt abbibenda: maxime cũ oĩa pᷣuile
gia ꝑſonis: locis:uel oꝛdinibus pꝛedi/
ctoꝝ queſtoꝝ quocũq; mõ per ſedẽ apo
ſtolica fueriut conceſſa:reuocata ſint ꝑ
clemen.extra de peni.⁊ re.⁊ pᷣdictos q/
AAL locoꝝ oꝛdinarios mandat ec

AD E. puniendos.
A P umm⸗ eſt dicendũ q ele-
moſyna eſt cauſa iuſta faciendi indulgẽ
tiam: interueniẽte tñ aucte dantis:qua
cum ipſi abutunt᷑ merenrt᷑ illã amittere.
Ad ⁊ ẽ do.ꝙ illi qui recipiũt ꝓphe
tam in noiĩe ꝓphete:debent videre às ꝓ
phetas ipſi recipiunt:⁊ papa ſpecificat
foꝛmas ꝑ quag pñt cognoſci ſi mittunt᷑
ab eo uel no. Ad o ςο b. &ρ vtilitas
eccleſie uel loci ẽ iuſta cauſa faciendi in-
dulgentiam quã penſare nõ ſpectat niſi

in nullo eis ſuſfragatur.
BFndeo âccndu indulgentia
valeat requiritur aucto

recipere.

Qneſtio —

ad ſummũ pontiſicem:cuius auctoꝛita
te cum tales queſtoꝛes qui ꝓ modica re

dicũt ſe abſoluerea pena ⁊ a culpa ab⸗/

utant᷑:fides eis adhbibenda nõ eſt:eo ꝙ
indulgetiã ipſã ⁊ danteʒ nimis vileſcãt
Q¶ HQueſtio. xxxj. de recipiente
indulgentia. ”UYVMVMVM
Lterin 8 conſid eran/
AEEI duz eſt de re
cipiente indulgentiaʒ. Circa
qsquerunt᷑ qua tuoꝛ. Pꝛi⸗
mo vtrui

Tan exiſtentes in peccato moꝛtali.

Secũdo vtrũ indulgentiã datam ꝑ

papã recipiant cruce ſignati.moꝛientes
cũ firmo ꝓpoſito trãſtretandi. ¶ Ter⸗/
tio vtrum indulgentiã datã ꝑ papam re
cipiẽt clerici ⁊ religioſi ſic ali. C Quar
to vtrũ indulgentiã datam ꝑ papã poſ/
ſit gs recipere ꝓpr̃e ⁊ mĩ̃e ſicut ꝓ ſeipſo

mI ſic ꝓcedit᷑᷑ Ai
O pPꝛimu geken a iqul

gentiam datam ꝑ pa pã poſſit re/

cipere exiſtens in peccato moꝛtali: quia

exiſtens in moꝛtali peccato poteſt indul
gentiam dare: ergo multofoꝛtius exñs
in peccato moꝛtali poteſt indulgentiaʒ
¶pPꝛeterea dicit Augꝰ. ꝙ ſi
gliquis in peccato moꝛtali patiat᷑ pꝛo/
pter fidem:valet ſibi ad remiſſioneʒ pe-

ne:qꝛ minus punitur in inferno q; ſi fi-

dem negaret: ergo eodem modo ſi aligs
dat elemoſynam ad fabꝛicã eccleſie: va
let ſibi ad remiſſionẽ. ¶ Pꝛeterea ſcri⸗
bitur Eccle.ix.q bomo neſcit vt amo
re uel odio dignus ſit: ſ hbomo ergo neſci
at vtrum babeat charnitatem: exquo in
dulgentia non valet niſi babenti chari
tatem: neſciet ſimiliter vtrum indulgẽ
tia ſibi valeat: fruſtra ergo hbomo ſuſti⸗
net laboꝛes ⁊ expenſas broneuerenda
4 vidulgẽtia
In — trarium eſt:quia idul

gentia fit pꝛo elemoſynis ⁊ alis exteri

oꝛibus bonis ſed de talibꝰ dicit Aplus

.i. ad Cborꝗ.xiii. Si diſtribuero in ci⸗

ndulgentiã datam ꝑ pa paʒ re

A.

bospene
galhu
Kie
fontbvs
podcſe
Cphme
Gote
tna
ſcſoron
ſetcont
R.C
elke
wei⸗
ſtane
ftarol
Catiat
ſecnin
hihtt
Neiͤn⸗
polent
ijeni
iihlug
unn
WS
Inde
Aulp⸗
iduig

NN
dusin⸗
nhetakf
ſchos
ſaciak⸗
ſinſt⸗
giſtbe
ſae
jſacf
biiſte⸗
heens
hſtoren
lent⸗
ſeune
huende
R

ius uctotin
i pnodicntt

anocteog
inis ſeſ
rinete

conderan,
uzadent
ennin, Cid
meoapi
cato morril
ntüädaten⸗
ti moꝛia
andi Clo/
täoeN
dali C

noppi .

aͤt,ti

ſealtA

Nerigi
higpſtlr
nottil,ui⸗
hpoteſtimct
orisens
lithisi⸗
et Zie
Alipanato
eniſtonnr

ſinwcßſſß

giali⸗
la,
runfeiſci⸗
tmn
oe
ni
Nbeni
munn eiſr
obondi⸗
oncgnrvt
ilit
Nanun

zaadet⸗ .

Ar.

bos pauperum omnes facultates me⸗
as:charitatem autem non babuero: ni

Kñdeo i a bipraaen.

icendũ ꝙ quatuoꝛ ra/

tionibus pꝛobari poteſt indulgentiã nõ

pꝛodeſſe illis qui ſũt in peccato moꝛtali
CPꝛimoquidem erx parte foꝛme indul
gentie. Oa tur enim indulgẽtia ſub iſta
forma:Omnibus vere contritis ⁊ con
feſſis:non exiſtente ergo vera contritio

ne ⁊ confeſſione indulgentia non vale/

bit. C Secundo ex parte conditionis
indulgentie. Planũ eni eſt ꝙ nulli poſt
bhanc vitam fit remiſſio pene niſi deceſſe
rit cum charitate: ergo ſimiliter in hac
vita nulli poteſt remitti pena niñi ſit in

charita te. ¶ Tertio ex parteipſius pe

ne cuius relaxatio ⁊ ſatiſfactio ponunt
in idulgẽtia. Sic eni pnĩa fcã ĩ moꝛtali
pctõ nõ ẽ ſatiſfactio dimiſſionis pene:ł
valeat hoĩ ad qdã alia bona:ſic idulgen
tia exñti ĩ moꝛtali pctõ nõ valet ꝑ mo-/
dũ idulgentie:puta ꝑ modũ ſatiſfactõis
uel relaxatiõis pene.cũ idulgẽtia nõ ſit
aliud q; pene cõmutatio uel relaxatio.
¶WAier ꝑte culꝑe:nã cũ pena clłpe coꝛ/

rñdeat ñ põt tolli pena:niſi pus tollat᷑

culpa:exñs ĩ moꝛtali culpa ꝑ coĩcatõʒ
iduigẽtie ñ põt expoliari Hen⸗ niſi ſus
₰ d P umn⸗ Eddcqnẽ lcar
dãs idulgẽtiã bʒ ſe ꝑ modũu miſtri iſtru/
mẽtalr ſolũ: Jux illð apłiad Cbor.iiii.
ſic nos eſtimet hõ ut miſtros xpᷣi:iõ gra
ſacr̃al ⁊ gra idulgẽtie dant᷑ ꝑ malũ mi/

ſtrũ ſic ꝑ bonũ. Recipiẽs vᷣo bʒ ſe ꝑ mo-/

dũ fubiecti mãlr: ⁊ qꝛ in eodeʒ ſubiecto
nõ põt eẽ gr̃a cũ moꝛtali culpa: iõ ſicut
gra ſacr̃alis remittens culpã nõ datur
boi ſine ↄtritioe culpe:ſic gra indulgẽtie
relaxans penam non dat᷑ homiĩ ſine con

tritione pꝛedicta. Ad ſecundu reſpbõ

detur q; Augꝰ.non loquitur de pena re

ſpectu peccati quod ẽ in bomine: ſed re

ſpectu peccati quod faceret negãdo de-
um niſi pꝛo fide pateret᷑:⁊ ſic in inferno

trigeſimaprima II

grauius puniretur. Ad ꝭ dð. ſi
cut bõ pot ſcire ſe eẽ in charitate ſcien-
tia coniecturali nõ certitudinali:puta ſi
ẽ cõtritꝰ ⁊ ↄfeſſus de omnibꝰ pctis ſuis

ſic ſcia ↄiecturali põt ſcire indulgentiã

ſibi valere exquo non cognoſcit aliquid
eſſe ineo remoꝛdẽs conſciam qð effectũ
ingqdulgentie impediat.
—27 Ar eniʒ ꝙ
indulgentiã datã ꝑ papaʒ cruce ſignati
moꝛientes cũ ſolo pꝛopoſito tranſfretã
di nõ conſequant᷑:qꝛ efficacioꝛ ẽ baptiſ
mus ad remiſſionem peccatoꝝ q indul
gentia pape:ſed ꝓpoſitu baptiſmni nõ fa
cit plenam remiſſionẽ ſine baptiſmi ſuſ
ceptione:ergo nec pꝛopoſitũ trãſtretan
di ſine tranffretatione. S. indulgen
tia datur pꝛo ſubuentione terre ſancte:
ſed ꝑ tale ꝓpoſitũ in nullo ſubuenit t᷑re
ſancte: fruſtraret᷑ ergo eccleſia fine ſuo
ſi ꝑ tale pꝛopoſitũ dica valere ad indul

gentiã conſequendã. Pꝛeterea ſi ſo⸗

ſum ꝑ crucis aſſumptionẽ plena babet᷑
indulgentia ſomnin peccatoꝝ: ergo qui
hoꝛa pꝛima accepit crucis ſignũ:⁊ poſt
ea hoꝛa tertia peccat moꝛtaliter ſi ſtati
moꝛiat᷑ nõ puniert᷑ in inferno niſi ꝓvno
peccato quod videtur ſrun. 5
2 eſt quia potẽtiꝰ
In Otronmn eſt bonũ q́; ma⸗
lum.ſed malũ pꝛopoſitum ſufficit ut hõ
cum eo decedens ad infernuũ deſcendat
ergo bonũ pꝛopoſitũ magis ſufficere dʒ
ut homo cuʒ ipſo deſcendens ſtatim ad

celum aſcendat.
Rn c0 do ꝙ tale firmũ pꝛopo

ſitũ tranſfretandi quatuoꝛ modis põt

intelligi valere ad plenã indulgentiam
ↄſequendã. ¶ Pꝛimo ꝙ tale pꝛopoſitũ
intelligit᷑ valere de voto coꝛde ꝑ delibę-
rationẽ cõcepto ⁊ firmato: ⁊ ſic nõ pot
intelligi:qꝛ tuc opoꝛteret acciꝑe crucis
ſignaculuũ. ¶ 21& intelligat᷑ valere per

crucis aſſumptioez ex voto emiſſo:⁊ ſic

4

ſimilit nõ poteſt intelligi:quis qui poſt

N

Qúsãtu

aſſũptionẽ crucis in craſtinũ peniteret
de voto ⁊ pꝛoponeret nõ iplere:nibilo⸗/
minus bẽret plenã indulgentiã peccato
rũ pᷣcedentiu. òʒ ut intelligat᷑ valere
per itineris pꝛoſecutiõem iã itinere in-
choato: ⁊ nec ſic intelligi põt:qꝛ tũc qũ
rediret depoꝛtu hẽret remiſſionẽ oĩum
pctõꝝ. ¶ Quarto qꝙ intelligat᷑ ſolu de
voto per cõpletiõem itineris ↄfirmato
⁊ nec ſi aenienrt᷑ intelligit:qꝛ ᷣm Apłm
ii.ad Chor̃.viii. Sivoluntas pꝛompta
eſt m illudqð hʒ ⁊ qĩd põt acceptsa eſt:
nõ aut n Au q nõ hʒ: ⁊ m illud qð
non põt. ¶ Huto Seſſe dicendũ cum
plena cã pꝛoducat plenũ effectũ: exq̊ fir
mũ pꝛopoſitũ:⁊ votũ ẽ cã remiſſiois pe
ne: huiꝰplena remiſſio requirit plenu ꝓ
poſituʒ:⁊ plenũ votũ:vnde credo ꝙ nõ
ſufficiat ad hñdam plenã remiſſionẽ vo
tũ coꝛde conceptũ:ſeu exterioꝛi ſigno e/
miſſum: nel ꝑ ꝑtem itineris inchoatuʒ:
ſed requirit᷑ ꝙ ſit vere ⁊ interpᷣtatiue im
pletũ:⁊ intelligo votũ impleri interpᷣta
tiue.qñ hoc fecit quod poterat ⁊ debe-/
bat de voto ĩplendo: ⁊ iuſta impotẽtia
totalit᷑ impediuit effectũ:pᷣcipue impo/
tentia moꝛtis. Puto ergo ꝙ ſi aligs aſ-
ſumpta cruce cũ pꝛopoſito firma tranſ
fretandi faciẽdo totũ quod in ſe ẽ de im
plẽdo pꝛopoſitũ:ſi ſit ↄtritus ⁊ ↄfeſſus
de oibus pctis moꝛtalib pᷣcedentibꝰ: et
moꝛit᷑ nullo ſuꝑaddito poſt crucis aſſũ/
ptionẽ moꝛtali pctõplenã indulgentiã
oĩum pctõꝝ ↄſequit᷑. Cõpleuit eni votũ
iuris intpꝛetatione:lʒ nonoꝑis execu-
tione eo ipſo ꝙ fecit qð potuit ⁊ debuit:
nec tenet᷑ ad plus faciendu:⁊ pꝛecipue ſi
talis, fuit intentio ſulgeurie danteg⸗
ergo eſt dicendu
Ad P numn q nõ eſt ſile de 12
ptiſmo ⁊ indulgentia:qꝛ ibi ſolu opus
oꝑatum vvᷣtutem remiſſionis hʒ. hic pᷣo
nõ:ĩmo opus operãs.in baptiſmo enim
indulgentis heẽtur ꝑ modũ ſacrameti:ſʒ
indulgentiã dat᷑ remiſſio ꝑ modũ me
Liti ogantis.vnde i indulgentia reputat᷑

eſtio III

voluntas pꝛo facto:etquo pꝛompta ẽ ſʒ

illud qð poteſt:æ qð babet. C Ad 2

dicendũ ꝙ nõ ꝑ ſoiã crucis aſſüptionem
hbẽtur indulgentia:niſi hoc faciat qð in
ſe eſt de adimpletiõe voti:ſed faciẽdo to
tũ quod in ſe ẽ bẽtur indulgentia:lʒ non
ſubueniat᷑ terre ſcẽ. Pꝛincipalis eni in-
tẽtio pape ẽ ſalꝰ filioꝝ eccleſie: ⁊ ad bũc
oꝛdinat finẽ:qui ẽ ſubuẽtio terre ſce:ad
cuius ſubuentionẽ ſufficit ꝙ faciat q;tũ
in ſe eſtut indulgentiam conſequatur.

¶Ad 3 *e dicendũ ꝙ talis utputo nõ

conſequit᷑ indulgentia: qñ nõ fecit totũ
qð in ſe erat:eo ipſo ꝙ ante boꝛã q̃ indul
gentia valere debebat poſuit obſtacłm

indulgentie ꝑ pᷣctionẽ moꝛtalis cule.

ſic pꝛocedi
O tertium tur: Videt᷑
eni ꝙ indulgentiã datã ꝑ papaʒ
clerici ⁊ religioſi non cõſequant᷑:qꝛ indul

gentia nõ valet niñ indigetibus:ſʒ cleri

ci⁊ religioſi pꝛopt᷑ votũ caſtitatis emiſ
ſum ⁊ pꝛopt᷑ ſtatum ꝑfectiõis in quo ſũt
bñt abundantiã meritoꝝ:nõ ergo indi-

gent indulgentia pꝛopt abundantiã me

ritoꝝ alioꝝ. ¶D. illud non dʒ applica
ri religioſis:quod facit ad diſtractioneʒ
regularis obſeruãtie qua ipſi voto ſunt
aſtricti:ſed diſcurſus potiſſime ſacit ad
diſſolutionẽ regularis obſeruãtie. Uñ
ex hac de cã oĩs diſcurſus probibet᷑ mo
nachis ⁊ religioſis:s indulgentia q ſine
diſcurſu acquiri non põt:religioſs ap⸗
plicari non dʒ. C Pꝛeterea indulgẽtis
qũq; dat᷑ pꝛo bellantibꝰõ rebelles ⁊ ini
micos ecclie:ſj bellare in terdicit᷑ cleric
⁊ religioſis:ergo indulgentia eis appli⸗

ecari non debet.
In rart Uen: aꝛ actus acti/
uoꝝ ſunt in patiente pᷣdiſpoſito:ſed reli-
gioſi magis ſunt diſpoſiti qᷓ; alii exñtes
in ſcło:S eis maxie applicanda eſt.
ſi EO dicendũ q ut indulgen-
tia valeat alicui ex par
te dantis requirit᷑ auctoꝛitas ⁊ cã pꝛo

qua fit ⁊ iuſticie equitas:ex ꝑte vᷣo reci-

NA.

hiefe
lenoni
riqu
ſhoſer
(uutſt
reſgon

gitei
ſhcͤſe

ſt in⸗
Cnile
Pen
ntug
ftope
lattie
lanp
C2
ſoop
tenal
Gulhe
haci
ent⸗
erent
Winn
Nec⸗
lit.x.
pein
n eis
peere
apuon

ä

popi
Prns
gpultot
ineui⸗
Ukcän
lporfi
n gen⸗

ll
Nonptaeh

Cd:

aſihronen
cfaingdin
ſenſidor⸗
ptiachhon
apels nitn⸗
liie 1as i
oteneſeel
ſpcirtqhi
onſcguatut,
is urpntoni
no fectton
borii intn
ſutobſtnln
nalisahe
Ulitnen
tur G
ntioynß
nigeinn
usſan
ttatisen

in uoůtt

moin⸗
lantüäne
deNdien
ſractione
ſiwo i
ine ſuckel
be
mnuqſn
goſts )/
indnigene
cbellesh
ricit⸗ n
iu cobl⸗
rinondce⸗
euste
wtnſeht
aicin
dnenn
alln
giuſſn
11910 1,
t in 4

pient requirit᷑ ꝙ hẽat fidẽ in intellectu
qꝛ nõ niſi bomi xpᷣiano indulgentia pot
dari:qui firmit᷑ credat papã poſſe dare ⁊
ſe poſſe reciꝑe.⁊ beat charitatẽ in affe-
ctu:ut ſit vere ↄtritus ⁊ cofeſſus. Cu S

religioſi iſta duo bant dumodo ipſi im

pleat cãm ꝓ qua facta ẽ indulgẽtia: ple
niꝰ cõſequũt᷑ ipſa indulgẽtia qᷓ; aliq alij.
AG primũeso eſt do. ꝙ qn⸗
,5 tucunq; religioſi
ſint in ſtatu ꝑfectionis ꝓpter tria vota
emiſſa:ſine peccatis tñ tranſire nõ pñt:
ꝓpterquoꝝ remiſſionẽ indiget recipere
indulgentiã: ⁊ ſi nõ de abundantia me/
ritoꝝ alioꝝ mẽbꝛoꝝ eccłlie:ſalte de abun

dantia meriti capitis chꝛiſti: qui ꝓ oibꝰ

tam ꝓ ꝑfectis qᷓ; imꝑfectis paſſus eſt.
¶ Ad ⁊a m eſt do.qꝙ nõ eſt dubiũ religio
ſos plus mereri merito cẽntiali ad acꝗ-/
rendũ vitã eternã ſolitarie ſtando:⁊ re-
gulares obſeruãtias tenedo q; diſcurrẽ
do acquirẽdo indulgetias:ſ̊ merito ac-
cidentali acquiredo dimiſionẽ pene pl⸗
merent accipiẽdo indulgẽtias:dant᷑ tñ
aliq indulgetie qñq; ſic de ꝓpinq ad q̃̊s
acced ere pñt ſine magna diſtractiõe ob
Fustie reglar. ¶ Ad qꝭẽ do. ꝙ ſicut po
nit.xxiij.q.viij.q;uis clerici et religioſi
ꝓpꝛia manuarma acciꝑe nõ debeat:licʒ
in eis alios hoꝛtari ad accipiẽdũ arma
ꝓpter opᷣſſoꝝ defenſiont᷑:⁊ dei inimicoꝝ
expugnationẽ:vñ ipſi ↄſequũt᷑ indulgen
9 ſic pꝛocedit᷑
BQBilget᷑ eni æꝙ indulgẽtia datazʒ ꝑ
papa recipiat aliquis ꝓpatre ⁊ matre:
qꝛ vnus põt alteri ipetrare pᷣma gratiã
gmulto foꝛtius ꝑõt ei ipetrare peccato
rũ indulgentiã. C S.quicunq; imple/

uit cãm indulgen tie cõſequit᷑ indulgẽtiã

ſed põt filius pꝛo pr̃e ⁊ mĩe implere cãʒ
indulgentie: ergo pꝛo eis ↄſequit᷑ indul

—

gentia. ¶. Pꝛeterea in foꝛma ↄcilij ge

neralis dat᷑ indulgentia accipientibus
cruce pꝛo ſe ⁊ pꝛo patre ⁊ ir̃e moꝛtuis
pot g indulgẽtiã ꝓpr̃e ⁊ mr̃e hõ reciꝑe.

trigeſimaſecũda

IIII
ℳͤm Atrariſ =qꝛille cui tbe
In C0 trann Huͤrn⸗ eccleſie
diſpenſat᷑ nõ põt ipſũ diſpenſare:ſʒ cuili
bet fideli diſpenſat᷑ theſaurus eccleſie ꝑ

coĩcationẽ indulgentie: non eſt in po⸗

teſtate eius alteri di ſpenſare⸗ oü iam
* .QAρdò. &O ad recipienduù idu
Rnd 60 gentia eip duo requi
runt᷑. Pꝛimo applicatio illius ꝗ ha/
bet iuriſditionẽ diſpenſandi theſauruʒ
ecclie:iõ ſi ipſe ſic applicat:ut noĩe pris
⁊ matris quis poſſit reciꝑe indulgentia
eundo vltra mare:uel ad ſanctũ iacobu:
puto ꝙ talis applicatio valet:exquo in
teruenit auctas applicantis. Scðdo

requirit᷑ impletio cauſe pꝛo q̃ facta ẽ in-

qulgentia ſimul cũ aucte applicãtis.Si
iſta duo iterueniãt puto ꝙ bõ pꝛo pa
tre ⁊ matre moꝛtuis uel viuis pot reci-

pere indulgentiã ſᷣm ꝙ i foꝛma dãtis in

A G pꝛimũ dulgentiã expmit᷑
. Eergo eſt dicendũ q;
nõ eſt ſile:qꝛ gr̃aʒ põt hõ alteri impetra
re ꝑ ſuffragia ⁊ per alia oꝑa meritoꝛia:q
põt coĩcare alteri ꝑ radicẽ charitatis:ſj
indulgentia nõ coĩcatur alicui per cha-
ritatẽ:ſed magis per iuriſditiõis ptãtẽ
Ad ⁊ꝛ“e do.qꝙ non ſufficit impletio
cauſe indulgẽtie:niſi adſit auctas appli
cantis.nã impletio cauſe ẽ cã indulgen/
tie fmalis ⁊ minatiua. auctoꝛitas vᷣo
applicantis eſt cã indulgentie agens et

effectiua:finis aut nõ acquirit ſine agen

te:⁊ iõ illa nõ valet ſine iſia. ¶C Ad ter/

tin pʒ ſolutio:qꝛ dumodo in foꝛma ĩdul

gentie expꝛimatur ꝙ valeat pꝛo patre
7 matre implendo cauſam indulgentie:
ita valet ſicut expꝛimitur. J
¶ QAueſtio.xxxij.de effectu indulgetie.
Eind 2 cõſiderandum e
EeitO de effectu indul
gentie: Circa qð querũt᷑ q̃tu
oꝛ. ¶ Pꝛimo vtꝝpapa poſſit
faccre ꝙ duoꝝ exiſtentiũ in purgatoꝛio
in equali pena:vnꝰ citius liberet᷑ q; aliꝰ.
¶ 2 vtruᷣ papsa poſſit ſacere ꝙ bona fa
00

Ar.
cta ab exiſtente in pctõ moꝛtali ſint me
ritoꝛia illis ꝗ ſunt in purgatoꝛio. C 3.
vtrum papa ꝑ cõmunicationè indulgẽ/
tie poſſit totũù locũ purgatoꝛij expoliare
CAvtꝝ papa per coĩicationẽ indulge
tie contritos ⁊ confeſſos: ſic a tota pe-/
na ⁊ a culpa poſſit abſoluere ut no traſ-
eant perignem purgatoee.
Dpemi d*ieen
— & tur: Videt᷑ eni
wꝓ papa nõ poſſit facere ꝙ duoꝝ
exñtium in eqſi pena in purgatoꝛio vn⸗
citius liberet᷑ q́; alius:quia qui ſunt eq̃/⸗
liter capaces ad recipienda ſuffragia 2
bona eccleſie:eq̃liter liberant᷑ a pena:ſʒ
tales qui ſunt in equali pena in purgato
rio equalit᷑ ſunt copaces:ergo vnus nõ
poteſt citiꝰ liberari q; alius ꝑ coĩcatio-
nem indulgentie ⁊ ſuffragioꝝ eccleſie.

¶Pꝛeterea iudiciũ nõ è hois pꝰ moꝛ/

tem : ſed dei qui m veritate iudicat: ut
ſcribitur ad Ro.ii.Sed cõtra mentẽ iu
ſti iudicis dʒ eſſe ut duoꝝ qui ſunt in eꝗ/
li pena vnus retardet᷑ a gloꝛia: ⁊ alius
ad mittat᷑ergo nõ põt fieri potentia pa
pe que inferioꝛ eſt ut vnus citius libere
tur q; alius. C Pꝛeterea indulgentie ⁊
ſuffragia valent hoĩ ex virtute paſſiõis
xpi qui eq̃lit paſſus ẽ ꝓ illis ꝗ ſunt in e/
qli charitate. Cũ & illi ꝗ ſut i eqli pena
i purgatoꝛio ſupponãt᷑ oceſſiſſe cum eqᷓ
licharitate ñ pᷣt vnꝰcitiꝰ lib erari q; aliꝰ

—.

A Ae. eſt:qꝛ tuc fruſtra
In otrariy fierent in eccle

ſia ſuffragia plura pꝛo vno q; ꝓ alio exq̊
equaliter valerent ꝓomnibus.
. Kñnd COdð. ꝙ iſta queſtio ſunda
*ꝰ Lae tur ſupꝛa vitate ſuffra-
gioꝝ ⁊ indulgentiaꝝ:vtrũ pᷣdicta fcãa ꝓ
aliquo valeant ſolu illi ꝓquo fiũt ad li1/
berationẽ pene:ułvaleãt etia illis alijs
Ad qs aliꝗ dixerüt ꝙ nõ magis valet
illi ꝓ quo fiunt q́; alijs: imo foꝛte mag
alijs ſi ſut melius diſpoſiti ad recipiedũ
ſuffragioꝝ ac indulgentiaru vᷣtutcz. Et
ponũt exemplu: Si eni acceudar᷑ cere⸗

OQMT— neſtio 441

in domo ꝓaliquo diuite: illuminat oẽs

exñtes in domo:⁊ foꝛte alios magis il/
luminat q́; diuitẽ ꝓquo accẽſus ẽ: ſi ba
bent limpidioꝛe viſum. ¶ Scom ergo

banc opinionẽ dicendu eſt ꝙ duoꝝ qui

ꝓpter cquales culpss retinent᷑ in pur/

Satoꝛio i equali pena nõ citius liberat᷑
vnus q; alius: exquo indulgentie ⁊ ſuf-

fragia equalit᷑ pꝛoſunt illis qui ſunt eq/

liter diſpoſti. Sʒ magiſter iq̃rto ſen
tentiarũ. xlv. di. expꝛeſſe dicit ꝙ illi pꝛo

quibus fiunt plura ſuffragia ⁊ plures in
dulgentie acquirunt᷑ citius a peniſ pur/
gatoꝛij liberant. ¶.Cofirmat boc ſimi
liter cõſuetudo eccleſie que per cõmuni
cationẽ indulgentiarũ ⁊ ſuffragioꝝpo/
nit illos a toto uel a parte pene liberari
ꝓquibus fiunt:⁊ quibꝰ? ſpecialit᷑ appli-
cantur:⁊ nonalios. ¶ Puto ergo ee di
cenduũ ꝙ ſiue ſuffragia que ſpecialit᷑ ap
plicant᷑ alicui per cbaritatis cõmunica
tionẽ: ſiue indulgentie que applicant ꝑ
poteſtat iuriſditionẽ: dupliciter poſſuũt
valere alicui. ¶Q Ano modo ꝓpter vni/

tatem charitatis ⁊ dilectionis: ⁊ quia

iſto modo omnes ꝗ ſũt in charitate ſũt
quaſi vnũ coꝛpus:⁊ per cõſequẽs bonuũ
vnius redũdat in omnes ſicut manꝰ⸗ de/
ſeruit toti coꝛpoꝛi purgãdo oculũ:⁊ ſimi
lit᷑ cuilibet coꝛpoꝛis mẽbꝛo: iſto modo

quodcũq; bonũů factum ab aliquo valet
cuilibet in charitate exiſtẽti: Juxta il⸗

lud pſal: Particeps ſum ego omniu ti⸗
mentiũ te ⁊ cuſtodientiũ mandata tua

¶ Alio modo poſſũt pᷣdicta valere ali

cui ꝓpter intentionẽ debite ſolutiõis et
ſatiſtaction is:quia ſi talia ſpecialit᷑ fiũt

pꝛo aliquo ⁊ illi ſpeciali applicant᷑ ad

ſatiſfactionẽ debitum ad quod ipſe te-

netur:ſiceſt ſolutũ ⁊ ſatiſfactũ:ac ſi ꝑſo

naliter ſoluiſſet uel ſatiſteciſſet. ¶ Di⸗-

cendũ eſt ergo ut puto ꝙ ſiue ſuffragia

pꝛo aliquo fiant ſpecialit᷑:ſiue indulgen
tie ꝓ aliquo ſpecialit᷑ acquirant᷑ omm-
bus pꝛoſunt qui ſunt in purgatoꝛio: ex/

quo deceſſerunt in charitate q;tum a d

Ar.
chartt
Culet
füit
ſoli tlis
Macn
toneſif
ſere
purge
tt

.

keobe
ofe⸗
ſpurg
Ubere⸗
ſpfi⸗
hüſcbi
ſott
ftori⸗
eihe
geton
llrirea
ſenome
gacrd
W
otfu
Cato
merit

be
ſtentil
tis oꝛi
hetyr
fſtorigi
N⸗
uts 9
etniübe
ſignidn

lutdeca
cttete

ſckecin

4
ſinn
ane

utminat di
os nagsi⸗
ciſise ib
Soinctgo
1doorc
nent inhut,
itius ibert
gentie tit⸗
Squiſunte⸗
iſteriäſtoſe
ictcy ilie
iaplnsl
apenil⸗
mat boc ſin
nepercönnt
ufragor,,
epcneſenn
ecititthhl⸗
Ntoch
Pechliig

scin d

oliant
mali
ptervm,
ord
dorigneſit
ſcpis bo
nna,

charitat cõicationt. Oẽs eniʒ ꝗ ſciũt
gaudẽt de bonis ꝗ fiunt in eccłia: Sed
tũ ad debiti ſolutiõeʒ ⁊ ſatiſfactionẽ
ſolũ illis pꝛoſunt pꝛo ꝗbꝰſpa lłr fiũt:⁊ ꝓ
ꝗbꝰ acquirũt᷑. AUnde papa ꝑ cõmunica⸗
tionẽ ſuffragioꝝ ⁊ indulgentiarũ poteſt

facere ꝙ duoꝝ exiſtentiũ in equali pena

in purgatoꝛio vnus citius liberetur q;
aliꝰ: Et ꝑ b pʒ ſoło ad rõnes ĩ oppoſitũᷣ

D ſecundu bedt

Aet enim ꝙ papa non poſſit face⸗

re ꝙ bona facta ab exiſtentibus in pec/

cato moꝛtali ſint meritoꝛia illis qui ſũt
in purgatoꝛio: quia nullũ agens poteſt

babere actionẽ ad illa que ſue actiõi nõ

ſubijciũt᷑: ſed illi qui ſunt in purgatoꝛio
nõ ſubijciunt᷑ iuriſditioni pape:ergo nõ
poteſt facere ut bona ecclie ſint eis me
ritoꝛia. ¶ Pꝛeterea papa nõ põt liga-
re illos qui ſunt in purgatoꝛio noua li/
gatione per ſubtractionẽ bonoꝝque fi/
unt in eccleſia:ergo nõ põt eos abſolue/

re noua abſolutiõe ꝑ cõmunicationẽ pᷣ⸗
dictoꝝ bonoꝛum. ¶ ¶ Pꝛeterea qui non

poteſt facere opus meritoꝛiũ pꝛo ſe non

põt facere pꝛo alio:ſed ille qui eſt in pec
cato moꝛtali non põt facere pꝛo ſe opꝰ

meritoꝛiu:ergo non põt facere ꝓ alio.
¶Pꝛeterea ſcribit᷑ Ia.i.in perſona ex
iſtentiũ in moꝛtali cum multiplicaueri-

tis oꝛationes veſtras nõ exaudia: ergo

videtur ꝙ bona facta ab eis nõ ſint me

ritoꝛia illis qui ſunt in purgatoꝛio.

In It grium pa eſt eon/
munis diſpenſatoꝛ theſauri eccleſie: et
omniũ bonoꝛũ que fiunt in eccleſia: ſed

illi qui ſunt in purgatoꝛio aliquo modo
ſunt de coꝛpoꝛe ecclie cũ cõmunicẽt in

charitate nobiſcũ:ergo poteſt eis bona

ecclie cõmunicare a ꝗbuſcũq; fiant.
Rn Ec dicendũ ꝙ queſtio vide

tur dubia ꝓranto:quia

ſi bona facta ab eriſtentibus in moꝛtali

peccato poſſũt applicari illis qui ſunt

trigeſimaſecũda

in purgatoꝛio per modũ meriti: uel boc
eſſet ex parte facientis:vel ex parte pa
pe applicantis:uel ex parte illius cui ap
plicatur: NHon pᷣmo modo ex parte faci
entis:quia ſupponit᷑eſſe in peccato moꝛ
tali. Bona aut que fit in peccato moꝛ
taliimeritoria nõ poſſunt eſſe. Et ſi di
catur ꝙ ſunt meritoꝛia alicuius boni tẽ
poꝛalis:qina ponit᷑ cõmunit᷑ ꝙ valeant
ad acquiſitionè gratie diſpoſitiue: ⁊ ad
augmentũ bonoꝛũ tempoꝛaliũ:hoc non
eſt ꝙ ſint meritoꝛia ex parte facientis:
quia exiſtẽs in peccato moꝛtali nõeſt di
gnus pane quo veſcit᷑ hm Aug!. vnde
q;tũ ex ſe nec de cõgruo: nec deodigno.
per bona que facit exiſtens in moꝛtali
meret᷑ aliquod bonũ tẽpoꝛale uł eternũ
Sʒ verum eſt ꝙ decet deũ bona quecũ⸗
q; remun erare. Unde dicit Anſelmus
monologion.c.x. Cuʒ vᷣo dñe parc ma⸗
lis ⁊ peccatoꝛibꝰiuſtũ ẽ non quia eoꝛum
meritis.ſedquia tue bonitati condecẽs
eſt: poſſunt ergo bona facta ab exiſtenti
bus in moꝛtali eſſe meritoꝛia alicuiꝰ bo
ni tempoꝛalis:nõ ꝓpter facientẽ:ſed p-
pter deuz remunerantẽ. Dato tamẽ q;
ex parte facientis eſſent meritoꝛia ali/
cuius boni tempoꝛalis:non tamẽut vi⸗
detur poſſunt eſſe meritoꝛia illis ꝗq ſunt
in purgatoꝛio: quia illi non cõmunicãt
nobiſcum aliqua naturaliter ciuili com
municatione:ratiõe cuius bona facta a
peccatoꝛibꝰ poſſũt pꝛodeſſe illis qui cuʒ
eis cõmunicãt tali ciuili cõmunica tiõe
dumogo ſint de genere bonoꝝ: uel ad al
leuiationẽ pene uel abſolutionẽ culpe.
Mõ eni coĩcant illi nobiſcũ niñ in chari
tate:⁊ iõ bona q ab exñti in moꝛtali fiũt
nõ vider᷑ ꝙ ſint eis meritoꝛia cũ careãt
charitate. & Ex pꝑte vᷣo pape applicãt
ſre alientto ẽ dubia:qꝛ papa aliqꝗᷓ appli/
cat fid elibus ꝑ ptãtis iuriſditideð: ſicut
indulgẽtiã ꝗᷓ bʒ efficaciꝗ ex theſauro re
cõdito in eccłia ex paſſiõe xpᷣi? martyꝝ
cuius eſt vłis diſpenſatoꝛ ꝑ iuriſditiõeʒ
vniuerſalẽ quam hahet. Aliqua vᷣo cõ/
0 2

municat ꝑ cbaritatis coĩcationẽ:ſẽẽ oꝛa

tiões: elemoſynas: ⁊ alia ſuffragia fide
liu. Mũc aut ita eſt ꝙ non videt᷑ ꝙ illis
ui ſunt in purgatoꝛio poſſit coĩcarein/
ulgentias:cũ ſuꝑ illis nõ hẽat iuriſdi-
tionis ptatem:eo ꝙ nõ viuũt ſuꝑ tetrã:
MNec videt᷑ ꝙ poſſit coĩcar̃ alia ſuffragia
fideliũ dũmodo nõ fiant in charitate:qꝛ
exquo nõ eſt ibi radix coiĩcandi nõ põt eẽ
meritoꝛia ipſa coĩcatio pᷣdictoꝝ bonoꝝ
¶Eodẽ mò ut videt᷑ nõ pñt eẽ merito
ria talia bona ex parte illiꝰ cui applica
tur:qꝛ illequi ẽ in purgatoꝛio ẽ in termi
no:nec eſt in ſtatu merendi. Dicit enim
Apſłs oẽs aſtabimꝰ añ tribunal xpᷣi:
ut referat vnuſquiſq; ꝓut geſſit in coꝛ/
poꝛe:ſiue bonũ:ſiue malũ. Ille aut quiẽ
in purgatoꝛio nõ põt aliquid oꝑari i coꝛ

poꝛe:qꝛ ipſe cqret: ergo ñ põt mereri ul

demereri. ¶ Puto ergo ꝙ er dict bti
Augi.põt pie ⁊ rõnalit᷑ dici q bona q fi
unt in eccleſia pñt eẽ meritoꝛia illis qui
ſunt in purgatoꝛio:ułꝑ modũ ſuffragio
ru:uel ꝑ modü indulgentiarũ ad relaxa
tionẽ pene:uel ad totalem deliberatiõe
ntcnc fiant ab exñ tibꝰ imn pctõ moꝛ
tali. ¶
duplex ẽ meritũ:eſſentiale ⁊ cõditiona/
le. Meritũ aut eẽntiale eſt illud ̊ quis
meret᷑ pᷣmiũ cẽntiale:ut viſionẽ diuina
ſua pꝛopa oꝑatiõe ꝓcedete ex charitate
¶Deritu vo ↄꝓditionale ẽ illð quo ꝗs
meret᷑ pene dimiſſionẽ:ułliberatiõeʒ ſi
alius faciat ꝓ eo poſt moꝛtẽ illa ꝗ oꝛdi
nata ſut ad pene dimiſſionẽ puta q pꝛo
eo ⁊ noĩe eiꝰ? recipiat indulgetias:⁊ pꝛo
eo ⁊ noie eius faciat elemoſynas:⁊ alia
bona que fiunt in eccleſia:q̃ᷓ oꝛdiata ſũt
ad pene liberatiõeʒ uel dimiſſionẽ. IJllð
aũt meritũ cõditionale vocat᷑:qꝛ nõ me
retquis talia merita ſua pꝛopa oꝑatõe
ſed cu merebat᷑ merito abſoluto:⁊ meri
to eſſetiali vitã eternã: ⁊ pᷣmiũ eſſentia
leꝑ ſua ꝓpꝛiã oꝑationẽ tunc meruit: ut
quecũ q; bona fierent in eccleſia ꝑ deuo
tos ⁊ amicos ſuos pꝰ moꝛteʒ ſuã noie

iſtinguendũ ẽ tñ de merito:qꝛ

ſuo ſibi eſſent meritoꝛia ad pene dimil⸗

ſiont:⁊ velocioꝛẽ liberationem.Et iſta
videt᷑ expᷣſſa ſentẽtia beati Aug.in En
che.lʒ maglclare loquat᷑ ð bac qõne ad
Simplicianũ in libꝛo de octo qõnibus:
vbi ſic ait: Si dicant᷑ bõafacta ꝑ viuos
ꝓdeſſe defunctis⸗:quomodo huic opinio
ni non ſit ↄtrariũ quod ait Aplus:Oẽs
aſtabimꝰ añ tribunal chꝛiſti. ut referat
vnuſquiſq; ꝓut geſſit in coꝛpoꝛe ſiue bo
nu ſiue malũ. Ammonet ergo boc apo
ſtolica ſententis añ moꝛtẽ fieri ꝙ poſſit
pꝛodeſſe pꝰ moꝛtẽ:nõ tũc qñ iam recipi
endũ eſt pꝛout vnuſquiſq; geſſit añ moꝛ
tem. Et tunc ſubdit᷑: Aeru bec queſtio
ita ſoluitur:cõmuni quoddã vite genere
acquirit dum in hoc coꝛpoꝛe viuitur: ut
aligd adiuuent iſta defuctos:ac per hoc
Fm ea que ᷣm coꝛpꝰ geſſerint eis que pꝰ
moꝛtem religioſe pꝛo illis facta fuerint
adiuuant᷑. NHam meritũ ꝑ quod illa pꝛo
ſunt ſi nullis cooperatũ eſt in hac vita:
fruſtra poſt hanc vitã querit᷑: ⁊ tũc con
cludit. Mon eſt igit᷑negandũ defuncto
rum animas pietate ſuoꝝ viuent iũ rele
uari:cum pꝛo illis ſacriſiceium mediato
ris offert᷑:⁊ alia bona fiut: Sed bec eis
pꝛoſunt ꝗ cũ viuerent hec vt ſibi poſtea
poſſent pꝛodeſſe meruerunt. ¶ Puto er
go timendũ eſſe de queſtione ꝙ vᷣm intẽ
tionem bti Augi. bona facta ab exiſten
tibus in peccato moꝛtali meritoꝛia ſint
exiſtentibus in purgatoꝛio ad pene di⸗
miſſiones: uel velotioꝛe liberatiõem: nõ
pꝛopter meritum facientiũ:quia illi me
reri non poſſunt: cum ſupponant eſſe in
peccato moꝛtali:ſed pꝛopt᷑ illos qui ſũt
in purgatoꝛio:qui iam meruerut per ea
que iam geſſerunt in coꝛpoꝛe dũ adbuc

viuerent: ut ſi qua bona pꝛo eis fierent
valerent eis poſt moꝛtem. Ande Augꝰ

non dicit ꝙ pꝛopter boc eis valeat quia
facta ſunt ex charitate:uel quia merue/
runt illi qui faciunt: ſed dicit ꝙ eis pꝛo
ſunt:qui dum viuerent ſibi meruerũt ut
poſtea poſſent pꝛodeſſe poſt moꝛtem.

.

ſoſbi
ti
iil
glia il
nntpe
uine
ſer
loogt
fsge
ſeis:
her
Cpe⸗
t
Eper

genti
holi⸗
Nſoli
ggdie
hoiesg
putgate
N
ſhdole
holis
liepa
ctoꝛit
ha ſit
labſe
Gtoꝛi
icſe
aſcher
ſon .
lurgato
ſonoch
ttnotte
Polonit
npeper.
Cſpo
nnn
kere
NW
ee

nen, Erigt
Zug in
baccine
ctoqonbus
Get gyvos
obucopini
Aylus Oes
ſtü uttecne
hoeſtehe
rhobo 4
fieric ot
gniankain
Scſſitan n
becquete
livitegnen
e vuinr
wos e N
nnrtcogeß
facta fon
gutlupr
inboc viu
fr tic
efineto
Gentüürce
n edadd
Seüdete

2Wim 5 eſt diceduͦ illi
Ad Peimu gſunt in purgato

rio ſub ij ciũtur pape q;tum ad meritum
cõditiõale:lʒ no q;3tum ad meritũ eſſen-
tiale. Ad ⁊“eſt dicendũ ꝙꝙ nõ eſt ſile:
quia illi qui ſunt in purgatoꝛio merue/
runt per illa que geſſerũt in coꝛpoꝛe ab/
ſolui noua abſolutiõe:non tñ meruerut
ligari noua ligatiõe. C Ad 3ꝭpatzʒ ſo
lutio.quia talia bona nõ ſunt meritoꝛia
illis qui ſunt in purgatoꝛio ex parte faci
entis:dumodo ſit in moꝛtali culpa:ſed
ex parte eoꝝ ꝓpter illa que geſſerunt in
coꝛpoꝛe:ꝑ que meruerũt ut ſibi valeret
poſt moꝛtẽ:ſi fieret pꝛo eis aliqua bona
et per hoc patʒ ſolutio ad quartůü.
Dtertium becgit.
☛ E b vidget enim
ꝙ papa per cõmunicationẽ idul-
gentie nõ poſſit totũ locũ purgatoꝛij ex
poliare:quia nulla potentia inferioꝛ põt
abſoluere ab eo quod ſuperioꝛ obligauit
quacũq; indulgẽtia:ſed deus abſoluẽdo
boies a culpa:eterna pena ligat eos in
purgatoꝛio:papa ergo qui eſt iferioꝛ ab
ſoluere non poterit per cõmunicationẽ
indulgẽtie:⁊ ꝑer conſeques nec locũ ex/
poliare. D.ut comunicatio indulgẽ
tie valeat reꝗrunt᷑ tria: puta dantis au
ctoꝛitas: recipietis charitas:⁊ cauſa ꝓ
qua fit iuſticie equitas:vel eccleſie vtili
tas:ſed ſi papa expoliaret totũ locũ pur
gatoꝛij per cõmunicationèe indulgentie
nõ eſſet in tali indulgẽtia eꝗtas iuſticie
et ſic pertalem cõmunicatione purgato
riü non expoliaret᷑. C S.papa non põt
purgatoꝛiũ expoliare niſi in virtute paſ
ſionis chꝛiſti:ied chꝛiſtus in ſua paſſiõe
et moꝛte qñ deſcendit ad inferos nõ ex

poliauit purgatoꝛiũ:ergo multo minus
papa per cõmunicationẽ idulgetie põt

ipſu exſpoliare. S.ſi papa põt expo-
liare purgatoꝛiũ:ponamꝰ ꝙ talis poten
tia reducat᷑ ad actũ:quia fruſtra eſt po-/
tentia que non reducitur ad actũ:⁊ ſi re
duceret᷑ ad actum:tolleret᷑ oꝛdo diuine

trigeſimaſecũda III

iuſticie:qᷓ ſtatuit purgatoꝛiũ eſſe uſq; ad

Ane 1diẽ iudici
In contrari iudne
ius eſt abſoluere per oꝛationẽ ab aliqua
pena ifinita:qᷓ; per cõmunicationẽ idul
gentie abſoluere a pena finita. Sed po
nitur ꝙ beatꝰ Gꝛegꝰ. papa per ſuã oꝛa
tionem abſoluit Craianu a pena iterni

que eſt ifinita:ergo multo foꝛtius papa

per cõmunicationẽ indulgentie pot ab
ſoluere oẽs qui ſũt in purgatoꝛio a pena
illa que eſt finita. C D.omne in finituʒ
poteſt exbaurire omne finitũ ſibi ſubie/
ctũ:ſed papa eſt diſpenſatoꝛ meriti chꝛi
ſti:quod eit infinitu:ergo põt exbaurire
omnẽ penã purgatoꝛij que eſt finita.
Küd 60 dicenquy ꝙ queſtio iſta
* vnũ pᷣſupponit.ſ.purga/

toꝛiuʒ eſſe:⁊ aliud querit.ſ.an papa per

cõmunicationẽ indulgẽtie poſſic purga
toꝛium expoliare.Ronabiliter autẽ pꝛe
ſupponii eſſe purgatoꝛiu:quia illud con
firimnat auctoꝛitas Apoſtoli.⁊ rõ Augj.
et conſuetudo eccleſe.Ham Apoſtolus

p ad Cboꝛin.iij.expꝛeſſe dicit q vmiuſ⸗

cuiuſq; opus quale ſit ign is pꝛobabit:
quia ſi cuius opus ꝑmanſerit ita ꝙ nõ
ſit in eo aliquid cremabile:qd ſupꝛa edi/
ficauit mercedem accipiet. Si vo opus
arſerit:detrimentũ pa tiet᷑ipſe tñ ſaluꝰ
erit quaſi per ignem. ¶ Ratio vo Augj.
in libꝛo de igne purgatoꝛio eſt tal. Scri
bitur enim Sapien. vij. ꝙ diuina ſapie-
tia in cuius fruitiõe noſtra beatitudo cõ
ſiſtit: eſt emanatio queda claritatis dei
et nibil inquinatũ in ipſam intrat:quia
non tranſibit per eam pollutus ⁊ imun/
dus:ut ſcribitur Eſa.lij.c.Sed peccatis
venialibꝰ cũ ꝗqbus młti tranſeuũt de vita
iſta:lʒ anima non occidat᷑:tũ quibuſdaʒ
puſtulis hoꝛꝛenda ⁊ maculata fit:ut ad
amplexuzʒ celeſtis ſponſi admitti nõ va
leat:niñ igne purget᷑: ut ibi Augꝰ dicit
ergo neceſſariũ cſt iguẽ purgatoꝛiũ dare
¶ Confirmat boc ſimiliter cõſuetudo:
eccleſie que oꝛat pꝛo defũctis:que quidẽ
0 3

Ar.
oꝛationes fruſtra eſſent: ſinõ eſſet aliqᷓ
pena purgatoꝛii: cum pꝛedicte orones
non pꝛoſint illis qui ſunt in inferno:nec
illis qui ſunt in paradiſo: Uñ manife/
ſtũ eſt illos erraſſe.qui volentes intrare
erroꝛem Oꝛigenis: ponentis omnes pe
nas poſt moꝛtem eẽ purgatoꝛias ⁊ ter-
minabiles:m contrariũ erroꝛe pꝛolapſ
ſunt ponentes nullam penã poſt moꝛtẽ
eſſe purgatoꝛiam: Sed ſancta mater ec
cleſia natat in medio: quia ponit poſt
moꝛtem penas aliquas purga toꝛias eẽ
eoꝛum dutaxat qui abſq; peccato moꝛ
tali decedunt de hac vita: non tñ cum
oꝛigine confitetur omnes penas eẽ pur
gatoꝛias:imo eos qui cuð peccato moꝛ/
tali decedunt con fitetur cum diabolo
et angelis ei ec eternaliter cruciandos
¶Quantum vÿ̈o ad illud quod queſtio
querit:vtrum papa poſſit per cõmuni⸗/
cationẽ indulgentie ſpoliare purgato/
rium: Videt᷑ eſſe dicendum ꝙ papã poſ

ſe ſpoliare purgatoꝛium triplicit᷑ poteſt
intelligi. ¶Pꝛimo q́;tum ad abſolutã

eius iuriſditionẽ. ¶ ¶ Secũdo q;tum ad
eius oꝛdinatam executionẽ. ¶ Tertio
q;tum ad diuinam acceptationem: ita
ut ſi faceret ꝙ deus acceptaret. Pꝛimo
modgo puto ꝙꝙ poteſt expoliare purga-
toꝛium q́;tum ad omnes illos qui ſubij
ciunt᷑ iuriſditioni ſue m meritum cõdi
tionale:ut ꝙ ſint aliqui qui faciant pꝛo
illis illa pꝛopt᷑ que oꝛdinate ſunt indul/
Eencien n uffragia eccleſie valere: MHam
Vm Augl.illis pꝛoſunt indulgentie ⁊ ſuf
fragia eccleſie:qui dum viuerent meru
erunt ſibi per charitatem: ut pꝛodeſſent
eis poſt moꝛtem:ſiqua bona pꝛo eis fie
rent per amicos ⁊ deuotos. Exiſtẽtes
ergo in purgatoꝛio caretes talibus qui
pꝛo eis faciant illa pꝛopterque oꝛdina-
te ſunt indulgentie valere:effectũ indul
gentie conſequi nõvalent:quia ⁊ ſi poſ-
ſunt eis indulgentie applicari per inten
tionẽ dantis:non tñ poſſunt eis appli-
cari q;tum ad cãm pꝛopter Gläoschna⸗

Qneſtio

te ſunt indulgẽtie valere. Similit᷑ qʒtũ
ad illos qui ſubijciuntur iuriſditioni ſue

hſm meritum ſacramentale: nam ſolum
illi ſunt de foꝛo pape qui ſaluantur?
decedunt cum charitate ad purgatoꝛiuũ

ꝗ de lege cõi fuerunt de foꝛo ecc leſe mi
litantis per gram ſacramentoꝝ. AUnde
ſuꝑ illo vbo Aplłi.i.ad Chor.v. Quid
mibi de bis que foꝛis ſunt iudicare: nõ
ne de his que ſunt intus iudicamꝰ:nam
eoſqui foꝛis ſunt iudicabit deus: Oicit
glo.qꝙ iudicare de his qui ſunt extra ec-
cleſiam pᷣlatis eccleſie non eſt cõceſſum
quia ergo multi poſſunt eſſe in purgato
rio:⁊ foꝛte ſunt qui non fuerunt de foꝛo
eccleſie militantis dum viuerent: ſʒ im
mediate deus eos ſaluos fecit per ſus⸗ʒ
gratiã.quam ſacramentis eccleſie non
alligauit: Ault tamen deus eos punire
in purgatoꝛio 'm taxationẽ ſue iuſticie:
q́;tum ad tales qui non ſubijciunt᷑ iuriſ
ditioni pape ſᷣm meritu ſacramentale
cõmunicatio indulgentie non babet lo
cum: ita ꝙ puto duo genera perſonarũ
eſſe in purgatoꝛio: uel ſaltem poſſe eſſe
que pꝛopꝛie nõ ſubiiciunt᷑ iuriſditiõi pa

pe:⁊ ꝗbus indulgentie applicari nõ poſ

ſunt per papam q;tum ad ſatiſractioeʒ
pene. Pꝛimo illi qui carent merito cõdi
tionali: ⁊ qui carent illis qui pꝛo eis fa-⸗
ciant illa pꝛopter que oꝛdinate ſunt in
dulgentie valere. Secũdo illi qui caret
merito ſacramentali: ut qui ſaluati ſũt

pꝛeter cõmunẽ legem ⁊ gratiam ſacra/

mentoꝛum:tales enim imediate ſaluã-
uantur per gratiam dei ſacramẽtis no

alligatam :ita ut immediate a deo puni
antur: a pena purgatoꝛü relaxent᷑ m

taxationem ſue iuſticie · Pꝛeter iſtos er⸗/
go duos gradus perſonarum q;tum ad

omnes alios puto ꝙ papa poſſit purga
toꝛiuʒ expoliare: Et iſtud pꝛobatur ta
liratione:pa pa poteſt omnium illoꝛum
penam tollere per ſatiſfactionem ⁊ co
municationem indulgentic:in quibꝰpo

teſt vticlauibus eccleſie. Et dico per cõ

N.

urtt
potetr
Cltuurn
lehgar
ſopesa
ſentoin
an ed
laſvtit
delttſe
yfſic
Norip
Dierſo
ſe⸗
gvonte
ot⸗
NCi
ſimen
(Ktion
gafnt
lise
cgui
guto⸗
nea
bel
ſterqu
as
dr
ſalie
en
lithe.
ofhe
hoto⸗
hoteſt
ſoten
chgi
gret
odete⸗
ecyte
dbet:
meſtt
holigtu
tüy
un
lee
Mnſr

I
Zinilthi
riſcitioniſe

Hammſlon

Auannme
Aporgatoin
oclceſent
or. Ee
bof Qu
ludicare ni
Acampan
deus Dict
unt crme⸗
cſt coceſun
einputten
runt defin⸗
verennhin
fteit erſoch
ccleſe ton
geos punt
ſveilſice
jciuut iur
tamenti
bobet 19
vernori
gſ cſe
SrN
mvo
tikactioe
nenii
ogeſ⸗
eſhri⸗
mianret
ſlotiſut
ſnſocre
inteſelu:,
kametione
U
eodeoe
carenkin
. le
.

Ar.

catoꝛum dupliciter. C Pꝛimo median/
te ſacramento: vt baptiʒ ando vł confeſ
ſiones audiendo.
mento indulgentias faciendo:⁊ ſuffra/
gia eccleſie communicando. In pꝛimo
caſu tãtuʒ põt papa quantã ptãtẽ deus
dedit ſacramento:ita ꝙ non melius da⸗
tur ſacramentũ a melioꝛi: ⁊ deterius a
peioꝛi vel a minoꝛi: quia ᷣm Augl. per
diuerſos miniſtros dei munus cquale.
In ſecundo ðo caſu papa tantũ poteſt
quantam poteſtatem dedit deus offi-
cio. Oe qua poteſtate ſcribit᷑ Mattb.
xvi. Libi dabo claues regni celoꝛũ. Iſto
namq; modo papa poteſt per cõmuni/
cationem in dulgentie omniũ illoꝛuʒ pe
nam tollere:in quibus poteſt vti pꝛedi/
ctis clauibꝰ eccleſie: ſed papa poteſt vti
clauibꝰeccleſie in omnibꝰqui ſut in pur
gatoꝛio ſubiect iuriſditioni ſue q;tum
ad meritũ conditionale:ꝗa omnes ta/
les habent pꝛo eis poſt moꝛtem illa pꝛo
pter que oꝛdinat a eſt indulgentia vale⸗
re:⁊ q; tũ ad meritũ ſacramen tale: ꝗa
omnes tales fuerunt eccleſie milites:et
ſaluati ſũt j'm cõmunem gratiam ſacra
mentalem:ideo omnes poſſũt ſtipedia
ri theſauro eccleſie. Segꝗt᷑ ergo q;tũ ad
omnes pꝛedictos ꝙ papa poſſit pur/
gatoꝛiũ ſpoliare. C Loquendo ergo de
poteſt ate papepꝛimo modo q;tũ ad ab
ſolutam eiꝰiuriſditionem:videt᷑ eſſe di⸗
cendũ qꝙ papa poſſit purgatoꝛiũ ſpoli-
are:q;tu ad om nes iſtos ꝗ ſhiiciunt᷑ iu-
riſditioni ſue. Loqndo vᷣo ſcðo mo
do de tali poteſtate q;tũ ad eiꝰoꝛdinatã
executionẽ:puto ꝙ papa non poſſit nec
debet.⁊ iſtud ꝓbat᷑ tribꝰrõnibꝰ.¶ ¶ Pꝛi⸗
ma eſt talis: Potentia pape iuſta ⁊ rõ/
nalis non reducit᷑ nec debet reduci ad

actũ ꝑ volũtariam affectionẽ: ſʒ ꝑ rõna
bilem rõnem:ſed ſi taleʒ potentiã papa

reduceret ad act:vt ꝙ totũ purgatoꝛi
um ſpoliaret:non eſſet ibi legitima ra-

trigeſimaſecũda
municotionem indulgentie: quia papa
poteſt vti clauibus ad remiſſionem pec

tio:ſed potiꝰvolũtaria affectio: ergo ta
li legitima poteſtate papa non poõt nec
debet. Secuũda ratio eſt talis: papa

1 illud poteſt recto vſu claui oꝛdinaria ⁊
Secũuũdo ſine ſacra

legitima poteſtate:qð facit poteſtate
nõ excedente. ⁊ claue ſcientie nõ erran
te:ſed ſi totũ purgatoꝛiũ ſpoliaret:eſſet
exceſſus pt ãtis:⁊ erroꝛ ſcientie:qꝛ non
eſſet iuſtà ⁊ ra tionabilis cã vt dictũ eſt
ergo legitima ⁊ rationabili ptãte illud
non poteſt:nec debet. Tertia ratio ẽ
talis: legitima ⁊ ratio nabili poteſtate
theſaurꝰ eccleſie nõ ẽ aperiendꝰ. niſi mi
litibus eccleſie:⁊ illud dũtaxat pꝛo vtili
tate reipublice:qꝛ ſicut videmus qꝙ the
ſaurꝰcoꝛpoꝛalis non diſpenſat᷑ niſi mili
tibꝰ pꝛo republica laboꝛantibus: ſic the
ſaurꝰ ſpialis aperiri non debet niſi pꝛo
vtilitate eccleſie:ſed młti ſůt in purga-
toꝛio ꝗ non fuerũt milites eccleſie mili
tantis 'm vniuerſalem legem: ⁊ m gra
tiam cõmunèe ſacramẽtalem. Mlti ſüt
ꝗcarent illis qui faciut pꝛo eis pertine
tia ad vtilitatẽ eccleſie pꝛo q̃ oꝛdinatuʒ
eſt indulgentias valere: ergo poteſtate
legitima ⁊ oꝛdinaria talibus theſaurꝰ
eccleſie aperiendus non eſt. C Sed lo
quendo tertio modo q;tum ad diuinaʒ
acceptioneʒ:vt ſi papa illud faceret q
applicaret intentionẽ ſuam indulgẽtiã
cõmunicando oibus qui ſunt in purga/
toꝛio volendo pꝛedictũ locum expolia⸗
re:an deus haberet acceptum: dico ꝙ
ignotum eſt mihi: et puto ꝙ ignotũ ſit
cuilibet creature ⁊ ipſi pape met. Nec
credo ꝙ papa poſſit ſcire totũ qð poteſt
facere ꝑ potentiã ſuam ⁊ potiſſime qð
poteſt facere per cõmunicatiõeʒ theſau
ri eccleſie. Et iſtud rnllitpꝛoporu⸗ tri
bus rationibus quarum . Pꝛima eſt
tał Illa potẽtia ẽ hoĩ ignotaq ẽ in vir-
tute volũtatis ⁊ equit atis ſibi ignote.

Sed papa agit in virtute ⁊ eꝗtate dei

qᷓ ſibi ẽ ignota ſimilit᷑ ergo poſſe pape ẽ
ignotũ. ¶ Scda eſttalis quãdo aliqua
duo ſunt relatiua ad inuicem ſi vnũ re
. 4

Ar.
latinoꝝ eſt ignotũ et reliquũ: ſed poten
tia ⁊ actus ſunt relatiua: ergo cum po⸗
tẽtia pape ſit infinita:quis eſt reſpectu
teſauri infiniti:⁊ omne ĩfinitũ ſit igno-
tum:erit ſimilit᷑ actio eiuſdẽ potentie ſi
bi ignota. ¶ Tertia eſt talis:nam du⸗
pl iciter põt homo ſatiſfacere ꝓ delicto.
Pꝛimo ſatiſfactiõe exigientie:⁊ ſic ꝗ
libet ſatiſfacit pꝛo ſeipſo. Secundo
ſatiſfactiõe cõd ecẽtie.⁊ ſic vnus põt ſa/
tiſfacere ꝓglio. ſed in coicatioe idulge-
tie attendit᷑ ſatiſfſactio ↄdecentie q̃ the-
ſauro paſſionis xpᷣi ſatiſfit ꝓ pena illoꝝ
q ſut in purgatorio. Cum & talis ſatiſ-
factio conſiſtit in dei acceptatiõe ſicut
acceptatio dei ẽ ignota pape ⁊ cuilibet
crea ture.ita ⁊ talis ſatiſfactio que fit ꝑ
coicationeʒz indulgentie: ignota eſt ſibi
Ad pꝛim ρdnt antia in
1 El eſt dð ꝙ potentia in
ferioꝛ põt abſoſuere ad qð potẽetia ſupe-
rioꝛ obligauit. ᷣm tñ oꝛdinationẽ potẽ/
tie ſuperioꝛis:ſed xpᷣs oꝛdinauit ſolutos
a culpa abſolui a pena purgatori ꝑ ſatiſ
factionẽ paſſiõis ſue:⁊ ſic papa abſoluit
ſecũdũ talè oꝛdinationeʒ Ad ſecudũ
eſt dicendũ ꝙ bona eccleſie ut cõmuni-
catio ſuffragioꝝ ⁊ indulgentiꝗꝝ dupli-

citer poſſũt valere fidelibꝰ. ¶C Pꝛimo ꝑ

modu meriti:⁊ ſic valent omnibꝰin cha
ritate:ſiue ſint in purgatoꝛio:ſiue in pꝛe
ſẽti vita: quia omnes gaudet de bonis
que fiunt in radice charitatis. Alio
modo ꝑ modũ ſatiſfactiõis pene: ⁊ iſto
modo valent illis qui faciũt: uel ꝓquibꝰ
fiuntilla: ꝓpter que oꝛdinatũ eſt indul-/
gentias valere:vnde ↄcedo ꝙ ſi pꝛo eis
talia nõ fiant: nõ valent eis indulgẽtie
ad ſa tiſfactionẽ pene.
dicendũ q chꝛiſtus pncipalit paſſus eſt
ꝓ ſatiſfactione peccati oꝛiginalis: et iõ
cum deſcendit ad inſeros non ſpoliauit
purgatoꝛiũ:ſed ſpoliauit lymbum ſcõꝝ
patrũ qui ibi detinebant᷑ ꝓ dicato pctõ
Ad quartũ eſt dicenduʒ ꝙ potentia
pape eſt potentia rationalis:⁊ ideo legi

„

tima cauſa ⁊ ratione exiſtente debet re

¶Ag tertiũ eſt

a tota cu lpa abſoluere.

duci ad actũ iſtum qui eſt cõmunicatio

indulgentie:⁊ ſi ſic reducit᷑ oꝛdo diuine

iuſticienon deſtruit᷑: ſed includitur.

4 — ſic pꝛocedit᷑:
Oagquartũ occait.

wꝙ papa per cõmunicationẽ idul
gentie non poſſit contritos ⁊ confeſſos
ſic a tota pena ⁊ a culpa abſoluẽ:ut non
tranſeant perignem purgatoꝛiqꝛ pa/

pa non poteſt contra oꝛdinẽ diuine iuſti

tie:ſed ſic abſoluendo tolleret᷑ oꝛdo diui

ne iuſticie:quia taxatũ ẽ̃ ꝙ ꝓtanta cul/

pa debeat pati tätam penam. Cpꝛe/⸗
terea vnum infinitũ non poteſt tollere
niſi vnum infinitũ:ſed cuilibet peccato
moꝛtali debetur pena inſinita:ergo the
ſaurus eccleſie qui eſt infinitus non po-
terit tollere niſi penã vnius peccati moꝛ
talis. ¶Pꝛeterea ſi contriti ⁊ confeſſi
per cõmunicationẽ indulgentie abſolui
oſſẽt ab omni culpa ⁊ pena:ſta tim euo
larent abſq; pena purgatoꝛij :ſed hocẽ
falſum:quia multa Sascars poſſunt ba
beride quibus confeſſi non ſunt: aut ꝓ/
pter ignoꝛantiaã:aut ꝓpter obliuionẽ:ex
quibus nibil deperit diuine iuſticie quin
puniatur in purgatoꝛio. Pꝛeterea ſi
cõtriti ⁊ confeſſi ſtatim euolarẽt per ta
lem indulgentiã:periret equitas iuſticie
⁊ perfectio charitatis:quia vnus illoꝛũ
qui conſecuti ſunt indulgetiã poteſt ee
in maioꝛi charitate q; alius: ⁊ plura fe
ciſſe pꝛo vtilitate reipublice q; alius:ci-
tins ergo deb eret euolar.
1 RrrA rin ẽ: quia papa po
In cotrarin teſt totum pur⸗/
gatoꝛium ſpoliare per coicationem in-
qulgentie ut in alia queſti one dictuʒ eſt
ſaltem q; tum ad illos qui ſub ijciunt᷑ iu
riſditioni pape:ergo poteſt per taleʒ cõ
cõmunicationẽ contritos et confeſſos

. dicendũ qꝙ ut cõmunica
Rnd e0 tio in dulgentie habest

completũ ⁊ vniuerſalem effectum q; tũ

Sr.

dd toth
tritos
tineuol
Gt Ali
tumfa⸗a
atis:
tncote
luolent.
gunn
ſgkoꝛtb
theſaun
glcn
glirin
torels
Ctepp
leladt
66
irec
ſtrecer
nirüͤ
teof
tdeg
nnete
t ſeſit
Guten
Nrde
cglar
ſtocz
benti
cantie
cauſs
hota in
(tus i⸗
guogen
ſelge
tio hon
teintotn
ict
Eindol
C din
lettihb
geatee
tter
herer,
enin
nſci

UIl

ntedeberte
(muncatt
ododuine
clodidr.

zmali

Aerinin

icatione ill
s 1cnfſſo⸗
bſolneuttn
Norned⸗
ediuizei
werododln
ptarnal/
zm. Cpe⸗
poteſttole
betpecent⸗
mnitaenpyte
niwsnen
6ectiftß
nti rcorfl
ntienholi
aſutim e
zi ſn bot
golintlu
ſnt atp/
Pinionett
eumnecpin

Penetafn

Glrirpet
ginsiſffet
rushn
zünt
Gthllanit
dcßalig,

niapapnhe
toumnpin⸗
atiopenin

Ar.

tim euolent:⁊ per purgatoꝛiũ nõ trãſe-
ꝗant:Aliqua requirunt᷑ exparte indulge

tiam facientis: Aliqua ex parte recipi-

entis: Aliqua exparte talẽ indulgenti
am cõſecutos retardãtis:ut non ſtatim

euolent. Pꝛopter pꝛimũ eſt intelligẽ
dum ꝙ papa qui eſt vniuerſalis diſpen

ſatoꝛ theſauri eccleſie:non põt pꝛedictũ
theſaurũ aperiri: niſi quibus ipſum ap/
plicat per claues eccłie:aliquid ergo re
quiriturex parte ipſius applicatiõis:ut
totalis uel partialis intentio: ut videli
cet applicet intentionẽ ſuã uel ad parte
uel ad totaʒ remiſſionem peccatoꝛum.
CEr parte vo dlauis potẽtie requiri
tur recta ⁊ det᷑minata iuriſditio:ut ita
ſit rectꝰ vſus talis clauis ſcientie: ꝙ ter

minũ ſue iuriſditionis nõ excedat:utpo

te ꝙ faciat indulgẽtias quibꝰ nõ poteſt
⁊ de quibus. ¶ Sed ex parte clauis ſci
entie requirit᷑ cognitio ⁊ iuſta diſcretio:
ut ſic ſit rectus vſus talis clauis ſciẽtie
quatenus indulgentiã faciat non pꝛo li
bera voluntate ⁊ affectione:ſed pᷣm iuſtã
cauſam:vtilem ⁊ rationabilẽ. ¶Tria
itaq; requirunt᷑ ex parte facientis indul
gentiam.Pꝛimo eius voluntatis aꝑpli
cantis determinata intentio. Secũdo
clauis potentie rectus vſus ⁊ determi
nata iuriſditio: Tertio clauis ſciẽtie re
ctus vſus ⁊ determinata diſcretio. Et
quodcunq; iſtoꝛũ triũ ex parte facient
indulgentiã deficit:puto ꝙ ipſa indulgẽ
tia non conſequatur effectum ſuum ſal
tem totum ⁊ cõplete. ¶ Pꝛopter ſecun
duʒ eſt intelligendũ ꝙ ex parte recipien
tis indulgentiam tria ſimilit requirunt
Pꝛimo ꝙ talis qui conſequit᷑ ndul
gentiaʒ habeat fidem in intellectu qua

credat eccleſiam talem indulgentiã poſ

ſe facere:quia ſi illud non crederet nibil
reciperet. Secundo ꝙ bhabeat chari
tatem in affectu: ut ꝙ ſit vere contritꝰ
⁊ confeſſus: nam ꝑ cõtritionẽ homo re

trigeſimaſecũda
ad totam remiſſionẽ peccatoꝝ inter cõ/
tritos ⁊ cõfeſſos ita ut decedentes ſta/

IIII
conciliat᷑ deo:per cõfeſſionẽ reconcilia
tur eccleſie: ⁊ tunc numero ⁊ merito eſt
de numero milituʒ eccleſie: quibus the
ſaurus debet aperiri ꝓ ſatiſfactione pe
ne. ¶ Tertio ꝙ babeat impletiõeʒ cau

ſe pꝛo qua fit indulgentia in affectu:⁊ ꝙ

cõꝑleuerit voto ⁊ affectu illud ꝓ quo fa
cta eſt indulgentia: Et iſta tria tãgit pa
pa in foꝛma concilij generalis dicens:
Omnibus qui laboꝛẽ ppꝛiis perſonis ⁊
expenſis ſubierit: plenam ſuoꝛuʒ pecca
minũ:de quibꝰv eraciter fuerũt contriti
coꝛde: ⁊ oꝛe confeſſi:veniã indulgemus
Eis autẽ qui pꝛopꝛiis expenſis iuxta fa
cultatez alios deſtinauerint:uel alienis
expenſis in ꝓpꝛiis ꝑſonis acceſſerinut: ſi
militer plena induigentiã concedimus
ſuoꝝ peccatoꝝ. Er parte ergo reci
pientis indulgentiam:requirit᷑ ꝙ habe
at fidem in intellectu: ⁊ charitatem in
affectu:ſaltem q́;tum ad cõiecturã vere
contritiõis ⁊ confeſſiõis:⁊ tertio ꝙ ba
beat completionẽ cauſe ꝓ qua facta eſt
indulgentia in effectu: ⁊ quodcũq; iſto
rum trium deficiat ex parterecipientis
indulgentiã:puto ꝙ effectum eius non
conſequit᷑ completum C Pꝛopter ter
tium autem eſt ſciendũ ꝙ quatuoꝛ pñt
retardare conſecutos talem indulgẽti
am ſᷣm moduʒ ſupꝛa dictũ:ut nõ ſtatim
euolent. Pꝛimũ eſt foꝛme indulgẽtie
taxatio:ut ſi dicatur indulgentiam ſibi
plenam oium peccatoꝝ ſuoꝛũ de penitẽ
tia ſibi iniuncta indulgemus:tunc ſi mo
reretur nõ ſtatim euolaret:quia maioꝛ
penitentia debuit ſibi iniungi qᷓ; ſibi fue
rit iniũcta:⁊ pꝛo illa que debuit iniungi
punitur in purgatoꝛio. Secundũ eſt
galicuiꝰ peccati ignoꝛãtia uel obliuio:qa
nõ niſi de cõſeſſis ↄſecutꝰ ẽ indulgẽtiaʒ
Tertiũ ẽ pcti moꝛtał ſequẽt indul
gentiam ꝑpetratio:de qͥ lʒ poſtmodũ cõ
fiteat ꝓ ſatiſfactiõe tñ eiꝰnõ ↄſecutꝰeſt
indulgẽtiã. Quartũ ẽ culpe venialis
cxpurgatio:cũ q̃ ↄtriti ⁊ ↄfeſſi pñt dece
dere qꝛ ſimul ſtat cũ gra a q̃ ſim Augj.

niſi aia expurget᷑ ad ampletxũ celeſt ſpõ
ſi admitti non põt.Sis iſta qtuoꝛ ↄtri⸗
tos ⁊ cõfeſſos nõ impediãt:⁊ cõcurrant
illa qᷓ dcã ſunt ex ꝑte faciẽtis indulgetiã
⁊ ex ꝑte recipiẽtis: puto ꝙ papa ſic põt

a tota pena ⁊ culpa abſoluere:ut ꝑ ignẽ

purgatoꝛiũ nõ tranſeãt: Et iſtud ad pꝛe
ſens ꝓbat᷑ tribꝰ rõnibꝰ. Pꝛima talis

eſt. xpᷣs põt totã penã tollere: ⁊ papa:

iſta ↄñtia ꝓbat᷑ ꝑ glo.ſuꝑ illo vᷣbo.ii.ad
Cbojr̃.ii.Si ꝗqꝗd donaui ꝓpt᷑ vos dona
ui in ꝑſona xpᷣi:vbi dr̃ ac ſi xs ↄdonaſ-/
ſet:ne irrita videat᷑ donatio:q ꝑpt ami/
cos fit. C2 eſt talis:vnus põt † alio
ſatiſfacere ſᷣm intẽtionẽ facietis:ſʒ xpᷣs
meritũ ſue paſſiõis applicauit ꝓ ſatiſſa
ctione oĩum de eccłlia:g applicatũ eis ꝑ
coĩcationẽ indulgẽtie modo ſupꝛadicto
pꝓ oibus ẽ ſatiſtactũ. ¶3? eſt talis:qð ẽ
valoꝛis infiniti debitũ quodcũq; poteſt
ſoluere:ſj̊ meritũ paſſiõis xpᷣi fuit valo/
ris infiniti-/ Juxta illud Sap.vij. Infini
tus eſt tbeſaurus datus boĩbus: q̊ q vſi
ſunt:facti ſũt ꝑticipes amicicie dei: de/
bitũ quodcũ q; potuit ⁊ põt ſoluere.
Adpꝛimũ ,e dii aod
iE diuine iuſticie non
tollit᷑:qꝛ culpe coꝛreſpõdet pena:uel ſua
uel alterꝓ ipſo:⁊ in coĩcatiõe indulgen
tie tollit pena ꝓ culpa:rõne pene xpᷣi pa
tientis ꝓ ſuis mẽbꝛis. Ald ꝛ“eſt di-
cẽdũ ꝙ culpe moꝛtali debet᷑ infinit a pe
na rõne dei offenſi:quiẽ infinitꝰ: ⁊ iõ ex
vᷣtute cius poterit relaxari oĩs pena de/
bita culpe in eü cõmiſſe. Ad ʒẽ di
cendũ ꝙ retardat᷑ in purgatoꝛio ꝓ pctõ
nõ ↄfeſſo ſicut ſupꝛa dictũ ẽ. ¶ Ad A
eſt dð. ꝙ dümodo ipleat cauſã indulge
tie exñs in maioꝛi charitate:uel minoꝛi
uel faciens plus ꝓ vtilitate ecclie:ukmi
nus pᷣm foꝛmã datã: quilibet parit᷑ euo
lat:ſed vnus de pᷣmio eſſentiali plus cõ-
ſequitur ⁊ de gloria q; alius.
¶ Queſtio.xxxiij.de illis qui ſunt
infra terram ſ:qui nec ſunt: nec fu
erunt de eccleſi.

Queſtio 1

1 conſiderandũ ẽ
Einde de illis qui ſunt
infra frã: ꝗ uec ſũt nec fuerũt
de eccleſiſia. Circaquod que⸗
runtur quattuoꝛ. C Pꝛimo vtruʒ papa

per cõmunicationem indulgentie poſſit

abſoluere pueros nõ bapti atos. C2.
vtrum papa per cõmunicationẽ indul-
gentie poſſit abſoluere pueros non cir-
cũciſos. ¶ ʒꝭ· vtrum papa per cõmuni
cationem i nagentie poſſit lymbü pue
roꝛũ expoliare. A vtruʒ papa per cõ
municationem indulgẽtie poſſit pueris
exiſtentibus in lymbo ianuam paradiſi
D pꝛimũuũ apenire.
AX. iber ſic pꝛoceditur
vig etur enim ꝙ papa per cõmuni
cationem indulgentie poſſit pueros nõ
baptiʒatos liberare.qꝛ in potentia ma/
xime meretur indulgen tiaʒ recipere:ſed
pueri non potuerũt peccatum oꝛiginale
vitare:ergo indulgentia maxime eis de
betur. ¶ Pꝛeterea indulgentie fiũt vir
tute paſſionis chꝛiſti:ſed pueri ſunt po/

tiſſime capaces meriti paſſionis chꝛiſti:

cum non contraxerint niſi oꝛiginale pcc
catum:ad quod tollendum cbꝛiſtus pꝛin
cipaliter paſſus eſt. Pꝛeterea qui per
alium peccauerũt iuſtum eſt p er alium
liberari:ſed pueri peralium peccauerut
quia per adam:iuſtum eſt ergo per Jeſũ
chꝛiſtum liberari. Dicit enim apoſtolus
ad Ro v. Quia ſicut vnius bominis de/
licto multi moꝛtui ſunt:ita vnius homi
nis gratia:donum dei in plures abun-

In cõtrarium aauu⸗

dulgentia non cõmunicatur niſi babẽti
gratiam:ſed pueri non habuerũt gratiaã
perſonalem:quia non habuerunt vſum
liberi arbitri::nec gratiam ſacramẽtalẽ
quia non fuerũt baptizati. ergo eis idul
gentia cõmunicari non poteſt.

„ *

dicendum qꝙ indulgen⸗

½
5 n E tie fiunt de theſauro ec

cleſie:collecto ex merito paſſiõis chꝛiſti

A.

cttg
ſine ſpe
Chuicim
onope⸗
ſcpel
de dabo
iCort
herbepti
lutchit
fiſta
us. Pe
feennte
tſinü

D

Necnun
ſpaſſi⸗
ſſter o
tum ven
tternan

Aturin:

biacot
gloſpil
Cncun
icn
Wde
pecen
eſent
peccet
haptin
ſſteren
nonbe
fucyi
teftutn
hacgto
Mteront
Uatigtmn
cGamene
ſtennin

hef
mmain
Ckcicſe

higerandi
ilis guiſutt
it mefuenit
caquodqe⸗

wymth
nzſ
tetos O?

Nione indll
cros honc/
A cnuni
ſit hrbi
5Papaperd
poſſitoe
mamynti
ont.
ſe uuti
oosercörut
hann,
potchtiunh⸗
D
mnorgte
auime eode
nne füt i
intho⸗
grischeltt
iginalehee
cruspes
naeuqupe
ete ii
mw i
ngaſſln
ius boimi
tes chun
taviann⸗
eniſibehet
hleritgiin
Gerun finn
ſa nin
acr⸗
⸗
aule
4 cann

Ar.

bomo pꝛofitetur in baptiſmo:quia tunc

conſepelitur moꝛti cbꝛiſti per quam ipᷣe
de diabolo triüphauit.iuta illð ad Ro.
vi. Conſepulti enim ſumus cum cbꝛiſto
per baptiſmũ in moꝛte:ut quomodo ſur

rexit chꝛiſtus a moꝛtuis per gloꝛiam pa
tris: ita ⁊ nos in nouitate vite ambule
mus. Pueri ergo non baptizati quia nõ
fuerunt conſignati militia chꝛiſti per ba

ptiſmũ: theſauro paſſiõis chꝛiſti ſtipẽdi

j mH ⸗ari nõ poſſüt.
D Primu ergo eſt dicenaüch

peccatum pueroꝛum remiſſibile eſt chꝛi

ſti paſſione:ſed ꝙ non remittatur pꝛoue
nit ex eoꝛum indiſpoſitione:ſicut pecca

tum veniale q́;tum eſt de ſe nõ meretur
eternam penam:ſed ꝙ eternaliter puni
atur in dãnatis:hoc eſt ratione adiũcti
quia coniunctũ eſt moꝛtali peceato cum

quo ipſ damnati deceſſerunt. C Ad ſe
cundum eſt dicendũ ꝙ pueri non bapti/

ati capaces eſſent meriti paſſiõis chꝛi/
ſti ſ deſtitiſſent mẽbꝛa eſſe ade:per cuiꝰ
peccatum oꝛiginale cõtraxerũt:⁊ effecti
eſſent membꝛa chꝛiſti cuius moꝛte tale
peccatum deletum eſt:ſed per carentiaʒ
baptiſmi carent tali tranſſatione:ut de
ſiſterent eſſe membꝛa ade:⁊ efficerentur
membꝛa chꝛiſti:⁊ per conſequens carẽt
fructu iĩidulgẽtie paſſiõis chꝛiſti. C Ad

tertium eſt dicendum ꝙ ſicut pueri per
alium peccaueruũt: ita per alium ab illo

peccato liberari potuiſſent:ſi illi per queẽ
poterant liberari fuiſſent incoꝛpoꝛati ꝑ
gratiam perſonalem:vel per gratiam ſa
cramentalem:⁊ quia neutrus babuerũt
liberari non potuerunt.

Blecundum pe

vig etenim ꝙ papa per cõmunica

non circũciſos:quia poſt aduentũ chꝛiſti
circũciſio nibil operat᷑ ad ſalutẽ. AUnde

trtrigeſimaſecunda i
et apoſtoloꝛũ ⁊ martyrũ. Illi ergo poſ⸗
ſunt ſtipẽdiari tali tbeſauro qui fuerũt
chꝛiſti milites. Chꝛiſti autem militiam

dicit apłus ad Gał.v. ꝙ in chꝛiſto Jeſu
neq; circũciſio aligꝗd valet:neq; pꝛepu/
cium: ꝓpter pꝛiuationẽ ergo circũciſõis
pueri nõ debẽt pꝛiuari idulgetia chꝛiſti.

¶S. ſſãcti patres ꝑ paſſionẽ chꝛiſti fu-

erũt liberati:multo ergo magis ꝑ indul
gentisaʒ chꝛiſti eoꝝ filij debent liberari.
S. circuciſo nõ coferebat gratiaʒ ex
opere oꝑato ſed ex opere operãtis quia
ſicut lex vetus nihil ad ꝑfectuʒ deduxit:
ut dr ad Heb.vij. ſic circuciſio que erat
ſacramẽtũ illiꝰ legis nibil ad ꝑfectũ de/
ducere potuit. Pueri g nõ habetes vſuʒ
rõnis:etquo ꝑ fidẽ ꝓpꝛiã graʒ recipere
nõ potuerũt:pꝑ puationẽ circũciſiõis fru
cen paſſiõis cbꝛiſti Heuer non Haehent.
An TPT quia nulli pot
In tranin coĩcari zgulgarta
niſi ſit numeratꝰ in populo dei:⁊ mebꝛũ
chꝛiſti factꝰ. Sed ſcribit᷑ Geñ.xvij. Ille
cuiꝰ pᷣpucij caro circũciſa nõ fuerit: peri
bit de populo meo:qꝛ pactũ meũn irrituʒ
fecit · pueris ergo nõ circũciſis idulgẽtia
Rnñ CO. 715 põt comunicari.
EI dicendũ ꝙ ſiue in circũci
ſione cõfert᷑ gra ex ipſiꝰ circũciſõis effi/⸗
cacia:ſiue ex ipſiꝰ dei pactiõe ⁊ iſeꝑabili
ↄcõitãtia:qꝛ deus ſic pepigit cu populo
illo:ꝙ qeũq; reciꝑet illã circũciſiõe;:gra
tiã reciꝑet:⁊ a pctõ oꝛigiali mũdaret᷑ ut
alig dicut. Idè tñ axiliuũ ſalutifere cura⸗/

tiõis j oꝛiginalis peccati vulnꝰ agebat

circũciſio in veteri lege.qð nũc agere ba
ptiſmꝰ cõſueuit tꝑe reuelate gratie:exce
pto hoc ſolũ ꝙ regni celeſtis ianuã nũq;
itrare poterant:tm in ſinu Abꝛabe poſt
moꝛte beata rege cõſociati ſuꝑne pacis
igreſſũ felici ſpe expectabãt:vt expꝛeſſe
diẽ Beda ſup Lucã.ſicut pueri no facti
mẽbꝛa xpᷣi in lege noua ꝑ baptiſmũ idul
gẽtiã xpᷣi reciꝑe nõ valet ita pueri nõ fci
mẽbꝛa xpᷣi in veteri lege ꝑ circuciſioneʒ

„ — I ᷓ reciꝑe nõ poſſat.
tionẽ indulgẽtie poſſit abſoluere pueroſ ₰ dpꝛimũ S ẽ dð.ꝙ circücini

bil oꝑat᷑ ad ſalute ilł ꝗ ꝑ baptiſmũ tenẽt
effici mẽbea xpᷣipꝰ eiꝰaduẽtũ i noua lege·

Ar.
Icd in veteri lege nõ tenebant᷑ effici per
baptiſmũ mem bꝛa chꝛiſti ipſo inſtituto:

imo per acüeiſene pꝛo illo ſtatu locuʒ
n

Etem:ideo eadem ratio eſt

baptiſmi tenẽten
de pꝛiuatiõe vtriuſq;. ¶ Ad 2ꝛ eſt dð.

ꝙ nõ eſt ſimile:quia in ſanctis patribus

erat gratia ꝑpſonalis ⁊ ſacramentalis ꝑ
qua mẽbꝛa chꝛiſti ſunt effecti:⁊ effectum

paſſõis eius ꝑceperũt:quod nõ fuit de
1s. C Ad 3 eſt dicendu ꝙ ſi
non conferebat᷑ gratia ex vi ſacramenti

coꝛũ filijs.

aut ex ipſius circuciſiõis efficacia:ꝓpter
ipſius tamen dei pactionẽ ⁊ oꝛdiationẽ
conferebat᷑ ex quadã inſeꝑabili cõcomi

Ppe tantigag.
D teriin ſic pꝛocedit᷑.vr

euim ꝙ papa per cõmumcationẽ

indulgentie poſſit lymbu pueroꝝ expo⸗/
liare.quia maioꝛ eſt pena ſeſus q; pena
damni cum pena damni minima dicat᷑
eſſe:ſed locus purga toꝛij in quo exiſten
tes puniũtur pena ſenſus:expoliari põt
er cõmunicationẽ indulgetie:⁊ finalit᷑
ocus ille ex merito paſſiomis chꝛiſti to/
taliter deſtruet᷑: ergo multo foꝛtius lym
bus pueroꝝ põt expoliari per cõmunica
tionem induigẽtie:in quo exiſtentes pu/
niunt᷑ ſolum pena damni.· ¶S. in lym
bo puniũtur illi qui ſunt pꝛo peccato oꝛi
ginali: ſed per paſſionẽ chꝛiſti fuit ſpoli/
atus lym bꝰ ſanctoꝝ patrũ qui pꝛo tali
peccats ibideẽ tenebant᷑: ergo multo ma
gis per indulgentiam paſſionis chꝛiſti
lymbus pucroꝝ põt expoliari. Pꝛete
rea lymbus pueroꝛũ ponit eſſe in centro

terre cũ ponatur eſſe quedã pars inferni

ſi ergo nõ expoliaret᷑: intẽtio nature fru
ſtra ret᷑:quia tũc grauia ad centrũ ferri

. 1nõ poſſent.
In Otrany eſt:quia locus nõ
nõ baptiʒz ati ⁊ nõ circũciſi ꝑpetuo ibi re
manebũt:& p̃dictꝰ locꝰ expoliari nõ põt
4 ide O dicend um ꝙ ſicut dicit
„REBBreg'. xxix. Moꝛal. Oc
culta inferni nullo nobis naturali ſenſu

OQnneſtio

penetrant᷑. Augꝰ tñ vnũ de iſtis occult
conat⸗ eſt penetrare. Alterũ vo ſub du
bio ⁊ ipenetratũ relinꝗt.Hoc eni aſſerit
certũ de inferno ꝙ nunq; infernus in bo
nũ accipit᷑. Ande dicit.xij.ſuꝑ Geñ.Mõ
dum inueni ⁊ adbuc quero nec mihi oc⸗
currit inferos alicubi in bonam partem
poſuiſſe ſcripturã dutaxat canonicã.vbi
autem ſit ⁊ in quo loco terre vel mundi
in li.de ciui.dei ſub dubio ⁊ ipenetratuʒ
relinquit. xi. tñ ſuper Geñ. aſſertiue vr

loqui ꝙ in fernus ſit infra terram ꝓpter

tria. ¶ Pꝛimo ꝓpter nominis interpꝛe
tationem:quia inferi eo ꝙ in terra ſint

latine appellant᷑. Sicut eniʒ m ſpiritũ
inferioꝛa ſunt oia terreſtria: ita pm coꝛ⸗

pus ut ait infcrioꝛa ſut omnia grauioꝛa
cuiuſmodi terra eſt. 2 ꝓpter cõgruã
ſignificationem. NMam quia defunctoꝝ
anime amoꝛe inferioꝛis carnis pecca⸗
uerũt:digne moꝛtue carni hoc exbibet᷑:
ut ſub terra recõdatur. ¶3 Ppter chꝛi
ſti viſitationem:quia chꝛiſtus viſitaturꝰ
infernũ:ad iferioꝛes partes terre dicit
deſcendiſſe.iuxta illud apłi ad Ephe.iiij
Quod autem aſcendit quid eſt niſi quia
et deſcendit pꝛimũ ad inſerioꝛes partes

terre:in quibus quatuoꝛ loca erant ante

eius moꝛtẽ. ¶ Anus inferioꝛ puta ifer
nus damnatoꝛü. ¶ Alius ſuperioꝛ: ut
lymbus pueroꝝ. ¶ Tertius ad huc illo

ſuꝑioꝛ: ut locus purgatoꝛij. ¶ Quartꝰ

adbuc illo ſuperioꝛ:ut lymbus ſanctoꝛũ
patruʒ:quem chꝛiſtus expoliauit.iuxta
illud acha. ix. Tu autem in ſanguine
teſtameti tui eduxiſti vinctos de lacu in
quo non erat aqua.locus vo purgatoꝛij
non ſpoliabitur uſq; ad finem mundi.
alia v duo itacta er᷑naliter ꝑmanebut

Ad pꝛimum nien

per quando tollitur minus poteſt tolli

maius:gratia enim poteſt tollere pecc⸗
catum moꝛtale:⁊ non tollit peccatum
venia le. Mon eni valet talis pꝛopoſitio
niſ quando minus oꝛdinatur ad maius

N.

tteconuè
ditiſtn
Agdoloꝛi

iztunge

eld
lrts no d
Nigral:
Ullbege⸗
ftetale
le
oeege
Rorap
Mens
chnen
Geian
Ntene
Kyon

ſtpren
ſicp⸗
ſyltofn
dsii
Wkhe
Woe
Rarn
peebe
ſuxta
ntcog
ſſtiie
ſhebi
chügu
C

(Npoꝛ

In

heynno
dou⸗
nugioc⸗
deguipy
nd

Nc

hnuſt

Il

eiſisun
mü vo ſubd
oc nigferi
nfemus nbo
bGa l
necmibioc⸗
wampoften
canonici b
nevelmundl
ripenarn
. aleriterf
eram pyre
inis intene
in termit
ni enhni
itatmc/
mmuguie
rercimni
la detupco;
atnis geect,
ratn
ſpeer c
ian,
tent
Ancb
oes hertes
ucranteN
nanmnt
6 nomnnt
hehn
(Au,
sſanctotl
hlauit iurt⸗
in ſmgun
1s de lcunn
oorgmnann
pem mw,
egtinen
nhpclni
ung tölen
5 goct N
tolaee
t elcnun
s rcpoftt

ç

Ar.

et econuerſo. C Qel põt dici ꝙ ſʒ pena
dãni ſit minia reſpectupene ſeſus q;tũ
ad doloꝛis pceptionẽ:nõ tñ eſt minima
q́B;tum ad ꝑ betuã durationẽ. C Ad ſe-
cũdũ eſt dicẽdũ ꝙ nõ eſt ſile:qꝛ ſãcti pa⸗
tres nõ detinebant᷑ in lymbo ꝓ peccato
oꝛiginali:ut erat infectio ꝑſone:qꝛ ſic a
tali peccato purgati erant ꝑ gr̃aʒ ſacra
mẽtalẽ ⁊ ꝑſonale. Oetiebant᷑ & ibi ſolũ
ꝓ tali peccato: ut erat infectio na ture
donec ꝑ chꝛiſti paſſionẽ pꝛo tota hũana
natura pꝛeciũ ſolutũ eſt.ſic autẽ nõ eſt ð
pueris. C Ad zeſt dicendũ ꝙ non eſt
incõueniens ꝙ virtute diuina ipediant᷑
grauia ne ad centrũ terre deſcendãt:ſi
in terra ſunt młte cauerne ad quas gra
uia non deſcendũt.

ſic pcedit᷑.
O guartu imn ;

papa ꝑ cõicationẽ idulgẽtie poſ

ſit puerj exiſtẽtibꝰ in lymho ianuã para

diſi aperire:qꝛ põt aperiri dãnatis:ergo
młto magis pueris. Scribit᷑ luce.xv.q;
diues ille exiſtẽs in toꝛmẽtis dãnatoꝛũ
vidit Laʒarũ in ſinu Abꝛahe.qui ſinus
abꝛabe bm Aug.xij.ſuꝑ Geñ.cũ accipi
atur niſ in bono:nõ põt inferni noie cõ
pꝛebedi. ¶ S videre chꝛiſtũ ẽ ꝑadiſus
iuxta illud Jo.xiiij. Hec eſt vita eterna
ut cognoſcat te ſolũ verũ deũ ⁊ quẽ mi/
ſiſti ie ſũ chꝛiſtũ:ſed pueri ⁊ oẽs angel
vid ebũt chꝛiſtũ:qꝛ videbit eũ ois oculꝰi
etig gui⸗ eũ puꝑugerũt.ut ſcribi᷑ Apoc.

i. S pueęri puati ſũt luce ſpũali non

Epoꝛali ſaltẽ paradiſus corda is po
PPrTi ᷓ teſt eis aꝑiri
In C0 trariueinia doloꝛ ⁊
pena nõ ↄpatiũtur ſe cũ gaudio paradiſi
Sed pueri ſut in doloꝛibꝰ penaꝝ multo
magis q; ſancti pr̃es liberati ꝑ cbꝛiſtũ.
dequibꝰ tñ dicit᷑ Acti.ij.Deus ſuſcitauit
chꝛiſtũ a moꝛtuis ſolutis doloꝛibꝰiferni
iuxta ꝗð ipoſſ ibile 2 n tenei a eo.
* * gNα 05o Augj. xi. ſuꝑ Geũ.
Kud EOdzuis ois regio vbi aime
bone ſũt poſſit paradiſus merito appel-

trigeſimaquarta

IIII
lIari. tripliciter tñ paradiſus accipit᷑.
CPꝛimo pꝛo loco coꝛpoꝛali vbi pꝛimꝰ
bomo creatꝰ eſt. Secũdo pꝛo loco ce
leſtiali.ut pꝛo celo ipſo empyreo vbi aĩe
beatoꝝ diuina beatitudine fruuntur
¶ LTertio pꝛo viſiõe intellectuali vłſpi
rituali qua diuina eſſõtia intuitiue ↄſpi
cit᷑.⁊ iſte paradiſus eſt oibꝰ melioꝛ:⁊ pa
radiſus paradiſoꝝ nõinandus.Pꝛimꝰ g
paradiſus pueris aperiri nõ põt:qꝛ pec-
cato illo ſut aſtricti ꝓpter qð pᷣmꝰ homo
inde expulſus eſt. MHec ſecũdus:qꝛ ille ſo
lu beatis ⁊ ſanctis angelis debet᷑. Hec
tertius:qꝛ carẽtia viſiõis diuine ꝑpetuo
Ad pꝛimũ ꝛin eis reéanebit.
VNUergo eſt dicedü ſi
ſinus abꝛabe accipiatp quiete que erat
in lymbo ſanctoꝝ patru qui pꝛiuati erãt
pena ſenſibili: ſic pena inferni eis cõue/
nire nõ põt ut aliqui dicũt.Sed iſto mõ
nec cõuenire poſſet nomen iferni lymbo
pueroꝝ. Ande dicẽdum eſt ut dicit glo.
Bede ꝙꝙ z ſancti patres in ſinu Abꝛabe
puta in cõſolatiõe quietis eſſẽt ꝑ fidem
mediatoꝛis ⁊ ꝑ graʒ.a doloꝛibꝰ tñ moꝛ
tis ſiue inferni nõ erãt ſoluti ex toto:qꝛ
nõ meruerũt gaudia celi intrare donec
impleret᷑ illud ʒ achaix.Tu autẽ in ſã-
guine teſtamenti tui eduxiſti vinctos de
lacu vñ noĩe iferni nõ meret᷑ ſinus abꝛa
be appellari pᷣm Au FPbter fidẽ ⁊ gra
tiã ipſᷣꝰ abꝛabe. ¶ Ad ꝛ⁊meſt dicẽdũ q;
pueri videbũt chꝛiſti hũanitatẽ. diuini-
tatẽ tñ non poterũt videre eius mẽbꝛa
nõ effccti ꝑ fidẽ ⁊ gratiã ꝑſonalẽ vel ſa-
cramẽtalẽé. ¶C Ad a“eſt dicendũ ꝙ lux
coꝛpoꝛa lis oꝛdinat᷑ ad ſpiritualẽ ꝓpter
qð pꝛiuatis luce ſpiritualillux coꝛpoꝛał
cõmuni cari nõ debet
¶QAueſtio.xxxiiij.de illis qui ſũt infra
terrã qui qñ q; fuerunt de eccleſia q;uis
nunc non ſint. s „.
Bu C vid endũ eſt de illis
qui ſunt infra terrã
qui qñq; fuerũt de eccleſia qᷓ;-
uis nũc nõ ſint. Circa qð qrut᷑

Ar.
quattuoꝛ:¶ Pꝛimo vtaꝝ papa poſſit mã
dare ut ꝗs teneat᷑ potius velle ad pens
iferni dãnari q; peccare moꝛtalit. ¶2.
vtrũ papa poſſit facere dãngti nõ gau
deãt de penis eoꝝinimicoꝝ. ·vtrũ
papa iuſte poſſit aliqs ad penã if erni dã
nare. 4 vtrũ papa poſſit facere ꝙ in
dulgentie ⁊ ſuffragia eccleſie meritoꝛia
ſint iſllis qni ſunt in inferno.

ſic pꝛoceditur
Primu videt᷑ enim ꝙ

papa nõ poſſit p̃ᷣcipere ut homo
teneat᷑ potius pᷣeligere dan ari ad infer/
nũ:qᷓ; peccare moꝛtalit᷑:quia pena iferni
eſt eterna ⁊ inremediabilis.de peccato
autẽ moꝛtali põt quis liberari per peni/
tentiã.s potiꝰtenet᷑ homo velle peccare
moꝛtaliter. S pena inferni includit
culpam. vna eni de penis inferni eſt ver
mis ⁊ remoꝛſus cõſciẽtie de culpa cõmiſ
ſa:ſed culpa moꝛtalis nõ includit penaʒ
inferni. S magis eſt 20 a culpa moꝛta
lis q; pena inferni. S.illud papa nõ
põt mandare qð eſt de iure naturali:ſed
refugere eternaliter moꝛi et eternaʒ pe
nam eſt de iure naturali.ꝗlibet eni natu
raliter refugit moꝛtẽ potiſſime eternã
peccare ꝗ moꝛtalit᷑ pᷣeligẽdũ eſt anteqᷓ;
erualite daãngari. ſtan
PPA11 eſt qò bicit An
Bn C0 trarin ſelmꝰ in libꝛo ð
ſilitudinibꝰ.vbi ait q aligs debet mag
eligere eſſe in inferno ſine culpa:qᷓ; in pa
radiſo cũ culpa:quis inocens in inferno
nõ ſẽtiret penã:⁊ peccatoꝛ in paradiſo
nõ gaud eret de gloꝛia. Hoc idẽ vr̃ dice
Cbryſo.iĩ libello de laudibꝰ Pauli.expo/
nens illud ad Ro. ix. Optabam ego ipſe
gnathema eẽ a chꝛiſto ꝓ fratribꝰ meis.
q; potius Haulus voluiſſet eſſe in inſer
no cũ charitate qᷓ; extra ſine charita te.

Eyr do. ꝙ illud cedit ſbᷣ pᷣce
Rnd- EOpt qð ẽ de n cẽi tateſa⸗
lutj.Eſt aũt de ncẽitate ſalutis ut hõ cõ
tritꝰ in via ſalut exiſtẽs in generali ma
gis velit pati quãcuq; penaʒ q; peccare

moꝛtaliter. Et boc ideo qꝛ otritio eſt ſa

lus hoĩs ⁊ nõ põt eſſe ſine charitate per

quã oĩa peccata dimittutur. Ex chari-
tate autẽ plus tene᷑ hbomo deũ diligere
qᷓ; ſeip ſũ.Conſtat autẽ ꝙ peccare moꝛ/
taliter eſt facere cõtra deũ.puniri auteʒ
quacũqʒ pena:eſt pati aliqꝗd cõtra ſeipſu
vnde charitas hoc reꝗrit ut anteqᷓ; pec
cet moꝛtaliter quãlibet penã bomo con
tritꝰ exiſtẽs in via ſalutis in generalipᷣe
ligat culpe moꝛtali.Et dico in generali
quia in ſpeciali deſcẽdere ad hãc penaʒ
vel aliã bomo nõ tenet᷑.imo nõ ſapiẽter
ageret papa vel ꝗlibet ſuꝑioꝛ ſeipſũ vel
aliũ monẽdo vel inducẽdo ad particula
res penas. Cuiꝰ rõ eſt:qꝛ ſicut delecta/
bilia plus mouet in ꝑticulari cõſidergta
q́; in cõmuni: ita terribilig plus terrẽt ſi
in ꝑticulari cõſiderent: Et aliꝗ ſũt ꝗ in
minoꝛi tẽtatiõe nõ cadũt qui foꝛte i ma
ioꝛi caderet.ſicut aligqs audiens adulte-
riũ nõ icitat᷑ ad libidinẽ.Sed ſi ꝑ cõſide/
rationẽ deſcẽderet ad ſinglas illecebꝛas
carnis m agis ꝓmoueret᷑:⁊ ſiłiter aliqs
nõ refugeret pati moꝛtẽ ꝓ cbꝛiſto. Sed
ſi deſcẽderet ad cõſideradũ ſingulas pe
nas magis retraberet᷑:⁊ ideo deſcẽdere
in talibꝰ ad ſingularia:eſt ĩiducere hoĩe⸗
ad tẽtationẽ: ⁊ pᷣbere occaſio nẽ pec cãdi
qð papa ⁊ ꝗlibet ſuꝑioꝛ maxie vitare dʒ
Adpꝛimum &αoa8ρ
AHE ꝙ culpa moꝛta
lis q;tuʒ eſt de ſe perpetua eſt ſicut pena
in ferni:ſi aut remediũ bzʒ boc eſt ex ſola
miſericoꝛdia dei. Ael dicẽdũ eſt ꝙ plus
pᷣpõderat bonũ diuinũ ↄtraqð agit moꝛ
talis culpa: bono nature create cui oß :.
onit᷑ pena:qᷓ; ꝑpetuitas pene tẽpoꝛal i
bolpe 24 2neſt dicẽdũ q remoꝛſus
cõſciẽtie nõ ſemꝑ eſt culpa:q;uis ad cul
pã qñqʒ cõſequat᷑.põt eni eſſe ſine culpa
ut in eo qui hʒ cõſcientiã errantẽ de pᷣte
rito cõmiſſo: ſicut ſi aligs credat aliꝗdᷣ
a ſe pus cõmiſſũ eſſe illicitñ qð tñ licitũ
erat:⁊ ipſe duʒ faceret illicitũ reputabat
Ad 9z'eſt dicẽdũ ꝙ refugere moꝛtẽ

le

Ctern;
Gſtiun
Mech
tmui

tmat

ſere⸗a
ſsinin
o .
fedeſe
nonnel
befepe
hedlre⸗
giumd
C
tunr
boc
ſef⸗
hore
nh
p
loon
ect
nuns
iog
Vu

N
Hoicn
trobet,
heene
Undate
ftnton
Npnn

hunt,

cch
ſutcene

en.
hung

en

i e
artatepe
Erchan⸗
deldiligere
eccenentor
nnau

Gtraſegad

t anteih
nibonoc

ngeneralmee

on geneil
a bie dann,
nö ſapet
or ſepſie
u paftill
ſcutdlar⸗
Nicöidenn
gumif
aigſitgit
Uiforteims
sAl-
Iigciſd⸗
ilecebus
Uteralgs
ſo. Sec
inglase
delctere
ueere hoſi
orepeecin
enene
tidt
forts
ſenpene
Xcker ſo⸗
aarin
tecich
e tihil
4 enoni⸗
us hl
ſinte ußit
ntde t⸗
in ggt
Pötilici
teputeh
gere on

eternaʒ eſt de iure naturali 'm appetitũ

ſenſitiuũ:ſed refugere uel pꝛeeligere ipſa
anteq; deus offendatur: eſt de iure na/
turaliᷣm a ppetituʒ per rationẽ dlibera

tam. ⁊ per charitatem oꝛdinatã.

BDſecundumipe

Videt᷑ enim ꝙ papa non poſſit
facere ꝙ damnati non gaudeant de pe-
nis inimicoꝛum ſuoꝝ:quia ſuper illo ver
bo Iſa.xiiii. Surrexerunt pꝛincipes ter

re de ſoliis ſuis.dicit glo.Hiero.q ſola

tium eſt malis inimicos ſuos ſocios ha
bere penarũ:tale ergo gaudiũ papa im
pedire non põt. .“ Pꝛeterea omne gau

dium dimmuit doloꝛẽ. ut patet ꝑ Pphᷣm

vii.Ethico. Cum ergo doloꝛ da mnato
rum non ſit infinitus intenſiue:ſi papa
poſſit gaudiu damnatoꝝ impedire poſ-
ſet facere qꝙ inimici damnatoꝝ non dã⸗
narentur. ⁊ ſic tolleret᷑ liberum arbitri-
um bominis. Pꝛeterea dicit Gꝛegꝰ.
q culpa eſt totã culpam exigere: ſed de
us non poteſt culpã cõmittere:ergono
poteſt totam culpa ꝓſequi puniendo dã
natos ᷣm condignum:remanet ergo in
eis aliquod gaudiũ de eo ꝙ non puniu/
tur tantũ qntũ deberẽt puniri.

2 Arrar eſt: quia pa
Incotrarium e rcdn
municationẽ indulgentie ⁊ ſuffragioꝛũ
retrabit multos a peccatis ut non da/

mnentur:poteſt ergo impedire gaudi-
um damnatoꝝ:ſicut poteſt ĩpedire dã/

mnationẽ peccatoꝝ: de quoꝝ ſocietate

damnati ga udent.

Fndeo ?cdu triſtitia 2 vo

„ AI;, loꝛ in damnatis eſt tota
lis ⁊ eſſentialis:admixtũ tamẽ poteſt ee
eoꝛum triſtitie aliquod gaudiuõʒ partia
le ⁊ accidentale.Eſt quidẽ eoꝛum triſti
tia totalis ⁊ eſſential ꝓpt tria. Pꝛi/
mo quidem pꝛopter diuine iuſticie im/
pletionẽ. Triſtantur enim quãdo vidẽt

diuinaʒ impleri iuſticiã in pena damna

tionis inimicoꝝ ipſoꝛum quã dei iuſtici

trigeſimaquarta II

am dãnati odiũt ⁊ blaſphemant in ĩfer
no:Juxta illud Apoc.xvi. Eſtuauerũt
hoies eſtu magno:⁊ blaſphemauerunt
nomẽ dei hñt ptãtem ſuꝑ has plagas.
Secũdo ꝓpter eoꝛũ coſcientie infe-
ctionem:remanent enim in dãnatis ar-
fectiones pꝛaue remoꝛdentes ⁊ toꝛquẽ
tes eoꝛum conſcientiã:quia vermis eoꝝ
nunq; moꝛitur: ⁊ ignis eoꝛum nũ qᷓ; ex-
tinguit᷑. Oe quibus pꝛauis affectioibus
dolent ⁊ penitent.iuxta illud Sapien.v.
Penitentiaʒ agentes:⁊ pꝛe anguſtia ſpi
ritus gementes.vnde ſicut penitẽtes in
bac vita dolent:⁊ de doloꝛe gaudẽt:ita
danati in inferno gaudent de penis ini⸗
micoꝝ ſuoꝝ:⁊ de ipſo tũ gaudio amgis
dolent. ¶ Tertio ppter cauſe admmi/
ſtrationem:ſi enim damnati in inferno
pꝛeſtiterũt cauſam danationis eoꝝ ini/
micis:penitent ⁊ triſtantur:nõ quidem
pꝛopter diuinam offenſionem:ſed ꝓpter
eoꝛum punitionem.vnde talis penitẽtia
nõ eſt in eis meritoꝛia:tali ergo triſticie
dãn atoꝛũ totali ⁊ eẽntialialiquod gau⸗
dium accidẽtale eſt annexuʒ:quia deſcẽ
dunt damnati ad infernum cum ariis
ſuis:⁊ cum affectibus pꝛauis ipſoꝛuʒ: ut
ſcribitur Ezechicł.xxxij.Quia ergo vi⸗
dent damnati pꝛauas coꝛum voluũtateſ
quas in hoc mundo habuerunt contra
eoꝛum inimicos impletas eſſe per dam
nationẽ ⁊ malum ipſoꝝ gaudent. Quod
quidem gaudium poteſt per papam im
pediri:eo ꝙ per cõmunicationẽ indul⸗/
gentie ⁊ ſuffragioꝛum damnatoꝛuʒ ini
mici in pꝛeſentivita poſſunt conuerti ⁊
nõ damnari:⁊ ex boc tollitur illud gau
dium quod damnati de eoꝛum damna
tione habuiſſſent. .
Ad Ppri mu mn ergo eſt dicẽ
Ise dum qꝙ papꝑa
non impedit gaudium damnatoꝛũ per
ſe: ſed per accidens:ſubtrahendo eoꝛum
inimicos a damnatione per cõmunica
tionem indulgen tie⁊ ſuffragioꝝ eccleſie
de rum dãnatione gaudiu habuiſſent.

Ar.
CAd 2 eſt dð.ꝙ liberũ arbitriũ non
tollitur: ſed iuuatur per auxilia eccleſie
quibꝰ peccatoꝛes de culpa reſurgũt ad
gratia. C Ad qʒ“eſt dicendu ꝙ damna
tus punitur tali pena qua debet puniri
m exigenti culpe: ſemꝑ tamẽ punitur
citra condignũ q; deberet puniri:pꝛopt
cõdecentiam diume bonitatis:de q da/
mnatis nullũ ẽ gaudiũ:ſʒ potiꝰtriſticia.
Dtertium piglhai
tur: Videt᷑
eęcenim ꝙ papa non poſſet aliquos
iuſtc ad penã inferni condemnare:qꝛ iu
ſtus ⁊ piꝰ iudex debet punire niſi ad coꝛ
rectionem:ſed papa debet eè iuſtus ⁊ pi
us iudex:ergo debet punire niſi ad coꝛ/
rectionẽ. Coꝛrigere aũt nõ ẽ pumire et᷑⸗
nalit᷑:ſed ſolu tempoꝛalit᷑. Pꝛeterea
tempoꝛale non poteſt eẽ cauſa eterni:ꝓ
culpa ergo quacunq; tẽpoꝛali papa et⸗
nam penam infligere iuſte non debet.
¶Pꝛeterea ſcribitur Oeutro.xxv.ſᷣm
menſurã delicti erit et plagarũ modus.
m ergo menſurã tẽpoꝛalis culpe debet
papaumponere menſurã rhoral gene
1 eſt:quia ſcri
J n contrarin bit. xxij.di.
c.in nomie dñi.de illis qui ſeditionẽ po
nunt in ecclena:⁊ potiſſime in electione
ſum mi põtificis Quicũq; cõtra hoc de
cretum ire tentauerit. ꝑpetuo anathe-⸗
mate atq; excõmunicatione damnet᷑: ⁊
cũ impijs qui non reſurgunt in iudicio

RKn G E 0 reputetur.
XISEBoS., iuſte culpe moꝛta-
li tẽpoꝛaliter cõmiſiſſe dũmodo qui tali
culpa peccat ſit cõtumax per papã eter
na pena in fligit᷑. ¶ Pꝛimo quidẽ rõne
boni qð ꝑ ipſã culpã ꝑimit᷑. Tollit᷑ eni

per culpã moꝛtalẽ charitas ꝗqᷓ m Apłʒ

i. qad Chor.xiii. Nunq; excidit.vnde ſicẽ
charitas que ꝑerimit᷑ ꝑ moꝛta lẽ culpaʒ
perpetua ⁊ eterna poteſt ee:ita iuſtuʒ ẽ
p culpa per quã toilit᷑eterna pena coꝛ
reſpondeat. ¶2: rõne voluntatis que
inficit᷑voluntas eni ſubiecta culpe moꝛ

Queſtio III

tali eterna eſt:qꝛ exquo bomo nõ iponit
finẽ culpe in pᷣſenti ⁊ cũ illa decedit:iam

culpa eterna eſt rone volũtatj peccãdi:

non debet giudex iponere finẽ pene:exᷣ
peccãs nõ ĩpoſuit finẽ culpe. ¶ 3· roue
tꝑis qð pᷣfigit᷑.pᷣfigit enĩpapa tãq; vica
rius dei tẽpus in quo dimittit᷑ culpa:et
in quo nõ:qꝛ in pñti eſt tẽpns dimittedi
culpa:in futuro vo non. quatũucũq; ergo
actio peccãtis ſit mometanea ⁊ tepoꝛał
ipſa tñ culpa eterna eſt. exqͥ̊ ꝑ cõtumaciã
nõ dimittit ſibi in pñti vbi eſt tẽpus di9
mittendi.iuſte & papa tali culpe eterne
eternã penã infligit. C · rõne boniqð
offendit᷑.nã per culpã moꝛtalẽ bonũ eter
nũ offendit᷑. & iuſte pena et᷑na ſibi debet
D Pꝛim i ergo eſt dieedu ꝙ pi⸗
— us ⁊ iuſtus iudex pu
nit ad coꝛꝛectionẽ qñ cſt tepus coꝛꝛigẽdi
ſed qñ nõ eſt tepus coꝛꝛectiõis:nõ punit
ad coꝛꝛectionẽ:ſed magis ad vindictam
ex iuſticie obſeruatiõe. Ad 2eſt di/
cẽdũ ꝙ tẽpoꝛale bene põt eſſe cã ꝑpetui
q;uis non ꝓpꝛie eterni qð carct pꝛicipio
⁊ fine:cuiuſmodi et᷑nitas ſoli deo ↄueuit
nã emptio domus momẽtanea cſt ⁊ tẽ⸗
poꝛalis:ſed ius poſſidẽdi eſt eternũ.Si⸗
militer vulnꝰ inflictũ eſt momẽtaneũu:et

moꝛs que ſequit᷑ eſt eterna. Eodè modo

crimen leſe maieſtatis eſt momentaneũ:
et pena ſibi debita eſt eterna. Ad 3“
eſt dicendũ ꝙ in peccato tria ſunt:dele-
ctatio:actio:⁊ voluntatis defoꝛmatio.
Pena g fm menſura debet coꝛꝛeſpõdere
peccato:non q;tũ ad delectationẽ ⁊ acti
onèe que tẽpoꝛalia ⁊ momẽtanea ſüt:ſed
q;tum ad volũtatis defoꝛmationẽ que
eterna eſt exà in pũti nõ remouet᷑ ꝑ cõtri
tionẽ ⁊ penitentiã:ideo iuſte ſibi debet
eterna pnaea. .
D uartũ ſic ꝓceditur
2 50 ILEwvider eni ꝙ&
papa poſſit facere ut indulgẽtie ⁊
ſuffrag ia eccleſie meritoꝛia ſint illis qui
ſunt in iferno:quia qñ aliqua ſut eiuſdẽ
rõnis:agens qð põt in vnũ põt in aliud

Oaloe

(lerin

Göcuteb
vus o
hitcünn
Npurgt
feno⸗
ſtelig
ſetlen⸗
Pwhuonr
nen
fiece⸗
Gnen
lonen
ſepet
Ghore
Gere
orn
Uutdc
Gorbo
N
ſteti⸗
ſente
Non
Wr
ſantn
ſene
ſonti

K

cſenti
ſecclel
niet
ſopo
ape .
ilheti,
toli⸗
iſdee
llur
detden

I

dnoſdei

etccſtiamn
4 eccit
Kgererd
Cyrme
tücß pit

ntculoda

6 dinttit
tüciczed
aartehnn
cöͤtunnti
ſt tepnod⸗
ulpe etant
dne bonign
dibonieng
na ſ he
Niip/
ſusncer hr

.*

scnitd

„

jsno N

ſpingictan

2 ARot
cigpeu
t peictgio
NN wo
a
gerni ,
metmaien
Ehinot

Sed pena iferni ⁊ pena purgatoꝛij ſut

eiuſde rõnis:cũ nõ differant niſi ſic ma

gis durabile ⁊ minꝰ durabile:⁊ magi et
minus nõ diuerſificãt ſpẽm: cũ papa
põt cõmunicare ſuffragia illis qui ſunt
in purgatoꝛio: poterit ſilr illis ꝗ ſunt in
interno. S. aliqui ſũt in iĩferno qui fe
cerũt aliqua bona dũ vixerũt in coꝛpo/
re:⁊ bona meritoꝛia per charitatẽ quã

habuerũt:ergo ꝑ ea que geſſerũt in coꝛ

poꝛe:meruerũt ſibi ut ꝓdeſſent eis ſi no
mine eoꝛũ fieret poſt moꝛtẽ. C S.ec-
cleſia oꝛat ꝓdefuctis ut liberent᷑ de oꝛe
leonis:⁊ de ꝓfudo lacu:ſed fruſtra oꝛa-
ret ꝓ eis niſi ſciret ſuffragia eis ꝓdeſſe:
ergo videt᷑ ꝙ pꝛoſint. C S.hõ pot iuſte
ſoluere debitů ꝓ ſe ⁊ ꝓ alio quod tenet᷑
ſoluere:ſi ergo illi qui funt in inferno ſol
uant debitũ qð ſolucre ten ent᷑ ꝑ ſuffra-
gia viuoꝝ videt ꝙ iuſte ſolutũ ſit.

In contrariũ aeinn

ceſt redẽptio. S.ſi ſuffragia eccłie ꝓ/

deſſent eis:uel hoc eſſet ex ꝑte pape ap
plicantis:uel ex ꝑte iloꝝ ꝗbus applicã
tur:nõ ex ꝑte pape applicantis: qꝛ illi ꝗ
ſunt in inferno nõ ſub uciunt᷑ iuriſditioi
ſue:nec ex ꝑte illoꝝ quibꝰ applicant᷑: ꝗa
ſunt in termino ⁊ nõ ſunt babiles ad re

* cipiendum.
Rnd c0 do. ꝙ de hac qõne ẽ du

plex modꝰdicendi. Anꝰ ẽ comunis.

Alius ſpecialis. Mag tñ vider
oꝛtũ bre ex dictis bti Augl. Modꝰcoĩs

talis e:qꝛ cũ in danatis ſit duplex pena
ceſſentialis ⁊ accidentalis:bona que fit
in eccleſia nõ pñt eis valere ad dimiſſio
nẽ pene eſſentialis:qꝛ manete culpa pe
na nõ põt remoueri. In danat ſemꝑ
culpa remanebit:cu deceſſerint in moꝛ
tali pctõ:ergo de pena eſſẽtiali nibil po
teſt tolli:? Chꝛyſ.ſuꝑ illo bo Matih.
xviij.dicit: Tradidit cũ toꝛtoꝛibꝰ donec
re dder vniuerſũ debitũ:qꝛ li donec nõ
dicit determinatũ tempus: ſed indet mi
natũ:quia ſemꝑ ſoluent dãnati ⁊ nunq;

ſatiſfacient:eo ꝙ ſatiſfatio nõ eſt grata
deo niſi ꝑ charitate᷑: ⁊ qꝛ ipſi deceſſerũt
m moꝛtali:⁊ ſunt in termino dãnatiõis
ipſoꝝ:iõ ſemꝑ ſoluũt.⁊ tñ deo nũq; ſa-
tiſſaciut. Pena vo accñtalis eſt in dãna
tis rõne ſocioꝝquos pꝑer exemplũ ꝑpꝛs/
uum ⁊ pꝛauã doctrinã coꝛruperut. Me
ren f eni dãnati puniri ex ſocietate illo/
rum qui ꝑ pꝛauũ eoꝝ exemplu ⁊ pꝛauaʒ
doctrina coꝛrupti ſt:⁊ iõ qñ tales nõ da
nant᷑ ſed potiꝰↄuertunt᷑⁊ ſaluant᷑ eoꝛũ

pena accñtalis drĩ minui. Cũ vo nõ ſal
uant ſed dãnant᷑ eoꝛuʒ pena dr augeri:
vnde talis pena accñtalis põt in eis au
geri ⁊ minui ?mꝙ plures et paucioꝛes
ſocios pñt br̃e in pꝛedicta pena.Cum
Sſuffragia eccleſie multũ valeant ut coꝛ
rupti ꝓpt malã doctrinã ⁊ mala exepla
danatoꝝ non danent᷑: ſed magis cõuer
tant᷑ ⁊ ſaluent᷑: ideo pᷣdicta ſuffragia di
cunt᷑ eis valere ad releustionẽ pene ac
cidẽtalis:ſicut ſana doctrina ⁊ bona ex
empla dicunt᷑ valere apoſtolis ⁊ beatis
ad augmentũ accñtalis gloꝛie:qꝛ ex ſo-
cietate eoꝝqui per doctrinã ⁊ bona ex·

empla illoꝝ ſaluant᷑:coꝝ gloꝛia augmen

tatur. Alius ẽ modus dicendi mag
ſpecialis:qui talis eſt: Oiſtinguit eni tri
plex pena que de bet᷑ damnat: Mam in
pctõ moꝛtali in quo decedũt danati tria
ↄſiderant᷑. Pꝛimũ ẽ a bono incõmu⸗
tabili auerſio:qꝛ omne peccatu moꝛta/
le in tãtũ eſt moꝛtale inq; tum auertit a
deo bono incõmutabili:m quẽ moduʒ
dicit beatus Jacobus ꝙ qui offendit in
vno:factus ẽ oĩiuʒ reus:qꝛ oĩia peccata
vnũ peccatũ ſüt inq;tum auertit ab in/
cõmutabili bono. Scom è interiorꝭ
ↄſcietie ⁊ interioꝛis imaginis defoꝛma
tio:qꝛ cũ oſcia interioꝛ ſemꝑ remurmu
ret de peccato:ex ipſa ꝑpetratiõe ꝑecca
ti defoꝛmat᷑ imago:⁊ defoꝛmat᷑ cõſciẽ
tia. Tertiũ eẽ ĩbõis cõmutabilibꝰ ioꝛ
dinata delectatio. Pꝛopt pmumer
gout ꝓpter boni incõmutabilis auerſi-
onẽ deber peccato moꝛtali pena daãni:

AQueſtio

ut eſt perpetua pᷣuatio viſonis diuine, valeant ad dicte pene relarxationẽ ꝙꝙ tã

EPiopter ſcᷣm vᷣo ut ꝓpter oſcientie
defo
pena vermis ↄſcientie. ¶. Sed pꝓpr᷑ ter
tium ut ꝓpter inoꝛdinatã delectatione
que in bono creato ꝑcipit᷑: debet᷑ pꝑecca
to moꝛtali pena ignis ⁊ pena ſenſus: et
ppoꝛtionalit᷑ q; ꝓmeſura delicti debet
plagarũ modus:loquendo de pena tali
Ponit᷑ ergo e pena dãni ut puatio
diu ine viſionis ⁊ pena vermis coſcietie
eſſentialit᷑ coꝛreſpondent peccato moꝛ
tali:qꝛ manete culpa manet ſꝑ pena dã
ni:ut puatio diuine viſionis:⁊ manente
culpa manet ſꝑp pena vermis cõſcientie
qꝛ dicente btõ Augl.Omnis inoꝛdina-
tus animꝰ ſibiipſi ſꝑ eſt pena:ſʒ pena ſen
fus ⁊ pena ignis accñtalit᷑ debet᷑ culpe
moꝛtali:qꝛ ad ſenſum videmꝰ ꝙ multi
ſunt in pctõ moꝛtali ⁊ nõ babet penam
ſenſus annexã.Dicit᷑ ergo ab iſtis ꝙ ſuf
fragia eccleſie nõ valent danatis ad illi
us pene diminution que eſſentialit᷑ de-
bet᷑ peccato:qꝛ remanente culpa rema/
net eſſentialit᷑ illa duplex pena:que ſibi
deber ut pena dãni ⁊ vermis ↄſcie: ſed
bene dicut valent eis ad pene ſenſus
diminutionẽ:cum illa eſſen tialit᷑ nõ re-⸗
ſpõdeat moꝛtali culpe:non ꝗdem ad to
talem dicte pene liberatione: ſed ad ali
qualem mitigation. ¶Et ponunt q;
iſta mitigatio tribus modis hʒ fieri in
vsnatis. Pꝛimo ꝑ ſocioꝝ ſubtractio
nẽ: qꝛ ſaluant multi ut dicebat᷑ in pᷣmo
mõ dicendi:per ſuffragia eccleſieꝗq fue/
runt eoꝝ exemplo ⁊ doctrina coꝛrupti:
qui ſi non ſaluarent᷑ augeret᷑ eoꝝ p ena.
2 per eoꝝ ſuffragioꝝ foꝛtificationẽ
⁊ cõfortationt᷑:qꝛ per pᷣdicta ſuffragia
foꝛtificant᷑ ⁊ cõfoꝛtant᷑ dam nati: ut to
lerabiliꝰpoſſint peni illã ignis iuſtine-
re. ¶ Tertio ꝑ ipſius pene aliqualem re
laxationt᷑: qꝛ cũ ignis ille infernoalis ſit
inſtrumentu diuine iuſticie taxatũ eſt a
deo ꝙ tatũ debeat ffligere ⁊ non plus
Et ideo nõ ſequit᷑ ꝙ ſi ſuffragia eccleſie

ꝛmationem deber peccato moꝛtali

tum poſſent multiplicari ſuffragia eccle
ſie ut totalit᷑ relaret᷑: qꝛ taxatũ e a deo

ꝙ tantũ debeat diminui deilla pena et
nonamplius. C. Iſte aut modus pone
di ſatis videt᷑ hẽre fulcimentũ ex dictis
bti Augl. Mam ꝙ talis mitigatio pene
fiat in damnat ex ſuffragis eccleſie ꝑ
ſubtractione ſocioꝝ:expſie dicit Augꝰ.
q pena arrii nõduũ determinata ẽ:quia
nõdum determinati ſũᷣt illi qui eius pꝛa
ua doctrina ⁊ exemplo pꝛauo coꝛrupti
fuerunt. C Qs vᷣo talis mitigatio poſ
ſit fieri ꝑ dãnatoꝝ foꝛtificationẽ ⁊ ſuſtẽ
tatione᷑: ptz ꝑ illud quod dicit Augꝰ.in
Enchiridion ⁊ ĩ libꝛo ſupᷣdicto ad. Sim
plicianum de.viij.qõnibus:vbi loquẽs
de mediocrit bonis: ut de illis qui ſunt
in purgataꝛio:⁊ de mediocrit᷑ malis:ut
de illis qui ſũt damnati:fuerũt tñ ſide-
les chꝛiſti ⁊ multa bona fecerũt exñtes
in gratia dei. Quibus autẽ ꝓſint ſuffra
gia eccleſie:aut ad boc ꝓſunt ut ſit ple/
na eoꝝ remiſſio q;tum ad illos qui ſunt
in purgatoꝛio:aut certe ut tolerabilioꝛ
ſit eoꝝ damnatio q;tũ ad illos qui ſunt
in inferno. Et planũ ẽ loquit᷑ de illis
qui ſunt in inferno:quia ſi loqueret᷑ de
illis qui ſunt in purgatoꝛio:non diceret
ut tolerabilioꝛ ſit eoꝝ damnatio: ſ̊ ma
gis ut tolerabilioꝛſit eorum purgatio.
USed ꝙ talia bona ꝓſint damnatis
ad pene relaxationẽ:ptʒ ꝑ Augj.ſimilit᷑
in libꝛo p̃ᷣdicto:vbi ait:q eis talia ꝓſunt
qui c viuerent ſibi meruerũtut ꝓdeſſet
eis poſt moꝛtẽ ſiꝓ eis fierent. Pla⸗
num eſt autem ꝙ multi ſunt in inferno
qcũ viuerent młta oꝑa meritoꝛia exñ/
tes in gratia fecerunt per que meruerut
ſibi ꝓdeſſe ſuffragia eccleſie ſiꝓ eis fie-
rent poſt moꝛtem:non per charita tẽ cu
qua non deceſſerunt:ſed per charitatezʒ

quam pꝛius babuerunt. ¶C Iſte eutem
modus ponendi ꝙ ſuffragia eccleſie p-

ſint damnatis ad pene ſenſus mitiga-
tionem:expꝛeſſe tangitur ĩ glo.ſuꝑ ver

—

r.

ho Bug
pliin b
Guitque
ſos ve
nnedi⸗
bonis n
haſty
len
Poolunt
ſeturab
Clftert
Hiancur
O
üpot
Ror
Nnap
tonis
ſint
Uliße
tuin⸗
hun
ei
ſehont
modto
W
C
bon
ltign
4 tioyi⸗
ſlr (
ſeltgui
Necpitd⸗
iſenaeg
Cktiacin
eceleon
gtone
ohpoſin
npen
latct dei

Ul
tione
fragigcec
tarües der
llagenat
noduspone
nrü erdiai⸗
nigaiopene
is ccllele
diet Aug,
mnataequn
qui eins en
uo cormpt
itigstoge
tionẽ t iſt
Hictoat n
lyls
lscotſunt
ctfalö
ittiſte
mitent
piur uffn
Utſtpl/
goiſint
gerabdior
osepülunn
wi deli⸗
lchantt
hondie
nutieß
Unn Purgnne
t danmnnt
Aug ini
tnlhin
füttt

S

bo Augl.quẽ Gꝛatianꝰ allegat. xiij.q.
vltia.vbi dicit gloſatoꝛ.hic Augꝰ.diſtin
guit quatuoꝛ genera hominuũ.valde bo/

nos:⁊ valde malos:⁊ mediocrit᷑ bonos
2 mediocriter malos.Et ſbdit ꝓvalde
bonis non eſt oꝛandu:quia iniuriã facit
martyri qui oꝛat pꝛo martyre. Mec pꝛo

valde malis:ſed pꝛo mediocriter bonis
pꝛoſunt ſuffragia eccleſie ut citius libe-
rẽtur ab igne purgatoꝛij.Et pꝛo medio
criter malis pꝛoſunt ad hoc ut mitiꝰ pu
niantur nunq; tamen liberantur.

Rergo ſine biu⸗
Buſtinend 0 dicio hunc mno

Nũ põt pꝛobabiliter reſpõdęeri ad rõnes

pꝛo ⁊ contra. Mam cũu pᷣmo dicit ꝙ;
pena pnrgatoꝛij ⁊ inferni ſint eiuſde ra
tionis: dicendu ꝙ nõ eſt verũ:quia illi ꝗ
ſunt in inferno ſũt in termino dãnatõis

illi vᷣo qui ſunt in purgatoꝛio ſunt in ter

mio ſaluatiõis:ideo rõne ſtatus pena
vtroꝛuq; nõ eſt eiuſde rõnis:⁊ dato ꝙ;
illi ⁊ iſti poſſint iuuari ꝑ ſuffragia eccle-
ſie:non tñ eodẽ modo:ſed illiqui ſunt in
purgatoꝛio iuuatur ut ex toto liberent᷑:

illi ?o qui ſũt in ĩferno ut mitiꝰ puniant

¶Ad ⁊eſt dicendũ qꝙ ſicut dictuz eſt
illa bona pꝛoſũt eis q;tuʒ ad pene ſẽſus
mitigationẽ:ſed nõ q́;tuʒ ad totalẽ libe
eione aul ſunt in termino dãnatiõis
ipſoꝝ. ¶.ρAd 3 bicendu eſt ꝙ;, eccleſia
neſcit qui ſint dãnati ⁊ qui nõ: ideo non
decipit᷑ dato ꝙ oꝛet pꝛo illis qui ſunt in
inferno:quia neſcit eos eſſe in inferno ꝑ
certitudinẽ. Oato tñ ꝙ oꝛet ut liberetur
de oꝛe leonis:eccleſia int edit cõfoꝛmare
oꝛationẽ ſuã uoluntati diuine hm quã h
non poſſint ex toto liberari:põt tamen
eoꝛum pena mitigari ut dictum eſt. Ael
poteſt dici ut aliqui dicũt ꝙ illa oꝛatio
non eſt pꝛo liberatione eoꝛum qui dam
nati ſunt: ſed gratiarũ actio ꝑꝛo illis qui
liberati ſunt ab illa pena. Ad Aeſt
dicendum ꝙ damnati ſemper ſoluũt et
ſemper patiũtur:nunqᷓ; tamen ſatiſta-

trigeſimaquarta

IIII
ciunt debito eo ꝙ illa ſatiſtactio non eſt
deo grata cum non pꝛocedat ex radice
charitatis. Ad yreſt dicendũ ꝙ ar-
guebatur in contrariuʒ ꝙ lʒ in inferno
non ſit redemptio ex toto liberaus eſt
tamen redemptio aliqualiter mitigans
et relaxans Similiter dicendũ ad aliud
ꝙ lʒ illi qui ſunt in in ferno non ſint ſub
iuriſditione pape q́; tum ad pene totalẽ
liberationem:ſunt tamen ſub iuriſditiõe
ſua q;tum ad illius pene aliqualem miti
gationem ſaltem ad illos qui meruerũt
bona eccleſie ſibi applicari per bona que
fecerunt dum vixerunt in oꝛhoee exi⸗
ſtentes in gratia:dato ꝙ finaliter cum
culpa deceſſerunt.

.

C Explicit pꝛi ma pars buius operis

in qua diximꝰ de poteſtate cccleſiaſtica

ſe. HMic vᷣo ſequitur determinare de
eccleſiaſtica poteſtate per cõparationeʒ
ad actum ad quem oꝛdinatur.

O ſtq uã viſũ eſt de
*α poteſtate
ecdeſiaſtica bm ſe. Nũc cõ
ſiderandum eſt de ipſa per
cCcompactionem ad actum
ad quem oꝛdinat. ¶ Et pꝛimo de actu
electionis q;tum ad dominiũ tẽpoꝛale.
¶Secundo de actu electionis q́;tum
ad dominium ſpirituale. Circa pꝛimuʒ
xij.occurrunt conſideranda. Pꝛimo
de imperatoꝛis electõe. ¶ Secudo de
ipſius imperij deriuatiõe. Tertio de
eius tranſſatiõe. ¶ Quarto de eius cõ
firmatione. ¶ Quinto de eius admini
ſtratione. ¶ Serxto de eius depoſitiõe.
Septimo de eius examinatione.
Occtauo de eius duratioe. ¶ MHono
de eius ceſſione ⁊ de eius conceſſione.
Decimo de eius legum inſtitutione.
Undecimo de alioꝛum regum ſub/
iectione. ,. QOuodecimo de alioꝛum re
gum coꝛꝛectione.

b 2

Ar.
¶ Oueſtio. xxxv. de impatoꝛis electiõe

—

Irca pꝛimũ ꝗqrunt᷑ octo: q gis: S
res auctoꝛitate pape eligunt imperato

Pꝛimo vtru pa⸗
pa ſeipſũ poſſit imperatoꝛe
eligere. ¶Secudo vtrũ ele-
ctoꝛes ꝑ quos papa imperatoꝛ eʒ eligit
debeant eſſe de alamania. C 3. vtrum
be p̃dictos electoꝛes poſſit mutare.
A vtrũ papa poſſit p̃dictos electo/
res de alia natione oꝛdinare q; de ala-
mania. ¶ vtrũ papa in electione im
patoꝛis poſſit alteri ꝑti eligẽtiũ fauere
6: vtrũ papa poſſit imperatoꝛẽ ſa⸗
cere per bereditaria ſucceſſionẽ: ſicut ꝑ
electionẽ. ¶ vtru papa melius face
ret'oꝛdinãdo imperiũ ꝑ bereditaria ſuc
ceſſionẽ q; ꝑ electionẽ. ¶S: vtrũ papa
melius faceret oꝛdinando plures impe
rratoꝛes q́; ynYum.
rimuũ ſic ꝓceditur:
2== P itLiget enim
ꝙ papa per ſeipſũ imperatoꝛẽ nõ poſſi. it
eligere. Sicit eni Hiero.ad ruſticu nar-
bonenſem epᷣm: Siẽ qui viſibilit in boc
mudo ius inuadit alienũ: accuſat᷑ a pau
pere:dãnat᷑ a iudice:ita in eccłia dei cuz
ꝗs ſtipendia perdit: clamet ad dnm ⁊ a
cbꝛiſto exaudit᷑ papa ergo nõ põt per ſe
ipſuùimꝑatoꝛẽ eligere:ſicut no pot glie⸗
nũ ius mandare. C S. ab illo imgatoꝛ
imediate nõ põt eligi a quo gladiu tem

poꝛalẽ nõ accepit:Sed dicit Innocèé. 2

*

ponit᷑.xiii.qliiii.c.queſituʒ. Meminerãt

eniʒ a deo poteſtates bas fviſſe oceſſag . 8
eChbor.vlti. Et ideo cũ ſubeſt cauſa ra/

ꝓpter vindictã noxioꝝ gladium fu
pmiſſum. Si ergo imꝑatoꝛ gladiu rece
pit a deo ? nõ a papa ab ipſo nõ poterit
eligi. S. dicit Aug. ⁊ ponit. xi. dl.
in bis rebus in quibꝰ nil certi ſtatuit di
uina ſcriptura: Mos ppłi dei ⁊ iſtituta
maioꝛũ p lege teneda ſunt: ſed iſta eſt cõ
ſuetudo in populo vxpiano: ut impera/
toꝛ eligat᷑uła pp ło:uel ab electoribꝰ de
put atis: ergo papa ꝑer ſeipſum non po

terit ipſu elige.
In otrarin eſt: qaꝛ kopoſitio

–—

Queſtio 1

vulgata philoſopbi eſt. pꝛopt᷑ qliod vnũ
uodq; tale:⁊ illud magis: Sed electo

reʒ:ergo per ſeipſũ poteſt eligere: exquo
eius auctoꝛit ate alij eligũt. 3
EO dicendũ ꝙ imperatoꝛ ẽ
Vminiſter pape:eo ipo ꝙ
płs ad Ro.

eſt miniſter dei Oicit eni

xiii. ; nõ ſine cã gladiũ poꝛtat:quia dei

miniſter ẽ iudex in irã ei qui malũ agit
deputauit enim deus imperatoꝛẽ tanq;

miniſtrũ ſũmi ſacerdotis:qꝛ eiꝰ ẽ᷑ eeclas

cõtritas ⁊ concuſſas reſtaurare: nouas
edificare:⁊ dei ſacerdotes honoꝛare:at-

qʒ cõtra bereticos ⁊ rebelles tueri.Eſt
gũt pncipalit᷑ agentis eligere miniſtros

⁊ inſtrumẽta ad ſuũ finem:ſicut ars mi
litaris cuius finis eſt victoꝛia:babet eli
gere eqſtrẽ ⁊ frenefractiuã ſm ꝙꝙ videt

expedire fini intento: ſic dr pmo Ethi.

vnde puto ꝙ papa ꝗ vniuerſos fideles
in pꝛeſenti eccleſia ad pacem hbzʒ oꝛdina
re.⁊ ad ſuꝑnaturalem finẽ cõſequendũ
dirigere ⁊ deſtinare iuſta ⁊ rõnabili cã
exiſtente:ꝑ ſeipſum poſſit imperatoꝛes
eligere: ut ꝓpter eligentiũ negligentiax
uel diſcoꝛdiã:aut ꝓpter electi bonitates
7 cõdecentiã:uel ꝓpter populi chꝛiſtia/
ni pacis puidentia: ſeuꝓpter cobercẽdi
bereticoꝝ paganoꝝ ⁊ ſciſmaticoꝝ potẽ
tiam ⁊ aud aciam. Poſſe enim pape ful
citum debet eſſe veritate:iuſticia:⁊ equi
tate. Mon enim poteſt aduerſus verita
tem:ſed ꝓ veritate:vt dicit Aplus.ii.ad

tion abilis ⁊ iuſta puto ꝙ poteſt.
Ad pꝛimũ ergo eſt dicendũ q
. ius el igendi impe-
ratoꝛẽ non ẽ conceſſum aliꝗbus in fauo
rem ipſoꝛũ:ſed in fauoꝛem eccleſie ⁊ po
puli chꝛiſtiani:cuius caput eſt ipſe papa
vnde qñ ſibi videret᷑ hoc eſſe in fauoꝛem
eccleſſe ⁊ pacè chꝛiſtiani ppłi: põt tale
ius eis ſubtrahere:ſic ꝓpt taleʒ cam eis
conceſſit· ¶¶ Ad ſecundũ eſt dicũdũ:ve
rum eſſe imperatoꝛem gladiũ recipere

A.

deoeo
rh de
hertoꝛ?
le cſuc
ſocapnt
Gdicon
nnicoba
boepoſt
ſunobe
ſoohe⸗
Ntatt
tion

4
ſtper
fanis
cores
trſe⸗
hant
ctoee
coſjpu
CCinp
ergopn
DMee
We
lies
neee
guini
tin
copi
P
66020.
K

cgtis 14
llectore⸗
U
honſeh⸗
une N
tosdene
hric
N
Chgin
ſinta

4
oeqlodn.
Sen elen
ntimperato⸗
ligere cqu⸗

inpergme
pe eoo g
h ſe
Ntat qaade⸗
imeli agt
ratoritmng
nebttaln
nne nn
honoꝛaret⸗
lestuen
zeminſti⸗
nſtas
isbebetcl
naNe
zmon
bos fot⸗
nbyouni
ſſapent
fonabili .
nheuc,
NeCageacn
rhmnun
honchi,
hacch
ſnatorpo
ningpeii
ſtanten
te me
Zolos
dan 1,
4,
vendiinpe⸗
ſuu infauo
cleſet
tien
nfun
l la

1

1

Ar.

ꝗ deo eo ꝙ a papsa nõ recipit niſ utẽ vi

cariꝰ dei. Mõ eniĩ papa põt eligere im/

peratoꝛẽ ut ſingularis ꝑſona quedã:ſed
ut eſt ſucceſſoꝛ petri qui imediate a chꝛi
ſto caput ecclenie oꝛdinatꝰẽ. C Ad 3“
eſt dicendu ꝙ ſicut dicit Augꝰ. in li. de
vnico baptiſmo:Veritati ⁊ rõniↄſuetu
doẽ poſtponẽda.Mõ.n dixit xpᷣs:Ego
ſum ↄſuetudo:Sʒ ego ſum veritas. Et
ideo papa qñ ↄſpiceret boc eſſe cõſonũ
veritati ⁊ iuſticie talem conſuetudinezʒ
rationabiliter poteſt hoſtponere.
1 00
D ſecundũ tbeete
det᷑ eni ꝙ electoꝛes ꝑquos papa
imperatoꝛẽ eligit nõ debeant eè de ala-
mania: quia illiꝰ regionis debẽet ee ele
ctores cuiꝰ ipſe electus imperatoꝛ noĩa
tur:ſed noiat᷑ imperatoꝛ romanoꝝ: ro
mani:uel de ꝑtibus italie debẽt eſſe ele/
ctoꝛes. S. ad eligendũ ꝑſonãpubli/
cam publici ⁊ vles debẽt eſſe electoꝛes:
ſed imperatoꝛ eſt ꝑſona publica ⁊ vlis:
ergo vniu erſales ⁊ de qualibet regione
dz br̃e clectoꝛes.U. S.in electiõe pᷣla-/
ture ſpualis non cõcedit᷑ aliqð ius ipſis
laicis:ut ſupꝛa dictũ fuit:ergo eodẽ mõ
in electione pᷣlature tẽpoꝛalis nõ dʒ ac-
quiri aliquod ius eligendi ipſis clericis
cũ tñ in electiõe imperatoꝛis tres epi-
Copi pona ntur ius babere⸗
Rerar & eſt ipſa antiqua
In CO tranmm⸗ verude eclu⸗
* S do ; GBꝛeegꝰ. quintꝰ tꝑe
Rnd 60 ttonis imꝑatoꝛis 3 5
catis ⁊ regꝗſitis pncipibꝰ alamanie.vij.
electoꝛes iſtituit officiales ipſius curie
imperiælis:qᷓtuoꝛ laicos:ut regem Bo⸗/
hemie:Oucem ſaxonie: Comitẽ palati
num: ⁊ Marchionẽ bꝛandaburgeñ. Et
tres clericos: Archicpᷣm maguntineñ.
Colonieñ.⁊ CTreuereñ. ¶ Cauſa aute
qre ſolũ de alamania pꝛedicti electoꝛes
ſunt aſſumpti cõiter triplex aſſignatur
Ena fuit:qꝛ de alamania fuerũt il-
li pncipes qui liberauerũt eccleſiam de

5

trigeſumaquina n

buitute lõgobardoꝝ ⁊ ipioꝝ Romanoꝝ
Secũda fuit chot ik⸗ populi ad
ſanctũ Petrum/⁊? Paulũ:qð apparet in
eoꝝ cõtinua peregrinatiõe ad viſit ãduʒ
eccleſias dictoꝝ apoſtoloꝛuz. ¶ Tertia
fuit volũtas pape:puta Greg.v. qui de
theutonia fuit natus:⁊ conſanguineus
Ottonis imperatoꝛis.

Ad primũ ergo eſt dicenduz
ſicut dicit Au⸗
gꝰ.v.de ciuita.dei.c.xij.Quales tunc fu
erint Romani:⁊ quales nũc ſũt:ex ſnĩa
Cathonis vid eri põt. Me lite inquit Ca
tho exiſtimare maioꝛes noſtros armis
rẽpublicã ex parua magnãa feciſſe:quia
ſi ita eſſet multo pulchꝛioꝛẽ ⁊ maioꝛem
nos haheremꝰ:cu ſocioꝝ atq; ciuiũ ar⸗
moꝛũ ⁊ equoꝝ maioꝛ nobis copia ſit q;
illis. Sed alia fuere que illos viros ma-
gnos fecerũt:que in nobis nulla ſut:pꝛo
virtutibꝰ nanq; illoꝝ babemꝰ luxuriam
atq; auaricia:reipublice egeſtatẽ: puati
boni opulentiã:laudamꝰ diuitias: ſequi
mur inertiã:inter bonos ⁊ malos diſcri
men nullũ:oĩa virtutis pꝛemia ambitio
poſſidet. Quia ẽ̊ͤ Romam ante xpᷣi ad-
uẽtũ fuerũt patrie zelatoꝛes:reipublice
amatoꝛes: ⁊ legis ⁊ iuſticie obſeruato/
res:ideo imperiũ in toto oꝛbe obtinere
meruerũt:ſed poſtmodũ qꝛ obſcuratũ eſt
aurũ mutatꝰ eſt coloꝛ optimꝰ:atq; lapi
des ſanctuarij fuerunt diſperſi:z armis
contraris ad virtutes fuerunt armati:
merito tam imperiũ qᷓ; ius eligẽdi impe
ratoꝛeẽ ꝑdiderunt. Ad ſecundum eſt
dicendum ꝙ ſicut dicit pᷣus.i. Metha.
Actiões ſũut ſuppoſitoꝝ particulariũ:iõ
ius eligẽdi imꝑatoꝛe aligbꝰ ꝑſonis par/

ticularibꝰ cõmitti opoꝛtuit. Quare aũt

ſpecialiꝰ de alamania q; de alis regiõe:
ſuperiꝰ cauſa eſt aſſignata. C Ad zueſt
dicendu ꝙ q́Bᷓuis iperiũ ſit dominiu tẽpo
rale oꝛdinatũ eſt tñ in miniſteriũ ⁊ in ob
ſequiũ dominij ſpualis.Eſt aute contra
naturã rei tẽpoꝛalis in rem ſpnaleʒ age
ſua ꝓpꝛia virtute:ſed ſpuale ſupꝛa tꝑale
0 3

Ar.

ſua pꝛopꝛia virtute actionem ⁊ iuriſdi-
tionẽ habere poteſt:quia ſpiritualis bo
mo iudicat omnia ⁊ ipſe a nemine iudi/
catur:ut dicit Aplus.i.ad Chot᷑.iit
Otertium eccei
2 Digdet᷑ enĩ
ꝙ; papa dictos electoꝛes nõ poſ-
ſit mut are. Dicit eni, Gꝛeg. ⁊ ponitur
xxv.q.ij. Eccleſiaſtice moderatiõi oĩno
conueniens eſt: ut que oꝛdinata fuerunt
uel deciſa nulla in poſterum debeant re
fragatione turbari. Exquo ergo oꝛdi-
nati ſunt electoꝛes ꝑ papam mutari nõ
poſſunt. Pꝛeterea ſcribitur extra de
elec.c.venerabilem. illis pꝛincipibꝰ ius
⁊ poteſtatem eligendi regem in impera
toꝛem poſtmodũ ꝓmouendũ recogno/
ſcimus ut debemus:ad quos de iure ac
antiqua conſuetudine noſcitur pertine/
re:ſed ex antiqua conſuetudine pꝛedicti
electoꝛes ius eligendi imperatoꝛem ha
buerunt:ergo per papaʒ mutari nõ poſ-
ſunt. C Pꝛeterea quod poteſt eſſe ma/
teria ſcandali ⁊ ſciſmatis in eccleſia ꝑ
papam non debet fieriſed mutando pᷣ⸗
dictos electoꝛes poteſt eſſe materia ſcã
dali ⁊ ſciſmatis: ꝑ papã ſieri nõ põt.

.

An contrarii rken

ba bet imperium: ſed tales electoꝛes oꝛ
dinati ſunt per papam: ergo per papaʒ
poſſũt mutari:⁊ niloco onali inſtitui.
PE⸗ dicendum ꝙ ſicut dicit
Knd c0 phůus v. Ethi. Actꝰ? hu⸗
mani ſic ſunt variabiles pꝛopter parti-
culares circũſtantias occurrentes: ⁊ ꝓ
pter eoꝛum mutabilitatem utnon poſ⸗
ſint menſurari ⁊ regulari ſub regula in/
flexibili:utputa ferrea:ſʒ opoꝛtet ꝙ re/
gulentur ⁊ menſurentur ſub regula fle/
ribili ⁊ plumbea. ¶ Qu auis ergo noui
tates ſint timende:vbi tamẽ euidens ⁊
manifeſta apparet vtilitas poteſtatipa
pe ſubeſſe dinoſcitur mutare ⁊ innoua/
re omne quod expedit reiꝑublice vtilita
tiimec mutationes canonu ⁊ ſtatutoꝛuʒ

Queſtio III

pꝛedeceſſoꝝ: uel ſuoꝛũ met attribuendũ

eſt eius animi leuitati:quando videtur

eſſe expediens reipublice vtilitati: ⁊ pa

cis populi cbꝛiſtiani vnitati. Scribitur

enim Heſter.xvi.qꝙ quia multi bonita/
te ⁊ honoꝛe qui in eos collatus eſt abu/
tuntur in ſuperbiam: ⁊ non ſolum ſubie
ctos nituntur oppꝛimere:ſed datazʒ ſibi
gloꝛiam non ferentes in ipſos qui dede
runt mohunt᷑ inſidias:nec contenti ſunt
gratiã non agere beneficijs:ſed dei qq;
cuncta cernetis arbitrant᷑ ſe fugere poſ-
ſe ſententia m:vnde ꝓpuidendum eſt paci
omnium ꝓuinciarũ:nec putare debetis
ſi diuerſa iubemus: ex animi noſtiri veni
releuitate:ſed ꝓ qualitate ⁊ neceſſitate
tẽpoꝛũ ut reipublice poſſit vtilitas fer-
G pꝛim re ſententiam.
14 82 Uergo eſt dicendum
ꝙ illa que ſunt deciſa ⁊ oꝛdinata cauſa
oꝛdinationis ⁊ deciſionis non mutata
mutari ⁊ perturbari non debent:ſj mu⸗
tata cauſa in bonum uel in malũ poſſũt
ſic oꝛdinata ⁊ deciſa aliter mutari ⁊ ali
teroꝛdinari. Ad ſecundũ eſt dicẽdũ
q; argumentum ſoluitur in eadẽ decre.
allegata:quia ibi dicitur ius ⁊ poteſtas

eligendi imperatoꝛem ad ſedem apoſto

licam pertinere:ſicut ergoa ſede apoſto
lica poteſtas eligendi imperatoꝛem ele

ctoꝛibus eſt conceſſa: ita a pdicta ſede

poteſt eis auferri. ¶ Ad 3t dicenduʒ
ꝙ ſcandalum actiuum ſemper eſt vitã⸗/
dum: ſed ſcandalum paſſiuum quadoq;
potius eſt permittendum q; veritas do
ctrine uel equitas iuſticie omittatur.

ſic pꝛocedit᷑:
D quartu Alaetur en

y papa pꝛedictos electoꝛes non

poſſit de alia regione facere q́; de ala⸗/

mania. Oicit en im Gꝛegꝰ. ⁊ ponit᷑.xxv.
q.ii.c.quod vᷣo abſit a me ut ſtatuta ma
ioꝛum cum ſacerdotibus meis in quali-
bet eccleſia infringam:quia mihi iniuri-/
am facio:ſi fratrum meoꝝ iura pturbo
Scd perturbatio iuris illarũ eccleſiaru

N.
eb⸗
Uceſs .
Crspe
Cpeetea
ſhugie
ſigels⸗a
Uafcut

(ohein

Cpee
ufate⸗
ten
ſkn
nnü
tiohe
ſatlle
Ki
(gulst
detbe
ginot
cli⸗
tifaa
K
Ss
aer
dyo
cyni
luſti
herſos
uia p
lotse
finnen
tu
chlare
ſehrri
geper⸗
ſpperer
Ceſe 1
ettt
ſt Chte⸗

„*

Nehſüe

Reng

U

attnbuendi
mdopigetut
tlltati1
ti Sarbitu
ultibonite,
tus eſtabo⸗
nſolum ſobee
ſcl datzibi
pos nid
contehtifn
6:ſel deiig
ſefugereo⸗

ndumeſtdad

1

tare dchant
mi rolnron
e1 ndſtn
tlluns ⸗
ſaranmn⸗
knuatun
edratzcnnt
ston futut
dchentßn,⸗
mũnſit
purm ul
ick donn
ahotcht
deneoi
aſce iſe
emmmmnt
oita ſ
inican
r Atplth

erita6r

erol

Coꝛstol

cte chde
Utſtane
neszaun
umhi in
ura hennn
nicalci

Ar.

eſſet Maguntinẽſis: Coloniẽſis:⁊ Tre
uerẽſis.ſi de alia regione oꝛdinarent᷑ ele
ctoꝛes:papa ergo nõ poteſt hoc facere.
Pꝛeterea ide Grego.dicit ca ⁊ qõne
ſupꝛadicta. Sicut noſtra defendimꝰ ita
ſingulis quibuſq; eccleſus ſua iura ſer/
uamꝰ.iura ergo illaꝝ eccleſiaꝝ ſuꝑ ele-
ctione imꝑatoꝛis papa nõ põt auferre.
Pꝛeterca qð oꝛdinatũ eſt pꝛo pace ⁊

vnirate eccleñe papa imutare non põt.

Dicit enim iuriſcõſultꝰnulla iuris ratio
patit᷑ ut que ſalubꝛiter pꝛo vtilitate ho
minũ introducũtur nos durioꝛe in erpᷣ/
tatione contra ipſoꝝ cõmodũ ꝓducamꝰ
ſed tales electoꝛes pꝛo pace eccleſie vi/
dent᷑ eẽ oꝛdinati:ergo ꝑapa hoc imutare

N AP 1 nö poteſt.
In COtrarin eſt quia mutata

cauſa mutari debʒ effectꝰ?: ſed cauſa q̃re

de theutonia pᷣdicti electoꝛes fuerũt oꝛ
dinati fuit defenſio ꝓtectio ⁊ liberatio
eccleſie de poteſtate tyrãnoꝝ: mutata S
tali cauſa poſſet mutari iuſte dignitas
Ri CO /talis eis conceſſa.
Odicendum qꝙ pape eſt in
oĩbus regnis mutare ⁊ tranſſationè fa
cere tam in electo q; in electoꝛibꝰ ꝓpter
duo. Pꝛio:quia vicarius eſt illius qui

regnũ a gente in gẽtem tranſfert ppter

iniuſticias ⁊ iniurias ⁊ cõtumęelias:⁊ di
uerſos dolos:ut ſcribit᷑ Eccle.x. C2·.
quia ipſe ſolus habet cõſiderare finem
totius eccleſie:⁊ ad dictuʒ finem oẽs oꝛ
dinare per debita media. Dicit enĩ Ii⸗/
doꝛꝰ in lib.de ſũmo bono.qꝙ poteſtates
ſeculares intra eceleſia m neceſſarie non
eſſent:niſi ut ꝙ non pᷣualet ſacerdos effi
cereper doctrine ſermonẽ poteſtas hoc
imperet per vdiſcipline terroꝛẽ:quia ſepe
celeſte regnũ per regnum terreſtre pꝛo/⸗
ficit ut qu ando aliqui intra eccleſiaʒ po
ſiti contra fidem et diſciplinam eccleſie
agunt rigoꝛe pꝛincipuù conterant᷑:quãdo

ergo ſumus pontifex hoc videret ad talẽ

finẽ magis valere ꝑſonas alicuiꝰ regni
vel regiois q; alteriꝰ poſſet iuſte huiuſ

trigeſimaquinta v

modi tranſmutationem Herre⸗
*1 ergo eſt dicen
Ad pꝛmum α☛ien
non ſunt conceſſa illis eccleſijs pꝛopter
ſingularem ipſaꝝ vtilitatem: ſed ꝓpter
totius eccleſie vniuerſalis ⁊ populi chbꝛi
ſtia ni pacificaʒ vnitatem:⁊ ideo quãdo
pꝛopter talem cauſaʒ ſubtraberent᷑ eis
illa iura abſq; ꝑturbatione iuris pꝛopꝛij
fieri poſſet ¶ Ad ⁊"eſt vicendũ ꝙ ſũ/
mus pontifex eſt paſtoꝛ coõmunis totiꝰ
eccleſie:⁊ ideo ius cuiuſlibet eccleſie par
ticularis ſic vebet defendere ꝙ non de
rogetur iuri õmunis boni:quod eſt pᷣfe
rendum cuilibet bono pꝛiuato. C Ald
ʒmeſt dicendum ꝙ pax eccleſie conſiſtit
in obſeruatiõe diuine iuſticie:quia iuſti/
cia ⁊ pax oſculate ſunt.plerũq; vᷣo talis
pax magis aliquando babetur per mu-
tationem ⁊ diuiſionem aliquoꝛuʒ q́; per
eoꝛum cõmunica tione. Ande Saluatoꝛ
Mathei. x.dicit. MHolite arbitrari ꝙ ve⸗
nerim pacem mittere in terraʒ:quia nõ
veni pacem mittere ſed gladium.
Dgquintũ deoe i⸗
videt᷑ euiʒ qp
papa nõ poſſit al eri parti eligen
tiũ fauere:’qꝛ papa nõ debet eẽ acceptoꝛ
ꝑſon aꝝ. Scribit᷑ eni ad Ro.ij.q; nõ ẽ ꝑ/
ſonaꝝ acceptio apud deu:ſj papa ẽ vica
rius dei:non g debet vni parti magis q;
alteri fauere. ¶ S.pape ⁊ oibꝰ iudicibꝰ
dr Eſa. xxx. Mec ẽ via ãbulate ĩ ea ⁊ nõ
declinet ad dextrà neq; ad ſiniſtrã:nõ
debet papa mag ad vnã partẽ electoꝝ
declinare q; ad aliã. ¶ D. dicit Iſido. iĩ
lib. de ſũmo bono. Ois qui recte ſudicat
ſtaterã ĩ manu ſua poꝛtat:ut iuſto libꝛa
mine quedã ꝑ eqtatẽ coꝛꝛigat quedã vo
ꝑ miſerationẽ idulgeat.nõ debʒ papa
vni ꝑti maioꝛe fauoꝛẽ pᷣbere qᷓ; alteri.

4 Ari ſ eſt qð ſcribit᷑ ex ð
In 2„ trarin elec.c.ven erabilẽ.
Rnd 60 dicẽdũ ꝙ ſicut dicit Da
⸗ maſcenꝰ ij. lib.c. xx. Ele
ctio eſt duoꝝ exiſtẽtiũ vnũ pᷣ altero eligẽ.

Ar.

Si ergo cõtingat electoꝛes imꝑatoꝛes
duoſeligere:ad papa ꝑtinet alteri parti
in hoc fauere: ut vnũ illoꝝpꝛe altero eli
gat quẽ magis cognoſcit eſſe idonu pꝛo
aduoca tione ⁊ defenſione eccleſie:⁊ cui
fama vita ⁊ iuſticia magis ſuffragãtur.
vel qñ altera pars vocata ⁊ expectata
nollet eligere.vel ad eligendũ cõuenire.
vnde ſcribit᷑ exde elec.c.aſſignato.Qnñ
autẽ ĩ electiõe imꝑatoꝛis vota pꝛincipu
diuidũtur poſt admonitionẽ ⁊ expecta-
tionẽ alteri partiũ fauere poſſumꝰ:ma
xime poſtq; a nobis vnctio coꝛonatio ⁊
cõſecratio poſtulat᷑: iure patet pariter ⁊
exẽplo. Jure quidẽ:quia ſi pꝛincipes vo
cati ⁊ expectati noluerint cõuenire: ſe/
des apoſtolica aduocato ⁊ defeſoꝛe ca-
rere nõ debet. Exẽplo voquia cũ Lota
rius ⁊ Conradus in diſcoꝛdia fuiſſent
electi Romanꝰ põtifex Lotariũ coꝛona
uit: ⁊ imperiũ obtinuit coꝛonatus.
D pꝛimũ ergo eſt dicẽdů ÿ ac
. ceptio ꝑſone contra
veritatẽ doctrine vel equitateʒ iuſticie
ſeu bonitatẽ vite peccatũ eſt: ſed pᷣferri
vnã ꝑſonã alteri nõ rõne ꝑſone ſed ꝓpt
iſta tria nõ eſt acceptio perſone. C Ad
2meſt dicendũ ꝙ ſicut ſcribit᷑ Pꝛouer.iiij
Vias que a dextris ſunt nouit bvñs.per
uerſe vᷣo ſunt que a ſiniſtris ſunt. fauere
ergo ꝑſone ꝓpter bonitatẽ vite ⁊ equi/
tatẽ iuſticie non eſt declinare a dertris:
ſed eſt dexterã viaʒ cuſtodire. Ad3*
eſt dicendũ ꝙ ſtaterã in manu tenere eſt
iuſticie fauere. AUnde cũ papa alteri par
tiuũ eligentiũ fauoꝛẽ pꝛebet ꝓpter eꝗtate
iuſticie:nõ rõne ꝑſone:nõ deũñſtit ꝓpter
boc ſtateram in manu poꝛtare.
D ſe xtũ ſic ꝓcedit᷑.videt
— eni ꝙ papa non
poſſit imꝑatoꝛè facere ꝑ beredita
riam ſucceſſionè ſicut ꝑ electionem:quia
dominiũ im piale papa non debet expo/⸗
nere caſii ⁊ foꝛtune.Sed ſi imꝑatoꝛ fie
ret per ſucceſſionem:exponeret᷑ imꝑiale
dominiũ caſui ⁊ foꝛtune:quia neſciretur

Queſtio »

cuiꝰʒ eli ⁊ diſcretiõis eſſet filius regna

turus poſt eum:ergo nõ per bereditariã
ſucceſſionẽ debet fieri ſ ꝑ electionẽ ſolũ

¶Pꝛeterea ſcribit᷑ ex.de elec.ꝙ eccłia
non debet carere aduocato ⁊ defenſoꝛe
ſed magno tẽpoꝛe careret huiuſmodi ad
uocato ⁊ defenſoꝛe ſi huiuſmodi domi⸗-
niũ per ſucceſſionẽ hereditariã filioꝛum
traſferrent᷑: ergo ⁊c. C Pꝛeterea talis
debet in imperatoꝛẽ eligi qui alios exce
dit in liberalitate ⁊ poteſtate.⁊ reipubli
ce communitate: ſed talia magis appa
rent ſi eligit᷑ ꝑſona q; ſi remittit᷑ dñium
ad ſi vcceſſua bereditatẽ filioꝝ magis æ
tale dominiuz debet currere ꝑ electionẽ
q́; per hereditariam ſucceſſionem.

2* 4 1*a1 eſt quia impe-
In cotrarin fiale vormmgn;

ſpectat ad eccleſiã de iure poſitiuo. Sic
5́ͤ eccłia oꝛdiauit hmõi dominiũ fienduũ
per electionẽ:ita põt oꝛdinare ꝙ vadat
per bercgitariam ſcceſſtonem. ia:
* dicendu ꝙ eccłisa idiget
Rnd c0 imꝑatoꝛe tanq; l
cato ⁊ defẽſoꝛe pꝛo ſtatu põtifico pñtis
vite. Scribit᷑ eni.x.di.c.quoniaʒ idem.⁊
xcvi.di.c.cũ ad verũ ꝙ chꝛiſtiani impe/
ratoꝛes pꝛo eterna vita pontificibꝰ indi
gent. Pontifices vo tmmodo pꝛo curſu
rerũ tepoꝛaliũ imꝑialibꝰ legibꝰ vtuntur
quatenꝰ ſpiritualis bomo non ĩplicet ſe
negocis ſecularibꝰ. Hac de cã aplus bᷣ
ad Thimo.ij.pᷣcepit oꝛatiões ⁊ obſecra
tiões fierpꝛo regibꝰ ⁊ oibus qui in ſub
limitatibꝰ ſunt ut quietã ⁊ tranquillam
vitam aga mus in omni pietate ⁊ caſti/
tate. Et pꝛo tali fine Hiere. etiam ꝑꝛo
regibus infidelibus mandauit oratioes
fieri. Scribitur enim Baruth.i. Oꝛate
pꝛo vita NHabuchodonoſoꝛ regis Baby
lonis. ⁊ pꝛo vita filij eius.ſ. Balthaſar
ut ſint dies eoꝛum ſicut dies celi ſuper

terram:⁊ viua mus ſub vmbꝛa ipſoꝛum:

et inueniamꝰ gratiam in conſpectu eoꝝ
Quãdo ergo papa videret populo chꝛi
ſtiano magis pacem dari per heredita/⸗

A.

fotntea
Chemg
ſcntoꝛd

G

Moneret
pene⸗
fbonie
trco
ſctbene
Nhortn
ehdun
ſnſee
Nrhp
Ciosue
loconm
tebon
pwum
utn
nuir
ſae
lisge
ſiunt

peri
cea
paon

ſols
amoꝛe
büili
umor⸗
odi
elgvoe
caot
n., C
kßone
Eeſegt
ſin

MMeho

flius tegne⸗
rbercdſtari
clectione ſoli
decgceclie

9rdeſcnſoe

buiuſtmocisd

ſmodi don⸗

ariä filoun

Neteres talG

guislios dee
rer fepthl
magis epp⸗
mitntdinn
liop nags

Crepcltei.

ſiopen⸗

ſtauinine⸗

inemonitu
porio S
miniifenti
urey at
NeN.
uclig inhet
niß v,
iſtco pntis
gichien
ſiamiimpe,
tiſichyn
oCopoſ
ſcziptuin
nonipleg
eciaplii
stobſn
s guiint
trunqulan
ſctttſt
ge tian ,
jauitortten
ncige
or tegis
bun
ſes ,
ptuſten
4 epllh
di
Ncher

—. =
=☛ - = =

=

=—
= —
= =
= = =

1

=

Ar.
riam ſucceſſionem imperij qᷓ; per electi

onem: puto ꝙ ſic poſſet oꝛdinare iſtud
ſicut oꝛdinauit illud.

. ergo eſt dicen
Ad Pꝛimum a q̈ non ex

poneretur caſui ⁊ foꝛtune dominiũ im/
periale eo ꝙ filio nato poſſunt aſſocia-
ri boni conſiliarii ⁊ ſapientes viri:quo⸗
rum conſilio ⁊ pꝛudẽtia reſpublica poſ

ſet bene tractari. ⁊ eccleſia iuuari in eiꝰ

oꝑoꝛtunitatibus. ¶ Ad ſecundũ ẽ di
cendum ꝙ non careret aduocato ⁊ de/
fenſoꝛe magno tempoꝛe eccleſia: eo ꝙꝙ
per ſapientes ſibi datos ꝑpoſſʒ buiuſmo
di aduocatio ⁊ defenſio fieri: ꝙ ſi ſpꝛe
to conſilio ſapientum: ⁊ dimiſſa ſocieta
te bonoꝛum vellet pꝛiuatum bonũ ⁊ pꝛo
pꝛium appetitum ſequi iam non eet rex

ſed tyrannus. Agd tertium eſt dicen

dum ꝙ filij nobilium debent inſtrui et
nutriri ĩ bonis moꝛibꝰ: et ſic babituari

in liberalitate. z ut ſint dei eccleſie ⁊ iu/

ſticie amatoꝛes qꝙ talia reperiantur in

eis actualiter cum ad vominium perue

niunt:ſicut inneniret in ꝑfona ꝗ eligit᷑
ſic ꝓcedit᷑
eptimu ackeni

ꝙ papa meliꝰ facit oꝛdinãdo im

periũ ꝑ electione qᷓ; ꝑ hereditariã ſuc-

ceſſionẽ imperiũ trãſiret:qꝛ nõ poſſʒ pa
pa auferre tale dñiuʒ qñ placeret: S ⁊c.
Pꝛetea ſuꝑ illo ᷣbo inceſa igni ⁊ ſuf
foſſa dicit Augꝰ. ꝙ oia mala ꝓcedũt ex
amoꝛe male iflãmãte:⁊ ex timoꝛc male
bũiliâte. Ex amoꝛe ; puati boni: uel ex
timoꝛe ꝑdendi hmõi puatũ bonũ imꝑa

toꝛ dñium nõ recognoſceret ab eccleſia

exquo ex hereditaria ſucceſſiõe ⁊ ex an-/
tiq cõſuetudine eet ſibi q̃ſi in nãm ↄuer
ſum. Pꝛeta ſi imperatoꝛ fit ꝑ electio
nẽ ſꝑ recognoſcunt᷑ illi qin ſũt de ꝑte ec-
cleſie:qð nõ ↄtingeret ſi tale dñium oꝛdi
naret᷑ tranſire ꝑ ſucceſſiuã bereditatem.

In cõtrariũ gmdena

pape populũ xpᷣianũ in pace ſeruare.ſibi

trigeſimaquinta

VII
eni ⁊ alijs pᷣlatis drĩ ad Ephe.iiij. Sol
liciti ſeruare vnitatẽ ſpus in vinculo pa
cis. ſed magis ſeruarent᷑ in pace fideles
eccleſie ſi in eriũ oꝛdinaret᷑ ꝑ bereditari
am ſucceſſione q; ꝑ electionẽ:ſcut expe
rimẽtalit videmꝰ in regnisꝗᷓ heredita/
rio ⁊ ꝑpetuo dñio regunt.
Rnd cO do. ꝙ ſideratis geſtis
1EOꝛzZ oditiõibꝰ? hoiuz quas
experimẽtalit᷑ nunc videmꝰ: ſatis videt᷑
magis expedies eccleſie ꝓ pacifico ſta⸗/
tu ſuoꝝ fideliũ oꝛdin are iperiale dñium
ꝑ bereditariã ſucceſſionẽ q; ꝑ electiõeʒ
Poſſunt eni in dñio imperiali tria ↄſide
rari. C Pꝛimũu ẽ ipſius ip eratoꝛis ipe
rantis affectio. Mãle nãcqs ẽ ut dic ppᷣs
i. Polliticoꝝ.ut ꝗlibʒ afficiat᷑ ad bonũ ꝓ
pꝛiũ:ſicut nale ẽ ꝙ hõ ad ſeipj amicitiã
hẽat Exquo ꝙ imperatoꝛ ſciret imperi
um ſibi deberi nõ ſolũ ad vitã.ſed ꝑ be/
reditariã ſucceſſione mppꝛijs filijs:ma
gis conaret᷑ ad iuſticie obſeruatiõem:et
eccleſie defẽſionẽ ⁊ ꝓtectionẽ:exq̊ ſciret
ſe ad huũc finẽ imperiuz ꝓ ſe ⁊ ſuis filijs
ab eccleſia recepiſſe. Scom eſt ppli
obedientis naturalis ſubiectio. Cõſue⸗/
tudo nãq; eſt qſ altera natura.Erxqͥ igi
tur fideles eccleſie ꝑ diuturnã ↄſuetudi

nẽ eẽnt aſſuefacti iperio obedire ⁊ ecclie

famulari:cuiꝰipſe imperatoꝛ miniſter ẽ
nõ facilit᷑ rebellarent:qꝛ oſiderarent ſꝑ
durũ eè õ ſtimulũ recalcitrare. Ter
tiũ eſt eccleſie imperiũ oꝛdinãtis impu⸗
gnatio:qꝛ eni eccleſia ex moꝛte imꝑato/
ris:⁊ qũq; ex diſcoꝛdia electoꝝ magno
tẽpoꝛe caret imꝑatoꝛe:aduocato:⁊ de-
fenſoꝛe:plura bella: ⁊ pᷣlia:litigia ꝑcipit
inſurgere in ſuis fidelibꝰ:⁊ plerùq; ipſa
met ecclia a ſuis vaſallis ꝑuipenditur ⁊
impugnat᷑ ſicut experimẽtalit᷑ oĩ die vi
demus. Ad obuiandũ ergo ſupꝛadictis
⁊ alijs ſupuenietibus ipedimentis que
occurrũt ex carentia rectoꝝin ꝑtibꝰita/
lie ſatis puto ꝙ eccleſia melius faceret
ſi imperiũ oꝛdinaret per bereditaria ſuc
ceſſionem q; per electionem.

₰
α rimũ ergo ẽ dicenduz q;
Eei EHI EIeEEE nõ ſegtur quia re-
gnum Apulie ⁊ Sicilie cõcedit eccleſia
per hereditariã ſucceſſionẽ᷑:⁊ tamen põt
qauferre quãdo placet:ſi cõtingat regem
et ſucceſſoꝛes eius tranſgredi iuramẽtũ
et pacta inter ipſuʒ ⁊ eccleſiã oꝛdinata:
ſic recepto iuramẽeto eccłia ab imꝑatoꝛe
et oꝛdinatis pactis:ex trãgreſſiõe ipoꝝ
poſſet eccleſia auferre imperiũ ab eo et
a ſucceſſoꝛibus eius. C Ad ſecundũ eſt

dicendũ ꝙ ſermões moꝛales qñq; ſicut
affirmatiue ligant ſic negatiue ſoluũtur

Ex amoꝛe nanq; bene inflãmante:⁊ ex
timoꝛe bene humiliante pꝛocedunt oĩia
bona. MWagis autem ſm rectam rõn eʒ
arbitrandũu eſt ꝙ imꝑatoꝛ deberet bene
inflãmari ex bono ſuo erq̊ videret ipſuʒ
ppetuari in ſuis filijs q; male:⁊ ꝙ ma/
gis deberet bene bumiliari ex timoꝛe ne
pꝛiua retur in ſe ⁊ in ſuis filis tali bono
q́; ſi pꝛiuaretur in ſe tm. ¶ Ad 3 “eſt di
cendu ꝙ eccleſia nõ debet habere partè
ſed totũ. Sponſa enim eſt illiꝰ qui ſolem
ſuũ oꝛiri facit ſuꝑ bonos ⁊ malos:⁊ plu
it ſuper iuſtos ⁊ iniuſtos.vnde nullã ꝑtẽ
debet recognoſcere in iuſticie obſeruati⸗/
one:ſʒ in bene ficioꝝ largitiõe illis plura
debet impendere quos magis dignos
et virtuoſos recognoſcit.
Agd octauũ cs
—i Uqit᷑. videt᷑
enim ꝙ papa melius faceret eligẽ
do plures im ꝑatoꝛes q;ᷓ vnũ:quia plura
cognoſcũt plures homiĩies qᷓ; vnus ſicut
plura vid ent plures oculi q; vnꝰ oculus
Sed a d regendũ fideles eccleſie ⁊ obui
andũ ma licijs hominũ maxima viſio re
quirit᷑im elius eſt ergo eſſe plures im ꝑa
toꝛes q; vnuù. ¶ Pꝛeterea ad cohercen
dum maloꝝ pꝛauitates marimuʒ poſſe
requirit᷑:ſed plura poſſũt plures pꝛinci-
pes q; vnus pꝛiuccps:ſicut plura poſſũt
plures manus q; vna manus. meliꝰ eſt
ergo eẽ plures imꝑatoꝛeſ q; vnũ. S.
ꝗad rectu regimen imꝑiale requirit᷑ ma-

xime ut nõ ꝑuertat per paſſiões ⁊ cõcu
piſcẽtias:nec coꝛꝛũpatur pꝛecio vel pꝛe
cibus:ſed facilius peruertitur ułcoꝛrũ⸗

pitur vnus q; plures:melius eſt g plu/

res imperatoꝛes eſſe Perrumn. lei
TTP eſt:quia eccleſia
In cotrann non debet obli⸗
gare ſuos fideles ad impoſſibilia ſerui/
tia. Sʒ ſcribitur Matth.vi. ꝙ bõ nõ po

teſt duobus dominis ſeruire: aut enim

vnum odio habebit ⁊ alterũ diliget:aut

vnum ſuſtinebit ⁊ alterum contemnet:

S Aut ibi ſubditur.
Rnd 60 dic endu ꝙ loquendo de
regimine recto ⁊ naturali: ⁊ non tyrãni
co melius eſt ſimpliciter quãlibet mul⸗
titudine regi vno pꝛincipe q; pluribꝰ pn

cipibus: Cuiꝰratio eſt:quia plures pn-

cipes uel dominant᷑ ut plures:⁊ ut diſ/
coꝛdiam habent ad inuicem:uel ut ſunt
vnum ⁊ ut habent concoꝛdia m:ſi ut plu
res ⁊ ut diſcoꝛdes ſunt:tunc tale domi
nium ꝑpetuari non põt:dicente ſaluato
re Luce.xi.Omne regnuʒ in ſe diuiſum
deſolabitur:⁊ domꝰ ſupꝛa domũ cadet.

Si vᷣo dominanturut vnum ⁊ ad inui /

cem habent concoꝛdiam et vnitatem:
cum ꝓpter quod vnuquodq; ⁊ illud ma
gis:Exquo dominari ꝑlures in taãtũ eſt
bonum regimen in q;ti tenet lo cu vniꝰ
melius eſt 'm rectum dominium domi

nari vnum q; plures: vnde philoſoph⸗

in fie xij. Methapbi. dicit ꝙ quia en⸗
tia nolut male diſponi:nec bona eſt plu
ralitas pꝛincipum et pꝛincipatuũ:id eo
concludit: vnus ergo pꝛinceps et vnus
A G mu Pncipatꝰ.
P ergo eſt dicendum
ꝙ ⁊ ſi plures iperatoꝛes cent per ſeipos
non poſſent omnia videre ⁊ cognoſcere
niſi haberent eis adiunctos multos ſa
pientes ⁊ multos videntes. Oebet er/
go imperatoꝛ ⁊ quilibet alius pꝛinceps
multos ſapientes ſibi adiũgere: dequo
rum conſilio videat ⁊ deliberet que agẽ
da ſunt:etia m cũ eum iraſci ⁊ perturba

VII

—

3

ficont
eet⸗
iern
ſogaui
caden
ſlioſe
C
lea
ſen
hiri
hotſit
Contn
Nen
pt
leteol
loun
aſpe
ſum.
ſan

f
W
tio
nit
tor
fale
pain
perat

lig
dotnit

VII

es :ca

ctio eloe
urulcorri⸗
zctig,
n.
uia cchein
dehetodl⸗
bbilaſerui⸗
y bonope
e aur enin
dilizeran
ontennnet
itur.
Nuento
nonhrin
ilibet tul
Pguie
Pures N⸗
Son rdl⸗
vdotſiut
iptpl
tale dom
teſilun
ediutſumn
i et.
1adii,
Vnraron.
1 M
gintäͤcl
bim
nunm doſn
ploſo⸗
. n⸗
Macktlr
gtuurideo
s etpns
ſpar.
diecun
per ſeh
multoeſ
Debetch
eed l⸗
fe gue i/
4 e⸗ tbi

Ar.

num: ſed tunc magi

ri contingit ſapientũ conſilio vti debet.
vnde ſcribitur Heſter pꝛimo:ꝙ iratꝰ rex
aſſuerus ⁊ mimio furoꝛe ſuccenſus inter
rogauit ſapientes qui ex moꝛe regio ſꝑ
ei aderant: ⁊ illoꝛum faciebat cuncta cõ
ſilio ſcientium leges ac iura maioꝛum.
¶UAgd ſecundũ eſt dicendum ꝙ virtus
vnita potentioꝛ et foꝛtioꝛ eſt ſeipſa di-

minium vnius q; per vominiũ plurium
potiſſime quando plures ꝑꝛincipes re
guntur dominio vnius. Ag tertiũ ẽ
dicendum ꝙ recte dominantem no con
tingit peruerti ſeu coꝛrũpi:niſ velit ſper
nere ↄſiliu bonoꝝ:⁊ ad hberere cõſilio ma
loꝝ mõ q̊ fecit bieroboã filiꝰ ſalomonis
ꝗ ſpꝛeto conſilio ſenũ adbeſit ↄſilio iuue
is cenſendus ẽ tyrã
nicare q; recto regimine imperare.
Queſtio. xxxvj. de imperij deriuatõe
Bu C conñderandum eſt
Cde imperij deriug-
tione. Circa quod querunt᷑ ſe
ptem. Pꝛimo vtrum papa
tus fuit ante imperiũ. ¶ Secũdo vtrũ

papatꝰ deriuatꝰ ſit ab imperio. Ter

tio vtrum papa ſal tem tempoꝛgle do⸗/
miniũ ab imperio recognoſcat. ¶C Quar
to vtrum imperatoꝛ in dominio tempo
ralium ſit maioꝛ papa. ¶ Quinto vtrũ
imperatoꝛ ſit maioꝛ papa in dignitate.
¶ Sexto vtrũ imperatoꝛ ſit maioꝛ pa
pa in cauſalitate. Septimo vtrũ im
peratoꝛ ſit maioꝛ papa n rotüae⸗
3111 ic ꝓcedit᷑: Ai
P Amm geih enim ꝙ
aonte fuerit imperiũ q; papatus.
quia in pꝛimo ſtatu ante peccatu fuilʒ
dominiũ ᷣm enim philoſophu: Vigen
tes in tellectu ſut apti dominari ⁊ alis
imperare.pollentes vo viribꝰcoꝛpoꝛali
bus debẽt alis ſeruire ⁊ miniſtrare.pla
nũ eſt enim ꝙ in p ſtatu ante petm aligꝗ
ein. ent magis intellectun aliq min⸗
Pꝛeteres in ſecundo ſtatu poſt ꝑpecca
tu tẽpoꝛe legis nature fuit dn ium rega

trigeſimaſexta 1

le. Scribitur enĩ Geñ.xv.qꝙ quatuoꝛ re
ges pugnauerũt aduerſus quiq; in val
le ſilueſtri:necduõ erat dominiũ papꝑale
¶Pꝛet erea tempoꝛe legis ſcripte ſaul
fuit rex pꝛimus in iſrael nondũ inſtitu-
to papatu. ¶Pꝛeterea papatus ince/

pit in petro: ſed ante multi fuerunt im

. , peratoꝛes: ſicut de tyberio ⁊ iulio ceſa-
ſperſa:ideo foꝛtius eſt imperium ꝑ do⸗

In trariũ re ⁊ młis aliis.
₰ 12 eſt. qꝛ ide eſt dñi-
um pape ⁊ dñium xpᷣi:ſicut idẽ ẽ dñium
delegantis ⁊ delegati. petrus autem et
alii apoſtoli chꝛiſii legati fuerunt. Jux
illud.ii.ad Chor̃.v ꝓ cbꝛiſto eni legati-
one fungimur. Sed de dominio chꝛiſti
ſcribitur Pꝛouerbioꝛũ viii. Per me re-
ges regnant:⁊ legum conditoꝛes iuſta

decernũut per me pncipes imperãt: ⁊ po

tentes decernunt iuſticiam.
Bn 60 dicendũ qꝙ de dominio
„ Oeregali ſeu imperiali du
pliciter poſſumꝰ loqui. ¶¶ Pꝛimo ut eſt
vſurpatũ ⁊ tyrãnicum. C Scdo ut eſt

nãle ⁊ polliticũ. C Primũ eſt ꝑmiſſũ in

pena dñantiũ ⁊ in penã peccantiũ atq
in correctionẽ maloꝝ. ¶ Scom e ↄceſ
ſum in remediũ pcti ꝓpter pacè iuſtoꝝ.
Primũ dñium vſurpatũ ⁊ tyranni
cũ fuit añ ſacerdotiũ. Dicit enim Aug⸗
xv. de ciui. dei. c.xix.ꝙ vᷣmus reguũ terre
ſuit ipſe Cayn. Scos eiꝰnlius Enoch
in cuiꝰ nom in e vbi regnaret᷑ condita eſt
ciuitas.vnde ſcribit᷑ Geñ iiiq cogno
uit Cayn vxorem ſuam ⁊ concepit ⁊ pe
perit Enocb:⁊ edificauit ciuitatem quõ

noia uit ex noie filij Enoch: poſtmoduzʒ

oẽs geniti ex maledicto ſemine Cayn
vſurpatiue ⁊ tyrãmce dñium ſibi acꝗſi
uerunt. ¶ Sed dominium naturale 7
polliticum:⁊ recto ⁊ iuſto titulo acquiſi
tum ſecutuʒ eſt ſacerdotiũ: quia tale do
miniũ in miniſterin ſacerdotuii: ⁊ in tui
tionem ⁊ defenſionem eccleſie cõccſſum
eſt. Vñ dicit Yidorꝰ in libro de ſummo
bono: Cognoſcant principes ſeculi deo
debere rõnem redddere ꝓpter eccleſiaʒ

Ar.

quã a chꝛiſto tuendã ſuſcipiunt:Mã ſiue
augea t᷑ pax ecclie ꝑ fideleſ pncipes:ſiue
ſoluat᷑:ille ab eis rõnem exigit qui eo/
rum poteſtati ſuam eccleſiam credidit.
Planũ eſt autẽ ꝙ ſacerdotiũ ſtatiʒ poſt
diluuiu inſtitutũ fuit in ꝑſona Melchi⸗/
ſedech:qui ſũmuʒ ſacerdotẽ qui nunc eſt
ſignificabat. ſicut expꝛeſſe die glo. Geñ.
xiiij. AUnde ſuꝑ illo vᷣbo bic eſt eni Wel
chiſedech ſacerdos dei ſũmi Dicit Nie
ro.ꝙ Melchiſedech aiunt hebꝛei fuiſſe
ſecũdu filiũ Moe.⁊ cõputatione annoꝝ
oſtendũt euʒ uſq; ad Iſaac vixiſſe:⁊ oẽs
pmogenitos a Hoe uſq; ad Aaron ſũ⸗
mos põtifices fuiſſe:ita ut oẽs qui iuſto
titulo dominio naturali ⁊ pollitico ſũ-
pſerut dñium ad reipublice defenſioneʒ
⁊ eccleſie dei tuitionẽ vere ꝑ ſũmos ſa/
cerdotes oꝛdinati ſüt.

A G pꝛimũ ergo ẽ dð. ꝙ vñiuʒ
eEeIEut dicit nature gra
dus diſtinctionẽ fuſſʒ añ peccati: ſʒ ut
dicit vitioꝝ coꝛrectionẽ ⁊ ſeruitutis ſbᷣ/
iectionẽ:qꝛ qui facit peccatũ:ſeruus eſt
pcti añ peccatũ nõ fuiſſet. ¶
do. ꝙ tepoꝛe legis nature dñ ium rega
le ut fuit vſurpatũ ⁊ tyrãnicũ fuit ꝑmiſ
ſum in punitionẽ peccatoꝝ: quia deus
hypocritã facit regnare ꝓpt᷑ pꝓctã pplłli:
ſed dñiuznaturale ⁊ polliticũ ut fuit cõ
ceſſuʒ in remediũ peccati ad reipublice
defenſione ⁊ eccleſe tuitiõem ſecutũ eſt
ſacerdotiũ: Quia ſacerdotiũ ẽ oꝛdinatũ
in rem ediũ peccati pncipalr ⁊ effectiue
Oñium vᷣo regale ſeu imperiale ẽ oꝛdi⸗
natũ in remediũ pcti miſterialit᷑ et âmi
niculatiue.vñ dicit glo. Gꝛegoꝛij Mume
ri.xxxv.ꝙ poſt moꝛtẽ ſũmi pontific ho
micida iubet᷑ reuerti ⁊ ire in terrã ſuaʒ.
quia hũanu genus peccando moꝛtẽ ſibi
intulit:ſj poſt moꝛte veri ſacerdotis xpᷣi
abſolutionẽ ſui reatus accepit. C Ad
3 eſt do q/9 Saul cõſtitutus ẽ rex ex cla
moꝛe populi:qſi in ↄtemptũ Samuelis
ꝓ illo ſtatu locũ ſũmi ſacerdotis tenen/
tis:vnde ex hoc a deo repꝛobatus ẽ. at

.

¶.Ad z'eſt

Qneſtio 111

tñ nõ niſi ꝑ Samuelẽ in regẽ oꝛdinatꝰ ẽ.

vnde ſcribit.j. Regũ.viii.quia diſplicuit
ſermo ppli petentis regẽ in oculis Sa/

muelis.Et dñs dixit ad eũ: Audi vocẽ
ppli in omnibꝰ que loquunt᷑ tibi:qꝛ te nõ
abiecerũt ſed me:ne regnem ſuper eos.

¶CAd 'eſt dð.q dominiu papale poſ

ſumꝰ ↄſiderare tripliciter. Ael q;tu
ad figurã. ¶ Ael q;tũ ad ꝑſonã. ¶CAtł
q;tũ ad officiũ. ¶ Quãtũ ergo ad figu
ra:officiũ papale pceſſit oẽs iperatoꝛes
⁊ oẽs reges qui iuſto titulo nalit᷑ ⁊ polli

tice dñium ſupſerũt:quia ſuũmũ ſacerdo

tium in melchbiſedech figuratũ ⁊ ſignifi
catũ eſt ut dictũ eſt ſupꝛa ꝑ glo. HNicro.
QAuãtũ vo ad ꝑſons verũ ẽ ꝙ dñiuʒ
papale in btõ petro incepit qui fuit pꝛi
mus papa que planũ ẽ plures ĩperato/
tes ⁊ reges ceſſiſſe in tepoꝛaliũ admi⸗-
niſtra tiõe. nõ aut q;tü ad ipſiꝰ dominij
iuriſditionẽ:quã nec añ nec poſt nullus
rex uel iperatoꝛ hr̃e põt niſi a chꝛiſto.⁊

Poↄñs niñ a papa:qꝛ ptãs chꝛiſti eterna

eſt:que nõ auferet᷑:⁊ regnuũ eius qð non
coꝛrpet᷑: ut ſcribit Danieł vii. C Sed
q;tũ ad officiũ ſcdᷣm imediata admiſtra
tionẽ aliquoꝝ tꝑalium:⁊ ſᷣm liberã exe-
cutionẽ ommiũ ſpũaliũ in toto oꝛbe ter
rarũ officiuũ papale poſt cõſtantinũ im/
peratoꝛem incephꝛi.
D ſecundũ baii
r DZidetur
eni ꝙ papatus deriuatꝰ ſit ab imperio:
Scribit᷑ eni.i. Macha.iiu.q; iudas ma
chabeus ꝗ fuit dux ppliiudeoꝝ elegit ſa
cerdotes ſine macula:ut mudaret ſãcta
7 ſic ſacerdotiũ ut videt᷑ deriuatũ è a iu/
dicibꝰ⁊ regibus:⁊ ꝑↄñs papatꝰab im/
perio. ¶ Pꝛeterea electi ab electoꝛibꝰ
deriuant᷑. Scribit᷑ i geſtis Gꝛego. ꝙ cũ
electus eſſet in papa ⁊ ipſe conaret᷑ pon
tificalẽè dignitatẽ refugere ſcpſit Mau
ritio imꝑatoꝛi ut ſue electiõi nõ pᷣberet
aſſenſuʒ.hoc idẽ bẽtur expᷣſſe.xxi.di.c.in
noĩie dñi.ꝙ imperatoꝛũ cõſenſus requi-
rebatur in electione ſummi pontificis.

A.

Naitise
Nn
ekiciye
giosge
Hented
gitliüe
Cotaled
hortt
ffir

popt

Kep
g

K
Wn
lbi⸗
N
⸗
me⸗
bot
Nltan⸗
hoey
Mninrt
gueſat
boteſte
kituoli
horute
hötffiee
Penie
Etzoe
guefa
(barts
ſto
ui
laneta
Rean
ſoſnin
ees
Mtis

ndinatſe
ia dißlari
oculis Ga,
Audipoci
tibigeteni

nſupertos.

igopaepol
Cbllizi
ſiC
crgo ad ſn
pperns
nalittpoli
mmüſacet⸗
atü ihni
go hin.
tüegeniß
tquifurn
resen,
Naligdn
pſodoſninn

voſ —A

chiiſo⸗
ſſticterne
1sgonon/
(90
zrdis
benite
o othenn
zantinüin⸗

lepcdi
lolen
hinperio:
iudasmna
vdeitſt
luretſien
gatüeal⸗
at'o in/
degoni
egogl
oparet on
ſpößhen
tridi
ſsre⸗
nnſfus

Ar.

Pꝛeterea pᷣeſſe alijs ꝓpꝛiũ eſt genti/

liũñ. Dicit eni glo. ſuꝑ illo vbo Luce.xxij.
Scitis quia pꝛincipes gẽtiũ dominant᷑
coꝝ:⁊ qui poteſtate babẽt ſuꝑ illos be/
nefici vocant᷑:ꝙ pꝛimatũ babere ſuper

alios gentile eſſeſaluatoꝛ oſtẽdit.Et iõ
mentẽ diſcipuloꝝ eſtuantẽ cõparatione
gẽtiliũ extinxit.Cũ ergo papale ⁊ ſa cer

dotale dñium pᷣſidentiã quãdã ſuꝑ alios

ipoꝛtet: ab im ꝑatoꝛibꝰ gentiliũ tale do/

miniũ videtur eſſe deriuatum-

„

In contrariũ taant

pꝛoptr̃ foꝛmã: ita tẽpoꝛale ⁊ copoꝛale vr
eſſe ꝓpter ſpirituale: dũiuzʒ ergo iperiale
deriuat ⁊ eſt ꝓpter ipſũ dñium papale:
Kñ EO//n antẽ ecouerſo.
AEu dicendu qꝙ iſta qõ ſoluit

pillud qs babet᷑ ex.de ma.⁊ obe.c.ſolite

ubi papa reſpõdẽs imperatoꝛi ſic dicit.
Moſſe debueras ꝙ fecit deus duo ma⸗
gna luminaria in firmamẽto celi.Lumi
nare maius uit pᷣeſſet diei:⁊ lumiare mi⸗
nus ut pᷣeſſet nocti.vtrũq; magnũ: ſed
alterũ maius. Ad firmamétũ ergo celi
boc ẽ vniuerſalis eccłie:fecit deus duo

lumiaria:quia duss inſtituit dignitates

que ſũt põtificalis auctoꝛitas:⁊ regaliſ
poteſtas:ſed illa que pᷣeſt diebꝰputa ſpi/
ritualibꝰ:maioꝛ eſt:que vo carnalibꝰ mi
noꝛ: ut quãta eſt int᷑ lunã ⁊ ſolẽ:tãta int
põtifices ⁊ reges differẽtia cognoſcat᷑.

q;tuʒ ad eius foꝛmationẽ:qꝛ ex illa luce
que facta deſcribit᷑ in Geñ. Pꝛima die.:
quarta diepoſtmodũ foꝛmatꝰ eſt ſol. pꝰ
ut Syo. dicit. deinde luna ac alie ſtelle-

Et q;tuʒ ad eius lucis receptionẽ:quia

lnua a ſole ſuã lucẽ recepit.vnde pr̃ oiuʒ

planetaꝝ ꝑ aſtrologos ipſe ſol deſcribit
Sic dominiũ ĩperiale vel regale deriuat
a dominio papali vel ſacerdotali q;3tum
ad eius foꝛmationẽ:vel q;tuʒ ad eius di
gnitatis uel auctoꝛitatis receptionè᷑.

1. ergo eſt dicendũ ꝶ
Ad Pꝛimn Judas machabeꝰ

trigeſimaſexta

nõ elegit ſacerdotes q;tuʒ ad officiũ:ſed

cõditioe ipſoꝝ nõ ↄueni ebat.

III

q;tu ad ꝑſonas:quia de deputatis ad

officiuz ſacerdotale illos elegit quos ex
ſanctitate vite ⁊ ex fama populi magis

cognouit habere volütate in lege důi.
¶Ad ⁊eſt dicẽduũ q; qñq; papa in ec
deſia pmitiua ꝓpter pululationẽ hereti
coꝝ cõceſſit aliqð ius imꝑatoꝛibꝰ ⁊ regi
bus tam in ſumi põtificis clectiõe:qᷓ; in
eccleſie gubernatiõe:ideo pꝛo illo tẽpoꝛe
tunc ad depꝛeſſionẽ inimicoꝝ indigebat
regiũ ⁊ imꝑatoꝝ auxilio:ſed poſtmodum
reaſſüpſit ſibi gladiuʒ coꝛꝛectiõis eoꝝ:et
reaccepit eis ius eccleſiaſticũ:ꝗð eis ex
tioe ipſe GAaz
eſt dicẽdũ q; in iuſto dominio nõ inclu/
dit᷑ faſtus vel ãbitioſtas ſuꝑbie.boc eniĩ
ſine dubio gẽtile eſt. Scribit᷑ enĩ Eccle.
xxxij. Rectoꝛẽ te poſuerũt: noli extolli:
eſto in eis ſicut vnus ex illis. Sed q; tuʒ
ad benignitatẽ cõſulẽdi ⁊ regedi ꝗᷓ iuſto

dominio ipoꝛtat: ſacerdotale et papale

dominiũ nõ deriuat ab imperio ⁊ domi
nio gentiliũ:ſed magis ecouerſo.
D tertiũ ſic pꝛocedit᷑.vr
vUeni ꝙ papa ſal-
teem dominiũ tẽpoꝛale ab ipera⸗
toꝛe recognoſcat. Scribit᷑ eni.xcvij.di.
c. conſtàtinꝰ.ꝙ dictꝰimꝑatoꝛ eonſtãtinꝰ
coꝛonã ⁊ omnẽ regiã poteſtatẽ vł digni

es in Vrhe ae 7 in Italia ⁊ in par
5 . tibus occidentalibꝰ apoſtolico c
lanũ eſt autem ꝙ luna deriuat a ſole C poſtolico conceſſit

S. ſcribit᷑ eodẽ.c. beato Silueſtro ⁊
oibus ſucceſſoꝛibꝰ eiuſdẽ in pᷣſenti tradi
mus palatiũ noſtri imperij lateranẽſe:
deinde dyadema videlicet coꝛonã capi
tis noſtri:ſimul ⁊ frigiũ:ſimlq; clamidẽ
purpurea atq; tunicam coccineã:necnõ
oĩa imꝑialia indumẽta ⁊ diuerſa oꝛna/
mẽta:⁊ omnẽ pꝛoceſſionẽ imꝑialig cul/
minis:⁊ gloꝛia poteſtatis noſtre. C S.
addit᷑ in dicto.c.decernimꝰ itaqꝗ;.⁊ hoc

ut ipſe beatꝰ Silueſter ⁊ ſucceſſoꝛes eiꝰ

dyademate videlicet ⁊ coꝛona quã ex ca
pite nro illi cõceſſimꝰ.ex auro puriſſimo
et gẽmis pꝛecioſis uti debeant pꝛo ho/

Ar.

noꝛe beati Petri. ⸗ ſtquig do
2 . ſj eſtquia do-/
tuale papa a nullo recognoſcit niſi a deo
ergo nec dominiũ tẽpoꝛale nõ niſi a deo
recognoſcere debet:ałs papa ꝑ euidetiã
facti duo pꝛincipia eſſe fateret᷑.vnũ ſpi
ritualiũ:⁊ aliud tẽpoꝛaliũ:qð fuit erroꝛ
manicheoꝝ:ut dicit Augꝰ.
ſ 2 O dicendu ay dominiũ tẽ⸗
Liuye poꝛale q;tuʒ ad pꝛeſens
tripliciter poſſumꝰ cõſiderare. Pꝛio
q;tuʒ ad ipſoꝝ tẽpoꝛaliũ tyranice ⁊ vſur
patiue ablatoꝝ reſtitutionẽ.Poſſũt eniʒ
gliqui tyranice ⁊ vſurpatiue dominiũ tẽ
poꝛale habere.vel q;tuʒ ad acꝗſitionem
quia iniuſto titulo ⁊ tyrãnice buiuſmodi
domimiuũ acceperũt.vel q;tus ad vſipj et
executionẽ qua nõ vtunt᷑ ad ꝓtectionẽ
et defenſionẽ eccleſie ſic ut miniſterialit
vti debẽt · Multi nãq; imꝑatoꝛes ante
chbꝛiſti aduẽtũ dominiũ tẽpoꝛaliu foꝛte
iuſto titulo acceperũt.Si per electionẽ
populi vel eoꝝ ad quos pertinebat dñi
effecti ſunt:quia tñ tali dominio nõ mi-
niſterialr vtebant᷑ in obſequiũ eccleſie
et in defenſionẽ eccleſiaſtice diſcipline:

ſed potiꝰ ad eius ipugnatione tale do/

miniu tyrãnicũ ⁊ vſurpatũ cẽſendũ erat
Dicit enĩ Iſidoꝛꝰ in libꝛo de ſũmo bono
ꝙ pꝛincipes ſeculi nõ aliter intra eccle/
ſiam poteſtatis adepta culmina iuſte
tenent:niſi ut per eandẽ poteſtatẽ diſci/
plina eccleſiaſticã muniat ⁊ defendant.
Scvo tẽpoꝛaliũ dominiũ poſſumus
cõnderare q; tum ad imediatã ad mini⸗
ſtrationẽ quã imꝑatoꝛes ⁊ reges ⁊ alij
pꝛincipes ſeculi habẽt ⁊ babuerũt:alit᷑
vñni tẽpoꝛales nõ appellarent᷑: niſi tem
poꝛaliu imediatã adminiſtrationẽ ba-
berẽt. C Tertio tale dominiũ poſſumꝰ
cõſiderare q;tuz ad vniuerſalẽ ⁊ totalẽ
iuriſditionẽ. Totalis eniʒ ⁊ vniuerſalis
dyñs ſpu aliu ⁊ tꝑaliũ ẽ ipſe chꝛiſtꝰ⁊ vica
rius eius ſůmus ponti fex. Colũne enim
celi cõtremiſcũt ⁊ pauent ad nutũ eius:

Queſtio „

⁊ ſub eo curuant᷑ qui poꝛtant oꝛbem: ut
ſcribit in YJob. C Pꝛimis ergo duobus
modis papa bene põt recognoſcere do⸗
minium tempoꝛale ab imperatoꝛibus
⁊ regibus:quia q;3tum ad eoꝛũ tyranni
ce ⁊ vſurpate ab latoꝛũ reſtitutionem:⁊
;tum ad eoꝛuʒ immediatam admini⸗/
ſtrationẽ eccleſia ab imperatoꝛibus re/
cepit:⁊ recipit tempoꝛalia:ſed q; tuʒ ad
vniuerſalem iuriſditionẽ dñium tempo

rale a nullo recognoſcit niſi a deo Min⸗
ſignuʒ eſt:quia ſi papa iniuſte tẽpoꝛalia

reciperet:uel ꝙ iniuſte vteret᷑ coꝛã nul-
lo pncipe poſſet conueniri:⁊ a nullo poſ
ſet iudicari:niſi a deo ſolo. Et p bũc

modum põt rũderi ad oẽs rõnes ſupe-/

rius adductas:quia beatꝰ Silueſter nõ
recepit illa tempoꝛalia a Conſtantino
q;tum ad dominij recognitiõeʒ: ſʒ q;tũ

ad immediatã aliquoꝝ tempoꝛaliuʒ ad

miniſtrationẽ:quoꝛum eccleſia ante nõ
habebat:⁊ q;tum ad ipſius eccleſie ⁊ fi
dei catholice defeſionẽ:quia ſicut dictꝰ
Conſtantinus ante receptiõem baptiſ
mi vtebatur dominio tẽpoꝛaliũ tyrani
ce ⁊ vſurpatiue ad eccleſie impugnatio
nem: ⁊ chꝛiſtianoꝝ ꝑſecutionẽe: ita poſt
modũ ſicut dei miniſter vſus eſt tali do⸗
minio ad ecclie exaltatiõeʒ:⁊ chꝛiſtiane
fidei defenſionẽ: Nam multa pᷣuilegia
conceſſit eccleſie in fauoꝛẽ chꝛiſtiane fi/
dei:ſicut in legenda bti Silueſtri hẽtur
D uintũ ſic ꝓceditur
9 VDidet᷑ enim
yꝓꝓ imꝑatoꝛ ſit maioꝛ papa in do
minio temporaliũ. Dicit enim Micola
us papa:⁊ ponit᷑.xcvi.di.c.cum ad verũ
ꝙ; vltra nec imperatoꝛ ſibi iura pontifi
catus arripiat:nec pontifex iura impe-

ratoꝛum vſurpet:quoniã idem media/

toꝛ dei ⁊ hominũ:homo chꝛiſtus ieſus
actibus ppꝛijs ⁊ dignitatibus diſtinct⸗

officia poteſtatis vtriuſq; diſcreuit: ſed

ſipapa diceret᷑ maioꝛ imperatoꝛe in tẽ
poꝛalibꝰ vſurparet ius eius ergo nec de
bet dici maioꝛ ipſo in tali dñio. ¶ Pꝛe

A.

tceli
Hſote

tadt

itai
domme

Wte⸗

erubt
nr
ertto
fpern
Col⸗
ſolzt
ſtarar
erato
Nitt
luoe
o ren
heriai
Cpei
W
Gr
pulo
terft
toꝛibi
uſfe.
ponti
gecto⸗
Einoun
mooto
buales⸗
Fun
ANn
gin
hran
lehoti⸗
legton
ſoleger
Mrep
üſiten
ſeden
lenm

.

ntorbettt
zodvobes
oſcredo⸗
pergtorbus
ori ranni
trutionen
um admini
ſarorbusfe⸗
niumtenpe
ia deoi⸗
ſte tigeit
ct coꝛiſl/
Tanulonn
CEtybi⸗
röpezſpe⸗
Olluſeni
Cmummn⸗
ſtghihni
poralih
is ante ho
Aacleie l
ſar ait/
zenbopti/
lütfrmm
mugaud
ne mN
5tale
iciſin
ru fullhn
chukunefi
Mofnbetm
7 huf
Aetcnimn
nn de
in Mo
unrenn
mnpoltf
rainpe⸗
etn edi⸗
ſus ielr
3 diſinet

untſee

inte
gtoꝛe lnte
gtoneede

jo⸗Cp

Ar.
terea iuramentũu fidelitatis pꝛeſtat᷑ ab
ipſis regibus imperotoꝛibꝰ cum accipi
unt adminiſtrationẽ tempoꝛaliũ: Mon
autẽ tale iuram entũ pᷣſtat᷑ pape:ergo in

vomin io tepoꝛaliũ papa non eſt maioꝛ

imꝑatoꝛe:ulquocũq; alio rege. Pꝛe
terea btũs Am bꝛoſius dicit:⁊ ponitur
xxiij.q.viij.c.cõuenioꝛ. Tempoꝛalia im
peratoꝛum ſunt:ad imperatoꝛis pala/
tia pertinent: ad ſacerdotẽ vᷣo eccłie: in
rgalib's impera toꝛ nnnioe papa.
111 eſt: qꝛ in eo cuius
In Otral iU meru dñ ium ho⸗
mo bʒ:mon põt cõueniii coꝛã alio ſi de/
linqnat:ſed ꝗqcun q; cbꝛiſtianꝰ rex uel im
peratoꝛ ſi delinꝗ̃t põt cõueniii coꝛã pa/
pa:ut pʒ.xi.q.i.Quicũ q; litẽ bñs:g nul⸗

lius rei tépoꝛalis uel ſpu alis merũ ⁊ ſu

pꝛemũ dnium habet niſipappa.
KI C0 dicendũ ꝙ Hugo in de⸗
V“creto ſupꝛa allegato:cũ
ad verum. tria videt᷑ dicere de dñio im
periali ⁊ papali contraria ſupꝛadictis.
Pꝛimo nanq; dicit ꝙ imꝑatoꝛ ptaã-
tem gladij ⁊ dignitateẽ imperiale nõ re
cepit ab apoſtolico:ſed a pncipibꝰ⁊ po⸗
pulo ꝑ electiõem: cuiꝰ ↄtrariũ ſupꝛa de
term inatũ ẽ quicꝗd eni fuerit de imꝑa/
toꝛibus pᷣteritis: modernoꝝ tñ im ꝑato
rum electio pꝓlæ nu ẽ ꝙ ꝑtinet ad ſumuzʒ
pontifice:uel imediate ꝑ ſeipſum uel per
electoꝛes quos ipſe ſũmus põtifex oꝛ
dinauit. C Secundo dicit ꝙ ante fuit
imꝑatoꝛ q; papa:⁊ dicte poteſtates im
piales ⁊ apo ſtolice ſũt diſcrete ⁊ diuer
ſeiquoꝝ vtrũ q; indiget diſtinctiõe:verũ
eſt nãq; imꝑatoꝛẽ fuiſſe ante papã q; tũ
ad ꝑſonam:ſed non q;tum ad officiuᷓ ⁊
figuram. Succeſſit enim peæpatus ⁊ ſa⸗
cerdotiũ chꝛiſti ſacerdotio leuitico: et
ſacerdotiu leuiticum ſucceſſit ſacerdo⸗
tio legis nature. Sicut dicit Aplus ad
Hebꝛe.vii. Oude vniucrſalit ſacerdoti

um fuit ante impcriũ:ſicut ſupꝛa dictũ ẽ
nec deeèe pote ſtates ſunt diſcrete ⁊ diuer

ſe ꝙ vna non reducat᷑ ad aliam. vtroq;

trigeſimaſerta vVv

enim eſta deo imperialis ⁊ apoſtolica.
ſed apoſtolica ⁊ ſacerdotalis immedia
te. Imperialis vo med iante apoſtolica
ſacerdotali. ¶ Tertio dicit ꝙ papa e
maioꝛ imperatoꝛe in ſpiritualibus: ſed
imperatoꝛ maioꝛ papa in tempoꝛalibꝰ.
ſed ſi ſic eſſet pariratiõe imperatoꝛ poſ
ſet dici maioꝛ chꝛiſto in temporalibus.
Mon enim ẽ imperator maior paꝑa in
temporalibus:niſñ propter immediatũ
vſum:⁊ im mediata executionẽ:lm quẽ
modum imperator maior deo dicit᷑ ga
deus non bʒ imediatũ vſum ⁊ imedia/
tam executionẽ temporaliũ. Mon eniʒ
ipſe mãducat carnes thauroꝝ:aut ſan-
guinẽ hircoꝝ potat: nec equitat equos
pcedente turba famuloꝝ ⁊ armatoruʒ
⁊ tamẽ ipſe dicit in pſalmo:vbi iſta le/
guntur: Meus eſt orbis terre ⁊ plenitu
do eius ⁊ dominum vniuerſorum ſe no
minat: nec quia celos ſibi reſeruauit:
terram etiam ad vſum conceſſit filiis
bominum: Juxta illud pſalmiſta: Ce-
lum celi domino: terram gutem dedit
filiis hominum.propter hoc dicenduʒ

eſt ꝙ filu bo minuʒz ſint maiores deo in

terrenis. ⁊ deus ſit maior homine in ce
leſtibus. Quod enim ſimpliciter dicit᷑
ſine additamẽto dicitur. Et ideo ſicut
deus dominus vniuerſorum eſt tempo/
ralium ⁊ piritualium q́;tum ad vniuer
ſalem iuriſditionem: ſic papa vicarius
eius in ſpiritualibus et temporalibus
eſt maiorquocunq; alio rege vel impe/
Ad prinum cic,
beyrgo eſt dicen
dum ꝙ papa non debet vſurpare imme
diatam executionem uel adminiſtratio
nem temporalium:ne propter talem ex
ecutionem implicet ſe negociis ſecula
nbus:ſicut nec imperatoꝛ immediataʒ
executionem ipiritualium debet habe⸗/
re Tunc cnim illa abuſio requiretur
ꝙ carnalis homo in rebus diuinis pre
ſidere videretur: ⁊ ſpirituał homocar⸗
nolibus negociis implicaretur ſed ex

–—

—

boc nõ ſubtrabit᷑ dominiũ tẽpoꝛaliũ ipi

pape:cũ in delictis ⁊ violentijs nõ poſ/

ſit imperatoꝛes ⁊ reges coꝛrigere:⁊ eos
dominio tẽpoꝛaliũ puare:ſi contingat
eos foꝛefacere. C Ad 2 c dicendu ꝙꝙ&
iuramentũ fidelitatis ab epᷣis non dʒ pᷣ
ſtari regibus uel imperatoꝛibꝰ:iꝙ ab eis
recognoſcant tẽpoꝛaliũ immediatã iu-
riſditionẽ. Cale enim iuramentũ ſoluz
pᷣſtandũ eſt pape ꝗ ſuꝑ tẽpoꝛalia ⁊ ſpũa
lia huiuſmodi iuriſditione vłem bʒ in to
to oꝛbe:Sʒ bene põt eis pᷣſtari iuramẽ
tũ:ut ab eis recognoſcant imediataʒ tẽ
poꝛalium executionẽ uel admiſtratiõeʒ
potiſſime in terris ⁊ ĩ regnis vbi ecclia
imediatã adminiſtra tiõem tẽpoꝛalium
nõ hʒ. .Ad 3é do. q Ambꝛoſius in
telligit tꝑalia eſſe imperatoꝝ q;tum ad
vſum ⁊ executione:nõ q;tũ ad vlem do
minatiõem ⁊ tranſmutationẽ· Oei enĩ
ſolius ⁊ vicarii ieſu chꝛiſti eſt tale dñiuʒ
qꝛ ad eũ ſpectat tꝑalia ⁊ regna tre trãſ/
mutare ⁊ oꝛdinare: VUñ dr. Daniełliiij.
Tẽpoꝛa q̊ʒ mutabunt ſuꝑ te donec ſci-
as qꝙꝙ dominer excelſus ſuꝑ regnũ boiuʒ
⁊ cuicunq; voluerit dabit illuñd.
D quintũ ſic ꝓceditur
2 1 lVidet᷑ enim
vꝓ iperatoꝛ ſit maioꝛ papa in di/
gnitate:Scribit᷑ enim. xcvij.di.c.cõſtã/

tinus.ꝙ ſicut imperialis extat decora-
ta militia: ita clerum ſaãcte romane ec-

cleſie adoꝛnari decreuimꝰ: ⁊ patricios ⁊

cõſules effici:necnõ ⁊ ceteris dignitat

bus imperialibꝰ eos pmulgamꝰ decoꝛa

ri: videt᷑ ergo imperatoꝛẽ excedere pa-
pã in dignitate:exquo eius dignitas ex
dignitate imꝑiali vr̃ eẽ deriuata. C S.
illud qð ineſt cauſe et cauſato digniꝰ ẽ
in cauſa q; in cauſato:Sʒ ſcribit᷑ eandem

di. ⁊.c.ſicut noſtra ẽ terrena imperialis

poteſtas: ita ſacroſanctã romanã eccle
ſiã decreuimꝰ venerant᷑ bonoꝛare:⁊ am
plius q; noſtrũ imperiũ terrenũq; thꝛo
nũ ſedem ſacratiſſimã beati petri gloꝛi
oſe exa ltare tribuentes ei ptatem gliaʒ

⁊ bonoꝛificen
tiam imperialem. C Pꝛeterea papa e
vicariꝰ chꝛiſti: ſed maioꝛ ⁊ dignioꝛ fuit

2 dignitatẽ:atq; vigoꝛẽ

chꝛiſtꝰ in eo ꝙ imꝑator ⁊ rer qᷓ; in eo
ſacerdos.nã i co ꝙ ſacerdos paſſusẽ ⁊

moꝛtuiĩ eo ꝙ rex a moꝛtuiſ reſurrexit:⸗

maioꝛ eſt dignitas iperialis q; papalis.

4 L eſt quod ſcribitur
In Otrart U xcvij di.c.duo qp

pe.vbi ex aucte beati Am bro.dr̃ ꝙ noõ
tam aurũ pᷣcioſius eſt plũbo q; regia po
teſtate dignior ſit ordo ſacerdotalis.
RFuid cO do. ꝙ ad pñs nõ ſit no
bis cure per auctem no
ui uel veteris teſtameti:ſeu ꝑ aliã rõem
oſtendere dignitatẽ papale imperiale;
exced ere:ſed ſolũ per exempla impera

torũ gentiliu. Scribit᷑ enim de Alexan

dro imperatore:qꝙ cuü veniret in iudeaʒ
cũ ꝓpoñito deſtruendi:⁊ exterminandi
ipſam in viſione babuit ꝙ ioade ſumo

ſacerdoti ſibi obuiã venienti honorẽ de

beret impenderetanq; ſuꝑiori ⁊ dignio

ri ſe. Qð ſic fecit:quia ſtatim ut eũ vidit

pontificalibꝰ veſtibus ornatũ:⁊ la minaã

vbi erat nomẽ dñi inſcriptũ 'm legẽan
tiquã in fronte pontificis de equo deſcẽ

dit digniſſimeq; eũ veneratus eſt: Oe q̊

cũ ãmirarent᷑ principes eius comitatũ

ſequentes: rñdit ꝙ non ipſum adoraſſʒ
ſed den cuius pncipatũ ⁊ vicẽ gerebat
in terris:vnde veniens cũ eo hieruſalẽ
tẽplũ domini cũ maximis donis bono/
rauit: atq; barbarã cõtra iudeos fero-

citatẽ depouens:ipos ab oi tributo cxe

mit ⁊ libertati donauit. ¶In libello ſi

milit᷑ Sibille tyburtine ſcribit cuz in

die natalis dñi tẽplũ edificatũ a pmor
dio vꝛbis rome corruiſſet. Ceſar Au⸗

guſtus intelligens maiorẽ dñm ipſo eſſe

in terra natũ: ꝓbibuit extunc ne quis eũ
dñm vocaret:⁊ cũ diligent᷑ perquireret

a tyburtina ſibilla quis eẽt verus deus

in boc muũdo:⁊ cũ illa oraculo ſe dediſſʒ
apparuit circa ſolẽ circulus:⁊ in medio
circulivirgo pulcherrima pueru geſtas

A.

ſua
–
pereta
deccodi
Mordir
Ntyeii
Reloas
Au
luncle
aens
landi⸗

ficer
ethen
aſe
bitenis
bebat
1pere
cinih
ſr
nnC

iglien

IMica
gimdos
ſbs d
Honobt
ſtum
tnog⸗
donutas
derlugt.
lerſogv
ſeſcote
nertgln
Ccſeiano
kenint
gtor a

bonoꝛficen
teres papee
dionioꝛ fuſt

r inee

os paſust⸗
Eteſurrent
scPpapel⸗
lvod ſorbint

dic dren

nbro.d ni
oqtegia,
ergotalis
is höſtnn

c aucteno

g aliͦ in
le mon
npNp.
m un
ret intc
ttermivent
Noogeſin
bonore de
rir go
utcipidt
tütlumuk
bn
Nogode
zusct O
auscomin
glin orin
. gerche

etibifetcht
cri npnel
,C Nl,

Ar.

geſtans in gremio. Tunc ſibila ait: Re
ſpice inquit imperatoꝛ. Cum aũt ceſar
up eret ad viſionẽ pᷣdictã audiuit vocẽ

de celo dicentẽ: Mec ẽ ara celi. Et impe

ratoꝛi dixit ſibilla:Hic puer maioꝛ te ẽ
ideo ipſũ adoꝛa:quod fecit: extunc pᷣce
pit ne aliquis eu dñm vocaret: ꝓpterqð
ille locus vocat᷑ adbuc ſcã maria de ara
celi.Quicũq; ergo nõ dubitat papã ve⸗
rum eſſe chꝛiſti vicariũ: dubitare nõ de

bet eius dignitatẽ excellere oẽm terre-

nam dignitate imperialẽ ⁊ regalem.,
G prim ergo eſt do. ꝙ nõ
. eſt dubi mili⸗
tia clericalis maioꝛibus ⁊ melioꝛibꝰ oꝛ
namentis dʒ oꝛnari q; militia imperiał
q a ſacerdotali militia deriuata e· Scri
bit enĩ Sap.xviij.&ꝙ in veſte poder quã
bẽbat aaron totus erat oꝛbis terrarũ:
parentũ magnelia in quatuoꝛ lapidũ
oꝛdinibus erat ſculpta: ⁊ magnificetia
dei in dyademate capitis illiꝰ erat ſcri-
pta. Ad ⁊wmeſt dicendũ qꝙ cauſaliter
noialit᷑ noia dignitat eccliaſtice veꝝ e
ꝙ deriuata ſunt a gentilibus magis q;
a iudeis:⁊ potiꝰ imitant᷑ gentiles in ta
libus dignitatibus q; imiten᷑ iudeos
non obſtante ꝙ in ſacerdotio iudeoꝝſit
figuratũ ſacerdotiũ chꝛiſti Quantu au
tem ad dignitatẽ ⁊ cauſalit᷑ effectualit
dignitas imperialis ⁊ regalis mag' eſt
deriuata a dignitate ſacerdotali qᷓ; ecõ
uerſo:qu ia lex illa iudaica vbi dignitas
ſacerdotalis deſcribit᷑: particlaris erat
reſpectu ritus gentiliũ qui diſperſ erãt
vniuerſalit᷑ per vniuerſum oꝛbe. Vnde
eccleſia noſtra q catholica ẽ ⁊ vyłis ma
gis i dignite imitat᷑ ritum gentiliu im/
peratoꝝꝶ q; ſacerdotin iudeoꝝ. C Ad
3 eſt dicendũ ꝙ chꝛiſtus vnus ⁊ idem
uit rex ⁊ ſa cerq os:dignioꝛ tñ fuit ut li
ceat ſic loqui inq;tũ ſacerdos qᷓ; in eo q;
rex:quia digniꝰ fuit ſua oblatioe in cru
ce moꝛtè vincere ⁊ celeſtẽ ianuã fideli-
bus ꝗperire: q́; a moꝛtuis reſurgere.
Velpõt dici ꝙ dignitas xpᷣi inq;tũ

trigeſimaſexta VI

rex accipit᷑ q;tum ad pᷣmium gloꝛie re-
ſurrectiois. Sed dignitas xpᷣi inq;tum
ſacerdos ſumit᷑ quãtũ ad meritũ fructu
oſe paſſiois. AVñ. nõ ẽ icoueniẽs ꝙ alio.⁊
alio reſpectu vna digitas ſit maioꝛ alia

D ſextũ brt i
— E det eni ꝙ im
peratoꝛ ſit maioꝛ papa in cauſa/
litate. Quia cauſa pmaria plus influit
in ſuũ cauſatũ q; ſecũdaria.nt dr ĩ libꝛo
de cauſis:ſed plꝰ põt impera toꝛ q; pa
pa cuiꝰ ſignũ eſt: quia eu in ſun guxiliu
vocat ad defenſionẽ ecclie.¶ D.pꝓnci/
piũ ⁊ cauſa idem ſunt: ſed imꝑatoꝛ e pꝛi
mũ mouens in coꝛꝑalibus:ergo excedit
in cauſaltate. C D.oſcula peduũ ⁊ pꝛo⸗
ſtratiões pus exbibita ſutimꝑatoꝛibus
q; pope:ergo maioꝛ ipſo in cauſalitate.

“ 1 eſt: qꝛ cauſe
tu ⁊ ſenſũ in ſuũ cauſatũ:ſj motu dire-
ctiõis ⁊ ſenſuũ cognitõis papa influit in
oia mẽbꝛa eccleſie.in ipᷣo eni viuimꝰ mo
uemur ⁊ ſumꝰ:excedit oẽs in calitate.
Rnd cO dð. ꝙ ſicut deꝰ altiſſimꝰ
eſt ca oium in triplici ge
nere cauſe finalis:efficiẽtis ⁊ foꝛmalis
ut dicit cõmentatoꝛ.xii. Metha. ſic pa
pa vicariꝰeius cã ẽ oium credẽtiũ mini
ſterialit᷑. CPꝛimo finalis ⁊ ſuꝑnatu/
ralis finis demonſtratione:non eni põt
quis credere:niſi gudiẽdo: nec audire ſi
ne pſqicante: nec pᷣdicarelniñ mittatur.
Opoꝛtet g deueire ad vnu a ̊ mittant᷑
illi qui fideles ad finem ſuꝑnaturalẽ vo
cant: Et iſta ẽ deductio Aplłli ad Ro. x.
Secũdo efficies in oium credentiu
gubernatiõe ⁊ motione.Mõ e eni abire
in infinitũ ⁊ inimouetibꝰ ⁊ motis: ⁊ i re
ctoꝛibꝰ ⁊ rectis.vñ dicit Augꝰ.iij.deci
ui.dei.c.iiij. ꝙ quemadmoduʒ coꝛpoꝛa
craſſioꝛa ⁊ inferioꝛa ꝑ ſubtilioꝛa ⁊ pote
tioꝛa quod ã oꝛdine regunt᷑: ita oĩis co
poꝛa ꝑ ſpiritũ vite rõnalem: ⁊ ſpus vi/

te irrõnalis ꝑ ſpiritũ vite rõna le:⁊ ſpũs

vite rõnalis deſertoꝛ atq; peccatoꝛ per

ſpum vite rõnalem piũ ⁊ iuſtũ:⁊ ille per
ipſuʒ deũ ac ſi vniuerſa creatura ꝑ crea
toꝛem ſuũ ex quo ⁊ ꝑ quẽ ⁊ in quo codi-
ta atq; inſtituta ẽ:ac per boc voluntas
dei:⁊ p ↄnñs papequi ẽ eius vicariꝰ:c p⸗
ma ⁊ ſuma cã oĩum coꝛ ꝑaliũ ⁊ ſpũaliũ
motionũ:qꝛ mibil fit vinbilit᷑ ⁊ ſenſibilit
dð nõ de interioꝛe inmſibili atq; inſenſ
bili et intelligibili aula ſümi imꝑatoꝛis
aut iubeat aut ꝑmittat᷑. ¶ 3: eſt cã foꝛ
malis in omni donoꝝ ⁊ graꝝ diffuſione
⁊? diſtributione. Eſt enim vniuerſalis
diſpenſa toꝛ illius infmiti theſauri puta
meriti chꝛiſti: martyꝛum ⁊ opoſtoloꝝ:
quo eccleſia eſt dotata ⁊ dicata:⁊ chꝛi
ſti milites ſtivendiantur.
29 ergo eſt do. ꝙ boc
Ad Peim U ipᷣm ꝙ papa vocat
imꝑpatoꝛẽ in ſuũ auxiliũ ⁊ ecclie defenũ
one a papa bʒ cauſa lit᷑ effectie ⁊ finalit
rminatiue: cu gladiu imperialẽ ſolũ in
miniſterium dei ↄſtet ſibi eſſe datum ut
dr. xxiij.q. iiij.c.queſitũ. C Ad 2 * dv.
w ſicut cotingit eẽ multos fines: vnus
tñ reducit᷑ in aliu quouſq; deueniat᷑ ad
vltimu ad quẽ oẽs reducunt᷑: cu non ſit
in talibus abire in infinitũ: ſic cõtingit
eſſe multos mouentes:vnuũ tñ reducitur
ad aliud quouſq; deueniat᷑ ad pmũ mo

uens a quo cũcta mouent᷑: ⁊ iſte eſt deꝰ:

poſt deuũ eſt papa vicarius eius. ¶. Ad
3 c dicendu ꝙ ſicut dicit Augy. Mlta
de diuinis honoꝛibꝰ ſubtracta ſunt que

deferunt buanis a ſubiectiõe moꝛtifera

uel adulatiõe peſtifera: pape tñ vicario
ebꝛiſti nõ eſt dubiũ ꝙ plures ⁊ maioꝛes
bonoꝛes deferri debent q́; cuucuq; alte
ri imperatoꝛi uel regi.

Dſeptumũ gbegie

qꝙ; im patoꝛ ſit maioꝛ papa in au-

ctoꝛitate. Scribit᷑ eni.i. Petri.i. Sub

lecti eſtote oi buane creature ꝓpter deũ

ſue regi qſ pcelleti:ſiue ducibꝰ taq; ab
co miſſis ad vindictã malefacton:laude
vo bonoru. C S. ſcribit Juditb.vi.ex

Queſtio vyi

ꝑſona olofernis ut oſtendã tibi.:qꝛ nõ ¶
deus niſi nabucbodonoſoꝛ. et ꝙ ipſe ſit
dñs vniuerſe terre:tũc ꝓbabis qñ gladi

us militie mee tranſibit per latera tua.

S.ſcribit᷑.xcvij.di.c.cõſtantinus. q;
in mo puilegio dato per ipſum eccle⸗

ſie cõſtitutũ eſt: ut in toto oꝛbe romani

pontiſices uel ſacerdotes ita caput ha-
beant romanũ põtiſicẽ: ſicut iudices re-
gezʒ: auctoꝛitate ergo accepit papa a cò
ſiantino:⁊ ſic in hoc fuit maioꝛ ipſo.

† eſt: qꝛ auẽtas pa-
In tronii peẽ in celo ⁊ in ter

ra. Eſtenim vicarius eius de quo ſcribi
tur Sap.xviij. Inſumulatũ imperiũ tu-⸗

um poꝛtans ſtans in terra tangit celũ:

poteſtas autem imperialis ſolum eſt in
terra: ergo minoz illa.

Bnd eO dicenduz q illa queſtio

& un determinat᷑ per illud qð
babet᷑ extra de maio.⁊ obe.c.ſolite. be
nignitat affectu:vbi papa rũdẽs impe/

ratoꝛi ex eo ꝙ iratus fuerat ꝙ in litter

ſuis viſus fuit eũ increpa re:ſic dicit:po
tuiſſes autẽ pꝛogatiua ſacerdotij exeo
intelligere potius quod dictũ eſt: non a

quolibet ſed a deo:nõ regi ſed ſacerdoti

nõ de regia ſtirpe ſed de ſacerdotali ꝓ/-

ſapia deſcendẽti: de ſacerdotibꝰ videlics

qui crant in anatot.Ecce cõſtitui te ſu⸗
per getes ⁊ regna: ut euellas ⁊ diſſipes
edifices 2 plãtes. Soluit᷑ ſir ꝑillud qs
bẽtur.xcvij.di.c. cõſtantinus.vbi ſic di
cit:vtile iudicauimus vna cũ omnibus
ſatrapis noſtris: ut ſicut beatꝰ Petrꝰ? in
terris vicarius filij dei videt᷑ eſſe cõſtitu
tus:ita pncipatus eiꝰ ptãtem ⁊ aucto⸗

ritatẽ amplius q; terrene impialis no

ſtre ſerenitatl maſuetudo bre videt᷑ vñ
2 tenentes frenũ equi ipius ꝓreuere tiò
bti Petri ſtratoꝛis officin illi erxbibuim
2. — 5
G rimũu? eſt dð. ꝙ beatus
. P Petrus ſcribebat
E&qitig ſuis puocens eos ad builitatis

meritũ: nec impon ens eis regalis ulim

——

perialis ſubiectionis iugũ:qꝛ ſi boc inte

ſſerl
Ueratori
Net S
eppter
entur⸗
do0
cherte
ase⸗
leſter
taͤbet
Cont
Ufden
HM
ſlepn
Pöeni
lüifuod
liſnne
ſntn
det
tinns
to.
nennn

ſoitp

annesl
iten
H

khepef,
e
nluͤ
ugute
ſtahon
Utortte
ſtiee
tontet
bemmn
uſeteß

„„

Wiſnpe

2

W
hltfe

II

tibige oi

ttch ipſe ſt

bisgiglaci
rlatan tu.
Tantinus,g
plutn ecce⸗
oebe fofmart
ta ceputbe⸗
utiudicsſe
pitpepe e
aioꝛpſo
abetns i
ncelo tnte
dequoſmmt
impenü
ntmmraii
bnN

Aatce
Eperinud⸗
cſth
nidisinpe,
tin lie
eſcbi
mnn cte
i Gevons
Alceen
ccotrli,
otirieni

cöbruet⸗

ttiſes

Troillade
inen
omphbiu
M Pertt
leice

cöttu

2

peratoꝛũ:verũ etia ſeruituti fuoꝝ: cum
dicat:Subiecti eſtote oi hůane creatu/
re ꝓpter den. Planũẽ aũt ꝙ ſerui inter
crea turas dei nominant᷑. C Ad 2 * eſt

dd. ꝙ olofernes ꝗ illa ba dixit labis

charitatis vni mulieris bebꝛee interfe
ctus ẽ: z nabuchodonoſoꝛ q ſe deũ vni⸗
uerſe terrenoiabat:ab hoibꝰ eiectus c:
2 cũ beſtiis fuit hitatio ſua:q;diu nõ re
cognonit deũ celi eẽ dñ m vniuerſoꝝ: ut
d Oanielis.iiii. Ad ꝭ ẽ dð. ꝙ ↄſtã

tinus non dixit ſe eẽ caput oium: ſʒ ſolũ

illoꝝ qui erant ſue iuriſditioni ſubiecti.
Mõ eni imꝑatoꝛ ułrex accipitptãtẽ gla
dii ſuꝑ bonos ⁊ malos vniuerſalit᷑: ̊ ſo

lũ ſuꝑ eos ꝗ ſũt eoꝝptati comiſſi:nec cõ
ſtantinꝰpapa cõſtituit ee caput oĩum ſa

cerdotũ pᷣncipalit᷑ effectiue:qꝛ ſic ↄſtan-
tinus ẽ ca put ab pſo chꝛiſto qñ dixit pe
tro:Tu vocaberis cephas:ſʒ ſolũ iſtru

menta lit᷑ admin iſtratiue. Exhibuit eni

ſua imperiali potentia miniſterium quo
omnes beatum Silueſtrum ſumuʒ pon

17

eificem recognoſcerent.

Queſtio. xxxvij. de impe
rij tranſſatione.

11 & conſiderãdũ
Lterius eſt ve iperij

tranſſatiõe. Circa qð querunt᷑

vilſ. Pꝛimo vtrũ auctoꝛita-

te pape facta ſit tranſſatio oĩuz regnoꝝ

¶2. vtruʒ auctoꝛitate pape ſpeciali
imperiu traſſatũ ſit ad Romanos C 3:
vtrũ auctoꝛitate pape imperiũ trãſſatũ
ſit ¶ Romanis ad Gꝛecos. CAavtruʒ
auctoꝛitate pape imperium traſlatum
ſit a Gꝛecis ad Germanos. ¶ ¶ 5e vtrũ
auctoꝛitate pape iperiũ poſſit trãſferri
a Germanis ad alios. C 6 vtrum au-
ctoꝛitate pape oꝛdinãdũ ſit ſtudiũ ſemꝑ
ſequi imperiũ ⁊ regalem militiim.

2. ergo ſie
P muam cttur.

videtur euim ꝙ auctoꝛitate pape

non ſit facta tranſlatio omniu regnoꝛũ.

trigeſimaſeptims 1

diſſet. ſuppoſuiſſet eos nedũ pᷣuituti im-

Scribit᷑ enim Oaniel.ij.ꝙ deus ipſe mu
tat tempoꝛa ⁊ etates:tran ſfert regnum
et cõſtituitinon ergo hoc fit quttoꝛitate
pape. . S. ſcribitur Eccle. x. ꝙ deus
regnũ a gẽte in gentẽ traſfert ꝓpter in-
iuſticias ⁊ cõtumelias ⁊ diuerios dolos
peccatoꝝ:ergo abuũdantia magis q;ᷓ pa
pe potentia facta eſt tranſlatio omniũ
regnoru. C. Pꝛeterea ſcribitur pᷣ. Para
lipo.x.ꝙ deus in ter fecit Saulem ⁊ trã/
ſtulit regnum eius ad Dan filin
J eſt quia mediã⸗
In CO trarm te ſacerdotali vł
pꝛophetali pꝛonunciationequi pꝛo illo
tempoꝛe loco pape vicem dei gerebant:
facta eſt regnoꝛum trauſatio⸗
* α dicendum ꝙ vel loqui-
Rud 0 mur de tranſlatione re/
gui Judeoꝛum vel de tranſlatioe regni
gentilium ?⁊ paganoꝛum.vtroq; autem
modo auctoꝛitate pape vel eius qui ge
rebat vicem pape ᷣm conditiones ſtatꝰ

illius tempoꝛis facta eſt tranſſatio re/

oꝛuʒ.Ham pꝛimus rex in populo fuit
Saul qui ſicut per Samuelem qui pꝛo
illo tempoꝛe perſonã ſummi ſacerdotis

gerebat fuit a deo electꝰz vnctus:ita ꝑ

eundem Samuelem a deo fuit repꝛoba
tus:⁊ eius regnũ ad Oauid filium Iſai
eſt tranſlatu;. Ande dictum eſt Samu
eli pꝛimo Regum. xvi.Aſquequo tu lu⸗
ges Saul: cum ego pꝛoiecerim eum ne
regnet ſuper Iſrael: imple coꝛnu tuum
oleo ⁊ veni ⁊ mittam te ad Iſai betble/
emitem cuius filium pꝛouidi mihi in re
gem. ¶ Si vᷣo loqua mur de trãſlatiõe
regni gentilium ⁊ paganoꝛum:planum
eſt etiam ꝙ facta eſt tranſlatio eius me
diante dei auctoꝛitate ⁊ pꝛophbetica ve
ritate Oanielis qui pꝛo illo tempoꝛeꝑ/
ſonam pape repꝛeſentabat. Scribitur
enim Banielis.ij. ꝙ Mabuchodonoſoꝛ
vidit ſtatuam vnam cuius caput erat et
auro optimo:pectus vᷣo ⁊ bꝛachia de ar
gẽto:vẽter vᷣo et ſemoꝛa ex ere:tybie vᷣo
⁊ pedes de ferro Quã viſionẽ interpᷣtãs

Daniel ſic dixit ꝙ caput ſtatue ex au-
ro:ſigniſicobat regnũ Aſſyrioꝝ. Hectus
v ex argento: ſignificabat regnu Gꝛe/
coꝝ:ppter ſonoꝛoſaã ſapientiaʒ. Femoꝛa
vᷣ de ere:regnũ Medoꝝ.Pdes voꝛ ty
bie de ferro:regnũ Romanoꝝ.Quia ſic
ferrũ cõminuit ⁊ domat oĩa metalla:ſic
Romam cõminuerũt ⁊ domauerũt oia
regna terre. Ab Aſſiris ergo regnu tra
ſſatu eſt ad Gꝛecos.AQBꝛecis ad Me⸗/
dos. vel ad Medos tranflatũ eſt pꝛimo
et poſtmodũ a Medis ad Oꝛecos:et a
Gꝛecis ad Romanos. Et tũc Romãis
imperãtibꝰ in vniuerſo oꝛbe:abſciſus eſt
de monte lapis ſine manibꝰ:qꝛ tũc natꝰ
eſt Chbꝛiſtus de vtero virginali: ſine vi⸗
rili ſemine:qui ꝑcuſſit ſtatuaʒ:⁊ redacta
fuit quaſñ in fauillã. Extũc enim reges
terre qui idola adoꝛabant ꝓpter chꝛiſtu

idola deſtruxerũt:⁊ Roma ſpecialit que

erat magiſtra erroꝛis fuit facta diſcipu

G pꝛimũ la veritatis.
2AEePPerin Wergo eſt dicendum
q deus per ſeipſũ poſſj iperare ⁊ regere
vn iuerſu oꝛbẽ qui potens eſt ut ſine rate
quis adeat mare:ſij ut nõ ſint ſuꝑuacus
opera ſapietie ſue:exiguo ligno credunt
hoĩes aias ſuas:ut dr Sapiẽtie.xiiij⸗c.
Potuit ergo ſine ſacerdotibꝰ ⁊ pꝛopbet
qui pꝛo conditiõe illiꝰ ſtatus vicẽ pape
gerebãt:oꝛdinare ⁊ pꝛonũciare trãſſati-
onẽ omniũ regnoꝛũ ſupꝛadictoꝝ:hoc tũ
nõ fecit: ſed fecit mediãtibꝰ eis. CAd
2 eſt dicendu qꝙ ſicut foꝛmaliter ꝗs effi
citur dignus pꝛincipatu ⁊ imperio vir/

tutibꝰ ⁊ gratijs:ita peccatis ⁊ vitijs foꝛ .
q;tum voluit Romanis regnum dedit.

maliter quis meret᷑ imperio ⁊ regno pꝛi
uari:affectiue tñ ⁊ auctoꝛitatiue fit hoc
a deo:miniſterialit᷑ o a ſũmo pontifice
qui eſtvicariꝰ eius. Ad 3 eſt diceqũ
q;ꝙ Saul merito pꝛiuatꝰ eſt regno:⁊ trã⸗
ſlatũ eſt eius regnũ ad Oauid ꝓpter ei⸗
ſuperbia: ꝓpter eius mobcgiotta: Pht
eius idolatriã: quia cõſuluit phitoniſſaʒ
nec ſperauit in dño:ut dicit᷑i Parali. x.
nöoõ eſt tñ regnu eius tranſſatũ niſi aucto

AQneſtio n

tate Samuelis: ut ſupꝛa dictũ Aſ.
ſo AI ſic pꝛoee⸗
D ſecundũ iviaet
eni ꝙ auctoꝛitate pape ſpecialit
imperiũ nõ ſit tranſſatũ ad Roinanos:

quia ante fuit imperium ad Romanos

tranſlatum qᷓ; papa eſſet:ergo non eius
auctoꝛitate boc factuʒ eſt. C. Pꝛeterea
quod non fit auctoꝛitate dei non fit au-
ctoꝛitate pape:ſed imperiũ non eſt tran
ſſatuz ad Romanos auctoꝛitate dei:qꝛ
Romani deuʒ verum hebꝛeoꝝ nun q; co
lere voluerũt.ſicut diẽ Angꝰ.de cõſenſu
euàgeliſtaꝝ.non ergo ad eos traãſſlatum
eſt auctoꝛitate pape. ¶ Pꝛeterea natu
ra fecit vigentes int ellectu naturaliter
dños:⁊ deticiẽtes itellectu naturaliter
ſeruos: ut dicit pᷣus.i.Poli.ſed Roma
ni potiſſime vigebãt pꝛudẽtia ⁊ itellectu
ergo naturaliter dominiũ imperij tran/
ſlatũ eſt ad eos abſqʒ pape auctoꝛitate.

N Ari n eſt quia pape ⁊ ſũ»
In Otrart mo ſacerdoti: dr

Hiere.i.Ecce cõſtitui te ſuper gentes et
regna ut euellas ⁊ deſtruas ⁊ d ſcipes ⁊
plantes. diſcipatio ergo ⁊ tranſſatio re/
gnoꝝ ad ſüũmuʒ ſacerdotem ſpectant.
Rud 60 dicendum ꝙ ſicut dicit
„. Deisds Aug'. v. ð ciui. dei. c. xxi
Aalde ſupꝛa vires bominuʒ eſt oculta

diſcutere ⁊ liquido examine merita iu⸗

dicare regnoꝝ.iſtud tñ indubitãter tenẽ
qum eſt ꝙ ille vnus verus deus qui nec
iudicio nec adiutoꝛio deſerit genus bu⸗
manũ qui dedit regnũ Aſſirijs vel etiaʒ
erſis ſeu Gꝛecis:ille idem qñ voluit ⁊

¶ Poſſumꝰtñ quinq; colligere ſpecialit
ex dictis Augl.in diuerſis locis ſupꝛa/
dicto lib. de ciui.dei. ꝓpter que impriuʒ
trãſſatũ eſt ad Romanos. .Pꝛimum
fuit reuerẽtigꝗ deoꝝ. Cum eni, Marcus
marcelleus Syracuſanã vꝛbem oꝛnatiſ
ſimã debellaſſet:euerſa illa moꝛe belloꝝ
tam caſto ⁊ tam dementi animo ab eo

pꝛeceptum eſt: ut quicũq; ad hocvel ad

—

cce
ce
Pron
gee
C1
liu⸗
Ghet
ull.
W
we
ſe⸗
gul⸗
lign
Picht.
Kre
ljobie
Giete
nno ii.
Capi
coſuetn
Pace eo
Ppelon
Utbltos
Cblaris
gaus
ues
ſunen
enft
azan
Pperf

ti H
ſſſeproe⸗
Ulkta
Pe ecialt

Bonnenos:

4Kommenos
tgonon cii
Deerere
einonfiran
nonceſtmn
nitatedeit⸗
un
Fde dſcni
os triſgun
Nterunnun
u Nauralte
ne
iltor⸗
enniillen

inperutan .

uuctolet
upeperſi

ſacergoteoN.

ntsck
Pniesn
Nlamot⸗
ſhecrent,
ſatdi
zaui deie
nhautn
iuncnl.
tue
sii
tgennsbl⸗
e Neni,
n ollet

emumnl,

onehean
ſes ſn⸗

Ar.

illud tem plũ refugiſſet baberet᷑ illeſus.
Ipſe idẽ imꝑatoꝛ cũ videret ciuita tẽ rui

turã pꝛius fleuit ⁊ pꝛius illi lachꝛymas

effudit q; ciuitas eſſet euerſa.pꝛius etiã
qᷓ; ciuitatẽ iuſſiſſet iuadi pꝛeceptuʒ fccit
ne quis coꝛpus liberũ violaret: ut refert
Augꝰ.i.ð ciui.dei.c.vi. 2 m fuit clemẽ

tia ⁊ virtus animoꝝ. Ande dicit Augꝰ

eodẽ lib.ꝙ de eoꝛũ pᷣcipua laude dictuʒ
eſt. Parcere ſubiect ⁊ debellare ſuꝑbos
et ꝙ accepta iniuria ignoſcere potiꝰ ;
ꝑſequi malebãt. ¶ 3fuit fides ꝓmiſ⸗
ſoꝝ. Recitat.n. Augꝰ.i.ð ciui.dei.c.xiiij
)9 Warcus reguł cauſa ꝓmiſſi iuriſq;
iurãdi ad hoſtes ſine ulla dubitatiõe re-

meauit. Cum eni a Carthagineſibꝰ in

carcere det ineret᷑: Romã pꝛo ipetranda
pace miſſus fuit:quã cũ nõ impetraſſet
pꝛopt᷑ iurametũ qð de reuertẽdo fecerat
ag eos reuerſus eſt: et ab eis occiſus.
¶Arfuit iuſticia diſcuſſionũ:nõ enim
aliqua iudicabãt abſq; matura diſcuſſi
one:qð Par ſime apparuit i accuſatiõe
auli. Actj. xxv. de q̊ dixit Feſtus regi
grippe.Adierũt me pᷣncipes ſacerdo
tuʒ et ſenioꝛes iudeoꝝ poſtulãtes aduer
ſus Paulũ dãnatione moꝛtis:ad qs rñdi

qWuia nõ eſt cõſuetudo Romanis danare
aliquẽ hominẽ pꝛius q; ille qui accuſat᷑

H ſentes habeat accuſatoꝛes:locũùq; de/
fendedi accipiat ad abluẽda crimia que
ei obijciũtur. “ fuit caretia ꝓpꝛioꝝ.
Dicit enĩ Augꝰ. fuꝑ illo vᷣbo.ij.ad Thi-
mo iiij. Penulã qua relig Troade apud
Carpu veniẽs affer tecuů. Romaos bec
cõſuetndinẽ habuiſſe ut gẽtes que cum
pace eos recipiebãt extuc fratres coꝝ
appellarent᷑:? ciues romani abſqʒ aliq

tributo dicerent᷑ ꝓpter qð penula veſtii

cõſularis erat data patri Pauli:in ſignũ
ciuis romanus erat. AUnde ex bac cã
udas machabeus andiẽs virtutẽ ro/
manoꝝ ꝙ curiã ſibi fecerãt:⁊ ꝙ quotti/

die conſulebãt trecentos ⁊. xx. viros: de

quoꝝ conſilio gerebãt que digna erãt:et
ꝙ per ſingulos annos magiſtratũ eoꝛuũ

trigeſimanona

ilI
vni cõmittebãt daminari vnuerſe terre
et ꝙ oẽs obediebãat vni:⁊ ꝙ nõ erat inui
dia neq; elus inter eos:et ꝙ ꝓpter vi.
ctoꝛiam obtentã de vniuerſis gentibus
nullus eoꝝ poꝛtabat dyadema:nec iudu
ebatur purpura: ut magnificaret᷑ in ea
miſſis legatis cõſtituit cu illis a micitia
et ſocietatẽ:ut ſcribit᷑.i. Macha.viij.

41 ergo eſt dicendum
Ad Primi uli 1. fit au⸗

ctoꝛitate ſũmi põtiſicis fit auctoꝛitate
cbꝛiſti cuiꝰ ſacerdotiũ eternum fuit ⁊ in

eternũ durabit. AUnde qð factũ eſt ð tra-
ſiatiõe regnoꝝ chꝛiſti auctoꝛitate emiſ-
ſiue vel effectiue auctoꝛitate ſũmi ſacer/
dotis dicit eſſe factum. Ad ⁊“eſt di
cedũ ꝙ cauſa qre Romani deũ bebꝛeoꝝ
noluerũt colere aſſignat Augꝰ.li.ſupꝛa
dicto.quia Socratis pbiloſophi ſniam
firmã tenebãt:que talis erat:vnũquẽ q;
deü ſic coli opoꝛtere àmodo ſe colenduʒ
ipᷣe pᷣciperet. Cum ergo ſcirẽt ꝑ dicta he
bꝛeoꝝq eoꝝ deus ſolus volebat coli ex.
termiatis dijs omniũ gentiũ: noluerũt
ſibi ſacrificia offerre:exquo ſibi ſimul cũ
glijs dijs ſeruire nõ poterãt:vnde reſpu
erunt vnius dei veri cultuʒ:ne multos
falſos offẽderẽt: arbitrãtes magis ſibi
obfuturaʒ illoꝝ deoꝝ iracudiam:q; veri
dei pꝛofutura beniuolentia. Ad 3“*
eſt dicedũ ꝙꝙ accipiẽdo naturaliter affir
matiue nulli homini cõuenit nãliter do
miniũ ſalteʒ 'ᷣm ꝙ dominiũ opponitur
ſeruituti:cũ eni oẽs hoĩes ex vno viro ⁊

vna femiĩa oꝛiginẽ trarerut nõ eſt datuʒ

vni magis do minari q; alteri nec bona
mudialiꝗ ſunt vni magis q; alteri appꝛo
pꝛiata Sed accipiẽdo naturaliter nega
gatiue:ſicut dicimus ꝙ bomo naſcit᷑ na
turaliter nudus:quia non oꝛitur cuᷣ aliq̊
veſtimẽto:per artem tñ poteſt ſibi omne
veſtimẽtũ fabꝛicare:ſic homo naturalit᷑
eſficitur dñs: quia ꝑ virtutes quas ſibi
acgrit meret᷑ pᷣncipari iłꝗ ſũt pꝛudeꝰ⁊

PPS vtutib? denudati
DIerI pecdit vr enic

Ar.
auctoꝛitate pape iperiũ nõ ſit a Romais
ad Grecos traſiatũ:quia Conſtantin⸗
imꝑa toꝛ fecit huiuſmodi traſſationè:no
boc faciũ eſt actoꝛitate pape ¶ Pꝛe/
terea quattuoꝛ concilia facta in Oꝛecia
pcipiẽtibꝰ imꝑatoꝛibꝰ ibi exiſtetibꝰ con
firmata ſunt per põtifices exiſtẽtes Ro
me:nõ ergo auctoꝛitate pape Gꝛeci ipe
riu habuerũt. ¶ů Pꝛeterea tẽpoꝛe Ale/
xãdri imperiũ fuit apud Gꝛecos:⁊ poſt/
modũ tranſtatũ eſt ad Romanos :nonS

4Romanis ad Beeroe Teribit tepi
Ar 1 171O(ſt qo ſcribit. xcvi
In Otran coſtantinus.
PS dicendñũ ꝙ poſtq; impe
KRKnd 60 ratoꝛ Conſtãtinꝰ baßti
ʒatus eſt ꝑ beatũ Silueſtrũ iperio occi/
getali ceſſit ⁊ vꝛbẽ ſibi in Grecis elegit
que Biſanʒziũ vocabat᷑:quã Rome potẽ
tia ⁊ meritis coequauit:ibidẽq; ſedem
imperialè cõſlituit:⁊ extũc imperiũ a ro
manis ad grecos tranſſatũ eſt'ita ut ĩpe
ratoꝛ de partibꝰ occidet alibꝰ nõ debeat
ſe intromittere niſi expzꝛeſſa auctoꝛitate
et madato ſũmi põtificis.⁊ hoc eſtquod
decrxretuʒ ponit di. ⁊.c.ſupꝛadicto vbi ſic
dr. Ecce tam palatiũ noſtrũ q; Roma/
nã vꝛbẽ ⁊ oẽs Italie ſiue occidẽtaliũ re-
gionũ pꝛouincias loca ciuitates beatiſſi
mo põtifici vniuerſali cõcedimꝰ atq; re
linquimꝰ: ⁊ ab eo ⁊ a ſucceſſoꝛibꝰ eius ꝑ
cõſtitutũ imꝑatoꝛiũ decreuimꝰ diſponẽ
da. vnde congruũ pꝛoſpeximꝰ noſtrũ ipe
riũ ⁊ regni poteſtatẽ oꝛiẽtalibꝰ traſferri
regionibꝰ:⁊ in Biſantie pꝛouincie optĩo
loco noĩe nro ciuitatẽ edificare:⁊ noſtrũ
imperiũ illic conſtitui:quoniã vbi pꝛinci

a romano põtifice traſſatũ eſt imperiuʒ

patus ſacerdotũ ⁊ chꝛiſtiane religionis

caput ab imꝑatoꝛe celeſti conſtitutũ eſt
ius non eſt ut ilicinpat⸗ tenengs ba
—2 „ 1-beat poteſtaté.
dq pr my ergo eſt dicendũ ꝙꝶ
onſtãtinꝰ huiuſmodi trãſſationẽ fecit
dauctoꝛitate ſũmi põtiſicis qui tanq; vi/
carius dei et filius celeſtis imperatoꝛis

Queſtio

iuriſditionẽ habet vniuerſalẽ ſuper oia

IIII

regna ⁊ imperia. Ad 2“ eſt dicenduũ

ꝙ pꝛopter imperium ad grecos poſt te

pus conſtantini tranſlatum:eccleſia ibi
poteſtate ⁊ dignitate multũ vigebat et
ideo quatuoꝛ concilia fuerunt ibi cele/
bꝛa ta:quibus imperatoꝛes ſic eis ſe ſb/
iecerunt quatenus per ſummũ pontifi-
cem appꝛobarentur-C Ad ʒ ẽ dicẽ

dum verum eſſe ꝙ ante chꝛiſti aTduentũ

imperium tranſſatũ eſt a grecis ad ro-
nanos:ſed poſt aduentum chꝛiſti tem-
poꝛe conſtantini exquo ceſſit occid enta
li imperio tranſſatum eſt ad grecos.

Dqu agriu ſic pꝛocedit᷑
. Digdetur eni
qꝙ auctoꝛitate pape imperiuʒ nõ
ſit tranſlatum a grecis ad germanos:
quia carolus magnꝰ qui fuit pꝛimꝰim/
peratoꝛ poſtq; a grecis tranſlatum eſt

imperium fuit rex francoꝛũ ⁊ non ger/

mano uel theutonicoꝛum: non ergo a

grecis tranſiatum eſt imperium ad ger
manos. Pꝛeterea adbuc dominꝰgre

coꝛum vocatur imperatoꝛ conſtantino
politanus:non ergo ab eis tranſſatũ eſt

imperiuʒ ad alios. ¶C Pꝛeterea poſtq;

imperatoꝛ eſt electus non nominat᷑ im/
peratoꝛ germanoꝝ ſeu theutonicoꝝ: ſʒ
romanoꝝ:⁊ ſic non eſt tranſlatum impe
riuin ad germanos. ſt guod iͤ bit
4 eſt quod ſcribi
In C0 tranm extra de elec.c.
venerabilem. vbi dicitur ꝙ a ſede apo/
ſtolica ptãs eligẽdi imperatoꝛẽ in ipos

electoꝛes peruenit:que romanum impe

rium in perſona magnifici caroli a gre/
cis tranſtulit in germanos.
„ ndeo dicendũ ꝙ imperiũ con
ceſſum eſt eccleſie in eiꝰ
oppꝛeſſionis ſublenationẽ ⁊ ꝓtectioneʒ
v-ñ cũ iam iperiũ ↄſtãt inopolitanũ pene
oficeret ⁊ romana ecclia ꝑ lõgobardos
negqter oppᷣmeret᷑: tꝑe adriani pape ⁊ le

onis ſucceſſor eiꝰ:cui ꝑ longobardos ⁊

romanos im̊s eruti fuerũt ocłli ligua

üen

r.

bſezti
ltutaf
hns fer

gerotege

deſcrulu

Papttal

Nkion?

ſturoch
Uns Po
ſois ene
deſcete.
Berigr
eiapoe
Requd
Etchaſſe
Guit
chrere
co
tuttfo⸗
An
lui d⸗
119 7
leher
egui
ctert
de gene
Nthonrt
ſc⸗ d B

Pppellgr
toedfan
Ealito⸗
o⸗ 9
elnetii
Anti

III
le ſuperoi
cſtdicendi
raospoſttte
mecceſa bi
tü vigchata
unt bi e/
zſceis ſeh⸗
jmüpontfi/
d3 edi⸗
Niſtiadocnti

Fecisd NH

mchriſiten⸗
ſtoerene
ges.
in gpuuf
Uuran
enpeni
genmns
fuitgeinmmm ,
fanliauencl
Mon
ec
unm M0α
wni
uttandind
mdaric
SLðZ
orminar ,
Ctoricge⸗
Uſeuniht

col iſi
D
aſcbetpe⸗
ti ier
aputn ine
ola/R⁰
pri
eiend
grunoi
ſanüͤpen.
hagert
S
tochrio

„

gnus rex francoꝝ ꝗ cũ magno exercitu
Papiã venit:⁊ ipſã obſedit:et capto deſi

derio regeac Lõgobardis pꝛoſtratis:2

de ſeruitute ipſoꝝ ecclena liberauit: vñ
pꝛopt᷑ tale bñfici collatũ eccleſie papa

Adrianꝰ Carolo imperiũ cõtulit cũ iue

ſtitura epoꝝ:ſicut patet.lxiij.di.c.Adri

anus. Poſtmodũ tẽpoꝛe Leonis ſucceſ/

ſoꝛis eius iam iperio de genere Caroli
deficiẽte:⁊ ſciſſo in młtas ꝑtes:cuũ qdaʒ
Berẽgariꝰ tyrãnice Italia iuaſiſſet: ec/
cleſia vocauit Ottonè pmũ rege Saxo
nie:qui dictũ Berẽgariũ eiecit de regno
et cũ aſſenſu ecclie totã Italis ſibi ſubiu

gauit. Ex quo bñ ficio collato eccłie pᷣdi

ctꝰ rex a Leone ſũmo põtifice cum toto
clero ⁊ populo xpᷣiano iperatoꝛ eſt cõſti
tutꝰ foꝛma ⁊ modo q̊ Carolus magnus
ꝑ Adrianũ cõſtitutꝰ fuerat: ſicut patet
lxiij.di.c.in ſynodo.⁊ extũc iĩperiũ a Gꝛe
cis drĩ ad Germanos eſſe trãſlatũ.
A pꝛamũ Ee dicẽgu e tẽpe
Carolumagni ipe
riũ nõ erat diuiſũ:ſj ipᷣe iperabat germa
nis ⁊ francis. Sed poſtmodũ deficiẽte
genere Caroli Hugo dux Aurelianeſis
regnũ francie ſibi vſurpauit:occiſis illis

et extirpatis qui erãt de genere regio et

de genere impiali. AUnde de dẽo Hugõe
ut ponit᷑ deſcenderũt oẽs reges francie
iſq; ad iſta tpa:nõ de Carolo magno.
Ad ⁊meſt dicẽdũ ꝙ ſicut dicit glo. oꝛ
dinaria exr de elec.c.venerabilẽ.poſtq;
imperiũ Conſtatinopolitanũ ſic deficit
ut eccleſiã iuuare nõ poſſʒ: imperiũ ꝓpᷣe
appellari nõ debuit:ſʒ ille verus imꝑa/⸗
toꝛ dr que eccleſia aſſumit in ſuũ auxiliũ
et adiutoꝛiu. ¶ Ad zʒeſt dicẽdu e ipe⸗
ratoꝛ dĩ rex Romanoꝝiñ rõne electiois
uel natiõis:ſʒ ꝓpter dignitatẽ rõne deri
uatiõis:qꝛ ĩde deriuatũ eſt iperiũ:⁊ rõne
ↄfirmatiõis ⁊ coꝛõatiõis:qꝛ ibi 3pfir

1-mari ⁊ cnHri.
Inth ſic ꝓcedit᷑.vr̃ en⸗

geſimaſeptima vV
abſciſa: diuina tñ virtute poſtmodũ ſibi
reſtituta fuit:aduocatꝰ fuit Carolꝰ ma⸗/

q auctoritate pape iperiũ ñ poſſz a ger
manis traſferri ad alios:qꝛ papa ñ põt

contra auctoꝛitate ſacre ſcripture. Sed

ſcribit᷑ Pꝛouer.xxij. Ne trãſgrediar ter
minos atiquos quos poſuerut pr̃es tui:
papa & ſtatuta atiquoꝝ patru mutare ñ
põt. ¶C SD.ſcribit᷑ xxv.q.i.iuſticie ac rõ-⸗
nis oꝛdo ſuadet ut ꝗ a ſucceſſoꝛibꝰ ſuis
deſiderãt ſua mãdata fuari:pᷣdeceſſoꝛis
ſui ꝓcul dubio volũtatẽ ⁊ ſtatuta cuſto/
diãt. Sa grecis trãſſatũ eſt iperiuʒ
ad germaos ppt᷑ defectũ potẽtie greco
rũ nõ potẽtiuũ iuuare eccleſiã: i̊ i germa
nis nõ ẽ defectꝰ potetie: a germaia nõ
poteſt tranſferri ad alios.

2 Arin eſt qo feribit rriij
In ptrariũ qiii. c. diſplicet.
ubi auctoꝛitate Augj.dr ꝙ ecclia ꝑ icre
mẽta tẽpoꝛũ ſemꝑ maioꝛi ptate vtit᷑iſi ᷓ

eccłia qñq; fecit hmõi trãſſationẽ młto

V. mdeo foꝛtiꝰ nũc põt facere.
dicedu qꝙ difficultas oꝛit᷑

ſupꝑ electioe ĩperij plerũq;:qꝛ ↄoditio ipe/

ratoꝛl a tpꝑe Cõſtatini młtipłr variata e

Mã tꝑe dei Cõſtãtini ĩpatoꝛes eligebãt᷑

moꝛe atiq:ſiue a poplo:ſiue a ſenatu:ſiue
ab exercitu:⁊ qñ ꝙ; de genere:qñq; vo ñ
ꝗ modꝰ puatꝰ?c uſq; ad tꝑa Michacłim
peratoꝛ ⁊ Caroli magni. Poſtea iſtitu
tio iperij ꝓceſſit ꝑ ſucceſſionẽ uſq; ad ter
tiã gen erationẽ:puta uſq; ad tertiuũ Ot
tonẽ:ꝗ fuit nepos pᷣmi ⁊ filiꝰfilij. De iſt
eni nõ iuenit᷑ fcẽa electio ſʒ ſola ꝓuiſio ꝑ
ſũmu põtificẽ:qꝛ Otto veniens Romã
eccliaʒ mmltipłr vexatã ꝑ quedã Creſcen
tiũ patriciũ ab illa vexa tiõe ipᷣaʒ libera
uit tpe Joanis.xi. Quo moꝛtuo ad peti
tionẽ eiꝰ cõſãguineus Bꝛunꝰ noie ꝗ po/
ſtea vocatꝰ ẽ Gꝛegoꝛiꝰ ꝗqntꝰ:ꝗ cõuocat
pꝛicipibꝰalamãie oꝛdiauit electoꝛes ipe
ratoꝛ officiales ipiꝰ iꝑialis curie: q̃lit᷑-
cũ q; tñ iſtitutio iperij ſit variata:nlłi tũ
dubiü eẽ debet qn ſümꝰ põtiferx quẽ Cõ
ſtãtinꝰ vicariũ eæ dei filii firmit cõfeſſus
ẽ iperatoꝛẽ poſſit eligere quẽcũq; ⁊ vñ
cũq; ſibi placz i auxiliũ ⁊ defeſiõeʒ ecclie
qg †½%

Ar.
¶Agd pmũ ergoẽ dð. ꝙ termi antiqnꝝ
patrũ non tranſgrediunt᷑ qñ eoꝝ intẽtio
nes obſeruant᷑ ſuꝑ vtilitate ⁊ ꝓtectiõe
eccłie quã intendentes ſicut imꝑatoꝛeʒ
eligerũt de vna regiõe ita reliqueruũt po
ſteri poſſe de alia eligere eadẽ cã pẽſata
Ad 2"e pd. ꝙ papa ita canonibꝰ au
ctoꝛiatẽ pᷣſtat ut ſeipſũ ñ ſubijceat eis
ſicut chꝛiſtus ꝗ ſic legẽ qua dedit carna-
liter impleuit ut ſe tñ dnium legis oſte
deret qn q litterã legis lepꝛoſum tangẽ
do curauit. Ad òꝭ cẽ dð.ꝙ ad ꝓtectio
nẽ ⁊ defenſionẽ eccleſie nõ ſufficit ſoluõ
poſſe defenſionis: niſi aſſit velle debite
ſubiectiõis ⁊ ſcire oꝛdinate cognitiõis.
O ſextũ ſic ꝓcedit᷑: ANide
tur enĩ ꝙ aucte
pape nõ ſit oꝛdinandũ ſtudiũ ſeꝗ
ſp imperialẽ ⁊ regalẽ militiã:qꝛ aĩa ſe-
dendo ⁊ quieſcẽdo fit ſciens ⁊ pꝛudens
ut ſcribit᷑ v ij.pbĩoꝝ. Sʒ militia imperi

alis uel regalis cõſiſtit in quodã motu:

nõ ſ ipſaz dʒ cõcomitari ſtudiu. C D.
curiaã imperialè uel regale ſequit᷑ tumul
tus queſtionũ generantiũ litem ⁊ diſcoꝛ
diã:ſed ſeruũ dei volentem ſtudere non
opoꝛtet litigare ſed manſuetũ eẽ ad oẽs
ut ſcribit᷑.ii.ad Thimo.ii.nõ ergo mili
tiã imperialẽ ſeu regalẽ dʒ ſequi ſeu con
comitari ſtudiu. C. S. que ſtudiũ impe-

—

diũt ſtudiũ cõcomitari non debent: ſ̊ le

ges imperiales impediũt ſtudiũ: vñ oꝛ/

dinatũ eſt ut pariſius nõ eseneleulel ſtu⸗
☚. αP.&1½ ⸗diun oꝛdinatũ.
In Strarm E:qꝛ regalis ⁊ im
perialis militia pᷣmo fuit in egypto cuʒ
regnũ aſſyrioꝝ fuerit pmuʒ: ut ſupꝛa di
ctũᷣ eſt:ſʒ circa egyptů mathematice ar
tes pꝛimo inuente ſunt:quis ibi gens ſa
cerdotũ pmo vacare dimiſſa eſt ſtudio
7 doctrine: ut dieit dnsi Berbe, .
* ** icendum qꝙ imperialẽ
RKn deo ſeu regalem militiã qua
tuoꝛ ꝑ oꝛdinẽ ↄſequunt᷑: Et dico iperi/

alem uel regalem militiã iuſticiam ſer/

uantem ⁊ defendentem:quis remota iu

Queſtio

ſticia imperia ⁊ regna nõ ſunt niſi qdaʒ

„ % ½

latrocinia: ut dic Aug'.iiii.de ciui.dei
c.iiii. Pꝛimũu e pacis vnitas:qꝛ finis

imperialis militie pax eſt. non enim bel
latut belletur: ſed ut pax babeatur ᷣm
pbůᷣm. abſq; enim regali uel imperiali ꝓ

uidentia impoſſibile eſt rebug pacẽ da⸗/
re:ut ſcribitur.ii. Da

cha. Secũduʒ
eſt diuini cultus reuerentia ⁊ ſanctitas
vnde poſt carolum magnũ militaris iu
ſticia viguit in francia:ideo ibi cultadei
miro modo extitit ampliatus. ¶ Ter⸗

tium eſt rerũ tempoꝛalin vbertas:quia
mercantie currere nõ poſſunt:niſi vbi re

galis militia ⁊ iuſticia ſeruat᷑. ¶C Quar

tũ eſt ſtudij ⁊ doctrine veritas.reuoluẽ-

do enim tam libꝛos theologoꝝ q; phiſi-
coꝝ ſemꝑ inuenimꝰſtudiũ cõcomitatuʒ

eſſe regalem militiã æ⁊ imperialẽ iuſticis

¶ Fuit enim ſtudiũ pᷣmo in egypto vi⸗

gente militia aſſyrioꝝ tempoꝛe ioſeph

qui omnẽ terram egypti ⁊ cũctos popu
los ſubiecit pharaoni pᷣter terrã ſacer/
dotuʒz que a rege tradita fuit eis ad ſtu
dium neceſſaria: ut ſcribi᷑ Geñ.xlvij.c.
¶ Secundo fuit in grecia vigente mi
litia grecoꝛum tempoꝛe alexandri:cu/
ius tempoꝛe philoſophati ſunt Socra
tes Plato ⁊ alij qui fuerũt iudices phi
loſophoꝝ:ut dicit Augꝰſuꝑ illo verbo
pſal. Abſoꝛpti ſunt iũcti petre iudices
eoꝝ. ¶ Tertio fuit rome vigente impe
rio romanoꝝquando tanta fuit pax ut
de gladijs fierent falces:⁊ de laceis vo
meres ⁊ aratra- Quarto fuit in bꝛi/

„

tania tempoꝛe regis arturij vigete mi

litia anglicoꝝ. ¶ Altimo fuit in fran-
cia tꝑe Caroli magni: vigente militia

gallicoꝛũ vbi ſtetit ⁊ ſtat vſq; ĩ iſta tpa
Sicut tñ inſurgente cupiditate tepuit ⁊

tepeſcit ibi iuſticie equit as: ita ibi mul-
tum eſt debilitatus ſtudium ⁊ doctrine

91 1 veritas.
Ad Pemu ergo eſt vdicendũ q
ſm diuerſitatem actuuʒ diſtinguuntur
actiones:vnde ideo militia regalis vel

A.

nhenuls
feghigert
ſclte foꝛt

cbetna

C
honſeguitu
ltutnr
dſcogion
Cegeneran
Cperfru
finatarn
Negig
ang d
leldden
dotnina
ſaentns
rtales
ſeriales
npedia
henniut

fi

ptromt
beatce
perato⸗
N Tcon

pan im
f. C
gectusd⸗

.

tur
wceetgs
lſperato⸗
papat
ſctutnce
ſttbeit
hhoned
lnegn
Uirt⸗

nt niſqde⸗
de c dei
tas gefinis
oncnin hel
Abenturftn
itperial,
uspacede⸗
Serdn,
11ſanctius
mllitaris il
hibi culchde

u5,CO“

bertas ui

neniſirbit e

ai CWur
tas oli⸗
Npfi
cöchtntad
nal uſten
to
vrt voleh
ctos oo⸗
ni ſaer⸗
cis AAſ
te
vigcntem
anruch⸗
ſun So,
tiudis
ſoiloen
eindid
igtpreinh
iurparli
ofutinbi,

te mit

beat confirmari.

Ar.

imperialis eſt neceſſaria ſtudio ⁊ doctri

ne.:quia er illius motione malos cõpe/-
ſcente foꝛtificatur actio ſtudij ⁊ doctri

ne:que magis cõſiſtit in quiete q; in mo
tu ·. ¶ Ad ſecundũ eſt dicendũ ꝙ ſtudiũ

non ſequitur regalem militiam ꝓpt᷑ tu-
multum queſtionũ generantiũ litem et

diſcoꝛdiam: ſed pꝛopter vigoꝛem iuſti-
cie generantis pacem: quia finis iuſti-
cie pax fructus enim iuſticie in pace ſe-
minatur:ut d Iſa.vi. Ad tertiũ eſt

dicendu ꝙ non loquimur de ſtudiù cu/

iuſcunq; doctrine bumanitus acquiſi-
te: ſed de ſtudio theologie:que eſt finis

2 domina omniũ ſcient iarum:⁊ de illis

ſcientijs que ipſi tbeologie ãminiculan
tur:tales enim ſcientie ⁊ ſi per leges im
periales ꝓpter tumultum queſtionum
impediantur: tamen ꝓpter obſeruatio-
nem iuſticie iuuant᷑ ⁊ ꝓmouentur.
CQAueſtio.xxxviij.de imperato
ris confirmatione.
Eind Eonſid erandum
eſt de imperato
ris confirmatione: Circa q ð

querùtur quatuoꝛ. C Pꝛimo

vtrum imperatoꝛ berpavam elect? de

peratoꝛ per papam electus debeat inun
gi ⁊ conſecrari. Tertio vtruʒ per pa
pani imperatoꝛ electus debeat coꝛona
ri. .Quarto vtrum pape imperatoꝛ
electus debeat fidelitatem iurare.
eceditur: Qide
tur enim ꝙ per papam impera/
toꝛ electus non debeat confirmari:quia
im pera toꝛ eſt caput in tempoꝛalibus:ſi
cut papa in ſpiritualibus:ſed papa be-
neficium confirmationis non recogno
ſcit ab aliquo in ſpiritua libus:ergo im/
peratoꝛ beneficium confirmationis in
tempoꝛalibus nõ debet ab aliquo ſupe/
rioꝛi recognoſcere. C Pꝛeterea multis
pᷣlatis conceditur ꝙ ipſa eoꝝ electio ſit
confirmatio. Multo ergo magis tale

S S .
Sõõ

—
7

trigeſimaoctaana 1

beneficium intelligitur eſſe con ceſſũ im
peratoꝛi. ¶ Pꝛeteres papa gerit vicem
beati petri: ſed poteſtas data petro ꝑ
illa que ſcribitur Matth. xvi. Tibi da
bo claues regni celoꝛum:intelligit᷑ ſolũ
ſuper ſpiritualia: non tẽpoꝛalia: in tem
poꝛalibus ergo beneficium cõfirmatio
nis nõ dʒ recognoſcere imꝑatoꝛ ab ipßo
In contrariũ lauba
bitur extra
de elec.c.venerabilem. .
Rn deo dicendum ꝙ ad illum ꝑ
„7Tr tinet immediate impe
ratoꝛis cõfirmatio:ad quẽ pertinet im
perij immediata luriſditio.poſtq; enim
conſtantinus ceſſit imperio occidentali
nulla ſibi reſeruatione facta in ciuitate
romana:in partibus italie.⁊ in omnibꝰ
occidentalibꝰ regionibus ꝓlenũ ius to
tius imperij eſt acquiſitum ſũmis ponti

ficibus:nõ ſolum ſuporioꝛis dominatio

ccundo vtrũ im/

nis:verũ etiã ĩmediate adminiſtratiõis
ut ex ipſis tota dependeat imperiałiu/
riſditio q;tum ad electionẽ ⁊ q;tum ad
confirmationem:ita ut extũc nullus de
iure potuerit ſe intromittere de regimi
ne occidentalis imperij abſq; expꝛeſſa
auctoꝛitate ⁊ mandato ſedis apoſtoli/
ce:niſi vſurpatiue ⁊ tyrannice: ſicut fe/
cit iulianus apoſtata⁊ multi alij: igit᷑ ſi
cut ad ſummũu pontificem pertinet im/
perij vniuerſał iuriſditio:ſic ad ipᷣm ſpe
ctat imꝑator ↄfirmatio ⁊ appꝛobatio
Ad pꝛimũ ergo eſt dicenduʒ
. 3 ꝙ nõ eſt ſimile: nã
imperatoꝛ ſic eſt caput in tempoꝛalibꝰ
ꝙ non eſt ca put ſimpliciter in tota ec-
cleſia:habet enim ſuperioꝛem ſummuʒ
pontificem. Quãuis enim dominiu tem
poꝛale ſuperioꝛem non recognoſcat:re/
cognoſcit tamẽ ſuperioꝛem vicariũ ieſu
chꝛiſti quod ipſe imperato: valẽtinianꝰ
cõfitetur.lxiij.diſtinc.c.valen tinianus.
Talem inquit in pontificali ſede conſti
tuite:cui ⁊ nos qui gubernamus impe
rium ſincere noſtra capita ſubmittamꝰ

ſed papa ſuperioꝛẽ nõ bʒ ſimplicit᷑:ideo
in ipſa ſui electione canonica ſtatim eſt

ↄfirmatus:⁊ ſtatim ſblena libera gau
.

det iuriſditioe pontificali. Ad 2 eſt
dð. ꝙ ſicut ſcribit.xxv.q.i.S.bis ita.ſa/-
croſancta romana ecclia ius ⁊ auetẽ ſa
cris cqnonibus imptit᷑ſz nõ eis alligat᷑
poſſj l papa ius ↄdere ̊ imꝑatoꝛis ele/
ctio canonice celebꝛata eẽt cõſirmatio
ſicut de multis alijs electĩquoꝝ ↄfirma
tio noſcit᷑ ad eũ ꝑtinere iureſcripto uel
puilegio gratioſe oꝛdinat: bmõi tñ be/
neficiu ↄfirmatiõig ab ipſo ſũmo ponti
ſice eẽt deriuatͥ. Ad 3 c dd. ꝙ gau⸗
ctoꝛitas data petro ꝑ illa vᷣba ſuꝑſpũa-
lia ⁊ tpalia intelligit᷑ ee ↄceſſa: ſic g̊ xpᷣs
nõ poſſet ſeipſu negare eẽ dñm ſpualiuʒ
⁊ tẽpoꝛaliũ:ſic nõ poſſʒ ſe uegare eẽ den
ita exquo totũ qð ſuũ erat petro ↄceſſit
tam dum ſpualiũ q; tꝑaliũ n u ↄſtituit
vñ ſcribit.xxij.di.c.oẽs.ꝙ ſolus chꝛiſ
fundauit eccłiam: ꝗ btõ petro etnevite
clauigero treni ſił⁊ celeſt impere inr
RAEcõmiſi
ſecund U ſic ꝓcedit᷑
vĩr.n q ꝑ papã imꝑatoꝛ electꝰ nõ
debeat inungi ⁊ ↄſecrariiqꝛ iungunt᷑ in
firini ⁊ iualidi: ſed imꝑatoꝛ nõ aſſumit᷑
ut infiruiz iualidꝰ: ſy magis ut foꝛti et

ſanꝰ? gd def enſionẽ eccłie:g nõ dzʒ iungi.

S inunctio fit ad iſtructione doctri
ne. uvx illud.i. Joh.ii. Mõ neceſſe bẽtis
ut aliqs doceat vos:ſʒ vnctio eiꝰ docet
vos de oibus ſz talis iſtructio doctrine
nõ ẽ neceſſaria imꝑatoꝛi cũ nõ teneatur
defẽdẽ eccleſiã gladio ſpũs qð ẽ v bu dei:
ſz potiꝰgladio coꝛꝑali:nõ ẽ neceſſariũ
q; imꝑatoꝛ electus inungat᷑. ¶¶D. non

—

ↄſecrat᷑ niſ ꝗ ſacr̃a admiſtrat: ſ̊ imꝑa

toꝛ nõ admiſtrat ſacra: nõ dʒ ↄſecrari.

P . 1† eſt qs ſcribit᷑ ex
In Otrar iU tra de elec.c.ve⸗

nerabilẽ. ⁊ extra de ſa.vnc.c.cũ veniſſʒ.
Rñnd CO. 5 ſicut miſſio exte
B rioꝛ ſpũs ſci in ſigno vi/

ſibili ſignificabat iuiſbilẽmiſſionẽ ſpus

lus chꝛiſtꝰ

ſci interioꝛẽ: ut dicit Augꝰ.xv. detrini.

nennetio⸗ ertego⸗ Enerions interioꝛẽ ſi
gnificat:q ꝗs ſpũſ ſe gra iungit ⁊ ↄſecra
tur aq młtiplices effectꝰ. C Qñq; qdes
ad mẽtis illuſtrationẽ:ut que ſũt futura

⁊2 ↄtigẽtia ꝓnüciare valeat.vñ ſaul poſt

qᷓ; in rege vnctꝰẽ:in cuneo ꝓpſᷣarũ inue

tus eſt: ſic ſcribit᷑.i. Re. Qñnq; vo ad

inimicoꝝ fidei expugnatione. Dicit n.
Augꝰ. ſuꝑ illo ?bo pſal. Suꝑ aſpidèe et
baſiliſcũ äbulabis: ⁊ ↄculcabis leonẽ et

dꝛaconẽ: ꝙ ecclia ſpus ſci gra roboꝛata
tũc calcat ſuꝑ aſpide ⁊ baſiliſcũ:qñ no
cumẽ ta aꝑta ſignificata ꝑ leonẽ.⁊ nocu

mẽta occulta ſignificata ꝑ dꝛaconè deij

cit ⁊ ꝓſternit.Qñq; aũt ad ſacroꝝ ãmi/

niſtratione: ꝓpt᷑ q̊ꝝ ſcitatẽ nõ ſolũ mini

ſtri:imo vaſa ⁊ veſtes iungi ⁊ ſacrari de
bẽt:g ppt᷑ mẽetis illuſtrationè inungunt᷑
⁊ ↄſecrant᷑ ꝓppᷣe:ppt᷑ inimicoꝝ fidei ex/

pugnatiõe lungunt᷑ imꝑatoꝛes ⁊ reges
de quoꝝ vnctiõe dem ẽ helie.iij. Re.xx.
vade ⁊ reuertere ĩ rã tuã ꝑ deſertũ ĩ da
maſcũ. Cũq; ꝑuener illuc vnge acabel
regẽ ſuꝑ ſyri ã.Eliſeũ ãt filiu ſaphat vn
ges ꝓppbᷣam ꝓte: ⁊ erit ꝙ qcũq; fugerit
gladiu acabel int᷑ ficiet en eliſeus: ut itel
ligat ꝙ qcuq; ↄtẽnit ⁊ ꝓteruitõ ſcãʒ ma
tre eccłiaʒ: ⁊ fidẽ xpᷣiana ipugnat dato
ꝙ fugiat gladiũ coꝛpoꝛalẽ regl ułimꝑa
toꝛis:gladiũ tñ ſpualẽ ecclie ſubt᷑fugere

nõ valet.ſed ꝓpr᷑ ſacr̃oꝝadmiſtrationeʒ

inungunt pontifices ⁊ ſacerdotes:de
rũ vnctiõe ſcribit᷑ Exo.xxix.ut aaron et
filij eiꝰ in ſacerdotiuũ mibi ↄſecrent᷑ ꝑo/

ne tyar ã in capite aaron:⁊ laminã ſcãʒ

ſuꝑ tyarã:⁊ oleũ vnctiõis füdes ſuꝑ ca/
put eiꝰ. atq; ex boc riteoſecrabit᷑.

mß Eẽ do ꝙ ſiẽ diẽ bu⸗
A Pꝛeimn go. ij. li. de ſaẽ mẽt!.

tria ſüt genera olei ſci. Pꝛiẽ qo dr
oleũ ifirmoꝝ. ¶ c oleu vnctiõis ca
thecumi ⁊ neophiti vngunĩ in pectoꝛe ⁊

int ſcapulas ad ſacrjm baptiſmi ꝑcipiẽ/
dũ. C ʒc olen pncipał chꝛiſmat qin

ungunt᷑ capita regũ ⁊ põtiſicũ.hac vñn

A.

ctioneimnpe

oeiſt necd⸗

ipopelt
Pnag ggit
dene
Gtg as
Pklnpera
Cutehan
gigncicne

Nnt
oſen.
lus Fi
Cunfeſurt⸗
ahoramſa
ſinantbr
kofenun
Uierbibi
fnaitpe
pocozone
Conatur⸗
Ndhc
N
M
1,49D
ſtince⸗
AE

.
Ne
declee
No
l⸗ NRrac
thaſorib
halpero
alnhdebet
lccronari
ſhrdebet
itii in
ſſitere

ſtie
llhe
en de
nd

en. detiti
nkintcnoꝛe
lungit roſecr⸗
CDiggt
ueſütfütur
1tvüſauloot
Ppbarüime
ige 1
ione Qictn
Sug alpodeet
cabis looniet

igfa fobeut
aſillſciqi⸗

Nleoni tnar
odencheef
Adſaeinin⸗
neno ſinin
ngitumde
topeinmant
ncvyfic e⸗
ocs ? ſihe⸗
lein Nea.
ſctiid
nnengel
üſ N
güͤchſot

iciſcustin.

„

teruu)ſeihn
Uerz lline
ce bott en
Umniſration
ceotes del
eutaatont
ſoſegenth⸗
1 laminiſch
füces ⸗

Ar.

ctione imꝑatoꝛ debet vngi ⁊ cõſecrari.

C Ad ⁊i dicendũ ꝙ q́;uis impera/

toꝛi ſit neceſſaria mentis illuſtratio nõ
tñ pncipaliter inungit᷑ ad hunc effectũ:

iz maglad iimicoꝝ fidei expugnatoʒ: ut
ocm c. C Ad 3 do. ꝙ ↄſecrari ꝗs di

citr᷑ ꝗ ſacra admmiſtrat et ꝗ ſacra reci-
pit:imperatoꝛ ergo q;uis imꝑatoꝛ ime

diate ſacra nõ ãminiſtret:recipit tñ ſa-

crã vnctione:ex cui receptione ↄ ſecrat᷑

aoaoaer eer1 13 ſic ꝓcedit᷑: Ai-
tertin det᷑ eni ꝙ ꝑpa

pam imꝑatoꝛ electus nõ deb eat
coꝛonari. Scribit᷑ eni.xcvij.di. c. ↄſtan

tinus. Frigiũ vo candido nitoꝛe ſplẽdi

dam reſurrectionẽ dñi ſignificans atq;
coꝛonam ſacratiſſimo vertici pape ſilue

ſtri manibus noſtris impoſuimꝰ.⁊ tenẽ

tes frenum equi ipſius ſtratoꝛis officiũ
illi exhibuimus. Si ergo imperatoꝛ co

ronauit papaz: non videt᷑ ꝙ deb eat ab

ipſo coꝛonari. ¶C Pꝛeterea imperatoꝛ

coꝛonatur aquiſgrani ⁊ mediolani: non
ergo debet rome per papam coꝛonari.

¶Pꝛeterea non debet coꝛonari niñ ꝗ

pꝛiꝰ legitime certauerit: nt dicit Apls

ii.ad Lhi.ij.añ ergo q; imꝑatoꝛ ꝓbatꝰ
ſit in certamine coꝛonari non debet.

In coôtrarium Ras eri

de elec.c. venerabilem.

Rn CO dicendum ꝙ ſicut dicit

Apls ad Hebꝛ.vi.abſq;
vlla ↄtradictione ſemꝑ quod minus eſt
a maioꝛi benedicitur:eo ergo ipſo ꝙ pa
pa ſuperioꝛ ⁊ maioꝛ eſt imperatoꝛe:per
eum debet benedici ⁊ inungi: cõſecrari
⁊ coꝛonari. In cuiꝰ coꝛonatiõe ſex ꝑ oꝛ-
dinẽ debẽt ſeruari ꝗ in illa aucte ſcripta
Cati.iij.intelligũt᷑. Egredimi filie ſyon
⁊ videte regeʒ ſalomonẽ in diademate
quo coꝛonauit eũ mr̃ ſua in die deſpon/⸗
ſatiõis illius:⁊ in die leticie eiꝰ. ¶¶¶ Vꝛi
mũ ẽ ppłi debita reuerentia ⁊ ſubiectio
Secundu eſtipſius imperatoꝛis iun
ctio ⁊ ↄſecratio. Tertiũẽ coꝛone im

„

trigeſimaoctaua

III
poſitio. C Quarcũ ẽ ipſi pape ⁊ eiꝰau/
ctoꝛitatis interuẽtio. C Quintũ ẽ anu

li ſubtractio. ¶ Sextũ ẽ leticie demon

ſtratio ⁊ ppłi acclamatio. SGcribit᷑ eniʒ
de carolo magno œꝙ cũ per adrianũ ⁊ ꝑ
leonẽ ſucceſſoꝛẽ ei?ꝰ fuit coꝛonatꝰ ab vmi
uerſo ppło romano acclamatũ eſt c⸗ro
lo magno auguſto a deo coꝛonato paci
fico imꝑatoꝛi romano vita ⁊ victoꝛiga.
Pꝛimũ g iſtoꝝ hẽt ur cu pᷣmittit᷑ E-

gredimi filie ſyon. 2 cu adiungit᷑: et

videte regẽ ſalomonẽ.nõ eni dʒ dici rex
niſi pus inunga t᷑ ⁊ ↄſecret᷑.¶¶ Zcũ ad
dit᷑: in diademate. C anectit ꝗ“
coꝛonauit eũ mr ſua.mi eni imꝑatoꝛis
eccleſia e. C ʒ5cu ſubinfert᷑: in die de⸗
ſponſatiõis illiꝰ. C&cu poſtponit᷑ in

G pꝛimũ die let itie eius.
EEEDE bo. & ſtätinus
coꝛonã ipoſuit pape ſiẽ miſter ob ſequẽs
nõ ſic dñtuʒ ⁊ auctẽ pᷣbẽs:cuiꝰſignũ e:qꝛ

tenes equũ cisſtrator officiu ſibi exbibu

it. ¶. Ad ⁊ " do. ꝙ ſic in nalbꝰvltima
foꝛm aẽ cõplet ia:alie vᷣo debet diciqda
diſpõnes:ſic i moꝛalibꝰ vltia ꝑfec:io drĩ
illa q itroducit᷑ ꝑ pncipale agẽs. imꝑa/⸗
toꝛ & nõ dʒ dici e? coꝛonatꝰ q;diu ꝑ ſum
mũ potificẽ:uł eiꝰ aucte coꝛona ſibi non

iponit᷑. ¶ Ad. 3 e do. & legitime certa

re põt itelligi dupłr:ul aimi pᷣꝑatiõc uel
oꝑis executione.imꝑatoꝛ qñ coꝛonat᷑
lʒ nõdũ ſit ꝓbatꝰlegitime certare oꝑis
executiõe: ꝓbatꝰtñ iãẽ ani m ppor⸗ tiõe
„ 31 GPPE ſic pecditur
Dquarth àdetn
pape im ꝑgatoꝛ elect?nõ debeat fi
dem iurare:quis papa non debet cogere
gliquem ad illud quod eſt pernicioſum
uel periculoſũ. Sʒ ſuꝑ illo vbo Math.
v.añ oĩa nolite iurare:idiẽ Augꝰ.qꝙ oiſ
iuratio falſa ẽ ꝑnicioſa.vera vo ẽ ꝑicu/⸗
loſa:nulla vo ẽ ſecura. ¶S.ſcribit᷑ ad
Hebꝛe.vi.ꝙ oĩs ↄtrouerſie eoꝝ finis ad
confirmationem ẽ iuramentum:ſed in-
terpapam ⁊ imperatoꝛem non debʒ ee
aliqua controuerſia: cum vnus ſit mini

õ

Ar. AQAOAQneſtio 1

dominũ tempoꝛalem:⁊ qui fungatur au

ſter alterius:ergo nõ debet ſibi iuramẽ-
tum pꝛeſtare ¶C Pꝛeterea eadem epła
2.c.dicit Apłus ꝙ homines per maio⸗
res ſuos iurant: ſed imperatoꝛ in tepo/
raliꝰnõ recognoſcit maioꝛẽc ſe:s nõ debʒ
alicui de tꝑalitate iuramentũ pꝛeſtare.

: z* e quod ſcri
J cont D deetit ij. di.
»* ◻ c.tibi domino.
Knd c0 dicendũ ꝙ imperatoꝛ aſ
ſumitur in defenſoꝛem ⁊ ꝓtectoꝛem ec-

cleſie: potiſſime in partibus italie: ⁊ in
occidentalibus regionibꝰ in quibus ec-

cleſia non ſolum habet tempoꝛaliũ vni

uerſalem iuriſditionem: ſicut in toto oꝛ
be noſcitur habere:verũ etiam habʒ me
diante miniſtro quem elegit immedia
tam adminiſtratoeʒ. talis ergo miniſter
in tribus tenetur eccleſie fidelitates ſer
uare. Pꝛimo in ipſius eccleſie exalta
tiõe.ut per rebelles ⁊ infideles cccleſia
non depꝛimatur: ſed potius illis expu-
gnatis iuxta poſſe ſuum ſupꝛa candela
bꝛum ponatur. Secundo in eccleſie
paſtoꝛis ⁊ rectoꝛis deſenſione:ut nec vi
ta nec honoꝛ libi debitus per eum aufe
ratur: ſed magis volentib? auferre per
ipſum viribus reſiſta ᷑. ¶ Tertio in tẽ
poꝛalium per cõſtan tinũ conceſſoꝛũ ec
cleſie cõſeruatione: ut in talibus non pᷣ
tendat aliquã imediatã iuriſditiones ſʒ
ſolü imediatã adminiſtratiõeʒ⁊ iſta tria
ponunt᷑ in iuramẽto fidelitatis qð ipſe
imꝑatoꝛ ſũmo pontifici pᷣſtare tenetur:
ſicut expꝛeſſe patʒ.c.ſupꝛadẽo:tibi dño.

1 ergo ẽ do. q;uis
Ad Perimu. iura tio ſit Beſfeu⸗

7„7

loſa:ex cã tñ neceſſaris cũ debita caute
la ẽ faciẽda. ¶ Ad 2 dð.q; ꝓpt᷑ ↄtro
uerſiã fminandã uł nõ incurrenda iura
mẽtũ ẽ fiendu.q;uis ꝗ cũ imꝑatoꝛ iura
mentũ pſtat int en ⁊ ſũmũ pontificẽ cõ
trouerſia nõ heat᷑ pᷣſtandũ tñ ẽ iurame
tũ ad ↄfirmationẽ ne ↄtrouerſia icurra
tur. ¶ Ad tertium eſt dicendũ ꝙ impe
ratoꝛ nullũ ſuperioꝛem ſe recognoſcit

ctoꝛitate puri hominis: ſed bene debet

recognoſcere ſuperioꝛẽ ſe vicariuʒ illius

ui eſt verus deus ⁊ verus bomo.
QAQueſtio. xxxix. de YImꝑatoꝛis admi-
niſtratione.

.; 31 &ι conſiderãädn
Ltenus eſt deimpera

toꝛ adminiſtratioe. Circs q
ꝗqz erutur tria. C. Pꝛimo vtruũ
imꝑatoꝛ ſtatim electꝰ abſq; eo ſit pet
papã cõfirmatꝰpoſſit ãminiſtrare C2·
vtrũ imꝑatoꝛ per papã electus ⁊ confir
matꝰ abſq; aliqͥ ſolẽnitate poſſit ãmini:
ſtrare. ¶ 3*vtru imꝑatoꝛ ſtati electus
abſq; paope auctoꝛitate poſſit ãminiſtra
re ſaltem in regno slamanie.
ODprimũ α7ρ
i1 E qit. vr eniʒ ꝙ
imꝑatoꝛ ſtati elect? poſſit admi/
niſtra re:quia tẽpoꝛaliũ adminiſtratioeʒ
impꝑatoꝛ confert pape ⁊ eccleſie:vnde et
ſibi tributũ de talibꝰpopa mandat dari
ſicut patet · xxiij.q.viij.c.tributũ.nõ ergo
ꝗqminiſtrationẽ tꝑaliuz imꝑatoꝛ a papa
debet recognoſcere. C E nferi
oꝛis cõditiõis imꝑatoꝛ q; rex ⁊ alij pꝛin
cipes mũdi:ſed rex ⁊ alij pꝛicipes ſtatim
poſt moꝛtẽ pᷣdeceſſoꝝpoſſũt adminiſtra
re:ergo imꝑatoꝛ eodẽ modo ſtatim poſt

moꝛtè p̃deceſſoꝛis eius poſt canonicam

clectionẽ põt adminiſtrare. ¶ Sꝓele-
ctionẽ aliqð ius acqni᷑ imꝑatoꝛi:ſed nõ
acgrit ſibi ius ſuꝑ adminiſtratiõe ſpua
liũ acꝗſitũ g eſt ſibi ius ſuꝑ ad miniſtrati

11 onẽ tꝑaliũ.
In C0 trarin eſt qꝛ melns ele

ctus cuiꝰ ↄfirmatio ad papa ſpectat põt

ad miniſtrare nõ obteto bñficio ↄfirma

tiõis.ſic dr̃ ex.de elec.c.noſti.planũ aut
eſt ꝙ imꝑatoꝛis clectid pape relingtut
E „ confirmanda.
Rn c0 dicendũ ꝙ ſicut in nã libꝰ
actio pᷣſupponit virtutẽ:⁊ virtus pꝛcſup
ponit ſſtantiaz: eo ꝙ a nulla ſubſtantia

creata poteſt egredi actio niſi mediante

S.nõ eſt inferi

Pfrtuteut
Cteuib
tengttp,
ſuntue
licemßfu
Aeinſt
ſobſtite.
finitrer
ſitninn
gcſli⸗
rſct
Pnoge
tutne
rrai
Gketur⸗
leluges
ſavirt
ſe
Kbi⸗
tuncſe
ſtne
honnfi

1

eie
Gae
hont
plem
glate
plcet
tent
cpltq
ppꝛob
mleden
ſippt⸗
mpato⸗
tenini
dhli
Ctotie
erſice
ſſator
ſeriit
fntoto
N
cn
Uhttn

1
iſungenrn
id bene debe
nicarinllus
sbono.
Aatorisati

conſicriti
atdeinen
tiöe Cineic⸗
Lpeinoyti
ſ cochſthe
iniſrme
ectus aff
choſſtinmn
Kondaus
ſſtiniuſtn
ne
Choiegtne
di fei
poſt ahn
nitratoog
cienuet
anout
tü no cgo
Ntors ade
d Rier⸗
ferdli
ihesſnn
ir adniit
doſitince

ammi
onitnni
enhe
giſagun⸗
ifopfn⸗
oſighain

virtuteut ꝓbat cõmẽtatoꝛ vij. Meth.

Eſt eni boc ppꝛiũ ſolius dei ꝙ imedia

te agat ꝑ ſuã ſubſtãtiã:qꝛ virtus eiꝰſub/

ſtantia ẽ:ſic in moꝛ alibꝰiſta tria ſe ad in

uicem pᷣſupponũt:clectio:cõfirmatio:⁊

adminiſtratio:ita ꝙ electio tenet locuʒ

ſubſtãtie: ↄfirmatio locũ virtutis:⁊ ad
miniſtratio locũ oꝑatiõis. Per electio/
nẽ enim imꝑatoꝛ generat᷑ ⁊ acꝗnit eſſe:
ꝑ cõfirmationẽ vo acgꝗrit virtutẽ ꝑ quã

ggat:ſed per adminiſtrationẽ exequitur

ipm agere:⁊ ipᷣm oꝑari mediãte ſubſtã/
tia ⁊ mediãte virtute ſibi ꝑ electionẽ et
ↄfirmationẽ acquiſita: vnde ſicut nulla
creatura põt agere ĩmediate ſine virtu
te ſuꝑaddita:quia tunc ſua ſubſtãtia eẽt

ſua virtus:qð ſoli deo cõuenit:ſic imꝑa

toꝛ ꝑ ſolã electionẽ nõ põt adminiſtrare
niñ bñ ficiũ cõfirmatiõis recipiat:quia
tunc ſequeretꝙ ſua electio eſſet eius cõ
firmatio:qð ſolũ veritatem bʒ de ſũmo
pontifice qui ſuꝑioꝛem non babet.
A G prim ergo eſt do. ꝙ poſt
₰ *IEvonationẽ factaʒ

eccleſie a cõſtãtino in toto imperio oc-

cidentaliũ regionũ eccleſia bʒ tꝑalium
non ſolũ vlem iuriſditionẽ:verũ etiam
vłem adminiſtrationẽ quã exequit᷑ me/
giãte imꝑatoꝛe quẽ eligit: ne ipſe papa
iplicet ſe negociis ſeeularibꝰ: ⁊ iõ virtu
tem ⁊ ꝑptãtem ãminiſtrandi imꝑatoꝛ re
cipit qñ eius electio ꝑ papã cõfirmar et
appꝛobat᷑. C Ad ⁊n eſt dð.ꝙ nõ eſt ſi⸗
mile de imꝑatoꝛe ⁊ alijs pncipibꝰ mun
qi:ppter tria. Pꝛimo qꝛ papa ↄfert
imꝑa toꝛi imediatã am miniſtrationẽ:et

eſt miniſter eccleſie in ãminiſtratiõe tẽ/

poꝛaliũ quã non cõfert alis. ¶2· quia
cõſtitutio alioꝝ regũ vel pꝛincipũ vadit
per ſucceſſione᷑: non autem ſic cõſtitutio
imꝑatoꝛis. C 3 ·quia quicꝗd agit circa
imperiũ tam eius electio q;ᷓ eius confir-
matio totũ eſt ex inſtitutiõe eccleſie:qð
non coötingit de alijs.· ¶ Ad zeſt dicẽ
dũ ꝙ nulluũ ius ad miniſtrãdi acquiritur

imꝑatoꝛi per eius electionem: ſed bene

trigeſimanona

acgritur ſibi ius ꝙ poſſit cõfirmationẽ

ſuã pꝛocurare ⁊ ſe purgare ſi aliqᷓ obuce

renturque baberent vitiare electionem
factam de ſeibſſo. ſie ha gi
ic pꝛocedit
D ſecũdũ echegcdit
ꝓꝙ imꝑatdꝛ ſtatim electus ⁊ cõfir
matus poſſit adminiſtrare:quia agente
appꝛopinquãte paſſo diſpoſito ſtati ſeꝗt
actio:ñcut diẽ pᷣus.viij. Metha.papa
ergo appꝛopinquãaãte im gatoꝛi diſpoſito
per canonicã electionẽ cofirmãdo ipſuʒ
ſtatim pꝓnt᷑ it ſeq executio ⁊ admiſtratio
¶Pꝛeterea ubi eſt maius periculuʒ ibi
citius ſuccurrendũ eſt:ſed im ꝑatoꝛ aſſu

mit᷑ ad ſubueniendũu eccleſie oppꝛeſſe et

moleſtate per tyrãnos: ergo poſt conufir
mationẽ non eſt differẽda eius admini-
ſtratio. Pꝛeterea nõ in alio depedet
imꝑatoꝛ ab eccleſia niſi in eius electiõe
et cõfirmatiõe:ſtatim ergo electus ⁊ cõ
firmatus poterit adminiſtrare.

In contanu erk⸗

et electionẽ multa reqrunt᷑ ad imꝑiale

ſolẽnitate: ut vnctio eonſecratio ⁊ coꝛo-
natio:ſicut ſupꝛa dictum eſt-

—

* dicendũ ꝙ aliqua requi-
Rndeo runt᷑ ad rei quidditatex
et ſubſtantiã. Aliqᷓ vᷣo ad rei ſolẽ nitatẽ
et euidentiã. Ala ergo que ꝑtinẽt ad ipe
ratoꝛis quidditatẽ ⁊ ſubſtantiaʒ ſolũ eſt
eius ↄfirmatio ⁊ electio:ſed illa que ꝑti
nent ad eius ſolẽnitatẽ ⁊ euidentiam eſt
eius ĩunctio cõſecratio ⁊ coꝛonatio:vñ
cõueniẽter ante eius officij executionẽ
oia iſta circa eum expleri debet: habem⸗
eniz de hoc magnu documẽtũu in vet eri
lege. Pꝛimo de Wenſequ fuit dur
et imperatoꝛ populi Iſrabelitici.de quo
ſcribi Exo.xvij.ꝙ ante executionẽ ſui

officij puta anteq; pugnaret ↄtra Ama

lech aſcendit in monte ut pꝛius pꝛecibꝰ
q́; armis pugnaret. Oe Salomone
v̈ habet᷑.iij. Regu.i.qꝙ ante adminiſtra

tionẽé ſui officij multe ſolẽnitates fẽe ſut

erga eũ:vnde ibi dicit er mãdato regis
dauid:Tollite nobiſcũ ſeruos dñi veſtri

⁊T imponite ſalomonẽ filiũ meũ ſuꝑ mu
lã meã ⁊ ducite eũ in gyon:⁊ vngat euʒ
ibi ſadoch ſacerdos ⁊ natban ꝓphᷣa i re
gem ſuꝑ iſrael:et caneris buccina atq;
dicetis viuit rex ſalomon.

U mſ ergo ẽ dð. ꝙ i agẽ⸗
Ad Pammn tibꝰ ex ncci ate na
ture ſufficit ꝙ actio nalis ſequat ex ap⸗
pꝛopinquatione agentis cũ paſſo diſpo

ſito:ſed in agentibꝰ a ꝓpoſito ⁊ ꝑ dectio

ne:requirit᷑ debita ↄſiliatio:matura deli
beratio: ⁊ diuini auxili impetratio: ac
omnia alia que faciunt ad ↄſecutioneʒ
finis ſupernaturalis: ad cuius facilio-
rem cõſecutionẽ ⁊ ĩpedimentoꝝ remo/
tionẽ eccleſia pncipalit᷑ imꝑatoꝛẽ i ſunʒ
aduocatuʒ ⁊ defenſoꝛẽ aſſumit. CAd

⁊ eſt dð.ꝙ vbi ꝑiculũ eccleſie imineret
ex vexatione ⁊ ꝑturbatione tyranoꝰ im

peratoꝛ vocatus ad pap añ eius coſir-
mationẽ uel electionẽ poſſet admiſtra-
re de mandato pape illa que ſpectarent
ad ſubleuationẽ eccleſie. VUñ de carolo
magno ſcribit᷑ lxiii.di.c.adrianus.q; vo
catus ꝑ papã pus regè ðeſideriũ capti-
uauit ⁊ lõgobardos expugnauit. ⁊ poſt
modũ ꝑ eu i iĩꝑatoꝛẽ fuit ofirmatꝰ⁊ co
ronatus. Ad 3eſt ov. ꝙ ſine diuina
influentia impatoꝛ nõ poſſet ppłm ſibi
cõmiſiũ regere: Mã q́; uis imꝑatoꝛ ĩme/
dia te ab ecdeſig nõ recipiat niſi electio
nẽ ⁊ cõfirmatiõem:tñ diuinã ifluentiaʒ
⁊ coꝛdis pꝛudẽtii recipit mediãte ſacra
vnctione ⁊ cõſecratiõe: ppter qð de ſalo
mone ſcribitiii.Re.iiiꝙ ſtatiʒ recepta
ſacra vnctione dñs apparuit ſibi ꝑ ſom
nũ dicens: poſtula a me qd vis:ꝗ cũ po
ſtulaſſet ſapiẽtiã ⁊ pꝛudentiã dictũ e ſi/
bi: Coꝛ ſapiens ⁊ intelligens datu ẽ ti⸗
bi in tm ꝙ nullus ante tibi ſilis fuit:nec
poſt te reſurrectum s ſit.

I ſic ꝓcedit᷑: Aidę
tertin eeſeni yp imnpa
toꝛ electꝰ nõ poſſit añ ei cõfirmatiõeʒ in

Queſtio 11

regno ala mãie ad miſtrare:qꝛ eadẽ ẽ ro⸗

4

totiꝰ ⁊ ꝑtis:totiꝰtre ⁊ vniꝰ globe:⁊ totiꝰ

gnis ⁊ vmꝰſcitille:ut dr iii. Phi.Sʒ re/

guũ alamanie ẽ aliq̃ ꝑs iperii.Si g ñ pf
admiſtrare ſine ↄfirmatiõe in toto non

poterit ãminiſtrare in illa ꝑte.¶S. cõ
ſtatinꝰtotũ occidẽtale iperiũ ſp dñ io ro
moni pontificis mãd auit gubernari i-
mediate: cũ ́ regnũ ala manie ſub occi⸗
detali iperio exiſtat:nñ poterit ibi admi
ſtrare niſi ꝑ ↄfirmationẽ pape. C S.ſi
põt admiſtrare in regno alamanie ſtati
electꝰ. uel hoc ẽ rõne qꝗͥ rex:aut rone qua
iperatoꝛ:nõ rõne ꝗ rex:qꝛ nõ ẽ elect?ꝰ in
regẽ ſʒ in imꝑatoꝛẽ:nec rõne q imꝑatoꝛ
qꝛ ſic vbiq; poſſet ãminiſtrar.

An „ cõſuetudo diu- .
J n „ trarin turna que egpol⸗

let legi 'm ꝙ Iſdoꝛus dicit.
Rnd EO ds. ꝙ alig dicüt ius ac
REVgſitũ ee imꝑtoꝛi ꝑ ſolaʒ
electionẽ admiſtradi ĩi regno alamanie
be duo. C Pꝛi ex diuturna ⁊ lõga cõ⸗
netudine: de qua ſi diſputare volumus
ut ex cõſuetudĩe alioꝝ alios ipꝛobemus
oꝛit᷑ inrmĩata luctatio ꝓpt᷑ quã vitãdaʒ
ſume cauendũ ẽ: netẽpeſtas cõtentiois
ſerenitatẽ charitatis obnubilet: ut pie
Augꝰ. in lib. de ie.diei ſabbati. C2:. ex
oꝛdinatione illius regni ⁊? cõſuetudie
illiꝰ ppłi:cui ſe tãq́; in re ppa pñt ſe ſibi
ſubiicere:ꝙ de alis ꝑtibꝰ eis nõ cõuenit
oꝛdinare:⁊ iſtud puto eẽ veꝝ ſi papa diſ
ſimulat ⁊ Sꝛiũ ſibi nõ mãdat:qꝛ i talib⸗
que ex oꝛdine eccleſie pendẽt: eo ipſo q;
diſſimulant᷑ non pꝛobibentur intelli/
guntur eſſe conceſlſila. Procibd
. 11 do. ꝙ H iꝑti
Ad Pe mmn hbomogeniis de g⸗
bus loquit᷑ ppᷣs eadẽ rõ ſit totius ⁊ ꝑtis
q;tũ ad pdicatioem eo ꝙ qlibʒ ꝑs ignis
ignis:qlibet ꝑs fret᷑ tra:nõ tñ c eadeʒ
rõ q;tũ ad actiõem uł paſſionẽ.poſſʒ.n.
aliq ꝑs ignis in aquã ↄuerti:⁊ tñ no to⸗
tus ignis:⁊ aliqᷓ ꝑs terre poſſet ſurſum
eleuari caloꝛe ſolis:qð nõ tñ tota tre

2

Aenali
gefetorige
ittiturit
Nhennc
Nlend
nperun
ocitpr
Ncnon
ltyid
Pterpea
ſcleten
itin
frminin

.
forbu

rer⸗
um
lidia
nanien
Glisne
petoto:
lomnan
nenm
Rbospr

ntrim
lumacl.
ſoptfi

(Ou⸗

eqꝛead in
Pglober toti
i Hbiyfe/
eni Sigfͤt
benn toronn
ne Cda
crüä bdaof⸗
tgubenani
zanieſabocel⸗
tent bi adti

„

ane⸗ Coͤ
Alamavieſtn
autriegu
enoeeer /n
fineiingtte
r .
ciſenta⸗
ngrtp
ſdt.
ig deitiistn
ngtoiſbl
Go alanani
mat io/
tore wum
gulanle
gui vitidc⸗
3 dtebd

Ar.

Sic in aliq̃ ꝑe imperiipermittitur im/
peratoꝛi adminiſtrare:quod tamẽ nõꝑ

mittitur ſibi in toto imꝑperio:niñ ſit per

papam confirmatus. . Ad ſecun uẽ
dicendũ ꝙ tempoꝛe cõſtantini romanũ

imperium erat totum integrũ: ſed poſt

modũ tyrannice ⁊ vſurpatiue tam im⸗
perium oꝛientale q; occidentale fuit ⁊
multipliciter diuiſum: Et id eo eccleſia
ꝓpter pacem ſeruandã ſolum circa ꝑtes
italie tempoꝛalin adminiſtrationem cõ
mittit imperatoꝛi cum ſolennitate con/

firmatiõis ⁊ coꝛonationis. in aliis au/⸗
tem ꝑtibus non exequit᷑ quã babet iuriſ

ditionẽ: ſed pꝛud enter diſſimilat ſuoꝛũ
fidelium pncipum dñationẽ. ¶Ad ter
tiũ eſt dicẽdũ ꝙ ãminiſtrat in regno ala
manie mygis ut rex q; ut imꝑeratoꝛ:⁊
q; uis non eligatur in regem ſed in im-
pera toꝛe:ad eum tamen ſpectat regnũ
alamanie cõmittere:⁊ ibi⁊ in aliis ꝑti⸗/
bus rectoꝛes inſtituere:cuʒ ipſe omnibꝰ
ptibus pꝛeſentialiter adeſſe non poſſit.
¶OQueſtio.xl.de JImꝑator depoſitõe.
Ein G Econũderandum
eſt de imperato
ris depoſit ione: C irca quod
querunt᷑ quatuoꝛ. Pꝛimo
vtrum papa poſſit imperatoꝛe depone
re. C Secundo vtrum papa ꝓpter cõ
tumaciã imperatoꝛe deponat. C Ter
tio vtrũ papa poſſit ĩꝑatoꝛe excoicare.
Quarto vtrũ papa poſſit imꝑatoꝛis
ibᷣqitos a iuramẽto fidelitat abſoluere.

DODpPeimum 50⁵06,

tur: Didetur enim ꝙ papa non

poſſit imperatoꝛem deponere:quia mi-

niſter inferioꝛ ſuperioꝛem deponere po
teſt.ſed chꝛiſtus Luce.xxii.queſtionem

diſcipuloꝛum querentium inter ſe quis
coꝝ videret eſſe maioꝛ: determinauit ꝑ
bunc modu ꝙ maioꝛ inter eos deberet

eſſe omniũ miniſter:papa ergo exẽ mi

niſter oium non põt imꝑatoꝛẽ deponere

Pꝛeterea a papanon põt auferri niñ

N

quadrageſunmna 1

illud quod dat imperatoꝛi: ſed non dat
imperatoꝛi tempoꝛalitatem: immo po-
tius ab eo recipit:ergo hanc non põt ab
eo auferre. C Pꝛeterea papa non põt
tollere oꝛdinem et regimen vniuerſi mũ
di a deo inſtitutum:ſed duo ſunt quibus
vniuerſus mundus regitur:pontiſicum
auctoꝛitas:⁊ regalis poteſtas: ut ſcribit
lxxxvi.di.c.duo ſũt quippe.ergo neutrũ
iſtoꝛum papa poteſt tollere

e 11 eſt: quia impera-
In trr toꝛ celeſtis poteſt
imperatoꝛem terrenum deponere: cum
non ſit poteſtas niſi ab ipſo:ſed papa fu
gitur auctoꝛitate eeleſtis imperatoꝛis:
põt ergo terrenũ imperatoꝛe deponere
Bnd e0 dicendum ꝙ duo pꝛeci-
pue declarant papã im/
peratoꝛem poſſe deponere. C Pꝛimum
eſt rationis efficacia:planum eſt autem
ꝙ eadein ſunt pꝛincipia generatiõis rei
et coꝛꝛuptiõis eiuſdẽ:per illa enim eade
pꝛincipia per que res generatur: coꝛꝛũ/
pitur contrario modo ſumpta:ut ſi per

coniũctionem elementoꝝ ⁊ eoꝛũ amici⸗

ciam mixtum generatur: per eoꝛundem
elementoꝛu diſiunctionem ⁊ perinimici
ciam mixtunm coꝛꝛũupitur ⁊ diſſoluitur
pꝛopter qð litem ⁊? amiciciaʒ pꝛincipia
omniũ rerũ aliqui philoſoꝑbi eſſe poſue
rũt.ſicut phᷣus dicit pᷣ. Phiſicoꝝ.Cui cõ⸗
coꝛdat illud qð ſcribit᷑ ex. de reguł.iu.au
coꝛitate Chbryſo. Ois res ꝑ qſicũꝙq; cãs
naſcit᷑ ꝑ eaſde diſſoluit᷑. Pꝛincipiu aute
ipſiꝰ generatiõis imꝑatoꝛis planũ eſtꝙ
eſt iᷣe papa q;tuʒ ad eius electiõeʒ cõfir
matione⁊ coꝛonatiouẽ: ut ſupꝛa oſtẽſũ ẽ
pꝛicipiu eius vpoſitiois ⁊ coꝛꝛuptiois
ipe papa exiſtit. ¶2*S ext pli ⁊ facti eui
dẽtia. Legit᷑ eni Innocẽtiu tertiũ Otto
nẽ imꝑatoꝛẽ depoſuiſſe:qꝛ fidelitatẽ iu⸗/
rameti qð eccłie fecerat nõ ſpuauit:⁊ Fre
dericꝰ pꝰᷣ depoſitionẽ eiꝰelectꝰ ẽ quẽ Ho
noꝛiꝰ ꝗ dẽo Innocẽtio in põtiſficatu ſuc
ceſſit coꝛonauit i baſilica ſacti petri:quẽ
poſtmodũ ſiłi mõ a iuramẽto reſiliẽtẽ ⁊

ð . . .
.

Ar.

cõtra eccleſiã boſtilit᷑ inſurgentẽ quã p⸗
tegere tenebat᷑: Innocontiꝰquartus na
tione ianuenſis in ↄcilio generali lugdu
ni celebꝛato publice depoſuit ⁊ imperio

Ad primũ dtvyrs

voluit caput aploꝝ eſſe miniſtrũ omniũ
charitat obſequio:nõ aũt ptãtis dñio.
Atrũq; enĩ m Augl.illequi pꝛeeſt te-
netur umplere. C Pꝛimo ut ſe nõ exiſti-
met ptãte dñ ante:ſed charitate ſeruie-
te felicẽ q; tũ ad charitatis obſequium.
ꝛ2 ut ſi videt ſe excedere in rigidita-
te diſcipline nõ ab eo requirit᷑ ut ab ipᷣis
ſub ditis venia poſtulet᷑: ne dũ nimiũ ſer
uatur bũilitas regendi frangat᷑ auctas

q; tuʒ ad ptãtis dñium. C Ad 2 d.

*
2

q in ptibus oceñtalis imperi ſaltẽ p?-

donationẽ factã a ↄſtãtino ꝓapa ↄ fert
imꝑatoꝛi tgalitate:⁊ ãminiſtrandi ptã
fem:cuius ſignũ eſt ꝙ vacante imperio
iĩmediatã tꝑalium ãminiſtratio ⁊ plena
iuriſditio apłice ſedi reſeruat᷑. Ad
Zveſt dð.ꝙ papa nõ tollit oꝛdinẽ a deo
inſtitutũ q;tum ad iſta duo regimia tol
lendo dñationẽ:ſed bene tollit ptãtis
abuſionẽ: ut ſi ptate quã cõfert imꝑato
ri ipſe abutat᷑ eccleſiã:cuius mandatis
tenet᷑ pa rere inuadendo ⁊ cõtemnendo
poteſt ipſam ab eo tollere ⁊ alteri con/
ſerre.⁊ ſic patet queſtio. „ „
D ſecundũ ?dir
LuUN1Siger. n.
vꝓꝓ papa imꝑatoꝛẽ ꝓpter ↄtuma
tiam non deaeat deponere:qꝛ papa nõ
põt deponi niſi ꝓ bereſi:ergo nec imꝑa⸗/
toꝛ ut videt᷑ niſi ꝓhereſi eſt deponendꝰ.
BS. cõtumacia micurrit᷑qñ nõ paret
ꝗs mãdato ſuperioꝛis: ſʒ ſuperioꝛ qñq;
multa mandat ex liuoꝛe: interdũ multa
in mandatis ſuperioꝛis incõueniẽtia et
difficilia cõtinent᷑ ergo non ppf̃ ↄtuma
cis imꝑatoꝛ eſt deponendus. C S. ma
gis ẽ eſſe contumacè ↄtra deũ qᷓ; ð pa-⸗

pam:ſᷣ ꝑ quodlibet pctm moꝛtale bõ ef

icit otumaxↄotra deun: ergo ꝑ quodlibet

Queſtio II
petm moꝛtale imꝑatoꝛ eẽt deponẽdꝰ.

In cõtrariũ g gedeunbe

ni ſi contra pᷣſtitum iuramentũ facit.
Ki⸗ ideο dicendũ ꝙ cõtumacia
7 q;tum ad pñs quatuoꝛ
mala babet ãnexa. ¶ Ham pᷣmo babʒ
annexaʒ idolatriã: Scribit᷑ enim.i.Re.

xv. ꝙ quaſi peccatũ ariolandi eſt repu⸗

gnare:⁊ quaſi ſcelus idolatrie nollleacꝗ

eſcere. ¶ 2: bʒ hereſis ãnexam cõpleti
nam ſniam. Oicit enim Augꝰ. ↄtra ma
nicheos ꝙ ſi aliquid pꝛaui alig ſapiunt
⁊ coꝛrepti uel moniti cõtumacit᷑ reſiſtut

nec ad maãdatũ ſuꝑioꝛis emẽdare nolũt

beretici ſunt. C 3 bʒ annexã impeni⸗

tentiã ut ſi quis in cõtumacia ſic ſit ob
ſtinatꝰ ꝙ nullo mõ velit penitere vłobe
dire:talis cõtumacia rone impenitetie

⁊ obſtinatinationis includit pctm in ſpi

ritũ ſanctũ. ¶ 4 bʒ annexa pᷣcipientis

irreuerẽtiã:quia tales ut plurimũ in cõ

tumacia ꝑſiſtentes:ſicut nec deũ timet

ita nec boĩem reuerent: ꝓpter cõtuma/

tis ergo bñtem ãnexa iſia quatuoꝛ:me/
Adq pꝛimũ rito ẽ deponẽdꝰ.
e UNergo ẽ dð. ꝙ papa
ſolum ppter bereſim deſiſtit eẽ papa:qꝛ
ſola fides cui infidelitas opponit᷑ deſpõ
ſat ſibi eccleſia xpᷣi nõ babentẽ maculã
neq; rugam:ſed imꝑatoꝛ ad multa alia
tenet᷑ que in ſuo iuramento ponunt᷑ in
quibus ſi negligens fuerit contumax
extiterit:deponendus eſt. ¶C Ad 2 pi
cendu ẽ q imꝑatoꝛ tenet᷑ parere mãda/
tis pape rõnabilibus ⁊ poſſibilibus: et

illis dutaxat ad que ſe per iuramentuz

obligauit.liuoꝛ aũt mandantis ⁊ ſi re-

dundat in malũ pᷣcipientis:non tũ ab-

ſoluit ſubditum ab impletione p̃cepti.
CAd 3ẽ dð.ꝙ ſʒ ꝑ quodlibet pecca-

tum moꝛtale hõ efficiat᷑ cõtumax cõtra

deum: ⁊ ſic puet᷑ celeſti imperio in foꝛo
interioris cõſcietie: in foꝛotñ exterioꝛis

iudicij nõ eſt bomo pꝛiugndus imperio
ulł dominio tem ꝑali ꝓpter contumaciã

me ſp

N.

clilchp
Nemnnst
leris

nnte
unitss
heſcnera
ſsrpabt
N
Notepe
mtier
tien
ſckore
ſonn
ſelicte⸗
wran
Su
agtoͤen
ann
cller
potergol

lcioe
Monte
fohte in

naptte
gfon,⸗
ſippode

los

illeti
lint⸗
lodeſei
besde
aben

it deponi⸗
ſrgnia img⸗⸗

tnrdeherdep

nentüfat,

cötunct⸗

lpis guatue
am pmo ben
bircnimih
lendi cſtrenr
Ntrienolleg

neramcöpad

Aug otrann
nalg ſeyuin
umaalt teſfil

onidaretelt

nnncriimpen⸗

Nach Keitch

.1

Neinpattie
Grpannß
ricptent
Mnmi /10.
cedei tinet
ercöun⸗
umcume⸗
d.
ici ee

antee ſa

opponide.

bori mali
ttuludl
peyunt 1
Tcontumna

Clr

crenit⸗
ſibilbusee
iuramati
ntist ſe
nonti h/
tone cht
vllberpen/
inuni

nusinſen
ſcentung

cuiuſſibʒ peccati moꝛtalis:niſi q in tali
ↄtumacisa ꝑtinaciter eſt obſtinatꝰ cõtra
ſuperioꝛis mandatum.

Pppi Nſic pꝛocedit᷑.vr
D tertin eni ꝙ papa ipe
ratoꝛẽ excõicare nõ poſſit:qꝛ cõ/

munitas nõ põt excõicari:ut hadet᷑ et.
de ſen.excõi.ſʒ imꝑatoꝛ eſt ꝑſona cõmu

nis ⁊ publica:ergo excõicari non poteſt.

Pꝛeterea Matb. xiij. dicit Augꝰ. q;
pꝛinceps nõ põt excõicari:ſed imꝑatoꝛ
eſt maioꝛ pꝛinceps qui ſit in eccleſa:g
excõicari nõ põt. ¶ Pꝛeterea excõica/
tio eſt quedã maledictio. Sed ſcribit᷑ ad
Ro. xij. Benedicite ꝑſequẽtibꝰ uos:be/
nedicite ⁊ nolite maledicere.papa ergo
hpato⸗r q; tũcũq; ꝑſecutoꝛc nõ debet
excõicare.
catio eſt quedã coꝛꝛectio ⁊ quedã pena:
ſed papa imꝑatoꝛis cenſet᷑ eſſe pater ⁊
magiſter: ut ſcribit.xcvi.di:c.ꝗs dubitet
põt ergo imꝑatoꝛẽ tanq; filiũ ⁊ diſcipu
60 Au tali pena coꝛꝛigere.
XI1. dicendũ imꝑatoꝛ ſub

eſt pape duplici ſubiectiõe. ¶ Pꝛimo ſbᷣ
iectiõe filiali in ſpũaliuʒ deriuatiõe:de-

riuant᷑ eniʒ dona ſpualia ab eo tanq; a
fonte in imꝑatoꝛẽ:⁊ in oẽs filios ecclie.
vnde ſuꝑ ill o ᷣbo pſal.Sicut vnguentũ
in capite qð deſcedit in barbã barbam
Aaron. Dicit Augꝰ.ꝙ vnctio ſpũs ſan
cti pmo deſcẽdit in barbã Aaron:puta
in aplos ⁊ in cbꝛiſti ſacerdotes:ꝗ tanq;
barbati ⁊ foꝛtes pmos impetus ſeculi

ſuſtinuerũt: ſed vinci nõ potuerũt:et ab
illis deſcẽdit in oꝛam veſtimẽti eius:eo

2

ab eis deriuata eſt in oẽs filios ecclie

2 ſubeſt imꝑatoꝛ pape ſubiectione
miniſteriali in tepoꝛaliũ adminiſtratiõe

Eſt eni ipſe imꝑatoꝛ mmiſter eius medi

antequo adminiſtrat tepoꝛalia ꝑ Con-
ſtantinũ ecclie cõceſſa ad vindictã male
factoꝝ:laude vᷣo bonoꝝ. Et ſm iſtã du-
plicẽ ſubiectionẽ: duplici gadio põt pa-

pa ipſuʒ imꝑatoꝛẽ coꝛꝛigere et pcutere.

quadrageſima

III

pꝛimo gladio ſpũali ipſũ excõicãdo
et a cõmuniõe fideliũ ipſuʒ ſeparãdo:ac
bonoꝝ baalin qᷓ fiut in ecclłia ipſu puã-
do:cauſa legitia ſubſiſtẽte. ¶2· gladio
coꝛpoꝛali:quia ſi ad miniſtra tione tẽpo/

raliũ quã ab ecclia recepit nollet dimit

tere ſed tyrãnice ⁊ vſurpa tiue tenere bel
lum coꝛpoꝛale contra ipſuʒ poſſet cõuo
care:⁊ manu armata expellere.
primũ ergo eſt dicẽdu q;
excõicatio ĩpoꝛtat
quedã actũ:actus autẽ ſũt ſuppoſitoꝛũ
et ideo in cõmunitate nõ põt fieri excõi-
catio:quia cõitati nõ ↄuenit agere nec
pati: ſed ad ꝑſonas ſingulares quibꝰ cõ
ucnit agere ⁊ pati. Ad ⁊“eſt dicẽduʒ
q- Augꝰ.nõ dicit pꝛincipẽ non poſſe ex
cõmunicari ſimpłr:ſed ſolũ qñ timet᷑ pe
riculũ ſciſmatis:tunc eniz qñ timet᷑ de
ſciſmate tollerandũ eſt minꝰpeccatũ.ne
tota mnltitudo eius malicia iuoluatur.
Ad zeſt dicẽdũ q maledicere ĩten
tione ꝑſiſtendi ⁊ ad malũ inducẽdi ꝓbi/
bitũ eſt.⁊ a papa ⁊ a quolibet alio pᷣlato
vitanduʒ eſt. Sed maledicere intẽtione
coꝛꝛigedi et a malo retrabendi lic itum
et obſeruandum eſt.
O quartũ raltur
yn eni ꝙ pa
pra non poſſit imꝑatoꝛis ſbᷣditos
a iu ramẽeto fidelitatis abſoluere:qꝛ iu/
ramentũ ꝑtinet ad mãdatũ pme tabule
ſed in talibꝰnon põt diſpẽſare nec deus
nec homo ut dicit Bernar. Pꝛeterea

ſi quis iurat alicui ſoluere pecuniaz: et ſi

ille poſtmodũ excoicet᷑: nibilominus te-
net᷑ illi pecuniã ſoluere ⁊ iura mentũ ſer
uare.

NMumeri.xxx.Si ꝗs ſe conſtrinxerit iu⸗/
ramento non faciat irritü verbũ ſuum:
ſed omne qð pꝛomiſit iplebit:papa ergo
non poteſt a tali iuramento abſoluere.

In contrarium tge

xv.q.vi.ubi dr. Mos ſanctoꝝpᷣdeceſſoꝝ
T.

Qpꝛeterea bomo plus tenetur
obedire deo qᷓ; pape:ſed deus mandat

Ar.
noſtroꝛum ſtatuta ſequentes eos qui ex
cõmunicatis fidelitate aut ſacramen/
to cõſtricti ſunt a poſtolica auctoꝛitate
a ſacramento abſoluimus: ⁊ ne ſibi fide
litatẽ obErner: godis olbus pbibeme
α „△ dicendum ꝙ ſicut ſcribi
Rnd cO tur extra de reg.iur.fru
ſtra ſibi fidem quis poſtulat ab alio ſer-
uari:qui fidem pꝛeſtitam a ſe ſeruare re
cuſat. Planum eſt aũt ꝙ in iuramẽeto fi
delitatis qð imperatoꝛ eccleſie pᷣſtat cõ
tinetur ꝙ ipſe iurare faciet omnes illos
quibus regnum italicum ſeu alia ad ec
cleſiam ꝑtinentia cõmittet ut ipſi eccle/
ſie adiutoꝛes exiſtant. Si fidelitatem
quã iurat recuſat obpuare ipſo fcõ eius
ibditi ſt᷑ a inamẽto crſcelt atlal leti
* . ergo ẽ dicenduz qꝙ
Ad Peimui papa non abſoluit
a iuramento q́;tum ad pᷣceptum diuinũ
quod in iura mẽto continent᷑:inquo tria
claudunt᷑ ut dicit Hiero. eritatis co-
gnitio: iudicij diſcretio:⁊ iuſticie obpᷣua
tio: abſoluit ergo a iuram ento q;tũ ad
illicitam iurationẽ ut ſiiuramentum eſt
illicitum uel incautũ: uel ꝙ ſit factuz in
ſuperioꝛis p̃iudiciuʒ. Scribit᷑. n.Nũeri
xxx. Si puella dũ fuerit ĩ domo pfis u
vxoꝛ in domo viri iuramẽto ſe cõſtrin-
xerit:⁊ pateruel vir contradixerit nõ te
nebitur ꝓmiſſionis rea.His omnibꝰ tri
bus modis iura men tum ſoluit᷑. ¶C Pꝛi
mo ſi eſt illicitum. ¶ Secũdo ſi eſt icau
tum. ¶ Tertio ſi repugnat ſuperioꝛis
mandato:vt ſcribitur.xxi..q.iiij.c.tribꝰ
modis. ¶ Ad 2'"' dicendum ꝙ pecu-
nia ſic pꝛomiſſa uel eſt deponenda quo/
uſq; ille cui debetur extra excõmunica/
tionem ponit᷑ uel ſibiſoluenda eſt: quia
excoĩcatio lʒ tollat obligatiõem quo ad
fidehtate:nõ tñ tollit quo æd alios ↄtra
ctus ut aliqui dicunt. ¶¶ Ad 3 pʒ ſolu
tio:quia lʒ iuramentũ includat diuinuʒ
mand atu:⁊ ſit inſolubile q;tũ ad iuſticie
obſeruationẽ: uel veritatis cognitionẽ
ſeu iudicij diſcretronẽ: nõ tñ icludit mã

Queſtio 1

datũ dei:nec ẽ inſolubile q;tũ ad illicitã
⁊ incautã iurationẽ:uel ſuperioꝛis ↄtra
dictione:ĩmo ſi cum talibus conditioni
bus impleret᷑ nõ eẽt iuratio ſ̊ ꝑiuratio.

¶ Queſtio.xli. de imꝑatoꝛis examiatöde

V conſideran-/
Lterius en veim⸗
peratoꝛis examinatiõe: Cir⸗
ca quod qruntur tria. ¶Pꝛi
mo vtrũ examinatio electionis ſit de iu

re naturali ⁊ diuino. C Secundo vtrũ

ad papã ſpectet imꝑatoꝛis electionem
examinare. ¶ Tertio vtrũ ad papam
ſpectet examin are perſonã electam.

D pꝛimũ ergo ſic pꝛoce
K lubti qit᷑: Qidet. n.
qꝙ examinatio electibis ſit de iu
re diuino. Oicit eni Aplg.i.ad Tbimo.
v. Sine pꝛeiudicio nibil facias in aliam

ꝑtem declinando ⁊ manum cito nemini

impoſueris. Qð verbu exponẽs Augꝰ.
dicit ꝙ ſine examinatione non eſt aligꝗs
in pꝛelaturam oꝛdinadus: nec inaliquꝗ
partem declinanduũ q; examinatio pꝛe-
cedens pꝛobatum que inueniat: ? Rac
examinationẽ non ſtatim manus eſtim
ponenda per confirmationẽ: ſed ſepe ẽ

ł pꝛobanda ⁊ examinanda:ꝓbatio ergo

electionis eſt de iure diuino. Pꝛete⸗/

rea ſᷣm phum: nemo eligit iuuenes i dſu
ces: eo ꝙ non conſtat eos eſſe pꝛuden/

tes. examinatio ergo ⁊ pꝛobatio debet
pꝛeced ere naturalit᷑ confirmationẽ illi
us qui debet in ducez ↄfirmari. Pꝛe

phũm.iij. Ethi.Conſiliũ autem exami
natio quedam eſt de bis que poſſunt cõ

terea electionem pꝛecedit conſiliuj ßim

tingenter euenire: videt᷑ ̊ ꝙ examina⸗
tio ſit de iure naturali.

eſt. qꝛ ius diuinũ
In Nranun 2 nale eſt immu⸗

tabile æ vnifoꝛme:ſi examiatio electõis
ñ ẽ vnifoꝛmis ⁊ młtipł variat:ñ e de

Rn G cO iurenãli uł diumo.
IEEOdicendum ꝙ ſicut accu⸗
ſatio ſimpliciter ſumpta eſt de iure diui

o ert
Uuneatn
aheret
Eriſo
Ncdie
uiteoe
bitare
Uitateme
1lens
iſcpen
ictisn
mual
pi6
Urenet
Nlhepi
Nuibe
fam
turone
galiud
ſes er
Daut
leshe
fineta
wobisg
We⸗
N
fiei⸗
rtbit
fepoñ
Unt

tn
ni
Miöan
Ku
gpag
et
oſteb
tcoſſ
illirg
R
nſſtutp
gatz

Ptüadiſlcti
erꝛis onn
s conditin
toß giurant⸗

is eratniete

1 conſidern
Hückdeſt
ninatiöe⸗
ctionsſtden
Secundo n
us clecnonen
Vtrüe pun
midaunn,
alegs
Mrn
tons ſtden
biAN
Scusnaln
ctoyert
vnis N
nclal;
cinalius
nnatio e/

iri
napdse
ſ

Ne ſee

. ti⸗
no.Cp⸗
gdſ huln

Gbato N

matiorel
m⸗ Ch
tconilu
ten in
e goſimri
9 4 ihe⸗

ls niui
tolenit
futitin

cn
ſcn

rum erat nõ iudicare aliquẽ niſi pꝛeſen-
tes hẽret accuſatoꝛes:ut ſcribi᷑ Acti.
xcv:qui ſolo iure naturali regebant᷑.Et
Augꝰ.dicit ꝙ chꝛiſtus iuda non conde
na uit eo ꝙ pꝛeſentẽ accuſatoꝛem nõ ha
buit:accuſatio tñ qᷓ;tũ ad aliquã ſolen
nitatem et ᷣm aliqs cõditiones tẽpoꝛũ
⁊ locoꝝ ⁊ inſcriptionũ eſt de iure poſiti-

uo: ſic poſſumꝰdicere ꝙ examinatio ele

ctionis ſimplicit᷑ ſumpta eſt de iure na-
turali ⁊ diuino.vñ dictij ẽ moyſi Exo.
xviij.Ex conſilio ietro cognati eius qui
iure naturali regebatur: ꝓuide de omni
plebe viros ſapientes ⁊ timentes deuʒ
in quibus ſit veritas: ⁊ qui oderint aua
riciam ut conſtituas eos tribunos⁊ cen
turiones:⁊ quiquagenarios:⁊ decanos
qui iudicẽt ppłm omni tẽpoꝛe. Et moy
ſes ex pᷣcepto dei dixit ppło iſraelitico
eutro.i.Oate ex vobis viros ſapien/
tes quoꝝ conuerſatio ſit pꝛobata ⁊ exa-
minata in tribubꝰ veſtris: vt ponã eos
vobis pꝛincipes. Sʒ verũ ẽ ꝙ examina
tio electionis q;tũ ad aliquã ſolennita-
tem locoꝝ⁊ tempoꝝut qñ ⁊ vbi debeat
fieri:⁊ q;tũ ad certas ↄditiões que pñt
7 hñt illam electionẽ vitiare:ſicẽ de iu/
re poſitiuo. .&Et per hoc pʒ reſponſio
ad rationes pꝛo ⁊ contra.

OD ſecundũ tegir
SIeE. Liger. u.
ꝙ ad papã nõ ſpectat imꝑatoꝛis
electionẽ exa minare:qꝛ electio que fit a
papa nõ dʒ examiari:qꝛ ad ſuperioꝛẽ ñ
põt ibam examinandã remittere:cũ ſu/
perioꝛẽ nõ hẽat:ſʒ electio impatoris fit

à papa:g examinari nõ dʒ. ¶ S. ſcribit᷑

p Etbi.ꝙ vnuſqſq; bñ iudicat de his qᷓ
nouit:⁊ hoꝝ ẽ bomiudet:ſj mag electo
res cooſcũt vtrũ electio ſit vitia ta qᷓ; ali
E glii: S ad eos ſpectat examinatio.
S.electio alioꝝ regu ⁊ pncipũ nõ ex
aminat᷑ ꝑ papã:g nec imꝑatoꝛis electio
ꝑ eu dʒ examinari:cũ dominiũ alioꝛum
9 dominio imperiali dependeat.

quadrageſunpꝛima r’

no ⁊ naturali:eo ꝙ cõſuetudo romano/

In cõtrarium? oa en⸗
1 erl Een berur extra
de elec. c. venerabilem.
Bnd EO dð ꝙ ad eũ ꝑtiet electio
ne aliquã examinare ad
que ꝑtinet ius eligedi ↄferre ⁊ oꝛdinare
ac manꝰiponere ⁊ electionẽ ↄfirmare:
ſʒ planũ eſt q ad ſummũ pontificẽ ſpe-
ctat imediate ius eligendi imꝑatoꝛem
conferre ⁊ oꝛdinare imperiũ:qꝛ cũ ſit mi
niſter eiꝰin eccłie deſenſiõe ⁊ tꝑaliũ ad/
miſtratioe ptãs eligedi ipᷣm ab aplica ſe
de ipſos electoꝛes e deriuata:ſequit᷑ s q;
ad papã imediate ꝑtinet ipſius electio-
nis pꝛobatio ⁊ examinatio.
Ad pꝛimi Sẽ do.ꝙ qñ electo
res admoniti ⁊ ex
pectati nollent imꝑatoꝛẽ eligere:cũ cõ-
gruu ñ ſit eccliaz carẽ aduocato ⁊ defẽ
ſoꝛe.tüc papa imediate eligeret:⁊ ĩ tali
caſu ſua electio eẽt ecamiatio ⁊ ↄfirma
tio:ſʒ qũ papa eligit mediãtibꝰelectoꝛi⸗/
bus:qꝛ ꝑ eos pᷣt fieri ĩcõcoꝛdia ⁊ diſcoꝛ
dia:⁊ iuris oꝛdie nõ fuato tũc electio pa

pe relinquit᷑ examinãda ? ↄfirmanda.

HAgd 2 "eſt oð. ꝙ nullꝰ in cã ꝓpa po
nedus ẽ index:electoꝛes nõ hñt iudica
re:nec cogn ofcere de ipſa electione per
eos facta: ſed pape relinquit᷑ examinã
da vtꝝ ꝑ eos fuerit vitiata:ułvtꝝ aliq̃
obijciant᷑ ꝗq talẽ electionẽ hbẽant vitiare
CAd ꝭc dð.qꝙ nõ ẽ ſileqꝛ modꝰ eli-
gendi ⁊ examinadi ⁊ ꝗcqd ꝑtinet ad iu
riſditionè ĩperiał dñij depedet ex oꝛdi/
natiõe ecclie:qð nõ ↄtingit de alijs.

1 ſic ꝓcedit᷑:vr.n.
D tertiug . papã non

ſpectat examiare ꝑſonaʒ electã:

qꝛ iꝑatoꝛ aſſumit᷑ ut coꝛꝑali gladio ðfẽ
dat eccłaʒ:ſj pbare ꝑſona idoneã ad huc

actu magl ſpectat ad militẽ qᷓ; ad papã
Pꝛeterea papa debet imitari veſti-
gia dei. Sed Exo.iij.deus immediate
elegit moyſen in ducem populi iſraeliti
ci. Et dauidq elegit regem ſuper iſrael.i.
Re.xvi.nulla examinatiõe de eis facta
r 2

Ar.

S. examinatio que fit ꝑ papã perti
net uład ſciam uel ad vitã:ſcut pʒ.xxij.
di c. de examiuatiõe pᷣlatoꝝ:ſed de neu/
teo gton⸗ imꝑatoꝛis exa miari PSer
1ẽ̃ að ſcribi
JJ n contrarin ex de elec c.
venerabilẽ. vbi papa loquẽs ĩ ꝑſona ſus
ſic dicit. Jus ⁊ auctoꝛitas examinandi
ꝑſonã electã in regem.⁊ ꝓmouere ad im

periũ ad nos ſpectat q eũ inungimꝰ⁊ cõ

KRfid eo ſecramus.
„ dicendũ ꝙ aialis ⁊ tepo
ralis ſeu carnalis bõ ꝑ ſpũalem exami⸗
nat᷑ ⁊ pbat᷑: vnde ſuꝑ illo vᷣbo.j.ad Co⸗
rinth.ij.aialis hõ ſpũ aliter examinat᷑
Dicit Augꝰ. ꝙ ſꝑ aialia ⁊ coꝛpoꝛalia ꝑ
ſpũalia debent ꝓbari ⁊ examin ari: quia
non ppter aliud eis ſpũalia ꝓponuntur
niſiut exa minent᷑ ⁊ ꝓbentur an ſpũalia
ament ⁊ diligant uel nõ. Planũ ẽ aũt ꝙ
imperatoꝛ ſuũ imperiũ recipit pᷣncipali
ter ſuꝑ regimẽ aialium ⁊ coꝛpoꝛaliũ bo
minũ ꝓpter quoꝝ coꝛrectionẽ eius ma/
ieſtatem decet non ſolũ legibus eſſe ar
matã:ſed etiã armis eẽ decoꝛata.papa
vᷣo ſuũ imperiũ pᷣncipaliter recipit ſuꝑ
regimen boĩum intellectualiũ ⁊ ſpũaliu
qui dicente Apło eodem.c.iudicãt oĩa
⁊ ipſi a nemine iudicant᷑:ſequit᷑ ꝑſo-
na ad imperiũ electa eſt perpapa imme
diate ꝓbanda ⁊ examinanda- ſtos
Pi ergo eſt dð ꝙ;
Ad Pemum fama et teſti⸗
monio alioꝛum poteſt papa examinare
vtruʒ ꝑſona electa ſit idonea coꝛpoꝛali

gladio eccleſiã defendere:uel utrũ ſit ef

feminatꝰ⁊ inutilis ad talẽ actũ. ¶Ad
2'e dð. ꝙ aliter examinat deus q; hõ:
nam deus examinat m iterioꝛẽ euidẽ⸗
tiam:homo vᷣo ſᷣm exterioꝛẽ ſamã:⁊ Fʒ
exterioꝛem apparentiã.vñ dictu ẽ Sa⸗
mueli. j. Re. xvi · Ne reſpiciaſ vultũ ſaul
neq; altitudinẽ ſta ture eiꝰqm abieci eũ
bõ enim videt de⸗ foꝛis patent:deꝰ aũt
intuetur coꝛ. ¶ Ad 3c dð.ꝙ de mul⸗
tis alijs debet examinari ꝑſona electa

Queſtio

pᷣter vitam ⁊ ſciam.poſſent enim electo
res eligere boĩiem ſacrilegũ uel excõica
tum:bereticũ:ſciſmaticũ uel paganum:
tyrannũ uel fatuũ: uel talem cuiꝰ ꝓgeni
toꝛes fuiſſẽt ꝑſecutoꝛes eccleſie: ⁊ in oĩ
bus iſtis ꝑſona electa eſſet repellenda.

¶ Queſtio.xlij.de imperi duratione.

inde conſiderandũ ẽ
de iperstoꝛij du
ratione: Circa quod duo que
. runt᷑. ¶ Pꝛimo vtruʒ roma
nũ imperiũ auẽte pape confirmatũ de⸗
beat durare vſq; ad finem ſeculi. C 2.
vtrũ romanũ imperiũ nũc diuiſũ auete
pape añ finẽ ſeculi debeat reintegrari.
Dprimn ater⸗
EHqdit. Qidet.n.
wvꝓ romanuʒ imperiũ aucte pape
cõfirmatũ vſq ad finẽ ſeculi ſit duratu
rum. Scribit eni MWattb. xxiiij. ꝙ cum
pᷣdicatũ fuerit euangeliũ in toto oꝛbe in
teſtimoniũ omnibus gentibus: tũc ve⸗
niet cõſummatio:ſed nõ poterit pᷣdicari
euangeliũ vſq; ad finẽ ſeculi in toto oꝛ-
be:niũ romanũ imperiũ duret:quia illis
qui romano imperio nõ ſubijciunteuã-
gelium non ẽ pᷣdicandum.
NMattb. xiij. ꝙ in fine ſeculi filius bois
mittet angelos ſuos ⁊ colliget de regno
eius oĩa ſcandala. Sed ?ᷣm Augꝰ.regnũ
ibi accipit᷑ regno pᷣſent eccleſie: quia
in regno celeſtis patrie non erũt ſcan/
dala que colligi debeant.regnũ ergo pᷣ⸗
ſentis eccleſie quod ẽ romanũ imperiu
vſq; ad finẽ ſeculi eſt duraturuj. ¶C S.
romanũ imperiũ eſt quod cõeeſſit cõſtã
tinꝰ eccleſie:ſed talem oceſſionẽ ipᷣe cõ
firmauit vſq; ad finẽ ſeculi illibatã ⁊ i-
concuſſam ꝑmanere:ut ſcribit᷑ xcvij.di.
In cõtrariũ c.cõſtantinꝰ.
. eſt: qꝛ in fine ſe⸗
culi edificabit᷑ hirm ⁊ tẽplum dñi ꝑ iu
deos ex imperio antichꝛiſti: ut in tali tẽ
plo colat᷑ ab eis tanq; deus: ⁊ oſtendat
ſe eig tanq; ſit deus: ut dicit Aplus.ij.
ad Theſſalo.ij.non ẽᷣ tunc erit romanũ

D. ſcribit᷑

N.
e

tapp
ſolbcdie

niſotn

Monde
tetgete
ne
lio⸗
Ape
bosdus
hobsp⸗
ſccncrn
1abſcih
mseſe
ſih dei
tectade
ſconſe
boor
gſen
tal⸗
ſtbuln
ſobſho
herin
S
ſf
ſtegn
hogen
getes
barbay

ntenincen
g velercoe
bel eganunn

lenmab gen

eecleſe: 1ino
er tepelent
enn duratore
idermgie
iperttoni
1 quod dooge
no trizmnt
onfirnrid⸗
mſeeul, C:
it diuſi ui
41 wige
oeN
Hiiatr
riͦ uit e
Cauliisa
b Ci cann
itotvolheſt

ius:tir

tentitan
lin toroo⸗
ttqnailis
hücu,
Co
i Mus .
gitdettge
g cl
ealeie ui
ncit ſc

tnn n

cftcl
ſone ißt
betitl
Pit toni N
Cciſynrn⸗
güſir /

Ar.
ꝛithperium.
Rnd 0 dicẽdũ ꝙ iſta queſtio eſt
dubia ꝓpter illud qð ſcribi᷑ Apoca.xx.
vbi ſic dicit᷑. Cum cõſumati fuerit mille

anni ſoluet᷑ ſathanas de carcere ſuo:qꝛ
pꝛioꝛẽ poteſta tẽ recipiet:⁊ exibit ⁊ ſedu

cet gẽtes que ſũt ſuꝑ quattuoꝛ angulos

terre gog ⁊ magog: ⁊ cõgregabit eos in
pᷣliũ:quoꝝ nüerus eſt ſicut barena mar
Super quibꝰ vᷣbis dicit glo.qꝙ ad litterã
bas duas gentes tectas ⁊ abſcõſas dia
bolus pmo decipiet ⁊ per eas ꝓcedet ad
ſeductionẽ ⁊ ꝑſecutionẽ᷑ fideliu:ita q; an
tichꝛiſtus per hbas duas gentes tectas
⁊2 abſcõſas in angulis terrequoꝝ nume
rus ẽ ſicut harena maris ꝑſequet᷑ eccle/
ſiaʒ dei. Ham gog ⁊ magog idem eſtqs
tectũ de tecto.ut ſit ſenſus ꝙ tecte ⁊ ab-9
ſconſe gentes debeant exire de tectis ⁊
abſconſis locis ex iperio antichꝛiſti ad
ꝑſecutiont᷑ eccleſie:⁊ ſi ſic erit ꝙ iperiuʒ
ad tales gentes ſit trãſferendũ:cu clarũ
ſit huiuſmodi getes nunq; fuiſſe nec eſſe
ſub Romsano iĩperio:ſequit q romanuʒ
imperiũ uſq; in ſinẽ ſeculi duraturü non
ſit.Sed Augꝰ.xx.de ciui.dei.exponens
iſta vᷣba ſcripta in Apoca.dicit qꝙ gẽtes
iſte quas euãgeliſta appellat gog ⁊ ma-/
goginon ſic accipiẽdẽ ſunt ut ſint alique
gẽtes in aliq parte terraꝝ cõſtitute taqᷓ;
barbare ⁊ non cõmixte alijs nationibꝰ:
vel ſeiũcte ⁊ ſemote a Romano ĩpe-
rio. Sed natiões in toto oꝛbe terrarum
ſimul cũ alijs exiſtetibs intelligere debe

mus: in quibꝰ diabolus tanq; in abyſſo

intelligit᷑ eſſe incluſus ⁊ tectꝰ. Sed tunc
tẽpoꝛe antichꝛiſti exibit tanq; tectus de
tecto:qꝛ de tecta⁊ occulta exibit in ma/
nifeſtã ⁊ apertã ꝑſecutionẽ:qui iam ãte
per młta mala ⁊ varia ſeducet᷑ multos.
Sed tũc iminẽte ſinali iudicio vniuerſa
ciuitas cbꝛiſti in toto oꝛbe terrarum ab
vniuerſa ciuitate diaboli q;tacumq; erit

vtraq; ſuꝑ terrã apertã ⁊ manifeſiã ꝑſe

cntionẽ paciet. Inde ſᷣm hoc dicenduzʒ
eſt Romanũ imperiũ uſq; ad finẽ mũdi

quadrageſimaſecũda i

mnmñniz ⸗-eſſe vuraturũ.
Ad Pꝛami ergo eſt dicendum
ꝙ; ſᷣm Chꝛyſoſio.pꝛedicatio euangeli
regni fuit cõpleta in quadraginta anis
poſt cbꝛiſti reſurrectionẽ:⁊ tunc fuit ↄſu
matio non mundi vniuerſaliter:ſed ſolũ
iudeoꝝ ⁊ ciuitatis Hieruſalẽ facta per
Tytum ⁊ Aeſpaſianũ romanos pꝛinci/
pes. Sed ſᷣm Augj.talis pᷣdicatio euan
gelij regni non cplebit vſq; ad finem
ſeculi:quia tẽpoꝛe ſuo in Affrica vbi ipe
erat multe Barbare nationes erant in
quibus nondũ pꝛedicatũ euangeliũ eſſe
compertũ eſt per illos qui inde captiui
ducebant᷑. Sed Oꝛigenes dicit vtrüq;
eſſe verũ.ait enim ꝙ pꝛedicatio euãgelij
regni completa fuit tẽpoꝛe apoſtoloꝛuʒ
q́;tum ad famã ⁊ pꝛedicatiõis aud itum
ſed q;ntum ad pꝛedicatiõis fructum:ut
in oibus gentibus eccleſia credentiũ in
cbꝛiſtũ ſit fundata ante finẽ ſeculi talis
pꝛedicatio non complebit᷑.¶ Ad ⁊2“eſt
dicendũ ꝙ in fine ſeculi ſcandala colli-
gent de regno eccleſie eo ꝙ in oĩbus na
tionibꝰ ꝑtinentibꝰ ad romanũ imperiuʒ
vſq; ad finẽ ſeculi ſimul erit ziʒania cuʒ
tritico:puta fidelis cũ infidelibꝰ:⁊ boni
cũ malis:ſed in fine ſeculi tunc ziʒ ania
ligabũtur in faſciculos ad cõburendũ:
triticũ autẽ ſeparabit᷑ ⁊ congregabit᷑ in
boꝛꝛeum chꝛiſti ᷣm expoſitioneʒ Augl.
Agd 3 eſt dicẽdũ q Romanũ impe
riũ conceſſũ eccleſie per Cõſtãtinũ uiq;
ad finẽ ſeculi durabit q;tum ad iuriſdi⸗
tionem:ſed non q;dtum ad integrationẽ
et actualem adminiſtrationẽ:vel q; tuʒ
ad ipſoꝛum ſubditoꝛum ſubiectionem:
quia anticbꝛiſti tẽpoꝛe multi ſubtrabẽt
ſe ante illud tẽpus a romano imperio ⁊
ab eccłiaſtico dominio. Juxta illud apo
ſtoli.i.ad Thimo.iiij. In nouiſſimis tẽ/

tꝑibꝰ diſcedent quidẽ a fide: attendẽtes

ſpiritibꝰ erroꝛis ⁊ doctrinis vemonioꝝ.
DSſecundũ cbieni⸗
CoIWGNviget eniz
q Romanũ imperiũ diuiſuʒ ante

Ar.
finem ſeculi auctoꝛitate pape debeat re/
int egrari. Dicit enim glo. ſuper illo vᷣbo
ij.ad Theſſalo.ij. Miñ venerit diſceſſio
pꝛimũ: ꝙ ante finem ſeculiin mũdo erit
triplex diſceſſio. Ana erit multoꝝ fide/
lium a fide catholica.Secũda erit mul/
toꝛũ regnoꝛũ a romão imperio.Tertia
ęrit multarum eccleſiaruũ a romano pon
tifice. Si ergo tũc erit ante finem ſeculi
iſta triplex diſceſſio erit romanum impe
rium reintegratũ ante. Pꝛeterea ſcri
bitur DOanielis vij.ꝙ in beſtia erãt coꝛ/⸗
nua decem que decem reges erũt. Suꝑ
quibus verbis dicit gloſa q decem coꝛ⸗/
nua erunt decem regna in que diuidet
romanũ imperium tempoꝛe antichꝛiſti
ſi ergo tunc diuidetur romanũ im periũ
ante reintegratũ erit. Pꝛeteres ſcri-
bitur Apocalip.xi.qꝙ videbunt de popu
lis ⁊ tribubus ⁊ linguis ⁊ gentibus coꝛ/
poꝛa pꝛophetarũ iacere in plateis Hie
ruſalem tribus diebus cum dimidio: et
coꝛpoꝛa eoꝛũ non ſinent poni in monu/
mentis. ⁊ inbabitantes in terra gaude
bunt ſuper iſtos ⁊ iocũdabũtur:quoniaʒ
bi duo pꝛophete cruciauerũt eos qui ba
bitabant ſuper terram: ſi ergo tunc erit
vnitas ⁊ pax vniuerſis gentibus: reinte
atum itroman unyerium. ,
In contrarium aats
5alua toꝛis Omne regnum in ſeipſum
diuiſum deſolabitur. Cum ergo iam ro
manum imperium in multas partes ſit
diuiſum: magis eſt ſperanda eius deſo-
latio q; eius reintegratio.
ndeo dicendum manẽte cã
u1 effectus remoueri non
pot eſt. Cauſa autem diuiſionis in mem
bꝛis eccleſie eſi diuine voluntatis repu-
gna tio:qꝛ ergo iſta cauſa manebit vſq;
ad fineʒ ſeculi ſuperabundante ſemper
magis ac magis cupiditate:⁊ refrigeſcẽ
te charitate:iccirco vſq; ad finezʒ ſeculi
nõ ẽ ſperãda romani iĩperij reĩtegratio:
ſed põtius a mylioꝛ diuiſo.Queſiuit eni

Queſtio J ii

iſtam queſtionẽ victoꝛinus pꝛeſbyter ab
Augl. cur genus bumanum poſt cbꝛi⸗
ſti aduentum tot tribulationibus ac ꝑ⸗
ſecutionibus tyrannoꝝ ac barbaroꝛum
oppꝛim atur: cum ante eius aduentum
⁊ ante qᷓ; doctrina euangelica per mun

dum pꝛedicaretur humanũ genus non

tanta mala patiebatur: immo ſũma ba
ce fruebatur in tãtũ ut totus oꝛbis ſub
ceſare Augnſto deſcriberetur. Juxta il
lud Luce.ij. Exijt edictum a ceſare Au
guſto ut deſcriberetur vniuerſus oꝛbis.
¶Agd quam queſtionem ſic reſpondit
Auguſtinus:ꝙ ſeruus qui neſcit volun
tatem domini ſui ⁊ non facit:plagis va
pulabit paucis:ſed ſeruus qui ſcit volũ-
tatez domini ſui ⁊ non facit:vapulabit
plagis multis. Quod ergo miruʒz ſi nũc
chꝛiſtiani plene ſcientes voluntates do
mini ⁊ non facientes:diuerſis plagis af
fliguntur. Attendunt enim quanta ce-
lerira te euangelium pꝛedicatur:ſed nõ
attenqunt quãta peruerſitate contẽnit᷑.
Ad pꝛimum ennied
duʒ:qꝙ ante ad
uentum antichꝛiſti illa triplex diſceſſio
erit: non tamen ſic aperta et manifeſta
ad eccleſie impugnationem: ſicut tunc
erit ſcilicet tempoꝛe anticbꝛiſti.młti eni
ſunt nunc ᷣm Augj.ſub dominio eccle⸗/
ſie: ⁊ ſub romano imperio coꝛpoꝛe: non
tamen animo ⁊ voluntate. C Ad ſecũ
dum ſimiliter eſt dicendum ꝙ romanuʒ
imperiuʒ ante erit diuiſum in multa re
gna:ſed tunc diuiſio illa manifeſtabitur
q;tum ad impugnationeʒ eccleſie:co ꝙ;
antichꝛiſtus multos ſeducet:⁊ per illos
ſeductos robuſtos iſrael interficiet:⁊
ſequetur manif eſte eccleſisz dei. C A
tertium eſt dicendum ꝙ illa iocunditas
et pacis vnitas ſuper interfectionẽ pꝛo
pbetaruz erit in iudeis:qui quia chꝛiſtũ
venientem in nomine patris ſui non re-
ceperunt:ĩmittet eis dominus ſpiritum
erroꝛis:ut recipiãt anticbꝛiſtũ venientt
in nomine ſuo:ut ſcribitur Jobᷣ.v.

Ar.
Ce
elca

Ntrun
tenn im
ſcuare.
nuspon
ſration
wrumne
ſtntin

1

bredyterih
um poſtchi⸗
ſonibus ageg/
berberonun
us aduchtun
Gica per nut
nü genuson
nmoſüm
tus orhis il
etur Jumn
na ccintehl
nerſsabit
ſc feontt
ineſeſtwoln

Neitglege

8guilornol⸗
ar ihlit
ningini⸗
volutrntes.
ſeplizsi
,gonta ce,
tur ſ
tecottint.
) dic
enteed
a decſe
a waniſt
meſcuttmn
hrſitbie
unmulli
pore M
Calei
netonehi
ninutet
enifchobin⸗
ccleſe ⸗⸗
erfleit19
r,CN
–
ſcrtonie⸗
guchſi
zſironte⸗

ushhrtumn

ſiien

Ar.
¶Aueſtio.xliij.de JImperij ſucceſſione
vel conceſſione. B
Lterius videnduʒ eſt
de iperi ſuc
ceſſione vel cõceſſione. Circa
quod querunt᷑ tria. C Pꝛimo
vtrum Conſtãtinus potuerit pape par
tem imperij concedere:⁊ partem ſibi re
ſeruare. ¶ Secundo vtrum Conſtanti
nus potuerit pape imediatam admini/
ſtrationẽ imperij concedere. ¶ Tertio
vrrum conceſſionẽ factaʒ pape per Cõ
ſtantinũ ſequẽtes iperatoꝛes poſſint re
Dprunum golers
2 u b ergo ſic ꝓp
ceditur:videtur enim ꝙ Conſta-
tinus non poterit pape partem imperij
concedere:⁊ partem ſibi reſeruare: quia
bona cõmunia ⁊ bons reipublice nõ poſ
ſunt alienari vendi vel cõmutari: ſed bo
na imperij ſunt bona reipublice:ergo ta
lem conceſſionẽ Conſtãtinus nõ potuit
facere. ¶ Pꝛeterea que ſunt perſone cõ
ceſſa.non poſſunt traſferri ad poſteros:
ſed bona imperij fuerunt Conſtantino
perſonaliter coneeſſa:cum in iperatoꝛẽ
ilio tempoꝛe imperatoꝛ eligeret᷑ ꝑ ꝑſo/
nalem electionem:non autem per bere
dqitariaʒ ſucceſſionem:non ergo iure ſui
regimin is potuit poſteros ad iſtam con
ceſſionez obligare. ¶ Pꝛet erea ſicut eſt
in regimine ſpirituali ſic videtur eſſe in
regimine tempoꝛali:ſed clerici non poſ
ſunt bona eccleſie cõmutare:vendere vł
donare nec alienare:ut ſcribitur.xij.q.ij.
c.diaconi:ergo nec iperatoꝛ potuit bo
1 imperij pape concedere vel donare.
In contranum a1au⸗
ioꝛis conditionis imperatoꝛ q; alij bo/
mines:ſed cuilibʒ homini dicit᷑. Pꝛouer.
ii. NMonoꝛa dominũ de tua ſᷣſtãtia:⁊ de
pꝛimicijs omniũ frugum tuarũ da pau/
peribꝰ:⁊ iplebunt᷑ hoꝛꝛea tua ſaturitate.
End.

EO dicendu æ illo iure Con
ſtantinꝰ potuit cõcedere

quadrageſumatertia

partem bonoꝛum tempoꝛalium imperij
ecclie:⁊ partem ſibi reſeruare:quo iure
bomo in lege nature ⁊ i lege ſcripta par
tem bonoꝛum tempoꝛalium dabat deo:
et partem ſibi reſeruabat. Tenebat᷑ aut
homo iure nature aliquã partẽ bonoꝛũ
tempoꝛaliuù deo dare ad miniſtroꝛũ eius
ſuſtentationem. AUnde dicitur Numeri
cviij. Aaron ſumo ſacerdoti ⁊ filijs eiꝰ
in terra filioꝛum Iſrael nibil poſſid ebi
tis:nec babebitis partem ĩter eos:quia
ego pars ⁊ bereditas tua ſum in medio
filioꝛũ Iſrael.Et dico iure nature:quia
ratio naturalis dictat ut qui altari Puit
de altari debeat viucre:⁊ qui paſcit gre
. de lacte eius debeat cõmedere.ſicut
plus dicit.i. Choꝛin.ix. Aliquam vᷣo
partẽ dare tenebar᷑ ad ſacriſficioꝝ obla
tionem:⁊ aliquã partẽ dare tenebat᷑ ad
pauperũ erogatione:⁊ boſpitũ recepti9-
onem:ut ponit Oeutro.xiiij.⁊ ex hoc aſ
ſumptũ ẽ ꝙ de bõis eccłiaꝝꝑtes tres fi
eri debeat. ¶ Ana pꝛo miniſtroꝝ ſuſtẽ
tatione. ¶ Alia pꝛo eccleſie reparatiõe
Et tertia pꝛo ageri erogatiõe: et
hoſpitũ rceptiõe.ſie Greg.ſcribit Augl.
epo angloꝝ.⁊ ponit.xij.q.ij.c.mos eſt.
primũ Geſt dð ꝙ bõa rei
P publice nõ pñt ali
enari:ſʒ bñ pñt ĩ melioꝛẽ vſũ ↄmutari:⁊
deo bicari a recipiut. Ad 2 c do ꝗ;
bõa iperij Conſtatino ꝑſonalit᷑ cõceſſa
nõ potuiſſet trãſferre in dominiũ alicuiꝰ
qui eẽt purus tẽpoꝛal homo:nec poſte⸗
ros ad talẽ trãſlationẽ potuiſſet obliga
re iure nãli ⁊ diuino:ſʒ bene potuit traſ-

erre in dñiuʒ illiꝰ ꝗ ẽ deus ⁊ bomo: pu
ta xpᷣi:cuiꝰvicariꝰ e ipe papa:⁊ poſteroſ
potuit ad talẽ trãſſatiõeʒ obligare iure
nãli ⁊ diuino:cui oès pñtes ⁊ futuri ſpᷣia
cere vinoſcut. Ad 3veſt dð ꝙ ſeca eſt
de bõis tꝑalibꝰ laicoꝝ:⁊ de bõis eccliaꝝ
qꝛ bona tꝑalia laicoꝝ ad vſu eccłiaꝝve
nire licet.ſed bona eccleſie poſtq; deo ſa
crata ſunt ⁊ rei ſacre depitata vlterius
ad alium vſum venire pꝛohibentur.

r 4

Ar. ““ð
S ſecundũ pedit

enim ꝙ con ſtantinus non potue

rit pape immediatã admiſtratione im-
perij concedere:quia illud quod nõ põt
recipi non põt dari:ſed papa ⁊ alij eccle
ſiaſtici viri non poſſunt recipere imme-

₰ „

diatã adminiſtrationẽ tempoꝛaliũ. Di-

cit enim Petrus Acti.vi. Mon eſt equũ p

nos relinquere verbuʒ dei ⁊ miniſtrare
menſis. ¶ Pꝛeterea tepoꝛalia nõ poſſũt
adminiſtrari ſine ſeculari iudico. ſed ſe
cularia iudicia exercere interdicit᷑ pape
⁊ eccleſiaſticis ꝑſonis: Juxta illud.i.ad
Cbor vi. Secularia iudicia ſi hbabueri
tis contemptibiles qui ſunt in eccleſia
illos conſtituite ad iudicandu. ¶ Pꝛe-
terea illud quod eſt radix omniũ malo-
rum :potiſſime ẽ vitandũ a papa uel ab
eccleſiaſticis viris: ſed cupiditas eſt ra
dix oium maloꝛum: que maxime auget
in adm iniſtratione tempoꝛalium.
“ xij diceiſeros
* dicẽdũ ꝙ iſta quęſtio de
Knd e0 fminat᷑ ᷣ Paralipo.c.vl
tiꝰ. vbi ꝓppᷣa dauid ſic ait: In manu tua
dñe virtus ⁊ potentia:in manu tua ma
gnitudo ⁊ imperium omniũ:tue diuitie
ſunt:⁊ tua eſt gloꝛia: tu dominar oĩum
Ego autẽ ⁊ populus meꝰ quid ſumus:
at poſſimus aliqua tibi ꝓmittere uł da-
re:cum tua ſint omn ia.peregrini enim
ſumus coꝛã te ⁊ aduene. Sʒ hec ipſa
de manu tua accepimus dedimꝰ tibi.
Planũ eſt autẽ ꝙ papa ẽ verus vicari⸗
cbꝛiſti in terra. Illo ergo iure tẽpoꝛaliũ
adminiſtratio cõcedit᷑ pape ab imꝑato/
re:⁊ recipit᷑ abipſo:q iure ſᷣdictoꝛũ bo⸗
noꝝ adminiſtratio recipit᷑ a deo et dat

deo. Recipit᷑ autẽ tẽpoꝛaliũ admiſtra-

tio a deo per ipſũ imꝑatoꝛẽ q; ti ad vſũ
7 q́;tum ad ſui officinj ſtivendiationẽ.nõ
eni alit᷑ imꝑatoꝛes ⁊ reges tributa reci
pere poſſunt:niſñi quia ſtipendiarij ⁊ mi-
niſtri dei ſunt:dicẽte Apło ad Ro.rxiij.

Queſtio II

ideo tributa pꝛeſtatis eis: quia miniſtri
7 ſtipendiarij dei ſunt in boc ipſum bᷣui⸗
entes:ſed datur deo tẽpoꝛaliũ admini⸗
ſtratio ab ipſo imꝑatoꝛe q;tum ad bo-
noꝛis venerationẽ ⁊ dñij recognitionẽ
ac ſuoꝝ miniſtroꝝ ſuſtentatione. ¶C Di
cendũ eſt ergo ꝙ conſtantinus impera-
toꝛ dedit pape ⁊ ſuis ſucceſſoꝛibus im-
erij tẽpoꝛalium adminiſtrationè:in ho
noꝛis ven erationẽ ⁊ dñij recognitionẽ:
7 papa bãc eãdè imediatã ad miſtratio
nem cõcedit imperatoꝛi:quem eligit in
vſum ⁊ in ſui officij ſtiendiationẽ:pꝛo
defenſiõe ⁊ pacifics subenatione ali
ergo eſt dicenduz
4 Pamu qꝙ papa ⁊ alij eccle
ſiaſtici viri non recipiut immediatã tẽ-

poꝛaliũ ad miniſtrationẽ q; tum ad ꝑſo/

nalem executionẽ quã ipſi ꝑſon alit᷑ exe
quant᷑eo q; officium ipſoꝝ ppꝛium ẽ va
care diuinis ⁊ ſpũalibus actibitʒs ⁊ ſialu
ti animarũ ſubditoꝝ: ſed ſolũ q;tum ad
miniſterialẽ cõmiſſionẽ: Cõmittit᷑ eniʒ
tempoꝛaliũ adminiſtratio miniſtris et
iconomis quos quelibet eccleſia here te
netur. C Ad ⁊“iſt dicẽdũ ꝙ ſignanter
ut exponit Gꝛego. Aplus dixit contem
ptibiles de eccleſia eligatis ⁊ illos con
ſtituite ad iudicandũ: quia per laicos et
per illos qui ſunt minoꝛis meriti in ec-
cleſia:iudicia ſunt exerce nda: ⁊ tẽpoꝛa-
lia negocia tractanda:non aut per ipos
dericos immedia te. C Ad 3 c do.qꝙ;
tempoꝛalium adminiſtratio non auget
cupiditatẽ: niſi ppter inoꝛdinatam affe
ctionẽ ⁊ a ſpnalibus bonis retractionẽ:
nam abꝛa bam multoꝝ bonoꝝ tempo⸗
ralium adminiſtrationè babuit:⁊ tame
pmo ipſe de ſalute bumani generis ꝓ/
miſſionè recipere meruit.

DO tertiũ ckeeait· Ni⸗

feſſionẽ factã pape per conſtanti

nũ ſequetes imperatoꝛes reuocare poſ

ſint. Sicit enim iuriſconſultus ꝙ ſi pn⸗
ceps concedit alicui ꝙ liceat ei ediſica-

A.

feinho
talgi
ceſooe
ceſorib
Kaet
wſe
kenna
herat⸗
inpen
dicki
ſolltae
Coeit
dblig

ide
hbled
e
K
G
e
lde
locar
Nrd⸗
Nid
ceſi
ſanec
ſccax
ghoſ.
ſuon
ginote
eoenn
tetnin

(Aeme

diea
ogſo
Cſtan
1Pvap
neſce
cſne
ſcſdie
acun
ſeſolen

Mimn

fltſe

guis niniſ
ipſunhu⸗
nliignini⸗
Prumas bo,
freogninoti
tone C
ſnus inpenn⸗
ſaöttin
rationeiybe
rerognton
iunitnt
weneigti
Giationee⸗
miionteut
ek dienen;
Pattic,
mincditi
Funet e⸗
igorit
Mumnit

büißnmͤ⸗
nletng
minſs 4
uberete
ighant
ntaen
7
ſcse
erit

urtipon

thußt
ononouge
nnraneft
fonactiche⸗

DZ 8 8

Ar.

re in loco publico:talis ↄceſſio debʒ in-

telligi ut fiat ſine pᷣiudicio alteriꝰ.Cõ/
ceſſio ergo fcã pape ſilueſtro ⁊ ſuis ſuc⸗
ceſſoꝛibus per conſtantinũ intelligenda
eſt eſſe facta ſine pᷣiudicio alioꝝ impera
roꝛũ ſequentiũ. ¶ Pꝛeterea par in pa-

rem nõ habet imperiũ. Sicut ergo im/

peratoꝛ conſtantinus conceſſit:ita aliꝰ
imperatoꝛ poteſt reuocare. Pꝛeterea
dicit iuriſconſultus ꝗꝙꝙ pnceps legibus
ſolutus eſt.non ergo ꝙ tali conceſſione
condita fuerit aliqua lex imperatoꝛ nõ
obligatur illam ſerusare. ſtas ſeribt
An † ð ſcribi
In contrariũ a eni
vbi dr:Ridiculuʒ eſt ⁊ ſatis abomina-
bile dedecus: ut traditiones quas anti-
ꝗtꝰ a ꝓꝑr̃ibꝰſuſcepimꝰ infringi patiamur
KRn CO dicendũ ꝙ duplicit põt
EWoſtendi q́;tum ad pᷣſens

coõceſſionẽ pᷣdictam ꝑ conſtantinũ factã

irreuocabilẽ eſſe. ¶ ¶ Pꝛimo ſic: quod ſe
mel deo dedicatũ eſt huano iudicio re/
uocari non põt.vnde ſcribitur.xij.q.ij.

de rebus que ſemel deo cõtribute atq;

dedicate ſunt:⁊ poſtea ſub occaſione cõ
ceſſionis pncipu a quibuſdã inuadunt᷑
ſancimꝰ ut pus ↄſolatis pncipem ad re

ſecandũ tam pᷣſumptiuã factionẽ:⁊ co⸗/
gnoſcendu vtrum illius ſit conceſſio an

inuaſoꝛis pᷣſumptio:qꝙ ſi pꝛincipis inoꝛ
dinata fuerit largitio: ipſe ſit pꝛinceps
pꝛo emẽdatione redarguendus.Si au-
tem inuaſoꝛis declarat᷑ pᷣſumptio vſe
ad emendationẽ excõmunica tionis ſit
vindicta cobercẽdus. C Secundo ſic
nõ alio iure tẽpoꝛaliũ adminiſtrationẽ
conſtantinus recepit niſi ↄ ſenſu populi
⁊ pncipum ac vniuerſi ſenatus vꝛbis ro
me::ſed cum cõſenſu oĩum iſtoꝝ taleʒ cõ
ceſſionẽ ipſe fecit eccleſie.Scribit᷑ enim

xcvj.di.c. conſtantinus vtile iudicamꝰ

vna cum omnibꝰ ſatrapis noſtris ⁊ vni
uerſo ſenatu optimatus etiã ⁊ cũcto po
pulo imperio romane eccleſie ſubiacen
ti:ut ſicut beatus petrus in terris vica

quadrageſimaquarta

III
rius filij dei videt᷑ eſſe conſtitutus: ita ?
pontifices ipſius pncipis apoſtoloꝝpo
teſtate, amplius q; terrene imperialis
noſtre ſerenitatis manſuetudo bẽre vi/-
detur conceſſaʒ a nobis nroq; imperio
obtineãt:⁊ vſq; ad finẽ mũdi illibatam
⁊ inconcuſſam ꝑmanere decen⸗ wn⸗
DNDri miſ erso eſt dicenduʒ
Ad Prumu ꝙ pᷣiudiciũ ſit ſuc
ceſſoꝛiqñ ſubtrabit᷑ eiqð ſibi debet᷑.nõ
aut qñ reddit᷑ alteri qð ſibi eſt ſubtractũ
Conſtantinꝰ aũt reddidit eccłie ⁊ vica/
rio chꝛiſti illa que ab ipſo receperat: cũ
dictũ ſit ſupꝛa:oĩa eſſe dei:⁊ per ↄ ſequẽs

pape vicarij eiꝰ q;3tuz ad honoꝛis vene-

rationẽ ⁊ dñi recognitionẽ. C Adꝛ ẽ
dicẽdũ ꝙ; q;tu ad illa ꝗ ſut iur poſitiui
par in parẽ nõ habet imperiũ:ſed illa q
ſut iuris naturalis ⁊ diuini oẽs obligãt
pñtes ⁊ ſequẽtes.q̊ iure conſtantinꝰ talẽ
obligationẽ fecit.vnde ſcribit᷑ caplło ſu/
pꝛadicto ꝙ Cõſtantinꝰ talẽ obliga tionẽ
fecit.dicens: Coꝛam deo viuo ꝗ nos re
gnare pꝛecepit:⁊ coꝛam terribili eiꝰ iu/
dicio obteſtamur oẽs noſtros ſucceſſo-
res imperatoꝛes: ⁊ cũctos optimates.
qꝗpliſſimũq; ſenatũ ⁊ vniuerſũ populũ in
toto oꝛbe terrarũ nũc ⁊ in poſterũ nulli
coꝝquoquo modo licere bec conceſſa in
fringere:vel aliquo modo cõuelli. Siꝗs
gut qð nõ credimꝰ in hoc temeratoꝛ aut
contentoꝛ extiterit: ef᷑nis cõdẽnatiõibꝰ
ſubiaceat innodatus. ¶ Et per hoc pa
tet ſolutio ad tertium quia lege naturali
et diuina pꝛinceps non eſt ſolutus: ſed
pluſq; alij exiſtit ligatus
QAueſtio.xliiij.de legum imperali-
um inſtitutione
Nuper conſiderandũ
eſt de legu im
perialium inſtitutione. Cinca
quod querũt᷑ octo. C Pꝛimo
vtrum imperatoꝛ abſq; nape guctoꝛi⸗
tate poſſit leges condere. Secundo
vtrum leges imperiales ſches pa⸗
pe omnes teneant᷑ obvᷣuare. C Tertio

vtrum leges imperiales et᷑ pꝛecepto pa
pe habeant homines in foꝛo conſcien/
tie ligare. ¶. Quarto vtruʒ Pap⸗ leges
imperiales ſua auctoꝛitate poſſit coꝛri/
gere. C Quinto vtrum leges imperia-
les ſua auctepoſſit mutare. C Sexto
vtrum papa ſua auctoꝛitate poſſit reuʒ
impunitum dimittere quem leges impe
riales condemnant. ¶ Septimo vtrũ
papa abſq; peccatolegibus imperiali-
bus poſſit vti. Octauo vtrum papa
legibus imperialibus ſit ſolutus.

— 1M11 ergo ſicp
DO pꝛimum αtur vi
detur enim ꝙ abſq; pape aucto
ritate imperatoꝛ poſſit leges condere.

quia quelibet periona publica ex ſuo of

ficio poteſt leges condere ad regendum
multitudinem ſibi cõmiſſam:ſed impe⸗/
ratoꝛ eſt perſona publica:ergo poteſt le
ges condere. C Pꝛeterea quod fit dei
auctoꝛitate non requiritur ꝙ fiat au⸗/
ctoꝛitate pape ſed dicit iuriſconſultus
ꝙ leges ſunt diuinitus per oꝛa pꝛinci/
pum pꝛomulgate:ergo non requirit᷑ pa
pe auctoꝛitas. ¶ Pꝛeterea dicit Philo
ſopbus.ij.Ethi.qꝙ intentio legiſlatoꝛis
ſemper eſt ut bomines ad virtutem in/
ducat. Nullum enim agens ad malum
aſpiciens agit quod agit:lᷣm dyoniſium
ſed quilibet bomo poteſt alium induce-
re ad virtutem:ergo quilibet bomo po⸗
teſt abſq; ſuperioꝛis auctoꝛit ate leges
condere. eſttuia üe
In contrariũ aia li
terum ſequi ⁊ alteri ſubijcitur non po
teſt abſq; illius auctoꝛitate ſtatuta con
dere: ſ’d imperatoꝛ ſubijcitur pape ſicut
miniſter eius.ergo ⁊ tenetur imitari eũ.
Vnde Gꝛego.dicit ⁊ ponitur.ij.q.iij. q;
leges ſeculi non dedignantur ſacros ſe/
qui canones.Et extra de iudi.ſcribitur
ꝙ leges imperiales non dedignant᷑ ſa-
cros canones imitari.

2
1I

Queſtio 1

,.ℳℳ dicendum ꝙ ſᷣm Augl.
KRi id ec0 pmo libꝛo delibero ar⸗
bitrio: Lex eterna eſt ſumma diuina ra
tio.qua iuſtum eſt ut omnia ſint oꝛdina

tiſſima:cui ſemper obtemperandum eſt

hſm quam omnis lex recte fertur:recteq;
imitatur. Omnis ergo lex dũmodo iu⸗
ſta ſit: quia hᷣm Augj.libꝛo ſupꝛadicto:
mibi lex non videtur eſſe dicenda que
iuſta non eſt:dependet a legediuina du
pliciter. C Pꝛimo effectine ⁊ deriuati⸗
ue:eo ipſo ꝙ iuſta eſt:cum non aliter diſ⸗
cernatur quid ſit iuſtum: ⁊ quid iniuſtuʒ

niſi lege diuina mediaãte: Jut᷑ illud Pꝛo-

uerbio.vin. Per me reges regnant: ⁊ le
gum cõditoꝛes iuſta diſcernunt C Se
cundo materialiter ⁊ ſubiectiue:quia ex
diuinis ſermonibus pꝛimeleges imperi
ales materialiter compoſite ſunt: nam
MNumma pompilius qui romulo ſucceſ⸗
ſit in regno per decem viros leges ex li⸗
bꝛis ſalomonis conſcribi decreuit:et in
latinum ſermonem tranſlatas in.xij.ta
bulas expoſuit:ut dicit Iſido. in libꝛo
Ethimologj.⁊ iuriſconſultus ponit ꝙ
cum aliqu id addimus uel detrabimꝰ iu
ri diuino ⁊ naturali. tunc ius ciuile effi
cimus. Illo ergo iure lex imperalis de/
pẽdet ab auctoꝛitate pape:quo iure de
pendet a lege diuina:cuius ipſe papa eſt
vicarius et miniſter.potiſſime cum Pᷣm
dyoniſiuʒ lex diuinitatis hoc ba beat ut
eius influentia non tranſeat ad inferio-
ra.niſi per media. Medius autem inter
deum ⁊ populum chꝛiſtianum eſt ip̃e pa
pa:vnde nulla lex populo chꝛiſtiano eſt
dãda: niſi ipſius pape auctoꝛitate: ſicut
nec aliqua lex fuit data populo ilraeli-
tico:niſi mediante moyſe:ipſo atteſtan
te Oeutro. v. Ego ſequeſter ⁊ medius

inter deum ⁊ vos:ut annunciarem vo⸗

A., 7bbis verba eius.
Ad Peimu ergo eſt dicendũ ꝙ
perſona publica poteſt leges condere il-
lius auctoꝛitate tamen cuius auctoꝛits

terepu
inper⸗
hdd
tioltlee
Eu
tusleg
Gten
lins e
ſtore⸗
ius e
pop
kempo⸗
Cnfi
7ſutu
Umneſ
avir
ſocial
tione
der
Vatn
terre
Ap⸗
enla
o
dublee

ekpꝛece
eſegt
dhiono⸗
. ſon
ſeſbitu
e⸗
nlexe⸗
Ehi
fitnpe⸗
gen
ſgepein
tiubt
temlen

üllte

geron

Re

delbero g,,
mg duinaft
iaſint odin⸗
Perandumck
ſonurtecteg
1 dinocoi⸗
wſupnateo⸗
edicenagee
gediuimn d
ner dcrun,
nonalicd
1gvia niuſt,
ui lld po⸗
Sregnnn
anm Co
icctinegun
clessinpet
ſte ſontun
omnuloſec,
olegestl⸗
eckeuitai⸗
tas ittii0
cnilbi
ns otc⸗
erabithin
scinie ef
erelisd
dvoire
zepnn
iimandn
Vebibent in
1 uinſeno⸗
auten in⸗
umeſtheßt
Critatpi
Geitatafan
welo iih
onn

40 et

1

is uctoni

Ar.

te reſpublica ſibi cõmiſſa eſt. Sicut ergo

limperatoꝛ recipit a papa imperij tem-/
poꝛalium adminiſtrationes:ſic ab eo re
cipit legũ⁊ ſtatutoꝛuzʒ eiꝰ appꝛobationè
Ad ſecundum eſt dicenduũ ꝙ diuini/
tus leges per oꝛa pꝛincipum ſunt ꝓmul
gate:mediante tamen oꝛe pape qui me-
dius eſt ⁊ ſequeſter inter deum ⁊ impe/
ratoꝛem:quẽad modum imperatoꝛ me⸗/
dius eſt et ſequeſter inter ſibi ſubditos
uel populum ⁊ papam:qᷓ;tum ad curam
tempoꝛalem: vnd e ſicut eius electio et
confirmatio a papa dependet: ſic leguʒ
⁊ ſtatutoꝛum appꝛobatio. C Ad terti/
um eſt dicendum ꝙ quilibet poteſt aliuʒ
ad virtutẽ inducere monitioe moꝛali ⁊
ſociali uel iconomica ⁊ pat᷑nali:ſʒ moni
tione pollitica ⁊ regali non inducit᷑ niſi
per legem que cum habeat vim coacti/⸗/
uam: vt Philoſophus dicit: Penarum
terroꝛe ⁊ cõminatione habet homines
ad virtutem inducere ⁊ a malo retrabe

re:quam legem et condere ⁊ executioni

tradere non pertinet niũ ad perſonam
publicam cuius poteſtati ꝗlij ſubijciunt᷑

Sſecundump.

Videtur eniʒj ꝙ leges imperiales

ex pꝛecepto pape non omnes tenent᷑ ſer
uare:quia multi ſunt qui imperatoꝛis
dñio non ſubduntur:tales imꝑales le

es non tenentur ſeruare. C pꝛeterea

cribitur.i. ad Tbimo.j. ꝙ iuſto non eſt
impoſita lex:pꝛopter tranſgreſſoꝛes ſo
lum lex eſt data:vt ideʒ Aplus dicit ad
Galla.iiij. Juſti j̊ ⁊ boni viri non tenen
tur imperatoꝛuʒ leges ſeruare. ¶ Pꝛe
terea ſcribitur.xix.q.ij.c.due ſunt.q; qui
lege pꝛiuata ducitur: nulla ratio exigit
vt a publica lege conſtringatur.dicitur
gut em lex pꝛiuata lex ſpiritus ſancti:ſʒ

multi aguntur ⁊ ducũtur tali lege: ergo

tales non tenẽtur leges imperiales ſer

In contanum

quadrageſimaquarta n

ſcribitur.x. diſ.c. certum eſt: vbi papa
mandat ꝙ leges romanoꝛum pꝛincipuᷣ
ndeo ab oĩbus ſeruẽtur.
*n dicendum ꝙ lex imperi
alis includit multas conditiones quas
non opoꝛtet ab omnibus ſeruari:quia
nec iſta fuit intentio legiſſatoꝛis: vt lex
eius ᷣm omnes conditiones illas ab o⸗
mnibus ſeruaretur. C Includit nanq;
lex pꝛimo omnium actuum bumanoꝛũ
directionem:eo ꝙ omnis intentio legiſ
latoꝛis ad hoc tendit: vt per legem da-
tam actus humoni dirigantur ad vir-
tutem et ad bonum inducantur. Unde
ſm Iſido.lex dicta eſt a legendo:quia q/
libet poteſt in ipſa legere qualiter ſe de⸗/
beat dirigere in agendis. ¶ Secundo
iucludit conſuetudinis loco et tempoꝛe
conuenientis obſeruationem. Dicit eni
iuriſconſultus ꝙ que longa conſuetu⸗
dine compꝛobata ſunt:acper ãnos plu
rimos obſeruata: velut tacita ciuium
conuentione non minus qᷓ; iura ſcripta
ſeruantur. C Tertio includit ſuperio⸗
ris et inferioꝛis oꝛdinationem. Scom
enim Auguſtinuʒ:ſi pꝛsoconſul mandat
vni aliquid obſeruandum:et in illo dii
penſatum ſit cum eo per imperatoꝛem
vel ſuperioꝛem non ſtringitur ad illud
ſeruangum:diſpenſatione ſuperioꝛis fa
cta. C Quarto includit violentam co
actionem:ad hoc enim facte ſunt leges
ſicut dicit JIſidoꝛus:vt earum metu bu
mana coberceatur audacia: tutaq; ſit
inter impꝛobos innocentia: et in ipſis
impꝛobis foꝛmidata ſupplicio refrene
tur nocendi facultas. C Quantum er-
go ad actuũ humanoꝛum directionem
et qᷓ; tum ad ſuperioꝛis et inferioꝛis oꝛ
dinationem: omnes leges imperiales
ſeruare debent. Sed q;tum ad conſue/
tudinis obſeruationem uel violentam
coactionem:nõ omnes leges pꝛedictas
ſeruant:ſed ſolum illi qui conſuetudine
illa appꝛobata ſtringuũtur: et q dominio

Ar. Qneſtio III

poteſtatis alicuius regis vel pꝛincipis
ſubdunt᷑. ¶ Et per bhoc patet reſponſio
ad rationes factas in Snrnrun.
1 ſic ꝓcedit.vrin.
D tertin leges iperi⸗
ales ex pꝛecepto pape nõ habeãt
bominẽè in foꝛo conſciẽtie ligare:quia le
ges humane frequẽter ingerũt calũ niã
et iniuriã hoibus. Juxta illud Eſaie.x.
Ae qui condũt leges iniquas:⁊ ſcriben
tes in iuſticias ſcripſerũt ut oppꝛimerẽt
in iudicio pauperes:ſed tales leges qui
libet iure nature tenet᷑ non ſeruare:ſicut
glibz tali iure tenet᷑ oppꝛeſſionẽ ⁊ violẽ
tiam euitare. C Pꝛeterea in foꝛo con-

ſcientie homo tenet᷑ parere ſoli deo:cum

e ſons intueat᷑ coꝛ:⁊ bomo videat ꝗ
oꝛis parent:ut ſcribit.i.Regũ.xvi.Nul
lius ergo puri bominis legi põt homo
in foꝛo conſcientie ligari. C Pꝛeterea
lex conſcientie ex obſeruatiõe diuinoꝛũ
mãdatoꝝ dependet:ſed diuina mãdata
interdũ irritant᷑ per leges buanas. Ju-
xta illud Matbei.x. Irritũ feciſtis man
datũ dei ꝓpter traditiões veſtras:nulla
ergo lege bumana põt ligari quis in fo-

2 „„ 1rro conſcietie.
In cotrarii as ſenbitur
pma Petr.ij. Hec eſt enim gratia ſi ꝓpter
cõſcientiã ſuſtinet Aic triſticias patiẽs
X noeo dicendũ ꝙ in foꝛo conſci
entie bomo ſubijcit᷑ ſoli deo:illa ergo li
gãt hominẽ in foꝛo cõſciẽtie:que et iure
diuino ul naturali a deo bomini ipꝛeſſo
habet vim obligandi:que ſunt oĩa iuſta.
CPoſſunt autẽ quatuoꝛ modis alique
leges iuſticiã continere.p effectiue ⁊ po

teſtat iue:ut qñ ſic ferunt ꝙ non excedũt

poteſtatem ferentis. 2. foꝛmaliter ⁊
quidditatiue:ut qñ ?m equalitatẽ ꝓpoꝛ/
tionis iponũtur ſubditis onera:et diui-
dunt᷑ inter eos honoꝛes in oꝛdine ad bo
nu cõmune:ſine ꝑſonaꝝ acceptiõe:⁊ cuʒ
virtutũ conſideratiõe. · materialit᷑
et ſubiectiue:ut qñ non cõtinent aliqua

contra dei mãdata:⁊ contra bonos mo
res:ſicut lex quã vedit Mabuchodono⸗/
ſoꝛ:que mãd abat ut oẽs adoꝛarent ſta⸗/
tuam aureã quã erexerat. ¶ finglit
et termin atiue:ut oꝛdinent᷑ ad bonũ cõ
mune:⁊ ad pꝛomotionẽ reipublice ſine
pꝛopꝛia cupidita te et gloꝛia nullo pꝛi/
uato bono cõſiderato. Si ergo iſtisqua
tuoꝛ modis oppoſitis leges iniuſte ſint
in foꝛo conſcientie homines non ligant.

ergo eſt dicen⸗
Ad pꝛimum cdvet
apoſtolus ad Romanos tertiodecimo.
pꝛinceps dei miniſter eſt tibi in bonum

non in malum.ideo cum pꝛinceps con⸗

tra iuſticiam grauamia infert ſubditis
per violentias ⁊ leges iniquas:in talibꝰ
bhomo non obligatur ut obediat talibus
legibus.ſi ſine ſcandalovel maioꝛi detri
mento reſiſtere poſſit. & Ad ſecundum
eſt dicendum: ꝙ ex ipſa oꝛdinatione di
uma in foꝛo conſciẽtie homo tenetur pa
rere legi ſui ſuperioꝛis.dumodo iuſta ſit
dicente apoſtolo.qui poteſtati reſiſtit di
uine oꝛdinationi reſiſtit. ¶ Ad tertiuʒ

eſt dicendum quod obedire opoꝛtet deo

magis q; bominibus:ideo nulli legi con
tra mandata dei eſt parendum: ſed pꝛo
viribus reſiſtendum.

Saquartum hege⸗

enim ꝙ papa nõ ſualauctoꝛitate

poſſit leges imperiales coꝛꝛigere. quia

illa que innituntur iuri diuino et natura

li non ſubiiciuntur coꝛꝛectoni hbumane:

ſed leges imperiales ex iure naturali et
diuino confecte ſunt vt ſupꝛa allegatuʒ

eſt. non ergo poſſũt per bominẽ coꝛꝛigi

¶ Pꝛeterea.legis coꝛꝛetio ſeruatur cõ
ditoꝛi eius ſicut interpꝛetatio:ſed impe
ratoꝛ eſt conditoꝛ legum ſuarum: non
papa:ergo ſihi ſeruatur coꝛꝛectio et in
terpꝛetatio. C Pꝛeteꝛea.quod eſt bonũ

etbona intentione operatum: non ſupp-
poni coꝛꝛectioni:ſed magis remunera⸗/

tioni: ſed ſecundum Philoſophum.

A.

i Etbi
gocere

W

Neſcnt
mnahes
ſnoaro
Crrige
ladin
ere:
het
Corn
Poen
u⸗
i
Kpe
Mit
lb
ſeiun
Mt
uinil
lmntio
ſenann
higri
N
mmno:n
ſoler
teſtmonm
ure
itdeſen
oid
Coytin
tpleten
Cod ron
ſe
Petni
ſbeccgte
ſlubif⸗
ue
mdnn
Mnurr,
latne

I

m bonos te⸗
bachocono,
dorarentſt,
Ceinlt
nfͤ ad bonich
eipublice ſine
ꝛig ullo ge⸗
ſcrgoſſtisne
es miuſteit
esnonliger.
ego ctdien⸗
fügfatdit
tertiodeeine⸗
nbiin boron
inegzt
nlen ſö⸗
ausi ui
bedintuite
d manden
Zahantun
vcmationed
notenent
ſun ii
Altetii;
horderded
nuhilegice
Aum: dkp

ſe
mitne
gnamiint,
nigtre. us
wetnetur⸗
nibumane:
u Allegti
nine con
ſenetu ,
tioſed inpe
uumn
ctio etſ
o Kbonu

4 enonſu

Ar.

ducere boĩes ad bonũ:talia ergo nõ ſbij

—

Ar 1 -ciunt coꝛrectiõi.
In Otrariu o. ſug illo v⸗

Lex dñi imacłlata ↄuertes aias
△D

deo dð. ꝙ papa eſt pᷣncipali
ter executoꝛ legis diui/
ne:ſicut imperatoꝛ eſt executoꝛ legis hu
mane: Eo ergo mõ papa põt coꝛrigere
imꝑatoꝛis legem:quo mõ lex diuina bʒ
coꝛrigere legem buanã. ¶ Mabet autẽ
lex diuina qtuoꝛ modis legẽ huanã coꝛ
rigere:⁊ eius defectum ſupplere:ut põt
haberi per Augꝰ.li.i.de libero arbitrio.
Pꝛimo ꝑ omniũ maloꝝ punitionezʒ
Mõ enim lex buana omnia mala punit
ſed illa dũtaxat que pacem publicã pñt
perturbare:⁊ in graue hboium nocumen
tũ poſſunt redũdare.Lex aũt diuina ni-⸗
bil impunitũ relinquit: Añ dicit Augꝰ.
lib. ſupꝛadcõ: Videt᷑ mihi lex iſta que re
gendis ciuitatibꝰ fertur młta cõcedere
atq; multa impunita relinauere: que ꝑ
diuinã legem iudicant᷑. C 2: ꝑ interio-
rum aioꝝ cobibitionem uel ſentetiatio
nem:quia lege bumana nõ ſententiatur
hõ perilla que in animo gerunt᷑: ſed per

illa que exterius manifeſtant᷑: Dicente

Augj.Nos in quẽq; ſnĩam ferre poſſu/
mus: niſi ſponte cõuictum uel cõfeſſum
ſed ꝑ legem diuinã cogitata iudicantur
teſtimoniũ reddente illis ↄſcia boium:
⁊ inter ſeinuicẽ cogitationũ accuſantiũ
aut defendentiũ: Sicut dicit Aplłs ad
Ro.ij. ¶ 3 er iudicioꝝ rectificatiõe;
Contingit enĩ huane legis iudiciũ mul
tipliciter falli ⁊ multiplicit᷑ obliquari:

quod non cõtingit de iudicio diuine le-

gis. Vnde dicit Augꝰ.ſuꝑ illo ? bo pᷣma
Petri.iiij. Si iuſtus vix ſaluabit᷑: impiꝰ
⁊ peccatoꝛ vbi parebũt.Quareiuſtꝰvix
ſaluabit᷑:niſi quia iuſticiã dei tantã con

ſtat ut que iuſta hoibus apparent ad ex

amen diuine iuſticie deducta iniuſta ap
Pareant. ¶ 4: per finis ſuꝑnaturał con
ſecutionem: Dicit enim Augꝰ.eodẽ.li.

*

quadrageſimaquarta v

ij. Ethi. voluntas oĩs legiſlatoꝛis ẽ in-

ꝙꝙ lexr humana lr̃is pꝛomulgata ſolũ ho

minibꝰ pᷣm animalẽ hanc vitã viuentibꝰ

opitulat᷑: ſed lex diuina ad con ſecutionẽ
ſuꝑnaturalis boni nos inducit ⁊ iuuat.
Ad pꝛimũ ergo eſt dicendũ q;
illa que initunt᷑ iuri
diuino ⁊ naturali non coꝛꝛigunt᷑ ſᷣm ſuã
vniuerſalẽ conſiderationẽ:ſed bene coꝛ/⸗
rigutur ſᷣm eoꝝparticularẽ explicatio-
nem ᷣm quã multa concedũt non conce
denda:⁊ multa ipunita relinquũt puni/
enda. Ad 2eſt dicendũ ꝙ ſicut ꝑ pa
pam imꝑatoꝛ ⁊ oĩs ꝑoteſtas inſtituitur
ſi bona eſt:⁊ coꝛꝛigit᷑ ſi non bona eſt: ita
oĩs lex a quocũq; ferat᷑ per eum eſt cõ/
pꝛobanda ſi bona ſit: ⁊ per eum eſt coꝛꝛi
genda ſi non bona ſit. C Ad zeſt dicẽ
dum ꝙ volũtasg legiſlatoꝛis hʒ iducere
boĩes ad bonũ m conditionẽ ⁊ poſſibi
litatẽ ipſoꝝ:ſᷣm quã cõſiderationẽ mła

diſſimulat non facienda:⁊ multa impu-

nita relinquit puniẽda ꝓpter euitatiõeʒ

maioꝛis mali.Scribit᷑ eni Pꝛouer.xxx.

ꝙꝙ qui nimis emũqgit elicit ſanguinem.

eI ſic ꝓeeditur
D quintu,/ i eniz qy
papa ſua auctoꝛit ate leges impe
riales mutare nõ poſſit:quia let ĩꝑialis
a lege diuina ⁊ eterna deriuatur: ſed lex
eterna eſt ĩmutabilis eoipſo ꝙ eterna e:
ergo mutarin on poteſt & Pꝛeteres lex
imperialis ſi iuſta eſt ligat bominẽ in ſo
ro conſcittie:ut ſupꝛa dictũ eſt:ſed lex cõ
ſcientie mutari non poteſt:ergo nec ipſa
lex bumana eſt mutabilis. Pꝛetera
dicit iuriſcõſultꝰ ꝙ iuſticia eſt ꝑpetua et
conſtans uolũtas ius ſuũ vnicuiq; tri/
buens. ſed lex bumana ſi lex eſt ſemꝑ eſt
iuſta:ergo ſemꝑ ꝑpetug ⁊ imutabilis.

◻ 1 eſt qð diẽ Aug⸗
In co tran 65p.li de libero ar
bitrio. vbi ait ꝙ lex tẽpoꝛalis q;uis iu⸗
ſta ſit iuſte tũ ꝑ tẽpoꝛa mutari nõ põt.

Rnd 6 dicenduz &ꝙ triplex pot

1 diſtingui regla agedoꝝ
vna tẽpoꝛanea que ponit᷑ ⁊ deponit᷑ pu

ta lex bumana poſitiaa. C Altera que
ponitur ſed non deponitur: ut lex natu
ralis menti rationali concreata. Ter
tia eſt eterna que nec ponitur nec depo
nitur:2 iſta eſt lex diuina. Ad pꝛimam
legem inſpicit ſolus homo:et boc dum
taxat quandiu iſta animali vita viuitur
Ad ſecundam regulam inſpicit homo
et angelus. Sed ad tertiam inſpicit hõ
angelus ⁊ ipſe deus. Rationabiliter
autem pꝛima lex humana ponitur ⁊ de
ponitur:⁊ mutari poteſt pꝛo tempoꝛuʒ
diuerſitate pꝛopter duo. ¶ Pꝛimo pꝛo

pter humanoꝛum actuum variationẽ.

Cont ingit enim humanos actus mul
tipliciter variari: ⁊ per conſequẽs mul
tipliciter regulari: ut aliqua lege regu
lentur vno tempoꝛe: et aliqua alio tem
poꝛe lᷣm variam conditionem illoꝛum
qui lege reguntur. Secundo pꝛopt᷑
ipſius legis p rfectam inuentionem.
emper enim poſterioꝛes habent ſe per
additionem ad pꝛioꝛes: ut inuentoꝛes
muſice artis: pauca pꝛimo inuenerunt:
poſterioꝛes vᷣo plura illis de arte melo
die ſcripſerunt: ut phũs dicit.ij. We·
tha. ſic pm: inuentoꝛes legũ ꝓpter defe
ctũ experientie quedã imꝑfecta i młtis
deficietia ſtatuerũt que poſterioꝛes mu
tauerũt:inſtituentes aliq que in paucio
ribus deficerepoſſent. Paꝑa ergo et im
peratoꝛ uel alij inferioꝛes ſua auete pñt
büanã legem ponere ⁊ deponere ꝓ tẽpo
rum diuerſitate:maxime qñ euidenſ ap
paret vtilitas: nam in rebus nouis con
ſtituendis euidẽs dʒ eſſe vrütse
Or ergo eſt dicen
Ad P nmum du ꝙ lex eter
na tribus modis accipitur. Pꝛimo
modo ſtricte:reſpectu bonoꝛum ratio/
nalis creature:ut eſt regula agendoꝛũ
a creatura rationali Secundo lar-
ge:reſpectu bonoꝝtotius creature:ſᷣm
quẽ modũü dicit Augꝰ.qꝙ lex eterna eſt
lex omniũ artium. ¶/ 2: mõ largiſſime
reſpectu omniũ tam bonoꝝ q; maloꝛuʒ

Queſtio VI

oĩs ergo lex deriuatur ab iſta lege eter
na:ſiue ponat᷑ ſiue depon at᷑:ſicut lex bu
ma na:ſiue ponatur ⁊? nõ deponat᷑: ſicut
lex naturalis. Ad 2 dicendum. q;
in foꝛo conſcietie duplex ẽ lex. Ana
immobilis que certificat de rebus ope/
randoꝝ vniuerſalibꝰ:⁊ iſta dicit᷑ lex na
turalis. . Altera mobilis que certifi/
cat de caſibus operandoꝝ particulari⸗
bus:que appellatur conſcientia.Pꝛimã
ergo regulam homo non poteſt ponere
nec deponere:quia ĩpꝛeſſa eſt ſibia deo.
Sed ſecundam poteſt homo deponere
⁊ ponere:poteſt eniʒ homo de aliq̊j agili
occurrente facere ſibi conſcientia ⁊ non
facere. Ad tertium eſt dicendum q;
iuſticia conſiſtit in oꝛdine ad alterum ꝑ
reſpectum ad bonum reipublice:id eo ſi
cut ex ſua applicatiõe ad ꝑticularia ne
gocia poteſt mutari ſic põt mutari lex.
Ad ſextum *α
CEUIU qetur. vi⸗
, detur enim ꝙ papa nõ poſſit reuʒ
impunitum dimittere quem leges impe

riales contẽnant:quia pa pa non poteſt
cõtra auctoꝛitatẽ ſacre ſcripture. Sed

ſcribitur.iij. Reg.xx. Quia diminſiſti virũ
dignum moꝛte: erit anima tua pꝛo am

ma eius. C Pꝛeterea ſicut lex pꝛecipit
innocentem abſolui: ita pꝛecipit reum
condẽenari.ſed in nullo caſu licet innocẽ
tem pꝛobatum damnari: ergo in nullo
caſu licet reum pꝛobatũ abſolui. ¶ Pꝛe
terea dicit Auguſtinns in libꝛo de vera
religione. Quanq; de tempoꝛalibus le/
gibus bomimes iudicent cum eas inſti-
tuũt:poſtq; ta men inſtitute fuerint atq;

firmate:non licebit iudici de ipſis iudi-

care:ſed pm eas. Cum ergo lexnon ſo⸗
lum humana ſed diuina mãdet. Exodi
xxij. Maleficos non patieris viuere.vi⸗

detur ꝙ papa reum impunitũ dimittere

2 P.* nõ poſſit.
J n COο tranum eſt euange⸗
lica auctoꝛitas:quia cbꝛiſtus adultersʒ
impunitam dimiſit. Joan.viij. et apoſto

.

ſavet
ltuctch
Dhi
ſituien
oe
entif
cllccre
Gen
Wwan
clbben
heie
Mcige
Nnata
ſtoolo
weriy
ſtten
Rey⸗
ethon
onia
ittenae
lunnck.
Wo
Peiug
perſo
tle te⸗
cotiug
perſon⸗
guonoo
tatiene⸗
deb
lanntrib
ſhan
gſys b⸗
bhaterto
tbaben,
fomoles
ſaltater
Mltun⸗
ſiinduo
lnegil

biſalege en
t ſut lebi
deponakiſcut
edicendun 4
iler. Cn
derehnsoe,
ldickf lertt
is etennſi/
Ppartiln,
lienna peni
Gartnn
eſtübiade⸗
ono depolen
wodealatgt
nſctentiätn
Ktdicnun
endaunm/
duela
alenu
u 6.
mn ſe oe⸗
Atur
ſͤpoſiteij
leges imr
nongot
nhme S
Nimnicavn
aaptoin
wtlerheupt
ſapt fan

Ar.
lica veritas. Quia miſericoꝛdia ſuperal/
tat iudicium. Jaco.iij. Similiter eccle-
ſiaſtica pietas. xxij.q.v.c.penag.
ideo dicendnm eꝙ ſicut dicit
„ BGBrego. ⁊ ponit᷑.xlv. di.
Diſciplina vel miſericoꝛdia multum de
ſtituitur ſi vna ſine altera teneatur.ex
vtroq; enim iudex dzʒ quoddã tẽpera-
mentũu facere: ut neq; multa aſperitate
exulcerẽtur ſubditi: neq; nimia benigni

tate ſoluantur. NHon licet ergo pape reo

vel malefico miſericoꝛdiam ſine iuſticia
exbibere:ſed ſalua iuſticia licet ei miſe/
ricoꝛdiam facere. C Eſt autem duplex
iuſticia quã papa tenetur ſaluare. Ana

pꝛiuata:qua tenetur tueri iura pꝛiuata

ſinguloꝛuʒ.Altera publica:qua tenetur
tueri vniuerſitat iura publica:puta vti
lita tem reipublice tenetur reſpicere cui
ipſe pꝛeeſt. Salua ergo vtraq; iuſticia
et non aliter papa poteſt malefico miſe
ricoꝛdiam facere ipſum impunitum di/
mittendo:⁊ aliter non. AVnde diſtinguẽ⸗
dum eſt: ꝙ aut eſt maleficium pꝛiuatuʒ
in perſonam pꝛiuatam:aut publicuʒ in
rempublicam. Si ergo eſt maleficium
pꝛiuatum licet pape ſaluo iure pꝛiuato
perſone cui actio ex maleficio compe⸗/
tit reũ ſibi pꝛeſentatũ dimittere. Quod
cõtingit ĩ duobꝰ caſibus. Pꝛimo quãdo
perſone ſatiſfactum eſt in re. Secundo
quando ſatiſfactum eſt ſibi in ſua repu-
tatione Exemplum pꝛimi caſus babet᷑

de Abſolon cui pater remiſit penam cũ

iam tribus annis exul fuiſſet: ut haber
ij. Regum xiiij. Exemplum vᷣo ſecundi
caſus habet᷑ de filio vidue pꝛo quo ipſa

mater rogabar regezʒ dauid ut ꝑceret ei

ut babetur. ij. Reg. c. ſupꝛadicto. Si
vᷣo male ficium ſit publicum:tunc ſalua
vtilitate reipublice licet paꝑe reum im-/
punitum dimittere Qð ſimiliter contin
git in duobus caſibus. Pꝛimo:cũ ex pu/
nitione euidenter damnum nota bile rei
publice timetur. Secundo:cum ex dimii
ſione euidens vtilitas aliqua ſperatur.

quadrageſimaquarta

¶Exemplum pꝛimi.caſus ha betur ij
NRegum. xix.dc Semei quem rex Dauid

impunitum dimiſit ne pax noui regni
turbaretur. Exemplum vo ſccundi.
caſus habetur de Joab qui iterfecerat
Abner:quem rex ſimiliter impunitum
dimiſit uſq; ad tempus Salomonis:ne
vtilitas reſiſtendi inimicis impediretur
quia vir bellatoꝛ ⁊ veireps milſiee 73
ergo eſt dicẽdũ
merito fuit coꝛꝛigendus:quia dimiſit re
gem Syrie contra diuinam iuſticiaʒ:cũ
eẽt publicus hoſtis populi a deo electi
nec bhoc fecit ſalua vtilitate reipublice:
ſed magis bhoc erat ad reipblice ſubuer-/
ſionem. ¶ Ad ſecundum eſt dicendum
ꝙ iudex debet iudicare 'ᷣm leges: puta
ym legum equitatem ex diuerſis legibꝰ

collectam: non autem ſᷣm vnius legis
rigoꝛem ⁊ ſeueritatem. Vnde dicit iuriſ

conſultus ꝙ ius ciuile uon eſt niſi tota
lege pꝛoſpecta in aliqua particula eius
iudicare vel reſpondere. ¶ Ad tertium
eſt dicendum ꝙ non eſt ſimile de innocen
tis abſolution e: et malefici punit ione:
quia innocenti abſolutio eſ opus iuſti/
cie merum ⁊ ſpontaneum: ſed malefici
punitio eſt opus iuſticie quaſ coactum

vnde iura pꝛonioꝛa ſunt ad abſolueduʒ
q́; ad condenandum. Sãctius eſt enim

ut dicit iuriſconſultus innocentem pꝛo⸗
pter nocentem abſoluere:q; mnocenteʒ
pꝛopter nocentem condemnare
Dſeptimum?* *.
videtur enim ꝙ papa ſine pecca/
to legibus imperialibus vti non poſſit:
quia quod non eſt licitum legere non eſt
licitum illo vti. Cex enim a legendo dea
eſt. Sed ſcribitur auctoꝛitate Hierony
mi. xxtvij.di.c.nõne.qꝙ in vanita te ⁊ ob
ſcuritate ſenſus ambulant qui in ſecula-
ribus diſciplinis occupant᷑. Unde ipſe
Hieronymꝰ qui libꝛos Ciceronis lege
bat:ab ongelo coꝛꝛectꝰ eſt ſicut ibi dicit.

Ar.
S. leges nõ ſunt neceſſarie niñ in iu
dicijs:ſj iudicia ĩiterdicunt᷑ pape ⁊ alijs
eccłaſticis ꝑſonis: Juxta illud Matth.
v. Si gs voluerit tecũ in iudicio conten
dere ⁊ tollere tunicã: dimitte ei ⁊ palli
um. ¶ S legibus hõ vtit᷑ ad repellen-/
dum iniuriã ⁊ fraudem: ſed boc non eſt
licitum pape uel alicui eccleſiaſtico vi9/

ro:cum eis dicat Aplłs pᷣma Cbor.vi.

Quare nõ mag iniuriã accipitis ⁊ frau

In cõtrariũ aen barimini⸗
J2COIIIEMWeſtanod ſcribit᷑
xr.di.aucte Augj. Si in adiutoꝛiũ nrjm
terreni imperij leges aſſumendas puta
tis:non repᷣbendimus:nam fecit h ꝓpau
lus cum aduerſos iniurioſos romanuʒ
ciuem ſe eſſe teſtatur.
KRn EO dð. ꝙ eo modo licet vti
AIͤi legibus imperatoꝝ quo
modo licet vti doctrinis philoſophoꝛũ
Nã ipſi philoſophi legũ traditoꝛes fue
runt. e vſu aut doctrine philoſophoꝝ
dicit Augꝰ.ij. de doctrina chꝛiſtia na.c.
vltimo.ꝙ pbiloſophi qui vocant᷑ ſi q foꝛ
te vera ⁊ fidei noſtre accõmoda dixerũt
maxime platonici non ſolũ foꝛmidãda
non ſunt:ſʒ ab eis tanq;ᷓ abiniuſtis poſ
ſeſſoꝛibus in vſum noſtrũ vendicãda ſũt
Sicut egyptij nõ ſolum idola bẽbant ⁊
onera grauia que pplus dei deteſtabat᷑
ſed heèbant vaſa atq; oꝛnamenta de au
ro ⁊ argento:que ppis ille exiens de egy
pto ſibi potius tanq; ad vſum melioꝛeʒ
clanculo vendicauit. Ad qõnem er
go ꝓpoſitã eſt diceudũ ꝙ pape licere vti
imperialibus legibus põt intelligi dupłr
Pꝛimo q; tũ ad coactiõis dominiũ.
2 ᷓ;tum ad veritatis obſequium.
PDPꝛimo mõ nõ licet:quia ſicut indi-
gnum eſt ut verba celeſtis oꝛaculi ſub re
gulis pꝛiſciani cogant᷑:ut dicit Gꝛego.
in ꝓlogo moꝛaliũ:ſic indignũ eſt ut ſcõ
patrum canones legibus imꝑatoꝝ aliqᷓ;
coactione ſtringant᷑.vnde nulli laico im
p eratoꝛiuel regi licet aliqua ſtatuta in
eccleſia ponere pᷣterauẽtem romani põ

Qneſtio
tificis:necin negocijs eccleſiaſticis ali/
quã ptãtem bere.manet eni in eis neceſ

ſitas obſequendi:non aut auctoꝛitas ĩi/
perãadi.ut ſcribit᷑ xcvij.di.c.bene.¶¶ Eʒ3

ſcdðᷣo mõ in veritatis obſequiũ licet eis
vti. ⁊ dico in veritatis obſequium:qꝛut
ſcribit᷑.x.di.legibus imperatoꝝ in oĩbꝰ
eccleſiaſticis ↄtrouerſis vtendũ nõ eſt
pᷣſertim cũ iueniantur euangelice ⁊ ca/
nonice ſancioni aliquotiẽs obuiare:nõ

in vſuris:in decim is: in pꝛimitijs:et in
ſacramentis ecdleſiaſticis: ac in oibus

alijs in quibꝰ obuiant canonice verita-

2, ti vtendũ nonẽ.
Ad primũ vtenunone⸗

licitum eſt ſacre ſcripture doctoꝛibꝰ ſci-
entias phiſicas diſcere: ⁊ eas interdum
ꝑtractare:non ut in eis ſiſtat eoꝝ finalł
intentio:ſed ut de ſacra ſcriptura ꝑ eos
clarioꝛ habeatur cognitio: ſic clericis li
citũ eſt legibus imperialibꝰvti.vt clariꝰ
canones ꝑ eas intelligant᷑. C Ad 2
eſt dð.ꝙ illa verba intelligenda ſunt in
pᷣparatione animi: non ꝙ clericis ꝓbi-
bitum ſit in iudicio repetere que eis iu
ſte debent᷑ cum charitatis amoꝛe:nõ au
tẽ cũ litis ⁊ diſcoꝛdie clamoꝛe. C

Zmeſt dð. qꝓ Apls loquit᷑ de illis ꝗalijs
iniuriã faciebant ⁊ fraudem: dum iudi
ces coꝛrũpebant eoꝝ iuſticiam ꝑuerten
do:contra quos ſic loquit᷑ ꝙ magis ipſi
debebant iniuriã pati ⁊ fraude recipe-

re qᷓ; alijs irrogare.

Doctauũ tegorat

ꝙ papa legibus imꝑialibus ſit ſo
lutus: quia magis eſt ſolutus legibꝰpa
pa qᷓ; imperatoꝛ:ſed iuriſcõſultus dicit
q auguſtus legibꝰ ſolutus eſt: auguſta
aũt h legibꝰſoluta nõ ſit: eadẽ tñ puile
gia ſibi tribuit A ibl bz. S. dicit
Apls pᷣma ad Chor.ij.ꝙ ſpuũał hõ oĩa
iudicat:papa ergo ſicut nulla lege po/
teſt iudicari:ita nulla lege poteſt ligari
¶Pꝛeterea papa eſt vicarius chꝛiſti:

ſed chꝛiſtus ꝓbauit ſe eſſe liberũ a lege

VIII

A.
obino⸗
nc
ſſunre
big dim
weres!

6
M
Vunh
ſeomnei
lluin
inunre
ſetnuag⸗
Mütl
ſtonss
lebüena
wece
eonden
ngiye
otettn
ichant..
ſnigeren
glnseke
Noniliu
Guopde⸗
Nodc⸗
lzbus
9boibi
Ms ren

heratorl
hii
mioge
Ckoitſo
ſicogetit
n d
ntputa

VI
mincs nee
Actritgs i⸗
ben
hiü lcer as
ſequiumgrue
eratop inoi
vtendüni
ngelice0,
isobuineli
ꝛimitisan
rac in oh
vonice verin
iNtendünon.
P do gſan
fedoaniyl⸗
Zcusimonin
ſlrat fn
Gnptunadc

:ſechnel

ptintcht
COn
doſunti
mcs b⸗
gecs
W
wK. T?
Reilis gai
zemdunm l
fcumgoen
irmuoh
ſaude ac⸗

.
croutt
Heeie,
giäbuſtl
tus e
iſutus die
1 N
ititil
Sout
itthüi
loleze ho⸗
pick onn
us chſi
ſpenis h

fm qu veriſſime dictũ eſt per

Ar.
⁊ab imperiali teibut⸗erki . b
1eſt: qꝛ Matth.
In C0 trarin xxii. Repꝛebẽ⸗
ſi ſunt ᷣncipes ſacerdotũ:q onera gra/
uia ⁊ impoꝛtabilia imponebant ſuꝑ bu

meros hbominũ:⁊ digito eoꝛũ nolebant

CO. ea mouenr.
₰ dicendũ ꝙ ſuꝑ illo vbo
Matth. iij. Sic enim decet nos imple/
re omnè? iuſticiã. Dicit Hyla.ꝙ omnis
iuſticia implenda eſt ꝑ pᷣlatum tam leg
qᷓ; nature.Papam ergo ſo lutũ eſſe a le-
gequacũq; iuſta ⁊ iuſte poſita:duplicit᷑
põt intelligi. Q Pꝛimo q;tum ad cõdẽ-
nationis iudiciu:⁊ ſic papa ab omnile⸗
ge buana poſita per eũ vel ꝑ aliũ ſolu.

tus eſt:qꝛ a nulla lege pot iudicari iudi-

cio condenationis:ſed a ſola lege er᷑na:

Opoꝛtet nog oẽs pᷣſentani ante tribu⸗
nal chꝛiſti. Secũdo qᷓ;tum ad opcra

tionis exemplũ: 2 ſic ipſe tãto verius li-

gatus eſt oi lege iuſta: q;to verius ipſe
vicem illius gerit:qui exemplo im pleuit

gquod vᷣbis docuit. Añ dicit Iſido. in li-

bꝛo de ſumo bono: ꝙ iuſtum eſt pᷣncipẽ
legibus ſuis obtẽperare: qꝛ tuc iura ſua
ab oĩbus cuſtodiẽda exiſtimet:qñ ⁊ ipſe
illis reuerentia m pꝛebet. G
v: miñ erso eſt dicenduz
Ad Pamug necpapa vel im
peratoꝛ legibus ſolutus eſt q;dtum ad iu
ſticia directiuã. imo q́; tum ad boc volũ
tarius ipſe tenet᷑ talem iuſticiã implere
Eſt ant ſolutus a lege q;tum ad violen
ti coactiuã:quia nõ cogit᷑ ab aliquo:et
qᷓ;tum ad virtutẽ poteſtatiuã:qꝛ põt le

gem mutare ꝓloco ⁊ tẽpoꝛe:qð nõ pñt

alij. Et ſm hoc eode modo papa ſolut⸗
eſta lege multo foꝛtiꝰq; ipſe. ; Ad 2“
eſt dicẽdu ꝙ ſpualis bomo non iudica
tur ab aliquo homine:ſʒj beneinducat᷑ꝑ
legem diuinam a quo iudicio nec ipſe
ha pa: nec aliqua creatura excluditur.
Ad zʒeſt dicendumꝙ non obſtãt.
chꝛiſtu liberuʒ eſſe a lege tributali: ſol.

plum:

quadrageſimaquintta

uit tñ tributũ ad vitandũ ſcandalũ ifir/
moꝛum: Sic ipſe papa vicarius eius le
gem per eũ poſitã uel cõfirmata ſeruare
tenet᷑:ne alij exemplo eius ſcandaliʒẽt᷑.
Queſtio.xlv.de alioꝝ regu ſubiectõe
Lterius ααυ n,
,ieE du eſt de ali
oꝛũ regum ſubiectiõę: Circa
quod querunt᷑ tria. C Pꝛimo
vtrum oẽs reges fub iciant᷑ paꝑe q;tu
ad eius mandati obſeruatione. ¶ Se⸗
cundo vtrũ oẽs reges ſubijciant᷑ pape
qᷓ;tũ ad tẽpoꝛaliũ recognitiõeʒ. ¶ Ter
tio vtꝝ oes reges ſubijciant᷑ pape q;tũ
ad ſententie appellationem.

1 ergo ſic pcedi
DPumi dkten

ꝙ nõ oes reges pape ſubiciant᷑

́;tum ad eius mandati obſeruationẽ:

quia pape nõ eſt obediendu:niſñi pᷣcipiat
hm diuina legem. Sic eniſcribir Joſue
pmo.filios iſrael dixiſſe ſibi. Sicut obe
diuimus in cunctis moyſi:ita obediemꝰ
tibi. Qui ↄtradixerit oꝛi tuo moꝛte mo
riet:ita tũ ꝙ dñs deus tuus tecum ſit.
ſicut fuit cũ moyſe:ſʒ qñ q; deus nõ ẽ cũ
papa:nec pᷣcepta que facit ſunt ᷣm diui
nam leges: ergo non ſemperpapeẽ̃ obe-
diendum. %“ Pꝛeterea quis nullius pꝛe
ceptu tenet᷑ ſeruare niſ ſui ſuperioꝛis:ſʒ
quilibet rex in ſuo regno nõ recognoſcit
ſuperioꝛt᷑:ergo nulliꝰpᷣceptũ ſeruare te-
netur. C Pꝛeterea illius pᷣceptũ rex ꝗni
bet tenet ſeruare in ſuo regno:a quo po⸗
teſtatẽ regni babet:ſed ꝗlibet rex ptã⸗
tem bʒ a deo non a papa:cũ non ſit po⸗
teſtas niſi a deo:ut ſcribi᷑ Ro.iij

ℳ

—— rI eſt:quia ſuꝑ nlo
In cotrarniy verbo A

vos ſpernit me ſpernit:⁊ qꝗ me ſpernit
ſpernit euʒ ꝗ miſit me.dicit glo. Oiſcat
aſa⸗ in audiendo:uel ſpernendo eccleſie
paſtoꝛes:nõ viles qua ſq; ꝑſonas:ſj do-
miniũ ſaluatoꝛe:ĩmo ipium prem ſper
nere uel audire:quia in diſcipulo magi⸗
ſten audit᷑: ⁊ in filiopater bonoꝛat᷑
6

Ar.

Fſdeo dicẽdũ ꝙ cõueniẽtis eſt
A k. iter ſaccrdotiũ leuiticũ bibe
vobis eſt. C Ad 2 do. & rex no reco

et ſacerdotiũ chꝛiſti:q; tũ ad hoc:qꝛ ſicut
ſũmo ſacerdoti leuitici gener oẽs iuꝗ ei
obedire tenebant᷑ cuiuſcuq; ſtatꝰ ⁊ cõdi
tionis exiſterẽt: ſic oẽs xpᷣiani maioꝛes
et minoꝛes pape locũ ſacerdotis cbꝛiſti
gerẽti parere tenent᷑ De obedientig vo
et pena nõ obedientium ſummo ſacer-
doti leuitici gener:ſcribi᷑ Oeutro. xvi
vbi ſie dicit. Si difficile 1 ambiguũ apud
te iudiciũ ꝓſpereris:ĩter ſa nguinẽ ⁊ ſlan/
guine cauſa ⁊ cauſaã:⁊ iudiciuũ intra poꝛ/
tas tuas videris verba variari: ſurge et
aſcẽde ad locũ quẽ elegerit dñs deus tu

us: venieſq; æd ſacerdotes leuitici ge-

neris:ſequeriſq; ſententiã eoꝝ:⁊ no de/

clinabis ad dextraz uel ad ſiniſtrã. Qui
autem ſuperbierit nolens obedire ſacer
dotis imperio:qui eo tepoꝛe miniſtrat
dño: moꝛiet᷑ homo ille. Guꝑ quo verbo
dicit glo. q; chꝛiſtus qui eſt ſacerdos in
eternum vicarios ſibi ſubſtituit aplos
quibus ait:qui vos audit me audit: ⁊ q
vos ſpernit me ſpernit. Et ſubdit: Jure

ergo dãnationis ſuſtinet ſent entiað:qui

contẽnit ſummi pontificis obedientisx
ta nq; ſi conteneret diuine voluntat po
tentiã. Unde ⁊ ſaul rer qui inobediens
fuit Samueli vice dñi ſibi pcipienti ut ꝑ
cuteret amalech ⁊ non dimitteret puu-
lum atq; lactantẽ bouem ⁊ ouem: ⁊ ca
melũ ⁊ gſinum : eiectus ẽ de regno ⁊ ali
us in loco eius inſtitutus ẽ: ſent ſcribit
E bmo Reg.xv.
Ad pꝛumũ chiad olcenaun
wꝙw᷑w pcepta pape non eſle m diuina legeʒ
2 deum nõ eſſe cũ eo:põt intelligi dupli/

citer. C. Uel q́; tum ad veritate: . Er

ßtu ad vite ſanctitate. ¶ Sufficit auͦt
pᷣcepta pape nõ eſſe contraria diuine le-
Zi q;tum ad verita tẽ:ad hoc ut nullꝰ ab

eius obedientia exclud atur. Tnde Lu/

ce ix. cum diſcipuli dixiſſent chꝛiſto: Di
dimus quendam in nomine tuo encien-
tem demonia:⁊ phibuim us eu:quia no

Queſtio n

ſequitur nos BRñdit chꝛiſtus:nolite p-
ibere:quia qui non ẽ aduerſum vos: ꝙ

gnoſcit ſuperioꝛè in ſuo regno q̊ ad dniũ
tꝑale:ſeu nõ bʒ in regno ſuo dnñm tꝑalez

maioꝛẽ ipſo. Sed ſicut nullus ſane mẽ/

tis põt dicere ſe nõ bre dũm ſupꝛa ſe:ita
nullus põt dicere vicariu eius qui eiꝰ au

ctoꝛitate dñet᷑ ſupꝛa ſe dñiuzʒ nõ habere
¶ Ad 3 d. ꝙ poteſtas regibꝰtẽpo
ralibus cõceſſa eſt a deo cũ oꝛdine àdaʒ
puta mediantibus ſũmis pontificibus

qꝛ que a deo ſunt oꝛdinata ſunt:qm man
data ſpernẽdo ſpernit᷑ ille aquo inſtitu/

te ſut. ñ Augꝰ. in pſona apoſtoloꝝ lo
quens ſuꝑ dicto ð bo: Qui vos ſpernit
me ſpernit: dicit ſi ſermo dei ad vos
quoq; ꝑuenit:⁊ in eo loco vos cõſtituit:
videte ne ſpernentes vos ad illũ ꝑueni

aut quod vobis feceritis.

Biliecundi bade

qꝙ papenon ſubijciant oẽs reges

q;tũ ad tẽporaliũ recognitione quis ab

eo nõ vñt reges cognoſcere tepoꝛalia:a =

quo nõ recipiut:ſ reges tepoꝛalia a ha
a nõ recipiũt:immo magis econuerſo.
¶ S. ſuꝑ illo vᷣbo.i. Lbimo.iij.adino
ne illos pncipibus ⁊ ptatibus ſubditos
e Sicit Augꝰ. qꝙ ſi epi ⁊ alij eccleſiaſti
ci viri imperiũ ſpu ale bũt in tẽpoꝛalibꝰ⸗
tñ regibꝰ ⁊ ducibus ſubijci debet. C D.
nullus põt dici dñs rei:niſi ea iuſto titu

lo acquiſiuerit:vel per emptione uel per

bereditsriã ſucceſſionẽ: ſeu ꝑ cõceſſio/⸗
nẽ: ſed nullo iuſto titulo papa acauiſuit
in omni regno dñium tẽpoꝛuliũ: Enull

rex tempoꝛalia ob ea recognoſcere te/

cñ dñium dei ⁊ pape: ſicut eadem eſt iu
riſditio delegãtis ⁊ delegati: ⁊ maxime
quando delegatio eſt plena ⁊ totalnul/

la reſeruatiõe facta: ſed de dñ io dei ſcri

bitur Heſter. xii. Tu enim feciſti celuz
7 terrã. ⁊ quicꝗd celi ambitu cõtinetur

ig⸗
hobe din
uteſuhte
kgsrezſh
ontiͤfi
lapugne
Zin pali⸗
habet 1o
Remel
fhſcloen
toden
ſinippn
nporal
anpel
Moralüp
Oadqnin
iatnus.
wontin
Daboo
Veſn
Gohenne⸗
phape
valtisit
W
hone
gmi
nibug
lietn f
feouti
hilrat,
bene
ſp
ncs
Nliſhe
thran
tnnli⸗
Ntauß.
licflet

Chin

iſus noliten
werſunn ros,)

fer re

regno al ii
ſodumthe
ullus ſahenil
um ſoperſein
ötius quicn
inznohannt
las tegiboter⸗
di dineil,
is pomifiche
zuſuntnmn
leaquoinſiiu/
mu oo,
Qui os em
nen AS
R
s4 linan⸗
i ſhel
SA—
Uut ß
niitinnin
niuiin
Srzlu N
s huee
oinn

tbusttie
1ltdn

üinnt
Gbchet, C

ſici uſtotſ

gtionetelt
cc/

oruli
coſcn ett
‚,et

Neli

aalendl
1arime

1

Ar.

dñs enim vniuerſoꝛum tu es.

Ki. 60 Perbie⸗ ꝙ dicentes pa⸗

2 vicariũ chꝛiſti in to

tro oꝛbe dñiuʒ here ſolũ ſuꝑ ſpu alia: non
autẽ ſuꝑ tempoꝛalia: Siles ſunt ↄſilia/

ris reg ſyrie:qui dixerũt.iij. Re.xx. Dij
montin ſunt dij eoꝝ. io ſupauerut nos.
ſed pugnemus cõtra eos in capeſtribꝰ:

72 in vallibus in quibꝰdij eoꝝ dñium nõ

babẽt. ⁊ obtinebimus eos: ad lr̃aʒ: ſic
bodie mali cõſiliarij adulatione peſtife
ra ſeducunt reges ⁊ pncipes terre:dicẽ
tes:dij montiũ puta ſpualiũ do moꝝſũt
ſuùmi potifices. ſed uõ ſut dij ↄualliu:qꝛ
tempoꝛaliũ bonoꝝ nullũ:hñt dñium:iõ

in campeſtribus qſi in potẽtiga bonoꝝ tẽ

poꝛaliù pugnemus ↄ eos ⁊ obtinebimꝰ.

Ged quid dicit eis diuina ſententia: au

diamus:quia dixerunt inquit ſyri: De⸗

montiũ eſt dñs: z non deus cõuallium:

Dabo oeẽm multitudine banc in manu
veſtra:⁊ ſcietis qꝛ ego ſum dñs. CAd
qõnem ergo putoꝓ veritate eſſe dicẽdũ

ꝙ papa vicarius ieſu chꝛiſti vice dei vi/

uentis in toto oꝛbe terrarũ:ſpualium et
tempoꝛaliũ habet vniuerſalẽ iuriſditio

nem: ſed ipſoꝝ tépoꝛalium immediataʒ

adminiſtrationẽ nõ recepit niſi in regio
nibus occidentalibus im peru ꝑ ↄceſſio

nem fcãm eccleſie a conſtantino. Qua⸗/
re autẽ eccleſia nõ vtit᷑ tẽpoꝛaliũ admi/

niſtratione: niſi in ꝑtibus italie median
te imperatoꝛe que eligit:⁊ nõ in alijs re
gnis que ſunt in occidetali imperio:hoc

non ẽ ꝓpter carentiam auetoꝛitatis:ſed
ꝓpter nutriendu in ſuis filis vinculum

pacis ⁊ vnitatis:qꝛ exquo imperiũ fuit
diuiſũ:⁊ a diuerſis ꝑtibus diuerſimode
⁊ tyrannice vſurpatũ: eccleſia ꝓpter vi⸗
tandu ſcandalu ⁊ ſcimma:tempoꝛaliũ ad
miniſtrationẽe in regnis illis dimiſit: p-
pt᷑ cuiꝰſcãdali vitationẽ ſaluatoꝛ buani
gener et ſe tributariũ feẽ. Math. xvij.

2 ergo eſt dicendum
Ad Primiy ſic iſta tẽ poꝛalia

recipiuntur a deo:ſicut elementa ⁊ alia

quadrageſimaquinta

IIII
mobilia mouentur ab ipſo. Planum eſt
autẽ ꝙ iſta inobilia non mouẽëtura deo
im mediateſed media ntibꝰcelis:quoꝛuʒ
motu ceſſante:ceſſabit omnis motꝰiſto
rum inferioꝝ: ſic iſta teinpoꝛalia recipi
untur ꝗa deo mediante iuriſditione ⁊ diſ
poſitione ipſoꝛum celoꝝ puta ſummoꝝ
pontificum: qui celi verbo dñi firmati
ſunt.de quibus ſcribit᷑ in pſal. Celi enar
rant gloꝛiã dei. &Ag ſecundu eſt dice
dum ꝙ Aplus loquit᷑ de laicis ſubiect
epᷣis quos pcepit mouere ut regibus et
ꝓncipibꝰ obediant in ſoluendo tributa
7 ſtipendia que tenent᷑ eis:vnde reges ⁊
pꝛincipes magis debent dici miniſtri et
ſtipendiari eccleſie in adminiſtratione
tepoꝛaliũ q; dñi. Ad tertiu eſt dicen
du ꝙ papa non acquirit iuriſdictioneʒ
in aliquo regno hereditaria ſucceſſione

ſed immediata diuina traditione:qñ di

ctum eſt petro:quia caro ⁊ ſanguis non
reuelauit tibi ſed pater meus qui in ce-
lis eſt. ideo dico tibi quia tu es petrus ⁊
tibi dabo claues regni celoꝝ vnde non
vice ſua ſed vice dei vniuerſalem iuriſdi
tionem habet in toto oꝛbe.
D tertiũ ſicꝓceditur. vi
nr get enim ꝙ pa
pe oinnes reges nõ ſubiſciautur
q;tum ad ſententie appellationẽ:quia
ſcribit᷑ extra de app.c.ũ duobus.q non
eſt appellandũ a ſecłari iudice ad papi
niſi in terris vbi eccleſia ſeu papa hbʒ im
mediatã tꝑaliũ ad miſtratiöem. ¶D.
appellatio fit ad releuãduũ gquamẽ illatuũ
ſz tpalis hõ nõ releuat a cuamie niũ ꝑ
tꝑalem dñm:nõ æ paps. S. nõ licz
tñſire ð extremo ad extremu ſine medio
ſ iperatoꝛ ẽ q̃ſi qddã mediũ int᷑ alios re
ges ⁊ papã.ñ g appellatio alioꝝregũ pᷣt
deferi ad papã ni megliate im e toꝛe.
1 eſt qð ſcribit᷑.ij. q.
In Nran vßſ. ſi qs vrm pulſa
tus fuerit in aliqᷓ aduerſitate licent᷑ ad
bãc ſcam ſedem apoſtolicã appellet.⁊
ad ipᷣam tãq; ad caput refugiũ hẽat.
3 2

D E

Ar.
Kſich EO dicẽdũ ꝙ appellatio eſt
Oremediu iuris quo ſubue
nitur oppꝛeſſo in oꝛdine iud iciario:quo
gs p eſi us ab inferioꝛi iudice licet ſibi
poſtulat apoſtolis ⁊ Iris dimiſſoꝛijs ad
ſuperioꝛt recurrere. Iſte autẽ oꝛdo iudi
ciarius quo ꝑ appellationẽ ſubuenit᷑ op
pꝛeſſo: ſolũ ſocu babet i foꝛo exterioꝛis
iudicij:ubilagit᷑ cauſa inter hominẽ ⁊ bo
minè: ⁊ quia in toto iſto oꝛdine iudicia-
rio iudicij exterioꝛis in quo agit᷑ cã ĩiter
hominẽ ⁊ hoiem ſupꝛemũ graduʒ tenet
ipſe papa:ideo a cuq; hoĩe rege vel ipe
ratoꝛe ꝗs iniuſte grauet᷑: põt licite ad ſũ
mũ põtificẽ appellare. ꝓpter qð ſcribit
ij.q vi. ad romanã eccleſiã ab oibus ma
xime tñ ab oppꝛeſſis eſt appellandu:et
cõcurrendũ q̃ſi ad matrẽmt eius vberi/

bus nutriaut auctoꝛitate defendant᷑

ſuis oppꝛeſſionibꝰ releuent᷑:quis nõ põt
nec debet mattr obliuiſci filiuũ ſuuð. hoc
idẽ patet. xi.q.i.c.ꝗcũq; litem habens.

A G primũ des eſt dicendũ q
— in „erũ eſt a iudice ſe
culari nõ eſſe appellãdũ imediate ad pa
pã indifferẽter:⁊ in paruis negocijs: ſed
bene in negocus arduis ⁊ necceſſitate vꝛ
gente a quocũq; iudice homo grauetur
ad papam põt babere recurſũ tanq; ad
vniuerſalẽ dñ m. C Ad 2“eſt dicẽdũ ꝙ
appellatio eſt puocatio ð minoꝛi iudice
ad maioꝛẽ:cõtinẽs querela inique ſnie.
Si ergo ꝗs grauet᷑ a dño tꝑali:⁊ ille do
minu ſuperioꝛẽ tẽpoꝛalẽ non ba bet:ad
papã iuſte põt recurrere:quia ⁊ ſi tpaliũ
omniũ adminiſtrationẽ nõ habet: babʒ
tñ oĩuʒ vniuerſalẽ iuriſditionẽ ut dictuʒ
eſt. Ad 2eſt dicendũ ꝙ illa rõ nõ bʒ

locũ in papa qui bʒ plenitudinẽ ptãtis.

vnde ſicut ab eo poſſũt exire ꝓuiſiones
ſin e medio:quia ſi ad capitulu iſtiꝰ eccle
ſie ſpectat pꝛelatũ eligere:põt ſine ele-/
ctione capł illi eccleſie de lato ꝓuidere
ſic poſſũt appellatiões reduci in ipſũ re-
moto omni medto. H
¶ Queſtio.xlvi. alioꝝ regũ coꝛꝛectiõe

Queſtio

1 cõſiderandũ eſt
Einde de alioꝛũ regum

coꝛꝛectiõe.Circa qð querunt᷑

trria ¶Pꝛimo vtrũ papa poſ⸗
ſit oẽs reges cu foꝛcfaciũt publice coꝛꝛi
gere. C2: vtrũ papa poſſit oès reges
cu ſubeſt cꝗ deponere.¶ ꝭ/ vtruʒ papa
poſſit in q̊libet regno regẽ inſtitu ere
D pꝛimũ o ſie pee⸗
EIEE& gitur. vr enim
vwad pap nõ ſpectet reges terre
cũ foꝛefaciuũt publice coꝛꝛigere: qꝛ dictũ
eſt Petro Math. xviij. Si peccauerit in
te frater tuus:vade ⁊ coꝛꝛige euʒ inter
te ⁊ ipſũ:ad papã ergo nõ ſpectat publi
ca coꝛꝛetio. ¶Pꝛeterea dictũ eſt Petro
ct cuilibet eccłaſtico viro Matb. v. Si
gꝗs ꝑcuſſerit te in vna maxilla:pꝛebe ſibi
alterà:nõ ergo ad papã ſpectat ꝑ coꝛꝛe/
ctionẽ iniuriã repellere:ſʒ poti ſuſtinere
S·qd a coꝛꝛectio fit ꝑ incuſationem
quedã vo per pene illationẽ:ſed neutro
modo ꝑtinet coꝛꝛectio regũ ad papã:qꝛ
nec põt eos incuſare: nec penã coꝛꝑale

In contranu eiiin

ſcribit Eccle.vij. Moli qᷓrere fieri iudex
niſi valeas virtute irrũpere iniquitates
cũ ergo papa ſit iudex vice chꝛiſti viuoꝝ
et moꝛtuoꝝ:ad eũ ſpectat omniũ bomi/
nü cu foꝛeſaciũt õ corꝛeollo.
Sen diceẽdũ ꝙ ſicut dicit Hu
Rndeo go.ij lib.de ſacrametis
ꝑte · ij.c.iiij. Spũalis poteſtas terrenaõ
poteſtatẽ bʒ inſtituere:⁊ ut ſic iudicare
atq; coꝛꝛigere ſi bona nõ fuerit: ipſa vᷣo
a deo pᷣmo iſtituta eſt:⁊ cũ deuiat a ſolo
deo:coꝛꝛigi ⁊ iudicari põt.ſicut ſcnptuʒ
eſt ꝑ Aplm. Spũalis bomo iudicat oia
et ipſe a nemine iudicat᷑. Ande ꝓpbete
in veteri lege in ꝗbus erat ſpũalis pote-
ſtas:reges cũ foꝛeſaciebãt coꝛꝛigebãt et
foꝛtiter icrepabãt ſicut patet de Elia.
iij. Reg.xvin.qð cũ audiuiſſʒ ab Acbab
rege:tu ne es ille qui conturbas Iſrael.
Gndit. Ego nõ cõturbaui Iſrael:ſed tu

.

A.

cetdon
Gatad⸗
aterd
ſottte
etbeug
Piti
dius v

llts
Phſc⸗
Vri
ſ
ſhoit
Muinfo
eidi
dahrte

iedat

tüßin
diſim
ghini⸗
ſtelig
C
ſeegi
Kgcd⸗
We
geke

ſſa⸗
ets
Nirme
ſtiorch
betcht
hgor
ſttioſi⸗
uie
iftil 4
leigte
ifte⸗

ſtcrſbi⸗

ſnt z
nlan

hhgte⸗

cheuſi

6Genned d.

dliori repun
kaqqnennt
tü mpo⸗
publiccn
t oes fege

zngn

inſtirua⸗
crgo ic ⸗
ditur ranin
etregestmn
Sere geden
peccauctin
ige en in
ſhectattrhl
dictickpen⸗
d Dchr
ilmtei
ad,
hotmtilinet
nculotionen
eſed nann⸗
iudppi
iapt
Ibete⸗
, u
ciei ue
eWardt
chriſi ⸗
tomnii hon
isantet
at biatkt
4 ſoameid
t ſi ſdic⸗
air ei⸗
ſcuſrhe

Ar.

et domus patris tui qui dereliqſtis mã

data dñi ⁊ ſecuti eſtis Baalã. Hoc ideʒ
patet de Hathan ꝓpheta. qui.iij. Re.xij
foꝛtit᷑ coꝛꝛexit Hauid regẽ dices:Ariaʒ
etheũ ꝑcuſſiſti gladio:⁊ illius vxoꝛe acce
piſti tibi vxoꝛẽ.quãobꝛẽ nõ recedet gla⸗
dius de domo tua vſq; in ſempiternũ.
Ad Pꝛimũ ergo eſt dicendũ ꝙ
duplec ẽ culpa:vna
oculta in te:⁊ te ſolo ſciẽte cõmiiſa:alia
publica ꝑ icuſatione ad iudicẽ deuoluta
vtrãq; autẽ coꝛꝛigere ſpectat ad papam
MNam pᷣms põt coꝛꝛigere ut ſacerdos in
foꝛo iterioꝛis cõſciẽtie.aliã inq;ʒ tuʒ ẽ pa-
pa in foꝛo exterioꝛ iudicij.W Ad 2ꝛieſt
dicẽdu ꝙꝙ ſicut dicit Gꝛego.peccata ꝗᷓ in
deũ vl in pꝛoximu cõmittunt᷑ a pᷣlato pu
uieẽda ſunt ⁊ coꝛꝛigeda. Illa voq cõmit
tũr᷑ in eũ aĩo patiẽter tolleraãda vł potiꝰ
diſſimulãda ſunt:q;uis illa ᷣba magi in
animi pᷣparatiõe qᷓ; in operis executione
intelligenda ſint: ut ſupꝛa expoſitũ fuit.
Ad 3 eſt dicẽdũ ꝙ papa põt coꝛꝛi⸗
gere ꝑ ĩ cuſationẽ:cũ ad eũ culpa deſert
et ꝑ cõdẽnationẽ cũ coꝛã eo reus cõuin-
citur:⁊ ſic ꝑ cõdenationẽ põt ſcvo coꝛꝛi⸗-
gereꝑ pene illationẽ ſpualis vel coꝛꝑał.

auauun oonAs ſic pcedit
SS ſecundũ vice eniʒ
NWP papa nõ poſſit oẽs reges cum
ſpᷣeſt cã deponereqꝛ ad illu ſolu ſpectat
regis depoſitio:ad quẽ ſpectat electio et
oↄfirmatio regũ: ſʒ ad papã ñ ſpectat ele

ctio ⁊ cõfirmatio regu:potiſſime illoꝝ q

hereditaria ſucceſſione regnant. S.

„

maioꝛ ſuſticietia regꝗrit᷑ in regimine ſpi

rituali in regimine tꝑali:ſed cũ pᷣlatꝰ
eſt in ſufficiẽs in regimie ſpũali:nõ depo
nit᷑: ſed coadiutoꝛ ſibi dat᷑:ergo młto foꝛ
tius in regimĩie tẽpoꝛali:cũ rex iuenitur
inſufficiẽs nõ eſt deponẽdus:ſed coad/
ſutoꝛ ſibi dẽdus. ¶ Pꝛeterea papa de-⸗
ponit Jmperatoꝛc᷑:qꝛ in toto ĩperio bʒ
imediatã tẽpoꝛaliũ adminiſtrationeʒ:
in regnis illis in gbus ad miniſtratione;

—

tepoꝛaliũ nõ hbʒ:reges deponerenõ pör.

quadrageſimaſexta

iil
A SYPTPAH& Pe 13 eſtas ſcribit. xv.
J n trarin vicalie. .
* „N diceéduz ꝙ bm Augl. iiij.
Rnd c0 de ciui.dei c.iiij. remota
iuſticia regna nõ ſunt niſi magna latro-
cinia:quia latrocinia non ſunt aliud niſi
qued ã ꝑus regna. Tenet᷑ autẽ papa vice
chꝛiſti in toto oꝛbe duplicẽ iuſticiã fuare
Anã ꝑticularẽ ſinguloꝝ hoĩium:ut vni-
cuiq; reddat᷑ qð iuſte ſibi debet᷑: ⁊ rele/
uet᷑ a grauamie qð iniuſte ſibi infert᷑:ac
ut nocẽdi ipꝛobis facultas tollat᷑.Aliaʒ
vniuerſalẽ: ut reſpublica pꝛomoueat᷑:ac
bonũ reipublice nõ ꝑturbet᷑:⁊ maxie ꝙ
totus chꝛiſtianꝰ populus eccleſie chꝛiſti
ſponſe ſubiciat᷑: nulla nãq; iuſticia bo⸗
minis eſſe põt que ipſũ boiem deo vero
tollit vnde qui ſeipſũ aufert dñanti deo
a quo factꝰ eſt:⁊ a dominio ecclic ſe ſub-
trabit:iniuſlus eſt:ut dicit Augꝰ.xix.de
ciui.dei.c.xxi ¶ Pꝛopter iſtũ ergo du⸗
plicẽ defectũ iuſticie papa põt reges de
ponere. Pꝛimo ꝓpt defectu iuſticie par
ticularis:qua iuſticia ſinguloꝝ perdit᷑:?2
ipꝛobis facultas nocedi pᷣbetur:⁊ ꝓpter
defectũ talis iuſticie Z acharias roma
nus põtifex regẽ frãcoꝝ nõ tam pꝛo ſuis
iniꝗtatibꝰ q; pꝛo eo ꝙ tante ptãti erat
inutilis a regno depoſuit:et Pypinũ pa
trẽ Caroli imꝑatoꝛis in eius loco ſubſti
tuit:ut ſcribit᷑.xv.q.vi.c.alius. PHꝛopter
defectũ vo iuſticie vniuerſalis Innoce-
tius depoſuit imꝑatoꝛẽ Fredericũ in cõ
cilio Lugdunẽſi.qui bonũ eccleſiaſticũ ⁊
bonũ reipubliceq ꝓmouere tenebatur
per eius ad romana eccleſiã inobediẽtiaã
ꝑpturbabat ⁊ ip edicbat:ac per eius attẽ/
tatã ſuperbiã. Ande dubiu non eſt quin
papa poſſit oẽs reges cẽ ſubeſt cã rõna
AG Peimũ bilis deponere.
k ergo eſt dicengü qy
nõ eſt ſimile de electiõe et depoſitiõe:qꝛ
nõ põt aligs deponi niſi cõfeſſus coꝛam
iudice vel ſponte cõuictꝰ. Inde ad depo
nendu rege reꝗritur iudicialis ſnia: quã
ferre in regẽ no cõuenit electoꝛibꝰ:cũ ipᷣe
8U 3

—

ſit eis ſuꝑioꝛ ipſo facto rege: ꝑtinet aute
ſolũ ad papã cui oĩa ſubiciũtur. Ad 2.
eſt dicẽdũ ꝙ tũc datur pᷣlato coadiutoꝛ

qñ innocẽs inuenit᷑:inſufficiens tñ cõpꝛo
bat᷑ in ad miſtratiõe:⁊ ſic fiendũ eſſet de
rege in adminiſtratiõe tꝑali. Sic autez
nõ fuit de rege francoꝝ cu fuit depoſitꝰ
qꝛ nõ innocens: imo lubꝛicus ⁊ effemia
tus erat:vñ regnũu i ſingulis ꝑtib regni
patiebat᷑ iacturã. C Ad z e diceẽdu q
ad pap ſpectat coꝛrectio regũ ⁊ alioꝛũ
nõ ꝓpter imediatã tꝑaliũ aq miſtratio-
nẽ:ſed ꝓpt᷑ vniuerſalẽ iuriſditione:quaʒ
vice chꝛiſti bʒ in toto oꝛbe ſuper reges
⁊ ſuꝑ omnes alios pꝛin cies.
BDtertiũ cai, ide
ieltrtur cnic papa
noÿ poſſit in quolibet regno regẽ
inſtituere:qꝛ ſaul cõſtitutus eſt rex ſuꝑ
iſrael:nõ tñ ſine cõſenſu ppli:imo popu-
lo clamante ad ſa muele:cõſtitue nobis
regem ut iud icet nos ſicut vniuerſe bñt
nationes: ut ſcribit᷑ p Regi vin. ¶Pꝛe
terea nullus põt inſtitui dns alteri? ipo
inuito papa: nõ põt iuitis ill ꝗ ſunt in
regno aliquẽ regẽ cõſtituere. ¶D. eiꝰẽ
ↄſtituere cuiꝰc deſtituere:ſed gacharias
ſũmus pontifex nõ depoſuit regẽ fran⸗
cie ſine ↄſẽſu baronũ ⁊ comitũ regni :ut
dicit Hugutio:cã ⁊ c.ſupꝛadicto: ̊ eo/
dem mõò papa nõ pot in quolibet regno
regẽ inſtituere abſq; ↄſenſu alioꝝx.
—AWR“ TPIẽaꝛ papa põt in
In Otran qlibet Relens 5
latuũ ponere⁊ deponere abſq; alioꝝreꝗ
ſitione ⁊ cõſenſu: ergo poteſt in q̊libet
regno boc ecrees main⸗ ſit dominiü
ρνAHPOSHH ſpüͤgle q; tempoꝛzale.
Kndeoss ien Baranu ub.
c.xxx.neceſſe ẽ eunde factoꝛẽ cẽ eoꝝque
ſunt in mũdo ⁊ ꝓuiſoꝛẽ. Sicut ergo de⸗
⁊ factoꝛ oium regnoꝝ ⁊ ꝓuiſoꝛ: ſic papa
vice dei ẽ oium regnoꝝ puiſoꝛ. Unde cũ
cã rõna bilis ſubeſt in quolibet regno po
teſt regẽ inſtituere ſiue ſit cã ipſᷣius reg
nequitia:ut dictũ ẽ ſupꝛa de rege fran⸗/

Queſtio In

coꝝ:ſiue ipſius populi fraudulenta mali
cia: ut ſi in regis moꝛtẽ cõſpirarent:vel
eum eijcerẽt:iac ꝑ boc ſeipſos iuniſditio
ne babendi regẽ pᷣuarent: uel cueq; alio
mõ cã iuſta⁊ ronabił ſubeſt:ad papa ſpe
ctaret illi regno de rege ꝓuidere.

Ad pꝛunũ St de g vopu⸗
— ne fuit datꝰ popu⸗
lo iſraelitico ad vocẽ ⁊ conſenſu ppłinõ
tñ de ꝑſona detminata fuit eis de rege

—

puiſum de cõſenſu ppłi:ſj immediate ꝑ
ip̃ʒ Samuelẽ fùmũu ſacerdotẽ de ꝑſona

„— —

fuit eis ꝓuitũ qñ tulit lenttcul a olei:⁊ ef
fudit ſuꝑ caput ſaul: ⁊ vnxit eũ in regeʒ
ſuꝑ iſrael ut ſcribiti. Re.xi. C. Ad 2e
dðd. ꝙ ſicut dicit Augꝰ. xix. de ciui. dei.c.
xxi.Cũ obijceret᷑ romanis rempublicã
nõ poſſe cũ iuſticia ꝓuincijs im pare: aꝑ
te reſponſũ ẽ ꝑ eos ꝙꝙ iuſte imp erabat et
alij iuſte ſeruieb ant: qꝛ vtile erat eis ſic
ſeruire cũ impꝛobis ꝑ dnium romanoꝛüũ
tolleretlicentia nocendi ſubditis: qð di
ctu Iz nõ credamꝰ ſufficere ad iuſte dña/
tionis initiuũ: eo ꝙ q;tucũq; boi ſit vtile
dñ ium: iuſte tñ aliꝗs ſibi dn ꝗri non põt
ipſo inuito:põt tũ ſufficere q;tu ad do⸗-

minatiõis ꝓgreſſum: quis cum bõ videt

dñm ſibi datu iuſte regere icipit voluũta
rium ſeruitium ſibi exbibere qo añ exhi
bebat inuitus: põt ſimilit᷑ qñq; inuitis
ſubditis rex uel domin? dari per papam
ſi eoꝝ culpa exigat.non eni faciedo iu/

ſticiam debet patrociniũ dare crimino/

ſis uel criminibus: ſed potius ſuppliciũ
Ad tertiuʒ eſt dicendu ꝙ conſenſus
baronum ⁊ comitũ ſeu populi requiri in

papa ad depoſitionem regis: poteſt in⸗

telligi dupliciter. C Pꝛimo q;tum ad
ipſus regis incuſationem: ⁊ lc planum
eſt ꝙ ſicut deus nõ condemnat aliqueʒ
in foꝛo exterioꝛi niſi ꝑ incuſationẽ con⸗
uictum: vnde nec mneretricem condẽna
uit exquo incuſata non fuit:ſcnec papa
vicarius eius cõdemnaret uel depone⸗

ret aliquem regem niſi cõnictum per in
cuſatõʒ comitũ baronũ ⁊ alioꝝ de regno

(
fngget

A.
(Seal
ctlennca
Pupenon
ſoenor⸗
cun por
ſgei
CAe
ode

chetere
Noſnniü
dipenſat
Aectun
Cpir
Eptione
ſeuman
coreti⸗
Cundo⸗
Poſſte
ebon

umnn

ſtagpe
Nuitedi
caſ
Dielgn
ctnobt
ſt C
herſone
Pelncppn
famecal
haſenp⸗
nigtperſ
–
mna
nn
fonrit
iura
Monie P

.

nmnne

Il

ulentafnel
birarent'pel
s uniſdito
cicigg aio
hasapaſe
iäce.
do Gkarbe
1dat) onn⸗
ſnlüppltni
t eis dellgt
mmmegan
otedegſon
taulioait4
teäünnide,
C
nechidl,
fonphble

gingetn

nperhug
cnn dsſ
fomanei
Aiis: dol
iuſtecna/

oiſtrr⸗

rinon got

Gi n⸗

nbö
Ghevoi
regnnc
orpe

do,

ecmino⸗/
s ſuppln
Pconſeſs
güregumn⸗
s holcin
90 iemit
1ſeN
ſtoni c⸗
em nn
inetſn
gictun 2
ſopden

Ar.

papa non reꝗrit conſenſũ alicuiꝰ:qꝛ ſicut
ſuperioꝛ eſt oibus:ita de cã crimiali om

nium põt cognoſcere ⁊ ſentetia pꝛoferre

abſqʒ alicuius regſtionis conſenſu.
¶ Queſtio.xlvij de actu electiõis q;tũ
ad dominiũ ſpirituele.
10 de poteſtate pape re
DDDD—1ſpectu actus electi-
orpnis q;tum ad dominiũ tẽpo
faale: reſtat videre de dicta po
teſtate reſpectu actus electiõis q;tuʒ ad
dominiũ ſpũale:⁊ deinde reſpectu actuſ
diſpenſatiois:et de his que diſpẽſationi
adnectunt᷑.Circa pꝛimũ querunt᷑ octo.
Pꝛimo vtrum papa abſq; ꝑſone ac-
ceptione poſſit aliquem ſuum coſangui
neum ad pꝛelaturam eccleſiaſticam eli⸗

gere: rõne qua conſanguineus eſt. C Se

cundo vtrum papa ſine acceptiõe ꝑſone
poſſit ad pꝛelaturam eccleſiaſtica in eli⸗/
gere bonum dimiſſo melioꝛi. Tertio
vtrum papa ſine acceptiõe perſone poſ

itt ad pꝛelaturam eccleſtaſticam eligere

diuitẽ dimiſo paupere. ¶ Quarto vtrũ
papa ſinę gcceptione perſone poſſit ad
pꝛelaturam eccleſiaſticaʒ eligere diuitẽ

et nobilem ra tiõe qua potens ⁊ nobilis

eſt. ¶ Quinto vtru papa ſine acceptiõe
perſone poſſit ad petitionem regum et
pꝛincipum aliquem eligere ad pꝛelatu/

ram eccleſiaſticam. ¶ Sexto vtrum pa

pa ſemper peccet moꝛtaliter cum acce-
ptat perſonam in eligendo aliquem in

pꝛelaturam eccleſiaſticaʒ. Septimo
vtrum papa ſine peccato poſſit conferre

pꝛelaturam eccleſiaſticã petenti ⁊ pꝛo⸗
curanti ipſam. ¶âOctauo vtrum papa
ſine peccato poſſit conferre magiſteriu

petenti ⁊ pꝛocurãti licen tiã magiſtrãdi.

d 9 n ergo ſic ꝓ
B D Peimum dkeur f

enim ꝙ papa abſq; acceptione ꝑ

ſone poſſit conſanguinen eligere ad pꝛe-
laturam eccleſiaſticam ratione qua con

quadrageſimaſeptima 1
Secũdo q́;tum ad cauſe cognitionẽ
et ſic in cognitiõe cauſe ⁊ pꝛobatiõe ſnie

cõſanguineus:quia magis eſt beneficiuz
ſpirituale docere ⁊ inſtruere aliquem in
fide:q; eccleſiaſtica pꝛelatura:ſed citius
deberẽe bñficiu tale im pẽd ere pri vel fri
meo ſi eſſet infideł q; alteri extraneo: S
eode mõ eccleſiaſtica pᷣlatura. ¶S. oꝛ
do charitatis quẽ aſſignar Ambꝛo. fu
dat᷑ ſuꝑ legẽ nature: qꝛ dicit mag ex
oꝛdine charitatis debemꝰdiligere con-
ſa nguineũ ⁊ domeſticũ qᷓ; extraneũ: p
ferendo cõſanguineu extraneo eligendo
ipſũ pus ad eccleſiaſticũ bñficiũ nõ ẽ ac
ceptio ꝑſone. ¶ Pꝛera ſcribit᷑ Actj.x.
in vᷣitate cõperi:qm non e ꝑſonaꝝ acce
ptoꝛ deꝰ. Sed Mattb.iiij. legit᷑ ꝙ xpᷣs
ad apoſtolatu elegit ↄſanguineos.ſ. Ja
cobu 2 Johem: ſine acceptione ꝑſone
pᷣt ↄſagnineꝰad lturacceiaſtcs ligt.
en, 1 ·1 11 E: q? ppheta
J₰ conttan in i meenk ma,
lu bis gꝗ edificãt ſyon in ſanguibꝰ: Sic
ſcribit Michee.iij.⁊ expõit glo.ð bis q/
edificat eccłiaʒ ĩoſaguineis ⁊ nepotibꝰ.
KRnd EO dðð ꝙ iſta qõ e dubia p-
E pPpter exepluʒ xpᷣi ⁊ ppter
exẽplũ ſumoꝝ pontificũ qui ſt eiꝰ vica
rij. MHã xps elegit pplim iſraeliticũ non
Vene ad legẽ dei recipiend ã:ſicut pat⸗
DOeutro.vij. Elegit dauid ĩ regẽ ex cuiꝰ
ſemine erat m carnẽ naſciturus: ⁊ ſau
lem repꝛobauit:ut pʒ.i.Re.ſilr elegit ia
cob:⁊ eſau rephbauit:ut ptʒ Malachie
b:ſiłr ⁊ apoſtolatũ conſanguinitate ſibi

coniunctos elegit. ſummi autem ponti

fices eius vicarij:ut in pluribus videmꝰ
ad pꝛelaturam eccleſiaſticam eligunt ci
tius conſanguineos ⁊ compatriotas q́;
extraneos:⁊ graue eſſ̊ dicere omnes

ta les peccarent ⁊ eſſent acceptoꝛes ꝑſo
narum. Igeo ſciendum eſt ꝙ benefi
cia eccleſiaſtica conferenda ſunt ꝓpter
officia: puta pꝛopter veritatem doctri-
ne:ſanctita tem vite:⁊ equitatem iuſti/

cie.hec enim perſonam faciunt dignam

eccleſiaſtica pᷣlatura.quã do ergo tale

conditiões ſunt pares in cõſanguineo s

8 4

4

Ar.

extraneo:puto ꝙ non ſit acceptio ꝑſone
ſi ſanguine? eligat ad pᷣlaturã eccleſiaſti
ca: non extraneus: qꝛ non pᷣfert᷑ ꝑſona
pſone ex cs indebita: maxime qꝛ in tali
electtõepſanguinitas nõ eſt cã pncipa-
lis. ſed annexa. Si vᷣo cõditiones pᷣdicte

.G

nõ eſſent pares: puta ꝙ cõſangu initas

eſſet cã pncipalis ⁊ non veritas doctri

ne: uel ſanctitas vite: ſeu equitas iuſti⸗
cie: ita q ↄſanguineus pꝛeferret᷑ extra-
neo: qtücũq; extraneus pᷣdictas ↄditio
nes bẽret: ⁊ conſanguineus eis careret
abſq; acceptione ꝑſone eẽ no poſſet.
Ad pꝛimũ ergo eſt dicendum
TSe Iꝓ in tali caſu pus
debemus pᷣdicare patri uel fratri uel cõ
ſanguineo: q; extraneo: quia boc eſt de
neceſſitate vite ſine fide eni ſpũalis vi-
ta bẽri non põt. pmouere aũt aliquẽ ad
pꝛelaturã ecdleſiaſticã eſt ſupereroga/
tionis: ideo non eſt ſiłe. C Ad 2"' dò.
qꝙ in beneficis tẽpoꝛalibus que deben
tur alicui 'm legem nature:attendit ille
oꝛdo que ponit Ambꝛoſius.talia eni be
neficia tẽpoꝛa lia que ex lege nature de-
bent᷑ alicui bereditaria ſucceſſiõe uł rei⸗
publice adminiſtratione: abſq; peccato
oſanguineis citius q;; alijs debent ofer
ri. ſecus autè eſt de beneficijs ſp ua libꝰ:
uel de bis que ſunt ſpiritualibus anexa.
Ad amneſt dicendum qꝙ chꝛiſto note
erant coꝛda munda ⁊ opera bona illoꝝ
q̊s vocauit: tam in veterilege q; in no-
ua ad eccleſiaſticã dignitate: nec ſibi re
uelabat caro ⁊ ſanguis illa que ageb at
ſed pater celeſtis: Ande ad erempla eiꝰ
velle ad buanam fragilitaté cõuertere
non eſt imitatiõis ſed pſumptionis.
DSDſecundukna
— tur: ide
tuur eni ꝙ paꝑs ad platurâ eccle-
ſiaſticã ſine acceptiõe ꝑſone nõ poſſit eli
gere bonũ dimiſſo melioꝛi: qꝛ popa te⸗
net᷑ ſequi ↄſciam rectã ſj ↄſcia recta di⸗
ctat cuilibet ꝙ minoꝛi bono maiꝰbonũ
pᷣeligendũu eſt:ergo ſemꝑ tenet᷑ melioꝛeʒ

—

EI Quecſtio n

eligere. ¶ P. ſcribit eutro. i. Mõ acci
pietis cuiuicuc; ꝑlonã: qꝛ dei iudiciũ ẽ

ſupꝑ quo *bo dicit glo. ꝙ in iudicãdo ſũ

mi pontifices vicarij dei ſunt qui pſonã
boĩs non accipiũ t:ſed ſi papa bonuũ pꝛe
fert melioꝛi non eſt ſine acceptione ꝑſo
ne. ¶¶Vꝛeterea ſcribit᷑.viij.q.i.celicet.
ꝙ ad pᷣlaturã eccleſiaſticã non eligitur
is ꝗ ceteris doctioꝛ ⁊ Suetlo⸗ betur.
SPAPei 11 E: qꝛz ſufficit ad
In cotrarin eccleſiaſticã pᷣ⸗

„

iaturã ꝑſonã bonã ⁊ idoneã eligere: ſiẽ

* ꝓpatet extra de elec.
Kn cO dð.ꝙ alit᷑ ẽ loquendum
in foꝛo cõſcientie:⁊ alit in foꝛo exterio-
ris iudici. Planũ ẽ aut ꝙ in foꝛo exterio
ris iudici ſm iura ſcripta ſufficit ad pꝛe
laturã eccleſiaſticã eligere bonũ ⁊ ſuffi
cientẽè:ſed in foꝛo interioꝛis ↄſcie: puta
ꝙ ſi papa equa facilitate põt bẽre in eli
oꝛem:nulla alia cauſa cõſiderata: ⁊ ſci
ent pᷣfert bonũ melioꝛi:nõ pot eẽ ſine ac
ceptiõe ꝑſone.multũ enĩ ipſe bẽret groſ
ſam ↄſciam:añ abſq; conũd eratiõe de-
bite cauſe ſcien t᷑ pᷣferret bonuʒ melioꝛi:

—. „7 „

exquo vtrũq; eqꝗ facilitate poſſet bẽre.

PrT erso eſt dicendu;
Drim 1 ꝙ qñ ↄſcis aliꝗd
dictat faciendũ ex debito tenet᷑ bõ illaʒ
ſequi:ſed qñ dictat aliꝗq faciendũ ex ex
pedienti uel ex cõſilio ſolũ non tenet il⸗
ã ſequi: quia nõ equa facilitate põt im
lere cõſiliu: ſicut debitũ uel pceptum⸗
¶Ad 2 d. ꝙ acceptio ꝑſone põt
eſſe ex intentiõe faciẽtisiqꝛ ſi papa mo
net᷑ ad dandũ beneficiũ eccleſiaſticum
bono potius q; melioꝛi ex aliqua cã nõ
licita ⁊ indebita: puta ꝓpter cõſe angui⸗
nitatem uel diuitias eſt acceptio ꝑfone
ſiʒ ſi hoc ſacit ex aliqua cã debita: utpu-
ta ppter eiꝰ paupertatis ſubſidiu ⁊ bo⸗/
neſtatis obſequiu: non eſt acceptio ꝑſo-
ne. C Ad zu eſt dicendũ ꝙ illa verba
Hiero. intelligenda ſunt conſultiue:ne
aut pꝛeceptiue:vel ſi pceptiue intelligũ
tur opoꝛtet ꝙ non equa facilitate ⁊ ex

N.

debitac⸗

cnicic
Pypetfe

e
farnme
ſopeupe
Moꝛr
aptar
ſcchun
iend
digite
Aug'en
horisſe
neiſo⸗
berevt
gliogt
ngo⸗
A
op
kiain
op⸗
iat

Su

troſ Kotet
dei idiciii
mnidtcito ſi
untquigloti
pa doni ee
ccptione di
ii gil,
i nontligen
nctior benn.
r ſuffi
cceſiaſtiiß⸗
tieliger ſ
ttra deel⸗
zloquenn
foro enn⸗
inforocmnd
ſufiatih
ehmitif
sejn
vithanti
atutl
itciien
binti
gattöce⸗
nclenl
abat⸗
Auenn
in i
weihiſ
ſcienlit
rteng
itrepotti
öcytun⸗
, oone i
1ſcha ni
ceieſtiaun
alapndin

Ar.

debita cauſa bonus pᷣferat᷑ melioꝛi: tũc

unitem dimiſſo paupere

quadr⸗

eni cõſcientia papã debet artare: ut bo
no pꝛeferat meliom.
D tertiũ ſic ꝓcedit᷑: ARi/
Cget enim pa
pa ſine acceptiõe ꝑſonc poſſit ad
pᷣlaturã eccleſiaſticã eligere diuitẽ dimii
ſo paupere:quia non eſt acceptio ꝑſone
honoꝛare hoiem ꝓpter illud quod a deo
recipitur:ſj diuitieę ſunt bona que a deo
recipiunt᷑:ergo nõ eſt acceptio ꝑſone di
eccleſiaſticã
dignitatem aſſumere. ¶ Pꝛeterea m
Augl. accipere ꝑſonã eſt exbibitio ho⸗
noꝛis ſeruato gradu dignitatis ⁊ officij
nec iſto modo eſt peccatũ per ſonã acci-
pere:ut dicit:ſed planũ eſt ꝙ diues ẽ in

alio gradu dignitatis ⁊ officij q; pauꝑ:
ergo abſq; acceptione ꝑſone pot diues

ad pᷣlaturã eccleſiaſticas aſſumi dimiſſo
paupere. ¶Pꝛeterea vbi nulla eſt iniu
ſticia nulla eſt acceptio ꝑſone:ſed ſi pa-
pa pꝛefert diuite pauperi in honoꝛeʒ ec
cleſiaſtice dignitatis:nõ facit iniuſticiã

In cõtrariũ ibile vie

SElb dicendum ꝙ Augꝰ?. ex-
pꝛeſſe determinat iſtã qõnem ſuꝑ ilł vcr
bis que ponuntur Jacobi.ij.de introitu
diuitis ⁊ pauperj:⁊ de ſeſſiõe vtriuſq;
ꝙ diues ponatur in ſede ⁊ pauper in ſia
bulo.ait enĩ ꝙ ſi ha ne diſtantia ſedendi
⁊ ſtandi ad bonoꝛes eccleſiaſticos reſe
ramus.nõ eſt putandũ leue eſſe peccatũ
in ꝑſonarũ acceptione bẽre fidẽ dñi no
ſtri ieſu cbꝛiſti. Sciendũ ẽ tñ ꝙ pᷣfer
re diuitẽ pauperi in honoꝛe eccleſiaſti-
ce pᷣlature duplicit᷑ põt intelligi. C Pꝛi
mo diuitiarũ iudicio:ut tanto ꝗs iudi/
cetur dignioꝛ eccleſiaſticã ꝑpꝛelaturã ſuſ
cipere quanto ditioꝛ. Secũdo in ali
quo exterioꝛi obſequio ut aliquod ſignũ
exterioꝛis reuęrentie exhibeat᷑ diuiti et
nõ pauperi. ¶C Pꝛimo mõ eſt peccatuʒ
ſecudomodo nõ:⁊ iſta eſt expᷣſſa intẽtio

eſimaſeptima

III
Augj.in glo.ſupꝛa allegata.Subdit.n.
no peccat quis bonoꝛando dinitẽ ma-
gis q; paupere):niñ cũ apud ſemetipᷣm
intus ita iudicat:ut ei tanto melioꝛ qn/
to ditioꝛ ille videt᷑:Qðd videt᷑ ſignificaſſe

apls ſubdendo. Monne iudicatis apad

voſmetipſos ⁊ facti eſtis iudices cogi-

— . . ,—ℳ„FWP/PDr =
tationũ iniq̃rũ.
d Ppaum ergo eſt dicenaun
ꝙ non eſt acceptio ꝑſone ſi bonoꝛetur di
ues illo honoꝛe qui ſibi debeturpꝛopter
diuitias:ſed pᷣlatura eccleſiaſtica nõ de
betur diuiti ꝓpter diuitias:ſed mag ꝓ.
pter alias conditiones virtuoſas ſupe-
rius dictas:in quibus ſi diues rõnequa
diues pꝛefert᷑ pauperi ẽ acceptio ꝑſone.
Ad 2 ẽ dicendũ ꝙ acceptio perſo-
ne aliquãdo accipit᷑ in bono:aliquando
in imalo:vᷣm enim ꝙ in bono accipit᷑ ſic
eſt honoꝛare vnũqueq; ᷣm gradu digni
tatis ſue ⁊ officij:⁊ hoc modo nõ cẽ pec-
tatum:quia talis acceptio ꝑſone eſt ex
cauſa debita: ſed qñ accipitur in malo
ſic: ⁊ eſt cũ pꝛefertur ꝑſona perſone ex
cauſa aliqua indebita: m pꝛimũ moduʒ
loquitur Augꝰ. ¶ Ad ʒ teſt dicẽduʒ ꝙ
non eſt acceptio ꝑſone pꝛeferre diuite;
pauperi in honoꝛe exterioꝛis reuerẽetie
non auᷣt in honoꝛe pᷣlature eccieſiaſtice.

ATPrI ſic ꝓcedit

P papa ſine acceptione perſone
nõ poſſit diuitẽ ⁊ nobilem eligere ad pᷣ⸗
laturam eccleſiaſticã: rõne qua potens
⁊ nobilis:quia papa ẽ vicarius chꝛiſti:
ſʒ de voca tõe chꝛiſti ſcribit᷑i.ad Chor.
i. Aidete vocationẽ vr̃aʒ fresqꝛ nõ m
ti potentes ⁊ nõ miti nobiles: ſj q in fir
ma ſunt elegit deus ut foꝛtia confũde⸗
ret. ¶C S. in veterilege paſtoꝛes voca-
ti ſüt ad eccleſiaſtica beneficia: ſicut pʒ
de moyſe ⁊ aaron:ut ſcribit᷑ Exo.iij.ta
les ergo vocandi ſunt per papã. ¶ Pꝛe
terea ſcribit᷑ Leuitici.xix.non bonoꝛes
vultum potentis:honoꝛ ergo eccleſiaſti
cus nõ eſt exbibẽdꝰpotẽti rõne q̃ potẽs

Ar.
An atrari ſ eſtqsð ſeribit Ec-
In trarin cleſiaſtici. vn. Mo
li querere fieri iudex: niſi valeas vᷣtute
irrumpere iniquitates.

να dö. gο Aug'. circa finez
Kiideo &Ddihbe e libero ar⸗

bitrio:diſtinguit tria genera bonoꝝ. In
fima ut bona coꝛpoꝛalia ⁊ tꝑalia. Me⸗
dia ut intellectus ⁊ voluntas ⁊ alie po
tentie aie. Et ſupꝛema ut virutes acꝗ-
ſite uel infuſe. Cu ergo ſemꝑ maius bo
nũ minoꝛi bono ſit pferendũ ceteris pa
ribus magis ẽ eligendꝰ ad beneficiũ ec-
cleſiaſticũ bonꝰ ⁊ virtuoſus bonitate in
trinſeca acquiſita uel infuſa: q; potẽs uł
nobilis: ⁊ bocẽ intelligendu ut potetiꝗ
uel nobilitas cõſiderat᷑ 'm ſe: qꝛ iſto mõ
pᷣterre potentẽ uel nobiem virtuoſo mi

. . 4 „ —ẽ qdgy

nus potenti a minus nobili rõne poten
tie uel nobilitatis in ſe ↄſid erate eſſʒ cõ
ditio indebita ⁊ acceptio ꝑſone.Sʒ cõ/
ſiderare nobilẽ uel potentẽ in oꝛdine ad
vtilitatẽ ecclene:poſſet tũc pᷣferre alte/
ri abſq; acceptione perſonen dy; ſien
4 . in erso eſt dð. ꝙ ſi
Ad Peamu glo d icit ſuper illo

verbo Apli:Mon multi potentes ⁊c.iõ

poſuit Aplus:non mulri:ppter ſe: quia
inter aplłos ſeculariu litterarũ fuit peri

tus.terrenarũ opum diues: rõne disni⸗
tatis parentela fuit ꝑſpicuus: vn G; uis

in pᷣmitiua eccleſia ut nõ gloꝛiaret᷑ oĩs
caro in conſpectu eius:⁊ boc ꝓvtilitate
eccleſie qtenus ꝑ piſcatoꝛes lucraretur
imꝑatoꝛes:nũc tñ ꝓ eiuſdẽ vtilitate ec/
cleſie pñt nobiles ⁊ potentes ad eccleſi-
aſtica bñficia vocari. CAd 2“ eſt do.

ꝙ paſtoꝛes in veteri lege vocati ſunt:et

in noua lege piſcatoꝛes:in ſignũ ꝙ illi ꝗ
ad eccleſiaſticã pᷣlaturã aſſumunt᷑ ⁊ pa/
ſcere ſubditos tenent᷑ ⁊ cuſtodire:ne rhe
tibus peccatoꝝ diabolica fraude capiã-
tur. E tertiũ eſt dicendũ ꝙ ptãs ⁊
nobilitas nõ eſt honoꝛanda in pᷣlatura

cccleſiaſtica ſᷣm ſe ⁊ animi iudicio: ſed in

chꝛiſtus potentes ⁊ nobiles nõ elegerit

AQueſtio V

oꝛdine ad vtilitatem eccleſie ipſius pꝛo/

motionis beneficio. a
1 ic ꝓceditur:
D gquintu er enim
cv papa ſine acceptiõe ꝑſone ad
petitionẽ regũ ⁊ pncipũ poſſit aliquem
ad pꝛelatura eccleſiaſticã eligere:qꝛ qð

chꝛiſtus ad petitionẽ aꝑplłoꝝ ſanauit ſo⸗
cruz ſimonis.ſtans eni ſuꝑ illã imꝑauit

febꝛi:et dimiſit illã:ut ſcribit Luce.iij.

Pꝛeres Luce.vij. betur ꝙ ſenioꝛes
iudeoꝝ cũ veniſſent ad ieſuʒ rogauerũt
illũ ut ſan aret ſeruũ cẽturionis:dicẽtes
qꝛ dignus eſt ut hoc illi pᷣſtes: diligit eni
gente noſtrã: ⁊ ſyna goga ipſe edificauit
nobis. Planũ ẽ quũt ꝙ donũ ſanitatis ẽ
donũ ſpus ſancti:⁊ aliqð ſpuale. Cicet
pape ad petitionẽ regu beneficiũ ſpuale
alicui ↄferre abſqʒ acceptõe ꝑſõe.C „
papa ẽ dñs meſſis ⁊ ipſñus eccleſie ſal-

tem miniſterialit᷑: ſed cbꝛiſtus mãdauit

Luce.x.ut diſcipuli rogarẽt dñʒ meſſis
ut mitteret operarios in meſſem ſuam:
licet g oꝑarios in eccleſia ponere ad ro⸗
gamina alioꝝ abſcq;acc ehri⸗ e pſone.
2 qð hẽtur.i.q.vi.
In ₰ trarin nec timoꝛe nec pᷣ⸗
mijs nec potentũ ſuffragio ep̃i cõfirmet
electio:⁊ xiij.di.ſcribit᷑ q apoſtolica au
ctoꝛit ate nõ regio fauoꝛe epᷣs ẽ eligedꝰ.
Rñ cO dð. ꝙ acceptio ꝑſone ẽ
qñ ad pᷣlaturã eccleſia-
ſticã vna ꝑſona pꝛe fert alteri ex indebi-
ta cã. Poſſunt aũt pꝛeces regu ⁊ pncipu
eſſe in debita cã ꝙ quis ꝓmoucat᷑ ad pᷣ/
laturã eccleſiaſticã tribꝰ modis. ¶ Pꝛi
mo ex ꝑte eius ꝓquo pꝛeces fiüt. ut ſi p
ces ꝓ indigno poꝛrigant᷑:tũc expᷣſſe ob-
mittit᷑ iuſticia. iniuſticia ẽ eni ꝙ indign⸗
pꝛeferat᷑ digno. ¶2. ex ꝑte ipſius pa-
pe qui rogat᷑ꝗ ſi ſua intẽtioe nõ intẽdat
ad dignitatẽ ꝑſone:ſz ad fauoꝛe buanũ
quẽ pᷣncipalit᷑ intẽdit ãnuendo pᷣcibꝰ ro
gãtiũ manifeſta ẽ acceptio ꝑſone. 3

ex ꝑte illoꝛũ ꝗ rogãt. Si eni credat᷑ ro-

A.

Gantes,
ſtfuuo
ſelule
cleite

crog⸗
vosond
Nſest
Mimin
fehotinr
fogetus
Nbitzc
tCud
ſocſce
gtäpe
4 8
Cltism
eno
tdel
Ntn
ſeben
gis
cuceg
thosre
Nrar
fitn
auit
nt de⸗

.
Nlonii
ſeſtici⸗
cepti
Atenig.
nclse
guct
ulen
wepoe
enrt
ſatbo
lsſiͤ⸗
nuen
Naret

1

peusp⸗

ſc eaditur

Uletenim
de one a0
t algnen
cigcregees
te ahe. ſel
Eſenautſo⸗
tliingaut
biͦ leii.
reſnens
fogvenit
onszdilitß
8 diligti,
Neetifcant
üuntrs
iulir
Nfühin
egſoeC
Aclit ſi⸗
1s niſtt
toiß neſt
ſonlum:
voru⸗
eone.
nriq.
ounee
htͤfmm
Poſoſenn
Rialgit
opoe
fi allis
aiuct
11 pa
4 ß⸗
1 Cp
ctiſeob⸗
nnſn
jpſius
oei hiann
loahe
one⸗
relntſ⸗

Ar.
gantes ꝓmotionẽ᷑ alicuiꝰpcurare: ut ei
ſit fauoꝛsbilis in eoꝝ cauſis ⁊ petitõibꝰ
ſiue iuſte ſiue iniuſte dirigant᷑ ad paſtoꝛẽ
ecclłe idebita cãc᷑:⁊ ꝑ ↄns acceptio ꝑſone
A G primu Keſt do. ꝙ ſic dicit
1EHHiero. qnq; ſalua
toꝛ rogatꝰ:qñ q; nõ rogatꝰcurauit egro
tos:ondes ꝑ hoc ſe extra pctõꝝ q̊ʒ paſſi
ones ⁊ ſꝑ anuere pᷣcibꝰ fideliu: ⁊ illa q
ipſi mime in ſe itelligũt:uł itelligẽda da
re nõ intellecta dimittere. VUñ ſiue ipſe
rogatus tribuat ſiue non ſemꝑ facit ex
debita cã. C Ad 2meſt dicẽdu qꝙ ſicut di
cit Euſebius:ſenioꝛes quide iudeoꝝ pꝛo
modicis ſuptibꝰ ad opus ſin agoge datiſ

gratia poſcut:ſed dñs nõ ꝓpter boc ſj ꝓ

fide Ceturionis augeda ⁊ manifeſtada
cuctis moꝛtalibꝰ ſemetipſũ ſibi exbibuit
vnde nõ fuit acceptio ꝑſone:qꝛ hboc fecit
ex cã debita. Ad 3 eſt dicẽdũ ꝙ ſic
dicit Chꝛyſo.nõ eſt itellectꝰ vbi ut plati
pᷣcibꝰquoꝛũcũq; pꝛincipalit debeãt ope
rarios mitt ere in meſſiem chꝛiſti:ſed ꝙ;
inducedi ſint ſubditi ut pꝛo eoꝛũ paſto/
ribus roget:qtenus digna in eis valeãt
operari. Eſt eni magnu donũ operarioſ
mitti in meſſem diuinã:ideo chꝛiſtꝰ mã⸗/
dauit dñm meſſis ſuꝑ boc eſſe rogẽdum
ut digne ⁊ iuſte boc facit·
H *enim ꝙ papa nõ
ſſeimꝑ peccet moꝛtalit cù acceptat
ꝑſonã in eligedo aliquã ad pᷣlaturã eccle
ſiaſticã:qꝛ tuc peccaret deus moꝛta liter
acceptado ꝑſona: cũ dat gratiã vni ⁊ nõ
alteri. Quod ſi diceret᷑ liberuz arbitrium
melius eẽ pparatũ in vno q; in alio:que
redũ eẽt de illa pparatiõe:q cũ ſit a deo
ſequit᷑ eque ꝙ deus ſit acceptoꝛ ꝑſonaꝝ.
¶ B. Gꝛego. vdicit.xxxiiij.moꝛa. ꝙ acci
pere ꝑſonã eſt hoies:nõ ex eo homo e
ed ꝓpt᷑ illud qð circa ipſũ eſt honoꝛare:
ſed oes honoꝛũt alios ꝓpt᷑ aliq̃ que circa
ſpſos ſũt:ergo oẽs peccãt moꝛtalit᷑ cuʒ
iſint acceptoꝛes ꝑſonaꝝ. ¶ S. acceptio
ꝑſone poteſt fieri male ⁊ bene:ergo non

1

quadrageſimaſeptimng vr

nper eſtpeccatum mostele.
4 L eſt qꝛ qð op/
In contran ponit bedto
diuino ⁊ diuine legi peccatũ moꝛtale eſt
ſed qñ honoꝛ debitꝰ vni datur alteri:et
perſona vna pꝛe fert᷑ alteri ex ĩdebita ca
recte oppomnit᷑ illi pᷣcepto: honoꝛa patre
tuuũ 2⁊ matre tua m:in quo omnis honoꝛ
debitus pꝛoxio ꝑꝛecipit᷑ Similiter ꝗqñ in
datione elemoſyne minꝰ ind igens pfert᷑
magis indigenti et exiſtenti in extrema
neceſſitate:opponit᷑ illi pceꝑto:nõ furtũ
facies:qꝛ in extrema neceſſitate ommia
Bnda cO ſunt cõmunia.
XAI! dicendũ q; moꝛtale pec-
catum eſt qð tollit nobis chꝛiſtũ qui eſt
vita noſtra.iuxta illud Colo.in.Cuũ aut
chꝛiſtus apparucrit vita noſtra. Cbꝛiſtꝰ
auteẽ tribus modis in nobis exiſtit. Pꝛio

per iuſticie equitatẽ.2: per doctrine ve⸗

ritatem. 3: per vite ſanctitatẽ.ipſo atte-
ſtante Jo. xiij. Ego ſum via iuſticie:veri
tas doctrine:et vita. Quando ergo ac/
ceptio ꝑſone repugnat iuſticie equitati:
ut quando papa tencretur reddere iuſti
ciam vel iudicium alicui ⁊ non reddq eret
puto ꝙ eſſet peccatum moꝛtale: ſiue eſt
pauper ſiue diues. AUnde ſcribitur Exo.
xxiij. Pauperis non miſereberis in iu-
dicio. Hel quando acceptio ꝑſone repu/
gnaret doctrine veritati:ut quado papa
doceret aliquid contra bonos moꝛes:⁊
contra illa que in ſacra ſcriptura conti⸗
nent a moꝛe alicuius perſone.peccatum
moꝛtale eſſet. Similiter quãdo a cceptio
perſone repugnaret vite ſactitati:ut qñ
papa pᷣferret vicioſum virtuoſo ex inde/
bita cã: ut qꝛ cõſaguineus:vel qꝛ potes
7? diues:puto ꝙ eet peccatũ moꝛtale.
Adpꝛmũ getelendi,
eet deus q̃re dat graʒ
vni ⁊ nõ alteri:nõ eſt aliud niſiqꝛ vult:
volũtat aũt eiꝰ nõ eſt qrẽda cã effectiua
ſz bñ põt eẽ ca ᷑minatia qꝛ ipᷣe deus ſcit
bñ iſtũ vſurũ gra:illuũ aute ſcit nõ bñ viu

rũiᷣ:7 qꝛ iſte pᷣparat ſe ad gr azʒ: ule aut nõ

a quo autẽ ſit ipſa pparatio gr̃e Augꝰ.
expꝛeſſe dicit & ab boĩe.Ait enĩ in li.de
coꝛꝛectiõe ⁊ gratia.ꝙ deſiderare aurxiliũ
gratie initiũ gre eſt.de quo ait ꝓpheta.
Et dixi nũc cepi:hec mutatio dextre ex
celſi ita q petere auxiliuʒ gre pᷣparatio
gratie ⁊ initiũ gr̃e eſt m Augl. ¶C Ad
foꝛmã argumẽti eſt dicẽdũ ꝙ deus non
eſt acceptoꝛ ꝑſonaꝝ:cu ↄfert gratiã vni
et nõ alt eri:.qꝛ ipᷣe nulli tenet᷑ eni iſtũ
ſaluet eſt liberalitas: ꝙ autẽ illũ nõ ſal-
uet:nõ facit ſibi iniuriã:qꝛ oẽs in pꝛima
maſſa ꝑditi ſunt. ¶Q Ad ⁊"eſt dicedũ q;
quatuoꝛ modis cõtingit hbonoꝛẽ bommi
exhibere ꝓpter aliqð qð circa ipſũ eſt ut
pꝛopter diuitias ⁊ potetiã. Pꝛimo in
collatiõe ſpualis beueficij.¶ 2· in ſbᷣuẽ
tione tẽpoꝛalis ſubſidq. ¶/ 3 in execu⸗
tione ſeclaris iudici. ¶ . m exbibitiõe
exterioꝛis reuerẽtie. Pꝛimis tribꝰ modiſ
eſt acceptio gſone ex cã idebita:ſed q̃rto
modo 16. & Ad 3ꝭ“eſt dicẽdũ ꝙ cũ ac/
ceptio ꝑſone fit bene cõcurrit ibi cã de
bita:vnde nõ ſemꝑ eſt peccatũ moꝛtale:
ſʒ qñq; veniale:qnq; moꝛtale:quãdoq;
vtrũq;:qñ q; neutrum.

Dſeptimũ ietecnie
2 vigder᷑ eni
w papa ſine peccato poſſit cõfer
re pᷣlatura eccleſiaſticã petenti ⁊ ꝓcurãti
ipiã:quia qð iuſte appetit iuſte ꝓcurat᷑ ⁊
iuſte cõcedit. Sed Aplus dic.i. Chimo.
ii.Qui epiſcopatũ deſiderat bonũ opus
vſiderat: ſi ergo iuſte deſid erat᷑:iuſte pꝛo
curat᷑: ⁊ iuſte cõcedit᷑. ¶ Pꝛeterea ſtatꝰ
plature eſt periculoſus:quia ?im Augjꝗ.
quanto quis in ſtatu ſuperioꝛi:tanto in
periculo maioꝛi verſat᷑: ſed ꝙ periculis
homo ſe exponat ꝑfectiõis eſt ⁊ lauda-
bile:abſq; peccato ergo eccłiaſtica pꝛela
tura pꝛocurãti ipfã põt conferri ¶ Pꝛe
tœ es ſine peccato cofertur homini tilud
ꝑ qv ad beatitudinẽ t endit:ſj ᷣm Augj.
in epiſtola ad Valerius. Mihil eſt in bac
vita ⁊ maxrĩe hoc tepoꝛe difficilius labo
rioſius periculoſius epiſcopi aut pꝛeſby

Queſtio VII

teri aut diaconi officio: ſed apud deum

21 PH S 1E nibil beati.
In cotranin eſt quod dicit
Aug.xix.de ciuitate dei vbi ait ꝙ loc⸗
ſuperioꝛ ſine quo populus regi nõ põt:
⁊ ſi adminiſtret᷑ ut decet:non tñ decen
ter appetit᷑: multo ergo magis nõ decẽ
ter pꝛocuratur: ac per boc ſine peccato
pꝛocuranti non confertur.
BRn cO do. ꝙ m aliquos pᷣlatu
ra eccleſiaſtica:ułeſt ſine

aiarũ cura:vel cũ cura.Si g fit ſine cura

dicũt ꝙ licitũ ẽ talẽ pᷣlaturã ꝑ ſe uel per
alios petere 7 ꝓcurare: dumodo hõ ſit
dignus ⁊ ſufficiens in tali officio ſeu be
neficio ad miniſtrare. Si aũt ſit cum cu
ra:mon e licitũ.Sʒ ꝙ bõ dignũ ſe repu⸗
tet ad miniſtrare m a hã bñ ficio eccleſis
ſtico q̃n tũcũq; ꝑuo ſuꝑbie ⁊ pᷣſũptionis
eẽ videt᷑. Sicit eni Augꝰ.in epła ſupꝛa
dicta ad Aaleriũ:putas me idoneũ:cuʒ
ego meliꝰ me nouerim:ꝗ tñ nec ipſe me

noſcem niſi experiẽdo didiciſſem. Sʒ di
cit foꝛtaſſe ſanctitas tua:vellẽ ſcire ꝗd

deſit inſtructioi tue: Ad qð rñd eo:ꝙ tã
multa ſunt vt facilius poſſim enumera
reqᷓ babeã q;qᷓ nõ bẽre coſidero. Et
ideo puto eſſe dicendũ ꝙ ꝓcurans ꝓ ſe
uel per alium pᷣlaturã eccleſia ſticã. vel ẽ
iniuſtus uel ſuperbus. Iniuſtus quides

qꝛ iniuſticia ẽ ꝙ aliqꝗs plus ſibi velit de

bonoꝛe acciꝑe aut de ptãte ud de alis

bonis:cũ non ſciat vtꝝ minoꝛibꝰ dignꝰ

ſit: Suꝑbus vo qꝛ ſine ſuꝑbia nõ ẽ ꝙ ali

bus illis ſuper quos pꝛelstionẽ recipit
Sicut ergo ſine peccato ſuꝑbie uel iniu
ſticie pꝛelatura non ꝓcuratur:ſic puto

ꝙ ſine pctõ ꝓcuranti non con fertur.

A G pꝛrimũ ergo eſt dicenduzʒ
OWE* ii multa in nomi⸗-
ne epiſcopatus includuntur: quoꝝ ali/
qua ſunt bona ⁊ appeteda:aliqua vᷣo re
ſpuenda: neutra tamen ꝓcuranda. Sʒ
ſi vocatur a deo tanòß aaron: bumilit᷑
pꝛo ſalute alioꝛum ſuſcipiẽda ſuſcipiat.

I
CM
gligspen
labon
galis ſ
konpontl
gniecce
ſcſunett
lenibi
dancle
ſoſerint
ielan
nrnart
1boſdu
Hiüad
ſpafiune
tungidil
ondar

nan
Gigu.
ftücſe⸗
docari
ſudec⸗
Wah
baune
iycoe
beper
opoꝛtn
ſeohoe
Lordt
dſcici,
N⸗
ſinn
Gſe

8
Mi
ſinnet
ſüenremn
ogtigit
lheias⸗

VI

dcped dan
nbilbegtp.
t os diet
wbiait lo
s nes toit⸗
hontn decen
nags nodet⸗
oe ſne peaast
r.
naliosett
aſtickuleſfin
Kiarn
mrigſene e
no 1
lokcoſabe
iaut itcuna
iguͤtſ⸗
biſocgalſir
er Cpens
incg ine
neoncidh
inecppeene
len. Gol
deere
nidcgati
n onds
deto⸗
hſiun
tusog
anin
r ddtiſi
iwibenin
uiige
zölnoeot⸗
nimuet
, jeud i
ur ſcyun
orfertur.
o,
ſeninnonc,

anepal/

alenaore
mmle G

ilbtiper

Ar.
Ad ꝛ eſt dicendũ ꝙ laudabileẽ q;
aliꝗs periculis coꝛpoꝛalibꝰ ſe exponat:
ꝓpter bona ſpualia ↄſequẽda:ſed ꝙ ꝗs
piculis ſpualibꝰ ſe exponat ꝓpter bona
tempoꝛa lia:ſicut videt᷑ ſe exponere ille
qui eccleſiaſtica bñ ficia pcurat:vitupe

roſum eſt. ͤ* Aug⸗.
vult nihil officio epiſcopi:aut pᷣſꝛi apð
deuz eſſe beatus: ſi eo mõ militet᷑ quo

noſter imperatoꝛ iubet qð ſequẽtia ma
nifeſtant.Ait enim nibil eſſe in bac vi-

ta ⁊ maxime hoc tẽpoꝛe facilius ⁊ letiꝰ

⁊ boĩibus acceptabilius epiſcopi aut pᷣſ-

byti:aut diaconi officio:Et ſubdit:Sed
ſi perfunctoꝛie atq; adulatoꝛie res aga
tur:nibil apud deum miſerius: et triſti/
us: 2 damnabilius.

DDoctauũ veegir.

ꝙ papa ſine peccato poſſit cõfer
re magiſteriuũ petenti licentiã magiſtrã

diiquig Aplus.i.Chimo.ij.dicit ſe ꝑpo/
ſitũ eſſe in euangelio chꝛiſti magiſtru et

doctoꝛẽ.Et.ij.Choꝛt᷑.ij.cõmend at ſe de

ſcia dicens ꝙ ſi imperitus lingua nõ tñ

doctrina. C P. qð iuſte cõcupiſcit iuſte
ꝓcurat᷑ ⁊ confert᷑. Sed ſcribit᷑ Sap̃ᷣ.vi.

qꝙ cõcupiſcentia ſcie deducit ad regnũ
S.in magiſterio accipitur
opoꝛtunitas ſeu ptãs coĩcandi ſcietiaʒ
ſed hoc licitũ eſt ꝓcurare ⁊ alijs cõferre
Scribit᷑ eniʒ Sapᷣ.viij Quã ſine fictiõe

perpetuũ.

didici ⁊ ſine iuidia cõmunico:⁊ honeſta

tem illius nonabſzondo- d. b
R4TP 1 eſt quod ſcribitur
In Ott Arin Mattb. rxiij. vbi

ſaluatoꝛ ꝓphbibuit ut nullus vocare᷑ ma

* „ lis chꝛiſtus.
RKndeo dicendũ ꝙ aliqui dicũt
licitum eſſe magiſteriũ pcurare:ſed nõ
pᷣlaturam eccleſiaſticã:ꝓpt᷑ tria. C pꝛi
mo quia ille qui recipit catbedrã magi-
ſtralem non accipit aliquã eminentiaʒ
ſuꝑ alios quã pus non habuerat. ſed qꝗ
recipit cathedram epiſcopalem recipit

quadrageſimaſeptima

Ad 3 dicẽdũ ꝙ Augꝰ?. C

giſter:qꝛ vnus eſt magiſter qui eſt in ce⸗

VIII
eminetiã ſuꝑ alios quã pꝛius nõ hẽbat.
2. quia emiuẽtia ſciẽtieque reꝗritur
in magiſtrali cathedra:eſt ꝑfectio boĩs
m ſe. Eminęetia o poteſtatis ꝗᷓ ꝑtinet
ad catbedrã põtificale nõ eſt ꝑfectio ſʒ
ſe:ſed requirit ꝑfectioneẽ reſpectu alioꝝ.
3 quia ꝗs põt ſcire ſe bre ſciẽtiã quã
reꝗrit catbedra magralis:charitatẽ vo
excellẽtie quã reqrit cathedra põtificał
nullus põt ſe ſcire habere. ¶ Sed iſte
rõnes ꝓpoſitũ nõ concludũt:q;uis eniʒ
in catbedra magiſtrali nõ recipiat᷑ emi
nẽtia poteſtat xecipit᷑ tũ eminetia bo/
noꝛis. Mon eni dicit Aplłus. Nemo aſſu
mat ſibi poteſtatè:ſed ait:nullus ſibi aſ-
ſumat bonoꝛẽ:ſed qui vocat᷑ a deo tãqᷓ;
Aaron. Dicit eni, Augꝰ. in epiſtola ad
Floꝛẽtinã. Quoniã neceſſe eſt ut doctoꝛ
habeat ſuperioꝛẽ locũ:ſollicitiſſime ca⸗
uendi eſt in docẽte ſuꝑbie vitiu. Vnde
videns ſanctꝰ ꝓpheta in oudiẽdo facilli
me ſeruari bũilitatẽ:qne difficilis eſt in
docendo:ſtatim cuʒ dixit. Auditui meo
dabis gaudiũ ⁊ leticiã. cõtinuo ſubiecit:
exultabũt oſſa hũiliata. Nec eſt verũ q
ſciẽtia nõ ſit ꝑfectio reſpectu alioꝝ:qᷓ;
uis eni doctoꝛ nõ ꝑficiat alios ꝑ modu;
coactionis vel punitiõis:ꝑficit tñ alios
er modu doctrine cõicatiõis. Et q́;uis
omo poſſit ſe ſcire habere ſciẽtiaʒ ꝑti-/
nentẽ ad ſalutẽ ſuã ⁊ alioꝝ.Qualiter tñ
ad falutẽ alioꝝ poſſit adminiſtrare nullꝰ
g5. ꝑfecte ſcire. Oicit enĩ Augꝰ.in epi-
ola ad Valeriũ. Audeo eni vere dicere
cire me ⁊ plena fide retinere ꝗd ꝑtieat
ſad ſalutẽ noſtra: ſed hocipſũ quõ admi-
niſtrẽ ad ſalute alioꝝ ñ querẽs qð mibi
vtile eſt: ſed qð multis:ut ſalui fiãt igno
ro.Puto ergo eẽ dicẽdũ ſicut pᷣlatura
eccleſiaſtica idecẽter ꝓcurat᷑:ſic ⁊ magi
ſteriũ ꝓpter illa que vtriq; annectunt᷑.

ergo eſt dicẽdũ q
₰ Paumũn Aplus nõ recepit
magiſteriũ ab homine:ſed ꝑ reuelatiocʒ
Jeſu xpᷣi.ſiẽ ipᷣe dicit ad Gala.i.¶ Adq

2m eſt dicẽdu e ſciẽtia iuſte cõcupiſcit.

Ar.

ſed cũ ꝑiculo docet᷑. Dicit.n. Augꝰ.ſup
epła Jacobi:ꝙ doctrina quelibet tuti⸗
audit᷑ q; doceat:⁊ id eo ꝓpter piculu q8
in ea incurrit᷑ ſeu recipi᷑: ⁊ ꝓpt᷑ bonoꝛẽ
qui ſibi ãnectit: ⁊ ꝓpter gloꝛiã ꝗ in ipſa
qñqʒ appetit᷑ masgiſteriu idecet pcurat᷑
Agd tertiũ eſt dicendũ ꝙ q;uis fa⸗
cultas coĩcandi ſciamque in magiſterio
cõfert᷑ ſit res licita:tñ qꝛ ut dicit Aug⸗
Qualit᷑ coĩcet ad ſalutẽ alioꝝ ut ſalui fi
ant ignoꝛat᷑.nec bõ ad boc idoneũ ſe de
bet reputare:talit᷑ incurreret notã ſuꝑ/
bie:iõ ꝑ ſe nõ dʒ petere nec ꝓpcurare.
¶BDe ptãũte eccleſiaſtica reſpectu act⸗
diſpenſationis.
0— ſthec cõſiderãdũ eſt
1I.Ede ptate eccle
ſiaſtica reſpectu actus diſpe
ſatiõis. ¶ Et bᷣmo de diſpẽ
ſatione p̃ᷣceptoꝛum. ¶2 de diſpenſa
tione ſacramentoꝝ. ¶3 de diſpenſa⸗
tione articuloꝝ. ¶ de diſpenſatione
legũ ⁊ canonu ſanctoꝝ. ¶ Circa pmu

decè ſũt ↄſñderãda ſᷣm ꝙ decẽ ſi pᷣcepta

¶ Queſtio. xliij. de diſpenſatione pmi

pᷣcepti. C Quantũ ergo ad diſpenſatio

nẽ pmi pᷣcepti querunt᷑ q̃tnoꝛ. Pꝛi⸗/

mo vtrũu papa poſſit diſpẽſare cũ demo

nũ conſultoꝛibꝰ:qui plures deos colunt

ι

2 vtrum papa poſſit diſpenſare cũ

aſtrologis 2 planetarijs: qui plures de

°

os colunt.
ſare cum ſoꝛtilegis ⁊ maleficis:ꝗ vnuʒ
deum non adoꝛant. . vtru papa
poſſit diſpenſare cum idolatrijs ꝗ vnuʒ
deum non colunt.
DODOpꝛimumaseng
— cedi: Ai
ger enim ꝙ papa poſſit diſpen⸗
ſare cum domonũ conſultoꝛibus: quia
papa diſpenſare poteſt in illis que ſacti
pꝛophete fecerunt. ſed ſcribitur.i. Re.
xxviij. ꝙ Samuel ꝓpheta ad inuocatio
nem phitoniſſe conſulentis eum: appa
ruit ſauli dicens: Cras tu ⁊ filij tui me
cum eritis. ¶Pꝛeterea ſcribitur in le-

3 vtrũ papa poſſit diſpẽ

Queſtio 1

genda ſancti Jacobi ꝙ ad pꝛeces apo⸗
ſtoli demones ligauerunt Hermogené
7 ligatum poſuerunt eum ante ipſum. ſi
ergo licitũ fuit apoſtolis vti auxilio de
monum poteſt papa in boc diſpenſare.
Pꝛeterea in his queacta ſunt ꝑ cbꝛi
ſtum papa non ſolum poteſt diſpenſare
im mo tenetur ipſe imitari.ſed Mar. v.
ſcribitũr ꝙ chꝛiſtus interrogauit a de⸗
mone:Qð tibi nomẽ ẽ? Qui rũdit legio
mibi nomẽ eſt. multi.n.ſumꝰ.Si & licitũ
eſt de aliquo occulto demonẽ interroga
re ⁊ conſulere:poteſt papa in boc diſpe/
In contrarium nt
papa non poteſt diſpenſare contra pꝛe/
ceptum legis:ſed ſcrib itur Oeutro.xvii
Non inueniatur in te qui conſulat pbi⸗
ti „
r verit .
Kn deo 5 veritatem.

icendum ꝙ demonum

inuocatoꝛes ⁊ conſultoꝛes faciunt ↄtra
pꝛimuʒ pꝛeceptum. Hon babebis deos

alienos ꝓpter duo. Pꝛimo quia qui/

libet fidelis in baptiſmo fidelitatẽ pꝛo-
mittit deo:renũciando diabolo ⁊ oibus

pompis eius:ſi ergo poſt pꝛeſtitum iura
mentum tidelitatis demonem in ſuum

aurxilium ⁊ fauoꝛem inuocat: ipſo facto
inuenitur pꝛoditoꝛ: ⁊ fidei pꝛomiſſe fra-
ctoꝛ. &ο Secundo quia conſiliu eſt pars
pꝛouidetie ut dicit ppᷣus.iij. Etbi. cum
ergo igẽ ſit rei pꝛoductoꝛ ⁊ pꝛouiſoꝛ: ut
dicit Damaſ. ij lib. eoipſo ꝙ quis demo
nes conſulit faciendo eos ſui ⁊ ſuoꝛum
actuum pꝛouiſoꝛes.quodam pacto taci
to vel expꝛeſſo.manifeſte pꝛofitetur eos
eſſe ſui ⁊ ſuoꝛum actuum pꝛoductoꝛes ⁊
creatoꝛes. Et per hunc modum deter/⸗

minat iſtam queſtionem Aug) in libꝛo
de decem coꝛdis. vbi ſic ait. Dicit tibi

diuina lex. vnus eſt deus tuus:vnu deuʒ
cole:⁊ tu vis dimiſſo vno deo tanq; le-
gitimo anime viro foꝛnicari per multa
demonia: quod grauius eſt non quaſi
aperte deſerens ſicut apoſta te faciunt:

boes 7 diuinos: ⁊ qui querat a moꝛtuis

A.
ſctni;

lttsauu
n
ſoltdict!
Oinple
ſeyrumi
fucls fui⸗
ſentbn
NſeSnl.
ſoninun⸗
ütorir
Aum
isolcens
us fealit
Gephiton
lna ſente⸗
fiätſead
leptti
daabolitl
Per
lſih eh
Cy⸗
c
W⸗
errche
eppbl
Anon
cnern
G Bel
Greinyo
Gdſegerat
ſerediße
tonbus 1
leredſpe

2

P
tirgi
uſtalih
lſſedeſern
ſoeo
heri⸗
lgigten

AA peeres o,
ut hernogen
m amteihſun.
lis vtiaurlio de
bocdiheninre,
cacta ſuntgchi
wreſt diſcnian
ari ſes Durg⸗
terrozzuitade
Quiridtles,
ſums Gis lan
mone interſe
wain bocdip⸗

4 ℳ.
nſareconrnupe⸗
itur Oeumemin
iconllrſ,
gucratanems

nren.
n ,eN..

s cunron
babebis h

Nunoigè

,ſatuiheo⸗
daddltd
ſt ebtuminn
moben in n
ocdr ſd an
ehunſet
1anilido
s i Eth
er umiben
ßdend
veſut ſtamn
ddan Ec
e eo ſteture⸗

octotet

Ar.

ſed tanqß manens in domo viritui ad/
mittis adulteros:cum conſuhis matbe/
maticos: aut auriſpices: aut augures:
AG Pꝛim U aut malcehcos.
ergo eſt dieendũ qꝙ
ſicut dicit Auguſtinus in queſtionibꝰ ad
Simplicianum.faciliter ſoluitur argu-
mentum ſi credamus non ſpiritum Sa
muelis fuiſſe a ſusa requie excitatu: iʒ ali
qð fantaſma ꝑ imaginariã diaboli illuſi
onẽ Sauli ⁊ phitoniſſe fuiſſe pſentatuzʒ
nominatꝰ eſt ñ Samuel:quia imagineſ
retu nominibꝰ rerũ cõſueuimꝰ appellare
Aliam tñ ſolutionẽ ibi dat Auguſti
nus dicens:nullũ eſſe in cõueuiẽs ſi dica
mus rea liter ſanctũ ꝓphetaã ad inocati/
onè phitoniſſe apparuiſſc Sauli:eum di
uina ſentẽtia ꝓcuſſurũ:quia filius dei ꝑ
miſit ſea diabolo tẽtari:⁊a abiq; diminu

tiõe ptãtis ſue a iudeis tanq; a mẽbꝛis

dia boli illudi. capi:cruciſigi:⁊ interfici.
¶ Ad ⁊'eſt dicẽduz ꝙ cõſulere diabo
lu ſuꝑ aliquo occulto:dupliciter põt ĩtel
ligi. ¶ Pꝛio ꝑ diume ptatis coactionẽ:

et ſic chꝛiſtꝰ 2 alij ſancti viri virtute eius

poſſũt a demone imꝑgando aliqᷓ ꝑquirere
et rebelles fidei ꝑ eos tanq; ꝑ mimicos
reipublice coꝛꝛigere:hfᷣm que modũ xpᷣus
demonẽ interrogauit.?⁊ Apłus Gemo
genem philoſophũ ad fidem reuocauit.
¶Secũdo per ipſoꝝ demonuz magica
arte inuocat ionẽ:⁊ per eoꝛũ pactionẽ ⁊

cõfederationẽ:m quẽ modũ non põt ca

dere diſpenſatio ſuper demonũ conſul⸗
toꝛibus ⁊ inuocatoꝛibꝰ:ſicut non põt ca
dere diſpeſatio ꝙ hõ colat ꝑglures deos.

B ſecundi cteecir 10

ꝓꝙ papa poſſit diſpeſare cũ aſtro-
logis ⁊ planetari s qui plures deos ad
oꝛant:quia quod deſeruit humane vtili

tati diſpenſabile eſt: ſed aſtrologia ma⸗

xime deſeruit humane vtilitati:vñ ſuꝑ
illo verbo Genebß. i. Fiant luminaria in
ſirma mẽto celi: ⁊ ſint in ſigna ⁊ tẽpoꝛa
et dies 1 annos. Dicit glo. ꝙ per lumi⸗

quadrageſimaoctaua i

naris celi aſtroꝛum iudicio diſcernũtur
dies artificialcs ⁊ naturales:⁊ anni ſo/
lares ⁊ lunares. Pꝛeterea papa põt
diſpenſare i eo quod eſt vtile ad itellige
dam ſacrã ſcripturã: ſed ut dicit Augꝰ.
ij. de doctrina xpᷣisna.oẽs mathbematice
ſcietie vtiles ſunt ad intelligendũ ſacra
ſcripturã:ĩterquas a ſtrologia numerat᷑.
¶Pꝛeterea aſtrologia ponit᷑ inter ar-
tes liberales: ſed tales abſq; peccato
poſſũt ſciri.S in eis papa põt diſpeſare.

. 11 eſt:quia qs ẽ
Zn cont arin dãnatu pec/
cleſiã nõ eſt diſpẽſabile:ſed Augꝰ.dicit
iiij.lib. Confeſſ.illos planetarios quos

mathematicos vocãt plane cõſulerenõ

deſiſtebã:quod tñ xpᷣiana ⁊ vera pietas
conſequenter tebelni 7 da mst.
* WGN dicẽdum ꝙ aſtrologi et
RKndeo oẽs diuinatoꝛes tripłr

faciũt cõtra iſtud p̃ceptũ. Mon babebis

deos alienos coꝛa me. ¶Pꝛimoqꝛ ipſi
aliud q;ᷓ verũ deũ rectoꝛẽ aiĩiaꝝ noſtrarũ

conſtituũt. Si enim coꝛpoꝛa celeſtia ut

dicũt babẽt neceſſariã influentiã in aie

noſtre operatiõe:opoꝛ:ʒ q babeãt neceſ
ſariã mſſuentiã in eius ꝓductiõe:cũ ope

ratio ſequat᷑ ſubſtãtiã ⁊ naturã rei:⁊ ſic
ipſis ſtellis ⁊ coꝛpoꝛibꝰ ſuꝑ celeſtibꝰ ho/

noꝛem diuinũ tenemur cxhibere:qð fuit
erroꝛ antiquoꝝ gentiliũ qui ſolem ⁊ lunã

et alias ſtellas pꝛo dijs adoꝛabãt. VUnde
Moyſes ꝓhibuit iudeis ne oculos eoꝛũ
in celũ leuarẽt:ne ſolẽ ⁊ lunã ⁊ alia coꝛ/
poꝛa celeſtia inducerent ad adoꝛãdum.
¶Secundo: quia noſtra opera a gra-
to dei ſeruitio ⁊ magnificẽtia ſubtrabũt
Si namq; oꝛti ⁊ nati ſub diuerſis con-
ſtellationibns cogũtur neceſſario talia
opera exercere ut dicũt: noſtra opera taã
q; coacta ⁊ violenta deo grata ⁊ acce⸗
pta non eſſent:nec digns laude nec vitu
perio:ſicut nec opera animaliũ bꝛutoꝛũ.
Unde dicit Auguſtinus. ij. de doctrina

chꝛiſtiana. ꝙ tantũ malum incurrit qui

aſtro logos ſuꝑ ſuis agẽdis cõſulit:quia

õä

Ar.
ad ipſos ingredit᷑ liber: ⁊ data pecunia
ab eis reuertit ſeruus:cũ eü ponũt pbuuʒ
eſſe veneris:mercurij ſeu alterius ſtelle
ſub cuius influentia ⁊ dñio ponunt euʒ
natũ:quod tñ falſum cõuincit᷑:quia Ja
cob ⁊ Eſau gemini in vtero matris ſub
vna cõſtellatione oꝛti ſunt:⁊ tũ vni pꝛo
ſpera ⁊ alteri aduerſa euenerut: foꝛni⸗
catoꝛes etiã aiarum hominũ ↄſtituunt᷑
qꝛ oꝑa eoꝝ a dei reuerentia ⁊ magnifi⸗
centia ſubtrabũt. ¶3: quia qð dei ꝓp/
um eſt creaturis tribuũt. Nam ſcire fu/
tura ⁊ futuroꝝ euẽtus pᷣſentialit᷑ cogno
ſcere ꝓpꝛium eſt ei cui oĩia nuda ſunt: et
aperta. AUnde ſcribit᷑ Eſa.xli. Nuncia-
te que vẽtura ſunt nobis in futurũ:⁊ ſci
cmus:qꝛ dij eſtis vos.pꝛonũciare ergo
quid futurũ eueniat hoꝝ ſm illa que ſub
iacent libero arbitrio ex aliquoꝝ coꝛpo
rum impſſione eſt ſurripere quod dei ꝓ
pꝛiũ eſt:⁊ creature tribuere:ſicut ẽ non
cadit diſpenſatio ꝙ alius deus colatur

niſi vnꝰ qui ẽ creatoꝛ ⁊ gubernatoꝛ aia
rũ bominũ.ita nõ cadit diſpenſatio cuzʒ

aſtrologis ⁊ planetarijs.

Ad pꝛimũ ꝑᷣs ẽvõ aſtro
õ logia deſeruies bu
mane vtilitati:nõ ẽ ꝓhibita: ⁊ verũ ẽ q;
lo.illa dicit per luminaria celi cogno-
ſci ſigna tẽpoꝛa ⁊ annos. C Ponuͤt eni
aſtrologi ꝙ circulꝰ ille quẽ ſol deſcribit
ꝓpꝛio motu põt diuidi triplicit. Pꝛimo
in. xij.partes.ſecũdo in.iiij.ꝑtes.tertio
nut ↄſiqerat᷑ m ſe totũ. Pꝛimo mõ ſol fa
cit.xij.mẽſes:⁊ peragit.xij.ſigna ↄodia
ci:quia in marcio dr eſſe ſol in ſigno ari
etis.in apꝛili ĩ ſigno thauri:⁊ ſic de alijs
Secundo mõ ſol facit qᷓtuoꝛ tepoꝛa:vt
verqð eſt calidũ ⁊ humidũ. eſtatẽ q eſt
calida ⁊ ſicca.⁊ autumnu qui t frigidus
⁊ ſicc us:⁊ hiemẽ qui eſt frigida ⁊ bũida
Sedq tertio mõ ut circulatio cõſiderat᷑
Em ſe tota facit annũ:⁊ tot ꝗnnos facit
quot circulationes cõplet.

ticas facere ad intellectionẽ ſacre ſen-

not circulationes cõplet. C Ad 2 &E
dicendũ q; verũ eſt ſcientias mathema

Queſtio II

pture ꝓtanto ꝙ boĩes circa effectꝰ coꝛ⸗
poꝛales vtunt᷑ motu celeſtiu coꝛpoꝝ: ſic
agricole ſeminant ⁊ metut oꝛdinato tẽ
poꝛe:⁊ naute nauigatione vitant in ple
nilunio vł in lune defectu.medici ſilłr cir
ca egritud ines certos dies obſeruãt: ꝗ
ſm curſum ſolis ⁊ lune determinant᷑.vt
ipſi dicũt. Aſtrologiã ergo vᷣm pᷣdictas
obſeruãtias ſacra ſcriptura nõ damnat
ſed ꝙ illa que ex volntate hois depen⸗
dent:qualia ſunt oia hůana oꝑa ex ne/
ceſſitate aſtris ſubdant᷑: ſacra ſcriptura
cõtẽnat ⁊ ꝓpibet. C Ad zʒeſt dicẽduʒ
ꝙ aſtrologia inter artes liberales com
putatur:co ꝙ fili gentiliũ liberoꝝ ⁊ no
biliũ talibus ſcientjs imbueb ant eo ꝙ
gentiles nimis erant curioſt in aſpectu
celi:vt nũqᷓ; inciperẽt aliq̃ opera:niſi cõ
ſiderato ⁊ nuerato gradu ſideru: ſed ex
empla gentiliũ nõ ſunt cõuertenda ad

.

religion ẽ chꝛiſti anozum.
EEI e Bqget enim ꝙ pa
pa poſſit di ſpen ſare cũ ſoꝛtilegis
⁊ maleficis qui vnu deũ non colũt:quia
qð conceſſum ẽ apoſtolis vti papa põt
in eo diſpenſare. ſed ohl
bus:ſicut pʒ Actl.i.⁊ Oanieł.xij.ſcribi⸗
tur qꝙ ipſe interfecit dꝛaconẽ ponẽdo in
os eius eſcas cõſectas ex adipe ⁊ pice ⁊
pilis:⁊ ſic maleſicio fuit vſus: ut videt᷑
ad interfectionẽ dꝛaconis. C S.in eo
ꝙ e vtile ſcire ⁊ bonũ papa pot diſpen⸗
ſare: ſeg vtile⸗ eſt ſcire occultã varitgecen
quocũq; modo:ergo papa cu talibꝰ põt
epene⸗ BS.per eadẽ vnuquodq;
generat᷑ ⁊ coꝛrumpit᷑:ſed ꝑ ſoꝛtiarios ⁊
maleficos multa mala fiũt: ergo papa

põt diſpenſareut per eoſdemilla male-

ficia remoncanur.
In otrariũ ẽ quod ſcribitur
Die π uQ5,*1UHxxvi. q. v. vbi Leo
pa pa ſcribens epiſcopis bꝛitanie: ita
dicit: Soꝛtes quibus cũcta vos veſtris
diſcriminatis ꝓuincis ́s patres dãna
uerũt:nihil aliud q; diuinatiões ⁊ male

i vſi ſunt ſoꝛti⸗

Ar.

ſcio cedee

Mee
itrionedit
ſcgosſfaſen
leicosdrege
Vmüdaiote
Noeaei ne
tonentchiot
Cberoci
ltredehitü⸗
chiſoꝛtllegis
gameblanen
ielgu⸗
glgdoeuan
glogtelc
ccianon
Quiuis en
hrs ni
Noncheti
ſaln
hiotan
hhuriin
Cligteſesa
onöcoln⸗
Wso
eſchlte⸗
lesnac
1ſovoxge
nones coſe
ſito bro⸗
lin ideme
lefrin
ugcgliert
uftslcern
Mahtatonb⸗
ſagterbuoße
ſhnecrlocl
lete
Pfnaſteizebe

teaeſtethann
i opoßſ
ur aufmttt
depiun mple
u meliſcre
diesobſenit
determinmitt
fvoßm ölin
uranödan
te hois den
zna oa dN
ſacra ſapmn
6z eſt dein⸗
lberalesan
Müliberet
mbocbentig
moin hun
ſcani d
cingtenin 1

cdi,,
anin
aſorlcgs
clirgois
zni hahad
iſonn ſon⸗
id
Coni cniten
AApe tNit
t e
45 Pinc
not niher⸗
Cirerſtaten
aüteli hi
nünolt
ſornmns

reeo

deniſonde

Ar.
ficia ſe deccrnimus⸗ li
EHAαραας dö. ρ Aug?. ij. lib. de do
Rnd c0 ctrina cbꝛiſtiana hac du

bitationẽ diligent᷑ ꝑtractat oñdens ſoꝛ

tilegos faſcinatoꝛes: ⁊ vniuerſalit᷑ ma⸗
leficos directe facere ð pᷣmuʒ pᷣceptum:
Anũ deũ adoꝛabis:⁊ non hebis plures
deos coꝛã me:quod idem e᷑:qꝛ in nega/
tione intelligitur affirmatio ꝓpter duo:
¶Pꝛimo quidẽ qꝛ oẽs tales honoꝛem
latrie debitũ deo creature imꝑpẽdũt.oia
eni ſoꝛtilegia ⁊ maleficia q̃ſ fiunt ꝑ q̃ſ-
dam oblationes:⁊ ꝑ ſacrificia quedam
Vñ aliꝗ ſupꝛa dicta faciũt dici miſſas:
alig vᷣo euangeliũ vel pat noſter:aut ali
quod tale:⁊ planũ eſt ꝙꝙ oblatiões ⁊ ſa-
crificia non debent offerri: niſi ſoli deo.
Quãuis eni 'm Augſ.de diuinis hono⸗
ribus multa ſubtracta ſint:ſacrificiũ tñ
nunq; aliquis cenſuit eſſe offerendũ:ni
ſi ſoli deo. ꝙ ergo talibꝰ ſuꝑſtitionibus
bũana ⁊ diabolica ꝓcuratione inuentis
exbibeat᷑:ſin e peccato eẽ non põt. ¶C 2
quia tales colunt demones:quos colen
do nõ eolunt vnũ deu verũ. Ham ut diẽ
Aplus ad Chor.iij. Hon poteſtis eẽ ſo
cij chꝛiſti ⁊ menſe demonioꝝ.ꝙ aut oes
tales malefici ⁊ ſoꝛtilegi ⁊ faſcinatoꝛes
2 ſignoꝝquoꝛundam obſeruatoꝛes de/
mones colant: expᷣſſe dicit Augꝰ. ſupꝛa
dicto libꝛo:vbi ait: oes tales pacta q
dam cũ demonibus placita atq; federa

ta faciunt. Ad hoc genus ꝑtinent libꝛi

magicarũ artiũ:libꝛi aruſpic ⁊ agurũ:

omnes ligature atq; remedia quibuſdã
5p̃cant ationibꝰ ac quibuſdã notis uel c⸗
racteribus pſᷣſignata: ſiue in quibuſdam

rebus collo ſuſpendẽdis uel alligandis
ſeu ſaltandis. Ad iſtud genus ſilłr ut ait

ꝑtinent oẽs obſeruationes ſignoꝝ:vt ſi
oculoꝝ uel mẽbꝛoꝝ aliquod ſaliat:ſi cuʒ
bhomo ſe calceat ſternutauerit: ſi cu do/

mũ exit lim en calcauerit:ſi cuʒ caligas

ſoꝛicibus coꝛroſas inuenerit: in oĩbꝰ eni

talibus boĩes diabolica fraude decepti

cõſueuerũt timere ſignü futuri mali plꝰ

quadrageſimaoctaua

IIII
q́ᷓ; pñs damnũ. VUnde cõmendat ibi di/
ctum Catonis qui cũu eſſet cõſultus a q́⸗
dam quod arduũ ſignificaret: ꝙ calige
eius a ſoꝛꝛicibus eſſent coꝛroſe: Rñdit
ego nullu arduum ſignũ puto ꝙ calige
ſint coꝛroſe a ſoꝛicibus:ſed ſi calige coꝛ⸗
roſiſſẽt ſoꝛices bhmagnũ ſignũ reputare
Adpꝛimũ ev h oiinn⸗
E triplex ſoꝛs:diuina
toꝛia:conſultoꝛia:⁊ diuiſoꝛia:q;uis diui
natoꝛia ſit ꝓbibita ꝓpter idolatria que
ibi cõmittit᷑:non ẽ tamẽ diſpenſandũ in
ſoꝛte cõſultoꝛia uel diuiſoꝛia: ꝓpt᷑ pctm
uod ibi qñ q; incurritur multis modis
¶Pꝛimo ſi abſq; aliqua neceſſitate bõ
putet ꝑ ſoꝛtẽ ad diuinũ auxiliũ eẽ recur
rendu. Secũdo ſi abſq; debita deuo
tione ⁊ reuerentia ꝗs putaret ꝑ ſoꝛtes
diuinũ auxiliũ eſſe imploꝛandũ. ¶ Ter
tio ſi diuinũ miraculũ ad busna ⁊ ſecu/
laria negocia quis crederet ꝑ ſoꝛtes eſſe
cõuertendũ. ¶ Quarto ſi aliquod qð ẽ
ꝑ diuinã inſpirationè faciendu ꝗs cre⸗
deret ſoꝛti ec cõmittẽdũ. Daniel vᷣo nõ
interfecit dꝛaconẽ magice artis malefi
cio:ſed dei potentis auxilio. C Ad 2
ẽ do. ꝙ ſi ſcire occultã veritatẽ poſſit eẽ
vtile ⁊ bonũ: modus tñ ſcicndi exq ma
lus eſt non põt inde actus bonus ⁊ vir⸗/
tuoſus ꝓduci:maxime qꝛ vtilitas tepo
ralis non põt comparari detrimẽto ſpi
ritualis ſalutis:quã bõ incurrit ex inde
bito mõſciẽdi illud qð occultũ ẽ.Ad.
3 E dð.&ꝙ ſcribit᷑ xxxiij.q.i. Si ꝑ ſoꝛtia
rias ⁊ maleficas artes occulto dei iudi
cio ꝑmittente maleficia ſubſequunt᷑:boꝛ
tandi ſunt illi in quibus iſta eueniũt:ut
ꝑ exoꝛciſmos ac cetera eccleſiaſtica me
dicine munera curent᷑: aliten nõ ẽ diſpẽ
ſandũ ſuꝑ curatione ipſoꝝ:qꝛ nõ ſunt fa
cieda mala ut eueniãt bõa: ut diẽ Apls

unarty ſic ꝓceditur
ꝓꝙpapa poſſit dippenſare cũ ido-

latris qui vnũ deũ non colũt:quia idola
tria eſt adoꝛare imagines ſculptilia et
t.

omnẽ ſilitudinẽ: pꝛobibet᷑ enĩ adoꝛatio
taliũ in pᷣmo pᷣce pto.ſicut patet Exo.xx
ſed papa diſpẽſat in adoꝛatiõe imaginũ
chꝛiſti ⁊ ſanctoꝝ: ergo põt cuʒ idolatris
diſpenſare. ¶ Pꝛeterea Augꝰ. dicit in
lib. de vera religiõe.ꝙ deus colitur fide
ſpe ⁊ charitate:ſed qũq; aliquis exbibet
bonoꝛẽ debitũ deo ipi creature ſolo vᷣbo
Dicit enim Augꝰ.non eſſe credendũ q;
Salamon qui diuina ſapientia erat pꝛe
ditꝰ aliqd diuinitat crederet eẽ in illis
idolis que adoꝛabat ad petitionẽ muli/
erũ:ſed ſolo ſigno exterioꝛi agebat qð in
eius mente non credebat eſſe facienduzò
ergo papa in tali idolatria põt diſpẽſare
¶ Pꝛeterea ſcribit᷑.i.Reg.iiij.ꝙ id ola
tria eſt ſuperioꝛi non obedire:cum igitur
vnus homo ⁊ vnus angelus ſit ſuperioꝛ
alio ⁊ papa diſpenſare poſſit ꝙ bonoꝛ ⁊
reuerentia per alique inferioꝛẽ ſuꝑioꝛi
nõ exbibeatur:ſequitur pꝛopoſitũ ꝙ pa⸗
pa põt diſpenſare ſuper idolatris.
In contrariũ c e rd
S non põt diſ⸗
enſare in eo quod Aplus mandat eſſe
ugiendũ. ſed ſcribit. i. Choꝛin. x. Fugite
ab idoloꝝ cultura:neqʒ idolatre efficia-
mini ſicut quidam ex ipſis.
Rnd 60 dicendu ꝙ idolatria eſt
EScũ bonũ creatuz adoꝛar᷑
vel colitur ut deus. Sunt autẽ tria gene
ra bonoꝝ creatoꝝ.ſ.delectabilia ſeu car-
na lia:vtilia:⁊ hbonoꝛabilia.Circa q tri/
plex idolatria cõmitti põt. Ham nimiuʒ
diligen tes carnalia ut filios vel uxoꝛes
colentes talia pꝛo dijs:directe faciũt cõ
tra pꝛimũ pᷣceptũ quo pꝛecipit᷑ vnꝰſolus
deus coli. AUnde Sapien.xiiij.ſcribit᷑ ꝙ
acerbo luctu dolens pater cito ſibi rapti
filij fecit imaginc:⁊ euʒ qui quaſi bomo
moꝛtuus fuerat:tanq; deuʒz colere cepit
quod quidẽ fuit pꝛincipiũ totiꝰ idolatrie
ut ibidẽ ſubditur. Himiũ vo diligentes
bonũ vtile ut aurũ vel pecuniã colentes
aalia pꝛo dijs recte faciũt contra pꝛimũ
pꝛeceptũ quo pᷣcipitur vnus ſolus deus

Queſtio ,„ 11

adorari. VUñ Apiłs de auaricia loquens

ad Epbe.v. dicit ꝙ eſt idoloꝝ ſeruitus:

ſed nimiũ diligentes bonũ honoꝛabile

volentes ſe ꝓ dijs coli ⁊ adoꝛari:ſiłr fa-
ciunt cõtra pmũ pᷣceptũ. Siłr pharao
⁊ nabuchodonoſoꝛ pᷣceperũt ſe pꝛo dis
adoꝛari ⁊ coli. Vñ in perſona regis tyri
ſcribit᷑ Exechiel. xxviij. Eleua tu eſt coꝛ

tuũ ⁊ dixiſti:Ego ſum deus: ⁊ in catbe⸗
dra dei ſedi in coꝛde maris:cũ ſis bomo

⁊ nõ deus.cũ talibꝰergo idolatrijs pa⸗/
pa diſpenſare nõ pot:ſicut nõ põt diſpẽ
ſare ↄtra pᷣmũ pᷣceptũ quo pᷣcipit᷑ ꝙ vnꝰ
deus gdoꝛet᷑ ⁊ colatur. .
ergo eſt dicendum
Ad Pamnu q; imaginũ adoꝛa⸗
tio ꝓbibet᷑ in pmo pᷣcepto:ut res quedã
creata eſt:nõ vt ſunt ſigna rerũ adoꝛabi
liũ.nõ eni adoꝛant᷑ imagines ut terminꝰ

ad quẽ:ſed ut terminꝰ a quo. C Ad 2*

eſt dicendũ ꝙ differentia ẽ inter idola/
triam ⁊ infidelitatem. Si eni aligs bo
noꝛem debitũ deo impẽdit creaturlcre
dendo in eis eẽ aliqd diuinitatis: infi⸗
delis eſt ⁊ peccatum idolatrie cõmittit.
ſi o i eo aliquid diuinitat eẽ nõ credat
nõ cenſet᷑ infidelis:nõ tñ excuſat᷑ a ꝑpctõ

idolatrie:nec a tranſgreſſione pᷣmi pᷣce/

pti:quia ſicut deus pᷣcepit ſe interius co
li ⁊ exterius adoꝛari:ita pᷣcepit nibil ali
ud pᷣter ſe interius eſſe colendum ut deꝰ
2 exterius adoꝛandũ. VUñ ſuꝑ illo verbo
Exo.xx.Mõ adoꝛabis ea neqʒ coles:di
cit gloſa q aliud eſt colere et aliud ado-/
rarare: MHam poteſt quis inuitus ado/
rare uel amoꝛe adulationis: uel timoꝛe
toꝛmentorum: cum ſciat et vere credat
coꝛde ꝙ idolũ nihil eſt.ſed colere eſt to/
to affectu ⁊ ſtudio idolis ſe mancipare.

nec ergo affectu interioꝛi colere:nec ex·

terius ſigno aliquo adoꝛare pᷣcipit᷑: niſi
vnũ deum. ¶ H Ad tertium eſt dicendũ:
ꝙ; ſuperioꝛi creature debet᷑ reuerentia
nõ tñ illa que eſt latnie p oblationẽ ſacri
ficij:qꝛ talis debet᷑ ſolideo crede ndo et

opere exterius exhibendo:vtrũ q; enim

A.

Cauclturi
CLeſie
andip⸗

4

f
hptpolt
nmmmoret
atdi
ſtdiſpent
voſcenig
enſareci
Noltuamn

.

K
Nopot
dis
bnſtime
lsoni:
bocale

Alpoif

Cpe
rſen
Rde
Rtoi
beyſare
fot
fament
nentoo
glihin
nguope

N
nobilipbe
ſtaltilie
üenof
id
ſoſpge
Klrne
iſnoͤni

uncis loguens
tolonſenin
ni honorabi
Adornifltſi,
.Sik obara⸗
crütſepro dis
onaſegis
Gauatickan
cus: incatbe
tis cuͦſis bonſ⸗
idolamie)⸗
urnoetdi⸗
opipjten

kdienchn

mmagrintnd,

tortſ al
nafeitnunt
ueun
10C1
ter id
cnialsy
gtein
tits uſ⸗
riecnitl⸗
(n c
otehnige
ſencnt
Ntpitnch
* t
itgiloren
1veqz len
ctaludah⸗
Zinuitus 1n
gis ueltinan
gcobnecſ
ſe mhaneyn/

nne,
are N,
ui
De,ianen,
Plnini
rarnhi
rmigα

= = =–

Ar.

clauditur in pꝛimo pꝛecepto.
¶ QQueſtio.xlix.de diſpenſatione ſe/
cundi pꝛecepti.
Eind 6 videnduʒ eſt de
diſpenſatiõe ſe·
cundi pꝛecepti: Circa quod qᷓ
runt quatuoꝛ. ¶ Pꝛimo vtæ
papa poſſit in iuramẽeto diſpẽſare. ¶ 2
vtrum pꝛeter papã aliquis poſſit iniura
mento diſpeniare. C 3. vtruũ papa poſ
ſit diſpenſare in voto ↄtinentie iuramẽ

to ſolenigato. C 4: vtꝝpapa poſſit diſ

penſare cũ iurantibus ꝑ idola ꝗ nomen
deilinuanum aſſumunt.

ergo ſic pcedi
“ D Pꝛimu tur: Aid et᷑.n.
ꝙ papa in iurainento diſpen ſare
nõ põt.Dicit eni Augꝰ. in libꝛo de decẽ

coꝛdis: ꝙ ille nomẽ dei iuanũ accipit ꝗ

exiſtimat xpᷣm eẽ creaturã:cũ ipſe ſit eꝗ
lis pri ⁊ vnus cũ pre: ſʒ papa nõ põt in
boc diſpenſare qꝙ chꝛiſtus credat᷑ ee cre
aturga:g nõ põt diſoẽſare in iuramento.
papa nõ põt diſpẽſare in iuame
to alſettoꝛio de pñti uel de pᷣterito:ſicut
nõ põt diſpẽſare cũ aliquo ꝙ depñtivel
de pterito iuret ̊ veritatẽ:nõ o põt diſ

penſare in iurameto ꝓmiſſoꝛio de futu/

ro:ut ꝙ ꝗs nõ faciat ee verũ illud qð iu
ramento in futurũ ꝓmiſit. C S.in iura
mento diſpenſat᷑ qn illud qð iurat nõ i/
plet:ſj in hoc nomẽ dei inuanũ aſſumit᷑
quo papa diſpenſare onpoteſt.
e illud qð ſcribit᷑
In 2 trar U e de elec. c. vene⸗
rabilẽ:vbi hẽtur ꝙ vtꝝ iuramẽtũ licitũ
ſit aut illicitũ:⁊ vtrũ ſpuandũ autinõ ᷣuã
dũ:nemo ſane mẽtis ignoꝛat ad iudiciũ
Rñ COrsnoſhun⸗ ꝑtinere.

do.papã ĩ iuramãto poſ

ſe diſpẽſare dupłl põt itelligi:pᷣ foꝛmali
ter ut ꝙ nomè dei iuanũ aſſumat᷑: ſcðᷣo
mlit᷑iut qð iurat in iuramẽto nõ iclu/
datr᷑.pᷣmõ nõ põt diſpẽſare ꝙ nomè deii
uanũ aſſumat᷑:qð ſic pʒ. ¶ Aſſumit᷑ ãt
ad pñſnomẽ dei iuanũ ſexmõis. ¶ Pꝛi

quadrageſimanona 1

mo cũ ad laudẽ dei nõ ꝓpnũciat᷑:vñ byꝑpo
crite ⁊ ſimulatoꝛes ĩuanũ nomẽè dei alſu
mũt. C 2 cu aduerſariꝰnoĩis rp̃i iuocat᷑
iõ demonũ iuocatoꝛes aſſumũt nomen
dei iuanu. ¶C 3 cũ nomẽ dei blaſphe/

mat.blaſphematoꝛes nomẽ dei inua

nũ aſſumuũt. C A· cũ ꝗs falſu teſtificat᷑
vñ falſitat aſſertoꝛes iusnũ aſſumunt
nomẽe dei. cũ inutile ⁊ nõ neccriuʒ
iurat᷑:iõ ſine ca iurãtes nomẽ dei iuanũ
aſſumũt. C 6: cũ iuſticia vel iudiciũ uel
iura mentũ nõ. ᷣuat᷑. Oibus iſtis ſex mo
dis iuramẽtũ ẽ indiſpenſabile:qꝛ diſpẽ
ſari nõ põtut aliq̊ iſto; modoꝝ nomen
dei inuanũ aſſumat᷑: ¶ Sʒ 2: mõ mãli
ter ut illud qð iurat᷑ ſub iuramãto nõ in
cludat᷑:papa põt diſpenſare. Põt.n. bõ
tale ꝗd iurare qð repugnat iuſticie eg⸗
tati:utſi ꝗs iurat male agẽ puta boĩiem
velle occidere:uel adulterari:uł qð ẽ bo
ni ipeditiuũ ⁊ õ charitate:ut religioneʒ
nõ itrare.Qñq; vᷣo repugnat iudicio diſ
cretiõis ⁊ deliberatõis maturitati: ⁊ ſic
oĩa iuramẽta q dubia ſunt an ſint licita
ułillicita.⁊ an expediẽtia ułnõ expediẽ
tia q icauta vocant᷑ ſunt diſpenſabilia,

Qñq; vo repugnat teſtificãde veritati

ad cuiꝰaſſertionẽ iuramẽtũ iducit᷑:⁊ ſic
falſũ iurametũ ẽ diſpẽſabile.Qñq; etiã
repugnat ſuꝑioꝛis ptãti:⁊ ſic cũ puella
ſit ſo ptãte pris ⁊ vxoꝛ ſo ptãte viri:iura
mẽtu fem̃ ſine eoꝝↄſenſu diſpenſabile ẽ
Sʒ qũq; repugnat reipublice vtilitati:
⁊ ſic cũ papa totiꝰreipublice vtilitatẽ ⁊
coĩtatem hẽat vidẽ ↄſiderare ⁊ diſpẽſa
re:iõ oĩa iuramenta ↄꝛia reipublice vti
litati ꝑ eũ diſpenſabilia ſunt. Et ꝑ boc
pʒ ſolutio ad rõnes in oppoſitũ factas.
D ſecunduſhzo⸗
—1 qit᷑: Aide
tur enĩ ꝙ pꝛeterpapã aligs poſ⸗/
ſit in iuramento diſpenſare:quia iura-
mentum aliquod ponitur eſſe aſſertoꝛi/
um ⁊ aligð ꝓmiſſoꝛiũ:ſed ꝗlibʒ cui fit ꝓ
miſſio pot in iura mento ꝓmiſſoꝛio diſpẽ
ſare:ergo pari rõne iquolibʒ iuramẽto.
s 2

pꝛeterea epᷣus põtin omni voto diſ
penſare: exceptis quibuſdã quoꝝ diſpẽ
ſationẽ papa ſibi ſeruat: ergo eode mo
põt diſpenſare in omni iuramẽto.¶P·
iuramentũ cõtinet᷑ ſub pᷣceptis pme ta/
bule in quibus nõ põt diſpenſare nec de
us nec hõ ᷣm Bernardum:ſi ergo papa
põt diſpenſare in iuramẽto:pari foꝛma
poteſt quilibet alius.

RAnLP; Ieſt: quia ſi epᷣs
In cotranii põt diſpenſa⸗

re in iuamento:mlto magis pot diſpẽé/

ſare in bomicidio:ſed diſpenſare in ho⸗/
micidio interdicit᷑ ẽis:ſicut ptzʒ.l.diſ c.
miroꝛ.ergo intelligitur ſibi eſſe interdi/
cta diſpenſatio iuramenti. lkatt
* .Adõ. ꝙ amminiſtratio pa
Knc e0 palł tria icludit. Pꝛi
mo totius reipublice vtilitatẽ.habʒ eni
ꝓuidere vtilitati non ſolu vnius bomĩs
uel vntus ppli:imo totius mũdi. Eſt.n.
vicarius chbꝛiſti qui ᷣm Augj.de vera re
ligione nõ ſolum vni homi:ſed etiã toto
buano generi ↄſulit quid agendũ. ¶2
includit ſubditoꝝ vniuerſalitate:qꝛ non
eſt qui ſe poſſit abſcondere a iuriſditioe
eius. ſicut enim extra eccleſia non eſt ſa-
lus:ſc omnes volentes conſequi vitam
eternam tenent᷑ eius mandato parere.
W3 includit ius ampliandi ⁊ reſtrin·
gendi ptãtem.poteſt eni reſtringere ius
uel ampliare:uel relaxare:ulł diſpenſaxre:
ſm veritatẽ negocioꝝ occurrentiũ.ᷣm
ergo iſta tria vniuerſalis diſpenſatio uł
relaxatio iuramenti ſoli pape reſeruat᷑.

. ñi ergo eſt do. ꝙ ali⸗
Aℳ Paumn quis poteſt accipe

re ꝓmiſſionem aliquã iuramento firma
tam dupliciter. & Pꝛimo in ꝑſona ſui
⁊ pꝛo ſua vtilitate:ut ſiquis ꝓmittat ali
cui pecuniã ſe daturu vſq; ad tale tẽpꝰ

⁊ iuramentofirmat:poteſt ille cui facta

eſt talis pꝛomiſſio in tali iuramento diſ
penſare ⁊ iurant em abſoluere:quia ꝓ
miſſum intelligitur implere:exquo facit
ym voluntatem eius. ¶ Secundo in ꝑ

Queſtio III

ſona alterius:⁊ hoc vel pꝛo dei bonoꝛe
et reuerẽtia:ut cũ quis per iuramentum
pꝛomittit religionẽ intrare:vel pꝛo rei⸗
publice fideli diligẽtia:ſicut executoꝛes
reipublice faciunt iurare eoꝝ miniſtros:
ut iniücta eis officia fideliter exequant᷑.
Ael pꝛo legis ⁊ ſtatutoꝝ factoꝝ ꝑ com-
munitatẽ obſeruatiõis euidentia:ut ſta
tuta facta ⁊ ſcripta debeãt obſeruare:et

ſic recipiẽtes iurameta ĩ ꝑſona alioꝝ:ut

puto nõ poſſũt iurãtes abſoluere:nec cũ

eis diſpenſare. Ad ⁊meſt dicenduũ 2
iſ⸗

aliq ſunt inramẽta que nulla idiget d
penſatiõe: ut que repugnant iuſticie: et

alijs oibus reqſitis in iuramẽto:ut ſi qs

iuret ꝙ debeat aliquẽ occidere.Aliqua

vᷣo indigent diſpẽſatiõe particulari:ut ſi

aliquis ꝓmittat ſub iuramento:⁊ dubiũ
ſit vtruʒ ſit licitum vel illicitũ:pꝛoficuũ
vel non pꝛoficuũ. Diſpen ſatio talis iura
menti ꝑmittit dioceſano. ſed aliquod
iuramẽtu indiget vniuerſali diſpẽſatiõe
ut ſi aliquid pꝛomittatur ſub iurameto
vtile ⁊ pꝛoficuũ: nec occurrit dubitatio
quin ſit licitũ diſpenſatio in tali iuramẽ
to nõ babet locũ niſialiqd occurat ad di
ctam vtilitatẽ ꝑtinens: qð conſiderare
ſolum ad papaʒ ꝑtinet:ideo vniuerſalis
diſpeſatio iuramẽti ⁊ voti pape relinqt
¶Ad zeſt dicendu ꝙ papa diſpẽſare
in pᷣceptis pᷣme tabule pot intelligi du/
pliciter. pᷣmo per ipſoꝝ pᷣceptoꝝtraſgreſ
ſionẽ.2 per ipſoꝝtranigreſſoꝝ abſoluti
onem. pmo modo papa nõ põt diſpeſa/
rein pꝛeceptis dei:ut ꝙ alicui liceat dei
mandata tranſgredi:⁊ contra ipſa ali⸗-
quid agere:ſed de ſecũdo modo pot: qꝛ
abſolutionez ⁊ pene taxationẽ trãſgreſ
ſoꝝ pꝛeceptoꝝ dei in aliquibꝰ caſibꝰ ſibi
reſeruat:i aliqbꝰ vᷣo alijs papa cõmitit.
D tertiũ ſic pꝛocedit.vr
— eni ꝙ papa nõ
põt diſpenſare in voto cõtinetie
lurameto ſolenis ato. Scribit᷑ enim ex᷑.
de ſta. mo.c. cum ad mona ſteriũ.abdica
tio ꝓpꝛietatis ſicut ⁊ cuſtodia caſtitat

J.

ageoteg
nus pon
heere
ſtenope
ſeehto
lcteette
Kwvolät
ſecellta
Nipehbi
ſtoblg⸗
cinbo
ciavis
Drigro
Pl
wopang
8
nentie
utet
Etw/
eu
htm
Aguiat
Wütſu
ed⸗
huole
polſt
ratio
ſtyou⸗
nulto ſi⸗
teodigni
kſehrlrſi
teönbie
bolhti⸗
NNE
gockquo
llſſfop⸗
ſeetpppt
hacze
gſasngy⸗
id
hlinre

—,&]v( =—

ll

1 dei hoee

ziuramnentun
tepelporei,
uterecntotes
vrmniros
tteregumn,

factonco.

ſdcntin urſtt

tobſcrvatean

ſona dlior
ſoluerene
dicenti
laidigetdi
Wt iuſtiche
mitontig
cere N
miaulnint,
nento hn
Citü:pepnans
en
taligot
ſoißrhotie
biuramneto
tdubitati⸗
galiioratne
ocrta
5 cnſderne
vovnicſil
i ope iinn
Ninſ du
gnpnii
ſr n
in hheſ⸗

cui icde

nere ſ⸗ 4
noth hin

rid

ah
pe aͤnii,
Prwcllit N
erbote

nocitineti.

Ar.

adeo regule monachali eſt ãnexa ut ſũ⸗
mus pontifer in ea diſpenſare nõ poſſit
¶ Pꝛeteres in pᷣceptis dei papa diſpen
ſare nõ põt:ſed votũ cõtinet᷑ ſub diuino
pᷣcepto.dicit eni glo.ſuꝑ illud Pſal. Vo
uete et reddite dño deo veſtro:ꝙ vouere
eſt volũtat:h̊j votũ redd ere eſt pcepti et
neceſſitatis:ergo votũ continetie nõ eſt
diſpeſabile ꝑ papãꝗ. ¶ Pꝛeterea in voto
fit obligatio ſuꝑ fidẽ quã ꝗs deo tenet᷑:
ſed in hoc nullus põt diſpeſare ꝙ fideʒ
quã quis deo tenet᷑ non ſeruet:ergo pa/
pa in voto continetie diſpẽſare nõ pot.

In cõtrariũ nge an pot

to pauꝑtatis ⁊ obediẽtie ſoleniʒato per

iuramentũ:ergo põt diſpenſare in voto
* „continentie.
Rnd EcO cendũ ꝙ in voto conti
nentie eſt tria cõſiderare. Pꝛimo voti cõ
mutationẽ. Secũdo voti obligationem
Et tertio voti relaxationẽ. Et ſᷣm hoc

—„

tres opiniões ſunt de diſpenſatiõe voti

continẽtie iuramento ſoleênizato. Ham

aliqui attendẽtes ad voti cõmutationẽ
dicut ſummũ pontiticeʒ in voto continẽ
tie diſpenſare nõ poſſe:quia non inuenit
equale bonũ quo talis còmutatio fieri ñ
poſſit.iuxta illud Eccle.xxvi.Omnis põ
geratio non eſt condigna aĩe continetis
Iſta auteʒ opinio coĩter non tenet᷑:quia
multa ſunt alia bona ⁊ multe alie virtu-

tes dignioꝛes continẽtia:potiſſime obe
dientia ſine qua 'm Aug'.oes alie virtu

tes nibil valent. Hoteſt auteʒ fieni recõ
penſat io vel per bonũ reipublice:ut cum

virgo ſoleniter pꝛofeſſa daretur filio re/

gis ex quo tota reſpublica pace gaude/
ret. VHel ꝓpter bonum pꝛiuate ꝑſone:ut
cũ virgo pꝛofcſſa daretur regi in fideli ut
ipſe ⁊ populus eius ad fidem conuerte-
rẽtur. NMam ipſa magis mereret᷑ ex tali
copula qᷓ; ex continentia. Aliqui vo attẽ
dentes ad voti obligationẽ:quia ꝑ votũ
obligatur bomo ⁊ ſactificat᷑ deo:⁊ quod
ſemel ſanctificatũ eſt ⁊ conſecratũ ſuam

quadrageſimanonga m

ſanctificationẽ ⁊ ↄſecrationẽ dimittere
non põt. dicunt ꝙ papa in voto conti-
nentie qð quide in conſecratione ↄſiſtit
qua anima deo ſanctificat᷑ papa diſpẽ⸗
ſare non põt:potiſſime qñ talis ſancti-
ficatio ⁊ obligatio eſt annerxa eſſentialit
voto cõtinentie:ut pʒ in voto religionis

Si vbᷣo ſit talis obligatio accidentaliter

annexa:ſicut pʒ in oꝛdinibus ſacris qui
bus ſolũ ex ſtatuto eccleſie ↄtinentia eſt
annexa: papa põt diſpenſare. Sed nec

iſta opinio cõmunit᷑ tenet᷑:qꝛ qlitercũq;

quis obliget ſe iuramento vel voto:ſem
per intelligit᷑ excepta auẽte ſuꝑerioꝛis:
ut pʒ de iureiuran.c.veniẽtes.Quod au

tẽ ſemel ſanctiſicatũ eſt non põt mutari
in alios vſos contrarios ꝑ diſpenſatio/

nẽ. Põt tamẽ mutariin vium magis ꝓ-⸗
ficuum in quo ſi non actualit᷑ ſalteʒ vir
tualiter includit᷑. Aliqui vᷣo attendẽtes

ad voti relaxationʒe: dicunt ꝙ papa in
omni voto diſpenſarepoteſt:quia viue

re in matrimonio vł extra:bere tempo
ralia uel non bere non cõtrariant iuri di
uino uel naturali.vñ papa in talibꝰpõt

diſpenſare cum videt hoc eſſe expediens

pꝛo reipublice vtilitate: ⁊ hanc opinio/

nem puto eſſe verioꝛem.

S ergo eſt dicendum
Ad Primn qꝙ illa decre. cõodi

ta eſt perpapazʒ qui ſibiipſiuel alteri ne-

ceſſitatẽ non poteſt imponere.ibi enim

nõ poſſe diſpenſare non dicit impoſſibi
litatem:ſed raritate ⁊ difficultatẽ. Ra⸗
ro enim occurrit caſus in quo papa diſ/
pen ſet in voto continẽtie iuramento ſo
lẽniz ato. C Ald 2 & do. ꝙ pcepta dei
inducũt creaturã ad ſubiectionèe ſui cre-
atoꝛis:vñ ꝙ creatura ſuo creatorinõ ſbᷣ⸗
iciat᷑inec deus nec hõ diſpenſare poteſt

verũ qꝛ iſta ſubiectio põt fieri ꝑ copulaʒ

ↄiugale ⁊ ꝑ cõtinẽtia regłarẽ:q;uis ſccu
rioꝛi ⁊ tutioꝛi mõ ꝑ vnũ qᷓ; ꝑ ahud:papa
loco chꝛiſti qui hʒ toti hůano generi co⸗
ſulerc qd expediat ad ſalutẽ: poteſt vni
mebꝛo aliquod detrimentum Heere

ſalute totiꝰ coꝛpoꝛis eccleſie. Et ꝑ boc
patet reſponſio ad tertium. ,B
D uartũ ſic ꝓceditur:
— 2 Videt᷑ enim
wvvv papa non poſſit diſpenſare cũ
lurantibus ꝑ idola qui nomen dei inua
nũ aſſumũt. Oicit enim Gꝛatianꝰ.xxij.
q.i.S.ſʒ querit᷑.ꝙ qui iurat ꝑ creaturas
mend aciter duplicit᷑ peccat. Pꝛimo ꝗa
iurat ꝑ qð nõ licet. Scdo quia dolo ꝓxi
mũ capit:multo i foꝛtius nõ licet iura/
re per idola. ¶ Pꝛeterea ſuꝑ illo verbo
Batth. v. Molite iurare ꝑ celũ neqꝗʒ ꝑ
terrã:dicit glo.qꝙ ꝑuulis cõceſſum ẽ iu⸗
rare ꝑ deũ ne iurarent ꝑ creaturas.Cũ
igit᷑ idolũ per Apłin nibil ſit nõ licebit
aliquo mõ iurare ꝑ idola. . Pꝛeteres
Fᷣm Augl.q̃nto mag aliquid eſt magis
ſanctũ tanto magis obligat iuramentũ
ſed in idolis nõ ẽ aliqua ſanctitas:i nul
la obligatio. ¶ Pꝛeterea dicit iuriſcon
ſutus o velet inramert qð fit per
Lin 1 -falſos veos.
In trany eſt quod ſcribitur
xxii.q.i. monet te.
Knid CE0O dð ꝙ Aug' determiat
hanc qõnem inquadaʒ
i⸗ ad publicolã:vbi ait ꝙ in veteri te
ſtamento inueniunt iuramenta facta ꝑ
falſos deos ⁊ ꝑ idola a ſanctis pr̃ibꝰec
recepta:ſicut Jacob recepit iuramentũ
Laban q iurauit ſibi ꝑ deũ ſuum cocboꝛ
ut pʒ Geñ.xxxi. Et cũ romani firmaue
rnut pacẽ cũ machabeis ꝑidola q cole
bãt: ⁊ ꝑ falſoſ deos itllłligẽdũ ẽ eos iuraſ
ſe:ſic iudei iurabant ꝑ deũ veruũ. ¶ Sci
enduũ ẽ g ꝙ in iuramento duo ſunt ↄſide
randa. Pꝛimũ ẽ foꝛma iurandi puta
illud ꝑ qð iurat. Hon enim iurat niſi ad
cõfirmandã veritatẽ quã nõ põt confir-
mare niſi deus qui nec fallit nec fallit᷑.
Vnde in iurameto uel noiatur ſola crea
tura ab ipſo deo creata ⁊ ſcriptura ab
ipſo in ſpirata:uel nomiat᷑ creatoꝛ vel ſi
mul creatoꝛ ⁊ creatura. In pmo modo
deus ↄfirmat veritatẽ mediãte creatu

Queſtio

Sʒ in tertio mõ mediate ⁊ immediate.

Secundũ cõſiderandũ de iuramento ẽ
finis ipſius iuramenti.puta aſſertio ve

ritatis q;tuʒ ad iuramẽtũ aſſertoꝛiũ uł

obſeruatio ꝓmiſſionis q;tũ ad iuramẽè/

tũ ꝓmiſſoꝛiuʒ. Cũ j querit᷑ an papa
poſſit diſpenſare cũ iurantibus per ido
la. qui nomẽ dei inuanũ aſſumũt. Dicen

du e ꝙ q́;tũ ad foꝛmã iuramenti papa
diſpenſare nõ põt qꝙ ꝑer idola iuret᷑: vel
per falſos deos:qꝛ nõ põt diſpenſare
veritas firmet᷑ niñ per deũ verũ:uł per

eiꝰ creatura nõ repꝛobata:⁊ per eiꝰſcri
pturam ab eo inſpiratã.idolũ aũt nõ eſt

aliquid.Diabolus aut ſʒ in veritate fue
rit creatus:in ea tñ non ſtetit: ſed in ea
mendar effectus e.ſed bñ põt papa diſ/
pen ſare cuʒ iurantibus ꝑ idola: q; tũ ad
finẽ iuramẽti ut ad veriiatis aſſertiõeʒ
⁊ ꝓmiſſionis obſeruationẽ quis vtatur

fide illiꝰg ꝑ idola iurat ulł ꝑ falſos deos

1 ergo eſt dicenduz
Ad Pꝛim Gꝛatianus loꝗ
tur de illo qui iurat ꝑ creaturas eas ni/

mis venerando vel nimis cõtemnendo
Tale enim iuramẽtũ ꝑ creaturas factũ
rob f. . Ad ⁊"eſt dicendũ ꝙ teſtẽ
e

everitatis dubiũ ↄfirmande ꝓpꝛium

eſt dei. Si gs ergo iuraret ꝑ creaturas
tribuendo eis in ſe ↄſid eratis hocquod
debet᷑ deo peccatũ eèt idolatrie. Sed iu
rare ꝑ creaturas ut diuina bonitas ẽ in
eis repᷣſentata:ſicut cum iuramus ꝑ ſan
ctos:vł ut diuina veritas ẽ in ea inſpira
ta: ſicut cũ iuramus ꝑ euangelia vel ut

creatura nobis dilecta ẽ ipſi deo q̃ſi ſub

pignoꝛata:iſto modo ꝑ creaturã iurare
licitum eſt. Ad qꝭO eſt dicendũ ꝙ nõ
vtimur iuramento facto ꝑ idola uel per

falſos deos in eoꝝ ſanctitat veneratio

nẽ:ſed in veritatis aſſertionẽ: uel ꝓmiſſi
onis obſeruationem. Ad eſt dicẽ
dum ꝙ iuriſconſultus loqui de boĩbus

qui ſunt eiuſdem ſidei interquos planũ

eſt ꝙ non valet iuramentũ factum per

UII

ra. In ſcdo modo immediate ꝑ ſeipſuʒ.

.

Golathe
guiſinto⸗
qulgigen

ſrandlſt

(Auc

.

ſation

gihenſe
ſon hi⸗
Nepoſi
donini
Noltd
ſend
pobibe
diedor.
ſabdat
e
ptioni
uſt

ſege
dn
len
ſaaſe
nulae
nooͤ⸗
obſern
llcatio
dſpeſa
nonſt⸗
tuelis
ſortie
becſon
Pape no
turn

Aſtivin
Neturtb
henmge
nlioe

lll

iateſeipiz
Timmedist,
eiramentoi
aaſſrtion
iaſcnoriü i
risg unn,
lventan pep
nribus ger i
ſumüͤt Diee
fumennigyn
ola if
t diſpenuet
cüverill
in gerehi,
Loli nttik
inventatef
ſtet:une
initn/
doſr zin
tsaſenic
ii
ofalobs denn
ſt oicnl;
atianus e9
1616
6tenncned
guurnsfat
Ndüt
rndeen
ſet 1⸗ ats
rutshoh
en —
ibonitabt
rimusſ
enaniſn⸗
Ingeliay
ſtaſi
featuri nn
oſcenig

Golatdſae.

Ar.

idola ⁊ per falſos beos: ſed inter boĩes
qui ſunt diſparis cultus tenet iurametu
quia idem finis eſt vtroꝛunq;: lʒ foꝛma
iurandi ſit differens.
¶ Queſtio Quinquageſima.de diſpen-
ſatione tertij pꝛecepti.
Bnc cnnderandi eſt de
21 diſpen ſatione tertij
pᷣcepti. Circa qð querunt᷑ ſex.
Pꝛimo vtrum papa poſſit
diſpenſare dies ſabbati ſeruet km ſen
ſum ſpũalem nõ litteralẽ. C2·.vtrũ pa

psa poſſit diſpeſare ꝙ dies ſabbati i diẽ

dominicã ſit mutata. 3 vtrum papa
poſſit diſpenſare ꝙ in die dominica fiat
ſeruilia opera. vtruz papa debeat
pꝛohibere ſtrictius opera ſeruilia fieri in

die dominico qᷓ; fuerint pꝛobibita in die

ſabbati. ¶ 5 vtrum papa poſſit diſpen

ſare ꝙ in die dominico fiat foꝛũ rerũ em
ptionis ⁊ venditiõis. ¶& vtrum papa

poſſit diſpenſare ꝙ in die dominico com

P1 mittat bellũ
D Paummn ergo ſic ꝓcedit

videt᷑ enĩ ꝙ ꝑapa nõ poſſit diſpẽ/

ſare ꝙ dies ſabbati ſeruet m ſenſũ ſpiri
tualẽ nec lit terale: quia pᷣcepta moꝛalia

pm ſenſũ moꝛalẽ nõ litteralẽ ſeruãda ſũt

ſed ſabbati obſeruatio inter pᷣcepta mo-

ralia cõtinet᷑:ergo in boc papa diſpẽſare
nõ oe Er Pꝛeterea litteralit᷑ in ſabbati
obſeruatiõe ponitur ſanctificatio ⁊ de/
dicatio ad cultũ dei:ſed in hoc non cadit
diſpẽſatio ꝙ dies ſabbati diuino cultui
non ſit dedicata. Pꝛeterea ſenſus ſpi

ritualis in obſeruatione ſabbati erat qd

figurale cerimoniale:ſed omnia figura-
lia ceſſauerunt poſt aduentũ cbꝛiſti:ergo
papa non põt diſpenſare ꝙ ſabbatũ ſer
uetur ᷣm ſenſum ſpiritualem.

In conttarium ſta
guſtinꝰ in libꝛo de decem coꝛdis.vbi ait
dicitur tibi ut ſpiritualiter obſerues ſab

batum: non quomodo iudei obſeruabãt
carnali ocio.

quinquageſima 1

&A& Hρρο dicendu ꝙ bm ſenſum lit
Rñd c0 teralem tria icludebant᷑
in obſeruatione ſabbati. Pꝛimo eius

ſanctificatio ⁊ ad cultum dei deputatio.

Ange dicitur Exo. xx. Pemento ut diẽ
ſabbati ſãctifices. C 2. ab omni opere
vacatio.vnde ſcribitur Exo.xxxi.Diem
ſabbati cuſtodiatis: quicunq; fecerit in
eo aliquod opus moꝛietur:⁊ anima eius
peribit de medio populi mei. 3 tem
poꝛis determinatio:quia tale ſabbatum
die ſeptimo hebdomade ſtatutuz fuit cu

ſtodienduzʒ. vnde dicitur Exo. xxti. Sex

diebus fecit deus celum ⁊ terram:⁊ die
ſeptimo ceſſauit ab opere:ſic vos facietl
die ſeptima. Pꝛimum ergo iſtoꝝ ba⸗
buit ratiouem naturalẽ. NHam ratio na
turalis hoc perſuadet: ut homo qñq; di
miſſis alijs curis vacet deiſeruitio:⁊ in
tentꝰ ſit vite conteplatiue:pᷣſertim cũ ſit
magis intellectus q; ſenſus pᷣm phᷣm.ix.
Ethi. C ⁊ habuit rationem iudicialẽ
et conſuetudinalem. Mam populus iu/
deoꝛum totus erat carnalis:⁊ ideo pꝛo
conſuetudine illius ſta tus per iudicialia
pꝛecepta ⁊ penas cominatoꝛias reuocã
dus erat a carnalibꝰ operibus:⁊ cultui
diuinino applicandus. CSed 3ba⸗
buit pure figuralem rationẽ:quia realit᷑
tantum valet ſi vna dies deputetur cul
tui diuino ſicut alia: q;uis ÿm figuram
vna dies poſſet eſſe conuenientioꝛ alia:
ergo obſeruare diem ſabbati m ſenſum
ſpiritualem q;tum ad eius ſanctificati/

onem:⁊ cultui diuino deputationez: ſem

er et vniuerſaliter eſt faciendum:nec in
oc per papam eſt diſpenſandum. Ob/
ſeruare vᷣo pꝛedictam diem q;tum ad cu
iuſlibet operis vacationem ſeruandum
eſt. lz non ſic vniuerſaliter nec ſic rigide
ſicut tunc fiebat.Sed quantum ad tem
poꝛis detrminationem ſeruandum non
eſt:quia figuralia chꝛiſto adueniente ceſ

i m & eſt dicẽdũ ꝙ ſicut
Ad Pꝛimi cit glo Exo.xxxi

Ar.

q́ᷓ;uis pᷣceptum de ſabbato eſſet de nu
mero pᷣceptoꝝ moꝛaliũ:no tñ erat de eis
qꝛ nõ erat pure moꝛale ſm ſe totũ.vnde
;tum ad illud qð moꝛalenõ erat diſpẽ
ſationẽ recipit. C Ad 20eſt dicẽdũ q;
Augꝰ.aſſignat duplicẽ rõnèẽ qᷓre deꝰ ma
dauit diẽ ſabbati eſſe ſanctificandam ⁊
ſuo ſeruitio deputandã. C Pꝛimo ꝓpt
certoꝝ gẽtiliũ impꝛobationẽ. Noluerut
eni philoſopbi getiles ꝓbare mũdũ fuiſ
ſe ab eterno:ad cuiꝰerroꝛis extermiatio
ne mandauit deus diem ſabbati ſeu ſe⸗
ptimũ in qua fcã eſt cõſuma tio vniuerſi
ſemꝑ in memoꝛia hẽri. ¶2 ꝓpter hua
ne cupiditat repᷣſſiont᷑.pꝛeuidit eni de-
us tantã eẽ bũanã cupiditatẽ ut niſ ali
qua dies quietis aie ⁊ coꝛpoꝛi eet depu
tata:bõ nec ſibi nec alis quietẽ daret:g
nõ ẽ diſpenſatũ in diei ſabbati ſanctifi-
catione:ſʒ ſolu in tẽpoꝛis determinatoe
¶Agd ʒ' ẽ dicẽdũ ꝙ dies ſabbati ᷣm
ſenſum ſpuale ẽ ſꝑ Puanda. In telligeba
tur aũt ſpũalit᷑ ꝑ requiem diei ſabbati.
Pꝛimo requies xbi in ſepulchꝛo ſp cre-
deda. Scdo intelligebat᷑ requies a iarũ
in bac ſeptima etate in qua ſumꝰ ſperã-
da.Tertio intelligebat᷑ requies a vitus
⁊ peccatis cuſtodiẽda. Spũaliter bᷣm
iſta tria dies ſabbati ſꝑ eſt ſeruanda. ſed
in dctertntngrione die qð erat quid fi-
zurale diſpenſatum eſt c. .—
Dſecudu eght
. Nigdet᷑ enim
vꝓ papa nõ poſſit diſpẽſare ꝙ di
es ſabbati in diè dñicam ſit mutata: qꝛ
pᷣcepta pᷣme tabule ſunt indiſpenſabilia
7 ĩmutabilia:ſed obſeruatio diei ſabba/
ti int᷑ pcepta pᷣme tabule numerat᷑:ergo
nulla auẽte mut ari põt. ¶Pꝛet erea di
cit Augꝰ in libꝛo de.x.coꝛdis ꝙ ꝗq obſer
uat ſabbatũ interficit beſtiã cupiditatj.
Szʒ nũc in tꝑe gratie maxime occideda
õ ſp ſabbatuz ẽ ſer⸗
uandu. C Pꝛeterea qð ẽ ſempiternum
mutari non põt:ſed ſcribit Exo.xxxi.c.
Cuſtodite ſabbatum meuʒ.pactũ enim

—

ſempiternũu erit int᷑ me ⁊ filios veſtros
in generatiõibꝰ ſuis. ¶S. dicit Augꝰ.

ꝓꝙ ſi ꝓconſul mandat vnũ ⁊ imperatoꝛ

aliud:imꝑatoꝛi nõ ꝓcõſuli eſt obediẽdũ.

ſed obſeruatio dieiſa bbati eſt ex manda
to dei:obſeruatio vo diei dñice ẽ ex mã-
dato bominis:mag ẽ ſabbatum q; di-
es dominica eſt ſeruandum.

4 I eſt glo. ſuꝑ illo
In C0 trarii bs Erorrli

Videte ut ſabbatũ meũ cuſtodiatis:qꝛ

ſignũ eſt inter me ⁊ vos in cunctis gene

rationibus veſtris:dicens ꝙ fruſtra glo
riant᷑ iudei de legali obſeruatiõe ſabba

ti.aperte eni dr ꝙ ſignũ ẽ future quietis

vnde adueniente ſignato ceſſare debeat
BRnd EO. ſignum ſeuvmbꝛa.
Wdõð. ꝙ ſᷣm Aug..cõueniẽ
ter loco diei ſabbati inſtituta è dies do
miica fidelibus celebꝛanda: ꝓpt᷑ tria:
Pꝛimo ꝓpterignificatoꝝ p̃eminentia.
Scðvo ꝓpter ſignoꝝfactoꝝ excellenti.
Tertio ꝓpt tempoꝝ conuenientia: Mã
longe melioꝛ ẽ ⁊ ꝑfectioꝛ requies aĩarũ
et coꝛpoꝝ futura in octaua etate quam
ſignat dies dominica que eſt octaus di

es hebdomade:qᷓ; ſit requies aiarũ ſolũ

in futura ſeptima etate:in qua nunc ſu-
mus:quam ſignat dies ſabbati que ẽ ſe
ptima dies. Similiter opera recreatio
nis ⁊ chꝛiſti reſurrectionis que fuerunt
die dñica facta excellentioꝛa fuerunt qᷓ;
opera ceſſationis a creando:⁊ getis xpi
in ſepulchꝛo:que fuerunt facta die ſab/
bati. Eodem modo habere aliquid iam
in re longe melius eſt qᷓ; ſperare in futu
ro in ſpe:ſed ſabbatum ſignificat requiẽ
amimarũ ⁊ adbuc futura. Dies vo do⸗
minica ſignat requiem animaru in no/
ſtro capite chꝛiſto inchoatam.

m erso eſt dicendũ
Ad Paimui bſerua tioue pᷣ⸗

cepti celebꝛationis ſabbati aliquid fuit

moꝛale ⁊ reale:⁊ per cõſequens ꝑpetua
le non recipiens diſpenſationẽ puta ut
aliqua dies deputet ad laudem dei. Ali

gr.

gbig fofii
Ntdeamin
Piinuergea
toti.ſcut
gvl deus t
ſos cclebe⸗
diedens g
kiamſuere
ceſhub⸗
bbſeorio
Kacptarme
dieſſcho⸗
Pont Boe
ugobſe
ſenpitnn
Goiteſt
tonetali
crprmsit
ſeſunit
cim
mmincin
dbivin
den don
lanept⸗
fauclotior
ſtatuit en

.

furlu
ngsſ
hos ſit⸗

Gli

cpergſerun
hbtadie
Vrhi
Pnoczſn
bitis D ſeg
ſuneden
ldenſb
ſoitepen
ſolaabe
ſecſcblen

ienth

Not

1flios veſtn⸗
Odet Au⸗
u inperutn
lieſtobedſeli,
tieſtermnant⸗
idaicetr ti⸗
bbarumn d,

amn.
ctglo. ſo ih
ſbo Erom
cuſtocatis⸗
n cunctis or
8 o fruſtng
cruatöeſih
ſutureqins
ocCſart Aden
in ſahrnin⸗.
Aus u
jrutr iNeir
nd. Pin
w henmon.
o attlan,
Lenenti i
fequics dun
a tnte in
eckanudl
is uniſold
aapunt ir⸗
Panineiſ
a kegkend
s geſten
ſonfacgung
ort getisn
ſrnde ſ
ealiguid iun
et infiun
nificat tat
Dis ſod⸗
inmi inmn
. .
tnini
henanani,
ticliſni t
gns enn
tone gital
Gendi

Ar.

quinquageſima ni

quid vᷣo fuit cerimoniale ⁊ diſpenſabile decẽ coꝛdis.dicens q meliꝰ eſſet ꝙ iudeꝰ

ut determinatio talis diei uel talis tꝑis
Pꝛimũ ergo ſemꝑlmanet:ſed ⁊eſt mu
tatũ.ſicut eni illi diẽ ſabbati celebꝛabãt
quia deus tunc ꝑfecit opus creatiõis:ſic
nos celebꝛamꝰ diem dominicã:quia tali
die deus ꝑfecit opus recreatiõis per glo
riam ſue reſurrectiõis. C Ad ⁊eſt di⸗
cendũ ꝙ beſtia cupiditatis iterficit᷑ per
obſeruationẽ dieilſabbati ſpiritualiter

acceptam:non autem per obſeruationẽ⸗

diei ſabbati litteraliter itellectã: ut ex-
ponit Augꝰ.eode lib. C Ad 2ameſt dicẽ
du ꝙ obſeruatio diei ſabbati ſit pactuʒ
ſempitnũ:põt ĩtelligi duplicit᷑. ¶¶ Pꝛĩo
ꝙ; oi tꝑe ſit ſeruandũ qᷓ;tuʒ ad demina/
tionẽ talis diei:⁊ ſic negat᷑. ¶ 2 ꝙ non

expmat᷑ teèpus vſqueq̊ ſit obſeruandu:et

ſic ſumitur Exo.xxxi. Adeſt dicẽ
dũ ꝙ mutatio diei ſabbati in diem do⸗
minicã nõ eſt facta humana auctoꝛitate
ſed diuina:quia chꝛiſtꝰ ſua reſurrectione
diem dominicaʒ ſanctificauit:⁊ eceleſia
tam aploꝝ obſeruatiõe q; ſpiritꝰ ſancti
reuelatione poſtmodũ loco diei ſabbati
ſtatuit eſſe celebꝛandi 28
D tertiũ ſic pꝛocedit᷑.vĩ
eni ꝙ papa nõ
. oſſit diſpẽſare ꝙ iĩ die dominica
fiantſeruilia opera:quia ſeruilia opera
magis ſunt diſſona liberis qᷓ; ſeruis:ſed
nos ſumꝰ filij libere non ancille:ut dicit᷑
ad Gabl.iij. ergo magis ꝓbibenda ſunt
opera ſeruilia die dominico qᷓ; fuerũt ꝓ-
bibita die ſabbati. ¶Pꝛeterea ſcribit᷑
Math. vi. Miſi abundauerit iuſticia vr̃a
plus q; ſcribaꝝ ⁊ phariſeoꝝ:non intra⸗
bitis in reguũ celoꝝ:ergo mag tenemur
ſeruare diem dominicã q; ſcribe ⁊ phari
ſei diem ſabbati. ¶ Preterea pꝛobibita
fuerüũt opera ſeruilia die ſabbati:ut diui
nis laudibꝰ homo in ſiſteret:ſed boc ma
gis eſt obſeruandũ nũc die dominica qᷓ;
tuc die ſabbati:ergo papa nõ põt in hoc

2 Pr& ⸗diſpenſare.
In ₰ trarii eſt Aug?. in lib. de

faceret aliqd in agro ſuo vtile:q; in the
atro ſeditionibꝰ intentꝰ exiſteret:⁊ meliꝰ
eſſet ut femie eoꝝ in die ſabbati lanã fa
cerent:qᷓ; ut tota die ipudice ſaltarent.
Tibi aute cbꝛiſtiano dicit᷑ ut obſerues
ſpũaliter ſabbatũ in ſpe future quietis.
Et ſubdit᷑:quiſꝗs eni ꝓpter illã quieteʒ
futurã agit quicꝗd ꝑõt:qu ãq; laboꝛioſu
videat quid agit: tñ ſi ad finem ꝓmiſſe
getis illud refert:nondũ quide ſabbatuʒ
habet in re:ſed bab iam in ſnes
* dicẽdũ ꝙ ſeruilia opera
Bn E tripliciter poſſũt accipi.
CPꝛimo ut dicant ſeruilia a ſeruitute
culpe nam qui facit peccatuʒ ſeruus eſt
peccati. 2 a ſeruitute foꝛtune.lᷣmn.

Augl.ſeruꝰ vno modo dictꝰ eſt a ſeruã/⸗
do:quia antiqtus qui capiebant in pᷣlio

ſerui capientiu efficiebant᷑ ⁊ quia dubiꝰ
eſt euẽtus belli:ideo iſto mõ ſeruitutẽ fa
cit foꝛtuna. C ꝭ* a ſeruitute nature.nã
humana natura ut dicit᷑.i. Metha.mul
tipliciter ſerua eſt: quia multis indiget
ad ſui pᷣſeruationẽ:in operibꝰ ergo ſerui
libus pꝛimo modo dictis papa non põt
diſpenſare:quia mala ⁊ ꝑnicioſa opera
q́Buis omni tẽpoꝛe ſieri ſit ꝓhibitũ:ma⸗
gis eſt tñ nuc pꝛohibitũ peccatum fieri
die dominico q; tũc die ſabbati. In ope
ribus vᷣo ſeruilibꝰ ſco modo acceptis
tẽpoꝛe illoquo mentẽ bominis a dei ſer
nitio non diſtrabũt:papa in caſu diſpen
ſare põt. Sed in operibꝰ ſeruilibꝰ tertio
modo ſuptis ex toto diſpenſatũ eſt.nam
cibũ coquere ⁊ pparare cõceſſũ eſt fieri
die dominico qð tñ die ſabbati in lege
veteri fuit pꝛohibituam.
G pꝛumũ ergo eſt dicendũ qy
ſicut tepoꝛe gratie
hoĩes liberioꝛes ſunt libertate ſpuali nõ
autẽ coꝛpoꝛali:ita magis debent ceſſare
ab operibꝰ ſeruilibꝰ ſeruitute ſpũali pu
ta a vicijs ⁊ peccatis:non tñ ab operibꝰ
ſeruilibꝰ ſeruitute coꝛꝑali. Ad ⁊ꝛeſt
dicendũ qꝙ chꝛiſtꝰ non regſiuit in nobis

Ar.
maioꝛẽ habũdantiã iuſticie q; in ſcribis
et pbariſeis:quo ad rigoꝛẽ operũ exteri/
oꝛũ coꝛpoꝛaliũ:ſed quo ad ꝑfectione ope
rũ iterioꝛũ ſpũsliũ. Ad eſt dicẽdu
q; ꝑfectius vacat᷑ in noua lege diuino
cultui qᷓ; in veteri:non quo ad illas ceri-
monias a quibꝰ iudei abſtinehãt die ſab
bati:ſed quo ad opera ſpũalis quibꝰ nũc
vaca t᷑⁊ ſi interdũ coꝛpoꝛalibꝰ laboꝛibꝰ
intẽdit᷑ exquo ad ſpem future getis illud
refertur vere ſabbatũ obſerua mne Au:
S quartũ ciene⸗
videt᷑ enĩ ꝙ paps ſtrictiꝰ debeat
pꝛobibere opera ſeruilia fieri in die do/
minico qᷓ; fuerit ꝓhibita in die ſabbati:
dicit enĩ Aug'. in lib. de decẽ coꝛdis.Tꝗ
gis eni pᷣmã coꝛdã cecidit beſtia ſuꝑſtiti
onis. tangis ſecũdã cecidit beſtia erroꝛiſ
tangis tertiã cecidit beſtia mũdane affe
ctionis. Sed ſtrictiꝰ eſt nũc ꝓbibẽda bu
mana affectio circa tẽpoꝛalia qᷓ; fuerit
in veteri lege:ergo ſtrictiꝰ ſunt ꝓhibeda
opera ſeruilia fieri in die dominica q; fu
erint ꝓbibita in die ſabbati. Pꝛetẽa
maioꝛẽ ſollicitudinẽ reꝗrit ciboꝝ coctio
et pᷣparatio q; tẽpoꝛaliu affectio vel co⸗/
gitatio:ſed cibos coquere ⁊ pᷣparare fuit
pꝛobibitũ. Exo.xvi. ⁊ tꝑaliuʒ affectionẽ
chꝛiſtus phibuit. MWatb. vij. ergo opera
coꝛpꝑalia ⁊ uilia fieri die dominico oĩno
ſunt phbibeda. ¶ Pꝛeterea quãto lex eſt
artioꝛ tanto artioꝛa pᷣcepta ponit:ſ̊ lex
euãgelica artioꝛ ẽ ſege veteri.iuxta illud
MWath. vij. Arta ẽ via que ducit ad vitã
et pauci intrant ꝑ eam: ergo artius ꝓbi
benda ſunt opera ſeruilia fieri die dnica
fuerũt ꝓbibita fieri dię ſaobati. ,d
Anr. eſt:quia iugu
N contrarin chꝛiſti ſuaue
eſt. ⁊ onus eius lane ſcribit Watb x..
Q dicẽdũ qꝙ opera ſeruilia
KRnd c0 et Sepoꝛalta que de ſui

natura ſu nt peccata: ut foꝛnicari inebꝛia

ri ⁊ alia buiuſinodi immũditiã ac diſſo-
lutionẽ includentia: uel aĩoꝝ diſtractio

Queſtio IIII

nẽ impoꝛtãtia ſtrictius in noua lege p/

hibent᷑ fieri in dñica q; fuerũt ꝓbibita

in lege veteri die ſabbati.ſed alia opera
coꝛpoꝛalia uel ſeruilia que de ſui natura

pctã nõ ſunt nõ ſic ſtricte ꝓhibenda ſunt
bic ſicut ibi:maximeqꝛ inuenimus xpᷣm

in quatuoꝛ caſibus talia conceſſiſſe fieri
in die ſabbati. ¶ Pꝛimo in coꝛpoꝛis ne

ceſſitate:Anñ Matth.xij.excuſauit diſci
pulos vellẽtes ſpicas die ſabbati:indu /

cẽs exemplũ dauid: qui panes ꝓpoſitio
nis comedit quos nõ licebat comedere

niſi ſacerdotibus. ¶ Scdo in ꝓximi ſa
nitate:vnde Matth. xij. c. Curauit ho/

minẽ habentẽ manũ aridã die ſabbati:
⁊ increpauit phariſeos tale opus factũ
die ſabbati caluniantes:inducẽs erem/
plum ipſoꝝ contra eos:quia bouè ułaſi
nu cadente in puteũ extrabebãt die ſab
bati. ¶ Tertio in eccleſie vtilitate:vñ
Mattb. xij. xpᷣs exempla poſuit de ſacer

dotibus ꝗ faciebant oĩa que neceſſaria
erant in tẽplo die ſabbati.⁊ tuc ſine cri/

mine erant apud eos. ¶ Quarto in ſu⸗
perioꝛis ptãte:vnde Joh̃.vij.xpᷣs man/
dauit circũciſionẽ die ſabbati fieri:nec ꝓ
pter boc ſoluebat᷑ lex moyſi:cũ ipſe eſſet
dñs etiã diei ſabbati. Puto ergo e iſtis

quatuoꝛ caſibus oꝑa ſeruilia uel coꝛpo-

„ —

ralia ꝗ de ſui natura pctã nõ ſũt die dũi
ca ſine peccato fieri poſſuntt.
Ad pꝛimũ go eſ vicengi
mundana affectio
circa tẽpoꝛalia:vel põt eſſe tanq; finis
intenta:uel tanq; conditio annexa ⁊ neę
ceſſaria ad ſuſtentationẽ vite. pmo mõ
eſt beſtia crudelioꝛ ceter:ł:ſcðo mõ nõ:vñ
dicit Augꝰ. eodẽ libꝛo ꝙ ꝓpter a moꝛeʒ

ſeculi huius laboꝛant hoĩies in oĩbus ne

gocijs ſuis q; tum ad illos qui amoꝛẽ ſe
culi tanqᷓ; finem ſibi pponũt.ſed tu in oꝛ
bus operibꝰ tuis laboꝛa: nõ ꝓpter amo
rem ſeculi:ſed ꝓpter ſempiternã requiẽ:
q;tum ad illos qui amoꝛem ſeculi nõ ut

finem pᷣponunt:ſed ut illud qð ẽ ad finẽ

¶ Aaͤ ſecundũ eſt dicendù ꝙ ſaluatoꝛ

A.
ſolicnan
niccntian
nicvobin
ſopererf
hona mua
lagmi
oliciect
.C2
Gelaert
Pernule
pewenite
tunnen
ntcnen
linecon
oyei
ſdhobun

.

dotpint
tonis.
Pdied
niſo
aperotio
ſlumin
Nsille
wexrrr
losay
ſeruen
cotli in
tere pe
pertaa
ſcnet di
fſumpt

Snc

opooli
ttonpe⸗

Ri

indede
cſercͤtin
Ntats,⸗
oidagi
ſenen

I
ncllte
fuerüt ph
iſedala gpen
nedeſninarun
ehbcbengs ſint
nuenmus n
coneeſiſee
oincoorsde
i.aauſauitdic
ieſabbetiini
panes Poſte
cbat coneien
choin peini⸗
c⸗Curutbo
idieſibhin
taleopus ftu
ginduigaeſ⸗
guumriſii
tmpotdelt
eierntiiue
lepoluteſid
gheſeeln
ti 1tücſieg/
Quami⸗
Bie
bentinn
iage
“

Tdiav e

ſont.

Ar.

ſollicitudinem tẽpoꝛaliũ ꝓbibuit nõ ꝓ⸗/
uidentiam.Poſſet enim homo die domi
nico abſtinere a laboꝛe coꝛpoꝛali ⁊ ſerui
li opere:⁊ ſic ſollicitari erga tẽpoꝛalia ⁊
bona mũdialia ul habenda: ſeu occupã
da: qꝙ maius peccatũ incurreret ex tali
ſollicitudine qᷓ; ex ſeruili opere uel labo
re. C Ad tertiũ eſt dicendũ ꝙ lex euan
gelica arta eſt laboꝛe quia dicẽte Apło
Per multos laboꝛes opoꝛtet ad regnũ
peruenire.lata tamẽ ẽ ⁊ facilis amoꝛe:

lex tamen moyſi erat arta laboꝛe in mul
titud ine pꝛeceptoꝝ: ⁊ terroꝛe in młtitu

dine cõminationũ:quia abſq; vlla ↄtra

dictione irritam quis faciens legẽ moy
ſi duobus vel tribus teſtibus moꝛiebat᷑

Bquintü gene

papa biſpenſare non poſſit ꝙ die
dominica fiat foꝛum emptiõis ⁊ vendi
tionis. Scribiturenim de conſe. diſ.iij.
ꝙ die dominica nibil aliud agendũ eſt
niſi deo vacandum. Et ſubditur:MHulla

operatio in die illa ſancta agatur: niſi
ſolum in bymnis ⁊ canticis ſpiritualibꝰ

dies illa tranſigatur: Pꝛeterea ſcribi
tur extra de feris:omnes dies domini
cos a veſpera in veſperam pᷣcipimꝰ ob/
ſeruari cum omni veneratione:ut mer⸗
catũ in eis non fiat nec placitũ. C Pꝛe
terea pꝛeceptum negatiuuʒ obligat ſem

per ⁊ ad ſem per:ſed ꝙ opus ſeruile nõ

tluum: vt patet Exo. xxxi. t Aug' d
4 P eſt Augꝰ. de
In contranicn is: vbi
opus aliquod coꝛpoꝛale fieri die ſabba/
ti non pꝛobibet:du modo fiat pꝛoꝑt᷑ ſem

piternam requiem.
Ki id 60 dicendum ꝙ tencre fo-

fieret die ſabbati fuit pꝛeceptum nega

rum diebus dominicis ⁊ feſtiuis tripli/

citer Seingie fieri. Pꝛimo cauſa cu⸗
piditatis. Scribit enim Ecc..ij. ꝙ pec/
catoꝛi dedit deus ſuꝑfluam curã ⁊ afffi
ctionem anumi ut per noctẽ non requie
icat:⁊ cuncti dies eius doloꝛibus pleni

quinquageſimma v

ſunt:cum tali enim cupiditate charitas
ſtare non poteſt:quia dicente Augl.Cũ
augetur cupiditas diminuitur chari/
tas. Emere ergo uel vendere die domi
nico ſola cupiditate: directe eſt contra

tertium pꝛeceptum:quo pꝛecipitur ſab

batum ſan ctificari. AUnde dicit Augꝰ.
Tangis tertiam coꝛdaʒ ⁊ interficis be
ſtiam cupiditatis. Secundo hoc po
teſt fiericauſa ineuitabilis neceſſitatis
Contingit enim quandoq; conſiderat
conditionibus tempoꝛum perſonarũ et
negocioꝛum ac regionum ꝙ niñ fieret
foꝛum die dominica uel feſtiua in emen
do uel vendendo res aliquas: magnum
detrimentum perſone pꝛedicte repoꝛta
rent:quia foꝛte ſunt artificeſivnde alijs
diebus eoꝛum artificijs eos oʒ inten-
dere:ut ſic victum ⁊ veſtitum pꝛo ſe?⁊ ꝓ
illis quoꝛum curam habent poſſint pꝛo
curare.Et tales exquo miſſam audiunt
⁊ bhboꝛam aliquam deputant cultui diui
no ad vacandũ:poſſunt excuſari a pec/
cato:potiſſime ſi in talibus operibꝰeoꝝ
mens non multũ a diuino ſeruitio diſ
trahitur. ¶Q Tertio hoc poteſt fieri cã
naturalis ⁊ coꝛpoꝛalis vtilitatis. Cõ⸗
ponitur enim homo ex natura coꝛpoꝛa
li ⁊ ſpirituali. Sicut ergo aliqua ſũt de/
ſeruientia vtilitati ſpirituali:ut diuino
ſeruitio vacare:aliqua hoꝛa oꝛare:pꝛe/
dqicat iones auolre⸗ Rra aliqua ſunt de/
ſeruientia vtilitati nature coꝛpoꝛalis:
ut vendere ⁊ emere que ſunt neceſſaria
ad victum ⁊ veſtituʒ hũane nature. Ci
hos coquere ⁊ pᷣparare:ſine quibꝰ vita
coꝛpoꝛalis tranſire nonpotett.

AGH‚h in oppoſit e doͤ. ;
Ad 10 nes ula ĩtelligunt᷑ de cle

ricis ⁊ alijs diuino ſeruitio mãcipa:is

de quibꝰ vniuerſa lit᷑ verũ eſt ꝙ die dñi⸗
co nihil aliud debẽt agere niſi vacare di
uino cultui. Ałè dicendũ qꝙ illa oꝑa ꝓ/
hibent᷑ que mentẽ hoĩs ex toto diſtra/
hũt ⁊ a dei ſeruitio ſeparat: pᷣſertim qñ
fiunt pᷣciſe cã cupiditatis·

Ar.
D ſextũ ſic ꝓceditur: Ai
E det enim ꝙ pa
prpa non poſſit diſpẽſare ut die dñi
ca bellũ cõmittat᷑. Mullum enim opus
culpabile die dominico fieri debet qᷓcũ
q; diſpenſatione:ſed bellare eſt opꝰcul⸗
pabile:cuius pꝛobatio eſt qꝛ bellati in
dicitur pena a dño: Matth.xxvi. Ois
qui accipit gladiũ gladio peribit. g tale
opus non eſt diſpenſabile die domlnico
pPꝛet erea dies dñica loco dieiſabba
ti eſt diuino cultui mancipata:ſed bellũ
babet boiem ꝗa diuino cultu ⁊ mentem
hois multũ diſtrabere: papa non põt
in hoc diſpenſare die dñico. Pꝛerca
actio ſpũalis nõ eſt omittenda ꝓ ſalute
coꝛpoꝛali:ſed actio ad quã oꝛdinat᷑ dies
dñica eſt ſpualis:ergo pꝛo quacũq; cõ/
mogitate coꝛpoꝛali omittenda non eſt.

AnPrF; Pi mj eſt quod ſcribi
In cõtrariũat auge rcht
Si vꝛgens neceſſitas ẽ ꝓdeſfenſione pa
trie vel legũ paternarũ:nullo tꝑe eſt bel
loꝝ pꝛepꝗratiomnꝑcendum.,.

Rñdeo dcendũu o bellu comit

„

ti die dominica põt in/

telligi triplicit. ¶ Pꝛimo in que ſtiõibꝰ

Tlitibus diſſoluendis:de quo bello dicit᷑
Jaco.iiij. Litigatis ⁊ belligeratis ⁊ nõ

bẽtis ꝓpterqð nõ poſtulaſtig. Scvo
in hoſtibus expugnandis. ¶ Tertio in

bꝛutis aialibus capiendis. Oiebꝰ dñi
cis ⁊ feſtiuis bella in queſtiõibus audiẽ/⸗
dis ⁊ diſſoluendis fieri nõ debẽt:ſiẽ pa⸗
tet extra de ferijs ⁊.xv.q.iiij.c.nullus.
niſi foꝛte queſtiões matrimoniales ꝓpt
periculuũ adulterij.⁊ de electiõibus pᷣla/

toꝝppt periculum moꝛe:quia infra tres
meſes fieri debent. Bella vᷣo in hoſtibꝰ

expugnandis diebus dominicis cõmit
ti poſſunt imminente neceſſitate·Legi/

mus enim pᷣ Machabeonꝛ. c. ij. ꝙ illi ſcĩ

macha bei quoꝝa liqui ꝑmiſerunt ſe int-
fici ante qᷓ; vellẽt bellare diebus ſabba⸗
is poſtmodũ alij plena deliberatiõe pᷣ⸗
ba bita dixerũt: Omnis bõ quicuq; ve

nerit ad nos in bello die ſabbatoꝝ pu/

gnemus aduerſus eũ:⁊ nõ moꝛia mur ſi
cut moꝛti ſunt fratres noſtri. Sed bel-
la in piſcibus ⁊ aialibus capiendis ſi ne

ceſſitas fuer it poſſunt ꝑinitti. nde ex
tra de feris: Alexander tertius ↄcedit

allecia piſcari dominicis diebus ꝓ ſuſ-
tẽtatõe eoꝝ ⁊ pauperũ hñtiũ neceſſitatẽ

—

. 3 ergo eſt dicendum
Ad Permn qÿ bellanti tunc in

dicitur pena quando in ſanguinẽ alicu-

ius armatur nulla ſuperioꝛis poteſtate
conced ente uel pᷣcipiente:ut dicit Augꝰ

Sed bellanti pꝛo republica ſalus ꝓmit
titur. venientibus eni militibꝰ ad Joſ.
Luce.iij.dictum eſt: Meminem ↄcutiat
nemini caluniam faciatis: ⁊ cõtẽti eſto
te ſtipedus veſtris: ⁊ ſalui erit. C Ad

ſcom ⁊ tertiũ eſt dicendu ꝙ imminente
neceſſitate interponenda eſt actio ſpũa

lis pꝛo ſalute coꝛpoꝛali.tẽtare enim eẽt
deum cũ adeſt auxiliũ hũůanum diuinuʒ
qu erere:ſed cũ deficit humanũ hoc ſolũ

nobis eſt refugij ut oculos noſtros diri
gamꝰ ad deũ: ut ſcribit᷑.ij. Paralip.c.xx.

OQAueſtio. lj. de diſpenſatio⸗
ne quarti pꝛecepti.

e ro— 8à & conſiderẽdũ
Lteriu eſt de diſpen

ſatione quarti pꝛecepti:Cir/

ca quod queruntur quinq;.
¶Pꝛimo vtrum pa pa poſſit diſpenſa
re ꝙ a ſubuentione parentum abſolua

tur homo pꝛopter introitum religionis

Secundo vtrum papa poſſit diſpẽ⸗
ſare ꝙ homo introituỹ religionis dimit

ꝛopter ſubuentionem parentum-

tat
C Perno vtrũ papa poſſit diſpenſare

hõ ꝑegrinationem ucl obla tionẽ vo
to pꝛomiſſam Bumiezat Propeet ſubuen
tionem parentum. ¶ͤ Quarto vtruz pa

pa poſſit diſpenſare q bomo pꝛeter bo

noꝛẽ nullã aliã ſubuetionẽ ꝑentibꝰtenea
tur ipendere. vtupapa poſſit
diſpeſare ut bõ vigoꝛe pᷣcepti nullũ aliũ

teneat honoꝛare pter carnales ꝑentes.

¶QAuito vtꝝ papa poſſit

A.
9

oſit
tineperen
igoisi⸗
teckensin
griteit
ortuusy
Deürtoti
Coctgopo
on Cp⸗
horode
tcnentr
litaſi

6u.
htunp
ltthcey
ſahane

N
hot int⸗
leſnlie
ſutun
nſadter
Nlcnic⸗
cſign
ſhtüg
Gtiy
ls ſuen
ſutus,H
nirecog
ſertent
ſcni
eſedein
Netennn
letimnan
iſtereſe
Eſiſiti
llcſeal
kon
hteligi.
n
Minnun
Matate
ſiotſean

ſabator ,/
noworiatmurt
loſri Oegbe⸗
cgiendis ſe
nitn Vndeet
ttermus ccdt
dichts pii
tünecaſitas
0 eſtdicandin

bellanriten.

ſanguini ie⸗
rioꝛisporctn
eutduet Zun
Nian hsn
miüitba
mien Autin
ns teütin
ict,C
iginmnnt
Nao ſin
etareonnc
um duini,
nuni hoeſl
noſers N
Prripa.
ſan⸗

dedihe
nuagn
ntur un,
taiſi
umn tegiond
hoſt d⸗
Aenisnin
in gornhn
ſt diheinn
oblation
nopter in
Nantontniß
o Prand

Ar. 1
ſic pꝛocedi.vr
Peummn enim ꝙ& papa
poſſit diſpenſare bomo a ſubuè
tione parentũ abſoluat᷑ ꝓpter introituʒ

religiõis:qꝛ ad ipoſſibile nemo tenet᷑:ſj

exiſtens in religiõe cũ ſit pauper nõ põt
parẽtes ſuſtẽtare: ergo no tenet᷑. C S.
moꝛtuus nõ tenetur ad opera viuoꝝ: ſj
per introitũ religidis homo moꝛitur mũ
do:ergo nõ tenetur ad ſuſtentatione vi-
uoꝛũ. ¶Pꝛet erea per ingreſſũ religiõis
bomo abſoluit᷑ a redditione debiti quo
teneba t᷑ vxoꝛi:ergo eodẽ mõ filius ab/
ſoluit a ſubuentiõe ꝗᷓ tenenal pfint ufi
2 Arpra π☚ â eſt qz ſolus ille
In C0 trarin qui dedit pꝛece/
ptum põt diſpẽſare.ſed deus ſolus de/
dit pᷣceptũ de ſubuẽtione parentũ: nec
papa nec aliꝗs aliꝰ in hoc põt diſpeſare
Rnñ EO dicendu filios teneri
l eEEad ſubuẽtionẽ parentuʒ

põt intelligi dupliciter. Pꝛimo vni

uerſaliter m omn e tẽpus ⁊ 'm omnem
ſtatum. ¶ Alio modo particularit m
aliqð tpus ⁊ aliquẽ ſtatũ. Oicunt ergo
aliqui ꝙ de lege nature ſubuẽtio parẽtũ
intelligit᷑ hm omne tempus ⁊ bᷣm omnẽ
ſtatůu:qꝛ ſiue bomo ſit iuuenis ſiue ſenex
qᷓ; tuʒ ad variationẽ tẽpoꝛis: ſiue ſecula
ris ſiue religioſus q́;tum ad variatione
ſtatus:ſemꝑ homo tenet᷑ parẽtibꝰ ſubue
nire:eo ꝙ cũ ſit pᷣceptũ legis nature ma/-
nente natura ſemꝑ man et obligatio pꝛe

cepti. Alij vᷣo dicũt ſubuẽtionẽ parẽtu,ʒ

eſſe de iure legis nature particularit᷑ ᷣm
determinatũ tẽpus ⁊ im determinatuʒz
ſtatũ:manẽte ergo tali ſtatu ꝙ homo ci
uiliter ⁊ ſeculariter viuat in mũdo tenet
ad ſuſtẽtationẽ parentũ:ſed qñ nõ viuit
cũ eis ſeculariter ãplius non tenet᷑. Ao

lũt enim ꝙ viuere in mũdo triplicit᷑ pot

intelligi. Pꝛimo naturalit᷑ vtẽdo cibo et
potu ⁊ alijs neceſſaris:⁊ ſic religioſi vi-

uũut in mundo. Secundo beſtialiter:⁊ ſic

peccatoꝛes viuũt in mũdo.Tertio ciui-/
liter ⁊ ſecularit.⁊ ſic religioſi moꝛtui ſũt

quinquageſimapꝛima 1

mũdo:⁊z inde ꝑ introitũ religiõis ſoluti
lunt a ſubuẽtiõe parentũ. Quãuis ergo
qlibet iſtarũ opinionũ cõtineat aligd ve
ritatis:media tñ reputo viã eẽ tenendã
ut dicat ꝙ ſubuetio parentũ eſt de iure
nature ſᷣm omnẽ ſtatu qᷓ;tuʒ ad pꝛecepti

obligationẽ:nõ tñ ad ipſiꝰ pcepti execu⸗

tiont᷑.Planũ eſt eni ꝙ per ipotentiã exe/

quedi pᷣceptů homo excuſat᷑ ab executi-

one:⁊ potiſſimeqñ ĩpotẽtia exequedi eſt
tẽpoꝛalis qñ q; ad actũ reducibilis:qꝛ ſi
eẽt ꝑpetua nõ remaneret obligatio pꝛe-
cepti exquo nũ q; poſſet ipleri.Miuc autẽ
eſt ꝙ ſtatus religiois nõ ipedit ſemꝑ hbo
minè a ſubuẽtiõe parentu:quia multi ca
ſus poſſut occurrere in gbus põot parẽti⸗
bus ſubuenire: vel ꝑ licentia ſuperioꝛis
de pꝛopꝛio ſuo laboꝛe:vel ꝑ adminiſtra/
tione cõmuniũ reru. Puto ergo ꝙ re
ligioſus ꝓpter ſtatũ religiõis nõ abſol/
uitur ab obligatioe pᷣcepti dati de ſub uẽ
tione parentũ:ſed ab executiõe põt excu
ſari donec adſit ſibi poſſibilitas ſubueni
endi ꝑ licentiã ſuperioꝛis. Sed ſi peteret
licentiã in caſu in quo patri poſſet ſubue
nire de laboꝛe ſuo vel alio modo:⁊ pᷣlatꝰ

nõ cõcederet:puto ꝙ in hoc caſu ſibi nõ

teneret᷑ obedire:religioſus eni tenet obe
dire pᷣlato in bis que ſpectãt ad obſeruã
tiã regule.⁊ eoꝛũ que in regulari obſeruã
tia cõtinent᷑: pᷣſuppoſita tñ obedietia pᷣ
ceptoꝝ dei:tam pᷣme tabule q; ſecũde:in
quibꝰ per hominẽ diſpẽſari nõ põt.

mMmiñ ergo eſt dicenduͦ ꝙꝶ
Ad Primu duplex eſt ipoſſibi

litas:quedã ꝑpetua:⁊ iſta ab ſoluit a pᷣ/

cepti obligatiõe ⁊ ipletiõe.Quedã vᷣo tẽ
poꝛalis:⁊ iſta licet abſoluat a pᷣcepti im
pletione:exiſtẽte ipoſſibilitate exequedi
nõ tñ abſoluit a pᷣcepti obligatione:ex
talis potẽtia qñq; ẽ reducibilis ad actũ
Ad ⁊eſt dicendũ qꝙ duplex eſt moꝛſ
Ana naturalis que eſt moꝛs ſimplex:cũ
ſeꝑatur aĩa a coꝛpoꝛe:⁊ iſta abſoluit to/

talit᷑ ab actibꝰ viuẽtiũ.Alia ſpũalis:que

non abſoluit ab actibꝰ viuentiuz ſimplr

Ar.
ſed ſolũ a repugnantibꝰ:nõ eniabſoluit
ab actibus pᷣceptoꝝ dei:ſed negocioꝝ ſe
cularium. & Ald 3 eſt dicendu ꝙ reli
gioſo per ingreſſum religionis tollit᷑ po
tentia ꝑpetua debitũ reddendi vxoꝛi:
ſed non tollit᷑ ſibi potentia ꝑpetua ſub/
uẽtionẽ reddẽdi pri uel mri:iõ nõ ẽ ſiłe.

Dſecunduũ hen
E Ziger. n.
ꝓ papa nõ poſſit diſpẽſare ut hõ
introitum religionis di mittat ꝓpter ſb-
uentionẽ parentuũ. Dicit enĩ Aug.ſuꝑ
illo verbo.i. Pe.iiij. Chꝛiſtus paſſus eſt
ꝓ nobis.chꝛiſtꝰ qntũ cũq; anguſtiã ul in
digentiã mr̃is cõſpiceret nõ dimiſit cru
cem aſcendere:ergo hõ ꝓpter ſubuẽtio
nẽ parentũ nõ dʒ introitũ religionis di
mittere. P. ſuꝑ illo vbo Matth. xij.
Qui amat pr̃em aut mr̃em plus q; me
dicit glo. ꝙ male facit qui carnalè affe-
ctũ pᷣfert ſpuali ppter carnalẽ ergo af-⸗

fectũ parentũ bo nõ dʒ dimittere introi

tũ religionis. Pꝛeterea plus bõ tene
tur bonoꝛare deũ qᷓ; parentes: ſed ꝑ in-
troitũ religionis maxime bonoꝛat᷑ deꝰ:
ꝓpter ſubuentionẽ:ergo parentũ nõ eſt

dimittendus introitus religionis.
In conttariũ aaewbo
Jin Wobligatio po
teſt fieri ius naturale:ſed ſubuẽtio pa
rentũ eſt de iure naturali:ergo nulla ob
ligatio tenet contra boc.
eſt iuſticia ſufficiẽs ⁊ ne
ceſſaria: In ↄſilijs vᷣo iuſtieia abũdãs ⁊?
erxpedies. Eſt.n. pꝛeceptũ magis neceſ
ſariũ q; cõſilium:conſiliũ vᷣo magis bo⸗/
nũ lz minus neceſſariũ. Quida aut atte
dentes ad bonitatẽ cõſili maioꝛẽ:dicũt
ꝙꝙ ꝓpter neceſſitatẽ parentũ non dʒ hõ
religionis ingreſſũ dimittere:qꝛ maio/
ra bona minoꝛibus ſunt pꝛefereda.Alij
vo reſpicientes ad pᷣcepti neceſſitatem
maioꝛẽ:dicunt ꝙ ꝓpter neceſſitatẽ ſuſtẽ
tandoꝝ parentũ dʒ hõ religionis igreſ/
ſum dimittere. Aerũ qꝛ conſilin ſapien-

Queſtio II

tis ⁊ potiſſime dei cinis ſapientie nõ eſt
numerus:nunq; eſt pᷣcepto eiꝰ cõtrariuʒ
nec econuerſo: ideo puto ꝙ in caſu in q̊
obligat pᷣceptũ dei de honoꝛe parentum
ut qn aliter impleri nõ poſſet eoꝝ ſubue
tio q; manendo in ſeculo: tũc no habet
locu conſiliũ de intrãdo religionẽ:ſʒ po/
tius eſſet ꝑeccatũ: eo ꝙ in tali caſu ↄſili
um eſſet cõtrariũ pᷣcepto dei:ſed qꝛ ſub
uentio parentũ eſt pᷣceptũ affirmatiuũ:
id eo iʒ obliget ſemꝑ rone qua pᷣceptum
nõ tamẽ ad ſemꝑ rone qua eſt affirma⸗
tiuũ. Vnqñ cõſilium de introitu religio
nis nõ cõtrariat pꝛecepto de ſubuentio
ne parentũ.in tali caſu ingreſſus religio
nis dim ittendus non eſt ppter ſubuẽtio
nẽ parentũ. Et bocpõt cõtingere in tri
bus canbꝰ. Pꝛimo qn parentes ex ſe ba
bent vnde poſſint ſibi ſubuenire. Secũ
do qñ faciliter ꝑ ſeipſos poſſunt acquire
re.Certio quando ꝑ alios eo ↄꝝ ſubuen-
A G Pꝛimũu tio põt impleri.
AN e ergo eſt dicenduͦ q;
nõ eſt ſilłe de miniſterio chꝛiſti ⁊ puate ꝑ
ſone religionẽ intrare volentes:qꝛ illud
erat vnluerſalis neceſſitatis:⁊ ideo pꝛe
ferendu omni affectioni parentũ. iſtud
auũt non eſt neceſſitatis:ſʒ ſuꝑerogatio⸗/

nis. Ad ⁊ꝛ" eſt dicendũ ꝙ dupler eſt

affectus ſpualis:quidã neceſſitatis:⁊ ꝗ/
dam ſuꝑerogatis bonitatis ꝗ ergo car/
nalem affectũ pᷣfert a ffectui ſpuũali pec-
cat:⁊ ideo qui a moꝛe parentum pᷣferret
a moꝛi dei peccaret:ſed qui amoꝛẽ parẽ-
tũ pᷣfert amoꝛi itrandi religionẽ nõ pec
cat. C Ad 2 ẽ dicendum ꝙ in caſu il/
lo in quo bõ tenet᷑ pceptum dei implere
de ſubuentione gentum: cum implet de
us bonoꝛat᷑ multo magis q; per ingreſ
ſum religionis:qꝛ nõ implendo qñ tene
tur iplere nõ hon oꝛaret᷑ deꝰ ij ↄteneret.

ESk qetur eni pa
pvg nõ poſſit diſpenſare ut hõ ob/⸗
lationem uel ꝑegrin ationẽ voto ꝓmiſ⸗
ſam dimittat ꝓpt᷑ ſubuentionẽ parentũ

.
mmnler
tynali
Unno fop
Mhpotere
ſcnetone
Gigecharit
Neſälten
hetnrbon⸗
ſordann
ſuannihpe
kabonacd
lonoree
guisoblg

ſpbonot
e
Debe.
Poter

gi der
ſolit⸗
urc
uſerr ſ
dopela⸗
Wds⸗
Parorch
honten
hond
tcerh⸗
in no
ſin
ſceſori⸗
tyinplen
lhittikmn
Cbenn
gltemmnis
Gennn
Neccpti g

hlot

greeg in
tonn
ſiitne
mnaigea
WE

ſcpente ni
Nrochcötren
no ginai
onoreparentun
hoſcgenp ſchi
lo. tücnobaben
relgone⸗
pintalicair
todaiſalgein
tüͤ affimatti
nequs chin
gua eſtafm
introtneſg⸗
gto deſtheni
ingreſigfep⸗
ſtpprahinh
tcötngaenzt
Mrenteseh⸗
ninmndu
poſuntacgnt
. ſcuen
noporimhen
ocRNicmi
beiliriu,
Alana elk
natied
Prenti ſun
ſancroged,
igde
nacſtmdn
nns gaol/
iiir,
mmn ön
ligonenoe⸗
. incſl
um dei ingen
cutm inpe
vißperin

Ar.

qꝛ maius vinculũ ſoluit minus: ſ̊ notũ
eſt vinculũ ligans hoĩes quo ad deu:ſub
uentio vᷣo parentũ ligat quo ad bominè
non põt ergo tolli tale vinculu pꝛopter
ſubuẽtionẽ parentũ.
dine charitatis plus bomo tenet᷑ ꝓcura
re ſalutem ſuam qᷓ; alioꝝ: magis ergo te
netur bomo per votũ peregrinatiõis et
ſuoꝝ bonoꝝ erogatiõis ꝓcurare ſaluteʒ
ſuam qᷓ; parentibꝰ ſubuenire. ¶ Pꝛete-
rea bona coꝛpoꝛalia ⁊ tẽpoꝛalia magis
bomo recipit a deo qᷓ; a paretibꝰ:ſi ergo
quis obligat voto bona ſua deo:nõ tenet᷑
igſ amplius parẽtibus imgengere.
† 4* eiſt Aug?. u⸗
Mathe. xv. Irritũ feciſtis mãdatũ dei
pꝛopter traditionem veſtram.
nd 60 dicendũ ꝙ Aug. in lib.
„Ann de queſtionibꝰ euangeli
oꝛũ determinat banc queſtionẽ dicens
ſuꝑſtitione phariſeoꝝ fuiſſe ut qñ filij iu
deoꝝ ad talem etate ꝑueniebãt ut voto
poſſent ſe aſtringere ad offerendũ aliꝗd
deo: vel ad peregrinationẽ ⁊ ad alia oꝑa

pietatis: extũc abſoluti erãt a ſubuetiõe

parentũ et amplius parentibꝰ ſbuenire
non teuebant᷑. Sed bec ſuꝑſtitio ut dic
dãnanda eſt:quia in etate perſecta plus
tenet᷑ homo diuina mandata obſeruare
qᷓ; in nõ ꝑfecta.Si ꝗs ergo voueret deo
offerre illa per que tenerer᷑ paretibus in
neceſſarijs ſubuch ire:nõ teneret᷑ tale vo
tuʒ implere:quia deus non vult ſibi pꝛo/
mitti ⁊ multo minus obſeruari illud per
qð ſubtrabit᷑ vita noſtris parẽtibꝰquoꝝ
vitam mãdauit per filios eſſe ſeruandaʒ
Verum quia de ſubuẽtione parentũ eſt

pꝛeceptũ affirmatiuũ qð non obligat ad

ſemꝑ:ideo ſi aliquo tẽpoꝛe quis põt la/
boꝛare ad ſubuẽtionẽ parentũ:⁊ alio te
poꝛe notũ peregrinatiois implere.nõ ab
ſoluit᷑ tunc a voto ꝓpter ſubuentionem
parentuũ. Sed ſi parentibꝰ nõ poſſet ſub
uenire implendo peregrinatiõis votum
pꝛopter longam viani aut aliquod tale

quinquageſimapꝛima

Pꝛeterea ex oꝛ/

IIII
puto ꝙ ad uotũ peregriatiõis implẽdũ
AG Ppꝛimũ nõ teneretur.
ergo eſt dicendũ qp½
votũ eſt maius vinculũ qᷓ; ſubuetio pa·
rentũ:cũ reducat᷑ ad mand atũ pꝛime ts
bule:dũmodoillud ponatur ſub voto qð
nõ cõtrariat᷑ diuinis pᷣceptis:tũc eniʒ lʒ
votũ eſſet ĩplenduz rone qua votũ:rone
tñ qua tranſgredit᷑ dininũ mãdatũ nõ li
gat. Scribit᷑ enim pᷣ Reg.xv. ꝙ deus nõ
vult holocauſta vel victimas:ſed magis
ut obediat᷑ voci eius:⁊ ut ſerue᷑ man/
datũ eius. C Ad ⁊meſt dicendũ ꝙ qñ ꝑ
votũ peregrinatiõis aut elemoſyne vel
cuiuſcũq; alteriꝰ operis pietatis ſubtra
bit illud ꝑ qð ſubtrabit᷑ ſubuẽtio parẽtũ
nõ eſt ticſm oꝛdinẽ charitatis pꝛoſectꝰ⸗
ſalutis ſed detrimentu. ¶Ad ꝭ 'dicit᷑
ꝙ homo recipit bona coꝛpoꝛalia ⁊ tepo
ralia a deo cũ obſeruatiõe pᷣceptoꝝeius
Vnde qñ oblatio vel peregrinatio voto
pꝛomiſſa nõ põt ſtare cũ obſeruatiõe di
uini pᷣcepti:tũc votũ nõ eſt iplendũ.Pla⸗
nuz eſt eni ſi as voveret iugulare preʒ
nõ teneret᷑ obſeruare ꝓmiſſũ.Sic cůᷣ vi⸗
ta parentũ qauſerat᷑ꝑ ſubtractionẽ reruʒ
tꝑaliũ:vł ꝑ debilitationẽ viriũ coꝛꝑaliũ
nõ tenet᷑ homo illa deo offerre ꝑq vita
parentuʒ ↄſeruat᷑. Oicit eni.xxij.q.iiij/q;
tollerabiliꝰ e ſt vota ſtulte ꝓmiſſioms re
ijcere q; crimen cõmitterr.
ODquartũ ciede
J eniz q; pa
poſſit diſpeſare ꝙ hbõ Prerbono⸗
rẽ nullã aliã ſᷣuẽtionẽ parentibꝰ teneat᷑
ipẽdere. Mã ſcribit᷑.ij.ad Choꝛin.x iij.ꝙ
filij ñ debet ꝑẽtibꝰ theſauriʒare:ſj pare
tes filijs:& pter honoꝛẽ aliã ſubuẽtionẽ
n debẽt filij pare tibꝰ ipedere:ſʒ potiꝰre
cipere ab eis ¶ P ꝓpt ee nutritiõis et
generatiõis fili tenẽt᷑ bonoꝛareparẽteſ
&n tenet᷑ aliã ſubuẽtionẽ eis exbibere.
S.ſuꝑ illo vᷣbo ad Ephe.vi. Honoꝛa
prez tuũ ⁊ mr̃eʒ tuã.dic glo.Sic deꝰ pn
cipł ẽ pnci hois: ſic pr ẽ ſcariũ pᷣneiꝰ
ſʒ deo nõ dʒ hõ niſi honoꝛe:S nec patri.

Ar.
1 eſt glo. ſuꝑ illo vᷣ-⸗
In . trarin bo Zror⸗ Ho/
noꝛa patrẽ tuũ ⁊ matrẽ tuã:que dicit q;
oĩs ſubuẽtio in bonoꝛe parentũ itelligit
* 6 doð ꝙ filij tria recipiut
Oea parentibꝰ.Pꝛimo eſſe
2 generationẽ. Secundo doctrinã ⁊ ex/
boꝛtationẽ. Tertio ſuſtentationẽ ⁊ nu/
tritionẽ:quia nudi naſcuntur nibil nu/
trimenti poꝛtantes: uel veſtimẽti. Pꝛo
pter iſta tria tenent᷑ eis filij tria repen
dere que in honoꝛe parentuʒ includunt᷑
fᷣm Augl. ¶ Pꝛimo nãq; ꝓ eſſe ⁊ gene
ratione debent parentibus honoꝛis re⸗
uerentiã ⁊ maioꝛẽ q; dñis terrenis ꝗa q/
bus recipiũt foꝛte bona tẽpoꝛalia.Se⸗
cũdoꝓ doctrina ⁊ exhoꝛtatõe debet eis
ſubiectionis obedietiã:pᷣter illa qᷓ eſſent
3 deum. In oĩbꝰalijs cõſilijs tenent filij
parẽt ibꝰ obedire. Tertio ꝓ ſuſtẽtamẽ
to ⁊ nutritiõe quã recipiũt in iuuentute
debent eis in ſenectute:neceſſarioꝝĩ vi⸗/
ctu ⁊ veſtitu ſufficientiam. Qð aũt iſta
tria claud ant in hboc pᷣcepto. Honoꝛa pa
trẽ tuũ ⁊ matrẽ tuã.pʒ ꝑ illud quod ſcri
bit᷑ Eccl.iij.vbi dr:Honoꝛa patrẽ ⁊ ma
trem tua:ut veniat tibi benedictio.⁊ ſta
tim ſubdit᷑ inquibus cõſiſtat iſte honoꝛ
qm in oꝑe ⁊ ſermone ⁊ oi potẽtia.ꝙ au
tẽ fili in his tribus nõ tenerent᷑ ſubue-/
nire parentibus papa diſpẽſare nõ poſ-
ſet nec contrarium mandare.
Ad pꝛimuũge eſt dicendũ
Per! ſicut parentes tenẽ
tur filijs theſauricare ⁊ diuitias cõgre/
gare in iuuẽtute: ſic in ſenectute tenent᷑
filij parentes ſuſtentare:etiã de ꝓpꝛijs
laboꝛibꝰ. AUnde ſcnibi᷑ Eccj·iij. En ſuſ
cipe ſenectã patris tui:⁊ ne cõtriſtes eũ
in vita ſua:⁊ ſi defecerit ſenſu: veniam
da illi:⁊ ne ſpernas eum in tua virtute.

Ad ⁊“eſt dicẽdũ ꝙ natura ad bocĩ⸗

clinat ut bona que hõ alten facit fieri ſi
bi velit:vnde ſicut filij recipiũt a parẽti
bus eſſe nut ritionis in iuuentute: ita rõ
natura łl dictatut in ſenectute debeant

Queſtio V

eis repèdere. Dicit enĩ Baſili? ciconie

natura li inſtinctu cũ vidẽt parẽtes con
fectos ſenectute in volatu ſuppoꝛtant.
plumig calefaciũt:⁊ alimenta eis ꝓcu/
rant. Ad 2qmeſt dicendũ qꝙ nõ oibus
equipolent᷑ m phum tenet᷑ hõ ad bñ fi-
cioꝝ recõpenſationẽ. DOeus eni cũ nõ ꝑ/
ticipet in aĩali vita nobiſcum ſufficit re
compẽſatio honoꝛis ⁊ reuerẽtie:ac etiã
ſuperioꝛibus dñis tẽpoꝛalibus qui ibo/
rũ inferioꝝ ſubuẽtiõẽ nõ indigent:ſʒ pa
rentibus in vita aĩali nobiſcũ ꝑticipãti
bus cum neceſſe fuerit tenemureis ne/
ceſſaria miniſtraer.
D unintu ſic ꝓceditur
wꝓ papa diſppenſare poſſit ut bõ
vigoꝛe pᷣcepti nullũ aliũ tenea᷑ bonoꝛa
re pᷣter carnales parentes:qꝛ in bonoꝛe
parentũ eoꝝ ſubuentio intelligit᷑: ſ̊ bãc

homo non tenet oibus impendere. Diè

eni Augꝰ.i. de doctrina chꝛiſtiana:cum
oĩbus ꝓdeſſe nõ poſſis:bis potiſſime cõ

ſulendu eſt qui ꝓ locoꝝ ⁊ tempoꝝ vel ꝗᷓ/

rülibet rerũ opoꝛtunitatibꝰ ↄſtrictꝰ tibi
qſiquadã ſoꝛte iigunt᷑. C Pꝛeterea pa

rentes debemꝰ honoꝛare ꝓpt eẽ genera
tionis ⁊ nutritiõis qð ab eis recepimꝰ2

ſʒ nõ niſi ab eis tale eſſe bẽmus: ergo vi
goꝛe pᷣceptiſolũ eos tenemur honoꝛare
Pꝛeterea bonoꝛantibꝰparetes ꝓmit
tit᷑ longitudo dierũ. Exo.xx.ſed tale p/⸗

mium nõ ꝓmittit᷑ bon oꝛantibꝰ alios:

„

tenemur alijs impendere.

„AA.iiz équod dicit ad
In cotranii Hbrrij Sipa

tres quide carnis noſtre habuim eru⸗/
ditoꝛes ⁊ reuerebamur cos.nõne młto
magig obtemperabimus patni ſpirituu

Xn viuemus
Kñdeo dicendũ ꝙ ᷣm p̃ᷣcepta

ſacre ſcripture qnq; generibus ꝑſonarũ

bonoꝛẽ patnu tenemur exbibẽ.¶ Pꝛi⸗/

mo apo ſtolis ⁊ doctoꝛibꝰquoꝝ doctri⸗
na illuminamur. Dicit enĩ Aplus .i.ad

vigoꝛe pᷣcepti honoꝛem parentum nõ

NA.
Chor ij
beutis ucht
caſoen
geni C2
ſehtricmne
wcalncon
worendchen
loneſibin⸗
foniuust
Gabionn
ſkpata
ſbuocuegp
Mehnunen
migtbpis
ffenn grane
cededucch
ddenefact
1ſacketan
Rdchemn
candoett
1ponio
ſtonein
gulust⸗
Calngpittn
Mntth
Connc
Nonüſen
aptibon

Pt

liott de⸗
cenoeſea
ſtatiserne
ſactenter
lei honis
tnolbus⸗
uc eder
gienn

Bailincine
detaretes on
tu ſoporrayt
mmentzcis gal,
ndu noobus
cnei höadbift⸗
eus enichnon

iſcum ſufficttt

racritiegegti
zalibustiii⸗
öingigent i
biſci gtichi
tenemurcen⸗

ſſſie etir
ciun
nſore rueh
itenel n
Sõ
i
peroat.
gnlimzan
sponſimec
enpor raiq,
Hoſrua tibi
Derntad
pot dcen
Pes derchis
Nenus:
vemurbommn
tbewnitsfn
cantirllos
penentun t⸗
hehi i⸗
tebabuin a⸗

1sparn Pnm

Ar.

Chbor.iiij. Si decem milia pedagoꝝ ba

beatis in chꝛiſto tũ non multos patres.
In chꝛiſto eni ieſu ꝑ euangeliũ ego vos
genui. ¶ 2. platis ⁊ paſtoꝛibus quoꝛũ

regimie in moꝛibꝰregula mur ⁊ vita ſpi-

rituali regeneramur.iõ eis pa ternũ ho
noꝛem debemꝰ? impẽdere. Magnũ enim
bonũu ẽ ſubditis bere tales pres bonos
nõ minus q; bere pres bonos carnales
Scribit᷑ eni ꝓuerbio.xxij· ꝙ gloꝛia filioꝝ
ſunt parẽtes coꝝ. C 3 regibus ⁊ recto
ribus quoꝝ potentia ꝓtegimur:⁊ de ra/
bie tyrannoꝝliberamur. Añ ſerui Haa
mã pncipis regis ſyrie dixerũt ei:Pat᷑ ⁊
ſirem grandẽ dixiſſet tibiꝓppᷣa certe fa

cere debuiſſes. ¶noſtnis ꝓmotoꝛibꝰ

⁊ benefactoꝛibꝰ quoꝝ beneficio viuimꝰ
⁊ ſuſtẽta mur:tales eni ut pr̃es honoꝛa
re debemus:ut dicit᷑ Eccj.iij. In iudi-

cando eſto pupillis miſericoꝛs ut pat᷑:

⁊ pꝛo viro matri illoꝝ. C ʒ ſenibꝰ ⁊ no
ſtris antiquioꝛibus:quoꝝ narratiões au
diuimus ⁊ geſtis in foꝛmamur. Interro
ga inquit moyſes pres tuos ⁊ ãnuncia⸗/
bunt tibi. Unde pceptũ fuit Leuit.xix.
Coꝛam cano capite conſurge:⁊ honoꝛa

ꝑſona ſenis. Omnibꝰ iſtis ex vigoꝛe pꝛe

cepti honoꝛ paternus eſtexhibendus.

111 ergo 2 ſcom eſt di
AG Peimi cendũ q Augꝰ.in

*

telligit de ſubuentione tꝑalis ſubſtãtie:
que nõ eſt oibus exbibenda:niſi in neceſ
ſitatis articulo:ſed ſubuentio bonoꝛj et

reuerentie:ſubiectiõis ⁊ obedientie de
ber ꝑſonis ſupꝛadictis ſicut parentibꝰ
carnalibus. C Ad 3“ e dicẽqũ ꝙ ꝓ lõ⸗

gitudine dierü opoꝛtet accipere no vitã
longã annoꝝ vel dierũ multiplicationẽ
ſed virtuoſam opationẽ. Luc enim vita

bois eſt longa quãdo eſtꝑlena virtute:?

virtuoſa oꝑatioe. Si ꝗs enim viuitxx.
annis virtuoſe ⁊ bene operando:plꝰvi/

uit q; viuens.lx.ſine oꝑatione virtuoſa.

Vuge ſcribit᷑ Sap.iin. Cõſumat? ibꝛe
ui cõpleuit tẽpoꝛa multa. talis ant lon/
gitudo dierũ debet᷑ bonoꝛantibꝰꝑſonas

ꝗqnquageſimaſecũda .

ſupꝛadictas ſicut carnales parentes.
¶ Queſtio.lij.de diſpeſatiõe ꝗnti pᷣcepti
Eind Econſderandu eſt
— de diſpen ſatiõe
quinti pᷣcepti:Circa quod q/
runt quinq;. ¶ Pꝛimo vtrũ
papa poſſit diſpenſare ꝙ homo occidat
abſq; iranſgreſſiõe diumi pᷣcepti. C 2
vtrum pꝛeter papã aliauis poſſit in ho
micidio diſpenſare. C 3. vtrum papa

poſſit diſpenſare q homo occidens aliũ

ne occidat ab eo excuſet᷑ ab bomicidio.
C Aꝛvtrũ papa poſſit diſpenſare q bõ

interficiens ſeipſum: nõ incurrat culpaʒ

bomicide. ¶ vtrum paꝑs poſſit diſ
penſare ꝙ bõ interficiens filia in adul-

terio depᷣpẽſã nõ icurrat culpã paricidij

YUM ergo ſic ꝓcedi

enim ꝙ papa nõ poſſit diſpenſa⸗
reꝙ homo occidat᷑ abſq; tranſgſſiõe di

uinipᷣcepti:quia pꝛeceptü negatiuũ ob⸗

ligat ſemper ratione qua pꝛeceptum af-
ſirmatiuuũ ⁊ ꝓ ſꝑ rõne q̃ negatiuũ:ſʒ nõ

occides eſt pꝛeceptum negatiuuz: ergo
in nullo caſu cadit diſpenſatio: ut bõ oc

cidatur. ¶ Pꝛeterea ſicut mandatũ eſt
ne occides: ita mandatu eſt: non fura-
beris:ſed in nullo caſu cadit diſpenſatio

in furto perpurũ homine:ergo eode mo
do non cadit diſpenſatio homo occi
datur. ¶ Pꝛet erea triplex eſt vnio ani-
me cum deo: vxoꝛis cum viro:⁊ anime

cum coꝛpoꝛe ꝓpꝛio:ſed non põt diſpen
ſari per bominẽ ꝙ anima ſeparet᷑ a deo

nec ꝙ vxoꝛ ſeparetur a viro. Scribitur

enim Matth.xix.quod deus coniunxit
homo nõ ſeparet:ergo eodem modo pa

pa non põt diſpenſare q anima ſeparet

4 nopeio coꝛpoꝛe. uietin
2=ð 11 eſt quod dictuʒ
Zn C0 trarin eſt moyſi geren
ti vicẽ pape pꝛoillo ſtatu. Exo.xxij. Ma
leficos non patieris viuere. Cadit er-
go diſpenſatio ut homo maleficus occi
datur abſq; tranſgreſſiõe diuini pᷣcepti.
w

S

Ar.
Rñnd CO dicẽdũ q; ᷣm Augl.ma
ι EEVechabei putauerũt illud
p̃ceptum:non occides: intelligendũ eſſe
de omni re babente aiam. Vñ dicebant
boies plantas incidentes ⁊ aialia irra
tionabilia occid entes homicidij crimè
incurrere:in quoꝝ erroꝛẽ etiã ipſe Augꝰ
aug; lapſus eſt: qꝛ ficũ ploꝛare dicebat
qñ folium euellebat᷑: ſicut ipſe recitat in
libꝛo confeſ. Sʒ ut idem Augꝰ.ait: Er-/
roꝛ eſt hoc credere:qꝛ iuſtiſſima oꝛdina-
tione creatoꝛis:vita ⁊ moꝛs omniũ ani
maliuũ irrationabiliuũ vſibꝰ hominũ ſub⸗
ditur:ideo reſtat ut ſolũ de bomie intel
ligat᷑ pᷣceptũ cũ dicit᷑. non occides:ita ut
ſubaudiat᷑: uec te nec aliũ ¶ ¶ Excipiun
tur:tñ quatuoꝛ caſus in quibꝰ cadit diſ-/
penſatio ut hõ iuſte occidat᷑ abſq; tranſ
greſſione illius pᷣcepti m eundẽ Augl.
2 ponit.xxiij.q.v.S.item non occides:
¶ Pꝛimo ſi illi qui deo auctoꝛe bella iu
ſta gerũt boſtes interficiũt: nõ tranſgre
diuntur diuinũ pᷣceptum. ¶ Scvo ſi ex
p̃ᷣſſo iuſſu dei ⁊ pᷣcepto b fiat. VUñ Abꝛa
bam excuſar᷑ ꝗ filiu innocentẽ voluit oc
cidere:Mõ en i̊ fecit ð pᷣceptũ illud: Mõ
occidęs:qꝛ ex dei pᷣcepto illud facẽ vo/
luit. C Tertio ſi iudices ꝗ publica ptã
te fungunt᷑ malefactoꝛes puniũt bomi
cidij crimen non incurrunt. C Quarto
ſi illud ſiat puato cõſilio ⁊ occulta inſpi
natiõe ſpũſ ſancti: Sic excuſa Samſon
qui ſeipſum cũ hoſtibꝰ occidit.Silr Je /
pte ꝗ filiã ſuaʒ vnigenitã de victoꝛia re
uertenti occurrente occidit:ut hẽt᷑ Ju/
dicũ.xi. Ipſi.n. puato Pabo por cerae
17 Pi 1 ergo eſt dicendũ qꝶ
Ad pꝛimũc⁵ bominẽ
occidi pᷣciſe:niſi enim cã addat᷑ quare ſit
occidendus:puta maleficiũ:uł iuſſio dei
bõ occidendus nõ eſt:nã bominẽ male-
ſicuũ lex non ꝓbibet occidi:imo in alio lo
co lex pᷣcipit ut occidat.hõ enĩ nominat
natura:maleficiũ tᷣo nomiat culpã. Et
2 moꝛs ẽ pena debita: nõ nature ut ſic:
ed culpendeo q;uis non liceat occidere

Queſtio II

boiem:occidere tñ boĩem maleſicũ licet
¶ Agd ⁊ꝛ"m eſt dicẽdũ qꝙ nõ ẽ ſimile:ꝗs
ſurari ẽ malũ de ſe in ſuo genere ⁊ Em ſe
includens circũſtantiã mals.qꝛ impoꝛ/
tat fraudem:ideo in nullo ca ſu põt cade
re diſpeſatio ꝑ hoĩiem ut bene fiat.ſʒ oc-
cidere hoĩem q;uis ſit malũ in ſe:non tñ

pym ſe:qꝛ adueniente ſibi debita circuſta

tia non erit malũ:ſed bonũ: bonũ nãq; e
hominẽ maleficũ occidere. C Ad 3*ẽ
dicendu ꝙ aia non ſeparat᷑ a deo niſiꝑ
peccatũ: ⁊ vxoꝛ nõ ſeparat᷑ a viro niſi ꝑ

foꝛnicationẽ᷑:ſz aĩa poteſt ſeparari a coꝛ
poꝛe non ꝑ peccatũ: ſed ꝑ pena peccati:

puta ſi occidat᷑. Añ ibi non cadit diſpen
ſatio:ſicut non cadit diſpenſatio ut pec
catum cõmittatur:ſed bicſi.

WPorAn ſic pꝛocedit
WwSꝓꝓp̃ter papam aliquis non poſ⸗
ſit in bomicidio diſpenſare:qꝛ ſi aliquis
alius boc poſſet:ille eſſet ep̃us:ſed inter
caſus quoꝝ diſpenſatio interdicit epᷣo:
ponit᷑ bomicidium: ergo pꝛeter papam
nullus poteſt in homicidio diſpeniare.

¶ Pꝛeterea ꝑ homicidium ſeparatur

bomosa tota cccleſia militante: ergo ſo⸗
lus ille qui pꝛee ſt toti eccleſie diſpenſa⸗
re pot ſuꝑ bomicidio. ¶¶Pꝛeteresa ſcri-
bitur. l. di. c. miroꝛ. q poſt qntãcuq; pe-
nitentiam non eſt diſpenſandum cü bo
micida:cũ hoc ſit canonice diſcipline cõ

In contrariñ aniie lu

concedit᷑ diſpeſatio maioꝛũ:conceditur
diſpẽſatio minoꝛũ:ſed epᷣus põt diſpen/
ſare in ꝑiurio qð grauius peccatũ eſt q;
ſ co- bomicidium.
EIEEOdðS. ꝙ differen tia eſt int
iud iciũ iuris ⁊ iudiciũ iudicis nam iudi-
ciciũ iuris ẽ iuariabile cu ſit de vninerſa
libꝰ caſbꝰ.vniuerſalia vᷣo ĩuariabilia ſũt
Judiciũ vᷣo iudicis eũ ſit circa cõditiões
particulares opoꝛtet variari ſm varia⸗/
tio nẽ circũſtantiaꝝ occurrentiũ: ⁊ ſicut
dictũ eſt de iudicio:ita dicedũ eſt de diſ/

NA.

penſetüe
müfepel
olläau
Chocae⸗
gicielns
dheſeret
benin
ils tni
heberen
Ccüſanti
bori
Conſuen
ttint
ror lo⸗

nertaft
Nowwine
dornici
felngui
ſſtolcen
vonol⸗
liſcpat
ecaatüv⸗
rciſtiti
Meg
Feſde
omiag
x puen
gcimi
ncnnit
epope
hbenrſo
1s dſſpene
dis
raitt⸗

lis neturgi

ſorpnn

en nalcſeülie
Pni inileg
ogenger ſint
imali ginpo⸗
gllocaſporcat
t bevefiat ho⸗
neliin ſenoni
bidebita tai
nu bonu nigg
ge. C
ral a deo i,
rak ayvronit
Neſtſehgnmnaan
d ani augt
bihehaadraipen
dihaitele e
bci.
in
aliggisnn⸗
loregenain
t öds
intandiat
oun ,
Mvapenale.
Gun ſchntan
itanteeno⸗
Epen
N
ſiane,
tiqun
cri conaetti
sectidl

Ar.
penſatiõe:quia ſuper his que cõcedutur
in iure vel ꝓhibent᷑:nõ cadit diſpẽſatio:
niſ ꝑ illũ qui eſt cõditoꝛ iuris. In oibus
ergo caſibꝰquoꝝ diſpẽſatio epᷣo nõ inter
dicit vel nõ ꝓbibet᷑ in iure canonico:epᷣs
diſpẽſare pot.Sed qñ illa que nõ pꝛobi-
bentm aliquas circũſtãtias variantur
epᷣus tan q; iudex oꝛdinarius põt in eis
diſpẽſare:⁊ nõ diſpenſare m variatione᷑
circũſtantiaꝝ occurrẽtiũ. Ande in ſim-
plici homicidio cõſueuit epᷣus diſpẽſare
Conſuetũ ẽ ſir ut hõicide ad ſedẽ apł cã
mittãt aut ꝑꝑ enoꝛmitatẽ delicti:aut ꝑꝑ
troꝛẽ alioꝝ: aut ꝓpt᷑maioꝛẽ penaʒ ipſoꝝ.

. mſ ergo eſt dicendũ œ
Ad Perimu bomicidiũ ponitur
inter caſus quoꝝ diſpẽſatio int᷑dicit epᷣo

quinquageſimaſecũda

nõ vniuerſalit:ſed homicidiũ enoꝛme vł

bomicidiũ clericoꝝ cuiꝰ diſpeſatio pape
relinquit᷑ ꝓpter cauſaʒ dictã.
bomo ſeparet᷑ a tota ecclłia militãti:iſta
tñ ſeparatio põt fieri vł ex cã aggrauãte

peccatũ vel alleuiãte. AUnde qñ occurrit

circũſtatia aggrauãs:diſpẽſatio relinꝗt᷑
pape:qñ vᷣo no:epᷣs põt diſpẽſare.Ad
3 eſt dicendũ illud decre.intelligit᷑ de
homicidio clericoꝝ. Cuʒ eni ſacerdotes
⁊ vniuerſalit᷑ in ſacris cõſtituti bomici⸗
din cõmittũt:qꝛ ipo facto irregularitatẽ
incurrũt:cũ talibꝰ nõ ſolũ epᷣus verũ etiã
pſe papa cõſueuit cũ difficultate diſpen
are. Et quia diſpenſatio talis in iure ꝓ
hibetur:ſolil pape qui eſt iuris cõditoꝛ ta

lis diſpenſatio relnatnitur. it. S
PiI ſic ꝓcedit᷑.vr̃.n.
Dtertiu ꝙ papa ñ poſſit
diſpẽſare ut bomo occidẽs alium
ne occidat᷑ ab eo excuſet᷑ ab hõicidio:qꝛ
ius naturale nũq; põt eſſe iniuſtũ: ſʒ de
iure nãli eſt vim ꝑ vim repellere ut dicit
Iſido.⁊ ponit᷑i.di.ciius nãle. ¶S.qc-
ꝗd homo iuſte põt pꝛo vita ſua ↄſeruada
iuſte põt facere:⁊ iuſte facit ſi facit. Sed

Aug .i.de lib. arbi. dicit q iuſta eſt lex ꝗq

dat ptãteʒ viatoꝛi ut latronẽ occidat:ne

Ad ⁊ xij.vbi latronẽ noctumũ lex ꝑmittit int

eſt dicendu ꝙ qᷓ;uis ꝑqplibʒ bomicidiũ

ab eo occidat᷑:ſi in tali caſu latro iuſte

occidat᷑ nõ cõmittit᷑ hõicidiuũ. ¶ S pus

hõ teneĩ diligere ſe ex charitate q; pꝛorxi
mũ:ſuppoſito ꝙ quis nõ poſſit ſaluare
vitã pꝛoximi cum ſua vita.potius debet
berimcre vitam pꝛoximi ; Paom: . 4
eſt aplus ad
In contrariu 6 dices
MHulli malũ ꝓ malo reddẽtes.Et Petr⸗
dicit in canõica ſua ꝙ meliꝰ eſt ſi velit vo
luntas dei nos pati benefaciedo qᷓ; ma-
KRñideo Iefaciendo.
XAaid dicendũ ꝙ hõ aliqñ occi
dit᷑ nocẽdi vł vlciſcẽdi cupiditate:et tał
occiſo vniuerſalit᷑ phibet Exo.xx.cũ dr
Mõ occides.Aliqn vᷣo iuſticie egtate:et
tał occiſio pᷣcipit᷑ vniuerſalit᷑ Exo.xxij.
Waleficos ne patiar viuere.Aliqñ ãt

ieuitabili nccitate et iſta ꝑmittit᷑. Exo.

fici:⁊ nõ diurnũ:qꝛ ſm Augj.ibidẽ de no
cturno ꝓbabilit᷑ neſcit᷑ an venerit ad ca
piedu ſolũ vład occidẽdũ. Cũ ẽ ꝑmiſſio
fiat de mioꝛi malo ꝓpt᷑ euitatiõez maio

ris mali:ut dic Augꝰ.i.de li.ar. Ideo pu

to ꝙ clpa ſit hoĩeʒ occidẽ ne ipᷣe occidat᷑
qcũq; ieuitabili nccitate h̊ fiat:qꝛ aĩaʒ ꝓ

ximi plꝰ teneoꝛ diligẽ qᷓ; coꝛpꝰ ꝓpuʒ:qð

me iuito poſſu ꝑdere. Planũ ẽ aut ꝙ aia

ꝓximi ꝑdit exqͥ i actu iiuſte me occidẽtiſ
me occidit᷑.Ad h̊ ẽ auẽtas Aug:.i plu

ribꝰ locl.p.de li.ar.dicẽt.Lege iculpata

illi hoies ꝗ alios occidũt ne ipi occidãt᷑
quõ ĩculpati eẽ queãt ñ video:⁊ aſſignat

rõeʒ pᷣdictã dices:ꝗcqd erepturꝰerat ille

„ a⸗

gꝗ occidit᷑ totũ in ptãte nr̃a nõ eſt:qꝛ vita

aie nullo pacto aufert᷑ dũ hoc coꝛpꝰ iter
imit᷑:qpꝛopt lege ꝗqdẽ nõ repᷣbendo que
tales ꝑmittit iterfici:ſj quo pacto illos
defend ã qui interficiũt.nõ iuenio. IJdem
Augꝰ.ad publicola in quadã epiſtola.æ
ponitur.xxiij.q.v.vbidicit ſic de occidẽ/
dis hominibꝰ.ne ab eis quiſq; occidat᷑.
Mon mibi placet conſiliu nec valet di/
ctum quoꝛudam dicentiũ q Auguſtin⸗
loquitur in caſuquo quis iterficit volẽ/
y„ 2

tem eum interficere ex euadendi euita-
bili neceſſitate: ⁊ ex vite pñtis inoꝛdina
to amoꝛe occiſurus cũ etiã ſinõ crederet
licere:qꝛ Augꝰ vniuerſalit᷑ dicit ꝙ qlit
inculpati eſſe queant occidẽtes alios ne
ipſi occidant᷑ nõ vidco: ⁊ qualit᷑ excuſari
poſſint a culpa nõ inuenio.

Ad pꝛamu ene g eu.
DOSie IHHasd Ro. xij. exponit
illud vbum ꝙ liceat vim ꝑ vim repelle-
re:quia inferenda eſt vis motui nro cuõʒ
mouet᷑ ad illatas iniurias repellendas.
boc eni eſt de iure naturali talẽ vim in/
ferre animo noſtro:ut nõ moueat᷑ S oꝛ/
dinem charitatis illatas iniurias repel
lere:nõ ſᷣm naturã ſenſitiuã in qua coica
mus cũ bꝛutis m enim illã veruʒ cſt ꝙ
inclinamur ꝑ vim repellere vim: ſed ſᷣm

naturã itellectiuã diuina iuſticia et cbha

ritate foꝛmatã ſᷣm quã inclinamur plus
diligere aia mꝓximi qᷓ; coꝛpus ppꝛiũ qð
inuitepoſſumus ꝑdere. ¶ Aq ⁊veſt di
cendũ ꝙ ꝗcquid homo iuſte põt iuſticia

ſuadente ⁊ pᷣcipiente:debet facere ꝓvi⸗

ta ſua cõſeruanda: ſed nõ ꝗcquid pot iu
ſticis ꝑmittente.latronem vᷣo a viatoꝛe
occidi lex permittit: non aũt iubet. Anñ
dicit Augꝰ. in libꝛo ſupꝛadicto legẽ qui
deʒ ſatis video eẽ inimicã õ buiuſmodi
accuſationẽ que in eo pplło quẽ regit in
minoꝛibꝰ malefactisne maioꝛa cõmit-/
terentur dedit licentiã. multo enĩ minꝰ
malũu eſtoccidi eum qui aliene vite inſi-
diatur q; eũ ꝗq ſuã tuet᷑ vitaj. Ad 3
eſt do. ꝙ lzʒ pᷣus hõ teneat᷑ diligere aĩaʒ
ſuã q; ꝓrimi ꝓlus tñ tenet᷑ diligere aĩaʒ
ꝓximi q; ꝓpꝛium coꝛpus.Planũ eſt aut
ꝙ occiſio volẽtis me iniuſte occidere nõ
eſt ſine ꝑiculo dãnatiõis anime ꝓximi:
ideo nõ ſolũ ꝑfecto viro:verũ etia cuili/
bet puate ꝑſone magis expedit ꝑmitte
re ſe occidiqᷓ; occidere.

—— ſic pꝛocedit᷑
guarin Videt᷑ n. ꝙ
. Raha gollir diſeſore u bõ inter
ſiciẽs ſeipſum non ineurrat culpã bomi

Q¶ ¶ͤ neſtio
cide. Oicitenĩ Aplus.i.Chor̃.ix. Me
lius eſt mihi moꝛi q; ut gloꝛiã meã quis
euacuet. Melius ergo ẽ ut bõ ſeipſuʒ oc
cidat q; ꝙ ꝑdat gloꝛiaʒ ſue in nocentie.
¶Pꝛeteres dicit Hiero.⁊ ponit᷑ xxiij.
q.v. Mon eſt noſtrũ arripere moꝛtẽ: ſed
oblatã libent ſuſcipere:vnde in ꝑſecu/
tiõibꝰ nõ licet ꝓpꝛia perire manu:abſq;
eo vbi caſtitas ꝑiclitat᷑. Añ igit᷑ bõ de-

beret ſeipſum interficere q;ᷓ caſtitatẽ ꝑ/

dere. C Pꝛeterea nullus bõicida int᷑ ſã
ctos numerat᷑:ſed multi ꝗ ſeipſos inter
fecerunt numerant᷑ interſcõs: licet ẽᷣ q
hbõ ſeipſum interficiat abſq; eo ꝙ bo⸗

micidium incurrat.

In cõtrariũ lo ſo il⸗

HM.on occides tenec aliunm.
IiA dicendu ꝙ iſtam qõnez
RKn EO mouet Augꝛ.i. de ciui.
dei: vbi ait aliquos ſenſiſſe nõ licere ho
minẽ occidere:ſed ſeipſuʒ licebat:qð ꝓ/-

babant ꝑ multa exempla. Pꝛimo gꝗga
Samſon ſeipſü interfecit.Quedã ſie᷑tx fe
mine volentes fugere eos ꝗ volebãt ea
rum pudicitiã violare in rapturum ⁊ ne

caturũ fluuiũ ſe ꝓiecerunt. Harrat etiã
ibi de Lucretia romana:que cum violen
ter eſſet oppꝛeſſa a filio regis hoceivi⸗
ro ⁊ cuida cõſobꝛino ſuo vir foꝛtiſſimis

pmo indicauit ⁊ cõſtrinxit iuramẽto ut
vindictam facerent:poſtmodũ tãqs fe-

deris ꝓmiſſi tranſgreſſa ſeipſam occidit

Simlilit᷑ Cato ſeipſum occidit: Et oẽs

iſte perſone in venerabili babent᷑ bono
re ab eccleſia. C Adqð reſpondet Au
guſtinꝰ ꝙ Samſon ⁊ Jepte non alit᷑ ex

cuſantur:niſi quia iuſſu ſpiritus ſci bo

fecerunt:⁊ ſi perſone alie ſupꝛa nomina
te tali iuſſu ſpũs ſancti ſe occiderunt: iĩ

memoꝛia deb ent celebꝛari:alit᷑ nõ. An

deↄcludit ibi Augꝰ.ꝙ nec ꝓpter maloꝝ

⁊ perſecutoꝛuʒ vltione᷑:ſicut Samſon:

nec ꝓpter alioꝝpctõꝝ vitationem ſicut
virgines timentes deſloꝛari: nec pꝛopt
peccatoꝝ pᷣteritoꝝ deſpationẽ:ſiẽ iudas

Ar.
necypte
nuleben
ocs ho
honoſag
ſcunet.
ſalute ei
ſeSuln
larenea
an,tean
gotpfel

ar

t
catte
htmit
Lakde
oci⸗
intc
ſtisin
tionec
cuſea
Lu
igimn
lloa

.

„p⸗
lneſil
MNat
Groonceq
cheeges

ehitn

in lerdee
et Bug
dunalerſa

g Ko
(hrollte

uiftot
Phuterſii

U
Cor ie He

orüifeigi
utboſepſizoe
ſeinweentie⸗
o goni mi,
erenonid ſ
nnde in gſea⸗
re manuchſg
Aiigithid⸗
iß caſttati
böiciga iti
glapſosint
rſcos leuf⸗

ſeè

1 goio
HSun

ritnie
ughidec,
Pnlcerho
Ei⸗
Peine
Quiſlife
golchiten
ſpatum N
. amuci
vtaun ſi
ewent/
egshoepf,
ofinſi

ad Ro. vij. ſed

Ar.
nec ꝓpter melioꝛis vite acꝗqſitionè:ſicut
multi beretici faciit. Omnibꝰ eniʒ iſtis
modis non põt diſpeſari ꝑer bominẽ: ut
bomo ſeipſu occidẽs culpã homicidij nõ
incurrat. Mam bomo tenet᷑ ſemꝑ buare
ſalutẽ aie:ne auferat᷑ ſiue ab alio ſiue a
ſe. Salutẽ vo coꝛpoꝛis tenet᷑ hbomo ſer/
uare:ne auferat᷑ a ſe:ſed nõ tenet᷑ ſeruare
eam ne auferatur ab alio:dũ modo expe
diat ꝓ ſalute aie:ſaluteʒ coꝛpoꝛis moꝛti

21 exponere.
Ad Peammn ergoeſt vicendu qp
melius eſthomini moꝛi q; gloꝛiã ſue ino
centie ꝑdere:non tñ ideo debet ſe occidẽ
ſed pꝓmittere ſe pᷣus occidi ab alio. ¶ Ad

⁊veſt dicendũ ꝙ dictũ Niero.ſic exponit
glo.cã ⁊ qõne ſupꝛadca.dicẽs q; ly abſq;

eo intelligit᷑ incluſiue:ac ſi diceret nec in

iſtis in quibꝰ magis videt᷑: puta in perdi

tione caſtitatis vel virginitatis licet ali
cui ſe occidere:bm quẽ modũ exponitur
Cant].iiij. Pulchꝛe ſunt gene tue abſq;
co qð itrinſecꝰ latet. C Ad ʒ patet ſo/
lutio ꝑ ea que dea ſunt in co⸗hoze gonis.
ninti ſic ꝓceditur.
D quintni videt eni q;
pppa diſpẽſare poſſit ꝙ pater oc-⸗
cidens filiaʒ in adulterio dephenſaʒ nõ
incurrat culpaʒ parricidij:quia qð iuſta
lege concedit᷑ ripotnbic; cuſpe: ler
concedẽs patri ut filiam in adulterio de

pꝛebẽſam poſſit occidere iuſta eſt:aliter

enim lex dicenda nõ eſſet niſi iuſta eẽt:ut

dicit Augꝰ.i.de lib. arbi. CPꝛeterea lex

diuin a lex ſancta eſt:⁊ mandatũ ſanctuʒ
eutro.xxij.pꝛo obedien
ia adulterio parẽtes poterãt pꝛolem
nam moꝛti tradere:ergo diſpẽſabile eſt
ater filiaʒ occidat in adulterio vepᷣ/
enſam abſq; culpa parricidij. C S.iu⸗
riſcõſultꝰdicit ꝙ ideo patri non marito
mulierẽ vel virũ adulterũ ꝑmiſſũ eſt occi

dere:qꝛ plerũq; pietas pat erni nominis

conſiliũ pꝛo liberis capit. Moritimo ca⸗
loꝛ ⁊ ipetus facile ſeuiẽt refrenãdus fuit
indultum eſt ergo patni non marito ꝙ

ꝗqnquageſimaſecũda v

mulier in adulterio deybenſ in fficiat.
ur rT eſt: qꝛ qcũq;
In contrarin nom Diſtikci⸗
minus malũ ppter euitationẽ maioꝛis
mali nõ excuſat᷑ a culꝑa nec a pena debi
ta illi culpe.m enim Gꝛego.⁊ ponit᷑.xiij
di. c. nerui teſticuloꝝ.ſemꝑ minꝰ malũ di
mittenduʒ eſt ꝓpter euita tionẽ maioꝛis
mali: ſed maius malum eſt bomicidiũ q;
adulteriũ:qð patet:qꝛ ꝓpter vitandum
bõicidin deus ꝑmiſũt repudiũ ne.ſ.fieret
vxoꝛicidiũ: nõ ergo pater iterſiciẽs filiã
in adulterio eresglat Hen⸗ Har zic
e dicẽdu ꝙ ſicut dic Au
Rnd 0 i. de lib. arbi. lex in male
factis minoꝛibꝰne maioꝛa cõmitterent
dedit licentiã. Planum eſt autẽ ꝙ minꝰ
malũ eſt adulteriũ q; q mulier in adul/

terio depᷣbenſa ſic ꝑ patrẽ interficiat: et

meliꝰ eſtꝙ tale quid ipunitũ dimittat᷑ q;
poſt interfectionẽ eius pater interficiẽs
pena parricidij puniat᷑: pᷣſertim cũ pr̃na
pietas que ſemꝑ conſiliu capit pꝛo liber
liberãdis potius qᷓ; iterficiẽdis:non ſine

incõſulto doloꝛe ⁊ magno incitatiuo ad

iterfectionẽ adultere filie moueat᷑:q;uiſ
tñ lex penã nõ apponat a culpa tota paor
ricid ij excuſari nõ põt ꝓpt᷑ duo. ¶Pꝛio
quia lex diuina que pncipalit᷑ pᷣcipit nõ
occides:humanis legibꝰ aſtricta non eſt
ideo talis tanqᷓ; trãſgreſſoꝛ legis diuine
pene eccleſia ſtice eſt ſubijciendus tanqᷓ;
parricida: lʒ eius culpa poſſet excuſari
ſeu alleuiari ⁊ aggrauari ᷣm cõditioncʒ
circũſtantie occurrentis. Secũdo qꝛ
ſm ꝑmiſſionẽ legis magis oſtenditur &
pater ĩterficiẽs filiã adulterã exdoloꝛe
et ira vindicte et iniurie in eam irrogate

q̃; exzelo iuſticie fecerit:Fm quẽe moduʒ

nõ ſolũ pꝛiuata ꝑſona:veru etiã miniſter
legis interficies maleficũ a culpa bomi-
cidij non excuſat᷑. Hon enim lex ꝑmittit
patri filiã adulterã occid ere: niſ ꝗttuoꝛ
conditionibꝰ appoſitis. ¶ Pꝛimo ꝙ in
ipo actu z⁊ oꝑatiõe adulterij eã occidat.
2:. ꝙ ſimul interficiat adulterũ cum
v 3

Ar.

adultera C 3* ꝙ nõ vbiq; ſ ſolũ in do⸗
mo quam inbabitat:vel in domo mariti
ipſà occidat. Maioꝛẽ enĩ iniuriã putauit
legiſtatoꝛ q in domo patris aut mariti
auſa fuit filia adulteriũ cõmittere C
ꝙ in cõtinẽtiincõſulto doloꝛe ⁊ vũ eſt in
actu acerbi doloꝛ filiã adulterã occidat
Planũ eſt aute ꝙ oẽs iſte cõditiões bᷣm
quas ꝑmittit᷑ patri filiã adulterã occide
re:oſtendũt ꝙ talis occiſio nõ ſit Zelo iu
ſticie:ſed ma gis doloꝛe illate iniurie:ac
ꝓ cõſequẽs culpa parricidij carere ñ põt

Ad pꝛimũ ergo eſt dicendu qy
Ieſcut dicit Aug'ler
bumana iuſta eſt: multa tñ permittit et
mult a ipunita reliquit ꝗ per diuinã legẽ
puniunt᷑ Ad ⁊ꝛm ergo eſt dicendũ q;
nicut dicit.x. Ethbicoꝝ. Pater nõ bʒ pote
ſta tẽ coactiuã ſuꝑ liberos:ſed monitiuã
tm. Unde Iʒ lex mãdauerit filium pꝛo-
teruũ pꝛo rebelliõe patris eſſe lapid ãduʒ
⁊ filiã ſimilit᷑ foꝛnicariã in domo patris
nõ tñ illud debebat fſieri iudicio paterno
ſed debebãt ipſiparẽtes appꝛebẽdere fi-
liã vel filiũ ⁊ ducere ad ſenioꝛes ciuitatiſ
et ad poꝛtaʒ iudicij ut ꝑ iudices qui illo
tẽpoꝛe erãt tale iudiciũ fieret: nõ doloꝛe
illate iniurie:ſed zelo iuſticie. NHec cõtra
illud lex bumana poteſt aliꝗd ſtatuere

pꝛecipiendo: ſed ſolum ꝑmittendo: non

taxãdo penã. ¶ Ad 3ꝭ“ dicit᷑ ꝙ paterna
pietas cõſiliũ capit pꝛo liberis extra paſ

ſiont᷑ ceſſante doloꝛe:ſʒ in cõſulto doloꝛe

dũ in actu adult erij filiã cũ adulrero oc
cidit:m que modũ ſibi a lege ꝑmittit᷑:cõ
ſiliũ capere nõ põt. Vnde lʒ ꝓpt᷑ magnũ

icitatiuũ pena a lege nõ taxetur: in foꝛo

tñ eccleſia ſtici iudicij puniẽdus eſt. Airo
vo ꝑmittit᷑ adulterũ vxoꝛis occidexe:nõ
tñ omnẽ ſicut patri:ſed talẽ qui ſit Puilis
et bum ilis cõditiõis: qꝛ motiuũ videtur
maioꝛis contẽptus.vel tale qui ꝑ legem

Juliam ipune poſſit occidi:ut iuriſcon/

ſultus dicit. .
CQAQueſtio quinquageſimatertia. de diſ

penſatione ſexti pꝛecepti.

Blterius &νNNn

diſpenſatiõe ſexti p̃cepti: Cir

ca qð querũ t᷑ quq;. C Pꝛimo

vtrũ papa poſſit diſpẽſare ꝙ vnꝰ bomo

bẽat plures vxoꝛes. Scdo vtrũ ſue
rit aliqñ huana auctoꝛitate diſpenſatũ

plures vxoꝛes bere. C 3 vtrum papa
poſſit diſpenſareꝙ vna mulier poſſit et᷑

vxoꝛ pluriũ viroꝛuũ. ¶ ꝓ. vtru papa poi

ſit diſpenſare ꝙ ſimplex foꝛnicatio non
ſit peti moꝛtale. C vtrũ papa poſ.
ſit diſpẽſare in oi gradu cõſanguinitat.

l ſic ꝓceditur
Peimmn igkieni ÿ½

papa poſſit diſpenſare ꝙ vn? hoõ
bẽat plures vxoꝛes: in eo eni ꝙ nõ ẽ cõ
tra ius naturale papa põt diſpẽſare:ſed
Iſidoꝛ?ꝰ dicit ius naturale eſſe:qð tẽ cõe
omni natioi:cũ ̊ boĩes młtarũ nationũ
vxoꝛũ pluralitate vtant᷑:non erit cõtra

ius naturale vxoꝝpluralit ateʒ babere.
Pꝛeterea papa põt diſpẽſare ꝙ vn⸗

bõ vtat᷑ pluribꝰcibis:ẽ põt diſpẽſare
vnus bõ copulet᷑ pluribꝰvxoꝛibꝰ.Qðm.
ſacit cibus ad ſalutẽ homis cõſeruatiue
facit cõcubitꝰad ſalutẽ generis mlłtipli
catiue. ¶ Pꝛeterea papa põt diſpeſare
in eo qu põt aſſuefieri ⁊ cõſuetũ fieri:nã
qð ẽ cotra naturã nuq; aſſuefieri põt.ſi
eni ꝓijcit᷑ lapis ſurſũ nuqᷓ; aſſuefiet ſur/

ſum aſced ere:ut dicit pbũs viij. Phiñ.

ſz br̃e plures vxoꝛes põt aſſuefieri:⁊ ali
qñn fuit cõſuetũ:cadit & in eo diſpeſatio.

11O eſt: qꝛ Apls dicit
In Otran a Ephe.vi. ut vi

ri diligãt vxoꝛes ſuas ſicut ꝓpa ſua coꝛ

poꝛa:ſed cõtra naturam eſt ꝙ vnus bo-
mo habeat duo coꝛpoꝛa:ergo etiam ꝙꝙ&

babegt duas vxoꝛes.

Kn 60 dicendum ꝙ papa no

poteſt diſpenſa re in his

que ſunt contra diuinam inſtitutionem

contra nature oꝛdinationem: et contra

diuini pꝛecepti obligationem. Mabere
auteʒ plures vxoꝛes ſimul eſt contra o⸗

Ar.

nianta.
gäinſtint
ſatritnot
mnacaro:
bitbomno⸗
mAui
guurſbus
fectecon
Gfriſltu
keonatute
tevont
ſgeparn
coliugrz
atſtat
pha boꝛ⸗
tontiöus
bomine
sbe
npuce
legione
ſee lin
lolrfi⸗
gilte
Mvafae
lulos en
thoscar⸗
kesvroꝛe
ltathenr⸗

oͤnuneon

1g iien

a eſt
crnßcepti Cr
c Epeine
rech don
Scdoptiſi
e dihenſti
3eptrum ocn
nulierhoſtt
vtri pan e
ſornicatone
tmüpenen
Cöſangunntt
uic Medin
daiof
eſaretg iin
cocni gniin
öripetnti

ſecſe Oe

Nſterünetoon
pon entcin
riz habte,
irtg
diſheleg
ni Qun.
ischſemware

cnrs iini.

irdhgein
ſniſei⸗
Aocfien 1

mnia iſta. C Pꝛimo quidem cõtra diui
nã inſtitutionẽ. Sic enim inſtitutum eſt
ma trimoniũ ut vir ⁊ vxoꝛ debeant eſſe
vna caro: Juxta illud GBeñ.ij. Adbere⸗/
bit homo vxoꝛi ſue ⁊ erunt duo in carne

vna. Qui enim ꝓglures vxoꝛes habet cũᷣ

pluribus diuidit carnem ſuaʒ:⁊ facit di
recte contra matrimoni a deo pꝛimari

am inſtitutionem. Secundo eſt con

tra nature oꝛdinationẽ. Oꝛdo nãq; na⸗
ture non includit impoſſibilitatem. Cu
igit᷑ natura matrimonij talis ſit:ut vn⸗
coniuguʒ alteri ptãtem ſui coꝛpoꝛis tra
dat:ſicut impoſſibile eſtvnum bomine⸗
vna hoꝛa pluribus vroꝛibus debitid pe
tentibus redd ere:ſic impoſſibile eſt vnũ
bominem äm nature oꝛdin em plures v⸗
xoꝛes habere. ¶ Tertio eſt contra diui
m pꝛrcepti obligationẽ: nam pꝛeceptuʒ

legis nature datũ homini: Matth. vij.

ſic ligat ut nemo faciat altori quod ſibi
nolit fieri. Planum eſt autem ꝙ homo

diuidens carnem ſuam cum pluribꝰvxo

ribus:facit vxoꝛi quod ſibi nollet fieri.
nullus enim vellet ꝙ ſua vxoꝛ cum plu⸗

ribus carnem ſuam diuideret: vnde plu
res vxoꝛes habere eſt directe contra di
ctamen rationis naturalis.

Aʒ pꝛimũ ergo eſt dicenduz
g2RRPenn ꝙ ius naturale ee
còtnune omnium nationũ poteſt intel⸗
ligi dupliciter.loquendo etiã de iure na

turali non cõmuniter ſumpto: ᷣm queʒ
modum dicimus ꝙ ius naturale eſt qð

natura omnia animalia docuit: ſed de
iure ſpecialiter accepto ⁊ ſingularit᷑ na
turaliter omni homini indito: ſm queʒ
modum dicit Iſidoꝛus:qꝙ ius naturale
eſtquod in lege ⁊ euangelio continetur
Pꝛimo q;tum ad obligationem: et ſic
tale ius cõmune eſt omnium nationum

habentiuz rationalem animam. Secun

do q́;tum ad obſeruationez. Habere &

plures vxoꝛes eſt cõtra ius naturale ut

eſt cõmune omni nationi:quia omnes
nationes ligat: non tamen ſic eſt cõe

quinquageſimatertia in

ab omnibus obſeruetur. C Ad ſecun⸗
dũu eſt diceudũ ꝙ non eſt ſimile quia ꝑ
vſum ſecundi cibi nullum fit pᷣiudicium
pꝛimo: ſed per vſlum ſecunde vxoꝛis fit
pꝛeiudicium pꝛime:bhominis nanq; ad
cibum quem cõſumit nulla contrabitur
obligatio:ſed hominis ad vxoꝛem per⸗
petus obligatio contrabit᷑. Ad ter
tium eſt dicendum ꝙ eſſe aliquid natu/
rale poteſt intelligi dupliciter. Acla na

tura ſola ſine actu qnime:ut motus la/

pidis: et tale nõ põt aſſuefieri in contra
rium:uel a natura cum actu anime:⁊ ta
le poteſt aſſuefieri in õꝛiuʒ:Añ aues do
cent᷑ hoium voces articlatas foꝛmare
D lecundũ ipeoce-
tur enim ꝙ aliquando auctoꝛita
te humana fuit diſpenſatuʒ plures vxo
res habere:quia in illis que non ſunt cõ
tra naturam nec contra moꝛes: nec cõ
tra dei pꝛecepta auctoꝛitate hbumana
diſpenſari poteſt. Sed dicit glo. Augj.
Geñ.xxix.ꝙ pluralitas vrxoꝛum Jacob
non fuit contra naturam:nec cotra mo
res:nec cõtra dei pꝛecepta:ergo in boc
auctoꝛitate humana diſpenſatum fuit.
CPꝛeterea Ambꝛo.dicit q Abꝛabã
quando plures vxoꝛes habuit non cõ⸗/
miſit aliquid contra legem: ſed pꝛeue/
nit legem: in omne eo quod non eſt con
tra legem diuinam:diſpenſari poteſt au
ctoꝛitate humana. ¶ Pꝛeterea diſpen
ſatio cadit ſuper eo quod nõ eſt contra
legem nature:ſed cõſeruatio ſpeciei bu
mane:quam natura omnium animaliũ
dictat in ſuo genere:ſecurius ⁊ certius
poteſt fieri per pluralita tem vxoꝛum q;
aliter.ſolum ergo auctoꝛitate humana
in hoc cadit diſpenſatio.

Anrese 1 ẽ:qꝛ bũana au⸗
In C0 trarin ctoꝛitas ñ ſe ex

tẽdit diſpẽſari ĩ eo ꝗqð cẽ cõtra naturã et
contra moꝛes.Sed glo. Geũñ.iiij.dic ꝗ;
pmꝰõ naturã ⁊ moꝛes cõmittes adul-
teriũ fuit lamech ꝗ accepit duaſvxoꝛes
vV 4

EEOScipue oſtendũut ſolu dei
auẽte diſpẽſatũ eſſe in pluralitate vxoꝝ
Pꝛimuzʒ eſt diuini cultus ampliatio.
¶Secundũ ẽ ſcõꝝ patrũ deuotio. In

N

ſucceſſione nãq; ſanguinis ſi dic Augꝰ
erat ſucceſſio religionis in qua colebat᷑ 1 A
pluritas auũt vxoꝝ talem poſſibilitatem

deus. Ande qꝛ gentis fideliũ diſtincte
ab infidelibus pmus pater fuit Abꝛa⸗
bam:iõ in eo pmo factũ eſt pᷣuilegiũ ſan
cte diſpenſationis de pluribꝰbñdis vxo

ribus:⁊ ſic ſucceſſiue oibus poſteris eiꝰ
inquibus fuit eadẽ cã ꝓppagationis fide

lis ppł. ¶ Scvo hoc oñdit ſcõꝝ patrũ
deuotio. Cõtrabebãt eni bm Augl. ſan
cti patres cũ pluribꝰ vxoꝛibꝰ nõ ducti li
bidine.ſed ducti pietatequa vtebant᷑ cõ
iugibus pluribꝰ caſtius q;ᷓ nuũc vna qui-
libet iſto in quibꝰ videmꝰ etiã ꝙ ?ᷣm ve
nis concedit Aplus:ꝗ atteſtat᷑ coꝝ me
ritũ. Ait eni ꝙ ſicut no fuit impar meri
tũ patientie in petro qui paſſus ẽ:⁊ in io
hãne qui paſſus nõ eſt:ſic nõ fuit impar

meritu ↄtinentie in iopanne qui nuilas

exꝑtus eſt nuptias: ⁊ in abꝛabãa qui fili/
os generauit:nam illius celibatus ⁊ iſti
us cõnubiũ ꝓtepoꝝ diſtributione chꝛi-
ſto militauerũt. q;uis eni caſtitas celibu
melioꝛ ſit q; caſtitas nuptiarũ: abꝛaba
tñ abas babuit in bitu ⁊ vn ſolã ĩ vſu.
Ad pꝛimũ eſt do. ꝙ plu
2 Eein Elres vroꝛes bere no
fuit cõtra naturã in antiꝗs patribꝰ:qa
nõ fuit ꝓpter affectũ libidinoſu: ſed offi/
cioſum:vñ non erat cõtra legem nature
exquo ſciebant in terns inſpiratiõe ⁊ an
gelica reuelatione ip̃m deum boc velle.
q;ᷓuis.n.rõ nãlis abſolutc dictet ñ eè ac
cipiendã rem alienã dno rei inuito:cõdi
tionalit tñ põt dictare ↄꝛium:puta dño
volente. Exquo ergo ſancti pres ſciebãt

deũ velle:nõ erat ↄ dictamè legis natu

re ſic conditionalit ſumptũ:necõ moꝛẽ:

qꝛ ilo tẽpoꝛe ſic fiebat:nec ) pᷣceptu:qꝛ
nulla lege ſcripta adbuc iſtud erat ꝓhi-
bitů. Et ꝑ hoc pare ponſio ad ſecundũ:

A¶LQQueſtio

quia abꝛabã pᷣuenit legem moſaicã ſcri
ptam:non aũt pᷣuenit legem nature:q̃ l,-

abſolute dictarẽt pluribꝰ vxoꝛibus non
eſſe cõmiſcendũ:volente tũ deo ⁊ inſpi⸗
rante dictabat ↄꝛium. ¶ Ad eſt di⸗
cendũ ꝙ rõ naturalis in boit dictat cõ
ſeruationèe ſpeciei 'm rõnem poſſibilem

rõn abilẽ excludit:vndenõ recipit diſpe

ſationẽ niſi in caſu ⁊ diuina aucte ⁊c.

D I ſic pꝛoceditur:
2= D tertii aαεα0
pa poſſit diſpenſare ꝙ vna muli
er poſſit eſſe vxoꝛ pluriũ viroꝝ.Oicit.n.

Augẽin lib. de. x. coꝛdis ꝙ plus peccat

bõ q; mulier adulterans: magis ergo ẽ
diſpenſabile ꝙ vna mulier beat plures

viros q; ꝙ vnꝰ? hõ heat plures vxoꝛes.

¶Pꝛeterea aliqñ de facto diſpenſatũ

eſt ꝙ hõ plures vxoꝛes bẽat:ergo de fa

cto diſpẽſabileẽ q; vna mulier hẽat plu

res viros. ¶ Pꝛetes phbus dicit.i. Pbi.

ꝙ ſic femina appetit maſculũ ſicut ma-
teria foꝛmã:ſed materia põt pluribꝰ foꝛ
mis iuſoꝛmari:s mulier poteſtpluribus

3 viris copulari
In C0 trarin e:quia illud nõ

eſt diſpenſabile quod in nulla lege legit᷑
eſſe factũ uel diſpenſatũ:ſed nuſq; legit
lege diuina fuiſſe diſpenſatũ:nec in aliq
natione qᷓntucunq; barbara legit᷑ eẽ cõ-
ſuetum ꝙꝙ vna mulier hẽat ples viros.
non eſt ergo boc diſpenſabile.

. 6 0 dicendum in copula⸗
rn tione viri ⁊ vxoꝛis qua-
tuoꝛ includuntur. Pꝛimo naturalig

ſubiectio. Sic enim dictu eſt vxoꝛi Geñ
ij. Sub viri poteſtate eris ⁊ ipᷣe domina
bitur tui. ¶ Secũudo ꝑfecte amicitie co
pulatio. Eſt enim naturalis amicitia ꝑ
fecta ⁊ pꝛimaria inter virum ⁊ vxoꝛem
¶Tertio pꝛolis generande affectio:qꝛ
ꝓpter hoc facta eſt in adiutoꝛiũ viri: ut
dicit Augꝰ. ¶ Quarto eius nutritio et
educatio. Iſta autem quatuoꝛ deſtruere
tur ſi mulier eſſet vxoꝛ pluriũ viroꝝ.Re

N.
orerc
contrao:
ſonague
feinouere
(ta enim
hotcke
figiou
bettrte
iyrube
eretorp
Npolt
tament
faeund
glonbun
kllesſat
1duca
ſſolt
trition
quand
pulat
lerſt

tinli⸗
eſeagul
gblsace
Hofurt
lis mar
Concur
ſuc vit
flg pen
nſten
quitqr

(oopltan

Tei
Onnnism

seſtyn

Nuihena
lat dic⸗

ucet ba
RN

ſineſ
ſain.

he

U

n noſtieiſei
Lmmatmfei
Pytoꝛbus nor
eti deo inſh⸗
Cedpeſd
boit dictgri
en goſſbien
oltbiltuten
orecht die
ina aucteli
ſic groctdim
Oidein
re un
ipiror Dinnn
6 rsged
1s: nagzehe
li engen
wp dihtini
bitaden
ulerhett
vbioti
li ſr Ma
itguni
Neſolurbes
scolan
glin idn
pulelege
ſeh nuſßte
inil
algi
ſhi⸗
nenahi

Ar.
moueret᷑ enim naturalis ſubiectio:quia
contra oꝛdinem nature eſt ut aliqua ꝑ-
ſona eque ꝑ ſe pluribus ſub ijciat᷑. Sc do
remoueretur amicitie copulatio. Perſe
cta enim amicitia non niſi ad vnum eſſe
poteſt:⁊ cum hoc induceretur doloꝛis af
flictio que ẽ pꝛincipium diſcoꝛdie:qꝛ ꝗli
bet triſtatur cum impeditur per alteruʒ
in vſu ſue rei delectabilis. Tertio remo
ueretur pꝛolis affectio.qᷓ;uis eniʒ vnus
vir poſſi fecũdare młtas feminas:vna
tamen mulier cõmunit᷑ a pluribꝰ viris
fecund ari non põt:vnde meretrices que

pluribus viris ſe ſupponũt cõmunit ſte

riles ſũt. Quarto remoueretur nutritio
⁊ educatio:quia certitudo pꝛolis eſt cau
ſa ſollicitudinis habende circa eius nu-
tritionem ⁊ educationem: que nulla eſt

quando vna mulier pluribus viris co⸗

pulat᷑:indiſpenſabile ergo eſt ꝙ vna mu
lier ſit vxoꝛ plurium viroum.

mi 6 2 eſt dicẽdum
Ad Pꝛim ꝙ intentio Aug..

eſt in libꝛo pꝛeallegato: maius peccatuʒ

eſſe adulteriuʒ vxoꝛis q; viri: pꝛo tanto

quis ad adulteriũ vxoꝛis concurrit. Pꝛi

mo furtum in eo ꝙ bereditas debita fi-
lijs mariti daturextraneis. Secũdo cõ
concurrit frequenter bomicidiũ: pꝛopt᷑
quod vitandum moyſes permiſit adul/
teria:permittendo libelluʒ repudij.Ex
pꝛeſſe enim dicit glo. Deutroxx. Aide
inquit quantũ malum eſt bomicidiuʒ:

quo vitando multa adulteria tolerant᷑.

Tertio concurrit ibi ſacrilegium:qꝛ

omnis mulier adulterans 'm omne te
pus eſt vniuerſaliter pꝛeuaricatrix leg-
diuine:non autẽ ſic hõ: cum aliquando

fuerit diſpenſatum ꝙ vn? hõ poſſʒ plu
ribus vxoꝛibus cõmiſceri. Plus tamen

peccat hõ adulterans q; mulier:qꝛ deo
cẽ ꝓpinquioꝛ: Eſt eni caput eiꝰ:⁊ in com
Basione foꝛtioꝛ: et in rõne pꝛeſtantioꝛ.
ſta enim duo ſimul ſtant:ꝙ mulier ad/

ulterãs maiꝰ petm cõmittat qᷓ; vir:⁊ tñ
plꝰvir peccat q; vxoꝛ:qꝛ mav petm̃ re-

qnquageſimatertia

fert᷑ ad ogationẽ ⁊ actũ peccati: ſed plꝰ
peccare refert ad conditionẽ ⁊ ſtatũ pec
cantis. C Ald zeſt dicenduʒ ꝙꝙ ſiẽ con
tra natura eſt ꝙ materia ſimul in eodeʒ
modo pluribus foꝛmis infoꝛmet᷑ ſic cõ
tra naturã eſt ꝙ vna mulier ſimul ma-
trimonialit᷑ pluribus viris copulet᷑.ſuc-
iue vᷣo moꝛtuo vno viro poteſt alteri
nubere:ſicut in materia ex coꝛruptione
vnius fit generatio alterius. ⸗
O⸗gqguartũ ſic pceditur:
J EVNigdet᷑ eniz
ꝓ papa poſſit diſpenſare ꝙ ſim⸗
plex foꝛnicatio non ſit peccatũ moꝛtale:
quia ille qui facit quod eſt de iure natu/
re non peccat: ſed Iſidoꝛꝰ dicit de iure
naturale eẽ maris ⁊ femine ↄiunctione
nõ abeceati moꝛtale ſimplex foꝛ
nicatio. Pꝛeterea abꝛabu cognouit
ancillam ſuã de conſenſu vxoꝛis: ⁊ cum
ibi fuerit foꝛnica tio ſimplex: non tamè
eiiponit᷑ ꝙ peccauerit moꝛtalit. C S.
vbi poſſunt aſſignari bona matrimonij
ſine peccato fieri poteſt:ſed in concubi-
tu foꝛnicario poſſunt afſignari perpetui
tas fidei:generatio pꝛolis ⁊ ſacramẽtũ
ergo ſine peccato moꝛtali fieri pot.
J n c0 trariũ eſt:quia nullus
LCWEI I EB excluditur a re
gno celeſti:niſ pꝛo peccato moꝛtali.ſed
Aplus dicit ad Epbe.v. ꝙ omnis foꝛ⸗
nicatoꝛ aut immundus non babet bere
dit atem in regno chꝛiſti ⁊ dii.
Rn cO dicendum ꝙ quibuſdã
SXNU) viſum eſt foꝛnicationeʒ
ſimplicẽ non eẽ pctm̃ moꝛtale:qꝛ Geñ.
i. indifferent oibus dr: Creſcite ⁊ multi
plica mini:⁊ replete terrã. Silrlex ciuił
dicit ꝙ& in nullius bonis ẽ ↄcedit᷑ occu/
panti:ſʒ mulier ſoluta carẽs in nulliꝰ bo
nis ẽ. Occupãti &ᷓ licite ↄcedit᷑ vti etiã re
ad vſũ ad quẽ fcã ẽ:nullũ videt᷑ eſſe pcti᷑·
⁊ maxie vti re ſua:g ꝙ ꝗs vt atur ancilla
ſua ad actũ gnãtiòis cũ ad h mulier fcã
ſit nõ videt᷑ eẽ pctm moꝛtale: ¶ Ad bꝰ

F rũdet Augin li.de.x.coꝛdis dicẽs ſim

Ar.

plicẽ foꝛnicationẽ eẽ j ius nãle:qꝛ eſt ᷓ
iſtud pᷣceptũ legis nature:qð tibi nõ vis
fieri alteri nefacias: qð ꝗdẽ pᷣceptũ ut
git: extendit ſe ad dilectionẽ dei ⁊ dile/
ctionẽ ꝓximi.nõ eni hõ dʒ facere pximo
qð ſibi nollet fieri:⁊ mnulto mag non dʒ
facẽ deo:qð ſibi nollet fieri:alit: ut ait:
carioꝛ eẽt hõi ꝓximꝰ qᷓ; deꝰ. Sʒ iõ adul
teriũ ẽ pctm moꝛtale:qꝛ hõ facit ꝓximo
qð ſibi nollet fieri:coꝛrũpit eni vxoꝛẽ eiꝰ
⁊ tñ ſuã nollet ab aliqͥ coꝛrũpi:s eodem
mõ foꝛnicatio ſimplex ẽ pctm moꝛtale:
qꝛ facit hõ deo qd ſibi nollet fieri:nam
coꝛrũpit domũ ⁊ teplũ dei:⁊ tñ domũ et
teplũ ſuũ nollet ab aliquo coꝛrũpi ⁊ de/
turpari. ¶ Qð vᷣo dr: Creſcite ⁊ multi
plicamini ⁊c.dictũ eſt hoc ꝓꝰpᷣuaricatio
ne Eue: ⁊ inſtitutionè mrimoni:: ⁊ ſi an
dictũ ẽ:fuit:.ppter opeꝝ ſex dierũ ↄtinu
ationẽ:non ꝓpter pᷣcepti executionem.
¶ Qð aut ſubdit᷑:occupanti cõcedit᷑qð
nõ ẽ in bonis alicuiꝰ.intelligit᷑ de illis q́
rũ dñium fuit datũ bõi:nõ de mulieribꝰ
uel boĩbus. ¶ Sikr re ſua vti cuilibet li
cet:nõ tñ abuti.Ancilla aũt nõ ẽ depu/
ta ta bõi ad vſũ foꝛnicationis:ſj ad alia

Ad pꝛimũ Sl vfus vf⸗ R

ri cũ femia q̃cũq; naturał dr a natura
generali nõ aũt ſpeciali:q ẽ cũ rõne ⁊ diſ
cretionis vſu. Uñ poſtq; Iſidoꝛꝰ dixit
de iure naturali eẽ cõiunctiõeʒ maris et
femine:addidit:quã nos mr̃imoniũ ap⸗
pellamꝰ. Ad 2 *c doᷣ. ꝙ/ Abꝛabã nõ
fuit foꝛnicatꝰ cũ ãcilla ſua:qꝛ nt ſcribit᷑
Geñ.xvi.Ancilla fuit ſibi vxoꝛ ⁊ ꝓ vxo
re aſſignata.nõ eni diceret abꝛabã ba/
buiſſe duas vxoꝛes:ſi ancilla nõ fuiſſʒ ſi⸗
bi matrimon alit copulata. C Ad ʒ ẽ
dð. ꝙ ꝑpetuitas fidei nõ fuat᷑ in cõcu⸗/
bitu foꝛnicario:co ꝙ de ↄſẽſu alteriꝰ: vł
vniuſcuiuſq; ꝑpetuitas illa diuidi põt:
nec bonũ ꝓlis:cũ non ſit ad pꝛolem affe
ctus mr̃imonialł⁊ młtõ minꝰ: nec ẽ hic
bonũ ſactr̃i:ꝓpt qð erroꝛ cẽ̃ dicere foꝛni-
cvtionẽ ſimplicem nõ eẽ pctm moꝛtale.

Queſtio V

—2 â& ſic pꝛocedit
DOD quintu keenim
ꝙ pupa nõ poſſit diſpẽſare in qͥli/
bet ↄſanguĩitat gdu:qꝛ ius poſitiuũ cui⸗
papa cẽoditoꝛ:nõ põt tollere ea q ſũt de
iure nature. Sʒ vinculũ ↄſãguitatl q ẽ

aptũ natũ ipedire mr̃imoniũ:ẽ vinculũ

nãle:g nullo ſtatuto ecclie boc põt tolli.
¶WS. manete cã:ſꝑ manet effectꝰ: ſʒ cã
q̃re cõſan guitas iped it mr̃imoniũ ẽ bo⸗
nu ꝓlis:repᷣſſio cõcupiſcẽtie:⁊ młtiplica

tio amicitie. manẽte & tali cã: ſpꝑ nane⸗

bit effectꝰ: ut q; nõ diſpenſet᷑ i gdibꝰ cõ⸗
ſanguinitat. CS. ꝓapa nõ põt facẽ ꝙ
vna ⁊ eadẽ actio ſit in genere pcti iceſtꝰ
⁊ ĩ gen ere ſacr̃i.ſed ſi alig ↄberet in t᷑tio
gradu cõſanguitatis abſꝙ; pape aucte:
talis cõtractio eẽt pctm iceſtꝰ. ſi vᷣo tał
ↄtractio appꝛobat᷑ ꝑ pap eèt verũ mri
monium:⁊ ſic vna ⁊ eadẽ actio eſſet pec
J 11 otrariũ catũ ⁊ ſacrm.
1e OEIS e ſt gꝛ nõ minoꝛis
auẽtis cẽ papa q; ixatoꝛ qẽ cõditoꝛ iur
ciuił.ſed qñqʒ ius ciuile determiabat g/-
dus cõſanguĩtatis mr̃imoniũ ipediẽtes
7 nõ ipediẽtes:ẽ mło foꝛtiꝰin talibꝰpo
Kndeo teſt diſpẽſare papa.
Edo. ꝙ in mrimonio tria
poſſumꝰ cõſiderare. ¶ Pꝛimo eq̃lẽ eꝗ/
pollẽtiã. Air eniĩ ⁊ vxoꝛ nõ ad iparia iu
dicant᷑:ſũt eni eᷓles in actu mr̃imoniali
Scðo carnał copule ierubeſcẽtiã. Ter⸗
tio ipſplis diligẽtiã. Pꝛopter carentiã
igit᷑ eq̃lis egpollẽtie ſꝑ pr̃ ⁊ mr̃ fuerũt a
mrimonio excluſi i oi lege.Si.n.ſilia co
pularetpri.aſſumeret eã in ſociã:⁊ nõ re
maneret i ea filialis ſubiectio: ⁊ eodem
mõ ſi filiꝰcopłaret mri:vñ ſtati in pmoꝛ
dio ꝓductõis hoĩs pr̃ ⁊ mr̃ a mrimonio
fuerũt excluſi: Jur᷑ illud Geñ.ij. ꝓpter h

reliquet bõ pr̃em ⁊ mr̃em:q̃ꝝ derelictio

nõ põt itelligi q;tũ ad bitatiõem uł ne⸗
ceſſarioꝝ ſubuetiõem:qꝛ tũc eẽt ↄtrariu
illi pcepto:hHonoꝛa pr̃æeem tuũ i matreʒ

tuã. Jutelligit ᷓ talis derelictio q;tũ ad

mr̃imonialẽ cõiuctionẽ. In hoc igit᷑ nul

1

Ar.
ldiheht
hatfioni
cctenis ali
ſentüfch
ilibdeſa
bonetate
(eDon
odomno
turegbor
ſicca ſen
ſchtääpro
Mene atn
taochone
Ariry
ſſchad
ls fo⸗
tioneecc
ho poͤt.
dbug
generet
beyſit⸗
Cuhlon
oxßen
diccinoi⸗
ſcckeſcef
nelvgene

Chcaln
nontii toi
lncopoli⸗
ale detertn
ogragua
Eeincolli
Gronſenng

iar
ihintt

ſtepcney

ſeibnte

ligſfine

5 auck
1güͤr ann
diſpeſurein
uspoſtui an
lerecaq ſüt
Niguitat gi

noniä:Evined

leboc hottoli
netcfen h
nrimoniiiht
nieꝛ mkrge
alici:hhnn⸗
enſei iaſbti
rnihiſeig
Surttii
lgienuffe
igpnenit,
nek int
Pi uflin
Lenctdd
uti tait
ſeNöni
ccodite n
determinht,
noniüſpetißs
im nuhl
ſpitregton⸗,
vnn

1 „₰
arentis
mffui
SZin flig⸗⸗

Ar.

la diſpẽſatio cadit:quis pꝛima inſtitutio
matrionij has duas ꝑſonas excepit. In
ceteris autẽ nullã nulli coniugij ſacra-

mentũ federandu ꝓbibuit: ut dic Hugo

n.lib. de ſacr̃is. Pꝛopter carẽtiaʒ vᷣo
boneſtatis pudicicie excluſi fuerũt in le
ge Myoſi a matrionio ille perſone que in
vna domo ad inuicem cõſucuerũt habi/
tare:quoꝝ vnus alteriꝰ honc ſtatẽ ⁊ pu⸗
diciciã ſeruare tenet᷑. C Sed ꝓpter ca
rentiã pꝛolis diligentie quã parentes te
nent᷑ naturaliter babere excluſi ſunt a cõ
tractione matrionij:qñq; ꝑ eccleſiã uſq;
ad vi.⁊.vij.gradũ nũc vᷣo excludunt᷑ ſolũ
vſqʒ; ad.iiij.ex vna parte:⁊.v.in alia. In
alijs vo inferioꝛibꝰ gradibꝰ ſine diſpẽſa
tione eccłie cõtractio matrionialis fieri
nõ põt.ſic eni reſpõdet Grego.regſitus
ab Aug: angloꝝ epᷣo querenti in quota
generatiõe fideles debeãt copulari:diſ-
penſatoꝛie iquit queda lex romana in re
publi.ꝑmittit ut ſiue frater ſiue ſoꝛoꝛ ſeu
duoꝝ fratrũ germanoꝝ:vel duaꝝ ſoꝛoꝛũ
filius ⁊ filia miſceant᷑: ſicut experimẽto
didicimꝰ in tali cõiugio ſobole nõ poſſe

ſuccreſcere:vnde neceſſe eſt ut iam in.iiij

vel.v. generatioe fideles licenter ſibi iun

Ad Pꝛeimum ergo dicenduz
ꝙ lʒ cõſanguinitas ſit naturale vinculuʒ
non tñ tollit ma trioniũ ipediendo carna
lem copulã:niſi m determinatũ graduʒ
quẽ determinare ſpectat ad eccleſiaʒ in
quo gradu copula talis carnalł ſit licita
et in quo illicita. C Ad ꝛmeſt dicenduʒ
ꝙ non ſemg maner eadã cã.qð eni i vno

tepoꝛe ꝓhi

aglio tẽpoꝛe ꝓpter alias cauſas occurrẽ/
tes ſalubꝛiter cocedit᷑. ¶ Ad zeſt dicẽ
qũ ꝙ ſi fieret cõtractio matrionialis in
fraau coſonau uitat ꝓbibito ab eccłia
m quẽ modu eſſet in genere peccati ĩce
ſtus: nõ fleret ſacrameta lis illa actio ra
tione illius pꝛime contractiõis: ſed ba⸗
bita diſpeniatiõe noua contractio eſſet

ꝓhibet matrioniũ in gradibꝰ con
ſanguinitat ꝓpter cauſas ſuperiꝰ dtas

quinquageſimaquarta 1

ſacramentalis ⁊ matrimonialis.
¶ Qoõ.liiij.ð diſpeſatiõe ſeptimi pᷣcepti
Bunc conſiderandu eſt de
diſpeſatiõe ſeptimi
pcepti. Circa qð qrunt᷑ qᷓ̃tuoꝛ.
pPꝛimo vtrum papa poſſit
diſpenſare in furto ꝙ nõ ſit peccatũ moꝛ
tale. C 2 vtrũ papa poſſit diſpẽſare in
furto in caſu pꝛopꝛie neceſſitatis. 3
vtrũ papa poſſit diſpẽſare in furto in ca
ſu pauꝑtatis aliene. vtrum papa

„

poſſit diſpẽſare ut res furtiue ſublata nõ
D unn reſtituaf·
. Sſic ꝓcedit:vr
ececni ꝙ papa poſſit diſpẽſare in fur
to ꝙ nõ ſit peccatũ moꝛtale:qꝛ nullũ pec
catu cadit ſub diuino pᷣcepto:deus enim
nulli mãdat ĩpie agere:ut ſcribit᷑ Eccle.
xv.ſed deus inuenit᷑ pᷣcepiſſe furtu. ſicut
eni ſcribitur Exo.xij. Fecerũt fili IJira
el ſicut pᷣceperat dñũs Moyſi ⁊ expolia/
uerunt egyptios. C Pꝛeterea papa põt
diſpeſare in eo qð nõ eſt ius nature nec
de iure diuino:ſed apꝓpatio rerũ nõ eſt
de iure nature.dicit eni Augꝰ et ponit
viij.di.c.quo iure.tolle iura imꝑatoꝛis
et quis audet dicere: hec villa eſt mea:et
iſta domus eſt mea: nullu ergo furtũ cõ⸗
mitti põt exquo nulla res mag eſt ꝓpa
vni q; alteri. ¶ Pꝛeterea papa eſt vica
rius dei: ſed deus eſt dñs omniũ rerum
iure nãq; diuino dñi ẽ terra ⁊ plenitudo
eiꝰ.põt ergo papa diſpẽeſare ut niła res
vel poſſeſſio attribuat᷑ vni mag qᷓ; alti.

An otrariũ ctaz papa nõ põt
In dtra rin zibeherke ivinluit .

pᷣcept ſʒ nõ furari numerat᷑ int᷑ diuina
ndeo zεcbte. Ero.xr.
*NESEdicedũu ꝙ& ſiẽ gra eſt qdã
lux: ita peccatũ moꝛtale qð gram tollit
qdã tenebꝛa eſt:ꝑ fructꝰ aute lucis ⁊ te⸗
nebꝛe põt cognoſci peccatuʒ qð luci gr̃e
oppõit᷑.iutxta llud Math.vij.a fructibꝰ
eoꝛũ cognoſcetis eos. Fructꝰ autẽ lucis
triplex ut dicit Apls ad Epbe.v. Pꝛi-
mus ẽ charitatis bonitas. Scdᷣus iuſti

Ar.
cie 86. Terti ẽ maniſeſtatiõis veri⸗
tas. Opponit᷑ aũt furtũ charita tis boni
tati ꝑ ſubtractã a ꝓximo idigentia. ODp
ponit᷑ iuſticie eꝗqtati ꝑ violent᷑ retentaʒ
eiꝰ ſubſtãtiã.ꝑ furtũ eni nõ reddit᷑ vnicui
q; qs ſuu cẽ.ſj violẽter iuito dño eiꝰ ſub
ſtantisa retinetur:⁊ opponitur manife-
ſtatiõi veritatis ꝑ occultã fraudulentiã
vñ furtũ ex bis tribꝰ bʒ ꝙ ſit pctm moꝛ
tale:nec ĩ eo auẽte SSen viceſen põt.
2 i m ij eſt do. ꝙ ſicut die
Ad Ppꝛemn Augꝰ in li. lxxxiij.
qõnum.q ix.nullũ deciꝑeſũma vᷣtus eſt.
quẽlibet vᷣo deciꝑe ſũmũ vitiũ cẽ. hoſte⸗
aut deciꝑe ppᷣa volutate malũ ẽ:ſj diuia
aucte ẽ bonu.Filij iſrłñ expoliauerũt
egyptios ꝓppa volũtate. ſʒ diuina aucte
nec deus boc pᷣcipiens fuit deceptoꝛ:qð
credere nephariu ẽ:ſʒ fuit meritoꝝ ⁊ ꝑ
ſonaꝝ iuſtiſſimꝰ diſtributoꝛ: nec filij iir
ſurtũ cõmiſerũt: ſed magis qð debitum
erat eis acceperũt. Vñ ſcribi᷑ Sap̃ · x. q
iuſti tulerunt ſpolia impioꝝ. ¶C Ad 2
ẽ dð. ſicut dicit iuriſconſultꝰ:cũ aliqd
iuri diuino uel nãli additur uel ſubtra/
bitur ius ciuile efficitur. Coĩtas reruʒ
ꝓtanto att ribuitur iurinali:non ꝙ ius
nãle dictet oĩa eẽ poſſidenda coĩter:imo
dictat ↄtrariũ:vñn phũs na li rõne repꝛo
bat opinionẽ illoꝝ qui dixerunt vxoꝛes
⁊ oĩa alia eſſe cõiter babenda: ſed qꝛ ſᷣimn
ius na turale non ẽ fcã diſtinctio uel ap
pꝛobatio rerũ: ſed magis hoc factũᷣ eſ
pᷣm ius poſitiuũ:iõ appꝛopꝛiatio rerum

nõ dj eſſe de iure naturali:ſed de iure ci⸗
nili:qu nõ eſt iuri naturali ↄtrariũ: ſj ſu
peradditu. ¶ Ad 3 eſt do. ꝙ ſicut deꝰ

ꝗ bʒ pncipale oium reꝝ dñium ſᷣm ſuam
ꝓuid entiãa oꝛdinauit tpa les res ad coꝛ⸗
poꝛalẽ hoĩum ſuſtentationẽ:eiſq; natu⸗
rale oĩum rerũ dñium q;tu ad ptãtẽ vtẽ
di ↄceſſit:ſic papa eiꝰvicari? buc oꝛdinẽ
dinie ꝓuidẽt ie obuare tenet᷑ ñ imutare

ſorſidui ſic ꝓcedit᷑: vr
ſecũdũ?cban

Queſtio II

neceſſitatis: quia magis conſonum eſſe
vr nature foꝛnicari q; furari:ſj nũqᷓ; pꝛo
ſeruãda ꝓpa vita papa põt biſpẽſare q;
liceat homini foꝛnicari:ergo multo mi⸗
nus põt diſpẽſare ꝙ liceat homini fura
ri. Pꝛeterea maius bonũ eſt cõſerua.
tio ſpeciei q; idiuidui: et ma ius malũ eſt
furari q; foꝛnicari.ſed nõ licet cõmittere
minꝰ malũ puta foꝛnicari pꝛo maioꝛi bo
no:ut pꝛo cõſeruatiõe ſpeciei:ergo młto

minꝰlicet facere maiꝰ maluzʒ.ſ.furariꝓꝓ

minoꝛi bono:ut pꝛo cõſeruatiõe idiuidui
S. ſicut fit appꝛopatio mulierũ per

mrioniũ:ita fit appꝛo patio rerũ ꝑ domi

niũ:ſj nũq; licet rapere mulierẽ ia alteni

—

pere rẽ iam alteri apppatã ꝑ dominũu.

än⸗ .i eſt:qꝛ papa põt diſ
In Otrariſare, bomo ab
ſoluat᷑a reſtitutiõe rei aliene ĩ caſu neceſ

ſitat :g ſimilit᷑ põt diſpẽſare i caſu neceſ-

ſitatis ꝙ rẽ alienã poſſit bomo accipere

* A dicẽédũ ꝙ ſicut diẽ Augꝰ⸗
Knd e0: ponit᷑ viij.di. Aduerſũ
nãle ius nulli quicq; agere licet. Eſt eniʒ
ius nale idẽ ⁊ imobile apud oẽs. C Jus

vo poſitiuũ eſt młtiplex ⁊ m łiplicit᷑ mu

tabile:qꝛ q;diu cõſonat iuri nãli ſeruũdũ
eſt:qñ vᷣo diſcoꝛdat ſeruãdũ nõ ẽ. Planu
eſt autẽ ꝙ cõſeruatio vite eſt de iure nali
apppatio vᷣo ⁊ diſtictio rerũ ut dictũ eſt
fca ẽ ꝑ ius poſitiuũ:qñ ap pꝓpatio feruʒ

coſeruatiõi vite nõ obuiat ſeruãda ẽ: vbi
vᷣo obuiat ceſſat:ita ꝙ ſi nccitas vite co.

ſeruãde ẽ alit᷑ releuabił q; ꝑ acceptionẽ

rei alteri apppᷣate:nõ e diſpeſabile ut re
alteri ap ppatã ꝓ cõſeruãda vita ſua bõ
accipiat:qꝛ ius poſitiuũ in tali caſu ñ ob⸗
uiat nãli.Si vᷣo nõ ẽ releuabił:diſpẽſabi
le eſt:ut hõ rẽ alteri apppatã ꝓ oſeruãda
vita ſua accipiat:quia i tali caſu ius poſi

—

tiuũ opponitur naturali: ceſſat enim ex
nccitate rerũ apꝓpatio:⁊ fiũt oĩa coĩa.

ſpeſabi
ſetſen
Nc

eluth⸗

en mUSeſt dicẽdũ verũ
pꝛimum dera den
catiõis magis ẽ cõſonũ nature q; furti.

A.

Vetera
caſvnecel
focca
eteſititt
Neehicſci
tunds.S
Ctionund
ſonperon
tohegpet
lügh
Peäeich
herurad
deiridea
guüſtlie
ſunecelie
Hecteon
liem
non eſt
Meme
guteſe
Puopꝛin⸗
4
chit
ſſittoin
lnspeccati
honpötd
hayga lice
ho multe
Mpo non
terslce⸗
nuenonpo
miphalutea

oliſcg iu
ſeinpnl

ſtpveris

nlechet

uſilul
ranihhnüche⸗
irniiing
ergotmultoſm⸗
rboninifut⸗
nüeſtciſene⸗
maius meli
licet cömitet
ipeomionc⸗
cichergontt
alwſ funm
matiöeſcuin
Ntiomulciſe
atofhigonn
mulictidten
zenißlan⸗
Ntignind
ſtephtin
ſareg id
lene annl
reicalineg
bomoocche
inehe
ii di Bon
reſen Eſen
1 mktiglotyn
uriniliſeni

Ar.
Nateria tamen circa quã eſt furtum in
caſu neceſſitatis aliter ſe habet q; mate
ria circa quaʒ eſt foꝛnicatio:quia in caſu
neceſſitatis materia furti fit idonea ad
accipiendũ eam:eo ꝙ delpꝛopꝛia fit cõ
munis. Sed materia circa quã eſt foꝛni
catio nunq; fit idonea ad coeundũ cũ ea
ſemper enim manet foꝛnieatio in ſua ra
tionequa nunq; fit cõois. ¶ Ad ⁊ eſt di
cendũ ꝙ lʒ maius bonũ ſit conſeruatio
ſpeciei q; indiuidui: hbomo tñ magis te/
netur ad cõſeruationẽ indiuidui q; ſpe/
ciei:⁊ ideo illud per qð conſeruat᷑ indiui
duũ fit licitum ut pꝛopꝛiũ fiat rõne in ca
ſu neceſſitatis:ſed llud perqð ↄſeruatur
ſpecies non facit licitũ:quia nõ fa cit mu
lierem coõmunẽ. ¶C Ad zmeſt dicendũ q;
non eſt ſimile:quia appꝛopatio mulieru
ꝑpetua eſt eiſdem ꝑſonis manẽtibꝰ:non

autẽ ſic eſt appꝛopꝛiatio reruũ:quia q eſt

pꝛopꝛiuzʒ fit cõmune in caſu neceſlitatis

———e ſic ꝓcedit᷑. vid et
eenim papa non poſſit diſpeẽſare
in furto in caſu aliene pauꝑtatis:qꝛ ma/
ius peccatũ eſt furari q; mentiri:ſʒ papa
non põt diſpeſare ꝙ pꝛo vita altriꝰ cõſer
uanda liceat alicui in aliquo caſu mẽtiri
ergo multo minus furari. ¶ Pꝛetterea
papa non põt diſpeſare ꝙ pꝛo ſalute aĩe
alteriꝰ liceat alicui furari:ergo mlto mi
nus non põt diſpẽſareq liceat alicui fu/
rari ꝓ ſalute coꝛpoꝛis. S. Aplus dic
Ro.iij ꝙ iuſta eſt illoꝝ dãnatio ꝗ dicũt
faciamꝰ mala ut veniãt bona:nõ ẽ ergo
diſpẽſabile ſed dãnabile ꝙ quis furetur
ut ſubuenigt pauperi indigeti in caſu ne
In C0 trariũ ceſſitatis.
eſt:qꝛ ſaluatoꝛ
excuſauit Oauid qui panes ppoſitionis
dedit pueris ſuis in caſu neceſſitatis:q̊s
non licebat comedere niſi ſacerdotibus.
ſicut habet᷑ Luce.vi.ſuꝑ quo vᷣbo dicit
glo.ꝙ neceſſitas non licitũ facit licitum:
ergo furari ⁊ indigenti ſubuenire in ne-
ceſſitatis articulo:i homo nõ babet ꝑ ſe

ꝗqnquageſimaquarta

III
ꝙ ſibi ſubueniat eicun et. HM
* dicendũ ꝙ aliqui dicun
Rn . E 0 ꝑſonama qua furtiue ali
quid accipit᷑ aut publicã eſſe ⁊ de ſtipen
dijs cõmunitat viuere:vel pꝛiuatã:et ſi
eſt publica: dupliciter:quia vel bʒ domi⸗
niu tyran nicũ:vel iuſto titulo acquiſituʒ
vtroq; modo dicũt ꝙ licitum eſt furari a
ꝑſona publica in caſu neceſſitatis ꝓpꝛie
tyrannu ſpoliare quẽ honeſtũ eſtinecare:
vel aliene: quia nõ eſt cõtra legẽ nature
ut dicit Tullius iij. de officijs. Similit
licitũ eſt furari de bonis publice ꝑſone
babẽtis dominiu iuſto titulo acꝗſitum:
quia bona eius ſtipẽdis cõitatis ſũt. So
de bonis pꝛiuate perſone nõ licet furari
imo potius ut dicũt debet ſe vel alterum
mittere moꝛi q;ᷓ contra legem nature
facere furtũ:furtũ autem lege nature ꝓ⸗
hibetur: ut dicit Augꝰ.libꝛo.ij. confeſti.
POig auteʒ iſta non vident᷑ eſſe bene
dicta:q;uis eni bo ſtem vel tyrannũ ſpo-
liare licitu ſit auctoꝛitate ſuperioꝛis:nõ
eſt tamen licitum ꝓpꝛia volũtate ut dicit
Augꝰ. Bona vo publice ꝑſone habetis
donminiũ iuſto titulo acquiſitum:lʒ ſint
ſtipẽdia cõmunia ſunt tñ ſibi appꝛopata
pꝛo cõmuni ad miniſtratiõe quã ſibi exer
cet. Ande ea rõne non eſt licitum furari
de bonis eius qua rõne non eſt licitu fu⸗
rari de bonis pꝛiuate ꝑſone. MNecẽ ↄtra
legẽ nature rem alteri appꝛopꝛiatã acci
pere in neceſſitatis articulo ad ſubueni/
endũ ſibi vel alteri:quia boc nõ eſt ꝓpꝛie
ſurtũ in lege na ture ꝓbibitũ q;uis vide
atur eſſe ſimile furto:cũ in caſu neceſſi/
tatis illud qð pbꝛiu eſt fiat cõe. CHuto
ergo eſſe dicendũ ſicut ſupꝛa dictũ eſt: qꝙ
velneceſſitas pꝛoximi pot aliter releua
ri q; ꝑ acceptionẽ rei alteri appꝛopate:⁊
tunc nõ licet rem alienã accipere. Nel ñ
eſt aliter reuelabilis: ⁊ tunc licet. NHam
ſm Augl. in lib. de vera religiõe. Iſta eſt
regula charitatis:pꝛoxio optare bona qͥ
ſibi homo optat:ſic ergo de iure nature
rali qlibet tenet᷑ cõſeruare vitã ſuaʒ:ita

Ar.
et vitam pꝛoximi:in eo ergo caſu in quo
diſpẽſabile eſt ut bomo rem alienã acci
piat pꝛoↄſeruãda vita ſua:in ſimili caſu
diſpeſabiie eſtut bomo accipiat rem ali
enã pꝛo cõſeruãda vita broremt ſi i
mñn ergo eſt dicẽdu
Ad Peumn Gbis furari maiuſ
peccatũ ſit q; mẽtiri:tñ mendaciu ipoꝛ-
tat inſeꝑabiliter pꝛauã intetionẽ agẽtis
puta intẽtionẽ falledi: ideo nũ q; pot bñ
fieri furtũ aũt nõ ſic ipoꝛtat. Q Ad 2
eſt dicẽdũ ꝙ nõ eſt ſimile: uia ſalus aie

gliter põt còſeruari qᷓ; perſubuẽtionem

rei tẽpoꝛalis:ſalus autẽ coꝛpoꝛis nõ:no
eni res tẽpoꝛalis ſic oꝛdinat᷑ ad ſalutem
aie ſicut coꝛpoꝛis. C Ad ꝭ eſt dicendũ
ꝙ rem pꝛius alienã accipere et paupert
tanq; ſuã dare in neceſſitat articulo no
eſt malũ neq; hns furtũ: q;uis videat
furto ſimile. Mam furtũ ꝓpꝛie dictũ eſt
cũ accipitur res aliena manes aliena:⁊
iuito dno manẽte dño ⁊ intẽtione frau⸗
dulenta puta aio celãdi ⁊ retinẽdi alienu
in tali vo caſu nõ manet res aliena eo ꝙ
neceſſitas facit cõmunẽ: neq; manet ide
dũs rei quia accipiẽdo ⁊ vtẽdo in neceſ-
ſitate ſua efficit᷑ cõis:nec accipit᷑ fraudu
lenter ſed ſimpliciter: vnde nõ fit maluʒ
ut eueniat bonũ ſicut ſupponebat.
wͤ znase poſſit diſpenſare ut res
furtiue ſublata nõ reſtituat᷑:qꝛ papa eſt
diñs omniũ: ergo põt rem vnius alteri
ↄcedere abſq; eo illi reſtituat. D.
pa pa eſt vicariꝰ dei.ſʒ deus mãdauit ut
filij iſrael furarent᷑ bona egyptioꝛum nõ
reddituri eis illa bona qᷓ furati eis fue/
rant:ut dicit Augꝰ.S ſiłr papa boc face
re pot. Sſcribit extra de furtis: Si
quis ppter neceſſitatẽ famis uel nudita
tis furatus fuerit cibaria veſte vel pecu
niã:peniteat ꝑ tres hebdomadas. In-
dulget ; papaꝙ res furtiue ſublata non
veſtituat᷑. ¶ ¶ P: mitioꝛ dʒ ee lex diuma
q́; lex bumana:ſed nõ taxat᷑ pena moꝛt

Queſtio

IIII
ꝓ furto ſemꝑ in lege bũana: ergo lex di
uina nec penam damni taxare debet ex

quo mitioꝛ eſt. ſtaagmiagns
eſt:quia nõ
In contrarin furari cum
ſit pceptum diuinũ: indiſpeſabile eſt.
KRKnſideo dicendũ ꝙ res põt au-
l HHEDOferri ab aliquo quinq;
modis q;tum ad pꝛeſens. ¶ Pꝛimo ꝑ
illius cuius eſt ignoꝛantiã:⁊ ſic ꝓpꝛie no
minat᷑ furtum a furuo uela ſuſco: eo ꝙ
noctis tẽpoꝛe accipit neſciente domino
rei:ut dicit Jſido. ¶ Scð o ꝑ violentiã
⁊ ſic ꝓpꝛie vocatur rapina:ſicut tyranni
⁊ mali pᷣncipes violentiã inferentes ra⸗
piunt aliena:de quibus dicit ſcriptura:
DOes hcies tui quaſi vꝛſi rapientes pᷣ/
dam. ¶ ·Tertio ꝑ iniuſticiã: ⁊ ſic vocat᷑
latrociniu. tales eni ſunt rectoꝛes ꝗ cõ⸗

dunt iniuſtas leges ad extoꝛquendu pe·
cunias pauperũ. remota eni iuſticia re-

gna ⁊ regimina non ſunt niſ quedã ma-
gna latrocinia ut diẽ Augꝰ.iiij.de ciui.
dei. CQuarto ppter ſacre rei illatã ir
reuerentiã:⁊ ſic vocat᷑ ſacrilegium. Mã
bᷣm Iſido.ſacrilegus dicit᷑ eo e legit vel
furatur rem ſacraz. Quinto ꝑ negle
ctam maliciam:⁊ ſic eſt retentio merce
dis operarioꝝ.qui enim non reddit mer
cedem ſuis mercẽnarijs planũ eſt ꝙ te
netur ad reſtitutionẽ. Ommia enim iſta
nomine furti ꝓbibentur:⁊ ideo in oibꝰ

iſtis nõ cadit diſpenſatio:ut res bis mo

—

dis ſublata nõ reſtitua f:niſ in caſu ne-
ceſſitatis ⁊ ꝓ reipublice adminiſtratiõe
uel fidei derenſione:ſeu pꝛo illoꝝ a quibꝰ
accipit᷑ bonoꝝ confiſcatione:⁊ ꝓ illoꝛuzʒ
qui accipiunt indigentie releuatione: et
impoſſ ibili redditine.
Ad pꝛimũ edicthem
PeIIHEpaps eſt dñs oium
ꝑ tuitionẽ ⁊ iuſticie obſeruationẽ:vnde
nõ puto ꝙ poſſitrem vniꝰ cõcedẽ alteri
niſi foꝛte in caſibꝰ ſupꝛadictis. ¶ Sed
nũꝗd ſi aliꝗd recipiat de bomis ↄfiſcatis
ꝑ papã:tener᷑ ad reſtitutionẽ: puto ꝙ ſi

N.

ſuſteoie
Augyinl
ſoultuel
lus ataz
gigpe
atoſtte
ſtnere⸗
lig⸗/
lig nen
Endecg
falbeofe
Ptiosnd
leßmt
veritatie
hecpen⸗
ſonafel
wobt
Sten
eig

unicos
ſhet Li
limnicu ti
lecretalis
eucl
Cnutrit⸗
mnn
nigtoͦge
ſoebteti
teſeche
1 chpic
afiftone
ganoteker
leggſirn

4

lotri

ineneſeg

ahuri
iutan

I
marterzoleey
anaedeheren

ſſ Cgniat
fnmmiaun
ſelableck.
fes dot n
aliquo quing
6, C Pim,
in ſeppen
da ſuſh⸗
Nlicrenn
Sconi
ina:ſaegunn
tüinfoore,
nat nm
eingans,,
Kicii:tiona
Gtreatgt⸗
Nonenig:
1eniiſtut
Hmniguclinns
us iz ein
mmi un
ilcgucn
iorlit

Ar.

iuſte ↄfiſcata ſunt:nõ tenent᷑ tñ qꝛ dicit
Augꝰ.in li.lxxxiij.queſtionũ:Solus deꝰ
nouit uel certe lõge excellentius ⁊ ſince

rius atq; certius qᷓ; hoies noſcant:qua

quiſq; pena uel ᷣmio dignus ſit:puto q;

tutiꝰñnit talis bona q;tũc ũq; ↄ fiſcata re
ſtituere q; tenere. C Ad ſecundũ eſt di

cẽdu qꝙ papa ẽ vicariꝰxpᷣi ⁊ miniſter eiꝰ
nõ ꝙ mediate eo aliꝗs decipiat᷑:ſj potiꝰ⸗
æꝙ a deceptiõe liberet᷑ Dicit eni Aug⸗
in libꝛo ſupꝛadcõ ꝙ deꝰexpoliauit egy⸗

ptios ⁊ decepit:nõ quidẽ ꝑ ſeipſũ:qꝛipᷣe

ſeipᷣm neminẽ decipit:cu ſit ꝰ̃᷑ ꝛ ſpũs

veritatis:dignus tñ digna diſtribuens:

nec ꝑ angelũ bonũ cui nõ cõueniebat ꝑꝓ
ſona fallacie:nec ꝑ talẽ hoiem ꝗ cuſtodi

re ⁊ obſeruare intẽdit illud qu ſcriptũ ẽ.

Sit bmo veſter:eſt eſt.nõ nõ:ſʒ ꝑ tale an

geluũ ꝗ ꝓſue volũtatis ꝑuerſitate:iĩfimis

nature gradibꝰ oꝛdinatꝰ ẽ ad vindictaʒ
malefactoꝝ ⁊ exercitiũ atq; purgatiõeʒ
iuſtoꝝ:aut ꝑ tales hoĩes ꝗ nodũ huiꝰmũ
di cupiditatibus ſe exuerut. Judei nãq;
quos egyptij expoliati ſunt ⁊ decepti:
nõ iã erant tales quibꝰdiceret᷑ Hiligite

inimicos veſtros:ſʒ tales ꝗbꝰ dici opoꝛ

tebat: Dilige ꝓximũ tuũ:⁊ odio hebis
inimicũ tuu. C Ad 3 & dicẽdũ ꝙ illa
decretalis intelligit in caſu neceſſitatis
ꝓpe uel aliene in qᷓ rem alienã acciꝑenõ
cõmittit ꝓpe furtuʒ: lIʒ videat᷑ ſile furto
ut dictũ eſt:uel loquit᷑ de furto ꝑuaꝝ re⸗
rũ q nõ accipiant᷑ aio inferẽdi magnum
nocumẽtũ ꝓximo.Talia.n.q mima ſuũt
intellectꝰ gccipit q̃ſi nihil ut dicit pᷣus
ij. Phiſ. ¶ Adqeſt dicẽdu ꝙ; ꝓ quoli⸗
bet furto non ifert᷑ pena moꝛtis: niſi ag
grauaret ex aliqᷓ circũſtãtia: uł ex parte
eius qð furtiue aufert᷑:ut ſiquis furaba
tur hboĩem: moꝛtis pena puniendus erat
Eto.xxi. Ał ex ꝑte modi furãdi:ut ſi ꝗs

furat re ſacrã uel rem cõem: uel in loco

cõmunui:puta in balneo uel in foꝛo: vbi
vulla eſt cuſtodia muri vel familie. In
talibus enim cuſtodia legiſſatoꝛ dedit

quinquageſimaquinta 1

¶ Queſtio quinquageſimaquinta de
diſpen ſatione octaui pꝛecepti.
Eind Econſid erandum
—1 eſt de diſpenſa
tieone octaui pᷣcepti. Circa qð
queruntur quatnoꝛ. C Pꝛi⸗
mo vtrum papa poſſit diſpenſare ꝙ fal
ſum teſtimonium non ſit peccatuj moꝛ
tale. Secudo vtrum papa poſſit diſ
penſare ꝙ mendacium non ſit peccatũ
ECertio vtrum papa poſſit diſpenſa
re ꝙ liceat mentiri mendacio officioſo
uel iocoſo. ¶C Quatto vtrum papa poſ
ſit diſpenſare ꝙ inferendo teſtimonium
non interueniat iuramentu.
O pꝛrimum SHare
getur enim ꝙ papsa poſſit diſpẽ
ſare ꝙ falſum teſtimonium non ſit pec
catum moꝛtale:quia mendacium quod
vni nocet ⁊ alteri pꝛodeſt:peccatum nõ
eſſe videtur:ſed quandoq; aliquis falſuũ
teſtimon ium perbibet ut aliquẽ a moꝛ⸗
te liberet:⁊ a falſa ſentẽtia intetata ſibi
per falſos teſtes uel per iudicis peruerſi
tatem: ergo tale teſtimonia falſum diſ
pen ſabile eſt ꝙ non ſit peccatũ moꝛtale.
Pꝛet erea aliquis fert teſtimoniũ de
a liquo homine ꝙ ſit caſtꝰ ⁊ caſtũ eu cre
dit:⁊ tñ ẽ adult:falſũ s teſtimoniũ ꝓfert
⁊ nihilominꝰ nõ peccat moꝛtalit p Au
guſtinũ. ¶ S. veritas q ẽ virtꝰmoꝛalis
reꝗrit veritatẽ 'm oẽs circuſtãtias: ſed
difficile ẽm oẽs circũſtantias ↄſidera.
re ſcm de à fert teſtimoniũ. Sue e g dice
aoe falſu teſtimoniu atmmoera erm.
n orrari”s eſtauia tranſgreſ
In 2 traniè diuini pꝛecepti
pctm moꝛtale ẽ:ſj papanõ põt diſpenſa
re in diuinis pᷣcept: nõ põt diſpẽſare
ut falſü teſtimoniũ nõ ſt hetm moͤꝛtale.
KEnde dèicendu e falſum teſti
Rn deo moniũ ex hoc dicitur ecẽ
moꝛtale pctm: qꝛ eſt cõtra dei iuſticiam
⁊ contra iuſtum iudicium. Scribit᷑ eni
Ro.i.ꝙ cum iuſticiam dei cognouiſſent

Ar.
non intelligentes ipſam: ſʒ potius ↄtra
ea m agẽtes:digni ſunt moꝛte.Iſtud au
tem cõtingit tripliciter. Pꝛimo qñ hõ ꝓ
fert ſalſum teſtimoniũ in bis que ſunt ti
dei:⁊ in his que ſpectãt ad ſacrã ſcriptu
ram :ſicut multi ſaciunt ut videant᷑ ſa⸗
piẽtes. Cõtra quos ſcribit Job.iij. Muũ
quid deus indiget veſtro médacio ut ꝓ
illo loquamini dolos. 2iqñ ꝗs ꝓfert
falſum teſtimoniũ cõtra iuſticia ꝓximi:
ut ex tali teſtimonio iuſticia ꝓpximi per-
datur ⁊ occultet᷑: Qð ꝓbibet ſpus ſcüs
qñ ait: Moli mentiri aduerſus ꝓximũ tu
um. 3 qñ quis ꝓſert teſtimoniu cõ/
tra iuſticiã ſuã met: Et hoc uel ex nimia
bumilitate:ut cũ in ↄfeſſione dicit ſefe-
ciſſe quod non fecit.de quo dicit Augꝰ.
ꝙ ſicut ſümopere cauendũ eſt ne bomo
taceat qð homo fecit: ſic cauendu eſt ne
dicat qð nõ fecit. vel ex aliqua vtilitate
ut cũ homo mentit᷑ alicui volẽdo aliqd
ↄſequi ab ipſo. Omnibꝰiſtis modis fal-

ſum teſtimonium eſt peccatum moꝛta-

le:nec in hoc Sale iſnenſatio⸗
W. zi mñi ergo eſt dicendũ ꝙ
Ad pꝛmũ ſialicui fieret iniu
ſticia ⁊ falſo mõ iudicaretur:poſſet quis
ſine peccato ad reuelandũ iuſticiã eiꝰfal

ſuʒ teſtimoniũ dicere:quis lʒ diceret fal
ſum:nõ tame falſe:nec contra ꝓximũ ut

tolleret pximo iuſticiam: immo ut ſerua

ret ei: tamẽ quia teſtis iuratꝰ admittit᷑
ut dicat veritatẽ:puto ꝙ i tali caſu mẽ
tiri non debet:qᷓ;uis eni moꝛtaliter non
peccaret:qꝛ mendaciũ no diceret inno-
cumentu ꝓrimi:peccaret tñ: qꝛ ꝑiurium
incurreret. ¶ Ad ꝛeſt dicenduʒ q m
Aug.. in Enche. xxv.c.quatuoꝛ modis
cõtingit hominẽ falli. Pꝛimo nãq; ma⸗
nn malo quis fallit᷑: cum non credit il⸗
ud quod ad vitã ducit eternã. Secũdo

puo malo aligꝗs falli᷑ ꝗ falſũ ꝓvero ap

pꝛobando aliqd patit ab ipſo: puta cuʒ
quis bonũ bominẽ putat qui malus eſt:
⁊ ab eo aliquid mali patit᷑. Tertio nul⸗

lomalo quis fallit᷑:qñ aliqs malũ hoĩeʒ

Queſtio II

ita bonũ credit ut nil mali patiat᷑ ab eo.
nõ eni in tali cadit illa pꝛopbetica dete/
ſtatio. Ae vobis qui dicitis malũ bonuʒ
et bonũ malũ:quia de ipſis rebus quibꝰ
boies mali ſut:nõ de ipſis hominibꝰ itel
ligendum eſt ᷣm qꝙ ibi dicit Augꝰ. Scd
quarto non: nullo etiã bono quis fallit
qñ ipſù hominèe dicit bonũ que putat eẽ
caſtuũ:nec ſcit ipſũ adulteru:dato ꝙ con-
trariũ ſit:nõ enim fallit᷑ in doctrina reri
bonaꝝ ⁊ ma laꝝ:ſed in occult bumanoꝝ
moꝛu. ¶ Ad 3 ergo eſt dicendũ ꝙ non
opoꝛtet falſu teſtimoniũ ferẽtes oẽs cir/

cuſtãtias circuſpicere: ſed illas důtaxat

que habẽt iudice de veritate infoꝛmare:
puta de loco ⁊ tẽpoꝛe.Dicit enim Nugo
ſuper Eſa. ꝙ in teſte deberet eſſe ſciẽtia
iuris:memoꝛia facti:⁊ intentio boni.et
tunc 'm Aug..in lib.de ciui.dei.vbi par
eſt mumer? teflin pꝛo rei abſolutiõe ⁊ dã-
natiãe reus abſoluedꝰ eſt ⁊ nõ ↄdẽnãdꝰ.
Dilecundu hter
AEEE dit᷑. videt᷑
cnim qꝙ papa diſpẽſare poſſit ꝙ
mẽdaciũ non ſit peccatũ moꝛtale. dicit
enim Augꝰ. ꝙ peccatũ eſt volũtariũ:ſed
mendaciũ cõſiſtit in rone nõ in volũtate
ergo nõ eſt peccatũ. C Pꝛeterea lex bu
mana iniuſta nõ eſt:ſed talis lex cocedit
ut contrabẽetes ſe poſſint decipere citra
medietatẽ iuſti pꝛecij.ſi ergo licet fallere
licet mentiri. ¶ Pꝛeterea Ambꝛo. dicit

ꝙꝙ nõ ſolu in verbis ſed etiã in factis ſi/⸗

mulatis medaciũ eſt: ſed nõ omne mẽda
ciuũ in factis ſimulatis eſt peccatu: quia
aliqñ ſimlatio bona ẽ Simulauit. n. Da
uid ſe eſſe furioſuʒ.i.Reg.xxi.non ergo
omne mendaciũ eſt peccatũ moꝛtale.

AD 1 eſtquia omne qo
In Nrarin nõ eſt a deo pecca
tum eſt: ſed Jſdo.dieit in lib. de ſynoni-
mis. ꝙ oẽ medaciũ ſũmo opere cauẽdũ
eſt:quia omne peccatũ nõ eſt a deo.

„

P N&ραα dicendu ꝙ 'm⸗Augj. xv
Kn 0 C0 de trini. verbũ exteriuſ

ſonãs in auribꝰ auditoꝛis ſignũ quoddã

N.
ecüücke⸗a
ctoheri
Npenttione
Alproſeren
AGtenſgn
keſutn
lun A
toyeut
rfarcſt
tiſech⸗
Areinu
Atimnd
Neelt
lyninte
ttepnere
ſſſügn
gotyerdu
flarier
gientisd
aee
guiſpax
Mnihu
ucni

ap⸗

wesügni,
tentio ſon
tmſedon
ſo ht cxeg
een ſpe
topmitti⸗
lhecontrae
lgeſeno
helggtieſt⸗
nanag perd
udcctie
Letſiconn
mnlletizen
bſtnulatio
ſo⸗ Caut
fihuenter
leco Zi
uſellinint
clſnin⸗

Dr

nelipetikebet
Nropbenicn dete
ains nalüboug
ſpus cws gub⸗
dis bommt i
idectt Bug) Sd
ibonogus ſlt
nuique puate
tcni datochict
findoctrinam
occui boment
eKdicehdugn
nü ſaitcsbizln/
eſctusdir
citta ifana
Dctanhi
Oehentdlin
1 rnndn
wani Anf
coditin
ltti Ki

ſctoe⸗
cig

ſeſne

—
tmitmüüſcl
eNömwotde⸗
danulen
lunnu
nuſen
murlt
lnmnt
hts
annenit
geccun⸗ 8
mlauknd
ati montzle,

Ar.
mediũ eſt verbi interiꝰ latẽtis:⁊ ipſiꝰ rei
exteriꝰ exiſtentis:hʒ ergo verbũ triplicẽ
ↄparationẽ.vnã ad rem ſignificata.aliã
ad pꝛoferente ⁊ tertiã ad audientẽ. Haã
ad rem ſignificatã hanc cõparationẽ bʒ
ut rẽ ſicut vere eſt. ſic vere ſigni ficare va
leamꝰ.Ad pꝛoferentẽ ᷣo bʒ banc cõpa/
ratione: ut affectũ noſtru vel cõceptum
vere ſicut eſt alteri expꝛimamꝰ.Ad audi
entẽ ſic cõparat᷑:ut eius mentẽ per ſigna
ad veritatis cognitionem excitemꝰ:oĩs
gutẽ mentiẽs iſto triplici bono ⁊ iſta tri
plici vtilitate verbũ ſuũ pꝛiuare intedit.
Mam intedit ſignificare rem aliter q; ſit
et expᷣmere cõtrarin eius qð ſentit:⁊ ad

falſũ excitare auimũ eius qui audit:ſj̊ nõ

põt verbũ hominis carere rei vera ſigni

ficatiõe:⁊ loquẽtis vera expꝛeſſiõe:⁊ au

dientis vera infoꝛmatiõe abſq; peccato
cũ Aplus dicat.Logꝗmini verita tẽ vnuſ/

quiſq; cũ pꝛoxio ſuo:quoniã ſumꝰ iuicem
mẽbꝛa. Omne igit᷑ mendaciũ iniuſtũ eſt

et peccatũ:nec in boc cadit chiio⸗
qł—PB 1ergo eſt bicendu ꝙ;
Ad P umn mendaciũ eſt talſa

vocis ſignificatio cũ intẽtiõe falledi. In
tentio vo nõ eſt rõnis tm:nec volutatis

tm:ſed rõnis eſt ut dirigentis:volũtatis
vo ut exequentis.

legẽ:ſed nõ ꝑmittit᷑ 'm legẽ diuinã:quia

peccatũ eſt. Multa enim ꝑmittit lex bu
mana ꝗᷓ per diuins legẽ pꝛohibent᷑:ut ſu

pꝛa dictu eſt per Augj. ¶ Ad zeſt di⸗

cendũ ꝙ omne mẽdaciũ in factis ⁊ ᷣbis

ſimulatis eſt peccatũ non tñ cõuertit᷑ ꝙ

oĩs ſimulatio ⁊c.E ſt eni duplex ſimula/

tio. AUna cautele ⁊ pꝛudẽtie qua verũ int
dũ pꝛudenter celat᷑:⁊ iſta eſt licita ⁊ ſine
mẽdacio.Alia deceptiõis et fraudulẽtie
qua falſum intendit᷑:et iſta eſt illicita et

cum mendacio.

Pr ſic pꝛocedit᷑. vr
Dtertii de: evae pol

ꝗqnquageſimaquinta

Ad ꝛ"eſt dicendu
ꝙ ſᷣm legẽ bumanã cõtrabẽtibꝰ ſe mu/
tuo ꝑmittit᷑ decipere:qꝛ per talẽ decepti
onẽ contractꝰ nõ reſcindit᷑ qſi factꝰↄtra

ſit diſpẽſare ꝙ liceat mentiri mendacio
officioſo vel iocoſo:quia nõ vituperatur
Abꝛabam qui vxoꝛem ſuã Saram ſoꝛo
rem ſuã eẽ dixit.Geñ.xx.ꝓpter euaſionẽ
moꝛtis. Mec Jebu qui pꝛo culture dei
ampliatiõe ſe velle colere Baal ſimula-
uit: ⁊ oẽs cultoꝛes eius in tfecit.iii.Re.
x. Mec obſtitrices que officioſo medacio
paruulos bhebꝛeoꝝ ſeruauerunt. Exo.ij.
pꝛeterea mẽdaciũ eſt falſa vocis ſi-
gnificatio cũ intẽtione decipiedi:ſed io/⸗
coſe mentiens nõ intendit decipere:licet
ergo iocoſe mentiri. S.maius malũ
eſt bomicidiũ q; mẽdaciu ſʒ pꝛo aliq vti
litate vel nccitate boiuʒ boicidiuz licite

põt fieri: ergo multo magis mendaciũ.

—AAnmrant 1 eſt að ſcribit᷑
In contrany Eccle.vij. no
li velle mentin mug mchgacis
RAρραο dicedu ꝙ iſtã qõez ptra⸗
Rnd 60 ctat Augꝰin Enche. xx
iiij.c. vbi dicit aliquos ſenſiſſe ad bomis
iuſti officiũ ꝑtinere aliqñ mentiri: maxie
de rebꝰ paruis:⁊ de rebꝰ ad dei culturaʒ
ꝑtinetibꝰ. Mibi autẽ ut ait vid e᷑ pecca
tũ eſſe omne mendaciũ:ſed multũ inteſt
ut dicit quo animo et de gbꝰ rebus gſq;
mentiat᷑:quia nõ ſic peccat ille qui men-
titur animo conſuledi ſicut illequi metit᷑
volũtate nocedi:ut qui viatoꝛẽ mẽtiedo
in diuerſũ iter mittit:ſicut qui vite viam
mendacio fallente depꝛauat. Hec ut ait
ment ies iudicadus eſt qui dicit falſũ qð
putat eſſe veru:talis eni nõ fallit ſed fal
litur. ¶ Sciendũ eſt ergo m intentionẽ
Augj.ibidẽ ꝙ queda ſunt mala opera ex
genere operis ꝓppter indebitã materiaʒ
ut occidere hominẽ. Quedã vᷣo ꝓpter ide
bitam circũ ſtantiã:ut celebꝛare miſſam
ſũpto pꝛandio. Quedã vᷣo ꝓpter idebitũ
finẽ: ut dare elemoſynã ppter vanã glo⸗
riaʒ.·Pꝛimũ genus maloꝝ põt aliqñ ſine

peccato fieri: quia mat erie indebite põt
gddi debita circũſtantis: ut bomini põt

addi maleficus. Secundũ genus maloꝝ

poteſt fieri ſine peccato:quia circũſtatia

Ar.

mala põt remoueri. Sed tertiũ genꝰ ma
loꝛũ quãdo ipoꝛtat actualẽ deoꝛdinati/
onem ⁊ pꝛauam intentionẽ i finem:non
põt ſine peccato fieri:co ꝙ actuali inten
tioni finis ↄ traria ſimul ĩeſſe nõ poſſũt
Cum igitur mend acium includat in ſua
diffinitiõe intentionẽ fallendi:nũqᷓ; põt
bene fieri:⁊ nunq; diſpẽſandũ eſt ꝙ fiat.
Ad pꝛimum æge viedz
1 C EE „Abzaba nõ
fuit mentitꝰ ᷣm intentionẽ ſuã:large.n.
loquẽedo Sara ſoꝛoꝛ eius erat. Erat eniĩ
ſoꝛoꝛ Loth filij Aram fratris Abꝛabe:
ut dicit glo. Geñ. xx. Jebu vo ampliaãdo
cultuʒ dininũ cõmendatꝰ eſt de fine quẽ

intendebat:non de modo ꝑueniendi ad

finem. vnde cõmendatꝰ eſt de vero:non
de mẽdacio:nec obſtitrices remunerate
ſunt pꝛo mendacio: ſed pꝛo beneſficio be
nignitatis. C Ad ⁊eſt dicendũ q mẽ
daciuzʒ eſt peccatum ꝓpter intentionem
fallendi vel falſuʒ aſſeredi:iocoſe vᷣo mẽ
tiens q;uis non babeat intentionẽ deci/
piendi: habet tamen intentionẽ falſum
aſſerendi. Ad òꝭ eſt dicendũ ꝙ qᷓ;uis
bomicidiũ maius peccatuʒ ſit in genere
qᷓ; mẽdaciũ:nõ tñ ipoꝛtat ſemꝑ iĩtẽtionẽ
malam operantis ſicut mendaciũ.vnde
q;titatiue maius eſt:ſed q̃litatiue nõ:nec
pꝛo aliqua vtilitate mẽtiendũ eſt. Sicit
eni Augꝰ.i.de doctria chꝛiſtiana. c.xiiij.
ꝙ nullus mentiens in eo ꝙ mentit ſer⸗
uat fidem. Nam boc vult ut cui mentit᷑
fidem ſibi adhibeat quã tñ mentiendo ei
non ſeruat:ſed oĩs fidei violatoꝛ iniquuſ
eſt. Omnis autem iniquitas eſt inutilis:
ergo omne mendaciũ mucile eſt. .
₰ ſic ꝓceditur.
D quartu vibt eniz q
papa poſſit diſpenſare ꝙ in ferẽ
do teſtimoniũ:non iterueniat iuramẽtũ:
quia quod eſt de ſe confirmatũ non indi/
get con firmari ſed verum teſtimonium
dicere eſt pꝛeceptũ dei per ſe confirmatũ
non ergo indiget alio confirmari. C S.
papa non debet inducere aliquè ad pec-

—

Queſtio IIII

catum: ſed dicit Aug ꝙ ille qui pꝛouo/
cat aliquem ad iuramentũ q;uis ille qui

iurat ſi bene vtitur iurameto nõ peccet:

a malo tamen eſt illius cuius infirmita
te cogitur iurare. ¶ Pꝛetereaq ſũt idẽ
vnum non cõfirmat᷑ per aliud: ſed ſicut
periurium ⁊ falſum teſtimoniũ ideʒ eſſe
videntur:ſic teſtimoniũ verũ ⁊ iuramen
tum verum idem ſunt.
J n otrariũ eſt: quia Jacob
Geñ. xxxi.teſti-⸗
monium ⁊ pꝛomiſſionẽ Laban ſoceris
ſui per iuramentũ cõfirmatũ hr̃e voluit
G dicendũ ꝙ teſtimon iuz
homis uel inducit in iu
dicio:uel extra iudiciũ:ſi extra iudicium
ꝓfertur non eſt iuramento cõfirmandũ
ſed ſimpliciterpferendũ. In ſimplici eniĩ
teſtimonio vitandũ eſt iuramentum ne
incurratur periuriũ.ſed ſi teſtimoniũ in
iudicio inducit᷑: conuenient᷑ imponit᷑ iu⸗
ramentũ: Inducit᷑ nanq; teſtimoniũ in

iudicio ad tollendũ controuerſiã int ho/

minem ⁊ hoĩem. Sed ſᷣm Aplm ad He
bꝛe. vi. Homines per maioꝛes ſuos iu⸗/
rant:⁊ omnis controuerſie eoꝝ ad con
firmationẽ veritatis finis eſt iuramen-
tũ. In oĩ ſᷓ teſtimonio adducto ĩ iudicio

iteruenire debet iuramẽtũ ut teſtes nõ

admittantur in iudicio:niſi iurati.
Ad pꝛimũ ergo eſt dicendum
N q bomines maxi⸗
me timent peccata incurrere:que ſuũt cõ
tra deũ tanq; grauiſſims: non aute ita
abboꝛrent peccata que ſunt contra pꝛo
ximũ:ideo ad maioꝛem certitudinem te
ſtimonij requiritur teſtiũ iuramentum.
¶Ad 2 *e dð.ꝙ ſi inducens aliquẽ ad
iura mentũ ſit perſona pꝛiuata ⁊ ſciat eũ
falſum iuraturũ:peccat iuramentum re
quirẽs tali peccato ut vincat bomicidũ
um:ut dicit Augꝰ:⁊ ponit᷑ xxij.q.v.c.il
lequi.ſed ſi eſt perſona publica:ſi ſciat t·
ſtem iuraturũ falſum:dicũt aliqui ꝙ nõ

peccat iuramentum requirens: quia nõ

eum ipfe cogit iurare: ſed lex: quia tamẽ

Ar.

crfalbtel
tiaſbſeg
ttorpoto⸗
Garechtel
ſote pt
tertumdi
eigent
colpotne
Huenet tn
geecaretu
ſallamdia
taimon
falſumnte
ſuratnen

(Cc

Cbei
rirc
late ſeye
hapopol
keloliene
Cder
kin con
tarelege⸗
Hopoſt
cglien

I

vilequipeone
nüchuis ilegi
mmeton ue
uins iyfinmt
Atertaq ſitf
alind ſdſ
imoniditl
ävanitinund

ſt quia Jun
Bei tmiteß
Vabmn ſann
rmatü biendnt
di thm;
81c naunii
iiamidan
entocöfmmi
ü Pingiaci
küramantunt
Hiteſinoni
tinponk
P teſimoni!
foucriiin;
nins s⸗
nisckinunh
Auan imi
ini nien

giim
miminn

Ar.
ex falſo teſtimonio iniuſta ⁊ falſa ſentẽ
tia ſubſequitur:⁊ totũ iudicium peruer/
titur:puto ꝙ potius debet ſuo officio ce
dere q; tale iuramentum requirere. niſi
foꝛte ꝓpter ſcandalũ vitandu, CAd
tertium dicitur ꝙ lʒ materialiter poſſit
eſſe idem periuriũ ⁊ falſum teſtimoniu
eo ꝙ omne periurium eſt falſuʒ teſtimo
nium et mendacium: aliter iurans non
peccaret uel deieraret:niſi mentiretur ⁊
falſum diceret: non tamen omne falſuʒ
teſtimoniu eſt periuriũ: quia non omne
falſum teſtimonium uel mendacium eſt
iuramento firmatuum.
¶ Queſtio.lvi.ð diſpẽſatõe noni pᷣcepti
Blteri us conſid erã
— quz eſt de
diſpenſatiõe nom pᷣcep i:Cir
Qca quod queruntur quatuoꝛ.
Pꝛimo vtrum papa poſſit diſpenſa
re in concupiſcentia rei aliene auctoꝛi
tate legis moſaice. ¶ Secundo vtrum
papa poſſit diſpenſare in cõcupiſcentia
rei aliene auctoꝛitate legis cuan gelice.
NLertio vtrum papa poſſit diſpenſa
re in concupiſcentia rei aliene auctoꝛi/
tate legis hbumane. ¶ Quarto vtrũ pa
pa poſſit diſpenſare ꝙ concupiſcentia
rei aliene non ſit peccatũ moꝛtale.

—

inmſ && ſic pꝛocedit
Pamn Riackeni qp

papa poſſit diſpenſare auctoꝛita
te legis moſa ice in cõcupiſcentia rei alie
ne. Mam interioꝛ cõcupiſcentia non co
hibetur ni ſi per auxilium gratie dei:ſed
lex moſaica non ↄferebat gratiã. Scri
bitur enim ad HMebꝛe.vij. ꝙ nihil ad per
fectum adduxit lex. auctoꝛitate & illiꝰ le
gis rei aliene concupiſcentia nõ ꝓhibet᷑.
Pꝛeterea lex noua perfectioꝛ eſt ve
teri lege: ſed in boc ponitur perfectioꝛ
quia cohibet animum ⁊ ma num: illa au
tem ſolum manum ſed nõ animũ concu
piſcentia ergo non cohibetur auctoꝛita
te illius legis. ¶Pꝛeterea illa lexq non
iudicat bominem niſi per audituʒ 2⁊ fca

quinquageſimaſerta·

exterioꝛa:non cohibet interioꝛem con/
cupiſcentiam: ſed lex moyñ ſolũ iudica/
bat ſᷣm audituʒ ⁊ exterioꝛa facta. Scri
bitur enim Joha. viij. Munquid lex no
ſtra iudicatihominè niſipꝛius audiuerit

„½

ab ipſo ⁊ cognouerit ꝗd faciat.

In cõtrarium æt Qolu⸗

Ego concupiſcentiam neſciebaʒ:niſi lex
dier non conchvlſecs. .
* dicendum ꝙ legem mo
Rnd 60 ſaica m pꝛobibuiſſe con/
cupiſcẽtiam rei aliene dupliciter poteſt
intelligi. Pꝛimo q́;3tum ad legiſſatoꝛis
intentionem ⁊ expꝛeſſionem. ¶ Secũ/
do q;tum ad pene tranſgreſſoꝛum taxa
tionem ⁊ impoſitionem. Pꝛimo modo
planum eſtꝙ lex moſaica concupiſcen/
tiam pꝛobibuit:quod tripliciter patet.
Pꝛimo qꝛ letx illa a deo data fuit:ut pa⸗
tet. Exo.xx.ſed deus plus diligit mun⸗
diciam coꝛdis q; operis:ergo deus in le
ge non ſolum aliene rei actualem acce/
ptionem:verum etiam inoꝛdinatam co
gitationem accipiendi ⁊ concupiicendi
pꝛobhibuit. Ande dicit Augꝰ in libꝛo de
x.coꝛdis: Cangas nonam coꝛdam ⁊ in-
terficitur beſtia cupiditatis. Secu⸗
do quia omnia pꝛecepta illiꝰ legis tam
affirmatiua q; negatiua inducebant bo
minem ad opera virtuoſa:ælmaxime ad
dilectionem dei ⁊ pꝛorimi que ẽ foꝛma
omniũ virtutum:ſed operatio virtuoſa
magis conſiſtit in interioꝛi cogitatione
qᷓ; in ext erioꝛi operatione. Non eniʒ di
citur quis iuſtus ex boc ꝙ opera iuſta
operatur:ſed ſi iuſte et animo iuſto intẽ
dat. Tertio quia illud pᷣceptum: non cõ
cupiſces domũ nec rem ꝓximi tui:ita ut
nomine domus intelligatur pꝛohibita
concupiſcentia boni vtilis ⁊ boni hono
rabilis inter alia pᷣcepta illius legis nu
meratur:⁊ vult Augin lib.de.x.coꝛdis

ꝙ non furari et non ↄcupiſcere rem alie

nam ſint duo pꝛecepta legis. ¶C Sed ſe
cũdo mõ veꝝ ẽ ꝙ lex moyſi non ꝓhibuit

Ar.
concupiſcentiã nec cohibuit animũ:ſed
manũ qꝛ ꝓ pctõ interioꝛis cõcupiſcetie
penã non taxauit:nec impoſuit ſicut ta
xauit penã ꝓpeccato exterior oꝑis:ocu
lum ꝓ oculo: dentem ꝓ denteignq; bo⸗
ues ꝓvno boue:quatuoꝛ oues ꝓ vna: et
ſic intelligit᷑ lex moyſi cobibebat ma/
num:z non animum. .. —dN
Ad pꝛimũ ergo eſt dicẽdu q
argamentu no ar⸗
guit legem moyñ cõcupiſcenti interio/
rem nõ ꝓbibuiſſe:ſed bene arguit gratiã
ad concupiſcentiã vitandã nõ pſtitiſſe.
vnde ex bac lege illa lex dicebat᷑ occaſio
naliter occidere:qꝛ cõcupiſcentis ꝓbibẽ
do notificabat gratiã adiutricẽ ad vi
tandu nõ ↄferebat. ¶Ad 2 eſt dicẽdũ
ꝙ nõ dr lex euãgelica ꝑfectioꝛ veteri ꝓ⸗
pter ꝓbibitoꝝ pluralitatẽ: qꝛ ſic ꝓbibe⸗
bat᷑ manus ⁊ animꝰibi ſicut bic: ſʒ ꝓpt
agiutricem charitatẽ que hic cõfertur ⁊
ibti nõ. ¶ Ad qꝭ' e dic endu ꝙ illud vbu
intelligit᷑ de iudicio exterioꝛi q;tu ad pe

ne tꝑalis taxationẽ 'm que modu verũ

eſt &ꝙ lex illa nõ iudicabat aliquẽ per in-
terioꝛẽ cogitat iõeʒ ſ ꝑ extioꝛẽ oꝑatoe⸗
ſecũd n ſic pꝛocedit
ERe Zider ent;
wvꝓ papa in cõcupiſcentia rei alie
ne poſſit diſpenſare aucte legis euange
lice:qꝛ ſcribi᷑ Matth.vij. Molite iudica
re ⁊ nõ iudicabimini:qð de interioꝛi in/
tentione uel cogitatione intelligit᷑ eẽ ꝓ
hibitũ:nõ ergo ꝓbibita cõcupiſcẽtia rei
aliene in euangelio: exquo nullus ꝑ eam
eſt iudicãdus. ¶ ¶ Pꝛeterea ſuꝑ illo ꝰbo
i. ad Cbor. iij. Molite añ tepus iudica/
re dicit glo. ꝙ bic neſcit᷑ ꝗs ſit dignꝰ lau
de uel vituperio: ſed in die iudici laus
erit bene agenti uel cogitati. P. dicit
Aug in lib. de peni. ꝙ nos in quẽq; ſen
tiã ĩferrenõ poſſumꝰ:niſi ſpõte ↄuictũ uł
ↄfeſſum. Pꝛo cõcupiſcẽtia & interioꝛi nõ
taxat᷑ pena i lege euãgelica:ſic nec i lege

Ar Pe 1 moſaica.
In ½ trarinen Augꝰſuper illo

Qneſtio II

verbo Matth. v. Nõ veni ſoluere legeʒ
ſz adimplere:vbi ait ꝙ chꝛiſts legẽ ꝑſe-
cit ⁊ ipleuit:quia ſupꝛa pceptũ legl exte⸗
riꝰ opus ꝓhibentis additionẽ fecit de ꝓ
hibitione actus interioꝛis peccati.
ndeo dicendum &ꝙ cõcupiſcẽ-
— Otia ꝓbibita in lege euan
gelica in duob differt a ꝓhibitione cõcu
bit⸗ centie in lege veteri. Pꝛimo qꝛ hic cõ
tem non. Scdo quia hic taxat᷑ pena: ibi
aut nõ taxabat᷑iqð pʒ de bomicidio ꝓà
taxauit lex moyſi pena ts lionis ut occi/
dẽs occideret᷑: Sʒ lex chꝛiſti Matth. v.
ꝓ iterioꝛi ira ⁊ rãcoꝛe ꝓximi taxabat pe
nam eternã dicens:Ois qui iraſcit᷑ fra-
tri ſuo reus erit iudicio eterno.ſiut ſicut
chꝛiſtꝰ gloꝛiã eternã ꝓmittit in lege euã-

gelica obſeruantibꝰipſã:ſic traſgreſſoꝛi-

bus eiꝰeternã penã taxat.Lex aũt moy
ſi ſolũ bona tẽpoꝛalia ꝓmittebat obſer
uatoꝛibꝰ eia: vnde ſolù penã tꝑaleʒ traſ
greſſoꝛibus ĩponebat acꝑ boc cogitata
7 pctã interioꝛa nõ poterat punire que
huana ⁊ tẽpoꝛali pena punirinõ poſlůt
niſi cũ in iudicio fuerint nota m allega
ta ? pbata. Coͤuenient aut lex chꝛi
ſti eternã penã taxat ꝓ cõcupiſcentia in
oꝛdinata rei aliene ꝓpter ſex mala:q ex
ipſa cupiditate ⁊ ex inoꝛdinata cõcupi⸗
centia oꝛiunt᷑. Pꝛimũ ẽ appetitꝰ inſatia
bilitas. Scom ẽ appetentis penalitas.

Tertiũ ẽ rerum appetitarũ inutilitas.

Quartũ eſt iuſticie peruerſitas. Quintũ

qꝛ ex ipſa ſuffocat᷑ cparitas. Serxtũ eſt
omnis iniqtas:qꝛ dicente Apbło eſt ra-

L dix oius maloꝛu.
Ad peaunni n dicendum

ibi phibet᷑ iudiciũ temerariũ m Aug'.
illa enim facta que dubii eſt quo aimo fi
ant nõ debemꝰ temerarie iudicare: ſo ſp
in melioꝛes ꝑtem interpꝛetari: ſz de bis

que nõ pñt bono aimo fieri:ſicut ſũt ſtu-
pꝛa ⁊ blaſpbemie nobis ꝑmittit iudica
re ⁊ eternã penã eis indicere. Ad ſe-

cundum ⁊ tertiuʒ eſt dicendu q; Aplus

ert᷑ gra iuuans ad vitandũ ipſa: ibi au

Ar.

e Bugyho

Melaſche

Cieteap
porglicrt
Mlitniff

olt
loneauce
Pönitten
riſet
GRerin
Rhcpult
ginlht
uiſee
ſoeſcrſe
Nidict
Cſſans
gomen
Ahinns
ſihnop
dlulala
hocßut
Ueſigiad
Nc
echdon
letr
ꝛhoe
⸗
n
tribus
piine
diuſnaoie
nalonni
Neperſe
Aicide
Umierien
N
ſtn Snen
Nrlonie
ntent
Wutſt⸗

eniſolvereleg
cdꝛichſegei⸗
ceptülegen⸗
ltone ſectde⸗
nspeccat.
mn g cocloſſi⸗
bita in legeun
pbibitionecin
Pꝛimoqꝛbc
ndü lübin
ctaxatpenen
e bomiaco)
talionis tonc
briſti Vurch
Nrimttirihit
s gimmdift
ocenoſuin
nittitinra!
ſſenigiin
1t Lerairnil
mtrrehit Nl
mi hlani
oboe ooñthl
en pune gul
SL
notabnil
ictaütlucn
cöcnptcunin
aſa uf

2— —
—
—
S = .
= g
Sſy= —
— =☛ D =– = S
S= =okt — — — S
— =
= = ☛ ☛ = =ꝛ —

SS
=
—
—
—
—
=
SE=
=

Ar.
et Augꝰ loquũtur de peccatis occultis
que ſoli chꝛiſto iudicada relinquut᷑: ꝗabuſ
etſi eterna pena ꝑ legem euãgelicã taxat
tepoꝛaliter tũ humano iudicio puniri nõ
poſſũt niſi fuerit ſpõte cõfeſſi vł cõuicti.

rp; 111 ſic pꝛocedit᷑. vr
Dtertiil eui; æ papand
poſſit diſpẽſare in cõcupiſcetia rei
aliene auctoꝛitate legis humane:qꝛ ᷣm
phm intentio legiſſatoꝛis eſt iducere ad
virtutẽ:ſed virtus pꝛincipalit᷑ cõſiſtit in
in terioꝛi animo q; in exterioꝛi opere:S
pꝛincipalit᷑ magis lex bumana cobibet
animu q́; manũ. ¶Pꝛeterea lex buma-
na iuſta eſt:aliter 'm Augj.lex dicenda
nõ eſſet:ſed iuſticia eſt in volutate interi
oꝛi. Dicit enim iuriſcõſultꝰ ꝙ iuſticia eſt
conſtans volũtas ius ſuũ vnicuiq; tribu
ens:magis ergo lege bumana cobibet
animus q; manus. ¶ Pꝛeterea iuriſcõ

ſultus ponit ꝙ lex ciuilis ex naturali et

diuina lege cõpoſita eſt: ſed tam lex diui
na q; naturalis cohibet animũ ⁊ manũᷣ
ut ſupꝛa dictum eſff. ſt:ge lar
eſt: qꝛ lato
In contrariũ ραα
ne eſt bomo. Sed ſcribit᷑i.Reg.xvi.Hõ
videt que foꝛis parent:deus aute intuet᷑
coꝛ:nõ ergo ſpectat ad bumanã lege co/
bibere animu ſed ſolum manu.
Rnd cO dicendũ ꝙ lex bumana

in puniẽdo trãſgreſſoꝛes
in tribus videtur differre a lege diuina
Pꝛimo q;tuʒ ad punitionè᷑: quia lex
diuina oĩa mala vniuerſalit᷑ punit ⁊ do/
cet eſſe puniẽda:ſed lex bumana multa

mala ꝑinittit:⁊ multa ipunita relinquit
que per legem diuinaʒ puniũtur:ut dicit

Augꝰ.i.de lib. arbi. ¶ 2? q;tuʒ ad modi
puniendi explicationt᷑:quia lex bumana

ſolum punit dicta ⁊ facta nõ autẽ cogi/

tata. In cogitationibꝰ enim homo ſub⸗/

ij citur ſoli legi diuine:̊ in cogitationibꝰ

ut pꝛoꝛũpũt in facta vel dicta bomo ſub
ijcitur legi bumane:ut oꝛe duoꝝ vel triũ
teſtiũ poſſit cõuinci ⁊ cõpetẽti ſeueritate

qnquageſimaſexta III

coerceri. òq;tum ad pene ipoſitionẽ
quia lex bumana imponit pena ſolũ t⸗
poꝛalem:nõ enim plus põt eſſe duratura
pena legis q; ipſa lex. Planũ eſt auteʒ ꝙꝙ&
bumana lex eterna nõ eſt:ſed ſolũ in bac
vita aĩali ⁊ ſenſibili eſt duratura ſicut di
cit Aug. Diuina ï lex imponit penam
eternaʒ:ſicut ipſa eterna eſt. Humana g
lex pꝛo cõcupiſcẽtijs ⁊ iterioꝛibꝰ peccat
tranſgreſſoꝛes non punit nec pꝛobibet:⁊
in hoc differt hnmana lex a lege Myſi:
quia licet illa non taxet penã pꝛo interi-
oꝛibus cõcupiſcentijs ſaltẽ pꝛohibet qñ
dicit. Mon concupiſces:qð non facit lex

. j/bumana.
A Peimu ergo eſt dicendum
ꝙ lex bumana bene intendit ad virtute
inducere per cobibitionẽ penalem: non
ta men per penas cogit vel punit animuʒ
ſed ſolum manũ. ¶ Ad 2ꝛ eſt dicenduũ

ꝙ; lʒ iuſticia ſit in volũtate ſubiectiue:ef⸗

fectiue tamen per penas non cobibet ite
rioꝛem cogitationẽ:ſed exterioꝛẽ opera⸗
tionem. ¶¶ Ad 3 eſt dicenduz q;uis
fundament aliter lex bumana ex natu/
rali lege ⁊ diuina ſit cõpoſita.eo ꝙ nulla
lex iuſta poteſt eſſe niſi ſuper naturali et
diuino iure füdetur. multa tamen addit
et multa ſubtrahit vel relinquit que per

dium am legem coꝛꝛigutur.
quarium ſtbroef
eni papa nõ poſſit diſpeſare in cõ
cupiſcentia rei aliene ꝙ non ſit peccatu
moꝛtale:quia dicit Augꝰ ꝙ peccatuʒ eſt
appetere quod iuſticia vetat:ſed iuſticis
dei Exo. xx.vetat concupiſcere rem ali/
enam: ergo eſt peccatuʒ moꝛtale. C HB.
in quocũq; non eſt charitas ibi eſt pecca
tum moꝛtale: cum ipſa ſola diuidat ĩiter
filios regui eterni ⁊ filios perditiõis eter
ne ᷣm Aug.. ſed ſcribitur.i. Jo.ii.q cũq
diligit mundu ⁊ illud quod eſt in mundo
quod eſt concupiſcentia carnis: ⁊ coneu
piſcentia oculoꝝ:⁊ ſuperbia vite:non eſt
chanitas patris in eo: cõcupiſcẽtia ergo

Ar. Queſtio 1 Nr.
rei aliene eſt peccatũ moꝛtale. CPꝛete conſũmata:peccatum moꝛtale eſt. Nam ſberſce⸗
rea glo. ponit Exo xx. ꝙ pꝛimũ manda ut dicit Jaco. Peccatum cum conſum⸗ worme
tũ legl ꝓbibet ſurreptione. ꝛerroꝛt᷑. 3 4 matum fuerit generat moꝛtem Conſu probibitoon
ſeculi iiterficit amoꝛem. 4mpietatẽ. matum autem intelligitur eſſe peccatũ Elalpeiltn
I crudelitatẽ. &foꝛnicationẽ.rapa non ſolum per operis executionem: ve- cntienon
citatem. S'imit falſtatem. 2mundi ruetiam per interioꝛis conſenſus delibe bcheurinte
cupiditatẽ. io adulteru cogitationem. rationẽ. Rõnes autem in oppoſitum ſo Adlhen
Sed cupiditas eſt radix omm iũ maloꝝ: lute ſunt peroiſtinctionẽ pdictam. N ſo
ut dicit Aplus.i.ad Tbimo.vi.concu· ¶ Queſtio. lvij. de diſpenſatio/
Plretia S rei aliene peccatuᷣ moꝛigle eſt. ne desiei pꝛecepti. Ralcranchnn Einn
nFPA&T eſt. quis conſi anie
. In contranum Conchpi⸗ Eindq E eſt de diſpenſa⸗/ Egrd
ſcentia rerũ viſibiliũ qñ q; inſurgit in no tione decimi pꝛecepti: Circa ore
bis ex neceſſitate:nõ ex volũtate: ſednnũõo quod qruntur quin q;. ¶Pꝛi ⸗
eſt petm ſi volũtariũ nõ eſt:ut Aug? dic̃. mo vtrum papa poſſit diſpenſare aucto
KRKnd cO dicendũ ꝙ cõcupiſcẽtia ritate alicuius legis ne carnalis cõcupi Manml
XIEEEOrei aliene q;tum ad pᷣſẽs ſcentia ſit peccatù moꝛtale.¶. Secudo chlPein
quattuoꝛ modis põt accipi.pᷣ ut ẽ nobis vtrum vnq; cum aliquo ſanctoꝝ fuerit tpero⸗
innata. 2. ut rõnabiliter oꝛdinata. 3 ut diſpenſatum: ut eſſet ſine peccatocarna Vertion
eſt in nocumẽtũ pꝛoximi deliberata. Et lis concupiſcentie. ¶ Lertio vtruz pa nnn
Atut eſt opere coſumata. C Pꝛimo mõ pa poſſit diſpenſare ꝙ conſenſus in cor aamnb⸗
coõcupiſcentia non eſt peccatù moꝛtale: nalem concupiſcentiã: non ſit moꝛtale epnhi
ſed ſolum veniale: nobis naq; uolentibꝰ peccatum. ¶ Quarto vtrum papa poſ lcrn
concupiſcit caro aduerſus ſpirituz;: quia ſit diſpẽſare ut moꝛoſa delectatio in car ur ot
enim ſenſibilia ⁊ delectabilia audita vel nali eoncupiſcentia nõ ſit peccatu ino?s WWANMino
viſa aut imaginata ſemꝑ ſeofferunt no- tale. C Quinto vtrum papa poſſit diſ⸗ Arpncene
bis ad cogitandũ ⁊ imaginandũ de eis: penſare ut carnalis con cupiſcentia ali/ lgenn
r ſubito inſurgit ut 1alts daeciabi quibus remedijs ex toto vterr⸗ ge –
ia co gitata ⁊ ima ginata audita ſeu vi umnm erso ſice Mapit.
ſa concupiſcat: non expectata rõnis iu/ Peimi. ceie nthent
dicio:⁊ deliberatiõe volutatis:ideo taliſ det᷑ enim qꝙ paps poſſit diſpenſa niurgat
concupiſcẽtis non põt eſſe peccatuʒ moꝛ re auctoꝛitate alicuius leg ne carnalis eana f⸗
tale:exquo volunt aria non eſt. Scdo concupiſcentia ſit peccatuʒ moꝛtale: qꝛ coſſenſune
concupiſcentia põt eſſe rõn abiliter oꝛdi quod nulla lege ꝓhibetur diuma uLbu⸗ ſgebben
nata:ut ſi quis cõcupiſcat rem aliquasm mona:diſpenſa bile eſt: ſed concupiſcen beſtſtönis
viſam vtilem vel delectabile: ſen hono/ tia non ponitur in genere ꝓbibit oꝝ ali⸗ De anro
rabilem ᷣm dei mandatum:⁊ ꝓpter bo- cuius legis. Mulla enim lex pꝛecipit im- abſcenge
num ⁊ virtuoſuzʒ finem:⁊ iuſto titulo nõ poſſibile:concupiſcentia auteʒ in nobis pubnii
in nocumentũ alterius:non eſt tunc pec non inſurgere:im poſſibile eſt ergo boc ẽ ffezoteff
catuʒ moꝛtale:ſed foꝛte veniale:quis eo diſpenſabile. ¶ Pꝛeterea illud cuõ quo eonbhe
ipſo ꝙ animus implicatur in cogitatiõe naſcitur bomo ⁊ concipitur:non pꝛobi⸗ nnnrere
tempoꝛaltum: retardatur a feruoꝛe ſpi/ betur aliqua lege: ſed homo cum conecu ð wbir
ritusalium bonoꝛum. ¶ Sed 3 7 4 inõ piſcentia caruali naſcitur ⁊ concipitur. Glen
concupiſcẽtia ſi ſit in detrimentum pꝛo/ Juxta illud Pſa ł. Ecce in concupiſcetia ſ 8
ximi delibreata: ⁊ ſi ſit opere contra dei conceptus ſum: ⁊ in peccatis concepit min
mand agtu ⁊ contra charitatem pꝛoximi me mater mes:diſpenſabile ergo equa. e⸗ ben

ortaleeſ Nen
maum conſon
monen. Copt
urcle ectai
teannienennte⸗
conſchlusdelbe
inoppoftun -
edican.
N.
conſidenmnenm
eſt dedißal
Nreceyti in
rquinq C
diſponſet ud
ecamiliic
rale Cit
1o ſnani
e tcirin
Canoftrijn
ntes
vn irmon
mum gepeſe
anmen
deccet o
imiin
apliannil⸗
oNtat .
i
mnned
uns Ab⸗
ſoonethlict
Pbron
Tgroikin

rczin ohe

chetoo den
ululce
urtabße

no ctil

libet lege ne concupiſcentia ſit peccatũ
moꝛtale. Pꝛeterea quod fit contra
pꝛohibitionẽ legis: peccatum moꝛtale
eſt:ſed pꝛimus motuscarnalis co ncupi
ſcentie non eſt peccatum ergo non pꝛo⸗
hibetur in lege diuina:ac per conſequẽs
eſt diſpenſabile ſtauis ſin
4 . eſt:quia lu⸗
In cõtrarium caui
ad Roma. vij. Concupiſcentiam neſcie
bã niſi lex diceret: Mon concupiſces: di/
cit gloſa: Bona eſt lex que dum concu/
piſcentiam pꝛobiber omnia mala pꝛo/
2 I CO vicendũ qꝙ concupiſcen
tia carnalis in nobis triplicit poteſt ac
cipi. Pꝛimo ut eſt inchoata. Secudo ut
eſt per conſen ſum rationis deliberata.
Tertio ut eſt per coꝛpus exterius conſu
mata. Pꝛimo modout concu piſcentia
carnis eſt in nobis inchoata no eſt in le
ge pꝛohibenda:quia talis concupiſcetia
iniurgit in nobis ex ſurreptiõe:⁊ incho
atur in nobis abſq; noſtra voluntate:

nec eſt in noſtra poteſtate ꝙ non inſur-

gat:vnde non poteſt lege aliqua ꝓbiberi
quia lege pꝛobibeturquod per noſtram
voluntatem poſſumus vitare.Eſt tñ ta
lis concupiſcentia inchoata uel initiata
pꝛobibenda ne ꝓgreſſum faciat ⁊ ne tã/

tum iſurgat qꝙ iudiciũ rõnis peruertat.

Secunda vᷣo concupiſcentia que ẽ per
conſenſum rationis deliberata:bene eſt
lege ꝓbibenda:quia lex datur ſemꝑ ba/

benti rõnis vſum ⁊ liberum conſenſum

Vnge exquo per rõnis conſenſum con-
cupiſcentia que inſurgit in nobis poteſt

appꝛobari ⁊ non appꝛobari:⁊ ei conſen

tire:poteſt ſimiliter talis concupiſcẽtia
lege pꝛohiberi: ne per rationem ſibi cõ⸗
ſentiatur ⁊ compꝛobetur:Fm quem mo
dum pꝛobibetur quando dicitur:Mõ cõ
cupiſces vxoꝛem pꝛorximi tui: ſed concu
piſcentia opere exterioꝛi conſumata eſt
lege punienda: quia tunc poteſt eẽ nota

iudicio humano quando per opus con

quinquageſimaſeptima Ii

ſumata eſt ⁊ completa:ergo concupiſcẽ
tia carnalis in nobis ichoata ẽ cohibẽ/
da:p er conſenſum vo deliberata eſt le/
ge pꝛobibẽda. ſʒ oꝑe cõſumata ẽlege di
uina 7 bumana punienda.
Ad rõnes erso oẽs in oppoſi
e 1ODE tum eſt vicenduͦ ꝙ
ſicut in nalibus q̃dã ſunt in genere dire
cte ⁊ cõplete:q̃dã vᷣo indirecte ⁊ ꝑ redu
ctionẽ:ſic in moꝛalibus quedam:ſunt in
genere pꝛohibitoꝛum complete ⁊ dire/
cte:pm quem modũü concupiſcentia car
nalis per conſenſum deliberata ⁊ opere
conſum ata intelligitur eſſe ꝓbibita: qñ
dicitur:MNon ↄcupiſces Quedã vᷣo incõ
plete ⁊ quaſi inchoatiue:Pm queʒ inodũ
pꝛimi motus concupiſcentie intelligun
tur eẽ ꝓbibiti:cum dicit᷑: Mon concupi/
ſces:non ꝙ tales motus pꝛopꝛiepoſſint
pꝛobiberi:ſed mag cobiberi ne ꝓgreſſu
fsciant. Magis enim debet dici refre⸗
natio pꝛimoꝛum motuum cobibitio q;
EeE CI ſic ꝓceditur
QARigqeturenim ꝙ cuz aliquo ſan
ctoꝛum diſpen ſatum fuerit ut eſſet ſine
peccato carnalis ↄcupiſcentie. In quo
cunq; enim eſt ſpiritus ſanctus ibi pec
catum concupiſcentie eſſe non poteſt.
Sed de Jobanne baptiſta ſcribitur Lu

ce.i.qꝙ ſpiritu ſancto replebatur adbuc

in vtero matris exiſtente. C Pꝛeterea
bicit Auguſtinus.iij.de libero arbitrio
Si laboꝛioſum eſt omnia commendare
memoꝛie:hoc bꝛeuiſſimum tene:quecũ/
qʒ illa cauſa eſt voluptatis ſi non poteſt
ei reſiſti ine peccato eiceditur.ſi autem
poteſt non ei cedatur: ⁊ non peccabit᷑.
ſi ergo per aliquem ſanctoꝛum peccatũᷣ
concupiſcentie vitari non potuit: non
fuit in eo peccatum. ¶ Pꝛeterea i quo
cunq; eſt peccatum:ibi eſt remoꝛſus cõ
ſcientie. Sed ſcribitur Job. xxvij.in per
ſona erꝰ: Juſtificationè meã quã cepi te
nere non deſerã:nec eni repꝛebẽdit me
coꝛ meu in omni vita maa.

In cõ trariũ Augꝰ in li. de
—B LI AI Egfectoe iuſticie.
Knd COo dicendum ꝙ banc dubi
tationẽ mouet Aug in
libꝛo de baptiſmo ꝑuuloꝝ dicens:ꝙ ali
ud eſt querere an aliqs ſanctoꝝpoſt pec
catũ pmoꝛum parentũ fuerit ſine pctõ
cõcupiſcen tie.aliud an poſſit eſſe: ⁊ ali⸗
ud an ſi poſſit eſſe: cur non eſt. Nam ad
Hmum articulũ an fuerit:planũ eſt ꝙ nõ
p̃ter cbꝛiſtũ ⁊ matrem eius:qꝛ vox ſcõꝝ
eſt illa: Non intres in iudiciu cum ſeruo
tuo:nõ enim iuſtiſicabitur in con ſpectu
tuo omnis viuens: Aox ſimilit᷑ ſanctoꝝ
eſt illa: Oixi confiteboꝛ aduerſũ me ĩiu-
ſticiã meam dño:⁊ tu remiſiſti impieta
tem peccati mei:qð pʒ quia ſtatim ſub/
ditur: Pꝛo bac puta iniuſticia uel remiſ
ſione peccati oꝛabit ad te omnis ſanct⸗
in tẽpoꝛe oppoꝛtuno. Aox ętiã ſãctoꝛũ
eſt illa: Si dixerimꝰ ꝙ pctm nõ hemus
noſipſos ſeducimus: Vñ dicit ibi Aug⸗
ꝙ illa centũquadragintaquatuoꝛ milia
ſanctoꝝ quicuz mulieribus non fuerũt
coinquinati:⁊ qui ſine macula fuerũt añ
tbꝛonum dei: ſcriptü ẽ de eis ꝙ in oꝛe
ipſoꝝ non fuit inuentum mendaciũ:qui
tñ ſi ſcipſos dixiſſent fuiſſe ſine pctõ: mẽ
dacium in oꝛe eoꝝ fuiſſet. Ad 2 v/⁵
articulum ſi non fuerit an poſſit eſſe:re-
ſpondet ꝙ poſſet ꝑ gram dei. cooperan
te vᷣo libero arbitrio:quia nec manda tu
eius ſine eius gratia ſeruaripõt:vn cum
ꝓpbeta ditiſſet: Tu mandaſti mãdata
tua cuſtodiri nimis:ſtatim adiũxit: Ati
nam dirigant᷑ vie mee ad cuſtodiendas
iuſtificationes tuas.p hoc dedit intelli/
gere non eſſe in poteſtate eius cuſtodi-
re uł obbuare mãaãdata dei ſine directiõe
gre diuine: qꝛ nemo optat optinere qð
eſt in ſua ptãte facere. C Sʒ ad tertiuʒ
articulum ſi poſſet eſſe cur nõ eſt nec fuit
rñdet ꝙ boc deus ꝑmittit ꝙ nõ ſit ꝓpt
repꝛeſſionem huane ſuperbie. ⁊ ꝓpt᷑ con
Fuationẽ diuĩe gre:qꝛ dicẽte Aplo: ANir

tus in ifirmitate ꝑficit pᷣterxpᷣm:S ⁊ ma

aneſtio

trem ecarnalẽ ↄcupiſcentiã nullꝰ ſcõꝝ

Ad pꝛimũ: edta Ar

guſtimꝰin libꝛo de ꝑfectiõe iuſticie reſpõ
dens pᷣmo articulo ſic ait: Quiſꝗs autẽ
dicit poſt acceptaʒ remiſſionẽ pctõꝝ ita
quẽq; bominu iuſte vixiſſe in bac carne
uel viuere ut nullũ oino beat pctm: ↄdi-
cit Aplo iobãni qui ait: Si dixerimꝰqꝛ
peccatũ nõ heèmus: noſmetipſos ſeduci
mus ⁊ veritas in nobis nõ ẽ. MHon enim
ait habuimus:ſed bẽmus:ꝙ ſi boc intel
ligit᷑ eẽ dictũ de pctõ oꝛiginali ex pmis
parentibꝰ cõtracto:cuius peccati deſi-
derijs p̃cipit Aplus ut nõ obediamvi-
deat ſic dicens: quid agat᷑ de dñica oro
ne vbi dicimꝰ: Dimitte nobis debita no
ſtra ꝙ niſi falloꝛ no eſſʒ opꝰ dicẽ:ſi nũqᷓ;
uel in lapſu lingue uel oblectãda cogita
tione eiuſdẽ peccati deſiderijs aliqntu
luũ ↄſẽtiremꝰ:ſj tmmõ dicedu eẽt:ne noſ
inf eras in tẽtatiõem:ſj libera nos a ma
lo. MHed Jacobus Apls diceret: In mul
tis eni offendimꝰ oẽs.Quãaãuis ergo bea/
tus Johãnes in vtero mris fuerit re-
pletus ſpũ ſancto:per cuiꝰ repletiões cõ
ſecutus fuit peccati oꝛiginal is remiſſio
née:poſtmodũ tñ ſine pctõ actuali ipſe ⁊
alij ſancti nõ vixerũt:ita ut ſibi ⁊ oibus
neceſſariuũ fuerit dicere: Oimitte nobis
debita noſtra. excepto enim vno media
toꝛe dei ⁊ bominu: ꝗſqs uel fuiſſe vel ee
in bac vita aliquẽ bominèe uel aliãs bo/
mines putat:quibus nõ fuerit uel ſitne
ceſſaria remiſſio peccatoꝝ actua liũ non
ſolu oꝛiginalis: ↄꝛius eſt diuine ſcriptu
re ut Augꝰ ibi expᷣſſe dicit. ¶ Adꝛeſt
dicendũ q; Aug ſoluit in ſupꝛadicto li-
bꝛo argumentũ factũ. Querendũ ẽ in-
quit:ꝑ quid efficit᷑ bõ cũ pctõ carnał cõ
cupiſcentie ꝑ nature neceſſitatẽ: an h ar
bitri libertatem. Si ꝑ nature neceſſita
tẽ:culpa caret: ſi ꝰo ꝑ arbitrij libertate
qreduũ ẽ:a qͥ iaʒ libertatẽ arbitrij a cce-
pit:⁊ planũ ẽ ꝙ a deo a q̊ nullũ pᷣt ee ma

—

lũ uł pctm. Ad qð rũdet ꝙ ꝑ arbitrij li-

4

porteefe
polutote
lote:ſtan
tacrliber
ſeceſſeno
Rſpſͤa
Ntipine
bantoen
ho nuoca
ſcclem
(tiden
Nogtarmn
narecote
PAag
perbi
uninon
fbepiui
cut n
Mtacin
i ri⸗t
in neb
lüciuin
mui
ſcgeon
Alisd

cafhaſe⸗
ſgleger
tiomn ſini
fedeſect⸗
chohus
hſalsgi
taleeſtir!
ſfendee
lcgedin
lin nort⸗

Lentinultin
clacre poni
Ndicidi
tioeiuſtcie ehi
itQuiſgs ui
niſonepetipt
iſeindarcnne
obestetn 1
t: Biditeine
bſchetgls e
s noi han
nus:cüͤhveitt
rigineleeſtß
ius gen
Nnöchetmt⸗
at de iuic
nnoheinn
ſopycenn
ſoblectitneßt
NiCnis ti

cRian

Nocra osNR
Giuis ho”

miis fueſt ſe,

aereglennch
ininstenſe
acnmtlie⸗
urſtiiu⸗

8
ſenuatni
alulſn
rune

*

Ar.
bert atẽfem ẽ ut eẽt bõ cũ pctõ:qꝛ iũcta
volũtate vitio ĩ qð cecidit caruit liber-
tate: itaut ia penalis vicioſitas ſubſecu
ta ex libertate fecerit neceſſitatẽ ut hõ
neceſſario cõcupiſcat: nec ſibi ĩputat᷑ ꝙ
ꝑ ſeipſũ carnalem cõcupiſcentia ac alia
pctã vincere nõ põt.ſed iputat᷑ ſibi ꝙ li
beratoꝛem de tali neceſſitate:cũ ppbeta
nõ inuocat dicẽdo:Oe neceſſitatibꝰme
is educ medñe. Mõ eni ut idẽ Augꝰ di⸗
cit.iij.de lib.arbi. Inputat᷑ nobis ꝙ vul
nerat a mẽbꝛa geſtamꝰ:ſʒ ꝙ volenteʒ ſa

nare cõtemnimꝰ. C Ad zm eſt dicenduũ

q;; Aug in ſupꝛadicto libꝛo exponit il⸗/
lud verbũqualit᷑ Job nõ repᷣhedit coꝛ ſu

um in oivita eius dicens:ꝙ qꝛ iuſtus ex
figde viuit:ideo fides beati Job eius vita

erat.nõ cũ repᷣbendit coꝛ eius in tota

vita eius: puta in tota fide exquo ꝑ ſidẽ

ſ repᷣbendebat peccatũ qð babitabat
in mebꝛis eius:ſed pugnãdo ſꝑ õ pecca
tu cõuincit᷑ ipſũ habuiſſe pctm. velle eni
bonũ agere adiacebat ſibiꝑ fide.ſed per
ficere non poterat ſine gratia cbꝛiſti ut
Aplus dicit ad Ro. vij.

rrnr rort ſ ſic pcedit᷑: Ai/
— D tertin det᷑.n. ꝙ papa

pooſſit diſpenſare ꝙ conſenſus in

carnalẽ concupiſcentiã nõ ſit pctm moꝛ

tale:qꝛ cõſenſus in carn alem cõcupiſcẽ

tiam finitus eſt: ergo non põt aggraua

re delectationẽ carnalẽ in infinituũ. cum
ergo pus carnalis cõcupiſcentia eẽt ve/
nialis añ cõſenſuz poſtmodũ ↄſenſus nõ
põt facere moꝛtale. ¶ S.oẽ pectm moꝛ

tale eſt in lege diuina ꝓhibitũ: ſʒ cõſen.

tire in delectationẽ camalẽ nõ inuenit᷑
in lege diuina phibitũ:nõ enim ꝓbibet᷑
ſub illo pᷣcepto:nõ mechaberis. nec ſub
illo:non concupiſces:ergo nõ eſt pecca-
tum moꝛtale. C S.conſenſus Eue in
delectationẽ comeſtionis pomi ſine vo
lunt ate comedendi non fuiſſet damna/

bilis:qꝛ non ꝓpter hoc fuiſſet eiecta de

paradiſo:ergo nec conſenſus delectatio
nis carnalis in inferioꝛi parte rõnis eſt

bꝛo de ſermone dñi: dicens ꝙ concupi
ſcere põt triplicit᷑ cõtigere. Pꝛimo ex

qnquageſimaſeptima m

a umabtlis nee mortalis. od ſeri
2 Pari eſt quod ſcri/
In Nrariumeitur Matb.
v. Qui viderit mulierem ad cõcupiſcen
dum eaʒ:iam mecha 1 eſt in Sede ſuo.
* Q dicendum ꝙ hanc qõeʒz
Rnd 60 determinat Augꝰ in li⸗
concupi/

ſuggeſtione. Statim enim ex memoꝛia

uel ex viſu uel ex auditu alia delectabi
lium m tactum vel guſtum
bis aliqua cõcupiſcentia. C Secundo

uggeri t᷑ no

ex delectatione aliquantulũ cõſentiẽdo
qꝛ poſtmodũ in cõcupiſcentia illa ſugge
ſta per viſũ uel per auditũ ſtatim bomo
incipit ꝑcuti ⁊ ſcintillari aliqua delecta

tione optando illã babere quodã incom
pleto conſenſu nondũ deliberatiõe p̃ᷣba
bita: vtrum ſint a deo ꝓbibita uel non.

¶ certio completo coſenſu uel cõple-
ta deliberatione:quia ſic cõſentit᷑ ⁊ de-

liberatur talis concupiſcẽtia fienda:ut

opoꝛtunitate data qᷓntũcuũq; a deo ꝓbi

bita opere cõpleatur. Pꝛimis ergo duo
bus modis ſᷣm ꝙ dicit Augꝰcõcupiſcẽ

tia non eſt peccatũ moꝛtale:qᷓ;uis ſit ini

tium peccati. Sed tertio mõ eſt pecca-

tum moꝛtale. Ande dicit Augꝰnota/
biliter chꝛiſtum dixiſſe: Mon omnis qui
concupierit muliert᷑:ſed qui viderit mę

lierem ad cõcupiſcenduzʒ: puta boc fine

⁊ boc animo deliberato ut eam cõcupi/
ſcat:quod nõ eſt iam ſcintillari delecta/
tione carnis:ſed deliberate cõſentire li

bidini ut nõ refrenetur illicitus appeti-

tus:ſed opoꝛtunitate data ſatiet᷑. Cũc

enim ut ait conſenſus cõcupiſcentie eſt
peccatum moꝛtale in coꝛde:⁊ ſi non in

opere bominibus notuzë:quando res cõ

cupita cui cõſentitur acceptatur:eſt cõ-
tra deum ⁊ ↄ ꝓbibitioõem eius.
Ad pꝛmũ aticenan
P coſenſus comple-
tus q;uis in genere na ture finitusſit:i
genere tamẽ moꝛum in finitus eſt:quia

moꝛtalis: nec cõſenſus talis eſt circũſtã
tia ſolũ agsuãs:ſjẽ cã delectatione ꝓhi
bita m complens:⁊ direcepont eaz in
generepꝛobibitoꝛum. C Ada eſt di-
cenduʒ ꝙꝙ in lege pꝛobibetur aliquid du
pliciter: uel implicite: uel explicite. Si/
cut ergo per:mõ occides pꝓbibetur expli
cite bomicidiũ operis:implicite vᷣo bo-
micidium voluntatis: ſic explicite ꝑ nõ
concupiſces pꝛobibetur conſenſus ope-
ris:implicite vo conſenſus voluntatis.
¶Ad ʒ dicũt aliqui ꝙ ↄſenſus Eue
completus in delectatione comeſtionis
pomi:non ſolum comeſtio ſuiſſ damna
bdilis nõ tm quo ad penam eternam: ſed
etiam quo ad penam tempoꝛalem cie-

ctionis de paradiſo:quod non puto eſſe
verum. Mon enim deus dixit:quacunq;
boꝛa volueritis comedere:ſed quacũ;
boꝛa comederit moꝛte moꝛiemini. Co
me ſtio ergo illius pomi non erat mala:
niſi quia pꝛobibita: volitio tamen nõ fu
it pꝛobibita: ſed operatio: id eo volitio
quantũcunq; completa puto ꝙ non fu-
iſſet damnabilis. Oicenduʒz eſtergo ad
argumentu q non eſt ſimile de delecta
bilibus ſenſus tactus ⁊ guſtus:quia de/
lectabilia tactus cum pertineant ad lu
xuriam:ideo ſunt pꝛobibita: quia mala
ſed delectabilia guſtus nõ ſunt mala ni
ſi ſint pꝛsopbibia.

ZSquartu le keeate

wvꝓv papa poſſit diſpenſare ut mo

roſa delectatio in carnali concupiſcen-
tia non ſit moꝛtale peccatũ. Sicut enim
naturalia ᷣm philoſophum non poſſunt
mutare ſpeciem:ſic nec moꝛalia: ſed de/
lectatio non moꝛoſa poteſt fieri moꝛo/
ſa eadem numero.cum ergo non moꝛo/
ſa ſit venialis: moꝛoſa nõ erit moꝛtalis.
¶Pꝛeteres delectatio moꝛoſa eſt in ra
tione in ferioꝛi:que non poteſt a deo a/

uerti: ul in deum conuerti:cum auertiu ł

cõuerti in deum ſit ſolius rõnis ſuperio
ris: Sʒ peccatũ moꝛtale nunq; eſt ſine

AQueſtio

IIII

auerſione a deo: ergo moꝛoſa delecta⸗

tio non poteſt eſſe moꝛtale pctm. CS.

moꝛoſa delectatio in bono ꝑ nos opera
bili ſine conſenſu faciendi illud ſi aſſit fa
cultas:mon eſt meritoꝛia vite eterne:er/
go delectatio moꝛoſa in malo ſine oſen
ſu faciendi non eſt meritoꝛia et᷑ne pene.

1rPA ẽ Augꝰ qui di⸗
In cotrariucgte, gonn pec

catum cogitationis delectatione teneat

etiam ſi volun tas perficiendi deſit:moꝛ
tale eſt:⁊ ꝓ eo totꝰ hbomo damnabi.·d

RKnd co dicenduʒ qꝙ moꝛoſa cõ

cupiſcentia ⁊ complacẽ

tia inſurgens in carne:vel põt dici mo

roſa tempoꝛis durationę uel conſenſus

deliberatione. Pꝛimo mõ nõ cauſat pec
catum moꝛtale:quia ſi duraret per vnũ
diem: ⁊ bomo ſempꝑ diſſentiret uel com
placentiã illã nõ acceptaret ꝑ rõnis iu /
diciũ:nõ eſſʒ tunc moꝛtale peccatũ. Iſto
mõ Hieronymꝰloquit᷑ de moꝛa in rge
tis carmn alis cõcupiſcẽtie in epła ad Eu
ſtochiũ:vbiloquẽs de ſeipſo dicit: Ne/
mini me clamantem diẽ crebꝛo cum no
cteiuxiſſe: nec pus a pectoꝛ ceſſaſſe ver
beribus q́; rediret in me increpate dno

tranquillitas. Sz ſcdᷣo mõ ꝙ cõcupiſcẽ
tia ſit moꝛoſa ↄſenſus deliberatioe: itꝗ
ꝙ tam diu duret cõplacentia illa donec
ſibi cöſentiat plene ⁊ deliberate ꝑ ro⸗
nis iudiciũ ⁊ voluũtatis iperiũ: tuc puto
q moꝛtale petm̃ ſit:qꝛ plene cõpletuz ẽE

q;tum ad bois deliberatiõem ⁊ ; tu ad
diuinã reputatianẽ:ꝗ velle terminatuʒ

⁊ deliberatũ bois ꝓ faero roputze. ecta
“ 141¾⁄111ι Eeſt d8. delecta
Ad Permn tio moꝛoſa ⁊ ñ mo

roſa q́;uis malr eadẽ vici poſſit: foꝛma

lit tñ nõẽ eadẽ. Aerũ ẽ eniꝙ moꝛa tꝑis
in bono nõ mutat ſpecie boni: tn moꝛa

deliberãs mutat: qꝛ deliberatũ eẽ facit
opus meritoꝛiũ:qð ſine deliberatiõe fa⸗/
ctũ nõ eẽt meritoꝛiũ. ¶ Ad ꝛeſt dð.
ꝙ rõ inferioꝛ q;3uis nõ beat d eu ꝓ obie⸗

cto:bʒ tñ deũ ꝓ fine.vñ põt bomiem ab

Ar.

jo debeue⸗
ben 2
dedelctatia
ctitioneme
Coniſtetert
Norareau

9.

. Nh⸗
Galotſcentn
ſtcnn Lien
Ultinpen
ten diune
gloclifen
npttent
Nerlei:
ſtaess. E
ſerabens
eupienti
Ptpitalaen
ſnherapſt
beSnpen
Gohiicentra
Abiet Ch⸗
ſotnebeinor
Neeſenengn
Cogſtationen
ptonpd
Auerig a⸗
gmnobiſogt
nns:ſigvo⸗
neegoa
cküanfere
N
muchns
ſettnttene
lul ultamnn
tſnbiur
ſizſipeb
ice efgor

H blarneſen

W

6
Pehute

II

noroſd dacen.

epen. C)
0 9tos oen
Giidiaſit
avitecternee
nmaloſne
roriz ethepene
jiuhaun
ſt oldue
Cctationenne
icndideient
odammif,.
nehi
mtis anhe
Cel gitna
nend cMae
nonoͤcnin
durera i
ſanfen
Karet gfngr
eeatti
demnornnin
hio diar
Trünann

Ar.

ipᷣo deo auertere:⁊ in eũ ↄuertere tanq;
in finẽ. Ad qꝭqm ẽ dicendu ꝙ nõ è ſile
de delectatione moꝛoſa bona ⁊ dedele⸗
ctatione moꝛoſa mala:quia cum bonuʒ
conſiſtat ex integra cauſa m Dionyſiu
plura requirunt᷑ ad bonũ q; ad malu.
D quintũͥ ſic pꝛocedit᷑.
En yvidet eniz q;

papa poſſit diſpẽſare ut carnalis

cõcupiſcentia aligbus remedis ex toto
vitetur. Sicut eniʒ frenũ impoſitũ equo
tollit impetum eius: ſic occupatio hois
circa diuinas laudes ⁊ eius oꝛatiões eſt

quoddã frenuʒ hominis tollens malas

concupiſcentias ab eo. Sic eni ſcribitur
Iſaie.xlviij.Laude mea infrenabo te ne
intereas. Ergo dei laudatio eſt frenum
retrabens bominẽ ab interitu carnalis

cõcupiſcentie. C Pꝛeterea dicit Hiero.
in ępiſtola ad Ruſticu monachũ. Ama

ſcripturaꝝ ſtudia:⁊ carnis vicia nõ ama
bis. Scripturaꝝ ergo contẽplatio eſt re
mediũ contra concupiſcẽtias. C pꝛete⸗

rea dicit Chꝛyſo.ſuꝑ Matheũ ꝙ abſci⸗

ſio mebꝛi non ita compꝛimit tẽtationes
nec ſic tranquillitatẽ facit in animo ſicut
cogitationu bonarũ occupatio: dicente
Apło ad Phylip.iii.Quecunq; pudica.
quecũq; caſta:quecũq; ſancta: quecũq;

amabilia:quecũ q; bone fame:ſiqua vir/

tus: ſi qua laus diſcipline: hec cogitate.
Bone ergo cogitatiois occupatio eſt re
mediũ auferens carnalem concupiſcen/

tiam. S. dicit Hieroñ.ad Ruſticum

monachum. Semper aliꝗd boni operis
facito:ut te diabolus inueniat occupatũ
quia multam maliciam docuit ocioſitaſ

ut ſcribitur Eccleſiaſtici.xxxii. Ocium

etiaʒ ſuperbia ⁊ ſaturitas panis fuit ini

quitas ſodomoꝝ ut ſcribitur Execbhieliſ

xvi.Ocij ergo remotio eſt remedium tol
leus carnalem concupiſcentiam. C S.
ſuper illo verbo Apłi.i ad Choꝛinth.vi.

Fugite foꝛnication ẽ. dicit glo.ꝙ de alis

vicus poteſt expectari cõfſictus:ſed hãc
fugite ne appꝛopinqtis: quia aliter vici

quinquageſimaſeptima „

non põt. MWulierum ergo remotio eſt re⸗

mediuz vincens carnalèé eeopiſerfi.
—AnT 1eſt Damaſ. lib.
In cotrarii i&. vbi
ait ꝙ iĩpoſſibile eſt hoĩeʒ aliquẽ nequa q;
carnalit᷑ cõcupiſcẽ:q;uis.n.mitigari poſ
ſit:auferri tñ nõ põt.Et Sap.vij.ſcribit
ꝙ alit᷑ hõ nõ põt eẽ cõtinẽs niſi deꝰ? det.
Rñd EO dicendi ꝙ carnalis cõ
cupiſcentia tanq; boſtis
interius incluſus ⁊ familiaris inimicus
difficillime vitatur. Jdeo ſancti multa re
media conati ſunt inuenire ad repꝛime/
dum ipſam:⁊ pꝛeter remedia ſuperiꝰ ad/
ducta Hieronymꝰ in epiſtola ad Euſto
chium ponit quattuoꝛ remedia. C Pꝛi⸗
mum eſt particulariter in cogitationibꝰ
operationũ carnaliuz animũ non figere
quia cum particularia deſideria multum
moueant:ſtatim caro inflãmatur et ſen
ſualitas tota incenditur:qua incenſa tra
bit rationem ⁊ volũtatem ad conſen ſuʒ
ſicut ſpera trabit ſperam. ¶C Secunduʒ
eſt ſtatim cum cogitationes carnalis cõ
cupiſcentie veniũt ad mentem:ipſas int
ficere. Vnde ait. Ille laudatur ⁊ ille pꝛe
dicatur:beatus qui ſtatim cum ĩceperit
cogitare interficit cogitatus: et allidit
cos ad petram:petra autem erat chꝛiſtꝰ
Tertium eſi pꝛaua colloquia:conſoꝛ
tia:⁊ conuiuia mulierum fugere. Ande
dicit. mulierum colloquia:officia:cõſoꝛ-
tia:ſalutatioes:collocutiões:tan q; q̃ſdã
cathenas fugias uoluptatũ. C Quartũ
eſt diſcurſus ⁊ vagatiões ex toto ſperne
re. Vnde dicit. Caue ne domũ exeas et
velis videre filias regionis aliene:ſicut
fecit Oyna filia Jacob:qꝛ q;uis fratres
babeas patriarcbas:⁊ Iſrael patre lete
ris:ſicut Oyna letabatur:egreſſa tñ coꝛ
rupta eſt et violata. Et ſubdit. Molo te
querere chꝛiſtũ ſponſũ per plateas ⁊ an⸗
gules ciuitatis:ne foꝛte inueniat te vi-
giles: ⁊ ꝑcutiãt te ⁊ vulnerent:⁊ tollant
pallium tuu. Iſta iamenremedia 2 alia
ſupꝛa poſita intelligenda ſuut eè iuuan

Ar.

tia ad mitigandũ carnalem cõcupiſcen-
tiam:nõ aùt ad oĩno vit andũ:qꝛ vitari
nõ põt ſine auxilio diuine gre.Et ſic pʒ
ſolutio rationũ ſupꝛa poſitarũ.
¶ LQue ſtio. lviij. de diſpenſatione
ſacramenti. .
Buic conſid erãdũ eſt de
diſpẽſa tione ſacra
mentoꝝ: Circa quod querunt᷑

*
*
—

oocto. Pꝛimo vtrum papa
poſſit diſpenſare ꝙ aliqð ſacrm de no/
uo inſtituatur. C 2*vtrum papa poſſit

diſpenſare ꝙ effectus ſacramęti alicui
cõferat ſine ſacras mento. C ꝭ.· vtrũ pe
pa poſſit diſpenſare in ſacramentoꝝ foꝛ

ma. ¶ Rvtrũ papa poſſit diſpeſare in
ſacramentoꝝ materia. C 5· vtru papa

poſſit diſpenſare in ſacramentoꝛuz ritu.

¶övtruũ papa poſſit diſpenſare in ſa-
cramentoꝝ numero. C 2. vtrum papa

papa poſſit diſpenſare in ſacramentoꝝ
iteratione. C Svtrũ papa poſſit diſpe

ſare in ſacramentoꝝ oꝛdinatione.

ſic pꝛoceditur
Dpꝛimũ heeregitu

papa poſſit diſpenſare ꝙ aliquod
ſacramentũ de nouo inſtituat᷑iqꝛ maio
ris poteſtatis eſt papa qᷓ; aligs aploꝛuzʒ
pꝛeter Petrũ:ſed Jacobus aplus inſti-

tuit ſacramen tũ extreme vnctionis: ut

pʒ Jaco.v.igit᷑ multo foꝛtius papa ſuc

ceſſoꝛ erio ſacr̃m aliquod de nouo
Pꝛeterea cã dʒ pᷣcedcre ef

inſtituere.
ſectũ:ſʒ effectꝰ ſacr̃iↄfmmatiõis ẽ datio
ſpuũs ſancti ad robur:⁊ extreme vnctiõis
ꝓticipatio future reſurrectiõis:añ ꝗ da

tione᷑ viſibilẽ ſpus ſancti ⁊ reſurrectõeʒ

cbꝛiſti pꝛedicta ſacramenta non fuerũt
inſtituta ſed relicta fuerũt apoſtolis in
ſtituenda: q̊ꝝ ſuit Petrus cuiꝰſuc
ceſſoꝛẽ papa. ¶ Pꝛeterea Mugo lib.ij.
de ſacris expᷣſſe dicit ſacr̃m extreme vn
ctiõis ab apłis fuiſſe inſtitutũ: ⁊ Beda
dicit ſuꝑ illo verbo Mattb. vi. Eicie/
bant apoſtoli demonia ⁊ vngebant oleo

multos egrotos ⁊ ſanabant᷑: ⁊ buc mo

Queſtio I

rem ſancte eccleſie babent tradituʒ eſſe
ab ipſis apoſtolis:ut egroti vngani oleo
põtificali bencdictione cõſecrato.¶ D.
inſtitutio ſacramentoꝛũ facta a chꝛiſto
erpꝛimitur in euãgelio:ſed de inſtitutiõe

aliquoꝛum ſacramentoꝛum nulla fit mẽ

tio in euangelio: ergo illoꝛum inſtituto/
res fuerunt apoſtoli:quoꝛum caput fuit
Petrus pꝛedeceſſoꝛ pepe.

In ontanum aa

Eboꝛin.i.Paulus confutat erroꝛẽ illoꝝ

qui inſtitutionem ſacra mẽtoꝛum Petro
ſibi ⁊ alijs apoſtolis attribuebant dicen
tes. Munquid Petrus vel Paulus cruci-
fixus eſt pꝛo vobis:aut in nomine Petri
aut Pauli baptiz ati eſtis
Rn cO dicendum qꝙ ſacramera
Vmnoue legis q;tum ad pꝛe
ſens quattuoꝛ modis conſiderare poſſu/

mus. Pꝛimo q;tum ad eoꝛum diffi⸗-

nitionem. Secundo q́;tum ad ſacra-

menti veteris legis cõparationẽ. C 3·

q;tum ad eoꝛum emanationem. ¶ Et

quarto q;tum ad ſacerdotij tranſiatio-

nem. Ex quibus omnibus patere poteſt

qꝙ ſacramentoꝝ inſtitutio non conuenit

pape nec alicui puro bomini:ſed ſoli xᷣo

Eſt. n. diffinitio ſacramẽti ut diẽ HNugo
i. li. ꝑte.ix. coꝛpale elementũ ex ſilitudine
repᷣſentãs:ex inſtitutioe ſigniſicans:⁊ ex

ſanctificatiõe ſpũalem gratiã continẽs:·

ita ꝙ ex ipſa inſtitutiõe habet gratiam
cauſare:quia efficit quod ſignificat. Et
ut idem Hugo dicit. Repꝛeſctatio indi
ta eſt cuilibet ſacramẽto per creatoꝛem:
in ſtitutio rᷣo facta eſt per cbꝛiſtuim ſalua
toꝛem. Sed adminiſtratio fit per mini-

ſtrum diſp enſatoꝛem: ſicut ergo per ſolũ
chꝛiſtum fit gratie collatio:quia veritas

per Jeſum chꝛiſtũ ſucta eſt:ſic per ſolum
chꝛiſtũ facta eſt ſacram entoꝝ inſtitutio

¶USecũdo boc patet per còparationẽ

eoꝛum ad ſacra meta veteris legis: nou
enim minoꝛis cefficacie ſunt ſacramenta

noue legis q; veteris:im mo maioꝛis: ſʒ

Ar.

deilisſe
Uideici
glinctiuta
1polnoe⸗
iſtenure
Ri mite
Dlarakpe
Otlaciann
ipozen
ſlpeb
ltusius⸗
botosdge
ellspat
jtillequo
neſaci⸗
vitägn
rgo aſol
mnentor
inſtitu
toſſa
utdiat
ſiccnor⸗
tmuhe
chetein
ſeregere
tlgotra
ſtwanit
eſſohije

Mon
4
hlleren
urunng.
1eſ deen
ſioſnnein⸗
ſorenc teſn
Dus linei 4
tekinetilt

Elmni

tonis h
nis inis
knſhn
NTE
ſinntoone
llönuigeri
Qllgenn

Meſiote⸗

enttraditze⸗
Gonrtgant
eciſeamd C
eu facta a chaiſ
b:ſc deinſtintiͦ
orum nula ſrni
iloeum inſtun,
voꝛumn otfit

Ppe.
ſll
iumet
futat oniſi⸗
nmetounpen
umdbucharnie
V Pantemm
utin oniren

Ar.

de illis ſacramẽtis dicit Augꝰ.vi. de ci/
ui. dei. c.xi. ꝙ ſacra menta iudeoꝝ cur uel
qn inſtituta ſunt auẽte diuina factũ eſt
⁊ poſtmoduʒ a pplo dei cui vite eterne
my ſteriũ reuelatũ ẽ tẽpoꝛęquo opoꝛtuit
eadẽ auẽte ſublata ſũt. ¶Tertio iſtud
declarat᷑ per eoꝝ emanationẽ:nam illiꝰ
eſt ſacr̃a inſtituere:a quo virtus ⁊ effica
cia ipſoꝝ emanat. Sed Aug exponens
illud verbũ Joõᷣ.xix.vnus militu lancea
latus eius aperuit:dicit ꝙ vigilanti ver
bo euangeliſta vſus ẽ:ut nõ diceret: lat⸗
eius ꝑcuſſit:aut vulnerauit: ſed aperuit
vt illic quodmodo vite oſtiuũ pand eret᷑:

vnde ſacra eccleſie emanarũt: ſine qabus

ad vitã que vere vita eſt nõ intrat᷑. Sic

ergo a ſolo chꝛiſto virtꝰ⁊ efficacis ſacra

mentoꝝ em an auit: ſic ab ipſo chꝛiſto ſo
lũ inſtitutio ſacramètoꝝ fcãẽ᷑. ¶ Quar
to iſtud pʒ ꝑ ſacerdotij tranſſationẽ: naã
ut dicit Aplus ad Hebꝛe.viij. Omnis
ſacerdos ⁊ ois potifex ad offerẽdas oſti

as ⁊ mumera cõ ſtituit. Illius ergo ẽ ſa
craméta inſtituere:cuiꝰe ſacerdotiu trãſ

ferre:qꝛ tranſlato ſacerdotio:neceſſe eſt
ut legis tranſlatio fiat: ſed ſolus chꝛiſtꝰ
fuit tranſſatoꝛ noui ſacerdotij ⁊ noue le
gis: S ſolꝰxpᷣs noue legis ſactr̃a inſtituit.
cobus nec aliquis
apoſtoloꝝ aliqð ſacra mentũ inſtituit: ſʒ
inſtitutum a chꝛiſto pmulgauit. C Ad
2m eſt dicendũ ꝙ q́;uis miſſio viſibilis
ſpuũs ſancti nõ fuerit fcã añ chꝛiſti aſcẽ/⸗
ſionẽ uel reſurrectione: plena tñ miſſio
ſpus ſancti añ fuit fcã patribꝰ veteris
teſtamẽti.ut dicit Augꝰ ſcðo de trinita
te. Et planũ ẽ ꝙ in ſacramẽeto cõfirma
tionis q́;uis ſpus ſcus det᷑ ad robur:nõ

tñ dat᷑ viſibilit᷑: ſed inuiſibilit. Ad 3“

eſt d.ꝙ ꝑ apoſtolos dicit᷑ fcã eẽ ſacroꝝ

in ſtitutio uel traditio:qꝛ ꝑ eos fcã ẽ eo

rũ ꝓmulgatio: ⁊ adminiſtratiõis execu
tio. Quia enim ſacramenta aliqua non
erant de neceſſitate ſalutis:ideo eoꝛum

expꝛeſſionẽ ⁊ adminiſtratiõis executio

qnquageſimaoctaua nn

ne non curauerunt enarrare euangeli/
ſte:ſicut fecerüt de alijs:qᷓ;uis ut cmu⸗

niter ponitur de ſacramenco confirma-

tionis fiat metio Matth. xix. vbi cbꝛi⸗
ſtus pueris manus im poſuit:⁊ de ſacra
mento extreme vnctionis Matth. vi.

Et ꝑ boc pʒ reſponſio ad quartũ.

D ſecũdũ ſic ꝓceditur:
⸗ Didet᷑ eniʒ
ꝙ pepa poſſit diſpenſare ꝙ effe/
ctus ſacramẽti det᷑ alicui ſine ſacramè
to:quia effectus ſa cramenti eſt remiſſio
peccatoꝝ:ſed papa per cõmunicationez
indulgentie põtpcta remittere:ergo po
teſt conferre effectuʒ ſacra menti ſine ſa
cramento. Pꝛeterea chꝛiſtus põt ef
fectũ ſacramenti conferre ſine ſacramè
to:qꝛ ptãtem ſuam ſacramentis non al
ligauit. ſed ut dicit Cyrillus alexandri
nus patriarcha tantâ xpᷣs ptãtem con
tulit Petro quantã ipſe habuit: nibil ſi-
bi retinẽdo.poteſt ergo papa cõferxre ef/
fectuù ſacramẽti ſine ſacramẽto. Pꝛe
terea eandem poteſtatem habet papa
quã ⁊ apoſtoli:ſed de apłis ſcribit᷑ Actj.
ii.q ꝑ impoſitionem manuuz dabant
ſpum ſanctum: eode ergo modo poteſt
papa conferre effectum ſacramenti ſi/

2 ANP -ne ſacramẽto.
In C0 trarin E:qꝛ ↄferre effe
ctum ſacramenti ſine ſacramento perti
net ad ptãtem excellentie quã chꝛiſtus
ſolus ſibi retinuit:⁊ Brall lker cõceflit.
2 ρ& dicẽdũ ꝙ planũ eſt chꝛi
Rnd 60 ſtum poſſe dare gratiaʒ
alicui ſine ſacr̃o.Dedit enim graʒ Coꝛ
nelio nonduũ baptigato: Ande dicit Au
guſtinꝰ in lib.de baptiſmo:⁊ ponitur de
con ſe.diſ.iiij. Merito centurio uel coꝛ/
nelius nondũ baptięatus ſimoni bapti⸗
gato anteponit᷑:nam iſte ante baptiſmuũ
ſpũ ſancto repletꝰ fuit. Ille aut poſt ba
ptiſmũ inflatus eſt imundo ſpũ. Aerũ-
tamen ſi iam ſpũ ſancto accepto coꝛne⸗
lius baptigari noluiſſet: cont emptutaãti
ſacramenti reus fieret.Hanc aut ptãtæ

Ar.
chꝛiſtus nõ cõceſſit alicui bomini puro
ſed ſolu ſibi retinuit. AUñ Augꝰ in libꝛo
de cõſenſu euangeliſtarũ: ⁊ ſuꝑ Zaohban⸗
ſoluens illã cõtrouerſiã quali᷑ Joban⸗
nes baptiſta cognouit chꝛiſtũ ⁊ ignoꝛa
uit:nam ante qᷓ; ipſum baptięaret: euʒ
cognouit eſſe dei filiuʒ:qñ dixit: Ego a
te debeo baptigari ⁊ tuvenis ad me:⁊
qñ venientibus ad ſe dicebat: Poſt me
venturus eſt qui baptięabit vos ſpũ ſan
cto ⁊ igne Poſtmodũ Jobã i. Sacerdo
tibꝰ⁊ leuit ꝗrẽtibꝰteſtimoniũ de ipſo di
rie: Egonelkiebam en: ſed qui miſit me
bapticare:ille mibi dixit:Hic eſt qui ba
pricat in ſpũ ſancto.hanc igit᷑ cotrouer
ſiam ſoluens Augꝰ dicit ꝙ Jobannes
añq; xpᷣm bapticaret cognouit ⁊ igno/
rauit. Mã cognouit ꝙ bapticauit in ſpi
ritu ſancto: ſed ignoꝛauit ptãtem ſacra
mentoꝝ ſolũ ſibi retenturuũ: ut non coce
deretur alicui puro hõi ptãs ſacrameta
inſtituedi ⁊ effectus ſacramẽti ſine ipſis
ſacra mentis cõferendi:ne ſeruus in Pᷣuũ
⁊ bõ in bominẽ poneret ſuã ſpẽ.Potuit
6ͤ banc ptãtem chꝛiſtus:ut videtur dice
re Augꝰ oferre miniſtris eccleſie:ſʒ non
congruit.Abſurdu enim videt᷑ dici ali/
P fieri nõ poſſe cuius deeſt exemplum
ut ait in libꝛo de ſpũ ⁊ aĩa:nunq; eẽ
factuù credit᷑ ut ꝑ foꝛa mẽ acus came-
lus tranſierit:⁊ tamẽ ipſe hoc dixit deo
eſſe poſſibile. Hec factu eſſe credit᷑ ꝙ ali
quis nunq; fuerit ſine pctõ excepto vno
mediatoꝛe dei ⁊ hoĩs: nõ tñ debemꝰ ne
gare fieri poſſe ut bomo ſine pctõ eẽ po
tuerit:ſic nõ debemꝰ negare chꝛiſtũ hãc
ptãtẽ ↄferre potuiſſe:q;uis collata ñ ſit
AG pꝛimũaze eſt dicendum
PPeEINEi remiſſio petõꝛũ
per coĩcationẽ indulgentie dat᷑ contrit
2 cõfeſſis: vñ nõ dat᷑ remiſſio culpe:niſi
mediante ſacra mento: ſed remiſſionem
pene debite illi culpe uel in to to uel in ꝑ
te cõfert papa mediante officio. Ad
2i dicendũ ꝙ tanta ptãtem chꝛiſtꝰcõ
tulit ꝓetro qᷓntã potuit miniſterialẽ:nõ

Queſtio IiI

pᷣncipalẽ bẽre:utquicqd abſolueret uł li

garet mediante ſacramento uel remit⸗

teret mediante officio in celis putet᷑ eẽ

ligatum uel ſolutũ. C Ad ⸗ eſt dicen⸗
dum ꝙ apoſtoli dabant ſpũm ſanctum
uel mediante ſacramento confirmatio/
nis:uel mediãtę oꝛatioe ⁊ ſacre ſcriptu-
re expoſitione:bm quẽ modũ dicit Aplłs
Galiij.ſe dediſſe eis ſpum ſanctũ ⁊ ope
ratus fuiſſe in eis virtutes.
D tertiu ſic pꝛoceditur:
Vigdet᷑ enim ꝙ
paps poſſit diſpenſare in ſacra-
mentoꝝ foꝛma:quia greci non vtunt᷑ foꝛ
ma baptiſmi qua vtunt᷑ latini: ergo cuʒ
tam illi qᷓ; iſti cred ant verum baptiſma
conferre:videtur auctoꝛitate buma⸗
na in foꝛma ſacramenti poſſit fieri diſ-
pẽſatio. ¶ Pꝛeterea in extrema vnctio
ne non inuenitur aliqua foꝛma data ab
* chꝛiſto:ergo auctoꝛitate p ape talis
oꝛma eſt oꝛdinata. ¶.Pꝛeterea in ſa⸗
cramen to penitentie foꝛma eius poni/
tureſſe abſoluo te:ſed talis foꝛma nõĩi⸗
uenitur tradita a chꝛiſto: ergo auctoꝛi/
lae humana in tali fein diſen atu e.
eſt:quia foꝛma ẽ
In cotraru de eſſentia rei: ſʒ

papa non poteſt diſpenſare circa eſſen-

tialia ſacramentoꝛus:ergo nec in ſacra /

Ri ldeo, mentoꝛum foꝛma.
dicendũ quoꝛund opi/
nionẽ fuiſſe ecdeſiam poſſe mutare foꝛ
maʒ ſacramentoꝝ ⁊ inſtituere:quod po/
tiſſime de foꝛma ſacramenti penitentie
auſi ſunt aſſerere dicentes banc foꝛmazʒ
abſoluo te:non eſſe conuenientem: ꝗa
tali foꝛma debet eccleſia vti in ſanatio/

ne infirmitatis ſpiritualis: ſicut apoſto

li vtebantur in ſanatione in firmitatis

coꝛpoꝛa lis:ſed apoſtoli in ſanando egro

tos non diceb ant:ſa no te:ſed ſan et te de
us:ergo eodeʒ modo miniſtri eccleſie nõ
debẽt dicere:abſoluo te:ſed abſoluat te
deus. Alterius dicunt ꝙ temerariũ eſt
dicere abſoluo te:puta:oſtendo te abſo⸗

Ar.

lltutncutnip
ſtulnon ſi
Cius gratia
foniio. Zd
dicgroſtene
ſbireucati
begtevirgin
ſoheipoto⸗
tni tonfit
ſludopkie
Vobisſgid
hec Geef⸗
ſraneto
ſagunetan
Neſhnatioe
gtoꝛ qvi⸗
Catis dade
Vanetted
onemiper
efcütqs
Alohote
qpolite ir
Hitrehuii
NMrcltener
ghoꝛetvelno
Colutus Gicut
Ueeſtbusen
Ulhnecſe inna
Porctanſitin
ſeenlosoſtenn
ſſepenten
wercotra ſe
ſenmnetoni e
ſiedehetſtſe

hſtepſis

—
=
—
—
=
—
—
—

abſolveret
mmerotcl feni⸗
d incels putete
Ddnectdien⸗

nt hän ſanetun

entoconfrmato
en ſaceſchpe⸗
modi dict Ae
vümſancitc
tes.
1 Zidc anng

ſpenſane nlen

Fecinonfmin
milatinicc
nt venunbgain
uctoꝛrunnm/
ant ooſtſci⸗
inetrem m
us fonma un
nitutepſpenni
pretcretitfn
ſna cus pot
tsfoema ti/
n ien,
ſoenadheindt⸗
7 uafonm
llecſanini

Ar.

lutum:cum ipſe ignoꝛet vtrum abſolutꝰ

ſit uel non: ſicut ignoꝛat dei voluntateʒ
cuius gratia fit abſolutio ⁊ peccatoꝛũ
remiſſio. Addut ſimiliter ꝙ nullus põt
dicere oſtendo te abſolutũ: niſi foꝛte eẽt
ſibi reuelatũ ſicut Joanni euangeliſte et
beate virgini. Sed banc opinionẽ er
roneã puto eſſe:quia ſicut remiſſio pecca
toꝛũ non fit niſi chꝛiſti aucoꝛitate.iuxta
illud apłi.ij. Choꝛin.ij. Ego qð donaui
vobis ſiquid donaui ꝓpter vos in ꝑſona
chꝛiſti. Sic foꝛmã inſtituere in quolibet
ſacramẽto ſoluʒ ad chꝛiſtũ ꝑtinet a quo
ſacrameta inſtituta ſunt. Hec eſt ſimile
de ſanatiõe coꝛpoꝛali ⁊ de remiſſiõe pec
catoꝛũ:quia gratia ſanitatis inter dona
gratis data cõputat᷑.vnde verbũ dicet.
Sanet te deus non ſanabat ſed ſanati/

onem ipetrabat:ſed verba ſacramẽtalia

efficiut qð ſignificãt.vnde verbũ dicẽtiſ

abſoluo te:verã abſolutionẽ efficit pꝛin
cipaliter virtute chꝛiſti:et miuiſterialit᷑

virtute clauiũ conceſſaꝝ min iſtris eccłie
Mec eſt temerariũ dicere abſoluo te:cuʒ
ignoꝛet vel non ſit ſibi reuelatũ ꝙ ſit ab⸗
ſolutus. Sicut enim iudex abſq; temeri
tate teſtibus auditis poteſt pꝛonüciare
aliquẽ eſſe innocentẽ:q;uis ᷣm veritatẽ
ignoꝛet an ſit inocens:ita nõ temerarie
ſacerdos oſtend it aliquẽ eſſe abſolutum
in foꝛo penitẽtie:in quo credit᷑ penitẽeti
pꝛo ſe ⁊ cõtra ſe. Puto ergo ꝙ in foꝛmis
ſacramẽtoꝛũ non cadit diſpenſatio: ſed
illis debet vyti eccleſia quibꝰ ipſe chꝛiſt⸗
imediate vſus eſt:vel apoſtoli qui ab ipᷣo

1 jacceperunt.
Ad Pamn ergo eſt dicendum
ꝙ multi dicunt perſonam baptizãtem
non eſſe de eſſentia foꝛme baptiſmi:ſed

ſolum inuocationem trinitatis: et ideo

greci ⁊ latini verũ baptiſma conferunt.
VId ꝛ“eſt dicendum qꝙ foꝛma extre/
me vnctionis tradita eſt ex verbis beati
Jacobi:qui ſacramentũ extreme vncti/

onis a cbꝛiſto inſtitutum pꝛomulgauit.
Qude quia in tali ſacramenuto expectar

— —

quinquageſimactaua II

aliquod coꝛpoꝛale futurum:puta alleui
atio infirmitatis diceute beato Jacobo
Alleuiabit eum dominus.Ideo eccleſis
vtitur pꝛo foꝛma oꝛatione depꝛecatiua

quia Jacobus dixit. Oꝛatio fidei ſalua/

bit infirmũ. In alijs vo ſacra mentis cu
ſolus effectus ſpiritualis expectet᷑: ſtati
ẽfficitur quod ſignificat᷑ auctoꝛitate xpᷣi
et virtute clauium. Unde vtitur ſemper
verbo indicatiuo pꝛo foꝛma:ut baptiʒ o
te:abſoluo te:⁊ criſmo te. C Ad ʒ“eſt
dicendum ꝙ foꝛma penitentie habetur
ex verbis xpᷣi Matb.xvij.dicẽtis.Quod
cũq; ſolueritis ſuper terram erit ſolutũ
et in celis. Per quod datur intelligereꝙ
perſona miniſtri expꝛimẽda eſſet in abſo
lutione ſicut in ſacramẽto baptiſmi:qñ
dicit Math. vltimo. Euntes baptizan⸗
tes omnes gentes.

Daquartũ tc beoeett,
. 9 videtur enim
ꝙ papa poſſit diſpenſare in ſacra
mentoꝛũ materia:quia materia peniten

tie eſt ſubditꝰ:ſed papa poteſt hunc ſub-

ditum facere non ſubditum: ergo poteſt

diſpenſare in materia ſacrameti. P.

materia euchariſtie eſt panis: ſed greci

conficiũt in fermeètato:nos vᷣo in azimo

cadit ergo diſpenſatio in mutatione ma
terie ſacramenti.
legitime contrabeutes ſunt materia ſa
cramenti matrimonij:ſed papa põt fa/

cere perſonas illegitimas ad contrabẽ-

dum legitimas: ⁊ econuerſo:ergo papa
põt diſpenſare in materia ſacramenti.

14 eſt: quia
In contranum materis
ponitur in diffinitione ſacramenti:erso
eſt de eſſentia eius. ⁊ per conſequẽs non

cadit in ea diſpenſatio.

dicendum qꝙ ſicut vide⸗ .
Kñdeo mus in rebꝰ naturalib?
ſic ſuo modo eſt in ſignis ſacrametalib?ꝰ-.
In naturalibꝰ autem ſic eſt ꝙ in his que

di fferüt ſpecie materia eſt diuerſa ꝓpter
diuerſitatẽ foꝛme. Meẽbꝛa eni leonis et

Pꝛeterea perſone

Ar.
cerui differunt:qꝛ aie eoꝝ differũt ut dic
cõmentatoꝛ pᷣmo de aĩia:ſed in bis ꝗᷓ ſũt
eiuſdẽ ſpeciei foꝛma non eſt diuerſa:niſi
ꝓpter diuerſitatẽ materie:ita ꝙ manet
vnitas foꝛme ſpecifice cum diuerſitate
materie diuerſificate ꝑ diuerſa accñtia:
ſic in ſignis ſacralibꝰ oleũ ⁊ aqua ⁊ pa-
nis differunt ſacra metalit ꝓpter diuer
ſitatem foꝛmarũ ſacramẽtoꝝ: Sʒ vnuʒ
⁊ idem ſacramẽtũ põt bẽre materiã di/
uerſificatã ꝑ diuerſa accidentia:ut ꝙ ſit
aqua dulcis ⁊ amara nõ diu erſificat ſpe
ciem ſacra mẽti baptiſmi.⁊ ꝙ ſit acimꝰ
panis uel fermentatꝰ nõ diuerſiſicat ma
teriã ſa cramẽti euchariſtie. In materia
ergo oꝛdinata eẽntialit᷑ ad foꝛma ſacra
menti nõ cadit diſpenſatio: ſʒ in diuerſi
ficatione materie penes diuerſa accñ tia
nõ mutantia ipſius materie ſpeciẽ ulen
titatem diſpenſari ꝑoteſft.
Ad pꝛimũ ergo eſt dicendum
7 babens vſum li
beri arbitri penitens ⁊ confeſſus e ma
teria ſacramenti penitẽtie:nec eccłia in
hoc diſpenſare poſſet:ſed ꝙ ſit ſubditus
iſtius uel illius accideétale eſt ſacramẽto
7ĩ boc recipit diſpenſationt. C Ad 2“
eſt dð.ꝙ acimũ ⁊ fermentũ nõ mutant

ſubſtãtiã panis: ⁊ per conſequẽs nõ mu
tant eſſentialiter materiam ſacramèti.
¶Ad z'neſt dicenduz qꝙ maſculus ⁊ fe

mina ſunt materia ſacra menti mrimo
nij: ꝙ tñ illegitime Z hant uel legitime

poteſt eccleſia ſtatuere diuerſos gradus

vndeſi matrimoniu ſit celebꝛatũ in ali/
quo gradu ꝓbibito ab eccleſia: ſi illa ꝓbi
bitio fuit latẽs: legitimũ fuit matrimo

niũ:⁊ legitimi filij inde nati:qꝛ legitime

ᷣm iudicium eccleſie fuerũt copulati:ſed
poſtmodũ ſi ꝓhibitio ad noticiã eccleſie

veniat tale matrimoniũ: iudicat illegi-
timũ ſine diſpenſatione leęgitime facta.

n ſic ꝓceditur:
D quinti etn.

papa nõ poſſit drſpenſare in ſa-
cramentoꝝritu:qꝛ magis eſt obbuandꝰ

Queſtio vV

ritus in figurato q; in figura. Sʒ Exo.
xij.pꝛeceptũ fuit ſpecialè ritũ ſeruare in
comeſtione agni paſcalis:qui figurabat
ſacramentũ eucbariſtie:ergo multo foꝛ⸗
tius determinatꝰ? ritus ſeruandus eſt in
figurato. Pꝛeterea papa nõ põt diſ-⸗
penſare in ritu eoꝝ quefaciũ t ad ſatiſfa-

* —; ₰„ —

ctionẽ hominis que nõ niſi a deo habent᷑

Sed ſcribit᷑ Exo.xxix.ꝙ per aſperſionẽ
ſanguinis ⁊ iunctionẽ olei cõſecrab ãtur

ſacerdotes ⁊ veſtes eoꝝ. Et Leuiti.xvi.
ſcribit᷑ ꝙ ſacerdos per aſperſionè ſangui

nis vituli expiabat ſanctuariũ ab imun-

dicijs filioꝝ Iſrael:⁊ a pctis eoꝝ quoꝝ re
motio cũ magis ſit neceſſaria in aqd mini
ſtratiõe ſaceramẽtoꝝ noue legis:videt᷑ ꝙ
in tali ritu non cadat diſpenſatio. C S.

papa non põt diſpẽſare in pᷣceptis dei ut

ſupꝛa dictũ eſt:ſed tam ſacremeta veter
legis q; ritus gdminiſtrãdi dei auctoꝛi-

tate inſtituta ſũt: ut dicit Auguſti.ergo

multo magis in noua lege.

. eſt:qꝛ ut ſcri⸗
In CO nt grin dir be conſe.
di. i. Jacobus frater dñi ⁊ Baſilius ceſa
rienſis epᷣus addiderũt nobis miſſe cele⸗

bꝛationẽ. Et Augꝰ.i.ad Choꝛin. xi. diẽ

lʒ cbꝛiſtꝰ poſt cenã ſuũ coꝛpus dederit

diſcipulis: quo tñ ritu vel oꝛd ine poſtmo
dũ ſumeret᷑ apoſtolis reliquit docenduzʒ
Kñideo et oꝛdinandum.
XIEO ſicut dicit Hugo. ij. li.
de ſacra. Omnis eccłiaſtica ad miniſtra
tio in tribꝰ cõſtat.ſ.in oꝛdinibꝰ diuerſoꝝ
pꝛelatoꝝ. In adminiſtra tiõibꝰ ſacramẽ
toꝛũ:et in diuerſis pceptis ſubditoꝝ. In

oĩbus iſtis papa diſpenſare põt:⁊ pot di-

uerſos gradus ⁊ diuerſos oꝛdines pꝛela
toꝛum oꝛdinare:⁊ oꝛdinatos tollere pꝛo

rerũ diuerſitate ⁊ tempoꝛũ:lᷣm ꝙ videt
eccleſie vtilitati cõuenire: põt ergo di/
uerſũ ritũ in adminiſtratiõe ſacramẽtoꝝ
iſtituere ſeruatis ſemꝑ iliis que ad eſſen

tia m vel ſubſtantiã ſacramẽtoꝝ faciunt
In ſubditis vo põt diuerſa pᷣcepta pon-

7 poſita auferre H ſtatũ ⁊ ↄditionẽ ipᷣoꝝ

S.
p⸗

ſtoorpoꝛis
Ahilten
lgrigcrun
ſuſcgorerü
Eechetiten
deberrtenen
ſnictifirnit
dllcotio ſen
ſtaalagti
gvoitate
chtipeces
6s debent
chorttaten
keſispatr
Vorer
ſepeccg
femotion
ypirit⸗
lunra te
nepphi/
iiſibieeri
Nſturc
ſenteele
ſatcüfas
cbisrpe
rlbſtiche
bee x
pkionlsſ.
muie
mnaugmme
lumpotrt

uz humn
bſſuß ſ
nehroeuch
ſret ſtyn
lchooͤtf
ſuanigintg

n G
efitüſcruerei⸗

1s guiſintabt

erzomulofar⸗
ſemnandes in

apan dordi⸗

ciit A ſariſi

ſia deo beben

per aſenſi
leicöſecrabin
Erautin

ſpcrſioneſnn

cuarüü shinun⸗
Ntishr in
S
ovelgenil
ſpenem.
einieggodin
ſacenetaſet
ridipciauat⸗

1: Auonſtcch

. tarurin⸗
Ubitwne.
ailisc
lsnlecle⸗
Chidde
cgns deln
mnümenin
iguta .
Giumn,
tldn
Aminiſti
rdidiccſ
oby ſagent
zibltck
ſſotipinn
z0lnesßt

1

lIxxrxiij.qõnum.

Ar.
mñ ergo eſt dicendũ qy
Ad Pꝛimni ss ille in ſü ptio⸗
ne coꝛpoꝛis chꝛi ſti nõ ẽ ſeruandꝰſᷣm lr̃aʒ
ſed ſpualiter ſolũ:quia dicit Augꝰin lib.
Sumentes coꝛpus cbꝛi9-
ſti figuratũ ꝑagnum paſchale debẽet eẽ

accincti renibꝰ ppter ca ſtitatẽ:bac uluʒ

debent tenere in manibus: ppter ſpirit

ſancti firmitatẽ. Foꝛtis eni eſt ut moꝛs
dilectio: ſicut ſcribit᷑ Cãticj.vlt.debẽt

eſſe calciati pedes ꝓpter ſancti euange

lij verit atẽ. Jux illud ad Epbe.vi.Cal
ciati pedes in pparatione euangelij pa-

cis:debent eſſe ſtantes ꝓpter attentiõis
charit atẽ:⁊ feſtinant᷑ comedere ꝓpt᷑ ce-
leſtis patrie gaudij auiditatem. C Ad

2 pdr ꝙ ritus ille nõ faciebat remotio-

nez peccatoꝝ inficientium aiĩiam:uel ad
remotionẽ culpe ſpualis:que potiſſime
requirit᷑ in ſumptiõe coꝛꝑis chꝛiſti: ſʒ ſo
lum ad remotionẽ imundicie coꝛpoꝛal.

vnde ipſũ ſãctuariũ dicebat᷑ expiari: qð

tñ ſubiectũ culpe eſſe nõ põt. C Ad 3“
dicitur ꝙ ritus ille nõ poterat hoieʒ ſer
uientẽ uel adminiſtrantẽ illa ſacramẽta

pfectũ facere ſᷣm ↄſciam:qꝛ ſolũ erat in

cibis ⁊ potibus ⁊ varijs baptiſmatibꝰ:
⁊ luſtics carnis:ut dicit Apłus ad He

bꝛe.ix.Sed ritus adminiſtratiõis ⁊ ſũ-
ptionis ſacramentoꝝ noue legis requi⸗-

rit mũdiciã ⁊ ꝑfectionẽ cõſciẽ᷑tie. ⁊ ideo
ſm augmentũ eccleſie ⁊ deuotionẽ fide-
lium põt ritus ta laugmetari ⁊ oꝛdiari.

22 ſe extũ ꝓcedit᷑: Ai/
A detur eni ꝙ pa⸗
pa poſſit diſpenſare in ſacramen
toꝛuʒ numero:qꝛ oia ſacr̃a oꝛdinant᷑ ad

cbꝛiſtũ:ſʒ totus chꝛiſtus cõtinet᷑ in ſac-

mento euchariſtie:põt ergo papa diſpẽ
ſare ꝙ ſit vnum tm ſacr̃m. 8 Pꝛeterea
papa põt vnu ſacr̃m multiplicare ꝑ plu
ra:quia in ſacro oꝛdinis põt plures oꝛdi
nes inſtituere ſupꝛa inſtitutos. Mõ eniʒ
fuerunt in pᷣmitiua eccleſia: niſi duo oꝛ
dines.poſtmodũ eccleſia ſibi alios inſti

tuit: põteodẽ mõ plura ſacrameta ad

re poteſt.

ꝗqnquageſimaoctaua VI

vnũ reducere. ¶ Pꝛeterea in ſacramen
tis dat᷑ remiſſio pctõꝝ:ſʒ oĩa pctã remit
tunt᷑ in bapt iſmo:ſu fficit ergo ſolum ſa
cramẽtũ baptiſmi eſſe. D.matrimo
niũ eſt ſacrᷣm datũ cõtra intẽperantiaʒ

tactus:põt papa diſpenſare ut oꝛdine

tur aliud ſucrm õ inteperantiã guſtus.-

i 1â eſt: qꝛ ſacr̃a oia
In cotrarii ituta ſunt a
chꝛiſto:non auẽte puri bomis poſſunt
alia ſacra menta inſtitni.

OωA dicédũ ꝙ tria ſunt gene H
Kndeo ra ſacroꝝ:ut ponit Hu⸗

go.i. libꝛo de ſacr̃is. C Quedã eni ſacr̃a

ſunt ꝓpꝛie dicta: que ꝑ ſe faciuũt ad bo-
minis ſaluationẽ: ⁊ ſine quibꝰ ſalꝰ hoĩs

bẽri non põt. C Queda vo ſunt ꝗ faci-

unt ad hoĩs erercita tion em: ut aq̃ aſper

ſionis: ⁊ ſuſceptio cineris ⁊ ſilłia:ſine qui
bus ſalus hois q;uis hẽri poſſit:occupa

ta tñ in his huůana mens aliquã ſanctifi

cationẽ ⁊ gr̃am amplioꝛem ꝑ ea acqre
Aliqua vo faciunt ad eoꝛu

que ſunt vera ſacramenta deuotam p̃ᷣpa
rationem:ſicut omnia ſacra mẽtalia: ut
cõſecratio veſtiũ:altariũ:⁊ eccleſiarũ:ac

miniſtroꝝ. In numero ergo pmoꝝ ſacra
m entoꝝ papa diſpẽſare nõ põt:quia ab

illo in ſtituta ſunt:qui omnia poſuit ĩ nu

mero:pondere:⁊ menſura. ſed in nüero
alioꝛum que nõ ſunt ppꝛie ſacramenta:

ſed magis quedam ſacramentaha: pa-
pa pot diſpenſare multiplicando:uel di
mimuendo:ſᷣm ꝙ viget eccleſie vtilita

ti ⁊ deuotioni fideliũ expedire.

AG pꝛimũ ergo eſt dicendum
ELNEi ſacramentü chꝛi
ſti coꝛpoꝛis eſt cibus grandiuʒ: ut dicit
Augꝰ:⁊ id eo requirit ſumentiũ ſanctifi

cationem ⁊ mundiſicationẽ factaʒ per

alia ſacramenta. ¶ Ad 2 eſt dicendus
ꝙ papa ſacra mentum vnum nõ multi-
plicat in plura: nec ſacramentũ oꝛdinis

eſt niſi vnum ſacramentũ: non tñ ẽ vnia

niſ vnitate oꝛdinis quod ipſum nomen
impoꝛtat: vnde paucitas uel plurifica-

7

tio oꝛdiuũ non facit in dicto ſacramẽto
piuerſitatẽ: ſed finis ad quẽ oꝛdinat᷑ vti-
litatem. C Ald q' dicit᷑ ꝙ q;uis in ba-
ptiſmo peccata oĩa remittant᷑ ꝓpter rei
terationẽ tñ peccatoꝝ actualiuʒ: cũ ipſe
baptiſmus non reiteret᷑: opoꝛtuit alia ſa
cramenta oꝛdin ari ad expiation illoꝛũ
peccatoꝝ: vnde penitentia dicit᷑ ſecũda
tabula poſt naufragius. ¶. Ad ꝗreſt di
cendũ ꝙ in continetia tactus non ſoluʒ
cauſat infectionẽ ꝑſone:ĩmo etiã cauſat
infectionẽ nature:quia virtꝰ generatiua

per qu fit humane nature pꝛopagatio

a bono pꝛolis deoꝛdinatur:niſiper ſacra
mentum matrimoni reguletur.

S ſeptimũ ſe ai .

vꝓ papa poſſit diſpenſare in ſacra
men toꝝ ſterationequis ꝑfectius eſt ſa/
aie:nunqᷓ; põt auferri ꝑ ſuſpenſionẽ uel

cramentũ euchariſtie q́; baptiſmi:ſed ſa
cramentũ euchar ſtie reiterat᷑: ergo ſimi
liter põt reiterari ſacramentũ baptiſmi.
¶ Pꝛeterea iterato moꝛbo:iterari debʒ
medicina:ſed confirmatio datur contra
infirmitatẽ et debilitatẽ ſpualem:reite/
rata ergo tali infirmitate: põt reiterari
confirmatio. ¶ Pꝛeterea ſacrametum
i quo nõ ipꝛimit character reiterari põt
ſed in aliquibꝰ oꝛdinibꝰ ſacramẽti oꝛdi-
nis nõ ipꝛimit᷑ character:cuiꝰ pꝛobatio

eſt:quia conſtituti in minoꝛibꝰ poſſũt re

gerti ad ſtatum laicalem: ſacxamentum
ergo oꝛdinis reiterari pot.

ℳ..

In contrariũ aaereee

vbi ait ꝙ ĩpoſſibile eſt eos qui ſemel illu⸗
mina ti ſunt ꝑ bapt iſmũ:⁊ iterũ pꝛolapſi

ſunt in peccatũ: rurſus reuocari ad peni
tentiã ut iterũ baptizent᷑:quia t ales ſũt
iterũ crucifigetes ſuiner flliß dei.
απ☛HHω αο dicendu ꝙ& in rebus na-
ERn CO turalibe2 coꝛpoꝛalibns
triplicẽ videmꝰ poteſtatẽ ¶ ¶ Anam re⸗

tẽtia recipiẽdi oẽs foꝛmas ⁊ oẽs perfe/

Queſtio

ctiones naturales. Secũda ẽe reſiſtẽ
di ſicut ferrũ ⁊ oia dura babẽt potentiã
reſiſtendi ut nõ facilit᷑ recipiant peregri
nas impᷣſſiones. TLertia ẽ agẽdi:inc

. „

ignis bʒ potentiaã calefa ciendi. Iſti aut

triplici potẽtie in coꝛpoꝛalibꝰ coꝛreſpõ/
det triplex potentia in ſacr̃is ſpualibus

qꝛ in baptiſmo im pᷣmit᷑ potẽtia recipi?
di. Baptięatꝰ enĩ põtoẽs ꝑfectiões ſpu⸗

ales ⁊ ſacr̃ales recipere. In cõfirmatio

ne vᷣo im pᷣmit᷑ potentia reſiſtẽdi: nt nõ

ibi faciliter recipiat᷑ ꝑegrina imõpᷣſſio cõ
tra nomẽ xp̃i. Sed in ſacr̃o oꝛdinis im-
pmit᷑ ptãs agẽd i ⁊ admiſtrãdi ceta alia
ſacramenta. Cũ charact ⁊ ptãs ſpũa

lis in iſtis tribus ſacr̃is a xpᷣo impmar᷑
indelebilit᷑ a q ſacr̃a ſunt inſtituta: ſicut

papa ñ põt deſ i character ⁊ deè
ptat ipᷣſſiõe ul expulſõe:qꝛ exq̊ impmit

degradationẽ qnimo in aia ſeparata re
manet.Dicit eni Augꝰ.i.li.de ſymbolo

o ſi hereticꝰ coꝛrectus incipiat nouiter
xpo militar̃:nullꝰ tñ audet ei characterẽ
baptiſmi mutare:ſic nõ põt diſpẽſare in

dictoꝛum ſacramentoꝛum reiteratione.

Ad Pꝛim mentũu euchariſtie

ſit ꝑfectius in cõtinẽtia:nõ tũ ẽ ꝑfectiꝰ

in receptionis potetia: qꝛ nõ im pᷣmitur
in eo character: ſicut i baptiſmo ? in ſa/

cramẽtis ſupꝛadictis. C Ad 2 meſt dð.
qꝙ confirmatio dat᷑ contra ſpuslè infir⸗
mitatẽ cõſecutam ex oꝛiginali peccato:
quod quidem vnum fuit foꝛmaliter:vn/

de ſicut ille nõ reiteraturſic non debz re

dum qꝙ 'm cõmunioꝛem opinionem in

quolibet oꝛdine impꝛimit᷑ charact: ⁊ qq̃n
tũcun q; in minoꝛibus oꝛdinibus oꝛdi-

nati traſfert ſe ad laicatũ:ſeꝑ tñ in eis
remanet character impᷣſſio:qꝛ ſi de lai/

iilce . catu ad clericatũ reuertant᷑: non ſunt ite
cipendi:que a philoſophbo appellat᷑ potẽ
tia materie:ſᷣm quã ipa materia eſt in po

riũ in illis oꝛdinibꝰoꝛd inãdi.

—— 1 17 ſic pꝛocedit᷑
20 oCtaUUiderenim

A.
Pipoh
ordiuatio
ſis no de
ſacerſos
ptocigin
Abaso
Vileur⸗
anent,
Papndiſ
Aalacta
Ptorleo
diet
loget
nit
Kleto
Cpe
tomſe
(Atu:
tutaf
ereo

ſ
Hupticn
une ie

Secide eci
nbabetpotari
rahiant geſeg
Ccnikgitti
faciendi Niti
oralipßconei
ſacris ſpoalie
(potitiatecpe
esſectöͤcsi
e Matin
tiafeſſtitint
egrina niſte
ſacfocnnst

—
=

Amiſticin

.
afac ipifi
cisa nng
ſuntitmie
icheng
foen hafi
ohße in
ois ſontn
giließhe
Zincpiat ſou
Aceichafalin
ihötdiſpiht
vunntetct
Nghr
neni aemit
gee iien
aGn

=S

uhidlinft,
Genlipecenn
ſormaliteſc⸗
crog da
S,dl
e glonent
icharti⸗
aui ite⸗
D
,oNid⸗

ladin⸗

Gbinttth

Ar.

; papa poſſit diſpẽſare in ſacra mẽtoꝛũ
oꝛdiuatioe:ſicut eni character vniꝰ oꝛdi
nis nõ depẽdet ab alio:quia põt gꝗs fieri
ſacerdos vel diaconus per ſaltũ:nõ aſſu

pto oꝛdine ſubdiaconatꝰ. vel alijs inferi

oꝛibus oꝛdinibꝰ:ita vnũ ſacramẽtü non
videtur depend ere ex alio:cũ qplibet ſa
cra mentũü habeat ſuu effectum põt ergo
papa diſpe ſare ut nõ baptizatꝰ recipint
alia ſacramenta. ¶ Pꝛeterea cauſa eſt
pꝛioꝛ ſuo effectu loco tepoꝛe ⁊ dignitate:
ut dicit phbũs:ſed cauſa oĩis ſacramenta

lis gratie eſt ipſe xpᷣus:realiter in ſacra⸗/
mẽeto euchariitie cotentꝰ: ͤ ſacrm euchba

riſtie tꝑe debet pᷣcedere ſacr̃m baptiſini.

Pꝛeterea matrioniũ eſt vnũ ſacrame

tum:ſed hoc fuit in pmo ſtatu ante ꝑec⸗
catũ: alia vo ſacramẽeta poſt peccatũ ĩiſti
tuta ſunt:debet igitur matrimoniũ pᷣce
eois oſia ſacramenta r. ſa,
In contranin cramentum
baptiſmi ponitur ianua ⁊ oſtium omni⸗
um ſacramentoꝛum,.g ⸗

„

Riñid cO dicendũ ꝙ oꝛdo in ſacra

2 mentis quatuoꝛ modis
coſiderari põt.pᷣ q;tuʒ ad neceſſitatẽ. 2:

q;tum ad dignitatem, ꝭ q;tum ad tẽpo
ris diuturnitatem. 4: q;tum ad admiui
ſtrandi poteſtatem. C Pꝛimo mõ ſacra
mentũ baptiſmi debet pᷣcedere oĩa alia

q;uis enim deus poſſet ſine baptiſmo ali

quẽ ſaluare.łm oꝛdinẽ tñ a deo in ſtitutũ

pomo ſaluari nõ põt ſine baptiſmo:quia
niſi homo renaſcat᷑ ex aqua ⁊ ſpiritu ſan

cto nõ põt introire in regnũ dei ut dicit

Jo.iij. ¶ Secũdo mõ ſacrametũ eucha

riſtie p̃ᷣcedit oĩa alia ſacramẽta:quia di
gnius eſt omni alio: cu ibi cõtineat᷑ xpᷣus
nõ ſolũ per gratie efficaciã ſicut in alijs:

verũ etiã ꝑ ſuã realeʒ pᷣſentiã. ¶ Tertio

modo matrioniũ pᷣcedit alia ſacrameta:
qꝛ in pmo ſtatu ante peccatũ ſᷣm Augj.

fuiſſet honozabile cõnubiũ ⁊ thoꝛus ima
culatus. Sed 4: modo ſacrametum
oꝛdinis pꝛius eſt alijs ſacramẽtis.vnde

gquinquageſimanona 1

Gꝛatianꝰ pꝛius det᷑minauit de ſacromẽ
to oꝛdinis ĩ poteſtate miniſtroꝝin pᷣma
ꝑte decretoꝝ.⁊ de cauſis ⁊ iudicus ipoꝝ:
quod fecit in ſecuda ꝑte: q; detmin ret
de ipſis ſacrametis:qv ſecit in ꝑte tertia

,R Ha1R11 ergoeſt dicendu qcs
Ad Pemm non eſt ſimile:quia
characteres oꝛdinũ nõ pᷣſupponuùt ſe ad
iuuicem de neceſſitate: ſed oe cõgruitate
m oꝛdinationẽ eccleſie. Ande madatuʒ
eccleſie tranſgredit᷑ ſi aliquis faceret ſe
oꝛdinari per ſaltum: ſed tam ſacra mẽtũ
oꝛdinis q; alia de neceſſitate pᷣſupponũt
characterẽ baptiſmalem. AUnde ſi nõ ba
ptiʒ atus oꝛdinaretur:eſſet iceru m reoꝛ⸗
dinandus. MHibil eni poteſtrecipere qui
caret potentia recipiedi. C Ad 2 icit
ꝙ chꝛiſtus eſt cauſa efficiens omnis ſa⸗
crametalis gratie:⁊ ;tum ad boc verũ
eſt ꝙ ſacramentum euchariſtie pꝛecedit
omnia alia ſacrameta tempoꝛe ⁊ digni
tate:ſed foꝛmaliter ipſa gra baptiſmaliſ
pꝛecedit perceptionem ſacra menti eu-
chariſtiequia non aliter bomo efficitur
dignus dictum ſacramen tum percipere
niſi fide infoꝛmata charitate. Ad 3
dicitur ꝙ q;uis inſtitutio ſacra mẽti ma
trimoni tempoꝛe pꝛeceſſit inſtitutioneʒ
omniũ alioꝛum ſacramentoꝛum:ta men
quia minꝰ habet de ſpiritualitate q; alia

ideo non pꝛimo loco:ſed vltimo inter ſa⸗

cramenta eſt numerãdum ⁊ oꝛdinadum.

¶OQOueſti oquinquageſimanona de diſ⸗

penſatione articuloum.
“ Eind Eonſigerandum
uufurfrfrr eſt de diſpenſa⸗
tieone articuloꝛum. Circa qo
queruntur quatuoꝛ. ¶ Pꝛio
vtrum papa poſſit diſpẽſare in noui ſym
boli editione. Secundo vtrum papa
poſſit diſpenſare in articuloꝛũ additioe.
Tertio vtrum papa poſſit diſpẽſare
in articuloꝛum diminutiõe. ¶ Quarto
vtrum paps poſſit diſpenſare in articu⸗
loꝛum coactione.
y 2

3 Wi ergo ſic ꝓcedit᷑
D Peumn videt᷑ enim ꝙ
papa non poſſit diſpenſare in no

ui ſymboli editione. Dicit enim Augꝰ.i
de ſymbolo.ꝙ ſymbolũ ad boc ſit ut vba

*

que per diuinã ſcripturazʒ ſparſa ſunt ad
vynnnum redacta tardoꝝ hominũ memoꝛia

non laberet᷑ ut ois bomo poſſit diſcere
et tenere quod credit:ſed ſi papa poſſet
ſemꝑ nouu ſymbolum condere:ex eoꝛum
multiplicatiõe memoꝛia nõ iuuaret᷑: ſed
potius confund eret. Pꝛeterea in ſym

bolo explicant illa que ſut fidei:ſed q;diu

ſumus in iſta vita nõ poſſumꝰ explicare
que ad fidem ꝑtinent.vnde dicit Augꝰ⸗

ij. lib. de ſymbolo. ꝙ non debemꝰ eſſe cu/

rioſi ad inueſtigandũ qð apoſtoli minie
expᷣmere ⁊ explicare potuerũt:no ẽ ergo
nouũ ſymboluz condendu. C Pꝛeterea
que ponũtur in ſymbolo nõ debent rõne
peꝛobari.ſed Aug dicit libꝛo ſupꝛadicto
ꝙ ſancti ſymboli ſuſcepimꝰ rationẽ ex/
ponenda:ergo videt᷑ ꝙ nouũ ſymbolnm
onderegd popam nõ pertct. . ß
nce. rI eſt:quia ſym-/
In contrani bolum eſt re⸗
gula fidei:ut idem Augl.dicit.i.libꝛo de
ſymbolo.Sed quo tiens fidei regula veę
tilatur ad Petru: ⁊ ſui nominis bonoꝛis
auctoꝛitatẽ referẽdũ eſt:ut dr.xxiiij.q.i.

My dicendum qꝙ hanc qõez
L KRKndeo determinat Aug?. i. lib.

de ſymbolo. vbi vult ꝙ oĩs ſymboli con⸗

dendi ⁊ oꝛdinandi in ſancta dei eccleſia

terminat᷑ auctoꝛitas.Habet eniʒ fides
cbꝛiſtiana tria pin eundẽ Augl. C Pꝛio
vniuerſalitatẽ.vnde dicit᷑ catholica:qꝛ
non docet᷑ in angulis ſicut doctrina here
ticoꝝ:ſed publice ⁊ vniuerſaliter diffuſa
eſt per vniuerſũ oꝛbem. Secũdo vni/
tatẽ.qꝛ vna fuit fides autiquoꝝ⁊ moder
noꝛũ: ut dicit Apłus ad Ephe.iiij. AUnꝰ
deus: vna fides:⁊ vnuũ baptiſma. ¶. 3.
auctoꝛitatẽ. Oicit eni Augꝰ cõtra epłaʒ
funda mẽti. Ego non cred erẽ euangelio

ſi non crederẽ eccleſie.Ex bis tribꝰ pate

AQneſtio H

põt qꝙ nouũ ſymbolum condere ſoluʒ ad
papaʒ ſpectat. Mam in ſymbolo ponunt᷑
illa que vniuerſaliter ꝑtinent ad cbꝛiſti-
anam fidẽ. Illi ergo incũbit auctoꝛitas
buiuſmodi ſymbolum condere:qui eſt ca
put fidei chꝛiſtiane:⁊ in quo tanq; in ca
pite oia membra eccleſie vniunt᷑: ⁊ cuius
auctoꝛitate oĩa que ad fidem ſpectãt fir
mantur ⁊ roboꝛantur.

D ergo eſt dicendũ q;
Ad Peimmn ſemꝑ ſymbolũ cuz
de nouo conderet᷑ bꝛeuiter colligeret que

eſſent de ſalute credendi: et igeo ſemper
memoꝛia iuuaret᷑ ⁊ non confũderet:nec

opoꝛteret oeẽs credentes oia ſymbola et

que in pᷣdictis ſymbolis cõtinerent᷑ actu
alit᷑ in memoꝛia retin ere:ſed illa dutaxat
que eſſent ad neceſſitatẽ ſalutj.Alia aut
minoꝛes tenerent᷑ credere in fide maio-
rum ad quos ꝑtinet fidem defenſare: et

in ſymbolis ipſam explicare contra iſur

gentes erroꝛes. Aliud eſt enim ſcire tm-
modo quid homo credere debeat ꝓpter
adipiſcendam vitam beatam que no niſi
eterna eſt: ⁊ aliud eſt ſcire quẽ admoduzʒ

4 7 „

boc ipſu ⁊ pijs opitulet᷑ ⁊ contra impios

defed at᷑:ut dicit Augꝰ.xiiij.de trini:ciij
¶Agd ꝛmeſt dicendu q Aug? loquit de
explicatiõe aperte viſionis que erit in pa
tria vbi illa que nunc bomo credit aperte
videbit:non enim loquit de explicatioe
enigmatice cognitiõis vie: in qua tñ niſi
bomo erplicite credat que ad ſalutèẽ ꝑti-
nent: ibi aꝑte nõ videbit: dicente ppbeta
Hiſñ credideritis non itelligetis. C Ad

zjndicit᷑ c Aug? nõ loquit᷑ de ratioe de
monſtratiua: ſed de rõne exꝑoſitiua.Eſt

enim triplex gradus cognoſcẽèdi illa que

ſunt fidei. Anus eſt per ſolius volutatii
firmã adbeſioné. Secũdus eſt per ſacre

ſcripture expoſitioné: declarationẽ: ⁊ cõ

trarioꝝ ſolutionẽ: vnius textus per aliuz
vel vnius articuli per alium. Tertius eſt
philoſopbie ⁊ ſcietie bumane cũᷣ fidei ad

mixtiõe Pꝛimꝰ gradus fuit ⁊ eſt in oibꝰ
idelibꝰ ſimpliciter credentib. Secũdus

Ar.

ſutindoct
tius ctind

4
nialted
nini opt⸗
ſolognn
ſe C
ſeihtune
ecc
Ctro
ttaliu
cpbute
minisbe
vitse
ſenne
tialin⸗
hohütn
ltote,
c(ſdeyt
(CNCr
riſiͤf
aſhit⸗
ird C
Ktcu
gppꝛoy
e
ſncti

ſonEt

hunanit
(Seri
tinseſt ei
diſfero⸗
feſutnectie
ſſecnto.⸗

iucirii

Wngent

inſſene

mnont
Micenn

dceſolvz,
ndoloponun
mmentadchiit⸗
cübitauconnt
onderequiche
guotmnzne
eyniumt:: inn
iden hecti

goeſtdicnni⸗
mg hynbole
ter coligrtg⸗
dir etideolne
nconfüteti
sgufftitt
is cotnei
edN
teſulnt Aun
ein ſoen
emocfente
re cnn
ſtenim en

d iudiciũ. ſupꝛa i meſt aln
In cõ trarin eſt:quia creſcẽte
fide põt creſcere articuloꝝ fidei numerꝰ
ſed Gꝛego. dicit ꝙ 'm incremẽta tepo⸗
rum creuit fides ſanctoꝛum patrum: et
quãto vicinioꝛes fuerunt aduentui ſalua
toꝛis tanto ſacramenta ſalutis plenius

fuit in dvoctoꝛibꝰ eccleſie pᷣmitiue.Et ter
tius eſt in doctoꝛibꝰ pᷣſentis upoꝛis:
1111ſic pce
Dſecunduũ i*α—
enim ꝙ papa nõ poſſit diſpen
ſare in articuloꝛũ additiõe:qꝛ

articuli ab aliquibꝰ ponũt᷑ xij. em nume
rũu.xij.aploꝝ ſʒ papa nõ põt numeꝝ apo

ſtoloꝝ multiplicare:s nec numeꝝ articu
loꝛuzʒ. S.fides eſt de bis que in ſacra
ſcriptura cotinent᷑:ſʒ ſupꝛa illa nõ eſt ali-
Pi addẽdũ uel diminuẽdũ:ut ſcribitur
eutro.iiij ⁊ Apo.vlti. Pꝛetea oẽs
articuli uel fũt de chꝛiſti diuinitat e uel ð

eiꝰ humanitate:qꝛ in hoc ↄſiſtit tota bo
minis btĩtudo: iuxta illud Jo. xiiij. Hec

eſt vita eterna:ut cognoſcat te ſolũ deuʒ

verũ:⁊ quẽ miſiſti JYeſum chꝛiſtũ. Sed ar

ticuli ꝑtinẽtes ad chꝛiſti diuinitatẽ: non
ponuũtur niſi.vij. ¶ Pꝛimꝰ eſt de eſſẽtie
vnitate. Credo in deum. C Secundus

eſt de ꝑſona patris. Patrem oĩpotẽtem.
¶ Tertius eſt de ꝑſona fili. Et in Jeſu

chꝛiſtũ filiũ eius. & Quartus eſt de ꝑſo
na ſpiritꝰ ſancti. Et in ſpiritũ ſanctũ do
minũ. C Quintꝰ eſt de gppꝛopᷣato pr̃is
Factoꝛem celi ⁊ terre. C

Seꝑtimꝰ eſt de appꝛopato ſpiritus
ſancti. Et vnam ſanctã catholicã eccle-

ſiam. Et ſeptem ponũtur de vera chꝛiſti

bumanitate. ¶ Pꝛimꝰ eſt eius cõceptio
¶ ' Secudus eſt eius ĩcarn atio. Ter

tius eſt eius paſſio. ¶ Quartus eſt eiuſ
ad inferos deſcenſio. Quintꝰ eſt eius

reſurrectio. Sextus eſt eius in celum
aſcenſio. ¶C Et ketie⸗ eſt eius aduẽtuſ
la ergo non eſt aliquid

perceperunt.

li. Sextus eſt ve
appꝛopato fili. Carnis reſurectionem.

Ar. qnquageſimanona 11

RWM Aωπ☚ο dicendů ꝙ papa m poſſe
Kndeo diſpenſare in articuloꝛũ
additiõe põt tripliciter ĩtelligi.¶Pꝛĩo
q;tum ad ipoꝝ articuloꝝ mtiplicatiõeʒ
WBreeung0 q;tum ad eoꝝ que in arti-
culis ponũtur explicationẽ. Tertio
qᷓ;tum ad eoꝛũ que ad articulos poſſunt
reduci augmentationem. Omnibꝰiſtis
modis papa põt diſpenſare in articuloꝝ
additiõe:quia ſicut põt nouũ ſymbolum
condere:ita põt nouos articulos ſupꝛa
alios multiplicare. Secũdo põt arti
culos in ſymbolis *α ſitos per plures ar
ticulos explicare. Tertio qꝛ foꝛte oĩa
credibilig per articulos in ſymbolis poñ
tos poſſut reduci poſt articulos pᷣdictoſ
per talem reductionẽ augmẽetare: ut ſub

qlibet articulo ponant᷑ plura credibilia

Wimi poſita ſiit
A 9 Pꝛunmu ero⸗ eſt dicendum
ꝙ eiuſdem auctoꝛitatis eſt papa alij epi
et paſtoꝛes ecclłie:cuiuſmodi fuerũt Pe/
trus ⁊ alij apoſtoli. Ande ſicut ipſi ꝑ ali
uos articulos neceſſaria ad ſalutem in
ymbolo collegerũt:⁊ poſtmodũ patres

in Myceno concilio ꝓpter erroꝛes inſur-

gentes ſupꝛa illa in alio ſymbolo aliqua
addiderũt: ſic nũc ꝓpter eandem cauſaʒ
eccleſia poſſet aliud ſymboluʒ oꝛdinare:
vel per modũ articuloꝝ additiois:vel ꝑ
modũ explicatiõis ſeu reductionis ſicut
dictũ eſt. C Ad ⁊veſt dicendũ ꝙ ad illa
que in ſacra ſcriptura ponũturnõ debet
fieri aliqᷓ additio erroꝛis vel falſitatis:
vel diminutio veritatis:ſed addere veri
tatem quã cõtinet:explicare ⁊ declarare
ſemꝑ licuit eccleſie ⁊ ſemꝑ licet.¶¶ Ad
Zeſt dicedũ ꝙ qᷓ;uis in articulis nume
ratis ſpſtãtis lit tota boĩs ſalus cõſiſtat
et fũdamẽtũ fidei xpᷣiane in illis ſſtãti/
aliter cõtineat᷑:mlta tñ ad illa poſſũt re-
duci cõtra que ſi alig erroꝛes inſurgeret
poſſʒ ecclia ſupꝛadict articulis pone:vlł
de eis nouos articulos cõd ere.

F††i ſic pꝛoceditur.
D tertin vi Riis ꝙ papa

Ar.
poſſit diſpenſare in articuloꝝ diminu⸗
tione:qꝛ eius ẽ diminuere cuiꝰ ẽ addere:
ſed papa põt diſpenſare in articuloꝝ ad
ditione ut dictũ ẽ: & in eoꝝ diminutio/
ne. ¶ Pꝛeterea vtile ẽ ꝙ papa diſpenſet
in articuloꝝ addition e explicãdo: ⁊ de/
clarãdo:uel nouiter ↄ dendo qñ q; ꝓpter
inſurgentes hereſes:g eodẽ mõ vtile eſt
ut qñq; diſpenſet: ut que ſunt fidei oc-
cultent ⁊ nõò explicent᷑ ne ſimplices in er

roꝛem labant Añ Paulꝰ Galbl ij. ſeoꝛſũ

dicit ſe cõtuliſſe de bis que erãt fidei ne
foꝛte in vacuum curreret uel cucurriſſet.
¶ Pꝛerca rpᷣs mãdauit Mattb.xviij.

ſcand alũ puſilloꝝ eẽ vitandu:ſʒ qñ q;ali

qui infirmi in fide ſcãdaligant᷑ de bis ꝗq
ponunt᷑ in articulis: vtile ẽ diſpenſare
qũq; ut talia in ſymbolo non ponantur.
TPꝛeterea miti articuli ponunt᷑ ĩ can
cellaria pariſienſiin quibꝰ planũ ẽ ꝙ pa
pa poſſet diſpenſare:ergo eod eʒ modo
in articulis filiela.
E: qꝛ in arti⸗

In contrariui aus cõtinei

ſubſtãtialit᷑ fundamentũ fidei: ſʒ ſiẽ pa/
pa nõ põt dictũ ſacrʒ tollere:ita nõ põt
ipᷣm diminuere:qꝛ füdametũ nemo põt
ponẽ p̃ter illð qð poſitũ ẽ:qð ẽ xpᷣſ ieſus
BRndeo do. ꝙ paps diminuere
X EESpoſſe articulos fidei du
plicit põt itelligi C Pꝛimo q;tũ ad ſbaʒ
credibiliũ. Scðvo q;tũ ad modũ cre/-
dedi ⁊ explicãdi illa. Pꝛimo mõ non põt
illa que ſüt fidei dimmucere nec deſtrue/

re. Dicit eni Aplus.ij. Cborj.x. Gloꝛia

mur de ptãtenra quã nobis dedit dñs
in edificationẽ: nõ in deſtructionẽ vraʒ
Cota eni gloꝛiatio eccleſia ſtice ptãt dʒ
eſſe in edificatiõe ⁊ augmẽtatione fidei
chꝛiſtiane:nõ in veſtructiõe uel diminu/
tiõe:qꝛ in hac nullũ ẽ poſſe. Mõ.n.ut ait
Aplus: poſſumꝰ aliꝗd aduerſus verita
tem: ſed ꝓ veritate. Sʒ ſcdᷣo mõ ſi in ex⸗
plica tione articuloꝝ nũc fcã aliꝗ erro/

res iſurgerẽet:poſſʒ ad extirpatiõeʒ illox
aliũ modũ credẽdi explicare ⁊ oꝛdiare.

Queſtio

1III
2 144S&ε ergo eſt dicendũ
Ad Paumu n5 E ale Mo n pet

pit᷑ pape lucernã ⁊ fidẽ xpᷣi ſb̊ modio po
nere ⁊ abſcõdere:ſj bñ mandar᷑ ſibi ipaʒ
ſuꝑ candelabꝛũ exaltare. Extedit᷑ ᷓ eius
poſſe ad fidei augmentationẽ ⁊ exalta

tionẽ:nõ ad diminutionẽ uel deſtructio

nẽ. Ad ⁊ꝛ"dicit ꝙ papa bñ madat et
diſpẽſat ꝙ illa que ſunt fidei nõ ꝓpon⸗ꝗ
tur ſimplicibꝰdiſputãda:ex ponenda:ſeu
declaranda :ſʒ in hoc nõ cõſiſtit fidei ar
ticuloꝝ diminutio uel deſtructio:ſʒ ma⸗
gis coꝝ integra ob?uatio. C Ad 3 dbr

ꝙ fidei veritas:⁊ iuſticie integritas: et

vite ſanctitas ꝓpt᷑ ſcandalũ puſilloꝝ di
mittenda nõ ſunt. AUñ ⁊ Aplus dicenti
bꝰ chꝛiſto: Scis qꝛ phariſei audito vᷣbo
tuo ſcandaligçati ſunt.⁊ dictũ ẽ Matth.

xv. Sinite eos ceci ſunt ⁊ duces cecoꝛu.

¶Ad ꝙ' dicit᷑ ꝙ illi articuli ꝑtinent
ad diuerſas opinioes magiſtroꝝ: nec ꝓ⸗
ponunt illa que in illis articulis ponut
oĩibus fidelibus credẽda uł tenẽda. Unñ
papa ᷣm plenioꝛẽ infoꝛmationẽ verita
tis poſſet illos appꝛobare ulimpꝛobare

ſicut ſibi placerert. pe H
F1 ſic ꝓceditur:
A Artu geα

prapa nõ poſſit diſpenſare in arti/

culoꝝ coactione:qꝛ articuli ſunt pncipia
doctrine fidei:ſicut de àlibet eẽ vel nõ eẽ
cetera ſilia ſunt pncipia in ſcia hũana
ſʒ aſſentire illis pncipus inducti ſũt ho
mines ab ipa vᷣitate coacti:ut diẽ ppus

ergo multo foꝛtius cogunt᷑ boĩes aſſen⸗

tire articulis fidei:cũ iſta ſint verioꝛa ill

¶Pꝛeterea articulꝰ ſm ethymologiaʒ
noĩs dr ab artando:qꝛ artat ipſos credẽ

tes ad credendũ. Mo eſt diſpſabileq

articuli credentes nõ cogant. S. diẽ
Augꝰ ĩ de vera religione e q;ʒuis hoies
cũ iſtituũt legẽ poſſint de ipſa iudicare:
poſtqᷓ; tñ ĩſtituta ẽ neceſſariũ ẽ m ipam
viuere. Sic eode mõ anteq; articulier-
plicent in ſymbolo licet alit᷑ ſentire:poſt
modũ vo neceſſariũ e ſic credere.

Aca

Ppoteſtn

Kice
thtſte
ſis cſeei
tnie (
Peinomo
taut tamc.
ſcutſcheft
Utdickt
ſuefiet
deus ſa
nöpol
Geſäͤſh
aneh
gentei
Aphe
ſerhh
Scdo⸗
necnocn
ſpererf
tecogcti
Clen
lat iue
gerecp
ia
cpylpre
ſinii
ſino pio
Augrcon
ſeimteg
ſitboies
nſpit nec
tllcogit
gütule
is E
Ndp
iſcſiitee
ſiigpice
uithe

ſimpkan
ſöftli

Il

deſt diceni
eſk Höni
tjib nodio de
nandar ibiipe,
Emnitzci⸗
tioni t ereſt
uel deſnct⸗
pabi micate
fideino pyeni

erponcndnſ

coſſtitſien
hructio ßnt
1. CAr
ckintegitse
Ndali giln
11 Zyhsnon
anilelauunft
dicit Nt
17 ducescni
miculi ena
nagilronn,
Irtichliz en
zulterete
matiope n⸗

Netlinnnen

7ſe un
late,
SSS
iem,
Manſit de
n dit pon

ibciesaſc

nronouil

abynabon

Ces N
natiplos,
,oelbis
ſaß⸗

.

nis c

In contrariũ ? us are

ꝗs poteſt nolẽs:credere ãt nõ niſi volẽs

„☛— do. ꝙ articulum artare
KI id 60 uel cogere aliquẽ tripli/

cit᷑ põt itelligi. ¶C Pꝛimo neceſſitate fi⸗
nis cõſecutionis. ¶ 2 neceſſitate coa-
ctionis. 3: neceſſitate obrᷣuationis.
Pꝛimo mõ articuli oẽs cogũt ⁊ oẽs ar/⸗
tant tam credẽtes q; nõ credẽtes:quia
ſicut ſine fide impoſſibile e placere deo:
ut dicit Apłus ad Hebꝛe.xi.ſic ipoſſibi
le ẽ ꝙ aliꝗs ↄſequat᷑ finẽ fidei puta deũ
ſine fide in articulis cõtenta. Poſſet eni
deus ſaluare aliquẽ ſine ſacr̃is eccleſie:
ſʒ nõ poſſet ipſu ſaluare ſine fide:uel ꝑ ec
cleſiã ſibi pdicata:uła deo imediate iſpi
rata. Mõ.n.poſſet ſaluare aliquẽ nõ cre
dentẽ ipᷣm eẽ deu ſaluatoꝛẽ eius:qꝛ dicit
Aplus: Accedẽtẽ ad deũ oʒ credere:ꝗa
eſt:⁊ ſperantibus in ſe remuneratoꝛ fiat
Scvdo vo mõ nullos cogit:nec credẽtes
nec nõ credetes:qꝛ nulli cogunt᷑ fidẽ re-
cipere ⁊ fidei articulaſſentire neceſſita
te coactiõis:ſj ſola volütate adheſionis
Credere.n. ſᷣm Aug'.ẽ cũ aſſenſu volũ/
tat iudicare. Sʒ tertio mõ cogit ſolũ fi
de recipietes.Poſtqᷓ;.n.hõ ĩ baptiſmo fi
dẽ xpᷣianã recipit:⁊ ibi diabolo ⁊ põpis
eiꝰvłr renũ ciat: extüc cogedus ẽ ꝑ eccle
ſiã dictã ꝓmiſſione obbuare ⁊ ſidẽ ꝓmiſ
ſã nõ violare.Si.n.leges buane ut dicit
Augꝰ cogũt ut ꝓmiſſa hoium ad iuicem

fcã integralit puent᷑młto mag cogedi

ſũt hoĩes: ut ꝓmiſſionẽ fcãm deo nõ coꝛ
rupãt.neceſſitate & finis ↄſecutiõis ar-/
ticli cogũt oẽs:neceſſitate vᷣo coactiõis
cogũt nullos:ſj neceſſitate obſeruatio/
ogut ſolum baptixatos.
pꝛim 15 e do. ꝙ i aſſenſu
aanf pncipioꝝ ſcie bua/
nitꝰ iuẽte ẽ coactio ꝓpt᷑ euidetiã ſpecła/
tiõis:qꝛ ĩ eis ĩtellectꝰ euident ocluſioneʒ
ituet᷑ ⁊ ſpeculat᷑:ſʒ i articuł nõ pᷣt eẽ coa
ctio ꝓpt᷑ euidctia ſpeclatõiſ:cũ talia ſint
ſup itellcm. Eſt ãt ibi coactio volũtat

ſexageima 4

adheſiõis:qꝛ volũtas ꝗᷓ libẽ credit cogit
⁊ captiuat intellcm:bᷣm que modũ dicit
Apls. qj. Cho.x. Cogẽeteſ ⁊ captiuãtcz
oẽm intellem in obſequiũ xpᷣi. Añ qBuis
iſta ſint iſl verioꝛa iñ tñ ſut hůsne cogni
tiõi euidetioꝛa. Ad aeſt dð. ꝙ arti-
culꝰ artat artitudie fin s ↄſecutiois:qa
alit᷑ finis ↄſeꝗ nõ põt ſine fide in articulł
explicata:ut dcm c:ſʒ nõ artat artitudie
agẽtis coactiõis: cũ ipſa volütas libere
adbhereat bis q ſũt ſidei. ¶Q⁸ Ad 3c dvᷣ
ꝙ illa coactio ĩtelłer q;tũ ad obſuatiõeʒ
articuloꝝ reſpcũ illoꝝ ꝗ iã fidẽ libere re
ceperũt:ꝗ poſtmodũ ꝑ eccłiam cogunt᷑
fidem ꝓnuſſam integam ſerure.
¶QAueſtio.lx.de diſpen ſatione legum
⁊ canonum ſanctoꝛum-
Blterius ggee
de diſpen
ſatõe legu ⁊ canonũ ſcõꝝ. Cir
ca qð qrunt᷑ octo. C pꝛi:vtꝝ
papa poſſʒ diſet reĩ lege nature. ¶ 2:
vtrũ papa poſſit diſpẽſare i lege moſai
ca. ¶3vtrũ̃ 22 poſſit diſpẽſare ĩ le⸗
ge euãgelica. C ⸗vtrũ paꝑapoſſit diſ
peſare ioĩ lege bůana. ¶. · vtrũ ꝑapa
poſſit diſpẽſare in eplis pauli. C vtx
papa poſſit diſpẽſare i dictis doctoꝝ ꝗ
ap ꝓbati ſut ꝑ eccliam. C 2: vtꝝ papa
poſſit diſpẽſare i canone pᷣqeceſſoꝝ poti
ficũ. C S: vtrũ papa poſſit diſpẽſare in
canone concilioꝝ ſcõꝝ patrů.
— *det᷑. n. ꝙ papa
poſſit diſpẽſare ĩ lege nature. Dic. n. iu⸗
riſcõſultꝰ. Jus nãle eſtqð oĩa aĩalia do/
cuit:⁊ qð ẽ cõe oĩibꝰq ſt i mari ⁊ ĩ fratut
oĩuʒ cõis poſſeſſiomaris ⁊ feie piunctio
quã nos mrimoniũ appellamꝰ.Planũ ẽ
at ꝙ i oibꝰiſtis papa diſpenſat: cadit gᷓ
diſpẽſatio ĩ lege nature. ¶ S.oẽ coꝛru
ptibile ⁊ mutabile ẽ diſpẽſabile:ſʒ lex na

ture coꝛruptibił ẽ ⁊ mutabil. Coꝛrupta

eni erat lex nature i ilł de ꝗbꝰ diẽ Apłs
ad Ro.i.Semine eoꝝ mutauerũt nalem
vſum: in eum vſum qui eſt cõtra naturã
„ 4

Ar.
Pꝛeterea omne oꝛigin ale ẽ diſpenſa
bile: ſed lex nature ẽ coꝛrigibilis. Dicit
enim glo.ſuꝑ illo ꝰbo Eccłxvij. Addi-
dit eis diſciplinã ⁊ legẽ vite: ꝙ legẽ vite
appellat quã ad cone voyeniigexis
APA&LP Hτι⅓⅞⁄-ſcribi voluit.
In cõtrariũ cs bribitor
in pncipio decretoꝝ. Jus naturaleẽqð
in lege ⁊ in euangelio cõtinet:ſed in hoc
nõ cadit diſpenſatio:nõ ergo põt papa
diſpenſare in legenature.
EX G EO dðꝰ. ꝙ ĩaia nra duplex
„ * potentia: vna q bonum
cognoſcit᷑:alia qua bonũ appetit᷑. In po
tẽtia ergo intelliectiua qua banũ cogno
ſcit᷑ impꝛeſſa ẽ quedã naturał inclina/
tio ad cognitionẽ veri:alit᷑ nõ inclinare
mur ad adipiſcendũ cognitionẽ verita-
tis. Vñ dicit Augꝰ. x. de trini.c.iiꝙ niſi
impᷣſſam bẽremꝰ oium diſciplinaruũ rõ-/
nem ad nullã earũ tanto diicendi ſtudio

flagraremꝰ. In potẽtia vᷣo volitiua qua

bonũ appetit᷑ impᷣſſa ẽ naturał inclina/
tio ad affectionẽ boni:qꝛ bʒ eudẽ Augj.
viij. de trini. Min hẽremꝰ impᷣſſam affe⸗
ctionẽ boni:nec ipſũ bonũ ꝓſequeremur
7 malũ fugeremus:nec vnu bonũ alteri
pᷣponeremꝰ.Maturalis inclinatio im/

pſſa itellectui pꝛactico:qua receptis ſpe

ciebꝰ pᷣncipioꝝ agibiliũ naturalit᷑ intel-
lectus iudicat vnũ eẽ ꝓſequendu ⁊ alte-
ruũ fugiendũ: lex nature ꝓpꝛie appellat᷑:
q duo bʒ. Pꝛimo:quia ẽ aptitudiałl: nõ
gactualis. Scðo qꝛ eſt vniuerſalis:nõ ꝑti
cuilaris: qꝛ vᷣo ẽ aptitudin alis nõ reduci
cit᷑ ad actũ niſ ꝑ nr̃am oꝑationẽ:⁊ extrĩ
ſecã ipulſionẽ: ſed quia eſt vniuerlſalis
nõ põt ad actũ reduci: niſi ꝑ aliquoꝝ ad

ditionẽ ⁊ aliquoꝝ ſubtractionẽ. Amuer

uſale eni non agit niſi aliqua ꝑticulariter
addant᷑: nã ꝑticularia indiuidua addũt
ſuꝑ ſpeciẽ cõditiões idiuiduales. Spẽs
wo adducũt ſupꝛa genus ſpeciticas diffe
rentias. Vñ dicit ppus.i. MWetha. nõ
ſanat᷑ hõ:ſed iſte hõ:neęc calefacit calidi
tas:ſed iſta caliditas. Ipſoꝝ eni ꝑticula

Qneſtio

rium ꝓpꝛiũ ẽ agere uel pati:nec ſufficit
aliquoꝝ additio: niſi ſit aliquoꝝ ſubtra-
ctio. Continent᷑ eni ipſa ꝑticularia po⸗/
tentialit᷑ in vniuerſali: que miſi actualit
ſubtrabant᷑ ⁊ explicent᷑: ᷣm illud vniuer
ſale nõ ↄuenit agere nec pati. Querit.n.
oꝛphyrius:vnde bʒ vle qð ẽ genꝰ dif
ferentias: Et rũdet ꝙ ptãte qdẽ bʒ oẽs

actu vo nullã. In nuilo ” genere cõtine

tur potẽtia:ſʒ in materia foꝛme potẽtio
nali includunt. Añ ſicut materia nõ eſt
pncipiũ agendi niſi ab ipſa abſtrabatur
uel ſubtrabatur foꝛma:ſic vłe nibil agit
nec patit᷑: niſi ab eo ſubtrabant᷑ ꝑticula
res differentie:qꝛ lex nature ẽ aptitu/
dinalis ⁊ habitualis:ut reducat᷑ ad actu
indiget nr̃a oꝑatione:⁊ ad talẽ actũ re/
duci nõ põt ꝑ nr̃am oꝑationẽ: niſi ꝑ aliq̃
ruũ ꝑticulariũ additione: ⁊ ꝑaliquoꝝ ſpᷣ/
tractionẽ ⁊ explicationẽ:cu nr̃a oꝑatio
nõ niſi ꝑticulariũ ſit. An puto ꝙ ſignã
ter iuriſconſultus dixit:ꝙ cũ aligd addi
mus uel ſubtra bimꝰ iuri diuino uel nali
ius ciuile ⁊ iura ꝑticularia efficimꝰ:
in cauſis ſingulis agitur ⁊ iudicatur.
Cũ querit an papa poſſit diſpẽſare
in lege nature: puto eſſe dicendum ꝙ in

lege nature ſᷣm eiꝰinclina tionẽ vłem pa

pa diſpenſare nõ põt:qꝛ illa vlłis inclina

tio quã legẽ nature appellamꝰ a ſuperio

ri agente eſt cuilibet nature impᷣſſa: ſed

in lege nature q́;tũ ad eius additionẽ et
Feun ad eius iubtractionẽ papa diſpẽ
arepõt: qꝛ ſuũ ẽ ſupꝛa illam vlem incli
nationẽ aliqua ꝑticularia addere:⁊ aliqꝗ
ibi potẽtionalit᷑ cõtẽta ſubtrabere ⁊ ex
plicure:ꝑquoꝝ ſubtractionẽ uł additio-
nem ↄtingat vᷣm illã aptitudinalẽ uk ba

bitua lẽ iclinationè actualit age ułpati.
Ad pꝛimũ cbitreinm⸗
P Lin ve&νuilibet reiim⸗
p̃ſſit aliquã regulã: ꝗᷓ dirigit᷑ ieioꝑatio
ne. Sicut ẽ ſunt tria genera oꝑationuʒ:
ita triplicit põt accipi lex nature.Que/
dam eni operant᷑ ſolo inſtinctu narure
ſine cognitiõe ⁊ electione:ut inſenſibilia

Quui
nerdice
anec eo
aicognit
piinaß
xlarge.
marime,
dipenin
ke
Gkade
nerdiſc
gücſan
Apcitudt
Agaut
atono
Pdiine
ſerillel
gtint
turalte
Mtoone
Tobre,
Nlaten⸗
roctua
Nigtt⸗
roſisſo
Uperiſin
corpoꝛolie
Gaknubil
Cohfundik
lpto⸗ſeg
huthrage
datgfut e
ohrati

2

pe
ba
Poſlug
nunleine
kfrorrols⸗
gtdßen
odataſt
ntüfccici
ſtoneſeſr
dgreſiudei

tenlegen

ſee ſuſfien

aris po,
miacmeit
lledeniuer
1QAertt.
degaydi
glehzoi⸗
ncre cotine
mepotiti
Rernanoe
Wrobann
lenblezt
haueriale
meegyriu⸗
aigan
nlizgit,
geniiin
aigng,
Unizogeto
to M
aighatl
oia nil
frein:⸗
nuticun.
ſtdcheſt⸗
chdon
eſen
nchun
MN
Atone
e diche
ſonincl
lleren dl
longe te
olaohio⸗
unaſtube
ANalic
lbetkein⸗
lirtnn

Ar.

Quedã vᷣo cũ cogni tione:ſed ſine electio

ne ⁊ diſcretione:ut irrõnabilia:ſic oẽs

arance eodẽ mõ faciunt tela. Queda vo
cũ cognitione ⁊ diſcretiõe:ut rõnabilia.

Pꝛima vᷣo regula vocat᷑ lex nature cõit

T large. Scda vᷣo magis ꝓpꝛie. Tertia
maxime ppꝛie. Quãuis papa nõ poſſ
diſpenſare in lege nature cõit᷑ ſumpta:
diſpenſat tñ in lege nature fm ꝙ reſtrin
git᷑ad hbumanã naturã agetẽ cu electio
ne ⁊ diſcetione. C Ad 22 3 eſt dicen
dũ ꝙ ſicut dictum eſt lex nature cum ſit
aptitudinalis ⁊ habitualis: nõ reducit᷑
ad actum niſi ꝑ nram oꝑationę?:vnde ſi-
cut ꝑ noſtrã bonã oꝑationẽe᷑:⁊ pncipalit᷑
ꝑ diuine gratie motioney tal naturalis
lex illuſtrat᷑ ⁊ fulgoꝛat᷑:ut actualit ten/
dat in bona iuſta:vera:⁊ recta:inq na-
tura liter inclinat᷑: ſic ꝑ noſtrã pꝛaua ope

rationem ⁊ diaboli illuſionẽ obumbꝛat᷑

⁊ obtenebꝛat᷑ut ſic remaneat pꝛoſtrata
quatenꝰ in illa ad que naturalit inclina
tur actualit᷑ tendere nõ valeat.vñ dicit
Augꝰ.ix.de trini.c.in. ꝙ iudiciũ legł na

turalis ſꝑ eſt veritatis ac ſui iuris incoꝛ
ruptiſſimis regulis firmum. Et dato qꝙ

coꝛpoꝛaliũ imaginũ ⁊ phantaſmatũ te
gat᷑ nubilo quodã: non tñ inuoluit᷑ atq;
confundit᷑. Mõ igit᷑ talis lex ꝑ pctm coꝛ
rupta:ſed bene eſt obnubilata ⁊ obtene
bꝛata:ad cuiꝰ remotionẽ ⁊ coꝛrectiõem
data fuit lex ſcripta:⁊ vltimo ad ꝑfectã
eius curatione data fuit lex euangelica

ſic ꝓceditur
D ſecũd Uader enim
ꝙ papa non poſſit diſpenſare i le

e moſaica:qꝛ lex illa iuſta ⁊ ſancta fuit
Inxta illud Ro. vij. Lex ſancta ? mada

tum ſcũm ⁊ iuſtũ:ſed iuſticia ꝑpetua eſt

⁊ imoꝛtalis:ut ſcribit Sapᷣ.vuj.nec in ea

cadit diſpenſatio. Pꝛeterea lex illa
a deo data fuit: Juxta illud Mattb.xv.
Irritũ feciſtis mandatũ dei ꝓpter tra⸗

tionis tradẽédo.
1 Ad Peammn ergo eſt dicendum

ditionẽ veſtrã:⁊ loquit᷑ de madato leg⸗
date iudeis:ſed nullus poteſt diſpenſa/

re in lege:niũ ille qui eſt conditoꝛ legis

ſexageſima II

non ptinet ergo ad papam vupẽſare in
lege illa cuiꝰ ipſe latoꝛ non fuit.¶S.lex
illa cõtinebat pᷣcepta moꝛalia:ſed in illiſ
non cadit diſpenſatio: cũ ſint neceſſaria
oibus voletibus cõſequi ſalutẽ eternam
iuxta illud Matb. xix. Si vis ad vitam
ingredi: ſerua mendats⸗ . r =ðð
2 eſt qꝛ lex illa one/⸗
In △ traniu roſa fuit. ſʒ Actj.
xv. Petrus cuiꝰ ſucceſſoꝛ papa eſt vixit.
Vt quid tẽtatis onus iponere ſuꝑ cerui
ces diſcipuloꝝ:qð nec nos nec pres nri
Rn eO. poꝛeare potuerut.
ESdicendũ ꝙ ſicut ſcribitur
ad Heb.vij. Tranſſato ſacerdotio:ncẽe
eſt ut legis tranſſatio fiat. Planũ eſt aũt
qꝙ ſacerdotiũ chꝛiſti ſucceſſit ſacerdotio
leuitico:ſicut ergo per chꝛiſti ſacerdotiũ
eſt facta traſſa tio ſacerdotij leuitici:ita
per legẽ euan gelicaʒ facta eſt tranſſatio
legis moſayce ¶ Eſt autẽ facta triplex
diſpẽſatio per ipſũ chꝛiſtũ in lege moyſi.
Ana q; tum ad pᷣcepta cerimonialia.qꝛ
per ipſũ fuerunt cõpleta:cum ipſe fuerit
finis ⁊ terminꝰ omniũ illoꝝ.dicẽte apło
i. ad Choꝛin.x. Omnia in figura contin
gebant illis:ſcripta ſunt autẽ ad coꝛꝛe-
ctionẽ noſtrã:in quos fin es ſeculoꝝ de⸗
uenerũt. ¶Alia q;tum ad moꝛalia que
per ipſũ fuerũt ipleta ipſo dicẽte Math.
v. MHon veni ſoluere legem ſed adiplere.
¶Lertia q;tuʒ ad iudicialia que ꝑ ipſũ
fuerunt mitigata. Juxta illud Math.v.
Audiſtis quia dictũ eſt antigs.Oculuʒ
pꝛo oculo:dentẽ pꝛo dente.Ego autem
dico vobis nõ reſiſtere malo. Diſpẽſatũ
eſt ergo in lege moyſi quatuoꝛ modis.
Pꝛimo figuratũ qu figurabat pᷣſen⸗
tialiter exbibẽdo. ¶ Secudo verũ intel
lectum illius legis aperiẽdo. Certio
quedam ꝑfectiõis conſilia ſupaddendo.
¶ Quarto modũ obſeruatiois ⁊ imple

ꝙ papa non diſpenſat in lege illa iuſti
cie ãmotionẽ:ſed magis per eius cõple/

Ar.
tionẽ ⁊ ꝑfectionẽ. C Ad 2⁊v*eſt dicendũ
qꝙ; papa nõ diſpenſat in lege moyſi aucto
ritate ꝓpꝛia: ied magis auctoꝛitate xpᷣi
in euãgelio ſibi data:⁊ po ſtmodũ ꝑ aꝑo/
ſtolos ſibi explicata.Et ꝑ hoc patzʒ rũſio
ad tertiũ:quia in pᷣceptis moꝛalibꝰ non
eſt facta diſpẽſatio ꝑ eoꝛũ ãmonitionè?᷑:
ſiz magl ꝑ eoꝛũ ipletionẽ ⁊ rectificationẽ.
D tertiũ ſic pꝛocedit.vr
2E EIeni ꝙ papa poſ
ſit diſpẽſare in lege euagelica. Mã
chꝛiſtꝓphibuit Math. vi. Sollicitudinẽ
circa victũ ⁊ veſtitũ ⁊ circa alia tẽpoꝛa⸗
lia.papa autẽ tale ſollicitudinẽ nõ pꝛobi
bet:iĩmo imperat in ꝑſona Pauli apłi ad
Colo.vlti.Si ꝗs nõ vult operari nõ mã
ducet. ¶ Pꝛeterea Math. vij. Chꝛiſtuſ
pꝛohibuit iudiciũ dicẽs Molite iudicare
et nõ iudicabimini: ſed papa cipit iudi
ciu fieri in ꝑſona apłi.i. Choꝛ.v.de bis
que foꝛis ſùt iudicetis. Nam de bis que

intus ſunt iudicabit deus. Pꝛeterea

Matb. v. chꝛiſtꝰ mãdauit malo non eſſe

reſiſtẽdũ: omni petenti eſſe tribuendũ:et

omne ſublatũ non eſſe repetenduũ:ſed in
oĩbus iſtis diſpenſat papa:cadit ergo in

lege euãgelica diſpenſatio. ¶ Pꝛeterea

ſuꝑ illo vᷣbo Math x.qui nõ accipit cru⸗
cem ſuam ⁊ ſequit᷑ me:nõ eſt me dignus
Dicit Gꝛego.qꝙ crucè dñi duobꝰ modis
baiulamꝰ.aut cũ ꝑ abſtinẽtiã carnẽ ma
ceramꝰ.aut cũ per ↄpaſſionẽ pꝛoximi ne
ceſſitatẽ noſtra putamꝰ:ſed cũ nõ omneſ
teneant᷑ ad iſta:videtur ꝙ in lege euan/
gelica cadit diſpenſati.

In cõtrariũ

auctoꝛitate cbꝛiſti.ſed apłus. Gał.i. dã-

nat ⁊ anatbematiʒat cõuertẽtes euange
liũ xpᷣi in aliud ehahelin : cũ nõ ſit alinud.
MNAW “ dicendũ ꝙ lex aliqᷓ tripli
RKnd EOciter põt recipere diſpen
ſationt. ¶ Pꝛimo ꝓpter eius imꝑfecti⸗
onẽ. ¶Secũdo ꝓpter eius inexplicati.

onẽ. ¶ Tertio ꝓpter negocioꝝ occurrẽ

Queſtio

eſt:quia ñ cadit
2 ?diſpẽ ſatio in eo
qð eſt anathematizatũ ⁊ dãnatũ ꝑ aploſ

IIII
tin variationẽ. Pꝛopter pᷣmũ recipit
diſpẽſationẽ lex moſayca:qꝛ nibil ad pfe
ctuʒ ded uxit illa lex:ſicut dicit apłus ad
Hebꝛ.vij. ¶.Pꝛopter ꝛurecipit diſpen
ſationẽ lex nature:que cũ ſit vniuerſalis
et habitualis:per additionẽ ⁊ ſubtracti⸗
onem fuit ꝑticulariter explicanda:ut ſn
pꝛa dictu eſt. & Sed ꝓpr tertiũ recipit
diſpẽſationẽ lex humana:que cũ ſit regu

la bumanoꝝ actuũ:ex variatiõe ipſoꝝ co
tingit talem legem ⁊ talem regulã qñq;

mutari ⁊ variari. Nullo autẽ iſtoꝝ mo⸗
doꝛũ lex euangelica diſpẽſationẽ recipit
nõ quidẽ ꝓpter imꝑfectionẽ:cũ ipſa ꝑfe/
cerit ⁊ ipleuerit lege imꝑfectã: q;uis eni
Fauſtus dixerit chꝛiſtũ nõ ipleuiſſe illaʒ
legem ſed ſolunſe. Aliter ut ait iud ei ſu⸗

ſpicari nõ potuiſſent ipſum aliꝗd agere

„

contra legem ſi ipſa in nullo ſoluiſſet:cuʒ

tñ expꝛeſſe dicerẽt Jo.ix. MNon eſt bic bõ

a deo qui ſubbatũ non cuſtodit. Iſta tñ
argumentatio friuola eſt. ut dicit Augꝰ
contra Fauſtũ: quia non negatur iudeiſ
verũ ſenſuʒ legis nõ intelligetibꝰ vid eri
potuiſſe chꝛiſtũ eſſe legis ⁊ ꝓphetaꝝde/
ſtructoꝛem:cum ipſi crederent bin eoꝛum

ſuꝑſtitioſu intellectũ a miraculis et alijs
ſaluberibꝰ operationib eſſe abſtinenduʒ
die ſabbati qð erat directe contra inten

tionem legis. Mon ſecũdo ꝓpter eius iex
plicationẽ: cũ Math. vij. aperte expli/

cetur illud pꝛeceptum legis nature. Ois
quecũqʒ vultis ut faciant vobis bomies

et vos facite illis. In quo ut ibi ſubdit᷑
lex pẽdet ⁊ ꝓpbete pᷣſertim tñ 'm Augj.

Qui pꝛoximu diligit ſibi faciẽdoqð vult
ſibi fieri conſequẽs eſt ut ipſam pꝛecipue
dilectionẽ diligat. Biligendo autem di

lectionem ſequit᷑ ꝙ diligat deuð:qꝛ deus
dilectio eſt: ⁊ ſic in explicatione illius pᷣ⸗
cepti oĩa alia mandata explicant᷑. Hec

tertio ꝓpter eius variationẽ vel muta-
tionem: cum dicatur Math.xxiii.Celũ

et terra tranſibũt:verba autem mea no

1 mE pꝛeteribunt.
Ad Permy ci eſt dicendum

.

Gchrſſ
niſtiste
albaben
ſababen
botno
cectet
etmmelo⸗
tenpoꝛi
Chpetion
nencäint
cuncuit
ſoccupe
tudinen
Cua
non peo
guoc gr
Pobibe
ſeict
Neten
H
con
ullie
lin e
xſmon
ſpetatüöe
Ntanteq
Gihlttoteg
ſtperath⸗

Wtöeci
Pbucri
Ulte bene⸗:
gi in
turnty
n dpe

nheuil

2

litn

eleren⸗

cgedining

ſttiuric
S (0
ſenſcre

Eadicti

l
önüteh⸗
gunibilag
diatapllo

rtehit dige

it miaſi
er ſhnact⸗
tplcanlauſt
ttertüfut
queckitregr
natööeobora
mreglligi
aute ſtopnd⸗
ſatiolefept
rti linß
gfeeti gnun
nplalelij
rutatütii⸗
ſum digeuhn
loſouiſeeh
Tprclbeb⸗
ſtodtt Yun
ut diet Ar
Nezitur dd

igetb ditn

7 Phetird

oltennn

aculsctiii
einſnu
nenmu iu
paiſe
mwngl/
zumOi⸗
rbiſhel
nbn Zs,
kihod i
ummutct
co antend
enzgi⸗
Ntani li
minlnen
Chmuiile
ung
tetd⸗
inan

Ar. f

ꝙ chꝛiſtus ꝓbibuit ſollicitudinẽ babẽtẽ
in iſtis tẽpoꝛalibꝰ finalem intentionem
vel babentẽ diuini auxilij deſperationè
vel babentez pꝛeſùptuoſam cogitationẽ
ꝙ homo ex ſua ſollicitudie ⁊ ſagacitate
crederet poſſe quecũq; bona pꝛocurare
et mala vitare.vel ꝓbibuit ſollicitudinè
tempoꝛis habentem inoꝛdinatam poc-/
cupationẽ ut ſi quis ſollicitudinẽ appo⸗/
nendã in futuro die apponat in die pñti:
cum cuilibet diei ſufficiat ſua malicia et
pᷣ̃occupatio:non autem pꝛobhibuit ſollici
tudinem babentẽ neceſſarioꝛũ ꝓuiſionẽ.
Ad ⁊eſt dicendũ ꝙ per illa verba
non pꝛobibet᷑ iudiciũ iuſtłicie ⁊ equitat
quod ꝑſona publica exercere tenetur: ſj
pꝛobibet᷑ iudicium temerariũ: ut illa que
neſciũtur quo intellectu fiant:non inter
pꝛetent᷑ in malam partem. vel iudicium
ꝛiuate ꝑſone cui non incũbit iudicium
erre auctoꝛitate in aqminiſtratione rei
publice non recepta. Ad 2zeſt vicen
dum ꝙ oia illa ba ut dicit Angꝰ in lib.
de ſermone dñi.ĩtelligẽda ſunt in animi
pᷣparatiõe:ut ſic qlibet ſit parat in aio
ut anteqᷓ; charitatẽ erga deũ ⁊ pꝛoximũ

amittat:quocũq; bono tꝑali vel coꝛꝑali

ſit paratꝰ carere:nõ aũt ſemꝑ in oꝑis ex

ecutiõe:cũ ipᷣe v pᷣus ꝑcutieti eũ ĩ maxilla

nõ pᷣbuerit ſubi alterã:ſj dixit. Si male

locutꝰ ſum teſtimoniũ ꝑhibe de ma lo.ſi

autẽ bene:cur me cedis. Ad eſt di
cendũ ꝙ in lege euãgelica quedã pꝛecipi
untur ut pᷣcepta:quedã vo ſuadeut᷑ ut cõ

ſilia. In pceptis ergo nõ cadit diſpẽſatio

diſpẽſabilia ſũt eo ꝙ ſine eis ſalus hoi

ſexageſima

In

rũ actuũ:ſed papa nõ põt diſpenſare qꝙ
boĩes regulãdi ſint ſine regula:&glin lege
bũana diſpẽſare non põt. ¶Pꝛeterea
lex bumana iuſta eſt: aliter lex dicenda
non eſt ᷣm Aug'.ſed papa nõ põt diſpẽ
ſare in iniuſticia: cũ poſſe eiꝰ nõ ſit ve
ritatẽ:ſed ꝓ veritate:ut dicit Aplus.ij.
Cbor..vlti.ſᷓ nec in bůana lege. C S.
papa nõ põt diſpẽſare in eo qð eſt diui-
nitus ꝓnũciatũ: ſed hũane leges ſunt ꝑ
oꝛa pncipũ diuinit ꝓmulgate:nõ cadit
0 in eis diſpenſatio 5laud .
ain eſt. qꝛ qð pᷣn-⸗
In contrarnin cipi placʒ:vi
oꝛem legis bʒ ut dicit iuriſcõſultꝰ.ſed
ſupmus pꝛinceps vice dei in toto oꝛbe
eſt ipſe papa:oẽs ergo huane leges ab
eius voluntate emanant.
do. ptas pape taq; ca
Kñd 60 pitis vlis ale aaͤ⸗ tria
pᷣncipalr oꝛdinat᷑. Pꝛimo ad totius
ppłi xpᷣiani coꝛrectiõeʒ cũ delingꝗt:⁊ gu
bernatiõezʒ cũ recte agit eiꝰ nãq; eſt oẽzʒ
poteſtateʒ inſtituere cum bona eſt: ⁊ au
ferre ul coꝛrigere cũ bona non eſt: ut diẽ
Husgo.ij.li.de ſacr̃is. C2 ad omniuʒ
qõnum ⁊ negocioꝝ ſolonem ⁊ determi
nationem. AUñ dicit Augꝰ? ſuꝑ illo ?ᷣbo
Matth. xvij. Libi dabo claues regni ce
loꝝ:ꝙ vpᷣs vnu ſolũ caput voluit eſſe in
tota eccleſia:ad qð diuerſa mẽbꝛa recur
rerent ſi foꝛte ab inuicem piſſentirent.

¶ Tertio ad fidei et ſacreſcripture a/

pertam defenſionem. vndepetro cuiꝰ
ipſe ſucceſſoꝛ eſt ſpecia liter dictum eſt a

tre ut non deſiciat fides tua:⁊ tu aliqñ

niſi mõ quo dictũ fuit ſupꝛa. Sed boge tre ne Luce.xxij.Ego pꝛo te rogauipe

Z D quartcũ haberi põt.
2— ſic ꝓcedit᷑.vr
eenim ꝙ papa in omni lege bũana
diſpeſare nõ poſſit:quia lex humana ex
lege diuina ⁊ naturali compoſita eſt ut
dicit iuriſconſultus:ſed papa non poteſt
diſpenſare in lege diuina et naturali: ut
ſupꝛa dictũ eſt:ergo nec in lege bumana.

OPeel erea lex huana regula ẽ hu ano

oↄuerſus cõfirma fratres tuos. C Pꝛo
pt er iſta ergo tria tribus modis poteſt
papa in omni bumana lege diſpenſare.
¶Q¶⅝⅞â⸗ Pꝛimo ꝓpter populi cui lex dat᷑ coꝛ
rectiõem. Dicit.n. Augꝰ.i libꝛo de libe
ro arbitrio: ꝙ ſi populus ſit benem ode
ratus et grauis cõmuniſq; vtilitatis di
ligentiſſimꝰ cuſtos merito tali lege hbo⸗
noꝛatur:ut liceat ſibi magiſtratus crea-

Ar.

re ꝑ quos reſpublica adminiſtret. Si vᷣo
idem ppłus poſtmodũpaulatim depꝛa/
uet᷑: ut coꝛruptꝰrem pᷣuatam reipubli⸗
ce p̃ferat: atq; beat venale ſuffragium
⁊ ad flagicioſa atq; ſcelerata oꝑa cõuer
tatur:iuſte tali lege puat ⁊ alis lege fla
gellationis ⁊ caſtigatiõis gubernatur.
¶Sccundo ꝓpter qõnum ⁊ negocioꝝ
ſolutionẽ. Contingit enim büana nego
cig multiplicit᷑ variari: ⁊ ꝓpter diuerſi-
tatem buanoꝝ actuũ diuerlas qõnes in
ſurgere:ad quarũ terminationẽ vtile eſt
qñq; in lege diſpenſare: cũ regula ꝗᷓ vni
tempoꝛi expedit ad determinandũ vnũ
negociũ:illo variato alteri tepoꝛi nõ cõ
ueniat. VUñ dicit Augꝰ lib. ſupꝛad cõ q;
lex hbũana q; qᷓ; iuſta ſit:cõmutari tñ per
tꝑa iuſte poteſt. ¶ Tertio ꝓpter ſidei
⁊ ſacre ſcripture defenſionẽ. Cũ enĩ chꝛi
ſtiana fides ⁊ lex diuina in ſacra ſcriptu

ra explicata hũane legi ſubiecta nõ ſit:

ſi in aliqua ꝑte bumana lege uel conſue
tudine inueniant᷑ aliqua ſacre ſcripture
aquerſa:uel libertate eccla ſtice ſeu cbꝛi
ſtiane fidei repugnantia:iuſte põt papa
talem legẽ uel talem cõſuetudinẽ tollere
⁊q in ea vły diſpenſare.Hõ enĩ ut ait Oꝛe
oꝛius: chꝛiſtus dixit: Ego ſum cõſuetu
ſo: ſed Ego ſum veritas. Et Aug diẽ
ad Bonifaciũ:ꝙ quicũq; legibus impe
ratoꝛum que ↄ dei voluntate ferunt᷑: ob
tem perare nõ vult:a cꝗrit magnũ pᷣmiu
Ad pꝛimũ ergo eſt dicenduʒz
PeEg; lex naturalis eſt
queda inclinatio bũane nature imp̃ſſa:
que cum ſit aptitudinalis ⁊ vniu erialis
non reduciturad actum niſi ꝑ aliquoꝛuʒ
ꝑticularium ſubtractionẽ ⁊ explicatio/
nem. ⁊ per aliquoꝝ additionẽ:ex quibus

particularibus additis ⁊ ſubtractis uł

explicatis cõponit omnis bumana lex
vnde ſicut papa poteſt diſpenſare in le/
gis naturalis additiõe:ſubtractiõe:uel
explicatione: ita poteſt diſpenſare in oĩ
lege bugna. C Ad 2“ do. ꝙ pepa nõ
di ſpenſat ut regulandi ſint ſine regula:

AQueſtio v

ſed diſpenſat ut illi qui regulant aliqua
regula uel aliqua lege vno tꝑe:uł ꝓpter
eoꝝpꝛauitatem: ſeu ꝓpter alias cas ſu/
pꝛadictas alio tꝑe regulent᷑ alia regula
7 alia lege. C Ad 3“* eſt dicendũ qꝙ iu⸗
ſticia eſt virtus impoꝛtans reſpectũ ad
alterum:vt dicit᷑. v. Ethi. AUnde ꝓpter
variationem illoꝛum quoꝝ reſpectũ im
poꝛtat variationem recipit᷑.et per conſe
quens lex humana q;q; iuſta ſit:iuſte ta

men ꝑ tempoꝛa mutari poteſt: ut dicit

Augꝰ.¶. Ad ꝙ' eſt dicẽdum qꝙ eo mo

do leges humane per oꝛa pncipum ſunt

diuinitus pꝛomulgateiquo modo omne
verum a quocũq; dicatur a ſpiritu ſan
cto eſt:ut dicit Ambꝛo. Vngde ſicut pa⸗
pa pꝛeeſt toto mundo auctoꝛitate dei:
ita aucte dei diſpenſat in oibus.
quintũ ſic pꝛocedit᷑:
+☛Aeeln Eein Zigdetur. n.
. q; papa poſſit diſpenſare in epi⸗/
ſtolis Pauli.iicit enim Ricardus in
libꝛo de contemplatione ꝙ ſuſpecta de
bet baberi omnis veritas quam nõ cõ
firmat euãgelica uel pꝛopbetica aucto
ritas:ſed de confirmatione epiſtolaruʒ
Paulinec pꝛophetica nec euãgelica au/
ctoꝛitas aliquid tractat: cadit ergo in
eis diſpenſatio. C Pꝛeterea Petrꝰ ſu⸗
it maioꝛ Paulo ⁊ omnibꝰ apoſtolis po
teſtate iuriſd itiõis: ſed diſpenſare in do
ctrina alicuius quid tenendum: ⁊ quid
non tenendum ſit pertinet ad iuriſditio
nis poteſtatem: ergo in omn ibus dict
⁊ factis Pault ⁊ alioꝝ apoſtoloꝛuni ps
pa ſucceſſoꝛ Petri pᷣt diſpeſare. ES.
eple Pauli recipiũt᷑ aucte xpi:qꝛ ipe pᷣti
tulat ſe ĩ oib aplin ieſu rß⸗ pᷣter ad e
bꝛe.ꝗᷓ a multis nõ recipiebat ſolum ꝗa
tali titulo pᷣtitulata nõ erat. Sõ Mani
cheꝰſic pᷣtitulauit ſeut dicit Augꝰ ↄ epi
ſtulã füdamẽti: Manicheus aplus ieſu

xpᷣi ꝓuidentia dei patris:hec ſut ſuluber

rima iba de ꝑbenni ac viuo fonte:qua
rõne ẽ ecdeſia non credidit epiſtolis illi

us:pari rõne poſſʒ nõ credere epłis iſliꝰ

A.
Chytr
ſundamett
ſi mecat
Cnnitzs.s
lchece⸗
Gchiſok
puteeden

Cpeor

loroſß

berial
Kclepr
flisſn
icia
phost
derteras
latis Q
hescvie
ſolicar
ſenlun
cpoſtol
ſunt an
olpe

Nce
Paoeli
couerſatio
Tartiocin
hon näch
lun dee
oneſenppt
ſeogligg⸗
Chriſtus, 5

(ptune

iſiguid do
nani ge
ſtij Cbor
itis eins
leni eſtc

ſoginepl
ali ne

ſitope do
ſͤe al:
Dennag
z)inn

chig cce⸗

difegtlenislign
wotpen! htn

Pteralasgis ſy
Pleniela regut
eſtdiccnnü gir/
Nans reſoeenn 41

tbi Cnte t

vop feſpectui
Cchit etpctcot
iuſtaſtiuſten
mipotch ut di
ctdum g cont
oꝛapnapotniin
eguo nothonne
Arur Apttin
o. Vrtkiarhe⸗
Lachinit
r inn .
iigee
Alan
dipentere ing
in Ricanhsn
ngſiheltidt
ns aam 0
eſtcin tuc
S
nectuigtidtir
urcndt ayl

Ar: ſexage

Cpꝛet erea Augꝰ dicit contra epiſtolã
fundamẽti. Ego non crederem euãgelio
niſi me catholice eccleſie cõmoueret au⸗/
ctoꝛitas. Si ergo maioꝛ eſt auctoꝛitas
pape q; euãgelu:mlto foꝛtius eſt maioꝛ
qᷓ; epiſtolaꝝ Hauli:ergo papa qui eſt ca-
put eccleſie põt in eis epiſtolis diſpẽſare
Pꝛeterea in eplis Pauli continet᷑ eiuſ
pᷣdicatio:ſj in tali pdicatiõe auctoꝛitate
Petri ⁊ alioꝝ apoſtoloꝝ diſpenſatuʒ eſt
ut eſſet pꝛimꝰ in pꝛedicatiõe populi gen

tilis ſicut Petrus in pꝛedicatione populi

iudaici. Juxta illud Gabij. Jacobꝰ ⁊ Ce
pbas ⁊ Joãnes qui videbant᷑ colũne eſſe
dexteras ded erũt mibi ⁊ barnabe ſocie/
tatis. Pꝛeterea ſcribit᷑ xvi.di.cano/
nes qui dicunt᷑ apoſtoloꝝ:nec ſedes apo
ſtolica recipit:nec ſancti patres illis con
ſenſum pᷣbuerũt. Si ergo canones alioꝝ

gpoſtoloꝝ auctoꝛitate apoſtolica reiecti

ſunt: eodem modo auctoꝛitate pape epi

5

ſtole Pauli reijci poſſunt. ſtar in edi
In contrariũ vchi⸗

pꝛincipaliter tria continent. Pꝛimo eius

cõuerſatio. Secũdo peccatoꝝ ↄdonatio

Tertio eius pꝛedicatio.Sed ois iſta tria
non niſi chꝛiſti auctoꝛitate roboꝛata ſũt

Mam de eius cõuerſatiõe vel exhoꝛtati/

one ſcriptũ eſt ad Romañ.xv. Mon au/
deo aliꝗd loqui eoꝛũ que ꝑ me non efficit
chꝛiſtus. De peccatoꝛuʒ vo cõdonatiõe
ſcriptum eſt.ij. Choꝛin.ij. Ego qð dona

ui ſi quid donaui ꝓpter uos:in ꝑſona xpᷣi
donaui. Sed de eius pᷣdicatione ſcriptũ
eſt. ij. Choꝛin. vltio An experimẽtü que
ritis eius qui in me loquit᷑ chꝛiſtus: ſed
planũ eſt ꝙ papa non põt diſpenſare in

ilł ꝗ xp̃i auẽte roboꝛata ⁊ ↄ firmata ſũt
nõ & in epłis Pauli. S.ſi papa ĩ eplis

pauli diſpenſaret:nõ faceret hoc niſi de

pᷣlatoꝝ ⁊ doctoꝝ eccłlie diſputatiõe ⁊ in
ſitiõe. Sed Augꝰ dicit in quadã epła a

Hiero. magis credendũ ee apło paulo in
ſuis ⁊ ꝑ ſuas lr̃as iuranti. Queut ſcribo
vobis ecce coꝛaʒ deo non mentioꝛ quam

ſima d

cuicũq; boctiſſimo doctoꝛi de alienis lit

teris diſputanti. .
X„ dicendũ ꝙ doctrina epi
Rñndeo ſtolarũ Pauli tria babʒ
¶Pꝛimo nanq; fuit a chꝛiſio imedia-

te reuelata. Sic enim ſcribit ad Gall.i.
Motuü vobis facio fres euangeliũ quod

euangeligatũ eſt a me:qꝛ non eſt m ho/

minè᷑:neq; ego ab boie accepi illud: ſed
ꝑ reuelatione ieſu chꝛiſti. ¶. Secũdo ei⸗

adminiſtratio fuit ſibi imedia te a chꝛi⸗

ſto delegata. Sic eni ipe ſcribit.i.Cbo.
v. Pꝛo chꝛiſto eni lega tiõe fungimurtã

q; exboꝛtatione ꝑ nos.⁊ ad Galł. ij. di⸗
cit: Ili qui videbant᷑ ſſe aligd ⁊ coluũne

apud vos nibil mibi cõtulerùt. Sic eni
chꝛiſtus nõ ita alligauit virtute ſuaʒ ſa

cramentis ꝙ ſine eis nõ poſſet aliq̊s ſal

uare:ita nõ ſic ſuppoſuit auẽtem ſuã cla

uibus datis Petro ꝙ ſine eis nõ poſſet
gliquos ad euangeligandum deſtinare.

¶Tertio ſuit a Petro cuiꝰpapa ſucceſ

ſoꝛ eſt imediate cõfirmata ⁊ appꝛobata
ſic eni ipſe ſcribit.ij.ſui canonica.c.vlti.

In veritate ⁊ in pace dñi nri ieſu cbꝛiſti
ſalutem arbitramini: ſicut cbariſſimus

frater nr Paulus ſᷣm data ſibi ſapientiã

ſcripſit vobis: ſicut in oibus eplis ſuis
loquens in eis dequibus ⁊ in quibꝰſunt

quedã difficilia intellectu:que indocti ⁊
inſtabiles depꝛauant:ſicut ⁊ ceteras ſcri

pturas ad ſuaz ipſoꝝ damnationẽ. Pꝛo/

pter iſta tria pſumptuoſũ eſſe puto di

cere papam in eplis pauli: poſſe diſpen
ſare ſiẽ pᷣſt peuoſn eer dick y poſſz b⸗

pẽſare i doctrina cbꝛiſti niſ accipiat᷑ diſ
bend atio ꝓaliquoꝛum occultoꝝ uel du/

loꝝ interpᷣtatione ſeu explicatione:qꝛ

pape eſt occulta in ſacra ſcriptura expli

care ⁊ dubia interpᷣtari modo quo ipſe

Aplus dicit ad Ephe. iij. Mihi omniũ
ſanctoꝝ minimo data eſt gratia hec in

gentibus euãgeligare inueſtigabiles di⸗
uitias gr̃e chꝛiſti ⁊ illuminare oẽs que
ſit diſpenſatio ſacramenti abſconditi a
ſeculis in deo qui qui omnia creauit.

Ar.
Agd pꝛimũ ectotendte⸗
191IEU obiectioné ſol-
uit Augꝰ contra eplam fundamenti di
cens ꝙ nec de vocatione mathbie gꝗ ſuc-
ceſſit in loco traditoꝛis xp̃i: in euasgelio
betur aliꝗd: ſed ſolũ in actibꝰ aploꝝ cui
libꝛo neceſſeẽ nos credere:ſiẽ credimus
euangelio:qꝛ vtrãq; ſcripturã ſinobis
catholica comendat auctoꝛitas. In eo-
dem etiã libꝛo de vocatiõe atq; apoſto/
latu Pauli vigilantiſſimã tenemꝰ biſto

riam. ¶C Ad a eſt dicendũ ꝙ petrus fu

it maioꝛ paulo in ptate iuriſditionis ab
eo imediate oꝛdinata: ſed nõ in ptãte iu
riſditionis imediate a chꝛiſto in pauluʒ
⁊ in alios apoſtolos deriuata ⁊ delega/
ta. ¶ Ad 3“ eſt dicendũ ꝙ apoſtola⸗
tum manichei nõ inuenimus eſſe factũ
diuinã reuelationẽ:ſicut apoſtolatum
pauli: ⁊ iõ illũ credimus ec mentitũ ſcri

bentẽ ſe apoſtolũ ieſu cbꝛiſti. Paulũ aũt

credimus metiri non potuiſſe. Dicit eni
Aug⸗ꝰ.xx.de ciui.dei.c.i.MNullũ exiſtimo

eẽ moꝛtaliũ qui cũ ea ꝗ fides tenet ſicut

dicta ſunt intellexerit:⁊ a ſũmo ac vero
deo ꝑaias ſcãs dictas eẽ crediderit: nõ
credat atq; cõſentiat. ¶. Ad 4 ẽdicen
dum ꝙ eccleſie auẽtas magna ẽ:qꝛ inni
citur reuelationi ⁊ auẽti diuine:nec alit᷑
euangeliũ credimus eſſe verũ: niſi qa a
deo reuelatũ ⁊ ꝑ chꝛiſtũ pᷣdicatũ. Ln di
cit Augꝰ cõtra eplam fundamenti ꝙ pᷣ
cipue quinq; clariſſima vincła rõnabiłr
tenet hoiem credẽtẽ ĩ catholica eccłia
CPꝛimũ ẽ reuelãtis ſapientie veritas

Cz" pploꝝ vnitas. . 3“ eſt aploꝛzũ

auctoꝛitas. & ꝙ eſt ſũmoꝝpontiſficuʒ
a petro vſq; inpñtem diẽ ſucceſſoꝝ ↄti
nuitas. C S“ eſt fidei vniuerſalitas.

nlla eni fides catholica voca ⁊ vniuer
ſalis ſicut fides cbꝛiſtiana. CAd E6
dicendu ꝙ illud verbũ nõ intelligit᷑ q;tũ

ad pᷣdicandi iuriſditionẽ ꝙ petri aucto/
rit ate paulus pᷣdicaret: NHam tribus an

nis pᷣdicauit anteq; videret petrum: ut

ipſe dicit Gall.i.ſed intelligit᷑ q;tum ad

Queſtio

VI

ſubditoꝝ diuiſionẽ: ut petrus ꝗ pᷣpolle-

bat miraculis pᷣdicaret iudeis: ⁊ paulꝰ

philoſophis gentilibꝰ:co ꝙ iudei ſigna
petũt:⁊ greci ſapientiã querunt:ut dr.i.
Chorji.i. CAd &eſt do. ꝙ illud vbu
canones ap łoꝝ nõ eẽ recipiendos intel

ligitur de üilis qui ab hereticis ⁊ pſeude

aplis ſub noie veroꝝ apoſtoloꝝ cõpoſi/
ti erãt:ñ ãt deilłꝗ a ver aplis editi ſut.

2 Tic ꝓceditur:Ai⸗/
D letusdder eniz ꝙ pa

pa in dictis voctoꝝꝗ eccleſiam
appꝛobati ſunt diſpenſare nõ poſſit:ꝗa

in illis que ſunt ꝑ eccleſiã cõſirmata nõ
cadit diſpenſatio.ſed opuſcula beatoꝛũ

Augl. GBeeg!. Ambꝛo. ⁊? Miero. ⁊ multo

rũ alioꝝ doctoꝝ appꝛobata ſunt ꝑ eccle⸗

ſiã: ſicut pʒ·xv.di c.iam nũc.& in eis non
cadit diſpenſatio. Pꝛeterea ſcribitur

extra de reli.⁊ vene.ſanctoꝛum ꝙ feſta
ill oꝛum quatuoꝛ doctoꝛũ ſupꝛa poſitoꝝn

eodẽ bonoꝛe venerent᷑ ſicut feſta ap loꝝ

g eodẽ modo eoꝝ dicta tenenda ſunt:ſic
dicta aploꝝ:ergo nõ ſunt diſpenſabilia
Pꝛeterea inferioꝛes non pñt diſpen

ſare ſuꝑ dicta maioꝝ.Sed Hiero.dicit
in lib. de.xij.lectoꝛibus: q; Augꝰ epus

volauit ſuꝑ cacumina montiũ q̃n aqui-
la: z ea que in montiũ radicibus fiũt nõ

cõſiderans młta celoꝝ ſpacia terraruũq;

ſitus ⁊ aquarũ circulu claro ſermone ꝓ/
nunciauit aſcendens in fructuoſũ lignu
maioꝛa ⁊ ſuperioꝛa poma carpere feſti⸗
nauit. ꝓxios ãt ramoſnobis puuł reigt

In cõtrarium uer⸗

re cuius eſt appꝛobare.Sed eccleſie au⸗

ctoꝛitate doctoꝝ dca ſunt appꝛobata:
eius aucte poſſunt eſſe oiſpenſata.
1 G O dicengum e ſicut dicit
Aug in plogo.iij.li. de

trini.tribus modis in dictis eius ⁊ alio
rum doctoꝝexponentiũ ſacrã ſeripturã
diſpenſatio: coꝛrectio:⁊ emẽdatio eſt di

ligenda. Pꝛimo diuina lectionc. Secun

do inconcuſſa rõne:⁊ Tercio eccleſie de/

.
ertninatione
tptureauc
geni ſpicee
ncta aliquo⸗
ſctipture an
wertolle
benſoisven
kinge
1ru/
foꝛem büct
Canoriceſcri
(iſcrpturi
ſerbbendocr
gulhinesin
Cſecötronid
mendoſum
tumninterh
neintel
ſclptores⸗
uslegere
ſonctſtatt.
ſeephft
los uctore⸗
tücz htp
horeft, De⸗
oheuſſamro
Pgo i ibde
non ſolapiül
ctozendeſig
nel olo ſen
ithet neq;
toꝛez nolo ſil
netſer ſi

enm poſteg ,
1Nor ei
Mlurtitſerurt

ncz ocred
ſatergete

sſicetl

pat Zuce
giſenln

lci glid i
ihe

ehufti
lecceletnbn⸗

Perisg öhol⸗
dn /
co hinge ſgn
ignermtutdii
Rtdd glul i
rerigiekos in
Wrticis geu
poſtolopciht⸗
c aplosattii
. Nealind,
deturenzen
conqoeadein
nſare olrg
daſicitmn
dopnalm
or Dingtun
vberzſanne⸗
nniciin
Praauſhin
ncthungi
üͦſgun in
ionr feſs o
enenda i
nt ienſhi
nonpit ohhn
died
,4 Aug
montiiitg
lhus fitſ
ovtmolg

nee,

enwoilisn
anfiſ
ehalfog

dip⸗

r.

terminatione. Cũ enim ſit maioꝛ ſacre

ſcripture auctoꝛitas q; ſit oĩis hüanim/
geni ꝑſpicacitas: ut idem Aug? ait qũ

dicta aliquoꝛuz doctoꝝ inueniunt᷑ ſacre

ſcripture auẽte roboꝛata:⁊ aliquoꝝ nõ:

merito illa p̃ponunt᷑ iſtis:qꝛ ſuſpecta dʒ
bẽri oĩs veritas quã nõ cõfirmat ſacre

— auctoꝛitas:ut Rycardꝰ dicit:
†

ugꝰ in quadã epła ad Hiero.hũc ho

noꝛem ⁊ huc timoꝛẽ dicit eſſe deferendũ

canonice ſcripture:ut nullũ eoꝝ qui ſa

crã ſcripturã cõpoſuerunt vel ſcripſerũt
ſcribendo erraſſe credendũ ſit. Sʒ ſi ali-

quid in ea inueniat᷑ qð veritati videatur
eſſe cotrariũ nibil aliud putanduʒ eſt q;

mendoſum, eſſe codicẽ:uel nõ eſſe aſſecu
tum interpᷣtem qð dictũ eſt: vel nos mi/
nime intellexiſſe ambigamꝰ. Alios aũt
ſcriptoꝛes ⁊ expoſitoꝛes ut ait ita debe/

mus legere ut qᷓntacunq́; auctoꝛitate ulł

ſanctitate polleant:nõ iõ putemꝰ veruʒ
eſſe:qꝛ ipſi ita ſenſerunt:ſed qꝛ nobis per
alios qauctoꝛes uel canonicas uel ꝓbabi
les rões q a vero nõ receſſerint ꝑſuadẽ
potuer̃t. DOe ſcdo vᷣo mõ diſpẽ ſadi ꝑ in

concuſſam rõnem ſic loquit᷑ Augꝰ in ꝓ

logo.iij.lib.de trini. In oibus lris meis
non ſolũ piũ lectoꝛt᷑: ſed et liberũ coꝛre⸗
ctoꝛem deſidero. Nerũtñ ſicut lectoꝛem
meũ nolo ſic eẽ mihi deditũ: ut amplius
amet me q; catholicã fide:ſic meũ coꝛre

ctoꝛez nolo ſibi ſic eſſe deditũ ut aãplius

amet ſe ⁊ ſuã rõnem q; catholicã verita
tem: ⁊ poſtea ſubdit᷑ illud quod ponitur
ix. di. Moli meis litter q̃ſi canonic ſcri-

pturis inſeruire:ſʒ in illis canonicis que

cunq; nõ credebas cũ inueneris incon-

ſtanter erede. In iſtis aũt meis qð certũ

hẽbas niſi certum intellexeris:noli fir-
me tenere.Sed de tertio mõ diſpeſan-
di loꝗt᷑ Augꝰ in lib. de vera reli.vbi ait:
ꝙ tfalſa ſp ſunt expuẽda in oibꝰſcriptoꝛi
bułlexpoſitoꝛibꝰvera ſꝑ teneda ⁊ catho
lice ecclie tribuẽda: dubia tãdiu credẽ-
da q; diu alið ñ pᷣcipiat catholice ecclie
auctas. Diſpeſabilia & ſiut dicta docto

ſexageſima

rũ ſacre ſcripture diuina lectiõe incõcuſ
ſa rõne:⁊ eccleſie determinatione.
ſunt appꝛobata
ꝑeccleſiã non cadit diſpenſatio auctoꝛi
tate puate ꝑſone:vnde nullꝰ ꝓpꝛia opi/
nione dz doctoꝝ dicta impugnare. ſ cũ
omm reuerẽtia exponere ⁊ recitare: au

ctoꝛitate tñ pape ꝗ ẽ caput eccłie põt in

oĩibus expoſitoꝛibꝰ ſacre ſcripture diſpẽ

ſatio fieri ꝗd tenendũ ſit de expoſitiõib⸗

eoꝝ ⁊ qd no. Ad ⁊meſt dð.ꝙ illi do/
ctoꝛes eodẽ honoꝛe ſũt honoꝛsdi: ſicut
apli in his qᷓ eodẽ ſpũ ſcripſerunt:⁊ i his
q ab aploꝝ dictis nõ diſcoꝛdauerũt: ſed

ſi qñ q; inuenta ſunt uel nunc inueniren
tur in eoꝝ libꝛis aliqua diffoꝛmia a dict

apłoꝝ in catholice fidei veritate in tali-
bus: nec eoꝝ dicta eẽnt tenẽda:nec q;tũ

ad hoceodẽ honoꝛe honoꝛanda.C Ad

3 veſt dð. ꝙ ꝓpter volatũ Augj. ſuꝑali
os doctoꝛes nõ plus firmitat ⁊ aucto/

ritatis debemꝰ tribuere ſuis ⁊ alioꝝ do

ctoꝝ dictis q́; ipſemet tribuat:vñ cũ ipᷣe

ſolũ ſcriptoꝛibus canonice ſcripture tri
buat infallibileʒ auctoꝛitatẽ.oibus aũt
alijs non niſi ꝓppter eius ſacre ſcripture

firmitatẽe:⁊ eccleſie appꝛobationè uel in
cõcuſſam rõnem:iõ alia firmitas uel au
ctoꝛitas ſibi tribuenda nõ ef.
O ſeptimu αα
EPEinn Zidef eni

papa in canone pᷣdeceſſoꝝ ſü⸗

moꝝ põtificũ diſpẽſare nõ põt:qꝛ in illis

papa nõ põt diſpeſare m traſgreſſoꝛes
punit.Sʒ ſcribit᷑.xx.di.auẽte ꝑpape Mi⸗

colai:Si decreta romanoꝝ põtificũ nõ
hẽt:de negligẽtia atq; ĩcuria eſtarguc

di. Si vᷣo bẽtis ⁊ nõ obpᷣuetis: de temæ/

ritate eſtis coꝛnpiẽdi ⁊ icrepãdi. CS.

papa nõ põt diſpẽ ſare in blaſphematibꝰ
ſpuům ſcũm: ſed ſcribit᷑xxv.q i ꝙ viols
toꝛes ſacroꝝ canonũ ſpum ſcũʒ blaſpbe

mãt:mõ cadit ergo in talibus diſpẽſatio

¶ Pꝛet erea papa non põt diſpenſare
in eo ꝙ ipſe pꝛofitetur ſe ꝑer oĩa ſerua⸗

Ar.

re. Sed ſcribit᷑ cauſa ⁊ qõne ſupꝛadicta
c.ſatagendũ ꝙ ꝓfitetur ſe Pelagius pa
pa thomũ ſui pdeceſſoꝛis ſe per oĩia bus
re:⁊ anathemati ppo it u3 tenn F⸗
4 1. 3 eſt quod dicit Iſi⸗
In Irin doꝛus: ⁊ ponitur
xxix.diſ.q; ex cã:tꝑe:loco:⁊ ꝑſona regu/
le canonum intelliguntur ſeruande.
KRndeo dicendũ ꝙ canones ſum
EEOmon pontificu tribꝰ mo
dis diſpenſationẽ recipiunt. C Pꝛimo
q;3tum ad eoꝝ mutationẽ:quia ꝓ loco tẽ
poꝛum ⁊ negocioꝝdiuerſitate ꝑ papam
mutari pñt. Sic enim ſcribit.xxix.diſ.c.
ſciendu: Meceſſe eſt ut iutta diuerſitatẽ
locoꝝ:⁊ hbominũ:⁊ tẽpoꝝ:ꝗbus ſcriptu/
re ſcripte ſunt diuerſas cauſas ⁊ argu⸗
menta oꝛiginẽ bẽant. Secũdoq;tuʒ
ad eoꝝ additionẽ uel multiplicationem
Sic eni ſcribit᷑.xxv.q.i.S.bis itaq; rñde
tur.ꝙ ſicut chꝛiſtꝰ docebat tanq; pote/
ſtatẽ habẽs:⁊ tanq; dñs legis:addens
moꝛalibus ea que deerant ad perfectio
nem. vmbꝛas vᷣo figuraliũ in luceʒ ſpuũa
lis intelligentie cõmutãs:ſic ſedis apo-
ſtolice pontiſices canonibus a ſe uel ab

alijs ſua auctoꝛitate conditis:reueren-

tiam exhibent:nõnunq; tñ gliter diffini
endo uel decernendo:ſeu aliter agendo
ſe decretoꝝ dños ⁊ conditoꝛes oſtendũt
¶Tertio q;tum ad eoꝝ interpᷣtatiõeʒ
7 explicationẽ. Sicut eni ſcribitur cã ⁊
qõne ſupꝛadicta. Sacri ſiqdẽ canones
ita aliquid conſtituũt ut ſue interpᷣtatio
nis auctoꝛitatẽ ſancte romane eccleſie
ſeruent:quis illi ſoli canones valẽt int/
pꝛetari qui ius condendi eos babent.
Ad pꝛimũ ergo ẽ dicendũ q
PeUlex puanda ẽ q́;diu
legis cõditoꝛẽ nõ fit alia innouatio uł

alia iterpᷣta tio: q;uis eni anteq; lex po

nat᷑ vnicuiq; liceret aliter ſentire:poſtq;

tñ poſita ẽ m illã eſt agendũ:⁊ nõ aliter
ſentiendũ: ut dicit Augꝰ. Papa ergo ꝑ
illa ᷣba nõ ĩponit neceſſitatẽ ſibi:ꝗa ſic
ipſe canonibꝰauc tem pᷣſtat ut ſeipſuʒ nõ

Queſtio

ſub ijciat eis:ſed imponit neceſſitatẽ ſu/

ſpũs ſancti. Dicit enĩ

VIII

is ſubditis qui canones ab eo editos uł
per eum appꝛobatos tenent hẽre ⁊ reue
rent᷑ obſeruare. C Ad ⁊“eſt dicendũ q;
eccleſia eſt congregata glutino amoꝛis
eni Chbꝛyſo. in libello
de laudibus Pauli: ꝙ nõ bitumine ⁊ pi
ce:ſed ſpiritu ſancto eccleſie ſunt ꝑuncte
Vnde articulus fidei ponit᷑ credere in

vnã ſcãm catholicã ⁊ apłicã eccleſiã ren
ſtere ergo auſu temerario canonibꝰſum
moꝝ pon tificũ:eſt ſpuũm ſanctũ blaſppe

mare:non tñ papa ꝓpt᷑ b'neceſſitatẽ ſi-

biimponit:quia ita ipſe auctoꝛitate ſpi

ritus ſancti canonibꝰ firmitatẽ impar/
titur ꝙ nõ eis alligat. C Ad zm eſt do.
ꝙ thomus dĩ charta inuoluta in q̃ ſcri-
buntur ea que ad fidem ꝑtinent. talem
ergo thomu ſui pᷣdeceſſoꝛis papa ꝓbibe
tur ſe per oĩa ſeruare:quia ſi in talibꝰ ꝗq
ad fidem ꝑtinent papa diſpenſaret. no
monſtraret ſe eſſe fidei conſtructoꝛẽ:ſed

deſtructoꝛem. Sic enim ſcribit Gꝛego.

Felici epo:Si illa deſtruere q anteceſſo

res noſtri ſtatuerunt: non ↄſtructoꝛ: ſed

euerſoꝛ eſſe iuſticie cõpꝛobarer.

pape in canone cõcilioꝝ ſcõꝛũ
patrũ diſpenſare nõ poſſit:qꝛ papa non
põt diſpenſare in illis qͥ auẽte puatus
eſt. Sed ſcribitur.xx v.q.i.cõtra ſtatuta
pat rum cõdere aliꝗd uel mutare:nec bu
ius quidem ſedis apoſtolice põt auctas
CS.ꝓapa nõ põt diſpẽſare in ſtatu cõi
totius eccleſie. Sed ſcribit᷑ cã ⁊ qõne ſu
pꝛadicta:ſi ꝓ ſtatu oĩum eccleſiarum ne
ceſſe eſt in pigro vigilare affectu opoꝛtet

pmam ſedem ſtatuta cõcilioꝝ pomnibꝰ
ſeruare. C D.papa nõ põt diſpẽſare in
illis quoꝝ ignoꝛantia excludit boiem a
coĩione altaris.ſed Gꝛeg.dicit ⁊ ponitur

ca ⁊ qõne ſupꝛadcã.Hac cõſona ſanctis

pr̃ibꝰ diffinitiõe ſancimꝰ:ut q ſacris obe
dire canonibꝰ neſcit: nec ſacris miſtra/

re altaribꝰ:nec cõionẽ caꝑe ſit dignus.

Doctauũ eken n

.

c
ſcteeeg
heprehue

Vpbanos
Cetes tone
lulcrelege
algeoft
Gitur:
wngecuen
pbifoep⸗
treseos
finierütei
täikerdare
W gum
ſhaſke⸗
ſuctet
E
oꝛ auige
raiuu
ſoporini
ntimveri⸗
ſieiintegr
ſerttater⸗
tſocratnen
toe enoꝛ
tepcepto⸗
hltſebẽre⸗
nentag fig
4 ſotus fi
Cinatione⸗.
cltdihhen

Aape

tcligt dene
ptaur

VI

it neecſſtutei⸗
tdehegſosn
manibere fae
deſtnicnti
1glutmomons
beſbinſbei
nöbitumiten
ceieſuntgune
pomt acct
plici ecclci
wocanonſpa
m ſanani hußen
dtb'neteſturß⸗
Nſeauaumt
Ffirmtneinn⸗
CMr
zinncubiſn
len guni

ſonse

Gvi innid
goiſpenſne!
conitmuetori
m nbir Grh⸗
nct anteet
NongKrucort
e.
t e ettin
Ulekte
ſtn n

N& n
dlan ſatuta.

nfeheeh
rpit anent
iereinſtatwci
ainciel
ecciafun 1
. fnchi
cchior oniiii
zirvſpiinn

gelarbern⸗

Anotth nn
NcNa
mhurgſn
ſa ſin
aeltuhl

Ar.

ſn

In CcÖ trariũ eſtauod ſcribit
xxix.di. auctoꝛi
tate Gꝛeg ꝓ varietate rerũ: locoꝝ: ⁊ tẽ
poꝝ regule ſcõꝝ patruũ tengeraur.
ñid EOdicendu ꝙ olutio iſtius
qonis ponit᷑.xxv.q.i.vbi
Vrbanus papsa ſic ait: Sunt quidã di/
cẽtes romano põtifici ſꝑ licuiſſe nouas
cõdere leges:qð nos nõ ſolũ negamꝰ: ſʒ
valde affirmamꝰ. Sciendũ tñ ẽ ut ibi ſſᷣ/
ditur: ꝙ inde nouas leges condere pot
vnde euangeliſte aliqd nequa q;ᷓ dixerũt
vbi vᷣo aꝑte dñs vł eius apłi ⁊ ſancti pa
tres eos ſequẽtes ſentent ialit᷑ aliꝗd dit

fmierũt:ibi nõ nouã legem romanꝰ pon

tifex dare:ſʒ potius quod pᷣdicatũ ẽ vſq;
ad aiam ⁊ ſanguine ↄfirmare dʒ. Et ibi

ſubdit᷑ qꝛ ſiqð docuerũt apłi⁊ ppbᷣe de/
ſtruere niteret᷑ nõ ſniaʒ dare ſʒ magl er
rare ↄuinceret᷑:vñ cũ q̃tuoꝛ ocilia ſi qᷓtu
oꝛ euagelia ꝑ eccliaʒ cõpbata ſint: ut 55
92*

xv. di. puto ꝙ in illis nõ cadit diſpen
tio:potiſſimeqꝛ in illis ſancti pres ſen/

tentiauerũt de quatuoꝛ ſpãliter: que d
fidei in tegritatẽ ſpectant. ¶ Pꝛimo de

veritate nercnlo Scvo de verita⸗
te ſacra mentoꝝ. Tertio de extirpa⸗

tione erroꝛu. , Et quarto de obſeruã
tia p̃ceptoꝝ. Determinata & in cõcilis

pp, ſe hẽre in duplici genere:qꝛ uel perti

nent ad fidei catholice explicatione:uel
ad ſtatus fid eliũ ꝓ illo tꝑe currentis oꝛ

dinationẽ ⁊ diſpenſationẽ: in pᷣmis non
cadit diſpẽſatio:ſʒ in ſecũdis ſic.

. HR ergo eſt dicendum
Ad i ꝙ illud decretü in
telligit de neceſſitate:⁊ ſic veru ẽ ꝙ pa:
pa pᷣuatur ptãte diſpenſendi in bis q ad

fidei integritatẽ ſpectant. In talibꝰ eni
nõ ſe ectendit eius poſſe:qꝛ nõ põt õj ve-
ritatem:ſed ꝓ veritate. Vel intelligitur
de bũuilitate:qꝛ ſicut xpᷣs ſact̃a que eccle

ſie mãdauit fuanda pᷣmũ ſuſcepit: ut ea
in ſeipſo ſanctificaret:ſic papa obſerua

re debet:que decernendo alis mandat:

non neceſſitate obſequendi:ſed auctoꝛi-

ſexageſimapꝛima

1
tate ⁊ builitate impartiendi. ¶ Ad 2
eſt dicendum ꝙ ſicut ſcribit᷑ in canoni⸗
ca Jacobi in oibus ſtatutis ⁊ humganis
actibus ſubintelligit᷑ ſ diuina volütas
ut dicamꝰ ſp ſi dñs voluerit:⁊ ſi deo pla
cuerit ſic faciemꝰ. Eodẽ mõin ſtatut ⁊
cõcilijs patrũ ſꝑ ſubintelligit᷑ ſalua au⸗
ctoꝛitate et voluntate ſedis apoſtolice.
vnde in nõnullis capitulis cõcilioꝝ cum
aliud obſeruandũ decernitur ſtatim ſub
infert᷑: niſt auctoꝛitas romane ecclie ali
ter imperauerit:uel ſalus tñ in oĩbꝰ apo
ſtolica aucte. Ad q“ eſt dicenduzʒ q;
dictũ Gꝛegj'.intelligiĩ ul de ignoꝛantia
iuris que non excuſat illos qui canones
ſcire tenent a culpa vel a pena: uel intel
ligitur de ignoꝛantia cotemptus.tales
enim ſcientes canones contemnẽdo ta
men ſcire ſe diſſimulantes:digni ſunt pe

na que ibi ponitur.

De his que ãnectunt᷑ diſpenſationi.
Bu C cõſiderandum e de
bis que annectuni
diſpenſationi: que ſunt.xv.
¶ Pꝛimo diſpen ſat qñq; pa
pꝗ ꝑeremptioem. ¶C2: ꝑ abſolutioneʒ
W3 % ligationem. . 4 per p̃ᷣdicatio
nem. C : per confeſſionẽ. C o perp-
uilegioꝝ largitionem. 2 ꝑer interp
tationem uel declamt ioht. E. 8 b bn⸗
ficioꝝ collationem. C ↄ:ꝑ officij admi
niſtra tionẽ. C ioꝑ tranſſationt. C ni.
per oꝛqinationem. Ci⸗: ꝑ ꝓuiſionem.
iz er confeſſionẽ. Ciꝗper cõmiſ
ſiont. Ci j.per conſeruationem.
QAueſtio.lxi.de exemptioe.¶ Circa
pmũ querunt᷑ ſex. C Pꝛimo vtrũ papa
poſſit in eccleſia exemptionem facere.
¶Secundo vtruʒz papa voſſie Aiguas
a ſeipſo eximere in ſpnalibus. ¶ Ter-
tio vtrum papa poſſit aliquos a ſeipſo
eximere in tempoꝛalibus. ¶ Quarto
vtruʒ papa debeat in eccleſia exemptio
nẽ facere: uel magis eq tollere. ¶ Quin
to vtrum papa debeat aliqua collegis
eximere a iuriſditione epoꝛũ. Sexto

Ar.
vtrũ papa debeat aliquos religioſos exi
mere a iuriſditione oium melztor⸗ Li
— ſic pcedit᷑:. Ai
D Peum U 4ctur⸗ enim qꝙꝶ
prospa nõ poſſit exemptionẽè face⸗
re in eccleſia. Papa eni nõ põt imutare
curſum nãlem rei: ſ̊ naturale ẽ ſjm ppᷣm
o agente appꝛopinquãte paſio diſpoſi⸗

to vnũ agat ⁊ reliquu patiat᷑. Male eſt ẽ

ꝙ; dioceſano exiſtente in debita diſtũtia
ad pᷣcipiendũ: ſubditꝰ ad obediendum
ille pᷣcipiat:⁊ ilie obediat. Talẽ ergo
nature curſum papa ĩmutare nõ poteſt.
¶ pPꝛeterea papa dʒ in ſua actione de
um imitari. .
c.xxx. dicit ꝙ deus ſic adminiſtrat ola ꝗ
creauit:ut ipſa ꝓpꝛios exercere ⁊ agere
motus ſinat. Pꝛeterea papa non pot
facere ꝙ res ꝓpꝛia vᷣtute 7 ꝓpa oꝑatio
ne pᷣuetur:ſicut deꝰnõ facit ꝙ res a b eo
create fruſtrent ꝓpꝛia vᷣtute ⁊ ꝓpa oꝑa-
tione. Sic.n.ſcribit᷑ Sap.xiiij. Tua pa
ter oĩa gubernat ꝓuidẽtia:⁊ potes es ut
ſine rate uel naui quis adeat mare:ſʒ ut
nõ eſſent ſupuacua oꝑsa ſapiẽtie tue:exi-
guo ligno credut hoies aias ſuss ſalua
re. Papa nõ poterit exim ere ſubditos
ab obedietia ſuoꝝ p̃ᷣlatoꝝ:qꝛ ſic puarẽt᷑
Bevlttute ogaclone⸗ “
AIn 51 E: quia moy-
In contranu ſes in veteri
lege geſſit figurã ſummi põtificis:ſʒ de
eo ſcribit᷑ Exo. xviij.ꝙ minoꝛa ſenioꝛi-
bus iſrael cõmittebat. maiora vo ſuo iu
dicio reſeruabat.ſic papa maioꝛa colle-
gisa ⁊ maioꝛes pꝑſonas de eccleſig ſue vi/
ſtatibi ⁊ coꝛrectõi imediate rebuarept
nm Aoαο d. in exemptiõe tria
Rnd ec0 poſlumus ohlaerare.
pꝛimo ipſuʒ papã erimentẽ. ¶ Se
cudo pſonas exeptas. Tertio ipᷣam
erẽptionẽ᷑. Ex quoꝝ quolibet patere po
teſt ꝙ papa in eccleſia põt exemptionẽ
facere quã vult. Eſt.n. ipſe paꝑa dei fi
lij vicarius. Sicut quod de facit me/
diantibus creaturis tanq; mediantibꝰ

ed Augꝰ. vij. de ciui. dei

AQueſtio ùͤ

ſecundis cauſis totũ põt facere imme⸗
diate per ſeipᷣm: ita papa ſolte q;tuʒ ad
ptãtem iuriſditiõis:ſicut oẽs fſideles re
git mediãtibus miniſtris eccleſie:ita po
teſt oẽs immediate ꝑ ſeipſum regere:⁊ ſi
boc nõ facit:nõ ẽ ex defectu vi rtutis et

potentie: cũ miniſtri nõ regat niſi ex vir
tute eius:ſj magis hoc ẽ ex coicatiõ c eiꝰ

bonitatis ⁊ clemẽetie. Secũdo hoc patʒ
ex ꝑte ipſoꝝ exemptoꝝ.ſic enim dʒ ecſi-
cut ODionyſius dicit in eccleſiaſtica hie⸗
rarchia:ſicut ẽ in hierarchia celeſti: ſʒ in
celeſti hierarchia ſic ẽ ꝙ angeli de ſupꝛe
ma bierarchia exem pti ſunt: qꝛ non reci

piunt diuinas illuminatiões mediãtibꝰ

alijs: ſed immediate per ſeipſos:⁊ ꝑ eos
ad oẽs inferioꝛes deriuant᷑ ſic in eccleſi/
aſtica hierarchia aliqui debẽt eẽ exẽpti
imediate recipientes illuminationem et
coꝛꝛectionem a ſũmo põtiſice:⁊ per cos
ad alios inferioꝛes pꝛedicta ſunt deriuã

da. ¶ Tertio iſtud patet ex parte ipſiui

exemptionis. Cum enim papa ſit caput
totius eccleſie:nõ debet ipſe pꝛiuari ope
ratiõe hierarchica:que eſt vintatio ⁊.coꝛ
rectio:ut ipſe aliquos imediate ſuppoat
ſue coꝛꝛectioni ⁊ ſue viſitationi:⁊ bocꝓ-
pꝛie ſonat exemptio ſubtra bi a coꝛꝛecti-
one ⁊ viſitatione inferioꝛum pꝛelatoꝝ:⁊
ſupponi imediate coꝛꝛectiõi ⁊ viſitatiõi
Ad Ppꝛimũ ſumi pontificis.
ergo eſt dicendum
ꝙ agente appꝛopinquante paſſo diſpoſi
to vnum agit ⁊ reliquũ patitur:niſipaſ-
ſum ſubtrabatur agenti iferioꝛi per acti
onem ſuperioꝛis agantis:⁊ maxime qn
nullum paſſum betermnatur agenti iſe
rioꝛi:niñ per ſuperioꝛis pꝛouidentiam.
Planum eſt autem ꝙ omnibus inferio⸗
ribus pꝛelatis de eccleſia ſubditi diuidũ/
tur: ⁊ determinantur per poteſtatem iu⸗
riſditionis pape. Tinde ſicut ad eum ſpe
ctat ſubditoꝛum aſſignatio vel determi⸗
natio:ita ad eum pertinet eoꝛum ſubtra
ctio vel exemptio. ¶Ad 2 eſt dicend
qꝙ motus potelt inelle rei dupliciter.vel

utlie

N.

erſeppye
ggetopo⸗
nſogere:
ſicntes ei
ſed in no
Pariozun
bitrior
etlberub
toles ſub
ſatodeee
ccle
Cuilltei
peehtis
ſteteexi
£

R
bigten
olliſan
Nchaſto
Claint.
ltron ii
Mpo hon
ſclenon
ſolbitur
ns ita
iuraſene
lbetimnen
ile
creremno⸗
ſentten
lunpa
ncznſcet⸗

Monmmg

Mc

ftnllsinc

unſiiperr

tſege inte
Nſchi he
Ntots ſueles
is cckſietehe
unſtggert
kectuyinntist
regitniief⸗
c coicatioc
cigoborhig
ſc enim dzei⸗
Aclcisſica b⸗
tchia calelißn
mnoeldelt
iſunt nn t
nanii
crſaponde
icn,
nidebittilii
luminaronent
ötiicet oekc⸗
4anſini
geromtth
1papz ſtch
lepruunig
retato,
Gtlaneſn
ſutontndoch
ventbielanann
vuntilk
, iſutl ſels⸗
,iunn
odſc
uitunnipan,
imoripe a⸗
a marine
aunr eni
ntmulenen
nnhre tin
ibinnu
Cpnfun
iarglenn,
vetaun ii⸗
ne ſtdiend

Ar. ſexg

ex ſue ppꝛietate nature:vel ex

uperioꝛis
agẽtis poteſta te.ieus ergo oẽs res ſi/⸗
nit agere ⁊ exercere ꝓpꝛios motus cõue
nientes eis ex eoꝛũ nature pꝛopꝛietate:
ſed in motibus cõuenien tibus eis ex ſu
perioꝛum agentium poteſtate in eoꝛum

arbitrio relinquit ꝓpꝛios motus ponere

et ltra bere.Cum igitur babere tot vel
tales ſubditos non cõueniat alicui pꝛe-
lato de eccleſia.niſi ex poteſtate clainuʒ
conceſſarũ Petro:cuius papa ſucceſſoꝛ
exiſtit: in eius poteſtate eſt ſᷣditos ipis
pꝛelatis aſſignare:⁊ eos ab eoꝛum pote
ſtate eximere.: ⁊ ꝑ boc patet rñſio ad 3 ,
D ſlecũdiũ ſic pꝛocedit᷑.
☛ Ede viget᷑ enizʒ ꝙ
paps poſſix eximere aliquos a ſe
ſpſo in ſpiritualibꝰ:quia quod eſt imedi/
diatea deo conceſſuʒ:a papa non poteſt
tolli:ſed poteſtas ſpiritualis imediate ẽ
a cheiſto omnibꝰ epis ⁊ ſacerdotibꝰ con
ceſſa:in tali ergo poteſtate ſunt exempꝑti

.

ut non ſubijciant᷑ alicui niſñ xpᷣo. CS.

papa non poteſt iniuriam facere alijs:
ſnicut non põt facere iniuſticia m.ita eniʒ

ſcribitur. xxv.q ij. Sicut noſtra defendi-
mus. ita ſingulis quibuſq; eccleſijs ſua
iura ſeruamus:ſed iniuſticia eſſet: ꝙ qui
libet imediate nõ exequeret᷑ poteſtatem
a chꝛiſto ehtam. od contingit fieri
per exemptionem. .Pꝛeterea apoſtoli
fuerunt exempti in ptate ſpirituali a Pe
tro:ſicut patet de Paulo ⁊ alijs apoſtoł
MNam Paulus ꝓpꝛedicauit et baptizauit

— °

anq; vidẽt petrũ:g eodẽ mõ epᷣi ſt exè⸗

pti a papa ꝗ locũ aploꝝ tenẽt in ecclia.

—

In contrariũ anomn⸗

ritualis includit᷑ in poteſtate clauiũ que
non niſi Petro ẽ cõceſſa: ut patj Math.

xvi. In tali ergo ptãte nullus põt eẽ exẽ

227 ptus a papa.
Kñdeo dicendũ ꝙ ptãs ſpũalis

eſt ilſa qua peccata remittutur: quoꝝ re-
remiſſio ᷣm pᷣſentẽ iuſticiã ⁊ 'm oꝛdinẽ a
chꝛiſto inſtitutũ tribꝰ modis in eccłia fit

Eſin S

aliq̊s eximẽ a ſeip̃o ĩ tꝑali

ima iiiii

¶Pꝛuno mediãte capitis eccłie officio
indulgentiaꝝ z ſuſfragioꝝ cõicationẽ.
2 mediate ſacrameto ꝑ eius admi/
niſtrationẽ ⁊ diſpenſation. ¶. 3* medi/
ante miniſtro ꝑ eius doctrine illumĩati/
onẽ.Planũ eſt autẽ ꝙ iſta tria exerceri

nõ poſſüt in ecclia niſ auẽte pape. NHam

ptate clauiũ fit ĩidulgẽtiaꝝ et ſuffragioꝝ

coĩcatio: fit ſacrametoꝝ adminiſtratio:

et fit ſacre ſcripture pᷣdicatio ⁊ illumina

tio. Sicut ́ papa nõ poſſz negare ſe non
bhabere ptãtez clauiuù ſuꝑ iſtis tribꝰ: exã̊

papa ẽ ſucceſſoꝛ Petri:ita nõ poſſʒ aſiq
mebra ð eccłlia eximere a ſeipo: in ptãte
ſpuũa li que in iſtis tribꝰ cõñſtit.

ê 1ergo eſt dicẽdũ &ꝙꝶ
A Pꝛummn ptãs oꝛdinis eſt in-

mediate a cbꝛiſto cõceſſa ? in ea oẽs ex-
emnti ſur poches recipiũt ut non poſſit
ab eis auferri:ſj nec i eius receptioe nec

in eius executiõe aliꝗs põt eſſe exẽptus:

cũ nõ niſi ptãte clauiu fiat eius receptio
et eius executio. C Ad ⁊“eſt dicenduʒ
ꝙ ex ecutio ptãtis ſpũalis nõ cõcedit᷑ ali

cui ad vtilitatẽ eius:ſed ad vti lita tẽ ſub

ditoꝝ: ſuper quib executio recipit᷑vnde
nulla iniuria fit ei nec iniuſticia:ſi ꝑ exẽ-
ptione taliſ executio ſibi ſᷣtrabit᷑. ¶ Ad
zueſt dicendu e cbꝛiſto pᷣſente cũ apłis
Petrꝰ nõ dẽbat exercere iuriſditionẽ ſuã
pncipali nãq; agẽte pñte:legati iuriſdi-
tio ceſſat. AUn ĩ his ĩ gbꝰapłĩ fueruũt ime
qiate edocti a xpᷣo:⁊ in his ꝗ fuerũt ime

2

diate a xpᷣo apłis cõmiſſa nõ erat neceſ-

ſariũ Petri iuriſditionẽ reqrere:ſj iã xpᷣo

abſẽte ⁊ ãpliꝰ ñ coĩcãtevita aĩali cũ apłii

nullꝰvn q; fuit exeptꝰ a ptãte petriĩ ſpuũa

libꝰ:nec aligꝗs eẽ põt exẽpt⸗ a ptũte pape
g eiꝰſucceſſoꝛ ẽ bᷣm oꝛdtne a xpᷣo ſuin.
2 ibꝰ qaꝛe ↄſuetudo
ada ẽ:⁊ lõgo tꝑe aꝑphata ꝓlege tenẽ⸗

da eſt:ut dicit iuriſcoſultꝰ: ſed ab ãtiqua

cõſuetudine fuit obſeruatũ in ecclia gal
licana ꝙ pᷣlati Francie nõ recognoſcut
53 2

tempoꝛalia a papa: ſed a rege:⁊ ipſe ſi⸗
militer rex a nullo tempoꝛalia recogno

ſcit: ergo tam laici q; clerici poſſunt eẽ po

exempti a papa in tempoꝛalibꝰ. Pꝛe
terea papa eximit multos a ſe in tempo
ralium ad miniſtratiõe:ergo multos po

teſt eximere a ſe in tempoꝛalium iuriſdi
tione:ut nõnulli ſint exempti ab eointe
et rõni ↄꝛia quãto diuturnioꝛ tãto ꝑnici
oſioꝛ ⁊ periculoſioꝛ:nec coſuetudo ſed ab

poꝛalium ad miniſtratione ⁊ iuriſditiõe

¶ Pꝛeteres quilibet poteſt cedere iuri
domi⸗

ſuo.nõ obſtante ergo qꝙ papa eſt vom
nus omniũ: poteſt cedere tali dominio:
ut ſint aliqui exempti ab eo in dominio

n. — . . .
E Ne tempoꝛaliũ.
In cotrarin eſt: quia papa
non poteſt facere ꝙ mẽbꝛum non ſit inẽ
bꝛum: ⁊ ꝙ non habeat caput: ergo non

poteſt facere ꝙ omnes fideles tam lai⸗
ci qᷓ; clerici ſint mẽbꝛa eccleſie: ⁊ tn non

recognoſcant eum vnum caput tepoꝛa/
lium ⁊ ſpiritualium. ai, R⸗
* QAdicendũ ꝙ ſicut Aplus
RKndeo a oit de
us fidelis eſt ⁊ ſeipſum negare non pot.
Megaret aũt ſeipſum ſi eximeret gliqᷣs
a ſuo dominio tempoꝛali uel ſpiritua li
qina tunc negaret ſe eſſe dominu omniũ
tam tempoꝛaliũ qᷓ; ſpualium. Cum igi

tur papa verus vicariꝰdei ſit:ſi aliquos ꝓ

eximeret a ſeipſo in iuriſditione tẽpoꝛa

lium uel ſpualium:negaret ꝙꝙ non eſſet

verus dei vicarius:⁊ talis negatio in er
roꝛem manicheoꝝ ipſum induceret:po/
nentium ab alio pꝛincipio ſpualia: ⁊ ab
alio tepoꝛalia eſſe pꝛoducta. Unde non
eſt dubium e ſip tali veritate teſtifican
da papa pateret᷑: verus cbeiſti martyr

eſſet cenſendus. Mon enim ut ait Augꝰ

Herod es dicebat iohãni: nega chꝛiſtuz:
ſed ſolum qꝙ liceat ſibi bẽre vxoꝛem fra
tris ſui: quia boc negauit:paſſus eſt et
martyr effectus eſt. Sic papa cõſtanter
negare dʒ aliquẽ laicum uł clericũ:regẽ
uel imperatoꝛc exemptum eſſe ab eo in

iuriſditione tempoꝛaliũ uel ſpũalium. ꝛ
cõtrarium confitendo confiteret deum

Queſtio

cuius ipſe vicarius exiſtit nõ eſſe vn iuer
ſoꝛũ dñm:⁊ in ditiõe eius cuncta nõ eſſe
ſita. Mec eſt dicenduzʒ ꝙ iſta pꝛofeſſio
ſit fienda ꝓpter tepoꝛaliu ipſoꝝ cupidi/

tatẽ:ſed ꝓpter teſtiſicanda ipſiꝰ dei ⁊.vi
earij Jeiu chꝛiſti vniuerſalẽ ptätem.

14M☛1τιi ergo eſt vicendũ qꝙG
— d Prummn cõ ſuetudo veritati

uſio dicenda eſt. Non eni dixit chꝛiſt? ut
dicit Gꝛego. Ego ſum cõſuetudo:ſj̊ ego
ſum veritas. Et beatꝰ Cypꝛianus dicit

qy cõſuetudo q;tũcũq; vetuſta ⁊ q;tum⸗/

cũq; vulgata veritari eſt oĩno poſtponẽ
da. Si vo potentia regalis vel iperialis
allegat᷑:videat vt dicit Aug gꝗd factum
ſit de NHabuchodonoſoꝛ qñ a regno de/
poſit eſt ⁊ inter beſtiss cõnumeratꝰ eſt:
donec eco oer et den celi eſſe dñm
vniuerſoꝝ. Ad ⁊ eſt dicendũ ꝙ non
eſt ſimile:qꝛ ſpualiũ ⁊ tepoꝛaliũ admini⸗
ſtratio atteſtat᷑ dei ⁊ pape ſui vicarij di/
gnitatẽ. Sicut en veus teẽ poꝛaliũ adin
niſtratione exercet mediãtibꝰ creaturis:
iudicẽ autẽ oĩuz ⁊ dñm oiuʒ ſe eſſe fatef.

Sic papa vicariꝰ eius aliquos eximit a

ſeipſo a tꝑaliu adminiſtratiõe:ſʒ nullos
ot eximere a iuriſditiõe:qꝛ exẽptio a iu
riſditiõe negaret dei ptãtem:ſed ecẽptio
ab adminiſiratiõe teſtat᷑ dei cuiꝰ ipſe vi /
carius exiſtit excellentiaʒ ⁊ dignitatem-
Ad ʒeſt dicẽdũ ꝙ ꝗlibet põt cedere
iuri ſuo qð ſibi concedit᷑ in fauoꝛẽ ſuu et
in pꝓpꝛiã vtilitstẽ: ſed nõ põt cedere iuri
qu nibi cõcedit᷑ in fauoꝛẽ alteriꝰ.puta in
vtilitatẽ reipu.et ĩ cõcedẽtis teſtificãda
ptãtem. Dominiu ergo ſpũ aliũ ⁊ tpaliũ
nõ eſt cõceſſũ pape in ſuũ ꝓpꝛiũ fauoꝛc
vel cõmodu: ſed in totiꝰ eccleſie vtilitate
et ipſiꝰ chꝛiſti cõcedẽtis teſtificnda po⸗
teſtatẽ: vnde tali iuri et tali dñio cedere
nõ põt eriſtẽs papa:nec ꝑ ↄſequẽs aliqs
in tꝑalibus et ſpualibꝰ a ſuo onio

—— =

₰4* eximere.
D quarmh ſic pꝛocedit᷑.

4
A.
iveinig
ſackenpt
nicsce
ſicce dj
gitaſuntt
ſtesoben
mbeenn
ſti
i ols
ſcerbn
borckh
Ptioret
lepcp
Etoopt
Cceſat
harod
pon
lurgee
Pelch
nutpon
oline⸗
houne
ſihen.
beme
biciant
tntotoli
chin Aug
ſoroů
n
geie ſp⸗
fftirſe
febr ßz
ſeſgineci
theciatebt

n⸗
moe

le. Ee

ſſfoꝛivſa P
eſtiürin
ſinaio⸗
tiseecte
ſfeſtif

Khiſtobe

= = —,

=
—

lll
it höcſeſtine
8s ancti oſe
c tougfeſt⸗
lu pſor anii⸗
ndiiſpdan
ſalipriten.
ocſdiecnci⸗
nenhhwn
mmiortätogti
oſuetudoſelt
idirit chiß
cſuetuleſze,
Cpꝛimnusdil
Neuſtatqhun⸗
tcino wtn
enſi
Dpaa
vn
neNN
a ldenn
1otig
rntii ainn⸗
heſnirumd,
Nepentüi
üinbraretuti
aqvos n
ie nl

videt᷑ enĩ ꝙ papa potius debeat in eccle

ſiga exemptioem tollere ponere: gꝗs in

pmitius eccleſia nõ erat exemptio:g nec
nuc eẽ dʒ Oicit eni Oa maſ. qꝙ oia ꝗ tra
dita ſunt nobis ꝑ aplłos ⁊ antiquos pa/
tres obpuare ⁊ tenere debemꝰ: nihil vl
tra hec inꝗrẽtes. ¶.Pꝛeterea papa nõ
dʒ ſtatũ ⁊ oꝛdinẽ eccleſiaſticũ ꝑuertere
cũ Aplus dicat.i. Chorj.xiiij. Oia ho-/
neſte ⁊ 'm oꝛdinẽ fiant in vobis. Cum
S honeſtas ſit honoꝛis ſtatus: ⁊ ꝑ exem
ptionẽ tollat᷑ honoꝛis reuerentia ſubdi
toꝝ ed pꝛelatos: ⁊ oꝛdo pꝛelatoꝝ ad ſub
ditos:videt᷑ ꝑ exemptionẽ totus oꝛdo
eccleſaſticus ꝑuertat. ¶C Pꝛeterea pa/
pa nõ dʒ in eccleſia ponere turpitudinẽ

ſed pulchꝛitudine:cu ipſa ſit pulchꝛa ut

luna:electa ut ſol.ut ſcribit᷑ Cantic.iiij.
Pulchꝛitudo aũt eccleſie ↄſiſtit in oꝛdi/
na tione ꝑtium in toto: ut mẽbꝛa quodã
oꝛdine coꝛꝛeſpondeãt capiti:ita ꝙ ſũmꝰ
pontifexẽ ſupꝛemũ caput: alij vᷣo pꝛela
ti ſunt medij int᷑ eum ⁊ inferioꝛes ſubdi
tos:ut mediantibꝰ eis ipſi ſupᷣmo capiti
ſubijciant᷑: ſʒ ꝑ exẽptiõem talis pulchꝛi
tudo tollit᷑ ⁊ turpitudo inducitur. Sicit
enim Augꝰ.iij.confeſ.ꝙ turpis eſt ꝑs qᷓ
ſuo nõ cõgruit vniuerſo.

SIn3 eſi: qꝛ papade ſpe
In ₰ traorniy⸗ cialiih⸗ wenbeis

eccleſie⸗ ſpãlem curã dʒ hẽre:ſicut capi/

ti ſpecialioꝛ cura ẽ de oculis qᷓ; de alis
mẽbꝛis: ſʒ ſpeciglioꝛ cura bẽtur ꝑ æctio
nem imediatꝗ q́; ꝑ m cdiata: vnde ⁊ ocł

imediate ſituant᷑ in capite: expedit ergo

p Sen in ecclia aliquà exeꝑtiõez fa ciat

ndeo ?ic7 ſic dicit Bug⸗

C“2 ponit. xxii.q.iiij. c. diſ-
plicet. Eccleſia per incrementa tẽpoꝛũ
ma ioꝛi vſa eſt ptãte in coꝛrectiõe delin/
quentiũ: in ꝓmotione ⁊ quiete bonoꝛũ
vſa ẽ maioꝛi libertate.Fu it nanq; in p/⸗
mitiua eccleſia platoꝝ pauꝑtas: quia in
fa me:ſñiti:frigoꝛe:⁊ nud itate eoꝝ ſubdi⸗
tos viſitabant. Sic eni dicit Aplos. ij.
Chor.xij.ſcribens:Quid eni minꝰ ba-

ſex ageſimap

III
buiſtis p ceteris eccleſuũs:niñ ꝙ egoipſe
non grauaui vos:⁊ ecce tertio ꝑatus ſũ
venire ad vos:⁊ nõ ero vobis grauis:qꝛ

nõ quero que veſtra ſunt:ſed vos. Munc

aut ꝓpter opulentiã diuitiarũ pᷣlatiin eo
rũ viſitatiõe non ſolũ ſubditos grauant
ſed etiᷣ expoliant:accedentes cũ turba
equoꝝ ⁊ famuloꝝ:perquoꝝ viſitatioem
quod infirmũ ẽ nõ cõſolidat:qð egrotuʒ
non ſanat᷑:qð cõfractum eſt no alligat᷑:
quod abiectũ eſt nõ reducit᷑: ⁊ quod ꝑdi
tum ẽ nõ requirit᷑: ut magis:qð dolendũ
eſt: debeat dici diſſipatio qᷓ; viſitatio:ꝓ
pter qð expedit ut romana eccleſia que
oĩum mat ẽ in eccleſia aliquã exẽptiõeʒ
ponat eximendo aliquas ꝑſonas ⁊ aliq
collegia: uel aliquas religiões a viſita/
tione epᷣoꝝ:⁊ ſubijciẽdo ĩmediate coꝛꝛe
ctioni ⁊ viſitationi ſue. Vñ in ꝑſona ſũ/
mi põtificis vicarij ieſu xpᷣi ſcribit᷑ Exc.
xxxiii. Ecce egoipſe ſuꝑpaſtoꝛes requi
ra m gregẽ meuzʒ de manu eoꝝ:⁊ ceſſare
eos faciã:ut vltra nõ paſcant gregẽ me
um:nec paſcant ampliꝰ paſtoꝛes ſemet
ipſos:⁊ liberabo gregẽ meũ de oꝛe eoꝛũ
⁊ non erit eis vltra in eſcam:qꝛ bec dicit
dñs deus: Ecce egoipſe requiram oues
meas ⁊ viſitabo egs:ſicut viſitat paſtoꝛ
gregẽ ſuũ. Secundo in pmitiua eccleſia
fuit ſubditoꝝ paucitas: ut nõ ſolũ vnus
pꝛelatꝰ vnã ciuitate: ĩmo ꝓuinciã ⁊ plu
res videre poterat:ſicut pʒ de paulo qui

nũüc in greciã: nunc in byſpamã. nunc in

italiam ad viſitandũ ꝑgebat:ſed nunc ſie
eſt dei pplłlus multiplicatus: ut vix ſuffi
ciant plures pᷣlati mediã ꝑtem ſuoꝝ ſub
ditoꝝ coꝛꝛigere ⁊ inſtruere. Sic eni dicẽ
dum eſt nunc cuilib et ep̃o volenti habe
re magna iuriſditiont᷑:⁊ nolẽti aliquos
eſſe exemptos a iuriſditiõe ſua:qð dixit

Jetro moyſi Exo. xviij. Stulto laboꝛe

cõſumer tu ⁊ pplus iſte ꝗ tecũ ẽ:⁊ vltra
vires tuas ẽ negociũ: ſolus illid nõ po-
teris ſuſtinere.Et ꝑ hoc pʒ rũſio ad p*.
¶Ad 2 cſt dicendũ ꝙ oꝛdo eccleſiaſſi
cus nõ ꝑuertit᷑ ꝑ exeptionẽ: imoqð inoꝛ
5 3

Ar.

dinatũ eſt ad oꝛdinẽ reducit᷑: Mã in coꝛ
poꝛe naturali nõ eſſet oꝛdo ſi oĩia mẽbꝛa
equalit᷑ diſtarent a capite: ſic in coꝛpoꝛe
myſtico oꝛdo nõ puaret᷑ ſi oĩa mẽbꝛa eꝗᷓ⸗
liter diſtarent a ſůmo pontifice:ꝗ ẽ ſup/
mũ caput in eccleſia. C Ad 3 do. ve
rũ eſſe pᷣlatos eẽ medios inter ſummũu
pontificẽ ⁊ inferioꝛes ſubditos: non tñ
debẽt eẽ medij reſpectu oium ſubditoꝝ
ſed aliqua mẽbꝛa ĩmediate debẽt inbe⸗
rere ſũmo pontifici:ſicut oculi imediate

inberent capiti:nõ mediãte alio capite

nec mediãtẽ aliquoa lio meleo t.
„111 ſic ꝓceditur
☚ qumtu etur. n.
. qꝙ papa non debeat eximere aliqᷓ
collegia a iuriſditione eboꝝ. Paꝑa enim
nõ dʒ pᷣbere alicui materiã ſuꝑbiendi⁊
ocio vacandi:ſed exemptio videt᷑ pᷣſtare
materiã collegs monachoꝝ ſuꝑbiẽdi
⁊ ocio vacandi.Cũ enĩ nõ indigeãt mẽ/
dicare exquo ſtudio nõ intendũt: vacãt
ocio:⁊ ex abundantia diuitiarũ ꝓpt exẽ
ptionẽ ò eoꝝ ep̃os ſuꝑbiũt.Sic.u.ſcri⸗/
bit Ege. xvi. Hec fuit inigtas ſodome
ſoꝛoꝛis tue:ſuꝑbia:ſaturitas panis:a buʒ
dantia ⁊ ocium. Pꝛeterea Miero.diẽ
Amg ſtudiũ ⁊ carnis vitia nõ amabis.
qui nõ ſunt dediti ſtudio nõ debẽt eſſe
exempti:qꝛ ſic dat eis occaſio potins vi
tia amãdi q; avitis retrabendi. C S.
ſcribit.xciij.di.MHulla rõne clerici aut ſa
cerdotes habẽdi ſunt: q ſub nullius epᷣi
diſciplina 2 ꝓuidentia gubernant᷑: qꝛ ta
les acephalos ⁊ ſine capite conſuetudo
pſca nucupauit:ſed papa nõ dʒ velle ali
qua ſua mebꝛa eẽ ſine capite:E nõ dz ali
qua collegia uel monaſteria a iuriſditio
ne epiſcopoꝛum eximere.
In contrariũ aꝛ quode
BeEN vyVtile ⁊ ꝓficuũ
in eccleſia papa tenetur facere:ſed młti
ſunt paſtoꝛes in eccleſia ꝗ nõ paſcũut gre
ges: ſed potiꝰ ſeipſos: de ꝗbus ſcribitur
Ege. xxxiiij. Ae paſtoꝛibus iſrael ꝗ pa-
fccunt ſemetipſos.a iuriſditione g talium

Queſtio V

ↄgruũ ẽ aliq̃ mẽbꝛa ve erclen crini⸗
† dicendũ ꝙ oꝛdinatio
Kñid 0 ditoꝝ ſub pᷣlato fcã eſt in
cõmodũ ipſorũ ſubditoꝝ ⁊ eoꝝvtilitatẽ
potiſſime q;tũ ad tria.Pꝛimo q;tum ad
delinquentiũ coꝛꝛectionẽ. Scðo q;tum
ad bonoꝝ Puot ⁊2 eoꝝ quietã ↄtem
plationẽ. Tertio q; tum ad collegioꝛuʒ
ſeu monaſterioꝝ uel eccleſia rũ tutioꝛeʒ
gubernationt᷑: que qdem tria contingit
qñq; impediri ꝑ imediatã iuriſditioneʒ
ipſoꝝ epoꝝ:⁊ ideo ꝑ ꝑapã cui cura dʒ eẽ
de oibus congruũ eſt aliqua collegia et
aliquas ꝑſonas eximi:ut in bis que dcã
ſunt quietius ⁊ ſecuriꝰ poſſint ꝓmoueri:
nec in hoc debẽt epi grauariuel ꝑturba
ri:ſi ſine eoꝝ culpa ꝑſone alique uel colle
gia ſubtrabant a iuriſditiõe ipſoꝝ:quia
cũ ſubditi nõ ſupponant᷑ eis in eoꝝ com
modũ nullũ pᷣiudiciũ p̃ᷣ ſtatur eis: immo
magnũ beneficiũ cũ tales ſubditi ab eo
rũ iuriſditione ſubtrahunt᷑. Illis aũt pᷣ/
ſtatur piudicium qui nõ querũt que ieſu
chꝛiſti:ſed ꝗᷓ ſua. Sicut.n. dicit Bꝛego.
ſuꝑ illo ᷣbo Exo.xi.qd emularis ꝓ me
gs tribuat ut oĩs ppłus ꝓpbetet:pia in/
quit mens paſtoꝝ ꝗq nõ ꝓpꝛiã gloꝛiã: ſed
auctoꝛis querit:ab oibus vult iuuanqd
facit:nam fidelis dicatoꝛ optat ſi fieri
valeat ut veritatẽ quã ſolus loqui non
ſu fficit: oꝛa cunctoꝝ ſonett.
Ad pꝛimũ cetrog ior dean
P IbE nachi non ſint dedi
ti ſtudio.ſunt tñ dediti oronibus ⁊ diut
noꝝ cõtemplationibꝰ quoꝝ oronibꝰ mł
tum iuuat᷑ eccleſia ꝗᷓ ſuos filios monet
i. Thimo.ij. Fieri ꝓ oĩbus orones ut ge
tam ⁊ tranquillã vitã agamꝰ in oĩ pieta
te ⁊ caſtitate. Ad ⁊“ eſt dicendũ q;
multa ſunt alia retrabetia a vitus car⸗
nis pᷣter ſtudinʒ: ⁊ potiſſime exercitium
oronis ⁊ diuine cõtemplatiõis:qꝛ aliter
nõ põt bõ eẽ ↄtinens:niſi deus det: ꝗqbꝰ
quietius poſiunt vacare monacbi ꝑ exe
pꝓtionem ſi ſunt exempti q; ſi banen⸗
ſub ſirepitu viſitatiõis epoꝝ. C Ad 3*

A.

Aldict
fosre⸗
ol e
herte
fbusg
iunpn
torſütt
lection
ſwopin
lerlgie

r

nicn
ſacere⸗
glon
(Er
kione
coen
ficti
419
tohea
n
pano
G Peet
Ntitae
deſctiſi
ziſseg
iano
ſit aiſ.
seren

ſ
ce
lanito:
lon connit
dſiecn
hk zich⸗
Olpbire
haplitabt
Kic⸗
Ilttnulti
iſuaii te
lerotione

Anrbroft
Mczs ſi

leigeriti
Gorinatio
platotäcktin
1 cltat⸗
rimoiptunet
Gzoihunn
bicriten
adcollegion
eigrü tuten
trin contin
iriſliting
anian
liqracolezr
Ntinbisgea
doſir wun
bariuzat,
ealceno.
liteee
feisincrch
ſatur es ind
sſbhnn i
t enin
gvenüthpe
nnit bin
eninbi
becpe
üigtil
usrütiun/
Oenini
1 etu
rnſirretl

eſt dicẽdũ ꝙ illud decretũ loquit᷑ de cle
ricis vagabundis ⁊ ꝓteruis:qð pʒ ꝑ ills
quod ſequit᷑.Addit᷑ eni: Sumũ donum

mun eris a deo cõſequunt᷑ qui ſuis docto

ribus ꝗ recte epi intelligunt᷑ilibent᷑ obe
diunt:nec tũ mon achi uel ali qui eximũ
tur ſũt ſine capite:qꝛ ſupponunt᷑ ſub coꝛ
rectione ⁊ viſitatione abbatũ ⁊ ſuoꝝpᷣ⸗

latoꝝ intrinſecoꝝ:⁊ oẽs finalit᷑ ſub vni/
uerſali oapite eccleſie.

2 ſextũ ſic ꝑꝛocedit AUi
2 ger eniꝙ papa
non debeat religioſos eximere a
iuriſditiõe omniũ pᷣlatoꝝ:qꝛ papa nõ dʒ
facere in eccleſia qð ẽE materia multoꝛu
malonꝝn:ſed multa mala ꝓuenerũt in ec-
cleſia rõne exemptionis in oꝛdine tẽꝑla
rioꝝ:monachoꝝ:⁊ canonicoꝝ. Mõ eſt S
cõueniens aliquos religioſos eximi a iu

riſditione oium pᷣlatoꝝ. Pꝛetereg ſi

galig rellgioſiponant᷑ exempti a iuriſdi/
tione oĩium pᷣlatoꝝ:ergo erunt exempti a
legato pape:qð videt᷑ incõueniens cum
papa nõ poſſit aliquos eximere a ſeipſo.

¶Pꝛeterea Innocentiꝰ vicit ꝙ exem⸗/

pti qntacũq; gaud eaãt libertate:tñ rõne
delicti ſiue ↄtractꝰ: aut rõne rei dequa
ʒ ipſos agit᷑ rite poſſunt coꝛã locoꝝ oꝛ/

Ar. ſexageſimapꝛima VI

tur ex ipſa ignoꝛãtia. ¶ Scdus ẽ exboꝛ
tatio ppłoꝝ ꝓpter vitioꝝ manifeſtatio⸗
nẽ. Sic.n.dicit ꝓppᷣa: Aunũcia populo
meo ſcelera ecoꝝ⁊ domui iacob pcta eoꝝ
Qu.n.nõ vitet᷑ malũ nin cognoſcat᷑: ma
gna vtilitas inſurgit in pplo fideliuzʒ: ſi
vitia ⁊ pctã eis manifeſtent C Tertiꝰ
ẽ doc trina mgr̃oꝝ ꝓpter ſacre ſcripture
erpoſitionẽ. Tanta c.n. ꝓfũditas ſacre
ſcripture ut a pncipio mudi uſq; ad finẽ
ſpꝑ ſit neceſſaria in ecclia eius expoſitio.
AVñ Augꝰ ſuꝑ illo vᷣbo:Qu erite faciẽ eiꝰ
ſp.dicit ꝙ in ſaẽ ſcriptura ſꝑ deꝰqrit ⁊ ſꝑ.
inuenit᷑: Mã qrit ut iueniar᷑ dulciꝰ:⁊ in
uenit᷑ ut qrat auidiꝰ. De iſtis vᷣo tribus
actibus loquit Apłs.i. Thimo.iiij.di⸗/
cens: Eſto exeplu fideliũ in vᷣbo: ⁊ in cõ
uerſatione:⁊ charitate: ⁊ dũ venio attẽ
de lectiõi:exhoꝛtatiõi: ⁊ doctrine. At
glig ĩ ecclia iſtis tribꝰactibꝰꝗetiꝰpoſſint
vacarep vtilitate pꝓpłi xpᷣiani ↄgruuũ ẽ ut
aliꝗ rligioſi ⁊ potiſſime rligioñ pauꝑtat
a iuriſditiõe olum pᷣlatoꝝ ſint exempti:
ſpãlr debẽt vacare lectõi diuinoꝝ:exboꝛ
tationi populoꝝ: ⁊ doctrine magiſtroꝝ.

Ad primũ ergo e dð. ꝙꝙ, mala
lIibeb poſſunt puenire in
oꝛdinibus ſine exemptione:ſicut cũ exẽ/

dina rijs cõueniri.Cũ igit᷑ quaſi oia poſ ptione. Mõ.n.exemptio eſt cã maloꝛuʒ

ſint ad iſta tria reduci:vid et᷑ ꝙ in nullo
talis exemptio valeat.

An ntrariy quia papa
In contrari aadate⸗
domitos dʒ viſitatiõi ⁊ coꝛꝛectioni pᷣla-
toꝝ cõmittere: quietos vᷣo ⁊ pacificos

dʒ ſuę coꝛꝛectioni reſeruare. Sic.n. ſcri:
bit᷑ Zacharie.x.in ꝑſona cuiuſſibet epᷣi

Sup bircos viſitabo. qꝛ dñs: puta pa/
pa:viſita bit gregem ſuum.

Fſid EO ðð ꝙ tres actꝰ in eccle
ℳ Oſia ſunt maxime neceſſa
rij ⁊ multũ vtiles reipublice. C Pꝛimꝰ⸗

ẽ ſtudiũ ⁊ lectio diuinoꝝ ꝓpt ignoꝛantie
remotionẽ qᷓ młtũ ẽ ꝑiculoſa: Juxta illo
Ambꝛoſu: Gꝛauiſſime⁊ pericłoſiſſime
peccas ſi ignoꝛas.młta eni mala ſequũ

niſi q;tum ad illos qui exem ptione ⁊ li/

bertate abutuntur:ſicut tamẽ aliqui re/

ligioſi abutuntur libertate ⁊ alijs donis

receptis a deo et ſunt ceteris peioꝛes:

ita aliqui vtuntur in bonum et ſunt ce/

teris melioꝛes. Inde dicit Augꝰ in epi

ſtola ad plebem bipponenſem ꝙ ſicut
eccleſia contriſtatur de ſuis purgamen/

tis ita debet letari ⁊ gaudere de ſuis oꝛ

namentis. ¶ Ad ſecundum ergo eſt di
cendum qꝙ aliqui dicunt legato quantũ-
meunq; a latere ſedis apoſtolice miſſo:

exemptos non teneri obedire: puto ta/

men œ ſi in ſua legatione expꝛeſſio fiat
de exemptis ⁊ non exemptis ꝙ omnes
ten entur ſibi parere cũ a ſede apoſtolica
ut ſupꝛa dictũ ẽ nullus intelligat exẽpta.

Ar.

Ad zeſt dicẽdũ nõ de alibet deli

cto uł dequolibet cõtractu: ulł de ꝗcũq;
re de qua g religloſuz agit᷑:nec in àcũqʒ

loco poſſunt religioſ exepti coꝛã locoꝛũ

oꝛdinarijs cõueniri:niũ eſſent adeo gra

„

a de quibꝰ non coꝛꝛi

„

uia ⁊ enoꝛmi gerent

uel nõ poſſent coꝛꝛigi ꝑpꝛelatos ipſoꝛũ.

¶ Queſtio.lxij.de pape abſolutione.
M Einde conſiderandum
EEeſt de pape abſo
lutiõe: Circa quod qrunt᷑ſex.
¶ Pꝛimo vtrum papa poſſit

abſoluere vſurariu abſq; eo vſura re
ſtituat. ¶ Scðvo vtrũ papa poſſit abſol

uere buum vſurarij: ꝙ non teneat᷑ ad re
ſtitutionẽ: ⁊ abſq; eo ꝙ ſibi faciat rela-
xationẽ. ¶ Zertio vtrũ papa poſſit ab

ſoluere non rite abſolutũ ꝑratibabitio⸗/
nẽ. ¶ Quarto vtrũ papa poſſit abſolue

re habentẽ rem alienã poſt annos pᷣſcri
ptõis:abſq; eo ꝙ ipſa reſtituat. CQui
to vtrũ papa poſſit abſoluere ſymonia-
cũ abſq; eo ꝙ ſymoniã reddat. Se/
xto vtrũ papa poſſit abſoluere ludenteʒ
ad taxillos abſq; eo ꝙ reſtituat lucrum.

ℳ

ſic ꝓcedit᷑: Ni
Pꝛemmigetr eni ꝙ pa

pa nõ poſſit abſoluere vſurarium

abſ. q; eo ꝙ vſuram reſtituat. Papa eni
non põt ↄtra ius naturale:ſed vſura ſᷣm

phũm eſt lucru cõtra naturã: non poteſt
ergo abſolui vſurarius: abſq; eo q vſu/
ra reſtituat᷑. ¶ Pꝛeterea papa nõ põt

abſoluere furẽ:niñ reſtituat᷑ furtũ: ſʒ no
mine furti ꝓbibetur vſura: ut patet per
Pꝛetetea ᷣm Augl.in

glo. Exo. xxij.
epła ad Macedoniu: Si res aliena ꝓpt
qua peccatũ ẽ cum reddi poſſit nõ reddi
tur: non agitur penitentia: ſed fingitur.
Siaũt veraciter ag᷑: nõ remittit᷑ pctm
niſi reſtituatur abla tum: ſed vſura ẽ res
aliena:ergo nunq remittitur peccatuʒ
niſi reſtituat ablatum.

In cõtrariũ auog erbii

Quod cun qʒ ſolueris ſuper terrã:erit ſo

Queſtio

lutũ ⁊ in celis:ſt ergo papa abſoluat vſa
rariũ abſq; eo ꝙ vſuram reſtituat: abſo

Bndedo, Jlutus erit. ⸗

„Xus V pvicendũ ꝙ ad qõnem cõ
muniter ſic reſpondet᷑:ꝙ vſure vel ſunt
accepte de rebus ⁊ de bonis clericoꝛũ et
eccleſiarum:⁊ tũc abſolute dicit᷑ ꝙ papa

poteſt tales vſuras relatxare: vel donare

v ſurario:et ſic abſoluere ipſum:abſqʒ eo
ꝙ eas reſtituat illis a quibꝰ accepit. V
accepte ſunt vſure de bonis laicoꝛũ qui
imediate ſubſũt iuriſdictiõi eccłie:et tũc
ſiliter põt. Si vᷣo accepte ſunt de bonis
laicoꝝ qui imedia te ſubſũt iuriſditiõi ſe/

culari pꝛincipũ:tunc dicitur ꝙ in caſibꝰ

illis in quibꝰ papa põt exercere iuriſditi
onem tẽ poꝛale:ſiliter põt talem relaxa-
tionem facere:ſicut pꝛincipes ſeculares
poſſent de bonis ſubditoꝛũ ſuoꝝ. Si vᷣo
nullus talis caſus intueniat:⁊ papa cõſi
deret talem relaxationè eſſe vtilez eccłie
debet regrere huiuſmodi pᷣncipes ſicut
eos reqreret pꝛo defenſione ⁊ adiutoꝛio
eccleſie:qð ſi rẽénuant:ſua auẽte põt pᷣdi-
ctas vſuras relaxare:⁊ vſurarios abſol-
uere:abſqʒ eo ꝙ ipſas vſuras reſtituant
Sed iſta reſpoſio qᷓ;uis verũ dicat ð
relaxatiõe:puto tñ ꝙ papa talem relaxa
tionẽ facere nõ põt:quia nõ debet:pꝓpter
quatuoꝛ incõueniẽtia que ſequũtur ſi pa
pa talem relaxationem vſurarũ faciat.
¶Pꝛimũ eſt:quia ſcanduluz in populo
dei cõmittit᷑. Dicit eniʒ Augꝰ in eplła ad
Macedoniũ. Illud fidẽtiſſime dico cuʒ
qui pꝛo hoĩe ad hoc interuenit ne male
ablata reſtituat: ⁊ ad reſtituẽdũ nõ com
pellit ſi cõpellere pot.ſociũ ſe eſſe fraudiſ
et criminis exe plũ pꝛebet. Secundũ
eſt:quia certũ nõ tenet᷑. In dubis nãq;
abſolutiõis conſciẽtie ſemꝑ tenendũ eſt
certũ ⁊ dimittendũ incertuù. Fieri.n.põt
ut dicit Augꝰ? ut tu ſcias qð ego neſcio:⁊

pꝓpterea putem pꝛo aliquo interueniẽdũ

eſſe ut ſui ſceleris pena relaxet᷑. Nerum

*

ſepe accidit ut nos fallat: vel negãdo ſe
abſtuliſſe:vłaffirmãdo ſe vnde reſtitua:

I

föbees
ortos!
uberern
lvedicte
naſtur⸗
ccredchet
debeient
oſicnzin
Cunogett
it Noy⸗
Honewse
ſereintn
cbltult
abtpſi
ult
Can
Connitei
poyti
itodg
gturt
ſpſin
hoyreſ⸗
D
Grhotni
hueperea
dor eſgo⸗
ſepto⸗
ſegnüter
ſhepſtol

ſoturale⸗
agenga⸗
Mocd
guogter
gfunſhte
geondo
irehnſe
Gieren
aiſcblat,
fiueeten
Neecgtäna
mtöͤeye⸗
ine

htchſhlutt,
Muftſinareh,
iagſiteni
vrevalu
obis enicoie
utedicfgnen
ararey r
reipſun ze
guicy uat h
bonislicnug
icriiccckerii
Pte ſut hin⸗
bſärininii⸗
dianpa
tacnnmit⸗
pörtintun
nncihefond
ſtoriſos
Nnisr: Md
leſernlie
Aönapes ii
ſioler adinte
n üehoͤtßt
pnrosnwſn
rinnsſcttun
Pis edi
atlenſin
n Ne
abeſnin it
Anſemiſul,
wauftocli

Rfrnl
hlnediben

immutlenn
inin lin
4 ieein,

nõ bẽre. Sepe ſiłr ⁊ nos fallamur putã/
do:⁊ nos nõ agere ut reddat:vel ipſũ nõ
babere vnde reddat. Tamen veraciter
boc dicit eſſe tenẽdũ vt cũ de reo ſnĩs nõ
vna ſit nr̃a de aliena re:neutri tñ cõpla-
cere debemꝰ ꝙ res nõ reddat᷑ aliena.Hã
de boĩie ut boĩes diuerſa ſentimꝰ:ſj ĩ iba
iuſticia ſimul ſimus. ¶ Tertiuʒ eſt:quia
cõmodum de peccato repoꝛtat᷑.ſic enim
ait Augꝰ. Apud coꝛ meu cui teſt ẽ deus
non aud eo dicere nec ſentire:vel diſcer/

nere int᷑ueniendũ eſſe pꝛo aliᷣ:qð ſcelere
abſtulit ſceleris ipunitate poſſideat. Si
autẽ vſuraria relaxet᷑ vſura:quod ſcelere
abſtulit: ſceleris impunitate poſſidet.

Quartũ eſt:quia iiuſtum in pꝛoximũ
cõmittit᷑. Aerum nanq; eſt ꝙ papa pot
pꝛo vtilitate reipub.⁊ eccleſie ſuos ſub⸗
ditos grauare:ſij ſicut vtilitas cõis intẽ
ditur per eumta et grauitas cõiterper

ipſuũ ſuis ſubditis eſt inferenda.Si autẽ
non reſtituant᷑ vſure illis ꝑſonis a quibꝰ

ſunt extoꝛte per vſurarios:nõ inferũtur
grauamia cõiter:ſed quibuſdã ſingularit
vnde peccat᷑ contra iu ſticiã diſtributiuax
põt ergo papa talem relaxatidnẽ facere
ſed puto ꝙ nõ debet ꝓpter iſta mala que
ſequũtur:que per oꝛdinẽ adducit Augꝰ

in epiſtola ad Macedonuu.

mM11 ergo eſt dicendũ qꝙ;
Ad Peunmn nõ facit contra ius
noturale:quia nõ iudicat vſuram nõ eſſe
reddendã:ſed vtilitate reipub.accipit ab
vno qð ſibi debebat᷑ ⁊ relaxat alteri illud
quod alteri tenebat᷑. Ad ⁊“eſt dicen-
dum ſiłiter ꝙ papa nõ abſoluit furem iu
dicando ꝙ res furtiue ſublata nõ ſit re-
ſtituẽda:ſed bene poſſet pꝛo vtilitate ec

cleſie rem furtiue ſublata ab illo reciper

cui ſublata eſt:⁊ illi donarequi ipſam re-
ſtituere tenet᷑. ¶ Ad òꝭ eſt dicendum ꝙ
peccatũ non remittit᷑ alicui abſq; reſti-
tutiõe:vel abſq; relaxatiõe ꝑ illũ qui de
iure põt illã relaxationẽ facere.

Aſic ꝓcedit᷑
ſec U vierens

ſexageſimaſecida n

ꝙ; ꝓapa poſſit abſoluere ſeruum vſurarij
abiq; eo ꝙ teneat᷑ ad r̃ſtitutiõeʒ:⁊ abſq;
eo ꝙ ſibi faciat relaxationẽ:qꝛ vᷣm iura
nõ debʒ ſequi incõmodũ illũ quẽ nõ ſegt᷑
cõmodũ:ſed ſeruus vſurarij de vſura nõ
ſentit cõmodũ acꝗſitiõis:ergo nõ debet
ſentire dãnum reſtitutiõis. ꝛzꝛeterea
ſi ſeruiẽs vſurario tenet᷑ ad reſtitutionẽ
vel indiget relaxatiõe:tüc quicũqʒ vſu/
rariam pecuniã poꝛtat vel numerat vel
debitum ſcribit tenet᷑:qð videt᷑ eſſe peri
culoſuz ⁊ abſurduũ. Pꝛeterea magl vr

eſſe cauſa dãni vel furti qui conſulit alt᷑i

furtũ vel dãnum eſſe faciendũ:q;ᷓ ſeruus

vſutari:ſed dans conſiliũ da muũ vł ſur

tum eſſe faciendũ:nõ tenet᷑:ut videt᷑:cu⸗

raptoꝛ non tencat᷑ ſequi eius cõſilium.

AN FPRAAEFLPDA& -TPi11 eſt: quia qui
₰J n Contrarin ſeruit furi in
furto:tenet᷑ ad reſtitutionẽ:ergo qui ſer
uit vſurario in vſuris:tenet᷑ ad reſtituti
onem:cũ nomie furti pꝛobibea t᷑ vſura.

KEAX dicẽdũ ꝙ ſicut patz. xiiũ
Rñde 0 q.vi.aucte Augſ. Quãdo

res aliena que reddi põt non reddit᷑: non

agitur penitẽtia:ſed ſimulat᷑ Ois ergo ꝗ
conſcietiã hʒ rei aliene:tenet᷑ ad reſtituti
onẽ:vel indiget relaxatõe:aliter abſoluẽ
dus non eſt. Iſtud autẽ cõtingit ĩ triplici

caſu:quia aut ꝗs tenet rõne ſoliuſ delicti
eo ꝙ cauſa vel cõcauſa fuit rapine ſʒ de

re rapta mbil ad eum ꝑuenit. Aut rone
ſolius rei:quia res rapta ad eum ꝑuenit

ſed cã rapine nõ fuit. Aut rõne vtriuſq;
quia ⁊ ca rapine fuit ali̊ mõ:⁊ res ad eu

puenit. Si ergo ſeruꝰ vſurarij cõtinet᷑ in
iſto tertio caſu:planũ eſt ꝙ tenet. Si vᷣo
cõt inet᷑ in ſco.ſiliter cerrũ eſt eũ teneri
ſed ſi pmo caſu:quia ſolũ cã eſt ⁊ cõcauſa
fuit vſure:tüc puto ſiliter eũ teneri ſi feẽ
ↄtractꝰ vſurarios noie ſuo vł dñi aut q;
vſuraſ exigat:iſto nãq; mõ ↄcauſa ẽ vſu
re:ſj ſi in alijs ↄditiõibꝰpuiat vſurario q
nõ ſint cõcauſe vſure puto ꝙ nõ tenet᷑.

1 ergo eſt diceédũ q;
AG Peunmy illa regka iuris ĩtel

„

Ar.
ligit᷑ in bis que ſũt bone fidei? nõ male
Mam qui incendit vomũ nullũ ſentit cõ

modũu acqſitiõis:debet tñ ſentire cmo/⸗ aliqus 1
ſi poſt modũ petat ipſiꝰ pape ratibabiti⸗

dũi reſtitutiõis. ¶Ad ⁊“eſt dicendũ q;
nõ qcũqʒ ſeruit vſurario in vſuris tenet᷑:
ſed qui ſeruit in vſuris faciẽdis:puta co
tractus vſurarios faciẽdo vel exigendo.
CAd zieſt dicendu ꝙ m regulã iur
triplex eſt cõſiliũ:quodd nõ frauduletũ
quoddã fraudulentũ: inefficax tñ qð dat᷑
alicui als idẽ facturo quoddã fraudulen
tũ efficax:qð datur alicui ałs nõ facturo
In ðp caſu qui dat conſiliũ non eſt cauſa
dãani.lʒ poſſet eẽ occaſio. In ꝛc ſiliter nõ
eſt cã dãni:qꝛ dãnuʒ nõ eſt ſecutũ ex con

ſilio ſuo. Sed in òꝭ eſt cã dãni:qꝛ danum

ſubſecutũ eſt. vnde in pᷣmo ⁊ in ſcðo caſu
non oꝛitur obligatio ad reſtitutionẽ:ſed

—. — 2. .
Sèð D tertiũ in tertio ſic.
ſic pꝛocedit᷑.vr
enim ꝙ papa poſſet nõ rite abſo/
lutü abſe binezen ratibabitionẽ. Scribit᷑
eni ex. de bis ꝗᷓ fiut a pᷣlato ſine ↄſenſu ca
pituli. certũ eſt de rigoꝛe iuris cõceſſionẽ
allã nõ tenere:quã reclam ãte capłoꝑ pꝛe
deceſſoꝛẽ tuũ cõſtat factã fuiſſe: niſ eam
ratã poſtmodũ babuiſſent:ergo ſi aliꝗs
eſt abſolutꝰ in caſu in quo abſolui nõ po
tuit:ſi poſtmodũ papa ratã habeat:tene
bit abſolutio. C Pꝛeterea ita eſt in liga
tione ſicut eſt in abſolutiõe:ſed ſi ꝗs ratũ
bẽat hõicidiũ ꝑ aliũ factũ:ligatꝰeſt cłpa
et pena hõicidi:ergo ſi papa rataʒ beat
abſolutionẽ: abſolutꝰ erit. Pꝛeterea
ſi ꝗs abſolutꝰ eſt in caſu in quo nõ potuit
abſolui: in tali ab ſolutiõe nõ eſt defectꝰ
niſi ꝓpter ſuperioꝛis ꝓbibitionẽ: ergo ꝑ
ſahioꝛis analtione tenebie abſolutio
SE 1 42²– eſt:quia tunc pa
In cotrarii pa poſſet effectũ
ſacramẽti ſine ſa dtamento ropferead
* Jog -ſupza negat eſt.
Rend c0 dicèdũ ꝙ iſta qõ pꝛo tãto
eſt dubia:quia tam ᷣm iura diuina q; ſᷣm
bumana ratihabitio retrotrabit᷑ ⁊ man
dato cõparat᷑. Ande qui cõſentit in ho/

Queſtio n
micidiũ eo ignoꝛãte factũ:hõicida apud
deũ habet᷑. Si ergo aliꝗs ſacerdos ab/

ſoluat aliquẽ in caſu ꝓhibito ſibi a papa

onem: vr ꝙ ratihabitio obtẽta ſufficiat
ut illa pᷣma abſolutio ꝑfecta ſit. Sci
endũ eſt ergo ꝙ ratihabitio nõ bʒ locuzʒ
in abſolutiòe ſacramẽètali ad quã requi/

runt᷑ tria Pꝛimo poteſtas oꝛdinis ex ipi
us oꝛdinis ſuſceptiõe. Scvo oꝛdinis exe

cutio ex ſuperioꝛis iuriſditiõe.Tertio ſa

cramẽ ti ad mmiſtratio ex ipſiꝰ vbi cũ ele

mento applicatiõe:qꝛ applicat᷑ verbũ ad
elemẽtũ ⁊ fit ſacramentũ ᷣm Augl. In
cãu ꝓpoſito ſi ſacerdos aliquè ab ſoluit
in caſu ꝓhibito ſibi ꝑ papã:in tali abſolu
tione deficit ex parte ſacerdotis oꝛdinis
executio.Si vo poſtmodũ ex partepape
intueniat ratihabitio:ex ꝑte eiꝰ deficit
ſacramẽti applicatio:et planũ eſt ꝙ qð/
cũq; iſtoꝝ triũ deficiat:abſolutio non eſt
ſacramẽtalis. Si eni papa ex ſola rati⸗
habit ione abſq; ſacramẽti applicatione
poſſet aliquẽ abſoluere:poſſet effectũ ſa

cramẽti ſine ſacramẽto cõferre:qð xpᷣus

nullo puro bomini conceſſit.

AG pꝛimũ ergo eſt dicendu q
nõ eſt ſiłe:qꝛ aliena
tio vel conceſſio rei cũ ſit de iure poſitiuo
depẽdet ex ſola volũtate babẽtis ptateõ
alienandi. Ande ſi dependet ex volutate
pluriũ:ſi vniꝰ volũtas pᷣcedit:ſufficit ra⸗-
tibabitio ſubſequẽtiũ cõtinuata cũ voluũ
tate pꝛioꝛis. ¶Ad ⁊ veſt dicẽdù ꝙ noe
ſile eodẽ mõ:qꝛ homo põt ſeipſuʒ ligare
pꝛaua vulũtateꝑ diuini mãdati traſgrel
ſionẽ. Mam q́ᷓ;uis explicite ꝑ nõ occides
pꝛobibeat᷑ factũ:iplicite tñ ꝓbiher᷑ volu
tas. Ande ſi ꝗs ratũ hab eat homicidiu
eo ignoꝛãte factũ:ligatꝰ eſt culpa ⁊ pena

bomicidi:qꝛ trãſgreſſoꝛ eſt diuini man/

dati ſz nõ pot hbomo ſeipſũ abſoluere niñ

ꝑ diuine gratie infuſionẽ:⁊ ſacramẽtalit
p ſacra meti receptionẽ. Ad ʒ eſt di⸗

cendũ ꝙ q;uis in abſolutiõe nõ fuerit de

fectꝰ niſi ſuꝑioꝛis ꝓbibitio:ex ꝑte tũ ſupe

(öreſelien

Ar.

fustoͤ
iticppti
Camentit

vol
ſonpot
teſi
toni 6
ſchzen
göinſte
Fresiſe
ſttuece.
fepetino
gen ſes
nekreſti
ſactur⸗
getur.
cepste
tgtoh

Con
uninpe

iblref.

temnitatit
Gtogliot
ſtptioon
ESin
opetite
ſſteretinea

ſipröts

iſtecopf⸗
tonenti
hinid alter

guc

de ſuto Et
ſnorade

te

Me

atisten

ſtermtenn

I
üböiclten

gs iacostd
biditoſbigon
peperutbebii

vobteta ſuffceht

ſectaſt CO
bitionihzlon
aliaquiſent
as ondlniscrii
Gcooninoc
igitüe Lan
erig hia
lt lit
müfn Ag
los ineflr
inu ile
ſacutactis
nomh
derte chd
Kpimnicetn
40ſolvtionch
ſuſt
neniacplenn
te atfui

dent᷑:ſed qð repeti noß

Ar.
rioꝛis nõ ſufficit ratibabitio niſi ſit ſacra
mẽeti applica tio:cũ non poſſit effectũ ſa⸗

cramenti ſine ſacrameto conferre.

ſic ꝓcedit᷑vr
van it aboluere abet Eni glie
nam poſt annos pſcriptioisa bſq; eo ꝙ
ipſazʒ reſtituat. Oicit eniz Augꝰ ad ρ*
cedoniũ. Certe alienũ nõ eſt qð iure poſ
ſidet:qꝛ qð iure habet᷑ iure poſſidetur:et

qv iuſte bene:⁊ qð bene alienũ iam ñ eſt

ſz res pᷣſcripta iure poſſidet᷑ñ eſt ergo re
ſtituẽda. ¶ Pꝛeterea.xvi.q.iij.ſcribit q
repeti nõ poſſũt q̃.xxx.ãnis quiete poſſi-

õt:homo non te⸗

net᷑ reſtituere: ergo. ¶ Pꝛeterea qð poſ

ſidetur aucte illiꝰ q eſt dñs rei iuſte poſſi

detur. Sed ſcribit᷑. C. de pᷣſcrip.ꝙ pꝛin/
ceps romanꝰ oĩuʒ dñiuʒ hʒ quo ad ꝓpe/
tate:cũ res pᷣſcripta aucte pꝛincipis te

. — —

neat᷑:vr ꝙ res pᷣſcripta nõ ſit reſtituẽda.

S. res nõ eſt reſtitueda niſi illi cui cõ
petit repetitio⁊ actio in foꝛo iudiciali.ſʒ

ſcribit᷑ er.de pſcrip.c.ad aures nr̃as.fra
temitati tue inoteſcat ꝙ de iure melioꝛ

eſt ↄditio poſſidẽtis:qꝛ q̃dragenalis pꝛe
ſcriptio omnẽ pꝛoꝛſus actionẽ excludit.

¶ . S. iin re illa quã bomo iuſte amittit

nõ ↄpetit ei repetitio:⁊ hõ retinẽs illam
ſuſte retinet: ſj ſi bomo ꝑ totũ tẽpus pꝛe

ſcriptiõis ſit negligẽs in repetedo rẽ ſuã
iuſte elapſo tꝑe pᷣſcriptiõis pᷣuat᷑ repeti-

tione ut ãplius nõ ſit ſus:ſj trãſeat in do

nis alteriꝰ: res legitĩe ſript⸗ eſt
reſtituenda.
In CO tran n eſt:qꝛ oĩs reten

tio rei aliene ꝓbiber᷑ noĩe furti:ſʒ pᷣceptũ

de furto Exo.xx.cũ ſit negatiuũ obligat
ſemꝑ ⁊ ad ſẽꝑ:gniłʒ tꝑis ãtigtas q̃cuq;
pᷣſcriptiõe talẽ ꝓhibitionẽ põt tollere.

. Bn 60 dicenduz ꝙ aligꝗ ſimpir

dicũt ꝑ rões ſuperiꝰ aſſi
gnatag rem legitime pᷣſcriptam ⁊ bona

fide retentam uſe; ad tempus pꝛeſcri-
ptionis non eſſe reſtituendam: ſi infra
tempus pꝛeſcriptionis homo non ha/⸗/

ſexageſimaſecũda

IIII.
buit cõſcientiam de mala fide: puta q
eſſet res aliena ⁊ iniuſto titulo acquiſita
ſi vo poſt tẽpus pᷣſcriptiois innoteſcat
ſibi de mala fide ꝙ res fuerit aliena et
imuſto titulo acquiſita.dicunt ꝙ nõ dʒ
ſibi ide foꝛmare ↄſciaz ut teneatur ip̃aʒ
reſtituere:qꝛ res illa iã fcã eſt ſua: ⁊ iam
tranſiuit in dñium eius elapſo tẽpoꝛe pᷣ

ſcriptionis auẽte ꝑꝛincipis legem pᷣſcri
ptionis faciẽtis.

Sʒ opinio ↄtraria
mihi ꝓbabilioꝛ videtur ponẽs ꝙ omni
tꝑe audiendꝰ eſt hõ ſuꝑ repetitiõem rei
ſue. Mouet aũt me ad hoc ſpãliter tria.
¶Pꝛimo auctoꝛitas diuina. Mam pᷣce
ptum de non furari ſub quo ut dictũ eſt
continetur omnis acceptio ⁊ retentio

rei aliene:cũ ſit negatiuuũ obligat ad ſꝑ

rõne qua negatiuũ:⁊ ꝓſemꝑ ronequa p
ceptum: vnde cum tale pᷣceptum ſit de
iure nature ⁊ de iure diuino: nulla lege
humana poteſt tolli. Planũ eſt aut q pᷣ
ſcriptio lege humana poſita eſt:que lʒ8 ꝓ
ſtatu reip.ſit iuſta ⁊ ſeruãda: in nullo ta
men põt pꝛeiudicari leginãli uł diuine.
CScvꝰo auctoꝛitas Augl. ad Mace/

donũ:vbi loqnens de reſtitutioue rei ali

ene ſic dicit: Si diuerſa de bomie ut bo
mines ſentimus:in iuſticia tũ ſimul ſu-⸗
mus:quatenus ſi de re aliena diuerſoꝛũ

diueria ſit ſententis:nulli tamen place⸗
gt ut res nõ reſtituatur aliena:nec in h

noſtras ſuſpitiones quibus credibilibꝰ

rerum ſignis mouemur cognitiones cer
tas eſtimare debemꝰ: cu credibilia muil

ta ſint falſa ſicut credibilia multa vera.
¶Tertio auctoꝛitas diuina. Sic enim
ſcribitur extra de pꝛeſcript.c.fi. Quo⸗
niam omne quod non eſt ex fide pecca/
tum ?:ideo ſynodali iudicio diffinimus
ut nila valeat abſq; bona fide pᷣſcriptio
tam canonica qᷓ; ciuilis:cũ generaliter
ſit omni cõſtitutioni atq; ↄſuetudini de
rogandũ:que abſq; peccato moꝛtali nõ
poteſt obſcruari. Vnde ozʒ ꝙ qui pꝛeſcri
bit ut in nulla tepoꝛis parte habeat con
ſcientiam rei alien.

AL.
2 d pꝛimũ ergo eſt dicendum
ePeEellet o&& illud quod poſſi
detur iure diuino ucl naturalinuſte poſ⸗/
ſidetur ⁊ bñ:iſj qð poſſidet᷑ iure poſitiuo
nõ ſꝑ iuſte poſſidet᷑. Multa nanqʒ ut di
cit Augꝰ lex ciuilis cõcedit ⁊ mta pu/
nienda impunita reliquit:que ꝑ dininaʒ
legem coꝛrigunt᷑ c en im ut ait:qꝛ nõ
oĩia facit q facienda ſut:iõ que facit ipꝛo
banda ſunt. Planũ eſt enim ꝙ Aug?le⸗
gem inculpatã dicit que cõcedit ut bo/⸗
minẽ volente me occidere: poſſim occi⸗
dere:⁊ tũñ hm legem diuinã hanchuma⸗/
na legem Fuant es ipſe inculpatos nõ bʒ
ſic lex que cõcedit pꝛeſcriptionẽè iuſta eſt
bm pñtem ſta tum fᷣm tñ legẽ dium ſer
uantes lege pꝛeſcriptiõis inculp ati eſſe
nequeũt: Et ideo àcunq; tge bõ bʒ con

ſcientiã ꝙ res fuerit aliena uel iniuſto ti

tulo acquiſita:puto ꝙ m legẽ dei hõ te
net᷑ ipſam reſtituere. C Ad ⁊“ eſt dicẽ
dũ ꝙ in bonis eccleſiaſticis papa bʒ ple
num dñium. AUñ abſq; omni ſtatu pᷣſcri
ptionis põt oꝛdinare ꝙ illequi eſt admi
niſtratoꝛ in tali eccleſia tanto tẽpoꝛenõ
hẽ at ãplius ad miniſtrationẽ: uel ꝙ aliꝰ
in adminiſtratione illa nõ poſſit bẽre ali
quã iuriſditione. ¶C Ad qeſt dicẽdũ q;
pᷣncipes non ſunt dñi rerũ ſubditoꝝ:niſi
ſint eoꝝ ſerui:ſed ſunt tutoꝛes:ꝓpt᷑ quo/
rum tuitionẽ dant᷑ eis redditus ⁊ ſtipẽ-
dia: vltra que ſi accipiunt a ſubditis te/

nen ᷑ ad reſtitutionẽ ſicut al ij.pꝛo vtili

tat e autẽ reip.pñt bona ſubditoꝝ qñq;
a ccipere ⁊ in comunem non in pꝛopꝛi⸗
a m vtilitatem cõuertere. In nullo tñ ca

ſu p oſſunt condere legem que p̃iudicet

legi diuine uel naturali. Ad 'eſt di

cen duũ ꝙꝙ illa decretalis loquit᷑ de pꝛeſcri

pelan e rei cecleſiaſtice:⁊ ſi loquat᷑ de pᷣ/

qñ po ſſidet᷑ bona fide: ut q in nullo tge
bõ heat ↄoſciaz ꝙ res fuerit aliena ⁊ i iu
ſto ti tulo acꝗſta.CAd 5'c do. ꝙ da⸗

to ꝙ negligentia poſſet eẽ iuſta cã amiſ⸗

ſion is rei:non tñ põt eẽ iuſta cã ꝙ iuſte

Queſtio

rip tione rei ſingularis: intelligendu ẽ

poſſideatur ab alio:exquo conſtat ſibi ꝙ;
aliena eſt ⁊ iniuſto titulo ſibi acquiſita:
qᷓ;uis negligentia in repctẽdo reim infra
tempꝰ pᷣicriptionis poſſit etiam eſſe ſine
peccato:puta ꝓpter ignoꝛantiam'ul ꝓ-
pter abſentiam: uel ꝓpter pueritia: aut
ꝓpter habentis potenti.

1 ſic pceditur:
D quintu et enim

qꝙ papa poſſit abſoluere ſymonia
cũ abſq; eo ꝙ ſiymonia reddat.Contin
git'eni qñ q; ꝙ vnũ totũ collegiũ ſimul
cum pᷣlato recipſt pecunia ꝓ aliquo bñ/
ficio eccłiaſtico ſymoniace collato. Cał
qutẽ pccunia nõ debet reddi eccleſie: in
cuius iniuriã datũ fuit eccleſiaſticũ bñ
ficium:quia tunc illi repoꝛtarent cõmo

dum de peccato quod cõmiſerunt: nec

de dicta pecunia poteſt fieri elemoſyna
uel in pios vſos cõuerti:qꝛ non põt fieri
elcmoſyna de pecunia ſymoniace acqui
ſita:ut ſcribit᷑ i.q.i.Põt ergo abſolui ſi
moniacus abſq; eo ꝙ ipſam reſtituat.
¶S.nullꝰ põt cogi teddere rem illia q̊
recepta eſt ũ eiuõ cõeniat iuſta repeti

tio:ſed dans pecunia ꝓ re ſpuͦali nõ põt

ea m repetere: qꝛ exquo eã turpit᷑ dedit:
iuſte ſeipᷣm pᷣuat eiꝰ rei petitione:poteſt
S abſolui ſymoni acꝰa biq; eo ꝙ pecunia
ſymoniaca reſtitua᷑. ¶C S.deturpi lu-
cro nõ dʒ fieri ꝓmotio ecdleſie: ſed ſi pe-
cunia daret᷑ eccleſie cuiꝰbñ ſiciũ ſymonia
ce eſt acquiſtũ: ꝓmoueretur eccleſia de
turpi lucro:nõ eit ergo reſtiueda.

Ancgß 1 eſt quia ſcribit
In cõtrariũ N lertit

tio ſymonie dantem ⁊ accipientem pa-

riter inuoluit. Meuter ergo dans uel ac

„ „

cipiens ſy moni

nia effect iue ſit ſtudioſa
volũtas emẽdiuel vendẽedi aliqð ſpũale
uel ſpũ ali ãnexũ:obiectiue tñ fit iniuria
dño ſacroꝝ ⁊ ipſoꝝ ſpũaliũ:qꝛ illa vẽdũ
tur q ie gratis dãda eẽ mõdauit: Jur

illud Matth. x. Oꝛat accepiſt t date

ã põt abſolui niſi reddat᷑
Kn C60 dicendu ꝙ q́;uis ſymo⸗

——— . —

Y.

epeeun
polütote di
gligpepat
nentopd
dihpeſatoꝛ
guabona
ytiltete te
ſeneprogt
ſymonoced
aſt ecel
neehtrpi⸗
glisci on
debetdare
fſcht diuin
reimint
erecht
moduve
ſieretſih⸗
Hmmonie

ſcſona⸗
hhiateal
ooblante
o ſllius ce
heccatuno
igtum ſenn
Comhcuno⸗
toklcolegi
ſberalteri
ſto clenol
annen
4 4
geriſ
NetC:
hſamnſpnone
ſtfeetitio
thinſtetet
litnte dif
Geit⸗ .
bis htiten
itrdarcng
ſdlenci
Phedantis⸗

gnocetſtetſlli

nloſhiagniig
Patitorennint
ſſitetiam cſeire
voruntiemik),
Nerpoentüt
i.
ſtiidetr
Ucaienin
Ablolvere ſnonn
üürcctat Conm
toti calcgüſfn
aunii alnnoyi,
ninctllun i
ctdticclie /

nit licali
reponawron
d cimic
aſt ieneenefn
i gebonhatß⸗
ſmonioce t
tzoohſeli⸗

cigetnimnt
S
Cbngt
ocnet il
miiifnen
umttlidi 1
ctrilt.
1, dualebf
ligiuum
1uponm
1ast dmnsli
lhinin
iihn
futucſtl
Letigla n

i

= =
— – =

=

—
SSS

— —

— —
S
—

=

.

—
S
—
—
—
—
— —
— — —
— =☛ S=
= = =
2 = à

—
——
S=
—
= =—
S=
—
—
—

= —*£
=
—

Ar.

Vnge pecunia ſymoniace accepta ↄtra
volũtatẽ dñi nullo mõ retineri põt.veru
quia papa ipſiꝰ chꝛiſti qui eſt dũs ſacra/
mentoꝝ ⁊ ipſoꝝ ſpiritualiũ:vicariꝰ eſt et
di ſppeſatoꝛ bonoꝝ eccleſiaſticoꝝ: ea rõne
qua bona eccleſiaſtica põt recipere: et ꝓ

vätilitate eccleſie vel pꝛo cã rõnabili con

ferre pꝛo quibꝰ vult:eadẽ rõne pecuniaʒ

ſymoniace datã vel receptã:q;uis redde

da ſit eccleſie in cuiꝰ iniuriã data eſt vel
recepta:ꝑõt pꝛo vtilitate eccleſie vył pꝛo
alia cã rõnabili dare cui placet:nõ tamẽ
debet dare illi qui ſymoniã cõmiſit:quia
ſicut diuina iuſticia neſcit patrociniũ da
re criminibꝰ:ut dicit Chꝛyſo. ſic papa ꝗ
eſt executoꝛ diuine iuſticie:nõ debet cõ/

modũ vel patrociniũ dare peccatis:q

fieret ſi ſymoniacꝰ abſolueret᷑:⁊ pecunia
ſymoniace recepta nõ redderet᷑.
Ad ꝛzimü ergo ſic cõiter dicit
1E ꝙ pecunia vel poſ⸗
ſeſſio vel fructꝰ ſymoniace accepti debẽt
reſtitui eccleſie in cuiꝰ iniuris data ſunt:
nõ obſtante ꝙ pᷣlatus vel aligs de colle⸗
gio illius eccleſie fuerit in culpa:qꝛ eoꝛũ
peccatũ non debet alijs nocere:ita tñ q;
q;tum fieri põt illi quipeccauerunt inde
cõmodũ nõ cõſequant᷑.Si vo pᷣlatus et
totũ collegiũ ſunt in culpa:debet paupe
ribꝰ ⁊ alteri eccleſie erogari. Nam verũ
eſt ꝙ elemoſyna nõ põt fieri de pecunia
ſymoniace accepta per dantẽ vel recipi⸗
entẽ:ſed ꝑ papã vł ſuperioꝛẽ auctoꝛitatẽ
babentẽ ſuꝑ bona ecclłlie elemoſyna fieri
põt. Ad ⁊“eſt diccndu ꝙ dans pecu
niam ſymoniace nõ põt ipſam repetere:

quia eoipſo qꝙ; turpiter dedit:ſeipſũ pᷣua

uit repetitiõe. Recipies etiã vel media-
toꝛ iuſte retinere nõ põt: cũ recepta ſit )
volũtatẽ dñi illiꝰ rei quã ipſe vendendã
expoſuit:⁊ iõ de mãdato ſuperioꝛis ha/
betis ptãtem ſuꝑ ipſa bona eccleſie eſt
diſtribuẽda ſm volutatẽ eius.¶C Ad ʒꝰ
eſt dicenduũ ꝙ ſymonia eſt turpe lucrum
rõne dantis vel recipiẽtis qui vendũt vł
emũt qð gratis eſt tribuendu:vᷣm pᷣceptũ

”

ſexageſimaſecũda vVvXij

dñi:ex ꝑte tñ eccleſie cui reddẽda eſt ppt
iniuriã ſibi factã nõ eſt turpe lucrũ:quia
ponſa eſt illius qui malis ⁊ turpibus in
bonu ⁊ pulcbꝛitudinem vtitur.

ſic pꝛocedit᷑
D ſextum viker enĩ q⸗
papa poſſit abſoluere ludentẽ ad

aleas:abſq; eo ꝙ lucruʒ reſtituat:qꝛ pa
pa non ligatur ali iure poſitiuo:ſed lu⸗

dus aleaꝝ int᷑dictꝰ eſt iure poſitiuo: nõ

Ee ront⸗ cum tali diſpenſare poſſit.
Pꝛeterea magis eſt illicit? queſtꝰ me

retricius q; alee lucrũ:ſed illud qs acqui

ritur per meretriciũ põt licite retineri:g
multo magis qð acꝗrit᷑ per alee luſum.
Pꝛeterea qð accipit᷑ a volitario nõ
cenſet᷑ furtũ vel alienuũ:et per cõſequens
nõ reſtituẽdũ:ſed tale lucruũ accipit᷑ a vo⸗
lutario:quia ludẽtes pari volũtate cõue
niũt qñq; ad ludũ:nõ eſt ergo tale lucruʒ
In Otrari ij Jreſtituendn.
J—☚ 1 1*Reſt. quia q iure ꝓ-
bibet᷑ iuſte nõ poſſidet᷑:ſʒ alee luſus ĩ iure
pꝛobibet᷑:ſicut patet.C. de epiſ.⁊ cler.S.
infdicimꝰ. ⁊. C. de reli.⁊ ſũp.fu.in cõſti-
tutiõe greca ꝗ ſic incipit. Aleaꝝ ludus.
qð ergo ſic Z ius acgꝗrit᷑ iniuſte retinet᷑.
Rnd EO dicendũ ꝙ ſcut dicit Iſ
ArI do. ⁊ ponit.i.di.deiurena
turali eſt omniũ cõis poſſeſſio.ð iure vᷣo
poſitiuo vel gentiũ eſt ſediũ occupatio ⁊
rerũ acꝗſitio:vñ acquiſitio rerũ ⁊ moduſ
acanſrent e iur⸗ Pormen ——
qui q;tum ad pꝛeſens triplex eſt.. Mã
quid a eſt honeſtꝰ⁊ a iure cõceſſus ut fiat
per aliquẽ iuſtũ vẽditiõis vel donatiois
titulũ. CQuidã inhoneſtꝰ ſed ꝑmiſſus
a iure:ppter maius maliũ vitãduʒ:ut per
meretriciũ qð ꝑmittit᷑ in lege bumana
pꝛopter vitandu adulteriũ.¶ Alius in
honeſtus ⁊ a iure ꝓbihitꝰ:ut per alee lu
duũ. In pᷣmo caſu licet acqrere ⁊ retinere
nec datur repetitio. In ⁊ caſu non licet
ſi cacꝗrereiqꝛ ꝑmiſſio eſt de malo:ſj licet
retine: nec ↄpetit repetitio. In ⸗ꝭ vᷣo cãn
nec licet acꝗrere nec retinere.ſj cõpetit

Ar.

repetitio:quia ergo ludus aleaꝝ eſt inbo
neſtus ⁊ ꝓbibitus qui ſic lucrat᷑:nõ iuſte
acquirit nec poteſt retinere:immo com/
petit leperio infra. xl. annos. ut dicit
pꝛemiſſa cõſtitutio grec a. C.de reli.et
ſump.fu.l.aleaꝝ vſus. ..
AG pꝛimũ ergo eſt dicendum
— 1 ꝙ papa nõ ligatur
iurepoſitiuo inq;tum cõtradicit iuri na/
turali vel diuino: ſed pꝛo ut ius naturale
vel diuinũ iure poſitiuo iuuat᷑ ⁊ fauetur
tãto mag! ipᷣe iure poſitiuo ligat᷑:quãto
magis eſt iuris naturalis ⁊ diuini fautoꝛ
et obſeruatoꝛ. Unde dicit Augꝰ ⁊ ponit᷑
ix.di.ꝙ quicũqʒ legibus imperatoꝝ que
ꝓ fidei volũtate ferunt᷑ obtẽꝑare nõ vult
acquirit grande ſuppliciũ. ¶C.Ad ꝛeſt
dicendũ ꝙ qᷓ;uis queſtus meretriciꝰ ſit
magis in honeſtus nõ tñ magig imo mi
nus eſt bũana lege ꝓbibitus. ¶Ad 3
eſt dicendũ ; qñ ludentes pari volunta
te cõueniunt ad ludũ neutrũ põt lucruʒ
retinere:ſʒ ẽ pauperibꝰerogãdũ. Si vᷣo
vnꝰcrahit᷑ ab alio:qꝛ tunc pᷣſumit᷑ fraus
illi reſtituẽdũ ẽ ꝗ tractꝰ fuit ad ludũ.
¶QAueſtio.lxiij. de pape ligatione.
Lterins addene
. pape ligatio
ne: Circa quod ꝗᷓrunt᷑ quatuoꝛ
O⅜ Pꝛimo vtrũ pꝛeceptũ pa/
pę magis liget q; ligamen legis nature.
CSecũdo vtru pᷣceptũ pape magis li
get qᷓ; ligamẽ ↄſcie erronee. ¶ Tertio
vtrũ pꝛeceptũ pape maai liget q;ᷓ liga
men cõſcientie recte. C Quarto vtruʒ
pᷣceptũ pape liget vłiter in gibus. . ai
3PY ergo ſic ꝓcedi
Primn tur: Aid et᷑.n.
ꝙ pꝛeceptũ pape minus liget qᷓ;
ſ̃ceptum legis nature:qꝛ minꝰ ligat mu
tabile ⁊ fallibile q; ligamẽ imutabile et
infallibile:ſed ligamen legis nature ẽ in
fallibile ⁊ imutabile:pᷣceptũ vo pape eſt
fallibue et mutabile: ergo minus ligat.

Pꝛeterea ligamen impꝛeſſum a veo

magis ligat q; ligamẽ impꝛeſſum ab ho

—

Queſtio

I
mine:ſed p̃ceptũ legis nature eſt ligamẽ
impᷣſſum a deo:ut dicit Augꝰin de vera
reli.hᷣceptum vᷣo pape ẽ ligamẽ impᷣſſi
ab hoie magis ligat ligamẽ leg natu-
re q; pꝛeceptum pape.¶Q. Pꝛecerea liga
men illud quo ligant pꝛecepta diuina et
buana magis ligat q; illud ligamẽ quo
ligant pᷣcepta buana tm:ſed ligamie le/
gis nature pꝛecepta diuina ⁊ hũana li/
gant.pꝛecepto vᷣo pape ſolũ ligant hũa
neleges:magis ergo ligat liga mẽ legis
norar q́; pꝛecctũ pape. .
Ariſi ẽ:qꝛ ligamẽ
In contraniu legis nature
pctm̃ coꝛꝛumpit᷑: ſicut dicit glo. Ro.i.
pꝛeceptũ vᷣopape nunq; tollit᷑. Nauicła
enĩ Petri lʒ fluctuet:nuq; tũ demergit᷑.
nideo cd ꝙ ler nature tri
„ pliciter põt conſiderari.
Pꝛimo foꝛmalit᷑ ⁊ quiditatiue:⁊ ſic foꝛ
mnaliterẽ quidã babitꝰ determinans et
inclinans bũanũ intellectũ ne faciliter
poſſit deuiare vel errare. Omne enim in
determinatũ indiget aliquo determinã
te:potentia aũt intellectiua indetermi⸗
uata eſt:ideo indiget aliquo babitu incli
nante ⁊ determinãte iꝑpſam ad actũ eiꝰ.
Secũdo materialit᷑ ⁊ ſbiectiue:⁊ ſic
talis habit im pmit᷑ intel lectui pꝛacti-
co:⁊ eſt in intellectu pꝛactico tanq; in ſoᷣ

iecto. Eſt n. vnus intellectus pꝛacticus

⁊ ſpeculatiuus:ſed differt rõne fmis:ꝗa
finis intellectus ſpeculatiui eſt veritas
pꝛactici ᷣo opus:ut dicit phus.i. Me⸗
tha.vnde ſicut intellectui ipeculatiuo in
ſerta ẽ notio pᷣucipioꝝ ſpeclłlatiuoꝝ ſicut

ꝙ omne totũ magis ẽ ſua ꝑte:ſic intelle

ctui pꝛactico inſerta ẽ notio pꝛincipioꝝ
operatiuoꝝ:ut nemini faciendũ eẽ illud
quod homo nollet ſibi fieri: ⁊ iſta notio

ꝓpꝛie lex nature appellat. ¶ Tertio po

teſt cõſiderari finalit᷑ ⁊ obiectiue:⁊ ſic ẽ
reſpcũ vniuerſaliũ pꝛincipioꝝ agendoꝛũ

nõ ꝑticulariũ: vnde ꝓpꝛie lex nature eſt

babitꝰ cognitiuus q;tũ ad ſuã rõneʒ foꝛ
malẽ:⁊ na liter intellectui pꝛactico impᷣſ

Mekien

A.

ſsitüt
ctuprineſp,d
onpticula
en Quss
tchtialiüne
teriminte
No Kani
lerllene
eriluſo
heqlian
Mapeligerg
men ſoleg
Gltpꝛcce
liumt pe⸗
turereſpcl
cehtumpe
Gatne o

ſpuneta
ctottati
ſmtaltbie
puuugiis
ppeeeen
–
obenisſin
ttgtoitmpr
Meſſionele
ogis natut
lenercnet
i rſefo:
ofuncpyk
Eftcen

(dcerei

lachtndin
Uitueltcren
ſterzoctus

fit ſhlegen
Hoſtnodi

neperſete
thts plar

cgrius

D

ſſeepei N

Snatneetlgni
at Randeren
eelimeinil
tligaweles uen
eEpegulg
Aac iün
Gilud lnneg⸗
Atnſallgantet
dinmnt binnal,
apeſbliligant bi
oligrlinilegt

iglemi
aunun
ſarnit ⸗
rnicdt,
döglnun
tcr götcgniien
vidtsrine tiiſ
Nt7a
aleetüte fit
ne Onnecnn,
tigto detern
Alecnmn ineten,
raliſvobabin
igſanat nit
it 1 betul
nedlen un,
pennnuft
müngte
ſwi ma.
umiſni
tdngitt
Narm uumn

Ar.

non pticulariũ q;tũ ad ſuã rõnẽ obiecta

lem. Quia & foꝛmalit᷑ eſt babitus:ẽ po⸗/

tentialiũ non actualiũ: qꝛ vᷣo materiali

terẽ in intellectu pꝛactico:ẽ opabilium

nõ ſpecula biliũ:ſed qꝛ obiectũ eiꝰ ẽ vni/

nerſale:nõ eſt reſpcũ ꝑticulariũ:ſed vni-
uerſaliũ ſolũ: magis ligat pꝛeceptu pa
pe q́; ligamẽ legis nature:qꝛ pꝛeceptuʒ

pape ligat potentia liter ⁊ actualit᷑.liga

men ðvo legis nature potentialit᷑ ſolum.

Silr pꝛeceptum pape ligat reſpcũ ag bi
lium ⁊ ſp ecula biliũ.liga mẽ vᷣo legis na/

ture reſpcũ agibiliũ ſolũ: Eodẽ mõ pꝛe
ceptum pape ligat vłr ⁊ ꝑticulariter.li/

gamẽ vᷣo legis nature vłrtm.

1521 S eſt vo. ꝙ ceptu
Ad Pꝛimi pape ꝑſonalit ⁊ in
ſtrumẽt alit᷑ mutabile e ⁊ fallibile:ſj au-

ctoꝛitatiue ⁊ pꝛincipalit᷑ imutabile eſt ⁊

infallibile:qꝛ auẽtas diuina cui inmtit
imutabilis ⁊ infallibilis eſt. C Ad 2 * E

dð.qꝙ pꝛeceptũ pape impᷣſſuʒ ẽ ſilr a deo
uta a cbꝛiſto ꝗ ditxit petro: Quodcũq;
ligaueris ſuꝑ terrã:ligatũ erit ⁊ in celis
⁊ tãto impꝛeſſio iſta eſt in fallibilioꝛ im

pꝛeſſione legis nature:inq;tum impᷣſſio
legis nature que ẽ babitualis per actua
lem erercitatione põt depꝛauari in ma

lum ⁊ refoꝛmari in bonu:ſed iſta impſ-
ſio nunq; —-łr depꝛauari põt:ſicut nunq;

vli fides eccleſie põt veficere. C Zd 3
eſt dicendũ ꝙ ligamẽ legis nature ligt
pꝛecepta diuina ⁊ huana virtualit: ba-

bitualiter. ⁊ vniuerſaliter: ſed particula
riter ⁊ actualiter talis ligatio explicata

fuit in lege moyſi per diuerſa pꝛecepta

⁊2 poſtmodũ in lege noua per ſuperaddi

tas perfectiones ⁊ ꝑticulares declera⸗
tiones. Planum ẽ enim ꝙ vtriuſq; leg
papg eſt interpꝛes ⁊ declaratur tanq; vi

cgarius cbꝛi ſti.

PBilecundu en

R * pᷣceptũ pape nõ magis liget q; liga/

tentia ferat᷑ a nõ ꝓp e: ſy a
Scvo ſi manifeſiu erroꝛem contineat.
vtroq;.n. mõ nõ ligat:ſed cõſcientia er-/

ſexageſimatertia 11
ſus q; tũ ad ſuã rõnem mãleð: ⁊ eſt reſpe
ctu pꝛincipioꝝ agendoꝝ vniuerſalium ⁊

men ↄfcie erronee:qꝛ ↄſcis erronealigat

ad malũ. Tenet᷑ eni bomo ſeꝗ ↄſcĩaʒ er

roneã dictantẽ bonũ eẽ qð malũu e. Diẽ
eni glo.ſuꝑ illo ᷣbo.R .
nõ ex fide pctm ᷑:⁊ ſi bonũ ẽ qð ſit: tñ
ſi fit ↄſciam: malũ ẽ. Tenet᷑ at ꝗlibʒ vi
tare malũ⁊ per conſequẽs quilibet tene
tur ſeq ↄſciam erroneã: ſed pᷣceptum pa

pe non ligat ad malum: magis ergo li-

gat ligamẽ ↄſcientie erronee q; pᷣceptuũ
pape. ¶ Pꝛeterea ſcribit᷑ Gall. v. Te⸗
ſtificoꝛ omni hõi circucidenti ſe ꝙ debi

toꝛ eſt vniuerſe legis implende:ſed im⸗

pletio legalium poſt aduẽtum cbꝛiſti nõ
liga bat ex pᷣcepto diuino:ligabat ſolũ
exↄſcia:⁊ illud malum erat.quia ſerua/
re legalia poſt aduentum cbꝛiſti maluzʒ
erat. Ligat ergo cõſcientia crronea ad
malum ad quod non ligat pceꝑtũ pape
¶ LSDPꝛeterea agẽs ↄſciam ſꝑ peccat
ſiue bonũ ſiue malum faciat:ergo hõ ſpꝑ
tenet᷑ ſequi ligamen ↄſcie:ſed pᷣceptũ pa
pe non tenet᷑ homo ſemꝑ ſequi.ſi enĩ pᷣ/⸗

cipiat contra legem dei non eſt ſibi obe

diendu: magis ergo ligat conſcientia er
ronea qᷓ; pꝛęceptum pape. altaſei
eſl: qꝛ falſa ſen⸗
In cõtrarii ?cain»
ligat:quod dupł cõtingit. Pꝛimo ſi ſen
ꝛio iudice: ſʒ alieno

ronea eſt falſus iudex:⁊ manifeſtũ erro
rem cõtinet:maxime ſi dictat facien duʒ
eẽ pꝛium legi nature uel diuine. Minus
ligat q; pꝛeceptum pape. .
n C0 dicendum ꝙ conſciẽtia
1 & erronea eſt erroneum itʒ
dicium de agendis. Agibilia autẽ q; tũ
ad pꝛeſens in triplici genere ſunt:quia
Quedam ſunt ad quoꝛum obſeruationẽ
uel vitationem tenemur ex lege diuins
vt que continentur in pᷣceꝑtis affirma
tiuis ul'negatiuis Quedã vᷣo ſut ad à-⸗
rũ impletionẽ nõ tenemur: ſj ĩducimur
ut ꝗᷓ ↄtineur in conſilis ⁊ ad monitiõibꝰ

o.xiinj. Ome q

Ar.
Quedã vᷣo ſunt ad quoꝝ impletionẽ nõ
tenemur:nec inducimur:ut oꝑa indiffe-
rentia ⁊ actiões nãles:ſicut leuare feſtu
cam uel non leuare: comed ere uel nõ co
medere. Oe pᷣmis ꝙ eſt dubiũ an tenea/
mur ſequi ↄſciaʒ erroneã:qꝛ de ↄſilijs et
operibus indifferentibꝰ nõ videt᷑ eẽ du-
bium. Planum eſt eniʒ ꝙ ſi quis credat
ſe ligari ⁊ teneri ad intrandũ religioneʒ;
peccat ſinõ intrat.Si quis ſilr credat ſe
teneri leuare feſtucã:niſi leuet:peccat.ſʒ
de pceptis diuine legiseſt dubium:qꝛ de
eis eſt diuina obligatio in cõtrariũ. VUn
de dicut aliqui ꝙ ſi quis credat bᷣm ↄſci
entiã ſe teneri ad foꝛnicandũ uł ad fur
tum cõmittendũ: nõ tenetur tale liga/
men cõſcie ſequi:quia non tenet᷑ hõ face
re illud:uel ſequi ↄſciam in eo qð eſt legi
diuine cõtrariũ. Ande dicunt ꝙ cõſcien
tia erronea non ligat in malis:⁊ ad ſe/
quendũ illa que ſunt diuina lege ꝓhibi-
ta. ¶ AVerum qꝛ ut Aug“ videt᷑ dicere:
Facere cõtra cõſcientiã ſiue bonum ſiue
malũ fiat:ſemꝑ eſt peccatũ:id eo puto ꝙ
conſcientia erronea in malũ obligat ad
ſequendũ non ſimplicit᷑ ⁊ ꝑ ſe: ſed ᷣm ꝗd
T per accidens: inq;tum creditur recta
q;diu manet erronea.Coõcurrit eni ſuꝑ
eundem actũ duplex vinculũ cõtrariuʒ.
Anum legis nature:quod eſt vinculũ li
gans ſimplicit᷑ ⁊ per ſe: ꝑuta nõ eſſe fu-
randũ nec foꝛnicandũ. Aliud vinculum
errantis cõſcientie quo credit᷑ licere foꝛ
nicari ⁊ furari:quod ꝗdem vinculu ligat
ᷣm ꝗd ⁊ ꝑ accidens:inqᷓ;tũ cõſcietia cre
dit᷑ recta vñ quicꝗd facit bomo durau⸗/
te tali cõſcient ia erronea peccat Naʒ ſi
foꝛnicat᷑: facit contra ligamen diuini pᷣ
cepti:ñ vᷣo non foꝛnicat᷑ facit cõtra liga
men cõſcientie. ¶ Sʒ quo peccat vtro
q; mõo:exquo ꝑplexus eſt ⁊ quaſi ad im-
poſſibile obligatus. Aniuerſalit᷑ enĩ 'm

Augl.illud cui reſiſti non põt: peceatuʒ
non eſt Talis auũt nõ eof reſiſte
E Ad quod

re ꝗn alterũ iſioꝝ icurrat.

dr ꝙ ſimpłr nõ eſt ꝑplexus:quia poteſt

Queſtio iiI

⁊ dʒ cõſcientiã erroneã deponere ad pᷣ/
ceptum pape uel ſuperioꝛis:⁊ in boc ſol

uit᷑ ꝓpoſita queſtio:quia magis ligat

ceptũ Lape qᷓ; ligame ↄſcie erronce. Ae
rum eſt em ꝙ ᷣm qd ⁊ ut nüc magis li-
gat ligamẽ cõſciẽtie erronee q; pceptũ
pape extẽſiue:eo ꝙ ↄſcia erronea durã⸗
te erronea ligat ad malũ ⁊ ad bonũ.Ad

bonũ gqde ex obligatiõe pᷣcepti dini. Ag
ma lũ vo ex obligatõe erronce ↄſciẽtieq

putat᷑ recta.pᷣceptũ vᷣo pape nũqᷓ; ligat

niſi ad bonũ: quia ad malũ pᷣceptum pa
pe non eſſet tenendũ: imo oino ſpernen/

dũ:ſed virtualiter ⁊ vłr magis ligat pᷣ⸗
ceptuʒ pape:qꝛ hõ ſꝑ ⁊ vliter in oibus te
netur erroneã conſcientiã dimittere ad
pᷣceptũ ſui ſuperioꝛis:⁊ eius determins

tioni ſtare ac eiꝰ ꝑplexitatem in ſua de/

terminatione relinquere. Et ꝑ boc patʒ
rñ ſio ad rõnes in oppoſitũ factss.

1 ſic ꝛoccdit. Si
D tertiu delnr mre pꝛe

ceptũ pape magis liget qᷓ; liga/

men recte conſcientie:qꝛ ſꝑ ligat magis
mandatu ſuperioꝛis qᷓ; inferioꝛis: ſ̊ pa-
pa ẽ ſuꝑ aias oium boium: Juxta illud
Ro. xiiij. Omnis aia ptãtibꝰ ſublimioꝛi
bus ſubdita ſit: ergo papa ẽ ſuꝑ cõſcien-
tias oium.pᷣceptũ eiꝰ magis ligat q; p
ceptum conſcientie ꝓppꝛie. ¶D. magi
ligat᷑ ꝗs eo a quo ſe nõ põt abſoluere q;

eo a quo põt ſe abſoluere:ſj a pᷣcepto pa
pe hõ nõ põt ſe abſoluere.põt aũt ſe ab⸗

—

ſoluere a ligs mine cõſcientie:õ magis li
gat pᷣceptu pape q; ligamè conſcientie.
S. magis ligat qð certu eſteſſe bo-
nũq; quod non eſt certũ. Sed certu èe q;
pᷣceptũ pᷣlati e bonũ. Scribit᷑.n.Pꝛouer.
xvi. O iuinatio ẽ in labijs reg :in iudicio

nõ errabit os eius. Foꝛtius ẽ ligamen

pᷣcepti pᷣlati q; ligamen röricntie. c
—PO 1 eſt: qꝛ vincu
In contrarii innaab⸗
ſoluit a p̃cepto dei tollit vinculũ pᷣcepti
pape: ſed dictamẽ cõſcientie abſoluit a
pꝛecepto dei. Si. n. alicui mulicri dictat

nkolis
liſtoffe
Rrbaiftan

A.
Conſciettioil
feiveritaten
ſbco hec pe⸗
Gtumdel:
dctarme con
Gorndoſcien

Wae⸗

Marrenue
putoleintecte
tchſvennpur,
leteq; hccepti
ſtdupleriudic
Pvoindicon
ſcti ai pſe
cſegi chaffee
rchr utſcnb
6 Nnfecit
lorosftanfe
gennbnbüan
ahnduini⸗
ferſninz
gifalez bin
ſiciſtentĩ
ſogffetnchn
tpanüitici⸗
Ppimineicihne
bonm Conſen
ee ebikinoj
ſoſgorinoi
lnt cotroder
ſionegeli⸗
ſninguonoit
ecogitatibts
netufpenu
ſertie og be

Meptüpape
ianiang

Nn
fbciͤſcentiz
fnofi te
ceg
in

I

idepneree
wꝛis iboe ſl
na mngs lott

atenene Nt

utnüc nags i⸗
nonee ſepi
tin mroncadui
ütadbond

ezepti dini?

moncroſciii
opapenu; l
mei zechtun
mooi m
kngulpri⸗
ilurteinen
tünntatn
6,1iN
tmmdiu
e Edra
viti it.
ſenouti
eur 1,4,
Glin in
nſalertoi
tigons e⸗
un Mni
rith ͤtin

chrace

Ar.

conſcientia iſtũ eſſe viru ſuum: qui tñ in
rei veritate non ẽ ſuus vir: ⁊ cognoſcat᷑
ab eo: nec peccat:nec tranſgredit᷑ pꝛece
ptum dei: qð tñ tranſgrederet᷑ niſi eſſet
dictamẽé conſcientie multo magis & li-
gamẽe ↄſcientie abſoluit a pᷣcepto pape.
Rnd cO dicendũ ꝙ ligare mag
„ & & pöt mtelligi dupliciter:
Vel extenſiue:vel intenſue. Si acci⸗
piat᷑ ↄſcia recta:que recta eẽ credit᷑: ex/
tenſiue in pluribus ligat ligamẽ ↄſciĩe ſic
recte q;ᷓ pᷣceptũ pape. Cuiꝰ rõ eſt:qꝛ cuʒ
ſit duplex iudiciũ:diuinũ ⁊ bũauũ: deus
in ſuo iudicio magis penſat affectũ qᷓ; ef

fectũ: cuʒ ipſe intueat᷑ coꝛ.bõ vᷣo magis

effectũ q; affectũ:cum videat que foꝛis
parent: ut ſcribit᷑.i.Re.xvi. Vnde ſi ꝗs
3 ↄſciam facit aliquod bonũ quod non
bono affectufacit: q́;uis nõ faciat ↄtra
legem ᷣm buanum iudiciũ:ſacit tñ con⸗
tra ſm diuinuũ iudiciũ:nec in tali iudicio
meret᷑ pᷣmiuz. Ecõtrario ſi ꝗs faciat ali

quod maluz huana lege ꝓhibitu:qð ſᷣm

ſuã cõſcientiã creqat᷑ bonü:quia facit bo
no affectu:q́;uis faciat contra lege Pᷣm
bũanũ iudiciũ:nõ tñ facit cõtra ſᷣm diui
num iudiciũ:nec in tali iudicio meret᷑ pe
nam. Conſcientia ergo recta que recta
eẽ credit᷑ in oibus ligat.pᷣceptu vᷣo pape
nõ ligat in oĩbus: qꝛ in malis ⁊ in his q
ſunt cõtra deũ nõ ligat. Inteſiue tñ foꝛ

tius ligat pᷣceptum pape q; ligamen cõ⸗/

ſcientie:qꝛ ligat in foꝛo exterioꝛis iudi/
cij:in quo nõ ligat liga mẽ cõſciĩe:cũ ſoli⸗

us cogitatiois ᷣm iudiciu hũanũ nemo

mereat᷑ penã:⁊ ligat in foꝛo iterioꝛis cõ

ſcientie eo ꝙ bõ cõſcientiã ſuã rectã ad

pᷣceptũ pape dʒ cõfoꝛmare.erroneaʒ vᷣo
cõſcientiã ad p̃ceptũ pape dʒ deponere.

AA W ergo eſt diceẽdu q;
A Peimn. papa eſt ſuꝑ bomi
nis cõſcientiã in ſoꝛo exterioꝛis iudicij.

in foꝛo ſo interioꝛis cõſcientie hõ ſubij/
citur ſoli neo:q 'm intentionẽ eius ope-

ri ſuo finẽ imponit. Vñ in pluribus li/

gotur bo interioꝛi cõſcientia q; pᷣcepto

ſexageſimatertia

IIII
pape:eo ꝙ quicꝗd agit homo cõtra cõ⸗
ſcientia credens cõtra deũ agere: eiꝰ iu⸗
dicio pumit᷑: ſʒ nõ qcꝗd hõ agit cõtra pa
pam: uel tranigreſioꝛ mãdati pape non
in oibus eſt puniendus. CAd ꝛeſt di
cendũ ꝙ a vinculo cõſcientie nõ põt ali
quis ſe abſoluere:ſicut nec a pᷣcepto pa/

pe. Mam ſi ligamẽ cõſcientie eſt rectum

tener᷑ illud ſequi:⁊ ſic ab eo ſe nõ abſol⸗

uit.ſi vo eſt erroneu: ten et illud depone

re:nõ ſuo iudicio: ſed iudicio ſuperioꝛis
Ad & eſt dicendu ꝙ argumentum

arguit efficacius vinculũ eſſe pᷣceptũ pa

pe q; ligamen cõſcientie:⁊ ꝙ in vinculo
cõſcientie tenet᷑ ſtare pᷣcepto papean ſit
rectũ uel erroneũ:ſed q;diu creditur eſſe
rectum:in pluribꝰ ligat q; pᷣceptũ pape.
uartũ ſic pꝛocedit
SðM 9 81*° Ligetur eni
ꝓ ſceptum pape ligat vniueſalit
in omnibuſ:qꝛ qui obligat᷑ ad maiꝰ:obli
gatur ad minus:ſed illa que ſunt de re⸗
gula xp̃ᷣiane fid ei in quibꝰhomo obligat᷑
pape obedire:maioꝛa ſunt q; illa q ſunt
indifferentia: ergo in iſtis pceptů pape

ligat. C Pꝛeterea pꝛeceptũu dei ligat in
omnibus: ſed pꝛeceptu pape ligat virtu

te dei: Juxta illud. Luce.x. Qui vos au
dit me audit:⁊ qui vos ſpernit me ſper⸗
nit:ergo pᷣceptuʒ pape ſur ligat in oibꝰ.
Pꝛetetea Bernandꝰdicit: Salutare
credas quicquid pᷣlatus iniunxit.quod/
cunq; ergo mandatũ vicariꝰ cbꝛiſti tra
diderit exequendũ eſt:vbi cõtraria diui-⸗
nelegi non pꝛecipiat. ſ. Di itenittn
A FPEEPATPA 1S eſt: Dicit enim
In COt IU Bernarde: Ho
plus exigas a me niſi illa que ꝓmiſi: ſed
bomo in religiõe chꝛiſtiana non pꝛsomit

tit omnia indifferent ia ſeruare:non Sin

omnibus pceptum pape ligst
ſi⸗ EO dicendum ꝙ i religio⸗)
H ne chꝛiſtigna: cuius pa/
pa monarchiam tenet aliqua pcipiun?
que ſunt de ſalutis neceſſitate. Aliqua
vo ſnadentur que ſunt de congruitate
H re

Ar. Queſio

Aliqua vᷣo aguni: que ſunt indifferentia ſi poſſint pᷣdicare. & Serxto vtrum ma

In pmis q;tu ad illa que ſunt explicita

pceptu pape ligat virtute diuini pcepti

q; tũ vo ad illa ꝗ ſunt implicita:ligat p⸗

ceptũ pape ex virtute clauiuʒ: qꝛ ſuu eſt

determin are ⁊ declarare:qᷓ ſunt illa qͥ ꝗ

libet ꝓfitet᷑ obſeruare in religione rpia

+⅔

na. In ſcdis vo ⁊ tertis pᷣceptum pape

nõ ligat:qꝛ nec ligat pceptũ dei.niſi ſoꝛ/

te roõne contemptus uel niſi illa que cre-
duukt eſſe indifferétia papa mad aret in-

telligẽda es Puanda in ꝓfeſſione xpiane
religionis. Oicit eniz glo. ſuꝑ illo verbo
Matth. xxiij. Suꝑ catbedra moyſi ſede

rũt ſcribe ⁊ phariiei:quecũq; S dixerint

vobis:Fᷣuate ⁊ facite ꝙ pᷣcepta pᷣlatoꝛũ

retinenda ſunt in bhis que ꝑtinet ad ca-

thedrã:ułin bis q red Geuta cathedrã.
dr qꝙ illa que in xpᷣi
Ad Peumn ana religione cõti⸗
nent᷑ tanq; pᷣcepta maioꝛa ſunt neceſſi-
tate q; cõſilia: uel indifferentia: non tñ
ſunt maioꝛa ↄgruitate.vnde pᷣceptu pa
pe in illis ligat ex neceſſitate: in iſtis ãt
nõ niſi qdã cõgruitate. C Ad ameſt dð.
pᷣceptũ pape virtute pcepti dei ligat
⁊ ideo illa que a deo nõ pᷣcipiun t᷑:ſʒ ſua⸗
dent᷑:uel indifferentia habent:pᷣceptum
pape ſiłr ligare nõ dʒ. C Ad ʒe dicen
qu ꝙ illud vbu Berñ. intelligenduͦ ẽ de
bũilitate ⁊ ↄgruitate:nõ ãt de nccitate
¶Queſtio.lxiiij.de pꝛedica tio
nis diſpenſatione.

videndũ ẽ de diſ
Einde penſatione pᷣdi⸗
cationis. Circa qð querurt᷑ ſex
DpPꝛimo vtrũ diſpenſatio p
dicationis in papa ſit ptas oꝛdinis ułiu
riſditiõis. ¶ Scdo vtrũ ſine aucte pa-
pe conueniat epis p̃dicare. ¶ Tertio
vtrũ papa poſſit religioſos ad o fficiũ pᷣ
dicationis aſſumere. C Quarto vtruʒ

bpabe religioſs penitentibꝰ ⁊ ꝓcuranti-

us debeat officin p̃dicationis ↄferre.
QAuinto vtrũ ſola aucte pape ſine re

quiſitione epoꝛuʒ ⁊ pꝛeſbyteroꝝ religio

giſtris intheologia ex officio conueniat

pꝛedicare ſicut epiſcopis.
O Peimi So Peedi
PEEV tur: Didet᷑.n.
WFWY diſpenſatio pꝛedicatiois in pa
pa non ſit alicuiꝰ poteſtatis oꝛdinis vel
iuri ſdit iõis:quia in pᷣdicatione requirii
doctrina. Juxts illud Eccl.v. Si eſt tibi
intellectꝰ rñde pꝛoximo tuo:ſin auteʒ:ſit
manus tua ſuper os tuũ: ſed multi laici
ſunt litterati magis q; clerici:ergo nulla
alia poteſtas requirit᷑ ad pᷣdicanduʒ niſi
doctrine veritas. Pꝛeterea ad pᷣdicã

dum requirit᷑ miſſio. Juxta illud Ro. x

Quomodo pᷣdicabũt niſi mittant᷑:ſʒ aliꝗ
interius diuinitꝰ inſpirati a deo mittunt
ad pᷣdicandũ:ſicut beatus Oꝛego.refert
in dialogo de beato Bñũdictoſqui boĩes
montis Caſſini ſus dicatione ad fideʒ
adduxit.Et dequodã equitio cui angel⸗
in ſõnis apparuit eum ad pᷣdicadũ mi
ſit. ergo ſine poteſtate oꝛdinis vel iuriſdi
tionis inſpirati a deo poſſunt p̃dicare.
Pꝛeterea ſcribitur Eccł. xvij ꝙᷣ deus
vnicuiq; mãdauit de pꝛoximo ut eripiat
euz ab omni iniquo:ex ſolo ergo pᷣcepto
diuino quilibet ſuo pꝛoximo tenet᷑ pꝛedi
care ⁊ ipſum inſtruere abſq; aliqua alis
poteſtate recepta a papa orgie Relin⸗
e S 1 ⸗riſditiois.
In contrani eſt quod ſcri⸗
bitur ex. de hereti.c. cum ex iniuncto.
Kñdeo dicendum ꝙꝙ a chꝛiſto ca
EEplte deriuata eſt in mem
bra eius gratia affectum infiãmans et
peccata remittens: ⁊ veritas intellectũ
illuſtrans ? viam eterne vite oſtendens
de quibꝰ duobus ſcribit᷑ Jo.i. Gꝛatia et
veritas ꝑ Jeſũ chꝛiſtũ facta eſt. Pꝛimuʒ
iſtoꝝ cõicat᷑ inp opulo chꝛiſtiano ꝑ ſcra-
mẽtoꝝ ad miniſtrationẽ. Mam gratia ſa
cramẽtalis:ꝑ ſacra mẽta noue legis con
fert᷑ vnde dicũtur eſſe vaſa gre: ſicut dic
Hugo.i.li.de ſacra mẽtis. Ocum vo per
ſacre ſcripture pᷣdicatione. Gꝛatie ergo

A.

ſinlsa
erürkin
ſieauiaſ
guschiiſt
Einantna
orinisp
ſcicatio
Ptnerog,
toin pop⸗
innisen
Peeaer
tn poſet
ſectaret
Plaicis
llci odti
r iniuͦc
ſgecchs
gtüös⸗
oe
hapite
tor epen
. en.
ial
EAhere⸗
gfonnetnt
tcntor⸗
Pne ci⸗
ſler din
ſſiscoe
Uatfigeni
lano ſuf
ſtfiſtgs
ſſcvert
Ppkn en
Eaſthetle
Cefutrgeni
ſiſat
ſ⸗ N gel;
ſſcripcotn
ſepieti
Er, vo
it is

rormintn
nao opuentat

,

ahb ſe el
tun Diekn.
Aicatüösinße
ti ociniot
tione feguini
y. Hieſtti
lo in auteſi
ſd multilaiet
icictgotul
dicand, ni
eaad ſce
ilcg hot
natirmi

Bur
dioocibeid

4s 50ici
inisflint
ofutröt,

Vrinonihil
betptſanl
mo tenin
ßte⸗
7/ob,
imece⸗
Etunct,
ainiin
mucinnen,
n ivfänenet

— =
S=S=£☛ͤà
—

2
=
–☛
= S=
=S
—
S

=-
S

=
—
—
S=S⸗
= —
—
☛
n =

—
—
=
—
S ==
— —
— —
„ =

☛S
— =

N
—
—☛
— =
—,
SS —
— —
= —
= =

—
—
=
—
—
—
—

ſacralis colla tio que reſpicit coꝛpus xp̃i
verũ vł myſticũ ꝑtinet ad poteſtatẽ oꝛdi
nis:quia ſacr̃m euchariſtie cõtinẽs coꝛ/
pus chꝛiſti verũ ad qð oia ſacramẽta oꝛ
dinant᷑ nõ niſi ſacerdos ⁊ babẽs ptateʒ
oꝛdinis põt cõficere: ſed ſacre ſcripture
pdicatio cũ reſpiciat coꝛpꝰ xpi myſticunʒ
Etinet ad ptãteʒ iuriſditiõis:vñ pꝛedica
tio in papa eſt ptãtis iuriſditiõis:nõ oꝛ⸗
dmis:qꝛ nõ oꝛdinatꝰ electꝰ in papa poſſʒ
pᷣdicare ⁊ officiũ pᷣdicatiõis diſpẽſare:n
tñ poſſet facere illa q ad ptãteʒ oꝛdinis
ſpectarẽt niſi oꝛdinaret᷑. C Ad pvicit᷑
ꝙ laicis q; tücũq; polleãt doctrina int᷑/
dicit᷑ p̃dicare.vñn ſcribit᷑ ex.de here.c. cũ
ex iniũcto.ꝙ; cũ oꝛdo doctoꝝ ſit pᷣcipuus
in ecclia nõ debʒ ſibi qſq; idiffereter pᷣdi-
catiõis officiũ vſurpare.MHam äᷣm apłm.
NQuopᷣdicabuũt niſi mittant᷑.⁊ veritaſ ipᷣa
Pcipit apłs. Rogate vñm melſis ut mit
tat oparios ĩ meſſẽ ſua laic s q;tũcũgꝗ;
lratis:qꝛ officiu pᷣdicatiõis eis no eſt cõ⸗
miſſũ:pᷣdicare nõ licet. C Ad 2 rndet
exð. deę here.c.cu ex iniũtto.vbi drĩ ꝙ ſi ꝗs
argumeétatiue rñdeat ꝙ miti iuiſbiliter

mittutur a deo:z ſi nõ viſibilit mittant᷑

dixit Jſaias ꝓpheta. C A o mo
nitioe ⁊ coꝛꝛectiõe frna cuilibʒ mãdatũ

ab hoie cũ iuilibilis miſſio ſit dignioꝛ q;
viſibit ꝛ diuina lõge mclioꝛ q; bumana:
io iſtis cõuenit pᷣdicare:talibꝰ rõnabilit᷑

põt rñd eri:ꝙ cũ iterioꝛ illa miſſio ſit oc-
culta nõ ſufficit alicui tm aſſerere ꝙ ipſe

ſit miſſus a deo: cũ hoc ꝗlibet hereticus
aſſeruerit. Mam Manichens ſcripſit ſe
aplm Jeſu chꝛiſti miſſũ a deo:ſʒ opoꝛtet
ꝙ aſtruat illã iuiſibilẽ miſſionẽ ꝑ oꝑati/
one miraculi:vel ſacre ſcripture teſtimo⸗/
niũ:ſicut Moyſi miſſo in Egyptũ ad fi⸗
lios Iſrael: datu eſt ſignü ut cõuerteret
virgã in colubꝛũ.⁊ Jo.baptiſta ſue miſſi
onis ſpale teſtioniũ ſũpſit ð ſcriptura di-
cẽs.Ego vox clamũãtis in deſerto:ſicut

eſt de pꝛoxio: ut eripiat eũ ab oi iniquo:
ſeg ſicut dicit Aug? in li.de nouo cãtico.
Chꝛiſtꝰ ſcripturas ſ- anctas p̃dicat᷑nõ

ſexageſimquarta

Adpr ꝙ mo

ii
in angulis:nõ occulte:ſʒ palã ⁊ publice.
In ſole eni poſuit tabernaculũ ſuũ:qꝛ in
maniſeſto collocauit eccleſiã ſua:⁊ ut ib/
dit. Si veritate fulcit᷑ pdicatio tua: pu⸗
blica ſit doctrina tua. vnde ex.de bere.c.
cũ ex iniũcto.ſenibit᷑ ꝙ ꝗdã laici merito
ſunt arguẽdiqui occulta cõueticula cele
bꝛat: ⁊ officiu pᷣdicationis ſibi vſurpant.
Deus eni lux vera intãtu odit opera te
nebꝛaꝝ:ut aplos ꝑ vniuerſũ mudũ pᷣdica
turos euãgeliu oi creature miſſurꝰ eis pᷣ
ceperit.Quod dico vobis in tenebꝛis di
cite in lumie:⁊ qð in aure audit pᷣdicate
ſuper tecta. „..
ſecundut pigcket
. CLEntur: Nidet᷑
eEceini qꝙ ſine aucte ꝑpape ep̃ᷣis conue-
niat pᷣdicare:quia nõ põt ꝗs pᷣdicare niſi
mittat᷑:dicẽte apło Ro.x. Quomodo pᷣ
dicabunt niſi mittant᷑: ſed omnes epᷣi in
perſona apoſtoloꝝ miſſi ſunt a chꝛiſto ad
pꝛedicandu. Juxta illud Math. vltimo
Euntes in mundũ vniuerſuz pꝛedicate
euangelium omni creature:nõ ergo indi

gent mittia papa. ¶ Pꝛeterea archidi
aconis ⁊ pꝛeſbyteris conuenit ex officio

ipſoꝝ pᷣdicare:ut ſcribit.xxv.di.c.ꝑlectis

multo ergo foꝛtius ex officio conuenit

pꝛdicare epiſcopis. Pꝛeterea ſuper
illo verbo Math. xvi. Tibi dabo claues
regni celoꝝ.dicit glo.ꝙ poteſtatem ſol/

uendi ⁊ ligandi:⁊ ſcientiam diſcern endi

claues regni celoꝛũ chꝛiſtus appelllauit
ſed ambe iſte claues includunt᷑ in epiſco

pali officio: ergo epiſcopis ex officio con

uenit pᷣdicare abſq; aliqᷓ alia 3 te. ..
* êA1 1 eſt: quuia p̃⸗
In Lontt Arin dicare ẽ actꝰ
iuriſd itiõis:ſed poteſtas iuriſditiõis de/
riusta eſt in epiſcopis ab ipo papa:ergo

abſq; pape aucte pᷣdicare nõ poſſunt.

dicendum ꝙ pꝛedicare
Ri ideo exofficio poteſt intelligi
q;tũ ad pñs duplr. Pꝛimo q;tũ ad ipiſi⸗
officij ↄmiſſionẽ.2: q;tuʒ ad ipſiꝰ officij.
executionẽ.P:io mõ pᷣdicare poſſe ↄue⸗
ga 2

nit in omnibus quibꝰ aigrum cura com
mittit᷑:vnde eoipſo ꝙ; epᷣi:archidiaconi:
7 pᷣbbyteri ad curã animarũ aſſumunt:ex
officio cõuenit eis pᷣdicare:qꝛ in officio
eis cõmiſſo auctas docendi ⁊ inſtruedi
aias eis cõmiſſas iĩcludit᷑: ⁊ dico aucto
ritas docẽdi:qꝛ in ptãte oꝛdinis qua ꝗs
efficit᷑ eus uel pꝛelvꝛ recipit᷑ poteſtas li
gandi ⁊ ſoluẽdiique eſt vna clauis. Sci
entiã vo ut noĩat babitũ acquiſitu vl m
fuſum nõ recipit:niſi q;tum ad auẽtem.
Poteſt eni extunc ſcientiã adminiſtrare
Mõ enim cũ papa facit aliquẽ epᷣum uel
pꝛeſbꝛũ: dat ſibi licentiã ligandi dando ei
ptaãtem ligandi ⁊ ſoluẽdi. Sed dando ſi
bi mam ptaãtem qua poſſit ligare 2 ſol
uere:dat ſibi ptaãtem ⁊ auẽtem actũ ſci-
entie exercendi. Erx officio ergo conne/
ni t ebis ⁊ pᷣ̊is pᷣdicare epᷣo in ſuo dio
ceſi. ⁊ pꝛeſbytero in ſua parocbia. Cu.n.
poteſtas liga ndi ⁊ ſoluendi.⁊ ptaãs pꝛe-
dicandi ſit quedã ptãs ſpũalis que ſemp

—— *„

datur cũ aliqua cõſecratioe: ideo epᷣus
in conſecratione epᷣali? ſacerdos in con
ſecratione ſacerdotali vtranq; ptâtem
recipit: vnde q;tum ad officij comiſſionẽ
uel receptionẽ ep̃is ⁊ pᷣſbyteris couenit
pdicare ex officio: ſed q;tũ ad officij exe
cutionẽ:quia boc requirit iuriſditionem
ſuꝑ determinatã dioceſim: ⁊ ſuꝑ det mi-
natam parrochiã: ſicut dioceſes ⁊ par-
rochias determinare ſpectat immedia
te ad papã:ſic executio pᷣdicatiois ⁊ ſa⸗
crameétoꝝ ad miniſtratiois ex officio re-

cepto non conuenit epo uel pꝛelbꝛo ſine

è aucre pape.
Ad Pamn Feſt . ne apo

ſtoli miſſi ſunt ad pᷣdicandũ:nõ niſi pᷣſup

poſita qauete petri: cui iam victu erat ſin

gularit: Libi dabo claues regni celoꝛu

5*

ſic ep̃i ad mittunt᷑ ⁊ alſumunt᷑ in ptẽ ſol
lricitudinis nõ niñ pᷣſuppoſita oucte pa-

pe:gꝗ ſicut dat eis quctem exequendi of⸗
ficin receptũ ſuꝑ tanta vel tali ing eeria
ſi bñ vtant᷑:ita culpa exigente ſi comiſ0

officio abutunt᷑:põt eos dcs executione

3

Queſtio n
pꝛiuare. C Ad 2 eſt dicẽdũ q; arcbidi-
aconis ⁊ pꝛeſoyteris ↄuenit ex officio p

dicare:⁊ multo foꝛtius ep̃is poſtòq; cura
aĩaeis cõmittit᷑: ſʒ ſicut ꝑ papã fit eis
talis pꝛouicie vel talis dioceſis ſiue par
rochie cõmiſſio:ita ꝑ eum põt fieri illaꝝ
ſubtractio:vñ ex officio executiõis nõ cò
nenit eis pᷣdicatio vel ſacrametoꝝ ad mi
niſtratio ſine auẽte pape. ¶ Ad 3 eſt di
cendu ꝙ epᷣus vel pſbyter recipit vtrãq;
clauẽ q;tu ad auctem exercedi actũ:ſed
q;tuʒ ad actꝰ executionẽ cũ boc reqrat
debitã materiã ſubditoꝝ nõ couenit eis
vti clauibꝰ niſ aucte apktia.

Stertiüi chetr vin.

ſiit religioſos ad officiu pᷣdicatiõiſ

aſſumere:qꝛ papa nõ põt contra ſtatuta

patrũ aliqd cõdere vel mutare: ur ſcribit
xxv.q.i.c.contra.ſed ſtatutũ patrũ eſt ut

——

q.i.c. adijcimꝰ ¶SD. ſcribit xxv.q i.c. ſuüt
quid ã. Si qð docuerũt apłi ⁊ ꝓpbete de

ſtruere: qð abſit: niteret romanꝰ põtiſer,
nõ ſniaʒ dare:ſjõ magis errare ↄuincerek

Soꝛdinatio eſtapliiin &horfir ut nuli⸗
gloꝛier in alienis laboꝛibꝰ ? in aliẽis pl

ut poſſint pᷣdicare in dio ceſi ebi ⁊ in par

rochia ſacerdot': cõuincit errare. C P.

puilegiũ indultũ ſemꝑ intelligit᷑ ſine piu
dicio alteriꝰ eẽ conceſſũ. ſj boc non põt

itelligi eſſe factũ ſine piudicio eboꝝ⁊ ſa-
cerdotũ ꝙ alij mittãt falcẽ in meſſẽ eoꝝ
ergo boc papa facere non poteſt.

— ei eit: aꝛ? q poteſt
In cOôtrariu é& es in u⸗

dioceſ:põt facere papa in toto oꝛbe:ſed

ep̃us pot ⁊ debet in ſua dioceſi eligere ꝑ
ſonas idoneas ad pdicatiõis officiu: ut
ſcribit᷑ ex. deoffi.iu.oꝛdi.c. inter cetera.S
milto foꝛtiꝰ boc papa facere põt' ut pter

oꝛdinarios aliquos viros idoneos aſſu
mat ad p̃dicatiois officiu: qui vice ſus ſa

crain ſeripturã pdicẽt populo chꝛiſtiano

ter dñi ſacerdotes nullo audear pᷣdicaf
ſiue monachꝰ ſiue laicꝰ ille ſit: ut dr.xvi.

oft

4
Ar.
i phert⸗

d

4
ſohinvtea
clgtecete
tutteret!
ſtitepotic
uyda non
ſanctiateh
Gfics wen
bendon
N dlond
ſiptionef
Ceven
ctobbate
Pettund
Mrpite
Nepbie
leeriott
lecps
nims i
lituſn⸗
Hotucke
oiege
ni
ſteitni
N
dogtnatef
nogis an
ſtonis aſ.
oetuiſit
aſpotetig
huſtenen
ſcctorolmn
lcii Gie⸗
eptenkie
itofnilis
olutisde⸗
ſiri deln
Polcgt
tittnen
lſtciis: 3
Ppnlorz
oion

Mebupdee

gittafie

l

icerchi⸗
Nniterofte,
is poſthan
topepifta
ioceiis iled
mpor ſcii
erccutidis ſoch
crametor n
Cdz
r reapürti
meredliatiſn
Ne beeft
Nn n cnen
a. ,
gri
gofciſtani,
vetnn brn
ſmmtint

tuti pormel
ntai

=
=
=
= =
= =
— —

S= —
=

=

— —
=
= —
—
= — —
— —
S=
= =
☛n

— —
S =☛
=
—☛ =
—

—
—
— —
=- =——

= =
==

=,
—
=
=
—
— S=
=
=
=

.
Ar.
in vniuerſo oꝛbe. düigy gliui h
* dicẽdũ ꝙ aliqui heretici
Rn d c0 ptãtem eccliaſtici mini-
ſteri in vite ſenctitate poſuerũt:ut ꝗ ſan
ctitate carerent: oꝛdinis quoq; ptatem
amitterẽt:⁊ ꝗq ſãctitate fulgerẽt:oꝛdinis
ptãte potiebant᷑.quoꝝertoꝛẽ ꝓfeſſio quo
runda mon achoꝝ ſecuta:int m de eoꝛuʒ
ſanctitate pᷣſumebãt:ut miniſtroꝝ ecclie
officia ꝓpꝛio arbitrio vſurparent abſol-
uendo:⁊ pꝛedicando abſq; pape vel epi
vel alicuiꝰ ſuꝑioꝛis auẽte:cotra quoꝝ pᷣ⸗
ſũptionẽ ſcribit᷑.xvi.q.i.c.puenit ad nos
Ende valde miramur ꝙ qdaz monachi
et abbates in parrochis vra ↄtra ſãctoꝝ
patrum decreta epᷣalia iura ⁊ officia ſibi
vſurpaãtes vedict abſq; ꝓpꝛij epi licẽtia

vel aplłlice ſedis aucte. Maãdamꝰ itaq; di

lectiõi tue ut eos ↄuenias: ⁊ nę talia de
iceps oino pᷣſumat ꝓbibeaſ.¶Aliꝗ vᷣo
nimis icaute ab iſto erroꝛe reced ere vo

lẽtes:in Zꝛiuʒ erroꝛẽ ꝓlapſi ſũt:aſſlerẽteſ

monachos ⁊ religioſos q;tũcũq; idõeoſ
et pᷣnilegio papali vel epali fulcitos:nul
lo mõ poſſe pᷣdicare:⁊ alia officia eccłia⸗/
ſtici miniſterij exercere:quoꝝ dogma dã

nãt᷑.xvi.q.i.vbi ſic dr̃. Sũt nõnulli malo

dogmate fulti audaciſſime quidem ęelo
magis amaritudinis inflãmati qᷓ; dile-
ctionis:aſſerẽtes monachos quia mudo
moꝛtui ſũt ⁊ deo viuũt:ſacerdots lis offi
cij potẽtia ĩdignos:ſed oĩno in erroꝛẽ la

bunt᷑:qꝛ neq; beatꝰ Benedictꝰ mõachoꝝ

pceptoꝛ almificꝰ iſtiꝰ rei ali mõ fecit int
dictũ. Ande pᷣcipimꝰ ut ab hmõi auſibꝰ

repmant᷑ ĩ poſterũ:qꝛ quãto ꝗs excelſoꝛ
tãto in illis erit potetioꝛ.Sed mr ecclia de gti
nãq; pꝛedicãdi ⁊ docẽdi eſt pꝛecipue ho/

verita tis doctrix ⁊ virtutj magiſtra me/
dqiã viã detminsat eẽ tenedaʒ:ut cũ aucte
ſedis aplice religioſi ⁊ alij viri idonei ad

officiu pᷣdicatiõis poſſint aſſumi:qui ſint

coadiutoꝛes epſoꝝ⁊ pꝛeſbyteroꝝ in pᷣdi-

catiõis ⁊ ſaera mẽtoꝝ adminiſtratioe in

ro pulo xpᷣiano. Vnde ſcribit᷑.xvi.q.i.ex

ducte binꝰ decreti qð aplico moderamie

et pietat officio a nobis cõſtitutũ eſt ſa

—

ſexag eſim

gquarta IIII
cerdotibꝰ monacbis apłoꝝ figurã tenẽ/
tibꝰ liceat pᷣdicare baptiʒare cõionẽ dar
penitẽtiã ĩponere:atq; peccata ſoluere.
Ad umu &s eſt dicendũ q-
P illud decretũ int elli
git᷑ papã nõ poſſe mutare de iure diuino
ſtatuta patrũ q;tuzʒ ad illa q decreuerut
de iure diuino:ſicut de articulłl fidei:de hᷣ
ceptis diuinis:vel ſacramẽtis eccłie:ſed
q́;tuʒ ad illa q detminauerũt de iure po-
ſitiuo relicta ſũt ſuꝑ diſpẽſatiõe pape:ut
poſſit ea mutare vel diſpẽſare ſʒ q; opoꝛ
tunitates tepoꝛũ vel negocioꝝ occurrut-
¶Ad 2'"n eſt dicẽdũ ꝙ papa aſſumedo
religioſos ad p̃dicatiõis officiũ nõ facit
cõtra aplm: ut ꝙ ipſi gloꝛient in alienis
plebibꝰ: vel in alienis laboꝛibꝰ:qꝛ ;tum
ad talẽ actũ plebes ſũt eis appꝛopate.⁊
babẽt in eis luriſditiõeʒ in pᷣdicatiõig of

ſficio:ſicut pꝛeſbyteri vel epi:nõ quidẽ oꝛ
diuariã: ſʒ et cõmiſſioe ⁊ diſpẽſatiõe aꝑpo

ſlolice ſedis: nec valet ꝙ tũc poſſet ꝓcu-
ratiões ab eis recipere:ſicut epi recipiũt

qꝛ boc nõ eſt eis cõceſſũ: pdicare autẽ eſt,
eis cõceſſũ.Si autẽ papꝑa cocederet poſ
ſent recipere vnũ ſicut reliquũ. ¶C.Adz

eſt dicendũ q nulluũ pᷣiudiciũ fit epis vel

pꝛeſbyteris:qꝛ talis iuniſditio pᷣdicatiõis
et adininiſtratiõis ſacroꝝ nõ eſt eis con
ceſſa in fauoꝛẽ ꝓpꝛiũ:ſed in fauoꝛẽ ipoꝝ

ſubditoꝝ:iõ in vtilitatẽ eoꝝ põt papa eis
coadiutoꝛes dare:⁊ ab eis ſubtrabere et
alijs iponere ſine imuria ipſoꝝ.

——

M Dgugrt ea tgepape

ryrteligioſis potẽtibꝰ ⁊ ꝓcuratibꝰ n
debeat pᷣdicatiõis officiuʒ coferre.Oꝛdo

noꝛis ⁊ dignitatis in ecclia.ſj ſcribit᷑ ad
Hebꝛe.v. Memo aſſumat ſibi bonoꝛt᷑: ſʒ
qui vocat᷑ a deo tanq;ᷓ Aaron ꝓcuratiig
officiũ p̃dicatiõis eſt denegãdu:nõ offe/
rendũ. S. ecclia ſticũ officiũ ꝓcurare
eſt magne ã bitiõis.ſic enĩ ſcribit.viij.q.i
c.ſcicndũ.cu locus ſuperioꝛ imꝑaturule
qui ad ꝑcipieda bec obedit obed ẽtic ſibi

Ar.

virtutẽ euacuat:ſi ad bec ex ꝓpꝛio anbe
lat. Pꝛeterea Oꝛeg? dicit in paſto. 2
ponit᷑.viij.q.i.c.in ſcripturis.Loc regi⸗
minis ſicut deſiderantibꝰ e denegãdus
ita fugiẽtibꝰ?c offerendꝰ.ſʒ pᷣdicare ad lo

cũ regimis ꝑtiet. eſt. n. ars artiũ regimeę

2 iſtructio aiarũ: ut dicit Gꝛegꝰ: petẽ
i Sdicatidis officiũ pape n dz Srre
eſt: qa Eſaias
In CO trarin ſportte ſe obtu⸗
lit ad pᷣdicationis officiuʒ diceus Eſa
vi. Ecce ego mitto me.
ſideo. d: p̃dicatiõisofficiũ
a E ꝓcurare uel recuſare põt
pᷣcedere ex duplici radice bona:⁊ ex du/
plici radice mala. Si naãq; pꝛocuret᷑ ex
charitate 1 auditoꝝ vtilitate: meritoꝛi
um eſt ⁊ laudabile.Si vᷣo recuſer᷑ ex hũi

lita te ppꝛiũ imꝑfectũ ↄſiderando:ſlłr ẽ l
fund amẽto alteriꝰ:niſi aucte illiꝰ cui eſt
fundamentũ. Ita. n. dicit Apkus Ro.

laudabile. Exemplũ pmi Eſa.vi.Ecce
ego mitto me.Exẽplũ ſc ði HNiere.i. Ec

ce neſcio loq qꝛ puer ego ſum. Eodẽ?

mõ ex duplici radice mala:qꝛ ſi ꝓcurat᷑
ex ambicioſitate ⁊ turpis lucri gra: e vi
tuperabile. Si vᷣo recuſet ex getis ſuaui

tate ⁊ toꝛpoꝛis pigritia:ſiłr ẽ dãnabile.

De pmis dicit Petrus pᷣma canonica
ſua:Paſcite qui ẽ in vobis gregẽ dei:nõ
turpis lucri gra:neqʒ; ut dñantes in cle
ris. Oe ſcdis dicit Eſa.vi. Canes ſunt
nõ va lẽtes ⁊ nõ v olẽtes narnareut dicit
mmVE alia litters.
Ad Primm Sc do ꝙ in pᷣdica⸗/
tione nõ ſolũ ẽ honoꝛ: ſed laboꝛ:vtrũq;
tñ pot appeti ſine pctõ: ut laboꝛ appe/
tat ꝓpter ꝓximi vtilitateʒ:⁊ bonoꝛ ꝓpt
dei laudẽ: ut ſße deus laudet᷑ in creatura
ſua. Ad 2“eſt do. qꝙ obedientia ſꝑ ẽ
ↄvᷣuatiua vᷣtutũ dumodo ſibi ãnectat᷑ bu
militas:ſi tñ ꝗs obediat ex ꝓpꝛij bono-
ris ãbicioſitate:nõ ↄſiderata ꝓximi cha
ritate:⁊ ſacre doctrine manifeſtationis
veritate:puat᷑ ᷣtute obedietie rõne ſuꝑ
bie ꝗᷓ e ãnexa ãbicioſitati ꝗᷓ oẽs vᷣtutes
deuorat:ſicut vera bũilitas oẽs vᷣtutes
ↄfuat. Et iſta ẽ intẽtio Gꝛeg].in illo de

v
creto. ¶ Ad z'eſt doð. ꝙ Gꝛeg? loquii

ibi de loco regimis pᷣlatois:nõ pᷣdicatio

nis:qᷓ qdẽ pᷣlatio q;uis qñ qʒ vtilit᷑ ſuſci

piat᷑ ſꝑ tñ idecenter appetit᷑ ⁊ ꝓcuratur.

1† ſic ꝓcedit᷑:vi
DOU nti get᷑.n.qꝙ ſola

aucte pape religioſi ſine regſtiõe
epᷣoꝝ ⁊ pᷣlbyteroꝝ pᷣdicare nõ poſſint: ꝗa

epi maioꝛt᷑ auẽtem hñt pᷣdicedi q; reli
gioſi.ſ epi ex dioceſim ſuã nõ pnt pᷣgica
re ſine reꝗſitise ep̃i illius dioceſis:s nec

religioſi pñt pᷣdicare ſine reꝗſitiõe epoꝝ

ułpi byteroꝝ. S. nul lept pdicare ni
ſmittat᷑:ſed non legimꝰ miſios nin.xij.

aplos:q̊ ꝑſonas repñtant epᷣi: ⁊.lxxxij⸗
diſcipulos quoꝝ pſonas repñtant pᷣſbꝛi

ꝑꝛocbiales ut dicit glo.Lu.x.Ergo ſine

aione iſtoꝛum nullus põt pᷣdicare-
nullus bʒ qucteʒ edificare ſuper

xv. Sic ãt pꝛedicaui hꝰ euãgeliũ nõ vbi

noĩatus eſt chꝛiſtꝰ ne ſuꝑ alienu funda-/
mentũ edificarẽ: gſine reqſitiõe epiſco
poꝝ ⁊ pᷣbꝛoꝝ religioſiñ debẽt pꝛedicare

rP& r& 17† eſt: q pꝛedica-⸗

riſditionis: ſʒ aliqui religioſi ſunt exem/⸗
pti a iuriſditiõe epoꝝ ut ſupꝛa determi⸗

natu e: ſine reqſitioe ipſoꝝpñt pᷣdicare

n 0 do. ꝙ nõ minoꝛis auẽt
„A EN ẽ paps in tota ecclia q;
ꝗlibet epũs in ſua ꝓpꝛia bdioceſimo ma
ioꝛis cũ in ꝓpa dioceſi epũs iuriſditiõey
nõ exerceat niñ ancte pape: ſ qlibz eßs
in ꝓpa dioceſi pᷣt ⁊ dʒ religioſos ⁊ alios

idoneos viros ad ſcẽ pꝛedicatiõis offici

um aſſumere: qui vice ipſoꝝ plebes xpᷣi
eiſcõmiſſas edificẽt ᷣbo ⁊ exeplo abſq;
oĩ reqſitiõe pᷣſ᷑ꝛoꝝ in quoꝝ ꝑꝛochijs pꝛe
dicant:ꝗbꝰ ep̃i neceſſaria tenent᷑ admim

ſtrare ſi indigẽt tanq; cooꝑatoꝛibꝰ ⁊ co

adiu toꝛibꝰipſoꝝ:ſicut ſcribit᷑ extra de of⸗

in.oꝛdi.c. int᷑ cetera: ſiłr papa põt ⁊

in tota eccłia aliquos religioſos ⁊ ido⸗

neos viros ad ſcẽ pꝛedicatiõis officiuʒ

d

A.

bꝛditorech
ſa eenece
iberdioct
ltdebeitv
6s auds
corfelen
Aaſpueli
p
lpibebettn
Goſ geipe
cioſdo aud
ad bocben
is odicar
ligioldi
hctoꝛltas
wipoc
iſt Te
Poſdoe
poſſütgt
cncut
raäii
in
aliun
gltngic
Aapotalt
5cancay
kogregſto⸗
luspotuiß
ſfuſſetnee
epü függ
iitnoͤti he
t Poolus
nbecheiſti
goe nmrin
Nohgumnn.

Dl

Bicglegi
ds ögaren
gic vniiti
ctite utint
i ſchatie
ain aſ
ſoiſtertgiti
Nepöoſttt
tpcienlichttſ
ſitöhitfi
õ
inertgitecht
uporzcicntn
mymiſeenin,
ütungi t
nasſpinit
bni
lus atitan
Gclianſe
auitit
r Als
indlüte
gtuini in
ergitöethſi
iCeetien
ſchupvte⸗
ſinen
Cigiſtnn
utſihummn
igtii
musi
gn ahii
nnnti
muneinnne
o eiſllin

Gſſike

Ar.

oꝛdinare:cũ pabulũ vᷣbi dei ꝑmaxĩe no-
ſcat᷑ eẽ neceſſariũ populo xpᷣiano: qui in

AIlibet dioceñi ⁊ in qlibet ꝑꝛochia poſſint

et debeãt verbũ dei pᷣdicare:et in eoꝝ lo
cis in quibꝰ habitant abſq; oĩ reqſñitioèe
epᷣoꝝ vel pꝛeſbyteroꝝ poſſint pᷣdicare et
alia ſpualia ꝑ ſede aplicam eis cõmiſſa

-ad miniſtrare.
AG Peima ergo eſt dicendũ ꝙ;

epᷣi habẽt maioꝛẽ ptãteʒ pᷣdicãdi q; reli-/
gioſi:qꝛ ipſi pᷣdicãt ptãte oꝛdinaria:reli-
gioſi vᷣo auẽte apłlica eis cõmiſſa:⁊ q;tuʒ
ad boc bene poſiut extẽſiue in pluribꝰ lo
cis pᷣdicare q; ei:qꝛ auẽtas pape ex q̃ re
ligioſi pᷣdicãt:ad ꝓlura loca ſe extedit q;
auctoꝛitas eboꝝ.¶ Ad ⁊eſt dicẽdũ q;
miſſi poſſũt alios mittere:ſicut Paulus
miſit TCbimoten ⁊ Tituʒ.⁊ Petrꝰ miſit
Pꝛoſdocymũ ⁊ Marcum:et ſic ei miſſi
poſſut alios mittere ad ꝑꝛochias ad pᷣdi
candũ pᷣter ipſos pᷣſbr̃os:⁊ ſine reꝗſitiõe
ipſoꝝ:cũ ipſi pꝛeſbyteri in ꝓpis ꝑꝛochijs
nihil poſſint agẽ:nec baptizare: nec miſ
ſas celebꝛsre:ſine ꝓpꝛij epi licẽtia:ut ſcri
bit᷑.xv.q.i.c.cũctis fidelibꝰ. Eodẽ mõ pa
pa põt aliquos mittere in tota ecclłia ad
pdicandũ pᷣter epos ⁊ ſacerdotes:et ſine
ceoꝝregꝗſitiõe. C Adq*ẽ diceẽdũ q; Pau
lus potuiſiʒ pᷣdicare vbi xpᷣus noĩatꝰ erat
ſi fuiſſet neceſſariũ:⁊ ſic edificaſſet ſuper
alienũ füdamẽtũ:qꝛ pᷣdicaſſet cõöuerſis ꝑ
aliũ:nõ tñ hoc erat expediẽs:qꝛ ut glo.di
cit Paulus ſciebat pſeudo apłos ſub no
mine chꝛiſti falſa docere:qð poſtea coꝛꝛi
gere maximi erat laboꝛ :io ſollicitꝰ erat
Huenire: et veritatẽ integre tradere vbi
nonen mcaterar ehꝛiſiug. .
en ſS⸗ ic ꝓcedit᷑.vr eniĩ
R lex ti ociſtri⸗ the
ologia ex officio nõ cõueniat pᷣdi/
dicare ſicut epis:qꝛ epᷣis cõuenit ex offi
cio pᷣdicare:ex eo ꝙ cura aiaꝝ eſt eis cõ-
miſſa:ſʒ magiſtris in theologia nõ eſt cõ
miſſa cura alan: ex officio nõ ↄuenit eis
pᷣdicare ſicut epis.¶S.pꝓoſteriꝰ nõ dat᷑
ſine poꝛi:ſʒ ptas ſcietie ⁊ diſcernẽdi pꝛe/

ſexageſimquarta

ſupponit ptãtem ligãdi et ſoluendi:cũ s
magr̃i in theologia nõ poſſint ſoluere ⁊
ligare. nõ poterũt ex officio p̃dicare ſicut
epi. ¶S. officiũ epale indecẽter appetit
Fm Gꝛeg. Officiu vo magrale Pᷣm aliq̊s
decent᷑ appetit᷑ ⁊ ꝓcurat᷑nõ ergo magr̃o
Toſficio cõuenit pᷣdicare ſtcut ecbo.
. eſt: qꝛ magri in
In cotrarii tbeologis aucte
pape poſſũt pᷣdicare vbiq;:epi vo ſolum
in ꝓpa dioceſ: magis ex officio ↄuenit
pᷣdicare magris in theologia q; eßis.
Kü eO dicendũ ꝙ epᷣis cõuenit
E Sdicare ex officio epali:
magjris vᷣo ex officio magr̃ali:ſicut ergo
differüt officiũ magrale ⁊ epᷣale:ſic diffe
rẽter ↄuenit pᷣdicare ex officio epᷣis ⁊ ma
giſtris. Planũ eſt autẽ ꝙ quicũqʒ recipit
cathedrã epalem:recipit eminẽtiã pote
tie quã pus nõ hbebat:⁊ per hãcpotẽtiaʒ
recipit auctem coicandi ſcietiã quã pᷣus
babebat. Qui autẽ recipit catbedrã ma
giſtralẽ:nõ recipit eminẽtiã ſcientie quã
pꝛius non babebat:nõ enim qui licẽciat
aliquẽ ad magiſteriu dat ſibi ſcietiã quã
pus nõ habebat:ſed recipit auẽtem do⸗
cendi ⁊ coĩcandi ſcietiã pᷣus acqſitã:ſicut
enim poteſt eſſe iuriſperitus:⁊ tamen ca
ret poteſtate ⁊ auctoꝛit ate iudicandi:et
ecõuerſo aliquis põt habere auẽtem iu/
dicãdi ⁊ tñ caret ſciẽtia iuris. Sic aliꝗs
põt bhabere ſcientiã ſacre theologie:⁊ tñ
caret aucte docendi ⁊ coicandi ſcientiaʒ
et aliquis poteſt habere auẽ tem cõmuni

candi ⁊ docendi:⁊ tñ caret ſciẽtia:ſic epᷣs

eoipſo ꝙ epᷣus in ſua dioceſi hʒ auctem
in ſua dioceſi docendi ⁊ pᷣdicãdi:ſi tñ ca-
ret ſciẽtia nõ põt nec docere nec pᷣdicare
gliter ergo ex officio cõuenit pᷣaicare epi
ſcopis: et aliter magiſtris in theologia:
quia epᷣis cõuenit pᷣdicare ex officio:ppt᷑
poteſtatem receptam in cathedra epᷣali
ſed magiſtris conuenit ex officio pꝛedi/
care per auctoꝛitatem receptaʒ in cathe
dra magiſtrali. Et per hoc patet rñũſio
ad ration es in contrarium.

Ar.

BDnc pidendut de diſpẽ⸗
Cſatione cõfeſſionis
CQinrca quod queruntur ſex.
¶ / Pꝛimo vtrum papa poſſit
facere ꝙ qꝗlibet chꝛiſtianꝰnõ ↄfiteat᷑ ſe-
mel in anno ꝓpꝛio ſacerdoti.
vtrũ aucte pape religioſi poſſint in qli/
ber ar ebiz leut0:i ſacerdotes cõ/
feſſiones audire. C 3· vtrũ papa poſſit
facere ꝙ pctã ſeme cõfeſſa bõ teneatur
iterũ cõfiteri. vtrũ papa poſſit fa
cere ꝙ cõfeſſio eoꝛundẽ pctoꝝ bẽat effi
caciã vltra ſemel. 5ꝰvtrũ papa poſſit
facere ꝙ quis differat confeſſione vſqʒ
ad qᷓqrageſimã ſine peccato. C“ vtrũ
ex pᷣcepto pape ſacerdos ꝑꝛochiał tene
at᷑ credẽ ſoli vbo ſuo ſbᷣdito:diceẽti ſe eſſe
ↄfeſſum religioſo hñti auctẽ ab ſoluẽdi.
D pꝛimũ Eſic ꝓceditur
AQidetur eniʒ
qꝙ papa non poſſit facere ꝙ quili
bet xp̃ᷣianus non cõfiteat᷑ ſemel in anno
ꝓpꝛio ſacerdoti: qꝛ ſcribit᷑ extra de pe.⁊
re.c.omnis vtriuſq; ſexus.ſaltem ſemel
con fiteat᷑ in anno fidelit ppꝛio ſacerdo-
ti.ſtãte illa decretali in ſuo vigoꝛe pa-
pa nõ põt facere ꝙ ↄfeſſio pctoꝝ cuiuſſi
bet ꝑꝛochiani nõ fiat ſemel in anno pꝛo
pꝛio ſacerdoti.¶ Pꝛeterea papa nõ po
teſt ↄtra ius nãle:qꝛ nullꝰ poteſt eẽ iuris
diſpẽſatoꝛ:niſi illius ſit oꝛdinatoꝛ. Jus

aũuũt naturale oidinatũ ẽs beo:nõ a pa⸗
pa:ſed de iure naturali ẽ ſubijci filiũ ſpũ

alem pf̃i ſpuali:ſicut filiũ carnalẽ patri
carnali:ut dicit Apłs ad Hebꝛe.x ij.vñ
ſic papa nõ põt ſubtrabẽ filios iud eoꝛũ
ut invitis parentibꝰfaciat bapticari ita

nõ poteſt ſubtrabere filios ſpuales ab

ipſis ſacerdotibꝰ. ¶ Pꝛeterea oꝛdo ec /
cleſiaſtice bierarchie imitatur oꝛdineʒ
celeſtis hierarchie: quem papa tollere
nõ põt.Sed ſicut pape ſubuciunt᷑ archi/
eßi:ſic ep̃i archiepiſcopis:⁊ ſacerdotes
epᷣis:ſed archbiepiſcopi non pñt ſe intro-

mittere de bis qᷓ ſpectat ad epos: ut dr

Scedo

Queſtio 1
¶Queſtio. lrv. de diſpẽſatõe ↄfeſſiõis rig · ij. oͤnecpana de eßis nee e eßde
e 11 ſacerdotibꝰ.

in qualibet ꝑꝛochia oꝛdinare pꝛet ppos

ſacerdotes aliquos idoneos viros in cõ
feſſion ibꝰ audiendis ⁊ penitentijs iniũ

gendis:ut dicit᷑ ex̃ de offi.iu.oꝛdi.c. in t

cetera.ergo multo foꝛtius hboc põt face
re papa in tota eccleſi.

. „ —

„* » dicendũ ꝙ diſtinguẽdũ
nd 60 eſt de ꝓpꝛio.Ham qñnqʒ
ꝓpꝛium accipit ut diuidit᷑ cõtra alienu,

Qnñnq; vᷣo accipit᷑ ut diuidit᷑ contra cõe.
Pꝛimo mõ ut ꝓpꝛiũ diuidit᷑ cõtra alienũ

accipit᷑. Jo.x.vbi dr ꝙ oues ꝓpꝛiũ pa-
ſtoꝛem ſequunt᷑:alienu aũt fugiũt:qꝛ nõ
nouerũt vocẽ alienoꝝ. Scðo vo modoꝰ-

ut ꝓpꝛiu diuidit cõtra cõe: ut accipit᷑.i.
Topicoꝝ.vbi drĩq ꝓpꝛiũ ẽ quod ↄuenit
vni ſoli:⁊ qð indicat ꝗd eſt e rei ⁊ ↄuer
ſum pᷣdicat de re.Pꝛimo mõ ꝙ accipien
do ꝓpꝛium ut diuidit᷑ ↄtra alienũ ſtante

illa decretali: omnis vtriuſq; ſexus.pa

pa nõ poteſt facere ꝙ aliꝗs nõ cõfiteat
ſemel in anno ꝓpꝛio ſacerdoti ſine eiꝰli-
centia:vbi dr:Si ꝗs aũᷣt alieno ſacerdo
ti voluerit iuſta de cã ſua pctã confiteri
licentiã pꝛius poſtulet ⁊ obtineat a ꝓ/
pꝛio ſacerdote:cũ alienus eũ non poſſit

ſoluere uel ligare. Sed ſcvo modo ſtãẽte

illa decre.in ſuo vigoꝛe põt:qꝛ ſiẽ eᷣus e

ℳ—

ſacerdos cõis in tota dioceſi:⁊ ſiquis cõ

fitet᷑ ſibi: cõfitet ꝓpo ſacerdoti ut ꝓpꝛiũ

diuidit tra alienu: nõ ↄtra cõe:ſic pa⸗
pa in toto oꝛbeẽ ſacerdos cois:⁊ cu ꝗs
ↄfitet᷑ pape ułalteride ſuo madato:ↄfi
tet᷑ ppo ſacerdoti:cũ nec curatꝰñt ꝓpꝛiꝰ⸗
ſacerdos: niũ de mãdato ſuo. Hulł eniʒ
ſacerdos nec ſecularis nec religioſus bʒ

aliquã iuriſditiõez ſuꝑ alis: niſi de iure

poſitiuo pape:qꝛ ptãs iuriſditiõis nõ fu

„ —

it deriuata a xpo in aplos:niſi mediante

petro:Mec in epos ⁊ pᷣibeos dʒ deriuari
niſi mediãte papa.ſecꝰ at ẽ de ptate oꝛ/
dinis: vñ ſic ridiculũ cẽt dicere ꝙ petrꝰ

nõ potuiſſet ſoluere nec ligare ſubditos

cliuctbet
0pliſcbe
ſefhialu
Neſalddet
tos cin
Gbſolutin

ſtothih
ſcnotid
lg aüt dee
tal pro
(eita g
ceos:
auctepen
tneodem
ns ſzced
ochig
ſcenoe
nat
us, H⸗
ſcſimee⸗
ono
ſallato
aglutoꝛe

c. ii

ſagiioꝛes
gemnd Lic⸗
ſbicoagint
nan fli⸗
geſllegep
ſlijeſihe
nchſcſot⸗
Hacsneltn
therſoliag
mlerſilter

D

irhun

Mfreton

.

is neeten
1 ſeantork,
tceins hi⸗
Ginmeſnet n
oneosyirdonn
penitentis ini
oſi iod o
nius bochot ſue
.

n.
Gi nſinnii
ro huncig
õ
diucdttcanmnh
diuidicinalan
eain
nieiinin
n. itſnta
racoenihi
zigto
Acka
moni ß
raalenüſt
nuſcz ſr
ligs nocifi.
ccdotinenn
eit nnpſiin
iſus iain
ler ner

ſenns

„
S. S= *
= —

=ͤ
—
=
=
=
—

S.
=S
—
=—
—
—
—
—

= = —
— — — —
– =ꝛC
— =— —

=
—
—

—
=ẽ
S=E
= —
—
—

—
E
—
— —
—. =
=ẽ =
W =
= —,— = =nͥ
☛ = e ee

=

—
—
—
—
— —
—
—
—
—
— =

=
—

—
2 — *

cuiuſiibet apłi:uel alius de mãdato ſuo:
⁊ apłi ſubditos illoꝝ.lxxij.diſcipuloꝛuʒ:
ſic ridiculum ẽ dicere ꝙ papa non poſſit
uel alij de mãdato ſuo ſoluere ⁊ ligare ſbᷣ
ditos cuiuſſibʒ epᷣi ⁊ cuiuſſibʒ pᷣvᷣꝛi: ⁊ ſic
abſoluti nõ tenent᷑ ꝓpo e vepo ſa⸗
cerdoti cõfiteri.
A Pꝛunmyn Eeſt do. ꝙ illi ꝗ cõ
fitẽt᷑ bñtibꝰ auẽteʒ pape:ↄfitent᷑ ꝓpꝛijs
ſacerdotibꝰ ut ꝓpum diuidit õ alienum
illa auũt decretalis intelligit᷑ &ꝙ gꝗs cõfi⸗
teat᷑ ꝓpꝛio ſacerdoti:ut ꝓpum diuidit᷑
cõe:ita ꝙ ſacerdos ꝑꝛochiał ẽ ꝓpus ſa
cerdos:⁊ religioſus: uel aliꝰ qui fungit
auẽte pape uł epᷣi:ẽ ꝓpus ſacerdos:nõ
tñ eodẽ mõ:ſʒ ſacerdos ꝑꝛochialis ẽ ꝓp
us ſacerdos:ut ꝓpꝛiũ diuidit ↄtra cõe:qꝛ
non poteſt audire confeſſionem: niſi in
pꝛochia ſua ſolũ. Religioſus vᷣo ẽ ꝓpꝛi⸗
ſacerdos ut ꝓpꝛiũ diuidit᷑ cõtra alienuʒ
qꝛ eoipſo ꝙ hʒ licentiò ſuꝑioꝛis nõ ẽ alie
nus:ij qꝛ in q̃libet ꝑꝛochia pᷣt audire cõ
feſſionẽ ẽ ſacerdos cõis. C Adaẽ dð.
ꝙ papa nõ ſubtrahit filios a pr̃e ſpuᷣali.
led ſicut ep̃o ꝗẽ pr in tota dioceſi dant᷑

cogadiutoꝛzes pbꝛi ꝑticlarit᷑ in qᷓlibʒ ꝑꝛo

chia. VUñ in oꝛdinado eos dicit: Quato
fragilioꝛes ſumꝰ tãto bis mag oibꝰ idi
gemꝰ.Sic religioſi in tota dioceſi dant᷑
ſibi coadiutoꝛes ad gubernatõeʒ ⁊ iſtru
ctionẽ filioꝝ eccłie.¶Ad q eſt do. ꝙ
nõ ẽ ſiłe:qꝛ ptãs ſacerdotis nãłr iure di
nino lbᷣdit᷑ ptãti ep̃i:cũ ſit ĩꝑfcã reſpcũ ei⸗
ſed epᷣs ſubdit᷑ arcbiepo ſolũ ex oꝛdina/
tione ecclie: iõ in ꝗbꝰ eccłia ſtatuit epᷣuʒ
archiepᷣo ſubijci:in illiſ tm ẽ ſubiectꝰ.pa
pa ãt ĩ oẽs xpᷣianoſ imediatã iuriſditio
nẽ hʒ:iõ pᷣbere ptãtem ſacr̃a ad miſtrãdi
paucis uel multis:ſemel uel pluries: ꝑ/
tinet ſolũ ad ptãtem iuriſditionis pape
vniuerſaliter in tota eccleſia.

pri Añ ſicocedit: vi
O ſecũdũ cbrdde
pa nõ poſſit facere ut religioſi in
qlibet ꝑꝛochia audiãt cõfeſſiões:ſicut ꝓ
pꝛij ſacerdotes. In ecclia nãq; vitanda

ſexageſimaquinta 11

ſunt mala ⁊ occaſiones maloꝝ. Juxta il
ſud Apli. i. Chor. xi. Qð aũᷣt facio et
faciã ut amputẽ occaſionẽ eoꝝ ꝗ volunt
occaſionẽ: ſʒ ſi religioũ tanq; ppꝛij ſacer
dotes audirẽt cõfeſſiões in q̃libet parro
chia:poſſet multi dicere ſe eẽ cõfeſſos:et
ſic incõfeſſi ad ſacr̃a accedere:ex nõ poſ
ſent artari ꝑ pꝛopꝛiu ſacerdotẽ. Hullo ẽ
mõ eſt occaſio dada talis: ut ſub pᷣtextu
ↄfeſſiõis religioñs facte latẽter incõfeſſi
ad ſacramẽeta boĩes accedãt. ¶ S. ſolũ
ſacerdotes parrochiales poſſunt ſacrt̃m
euchariſtie adminiſtrare eoꝛũ parrochi/
anis:ſʒ aliter ipſi nõ poſſũt ſcire dignos
et idignos ꝑceptiõe dicti ſacra mẽti niſi
eoꝝ cõfeſſione:ergo neceſſariũ eſt eos
attari ut cofiteant ꝓpꝛijs ſacerdotibꝰ et
nõ alijs. S.cũ papa cõmittit aliquos
ſub cura epᷣi⁊ epᷣus aliquos ſub cura ſa⸗
cerdotis:extũc exonerat ſe a cura illoꝛũ:
ut extũc ſint ſub cuſtodia ipſoꝝ.⁊ nõ ſub
cuſtodia ſua:qtenus ſacerdoti iputet ſub
ditoꝝ lapſus. Juxta illud.iij. Re.xx. Cu
ſtodi virũ iſtum:qui ſi lapſus fuerit: erit
aia tua pꝛo aĩa eius: aliterpapa et epᷣus
in magno periculo eſſent:tolletes ſupꝛa
ſe onus iĩpoꝛtabilę.poſtq; ergo cura par
rochianoꝝ cõmiſſa eſt ſacerdoti:nõ hẽnt
apliꝰ ſe ep̃s vel papa itromittere de e.s
⸗ alij religloñ pficiant᷑ᷣ cig ſacerdotes.
I eſt:qꝛ cui nõ re
In cotrariũ grere len⸗
repugnat poſſe ſieri ⁊ poſſe eẽ: ſj hoc po
nit᷑ eẽ factũ ꝑ papã ꝙ religioſi in q̃libet
parrochia tanq; ꝓpꝛij ſacerdotes cõfeſ⸗-
ſiones audiũt:põt g iſtud papa facere.
nd C0O dicendũ ꝙ religioſos in
glibet ꝑꝛochia ↄfeſſiões
audire tanqᷓ; ꝓpos ſacerdotes duplicit
põt intelligi.p ptãte oꝛdinaria.⁊ ptãte
diſpeſatoꝛia. Pꝛimo mõ ſũt ꝓpꝛij ſa
cerdotes pꝛeſbyteri ꝑꝛochiales ꝑ epᷣos
oꝛdinati. Scðdo modo ſut ꝓpꝛij ſacer
dotes in qᷓlibet ꝑꝛochia religioſ ꝑ papã
pᷣuilegiati.Planũ eſt enim q; apollo erat

pꝛeſbyter coꝛintbioru. Juxta illud apli.

Ar.

i. Choꝛin.iiij. Ego plãtaui. Appollo ri-
gauit.et tũ Pau.in ecclia Choꝛinthioꝝ
iuriſditionẽ exercebat:iuxta illud qð ipᷣe
dicit.i.Choꝛ..iij. In virga veniã ad vos
aut ĩ chatitate:et illũ publicũ foꝛnicariũ
ſathane per excoĩcationẽ tradidit:⁊ fre-
quẽter Lhimoteũ ⁊ alios ad ipᷣoꝝ Cho
rintbioꝝ iſtructionẽ deſtinauit. Eſt autẽ
nõ ſolũ poſſibile:imo multũ neceſſariũ re

ligioſos ⁊ alios viros idoneos in qlibet

pꝛochia tanq; coadiutoꝛes epoꝝin pᷣdi/
cationibꝰ faciẽdis ⁊ cõfeſſiõibꝰ audiẽdiſ
õᷣter ipᷣos pꝛeſtyteros ꝑꝛochiales oꝛdi/
nare. ⁊ illa decretałponit᷑ iter cetera ſpe

ciealit᷑ ꝓpt᷑ tria. Pꝛimo ꝓpter ipſoꝝ ſa
cerdotu ruditatẽ. Qui.n. vult ↄfiteri pec

cata ut iueniat graʒ ſicut dicit Augꝰ:dʒ
ꝗqrere ſacerdotẽ ꝗ ſciat ligare ⁊ ſoluere:
ne cũ negligẽs circa ſe extiterit:negligat᷑
a deo:ꝗ miſericoꝛdit᷑ monet:ut cecꝰceco
ducatũ nõ pᷣſtet:ne ambo in foueã cadãt:

Planũ eſt aut ꝙ magna iſcitia ⁊ magna
ignoꝛãtia in ſacerdotibꝰ dei tollerat᷑ ut

dicit Aoluſianꝰ in quadã epla ad Augj.
Multũu detrabheret᷑ ſacre ſcripture et
ſaluti aiaꝑ ſi xp̃ᷣiſideles ruditati ſacerdo
tũ relinqrent᷑. Scðo ꝓpt᷑ cõfitentiũ

pluralitatẽ. Sicut.n. apli vidẽtes ꝙ meſ

ſis multa erat ⁊ oꝑaru pauci:rogauerut
dñm meſſis ut mitteret oꝑarios in meſſẽ

fſuũ. Lu.x.ita nũc faciẽdũ eſt ꝑ papã ⁊ epi
he⸗ de religioſis ⁊ alijs idoneis viris

CTCertio ꝓpt᷑ ſacerdotũ familiarita tẽ

Mã familiaritas ſacerdotuʒ circa aliqͥ̊s

qñq; parit erubeſcẽtiã:qñq; vᷣo circa ali
quos parit conteptũ ⁊ puipẽdẽtiã:qñq;
autẽ circa aliquos cũ ipſi hoĩes ſint parit
rancoꝛẽ ⁊ ma liuolẽtia: exquibꝰ oĩbꝰ xpᷣi
fideles retrabi pñt ne eis cõfiteant᷑: vñ

puide ꝑ paſtoꝛè eccłie buic piclo ꝓuidet᷑

Ad pꝛim ergo eſt dicendu ꝙ
2 nulla occaſio mali
dat᷑:qꝛ ſi hõ ↄfiteret᷑ ꝓpo ſacerdoti:poſ
ſet eũ decipere ut minoꝛa ↄfiteret᷑ ⁊ ma
ioꝛa taceret. Oato tñ ꝙ daret᷑ aliqͥ occa
ſio mali:mnłta tñ bona ex hoc ſequunt᷑:ux

Queſtio III

dictum eſt: ⁊ miłtis alijs maioꝛibꝰ ꝑicu
lis obuiatur. ¶ Ad ⁊eſt dicẽdũ ꝙ ſa
cerdos põt ſcire digunos ⁊ indignos ꝑce
ptione ſacramenti euchariſtie ꝑ ſnĩaʒ ſu
periorl.Eo.n.ipᷣo ꝙ ipᷣe ſcit religioſos
ꝗbus ſui ꝑꝛochiani dicũt ſe eſſe cõfeſſos
poſſe ſoluere ⁊ ligare auẽte ſupioꝛis pa
pe uel epi.dʒ ſtare ſnĩe ipſoꝝ:qꝛ magis
hõ dzʒ ſtare ſentetie ſun ſuperioꝛis qᷓ; ſue
CAd z“ eſt dy. ꝙ falſu ẽ papa exo-
neret ſe a cura dioceſis qñ comittit eam
epᷣo:⁊ epᷣs a cura ꝑpꝛochie qñ cõmittit eã
ſacerdoti:ĩmo fcã cõmiſſione adbuc ma
ioꝛ cura eſt pape de dioceſi ⁊ epᷣo de ꝑꝛo

chia q; illis ꝗqbus cõmiſſio fcã c.poſtq;

enĩ Apłus ꝑ eccłiam oꝛdinauerat epos
⁊ pᷣſbros adhuc dicebat.i.ad Cborjꝗ.xi.
Pꝛeter illa q̃ extrinſecus ſunt inſtantia
mea qtidiana ſollicitudo oĩum eccłiaꝝ.
tertii ſic pcedit᷑: Ni⸗
detur.n. ꝙ pa⸗
pa poſſit facere ut pctã ſemel cõ/
feſſa bomo teneat iterũ ↄfiteri:qꝛ papa
nõ põt tollere oꝛdinẽ inſtitutũ a xpᷣo: ſʒ
rpᷣs inſtiuit duos oꝛdines ad cõfeſſionẽ
pctõꝝaudiendã epᷣs ⁊ pᷣſbr̃os.ſi ẽ̊ ꝗqs au

ctoꝛitate pape ↄ fiteat᷑ religioſis: tenebi

tur illa eage pctã epᷣo ułpbro iterũ con
fiteri. ¶S. cũ papa ↄcedit chꝛiſtifideli
bus ut poſſint ↄſiteri religioſis non exi
mit eos a cura ſuoꝝ ſᷣſbroꝝ:cũ ab eis ec
cleſie ſacr̃a teneãt᷑ reciꝑe:ſj eoꝝ pᷣſbris
tenent᷑ ↄfiteri:ſaltẽ ſemel in ano:s q co
fitent᷑ religioſis illa eadẽ pctã tenentur
iterũ ↄfiteri ꝓpis ſacerdotibꝰ. S. ſa
cramentũ ſꝑ ↄſeqꝗt᷑ ſuũ effectũ ſi fiat ſuꝑ
debita mã.⁊ in foꝛma eccłie: niſi fictio
ſit ex ꝑte recipietis:ſʒ cum gꝗs ↄfitet᷑ bis
ſuũ petm religioſo ⁊ ꝓpo ſacerdotiẽ ibi
debita mã: puta ipſe cõfitẽs: ⁊ vr᷑q; ab
ſoluit in ſoꝛma ecclie:Sᷣ ſẽꝑ confeſſio ba/

LPAE —*à Sν⅞¾bet ſuu effectu
In C0 tran inm e:qꝛ ſacrm pnĩe
ſicut cetera alia ſacramenta bʒ efficacia
in cauſando ex virtute dei: non poteſt S

per papam immutari.

Ar.
Kia
tenetter
rt, C
Gſcſiopea
gutedin
lapaßſe
nerck oof
oeu
glitiset
gctü poſa
Ncioßt
cice ſe
füdädie⸗a
Pnird
Tremſt
intoler
ipaͤire
Cliation
W
Pcoſeſt
ſopeni⸗
ninr:
lerefa
1lagri6
Uulonig⸗
Miſthd
ſationis,⸗
heqno bo
ugcager
lltenccr
gennẽ o⸗
igneag b⸗
toquorung
t b ce
lcggtttſt
nicgſocſos⸗
Rbachehn
oſtterip
ten phoſe
engergin
ſen doti .
Pialine
lufken

s dionb'ga
dicitüg
81 digos ge
banſtieoſtizzi
Heſtirrelgiſ
itſecſecnſſis
wite ſpiors
ilonge nagt
ſcherorshſn
igepicn⸗
qichnintent
bicgicnittd
nilione dhunt
ioccitcinn
niſoſiefß
0rnutniis

cus wtitd

tmkocinele
7ſceclid
lliennet

curpctiſen

nihfienan
inſuntial
lers lcift
rzints iti
Kigoſi n
bkotroen
aifigten
eaheit,
tenttint
D

==
—=

S=
S
☛

—

=

4

— —
—— =
— = = =2= ☛ =–

1„
„
=
—
— —
=
—
E
—
=
—
= =

=
—
—
—
—
=z
—
=
=à

—
—
—
— —
— —-
—

—,
—
— .
—
=
— —
=
=
— =
= =

—
— —
—
— —
—
=
—
=
—,8k

—

= —
— S *
—
— —

= =

Ar.
RKhid 60 dy. ꝙ papa ñ pot fac ere
ut pcta ſemel cõfeſſa ꝗqs
teneat᷑ ex pᷣcepto iterũ cõſiteri:qð dupł
ꝓbat᷑. Q Pꝛimo ex ꝑte ipſi?ſacri:HNam
cõfeſſio pctõꝝ e ꝗd ſacr̃ale ſubiaces ime
diate diuino madato ñ huano. Eñ ſicut
papa ñ poſſʒ diſpenſare ꝙ bõ pctõꝛ ñ te
neret᷑ cofiteri:ita ñ pᷣt diſpenſare ꝙ cõ⸗
feſſio eiuſde pcti reiteret᷑: Mam eiuſdeʒ
quctis eſt aliquẽ actũ relaxare ad illum
actũ poſſe reiterare.Qua.n. rõne pma
ↄfeſſio ñ hẽret ſuũ effem: pari rõe nec ſe
cuda cõfeſſio bẽret. Mec valet iſtãtia q̊
rũdã dicentiü ꝙ pᷣma cõfeſſio bʒ effectũ
pmũ ⁊ directũ: puta abſolutionẽ pctõꝝ
⁊ remiſſionẽ pene et᷑ne uł cõmutationeʒ
in tꝑalem. Sc da vᷣo hʒ effectũ ſcvᷣariuʒ
⁊ indirectũ ut augmetatiõ eʒ gre.⁊ recõ
ciliationẽ eccłie. Tal.n. iſtãtia nlla ẽ: qꝛ
nõ negat᷑ ꝗqn ꝑ reiterationẽ cõfeſſiois uł
ꝑ cõfeſſionẽ publicã nõ poſſʒ fieri remiſ
ſio venialiũ ⁊ augmẽtat io gre ĩ feruoꝛe
charitatl.ſʒ cõfeſſio pnialis uł ſacr̃alis
cõplete fcã ſemel hbʒ ſuũ effectũ pᷣmariuũ
2 ſcᷣ ariu. 2? b pʒ ex ꝑte cõfitentium
NMNullꝰ naq; põt cõpelli uel cogi ꝑ papaʒ
ad illiid qð e cõſili ⁊ ſuꝑerogatiõis ułꝑ
fectionis:ſʒ ſolũ ad illud qð ẽ pꝛecepti ſi
ne quo hõ nõ pᷣt cõſeꝗ ſalutt: qꝛ ſi ſupꝛa
illud caderet coactio uł pꝛeceptũ eẽt ab
ſolute nccriuʒ:ſʒ cõ fiteri vltra ſemel idẽ
pctm ñẽ pᷣcepti:ſj cõſili: g̈ papa nõ põt
aliquẽ ad b cõpellere. Hec valet inſtã⸗
tia quoꝛund dicentiũ ꝙ H̊ cõſiliũ nõ ca
dat ſub pᷣcepto cogete directe: idirecte
tñ cadit ut ſi ꝗs volutarie eligat ꝓmoue
ri ad ſacros oꝛdies tenet᷑ ipſo fco ex pᷣce
ꝓto ecc łie buare cõtinẽtiã.ſiciſi aligs eli
gat ↄfiteri volütarie religioſis ipio fcõ
ex ſtatuto ⁊ pᷣcepto eccłie tenet᷑ iterũ cõ
fiteri ꝓpo ſacerdoti illo.ſ.pᷣcepto:Ois
vtriuſq; ſexꝰ.Tałinſtatia ſił nulla ẽ:qꝛ
ſumere oꝛdines ⁊ ad continentiaʒ ſe ob
ligare totũ eſt libere voluntatis Quicũ
q; eni aſſumit oꝛd ies de ecclia latinoꝛuʒ
volũ tarie in ꝑſona occiqẽtalecclie emit

ſexageſimaquinta

tit votũ caſtitatis.Mõ.n.qcũq; aſſumit
oꝛdies:ex ipᷣa oꝛdis aſſuptione tenet᷑ad
cõtinẽtiã:qꝛ tũc ſic teneret᷑ eccłia greco
rũ ſicut latinoꝝ:qu e S decretũ. VUñ pa/
pa nõ cogit aſſumentẽ oꝛdinẽ ad voue⸗
dũ continentiã:ſ poſtq; ſponte aſſũpſie
oꝛdinem qu libere aſſumedo libẽ emit/
tit cõtinentie votũ:cogit ipſü ad obpua
tionẽ voti:qꝛ vouere volũtatis eſt:ſj ob
ſeruare eſt ncẽitatis:ſic volũtarie qlibet
põt cõfiteriułreligioſo uł ꝓpᷣo ſacerdo
ti:⁊ ſic cuilibet cõfitedo iplet pꝛeceptuʒ
eccleſie:cũ vt᷑q; ſit ꝓpus ſacerdos:ſic ꝑ
papã nõ põt cogiq vltra ſemel iqẽ pec
AG pꝛimũ catũ confiteat᷑.
.½ 1 Feſt do. ꝙ illi duo
oꝛdines a xpᷣo iſtituti audiũt cõfeſſionẽ
ptãte oꝛdiaria. Sʒ alij pñt inſtitui ut cõ
feſſionez audiãt ptàte diſpenſatoꝛia de
licentia pape uel epᷣoꝝ ſeu pᷣſbroꝝ:poſiet
ſilpapa q ptãtis plenitudinẽ in tota ec
cleſia bʒ tertiũ oꝛdinẽ cõfeſſoꝝ iſtituere

q aucte oꝛdinaria confeſſiones audirẽt

ſicut in eccleſia pꝛimitiua fuerunt bduo
ſoli oꝛdines ſacri:puta pꝛeſbyteroꝛũ et
dia conoꝝ:⁊ tñ poſtea eccleſia alios ſibi

oꝛdines inſtituit:ut magiſter ſniarũ dic

CAdzmeſt dicendum ꝙ papa non exri
mit fideles a cura pᷣſ byteroꝝ ꝓpꝛioꝛuʒ
ſed ſi conſitent᷑ religioſis : ſi nolunt pꝛo
pꝛijs facerdotibus confiteri: tenent᷑ eis
ꝗalia ſacramenta ad miniſtrare:cum ipſi
iam impleuerint illud pᷣceptũ: Omnis
vtriuſq; ſexus teneatur ppꝛio confiteri
ſacerdoti: eoipſoqꝙ per papã religioſi ꝓ
pꝛn ſacerdotes oĩuʒ fideliu ſũt oꝛdinati
Ad 3 eſt dicendũ ꝙ ſꝑ cõfeſſio po-
teſt habere ſuum effectum: qꝛ ſꝑ bõ põt
babere aliquod peccatü moꝛtale uel ve
niale quod nonduũ confeſſum eſt. Ał de
iã cõfeſſis ſy maioꝛẽ contritionẽ ⁊ ꝓPpr
erubeſcentia completioꝛẽ abſolutionẽ.

Digeturenim ꝙ papa poſſit fa
cere ut cõfeſſio eoꝛundem habeat effica.

Ar.

caciã vltra ſemel:qꝛ plꝰpᷣt papa mediãte
ſacr̃o q; mediãte officio:ſʒ mediãte offi/
cio põt remittere ttiã ułqrtã ꝑtẽ pctõꝝ
alijs retẽtl ut ꝑ coĩcatõeʒ idulgẽtie: ſic
pᷣt mediãte ſacro. ¶C Pꝛeterea actꝰ ĩclu⸗
dẽes multas defoꝛmitates ꝑõt tolli vna
ab eo remanẽte alia:ſʒ pct m includit tri
plicẽ defoꝛmit atẽ. Anã a bono incõmu
tabili auerſionẽ: Alia ↄſcie coꝛꝛoſionez.
Et tertià in bono cõmutabili inoꝛdins
tã delectationẽ. Poterit ꝑ vnã ↄfeſſio
nẽ tolli vna defoꝛmitas ⁊ ꝑ aliam alia.
¶C. SD.ſacr̃m pnie põt reiterari: cũ ibiñ
impmatur charact᷑:ſʒ nõ reiteratur re/
ſpcũ alioꝝ ⁊ alioꝝ pctõꝝ:qꝛ ſic reiterat
baptiſmꝰ reſpcũ alteriꝰ⁊ alteri?ꝰhomiĩs.
Reiteratur reſpcũ eiuſdẽ peccati:⁊ ſic
cõfeſſio eoꝛundẽ pctõꝝ bẽbit efficaciax
In cõtrariũ. vltra ſemel
E EHEa.⁊q: quod eſt ple
ne ſolutũ in terra:⁊ in celo nõ ẽ ampliꝰ
ſoluendũ:ſʒ ꝑ cõfeſſionẽ ſacr̃alem ſemel
fcãm ſoluitur hõ in celo ⁊ in tra ex vᷣtu-
te clauiũ:ſcdᷣa ſoło nibil iuẽit ſoluedũ.
Rn cO dicendũ q; de cõfeſſiõe
EEOtriplicit poſſum' loqui.
¶¶Pꝛimo de cõfcſſioe cõpleta ⁊ ſacrali
Scðo de cõfeſſiõe incõpleta ⁊ cõdi
tionali. ¶ Tertio de ofeſſione merito⸗
ria ⁊ ſalutari. Con feſſio eoꝛundẽ pctõ

rũ cõpleta ⁊ ſacr̃alis pᷣceptoꝛie ẽ᷑ fienda

ſolũ ſemel:nec papa põt diſpenſare i plꝰ
nec in minꝰ: qꝛ ꝗ non põt relaxare actũ
uel non põt ſuꝑ actꝰrelaxationt᷑:nõ põt
ſuꝑ actus reit erationẽe:uel miłtiplicatio
nẽe.ſʒ papa ñ pᷣt ſuꝑ actꝰↄfeſſionis rela⸗/
xationẽ:qꝛ tc poſſʒ effectũ ſacr̃i ↄferre
ſine ſacro:S non pᷣt ſuꝑ actꝰſacr̃alis con
feſſionis reiteratione uel multiplicatio
nẽ.cõfeſſio vᷣo incõpleta ⁊ ↄditiona łeo-
rundẽ peccatoꝝ coactiue fiẽda ẽ plus qᷓ;
ſemel. Põt. n. q;tũ ad pñs in qnqʒ caſibꝰ
ↄ feſſio eẽ ĩcõpleta.Pꝛimo ſiꝗs dubitat
pctã illa fuiſſe cõfeſſum. Scdo ſi pctã
ofeſſa diui ſit diuerſis ſacerdotibꝰ. Ter
tio ſi pniam iniũctã non fecit nec imple

Qneſtio V

uit. Quarto ſi nõ fuit confeſſus ꝓpᷣo ſa⸗
cerdoti ſ̊ alieno. Quito ſi talia pctã cõ
fiteri pᷣſumat ſibi ſubtracta ptãte ſuꝑio
rig. Si. n. in oĩibꝰiſtis iueniat᷑ cõfeſſioeʒ
fuiſſe ĩcõpletã:cogẽdꝰẽ penitẽs ad reite
rationẽ ↄfeſſionis eoꝛudẽ peccatoꝝ. ſʒ
ↄfeſſio meritoꝛia ⁊ſ ſalutaris ↄſultoꝛie
boꝛtãda ẽ ut fiat àties fieri pᷣt: qꝛ qᷣnto

plhõ ↄfitet turpitudiuẽ criminis tanto

magis veniã ptõꝝ ↄſeꝗt:ut ſcribit᷑ i tra
ctatu de pnia.iij.di.ita ꝙ confeſſio com
pleta ſacralis eoꝛũdẽ ꝓctõꝝ pᷣceptoꝛie
fieda ẽ ſolũ ſemel. Incõpleta vo cõditio
nał pᷣcep toꝛie ſiẽda ẽ vltra q; ſeł. ſed me
ritoꝛia ſalutar cõſulto:ie fiendac quo/
A G pꝛimũ tiens fieripoteſt.
A B er Scẽ do. ꝙ ñ ẽ verü
Plꝰ.n.pᷣt papa mediãte officio q; mediã
te ſacro:qꝛ mediãte ſacr̃e toeti pᷣt qᷓntã
ptãtẽ deꝰ cõtulit ſacr̃o:vñ tãtũ pᷣt qntũ
vnꝰaaliꝰſacerdos:ſʒ mediãte officio tãtũ
p̃t qᷓntã ptãtem deꝰ cõtulit officio. Nec
tñ ẽ veꝝ ꝙ ꝑ coicatione ĩdulgẽtie remit
tat t᷑tiã ꝑtem pꝓctõꝝ:cũ idulgẽtia ñ coꝛ/
cet᷑ niſ cõtritis ⁊ cofeſſis:ſj̊ remittitur
ttia ułqrta ꝑs de ĩiũcta pnia ꝓ peccatj
q̊ abſolutio iã facta ẽ. & Ad 2e dæ.
ꝙ petm ipoꝛtat multas defoꝛm itates
malr: ſ̊ foꝛmalłr ſolũ vnã ipoꝛtat:puta
auerſionẽ a bono incõmutabili:q̃ remo
ta ꝑ cõtritionẽ᷑ ⁊ cõfeſſionẽ remouet oẽſ
alie inq;tũ bñt rõeʒ culpe.¶C Ad 3 di
ꝙ pnia reiterat᷑ q̊tiẽs cotĩgit pctm reite
rari:quia quotiens hõ peccat quocũ q;
peccato:põt ꝑpenitere ⁊ ꝑ confeſſionẽ ab
ſolutione conſeꝗ:ſic aut non reiteratur
baptiſmꝰ:qꝛ volũtarie peccantibꝰ poſt
acceptaʒ notitiã veritatis in baptiſmo
iam non relinquitur ꝓ peccatis bhoſtis:
ut dicit Apłus ad ebꝛe. x.

n e& ſic pꝛocedit᷑
papa non poſſit facere ut ꝗs dif᷑
ferat confeſſionem vſq; ad quadrageſi⸗

mam ſine peccato: quia eſtmagis ſub⸗/
ueniẽdu moꝛbo ſpuali q; moꝛbo coꝛꝑali

A.

ſeelinis
faloſec
leheqen
igerigpe
Cidiftert
tuele noꝛt
hens ſact
Litensiſed
tinnocf
tie diffcre
cr
ticncſite
ins bonin
Weſte
cokeſions
boneſac
thaigs
talellet
dnenct
Pnen
He
aleni⸗
Haopr.
geii

4

Gllegiſeof

t Geg

ffmnariin
mnbend

AEulßle

Gegiinet

(hofnni
4 4
ſitoten

icucbari

——

(rtethoi
ß nde

i ngeſe
fientan
leharit
illteren
llsne
kſeoriine

ogech

1
ſelus phoſt
italig petic
na gtitt ſhi
nuer cjfeſſioej
dnites afate
ſe ecaaton
tans gialtoit
leniöt gentn
cnministant⸗
kutſcnbſtim
confeſſiocon
ctop jcpteit
pleta ſocitii⸗
miſlutne
ſeſntteo⸗
nsfenent⸗
ingiiſei
hfinei
ſn tin frinti
ütiti ſtini
iteoffloottt
ltofico ⸗
lulgene enit
lgenancon⸗

tenitttuut

iapherlet
Pdnid
deſornttius
ſiernt
—

n reiteratif
Catid heſ
nbeytiin
aatls boſtii⸗

, neeti
ltetn
cretas
enatſife
tmegis .
notho hen

ſed aliquis ſubiectꝰ moꝛbo coꝛpoꝛali pe
riculo ſe cõmittit niſ ſtatim remediũ me
dicine querat:⁊ nõ ſtatim qrendo exne/
gligetig peccat:mlto ergo magis peccat
qui differt remediũ adhibere cõtra ſpiri

tualẽ moꝛbũ peccati. Pꝛeterea contẽ

nens ſacramẽetũ penitẽtie nõ eſt vere pe
nitens:ſed habes ſacerdotẽ paratũ ſi ſta
tim nõ cõfitet᷑ ↄtẽnit ſacramẽtu penite-

tie: differedo ergo cõfeſſionẽ ſemꝑ eſt in

peccato. ¶ Pꝛeterea maius bonũ eſt ſta
tim cõfiteri q; differre:ſed negligere ma
ius bonũ habita opoꝛtunitate operãdi
illud eſt moꝛtale peccatui;: differre ergo
cõfeſſionẽ ſine peccato no põt eſſe. CS.
bona ſacta in moꝛtali peccato ſut moꝛ-
tua:ſi ꝗs ergo cõmitit aliq ð pct m moꝛ-
tale ſtatim poſt paſcha differedo cõfeſſi
onem vſq ad qdrageſimã: oia bona fca
ſm Adio tẽpoꝛe erunt moꝛtua. —
In contrariũ n deug
ecclie nõ peccat: ſed ecclia ſtatnit ſemel
in onno ppꝛia peccata eſſe cofitẽda:ſicut
patz e? Ois vtriuſq; ſexus.ergo differẽ
do cõfeſſionẽ vſq; ad tépus ab ecclia iſti
gO. tutũ nõ eſt peccatũ.

IHOnicendü quoſdã diriſſe æ

tenet᷑ homo cõfiteri q;cito opoꝛtunitas

cofitdi ſe offert: ita qꝙ ſi ãplius differat

peccat. Sed iſtud eſt cõtra rõnẽ pᷣcepti
affirmatiui:qð Ia obliget ſemꝑ:nõ tñ ad
ſemꝑ:G̊ pᷣm derminatu locũ ⁊ tẽpus.Tẽ

pus autẽ iplendi pᷣceptũ de cõfeſſione vr

eſſe qñ iĩminet aligs caſus in quo neceſſe

eſt homini ꝙ ſit cõfeſſus: puta ſi iminet

ſibi moꝛtis articulus:vel nccitas accipi

endi euchariſtia:aut ſacrũ oꝛdinẽ:ad que

opoꝛtet boĩez ꝑ cõfeſſionẽ purgatũ pᷣpa-

rari. Ande ſi aliqꝗd iſton ĩmineat:æ aliqs
cõſiteri pᷣtermittat:peccat:dumodo de⸗

bita opoꝛtũitas aſſit:⁊ qꝛ ex pᷣcepto oẽs
ſid eles tenen t᷑ ſemel in anno in feſto pʒ
ſcatis pᷣcipue ſacrã coionem accipere iõ
ecelig oꝛdin auit ut ſemel in anno qũ imi
net tẽpus accipiẽdi eucbariſtis ocs lide/

ſexageſimaquinta

les cõſiteant᷑. Ad qoeʒ ergo puto eſſe
dicendũ ꝙ laudabile eſt ⁊ magis tutũ ut
peccatoꝛ qᷓ; citius põt cõmode peccatuʒ
ſuũ cõfiteat᷑.qꝛ in ſacrameto pnie gra cõ
ferturꝗᷓ hoĩez reddit magis firmũ ad re/
ſiſtendu peccato: ⁊ in periculis ſuꝑueni/

entibꝰ redqit ipſũ magis ſecurũ:differen
do tñ cõfeſſionẽ vſq; ad tẽpus ab ecelia

inſtitutũ:puto licituù eẽ:nec peccat ꝑ ſe lo

quendo ſic differendo. an.
ergo eſt dicendũ ꝙ
B . Penunmi nõ eſt ſile. qꝛ moꝛbꝰ

coꝛpoꝛalis niſi ꝑ remediũ medicine exti
guat᷑:ſeimꝑ inualeſcit in peius:niſi foꝛte
virtute nature fuerit extinctꝰ. Moꝛbus
autẽ peccati extinguit᷑ ꝑ cõtritionẽ ⁊ cõ/
feſſionẽ habedo in voto ⁊ in ꝓpoſito ob/
ſeruãdi tẽpus ab eccłia inſtitutů. C Ad
2eſt dicendũ ꝙ babẽs ſacerdotẽ para
tum ſi nõ ſtatim cõfitet᷑tnõ ex boc contẽ

nit ſacr̃m pnie. Tũc enĩ ↄteneret qñ nec

cõfiteret᷑ nec beret ppoſitũ cõfitedi tꝑe
ab ecclia oꝛdinato:qꝛ ſi ſic ↄtẽneret:pla/
nũ eſt ꝙ peccaret. ¶C Ad 3ꝭ "eſt dicendũ
ꝙ nõ ſemꝑ negligens maiꝰ bonũ peccat
etiã opoꝛtũitate exiſtẽte ipledi illud:niſi
ſit maiꝰ bonũ tale qð teneat᷑ iplere ex pᷣ/
cepto. Maius eni eſt bonũ itrare religi/⸗
onẽ q; mr̃imoniũ bere:⁊ tñ nõ peccat
ꝗs illud obmittẽdo opoꝛtimitate etiam
exiſtẽte. Ad ꝗeſt dicẽdũ ꝙ bona fcã

in medio tꝑe nõ ſũt moꝛtua: exq̊ͥ eniʒ hõ

de pctõ moꝛtali cõmiſſo ↄtrituſ eſt:⁊ bʒ
pꝛopoſitũ ↄfitẽdi tꝑe ab ecclia oꝛdinato

nec ãpli ꝓpõit recidiuare:iã abſolutꝰ eſt

a pctõ:⁊ ſi caſus moꝛtis aduen iret ĩ quo
ſacerdotis copiã habẽ nõ poſſi: puto æœ
nõ gderet: ecà ex ↄtẽtu nõ ob et.
. PoYrI1 ſic ꝓcedit. vr eniĩ
pe ſacerdos parrochiał nõ teneat

credere ſolo ?bo ſuo ſubdito dicẽti ſe eẽ

religioſo ↄfeſſũ babẽti auẽtes abſoluẽdi
qꝛ frequẽter in ↄfeſſiõe aliꝗ cõterũtur ꝗ
pus pↄtriti nõ fuerũt: ſʒ ſacerdos dʒ ſuuʒ
ſubditũ q;tuz põt ad bonũ iducere:ergo

Ar.

oino debet ab eo erpetere ut ſibi ꝓfitea k.

¶ LHPꝛeterea rectoꝛi dicit. Pꝛouer.xxvu.

diligẽter cognoſce vultũ pecoꝛis tui: ſed

nullo mõ meliꝰpõt qᷓ; ꝑ cofeſſionẽ cogno

ſcere: oiĩno debet ab eis exigere ut ſibi
confiteãt᷑. ¶ Pꝛeterea illud qð dat᷑ ali

cui:ãplius nõ eſt in ptate dantis.poſtq;

Sparrochia cõmiſſa ẽ ſacerdoti.non re-
manet ampliꝰin ptãte pape uel epi:ſꝑ
Pot regꝗrere ut eiꝰ ſubditi ſbi cofiteant
PAGt 11 eſt: qꝛ ſi ſibi con
In C0 trariu fiteret᷑ poſſʒ di
cere ꝙ vellet ⁊ teneret᷑ ei credere: dice
ti ſibi eẽ ↄfeſſum religioſo hẽnti auctoꝛi
tatem:credere tenetur.
Rnd co dicenduʒ ꝙ in foꝛo iudi
Se ciali credit bõi õ ſe:ſj nõ
ꝓſe.in foꝛo ãt pnie credit᷑ bõiꝙ ſe ⁊ ⸗ ſe
Si g aligs petat a ſuo ſacerdote ſacr̃m
euchari ſtie dicedo ſe eẽ cõfeſſum religio
ſo uel bẽnti auctem:ſi ſcit in eo eẽ impe
dimentũ ad ꝑceptionẽ euchariſtie perti
nens ad foꝛu iudiciale:puta ꝙ ſcit uł cre
dit eũ eẽ excoĩcatũ:nõ tenet᷑ ſibi credere
niſi de abſolutione ſibi conſtet: ſi vᷣo ſcit
in eo eſſe imped imentũ ꝑtinẽs ad foꝛuʒ
pnĩe:puta peccatũ:tenet᷑ ſibi credere: et
iniuſte a git ſecũ ſi denegat ſibi euchari⸗
ſtia: exquo ꝑbibet ſe eẽ ↄfeſſum ⁊ abſolu
tum ab eo ꝗ abſoluere vorni ue aubte
0. P aplica uel epᷣi.
Ad P nimmn S eſt dð. ꝙ illð bo⸗
nũ qð in ↄfeſſiõe hoĩes ↄſequut᷑:iã illud
ↄ ſecutus eſt ꝗ cõfeſſum ſe dicit:ſi veruʒ
dicit.ſi aũt falſum dicit:pari rõne pote
rat falſu dicere ↄfitendo ſibi:mec põt ali
cuius hois auẽte ꝗs cõpelli ad ↄfitendũ
peccatũ qð alteri cofeſſus : ꝗ abſolue/
re potuit. C Ad ⁊meſt dicẽdu ꝙ rectoꝛ
eccleſie vultũ pecoꝛis ſui diligẽter debzʒ
agnoſcere:ↄſiderando exteriꝰ vitã eius
ſed , modu cõſeſſionis nõ põt alit᷑ ſcru-
tari: niſi ꝙ credat illa que ab eo dicunt
ſibi. C Ad zeſt do. ꝙ pꝛochia nõ da
tur ſacerdoti in ſuũ cõmodũ: ſed incom
modu ſubditoꝝ:⁊ iõ i comodũ illoꝝpñũt

—

legii papa indultu
at. C 2. vtrũ papa lege pꝛiuilegioꝝ in

Qnueſtio 1

alij ſacendotes oꝛdinari ad eoꝝ inſtru⸗

ctionẽ ⁊ abſolutiõem ꝑ ſuperioꝛẽ paſto/
rem qui de omnibus cura habet.

¶ QAueſtio.lxvi.de largitiõe puilegioꝝ

2 conſiderandum
Ein C eſt de puilegioꝝ
largitione: Circa qð querunt᷑
quatuoꝛ. Pꝛimo vtrũ pui⸗
ſidoꝛꝰ bñ diffini

eccleſia vti debeat. ¶ 3. vtrũ ſolus pa⸗

pa pꝛiuilegiũ cõcedere poſſit. A vtrũ

pape pꝛiuilegium per eius ſucceſſoꝛem
poſſit reuocari. =5 gith
ic pꝛoceditur
.☚ Pum Aigdetur.n.q;
peiuilegiũ Iſidoꝛ? male diffiniat.
Sic.n.diffinit pꝛiuilegiũ IJſdoꝛꝰ: ⁊ po/
nit᷑ diſ.iij. Pꝛiuilegia ſunt leges pꝛiuato
rũ:q̃ſi puate leges:nã puilegiũ ide d cm

ẽ ꝙ in puato ferat᷑. In puilegio.n.q ñq;
nõ ponit᷑ niſi ius cõe: Wale 5 drcy pui⸗

legia ſunt qᷓſ puate leges. C Pꝛeterea

nibil diffinit᷑ ꝑ ſuũ oppoſitũ: ſj lex dicit

aliꝗd poſitiuuũ. puatio vᷣo impoꝛtat ne-
gationẽ. Eſt eni nęgatio in ſubiecto: ut
dicit phũs: male P ꝙ puilegia ſũt
q̃ſi leges puatoꝝ. ¶C S. doctrina ecde-
ſiaſtica drĩ catholica: qꝛ ẽ vłis: eo ꝙ nõ
in angulis uel in puato:ſʒ vlłr e pꝛedicã-

da ⁊ docenda: ut Augꝰ dicit in libꝛo de

nouo catico Cũ igit᷑ puilegia ut in plu
ribus dent᷑ de bis ꝗ ꝑtinẽt ad eccleſa⸗/
ſticã diſciplinã:male dr ꝙ puilegiũ ide
Actum eſt ꝙ in pꝛiuato feratur. .
A 11 e auctas ecchie
In cõ ti 1 in que hanc difi⸗
S Rnitionem appꝛobat,
Rñd 0 dd. q; Purlegis pt tripłr
ↄſiderari. C Hꝛi ex ꝑte eiꝰ cui ↄcedit᷑
2.: ſex ꝑte cõis iuris ꝙ relaxat᷑. ¶·3·
ex ꝑte oꝛdis iudiciarij ꝗ in eiꝰ conceſſiõe
nõ obbuat᷑. ¶ Quãtũ & ad illos ꝗbꝰpui
legia ↄcedũt᷑ dicunt᷑ puate leges:qꝛ ſꝑ pᷣ
uilegia ↄcedunt᷑ aliꝗbꝰ ſingularit᷑.q;uis

eni diſtiguat᷑ puilegiũ in gnãleqð dat᷑ ec

ſcllgcrtte

A.

lcſe ele⸗
Lintollesi
cNoneſe
Ellipein
ctotttcoi
cgioſngr

(Cuni

ſciregera
ſgteleges,l

ſepnarn
ſpyabitücn
tryqch
ſipretgni
gereßti
Gaidio
nata leg
Sugoe
conſuer
llegio⸗
ſeaſt6
ſycohar
nulileyiu
t;⸗ o
iluntiir
honopoeren
gneicicie

elinlin

liorſata

Lkcoetnten

atſciudic
ſttobonae

pen

ieit
Ppubegor
Uuueſſconf
fagssconſie

ſcögenere

poesol
uan

Pipruteti
Shalge

illi e
Li

Spei

adeon nn
ſerinepeſt⸗
bir
töeſulego
conigerincunn
tdehulecze
ieaqiverut
Duinopeün
Nidorhädffin
deniegin
etrüſolsy
poſt Caymi
tis clſnn

ie ouacinr
tenr
Vnscofi.
i Akn
nt lesrs n
ilegided
zuilgon
lesdrN
3, C Peetan
gitüßler
ſoitnportete
bgin ſbet
dotinet,
ee
NSNM. .
whnd.
irinpi
talurlc⸗
mmleziiit
nin act
e banedifi

enaghecht,

Gezi tn

tchan
PtAeK ,
Pcndt
allosg
tlſttiſt
gilin

indulget᷑: uel in reuel in mõo. O

Ar.
cleſie vel collegio ſiue vni cõgregationi

⁊ in puilegiũ ſingulare qð dat᷑ vni pua-
te ꝑſone:ſꝑ tñ ills q pꝛiuilegiant᷑ dicunt᷑

cẽ qdã pꝛiuata: = quedã ſingularia reſpe
ctu totiꝰ coitat:qꝛ ut diẽ Hiero. Pꝛiui
Ee ſinguloꝝ nõ pñt legẽ facere coẽm

Quãtũ vᷣo ad ius cõe qð ꝑ ipſũ pꝛiui

legiũu relaxat᷑ pꝛiuilegia dicunt᷑ q̃ſi pꝛi/

uate leges. Mõ.n.ẽ pꝛiuilegiũ niſi aliad
indulgeat ſpãle.vñ alig dicũt pꝛiuilegiũ

efſe pꝛiuatuʒ ſiue ſingulare ius ↄtra cõe
indultũ: cui conſonũ ẽ illud qð ſcribitur

xxv.q.i.cũ pꝛiuilegia aliquibꝰ cõcedunt᷑
ſi pꝛet᷑ gnãlem legẽ nulli aliqd ſpãle idul

gerert᷑: pꝛiuilegiũ nõ diceret᷑: Mã pꝛiuile-

gia iõ dicunt᷑ qſi pꝛiuata legia eo ꝙ pꝛi-
uatã lege in ſingulis generẽt: qð aucte

Beꝛego. cõfirmat dicentis: Si hoc neq;
conſuetudine uel lege generali neq; pꝛi

nilegio vendicas: reſtat te vſurpare qð
feciſti. Sʒ q;tum ad iuris oꝛdineʒ ꝗ
in conceſſione pꝛiuilegioꝝ nõ ᷣuat᷑ dicit
pꝛiuilegiũ inde dictũ eẽ q; in pꝛiuato fe
ratur. Mon.n. pꝛiuilegia dant᷑ niñ ab ilł
qui ſunt ſupꝛa legẽ vłr uel pticularit᷑:q̊s
non opoꝛtet in concedẽdo pꝛiuilegia oꝛ
dinẽ iudiciariũ obſuare ut ſedẽtes ꝓ tri
bunali ulł in loco publico eoꝝ ſnia robur

bẽat:ſicut contingit de iudicibꝰꝗ ſᷣm le/

gẽ coẽm tenent᷑ iudicare:⁊ de illis q ᷣin
oꝛdinẽ iudiciariũ trãſeũt. Vñ talis di ffi
nitio bona eſt:qꝛ non continet ſuperflu⸗/
um neq; diminutum.

I, ;̈ b eſt do ſp in pꝛi
Ad Peimmn uilegio gliqd ſpale
geriuel in ato eni
in pꝛiuilegio nihil expꝛimat᷑:niſi ius cõe

fauoꝛ tñ confert᷑ ſpãlis ꝑ pꝛiuilegiũ:ꝗa

magis conſueuit timeri qð ſpãłrocedit

q; að generalit᷑ idulgetur. ꝑ bullas nãq;

papales plꝰ terrẽtur hoĩes:lʒ ius cõe cõ

dcã pꝛiuilegia ſcire:ꝗ coĩa iura ignoꝛãt.
da b. ꝙ pꝛiuatũ ibi accipitr ꝓ
ſingulari. Eſt enim ſenſus ꝙ pꝛiuilegia
ſunt leges pꝛiuatoꝝ:quia ſingulariũ ſup

ſexageſimaſerta n

poſitoꝝ reſpectu totius coĩtatis:uel re
ſpectu iuris cois qð non appꝛopꝛiat᷑ iſt
magis q; illi. &Ad 3eſt dicendum ꝙ
pꝛiuilegium non dicitur dari in pꝛiuato
ex parte recipientis:cum poſtq; datum
eſt mandetur omnibꝰ publicandu: ⁊ in/
fallibiliter obſeruandu:ſʒ dr fieri in pꝛi
uato ex ꝑte dãtis q ñ tenet᷑ ĩ daido puile
giũ oꝛdinẽ iudiciariũ fuaĩr cũ ſit ſup lege
Dſecũdũ eeanun
⸗7 Ar.n. ꝙ pa
pvg in ecclis lege pꝛiuilegioꝝ vti ñᷣ
debeat: qꝛ papa n dʒ vti ĩ eccłia:qð edifi
cat ciuitatẽ babyloniã:ſ̊ magis qð edifi
cat ciuitatẽ hierłymã. Iſti ãt duo amo
res pꝛiuatꝰ ⁊ coĩs edificãt duas ciuita-
tes:ut dicit Augꝰ: Mã amoꝛ pꝛiuatꝰedi
ficat ciuitatẽ diaboli babyloniã. Amoꝛ
bᷣo coĩs edificat ciuitatẽ dei birim cele
ſtem: cuzʒ & pꝛiuilegium ſit pꝛiuata lexut
dictum eſt:videtur ꝙ papa tali lege pꝛi
uata i eccleſia vti non debeat. C S.oẽ
qð derogat iuſticie ñ ẽ in eccłia vtendũ:
ſz pꝛiuilegiũ derogat iuſticie.ſ.legi cõi q̃
iuſta ẽ:alit᷑ non et dicẽda lex:ut diẽ Au
guſtinꝰ:non ẽ in ecclłlia pꝛiuilegiũ indul
gendũ. ¶ Pꝛeterea diſpenſatio inclu⸗
dens diſſipationẽ int̃dicitur pape. Sic
eni ſcribit Berñũ.ad Eugeniũ: Si quer
a me ꝓhibes me diſpenſare:non: ſʒ diſſi
pare:nã non ſum tam rudis:ut ignoꝛeʒ
poſitos nos e diſpẽſatoꝛes:ſʒ in edifi⸗
cationẽ:non in deſtructionez: Jut᷑ illud
Son Hic ꝗritur int᷑ diſpẽſatoꝛes ut fi
deł ꝗs iuẽiat᷑:cũ g in puilegio ſꝑ aliqd
diſpenſetur ↄtra ius cot: videtur ꝙ tał
diſpenſatio ſit diſſipatio.

In cõtrariu em tas en⸗

Valet ſcã romana eccleſia quoſilibet ſu/

. Pl te . ius cõe cõ is pꝛiuilegijs munire:⁊ ex ſpãlia decre/
tineant q; ꝑ iura coĩs:⁊ młti facilit᷑ pñt

ta quedã ſpãlia bñ ficia nangere le
*W 11 do. ꝙ nccitas vtẽdi lege
Ki 1 60 puilegioꝝ ecclia tripler
q;tũ ad pñs ee vr. ¶C Pꝛiẽ actuũ bũa.⸗
noꝝ variatio. C 2 coĩs iurj remeoꝛa:

Ar.

¶Tertia eſt cauſe innouatio. Contin

git enim actus büanos multiplicit᷑ va⸗
riari:ꝓpter ̊n variationẽ in bonũ uł in
maluũ neceſſariũ eſt quibuſdam puilegia
indulgere:⁊ a ꝗqbuſdã ſubtrahere ꝓpter
caſus cõtingen tes ꝗqꝑ legẽ coem deter⸗

minari nõ potuerunt:ſicut Augꝰ ponit

exemplũ.i.de lib.ar.de pplo ꝗ ſi ſit mode
ratus:⁊ gratus:cõiſq; vtilitatis viligẽ/
tiſſimus cuſtos:recte tali puilegio inue
ſti ut liceat ſibi magiſtratus creare: ꝑ
quos reſp.admiſiretur. Si vopoſtmo/
du paulati incipiat depꝛauare rem pꝛi-
uata reip.pꝛeferẽdo: recte tali puilegio
puatur: ⁊ q;uis ut ibi Aug? dicit lex bu
mana ↄtraria videat᷑ contimere: ut vna
aliqñ honoꝛẽ tribuat aliquibus. Aliqũ
vᷣo aliquibus auferat:vtraq; tñ iuſta ẽ:
tꝑalis tñ eſt cenſenda:qꝛ eoipſo ꝙ tẽpo
ralis ẽ iuſte ꝑ tꝑa mutari poteſt. Se
cunda cã ẽ ex cois iuris remẽoꝛatione.
Si enim lex naturalis in pᷣmoꝛdio crea
tionis hõi a deo impꝛeſſa ex pꝛaua oꝑa/
tiõe in quibuſdã inueniat᷑ ſic obtenebꝛa

ta ⁊ ſic obſcurata:ut dictamẽ leg na

ture multa oꝑent:multo foꝛtius lex po
ſit iua põt ex obliuione ſic aboleri in ſub
qi tis: ut tanq;ignoꝛata non obſeruetur

iõ n eceſſariũ e ſꝑ ꝑ puilegia ꝑcularit ex/

plicari: ⁊ ad mẽoꝛiã bominu etiaz; illa q
coia ſũt ꝑticularit reuocari. C Tertia

eſt ex cauſe innoua tõe:nã inn ouata cau

ſa inouat᷑ effectus. Cã aut pᷣſtandi pᷣui-
legium ẽ qñ qʒ xpᷣiane religiois amplia-
tio.qñq; vo inſolertii ⁊ maloꝝ uel volẽ
tium nocere obuiatio.qñ q; aut recepti
bñ ficij recompẽſatio.vñ talibus cauſis
innouatis neceſſariũ e puilegia inouare
vñ ſcribit᷑.xxv.q.i.ꝙ pᷣuilegia q ob reli
ionis:uel neceſſitatis:uel exbibiti ob-
equ ij gra ↄcedunt᷑ neminẽ releuãdo:ita
diuitez facit ut multoꝝ detrimẽta nõ
circũ ſpiciẽdo in pau ꝑtatis miſeriã non
7 0 Pꝛim Mullos deijciant.
EeENNer EE dd. amoꝛ ille
puatus dãnat᷑:qui eſi ſꝑ recuruus ad ſe

Queſtio I11

ipſum: ut ſiqua bons pꝛopter deum uel
pꝛopter ꝓximu opat᷑ ſemper intedat ſu
um ꝓppꝛium cõmodũ ⁊ ꝓpꝛiã excellentis

talis amoꝛ puatus merito ediſicat ciui

tateʒ diaboli:qꝛ diabolꝰpenitet ⁊ peni
tentis agit de malo: Juxta illud Sap.
i. dicentes intra ſe pn iam agetes non ꝗ
dem ppter dei diſplicẽtiã:ſed ꝓpter ſuaʒ

ꝑditam excellẽtiam. Amoꝛ ergo puat

quo bonũ ꝓpꝛiũ ſꝑ intendit᷑ edificat ciui

tatem babylonicã:ſed amoꝛ quo bonuʒ

cuiuſcũq; ꝓximi ſingularit appetit᷑: edi⸗

ficat ciuitatẽ dei.Nam pᷣcepta dei iube

mur bere puatum amoꝛẽ magis ad ꝓs
rentes domeſticos:qᷓ; ad extraneos ᷣm
oꝛdinem charitatis. C Ad 2 dd. q;

ſicut ſcribit᷑ xxv.q.i. Cum aliqua puile

gia ab apoſtolico aliquibꝰ concedutur:?

ſi contra generalè legẽ aliquid ſonare vi

deant᷑ no tñ ↄtra ipam aligꝗd cõcedere
intelliguntur:cum ipſius legis aucte p

uilegia ſinguloꝝ penes mr̃ em omniũ ec
Ad 3“ eſt do.

cleſiarũ reſeruent. “ d .
Bermñ. intelligit diſpẽſatiõem eſſe diſſi⸗
pationẽ qñ fit non ↄſiderata rationis e
quitate:⁊ reip.vtilitate:vnde ſubdit ibi
ſtatim vbi neceſſitas vꝛget excuſabilis
diſpeéſatio eſt vbi vtilitas ꝓuocat:diſpẽ
ſatio laudabilis eſt: vtiliras dico cõis
non ppꝛia:na m cũ nihil boꝝeſt non pla
ne fid ełdiſpẽſatio: ſj crudeł ẽ diſipatio
2☛ detur.n. ꝙ non
ſolus papa poſſit puilegia con/
ced ere:qꝛ epᷣus poteſt puilegiun dare in
ſua dioceſi:ſicut pʒ.xvi.q.ij.c.viſis.non
ergo ꝑtinet ſolũ ad papã pᷣullegiũ dare.
peꝛeterea dare puilegiũ ſpectat ad
illu ꝗẽ ſupꝛa ius:ſʒ dicit iuriſconſultus
qꝙ imperatoꝛ non eſt ſubiectus legi:po/

teſt imperatoꝛ puilegiũ dare. ¶ S.

papa non poteſt aliquos exim ere: non
poteſt pꝛiuilegia ↄcedere. ꝙ aute papa
non poſſit aliquos eximere:pʒ per Ber
nardũ ad Eugeniũ ſic dicentẽ: Mon eſt

paruipendenduũ qð 7 deum hʒ auctoꝛeʒ

ſtngel
ilegeie

Zr.

1decclo
chionolt
pobeciit
ſote ang
loſubere
betinferi
ſubeſlech

Na

tcton
karetgie

ü

Hlieiterd

teſtgeill

ee
eti

minist
tonte
ͤfirm
ticnd
ſonrn
Muun
CUne
heimit
ſoor hei
ictin
albus⸗
ſopupo po
ationen

holii

u incla

apr

adiote

ſronbzni

Vr pim
unntin
Ntidaläͤſc⸗

llönee
Kioſnife

ſluleri⸗
dig

gmta

U
adent te
erintedetſia
günclentii
ocuſcatcini
penitet pen

taillud Se.

agetes hong
ſec pterſeg
ꝛergo P

itcdificatct

noꝛcvo hent

fir appetitc⸗

ccptadliut
e urs t
Gummnelf
rine
nticnai⸗
Nchccdu
ſnidhene

igscöctt e.

ogs ouit
fenonmti
1
denche dſ⸗

atakatotidee.

teſchüitfr
1 calſihi
Evoar
lrns in i
huu ae
Uurn Non
legs n

titgingt

—

gueige

65

Ar.

2 de celo ducit oꝛigint᷑: ꝗᷓ ꝓpter ſi dicat

epᷣus:nolo eẽ ſub archiepo:⁊ abbas no
lo ob edire epſo:hoc de celo nõ eſt: niſi tu
foꝛte angeloꝝquepia dicẽtẽ audiſti: no
lo ſub archangelis eẽ: aut ex alio quoli-
bet inferioꝝ oꝛdinũ aliquẽ nõ ferentem

—

ſubeſſe cuiq;: niſi deo/

In C0 troriy⸗ fei⸗ dee ape

teſt omia iura ↄfirmare:ↄdẽnare:⁊ rela

rare.talis aut ẽ papa:ergo c.
Rn CO dicẽqi ptas pape in

pliciter differt
teſtae illoꝛum.

cõferendo puilegia tri-

.A2

cõfirmare:⁊ de cauſa cõceſſionis vłſub
tractiõis pꝛiuilegionꝝ omniũ põt cogno⸗
ſcere⁊ diſcutere atqʒ ſententiare. Eius

aüt Euilegis nulliꝰ ſententie ſubiacent.
¶Q⅞—;ertio in dignitate:qꝛ ipſe põt cõce
dere puilegia in ſpualibus ⁊ tꝑalibꝰ cle
ricis ⁊ laicis.alioꝝ aut pꝛiuilegia ſalteʒ
laicoꝝ pꝛincipum nõ concedunt᷑:niſi de

tꝑalibus.⁊ leicalibus perſonis. ſolꝰ er
go papa poteſt cõce dere puilegis cũ oĩ

ligatione:⁊ cũ oĩ cauſe diſcuſſiõe: ⁊ cum
oi ſpualiũ ⁊ tẽpoꝛaliũ ⁊ clericoꝝ ⁊ lai⸗/

coꝛum incluſione.

. ergo dẽ ꝙ ep̃s põt
A Primmn dare Pui legtuan in
ſua dioceſi: cũ ↄſenſu tñ capituli:hocipᷣʒ
tfsñ non bʒ niſi iure ⁊ auẽte pape. C Ad
2" br ꝙ imperatoꝛ põt cõcedere puile-

gium in tẽpoꝛalibus ꝓpt᷑ adminiſtratio
nẽ tꝑaliũ ſibi cõceſſam. Quicũq; etiam
rex uel pnceps ſeu coĩtas põt coſtitutio
nẽ aliquã facere qñ ⁊ in quibꝰpõt in ilł

indulgentiã ⁊ puilegiũ dare: imo maio-
ritas uel dignitas ⁊ tꝑis poꝛitas puile

gium dant.Qñq; diuturna oↄſuetudo p

natã lege inducit:miſi ꝓbet᷑ abuſus: ̊ſbꝰ

e loꝗ ꝑticularit de puilegio:nõ vlr ut ſu

ſexageſimaſexta

tũ ad pñs ſpectat a po
B Pꝛimo in vniuerſali-
tate:qꝛ puilegia ſua oẽs ligãt uel ſoluũt
ſuũ etia puilegiũ nullius ꝑtãte puri bo/

III
pꝛa dictum eſt. Ad ꝭor̃ ꝙ v̈ba illa

Berñn. intelligẽda ſunt veritatẽ habuiſſe

ſuo tẽpoꝛe qñ ep̃ᷣi attenti erant in rigi⸗

da coꝛꝛectione:⁊ bonoꝝ ſuoꝝ ſubditoꝛũ

cõſeruatione.vñ malũ erat tunc ab eo/
rũ viſitatiõe ſubditos ſubtrahere:qꝛ ſub

diti fiebant diſſoluti: ⁊ bona cõia diſtra

bebant᷑. Añ dicit ſupꝛadicto libꝛo:Hðs
ẽ bons arboꝛ faciẽs fructꝰ tales:inſole-
tias:diſſolutiões:dilapid atiẽes: ſimul/

tates.ſcandala:odia:⁊ qð magis dolẽ/

dũ eſt intra eccleſias inimicitias graueſ

q diſcoꝛdias.nüc aũt regnante cupidi/

tate ex viſtatiõe pᷣla toꝝ illa oĩa mala ſe
quunt᷑ique Berñn. narrat cõtigiſſe:ſi tüc
uiſſent viſit atiõe puati. Dicit.n. Gꝛegꝰ

ſuũ etia puilegiũ nulli puri bo/ in paſto.illud vᷣbu Apłi:Qui epatuʒ de
minis ſoluit uel liga?. ¶ Scvo in au⸗
ctoꝛitate:qꝛ ipᷣe pot ſua ⁊ alioꝝ puilegia

ſiqerat:bonũ opus deñderat:illo tꝑe fu

iſſe bonũ quo quiſqʒ ad epatuz ꝑpueniẽs
ſecurus erat palmã martyrij obtinere.

Vnñ ſi ᷣba Apłi ſuo tꝑeintelligenda ſũt

multo foꝛtius ᷣba Bernardi.

d 11 ſic ꝓceditur
H guartu Didet᷑ enim
vy puilegiũ pape ꝑ ſucceſſoꝛẽ nõ
poſſit reuocari.Scribit᷑.n.xxv.q.ij.Pꝛi⸗

uilegia eccleſiarũ ? monaſterioꝝ ſcoꝛuʒ
patrũ gucte inſtituta: nulla pñt im ꝓbi/
tate cõuelli. D. Gꝛeg? ſcribit Aug!.
angloꝝ epo: Si ea deſtruerẽ ꝗ anteceſſo

res nri ſtatuerũt:nõ cõ ſtructoꝛ:ſj euer/
ſoꝛ eẽ iuſticie cõpꝛobarer:ſʒ papa nõ.dʒ
cõpꝛobari deſtructoꝛ canonuz ne notet᷑

de hereſi. Mõ põt & reuocare puilegia ſu
oꝛũ pᷣdeceſſoꝛu. ¶Ꝙ Pꝛeteres ide Gꝛegꝰ

ſcribens Oñico carthaginẽſi eo:de cc
cleſiaſticis puilegis:qð veſtra fraterni
tas ſcribit:hoc poſtpoſita dubitatiõe te
neat:ꝙ ſicut noſtro defẽdimꝰ: its ſingu
lis quibuſq; eccleſijs ſus iura Fuamus.
In C0 trariũ? qð ſcribit᷑.xxv.
₰J ₰1!1 II 1 g. i. Sca roma
na eccleſia ſua auẽte ↄgregata valet diſ
iungere:⁊ diſicta cogregare: ronis tũ
equitate cõſiderata: vñ uel pietatis uel

neceſſitatis intuitu ſemel a ſe conceſſa

Ar. AQueſtio 14

valet vel in totũ vel in partẽ cõmutsre.
Ki 60 dicendu ꝙ puilegiu vel
WEEEeſt gſonale:vel eſt gene⸗
e Srrüch aut ꝑ papã indultũ in toto
vk in ꝑte ꝑ ſucceſioꝛẽ põt reuocari.Ham
ſi ſit puilegiũ ſpeciale ſeu ꝑſonale:põt re
uocari ꝓpter abuſũ:quia pꝛiuilegiũ oĩno
meret᷑ amittere:qui ꝑmiſia ſibi abutit po
teſtate.ut ſcribit᷑.xi.q.iij. Secũdo ſi ſub⸗
repticie et falſo mõ ⁊ falſis pᷣcibꝰ fuit ĩpe
ffratũ. Mam medax p̃catoꝛ ipetratis ca
rere debet:⁊ quibꝰ ſcripta dirigũtur ſunt
puniedi ſi pꝛecũ medacia vetuerit argui.
ut ſcribit᷑xxv.q.ij.5.reſcripta.Tertio ſi
reipu.vel pꝛincipi nocumentũ pꝛeſtet:qꝛ
nec dãnoſa fiſco: nec iuri ↄꝛis poſtulari
opoꝛtet:ſicut ſcribitur.xx.q.i.Si vᷣo
ſit pꝛiuilegiuũ generale:reuocari põt:vel
pꝛopr᷑ delinquẽtiu coꝛꝛectionẽ: ut ſi ciueſ
occidãt ſuũ epᷣm:ppuilegio epalis digni-
tatis ꝑpetuo debent carere.vel ꝓpter in
meliꝰ cõmutationẽ: ſicut res eccłiaſtice
que alienari non poſſũt: ex ſpãli puilegio
poſſuũt in meliꝰ comutari. Epales ſiliter
ſedes vł hoſtilitat! v pauꝑtat ncẽitate
qñqʒ; mutant᷑ ⁊ in vnu redigutur:vł ꝓpt᷑
pietat ⁊ nccitatis ſubuẽtionẽ:ut q ex p.
uilegio religionñs vel domibꝰ religioſoꝛũᷣ
concedunt᷑:iam eoꝝncẽitate releuata ſi
poſtmodũ cognoſcant᷑ eẽ in detrimentũᷣ
cathedralis vel ꝑꝛochialis eccłie poſſũt

ſubtrabi:cu bonũ cõe ae p̃ferẽdũ cuilibʒ
P bono pꝛiuato.
Ad paimũ: c nlegia e⸗
cleſiaꝝ ⁊ monaſterioꝝ cũctis tevoriſs
inconcuſſa debent gmanere:ne videlicet

pter eius auẽtem a quo data ſunt cõtra
ſpa liceat ire alicui.vnde cũ ꝑ papã dẽtur
per papaʒ reuocari poſſũt.¶ A 2 b
ꝙ cu puilegis cõcedunt᷑ vl ꝓpt pauperũ
ſubuè tionẽ:vel ꝓpt ſeruiẽtiũ ecełie remu
nerationẽ:vel ꝓpt reipu ꝓmotionèe:non
euertit᷑ iuſticia:ſed cõ ſtruit᷑:q; tũcũq; vi
deat᷑ talis cõceſſio iuri cõi obuiare:cum
legiſlatoꝛis ĩtentiõe auctoꝛitas in ta libꝰ
ſemgꝑ itelligat᷑. Et ꝑ boc ptz rũſio ad 3

QAueſtio. lxvij. de in᷑pꝛetatiõe pape.

Lteriu S videnduʒ eſt
AE de int᷑ pꝛeta-
tione eceleſie. Circa qð qrunt᷑
quinq;. Pꝛimo vtrũ ſolus
papa poſſit puilegiũ aplicuʒ int pꝛetari.
2·vtrũ ſolus papa poſſit intpꝛetari
ſacrã ſcripturã. C 3? vtrũ ꝗd papã ſpe-
ctet int᷑pꝛetari ius ciuile. C A:vtruũ pa

pa poſſit interpꝛetari ius nature. C:

vtruʒ papa ſemꝑ dubia in melioꝛẽ partẽ
teneat᷑ interpᷣtari.

Iſic pꝛocedit. vr
Peimi eni ꝙ nõ ſolus

apa poſſit pꝛiuilegiũ infpꝛetari.

Seribit᷑ eni.j.Eſdre.viijꝙ ſcribe.leuite
et ſacerdotes erant intüpꝛetãtes legẽ in
in populo:ſed locũ ſcribaru nũc tenet do
ctoꝛes ⁊ magr̃i:ergo eoꝝ magis eſt int-
pᷣtatio q; pape.U¶. Pꝛeterea qui põt ma
ius põt minꝰ:ſed magr̃i poſſũt ſa crã ſcri

pturaʒ it erpꝛetari:ſic ptʒ. xx.di c.decre⸗

tales. ergo inulto magis poſſũt iterp̃ᷣtari
pᷣuilegia aplica:. Pꝛeterea Gꝛeg. diẽ
xiiij. Moꝛa. ꝙ pꝛaui dicta bonoꝝ cõſue
uerũt male interpᷣtari:ſed cũ papa ſit bõ
põt depꝛauari ſicut aln:ergo non eſt cre/

dendũ ſemꝑ ſue inrerßtationi. ſeribit
In contrariũ aelegi

nãq; ſoli canones valẽt ĩterpᷣtari qui ius

cCcõdendi eos babent.
Ki ideo, cõdendi eos babent.

iceẽdũ ꝙ ſicut notat Nu

go. xxv.q.i. Magiſtri et doctoꝛes valent

canones ⁊ apoſtolica puilegia ĩterpᷣtari
ſed interpᷣtatiões eoꝝ nõ cogunt᷑ iudices

obſeruare in foꝛo iudiciario:ſecꝰ autẽ eſt

de iterpᷣtatiõe romani põtificis cuiꝰ iter
pᷣtationè iudices cõpellunt᷑ obſeruare:⁊
magfi cogut᷑ in ſchol docere⁊ pdicare.

A &&1 P1&. ergo eſt dicendũ ꝙ
Ad Prim magiſtri poſſũt iter

pᷣtari canões ꝑ modũ diſputa tiõis:ꝑqui
rendo ſanũ intellectũ ipſoꝝ ſaluis vᷣbis
eoꝝ ſine additiõe vel diminutiõe: ſed ĩter
pᷣtatio pape eſt per modũ det᷑ minatiois:

ſnd

lin⸗

ſtcritero

(Foſinut

ſonegfor
aſdten
Pidemnogi
ſcmtonib⸗
ſirdoe
glon dicts
n oub
Hlatiier
cedrzn
Vron
voꝛevel
wdoade
heit
tinsi
nisiuc
Hſents
ehte⸗
tetſoẽ
ſitili
encine

ektiti

.
riin,
Cwonzf
ſhornn
ſisape
enoſppt
tgedehi
loſitito
Epnniite

Stſekdo

ſccos

gioſn

bein fii

—

nayhie
ti eß ltit
ktOhee .

puttatiöeſe.

g9 rocthe
deinkprer⸗
Cinacoqntf
imopin ſons
ſcnzinirent.
oſtitintpꝛetet

rias gepie

„Cuytni
nature. C
nmelioꝛe oen
ſihurni
gnig o ſi⸗
lgüinem⸗
iebehehuie
Nrigslih
rünücteetde
nigisckit⸗
nuguiirn
ſitſigiſn
tncbede,
ſitin
abiet
hrfit
Gonntfon
7aolin
4
riciius
as hͤbent⸗

urrl

corcse
Geiſffn
unkilie⸗
ſeo aute
ſegaßi
iſennen
cer gient
oeidellli
feſtiu
ututös
2 uß
Gete

5
Rr⸗

eo ꝙ ſua detminatio ligat oẽs ad tenẽ/

duũ ipſa: no autẽ ligat iterpᷣtatio magroꝝ

filiter iterpᷣtatio ꝑape põt eẽ cũ additiõe
et diminutiõe ſenſus vel ſnie: iterpᷣta tio
v magroꝝ ad boc ſe nõ extedit. CAd

2"eſt dicendu ꝙ illa ↄparatio intelligit᷑
ibi de magris reſpectu platoꝝ:qꝛ in iter-

pᷣtationibꝰ ⁊ expoſitiõibꝰ ſcripturaꝝꝑ ma
giſtri ? doctoꝛes pᷣferunt᷑ eis: maxiĩie illi

quoꝝ dicta aꝑpꝛobata ſũt ꝑ eccſam: ſed

in qonibꝰ diffiniẽdis ⁊ deminãdis ipſ

pᷣlati pᷣ ferunt᷑ doctoꝛibꝰ. ¶Ad 3 eſt di

cẽduʒ ꝙ ma le ĩterpᷣtari põt ee dupliciter
Vno mõ ex ꝑte iterpᷣtant:ut ſi fiat ex li/
uoꝛe vel ex rancoꝛc in nocumẽetũ alteriꝰ

nõ ↄſid era ta rõnis eqtate:⁊ ſi ſic pꝛaue

papa iterpᷣtat᷑ puilegia peccat quidẽ:ſed
eius iterpᷣtatio ſeruada eſt:qꝛ ſnia paſto
ris iuſta vel iniuſta ſemꝑ ligat:ſaltem vᷣm
pᷣſentẽ iuſticiaʒ.Alio mõ põt dici pꝛaua
er ꝑte eius ꝙ iterpᷣtat᷑: ⁊ tũc ſi illa iterp/
tatio cẽt cõtra fidẽ:vel cõtineret mamfa
ſtã falſitatẽ:nõ eẽt tũc illi iterpᷣtatiõi cre
dendũ:nõ eni põt papa cõtra veritatẽ:ſʒ
pꝛo veritate:ut diẽ apłusij.Choꝛi.xiiij.
Dſecundũ ichean
— vid er eniʒ
wꝓvw nõ ſolũ papa poſſit ſacrã ſcrip⸗
turãꝗ ĩterpᷣtari. JIntpꝛetatio nãq; monuũ
eſt donũ ſpiritꝰ ſancti.iuxta illud apłi.i.
Choꝛin.xij. Anicuiq; dat᷑ manif eſtatio
ſpus ad vtilitatt. Alij ꝗdẽ ꝑ ſpiritu dat
ſermo ſapiẽtie. Alij iterpᷣtatio ßmonũu:ſʒ
tale donũ qñq; alij mag q; papa baber̃
poſſũt:g nõ ſpectat ſoluũ ad papã ſacram
ſcripturã iĩterpᷣtari. C S.i ſacra ſcriptu

ra ↄtin et᷑ doctrina ꝓphetica:ſʒ ſcribit᷑ij

Pet.ij.ꝙ oĩs ꝓphetia ſcripture ꝓpᷣs iter
pᷣtatiõe nõ fit:nõ eſt ᷓ volutat buane ſa
crã ſcripturã iterpᷣt ari.vñ dixit Joſepb
Geñ.xl.Nuqd nõ dei ẽ iſta ĩterpᷣt atio.vñ
Dañ̃.ij.ſcribit᷑. Mihi nõ in ſapiẽtia qᷓ ſit

ii me ppq; i cũctis viuẽtibꝰſacr̃m b reue

latũ e᷑:ſʒ ut ĩte rpᷣtatio regi manifeſta fie

ret. ¶Pꝛeter ea in cauſa fidei papa eſt

equa lis conditi onis cũ alijs.qꝛ poteſt ſi
L. . - H

—
2. .

„ 4H . K
lexaggeſlimaſeptima II

a fide deuiat ↄuici ⁊ iudicari ſic ali:ſj ſa
cra ſeriptura eſt de his que ſunt fidei: cui
libʒ licitum eſt ſacram ſcripturam ſibi

interpꝛetari.

* xxiiu.q.i.c.Quo
tiens fidei rõ ventilatur arbitroꝛ nõni
ſi ad petrũ:puta ad ſui nois uel bonoꝛis
auctoꝛitatè referre debere:uel vti nũc re
tulit veſtra dilectio.
ſ EOdicendũ ꝙ eius eſt inter
ptari cuius e cõdere.xpᷣi
autẽ eſt ſacrã ſcripturam cõd ere:quia de
ipſo eſt tota ſcriptura ſubiectiue ⁊? fuda
mentalit. Ande dicit Augꝰ. xiij. de tri.
c.xix. ꝙ ſcia nra xpᷣs eſt:ſapientia quoq;
nr̃a idẽ xp̃s ẽ:qꝛ ipſenobis fidem de re
bus tꝑalibus inſerit: ipſe de ſempit᷑nis
exhibet veritatt. Ad euũ ergo ꝑtinet au
ctoꝛitatiuę ſacrã ſcriptura interpᷣtari:

ꝓpter qð Lu.xxiiij.ſcribit᷑ incipiens a
moyſi ſe ⁊ oibus ꝓpheticis interpᷣtabat᷑
illis in omnibus ſicripturiſ qᷓ de ipſo erãt
Planũ ẽ aũt chꝛiſti vicariꝰ in tota ec
cleſia ẽ papa:vñ loco chꝛiſti ad eũ pnci/
palit᷑ ꝑtiet ſacrã ſcpturã exponere:i cuiꝰ
ſignũ ià eiꝰpaſſiõe appꝓpinqnte ꝓ petro
cuiꝰ ſucceſſoꝛ ẽ papa rogauit ut nõ defi
ceret fides ſua:ſicut ſcribit Luce.xxij.

WwWi mmi dr ꝙ planuʒ eſt in
Ad Pamu eccleſia młtos ecẽ ?⁊

fuiſſe dono ſpũs ſancti repletꝰ ſuꝑ erpo

ſitiõe ⁊ interpꝛetatione ſacre ſcripture:
qꝛ tñ angelꝰ ſathanepõt ſe trãſfigurare
in angelũ lucis:iõ ꝗd tenẽdũ ⁊ qd nõ te
nendũ ſit de illis interpᷣtatiõibꝰ:non niſ
auẽte ſũmi põtificis tminaripõt vñ q̃li
ter in oꝛetatio ſnialr ſit tenẽda in ſacra
ſcriptura ſolũ ad papaʒ ſpectat. C Ad
ſecundũ dr ꝙ ibi interpᷣt atio accſpit᷑ pꝛo
reuelatiõe ſacre ſcripture: eo ꝙ ppbeti-
ca doctrina ⁊ vniuerſalit᷑ ſacra ſcriptu/
ra nõ eſt buana voluntatemuenta:ſed a
deo in ſpirata:vnde ſubdit᷑ ibi ꝙ nõ volũ
tate bhumana illa ta ẽ ꝓpheta:ſed ſpiritu

ſancto inſpirati locuti ſunt ſele boies

b 2

Ar.
Iſto ͤ modo nõ ſpectat ad papã ſacraʒ
ſcripturã interpᷣtari:ſicut nõ ſpectat ad
ipſum ſacrã ſcripturã inſpirare. Solłꝰ.n.
chꝛiſtus e ſubiectũ in ſacra ſcriptura ut
ſpiratoꝛ ⁊ reuelatoꝛ ipſius Hapa aũt ſit
vicariꝰ ſcripturã ab eo inſpiratã ⁊ int-
pᷣtatam tenet pijs opitulari:⁊ cõtra im
pios defenſare:ac de expoſitionibꝰ ⁊ in
terpᷣtatiõibꝰ alioꝝ ſnialit᷑ determinare
quid tenendũ 2 ad nõ tenendu. ¶ Ad
ʒ* pr ꝙ in ca fidei papa ẽ equal ↄditio
nis cũ alus:qᷓ;tum ad illa que credenda

ſunt. Sʒ ut dicit Augꝰ. xiiij. de trini. c.

iij.Aliud ẽ ſcire tm mo ad hõ credere de
beat ppt᷑ adipiſcenda vita beata:q nò ni

ſi eterna eſt:⁊ aliud ẽ ſcire quẽadmodusʒ

hocipſuʒ ⁊ pijs opitulet᷑: ⁊ ð impios de
fendat᷑. In boc.n.qliter ſacra ſcriptura
pijs opitulet᷑ ⁊ 3 impios defendat᷑: no e
equalis cõditiõis cũ alus:qꝛ ad ipſũ ſpe
ctatiſacram ſcriptura interptari: ⁊ alio-
rũ interpᷣtationẽ apꝓpbare uel impbare.
Vnge extra de bereti.interdicit᷑ laicĩ in
ſacra ſcriptura diſputare uel docere.

een e er S1 ſic pcedit᷑: vide
“ D terimn torenlen qp ad

papã nõ ſpectet iĩterpᷣtari ius ciui
le:qꝛ ius ciuile iudicat in foꝛo exterioꝛis
iudichj ſm faciem. Papa aũt cũ ſit vica/

rius chꝛiſti:⁊ oĩs xpi actio debeat eẽ eiꝰ

inſtructio:dʒ iudicare ſᷣm interioꝛẽ ↄſci

..

entia:vnde ſibi ⁊ alis paſtoꝛibꝰ eccleſie
m faciẽé: ſed iuſtum

dr: Molite iudicare
iudiciu iudicate. Pꝛeterea ius ciuile
pcipit miniſtrũ obed ire iudici:⁊ iudiceʒ
legi: ſed ſi talẽ in terpᷣtationẽ exequit᷑ pa
pa:cõdemnat qnq innocentẽ ꝓ nocente
cũ ſᷣm legis iudici poſſit interdũ inno/⸗/
c&α noceéte cõuinci: qð ẽ 3 diui ã legẽ
Q¶Dꝛeterea papa nõ dʒ facere iniuriaʒ
alicui: ſed iniuriã facit imperatoꝛi ſi int
zetatur ius ab eo conditum.

S &νP H 1.α 1ε eſt: quia ad que
In cotrarineinet iudicare
legiſlatoꝛem ad eũ ꝑtinet interpᷣtari le⸗
gem latat ꝑ eun:ſed ad papã ꝑtinet iudi

Queſtio

care imꝑatoꝛẽ ſi delinquit:ergo ad ipſu,ʒ

ꝑtinet interpᷣtari lege latã per ipſum.
Kfide dicendum ꝙ quadruplex
„. intᷣpꝛetatio legis ciuilis
ꝑtinet ad papã. ¶. Pꝛima eſt q;tum ad

eius coꝛꝛectione:młca eni ꝑmittit:? mul

ta ipunita relinquit lex ciuilis q̃ ꝑ diuinã

lege cuiꝰ papa miniſter eſt coꝛꝛigunt᷑: ut

dicit Aug?. Scoda eſt q;tũ ad eius ob
ligationẽ:ad papã naq; ſpectat int᷑oꝛe/

tari quas cõtrouerſias ⁊ ꝗq eccliaſtica ne

gocia vult ligari vel ſolui legibꝰ imꝑato

rũ:⁊ qᷓ nõ.vnx.di,ſcribit᷑ ꝙ legibꝰ impa
toꝝ no in oĩbus eccłiaſticis cõtrouerſjs

vtendu eſt. ¶Zertia eſt q; tu ad eius
cõfirmationẽ: nõ enĩ põt eſſe magis exẽ-
pta lex q; legiſlatoꝛ: vñ ſi examiatio et
cõfirmatio imꝑatoꝛis ſpectat aà papaʒ

opoꝛtet ꝙ iperialiũ leguũ cõfirm atio vel

repꝛobatio ſiliter ad ipſũ ſpectet. ¶4
q́; tũ ad eius declarationẽ ⁊ ſuppletionẽ
ſicut eni ois ſcietia bumanit iuenta eſt
imgfecta ⁊ quedã vmbꝛa reſpectu diuine

ſciẽtie:ſic papa ꝗ eſt armariũ ſacre ſcri/

pture debet imꝑiales leges declarare ?
ſupplere ꝑ noticiã ⁊ ſufficietiã diuine ſci

entie cuius miniſter eſt.

ATH 1M11πO bicitur & xp̃i actio
Ad pꝛaimũ &ααι⁵α

iuſtibet chꝛiſtia ni inſtructio ad cogitädu

ꝙ iße ſit deus iudex iuſtiſſimꝰ:qꝛ actio qᷓ
chꝛiſtus iudicat ex auditu iterioꝛinoſtra
inſtructio eſt ad cognoſcẽdũ ꝙ ipſe nec
falli põt nec fallere: nõ tñ tal eius actio

debet eſſe noſtra iſtructio ad agendũ ut

ſiliter nos debeamꝰ iudicare ſm iterioꝛẽ
conſciẽtia m: cũ poſſimus falli ⁊ fallere-⸗
Ad 2 or ꝙ miniſter tenet᷑ obedire
iudici: ⁊ iudex legi m veritatẽ. DOiſtin⸗/

guit᷑ tũ duplex veritas.vna eſt rei facte.

*

et altera rei fa ciẽde. Contra p m tenet᷑
obedire ſõditꝰ pᷣlato pcipiẽti:⁊ iudex legi
ſed nõ cõtra ſc aʒ. Unde in caſu quo pᷣci
pitur ꝙ inocens occidat᷑ pꝛobatꝰnocens
dicit ꝙ q; uis in hoc obediat cõtra veri⸗
tatẽ rei facte:nõ tñ obedit᷑ ↄtra veritate

III

—

ſen gne

A.
feſſtee⸗
teckrer
gnliſe
iober
ciſeet
ſtminic
ſoinbe

lus dede
nitßͤ⸗
debete⸗
cſtoibn
lernat
ſoil⸗
noſn
ert
dar
ſed i
Zi
pi
H.

geloost
nnsſet⸗
Alielin
Nhet tit
Ki
fen En⸗
cgtüi
llernn
tlelaiſ
ſtflitſne
lpece⸗
ſornnen

17

lemntnef

uii
pon
Nebafpo

ſcbaten

Medicch
deebe
tenn nte
ak⸗

ll
Poadipd;
cripſun.
gadruplee

gisinlls

ſtößtumad
nientꝛmul
Sqodiuini
muzunt:ut
iadeiusob
ut intpꝛe⸗

cliaſticaſe.

boimpato
egibolinp⸗
truerſis
Has eus
mgse⸗
Armmwde
nnd d
fmnore
hettt C,
zſupplcton
neni
ſoeeudiuin
tüͤſageſen⸗
dedlrare
Eidiinet

rlin
d
hil
und
inniſoftn
ieinde
lansei⸗
Pl Glche,

„ aee

rei faciẽde:eo ꝙ in foꝛo iudicij vbi inqſi-
ta eſt veritas ſic iuentũ eſt. Ad ꝭĩor
ꝙ nulli facit iniuriã qui vtit᷑ iure ꝓpꝛio:
eoiꝑſo ergo ꝙ papa eſt ſupꝛa iperatoꝛẽ:

et ipe eſt miniſter eius opoꝛtet ꝙ lex eiuſ

ſit miniſtra legis eius:vnde ſi vtatur iure
ſuo in hac parte nõ facit iniuriã ſibi.
2 MeEE Eeniq papa n
prpſſit iterpᷣtari ius nature:qꝛ nul⸗
lus debet eẽ in tꝛes legis quã ipᷣe nõ po
nit:ſʒ papa nõ põit legẽ nature:ergo nõ
debet eã iterpᷣtari. C Pꝛet erea:illud qð
eſt oibus notũ nõ ĩidiget iterpᷣtatiõe: ſed
lex nature eſt oibus nota: ſicut dicit glo.
ſuꝑ illo ꝰbo Ro.i.Cum cognouiſſẽt deũ
nõ ſicut deũ gloꝛificauerũt:ergo nõ indi-
get iterpᷣtatioe. S.qð eſt oĩbꝰ cõe nõ
dar᷑ auctas ſuꝑ euʒ magis vni q; alteri:

ſed ius nãle eſt cõe omni natiõi ut dicit

Iſidoꝛꝰ: ergo nõ dat᷑ auctas iterpᷣtandi
ipſũ magis pape qᷓ; alteri.
In cõtrariũ eſt:qꝛ ius nãle ẽ
Ja E dqp in lege ⁊ euã
gelio cõtinet᷑tut ponit᷑.i.di.c.humanũ ge
nus.ſed ad papa ꝑtinet ĩterpᷣtari legẽ et
euãgelia:ut ſupꝛa dictũ eſt:ergo ad ipſuʒ
ptinet naturale ius intpꝛetari.

. ☛

Kñid CO dicendũ ꝙ illud cõuenit

„VEVOiterptari qð cõtingit va-
riari Eſt auteʒ actio buane nature poſt
peccatũ q̃drupłr variata:ut dicit Augꝰ
in li. lxxxiij.qonũ. Nam in pᷣma actione
ante legẽ ſcriptã lex nature in boie ut di
cit fuit ſine pugna:quia ſine cognitiõe di
ſticta peccatoꝝ. Cõcupiſcẽtiã ingt apls
Ro. vij.neſciebã niſi lex diceret:nõ cõcu/
bces Jn ſcða vᷣo actiõe ſub lege ſcripta
ex nature fuit cũ pugna tñ ſine victoꝛia
qꝛ occaſiõe accepta peccatũ ꝑ mãdatuʒ

legis operatũ eſt omnẽ cõcupiſcẽtiã.No

tiſicabat enĩ lex pctã ꝗqbꝰlex nature ĩpu-
gnabat᷑nõ cõferẽdo tñ gram adiutricẽ:
vnde dic ebat᷑ eẽ pugna ſine victoꝛia. In
tertia autẽ actione ſub lege gratie lex na
ture eſt in pugna:tñũ cũ victoꝛia eo ꝙ per

ſexageſimaſeptima

ſacramẽta que ſũt vaſa gratie cõfert᷑ vi

ctoꝛia ꝑ gram adiutricẽ. Sed in quarta
actiõe ut in patria lex nature nõ babebit
pugnã:ſed pacẽ ſẽpiternã.Sicut ergo lex
nature eſt młtiplicit᷑ variata: ſic ꝑ eccle
ſiaſticã diſciplinã cuiꝰ papa eſt miniſter
eſt młtipliciter interpꝛetata.
Adpꝛimũ de ſt vit ena
1 ſicut in regimine ex/
terioꝛi eſt duplex lex neceſſaria. Ana na
turał certificãs de agẽdis in vniuerſali.
Alia poſitiua deſcẽdẽs ad cãs ſpecialeſ
ſic in regimine interioꝛi aĩe ponit᷑ duplex
lex. Ana nalis que certificat de regulis
operãdoꝝ vniuerſalibꝰ.Alia que certifi
cat de caſibꝰ operãdoꝝ ꝑticularibꝰ:q ap
ellat᷑ cõſciẽtia: vtriuſq; aũt legis papa
iterpꝛes eſt:⁊ vtraq; ſubijcit᷑ iudicio ſuo.
qꝗꝛ legẽ nature q;uis nõ ponat in vnluer-
ſali:ptinet tñ ad ipſũ ponere in ꝑticulari
ꝑticulꝗres caſus ex ipſa eliciedo ⁊ ſpãlit᷑
explicãdo.Siliter cõſciẽtia q; uis ipᷣenõ
ponat eã ſimplicit᷑:ponit eã tũ ſᷣm qd:qꝛ
iudicio ſuo gꝗs debet ſtare ſi ſit recta vel
nõ recta. C Ad ⁊“eſt dicendũ ꝙ lex na
ture eſt oibus nota vniuerſalit᷑:ſed talis
noticia modicũ vtilis eſt:qꝛ cuʒ actio ſit
ſuppoſitoꝝ ꝑticulariũ:ſermões vniuerſa
les in ma teria moꝛali modicũ ꝓficiũt ad
agendũ:ut dicit ppbus.i.Etby.C Adʒꝰ
eſt dicẽdũ ꝙ ius nãle qñq; accipit ſine co
gnitiõe:ſine electiõe:⁊ ſine ꝑticulari acti
one vel expꝛeſſiõe: qñq; vᷣo cũ cognitiõe
ſine electiõe:qñ q; aut cũ electiõe ſine tñ
ꝑticulari expꝛeſſioe. Pꝛĩo mõ cõuenit oĩ⸗
bus rebꝰ. Scdo oibus aĩalibꝰ.Tertio oĩ
bus hõibꝰ. Quarto hõibꝰ ſic viuẽtibꝰ et
ſic agẽtibꝰ ſᷣm talia vł talia pᷣcepta:⁊ iſto
mõ ſic pape cõuenit ſupꝛa ius nale aucto

ritate intpꝛetãdi habẽ:qð ñ ↄuenit alijs.

min ti ſic ꝓcedit᷑. vr
Dgquintũ eepapa ſ

tenear dubia ſemꝑ in melioꝛẽ ꝑtẽ
iterpᷣtari:qꝛ magis eſt ſequẽdu iundicium
iterioꝛis coſciẽtie q; exterioꝛis indicijcñi
ilis liget ex legenature: iſtud ne lege:

poſitiua ſi ↄſcia dictat alicui dubia in
terpᷣtanda ee in malã ꝑtẽ:ẽ tale iudiciuʒ
ſequendũ. S. ſuꝑ illo ?bo Apli.i. ad
Cborꝗ.x. Tetatio vos nõ appᷣbẽdat:ni
ſi hũana. dicit Augꝰ ꝙ tẽtationẽ acci
pit Aplus ꝓ dubitatione: ut ſit ſenſus:
ꝙ dubitatio de boĩe dʒ nos appᷣbende-/
re:ſʒ nõ de deo:qꝛ ſicut dubitare de deo
ꝑnicio ſuʒ e:ſic dubitare de boĩe ſalub er
rimũ eſt. C PD. dubit are de fide ꝑiculo/
ſum ẽ: ſi ꝗs & eſt ſuſpectus aliquẽ eſſe du
kisin fide. tutius ẽ tale dubiũ in peioꝛè᷑
Ancee ptẽ intpꝛetari.
In C0 trarin ẽ quod Nie glo.
Ro. xiiij ſuꝑ illo ?ꝰbo:Quinõ mãducat
manducantẽ nõ iudicet. Ambigua inꝗt
dehemus ſp in melioꝛẽ ꝑtem vertere.
Rn C60 doð. ꝙ i interßtatiõe du
A bioꝝ fert iudiclũ:eſt er
go magis tutum iudiciũ dubioꝝ vertere
in melioꝛẽ ꝑtem ſꝑ ꝓpter q̃tuoꝛ. C Pꝛi
mo ꝓpter ipſu iudicatũ:qꝛ ſine ſufficien
ti ca nulli eſt faciẽda iniuria.vbi & nõ ap
parent manifeſta iudicia de malicia ali
cuius: iniuria fit ſibi ſi malũ eẽ iudicet᷑
exquo ſine legitima cã illud qð dubiu eſt
in malũ infpꝛetat. ¶ Scðo ꝓot ipſum
iudicãtẽ:qꝛ babẽs bonã opinionẽ de ali
quo malo boĩe lʒ fallat᷑: nõ tñ mentit᷑:
qꝛz ↄtingentia ꝑticularia ſcire nõ tener᷑:
nec in ficit᷑ in affectu:qꝛ de q̊libet pᷣſumẽ
duũ ẽ bonũ:niſi euident᷑ appareat ↄꝛium.
¶ertio ꝓpt᷑ ipſum iudiciũ:MHã aliud
c& iudicare de re:aliud ẽ iudicare de boiĩe
ꝗqꝛ male iudicare de re ẽ malũ iundicant
H malũ iudicare de boĩe:ẽ malũ ipſiꝰ iu
dicati:cũ ex boc cõdemnat᷑ ſine cã. Cꝗ·
ꝓpt᷑ remediũ ut a iudicio diſtinguit᷑ Dif
ſert eni remediũ a iudicio:aꝛ in remediũ
apponẽdo in dubijs ſꝑ ẽ ſupponẽdũ ⁊ in
terpᷣtandũ qð ẽ deterius.Sʒ i
do dubia ẽ ſꝑ interᷣtandũ ⁊ ſuppon edũ

qðò eſt melius.
Ad Peimu Feſt dð & in foꝛo
interioꝛis ↄſcie agit᷑ cã inter den ⁊ hoĩeʒ
iõ ſꝑ tale iudiciu ẽ ſequendum: ſiue ſit re

5 in iudican

Queſtio 1

ctum ſiue nõ rectũ:dũmõ rectũ eẽ eredat᷑
qꝛ deus mag reſpicit illud qð interius
in boĩe gerit᷑ q; quod exteriꝰ agit᷑: ſed in

foꝛo exterioꝛis iudicij agit cã int᷑ boĩeʒ

7 boĩem: iõ iniuria fit ꝓximo ſi illudꝗð
dubiũ ẽ ſine legitima cã i malũ ĩterpᷣtat᷑
CAd ⁊' eſt do.q; Augꝰ ibi loquit᷑ de
dubitatione finalis termini. e bomie
naãq; ſp ẽ dubitandũ ut ſpes fina ł in eo

non pon at᷑.Ecõtrario diffidentia final

ẽ de deo ꝑnicioſa:ſi ipſe deꝰ nõ pᷣfigatur
finis ꝓptquẽ oĩa alia intendant᷑. Ault
dicere Augꝰ ꝙ tẽtatio bumana ut ait
Aplus:nos dʒ appᷣhẽdere ut dubitatio
de homie:ne in eo ſpes nr̃a ponat᷑ tanq;
in fine ſp nos appᷣbendat:h̊ nõ diuina.
Glo.tñ cõis alit᷑ exponit ꝙ bũana tẽta
tio eſt alit᷑ ſapere qᷓ; res ſe habeat ut cũ
ex aliquibꝰiudicijs bõ de bonitate alicu
ius incipit dubitare.Tuc aũt nõ eẽt bu
mana qñ iã ex illis leuibꝰ ſignis temera
rie certuũ iudiciũ daret.Si.n. nõ ẽ inobiſ
pfectio angeli nõ tñ dʒ in nobis eſſe pᷣſũ

ptio diaboli. C Ad ꝭ ẽ dicendũ ꝙ ſi-

cut dicit Jacobus in canonica ſua: Tu
fidem babes:⁊ ego oꝑa:oñde mibi fidẽ
ſine operibꝰ:⁊ ego ondam tibi ex operi
bus fidẽ meã.Ex quo dicto clare oſten-
dit᷑ ꝙ per opera oſtendit᷑ fides ⁊ infide
litas alicuiꝰ. Vñ ſi manifeſta iudicia ap
parent ꝙꝙ ꝗs ſit dubius in fide:eſt ſtatim
manifeſtandus ut coꝛꝛigat᷑: non ut con
fundat: Juxta illud Jaco.vlti. Si quis
autẽ ex vobis errauerit a veritate ⁊ con
uerterit ꝗs eũ ſcire dʒ qm ꝗ conuerti fe
cerit pctõꝛem ab erroꝛe vie ſue:ſaluabit
aĩam eius a moꝛte.⁊ operit multitudi⸗
nem peccatoꝛum.
¶ Aueſtio.lxviij.de bñficioꝝ collatiõe
4 in 6 conſiderandum
UEeſt de beneficio⸗
rum collatione:Circa qð que
runtur q̃tuoꝛ. C Pꝛimo vtrũ
ſolus papa in plura litate bñ ficioꝝ poſ-
ſit diſpenſare. ¶ 2 vtrum ſine auctoꝛi
tate pape ep̃s poſſit plura ben eſficia vni

iin
güardis
enlre
ſepepeke
“

p
atrebe
dipenlare
1iiacu.4
tollifiri
Dis aute
fücktut
cjs ſern
ſciavni
Popord
Pralt
lecnen
tiͦe e
Etbi⸗
Shtite
nlen
iubee

ſhire
acleſeſe⸗
denſatoꝛe
Ecötray
nlanfe
lerſo
luhen
ninisr eg
Nrbeto
miminh
ſnnpon
n

nci

(beni

hntudine
ſpuns

Kic⸗

Nti cctt
ac interis
agfk ſetin
ifcämt bois
moſ illnde
nalüſteröta.
bi ſoquif de
n be boni
6 final in e⸗
fuentifink
rößfignn
mmant Muti
bumoru eN
nen nunn
iinnting
nhnidan
tebmdn
ſebehannd
bonitgetia
caittotit
ignsteng
in vöcieht
nobiscſehi
endig
mnaſu I
hilenbiſt

mnthien
icocet
i ſs
ictuicic⸗
,decthin

nntn
1gonant
ſeheflucl
tnund

Ar.
cõferre. C 3 vtrũ moꝛtuo papa colle.
giu cardialiũ poſſit eccłiaſtica bñficia
diſpenſare. ¶ ¶vtrum cuʒ di ſpenſatio

ne pape licitu ſit plura bñ ficia retin ere

D pꝛimũ ſic ꝓcedit᷑:. Ui
— † detur eniz ꝙꝙ
pvrspa non poſſit diſpẽſare in plu
ralitate beneficioꝝ. Papa eniʒ non põt
diſpenſare in eo quod eſtſimplicit᷑ malũ
⁊ iniuſtũ. Eſt aũt ſimplicit᷑ malum quo
tollit finis ad quẽ res oꝛdinata eſt. Fi/
nis auteʒ. ad quẽ oꝛdinat᷑ gra beneficio
rũ eſt ut diuerñ miniſtri in diuerſis offi/⸗
cijs ſeruiãt eccleſe:qui tollit᷑ ſi plura bñ
ficia vni conferant᷑. ¶ Pꝛeterea papa
nõ põt diſpenſare cõtra ius naturale:ſ
pluralitas bñficioꝝ eſt ↄtra ius natura
le:qꝛ eſt õ iuſticiã diſtributiu qᷓ in ꝓpoꝛ
tiõe arithmetica ↄſiſtit ut pʒ ꝑ phᷣm.v.
Ethi. At vnicuiq; det᷑ non ᷣm eq̃lem
qᷓntitatem. ſed pm ꝓpoꝛtionem ut ꝓ ma
iori ſeruitio maius beneficiũ:⁊ ꝓ minoꝛi
minus con feratur. Talis autẽ iuſticia
tollit᷑ ſi plura beneficia conferant᷑ vni.
¶ S. miniſter non põt ↄtra volũtateʒ

dñi rem ſuã diſpenſare:ſed papa eſt mi-

niſter rerũ ecdeſiaſticaꝝ: Juxta illud qð

ſcribit.x.q.ij.c.pᷣcarie. Sic tractare res
ceccleſie ſe arbitret᷑ ut alienarũ rerũ diſ-

penſatoꝛem non ꝓpꝛiaru largitoꝛẽ:ſyhꝰ
eſt cõtra voluntate dñi ꝙ plura bñficia

vni conferant᷑. Dicit eni diſpenſatio q̃ſi

diuerſoꝝpenſatio. ¶CPꝛeterea ſi ꝗs bʒ

plura beneficia cogit᷑ ſubeſſe pluribꝰ do
minis:⁊ eadem hoꝛa pluribus obedire

pꝛelatis:⁊ a pluribus iudicari:⁊ ab vno

oꝛdinari altero inuito.hoc aũt hʒ anne⸗

xam impoſſibilitatẽ: quia impoſſibile ẽ

duob' dñis fuire:ut ſcribit᷑. Math. vij.

—Ancegsg Neſt quod ſcribi
J n cotrarim tur extra de cõ

ceſ. p̃ben. in. c ꝓpoſi nir Orit.n Pa bm
umus

plenitudinem ptãtis de iure po

7 ſupꝛa ius poſſumꝰ diſpeſare.

Ki jd 60 dicendum ꝙ in collatio

ne beneficioꝝ auiquid ẽ

ſexageſimaoctaua

de iure diuino ⁊ nãli.:⁊ aliqꝗd eſt de iure bo
ſitiuo. Oe iure nãqʒ nali ⁊ dinino ẽ ut b⸗
ueficiũ det᷑ ꝓpt᷑ aaminiſtratione officij.
Sic.n.mãdatũ ẽ Nume xviij.ilꝗs auũt
Leui dedi decimas Iſracl in poſſeſſionẽ
pꝛo miniſterio quo ſeruiut mihi in taber
naculo federis: ut nihil aliud poſſideanr
decimaꝝ oblatione cõtenti. Et aplus.i.
Cboꝛ ix.dicit. Sic xpᷣus oꝛdinauit: ut
q euãgeliũ ãnũciãt de euãgelio viuãt.iut᷑
ulð Lu. x. Dignꝰ opcrariꝰ mercede ſu
De iure vero poſitiuo ẽ paucitas velpii
rali tas beneficioꝝ:nõ eni poſſũt talia ca
dere ſub vna reguia:qꝛ conſiderata qũ q;
ecclie ncc̃itate:vel ꝑſone dignitate plura
beneficia cõferẽda ſuùt vni q; alteri. Cuʒ
igit᷑ papa nõ ſolũ poſſit illa ꝗ ſut iuris po
ſitiui:verũ etiã ſupꝛa ipſũ ius diſpẽ ſare:
ut ſupꝛa allegatũ eſt:ideo dicẽdũ eſt ꝙ ſi
cut de iure poſitiuo cõi cuiꝰ papa eſt con
ditoꝛ facta ẽ talis reſtrictio ut niłi liceat
plura bñ ficia habere:ſj qcũq; recipit ali-/
quod beucficiũ cuaram babens animarũ
annexaʒ: ſi pꝛius tale beneficiũ habebat
eſt eoipo iure pꝛiuatuſ:ſicut ſcribit᷑ ectra
de pꝛeben. ⁊ digni.c.de multa. Sic papa
qui eſt ſupꝛa ius poteſt talem reſtricti/
onem relaxare:⁊ in pluralitate benefi/
cioꝛũ vniuerſaliter diſpenſare:conſidera
ta tamen eccleſie vtilitate ⁊ iuſticie equi

tate:aliter ut dicit Bernar. magis dicẽ/

da eſt diſſipatio q; aſpenſario⸗
P ergo eſt dicendum
Ad Primu nõ eſt ibi puatio
finis:põt enim beneficiatꝰad miniſtrare
officiu vel per ſe vel pꝑer alium auctoꝛi/
tate ſuꝑioꝛis Hon eni Pauiꝰ ad miniſtra
bat officiũ pſonalit᷑ ĩ eccłia Philippẽnũ
ſed ꝑ ſuos miniſtros:⁊ tñ reſidẽs ipᷣe pñ/
tialit apud eccleſiã Theſſalonicã bene
ficiũ ꝓcuratiõis a Philippẽſibꝰ recepit:
ut ipſe teſtat᷑ Pbilippᷣ.iij. ¶ Ad ⁊eſt
dicendum ꝙ papa non poteſt diſpenſare
ſupꝛa ius naturale cõmuniter ſumptũ:
ſed bene poteſt diſpen ſare in iure natu⸗
rali quantum ad illa que ex iure naturali

b 4

Ar.

eliciunt᷑ ⁊ explicant᷑nec tollitur iuſticia
diſtributiua in collatiõe bñficioꝝ dumõ
nſta cã fiat:qꝛ ſi vnuʒ bñ ficiu det᷑ vni et
plura dent᷑ alteri ꝓ eodẽ Fuitio: pñt alia
negocia occurrere in ꝗbus ↄſid erata ec

cleſte vtilitate uel ꝑſone dignitate vnus

erei g re ; alius. Adʒ
dr verũ eẽ ꝙ papa eſt rerũ eccliaſticarũ
diſpenſatoꝛ: In diſpenſatione tñ nõ ſo-
lũ requirit fidelitas.ſʒ etiã pꝛudetia.q
cũ ſit recta rõ agibiliũ: fidelit᷑ diſpenſat
papa eccleſiaſtica bñficia cõferẽdo plu-
ra vni q; alteri: ↄſiderata ꝓ loco ⁊ tẽpo
re eccleſie vtilitate uel ꝑſonarũ dignita
te. C Ad 4 dicẽdũ ꝙ Hugo ſic ſoluit
iſtud argumẽtũ.xxi.q.i.dicẽs: ꝙ clericꝰ
põt bẽre plura bñ ficis in pluribus ecde
ſijs tanq; laicꝰ:nõ ſicut clericus: Mã ec-
cleſiaſticũ bñſiciũ laico põt in ſtipendiũ
aſſignari: uel ad tepꝰ: uel vłvſq; ad moꝛ

meret᷑ plura recipere q; alius.

tem: ſ clericꝛeẽ nõ põt niſ vniꝰ eccleſe

in qua põt hẽre voceè. ⁊ a pᷣlato illiꝰ põt
oꝛdinari ⁊ iudicari. Dicendũ ẽ tñ ꝙ ille
cũ quo diſpenſatũ ẽ de pluribꝰ bñficijs ꝑ
papã nõ ẽ ꝑplexus uel ad ĩpoſſibile ↄſiri

ctus: qꝛ talẽ ꝑplexitatez ſuꝑioꝛ tollitut

ipfſe eligat cui voluerit obedire: ⁊ a quo
voluerit oꝛdinari. vñ ſicut papa in pluri
bus eccleſijs iuriſditiõem ſibi cõfert:ita
⁊ pluriũ pᷣlatoꝝ eũ ſubditũ facit.

—

Dſecũdũ hen

inilſne aucte pape epᷣus poſſit plura
bñficia vni cõferre. Scribit eni.lxx.diſ.
c. ſcõꝝ. ꝙ cũ diſpenſatione eßi vnꝰ diuer
ſispoõt peſſe eccleſis. ¶ Pꝛeterea epᷣus
in ſua dioceſi bʒ iuriſditionẽ:ſj̊ ↄferre be
neficia ptãtis iuriſditiõis eſt: collata
epᷣo ptãte iuriſditionis: intelligit᷑ ee col
lata ptãs cõferendi bñ ficia. ¶ Pꝛet ea
cã diſpenſatiõis in pluralitate bñficioꝝ
videt᷑ eẽ ꝑſonarũ dignitas ut qnto aliꝗ
ſũt in ſanctitate ⁊ ſcia dignioꝛes: tanto
ſunt pluribꝰ bñſicus ꝓmouendi ⁊ bono/
randi:ſed tales ꝑſone pñt eẽ in qualibet

dieoceſi: cũ talibꝰ põt eps diſpenſare.

en Pς .iẽ qð ſcribit er
In cõtrariũ dep̃̈ben. ⁊ dig.
„emulta woanigentig. “
Q dð· ꝙ alig dicunt epᷣum
Rn COpone diſpenſare cu aliq

in pluralitate bñficioꝝin eode ep̃atu:ſj

nõ in diuerſis:qꝛ nõ põt eũ facerę ſubdi-
tũ in dioceſ i qua iuriſditionẽ nõ bʒ: vñ
tał eẽt ꝑplexus:qꝛ exquo diſpẽſaret cũ
eo ut plura bñficia poſſz reciꝑe in diuer
ſis epatibꝰ cũ oibꝰ illis teneret obedire:
obliga ret eũ ad ipoſſibile:quã ipoſſibili/
tatem uel ꝑplexitatẽ ſolus papa tollere
põt:ſed hoc nulla rõne fulcit᷑i o⸗ vłr int-
dicit᷑ extra:c.ſupꝛadcõ de młta. ut nullꝰ⸗
plura bñficia tenere valeat abſq; diſpẽ
ſatione ſedis apłice:vñ exceptis caſibꝰ
qꝗ in iure expmunt᷑ puto ꝙ epᷣus inplu-
ralitate bñficioꝝ diſpenſare nõ põt.Po
nunt᷑ aũt ꝗnq; caſus in iure ut pʒ.xxiq.
i. ⁊ extra de elec.c.dudũ. in ꝗbus ꝑmittit᷑
diſpẽſatio in pluribꝰ bñficjs. C Pꝛim⸗
eſt ꝓpter eccleſiarũ tenuitatẽ ut qn neu
tra ꝑ ſe ſufficit ad ſuſtẽt andũ miniſteriu
põt ambabꝰ ꝑfici. C Scðs ẽ ſi vna pẽ/
det et altera. ¶ Tertiꝰc᷑ ꝓpt᷑ raritates⸗
clericoꝝ. ¶ Quartus ẽ ſi eccleſia ãnexa
eſt pᷣbende uel dignitati. CTũc n. in ma⸗
ioꝛi eccleſia põt reſidere ⁊ in ꝑꝛochia ido
neũ miniſtrù tenere.¶ Quintꝰc ſi vnaʒ
bʒ intitulatã ⁊ gliã cnendae.
eoeonm, Bimſ § ẽ do. ꝙ illu
P Am Usgreti logtur
de bñficijs ſimplicibꝰ nõ bñtibus cura
aiarũ: in ꝗabus ↄcedit᷑ epo diſpẽſare. Al
loquit᷑ dẽ pluribꝰ beneficijs ĩ quoꝝ vno
ſit pbeda tus ⁊ in alio intitulatꝰ. ¶Ad
2m eſt dð. ꝙ collatio beneneficioꝝ ẽꝑtã
tis iuriſditiõis deriuate a papa in ipſos
ep̃os:⁊ iõ qᷓnta iuriſditio in iure a papa
expᷣmit᷑:tanta eis conuenit ⁊ non plus.
¶Ad 3 1 dicendũ ꝙ er dep̃bẽ. 2 dig.
c. de multa: ſoluit᷑ iſtud argumentũ: vbi
ſic dicit᷑: Mullus plures dignitates uł ꝑ
ſonatus bẽre pᷣſumat:circa ſublimes tn
2 lratas ꝑſonas qlmaioꝛibꝰſũt bñficijs

onorende

li nel

ianpe

tho
gelit

Gnienspt
lllicu
nhine
ſiabifei
gu gren
tereabene
tüishool
hricttion
ſeaketcbel
Rabenti
Ulmnne
noercbiei
narereor
Pitne
Nrei⸗
cd
an deel
Uturncbe
uſccde
usſeni

Ke

lllag e⸗

hitiacon
föcoſte
luncmord
tche gpe
lebena
ſtoneilte
cr
hekicio
eſen

A ſſſpe

güpbe⸗
Clotoz
ſnaune

1
gſrhffi
deſben dis
gdiantthin
mürecigl⸗
cckezatui⸗

iſcce i⸗

one noͤby pi
diſpeſaret i
rtclgeindiu
ncgei obeift⸗
guipoſſbil/
S
lorteſin⸗
en en
ttbi Mhe
gah
onoint⸗
ſnenop⸗
nrßl
ihthnmn
10n
imminn
Ghiſſud,
i⸗ imunch
. une
Cirphhfe
3 nhuin
uiltmi
Fünmint,
inn il
Geriſogru

itbrs an .

ne
ſhelere⸗
en
lat b
neſcoz h
Nope ſipe
nure ahee
trnanhhe
iejten

=—
—

ghucht

Hitlic

Ar.
bonoꝛande cũ rõ poſtulauerit per ſedes
apłicam poterit diſpenſari M

. utun

Drertü etera du.

tuo papa collegiũ cardinaliũ poſ
ſit eccleſiaſtica beneficia diſpenſare: ꝗa
maioꝛis ptãtis ẽ collegiũ cardinaliũ q;

capitulũ eccleſie catbedralis:ſj capitu/
lum põt moꝛtuo ep̈o diſpenſare eccleſia
ſtica bñficis:o młito foꝛtius poterit col-/
legiũ cardinaliu moꝛtuo papa. Pꝛe⸗
terea beneficia cõferre ẽ ptãtis iuriſdi-
tiõis:ſj collegiũ moꝛtuo papa põt ꝗeꝗd

iuriſditionis ẽ: qꝛ põt excoĩicare ⁊ cõpe-/

ſcere rebelles eccleſie: & ſiłr põt eccleſña/
ſtica beneficia diſpẽſare. ¶ Pꝛeterea ca
pitulum metropolitane eccleſie pot moꝛ

tuo archiepo electos ſuffraganeos ↄfir
mare ⁊ eoꝝ cõfirmationẽ cõmittere:er/

go młto magis põt collegiũ cardinaliũ
de p̃latis mↄfirmatio ꝗd ſedẽ aplicam

ſpectat.
J n cotrariũ erbitur

Eextra de elec. c. vbi maius.lib. vi. Scri
bitur. n. ibi ꝙ cardinales moꝛtuo papa
ꝓuiſiõi ſuceſſoꝛis ſic attentiꝰ vacent q̃te

nus ſe neqq; de alio negocio itromittãt

8 do ꝙ ſcribitur extra ne
RKn EO&τσ.al. inno. Collatio
bñficioꝝ ułſił ꝑtinet ad capitulũ ⁊ epᷣm

uel ad epᷣm ſolũ cũ ↄſilio uel aſſenſu ca/

pituli: uel ad aliquẽ de eccleſia: puta ar⸗

chidiaconũ uel aliũ cũ reqſitiõe epi. Si
pᷣ mõ coiter ſpectat ad capitulũ ⁊ epᷣm:
tunc moꝛtuo epᷣo uel a beneficioꝝ colla⸗
tione ꝑ papã ſuſpẽſo põt capitulũ vacã

tes pᷣbendas cõferre:dato qꝙ epᷣus ĩ col
latione illarũ ligs wrerel. e heat ut pla
i o ſcdo mõ collatio

tus:ſicut ibi dr. Si
beneficioꝝ ſolũ ad epᷣm ſpectat cũ ↄſilio
uel aſſenſu ſui capituli: tũc moꝛtuo epᷣo

uel ſuſpenſo: caplm nõ põt de collatiõe
taliũ pᷣbẽdaꝝ ſe itromittẽ:Sʒ ſi ᷑tio mõ

collatio pᷣbẽdaꝝ ꝑtiet ad aliquẽ de eccle
ſia cum conſilio epi:tuuc ſublato epᷣo de
medio ꝑ moꝛtẽ uel ꝑ remotã diſtantiã

1

ſerageſimaoctaua

nõ ẽ ppter hoc collatio beneficij vacan
tis differenda:qꝛ in petendo uel expectã
do eius cõſiliũ poſiet vacanti beneficio
ꝓiculũ ĩminere. Quia iure ꝑmittit᷑ col-
latio beneficioꝝcapitulo cathedral ec-
cleſie mõ quo dictũ eſt. Collegio vᷣo car

dinaliũ interdicitur.ſicut pʒ etr᷑ de elec.

vbi maiꝰ ꝑiculũ:ergo ↄcludẽdũ ẽ ꝙ col
latio cardinaliũ moꝛtuo papa nõ põt ec
cleſia ſtica beneficig diſpenſasre.

nus niſi vnuʒ ꝑ ſeoꝛdinet᷑ ad aliud. Põt
eni hõ generare boiem ⁊ nõ canẽ. Col⸗
legiũ nãaq; cardinaliũ nõ bʒ ꝑ ſe oꝛdine
ad alia collegia eccłiaꝝ cathedraliũ:qꝛ

Ad wimiſ Leſt do. ꝙ nõ ſem ꝑ
Ad pꝛimũ & de hobr ani

alia collegia tenent᷑ regulari iur̃ ſcripto

et poſito ꝑ papã:ſjillud collegiũ eſt aſſi/

ſtens illi qui ẽ iuris latoꝛ ⁊ poſitoꝛ:vñ hʒ

alia collegia regulare ⁊ nõ ab eis reglari
¶ Ad ꝛ“eſt dicẽdũ ꝙ iuriſditiõis ptãs
tanq; in frõte reſidet in papa ⁊ ab eo tri-
buit ⁊ reſtrigit᷑ in alijs:collegio ergo qñ

imineret periculũ defendẽdi terras eccle

ſie cõcedit᷑ ptãs excoĩcãdi ⁊ cõpeſcẽèdi re
belles: ſ pt ãs eccł iaſtica bñ ficia diſpen
ſandi intdicit᷑. ¶ Ad ʒdicit᷑ ꝙ eccleſia
tanq; mater oĩuʒ fideliũ ꝑ ſua ſtatuta ſꝑ
nitit᷑ aiaꝝ pericuł obuiare qꝛ ergo ꝑ me
tropolitanoꝝ moꝛtẽ poſſent ſuffraganei
eccleſie detrimẽtũ ſuſtinere:ut chꝛiſti gre

ges diu carerẽt paſtoꝛibꝰ:ideo ꝓuide ſta

tutũ eſt ut metropolitana capitula poſ-
ſint canonice electos ↄfirmare:⁊ eoꝝ cõ

ſecrationẽ cõmittere:ut autẽ cardinales

ſede apłica vacãte electiõi apłici attẽtiꝰ

inſiſtãt:oĩs alia negocia eis intdicũtur.

2☛ eniꝙ cũ diſ/
penſatiõe pape nõ ſit licituʒ plura
bñ ficia retinere:qꝛ qð eſt turpis lucri nõ
põt licite retineri:ſj tenere plura bñ ficia
eſt turpis lucri:ut dr̃.xxi.q·i.ergo licite ñ
retinẽtur. S. bigamia bʒy anerxã irre/
gularitatẽ:ſed habes plura beneficia eſt
bigamus: quia babet plures ſnonſas:er

Ar.
go non poteſt ſine peccato ipſa retinere.
T pꝛeterea bñ ficiu iuſteno retinet᷑ niñ
pꝛopt officiũ: ſy bomo nõ põt in pluribꝰ
eccleſijs officiũ exercere:S nõ pòt plura
beneficia iuſte retinere = Aſtqꝛ vbi eẽt
Ann 2 vbi eẽ
ru:eccleſis nõ diſpẽſaret. Diſpẽſat autẽ
in pluralitate beneficioꝝ:abſq; periculo
co. S aie poſſũt retineri.
ReEEOdicendũu ꝙ aliqᷓ ſunt ſim
plicit᷑ bona.Aliqᷓ vᷣo ſimpłr mala.Aliq
vᷣo media.Pluralitas eni bñficioꝝ ñ põt
cõtin eri cũ ſimplr malis:vł cũ ſimplicit
bonis. Nam ſi eẽt de ſimpłr bonis:nulla
paler fieri de ipᷣa ꝓhibitio:nõ enĩ põt ꝓ/
biberi ꝙ ꝗs nõ heat fidem ſpem ⁊ chari
tatẽ:que ſut ſimpłr bona.Pꝛobibet᷑ autẽ
pluralitas bñficioꝝ babentiũ curã: ſicut
ptʒ ex᷑.de pᷣben.c.de multa.nõ põt cõti
neri inter ſimpłr bona:nec põt contineri
inter ſimpłr mala:qꝛ tũc niſa poſſet fieri
in ea diſpẽſatio vel relaxatio. Non eniʒ
ſũt diſpẽſabilia furtũ:adulteriũ:⁊ ſacri-
legiũ:⁊ talia que ſũt ſimpłr mala.Coõti⸗
net᷑ ergo cũ bois medijs ꝗᷓ in caſu aliquo
poſſũt eẽ bona vel mala ᷣm diuerſas cir
cũſtãtias occurrẽtes. Puto ꝙ tenẽ plu
ra bñ̃ficia cũ pape diſpenſatiõe licitũ eſt:
dũmõ ex ꝑte diſpẽſant ⁊ diſpẽſationè re
cipiẽtis ſit vꝛgens neceſſitas:vel cõis ec
cleſie vtilitas. Si vᷣo ex ꝑte dãtis ſit pꝛi
uata carnalitas: ⁊ ex ꝑte recipietis aua
ricie cupiditas:illicitũ eſt tenere:qꝛ tunc
ut Bernar. diẽ magis dicẽda ẽ crudelis
diſſipatio q; diſpẽ ſatio. Aerũ qꝛ ſᷣm apo
ſtolu.i.Cboꝛ.vi. Multa licẽt que nõ ex/
pediũt.iõ q;uis in caſu licitũ eẽ poſſit plu

ra bñficia retinere cũ diſpẽſatiõe:nõ tñ

expedit. Cõtrabit᷑ eni in eccłiaſtico bene
ficio ſpũale vinculũ reſpectu eccleſie cui
hõ tenet᷑ qñ indiget ꝓuid ere:et reſpectu
pꝛelati cui in mãdatis tenet᷑ obedire. In
pluralitate autẽ bñficioꝝ tale vinculum
ſpũale quodãmõ diſſoluit᷑ q;tũ ad eccłie
indigẽetia:qꝛ nõ põt vtriq; eccleſie deſer

Qneſtio

IIII
uire ſimul indigẽti:ſicut ſi ſimul inſtet ele
ctio fiẽda in vtraq;:⁊ q;tũ ad pᷣlati obe/
dientiã:quia nõ pot ſimul vtriq; diuerſa
mãaãdati obedire. Aliud vinculu incurrit᷑
in eccłiaſtico bñficio q;tũ ad beneficiũ tẽ
poꝛale qð recipit:qð quidẽ dat᷑ ad mini⸗
ſtroꝝ ſuſtẽtationẽ:⁊ pauperũ ſubuẽtionẽ
Planũ eſt autẽ ꝙ ex pluralitate benefi-
cioꝝ fit miniſtroꝝ diminutio: qꝛ de bene
ficio duoꝛũ ⁊ qñq; decẽ vnus ſolus ſuſtẽ
tat᷑. Fit ſiliter pauperũ defraudatio:qꝛ
in eccleſia in q̃ pbendatꝰ nõ facit reſidẽ-

tiã:nõ ſubuenit᷑ pauperibꝰ:vñ ꝓpt᷑ młta

pericula ꝗᷓ pluralitas beneficioꝝ hʒ q̊ne/
xa:⁊ ꝓpt᷑ ſcãdalũ qð in ecclia ex hoc ſemi

2*

nat᷑ puto ꝙ q;tũcuũq; in aliq caſu ſit lici-

tũ:nullo tñ mõ eſt expediẽs.

m ñ ergo eſt dicendũ ꝗꝙ;
Ad paimũ cadtgrgina
pluralitas bñ ficioꝝ.qñ ex cupiditate ſu-/
ſcipit᷑ ⁊ puata carnalitate ipendit. In ca
ſibꝰ tñ illis in quibꝰ licet plures eccleſiaſ
habere:puto ꝙ licet habere plures pᷣbẽ-
das ſimplices:vel plura beneficia in plu
ribꝰ eccleſijs: abſq; nota turpis lucri:qꝛ
in oibus illis caſibꝰ rõnabit᷑ expꝛimit᷑ cã
ere pluralitas beneſicioꝝ eſt ꝓmiſſa.
Ad ⁊meſt dicendũ ꝙ nõ ẽ ſpõſus pᷣbe
datus niſi vniꝰ eccleſie tm de iure cõi. Si
vo in alia eccleſia bẽat beneficiũ:dat᷑ ſibi
magis in ſtipẽdiũ ſicut daret᷑ laico. AUñ
Vrbanꝰ papa dicit.lxx.di.c.ſanctoꝝ.qꝙ
licet eᷣo diſponere ut vnus diuerſis eccle
ſijs pᷣeſſe poſſit: canonicꝰ tñ pᷣbẽdariꝰ eẽ
nõ poſſit niſi vniꝰ in qᷓ ↄſcriptꝰ ẽ. Erx diſ
pẽſatiõe tñ pape põt cõſcribi in pluribꝰ:
et ſubditꝰ pluriũ pᷣlatoꝝ fieri:ꝑ quẽ tolli
bigamia ⁊ irregularitas. Ad ⁊ẽ di
cendũ ꝙ illud qð ꝑ miniſtros facimꝰ per
noſipſos facere dicimur. Vñ exq; in aliqᷣ
caſu ꝑ papã diſpẽſat᷑ cũ aliq̊ͥ de pluralita
te bñficioꝝ itelligit᷑ eẽ diſpẽſatũ:ut vbi
ꝑ ſe nõ põt exercere officiu:exerceat per
idoneũ ſuũ miniſtrũ: ⁊ ꝑ boc differt ſpiri
tuale cõiugiũ a coꝛꝑali:qꝛ in ſpũali ꝑ aliũ
debitũ homo põt reddere quod non pot

L ns
horce

.

aunigiot

n
i
ceßcchtope
ſeat Neeret
efeßtope
goistene
Czenc
teneotdien
plis ckete
ſcotuset.
ebenefite
Urbonsca

faptope

Mtusdes
wnerpre
ceuu dice

ſcchoppee
Cnteone
ſecpt
wanin
ſand dd
Periculügn
cornigenao
boꝛas cone
lebenefi
Neereboꝛg
ſetuloten
lutoisbe
honicas

In

nnliſtt⸗
id olatiobe,
lytmggdinent
hMnculi ncuni
iadbencficiit⸗
ledar ad min⸗
periſubniten
falitatebenef⸗
Utio: gede ben
vnus ſolus iit
defrauatg
Dnöftnic⸗
ſoripene
cnefcnr hiſe⸗
Achia o in
alucantla⸗
Ns.
ocktdni
ncnz
er apitntſ⸗
tepenni
purts lt
Nreploresd⸗
dentficuißß⸗
Aumis ln
ſcior ckonne
xr ihalzn
tduethu

dicere hoꝛas canonicas. £ Pꝛel
ſuetudo tenet vim legis:ſj nõ ẽ cõſuetu

in coniugio coꝛpoꝛali-

¶ Queſtio.lxix. de officij admiĩſtratiõe

DNor conſiderandũ
Nuper?cαπhαa
miniſtratione: Circa qð que/
runt᷑ ſeptem. Pꝛimo vtruz

ex pᷣcepto pape quilibet beneficiatus te

neat᷑ dicere boꝛas canõicas. ¶ ¶ 2V vtrũ
ex pᷣcepto pape beneficiatus totiens bo

ras oęs teneat᷑ dicere quot beneficia bʒ
¶ z vtrũ ex pᷣcepto pape beneſficiatus

teneat᷑ dicere boꝛas ſᷣm conſuetudinem

vlis eccleſie:uel illius eccleſie in q̃ͥ bene-
ficiatus eſt. C 4: vtrum ex pᷣcepto pa/
pe ben eficiatus exiſtens in ſacris tenea
tur boꝛas canonicas dicere. : vtrũ

exypcepto pape exiſtens in ſtudio ſit ex-
H Prhs a debito dicendi hoꝛas. C 6.
vtrum ex pꝛecepto pape ois religioſus
teneatur dicere boꝛas. C2 vtrum ex
p̃cepto pape obmittenti boꝛas iniungẽ
dum ſit ꝙ dicat eaſdẽ boꝛas qs dim iſit

J B 6 ſic ꝓcedit᷑: Ni
p̃cepto pape quilibet bñficiatꝰnõ

teneat᷑ dicere hoꝛas canonicas:qꝛ eccle

ſia nõ dʒ diſſimulare illð quod vergit in
periculũ aiarũ: ſʒ eccleña diſſimulat nõ

coꝛꝛigendo tranſgreſſoꝛes ⁊ nõ dicẽtes
boꝛas canonicas:nõ ẽ ergo dicenduʒ &

oẽs beneficiati ex pᷣcepto ꝑꝗpe teneant
Pꝛet ea cõ

do ut oẽs beneficiatiteneant᷑ ad hoꝛas
canonicas:qꝛ multi laici ſunt bñ ficiati
Boꝛae canonicas dicere nõ tenent
DS.parcendũ ẽ młtitudini:ut põt col
ligi.ij. Re. c. xviij.vbi dr̃ q Joab retinu
it pplm ne ꝑſequeret᷑ iſrłvolẽs ꝑcere mł
titudimi.ſj młti bñ ficiati nũq; dicũt ca
nonicas hoꝛas:nõ ſolũ minoꝛes: imopᷣ
lati ⁊ maioꝛes:ut pʒ er de cele.miſ.c.do

lentes:parcẽdũ ẽ gtanti młtitudini.

KSPR 1 eſt qð ſcribit᷑ e
Inco trarin:. cele.miſ. c. ſu⸗
pꝛadcõ: vbi papa dicit in vᷣtute ſcẽ obe/

Ar. ſexageſimanona i

dientie biſtricte p̃ᷣcipimꝰ: ut diuinũ offi
ciũ nocturnũ ꝑit᷑q; diurnũ qntuʒ deꝰ eis
dederit ſtudioſe parit᷑ celebꝛẽt ⁊ deuote.
. ñ deo ** ſicut pᷣcipit Apls
1 i. Choꝛj.vij. Nir vxoꝛi
debitũ tenetur reddere: ⁊ vxoꝛ viro.Pla
num eſt autem ꝙꝙ int᷑ clericũ bñficiatũ
⁊ eccleſiã in qua cõſcriptus eſt ⁊ benefi
ciatꝰ ẽ quoddã ſpũale mr̃imoniũ ↄctuʒ
qꝛ miniſter ẽ xpᷣi:⁊ xpᷣi officiũ gerit ꝗ de/
ſponſauit ⁊ copulauit ſibi ecclenã nõ ba
bentẽ maculã neq; rugã:ut dicit Aplus
ad Epbe.vi.vnde ſicut ab ecclia exigit
debitů bñ ficiũ:ſic eccleſie tenet᷑ reddere
debitü officiũ. Maz pᷣm Hiero.beneficia
ꝓpter officia data ſũt.Si ergo ſine excu
ſatiõe rõnabili clericus beneficiatꝰ non
dicit debitum officiũ: ſed ſcient᷑ dicẽ ne
glgit uel contemnit:puto ꝙ peccat dã/
dabilit᷑ intm ꝙ poſt admonitionẽ cano
nicam ꝓtali culpa excoicari põt: Juxta
illud qð põit canon. xci.di.c.clericꝰ.vbi
dr ꝙ clericus ꝗ ſine coꝛpoꝛis inequalita
te vigilijs deeſt:ſtipendijs puatus exco
municet᷑. Planũ eſt ãt ꝙ ſine culpa moꝛ
tali ꝗs non merert᷑ excoĩcari: ⁊ infra ſub
ditur: Clericiꝗ ad opꝰſem adeſſe ↄtẽpſe
rint ᷣm arbitriũ epi eccliaſticã ſuſcipiat
Ad pꝛim i diſciplinam,.
. geſt dð.qꝙ eccclia
non dʒ ſuſtinere quod vergit in cõe peri
culũ aĩarum ſi illud in iudiciu deducatur
alioquin eccleſia multa per patientiam
tolerat:que ſi deducta eii̊ in iudicio exi
gente iuſticia non toleraret: ſicut ptʒ ex
tra de pꝛeben.⁊ dig.c.eum iam dudum⸗
CAd ⁊ mpr ꝙ conſuetudo non rõnabił
abuſio dicenda eſt: nec tñ eccłia oẽs ab
uſiones de eccleſa põt tollere ꝓpt᷑ diffi
cultatem coꝛreptiõis:vnde extra depꝛe
ben. c. cum non ignoꝛes.in antiqua com
pilatiõe ita ſolet cõtineri: Mirabile ge
rimꝰ ⁊ indignũ ꝙ tu m eccła tua vis in-/
troducere ↄ ſuetudineʒ eccłie gallicane
que cũ vnũ ad plura bñ ficia recipiat Z
ſacroꝝ canonũ iſtituta non appbat ano

Ar.
bis:lʒ nõ poſſit pᷣ młtitudine delinquẽtiũ
emẽdari. Ad zʒvicit᷑ ꝙ multitudini
eſt parcẽdu peniteti:ſed nõ in delicto ꝑ/
manẽti:imo ſicut bonũ q;to coĩus:tãto
diuiniꝰ:ſic peccatũ q;to coius:tãto ẽ ma
gis periculoſũ ⁊ magis coꝛꝛigendu.
ſecũd I ſc ꝓcedit᷑vr
MD CUNEn en er pꝛe-
cepto pape bñficiatꝰtoties hoꝛaſ
canonicas dicere teneat᷑ quot bñficia hʒ
qꝛ ſicut ſe hʒ vnũ bñ ficiũ ad vnũ o fficiũ:
ſic młta bñ ficig ad młta officia:ergo ſic
ex vno beneficio tenet᷑ dicere vnũ offici
um:ſic ex multis beneficijs tenet᷑ multi/
plicare officis. Pꝛetea beneficiatꝰte
netur ꝑſoluere officiũ in illa eccleſia in qᷓ
recipit ben eficiũ:ſʒ recipit in pluribꝰec/
cleſis: in pluribus tenet᷑ hoꝛas cano/
nicas pſoluere. ege 2
gentur dona rõnes etiã creſcũt donoꝛũ

ex multiplicatione beneficioꝝ multi
plicantur oẽs rõnes diuinoꝝobſequioꝝ

——

R 1 PpAe eſt: qꝛ pᷣceptuʒ
In CO0 trarinss Zuiſ t poſ C

ſibili:ſʒ ſi ꝗgs habẽs decẽ beneficia tene

retur decies boꝛas canõicas dicere:eẽt

quedã obligatio ipoſſibilis:nõ põt ergo
cadere pꝛeceptum ſuper boc.
Rnd CE0 ð. ꝙ ſicut ſcribit aucte
REAugl. xi. diſ. Catbolica

AQueſtio

S. vᷣm Gꝛego.cũ au-

II
qʒ tenent᷑ꝙ beneficiatus dicat officiũ
diuinũ traditio eſt vłis eccłie. AUnde ex
pᷣcepto oĩis habẽs beneficiũ tenetur di/
cere officiũ:ſed q; dicat officiũ illiꝰ eccle

ſie uel iſtius:ẽ ex traditione ꝑticulari ta

lis eccleſie. Sicut ẽ ſe hbʒ eiꝰ traditio ſic
tenetur. AUnde ſi traditio eccleſie habet
ꝙ ꝑ ſe depuiat:ꝑ ſe tenetur Si vᷣo ꝑ vica
riũ:p vicariũ tenetur.ideo puto ꝙ bẽns
plura beneficia niſi conſuetudo uel ſtatu

tutũ eccleſiaſticu requirat ut ꝑ ſe deßui-
at:nõ tenetur ꝑ ſe plura officia dicere.

Wiimi 6 ds. ſilr ſe bũt
Ad P umn plura beneſicia ad

plura officia q;tũ ad ꝓpoꝛtionẽ:ſj ñ q;tũ

ad obligationè:quia officiũ dicere obli-

gatur ꝗs ex traditõe vłi:plura vo ex tra

ditione ꝑticulari.vnde pᷣm traditionẽ il

lius ꝑticularis eccłie tenetur:⁊ nõ alit.
¶ Ad ꝛ'e dð. ꝙ beneficiatꝰ tenet᷑ ꝑ-
ſoluere officiuʒ vbi recipit beneficiũ ꝑ ſe
uel ꝑ aliũ: vnde vbi tenetur depuire ꝑ ſe
ten etur per ſe:vbi ꝑ aliũ:tenet᷑ ꝑahum.
Ad z' dr ꝙ cu augetur dona rões
creſcũt donoꝝ intẽſiue:qꝛ cũ maioꝛipm
ptitudine ⁊ maioꝛi conatu tenentur di⸗
uina obſequia exercere:qð ſequẽs dictũ
Gꝛegl.manifeſtat cũ ait:Tanto o buili
oꝛ atq; ad ſeruiedu deo ꝓmptioꝛ Ac;
dz eẽ ex munere:q̃nto ſe obligatioꝛẽ eſſe

eccleſia ꝑ oꝛbẽ diffuſa trib?modis ꝓbat᷑ ꝓſpicit in reddẽda rõ ne: Et extẽſiue nõ

exiſtere.MHã ꝗcquid in ea tener᷑ aut ẽ ſcri
pturarũ auctoꝛitas:aut traditio vniuer
ſalis:qut certe ꝓpꝛia ⁊ ꝑticularis iſtru/
ctio. Gcripturaruzʒ g aucte tota eccleſia

cõſtringit. Aninerſali vᷣo maioꝝ tradi⸗/

tione ſiłr tota obligat᷑. Sed pᷣuatis con
ſtitutiõibꝰ ⁊ ꝓpꝛijs infoꝛmatiõibꝰ vna

queq; eccleſigruũ ꝓlocoꝝ varietate put ſcribit xi. di. g cõſuel .
mane eccłlie mẽbꝛis diſſẽtire nõ H̊. Tali

cuiq; viſum ẽ ſubſiſtit ⁊ regit᷑: ita ꝙ ec/

cleſia partim regitur traditionibus di/
uinis. partim traditiõibus generalibus

⁊ partim traditiõibꝰ ſpecialibꝰ. Ad tra
ditiões diuin as ex pᷣcepto oẽs ⁊ vbiq;
tenent᷑. Silr ad traditiões generales:ſʒ

qdem in multiplicatione hoꝛarum:ſj in
elemoſynis ⁊ in alijs opibus pietatis:
tertiũ ſ ꝓceditur:vi
☛ EE! Eegetur eni ex
pcepto pape bñficiatꝰ teneatur
dicè hboꝛas ſʒ ↄſuetudinẽ vlis eccłlie:qꝛ

ↄſuetudo vlis ecclieẽ ↄſuetudo eccłiero

mane.ſʒ ſcribit᷑ xi.di.ꝙ a cõſuetudie ro

Sͤ ↄſuetudĩe bñ ficiatꝰ glibʒ tenet᷑ ſeofoꝛ
mare. C S. ſᷣm Aug:.ii.ↄfeſ. Turpis ẽ
ꝑs ſuo nõ ↄgruẽs vniuerſo:ſʒ q ibʒ eccle
ſia particularis ẽ pars reſpcũ romane ec
cleſie: quilibet ergo clericus in dicendis

ad traditiões ſpecia les nõ oẽs: nec vbihoꝛis tenet᷑ ſe romãe eccleſie ↄfoꝛmare

D

N.

Cpeetera
gullenc'⸗
ſncas die
Pebengati
letehons
Kug
c
Citzrol.
eloſccredea

Ke

goleſanen
ſarpone
talteſunt
obonsre
Pmtcle⸗
oer
ſtlonege
Cffllets
Geter
Uhevene
chzored
Naßecci
Cumndee
Neree
debead en
Kqvane
ſt decan
debetelg
(deran⸗
ſnpercs
u diono⸗
llabezt
fulonorn
ſanheete
ſielgere⸗
ſtcbptra

Nün
tigtonih
nch
ci⸗ 6

I

Sdict offli
cke Nreee
cüthemrdi⸗
fciüiliperce
negtillenits
e tracſtioſe

eecleſe bebtt

Gifopria
guo bens
rudovelſten
tutoſedefu⸗
ficiadicge.
giltbiͦ
ndenſcliu
nonehiihti
idichrbl⸗
lun ſoern
mntin
r thoali⸗
iwer,
efrigt
irryl
gaton,
wn ſi⸗
anncre
toN.
ſisdn
Lmnmtbin

nnrg
Nnah

Ar.

¶Pꝛeterea ſi ᷣn cõſuetudinẽ eccłie in
qua cleric' eſt benatꝰ tenet᷑ hoꝛas ca
nonicas dicere: cum poſſibile ſit aliquẽ
pꝛebendari in multis eccleſijs:teneret di
cere hoꝛas ᷣm cõſuetudinẽ om niũ illaꝝ
enar an ſupꝛa negatũ eſ⸗ M j
P *α * 111 eſt: qꝛ canonicuſ
In C0 trarin tenet᷑ obſeruare
ſtatuta ⁊ ↄſuetudinẽ ſue eccłie: ſiłr te⸗
net dicere boꝛas bʒʒ ↄſuetudinẽ eccłie ſue
Rud 60 dicendũ ꝙ ſicut ſcribitur

aucte Gꝛego.xxix.di.re

gule ſanctoꝝ patrũ pꝛo tẽpore: loco:ꝑſo

na:⁊ pꝛo negocio inſtante ecclie nccitate

tradite ſunt. Planũ eſt aute ꝙ dicere ta
les hoꝛas vel tale officiũ eſt traditio iſtiꝰ
particularis eccłie nõ vniuerſalis: puto
ergo ꝙ clerici bñficiati illiꝰ eccłie in ca
ſu illo in quo tenent᷑ ꝑſonalit᷑ eccleſiã ſuã

officiare. tenent᷑ officiũ illius ecclie di cẽ

Ange tenent᷑ qũ ſunt pᷣſentes legitio ĩpe

dimẽto ceſſate: als nõ tenent:ſed poſſũt
ſibi eligere dicere o fficiũ Pᷣm cõſuetudine

alicuiꝰ ecclie in qua ſũt pbendati.Si vᷣo
querat᷑ de electioe offici:cuiꝰ eccleſie offi
ciu dicere eligere teneat᷑ ꝛrõnabilit᷑ vr̃ ꝙ
debeat eligere dicere officiu illius ecclie
in qua maioꝛẽ gradum bhʒ:puta ſi in vna
ſit decanus: ⁊ in alia ſimplex ca nonicus
debet eligere dicere o fficiuũ ecclie in qua
eſt decanꝰ.Quod ſi i vtraq; ecclłlia fuerit
ſimplex canonicꝰ. debʒ eligere dicere offi

ciũ dignioꝛ eccłie:q;uis foꝛte in minoꝛi

ecclia beat pin guioꝛè pbendã:qꝛ tꝑalia
nulliꝰ mo mẽti ſut ſpualibꝰ ↄparata.Sʒ
ſi ambe eccleſie ſint elis dignitatis põt
ſibi eligere officiu qcuũq; volucrit:ſi fueæ-
rit ab vtraq; abſes:ſi autẽ fuerit in alii

earũ pᷣſens: debet ſe cõfoꝛmare i les eun
AG eunmn. quibꝰ cõuerſat.
P dicit᷑ ꝙlin traditio⸗

nibus generalibꝰ a cõſuetudie romane
eccleſte mẽbꝛis diſſentire nõ licet: ſed in
traditionibꝰ ꝑticularibꝰ regula ſeruãda
eſt 'm cõſuetudine loci ⁊ tepoꝛis. ¶Ad
2 dicit ꝙ pars debet ſe cofoꝛmare ſuo

ſexageſimanona

IuI
vniuerſo in bis que ſũt vniuerſalia: ſʒ in
his que ſũt ſoecialia iſtiꝰ eccłie vel illius:
tenet᷑ ſe cõfoꝛmare illi eccleſie in qua reſi

dentiã facit. Sicut eni cõſuetudo vniuer

ſalis facit ius vniuerſale:ſic conſuetudo

localis inducit ius in loco in quo conſue
tudo ſeruat᷑. C Ald 3 patet ſolutio: aꝛ

nõ tener᷑ hoꝛas dicere ſᷣm cõſuetudinem
ommũ eccleſiax in quibꝰ eſt bendat: ſj
illiꝰ que eſt maioꝛis dignitatiſ:vel illi in
qua maioꝛem gradum babet. „
D quartũ ſic pꝛocedit᷑.
ðcepto ꝑape bñficiatꝰ exiſtẽs ĩ ſa
cris nõ teneat᷑ dicere hoꝛas canonicas:
quia officiũ nõ dicit᷑ niſ ꝓpter receptum
beneficiũ:ſicut dicit Hieroꝰ:ſed cõtingit
qnq; exiſtetes in ſacris nõ bẽre bñ ficia
ergo nõ tenent᷑. Pꝛeterea pᷣceptũ de

dicẽdis hoꝛis et᷑.de pᷣben.ſolũ exted itur

ut coiter in ecclia dicant᷑ boꝛe canonice.

Si ergo exiſtẽtes in ſacris nõ habẽt ĩti/

tulatas eccleſias:nõ tenent᷑ tale pᷣceptuzʒ

ſeruare. C Pꝛeterea qui non tenent᷑ dicẽ

boꝛas ᷣm ↄſuetudinẽ a licuiꝰ eccłie:nlłaſ
hoꝛas tenent dicere:ſʒ cõſtituti in ſacris

ſi nõ ſint ititulati in aliqᷓ eccłia nõ tenent᷑

dicẽ hoꝛas ?m cõſuetudinẽe alicuiꝰ ecclłie:
ergo nullas hoꝛas tenent᷑ iee⸗
An rpararin eſt Inno. ex. de
n cotrann iele miſ. be
* dicendũ ꝙ duplex eſt be
Rndeosdigne ſpgalen⸗ tẽpoꝛale
Pꝛimũ datur in ſacramẽtoꝝ diſpẽſatiõe
Gcuᷣm dar in vite pᷣſentis ſuſtẽtationẽ.
et ſatis maius eſt pmũ qᷓ; ſcom:⁊ ẽ pᷣmũ
cã ſcðᷣi:dicente apło.i.ad Cboꝛin.ix. Si
vobis ſpualia ſeminamꝰ:magnũ ẽ ſi vr̃a
carnalia metamꝰ. Der pmũ bõ obligak

deo:a quo ipſũ bñ ficiũ ſpũale ſuſcipit᷑ꝑ

ſcom vo obligat᷑ eccłie:ꝓpt᷑ cui obſequʒ
tpale bũficii ibi impẽdit oſtituti g in
ſacris qᷓ;tũcũ q; non ſint cõſcripti in aliqᷓ
pticulari eccłia nõ ſũt abſoluti a debito
dicẽdi hoꝛa s:qꝛ ſemꝑ poſt receptũ a deo
ſpuale bñ ficiũ ius eſt eis acqſitũ ꝑcipiedi

tꝑale bñficiuũ:vñ ſꝑ tenẽt᷑ dicẽ diuinü of

ficiũ. Abſoluũt ãt a ðbito dicẽdi hoꝛas
ĩiſta uel ĩ iſta eccla:exq̊ nõ ſunt ĩ aliq̃ ꝑti
culari eccleſia ↄſcriꝑti nelbenckci⸗ ti.
PRN1 pʒ ſolutio:qꝛ tene
Ad Peunmn tur dicere officiuz
ꝓpter receptũ ſpuale bñficiũ:⁊ ſilr ꝓpter

receptũ ben eficiũ tgꝑale: qꝛ ſi ẽs aliquę

ſine certo titulo in pᷣbyterũ uel diaconũ
oꝛdinat:de quo neceſſaria vite ꝑcipere
valeat:tadiu tenet᷑ ei neceſſaria miſtra
re donec in alia eccleſia cõuenientia ſti/
pendia m ilitie clericalis aſſignet:ſic ptʒ
extra de pᷣben c.epᷣus. CAd 2“ dr ꝙ
in ſacris inſtitutus non ↄſcriptꝰ in aliq
eccleſia ſolutus ẽ a debito diceẽdi hoꝛas
coĩter cũ alijs clericis iſtius eccleſie uel
illius: ſed nõ ẽ abſolutus a debito dicẽdi
diuinũ officiũ ꝓpter receptũ ſpuale bene
ficium. C Ad 3 dr ꝙ tenet᷑ dicere ho
ras fᷣm cõſuetudinẽ eccleſie cathedralis

de cuiꝰ eßi licentia eſt oꝛdinatꝰ.qui neceſ q;
ſaria tenet᷑ ſibi miſtrare donec ſibi de cõ
uenienti bñ ficio puideat: niſi ad titulux

prfitonij ſui ſuiſſ. pmotns 2 igr⸗
. 1ſic ꝓcedit᷑: vi
“M D quinti det᷑ eni ꝙ ex

bpcep to pape bñ ficiat exñs in ſtu

dio ſit excuſatus a debito dicẽdi boꝛas

qꝛ extra de pᷣben.⁊ dignitatibꝰ.c. licet.pᷣ
cipit᷑ ut ſtudenti ꝑmanenti in ſtudio ec-
cleſiaſticipuentus tribuant᷑ pᷣter quoti/
dianas diſtributiões:ꝗᷓ tm reſidentibꝰco
ferunt᷑. ſicut & abſoluit᷑ ſtudens a coꝛpo
rali reſidentia eccleſie: ita abſoluit᷑ a ne-
bito dicẽdi hoꝛas. S ifirmi excuſant᷑
ab borl.s ſiłr ſtudetes. C S. minꝰ bonũ
didittẽdũ eſt ppter maiꝰ bonũ:ſj ſtudiũ
eſt maius bonuʒ: cum ſit magis vtile q;
diccre boꝛas: exgo illud eſt dimitten⸗

dum pꝛopter iſtildl. bo
PPPATPi 131 e: qà dicere bo
In cotrarii s&a Feced
ſiud erc vo nõ eſt pᷣc ptũ: ꝓpter ſtudiuz
bõ nõ abſoluit adicenls Poaig
&ασ& RHHE&αο d. &ο beneficiat? in ali
Kñndeo qua eccleſia ad duo ob⸗

Q neſtio V
ligat᷑: Pꝛimo ad diuine laudis ꝑſolutio⸗
ne: qꝛ oĩbꝰ clericis diuino ſeruitio aſſcri
ptis eccleſia determinat.vij. hoꝛas ad

dei lau ẽ eſſe ꝑſoluendas: Jux illud pᷣs.

Septies in die laud ẽ dixi tibi:que cano
nice dicunt᷑:qꝛ regularit᷑ certis boꝛis ſüt
dicende:ſicut pʒ extra de cele.miſſa. Et

ad eccleſie ſubuentionẽ ut eccleſia in q̃

bñ ficiũ recipit tẽpoꝛale adminiſtret ſvoꝝ

ale.Alit᷑ nõ ẽ rõnabilis cã recipièdi te-

poꝛale:niſi ſpuale adminiſtret᷑ ſicut diẽ
glo. ſuper illo vbo Pbilip.iiij Qñ pfectꝰ

ſuʒ ad macedoniaã nulla mibi eccłia cõi⸗
cauit in rõne dati ⁊ accepti:niñ vos ſoli
Bñficiatꝰ ẽᷓ exiſtens in ſtudio qᷓ;tũcũq;
diſpẽſet᷑ cũ eo ad tẽpꝰ ne pñtialit᷑ teneat᷑

in eccleſia reſd ere ad eius ſubuentioneʒ
ꝓpt maius emolumentũ qð ex ipſo ſoe
rat᷑ de fructu ſcie quã acquirit: nũ q; tñ

abſoluit᷑ a debito ꝑſoluendi diuinas lau
des: imo magis tali debito aſtringit: ꝓ
to cũ eo magis gratioſe agit᷑ ut tẽpo⸗/

rale beneficiu recipiat ⁊ doctrine ſtudi

I um impendat.
Ad pꝛimũααa
diſpenſat᷑ cum ſtudente ut nõ teneat di

cere hoꝛas in loco vbi ſtudet:ſed ſolũů ut
nõ teneat᷑ ad tẽpus intereſſe cũ alus ad
dicendũ hoꝛas ſolennit᷑ in eccleſia vbi
Ad 2 pr ꝙ dicere bo
ras ẽ pᷣceptũ affirmatiuũ: vñ lſʒ obliget
ſp:nõ tñ ad ſemꝑ:ſʒ exñte opoꝛtunitate
⁊ debita valitudine: ꝓpt᷑ qð infirmi ex/
cuſant᷑ a debito dicendi boꝛas: partic

bendatus eſt.

7

pes ſunt boꝛarũ que in eccleſia dicunt᷑

ex vinclo charitati:q bona validoꝝ mẽc⸗-
bꝛoꝝ coĩcat infirmis ⁊ ilłꝗ valitudĩe ca

rẽt. C Ad ꝭ or ꝙ ſtudiu nõ ẽ maiꝰ bo
nũ q; dicẽ hoꝛas:niſi foꝛte qñn imineret
ułnimia ꝓuiſio uł diſputatio ↄ heticos
ne tñ ſtudiũ impediat᷑ ꝓpt᷑ boꝛas dicen
das. Inno.ponit ꝙ occupati i negocus
publicl:ſicut pᷣlati ⁊ vacates ſtudio excu
ſant᷑ ne ſinguł boꝛis teneant ſinglas bo

ras dicere: ſed mane poſſunt dicere bo
ras q̃ currat vſq; ad veſpas:⁊ deide ve-·

ſperas cũ cõpletoꝛio:⁊ vltinio in ſero uł

X

. S

ſcptotnen

4

olauasb

gto
eckeboꝛas

(miſln de

collatzee

tercntoic

icagilae
doceboꝛa

tonsͤaddi
kir
ſobowgt

Moöhi

,
Nc
Chind
Ftitdni
ſetengt

⸗
Nacheft
itaili
cstbe
nee
igrs
ſobeeri
ederrad⸗
igr

nqpar

ſorusioe
lbos Te⸗

loffici⸗
fdipſic
mmodciorie
cgecencit

ftiüſpon
ſtaeffde
fapett
ſtessspo
kelggſee
ſackenie

pr

.

disgſolutio⸗
ſenntio aſen
en borns 40
Arillis
inbequecano
erns bons i
cae niſa. E
ncccleſani
aminirethi
i ſerptetit,
nſher iant
iͦ Ciper
nibicaelucu⸗
Ntni
lutoching
gitulttcet
buchtog
gaheße
unt: muqyn
lnumms /
rurte,
mi
npenttt
üians
NRN

ſtaitsne
aloft
ſnithh
iͦpclott
vunmtne,
hirnick,

Alidopne,
alindee⸗
Iy2 0
föemn
Ziminee

in aliqua boꝛa noctis igturituin:
dd5S ſic ꝓcedit: ANide
ſextũ tur. n. ꝙ ex pᷣce

rime t

ſuan

pto pape religioſi nõ teneant᷑ di/

cere boꝛas canonicas:qꝛ religioſis nõ ẽ

cõmiſſa de cõi iure cura aiarũ:nec eis ſi

collata eccliaſtica beneficis: Sofficia nõ
tenent dicere.

r dicere. C S. religioſi nõ tenent᷑
niſi ad illa ad ꝗᷓ ſe ex voto obligauerut: ſʒ
dicere hoꝛas ñ ↄtinet᷑ ſub aliq̊ triũ vo/

Ps ad dicẽdu boꝛas religioſi ñ tenet᷑.

S.religioſi ↄſtituti ſũt ſõ obedientia

ſi ᷓboꝛa q tenẽt᷑ boꝛas dicẽ pᷣcipiat eis
aliqd a pᷣlato eoꝝ excuſant᷑ a debito dicẽ

In cõtrarii giboeos

ĩicludit᷑ in diuino cultu:ſ religioſi potiſſi

me ſut diuino cultui mãcipati:& ipſi ma
me tenent᷑ ad boꝛas gicendas. ligi
RNndeo ſos ñ obligari ad boꝛas

dicẽdas inq; tu religioſi ſt: qꝛ puri laici
pñt eẽ religioſi:ſʒ ſi ſint clerici ⁊ ꝓmotiĩ
ſacris ⁊ bnt bona eccliaſtica tenent ho

ras dicerę:ſiẽ clerici bñficiati: nõ rõne q̃
religioſi:ſj rõne bñficij qð ꝑcipiũt:ſʒ ab

ſoluere religioſos a debito dicẽdi hoꝛas

detrahere ꝑfectõi ſtatꝰipſoꝝ. Planũ ẽ

eni ꝙ ꝑ religiõis igreſſũ religioũ ipᷣo fcõ
mãcipati ſut diuinis obſequijs: vñ totꝰ

ſtatus ipſoꝝ dʒ ec occupatꝰ i diuinis lau
dibus.Teneri tñ ex pᷣcepto dicere diui⸗

nũ officiũ ꝓpt᷑ receptũ bñficiũ põt intel

ligi duplicit᷑. Pꝛimo ꝓpt᷑ receptũ bñfici
um oꝛdiaria ptãte:⁊ ſic tenent᷑ hoꝛas di

cere clerici bñficiati. Scdo ꝓpt᷑ receptũ
bñficiũ ſpontanea volũtate:⁊ ſic religio
ſi tenent᷑ dicere officiũ:qꝛ viuũt in volun

taria pauꝑtate de bonis volũtarie colla
tis eis a pplo xpᷣiano.Laici vᷣo religioſi
ſi aliqd loco boꝛaꝝ tenẽt᷑ dice: utputa

tot pr nr uel aliqd tale ᷣm cõſtitutiones
ipſoꝝ religioſoꝝ:qᷓ cũ ſint ꝑ eccleſñ ↄfir

mate loquẽdo de religioõibꝰ appbatis ex
pᷣcepto tenent᷑ ppſi dicere ſicut alij.

RAwoiO Ti of ꝙ milt religioſi
Ad Peamy cõmiſſa E cura aiaꝝ

di a pplo xpᷣiano tꝑalia bñfici

re non tenettur.

potées ſoluẽ:cũ ſit pᷣteritũ. CE
t miato dr detᷣmiĩiatũ officiũ ſi g qſ ex pᷣce

ſexageſimanona VI

ex ſpali puilegio:q;uis nõ ptãte oꝛdiaria
exqᷓ cõmiſſiõe cõmittit᷑ eis ptãs recipiẽ
ia ppf offi
cia qᷓ eis tenẽt᷑ admiſtrare ĩ pᷣdicatiõibꝰ

ułl ofeſſiõibꝰ:ĩ q̊ꝝ officioꝝ admiſtratione

icludit᷑ dicẽ hoꝛas ⁊ diuinũ officiũ. Mo

nachis ãt ⁊ alijs religioſis ꝗqbꝰ cura aia

rũ nõ ẽ cõmiſſa ex ſpali pᷣuilegio ↄuenit
boꝛas dicẽ ex regula ⁊ ↄſtõibꝰipſoꝝ:q eo
mõ ꝙ ſut ꝑ papa ↄfirmate ex pᷣcepto ob
ligãt᷑ ad ila. C Ad 2 or ꝙ dicẽ boꝛas

ↄtinet᷑ ib voto obedietie ⁊ ĩ voto volũta
rie pauꝑtatis:quã ſiẽ pfitẽt obvuare: ſic

ꝓfitẽt᷑ dicere diuinũ officiũ ꝓ receptis a
deo ⁊ ppło xpᷣiano bñ ficis· ¶ Ad 3ʒ E
dd. ꝙ religioſus lbditꝰ ñ tenet᷑ parere pᷣ

lato iĩ his ꝗᷓ ſut õ cultũ dei ⁊ 3 regulã: vñ
ſi pᷣt adiplẽ obedietiã cũ ꝑſolutiõe debiti

dicendi hoꝛas tenetur obedire:alłs pare

DOſeptimũ beege

wꝙ ex pcepto pape obmittẽti bo/

raſ ñ ſit iiugẽdũ ꝙ dicat eaſde hoꝛas q̃̊s

dimiñt:qꝛ pnie ſt᷑ arbitrarie: ꝓ pctõ ob
miſſiois hboꝛarũ qcũq; pena ſᷣm arbitra
riũ ſacerdotis pᷣt iponi. S.·ꝗcũq; te-
uet᷑ ſoluere aliq ð debitũ pᷣrereuũte tꝑc ſo
lutiõis efficit᷑ ipotẽs ſoluẽ illv.ſi ẽ gs di
tmiſit dicẽ matutinũ ułpmã:iã efficit᷑ im
S.ĩ tpe de

pto ten eret᷑ dicẽ illð idẽ officiũ qð dimi
ſit tũc in tpe paſchali diceret officiũ dñi
ce paſſionis quod videretincõueniens.

AtA r& e: qꝛ dicere offi-
In C0 tranicii ẽqvdã ðbitũ

5Hß bõ ñ abſoluit᷑ a debito niſ reſtituat᷑ de

bitũ. Jux illꝰ Augꝰ: Mõ dimittit᷑ peti

*Sʒ Qnniſi reſtitua ablatũ.
Rundeo,

X5REOvs. galis voctoꝛes buic
qõni ſatiſfacẽ.dicũt.n.ꝙ ĩ oĩofficio illꝰ

Ecõeq v ꝑtiet ad laudẽ dei ⁊ ad ſuffragiũ

fid eliũ:ſj diſtiguit vnũ officin ab alio ʒ
diuerſitatẽ tꝑm ⁊ locoꝝ: ⁊ b mſtũ rõna
lit᷑ ẽ iſtitutũ: ut diuerſimode deꝰ laudet᷑

Ppʒ ↄgruẽtiã tꝑm ⁊ locoꝝ ⁊ ꝑſoaꝝ:vñ ſic ĩ

Ar.

officijs diuinis exoluendis obſeruada
eſt cõgruitas loci: ita ſiłr obſeruada eſt
ↄgruitas tẽpoꝛis:q quidẽ obſeruari nõò
poſtet ſi opoꝛteret iniſgere obmittenti
ꝙ diceret hoꝛas qs obmiſit: qꝛ foꝛte in

cõpletoꝛio diceret: Jam luc l oꝛto ſidere.

2 in tꝑe pachali diceret officiũ dñice paſ
ſionis:qð eſſet abſurdũ: iõ dicũt nõ eſſe
miungendũ ei ꝗ dimiſit diuinũ officiũ ꝙ;
repetat eaſdẽ boꝛas:ſed aliqd ad laude

diuinã ꝑtinens: Pnta c dicat ſeptẽ pſal
2

mos: uel vnũ pſalteriu: uel aliqd apli⸗

Em qntitatẽ velicti. Sed cum diſtin
guat duplex oro:vna cõis que drĩ in ꝑſo

na eccleſie 'm determinata v̈ba ab ec⸗
cleſia vli uel ꝑticulari inſtituta.Alis ſe/
creta qᷓ fit a puata ꝑſona:quãa cuilibʒ li
citum eſt expᷣmere m illa ᷣba que vult
PYlanũ eſt ꝙ ꝑſolutio hboꝛaru no ↄtinet᷑
ſub orone ſecreta:ſed ſub orone cõi: que
fit in ꝑſona eccleſie m determiata ᷣba
ab ipſa eccleſia vli uel ꝑticulari inſtitu-
ta:iõ puto ꝙ ſicut quilibet tenet᷑ ex pᷣce-/

pto illas hoꝛas dicẽ: ⁊ ſm illa vᷣba ſicut
eccleſia oꝛdinauit. AUnde ſi aliqs obmi/
ſit dicere hoꝛas ex negligẽ tia uel ex oc

cupatione irrõnabili:credo ꝙ iniungen

i τι¾1 poſſibilitas adeſt.
Ad Pamnm * penitẽtie ſüt
arbitrarie in alioꝝ pctõꝝ remiſſione. ſʒ
non in debitoꝝ ſolutiõe. A debito enim
nũq; aliꝗs abſoluit᷑: niſi ꝑſoluat᷑:⁊ ſi poſ
ſibilitas adeſt illud idẽ að ẽ ſubtractũ ẽ
reſtituendũ. C Ad 2 *dr ꝙ hoꝛe pᷣteri-

te nõ repetunt᷑ ꝓpter illius tẽpoꝛis recu

perationt᷑:ſed ꝓpt᷑ diuine offenſe ſatiſfa
ctionẽ.⁊ negligentie punitionẽ. Deꝰ enĩ
oĩ tꝑe adeſt:cũ apud eũ nõ ſit tranſmu/
tatio:nec viciſſitudinis obũbꝛatio.vñ ſi
in cõpletoꝛio dicat᷑ obmittenti hoꝛas:
Jam lucis oꝛto ſidere: q;uis ibi non ſit
tẽpoꝛis cõueniẽetis ꝓ illo tꝑe quo dicit᷑
eſt tamẽ ibi cõuenientia teporin ꝑſo
lutõe pebiti ꝓ illo tempoꝛe quo dici de
buit. Ad ʒ“ dicit᷑ e repetitio boꝛaꝝ

ſtatu.

Queſtio . .

q̃s ꝗs dimiſit nõ dʒ fieri in loco publico
2 tꝑe quo obmittes tenet᷑ ſimul cũ alus
diuino officio intereſſe:ſic eni eet bñ in/
coueniens ⁊ ſcadali tge paſchali dicere
officiũ dñice paſſiõis:ſed talis repetitio
fienda eſt in ſecreto: ⁊ tꝑe quo obmit⸗

tens nõ eſt cũ alijs in dicendis hoꝛis oc

cupa tus:hᷣm que modũ nullũ ẽ incõueni
ens officium vniꝰdiei repetere in alio.
Aueſtio.lxx.de tranſſatione.
Ein G E cõſiqerandũ ẽ de
SEtranſlatiõe: Cir
ca quod querunt᷑ qnq;. C Pꝛi
mo vtrũ papa poſſit diſpenſa
re ut matrimoniũ nondũ carnalit᷑ cõſu-
matũ diſſoluat᷑ ꝑ tranſſationẽ ad ſtatuʒ
religionis. ¶2vtrũ papa poſſit diſpe
ſare ut religioſus ab obſeruatione regu
le abſoluat᷑ ꝑ tranſlationẽ eius ad pᷣla/
tionis ſtatů. C 3 vtrũ papa poſſit diſ⸗
penſare uta voto epᷣs ſolennit emiſſo ab
ſoluat Ecang ationẽ eius ad religionis
4vtrũ papa poſſit diſpenſare
ut religioſus abſoluat ꝑ tranſlationem

eius ad ſecularèe ecclenã. C S vtru pa-

pa poſſit diſpẽſare ut religioſus ꝓfelſus

credo ꝙ ini in artioꝛi regła abſoluat᷑ a voto traſſa
dum c ei illas eaſdẽ repetat quãdo ei

tionè eius ad regulã latioꝛ·

e wei 1s5 ſic pcedi: vr
DO prmu 5 hbapa nö

poſſit diſpẽſare ut mrimoniũ diſſolua᷑
tranſſlationẽ ad ſtatũ religionis: quis
P religiõis ingreſſũ matrimoniũ nõ diſ-

ſoluit᷑: niſi ꝓpt cõtinentie votũ:ſed votũ
continentie fuit int mariã ⁊ ioſepb:⁊ tn
int᷑ eos fuit verũ matrimoniũ nuq; diſ⸗
ſolutũ:ut dicit Augꝰ. Mõ põt o mrimo⸗
niũ diſſolui ꝑ introitũ religiõis. ¶C Pꝛe/
terea in religione emittit᷑ votũ ſolenne
cõt inentie:ſʒ in manu ep̃i uel publice ꝑ-
ſone ſponſus uel ſponſa pꝰ cõtractũ ma
trimoniũ põt ſolennit᷑ vouere cõtinẽtis
7 tñ mr̃imoniũ nõ diſſoluit᷑. C Pꝛetea
ſi ſponſa poſt contractũ mrimouiũ emit
tit ↄtinẽtie votũ in mamu epᷣi nõ tenet
intrare religionẽ ſi vult in ſeculo cõtine

5 — —

A.

Gofnſteruere
hore erquo
Reupenut

Phorlrel
bereipul
Ke
titerin
inoni noc
a voſedi
Znii nigz
htis futis
zunen
Vinoniä
uree
ſchildr

ſeitiorcne
ſyſteutin
fſoput
Homiſiotec
fneitßun,
Gguücberor

Hxniinipe
peltden

Hoel pmn

ſotnittoti

ltſtatüte

estr⸗
ggldonmnt⸗

ſoneit

Cdinit don

ehuſcerſu

ſſoſeſone⸗

heutentein
e ro

N

Et
ocſnati

giilteocil
toſcän

pe

Plocopebla
tümichas
iecnieithiin,
galcbel dieet
Uals repetino⸗
e quo obnit⸗
ndis horis
ullieincoven
detcremalo⸗
fanſlatoone.
chſcgrantii
namnlarir
igng C
Acltapen
Hiarulrcil⸗
nienengſen,
egeſtihi
Neneroneſt
Niais iſt/
uuhlh,
nni enſoc
Grulgnt⸗
ſtahenan.
inn
Cemge⸗
D
zurlii⸗
gähtone,,
ien
igneini
Ganislc

penurod⸗

tiſa: on
tioehben
emüfichi
ſititſin,
dwtiſen
ingablat
önnl ,
vetchtl⸗
ut. i

nigon

inſeunſ

„,9
nch t

Ar.

tiam ſeruare:mec tenet᷑ matrioniũ cõſum
mare:exquo emiſit cõtinentie votum:et
chenveri matt imnonic ett. . ſiſ⸗
A 1 eſt:quia ſi ſpõſa
In C0 trari maneret in ſecu
lo ſponſo religionẽ ingreſſo: ꝑmittit᷑ ſibi
nubere ſi vult:q . Linirterer niſi ſo
* fj Autum eſſet matrioniũ.
Rñnd cO dicendũ ꝙ ex diuina inſti

tutiõe ⁊ ex iuridica rõne eccłia tenet ma

trimoniũ nõdũ cõſũmatũ ꝑ copulã car-
nalẽ poſſe diſſolui ꝑ introitũ religionis.
Initiũ nãq; ſignoꝝ qð fecit chꝛiſtꝰ in nu
ptijs mutãs aquã in vinũ Joannẽ euan-
geliſtã volentẽ nubere poſt cõtractũ ma⸗
trimoniũ ꝑ vᷣba de pñti vocauit ad apo⸗

ſtolatũ: ut veteribꝰ imutatis:noua oia qꝗᷓ
Aa chꝛiſto inſtituũ tur apparerent:ut dicit

Hieroꝰin ꝓlogo ſuꝑ euangeliũ Joãnis.
Fnancik ih ſs ad
veridica rõne Mam verũ eſt ꝙ in ſponſa
libꝰ fit quedã pꝓmiſſio:⁊ in voto ꝑ ĩitroitũ

religiõis quedã ꝓmiſſio fit:ſed eſt quedã

pꝛomiſſio nuda ⁊ ſimplex ſine rei tradi/
tione:ut pꝛomiſſio qua tibi ꝓmitto dare
equũ que nõ mutsat ſtatũ rei:qꝛ ñ trãſfert
dominiũ:ipedit enĩ ne detur alteri:ſʒ nõ
ipedit donationẽ ſi data fuerit. Quedaʒ
vo eſt ꝓmiſſio iueſtita rei traditiõe: ut qᷓ
pꝛomitto tibi dare equũ ⁊ ſtati do:qᷓ mu
tat ſtatũ rei eo ꝙ tranſfert dominiũ: qꝛ

Fm leges traditionibꝰ ⁊ vſurpationibus

rerũ dominia trãſferunt᷑. Talis autẽ pꝛo

miſſio ipedit neres pꝛomiſſa detur alteri

et dirimit donationẽ ſi data fuerit.Quia

ergo ille qui contrahit ꝑ vᷣba de pñti dat

ſe mulieri nuda ꝓmiſſiõe:ſed nõ ponit eã

in poſſeſſionẽ ſui ante copulaʒ camalem.

Ponit autẽ in poſſeſſionẽ ſui ꝑ ingreſſuʒ

religiõis: ⁊ ꝑ pꝛo ſeſſionẽ ipſã religionẽ:ꝑ
quaã ꝓfeſſione trãſfert᷑ ꝑſona in ptãteʒ pᷣ

lati:ideo cõueniẽter diſpẽſatũ eſt ꝑ eccle
ſigz ut ꝑ ſolũ religiõis ĩgreſſũ matrioniũ

nõ cõſùmatũ ꝑ copulã carnalẽ diſſoluat᷑

ℳ—

. Peiimi Sο eſt dicendu q
Ad Pe “ U aria et Joſebh

ſeptuageſima

ter eccleſia ad hoc tenenduʒ

I
pari cõſen ſu cõtinentiã vouerũt:iõ ſemꝑ
inter eos fuit verũ matrioniu. Dicit eni
Augꝰ in lib.de ↄſenſu euãgelioꝝ.Exẽplo
Marie ⁊ Joſeph magnifice inſinuat fi⸗
delibꝰ cõiugatis etiã ſeruato pari ↄſenſu
cõtinentiã poſſe ꝑmanere vocariq; verũ
matrioniũ nõ ꝑmixto coꝛꝑoꝛis ſexu: ſed
cuſtodito mẽtis affectu. ¶ Ad 2dicit᷑
ꝙ votuũ continetie factũ in manu epi vel
alteriꝰ publice ꝑſone:puto ꝙ ñ ſit ſolẽne
nec dirimit matrioniũ etiã ſi tale votum

5p̃cedat matrioniũ nõ virimit ſi cõtractũ
fuerit:⁊ multo minꝰ nõ dirimit ipſũ ſi ma

trimoniũ ſequit᷑. ¶ Ouobꝰ nãq; modis
puto votũ poſſe ſolẽniʒari. Pꝛimo ꝑ reli-
gionis pꝛo feſſionẽ tacitaʒ vel expꝛeſſã q̃
tranſfert᷑ ꝑſona vouẽtis in ptãtem pᷣlati
vel miniſtri eccleſie ꝑticularis:⁊ obiigat᷑
ad cultũ ꝑpetuũ religiõis. Scdo ꝑ ſacrã
oꝛdinationẽ q̃ tranſfert᷑ ꝑſona oꝛdinata
in ptãteʒ pᷣlati vel miniſtri eccłie vniuer
ſalis:⁊ obligat᷑ ad ꝓꝑpetuũ miniſteriũ al/
taris. & Ad ꝭeſt dicendũ ꝙ ſponſã te
neri poſt votũ ad religionis ingreſſũ põt
intelligi duplicit᷑. Pꝛimo tẽtione abſolu
ta:⁊ ſic puto ꝙ nõ tenet᷑: qꝛ ſi ſpðſus ſuꝰ
coſentit incõtinẽtiã: põt in ſeculo cõtinẽ
Scdo tentioue cõditionali:⁊ ſic puto ꝙ
tenet᷑:qꝛ ſi ſponſus vult oino matrioniũ
cõſũmare ꝑ copulã carnalẽ:cum ipſa nõ
poſſit conſũmare ſine peccato moꝛtali:
exquo votũ fecit: coget aute cõſũmare
ꝑ eceleſã:niſi religionẽ intrauerit.

—

Diecuncu i trae

ꝙ papa nõ poſſit diſpẽſare ut reli⸗

gioſus ab obſeruatiõe regule abſoluat᷑ ꝑ
trãſſationẽ eius ad ſta tũ pᷣlatiõis:qꝛ mo

nachi poſſut pᷣfici plebani⁊ pꝛeſ byteri et

in alijs eccleſiaſticis beneficijs:ſicut ſcri

bit xvi.q.ic.ſi monacbus.ſʒ tales tenẽt᷑

ad obſeruãtias regulares: ut patzʒ ex.de

ſta. mo.cꝙ dei timoꝛẽ. ¶ Pꝛeterea.xvi

q.i.ſcribit᷑ de monachis qui diu moꝛãtes

in mona ſterijs ſi poſtea ad clericatꝰ oꝛdi
nem ꝑuenerint: ſtatuimꝰ nõ debere eos
e⸗ cc

Ar.
a pꝛioꝛi ꝓpoſito diſcedere:tenentur ad
obbuantia regularẽ. C Pꝛet᷑ ea ila que
ptinent ad obpuantiã regularẽ ſut ꝑfe/
ctionis: cu ſint ſuperoga tiõis ⁊ ↄſili: S
religioſi cũ ad ſtatũ pᷣlationis ⁊ ꝑ conſe⸗
quens ꝑfectiõis aſſumunt᷑:nõ debẽt illa
Aeſerere ſed ſoꝛtius ipſa tenert. ribitt
ti AEEE& r H& * quod ſeribitur
Incotraniu cαa i ſtatutü
eſt ⁊ a ſy nodo cõfirmatũ ut monachus
quẽ canonica electio a iugo regule mo-
naſtice pfeſſionis abſoluit ⁊ ſacra oꝛdi⸗
natio de monacho epᷣm facit velut legi/

timus beres patnã ſibi hereditatẽ iure

vendicandi poteſtatem babeat.
RKn eO dð.ꝙ de iure ſcripto pa
EEEHE&« ci religioſis ad ſtatũ
pᷣlationis tranſiatis nõ diſpenſat in oĩ-
bus que ad obpᷣuantiã regularẽ ꝑtinent
ſed in aliquibꝰ. C Ad cuius euidentiaʒ

eſt ſciendũ ꝙ in obpuantia regulari Ali

qua ſunt coĩa ⁊ eſſentialia.Aliq ſunt an
nexa ⁊ ſpecialia: Et aliqua ſunt inditia
ꝓſonalia. Coĩa nanq; ſunt ⁊ eſſentialia
tria vota:qꝛ votum ↄtinentie ⁊ pauꝑta
tis coĩa ſunt religioſs ⁊ ep̃is.votuʒ vᷣo
obedientie eſt ſiłr aliquo mõ cõe:qꝛ licet
religioſus factus epᷣus abſoluat abobe
dientia pᷣlatoꝝ ſue religionis:quibꝰ ipſe
factus e ſuperioꝛ:nõ tñ ſoluit᷑ ab obediẽ
tia ſimplicit᷑.tene᷑ enim obedire pape ⁊
ſuo metropolitano. Que vᷣo in obyuan
tia regulari ſunt aqnexa ⁊ ſpecialia: ſicut
vigilia: ieinnia: ⁊ ſilentiũ: ⁊ buiuſmodi:
religioſi aſſumpti ad pᷣlationẽ non tenẽ

tur obfuare:niñ q̃ᷓntum valitudo ipſoꝛũ

pꝓmittit. IJpſi enim ſꝑ debent eſſe parati
ad ſatiſfſactionẽ omni poſcenti ronem
de eg que eſt in nobis fide ut ſcribitur.i.
Pe. iin. AUñ debent ſe pᷣſeruare in illa va
litudine mẽtis ⁊ coꝛpoꝛis:ꝑauã poſſint

palationis officiũ eis iniunctũ ad alioꝛuʒ

vtilitatem diligent adminiſtrare. Scri
bit᷑ enim de conſe. di. xc. non mediocrit᷑
ꝓꝙ rõnabilit homo dignitate amittit: ꝗ

uel ieiuniu charitate: aut vigilias pᷣfert

.⸗ 9.

Queſtio 2
ſen ſus integritati:ut ꝓpter indiſcretam
pſalmoꝝ uel officioꝝ decãtationẽ amẽ-

tie aut triſticie notã incurrat: qꝛ de rapi
na deo holocauſtũ offert:qui ciboꝛũ ni/
mia egeſtate: uel ſomni:sut manducan
di penuria imoderatecoꝛpꝰ ſuũ a ffligit.
Sʒ illa que ſüt indicia uel ſigna ꝑſona
lia: utpote que monſtrant religioſos in

pᷣlaturam aſſumptos fuiſſe talis uł tał

religionis:tenent᷑ ſecũ ferre. Inde reli⸗
gioñ oẽs in pᷣlaturam aſſùꝑti babitũ ſue
religionis tenent᷑ poꝛtare: Juxta illð qðᷣ
ſcribit᷑ eẽ̃ ð vi.⁊ ho.cle.c.clerici.Põtiſi-
ces in publico ⁊ in eccleſia ſy indumẽt
lineis oẽs vtant: niſi mõachi fuerint q̊s
oʒ hẽre bab itů monachalen.

Ad pꝛmũsnsg teret
e PeUide religioſis qui H
ficiunt᷑ eccleſie ſeculari:qꝛ tales ſubijciũ
tur epo ſi eccleſia ad iuriſditionẽ epᷣi ꝑti
net ⁊ ten ent᷑ ſi plures ſunt ad obſeruan
tiam regularẽ ſicut pus in monaſterio te
nebant᷑ ut pʒ extra de ſta.mo.c.dei amo
rem: Si vo ſociũ nõ bʒ tenet᷑ ſe cum qui
bus viuit cõfoꝛmare:qꝛ epᷣs cui ſubijcit
factus ẽ eius abbas.Sed ſi ecdeſia ꝑti
net ad iuriſditionẽ monaſterij abbatis
tenet᷑ oia monachus ſeruare que pᷣus in
monaſterio ſeruabat. C Ad 2 eſt do⸗
ꝙ illud decretuʒs loquit᷑ de bis que ſunt
coĩa ⁊ eſſentialia religioſis ⁊ platis ꝗa ꝗ-

bus nou debet diſcedere religioſ: cũ ad

platiõis ſtatũ afſumunt:imo foꝛtius in
üllis ſe firmare. Ael loquit ve illis qtraſ
ferunt᷑ ad eccleſias ſeculares: ut ibi mi
niſtrent ſacramenta populo chꝛiſtiano
quod eſt officium clericoꝝ. tales autẽ ſi
cõmede poſſunt ⁊ ſine ſcandalo:tenent
regulares obſeruẽtias tenere ułomnes
uel magis eſſentiales· Et ꝑ boc patet re
ſponſio ad tertium.

tertiũ icpecdit: Zi⸗
tertin decheenic pa-⸗

pa non poſſit diſpenſare ꝙ eßus
abſoluat a voto ſolennit᷑ emiſſo ꝓpt ei⸗
trãſla tiõem ad religiõis ſtatũ:qꝛ ⁊ epᷣali

ſ

A.

Mution
hobota ip
nertale
Gtuimmp⸗
ſaeniſ
Enuchpot
ſe ge
cteethot
nectutis ſe
tangerpar
tis alegan
gemuste
facias ine
cens oine
Allum q
4
c
kenune
galoeut
gopete
ulmn

Ppſhat
Mderecor

infechuft
uen
bitie
Cng
lelveclide.
ſngo zoxr
ſns dens
ſtcbiiſor
fitmen
igtgten
8ipen⸗
hnnnn ſ
Cjfntaſns
Cclninpotz
ſnſttee C
oceſto lci

I

tindicereten
iearione gſhi⸗
nnedefagt
quichorüpi⸗
u manducan
Pſiaffigt.
Aſigna gons

rlgolosn

ſſetalsukta
me DMeteli⸗
iheidebräſte
1 mnlid

lnüen.

Guh innni
ctüneß
PineN
goisc
gttcäfiil
Gitiri ⸗
nr olen
1 Mo AN
tcetſecne
elſeadtil
Uaſen us
ungeſi,

*
2 4

ha bẽda ipſoꝛũ ſubditoꝝ: perpetuo ergo
tenet tale votũ ſeruare. Pꝛeterea in

epᷣatu im pᷣmit᷑ charact᷑ uel ꝑfectio cha-

racteris:ſed talis ꝑfectio eſt indelebilis
gnũq; põt ep̃atuʒ deſerere. S ſi poſ
ſet diſpeſari cũ epo ut ad religione trãſ⸗
eat eet hoc ꝓpter defectũ coꝛpoꝛis ⁊ ſe⸗
nectutis:ſed hoc nõ fit. Scribit eni alle
xander papa cuidã epo defectũ ſenectu
tis allegauti ex de renũ:c.litteras. M0
nemus te ut ſuꝑ boc diebꝰ iſtis nulla te

facias in opoꝛtunitate moleſtuqꝛ inde-

cens oino ꝓbat᷑ pus ſoluere militie cin⸗

gulum q; ced at aduerſtas plion.

In conträrtui e

renun.c.niũ cũ pᷣdem.ꝓ graui quoq; ſcã
dalo euitando cũu alit᷑ ſedari nõ põt:licet
epᷣo petere ceſſionẽ ne ꝑlus tꝑalem bo⸗
noꝛem q́; etemã videat᷑ a ffectare ſalutẽ
KRfideo do. ꝙ epus in ſua conſe

VCrgtione ſuſcipit curam
ipſoꝝ ſubditoꝝut extunc teneat᷑ er voto
Puid ere eoꝝ ſaluti. ¶Quantũ ad eoꝛũ

in fide chꝛiſtiana inſtructioné. Quã-
tũ ad tꝑalis ſubſidi ſi neceſſe ẽ puiſionẽ

Quãtũ ad moꝛum infoꝛmationem.
¶Et q tuʒ ad delinquentiũ coꝛꝛectio
nie:que quide quatuoꝛ ꝑ oꝛdinẽ enume-

rat glo. Jo.xxi.ſuꝑ illo vbo Paſce oues
meas.dicens: ꝙ paſcere oues ẽ credẽ⸗

tes in chꝛiſto ne à fide deficiant ↄfoꝛta

re:terrena ſubſidia ſi neceſſe eſt ſubditis
ꝓuidere. exempla vᷣtutis cũ verbo p̃dica
tionis impendere: aduerſarijs reſiſtere
7 errantes ſubditos coꝛꝛigere.niſi oc-⸗

currant caſus quibus epus ad bec exer-
cenda impotẽs efficiat᷑: nõ licet ſibi re-

troſpicere. Ponunt᷑ aut ſetc caſus ꝗ/
bus ceſſio licite eſt petenda:⁊ eius reni
ciatio eſt admittenda. CPꝛimꝰẽ ↄſcia
criminis ꝑ quã executio officij impedit᷑:
puta ſi eſſet homicida uel ſymoniacus.
Scous eſt debilitas coꝛꝑis ex ſene/

ctute uel infirmitate ꝓueniens. Ter

ſeptuag

ↄſecra tione emittit᷑ votũ ſolẽne de cura

eſima IIII
tius eſt defectus ſcientie. Quartus
eſt malicia plebis. Quintus ẽ graue ſcã
dalũ quod ſedari non poſſit. C Sextus
eſt irregularitas ꝑſone. Mam pꝛopt᷑ nul
lũ impedimentũ dʒ hõ pᷣtermittere ſtu

1 Ndium ſue ſalutis.
Ad pꝛunũ Aum ſae runts,

lenni nõ diſpenſat᷑ niſ ꝑ papã: vnde nec
epᷣs ad religion ſe trãſferre põt ſine pa⸗
pe licentia ꝓpter caſus ſuꝑius noĩa tos
iuxta illo qð ſcribit᷑ extra de renũ.c.mo
nemus. Oe licentia nr̃a cedas alioquiu
cedendi licentiã aucte apoſtolica tibi ſci
as eſſe penitus interdictã: qm ſi pẽnas
beas quibꝰ ſatagas in ſolitudinẽ aduo⸗
lare:ita tñ attrite ſunt nexibꝰ pᷣceptoꝛũ
ut nõ liberũ hẽas abſq; noſtra ꝑmiſſiõe
volatum. ¶ Ad 2 & dicendũ ꝙ perfe
ctio characteris ſemꝑ manet in epo nec
illa pot vnq; puari:ſed executio põt im
pediri ꝓpter aliqua impedimẽeta ſupue⸗
nientia:quibꝰ ceſſantibꝰpõt iterato ad
epatum ꝓmoueri ſine noua cõſecratiõe

dũ modo per culpam ꝓpꝛiam non ſit ab

epiſcopatu depoſitus ⁊ in monaſterium
detruſus. Calis eni nunq; poteſt ad põ
tificatum reſurgere: ſicut ſcribitur. vij.
q.ij. c. pꝛecipit ſancta ſynodus. ¶ Ad
tertium eſt dicendum ꝙ non pꝛo quacũ
qʒ in firmitate ceſſio eſt petenda ⁊ licen
tia pbenda:⁊ maxime qñ cum infirmi⸗
tate uel ſenectute permanet antiq̃ ppli
deuotio:⁊ ſue ſanctitatis feruoꝛ. Unae
ſcribit᷑ extra de renũc.c.litteras.tutius
eſt hoc tẽpoꝛe ſi cõmiſſa tibi eccleſa ſub

vmbꝛa tui nois gubernet:q; ſi alteri no

ue incogniteq; ꝑſone cõmittat᷑:maxime
qꝛ in te vigoꝛ deuotõis ⁊ fidei coꝛpoꝛe ſe
neſcẽte no deficit: ſed vergẽte deoꝛſum
conditione coꝛpoꝛea feruoꝛ ſpiritus in
ſublimioꝛa conſcenldit.
HDOquartũ ceditur:
ðOð 9 * Ee Zidetur eni
wv papga non poſſit diſpenſare ꝗp
religioſus abſoluatur a voto per eius
tranſlationem ad eccleſiam ſecularem.

Sceribit᷑ enim ·ij. ad Thimo.ij.ꝙ nemo
militans deo implicat ſe negocus ſecu/
laribꝰ. Mõ põt fieri ut religioſus in mi
litia xpᷣiana aſſcriptus trãſferat ſe ad ſe/
culare eccleſã. ¶ Pꝛeterea in voto ſo⸗

lenni nõ põt ꝗs viſpenſare niſi papa.ſõ
religioſus ꝑ. fe⸗ onẽ ſolẽne votü emit ꝓp
cr

tit: de iure ſcripto non intelligit poſſe
diſpenſari cũ eo:niſi de ſpãli pꝛiuilegio.
¶ Pꝛeterea ſi religioſus tranſit ad ſecu
farè eccleſiã: opoꝛtet eun tenere ↄſuetudi
nẽ illius eccleſie:iuxta illud qð ſcribitur
aucte Aug xij. diſ.c.illa. Ad quãcunq;
foꝛte ecclenã veneris:eius moꝛè ſerua:
ſi cuiq; nõ vis eſſe ſcand alũ: ſed hoc eſſʒ
contra ſtatuta regule.

1 eſt quod ſcribi

2*

ctoꝛitate Hiero. Sic viue i monaſterio
ut clericus eſſe meresris.
RKnd C0 d. de boc fuerũt ml
MEl EEEti modi dicendi. ¶ Qui
dã enim dixerũt ꝙ olim poterat fieri ut
monachꝰ in ſeculari eccleſa p̃ſiceret ex
diſpenſatione: ſed poſtmodũ exigẽte vti
litate eceleſe cõceſſũ fuit et ſine diſpen
ſatione fieni poſſit. CAlig vᷣo dixerunt
ꝙ nũq; potuit fieri:nec pot ſne diſpen⸗
ſatione: niſi eccleſia eẽt ſub iuriſditione
monaſteri in ̊ poſſint plures monachi
cõmoꝛari ad boc ꝙ poſſint regularẽ ob
ſeruantiã tenere:ſed coĩter pᷣma opinio
nũc tenet. ¶ Ad cuiꝰ int ellectu eſt ſcit
dũ ꝙ ſecularis eccleſia ułe abſolute ſub
epᷣo. Ael abſolute ſub abbate ⁊ iuriſdi/
tione monaſterij: Ael ſi ſub vtroq;. Si
ergo vlrẽ ſub epᷣo: põt ꝑ epᷣm p̃fici mo-
nachus cõſentiente abbate: extüc epᷣs
efficit᷑ abbas eius. Si vo ſit abſolute ſpᷣ
abbate pleno iure: ſufficit ſola auctoꝛi⸗
tas abbatis ut pᷣficiat illi eccleſie. Si vᷣo
ſił ſit ſub vtroq; ſicut ab vtroq; pᷣficit᷑:
ita vtriq; tenet rñd ere i iure ſuo: ut i ſpi
rit ualibꝰ epᷣo:⁊ tꝑalibꝰabbati⸗

Adpꝛimumhict

ſicut ptʒ de cõſe.di.v.c.ca

Qneſtioo vVv

cleſie nõ ẽ im plicatio negocioꝝ ſecłarin
cũ ibi teneat᷑ pdicare ⁊ ſacr̃a admiſtra-
re. ꝗ ſut ꝓpe actꝰ militie xpiane. C Ad
⁊2 vr: ꝙ ſicut dicit Nug.
monachꝰ tenet᷑ ec voto.alia ad q tenet
pter votũ. Nam ex voto tenet᷑ nõ bẽre
pꝛiu: retinere babitu: cõſeruare cõtinẽ
tiã: obedire abbati: ſed ꝓpt᷑ votũ: ? ex cõ
ſequẽti tenet ad ſilẽtiũ:ad vigilias:ieiu-
nia:⁊ orones:⁊ ad alia que in regula cõ
tinent᷑: in qbus põt fieri diſpenſatio ꝑꝛo

vtilitate populi xpiani. CAd 3 or ꝙ

cõſuetudine eccleſie tenet᷑ Fuare q; tum

ad officiũ: qꝛ tenet᷑ officiare eccleſiã yᷣm
ↄſuetudinẽ eiꝰ:maxime ſi eccleſia ſubijci
tur de iure cathedrali eccleſe. Aliaſ vo
obbuantias vite monaſtice tenet᷑ buare
q̊s cõmode fuare põt ſine ſcãdalo.Eſus
tñ carniũ oĩno ſibi interdicit ꝑ canoneʒ:
cut v. c. carnẽ. niſi in caſu
DD quin 1ifirmitat!.
“ =O A ſic ꝓcedit᷑:vr
eeni ꝙ papa non poſſit diſpenſare
ut religioſus abſoluat᷑ a regula p traſis
tionẽ eiꝰ ad latioꝛẽ regulã. Scribit eniʒ
Lu. ix. Hemo mittens manũ ad aratrũ
⁊ reſpiciẽs retro aptus ẽ regno dei:ſj ta
lis retroſpicit tranſferendo ſe ad latioꝛẽ

—

lan dhen cõuenient cũ tali

Pꝛeres ſcribit extra ve regu. ? traãſe.
ad religiont᷑.c.licet. Nulli deneget licen
tia qui eã cũ hũilitate acꝑuritate duxe-/
rit poſtulandã: ut nõ ficte ſed vere ad fru
gem melioꝛis vite valeat tranſmigra /
re:non obſtante ꝓterua ⁊ indiſcreta cõ/
tradictione pᷣlati.diſpenſat in tranſitu
ad artioꝛem regulã ſed non econuerſo.
¶ Pꝛetes ſcribit Bernar. inquadã epi
ſioſa quibuſdã monacbis cõquerentibꝰ
ꝙ ipſoꝝ mon acbu receꝑat: Si gs de no
ſtris ad nos maioꝛis ꝑrectõis gra artio
ris vite deſiderio cõuolauerit: nõ ſolum
non cauſamur ſi ei in tali ſtudio ↄſulitis
ſed multum p̃camur ut boc faciatis.nec
offenſos nos conqueremur ſed valde in
boc eſſe adiutos fatebimur.

g.

lia ſunt ad q

7
e
raen⸗
ſͤeſüti⸗
füdecre ei
Wde
tnlteder.
Ptenrtribu
rtrenſen
Ahotonen
lchuctpe
gictiagepe⸗
aſßluns
Chncgekd
leti Neit
chliſtit
ſiiſci
aſ
ohls a
ortort/

inſe

(Ceüd

(niiltu
(Ehmnoe

Neiüſen
fbuspon
terce
ſeeri mo
ſatn ſecul.

ſe ſtig
luſeltis
bagirerpo
ſereſſotf
eurilluer
iftdißzent
ſſeſtlt
pentrifr.
ſtentdite
u⸗

a aanniſr⸗
zine C
laſirai⸗
iaad tenet
tenet nobert
emne cötin
porircr
yigllus et,/
hine
Genlatiopee
sen
huftihlun
ineachi/
iachiuhie
lee in n
e tweiin
ciocnonn
niniina
ing,
ſcud
n

I— 1*3 † eſt: quia ad ipoſ
In C0 A Mabie neinotene

tur: ſed qñ q; abiecti ⁊ fugitiui monacbi
nõ poſſut ipetrare recõciliationẽ ſᷣm foꝛ
ins decre. &. de regula.c vlti. nec poſſut

artioꝛẽ iuenire kegali. licet ergo eis ad
*&ν latioꝛem tranſire.
Kñch c0 dicendũ ꝙ cuz quis vult

tranſire de regulari obſeruãtia ad regu-
larem: tribus modis põt intelligi. Pꝛio
ut tranſeat ad artioꝛẽc. 2: ad parem. 3·
ad latioꝛem. ¶In pmo caſu de cõi iure
licitũ eſt petita licẽtia nõ obſtante cotra
dictione pꝛoterua pᷣlati: niſi eſſet abbas
vel platus alicuiꝰ religiõis qui imediate
ſubi ceret᷑ dño pape:ſine cuiꝰ ſpeciali li⸗
centia petita ⁊ obtenta:etiaʒ ad artioꝛe

regulã ſibi trãſireñ licet. In 2: vo ca

ſu cũ licẽtia petita ⁊ obtẽta licet. C Sʒ
in 3? abſq; diſpenſatiõe non licet:niſi in
duobus caſibꝰ. C Pꝛimꝰ eſt qñ tranſiẽs
ad artioꝛẽ regulam ꝓteſtat᷑ ꝙ velit eẽ in

pꝛobatiõe an regula illam poſſit ſeruare
¶Secuũdus eſt ꝓpter defectũ obſerua⸗
tionis illius artioꝛis regule:tũc eniʒ nõ
ſolum ad latioꝛẽ regulã liceret ſibi traãſire

verũ ſi nulli religioñ iuenirent᷑:cu ſecula
ribus poſſet cõmoꝛari boneſte ⁊ regula/
riter cũ eis cõuerſado:cũ per talem de/
fectũ monaſteriũ poſſet cõuerti in eccle/
ſiam ſecularẽ.ſicut patʒ ex de reli.do.

APe ergo eſt dicendu cp
AG Pe’ mn retro non reſpicit ꝗ

ſue ſalutis pꝛocurãde curã bzʒ. vndeſiqs
ſua ſalutis ipedimentũu in artioꝛi regula
liueniret:poſſet ſe ad latioꝛẽ regulã trãſ⸗

ferre:illo tñ iped imẽto ceſſãte:puto mo
naſterio ad oꝛdinẽ regula rem reducto te

netur illuc reuerti:niſi per papã cũ eo fu/
erit diſpenfatũ. Ham epᷣus ſi ipedimẽtũ
aliene ſa lut pꝛocurãde iternemiat:vel pe
riculũ aĩe exercẽdi officiũ ſlłoꝛiat᷑:ex aliq̃
cauſa põt epᷣus retroſpicere:⁊ ad religi-
onem traãſire latioꝛe:ceſſante tñ illo ipe⸗
dimento:iterato põt ad epatum aſſumi
Ad 2 ο 2 3 eſt dieendũ ꝙꝙ ille au⸗

Ar. ſeptuageſimapꝛima 1

ctoꝛitates loquunt᷑ de còiiure quo papa

nõ eſt aſtrictꝰquin poſſit cũ aliquo diſpẽ/
caſu rationabili ſuꝑueniente.
QAueſtio lxxi de deainarione zaf,
Pi 11 & conſiderãdu
Lterius eſt de oꝛdina
tione. Circa qð querunt᷑ qᷓtuoꝛ
WWpꝓꝛimo vtrũ ſoluũ ad papaʒ
ſpectet oꝛdinatio ſtudioꝝ. 2 vtrũ ad
papam ſpectet oꝛdinatio officioꝝ. 3*
vtrum ſolũ ad papam ſpectet oꝛdinatio
religionu. 4. vtrũ ſolũ ad papam ſpe
ctet oꝛd inatio pᷣlationum. ſen e
311 ergo ſic ꝓpcedit᷑
OM Pꝛimi ager enim e
noon ſolũ ſpectat ad papã oꝛdĩatio
ſtudioꝝ. Studiu nãq; pᷣmo fuit oꝛdinatũ

ſare ut ad latioꝛem regulam trãſferatur

in Egypto. ibi nãq; gens ſacerdotũ pꝛi-

— .

mo vacare viſa eſt ad iuentionẽ ſciẽtiaꝝ

ut dicit pᷣus.i. Metha.non ergo ſolum

ſpectat ad papaʒ ſtudia oꝛdin are. C S.

ad papam non ſpectat oꝛdinare illud in

quo cõmittit᷑ ſymonia:ſed non põt oꝛdi-
nari ſtudiũ per papam niſi eccleſia ſticuʒ

beneficiũ pꝛomittat᷑ legentibꝰ: ergo cõ/

mittit᷑ ibi ſymonia. C Pꝛeterea illa que
pꝛoponũtur populo chꝛiſtiano ſolũ cre-
dibilia non debent tradi ſub ſtudio ſciẽ-/
tie:exquo ſciẽtia de eis acꝗri nõ põt ſed
q cõtenent᷑ in ſacra theologia:pponũtur
credibilia non ſcibilia: ergo non debent
oꝛd inari magri theologi idoeer.
—ArAHE—& 11 eſt qaò ſcribitur
In COt Iri ex. de magiſtrlj.
vbi mandatur ꝙ in qualibet cathedrali
eccleſia magiſter vnus oꝛdinet᷑ tbeologꝰ
qui facerdotes ⁊ alios i ſacra pagina do

ceat. Et in.c.ſuꝑ ſpecialia ſtricte pᷣcipit᷑

ut a pꝛelatis eccleſiaꝝ ⁊ capitulis a liqui
dociles ad theologie pfectionis ſtudium

AHoω deſtinent.
Ki deo do. ꝙ fides xpᷣiana cuiꝰ

papa eſt caput ⁊ directoꝛ multis modis

iuuatur z pꝛomouetur per oed inatione

ſtuqioꝛu. C Pꝛio qdẽ in erroꝝ vitatiõe:

nõ.n.pñt erroꝛes vitsari ⁊ repꝛobsri niſ
cogſcan:.vñ ex defectu ſcĩie ꝓuenit erroꝛ
colendi młtos deos: ut nõ cognoſcẽtes
quis eẽt oium artifex: aut ignẽ: aut ae/
rem: aut gyꝛũ ſtellarũ:aut aquã: aut fo-
lem:aut lunã rectoꝛes oꝛbis terrarũ de
os eſſe putauerunt: ut ſcribi᷑ Sap.xiij.
Secundo in vioß curatione.ſic eni
vicioſi non curant᷑ niſi per virtuoſos:ſic
ſulti quoꝝ infinituseſt numerus nõ cu
rant᷑ niſi ꝑ ſapientes. Vñ ſcribi᷑ Sap.
vi.ꝙ multitudo ſapientiũ ſanitas oꝛbis
trarũ ẽ: ⁊ rex ſapiẽs ppli ſtabilimẽtũ ẽ
¶l. Tertio in iudicioꝝ terminatione.nõ
cniʒ a liter iuſte iudicia terminari poſſũt
niſi ꝑ ſapientũ diſcuſſionem. Vnde ſalo/
moni dictů ẽ.iij. Re.iij. Quis poſtulaſti
tibi ſapientiã ad diicernendũ iudiciũ: ec
ce feci tibim ſermones tuos:⁊ dedi tibi
coꝛ ſapiẽs ⁊ intelligens. ¶ Quarto in
regnoꝝ ⁊ pploꝝ dominatione.nõ enim
poſſunt qui pᷣſunt iuſte dominari ⁊ impe

rare ſubditis:niſi intellectu vigeant ⁊ ſci

entia. AUnde ſcribit᷑ Sap̃.viij. Per ſapi⸗
entiam habebo claritatẽ ad turbas: et
bonoꝛeʒ apud ſenioꝛes ⁊ iuuenes. Oiſ-
ponam ꝑ ipſam pplos ⁊ nationes mihi

erunt ſubiecte. Pꝛopter iſta ergo ꝓuide

de oꝛdinatiõe ſtudioꝝ decretalis fcã eſt
in concilio lateranenſi: ⁊ poſtmodũ per
Inno.iij.cõfirmata:q;uis male ſeruet᷑

condere ⁊ eas ꝑnegligen tansſeruere.
AA Wwimti ersgo eſt dicendum
Ad Pꝛimn q illa oꝛdiatio ſtu

dioꝝ in egypto fuit pᷣmo circa matbe⸗

maticas ſcias:que nut dicit Augꝰ.iij. de

voctrina chꝛiſtiana vtiles ſunt ad ſacrã

theologiam intelligenda: q;uis illi ſa⸗

cram ſcripturã ignoꝛarent:ipſam tamẽ

figurabant ppter duo. C Pꝛimo ꝓpter
ſcientiaruũ illaru inuentoꝛes qui ſacerdo
tes fuerunt ſtipendia a cõmumitate reci
pientes:⁊ liberi a cenſu iudiciali exiſten
tes. Ande ſuꝑ illo bo Geñ.xlvij. Sub
iccitq; pharaom Joſeph omnẽ terram

egypti p̃ᷣter terrã ſacerdotum que a rege

tradita fuerat eis:dicit glo.ꝙ boc ſigni

ficabat terrã eccleſie in qua ſunt ſocer⸗

dotes liberam eẽ a cenſu iudiciali ꝗqᷓ ver
bo diuino indeſinent᷑ paſcitur:nec dam
num panis ſpũalis ſuſtincbat:Ex q̊ ba-
bet᷑ ꝙ poſſeſſiones eccleſie poſtq; a regi
bus deo ſunt mancipate:diſtrabi nõ de
bent ⁊ in nullius bonis ſunt cõputãde.
Scvo ꝓpter modũ tradendi: qꝛ tra/
did erũt ſciaʒ per quaſdã ſititudines 2 fi

guras:quod eſt ꝓpꝛium theologie:vnde
pbus. i. Metha.dicit illos theologiʒaſ⸗

ſe eo ꝙ metaphoꝛice ⁊ figuratiue locuti
ſunt. ¶ Ad 2 * eſt dicẽdu ꝙ ſi alicui cõ
mittit᷑ ſpũalis poteſtas: ex officio obli/
gatur ad docendũ. Si vo de redditibus
eceleſiaſticis ſua ſtipendia ꝑcipiat: ſimi
lit᷑ nõ dʒ aliqd ꝓ ſua doctrina reciperc.
Atroq; enim modo ſi ex pacto aliꝗd re
cipit ꝓ vſu ſpualis ptãtis:cum ex debito
ſuſcepti beneficij debeat doctrinã impẽ
dere:nõ intelligeret᷑ tunc ſua oꝑa locare
ſed potius vſum ſppalis gre vendere:qv
ſine nota ſymonie eſſe non põt. Ale vᷣo
qui babet ſciam ⁊ non ſuſcipit officiũ uł
beneficium exquo obliget᷑ ad docenduʒ
licite poteſt pᷣcium ſue doctrine re cipere
nõ quaſi ſciam vendẽs: ſed ſicut ſua ope⸗
ra locans. Unde dicit Augꝰ in eplła ad

. Maced oniũ ꝙ non ideo dʒ iudex vẽde
HNogicuʒ enim eſtvtile bonos canones

re iuſtũ iudiciu: nec teſtis verũ teſtimo⸗
niũ: quia vendit aduocatus iuſtũ patro
cinium:⁊ iuriſperitus iuſtũ cõſiliuũ: quia
illi ad vtranq; ꝑtem ad examen exbibe

tur. Iſti vo ex vna ꝑte conſiſtut. C Ad
zmeſt dicendũ q; que in ſacra ſcriptura

continent᷑ per bumanam rationeõ inue

ſtigabilia nõ ꝓponunf᷑ inferioꝛibus de
eccleſia tanq; ꝑ huanã rõnem inueſtiga⸗/

ta:ſz potius ut credibilia ⁊ a deo reuela/

ta. Per ſuꝑioꝛes tñ ꝑ ſtudiũ ⁊ exercitiuʒ
ſcie credibilia explicant᷑ ⁊ declarantur.
Scibilis vo docent ⁊ ppan.

DBD lecũdũ ibtedie

A.

tſh
nffitoz:
Gfiasbab
ononſ
ofticio:

ſpectet

ſeiſedb⸗
ſeneagi⸗
ceos ſoe
Cpeere
cioꝛum c
büͤtorot
Vniperto
Cuintam

Iue
Wo⸗

lbde⸗
chik
fies
bummn
dicer,
Ma⸗
eedone
tathenvnn
goos ſolu
Cni uin
ſbiete
Mpnoſtt
8 bonat
llen ape
innt
tnesr

mschrſt

CDunniſtozn
lypſeech;
ſoun
fſlooſttert
ſinng
ſunte ZRe
ſtpeian
ſeravost
ahinenos
tefi

Il
ngbenſtg
log boe i
u ſent ſec⸗
dleitli
lturnec den
bar Eribe
epoſtihsg
dlſrabi nid
nt cöptrite
gendi: gete
Küncines 1

declogie aet.

thenſopt
Onur h⸗
lig ialaid
gofiaoohi⸗
ddeſctatns
ehiri
ma noper
nupittt⸗
amadN
annunh:
Gcu
wNE
e,
Grſhis

fANIe

cerhe⸗
kimiu
n.,
ani
icchino/
ſüpett⸗
ifli:ne

fi. C
gtſchhgnn
gtonez i
ſgiotbie
niucſtͤ⸗/
uduſle
itei⸗

1beN,
1 nuudht

HgGeH

ꝙ nõ ſolum ad papã ſpectet oꝛdinatio
officioꝛuʒ: quia terrena poteſtas multa
officia habet: ſed talia nõ oꝛdinat papa.

ergo non ſolum ad eum ſpectat oꝛdina-

tio officioꝛuʒ.¶ ¶ Pꝛeterca oꝛdinare offi
cia ſpectat ad quem ꝑtinet conferre bene
ficia:ſed beneficia tempoꝛalia ſpectat cõ
ferre ad imperatoꝛem vel regem:ergo et
ad eos ſpectat ſil ter oꝛdinatio officioꝛũ.
Pꝛeterea ille non eſt oꝛdinatoꝛ offi/
cioꝛum:contra cuius oꝛdinationẽ diſtri/
buũtur officia. ſed læxxxix.di.pꝛecipit᷑ ut
vni perſone duo officia non comittantur
cum tamen multa officia cõmittant᷑ vni

In contrarium ua
g. rxv. di. c perlectis.
Rnd c0 dicendu ꝙ ſicut Hugo.ij

lib. de ſacramentis dicit eccleſia coꝛpus

chꝛiſti eſt viuificata vno ſpiritu et vns
fide. Sicut ergo dicente apio in coꝛpoꝛe
bumano ſingula queq; mebꝛa pꝛopꝛia et
diſcreta officia babet: ⁊ vnuquodq; non

ſibi ſoli agit quod ſolum agit.Sic in coꝛ
poꝛe dona officioꝛum diſtributa ſunt:et
tamen vnuſquiq; non ſibi ſoli habʒ illud

quod ſolus babet. Iſtoꝛum autem offi-

cioꝛũ pꝛincipalis diſtribuxoꝛ eſt ipſe chꝛi
ſtus: dicẽte apoſtolo ad Eph
cuiq; noſtrum data eſt gratia im menſu

ram donatiõis chꝛiſti:qui dedit quoſdã

quidem apoſtolos: quoſdam autem pꝛo

pbetas:alios ro euangeliſtas:alios aut

paſtoꝛes ⁊ doctoꝛes in cdificationẽ coꝛ
poꝛis chꝛiſti.Executoꝛ autem oꝛdinati-⸗
onum iſtoꝛum officioꝛum eſt ipſe papa:

qui vice chꝛiſti aliquos oꝛdinat loco apo
ſtoloꝛum:perquos cbꝛiſti doctrina ſit te
ſtifſicanda:aliquos loco pꝛopbetarũ per
quos ſit exponẽda.Aliquos loco euage/
liſtarum:per quos ſit ſcribenda ⁊ decla⸗
randa. Aliquos loco doctoꝛum: ꝑ quos

ſit pꝛedicanda. Et aliquos loco paſtoꝛuʒ
per quos ſit executioni mandanda. Huc

oꝛdinem officioꝛũ eccleſie regina Sabba

ſeptuageſimapꝛima

eb.iiij. Ani

iij. Reg. x. ꝙ videns domũ Hura eccleſiã
quam Salomon chꝛiſtum figurans edi/
ficauerat: ⁊ cibos menſe eius:et habita⸗
cula ſeruoꝛum: ⁊ oꝛdinem miniſtrantiuʒ
veſteſq; eoꝛuʒ: ⁊ pincernas ⁊ holocauſta
que oſterebant in domo domini:non ha
bebat vltra ſpirituʒ:ſed dixit.Beati viri
tui:⁊ beati ſerui tui qui ſtant coꝛam te ſꝑ
et audiunt ſapientiam tuam-

Ad pꝛimum ctvicend &⸗

licia
oꝛdinat terrena poteſtas poteſt oꝛdinar

ſpiritualis poteſtas:ſed no ecõuerſo. Si
militer ſpiritualis poteſtas põt officia
terrene poteſtatis coꝛꝛigere ⁊ remouere
Officia vo ſpiritualis poteſtatis per ter
renam nec coꝛꝛigi nec amoueri poſſunt.

¶ Agd 2'eſt dicendũ ꝙ ſicut dicit Hug.
ſecudo libꝛo de ſacramentis. Omnia be
neficia que cõfert terrena poteſtas: põt
cõferre ſpiritualis. HNabet enim terrena

poteſtas ſub ſe Ouces: Comites: Pꝛefe
ctos: Magiſtratus:qui omnes a pma

poteſtate ſpirituali auctoꝛitatem ſumũt

a qua ipſa pꝛima terrena poteſtas deri/
uatur. ¶ Ad q'eſt dicendũ ꝙ regłarit

duo officia non debent cõmitti niũ vni
de coi iure. Papa tamen qui eſt iuriſ con
ditoꝛ buic legi non tenetur: quia poteſt
plura vni cõmittere:vel pꝛopter perſone

cui cõmittũtur idoneſtatem:vel pꝛopter
officiglium paucitatem: ſeu pꝛopter ec-

cleſie neceſſitatem.
DO tertium echꝛecedit
K viget᷑ enim
wv non ſolum ad papam ſpectat
oꝛdinatio religionu. Incepit enim papa
tus poſt Petru: ſed antę Petruʒ fuerunt
multi religioſ. Scribit᷑ enim Acc.ij. q;
erant in Hieruſalẽ iudei viri religioñ ex
omni natiõe que ſub celo eſt:nõ ẽᷓ ſpectat

ſolum ad papam religiones oꝛdinare.
¶ LPꝛeterea religio ponit᷑ eſſe quedam

virtus moralis: ſed oꝛdinare virtutes
moꝛales ſpectat ad polliticũ ⁊ ad philo

venit a finibus terre videre.de qua dici᷑ ſophũ moꝛalẽ:uõ ergo ſpectat ad papaã.
.ð ((c᷑c᷑cCoc à4

PpPꝛeterea religio noĩiat᷑ aboꝛdinatio

ne illiꝰ a quo religio fundat᷑: ſicut religio

beati Benedicti:religio beati Auguſti/
ni:ſancti Franciſci:ſancti Dñici.Hõ no
ininat aut aliq religio a papa: nõiſolu⸗
a ipſũ ſpectat religionũ rainareo⸗
αα1 âNπ1 eſt qò ſcribitur
In COotr grin extra de religi.
domi. c. ne nimia veligionn dinerſtas. .
* N& do. & in religiõe tria cõ
Rnd 60 ſiderant᷑. ¶ Pꝛimo ex ꝑ
te eccleſie pmotio.nã quelibet religio oꝛ
dinari dz pncipalit᷑ ad cultũ dei.⁊ ad ꝓ⸗
motionẽ eccleſe. C Scdo ex ꝑte religi
onẽ mtra ntiũ cõſid erat᷑ charita tis ꝑfe/
ctio: qꝛ quelibet religio ẽ quedã via ten
dẽaài in ꝑfectionẽ charitatis. ¶ Tertio
ex ꝑte diuini cultus ad que religio in ſti⸗
tuit᷑ cõſiderat᷑ debita oꝛdinatio. Oppo

nif᷑ enim religio ſuꝑſtitioni: qꝛ ſuꝑſtitio
nõ eſt aliud niñ religio ſupꝛa modu ſßua-
ta:qꝛ cultũ diuinũ ſuꝑſtitioſus vult im/

pendere cui nõ dʒ: uel mõ quo nõ dʒ: ut

dicit gloſa ſuꝑ illo ybo Colocẽ ij. Mũt ꝗ

dem rõn em ſapientie in ſuꝑſtitiõe. Pꝛo
pter iſta ergo tria ſolius pape eſt religio
aes oꝛdinare: oꝛdinatas ap ꝓbare:qꝛ ſo
lus ip ſe bʒ cõſiderare vniuerſalẽ eccleſie

ꝓmotiont. Semꝑ eni artifer ſupᷣmü fi⸗

nem cõſiderans bõ oẽs inferioꝛes ad il/
lum finẽ di rigere ⁊ oꝛdinare:ut dic ppᷣs
i.Ethi.Et cũ ipſe ſuᷣmũ ꝑfectiõis gra
dum in eccleſia teneat:ipe ſolus hʒ alijs
vias ad Lfecrone tendẽdi oñd ere. Silr
ſolus ipſe bʒ illa que ad diuinũ cultũ ꝑti
nent Viruertaliter oꝛainare. gu qy es
—2A& Pi S eſt dicendu ꝙ cõ
— d Paumu inunit᷑ oẽs qui deũ
colunt religioſi pñt appellari. AUñ qꝛ ſo
li iudei ad cultũ vnius dei dediti erat re
ligioſi noiati ſũt. ꝓpꝛie tñ religioſi dicun
tur ꝗ totam vitã eoꝝ diuino cultui dedi
cãt: 2 a mundanis negocijs ſe abſtrabeẽ
tes ꝑ ꝓfeſſionẽ ⁊ habitus ꝓteſtationeʒ
uel diuini cõtemplationi:uel aiarũ iſtru
ctioni:uel alicui fructuoſo operi ad eoꝝ

eſtio

ꝑfectionis exercitationẽ:⁊ eccleſie pmo
0 CAd 2eſt d. ꝙ ſicut
diẽ Augꝰ. v. c. de vera reli. Quocũ q; mõ
ſe habeat philoſopboꝝ iact antia loquẽ
tiũ de tutibus:illud tñ intelligere faci
le eſt religionẽ xpᷣianã ab eis nõ eẽ querẽz
dam:quia ipſi eadẽ ſacra ſuſcipiũt cũ po

tionẽ inſiſtunt.

pułnationu. ⁊ de ſuoꝝ deoꝝ natura bac
ſummo bono diuerſas Zꝛiaſq; ſnias in
ſcholis ſuis teſte eadẽ multitudine ꝑſo

nabãt: ꝙ ſi hoc vnũ tm vitiũ xpiana re/

ligio in eis ſanatũ videret:ine ffabili lau
de pᷣdicandã ceẽ eoꝝ doctrinã neminẽ ne

gare opoꝛtet. C Ad 3“ eſt do, ꝙ tota
religio chꝛiſtiana a papa noĩat᷑: qꝛ noia

tur a chꝛiſto:cuius vicarius ipſe exiſtit:
religiones alie ꝑticulares q;uis ab eoꝛuũ

fundatoꝛibus ſpecialibus nominent᷑: re

ligiones tñ dici nõ debẽt:miſi qᷓtenꝰ ſũt

per oꝛd inationẽ eccleſie appbate ⁊ ↄfir

mate. Scom enĩ Ambꝛo. ſuꝑſtitio ⁊ nõ

religio eſt qñ traditioni bũane nomẽ re
ligionis applicat᷑. AUñ qui cultũ deo ex·

bibʒ modũ diuina auẽte ab eccleſia in

ſus eſt dicendus·

ſtitutũ magis ſuperſtitioſus q; religio-⸗

S quartũ Seedna
. 9 eer ZLider enim
ꝙ nõ ſolũ ad papã ſpectat oꝛdinatio plia
tionũ:quia anq; eẽt papatus fuit platio
Sẽepꝑ eni angeli angel: demones demoꝰ·

nibus: boĩes bomibus pᷣfuerũt ⁊ perũt
vſq; ad fine mũdi: ut dicit glo.i. ⸗ borj.
xv. ¶ Pꝛerea apud gentiles qui nõ ſub

ijciunt᷑ pape fuerũt platiões: quiaquos
nos dicimꝰ epos ⁊ archiep̃os: ipſi dicut

flãmines ⁊ archiflamines. Mõ & ſolum
ad papam ſpectat oꝛdinatio pᷣlationuz.

Pꝛeterea pᷣlati dicunt᷑ qui pſunt: ſed

„

mlxi pᷣſunt in vominio ſeculari ergo nõ
ſolum ad papam ſpectat oẽs p̃ᷣlationes
oꝛdinare. ¶Pꝛet᷑ea pᷣlationè ꝗs cõſegꝗ
tur per electiont: magis ergo pᷣlatiões
debet oꝛdinari ꝑ electoꝛes q; ꝑ popam.

.3. 4e 1τ eſt quod ſcribi
ZncO trarin tur xi.di. c.cle

A vbid

iſtuione

eſenit

Jr.

rlautes
ſeos dit
ſtbebent

tignolat
ſbbzgene
lant
Pneppen
nt Jut⸗
Gragüten
unprn

iſate

annsßla
Gitataſo
Nronbe
toeure⸗
Cfuseut
Madqn
rornn
tonine
gſe Cr
Gecun
Lertio
QAut
Qin
(Oer
Cen
botete
Cgteꝛen

(ſochtutn

tekplores
hiigere
Mopociti
inpern

go⸗

„

ffiennte
ingziugh

ſooſhin
ðððJ Pa

eeceiehgo
gaigtn V
QoinmG6

ctantinſoace

Kelligerefic.

is oceguc

ſcigfütce.

vnatiabn
aſcß iins

leimdine

iü chianafe⸗

inefihfin
nineninee
KN 9ten

oire geti
keuſtr
us tehl
nonitene t
niitſi
hart

brotwOD

nenone /
liwa⸗
leinin
ic⸗
3

untoßt

S

ninoſb

iſoſil
uingtos
6. dicut

Uiöſant 4
en eonn
z Hand
pſ

,ttdlce
ſeina
ſnog n
ginui⸗

* ., ⅞,, öö—— Zd

Ar. ſeptuageſim

ros.vbi dr ꝙ ſũ mus põtifer ſacerdotes
7 leuites efficit:ipſe oẽs oꝛdies eccleſia/
ſticos diſponit: ipſe quid vnuſqſq; face
re debeat ĩ ecclłia oñdit:pᷣcipit ⁊ mãdat.
Vnd EO dicendum i ſicut dicit
ρbE Phbus. ri. Metha. En
tia nolũt ma le diſponi: ideo ſicut in quo
libz gen ere eſt da re vnũ pmũ a quo alia
regulant: ſic i toto vniuerſo oʒ dare vnũ
pncipem in quẽ oẽs pꝛincipatus redu-

cunt᷑. In toto aũt buũano genere ſupmũ

gradũ tenet ipſe chꝛiſtus per hũanitatẽ
aſſumptaõ:⁊ in toto vniuerſo ipſe deus.
ñ ſicut omnis ptãs oꝛdinat᷑ a deo: ꝗa
omnis pᷣlatio a deo ẽ:⁊ que a deo ſũt oꝛ
dinata ſunt:ſiue ſit in angelis: ſiue ſit in

gſechda 1
quas lʒ non recognoſcant a papa defa-
cto:recognoſcere tñ ten ent᷑ de iure: illo
ſ.iure quo omnes tenent᷑ ſubijci chꝛiſto
WAd tertiũ eſt dicendũ ꝙ q;uis in ſe-/
culari dñio multi pᷣſint: eoꝝ tamẽ inſti/
tut io ⁊ deſtitutio iuſta cauſa ſuꝑuenien
te non niſi ad papã ſpectat. CAld quar
tum eſt dicendu ꝙ ſicut electoꝛes 'ᷣm oꝛ
dinẽ a papa inſtitutum pᷣlatos eligũt:ſic
platos confirmare uel deponere: nõ ni
ſi Ee oꝛdinationẽ ſpectat.
¶ LQAueſtio. lxxij.de pꝛouiſione.

videndum eſt de p
Buc uiſiõe: Circa quod
querunt᷑ quatuoꝛ. Pꝛimo
vtrum papa peccet ꝓuidẽdo

ſnG

demonibꝰ ſic in toto bũano genere pᷣla/ de beneficio eccleſiaſtico bono dimiſſo
tio de iure oꝛdiari nõ põt niſi a xp̃o. Ai melioꝛi. ¶C Secundo vtrũ papa peccet
carius aunt cbꝛiſti in tota pñti vita ẽ iße ꝓuidendo cõpatriote ⁊ domeſtico magl
papa ad quẽ de iure ſpectat oes pᷣlatio- q; extraneo ¶ Tertio vtru pepa pec/
nes ⁊ omnia dominia in toto hũano ge cet nõ puidendo theologis magiſtris re
nere oꝛdinare vice xp̃i q;tum ad multos ligioſis vñ decent᷑ poſſint viu? ¶¶ Quar
caſus. ¶ Pꝛĩo q;tu ad eoꝝ trãſſatiöem to vtrum ſi religioſo ꝑ papã ſufficienter
Secundo q́; tum ad eoꝝ depoſitiõezs eſt puiſuz elemoſynã recptã iuſte poſſit
MM q;tũ ad ipſoꝝ renuciatiõeZ. D imu retinere.
Quarto q;tum ad eoꝝ ↄfirmatiõeʒ. 2 P ergo ſic ꝓcedit
Duinto q;tum ad exemptionem. Videtur eni ꝙ papa peccet ꝓui
Bexto q́;tu ad dep ontoꝝ reſtitutõe, dendo bono dimiſſo melioꝛi.Scribit.n.
Septimo q;tũ ad nouoꝝ ↄſtructiõe, extra de pᷣben. Gꝛaue nimis ⁊ abſurdũ
Poteſt eni ep̃atum oꝛdinare vbi pus nõ eſt ꝙ quidã eccleſiarũ pᷣlati cum poſſint
erat:⁊ remouere vbi pus erat. C Octa viros idoneos ad eccleſiaſtica beneficia

uo q́;tum ad duoꝝ in vnũ vniont᷑: qꝛ ppꝓ ꝓmouere:aſſumunt indignos quibꝰ nec

teſt plures in vnũ vnire:⁊ vnuʒ ꝑ plures moꝛũ boneſtas:nec litterarũ ſcia ſuffra
diuidere. ¶ Mono q́;tum ad dignitatũ gatur. ¶ Pꝛeterea pᷣferre vnum bonuʒ
nõ vacãtiũ collationẽ. C Decimo qᷓ; tũ pluribus eſt peccatum:ſed melioꝛ tenet
ad imperatoꝝ ⁊ regũ oium ⁊ pncipum duoſ gradus bonitatis:puta boni ⁊ me
inſtitutionem ⁊ deſtitutionem. lioꝛis:bonum vo vnum ſolum: pecc atũ

HW Ad Pꝛim um 0 dicendũ eſt ergo puidere bono dimiſio melioꝛi.

1. q;uis pᷣlatio ¶Pꝛeterea papa non tenetur de eccle
nes fuerint anteq; eſſet papa in ſe: non ſiaſtico beneficio ꝓuid ere alicui niſi ra⸗
tñ fuerunt ante illum cuius aucte papa tione ſcientie:vłſanctitatis uel iuſticie

fungitur: qui ſicut ex merito ſue paſſiois equitatl. Si ergo papa pꝛefert bonum

meruit ſiꝑ omnes angelos exaltari:ſic illi qui eſt melioꝛ aliquo iſtoꝛum triũ:ut
meruit oẽs angelos ⁊ bomines ſuo im/ videtur:ſem per eſt peccatũ.
perio ſubiugare. Ad ſecundũ eſt di- w6 t rii eſt: quia qui eſt
cenqu ꝙ apud gentiles ſunt pᷣlationes J C I ſufficiens ut eli

Ar.
gat᷑ad officiũ: ſufficiens eſt ut puideatſi
bi ð bñ ficio:ſʒ ſufficit eligẽ bonũ ad offi
ciũ:ſic pʒ ex de elec.dimiſſo melioꝛi:ſine

pctõ o ꝑ papã ꝓuidet᷑ bono dimiſſo me/

do. ꝙ cũ papa ꝓ ⸗alioꝛi.
c0 uidet de eelle lanico bi
ficio alicui: uel intendit ꝓuiderę ꝑſone
uel eccleſe. Si igit᷑in ꝓuiſone pᷣncipał
cã ẽ puid ere eccleſie:⁊ ꝓuiſio ꝑſone ẽ cau
ſa annerxa:puto ꝙ ſuppoſita equali faci
litate peccatum ẽ ꝓuidere bono dimiſſo
melioꝛi:cũ enĩ iura dicunt ꝙ ſufficit ꝓui
gere bono et idoneo ſubintelligit nulla
cõparatione facta ad melioꝛẽ:ſed cõpa
ratiõe facta ⁊ equali facilitate ſuppoſi
ta ex deliberatione ꝓpuidere bono dimiſ
ſo melioꝛi:ſine coꝛꝛuptione appetitꝰ eſſe
non põt.Si vᷣo in ꝓpuiſione pꝛincipał in/
tentio ẽ ꝓpuidere ꝑſone:⁊ ꝓuiſio eccleſie
eſt cã aunexa:puto ꝙ ſine peccato pot ꝓ
uideri bono melioꝛi dimiſſo. Mã ſupero
gatiõis ⁊ ↄſilij eſt eccleſie pꝛouidere de

melioꝛi.pᷣcepti vo eſt puidere de bono ?

idoneo. Si ergo papa vult Puigere nio
ne pncipaliter:aut quia ipſe uel ſui ec
cleſie ſeruierunt: aut ꝓpter ſupplendam
eius indigentiã: exquo nõ tranſgredit᷑ i
Ae de pꝛouid endo eeclen⸗ licite er u
to fieri poteſt.
d Pꝛimi ergo eſt dicendum
ꝙ in illa decre.non fit cõparatio de bo/

no ad melioꝛẽ:nec de ꝓuiſione ꝑſone et

eccleſie.ſed de bono ad indignũ reſpcũ.
eccleſie ſolũ: quod ptʒ ꝑ illud qð ſequit᷑
Zolentes g buic moꝛbo mederi pᷣcipi9/
inus ut pᷣtermiſſis indignis idoneos aſ-
ſumãt:qui deo ⁊ eccleſijs velint ⁊ valeãt
impendere famulatũ. ¶C Ad ⁊“eſt dicẽ

auũ ꝙ ſicut dicit Augꝰ ad Macedoniũ:

Illum dicimus bonuũ cuius bona pᷣua⸗
lent:⁊ illuz optimũ qui minimũ peccat.
Põt autẽ eſſe ꝙ aliquis paucioꝛes gra/
dus bonitatis habet qᷓ; alius extenſiue:
ex cauſa tamè rationabili intenũue vn⸗
gradꝰ bonitatis etꝰ pᷣferedꝰẽ pluribꝰ al
terius. Ad 3ʒeſt dicendũ ꝙ cũ ẽ pn

Qneſtio I

cipalis intẽtio ꝓuldere eccłie nõ eſt ſine

coꝛꝛuptiõe appetitus pꝛouid ere bono di
miſſo melioꝛi q;tuʒ ad illa tria ſuperiuſ

dicta:cũ in eis pncipaliter cõſiſtat pmo

O ſecũdũ cee eſte

enim ꝙ papa peccet ꝓuid endo cõ
patriote:⁊ domeſtico magis 6 extraeo
éſanda: ſemd

quia bona coĩa ſuũt coĩter diſp
bona eccleſie ſunt bono coĩa:ut ſcribitur
anc te Ambꝛo.xxiiij.q.viij.c. conuenioe.
Pꝛeterea in pꝛouiſiõe ſpũalis bñ ficij
cauſa ſpuũalis debet ↄſiderari:ſed patria
vel familiaritas eſt cauſa carnalis non
ſpiritualis. ¶ Pꝛeterea ſcandalũ młtoꝝ
papa debet maxie vitare:ſed multi ſcan
daliz ant᷑ cũ cõpatriotis ⁊ familiaribus
pape:vel pꝛelati magis pꝛouidet᷑ q; alijſ
eſt ergo hoc maxime vitandũ. 6,
In contrariũ t 2teao
ſuoꝝ ⁊ maxime domeſticoꝝ curam habʒ
fidem negauit ⁊ eſt infideli deterioꝛ.Et
Augꝰ dicit i.de doctri.xpiana.c.xij.cuʒ
oibus hoibus pꝛodeſſe nõ poſſis: bis po
tiſſimũ cõſulẽdũ eſt qui pꝛo locoꝝ ⁊ tein
vłqrũ libʒ rerũ opoꝛtunitatibꝰqũ qdam
eoO, ſoꝛte tibi iungutur.
An dicendũuũ ꝙꝙ in pꝛouiſione
eccleſiaſtici bñ ficij vel põt attendi bene-
ficiũ qð cõfert᷑:vel intentio cõſerẽtis:v

locus in quo confert᷑. Si vᷣo cõſideret᷑ be

neficiũ qð confert᷑:cũ ſit ſpale nõ debet
dari niñ pꝛo officio:qᷓnto ergo quis ẽ ſuf
ficietioꝛ ⁊ dignioꝛ in officij ad miniſtra/

tione:tanto citius meret᷑ beneficij pꝛoui

ſionẽ: ita ꝙ ſecus eſt de puiſiõe beneficij
tẽpoꝛalis ⁊ ſpũalis: quia tẽpoꝛale q;to
familiarioꝛ pꝛoximioꝛ ⁊ intimioꝛ:tanto
citius ex oꝛdine nature ⁊ charitatleſt ꝓ-
uid ẽdũ:ut loquũtur auẽtes apli ? Augj.
ſuperiꝰadducte. Spuũale vo beneficiũ nõ
quãto pꝛoximioꝛi vel ꝓpinquioꝛi:ſj qnto
ſufficietioꝛi ⁊ dignioꝛi tato citius eſt con

ferenduũ. Si wo cõſideret᷑ intẽtio pꝛoui/

dẽtis:aut ꝓuidet ↄpatrio te ⁊ domoſtico

z.

(Wots⸗

crolqpe
Utyutap
perre
ltocyn
(iillicit
trie affe
ptercn
larettal
ſlrſoos
hotpion
neo. Ndin
ignoꝛan
triend⸗
cciue
pingvo:
trancoi
ſe Et⸗
Q&

.

broy⸗
lerthpn
indit
me
ſcrſunto
dicee
Pitop
lragtes:
yhtote
care,
chpoto⸗
ufherhn
fehgügli

uumnter
ſſtcini
ritele

ſrreine

depogin
Ahentt

Ponie

1
Aeröelſne
idegebono g

tma ſperi
alren
ioccleſe,
ſc eedlk v
tpuhencodi
s tt/

ſpeſandeſd

urſarbin
Conncnch
Hüalsbifi

rarſp

1elsoN

alinlog

Omiſan
ſnllathr

nilliii

i.
ſckupoty
Cin4
atumbihj
mnnk:
e/
ſebep⸗
W
ſanghan.

nn n
inb

cgele

lerödch⸗

ſoguise

Ar.

Antiti, .
Geſichgen
ſoebent,aid.
ihont n

ex aliqua cã debita magis q́; extraneo
utputa ꝓpter eius maioꝛẽ pauꝑtatẽ:uel
ꝓpter receptu honeſtũ obſequiũ:⁊ tunc
puto ꝙ non peccat. Si wo faciat boc ex
cã illicita ⁊ indebita:ut pᷣciſe ꝓpter pa/
trie affectionẽ:uel conſanguinitatẽ: uel
ꝓpter cumulandas eiꝰ diuitias:pctõ nõ
caret talis ꝓuiſio. Conſiderandũ eſt
ſiłlocus in quo ꝓuiſio fit:qꝛ in tali loco
põt pꝛouid eri de beneficio alicui extra/

neo.vbi in admiſtratione offici pꝛopter
ignoꝛantiam lingue ⁊ incõoſuetudine pa

trie nõ eẽt idoneus depuire domeſticus
⁊ ecõuerſo in tali loco poſſʒ pꝛouideri ꝓ

pinquo ⁊ cõpatriote in quo ꝓuidere ex-/

tranco infructuoſũ ⁊ damnoſũ eẽt eccle

ſie. Et ꝑ b pʒ rñſio ad rõncs i oppoſitũ.

UD;ʒ ti i ſic ꝑꝛocedit᷑: ANi
D tertingekenin pa

pa nõ peccet magi ſtris ⁊ religio

ſis nõ ꝓpuidendo vnde decent᷑poſſint vi⸗

uere:quia papa non dʒ pᷣbere magiſtris
cãm diſtrabendi animũ a ſtudio ⁊ a cõ
templatione veritatis ad quã pꝛincipali

ter ſunt oꝛdinati:ſed ꝓuiſio beneficioꝝ ẽ

cã diſtractionis animoꝝ a ſtudio. VUnde
Plato peregrinatꝰ ẽ extra greciã:? So
crates ⁊ multi philoſopbi tꝑalia dimiſe
runt ut quietius poſſent cõtemplationi
vacare. ¶ Pꝛeterea religioſi ſunt ↄſtri/
cti voto paupertatis a quo nõ abſoluũ-
turper magiſteriu. Mõ eſt ergo eis cõfe⸗
rendũ aliquod beneficiũ ex quo tale vo
tum relaxet᷑ C Pꝛetea beneficiũ eccle

ſiaſticũ nõ põt dari niſi ꝑofficiũ:ſed ma

giſtri religioſi nõ poſſunt officia ad mini
ſtrare in eccleſia ut ſint canonici uel ar-
chidiaconi:non põt ergo eis de bñ ficio

In contranuũ nidet.

de magiſt. ſeribit᷑ ꝙ ad inſtructione ſa⸗
cerdotũ ⁊ alionꝝ theologi magfr̃i inſtitui
debent qui nibil exigant ꝓ doctrina:ſed
eis de eccleſiaſticſpꝛouẽtibꝰꝑꝛouideat᷑.
Planũ ẽ aut ꝙ magfjr̃i religioſi docẽt ſa
cerdotes ⁊ alios volentes doceri ſiẽ alij

ſeptageſimaſecũda II

peccatũ eſt ergo pꝛouiſionẽ ꝑ canonem
magiſtris taxatam eis ſubtrabere.
ſid C0 dð. ꝙ ſicut ſcribit.xxiiij.
q.i. Sancta mat᷑ ecclia
a tramite apłce traditionis: nunqᷓ; re-
ceſſiſſe pꝛobat᷑. fuit autẽ aplłica traditio
ut ſcribit᷑ Actj.ij ut de pꝛouentibꝰ coibꝰ
a xp̃iſidelibus oblatis pꝛouideretur vni
cuiq;:ſicut vnicuiq; opus erat.cũ tali ẽ
moderamine eccleſiaſtica bñficia ⁊ pꝛo
uentus eccleſiaſtici ſunt diſpenſandi ut
neminẽ ita releuando diuiteʒ faciant q;
multoꝝ detrimenta nõ circũſpiciẽdo in
paupertatis miſeriã nõnullos deijciant
illud apli.ij. Chorj.viij. Ad memoꝛiaʒ
reuocantes.non enim volumus ut alijs

ſitremiſſio:vobis autẽ tribulatio:ſed ex

equalitate in pñti tempoꝛe veſtra abun
dant ia illoꝛum inopiam ſuppleat.vnde
puto ꝙ pie ⁊ ſancte ageret᷑ quando illa
decretalis extra de magiſt.cũ oĩbꝰ ꝗ ad
magiſteriũ aſſumunt᷑ theologie tam ſe/
cularibus qᷓ; religioſis obbuaret᷑: nec du
bito ꝙ exinde magnũ pꝛofectũ xpᷣifide⸗
les ↄſequerent᷑:exquo eis daret᷑ ca vnde
ſemꝑ ſe ſtudia occnbarent. dirant
„ A ergo eſt dicendum
A Pnimu q bona tempoꝛa⸗
lia ſunt quedam inſtrumenta virtutis.
Virtus autem conũſſtit in medio: vnde
tam abundantia tẽpoꝛaliũ q; eoꝝ ino/
pia actum virtuoſum ſpeculatiõis ⁊ ſtu
dij impendit: pꝛopt᷑ quod ſicut religioſi
qui ad magnas pᷣlationes aſſumunt᷑:diſ
trahbunt᷑ a ſtudio ſcientie:ſicut experimẽ
taliter videmus:ſic magiſtri religioſi q
bus nibilpꝛouidetur:ex carentia neceſ⸗
ſarioꝛum coguntur ſe a ſtudio diſtrabe-
re iquia non potentibus viuere melius ẽ
necria vite pꝛocurare q; philoſophari.
Ad ſecundum ẽ dicendum ꝙ pꝛopt᷑
pꝛouiſionẽ aliquoꝛum pꝛouentuuũ neceſ
ſarioꝛuʒ ad vitam religioſi magiſtri non.
abſoluerent᷑ a voto paupertatis: maxi-
me cũ ipſi nõ ſolum coꝝ neceſſitati verũ
etiam alioꝛum vtilitati pereoꝛũ doctri⸗

Ar.

nam tencant intend ere: cui intendere
nõ poſſunt ſine ſcriptoꝛibus ⁊ chartet
alioꝝ que faciũt ad traditionẽ ſcie. Dit
enim Aoluſianꝰ in epła ad Augl. Parũ
eſt nobis ſic a te in ſtrui ut tibi ſit liberã
do ſatis: ingeniũ quippe ⁊ eloquiũ t uuʒ
tam excellens tãq; luculentũ pdeſſe de/
beat etiã ceteris. Ad qeſt dv. ꝙ nõ
eſſet nccriũ ut religioſus magiſter cui aſ
ſignarent᷑ aliqui ꝓuentꝰ eccleſiaſtici effi
ceret᷑ canonicꝰ uel archiùiaconꝰ: ſeu etig
ep̃s: ſed buaret᷑ foꝛma illius decretał ex
de magiſ. vbi ic dr̃: Aſſignet᷑ aũt cuili/
bet magiſtroæ a capitulo ꝓuentꝰ vniꝰ p
bẽde: ⁊2 ꝓ theologo a metropolitano tm

debet: nõ ꝙ ꝓpt᷑ boc efficiat canomcꝰ:ʒ
tamdiu redditꝰ ipſos ꝑciptat q; diu ꝑſti
terit in docendo.⁊ ſi vna eccleſia no poſ

„ ..

ſet ſic ꝓpuidere: poſſet tota dioceſis in b

grauari pꝛo vtilitate fidei.

&H PPEH&α ſic pceditur
D quartu n ,

ſ papã religioſo ſufficient᷑ eſt
uiſum receptaʒ elemoſynã retin ere iuſte
nõ poſſit:qꝛ elemoſyna da ad ſubleuan

da indigentiã recipiẽtis. Ille gnon in

diget: tenet᷑ ad reſtitutionem. Pꝛeta
clericus acquirens bñ ficiũ ex pcto ſimu
lationis: ten et᷑ illud reddere:qꝛ nõ itrat
p boſtiũ:ergo ſi recipiens elemoſynaʒ
ſub pᷣtextu pauꝑtat :tenet᷑ ad reſtitutio
nc. C Pꝛefea defraudare pauperẽ ẽ pec
catuũ equipollens hoicid io: Juxta illud
Eccłxxiij Panis egentiũ vita bhoĩs eſt:
qui de fraud ax illũ bõ eſt ſanguinis:non
ergo poteſt licite retineri.

2. —

In cõtrari

—„

eſt:quia ꝗd da
W ο EI tur ꝓ bñdictio
ne iuſte retinet᷑:ſed elemoſyna ꝓ benedi
ctiõe dat ſicut pz ꝑ Aplm.ij. Chor.ix.
KFñid c0 dd. ꝙ ſicut ptz ꝑ phũm
eEEDij. Ethbi. MWediũ in vtu-
te nõ accipit 'm equalẽ diſtantis ab ex-⸗
tremis: ſed pm debits ꝓpoꝛtionẽ circũ/
ſtantie quã facit recta rõ:vñ nõ oʒ ꝙ me
diũ virtutis ſit int᷑ ſuꝑfluum ⁊ diminu-

tum. Poteſt enim eſſe ꝙ aliquis mode/
ratus cibus qui vni eſt ſufficiens: alteri
eſt ſuperfluus vel diminutꝰ. Sig alicui
religioſo vel alteri ſufficiẽter eſt ꝓuiſum

bm vnain circũſtantiam ⁊ non ᷣm alias,
poſſet elemoſynam receptam iuſte reti-
nere. Sed ſi ᷣm omnem conditionem ſta
tus ⁊ pſone ſufficienter pꝛouiſim eſtiũbi
puto ꝙ elemoſyna m receptam non põt
in pꝛopꝛios vſus conuertere:ſed tenetur
pauperibus elargiri. ODicit enim Hiero?ꝰ
ſuper illo verbo Math. xvi. Sta terem
illum ſumens da illis pꝛo mercede: ut nõ
ſcand aliz emus eos. Si quis obicere vo
luerit quõ Judas in loculis poꝛtabat pe
cuniam quare de illa pecunis tributum

non eſt ſolutum. Reſpondebimꝰ:quia rẽ
pauperum in vſus ſuos conuertere dñs

nephas putauit:mobiſq; idem tribuit ex

Ad pꝛamum emri
dum qꝙ in aliquo poteſt ſuppleri ind igen-
tia vnius in quo non poteſt ſuppleri indi
gentia alterius. Ande exquo liberaliter
elemoſyna tributa eſt:ex neceſſitate iuſte
retinetur: ex cupiditate vᷣo damnabiliter
Ad 2"eſt dicenduy ꝙ acquirens be
neficium per ſimulationẽ bonitatis non
tenetur illud reddere:tenetur tamen pe/
nitere de ſimulatione: per quam iniuſte
acquiſiuit decipiens conferentem: no tn
fuit erroꝛ perſone:ſed qualitatis. Sic re
cipiens elemoſynam ſub pꝛetextu pauꝑ-
tatis:tenetur de cupiditate penitere:no
tamen tenetur ipſam reſtituere: ſed pau
peribus clargiri. Ad 3 'eſt dicenduz
qꝙ; nedum de elemoſyna recepta: ſed de
pꝛopꝛia ſubſtantia:du modo uperfluum
retineatur:deſraudat᷑ pauper:vnde neu
trum poteſt retineri ſine peccato.
¶ DQueſtio ſeptuageſimatertia. de con
ceſſione.

5† conſiderandu
Einde eſt de conceſſi⸗
one: Circa qo qrunf qnq;.
¶Pꝛio vtru papa ſine pctõ

ergo eſiivicen⸗

crivſor
ſalubꝛit
ferüobi
ſoꝛtem
eun
n⸗
purae
tinel
Cunm
puum
rte
g lci⸗
Cr
git ſat
gceicity⸗

nlo ci
Vebon
iltnt ei
Nltſerlb
ſiſactc⸗
Cinarra

dſcen
hite
Uyſaran

ſinbsint
tfiliod

ſcput

ſlhabune

echnien

lll
Nignis note
ſftiatens gtcr
10 Gis gſa
ereſtpufun
ꝛponbnalio;
tomiuſteret⸗
ondtionenſt
zouiſutnctih
Nram non ſin
ceſecttenen
ircnin Hie
dei. Otutnen
mercedeurti
nisohſeſt
ls vatohetpe
amannbutun
Cupeniſi
orvatae Ns

Gon tbuittad

Apn.
nweldec
Nenhcee,
peni
lieniee
Marue
—RK
piaren
trunmhe
gian .
men onn
ms Gekt
umpulc,
re
eſedß⸗
aivoon
remrn
Nrente
ccsto⸗
tattadech
1.

rider
i
zjent
heſni⸗

—

Ar.

poſſit concerdere in caſu fieri vſuras
Sco vtrũ papa ſine pctõ poſſit cõ/
cedere fieri vſuras cũ infidelibꝰ⁊ publi-
cis hoſtibus eccleſie. C 3 vtrũ papa ſi

ne pctõ poſſit alicui concedere decimas
laicoꝝ. ¶ ½vtrũ papa poſſit ſine pctõ

regi francie ułalteri pᷣncipi cõcedere de

cimas clericoꝝ ꝗe vtrũ papa poſſit deci

mas eccliarũ ſibiipſi ↄcederei ꝓppꝛiũ vſũ
Dpꝛimũu eh Leeni
JAr! tur: Nider᷑ eni
wꝓ papa ſine pctõ poſſit ↄcedere ſi
eri vſuras.Scribit᷑.n.extra de vſuris.c.
ſalubꝛit᷑.ꝙ licet maritoretinere fructꝰ
rerũ obligatarũ ſibiꝓ dote a ſocero:⁊ in
ſoꝛtem no cõputare: ⁊ ibidẽ.c.cõqueſtꝰ.
bẽtur ꝙ licet dño feudi res feudales in
pignus accipere:nec tenet fructus com
putare in ſoꝛte. ¶ S. iuſte exigit᷑ ab bo/
mine illud ad quod volũtarie ſe obligat.
Cum debitoꝛ volutarie obliget ſe ad
vſuram: iuſte exigit᷑ ſine peccato. CB.
licet in cã necẽſſitatis furari: multo ma
gis i cã ncẽitatiſ licet ad vſurã mutuare
S. vſura eſt ꝗcquid vltra ſoꝛtẽ reci
pit᷑: ſicut ſcribit᷑.xiiij.q.iij.Quicꝗd ſoꝛti
accidit vſura eſt. Sʒ ſcribit᷑ extra de vſu
ris.c.ĩ ciuitate tua.ꝙ ſi gs emit merces

tꝑe quo nõ niſi ꝗqnq; libꝛas valent: ⁊ ꝓ/

mittit ſe illis a quibus illas merces acci
pit ſex libꝛas ſtatuto terminoſoluturũ:
nõ facit cõtractũ vſurariũ:q;uis pecca/
tũ incurrat:diſpenſat & in caſu papa q

In cotrariu wieanae

põt diſpenſare in eo quod eſt diuina lege

ꝓbibitu. Sed ſcribit᷑ Exgechi.xviij. Qui
ad vſuram non cõmodauerit vita viuet
* non moꝛietur.
Rend cO do. ꝙ in vſura duo poſ⸗
ſumus intelligere. Pꝛimo ipſam ſuꝑabũ
dantiam que reqrit᷑ vltra datũ Quicqd
eni ſuꝑ datũ exigit᷑ vſura ẽ: ut dr.xiij.q.
iij.c. putauit. Scdo cauſam ꝓqua talis
ſuꝑabundantia dat᷑. Mam datur ꝓvſu
pecunie mutuate:cũ vſura ᷣm ethimo/

ſeptuageſimatertia 1

logiam nominis dicat᷑᷑quaſi vſus eris.
Atroq; autẽ modo vſura cõtinet ini
quitatem: ut in ipſa pullo mõ poſſit fieri
ſine peccato diſpẽſatio. Pꝛimo nãq;
cõtinet inigtatẽ ex ꝑte rei que dat:qꝛ ini
quũ eſt ut ad quẽ nullo mõ ꝑtinet rei pe⸗
riculu: ad ipſuʒ ꝑtineat lucrũ. Scvo
ex ꝑte vſus pꝛo quo datur cõtinet iniqui
tatc.qꝛ iniqui eſt ut pꝛo vſu rei mee exi/
gat a me pꝛeciu. Planũ eſt aũt ꝙ vtruq;
cõcurrit in cõtractu vſurario.Haʒ vſura

cõſiſtit ꝓpꝛie circa mutuũ. In mutuo ðo
plene traſfer᷑ dominiũ rei quo ad ꝓpꝛie/

tatẽ ⁊ vſum. Dicit᷑ enim mutuũ eo ꝙ de
meo ſit tuũ:quia ergo trãſfer᷑ dominiuʒ

quo ad rei ꝓpetatè:totũ periculũ ꝑtinet

ad debitoꝛe:ad ipſuʒ ergo debet ꝑtinere
emolumẽtuʒ:quia v᷑ᷣo tranſfer᷑ dominiũ
quo ad vſum:ergo pꝛo vſu rei ſue nõ de/
bet ab eo exigi pꝛeciuʒ:oĩs ergo cõtractꝰ
vſurarius eſt peccatũ:nec pot in eo fieri

G pꝛimũ diſpenſatio.
—. 8 ergo eſt dicendu c
in illo caſu nõ eſt cõtractꝰ vſurariꝰ:qᷓ;uiſ
ſit aligꝗ ſimile cõtractui vſurario:qꝛ nõ
accipi᷑ ſuꝑabũdãtia pꝛo vſu pecunie:ſed
pꝛo alia cauſa rõnabili. Naʒ maritꝰ acci
pit fructꝰ rerũ pꝛo dote ſibi obligatarũ:
ideo nõ tenetur cõputare in ſoꝛtẽ: ꝓpter
onera matrionij que ſuſtinet. Siſlr dñs
feudi accipit fructꝰ rerũ feudaliũ ſibi ob
ligatarũ:uec tenet in ſoꝛtẽ cõputare ppt
debita ſeruitia feudi que in eo tẽpoꝛenõ
ꝑcipit. Ad ⁊meſt dicẽdũ ꝙ nõ omne
ad quod quis voluntarie ſe obligat iuſte
ab eo exigit᷑: niſ obligatio ſit legitima.
Obligatio vᷣo qua debitoꝛ indigẽs ſe ob
ligat creditoꝛi ad ſoluẽdas vſuraſ q;uis
ſit legitima ex ꝑte debitoꝛis:nõ tñ eſt le-
gitima ex ꝑte creditoꝛis:cum ſit ꝓbibita
et contra naturã rei. C Ad z“eſt dicen
qum ꝙ ſicut in caſu neceſſitat licet mibi
accipere rem alienam per actum qui nõ
eſt furtuʒ:ſed eſt ſimilis furto:ſic puto ꝙ
in caſu neceſſitatl poſſem pecuniã mutu
are:ut pꝛo ſuꝑabundantia daretur mibi

panis ſi aliter babere non poſſem nec tũñ

pꝛopꝛie dicẽda eẽt vſura q;uis eẽt vſure
ſimilis: quia illud qð per ſugabũdantiaʒ

acciperè nõ eſſet alienũ:ſed mibi debitũ
in caſu neceſſitatis. Ad 'eſt dicẽdũ
ꝙ decretalis illa intelligit nõ eſſe cotra/-
ctum vſurariũ:ſi illud quod ſuꝑabũdant᷑
accipit᷑ referat᷑ ad ipſius rei venditionẽ
ſed ſñi referat᷑ ad pꝛeci ſoluẽdi expectati/
onem: ut de pecunia ſoluẽda tẽpoꝛe futu
ro quo emptoꝛẽ expectat pꝛeciu recipiat
manifeſte vſura comitti.

D ſecũdũ eſaden&,

papa ſine peccato poſſit cõcedere

vſuras fieri cũ infidelibꝰ ⁊ publicis boſti

7⸗

bus eccleſie. Scribit᷑ enim. xiiij.q.iiij.au

ctoꝛitate Ambꝛo. c. ab illo. ꝙ ibi eſt ius
vſure vbi eſt ius belli:quia cui iure infe/
rũtur arma:illi legitime auferutur vſure
ſed cõtra in fideles ⁊ hoſtes publicos hõ
babet iuſtũ bellũ: ergo iuſte ab eis aufe/

ruũtur vſure. ¶ Pꝛeterea papa põt conce

dere ut ab boſtibꝰ ⁊ rebellibꝰ ecclie rapi
antur bona tepoꝛalia. Sed ſcribit᷑ aucte
Augl riiij.q.iij. Hon minuſ crudelis eſt
qui pauperẽ trucidat fenoꝛe q; ꝗ diuiti
galiqua rapit. Et ibidẽ ſubdit᷑ aucte Am

bꝛo. Rapinam facit qui vſram accipit.

Al- Pꝛeterea maius peccatũ eſt occider̃
qᷓ ad vſuram accõmodare.ſed licet occi-
dere publicos hboſtes: & licet ab eis vſu/
Dn Parrari ras erigere.
. In cotrarin eſt qð ſcribit᷑ e
de vſuris.c.ſuꝑ eo vᷣo. Cum vſurarũ cri-⸗
inẽè vtriuſq; pagina deteſtet᷑ ſuꝑ hoc ali-

quã diſpenſationẽ poſſe fieri nõ videmꝰ

quod ꝓonitur.xiiij.q.iiij.quod quidẽ aliq
ad litterã dicũt eſſe intelligendũ puta q;
licitũ ſit laicis quibus licitũ eſt bellare et
garma poꝛtare ex pᷣcepto ſuperioꝛis ab bo
ſtibus vſuras exigere:nõ tñ ex cupiditate
ſed ʒzelo charitatis: ut ſic macerenvſu⸗
sg qui nõ poſſunt domari armis:q tenuſ

SDHS„ωRS dicend ꝙ queſtio eſt du
Ki jdeo bia ꝓpt᷑ illud. c. Ambꝛ]j.

deſiſtant hoſtes ? ꝑſecutoꝛes eſſe. Rnde

nec exigende ſunt vſure ab eis niſi q;diu
hoſtes ſunt. Pꝛobãt autẽ iſtud:quia exqͥ̊

indicit᷑ cõtra eos iuſtũ bellũ aucte pape

vel imperatoꝛis:iuſte poſſumꝰ eos occi/

dere:⁊ omnia bona eoꝛum eis auferre:-

noſtra facere iure belli:ſicut ſcribit᷑.xxiij.

q.v.c.dicat aliꝗs. Mec refert vel manife

ſte vł occulte ꝑ inſidias hoſtes deuincat᷑
quia nibil ad iuſticiã inteſt ſiue apte ſiue
ex inſidijs aliquis pugnet: iuſte enim ut

dicit Aug'in bello inſidijs bomo vtipõt
A ſimili ergo ut dicunt iuſte ab hoſtibus
poſſunt exigi vſure:⁊ quecũq; alia graua

mina eis inferre. Sed iſtud coĩter nõ

tenetur:quia im vſura nunq; inuenit᷑ féa

eſſe diſpenſatio in aliquo caſu:⁊ ſatis cõ-
ueniẽter:quia tale peccatũ non ſolum eſt
culpa ꝓpternocumetũ quod infert:verũ
etiã quia eſt cõtra naturã rei ſicut dictu
eſt ſupꝛa. Siliter occiſo ⁊ rapina:et alia
grauamina que inferũtur boſtibꝰ aucto⸗
ritate ſuperioris in ferũtur eis iuitis:nõ

per contractionẽ amicitie: cõtractꝰ autẽ
vſurarius fit volũtarie. vnde ſicut nunq;
licitũ eſt cum boſtibus familigriter con

uerſari ⁊ cõtractus cum eis facere: ĩmo

pena capitali m leges debet puniriqui
boſtem recipit: ſic nõ eſt licitũ cũ eis con
tractꝰ vſurarios facere:vnde puto ꝙ nõ
cadit diſpẽſatio ꝙ cũ boſtibus vel infide
libus papa cõcedat fieri vſunuas.

»*

. r ergo eſt dicenduũ eꝙ
Ad Primi 5 dicta Ambꝛo.

tripliciter rñdetur. Pꝛimo ꝙ ipſe appel-

lat vſuram quãcũq; grauem extoꝛſionẽ

que poſſit fieri innimia penſione domoꝝ
vel in locatiõe pᷣdioꝝ:quibꝰgrauaminibꝰ
ifideles ⁊ beretici ꝑ fideles grauatiqnq;
ↄuertunt᷑ Scðo ꝙ illud.c.nõ ſuit Am⸗/

bꝛo. ſed falſo mõ dictis eius eſt inſertum

Zertio ꝙ Ambꝛo.nõ loquit᷑ ibi aſſertie

ſed recitatiue. Recitat eniʒ ibi ꝑmiſſionẽ

factã iud eis:quibꝰ fuit pmiſſũ cum illis

poſſe fenerari ad euitationẽ maioꝛ mali

contra quos iuſtũ bellũ poterat habere.

Ar.

CA
lareſe
feuerine
rcrapin
ſcutrapit
nisoccie
feyeren
entütn
uibypſon/
neius dee
peccstuͤc
tatennin⸗
ämnali

—
de
Noimas
eunn
ihuitis
uuc
nonpot
tuloobt
s n
r
mnerpe⸗
ceſiodein
ahhuge⸗
.bohaten

ldiciscon

Geltvro do

utpol

6s pattocn

Nco

poteſtn

Nelereone
kepnufn ſcb
naeſunceeg
deeinas

tes eſe.
beis nichii
eiſtc guuei
ellü ett epe
ſſumdeoso⸗
n eis aufertet
cure ſenbit tri.
ſat velnantf
holtesdeuſci⸗
Kiue tote in
ſet uſeenine
ns bomoptpi⸗
iuſteeb boſths
eig tlig
Aiitancen
mi unnifi
Pedlur ſsci
Nimmſng
glinorte
wiräſenden
vinme
imrunitf
trünt
hirmndh
mimmacn
gesfcrmn
Nhetntl
ſericids
mlmne
R ſfi⸗
iatmie
Nct Vnbe

enn eto

Ar.
MWald 2ꝛ meſt dicendũ ꝙ q;uis vſura di-
catur eſſe rapina interpᷣtatiue: quia iuſte
retineri nõ pot ſicut nec rapina:nõ tñ eſt
vere ra pina:quia non aufert᷑ inuito dño
ſicut rapina. ¶. Ad 3 eſt dicendũ qꝙ q;/
nis occidere maius peccatũ ſit in genere
qᷓ; fenerari:eo ꝙ occidere ipoꝛtat nocu/⸗
mentũ in ꝑſona ꝓpꝛia:vſura vᷣo in rebus
quibꝰ ꝑpſona ſuſtentat᷑ita ꝙ rõne effectuſ
maius peccatũ eſt:tñ foꝛmalit᷑ in ſe maiꝰ
peccatũ eſt vſura: cũ impoꝛtet defoꝛmi⸗
tatem in natura rei:vñ ſic poꝛtat ſecũ ſꝑ
ſuã maliciã:qð nunq; põt bene fieri.
DW D tertiũ ſic pꝛocedit᷑.vr
2 eni ꝙ papa ſine
peccato alicui nõ poſſit cõcedere
decimas laicoꝝ:quia laici ſunt ſub ptãte
regum ⁊ pꝛincipum ſecularium:eis ergo
inuitis papa non poteſt concedere: quia
tunc eſſet ſurtum in quo papa diſpẽſare
non poteſt. C Pꝛeterea diuturna conſue
tudo obtinet vim legis: ſed in aliquibus
regnis raro vel nun q; fuit cõſuetudo q;
papa concederet decimam laicoꝝ alicui

iam ergo pᷣſcriptio facta eſt:ut talis con

ceſſio de iure fieri non poſſit. Pꝛete-⸗
rea Hugo dicit.ij.libꝛo de ſacramentis.
ꝙ bona tempoꝛalia ſiqua ſunt a regibus
et laicis conceſſa eccleñe:nunq; ſic elon-
gantur a dominio terrene ꝓoteſtatis ꝙ
ſi ratio poſtulauerit pꝛo eis non debeat᷑
eis patrocinium ⁊ obſequum.
In contrariumt aui
BI *ib q põt ma
ius poteſt minus:ſed papa poteſt com/
pellere omnes laicos reges ⁊ pꝛincipes
et eoꝛum ſubditos ad ſeruiendu eccleſie
in caſu neceſſitatis:pꝛo vtilitate g ecclie
pot decimas eoꝛũ concedere cui vult.

Bndeo dicendum q; ius natu/

X rale omnia facit com⸗
munia in neceſſitate: vbi enim appꝛo/
pꝛiatio rerum non ſtat cum con ſeruati/
one nature: in tali caſu qð ẽ ꝓpꝛium fit

cõe. Jus vo diuinũ facit oia coia exca

rit ate ꝓ reueretia diuinicultus.Scribit᷑

ſeptuageſimatertia

eni.i. Eſdre.iij.ꝙ ꝓedificatione templi
dñi ſinguli dederùt pecunias latbomis
⁊ cementarijs:cibũ quoq; potũ ⁊ oleuʒ
Et.ij.Eſdre.iiij.ſcribit᷑ q dederũt pecu
niã lapidarijs ⁊ fabꝛis:⁊ potũ et pabu-
la cũ gaudio:ac vnuſqſq; cuʒ vna manu
tenebat gladium ⁊ cũ alia faciebat op⸗
Sed ius ciuile facit oĩia coĩa ꝓ reip.vti-
litate. Añ ſcribit᷑.i. Macha.viij. de ro/⸗
manis ꝙ oẽs obediebãt vni:⁊ nõ eratĩ/
uidia neq; gelꝰ int᷑ eos ad remꝑppꝛomo

uendã. Ius & nãle pꝛopᷣa facit coĩa inne

ceſſitate. Jus v?ᷣo diuinũ ex charitate:et
ius ciuile ex reip.vtilitate. Planũ ẽ aũt
ꝙ papa eſt oĩs iuris interpꝛes ⁊ oꝛdina
toꝛ tan q; architectoꝛ in tota eccleſiaſti

ca bierarchia vice chꝛiſti. AUñ quolibet

iure põt cũ ſubeſt cã rõnabilis decdimas
omniũ laicoꝝnõ ſolũ ſubditoꝝ:verũetiã
regũ pncipũ ⁊ dñoꝝ recipere ⁊ ↄcedere
pꝛo eccleſie vtilitatę:ac eos ſi noluerint

AA Wwimsſ1 dare compellere.
Ad Peimu b5 uentes

ẽpapa cũ ſubeſtcã ad recipiendum deci
mas laicoꝝ ⁊ reges ⁊ pꝛincipes p requi⸗
rat q̃tenꝰ ab eoꝝ ſõditis tales decimas
exigãt pꝛo vtilitate eccleſie.Qð ſi vꝛge

te nccitate facere ↄtẽnerẽt iuſte vtroſq;

poſſʒ ſua auẽte cõpelle:⁊ ꝓtali tuma
cia bonos honoꝛare ⁊ ꝓteruos depõere.
Ad ⁊ meſt dicendu ꝙ ius pape nũq;

p̃ſcribitur. Quãuis ergo non ſit conſue.

tudo dictas decimas a laicis petere. qa

nec ſunt petende niſ iminente ecclie ne

ceſſitate:ius tũ petendi in caſu ſꝑ reſidet
pen es eccleſã. ¶ Ad 3c dicenduʒ ꝙꝙ
ugo vult patrociniuʒ ⁊ obſequiũ im
pendendũ eſſe dantibus tempoꝛalia ec⸗
deſie:nõ in dvominij rccognitiopem: ſed
in eoꝛum ſubuentionẽ ⁊ grarũ action eʒ
⁊ ſicut gratis ſunt recipiende:ita gratis

ſunt erogande. dite⸗
”cä ic pꝛocedit·
quortu Didetur. n.
ꝓ paps ſine peccato non poſſit
regi grancie uel alteri pꝛincipi ↄcedere

„

Ar.

decimas clericoꝝ:qꝛ nũq; minoꝛes reci
piunt decimas a maioꝛibꝰ. Uñ abꝛaba
minoꝛ melchiſedech cõꝓpbatur:quia ſibi
dedit decimas: ut ꝓbat Apłs ad Mebꝛ.
vij.ſed clerici ⁊ ſacerdotes ſũt maioꝛes
regibus ⁊ pꝛincipibꝰ:ut ſcribit᷑.xcvi.di.
c.quis dubitet. ¶ Pꝛetᷣa ſcribit Nume.

xviij.ꝙ filus Leui conceſſe ſunt decime:
ſed loco illoꝝ ſuccedunt clerici. Conue/

nit ergo eis decimas reciꝑe ⁊ non dare.

¶QpPꝛerea decime nõ ſut cõceſſe niñ ꝓ

miniſtroꝝ ſuſtent atioe ⁊ ſacrificioꝝ ob-
latione: ſed ꝓ nulla iſtarũ cauſarũ regibꝰ
ꝛincipibus conceduntur.

ℳ

7
In côtrarin tergene es

ſemꝑ decimas eccleſiarũ ↄfert regi Frã

cie ⁊ multis alijs pncipibſus.
Rn 60 . c; in cõceſſiõe deci⸗

marũ tria pñt ↄſidęrari

Cpꝛimo cã quare ↄcedunt᷑. C 2 au⸗/
ctoꝛitas cõcededi. 3: res que cõcedit᷑
Triplici aũt cã iuenimꝰ in lege moy
ſi decimas fuiſſe ↄceſſas. ¶ Pꝛimo ꝓpr
miniſtroꝝ eccleſie ſuſtẽtatiõeʒ:⁊ iſto mõ
decime pᷣcepte ſunt. Mume.xviij. ¶C 2:
ppter ſacrificioꝝ oblationẽ. ¶ 3: ppter
pauperũ ⁊ hoſpitũ receptionc:⁊ iſio mõ
decime pᷣcepte ſ t Deut. xiiij. AUñ ex b
venit ſoꝛte oꝛdinatio eccleſie:ut de ſtipẽ
dijs eccleſie tres debeãt fieri poꝛtiones:
ſicut pʒ.xij.q.ij.c. mos c. ¶ Anap mini
ſtris eccleſie ſuſtentandis. ¶ Alia ꝓec-
cleſijs reparandis. ¶ Tertia Baube
ribus ⁊ ꝑegrinis recipiẽd is. Aucto
ritas vo cõcedẽdi decimas eccleſiarum

nõ reſidet niſi in papa:qꝛ ius accipiẽdi
decimas ſpũale ꝗd eſt. Cõſequit᷑.n.debi

tũ quo miniſtri eccleſie ſeminãtes ſpuũa-
lia pñt tꝑalia recipꝑe ſᷣm dictum Apli.i.
Cvorlꝗ.ix vnde ſicut ius recipiendi deci
mas ꝑtinet ſolum ad clericos ⁊ babẽtes
curã aiaruũ:ſic ius cocedẽdi de cimas nõ
bʒ niſi ille que eſt clericoꝝ ⁊ eccleſiarum
paſtoꝛ ⁊ rectoꝛ. ¶C. Sed res quenoie de
cimarũ dant᷑ cũ ſint coꝛpoꝛales:poſſũt

Queſtio V

cedere in vſum quoꝛũcũq; clericoꝝ ⁊ lai

coꝝ.Põto papa becimas eccleſigrũ con

ceqere regibus ⁊ pncipibus:ſj nõ niſi ꝓ
vtilitate eccleſie ſᷣm aliquẽ triũ modoꝛũ

upꝛanoltog:ng ius petendi decimas
vłr pot eis cõcedere:ſicut nõ põt facere

ꝙ auẽtas potifica ł ſubijciat ptati regali

i

21 411 6 eſt od. ꝙ laic nõ
Ad pꝛimũ cdeennei⸗

recognitionẽ alicuiꝰ ꝑfectiõis uel domi

nij recipiẽdi ab eis:ᷣm quẽ modũ ſꝑ mi-
noꝛ dat decimas maioꝛi:ſʒ ↄcedunt᷑ eis

res tꝑales in adminiſtrando ꝓ vtilitate

eccleſe.¶ Ad 2meſt dð.ꝙ cleric ↄuenit
ius petendi decimas: ſj cap qᷓ ↄcedut =
res qꝗᷓ cõcedunt᷑ pñt cõpetere cleric ⁊ lai
cis. C Ad 3 eſt ; Fianceg papa
non põt cõcedere regi Francie uł alicui
pncipi decimas eccleſiarũ ut cõuertant
in ꝓpꝛios vſus:ſed ſolũ ꝓ euidenti vtili/
tate eccleſie. vnde nõ dʒ papa facili ſp

petitiõibꝰ regũ ãnuere.cũ ſint qñq; ma⸗/
gis abuſiões q; petitiões. Mõ.n.ẽ nouũ
ꝙ papa ⁊ alij pᷣlati eccłie ſt iniuſt peti

toibꝰregũ ⁊ pᷣncipũ ꝓpulſati:⁊ freqnt in
iurijs ⁊ cõtumelijsqſſati. Dicit.n. Ber⸗
nardus de quoda rege Francie noie Lu

douicus ꝙ ex eius grauibꝰ ↄtumelijs ?

iuiur ijs pariſiẽſis epᷣi innocẽtia fuit pul

ſata: ſed nõ qᷓſſata:qꝛ dñs ſuppoſuit ma
nũ ſuã: ⁊? ſenonenſis ſui metropolitani
cõſtantiã conatus eſt cõcutere ut metro
politano:qð abſit abiecto facile ꝓut vel
let craſſaret᷑ in ſuffraganeos: ꝗ merito

ut dicit erat alter Herodes nõ iam xᷣm
in cunabilis bũñs ſuſpectũ:ſed in eccle⸗
ſijs inuidebat exaltatum.

. 1ſic ꝓceditur:
OD quintũ en

prapa non poſſet decimas eccle-
ſiarũ ſibiipſi ↄcedere inhaein vſü. Scri
bit enim extra de deci.l
actiõis eſt ut clerici a clericis decimas⸗
exigant:cũ nuſq;in lege dñi hoc legamꝰ

Papa aũt eſt ſumus clericoꝝ: non debʒ
Eclericoꝝ decimas reciꝑe. ¶Pꝛeterea

ouũ genus ex⸗

S.

wahi
qnbus
odʒen
pprüco
hullus d;
ſecheo i
bpap⸗
F
pbidr
bant dee
crgo end
n⸗
(hidite
tomage
Mtorbt
aliam
hente
magis
fiter i
ans
lilnr
Modet
Cpolut
lſttesp
e Eſen
nanoen

o⸗quo

Statis
aoicioes.
rerdun
es pots
ererin 8
Ktaltern
diatſinate

Ibachti
(Ential

zundl
eleglte
ſͤbonispat
ſpelankei

Mgim

Pceiee l
eceignienn
Naßſi
Nimünaton
tendi dums
tnoͤpt ſue
cigiptütieg
lod glaicn
unt decinen
cniis dort
denoduſoft
iHoctamfe⸗
mopttüit
ce ot
ani emit
taedni tn
inegen nr
u Atieni
Ninünenm
aihniſtl
griuki,
mißn
ſiti u
barde⸗
matftl
Grmnint

guirtſili

ℳ

Ar.

nullus dʒ ſibi appꝛopꝛiare:ſed res eccle

ſie cões ſunt: ut ſcribit᷑. xij.q.i.c res.non
. deu papa eqs in ꝓpꝛios uins etete
1 P ¾ eſt quod ſcribi
In cotrariu turiue rvin.
vbi dr ꝙ leuite ſummo ſacerdoti ſolue
bant decimã decime ex mandato dñi:
ergo eadẽ rõne de decima eccleſiarũ ſol
uenda ẽ decima pape ꝗẽ ſũmꝰ ſacerdos
Wn deo dicengũ e ſicẽ dic Aug⸗
Dõõ BWVenenũ charitatis eſt
cupiditas: que quãto magis auget᷑itã/
to magis charitas extinguit᷑. Unde ſal
uatoꝛ bu ani generis videns ꝙ pñtis ſe
culi amatoꝛes diuitias ꝑnicioſe appete
Tanto ergo pepa
pale ſimplici clerico uel laico. ¶ Scdo

bant pauꝑ eẽ voluit. Tan
magis tenetvenenũ cupiditatis exẽpla
riter in tota eccleſia exterminare qᷓnto
magis ipſe ̃ ceteris alijs tener᷑ chꝛiſti

veſtigia imitari:de q̊ dicit Hiero. Mat.
xiij.ꝙ de pecuniga ſibi a xp̃ifidelibꝰ obla
ta noluit tributa ſoluere:qꝛ nepbas pu/
tauit res pauperũ in ppꝛios vſus cõöouer
tere. Eſt eni papa tan q; quodda ſpecu,⸗
lum añ oculos oium fideliũ ſupꝛapoſitũ
in quo:quod abſit:ſi aliquod ſignũ cupi⸗
ditatis ⁊ auaricie denotet᷑: fiunt cupidi
cupidioꝛes:⁊ bonoꝝ cccliaſticoꝝ inuaſo

res: aæc decimarũ ⁊ bonoꝝ eccleſie petito
res.Põt ẽ papa decimas eccleſiaꝝ reci
pere ⁊ in ꝓpos vſus cõuertere qñ indi/

get:aliter ut puto nõ dʒ vti tali ptãte: ut
dicat ſimul cũ aplo.i.Chorj.ix. Nolumꝰ
vti hac ptãte: ſed oia ſuſtinemus ne qð

offendiculũ demus euangelio chꝛiſti,

1 ERergo eſt dicendũ ꝙ
Ad Penmny illa decre. intelligi

tur ut clerici de dot ibꝰ eccleſie decimas

eccleſie alteri nõ ꝑſoluãt: ſed de alijs ſu
is bonis patrimonialibꝰ ⁊ pᷣdis ſoluere

cõpellun᷑: imo de illis ſibiipſi clericꝰ te-

uer᷑ decimas ſoluere. Ael intelligitur de

ä

ſeptuageſimaquarta 1
papa bõʒ certos redditꝰ de terris eccleſie
in quibus bʒ imediatã adminiſtrationẽ
Mõ dʒ ergo eccleſigrü decimas in vſum
ꝓpꝛiũ conuertere. C Pꝛeteresa res cõcs

decimis ꝑſonalibꝰ a ꝗbus clerici ſũt exẽ
pti. C Ad 2meſt do. ꝙ illi reddit'qñq;
pape non ſufficiũt vnde ad ꝓuidendũu ſi
bi ⁊ fa milie ac alijs cõditioibus ad eius
dignitatem ſpectantib põt licite tales
decimas recipere ꝓ pauperũ vᷣo ſubuen

tione ⁊ eccleſie ꝓꝑmotione dubiũ nõ ẽ ꝗqn

papa poſſit vltra q; decimas ab eccleſia
exigere:cũ ipſe ſit oium rerũ eccleſiaruʒ
dñs. C Ad qeſt dð. ꝙ ſicut ſe bʒ ꝑſo⸗

na pꝛiuata ad ꝑſon ã publicã:ſic bona ꝑp-

pꝛia ad bona coĩa. Vñ ſicut papaẽ ꝑſo-/
na publica:ſic bona eccleſie que coia ſũt
ſibi efficiuntur pꝛopꝛia.
¶ MQueſtio. lxxiiij.de cõmiſſione.
EXECIr du eſt de co⸗
miſſione: Circa qð querunt᷑ qᷓ
tuoꝛ. Pꝛimo vtꝝ papa poſ
ſit cõmittere totũ officium pa

vtrũ papa poſſit cõmittere totu officiũ

epᷣale ſimplici ſacerdoti. Tertio vtꝝ

papa poſſit cõmittere totu officiũ cleri⸗

cale ſimplici laico. C Quarto vtrũ pa-
psa poſſit cõmittere ſymoniam.

2 e E ergo ſic ꝓcedi
— Pamn tur: Niqer.n
ꝙ papa nõ poſſit totũ officiũ pa-

pale cõmittere ſimplici clerico vel laico

quia quicꝗd eſt ſingularit᷑ vni cõmiſſum
nõ põt cõmittipluribus:ſed officiũ pa⸗
pale ſingularit᷑ fuit cõmiſſum petro in
pſona oium ſùmoꝝ pontificu Waetb⸗
xvi.tibi dabo claues.nõ põt g pluribꝰcõ
mitti. C Pꝛeterea qð ẽ ĩmediate a xpᷣo
nõ põt ab hoie alteri comitti:ſed officiũ
papale imediate fuit a xpᷣo petro colla/
tu:g non põt ꝑ papam alteri committi.
¶Pꝛeterea papa figuratꝰ ẽ ꝑ moyſen
ſicut ſupꝛa dictum fuit:Sed Exo.xvij.
ſcribitꝙ illi qbus moy ſes o fficiuũ ſuũ cõ
miſit grauia maioꝛa negocia ad ißjm
moyſen ſꝑ referebãt: facilioꝛa tmmõ iun
dicates. Negociũ fideiqc mag gra
ue ⁊ arduũ negociũ qð incccla cenof it

õ

Ar.

papa nõ poſſet cõmittere: ſed ſemꝑ eſſet
ad ipſum referendunm. . .
In contrariũ elhen
B1 12Ei papale inc⸗
tum papa eſt ſolũ iuriſditione poꝛta t:H
oĩs poteſtas nſcleigie pot cirti. e
.W — 1ρρ◻ dicẽdũ & officiu papa
Ki id 60 tria impoꝛtare vicrur.
Cpꝛimo canonicã electionẽ papa eniʒ
ut papa eſt: nõ põt eſſe niſi per electionẽ.
Inq;tuʒ vᷣ eſt ſacerdos vel epᷣus:pot ee
per cõſecrationẽ. Scðo vo imediatã
adminiſtration᷑:ſolus enĩ papa ut papa
eſt loco chꝛiſtiin toto oꝛbe bʒ oĩuʒ tꝑaliũ
et ſpaliũ ĩmediatã adminiſtrationem.
¶ Tertio cõmiſſaʒ iuriſditionẽ:qꝛ iuriſ.
ditionè quã bʒ ꝑ electionẽ vł ꝑ imediata
adminiſtrationè põt alteri comittere.p-
mis ergo duobꝰ modis officium papale
papa nõ põt cõmittere alicui. Mon eniʒ
õt cõmittere ꝙ aligꝗs officiũ papale ba
eat ꝑ electionẽ ipſo exiſtẽte paꝑa et no
renũciãte papatui. Mec põt comittere ꝙœꝙ
aliꝗs bẽat officiũ papale ꝑ imediatã ad-
miniſtrationẽ ſicut ipſe bõ·Sed 3 mõ ꝑ
cõmiſſã i vriſaſtionkitute q; qnicqd iuriſ
ditiõis ẽ in papa ipſe põt cõmittere.Mã
ſi papa baberet archidiaconũ cui cõmit/
teret ptũtem thez auros ⁊ redditꝰ ecclłie
recipiẽdi ⁊ diſpẽſandi:ſicut Sixtuſ cõmi
ſit beato Laurẽtio.Et ſi baberet Cãcel
lariũ cui cõmitteret bñficia eccliaſtica et
pᷣbendas oẽs eccleſie cõferendi et diſtri/
buẽdi. Et ſi baberet Auditoꝛẽ cui comit
teret ptãtem qõnes oẽs decidẽdi ⁊ deter
minandi:planũ eſt ꝙ totũ officiũ papale
ut ĩpoꝛtat cõmiſſã iuriſditionẽ et⸗ alteri
Ad primum cSυ
ꝙ officium papale ſingulariter vni com
mittitur q;tum ad canonicã electionẽ:qꝛ
nõ pòt eſſe niſ vnus papa canonice electꝰ
ſed ꝑ cõmiſſã delegationẽ plures poſſunt
llegari qui aucte papali fungantur. Si
enim aliꝗs cardinalis ad aliquã ꝓuinciã
per pap generalit᷑ deſtinet᷑: puto eum in

V

Queſſtio I

illa oĩa poſſe que ex iuriſditiõe ꝓueniũt:ſi
ex delegatiõe ſint ſibi cõmiſſa:vnde pote
rit clericos ſuſpẽdere: deponere ĩſtituere
et degradare:beneficia cõferre:ac oia fa
cere que ipſe papa facere poſſet. C Ad
2 eſt dicenduũ ꝙ officiũ papale eſt ime⸗
diate a xp̃o ꝑ imed iata adminiſtrationẽ
ſed ꝑ delegatã iuriſditionẽ põt eẽ in alnſ
poſſet enim papa ꝑ ſuũ vicariũ generale

conciliũ cõuocare:⁊ per eundẽ vicarium
illi cõcilio inteſſe:⁊ tñ quicqꝗd ageret᷑ ibi

ratũ ⁊ firmũ eſſet: ac ſi papa ꝑſonaliter
inteſſet. In multis nã q; cõcilijs illa que
pᷣ̃cipue ad fidẽ ſpectãt fuerũt determia⸗
ta:⁊ papa pᷣſencialit᷑ nõ int᷑fuit: et tñ illa
firma ⁊ incõcuſſa tenet ecclena.Ad
3 weſt dicẽdũ ꝙ nec negocia ardua ⁊ gra
nia papa detmmat niñ ꝑ alioꝝ ↄſiliũ:qð
ſic facere tenet᷑. Dicit enim glo.ſuꝑ illo

vbo Ero. xviij. Audito Moyſes ꝙ di⸗

rxerat Jetro cognatꝰeius:fecit oĩia qcũq;

ſuggeſſerat:et nõ dixit Moyſes mibi lo⸗

quit᷑ deus facie ad faciẽ:etquicqd agere
debemꝰ iße mibi det᷑minat quõ ergo ab
boĩe cõſiliũ accipiã:ſed fecit quecũq; ille
ſuggeſſit: er quo datr᷑ itelligi ꝙ ſiẽ Woy
ſes deo familiaris ⁊ ſapiẽtiſſimꝰ nõ eru-
buit a minoꝛi et gentili doceri:ſic ſoꝛma
data eſt pape ⁊ alus doctoꝛibꝰ nea gbuſ
libet erubeſcãt erudiri. Ande puto ꝙ ne/
gocia fidei papa nõ põt cõmittere:miĩoꝛa
quidẽ aliquibꝰdoctoꝛibꝰ ⁊ magiſtris:ma
ioꝛa vo generali concilio examinãda et
der minanda:ſi ipᷣe gſonolit intereſſe nõ

BDilecudũ caiirf

enĩ ꝙ papa poſſit cõmittere totũ

officiũ epiſcopale ſimpliei ſacerdotiquis
maius eſtofficiũ daen⸗ q; epale: ſed offi
cium papale põt eſſe in nõ papa ꝝ. cõmiſ
ſionẽ ut ſupꝛa dictũ eſt: ergo ſiliter officiũ
SPie poteſt cõmitti illi qui non eſt epus.
Pꝛeterea ſupꝛa oꝛdinẽ pꝛeſbyteroꝛu
non eſt aliquig oꝛdo:quia cu nõ ſint niſi
ſeptẽ oꝛdines: oꝛdo pꝛeſbyteroꝝ ſepti-
mus ponat᷑:ſupꝛa ipſů non eſt alꝗs alius

z.

Lichhoe
ſcewott
ittiſt
frnareg
lmnſip
to impo

päoſit

pusppin
glene iur
hliej ſace
Cpiete
0beos 0
ſediud
cömmitti
poſſete
doder
tchti
ta ine
lenten
Pincu
Utoi⸗
Osi,
Naporc
cblſnna
kotere
lognin⸗
ige ſcerde
agtotii
ganog.
nesfino
doreerci
ſeong

Gyieſeri

eitont

heknil
el oſe⸗

linin

I
höe etüitt
evotepot
noreiſtiute
ſanenoi
poſer CNM
Pprleckint,
mminiſtruion⸗
ehöͤtckineh
rügcherat
ndekeariun
glagereiſi
10 Povelte
aſs tne
ütdeeni⸗
tinr atil
1 C
–
or Nin
chlhi
e
ſarügaig
nigt
gug
n
SNRen
cnben

Ar.

Si ergo epᷣus nulluʒ oꝛdinẽ addit ſupꝛa

ſacerdotẽe:totũ officiũ epᷣale poterit com

mitti ſimplici ſacerdoti. C Pꝛeterea cõ

firmare ꝑtinet pncipalit᷑ ad epale offici

um:ſic pʒ de conſe.di.iij. Sʒ cũ ↄfirma
tio impoꝛtet ꝑfectione reſpiciente coꝛ-
pus xpi myſticũ:reſpectu cuius papa bʒ

plena iuriſditionẽ:poterit per papã ſim
ꝓplici ſacerdoti confirmatio committi.

¶.Pꝛeterea ad epᷣm pᷣncipalit pertinet

pſꝛos oꝛdinare ⁊ alios oꝛdines cõferre
ſed iſtud ut videt᷑ ſimplici ſacerdoti põt

cõmitti:qꝛ cũ ſacerdos hẽat oẽs oꝛdies

boterit oẽs oꝛdines aſerre: cũ vnuſaſ
poſſet ꝑfectionẽ quã bʒ alteri cõferre.

In contranu as dit

bꝛo de ſacrametis:vbi ait ꝙ auẽtas po
teſtatis ne a b omnibus paſſim vendica
ta inferioꝛes erga ſupꝛa ſe poſitos inſo

lenter reconderent: ⁊ ſoluto obedientie

vinculo ſcanda lù gencrarent: Oꝛdina-
uit dñs ut aliqua ſummis ſacerdotibus
ep̃is cõmitterent᷑ queinferioꝛibus nul/
latenus conuenirent.
2 Ee diceundgũ Hugo notat
xcv. di. c peruenit. ꝙ pa
pa pot com mittere ſimplici ſacerdoti ꝙ

cbꝛiſma cõficiat ꝙ oẽs oꝛdines confe/

rat pᷣter eõatum quẽ non habet:niſi di-

ceret ꝙ vltra ſacerdotiu epatus nõ eſſʒ
oꝛdo:quiaſ ſic dicat᷑ poſſet papa cõmit
tere ſacerdoti ꝙ epatum conferret ſicut

ſa cerdotiu. Põt ſiłr ut dicit committere
diacono ꝙ conſecret oꝛdine diaconatꝰ
⁊ oẽs minoꝛes oꝛdines:⁊ ut ſic ad vnũ
dicere ex cõmiſſione pape quicũq; babʒ

„ — .

aliquẽ oꝛdinẽ põt illu alteri cõferre:põt
ſimiliter ꝑ papaã cõmitti ſimplici ſacer-
doti altariũ z ginũ ↄſecratio: ⁊ ꝗa in
bis tribꝰvidet ↄñſtere totũ officiu epᷣale
puta in oꝛdinũ collatiõe:ↄfirmatione: ⁊
in altariũ ⁊ vginũ ↄſecratiõe:ex dict eiꝰ

videt᷑ poſſie ↄcludi ꝙ totũ officiũ epᷣale ꝑ

papã poſſit cõmitti ſimplici ſacerdoti.ſʒ

iſta det minatio repugnat dict eiꝰin pᷣce

ſeptuageſimaquarta in

dẽti di.vbi dicit ꝙ illa qᷓ ꝓueniũt ex cõſe
cratõe nõ pñt cõmitti ꝑ delegatõe;:vñ
nõ poſſz papa cõmittẽ ꝙ nõ ſacerdos oꝛ
dinaret ſacerdotes: qꝛ ptãs ſacerdotał
ꝑↄſecrationẽ ↄfert᷑:ſʒ illa q ꝓueniũt ex
ſola iuriſditione ꝑ delegatioem cõmitti
pñnt:vñ ex cõmiſſoe pape ñ ſacerdos poſ
ſet ſacerdotem deponere 2 degradare.
Cũ ſ officiu epᷣale ꝑ ↄſectioem ↄferat᷑:ſe
quit᷑ ex dictis eiꝰ ꝙ ꝑ papã nõ poſſit cõ/
mitti ſimplici ſacerdoti. Dicut aln
ꝙ officiu epale qᷓ;tũ ad ꝑfectionẽ reſpi/
cientẽ coꝛpꝰxpᷣi myſticũ põt cõmitti ſim
plici ſacerdoti: qꝛ reſpectu illiꝰ papa bʒ
plenitudinẽ pt ãtis ⁊ põt cõmittẽ ſacer/
doti ꝙ ↄfirmet:ſj q;tũ ad ꝑſectionẽ re
ſpicientem coꝛpus chꝛiſti verum:epiſco
pale officium non poteſt committiſacet
doti ſimplici. Añ nõ poteſt papa cõmit
tere ut dicũt:ſimplici ſacerdoti ꝙ ſacer/
doteſoꝛdinet:qꝛ ſacerdotiũ reſpicit coꝛ
pus xpᷣi verũ:reſpcũ cuiꝰ ñ ẽ maioꝛ ptãs
pape uł ep̃i q; ſimplic ſacerdotſ. Sy
nec iſtud videtur qetare intellectum:gꝗa
nõ e qſtio de his q agunt᷑ ꝑptãtem:ſj eſt
qſtio de ipſa ptãte reſpcũ agẽtiu.Planũ
eſt aut ꝙ ptas epᷣalis ẽ ptãs oꝛdis ⁊ daĩi
ꝑ ↄſectionẽ ſic ptãs ſacerdotał ⁊ q;uis
ñ ſit alis ptãſ oꝛdis a ſacerdotio q;tũ ad
diſtinctionẽ ⁊ character nũerationem:
Eſt tñ alia ptãs q;tũ ad perfectionẽ:q̃
gꝗdẽ perfectio perↄſecrationẽ ofert᷑ ⁊ q
in ptãte oꝛdis papa ñ ẽ maioꝛ alijs: exq̊
ſub ptãte oꝛdinis continet᷑ diſtincte cha

racteris ſacerdotał impᷣſſio: ⁊ dicti cha

racteris perfectio:non video ꝙ officiuʒ
epale poſſit committiſimplici ſacerdoti
nec q;tum ad perfectionem reſpicien-
tem coꝛpus cbꝛiſti myſticum:nec q;tuʒ
ad perſectionem reſpicientem coꝛpus
chꝛiſti verum: quia vtraq; perfectio cõ
tinet᷑ ſub ptãte oꝛdinis epᷣalis ⁊ vtra q;
per conſecrationẽ epᷣalem confertur.

Ad paimum εn viten

um papale eſt maius q; ebale rum 30

Ar.
iuriſditionẽ: nõ aũt q;tuũ ad cõſecratiõeʒ
ſi eni diaconꝰ fiat papa iuriſditionẽ be-
bit maioꝛẽ q; ꝗcũq; epus: nuq; tn epale
officiũ poterit exercere: niſi in ebᷣm con
ſecre᷑. C Ad 2 p. ꝙ officium epale
q́; tũ ad characteris impᷣſſionẽ nõ ipoꝛ-
rat aliã ptãteʒ diſtinctã a ſacerdotio: ſz
q́;tum ad characteris ꝑfectionẽ aliã po
teſtatẽ dicit ⁊ aliũ oꝛdinem.ꝓot enim in
aliquo eẽ ptãs:ſʒ im ꝑfecta:in puero na/
q; eſt ptãs generandi:ſed ſicẽ imꝑfecta
ut q́;uis ſufficiat ſibi ad cibi ſuptionẽ no
tñ ſibi ſufficit ad gnãtioneʒ: ut poſſit ſibi
ſilegenerare: ꝑ quãcunq; cõmiſſionem
poſſet papa ꝑficere ptatem in ſacerdote
qꝛ poſſet eũ cõſecrare epᷣm: ſz ipſo exiſte
te ſimplici ſacerdote no vid eo ꝙ ſibi poſ
ſint cõmitti que ad ꝑfectũ ſa cerdotẽ ſpe
ctant puta ad epᷣm. Sequeret enim ꝙ
abſq; omni cõſecra tione ꝑ ſolã pape co
miſſionẽ eſſet factꝰepᷣus ⁊ ſacerdos ina

gnus:q;uis eni epᷣatus nõ ſit oꝛdo diſti⸗

ctus a pᷣbyterio q;tum ad coꝛpus xpi ve
ru: q;tum tñ ad coꝛpus my ſticum ꝑ ſe
oꝛdo alius ab oꝛdine pᷣbeoꝝ. C Ad 3
eſt dicendũ ꝙ ſi ſimplici ſacerdoti pot co
mitti ut ↄfirmet:nõ vid eo ꝙ ſibi no poſ
ſet cõmitti q; oꝛdines cõferat:cu vtra q;
pꝓfectio ad ptatem oꝛdinis epᷣalis ꝑtine
at:ipſa tñ inſtitutio aploꝝ nũq; babuit
ut manus impoſitio ↄueniret niſi ep̃is.
Vnde dicit glo. Actl.viij.ſuꝑ illo verbo
ſpiritũ ſanctũ:ꝙ philippus ꝗ erat vnus
de ſeptẽ diaconibꝰ ſamarie euangelica⸗/
bat xpᷣm ad quã miſſi fuerũt petrus ⁊ io
hannes potuiſſz manus ipon ere: ut illi
acciperent ſpũm ſanctuzʒ ſi fuiſſet eᷣus.
ſed quia non erat aploꝛum aduẽtus fu
it neceſſarius. Ad eſt d ꝙ vnuſ⸗
quiſq; põt ꝑfectionẽ quã bʒ in alterum
tranifundere ſi ill ꝑfectionẽ bʒ mõ pꝑfe
cto: ſimplex ant ſacerdos ñ bʒ ptatẽ mõ
ꝑfecto:qꝛ tũc nõ eẽt ncẽriũ ut ꝑficeret᷑ .

Pi 129 lectõeʒ epale
Dertiun ipcedit Aide

Qneſtio

tur enĩ ꝙ officiũ clericale papa nõ poſſit

imponehaãt manꝰ ſuꝑ illos ⁊ accipiebãt

cõmitrere ſimplici laico. Sicit.n. HNugo
ij libꝛo de ſacramẽtis ꝙ due ſüt ptates
clericoꝝ ⁊ laicoꝝ:ſpũalis ⁊ coꝛpoꝛalis.?
qᷓ;uis ptãs ſpũ alis poſſit facere illa que
põt coꝛpoꝛalis:non tũ ecõuer ſo.officiuʒ
clericale cũ ſit ſpale nõ poterit cõmit
ti puro laico. C Pꝛeterea ide ugo di
cit eode libꝛo ꝙ duo ſunt parietes eccle
ſie:vnus ſtans a dextris puta clerici qui
ſoꝛtẽ nominãt eo ꝙ ſoꝛte electi ſůt: Jut
illud ad Ephe.i. Soꝛte vocati ſumꝰ ᷣm
ꝓpoſitum eius qui oia operat᷑.Aliꝰ a ſi-
niſtris ut laici qui ide ſonant quod ppli
PErern ⁊ ſiniſtrũ diuerſaiſfficia hñt.
S. officium clericale pertinet ad po
teſtatem clauium:ſed ptãs clauiũ nõ cõ

An Froerarii uenit laicis.

dere pᷣuilegio clericali officiuʒ clericale

põt ei cõmitti. Sed ſcribit᷑ extra de cle.

cõiu. ꝙ clerici qui cũ vnicis ⁊ virginibꝰ
ↄtraxerint ſi tonſurã ⁊ veſtem deferant
clericales: nec criminalit᷑ nec ciuilit᷑ ad
iudiciũ ſeculare trabi pñt:nec pecuniali
ter cõdemnari:ſed eos in pᷣmiſſis volu-
mus gaudere dullcgio dericali. f
* dicendũ ꝙ ad officium
Kud c0 clericare:uel põt ꝑtine-
re ptãs oꝛdinis uel iuriſditiõis.ptãs vᷣo
oꝛdis qꝛ ꝑ ↄſectionẽ cõfert᷑ nõ põt laico
cõmitti. Vñ nõ puto verũ dicere illos ꝗ
dicũt ꝙ laico pot cõmitti ut cõſecret vir
gines ſi tñ talis cõſecratio poſſet fieri ſi
ne miſſa.Quãuis eni cõ ſecratio virginũ
non ſit ſacra mentũ uł nõ ſit oꝛdo: ad po
teſtatẽ tñ oꝛdinis ꝑtinet:cuũ ibi ſignifice
tur deſponſatio eccleſie cum xp̃o. Unde
ſi ↄ ſecratio altariũ ⁊ bñdictio veſtiu et
vaſoꝝ que ſunt quedà ſacra mentalia ad
ꝑfectã ptãtem oꝛdinis ꝑtinent:puta ad
epᷣm multo foꝛtius ad talẽ ptatem ꝑti/
net ↄſecratio vginũ. Poteſtas vᷣ̈o iuriſ⸗
ditionis laico põt cõmitti důmõ ad hoc
idoneitate bẽat ⁊ ꝙ ſit litteratus vn ex
cõmiſſione pape ꝓuto ꝙ laicus pot ex/

A.

s 11

cnuuͤte
ceric
agtiſit,

R figeech

ſcadotf
aaainel
pmügl
Polis
elei
lebe
ſtoit
ſhobo⸗
decler
Nv
ſiß⸗
ſulhein
Nno nol
legba
ſtölanin
ulgkel
ains
lltinpon

thoc

leppoteſte

2

I
rnoͦſt

dickn Bug⸗

.R „

ueſüt ptites

1corporel6s7

ſactreiluii
zucroffi

otentcöntt

taide ozodi
thmnaesetcle
gundenaigui
deniſit. At
wocstiſutpynm
Hern. Ade⸗
Mungyl
hgfunhit
emi 1
is0tnd i
1 Wtid
laugin
tian u⸗
iͦ ntt
hmwA
tmrauln
eugn

—

—
S= —

nſtſei,
noviton
110 1
dibiſ⸗

—
= S=

1

—
=
—

=

= — S=.
—— — = =

—
= –
—
—
—
=—
— — —
== =
5 — =

— —
— =—
E S
S
—
=
= .
— —
=

coõuiuũt clerici ⁊ laici.

=S = —

Ar.

cõmunicare: bñficia eccleſiaſtica ↄferre

⁊ oĩa facere qᷓ ex iuriſditiõe pueniunt.

1111§ eſt dicendu & lai
Acd P unm co nõ cõmittit᷑ po/
teſtas ſpũalis ut impoꝛtat ptàtem oꝛdi
nis que reſpicit coꝛpus xpᷣi verũ:ſj ſoluʒ

ptãs iuriſditionis q reſpicit coꝛpus xpᷣi

my ſticũ:vñ talis ptãs põt cõuenire cle/
ricis ⁊ laicis:ſicut in tali coꝛpoꝛe ſimul
ꝙ clericus idẽ eſtqð ſoꝛs: quia ſoꝛte vo
cati ſut. Ouplicit᷑ tñ alig pnt poſſũt vo/
ri ꝑ eccleſã.Pꝛimo electiõe oꝛdinaria: ⁊
ſic ad officin clericale vocant᷑ ſoli clerici
oꝛdine hñtes:qꝛ in quolibet oꝛdine im⸗/
pmit aliꝗᷓ ptãs ꝑqua diſtinguit ſic electꝰ
ab lie. Bnomo el ectiõe diſpeſatoꝛia:

2⁊ ſic laici pñt vocari ut iuriſditiõeʒ cleri

cale hant: ⁊ eoꝝ puilegio gaudeat. Mõ
eſt eni bonũ canones ſumoꝝ ponti ficuʒ

inculpare.ſub pᷣtextu tñ illius decre.ex

de cle cõiu. lta mala cõmittunt᷑ que
non puniunt᷑:que ut puto nõ fuit fcã ni/
ſi in fauoꝛẽ clericoꝝ coiugatoꝝ exũtiũ in
ſtudijs:in quo ut liberius poſſint vacare
ut nõ moleſtarent᷑ ꝑ ſeculare iudiciuũ pᷣui
legio clericoꝝ eccleſia eos gaudere volu
it: pᷣſertim cũ ex eis multi poſtmodũ ad

oꝛdinẽ eccleſiaſticũ ſe tranfferãt. C Ad
3 eſt dicendũ ꝙ coiter diſtinguit᷑ clauis
oꝛdinis ⁊ iuriſditiõis. Officiu clerica/⸗
le ut impoꝛtat clau ptãtis iuriſditiõis

põt laico cõmitti: nõ ãt ut impoꝛtat cla

uem poteſtatis oꝛdinis ⁊ .

ſic ꝓceditur:
D 9ue 1 Videt᷑ enim
wvꝓꝙ papa nõ poſſit cõmitte ſymo/
niam:qꝛ ſymonia eſt volutas vend endi
uel emendi aliꝗd ſpuale ꝑ receptionẽ ali

nis voni a is: ed pa ga uõ põr migd

emere uel vẽdexe:cũ oia ſpuũalia ⁊ tẽpo
ralia ſint ſua. ¶ Pꝛerea ſymonia ẽ iure
poſitiuo ꝓbibita:ſed papa nõ ligat᷑ aliq

iure poſitiuo: o ſymoniã cõmittere non

põt. Pꝛeterea ſi papa poſſet cõmitte
re ſymoniã:uel hoc eeẽt cũ clericis: uel cũ

ſeptuageſimaquarta

laicis:ſed cũ neutris ut videt᷑. Mõ cũ clc-
ricis:quia clericoꝝ bona ſua ſunt q;tum
ad vſum pꝛo ſua nccita te. NHec cũ laicis
quia eoꝝ bona iuſte ꝑõt accipere pꝛo ec-
In Otr. Ariu cleſie vtilitate.
11 eſt. qꝛ papa eſt ſuc
ceſſoꝛ Petri: ſed petrus ne incurreret ſy-
monia pᷣmo daͤnatiõis . cõtra ipſaʒ
△ ypꝛotulit Act.vii.
Rñd 60 dicendũ ꝙ ſymonia eſt õ
ius diuinũ ⁊ cõtra ius nãle: repugnat.n.
vẽditio ſpui aliũ nature rei pꝛopter tria.
Peimo aula expte dantis bong ſpiri
tualia babẽt libera cõdonatio nẽ. Oicũt᷑
enim ſpũalia dona gratuita:quia gratis
dant᷑: ſ ergo pᷣcio vendant᷑ iam nõ dant᷑
gratis. Ende ſequit᷑ illud incõueniẽs ad
qð deducit aRlus qꝙ ſi gratia daretur et
menitis gratia nõ eſſet gratia:ſic ſi ſpiri
tuale beneficiu daret᷑ pcio gratũ nõ eẽt
gratũ. .Secũdo ex ꝑte ad miniſtrantis
dona ſpualia habet dominn pꝛiuationèe:
miniſtri enim eccleſie donoꝝ ſpualiũ do⸗
minio ſũt pᷣuati:nõ enim ſt ipſoꝝ dñi ſʒ
diſpenſatoꝛes:vnde ſi accipiut pꝛeciũ de
eis accipiut lucrũ de re que nõ eſt ſua: ſic
vſurariꝰ qui accipit lucrũů de pecunia cuiꝰ
dominiũ ⁊ vſus eſt in alterum tranſlatũ.
¶Lertio ex parte ſui habẽt iniquã eſti
mationẽ. Quod eniʒ ſpule re tꝑali poſſit
emi vel vendi: iniqua eſtimatio eſt.vnde
dictũ eſt Symoni ꝑ Petrũ:pecunia tua
tecum ſit in perditiõe:quia eſtimaſti do⸗
nũ dei pecunia poſſideri. Wagis enim ẽ
equiuoca com ꝑatio inter ſpuũale et tꝑale
q́; inter aurũ ⁊ pluůbum. Eſt ergo ſymo/
nia cõtra ius naturale:quia repugnat na
ture rei Quod vo ſit contra ius poſitiuũ
planũ eſt:qᷓ;uis ergo papa ñ poſſit ligari
vel viciari peccato ſymonie: ut eſt pꝛobi-
bita iure poſitiuo:cum ipſe ſit talis iuriſ
conditoꝛ ⁊ interpꝛes:poteſt tamen ligari
vel viciari vicio ſymonie ut eſt cõtra ius
naturale vel diunun.
Ad pꝛimum ao dcena
ee Hb g bona eccleſic

Ar.

ſunt pape ſicut diſpẽſatoꝛis:nõ aũt ſicut
dñi vel poſſeſſoꝛis.vnde ſi pꝛo ſpũalibns
recipit tẽpoꝛalia bona dupliciter peccat.
Pꝛimo quia recipit lucrũ de rebus quaꝝ
nõ bʒ dñationẽ ſj ſoluʒ ad miniſtrationẽ.
Secũdo quia nõ recipit illa vann Pte
licitũ vſum ſ ꝓpter obuſum. C Ald 27
cſt dicendu ꝙ q;uis papa nõ ligetur iure
poſitiuo: ligat tñ iure diuino et naturali
in quo nec ſecũ nec cũ alijs papa diſpen-
ſare põt. ¶Ad 36 dicẽdũ ꝙ cu vtriſq;
papa põt ſymoniã cõmittere ſi bac inten
tione tribuat ſpũalia ut tꝑalia recipiat.
Queſtio.lxxv.de conſeruatione-·
Einde dnaz eizees
IIWE (eruatiõe. Circa
qs querunt᷑ quatuoꝛ. ¶ Pꝛio
vtru ſolum ad papam ſpectet
oẽs in ſuo iure cõſeruare. ¶ ¶ 2? vtrũ ſo/
lum ad papam ſpectet releoneet den⸗
peribꝰ cõſernatoꝛes dare. C 3· vtrũ cõ⸗
fſeruatoꝛes dati per papa poſſint eſſe alij
q́; eccleſiaꝝ pꝛelati. btrum cõſerua
toꝛes dati per papaʒ babeat iuriſditionẽ

niñ ſuper manifeſtis iniurüs.

Demm ditur. v idet᷑ u.
wnõ ſoluʒz ad papam ſpectet oes
in ſuo iure cõſeruare. IJlle enim eſt iuris
cõſeruatoꝛ qui eſt iuris defenſoꝛ:ſed de-
ſendere vnũquẽq; in ſuo iure magis ſpe
ctat ad imgatoꝛẽ ⁊ ad reges q; ad papã.
Juxta illud Pꝛouerbi.xx. Rex qui ſedet
in ſolio ſuo diſſipat omne maluʒ intuitu
ſuo. & Pꝛeteres iuſticiam conſeruare ꝑ
tinet ad iudices:quibus dicitur Sapiẽi
Biligite iuſticiã qui iudicatis terram.nõ
ergo ſpectat ſolum ad papam. . Pꝛete
rea idem eſt rei conditoꝛ ⁊ cõſerua toꝛ m
Dam aſ. Sed iuriſconſultꝰ dicit q omne
ius aut cõſenſus populi fecit:ſñicut ius ci-
uile.aut neceſſitas cõſtituit:ſicut ius gen
tium. aut conſuetudo firmauit:ſicut ius

olcitur ſponſus eccleſie: ſed iſta deſpoſa/

in quo eſt. ¶

Incontrari matirsie

Queſtio ͦ

tio conſiſtit in tribus. Pꝛimo in fidei
firmitate. C Scðdo in iuſticie equitate.
¶Et 3 in miſericoꝛdie pietate. Juxta
illud Oſee.i Spõſs bo te mihi in fide: iu
K1 1 cO ſticia:⁊ miſericoꝛdia.
„REdicendum ꝙ ad coſerua-
tionem iuſticie quatuoꝛ pꝛincipaliter re-
quirũtur. Pꝛimo acceptionis perſonaru
carentia faciliter eniz in iudicio delinꝗt᷑
ſi in cauſa reſpici tur homo et non deus.
C Secundũ eſt fictio ? pꝑmanẽtia:ut nõ
circũferatur homo omni vento doctrine
¶Tertium eſt virtutis effica cia: nulluſ

nãq; debet querere fieri iud ex niſi valeat
virtute irüpen⸗ iniquitates: ut ſcribitur

Eccle. vij. ¶ Quartum eſt iuris noticia

quia vnuſquiſq; bene iudicat de bis que
nouit:⁊ eoꝛum eſt bonus iudex ut dicit᷑i

Ethi. Iſta autem quatuoꝛ eſſentialiter
et ſupeminẽter nõ reperiũtur niſi in deo
Pꝛimo perſonarũ accepti-
tionis carentia. Juxa illud.i.Petri.i:Pa
trem inuocate eum qui ſine perſonarum
acceptiõe iudicat 'm opus vmuſcuiuſq;
¶Secũdo fictio ⁊ ꝑmanęætia: quia oes
intelligẽtie fictio et ꝑmanẽtia eſt per bo
nitatem puram que eſt pᷣma cauſa: ut di
citur.ix. pꝛopoſitiõe de cauſis ¶ Tertio
virtutis efficacia:qꝛ attingit a fine vſq;

ad finem foꝛtiter: ⁊ diſponit omnis ſus⸗

uiter: ut ſcribitur Sapientie viij. C4

. *

omnis iuris noticia:ipſe enim nouit deci

piẽtein ⁊ eum qui decipitur:quia omnia

nuda ⁊ aperta ſunt oculis eius:ut dicitur
ad HMebre.iiij. Aicariꝰ auteʒ dei im terra
eſt ipe papa. Ande pꝛopter iſta quatuoꝛ
ſolum ad eum pertinet vnuquẽqʒ in ſuo

. 4S„† iute conſeruare.
Ad P rummn ergo eſt dicendũ qꝙ

imperatoꝛ vel reges ſunt conſerustoꝛes

iuris miniſterialiter: ſed pꝛincipaliter et
auctoꝛitatiue ſolum eſt ipſe papa ad cuiꝰ
mandatum ipſi teuentur parere et auxi-
lium ipend ere. Sicut enim ad pꝛeceptu
dei omnis creatura armabitur contra
inſenſa tos:ſic omnis homo tenet᷑ patete

A.

ſopeeg

7

ſtcie, C

esſunt
ſſoneuo
dchau
ris cof
ej cktte
tertiume
Onpey
ſtab ſie
iaſtcias
ecoo
tioneſt
ſs inue
onnnest
linüan
2

(
ions
Keize
hoouen
Pottusp
ſoltn/
ſufertn⸗
Vſepelen
cigos
deſehgenta
ſteninbi
Soluinipia
pectare,
ciseoch
Ehagssin
gfeuge
eolzuie
Nchentcort⸗

6
kaune
n feni
ſletofitt

Kie

Hymtſn

“rl
din lfe
ſciecgvitate
gietne Jurn
mnibimſcein
miſeronni.
1 coſen⸗
zcipalterr⸗
mnisarheni
cico deling:
ſertondans,
mmitinutſi
vnodottne
eficdsnin
ivdertitalar
nu utohe
dimindh
aneben
zurniki
gctotalts
jimr tünde
inmumn
Mipeni
eum
flutni
Ggru
Gice
mand

pape ad repellandũ iniuirã ꝓ ↄpᷣuatõe iu

ſticie. Ad ſecundũ eſidicendu ꝙ iudi

ces ſunt defenſoꝛes iuris q;tũ ad excci
tionẽ nõ q; tuʒ ed legis iuriidictionẽ:vñ
papa qui eſt ꝓpe iuriſconditoꝛ ipſe dʒ ee
iuris conpuatoꝛ: qꝛ ut dictù ẽ ꝑ Oamaſ.
ideʒ eſt rei factoꝛ ⁊ conſeruatoꝛ. CAd
tertium eſt dicendũ ꝙ ſicut dicit Aug
Omne verũ eſt ab illo qui dicit: Egoſũ
vitas: ſic ois iuſticia è ab illo ꝗ dic: Ego
iuſticias iudicabo. Sicut gͤ homies pñt
eſſe cooperatoꝛes dei in veritatis cogni
tione:ſic pñt eſſe cooperatoꝛes dei ⁊ iu/
ris inuentione:vnus tamen fons a quo
omnes riuuli iuris deriuant᷑: puta ius di
uinũ:cuiꝰ papa eſt tyrerbꝛes 7 Brn toꝛ
—en ieA ſic pceditur:
Wü WR ſecud U Aher enim
ꝓ non ſolum ad papã ſpectet re-
ligioſis ⁊ pauperibus coòſeruatoꝛes dare
Keligioſi.n.ſut i ſtatu ꝑfectõis ſj ꝑfect
nõ ↄuenit iniurigs illatas ſubt᷑ fugẽ:imo
potius patieut᷑ ſuſtinere: ſicut dicit glo.
ſuꝑ ulo v?bo pᷣ. Cbor xiij. haritaſoĩa
ſuffert: non ergo indigent ↄſeruatoꝛib⸗

ad repellendas eoꝝ iniurias. C Pꝛetea

religioſis dr Ro.xij. Hon voſmetipſos
defendentes:ſed date locũ ire. Scriptuʒ
eſt eni mibi vindictã ⁊ ego retribuã:ſolũ
& diuinã vidictã nõ huanã debet religio
ſi expectare. ¶C Pꝛeterea.i. Chorl.vi.di
cit Aplłs: Jam quidẽ oĩino delictũ eſt in
vobis:eo ꝙ iudicia betis inter vos:q̃re
nõ magis iniuriã accipitis:quare nõ ma
gis fraudè patimini: ꝓpter repellendas
ergo iniurias manifeſtas religioſis non
debent conſeruatoꝛes dari.

de offi.et po.iudi.delega. Statuimus
ut conſeruatoꝛes quos plerumqʒ conce

dimza manifeſtis iiuris et violetis de

fede poſſint s eis cõmittimꝰdefẽdẽdo.
KRKn cO dicendum ꝙ ſicut dicit
„.leEEAug' in epka ad plebez

byponeſem: Mulius homo ſuffictt enar

ſeptuageſimaquina n

rare uel compᷣbendere diaboli captiöcs
⁊ circuuentiones ac maliuolas ſuſpitio
nes quas ipᷣe ſuadere tentat per ſua mẽ
bꝛa:pꝛout perpꝛauos bomines de ſan
ctis viris ⁊ bonis religioſis.Conat᷑ eniz
pꝛimo eoꝝ ſanctitatẽ biffa mare: ut quẽ
no poteſt deuoꝛare ſeductum ad nequi-
tiam:ſa mam ipſius inquinare conetur-
ut ſic ſi fieri poteſt oppꝛobꝛijs bominũ:
malarum linguarum detractione de-
ficiat:⁊ ſic in fauces eius ruat. Se.
cundo conatur eoꝛum poteſtatem pba-
raoni ſubiugare:ſicut fecit de filijs iſrł
quos ſub poteſtate pharaonis ſubiuga
uit. Ende vox pꝛauoꝛum hominũ per ſe
quentium ſanctos viros eſt ula Exo. i.
Ecce populus filioꝛum iſrael multis ⁊?
foꝛtioꝛ nobis eſt:venite ſapiẽter oppꝛi/
mamus eum. ¶ Certio conatur impe
dire eoꝛum doctrine veritatem: que ẽ cõ
ſolatio ⁊ armatura ſanctoꝛum viroꝛum
in qua frequenter maliuoli conant᷑ ſan
ctos viros impedire ne exipſa ſpecula⸗
tione ſcientie conſolationẽ recipiãt. cñ
ſuper illo verbo.i.Re.xiij. Cauerãt eni
philiſtijin ne foꝛte facerent hebꝛei gladi
um aut lanceam:dicit glo.hoc eſſe expo
nendum de pꝛobibitione ſtudijlitterarũ
quod quidem ſtudium quandoq; bereti
cia ſanctis viris conati ſunt ſubtrabere
ſicut fecit Julianus apoſtata ut ecccleſ
aſtica teſtat᷑ hiſtoꝛia. ¶ Quarto cona
tur eoꝝ vtile ſocietatẽ cum xpᷣiano ppio
diſperdere: ne ex hoc poſſint in eccleſia
xpᷣi aliquẽ fructum facere: Juxta illud
quod ſcribitur Heſter.xii. Holunt nos
inimici noſtri perdere ? tuam beredita
tem delere. Oe iſtis quatiioꝛ per oedi⸗
nem loquiturꝓphᷣa ĩ pſal.qñ dicit: Ecce
enim inimici tui ſonuerunt q; tuz ad ſan
ctoꝛum diffam ationem:⁊ qui oderut te
extulerunt caput:q;tum ad coꝛum ſub
iugationem:ſuper populum tuum ma⸗
lignauer̃t ↄſili ⁊ cogitauerũt aduerſus
ſcõs tuos q;tũ ad eoꝝ ſtudij ⁊ docirine

voloſa ſtractõezʒ: dixerũt:vẽite 7 biſꝑda

d 4

Ar.
mus eos de gente: nõ memoret᷑ nomẽ
iſrael vltra: q;tũ ad eoꝝ ne in pplo chꝛi⸗
ſtiano fructũ faciant diſꝑſonẽ. Cõuenit
Eut ſancta mat eccleſia cui de ſuis filis
maxima cura ẽ nepꝛaui boĩes mẽbꝛa di
aboli religioſos glios xpᷣi pauperes ꝑ
ſequant᷑ ⁊ in oꝑibus fructuoſis impedi
ant eos ꝓtegere: ⁊ ad eoꝛum perfectio/
nem conſeruatoꝛes pbare. =
Ad pꝛimũ ρα diteneligio
OAE nõ cõuenit religio
ſis ⁊ a lis ꝑfectis viris iniurias ſp poꝛ⸗
tare in opatione:ſed ſolũ in animi ppa/
ratione. Hullus. n. religioſus ad ꝑfectio
nem pauli attingere pot: qui raptus fuit
ad tertiũ celũ:⁊ tñ aduerſus iiurioſos ro
manũ ciuẽ ſe eſſe teſtatꝰ eſt: ⁊ armatos
in ſuo comitatu ad eius defenſiont veni
re ꝑmiſit. ¶ Ad ſecũdũ eſt dicendũ qy
religioſi nõ debẽt ſe defendere ꝓpꝛia vl⸗

tione ⁊ liuoꝛoſa vindicatiõe: ſed iuſticie
obſeruatione:⁊ ſuꝑioꝛis defenſiõe licitũ
eſt religioſis eoꝝillatas iniuriag repel-
lere. Ad tertiũ eſt d. æ Aplus loqꝗ-
tur de iudicio litigioſo in quo litigare no
poteſt eſſe ſine ſcandalo audientiu. ñ
Pabelte igioſis ⁊ alus eccleſiaſtic vir
ed ex boc magis ↄcludit᷑ eos conſerua
toꝛibus indigere. ”ð
2W EEEe ger enim & cο
ſeruatoꝛes dati ꝑ papam poſſint
eſſe alij q; eccliaꝝ pᷣlati. Cõſerua toꝛes

enim virtutẽ cogentẽ debẽt bẽre: ſʒ hãc
magis habẽt ſeculares pncipes ꝗbꝰ li/
citũ eſt arma veferre q; eccleſiarũ plati
⁊ ecdeſiaſtici ꝑſone. ¶. Pꝛetere⸗ ↄtin/
git qũq; eccleſiaſticas pſonas adinuicè
ſe tautuo indigere in cõſeruatiõe: vnus
blatus uel abbgs poterit vari in ↄbus⸗
toꝛem alteri. ¶ ¶Pꝛeterea qñ q; canoni
cus dat᷑ in conſeruatoꝛẽ iuris ⁊ puilegij
alicuius pᷣlati
⁊ ſic vnꝰ poterit exercere iuriſditionem

EA ſuper alterũ.
In cotrarin eſt qð allexãd er

Queſtio

bʒ iuriſditionẽ ſuꝑ eum:

iiij. oꝛdinauit in q̃daz decre. vbi dicit
nullus cõſeruatoꝛ exiſtat niſi ep̃us ułab
bas: uel canonici cathedraliũ eccleſiax
marie ſi dignitatẽ ⁊ ꝑſonatũ bũt in ilł.
Rnd eO d. ꝙ ad conſeruatoꝛes
X datos ꝑ papã tria requi
runt᷑ de congruo. ¶ Pꝛio ut ad iuriſcon
ditoꝛẽ puta ad papã bẽant imediatã ſb⸗

iectionẽ: ſic eni oꝛdinata eſt eccleſieſia⸗

ſtica bierarchia ut cũcta a ſũmo deueni
ant ad iferioꝛes ꝑ media: Oñ dic Ausg
i. de doctrina cbꝛiſtiana: ꝙ bõ nolẽs di-
ſcere uel defendi ab boĩe:ſed imediate
deo uel ab angelo incurrit. Pꝛimo dei tẽ
tationẽ:qꝛ tẽtare deũ eſt cu adeſt auxili

— —

um büanũ querere diuinu uel angelicuũ.

Secũdo icurrit hũane nature abiectio-

—Aꝓä

nẽ. poſſet eni deus boĩes ꝑ angelos con

ſeruare ⁊ iſtruere: ſed abiect⸗ eẽt ut ait
bũ ana cõditio:nec eẽt verũ qð Apls di
cit: Templũ dei ſanctũ eſt qð eſtis vos:

exquo de buano teplo deus defen ſionez

7 rñſionẽ nõ daret hoĩbus. Certio incur

rit cbaritat puationẽ qꝛ tũc ut diẽ cba
ritas que ſibi inuicem boies nodo vnita
tis aſtringit: non beret aditu refunden-

doꝝæ quaſi miſcendoꝝ ſibimet animoꝝ
nt. ¶.Se/

ſi boies ꝑ boĩes nibil agere
cundo requirit᷑ iuris executio. q;uis en
papa ſit oĩs iuris poſitiui cõditoꝛ:notn

decet ut ſit oĩis iuris executoꝛ: ſzy aliqᷓ iu⸗
ra exequunt᷑ mediantibus laicis:aliqua

bo mediãtibus clericis 'm diuerſitateʒ
ſtatus ⁊ ↄditionis ꝑſonarũ. ¶. Tertio
reqritoꝛdinaria iuriſditio. Cõſueuit. n.
ut iuris alterius cõſeruatoꝛ iuriſditionè?
oꝛdinariã actu exerceat: qꝛ experientig
facit artẽ:inexperientia vᷣo ca Iſta ãt
tria bñt eccleſiarũ pᷣlati:⁊ alie pſon e ec
cleſiaſtice dignitatem babentes: uia
pꝛimo habent ad papaz imediatũ ſubie-
ctionem. Secũdo iuris executionẽ. Et
tertio oꝛdinariã executioney. Poſſet tñ
papa qſcũq; oꝛdiare ↄbFuatoꝛes ſui iurl.

iin Rergo eſt dicendũ: ꝙ
Ad Peum aiq; cõſeruatoꝛes

Gr.

dinkcon
alore
kake
gprinleg
nt t.
busintur
ſconeitat
dicendie
res ſoſe
maniteſti
ſeculareie
ſententii
ügurll
ci Cio
Liliü not
gue deo
Vedie
alleren
dpuato
Awar
duertit
kevelfe
he
Nr.
lacelacd
ſbſigin
ituee

.

,
nicinon
fſoqvia n
der nalefe
Mhpoſent
heſihterſ,
vont Or
fnogaten
keiſeſed
tauszn
ognoſcen
ſſtich
ſeeſſete
i Uisii
G poter

ANc

III
phidiek
nüithnslled
Aliü eecleim
i bitinl
onſearnus
wimaregul
rad iurſſ
tinetirtib⸗
Aeecleieſs,
ſüno Nen
Vine Zu
gboͤwwlsn⸗
dinedete⸗

peino
Uaddt eh

id ngia⸗
ntenbiat⸗
Dungezchn
eretusn
reki s
ſol
Corpl
enhich
unonſi
inn
eNW
dne

NR. ,
m e

₰ goe
umrhelſ⸗

Ar.

dant᷑ contra raptoꝛes ⁊ pdones: ⁊ ad b
maioꝛẽ idoneitatẽ babẽt pᷣncipes ſecu/
lares q; clerici. Qñq; vo dant᷑ ↄtra eos
q pꝛiuilegia a ſede aplica indulta infrin
gunt ⁊ generalit᷑ ut illos befendãt ab oĩ
bus iniurus ⁊ offenſis:⁊ ad hoc maioꝛẽ
idoneita tẽ babẽt clerici q; laici: Ael eſt
dicendũ ꝙ cũ clerici ponunt᷑ cõſerua to
res:ſi ꝑ ſeip̃os nõ poſſent eis cõmiſſos a
man ifeſtis iniuris defendere bꝛachbiuʒ
ſeculare ſuꝑ hoc poſſẽt inuocare? eos ꝑ

ſententiã excoĩcatiõis cõpellere ad pbe
dũ auxiliu: nde ſcribit᷑ er ð offi. iu. oꝛ. m
cõſeruatoꝛibꝰ: neceſſariũ eẽt ꝙ ſuꝑ hoc

c.i.Cũ opus fuerit publicũ cõuocẽt au/

xiliũ non ad pᷣiudicandũ: ſed potiꝰ ad ea

uertit᷑ enĩ qũq; iuſticia ex mutuo amo

que deo ſunt placira pſequenduũ. C/Ad
2 vicẽdũ ꝙ ſicut ſcribit᷑ in illa decre.
allexandri diuerſi ſibi mutuo nõ pñt eẽ
ofuatoꝛes ⁊ ſatis ↄuenient᷑ qꝛ ?ᷣm phᷣm
Amantibꝰ⁊ odientibꝰ nõ eadẽ apparẽt

re uel fauoꝛeſicut ex mutuo odio uł ran

coꝛe. C Ad 3 "eſt dicẽdũ ꝙ i illa decre.

extitit oꝛdinatũ ut ꝑſona ſecularis uel

eccleſiaſtica ↄſeruatoꝛẽ hẽat qui exiſtat

ſub ſua iuriſditione uel ſub ſuo dñio ⁊ di
ſtrictu ecdeſiaſtico uel tempoꝛali.
D uartũ ſic pꝛocedit᷑
J 9 Aidet᷑ eni ꝙ
ↄſeruatoꝛes dati ꝑ papã babeãt
iuriſd itione aliã q́; ſuꝑ manifeſtis iniu-
rijs: quia iniuria notoꝛia qñq; negatur
per malef actoꝛẽ.cõſeruatoꝛes de hoc
nõ poſſent cognoſcere ſi iudicialẽ indagi
nẽ ſubterfugit iuriſditio ipſoꝝ ut decre.
nit. Pꝛeterea qũ q; ille qui iniuriã
irrogat ⁊ maleficiũ cõmittit confitet᷑ ſe
feciſſe: ſed dicit nõ eè notoꝛiũ. Cõſerua
toꝛes nõ pñt agere õ eũ: exquo nõ pñt
fagnolcere decà. ¶Pꝛeterea qñq; ma
leficiũ eſtnotoꝛiũ:ſʒ malefactoꝛ dicit b
feciſſe vtendo iure ſuo ⁊ in defenſionem
ſui iuris.in tali o notoꝛio conſeruatoꝛes
non poterunt pꝛocedere.

. eſt quod ſcribit᷑
In cõtrariũ αꝶd in

ſeptuageſimaſexta

IIIII
dele.ad illa que iudicialẽ in da ginẽ exi-
gũt ſuã nõ poſſint extedere iuriſditiõeʒ.
Rn 60 dicendum ꝙ ſicut dicit
RKI5 ODamaſ.i.libꝛo:Cauſa ẽ
ad cuius eſſe ſequit᷑ aliud. cuicuq; ρ pa
pa m cõmittit᷑ aliqua cã de iure intelligũ
tur ſibi eſſe cõmiſſa oĩa alia que ſequunt
ad diſcuſſionẽ ⁊ executionem illiꝰ cauſe
Planũ eſt aut ꝙ conſeruatoꝛes non pñt
aliquos punire de manifeſtis ĩiurijs:niſi
illos citarent ⁊ citatos ſi ↄtumaces eẽnt
eos cõdemnarẽt in expenſis: et dato ꝙ
maleſiciũ eſſet notoꝛiũ alus:ſed nõ ipſis

requireret ꝓbationes ⁊ cõpellerent ſuꝑ
boc teſtes ad eoꝝinfoꝛmationẽ quibus
partes intereſſe debent: Similit qliter
excoicare poſſent ſiue cauſe cognitione
cũ fieri nõ poſſit excoĩicatio ſine ↄtuma
cia ⁊ culpa rõnabili:⁊ ↄtumacie ꝓpbatio
requirit indaginẽ ⁊ cognitionẽ cauſe:et
oꝛdinẽ iudiciariũ alit᷑ iniuſte fert᷑. Intel
ligit᷑ textus illiꝰ decre.q ↄſerustoꝛes
nõ beant iudicialẽ indaginẽ uł cognitio
nẽ cauſarũ:niſi in notoꝛijs ⁊ manifeſtis
iniurijs a quibꝰ tenent᷑ vefendere:quos
papa eis comittit. In illis tũ oꝛdinè᷑ iu-
diciariũ ſeruare debẽt ⁊ plenã iuriſditio

Ad pꝛimũ en beben

notoꝛia negat᷑ cõſeruatoꝛes pñt eum co

gere: als inutile eſſet eoꝝ officiũ. CAd
2m eſt dᷣ.ꝙ ſi malefactoꝛ nõ ↄfitet᷑ ma⸗
leficiũ eſſe notoꝛiũ:⁊ ↄfitet᷑ ſe feciſſe:eui
dentia facti notoꝛiũ ẽ ꝑ cõfeſſionẽ ſuaʒ
Mltis eni modis aliquid dreẽ notoꝛiuʒ
¶Pꝛimo malefactoꝛis cõfeſſioe. C 2*
teſtium ꝓbatione. ¶Z· rei euidentia:qᷓ
nulla pnt tergiuerſatione celari.Ad
tertium eſt dicendum qꝙ nulli facit iniu
riam qui vtitur iure ſuo:vnde ſi malefici
um committens dicit ſefuiſſe vſum iure
ſuo:⁊ offert ſe pꝛobaturum: conſeruato
res vtriuſq; ꝓbationes admittent:quia
aliter non poſſent explere iuriſditionem

eis commiſſam.

O

¶ De ſtatus gfectione ueiare
” coſiderandu e
OO ſthec? ſtatus pᷣmi
tate nel ꝑfectionequã bomo
ecer ptãte eccleſiaſtica ſequit᷑:
2 qꝛ oĩs ſtatꝰ ꝑfectio a cbꝛiſti capite ſũ/
pſit oꝛiginẽ: Jdeo qᷓdruplex cõſideratio
de ſtatus pfectiõe occurrit. C Pꝛimo
qualit᷑ in chꝛiſto fuit exemplarit᷑ demõ⸗
ſirata. ¶ Secuũdo ut fuit in eius apłos
deriuata. ¶⅞Zertio ut fuit in pᷣmitiua
eccleſia obſeruata. ¶ Quarto ut nunc
in chꝛiſti fidelibꝰ ẽ reᷣſentata.Qualiter
aut oĩs ſtatus ꝑfectio in chꝛiſto eſt exẽ/
ꝓlarit᷑ demonſtrata cõſiderada ſũt octo
¶Pꝛimo de xpᷣi ſtatug pᷣmitate. C 2·
de eius charitate. ¶¶ 3 ve eius pauper
tate. ¶ de eiꝰ ppꝛietate. ¶ . de ei⸗
vite coitate. ¶ : de eius carnalitate.
¶? de eius obedientia. ¶ S: de eius
¶QAQueſtio.lxxvi de ſtatus chꝛiſti pᷣmi/
tate. ¶ ¶ Circa pꝛimũ querunt᷑ qua tuoꝛ.
Pꝛimo vtrũ oĩs ſtatus ꝑfectio a xpᷣo
ſit effectiue ichoata. C Scðo vtrũ ſtat⸗
pfectio inchoata a chꝛiſto pᷣferẽda ẽ ꝑfe
ctiõi patrũ veteris teſtamẽti. CCTertio
vtruʒ oĩs ſtatus ꝑfectio in cbꝛiſto ſit de
monſtrata exemplo. C Quarto vtrum
oĩs ſtatus ꝑfectio in cbꝛiſto ſit demon/
ſtrata verbo ⁊ docttis.

S DpPrimiũ ergoſicpꝛo/

eenim ꝙ oĩs ſtatus pfectio a xo

ns ſit e ffectiue ichoata. Sacra
mentũ enim matrimonij pomit hominẽ
in aliquo ſtatu cũ ibi ſit aliqua religio ꝑ-
petua obligatio viri ⁊ vxoꝛis: Jux᷑ illud
i. Chorl.vij. AUir ptãtem ſui coꝛpor nõ
bʒ ſʒ vxoꝛ. ſed mr imoniũ fuit an aduen
tu xpᷣi:nõ ẽᷓ oĩs ſtatus pfectio a xpᷣo c ef⸗
fectiue inchoata. ¶Pꝛeterea ſtatꝰ pla/
toꝝẽ ꝑfectus:ſʒ młti fuerũt pᷣlati añ ad
uentum xpᷣi: neut moes 2 aaron ⁊ alij
vpncipes ſacerdotũ. ¶ S. ꝓfec tio ſtat⸗
bẽetur per vona graꝝ:Juxr illud Jaco.i.

Queſtio 4.

Omne batũ optimũ ⁊ oẽ vonũ ꝑfectum

de ſurſum eſt.ſed młta gr̃arũ dona ante

xpᷣi aduẽtũ fuerũt bũano Seng oa⸗
DA 1E Apls Col
5 ncontrann lo.i.ut exbi/

beamus oẽm boĩem ꝑfectuʒ in xpᷣo ieſu

ſuꝑ quo vbo dic glo. ꝙ ois ꝑſectio ſtat⸗

eſt a chꝛiſto ieſu nõ a lege.

Rnd C0 dicẽdũ ꝙ nõ intendimꝰ
SMEI bic log de ſtatu bm ethi
mologiã noĩs:nec ᷣm ex diuerſis eta⸗

tibus eſt variatꝰ: nec ꝓut ex buana cõdi
tione uel terrena ptãte ꝑ ꝓſpera ⁊ aduer

ſainterdũ variat᷑:ſjʒ magis 'm ꝙ ex po
teſtate eccleſiaſtica:uel ex aliquo ſacra⸗

mento in vita ſpu ali hõ conſtituit᷑: ⁊ ad

cultũ dei oꝛdinat᷑.ꝑ fectũ naq; ꝓpꝛie dici

tur illud ꝗð põt attingere ꝓpꝛie virtuti
⁊ ꝓpꝛio fini:ut dr.vn.Phi.Finẽ auũt nr̃e

btitudinis nõ att ingimꝰniñ ꝑ xpᷣm: Ju

illud ad Hebꝛe. x. Rabentes itaq; fres
fiduciã in introitũ ſcõꝝ in ſanguine xpᷣi.
Poſſumus g dicere in vita ſpuali ali⸗
ꝗs acquirit ſtatũ cũ ꝑpetua obligatione
⁊ iſte eſt ſtatus ↄiugatoꝝ.Aliꝗs vᷣo acꝗ

rit ſtatũ cũ diuini cultus adminiſtratio
ne:⁊ iſte eſt ſtatus clericoꝝ. Aliꝗs aute

ſtatũ acquirit cũ operũ ꝑfectioe ⁊ ſuper
erogatiõe:⁊ iſte ẽ ſtatus religioſoꝝ.Sed

aligs acquirit ſtatũ cũ aiaꝝ ꝑpetua iſtru

—

ctione: ⁊ iſte ẽ ſtatus pᷣlatoꝝ Statũ ẽ cõ

iugatoꝝ xps rectificauit. Mattb. v. qan
dixit: dictu ẽ: qcũq; dimiſerit vxoꝛẽ ſuĩũ
detiilli libellũ repudij. Ego aũt dico vo

bis:qꝛ oĩs qui dimiſerit vxoꝛẽ ſuã facit

eam mecbari.Statũ vo clericoꝝ cõple⸗
uit xpᷣs ⁊ terminauit Matthb.v. qñ ait.
Miſi abundauerit iuſticia vr̃a plꝰ q; ſcri

barum ⁊ pbariſeoꝝ nõ intrabitis in re⸗

gnũceloꝝ Sup quo ibo diẽ glo. ꝙ diſci

pulos ſuos xpᷣs oñ dit eẽ ꝑfectioꝛes ma
iſtris veter legis: qꝛ illoæiuſticis erat
igurata: iſtoꝝ vo crat cõpleta ⁊ termi-

nata: illoꝝ ſiłr iuſticia erat ſolũ in verbo

⁊ in exhoꝛtatõe:iſtoꝝ aut debebat eẽ in
v̈bo ⁊ in oꝑe. Statim ãt religioſoꝝ xpᷣs

A.

Prafie⸗
len 9
Alvsp
hobes 7
ged ſte
ſonexpe
Vltimo⸗
opesme
Naoſeſt
ſerniatq
tertio
perbo⸗
Ulniqnn
Onmmi
coni
ctione
(kotnen
nen
hiani⸗
teſitint
llro de /
honi tpe
chi ſeefn
Ncgig⸗
ſiagben
Pamore

otüſncb⸗

lchentte
laütant

gloscheiſ⸗

unr

ſtanoꝛs
Nen ſatfin
afnen
ltgfmnof
ltpoſten
dailrit
(ſegßn

2

zſtet

donügkenn
nidona emt
Percoleti
lie
biltatbe⸗
munho n
sgſectoſt
.
böͤintendin⸗
eltun hnen
diugisct⸗
terbianrcht
tre
Gsin gey
lpt⸗
nſini te
iißun
e N W
Ntün
Mi cin
Muzigft
pbnpen
guufin
—R
gni
SEni
gerue!
irdl
nz Denin
hrb,
in nnſi
S=
mniifit⸗
nnr ei
tbgN
i gechſi
robtti ni⸗
igogd
lun .
ſuſhics de
eſold inen
unui⸗

Ar.

ſpecificauit Matth. xix. vbi adoleſcenti
Pent⸗ qd ſibi deeſſet in vita ſpu ali:rñdit
i vis pfectus ceẽ vade ⁊ vende oĩa que
babes ⁊ da pauperibꝰ:⁊ veni ſeqre me.
Sed ſtatũ pᷣlatoꝝ charitatis trina ofeſ-
ſione xpᷣs firmauit: vñ ſuꝑ illo ᷣbo Jo.
vltimo:Simon iognis amas me. paſce
oues meas.dicit glo.ꝙ trine negatiõi tri
na ↄfeſſio reddit᷑tne minus amoꝛi ligua
ſeruiat q; timoꝛi:⁊ ideo tert io iĩterrogat
⁊ tertio iniungit ſibi ouiũ curã: oſtẽdes

per boc ꝗntũ ipſe appciat᷑ pᷣlationẽ oui/
um:qm bocẽ maxime amoꝛis eiꝰ ſignuʒ
Omnis ergo ſtatus perfectio ⁊ rectiſi-
catio a xpᷣoxeſt effectiue inchostta.

Ad paumum 7⁵ n mien
— qum: ꝙ matri
moniũ ſecundũ qð babet ſpualem perfe
ctionem annexã conſequit᷑ ex eo eſt ſa
cramentũ eccleſie:tale aũt ſacĩm cõple
tum eſt in chꝛiſti incarnatiõe:qꝛ tũc xpᷣs
bhuᷣanitatẽ ſibi copulãdo nuptie celebꝛa/

te ſüũt inter eũ ⁊ eccleſiã:ut dicit Augꝰ in
libꝛo de ſymbolo:vñ nõ ſolũ ſtatuʒ mĩi
moni xp̃s perfecit rectificando:verum

etiã ſacraliter implendo. . Ad 2“ eſt

dicẽdũ ꝙ ſtatus platoꝝ pᷣcedentiũ chꝛi
ſti aduentũ magis fuit firmatus timoꝛe

q; amoꝛe.quod pʒ de pꝛincipibus ſacer-

dotũ in chꝛiſti aduentu:qui ſibiipſis cõ-

ſulebant ne romani venirent ⁊ tollerent
locũ eoꝝ ⁊ gentem. Sed ſtatũ pᷣlatoꝛuʒ
quos chꝛiſtꝰ inſtituit firmauit amoꝛe nõ
timoꝛe. Unde dicit Aug? Jo. vltio: Sic
ſit amoꝛis officiũ paſcere dominicũ gre
gem ſicut fuit timoꝛis indicium negare

paſtoꝛem. ¶ Ad 3eſt dicendu ꝙ do⸗

nis graꝝ ꝑfectio ſtatus acquirit᷑ foꝛma

liter:effectiue tñ in fide xpᷣi: añ eis aduẽ
tui ⁊ poſt ei?aduentũ dona groꝝ ab ipſo
deriuata ſũt:qꝛ ſicut lex ꝑ moyſen data

ẽ:ſic gr̃a ⁊ vᷣitas ꝑieſũ xpᷣm fcã ẽ: Jo.i.

ℳ

Bſecindu ihei

ſtat? ꝑfectio ĩichoata a xpᷣo non

ſit pferẽda ꝑfectiõi patrũ veteris teſia.

eptnageſmaſcra

menti. Scribit enim Geñ.vi. Noe vir iu
ſtus atq; ꝑfectus fuit in generationibꝰ
ſuis:cũ deo ambulauit ſequens veſtigia
eius ut dicit glo. Sed in hoc cõſiſtit ꝑſe
ctio inchoata a chꝛiſto in ſequendo veſti
gia eius. Juxta illud.i.Petri.ij.chꝛiſtus
paſſus eſt pꝛo nobis vobis relinques ex-
emplum ut egmin veſtigia eius. S.
ſcriptum eſt Geñ.xvij.de Abꝛabſ. Am:
bula coꝛam me ⁊ eſto ꝑfectus:ut non ti/
moꝛe ſed amoꝛe ſeruias mi bi:ut glo.ex-/
ponit:ſed ꝑfectio inchoata a chꝛiſto pᷣciſe

in amoꝛe conſiſtit:non ergo iſta perfectio

p̃ferenda eſt illi. Pꝛeterea ſcribit᷑.iiij.

Reg. xx. in ꝑſona Eʒechie · Obſecro dñe

memento queſo quõ ambulauerim coꝛã
te in veritate ⁊ in coꝛde perfecto:⁊ quod

placitum eſt coꝛam te fecerim.

In contrariũ cnbie

ad Hebꝛe ir. Munera ⁊ boſtie offerunt᷑

que nõ poſſũt iuxta cõſcientiã ꝑfectũ fa
cere fuientẽ. Et de ſta tꝰpfectiòe ichoata
ꝑ cbꝛiſtũ ſcribit᷑ ad Nebꝛe.xij. Acceſſiſt
ad mõtem Sion ad ciuitatem dei viuet
in Hieruſalem: et eccleſiam pꝛimitiuoꝛũ
qui conſcripti ſunt in celis:⁊ iudicem om
nium dñm ⁊ ſpiritum iuſtoꝝ perfectoꝝ.
Rü 60 dicendum ꝙ ſi compa-
IHEEEratur perfectio ſtatꝰ?poſt
aduentum chꝛiſti ad perfectionem ſtatꝰ
pꝛecedentium eiꝰ aduentũ. Planũ eſt ꝙ
iſta ꝑfectio p̃ferẽda e illi.cuiꝰ rõem aſſi⸗
gnat Augꝰ in li.de moꝛibꝰ eccłie.c.xxx.
vbi ait ꝙ in duobꝰ teſtamẽtis vetere et
nouo nobis deus diſciplie regulã dedit:
ut tinoꝛe ⁊ amoꝛe ſibi ſeruiat᷑:qꝛ timoꝛe
ꝑficit᷑ cohertio:amoꝛe mmo ꝑficit᷑ iſtructio
Quãq; tñ ut ait vtruũq; in vtroq; ſit pce-

ptũ:pᷣualet tñ ĩ veteri lege timoꝛ:in noua

v̈ pualet amoꝛ:quẽ libertatẽ ⁊ timoꝛeʒ
ſeruitutẽ aplus nomiuat qñ dicit. NHon
accepiſtis ſpiritũ ſeruitutis ĩ timoꝛe: ſed
ſpiritũ libertatis filioꝝ in quo clamamꝰ
abba pater. Quanto ergo a moꝛ pᷣfertur
timoꝛi tãtũ ꝑfectio iſtiꝰ ſtatꝰ pᷣfertur illi

Ar.

Eſt auteʒ alia rõ q̃re ꝑfectio iſtiꝰ ſtatus
illi pᷣferẽda ẽ quã apłs aſſignat.i. Cho.
x.quia illis cõtingebãt oĩs in ſigura nos
autẽ reſpectu illoꝝ reuelata facie gloꝛiã
dni ↄteplamur. Sed ſi cõparet᷑ ꝑfectio
ꝑſone iſtius ſtatus ad ꝑfectionem ꝑſone
ſtatus illius habẽt ſe tuc ſicut excedẽtia
et exceſſa:quia quedã ꝑſone iſtius ſtatus
in ꝑfectiõe pᷣferende ſunt illis:⁊ quedam
illiꝰ ſtatus in ꝑfectiõe pᷣferende ſũt iſtis

Timmergo cſt dicenduũ q;
Ad Paumn Moe fuit vir iuſtus
et ꝑfectus ſᷣm cõditionẽ illius ſtatus.vñ
dicit glo. ibi notabiliter eſſe dictũ in ge-
nera tionibꝰ ſuis:qſi nõↄſũmate et cõple
te iuſt icie:ſed pm generationẽ ſuã. CAd
2meſt dicendũ ꝙ ꝑfectio Abꝛabe pᷣferẽ/
da eſt ꝑfectiõi iſtius ſtatꝰ:nõ rõne ſtatuſ
ſed rõne charitatis que eſt vinculũ ꝑfe⸗
ctiois Oicit enim Augꝰ. ꝙ ſicut nõ fuit
impar meritũ patientie in Petro ꝗpaſ-
ſus eſt:et in Joanne qui paſſus no eſt:ſic
nõ fuit ĩpar meritũ in Joanne qui nullaſ
exꝑtus eſt nuptias:⁊ in Abꝛabã ꝗ filios
generauit. Verũ nãq; eſt ꝙ melioꝛ ẽ ca-
ſtitas celibu qᷓ; caſtitas nuptiaꝝ:ſʒ abꝛa
bam vnã bẽbat in vſu:ambas vo in ba-
bitu. C Ad z“eſt dicendũ ꝙ illa ꝑfectio
Eʒecbie nõ erat ex ſui ſtatꝰ operatiõe:lſſ⸗
ex penitẽtie ipetratiõe:qð ſequẽs lra ma
ni feſtat. Oicit᷑ eniʒ ſibi. Audiui oꝛationẽ
tuã:⁊ vidi lachꝛymã tuaʒ:et ecce ſanaui
te die tertio:aſcẽdes in tẽplũ dñi:⁊ addã
diebꝰ tuis.xv.ãnos.puta ad penitequʒ.
O tertiũ ſic pꝛocedit᷑.vr
EEEEeE emz e ois ſtat?
pꝓpfectio in chꝛiſto nõ fuit demõſtra
ta exemplo. Mon enim ꝑtinet ad ꝑfectio
nem cũ peccatoꝛibꝰ cõuerſari:ſed magiſ
eos repᷣhendere: et ad eos indignationẽ
babere. In ꝑpſona enim ꝑfectoꝝ dicit p-
heta. Setrabence ſecreto pꝛoximo ſuo
c ꝑpſequebar ſuperbo oculo ⁊ inſatia⸗
bitli eoꝛde: cũ hoc nõ edebã: ſed chꝛiſtꝰcũ
peccatoꝛibꝰ mãducabat z bibebat. Luc
xv.de quo plerũq; phariſei ſcandaliʒati

Queſtio IIII

ſunt. Wath. ix. Quare cu publicanis et

peccatoꝛibꝰmãaãducat magiſter veſter.nõ
ergo oĩis ſtatus ꝑfectio in cbꝛiſto exeẽplo
cbꝛiſti eſt demõſtrata. Pꝛeteres ꝑfe-
ctionẽ quis debet exeimplo moſtrare: nõ
ſolum in ſe:ſed im ilnis quoꝝcuram habʒ
ſed chꝛiſtus nõ mõſtrauit ꝑfectionẽ diſci
puloꝝ quoꝝ curã babebat. Dicit᷑ n. Ma
thei.ix. ꝙ diſcipuli Joãnis dixerũt xpᷣo.
Quare nos ⁊ phariſei ieiunamꝰ frequẽ-
ter: diſcipuli autẽ tui nõ ieiunãt:nõ g mõ

ſtratũ eſt in chꝛiſto exemplũ oĩs ſtatus

fectiõis. & Pꝛeterea maximũuũ exemplu

fectionis eſt patientie opus:iuxta illud
acobi. Patientia enim opus pfectum
habet:ſed chꝛiſtus nullã patietiã cũ pn/

cipibꝰ ſacerdotũ ſeruauit:qnimo frequẽ-
ter eis mals ipꝛecabat᷑. Matb.xxiij. Ae
vobiſ ſcribe ⁊ phariſei bypocrite.nõ ergo

in eo fuit omnis perfectionis ſtatus ex/

emplum monſtratum.

Eremplum enim dedi vobis ut quem /

ad modũ ego feci vobis:ita⁊ vos faciatj.

dicendũ ꝙ due ſunt ptei
RKnd 0 pfectionis iuſticie. Ana

eſt declinare a malis que ſunt pꝛobibita
per mãdata: ⁊ diſuaſa per conũlia. Alia

eſt facere bona que ſunt pꝛecepta ꝑ man

data: ⁊ perſuaſa per conſilia. Juxta illud
pſal.Seclina a malo ⁊ fac bonũ. Atrãq;
autem pertfectiõis partes chꝛiſtus in car

ne aſſũpta exemplo demonſtrauit: fugit
enim ⁊ contempſit ommia que ex amoꝛe

male inflãmate bomines pernicioſe ap⸗
petunt. Suſcepit autem ⁊ ſuſtinuit om
nia que ex timoꝛe male humiliante bo⸗
mines dammnabiliter accuſant: et iſta eſt
deductio Augl.in libꝛo de vera religiõe.
vbi dicit ꝙ quia ſatellites voluptatum
diuitias populi pernicioſe appetebant:
chꝛiſtus pauper eſſe voluit:honoꝛibus ⁊
dinitijs inbiabant: rex fieri noluit: car-
nales filios magnum bonum putabant:

camale coniugium pꝛolemq; contempſit

Ir.
aboeqht

tuneles
gens cot

Apoꝛis
clciatt
oſſſimün

nnologue
cbriſtiint
hatvs e
Hina ſit
fiiſdurn
fugüütun

A

fſelt Gr
e bab
iuci
Clei
ozelo
q n

ranmn
i inſfinn
deeſtgo
bobenpys
lhltati
Pfectoet
coherſa
b vine⸗
netian
Aoytia natu
tcögon
ſnt face iuf
Ktdciti
Cointris
hfenlasco
ſatzztoin
tpant eri
agragveint
obis n
heedein
ſeſurd
ſeeftoti

I

ipeblicantze
Derveſteryi
lcheiſto erit
Pecragfe
lonoſtnke t̃
oparamben,
t ertornidi⸗
Dckn
is diterit oe
immam fgli
lannitnohni
lücisſtans
natimüenmgl
oPs un i
n husgiknnn
ienenidin
egmnfti
emn d.
ootenicy
noris tinst⸗

fetrn
azu
dee
eint
sinatn
innutin
RK
erugtinn

ila M

Ar.
et hoc q;tuʒ ad bona que ipſe vitauit: cõ
tumelias ſuꝑbiſſime hboĩes boꝛꝛebãat: oe
genus cõtumeliaꝝ ipſe ſuſtinuit:doloꝛes
coꝛpoꝛis execrabant᷑: flagellatꝰ eſt atq;
cruciatꝰ:inoꝛi metuebãt:atq; ignomini⸗/
oſiſſimũ moꝛtis ſen crucem putabant
Ipſe autẽ crucit᷑ixus eſt:⁊ boc q;tum ad
mala que ipſe ſuſtinuit. Lota itaq; vita
chꝛiſti in terris ꝑ boĩem quẽ ſuſcipere di
gnatus eſt:nobis exẽplariter moꝛũ diſci
plina fuit. NHec aliqð peccatũ ↄmitti põt
niſi dum appetũtur que ille contẽpſit. et
fugiuturque ipſe ſuſtinuit:ſicut ibi cõclu

mE dit Auguſtinꝰ?.
Ad Pammn ergo eſt dicendu q/

ſicut Gꝛegꝰ dicit. Aera iuſticia cõpaſſi/
onẽ babet.Falſa vᷣo dedignationẽ:q;uis
et iuſti ſoleãt recte peccatoꝛibꝰ idignari.
Sed aliud eſt qð agit᷑ tipo ſuꝑbie:⁊ ali
qð ʒelo diſcipline Chꝛiſtꝰ autẽ venerat
tanq́; medico languoꝛes aiaꝝ ⁊ coꝛpoꝛũ
curaturus. Medicus autẽ qui nõ fuerit
cũ infirmis ifirmatꝰ:curare neſcit:ſicut
dicit glo.ſuꝑ illo ?ᷣbo ad Hebꝛe.iiij. Non
babemꝰ põti ficẽ qui nõ poſſit cõpati ĩfir
mitatibꝰ nr̃is vnde in boc maxima eius

pfectio eſt oſtenſa:ꝙ qꝛ cũ peccatoꝛibus

eſt cõuerſatꝰ:pctõꝛes iuſtificauit.C Ad
2 eſt dicẽdũ ꝙ ſic dic Chꝛyſoꝰ ſuꝑ Ma
the. Joãnes ⁊ ſui diſcipuli ieiunabãt:qꝛ
abſtinẽtia meritũ auget:quibꝰ nulla ẽ po
tentia nature:ſed chꝛiſtꝰ qui peccata po
terat cõdonare cur diſc ipulos eius ad ie
lunãduʒ cogeret quos abſtinẽtibꝰ pote/

rat facẽ iuſtioꝛes ⁊ ſoꝛtioꝛes.¶ Ad 3

eſt dicẽdũ ꝙ patietia eſt habẽda ĩ poꝛtã
do inturias nobis pſonaliter illatas:ſed
offenſas cõmiſſas in deũ vel in pꝛoximũ
ſtatiʒ zelo iuſticie vindicare debemꝰ:nec
vſq; ad auditũ ſuſtinere. Aude diẽ Gꝛe.
et ponit᷑ xxii.q.iin.c.inter qᷓrelas ꝙ pec
eata que in deũ vel in pꝛorximũ cõmittut᷑
a nobis puniẽda ſut. IAlla wo quibꝰ in no
bis delinquit᷑ patiẽter tollerãda:vel po/
tius ſunt diſſimulãda. DPꝛincipes autem
ſacerdotü tranſgreſſoꝛes diuine iuſticie

ſeptuageſimaſexta

IIII
erãt. AUnde iuſte xpᷣs ipꝛecabat᷑ eis mala
fecit eniʒ hoc Helias:qui ad vindicandũ
diuinã iniuria:ꝑ ignem de celo ipetratu
duos quinq̃genarios int᷑fecit: ut ſcribit᷑
B uartũ iiij. Re. i. c.
. 9 I En pcedit. v?
eenim ꝙ oĩs ſtatus ꝑfectio in xpᷣo
nõ ſit demõſtrata vᷣbo ⁊ doctrina. Nam
ꝑfectiõis opus eſt ſacrificiũdeo offerre:
cũ hoc ꝑtineat ad cultũ latrie:ſed ipſe ſa
crificiu docuit nõ eſſe acceptandũ. Juxta
illud Math. ix. Euntes aũt diſcite quid
eſt miſericoꝛdiam volo ⁊ nõ ſacrificium.
pꝛeterea mandatũ differt a conſilio
chꝛiſtus autẽ docuit ſolũ obſeruari man
data. Juxta illuũd Matb. vlt io. Euntes
docete oeès gẽtes:docẽtes eos fuare oia
quecũq; madaui vobis. Cum ſjᷓ ſtatus ꝑ
fectio cõſiſtat in ſuꝑerogationẽ coſilioꝛũ
vr ꝙ chꝛiſtus ſtatus ꝑfectionẽ nõ docuit
vᷣbo. ¶ Pꝛeterea ꝑfectio cõſiſtit in vita
ſolitaria ⁊ contẽplatiua:qꝛ ſedẽdo ⁊ qui
eſcẽdo fit aia ſcies ⁊ pꝛudes:ut dicit᷑.vij.
Pbiſicoꝝ:ſed chꝛiſtus nõ elegit ſolitariã
vitã ad doccndu:ſed publicã hominũ con
uerſationẽ:nõ ergo vᷣ bo eſt oĩs ſtatꝰ ꝑfe/
ctio in chꝛiſto demõſtrags.

In coõtrari ikehem ne⸗

cere.Act].i.ſed oĩs ſtatus ꝑfectio in xpᷣo

fuit demõſtrata in opere exeplariter: ut
ſupꝛa dictũ eſt:ergo ſimiliter in doctrina
Rn 60 vocaliter ⁊ vᷣbaliter.
SAnee dicenduz ꝙ ſtat? gfectio
cõſiſtit pꝛincipalit᷑ in tribꝰ.¶ Pꝛimo in
reinotiõe cupiditatl auaricie:q;tũ ad vo
tũ pauꝑt atis. 2? in remotiõe carnaliſ
concupiſcetie:qᷓ;tum ad votũ caſtitatis.
NLertio in remotiõe elationis ſuꝑbie:
q́;tuʒ ad votũ obedietie ⁊ builitatl. Iſta

aute tria xpᷣus ᷣbo docuit:⁊ in eis ꝑfecti

onẽ ⁊ felicitat viã eſſe oſtẽdit. Math.v.
In pᷣmoꝛdio eni ſue pᷣdicatiõis ſtati pau
ꝑtatẽ p̃ ceteris cõmẽd auit:dicẽs. Beati
pauꝑes ſpiritu:quoniã ipoꝝ eſt regnũ ce-
loꝛu: ⁊ ꝙ in pauꝑtate ſũmam ꝑfectionẽ

—

eæẽ monſtraret ſuo pꝛecurſoꝛi nunciauit:
Matth. xi. Eutes renunciat e iobani q
vidiſtis ⁊ audiſtis: ſurdi audiũt: moꝛtui
reſurgũt:pauperes euãgeligant᷑.ſuꝑ quo
mᷣbo dicit glo. ꝙ pauꝑes euãgelięare nõ
minus ẽ pᷣmiſſis: puta moꝛtuos ſuſcita
reiuel cecos illuminare. Ca ſtitatem v?o
ꝓbo cõmẽd auit. Matthb.xix.vbi cũ diſci
puli dixiſſẽt ſibi:Si ita ẽ cã hõi cũ vxoꝛe
nõ expedit nubere. Rñdit:nõ oẽs capi⸗
unt vbũ iſtud:ſʒ ꝗbꝰ datũ ẽ: ac ſi diceret
ut Hieroꝰ exponit: Anuſqſq; cõſideret
vires ſuas vtrũ poſſit vᷣginalia ⁊ pudici
tie iplere pᷣcepta. Mã ꝑ ſe caſtitas blãda
eſt:⁊ quẽlibet ad ſe alliciẽs: ſʒ ↄſiderãde
ſũt vires: ut ꝗ põt caꝑe capiat.Que vox
dñi ẽ hoꝛtãtis milites ſuos:⁊ ad pugnã
pudicitie ↄcitãtis:qſi dicat:ꝗq põt pugna
re puguet:⁊ ſuꝑet:ac trniphet. Sʒz obe⸗
dientiã ⁊ ꝓpe voluntatis abnegationeʒ
vbo docuit: Lu.xiiij.qñ dixit Qui nõ ba
iulat crucẽ ſuã ⁊ ſequit᷑ menõ põt meus

eẽ diſcipulꝰ.qð exponẽs Chꝛyſoꝰ dicit:

qꝙ arduũ ꝗppe ẽ crucẽ dñi tollere:nega/
re qð ſis:cu velis eẽ qð nõ ſis. Ande iſta
tria in ꝗbus ↄſiſtit ſtatꝰ ꝑfectio nõ ſunt
ab hoĩe inuenta: ſʒ xpᷣi doctrina comen

.

data:⁊ ſuo verbo pꝛedicata.

Ad pamuma eiaten

cit glo. Mattb.ix. Chꝛiſtus non deſpe/

xit ſacrificium:ſed quia phariſei ſacrifi⸗

cia ſine miſericoꝛdia faciebant in tem/

plo coꝛam populo:ut iuſti apgerent: et

—

nõ exercebat mibicoꝛdie oꝑa in qbus ꝓ/

bar᷑ ee vera iuſticia.ideo xps ſignant᷑ di
xit: Mibicoꝛdiã volo ⁊ nõ ſa crificiũ:ſub
audi ſine miſericoꝛdia. Ad 2ec dicẽ

dum ꝙ ſicut vxpᷣus pfectiõis opa nõ pᷣce

pit ſed ſuaſit:Sic apłis pᷣcepit ut in do/⸗

cendo mãdata pᷣciperet: ⁊ opera ſupero
gatõis ſuaderẽt. Eñ Apłs.i. Chorj.vij.

dicit de ginibꝰ?: PHꝛeceptũ dñi ñ habeo
cõſiliũ aũt do. Ad 3 dicendũ eſt ꝙ
xps n elegit vitã ſolitariã m quã aliꝗs
occupaĩ᷑ circa actus debuientes ſue geti

non ſunt in ꝑfectois ſtatu: nõ g

AQAQAneſtio 1
⁊ ſue dulcedini tm:ſʒ clegit vitã ſᷣm quã
aliꝗs p̃ᷣdicdo ⁊ docẽdo cõtemplata tra

dit᷑ alqs ad eoꝝ inſtructionẽ ⁊ ſalutem.

Calis eni vita q;uis ſit aliquo mõ acti⸗

ua:pᷣeminet tñ ſimplici cõtemplatiõi: qꝛ
pꝛeſupponit abundantiam contempla-
tionis ⁊ dilectionis. et per conſequens

D

maioris ꝑfectiõis ⁊ c.

¶ Queſtio ſeptus geſima ſeptia de

cbꝛiſt i charitate. um eſt de
EVEV videndum eſt de
Einde chꝛiſti charita⸗/
te: Circa quod querunt᷑ tria.
Cpꝛimo vtrũ cbꝛiſtus ſolũ
in charitate poſuerit ꝑfectionis ſtatum
2 vtruũ ꝑfectũ modu diligedi chꝛiſtꝰ
poſuerit ſub pᷣcepto uel ſub ꝑfectiõis cõ
ſilio. ꝭ vtrũ ad ꝑfectu modũ diligen

di cbꝛiſti aliquis perfectionis ſtatus po

ſit attinger.
Dpꝛimũ ade herur
☛ Peeiiten gitur. idetur
enim ꝙ cbꝛiſtus non ſoluʒ in cha
ritate poſuerit perfectionis ſtatum: ꝗa
ſcribitur ſuꝑ illud Lu.xiiij. Qui non re
nunciat oĩbꝰ que poſſidet nõ põt meꝰ ee
diſcipulus dicit goo. Bede ꝙ differẽtia
eſt inter relinquere oia ⁊ renunciare ꝗas

cũctoꝝ fid eliũ eſt renunciare oĩbus: pu

ta ſic tenere que mũdi ſunt ut tñ ꝑ ea no
teneant᷑.ſed relinquere oĩa boc ẽ curas
mudi oino poſtponere:paucoꝝ ⁊ ꝑfecto
rum eſt. In abdicatione tꝑaliũ cõſiſtit

ſtatus pfectioõis nõ in charitate. C S.

pfecta charitas eſt in eo qui nõ timet:q?
ut dicit Jobãnes in canonica ſua: Per⸗
fecta cbaritas foꝛas mittit timoꝛẽ: ſed
multi in ſtatu cõiuga toꝝ exiſtentes non
timent ⁊ habent ꝑfectã charitatẽ: ⁊ tn
ſolg cha

ritas facit ad ſtatũ ꝑfectionis. ¶“Pꝛe

terea illud magis facit ad ſtatum perre
ctionis quod magis ſacit ad beatitudi/

nem: ſed cognitio uel viſio que eſt donũᷣ

intellectus magis facit ad beatitudine
q́; charitas que eſt perfe ctio voluntat

atisr g

. ð,

Ar.

Prtolt
leqvont
nobovic
Goyerita

zn.

Peil
hront
Cbor'
verioes
corpusr
wonbed

Peeſens
tiobt
Cy
Cn
ſerdti
tope
eftcie
goſie
o ina
lt
tſancei
cumeſe
oferiine
latimnan
deieſtn
hec mute

tidopler

goſdic
litns eſf
opus pon
multternn
Coh i
husgteſa

Gk ole
gzn

foftnale
rlai
Puſint⸗
ltüdeio⸗
lgtio gſone
Ccautg in

twiti ngu
Rtemplatam
he1 ſalten.
lano no aet⸗
tenplatölg
n Contenple⸗
Cnlegren

ſmſeptinde

Cendun Ade
celichantn,

endtn .

fichicha h
tons taiun

düigin cnH

Pnfrit
nodüdli
nis ſuns

ſ e

eur ANem

P bicht
aum 4
giton 1
iſenet

Ar.

Jurta illud Mattb.v. Beati mudo coꝛ
de:quonia ipſi denʒ videbunt. Suꝑ quo
verbo dicir Augꝰ ꝙ viſio ⁊ contempla-

tio verita tis eſt tota merces fidei.

P& 1να⅞† eſt:quia maxi⸗
In cõtrariũ neberfenbis
opus eſt martyriũ ⁊ abdicatio tꝑaliũ:ſj
iſta non ꝑficiunt hominè ſine charitate
1. Chor..xiij. Si diſtribuero ĩ cibos pau

perũ oẽs facultateſ meas:⁊ ſi tradidero

coꝛpus meũ ita ut ardeã:charitatẽ autẽ
non habeam nibil mibi pꝛodeſt.

PD G&1 dicendũ ꝙ ad gfectiõis
KRñd cO ſtatum quinq; q;tum ad

pꝛeſens requirunt᷑. C Pꝛimo perpetua
voti obligatio. ¶ 2? dei ⁊ ꝓtimi dilectio
WM 3: ad cultum dei oblatio ⁊ dedicatio
¶ A habitus benedictio: ul ꝑſone cõ/
ſecratio. C 5

omniũ tẽpoꝛaliũ abdica
tio.Herpetua nanq; Porrabiigsri⸗ Ecã

efficiens perfectionis ſtatus.Oicit enij

glo. ſuꝑ ilio verbo Leuit. xxvij. Animal

qð imolari poteſt dño ſiquis vouerit ſã
ctuʒ erit:nec mutari poterit: quia aliuid

eſt ſanctificari ⁊ offerri:⁊ aliud eſt ſan/

ctum eſſe ⁊ dei eſſe nam qð ſanctificat᷑ ⁊
offert᷑ incipit dei eſſe quod nõ erat:⁊ pau
latim augmentat᷑.Qð aũt ſanctũ eſt et

dei eſt non eget augmẽto:qꝛ ꝑfectũ eſt:

nec mutari põt. In obligatione enim vo
ti duplex eſt obligatio: vna ipſius volun

tatis: ⁊ alia eius ꝙ voto offertur: ut ibi
gloſa dicit. Cã vo foꝛmalis perfectiõis
ſatus eſt dilectio dei ⁊ ꝓximi. Mullu.n.

opus ponit hoĩem in ꝑfectiõis ſtatu foꝛ

maliter in vita ſpuali:niſi charitas. Vñ
Colocj.iij. Enum eratis multis virtuti

bus que faciũt ad ſtatũ ꝑfectionis cõclu

dit Aplus: Suꝑ oia auᷣt bec charitateʒ

habete:que eſt vinculum ꝑfectiois.Cñ
vᷣ finalis ſtatus pfectionis eſt dedica/
re ſe et ſua ad cultũ dei.
ꝙ virginitas non quelibet:ſed que eſt ad

cultũ dei oblata eſt pꝛemianda. vñ dedi

catio ꝑſone ad cultum dei ſᷣm tria vota

eſt cauſa finalis perfectiõis ſtatus. Cã

Dicit eniʒ Augꝰ

ſeptuageſimaſeptimm

autem materialis eſt benedictio habitꝰ⸗
ſicut fit in religioſis completo pꝛobatio
nis termino: ul epiſcopalis conſecratio
in qua emittit votum de cura babenda
ſuarum ouium. Sed cauſa inſtrumenta⸗
lis eſt abdicatio ipſoꝛum tempoꝛalium.
Iſta ergo quinqʒ per oꝛdinem requirun-

tur ad perfectionis ſtatum: et ᷣm ꝙ ma

gis et minus iſta in aliquibus reperiun-
tur:ſic maius et minus in ſtatu perfecti⸗
onis eſſe dicuntur.
Ad pꝛimum *α
Am r quz ꝙ relinqre
omnia tempoꝛalia perfectoꝛum eſt:non
quia hoc faciat ad perfectionis ſtatum
effectiue foꝛmaliter.finaliter:ſiue mate/
rialiter. Mam: Socrates et multi alij tẽ-

poꝛalia dimiſerunt:qui non fuerunt in ꝑ

fectiouis ſtatu:ſed facit ad perſectioneʒ
inſtrumen taliter pꝛo tanto:quis diuitie
ſunt quedam ſpine ſemen diuinum ſuffo
cantes: ut dicitur Luce.viij.pꝛopter qdq
per ipfarum abdicationem animus red/
ditur magis liber ad diligendum deum
et omnia pꝛopter ipſum. ¶. Adſecuduʒ
eſt dicendum ꝙ exiſtentes in ſtatu coniu
gali poſſunt quidem perfectionẽ habere
et perfectionis opera facere:non tamen
ſunt in ſtatu perfectiõis: quia obligatio
qua vnus coniugum obligatur alteri:nõ
eſt ad perfectiõis opera.non eſt enim ad
operationem ſpiritualem:ſed potius car
nalem. ¶ Ad tertium eſt dicendum q
cognitio facit ad beatitudinem quaſi in-
choatiue ⁊ oſtenſiue:ſed foꝛmaliter com
pletiue ⁊ finaliter terminatiue ſola dile/
ctio facit ad beatitudinem:vnde cogni
tio poteſt facere ad perfectionis ſtatum
Fm quid. Sed vniuerſaliter per ſolaʒ cha
ritatem bomo foꝛmaliter ponitur in per
fectionis ſt‚in.
D ſecundum è
vid etur enim ꝙ chꝛiſtus perfectũᷣ
modũ diligẽdi poſuerit ſub pᷣceptonõ ib
ꝑfectiõis cõſilio:qꝛ ꝑfecte deum diligere

Queſtio I

eſt eũ diligere ex toto coꝛde:ſʒ hoc ponit᷑
ſub pᷣcepto. Luce.x. Diliges dũm deum
tuũ ex toto coꝛde ⁊ ex tota mente tua:⁊
er oibus viribus tuis. Pꝛeterea ꝑfe
ctus modus diligendiẽ diligere inimi-
cos.vñ ſaluatoꝛ Math. v. cu dixiſſz: Oi
ligite inimicos veſtros: Statim ſubdit
Eſtote vos gfecti ſic ⁊ pr veſter celeſtis
perfectus ẽ:ſed diligere inimicos ponit᷑
ſub pᷣcepto eodẽ caplo:Ego aũt dicovo
bis: diligite inimicos veſtros:bene faci
te bis qꝗ oderũt vos. &ο Pꝛeterea nõ eſt
ꝓfectioꝛ modꝰ diligendi q; ꝓ ꝓximo ani
mã ponere:Jurta illud Jo.xv. Maioꝛẽ
charitatez nemo bʒ ut aiam ſuã ponat
quis ꝓ amicis ſuis. Sʒ talis modus di
ligendi ponit᷑ ſub pꝛecepto.i. Johã. iij. in
bhoc cognouimꝰ charitatẽ dei:quoniã il
le ꝓnobis aiam ſuã poſuit:⁊ nos debe/
mus ꝓ fratribꝰ aiam ponere.

an gaAͤrrarii” eſt glo. ſuꝑ illo
In cõtrarin ? he Worſ⸗
xiij. Ego aũt libentiſſime impendam ⁊
ſuꝑimpẽdar egoipſe ꝓ aiabus veſtris.
Rn deo dicendũ:ꝙ aliꝗs eſt mo

dus diligendi ꝗ ꝓponit

bõi in aet vita in pcepto. Aliqꝗs vᷣo pꝛo
domt õi ſolũ in ↄſilio. Aligs aũt mo/
qdus diligendi ꝗ nec in pᷣcepto nec in cõſi
lio ſibi ꝓponit᷑ut ad ipᷣm attingat᷑:ſʒ ſo/
lum ut ad ipᷣm mediate modo diligendi
vie ꝑueniat᷑. Eſt enim diligendꝰ deus ex
toto coꝛde ꝑ intentionẽ: Ex tota mente
cognitione᷑: Ex tota aia ꝑ affectionè᷑:
Et ex oibꝰ viribꝰ ꝑ executionẽ. Tał aũt
mo qus diligendi triplicit᷑ 'm ꝑfectiõeʒ
põt variari.¶ Pꝛio ut hõ ſic ex toto coꝛ
de:mente:aĩa:⁊ foꝛtitudine deũ diligat
ut nibil ſibi deſit ad diuina dilectionem
wꝙ ectu uel babitu in deũ nõ referat tã⸗
qᷓ; in finẽ.⁊ iſte modus ꝑfectus diligen
di dar bõi in pᷣcepto:ita ꝙ nibil hõ ac-
eet guod ſit duine dilectioni ꝛium.
Scvo ſic ex toto coꝛde:n cte:anima
⁊ foꝛtitudine deũ diligat ut etis abijciat

alle illa quibꝰ vti licite poſſit quatenꝰ li⸗

berius deo vacet ⁊ dilectiõis feruoꝛem
in ſcipſo augmentet: ⁊ talis ꝑfectꝰ mo-
dꝰ diligẽdi ꝓponit᷑ bõi in cõſiio. ¶C Ter
tio ut ſic ex toto coꝛde:mete:⁊ aia:⁊ foꝛ·
titudine:homo deũ diligat: ut quicꝗd eſt
in oibus pᷣdictis:totũ actualiter conuer
tatur in den. Et talis modus diligedi cũ
ſit cõpꝛebẽſoꝝ ⁊ nõ via toꝝ:no ꝓponit᷑ ho
mini ſub pᷣcepto:vel in cõñlio ꝑ attincti
one᷑:ſʒ ſolũ ꝑ imita tiouẽ:mõ quo dicebat
Aplus Phił.ii. Mon quod iam accepe-
rim:aut ꝙ iam perfectus ſim:ſed ſequoꝛ
ſi quo mõ cõpꝛebẽd aʒ in quo ⁊ cõpꝛeben
ſus ſum a chꝛiſto Jeſu: ut ſolũ in ea clari
tate chꝛiſtũ videã:in qua apparuit mibi
in via qñ me cõpꝛehedit:ut Gio exrvonit.
A 3111 1⁄1 ergo eſt dicendu
Ad Peim 1 in diligendo deũ ſicẽ
dictũ eſt:eſt multiplex gradus ꝑfectiois.
Põt enim eſſe vnus gradus:ut ſic deus
diligat᷑ qtenꝰ oĩa referant᷑ ĩ ipſu actulit
vel habitua liter:⁊ nibil acceptetur qð ſit
eius dilectioni cõtrariu. Alius gradus e
ut abiſciant oĩa illa que poſſut boĩez iĩpe
dire a dei dilectiõis feruoꝛe:⁊ vterq; mo
dus diligẽdi ꝓponit᷑ homini in via:ſ̊ vnꝰ
in cõſilio ⁊ alter in pᷣcepto. Ad 2eſt
dicendu qꝙ teneri ad dilectione iimicoꝝ
põt itelligi dupliciter. Pꝛimo tẽtione coi
qua ꝗs diligens pꝛoxios:inimicos a tali
dilectiõe nõ excludat:⁊ talis modus dili

gendi inimicos eſt de neceſſitate pᷣcepti.

Secũdo tẽtione ſpecialii actualit᷑ mẽs

boiĩs ferat᷑ in dilectionẽ inimici pᷣter ne
ceſſitatis caſũ: et talis modus diligendi

ptinet ad ꝑfectionẽ cõſilij Dico aut pter
neceſſitat caſuũ:qꝛ in caſu neceſſitat hõ

in ſpeciali actualiter tenet᷑ inimicũ dili/

gere bñfaciẽdo ſibi ex nccitate pᷣcepti pu
ta ſi fa me moꝛeret᷑:vł i aliqͥ alio nccitatj
articulo. ¶ Ad 2z'meſt dicendũ ꝙ aia vi
uificata deo ſpuũaliter ꝑ gratie infuſionẽ

et vmiſicat coꝛpus vita nãliꝑ eius infoꝛ
matione. Quantũ ergo ad pᷣmã vitã non

tener᷑ homo animã pꝛo fratribꝰ ponere:

nõ eni teuner̃ bomo peccãdo vitã aie ⁊ ſe

nc

musegd

Ar.

Gtenne
ſecnndi⸗
nnne
rmmiqh
Stoinne
füetelt
ſeoꝛti
ltioneli
loſlo pſ⸗
ſetal pe⸗

3
guispt
ſatus
ſit inbe
ſortbit
Pa
ins
Uice⸗
ſeden
Cpe
Onn
Mle⸗
che
ſclomer

oe tconm
Mtonin
dligengfe⸗
Pfectüi
tis poteſ

Ke

tlekvist

un hſect
ibnidch
Cgfgey

hfniri
epeboe
do⸗ unl

ſ ediet

clsn eſ
p
ubop iö

idis ſennen
ls gfeal ne⸗
coſto. CCe
en zinnfon
eutqtiggs
malitercopue
us dligitic
Tropponäh⸗
ilopatthn
noquo dicche
odiamscce
in dſae
vo coehe
Ueſoliinachn
Apemt ni
r eent.⸗
Palmuotig
Niemtoäf
ndegfuent.
Moeſt NeS
Gi ipi

AcCrdt..

nnts
rℳ
Uemnftl
nisen
CAr
utnini
Penpctin
gitinideli
ienehken
Caſtreich
rtcnulin
ninic öten
vcus diſgn
Dicozit
hectſitt
cininian
iſateßehht

=S=

6

—
—

1
4

=ꝛ=

icaloneein
ienigin
grtifi
lgante
gönüttie
art
jiorttinn

=
=
☛ ☛ r . =

1

Ar.

cõtemnere ut ꝓximũ ſaluet: ſed q;tũ ad
ſecundã vitã tenet᷑ bõꝓ fratribus aiam
ponere:qꝛ plus tenet᷑ diligere ſalutẽ aie
ꝓrximi q; coꝛpoꝛalẽ vitã ſuã etiã ex pᷣce/
pꝓto in neceſſitatis articulo. Puta ſi ꝗs
vidẽet aliquẽ ab infid elibꝰ ſeduci teneret᷑
ſe moꝛtis ꝑiculo exponere ut eũ a ſedu-

ctione liberaret:ſʒ extra caſum neceſſi-

tatis ꝓ ſalute ꝓximi aiam ponere perti

net ad perfectionem conſilij.

er POHS†*†EP= 111 ſic pzꝛocedit ur:
tertin Alaet enim ꝙ
dQAl pfectũ modũ diligendi xpᷣi ali
quis ꝑfectiõis ſtatus poſſit attingere:qꝛ
ſtatus ꝑfectiõis vltimatꝰdiligendi cõſi-

ſtit in hboc ut anima ꝓ amicis ponat᷑: ſiẽ
ſcribit᷑ Yo.xv. Sed multitale modũ dili

gendi lefecru habuerũt:ut apli ⁊ mar-

Pꝛeterea nõ ẽ pfectioꝛ modus dili-
gengi deũ qᷓ; ipſum deũ cõpꝛebendere:ſj/

Aplus ꝑ dilectionẽ deũ copꝛebẽdere ni

tebat᷑ Jurta illud Pbil.ij. Sequoꝛ aũt

ſi uo modo compꝛebendam.

An riatrariſ eſt: quia chꝛiſtꝰ
In cotrann fuit ſimul via-

toꝛ ⁊ comp̃hbenſoꝛ. Sʒ modus diligẽdi

viatoꝛũ nũqᷓ; põt attingere ad moduʒ
diligendi compbenſoꝝ: ergo ad moduzʒ
ꝑfectũ diligendi vxpᷣi nullus ꝑfectõis ſta
tus poteſt attingre.
Rnid cO dicendũ ꝙ triplex ẽ ꝑfe

ctus modꝰdiligendi deũ

Anus eſt diuinoꝝ.Alius beatoꝝ.CTer/
tius eſt viatoꝝ.Cũ.n.deꝰ ſit in finitũ bo
num ꝑfecte diligit᷑:qñ infinita virtute
⁊ infinita charitateę amat᷑: ⁊ qꝛ in nulla
creatura ẽ virtus infinita uel charitas
infinita:iõ talis ꝑfectus modus dilige

di ẽ ꝓpꝛiꝰpſonis piuinis ſolũ:ut vnaq q;
ꝑſona tantũ diligat ſe qᷓntum diligibi łẽ

ꝓpt᷑ qo dicit Augꝰ. xv. de trini. ꝙ ſpũs
ſcũs nõ eſt pf̃is ſolius nec filij ſoliꝰ ſʒ eſt
amboꝝ:iõ coëm qua ſead inuicem dili-

Pꝛeterea deꝰ nõ põt ãpliꝰ dili
gi q; ex toto coꝛde:ſed multi ſancti viri
ſi deum diligũt coꝛde pleno ⁊ perfecto.

ſeptuageſimaſeptima un

gunt no bis inſinuant charitatẽ. Mod⸗
autẽ ꝑfectus diligendi beatoꝝ conſiſtit
in actuali fruitione diu nitatis:ut totũ
coꝛ ipſoꝝ actualit ferat᷑ in deũ ꝑ intẽtio
nem: ⁊ mens eoꝛu actualit ipᷣm cogno/
ſcat ꝑ ituitiuã viſione:tota coꝝ aĩia diui
na dilectiõe actualit᷑ repleat᷑ ꝑ affectio
nem:⁊ oẽs vires eoꝝin deu actualit᷑ cõ
uertant᷑ ꝑ actualẽ executionẽ:ut rõ oĩuʒ
exterioꝝ actuũ non ſit aliud q; dei dile-
ctio. Sʒ modus ꝑfectꝰ diligendi viato/
rũ coſiſtit in abiectione illoꝝ que poſſũt
boĩem a feruoꝛe diuine dilectiõis impe-

dire eo mõ quo dicebat Aplus:Que re

tro ſunt obliuiſcat᷑. ad ea vo que pꝛioꝛa
ſunt ſeipſum extendens currat ad deſti
natũ bꝛauiũ ſuꝑne vocatiõis. Iſte autẽ
triplex modꝰ ꝑfectꝰ diligẽdi fuit in x?o
diuinoꝝ cõpꝛehbẽſoꝝ:⁊ viatoꝝ: ⁊ ad nul
lum iſtoꝝ modoꝝ aligs ꝑfectiõis ſtatus
põt attingere:nõ ad modũ ꝑfectũ diui⸗
noꝝ:qꝛ nullus põt eſſe deus ſicut ipſe ſu
it:non ad modu ꝑfectu cõpꝛebenſoꝝ: qꝛ

nullus põt eẽ viatoꝛ ſimuil ⁊ cõpꝛebeſoꝛ
ſicut ipſe fuit:nec ad modũ ꝑfectũ viato
rũ que ipſe habuit:qꝛ nulli põt dari gra

capitis ⁊ nõ ad menſurã: ſicut ſibi data
cut ſilłſit caput ⁊ ſingłar bõ ſiẽ ipſe fuit
Ad pꝛumũte doe ini
Fe*EbE*martyres 2 aphi nõ
babuerüt er ſe ꝙ agiam ponerẽt ꝓſalu⸗
te ꝓximoꝝ:ſed ꝑ gram xp̃i capitis:decu
ius plenitudine oẽs receperuũt gram ꝓ

gra: ut dr Jo.i.vnde Augꝰexponẽsa ilið

v̈bum: Pꝛotexiſti me dñe a couentu ma
lignantiũ.dicit: iã ipᷣm caput noſtrũ in/
tueamur.nam multi martyꝛes paſſi ſũt
talia:ſʒ nibil ſic elucet quomõ caput no
ſtrum: ibi melius intuemur qð illi exoti
ſunt. C Ad ⁊ eſt dicendũ ꝙ multi dili
gunt deuz ex toto coꝛde:ꝑ dilectionẽ tñ
deriuatã a xpᷣo capite. Vnde in xpᷣo fuit
modus diligendi ꝑfectꝰ:qꝛ charitatẽ in
tota ſua excellẽtia babuit: nõ ſᷣm aliquꝗʒ
determinatã menſura m:ſed quilibʒ ali
us ex toto coꝛde poteſt diligere deũ ᷣm
ee

Ar
ſixum ſibi a xpo: Juxta illud ad Epbe.
iiij. vnicuiq; noſtrũ data eſt gr̃a 'ᷣm mẽ⸗
ſurã donationis cbꝛiſti. C Ad ʒ ẽ dicẽ
dũ ꝙ compᷣbendere deũ ꝑ dilectionẽ põt
intelligi duplicit᷑: Eno mõ per ipſius cõ
pbenſi incluſionẽ uł terminationẽ: ⁊ ſic
deus incõpꝛebenſibil eſt omni creature.

Secũdo ꝑ ipſius viſiõis ↄſecutionẽ:⁊ ſic

põt cõuenire creature: ſᷣm quẽ modũ di
cebat Apłs Sequoꝛ aũt ſiquo mõ com
pbẽdã:exponẽdo ſicut expoſitũ ẽ ſupꝛa
¶QAueſſio.lxxviij· de chꝛiſti pauꝑtate.
Lterius conſiderãdũ
2 eſt de chꝛiſti

pauptate: Circa quod querũ

turquatuoꝛ. ¶C Pꝛimo vtruʒ

chꝛiſtus elegerit ſtatũ paußratis. Se
cundo vtrũ pauꝑtas ſecerit in chꝛiſto ꝑ
fectionis ſtatuʒ. ¶ Tertio vtrũ chꝛiſtꝰ
ſic fuerit pauꝑ ꝙ mendicaret oſtiatim.
¶ Quarto vtru chꝛiſtꝰ ſic fuerit pauꝑ
vꝓ manibus laboꝛauerit. ſc pecdi
m ergo ſic ꝓpcedi
D Peummn tur: Vider᷑ eni
Wwꝓecbꝛiſtus nõ debuerit aſſumere
ſtatũ pauꝑtatis. Scribit᷑ eni Eccleſiaſti
ci.vij. Atilioꝛ eſt ſapientia cũ diuitijs ⁊
magis ꝓdeſt:qꝛ ſicut ꝓtegit ſahieri⸗ ſic
ꝓtegit pecunia:ſed chꝛiſtꝰ fuit ſapientia
der patris.i.Chorl.i.Pꝛedicamꝰcbeiſtũ
dei vᷣtutem ⁊ dei ſapientiã.magis ́ de
buit eligere ſtatũ diuitiarũ q; pauꝑtatj.
¶ Pꝛeterea qð eſt materia deęlinquẽdi
cbꝛiſtus nõ debuit aſſumere: ſed ſcribit᷑
Eccł xxvij.ꝙ ꝓpterlinopiã multi deli⸗
querũt:ergo talẽ ſtatũ chꝛiſtus nõ debu
it aſſumere. Pꝛeterea ſtatũ in quo hõ
cõſtituit᷑ in ꝑiculo aĩe cbꝛiſtus aſſumere
nõ debuit: ſed inſtatu pauꝑtatis conſti⸗
tuit᷑ hõ in ꝑiculo aieqꝛ pauꝑtas boiem
ad furtũ inducit: ſicut abun dantia diui-
tiarũ inducit hoiem ad dei contemptuʒ
Ande ſalomõ a deo inſpiratus neutruʒ
petijt: Pꝛouera. xxx. Mendicitatẽ ⁊ di
uitias ne ded eris mihi:ſed tribue tm vi

Queſtio 1

modũ pfectũ q;tuz ad aliquẽ terminũ pᷣ ctui meo neceſſaria.

„ =*
A 11 eſt: qꝛ ſtatuʒ
Incontrarin illũ chꝛiſtus
debuit aſſumere quem pᷣmo v*bo btifica
uit ⁊ eius cõſilio firmauit: ſed ſtatũ pau
pertatis pᷣmo btificanit: Matth. v. Bti

pauperes ſpũ.⁊ ↄſilio firmauit: WMath.

tix. Si vis ꝑfectus et:vade ⁊ vende oĩa
que babes ⁊ da Sgerine⸗ beyſo⸗ i
W diceduz. ꝙ; Cbꝛyſo. ſuꝑ
Rnd e0 NMattb.triplicẽ diſtin⸗/

guit pauꝑtatẽ: vna eſt ſimulatoꝛia: alis

coacta ⁊ neceſſaria.tertia ſpũalis ⁊ vo⸗
luntaria. Illi aut ſunt pauꝑes ſimulato
rie ꝗ ⁊ ſi expoliant ſe bonis tepoꝛalibus
nõ tñ expoliant ſe ſupbia ⁊ arrogantia:
ſed magis ſunt ſuꝑbi ↄtẽnendo tẽpoꝛa⸗
lia qᷓ; diuites in ſeculo diuitias poſſiden
do:ut dicit Augꝰ in regula. Secũda vᷣo
pauꝑtas coacta ⁊ nccria q;uis in ſcptu

ℳ

ra nõ damnet᷑ nõ tñ laudat᷑ ꝙ ſit meri/

to uel pᷣmio digna:quia ſicut nullũ inuo
luntariũ põt eſſepeccatũ ⁊ dignu dana⸗
tione:ſic nullũ inuoluntariũ põt eẽ meri
toꝛiũ ⁊ dignũ ᷣmiatione.Sʒ tertia pau
pertas ſpualis ⁊ volũtaria ꝑ xpᷣm bea
tificata ⁊ laudata:⁊ merito:qꝛ bʒ anne

xam tẽpoꝛaliũ volũtariã abiectiont᷑:coꝛ

dis biiliationẽ: ⁊ celeſtiũ cõtemplatõeʒ
banc aut pauꝑtatẽ chꝛiſtꝰ aſſumpſit di⸗
cente Apło.ij. Cbor..viij. Scitis enim
gram dni moſtri ieſu chꝛiſti:qm ꝓpt vos
egenus factus eſt in mudo:cũ eſſʒ diues
in ſua maieſta te:ſicut glo.exponit:ut il⸗/
lius inopia vos diuites eſſetis. ⁊ in hoc
ↄſilium do ut ad imitationè illius pau-

peribus detis:qꝛ plus ẽ vtile facienti q

Ad nmuͤ cui fit: ut glo.dic.
1 P ergo eſt dð. ꝙ illud
verbũ ſalomonis veri ficat᷑ 'm regulam
poſitam a Ppᷣo ij. Lopi.ꝙ maximũ bo
nũ coniunctũ minimo bouoꝝ eſt eligibi

lius qᷓ;per ſe poſitũ. Zñ ſi ſapientia que

numerar in᷑ maxima bona e ꝑ ſe dligibi

lis: eligibilioꝛ eſt cũ diuitus que nume⸗/
rant inter minima bona.Cu paugtas

Pfrorſe

ſſipeſte

A.

ectde⸗
bis duiti
Povptate
lon C?
ſoturden
ſcceſſtate
ooſtetin
Nerttocn
Horedaiut
tscoactin
ſnrqnaf
iti ni
ttataopel
ſonspen
giroſit
lüͤtulse
ltqibiteg
ocol⸗
upens⸗
chithen
tatenun
hitesdn
etlene
lipt
Noluig
keſturnti⸗
Ciisckdo
E

, 0
gizſe
nsdiſee

ngrereoi⸗
letoneſtr

ſezrde

gfopano

Nuus ror.

Mlutigvit

„

ſadro

1
4

ſeqeſtaaz
llücheiſt
o pobeifien
ſchſtatͤpan
danby. Be
guit. Dath
t vengecit

6.
Cbepſo. a

lci diſin⸗
Uigongal
ſpüals⸗
gesinult
Kintlas
nnpuna

insnl
A in
arfulin
roi n,
imeim
Gnun
Fügird
zonghme
ttint

97

R
Stbalt
ngtſos
ucſzoen
ſtuti
Eilius er
iefaenih
ſtint go
limtene
4 Narinüne
wore ſ

ſſapetig

ſmni

Ar.
que eſt de ꝓꝑfectione euangelica excedat
oẽs diuitias eligibilioꝛ erit ſapiẽtia cum
paupꝑtate tali q; cũ diuitijs q ſut minia
bona. C Ad ⁊ꝛmeſt dicendũ q illud itel-
ligitur de pauꝑtate iuolutaria que bʒ de
neceſſitate deſideriũ diuitiaꝝꝑ adiũctum:
ideo ſtatim ſubdit᷑ ꝙ qui qrit locupletari
auertit oculũ ſuũ:ſubaudi interioꝛẽ a ti/
moꝛe dei ut glo.expõit:tales eniʒ paupe
res coactiue nõ volũtaria electiõe:qᷓ;uis
ſint crucifixi muũdo ꝑ tẽpoꝛaliũ carentiã
ipſi tũ mũdo crucifiti nõ ſunt ꝓpter affe/
ctatã opulentiã. CAd 2ꝭ“eſt dicendũ ꝙ
ſtatus pauꝑtatis nõ eſt periculoſus illis
qui volũtarie aſſumũt carentiã tepoꝛa⸗/
liũ:tales enim dũmodo habeãt alimẽta
et quibꝰ tegant᷑ conrẽti ſunt ſᷣm doctrinã

apoſtoli. Illis autẽ eſt periculoſus ſtatuſ

pauꝑtatis:qui cũ egeſtate rerũ tẽpoꝛaliũ
cupiũt ſaturari cũ quadã inſatiabili aui
ditate diuitias appetẽdo:tales enim cu/
pientes diuites fieri: incidunt in tẽtati/
onẽ ⁊ laqueũ diaboli:⁊ deñũderia inutilia
ut dicit aptus. i. Thi. vi.ꝙ videt᷑ ſignifi-
care voluiſſe Salomon qñ dirxit. NHe foꝛ
te ſaturatꝰ alliciarad negandũ et dicam
quis eſt dominus.

A ſic pcedit᷑.
DPſecundũkpeien
Wpauꝑtas fecerit in xpᷣo ꝑfecti-
onis ſtatũ:quia qð fecit ad ꝑfectionẽ ſta

tus diſcipuloꝝ: hoc fecit ad ꝑfection em
xyp̃i:a quo eoꝝꝑpfectio deriuata eſt: ſed re
linquere oĩa ⁊ dare pauperibꝰ fecit ad ꝑ-

fectionẽ ſtatus diſcipu loꝝ. Mathei.xix.
Si vis ꝑfectꝰ eſſe:vade et vende oĩa que
babes ⁊ da pauperibꝰ:⁊ veni ſequere me
ergo pauꝑtas ſiliter fecit ad ꝑfectioneʒ
ſtatus xpᷣi. C Pꝛeterea xpᷣus pfectioneʒ

poſuit in vita contẽplatiua. Luce x. Op-

tima partẽ elegit Maria q nõ auferetur

ab ea:ſed xpᷣus ma rie contẽplatiõis fuit
ergo pauꝑtas q vite conteplatiue deſer⸗/

nit faciebat ad eius ꝑfectionis ſtatum.
¶Pꝛeterea electio nõ eſt niſ de pfecti-

oꝛi. Eſt enim electio duobꝰ pᷣexiſtẽtibus

. 8 e ee e —

ſeptuageſimaoctaua n

vnuʒ pꝛe altero eligere. ut Da maf.dicit
ſed xpus elegit pauperes magis qᷓ; diui-
tes. Juxta illud Jaco.ij. Mõne deus ele
git pauperes in hoc mũdo diuites auteʒ
in fide: ergo pauꝑtas fecit ad ꝑfectiõis
In contranũ ue laen
eſt:quia quod
non diminuit de ꝑfectiõis ſtatu in Abꝛa
bam qui fuit purus viatoꝛ: non poterat
diminuere de ꝑfectionis ſtatu vł augere
in chꝛiſto qui fuit viatoꝛ et compᷣbenſoꝛ:
ſed abundantia diuitiarum nõ diminuit
de perfectionis ſtatu in Abꝛabam qui ex
iſtens in opulentia diuitiaruʒ perfectus
fuit· Juxta illud SGei rvi. Dinlula coꝛã
1. mme ⁊ eſto perfectus.
Ki eO dicendum ꝙ paupertatẽ
feciſſe ad ꝑfectiõis et ſtatũ ĩ xpᷣo duplicit᷑
põt intelligi. Pꝛimo ꝙ feciſſet ad ſue ꝑfe
ctionis augmetũ. Scvo ꝙ faceret ad no
ſtre imitatiõis exemplũ. Pꝛimo mõ non
poterat facere ad xpᷣi ꝑfectiois augmen
tũ:ꝑfectũ enim eſt qð attingit fm inũ:xpᷣi
autẽ ꝑfectio ſiue loqmur de ꝑfectiõe gra
tie vnionis: ſiue loq̃mur de ꝑfectiõe gr̃e
diuine fruitiõis ab inſtãti cõceptiõis fuit
in tmino:vñ nõ potuit augmẽtari ꝑ ali/
uid aliud qð faceret ad ꝑfectiõis ſtatuʒ
Sed 2 mõ fecit ad ꝑfectionẽ q;tum
ad noſtre imitatiõis exemplũ.Dicit eniʒ
Augꝰin li.de cathbetiʒãdis rudibꝰ.qꝙ ter
rena oia bona contẽpſit homo factꝰ dñs
Jeſus:ut contẽn enda nobis monſtraret
et oĩa terrena mala ſuſtinuit que ſuſtinẽ-
da pᷣcipiebat:ut nec in illis quereret᷑ feli⸗
licitas: nec in iſtis iufelicitas timeretur.
Mam natꝰ eſt de matre:que q;uis a viro
intacta ꝑmanſerit: tamen fabꝛo deſpon
ſata erat:in quo omnem tipum carnalis
nobilitatis extinxit. Natus eſt in Bet⸗
lebem ciuitate:que iter omnes ciuitates
udee erat exigua: exquo noluit quen q;
de terreneciuitatis ſublimitate gloꝛiari.
Pauper factus eſt cuius ſunt omnia ne
quiſquam cum in eum crederet de ter/
renis diuitijs auderet extolli.MNoluit rex
.l8 ce 2

Ar.

rex ab boĩbus fieri:quia bũilitatis oſtẽ
debat viã:eſurijt qui oẽs paſcit:ſitiuit ꝑ
quẽ oĩs potus cauſat᷑:ab itinere fatiga
tus eſt qui ſeipſum nobis viã fecit in celũ
crucifixus ẽ ꝗcruciatos nr̃os ſuſtinuit:
moꝛtuus ẽ ꝗ moꝛtuos ſuſcitauit.
Adpꝛm n Seſtoð pauper
Itas faciebat ad ꝑfe
ctionẽ diſcipuloꝝ:eo ꝙ diuitie bñt ho/
minẽ impeàire a conſecutione btitudis
alioꝝ bonoꝛum ſpũ alium: ꝓpter tria.
¶Pꝛimo pꝓpter nimiã ſollicitudinẽ et
attentione.¶ ¶ Scũdo ꝓpt inſatiabileʒ
affectionẽ: Cum enim augert᷑ cupiditas
diminuit᷑ charitas:m Augꝰ. ¶Ter⸗
tio ꝓpter mentis elationẽ. chꝛiſtꝰ aũt ſi-
cut no poterat eẽ peccati capax:ita pᷣdi
cta nõ poterãt in eo facere ad ꝑfectiois
uel imꝑfectionis ſtatũ. ¶ ¶ Ad ſecundũ
eſt dicendũ ꝙ ſicut xpᷣs ab inſtanti cõ-
ceptiõis fuit diuine fruitiõis contẽpla/
toꝛ ⁊ cõpᷣbenſoꝛ:ita fuit in cõtemplatio

nis ſtatu ꝑfectus:ut in ſe non indigeret

aliq̊ retractiuo: ułãminiculo alià iĩducti
uo ad ſue cõtemplatiõis perfectionem.
Adzq“eſt dicẽdũ qꝙ chꝛiſtus pauꝑes
elegit ut nemo ex ſua pauꝑtate ſe contẽ
neret. ſecurioꝛ ẽ enĩ pauꝑ ĩ cella q; diues
in purpura:ut dicit Nieroꝰ. Pauꝑes er
go rps elegit diuites non re pbando: ut
nec in diuitis putaret᷑ eẽ felicitas:nec ĩ
pauꝑtate timeret᷑ infelicitas:ſicutdictũ
eſtꝑ Aug':neutrũ tñ fecit ꝓpter ſui ſta/
tus perfectionis augmentũ:ſed pꝛopter
noſtre imitationis exemplum.
D tertiũ ſic pꝛocedit᷑:vi
EN det᷑ eni ꝙ xpᷣus
nõ ſic pauper fuerit ꝙ medicaue
rit hoſtiatim. Qð eni fuit in lege ꝓbibi/
tum xpᷣs facere nõ debebat:cũ ipᷣe nõ ve
nerit legem ſoluere:ſed lere: Math.
v. Sʒ Deutro.xv.ſcribit᷑ Omnino indi/
gens et mendicus non erit inter vos.
pꝛeterea mendicans excluditut nõ
ſit ſemen chꝛiſti iuſti: Juxta illud Pſal.
Junioꝛ fui etenim ſenui ⁊ nõ vidi iuſtũ

Qneſtio II

derelictũ:nec ſemen eius querẽs panem
chꝛiſtus ergo cuiꝰ ſemen panem nõ petit
mẽdicare nõ debuit ¶ Perterea ꝙ ſacra
ſcriptura impꝛecat᷑ in vindict ã iniuſtoꝛũ
chꝛiſtus nõ debuit facere ſed mendicare

ſacra ſcriptura impꝛecatur in vindictazʒ

maloꝝ. Juxta illud Pſa l. Mutãtes tranſ
ferant᷑ fili eius ⁊ mendicent:et eiciant
de babitatiõibꝰ ſuis. ¶Pꝛeterea qð bʒ
verecũdiã annexà aliquid turpitudinis

videt᷑ hab ere:quia verecũdia non eſt niſi

de turpi:ut phᷣus dicit: ſed medicare bʒ
verecudiam annexã:ergo tale quid xpᷣm
facere non decebot..
In contrariũ au un
ſpitiũ neceſſariũ eſt ut ſibi boſpitiũ men
icando acꝗrat:ſʒ chriſtus nullũ boſpi-
tiũ habuit:ut patet Math.viij. Aulpes
foueas habẽt:⁊ volucres celi nidos:fili⸗
autẽ hõis nõ bʒ vbi caput ſuũ reclinet.

. dicendũ q; ſicut Chꝛy⸗/
KRndeo ſoſto. dicit ſuꝑ illo verbo

Jo. xx. Multa fecit Jeſus in cõſpectu di
ſcipuloꝝ ſuoꝝ que nõ ſunt ſcripta in libꝛo
boc. MWulta Jeſus fecit que nõ ſolũ Jo-
annes imo nec alij euãgeliſte oĩia dixerut
ſed illa tradiderũt que erant ſufficientia
attrabere audiẽtes ad fidem: q;uis ergo
ĩ euãgelio expꝛeſſe nõ habeat᷑ ꝙ chꝛiſtus
mẽdicauerit ſub vocabulo mendicantis
babet᷑ iñ expꝛeſſe ꝙ victũ petebat Cuce
xix.vbi ſcribitnr ꝙ ſuſpicies Jeſus dixit
Zachee feſtinãs deſcende:quia hodie in
dvomo tua opoꝛtet me manere.ſuꝑ quo
verbo dicit glo.qꝙ ⁊ ſi chꝛiſtus nõ voces
inuitantis audierat:vidit tñ affectũ Pla
num eſt autem ꝙ victum petere ante iui
tationẽ: nõ eſt aliud q́; mẽdicare:glo.tñ
ſanctoꝝ in diuerſis locis libꝛi p ſalmoꝛũ

expꝛeſſe dicũt ꝙ chꝛiſtus nõ ſolũ pauper
fuit ſed mẽdicus. Nam ſuper illo verbo

Ego autem mendicꝰ ſum ⁊ pauper: dñs
ſollicitꝰ eſt mei.glo.exponit in pſona xpᷣi
ſic loquetis. Oe me hoc dico:quia mẽdi-

cus ſum ſᷣm ꝙ bomo. Nam mẽdicꝰ erat

ell
ſo
nou
Hiuſtu
ſbi
teligtt⸗
len pon
dicgkag
ſteauen

Müͤgia
gecon
pfeetie
peni
lpolit
lrenpla⸗

Necund
Gpoyiau

rispanen
ant e
naaſ
tiiniuſori
mendicare
invindiatz
tütes ranl
c chcieni
rees goh
upitain
non eſt ni
nidnel
e qgudnn

ctnug
li tzhy⸗

II

—

Ar.

quia ab alio petebat:pauꝑ vo qꝛ ſibi nõ

ufficiebat. ſuꝑ illud: Ego vo egenus
pauꝑ ſum deꝰ adiuua me.glo.exponit

in pſona chꝛiſti dicentis: Ego ſum ege-
nus petens ⁊ pauꝑ inſufficiens mihi:ꝗa

mũdanas copias nõ bebat: ⁊ intus vbi

dinues erat ambibat deſiderabat ⁊ acci/
piebat. Et ſuper illud perſecutus eſt bo

minẽ inopem ⁊ mendicuʒ ⁊ cõpunctum

moꝛtificare. glo. expõit de chꝛiſto: ut ſit

ſenſus:ꝑſecutus eſt hoĩem inopem ⁊ mẽ
dicũ:puta chꝛiſtuʒ. Mã ꝑſequi pauperes

ſola ſeuitia ẽé. Alij vo ꝓ diuitis ⁊ hono

ribꝰintdũ ꝑſecutões huiuſmodi patiũt᷑

r. ergo eſt dicendũ ꝙ
Ad Peumui nõ ꝓhibet ibi ꝙ ali

quis nõ ſit in ſtatu menà icitatis ⁊ pauꝑ

tatis: cũ in eodẽ caplo ſtatim ſubdatur:

Paupes in terra ſus nuũq; deerunt:ſʒ ꝓ

bibetur ne ita ab alijs bõ dereliquatur
ut in talem ſtatũ inducat᷑ in quo eu opoꝛ

teat ex neceſſitate mendicare:vũ nõ ꝓbi

betur mendicitas: ſed p̃cipit᷑ mibicoꝛdia

¶Agd ſecundũ eſt diceẽdu ꝙ glo.expo⸗
nit illud ybum de pane ſpuali:ut ſit ſen

ſus: Mon vidi iuſtũ derelictũ:nec ſemen
eius querens pant᷑ ſpualem. eo enĩ ipſo
ꝓvy iuſtus eſt verbũ dei:⁊ ſpualem cibum
ſp. bʒ pñtem. Si vo de pane naturali in

telligit᷑:ſenſus eſt:qꝙ iuſti non querũt ta
lem panem quaſi a deo derelicti:cuʒ eis
dicat ad Hebꝛe.vltio: Sint moꝛes vri

ſine auaricia ↄtentipñ tibꝰ.ipſe eni dixit

Mõ te deſerã neq; derelinquam. ¶ Ad
Zeſt dicedu ꝙ nulliũ eſt incõueniens ut
illud quod a licui in penam infligir᷑ alteri

in iuſticia vertat᷑ multi nãq; ꝓpter pctã
que cõmittunt rebus tepoꝛalibꝰ ſpolian

tur: ⁊ iñ tẽpoꝛalibꝰ ſpoliari ꝓpter xpᷣm

ad gfectionẽ iuſticie ptinet. mendicitas
Gm penã malefactoꝛibꝰ a deo indicit᷑: ⁊

tñ volũtarie aſſũpta a chꝛiſto in no ſtruʒ

exemplũ ad pfection iuſticie ꝑtinebit.

Ad *eſt dicendũ ꝙ erubeſcentia ⁊
verecundia ſemꝑ eſt de turpi:ut pulchbꝛo
opponitur. Eſt aut duplex pulchbꝛitudo

ſeptuageſimaoctaua

IIII

vna ſpũalis que conſiſtit in debita oꝛdi/
natione ⁊ affluentia bon oꝝ ſpiritualiuʒ.
Ande oẽ quod pcedit ex defectu ſpualis
boni turpitudinẽ habʒ annexã. Alia eſt
pulcbꝛitudo coꝛpoꝛalis exterioꝛ que coñ
ſtit in debita oꝛdinatiõe coꝛꝑis ⁊ aff luen
tia rerũ tẽpoꝛaliũ: ⁊ quod ꝓcedit ex de/
fectu talis pulchꝛitudinis turpitudineʒ
babet cõiunctã. AUnde ſicut quelibet pul
chꝛitudo deſiderat᷑ ita quelibet turpitu-
do bʒ verecũdiam ⁊ erubeſcentiã anerã
verũtamẽ turpitudo interioꝛ ſpua lis bo
ni eſt vituꝑanda.Sʒ turpitudo erxterioꝛ
boni tꝑalis vel coꝛpoꝛalis ꝓpter xpᷣmvo
lutarie aſſũpta.eſt laudanda.Quãtũcũ
q; ergo mẽdicitas verecũdiã babet ane/
xam volũtarie tñ aſſumpta per xpCeej i no
ſtru exẽplum laudanda eſt ⁊ pꝛedicãda.
D rtu ſic ꝓeedit᷑: vide
9 . 3 tur enixp̃s ſic

pauꝑ fuerit ꝙ manibꝰlaboꝛauerit

Maioꝛis eniperfectõis fuit xpᷣs q; pau
lus: ſed perfectõis fuit in paulo laboꝛa-

re manihbꝰcum tñ licite poſſet de ſtipedi/
is ecclie viuere:iuxta ills.ij.heſſalo.vl

timo. Mocte ⁊ die oꝑantes ne quẽ veſtrũ

grauaremꝰ.non quaſi nõ habuerimꝰpo/
teſtatem: ſed vt nos metipſos foꝛmam
daremus vobis ad imitãdũ nos. C S.
vxpᷣs aſſumpſit carneʒ ex ſemie abꝛahe
deſcendetem:quia nuſqß angelos appꝛe
bendit ſed ſemẽ abꝛahbe ad Mebꝛe.ij.ſed
pꝛimo hominnm in ꝑſona omniũ dictuʒ
eſt Geñ:iij. In ſudoꝛe vnultus tuiveſceris
pane tuo. C Pꝛeterea pᷣceptũ legis na-
ture rpᷣs tenebatur obſeruare.Sed pꝛe-
ceptũ legis nature videtur eſſe manibꝰ
laboꝛare.Si enĩ caderet ſub cõſilio ſoluʒ
ꝗpłs nõ dixiſſet.i.ad Theſſalo.iiij.Oꝑa

mini manibꝰ veſtris ſicut pᷣcepinꝰ vobis

In ↄtrariut dun per üt⸗
2Ber — verbo Matb. vij.
Mulieres multe miniſtrabaãtieſu de fa:
cultatibus ſuis. Otſcit Nieroꝰ ꝙ conine
tudinis iudaice fuit vt mulieres de ſub⸗
ſtantis ſua victum atq;veſtituʒ pꝛecepto
ex 5

Ar.

ribus vel pꝛedicatoꝛibꝰ miniſtrarẽt. vn⸗
de domino de ſua ſubſtãtia miniſtrabãt:
vt meteret earuʒ carnalia. cuius ille ſpi
RKn G e0 ritualia metebant.
l EEOoicedum qꝙ dei filius bu
manã naturam aſſumpſit. vtvite exeẽplo
⁊ verbo doctrĩe boĩes ad celeſtia pꝛouo
caret.vnde Luce.v.ſcribiturœ cuʒ turbe
eum vellẽt detinere ne diſcederet ab eis
ditit eis:quia ⁊ alijſ ciuitatibus opoꝛtet
me euangeliz are regnũ dei qm iõ miſſus
ſuʒ. Suꝑ quo verbo dicit glo. ꝙ poterat
xpᷣs in eodez loco manẽdo omnes attra
bere ad ſe.hoc tñ non fecit pꝛebẽs nobis
exẽplum.vt per ambulãdo reqramꝰper⸗
euntes ſicut paſtoꝛ ouem perditaʒ.⁊ me
dicus acciĩdit ad infirmũ: vna enim ani
ma recuperata poterit aligs mille deli-
cta abolere. Sic aũt euangeliz are regnũ
dei xpᷣs tenebatur vſq; ad exitum moꝛt
ſue per ſeipſum:.⁊ per alios vſq; ad fine⸗
mũudi.vnde ſuper illo verbo Joannis.xi.
Me opoꝛtet oꝑari opera eiusq miſit me
donec dies eſt dicit glo q opera patris
que xpᷣs ſua eſſe mõſtrauit erant ifirma
ſaluare.debilia roboꝛare.bhoĩes illumia/
re.que xpᷣm opoꝛtebat operari donec vi
ta hec conſiſtit. Ad iſta aũt opera exeqn
da lahboꝛare manibus xpCs nõ poterat iu
uari:ſed magis ĩpediri.qꝛ artes mechani
ce babẽt intellectũ a ſua oꝑatiõe diſtra
bere. Et q;uis hoc in rᷣo non habuiſſet
kocũ eo ꝙ ſimulipſe erat viator et cõpꝛe
henſoꝛ.⁊ nõ poterat ex aliquo in ſua cõ/
templatione retardari. in exepluz tamẽ
alioꝝ qui verbo pꝛedicatõis debebãt in⸗
ſiſtere nõ decuit euʒz manibus laboꝛare:
ad cibũ vel veſtitum queredum maxime
poſt inceptũ ab eo pꝛedicatõis officium.
Vnde ſuper illo verbo Joan.iiij.Qñ di/
ſcipulis dicẽtibus nunad aliquis attulit
ei mãducare.Reſpõdit meꝰ cibus eſt vt
faciã volũtatem eius qui me miſit vt ꝑfi
ciam opus eius.dicit glo. Cõſideranduz
eſt ꝙ cibos ab alijs oblatos dñs ſuſciꝑe
ſolebat.nõ ꝙ alieno miniſterio ĩdigeret

Queſtio⸗

III
qui dat eſcam oĩ carni: ſed vt deferẽtes
meritũ conſequerẽtur.ſimulq; foꝛmam
tradens:nõ erubeſcere paupertatẽ.neq;
graue putare ab alis nutriri pꝛopꝛiũ.n.
7 neceſſariũ doctoꝛibus alios hbabere ꝓ/
curatoꝛes ciboꝝ.vt ipſi de nullo curãtes
verbi miniſtrationẽ pꝛocurent ſollicite.

Ad pꝛimũ ergo eſt dicendũ q-
perfectiõis opus ẽ
attingere finem. ſicut ergo diuerſimode
finis poteſt attingi.ita diuerſimode po/
teſt variari perfectionis ſtatus. fin iser/
go ad queʒ chꝛiſtꝰ venit erat humani ge
neris ſalus.q; melius poterat ꝓcuratre
pꝛedicatiõis verbo q; laboꝛis manualis
exemplo: Paulus autem bunc eundeʒ fi
nem in caſu in quo fecit.magis pꝛocura
uit manibus laboꝛando q; ſumptus ab
alijs recipiendo. Ad 2eſt dicẽdũ ꝙꝙ
ibi laboꝛ accipitur cõmuniterpꝛo omni
pena peccati ᷣm queʒꝭ modum dicit Job
ꝙ homo ad laboꝛc naſcitur.cbꝛiſtus er⸗
go nõ ſolum laboꝛes:ſed penas imo vlti
mam penarum ſuſcepit quia aſſumpſit
moꝛtalitatem.⁊ q;uis non laboꝛem ma
nuum tanq́; non conueniẽtẽ fini ad que
venerat. alios tñ laboꝛes ſuſcepit. Onde
ſuper illo verbo Joan. iiij. Jeſus autẽ fa
tigatus erx itinere ſedebat ſic ſuper fonte
dicit Chꝛyſoꝰ ꝙ ſedebat nõ i trono aut
in puluinari: ſed ſimpliciterut continge/
bat ſuper terram. MHam ſeſſio pꝛopter la
boꝛem facta eſt. et pꝛopter eſtuʒ refrige
rans coꝛpus ſedebat apud fonte. & Ad
zm eſt dicẽdum ꝙ laboꝛsre manibus eſt
pꝛeceptum nature in ca ſu naturali ⁊ ſpi
rituali. Maturali quidem ut ſi bomo no
haberet aliũde neceſſaria vite: teneretur
ſibi victum per ſuum laboꝛem pꝛocura-
re. In caſu vo ſpirituali tripliciter. Pꝛi/
mo vᷣo pꝛopterfurta non committenda
Secundo pꝛopter aliena non cõcupiſcẽ
da Tertio pꝛopter ociavitanda. Pꝛimo
modo laboꝛem manuuʒ pꝛecepit ꝗꝑoſto
lus ad Ephe. iiij. Secudo pꝛima Zbeſ⸗
ſaloꝛ iiij. Et tertio.ij.heſſalo.vltimo.

.

(Aen

iquodp
gliaguid b
Nerumr
tereipp⸗
Neſiorut

.

Ordin⸗
galle
tgoſe.
bitaalun
enpeo
sC
inun
eihe
Gpontet
ſccteh
iinbabe
ſtergo
6 15s

(emoßfr

lanoſe
Holigtn
ghod:
lbspee

S

log doe
weſſe pe
i
ſd
ecpi
t
ſitni
Popriin

re

ihon⸗
uun uce,
hen;

II

t deſerene
forman

enteeS

ſiroprüü.
babeſep⸗
ullonites
ent ſoliche⸗
tdiccncig,
töͤs chuse
diuerimote
mimogepo/
ns.fmisc⸗
t bamanige
en ung
usnenals
mmraunſn
shwars
inmit
–
gpen
Nndidt
7cihec⸗
tsnort
Mnt
urnte
iiinc
entin
ineon
iimmn
tonit/
irhen
feige
e C
aitus
tutll0
ſhono
etenaten
n ghant
ian h⸗
Gnnitt,
on enn
hnnͤ 49

Lep?
ngikn

T. ſe E 9 tugag
Aueſtio. lxxix. de xp̃i ꝑpꝛopꝛietate
Eimn Evigendum eſt de
. rxp̃i pꝛopꝛietate.
Circa quod querut᷑ quattuoꝛ
Pꝛimo vtrü vxpᷣs babuerit
aliquod pꝛopꝛium. C Secũdo vtrũ xpᷣs
aliquid habuerit ĩ communi.¶Tertio
vtrum xp̃s res ſibi oblatas poſſet cõuer
tere i ppꝛiũ vſu. ¶ Quarto. vtrũu reꝝ ſibi
ↄceſſarũ habuerit dñiuʒ⁊ non vluen tm.
1☚¾111 ergo ſic pꝛoce-
Peimiaicr viet en
ww rps habuerit aliquid pꝛopꝛiu.
Suꝑp illo eniʒ verbo Luce.ij. Reuerñ ſüt
in galileam ciuita tem ſuam nazareth di
cit gloſa.ꝙ in naʒzareth erat pꝛopꝛiu ba
bitaculum xpᷣi marie ⁊ ioſepb.habere au
tem pꝛopꝛiam domũ eſt habere aligd ꝙ⸗
pꝛiuʒ. ¶ Pꝛeterea ſicut xpᷣs in heredita
te paterna ſuccedebat patri: iur illud Lu
ce.ij.Meſcitis ꝙ i bis que patris mei ſũt
opoꝛtet me eſſe ſic ĩ hereditate materna
ſuccedebat matri. ſed mater aliqd pꝛopᷣ
um habebat cum ex Rire regali oꝛta eſ-
ſet: ergo ſimilitcr xp̃s. Æ“Pꝛeterea ante
q; xpᷣs inciperet pꝛedicare nõ poterat de
elemoſynis viuere:quia ex quo ſpiritua/
lia nõ ſeminabat nõ poterat de iure car

nalia metere.ãte ergo.xxx.ãnos xpᷣs ali-

quod pꝛopꝛiuʒ habuit.quia ante tale tẽ
pus pꝛedicare non incepit.

In cõtrarium elaꝛ ei⸗

quod docuit. Sed Matth.x.mandauit
nõ eſſe poſſidẽdũ aliquod pꝛopꝛiũ.nõ au
rum.non argentum.nõ pecuniã in zonis
Rid EOdicedum ꝙ pꝛopꝛiuzʒ põt
q́;tum ad pꝛeſens duplxr
accipi. Pꝛimo vt oppõitur fraterne cha
ritati. Secũdo vt opponitur vite comu⸗
uitati. Pꝛimo nãq; modo habere aliqð
pꝛopꝛium eſt auaroꝛum. Secũdo modo
babere aliquod pꝛopꝛium eſt laicoꝛum.
Pꝛimo nanq; modo accipit.Augꝰ ꝓpꝛi
um Luce.xvi.ſuper illo verbo. homo qui
daʒ erat diues qui induebatur purpura

7 byſſo. dicens ꝙ diues ille nõ eſt dãna⸗/
tus ꝙ rapuerit aliena. ſy qꝛ ſua pꝛopꝛia
lazaro panperi non erogauit. Scdo mo
do accipit᷑ pꝛopꝛiu.Actſ.iii.vbi dicit᷑. q;
necquiſq; eoꝛu que poſſidcbat pꝛopꝛiuʒ
aliquid ſuum eſſe dicebat.ſed eraut illis
omnia coĩa.neutro at modo xpᷣs babuit
a liquod pꝛopꝛium.quia paupertatẽ ele/
gSit in eius ingreſſu: in eius pgreſſu.et in
eius egreſſu.Abexoꝛdio enim introitus
eius in mundum pauperculã elegit ma/
trem: pauperioꝛem patriam.vnde in ca
pitulis epheſini concilij ſic ſcribitur. Ex
ponat tibi venerabile pꝛeſepe pauperri-
mum babitaculum cbꝛiſti qui dicat:celũ
vide pꝛeſepe ſedentis ſuper cherubim. vi⸗
de pannis inuolutum qui pelagus are⸗
ne coniunxit.vidę deoꝛſum paupertates
diuitias eius ſurſum conſidera. In eius
vero pꝛogreſſu ſeruauit paupertatem.
Ande ſuper illo uerbo Matthei.viij.
Aulpes foueas habent.dicit Cbꝛyſoꝰ
Aſpicite qualiter paupertatem quã xpᷣs
docuerat per opera demon ſtrauit.non
enim erat ei menſa:uon domus:non cã/
delabꝛuʒ:nec quicq; talium. In eius vᷣo
egreſſu crucis inſignia eius paupertateʒ
oſtenderunt: in qua exterioꝛibus rebus
pꝛiuatus eſt vſq; ad coꝛpoꝛis nuditateʒ
Juxta illud Pſal. Diuiſerunt ſibi veſti-
menta mea: et ſuper veſtem meam miſe
runt ſoꝛtem. M
91 J ergo eſt dicen⸗
Ad pꝛimum 0à dieen⸗
taculum illud non erat chꝛiſti nec ma-
rie:ſed fuit ioſeph:ſicut dicit glo. Mat
thei pmo:ſuper illoverbo:voluit occulte
dimittere eam. Ham ſuper illo verbo
Datthei.viij. Aulpes foueas babent.
expꝛeſſe dicit Hieroꝰ:Quid me pꝛopter
diuitias et ſeculi lucra cupis ſequi: cum
tante ſim ꝓpaupertatis ut nec boſpitio⸗
lum habesm: et tecto vtar non meo.
Ad am eſt dicendum ꝙ poterat chꝛi
ſtus matrem multas poſſeſſiões bñteʒ
eligere: ſed hoc non fecit quãtumcun q;
ee 4

eſſet ex regaliꝓgenie oꝛta: ſed pauꝑcu⸗
lam ⁊ domũ ꝓpꝛiã non habente in q euʒ
areret. AUñ dicit Chꝛyſoꝰ ſuꝑ illo vbo
Warth. iſ. Inueneruũt puerũ cũ maria
matre eius. Inuen erunt inquit mariaʒ
non diademate coꝛonataʒ:aut in lecto
aureo recũbentẽ. ſed vix tunicã vnã ba-
bentem:non ad oꝛnamentũ coꝛpoꝛis: ſjʒ
ad tegumentũ nuditatis:quale bere po
terat carpentari vxoꝛ ꝑegre conſtituta.
Ad ꝭg dicendũ ꝙ ſicut xp̃ᷣs ab in-
fantia fuit plenus gra ⁊ ſapientia: ſic ſꝑ
babuit ius recipiendi carnalia ꝓ ſemina
tione ſpualiũ:necnon dñium diipenſadi
alijs inq;tum deus:nõ tñ an te pdicatio
nẽ ⁊ diſcipuloꝝ vocatione: legitur ꝙ ab
alijs ſibi fuerit in neceſſars miniſtratũ
niſi a ſuis parentibꝰ tm ꝑ eius ⁊ eoꝝ bz
pꝛia m ꝓcurationẽ ⁊ ꝓpꝛium laboꝛẽ. Añ
ſuper illo vᷣbo Lu.iij.
2 venit nagaret:⁊ erat ſubditus illis.di
cit glo.ꝙ cbꝛiſtus ab ipſa pᷣmcua etate
parentibꝰobediens quèlibet laboꝛẽ coꝛ
poꝛeuʒ bũilit᷑ ⁊ reuerent᷑ ſuſtinuit.q;uis
enim parentes eius boueſti ⁊ iuſti eſſent
egenoꝝ tñ ⁊ neceſſarioꝝ penuriã patie
bant teſte pᷣſepi miſtro venerandi ꝑtus.
Vnde manif eſtũ eſt ꝙ ſudoꝛes coꝛpoꝛe
os ↄtinue frequentabãt: neceſſaria vite
ſibi querentes:ꝗbus ieſus obediẽs erat
ut ſcriptura teſtat᷑:cum ſuſtinendo labo
res ſubiectionem pleuariã oengit. aic,
1 ſic pꝛocedit᷑:
D ſlecũdũ becni,
chꝛiſtus nõ huerit aliquid in cõi.
Dicit enim Chbꝛyſoꝰ Yo. ciij. ſuꝑ illo ver
bo loculos bebat iudas ꝙ nimirũ null⸗
diſcipuloꝛuʒ pecunias afferebat:ſed per
bocqꝙ dicit oculos hẽbat iudas: occul-
te inſinuaf᷑ ꝙ quedã mulieres eũ de lu/
is f acultatibus nutrieb ant:nõ habuit
aliquid in coi. ¶Pꝛeteres ille nõ babu⸗
it aliquid in cõi cui ſemꝑ miniſtrabant᷑
neceſſaria ab alus. Sed Hiero“ dicit
Zuce.viij.ꝙ mulieres miniſtrabant dño
de ſua ſubſtantia: ⁊ diſcipulis eius in vi

eſcendit cum eis

ctu ⁊ veſtitu:non erat S neceſſariũ aliꝗd
in cõi ſeruare. ¶ Pꝛerea ille ꝗ oſtiatim
mendicat nõ cogit aliquid in cõi ſeruare
Sed xpᷣs mend cabat ab alijs petendo:
ut ſupꝛa dictũ eſt:nõ ergo tenebat᷑ aliꝗd
bẽre in coi. ¶Pꝛeterea quod ẽ maioꝛis
pfectionis xpᷣo attribuendũ eſt:ſed ma⸗
ioꝛis ꝑfectionis ènõ bẽre ꝓpꝛiũ:⁊ nõ hbẽ
re aliquid in cõi q; habere:quia remoti⸗-
oꝛ fit hõ ab omni ſollicitudinę tꝑaliũ: er
go chꝛiſto attribuendũ eſt. & Pꝛeterea

qui pᷣcipit nihil in craſtinũ ſeruari:nõ dʒ

aliquid ſeruare ad cõmunẽ ꝓuiſionem:ſ

chꝛiſtus Matth. vij ꝓcipit nibil in cra/

ſtinuz; ſeruari:nõ xpᷣs aliꝗd bgir in Si .
4 B 2146 a eſt qð ſcri
In cotrariume go ri.
loculos hẽbat iud as: ſuꝑ quo ̈ bo vicit
Augꝰ. ⁊ ponit᷑ xij.q.i.bẽbat dñs locu/
los a fidelibus oblata ↄſeruans ſibi ⁊ ſu
is nccita tibꝰ⁊ alüc iii geibz geibse⸗
W dicẽdũ ꝙq; Phᷣs.i.Politj.
R nd 6c0 duo genera diuitiarũ di
ſtinguit:naturales ⁊ arti ficiales. Si er-
go querit᷑ an chꝛiſtus bũit aligd in cõi
in diuitus na turalibus ut in poſſeſſioni
bus: domibus: ⁊ armẽtis.planũ ẽ nõ.
Dicit eniĩ Nieroꝰ Matth.xvij. ſuper illo
vᷣbo: Nade ad mare ⁊ mitte bamũ: ⁊ eũ
piſcem qui pᷣmo aſcenderit tolle⁊ ſta te⸗
reʒ in oꝛe eius inuentũ da eis ꝓ me ⁊ te:
boc verbuʒ ſimplicit᷑ intellectũ edificat
auditoꝛẽ:dũ audis dñm tãte fuiſſe pau/
pertat: ut vnde tributa ꝓ ſe? apłored-
deret non buerit. Et idem Hieroꝰ dicit
2Matth. xxi.ſuꝑ illo verbo:Relictis oi/
bus ab ijt foꝛas.bic intelligendũ ẽ do
minꝰ tãte fuit pauꝑtatis:⁊ ita nulli adu

latus eſt:ut in vꝛbe maxima nullũ hoſpi

tem nullã inueniret manſionẽ. Congru
um aũt ſuit xr̃m ꝗq ꝓpt᷑ nos pauꝑ factꝰẽ
etiã tales diuitias naturales in cõi cum
ſuis diſcipulis maxie nõ bere:eo ꝙ poſ⸗
ſeſſiones tales maxi
tis requirunt: ut nedu eccleſaſtici viri di
uino cultui vacantes:imo laici vitam ſe

htzer

mã ſollicitud inẽ mẽ

allgren
Uirſut
hüctit
ſgbis
lutneſt
ls cul
buit in
eceſit
bſſet
aniibe
Vuge
Tenr

glo ile
liſe lo
beldot
turalid
aſanc
lbias
ttexrttru
mak.
oe
gente
uma
hlie
Coniiti
ln fuitt
udd
gatpet
hii ſch
depgris
hebenais
Hloculss
ſogegit⸗

logris
ſi

ral
goſtigtin

tiiſerne.

petende:
Oatalig

letnrions

Klalme⸗
irnöbe
iafenoti⸗
etpaliüece
PPerene

marienöd

uifonemh

ibpil incn,

bütmt⸗
letgiſn
hehn⸗
ofboN
thisbo⸗
nsihit
vmbocht

nin
üigne
niptln
nt
spett,
. Gti
iiſne,
ſeta,,
un
Seins,
endüig 9

Ar.

cularem agentes ad ececutionẽ ipſarũ
vix ſufriciunt.Sʒ ſi querat an vpᷣs aliꝗd
hũᷣerit in cõi in diuitus artificialibus: ⁊
in bis que ꝑñt nũmiſmate mẽſurari.pla
num eſt ꝙ nic. Sicit enim glo. Jo. xiu. q;
xpᷣs cui angeli miniſtrabant loculos ba
buit in ſumptus pauperũ ↄdeſcendens
neceſſitati infirmoꝝ.Qualit᷑. n.diſcipuli
aijbſſẽt ĩ ciuitatẽ ut cibos emerẽt niũ pe
cuniã babuiſſẽt: ut ſcribit᷑ Jo iiij.vbi diẽ
Augꝰ ꝙ iuerunt diſcipuli emere cibos:
emerũt ⁊ chꝛiſto abrulert virenecs⸗
45 ⸗Rabbi maduca.
Ad Peummn ergo eſt dicendũ q;
glo.illa intelligenda eſt chꝛiſtũ nõ reple/
uiſſe loculos quos hẽbat ex poſſeſſiõ ibꝰ
uel domoꝝ pen ſionibus ſeu ex alis na/
turalibus diuitis:ſed magis ex hisque
a ſanctis mulieribꝰ ⁊ alijs rp̃ifidelibus
ſibi adminiſtrabant᷑: exquo nõ infringit᷑
terminatio ſuperiꝰ fcã:ſed magis cõtir-
mat᷑. C Ad am eſt dicendũ ꝙ mulieres
nõ erant ſemꝑ in comitatu chꝛiſti ꝓpui
dentes ſibi in victu et veſtitu. vñ neceſſa
rium erat aliquid in cõi ſeruare ad ꝓui
dendũ eoꝝ neceſſaris ſicut patuit:quan
do iuit in ciuitatẽ ſamarie:vbi neceſſari
um fuit diſcipulos mittere ad emenduʒ
cibo ↄ. Ad zʒmeſt dicendu ꝙ qui men
dicat petendo ab alijs:ita põt petere pe
cuniã ſicut alia neceſſaria. Eſt enim ipſe
denarius ſideiuſſoꝛ ꝓoibus neceſſarijs
babendis:ut. Obũs dicit: vnde pecunia
in loculis ſeruata poterat eſſe mẽdican

do acgqſita: et voluntarie a xp̃ᷣiſidelibus

oblata:exquo babita nõ erat de vineis
uel agris ſeu de alijs redditibꝰ. C Ad

Areſt dicendũ ꝙ cbꝛiſtꝰ nõ ſolũ ꝑſonaʒ

ꝑfectoꝝverũ etiã infirmoꝝaſſumpſit:in
quoꝝ ꝑſona dicebat: Triſtis ẽ aia mea

„ — 2 * .£* .

vſq; ad moꝛtẽ:vnde quia pᷣuidit ifirmos

futuros:et iſta tẽpoꝛalia queſituros:eo
rũ perſonam ſuſcipiẽs: loculos here vo
luit nõ tñ ex poſſeſſionibꝰ ⁊ naturalibꝰ
diuitis repletos:ſed a chꝛiſtifidelibꝰ re
plendos:in hoc ſollicitudinẽ tẽpoꝛalinʒ

ſeptuageſumanona m

remouens:⁊ coꝝ infirmitati cõdeſcẽdẽs
CAg “ eſto. ꝙ Aug⸗ ſoluit argu/
mæentu: o. xiij. dicens: ꝙ tunc qñ xpᷣus
loculos habuit: pmũ eccleſiaſtice pecu/
nie foꝛma eſt inſtituta: ut intelligeremꝰ
p Sepi non eẽ cogitandũ decraſtino
nõ ad hoc fuiſſe pᷣceptũ ut nihil pecunie
ſeruet᷑ a ſanctis:ſed ne deo ppter iſta ſer
uiat᷑:⁊ ꝓpt᷑ iopie timoꝛẽ iuſticia deſerat᷑.
D tertiũ ſic ꝓcedit᷑: Ni-
gqget᷑ eni ꝙ vpus
res ſibi oblatas in ꝓpꝛiũ vſum nõ
poſſet cõuertere. Siẽ.n. Hieroꝰ Math.
xvij. Si quis obijcere voluerit quõ xpᷣus
tributũ ſoluere nõ poterat: cum iudas
in loculis pecuniã poꝛtaret: Rñdebimꝰ
ꝙ res pauperũ in vſus ſuos conuertere
nephas iauie n obſ⸗ q; id em tribuit ex
emplũ. ¶Pꝛetea Jo.xiij.dicit. Chꝛyſ.
ꝙ xpᷣs qui nõ perã:nõ virgã nõ aurũ:nõ
argentü iubet deferre: loculos ipſe fere⸗
bat ad inopũ miniſteriu:nõ g in ꝓpꝛium
vſuʒ cõuertere poterat. ¶ Pꝛeterea qð
nõ licet facere epᷣo ppter ꝑfectionis ſta/
tum:multo foꝛtius nõ licebat xpᷣo. Sed
ſcribit᷑.xij.q.i.MHõ licet epᷣo res eccleſia-
rum in ꝓpꝛios vſus cõuertere:ergo mł⸗
to magis nõ licebat chꝛiſto.
In Cco trariũ eſt. ſcribit enim
1N Jo.iiij. ꝙ diſci/
puli abierant in ciuitatẽ ut cibos eme⸗
rent.pecuniã ergo a xp̃ᷣiſidelibus obla⸗
tã in pꝛoꝑꝛiũ vſum ⁊ ſui ⁊ ſuoꝝ diſcipu⸗
c0 Aoꝛum conuertebat.
V dicengũ ꝙ oꝛdo charita
tis reꝗrit ut reruõ coium diſpenſatoꝛes
boc oꝛdine diſpenſent:ut pᷣmo ſibi⁊ ſu-
is ſeruientibus in neceſſarijs ꝓuideant
⁊ poſtmodũ pauperibꝰ ⁊ vſibꝰ fid elium
ſubminiſtrent. VUñ ſcribit᷑.xij.q.i.c.ſi g.
h̊ res ecclie oibus debeãt eẽ coẽs pꝛi
mũ tñ ſibi:ſubaudi pᷣlatus:⁊ ſue eccleſie
debuientibꝰ neceſſaria ſub miſtret: ⁊ reli
qua q ſuꝑſunt fidelin vſibus diſpenſet.
bunc autẽ oꝛdinẽ xpᷣs de rebꝰ ſibi: a fide
libus oblatis ſeruabat:qꝛ p de eis ſibi et

Ar.
ſuis diſcipulis in neceſſarijs ꝓuidebat:
deinde alia pauperibus erogabat.
Ad pꝛmum ναα
L ꝙ chꝛiſtus iaʒ
bauerat ſe nõ teneri ad tributũ ſoluen
gu: cũ ipſe eſſet rex ⁊ filius regis eterni.
ſolũ ergo ꝓpter ſcandalũ paſſiuũ vitan-
dũ tributu ſoluit nephas putauit illo
qð debebat᷑ pauperibꝰ cõuertere in vſuʒ
ad quẽ ipſe nõ tenebat᷑. Sic etiã in hoc
dat᷑ exemplũ pᷣlatis eccleſie: ut res diſtri
buendas pauperibꝰ nõ ↄuertant in ali/
os vſus:in ppꝛios uel ſingularis vtilita
tis: ad quos ille res oꝛdinate nõ ſũt.nõ
enim res quas a fid elibꝰ chꝛiſtus recipi
ebat oꝛdinauerat ad tributi ſolutioneʒ
ↄuertendas:ſed ad pauperũ ſuſtenta tio
nem. Ad 2meſt dicendũ ꝙ loculos hẽ
bat chꝛiſtꝰ ꝓpter ſumptꝰ pauperu:⁊ ipſe
⁊ apłieius pauperes erant:vnde ſibi et
ſuoꝝ neceſſitatibꝰ:⁊ poſtmodũ alijs in/
digentibus erant oblata diſtribuenda.
¶Ad 3 diceédum ꝙ illud decretũ in-
telligitur ne epi res mobiles uel imobi⸗
les accipiant de ſubiectis eoꝝ plebibꝰet
alijs pijs locis aſſumant in ppꝛium vſu
⁊ in ꝓpꝛiaʒ vtilitatẽ maioꝛis eccleſie:ne
ex boc maioꝛes enoꝛmi klocupletent᷑ : et
minoꝛes ex tali fcõ pauꝑes umen iant
6 02 MWarm Did et᷑ enim
q chꝛiſtue rerũ ſibi cõceſſaru ba
buerit dñium: nõ vſum tm.cbꝛiſtus eni
bẽbat pecuniã in cõi: qꝛ loculos poꝛta
bat iud as:ut ſcribit Jo.xtij.ſed inpecu/
nia tranſfert᷑ dñium rei cum vſu:als viu
ra nõ eſſet pctm:ſi in pecunia vſus poſſz
bẽri retento dominio eiꝰ : xpᷣus habuit
dñium rerũ ſibi a fidelibꝰ cõceſſarũ: non
vſum ſolã. ¶. Pꝛeterea in rebꝰ conſũpti
bilibus dñium non põt ſeparari ab vſu.
In talibꝰ eni nec vſus iuris nec vſus fa/
cti ſepatur a rei ꝓpꝛietate. In pane eniʒ
vino ⁊7 carmbus ac oibus cõſumptibili

bus ꝗ habẽt vſũ facti ⁊ iuris hñt domi

niũ:ſed xpᷣs nõ niſ res ↄſumptibiles be

—

Queſtio

UIII
bat ſibi a fidelibus oblatas: & babendo
vſum bẽbat dñium. ¶Pꝛeterea conce
dere vſum rei nõ eſt cõcedere actũ vten
di:ſed ius vtendi.qui eni cõcedit equũ ali
cui nõ cõcedit ſibi actum eqtandi:ſed q;
actũ illũ in equo valeat exercere:⁊ ſic cõ
cedit ius vtendi quod quidẽ ius uel do/
miniũ in rebus coſumptibilibꝰ nõ ſeꝑat᷑
ab vſu. habendo chꝛiſtꝰ in rebꝰ ſibi ob⸗
latis vſum:bẽbat ius ⁊ dñium. Pꝛe⸗
terea pᷣlati eccleſiarũ nõ habẽt dñium ⁊
ꝓpꝛietatem in rebus eccleſie: ut oẽs ca/-
nones clamant:vñ nec eas pñt aliena⸗
re:nec de eis teſtm cõd ere.Oñium s tẽ⸗
poꝛalium rerum ſi aligs dz here non niſi
papa qui eſt vicarius chꝛi ſti.xpᷣs pnci
pa liter babuit dñ ium bonoꝝ eccleſie pꝛe
ſentium ⁊ futuroꝝ:non ſolũ vſuz. ¶D.

religioñ pauperes nõ babent sliqð ppꝛi

uz nec habent aliqs poſſeſſiones in cõi:
7 tñ comedunt ⁊ bibunt de elemoſynis
eis oblatis a xpᷣifidelibus. Si ergo ĩ ta
libus nõ habẽt aliquod ꝓpꝛium dominij
niſi vſum ſolũ:apud quem reſidet domi-
nium pꝛedictoꝝ:non niſi apud papam ꝗ
eſt vicarius chꝛiſti: xvpᷣs ergo nõ ſolũ vſu

lmo dñium babuit in rebus ſibi cõceſſis

1 eſt: quia ba-
In contrariũ ?n oinn
rei:eſt bẽre poſſeſſionẽ rei:ſed rxpᷣus ꝓbi-
buit Matth x. nõ eſſe poſſidendũ auruʒ
nõ argentu:nõ pecuniam in ʒonis: ergo
xpᷣs rerũ ſibi cõceſſarum ſolũ vſũ babuit
11 non dominiũ.
Küud 60 dicẽdü ꝙ poſſumus di
ſtinguere q;;tum ad pᷣſens triplex dniuʒ
ut dica mus: quod eſt dominiũ vſus rei

eſt dominiũ rei:⁊ dñium diſpenſandi uel

ad miniſtrandi rem: OSominiũ igit vſus
rei in rebus cõſumptibilibꝰ: quarũ vſus
eſt ißarũ conſumptio: non ſeparatur ab
vſu eius. In rebus vᷣo ſtabilibus quaru

vſus non eſt earum cõſumptio:dñiuʒ po

teſt ſeparari ab vſu:ſed domimiũ diſpen

ſandi ⁊ diſtribuendi rem poteſt ſeparari

ab vtr iſq;. Mam qui babet dominiũ ad⸗

Ar

iniſ
tottoe
ſbis
ſiſoh
jtüy
l diſp
llis a
fetente
init
henlttt
Coſump
ſarech
Mum⸗
erur
ſlaum
lioii
tseffe
rdri

otur

II

babend⸗
en ne⸗
Acrü yten
dregnägt
mdiſed
ge tſcc⸗
ins teldo,
bo roſeut
cbeſbich⸗
n. Cpr
tdiiun
toisch⸗
hit dien
imit⸗
uni
nrigeni
acliege⸗
iigig
ſonsnd⸗
eAenpſni
Aapii
ut Ne
itrn
enn
oſt
un
Nge n
dchudd⸗
mimn
znlin
ifiphn
. wſunte,
Pe ni⸗

Ar.

miniſtrandi uel diſpenſandi res aliquas
eo modo diſpenſat quo natura rei diſpẽ
ſabilis uel adminiſtrabilis requirit. Qñ
diſpſẽat uel admiſtrat res ↄſuùptibiles
qrũ vſus eſt earũ ↄſũptio admiſtrando
uł diſpẽſado vſus admiſtrat dñiuʒ vſus
illis cum quibꝰ diſpenſat uel admiſtrat
retento ſibi dñio ſꝑ diſpenſandi uel ad-
min iſtrandi.ſed qñ admimiſtrat uel diſ
penſat res ſtabiles quarũ vſus nõ ẽ eaꝝ
cõſumptio:põt adminiſtrare uel diſpen
ſare cũ aliquibus concedendo dñium et
vſum: ⁊ põt ſic diſpenſare ut ↄcedat vſũ
illarũ rerũ retento ſibi dominio ipſaruʒ
ſiłcum dñio diſpenſandi uel adminiſtrã
di.Oñium ergo diſpenſãdi oẽs res crea
tas e ffectiue pncipalit᷑ reſedit: ⁊ reſidet
apud rpᷣm tam ↄſumptibiles q; ſtabiles
ñ illud verbu pſal Mõ accipiã de do⸗
mo tus vitulos. glo. exponit in perſona
xpᷣi ſic dicẽtis:Mõ accipia de domo tua:
quia non ſunt tua ſʒ mea. cur & qrã a te
qð meũ ẽ ꝗ creaui: Mã mea ſũt q̃ ñ poſſi
des ut idomita:qꝛ mee ſt᷑ oẽs fere ſiluaꝝ
2 domita q tu nutris ⁊ poſſides:qꝛ mea
ſunt iumenta in montibꝰ ⁊ boues:⁊ hoc
q;tum ad res ſtabiles.Quãtũ ᷣo ad res
ↄſũptibiles ſpdit:Si eſuriero ñ dicã tibi
q.d.non dicã tibi ut paſcas me:qꝛ ſi aliqᷓ
dat ad paſcẽdũ:foꝛſa me eſurire putat
qð ẽ inſania. Nõ g queras:ꝗd mibi des:
qꝛ ſine laboꝛe habeo quod volo. meus ẽ
eni oꝛbis terre ⁊ ꝑlenitudo eiꝰ.locoaũt
chꝛiſti in terra biſpenſatoꝛ eſt papa:vn-

de puto ꝙ dominii diſpenſandioẽs res

tam ſtabiles q; cõſumptibiles apud pa
pam reſidet effectiuę pꝛincipaliter vice
chꝛiſti.Ad miniſtratiue dᷣo iſtrumentali
ter dominiũ taliũ reſides apud xpᷣi fide-
les:qui ſimiliter eo oꝛdine adminiſtraut
eccleſiaſticis viris religioſis uel clericis
res tꝑales ꝓ ſeminatiõeſpũaliũ quo ipſe
res ſunt apte nate admiſtra ri: qꝛ res ſta
biles qũq; ad miſtrãt ↄcedẽdovſũ retinẽ
do dñium. Res vᷣo ↄſuptibiles quarum
vſus ẽ eaꝝ cõſuptio:ſic ad miſtrãt ut cõce

—

ſeptuageſimanona

IIII
dendo vſum concedãt dñium vſus. retẽ
to ſp dñio adminiſtrandi. xpᷣs ergo rerũ
ſibi cõceſſarũ hũit vſum ⁊ dñium vſus:ſi
mul cũ dñio diſpenſandi effectiue pnci⸗/
palit᷑:adminiſtratiue tñ ĩſtrumẽtalit᷑ do
miniũ taliũ apud illos reſidebat a gbus
ſibi talia neceſſaria adminiſtrabantur:
AG pꝛim ergo ẽ dicendũ ꝙ
gqcunq; ad miſtrat
uel diſpenſat pecuniã alicui retento ſibi
dñio diſpenſandi uel adminiſtrãdi: non
cõmittit vſurã:qꝛ concedit ſibi vſuʒ ⁊ do
miniũ vſus. Oñium eni diſpenſandi uel
adtiniſtrandi nõ eſt ſuꝑ rem cõceſſam
ſi res ↄſumptibilis ẽ:⁊ ſi res cũ qua ſił
ſit tranſferibile dñium cũ vſu ex natura
rei:ſed eſt ſuꝑ res alias a quibus ille res
conceſſe conſumptibiles nel tranſferebi
les oꝛiginẽ ſumpſerũt q́;tum ad admini
ſtrantes: uel eſt ſuper poteſtatem ↄcedẽ
di uel recipiendi q;tum ad ſummos pon
tifices diſpẽ ſantes. ¶C Ad ⁊ eſt dicen/
dum ꝙ quicunq; diſpenſat uel admini/
ſtrat rem conſumptibilem concedendo
vſiʒ cõcedit dominiũ vſus:quia natura
rei ſic requrit. & Ad ꝭ eodem modo
q; concedendo ius vtendi in re conſum
ptibili concedit dominium vſus. Secus
autem eſt in re ſtabili cuius vſus non eſt
conſumptio eius. In boc enim domini⸗
um poteſt ſeparari abuſu ex natursa rei.
Ad a“ eſt dicendum ꝙ HDugo notat
xij.q.i.c.expedit.duplicem modum dicẽ
di de dominio rerũ eccleſiarũ. nus eſt
ꝙꝙ dominiũ talium rerũ eſt ipſius eecle-
ſie:puta ipſius loci ſacrati concluſi inpa
rietibꝰ eccleſie:ꝗ in nulliꝰ bonis e.Nam
res ſacre ⁊ religioſe in nulliꝰ bonis ſunt
Aliꝰ modꝰ dicẽdiẽ q dñium taliũ reruʒ
ſit ipſins x pſ̊i? eo ꝙ talia bona deputata
ſunt cleric ⁊ pauꝑibꝰ ad uſuzʒ eoꝝ: in n.
perſona dicitur fieri ebꝛiſto qð eis fit:
⁊T hoc uerum puto effectiue pꝛincipali/
ter adminiſtrat iue tamẽ miniſterialiter
apud illos reſidet a quibꝰ clericis ⁊ paa

peribus ad miniſtrant.Sicut.n.in plat·

Ar.

eccleſie reſidet ius petẽdi vſũ neceſſario
rum q;tum ad dominiuʒ iuris et q;tum
ad dominiũ facti: iuxta illud Math. vi.
Pꝛecegpit eis ne ꝗd tollerẽt invns niſivir
gam tm. Super quo verbo dicit Augꝰ.
qꝙ; ptãs recipiedi neceſſaria nomie virge

ſign i ficata eſt. Sic apud laicos ſemꝑ re

ſidet dominiũ ad miſtrãdi.qꝛ ſicut licet

eis tẽpoꝛalia poſſidere q;tuʒ ad dñiuʒ ⁊

ꝓpꝛietatem. vnde poſſũt ipſa alienare ⁊
de ecis teſtamentum condere ſic tali iure
⁊ tali dñio retento tenentur clericis ne
ceſſaria miniſtrare in rebus ſtabilibꝰ vel
cõſumptibilibus cũ cõditione ipſarũ re/-
mum & 20 5meſt dicendũ ꝙ res cõſum
ptibiles quibus vtũtur religioſi adv ſum
neceſſitatis eoꝛũ nõ ſunt eoꝛum q;tũ ad
domi niuz: diſpenſandi vel adminiſtran
di.tale eniʒ dominiũ eſt illoꝝa ꝗbus eis
. Wlaneure adminiſtrantur.
¶ Q·ueſtio.lxxx.de vpᷣi vite cõmunitate
BuncCnſideranduʒ eſt de
bEvite xpᷣi cõmunitate
Circa quod queruntur tria.
pꝓꝛimo vtrũ modusviuedi
xp̃i ſeruãdo aliꝗd in cõmuni diminuerit
de eius ꝑfectõis ſtatu. ¶ Scdo. vtruʒz
modusviuẽdi vxpᷣi cõmunis in cõuerſatõ
ne derogauerit eius perfectiõis ſtatui.
¶ Tertio vtrũ modus viuedi xpᷣi com
munis in victu ⁊ veſtitu ſtatui perfectio
nis eius conuenire. cc
oaor πN ergo ſic ꝓpcedit᷑
Pem vid etur eniz ꝙ
modus viuẽdi xpᷣi ſeruando aliqd
in comuni diminuerit de eius perfectõis
ſtatu:qꝛ quod iĩpedit boĩem in iuſticia ſer
uanda. diminuit de perfectiõis eiꝰ ſtatu
Sed ſcribitut Geutrono.xvi.Mõ accipi
es ꝑſonam nec munera quis munera ex
cecant oculos ſapiẽtum ⁊ mutant verba
iuſtoꝛñ:non ergo erat dexens vt xpᷣs ĩ cõ
muni pecuniã ſeruaret. Pꝛeterea pe
cunia in cõmuni ſeruata per vxpCj erat pe

tẽdo acqnta. S ʒſcribit᷑ Act xx. Opoꝛ

tet meminiſſe verbi dñi ie ſu. Beatius eſt

Queſtio

enim magis dare q; accipere. Meioꝛis
ergo perfectõis fuiſſet i xpᷣo de ſuo dare
qᷓ; ab alijs accipiẽdo cõſeruare. & Pꝛe/
terea eſſe diuitè diminuit de perfectiõis
ſtatu:quia difficile eſt diuitẽ regnũ celoꝝ

intrare:ut ſcribit᷑ Math.xix.Sʒ plus fa

cit hominẽ diuitem pecunia ⁊ diuitie ar
tificiales q́; naturales. Mõ erat ergo ꝑ-
fectiois ſta tꝰpecuniã in cõmuni ſeruare.

1 eſtqꝛ ille qalis
In CO trarin oſtedit biectio⸗

nis ſtatũ nõ põt a ꝑfectione deuſare.ſed
xpᷣs alijs onñdit ꝑfectionis ſtatũ Math.
xix. Si vis perfectus eſſe:ergo no pote/
rat a Lertectione deutare „
dicendũ ꝙ vel loquit᷑ de
Rnd 60 ꝑfectiõe ſtatus xpᷣi inq;
tum erat deus.vel vt erat caput eccleſie.
CPꝛimo modo nibil poterat eſſe i xpᷣo
quod eius ꝑfectionis ſtatuz augeret vel
diminueret cũ ipſe eſſet ab inſtanti cõce/

moni sO in termino ⁊ verus cõpꝛebẽſoꝛ.
llud autem poteſt augeri ⁊ minui i ꝑfe

ctiõe ꝙ diſtat a fine ⁊ a termio ꝑfectõis.
¶Sed ſecũdo modo cũ xpᷣs eſſj caput
eccleſie:iuxta illð ad Epbe.i. Ipᷣm dedit
caput ſuꝑ oẽm eccleſiã queeſt coꝛpus eiꝰ

ſicut capitis ẽ ſingulis ꝗbuſq; mẽbꝛis ſu

am ꝑfectioneʒ tribuere ſecũdũ capacita-
tẽ ipſoꝝ:ſic modus viuẽdi rpᷣi talis eẽ de
buit vt ↄueniret ſtatui ꝑfectoꝝ⁊ iſirmo/
rũ. In ꝑſona igit᷑ perfectoꝛum madauit
Math. x.nõ eſſe poſſidẽdũ aurũ neq; ar
gentũ neq; pecuniã in onis. Sed in ꝑſo
na infirmoꝛum loculos recõmẽèdauit iu
de Joannis. xii. ſuper quo verbo dicit
Cbꝛyſoꝰꝙ qui non peram non virgã iu/
bet deferre loculos ſerebat ad inopũ mi
niſterium perſonam infirmoꝝ ſuſcipiẽs.
multa.n. vt ait xpᷣs agebat viſpẽſans ad
nr̃aʒ doctrinã.ꝑfectioꝛ ergo fuit modus

viuendi in xpᷣo nihil in communi ſeruare

q́; non ſeruare.non quidem reſpectu ſui:
ſed reſpectu ſuoꝛum membꝛoꝛum quoꝛu
perſonam ipſe tanq; caput ſuſcipiebat.
ꝓpter tria que Chꝛyſoꝰ ponit Mathbx.

F.

Cpit

ſſbuore
guinſia
ſuaſſe
ni ſedc
movene
tttenti
ſollicitu
boden
loppun
turis en
ee⸗

pea
Yuon
gande
ordis
60
dicſt
ade
termn
mmune
N⸗
ck ta
tyatm.
necn⸗
Nalkei

Acſ dia

labiſdi
tgtisme
fbohſtit
naliens
fecpered
bllcͤſe
hertiorr
notnes
. aſec
ſioch
ſtunh
ſitnie be
theſt
lodicto
ſaltſſi
hohrſe⸗

e. Beibts
o deſvo dare
ure Cpe⸗
eperfectis
Eegnüccle
1t Golsfi
igrtdiuiten
catergog⸗
muniſervare
gelle galis
kiit gfectio⸗
edeuiare ſdl
ſtari Datd,
ego eppte

nubt
stpng/
gottalſe
oncith⸗
Hun
diſum
1 intin
tninige
cen
Angeh
6 beſn
ͤchi
jinisd
Cntin⸗
idtut
i ſeßer
Saling
zmidavit i
ſeode
nptsr⸗
Ueinopon
or ichle
nheinen
fuit nohe

rotiſcnie

wnbon
ſpehn

Ar.

CpPꝛimo ꝓpter reomuẽdã a pꝛedicato

ribus veritatis omnẽ malã ſuſpicionem

quia ſi apoſtoli habuiſſẽt pecunia:vłaliq̃
ſeruaſſent: nõ vid ebant᷑ cà ſalutis homi
nuũ:ſed cã lucri pdicare. C 2. pꝓpterre-
mouendã ab eis omnẽ ſollicitaà tpalium
attentionẽ: ut remoti ab omni tꝑalium
ſollicitudine:vacationẽ omnẽ tribuerẽt
pᷣbo dei. C ò ut in deo ponerẽt omnem
eoꝝ ꝓuiſione:cõtenti de pᷣſentibꝰ ⁊ de fu-
turis euentibꝰ:ſperãtes in illo qui dixit
ad Hebꝛe.xiij. Non te deſerã neq; dere/

Ad pꝛimum iauam.

ꝙ pecunia duplici intẽtione põt ſeruari:

Ano tmõ ad poſſeſſiões augedas ⁊ ↄogre

gandas:⁊ talis receptio munerũ oculos
coꝛdis excecat:⁊ a iuſticia declinare fac̃
eo ꝙ ex cupiditate pꝛocedit. Talibꝰ eniʒ
dicit Iſa.iiij. Ae qui cõöiungitis domum
ad domũ:⁊ agrũ agro copulatis uſq; ad
terminũ loci.Qui iuſtificatis impiun pꝛo
muneribꝰ:et iuſticiã iuſti aufertis ab eo.

AOlio mõ põt ſeruari ad ncẽitatẽ victus
et talis munerũ acceptio cupiditatẽ nõ

bʒ ann exã:neq; excecat oculos ſapientũ
neq; mutat vᷣba iuſticie. In ꝑſona quoꝛũ
dicit᷑i. Thi.vltio. Habetes alimenta et

gquibꝰ tegamur: bis cõtẽti ſumꝰ. ¶ Ad
2Z meſt dicendũ ꝙ q́;uis dare ſm ſe ſit lau

dabiliꝰ q; accipere: eo ꝙ actus liberali/

tatis magis eſt in dando qᷓ; in recipiẽdo
nõ obſtãte ꝙ liberalis det ⁊ recipiat:rõe

tñ alicuiꝰadiũcti ꝑfectiꝰ ⁊ beatiꝰẽ qñq;
recipereq; dare. Si nãq; in paupere ni-
hil cõſid eret᷑ niſi receptio elemoſyne tm:
beatioꝛ ⁊ ꝑfectioꝛ eſt diues qui dat ele

moſynas:qᷓ; pauper qui recipit. Sed tał

põt eſſe cã recipiedi q magis meretreci
hiens qᷓ; dans:utpote ſi ſe in tali ſtatu cõ
ſtituat volũtarie in quo nõ coactꝰ ſʒ vo-
lũtarie pauper effectꝰ ſit ꝓpter chbꝛiſtũ:be
atiꝰ eſt ſic recipere q; dare.vnde diẽ glo.
ſuꝑ dicto ð bo. Hon illis qui relictis oĩbꝰ
ſecuti ſuũt dñm diuites elemoſynarios pᷣ⸗
ponit:ſed illos maxie gloꝛificat qui cũct

H

octuageſima II

que poſſid ent in ſemetipſis renũciantes
nibilominꝰ laboꝛant operãdo manibꝰ ut
habeãt vnde tribuãt neceſſitatẽ patiẽti:

QCAd en dicendũ ꝙ ſeruãdo pecunis
.

ex poſſeſſionibꝰ ⁊ redditibꝰ cõgregatam
facit bominẽ diuitẽ ſollicita attẽtiõe: ſu
perba elatione:⁊ ſpũalium ſuffocatione.
Vnde adoleſcens cui dictũ eſtvende oĩa
que habes ⁊ da pauperibus:abijt triſtis
erat enim multas poſſeſſiões babẽs: ſemd
ſeruare pecuniã ad neceſſarioꝝ ſuſtenta-

tiont. ⁊ ſui ⁊ pauperũ pꝛouiſonẽ:nõ faẽ

bomint᷑ diuitẽ babere annexaʒ auaricie
cupiditatẽ:ſed ꝑfectiõig charitatẽ.

D ſecũdũ teaie vt

viuendi chꝛiſti coĩs in cõuerſatiõe

derogauerit eius ꝑfectiõis ſtatui Quod

„

enim erat cauſa blaſphemãdi deũ:dimi-
nuebat de ꝑfectionis ſtatu in chꝛiſto:ſed
cõuerſatio eius cũ hominibꝰ erat ca blaſ
phemãdi deum. Jo.x. Oe bono opere nõ
lapidamus te:ſed de blaſphemia:⁊ quia
tu bomo cũ ſis:facis teipii deum. C S.
illud diminuebat de ꝑfectionis ſtatu in
chꝛiſto:quo diminuebat de fide eius di⸗

uinitatis: ſed nõ eſt ꝓpꝛiuz dei cõuerſari
cum bominibus. Juxta illud Oaniel ij.
Sermo enim quem tu queris rex grauis

eſt: nec reperiet᷑ quiſqᷓ; qui indicet illum

exceptis dijs quoꝝ no eſt cu bominibꝰ cõ
uerſatio:ergo cõuerſatio chꝛiſti cũ homi

nibꝰ diminuebat de fide diuinitatis eius
et ꝑ conſequẽs de eius ꝑfectiõe. Pꝛe⸗
teres in ſolitudine nõ in cõuerſatiõe eccle

ſia paſcitur a cbꝛiſto. Juxta illud Apocj.

xij. Mulier fugit in ſolitudinẽ vbi babet
locum paratum a deo:ut ibi paſcat illa⸗
diebus. M. cclx. magis ergo in ſolitudie
q; in couerſatiõe cõſiſtebat chꝛiſti ſtatus
perfectio.

In cotrarium eſi.
xvu. Cõuerſantibꝰ autem eis in galilea.

⁊ Baruch.iiij. Poſt bec in terris viſus ẽ
et cu hominibꝰ cõuerſatus eſt.

Ar.
Kiſid co dicẽdũ ꝙ; chꝛiſtus venit
6 in bunc mũdu ad ſancto
rũ cõtẽplationẽ. Jo.x Ego veni ut vitã
babeant ⁊ babudantiꝰ babeant.ſuꝑ quo
v̈bo dicit Augꝰ. ꝙ chꝛiſtus venit ut ſacti
vitamhabeãt ingrediẽtes ꝑ fidẽ queper
dilectionẽ operat᷑:⁊ babũdatius babeãt
egredietes Quãdo veri fideles moꝛiunt
acqrũut enim tuc vitam babũd antiꝰ:vbi
nunq;; deinde moꝛiant᷑i⁊ ad peccatoꝝ co
uerſationẽ.i.Thi.i. Aenit enim xpᷣus in
bunc munduʒ peccatoꝛes ſaluos facere
quoꝝ pᷣmꝰ ego ſum:ideo vite ↄtẽplatiue
qua viuũt ſancti: ⁊ vite actiue qua coiter
viuũt boĩes exẽpla xpᷣs mõſtrare debuit
qð ſicfecit: quia qñ q;ʒ monſtrauit exẽpla
vite contẽplatiue:eligẽès qñq; ſolitudinẽ

ad oꝛandu: ad quieſcẽdũ:ad bumanũ fa⸗

uoꝛem vitandũ. Mam de oꝛatione dicit᷑
LZuce.vi. Factuʒ eſt in illis diebꝰ:exiſt in
montẽ oꝛare:et erat ꝑnoctans in orone
dei. De quietatiõe vo dicitur WMath.vi.
Nenite ſeoꝛſũ in deſertũ locũ ⁊ regeſcite
puſiilũ. Sed de fauoꝛis mũdi remotione
ſeribit Math. v. Aidens Jeſus turbas
aſcẽdit in montẽ. ſuꝑ vbo diẽ Chꝛy ſoꝰ
qꝙ nõ in ciuitate:nõ in foꝛo:ſed in ſolitu
dine ſedebat erudiẽs nos: ꝑ boc nibil ad

oſtentationẽ facere: ſed potius a tumul/

tibus diſcedere cũ de neceſſarijs diſpu⸗
tare opoꝛtet. Exẽpla vᷣo vite actiue mo
ſtrauit Matb.ix. Quãdo factũ eſt diſcũ-
bente eo in domo:ecce multi publicani et
peccatoꝛes veniẽtes diſcũbebãt cu eo et
diſcipulis eius. Quod verbum expones
Hieroꝰ dicit Aideãt publicanũ a peccat
ad melioꝛa cõuerſü locũ inueniſſe penitẽ
tie:⁊ ex hoc ipſi ſalutẽ nõ deſperent.
Ad pimum εeenſiga e
1 We w cõuerſãdo cũ
hominibꝰ nõ dabat xpᷣus cauſã blaſphe/
mandi deũ:quia ut glo.ibi dicit:q;uis ſa
cramentũ nati boĩs intelligentiã diuine
natiuitatis impediret: tñ qꝛ diuma na/
tiuitas omne opus ſub miniſterio aſſũ/
pti bois exequebat᷑: iõ faciens opera dei

Queſtio In

pris in aſſumpta bũanitate oꝑibus doe-⸗/
monſtrabat quid de eiꝰ diuinitate eſſet
credendũ: ꝓpterquod dicebat: Sinõ fa

cio oꝑa pris mei nolite credere. Si autẽ

facio ⁊ ſi mihi nonvultis credere: opibꝰ

tñ credite. C Ad ⁊eſt dicendũ ꝙ ſiẽ di
cit DHamaſ.chꝛiſtus que erant homis ſu
pꝛa hoiem oꝑabat᷑.q;uis couerſando
cũ hoibus monſtraret ſolũ hũanitatem

agendo tñ ſupꝛa büanitatẽ que bomis

erant monſtrabat diuinitatẽ:vnde in cõ
uerſando cũ hoibus nõ diminuebat᷑ fi/

des de eiꝰdiuinitate:ſed potius augmẽ

tabatur. CAd 3 eſtdicendũ ꝙ ſic ibi
dicit glo.toto tẽpoꝛe quo ſubſiſtit pᷣſens

eccleſia pdicatione chꝛiſti tribus annis:

⁊ dimidio fcã paſcit ⁊ nutrit.Pꝛedicatio
aũt chꝛiſti nõ eſt fcã in puato: ſʒ in publi

ca conuerſatione: Juxta illud Jo. xviij.

Ego palam locutus ſum mũdo:⁊ in oc
culto locutus ſum nibil.

D tertiũ? vecdit i⸗

dus viuendi cbꝛiſti cois in victu
⁊ veſtitu ſtatui perfectiõis eiꝰ nõ cõueni
ret. Quod eni fuit ꝑfectiõis in Yoanne
baptiſta ꝑfectiõis erat in xpᷣo:ſed modꝰ
viuendi ioannis in cibo ⁊ potu non erat
coĩs cũ alijs exquo iudei inducti ſunt:ut
Chꝛy ſoꝰdicit nolle habere chꝛiſtũ in do

ctoꝛem:ſed magis ioannẽ:nõ ſolũ ꝓpter

generis nobilitatem: qꝛ chꝛiſtus filiꝰ fa

bꝛiioannes vo filiꝰ pontificis:ĩmo ꝓpt᷑
vite ſanctitatẽ: qꝛ eſca ioannis erant lo
cuſte ⁊ mel ſilueſire. ¶ S.vti ſuꝑfluita/
te veſtimentoꝝ nõ erat pᷣfectiõis in xpo
maxime cũ mandaſſet Luce.iij. Qui ba
bet duas tunicas det vnã non babenti.
7 in ꝑfectiõe ioannis dr̃ ꝙ bẽbat veſti

mentũ de pilis cameloꝝ:ſed xpᷣus plura
veſtimenta bũit:quod ptʒ Jo.xix.qꝛ oẽs

milites babuerunt tunicam vnam:exce

pta tunica que vni ſoꝛte aduenit. ¶Pꝛe

terea illud opus perfectiõis debuit xpᷣs

oſtendere perquod eius poteſtas mon

„

ſtrabatur in expulſione demonum: Sed

Ar.

ſctbitor?
Cumnnon
ſiun Teit
A chꝛiſti

nc
11 Venit
1 dicit⸗
npoble

Aſa

tinctione
finispor
mani g
ſlius c⸗
glig per
tauit. G
pero
ſoanme
respe
malin
Quer
ſtyse
tior i
eraſ.
Calumm
comnunen
nhemyve
ſonem6
efſation
ſtioonne
ſunzſemue
ſtuatein
lnſe mo
Dertie
Cgtoen.

bbchetnn

Gteogibus de
Abintate eſtt
cchet Bitoft
neacre Giant
geteroni⸗
Ncndigſedi
aunt bonisft
cneſant⸗
i hüantaten
Ni ehoni⸗
mixnceinc
immchti fi,
hotus uugnt
lcentigfehi
oſhiſrien
imsams.
migttin
Aun futl
nin pon,
ridgtine⸗
e i
utiem
iicein
GiNN.
nien M.
irüim
mmen
naſinn
Vrchiſindl
tiibigt
rchu⸗
umsen

ar.

num non eijcitur niſiper oonem ⁊ ieiu⸗
nium: Jeiunium ergo maxime faciebat

26 chꝛiſti ꝑerfectionis ſataen⸗ ſeri.
eſt qð ſcri-
Incotrarium ſta en.
xi. Aenit filius hoĩs mãducans ⁊ bibẽs
dicũt:Ecce bomo voꝛax ⁊ potatoꝛ vi
ni:publicanoꝝ ⁊ peccatoꝝ amicus.
VAN 60 dicendum ꝙ ſtatus per

fectionis conſiſtit in at

tinctione finis. Sicut ergo vnus ⁊ ideʒ
finis poteſt attingi diuerſis vijs:ſic bu/
mani gen eris ſalutem ꝓpterquam dei
filius carnem aſſumpſit: alia via per ſe ⁊

alia per ſuum pꝛecurſoꝛem ioannẽ ꝓcu

rauit. Ande dicit Chꝛyſoꝰ MWattb. xi.

Per cõtrariam viam venimus ego et tu
ioann es:⁊ idem fecimus:ſicut ſi venato
res per duas cõtrarias vias aliqð ani/
mal inſequantur ut in alteram incidat.

Quare autẽ contraria via inceſſit chꝛi/

ſtus a via ioannis: Chꝛyſoꝰ aſſignat q̃⸗

tuoꝛ rõnes. ¶ Pꝛima ꝓpter iudeoꝛum

inexcuſationeʒz. Erant autẽ iud ei pꝛoni
calumniare vtranq; vitam:ſolitariã et
cõmunem:id eo vtranq; per ſe ⁊ per io-
ann em voluit aſſumere ad eoꝝ confuta

tionem. ¶ Secunda ꝓpter ſolitariã cõ

uerſationem.ſicut enim perfectõis erat
in ioanne viuente vita ſolitaria abſtine
tiam ſeruare.ſic perfectionis fuit in xpᷣo
viuente in cõmuni conuerfatione bomi⸗/
num ſe mõ cõmuni ipſoꝛum confoꝛmare
¶ LTertia pꝛopter miraculoꝛum choꝛu

ſcationem: chꝛiſto nauq; teſtimoniũ per

bibebat miraculoꝛum choꝛuſcatio. Jo⸗

a nui vo ſoluz auſteritas vite. Quar

ta ꝓpter iudeoꝛum admirationem: ſicut
eni in ioanne iudei admirabantur vite
auſteritatem ⁊ tantaʒ parcitatem:ſic in
chꝛiſto admirabantur aliam perfectio

nem: ꝓuta ſapientiam. Scribit᷑ eni Lu.
ij. ꝙ ſtupeb ãt oẽs ſuꝑ doctrina ⁊ reſpõ⸗/

Ad pꝛimn adse ef⸗

*

octuageſimapꝛima 1

ſcribitur Matth. xvij. Hoc genꝰ demo⸗

ctio chꝛiſti ⁊ ioannis erat in attinctione
fini s:ut dem ẽ:qui ꝗqdẽ finis poterat at
tingi per vitã coẽm xpᷣi ⁊ ꝑ auſteritateʒ
quaʒ faciebat ioannes. Nñ ſuꝑ illo ᷣbo
Matth.xi. Ju ſtificata eſt ſapientia a fi
lijs ſuis. Dicit Augꝰe ſci aplłli intellexe
runt regnum dei non eſſe in eſca ⁊ potu
ſed in equanimitate tolerandi quos nec

copia ſubleuat nec depꝛimit egeſtas:vñ

dieebat Paulus: Scio abundare et pe-
nuriam pati. chꝛiſtus ergo qui eſt ſapie
tia dei pris iuſtificatꝰ eſt a ſuis filijs: pu
ta ab apoſtolis qui erant eius fili ꝑ ad
optionem. ¶ Ad ſecundũ eſt dicenduʒ
qꝙ ſicut dicit Chꝛyſoꝰ: Conſuetudo pa
leſtine patrie erat uti duos pannos obne
ctẽtes ſubt exerẽt:vnde per hoc qð euã
geliſta dixit: Erat tunica inconſutilis: ⁊
deſuper cõtexta per totum: occulte euã
geliſta inſinuat vilitatem v eſtimentoꝛũ
chꝛiſti non pluralitatem: quia non plu/
res panni erant ſubtexti ⁊ coniũcti ad in
uicem ad indutmnentum vnum perficien
dum. ¶ Ad tertium eſt dicendũ ꝙ chꝛi
ſtus demones expellebat potentia diui
nitatis:cuius auxiliuʒ q;uis ieiunio ma
gis ta men oꝛatione impetratur. Dicit
enim Chꝛyſoꝰ Matth. xvij.c nihil eſt
homine decenter oꝛante potentius:vn/
de ſi tibi ẽ infirmuʒ coꝛpus ad continue
ieiunandum:non ſit tibi tamẽ infirmuʒ
ad oꝛanduʒ: Et ſi ieiunare nõ potes:po
tes tamen non laſciuire:nõ ẽ boc paruũ
nec multum a ieiunio diſtans.
¶QAueſtio.lxxxi.de chꝛiſti a nalleate
A Q coſiderandu
Lterius de xpᷣi car⸗
nalitate: Circa qð qrunt᷑ q̃tu
oꝛ. ¶ Pꝛimo vtrũ xpᷣs buãdo
carnalitatẽ pentũ fuerit in ꝑfectiõis ſt⸗
tu. Scðdo vtrum xpᷣs puando carnali
tẽ cõſanguineoꝝ ſteterit in ſtatu ꝑfectio
nis. CTertio vtꝝ xpᷣs fuando carnali
tatẽ a micoꝝ receſſerit a ꝑfectiõis ſtatu.
¶Quarto vtꝝxpᷣs uendo carnalitate
bñn factoꝝ tenuerit ſtatum ꝑfectionis.

Ar.
D pꝛimũ ergoſic pcedi
J tur: Aidet᷑ eniĩ
ꝙ chꝛiſtus ſeruando carnalitatẽ
parentũ nõ fuerit in ꝑfectiõis ſtatu. Oẽ
enim peccatũ impedit ſtatũ ꝑfectionis
ſed parẽtes ciꝰ qndã vanã gloꝛiã bebãt
de xpᷣo. Oicit.n. Chꝛyſoꝰ ſuꝑ illo verbo
Mattb. xij. Ecce m eius ⁊ fratres ſta
bant foꝛis querentes loqui ei. Manife⸗
ſtũ eſt ꝙ ſolũ vana gloꝛia hoc faciebant
cupientes ab boibus laudari ex carnali
tate ⁊ ꝓpinquitatequã hẽbant ad xpᷣm.
Pꝛeterea qð xpᷣs docuit in alijs ꝑti/
nere ad ſtatũ ꝑfectionis in ſe debuit ſer
nare. Szʒ Mattb. x. loquens de ſtatu ꝑ
fectiõis dicit: Veni ſeparare boĩem ad
uerſus pr̃em ſuũ:⁊ filiãẽ aduerſus mr̃eʒ
ſuã:⁊ inimici boĩs domeſtici eius:carna
litas parentũ impedit ꝑfectiois ſtatũ
¶ Pꝛeterea in cõmendatiõem ꝑfectio
nis ſtatus beati Joannis baptiſte dicit
Hieroꝰ in eplła ad ruſticũ monachũ Jo
annes baptiſta ſcãm mr̃em huit ponti/
ſiciſq; filius erat:⁊ tñ nec mr̃is affectu
nec patris opibus vincebat᷑:ut in domo
entũ cũ pericło viueret caſtitat: carna
2 igit ꝑentũ nõ ſtat cũ ꝑfectõis ſtatu
g e e:quia pᷣceptuʒ
In C0 trann chꝛiſti nõ repu-
gnat eius cõſilio:ſed cam alitas paren-
tũ eſt pᷣceptum:non g repugnat ꝑfectio
ms ſtatui de quo eſt conſiliuuunuz.
CO dicenqũ ꝙ/ xpᷣs plene im
. VDplieuit illud pᷣceptũ:hono
ra patrẽ tuũ ⁊ matrẽ tuã. Nã ꝙ patrem
bonoꝛauerit pʒ Jo.viij. Cũ enim iudei
vicerent ipſũ demoniũ bere:Rñdit:ego
de moniũ nõ babeo:ſj bonoꝛifico patrẽ
meũ.ꝙ vᷣo mr̃em honoꝛauerit in qᷣtuoꝛ
Faiue igmanleegu i mo in erꝰ ado
eſcentia. Hã ſuꝑ illo verbo Lu.ij. Deſcẽ
dit cũ illis ⁊ erat ſubditꝰ eis.Dicit glo.
ꝙ in ſuſtinendo laboꝛes ⁊ ſudoꝛes coꝛ
reos quos maria ⁊ ioſepb continue fre

quentabãt neceſſaria vite ſibi queretes
ps ſubiectionẽ ⁊ reuerentiã plenariaʒ

Queſtio

eis exibebat. Secũda in alioꝝpꝛeſentia
Oicit enĩ Aug in libꝛo de ſymbolo ſug

illo bo Jo. i. AUinum nõ habẽt teta

uit illa femina in pmo miraculo poſſe ſe
iubere filioanq;ᷓ mat᷑ ⁊ tanq; dñna:que
tñ pᷣus ſe noiauerat ancillã.Ait eniʒ vi
nũ nõ hbñt: ſac igit᷑ ut aque in vinũ ↄuer
tant᷑. Ille aũt ut oñderet ꝙ in hoc nõ te
nebat᷑ ei obedire:qꝛ ſuꝑabat hbuůane na
ture facultatẽ quã ab ea acceꝑat dirit:
Mõdũ venit hoꝛa mea:in qᷓ ↄditio bũa/
ne nature oñdit᷑ que fuit boꝛa paſſionis
ne tñ in pᷣſentia alioꝝ matrẽ cofunderet
7 pᷣceptu eius cõtẽnere videret᷑: ad mã⸗/
datũ mr̃is dicentꝭ miniſtris. Quoqcũq;
dixerit vobis facite ⁊ aq in vinu cõuer⸗

ſe ſunt. Tertio in abſentia: Mã Jo. vltio

Pendens in cruce ⁊ relicturus matrẽp

ſentia coꝛpoꝛali ſᷣm Cbꝛyſo.nullius al-
terius:cũ multe alie mulieres aſtarent
meminit niſi mr̃is:docẽs nos ꝑ boc ſuo
exemplo ꝙ a pijs filijs parentibꝰ cura
eſt ipendenda:ita vt illud lignũ vbi fira
entis factũ fuerit ca⸗
thedra magiſtri docentj.Quarto in fu-
nerali diligentia. Cõſueuerũt eni deuo

☛G —

erant mẽbꝛa moꝛi

ti fili ut Hieroꝰ dicit:SFimeralia hono-

rabilia matri exbibere ꝙ nullo mõ ẽ cre

dendũ dei filiũ in rege ſue mr̃is pᷣtermi

ſiſſe qninimo ſibi totus feſtinꝰ occurrit.

ergo eſt do. ills
Ad Peamn nonte gloꝛia nõ ẽ

referenda ad cbꝛiſti matrẽ. ſed ad frés

eius quos nõ oʒ ne dũ a peccato inanis
gloꝛie:ĩmo nec a pctõ in fidelitatis excu
ſare.cũ ſcriptũ ſit Jo.vij.ꝙ nec frẽs eiꝰ
credebant in eum. Quare ẽ ðgo qrebat
ſibi loqui ⁊ non expectabat finem pᷣdica
tionis Rñdit Cbꝛyſo. ꝙ boc fuit ꝓpt
alioꝝ impoꝛtunã petitionẽ: uel ꝓpter in
deoꝝ ſuſpitionẽ. Suſpecta eni fuit ne in
ſidie ei ponerent᷑ a iudeis:⁊ ita ſubito vo
lebat eum ab eis reuocare:uel ꝓpt᷑ eius
ardentem dilectionẽ.nõ enim ipſa po-
terat ad hoꝛam eius pꝛeſentia pꝛiuari.

Ad ⁊ꝛmeſt dð: ꝙ ſicut dicit Chbꝛyſo.

— .

Detthk.
pmeirnon
lelſeparat
Pllisß
ſocetpiet
fintnoo;⸗
rainquere
taninte

peccati⸗.
cgtorpote
mittefein

loverbo⸗

“ egr

ſectirte
woruti⸗
Nenalg
9hitatgie
poſitug
vakictas
4
eni
Trann
Sain
Nartb
Necaro⸗
o reue
ſatoſe
Vatn
onifioft
G
wercegeb⸗
ſen
tC
end
lunſelbe
Cutpeozimm

Dhei

A bfecet
ſiete
ieigi⸗

loreſenti
einwoſ
baberq titn
mmclo hoſet
tanih age
lli Areni,

vein ini d g

ten boctͤt

hatbügne he
1acccgat djite

ni Kitiobüs,

don ſion⸗
tricofmnde

iui
iunmi in⸗
mufihfi
lamnenuni
unlist⸗
ienmird
nehhe
zyrumen
Niin
haifn
Ommöß,
Citaide
PAdide
nlorint
rtsün
ſenn
cktift

.

milliii

6
oln
untedt
Nee i⸗ 6

i Coidt

Ma tth. x.ſi amoꝛ parentũ dei amoꝛi cõ
parer᷑ ⁊ non poſſit vtrũq; ſaluari: odiuʒ

uel ſeparatio parentũ ẽ pietas in deum.

In illis q̊ obediendu ẽ parentibꝰ que nõ
no cẽt pietati.ſi aũt õ deũ aliꝗd expetie
rint no oõ eisg aſſentire: imo ex toto eos

—

relinquere. Ad 3“z dicendũ ꝙ xp̃us

tanq; in termino poſitus nõ poterat a ꝑ
fectionis ſtatu cadere pulſione alicuius

peccati. Joannes auũt baptiſta ſicut pec

catoꝛ poterat: iõ neceſſariũ erat ſibi di/
mittere illa que poterant eũ a ꝑfectiõis
fratu reuocare. Ande dicit Bꝛeg? ſuꝑ il
lo verboa go. xi Quid eriſtis in deſertuʒ
ere: arundinẽ vento agitatã. Arũdi-

dine gppe morxut aura cotingit in ꝑtem

flectit:ꝑ quã carnalis aimꝰdeſignatur ꝗ
mox ut fauoꝛe uel detractione tangit᷑ in
ꝑtem aliquã declinat᷑. arudo ergo vento

agitata ioannes nõ fuit: quẽ in deſerto

poſitũ a ſtatu ſue ꝑfectiõis nulla rerum
varietas inflectebat. 1
ic pꝛoce⸗
D ſecundugcaten
eni ꝙ vpCᷣs ſeruando carnalitateʒ
ↄſanguineoꝝ nõ ſteterit in ſtatu ꝑfectio
nis:qꝛ in ꝑfectionẽ ſtatus petri dictũ ẽ
Mattbh.xvi. Beatus es ſimon bariona:
qꝛ caro ⁊ ſanguis nõ reuelauit tibi:ergo

qs reuelat᷑:affectio carnis ⁊ ſanguĩs nõ
ſacitꝑfectionis tatum. Pꝛeteres ex

naturalibꝰbõ nõ meret᷑ nec demeret᷑ nec
ponit᷑ ĩ ꝑfectiõis ſtatu:Jux illꝰ Mattb.
v. Si diligitis eos qui vos diligũt:quaʒ

mercedẽ bẽtis: non ergo ex carnalitate
coſangnineoꝝ xpᷣus ſtabat in ꝑfectionis
ſtatu. ¶C Pꝛeterea illud nõ facit ꝑfectio

nis ſtatũ cui ſacra ſcriptura impᷣcat᷑ ma

lum:ſed babentibꝰ carn alitatẽ ad cõſan
guineos impᷣcat᷑ malum ſacra ſcripturs
Dickhee iij. Ve vobis qedificat in ſan

„„ 2 11 ⸗guinibus.
In cotrarin eqi vocat

ꝗag pfectiõis ſtatũ: in ſtatu ꝑfectiõis ſub
ſiſtit: ſ s carnales ↄſanguineos voca
ectõis ſtatũ:puta ad apłatũ:g.

uit ad ꝑ

octuageſimapꝛima I

Bnd C0 do. ꝙ ſicut dicit Chꝛyſ.
E xpᷣs in cõſanguineis car
nalibus qñ q; eoꝝ cõuitia hũilit᷑ tolera/
uit:qñ qᷓ; vo eoꝝvirtutes magnifice ex/
altauit. qñ q; eoꝝ obligtates rectifica-

uit:ſed nũqᷓ; eoꝝvitia apꝓbauit. eoꝝ nä⸗-

q; vitia builiter tolerauit. Jo.vij.ſuꝑ il⸗
lo vᷣbo:HNemo ꝗppe in occulto aliqd fa-
cit ⁊ querit ipſe in palã eẽ. Dicit Cbꝛyſ.
ꝙ cõſanguinei cbꝛiſti de foꝛmidine et de
amoꝛe inanis gloꝛie ei notahant: naʒ ꝑ
boc ꝙ dicebãt: nemo in occulto sliquid
facit: notabãt eũ de foꝛmidine incuſũtiũ
7 ſuſpicãtiũ ſił q; qᷓ fiebãt ab eo nõ vere
eënt fcã:ꝑ b vo ꝙ dicũt ⁊ q̃rit ipe ĩ pala
eſſe:amoꝛẽ inanis gloꝛie in eo notat: vn
merito ſubdit᷑: ꝙ neq; frẽs eiꝰ credebãt
in eũ. Cõſanguineũ.n.xpᷣm bẽre poterãt
ſed credere in eũ ipſa ꝓpingtate ⁊ carna
litate faſtidierũt: ut Chꝛyſo dicit: Air/

tutes eoꝝ magnifice exaltauit. WMatth⸗

iiij.vbi relictis oibus iacobꝰ ⁊ ioannes

ſecutiſunt xpᷣm: ut dicit Chꝛyſoꝰ:ꝙ qa

ipſi reliquerũt affectionẽ carnalẽ:que in

telligit᷑ ꝑ rethe ſubſtãtiã mũdialẽ que in

telligit᷑ per nauẽ ⁊ pr̃nitatẽ ſocialẽ ꝗ in
telligit᷑ ꝑ patrem:iõ meruerũt ſic magni
ficari ⁊ exaltari a xpᷣo:qꝛ vẽiẽtes ad ipʒ
iſta tria debent relinquere. C Eoꝝ ob⸗
liquitatẽ rectificauit: Matth.xx.vbi pe
tentibꝰ fra tribꝰ eius ſedere a dextris ⁊ a
ſiniſtris chꝛiſti. Rñdit:Meſcit qd peta-
tis:ac ſi diceret:ego vocaui vos de ſini⸗
ſtra ad ꝑtem dextrã: ⁊ vos vr̃o conſilio
⁊ vr̃a petitõe curritis ad ſiniſtrã. ¶ Sʒ
nunq; eoꝝ vitia aꝑꝓbauit.⁊ ꝑ boc ma/
gnifice in inſinuat᷑ platj eccleſie ut ſic in
eoꝝcõſanguineis diligant naturã a deo
platatã:ut minime eoꝝ vitia ſuſtineant

e
5 U ergoẽ d. ꝙ añ il
Ad pꝛimũ &hhar⸗
⁊ alij diſcipuli fuerũt in ꝑfectiõis ſtatu:
7 tñ nõ cognouerũt eũñ eẽ dei filiũ:ſ ſoluũ
et xpᷣm:puta vnctũ:uel eẽ vei filiu ado⸗/
ptiuum:mõ quo cognouerat natbana el
Rabbitu es fili? dei. ſedò illa cognitio

Ar.

petrꝰ ⁊ alij apłcognouerũt tũc xp̃m eẽ
dei filiũ:nõ ſolũ tranſcendebat carnis ⁊
ſanguĩs affectionè: imo oẽm hũani ſta⸗
tus pfectionẽ. ſolum.n. boc ſcibile erat
pr̃is reuelatiõe. C Ad 2“ eſt dicenduzʒ
ꝙ naturalis affectio xpi erga ↄſangui/
neos veſtita erat ne beſitaret charitate
2 verbi incarnati diuinitate:iõ nõ pote
rat diſtrabere eum a perfectionis ſtatu.
CZ 3 eſt dicẽdu ꝙ illis imp̃cabat
malũ ꝑ ſacrã ſcripturã ꝗedificãt in ſan-
guinibus:ꝗ hũt oculũ in ꝓmotiõe ⁊ exal
tatiõe ipoꝝ ſolũ ad eoꝝ carnalẽ a ffectio
nẽ:nõ ant pᷣncipalit ad eccłiaſticoꝝ offi
cioꝝ dignã executionẽ uł admiſtratiõeʒ

— Eeager eni g cbꝛi⸗
ſtus ſeruando carnalitate amico
M receſſerit a ꝑfectõis ſtatu. Scribit᷑n.
Dstth viij. ꝙ volenti ſepelire pr̃em ſu
um nt ſequeret᷑ eũ dixit:Oimitte moꝛtu
os PaAlremoethos ſuos· Jo. do. xi. di/
xit: Cagarus amicus nr doꝛmit: ſʒ vado
ut a ſomno excitẽ eum.ex amicitia ẽ ad
moꝛtuũ acceſſit: a quo pᷣcepit diſced ere

Seolebar ſtatũ ꝑfectiõis acquirere.

oñdere ſigna carnalitatis ad ami
cos nõ ſunt ſigna ꝑfectoꝝ: naʒ in ꝑſona
ꝑſectoꝝ dicit Augꝰ.iiij.de trini. ꝙ cum
aliqð eternũ mentecapimꝰ:iã non cõuer

ſamur in hoc mudo.ſed cbꝛiſtus de ami

co ſuo lagaro lacbꝛymatꝰ ẽ Jo.xi.qð vi
denteſ iudei dixerũt: Ecce quõ amabat
eũ: ergo nõ erat ꝑfectiõis ſignü. C- S.
smicitia fundata ſuꝑ vtili uel delectabi
li ñ ꝑtinet ad ꝑfectiois ſtatũ:ſʒ amicitis
ebꝛiſti xidebat᷑ fudari ſuꝑ vtili uel dele
cta bili. Hã ſcribit᷑ Jo.xij iꝙ pꝰ ſuſcitatio
nẽ lagari venit ſieſus hetbaniã ⁊ ibi fece
ruũt ſibi cenaʒ 2 martha miniſtrabat: nõ

2 60 trarin eſt:qꝛ nõ ẽ ma
ioꝛ ꝑfectio q́; animã ꝓ amicis ponere.ſʒ
xps aĩiam ſuã ꝓ amicis fſuis poſuit:ergo
ꝗmicicia ul carnalitas amicoꝝ non tra-

Queſtio

1 ſic ꝓcedit᷑: AUi⸗
u cenſcn ed⸗

Etalis amicitia ꝑtinebat ad ꝑfectionis

rit chꝛiſtum ertra ꝑfectionis ſtatãũ.
Kfi cO dd. q; lm Oamaſ.iij. li.
Wc. xvih.xp̃y 9 fitemur den

fem̃⁊ boĩez ꝑfectu. Suſcepit.n. bũ di
uinũaiaʒ⁊ carnè᷑:qꝛ totihoĩs nãm i ʒRſ0

ne diuine vnitate coaptanit:⁊ vni anq
nature diuie ⁊ hũane ꝑmiſſũ ᷑ ageqð ſu

um erat:ex potetia tñ dinitatlqñqʒ actꝰ
buᷣsnitatis ſuſpedebat᷑ qñq; vo ſibiipſi

relinqbat᷑. VUñ dicit Augꝰ.ꝙ qñ voluit
eſurijt:⁊ qñ voluit ſic uł ſic affici erga a-
micos ułnõ affici ĩ eiꝰptãte erat. Quic
ad tñ dei filiꝰ ꝑ hoĩez quẽ ſuſcepit digna
tus ẽ opari:nobis diſciplina moꝛ u fnuit

⁊ ad noſtrã in foꝛmationẽ᷑ nõ ad ſuã ꝑfe⸗

ͤctõeʒz demõſtrauit
Pamn Sc do. ꝙ totũ erat
ad xhᷣi gloꝛis: ⁊ moꝛtuũ relinquere: ⁊ ad
toꝛtuũ accedere: mõ quo dicit Apls.i.
Chorꝗ.x. Siue mãducatis ſiue bibitiſi⸗
ne a nigd aliud facitis oia in gloꝛiã dei fa
cite.ad moꝛtuũ & ſuſcitãdũ amicũ acceſ-

ſit qꝛ ꝑ boc deus gloꝛiſicabat᷑. Vñ dixit

marthe Jo. xi. Mõne dixi tibi qm ſi cre/
dideris videbis gloꝛiã dei.ſed a moꝛtuo
pcepit diſcedere:uel qꝛ moꝛti ille infi-
delis erat.⁊ iõ ꝑ infideles erat ſepelien
dus: ut dicit Augꝰ:vłqꝛ ꝑ alios funera

lia illiꝰ poterãt expleri: ⁊ ille nõ ĩpediri
uel retardari ad ſequendu xpᷣm inquo ſe

ef ſue gfectõis ſtatũ:ut dic Cbꝛyſ.
Ad ꝛ"eſt dicendù ꝙ rp̃ᷣs lacheyma⸗/
tus ẽ in ſuſcitatiõe Lagari amici ſui ppt
tria.Pꝛimo ad monſirandã verã buani
tatẽ.nõ eni aliqð ſignũ reſurrectiõis ad
huc mõſtrauerat:vñ ad boc videbat᷑ iuiſ
ſeut lachꝛymaturus:nõ ut reſuſcitaturꝰ
Scvo ad oñdendã verã pietatẽ.qꝛ eniʒ
fons pietatis erat:iõ flebat ꝓꝑte buani
tatis:quẽ reſuſeitare poterat ꝑ potentiſ
diuinitatis. Tertio ad firmanas in nov
frat᷑nãcharitatẽ.non.n.recedit bõ a ꝑfe
ctionis ſtatu:ſi pſpera ⁊ aduerſa ſuoꝝ ca
roꝝ ⁊ amicoꝝ ſua putatmo magis inꝑ
fecta charitate firmat᷑: modo quo dicit

Anio ad Ro. xij. Gaudete ci gaugenti⸗

bustſe
eC
s opr
ptibimne
ſobat.
geityb
ſoͤci⸗
foubyel
tnogle⸗
.
tenuer
lichs
eſtdit
ſelſit!
derion
bentt
blane
nab⸗
ſun
ce
Ce
idofea
Osofo
alusce
rrii
oben
les ſpet
lc
lctöͤser
hoteda
homnt
ficent
Rptsetlo

NW
.
n

8 S

Ar. octnageſima

ti ediderern onnbunpnunecnta Pꝛim IIII
ene⸗ us 2 flete cũ flcntibidipſũ inuicẽ ſentie Jo.iiij.ſuꝑ illo ᷣbo:Munad aligs attu-
ai tes. C Ad 3 o &ο ſic dicit Cheyſos lit ei mãducare:cibos balis obistos
Din ibin rps apud lagaruz 1 ſozozes eiꝰ hitabat dñs ſuſcipere ſolebat:nõ q alieno mint
dsninie vt ibi maneret coꝛpałr vbi ſpnalr repau ſterio indigeret ꝗ vat eſcam oĩ carni: Ca
* ſabat. Ham ſcõꝝ viroꝝ ẽ ut ait:ꝙ ñ gau ut deferentes meritum cõſequerent᷑. In
ſiget est:vbi epule large ſc.ſ̊ ubi ſcitaſ fioꝛet beneficio voquod recipit᷑ sttendeuda ẽ
tuigicgn ũ ca pᷣncipał amicitie rhi c lazaroꝛ ſo graꝝ actio:ut illi pmo referat᷑ gra ꝑ quẽ
3 ni roꝛibꝰeiꝰerat cens uł coꝛꝑał refectio:ſed ꝓpoñtũ bñ ficia largiẽdi inſpirat᷑: ⁊ illis
1. imte magl eoꝝ ſcitas ⁊ ſpiritualis deuotio. quos inſtrumentalit᷑ bñficia diſpeſan
e 4 BG rtiuz ſic ꝓcedit᷑: Aide tur. ñ ſcribit᷑ Eſa.li.Grarũ actio inue
nla —SSStur eni ꝙ rous niatur in te: vox laudis ſꝑ ſit in oꝛe tuo
Kd d ſeruqdo carnalitatẽ bñ ficioꝝ nõ vñ nõ ſunt inculpande aftectiões 2 uer
iati tenuerit ꝑfectiõis ſtatũ: qꝛ ↄſentire blan ſationes pauperũ cũ diuitibus: nec repu
ma nuii dicis rogantiu ꝓretributiõe bñficioꝛu tande adulatiões:ſj magis qued indu⸗
iiè eſt dimittere pfectiõis ſtatu. y rp̃s con ctiones ad p̃ſtanda beneſicia pauperibꝰ
ie ſenſit Luce.vij.iudeis rogantib eu ꝓ cẽ ſicut debẽt:⁊ qdam gratiaꝝ actiões con
oen turione:qꝛ dixerunt.Oiligit eni gentem gaudendo de eoꝝ bonis oꝑibus. Diẽ᷑. n.
en nran 2 ſynagoga ipſe edificauit nobis. Apłs i. Thi. vltio. diuitibus hui⸗ leculi
ner Ne. BLZu.xxij ſuꝑ illo vᷣbo:q ptãtem ba ſpᷣcipe nõ ſublime ſapere:neq; ſperare in
iudii⸗ bent ſuꝑ eos bñ fici vocant᷑.dicit glo.q; incerto diuitiarũ:ſj facile tribuere atqʒ;
ngrid blandi ſermones offerunt᷑ a ſubditis ilł coicare ⁊ theſaurigare ſibi fundamentu
Hiindu a gb” bificia recpiunt᷑: ſz boc repugnat bonũ in futurũ: ut appᷣbendãt vitã eter
rhin ſtatui ꝑfectiois: carnalitas bñ ficioꝛuʒ nã:q fugitiua eſt ab eis:niſi hoc faciãt: ut
i iped iebat cheiſtum in gfectionis ſtatu. glo. dicit. Et ſignanter dicit pᷣcipe:qꝛ de
Gitumn BD. ꝙ xp̃s impᷣcatꝰ? in penã nõ facit ſuꝑfluo ⁊ ſupabundanti bñficia pauꝑibꝰ
IHE d pfectiois ſtatuà: B rps phariſeos len dare eſt pᷣcepti. De nccrio vo ẽ ꝑfectio
ngi gas orones facietes ad bũfactrices vi/ nis ⁊ conſuiij. Ande dicit glo ſuꝑ illo ver
gügfnge duas er᷑no iudicio odemnauit: Matth. bo.i.Cborj viij. Et conſilium in hoc do
Unhr xxiij. Ae vobis ſcribe ⁊ pbariſei ꝗ come ſubaudi ut pauꝑibus detis qꝛ boc vtile
uinc Aiitis domos viquarũ orones lõgas oꝛã eſt plus facienti q; illi cui fit. Modus
N tes: pprt boc apliꝰ iudicin accipietis. po acquirendi ſi fiat cauſa religionis ⁊
eogt. an cotrarii eſt: q; Eliſeus honeſtatis pertinet ad ſanctitatis per-
mnatuch “ +2 — 1U ppb̃a in ſtatu ꝑ fectionem.ſi vᷣo cauſa auaricie ⁊ cupi-
gicihd ectiõis erat: ? tamẽ mulieri gpud quaʒ ditatis pertinet ad ſuperſtitionem ⁊1 g-
einafen boſpitabat⸗ dixit. iii. Re. ii. Ecce ſedu F RE pꝛimũ uerſitatem.
eini le in omnib miniſtraſti nobꝛ gd visut Ee ergo eſt dicendumn DU
eninn, faciam tibi:HNunquid ergo hbẽs negociũ ꝙ iudei ut Chꝛyſoꝰ dicit: pio modicis ”M
. tien ⁊ vis ut loqr regi uel pnciꝑi militie ꝓte. ſumptibus ad opus ſynagoge datis gra
nrpprbini Knd EOèᷣ. in bnñfa ctoꝛib?tria tiam pꝛo centurione poſtulabant a chꝛi
mtopoten , voſſumꝰ ↄſiderare Pꝛi- ſto. In modo ſimiliter petendo doloſita
mtnin mo ipſoꝝ meritũ qð pᷣncipalit᷑ intendit᷑. tem pꝛetendebant:quia nolebant pꝛo⸗
elſtho Scvo bñ ficiũ qð recipi᷑. Certio modũ pter inuidiam fidem centurionis detege
. rd ꝑquẽ acꝗrit. Planũ e aũt meritũ ipſo re:vnde non permiſerunt ipſum ad xpᷣm
cn s rũ dʒ eẽ pncipalit intẽtũ:ut ꝗſ diligat re venire: ne magnus aliquis eſſe putare/
nen dode cipere bñj ficia a bñfactoꝛibꝰ ꝓpt᷑ meri/ tur cui preces poꝛꝛigebantur: Ideo xpᷣs
i tu qð inde ↄſequunt᷑. Vñ Cbꝛyſoꝰ dicit non reſpexit ud eoꝛũ rogo mina: ne⸗ ad

obediẽs homini uel ſoli deo.

Queſtio ”

Ar.
ſumptus ad op ſynagoge datos: ſʒ ad
ſide cẽturionis ĩ cũctis moꝛtalibꝰ mani
feſtandã. fidei ergo eius ↄſenſit: ⁊ ꝑ ſuaʒ
virtutez ſeipſum pꝛeſentiali ter exhibuit.
CQCAd ꝛmeſt dicẽdum ꝙ blãdos ſermo/⸗
nes offerri benefactoꝛibꝰpõt intelligi tri
pliciter fieri. Rꝛimo ꝓpter eoꝝ deceꝑtio
nem. Secũdoppter eoꝛũ peccatoꝝ cõmẽ
dationẽ.Tertio ꝓpter alicuiꝰ beniuolen
tie captationẽ:vel alicuitꝑalis benefi-
cij cõſecutionem:ſeu periculi vitationẽ.
Pꝛimo mõ puto ꝙ ſit peccatuʒ moꝛtale
blãdos ſermones offerre:qꝛ talibꝰ iudici
uʒ eternũ pꝛomittit᷑:iuxta illud.ij.Petri
ij. fictis verbis de vobis negociabuntur:
quibꝰ iudiciũ iãolim ñ ceſſat ⁊ ꝑditio eo
rũ nõ doꝛmitat.Secũdo mõ ſiłr puto q
ſit moꝛtale:qꝛ ſic laudat᷑ peceatoꝛ in deſ
derijs aie ſue:⁊ iniquus benedicit᷑. Sed
tertio mõ. Augꝰ dicit eſſe peccatũ venia
le. Sic eni ait ilibꝛo de igne purgatoꝛio:
ſi ĩplius ꝗs fuerit blãditus q; oð. ſic cui/
q; maioꝛi Eoc aut ex volũtate aut ex ne
ceſſitate adulari voluerit:ad minuta pec
cata ꝑtinere nõ ẽ dubiũ. Ad ʒ eſt di.
cendu ꝙ pbariſeis xp̃ᷣs ipꝛecatꝰ eſt penã
ꝓpter tria ut Chbꝛyſoꝰꝝ dicit. Pꝛimo quia
miqui erãtz cupidi. Secũdo qꝛ eoꝝ aua⸗
ricia religiõis coloꝛe depingebãt:⁊ quaſi
arma dei diabolo pꝛeſtabãt: duũ inigtas
amabatr᷑ qᷓ pietas eſtimabat᷑. Tertio qꝛ
pꝛedã faciebãt in ꝑſonis que de facili de
cipiunt᷑ puta in mulieribꝰ viduis:q eoipᷣo
q; vidue de facili decipiunt᷑:nõ hbñ tes vi/-
roꝝ ↄſiliũ. Oe facili ſimiliter bonis ſuis
exꝑoliant᷑ nõ habẽtes viroꝛum dñium.
¶Aueſtio.lxxxij.de chꝛiſti obedientia.
Eind E ſiderandũ ẽ de
xpᷣi obedientia.
quod querũtur q̃ttuoꝛ.
Pꝛimo:vtruʒ in xpᷣo fuerit
obeditia. ¶ Secundo: vtrũ s⸗ fuerit
mini uel! Tertio:
vtrũ obedietia in xpᷣo fecerit perfectiõis
ſtatum. ¶ Quarto vtrũ obedientia chꝛi
ſti fuerit voto pꝛomiſſa.

ℳ

1 ſic pꝛocedit᷑: vi
Dꝛim Uageinrenls in

xpᷣo nõ fuerit obediẽtia qꝛ obediẽ
tia ĩpoꝛtat quendã ſa mulatũ:ſed in xpᷣo
nõ fuit famulatꝰ:dicit eij aplłs ad NHebr᷑̃.
iij.ꝙ moyſes fuit fidelis ĩ tota domo dei
ſi famulus.xpᷣs aũt nõ ſicut famulus ſʒ
ſicut verꝰfiliꝰ ¶ ¶ Pꝛeterea vbi ẽ obeaiẽ/
tia ibi ẽ ſubiectio:ſed ĩ xpᷣo nõ ẽ ſubiectio
ad patrẽ donec fuer int ſibi oia ſubiecta:
iuxta ills apłi.i. Chor.iij. Cũ aũt ſubie
cta fuerint ſibioĩa tunc ⁊ ipe filius ſubie
ctus erit illi qui oĩa ſibi ſubiecit: planũ ẽ
aũt ꝙ nõdum videmꝰ oig ſibi ſubiectavt
dicit apłs ad Hebr.ij. Pꝛeterea obe
diẽtia ĩipoꝛtat ſeruitute:ſed Oamaſ.ne/
gat in xpᷣo fuiſſe ſeruitutẽ:ergo in eo non

Hfuit obediẽtia.
In ↄtrariũ⸗ t dbeietin.

ijj.bũiliauit ſemetip̃s ꝓnob fcũs obediẽs

nd EO dicendũ q neceſſarium
eſt ponere in xpᷣo fuiſſe
obedientiã ꝓpter tria. C Pꝛimo ꝓpter
pmipeccativitat ionẽ ⁊ ſatiſfactionem.
Peccatũ enĩ quo totũ bũanuʒ genus eſt
damnatũ fuit pᷣmi ade carnalis inobe-
diẽtia:g virtus qua tale peccatũ vitatur
⁊ ſatiſfit: ꝓ ipſo dʒ eſſe ſcdiade ſpuał obe
diẽtia: bãc rõem Apls aſſgnat ad Ro.
v.dicẽs: Sicut ꝑ iobedientiaʒ vni hoĩs
peccatores ↄſtituti ſunt multi: ita ꝑ vni
us obedientiam iuſti conſtituunt᷑ multi.
Secũdo ppter ſacrificij acceptatio/
nẽ.xpᷣus eni vna oblatione ↄ ſumauit in
ſempit ernũ ſanctificatos:qꝛ ſemel obla

tus eſt ad multoꝝ exhaurienda peccata

ut ſcribit᷑ ad Hoebꝛe.ix. Sed talis obla-
tio nõ fuit deo grata ⁊ accepta ſine obe⸗
dientia: Juxta illud.i. Re.xv. Munquid
vult dñs holocauta aut victimas: ⁊ nõ
potiꝰut obediat᷑ voci eiꝰ.melioꝛ ẽ eni obe
dientia q́; uictime. Tertio pyt᷑ hũᷣa
ne nature Pbuandã ↄditione. Małr enĩ bu
mana nã que ꝑtim ẽ ſpualis: ⁊ ꝑtim coꝛ
poꝛalis ſubijcit᷑ nature diuine que ex to
to ſpi ritualis eſt:qꝛ deus ſpũs e᷑.Jo.iiij.

agtiſe
tione⸗:

hezft

30

molat
ttiot
one
end
biecti
cund
C?
qous
capt
i⸗
in
Otal
(ſeyn
ſobier
is meb⸗
bonitn
tiapi⸗
haͤſubi
luhe.
bliba
tliiprii
ſhin
Motatgt

„

keyegig

ſoh en

auche
ltasyve
iſofe
ldetert
koeeſti
geritſub

oſofo⸗

ſeci

Nroctafki
mrotz hin
tingeobeli
tüſcdini⸗

DBadher.

vundonoe
Nſannlueß
wieobeli⸗

ſbienn

dis ſubiecn.
Cat ſthe
ſeſligſ⸗
bitcit puumt

ſbiſbiat

Permo
ntn/

ANnn

inrchelin⸗
zlblepon⸗
bfäschels
ucmi
renti i
Vpein
Glannun
i.
rueithe

Naiftn

aeſit

innun
nrijnh

nun

rumenuſn
inctchtuth,

R
gſendt

dapeact

Ar.

Aſq; iure creatiõis quo iure oĩs creatu-
ra deo ſicut ſuo creatoꝛi ſubi ci debet.vn

de Apls Phil. i. Statim cu dirit ꝙ dei

filiꝰ in ſimilitudine boium factꝰ e.⁊ habi
tu inuentus:vt bomo:ſubdidit:hũiliauit

ſem etip ſum pꝛo nobis factus obediens

vſq; ad moꝛtem. Igitur ꝓpter pmi pec-/

cati ſatiſfactionẽ: ꝓpt᷑ ſacrificij accepta-

tionẽ:⁊ ꝓpter hũane nature ſeruãda ↄdi

tiõeʒ fatemur iĩ xpᷣo fuiſſeverã obeaiertg.
1 ergo eſt dicẽdũ
Ad paimum Init in
mulatꝰ? 2 ſubiectio nõ ratioe ꝑſone: nec
ratione diuine nature:ſed ſolu ratiõe bu
mane nature: ideo ſimpliciter nõ eſt ↄce
dendu ꝙ in xp̃o fuerit famulatusvel ſu/
biectio:niſ cu iſta additiõe Pᷣmn q; bõ ⁊ ſe-
cundu bhumanam naturam aſſumptam.

CAd ⁊ "eſt dicẽdũ:ꝙ illa fubiectio de

qua apls loquit᷑ intelligit᷑ de ſubiectiõe
capitis ⁊ membꝛoꝝ:tũc eni xpᷣGs ut dicit
Augẽ tradet regnu deo patri:qñ iuſtos
in quibꝰ nuc regnat ꝑ fidẽ ꝑducturꝰẽ ad

aꝑtam viſione diuinitatis ut vid eãt ipᷣaʒ

eſſentiã cõmunẽ pri ⁊ filio.⁊ tũc ipᷣe xpjs
ſubiectꝰerit patri nõ ſolũ in ſe ſʒ etiã ĩ ſu/

is mẽbꝛis ꝑ Pn participationẽ diuine
bonitatis. ¶Ad qꝭẽ dicẽdũ ꝙ obediẽ
tis videt᷑ differre a ſubiectiõe ⁊ ſeruitute
nã ſubiectio ĩpoꝛtat ſuꝑioꝛitatẽ: iuxta il
lud Ro.xiij. Omnis aia ptãtibꝰſublimio
ribꝰ ſubdita ſit. Seruitus ?o quãdã coac

tiuã ptãtẽ: iuxta ills.ij.Pet᷑.ii:aquo qs

ſuꝑpatus eſt:eiꝰ ⁊ ſeruꝰ ẽ. Sʒ obediẽtia i/
poꝛtat quãdã placitã volũtatem: ſi ergo
iſta referanf᷑in xpᷣo ad ꝑſonarũ diuerſita
tẽ negãda ſunt.Mõ eni i xpᷣo fint alia ꝑ-
ſona m quã conuemiret ſibi ſubiectõ uł
ſeruitꝰ: ⁊alia ſcvʒ quã ↄueniret ſibi ſuꝑi
oꝛitas vel dñ iũ:boc eni ſaꝑet erroꝛẽ arrij
Si po referant᷑ ad naturaꝝ pluralitatẽ
cũ determmatiõe nature huane vera ſũt

2Z oceſſa iĩ ſcriptura ſacra. Mã hm ꝙꝙ hõq;
fuerit ſubiect pri apls dicit.i. Chori. xv.
ꝙ v̈o foꝛmã ᷣui acceꝑit dicit Apłls Pbilł

ij.⁊ ꝙ i placitavolũtate ſꝑ fuerit ſibi obe

octuageſimaſecunda

II
diẽs dicit Jo.viij.ꝗᷓ placita ſi e hecto ſo⸗
H ic ꝓcedir
D ſecundudc eniz
qxpᷣs nunq; fuerit obediẽs bomi

ni.ſed ſoli deo tm:xpᷣs.n.fuit caput eccle
ſie:ſed caput non tenetobedire mẽbꝛis:

ergo nunq; tenebat᷑ obedire niſi ſoli deo

Pꝛeterea qui nõ tenet᷑ obedire agelis
multo magis ñ tenet᷑ obedire hoĩ: ſ̊ xpᷣs
babebat ãgelos ſibi ſubiectos. Matitb.
iiij. ecce angeli acceſſerũt ⁊ miniſtrabant
ei ¶Pꝛeterea ille cui ſuppoſita ẽ omnis

creatura nõ tenet᷑ obedire alicui creatu-

re:ſz xp̃o ſuppoſita oĩs creatura:iuxta
illud ad Hebꝛe.ij. nõ eni angels ſubiecit

dev oꝛbẽ terre futuꝝei de quo loquimur.

13◻ eſt qð ſcribit᷑ Lu
In cotran ce.ij. Deſcendit
cũ maria ⁊ toſep eret mbgitne eis.
y- icẽduʒ ꝙ queſtio ẽ du
Rn 60 bia ex boc xpCs dicit᷑ eẽ

filis dauid:ſcdᷣm naturã bumanã aſſum-

ptã de vterovirginali que ex ſtirpe daui⸗
tica pceſſit. Matth.1. Liber generatiõis
ieſu xp̃i filij dauid:⁊ q;tũ ad hoc tenebat᷑
obedire parẽtibus ex ſemĩe dauid ꝓcedẽ
tibꝰ:qꝛ filiꝰ parentibus obedire tenet᷑ ad

Ephbe.vi. fil i obedite parẽtibꝰ vr̃iſ by.n.

iuſtũ ẽ. C Cõtrariũ iſtiꝰſcribit Mattb.
xxij.vbi dicit᷑ ꝙ ſi dauid in ſpiritu vocat

ipᷣm xpᷣm dñm.d.Dixit dñs dño meo ſe⸗

de a dextris meis:quõ filiꝰ eiꝰẽ.ex quo
ipᷣm dñm ſuũ appellat.Planũ eſt aute ꝙÿ
dñs nõ tenet᷑ obedire ſeruo.Hãc at obie-
ctionẽ ſoluit Chꝛyſoꝰ Mattb. c. ſupꝛadi
cto dicẽs: ꝙ bᷣm carnẽ ex matre aſſũptaã
vere xpᷣs filiꝰerat dauid:ſcvᷣm aũt diuini
tatẽ ex patre genitꝰ: dñs eiꝰerat. ¶ Ae
rũ qꝛ ſcoᷣm gloſã ad Hbit.ij.xpᷣs fuit fili⸗
dauid ⁊ dominus ᷣm naturã humanam
tꝑaliter aſſumptã:ideo ſciendũ eſt ꝙ iſta
idẽtitas filiatòis ⁊ dñij põt accipi mate
rialiter ⁊ foꝛmaliter. Si eni eccpit᷑ ma-

terialr ſic verũẽ xpᷣm Pin eande naturaʒ

eẽ filiij dauid ⁊ dũm eiꝰ. Mã ut glo.illa di
cit. Illꝰ qð natũ ẽ ex dauid its botheatn

Ar. E
ẽ ut dñs eẽt dauid.Nã i carne ĩqua moꝛ
tuꝰè᷑:⁊ inqua reſurrexit ⁊ aſcẽdit: ⁊ſedet
ad dexterã pr is: ⁊ ĩ ißa eadẽ ſic exaltata
⁊ ſic honoꝛata:ſic ĩ ccleſtè babitũ mutatꝰ
ẽfiliꝰdauid:⁊ dñs eiꝰ:nõ tũ ᷣm eandẽ rõ
nẽe ſuptã: ſz ut illa natura eadẽ fuit a ma
tre tꝑałr accepta:ſic fuit filius dauid:qꝛ

boc mõ fuit i lůbis eiꝰ vᷣim coꝛpulẽtã ſub

ſtãtiã qua a mr̃e accepit hm Aug..ut vo

illa natura fuit diuinitati ꝑſonalrvnita

⁊ diuĩa fruitiõe ac gre largitiõe repleta:
ſic fuit dñs nõ ſolũ dauid:ſʒ ⁊ oĩuʒ boñux
imo oĩuʒ ageloꝝ-
Ad Paimmeεicidurps
fuit caput eccłie ꝓpt᷑ gre plenitudineʒ de
cuisplenitudine oès accepimꝰgraʒp gra
ut dicit᷑ Jo.i.Defectus tñ coꝛꝑales aſſũ
pfſit ĩ ſiſitudinẽ ſuoꝝ mebꝛoꝝ:qꝛdecuit eũ
ꝑ oĩa fribꝰ ſiłarivt etatũvarietatẽ famẽ

ſti ſudoꝛes ⁊ laboꝛes i ꝗbꝰ ſuſtinẽdis: ⁊
poꝛt ãdis ſił cũ ſuis paretibꝰ ſubiectionẽ

7 obęditiã eis exhibebat ut dic gl.Cuc
ij. Ad ⁊mergo ẽ dicendũ ꝙ xpᷣs babe
bat angelos ſibi ſubiectos ppter ꝑſonalẽ
vnionẽ qꝛ ille hõ erat deꝰ: nature tñ ↄdi

tiõöe minozatꝰ ẽ paulominꝰ ab ãgelis: ut

ſeribit᷑ ad ebꝛe.ij.ſuꝑ quo verbo dicit
glo. ꝙ ⁊ ſipaſſibił ⁊ moꝛtalis erat ãgelis
tñ ip erabat:⁊ ꝑ hoc patet rũſio ad.iij.

ſic peedit᷑: vide-
D tert Uenie obedietia

in xpᷣo nõ fecẽit ꝑfectois ſtatũ:qꝛ

zaeu liberi arbitrij hõ ponit᷑ ĩ ꝑfectõis
atu:ſedxpᷣs abinſtãti ſue ↄceptlõis ba
buit vſũ liberi atbitrij nõ ãt obedietiaʒ ẽ
eã ñ fuit poſitꝰin ꝑfectõis ſtatu. ¶S.
ſolũ actü meritoꝛin hõ ponit᷑ ĩ ſtatu ꝑfe
ctõis. Sʒ xpᷣs meruit ab inſtãti ↄceptio
nis ſue quantũ mereri potuit nõ ẽ pobe
diẽtiaʒ. ¶S.ſtatus ꝑ fectõis ↄſiſtit ĩ at
tictiõe termini:h tpᷣs ab inſtãti ↄceptio
nis fuit i termĩo ⁊ verꝰ cõpꝛebẽſoꝛ:ñ ꝑ
obediẽetiã fuit poſitus in ꝑfectiois ſtatu.

. n —c0 trart n ndn be .

1 des exaltauit illũ: glo.pꝛopter obedien

tiam bumilitatis ſue exa tauit illum.

X EWctõis xpi poſſumꝰ loꝗ tri
plicit᷑. Pꝛio q;tũ ad coꝛpoꝛis augumẽtũ

Secũdo q;tuù ad meritu eſſentiale. Ter/

tio q;tum ad aliquod meritũ accidẽtale.
Pꝛio q; tuʒ adcoꝛꝑis augumetũ.Pla
nuũ ẽ ꝙ ab inſtãti ſue ↄceptõis nõ ẽ ↄple⸗
tũ ſʒ ᷣm cremetũ ſui coꝛpoꝛis ĩ ſapietiap

ficiebat. Añ ſuꝑ illo verbo Luce.ij.puer

auũt creſcebat ⁊ ↄ foꝛtabat᷑: dicit glo.iux

ta mẽſurã etatiscoꝛpoꝛee natura diuins
ſapiẽtiaz reuelabat: ne ſi d paruꝰ etate
erat oẽm ſapientiã demõſtraſſet videret᷑

eẽ ꝓdigium. In merito vᷣo eſſentiali xpᷣs

ab in ſtati cõceptiõis fuit ꝑfectꝰ:iqꝛ tũc re

cepit ſpiritũ nõ ad mẽſura:⁊ ideo ꝑ actũ

volũtatis charitate ifoꝛmate meruit ge

qd mereri potuit de eſſẽtiali pᷣmio qð cõ
ſiſtit in atꝑta viſiõe diuinitatis: ita ut ab
ipſo inſtati ſue cõceꝑtionis fuerit beatꝰꝛ
verus cõpꝛehbẽſoꝛ.Sed in merito accidẽ

tali qð reſpicit genus oꝑis potuit mere⸗

ri ⁊ ꝑfici. Meruit eniʒ ſibiꝑ humiltatis
obedientiã accelerationẽ reſurrectõis ⁊
multa oꝑa digna raiigeernlo poſt eiꝰ cõ
ceptionẽ oꝑatus eſt. Cangit autẽ aplus

bił.ij. Quattuoꝛ p̃rogatiuas quas ex

ua obediẽtia ⁊ hũilitate xpᷣs ſoꝛtitus c.
Pꝛimobumane nature exaltationẽ. Cũ

dicit pꝛopterqð⁊ deus exaltauit illum.

dãdo ſibi coꝛpoꝛis claritatẽ:quia bumi-
litas claritatis eſt merituʒ. Claritas vᷣo
bumilitatis eſt pꝛemium vt dicit Aug⸗
Secũdo diuinin ommis donationeʒ cu

addit ⁊ donauit illi nomẽ quod ẽ ſuꝑ oẽ

nomẽ:donatũ eni eſt illi boi ꝙ eſſet deꝰ⁊
nominaret᷑ deꝰ. Et q;uis in inſtati ſue cõ
ceptõis iſta donatio fcã ſit:tñ ꝑꝰreſurre-
ctioneʒ qð erat occultũ in euidẽti poſitu
E:ut ſcirét hoc demones ⁊ boĩes ut glo.
dicit. Tertio oĩum creaturaꝝ ſubiectõex
cũ ſubdit:ut ĩ noie ieſu oẽ genu flectat᷑:ce
leſtius terreſtriũ ⁊ infernoꝝ: ⁊ merito qꝛ

celu puta ãgelos ipleuit eoꝝꝶruinã repan

do.CTerreſtria puts boles ſaluauit eis is

Pn EOdi endũ ꝙ de ſtatu ꝑfe

* D

guipar.
demole
tesertr⸗
lunleng
bis liu
feſd⸗
hücrßt
Pfitchü
lribye
cofeſiot
ſaipte

ptöͤst
tipott
filate
taleve
cople
obedt
tiusi
meri
dcen
cſſent
un
bolog
iſch
Nenck
lntern
tatete
uuts
4

4.

in
ſopctea
Neonfo,

eige

ſtneren
dini⸗

Geppoe
lineſtſe

J gian⸗
honftit

gſetſa
ler

Na

I

kkſilln.

deſtarn gſe⸗

ſuumſogi
is gonen
entitie T/
tü gciſene
oumetie
usroͤt ⸗

siſenn

Aueeigin
dietgon
mtraduin
düara
nſirning
ruli
gihgti
fittuhuch
nmmen
iljndi
ine nnut
Güntben
Unainndl
Syniſet/
numind
mliß

oten G

nim
n
sln,
lenmi
—⸗
gegun,
rn⸗
jſtoet 1
ontingi
cktſ
igeſeni

Ar.
nuã paradiſi apiendo. Et infernuʒs puta
demones expoliauit captiuos ibi exiſtẽ/
tes extrabẽdo:ſicut glo.dicit.Quarto oĩ
um linguaꝝↄfeſſione:cũ poſt ponit. Erx
oĩs ligua ↄfiteat᷑ qꝛ dñs ieſus xpᷣs i glo-
ria eſt dei pris. Multi nanq; 'mn Augl.
nũcxpᷣm negãt:qꝗĩ finę ſeculi velit nolint
ↄfitebũt᷑. Juxta illꝰ Daũñ.vij. Oĩs ppłs
tribꝰ ⁊ lingue ſeruiet ei ĩ eternulin cuius
cõfeſſiõis ſignũ Joã.xix. Titulus crucis
ſcriptꝰeſt lingua bebꝛaica greca⁊ iatina

Ad primũ ergo eſt dicẽduz q
xpᷣs ab inſtãti coce
ptõis fuit obedies patri:qꝛ ſicut in inſtã
ti potuit ĩtelligere ⁊ velle ꝑ ſciẽtiã ⁊ cha

talẽ volitionẽ ⁊ cognitioneʒ:tota mens
erꝰ plene ſubijciebat deo. Sʒ poſtmoduʒ
obediẽtia builitatis eiꝰ maifeſtata eſt ꝑ
eius icremen tũ tꝑis ⁊ etatis ꝑ młta oꝑa
meritoꝛia que ipſe oꝑat? eſt. Ad 2 e
dicendũ qꝙ illud merituʒ reſpicit pᷣmium
eſſentiale. In merito vo accideta li ut ſu
pꝛadictum eſt fuit augmentũ ᷣm genus

oꝑis qꝗð ipſe oꝑatus eſt dequoꝝ numero

fuit eiꝰ obedientia ad prem. C Ad qʒ e
dicenduũ: ꝙ in inſtãti cõceptõis xpᷣs fuit
in termio eſſentiali:ſʒ coꝛpoꝛis imoꝛtali
tatẽ ⁊ claritatẽ poſtmodũ ex merito hũi
litatis ⁊ obedientie ſue conſecutus eſt.

α☚ „ſicpced iturvide
D Ortuzetenic, ob ediẽ
tiea vp̃i ñ fuerit voto ꝓmiſſa:qꝛ ſuꝑ
ſllo verbo pſal. ouete ⁊ reddite domĩo
deo nro:dicit glo.ꝙ vouere volũtatis eſt
ſz reddere ẽ neceſſitatis.Sʒ ĩ xrpᷣo nõ fuit

gliqᷓ neceſſitas: nec redd itovoti. CS.
Dionyſiꝰ dicit caplo. ij.eccłiaſtice bierar
chie ꝙ votũ ſolẽnisat᷑ in ↄſecratione ⁊ oꝛ

dinis ſuſceptiõe.Sʒ de xpᷣo nõ legit᷑ ꝙ ſic

ſolẽnigauerit votũ obedientie in xpᷣo er
go nõ fuit obediẽtia voto ꝓmiſſa.D.

illi ut ſub ptâte alt᷑iꝰ vouere nõ pñt ſiẽ
ſe.xxxſʒ xpᷣs erat ſꝑ ſõ ꝑtãte pr̃is

111 voué ñ porat.
In Nrariy eſt ga votu eſt vo

octuageſimapꝛim⸗

lutaria oblatio facta deo. Sʒ ſuꝑ illo v?/
bo ad Hebꝛe.v. Cu eſſet filiꝰ dei didicit
ex bis ꝗ paſſus eſt obedienti Oicit glo.
xpᷣs icit a: volurorte ſaſeepk obe⸗
43 α dientiã vſq; ad moꝛtẽ.
RKuñ 60 dicendu oroz nõ eſt
aliud q́; ſpoõtanea voluntas deo oblata.
Oblatio aũt quã de ſeipſo xpᷣs fecit deo
pri volũ taria fuit: qꝛ volũtarie tradidit
ſe iudicãti iiuſte qꝗ pctã nr̃a ꝑtulit ĩ coꝛꝑe
ſuo:vt dicit᷑.i.Betriiij.⁊ iſta voluta svo
to ſoleniçata eſt i xpo in inſtati cõceptio
nis ſue cũ cõ ſecratiõe ſpiritus ſaãcti. An
de in ꝑſona tp̃i gloſa exponit illudverbuũ

potu 1 L t ſic pſalmũ dicam nomini tuo in ſeculuʒ
ritatẽ infuſã abſq; ſenſusoꝑatiõe:ſic Im

ſeculi:vt reddamvota mes de die in die
ut ſit ſenſus. Sic ego oꝑaboꝛ ad bonoꝛeʒ
tuũ ut quicũq; requirat exemplo meo fs
ciat ⁊ in ſeculũ ſeculi /q;diu hoc ſeculum
durat:quia nõ ad tempꝰ eſt boc agenduù
⁊ ſic reddã vota mea de die in diez puta
ꝙ voui reddã aſſidue. Illud ſilrverbũ in⸗
troibo in vomũ tuã ĩ holocauſtis reddaʒ
tibi vota mea que diſtintxerũt labia mea
glo.exponit ĩ ꝑſona xp̃ᷣi ſic loquentis:in/
troibo ĩ domu tuã in bolocauſtis:vt me/⸗
ipſum offerã in cõſpectu tuo: uel in bolo
cauſtis bonoꝝ opeꝝ:⁊ tũc cũ itroibo red
dã tibi cũ angel votamea: puta vota lau
dũ qᷓ bic voueo ⁊ pmitto:qᷓ vota diſtinxe
rũt labia mea co ꝙ ipᷣa rõ mea oĩbꝰ pᷣtu-
lit:ill ſitłr ᷣbũ.Calicẽ ſalutaris accipiã
⁊2 vota mea reddã coꝛã oi populo:eiꝰglo.
in perſona xpᷣi exponit ſic dicens: Calice
accipiam quod eſt in deſiderio et poſtea
ipſo actu reddam vota mea coꝛaʒ omni
populo eius: quia meipſum qui ſum tua
imago offeram coꝛam omnipopulo ut
exemplum capiat cur ego ita facio.
Ad Pꝛimũ ergo eſt dicendum
qyin chꝛiſto nõ fuit
neceſſitas coactiõis ⁊ ſeruilis:ſed neceſ
ſitas immutationis ⁊ filialis:⁊ talis neę
ceſſitas requirit᷑ ad ꝑfect am ronezʒ voti.
¶Ad ⁊'c dicendu ꝙ votũ xpi ſolẽniʒa
tũ eſt ↄſecra tione ⁊ oꝛdinis ſu kepgione.

Cöoſecratiõe quidẽ ꝑ plenitudinẽ gratie
ſanctificantis ⁊ ↄſecrãtis giam ⁊ coꝛ⸗
pus eius. Añ dictũ ẽ Lu.i Qð naſcet᷑ ex
te ſanctũ vocabir filiꝰ dei. Et Jo. x. ſeri-
bit᷑ Quẽ pr̃ ſanctificauit ⁊ miſit in mu-
dũ. Oꝛdinis vo ſuſceptiõe:qꝛ alij ſacer-
dotes facti ſunt ſine iureiurando: xpus
aũt factꝰ ẽ ſacerdos cũ iureiurãdo ꝑ euʒ
qui dixit ad eũ: Jurauit dãs ⁊ non peni
tebit eun: tu es ſacerdos in eternũ.ad He
bꝛe. vij. Ad qm & dicẽdum ꝙ cbꝛiſt?

pm diuinitatẽ eiuſdẽ voluntatis erat cũ

Parrerſtettt ⁊ eiuſdem ſubſtantie. ᷣm vᷣo
ſanitatẽ votũ eiꝰerat de volũtate pa
tris:qꝛ bᷣm voluntatẽ huanã ſꝑ faciebat

eiꝰ bñplacita: Juxta illud. Jo.viij. Qui

miſit me mecũ ẽ ⁊ nõ relinꝗt me ſolũ.ꝗa
que placita ſunt ei facio ſemꝑ.
¶Queſtio.lxxxiij. de chꝛiſti ↄtinentia.
O 50 C conſideraãdũ
g eſt de chꝛilti
ↄtinẽtia: Circa qð qrunt᷑ tria
CpPeꝛimo vtrũ chꝛiſtꝰ porue
rit actũ cõiugalem exercere. ¶ Secũdo
vtrũ chꝛiſtus ꝓpt᷑ ꝑfectiois ſtatũ debue
rit vitare carnalẽ cõiugium. ¶ Tertio
vtru cbꝛiſtus a ſtatu ꝑfectiõis decidiſſs
in carnali cõiugio viuendo. S
Ppum U ſic pꝛocedit᷑: vi
2 ger eni ꝙ vpᷣs
uõ potuerit actũ cõiugalẽ exerce
re:qꝛ generãs dat tale eſſe genito quale
ipſum hʒ:ſed chꝛiſtus bʒ eẽ diuinuʒ:nec
natura hua na exiſtit in p̃o niſi ꝑ diuinũ
eſlſe: eẽ diuinũ coĩcaſſet genito:⁊ ſic ge
nuiſiet deũ quodẽ impoſſibile. Pꝛe⸗
terea xpᷣs noõ potuit peccare nec menti⸗
ri:⁊ tñ habuit linguã ⁊ os ꝑ que mentit᷑
⁊ voluntatẽ qua peccat᷑:& ſiłr dato qꝙ ba
buerit potentis ⁊ mẽbꝛa generãdi nõ vi
det᷑ q; potuerit generare. Pꝛeterea
in chꝛiſto nõ eſt niſi ſuppoſitũ diuinũ cu
ius ꝓpꝛiũ eſt agere:qꝛ actiões ſupꝑoſito
rum ſunt:ſed ſuppoſitũ diuinũ ẽ ſpiritꝰ
Zurts illud Jo.iii. Spũs eſt deus: nõ g
potuit actũ carnalem exercere.

Queſt

81 P=S& H& ei 1 eſt: qꝛ? potentia
In Otran né uengſorts nõ

põt exercere actũ ad quẽ oꝛdinat.ſj i xpᷣo

potẽtia generãdi fuit ꝑfecta:ſicut ⁊ oẽs
alie potentie:alit᷑ nõ fuiſſet ꝑſectus bo:

potuit ergo actu cõiugalẽ exercere.
R eO dicẽdum ꝙ actus aligs
E non poſſit pgredi a po-
tentia:ex tribus põt cõtingere: Pꝛimo
ꝓpt᷑ potẽtie alicuiꝰvtut carentiã. Scðo
ꝓpt effectꝰ pᷣuatiuã eſſentiã. Tertio ꝓ⸗
pter ipſius effectus ad illud agẽs repu⸗

gnantiã uel incõdecentia. ꝓpter pmu lu

cidũ nõ videt᷑ a ceco. ꝓpter ſcm nõ vi⸗

det᷑ tenebꝛa ꝓpter tertiũ nõ videt᷑ ture

Actus g copule cõiugalis ꝑ rpᷣm exerce

ri nõ potuit Mõ quidẽ ppt᷑ potentie ali-

cuius virtutis carẽtiã:nec ppt᷑ effectus

puatiuam eſſentiaã: ſed ppt ipſius effect

ad chꝛiſtũ repugnan tia uel incõdecentiã
¶Fuit.n. mrimoniũ inſti tutuũ ppf tria:

uel triplici ex cã mulier fcã eſt in adiuto/
rium viri. Pꝛimo ꝓpter ꝓlis generatio/
nẽ. Scdo ꝓpter cocupiſcentie refrena-

tionẽ. Tertio ꝓꝑter viri gloꝛificationeʒ.
Pꝛimũ adiutoꝛiũ hũit locũ i ſtatu inocẽ
tie. Scom in ſta tu peccati.Tertiũ in ſta
tu gratie. Oe pᷣ adiutoꝛio loqui᷑ Augꝰ
ix.ſuper Geñ.qꝙ mulier nõ ẽ fcã in adiu⸗
toꝛiũ viri ꝓpter laboꝛis ſubleuationem
nec ꝓpter ſocietatis recreationẽ nec p/
pter inſtructionẽ:ſʒj ſolũ ꝓpter pꝛolis ge
nera tioem. De ſcðo vᷣoadiutoꝛio loquit᷑
Aplis.i.Chorj.vij. AUnuſqſq; ſuã vxoꝛẽ
beat ppter foꝛnicationẽ vitadã. De ter
tio aut adiutoꝛio dicit Augꝰ in libꝛo de
catheſigandis rudibꝰ: exponẽs illud ver

bum Apli.i. Chor..xi. Mulier ẽ gloꝛia

viri. Fecit de?bomini in adiutoꝛiu femi
nã:no ad carnalẽ cõcupiſcentiã:qmꝗdeʒ
nec coꝛꝛuptibilia coꝛpoꝛa tũc bẽbantañ
q́ᷓ; eos moꝛtalitas iuaderet pena pecca

ti:ſed ut beret gloꝛiã de femina cũ ei pꝛe

iret ad deũ:ſeq; illi pꝛeberet imitandũ in
ſcitate ac pietate:ſicut ipſeeſſet głia dei
cũ eiꝰ ſapientiã ſequeret᷑.xpᷣo ͤ actꝰ ↄiu/

Glsc⸗
nalssg.
fotione
pis
guicee
tur⸗ Q
volunt
Oer 6
necpea
nnoꝛeer
nalicoe
Honfia
gbinc
getus

A

heraſte
71tran
tenge
hatur
ſat ab
nathr⸗
tufahe
boyn
cſtoce
grerd
ſferni⸗
ſnnane
ften
lpb
oyoy
lotenzte
ezod
duhſil
ltieſe⸗
Cadr
kpetine
Giſer;
bſite 1

Gpotqta
nobeue
ainrhhito
niat 104
t omsde
cencge.
Pansaig

Pgrecl

gere: Dim

rtüi. Oc

este
Meerpni
Alczttö⸗
önir
,nN
Nereriei⸗
A Kus
S
ſinmn genn
didndin
Nsonm⸗
Cottkn
gntg
iina
etſ
el d
viſnt⸗
S
uini /
ipr u
onn.
ſgiſe
riider

galis copule nõ cõueniebat ꝓpt ꝓlis car
nalis genera tionẽ: qꝛ ipſe no ꝓpt᷑ gene-
ratione carnalẽ: ſʒ ſpualẽ incarnatus ẽ.
Jo.i.Dedit eis płãtez filios dei fieri his

qui credũt in noĩe eius. Et ſtatim ſubdi

tur: Qui nõ ex volũtate carnis neq; ex
voluntate viri:ſjj̊ ex deo nati ſunt. Hec ꝓ
pter cõcupiſcentie refrenationẽ:qꝛ ipſe
nec peccatũu fecit:nec dolus inuentus eſt

in oꝛe eius.ſolus eni inter moꝛtuos car-

nali cõcupiſcẽtia fuit liber. Nec ꝓpt᷑ ſui
gloꝛificationẽe.ipſe.n.gloꝛificatꝰ ẽ a pre
ab in ſtanti ſue ↄceptionis:in nullo ergo
actus ↄiugalis copule ſibi cõueniebat.

G pꝛimũ ergo eſt dicendũ q;
* nõ ſequit᷑ xõm ge⸗
neraſſe deũ:nã generãs tranſmittit nãʒ
⁊2 tranſmittẽdonãm dat foꝛmã ↄſequẽ-
tem generationẽ illã: ⁊ d ando foꝛmã vł

naturã dat eẽ qd fluit a foꝛma ⁊ qð cau

ſat᷑ ab ioſa natura. Uñ ſi xp̃s genuiſſʒ bʒ
naturã bũanã genuiſſet ſuppoſitũ in na-
tura huana:⁊ ſicnaturalit᷑ genuiſſet pu
rũ homint᷑: nõ deũ ⁊ hoiem. ¶CAd 2
eſt dicẽdum ꝙ ſecus eſt de mentiri ⁊ pec
care:⁊ de gen erare:qꝛ generare ĩpoꝛtat
effectũ poſtiuũ:mẽtiri vo uel peccare cũ
ſint quedã puatiões nõ bũt de ſe rõnem
effectus agibilis ⁊ ꝓpducibilis.vnde poſ
ſe ipſoꝝ nõ ẽ poſſe:h̊ deſicere a poſſe.In
xpᷣovo vbi no erat defectibile poſſe:non
poterat eẽ mẽdaciũ neq; peccatũ. Gene
rare vᷣo de ſe hʒ rõem eſfectus agibił⁊ p
ducibilis:iõ xpᷣo nõ repugnabat rõne po
tentie: ſed ꝓpter rõnes ſuperiꝰ dictas.
WAd 3c d. ꝙ Iʒz ſuppoſiti ſit agere
ułpati:neutrũ tñ ſibi ↄuenit niſi rõe nãe
vñ ſiẽ xpᷣs vere comedebat᷑ ⁊ bibebat nõ

obſtate ꝙ ſpũs nec comedit nec bibit:qꝛ

talia lʒ eſſent actꝰ ſuppoſiti ſpalis:ꝑu-
ta ſuppoſiti diuini: ↄueiebãt tñ ſibi rone
huane nãe:ita gnãre poutuiſſi:⁊ eẽt actꝰ
illiꝰ ſuppoſiti rõne tũ nature aſſumpte.

D ſecñũdũ hegunn⸗

ꝙ chꝛiſtus pꝛopter perfectõis ſta

tum debuerit vitare cam ale coniugiuʒ
qꝛ quod facit ad pfectionẽ ſtatꝰ in mem
bꝛis facit ad ꝑfectionẽ ſtatus in capite:
ſed continetia facit ad ꝑfectiont᷑ ſtatus
in mẽebꝛis:ſicut pʒ Matthxix.vᷣbo ⁊ ex
emplo.verbo ꝗd em qꝛ qui põt cage capi
at. Exemplo vo ſunt eunuchi ꝗ ſeipſos
caſtrauerüt ꝓpter regnũ celoꝝ:ergo faci
ebat ad gfectiõem ſtatus in xpᷣo capite
Pꝛeterea cõſiliũ eſt de ꝑfectiõis ſta
tu:ſed cbꝛiſtus de cõtinentia ꝑ Apłm de
qit cõſiliu.i.Cborꝗ.vij.De virginibꝰ pᷣce
ptũ domini non babeo: conſiliũ at do.
Pꝛeterea Augꝰ dicit qꝛ ↄtinentia cõ
iugalis eſt bona:vidualis melioꝛ:⁊ virgi
nalis optima:ſed optimus ſtatus cõue/
niebat optimo homini:xpᷣo ergo ꝗfuit
obrinus bomo conueniebaꝛt.
In contrariũaentatve
comphenſoꝛũ: ſed chꝛiſtus in pmo inſtã
ti ſue conceptionis fuit compᷣhenſoꝛ: vi
tare carnale cõiugiũ non poterat facere
ad eius perfectionis ſtatum, .
1 60 dicendu ꝙ vitationẽ cõ
X„ Miugalis copule facere ad
ſtatũ ꝑfectiõis in chꝛiſto dupliciter q;tũ
ad ꝓñs põt itelligi. Pꝛimo ꝙ faceret ad
eius ꝑfectiõis ſtatũ conſequendũ.Scðo
ꝙ faceret ad eiꝰ ꝑfectiõis ſtatũ alus de
monſtrandũ. Pꝛimo mõ vitatio ↄiuga

copule nõ faciebat ad eius ꝑfectiõis ſta

tum. fuit eni chꝛiſtus ſimul viatoꝛ ⁊ cõ/
pᷣbenſoꝛ:⁊ ſicut fuit ſimul in ſtatu viato
ru compᷣhenſoꝝ:ſic eoꝝ oꝑa qB;uis non
facerent ad ꝑfectionis eiꝰ ſtatus cõſecu
tionẽ:qꝛ iam ſtatum cõpꝛehenſoꝝ babe
bat: faciebant tũ ad per fectionis ſtatus
viat oꝝ directione; ⁊ regulationẽ inquo
66 coꝛpoꝛis paſſibilitatẽ exiſtebat.
Habet autẽ ſtatus cõtinentie ſupꝛs
ſtatum cõiugalem quaſi ſex peminẽtis
Habet nãq; pᷣmo maioꝛem dignitatem
quia percõtinentiã homines aſſimilant᷑
angelis. Secũdo maioꝛem puritatẽ.tra
bitur eni ſpus per actum coniugaleʒ ad

Ar.
immũditiã camis⁊ efficitur quaſi caro.
Tertio bʒ maioꝛẽ libertates: qꝛ vxoꝛ nõ
pʒ ptatem ſui coꝛpoꝛis:ſed vir. Quarto
bʒ maioꝛẽ vnitatem: qꝛ qui cũ vxoꝛe eſt
ſollicitꝰ eſt quõ placeat vxoꝛi:⁊ diuiſus ẽ
Quinto bʒ maioꝛẽ ſanctitatẽ:qꝛ cõiuga
ti tribulationẽ carnis habet: ⁊ impulſio
nem maioꝛẽ q; nõ ↄiugati. Sexto habʒ
maioꝛẽ vtilitatẽ:qꝛ maius pᷣmiuʒ ⁊ ima
ioꝛ fructus ſibi debetur.
Ad pꝛim ergo eſt dicenaũ q⸗
ꝓfectio mẽbꝛoꝛum
eſt ꝑfectio capitis: nõ quidẽ cõſequendo
ſed cõmunicãdo. Cõmunicat emm xpᷣs
qui eſt caput eccleſie ſuã ꝑfectionèe: ⁊ ad
eam imitandã induxit ſua mẽbꝛa verbo
⁊ exemplo:nõ tñ ſuã ꝑfectionẽ cõſecutꝰẽ
ꝑ ſuoꝝ mẽbꝛoꝝ ſtatus ꝑfectionẽ. Ad
ſecundũ eſt dicendum ꝙ de continentia
chꝛiſtus ↄſiliũ dedit:qꝛ tale ↄſiliũ expe⸗/
dieus erat ſuis mẽbꝛis ad conſequenduũ
perfectionis ſtatu: ⁊ ipſe in ſe tale conſili
um ſeruauit verbo ⁊ opere:nõquidẽ pꝛo
pter ſui ſtatus ꝑfectionis conſecutione
. appter ſe⸗ perfectionis imitationem
Agd tertiũ eſt dicendũ ꝙ continentis
virginalis eſt optima q;tum ad ſtatum
viatoꝝ:⁊ eſt quedã ſimilitudo ⁊ partici/
patio ſtatus compᷣbenſoꝛum:quem ſta⸗
tumc bꝛiſtus conſecutus eſt ab inſtanti
ſue ↄceptionis:nõ ꝑ virginalẽ continen
tiũ:ſed per vnionis vlerta tis Sran .
L SO ſic ꝓcedit: vide
D tei Lin enken chꝛiſt?ꝰ
a23r a ſtatu pꝑfectiõis decidiſſet in car-
nali coniugio viuendo. Sicit eni Augꝰ?
q cõiugalis copula concupiſcentiã non
extiuguit:ſed mitigat.ꝑfectionis g ſtat⸗
non ſtat cũ copula coniugali. ¶ Pꝛete
rea xpᷣs ſuſcepit ꝑſonã ꝑf ectoꝝ ⁊ ifirmo
cipiens qñq; nibil poſſidenduz ⁊ nibil
puandum in pſona ꝑfectoꝛuz. Aliqñ vᷣo
loculos habẽdũ ⁊ aligd ſeruandũ in ꝑſo
na in fir moꝝ:ergo ſilr facere debuit i his
que deſeruiut virtuti generatiue:ut qn ꝙ;

rũ in his que deſeruiũt virtuti nutritiue

—

Queſtio AI
ſeruaret continentiaz in perſona perfe
ctoꝛuin: æ quandoꝙq; copula coniugalem

experiretur in perſona infirmoꝝ ſtatum
ſue perfectionis dimittendo. Pꝛete⸗
rea chꝛiſtus conſtituit ſtatum ꝑꝓfectioia

in continentia virginali: non coniugali:
ergo viuendo in carnali coniugio a ſta⸗

tu per fectionis decidillet. beab
Pe e; 11 eſt: qꝛ abzahaz
In C0 trariin perfectus fuit
Geñ.xvij.Ambula coꝛã me ⁊ eſtoperfe
ctus.⁊ tamẽ fuit ĩ ſtatu coniugali: ergo
multo foꝛtius chꝛiſtus viuẽdo in carna
li coniugio potuit ſare in Lrec õis Aat
E dicedũ qꝙ ſicut diẽ Au
Ki id 60 in lib. lxxxiij.queſtionuʒ.
Mundi curſus ꝑ quatuoꝛ ſtatus tranſi
tum babet. Pꝛimus enim ſtatus fuit iu
ſticia oꝛiginalis. Secũdus peccati actu⸗
alis oꝛiginalis. Tertius gratia ſaluta
ris Quartus erit beatitudinis e ternał

BSe quolibet autẽ iſtoꝛum ſta tuum xpᷣs
aliqu id accepit. NMam de pᷣmo ſtatu ac-
cepit iuſticiam oꝛiginalein ⁊ peccati in

munits tẽ. Oe ſecundo vo coꝛpoꝛis paſ⸗

ſibilitatem ⁊ moꝛtalitatẽ. De tertio gra

tie vbertatem. Oe quarto compbenſoꝛũ
aperte viſionis claritatem. Aiuendo er
go chꝛiſtus in carnali coniugio non deci

qiſſet a perfectiõe hbpmi ſtatꝰ:qꝛ veſtitus

iuſticia oꝛiginali mnłto nitidius ⁊ ſanctiꝰ
fuiſſet vſus illo actu q; bomo ante pec-
catum in quo ut dicit Aug fuiſſent nu/
ptie ⁊ thoꝛus immaculatꝰ ſine omm pꝛu
ritu libidinis Mec a perectione ſecundi
ſtatus: quia ſi ſimul ſtabant in ſuppoſito
verbi incarnati cum perfectione ⁊ abſq;
omni derogatione nature diuine coꝛpo-
ris aſſumpti paſſibilitas et moꝛtalitas
ergo multo foꝛtius abſq; omnideroga⸗

tione ꝑfectionis illius ſunpouti goterat

ſtare actus coniugalis copule. Nec a ꝑ
fectione terti ſtatus decidiſſiet: qꝛ ſi vir⸗

ginitas ioannis nõ p̃ fert᷑ in merito gra

tie m Augacarnali copule abꝛabe: imk

o mag cũ gre vbertate potuiſſo in xpᷣo

.

.

ſerecar
gperfet
ſcuce
koneap
ciatus?
tius erg
fliſſzre

ſitigat
iſctloa
wente
cigoꝛi
ſimule
fuinq⸗
lenca.
Gſm
tade
brop
herat
ſpeae
Uenit
ECta
Maue
Gili⸗
ſtöte
naſi;
opoſt.
opvin
igeleh.
holireſpi
ſlüͤtef
legcenge
cee
lg nopo⸗
Maereile
gtuſchaite
NN

ſautp;
Popterſee
e
dee

„

“
eona ee.

cohiugaen

rmopſtatun

un gfand
oncoign

üngo ty

ſhchuht
erfectus

neteſopeet

wingali e
nidoin anm
giegisſen
ſarne⸗
R
nimenn
niemſti
aliuem
miungh
einolin
n Muni,

ſtare carnale coniugium. Nec ſimiliter
9 perfectione quarti ſtatus:qꝛ ſi exiſtẽs
in cruce chꝛiſtus nõ impediebat᷑ in frui/
tione aperte viſionis diuine ratione cru
ciatus ⁊ doloꝛis coꝛpoꝛalis:multo foꝛ/

tius ergo chꝛiſtus in tali beatitudine nõ
fuiſſz retardatꝰ rõne actꝰ copule ↄiugał

AG Ppꝛim ergo eſt dicendum
. * *π14 „ec extictio nec
mitigatio cõcupiſcentie in chꝛiſto habu
iſſet locum multo magis q;ᷓ in pmo ſta/
tu ant e peccatũ:eo ꝙ ipſe ſimuł cũ iuſti/

cia oꝛiginali babuit plenitudinẽ gre: et

ſimul erat in ſtatu viatoꝝ ⁊ compbenſo
rum que in hmo ſtatu in nullo fuiſſent in

uenta. C Ad ſecundũ eſt dicendũ ꝙ nõ

eſt ſimile:quia virtus nutritiua cũ faci
at ad conſeruationẽ indiuidui ẽ coĩs oĩ/

bus perfectis ⁊ imꝑfectis: ſed virtꝰ ge

neratiua cum faciat ad conſeruationem
ſpeciei non eſt cõmunis omnibus. Con/⸗
uenit aut ſolum infirmis ⁊ non ꝑfectis.
Eſt enim ipſa continẽtia mons magnꝰ
ad quem omnes non poſſunt aſcendere-
Vñ ſug ilio verbo Geñ.xix.MHõ poſſum
in mõtẽ ſaluari ne foꝛte appᷣhendat me
maluʒ ⁊? moꝛiar. Eſt ciuitas bic ꝑua ad
quã poſſũ ↄfugere ⁊ ſaluaboꝛ iea. Dicit
glo. ꝙ virginitas altus mons eſt ad que
angelꝰ hoꝛtatur aſcedere qñ dixit:Loth
noli reſpicere poſt terguũ tuũ ſed in mõte
ſaluũ te fac.verũtamẽ ꝗ videt ſe nõ poſ
ſe aſcendere talem montẽ:maneat in ſe
goꝛ:que erat ciuitas ꝑua in valle poſita
qꝛ ꝗq nõ põt ↄtinere ⁊ ivᷣginitatẽ huare dzʒ
manere i legitio mrimonio:xp̃s ẽ in bis
q̃ buiebàt tuti nutritiue:qᷓ coĩs erat oĩ/
bus:ꝑſonã ꝑfectoꝝ ⁊ ĩfirmoꝝ aſſũpũit:ſj
in his ꝗqᷓ Fiiebãt vᷣtuti guatiue q uenie/
bat ꝗqbuſdã ⁊ ꝗbuſd nõ:aſſi ꝑſt pſonaʒ
ꝑfectoꝝ:ſʒ nõ inſirmoꝝ. TC Ad 3 d.
ſicut xpᷣs . ſtituit ſtatũ ꝑfectiois in cõ
tinẽtia virginali:ſic in illo ſtatu vixit nõ
pꝛopter ſue perfectionis conſecutionem
ſed ꝓpt ſuoꝝ mem bꝛoꝝ imitationt᷑.
De apoſtoloꝛum vocatione.

octuageſimaquarta 1

O ſte uUꝗᷓ yiſum eſt qua
0 ſiter ſtatus H
fectio in chꝛiſto fuit exempla
ititer demonſtrata. Muc vidẽ
dum eſtquõ abeo tanq; a capite eſt ĩ ei
aplos deriuata: Circa qð octo videndũ
ſunt. Pꝛimo de aploꝛum vocatione
¶ 2 de eoꝝpᷣdicatoe. ¶ 3 eoꝝ ↄuer
ſatione. C † e eoꝝ ꝑtectiõe. ¶S de
eoꝝ pᷣlatõe. C& coꝝ pauꝑtate. ¶2
de eoꝛum caſtitate. C S: de eoꝛum obe
dientia ⁊? humilitate. ””ss
Aueſtio.lxxxiiij. Circa pᷣmũ q̃runt
qtuoꝛ. Pꝛimo vtrũ apłi pus vocati
fuerint ad ſtatũ religionis q; pᷣlationis
Cꝛ vtꝝ apłi pꝰexercitatiõeʒ maãdatoꝝ
fuerĩt vocati ad religiõis ſtatů. ¶C 3ʒ vtꝝ
apłipꝰeoꝝ vocatioeʒ ꝓfecerit in ꝓfectio

nis ſtatu. ¶ Æ₰ vtrum apłi pꝛiꝰ fuerint

a xpᷣo baptiati q; ad oſtalarunocer
9 1Rcpeedit:
DPemi, gopliß puf

fuerit vocati aò ſtatũ religiõis q;

pᷣlatõiſ. ſup.n.illo ybo Mat. iiij. Ambu

lãs ibᷣs iu᷑ mare vides duos fr̃es mittẽ
tes retbe ĩ mare.dic glo.Oecent ãt dñſ
ꝑ piſcatoꝛia loca vadit piſcatoꝛes hoĩuʒ
iſcaturꝰ: ſʒ cũ piſcari hoĩes ſit vfficiũ pᷣ
atoꝝ:videt᷑ ꝙ apłivocati pus fuerit ad
ſtatu pᷣlatiõis q; religiõis. C D.ſtatꝰ re
ligionũ videt᷑ eẽ ĩſtitutꝰ a puro boĩe:pu⸗
ta a bñũdictoulłaug uł ab alijs ꝗ religio
nes aliqᷓs in ſtituerũt:non & a xpo ꝗ fuit
deꝰ ⁊ bõ. C D.petrus fuit caput oium
aploꝝ ⁊ pᷣiatꝰ totiꝰ eccłie: ſʒ ſtatim cum
xpᷣs vocauit eũ Jo.i.dixit: Cu vocaber.
cepbas:g ſtati ad pᷣlatõis ſtatũ vocatꝰe
In contrarinc dirn
J ) E 811 Rrm aliter pꝛe
cedit tᷣminũ:ſʒ ꝑfectio religiõis ẽ ſiẽ via
ꝑfectio vᷣo pᷣlatisis ẽ ſic terminꝰ. Mam h
latio Rded iam ern ectie
SS⸗ dicendum ꝙ perfectio
Rn geo religionum in riboeſ. en
tialiter cõſiſtit. Pꝛimo in ſpũᷣali pauꝑta
te per abdicationeʒ mũdialis ſubſtatie

—

Ar.

Secũdo in coꝛpoꝛis ⁊ mẽtis caſtitate ꝑ
abadicationẽ omnis carnalis ↄcupiſcẽtie
Tertio in obedientia ꝑ abdicationẽ om
nis elatiois ſuperbie relinquẽdo pꝛopꝛie
volũtatis motũ. Iſta aut tria vota facto
⁊ exẽplo apł pꝛoſeſſi ſunt in ipſa eoꝝ pꝛi
ma vocatiõe: quãdo Matth. iiij. vocati
a xpᷣo ſtatim relictis oibus ſecuti ſũt euzʒ.
Super quo verbo Oicit Chꝛyſoꝰ ꝙ tria
ſunt que reliquere debẽt venietes ad xpᷣj
Pꝛimo ſubſtatias mũdiales que ꝑ naueʒ
itelligut᷑ Secũdo operatiões carnales
que intelligtur per rethe. Tertio reue/⸗
retias paternales e intelligunt᷑ ꝑ pa-
trẽ:ut enim dicit apłus ad Hebꝛe.xiu. Si
patres quidẽ carnis noſtre hbabuimꝰ eru
ditoꝛes ⁊ reuereb amur eos:nõne multo
magis obtꝑa bimus patri ſpirituũ ⁊viue
mus. Si ergo apli ĩ pꝛima eoꝛũ vocatio
ne iſta tria reliquerut ⁊ tria vota eſſẽtia
lia ꝓmiſerũt:plann eſt tũc ꝙ ad ſtatũ re-
ligiois ſut vocati. In pᷣlatione auᷣt eo
rũ tris poſſumus cõſiderare. Pꝛimo ptã/
tis iuriſdictionẽ que cõfert᷑ in electione.
Secũdo ſpuũalẽ conſecrationẽ que ↄfert᷑
in oꝛdinatiõe. Tertio executionẽ que cũ
requirat diuine ſcie infuſionẽ non põt fie
ri niſi per ſpũs ſancti miſſionẽ. Ad ſtatũ
ergo pꝛelatõis apłi q;tum ad eoꝝ iuriſdi
tionẽ vocati ſũt. Matth. xvi.vbi dictuʒ
ẽ petro a q̊ͥ alis poteſtat iuriſditio erat
taxanda. LZibi dabo claues regni celoꝝ.
OQuantum vo ad eoꝝ oꝛdinationẽ voca/
ti ſunt ad pꝛelationis ſtatu Joan. xx.quã
do dictũ eſt eis. Accipite ſpum ſanctum
quoꝝ remiſeritis peccata remittunt᷑ eis:
tuc eni facti ſunt ſacerdotes ⁊ epᷣi. Sʒ q;/⸗
tum ad executionẽvocati ſunt ad pꝛela/
tiõis ſtatum Mar. vltimo:vbi poſt; re
pleti ſunt ſpiritu ſancto pᷣdicauerũivbi⸗
q; dño cooꝑante ⁊ ſermonẽ ↄfirmũte ſe
quentibus ſignis:pꝛius ergo apłi vocati
ſunt ad ſtatum religionis q; pꝛelatiõis.

1 ergo eſt dicendu q;
Ad Paumn Chꝛyſoꝰ exponit ſi
gnãter eſſe dictũ:faciã vos fieri ꝑiſcato-/

ceptoꝝ dʒz pᷣce

Queſtio u

res: puta doctoꝛes ⁊ pꝛelatos: non facio
ſed ſa ciã ut cũ retbe verbi dei cõpꝛeheda
tis boĩes de mũdo tepeſtuoſo ⁊ periculo

ſo vbi hoĩes nõ ambulãt:ſed ferunt᷑: vbi

hoiĩes alterutrũ ſe comedũt: ſicut piſces
foꝛtioꝛes deuoꝛãt minoꝛes:ut tranſſati

viuãt ĩ terra facti membꝛa coꝛꝑoꝛis xpi.

Ad ⁊meſt dicendũ ꝙ religioes nõ ſũt

inſtitute a puro hoĩe q;tuʒ ad vota eſſẽ/

tialia in quibꝰoſiſtit oĩs religiõis ꝑfettio
ſed pᷣſupponunt᷑ illa vota iſtituta a xpᷣoĩ
ipſa apłoꝝ vocatiõe:ſed ſolũ q;tuʒ ad q/
da m accidẽtalia: puta q;tum ad habitu
oꝛdinationẽ regule uel ↄſtitutionũ que

nec ſic firmitatẽ babent niſi cũ appꝛoba
tione eccłie. ¶C Ad 3 eſt dicẽdu ꝙ q;dtũ

ad vp̃ᷣi electionẽ Petrus ⁊ alij apli eter/
nalitervocati ſunt ad ſtatũ religiõis?⁊ ad
ſtatũ p̃ᷣla tiõis iuxta illo ad Ephe.i.Ele
git nos i ipſo ante mudi ↄſtitutioneʒ ut
eſſemꝰſancti ⁊ im aculati in ↄſpectu eius
in charitate.Sed in opꝑis executiõe pꝛi⸗
facta eſt eoꝛum vocatio ad ſtatũ religio-
nis q; ad ſtatum pꝛelationis ut dem eſt.

I ſicꝓcedit᷑: vi
ſecũduũ cαα apli
poſt exercitationẽ mãdatoꝝvoca

ti fuerit ad ſta tũ religiõis. Sa luatoꝛ eni
ni a quo ipſi vocati ſũt vbi ↄſiliũ pmo de

dit de pauꝑtate ſectanda Matthei. xix.

Adoleſcẽti ꝓpoſuit ut ſi vellet vitam in
gredi ſeruaret mãdata: ⁊ tũc ꝓfitẽti ſe s
iuuẽtute ſua illa ſeruaſſe:ↄſiliũ depauꝑ⸗/
tate dedit dicẽs: Si vis ꝓꝑfectꝰ eẽ vende
oĩaqꝗ bes ⁊ da Faugibe Sbſernct p⸗
. ere viã ↄſilioꝝ.
illo ybo Matth. vltimo. Euütes docete
omnes getes. Dic it Hieroꝰ. Cõſiderat᷑
bic oꝛdo pꝛecipuus. Iniumxit enĩ domi⸗
nus apłis ut pꝛimo docerent vninerſas
gentes:deinde fidem vngerent ſacrame
to:et poſt fidem et baptiſma: que eſſent
obſeruanda pꝛeciperent:ex quovidet᷑ in-
nuiſſe q; obſeruatio pꝛeceptoꝛum debet
bpᷣcedere omnem aliam perfectionisviã.

Pꝛeterea imperfectum ſemper debet

S ſuꝑ

A.

heceha
gtorieſ
ſewati⸗

1

tos:totſecr
deichecbett
oſor gann
t:ſelrgiſs
S:t Naſe
1corpeni
fcligiocsnſt
H otn
ligisgien
iſittaa t

Gaun den
locimnemige
tmnignͤ

31 Re

tütdgtnn
Cheibe
adiucee
encrn
Senctaenn
Abuiter
Pntni

6s Aung
tiglſen
ilemt
tni⸗ nit
z
d

dſennt:e

òòUGUWG

Ar.

pꝛecedere perfectũ. Sed obſeruatio pᷣce

ptoꝛũ eſt quid imperfectum reſpectu ob/

ſeruationis conſilioꝛũ.ergo ante exerci-
tationem pꝛeceptoꝛum apoſtoli non fue
runt vocandi ad ſtatum religionis.
In cõtrariũ e poſch vo⸗
. cati ſut xpᷣs hoꝛ-
tatus eſt eos ad obſeruationẽ madatoꝝ
Joan. xiiij.Si diligitis me mãdata mea
— eO ſeruate.
HEEDicẽdum ꝙ ratione. et
exẽplo xpᷣi:⁊ exemplo apoſtoloꝝ pꝛoba⸗/
ripoteſt ꝙ perfectio ſtatus religiõis nõ
neceſſario pꝛeſupponit obſeruationẽ mã
datoꝝ. Ratio talis eſt. perſectio eni vni-
uſcuiꝰ ꝙ; religiõis ſtatꝰ ↄſiſtit in attictio
ne finis percharitatis affectũ. Hõ enim
deus qui finis eſt attingit᷑ coꝛpoꝛis greſ
ſibus:ſed mẽetis affectibꝰ:ſʒ põt aliquis
ip ſum deũ attingere:nõ ſolum per meri

tum gratie:verũ etiaʒ per pꝛemiũ gloꝛie:

ſolo charitatis affectu:ſine omni mãda⸗
toꝝ obſerua tione:imo cũ eoꝛum trãſgreſ
ſione:ſicut patuit de latrone cui dictũu eſt
Luce.xxiij.hodie mecũ eris in paradiſo.
Superquo verbo dicit Chꝛyſoꝰ ꝙ vpᷣs
latronẽ impulit in paradiſũ ante totũ oꝛ
bem:ante apoſtolos.anteꝓppbetas.ante
patriarchas:nudo verbo:ſola fide:ne qs
introitũ deſperet poſt erroꝛes peccatoꝝ

Hoc idem patet exẽplo rpᷣi. Matth.iiij.

vbi dicit ꝙ poſt baptiſmũ tüc xpᷣs ductꝰ
E iĩ deſertuʒ a ſpiritu:ſuꝑ quo verbo dicit
gloſa:poſt baptiſmũ xpᷣs exeplariter do/
cuit baptizatos de muũdo exire:⁊ inqete
deo vacare quod ꝑtinet ad religiois ⁊ ꝑ
fectionis ſtatũ.Et planũ eſt ꝙ baptizati
ſtatim baptiſmo recepto nõ ſunt pᷣererci
tati ĩ obſeruatiõe mãdatoꝝ.Tertio boc
patet exẽplo apłloꝝ de quibus ẽ pñs que
ſtio. Dicit᷑ eni Matth.iiij. ꝙ ſtatim reli
ctus oĩbus ſecuti ſunt eũ:⁊ dato ꝙ eſſet
dubium de alijs:dubium non ẽ aliqð de
Datth. Oe quo dicitur Luce.v. ꝙ vidit
ieſus publicanum nomine leui ſedenteʒ
ad theolone ũ cui dixit:ſeq̃re me:⁊ ſtatiʒ

octuageſimaquarta

relict oĩba ſecutꝰ eũ.ſuꝑ q̊ bo diẽ Am
bꝛoꝰ ꝙ ille verbo vocatꝰ ꝓpꝛia dereliꝗt
qui rapiebat aliena:⁊ ſi rapiebat aliena
planũ ẽ; mãdata nõ ſeruabat: ⁊ ſixpᷣm
ſecutꝰc᷑ relictis oĩbꝰ:planũ ẽ ꝙ ad religio
nis ꝑfectiõis ſtatũ accedebat. patet hoc
manifeſte de apło paulo ꝗ dicit de ſeipᷣo
Gal.i.Audiſtig cõuerſationẽ meã aliqñ
in iudaiſmo:qm ſupꝛa modũ ꝑſequebar
eccliam dei:tũc igitur dei mãdata nõ ſer
uabat. Et ſtatim ſubdit. Cũ aũt placuit
eiꝗ me ſegregauit exutero mr̃is mee ut
reue laret filii ſuum in me cõtinuo nõ ac
geui carni ⁊ ſanguini.quod recte ſpecta
bat ad religiois gfectiõis ſtatũ: fuerunt
ergo apoſtoli non pꝛeſuppoſita obſerua
tione mãdatoꝝvocati ad religiõis ſtatũ.

97 ergo eſt dicendũ q
Ad Pꝛimn oꝛigenes exponit il
lud verbũ dictũ eſſe a xpᷣo diuiti ꝑ modũ

repꝛebeſiõis. Si vis ꝑfectus eſſe. Ait.n.
ſic eſſe ſcriptũ in euãgelio bm hebꝛeos ꝙ;

cum dũñs dixiſſet ei:vade⁊ vẽde oia qᷓ ba-
bes.cepit diueſ ſcalꝑe caput ſuũ⁊ no pla
cuit ei. Lũc dixit ad eum dñs quomò di
cis feci legẽ ⁊ ꝓximos dimittis.qm ſcri-
ptum eſt in lege.Diliges pꝛoximũ tuum
ſicut teipᷣm:⁊ ecce multi frat res tui abꝛa
he filij qui amicti ſut ſtercoꝛe moꝛien tes
pꝛe fame ⁊ domus tua plena eſt multis
bonis ⁊ nõ egredit᷑ ex ea aliquid oĩno ad
eos. Si ergo vis ꝑfectus eſſe vẽde oĩa q
bhabes ⁊ da pauꝑibus: ſic eni apparebit
ſi diligis pꝛoximũ tuum: ex quo patet di
uitẽ illũ fuiſſe metitũ ⁊ redargutũ a oño
de eoquod dicehat. Chꝛyſoꝰ vo exponit
pꝛedictum verbũ eſſe dictum ꝓ modum
mon itionis. Ait enĩ ꝙ nõſimiliter deti-
netur qui pauca habẽt.⁊ qui multis abũ
dantquonia abũdantia diuitiaꝝ maioꝛẽ
accendit flãmã ⁊ vehemẽtioꝛ fit cupido.
naʒ aliud ẽ iaʒ nolle incoꝛpoꝛare q deſũt
⁊ aliud iã ĩcoꝛpoꝛata diueilere:qꝛ illa ve/
lut extranea repudiant᷑iiſta ?o velut mẽ
bꝛa icoꝛpoꝛata abſcindũtur:obſeruabat
ergoille diues pᷣcepta ſed imꝑfecte ⁊ cuʒ

Ar. Q —
difficultate ppter diuitiaꝝ abudantiã: iõ
xp̃ᷣs eũ mon uit ⁊ conſiliũ dedit de tutio-
ri ⁊ ꝑfectioꝛi via. ¶ Ad ꝛt eſt dicẽdũ ꝙ
illa que ibi ponũtur de obſeruatiõe man
gatoꝝ ⁊ receptiõe ſacramẽtoꝝ oibus ſũt
neceſſaria: ⁊ in ſeculo remanetibus ⁊ ad
religionẽ tranſeutibus:cũ ſine fide uloꝛũ
homo nõ poſſit eſſe ĩ via ſalutis C Aad
3 eſt dicẽdum ꝙ foꝛmaliter ꝑfectionis
ſiatus cõſiſtit in charitate:ſiue ſit obſer/
ugtio pꝛecepti ſiue còſiliũ: inſtrumẽtał
tiñ talis finis puta charitas qᷓ ẽ ſinis pᷣce
pꝓti ⁊ finis cõſilij:tutioꝛi ⁊ facilioꝛi mõ at
tigit᷑ ꝑ ſtatũ religiõis q; manedo ĩ ſec ło

p SeE 1 ſic pcedit: vider
D terunenè apli poſt

eoꝛũ vocationẽ nõ ꝓfecerint i ꝑfe

ctiõis ſta tu:qꝛ poſt vocationẽ aploꝝ ad
ſtatu religiõis no fuit alius ꝑfectioꝛ ſta/
tus ipſoꝝ niſi ſtatus pꝛelatois. ergoĩ ſta
tu pꝛimo ad quẽvocati ſunt nõ ꝓfecerũt

ſtit in tribus votis ut ſupꝛa dictũ eſt: ſed
apli nõ pꝛofecerũt in illis:ergo nec in re
ligiõis ſtatu ad quẽ vocati ſut. ¶ Pꝛete
rea ꝑfectio ſtatus religionis ẽ ſe’qui xpᷣm
mẽtis a ffectu nõ coꝛpoꝛis greſſu vt dicit
glo. Matth. iiij.ſʒ hac ꝑfectionẽ babue
runt apoſtoli ſtatim eworateund
E ug? up
In contrariũſt es;
xviij. Bulta habeo voris dicere ſy non
42 17 „poteſtis poꝛtare mõ.
Ki⸗ id 60 icendũ ꝙ ꝑfectio ſtatus
aploꝛum poſt eoꝝ vocationẽ fuit pᷣcipue
exquattuoꝛ. ¶ Pꝛimo erx xp̃i familiari
cõuerſatiõe.Micit eni Cbꝛyſoꝰ ſuper illo
verbo Mattb. xx. Heſcitis quid petatis
ꝙ frequẽter patiebat᷑ dñs diſcipulos ſu-

os aligd nò recte aut dicere aut agẽ aut

cogitare:vt ex illoꝝ culpa occaſionẽ iue-

niret exponẽedo eis regulã piecatis:ſciẽs

ro⸗ eoꝝ ñ nocebatpñte magiſtro.
LSecudo ex legaliùò ⁊? tpaliũ dimiſſiõe
quũto plus eni cu xpᷣo ↄuerſabant᷑:tãto
ma gis ꝗ retro ſũt obliuiſcebant᷑.⁊ ad ea

neſtio

que anterioꝛa ſunt ſeiposexercebant. vn

Pꝛctere pfectio ſtatus religiõisoſi/ p viij is datu
n noſce myſteriũ regni dei ceteris auᷣt ĩ pa-

de ſuꝑ illo verbo Mattb. xvi. Quid cogi
tat is inter vos dicere modice fidei:quia

Rans nõ habetig. Dicit Chꝛy ſoꝰ ꝙ qꝛ di

cipuli circa obyuãtias iudaicas adhue
repebant ideo dominus vebemẽter eos
ſncrepauit ad vtilitateʒ omnium. Erat

enim ſollicitudo iudeoꝛum in cibis ⁊ po

tibus ⁊ varijs baptiſmatibus ſicut dicit
Aplus:a quoꝛũ ſollicitudine xpᷣus ſuos
diſcipulos remouebat. ¶ ¶Tertio ex mi
raculoꝝ opꝑatione.Oicit enĩ Chꝛyſoꝰſuꝑ
illo verbo Joã. xi.Gaudeo ꝓpter vos ut
credatis qm nõ eram ibi:qbd illic nõ exti⸗
terim cõfert ad maioꝛitatẽ fidei veſtre:
qm ſi aſtitiſſem egrotantẽ curaſſe ꝗd ect
modicũ ſignũ ad mee virtutis iudicin:qꝛ

vο me abſente ſuꝑuenit moꝛs: potius in

fide mea coꝛꝛoboꝛabimini cuʒ videbitis
me poſſe defunctũ putreſcentẽ reſuſcita/

re.¶ Quarto ex eius inſtructiõe vnde ſu

er illo verbo Luce.viij. AUobis datu eſt

rabolis. Sicit glo.qꝙ q;uis plurima xbs

i parabolis dixerit vt vidẽtes nõviderẽt

ℳ 5

⁊audiẽtes non intelligerent:ſermo tamẽ

eius totus diſcipulis patuit: ⁊ myſteriuʒ
ſecretũ per eos reuęlanduũ ec moſtrauit
72 G primũ erge Eẽ dicendü ꝙ
— apł ñ ꝓfecerũt i no
ui ſtatꝰacꝗſitione.ſed in ſtatus adeptiꝑ⸗
fectioꝛi inſtructiõe eoꝝ que faciebant ad
cognoſcendaã xp̃ᷣi diuinitatẽ ⁊ eiꝰ buma-

nitaté. ¶Ad 2" dicendue i oibꝰ? illis

tribus votis apłi ꝓfecerut. In voto qdẽ
pauꝑtatis qꝛ ex doctrina xpᷣi itellexerüt
pauꝑtatẽ mag puanda eẽ in metis affe-

ctiõe q́; ĩ carẽtia diuitiaꝝ:vñ ſuꝑ illo ꝰ/

bo Matth. xix. Quis ergo poterit ſaluꝰ
fieri. dicit Augꝰ: Cu pauci ſint diuites ᷣ
cõparatione multitudinis pauperũ: itel
ligendu eſt ꝙ ocs qui diuitias cupiũt in

diuitũ numero haberi diſcipuli aiaduer

terunt. In voto vo caſtitatis exẽplo xpᷣi
dicitur Matth. xix. Sunt enuchi qui ſe⸗
ipſos caſtrauerũt pꝛopter regnuũ celoꝛũ:

„*

Ar.
ſo neb.
tgtionu
togute
ulisa
ue bin
zneſtdi
tis affee
nacpert
4

Gents
zahdie
ſnaige
4plide
ſancti.
fituſci
petrue
Quos
ſoleut
ſerch⸗
cobg

I

gechentn
Oideg
ſeeficeignd
le

lalcis eatte

cenitnen
mmun.

in bise

dasſcurdd
inetus ſie
Caoerti
i
oerwen
gdlrrit⸗
niigi ſct
nsrdcrg
es lin
norlaft
mitiit
ncien/
s wit

ernäiH

n
iinci

Cnae
AW. ,

Ar.

nõ mẽbꝛoꝛum abſciſſione: ſj malaꝝ cogi

tationũ intẽtiõeiut Cbꝛyſoꝰ dicit. In vo

to autẽ obediẽtie Joã.vi. Mũquid ⁊ vos
vultis abire: dixerunt diſcipuli. Snñe ad
quẽ ibimus ̈ ba vite eterne bes. C Ad
3 eſt dicẽdũ ꝙ ſecuti ſunt apꝑli xᷣm men
tis affectu: ſed in illa affectiõe iĩcremẽtũ
receperũt per illa que ſuperius dicta ſũt.
D guarcu iꝶ* ꝓcedit᷑:vi
2„ 9 Een gef. n. ꝙ apli
nõ fuerint a x̃o baptiʒzati anteqᷓ;
eſſent ad apłatum vocati:qꝛ illi ꝗ bapti
zandi erant baptiſmo ſpiritus ſanctinõ
indigebãt baptizari baptiſmo aque: ſed
apli baptiʒandi erant baptiſmo ſpiritus
ſancti. Acti.vos aũt baptiʒz abimini ſpi
ritu ſcõnõ poſt multos bos dies. ¶
petrus nõ fuit baptiʒa tus:ergo nec alij.
Quod auteʒ petrus nõ fuit baptizatꝰ ad
ſoleutianã ſcribit Augꝙ nouatianꝰ aſ
ſerebat petrũ baptiz atũ nõ fuiſſe. Sʒ lo
co baptiſmi penitentiã egiſſe eo ꝙ egreſ
ſus foꝛas f leuit amare. LPꝛeterea qs

ſcriptum nõ inuenit᷑ nõ eſt allerenduũ. Sʒ

ꝙ aplłi baptizati fuerint ſcrivtũ nõ iuenit
nõ eſt aligd de eoꝝ boptigno aſſe requz.
2 P* Pe; quia apki
J n contrarin fuerũt voca⸗
ti vt eſſent poſſeſſoꝛes eterne heredita/
tis. Sed ſcribitur Joan.iij. Miſi quis re-
natus fuerit ex aqua ⁊ ſpiritu ſancto nõ
* G eO itrabit ĩ regnũ cco.
r Pà dicendu ꝙ Aug' in epla
ad ſoleut ignam banc queſtionem deter
minat oſtend es tripliciter apoſtolos ba
ꝓtiz atos fuiſſe:nedum baptiſmo Joan.
ſedqs magis credibile eſt baptiſmo rp̃i
et boc vel ante vocationem:vel in ipavo
catione: vel ſtatim poſt vocationem ad
apoſtolatum. Pzimo ſic: apoſtoli fuerũt
de coꝛpoꝛe ecdeſie: imo pᷣma ⁊ pꝛecipua
membꝛa coꝛpoꝛis eccleſie:ſed ut ibi dicit
Aug. Quoicunq; legimus eſſe in coꝛpo
re xp̊i quod eſt eccleſia non niſi baptiʒa/
tos pertinere ad reguum celoꝝ intellige

re debemus: niñ foꝛte quos ouguſtia paſi

ſionis inuenit:⁊ nolẽtes negare xp̃ᷣm an
teq; baptiz atent᷑ occiſi ſũt:quibꝰ ipᷣa paſ
ſio pꝛo baptiſmo deputata eſt. Sj nuqd
vt dicit hoc poſſumꝰ de apoſtolis dice/
re quivſq; adeo largu tempus habuerũt
quod baptiʒarẽtur vt ipſi etiã alios ba/
ptiʒarent. Secũdo ſic:miniſteriũ bapti⸗
ʒgndi xpᷣs nõ cõmiſiſſet niſñ baptizatis:
cõueniẽs enĩ erat eos eſſe baptiʒatos ꝗ
alios baptiʒabãt. Sed ſcribit᷑ Joan.iiij.
ꝙ ieſus nõ baptiʒabat ſed diſcipuli eius
quod eſt verũ xpᷣm nõ baptiʒ aſſe ꝓpꝛijs
manibus:ſed baptiʒabatimudãdo inte/⸗
rius:miniſterium autẽ baptiʒz andi pꝛebe
bãt diſcipuli ut dicit gloſa Augꝰ Joan.
iiij. Tertio.ſic nam Joan. xiij.xpᷣs dixit
petro cum ad eius pedes lauandos veni
ret:Qui lotus eſt nõ idiget niſivt pedes
lauet:ſed eſt mũdus totꝰ:in quo ĩtelligi᷑
ut dicit Augꝰꝙ petriã fuẽgt baptiʒatꝰ.
AG Ppꝛ mũi οα rñũdet Augꝰ?di
Pe cens: ꝙ ſi dicamu⸗
apłos nõ fuiſſe baptizatos aqua: metuẽ
dum eſt ne grauiter in eis erremus:quia
in hoc damus hominibus auctoꝛitateʒ
cõtemnendi baptiſmuʒ:quem vſq; adeo
nõ ↄtenendũ ipa aplica diſciplina comẽ
dat:ut coꝛnelius centurio ⁊ illi q cũ illo
Jat ccebeo ſcõ fuerũt bapticati
oicente petro Actłx. NHu qd aqua 3 S
bibere põt ut nõ baptiʒent᷑ bi ꝗ ſpm ſcm
acceperũt ſicut nos Intitrcha; Fapki
eẽnt baptiz ãdi baptiſmo ſpus ſci ĩdige
bãt baptiʒari baptiſmo aq̃ iſtiruto a xpo
ne ſacrm ipᷣm ↄtenere viderent᷑. Zd
2meſt dicendum q; ut ait Augꝰ: ſine no
uatianus ſiue alij dicãt pnia m fuiſſe da

tã ꝑ aplos petro loco baptiſmi: aſas b

dixerit a regla fidei catholice ⁊ a doctri
na aopoſtoloꝝpꝛoꝛſus eſta lienus.poſſũt
enim boies agere pniam ante baptiſmũ
de peccatis eoꝛum:ita tamen ut bapti⸗
Jentur.ſimilit᷑ i poſt baptiſmũ ita pec⸗
cant ut excõmunicari ⁊ reconciliari me
reant penitentes appellantur. Hamſi
mon mag'ante baptiʒzat? erat qs vellet

Ar.

emere a petro ſpũm ſcm:⁊ monitꝰeſt ab
ceo ut penientiã ageret ab illa nequitia:
nuq́; tñ loco baptiſmi penitẽtia ſuccede
re põt. C.Ad 3“ ſilr rũdet Aug? no
oĩia que fcã ſũt ſcripta iueniunt᷑: veruta
mẽ fcã eſſe ex certis documẽtis ꝓbant.
Scriptũ ẽ eni qñ bapticatꝰ ſit apłs pau
lus Acti.ix. Surgẽs baptigçatus e: a ſcri
ptum nõ ẽ qn bapticati ſunt alij apli. ve
rutamẽ eos bapticatos eẽ intelligere de

bemus:quẽad modũ ſcriptũ ẽ qn bapti

gati ſunt plebes in hieruſalẽ ⁊ in ſama-
inaria. Qñ ãt baptięate ſint alie plebes
gentiũ quibus apli eplas miſerunt: non
eſt vtiq; ſcriptũ: tñ ipſas bapticatas eẽ
vtiq; minime dubitamꝰ ꝓpt illa dñi ſen
tentiã: Miſ ꝗs renatus fuerit ex aqua ⁊
6 nõ intrabit in regnũ celoꝝ.
Queſtio. lxxxv. de aploꝝ p̃dicatiõe.
Lterius aenauze
6 de aploꝝ pᷣdi
cCatione: Circa quod querunt᷑
Ituoꝛ. CPꝛimo vtrũ ꝑ apo
ſtolos in toto oꝛbe euangeliũ chꝛiſti fue
rit pᷣaicatũ. ¶ Secũdo vtrũ apłi pᷣdicã
do ſ ãnũciarẽt pacẽ. ¶ CTertio vtrum
apłi p̃dicãdo vterent᷑ pꝛudẽtis. ¶ Quar
to vtrũ apli pᷣdicãdo libꝛis ad uicenai
yindigerent.
D pamny ergo ſic ꝓcedi
tur: Videt᷑ enim ꝙ ꝑ aplos in to
to oꝛbe nangelii xpᷣi fuerit pᷣdicatũ.Di
cit enim Apls Ro.x.ꝙ fides eſt ex au/
ditu. auditus aũt eſt ꝑ vbũ dei.⁊ ſtatim
ſubdit:Sʒ nungꝗd nõ audierunt. Et qui
dem in oẽm terrã exiuit ſonus eoꝝ: ⁊ in
fines oꝛbis terre vᷣba eoꝝ.qð de ſono et
pᷣdicatione aplłoꝝ glo.erponit. C Pꝛe/
terea ſuꝑ illo vbo Lu.x. eſignauit dñs
⁊ alios ſeptuagitaduos: ⁊ miſit illos bi
nos añ faciẽ ſuã. Dicit glo. ꝙ bñ ſeptua
gintaduo diſcipuli mittunt᷑ ad pᷣdican/
dqũ:qꝛ totidẽ mũdi gentibꝰ ⁊ totidẽ lin-
guis euangelium pᷣdicandũ erat. CS.
apłi poſt aſcenſionẽ dñi ꝑ totum oꝛbem
ſe diuiſerunt: ergo per eos in toto oꝛbe

Qneſtio 1

euangelium eſt pꝛedicatum.

In contrariũ lerbi

xxiii.Cum pᷣdicatũ fuerit euangeliũ re/
gni in vniuerſo oꝛbe in teſtimoniũ genti
bus:tunc veniet cõſumatio:ſed nõdũ ve
nit conſumatio ⁊ finis ſeculi:s nondum

euangeliũ regni eſt in vniuerſo oꝛbe pᷣdi-

KRKnid eO dicẽdũ ꝙ in boc catũ
ter Cbꝛyſo. ⁊ Augl. Nam Chꝛyl. dicit
qꝙ pᷣdicatio euãgeli in vniuerſo oꝛbe cõ
pleta ante ſubuerſionẽ bieroſolyme ci

ſub Veſpaſiano ⁊ Zito romanis pᷣncipi

vid et᷑ eſſe cõtrouerſia in

uitatis: qꝛ anno.xlij poſt paſſionem dñni

bꝰ ciuitas hieruſalẽ cum tẽplo ſubuerſa

eſt. ⁊ boc fuit maximũ biuine vᷣtutis ſi-
gnum in tam bꝛeui tepoꝛe pꝛedicatio
euangelij ꝑ apłos facta fines oꝛbis ter
rarũ impleuit. ꝓbat autem iſtud cbꝛyſoꝰ
auẽte ⁊ exemplo. Auẽte quidem ꝓphete
dicentis: In omnẽ terrã exiuit ſonꝰcoꝛũ
2 in fines oꝛbis terre vᷣba eoꝝ. Exẽplo

vᷣo qꝛ ſipaulꝰde hierłm in hiſpaniaʒ:⁊ in

greciã: ⁊ romã ſepe cucurrit:exquo vnꝰ
tantã poꝛtionẽ accepit:ercogitsre debe⸗
mus qntam ceteri apli operati ſunt.q;/
uis tñ euangeliũ ꝑ aplos fuerit vbiq; p⸗
dicatũ:nõ tñ oẽs crediderunt:iõ in teſti
monium ⁊ damnationẽ illoꝝ qui no cre
diderunt pᷣdica to euãgelio regni in vni-

uerſo oꝛbe per aplos tunc venit finis et

conſumatio:nõ quidẽ mũdi vniuerſalit:

ſed coſumatio ⁊ deſtructio ciuitatis bie
ruſalẽ. Augꝰ aũt erpᷣſſe dicit: Euangeli

um regni in vniuerio oꝛbe per aplos nõ

eſſe p̃dicatũ:certis documentis ꝓbatuʒ
eſt:qꝛ ĩ affrica vbi ipᷣe erat młte barbare
nationes ⁊ innumerabiles gentes erat
quibus nondũ pᷣdicatũ eſſe euangeliuũ
illos qui inde captiui ducebant᷑ manife
ſtum erat:nec ut ait poteſt dici gentem
illam non pertinere ad ꝓmiſſionẽ factaʒ
abꝛabe. quia non in pſona romanoꝝ uel

biſpanoꝝ dictum eſt ſibi in ſemine tuo
bñdicent᷑ oẽs gentes terre. In quibꝰ g

H

Ar.
gentibus
les ced
hoge nee
Ggäyt
raugeli
fnis 159
hoyitlei
ſerüra⸗
coplets

iiſtiro

Cncger
Etvoꝛn
fenrp
enioes
babuert
opinion
eAn
catio e
heita
tiomin
besge
itotoa
teee
tis noid
cunet

yu
loß. ſe 1
ſchant,
ſenehl
lchilet n
lcku ttſl

1d gUlan

goieſe
fetne

n.
ſelgte
uur Dath
teuangelüft,
ſtnonägen
tioſegnölie

ulineden

narſvorheſh
ginboc
cöehveſ
C d
ſnivaſdoeen
ebiaghten
Ownns N
uinſui⸗

mitacheſ
õ
egtinn e
riainH
Urußan,i
ter
—HK
irttſcn
ſintfiß
ien
anron,
ienn,

Ar.
gentibus non eſt eccleſia oz; ꝙ ſit nõ q;
oẽs credant: ſed aliqui credent ⁊ aliqui
nõ:qꝛ nec vbi iam pᷣdicatũ ẽ oẽs credũt
ſed qñ vbiq; fundata erit chꝛiſti eccłis
2 euageliũ regni vbiq; pᷣdicatu: tũc erit
finis ⁊ ↄſumatio ſeculi.Oꝛigenes auteʒ

ponit ſe in medio iſtoꝝ dicens vtruq; ee

verũ: ⁊ ꝙ tpe apłoꝝ euangelij pᷣdicatio

cõpleta q;tum ad fam ⁊ pdicatiõis au

ditũ:⁊ nõ cõpleta q;tũ ad pᷣdicatiõis fru

cctu. nõ eſt eni putandũ fuiſſe aliquã gen
tem que fama apłoꝝ ꝗ diſperſi fuerüt ꝑ

qtuoꝛ mũdi ꝑtes non audiret:⁊ que no-
men xpiſalte ꝑ auditũ ignoꝛaret.q;uis

eni oes gentes ſingularit᷑ pᷣdicatoꝛez nõ

babuerint: ex vicinis tñ locis habuerũt
opinionẽ fidei:ſic ꝙ nõ potuerũt ignoꝛa
re. Quãtũ tñ ad pdicatiõis fructu p̃di-

—

catio euangelij nõ eſt cõpleta in toto oꝛ

be: ut ꝙ in oibus gentib? eccleſia credẽ⸗
tlium in chꝛiſto ſit fundata: tñ quis non
oẽs credituri ſint qñ ſic euangeliũ regni

in toto oꝛbe fuerit pᷣdic atü:ut in oi gen/

te p̃dicet᷑ cbꝛiſti nomẽ:⁊ ecceleſia creden

tiũ in oibus gẽtibꝰ fund et:tũc erit finis
⁊ ↄſumatio ſeculi:ut euangeliſta teſtat᷑

AAPUA ergo eſt dicédus g%
A Peami ss bieit peopbe

tam fuiſſe vſum pᷣterito tpe pꝛo futuro:

tzt ſit ſenſus: In omne terraz exibit ſonꝰ
coꝝ:ſed nõ exiuit.vel ut dicit Oꝛigenes
ſignant᷑ dicit exiuit ſonus:qꝛ nõ fuit aliqᷓ
gene ad quã fama ⁊? audit? aploꝝ nõ ꝑ/
ueniſſet:nõ tñ talis ſonus Fuent cũ iſto
fructu ut ibi eccleſia chꝛiſ
tui ad a liquos credentes: q;uis nõ q́;tũ
ocs: ſicut fundda eſt in toto oꝛbe añ
finẽ ſeculi. C Ad 2 " eſt d ꝙ illi. lxxij.
diſcipuli nõ p̃dicauerũt ꝑſonalit᷑ totidẽ
gentibꝰ? uel liguis cũ ipſi miſſi ñ ſint niſi
ad ciuitates ⁊ loca ad que xpᷣs erat ven-

turus:ſed verũ ẽ ꝙ totidẽ gentibꝰ ⁊ toti
qem Iinguis pdicatio euangeli regni eſt

fienda: ⁊ chꝛiſti eccleſia in eis fundanda
qt illi diſcipuli fuerũt:⁊ q copletũ erit
tũc erit finis ⁊ ↄſumatio ſeculi.C Ad

octuageſimaquinta

fudaret᷑ q;

3ẽ dicẽdum ꝙ verũ eſt aplos per totũ
oꝛbem ſe diuiſiſſe ⁊ ſamã eoꝛum ſeu pᷣdi/
cationis eoꝝ ad omnes ꝑueniſſe q;tum
ad auditů:uel ex ipſis uel ex vicinis lo-
cis vbi pᷣdicabit:nõ tñ vbiq; eccleſia xpᷣi
fuit füdata ſiẽ fundãda erit Bns ke .
ſic ꝓceditur:
D ſecũdũ Ser. enim
ꝙ; apli pdicando nõ ſemꝑ annun

ciarent pacem. Apoſtoli enim non vebe
bant pᷣdicare niſi euangeliũ chꝛiſti. Sed

ſcribi᷑ Mat. c. Holite arbitrariqꝛ veni

pacẽ ĩ tra mittẽ ñ veni pacẽ mittẽ:ſʒ gla
qiu. S. odiũ oppõit᷑ paci. Sʒ ſcribit᷑
Lu.xiiij. Si ꝗſ venit ad me ⁊ nõ odit pa
trem ſuũ ⁊ matrem: filios ⁊ fres:adbuc
ant ⁊ giam ſuã:nõ põt meus eẽ diſcipu/
lus. C Pꝛeterea chꝛiſtus venit in mun-

dũ tanq; iudex iuſticie: Juxta illð Eſa.

xi. Judicabit in iuſticia pauperes. Et ;
pſal. Oeus iudiciu tuũ regi da. magis
debuit pꝛeciꝑe aplis pꝛedicandã eſſe iu-

n cotrari aderz

quãcũ q; domũ intraueritis pᷣmam dici⸗

Kiideo te:pax buic domui.
4 dvicendum ſicut dicit
Chꝛyſoꝰ? Mattb. x. Pax pmo nuncian/
da fuit ꝑ chꝛiſti apłlos: ⁊ nuncianda ẽ ſꝑ
per eoꝝ ſucceſſoꝛes:quia mater ẽ omnin
bonoꝝ ſine qua omnis inania ſunt ⁊ va
na. Ha bet aut ut dicit pax chꝛiſti qua pᷣ⸗

cepit pᷣ eẽ nunciandã quatuoꝛ cõditioões

quia pmo oꝛdinata eſt mandans vnicui
q; reddere quod ſuum e. Secũdo vera
neminẽ fallens uel circũueniẽs. Tertio
eſt munda:omnia turpia ⁊ inquinata re
ſpuẽs. Quarto eſt vnitiua:⁊ copulatiua
omnia diuiſa ⁊ diſperſa vniens ⁊ coniũ
gens. Per pꝛimã igitur coditionẽ exclu
ditur pax ſuꝑboꝝ:qui contempto ſuperi
oꝛi bono:inſerioꝛi puta ꝓpꝛie voluntati

7 excellentie obediunt: ideo ẽ inoꝛdina/

ta. Per ſecundã vo excluditur pax ſimn

latoꝛuʒ qui nequit exteriuns pacem ſimu

lant:⁊ interioꝛa eoꝝplena ſunt dolo: et.

Ar.

ideo ẽ falſa. Der tertiã aũt excludit᷑ pax
foꝛnicatoꝛũ:quoꝝ vie ſunt immũde ⁊ in
fames greſſus eoꝛuʒ;:ideo eſt immunda.
Sed per quartaã excluditurpax ſciſmati
coꝛum quoꝝ cõſcientia tan q; perturba/
ta ſemꝑ pᷣſumit ſeua ⁊ mala. Pacem er
go excludentẽ bec oĩa ſupꝛad ca:xpᷣs pᷣce
pit diſcipulis pꝛimo eẽ in eoꝝ pꝑdicatio
ne ſuis fidelibus nunciandam. De qua
dicit Apłs Phil.iiij. Pax dei que exupe
rat omnẽ ſenſum cuſtodiat coꝛda veſtra
? intelligentias veſtnras.

A Pꝛumũn ergo eſt dicendũ: ſi
2 62 cut dicit Chꝛyſoꝰꝗ
liter xpᷣus iniunxit diſcipulis ut in vnã-
quãq; domũu ingredientes pacem indice
rent:⁊ qualit᷑ angeli dixerunt:Gloꝛia in
excelſis deo: ⁊ in terra pax bominibus.
exquo ipſe non venit pacem mittere: ſed
gladiũ:niſi quonia iſti marima pax ẽ:cũ
illud quod egrotat incidit᷑ cum illud qð
lenonem infert ſeparat᷑ ꝛita enim poſſibi
le erit celum terre copulari qñ malaʒ pa
cem bona diſſonantia ſoluit: ſicut paulꝰ
eos qui aduerſus eum conſonabant di⸗
niſit: Mam bonus medicus ita reliquuʒ
coꝛpusconſeruat qn illud quod inſana/
biliter ſe habet abſcidit. C Ad amſoluit
Gꝛegoꝰ? in Omel dicens: Percũctari li
bet quõ paretes ⁊ carnaliter ꝓpinquos
pᷣcipimur odiſſe: ꝗq iubemur ⁊ inim icos
diligere: ſed ſi vim pᷣcepti perpendimus
vtrũ q; agereꝑ diſcretionem valemꝰ: ut
eos qui nobis carnis cognitione coniũ⸗
cti ſunt: ⁊ quos ꝓrimos nouimus dili/
gamꝰ:⁊ quos aduerſarios in via dei pa⸗
timur odiendo z fugiendo neſciamꝰ. H
quaſi perodium diligit᷑ qui carnalit᷑ ſa-
piens dum pꝛaua nobis ſuggerit nõ an
ditur. C. Ad 3“ e dicendũ ꝙ chꝛiſtus pᷣ
dicando paceʒ pꝛecepit iuſticia: ſicut qui
pꝛecipit effectuin pᷣcipit canſam ex qᷓ cffe
ctus ſequitur. Eſt enim effectus iuſticie
Vrgant illud Eſa. Opus iuſticie pat
Et Jaco.iij. Fructus iuſticie in pace ſe
minatur.vnde nec a litigantibus p̃lium

—

Queſtio

III
intenditur niñ ꝓpter paccaen.
H detur. n. ꝙ apo
ſooli pꝛedicando non vterent pꝛu
dentia. Apłus enim non pꝛecipiebat ni
ſi qd chꝛiſtus loqueb atur in eo: Juxta il
lud.ij.Cbor.xii. An experimentũque⸗
ritis eius qui in me loquitur chꝛiſtus: ſʒ
ipſe pꝛecipit ad Ro. xij. Molite eſſe pꝛu⸗-
dentes apud voſmetipſos: ergo pꝛuden
tia apoſtoli in pdicatione vti nõ debebat
¶Pꝛeterea apoſtoli non debebant vti
in p̃ᷣdicatione quod repꝛobatum erat in
chꝛiſto. Sed ſcribitur in perſona eins. i.
Chorl.i.Perdam ſapientiam ſapientuʒ

7 pꝛudentiam peudentium repꝛobabo⸗

Pꝛeterea apoſtoli erant filij lucis nõ
ten ebꝛarum. Sed ſcribit Luce.xv.Pꝛu-
dentioꝛes ſunt filij tenebꝛarũ filijs luc
ingenerd tione ſuua. od ſeribik
Pe 1= 11† eſt qu bü
In cõtrariũ arde Eſo
te pꝛud entes ſicut ſerpentes 7.
K„ R G EO dicedu ꝙ Aplus Colo.
vltimo.quatuoꝛ condi⸗/
tiones tãgit in quibus pꝛudentia e vte
da in pꝛedicatione. Pꝛima eſt q;tum ad
infideles ⁊ ad illos qui foꝛis ſunt cauta
ambulatio:ut ſempꝑer caute obſeruetur
ſaluatio capitis. Serpens enim totum
coꝛpus in periculo exponit: caput in ine
dio inuoluendo ⁊ ſeruando:ſic ſemꝑ ca/
put qui eſt chꝛiſtus ſeruandum eſt caute
ut nulla circuuentione perdat. Secũda

eſt tẽpoꝛis accepta tio uł redemptio:de

qua dicit Apłs ad Epbe. v. Aidete quõ
caute ãbuletis redimẽetes tepꝰ:qm diegæ
mali ſũt. vbi dicit glo:ꝙ ths redimũ añn
qg ut vacet Bdſeatitpyr hon en mali
ciã ꝗ pati ſũt trabere ad Sꝛium.nqᷣ-
pter penalitatu miſeriã ut ſi aliqũ ex di-
uerſis occupatiõibꝰ obmiſſũ ſit ts ote⸗
plstiõi aptũ recupet᷑.Qũq; ant ꝓpf au-
dqitoꝝ indiſpoſitã audiétiã ut expectet tẽ
pus qñ meliꝰ ſt diſpoſiti audire. Tertia
Ediſcreta locutio:ut ſic tep eret fmo qᷣte

Zꝛium. Hñq; ꝓ

Ar
oer

ct
ie
Quart
wicuig
jnobi⸗
gltions
ainbul
iech⸗
itciſ.
leitce
4
ſceitbi
hefini
lnst
npar
tuixe
gile
liti
djpen
letig
e⸗
glnmj
it
thicre⸗
iiiſi
ilnete
rĩss
dyer ſetb
ſuf
Necpſt I
lin

nli
gaphil

klageſi
eti

hiſſio⸗

ineitnth

uſenti
ſti hitig

ſteß ſta

rſne

Nteenign
chichet

o. t l

finctie
urcbiſts
lrccſex

voena

tinibete
dbchen
hamakt
oſecie,
lande⸗
niſkene

peſ
entb
“S
dun
armi
utim

MNNh

Ar.
nuo:expediat magnis ⁊ guis mõ quo di
cit Apis.i. Cbori.i. Sapietiã loqmur
int᷑ gfectos:puulis aut lac dedi nõ eſcaʒ
Quarta e pata rñſio.ſꝑ eni hõ ſit ꝑatus
vnicuiq; poſcẽti reddere rõem de ea ꝗ eſt
i nobis fide:ut dr.i.Detri.iiij. DHꝛim a cõ
ditionẽ tùgit Apls cu dicit In ſapiẽtia
ambulate ad eos ꝗ foꝛis ſut. Sc daʒ tã

git cu addit redimetes tẽpꝰ. Tertiã tã-

git cũ ſubdit: Sermo veſter ſꝑ in gra ſa/
le ſit cõditꝰ. Quartã tãgit cu poſtponit
ut ſciat quõ opoꝛteat voſ vnicnich rũdẽ
2ð in oppoſitũ ẽ dð.
Ad rones ꝙ ille dr pꝛudes ꝗ
ſcit bñ iuenire media ⁊ vias ad ↄſecutio
ne finis. Eſt aut triplex finis. Pꝛimꝰ ma
lus ⁊ aie int fectiuus. Scos bonꝰ ⁊ naliſ
tñ paru duratiuꝰ. Tertiꝰ ſuꝑn ãlis ⁊ gra
tuitꝰ ꝗ er᷑nalit᷑ ẽ ꝑm aſiuus.Peudentia g
ꝗq iuenit vias ad ↄſequẽdu finẽ maluũ: ut
qlit᷑ ſit luxuriandũ ⁊ tyrãnice dñ andum
dr pꝛudẽtia pctõꝝ:de ꝗᷓ diẽ Aplłs pꝛu
dẽtia carnis moꝛs e. ⁊ bãc re pbat Ro.
xij. Pꝛudẽtia voq inuenit vigas ad ↄſe-
quendũ na lem finẽ bonu: ut qlit᷑ it mo-
ralit᷑ ⁊ ciuilit᷑ uer ſadu ẽ pꝛudẽtia phoꝝ
7 hbãc re pbat Apis.i.Cbori. Sʒ pꝛu⸗
dẽtia q iuenit viaſ ad ↄſeqndũ finẽ ſuꝑ⸗
nãlem: ut ꝗlit᷑ ſt in medio pꝛaue ⁊ ꝑuer-
ſe natiõis pᷣm rpᷣi doctrinã ↄuerſanduũ e
doctria theologoꝝ ⁊ ſcõꝝapłoꝝ cui pꝛu
dẽtie ſꝑ ẽ ſimplicitas adiũcta:⁊ hac xpᷣs
pᷣcepit Matthx qñ dixit. Eſtote pꝛudẽ
tes ſiẽ ſerpẽtes ⁊ ſimplices ſicut colũbe.

⁊ ſic pꝛocedit᷑: Ar
Artuzen. qꝙ apli pdicã
do libꝛis ad pᷣuidendu idigerent.

Paulꝰ. n. int alios apłos fuit magi do-

ctus:qꝛ ⁊ ſi iperitꝰ Pinõe nõ tñ ſcia: ut ipᷣe

teſta t.ij. Chorj.xi. Sʒ ipſe ſcribit ij ad

Cbi .vltio. Aeniẽs affer tecũ libꝛos ma
xime ât mẽbꝛanas: c idigebat libꝛis ad
pᷣuidendu. ¶S.i.Petri.iiij.ſcribit᷑: Pa
rati ſp ſitis reddere rõem de ea qᷓ ẽ i vob
fide.ſʒ iſta ꝑa tio nõ poterat eſſe ine ſtu⸗

dio.⁊ ſine pᷣuis collatõe. VUñ ſcribt Actj.

octuageſimaquinta

xv. ꝙ ↄuenerunt apłi ⁊ ſenioꝛes videre
de ÿ̈bo hoc: Suꝑ q vbo dicit glo. ꝙ pue
nerũt ad videndu vtriuſq; ꝑtis ſciam pꝰ
eoꝝ nunciatiöem. D. ſpus ſcũs nõ
docet qu rectuù nõ ẽ: ̊ petrꝰ? no recte abu
lauit pim veritatẽ cuagelij: ut ſcriblt᷑ ad
Salk ij. vñ 7 inſtructioõe paull dirdiemie
n eeg && 11 icut ibi patet.
In ₰ t gnn eſt quod ſchbitlr
Matth. x. Cum aũt trad ent vos:noli⸗
te cogitare quõ aut ꝗqd loqmini. dabitur
enim vobis in illa boꝛa quid loqᷓmini
Rnd 60 dicendũ ꝙ ſicut apli ha
ſ An buerunt xpᷣm dei filium
familiarẽ ante eiꝰ aſcẽeſione q;tũ ad pꝛe
ſentialẽ ↄuerſationẽ:ita poſt eiꝰ aſcenſio
nẽ hbuerũt familiarẽ ſym ſcm q;tũ ad eiꝰ
doctrine pᷣdicationẽ: Iſta aũt fa miliari
tas fuit ſpecialit᷑ q; t ad qtuo?. ¶ Pꝛi
mo q;tum ad chꝛiſti doctrine ſubi taneã
introductione. AUnde ſuper illo ?bo Jo.
xiij. Oocebit vos omnia. dicit glo. doce
bit inq; non ſicut qui artes aliquas ⁊ ſa
pientia ſtudio uel induſtria diſcere ↄſue
uit:ſed ſpus veritatis: quia ipe ars atq;
doctrina ⁊ ſapieutia inuiſibilit menti ve
ſtre infundet ſciam diumoꝝ. ¶Scoo
q;tum ad eoꝝ que cbꝛiſtus no dixit vni-
uerſaleʒ inſtructionẽ. ¶ Et tertio q;tũ
ad eoꝝ ꝗᷓ vxpᷣs dixit clarã rememoꝛatio/
nem. Ge iſtis duobus dicit glo. Jo. xx.
ſuꝑ illo verbo:ſuggeret vobis oĩa. Spi⸗
ritus inq; ſanctus docuit ⁊ commemo/
rauit:ita ꝙ li ſuggeret ꝓ commemoꝛa-
tione exponit. Oocuit quid e; quecuuq;
non dixerat eis chꝛiſtus tanòs non va⸗
lentibus poꝛtare tunc. commemoꝛauit
vᷣo quecunqʒ; chꝛiſtus dixerat: que uł ob
ſcuritatis cauſa ul eoꝛuʒ intellectus tar
dit ate ipſi memoꝛie cõmendare nequi⸗
uerunt. ¶ Quarto q;tum ad eoꝛuʒ que
neceſſaria erant paratam reſponſioney.
Erant enim aliquando apoſtoli ſubito
ab infidelibus circundatiqui commina
bantur eis ne in chꝛiſti nomine loque/
rent᷑.in quo caſu opoꝛtunũ erat ut ſpũs

ſanctus ſubito eis reuelaret quecũq; di-
cẽda erãt. Quãdo aũt cũ fidelibus uel ſił
cõgregabantur collationez habebant de
bis que deterininada erãt ꝓ fide ſicut fe/
cit Paulus Gabl.ij. Cõtuli cũ illis euãge
lium quod pꝛedico in gẽtibus. Super il⸗
lo verbo dicit Hieroꝰ ꝙ oſtẽdit Paulus
nõ habuiſſe ſecuritatẽ euãgelij niſi eſſet
auctoꝛitate DPetri ⁊ alioꝝ roboꝛatum: ⁊
ſicut fecerüt 5 Actl.xv.vbi collatione
habita int᷑ aplos determinata fuit qſtio
ſuꝑ obſeruatione legaliũ: ex quo dat exẽ
plũ:utiglo.dicit:faciẽdi cõuẽtus ⁊ cõſilia
ad determinãda ⁊ diſcerneda qᷓ ſũt fidei

H ergo eſt dicẽduy ꝙꝙ
Ad Peumi5nö indigebat

libꝛis illis pꝛopter ſuã puiſionẽ ſed ꝓpter

alioꝝ infoꝛmationẽ ut oſtẽd eret eis ꝑ te
ſtimoniũ legis ⁊ ꝓpphetarũ quecũqʒ; do/
cebat ⁊ ſcribebat:ſicut fecit Jaco. Actji.
xv.quãdo dixit:buic cõcoꝛdant verba ꝓ/
phetarũ:ita ꝙ teſtimoniũ Petri ꝓpheti
ca auctoꝛitate roboꝛauit ut glo.ibi dicit
uel pꝛopter ſuã cõſolatiõeʒ:qꝛ quecunq;
ſcripta ſunt ad nrazʒ doctrina ſcripta ſut
ut per patientiã ? conſolationẽ ſcriptu/
rarũ ſpem habeamꝰ ut ie dicit Ro. xv.
¶Ad ꝛmeſt dicẽdum qꝙ illaʒ parationè
in eis faciebat ſpiritus ſanctꝰ pᷣm ꝙ ma
teria exigebat:vnde cũ erãt cũ infidelibꝰ

⁊ gentibus quibꝰ ſtatim erat rñũdendũ fa

ciebat per ſeim. Quũdoq;ʒ autes mediaã
te eoꝝad inuicẽ collatione ⁊ termiatiõe.

¶Ad 3 c dicenduz ꝙ illa inrectitudo

Petri nõ fuit ex defectu ſciẽtie:ſed ex ali
qua inaduertetia:nec tñ eſt incõuemens
ꝙ ſpus ſauctus aliquid reuelauerit pau
lo quod nec reuelauit ſibi. Eni.n.⁊ eideʒ
bhomini quãdoq; ſpũs ſanctꝰreuelat vnũ
2 occultat ſibi aliud:ſicut paulo ſpũs ſan
ctus reuelauit euangeliũ:⁊ tñ cum bieru
ſalem pꝛedic aturus aſceẽderet dixit: Ec
ce ego alligatus ſpũ vado in hieruſalem
que in ea ventura ſunt mibi ignoꝛãs: per
reuelationẽ ergo ſpiritus ſancti euãgeliũ
agnouit:ſj ꝗd ꝓ eodẽ euãglio paſſur erat

* *

ignoꝛauit ut Gregꝰ dicit ſuꝑ Ececbielẽ
¶¶QAueſtio.lxxxvi.de aplłoꝝ ↄuerſatiõe
Eindevidendum eſt de
aplop ouerſatiõe
Circa qð querũtur quattuoꝛ.
Q¶Pꝛimo vtrũ xs i collegio
aploꝛũ debuerit mulieꝝ cõſoꝛtiũ ad mit

tere. Secũdo vtrum aplis licitũ fue-

rit poſt rpᷣi reſurrectionẽ mulieres in eo
rum cõuerſatiõe habere. Tertio vtꝝ

Paulo licitũ fuerit mulieꝝ ↄuerſatõe vti

ſicut alijs. ¶ Quarto vtrũ pꝛelatis ſuc-

ceſſoꝛibꝰ aploꝛum licitũ ſit mulieres i eo

rum conuerſatione tenere. ſer r
ergo ſic ꝓcedi
D Pamn videtur eniʒ ꝙ
xps nõ debuerit in collegio aploꝝ
mulierũ ↄſoꝛtium ad mittere. Oia enim

que oꝑatus ẽ dei filiꝰ ꝑ hoiey quẽ ſuſciꝑe

dignatus eſt:nobis diſciplina moꝝ fuit:
ut dicit Augin de vera religiõe. Sʒ tale
ↄſoꝛtiuʒ mulieꝝ cũ apłis nõ erat diſcipli
na moꝝ ſequentiũ pꝛelatoꝝ⁊ alioꝛũ pꝑfe-
ctoꝝ viroꝛum:ergo ⁊c. ¶ Pꝛeterea xpᷣs
a ſuis aplis tentamenta debebat aufer⸗
re nõ pꝛebere:ſ̊ mulierũ ↄſoꝛtiũ cũ apłis

erat eoꝛum tentationis incitamentum.

Aculeus eni peccati eſt foꝛma femines.
7 moꝛtis conditio nõ aliunde ſurrexit
de muliebꝛi ſubſtutia ut dic Aug?. C S
xpᷣs venit pꝛincipaliter ad extirpationè
pꝛimi peccati:quod licet in nobis ſit oꝛi
ginale in pᷣmis tñ parentibus fuit actua
le. Sed illud peccatum cõmiſſuʒ ẽ ex mu

tua ↄuerſatione ⁊ perſuaſoꝛia locutione

mulieris cum viro ut dicit Augꝰxi.ſuꝑ
Geneb. Tale ergo conſoꝛtium chꝛiſtus
non debuit admittere.

dKr ee e 5 ð ſcribit
In contrarii Barth vii
Factum eſt deinceps ibat ieſus per ciui
tates ⁊ caſtella pꝛedicaus regnum dei:?

xij apoſtoli cum illo:et mulieres que cu/
rate erant a ſpiritibus immundis.
Pen E dicẽduʒ q ſic dicit Aug⸗
EVin libꝛo de ſingularitate

iebrot

A.

denco
ethin
barytg

uhit

Uherst
Muptia
feytee

Un
tfaqu
mullere
areec
tnutd
fuitp⸗
goag
ſialloc
docuit
tamin

Na
eſtpi

Eeechidt
ouaſtoe .
un clde

Aeſtce

rgutne
zsicgleg⸗
ſeti ni
lslaiſ
nlieresin
Caon
Acſſetöent
inncdatst
efuliensi

mend
Ceman
iie
en uann
gfie
ußtrit
ne
ncnedic
tluiſt
oumg,
eru⸗
in
imin.
inm
di 170
viynn
uftin
iniſhicln
Guuſoni
hi
7 dl
lipren
rihgin

glun

Ar.

clericoꝝ. Omneqð a dno noſtro ieſu xpᷣo

actum eſt vel geſtũ rationabiliter gere⸗
batvt poſteris aduerſus pꝛeuaricatoꝛes

munita vndiq; traderet᷑ auctoꝛitas. Pꝛe

uiderat aũt ipĩe dñs futuros bereticos q

nuptias auferrent:? matrimoniũ dãna

rent:⁊ qð ipe dñs ↄiunxit ab initio hũa/
ne pꝛopagatõis ipſi cõtra nature pncipi
um ⁊ cõtra euãgeliũ ſeꝑare attentarent:
ↄtra quos iaʒ tuc auctoꝛitas parabat᷑ qñ
mulieres maritatepꝛobibite nõ ſũt acce
dere ad xpᷣm cui in pñtia ſeruiebant.non
tñ ut dicit:ſine moderamie talis ꝑmiſſio
fuit pꝛocurata:qꝛ ſibi nõ cooꝑatur aliꝗd

gquod gerebat:ſed ceteris ꝓficiebat. Mã

ſi allocutꝰ eſt dñs ſamaritanam ad boꝛã
docuit⁊ receſſit:nec defenſionem fecit cõ
taminandis exceſſibus. d gotah H⸗
A& Sẽ dicẽdũ ꝙ tali mo
Ad Pꝛimn deramine ut dictuʒ
eſt pꝛocurata eſt mulierũ ↄuerſatio cum
apłis ut omniũ poſteroꝝdiſciplina moꝝ
eeẽt. Mõ.n.ut dicit Augaadherebat ſingu
laribꝰſingulares:aut ĩ diſciplinste cõme
moꝛatiões ꝑſeuerabãt illecebꝛo ↄſoꝛtio
ↄuerſantes:nec ad cõiugationes ipꝛobo
ſas:ſed ad diſcẽda bone ↄuerſatiomis ſtu
dia:no ut perderẽt aplłos ſedvt diſcerent

reuerentiã:⁊ pꝛopter humanitatis exhi

bẽdũ myſteriu ſequebant᷑ nõ riſus nõ io-
cus dicit᷑ ibi affuiſſe:nec ſicut apud quoſ-
dã nũc vſq; aſſolet fieri choꝛus pſallẽtiũ
virginü aures venenoſis cantibꝰ aſſerit᷑
demulſiſſe. Ad ameſt dicendũ qꝙ ut di
cit Augꝰ eodẽ libꝛo quãtũ ipſis apłis flu
xa familiaritas potuẽëit diſplicere: quã
tũ ↄtinẽtia eis potuerit placere et hoc iu
dicio ꝓbari põt:ꝙ ipſi de ipſo dño loquẽ
te cũ ſemina cõpulſi ſũt dubitare:niñ eos

maieſtatis ꝓbata noticis retra ciſſet. Di

cit eni euangeliſta ꝙ mirabant ꝙ eũ mu
liere loquebal :vnde ↄſoꝛtium mulieꝝ cũ
eis ex pñtia dñi nõ fuit eis tentatõis in-

citametu: ſed ↄſiderata eoꝝ puqicitia po
ſteris fuit honeſtatis reliquedũ exẽpluʒ.

CGgd zʒeſt dicenuduũ:qꝙ ſicut dicit Am

octuageſimaſerta II

bꝛoꝰ vtruq; ſexũ dñs curaturus aduene/
rat:vnde ⁊ ſicut ꝑↄſoꝛtiũ mulieris cu vi
ro peccatũ eſt ꝓpetratũ ſic perↄſoꝛtium
tale peccatum illud eſt curatum ⁊ ꝑ muli
erũ conſoꝛtium myſterium venerande re
ſurrectionis pꝛimo eſt nunciatum.
Sin⸗ ſecũd ſic ꝓcedit. Ai
2 detur eni
aplis licitũ nõ fuerit poſt reſurre/
ctionẽ rpᷣi mulieres in eoꝝouerſatiõe ha
bere:qꝛ mulier nõ eſt facta in adiutoꝛiuʒ
viri niſi pꝛopter ꝓlis ꝓcreationẽ:ut dicit
Augꝰ ſuper Gen.Sed iſta de cauſa apłi
nõ habuerunt mulieres in eoꝝ ↄuerſatio
ne:non enim oꝛdinati erant ad pꝛopaga
tionem carnalem ſed ſpiritualem: ut ba-
pticarent omnes gentes i nomĩe patris
? filij⁊ ſpũs ſancti Matth.xxyiij. SD.
illud vitandũ erat ab ipſis aplis qo fuit
cauſa capitis apoſtoloꝝcaſus.Sed ꝑan
cillaʒ boſtiariã Petrus xpᷣm n egauit.Di
cit eni Ambꝛoꝰ ꝙ fuit mulier ſicut legi⸗
mus in paradiſo delitiaꝝ:nec tamẽ defu
it in pꝛetoꝛio iudeoꝛũ: ibi enim diabol?
mulierem hominẽ decepit: hic petrũ per
oſtiariaʒ circũuenit. Fideles eteni viros

diabolus nõ niſi ꝑ mulieres ĩpugnare cõ

ſueuit/ Pꝛeterea apoſtoli aſſũpꝑti ſunt
ad ſtatũ perfectionis. Sed nõ eſt ſtatꝰꝑp/
fectibis mulieres in ↄuerſatiõe babere:
dato ergo eis liceretnõ tñ erat expedi
ens:qꝛ multa licent que no expediunt.

A 1e qd ſcribit
In contrarii a iEre
omnes perſeuerantes in oꝛatione cum
mulieribus ⁊ maria matre domini ieſu.
ndeo dicẽdum qꝙ i. Cborꝗ..ix.
EVglo. aſſign at quattuoꝛ ra

tiones pꝛopterquas licitũ fuit in eccleian

pꝛimitiuna aplis mulieres circũducere et

glijs pꝛedicatoꝛibus. ¶ Pꝛimo pꝛopter

earum deuotiones:quia deſid erio dñice
doctrine ⁊ vᷣtutũ cupide ſequebant᷑ apo/
ſtolos ⁊ alios pꝛedicatoꝛes. ¶ Secudo
pꝛopter apoſtoloꝛum adminiſtrationem
quis ſicut noſtrum ſaluatoꝛem mulieres

ſecute ſunt miniſtrãtes ei de facultatibꝰ
ſuis:ſic ipſe miniſtraturas młieres volu
it ſequi apłos et p̃dicatoꝛes eiꝰ: oñdes ꝑ
hoc ut glo.dicit:quid a plebibꝰdebeatur
euãgeliſtis. Zertio ꝓpter ipaꝝ appꝛo
bationẽ ne enivideretur eſſe repꝛobate a
rpᷣo:qꝛ ruina buma ni generis ab eis ince
pit:voluit eaſi comit atu ſuo⁊ ſuoꝝ aplo
rum babere. C Quarto ppter viroꝝ ad/
beſionẽ:cõuertebant᷑ enim tũc mulieres
pariter cũ viris:⁊ qꝛ viri vẽdebant eoꝛũ
ſubſtãtias ⁊ poſſeſſiones ⁊ ponebãt pᷣciũ
ad pedes apłoꝝ cõmoꝛãtes cũ eis: ↄgru
uʒ ñ erat utvxoꝛes eoꝝ ab eis diſcederẽt
S. G pꝛimn ergoẽ vicendũ
2 PRITL nö cauſa pꝛo

creatiõis pꝛolis:ſʒ cauſa deuotõis⁊ ob-

ſequij adminiſtrationis talis ↄuerſatio

ꝑmiſſa eſt ceũ moderamine tñ ſupꝛadicto
in alia queſtione. & Ad ⁊ꝛ“eſt dicẽdũ q;

mulieru ↄſoꝛtium cũ apłis periculoſum

nõ erat ante ſpũs ſancti receptionẽ:quia

tũc erant oẽs vnanimes ꝑſeuerantes in

oꝛatiõe: ut dicit Act.i.⁊ mibil ſm Augl.
potẽtius hoie deuote oꝛãte: multo aũt

minus poſt receptionẽ ſpũs ſancti:quia

tũc foꝛis apparetibꝰ liguis igneis itꝰ fcã
ſũt coꝛda flãmãtia ut Gregꝰdic.C Ald
Zmeſt dicendũ ꝙ ſicut dicit Hieroꝰ cõſue
tudinis iundaice fuit nec ducebat᷑ in culpã
Moꝛe ontiquo ut mulieres de ſua ſubſtã
tia victuz atq; veſtitum pꝛedicatoꝛibus
miniſtrarent:vnde babere eas tüũc in eo/

um conſoꝛtio propter hanc cauſam no Sec .
pter exẽplum poſteris relinquedũ: ut alij

pertinebat ad imperfectionis ſtatum.
O tertiũ ſicꝓcedit᷑. Nide
* — EILtur eni ꝙ Paulo
nv lic ſtũ erat mulieꝝ cõuerſatione
vti:ſicut alijs aplis: Paulo nõ licebat fa
cereqð murmuratiõis ⁊2 detractõis cau
ſa eẽ poterat. Sʒ cribit Act.vi.ꝙ factũ
eſt murmur greeoꝝ aduerſus hebꝛeos eo
ꝙ deſpicerẽtur in mĩſterio quottidiano
vidue eoꝝ. ¶. Pꝛeterea qdᷣpaulus pꝛobi
buit ſuis diſcipulis nõ erat ſibi licitũ fa-
cere.Sʒ.i.Chi·v.dicit adoleſcẽtioꝛes vi

a

Aueſtio

duas de vita:cũ enim luxuriate fuerint i
xpᷣo nubere volũt. C Pꝛeterea Augꝰ di
cit ꝙ ãputãda ſunt a nobis quecũ q;ligii
feri tomitis ſulphurãtibꝰ flamis foꝛnax
ebuletis caruis eſtuat. Sicut eni ſubvna
cauea nũ q; ẽ ſecurus agnus cũ lupo: its
ſub vna domo nunq; eſt ſecurus hõ cũ fe
miua. Sy paulus patiebatr᷑ ſtimuluzʒ car
nis ſicut ipie dicit.i.Cborl.xij. DOatus ẽ
mihi ſtimulus carnis mee: ⁊ Ro.vij. vi⸗
deo aliam legem i mebꝛis meis: ergo cõ
ſoꝛtio mulierum vti ſibi licitum non erat

1½ eſt qð ie di
In contrarin cit.i. Cborl!.
ix. Mũquid non habemus poteſtatẽ ſoꝛo
reʒ mulierẽ circũd nekar ſteut Latet⸗ Pit,
Aoο dicẽdum ſicut Pau
Kñe e0 poterat de ſtipẽdijs ſub
ditoꝝ viuere: nõ eſt tñ vſus tali ptãte.Di

cit eni ipſe.i.Chorl.ix.Si alij ptãtis nr̃e

participes ſunt:quare nõ potiꝰ nos: ſed
nõ ſumus vſi hac ptãte: ſj̊ oia ſuſtinemꝰ
ne aliquod offendiculũ demus euãgelio
xpᷣiſic poterat cõſoꝛtio mulieꝝ vti in ſux
comitatu modo quo vtebant᷑ alij gpli: ñ
tũ ẽ vſus tali poteſtate ꝓpterquattuoꝛ.
¶Pꝛimo ppter ſcandalu pſeudo apłoꝛũ
vitandum. Callidi eni erant pſeudo apo
ſtolilad videndũ uel obſeruandũ aliquid
in aplo vñ poſſent ſibi detrabere:qbꝰipſe

nõ ſolum cauſaʒ: imo oẽm occaſione ſub
trabebat: ſicut ip̃e dixit.ij.Chorj.xi.Qð

facio ⁊ faciã ut amputẽ occaſionẽ eoꝛũ ꝗ
volunt babere occaſione. ¶C Secuũdop-

exemplo ſui nõ haberent materiaʒ cauſa
pietatis ⁊ ſub ſpecie ſanctitatis cõſoꝛtia
mmhlierũ diligere: de quibus ipſe dicit.ij·
Tbi.iij.voluptatũ amatoꝛes magis q;
dei: habentes quidem ſpẽm pietatis: vit
tutèẽ autem eius abnegãtes:qui penetrat
domos⁊ captiuas deducũt mulierculas
peccatis oneratas. ¶ Tertio ꝓpter mo
rem gentilium ſeruandũ:non eni erat co
ſuetudinis gentiliuzʒ mulieres miniſtra

trices habere ſicut iud aice gẽtis. Unde

Ar.

quis ſc⸗
nibuse
conſceuea
herod
luntent
Agc
Ult Ttan
collegas
gdinten

inecce
loada
bbidiat
pigas
ſtenop:
ſtep vie
ſiwinig
tibmitn
cunduce
neſtd
lospis
caſtitat
repe
erantta
votico
Muitar
mbe⸗
Gpen
Mohi

ccein

1 lamen
tgtiont⸗

.

–
teyere. n
Melotozn
ihhei

Aeenunt

Fforzli
nbeeſen
ſenn nane

ite fuefirt
mes Bog
ecigſigt
limis ſomt
Utaniſtbete
scälportt
ansbocdſe
fſtinulez en
in dnti
1 hori

nas: egoc

tunnosct

zütfe
ti .

pntrii⸗
aeum
i
thin
ulgin

—. - J — S=S

Ar.

quia ſcandalum facere poterat in natio
nibus quibus Paulus pꝛedicabat: hanc
conſcetudineʒ ſe abieciſſe cõmemoꝛat ut
Hieroꝰ dicit. ¶Quarto pꝛopter pericu
lum tentationis fugiendum: dicit enim
Augꝰoꝙ certe paulus plus oibus laboꝛa
uit: ⁊ tamen ad mulieres circunducẽdas
collegas ſuos imitari contremuit:ne ſe
ad in teritũ ſubuceret tentationi carnali

311 1Næ ergo eſt diceduz ꝙ&
Ad Pꝛimmn. murmur factuʒ eſt

in eccleſia pꝛimitiua nõdum vocato pau
lo ad apłatũ. Cauſa ãt murmuriſvt glo.

ibi dicit fuit duplex: AUna fuit ꝙꝙ bebꝛei
viduas ſuas utpote eruditioꝛes in mini
ſterio pꝛeferebat viduis grecoꝝ.Alia fu⸗
it ꝙ vidue grecoꝝ plus grauabatur inta
li miniſterio. VUn paulus ꝗ fuit apłs gẽ-
tium:moꝛem hebꝛeoꝝ de mulieribus cir
cunducẽedis cũ eis ſeruare noluit. C Ad

2 eſt dicẽdum ꝙ apłs Paulus pcipit il

las viduas eſſe vitãdas que poſt votum
caſtitatis emiſſum nubere volebant:que
⁊ ſi repellende nõ erant ratione nuptiaꝝ
erantta men vitãde pꝛopter fractionem
voti:eo ꝙ vouentibus virginitatem uel
viduitatẽ ñ ſolũ nubere ſʒ velle nubẽ dã
nabile ẽ: ut glo.dicit. C Ald ꝭʒ e vicẽdũ
ꝙ paulus per reſponſionẽ ſibi factam de
ãmonitiõe ſtimłi carnis:ſecurioꝛ poterat
eſſe in ſua tentatione nõ vinci ſed per fici
⁊ tamen ne ad incertum ſe ſubijceret ten
tationi: con ſoꝛtium mulierum wlautt. .
2 gi ergo ſicpcedi
quariu nur idetn,
pꝛelatis ſucceſſoꝛibus apłoꝛuʒ
licitum ſit mulieres in eoꝝ cõuerſatione
tenere:quia ſancti ꝓpbete geſſerũt viceʒ
pꝛelatoꝛum ⁊ figuras ꝑfectoꝛum viroꝛũ
Sed Helias ⁊ beliſeus boſpitia mulieꝝ
elegerunt magis q; regum ⁊ magnoꝛum
viroꝛuʒ:licet ergo pꝛelatis ⁊ perfectis vi
ris pꝛeſentis tempoꝛis in conſoꝛtio mu
lieru manere. ¶ Pꝛeterea epiſcopi ⁊ pꝛe
lati repꝛeſentant perſonas aploꝛum:ſed

octu ageſimaſexta

IIII
ipſi in eoꝝ comitatu ⁊ in eoꝝoſoꝛtio mu
lieres habuerunt. ergo. ¶. Pꝛeterea illa
rum perſonaruʒ obſequio licitum eſtvti
epiſcopis ⁊ pꝛelatis que aptioꝛesg ⁊ pm/
ptioꝛes ſunt ad illa obſequia exhibẽda:ſʒ
femine cõmunit ſunt pꝛõptioꝛes ⁊ aptio
res ad domeſtica obſequia q;ᷓ maſculi.
Peꝛet erea ſpiritus ſanctꝰ? fuit cuſtos
apoſtoloꝛum ne mulierum conuerſatiõe
poſſent contaminari:ergo ſimiliter po/
teſt eſſe cuſtos clericoꝛum et alioꝛum ſan
ctoꝛum viroꝛum ut ſecura poſſit eſſe cuʒ
eis mulierum conuerſatio. C Pꝛeterea
apoſtolus dicit Gał.v. Alter alteriꝰ one
ra poꝛtate: charitas ergo eſt onus ten/
tationis viroꝛum per mulieres poꝛtari:
¶ Pꝛeterea ſi conſoꝛtium mulieris cuʒ
clericis eſt ſuſpectum: tunc nec in eccleſ
is nec in oꝛatoꝛisg cum eis deberent de⸗/
rici conuerſari. C Pꝛeterea quod poteſt
bene et male fieri nullus debet in ma lazʒ
partem iudicare: iuxta illud apoſtoli ad
NRo.xiiij. Tu quis es qui iudicas alienuʒ
ſeruum. Sed conuerſatio mulierum cuʒ
clericis poteſtbene ⁊ male fieri:ergo nõ
debet ab alio in malum iudicari.
In contrariumdi⸗
OB¹ ͦbſcribitur
extra de cobà bitatione clericoꝛum ⁊ mu
Edicenduz ꝙ aliqui fuerũt
tante temeritatis ⁊ pꝛeſumptionis vt di
cerent pꝛelatis et clericis moꝛe apoſtolo
rum et pꝛophetaruʒ licere vti conſoꝛtio
et obſequio mulierum: et ad aſſertionem
coꝛum erroꝛis inducebant que ſuperius
allegata ſunt et plura alia:quam opinio

nem Aug? dicit eſſe bhereticam in libꝛo

de ſingularita te clericoꝛum: vbi pluribꝰ
rationibus couatur oſtendere ꝙ a deri-⸗
cis ⁊ vniuerſaliter eccleſiaſticis viris mu
lierum conſoꝛtium tanq;venenuʒ eſt vi⸗
tandum. Pꝛimo ſic Adam ꝑ euaʒ ſe
ductus eſt qᷓndo nulla moꝛientiũ exepla

pꝛeceſſerut niſ ꝙ ſola vna iuſſio oſtrinxe

98 4

rat:ſed mõ innumerabiles moꝛtes ⁊ in/
finita iuſſa compeſcunt. Jam eni ꝑfecti
ep̃ᷣi ⁊ clerici poſt calcata certamina:poſt
magnalia: ſigna:⁊ mirabilia vſq;qua q;
mon ſtrata noſcunt᷑ naufragaſſe cum vo
luer̃t ĩi bac naui fragili nauigare. Se
cundo ſic:nullus ſecũ mulierẽ dzʒ cõduce

re qui vxoꝛẽ contempſit.Qui eni vouit

vinũ non bibere:vini oblectatiõe ꝑfrui
non dõᷣ: ſed clerici ⁊ eccleſiaſtici viri vn
uer ſalit᷑ deſpecerunt vinculũ nuptiaruz:
F vinculis femineis nõ debent alligari:
qꝛ qᷓ;uis nullo ↄcubitu miſceant᷑ cũ eis:
deſiderio tñ:viſu:colloquio:cõiunctione
ſp oblectant᷑. ¶ Tertio ſic:peius q;ᷓ me

cbia eſt continentiã ducere criminoſam

⁊ infamẽ facere ſanctimoniã:ſed clericꝰ
fame ⁊ pudicitie bonũ fruſtra intrin ſecꝰ
laboꝛioſo agone cuſtodit: ex quo foꝛinſe
cus patit᷑ infamari ꝑ cõſoꝛtiũ mulieruʒ.
¶Quarto ſic:nullus ſuꝑ vua febꝛe cu
pit adbibere peioꝛẽ ne incipiat enutri/
tio inſanabili laboꝛe cui vlluſ ualeat me
dicus ſubuenire:ſed nunq; coꝛpus bũa/⸗
nũ deſideriis carnalibꝰ ſpum ceſſat infe
ſtare ſufficit clerico carnẽ ſuã ſuperare
nõ alteram cõducere.¶¶Quinto ſic:ſi
mariti ⁊ vxoꝛes deſideria ↄiugalta quo/
tidie gerentes ſibi nõ ſufficiũt ad extin-
guẽda libidine:ꝗd agũt illi ꝗ adiũgedas
impugnationes feminis ſociant᷑: F Se
xto ſic:citius delinquit᷑ vbi ſine ſuſpitio
ne ſecurũ põt eſſe delictũ: maxime qxꝛ cõ
cupiſcentie nulla deſpectio rerũ exiſtit:
cuidiabolus pigẽs ſpecioſũ efficit ꝗcqd
fedu ⁊ boꝛꝛidu fuit: &nulla femina nec
vetula nec affinitate coniücta peculiari
ter a dlericis ſuſcipiendaẽ ad domeſticũ
AG pꝛimũ obſequium.
ergo eſt diceduzʒ qꝙ
ſicut dicit Augꝰ. Magni boies ſunt qui
ſanceis ꝓppbetis valuũt ſe comparare.ad
occaſionè eni noſtre luxurie ĩ ꝑuerſũ ſan
ctos volumus imit ari: int ceteros actꝰ
veſtigia iuſtoꝝ nolumus ſequi. In ꝗbuſ
dam eni tanq́s infirmos nos excuſamꝰ

Qneſtio III

ad imitãda facta maioꝛũ:⁊ in alijs nos
equales maioꝛibꝰ ꝓteſta mur:cuũ tũñ beli-

as in anguſtia ↄſtitutus ſe imparẽ pr̃ibꝰ

ſuis añ deũ fateatr᷑.nungd ait melioꝛ ſuʒ
qᷓ; patres mei. CAd ⁊“ eſt dicendũ ꝙ;

non videmꝰ ſic apud nos calcari auarici

am ſicut apłi cũcta dimiſerũt: nec vide/

mus crapulã ⁊ ebꝛietatẽ ſic noſtris con

uiuijs abeſſe:ſicut apli nibil bẽntes ſre
quent᷑ conati ſunt eſurire:nec cognoſci-
mus in nobis ieiunia:ſitim:fame:nudi/
tatem ꝓpter inſtantiaʒ ſolius doctrine
vbiq; pollere:ſicut in aplis legimus tri
umpbaſſe:ſed tales ut diẽ Aug ſüt cal-
lidi argumentatoꝛes ⁊ iuriſperiti falla/
ces:ꝗ dũ cupiunt pᷣuaricari cotrouerſias
actioneſq; cauſarũ:etiã ipſa iura trãſuer
tunt:⁊ tñ volũt cõpetentibus coherceri
iuſſionibus legũ ad illudendos iudices
incõuenientibus exemplis velut ſimiles
cõiecturas iuris ſub ijciũt:de ꝗbus bñ ꝑ
ſalomonẽ dicit᷑: Peccatoꝛ bõ euitat coꝛ
rectionẽ:x ad voluũtatẽ ſuã inuenit com
parationè. ¶Ad 3 eſt dicendũ ꝙ per
interemptionẽ.vtilioꝛ nãq; eſt maſculꝰ
uel puer cõtinens ad dome ſticũ obſequi
um q́; femina: ꝓ qᷓnto decentioꝛ ut a cle
ricis ag coitatem uel cõmoditatẽ poti⸗
eligat᷑ maſculus qᷓ; femina. Dato tñ ꝙ
femina vtilioꝛ eſtimet᷑ in domeſtico ob
ſequio:nõ oʒ carnalia emolumenta pᷣpo
nere vtilitatibus ſpualiũ cõmodoꝝ:po/

tiſſime: qꝛ iõ femina vtilioꝛ eſtimat᷑: eo

ꝙ ſuis blandimentis frequeut᷑ aduerſa
ſuggerit eſſie ꝓſpera: ⁊ tadiu ſopitũ ignẽ
ſine vllis flãmis occultat donec duas fa
culas iuges ſił ãbas accẽd at. C. Ad
ẽ dð.ꝙ ſpũs ſcus noſter cuſtos ẽ: ut diẽ
Augꝰ:ſed ut vitia ↄꝛia declinantibꝰaſſi⸗/

ſtendo ſubueniat:nõ ut ↄꝛia eligẽtibus

faueat:nec ut voluntarios ⁊ ꝓnos in ad
uerſa cõfoꝛtet. neſcit eni ut dicit Chꝛyſ.
patrociniũ dare criminibus diuina iuſti
cia. C Ad ꝙeſt dicendũ ꝙ nõ ſunt one
ra tẽtationũ que Paulus imperat ſup/⸗
poꝛtanda:ſed ut tolerãtes noſmetipſos

ſiaſtl
ſeaſt
gten
lein

II
ulistr
Cätibel⸗
Nri hißy
neliſi
ticencig
cantuund
eteerih⸗
noſnsch
lbentaift
ecogneſi
ſameml⸗
1s doenn
egimsn
ut
ſpennig
inrint
eche
Gisd
rſni
eegnusi
iinant
ie
a ni
üe

E

perdit ⁊ luxu.

palatoꝝ
in pfectione exceſſerit diſcipuloꝝ ſtatuz
ioaunis baptiſte. ¶Quarto vtrũ ſtatꝰ?
diſcipuloꝝ xpi in ꝑfectione exceſſerit ſta

octuageſimaſepti‧mOHe 1

diſcoꝛdia nulla diſcernat:⁊ in tẽtatiõib⸗
cõſtitutis fratribꝰ mutua pᷣbesmus au⸗

xilia:nõ ut ipſi nobis ꝑ feminas tẽtamẽ

ta pꝛocuremus. C Ad é neſt dicendum
ꝙ ſicut dicit Augꝰ:MHeretice ꝓfeſſionis
eſt iſta ↄtradictio calünioſa que de bo⸗
nis pᷣſcribit ut aſſerat mala.Amãde eni
ſüt femie int᷑ ſacra ſolénia: ⁊ odio bñde
in cõmunione puata. In eccleſijs nãq;
impugnatiões nibil poſſunt:vbi ipſi de
mones cedunt:⁊ nulla ſexus alicuiꝰ per
mittit᷑ cõſiderari diſtãtia. Ibi enim ſpũs
dnatur ⁊ caro ancillã ſemetipſaʒ cogno
ſcens:ſicut ꝑdit ſue voluntatis vſum:ſic
CAd =m eſt dicendũ q;
ſicut dicit Augꝰ: Illis Apls ꝑ illudver
bü cõtulit deſenſione ꝗqnullã ptem leg
impugnant: ⁊ illis tribuit patrociniũ
ex voto ſuo aliquid faciũt:nec ꝗqcq; eccle
ſiaſticis viris impediuũt. IJillos ant eccle

ſiaſticis tribunalibus ſubdidit:quos trãſ

greſſoꝛes oꝛdinarie tranſgreſſionis nul-
la impunitas excuſat. .
¶ QAueſtio.lxxxvij. de aploꝝ ꝑfectiõe.
no videndũ eſt de apo
E&ι&%. ſtoloꝝ perfectione.
CLCirca quod querunt᷑ quatuoꝛ
¶Pꝛimo vtrũ ſtatus apoſto

loꝛũ in ꝑ fectiõe exceſſerit cuiuſlibet reli-

gionis ſtatũ. Secũdo vtrũ ſtatꝰ apo
ſtoloꝝ in Se exceſſerit ſtatũ omniũ
Tertio vtaſtatus aploꝝ xpᷣi

4*

tum diſcipuloꝛum eius quos binos mi/
ſit ante faciem ſuam.

I ergo ſic pcedit᷑
Pamua Aider em

ꝓ ſtatus aploꝝ in gfectione nõ ex
ceſſerit cuiuſlibet religionis ſtatũ: quia
de aplis ſcribit Actj.iin.ꝙ nec qſq; erat
egens int᷑ eos:ſʒ inter religioſos multi
ſunt indigentes:potiſſime illi religioſ q
nibil habent ꝓpꝛium nec in cõi. ¶ Pꝛe
terea ſtatus perfectio cõſiſtit in abdica⸗

tione ⁊ dimiſſione tẽpoꝛaliũ:ſed młti ſũt
religioſi qui ꝓꝑlura tempoꝛalia dimiſerũt
qᷓ; apoſtoli: In ꝑfectioꝛi ergo ſtatu ſunt
tales q; apoſtoli fuerunt. ¶ Pꝛeterea g
fectionis ſtatus coſiſtit in voti obliga⸗
tione:ſed de apoſtolis non legit᷑ ꝙ voto
ſe aſtrincerint ad perfectionis ſtatuʒ ſic
religioſi kʒciunt. ”Mð ſtania ciſ.
J eſt:quia cã ſemg
In cotrann excedit ſuũ effe-
ctum:ſed perfec tio ſtatus apłoꝝ voca/
toꝝ pᷣmo ad ſtatum religionis fuit cau⸗
ſa ꝑfectiõis oĩs religionis.nullius & reli
gidis gfectio põt nis⸗ ꝑfectioni eai
341 diceduz q; q;uis apoſto
Rn e0 li pᷣmo fuercht vocati tã
ad ſtatũ religionis q; plationis:ut ſupꝛa
dictũ ẽ:magne tñ pᷣſumptionis eſſet di
cere ut alicuius religionis ꝑfectio poſſet
apoſtoloꝝ ꝑfectionẽ attingere. Nabuit
eni aplici ſtatꝰ perfectio ſingularit᷑ tria
Pꝛimo ſingularẽ vocationem. Fue⸗
runt enim ipi immediate a chꝛiſto electi
⁊ vocati. AUñ ſuꝑ illo verbo Matth.iiij.
Ambulans ieſus iuxta mare galilee.di
cit Chꝛyfoꝰ ꝙ añq; chꝛiſtus aliqd dicat
uel faciat vocat apłos ut nibil illos la⸗
teat:nec ᷣboꝝ eiꝰnec opeꝝ:ut poſtmodũ
fiducialit᷑ dicere poſſent:nõ poſſumꝰque
audiuimꝰ ⁊ vidimꝰ non loqui.Quãte au
tem efficacie fuerit iſta a chꝛiſto imedia
ta voc atio:Gꝛegoꝰoſtendit ſuꝑ illo ver
bo: At illi relictis omnibꝰ ſecuti ſũt do
minũ.dicens ꝙ tãta ab apłlis cbꝛiſtum
ſequentibꝰ dimiſſa ſunt:quãta a non ſe/
quentibus cocupiſci potuerunt. ¶C Be⸗
cudo habuit ſingularem remuneratio/
nem. Petro nãq; ⁊ alijs dicentibus: Ec
ce nos relinquimꝰ omnia ⁊ ſecuti ſumꝰte
quid ergoerit nobis.ſingularit reſpon⸗
ſum eſt: Aos ꝗ ſecuti eſtis me ſedebitis
ſuper ſedes.xij.iudicãtes.xi.tribꝰ iſrael
Alis autem relinquentibus domũ: fra
tres:vel ſoꝛoꝛes:vel agros dictum eſt:
Centuplum accipietis. Super quo ver
bo dicit Chꝛyſoꝰ ꝙ apoſtol xpᷣus pꝛomi

Ar.
ſit ſutura: quia excelſioꝛeſ erant:⁊ ſic iã
ꝑfectiut nibil pᷣſentium quererẽt. Alijs
aut que ſunt bic ſaluatoꝛ repꝛomiſit qñ
ait: centuplũ accipietis. C 3· bũit ſin
gularẽ cu chꝛiſto pñtialẽ conuerſationẽ

VAnde ſuꝑ illo vbo Luce xxi. Vos eſtis

qui ꝑmanũnſtis mecũ in tẽtationibꝰ meis
dicit glo.q; ſicut iude ꝓditoꝛi dñs ꝓnu⸗
ciauerat ve:ſic apoſtolis remanentibus
bona ꝓnũciauit:qꝛ nõ inchoatio patien
tie:ſs ꝑſeuerantia celeſtis regni gloꝛiaʒ
donat. Unde apoſtoli cũ chꝛiſto cõuer-
ſan tes ⁊ in tẽtationibus ꝑmanẽtes eter
num regnũ adepti ſut:cũ eis dixit:Ego
diſpono vobis regnũ ut edatis ⁊ bibat
ſuꝑ menſam meã in regno meo.
„ TP3 ergo ẽ dicẽdum qꝙ
Ad pumm illud verbũ intelli
gitur de indigentia puiſonis. ꝓuid ebat᷑
enim vnicuiq; nonpᷣm ꝑſonas ⁊ mime
ra gratiarũ: ſed 'm maioꝛẽ uel mimnoꝛeʒ
indigentia:ut glo.dicit. Mon aũt intelli
gitur de ꝓuiſione ſufficiẽtie: ut ꝙ vnicui
q; puid eret᷑ qð ſibi ſufficeret ⁊ nõ indige
ret aliquo:cuʒ Apls dicat.ij. Chor xi.
In fame ⁊ ſiti:in frigoꝛe ⁊ nuditate.⁊ ea
dem epłla caplo.vi. In tnibulationib: in
neceſſitatibus.⁊ in anguſtijs. in plagis
in carceribus:⁊ in laboꝛibus:inieiunijs.
⁊ multa ibi enumerant᷑que ſonant apo/
ſtolos habuiſſe non tẽpoꝛaliũ ſuffiden/
tiam: ſed q; plurimã indigentiã. Ad
2 reſpendet Oꝛigenes Matth rix di⸗
cens: ꝙ ſi petrus cũ fratre ſuo minima
reliquit:nõ minima tñ ſũt eſtimata apð
deum conſiderantẽ qm er tanta plenicu
dine dilectiõis illg minima reliquerunt
ut etiã ſi multas habuiſſent poſſeſſiões
omnia reliquiſſẽt.⁊ puto ut dicit ꝙ ma
is petrus cõfidens de affectu ſuo q́; de
ipᷣa qntitate reru relictarũ: fiducialiter
interrogauit qñ vixit: Ecce nos relingꝗ/
mus omnia. ¶ Ald “eſt dicendum qꝙ;

apli voto ſe chꝛiſto in ſacrificiũ obtule⸗ . o/
tum alioꝛum pᷣlatoꝛum ſequentiu q;tuy
ad pꝛeſens in quinq;. ¶CPꝛio in pꝛimits

runt. Moc enim eſt voto offerte aliquid
non reſeruare ſibi libertate retroire: q

Queſtio
apli fecerũt. Dicit. n. Paulus.i. Cborꝗ.
ix. Si eunagelicauero non eſt mibi glo⸗

ria. Meceſſitas enim mibi incumbit. et
ſtatim ſubdit: Cum eſſem liber ex oibus
omnium me ſeruum feci.

exceſſerit ſtatum omniũ pᷣlatoꝛum. DPer

fectio enim ſtatus conſiſtit in attinctio/
ne finis per meritũ gfe. Sed diẽ Augꝰ
⁊ ponit᷑.ij.q.vij. Puto ꝙ ſine vlla ſui con
tumelia cypꝛianus epᷣus petro aplo com
parat᷑ qntu attinet ad martyri coꝛonaz

Pꝛeterea ſicut ſtatꝰ pꝛeſbyteroꝝ põt

excedere in perfectione ſtatum epoꝛum

ſic ſtatus pꝛelatoꝛum poteſt excedere in

perfectionę ſtatum apoſtoloꝛum. Sed
ſicut dicit Aug i epiſtola ad Hierony.
ponitur cauſa ⁊ qõne ſupꝛadicta:q;ʒddq

bm vocabula que vſus obtinuit epiſcopꝰ
ſit pᷣſ bytero maioꝛ: in multis tũ rebus
Hieronymo minoꝛ eſt Augꝰ. Pꝛete⸗
rea qui ſunt equales in pt atis iuriſditio

ne:equales ſunt in ſtatus perfectione:ſj

pᷣlati et potiſſime epiſcopi ſunt equales
apoſtolis in poteſtatis iuriſditiõe: ergo
umiter in ſtatus berfectione. fün
Anng’” 5 11D eſt: quia funda
In C0 tran n mentum ſemꝑ
eſt maioꝛis perſectionis ⁊ permanẽtie
bis que ſupꝛa fundamenta ponunt᷑ ſed
pꝛelati ⁊ epiſcopi ediſicati ſunt ſng füu
Spe. ij.

damenta aploꝝ ? ppbetaꝝ: ad

po& dicenduz & vnus ſtat“
Ki id 60 perfectioꝛ eſt altero ex

fectioꝛi charitate:que eſt vinculum :
cti onis: ſicut dicit Apłs Coloc]iij. Ta

to ergo ſtatus apoſtoloꝝ in perfectione
exceſſit ſtatum omniũ pꝛelatoꝛum:quto

eoꝛum charitas maioꝛ ⁊ perfectioꝛ fuit

alioꝛum p̃ᷣlatoꝛum charitate: loquendo
cõmumter. Exceſſit ſiquidem charitas

⁊ gratia ſtatus apoſtoloꝝꝑfectionis ſta

Aꝓꝓ ſtatus aploꝝ in pfectione non

ptoꝛn
fhſn:i
loriutt
nis ſir
rum
perfe
trier
ſiz
linq
de
ſücie
ſus
lite
boꝛ⸗
tibi
dicit
c
to i
eni
Cun
dedt
ret
gotn
cos
naſt⸗
rixo⸗
nelot

1

lapen
tonon

l

ſbigo⸗,
mndit er

—

croibus

peediu
Geturani
jonenon
um. er
ttinctio⸗
Dog;
aſicon
gocon
zcotonn
tewrer
cſrun
igenn
1n.
Hiann.
iche
Glap
irchus⸗
nilen⸗
R
nuls
N

te. Ipſi. n. pꝛimitias gre pmitꝰ recepe-/

ruunt ſicut Aplus dic ad Ro. vii. C Se

cundo in vniuerſalitate: quia plus gra/

tie abund auit in apoſtoł q; in alijs: ad

Ephe.i.em diuitias gra tie ſueque ſuꝑ⸗/
abundauit in nobis non enim ſolum in
eis fuit gratia ſufficiens reſpectu ꝑpꝛece
ptoꝛum:uel perficiens reſpectu conſilio
rum:imo ſuperabundãs reſpectuh ſingu

larium donoꝛuz. ¶ ¶Tertio in certitudi

nis firmitate. Certi eni erant ipſi de eo
rum perfectione q;tum ad ſtatũ vie de
perfectione gratie:⁊ q;tum ad ſtatuʒ pa

trie de fectione pᷣmi.ij. Petri.i. Cert⸗

ſuʒ e velox ẽ depoſitio tabernaculi mei
ſm ꝙ dñs reuelauit mihi. ⁊.ij. Thi. vlti.

De reliquo repoſita eſt mibi coꝛona iu⸗
ſticie:quã reddet mibi dñs in illa die iu-

ſtus iudex. ¶. Quarto in fructuoſa vti
litate. Paulus enim qui plus omnibꝰ la
boꝛauit tanq; quidã ſol:lngue ſue fulgẽ
tibus rad ijs totum oꝛbem illuſtrauit:ut

dicit Chꝛyſoꝰ. Eoꝝ ſilr pᷣcioſa moꝛs ec

cleſiã magno tbeſauro ditauit. Quin

to in cõſeruationis dignitate. Fuerunt
enia chꝛiſto ſinglarit᷑ pᷣ'uati: Jo. xvij.
QLum eſſem cũ eis ego ſeruabã eos quos

dediſti mihi: ego cuſtodiui eos ⁊ nemo
ex eis perijt:niñ filius ꝑditionis.nõ ro
go ut tollas eos de mudo: ſed ut ſerues

eos a malo.nõ inq; a malo pꝑiculoꝛuʒ ?

paſſionu coꝛpoꝛaliũ.has enim eos expe
riri volebat ut eſſent ſui imitatoꝛes: ſj a
malo tetationum moloꝝ ⁊ peccatoꝝ: ut
A G Pꝛimũ Flo. ibi dicit.
ergo eſt dicendu qæ
illas paritas gratie beati cypꝛiani cũ pe

tro non attendit᷑ rõne ſtatus cois pᷣlato
rum qui coiter deficit a ſtatus ꝑfectiõe

aploꝝ ꝓpter illa que dicta ſunt: ſed rõne

ſingularis gratie ſibi a deo date:ꝗ lIʒ nõ

numero fuerit inter aplos nüeratꝰ: me⸗
rito tamẽ martyrij eũ ⁊ alios ſcõs aplis
equat. C. Ad2 "eſt dicẽdũ ꝙ illud dictũ

Augj.intelligit᷑ dequibuſdam donis ſin

gyularibus 7 gſonalibus:nõ per compa-

octuageſumaſeptima

röem ad ſtatũ aploꝝ cõit᷑ ſůptũ. In ta⸗
libꝰ eni ſinglaribꝰ donis vnꝰ aplłoꝝ ſuit
pſectioꝛ alio Oicit. n. Cbꝛyſo? Matth.
xix.ꝙ vnuſqſq; aploꝝ in aliquo bono ii
rituali fuit alio ꝓꝑfectioꝛ:ut petrus in ti-
de: Jones in virginali innocentia:Pau
lus in ſapientia: ⁊ ſic de alijs.Sic in ali/
quo dono beatus Hieroꝰ potuit eſſe ma
ioꝛ Aug. ſed rõne ſtatus planum eſt ꝙ
Augꝰ perfectioꝛ erat Nieronymo: cum
ſtatus epiſcopalis perfectam charitatẽ
rèquirat: Sic ſtatus apoſtoloꝛum per⸗
fectioꝛem charit atem requirebat q; ad/
buc ſtatus pꝛelatoꝛum:co ꝙ ſemper pn
cipia ſicut ſunt modica in quantitate:ſic
debent eſſe maxima in virtute.
tertium eſt dicendum ꝙ equalitas po/
teſtatis iuriſditionis accipitur roſpectu
pꝛoximi ⁊ coꝛpoꝛis myſtici eccleſie: cuiꝰ
ſalutem quanto quis cum maioꝛi chari
tate adminiſtrat:tanto in perfectioꝛi ſta

tu eſſe dicitur. Planum eſt autem ꝙ cho

rus apoſtoꝛum totus fuit ſuperabundã
ti charitate repletus non ſolum in ꝓcu
ratione ſalutis ꝓximoꝝ: immo in funda
datione coꝛpoꝛis myſtici torius ecclie.
Dtertium lear
enim ꝙ ſtatus apoſtoloꝛũ chꝛi
ſti in perfectione non exceſſerit ſtatum
diſcipuloꝛum Joannis baptiſte. Super
illo enim verbo Matth. xvij. HMoc genꝰ⸗
demonum non eücitur niſi peroꝛatio/
nem ⁊ ieiunium. OSicit Chꝛyſoꝰ ꝙ ieiu
nium multam ſapientiam imponit ho⸗
minem quaſi angelum conſtituit: incoꝛ⸗
poꝛeas poteſtates impugnat:concupi/
ſcentias pernicioſas extinguit:deum ꝓ
pitium facit.⁊ animam ſuperbam bu⸗/
miliat:ſed diſcipuli Joannis ieiunabãt
non autem diſcipuli chꝛeiſti: ut dicitur
Matth. ix. ergo illi eraut perfectioꝛes
Pꝛeterea. ſcribitur Matth. vi. ꝙ ve
nerunt diſcipuli Joannnis ⁊ poſuerunt
coꝛpꝰ eiꝰ in monumento: qð nõ dicit᷑ de

diſcipulis chꝛiſti bec feciſſe de eo: ſed ci:

Ar.

ſepelire mortuos ſit opus perſectionis
ut pzʒ Tbobie.xij.videt᷑ ꝙ diſcipuli Jo.
ex boc fuerint in ꝑfectioꝛi ſtatu. ¶. Pꝛe⸗
terea diſcipulixpi eu negauerũt Math.

xxvi relicto eo omnes fugerũt. Hoc at ñ

legit᷑ de diſcipulis Joan.qeũ negauerit.
In cõtrariũ c netus ole
ctio cõſiſtit in ſe
quendo xpᷣm: ⁊ relinquẽdo omnia ꝓꝑter
xp̃ᷣm. Sed hoc nõ legit᷑ de diſcipulis Jo.
ſed ſolum de diſcipulis cp̃i: ergo ipſi fue
runt in perfcctioꝛi ſta 13 63 unt ”UMM
dicendũ ꝙ vel loquimur
Rn eO de pfectione ſtatus vtro/
rũq; aploꝛum xp̃ᷣi ⁊ diſcipuloꝛũ Jo.in ſe
uel per cõparationem ad perſonas:vtro
q; aut modo ſtatus aploꝛũ ſuit ꝑfectioꝛ.
t eni Joãnes finis veteris teſta mẽti
⁊ pꝛincipiũ noui. Unde tpe Joan.lex mo
ſaica que nibil ad ꝓgfectuʒ deduxit adbuc
babebat ſta tum. Juxta illud Mattb. xi.
lex pphete vſq; ad Joannẽ baptiſtam
ꝓpbetauerunt. Apłi autem non ſolũ fue
runt in ſtatu plenitudinis gratie:imo no
uum teſta metum gratie plenitudinẽ cõ/

ferens per eos eſt pꝛimo ꝓnunciatum:⁊?

vetus teſtamẽtũ ceſſaſſe per eos pꝛimo ẽ
ſententiatũ. AVUnde petrus caput aploꝛuʒ
de ceſſatione legaliũ pꝛimo ſentẽtis ꝓtu-
lit.Act.xvi. ¶Q Si vᷣo loquamur de ſta/
tus perfectiõe per cõparationẽ ad perſo
nas.Planũ eſt diſcipulos Joãnis non ſo
Ium nõ habuiſſe ꝑpfectionem equalẽ xpᷣi
apłis:imo dignos fuiſſe magna repꝛebẽ
ſione pꝛopter tria. &O Pꝛimoppter eoꝛuz
ſuperbã elationem. icit enim Cbꝛeyſoꝰ
ſuper illo verbo Mattb. ix. Quare nos
⁊ phariſei ieiunamus:diſciꝑuli auteʒ tui
no ieiunant:vidę elationis ſuperbiã:pꝛi/
mo ſeipſos ponũt:deinde phariſeos:ieiu

nabat enim ſicut ⁊ phariſeus:g dixit ieiu

no bis in ſabbato: decimas do oium que
poſſideo:quod atteſtat᷑ eoꝝ ſuꝑba inter/
rogatio? ieiunij repꝛebendẽda iactatia.
Secũdappter phariſeoꝛuʒ aſſociatio
nem. Dicit enim HBieroꝰ ꝙ no poterãt di

Queſtio

III

ſcipuli Joan.nõ eſſe ſub vicio qui iũgebã

turphariſeis quos a ioãne eoꝝ magiſtro
nouerant eſſe condẽnatos: ⁊ caluniabãa
tur xpᷣm quez ſciebant magiſtri vocibus

eſſe pꝛedicatum. ¶Tertioppter inuidie
emulationẽ. ODicit enim Chꝛyſoꝰ ſuꝑ il⸗
lo Joan.iij. Facta eſt queſtio ex diſcipu⸗
lis Joan.de puriſficatione: ꝙ ʒelotipe ſe
habebãt diſcipuli Joan.ad dilſcipłos xpᷣi

⁊ ad ipſum xpᷣm:quia viderũt diſcipulos
xpi baptiçantes:ceperũt dicere ad illos

qui bapti?abãtur baptiſino xpᷣivt tali ba

ptiſmo nõ baptizarent᷑quaſi aliquid ma
ius haberet baptiſma Joan. baptiſte ba
ptiſmate diſcipuloꝝ xpi. AUnde maifeſtũ
ẽqꝙ queſtionem depurificatiõe mouerũt
pꝛimo diſcipuli Joan.nõ celo diſcẽde ve⸗/
rita tis ſed magis ęelo inunidie.

. 11 ergoẽ dicẽduz
Ad pꝛuinum ouliri

nõ ſunt coacti ieiunare ipſo ſcilicet pñte:
qꝛ ſua pꝛeſentia ieiunantibus ⁊ abſtinen
tibus eos faciebat iuſtioꝛes ⁊ ſoꝛtioꝛes:
ut dicit Chꝛyſoꝰ? Mattbh.ix.nec cũ quoli
bet ieiunio genus demonioꝝ eijcitur ſed

tali quo ſuꝑbia:inuidia:⁊ aliavitia dep⸗
mũtur:quale nõ erat ieiuniũ diſcipuloꝛũ
Joan. ut dictum ẽ. C Ad ⁊ẽ dicenduʒ
qꝙ dei ꝓpuidentia factum ẽ ut coꝛpus xpᷣi

non trad eretur ſepulture per aplos: pꝛo

pter oẽm ſuſpitionez remouendã. Si.n.

iudei pecunia coꝛꝛũpentes cuſiodes dixe

runt. Oicite quia diſcipuli eius nocte ve

nerunt ⁊ furati ſunt eum vobis doꝛmiẽé⸗
tibus Mattb. xxviij. multo magis boc

dixiſſent ſi per eius apoſtolos coꝛpꝰ chꝛi

ſti fuiſſet ſepultum. Et pꝛopter dictaʒ ſe
pultura m bonoꝛanda m:pꝛedictum eni,

erat Eſaie.xi. Erit ſepulchꝛum eius go
rioſuzʒ. AUnde per bomines inſignes ⁊ bo
noꝛabiles chꝛiſti corpus erat ſepeliendũ

quod ſic ſactum eſt:quia per Hicodemũ

qui erat pꝛinceps iudeoꝛum:⁊ Joſepb ꝗ
ergt nobilis decurio. ¶
qꝙ; illa negatio coopata ẽ Hetro ac alis

apłlis in bonuʒ non in malum:qꝛ in ꝓpꝛie

¶Ad 3 dicédu

biten
lt do

ſelſth
ſten
Qui
nop
it
ſon
lngt
n
us⸗
nen
gio
bis
hon⸗
ib
AMo
ctös.
wor
Ffin
mitt
lepo

S
nrie

P

ſegorc

ö
raſie
ſifa
ſe⸗
ſsno⸗
ſtifll
Uſteti
Mtop⸗

ll
iccbi
gidro
niobi
cbbus
nnuicie
Nte ſt
losr
lpulos
los
taliba
nidne
giſeba
iſiſi
bat
tere
diid
wii
tpiͤt:
bſinen
tions
ol
r
dep⸗
iun
r;
nati

lesdire

Nete N

wemie⸗

Ar.

bspr⸗

infirmitatis recognitione:in pꝛorximoꝝ
infirmantium cõpaſſione:⁊ in eoꝝ poſt/
mo dũ foꝛtioꝛẽ rhi ↄfeſſionẽ. Adeo enigʒ

ut dicit Augꝰ ꝑfectis viris oia cooperãt᷑

i bonũ vt ſiqua eoꝝ facta deuiãt ⁊ exoꝛ⸗
bitant hec ipſa cooperantur eis in bonũ

ut doctioꝛes reddantur ⁊ foꝛtioꝛes.

PrS1& ſic ꝓcedit᷑: vi
R uartu der᷑ eni ꝙ ſta

tus ap loꝝ tpi in pfectiõe nõ exceſ

ſerit ſtatũ diſcipuloꝝ ei? quos binos mi/

ſit ante faciẽ ſuã.Scribitur.n.Luce.xiiij.
Qui nõ renüciauerit oibus que poſſidet

nõ põt meus eẽ diſcipulus:ſʒ illi fuerunt

xp̃ᷣi diſcipuli. ergo reliquerũt oĩa pꝛopter
ipᷣm.ac ꝑ cõſequẽs equales fuerut apłis

in pfectòis ſtatu. Pꝛeterea qui ſũt eq̃ᷓ

lis meriti ſũt equalis pᷣmii ⁊ equa lis ſta/
tus:ſʒ apłi ⁊ illi diſcipuli fuerũt equalis
meriti. Cũ eni reuerũ eſſent.lxxij.cũ gau
dio dicẽtes:Oñe demõia ſubi ciũtur no
bis in noie tuo:dictũ eſt eis. Gaudete qꝛ
noĩavr̃a ſcripta ſũt in celis. ¶C Pꝛeterea
quibꝰpꝛefigitur idẽ modus perueniendi
ad ꝑ fectõis ſtatũ ſunt in equa li ſtatu ꝑfe
ctõis:ſed illis diſcipulis pꝛefigitur idem

modus ꝑueniẽdi ad ꝑfectõis ſtatũ ſicut

pᷣfixus ẽ aplis:vtriſq;.n.dicit᷑. Ecce ego
mitto vos ſicut agnos iter lupos: ⁊ noli
te poꝛtare ſacculũ nehera 7 ccl⸗ alia.
eſt qꝛ nullus de/
In cotrariu bet ſe xp̃i colle/
io in gfectionis ſtatu comꝑare: vt dicit
ugꝰ. Sʒ illi diſcipki ñ fuerũt de vpᷣi col

legio:gᷓ nec eq les apłis in ꝑfectõis ſtatu

Q dicendũ ꝙ ſoli.xij. apli.
£ 60 electi ſũt a xpᷣo ad ſtatũ
religiõis pertꝑalium oĩum abdicationẽ.
⁊ ad ſtatu pᷣlatõis ꝑ ouiũ cõmiſſiõez: ⁊ad

ſtatũ familiaris cũ xpᷣo cõuerſatiõis per

ſecretoꝝ reuelationẽ. Oe illis aũt diſcipu
lis nõ ẽ ſcriptũ ꝙ ab eo fuerũt vocati ad
ſtatũ religiois:nec ad ſtatũ pᷣlatiõis: nec
ad ſtatũ fa miliaris cõuerſationis:ſʒ vo-
cati ſũt tanq; coadiutoꝛes apłoꝝ in ſacra
mẽtoꝝ ad miniſtratiõe: ⁊ euãgelij pᷣdica

octuageſimaſeptima

IIII
tiõe:ꝙ ipᷣa verba xpᷣi manifeſtãt. Ait.n.
Luce.x. Meſſis quidẽ multa:oꝑarij autẽ
bauci:rogate ergo dñm meſſisvt mittat
oꝑarios in meſſe ſuam:nõ ergo eſt dicen

du ꝙ ipſi fuerit eqles apłis in perfectio/

Ad pꝛimum nie aere

ꝙ multi fuerint xpᷣi diſcipuli renũciãtes
bis que poſſidebãt qui abierũt retro:non
eni obligatõis voto xpᷣm ſecuti ſut. An/
de ſuꝑ illo verbo Jo.vi.Ex hoc multi eiꝰ
diſcipłi abierũt retro:⁊ nõ iã cũ illo ãbu/
lãt. Diẽ chꝛyſoꝰ:ꝙ ñ dixit receſſer̃t ſj abi
erũt retro puta ab ea fide ⁊ auditiõe q̃ fʒ
veritatẽ erat q; perdiderũt ⁊ pᷣciſi a coꝛ-
poꝛe vitã amiſerunt. Solũ aut de.xij.di
ctu eſt.Oñe ad quẽ ibimꝰ verba vite eter

ne habes:qꝛ ipſi voto obliga tõis vpᷣm ſe⸗

cuti fuerãt nt amplius nõ eſſet eis liberũ
retro abire. In quoꝛũ ꝑſona dicit apius
Pbił.iij. Que quidẽ retro ſunt obliuiſcẽs
ad ea vᷣo que ſunt pꝛioꝛa meipᷣm exten⸗/
dẽs.Et ſtati ſubdit:quicũq; ergo ꝑfecti
ſumꝰ:boc ſentiamꝰ:puta ꝙ que retro ſũt
obliuiſcamur: ⁊ ad illaq pꝛioꝛa ſũt nos
ipſos extẽdamus. C Ad 2“ eſt dicẽduʒ
qꝙ oĩum pꝛedeſtinatoꝝ noĩa ſcripta ſunt
in libꝛo vite ꝑ eternã ſentẽtiã.⁊ oĩum exi
ſtentiũ in gratia ſier per pñtem iuſticiaʒ:
qui tñ deleri poſſunt de libꝛovite cũ labũ
tur in peccatũ: iuxta illud pſal. deleãtur
de libꝛo viuentiũ:⁊ cũ iuſtis nõ ſcribant᷑.
Ande multi ſunt ſcripti ĩ libꝛo vite ꝗ nõ
ſunt in ꝑfectionis ſtatu:⁊ Judas fuit in
perfectionis ſtatu: ⁊ quãdoq; ibi ſcriptꝰ
per pꝛeſenteʒ iuſticiam:ſempꝑ tñ deletus
per eternam ſentẽtiam. C Ad 3eſt di
cenduʒ ꝙ ille modus fuit pꝛefixus apłis
⁊ coadiutoꝛibus aploꝛum:vt idem mo/⸗
dus traderetur omnibus pꝛedicantibus
euangeliũ:⁊ adminiſtrantibus ſpiritua-
lia:q non pꝛincipaliter tempoꝛalis ſubſi
dij: ſed deſiderio celeſtis pꝛemij boc face
rent. Multis eni modis aliqui ſecuti ſũt
xpᷣj ut dicit Chꝛyſoꝰ. Matth.ix. Aliqui
enim per pꝛedicationẽ.Aligꝗ per ſcriptu-

re monitionem. Aliqui vo per eternam
inſpirationem: et aliqui per tempoꝛali/
um abdicationẽ ⁊ voti obligationem:ſ/
cut apoſtoliqui retro non abierunt.
¶ Queſtio.lxxxviij.de aploꝛũ pᷣlationę.
Ein Evidedu E de aolo
rũ pᷣlatione. Cir⸗
ca qð querũtur.iiij. ¶CQ Pꝛimo
vtrũ ſolus petrus fuerit a xpᷣo
aſſumptus ad pꝛelationis ſtatů. Se⸗/
cundo vtrũ perfectioꝛ fuerit in aplis ſta
tus religionis q; pᷣlatõis.¶ Tertio vtꝝ
illi. lxxij. diſcipuli fuerit aſſupti ad ſtatus
pᷣlatõis. ¶ Quarto vtrũ illi.vij.diaconi
ad ſtatũ pꝛelationis fuerint aſſumpti.

.
11A1&ſic pcedit᷑. Ai-/
D P Amugek eni ꝙ oẽs
apoſtoli non ſolum petrus ad ſta
tuʒ pꝛelationis fuerint aſſũpti.Epᷣatꝰ.n.
nomẽ pꝛelatõis eſt:ſed Joan.xx.xpᷣs om
nes apoſtolos fecit epiſcopos quado in-
ſuff lauit ⁊ dixit eis: Accipite ſpũz ſãctũ
Aoei remiſeritis peccata remittut eis.
uperquo verbo dicit glo. Intueri libet
ad quãtum culmen gloꝛie pꝛoducti ſunt
xpᷣi apoſtoli ut vice dei quibuſdam pec-
cata retineãt quibuſdã relaxent: quoꝛu
nuc in eccleſaepiſcopi locũ tenẽt.¶Pꝛe

terea pꝛedicare euangelium eſt pꝛelatoꝝ

officium. Sed Mattb. vltimo oibꝰ apo/
ſtolis indifferenter dictuʒ eſt. Euntes in
mũüudum vniuerſum pꝛedicate euãgeliuʒ
omni creature. ¶ Pꝛeterea paulus aſſũ
ptus fuit ad officium pꝛedicatiõis nõ au
ctoꝛitate Petri:quia poſt eiꝰaſſumptio/
nem ad apoſtolatũ tribus enis pꝛedica
uit ant eq; iret bieroſolymã videre Petꝝ
ut ipſe dicit Gał.i.Alij ergo apoſtoli fue
runt aſſumꝑti ad pꝛelationis ſtatũ a xpᷣo

In coõtrariũ. Sr berris.

trus fuit ad platiõis ſtatũ electus a xpᷣo
Matth. xvi. Tibi dabo claueſ: ergo ſolꝰ
petrus in ſtata pꝛelationis a chꝛiſto fuit
conſfirmatus quod ſic factum eſt Joan/

Queſtio

nis. xxij. Ha ſces ue tneas. ſtat
PW&&ρα & biceduz ꝙ omnis ſtatus
Rend 60 reducitur ad vnũ capat:
aliter nõ eſſet dicedus ſtatꝰſj caſus. Abi
cũq; aũt eſt capitis vnitas ibi eſt ſtatus.
Abicuũq; autem pluralitas: caſus eſt nõ
ſtatus:totius aut ſtatus epᷣalis ⁊ eccłia
ſtice hierarchie caput eſt eatus chꝛiſti
ad quem omnes epiſcopatus ⁊ pꝛelatio
nes omnes eccleſiaſtici oꝛdinis reducun
tur:iuxta illud.i.Petri.ij.Conuerſñi eſtis
nuũc ad paſtoꝛem ⁊ epiſcopũ animarum
veſtraru: vnde ſuper illoverbo Joan. xij.
Paſce oues meas:dicit glo.qꝙ finito pꝛã
dio cõmiſſionem ouiũ ſoli petro cõmeda
uit xpᷣs ⁊ nulli alteri:cuius cõmiſſiõis re
miniſcens.i.Petri.v.dicit paſcite qui in
vobis eſt gregem dei Siperguo verbo
etis dicit glo.ꝙ ſicut dñs ſoli petro totiꝰ
gregis curam babere iuſſit: ita petrus ſe
que tibus paſtoꝛibus eccleſie iure mãdat
ut eum quiſq; qui ſecum eſt gregẽ dei ſol
licita gubernatione paſcere teneatur.
A pꝛimũ ergo eſt dicẽduʒ q
„ . verum eſt illa ſuffla
tiõe ſpũs ſancti aplłos eſſe factos a xpᷣo
ſacerdotes ⁊ eos: ⁊ ſacerdotio recepe

runt poteſtatẽ oꝛdinis reſpicientem xpᷣi

coꝛpus verum:⁊ in epiſcopatu receꝑunt
poteſtatẽ oꝛdinis reſpicientẽ chꝛiſti coꝛ-
pus myſticũ. Ande totum poteſtatẽ oꝛdi
nis imediate a xpᷣo recipiunt. Nerunta⸗
men poteſtatem iuriſditiõis qua poſſent
ptãtem oꝛdinis exequi in tanta uel in ta

li materia nõ receperũt niſi a petro poſt
miſſionem ſpiritus ſancti. Ande ſuꝑ il/

lo verbo. Luce.vltimo. Aos aut ſedete

i ciuitate quoadvſq; induamini virtute
ex alto. Dicit Chꝛyſoꝰꝙ ſicut milites i-

uaſuros multos nemo dux ſinit exire do
nec armati ſint: ſic?æ apłos ante ſpiritus
ſancti deſcenſum xpᷣs egredi nõ permiũſt
Planũ eſt auũt ꝙ poſt miſſionem ſpũs ſan
cti ſolus petrus caput apłoꝛum⁊ om niu
populoꝛu remanſit. C Ad ꝛ“ eſt vicen⸗

tunste

A

uc
telet
coaui
Etid
Pltitn
tatep
ſtpa
ſeot
pturt
tomẽ
alis
tibas
babn
ctoꝛn

ſtſ
tus
cha
cti⸗
lle
ſo⸗
letin
cnte
tenpu
won
ſbe⸗
ehn
oſ⸗
feli
fcli⸗

I
henſcer
ſgſepie
ſero fe
Geai
Koa
Neegtie
Meehgtio
ſhtupne
lcreahſt

I

iſtuts
icpor

ſus, Obi

ſtſans,

ſseſtno

31 ccki
wochiiſi
peelare
eduan
eneſts
nimarum
nt
ſuitopi
glnet⸗
ſſusft
teciin
nopon
erd toch
pems
ſemütn
geiſ
eaur.
ti
hf
alho
te
gen h
rar
chrſticn,
eckni N
Uaunts,
Audis t,
hetope
beſci⸗
nit lle
lpitu
eeniltes
iteeien⸗
nehhlitu

„

umroni

.

naſt lN

Ar.
dũ ꝙ pꝛedicare euangeliũ pertinet ad po
teſtatem clauiuz: ſoli aũt petro poteſtas
clauium cõmiſia ẽ:ut patet Matth.xvi.
Et ideo illa deſtiatio pꝛedicatoꝝ Mar.
vltimo intelligeb atur eſſe fieda auctoꝛi
tate petri. Ad 3 e dicẽdum ꝙ veruʒ
eſt paulũ ĩmediate a xpᷣo fuiſſe electum ⁊

idco nõ expedicebat ut ad petrũ iret rece

pturus ab eo pꝛedicationis officium:qð
tamẽ ipſe fecit:qꝛ contulit cũ ipſo ⁊ cum
alijs aplis de euãgelio qð pꝛedicabat gẽ
tibus: in quo oſtedit ut dicit Nieroꝰ:non
babuiſſe lecuritatẽ euãgeli:miſ eẽt au/
ctoꝛitate petri⁊ alioꝝaploꝛũ roboꝛatuʒ.
Bſecundu ee⸗
=òð A cedit. Ai⸗
getur eni ꝙ i aplis perfectioꝛ fue-
rit ſtatus religiois q; pꝛelationis:qꝛ ſta
tus perfectionisconſiſtit in charitate:ſ
charitas dei cui inũſtunt religioſi eſt ꝑfe
ctioꝛ q́; charitas pꝛoximi cui mſiſtũt pᷣla
ti: perfectioꝛ ergo fuit in apłis ſtatus re
ligionis q; pꝛelationis. ¶ Pꝛeterea pꝛe
lati inſiſtunt vite actiue:religioſñi vᷣo vite
contemplatiue.ſed perfectioꝛ eſt vita cõ
templatiua q; vita actiua. Luce.x. Ma⸗/
ria optimã partem elegit que nõ auſere
ab ea. ¶ Pꝛet erea poſſeſſio tempoꝛaliũ
repugnat perfectionis ſtatui:ſed pꝛelati
poſſunt poſſid ere tempoꝛalia non autem
religioſi. perfeet ioꝛ ergo erat i apoſtolis
religionis ſtatus q; pꝛelationis.

521 PNα☛†α&ι1απι eſt quia pꝛela
In conti Arimte eſt nes
perſicere:religioſoꝛuʒ autem qꝙ ſolũ ſint
in ſeipſis perlecti. Sed longe maioꝛ per
fectio requiritur ad perficiendum alios
q; ꝙ quis in ſeipſo ſit perfectus.
Rn eo dicendnim ꝙ ſicut ſupꝛa
LI dictum eſt. Apli fuerunt
vocati ad ſtatum religionis: ⁊ ad ſtatuʒ
pꝛelationis. Si ergo fiat comparatio de
ſtatu vno reſpectu alterius poſſumus di
cere ꝙ ſtatus pꝛelationis:in eis reſpectu
ſtatus re ligionis fuit perfectioꝛ:fuit di-

octuageſumaoctanaas n

gnioꝛ:fuit vtilioꝛ:⁊ fuit difficilioꝛ. Perfe
ctioꝛ quidem pꝛopter abundantioꝛem di
lectione. AUnde abundantem dilectionẽ
chbꝛiſtus expetiuit a petro qndo ſibi oues
regendas cõmiſit: ſicut dicit glo. Joã. xxi
Oignioꝛ vo pꝛopter perſone repntatõe⸗
Exiſtentes eniz apoſtoli in ſtatu religio
nis chꝛiſtum imitabantur. Sed exiſten-
tes in ſtatu pꝛelationis chꝛiſtum repꝛe/
ſentabant:et eius vicem gerebant. En⸗
de Paulus exiſtensin ſtatu religionis di
cebat:imitatoꝛes mei eſtote ſicut et ego
chꝛiſti. Sed exiſtens in ſtatu pꝛelationis
dicebat. ij. Chorl.ij. Ego quod donaui
vobis ſi quid donaui pꝛoptervos in per⸗
ſona cbꝛiſti. Atilioꝛ autem pꝛopter pꝛo⸗
ximoꝛum exhboꝛtationem: tenentur eniʒ
pꝛelati non ſoluʒ ſeipſos immo ſuos ſub
ditos in bis que ſunt fidei illuminare et
ad diuinum cultuzʒ oꝛdinare. Ande.i. ad
Thi.iiij. paulus ſcribẽs CTbidicit.Eſto
fidelibus exmplum in conuerſatione: in
verbo:in charitate:⁊ dum venio attende
lectioni exhortationi:⁊ doctrine. Sʒ dif
ficilior propter temporalium ⁊ ſpiritua
lium ad miniſtrationem:quoꝛum admi⸗
niſtratio magni laboris ⁊ difficultatis ẽ
propter diuerſitatem ⁊ interdum praui-
tatem illorum quibꝰ miniſtrantur:quos
niſi prelatos diſpoſitos videant ⁊ para/
tos magnis cruciatibus aff liguntur: ſi-
cut de illo ſancto Lotb ſcribitur.ij.Pe⸗
tri.ij. Aſpectu cnim ⁊ auditu iuſtus erat
babitans inter eos ꝗ de die ĩ diẽ animã
iuſtaz iniquis operibus cruciabant:exceſ
ſit ergo ſtatꝰ prelatiõis in apoſtolis eoꝝ
met ſtatum religionis in per fectione: in
vignitate: in vtilitate ⁊ difficulttate.
Adq praimum * dten
2 6 4 guũ ꝙ perfectio
dilectionis proximiex perfectione diui-
ne dilectionis ſumit originem: quando
quidem biuina dilectio tanta eſt in ah/
quo ut non ſolum ſibi velit ſeruire et ei/
us dulced ine frui: imo ommibus alijs ſer

bire cupit: ⁊ ad eius fruitionẽ inducere
ꝓoter deũ. Planũ c aũt ꝙ talis dilectio
pfectioꝛ ẽ q; ſi ſolum ipſe diuino cultui
vacaret. AHñ.ij. Chor. xv. dicit Apłus
Siue mente excedimꝰ deo: puta ad ho-
noꝛem dei omnia tꝑalia cõtẽnendo:ſiue
ſobꝛij ſumus vobis ideſt ad vram vtili-
ta tem:charitas xh̊i vꝛget nos:qꝛ chari⸗
tas xp̃i vꝛget ut oĩia ꝓ vobis faciamꝰ ſiẽ
dicit glo.ꝑfectioꝛ eni charitas ẽ qus ꝗs
ſeruit dño ⁊ amico ꝓpt᷑ dñm:qᷓ; dño tm
CAd ⁊mneſt dicendu ꝙ nõ ſic:vita acti

ua attribuenda eſt pᷣlato ut vita cõtẽpla

tiua puetur:cũ Gꝛegoꝰ dicat in paſtoꝛa

li. c.xvi. Sit rectoꝛ ſingularis cõpaſſiõe

ꝓrximis: pᷣcunctis cõtemplatõe ſuſpeſus
ut ꝑ pietatis viſcera in ſe infirmitatem

tudinẽ ſemetipſũ quoq; muiſibilia petẽ
do tranſcendat, E A14 3 6 d. a, iari
poſſeſſiões ñ q̃ſ ppꝛias: ſʒ ſicut coẽs diſ

pẽſant: Juxta illud qð ſcribit᷑ xij.q.i. Ex

pedit facultates eccleſie poſſideri ⁊ ꝓpꝛi
as pfectionis amoꝛe ↄ temni:qꝛ nõ ꝓpe
ſunt ſʒ coẽseccleſie facultates.talis er/

ctionis:immo auget. ſie Pcegtt: A
ropyi ſic ꝓcedit᷑: Ai⸗
tertin det᷑ enim illi
lklkxrxrij. diſcipuli aſſupti fuerint ad
pᷣlationis ſtatũ:qꝛ illi ſunt pᷣlati quibꝰcu
ra aiarũ cõmittit᷑: ſed illis diſcipuł cura
aiarum cõmiſſa eſt: ad pᷣlatiõis ſtatum
ſunt aſſumpti. ¶ Pꝛeterea ſolis pᷣlatis
licitũ eſt viuere de ſtipendijs ſuoꝝ ſubdi
toꝛum:ſed illis diſcipulis cõceſſa eſt vᷣga
ꝑquã ptãs recipiendi neceſſaria intelili
gebat ut dicit glo. War. vi. pᷣlati erant
Pꝛeterea pᷣdicare euangeliũ oꝛdina/

go poſſeſſio in nullo repugnat ſtatui ꝑfe

ria ptãte non cõuenit niñ pᷣlatis:ſed illis

cõceſſum eſt p̃dicare euãgeliũ oꝛdinaris
ptãte:S aſſumpti fuerũt 30 Hlaotdis D
11 eſt: qꝛ ſic illi di-
In cõᷣ trarin ſcipuli aſſumpti
ſunt ſicut fuerũt aſſumpti ſenioꝛes iſrael
tempoꝛe moyſi: Exo.xxiiij.ut dicit glo.

III
Luce.x.ſed illi diſcipuli ſic aſſumpti ſunt
ut ſpũs ſancti gra adiuti implentes de
nariũ legis tendant ad còtemplationezʒ
cõditoꝛis:ſicut vicit glo.Exo.xxiiij. Sʒ
implere pᷣcepta legis eſt infra ſtatũ pᷣla-
tiõis:nõ g fuerũt aſſũpti ad pᷣlatõis ſtatũᷣ
Rn EO dicendũ aliud eſt eſſe
EOagiaru pa ſtoꝛes: ⁊? aliud
paſtoꝛũ coadiutoꝛes.Eſie nãq; aĩarum
paſtoꝛes ꝓpꝛium fuit apłoꝝ: ⁊ nũc ẽ epi
ſcopoꝝ qui eoꝝ ſucceſſoꝛes ſunt. Oe qui
bus ſcribit᷑ Riere.iij. Oabo vobis pa/
ſtoꝛes m coꝛ meũ: ⁊ pa ſcent vos ſcien-
tia ⁊ doctrina.Eſſe vᷣo paſtoꝝ coadiuto
res ꝓpꝛiũ fuit illo.lxxij.diſcipuloꝝ:quo
rũ nuc.ſucceſſoꝛes ſũt pᷣibꝛi ⁊ curati. Añ

dicit glo. Bede Lu. x. ꝙ ſicut.xij.aplos
ceteroꝝtranſferat: ⁊ ſpeculatiõis alti fe 5 0

oꝛma epoꝝ pᷣmon ſtrare nemo eſt ꝗ ðu-

bitet ſic illos.lxxij.ſigurã pᷣſibyteroꝝ geſ⸗

ſiſſe maniſe ſtũ ẽ: nõ C illi.xxxi.aſſumpti

fuerunt ꝓpꝛie ad ſtatũ platiõis: ſed ma
gis ad ſtatum aplłoꝝ⁊ pᷣlatoꝝ ſubuentio

nis:ſicut nũc pᷣſbyteri nõ ſunt ꝓpꝛie pa⸗
ſtoꝛes:ſed ſunt paſtoꝝ coadiutoꝛes.

AAWi ergo eſt dicend
Ad Primu 53 gĩarũ non fuit

cõmiſſa illis diſcipulis: ⁊ cõmittit᷑ nunc

pᷣſbyteris ſcut coadiutoꝛibꝰ ⁊ miniſtris
mõ quo dicit Apls ad Titũ.i.Huiꝰ rei
gratia reliqui te crete:ut ea q deſũt coꝛꝛi
gas:⁊ conſtituas ꝑ ciuitates pᷣſ bꝛos ſit
ego tibi diſpoſui. CAld 2“ eſt dicendũ
ꝙ ſicut epoꝝeſt pᷣſbyteros oꝛdinare: ſic
eis cõuenit ſtipendia taxare.Quauis.n.

iure naturali ⁊ diuino indultũ ſit ut qui

altari ſeruit: de altari debeat viuere: ſik
dicit Apls.i. Cborl.ix.⁊ ſic cenſuit xpᷣus

quolibet iure licere ut dignus eſſet ope-

rarius m ereee ſ Lu. x Moc tñ nõ niſ
aucte aploꝝ ⁊ epiſcopoꝝ eoꝝ ſucceſſo
ſuppoſuit eſſe fiendũ. G Ad Z eſt dicẽ
da ꝙ pꝛedicationis officin nulli habẽti
pꝛelationis ſtatũ põt cõmitti:qꝛ eis con

nenit iure pꝛelationis. AUñ illis.lxxij.di⸗
ſcipulis officium pꝛedicationis comiſſũ

C in adiutoꝛiũ aploꝝ:qꝛ eni meſſis mlta

niii
entpi

eoꝝ ſucceſſoꝛũ

N.

ttatt
lerint
hipere
oꝛes
0s vire
ſplopit
mento

hoͤſent
inben

tort,
heleat
ſbibone
geuio⸗

ſenſkon
togan⸗
hſzrto⸗
micotpo
i etila
coegian

ſhöͤſet
glgetizz

Ufencn
Gipiti⸗
o ceg

I

ptiite

entesde
ariong
tin. G
ſhüß⸗
Wisſtti
igekal
r dl
üinn
nüce
t deai
ſcbis he
posſey
nantinn
*
t. G
tn N
ge⸗
hict
1fingn
ent⸗
rthrant
ip

funſat

Gräüm
1tinns
iibn
1Ntol
ſtui
fnien
Greteſe
Ciuss 1
clit ur

nvin eH

17

eguttiß
hoetin, 4
gſuhe
Sz,atn
gulibie
“
ſelnnn⸗
his önt
teſent

7

ca electio:ad Hebꝛe. v.

Ar.
erat ⁊ apli pauci oꝑarij:aſſumpſit illos.
lxcij.nõ in pꝛela tionẽ ſed in eoꝝ ſubuẽtio

nẽ: per quod mõſtrauit ut ep̃i aꝑlłoꝛũ ſuc

ceſſoꝛes ex multiplicatione meiſis idone

os viros debeant aſſum ere coadiutoꝛes

ipſoꝝ in euangelij pꝛedicatione et ſacra-
mentoꝛum aq miniſtratione. .
D rtuzi pꝛocedit᷑. Di
Arn,² 9 detur emim ꝙ il⸗
li Eger dia coni aſſũpti fuerunt ad
pꝛelatõis atum. Scribit eni.i. Thi.iij.
Siaconi qui bene miniſtrauerũt: graduᷣ
ſibi bonum acquirent: ſed habere gradu
bonũ eſt habere pꝛelatiõis ſtatũ. ¶ Pꝛe
terea ercõmunicare ꝑtinet ad ſtatü pla⸗
tionis:ſed diaconi poſſunt excomunica-
re. ergo eis cõuenit pᷣlatõis ſtatꝰ. ¶ ¶ Pꝛe

terea apli eligẽtes illos ſeptẽ diaconos

dixerũt: oſiq erate fres ex vobis viros ſe
bes boni teſtimoni plenos ſpũ ſancto: q/
sO electis oꝛãtes ipoſuerũt eis manus.

Sʒ ſic vnꝰ ꝗſq; ad ſtatũ platõis aſſumit

p ipoſition? mandzer innocatioe ſone er
Bncirariu:e .
ep̃i 2 lat i: ſʒ illi
nõ ſunt vocati ad ſtatum aplłatus vłepᷣa
tus: ergo nec ad ſtatum pꝛelationis.

Fnd 60 dicendu ꝙ ad ꝑiectã ra-
°μEEEtioné pꝛelationis requi-

rüturtria q; tuz ad pnñs. Pꝛimo canoni-
. ullus aſſumat
ſibi bonoꝛẽ ſʒ quivocat a deo tanq; aarõ
Secũdo executiõis adminiſtratio.i.Pe/

tri.iiij. Anuſqſq; ſicht accepit gratiaʒ in
alterutꝝ illã ad miniſtraãtes: icut boni di
ſpenſatoꝛes multiſoꝛmis gratie dei. Cer

tio ad curam ſuſceptã habendaʒ ppetus
obligatio Pꝛouer. vi. Fili ſi ſpopõderis ꝓ

amico tuo: defixiſti apud exiranen aiam
tuã: et illsqueatꝰ es verbis oꝛis tui. Ex
quo eni cura animaꝝ invoto ſuſci pir ſole

—

ni: nõ licet retro abire niſi uel per ſuã ne-
gligẽtiaʒz: ꝓpter quã Edeponẽedus ⁊ a cu
ra remon?e us: uel ꝑ ipſi? pape licentiax
qui põt ĩ ſoleni voto diſpeare: magis er
So dicedũ e ꝙ illi.vij. discõi vocati ſüt

octuageſimanona II

ut pᷣeſſent i ſtatu religiõis q;ᷓ ut beſſenti
ſtatu lationis. Sut eni pꝛepoſiti illis ꝗ
oĩa vendiderãt: ⁊ ułpauꝑibꝰ erogauerat
vel ad pedes aploꝝ poſuerant quibꝰ pᷣdi

cti. vij. diaconiin cõi ꝓuidebant necella/

ria ppũaliter ⁊ tpaliter: modo quo faciũt

religioſi:qui renuciãtes oĩibus ꝗ oſſidẽt

— * —

p̃ficiũt eis aliquos qui eis miniſtret i ſpi
ritualibꝰ 2 tpalibꝰ. Et in multis ecclis
cathedralibꝰ diaconi in tali gradu ponuũ
tur ut talẽ ad miniſtrationẽ babeãt. An

de dicit glo. Act vij. ꝙ bic iam diſcerne

bat apli 2 ſucceſſoꝛes eoꝝp eccllas cõſti⸗

tuti: vnde diaconi ꝗ eẽnt ſublimioꝛis gra

qus ceteris ⁊ ꝓximi circa arã qſi colune
aſſiſterẽt non ſine ſeptennarij myſterio.

AAAA Wii erso eſt dicẽdnz e
Ad Pꝛeimi nant ibi diẽ. Qui

bene miſtrauerit ſibi gradu bonũ acqrẽt

——

nut fiãt ei: nõ ſint epi ꝙ ſicut glo. erponit

ñ bñt diaconi gradu pᷣlatõis ſed pñt ſi/
bi acꝗrere pꝛelatiõis gradũ ſi in gradu in

quo ſunt bene miniſtrauerit. C Ad 26

dicẽdũ ꝙ diaconi pñt excõicare nõ ꝓpter
recepta pᷣlatiouẽ:ſj̊ ꝓpter cõmiſſam iuriſ

—

gictionẽ: ſicut qui hſunt religioſis excõi⸗

—

care poſſũt:qui tũ ꝓpꝛie nõ ſunt plati ſed

—

miniſtri ad tps cura aliquoꝝ recipietes.

—

C¶ Ad ꝭ dicẽdu ꝙ pᷣlatio ꝓpꝛie ſũpta

de qᷓ nuc loqmur nõ recipit᷑ ↄ manꝰ ipoſi
tione: ſz magis ꝑ voti ſolenigatiõeʒ ꝑ ali-
eabtiri⸗ 7 benedictõis ſignum.
LQueſtio. lxxxix. de aploꝛũ paugtate.

11&W vigedu eſt de
aaztte. Circa qð querunt dtuoz.
Pꝛimo vtn aplis fuerit int

dicta poſſeſſio pecunie ⁊ reru mobilium.

L Seccudovtꝝ aphis fuerit intdicta poſ

*

ſeſſio reꝝ ſtabiliu. ¶ Zertio vtꝝ pceptũ

datuz aplis Mar x. de n poſſidẽdis rebꝰ
ibe ber xpᷣm ex toto fuerit reuocatu.
Quarto vtꝝ apłi mẽdicauerit oſtia.
enn, e 11 Wergo ſic ce
O Pam ums cidee

cimn e aplis no fueritinterdicts L

5 õ

poſſeſſio pecunie ⁊ rerũ mobiliũ. Mõ eni
fuerut maioꝛis perfectiõis ap łi q; xpᷣs
Sufficit eni diſciplo ũ ſit ſicut magiſter
eius: Matth. xr. ſed cbꝛeiſtꝰ pecuniã ferua
ri tecit: ⁊ loculos iude recomendsuit ut
pʒ. Jo.xiij.ergo poſſeſſio pecunie ⁊ alia-
ruʒ reruũ mobiliu apoſtolis interdici nõ
debuit. C Pꝛeterea apli dimiſerunt oĩa
tꝑalia ꝓpt᷑ xpᷣm. Matth.xix. Ecce nos

relinquimus oia. Si ergo nõ potuiſſent

ſeruare pecuniam a fidelibus eis obla-
tam nõ habuiſſent neceſſaria:que deus
etiã aĩalibus bꝛutis non ſubtrabit: Jux
illud pſal. Qui dat iumentis eſcaʒ ipſoꝝ
2 pullis coꝛuoꝝ inuocantibꝰ en. ¶ Pꝛe

terea cibaria ſunt neceſſana ad victum

calcia mẽta ⁊ tunice ad veſtitũ:poſſeſſio
ergo taliũ nõ debuit eẽ ꝓbibita aplis.

In contrariũ aua n
. bit Matth.
x.Molite poſſidere aurũ neq; argentum
neq; ꝑecuniaʒ in zonis:neq; duas tuni⸗
† nd CO. cas: neq; virgam.
dicendu ꝙ banc qönem
mouet Aug in. ij. libꝛo de conſenſu euã
geliſtaru dicens: Wattheu ? Warcum
Zꝛium loqui de veſtimẽtis ⁊ calciameèt
Mam Mattheꝰdicit calciamẽta in via

non eſſe poꝛtãda:neq; duas tunicas ba

bedas: neq; virga ferendã. Marcus vo
git ꝙ ſand alibꝰ debẽet eẽ calciati:⁊ nibi
alud deberent poꝛtare niſ virgã. Ad b

Sruũdet Augꝰ ꝙ dñs nũq; ꝓbibuit apo/

ſtolis ut vite neceſſaria in victu ⁊ veſti⸗
tu nõ berent: ſʒ vñ talia babituri eſſent

2 a quibus recepturi oñdit. MHam ſtatim

cuim dixit: nolite poſſidere aurũ uel argẽ

tum neq; pecunia in ponis: neq; ca lcia/
menta: neq; duas tunicas: neq; virgazʒ

imediate adiecit: idignus ẽ eni operari⸗

cibo ſuo.voluit chꝛiſtꝰ ſnos aplos ⁊ ali

os ſue doctrine pᷣdicatoꝛes ab oĩ mũdi
ſollicitudine eẽ remotos:⁊ necria vite qᷓ
cunq; ſiue magna ſiue ꝑua ab illis ꝗbus
ſpᷣdicabant ꝓſiipendijs eſſe miniſtrãda.

coaleiamenta o 2 ſandalis uel virga per

Aueſtio 1

Mattheũ apłis ꝓbibita:⁊ ꝑ Marcũ cõ
ceſſa 'm Augj. ibidẽ nõ ſub eade ſignifi
catiõe accipiunt᷑: ſic alit᷑ accipit᷑ tẽtatio
cũ dr: Cẽtauit deꝰ Abꝛabãa. Et alit᷑ cũ

dr̃: Oeus neminẽ tẽtat.qꝛ pᷣmo mõ ſumi

tur ꝓ tẽtatione ꝓbationis ſecũdo ꝓ tẽta
tione ſeductiõis:ſic cu dr: Judica me deꝰ⸗
intelligitur de iudicio diſcretionis.cũ vᷣo
br: Reſurgent impi in reſurrectione iu
dicij: intelligit de iudicio cõdemnatiõis.

Eodẽ modo cũ ꝓbibet Mattheus cal-

cig menta ⁊ virga poꝛtare intelligit etis

minima neceſſaria a ſubditis eis eẽ coꝛ-

poꝛalit᷑ miniſtranda. Cu vo Marcꝰcon
cedit ſandalia ⁊ virgã: intelligit ꝑ virgã
aplicaʒ ptãtem qua liceat eis neceſſaria
ſumere.per ſandalia vo intelligit ut pes
aploꝝ neq; ſit tectus ut enangelica do/
ctrina occultet:neq; nudus ad terraʒ: ut

terrenis cõmodis innitatur.

miſ ergo eſt dicendũ q;
Ad Peamn dñs nõ mandauit
aplis pecunis nõ eẽ expendenda ad ne-
ceſſarioꝝ emptione:ſed non ee poſſiden

dam ad theſaurigationẽ ⁊ ſupfiuam re-

tentionẽ̃. Uñ ſᷣm Aug..ſic pᷣceptum fuit
aplis pecuniã non eẽ ferenda in zonis:ſi
cut pᷣceptum fuit in craſtinu nõ eſſe co-
gitandu uel ſeruandu. Planũ e aut non
ſic pᷣceptũ eẽ in craſtinu nõ eẽ cogitãdũ
Hecinnia 94 vſum nceria ſcis nõ bua
ret᷑:ſʒ ne ꝓpt᷑ hboc deo Fuiat᷑:⁊ ne ppt᷑ tpa
lia Pona ihſticts deſerat. C Aens⸗
det Hieroꝰ dicens: ꝙ ꝗ diuitias detrun
cauerant ꝗ ꝑ aurũ ⁊ argentũ ⁊ pecuniaʒ
deſignant: etiã vite nccria ꝓpe modum
õgputãt:ut apli qvere religiois doctoꝛes
inſtituebãt oĩa dei ꝓuidentia gubernari
ſeipſos oſtendere nibil cogitare de craſti
no. Tãto eni ut dicit Beda dʒ eẽ pᷣdica⸗
toꝛi de deo fiducia:ut pñtis vite ſũptus
q́ᷓ;uis non puideat tñ bos ſibi nõ deeſſe
certiſſime ſciat: nedũ mẽs eiꝰ occupetur
ad tꝑalia minꝰ ali ſ. ꝓuideat efna. C. Ad
3 6 d ꝙ ſic diẽ Chbꝛyſoꝰ ꝑ duas tuni-

cas vuplex veſtimẽtu itelłr. Anũ qbõ

mnnet
hagt
iciqe
ſoliet
iert

Hoſen
ſendut
da
Ghon
C
beh.
vobtſſ.
benek
busſ
bühe
ſetin
Unmn
loboꝛ
reqt
nibys

N
gbot e
N
ftoſſe
linben
(tum ſ.
ſnnob⸗
tonpor
ſecto
(ſchg
dalu
bel ninei
oblliah
W
gore

htn 4

Harcic

eſgni.

E tetati
Ctalitci
otoͤſunn
topti⸗
liamerd
nis if
ctione i
nnarüößs
heus cal⸗
lligtteti

csce
Ren

Ntonsi
utſanil
rnrhes
icdo,
Ntemgu

engiͦ⸗
nandant
Giadne
pſite
int ſ⸗
infuit
omis
G⸗
Ecgri
ſisnöhn
ek ⸗

un
1pecunt
emmochn
6 oeun
gbernn
re decn
e Ggic⸗
iteſühn
ſitodeſe
an
6,,C

dlag t

Gid

induat ⁊ reliquũ qð in futurũ repuetur.
pᷣcepit ergo chꝛiſtus ne quiſq; pᷣter es tu
nica qᷓ eẽt indutꝰsliã poꝛtãdã putare eèet
ſollicitꝰ:cũ ex ptãte data oia nccria ma/
gna ⁊ minima a fidelibꝰe miſtranda.
BPBſecundus eser
—Ed Udit: Aider
enim ꝙ aplis nõ fuerit interdicta
poſſeſſio reru ſtabiliuũ. Hon eſt enim aſſe
rendu interdictũ qð non legit᷑ in ſcriptu
ra ſacra iiteidictu: ſed nõ legit᷑ de apłis
qꝙ poſſeſſiones here fuerit eis interdictũ
¶Pꝛeterea apłi fiendi erãt patres pau
peru. Mar. xiin. Seinꝑ panpeſbabetis
vobiſcu:⁊ cum volueritis poteritis illis
benefacere:ſed non potuiſſent pauperi/
bus ſubueniſſe ſi nibil habuiſſent ve mo
bilibus ulłſtabilibus. ¶ S. ſi aplis fuiſ
ſet interdicta poſſeſſio tẽpoꝛa liũ:mobili
um: uł ſtabiliu:coac ti fuiſſent manibus
laboꝛare:a p̃dicationis officio non vaca
re:quod tũ non legit᷑ niſi de paulo ꝙ ma
nibus labozauerit.

P&α r. 11†1 eſt quod ſcrib it
In Cot rn Actj.iiij.Quot
quot erant poſſeſſoꝛes a groꝝ vendebãt
2 pcia ponebant ad pedes aploꝑ: qð nõ
feciſſent ſi licitũ fuiſſʒ apłis poſſeſſiões

*. 60 ttenere. .
dicendu qꝙ non eſt dubi
um ᷣm doctrinã ſanctoꝝ apłis interdi/
ctum fniſſe ne agros uel vineas uedl alia
immobilia poſſid erẽt: ppter tria.Pꝛimo

tempoꝛalin ſollicitudinẽ remouendam

multo ergo maioꝛ ſollicitudo requiritur

circa agroꝝ culturã q́; circa ſeruandam

pecunia:quia tꝑale ãminiculuz ex agris

uel vineis poſſeſſis maius eſt q; ſi bona
mobilia babeant᷑: ad quoꝝ culturã tota

ſecular vita occupat. Si ꝓpt᷑ ſollicitu

d inẽ tꝑaliũ remouẽd à ꝓbibita fuit apeſ
poſſeſſio pecunie ⁊ aliarũ reꝝ mobilium

młto mag itelłr fniſſe infdicta poſſeſſio
agroꝝ ⁊ alian reꝝ imobilii. C2 ppf cu
gigitse ſuſpitõeʒ tollẽdã.Dic.n. Miero.
Matth. x ꝙ ſi apłi auꝑuł argetũ ſeu pe

Ar. octuageſimanona n

cuniã hũiſſẽt ſuſpitio fuiſiſ̊ de eis ꝙ ñ cã
ſalutis hõinu: ſʒ ca lucri pdicarẽt. a⸗
nifeſtu e at ꝙ ipũ poſſeſſiões accepiſſẽt
nõ minus: immo multo magis ſuſpecti
fuiſſent ꝙ propter queſtuy ꝓ ꝛeq icaſſent
q́; i auꝝuł argètu poſiediſſet. & 3 ppf
eoꝝ mgri ꝑfectõeʒ imitadũã.q;uis.n. xpᷣs
loclos huerit alioꝝ ifirmitati odeſcẽdeſ
eos tñ nõ replebat de pecunia agrovuel
poſieſſionũ:ſj ſolũ deę bis ꝗ a cpi fidelibꝰ
ſibi erat oblata:nõ ẽ fuiſſet apli xpᷣi ꝑfe-
ctiõis imitatoꝛes ſi poſſeſſiões agroꝝ uł
A pꝛunũ⸗ vineaꝝ buͦiſſent.
2ESweelle E d. legit obb/
uatio lʒ no legat᷑ phibitio. Act.n.iiij.ſcri
bit᷑ ꝙ poſſeſſiões vendebant᷑ ⁊ ad pedes
apłoꝝ põebat᷑. Siłr legit᷑ phibitio mioꝝ
puto pecuie ⁊ reꝝ mobiliu:S młto foꝛtiꝰ
maioꝝ ut agroꝝ⁊ vineaꝝ ? alioꝝ imobi⸗
liũ. & Ad dò. ꝙ apli efficiẽdi erant
prẽs pauperũ ꝓpt᷑ eoꝝ recõmendation?
reõcmẽdabãt.n.eoſ i eoꝝpᷣdicatioibꝰxpi
fidelibꝰ.ſic ptʒ de Paulo.ij. Chorl.viij.
Et Gab.ij dicit tãtü ut pauperũ memo
res eẽmꝛ: ꝙ etiaʒ ſollicitus fui boc ipᷣm
facere.Et ꝓpter ecoꝝſuſtentationem qñ
facult as occurrebat. Dicit eni Cbꝛyſoꝰ
qʒ ꝑ boc ꝙ vxpCs loculos babuit exẽplum
nobis mõſtrauit:ut oẽm hoiem qntũcũ
ꝙ pauperẽ ⁊ mũdo aiam habentẽ cruci
fixũ opoꝛtet pauperü magnaʒ curam ⁊
valde magnam pꝛocurationem babere⸗/
Ad tertiũ eſt dicendum ꝙ apoſtoli
non indigebant manibus laboꝛare eo q;
ex ſeminatione ſpũalium vite neceſſaria

ex debito iuſticie poterant recipere. Mec

tamen Paulus qui iuri ſuo ceſſit ne ali-
quando ſtipendia a ſubditis reciperet
pꝛopter ſcandalum pſeudo apoſtoloꝛux=
vitandum ſemꝑ ⁊ vbiqʒ manibus labo⸗
rabat. Abi enim iudeis pꝛedicabat: qui
ſolum diebus ſabbatis ſoliti erant pꝛedi
cationes audire alus diebus manibꝰla/
boꝛabat: ſed vbi pꝛedicabat gentilibus
quibus omni die verbum euangelij nun
odat: manibus nonlaboꝛabat unmo

Ar.

de ſtipendis ſubditoꝝ viuebat. Diẽ enĩ
ipᷣe Phil vlti. Scitis enim vos ꝙ in pn
cipio euangelij qñ ꝓfectus ſum a mace-
donia nulla mibi eccleſia coica uit in ro-
ne dati ⁊ accepti: niſi vos ſoli:qꝛ et theſ-
ſalonicã ſemel ⁊ bis in vſum mibi miſiſt
ex quo datur intelligi ut glo.dicit .qn
Paulus erat apud theſſslouicã manibꝰ
nõ laboꝛabat:ne pꝛedicationis officium
detrimentum patereturxł·
— E! ger enim ꝙ pᷣce
pptuim datũ apoſtolis Wattb. x.
de non poſſidendis tẽpoꝛalibꝰ ꝑ chꝛiſtu
er toto fuerit remotuũ. Scribit᷑ en Luce
xxij.ꝙ cũ queſiuiſſʒ chꝛiſtus a diſcipulis
Onñ miſi vos ſine ſacculo ⁊ pera: ninꝗd

aliqd defuit vobis: Et rãdentibus illis

nibil:dixit: Sed nunc aui bʒ ſacculuũ tol⸗
lat ſiłr ⁊ perã:⁊ quinõ bʒ vendat tunica
ſuam ⁊ emat gladiũ.fuit & illud ẽ
pmũ ex totoreuocatũ. Pꝛetes Acti.
liij.ſcribit᷑ ꝙ oẽs vend ebant poſſeſſiões
7 p̃cia ponebant ad pedes aploꝝ. Hoſt
aſcenſionẽ ergo cbꝛiſti licitũ fuit atpoſtoł
aliquid in cõi bere: ⁊ ſic ilud pmu man
datu de non poſſid endo aliqd fuit reuo-
catum. ¶. Pꝛeteres quod erat maioꝛis
pfectiõis in aplis ꝑ cbꝛiſtũ inducendum
erat:ſed boc erat maioꝛis ꝑfectiõis pꝛo
pꝛijs renũciare ⁊ poſſeſſiones eccleſie in
cõi here: ut ſcribit᷑ xij.qi.
In C 6 crariũ eſt: qꝛ chꝛiſtꝰ ꝑ
₰W☚ vbr ilud pꝛeceptu
voluit ſuos apłos a ſollicitudine tempo
ralium ce retractos:ſed illud nunq; fuit
reuoca tum:ergo necpꝛimd. la ”
»PLy. dicedum ꝙ uel queritur
R c0 de illiꝰ pᷣcepti in caſu re
laxatione:uel de eiuo totali ãmotione.
CPꝛimo modo planu eſt ꝙ iminente
paſſione chꝛiſti illud pᷣceptu in ſuo rigo-
re fuit relaxa tũ. Oicit.n. Beda Lu.xxij.
ꝙ non eadẽ viuendi regula ꝑſecutiõis qᷣ
pacis tꝑe cbꝛiſt aplos in foꝛmauit. miſ
ſis nanq; diſcipulis ad pdicandũ ne ꝗd

AQnuneſltio mm.

tollerent in via pᷣcepit: oꝛdinans ut qui
euangeliũ nunciat: de euangelio viuat.
Inſtante do moꝛtis articulo ⁊ tota illa
gente iudaica paſtoꝛem ſimul ⁊ gregem
Pſequente cõgrua regulam tẽpoꝛi decer
nit:ꝑmittens ut tollãt victui neceſſaria
vonec ſopita inſania ꝑſecutoꝝ tẽpꝰ euã
geligandi red est:vbinobis quoq; dedit

exemplu iuſta cauſa nonunꝗ; inſtante
dã de noſtri ꝓpoſiti rigoꝛe poſſe ſine cul
pa intermitci. Sʒ ſcoo modo planũ
eſt ꝙ illud pᷣceptum nõ fuit reuocatum:

imo magis cõfirmatũ:quod pʒ ꝑ apłoꝝ

obſeruationeʒ: ⁊ ꝑ facientin punitiõeʒ.

Scribit᷑ enim Actl.iiij. ꝙ multitudinis
credentiu erat coꝛ vnu ⁊ anima vna:nec

—

quicq́; eoꝝque poſſ debant aliꝗd ſuũ eẽ

diceb at: ſed erat illis ois coõmunia: ⁊ ne

aliquis poſſet dicere eos here poſſeſſio

nes coẽës:puta agros uel vineas: hoc ꝑ
ſequentia exdudit᷑. Sequit᷑ enim quot/
quot poſſeſſoꝛes agroꝝ aut domoꝝ erãt
vendebãt ⁊ pᷣcia ponebãt ad pedes aplło
rum.Erx quo pʒ ꝑ aploꝝ obſeruantia ꝙ
illa ſolũ que ad neceſſitatem vite ꝑtine⸗
bant coiter babebant᷑ poſſeſſionibꝰ oibꝰ
oĩno abdicaris. Similit᷑ pʒ hoc ꝑ cotra⸗
facientium punitionẽ. Scribit᷑ enim ibi

ꝙ ananias qui fraud auit de pcio agri ꝑ
tem occultãs ⁊ ꝑtem offerens: audita re

pᷣhenſione petri:cecidit moꝛtuus:qꝛ con
tra ſniam dñi fecit dicentis:Si vis per
fectꝰ eſſe vende oia que hẽs.nõ dicit ꝑtẽ
Inceperat ; ananias ꝑfectionẽ venden

do:ſed nõ ꝑfecit totũ dado:ut glo.dicit.

Barnabas v̈ qui totuʒ pᷣcium ſui agri
obtulit ad conſoꝛtiũ aploꝝ eſt aſſumptꝰ
7 in ſocietatem Paulo apło aſſignatus
ut glo.ibi exponit. Er quo expꝛeſſe pa⸗
tet ad ꝑfectionẽvite apłice ꝑtin ere:nihil
poſſidere pᷣter illa ꝗ ſunt victui neceſſa⸗
ria in pdic ationis ſtipendiu:no pᷣmium
AG mu ο° eſt dicendũ ꝙ
P nicut dicit Augẽ? in
illa relaratione pcepti nulla fuit incõſtã
tia pᷣcipientis: ſ iuſta ro diſpenſantis:

4

cegu
ſl⸗
ctag
ſipt
ſeon
lliſſe
netu
föͤce
ſcai
nagi
uis⸗
s
los!
nia
tos
ſota
doſ
St

A
i
ſets⸗
ſized
filis
Hn
ſnuntt
Goi
idate
gttetio
ſeern ſn⸗
tppi
tialu
fteyce⸗
gabust
nE
nen
betebet

l

s bri
o viuat,
tora ils
ngezen

Nnn r

kaſti
ten

cdel

nſtantel
eſine
Coplen
nocstu
ghiple
uncii,

BnGngs

znnune.
giu
mini
eſo⸗
us bo,
nincho,
napa
Cuiyh
mti
ehrne,
NC
luni
iongt,

uulad

en
nshe

Ar.

ex qua ꝓ tempoꝝ diuerſitate pᷣcepta uel
ↄſilia uel ꝑmiſſa mut ant᷑. Vñ nõ fuit ſa
cta ꝑ chꝛiſtũ illius pᷣcepti remotio: ſj ſo
lũ ꝓ tꝑe paſſionis aliqlis relaxatio: quo
tꝑe apli neceſſaria vite inuenire no po/
tuiſſent: intus exiſtentes ↄgregati ꝓpter
metũ iudeoꝝ. Ad ⁊neſt dicẽdũ ꝙ ibi
nõ ſcribit᷑ apłos poſſeſſiones babuiſſe:ſʒ
p̃cia in cõi ſeruata fuiſſe ᷣm indigentiaʒ
magis qᷓ; ſᷣm ſufficientiã:in quo etiã ali-
quid de rigoꝛe vite aplice relaxatũ eſt:qꝛ
xpᷣs ꝑſonã in firmoꝝ aſſumpſit qñ locu-
los habuit quos tñ nõ replebat de pecu
nia agroꝝ uel poſſeſſionũ poſſeſſaruũ per
eos uelꝑ ſuos apłos:ſ a xpᷣifſidelibꝰob/
lata. Ad ꝭ'é dicendũ ꝙ adbuc ma⸗
ioꝛis ꝑ fectionis eẽt ꝓpꝛis renunciare:⁊
poſſeſfiões eccleſe nõ bẽre in cõi: mõ b
apłi non habuerũt:qualit᷑ tñ hoc intelli
gatur inferius magis patebit.
D quartũ heeieut⸗
aoaopli non mendicauerũt oſtiatim.
Dicit. u. Apls. i ad Theſſał ij. Meq;.n.
aliqñ fuimus in hmone adulatiõis ſicut
ſcitis:neq; in occaſione auaricie:deus te
ſtis eſt:ſed illi q mendicãt cogunt adula
ri illis a qbus petunt:g apli nõ medica/⸗
bant. ¶Pꝛeterea mendicãtes tediũ in-
ferunt illis a quibꝰ petũt:ſed ſicut dicit
glo. ij. Chor..ix.ſuꝑ illo verbo:Hilarem
enĩ datoꝛẽ diligit deus. Qui dat ut care
at tedio mterpellantis:nõ ut reſiciat vi
ſcera indigentis: ⁊ rem ꝑdit ⁊ meritum:
ſed apłi nò deb ebãt eſſe cã ꝑditiõis meri
ti aliquoꝝ: ñ debebãt mẽdicare. C S.
mendicãtes oneroſi ⁊ graues ſunr illis
a gbus petũt. Sʒ Apls dicit.ij. Chor.
xiij. Ecce paratus ſum ad vos venire ⁊
non ero vobis grauis.

6 ſſ eſt Apkus ij.
zIn cotrarim Chorj. viij. qui
pet ebat elemoſynas ꝓ alijs:ergo ⁊ ꝓ ſe⸗
ipſo petere tenebatur.

ſe ⁊ ab alijs nceria peti-

Ru 60 dicẽdũ ꝙ aplos mẽdicaſ

octuageſimanona

IIII
uiſſe qð eſt medicare:multipliciter ptʒ.
¶ Pꝛimo ꝓpt pᷣceptã pauꝑtatẽ ab eis
obßuatã. Pꝛeceptu.n.eis fint Mtth.
x.ut ſic pauꝑes incederẽt in pᷣdicationis
officio qtenus nibil poꝛtaret:nec vic ui
neceſſaria. Et planu ẽ ꝙ tũc iperioſe nõ
poterãt pᷣciꝑe ut reciperent q neceſſaria
erãt ab illis qbus p̃dicabãt: nõdum eni
euangelio ꝓnunciato ⁊ eccleſia nonduʒ
in aliqua ꝑte fundata: tũc ſaltẽ mani/
feſtũ ẽ ꝙ neceſſaria victꝰ bũilit᷑ petebat
qð ẽ mẽdicare. ¶ Secũdo ꝓpter hoſpi

talitatẽ ab eis cõmedatã. Sit. n. Apls

ad Ro.xrij.Hoſpitalitatẽ ſectantes: ne-
ceſſitatibus ſcõꝝ cõmunicantes. Et.iij.
Jo.i.ſcribit᷑: Chariſſime fideliter facis
quicꝗd operaris in frẽs: et maxime in
pegrinos ꝗ teſtimoniũ reddiderũt cha⸗/
ritati tue in conſpectu eccleſie:quos bñ
facies deducis digne deo:qꝛ ꝓnoie chꝛi/
ſti ꝓf ecti ſũt.Et iſti erãt diſcipuli aploꝝ

ut gloſa dicit: Qui a ꝓpꝛis patria expul
ſi erãt alieni facti a ꝓpꝛis rebus: vñ me

dicare cogebant. ¶LTertio ꝓpter bere
ſim extirpatam. Oyotropes eni detra be

bat ⁊ diſſuad ebat hoſpitalitatem tanq;
indignuz eẽt relinquentibꝰ oĩia ꝓp amoze

chꝛiſti medicare ⁊ boſpitia querere.Cõ
tra que ſcribens Jognes dicit: Si vene

ro cõmouea eiꝰ opera qꝗᷓ facit verbis ma

lignis garriẽs in vos:⁊ quaſi iſta nõ ſuf
ficiant:⁊ nec ipſe ſuſcipit fratres:⁊ eos ꝗ
ſuſcipiuũt pꝛobibet:⁊ de eccłia ei cit.

11111 ergo 6 dicendu ge
.⸗ Peumn U aopli nõ cogebãtur
adulari:qꝛ ab illis recipiebãt neceſſaria
gbus ſpualia miſtrabãt:vñ eos nõ opoꝛ
tehat adulari: qꝛ eis nõ dabant᷑ ncecria
ꝓpt eos ſj ꝓp᷑ xpᷣm cuiꝰ ſerui erãt ⁊ quẽ
nũciabant. Eid ameſt dicendu tedi-
um non fitmo ſolatiu illis gbus verbũ
dei nunciat᷑: nec ꝓpter repꝛobos pdica:
tio aploꝛum erat vimittẽda electis: qui
de receptione apoſtoloꝝ tedio non affi-
ciebant᷑ ſ letabat. C As E do. ꝙ apo
ſtoli modicis contenti erat ⁊ tn n asnu

S

Ar.
fructũ faciebant: vnde nõ erant graues
ułoneroſi ilł a abus nccria petebãt ⁊c.
¶ QAueſtio.lxxxx.de apoſtoloꝝ otinẽtia
Ein 6 direndum eſt de
— apoſtoloꝝ ↄtinen
tia: Circa quod querunt tria.
C¶ Pꝛimo vtrũ cõtin entig in
opoſtolis fecerit ꝑfectionis ſtatũ. C2·
vtrũ coniugale vinculum diminuiſſʒ in
apłis ſtatum ꝑfectionis. . 3 . vtrũ con
tinentia in aplis fuerit cũ votoſeruata.
DOD pꝛimuge gaben
2☛ beRutur: Aidet᷑ eni
cœ cõtinentia in apłis nõ fecerit ꝑ
fectiõis ſtatũ. Qð eni repugnat virtuti
nõ facit ſtatũ ꝑſectionis:ſj̊ ↄtinentia re
pugnat virtuti:cũ teneat extremũ:⁊ vir
tus cõſiſtat in medio:ut ſcribit.ij. Ethi.
ꝘPꝛeterea ꝑfectũ dr quod finẽ attin-
git:ſed exiſtens in matrimonio põt fineʒ⸗
att ingere:S cõt inentia nõ facit ad ſtatuᷣ
perfectiõis. . Pꝛeterea ꝑfectus eſt qui
oẽs virtutes hʒ:ut dicit Oꝛigenes ſuꝑ
Mattb.ſʒ apli babuerũt charitatẽ quã

babendo habuerũt oẽs virtutes: ut ideʒ

dicit: ̊ abſq; oi cõtinẽtia fuiſſent ꝑfecti
In contrariig& g de,e⸗
5 cit ad perfe-
ctionis ſtatũ in alijs hoĩbus fecit ad ꝑfe
ctionis ſtatũ in aplłis:ꝗ q;uis ſci fuerint
eñ boĩes fuerũt:⁊ ſi vinci a carnenõ po/
tuerũt tanq; ſpales:ꝑcuti tñ potuerũt
quia carnales:ut Cbryſo⸗ dicit.
Qdicendũ ꝙ cötinentiaʒ
ERn 60 feciſſe in aplis gfectiõis
Ratum q;tũ ad pñs quatuoꝛ oſtendunt.
Pꝛimũ eſt chꝛiſti cõſiliũ:nã ↄſiliũ nõ
eſt niſ de oge ꝑfectiõis ⁊ ſuꝑerogatiõis:
ipſe aũt dedit cõſiliũ ſuis apłis de conti
nentia ſeruanda: Matth.xix. vbi dicẽti
bus aplis:Si ita eſt cã hoium cũ vxoꝛe
non expedit nub ere: Oixit eis:nõ oẽs ca
piunt verbũ iſtud:ſediq poteſt capere ca
biat:que vox eſt dñi hoꝛtantis milites ſu
os ⁊ concitantis ad pudicitie pꝛemium:
qua ſi dicat: qui poteſt pugnare pugnet

Chꝛyſoꝰ dicit. tin eſt
documecntum: apoſtoli nanq; documen

7 ſuperet ⁊ triumphet: ut Hieroꝰ dicit
¶ Secundãũ eſt chꝛiſti exemplũ:volens
enim eos ad cõtinentiã inducere:exem/
plum poſuit de eunuchis dicens: Sunt
eunuchi qui ſeipſos caſtrauerũt ppt᷑ re-
gnũ celoꝛũ: non ꝑ membꝛoꝝ abſciſioneʒ
ſed per malarũ cogitationuũ interẽptio/
nem:quia modica abſciſio membꝛi non
ita compꝛimit tentationes ⁊ tranquilli-
tatem facit:ut itatlogi s frenuũ: ſicut
. Tertiũ eſt apoſtoloꝛũ
ta dederunt de continentia ſeruanda tꝭ
q; de perfectionis opere:ſicut patet de
Paulo.i.Chorj.vij.vbi data indulgẽtia

de continentia coniugali ſtatim boꝛtat
ad continẽtiam virginalem dicens: Ao

lo aũt omnes bomines eſſe ſieut meipſu
ſed vnuſquiſq; ppꝛium habet donum ex
deo:⁊ planu eſt ꝙ alijs ꝑfectionem non
optabat:niſi quã in ſeipſo ſeruabat: Jut
illud qð ip̃e dicit ad Ro. xv. Mon audeo

aliquid loqui eoꝝ que per me non efficit

cbꝛiſtus. Quartu eſt ipſius ↄtinentie
pᷣmium. Singulare enim pᷣmium nõ dat

niũñ pꝛo ſingulari opere ſupererogatiois

⁊ perfectionis.cõtinentie aũt ꝓmittitur
ſingulare pᷣmiuz: Sap.iiij.Qua pulcbꝛa
eſt caſta generatio cu claritate. Immo⸗
talis eſt eni memoꝛia illiꝰ:quoniã apud

deuũ nota eſt ⁊ apud hoiĩes.⁊ poſtea ſub⸗

ditur: In ꝑppetuũ coꝛonata triumphat:

⁊ inco inqnatoꝝ certaminũ pᷣmiũ vincit
A G imäü ergo eſt dicendu gg/
. P⸗ Mcontinentia virtus

eſt ⁊ non re pugnat virtuti non obſtante
ꝙ extrema teneat. NHam virtutem con
ſiſtere in medio quatuoꝛ modis intelligi
poteſt. C Pꝛimo rõne potentie in qua
fundatur: ⁊ ſic nulla virtꝰ conſiſtit in me
dio:cum quelibet virtus ſit vltimn potẽ

tie. Secundo rõne materie circa quã

verſatur: ⁊ ſic cont inentia noꝝ eſt virtꝰ:
quia puatur vſu oĩuz venereoꝝ. CTer

—

tio rone circuſtãtie ꝑ quã laudat᷑: ⁊ rõe

rõnis cui cõfo ꝛmat᷑: ⁊ iſtis duobꝰ modis

nO 11717

non
totm
d
gopt
erge
yel
aben
gen
isee
s
trit
fac
he
ſui co
goe
Unper
ttioni⸗
Lon
iſent
fuſent

tfe
iie

dien
volens
teren/
8 Ount
iwtre⸗
ſaſong
teripto⸗
nbeinon
znqull⸗
ni ſant

oſtolon

documnen.

undeti
totr
Cueta
hbortut
no
unchſ⸗
ounc
ente
bet
neule
tefi
Nimn
nninl
Grois
t
iolcden
gre
ming
Nluh⸗

Ar.

continẽtia eſt virtus: quis cõſiſtit in me
dio debite circũſtan tie:determin atũ tẽ/
pus ⁊? determinatũ ſtatum obſeruantis

7 in medio rõnis debitũ fine ↄſiderantj.

Ad ⁊ꝛuc ds. ꝙ finis attingitur ꝑ con
tinentia m coniugalem ⁊ virginalem: tñ
perfectioꝛi ⁊ facilioꝛi modo attingit᷑ ꝑ
virginalem continentiam qᷓ; ꝑ ↄiugale.
¶ Ag tertiũ eſt dicendũ ꝙ hbabẽs cha/
ritatem babet oẽs virtutes foꝛmalit᷑: et
per charitatẽ vnuſquiſq; foꝛmalit᷑ põit
in ſtatu perfectiõis:materialit᷑ tñ ⁊ iſtru
mentalit᷑ multa alia faciũt ad ꝑfectiõis

ſtatũ:int᷑ ꝗqᷓ p̃cipue ponit᷑ ↄtinentia.

Dſecundũ â&beoe

det᷑ enim ꝙ coniugale vinculum

non diminuiſſet in apłis perfectiõis ſta
tum. abſtinentia eniz cibi ? potus facit

ad ſtatũ ꝑfectiõis: ſj caretia abſtinẽtie i
apłis non diminuit de ſtatu ꝑfectionis:
ergo nec carentia cõtinentie piminuiſſet
in eis perſectionis ſtatum. Pꝛeterea
abꝛabam ⁊ alij ſancti patres fuerũt cõ/
iugati:⁊ tamẽ fuerunt in ſtatu perfectio
nis: ergo ſiłr fuiſſent apli in ſtatu pfectio
nis in carnali coiugio als in ſtatu ↄ iugij
exiſtentes. ¶. D. ꝑpetua obligatio voti
facit ꝑ ſectiõis ſtatu:ſed talis ꝓꝑpetua ob
ligatio eſt in matrimonio: qꝛ vir ptãteʒ
ſui coꝛꝑis tradit vxoꝛi:⁊ vxoꝛ viro.Apli
ergo exiſtentes in ↄiugali copula fuiſſẽt

in perfectionis ſtatu.

S 1 eſt: quia cõſiliũ
In cotranmn eſt de oꝑibꝰ? ꝑfe
ctionis:⁊ potiſſime continentia:ſicut pʒ
Aplm.i. Chor..vij.ſi ergo apli nõ te⸗
nuiſſent tale ↄſiliu de ↄ tinẽtia Puãda nõ
fuiſſent in ꝑfectioms ſtatu. ſiad ol
* dð.qꝙ qnto aliꝗd plus di
KRnd e0 minuit de feruoꝛe chari
tat q̃ ꝗs deũ diligit ⁊ oĩa oꝛdinat ĩ iᷣm

tãqᷓ; in finẽ: tato plꝰ diminuit de ꝑfectio
nis ſtatu:qꝛ charit as viculũ ꝓfectõis eſt

ut ſcribi Collocj.iij. Oiminuit aũt fer

noꝛt᷑ choritatis ⁊ ꝑ ↄñs ꝑ fectiõis ſtatũ

nonageſima 1

carnał copula ppt tria. CPꝛimo ꝓpt᷑
gꝗgugmeetũ carna ładberẽtie.tãta eſt enĩ
ad bherent ia viri cũ vxoꝛe:ut ſicut qꝗ adhe
ret deo efficit᷑ vnus ſpũs cu ipſo:nc ꝗ ad
beret vxoꝛi efficit᷑ vna caro cuᷣ ipſa.vndc
ex oꝛe pmiparẽtis dictũ eſt Geñ.ij. Re
linquet bõ prem ⁊ mr̃em ⁊ adberet vxo
ri ſue:⁊ erunt duo in carne vna. Planũ ẽ
auũt qꝙ qnto maioꝛ adberetia ẽ hois cuʒ
carne ⁊ mũdo:tato mioꝛat᷑ eiꝰ adherẽtia
cũ deo:vñ apłis uolentibꝰ ꝑꝓfecte adbere
re uinculũ ↄiugale oino erat reliquendũ.
W2 ꝓpter augmẽtũu ſocialis coplacen
tie. Quantũ eni malũ fecerit cõplacẽtia
uxoꝛis in pmo parẽte effectꝰ demõſtra
uit:qui ut dicit Augꝰ nõ uictus aliqᷓ cõ/
cupiſcentia nec ignoꝛantia:ſʒ qdã amica
bili cõplacentia: exqᷓ interdũ fit ut offen
dat᷑ de ne offendat᷑ hõ ꝑſuaſioni uxoꝛis
obediẽs pᷣcepta dei cõtempſit. VUñ dicit
Aplis.i.Cborſj.vij.Qui cuʒ uxoꝛe ẽ ſol
licitus eſt ꝗq ſunt mũdi:quõ placeat uxoꝛi
7 diuiſus ẽ:qꝛ ꝑtẽ de ſeipſo dat deo:ꝑteʒ
dat müdo: 7 ꝑtem dat uxoꝛi: ut glo.diẽ.
3 pꝓppter augmentũ carnalis cõcupi
ſcẽtie.dicit eni glo.ſuꝑ illoxbo.i.Chorj.
vij. Si nupſerit ᷣgo nõ peccauit: tribu⸗
la tiõeʒ tũ carnis bẽbũt huiuſmodi:qꝙ cõ
iugati maioꝛẽ ↄcupiſcentiã hñt in carne
qᷓ; ↄtinentes ꝓpt᷑ ↄtinuã experientis:p/
pter ꝑſeuerantiã:⁊ ꝓpt᷑ auxilij deficiẽtiã
Aplis ergo tendentibus ad perfectõis
ſtatum relinquendum erat uinculum cõ
Ad pꝛimum nat en
E iergo eſt dicen⸗
dum ꝙ ad becindicit abſtinentia cibi et
potus ut ſeruet᷑ continentia:eo ꝙ coꝛpꝰ
eſtuans uino facilit ſpumat in lururiam
ut Hieroꝰ diẽ: Chꝛiſtus auũt ſuos diſci/
pulos ſui pꝛeſentia abſtinentibus ſfacie
bat foꝛtioꝛes:vnde carẽtia illiꝰ abſtine⸗
tie nõ diminuit in eis ꝑfectiõis ſtatũ:qa
ipſe tali uia inceſſit ut cum peccatoꝛibus
manducaret ⁊ biberet. Poſt a ſcenſionẽ
aut chꝛiſti gpoſtoli ieiunauerunt: ⁊ uigi
lis ⁊ ieiunis eoꝝ coꝛpoꝛa coſtigabant.

ar.

Juxta illud.i. Cbor..ix. Caſtigo coꝛpꝰ?

meu ⁊ in ſeruitutẽ redigo. Ainculũ autẽ?

ↄiugale eſt ppetuuʒ: vñ qͥn tuncuq; xpᷣs
in ſui pñ tia feciſſet apłos ↄiugatos coti
nẽtibꝰ foꝛtioꝛes:poſt ſuũ tñ receſſũ dimi
nuiſſet de eoꝝ ꝑpfectõis ſtatu copula con
iugalis: ſicut diminuiſſiͤ de ſtatu pfectio
nis eoꝝ ſi alijs oꝑibus ꝑfectõis? ſuper⸗
erogatõis nõ inſtitiſſent. C Ad 2 6 di-
cẽdum ꝙ iſta duo ſiłſtant ꝙ aliꝗ nõ ſint

ꝑfecti ⁊ tñ ſint i ſtatu ꝑfectõis:ſicut mul

ti religioſi eo ipſo ꝙ i ſtatu religiõis ſüͦt
in ſtatu ꝑſectois: ꝑfecti tñno ſunt ſi oꝑa
pfectõis nõ impleat:ſic multi nõ exñũtes

in ſtatu ꝑfectiõis:ꝑfecti tñ eẽ pñt: vnde
Abꝛaam ⁊? altz ſci patres in ſtatu cõiu⸗
gali erñtes ꝑfecti fuerũt. Nam ut dicit
Aug' in libꝛo de bono ↄiugali. Cotinẽ/
tia animi nõ coꝛꝑis virtus ẽ ſed virt? ai
qñq; in oꝑe mamfeſtat᷑ qñ q; in habitu
latet. Jõ ſicut nõ fuit ipar meritũ in Pe
tro qui paſſus ẽ: ⁊ in Joãne qui paſſus ñ
eſt: ſic nõ fuit ĩpar meritũ cõtinetie ĩ Jo
ãanequi nullas expertus eſt nuptias: i
Abꝛa aʒ qui filios generauit. ¶CAd ʒ
ẽ dicẽdum ꝙ perpetua obligatio dʒ eſſe
de bis que ſut ꝑfectionis oꝑa: nõ aut de
copula cõiugali que ponit᷑ ee indulgẽtie
nõ ſupeminentie.nõ eni dicit xpᷣs duerèe
ti perfectõis ſtatum: vadeꝛ ſta cũ vxoꝛe
tua: ſed vade vẽdeoĩa que babes ⁊ da
pauꝑibꝰ ⁊ ſequere me:obligatio ergo ꝑ
petua in tempoꝛalium carentia:in cõti⸗
nentia: ⁊ obedientia:que ſunt pſectionis
opera facit pꝛopꝛie Der ctionts anenin.
ſic pꝛocedit᷑.vi-
WR tertiugeir enĩ ꝙ ↄti
nẽtia ilaplis ñ fuerit cũvoto ſerua
ta. Lanto eni opus laudabiliꝰ eſt ⁊ ma/
gis meritoꝛiũ quato ẽ magis volũtariũ:
ſed votũ quãdam neceſſitatẽ ⁊ coactio/
ne ĩponit: diminuit ergo de merito ⁊ per
cõſequens de pfectiõis ſtatu. Pꝛete-
rea dicit Pꝛoſper in libꝛo de vita cõtem
platiua: ſic abſtinere ułlieiunare debem?
ut nõ nos neceſſitati ieiundi ſubdamꝰ:

Queſtio III

ne iã nõ deuoti ſj inuiti rem volũtariam

facia nꝰ:ſeruaſſent ergo apłi inuiti cõti-

nẽtiã ſi exr voto fuiſſent obligati. ¶S.
ſuper ilio verbo MWatch. xix. Huͦt eunu
cbi qui de vtero matris ſic nati ſunt:di-

cit Hieroꝰ ꝙ illiqui nõ voluũtate ſʒ nati

uitate ↄtinetiã ſeruãt nñ merent᷑ nec pꝛe

miant. Cõtinẽtia ergo i aplis debuit eẽ

cũ volutate:⁊ nõ veceſſiegrlvoto are:
Wn 1αιs1dεd eſt qꝛ perfectõ
.7 n cotram U abkloꝝ fuit i ob
ſeruatione cõſilioꝛũ:non ſolum pᷣceptoꝝ
Sed ↄſiliũ datur no ſolũ de cõtinentia:
verũetiam de vouẽda cõtinentia:ut pa⸗
tet per gloſam ſuꝑ illo verbo: Aouete ⁊
reddite domino deo veſtro. Cõtinentia
ergo in deo es er voro Earde
G dicẽdũ ꝙ ſicdiẽ Chꝛyſ.
R 60 ſup er Vat th. Diſcipli⸗
na xp̃i ex moꝛibus ſue familie nobis de
mõſtrat᷑:Eſt aũt talis diſciplina dñi ut
perfectioꝛ ⁊ magis meritoꝛia ſit cõtinè
tia ſeruata cũvoto q; ſine voto.Et ideo
dicedum eſt ꝙ talis fuit moꝛis ſue fami
lie: puta apoſtoloꝝæut continentia et alia

perfectionis opera cum voto ſeruarent.

¶OQuogd aũt maioꝛis ꝑfectõis ⁊ maio
ris meriti ſit cõtinentia cũ voto ſeruata
q́; ſine voto q; tuʒ ad pꝛeſens ſpectat ex
tribꝰ pʒ. ¶ Pꝛio ex ꝑte eiꝰ qð vouetur:
quãto.n.aliꝗs plꝰ dat alicui tãto magis
ab eo aliqd meret᷑ ꝗ aut ↄtinẽtiã ſeruat
ꝓpt᷑ dei amoꝛẽ: dat do ſolũ coꝛꝑis ↄtinẽ
tiaã. ſed qui voto ſe aſtringit adotinetiaʒ
ſeruanda: dat deos volũtatis potentism:
quia extunc facit ſe ivotentẽ ut aliud fa
cere ſibi nõ liceat. Plura ergo offert deo
cotinens cum voto q́; ſine voto. CSe
cũdo ex parte vouentis. Aoluũtas enim
vouentis firmat in bono ꝓpoſito. AUnde
ſicut ad augmentũ culpe facit voluntas
obſtinata ⁊? firmata in malo: ſic ad au-
gmẽta meriti facit voluntas tirmata ⁊
flabilitata i bono. ¶ ¶ Tertio ex ꝑte ipſiꝰ
dei cui votum redditur. Dicit n. Aug?i
libꝛo de virginitate virginitas nõ qꝛ vir

III
Nnmn
CdO.
n
nrd

* 4

but
neeg

ate
h

erfan
fuitich

ſen
dinentu

eupe⸗

ar?
ſenae

nuat.
.
Nici⸗
chis N
iin
ſecöee

6n

icei
nnen.
61 ta
oſennn
Heuna
en
91s
iſenst

Ar.

ginitas:ſed quiadeo dica ta eſt:bonoꝛa⸗

puaricatione peniteat.

tur. Ande ipſa virginitas voto ſeruata
ad cultum latrie pert inet.

—

π1 eſt dicẽdum ꝙ op?
Ad Peima ex voto factum nõ

eſt inuolũtarium in oibus. Multi enim

ſunt qui illa que nouerùt tam ꝓmptavo
luntate faciut:ut ſi nõ vouiſſent: adbuc
vouerent. Oato tamẽ ꝙ in aliquibꝰ opꝰ
ex voto factum ut eſt in ſe conſideratuʒ
nõ ſit volutariũ: reſpectu tñ obedientie
quam vult iplere ſeruãdo votũ efficitur
voluntariũ:⁊ magis meritoꝛiũ q; ſi ſola
voluntate ſine voto illud ipleret. CAd
2m eſt dicendũ qꝙꝙ Pꝛoſꝑ loquitur in illo
caſu qñũ quis nec volũtate bonũ opus fa
cit:necretinet volutatem votũ ſeruadi
aut obediẽdi:ſj̊ ti implet illud qð vouit
uel qð ei pꝛecipit᷑ humano timoꝛe uel pu
doꝛe. Talis enim q;uis apud deũ habe

atur votifractoꝛ ⁊ ob ediẽtie pᷣuaricatoꝛ

tamẽ ex quo ex charitate in pꝛicipio vo
uit meritũ ſibi reſeruat᷑ ſi de ipſa coꝛdis
¶Ag 3“ eſt di
cenduʒ: ꝙ ſaluatoꝛ ibi diſtinguit tria ge
nera continẽtium.Quia aliqui cõtinen

tes ſunt ex natura eoiꝙ et frigiditate uł

natiuitate ſic oꝛti ſunt ut cõtinẽtes ſint.
Aliqui vᷣo violentia ⁊ neceſſitate: ſicut
illi qui caſtrãtur a barbaris. Aliqui aũt
pꝛopoſito ⁊ volũtate.Et iſtis ſolũ mit
titur pꝛem iu. Et ratio buius e: qꝛ q; uis
in illis ſit cõtinentia coꝛꝑalis:nò tñ inẽ/

talis. Mõ eniz babentib? mebꝛa genita
lia abſciſa cõcupiſcentia fit manſuetioꝛ:

Hmoleſtioꝛ:aliũde eni babet fontes ſꝑ
ma quod in nobis eſt:ſed ſiipᷣ̃a mens ſo⸗
bꝛia fuerit naturaliũ motuũ:nullum eſt

nocum entum: ut dicit Chꝛyſoſtomus.

¶QAueſtio.lxxxxi. DOe aploꝝ obediẽtia.
Buc cõſiderandui ẽ de
apoſtolon obedien
tia. Circa qð queruntur tria.

Pꝛimo vtꝝ obediẽtig aꝑo
ſtolos poſuerit in ꝑfectois ſtatu. Se

cundo vtꝝa obedietia in apłis magis fece

nonageſim

s

rit pfectõis ſtatũ qᷓ; caſtitas ułpauꝑtas
¶certio vtruʒ obedientia apoſtoli vo
to pꝛomiſerint.
ergo ſcp-
detur enim ꝙ obedientia apoſto/
los nõ poſuerit in perfectiõis ſtatu. Per
illud enim quod quilibet tenetur ex pᷣce⸗
pto agere:nõ ponitur in ſtatu perfectio
nis. Sʒ ex pꝛecepto tenetur bomo cbꝛi/
ſto obedire: aliter ponitur extra ſtatum
ſalutis. Exo.xxiii. Omnia que pꝛece-⸗
pit nobis dominus faciemus:⁊ erimus
obedientes. Ergo apoſtoliper obedien
tiam qua chꝛiſto ſubdebanturnõ pone/
bantur in ſtatu perfectionis. Pꝛete⸗
rea naturale eſt ⁊ debitum iuſticie ut in⸗
ferioꝛes ſuperioꝛibus obediant ad Ro⸗
manos.xiij.Omnis anima poteſtatibꝰ⸗
ſublimioꝛibꝰ ſubdita ſit. Sʒ naturalia
non ponunt bomineʒ in pfectiõis ſtatu.
Pꝛeterea:continentia ⁊ tempoꝛaliũ
carentia ponunt homineʒ in perfectio⸗
nis ſtatu:ut patet Mat hxix. Sʒ ſi chꝛi
ſtus mandaſſet apoſtolis vxoꝛes foꝛni-
carias accipere:ſicut madatũ fuit Oſee
2 ſpolia aliquoꝛum accipere:ſicut mãda
tum fuit iudeis Exodi.xij. Talis obedi
eutia fuiſſet cõtra ꝑfectionis oꝑa: ergo
ſimiliter contra perfectionis ſtatum.
J n co trariũ illud qo ſcri
SI;5 ri Si eH„ big. Watrb.
xi Qui non accipit crucem ſuam⁊ ſequi
tur me:nun eſt me dignus. Sed bec fuit
perfectio obediẽtie apoſtoloꝛum ſequi
chꝛiſtuz vſq; ad moꝛtem: non quancũq;
ſʒ crucis:ſicut patuit de Petro. Ergo ta
lis obediẽtia poſuit eos iꝑfectõis ſtatu.
Rnd 60 dicendum ꝙ quanto ali
quid magis naturaliter
amatur:tanto perfectius contẽnitur ꝓ-

pter chꝛiſtum. Mibil autem eſt boĩ ama

bilius libertate pꝛopꝛie volũtatis: quia
per hãc homo deo ſuo ſuperioꝛi fruitur:
ſibi equali vtitur:⁊ ſuis inferioꝛibus do⸗
minatur. Aude ſicut non eſt aliquid qs

Ar.

bomo naturali affectu magis refugiat
Gỹ; ſeruitutẽ pꝛeter moꝛtẽ que ẽ finis oĩ/
uʒ terribiliuũ. Sic hõ nõ põt pꝛo alio ali
cui plus ipendere pꝛeter moꝛtẽ: q; ſeipʒ
eiꝰieruituti ſubiugare.Pꝛopterqð Tbo
bie.ix.Mõ inuenies thobias aligd ma/
ius qð ãgelo offerret quẽ boĩeʒ putabat
dixit. Si me ipᷣm ſeruu tradã tibi:nõ ero
adignꝰ pꝛouidẽtie tue. ¶ Iſta ergo obe
dietia qua apli ſeipᷣos i xpᷣi ſeruitutẽ tra
diderũt pꝛopiã volũtatẽ abnegãtes po⸗
ſuit eos in perſectionis ſtatu ꝓpt er tria
Pꝛio qꝛ ĩ boc fuerut xpᷣi imita toꝛes
qui cũ dixiſſet Math.xxvi. Mi pr ſi poſ
ſibile c trãſeat a mecalix iſte: ſtati ſubdi
dit:verũtñ non ſicut ego volo ſ ſicut tu:
Et Joan.vi. Deſcẽdi de celo nõvt faciã
volutatẽ meã ſed volũůtatẽ eius ꝗ miſit
me. Vñ ſicut ipſe xps volütatem huma
nã diuine volutati ipoſuit:ſic apłi ꝓpꝛiã
voluntatẽ abnegãtes ⁊ ſe diuine volun
tati ſupponẽtes xpᷣi imitatoꝛes fci ſunt.
¶⅝Secũdo qꝛ in ſeipſis talis obedietie
fuerunt obſeruatoꝛes. Oicit.n. Paulus
Gal.ij. Niuo ego ia nõ ego viuit vo ĩ me
xpᷣs:q̃ſi ſuã vita nõ ſuã exiſtimãs ſʒ xpᷣi:
2 Ro.xv. Oebemꝰ nos firmioꝛes ibecil
litatẽ infirmoꝝ ſuſtinere:⁊uobis ipis nõ
placere:ſicut xpᷣs nõ ſibi ipſi placuit: ſed
ſicut ſcriptuʒ eſt Inpꝛoperia impꝛope/
rantium tibi ceciderunt ſuꝑ me. Ter
tio quia ad hoc apo ſtoli fuerunt alioꝛuʒ
exhoꝛtatoꝛes. Dicit.n. Paulꝰ.ij. Chorj.
v: Qm vxps pꝛo oibus moꝛtuus ẽ ſic qui
viuũt iã nõ ſibiviuãt ſʒ ei ꝗ pꝛo ipis moꝛ
tuus ẽ ⁊ reſurrexit:⁊ nõ ſolũ xpſjo imo eiꝰ
miſtris hoꝛtat eẽ obediẽdũ Ad Hebꝛe.
vl. Obedite pᷣpoſitis vris ⁊ ſbiacete eis.

P1111 ergo ẽ dicenduzʒ q;
Ad eamm abnegare pꝛopꝛiã
voluntatẽ ꝑ obedientiã. Ano mõ eſt de

neceſſitate ſalutis:ut ꝙ nõ admittat ho

mo in ſua volũtate aliqd quod ſit ↄtrari
um diuine dilectiõi.Alio mõ ſuꝑeroga/
tõis ẽ ⁊ ↄſilij ut ꝙ hõ ſeipᷣm neget q;tuʒ
ad illa quibꝰ licite poſſet vti: in ꝗbꝰalce/⸗

—

ri ſe ſupponere ꝑfectõis ẽ ⁊ cõſilij. Aplłi
aũt no ſolũ in illis quibꝰ poterãt vti: im
mo in ꝓpꝛia vita ſe odio habuerũut: ⁊ ſe⸗
ipſos negaueruùt ꝓpterxpᷣm. ¶C. Adam
dicendũ q; a liquid põt dici gra tuitũ du⸗
plr:Ano mõ ex ꝑte operis: ut qñ ad illꝰ
nõ obligat ex pcepto. Alio mõ ex parte
oꝑantis qꝛ dato ꝙ ad illð teneat᷑: libera
tñũ ⁊ pꝛõpta volütate facit. Atroq; autẽ
mõ obedietia r fuit gratuita ⁊ ꝑfe/⸗
ctionis opus. Pꝛimo er parte ipſius
obedietie. Obedierut eni in abdicatiõe
pꝛopꝛie volutatis per cõtinentiã:⁊ tẽpo
ralium carentiã:⁊ ex ꝑte ipſoꝝ ꝗ obedie/
bant:qꝛ cũ feruoꝛe amoꝛis ⁊ ꝓmpta vo⸗
luntate po famula tũ exhibebãt: quod
manifeſtuʒ eſt in paſſionibꝰquas coſtat
nature eẽ cotrarias ad quas ipſi gaudẽ
tes ibant qꝛ digni habiti ſunt ꝓ noie ieſu
cõtumeliam pati. Ad ꝭ eſt dicendũ
ꝙ ſicut deus oꝑatur ſupꝛa naturam nõ
tñ ↄtra natura:qꝛ ut dicit Augꝰ.Hec ẽ
natura vn inſcuiuſq; rei ꝙ in ea deꝰ oꝑa

tur:ſic deus põt pꝛecipꝑe ſupꝑꝛa virtuteʒ ꝗͥ

bm ſolitum curſu virtus nũc appellant᷑:
nõ tamẽ poteſt pꝛecipere cont ra virtutẽ
quia in hoc cõſiſtit virtꝰ ⁊ rectitudo bu-
mane volũtatis ut diuine volutati ↄfoꝛ
metur ⁊ eius pꝛeceptuʒ ſequat᷑. Si ergo
xps pꝛecepiſſet aplis bomicidiũ nõ fuiſ-
ſet miuſtũ:quia ipſe eſt dominus vite et
moꝛtis: ⁊ ſi pꝛecepiſſet ſpolia aliquoꝝ re
cipenõ fniſſe furtum quia ſua ſunt oia⁊z
cui vult dare poteſt. Similr ſi pꝛecepiſ/
ſet vroꝛes foꝛnicarias aſſumere nõ fuiſ-
ſct foꝛnicatio quia ipe eſt humane gene
rationis oꝛdinatoꝛ:⁊ ille eſſet debitꝰ mo
dus vtedi muliere quẽ inſtituiſſet. Ande
talis obedientia nõ fuiſſʒ ↄtra ꝑfectõis
opera nec contra ipoꝝ perfectõis ſtatũů.

Dcundumiiebe-
detur eni ꝙ obedientia nõ magis
fecerit in apoſtolis perfectionis ſtatum

q; caſtitas vel paupertas. Illud eni ma
gis perfectum eſt quod magis coniũgit

l
Don
vtiin
nrſ⸗
Mni
iti ⸗
idi
et
klben
calt
tfe⸗
teigdus
Gicatie
itie
gohale
u⸗
:go
s0ole
igeuſe
goieiet
cent
Gramne
Me
Nℳℳ
unc
Aolt:
erute

loen.

aticdie
Siao
zn ſi⸗
. pec
opte
utoin

eep/
nili
zne hene
chic,n⸗

ſe t⸗
ici

ſe ee
lie,
oͤnugi
ſies ſotun
genin

AIAr.

fini ⁊ cuius oppoſituʒz magis a fine elon
gat. Sed Iſidoꝛus dicit in libꝛo de ſyno
nimis:qꝙ caſtitas hominẽ celo iungit ⁊
ad celuʒ hominẽ pertrahit:libido vᷣo ho
mineʒ ad tartara mittit: magis ergo fa
cit ad ꝑfectõis ſtatu caſtitas q; obedien
tia. Pꝛeterea quãto oppoſitũ alicuiꝰ
eſt dãnabilis et periculoſius tanto ills ẽ
magis perfectum:ſed oppoſituʒ ſpũalis
pauperta tis eſt cupiditas: q dicẽte apo
ſtolo.i.Thi.vltimo:eſt radix oiuz malo
rum: magis ergo facit ad perfectionis
ſtatum abdicatio tẽpoꝛsliumppter chꝛi
ſtũ . obedientia. .Pꝛeteres que ſunt
perfecta in ſe magis faciunt ad ꝑfectio
nis ſtatuʒ q; illa que perficiũtur in com
paratione a lioꝛum. Sʒ fides ſpes⁊ cha
ritas que ſunt virtutes theo logice cum

babeant deum pꝛo obiecto ⁊ pꝛo fine ꝑ⸗

ficiunt hbominem immediate:non autezʒz
ſic obedientia cuius perfectio cõſiſtit in
abdicatione pꝛopꝛie volũtatis:ergo illa
faciunt magis ad perfectionis ſtatum.

e quod dicit
In contrariũ ee⸗ din⸗
moꝛaliũ. Sola naq; obedientia virtꝰeſt
que virtutes ceteras mẽti inſerit:inſer-

ſuper illo verbo Joan. xvij. Ego pꝛo eis
ſanctifico meipʒʒ ut ſint ⁊ ipſi ſanctifica
ti in veritate:ſicut xpᷣs ſeipſũ obtulit deo
patri acceptabilem oſtiam ſic ſuos apo
ſtolos oſtiam acceptabilem deo fecit:qꝛ
ipſe caput eoꝝ erat:qui imolabantur nõ
quidem in figura ſicut olim fiebat ſed in
rei veritate:ex quo verbo expꝛeſſe habe
tur apłos per obedientiam ſeipᷣos abne
gaſſe:⁊ xpᷣo ſe obtuliſſe per abdicationt᷑
pꝛopꝛie volũtatis:quoꝝ obediẽtia q;tũ
ad pñs exceſſit oia alia perfectionis ope

rg in tribus. Pꝛimo in dignitate.Haʒ ꝑ

aupertatis votum offertur deo ſacri-
icium de omnibus exterioꝛibus rebus.
Per votum vᷣo continentie de ꝓpꝛio coꝛ
poꝛe.Sed per obedientiam pꝛopꝛiã vo

octuageſimapꝛima

luntatẽ quis offert: Maʒ ut vicit Gꝛegꝰ
vltimo moꝛaliũ exponens illud verbum
i. Reg.xvi. Melioꝛ eſt obedientia q; vi
ctima. Obedientia quippe victimis iure
pꝛeponitur:quia per nictimaʒ aliena ca
ro mactatur:per obedientiam vo uolun
tas pꝛopꝛia religatur: ſicut ergo aia uel
uoluntas que religatur dignioꝛ eſt coꝛ/
poꝛe:⁊ coꝛpus dignius exterioꝛibus re/
bus:ſic obedientia omnia perfectionis
opera excedit in dignitate. Secundo in
uniuerſalitate:per uoluntatem eni unuſ
quiſq; dñatur rebus etterioꝛibus: et ſui
coꝛpoꝛis motiõibus:ĩmo eius itellectio
nibus: e eni uolũtas dña in toto regno
anime iperatiue ⁊ determiatiue. Vnde
qui dat uolũtatem totũ dediſſe intelligi
tur. Tertio excedit i ſcitate. Mã abdica
tio tpalium uel coꝛpoꝛis ↄtinẽtia nulliꝰ
ſcitatis uel meriti eſſe cẽſet᷑: niũ oꝛdinet᷑
ad impletionẽ diuie uolũtatis:qð recte
ad obedientiaʒ ſpectat. Magis ergo in
apoſtolis fecit obedientia ad ꝑfectionis
ſtatum q; aliquid aliud ꝑfectionis opꝛus
pꝛopf eius dignitatem:pꝛopt᷑ eiꝰ uniuer
ſalita tem: ⁊ pꝛopter gius ſanctitatem.

2 ergo eſt dicẽdũ q
taſq; cuſtodit. A G Pnimu caſtitas deo cõiũ⸗
KRñd 60 dicẽdũ ꝙ ut dicit Bꝛegꝰ

git perquandam aſſimilationem eo ꝙ
et᷑ in carne ⁊ pꝛeter carnẽ viuere:babet
quandã ſimilitudinẽ ſpualis nature cu-
iuſmodi eſt natura diuinꝗ ⁊ angelica:qꝛ
deus ſpiritus eſt. Joã.iiij.⁊ angelus ſpi/
ritus eſt. Qui facit angelos ſuos ſpiritꝰ.
Ad Hebꝛe.i.Sed obedientis deo cõiun
git per eius uoluntatis impletionem ſi-
ne qua nec ipſa caſtitas nec alia perfe/
ctionis opera eſſentmeritoꝛia. Unde ſi-
eut cbaritas omnia opera facit eſſe uir
tuoſa ⁊ deo grata infoꝛmatiue:⁊ ſic obe

diẽtia inſtrumẽta łr effeetiue ⁊ ↄſeruati⸗/

ue. AUnde ſignãter dicit Gꝛegꝰ ꝙ cetas
uirtutes meti inſerit: ĩſertaſq; cuſtodit
Ad 2 eſt dicendum ꝙ cupiditas ꝗ

eſt radix omnium maloꝛũ eſt uitium ge

neralep omniinoꝛdinato amoꝛe ꝓpe ex

Ar.
cellentie.ſpeciale aũt vitiũ ẽ m vſita
tioꝛi noĩe appellat᷑ amoꝛ pecunie ⁊ rerũ
ẽpoꝛaliũ:ut dicit Augꝰ.xi.ſuꝑ Geñ.pᷣm
quẽ modũ dãnabilioꝛ ẽ inobedientia q;
talis cupiditas:cũ nec binuſmodi cupidi
tas eẽt mala:niſi aimꝰ retraberet᷑ ab im
pletione diuine volũtatis: nec ſibi ex to
to conatu ſubderet᷑. CAd 3“ eſt dicen
dũ verũ eẽ virtutes theologicas ꝑfectio
res eẽ ꝓtanto:qꝛ eis adheret hõ deo im
mediate tanq; fmi. Sicit enĩ Augꝰ in li
bꝛo de vers religione: ꝙ deꝰ imediate cõ
fitendus eſt fide:ſpectandꝰ eſt ſpe:⁊ que
rendus eſt charitate. Sʒ inter virtutes
moꝛales ꝗbus oia creata cõtemnunt᷑: ut
erpeditius ad deũ ꝑueniat᷑ obediẽtia ꝑ
fectioꝛ ẽ:cũ ꝑ ipſam abneget᷑ ꝓpꝛia volũ
tas q̃ nibil in terrenis creaturis digni⸗
us ⁊ carius inuenitur. .
D tertiũ ergo ſic ꝓcedit᷑
VDVidetur eni ꝙ;
apli obediẽtiã voto nõ ꝓmiſerint
qꝛ quod nõ eſt ſcriptü de apłis temera-
rium ẽ aſſerere:ſed nõ ẽ ſcriptũ de eis ꝙ
ipſi obedientiã voto ꝓmiſerunt. ¶Pꝛe
rea vnus amicus nõ tenet᷑ alteri obediè᷑
tiã ꝓmittere.impoꝛtat enĩ obediẽtia q̃n
daʒ ſubiectionẽ ⁊ ſeruitutẽ inferiorl ad
ſuperioꝛẽ. Sed ſcribit᷑ Jo.xv. Jam non
dicã vos ſeruos ſed amicos:qꝛ oia que-
cunq; audiui a pr̃e meo nota feci vobis.
¶ Pꝛeterea votũ non eſt niſi de oꝑe ꝑfe
ctionis ⁊ ſuꝑerogationis: ſed obediẽtia
nõ eſt opus ꝑfectiõis ⁊ ſuꝑerogationis
qð pʒ ꝑ eiꝰ oppoſitũ.dicit eni Ambꝛoꝰqꝙ
omne peccatu eſt puaricatio legis diui⸗/
ne ⁊ celeſtiũ inobedientiga mandatoꝝ.
Incõtrariũ e geia vouene
. nõ eſt aliud q; q̊
dam celo ⁊ feruoꝛe voluntatis ſeipſũ ne
gare:deo ſubdere:⁊ homini ꝓpt᷑ deũ:ſed
boc fecerũt apłi. Suꝑ illo eni ?bo Actf.
v. Rñdens aũt petr? ⁊ apłi dixerũt: obe
dire oʒ deo magis q́; hoibus. dicit glo
ꝙ feruoꝛe ⁊ gelo nõ patiunt᷑ vnũ ꝓ oib⸗
loqui:ſed beuit᷑ loquẽtes dant exempꝑluʒ

non vtendi ?boꝝ circuitu.
n G COdicendu ꝙ ſuꝑ illo vᷣbo
e! Pſal. Houete ⁊ reddite
dño deo vr̃o. Augꝰ notat qꝙ aliq̃ ſũt vo/
ta cõmunia ſine ꝗbus nõ ẽ ſalus:ut voue
re fidem in baptiſmo: ⁊ abꝛenũciare dia
bolo ⁊ pompis eiꝰ:nõ occidere.nõ ſuꝑbi
re:⁊ cetera alia:que etiã ſi nõ ꝓmittimꝰ
ſoluere debemus.de bis eni ut dicit pᷣci-
pit᷑ omnibꝰ: Aouete ⁊ reddite.Alia vo

ſunt vota ꝓpa ſinguloꝝ: ut caſtitas:vir⸗
ginitas: ⁊ abedietia. ad bec eni voueda

nos xps inuit auit.nõ eni pᷣcepit ut talia
voueamus: ſij ut vota reddamꝰ:qꝛ voue
re voluntati ↄſulit᷑: ſed poſt voti ꝓmiſſio
nẽ neceſſario redditio exigit. Atroq; au
tẽ mõ ap k vota ꝓmiſerunt. Pꝛimo vota
cõmun ia in eoꝝ baptiſmali regeneratio
ne:tũc eni fidem ꝓmiſerunt:⁊ diabolo et
pompis eiꝰrenunciauerũt:multo firmiꝰ
7 feruent ius q; alia xvᷣi mebꝛa. Secuũdo

₰ —

vota pꝛopꝛia in eoꝝa xpᷣo vocatione:qñ

direrunt MWatth. xix. Ecce nos reliqui-

mus oĩa ⁊ ſecuti ſumꝰ te.Ecce inq; nos
caſtos offerimꝰ ꝑ continentiã:reliqmus

oĩa ꝑ tꝑaliuʒ carentiũ: ⁊ ſecuti ſumus te
per perpetuam obedientiim.
ergo eſt dicẽaͤũ ꝙ ſi

Ad pꝛumu cut Augꝰ dicit ſuꝑ

illo öbo: Nouete ⁊ reddite.vouete inq;
mente quodlibet bonum opus:⁊ reddite

ope neceſſario poſt votũ. Ex quo dcõ bẽ

tur ꝙ vouere elſt mentis intentõis ꝗͥ nõ
ſcribit ſed voluntate ſola expnut᷑. Red⸗
ditio vo voti ẽ oꝑis executionis.q;uis &

—

de aplis nõ ſit ſepta voti expᷣſſio de eoꝛũ

obediẽtia:ẽ tñ ſcpta voti redditio ⁊ ope

ris executio. C Ad ⁊ꝛſoluit Aug Jo.

xv.dicẽs: ꝙ ſiẽ ſunt duo timoꝛes:ſic due
ſunt huitutes. Eſt. n. timoꝛ quem pſecta
charitas mittit foꝛas:in q ẽ ſᷣuitꝰſᷣuilis

ſił mittẽda foꝛas cu ipſo timoꝛe. Eſtãt
aliꝰ timoꝛ caſtꝰ pꝑmanẽes ᷣ ſclm ſecłi bñs

icluſaʒ fuitutẽ filialẽ:quã buerũt apli ad
xpᷣm coꝝvolutatẽ abuegantes ⁊ ſue vo

luntati ſeipſos ad obedientia ſubde tes.

——

dp

gi

4
ci

lo
WI
ne

cn.
bus
rert

ſofi⸗
Clea
mopt

(udo⸗
tamnde
toptr
eſun
24
Nltan

eent

ll

zlo
eagite
ſitro⸗
tpoe
anede
oſ
Hkrim
ato/
lnſ
gobtk⸗
wi⸗
utt
ewe
niſio
N
voſens
vennto
boloe
gfnni
Geih
he
eihni
N
Gnu⸗
ste

of
eriy
r
tie
hle

Ar.

aAd z'" eſt dicendũ ꝙ ſicut due virtu

tes cõmunis ⁊ ſpecialis poſſunt verſari

circa eandem materiã. diſtinguit᷑ tũ ſub

rvõne foꝛmali ſpecia lis obiecti:ſic duo vi
tia cõe ⁊ ſpeciale pñt verſari circa eandẽ
materiã. diſtinguunt᷑ tñ 'm rõem foꝛma

lem obiecti. Inobedieutia ergo ut eſt cõ
mune vitium:eſt pᷣuaricatio legis diuine
ut dicit Ambꝛoꝰ. ſed 'm ꝙ opponit ſin
gulari virtuti ⁊ oꝑis ſingularis ꝑfectio⸗
nis eſt vitium ſpecilaeael.
¶QAualiter xpi ⁊ aploꝝ ꝑfectio in pᷣmi

tiua eccleſia fuit obſemata.

CLtio in cbꝛiſto fuit exemplarit᷑
detnonſtrata: ⁊? quõ fuit in eiꝰ
aplos ab eo deriuata. Munc videnduᷣeſt
qliter in pᷣmitiua eccleſia fuit obſeruata
Circa quod nouẽ occurruᷣt conſidersda.
CPꝛimo quõ ꝑfectio vite apłicę obſer
uata fuit in epiſcopis ⁊ platis. Se⸗/
cũgo quomõ in pᷣſbyteris ⁊ digconibus
¶Lcertio quõ in martyribꝰ. ¶Quar⸗

to quõ in cõſeſſoꝛibus. ¶ Quinto quõ

in viduis ⁊ vᷣginibꝰ. ¶ Sextoquõ in mo
nachis manibꝰ laboꝛantibꝰ. ¶ Septi⸗
mo quõ in monachis cõtemplationi va
cant ibus. ¶. Oct auo quõ in pᷣdicatoꝛi-
bus euãgelij. ¶ ¶ Mono quõ in doctoꝛibꝰ
expoſitoꝛibus ſa cre ſc ripbture.
QAueſtio.lxxxxij.quõ ꝑfectio vite apo
ſtolice obſeruata fuit in ep̃is ⁊ pꝛelatis.
Circa pᷣmum querunt᷑ quatuoꝛ. ¶ Pꝛi
mo vtrũ ep̃i in eccleſia pᷣmitiua ſeruarẽt

aploꝝ vitam de nõ babẽdo ꝓpꝛiũ.¶Se

cundo vtrũ ep̃i tunc ſeruarent apłoꝝ vi
tam de nõ habendo poſſeſſiões.¶Ter
tio vtrũ tunc epi ⁊ clerici eccleſie pmiti/
uę ſugret apłoꝝ vitã de voto continẽtie
. 4Rvtrũ tũc epi ſeruarent apoſtoloꝛu
vitam de voto obediẽtie.

ergo ſic ꝓcedi
M Pam tur: Nidet᷑ eni
Yy epiſcopi in pmitiua eccleſia te
nerent ſeruare apłoꝝ vitam de non ha-

nonageſimaſecunda 1

bendo ꝓpꝛium.Dicit enim clemens q̃r-
tus ſucceſſor petri:⁊ ponit᷑.xij.q.ic.di/
lectiſſimi. Comunis vita omnibus ẽne
ceſſaria:maxime bis qui vitam aplorũ
eoruũ q; diſcipuloꝝimitari volut:ſʒ epi pᷣ
mitiue eccleſe imitatores aploꝝ fuerũt
7 eoꝝ diſe ui⸗ ergo tenebant᷑ non bẽre
ꝓprium. S. Hieroꝰ dicit ad nepotia-
num: Clerici dicunt quia de ſorte domi
ni ſunt:vel gꝗa ipſe dñs ſors ⁊ ꝑs eſt ipſo
rum clericorũ.qui ergo dominũ poſſidet
7 cum ꝓpheta dicit: Pars mea dñs eſt.
nihil extra dñ m bere poteſt:ꝙ ſi quis ꝓ
pꝛium aliquid habuerit pᷣter dñm: puta
aurum vel argentũ:vł poſſeſſiones:ſeu
variam ſuppellectilem: cũ talibꝰptibus
dñs non dignart fieri pars eiꝰ. ¶ S. diẽ
Ambroꝰ: Aui portio deꝰ eſt nibil aliud
curare dʒ niſi deum:ne alteriꝰ impedia
tur neceſſitatis munere: quia hec e vera
ſagerdotis fuga: abdicatio domeſticorù
⁊ qdam alienatio chariſſimoꝛuʒ:vt ſuis
ſe abneget g ſeruire deo geſſit. ¶ Prete
rea Hieroꝰ diſtinguit duo genera xpia⸗
noꝝ: laicoꝝ⁊ clericoꝝ:⁊ per boc debet eẽ
diſtincta hec duo genera: quia clerici vi
ctu ⁊ veſtitu contenti:nullam pꝓprietatẽ
habentes debent babere oĩa coĩa: laici
vo vxores ducere ⁊ ꝓpum bẽre pñnt.
Incõtrariũ er aus nuli, bʒ
. Err vñium rei alie⸗
ne ut poſſit ipſam relinqre cui placet: ſ
epis ſꝑ licuit de rebꝰ ꝓprijs vel acquiſi-
tis:vel ꝗcꝗd deꝓprio habuerũt heredi-
bus ſuis cum voluerunt relinquerent:ut
ſcribit xij.q.i.c. epᷣi. Semꝑ ergo licitum
fuit epis ꝓpum babere.
KR.Iideo dicendu œ in bac qõne
itnria faciunt dubiu. Pꝛi⸗
mũ eſt dictum Hiero.in libro illuſtrium
viroꝝ.c.xi.vbi diẽ talem pᷣmo fuiſſe eccle
ſiam credentium in xpᷣo q̃les nũc mona
chi eſſe nitunt ⁊ cuꝑiut:vt nibil cuiuſq;
ꝓprium ſit: nullus inter eos diues:nulla⸗
pauper:patrimoniale gentibus ⁊ pau./
peribꝰ diuidatur:oroni vacetur:⁊ pſal.

SS

Ar.
mis: doctrine quoq; ⁊ continentie:qua
les ⁊ lucas refert primum bieroſolyme
fuiſſe ccedentes. Cum igitur monachi
pꝛopꝛiuʒ babere nõ poſſint ex quo tales
fuerüt in pꝛimitiua eccleſa pꝛelati:ꝗles
nuc monachbi cupiũt eẽ:clare pʒ ꝙ illi
pꝛium nõ habebãt:ſequitur ꝙ epi in pꝛi
mitiua eccłia tenebãtur nõ bre pꝛopꝛiũ.
Secũdum eſt pꝛeceptũ domini:qui LCu/⸗
ce.x.mãdauit aplis ut nibil poſſiderent
non aurum uel argentũ necpecuniaʒ in
conis. Si ergo aplis interdictũ ẽ babe/
re pꝛopꝛiu intelligit eẽ interdictũ oĩbus
Bs 7 pꝛelatis ꝗ ſunt apłoꝝ ſucceſſoꝛes
Tertin eſt dictum multoꝝ doctoꝛũ illoꝝ
ſpecialiter quoꝝ capitula ſupꝛa allega⸗
ta ſũt:⁊ ponũtur.xi.q.i.que expꝛeſſe vi⸗
dẽtur pꝛobibere clericis ⁊ epᷣis nõ habe

re pꝛopꝛium. ¶¶ Sciendũu eſt ergo ꝙ epi

ſcopis ⁊ clericis nõ ſunt aliqua ꝓhbibita
exceptis hisque pꝛohibẽtur alis: niſi il
la ad que voto ſe obligãt uel ex pꝛopꝛia
volutate uel ex mandato eccleſie:nõ ba
bere autem pꝛopꝛium cũ ſit cõſilij⁊ ſuꝑ/

erogationis nõ in terdicit᷑ alicui niſi ad

boc voto ſe aſtringat. Unde coĩter epis
2 clericis nõ interdicit᷑ habere pꝛopꝛiũ.
Iſtius tñ conſilij ⁊ perfectionis eꝑpiſco/
pi⁊ pꝛela ti eccleſie pꝛimitiue fuerũt ob
ſeruatoꝛes: in quibus plene aplica vita
fuit obſeruata. Pꝛoceſſu vᷣo tẽpoꝛis: ꝗa
multi intraturi erant eccłiam ab illa ꝑfe
ctione apoſtolica deficiẽtes:pꝛouide oꝛ
din auerut ſancti patres in multis cõcili
is ut ep̃i 2 clerici ppꝛiũ poſſent habere ⁊
tllud relinquere beredibus vomeſticis ⁊

ꝓpinꝗs ꝓ eoꝝ volutate: vñ dieit Augꝰ.

Certẽ ego ſu qui ſtatuerã nullu oꝛdina

re elericũ niñ mecũ vellet manere ſinep

po: aut ſi vellet a ꝓpoſito recedere recte
ei tollerẽ clericatu. Ecce ĩ ↄſpectu dei et
veſtro muto ↄſiliũ.Qui volut bre aliqd
pꝛopꝛiu quibꝰ nõ ſufficit deꝰ ⁊ eccłia eꝰ
ma neãt vbi volũt vbi pñt:nõ eis aufe
ro clericatu: exquo manifeſte dedit itel-
ligere oẽs bñtes ꝓpꝛiũ a ꝑfectione vite

Queſtio

aplice deficere:p̃ceptu vᷣo xp̃i femm aplis

ſᷣm Augj.nõ fuit ꝓbibitõis ſ̊ oceſſiois.
Cõceſſit.n.xpᷣus ut apłi ⁊ oes pᷣdicato/
res nõ de ppꝛio ſ de ſtipẽd is ſubditoꝛũ
ꝗbus pᷣdicabãt poſſet viuẽ:nõ tñ ꝓhibu
ſit ꝙ ſi alig vellet de ſuo iure erogare qðᷣ
eis nõ liceret:ut ꝙ viuẽtes de oſ
ſent euãgeli; are ⁊ ſacra ad miſtrare.Ali
as ut dicit Paulus peccaſſet ꝗ de ſuis la
boꝛibꝰ viuẽs euangeliu pᷣdicabat. Dicta
vo Hieronymi ⁊ alioꝛuʒz doctoꝛum que
ſuperius allegata ſunt intelliguntur ve⸗
ra eẽ moꝛe pꝛelatoꝛum eccleſie pꝛimiti/
ue per quos perfectio apoſtolice vite de
nõ habendo pꝛopꝛium plene ſeruata eſt.

BD ſecudu dceraic

pypmitiua eccłia tenerent᷑ ſeruare

vitã aploꝝ de nõ habẽdo poſſeſſiões:nul

lus.n. punit᷑ pena moꝛtis niſi ꝓpter traſ
greſſionẽ diuini pᷣcepti Szʒ ſcribit Actj.
liij. ꝙ ananias punitus fuit pena moꝛ/
tis qꝛ fraudauit de pᷣcio agriñ licebat
tũc poſſeſſiões br̃e. D. aploꝝ ſucceſſo
res ſuùt epi:ſ̊ ipſi poſſeſſliões ñ habebãt
ergo nec ipᷣi eßi bre potuerut. S. að
nõ cõueniebat laicis ↄuerſis ad fid ẽ mul
to magis nõ coueniebat epis⁊ clericis.
Sʒ ſcribit᷑ Actl.iij. Quotquot eni erant
poſſeſſoꝛes agroꝝ ⁊ domoꝝ vedebant ⁊
pᷣcia ponebãt ad ped es apłoꝝ non ergo
licebat epᷣis ⁊ clericis poſſeſſioes hre.

In contrariũ icr⸗

pedit. Oe paulino ⁊ bilario epis ꝗ ꝓpꝛi
is abdicatis poſſeſſiões eccłiaꝝ di en

ter cuſtodierũtz alias plures a chꝛiſti fi
delibus conceſſas illis adiunxerunt.

KRndeo
poſſeſſiões nõ habuiſſe ſʒquarepoſtmo⸗
qũ oꝛdmatũ ẽ ut liceat oĩb eccleſ ijs poſ
ſeſſiones habere. Aliam rationem aſſi-
gnat Augꝰ. Aliaʒ melchiades paps et

aliz vꝛbanꝰ MHam Aug“ vicit hoc ſuiſ⸗
ſe ppterpᷣmitiue ecclie ꝑfectionẽ:ait en

ꝛio poſ

dicẽdu ꝙplanũ ẽ platos
clericos ecclie pmitiue

eſuis
Dien
unn qo
nurve⸗
Minit⸗
erira
uncl
aliy
no
Sſenme
ſotztul
Nerni⸗
bi Nct
no mot⸗
Mucet
abebit
nt
drics⸗
tci N
Sebem!
men
rnie
gic,
dlon
reu,
jiſuen
i Umiane
n geſt
ſſiet,
lnnna
lheße

Ar.

pꝛimo de doctrina xp̃iana.c.iij. Quãta
vtilitas fuerit iudeis ſub pedagogo cu/
ſtodiri ꝑ iudeos qui pmo crediderunt ex
abus facta e eccleſia pᷣma Hieroſolomi
tana mõſtratũ c. Hã qꝛ illi ſub pedago/
go ⁊ ſub lege a deo recepta viuebant:et
vnũ deũ colebant tã capaces extiterunt
ſpus ſancti ut oia ſua venderent eoꝛũ q;
pꝛeciũ diſtribuẽduʒ indigẽtibꝰ ante apo

ſtoloꝝ pedes ponerẽt:ſeq; totos dedica

rẽt deo tan q; tẽplum nouũ:cuiꝰ terrene
imagini puta teplo veteri ſeruiebãt. Et
ſtatim ſubdit. Mõ eni boc vllas ecclias
gentiũ feciſſe ſcriptũ eſt: qꝛ nõ tam ꝓpe
inuenti erãt qui ſimulachꝛa manufacta
deos habebat. Erant eni multu remo-
ti gentiles a ꝑfectiõe noui hoĩs xpi:ideo
nõ fuerüt capaces tãte ꝑfectiõis ut poſ
ſeſſiones eoꝝ venderent ⁊ pᷣcia ad pedes
eurn ponerent ſicut fecerunt iudei.
BDMelchiades vᷣ̈o pa pa dicit hoc fuiſ
ſe ꝓpter eccleſie trãſiationẽ: ſicut patet
xij.q.i.c.futurã.Pꝛeuid ebant eni apoſto
li eccleſã de iudea ad gẽetiles ee tranſfe-
rendã: ideo in iudea poſſeſſiones ⁊ pᷣdia
babere noluerũt:ſʒ poſtmodũ de iudea

ꝗad gentiles eccleſia tranſiata iter turbi

nes ⁊ adueria ſic ſnccreuit eccleſia ⁊ ad
hoc vſq; ꝑuenit: ut nõ ſolum gẽtes: ĩmo
romani pncipes:potiſſime conſtãtinus
licentiã dedit per vniuerſuũ oꝛbẽ de genti
bus fabꝛicãdi eccłias ⁊ pᷣdia ↄſtituit tri
buẽda. C Sʒ vꝛbanꝰ papa dic hoc fuiſ
ſe ꝓpter miniſiroꝝ gubernationẽ ⁊ pau/⸗
perũ ⁊ peregrinoꝝſuſtẽtationẽ. Ha ſ in

matrice eccleſia ⁊ in alijs particularibꝰ

eccleſijs ſint aliqᷓ poſſeſſiones in cõmuni
melius ⁊ vtiliꝰpõt pꝛouideri miniſtris
eccleſie pñtibus ⁊ futuris: ⁊ peregrini ⁊
pauꝑes ↄmodius recipi:q; ſi oẽs reqddi/
tus in pecũis ⁊ rebꝰ mobilibꝰ haberent᷑:
de quibꝰquãdoq; pꝛopter malitiã mini
ſtrantiũ magna diſtractio fieri ſolet.

. ergocé dicẽedum: ꝙ
Ad Pꝛeimn Ananias ñ fuit pu
nitꝰ moꝛte ut nõ liceret ei agꝝ ⁊ pecunia

nonageſimaſecuna m

receptã i agroꝛ de agro tenere:ſʒ qꝛ totũ
vouerat dare ⁊ añ pedes oploꝝ ponere:
vnde mẽtitus fuit ſpui ſcõ pꝛeciũ ſcilicet
totũ vendedo ⁊ poſtea partẽ occultado
ſicut dicit glo. Actl.v.¶Ad ⁊ueſt dict
dũ ꝙ eſi pmitiue eccleſie fuerũt apłoꝝ
imitatoꝛes in nõ habendo poſſeſſiones:
ſicut ⁊ in nõ habẽdo ꝓpꝛium. Alij auteʒ
ſucceſſoꝛes apoſtolos in hoc imitati nõ
ſunt:uel quia ab illoꝝ perfectione defici
unt ut dicit Augꝰ uel ꝓpter alias ratio
nes ſuperius aſſignatas. ¶C Ad ꝭ⸗ne di
cendum ꝙ laici qui in pꝛimitiua eccleſia
ad xpᷣianam religionem veniebant: vo⸗
to ſe aſtringebant poſſeſſiones nõ habe
re ⁊ ꝓpꝛio carere:ſicut expꝛeſie dicit glo.
Acx v.ſicut nũc de ſeculovenientes ad
religionẽ votum paupertatis ſolẽniʒ ãt
Vnde ſignanter dicit Hieroꝰ. Talẽ pꝛi
mo eccleſiã credentiũ in xpᷣo fuiſſe:qua⸗/
les nũc monacbi eẽ nituntur ⁊ cupiunt.
tertiũt ane
2☛ 2 tur enim epi-
fſcopi ⁊ clerici pmitiue eccleſie nõ
ſeruarent apoſtoloꝝ vitam de voto con
tinentie. Oe gõtinentia eni ſeruanda eſt
conſilium: nõ ꝑꝛ eceptum.i. Chor.vij.⁊
Matth. xix. Ergo nec epi nec alij in ſa⸗
cris ↄſtituti:tenebãtur ex pꝛecepto apo
ſtolos in cõtinẽtia imitari. ¶ Pꝛeterea
ſi continentia eẽt annexa epiſcopatui et
alijs oꝛdinibus ſacris iure diuinovel na
turali:papa diſpẽſareũ poſſet:ſjj boc v
falſũ: qꝛ ĩ oiĩ voto ſolẽni papa diſpẽſare
põt ut ſuꝑpꝛa dictũ fuit. CS.vita apli⸗
ca pꝛius fuit in eccleſia Hi eroſolymoꝛũ
7 poſtea in eccleſis grecoꝛum obrnarn
ſed greci conſtituti in ſacris contrabũt.
Scribitur enim. xxi.di.c.aliter: ꝙ ſacer
dotes diaconi atq; ſubdi aconi oꝛienta⸗
lis eccleſe:matrimonio copulantur.
An Drrari eiec.
₰1! cratiõe votu ↄti⸗
nẽtie emittunt:ſed in pꝛimitiua eccla fu
it oꝛdo epiſcopoꝛum:ergo tunc tenebã/
tur in voto cõtinẽtie apoſtolos imitarni.

Ar.
. End eO dicẽdum ꝙ de voto cõti
XIEIDntie clericoꝝ triplex di⸗
ſtinctio ẽ neceſſaria. ¶ ¶ Pꝛima c: qꝛ cleri
ci oꝛiẽtales ⁊ occidetales i minoꝛibꝰ oꝛ
dibꝰ cõſtituti:licite poſſunt ↄtrabere ma
trioniũ vti ↄtracto. Secũda vᷣo eqꝛ
ↄſtituti in ſacris oꝛdinibꝰ puta epatu: ſa
cerdotio diaconatu ⁊ ſubdiaconatu:nec
apud grecos: nec apud nos poſſũt matri
moniũ cõtrabere:nec vne potuerunt a
tꝑe apoſtoloꝝ:ſicut pʒ.lxxxiiij.di.c. cuʒ in
pterito. ¶ Tertia eſt ꝙ ↄſtituti ĩ ſacris
apud grecos ⁊ in eccleſia oꝛientali licite
vtũtur matrimonio ↄtracto:vndeſi ſunt
ↄiugati ad ſacros oꝛdines pnñt pꝛomoue
ri:otinẽtia nõ pꝛomiſſa:ſed apud nos⁊ in
tota occidẽtali eccleſia ad ſacros oꝛdies
pꝛomoueri nequa q; poſſunt niſi pꝛomiſ⸗
ſa tinetia: Et ſi ſüt ↄiugati: exigit᷑ vt ißi
⁊ eoꝛum vxoꝛes pꝛofiteant᷑ ↄtinẽtiã:a
repellunt ne ad ſacros oꝛdines ꝓmoueã
tur. Notũ ergo ↄtinẽtie vite aplice ĩ pla-
tis pꝛimitiue ecclie plene fuit ſeruatũ: nõ
quidẽ ꝑ ipſius xpᷣi vel aploꝛum pᷣcepti co
actionẽ cũ ſit ↄſili ⁊ ſuꝑerogatiõis opꝰ:
ſed per ipſoꝛum apoſtoloꝛum imitatõeʒ
Et perboc patet ſolutio ad pꝛimum,.
Ad ſecudu et ndn dt
– WEnẽtia ſnexa ẽ oꝛdi
nibus ſacris:nõ quidem ex natura rei pu
ta ex ipᷣiꝰ oꝛdinis ſacri ſuſceptiõe:qꝛ tũc
quicũq; accipet oꝛdinẽ ſacꝝiteneret coti
nẽtiam ſerusre:quod ẽ falſum:qꝛ ſicut di
ctu eſt greci oꝛdines ſacros ſuſcipiunt:et
continetiam ſeruare nõ tenent᷑ſed ẽ ãne
ra ↄtinentia ſacris oꝛdiuibꝰ ex voti pꝛo-
miſſiõe:quod quidẽ votũ emittit᷑ ab illis
qui ad ſacros oꝛdines volüt ꝓmoueri ex
ſtatuto eccleſe: nec tñ ſeqtur ꝙ papa ĩta
lixoto nõ poſſit diſpẽſare:nõ obſtante q
votum liget iure diuino ⁊ naturali:qꝛ cũ
votum ſit pꝛomi
ri bono ⁊ vtilioꝛi:papa loco dei põt ꝓme
lioꝛi bono vel vtilioꝛi ꝓmiſſione factã de
minoꝛi bono relaxare:nõ ſolu cõmutare
¶. Ald 3 eſt dicẽdum ꝙ ſtatutuz eccłie

ſſio facta deo: de melio/

de voto caſtitatis emittẽdo volẽtibꝰ ad
ſacros oꝛdines ꝓmoueri no fuit vniuer⸗
ſale: qꝛ no extedebat ſe niſñ ad clericos
occidẽtalis eccłie. Unde ſcribit᷑.xxxi.di.

ꝙ occidẽtalis nõ oꝛiẽtalis eccłia caſtits
tis obt łit votũ:poſſet tñ papa ſivellet ſta

tutũ vniuerſale facere vt nullus poſſz ad
ſacros oꝛdines pꝛomoueri:niſi ↄtinẽtisʒ
ex voto ꝓmitteret: ⁊ tũc oẽs vniuerſalit

ꝑ vniuerſum oꝛbem eent ad boc aſtrictie

GATYESS ſicpcedit. Ai
9 Arti det᷑ n. ꝙ epi

in pmitiua eccłia nõ ſeruarẽt apo

ſtoloꝝ vitã de voto obediẽtie. Joãnis.n.

xxi Quando ieſus xpᷣs cõmiſit oues pa
ſcẽdas petro in ꝑſona oiuz epoꝝ nõ expe
tiuit ab eo obediẽti:ſj dilectionẽ dicẽs.
Si diligis me: paſce oues meas. Pꝛe

terea epoꝛum obedietia nõ eſt niſi de cu
ra gregis babẽda:ſʒ nullius cura baben
da ẽ qui relictus ẽ ĩ manu ↄſilij ſui. Scri
bit eni Eccle.xv. Deus ab initio oſtituit
boiem ⁊ reliquit eum in manu cõſilij ſui.
¶ Pꝛeeeres ꝑfectio obediẽtie ↄſiſtit in
conſoꝛmitate volũtatis buane cũ volun

tate diuina:ſed bõ nõ tenet confoꝛmare
voluntateẽ ſuam volũtati diuine ſemꝑ in
volito:ergo nec obedientiavite aplłice in
epiſcopis eccleſie pꝛimitiue ſeruabatur.

4 2 eſt qꝛ obediẽtia
n C 0 trarin vite aplice fuit
obedire chbꝛiſto vſq; ad moꝛtem: ſed boc

illi ſernauerunt in pꝛimitiua eccleſia.

ν6 bicédum: ꝙ votu obedi
Ku e entie ꝑ paſtoꝛes eccleſie
emittit᷑ de cura babẽda ouiũ ⁊ agno ut

per agnos intel ligant᷑ introducedi vłꝑ-

ficiendi: per oues vo iaʒ perfecti: ut dicit

Augꝰ. Lalis aut obediẽtia excedit obe-
dientiã quoꝛũcũq; religio ſoꝝ:ſiue etiã aſiu
biectoꝝ in tribus. ¶ Pꝛimo in vniuerſa
litate:qꝛ alioꝛũ obedientia &᷑ reſpectuvni

us cui ſe obedire voto aſtringunt Haſto
ris aut obediẽtia eſt reſpectu oiuj quo
curã habet:quoꝝ ſeruituti ſe ſubucit mõ
quo dicebat apłs.i. Cbor.ix. Cu eſſem

Nn
iii
Nbri
iwlun
ſrw
ſewon
Moe
wnmnen
. obcken
nin
en.
obell
1s ulci
1 Cp,t
Aailit⸗

BGꝛegoꝰ in paſtoꝛali.

Ar. nong 6 4

liber ex oĩbꝰ:oĩum me Fuũ fecl.⁊ ad Ro
i. Gꝛecis ⁊ barbaris ſapientibꝰ ⁊ inſpiẽ
tibꝰ debitoꝛ ſum. ¶Secũde in difficul
tate alioꝝ infirmitates poꝛtãdo ⁊ volũ
tati oium ſecõfoꝛmãdo:quod ẽ valde diſ

ficile. Añ Mume. xi. Hixit moyſes: cur
impoſuiſti pondꝰ vniuerſi ppłi huiꝰ ſugꝑ
me.i:nũquid ego cõcepi oẽm multitudinẽ

bãc:u t dicas mihi:poꝛta eos in ſinu tuo
ſicut poꝛtare ſolet nutrix infantulũ ſun.

¶ LTertio in charitate:quia aiam ſuam

⁊ vitã tenet᷑ ꝓ grege exponere:qð potiſſi
me in pᷣlatis eccleſie pᷣmitiue ſeruatũ eſt
qñ quiſq; ad epᷣatum ꝑueniens ſecurus
erat palmaz marcyrij obtinere:ut dicit

ℳ

eſt vicendũ ꝙ obe
A 8 Dem dien tis in dilectiõe

illa includebatur: qꝛ ut dicit Augꝰ: Sic

amoꝛis obedientie eius fuit paſcere do/

minicũ gregẽ: ſicut timoꝛis inobedietie

fnit negare paſtoꝛẽ. Ad ꝛ'eſt dicen-
dũ ꝙ non eſt relictus hõ in manu cõſilij
ſui ut liceat ei facere omne qs velit:ſ qꝛ
ad illud quod faciendũ ẽ nõ cogit᷑ natu
re neceſſitate:ſicut cetere irrönales cre
ature:ſʒ libera ſua volũtate:ad cuiꝰ oꝛdi
nationẽ tenet᷑ ſe ſubdere alioꝝ cõſñilio et
voluntati:quia ut dicit Gꝛegoꝰ: Uſus ꝑ
fecte ouerſationis ẽ ut peſſe nõ audeat:
qui ſubeſſe non didicerit. CAd 3c do.
ꝙ lʒ hõ nõ ſemꝑ teneat᷑ velle qð de vult
tener᷑ tñ velle ꝙ ſcit eũ pꝛecepiſſe ꝑ pᷣce-
pta:a imitarique ſcit en ꝑſuaſiſſe ꝑ con/
ſilia:quod fit per votu obediẽtie cu ꝗs ſe
xpo ſubi cit:? oibus ꝓpt᷑ chꝛiſtu.
¶Queſtio.Ixxxxii:quõ aploꝝ ꝑfectio
ob ſeruata eſt in pꝛelbyteris ⁊ diacombꝰ⸗
eccleſie pꝛimitiue⸗ ſceranczeſt
SK. - conſiderandũ eſt
„ indeee apoſtoloꝛuʒ
pfectio obſeruata eſt in eccłia
pmitiua in pᷣſbyteris ⁊ diaco⸗
nibus. Circa quod queruntur quatuo?.

Pꝛimo vtru in eccleſia pmitiua pᷣſby

teri eſſent diſtincti ab eis. Secudo

1
vrrum in eccleſia pᷣmitiua pᷣſbyteri ⁊ dia
coni bẽrent ꝑfectionis ſtatũ. ¶ Tertio
vtru in eccleſia pmitiua pᷣſbyteri ⁊ dia-
coni eſſent equalis perfectionis cũ epᷣis
Quarto vtrũ in pmittua eccleſia in ꝑ
ſectiõis ſtatu ſimilioꝛes eſſent epiſcopis
pᷣſbyteri ⁊ diaconi q; monachi. at
ergo ſic ꝓce
Peumn ans et en
ꝙ in bmitiua eccleſia pᷣſbyteri nõ
eſſent diſtincti ab epis. Que en ſunt ſino
nyma vnũ realit᷑ nõ diſtin guit᷑ ab alio:ſ
Hieroꝰ ſuꝑ epła ad Titum: Olim inde
plbyter qui erat epᷣs:poſtmodũ vo into
to oꝛbe decretũ eſt ut vnus de pᷣſbyteris

EEonerer⸗ ſciſmatũ ſemina tolierent᷑.

Pꝛeteres Apls ſcribes Lito arcbi⸗
epᷣo cretenſi ſic dicit: Ad Titum pᷣmo
huiꝰ rei gra reliqui te chrete:ut eaqᷓ de/
ſüt coꝛꝛigas ⁊ coſtituas ꝑ ciuitates pᷣſby
teros:ſicut ⁊ ego diſpoſui tibi. Suꝑ quo
vbo dicit glo.ꝙ ꝑ pᷣſoyteros cõſtituẽdos
ciuitates Ap łs intelligit epos:cu que
libet ciuitas ſuũ epᷣm requirat. Pꝛete
rea oꝛdo pſᷣſbyteroꝝ ponit ſeptimus oꝛdo
ſupꝛa quẽ nõ eſt alius: ſi & oꝛdo epᷣał nõ

eſt diſtinctus ab oꝛdine pꝛeſ byterij. nec

ipſi pᷣſbbteri diſtinguuu᷑ ab epis.

AnPAe— 11 eſt: quia in bis
In C0 tr. ꝗ nõ ſunt diſtin
cta reałr:vnum nõ dr e maius alio. Sʒ
Augꝰ ſcribens ad Miero.dicit: q;q;ᷓ Pᷣmi
boneꝝ vocabula que iã eccleſie vſus ob
tinuit eatus pᷣſbyterrio maioꝛ ſit: tñ in
multis rebus Augꝰ Hiero. minoꝛ eſt.

Rn G EOdicen dũ: ꝙ ſolutio iſtius

.„—N aqgoõnis ponit᷑.xxi.di.c.de-
cretis.vbi oñdit᷑ ex veteris legis figura

tiõe:⁊ er xpᷣi inſtitutiõe:⁊ ex aploꝝ oꝛdi

natiõe pᷣſbyteros ⁊ diaconos ab epis ſꝑ

fuiſſe diſtictos. Ex veteris qdẽ legis fi⸗

Furatiõe: planũ ẽ ꝙ ſacerdotiũ leuiticũ
gurabat ſacerdotiuz chꝛiſti: ut Aplus
ondit ad Hebꝛe. vi. rſed ibi dẽ ꝙ ſummi
pontifices ⁊ minoꝛes ſacerdotes a deo
ſunt iſticuti ꝑ moyſen: qui ex pᷣceꝑto vñii

Ar.
aaron in ſummũ pontificẽ. filios vo ei⸗
vnxit in minoꝛes ſacerdotes. ¶ Erx xp̃i

vo inſtitutiõe maioꝝ ⁊ minoꝛũ ſacerdo-

ti diſcretio facta e: qũ aplłos tanq; mma
ioꝛes ſacerdotes: ⁊?. lxxi. diſcipulos qſi

minoꝛes ſacerdotes in ſtituit: ut ptz ¶u.
x. vbi dicit glo.ꝙ ſicut i apłis foꝛma epo
rũ:ſic in. lxxij foꝛma pᷣſbyterorũ qᷣſi ſecũ

di oꝛdinis ẽ pᷣſcripta. Ex aploꝝ autẽ

oꝛdinatiõe:qꝛ banc foꝛma apłi ſecuti in
ſingulis ciuitatibꝰpᷣſoyteros ⁊ epos oꝛ

dinauerũt. Oiacones vo ab apłis oꝛdi-
natos legim:quoꝝ maximꝰ fuit ſtepha

nus. Subdiacones vo ⁊ alios minoꝛes
oꝛdines ꝓcedente tꝑe ecxleſia ſibi cõſtitu
it: q;uis aliqui dicàt ꝙ ſubdiaconatꝰ oꝛ
do ab apłis inſtitutus ſit: ſed int᷑ ſacros
nõ cõputatus:ſicut poſtea numeratꝰ? eſt
Hoc idẽ pʒ ex diſcipuloꝝ apłoꝝ traditio
ne. MNã dionyſius qui fuit diſcipulꝰ Pau
li. v. c. eccleſiaſtice hierarchie tres oꝛdi-

nes deſcribit: eoꝝ: pᷣſbyteroꝝ: ⁊ diaco/

—

noꝝ. ⁊? epoꝝ oꝛdinẽ diẽ eẽ ꝑfectiuũ.p bꝛo

rũ do illumiatiuũ ⁊ diaconoꝝpurgatiuũ

ergo in oppoſitũ eſt
Ad rones do. ꝙ epatũ nõ eſſe

oꝛdinem diſtinctũ a pᷣſbytero ⁊ alis ſim
pliciter verũ nõ eſt: cuʒ dionyſius expᷣſſe

oꝛdinẽ epoꝛum dicat eſſe diſtinctũ ab oꝛ
dine pᷣſbyteroꝝ ⁊ diaconoꝝ. Et Gꝛatia
nus. xxi. di.⁊ magiſter ſentẽtisrũ epᷣoꝛũ

oꝛdinẽ qdripartitũ ponunt. Eſt ergo ali

us oꝛdo reſpectu coꝛpoꝛis myſtici cnius
curã recipit eps qᷓſ pncipalẽ ⁊ regslem.

Sacerdotes aut ſolu miſterialẽ:reſpcũ

cuius non ſolũ iuriſditionẽ: imo aliqueʒ
oꝛdinez vel oꝛdinis ptãtem bʒ epᷣs pᷣter
oꝛdinẽ pᷣſbyteri: ſed verũ eſt ꝙ reſpectu
coꝛpoꝛis chꝛiſti veri nõ eſt aliꝰ oꝛdo epᷣo

rum ⁊ pᷣſbyteroꝝ:eo ꝙ ad cõſecrandum

coꝛpus cbꝛiſti idem character ⁊? eadeimn
ptãas eſt in vtriuſq;: ⁊ ꝓpter hanc digni
tatem in pᷣmitiua eccleſia iſtoꝝ vocabu/
loꝝ pᷣſbyteroꝝ ⁊ epᷣoꝝꝑ vſus ꝓmiſcuꝰ erat
qꝛ p̃ſbyteri dicebant epᷣi ſiẽ ptʒ per illud
quod inductũ eſt de Aplo ad Titum.i.

Hunc moꝛẽ adbuc ecdeſia puat: qꝛ queli

bet epm ſacerdotẽ magnum appellat.?
bm hunc intellectũ accipienda ſunt ?ba

Hieronymi ſupꝛa inducta.

Diſecundũ de

gert eni ꝙ in pᷣmitiua eccłia pᷣſby⸗
teri ⁊ diaconi bẽrent ꝑfectiõis ſtatum.

Mam ſtephanus ⁊? laurentius diaconi
fuerunt ⁊ ſtultũ eẽt dicere q; in pmitiua
eccleſia illi nõ fui ſſent in ꝑ fectiõis ſtatit

WPꝛeterea quicuũq; aſſumunt᷑ ad aliqð
officiũ eccleſiaſticu: aſſumunt᷑ ad ꝑfectio
nis ſtatum: ſcut põt bẽri ꝑ Augl. ſuper
illo bo Jaco.i. Tu ſede bic bñͥ. paupe/
ri aũt dicatis: tu ſta illic ſub ſcabello pe

dum meoꝛũ: vbi dicit ꝙ ſi banc diſtan⸗

tiã ſedendi ⁊ ſtandi ad officia eccleſiaſti
ca referamꝰ:nõ ẽ putandũu leue eẽ petin

acceptio ꝑſonaru:ſed pᷣſbyteri ⁊ diaconi

aſfſumebant᷑ ad officia eccleſiaſtica:ergo
erant in ꝑfectionis ſtatu. C. D. ſtatus
dicit᷑ a firmit᷑ ⁊ recte ſtando.ſᷣm quẽ mo

dũ dicit Apłus. i. Chor.xv. Eſtote ſta

biles 7 imobiles abundãtes in oĩ opere

dñi. ſed tmulti p̃ſbyteri ⁊ diaconi in ᷣmi/

tiua eccleſia recti ⁊ firmi ſteterunt: ergo
erant in pfectionis ſtatu.
In coötrariu a nn⸗
1 11 EUſolum oꝛdinem
epᷣoꝝ ponit pfectiuũ:⁊ monacboꝝ perſe
ctum. diaconoꝝ vo purgatiun ꝑ catheti
cationẽ. Sacerdotuʒ vᷣo illumin atiun ꝗ
ſacramentoꝝ admini ſtratione.

dicendũ ꝙ ſtatus pfectio
Rnd 60 Sstum ad pnñs tribꝰ mo
dis põt acquiri. ¶Pꝛimo cõmuniter et

large per actus vilectionẽ. C Secũdo

magis ppꝛie officij adminiſtrationem
Tertio ꝓpꝛijſſim e ꝑ ꝑpetuã voti ob/
ligationẽ. “Pꝛeimo mo oẽs erũtes in
charita te ſunt in ꝑfectiois ſtatu: qꝛ ſola

charitas vinculũ pfectiõis eſt: Collocl.

iij. Iſto nãq; mõ ſtatus perfectio oppo
uit᷑ caſui peccati ⁊ culꝑe.lm que moduʒ

7 ep̃i dicebant᷑ p̃ſbyteri ut ptʒ Act.xc.

quio
toyte
tureyp
teri⸗
ſen
tion

cait

ſeneGH

e .
Br. 4
Nsun
dioceni
Pnitns

distn

GoAnn

he
ſae/
dod

dn
Kcn

lihen
1diad
ee
3Kars
i
ſceſ
Rohee

den⸗

Geee

Done
Hthen

anbel

„

Nar

⸗ .

dicit Apls: Qui ſe eſtimat ſtare: videat
ne cadat. ⁊ Galbł.v. dicit: State ⁊ nolite

iugo ſeruitutis iteruũ cõtineri. Secu/
do vo mõ oẽës qui aſſumunt ad officis ec
cleſiaſti ca pñt dici ee in ꝑfectiois ſtatu
reſpectu laicoꝝ. Sunt eni ipſi qſi medij

inter deu ⁊ populuũ. Ande qͥnto ſunt ꝓpĩ

quioꝛes deo rõne offici quod miniſtrat:

tanto ſunt magis ꝑfecti. Iſto mõ ſcribi
tur.viij.q.i.c.qualis.Mõ ſoluũ epi ⁊ pᷣſby/⸗

teri ⁊ diaconi debent magnopere pᷣuide

re lut cunctũ ppłim cui pᷣſident conuerſa
tione ⁊ mone excedant:verũ etrã inferi/
oꝛ gradus:puta exoꝛciſte lectoꝛes ⁊ alij
¶BSed tertio mo epᷣi ⁊ireligioſi ac oẽs

illi ꝗ per votũ in ꝑpetuã ſeruitutẽ ſe tra-

dunt ad ſeruiendu chꝛiſto ⁊ hominibus
poter ipſum in bis ꝗ ſunt ꝑfectiois oꝑa
unt in ꝑfectiõis ſtatu. Iſto nãq; mõ ac/
cipitur ſtatus ut ſonat in quãda ſeruitu
tem oppoſitã libertati.ij.q.vij. Si qñ in
cauſa capituli uel ſtatus interpellatũ fu
erit nõ per pꝛocuratoꝛes:ſed per ſeipos

1 yeſt agendum.
Ad Peim ergo eſt dicendum

verũ eſſe ſteppanũ ⁊ laurentiũ diacones
fuiſſe ⁊ in ꝑfectiois ſtatu extitifſe:nõ pꝛo

pter archidia conatuʒ: ſed ꝓpt᷑ martyrij

opus:quod quidẽ etxcedit oia ꝑfectioms
opera: ut iufra dicet. C. Ad 26 dv. q;

verũi eſt oẽs miniſtros cecleſie eſſe in ꝑfe
ctionis ſtatu ꝓpt᷑ officij adminiſtratio/

nem:ſed talis ꝑfectio ſtatus magis acci

pit᷑ comꝑatiue q; ꝓpꝛie. Ande canones
clericoꝝ ſtatum magis appellant gradu
Gᷓ ſtatum. Scribit eni.viij.q.i.Pꝛo gra/
du ſui offici quẽ q; melioꝛe eſſe opoꝛtet.

Et. xiiij.q.iiij.ſcribit᷑. Si quis oblitus ti
moꝛt᷑ dñi ⁊ ſactarũ ſcripturarü fenera⸗/
uerit:aut turpia lucra ex quolibet nego
cio queſierit:de gradu ſuo deiectus: ali-

enus babeat a clero. Ad 3 eſt dicen

duũ ꝙ certũ ẽ multos diacones ⁊ pᷣſbyte
ros rectos ⁊ firmos ſtetiſſe in fide ⁊ in
charitate:⁊ multi ſic adbuc ſtant:⁊ q;tu

Aàad boc fuerunt aſſumpti ad ꝑfectiõis ſta

Ar. nonageſimatertſia nmI

tum: ut ſtatus opponit᷑ caſui culpe:ſj nõ
ꝓut ſtatus ſeruitutis opponit᷑ libertati.
m quem modũ ſoli illiqui voto obedic
tie in ſeruitutẽ alioꝝ ſetradũt ꝓpt᷑ xᷣm

dicunt eſſe in ꝑfectiois ſtatn. gie eue
g 11 ſic pcedit᷑t Aide
M teruu tur eni ꝙ in pꝛi
mnmmitiua eccleſia pᷣſbyteri ⁊ diaco⸗-
nileſſent equalis ꝑfectiõis cũ epᷣis.Epi/
ſcopinãq; tenent aiam ꝓ gregibus po⸗
nere: Jo. x. Bonus paſtoꝛ aiam ſusʒ po
nit ꝓ ouibus ſuis: ſed hoc multi pᷣſbyte-
ri ⁊ diaconi fecerůt in pᷣmitiua eccleſia:
ergo fuerunt eqlis pfectiois cũ epiſco-/

pis. S. babere curã alioꝝ eſtꝑfectio

nis ſtatus:ſed ſicut epᷣs bʒ curam in ſua
dioceſi:ſic pᷣſoyter ĩ ſua parrochia: ⁊ dia
conꝰ in ſuo archidiaconatu: ergo ſunt in
equali perfectionis ſtatu. Pꝛeterea
Augꝰ dicit i epła ad Aalerin: Sic nibil
in hac vita maxime bhoc tꝑe difficiliꝰ: la
boꝛioſius:⁊ periculoſius eſt ep̃i ⁊ pᷣſby⸗
teri aut diaconi officio:ſic aps deũ nibil
bea tius ſi eo mõ militet᷑ quõ noſter im-
ꝓa toꝛ iubet. Aidet᷑ gͤ Augꝰ? ponere oẽs

—

iſtos in eqli ꝑfectione: ſi eo mõ admini/

ſtrent quo miniſtrare debent.

netrariſ eſt: qꝛ ſoli ep̃i
J n C0 trann ꝑpetue Fuituti
illoꝝ ſe tradunt quoꝝ curam ſuſcipiunt
ſoli ipñi ſunt in ꝑfectiõis ſtatu in gene
Rn deo re pᷣlatoum.
EdDdo. ſiẽ diẽ Aug?. kij.

de trini.c.xi:Cito magis inheretur deo
Into minꝰ diligit᷑ ꝓpi. Poſſumꝰ aũt di

ſtinguere triplex ꝓpꝛiu. Quoꝝ pmuz eſt
tꝑa le ſubſidin quod ꝗdem cõcedit᷑ homi

ni iure poſitiuo quo quilibet põt dicere:

Hec villa eſt mea:et bec domus eſt mea
viij.di.c.quo iure.Secundũ e carnale cõ
iugiũ qð concedit᷑ hõi iure nãli.i.di. Jus
aut nãle ẽ.Tertiũ ẽ libertatis arbitriuʒ
quod ꝗdem ↄceſſum ẽ homini iure diui-

no in pmoꝛdio ſue creatiõis: qñ factꝰ eſt

ag imaginem dei ut per volunt atis ar-
bitrium pꝛeeſſet omnibus animalibus
e ij 2

Ar. .
Gceũñ.i. Cꝑale ergo ſubſidiũ quod ẽ pᷣmũ
pꝛopꝛiu trabit animuʒ hois ad diuitias
tꝑa les. Carnale vo cõiugiũ quod e ym

pꝛopꝛium trabit bois aĩum ad ↄcupiſcẽ ꝓp

tias carnales. Gedvolutatis arbitrium
trabit aium bois ad libertates? hono/
res tpales. Pꝛimũ ergo pꝛopꝛiu dimitti
tur per votũ pauꝑtatis. Secudũ vo per
votun: caſtitatis. Sed tertiũ per votum
obediẽtie:cũ quis tradit ſe in alioꝝ ſerui

tutẽ pꝛopter xõm. Si ergo 'm Augl. tã

to magis in beret᷑ deo quãto minus dili

gif᷑ pꝛopꝛiũ.⁊ quãto magis adberet᷑ deo

.

tanto magis ponit᷑ bomo in ꝑfectionis
ſta tu.cũ pꝛeſ byteri archidiaconi iĩ pꝛi⸗
mitiua eccłia: uõvico in pꝛimitiua eccle
ſia apoſtoloꝝ:ſed poſtmodu in ꝓceſſu te

poꝛis nõ dimitterẽt ꝓpꝛium tpalis ſub

ſidi pervotũ pauꝑtatis.nec pꝛium car
nalis ↄiugij per votũ caſtitatis cum ad
boc tuc no eſſent aſtricti:nec adbuc ſunt

coiter oẽs:nec ꝓpꝛiuʒ volütatis arbitri

per votũ obedietie:cũ curã ſuſceptã par
rochie ułarchbidiaconatus poſſec dinit
tere ⁊ adbuc poſſunt. Cõclud endu eſt ꝙ
p̃ſbr̃i ⁊ diaconi nec fuerũt nec ſũt eqlis

pfectiõis cũ epis:potiſſime q tus ad vo
tum obediẽtie quod pꝛe ceteris alis po

nit hominem in perſection is ſtatu.

Ad paumũ See dieo
bekt perfecta ebaritas
poteſt eſſe in multis:qui nõ ſunt in ſtatu
ꝑfectionis exvoto dimittedo aliqð pꝛo
pꝛioꝝ ſupꝛadictoꝝ.Quauis ergo multi

pꝛeſ byteri ⁊ diaconi babuerit ⁊ babeãt

perfectazʒ cbaritatẽ ut ſint parati aiam

ſuã ponere pꝛo alis:nõ tũ ꝓpter boc ſüt

in perfectiòis ſtatu:qꝛ multi ſunt laici ⁊
cõiugati eande tñ ꝑfectione habetes: ⁊
pꝛo ialute ꝓximoꝝ parati eſſent aias ſu-
as ponere: nõ tñ i ſtatu ꝑfectõis ee dũr.
WaAa 2" eſt dicendũ ꝙ per interẽptio
ne. Epis eni cõmittit᷑ cura pncipaꝶteri
dioceh: nõ ſolũ ſup laicos.lmo etiaʒ ſuꝑ
ipſos pᷣſ byteros ⁊ diacones Mobent. n.
ſub epo aliquas ſũminiſtrationes ⁊ ſunt

Qnueſtio

quaũñ balini⁊? officiales eius:vnde oibus

IIII

pſ byteris ? diaconibꝰ ⁊ reliꝗs clericis
vicit. xvi q i.Attendedũ ẽ ut nibil abſq;

celebꝛet uel baptięẽt abſe; eius gmiſſio

ne. ⁊ talis cura cõmittit᷑ ehis cũ voto ꝑ

petue ſeruitutis. Ad 3 eſt oicedum
qꝙ Aug? nõ vult pꝛei byteros ⁊ diacoes
ec equalis ꝑfectionis cũ ep̃is:ſʒ ꝙ ĩ eoꝝ

curapoſſunt dem ercri:⁊ multum mere/
ri:ſi gradum quem habent adminiſtrent

ut noſter im peratoꝛ iubet.

TPA12 ſic ꝓpcedit᷑· Ri-
OArcHdeihr eni, ip/
mitiua eccłia pᷣſ byteri ⁊ diaconi
ſimilioꝛes eẽnt ep̃is in ꝑfectois ſtatu qS

monacbi:quia pꝛeſ byteris ⁊ digcõibus
cõmittebat᷑ cura animaꝝ: mõoachis aũt

interdicebat᷑. Scribit᷑.n.xvi q.i. Mona

chus nõ doctoꝛis ſʒ Paseis habet of⸗
ficiuʒ. ¶ Pꝛeteres ſuper illo ᷣbo Actl.
xx. A ttendite vniuerſo gregi in quo vos
ſpũs ſanctus poſuit epos:dicit glo.pꝛeſ⸗
byceros epheſñinos in clericatuim tamen
per aplin vocatos nomine epoꝝꝑ appel⸗
lat:quia coiunctus eſt gradus vtroꝛuq;
⁊ in multis pene ſimilimꝰ. ¶C Pꝛeterea

monachis licet trauſire ad ſtarum pꝛeſ-

byteroꝛum ⁊ arcbidiaconoꝛus tan; ad
perfectioꝛem. Scribitur enim. xvi. q/ i.
Sic viue in monaſterio ut cleric eẽ me/

rearis. Sitnilioꝛes ergo erant pꝛeſ byte

ri ⁊ diaconi epiſcopis in ꝑfectionis ſta/

In ↄtrariũ e men gerft

ctionis attendit᷑ in obedietie voto: quo

quis tradit ſe in ſeruitutẽ alioꝝ pꝛopter

xp̃m:ſed monachi in hoc imitant᷑ epiſco
pos:non autem pꝛeſ byteri diaconi
Rñ cO dicendũ ꝙ ſimiitudo in
e ſtatus ꝑfectione põt at-
tẽdi q;tuʒ ad duo. “ Pꝛimo q; tù ad vo
ti obligationẽ: ⁊ ſic ꝓlanũ ẽ ꝙ mõachi ſi
miliores ſuũt epis ſĩ ꝑfectois ſtatu q; pꝛeſ
byteri ⁊ diacõi. Secũdo qʒtũ ad ſub-
ditoꝝ ⁊ tꝑaliũ iuriſdictione ⁊ ſacroꝝ ad/

ꝛij epi licentia agant: nõ vtiqs miſſas

☛

oyen

Mert

ſona

nie C

ttons⸗

III

toſas
derigs
ſabſS
ila s

nlo

w
dicilun

—

gie
ninde

idrett

iH
NN.

bus
nh
e

miniſtrationex: ⁊ in boc ſimilioꝛes ſunt
epᷣis pᷣſbyteri:⁊ diaconi q; mõachi.Pꝛi9/

mꝗa tñ ſimilitudo lõge maioꝛẽ qᷓ; ſecũda

ꝓqnto magis facit ad ꝑfectiõis ſtatum
7 boc potiſſime veritatẽ bʒ de pᷣlatis ec
cleſie pᷣmitiue qanibus oĩa erant coĩa:⁊ ni
bil ꝓpꝛiuz bẽbant moꝛe monacboꝝ. Añ
dicit Hieroꝰ in libꝛo viroꝝ illuſtriũ taleʒ
fuiſſe eccleſiã credetiũ in chꝛiſto: quales
nunc monachi eſſe nitunt᷑ ⁊ cupiunt.

A Pꝛm R ergo ẽ dicẽdum ꝙ
** in monachis põt cõ/
mitti cura animarũ ſicut pᷣſbyteris: dũ⸗
modo ſint litterati: ⁊ idoneitatẽ heant.
Vnde ſcribit᷑.xvi.q.i.ꝙ clericoꝝ officia

monacbi pᷣſbyteri libere adminiſtrent.
WAd 2 " eſt dicendũ ꝙ illa ſimilitudo

attendit᷑ in ſacramentoꝝ adminiſtratio
ne:a qua ſiłitudine monachi pᷣibyteri et
litterati nõ excludunt᷑:in voti tñ obliga
tiõe monacbi ſimilioꝛes ſunt ep̃is:a qua
ſimilitudine excludunt᷑ pᷣſ byteri ⁊ diaco/

ni:nõ aũt monachi. ¶C Ad q“ eſt dicẽ⸗

dũ qꝙ inde monachus nõ habet ꝙ offici
um clerici exercere poſſit:cuʒ multi mo
nachi ſint laici:⁊ in ad miniſtratione ſa⸗
cra mentoꝝ idoneitatẽ non hẽant: ſed in
q;tum litt erati ſunt:pñt ad clericoꝝ ſta
tum tranſire ⁊ alioꝝ curã bẽre:monacha
lem tñ perfectionẽ non relinquendo:vñ
fubdit᷑ in eodẽ decreto:Multo tꝑe diſce

que poſtmodum doceas:⁊ inter bon os
ſempꝑ melioꝛes ſectare. er

Queſtio.lxxxxiiij. quõ apłoꝝ ꝑfectio

obſeruata eſt in martyribus.
Buc videndũ ẽ̃ quõ apꝑpo
ſtoloꝝ gfectio obſer
uata eſt in martyribꝰ: Circa

quod querunr qtuoꝛ. C Pꝛi⸗
mo vtrũ in eccleſa pᷣmitiua martyrium

poſuerit martyꝛes in rfectiõis ſtatu.
Secũdo vtrũ per ſolũ ſuppliciũ moꝛ

tis martyres ſint cõſecuti ſtatũ ꝑfectio
nis. ¶LCertio vtrũ plus faciat ad perte
ctionis ſtatũ maatyriũ qᷓ; religionis vo

tum. ¶· Quarto vtrũ ſꝑ ſit ꝓfectionis

nonageſimaquara i

opus ꝙ bõ moꝛtis ꝑiculo ſe exponat.
Ppꝛimũ ergo ſic ꝓcedi
2 Er tur. Aider. n.
ꝙ& martyꝛiũ nõ poſuerit martyꝛeſ
in ꝑ fectiõis ſtatu:qꝛ multi cõiugati ⁊ lai
ci penã martyrij ſuſtinueruũt in pᷣmitiua
eccleſia:nec tñ tales dicunt᷑ fuiſſe in ſta
tu ꝑfectiõis:cũ matrimoniũ non cadat
ſub conſilio ⁊ nõ ſit opus ſuꝑerogatiõis
S.nullum inuoluntariu eſt opꝰ vir-⸗

tutis ⁊ per cõſequẽs nõ ponit boĩem in

perfectiõis ſtatu:ſed innocentes mart
res fuerunt ⁊ inuoluntarie pa ſſiſunt: cũ
tuuc non haberent vſum liberi arbitrij.
S. bomo non ponit᷑ in ꝑfectiõis ſta⸗
tu niſi per illa que ſunt cõſilu ⁊ ſuꝑeroga

tionis: ſed quilibet ten et᷑ exr pᷣcepto moꝛ

tem ſub ire ꝓ cõfefſione nois chꝛiſti: Ju/
xta illud Mattb.x.Qui nõ accipit eru⸗
cn. ſuã ⁊ ſequit me nonẽ e Bine⸗ i
1g 11 eit Aug? in li-
In cotran bꝛeo de ſcã vir⸗
gin itate:vbi martyꝛiu ⁊ ginitatez po
nit eſt⸗ eopera alcelgis ⁊ ſuꝑeroga risie⸗
2 G icendũ ꝙ tanto aliqðd
Rn 60 opus ẽ maioꝛis ꝑfectio
ins:q̃nto maioꝛem reluctationẽ bʒ con
tra bons pñtia. Nũ,dicit Gꝛogoꝰ. xxcij.
Moꝛal. ꝙ nibilẽ bũane mẽti anguſtiꝰ
q; volu tates ꝓpꝛias frangere: ⁊ nibil ẽ
latius q; nullis ꝓpꝛijs voluntatibus re⸗
luctari: ſicut g nibil magis appetit᷑ ⁊ di-
ligitur qᷓ; vira:eo ꝙ viuere viuentibꝰc eẽ
ſic nulla reluctatio põt eẽ maioꝛ q; con
tra appetitũ viuendi:q̃ qdem reluctatio
qtuoꝛ modis in martyribus ꝑfecta eſt.
Pꝛimo ꝓpter eiꝰ terminatioez. Tuc
eni terminata ẽ pᷣdicta reluctatio:qñ ꝓ
xpᷣo moꝛtui ſunt pᷣſentẽ vitam dimitten
do ⁊ eternã acquirendo. vnde termiatio
ꝑſeuerationis de qua vpᷣs dixit Matth.
x. Qui aũt ꝑfeuerauerit vſq; in finẽ bic

ſaluus erit.in eis completa eſt. Suꝑ quo

verbo dicit Mieroꝰ ꝙ non incepiſſe: ſʒ ꝑ

feciſſe ꝑfectionis ẽ opus.qꝛ nõ inchoan-⸗

tibus ſjʒ ꝑſeuerantibꝰ pᷣmium tribuitur.
UD‧K 53

Se⸗cdoppꝑt victoꝛie obtentionẽ. Mar
tyriũ eni eſt tale opus qð tunc ꝑficit᷑ qñ
ꝓpꝛiũ ſuppoſitũ deſtruit᷑. AUñ diẽ Aug⸗
de versa religione ꝙ qui in aduerſis ꝓfi9
cit ⁊ moꝛtis pericula foꝛtit᷑ aggredit᷑: ꝙ
martyꝛes noſcunt᷑ feciſſe:vincit qñ vin⸗
ci videt᷑. C Eerio re charitatis ꝑ.
fectionẽ. QOicit enĩ Augꝰ ſuꝑ illo verbo
Maioꝛẽ dilectionẽ nemo bʒ q; ut aiam
ſuã ponat ꝗs ꝓ amicis ſuis.ꝙ boc mar⸗
tyꝛes ardenti dilectione fecerũt:ideo ad
menſam chꝛiſti nõ ſic eos commemoꝛa/
mus:quẽadmodũ alios ut ꝓeis oꝛemus
ſed magis ut eoꝛuz veſtigus inhereamꝰ⸗
C¶QAuarto pꝓpter ſpecialis pᷣmij cõſecu
tionez. Singulare eni pᷣmiũ non dat niñ
ſingulari pfectiõis operi. martyꝛibꝰ aũt
ſingulare ᷣmium deus largit᷑ ſicut dicit
glo. ſuꝑ illo vbo.ij. Thi.ij. Qui certat in
agone nõ coꝛonabit niſi qui legitime cer
tauerit. Vñ dicendũ ẽ ꝙ martyꝛiũ mar/
Zidgpe in pfectiohs ae
AWimi eſt dicẽduz ꝙ& laici
A 1 Paumueen ↄtugati nõ dicũ
tur eẽ in ꝑfectiõis ſtatu ꝓpter martyꝛiũ
quadiu hũt ipſum in animi pᷣparatione
cũ boc ſit in pᷣceptũ ⁊ de neceſſitate ſalu
tig:ſed tunc ponuntur in ꝑſectiois ſtatu
qñ ipᷣm martyꝛiũ recipiut in oꝑis execu
tione:cũ hoc requirat ardentẽ charita/
tem:⁊ ſit ſuperogatiõis opus. C Ad
eſt dicedũ ꝙ innocentes vere martyꝛes

chꝛi ſti fuerũt: nõ ꝗdem ꝓpter vſus libe/

ri arbitri acceleratiõem: ut qdam dice/⸗

re voluerunt:ſʒ ꝓpter eoꝝ ſanguisꝓ xpᷣᷣ

effuſont᷑ vicẽ baptiſmati gerentis. Unñ
ſicut pueris baptigçatis ꝑ gram baptiſ⸗
malem pa ſſio v pi oꝑat ad meritũ ſic me
ritũ * opatũ e in eis ad palmũ marty-
rij. Ad ꝭ“ dv. ꝙ ſicut continentia ẽ
ↄſil ij ⁊ ſuperogatiõis opus:⁊ tñ in caſu

„

põt e pᷣceptiũ:puta cu aliqs cogit ferua
reotinentiã ꝓpt᷑ abſentiã uel infirmita⸗
tẽ vxoꝛis:ut dicit Augꝰ:ſic opus morty

rij ⁊ ſubire penã ꝓↄfeſſione noĩs chꝛiſti
eſt in pceptũ q;tũ qd auimipᷣparationeʒ:

Queſtio

ſed qᷓ; tũ ad oꝑis executionẽ nõ ẽ in pce/
ptum:ſed ſuꝑerogatiõis:uiſi in aliq ca⸗/
ſu cũ incumberet defen ſio fidei. Aliud ẽ
eni chꝛiſtũ ⁊ fidem catholicã non nega⸗
re:quod ẽ de neceſſitate ſalutis: ⁊ aliud
eſt martyꝛiũ voluntarie ſubire:⁊ ad mar
tyꝛiũ ſuſcipiendũ ſponte ſe offerre: quia
boc gfectiois ẽ. Vñ dicit Chꝛyſoꝰ ſuper
illo verbo Matth. xvi. Si ꝗs vult poſt

me venire: ꝙ ſaluatoꝛ nõ coactiuũ fecit

ſermonẽ. Mõ eni dixit:ſiue voluerit.:ſiue
noluerit: oʒ vos patiꝓ me: ſe ſi ꝗs vult.
Dſecundu icut⸗
CEE⸗ Tgit᷑: Aide
tur eni ꝙ nõ ſolũ ꝑ moꝛtis ſuppli
ciũ mariyꝛes ſint poſiti in ſtatu ꝑfectio/
nis. Mã be btõ martino ſcribit᷑ ꝙ ſi gla
dius ꝑſecutionis aiam eius non abſtulit
palmã tñ martyꝛij nõ amiſit. Et de btã
vgine dicit Hieroꝰ in ᷣmone de aſſum⸗
ptione:Doloꝛẽ dñice paſſionis eius ani
mãꝑtrãſiſſe:ut ſcribit de ea Lu.ij. Abſq;
ergo moꝛtis ſupplicio põt ꝗs poniin ſta
tu pfectiõis martyꝛũ. ¶.Pꝛeterea ſcri⸗
bitᷣ xxi.di.ꝙ marcellinus paps verꝰ xpi
martyr fuit: ⁊ tũ gladio moꝛtuus nõ eſt:
ſed in carcere vita ſu finiuit: ut notatur
ibi in glo. Pꝛeterea beretici patiunt
penã moꝛtis qñq; ꝓ chꝛiſto ⁊ tn no po-
unt᷑ in ſtatu ꝑfectiõis martyꝑimo ms

gis in ſtat n damnationis.

2 P= 4½*†O eſt: quia martyr
₰1 C0 trari 6 E qo teſtis
;diu aũt bomini remanet vita nõ teſti⸗
ficatopere quod oꝛe ꝓfitet᷑. Ad pꝑfectazʒ
ergo teſtificationẽ reqrit œ aligs moꝛte
ſuſtineat ꝓpter chꝛiſtum.
R S EO dð ꝙ bym Chꝛylo. ex po
4 U nete illud bũ Matth.
xvi. Si gs vult venire poſt me abneget
ſemetipſum ⁊ tollat crucẽ ſuã ⁊ ſeqi me.
Tria ſunt ꝗ dicunt᷑abneget ſemetipſuz
7 tollat crucez ſuam ? ſequat᷑ me. Nult
en im ꝙ ad pfecta röem martyrij tria re
quirunt᷑. Pꝛimũ eſt ꝓpꝛię voluntatis
2 ꝓpꝛie vite abdicatio: ꝙ bõ ſeipſum ab

nege
fomt

ſiſitit
art
ſed ſa
ſtrap

noͤig
cigz
9
terꝛe
gveca
viole⸗
hꝛol
hen.
ſſce
t ho
Gn
ü mo
lentan
lryb:
guidie
tiumd

tſeje

ſecept
lo
Güm
Rtus
ber
Heer
toach
hoͤſole
la taſ
thoffa⸗
tſoaſſ
cotepr
t. D
fſtenri
er

ſniog
ſene

nöce,
4 4,
lide

ſega ,

aliud
mar
Eqnis
Pſuet
lepot
i ſeeit

ſue

wlt.
Proct⸗
e
zipy
ne
16
e
toebei
ſſunn
is o
ſ;

Nnea⸗

ln,
ℳ6*
.
nnur
wer
o⸗
imoms

Ar.

famulũ uel quẽcũq; patientẽ:⁊ ſi f lagel
latu eũ viderit ⁊ quecũ q; patientẽ:nõ aſ
ſiſtit:non adiuuat:ſed qn ignoꝛet:ex boc
martyr nõ dr ꝓpꝛie quatũciq; cõpatiat
ſed ſalua toꝛ ut dicit:ita vult coꝛpoꝛa no
ſtra ꝓpa nos ignoꝛare:uł coꝛpoꝛi noſtro
nõ ignoſcere:ut ſi flagellauerint ułquod
aliud fec erint coꝛpoꝛi nõ parcamꝰ
Secundũ ẽ moꝛtis nõ nã lis ſʒ violẽ
ter ⁊ oppꝛobꝛioſe illatio. Non enĩ moꝛs
quecũqʒ facit martyꝛt:ſʒ talis moꝛs ꝗq
violent᷑ inferatur:⁊ qnto magis oppꝛo/
bꝛioſe tanto perſectius eſt opus mar
tyꝛij. Uñ dicit Chꝛyſoꝰ: Me eſtimes q;
vſq; ad uerbera tin ⁊ ↄtumelias opoꝛte
at hoĩem abnegare ſeipſu oſtendit vſq;
ad qᷓntũ abnegare ſit neceſſariuʒ:qꝛ vſq;
ad moꝛtem:nõ ad moꝛtẽ nãlem:ſed vio
lentam: ⁊ non qualitercũq; violenta: ſʒ
exꝓbꝛabiliſſimã: puta moꝛ tẽ crucis xpᷣi
qui dicit:Et tollat crucẽ ſuam. ¶ Ter
tiun: ẽ iuſte cauſe terminatio: qñ addit:
⁊? ſeq̃tur me.Noneniĩ moꝛs qualit᷑cunq;

xpᷣo:⁊ ꝓ defenſione fidei xpᷣiane. Multi
enim philoſopbi multas penas ⁊ cruci
atus ſuſtinuerunt: nõ ꝓpter chꝛiſtũ: ſed
ut moꝛtificatis paſſionibus carnalibus

liberius phbiloſophie vacarent. Añ dicit

Hieroꝰ in libꝛo cõtra Jouinianũ q; Pla
to achademicã villa elegit ab vꝛbe ꝓcul
nõ ſolum deſertã:ſed ⁊ peſtilentẽ: ut cu⸗
ra ⁊ aſſiduitate moꝛboꝝ libidinis im pe
tus frangerentur. Quoſd ut ait legimꝰ
effodiſſe ſibi oculos ne per eoꝝ vilum a

contẽplatione philoſophie remoueren-

tur. Tria itaq; ad ꝑfectã rõnem marty
rij requiruntur: ꝓpꝛie vite ⁊ voluntatis
abdicatio:moꝛtis violent a illatio: ⁊ iu

—

ſte cauſe minatio.
Ad Peimn ergo eſt dicendũ ꝙ
ille auctes qᷓ loquuntur de martyꝛio vir
ginis gloꝛioſe:uel martini: ſeu alioꝝ: ĩtel
ligende ſunt de martyꝛio nõ ꝓpꝛie ſum-
pto qᷓ;tum ad operis executionẽ: ſed uł

nonageſima

neget:uam q negat aliũ puta fratrẽ uel

III
q́;tum ad animoꝝ pᷣparatiõeʒ: uel q;tũ
ad pᷣmioꝝↄlecutione. Oato enĩ q; abꝛa
bam nõ fuerit minoꝛis meriti exiſiẽs in
mrimonio ſuo quã Joannes in virgini⸗
tate:nõ tñ ſequitur ꝓpter hoc ꝙ abꝛabã
fuenit virgo. Sic dato ꝙ Joannes non
fuerit paſſus penã moꝛtis ſicut Petrus
nõ tñ fuit inequałmeriti. AUñ dic Augꝰ
ꝙ nõ fuit ipar meritũ in petro ꝗ paſſus
eſt:⁊ in ioanne ꝗ paſſus no . d 2
eſt dicẽqũ ꝙ idẽ ẽ moꝛtẽ reciꝑe: ⁊ talia
pati ad qᷓ imediate ſegtur moꝛs. Mar⸗
cellinus ergo verꝰ xpᷣi martyr fuit:qꝛ q;
uis nõ fuerit moꝛtuꝰgladio:ſic tñ fuit in
carcere recluſus ⁊ retentꝰ: ex hoc ſecu
taẽ moꝛs. C Ad 36 do. ꝙ q;uis bere
tici dicant ſe pati ꝓ xpᷣo:nõ tñ patiũtur
pm eiꝰ doctrin in eius eccleſia pᷣditataʒ
7 appꝛobatã. Quiſꝗs enim extra eccleſi
am patitur:pati põt:ſʒ martyr fieri non
põt. ñ heretici pñt ꝓ xpᷣo pati:ſed nou
martyꝛes fięri:ut Gꝛegoꝰ diẽ. vii. Wo
raliu.c.xxi.e eis.n dic Apłs ad Ro.

. l s quali᷑runq; x.elũ gdem habent: ſednon ſᷣm ſciam.
recepta facit martyꝛem:niſi recipiaturp

um ſicꝓcedit᷑:
Dtertium beni⸗
wWVw non plus faciat ad perfectio-
nis ſtatum martyrium q; religionis vo

tum. Maions enim perfectiõis eſt ani-

mam ponere pro cbriſto per votuʒ obe

*

dientie:q́; grohinn corpus:quod ſit ꝑ

martyrium: ſed per votum obedientie
religioſus homo tradit aiam in perpe/
tuam ſeruitutem prochriſto: ergo ma⸗
gis facit ad ꝑfectionis ſtatum q́; mar-
tyrin. Pꝛecterea pfectiꝰ ẽ bonũ cõe qᷓ;
ꝓpum.ſed ꝑ votu obedientie in religioe
bõ mancipat᷑ ſe ruitio multoꝝ:ꝑ mart⸗

rium vᷣo homo ſibiipſi pdeſt magis er⸗

go facit religionis votum ad perfectio⸗
nis ſtatum. ¶Preterea maius vinculũ

non tollitur per minus:ſed votum vltra

marinum in quo attendit᷑ opus marty
rij tolliturper religionis votum. Plus

ergo facit ad perfectionis ſtatum votu

religionis q; martyrum. SSM

Ar.

ſunt ad fine:ſed martyriu ẽ finis omniũ
votoꝝ. Sicut.n.moꝛs ẽ finis oium terri
biliũ:ſic vita ẽ finis oium deſiderabiliũ:
qꝛ pellẽ pꝛopelle:⁊ cũcta que hõ bʒ: dat
pꝛo anima ſua: ⁊ pꝛo coꝛpoꝛali ſua vita
ſaluanda ut ſcribitur Job.ij. .
RKnd c0 dicendum e ſicut dicit
EEOAugzin quodã ſermone
de martyribꝰ:nulli tatũ impẽdũt quãtũ
qui ſeiſos ipẽdũt. Martyres aut ſeipos
ĩſacrificiũ xpᷣo obtulerũt.Secũdũ Spꝛe
eminẽtiã ſacrificioꝝ põt accipi peminen
tia ꝑfectionũ. Offert᷑ aũt deo q;tum ad
pñs quadruplex ſa crificiuũ. ¶ DHꝛĩo ð ex
terioꝛibꝰ rebꝰ qñ bomo res tꝑales ꝓopt
deju paupibꝰ elargit᷑: m illud ad Hebr̃.

vltimo. Beneficiẽtie aũt ⁊ coĩonis noli/

te obliuiſci. Lalibꝰ.n. boſtiüs ꝓmeretur
deus ¶ Secudo de ꝓpꝛio coꝛꝑe ꝑ vicio
rũ moꝛtificationẽ: ut qñ aliꝗs carnẽ ſuã
crucifigit cũ vicis ⁊ concupiſcẽtijs: de
quo ſacrificio dicit apłs ad Ro. xij. Ex-
pibeatis coꝛꝑs veſtra oſtiã viuentẽ ſan-
ctã deo placentẽ. ¶ Tertio de coꝛde et
de pꝛopꝛia volũtate ut cũ quis totũ ſpiri
tũ ⁊ totam volũtatem o ffert deo in pꝛo⸗

preiã ſeruitutẽ. Oe quo ſeribit᷑ ipſal. Sa
crificiũ dco ſpũs cõtribulatus:coꝛ cotri

tũ ⁊ bumiliatũ deꝰnõ deſpicit. C Quar
to de ꝓpꝛia vita: ut cũ quia totũ ſeipſum

tradit᷑ in moꝛtẽ: vitam tꝑalem ↄtẽnẽdo
ꝓ rpᷣo:⁊ boc ſacrificiũ ẽ maioꝛis ꝑfectio

mnis q; oia alia:qꝛ nullus plus ipendit q;

qui feipᷣin impedit m Aug. Unde boc

beneficiũ victis avictoꝛibꝰpſtat᷑:ſicut di
cit ut vite parcẽtes ↄſeruẽt ſeruituti ſub

iectos. Oꝛ ergo in pꝛimis tribꝰ ſacrifi-
cus ↄſiſtunt tria vots religiõis:pauꝑta⸗/

tis ;tũ ad pmũ. Caſtitat q;tu ad ſecũ

du. obedittie q; tũ ad tertiũ Quãto iſtꝰ

ſacrificiu qrtũ excedit illatria: tàto mar
tyrum vora religionis excedit in perfe-

di E ctiõis ſtatu
— Id paimumen eſt dicen

*

Ar. OAQneſtio
In cõtrariũ Mae linis bie

dũ ꝙ votum obediẽtie in boc coſiſtit ut
eius ꝑfectio ſit vſq; ad moꝛtẽ. Vnde ſic
pꝛofitet᷑ quilibet religioſus obedire vſq;

ad moꝛtẽ. MWartyriu ergo gfecte cõple-

ctitur illud quod ẽ vltimũ cõplemẽtů vo
ti obedietie:exquo in moꝛte recepta pꝛo
xpᷣo terminat᷑imõ quo dicit de rpᷣo ꝗ fu
it caput martyrũ. Phił.ij. Factusẽ obe
diẽsvſq; ad moꝛtẽ. ¶ Ad ⁊eſt dicẽdũ

ꝙ martyriũ opus cõmune eſt nõ minus

q́; quodcuq; opus virtuoſu i eccłia. Ain
cit eni ut dicit Gꝛegoꝰ:eccleſia in moꝛte

martyru ⁊ ꝓficit. Nincit eni tyranos ⁊

milites ſuos facit ↄſtantes. ¶Ad 3
dicẽdum ꝙ per votũ vltramarinu quis

attentat martyriũ in animi pꝛeꝑatione

qð ẽ de neceſſitate ſalutis cui ille laboꝛ i
iungit᷑ in pniam ad remiſſionẽ peccato/
rum. Aotũ aũt religionis eſt de bis que

ſunt ↄſilij ⁊ ſupererogatõis que excedut

oẽm alium pnie laboꝛẽ vnde merito ta-
le votũ per introitũ religionis tollit᷑ vel

cõmutatur in illud quodq ẽ maioꝛis ꝑfe-

ctionis obtus.
uartuͤ ſic ꝓceditur.
2 IEELidet eni ꝙ
nõ ſemꝑ ſit ꝑfectiõis opus vt bõ
ꝓpter xpᷣm moꝛtis ꝑiculo ſe exponat: qꝛ

nullus dʒ dare cãm alicui ꝙ eù interfici

at:qꝛ tũc efficit᷑ bomicida ſuiipſius: ſed

qui moꝛtis periculo ſe exponit: dat cùm

interfectõis eius. ¶Pꝛeterea: qd nõ li
cet facere cauſa euitatõis peccatinõ li/
cet facere ex quacũqʒ alia cã: ſed Aug⸗

i.de ciuit ate dei inculpatquaſdã femias
q volẽtes fugere illos ꝗ volebat eax pu⸗
dicitiã violare in raptun⁊ necatuꝝſuui
uʒ ſe piecerũt.

rut. Pꝛeterea nõ ſ alicui ſa
cereↄtra p̃ceptũ dei:̊ ĩ illo pcepto.MNõ
occides:ꝓbibet᷑ ne hõ occidat ſeipʒvt di

cit Augꝰ. Mõ licet ergo ex quacũq; cau

ſa ꝙ bomo moꝛtis Ler:cule ſe Etponar.
ATz qqꝛ in hocponi
In ↄtrariũie Amd gerle⸗

ctio mariyrũ:ꝙ ſe moꝛtis periculis tra

diderunt pꝛopter cbꝛiſtum.:

IIII

=
—
—
nzesAerSerreremezrereeeeereer,

monte
ws!
454
i us
ione
boi
Cato/
CNt
torn⸗
itee
ee⸗

Ain⸗
terſi
s:
ran
Ntol
nöli⸗
Bug
ſetmies
,.
inn
ſanſt
uſi

mirrer

—
—
=
S

Ar.

gis uel populi iiberationẽ.

KRñd EO dictqum ꝙ incoſulte et
regulariter ſemꝑ homo
nõ teneĩ ſe moꝛtis periculo exponere: ſj
in aligbꝰ caſibus laudabileẽ ⁊ opus vir

tutis ut quis ſe moꝛtis ꝑiculo exponat.

Sunt autem q;tũ ad pñs q̃ttuoꝛ caſus
in ꝗbus ſcriptura laudat ꝙ bõ exponat
ſe moꝛtis periculo.. Pꝛimo Ppier gre
Secundo
ꝓpter fidei uel iuramẽti obſeruationeʒ.

¶ Tertio ppter reipublice defenſonẽ.
¶ Quarto ppter veritatis ⁊ iuſticie te/

ſtificationẽ. Exemplũ pmi de Oauid.i.
Paralip.xx.Mõne ego ſũ qui iuſſiut nu⸗
meraret᷑ pplus. Ego ſum ꝗ peccaui: iſte

grex quid cõmeruit. Nertat᷑ obſecro ma

nus tua in me⁊ ĩ domũ patris mei:⁊ po
pulus iſte nõ ꝑcutiat᷑.Exẽplũ ſecũdi po
nit Augꝰ.i.de ciui.dei.c.xiij.de Marco
regulo imꝑatoꝛe Romanoꝝ ꝗ detẽtꝰ in

carcere in Carthagine miſſus Romã ꝓp
ipetrãda pace pᷣſtito iuramẽto de reuer

ſione:qua cũ non ipetraſſet:pꝛopter iura
mentũ qð de reuertẽdo fecerat abſqʒ vl

la dilatiõe ad hoſtes remeauit: ⁊ ab eis
occiſus eſt. Exẽplũ tertũ põit ſiił Augꝰ⸗

de romanis ex ſentẽtia Cathonis.v. de

ciui. dei:romanos ideo victoꝛes fuiſſe ⁊
monarchiã tenuiſſe ĩ toto oꝛbe:qꝛ reipu

blice fuerãt defẽſoꝛes:iuſticie amatoꝛes
veritatis ↄſultoꝛes:bonoꝝ ꝓmotoꝛes:⁊

nulliꝰ libidinis atq; cupiditatis ſecuto/

res:pꝛo quibꝰ ut dicebãt moderni babe
bãt luxuriã atq; auaritiñ:reipublice ege
ſtatẽ: ⁊pꝛiuati boni opulentiã:laudabãt

diuitias:ſequebant iertiã:z iter bonos

⁊ malos diſcrimẽ nullũ.Exeplũ quarti
ponit Chꝛyſo? Marci vi de Joane ba

ptiſta ꝗ nõ inducebatad negandũ ⁊ p̃ᷣm:

H ſolu ad negãdũ bãc veritatẽ:ꝙ liceret
erodi br̃e vxoꝛt᷑ fris ſui:quã cũ negare
noluiſſet:ĩicarceratꝰẽ ⁊ capite truncatꝰ.

4 i NM ergo ẽ dicẽduʒ ꝙ
Ad Anmm nullus dʒ dare caʒ

uel occaſionẽ iniuſte agẽdi:ſi tñ aliꝰ iniu

ſte agat:dʒ moderate tolerare. Ex quo

nonageſimaquina 1

libet aũt iſtoꝝ caſuũ ſupꝛadictoꝝ nõ dai

glicui cã iniuſte agèdi:qꝛ veritasgdoctri

ne:equitas iuſticie:⁊ ſcitas vite: tꝑe ⁊ lo
co nõ ſunt obmittẽda ꝓpter ſcandalum
paſſiuũ. Ande ſi aligs ex bis ſcãdalica᷑
⁊ moꝛtis pen infligit alicui:nõ eſt ipſe
cẽõ ſue interfectõis:ſʒ inigtas occidetis.
Ad ꝛmeſt dicendũ ꝙ ille mulieres ⁊
quecũ q; alie ꝑpſone ſi interficeret ſeißas
niũ hoc faceret ↄſilio ſpũs ſci in cuiꝰpta⸗
te ẽ vita ⁊ moꝛs hois:culpam hbomicidij
nõ effugiũt:etiã pꝛo euitanda quacunqʒ
coꝛꝛuptiõe:quia nõ imputat᷑ culpa imũ
dicie ſine voltaria cõplacentia.Ad

Z“eſt dicenduʒ ꝙ illud pꝛeceptũ ẽ ne bõö

occidat hboĩem:⁊ peronñns ꝙ non occidat
ſeipſum. Sed ſi ab alio occidatur iniuſte
agente.:ſi patienter tollerat ad merituzë:
non ad culpam ſibiimputatur.
QAueſtio.lxxxxv.quomodo apłoꝛum

perfectio obſeruata eſt in cõfeſſoꝛibus.

cõſiderãdũ
ꝑfectio obſeruata ſit ĩ ↄfeſſoꝛi
bus. Circa qð querũt᷑ qᷓttuoꝛ.
Pꝛimo vtꝝ ſola charitas poſuẽit cõ
feſſoꝛes ĩ ꝑfectiõis ſtatu. ¶/ 2 vtrũ ma
gis amoꝛ amicitie q;ᷓ ↄcupiſcẽtieę fecerit
in cõfeſſoꝛibꝰ ſtatũ pfectionis. ʒ vt-
plus poſuerit in ꝑfectionis:ſtatu ↄfeſlſo
res coꝛpoꝛis cõtinẽtia q; tꝑaliũ carẽtia
¶QAQuarto vtrum magis per bumilita
tem qᷓ; per aliam virtutem confeſſores
conſecuti ſint ſtatum perfectionis.

ergo ſic pcedi
D Pꝛumn tur. NHid et᷑.n.
ꝙ per ſolã charitatẽ ↄfeſſoꝛes nõ
ſint poſiti in ꝑfectionis ſtatu:qꝛ diligere
deũ⁊ pꝛoximũ eſt in pᷣceptum ⁊ de neceſ
ſitate ſalutis Matth.xix. Sed talia nõ
ponũt hoĩem in perfectõis ſtatu:cũ ſta⸗
tus perſectio reꝗrat illa que ſunt ↄſilij ⁊
ſuꝑerogatõis opa. Pꝛeterea ſiatꝰfe
ctio acqritur cũ voto:ſed nõ in olbus cõ
feſſoꝛibus fuitobligatio voti:qꝛ nõ oẽs
fuerunt religioſi perquos votuʒ emitut᷑

ð

de bis que ſunt ꝑfectionis oga. CPꝛe/
terea perfectio dilectiõis cõſeſſoꝛũ fuit
in cõſtanti cõfeſſione nois xpᷣi:ſᷣ bec pci
pit᷑ oibus tanq; neceſſaria ad ſalutẽ: ad
Ro. x. Coꝛde credit᷑ ad iuſticia: oꝛe autẽ
cõfeiſio ſit ad ſalute. Mõ ergo ꝑ bocↄfeſ
ſoꝛes fuerunt poſiti in perfectõis ſtatu.

e Pe ẽ:qꝛ eccleſia nõ
In coõtrariũcireſtiuita⸗

tes aliquoꝝ ꝗ nõ fuerũt ĩ ꝑfectõis ſtatu.
Rn leo dieendum ꝙ ſicut dicit
RI EEEDionyſius. iiij. c. de diui
nis noibus. Diuinus amoꝛ ẽ extaſimfa
ciẽs nõ ꝑmittẽs ſui ipᷣoꝛũ eſſe amatoꝛes
ſz amatoꝝ. In tali aut ĩpetu diuini amo
ris triplex ꝑfectio iuenit ᷣm triplicẽ gra
dũu repertũ in ipo. ¶ Anus gradus ẽ in
diuino amoꝛe:uel in amoꝛe ꝓximi ꝓpter
deũ extenſiuꝰ. Secũdus intenſiuus.
Et tertiꝰ recognitinꝰ. Extẽſiuꝰ ꝗdẽ
tres gradus bzʒ. Unus ẽ quo diliguntur
benefici. Secudus quo diligutur cõſan
guinei ⁊ domeſtici. Tertiꝰ quo diligũt᷑
inimici:⁊ iſte ſolus amoꝛ ꝑfectoꝝ eſt:vn
de Mattb. v. ſtatiʒ cũ ſaluatoꝛ dixit. Di
ligite inimicos veſtros:⁊ benefacite bis
qui oderũt vos. Tanq; in boc ꝑfectum

bñ̃ficiu redẽptõis. Tertius ẽ quo nõ ſo/
lum recognoſcit:ĩmo ſũmo ardoꝛe appe
tit᷑ beneficiuũ gloꝛifica õis:in quo ꝗs cu

modũ diligedi eẽ demoſtraret:ſubdidit:

Eſtote ergo pfecti ſicut ⁊ pater veſter ce
leſtis ꝑfectus ẽ. ¶ Intẽſiuꝰ vo ſilr tres
gradus bzʒ. Anus quo tꝑalia ↄtenutur
pꝛo xpᷣo:⁊ ꝓamoꝛe ei ꝓximis largiutur.
Secũdus e quo coꝛpus ꝓpꝛium vigilis
abſtiuetijs ⁊ alus oꝑibus macerat᷑: ⁊ ꝓ
vtilitate ꝓximoꝝ laboꝛibus ⁊ lãguoꝛibꝰ
exponit᷑. Certius eſt quo vita pñs ꝓ xpi

moꝛti exponit᷑ ⁊ pꝛo ſalute pꝛoximoꝝ cu

neceſſe fuerit:modo quo dr.i. Jo.iij. In
hoc cognoſcimꝰ charitatẽ dei qm ille ꝓ

nobis aiam ſuã poſuit:⁊ nos debemus

pꝛo fribus aia m ponere: in quo cõſiſtit
ſuma dilectõis perfectio: qꝛ vltra bunc
gradũ dilectio intẽdi nõ põt:iuxta illud
Jo.xv. Maioꝛẽ hac dilectionẽ nemo bzʒ
ut ais m ſuas ponat ꝗs pꝛo amicis ſuis.

Recognitiuꝰ vᷣo eodẽ mõ tres babet
gradus. nus ẽ quo recognoſcit᷑ bñfici
um creatois. Secudꝰ ẽ quo reeognoſcit᷑

piat diſſolui ⁊ eẽ cq rpᷣo:quod ad gfectã
dilectionẽ ſpectat. Dicit. n. Aug? ilibꝛo
de cathetiãdis rudibus:nullã eẽ maio

rem cãm quare uel inchoet᷑ uel augest᷑

amoꝛ q; cu amari ſe bõ agnoſcit:qui nõ/

dum amabat Qꝛ ergo xpᷣus pꝛiꝰ dilexit

nos:nulla maioꝛ potuit eſſead amoꝛem

eius iuit atioq; puenire amãdo: ⁊ nimis
ẽᷓ durus aius qui dilectionẽ etſinon vult
ipendere: nolit repẽdere. In oibus autẽ
iſtis gradibus in conſeſſoꝛibus fuit per

fecta dilectio:ideo dicendum ꝙ per mo

dum perfectum diligendi deum ⁊ pꝛoxi

mum fuerunt poſiti in perfectõis ſtatu.

,‚RA&Wing ergo eſt dicẽ
Ad P umum dum: ꝙ ſicut
dicit Aug ſuper Joan. Charitas non
ſtati cũ naſcit᷑ mox pfecta ẽ:imo pꝛiꝰ na
ſcit᷑deinde nutrit᷑ vltimo ꝑficit᷑. Cũ ᷣo

pfecta fuerit dicit. Cupio diſſolui ⁊ eſſe

cũ xpᷣo.Perficit᷑ aut cbaritas ꝑ opera co
ſilij ⁊ ſuperogatõis:ideo per hãc ↄfeſſo
CAd zE
dicendũ: ꝙ ſicut dictũ fuit ſupꝛa: votuʒ
emittit᷑ mẽte:implet᷑ vo exterius ꝑ illa
que ſunt ſuꝑerogatõis opera: qᷓ;uis eniꝰ
cõfeſſoꝛes nõ fuerint oẽs religioſi q;tu-

res fuerũt ĩ ꝑfectiõis ſtatu.

ad ſuſceptionẽ babitꝰ ⁊ alioꝝ que ſunt qͥ
dã accidẽtalis religiõis:religioſ tůũ cen
ſendi ſunt q́;tum ad ipletionẽ eoꝛuʒ que

faciunt eſſentialiter ad ꝑfectiõis ſtatũ.

¶ Ad zʒ eſt dicẽdũ qꝙ ↄfeſſio nois rpi
icaſu vbi aligd ſubtraberet᷑ bonoꝛi fidei
xpᷣiane: ⁊ ubi infideles cõtra xpᷣianos in

ſultarẽt:uel vbi hõ cogeret᷑ negare fide:

de ncẽitate ſalutis:ſʒ publice ↄfiteri ?⁊
voluntarie ⁊ ſponte ſe offerre ad confi-

denduimm coram hereticis ⁊ inimicis fi-

dei que ſancti confeſſoꝛes fecerunt: ſu/

(n

lute

den
imis
uk
Ate
to
rvt
lar⸗
diei⸗
ſat
hon
N
ii⸗

405

i

Ar.

pererogationis ⁊ perfecionig eſt opus.
DODlecundudgkat
Cen tur. Vide
tur.n. ꝙ amoꝛ ↄcupiſcẽtie magis
qᷓ; amicitie poſuerit cõfeſſoꝛes ĩ ꝑfectio
nis ſtatu Maioꝛ enit᷑ dilectio deĩ q; ꝓxi
miuel q; cuiuſq; rei create:ſj deꝰ diligit
a nobis amoꝛe cõcupiſcẽtie. Stultũ eni
eſſet dicere ꝙ quis diligat deũ ⁊ ei velit
bonũ:ſʒ magis ipᷣm bonũ oĩs boni volu
mꝰnobis.Et iſte ẽ amoꝛ cõcupiſcẽtie:ñ
amicitie Perfectioꝛ ergo funt in cõ feſſo
ribus a moꝛ concupiſcentie q; amicitie.
¶Pꝛeterea maxima dilectio penſat᷑ex
maximis bonis. Sed maxima bona ſüt

virtutes ⁊ bona ſpuᷣalia que diligutur a

nobis amoꝛe cõcupiſcẽtie:cũ ipſa opte-

mus nobis ⁊ ꝓximis. Perfectioꝛ ẽ S

dilectio ↄcupiſcẽtie:q; amicitie. ¶
fartccti⸗ cõſiſtit in relinquendo oĩa tꝑa
ia ⁊ ſeqᷓndo pᷣj CQatth.xix.Sʒ iſta dili

.

gunt᷑ amoꝛe ↄcupiſcentie: non amicitie.

C. S. ills diligit᷑ annoꝛe acupiſcẽtie qd

diligit᷑ in oꝛdine ad aliud. Sed hõ diligit
in oꝛdine ad aliud ⁊ nõ ᷣm ſe.Dicit eniʒ

Aug ſuper illo verbo ad Phylemonez.

Ita frater ego te fruar in dño:ꝙ ſi ñ ad⸗

didiſſet in dño ? te frater tm dixiſſet:tm

in eo cõſtituiſſet ſpyem ſue beatitudinis:
qð non eſt faciendũu niſi in illa trinitate:

puta in ſummo ⁊ incommutabili bono
Perfectioꝛi ergo modo pertinet ad ſta⸗
tum perfectum amoꝛ cõcupiſcentie ma
gis q; amicitie. ẽ H

„ . .

In contrariũ ae eppe

tale: 7 illð magis: ſ pyt amoꝛẽ amicitie

itẽdit᷑ amoꝛ ↄcupiſcetie:ergo iſte perfe-/
Bndo, Hora maions2,
Vdicẽduʒ ꝙꝙ motus dilectio

nis in duo tendit. ¶C Pꝛimo in eum cui

aliquis vult aliquod bonum. Se
cũdo m illud bonum quod ei optat.Pꝛi-
ma dilectio vocatur amoꝛ amicitie. Se
cunda vo amoꝛ concupiſcẽtie. Excedit
autem pꝛims dilectio ſecundam q;tum

Pon

*

nonageſimaquina n

ad pꝛeſens in tribug. Pꝛimo in amo
ris terminatione. Secundo in diui⸗
ni pꝛecepti obſeruatione. ¶ Tertio ĩ di
uine bonitatis cõmunicatione. Siquis
enim diligit aliquem qꝙ ei vult bonum:
q;uis vtrunq; diligat ⁊ illuʒ cui vult bo
num ⁊ ipſum bonum quod ſibi optat:bo
nuʒ optatum per accidens dicitur ama-
ri:⁊ non per ſe. Stultum enim eſſet dice
re ꝙ intentio amantis per ſe terminare
tur ad illud cuius deſtructionez a ppetit
Siquis autem optat alicui bonum cibũ
bonum potum: qᷓ;uis tale bonum dili
gat inq;tum venit in vſuʒ illius cui vuleę
illud bonuz:ille tamen bonus cibus vel

bonus potus non poteſt per ſe amari cũ

eius vſus ſit eius deſtructio. Intẽtio er-

go amantis per ſe terminatur ad illud

cui vult bonum: et iſte eſt amoꝛ amicitie
qui excedit amoꝛem illum concupiſcen-
tie in amantis terminatione. ¶ Secũ
do excedit in diuini pꝛecepti obſeruatio

ne. Cum euim pꝛecipitur nobis ut dili-

gamus ꝓximos noſtros ſicut nonpſos:
non ſic accipitur talis modus diligendi
ut ipſos pꝛoximos diligamus inq;tum
nobis in noſtrum vſum ven iunt:quia ſic

nõ diligeremus eos ſicut noſipſos: ſicut

non diligimus equum vel mulum quiin
noſtrum vſum veniũt:ſed magis diligi

mus nos quibus talia optamꝰ: ut ex eis

conſequamur vtile vel delectabile. intel

ligitur ergo modus diligedi prorimos

ſicut noſipſos ut eis velimus fidem cha

ritatem et eternam felicitatem que no-

bis volumus et alia tẽporalia bona qui
bus ad illa perueniatur:ſicut nobis illa
optamus ut ad illa perueniamꝰ: modo
quo dicebat opoſtolus. Mõ queroqued
mibi vtile eſt ſed quod multis ut ſa lui fi
aut. Et iſte eſt amor amicit ie non cẽcu-
piſcẽtie. ¶ Tertio excedit in diuine bo
nitatis communicatione. Modus eniz
diligẽdiquo diligimus ꝓximu deriuatꝰ

Ga dilectione deiqna ipſe diligit nos: ſʒ

ipſe deꝰ diligit nos dilcctõe amicitie: q?·

Ar.
vult nobis bonum et comunicat nobis
ſua bona: Igitur ⁊ noſter modus diligẽ
di in hoc perfectuse ut ꝓximos noſtros
diligamus: qꝛ eis volumꝰ bona dilcctio
ne amicitie:mag amoꝛ amicitie qᷓ; cõ
cupiſcentie cõfeſſoꝛes cõſtituit in ſtatu ꝑ
fectionis:cũ iſte ſit ꝑfectioꝛ illo.

H ergo eſt dicendum
Ad Pamn q deuz diligere ut
ei velimus bonũ põt intelligi dupliciter

¶Pꝛimo ut ei velimꝰ bonuũ ꝑ ſui cõſe/

cutionẽ ut conſequ at aliquod bonũ quo

ipfſe careat: ⁊ ſic planũ eſt ꝙ nullũ bonũ

poſſumus deo optare:cũ ſit bonũ infini

tũ:qð nec augeri nec minui põt. ¶C Se

cundo ꝙ velimusei bonũ per ſui coĩca/
tionẽ:⁊ ſic ei velimꝰ bonũ. Dicit.n. Dio/
nyſius ꝙ amoꝛ mouet deũ ⁊ nõ ꝑmiittit
eum manere ſine germine: ſed mouet eũ

ad coĩcandũ ſua bona. ¶ Ad ⁊“eſt di-
cẽdũ ꝙ charitas ⁊ bona ſpũalia ſũt ma

xima bona foꝛmalit quibꝰbõ perficitur
in vita ſpuali:ſed ſubſtantialit᷑ ⁊ fin alit᷑
terminatiue nõ diligunt᷑ niſi ꝓpter nos
⁊ ꝓximos nr̃os ꝗbꝰ illa optamn⸗. Ad
3 c do. ꝙ tꝑalia ? quecunq; alia q pñt
venire in nr̃m vſum non poſſumꝰ dilige
re dilectione amicitie:ut ibi terminet᷑ di
lectio:ſed diligimus ea tanq; inſtrumẽ-
ta quibus nos ulłl ꝓximi noſtri pñt vᷣtuo
ſe agere:⁊ oꝑa ſuꝑerogationis exercere
ad cultũ diuinũ ipſa oꝛdinãdo uel paupe
ribus erogando. C Ad "eſt dicenduʒ
qꝙ boĩem diligere ppter ſe ⁊ nõ in oꝛdi⸗
ne ad aliud põt intelligi duplicit᷑.
mo participatiue:⁊ ſic ipſe bõ ꝑ ſe diligi
tur:⁊ eſt aliud cui ꝑ ſe nolumus bonum.
Eſt eni ipᷣe pticeps imediate diuine bea

titudinis. ¶ Secudo terminatiue:⁊ ſic

planũ ẽ ꝙ nõ eſt finale bonũ in quo ter
minatiue nr̃am ſpem debegamꝰ ponere.
ſim quẽ modũ loꝗt᷑ Apls i ᷣbo allegato

—.

M tei tiu dken ꝙ plus

poſuerit cõfeſſoꝛes in perfectiõis

ſtatu tpaliũ caretia q́; coꝛꝑis ↄtinentia.

OQM neſtio

¶Pꝛi

III
Dicit eni Aplłlæ.i.Thi.vi.ꝙ radix oium
maloꝝ eſt cupiditas. Carentia & tepo-
raliũ ẽ carentia cupiditatis: que tãq; ca
rentia oium maloꝝ magis facit ad ꝑfe-
ctionis ſtatum q; aliqd aliud. & Pꝛe-
terea pfectio ſta tus ſumit᷑ ex bis que te

nent ſe ex ꝑte anime:ſed cõtinentia cum

ſit circa ſexuũ diuerſificationẽ ⁊ coꝛpoꝝ
diuerſaʒ cõplexionez: magis ſe tenet er
ꝑte coꝛpoꝛis:⁊ ꝑ ↄ ſequẽs nõ poterit fa-
cere ad ꝑfectiõis ſtatũ. Pꝛeterea qð
magis reddit boiem aptũ ad ꝑfectionis

oꝑa:magis facit ad ꝑfectioiſſtatũ: ſʒ bꝰ
videtur eſſe ſobꝛietas. Scribitur enĩ au-

ctoꝛitate Hiero.xxxv.di.c. eccleſie.an nõ
confuſio et ignominia eſt ieſum crucifi⸗
xum pauperem eſurientem farſis ⁊ ple-/
nis pꝛedicare coꝛpoꝛibus: ⁊ ieiunoꝛum

doctrinã rubentes buccas: tumentiaqq

oꝛa ꝓferre:ſi in loco apłloꝝ ſumus nõ ſo

lum ſermones eoꝛum imitemur:ſed con

uerſationem ⁊ abſtinentiam.

ſ11 —=&ν . P* M1 eſt quod ſcribit
In cOotrarin Eccł xrvi Ois
ponderatio non eſt condigna continen
AHSωinY.ς tis anim.
ndeostind ꝙ continentia
ceteris aliis virtutibus magis facit ad
pfectõis ſtatũ ↄſequẽdũ ⁊ ↄ vᷣuãdũ q;dtũ

ad pꝛeſens pꝛopter quatuoꝛ. ¶ Pꝛimo
pꝛopter maius exemplum. ¶CSecudo
pꝛopter maius dominium. ¶Tertio

pꝛopter mams auxiliuz. Quarto pꝛo

pter vincendum maius pꝛelium. Sunt
enim exiſtentes in ſtatu perfectiois lu/

centes in medio praue ⁊ peruerſe natio

tionis per ſanctitatis exemnplum.quaſ
lum inaria inundi:verbum vite: contine

tes:ad Pbil.ij. Mibil autezs eſt quod ma
gis vitam ſanctoꝛum viroꝛum babeat

denigrare ne pꝛoximis lucis exempla

monſtrent:ſicut coꝛpoꝛis incontinentia.

Ande dicit Hieroꝰ in quadam epiſtol a
de vita clericoꝛum: ꝙ cum teſtimonium

opoꝛteat hẽre bonum ab bis ꝗ foꝛis ſůt

cũ a te femiaꝝ genꝰ uõ amputotur: das

SS
õ

eniet⸗

tfGd

aki/
1⸗
pouun
ntiac
s noͤſ⸗
ſd.

ſnti⸗
Nee

genti⸗
eit

ch
Pno.

it
r⸗
nopio
.Ount
ſois ly/⸗
ſenati⸗

An

contni
no n

beben
Kengh4
enent,

eſn
opſ

ſorsſi

ur du⸗

Ar. 11 0

repꝛehbẽdedi te locum: ⁊

detrabentiũ tradid t. 6£

22

ipſe te moꝛſibꝰ
Auge. ſug il
11
3

lo verbo apłi. Specracu lum facti ſumꝰ

mũdo:dicit ꝙ ſic vits nraʒ ⁊ fam nur̃aʒ

cuſtodire debem?: ut nõ erubeſcãt de de

tractoꝛiblaudatoꝛes. .Pꝛopterma⸗

ius dñium:per tpanuʒ eni carentiã dña
mur alus extrinſecis à nobis: ſʒ ꝑ coꝛpo
ris ↄtinentiã dñamur nobiſipis:⁊ q;uis
magne virtutis ſit ut homo ſit victoꝛ oi
um alioꝛũ mundanoꝝ:longe tñ maioꝛis
virtutis eſtiꝙ homo ſit victoꝛ ſuiipſius:
quia parũ eſt ut dixit ille ſanctus conſtã
tinꝰ barbaras nationes viciſſe:ſi bomo

a ſeipo vincat᷑: eo ꝙ illavicere virtus eſt

populoꝛuʒ: ſed vincere peccata in ſeipſo
eſt virtus mozum. Dꝛopter maiꝰ au
xiliuũ:de nulta eni alia virtute ſic dictuʒ ẽ
ſicut ſcribi? Sgapientie.vij. ec de ipſa cõ
tinentia dictum. Mõ poſtum eſſe ↄtines
nin deus der. Et boc ipʒʒ eſt ſapietie:ſci-
re cuiꝰ hoc eſt vonũ:que verba exponens
Augꝰ. x. confeſſ.dicit Jubes nobis dñe
con tinentia:da ergo quod iubes: ⁊ iube
quod vis. Et pꝛopter vincendũ ma/
ius pᷣlium:nam contra alia vicia poſſu

m us bellare pᷣm noſipſos totos:ſʒ ad ſer

nandam continẽtiam opoꝛtet nos bella
re contra noſipſos ut ſpus vincat carnẽ:
ut nõ quecunq; illa vult faciat. Quauis
ergo oes virtutes fecerint ad ꝑfectiont
confeſſoꝝ plus tñ oibus alijs ↄtinentia
poſuit ⁊ tenuit eos in ꝑfectionis ſtatu.

9 821 ergo eſt dicen⸗
AG Pnumum dũ ꝙ concupi
ſcentia que eſtradix omniũ maloꝛum:vi

ciuʒ eſt generale cõmuniter ſumptũ pꝛo
omni ioꝛdiato amoꝛe cuiuſcũq; rei ut di

cit Augꝰ.ci.ſuper Geñ. Secũdum queʒ

modũ ipſa cõcupiſcentia carnis phibet᷑
noĩe cupiditatis. C. Ad 2“ eſt diceẽduʒ
ꝙ coꝛpoꝛis ↄtinentia conſiſtit in diuerſi
ficatione ſexun inſtrumẽ taliter ⁊ mate-
ria liter:ſed effectiue ⁊ impatine q;tũ ad
rõnem meriti uel demeriti non cõſiſtit ni
ſi in volũtate:cinꝰconatus quãto maioꝛ

Ageſimaquinta

IIII
E in reſiſtedo alicui vicio in fſoꝛmata cha
ritate:tãto magis habet rõnem meritix
perfectionis. Agd 3“ eſt dicenduzʒ ꝙ
ſerusntes continẽtiaʒ: neceſſario ſeruãt
ſobꝛietatem⁊ abſtinentiã. Unde dicitur
in d iſtinct ione ſupꝛadicta. Eccleſie pꝛin
cipes qui delitijs aff luũt ⁊ inter epulas
atq; laſciuias pudicitiã busre ſe credut:
pꝛopheticus ſermo deſcribit quo eijcie/
di ſint de ſpacioſis domibꝰ:lautiſq; con-
uiuijs:⁊ multo laboꝛe cõquiſiſtis epulis
2 ſi vis ſcire quo ei ciendi ſint ꝓpter ma
las cogit ationes ⁊ opera ſua: euangeli
uz lege. In tenebꝛas exterioꝛes: ibi exit
ſletus et ſtridoꝛ dentium. ſic Recditur
quareü keni e
per bumilitaté ↄfeſſoꝛes non ſint
con ſecuti perfectionis ſtatũ:qꝛ qð eſtim
perfectoꝝnõ facit ad ſtatu perfectionis
ſij bumilitas videt᷑ eẽ imꝑfect oꝝ: cũ deo
qui eſt perfectiſſimus nõ ↄueniat bumi/⸗
liari nec alicui ſubijci. Pꝛeterea iuſti
cia eſt pᷣclariſſima virtutũ ⁊ cõmuniſſi⸗
ma:magis ergo po ſuit oↄfeſſoꝛes in ꝑfe-
ctõis ſtatu iuſticia q; huilitas. C .ſta
tus ꝑfectõis eſt ſupremꝰin ecclłia q ſemꝑ
pᷣſuppõit᷑ eẽ cũ charitate:ſj nõ ẽ iuſtũ q/
bõ exũs i charitate ſubijciat ſe ꝑctõꝛibꝰ
nõ qᷣ ſꝑ builitas facit aꝗ 84 tü leetidis.
“ 11 eſt qu ſcribitur
In 60 trarii Pbil. ij. In hu
militate ſuꝑioꝛes ſibi iuicẽ arbitrantes
Suꝑ quo iᷣbo dicit glo. ꝙ iõ apłs ad bũi
litate ſpẽalłr iuitat:qꝛ boc ſẽtire videtur

quod i rofuit:h̊ gcꝗd fuit ĩ chꝛiſto. fuit

iſcis diſciplina moꝛum ⁊ perfectionuʒ.
Bend EO dicẽdum ꝙ iter omnes
virtutes moꝛoales buili
tas plus facit ad perfectionis ſtatu fun
datiue ⁊ conſeruatiue propterquatuoꝛ.
UPꝛiopꝛopter ſingulare magiſterium
De nulla eni virtutetaʒ ſingulare docu
mẽtum dedit magiſterveritatis ſicut de
bumilitate Oicit eni Augſuꝑ illo ver/
bo Matth. xi. Diſcitea menꝛ mitis ſuʒ

“
=

et humilis coꝛde. Diſcite inquam a me:
nõ mudu fabꝛicare:nõ i io mũdo mira
cula facere:ſed qꝛ mitis ſu ⁊ builis coꝛ
de. Mam ſi magnꝰ es ⁊ ſi vis magnã fa
bꝛicã celũtud inis ↄſtruere:de fudamẽto
pꝛiꝰcogita builitatiſi⁊ quãto magis vis
edificiũ ſupꝛaponẽ tante altius bumili
tatis funda metu cõſtrue. Secudop⸗/

pter angulare de accuſatoꝛe ſuppliciuj.

Hiabolus eni qui eſt accuſatoꝛ bumani
generis die ac nocte Apoc..xij.pꝛopter
nullã aliam virtutẽ perdit in boĩe ſuã iu
riſdictionẽ ut dicit Augꝰ niſippter bu⸗
militatẽ. Mon ꝓpter ieiuniũ: qꝛ cibũ ipſe
nõ capit. Ho ppter caſtitatẽ: qꝛ feminaʒ
nõ cognoſcit.Hec ꝓpter oꝛatõis vigili-
as:qꝛ ipſe nuunq; doꝛmit. MHec ꝓpter va-

tionẽ pecunie:qꝛ nun q; pecunia in burſa

ponit. Solu aut ꝓpter bumilitate quã vi
det hoĩem ſeruare in terris quã ipᷣe i celo
ſeruare cõtepſit. ¶ Tertio ꝓppter ſingu
lare oꝑis virtuoſi ↄtrariũ. HNam ↄtrariu
humilitatis eſt ſuꝑbia que ſingulariter
ſic deſtruit oia opera virtuoſa ut etiã bo
nis oꝑibus inſidiet᷑ ut pereãt. Oñ Augꝰ
ſcribens ad comitẽ Bonifacium: dicit.
Singularit tibi csuenda ẽ ſuꝑbia:qꝛ diꝗ
bolus ſupbia tumidus ſic ait. In celũ cõ
ſcedã ⁊ ero ſilis alciſſimo. Xp̃s benigni⸗
tate bailis dicit. Foꝛmã ſerui accipiaʒ ⁊
ha bitu ero ut hõ: diabolus ꝑ pharaone;
ait. Meſcio dñzʒ ⁊ iſrael nõ dimit tã.Lpᷣs
per bumilitatẽ dicit. Scio eũ ⁊ ſi dixero
neſcio eũ ero ſimilis vobis medax. Dia
bolus . ſuꝑbiã dicit. MWeg ſüͦt bia: ego

feci es. Tps dicit. A meipſo nõ poſſũ fa

cere quic; ſed pater ꝗ manet in me ?

gulare pꝛemin. Exponẽs eni Cbꝛyꝰ?.il/
ſud verbu Luce. xvin: Ois qui ſe exaltat
bumiliabit:⁊ qui ſe humiliat exa ltabit.

dicit: ꝙ ſicut faſtus inflatio ab ipis celis

ipſe facit oi⸗ eeedl. Quarto phrer in⸗

pot depꝛimere nõ cauẽtẽe: ſic bumilitas

ab ipſo abyſio peccatoꝛẽ boĩem bʒ ſubli
mare. HDec eni pꝛe phariſeo publicanuʒ

ſaluauit: latronẽ ante aplos i paradiſuʒ

Qneſtio

IIII
iduxit:⁊ ſubdit. Si iuxta magna delicta
bumilitas poſita fuerit: tâ facile currit:
ut ſu ꝑbie iuſticiã trãſeat. Si vo inſticie
7 ſanctitati eam ↄiuxeris:quo non ibit:
Afiſtet eniĩ ipſi tribunali d uio in medio
angeloꝝcu mita fidu cia. Jdeo ppter ſin
gulare magiſteriu:pꝛopter ſingulare de
accuſatoꝛe ſuppliciu: pꝛopter ſingulare
operis virtuonñ contrarium:⁊ ꝓppter ſin/

gulare pꝛemium bumilitas eſt ſingula/

ris virtus inter omnes alias: ⁊ ideo ſin
gulariter per ipſam cõfeſſoꝛes poſiti ſũt
in perfectionis ſtatu.
AG prumũ ergo eſt dicẽduz
AE ee n e n den pin natura diui
nã eſt ſimpłr ꝑfectus in quo aggrediant
perſectões oium genen: ideo Ee naturã
diuinaã nõ ↄuenit ſibi builitas: m vo na
tura aſſumptã factus ẽ obediẽs vſq; ad

moꝛtẽ: bomo vo q;uis ᷣm ſu naturam:

ſtatũ: uel tpᷣs poſſit dici ꝑfectus: in cõps
ratiõe tñ ad den ſemꝑ inuenit᷑ deficiẽs:

ideo reſpectu eiꝰↄuenit ei buũiliari et oĩ-

bus pꝛopter im. Ad 2 eſt dicendũ
ꝙ in quolibet boie põt ↄſiderari ills qs
dei e: ⁊ illud qð hbois eſt. Quãtũ vᷣo ad il
lud quod dei eſt in quolibet boie ſi ſibi ex
hibet᷑ humilitas:nõ exbibet᷑ ſibi ſed deo

Quantu v̈ ad illud quod boiĩis ẽ: etſi de

fectus ⁊ pctm in ipſo videa t᷑:ſemꝑ tũ
Augi. debemꝰ in ipſo cõſid erare eſſe ali
quod donũ quo nobis ſuꝑioꝛ e:ut nõ fru
ſtra dicat apłs. In bumilitate ſuꝑioꝛes
ſibi inuicẽ arbitrates: quantũcũꝗ; donu
quo ſuꝑioꝛes eẽ videmur ſit mani feſtu: ẽ
2 donu quo nobis alij vident᷑ inferioꝛes
ſit occultatũ.¶ Ad ꝭʒ eſt dicẽdũ q iu/
ſticia illa le galis que ẽ pꝛeclariſſima vir
tutũ poteſt eẽ maioꝛ humilitate oꝛdina
tiue ? obſeruatiue Oꝛdinat cni ? pꝛeci
pit obſeruari omnes actus virtutu. Sʒ
fund atiue et conſeruatiue bumilitas ex-
cedit iuſticiam ⁊ omnes alias.
Queſtio Monageſima ſexta quomo-
do apoſtoloꝛum perfectio obſeruata eſt
in virginibus.

Neliccta
urrt.
inſticccde
nſbet
1no.
Nterin
arede
Ngrle.
Lcri,
gal
Gcoin
otiſit
mioni
unt
Vaurs
pon
ſhG
zturem.
mmco
eſais
niatai,
e
lin
Ail
ide
d
Len

otEen.
ſcil
tſoftu
ſgioꝛe
den
fcrion⸗
lüg,
ſimuf.
e otin
n
titi⸗g
ltns

glonh G
tnnnmd

Ar.

Einde cõſiderandũ eſt
EE quomo aplozu;
pꝓfectio obſeruata ẽ in virgini
2. Circa q querunt quatuoꝛ
Npꝛimo vtrũ virginitas ſi-
ne voto ſeruata poſuerit virgines in ꝑfe

ctionis ſtatu. 2 vtrũ virginitas vo⸗

to ꝓmiſſa fuerit apud deũ maioꝛig meri
ti in virginibus q; ſine voto. C 3 vtruʒ
virgini coꝛꝛuptoꝛẽ volẽtem eã coꝛꝛupe/
reviolenter:liceat interficere. ¶Quar
to vtrũ virgines que fuerit violeter coꝛ-
rupte a barbaris ꝑdiderint aureolam.

—3* ergo ſic ptedit᷑
D Pumn Aidef 35 qp
virginitas ſine voto ſeruata po⸗
ſuerit virgines in ꝑfectõis ſtatu: qꝛ qu ẽ
opus perfectõis ⁊ ſuperogatõis: ponit

ad perfectõis ſtatum: ſed virginitas eſt
opus ſupererogatõis ⁊ pfectionig: ſicut
pʒ. i. Chorj.vi. ?7 Mattb. xix. . Pꝛete
rea nullus diceret ꝙ virginitas ſine vo⸗

to ſeruata nõ p̃ferat᷑ matrimoni ſtatui
Virgines ergo ſine voto ſunt in pfectio
ri ſtatu ; cõiugati. Pꝛeteres apłs di
cit.i. Chorj.vn.ꝙ qui virgint᷑ tradit nn
ptui bñ facit:qui vo ſeruat eã volentem
cõtinere:meliꝰ facit:ergo abſq; oĩ voto

virginitas eſt melioꝛ cõingali copula: et

ſic ꝑer tinet ad perfectionis ſtatum.

— 11½ eſt: qꝛ virgo
. n Conti Ariiane voto 5l

ginitatis emiſſo poteſt nubere. Aoto vᷣo
obligata non ſolum nubere:ſed velle nu
bere eſt ſibi dànabile: ut dicit Hieroꝰ er
go per virgini tatem ſine voto nõ fit per
petua ſeparatio a coi ſtatu coniugstoꝝ.
Kſideo dicẽdu q; ſtatus pfectio
L nis duo ipoꝛtat. C Pꝛi
mo mutationẽ ratione ſtatus:non enim

eſt tranſitus de vno ſta tu ad aliũ ſine ali

qua mutatione. ¶¶ Secudo ſupereroga
tionẽ ratione pfectionis. Mõ eniʒ quod
libet opus ẽ perfectum uel ponit boiem
in perſectionis via ſed ſolu quon eſt cõſi
lij ⁊ ſu pererogatiouis:mutatio ergo ſta

nonageſimaſera 1

tus de libertate ad ſeruitutẽ non fit ſine
voto:quia ſi virgo nel vidua vouet cõti⸗/
nentiat ſeruare:pꝛiuant ſe libertate du
cendi viruũ. Si aut abſq; voto cõtinẽtiũ
ſerua nt: tali libertate nõ pꝛiunãtur. Iſto
modo accipiendo ſtatum ut eſt conditio

impoꝛtans mutationeʒ de ſeruitute ad

libertatem:uel econuerſo ſolum facit vo
ti pꝛomiſſio:uel pꝛiuats q;tum ad deum
nel ſolennigata q;tum ad eccleſiam. So
len nicatur auteʒ votũ per babitus ſuſce
ptionem: uel ſubſcriptionem⁊ teſtiũ ad/
uocatione: vnde ſcribit᷑.xx.q.i.pꝛofeſſio
nem viduitatis uel virginitatis faciãt
babitũ religionis ſumant que caſtitates
ſeruare pponunt:perfectio vo acquirit ꝑ
conſilij ⁊ ſupererogatiõis opus:vnde di
cendum eſt ꝙ virginitas ſine voto ſerua
ta non poſuit virgines in perfectionis
ſtatu:ſed in perfectionis bre⸗
&h ergo eſt dicẽduʒ qꝙ
— d Pemu virginitas opꝰ con
ſilij 2 ſugerogatõis eſt ponens virginem
in perfectionis via q;tum ad opꝰ: ſicut
abdicatio tempoꝛa liũ poſuiſſet illũ ado
leſcen tez in perfectionis opere ſi ſua bo
na m cõſilium ſaluatoꝛis voluiſſet pau
peribus elargiri:ſic tamen nõ fuiſſet ille
poſitus in pertectionis ſtatu: niſi xpᷣum
fuiſſet ſecutus per votum perpetue obe
dientie:aſtringendo ſe voto ad illaʒ tem
poꝛs lium abdicationem: modo quo apłi
fecerunt. Sic virgo uel vidua ſeruando
cõtinentiã non ponit in perfectõis ſtatu
niſi per voti perpetuam obligationem.
Ad 2 * eſt dicendum ꝙ uirgines ſer-
nantes ↄtin entiam ſine uoto pferuntu
coniugatis in perfectionis opere: ſ̊ nõ
in perfectõis ſtatu. Vel in perfectionis
actu:ſed nõ in perſectionis ptãte:planũ
eſt enim ꝙ nirgintas perfectius opus
eſt q; matrimonium:exquo tamèe i nirgi
nibus non adimit᷑ ptàs nubendi: non eſt
ibi exceſſus ſtatus q; tum ad poteſtateʒ
ſed ſolum q́;tum ad actum. Et per boc
patet reſponſio ad tertium qꝛ apłs acci

Ar.

pit ibi bonũ ⁊ melius q;tum ad actũ nõ
GStum ad poteſtatem.
Dſecundũ eatr
eni ꝙ virginitas vota ꝓmiſſa nõ
fuerit maioꝛis meriti in virginibꝰq; ſine
voto:qꝛ virginibꝰ fatuis clauſa ẽ ianua
MWatth. xxv. ſed ſolennigare votũ videt
ptinere ad fatuas virgines cũ in boc re
quirat᷑ hom inũ teſtimoniũ ⁊ fame glia.
S. ?ginitas Lucie 2 Cecilie magni
meriti fuit:intantũ ꝙ virginitas in eis
fecit martyꝛiũ magis q; mariyꝛiũ virgi
nitatẽ:ut᷑ dicit Ambꝛoꝰin libꝛo de virgi

nitate:ſʒ earũ virginitasnõ fuit voto ſo

lennigata:ergo ad rõem meriti virgini/
tatig non requiritur ꝙ ſit voto ſeruata.
¶ S'ut opus ſit meritoꝛiũ requiritur ;
ſit voluntariu ⁊ ſecretũ:ut dicente ſalua
toꝛe: Heſcia t ſiniſtra quid faciat dextra
maioꝛis ergo meriti ẽ vᷣginitatẽ ſerua⸗
re ſine voto q; cum voto.
In cõtrariũ t deonher
—₰ 6K1 EO—EL1 K der ſllo verbo pial.
Vouete ⁊ reddite dño deo veſtro.
KRnd c0 dicẽdum ꝙ vna oꝑatio
4 poͤt eé magis meritoꝛia
q; alia pptertria. ¶ Pꝛimo ſi fiat cum
maioꝛi conatu ⁊ cũ ardenutioꝛi ꝓmifſiõe
cum eni oꝑstio non ſit meritoria:niſi qꝛ
voluntaria:qᷓnto plus in oꝑpatione ẽ de
conatu ⁊ de auiditate voluntatis:tanto
magis eſt meritoꝛia. ITdeo nãq; dilectio
marie magdalene multu fuit meritoꝛia
qꝛ multũu fuit de conatu ⁊ de auidita te
voluntatis Secudo ſi fiat cũ maioꝛi

oblatione: Ma ceteris paribꝰ plus mere

tur ꝗoffert deo duo q; vnu. Tertio

ſi fiat cum firmiori obſeruatiõe. bim eni

Aug . non incboaſſe ſʒ ꝑfeciſſe eſt opus
plſecte vitutis. Pꝛopf iſta ergo tria poſ
ſumꝰ dicere ꝙ virgin ſtas eũ voto ẽ ma
gis meritoꝛia e; ſine voto. U. Peimoqꝛ
cũ maioꝛi conatu 2 cũ ardentioꝛi ꝓmiſ
ſtone Eſt eni votum ꝓmiſſio ſpontanea
7 voluntaria facta deo:igit vᷣginitas ſer

Queſtio II

uata cũ voto ẽ pmiſſa ⁊ dedicata deo cũ

toto conatu ⁊ libera voluntatis oꝑatõe

quia vouere libera oꝑatio eſt voluntat
⁊ hinc ẽ ꝙ ꝗ nõ ſũt ſui iurisvouere ũ pñt
Secndo qꝛ ẽ cũ maioꝛi oblatiõe:naʒ
vouens ⁊ ſeruãs virginitatẽ duo offert
deo.ſ.uolũtatem ⁊ opus. ſeruãs wo ſine
uoto ſolũ offert unũ:puta opꝰ. Si ergo
plus meruit Petrus qui dimiſit oĩa ⁊ ſe⸗
cutus ẽ chꝛiſtũ q́; Socrates phᷣus:ꝗ ſo⸗
lum tempoꝛalia dimiſit:uel ali?ꝗ dimit

teret diuitias ⁊ cpᷣm nõ ſequerert᷑. ſic plꝰ

meretur go èginitatem ſeruãs cũ uo/
to q; ſine uoto:quia offert deo arboꝛem
⁊ fructũ:ſeruans vᷣo ſine uoto ſolũ offert
fructum. ¶ Tertio qꝛ fit cum ꝑpetua et
firma obſeruatione. Ham puans vgini
tatem ſine uoto põt reſilire a pꝛoꝑoſito

qñ uult:ſʒ uouentibꝰ ginitatẽ ⁊ puanti

bus ipſam cũ uoto:nõ ſolũ nubere:ſj uel

le nubere eſt damnabile: ut dicit Hieroꝰ

7 ponitur.xvij.q.i.

ſj er o eſt dicendum
Ad pꝛimũ c* dodeen

illa nł ille:que ſic deſiderat famari ⁊ lau
dari apud alios: ut teſtimoniũ alioꝛum
pᷣferat teſtimonio dei ⁊ teſtimonio ↄſcĩe
ſue de continẽtia uel de quocũq; alio bo

no opere qð facit. Talis eni non poꝛtat

oleum ſecũ:quia gaudiũ boni operis to
tum bʒ in te ſtimonio alioꝝ:nõ in cõſciẽ-
tia ſua referendo in deu: de quibus dicit᷑
Jo. xij.ꝙ dilexerũt gloꝛis hominũ mag
ꝙ; dei. AUnde fatua go non nuncupatur

ꝓpter uoti ſolennitatẽ:ſed magis ꝓoter
ↄſcie ⁊ imentionis uanitate:cu ipſa vᷣgi

nitas non oꝛdinat᷑ nec ſeruat ppt᷑ finem
debitum. ¶Ad 2"eſt dicend ꝙ quis
uotum Lucie ⁊ Cecilie ⁊ multaru uirgi
num nõ fuerit ſolennięatu ꝑ babitꝰ ſuſce
ptione nel cõſcriptiont᷑:ſeu ꝑ alia qᷓ acci
dentalit ſe habent ad uotũ: fuit tũ uoli
tate firmatu. Ma ẽ eni aliud uotu quod
tum ad deũ bʒ vim obligãdi:niſi mẽt
ↄceptio uolũtate firmata: ut dictũ Zu

cie ꝑ Agatha de tali uoto ↄſcie: iocudu

tckein

derx h

fis
dertre
Gtur
ſenſue

r tüc
Place
falſa
tellig
opus
ſeigt.
tami
ſoiie
itht
vire
eo
mhoy
hoc⸗
ineſtic
peobat
nam
litere
lgens
cto in

felen
hennta

2

1
lent coꝛ
doobiss
Lehcü⸗
chernit
ittere
hn
ſcpe⸗
erebo
ſin
Grinon

1

adeoi
zogate
volunrat
tipit
ene
Mofer
izzoſt
Giog
ontt⸗
neg ſo⸗
edinit
w. ſene
is ado,
twrrm
Niofet
nefen

in
1avel

eH

Mlentin
ip M
ntl
dcun
noſe
igid⸗
u
ſomi/
ilc/
s di
nünng
upatu
olpte
fmen
gihni
arn igl
bbitſcſc

in td

.ri
inlimt
gietie
enan

Ar.

deo in tua virginitate babitaculũ ppara
ſti. Et ſic intelligendũ ẽ de voto Cecilie

2 gliarũ virginũ. ¶C Ad ꝭ“ eſt dicẽdum
q;) Augꝰ in ſermone dñi triplicẽ modum
dicendi recitat de occultatiõe boni ope
ris qᷓ pᷣcipit᷑: ut neſciat ſiniſtra qd faciat
dextra. ¶.Pꝛimꝰ eſt ut ꝑ ſiniſtrã intelli-

gatur infidelis: ⁊ ꝑ dextrã fidelis: ut ſit

ſenſus: ꝙ opus bonũ factũꝑ fidelẽ dʒ la

tere inf delẽ. Hunc aũt modu repꝛobat

qꝛ tüc nulla culpa eẽt de bono oꝑe velle
placere fidelibꝰ:ſed ſolũ infidelibꝰ:qð ẽ
falſum. C Secũdus eſt: ut ꝑ ſiniſtrã in-
telligat᷑ inimicus:ita ut cũ ꝗs facit bonũ

opus ſic dʒ occultare:ut eius inimicꝰ ne

ſciat. Et bhũc ſił repꝛobat:qꝛ chꝛiſtꝰ co/

ram iudeis inimicis eiꝰ circũſtantibꝰmi
ſericoꝛditer ſanauit boies. ¶C Tertieſt

ut ꝑ ſiniſtrã intelligat᷑ vxoꝛ:⁊ ꝑ dextram

vir:qꝛ vxoꝛ coiter cupidioꝛ ẽ viro in faci

endo elemoſynã:qm qñ elemoſynam bo
mo vult facere uel aliquod bonũ opus:
dʒ occultare ne vxoꝛ eius ſciat ꝓpt do-/
meſticã pacem babenqã. ⁊ hũc modũ re
pꝛobat:qꝛ pᷣceptũ de faciendo elemoſy-
nam ⁊ quodlibet bonũ opus dat᷑ cõmu
niter viro ⁊ vxoꝛi.Eſt ergo modus intel
ligendi verus:ut ꝑ dexterã intelligat᷑ re
cta intentio:que nũ q; dʒ miſceri ſiniſtre
per humane laudis appetitiõem: ſed ſꝑ
referri in deum ꝑ cõſcientie terminatio/
nem tanq; in fuinein.
? tertiũ ſic ꝓcedit᷑: ANi⸗
H er ger eni ꝙꝙ virgi
ni coꝛꝛuptoꝛẽ volentẽ ipſam vio-
lent᷑ coꝛꝛumpere liceat interficere:qꝛ de
duobus malis ſꝑ minus maluʒ eſt eli-
gendũ:ut ſcribit᷑ auẽte Gꝛego.xiij. diſ.

cnerui teſticulor. ſed minus malu ẽ cõ.
mittere bomicidiũ qᷓ; virginitatem ꝑde

re:cũ virginitas ſit cõſili ⁊ ſuperogatio
nis opus:quod pᷣfer᷑ cuicũq; bono quod
ſub pᷣcepto ponit᷑. pꝛeterea licet occi

dere boĩem ꝓ ↄ ſeruatione vite coꝛpoꝛał

ſi ſimul cum vita volentis occidere ſer-
usri non põt:ergo multo magis licet bo

nonageſimaſera mn

minẽ occid ere ꝓ conſeruatione virgini⸗/
tatis:quia tempoꝛalia ſunt bona mini⸗
ma.coꝛpoꝛalia vᷣo bona media.virtutes
vᷣο ⁊ bona ſpũalia ſunt bona maxima:ut
dic Augꝰ.ij.libꝛo ð libero arbitrio.c.xij.
¶ Pꝛet erea ſicut anima viuificat a deo

per dona ſpualia in ſpuali vita: ſic coꝛ/

pus viuificat᷑ vita coꝛpoꝛali:ſed no tene
tur quis vitã ſuã ſpũ aleʒ ꝑdere ꝓ ꝓximi
coꝛpoꝛali ⁊ naturali vita ſeruanda:g ci-
tius debet virgo perimere vitaʒ ſui coꝛ

ruptoꝛis coꝛpoꝛale qᷓ; ſuᷣ ſpũalem ꝑde/
re amittendo virginitatem. H

— eſt: quia maius
In cOotrariu a ann bomici

dium qᷓ; foꝛuicatio:ſed ꝓ nullo bono con

ſeruandollicet bomicidiũ ꝑpetrare.
Rnd c0 dicendũ ꝙ iſtam qõn eʒ

ESEOvetermingt Aug?. i. de
ciui.dei.c.xviij.vbi pmo aſſignat rõnem

quare non licet ꝓ ſeruãda pudicitia nec

ſe nec alium occidere. Secũdo ſoluit ob

iectionẽ poſſibilem fieri in contrarium.
Ratio ſua eſt iſta: Supponit enim qꝙ cõ
tinentia ⁊ virginitas conſiſtit in integri

tate mentis non carnis: niſi mat erialit᷑
ſoluʒz: ⁊ pertinet p̃ᷣcipue ad bona anime
que nobis nolentibus auferri nõ poſſunt
Mam ſi nobis nolentibus poſſet auferri

iam nõ eſſet virtus animi ipſa pudicitia
nec contineret᷑ inter bona an:me: ſʒ bo
na coꝛpoꝛis.Tunc ſic arguit: Pꝛo illa re
que ſine conſenſu meo mibi auferri non
poteſt: ⁊ qᷓ ſine detrimentoanime: imo
cũ magno lucro anime ꝑ violentiam tol
li poteſt:nõ licet mihi occidere homine
volentem ipſam auferre:ſed talis res ẽᷣ
ipſa pudicitia ⁊ virginitas uel cõtinen-
tia que ſine cõſenſu mentis a nobis au⸗
ferrinon põt:⁊ abſq;ʒ omni detrimento
anime: ĩmo cũ magno lucro anime tolli
poteſt:eo ꝙ cũ immundicie carnaliũ cõ
cupiſcentiaruũ non cedit animꝰ:coꝛpꝰ ſan
ctificat᷑quãtũcũq; violent᷑ ſit oppᷣſſum:
nec violentia hbidinis aliene poteſt tol/⸗
lere virgmitatẽ uel ſcitatẽ quã oft ⸗

ſeuerãtia ꝓpe ↄtinentie:ergo nec timoꝛe
gfſnittẽdi bonu metis qð eſt incertu:nec
tißmoꝛe amittẽdi bonũ carnis q;uis boc
certũ licet virgini ſeipᷣað uełaliquem
aliũ occid ere. Secũdo Augꝰ ſoluit obie
ctionẽ poſſibilẽ ſibi fieri. Poſſet eni ali-

quis ſic obijcere: Cimendũ ẽ ⁊ cauendu
ne libidimi boſtili ſubditù coꝛpus illece⸗

beꝛiſſima voluptate animũ alliceat cõſen
tire peccato: pinde non iam ꝓpr alienũ:
ſed ꝓppt ſuũ peccatũ añq; ᷣgo cõmittat
dzʒ ſe uel ſuũ coꝛꝛuptoꝛẽ occidere.Ad ꝗð
mdet Auga triplici᷑. Pꝛimo ſic: Si
hoc eẽt licitũ ut ꝓpt᷑ futurũ peccatũ vi-

tandu deberet hõ ſe uel alterũ occidere:

boꝛtandi ſunt boĩes ſtatin: cũ baptięati
ſunt ut ſeipſos occidãt:qꝛ tũc ẽ tpᷣs cauẽ
di oĩa futura pcta:cu ſint oĩa pᷣterita de/
leta: ꝙ ſi boc nõ licet:nec illud. ¶ Se⸗
cundo ſic: Magis ẽ ſubiectꝰ animꝰ vᷣgi⸗
nis timentis coꝛꝛuptorẽ deo eiuſq; ſapi
entie q; coꝛpoꝛis ↄcupiſcentie ſue ułalie
ne:ergo magis dʒ ↄfid ere ne anim?eius

ↄſen tiat libidini carnis ſue ex cõcitatiõe

libidinis aliene qᷓ; diffidere. ¶Tertio
ſic:Sanctius ẽ de futuro adulteriũ com
mitt ere q; certũ de pñti homicidiũ:ergo

noõ debemꝰ nunc peccare ne foꝛte poſtes

peccemꝰ:nec nüc ꝑpetremꝰ bomicidium
ne foꝛte poſtea incigamꝰ in adulteriũ.

turũ: cũ illud qðᷣ futurũ ẽ nõ ſit:nõ ſũt fa

cienda mala: ᷣm Apli ſniam ad Mo. iij.
ut eueniant bona: uel ut euitent᷑ mala q

2 59 —

nondũ ſunt. ¶C Ad ⁊uc dicẽdũ qꝙ q;uis

vita nãlis uel coꝛpoꝛałl minꝰ bonũ ſit q;

vsginitas:nõ tñ pot vita coꝛpoꝛalis fua
ri ſoloↄſenſu mẽtis:ſic ipſa v?ginitas ꝛiõ

nõẽ ſiłis rõ. ¶ Ad ʒ eſt dicẽdũ eodem
mõ ꝙ vita ſpualis aie ꝑ donũ vᷣginitat

poõt ſaluari in ↄſenſu mẽt :eti in oppᷣſſo

Ar. Auneſtio

coꝛpoꝛe Et dato q; aliqð detrimentuʒ

pateret᷑ uel de ipſo detri mẽto timeretur
penitẽdo tñ pot ſaluari Oicit eni Augꝰ

ꝙ ſanctiꝰ? flagiciũ còmittere að peuitẽ
do ſaluet᷑:qᷓ; tale facinꝰcõmittere vbi ſlo
cus ſalubꝛis penitentie nõ relinquitur.

9 EEQVDidetur eni
ꝙ, vᷣgines coꝛꝛupte a barbaris ꝑ
diderunt aureolã. Sicit eni Hieroꝰ: Cu
oĩa deus poſſit:nõ põt vginem ſuſcitare
poſt ruina:valet qdẽ liberare de pena:ſʒ
nõ valet coꝛonare coꝛꝛuptã. ¶ Pꝛeterea
virginitas eſt integritas carnis:dicente
Augl. in libꝛo de vᷣginitate: AUirginitas
E ↄtinentia qᷓ integritas carnis ipſi cres

„

s vouet᷑ ⁊ ↄſecrat᷑. Coꝛ

toꝛi aĩe ⁊ coꝛpoꝛi

rupta ergo carne nõ erit ãplius ?go:nec
i numero v̈ginũ cõputada. C D. Aug
dicit. xxviij. de ciui. dei: ideo deu ꝑmiſiſſe
gines chꝛiſtianas a barbaris violent᷑
defloꝛari:ne de bono vᷣginitatis ſeu vi⸗
duitatis ſuꝑbirẽt. ⁊ dato ꝙ de tali bono
coꝛ inflatũ tũc nõ bẽrent: tñ hoſtilẽ vio⸗
lentiã in carne ꝑpeſſe ſunt: qꝛ hẽbant ali
qd latentius infirmitatis qð poterat in

ſuꝑbie faſtũ extolli ſi hc buiſitatẽ in vas

ſtatiõe illa euaſiſſent. AUidet᷑ ergo ꝙ vir

ginitatis coꝛonã amiſerunt.

wn gArrari eſt quod dicit
Ad Himũ ergo eſt vicendũ In cotrarin Ambꝛo? ? po
ABE Pꝛ Er dictũ Gꝛeg.. intelli
gitur in eo caſu qñ vtrũq; malu ẽ pᷣſens
2⁊ in actu eligendi:tũc eni minus malum
E eligendũ ꝓpter vitationẽ maioꝛis ma
li:planũ ẽ:ſed qñ vnũ ẽ pñs ⁊ reliquũ fu/

m. xxtij q. v. Tolersbiliꝰẽ virginez ca
ſtam mentẽ hẽre 8 carnẽ.vtrũq; bonuʒ

eſt ſi licet:ſi aut nõ licet ſaltẽ no homini

caſti ſimꝰ:ſed deo.⁊ Lucia dixit paſcba/

ſio: Si me inuitã fecens violart. virgini

tas mihi duplicabit᷑ ad coꝛonã.

ſideo vicendu: & Di ctoꝛinus
5 plbyter iſtã qoõnem fecit

Aug'.quid ſentiendũ eẽt de vᷣginibꝰ de⸗

floꝛatis a barbaris.Ad quã ſicrãdet: ꝙ
ſi ipſarũ an imꝰ nulla ↄſenſionis turpitu
dine fuit maculatꝰ:tota illa libido faci⸗
entis fuit culpa:non patientis:atq; ois

illa violẽtia nõ ꝓ coꝛꝛuptõis turpitudie
ſed ꝓpaſſionis vulnere eis deputabitur

ſnu

kkfhl

getant
lainui
too vio
..Gie
fli vio
bendo⸗
lectsti

cino

penite
funtpe
biton
hron
Ulius
hibue
ſepia
inalic
ſamf

trans

feole

bitun

A

Hn
fneytie
eno
ARötn
biüs
hoen
cji⸗
ſitn

finenz
meretu⸗
eni Ag

Rpenite

nepbi
inqviur.
DNNMi.
eturei.
ſene
A
ſuſctae
eeneh

en
chte
iras
ice

DZ
A 1.

la inuiolata: nec in coꝛpoꝛe poſſit pudici
tia violari:cuiꝰ mẽbꝛa potuerũt ſepara⸗
ri. Si aũt ſit dubiũ de ipſarũ ↄſenſu poſt
illã violentã coꝛꝛuptionẽ ratã ipſam ba
bendo ⁊ ↄſentiendo ꝑ voluptuoſam de-

lectationẽ:puto ꝙ aureo la ꝑdid erũt irre
cuperabilit:qꝛ cõſenſus in rem illãiaʒ fa

ctã nõ põt recuperari:nec ex toto de ipſo
penitere. Et dico ex toto:qꝛ bene potue
runt peniterc ꝙ ille cõſenſus uel ratiha/
bitio nõ imputaret᷑ eis ad eterns penaʒ:

q;tum tñ ad recuperatione aureole uel
illius pᷣmij accidentalis qð debet᷑ virgi

nibus irrecuperabilit᷑ ꝑdiderunt. Si vo
ſic violent᷑ coꝛꝛupte poſtmodũ ↄſenſerũt

in aliquã coꝛꝛuptionẽ fiend: nõ in illam
iam factã potuerunt: ut puto de illo cõ

ſenſu penitere:nõ ſolũ ut eternã peuam
tranſirent:verũ etiã ut recuperarent au/

reolam ⁊ pᷣmiu accidentale vᷣginib de/
bitum:quia ratibabitio nõ in futurum:

iIſed retrotrabitur.
Ad Peimn ergo ẽ dicendum ꝙ

Mieroꝰ loquit᷑ de ꝑditiòe pᷣginitatis per
mentis ↄſenſionẽ ⁊ carnis coꝛꝛuption?

que nõ pñt reſuſcitari poſt ruinã q;tum

ad pᷣmium illud accidetale iᷣginitati de
bitu. Si o loquat᷑ de coꝛꝛuptiõe carnis
violenter fca:intelligit᷑ ꝙ no põt reſuſci
tari ?ᷣgo ꝙ nõ ſit fcã talis coꝛꝛuptio:re/

ſuſcitattñ ꝙ illa coꝛꝛuptio ſibi nõ imp˖u
ter᷑ turpitudinis crimine:ſed ꝓ paſſio/⸗
nis vulnere: ut dicit Augꝰ. Quatũ enim
ad rõnem meriti magis dʒ dici coꝛpoꝛis
ſanctificatio qᷓ; coꝛꝛuptio.
dicẽdũ: ꝙ delectatio venerea cui oppo
nit᷑ ᷣgin alis caſtitas accidẽtalit impoꝛ/

¶Ad 2 eſt

tat ſignaculi vᷣginalis violationẽ. mate
rialit᷑ vo ſeminũ cõmixtionẽ: ſed foꝛma

liter ſolũ volunta tis ↄſenſionẽ.vnde cõ/

ſenſu voluntatis nõ exiſtente: vᷣginit as
nunq; ꝑdit᷑:nec inuiolata pudicitis men
tis amitti ᷑icũ nec in coꝛpoꝛepoſſit pudi

citia violari:q́;uis mebꝛa ſignaculi vᷣgi

nalis poſſint ſeparari. ¶ Ad 3ꝭc dv. qp

nonageſimaſeptim 1I

qꝛ tantũ valet in mente integritas ut il

non vult Augꝰ illas virgines defloꝛa-
tas virginitatem amiſiſie ſi non affuit
conſenſus mentis. Sed dicit ideo de-
um illam defloꝛationem in eis pmiſiſſe
ꝓpter bumilitatis ↄſeruationẽ. Añ ſub

dit inferiꝰ: Mõ ablata eſtin eis caſtitas
ſed bumilitas perſuaſa: ut ſicut quedam
moꝛte rapiunt᷑ ne malicia mutet intelle
lectum earum:ita aliquid ab illis virg

nibus raptum ẽ ne proſperitas mutaret
earum modeſtiim. ẽ?
Qõ.lxxtxxvij.quõ aploꝝ ꝑfectio obb⸗
uata ẽ in monachis manibꝰ laboꝛãtibꝰ
Buc videndum eſt qus⸗
E aploꝛum perfectio
obbuata eſt in monachis ma/⸗
nibeus laboꝛãtibus: Circa qG
querunt᷑ ſex. Pꝛimo vtrum monachi
msanibus laborantes fuerint in ꝑfectio
nis ſtatu. ¶ Secundo vtrum illa qᷓ acg
ſierunt monachi exlabore ipſoꝝ eis uel
monaſterio fuerint acquiſita.
vtrum licitum fuerit ⁊ ſitimonachis ali
quod ꝓpꝛium babere. ¶ Quarto vtruzʒ
monachi viuẽtes in ſocietate fuerint in
perfectiori ſtatu qᷓ; ſolitarij. ¶ Quinto
vtrum monachoꝝ vita quanto ſit artioꝛ
tanto fuerit perfectior. ¶ Sexto vtruũ

—

monachis vmuerſaliter ex pᷣcepto eſus

carnium fuerit interdictus.
DDpꝛimum æρi
detur eni ꝙ monachi manibꝰ? la⸗
borantes nõ fuerint in perſectõis ſtatu.
Quod eni non ẽ opus conſilij ⁊ ſuꝑero-
gationis:non ponit bomineʒ in ꝑfectio
nis ſtatu: ſed laborare manibus non eſt
opus conſilij ⁊ ſupererogotionis: ſʒ ma
gis iuxta p̃ceptũ aplicu.ij. Theſſał ult.
Nigetur eſſe de dictamine legis natu/
re: ut qui non laborat non manducat.
WPreterea nullum inuoluntarium per
tinet ad perfectionis ſtatum: ſed labo/
rem quilibet naturaliter reſpuit:⁊ inter-
dum contra uoluntatem aſſumitur: er-
go nõ ponit aliquẽ in pefectis s ſtaru. .
SS e

Tertio

CpPꝛeterea quod ingerit ſollicitudinẽ
⁊ tempoꝛaliũ curã:nõ ꝑtinet ad ſtatũ ꝑ/
fectõis: ſed laboꝛare manibꝰ ingerit mẽ
ti bumane ſollicitudinẽ ⁊ tꝑaliũ curam:
nõ ergo ſpectat ad ſtatum perfectionis.

e1 eſt: ſuꝑ illo verbo
In ₰ trariu Zaboꝛes ma/

mnuũ tuaꝝ:qꝛ mãducabis btũs es ⁊ bene
tibi erit.dicit glo. Btüs es hic ꝑ gratia

⁊ bene tibi erit in futuro per gloꝛiam.

Adicẽdũ eſt ꝙ laboꝛẽ ma
KRnd c0 nuu facere ad ꝑfectiois

ſtatum in monacbis vel inquibuſcunq;
glus religioſis põt itelligi dupłr. Alad
ſtatus ꝑtectiõis cõſecutionẽ. Ael ad ipi
us ꝑfectionis ſtatus cõſeruationẽ. Pꝛi
mo mõ planuʒ ẽ ꝙ ſtatus ꝑgfectõis vite
aptice nõ acquirit᷑ niñ ꝑ triavota ſuperi

us noiata:qꝛ per ũlla fit mutatio ſtatus

de libertate in perpetuã xpᷣi ſeruitutẽ in
pis que ſũt ſuꝑerogatõis oꝑa: ſm quem
modũ accipit᷑ ſtatus.ij.q.vi. Cũ i cauſa
capituli vel ſtatus interpellatũ fuerit:ñ

per erxploꝛatoꝛes: ſed ꝑ ſeipos appellan

tes cãm ſuaʒ agere oʒ: vnde dicit Augꝰ
ſuꝑ illo verbo MHatth.xix. Ecce nos re⸗
linqinus oĩa:qð de cõpunctione coꝛdis
pꝛocedit abrenũciatio ⁊ cõtẽptus oiuʒ
facultatũ: de q̃ pꝛocreat᷑ huũilitas ⁊ obe-
diẽtia. De humilitate aũt generat᷑ moꝛ
tificatio voluptatũ: et de moꝛtificatioe
voluptatu extirpãt᷑ atq; marceſcut vni
uer ſa vicia. Ex quoꝝ expulſione ⁊ virtu
tum pullulatiõe acqrit᷑ puritas coꝛdis ⁊
apoſtolice charitatis ꝑfectio. Sʒ ſecũ⸗
do mõ planũ eſt ꝙ facit ad perfectionis
ſtatus conſeruationẽ. Oꝛdinat᷑ enĩ coꝛ/
poꝛalis laboꝛ ſpẽałr ad qᷓttuoꝛ. ¶ Pꝛio
dad peccatũ p̃canendũ. Mõ eni ẽ inflict⸗ꝰ
botninilaboꝛ ad inducẽd ã nature triſti-

cia: ſed ad expellendã ſupergdditã natu
re malitiã ut dicit Ogmaſ. Secundo

ad peccatũ puniendũ vel moꝛtificandũ.
Sicit enĩ Aug. ꝙ nõ ſufficit ſolũ coꝛpo
rale ieiuniũ ad acquirẽdam pfecte caſti
mome purit atẽ:niſ pᷣceſſerit ↄtritio ſpi

ritus ⁊ oꝛatio.cõtra bunc ĩmũdiſſimum

ſpũm perſeuerãs:laboꝛ quoq; ⁊ opꝰ ma

nuũ iſtabiles coꝛdis vagatiões coercẽs

ac reuocãs. Tertio ad ociũ fugieduʒ

quod potiſſime babet locũ in monachis

ułi religioſis ſolitar ijs. Dicit.n. Hiero⸗
Certũ eſt neminẽ poſſe impugnationes
ſolitudinis tolerare:niũ eũ qui pꝛopꝛijs

manibꝰ victũ ſibimet fuerit parare con⸗

tẽtus.¶ Quarto ad victum pꝛopꝛiũ cõ
quirendum: mõ quo fecit apłs ctj. xx.
Ad ea que mibi opꝰ erant ⁊ bis qui me
cũ ſunt miniſtrauerunt manus iſte oia.
Ad pꝛimũ ergo eſt dicenduʒ:
76 * ꝙ laboꝛare mani
bꝰ ex ſuꝑioꝛis obediẽtia:⁊ pꝛopter vicio
rũ moꝛtificationt᷑: ⁊ malaꝝ tentationũ
expulſiont:perfectionis opus ẽ: ſaltẽ cõ
ſeruatiue:quia bʒ hoieʒ in perfectionis
ſtatu cõſeruare. Ad ꝛ eſt glerabc
cut Anſel. dicit ĩ libꝛo de ſilitudinibꝰ Ni
bil obeſt monacho q; tum ad meritũ cũ
oꝛdinis difficultas cogit eũ vigilare: la/
boꝛare:iiurias multas pati: qꝛ pᷣma vo

luntas qua ſe in xpᷣi ſeruitutem tradidit:

oĩa illa ſibi meritoꝛia fecit. C Ad 3 E
dicẽdũ ꝙ nõ oĩs ſollicitudo repugnat ꝑ/-
fectionis ſtatui:ſed ſolũ illa que ſc terre
nis curis inberet ut euoluat mentẽ a dei
amoꝛe. AUnde dicit Augꝰ? ſuper illo ver⸗
bo:nolite ſolliciti eſſe quid manducetis:
qꝙ nõ iſta pꝛohibita ſunt kis ut nõ ꝓ-
curarẽt q́;tum neceſſitas ſatis eſt.vn

boneſte viuere potuerũt:ſed ne pꝛopter

iſta euangeligarent tanq; pꝛopter fineʒ;.

D ſecũduũ ſic ꝓceditur.
Ligder eni ꝙ
illa que acquiſierunt monachi ex
laboꝛe ipſoꝝ:eis ⁊ nõ mõaſterio ſint ac
quiſita. Homo nanq; naturali debito ⁊
ex pᷣcepto dei tenetur ſuſtentare paren⸗-
tes:quãtũcũq; ergo monachus ſit aſtri
ctus mona ſterio per ingreſſuũ religiomis
⁊ obligatiõis votum:quod acquiſuit ex
pꝛopꝛio laboꝛe poterit erogare parenti
bus in coꝝ ſuſtentatiõe. C Pꝛeterea ꝗ⸗

ſinun

g
eis

igeoz
opecbis

biew
hutenes
Nhn
ecot,
gpꝛiͦch

Baler.

abine
reis.
ſeend⸗
N ovi
fic⸗
troni
anic⸗
fltions
itigi
ipe/
ſenrüi4
reh
no
lili⸗
*
Pnt
cte
iade
ore⸗
nducens
zutto
ehroyta!
terfn⸗⸗
eieng
nachi⸗
on
ſdehio!
tepath
. ſtan
fcigen⸗
ilttt
neonn
nco,

Ar. nongageſimaſeptima
libet debet ſuoꝝ domeſticoꝝ curã habe/
re: Juxta illud.i.Chi.v. Qui ſuoꝝ dome

ſticoꝝ curã nõ hʒ: fidẽ neganit: ⁊ eſt infi

deli deterioꝛ: ſed ↄtingit qñ q; monacbũ

apoſtatare: ⁊ vxoꝛẽ capere ⁊ filios gene

rare. Poterit ergo acquiſita bona ex ſuo

laboꝛe vxoꝛi ⁊ fus relinquere:⁊ nõ affi

gnare monaſterio. Pꝛeterea ꝓpt᷑ in-
opiaã ⁊ pauꝑtatẽ ð bitoꝛ nõ abſoluitr᷑ a de
bito:niſi foꝛte ad tẽpus ò; diu adeſt im/
poſſibilitas reddendi: ergo multomag
ꝓpter paupertatẽ monaſteri monachꝰ
nõ ab ſoluit᷑ a debito parẽtũ an poſſit lu⸗
crum ſui laboꝛis in parentũ ſuſtentatio
nem conuertere. M

Am PR . F elt: uig donñ ẽ
In COtrarin vari irreddibił

—

ſeẽd monacbi ſe ⁊ ſua vonãt mona ſterio
ergo que acquirunt nõ eis ſed monaſte- e⸗ zui ana: vnde
non abſoluit᷑ a redditione debiti ſimpli

Vn 60 rio acquirunt᷑

⸗ 1 dicendũ ꝙ ꝑſonaꝝ. Que
dam plenequo ad oia ſunt ſui iuris:ſicut
pesõ liber ⁊ pat᷑ familias:⁊ tales pñt ſibi
acquirere ⁊ acquiſita retinere Quedam
vo plene ſunt iuris a lieni:ut ſerui: ⁊ ta/
les nibil eis ſed dominis eoꝝ pñt acqui
rere. Qu ed vo ꝑtim ſunt ſui iuris:⁊ ꝑ-
tinm alieni:ut qui ſũt de familia: ſic vxoꝛ
⁊ liberi:⁊ tales ꝑſone partim ſibi ⁊ ꝑtim
alijsacquirunt. Aroꝛ eni ex pat᷑nalibꝰ
ſibi acquirit: ex alijs aũt viro ſaltey quo
343 miniſtrationẽ. Siłr filiuffamilias ſi-
bi acgrit de caſtrenſi peculio ⁊ quaſi. de
alus vo acquirit patri. Munc aut ẽ ita
vꝓꝙ monachus uel religioſus totalit᷑ ẽ iu
ris alieni:tam quo ad ſeipſumn q; quo ad
ſua Quia ut dicit Auten. C. de ſacroſã.
cecle. Ingreſli monaſteria ſe ⁊ ſua deo

dedicant. Jdeo dicendũ ẽ monachi ꝗᷣ

cunq; acquiſerũt uel acquirut ex laboꝛi
bus ipſoꝝ: uel quocũq; iuſto alio titulo
non eis ſed mona ſterio ſunt acꝗſita.

& ergo eſt dicendum
A Pein VN q bomo tenetur ex

eſt poſſibilitas.vnde ex liceutia abbatis

uel ex aliqua libera adminiſtratione po

teſt parentibus ſubuenire de ſuo labo-

re: ⁊7 de bis quoꝛum adminiſtrationem
bʒ:tenet᷑. Aliter exquo de ſuo nõ bõ nec

adeſt ſibi facultas aliun de acquirendiqꝙ

ſuuʒ ſit: abſoluit᷑ ab exècurione pᷣcepti ꝑ
impotentiã. ¶Ad ⁊meſt dicenduʒ ꝙ in
tali caſu non põt relinquere vxoꝛi lucrũ
ſui laboꝛis:nec filis: qꝛ vxoꝛ illa nõ fuit
vxoꝛ:ſed cõcubina.vnde erat plene iur
ſui:non alieni:⁊ filij nõ erant in ptate ꝑpa
tris:cum nõ eſſent delegitimo thoꝛo na
ti. totũ ergo quod acquirũt apoſtate:te/

nent᷑ monaſterio uel religiõi aſſignare cu
ius ſunt. Qð auũt vxoꝛ uł filij cor egke

runt: eis tenent᷑ relinquere. ¶ Ad⸗
dicẽdum qʒ non eſt ſiłe: quis ille qui ma

——

net in ſeculo de paupere põt fieri diues:

⁊T põt venire ad pinguioꝛẽ foꝛtunã:vnde

citer: ſed monachbus ꝑ introitũ religiõis

de cetero quod acquirit:monaſterio acq

rit: non ſibi: vnde vniuerſalit᷑ abſoluit a
debito parentũ: niſi de licentia abhatis
uel de bis quoꝝ ad miniſtrationẽ babet

„

poſſit eis ſubuenire.

bont ee.ri ſc pcedit: Qli⸗
”””MG tei tin det eni q lici ũᷣ

fuerit ⁊ ſit monachis aliquod ꝓ-
pꝛium bẽre. Btus enim benedictus fuit
pater mõachoꝝ: ut dicit Gꝛegoꝰ.iij. Dy
alogoꝝ. ſed ipſe dicit in regula ſus c.de
ꝛio. MWonachus oĩino nihil beat niſi

quod abbas ded erit uel conceſſerit. Ex
abbatis ergo diſpenſatione monachus
ꝓpꝛium hẽre põt. C Pꝛeterea nõ mino

ris ꝑfectionis ſunt epi q́; monacbi: ſed
ep̃i ꝓpꝛium bẽre poſſunt.xij.q.i.c.epᷣi de

rebus ꝓpꝛijs:ergo multo foꝛtius licituʒ

eſt monachis ppꝛiuz bere. . Pꝛeterea

non ẽ dicendũ ꝙ monacbi bonis primo

„

nialibus puentur ꝓpt er religiois introi

tum: ſed talia nunq; fuerunt mona ſterio
E ur ex acaſita: talia monachꝰ põt ſiẽ ꝓpa reti
pᷣcepto parentibus ſubuenire: ſi ſibi ad

.

In coôtrarin etas i⸗ bikur

₰½

2

extra de ſta.mo.c.cũ ad mõaſteriũ. Pꝛo

bibemꝰquoq; diſtricte in virtute obediẽ

tie ſub obteſtatione diuini iudici:ne ꝗs

mõachoꝝ ꝓpꝛiũ aliquo mõ poſſideat.

* „ dicẽdũ ꝙ aliqua ſũt ſub
Rn e0 aliquo ſtatu mon achali
per que monachus eſſentialit differt a
ſeculari. Quedam vo ſunt accidentalia
ꝑque a ſeculari monachus accidẽtalit᷑
differt. In pᷣmis ergo ſolꝰpapa põt diſ-
pẽſare:ſic ſolꝰ ipſe in cau neceſſitat ꝓoſ

ſet de monacho facere nõ monachũ. In

alijs vo abbati relingꝗtur diſpẽſatio.cõ/
ſtat aut ꝙ abdicatio ꝓpꝛietatis ſubſtan
tiale ẽ monachatui: cũ in boc monacbꝰ
a ſeculari differat. Scribit᷑ enim aucte
Miero.xij.q.i.q duo ſũt gepera cbꝛiſtia
noꝑ: AVnũ eſt diuino officio mancipatũ ꝗ
victu ⁊ veſtitu cõtenti:nullã int᷑ ſe ppꝛic
tatem debent bẽre:ſʒ oia comunia Ali⸗
ud ẽ quod poſſidet iſta tꝑalia. In baben
do ergo ꝓpꝛiũ abbas cũ monacho diſpẽ

ſare nullatenus põt. Vñ ſcribit extra de

ſtatu mo.c.ſupꝛadicto: Nec eſtimet ab⸗

b⸗as ſuꝑ babenda ꝓpꝛietate poſſit cũ

monacbo diſpenſare:qꝛ abdicatio ꝓpꝛie

tatis ſicut ⁊ cuſtodia caſtitat adeo ẽ an

nexa regule monachali: utõ eam necſu-
mus pon tifer poſſit indulgere licentiaʒ:
quod verũ eſt regularit: Sʒ caſum neceſ

ſitatis nec lex diuina nec hũana in diſ⸗

penſando excludit.

“Z P ergo ẽ dicenduʒz: qpÿ
Ad P ummn aliud eſt hẽre rei ꝓ/

pꝛietatem ⁊ dñ ationẽ:⁊ aliud here viuʒ

⁊ diſpenſationẽ uel adminiſtrationem.

modo. VUñ dvr extra in illo.c.cũ ad mona

Monacho ergo ꝓhibet᷑ bẽre ꝓpꝛiũ pᷣmo

ſteriũ. Monachus ꝗ ppꝛietatẽ aliquem

bæere fuerit depᷣbẽſus: regulari monitio

ni pᷣmiſſa:de monaſterio erpellat᷑. Sʒ ſe
cũdo mõ abbas põt cõcedere monacho
vſum libꝛoꝝ ⁊ aliarũ reruũ.pᷣm quẽ moduũ
intelligi tur dictuʒ beati bñdicti. CAd
2m eſt dicendũ q; epi ſe non obligant vo
to ut ꝓpꝛium habere non poſſint ſic mo-

Q ueſtio

nachi:ideo ſimul cum perfectione ipſoꝝ
põt ſtare hẽre ppꝛium:qꝛ abdicatio ꝓpe
tatis non facit eſſentialit᷑ ad perſectõis
ſtatũ:q;uis aliquo mõ ſit ꝑfectionis via
CAd 3'“ édd. ꝙ monachoꝛum patri-⸗
monialia mõa ſterio ſunt acquiſita poſt
eoꝝ ingreſſum: cum ingreſſi monaſteriũ
ſe ⁊ ſua offerant:ſicutiſupꝛa dictũ eſt.

arri ſic pceditur
D gquartu αRwänen

ꝙ monachi viuentes in ſocietate
fuerit in ꝑfectioꝛi ſtatu qᷓ; ſolitarij. Sta
tus eniʒ ꝑpfectio ↄſiſtit potiſſime in voto
obedientie:ſed monacbi ſolitarij non vi-

unt ſub obedientia alicuius. Tales eni,z

anacoꝛite dicebant᷑ qui diuiſim in deſer/
tis habitabant:ut Hieroꝰ dicit. Alij au
tem ꝗ m ſocietate viuebant cenobite ap
pellabant᷑. ¶ Pꝛeterea ſtatus ẽ imꝑfe/

ctus qñ periculis eſt expoſitus: ſed ſtatꝰ

ſolitudinis eſt ꝑiculis tetationũ expoſi-
tus. Dicit enim glo. 2
obſeruauit hoꝛam qua mulierẽ ſolitariã
inueniret:quia cum viro exiſtente nõ fu-
iſſet auſus eam tentare.Ex qua cã ſcri-
bitur auẽte Hiero de cõ.di.v.q; cgyptio

rum monaſteria bunc moꝛem tenent ut
nullum abſq; opere ⁊ laboꝛe ſuſcipiant:
non tam ꝓpter victui neceſſaria: q; ꝓpt
anime ſalutes:ne vagetur pernicioſis co

gitatiõibus. ¶Preterea ſtatus ꝑfectio

compler᷑ ex ſocietate chꝛiſti c bomine
Sed ſcribit᷑ Matth.xviij. Abi fuerint
duo uel tres congregati in nomine meo

ibi ſum in medio eoꝛuʒ. Maioꝛis per/

fectionis ẽ monachoꝝ vitg ſociał q; ſo

In contrarin bebezro

benedicto ⁊ antonio:qui fuerunt mona⸗/

chboꝝpatres: qui vitam ſolitarism mag

q́; ſocialem elegerunt. Unde Augꝰ in li

bꝛo de operibus monachoꝝ:ilios mona
chos ſanctioꝛes eſſe dicit qui a cõſpectu
hominũ ſeparati:nulli ad ſe pᷣbeẽt acceſſũ

ρο dicendũ ꝙ uel loquimur
Bn 4 cO de ꝑfectionis ſtatu:ułde

—

Geñ.iij. ꝙ diabolꝰ

ð

IIn

tecti
fiapi
glis
lotiun
au pe
ctiope

ctioni

fecte
ant.
tes ?.
neceſe
alſunr
enſ
1 tn
debel
ſuom
dit
fecto
toſo
won
vol⸗
4
tio.
gca
pus
enpl.
ſio⸗
nnon
trane
tn.
inu⸗
beann
enp
Uni.
. ſin
wulhr⸗
lgtery⸗
ſohtdf

glunt⸗
thtode
fibedea
ibit⸗
oni

eſpt

Illt

neipte

tioe.

rſetois
onis vis
n utn,⸗

ſin e

miſeni
tic.

Detltoar

Zeturen

ſocietate

i Sts
einvoto

finont .

a,
oſe⸗
Mian
htee
limt/
ſclu⸗
ico
doo⸗
oliteni
tehiͤft⸗
diſn⸗
—
eut
igan.
SN
6s
sgſn⸗
ibopine
fuennt
ſe ne⸗

Ar.

ꝑfectionis opere. Atroq; aũt mõ ſolita
ria vita maioꝛẽ ꝑfectione reꝗrit q; ſoci
alis. Socialis nanq; vita eſt ſtatus vo/
lentium ꝑfici per inſtructionẽ in intelle/
ctu. ꝓper monitionẽ᷑ in affectu:⁊ per coꝛꝛe
ctionem in effectu: cum contingit a ꝑfe⸗

ctionis via veuiare. Sʒ ſolitaria vita ẽ
ꝑfectoꝝ ⁊ talium qui nullo iſtoꝝ indige

ant. Solitarij eni alioꝝ cõſoꝛtia ſpernẽ-
tes ⁊ ciuiliter ⁊ ſocialit᷑ nõ cõuerſantes:
neceſſario ut phus dicit uł ſunt ut beſtie
uel ſunt homiue melioꝛes. Vñ non ſolũ

pm ſcõꝝ:imo j pꝑbõꝝ dogmata:ſolitarie

⁊ vᷣtuoſe viuẽ ꝑfectoꝝẽ. Et mag tales
debent dici quidã dij q; hoĩes: uel tanq;
ſupᷣmi ⁊ ꝑfectiſſimi hoĩes ſunt honoꝛan
di ⁊ admirandi.Quanto ergo ſtatus ꝑ⸗
fectoꝝ excedit ſtatũ perficiendoꝝ: tan/
to ſolitaria vita monachoꝝ excedit vitã
monachoꝝ viu entium in ſocietate.Si
vo loquamur de ꝑfectiõis opere:boc idẽ
psʒ·Opus eni ſolitarie vite eſt contepla-
tio. Socialis vᷣo ẽ actio.Planũ eſt autẽ
ꝙ contemplatio pᷣeminet actioni: et eſt
opus magne ꝑfectionis ꝓpter cbꝛiſti ex-
emplum imitandũ. de quo ſcribit᷑ Luce
vi. ꝙ exijt in mõtẽ oꝛare:⁊ erat ꝑnoctãs
in oꝛatione dei:ppter xpᷣi auxiliũ impe⸗/

trandũuũ.ſolitudo.n.vbi deeſt auxiliũ hũa

num:locus aptus eſt ad impetrandũ di/

uinũ:qꝛ cum ignoꝛamus quid agere de/

beamꝰ boc ſolum babemꝰ refugij ut ocu
los noſtros diriga mus ad deũ: ut ſcribi
tur.ij. Paral.xx.Et ppter tumultũ ſecu-
li fugiendũ.deſerens eni mundum ⁊ tu⸗
multum ſeculi:⁊ ſeparans ſe a iocundi/
tate ⁊ voluptate mũdi confoꝛtat᷑ a cbꝛi
ſto:ut dicit glo. Apocj.xij. Oulier fugit

Pi jin ſolitudine.
Ad Peummnen½ eſt dicendũ q
ꝗ ſunt ꝑfecti ⁊ traditi xpᷣo in ꝑpetuã vᷣui
tutẽ:bnñt ꝗdem obedientiã ad deũ i ope

risexecutiõe:qᷓ;tũ vᷣo ad alios obedien

tiã bñt in animi pᷣpatione. In oꝑpatione
vo nõ indigẽt alijs obedire ꝑ inſtructio

nẽ in intellectu:uel monitionẽe in affectu

nonageſimaſeptima

IIII
ułꝑ coꝛꝛectionẽ ĩeffectu:cũ pᷣſupponãt᷑
iã ꝑfecti ⁊ fixu animũ bẽre in dei amoꝛe
Vnñ recitat Gꝛegoꝰin dyalogo de quodã
monacho ꝗ in catena ferres pedẽ fixerat
ne liberũ exitũ hẽret de cella. Cui btũs
bñdictus ſcripſt: Si xpi ßuus es:nõ te⸗
neat te catena ferrea:ſ̊ amoꝛ dei.CAld
2m eſt dicendũ: ꝙ viuetes vita ſolitaria
iã ſunt exercitati ⁊ ꝓbati in periculis tẽ
tationũ. Mon enim tales dicente Apło
ignoꝛãt cogitatiões ſathane.vñ ad eos
tẽtãdum accedẽ diabolꝰvehement᷑ expa
ueſcit: modo quo inimici multü tim ent
aggredi illos milites quos ſciunt eẽ ex⸗/
ercitatos in bello. Andetalibus tenta/
tio non eſt ad periculũ:ſed ad gaudium:
ut ſcribitur Oaco.i.Omne gaudiũ exiſti
mate frẽs cum in tentation es varias in
cideritis. CAd 2ꝭeſt dð. ꝙ in ſolitudi
ne viuenti ⁊ deum per amoꝛẽ contẽplã/
ti chꝛiſtus ſe ſociatper mutuam bilectio
nem: modo quo ꝓximi adinuicem ſoci⸗
antur:quia qui manet i charitate in deo
manet:⁊ deus in eo.i. Jo.iiij. Et ꝑ inter
nam locutionem ⁊ refectionẽ᷑: Juxta il⸗

lud Oſee.ij. Ego lactabo eazʒ:⁊ adducã

eam in ſolitudinẽ ⁊ loquar ad coꝛ eiꝰ.·
D uartũ ſic ꝓceditur:
VLigetur eni
qꝙ mon achoꝛum vita quanto ſit
artioꝛ:tanto fuerit ꝑfectioꝛ. Scribit.n.
Berñ.in epiſtola ad flaminiacenſes mo
nachos:Siquis de noſtris ad vos ma
ioꝛis perfectiõis gratia ⁊ artioꝛis vite
deſiderio conuolauerit:nõ ſolum nõ cau
ſamur ſi ei in tali ſtudio cõſulitis: ſʒ mul
tum pᷣcamur ut hoc faciatis:nec offẽ ſos
nos conqueremur:ſed valde eſſe in bo
adiutos fatebimur. Id em ergo videtur
monachoꝝ vitam eſſe artioꝛẽ ⁊ ꝑfectio
rẽ. Pꝛeterea nõ indulget᷑tranſtꝰ nii
de imperfecto ad perfectum:ſed concedi
tur omnibus iure cõmuni ut ad artioꝛrẽ
regulam poſſint tranſuolare: extra de
traſc.ad religi.c.licet. Ergo qᷓnto mona
choꝝ regla ⁊ vita ẽ anion tato leckioꝛ

ðèòèðð ””M
— *

IE Pꝛeterea pfitentibus regulaz beati
Augj.concedit᷑ licẽtis trãſuolandi ad re

gula beati Benedicti tanq; ad artioꝛe⸗
ergo tanꝗ; ad ꝑfectioꝛẽ:qꝛ ꝓpt᷑ frugẽ ſã

c: ioꝛis ⁊ ꝑfectior vite ta ücrei ig lget.
A PARATPAH&1* 11 eſt qr ꝑfectõ bu
In C0 rarin mane vite conſi

ſtit m abdicatiõe tꝑsliuʒ ꝓpterxpᷣm: ſed

bec ꝑfectio magis viget ireligioñs men

dicatibꝰ q́; monacbis:ergo illoꝝ religio
eſt perfectioꝛ q́;uis ſit minus arra.
* ſid e0 dicẽdũ ꝙ iſta duo ſil ſtãt
*„ religionẽ eſſe artioꝛeʒ et
ininoꝛis ꝑfectionis. Qð q; tum ad pns
tripliciter oñditur. Pꝛimo ꝑ xp̃i exẽ/
plu. ¶ Secundo per apłoꝝ documentũ
. Certio perpñtis eccłie erꝑimetum.
Hulli nanq; xpiano dʒ venire in dubiuz
ꝙ; nulla regula uel religio artioꝛ eẽ pot
religione Joanis baptiſte:de quo ſcribi
tur Mattb. iij. ꝙ veſtimẽtum eius erat
de pilis cameloꝝeſca aut eius iocuſte⁊
mel ſilueſtre. Suꝑ quo vᷣbo dic Mieroꝰ:
q; miꝝ erat in bůano coꝛpoꝛe tãtã aſpe
ritate vite cõſpicere. Mec ꝙ aliqua reli⸗
gio fuit ꝑfe etioꝛ religiõe xpi:vñ Math.

xi. dixit. Aenit Joãnes baptiſta nõ ma⸗

ducans nec bibes: ⁊ dixiſtis qꝛ demoni
um bʒ: venit filiꝰbois mãducas ⁊ bibẽs
⁊ dixiſtis. Ecce bõ voꝛax⁊ potatoꝛ vini
⁊ iuſtificata ẽ ſapiẽtia a filijs ſuis. Suꝑ
quo verbo dicit Augꝰ: ꝙ ſci aplłi intelle
xerunt regnũ dei nõ eſſe i eſca ⁊ potu: ſʒ
in eᷓnimitate tollerãdi:quos nec copis
ſubleuat nec depꝛimat egeſtas. Religio
ergo xpᷣi fuit minꝰ arta ⁊ maioꝛis perfe-/
ctionis. Secũdo hoc pʒ per apłoꝛuʒ
documetù Lãta. u. fuit ꝑfectõvite apłi
ce ⁊ eccłie pmitiue:ut cuctis poſſeſſiõi
bus abdicatis ois baberet in cõmuni: ⁊
pcia poſſeſſionũ ad pedes aploꝛuʒ pone
bant᷑. Aqua pfectione defecerut poſte⸗
rioꝛes:qꝛ poſſeſſiões in cõmuni reſerua
bant. Expæeſſe enĩ dicit Nugꝰ.iij.de do/⸗
ctrina xp̃isna:nullas eccłias gentiu fe⸗

ciſſe quod tꝑe aploꝝ factum eſt: ⁊ tamẽ

Queſtio V

monaſteria ex gentibꝰ cõuerſis cõgrega

ta poſſeſſiões in cõmuni ſeruãtes artio
ris vite fuerũt q; religio apłoꝛuʒ. Oicit
eni Hieroꝰ in epła ad Euſtochiu De ci

bo vo ⁊ potu taceo cu etiã lãguẽtes mo
nachi aqua frigida vtant᷑: ⁊ coctũ aligd

comeaiſſe luxuria ſit. Fuerũt ergo mõa⸗
chi i pmitiua ecclia artioꝛis vite q; apli

⁊2 minoꝛis tñ ꝑfectionis: cuʒ per hoc
poſſeſſiões in cõmuni ſeruabat Augꝰ di
cit eos a ꝑgfectione apoſtoloꝝ defeciſſe.
CLTertio boc declarat᷑ perpñtis eccłie

experimẽtũ. Cõmuniter eni tenet ecclia

religionẽ epoꝛum perfectioꝛẽ eſſe omni

alia religiõe tã monachoꝝ q; alioꝝ:⁊ tñ
exꝑimentũu docet ꝙ quelibet religio ar-

tioꝛis vite eſt q́;ᷓ religio epoꝛum:nõ ergo

ſe concomitantur iſta: ꝙ religio quanto

artioꝛ tanto perfectioꝛ. Poteſt eni ma⸗/

ioꝛ perfectio cum minoꝛi artitudine: et

maioꝛ artitudo cũ minoꝛi perfectione.

ergo eſt dicedũ qp½
Ad Pꝛeimn Bernardus n5 l0

quit᷑ de perfectione religiõis ſimpłr: ſed

de ꝑpfectione expediẽte illi monachbo de

quo loquebat᷑. Sunt eni monachi ⁊ alij

religioſi in ſtatu ꝑficiendoꝝ:nõ perfecto

ruũ:ſcut dicit Dionyſus.vi. c. ecclia ſtice
bierarchie:⁊ ſunt ĩ via acꝗrendi ꝑfectio
nis ſia tũ:ad cuiꝰ acquiſitionẽ aliqua ꝑ-

fectio iſtrumẽ taliter expedit vni que nõ

expedit alteri: ut ad repꝛimẽdas paſſio
nes arta vita ꝑ abſtinẽtiam ⁊ exercitiũ
laboꝛts ⁊ vigiliaꝝ expediret moleſtatis
ab huiuſmodi paſſionibꝰ: que nõ expedi

ret alteri qui ex alio exercitio uel ex diui

ne gratie aurilio buiꝰ paſſiones iam vi
ciſſet. C Ad 2'eſt dicedũ ꝙ eccłia imi/⸗
tat᷑xpᷣm ſponſũ eius:qui nulliclaudit vi
am ſalutis: ſed vnicuiq; cõcedit vi quã
credit ſibi magis expedire ad cõſequen
dum ſue perfectõis ſtatũ. Artioꝛeʒ ergo
vit ã cõcedit religioſis exiſtẽtibus inila⸗
tioꝛi nõ ꝙ credat eccleſia tato religionẽ
eẽ pfectioꝛt᷑:quãto artioꝛẽ ſimpłr: ſʒ cre

dit artioꝛẽ ꝑfectioꝛẽ eſſe inſtrumetalłr⁊

cita
gui⸗
otmn
te

egr

i.
H
hon.
ccpto
Gicitux
deber
tiſe⸗
guis n
ltione
ſoni:
tehere

camnd

liotet

Ptoſe
Gcan
eſuca

herien

1
dgegt
grro
Oict
deck
tes no
dig
onnir,
eihint
bor
ugyd
feciſe.
ackie
tacle
konn

ſgo

want⸗
jöne⸗
ine:t
tiope⸗
tedig
sno
lele
er
1
ſo
aNic
enN

1MA

en
eccd

ererrereerser e r

ſtns

Ar.

ſᷣm quid:reſpectu illoꝝ qui ꝑ talẽ artitu
dinè dicũt cõmodiꝰ ſe poſſe ꝑuenire ad
ꝑfectõis ſtatů C Ad ʒuẽ dicedũ ꝙ ſi-⸗
cut nulla regula poteſt eẽ perfectioꝛ re-
ula apłoꝛum: ſic nulla regula põt eẽꝑ⸗
ectioz? regula beati Aug.que nõ aliud
eſſentialiter cõtinet q; apioꝝ documeta
Pꝛofitent ibꝰ ergo regulã beati Augj.ñ

cõcedit᷑ licẽtia tranſuolãdi ad regula bti

Benedicti tanq; ad ꝑfectioꝛẽ ſimpłr: ſ
tanq; ad exercitatioꝛẽ ⁊ ꝑfectioꝛẽ huic:
eo eni ipſo ꝙ artioꝛ ẽ in eſu carniũ et in
alis obſeruãti s: põt eẽ iſtrumẽtaliter
magis via exercitandi ſe ut ꝑueniat ad

perfectionis ſtatũ. Coꝛpoꝛalis tñ exer⸗

citatio nõ facit ad perfectionẽ ſimplicit

quia ad modicũ vtilis eſt. Pietas aũt ad
omnia valet habens pꝛomiſſionem vi⸗

te que nũc eſt ⁊ future.i. Thimo.iij.
H lextũ ſic ꝓcedit᷑. Aide
2 tur eni ꝙ mona
chis vniuerſaliter ex pᷣcepto eſus
carniũ ſit int erdictus Quod eni ꝗs tene
tur ex voto: tenet᷑ ex pᷣcepto. Sʒ mona⸗/
chi ex voto obligant᷑ ad ſeruãdam regu
laz beati Benedicti:in qua cõtinetur ꝙ

monachi a carnibus abſtin eãt. Ex pꝛe-/

cepto ergo eſus carnium monacbis iter
dicitur. C Pꝛeterea:pena carceris non
debet monacho niſi pꝛo trãſgreſſiõe pᷣce
pti:ſed ſcribit᷑ de Coſe.di.v.c.carnẽ.Si

quis monachus violauerit:⁊ contra ſan

ctionem regule vſumq; veteꝝ veſci car
nibus pᷣſumpſerit:ſex mẽſiũ ſpacio retru
ſioni ⁊ pnie ſubiacebit. ¶ Peeterea:ſi ñ
tenerent᷑ monacbi ex pᷣ cepto abſtinere a

carnibꝰ: nullũ ſcãdalu nec aliqᷓ diſcepta

tio eẽt ð eis magis q; ð alijs religioſis.

₰ —

1 NrPAT 1 eſt quia quod ꝗqs
In Ccotrariienetur er 5

pto ſeruare:nõ diſpenſat᷑ cũ eo ex quocũ
qʒ caſu: ſed cum monacho diſpẽſatur in
eſu carnium ⁊ potiſſime circa egrotos.

e dicenduʒ ꝙ aliqui dicũt
Rndeo monachos ad aliqua te

neri ex voto:ut nan babere pꝛopꝛiũ:cõ⸗

nonageſimaſeptima vn

tinentiam: æ obedientiã ſeruare: 2 babi
tum monachalẽ poꝛtare. Ad aliqua ?o

pꝛopter votum ut abſtinere a carnibus

7 omnia ſeruare que in regula bti Bene
dicti pᷣcipiũtur. Unde dicut monachuʒ
ad ep̃atum pꝛomotũ veſci carnibus nõ
licere. Sed durum eſt illa que nõ ſũt ma
la niſi quia ꝓhibita ſic reſtriugere ut a ni
me laqueo peccatoꝝ ſepe capiãt. C Pu
to ergo aliter eẽ dicenduʒ ꝙ ex pᷣcepto
cõtento ſub voto monachis eſus camiũ
non eſt interdictus:quod patet dupłr.
Pꝛimo ex modo pꝛofitendi. Maʒ qui
libet monachus ⁊ religioſus ex voto nõ
ꝓmittit ſeruare regulã: ſed vouet obediẽ
tiam pᷣm regulam Benedicti uel Augj.
aut alioꝝ:vide ex voto obligant᷑ ad ſer-
nanda illa que ponũtur in regula tanqs
pꝛecepta ⁊ que pꝛelatus ᷣm tenoꝛem re
gule ſibi pꝛecipere voluerit. Illa oque
non cõtinent᷑ in regula ſub pꝛccepto:ſed
uelut monitiones uel ut conſilig uel ut
oꝛdinatiões uel ſtatuta:non cadũt talia
directe ſub voto. AUnde monachus ipſa
ſᷣtermittens nõ facit contra pꝛeceptuʒ.
Abſtinere aũt a carnibus nõ ponitur in
regula beati Benedicti ut pꝛeceptũ: ſed
magis ut ſtatutum quoddã: ideo mona
chus comedens carnes: puto ꝙ non fa
ciat contra en ſe⸗ contra ſtatu
tuʒ regule. C Secũdo bhoc patet ex mo
do diſpenſandi. Si enim directe abſtine
re a carnibus cõtineretur ſub voto mõa
chalis regule ⁊ ſub pꝛecepto:mõ quo cõ
tinetur nõ poſſe babere pꝛopꝛiũ:tuc nec
abbas nec epᷣs poſſet cũ mõacho diſpẽ⸗
ſare in eſu carnium:ſicut nõ poſſunt diſ-⸗
pen ſare cũ eo de non babẽdo pꝛo pꝛiũ:ut

patet extra de Sta.moñ.c.cu ad mona

ſteriũ: quod pʒ eẽ falſum:quia nõ ſolũ cũ
monachꝰ aſſumit᷑ ad epᷣatũ:ĩmo cũ aſſu
mit᷑ ꝑ abbatẽ vel ep̃m ad regẽdã eccłiaʒ
ſecularẽ:diſpẽſat᷑ cũ eo in eſu carniũ.cũ
Hᷣm Augl.ad quancũq; eccleſ qiqs ve
nit:eiꝰ moꝛẽ ſeruare tenet᷑iſi cuiq; nvule
eẽ ſcandalũ:ut ponit᷑.xij.di.c.illa.Quiſ

Queſtio .

quis eni rebus pᷣtereuntibꝰ reſtrictiꝰ vti itellectů bim ꝙ phᷣs dicit.x.Ethi. ¶/ S. en
tur q; ſe habẽt moꝛes eoꝝ cũ quibus vi- illud magis facit ad ꝑfectionis ſtatum: reſp
uit: aut intẽperatus eſt aut ſuꝑſticioſus: quod ↄuenit magis ꝑfectis:ſed vita acti nis
ut ponit᷑ auctoꝛitate Augl.xli.di. ua ↄuenit epis quibꝰ couenit alios ꝑfice tin
Ad pꝛimũ ærzo eſt vicedu: ej re. Zdagis crzo per actius vitaʒ q; ber nn
— e: P monachbꝰcomedẽs contẽplatiuã monachi ſunt poũſiti in ꝑfe acei
carnes nõ faceret cõtra votũ:niſi faceret ctionis ſtatu. ¶ Pꝛeterea perfectioꝛi ⁊ wie
ex cõtemptu inobediẽtie:qꝛ obediẽtiaʒ ſuꝑioꝛi ↄuenit oꝛdiare inferioꝛes⁊ imꝑ/ mit
vouit ⁊ abbati obedire Fy regula. ¶CAd fectioꝛes:ſed actiuis de eccłia conuenit tun
2 dicẽdũ ꝙ pena illa infligit᷑ mõacho oꝛdinare de contemplatiuis. Magis er nic
cõtumaciter⁊ inobediẽter carnes come go contemplatiua q; actiua vita conue teß
genet l. Dd 3 eſtdicẽdũ q ſcanali ⁊ nit ad perfectionis natuin: Jaa e
diſceptatio pꝛo tato magis de moachis & retrari ſj eſt Iidoꝛus li dei
q; dea lijs religioſis fit: qꝛ eſus carniuʒ J n C0 trariu bꝛa de ſummo pen
ꝓbibet᷑ in regula Benedicti:nõ aut ꝓbi bono.c.xxi. Monachi qui pꝛo dei gmo⸗ ten
betur in regulis alioꝝ religioſoꝝ. Hꝛofi- re ſeculo renunciat ⁊ tñ curis reꝝ famili ſaei
tentibus eni regulã beati Heigi.nõ ꝓbi · arum implicant᷑:quãto ſe eoꝝ ſtud ijs oc. gui⸗
betur eſus carniũ ex aliquo pꝛecepto uel cupãt.tanto a charitate dina ſe ſepant. aunt
ſtatuto regule:ſed ex quibuſdq a ↄſtitutio Rü E dicẽdum ꝙ ſtatus pfe⸗ ite
nibus ⁊ oꝛdinationibus ipſoꝛum. iEOctio i abnegatiõe ſunpiꝰ wn
fuata ẽ ĩ monachis ↄtẽplatoi vacãtibꝰ. ad pñs tria requirütur. ¶ Pꝛimo mun 0
Ein ꝙ& videndu eſt quõ dialis vite abdicatio:nõ ẽ eni alið ſeimßm ſcc̃
E pfectio aploꝛu abnegare niſi ꝓpꝛijs voluptatibus renu n
fſfſeeruata ẽ in monachis ↄtem- ciare:ut qui ſuꝑbus erat: fiat humilis ꝗg ul⸗
pfrlatõi vacãtibꝰ. Circa qo qrũ ſuperſticioſus ẽ: fiat mãſuetus: qui incõ ?
tur quattuoꝛ. ¶ Pꝛimo vtrũ monachi tinens fiat caſtus. Maʒ ſiquis ita renũ öuati
inſiſtẽtes ↄtẽplationi eſſent in ꝑfectõis ciat oibus que poſſidet ut ſuis nõ renun diit
ſtatu. ¶ Secundo vtꝝ monachi inſiſtẽ ciet moꝛibus:iaʒ nõ eſt xvpᷣi diſcipulus ſi⸗ ſette
tès ↄtẽplationi eſſent in ſtatu magis ſe cut dicit Aidoꝛus de ſũmo bono.c.xvi,/ 7
curo q́; alij. ¶ Tertio vtꝝ monacbi in-· ¶ Secudo requitit᷑ ad deũ per ſpecula 6
ſiſtentes cõtẽplatiõi eſſent in ſtatu ma/ tionẽ acceſſio.Mõ enim accedit᷑ ad deu,ʒ nton
gis meritoꝛio. ¶ Quarto vtruʒ mona paſſibus coꝛpoꝛis:ſed mẽtis ſpeculatõi/ (A(Aſeci
chi vacantes contẽplationi eſſent i ſta- bus. In boc eni diſtinguir vita actiua a Cognot
tu magis vtili ?⁊ neceſſario. cotemplatiua: qz actius vita eſtinnocẽ- ſſi
DOD pꝛunn ergo ſic ꝓcedi tia bonoꝝ operu. Cõtemplatiua vo eſt rhart
2220P'iiU iur. Qidet enĩ ſpeculatio ſupernoꝛuũ: vndeilla eſt cõmu ebebe
vꝓ monacbi inſiſtẽtes cõtẽplatõi ia elor. iſta vo paucoꝝ ut Iſidoꝛus tfineli
nõ eſſent in perfectõis ſtatu: ꝑfectio nã/ ddicit. ¶Lertio requiritur ipſius dei ꝑ d an
q; ſiatus nõ acqrit᷑ ſine charitate:iuxta amoꝛem cõtemplatio. Qidet᷑. n. Gꝛegꝰ. itu⸗
illud. i. Chor.xiij. Si babuero oẽm ſciẽ ſuper Egechilem Omeł.iij. diſtinguere Nich⸗
tiam ⁊ oem fidem ita ut mõtes tranſfe/ inter ſpeculationẽ puram ⁊ onseint⸗ tnaß
am charitatẽ aut nõ babeã nibil ſum. tionẽ. Exponens enim illud verbũ Ece nati⸗
Sedà ↄtemplatio ſolũ nominat ſcias:nõ chi.i.Quattuoꝛ facies vni ⁊ qttuoꝛ pen lotn
charitatẽ. Cõueniteni contẽplatio hoĩ ne vni: dicit ꝙ facies ad fidei ſpeculatõ hyeffect

hm illud quod optimũ ẽ in ipſo puta him nem pertinet penna vo ad cõtemplatio on

. „ „.

CS.
n
ſaacti
ſe
per
timofe
Atioi
King⸗

☚1

Nagee
on

Gonen
ſumno
giͤno,
ſunli
isoc,
ſcant.
egſ⸗
ſmg
hztn
vmun
zſchn
bi
iis/
linco
grena
teded
Ausſ⸗
e
thheel

laddah
cculato/

Ntua⸗

.

t ön
Nng

sda
Greg

ſinglee.
nane

Ar. nonageſimaoctaua

nem. Aidet᷑ enim cõtemplatio imꝑoꝛta
re ſpeculationẽ:non cuiuſcũq; cognitio
nis:ſed talis que cum hoc quod eſt illuia
tiua intellectus:ſimul eſt inflmatiua ⁊
accenſiua affectus: ᷣ quẽ modũ Aug⸗
accipit cõtemplationes.i.de trini.c.viij
vbi dicit coõtemplat io que nobis pꝛo-
mittit᷑᷑ finis eſt omniũ actionum noſtra
rum:⁊ ibidem ſubdit ꝙ cõtemplatio eſt
merces fidei ⁊ per cõſequens merces pu
re ſpeculatõis tenentis ſe ex parte intel

lectus ¶ Iſta aũt tria mundialis vite

abdicatio:ad ipſum deũ per ſpeculatio

nem acceſſio: ⁊ ipſius dei per amoꝛẽ con
templatio ſic ſe hbabẽt ꝙ pꝛima duonon

faciunt ad perſectõis ſtatum ſine tertio
quia pꝛimu põt eſſe ſuperſticioſoꝛũ ꝗ di

cunt coꝛpoꝛi nõ eſe parcẽdum ad ſatu-

ritatẽ ut alios guloſos appellẽt ⁊ de bo

noꝛe aliquo nõ curandũ ut alios dicant
ſuꝑbos ut apls dicit Coloſ.ij. Ad deuzʒ

vᷣo per ſpeculationem acceſſio qð erat:
ſecudum poteſt eẽ philoſophoꝝ: qui per
purã ſpeculationẽ ad deum accedentes
multas veritates de ipſo tradiderunt.
Sed tertiũ ibius dei per amoꝛẽ contem
platio nõ eſt niſ ſanctoꝝ ⁊ ꝑfectoꝛũ. VUñ

dicẽdum ꝙ monachi ↄtemplationi inſi-

ſtentes fuerunt in perfectionis ſta n .
ergo ẽ dicẽdu:
Ad Pamum q ↄtemplatio

ratione ſpeculatõis tenet ſe ex parte in/

tellectus cuius foꝛmaliter ẽ ſpeculari ?

cognoſcere:ſed ut illa ſpeculatio ẽ a deo

inſpirata dono charitatis quod ſe tenet

ex parte volũtasis:imperatiue ⁊ effecti-
ue habet ipam ſpeculationeʒ inflãmare:
⁊2 finaliter habet ip̃am terminare: quia

oĩs cognitio nobis a deo inſpirata ter-

minat᷑ ad amoꝛẽ dicente apło. Finis pᷣce

pti charitas:⁊ talis contẽplatio que cõ
tinet ſpeculationem diuino amoꝛe inflã

matã ⁊ ad charitateʒ dei ⁊ pꝛoximi fina

liter terminatã:eſt que ponit hominẽ in

perfectionis ſtatu. CAd ꝛ“ eſt dð. ꝙ
epᷣis magis cõuenit vita cõtẽplatiua q;

actiua ut Gꝛegꝰ dicit in Paſto.ꝙ epᷣus
pꝛecipue in cõtẽplatiõe debeat eẽ ſuſpẽ/
ſus:Siinterdũ tñ aliquod detrimetũu pa
titur cõtemplatiõis pꝛopter adminiſtra
tionem vite actiue:ad ſalutẽ pꝛoximoꝛũ
bhoc ipſum ꝑtinet ad perfectioꝛẽ charita
tem:⁊ per cõſequens magis facit ad pꝑfe
ctionis ſtatuʒ. ¶ Ad ꝭʒmeſt dicenduʒ ꝙꝙ
actiuoꝝ de eccleſia eſt oꝛdinare de cõte/
platiuis q;tũ ad illa qaue ſubſeruiũt vite

ↄtemplatiue:per modũ diſpoſtõis pꝛo⸗
uidendo neceſſaria. Iſtud aũt nõ arguit

maioꝛẽ ꝑfectionẽ:ſj potius ſbectlone. L
ſecundũ iebege
tuur enĩ ꝙ monachi cõtemplatiui
nõ fuerint iu ſtatu magis ſecuro qᷓ; alij.
Dicit enĩ glo.ſuꝑ illo ?bo Treñ.iiij. Diſ
ꝑſi ſunt lapid es ſanctuarij: ꝙ choꝛi mo
nachoꝝ ⁊ virginũ quiſemꝑ debent ĩcõ/
ſpectu dei per cõtẽplationẽ inſiſtere dũ

ipſi monachi implicant᷑ tempoꝛalibus

negocijs:virginũ caſtitas exponit᷑ illece
bꝛis. et lapides ſanctuarij diſꝑgũ . Mõ
videf ergo eſſe ſecura vita ↄtẽplatiuoꝝꝛ.
¶S. Iſdoꝛus dicit de ſũmo bono.c.
xv.qꝙ mõachi qui adbuc tꝑalẽ gliaz aut
carnalẽ affectant ↄcupiſcẽtis:a ↄtepla-
tiõe ꝓhibẽdi ſũt. Sʒ pauci uel nulli ſůt q
a muùdi głia ⁊ carnis ↄcupiſcẽtia ſint ſe
motiter piculũ a ↄteplatiõe ꝓhibẽ
di ſunt. ſcribit᷑.i. Metap.qꝙ natu
ra buana eſt multipłr ſerna:⁊ multis in
diget ad ſui ꝑfectionẽ. Sʒ vita ↄtẽplati
ua ẽ deſtituta auxilijs ⁊ ſuffragijs alioꝝ
Ergo ẽ magis ꝑiculoſa et minꝰ ſecura.

1tL&1τα 6&π & qò ſcribit᷑ errra
In Ot grin de renu. c. niſi cum
pꝛidẽ. Aita ↄteplatiua q;uis ſit magis
ſecura:nõ ẽ tũ ſic fructuoſa ⁊ vtilis ſicut

I „octiunug.
Ki ich 60 dð ppfectis ↄtẽplatiua
vita ẽ magis ſecura:ꝑficiedis vo ſecuri-
oꝛ videt᷑ ee vita actiua. Pꝛimũ c;tuʒ ad
pñs tripłrpꝛobat᷑. Pꝛio ex ꝑte ↄtem
plãtis. ¶ Secũdo ex ꝑte dei reuelãtis.

¶WTertio ex ꝑte eius qð cõᷣtemplat᷑ Di
cit enim Oamaſ.ij.li.c.xi. ꝙ cõtempla/
tio ſecura ⁊ bona ẽ illis qui nõ timẽet ca
ſum: ⁊ qui nõ ex tꝑe ſubito añ vitioꝛum

moꝛtiſicationẽ in babitũ cõtemplatõis
deuenerunt. Perfectis ergo ⁊ in diuina

contẽplatiõe ambulantibus ſecura ẽ co
tem platio. Jimꝑfectis ?o ⁊ minoꝛibus
⁊ adbuc cõcupiſcentia auidioꝛibꝰ uel ca
ſum timentibꝰ:ut dicit nõ ẽ bona nec ſe
cura. ¶ Secũdo boc pʒ ex ꝑte dei reue
lantis. Conteplationẽ eni deus nõ reue
lat uel illa ꝗᷓ ſunt ꝑfectõis ſtatus:miſi ho
miniiam pᷣparato montẽ aſcendere Mõ
en im deus docuit moyſen qualit taber⸗
naculũ federis eſſet cõſtruèdũ miſi in mõ
te. Ex quo dat᷑ intelligi ut Ricardꝰ dicit
in libꝛo de cõtemplatione: ꝙ ſtatus ꝑfe
ctiõem qui per tabernaculũ federis ſtel
ligit᷑:ille iam eſtiadeptus qui mõte aſcẽ
dit:ꝗ diligent᷑ attendit:qui diutius qrit
ꝗ tandẽ inuenit: ꝗ ex diuina reuelatione
iã cognoſcit q̃le edificiũ ſit deo pᷣparãduũ
⁊2 ꝗbus obſequijs deũ placare oposteat
quod nõ ↄuenit niſ ꝑfectis. ¶ Tertio
boc pʒ ex ꝑte eius qð contemplat᷑. Quo
eni ſunt gen era cõtẽplationũ: ſicut Ri/

cardꝰ docet libꝛo de ↄtemꝑlatiõe. Anũ

eſt ſupꝛa rõnẽ: ſj nõ ſᷣter rõem:qꝛ q;uis
rõ illa patiat᷑:nulla tñ pñt bũana rõe in
ueſtigari uel cõuinci. Aliud eſt ſuꝑꝛa ra
tionẽ ⁊ pᷣter rõem:cui oĩis hbuana rõ vide

tur cõtraire:ſicut ꝗᷓ ſunt de trinitatis vi

tate: ⁊ de coꝛpoꝛe chꝛiſti: ꝙ idem ſił⁊ ſe-
mel ſit in diuerũs locis: ⁊ ſic ẽ pᷣter oẽm
buanam rõem ut nun q; eis rõ acgeſce-
ret:niſi ad huiuſmodi rei certitudinẽ fi⸗
des ipam ſubleuaret. Vñ cõtẽplatio ta
lium ſecura nõ cõuenit niſi ꝑfectis: qꝛ di
cit Gꝛegoꝰ lib.vi. Moꝛal. Mõnulli dum
plus ↄtemplandũ q; ca ꝑe poſſint: exqui
runt: vſq; ad peruerſa dogmata erum⸗

punt:2 du veritatis diſcipuli eẽ builiter

negligunt: magiſtri erroꝝ fiunt. Herfici
endis vo ſecuroꝛ ẽ vita actiua. ñ diẽ
Indo.de ſummo bono:qꝙ in vita actiua

Queſtio

pꝛiusper exercitiũ boni operis cũcta exx

daurienda ſunt vicia. vt in illa iam pura
ment acie ad cõtemplanduũ deũ quiſqʒ
pertranſeat.quia licet cõuerſus ſtati ad

cõtemplationẽ cõſcendere cupiat:tñ ra-

tione cogit᷑ vt pꝛius in actiua vita exerci
tatione rſietur

im igit eſt dicendũ
A 4d Pn ilia gloſa intelligit
ve illis monachis qui nõ pᷣexercitati per

moꝛtificationẽ vicioꝝ cõtemplationem
cocupiſcunt:qui ſuperuenientibtenta⸗

tionibꝰretro abeũt:negocis tẽporalibꝰ
ſe implicãtes. Mõ eſt eni yt illa gloſa di
cit vite ſecularis actio qua nũc nõ ad mi
niſtrẽt mon achi ⁊ miſtri altaris. CAd
ſecundũ eſt dicendũ.q; Iſidoꝛꝰ loquit᷑ de
monachis perficiendis:nõ ꝑfectis.Per
ficiendis eni planũ eſt ꝙ vita actius ſe
curioꝛ ẽ per exercitiũ bonoꝝ opeꝝ ⁊ moꝛ
tificationẽ vicioꝝ quia vtrũqʒ ſimul᷑ re
nis curis parere ⁊ diuinis vacare:cõple-
ctere nõ valẽt:eo ꝙ duas curas parit᷑ no
poſſe ſimul ineſſe hũano pectoꝛi ſenten
tia ſaluatoꝛis teſtat᷑ dices: Mõ poteſtis
duobꝰ dñis buire. C Ad 2“ eſt dð.ꝙ in

ſtatu pfectiõis acꝗrende na hüana mul⸗

tiplicit᷑ ẽ ſerua: qꝛ multis indiget ad ꝓ-
bibendũ retractiua: ⁊ ad ꝓuocadũ indu-
ctiua:ſj in ſtatu ꝑfectiõis iam acqſite nẽ
bum ansa paucis contenta eſt.

tur enim ꝙ monachi inſiſtẽtes cõ
templatiõi non eſſent in ſtatu magis me
ritoꝛio. Meritum nanq; bomims con-
ſiſtit in liberare innocẽtes de ma ibus

tyrannoꝛum: in quoꝛum perſona dice/

bat Job: Conterebaz molas miqui ⁊? de
dentibus illius auferebam pꝛedam: fed
hoc fit magis ꝑer vitam actiuam q; co
templatiuam. Dicit enim Hieroꝰ in epi
ſtola ad paulinus: ꝙ ſancta quippe ſim/

plicitas lolum ſibi ꝓdeſt:et quanto plus

edificat eccleſiaʒ dei ex vite merito: ta/
toplus nocet ſi ↄtradicentibꝰ? nõ reſiſtit

itertum eegee

un
Gnu
ſuſti⸗
led
hoͤfe
mag

urm
u

iin
cbie
fn
nory
Eeg
tate
moe

ert/
ere
nohie
teop
merti
ſotemn
(feutt
ſeßen

(azpr

Gpla
ithopr
dctin
fmit

ſcanin
6 er⸗

magis

nopint

tenplan
chtt
fionner
loeitne
thierd

Leſech

permen

l

detger⸗
mpor

niſS

ſtutial
rtnfe⸗

aed

tnti

Urcit
dmrier

tonen
pents,
doraſbe
gooſen
ſobi
guitde
nope
Niueſe
inen
ſnnulen
ccigt,
enini

Rrn

Meſß
Ni
am⸗
ga⸗
Mndr.
agitenn

4 goeii
4e,
ſletes⸗
nhient
s c.
na t⸗

diee/

iqutde

mcoe

hnn
zntophe
6 ſto⸗ ,

ſ6 fili

Ar.

¶CpPꝛeterea magnitudo meriti cõſiſtit

in magnuitudine conatus: c vincit᷑ ma⸗
gnũ incitamentũ peccati:vnde in laudẽ
iuſti viri dr̃ Eccł.xxxi. Qui potuit tranſ
gredi ⁊ nõ eſt trãſgreſſus: facere mala ⁊
nõ fecit. Sed talis magnitudo conatus

magis ẽ in vita actiua:q; ĩi ↄtẽplatiua.
Pꝛeterea Gꝛegꝰdiẽ ſup Exe. ꝙ nul⸗
lum ſacrificiũ eſt deo magis acceptũ q;

celus animaꝝ. Sʒ animaꝝ ęelus operã-
do q ſüt ad vtilitatẽ ꝓximoꝝ:magis on

dit᷑ in vita actiua q; ↄtẽplatiua. Mona

cbi ergo exercitantes ſe ivita actius fue
runt in ſtatu perfectionis meriti.

S r 1* eſt Iidoꝛus li⸗
In cotlran iU Mcae bo

no :vbi dicit ꝙ bonũ ẽ coꝛꝑalr remotuz
eẽ a mũdo:meliꝰ aũt ẽ eẽ remotũ volun

tate:optimũ ſãt ⁊ ꝑfecti meriti ẽ vtro
mõ eẽ ſemotũ:qð ꝓ pꝛie ↄtẽplatiuoꝝ eſt.
Kñd EO dicedum ꝙ magnitudo
₰ meriti q;3tum ad pꝛeſens
ex tribus nõt iſurgere ¶ Pꝛimo er ꝑte

meretis. C Secudo er ꝑte pncipij foꝛ⸗
malis:quo quis meret᷑. ¶ Tertio ex ꝑ/

te opꝑpis meritoꝛij. Si ergo magnitudo

meriti pẽſet᷑ ex parte meretis:qñ aliꝗs
iↄtemplatione dei ⁊ in xpᷣi amoꝛe tãtuʒ

creuit: ut ad tpᷣs cupit detrimentũ pati

ſue fruitionis ꝓpter xpᷣi gloꝛiã ad ꝓcurã

daʒ pꝛoximoꝝ ſalutẽ:modo quo dicebat

apls Ro.ix. Nolebã ego eſſe anatbema
a xpᷣo pꝛo fratribꝰmeis:dequo Chꝛy ſoꝰ
dicit in libello de laudibus eius ꝙꝙ ſicut

ferrũ i ignem miſſũ nõ eſt aliud q; ignis
ſic anima Pauli diuina charitate ſuccẽ

ſa nõ erat aliud q́; charitas: talis puto

magis meret᷑ in vita actiua ſaluti pꝛoxi
moꝛꝝ intendẽs q; in vita ↄtemplatiua cõ

templatiõi vacans. Vnde Paulus hoc
elegit tanq; maioꝛis charitatis ⁊ maio
ris meriti.Electio eni nõ eſt niſi de ma/
ioꝛi merito dicente apło Pbił i.Coatoꝛ
eni ex duobus deſideriũ habens diſſolui
⁊ eſſe cũ xpᷣo:quod mihi multo meliꝰ eſt:
permanere aut in carne neceſſariũ pꝛo⸗

nonageſimaoctaua

III
pter vos:⁊ boc ↄfidens ſcio qꝛ pmane/⸗
bo omnibus vobis ad pꝛofectũ veſtruʒ.
Supꝑ quo verbo dicit glo. ꝙ elegit Pau
lus: uõ quod ſibi melius erat: ſed quod
multis expediebat pꝛopter chantatem
que ſuꝑeminet omnibus. Si vᷣo cõſide/

retur pꝛincipiũ foꝛmale quo quis merek

planu eſt ꝙ maioꝛis meriti ẽ cõtempla
tiua vita q; actiua. Cũ eni pꝛincipiũ foꝛ
ma le merendi ſit charitas: ſicut magis
merit oꝛiu ẽ diligere deũ ſᷣm ſe q; dilige-
re pꝛoximũ:ſic maioꝛis meriti eſt in vita
ↄtemplatiua que directe de ſuo genere

oꝛdinat᷑ ad dilectionẽ dei: q́; actiuaque

directe ex ſuo genere oꝛdinat᷑ ad dilectõ
nem pꝛoximi:Pm quem modũ intelligit

illud dictù gati Gꝛegoꝛij. vi. MWoꝛal. vl

timo.c. Warthe cura nõ repꝛebeditur:

DMarie v̈o etiam laudat᷑:qꝛ magne ſunt

actiue vite merita:ſed ↄtemplatiue ſunt
potioꝛa:ſed ſi cõſiderat᷑ opus meritoꝛiũ:
vident᷑ ſe habere ſicut excedẽtia ⁊ exceſ
ſa:qꝛ reſpectu meriti accidẽtalis:cũ ta⸗
le meritů deturſᷣm genus maioꝛis oꝑis

maioꝛis meriti poteſt eẽ actiua vita q;

ↄtemplatiua:ſed reſpectu meriti eſſẽtia
lis: qð reſpondet charitati tanq; radici
merenti: ſimpliciter maioris menti eſt
contemplatiua vita qᷓ; actiua.
. 1 ergo eſt dicen
Ad Pemumdas ꝙ illa ma
gnitudo meriti ĩtelligitur ex parte merẽ
tis:quãdo quis tantũ proficit i cõtẽpla⸗
tione ut ꝓpter deũ velit itend ere ſaluti
ꝓrimorum cũ aliquo detrimèo ſue con
tẽplatõis.Noc enĩ modo planum eſt q;
ad maiorẽ ꝑfectionẽ charitatis ꝑtinet
q́ᷓ; ſimpłr cotẽplatõi vacare. ¶C Ad 2
eſt dicendũ ꝙ magnitudo conatus põt
eſſe ĩvita actiua ĩ vicendo illaque bomi
nẽ ipediũt ne ꝑueniat ad ↄteẽplatõis ſta
tũ:ſʒ magnitudo conatꝰ que eſt i vita cö
tẽplatiua:ẽ i diligẽdo ⁊ ãplexãdo iã ade
pta quę ſunt deↄtemplatõis ſtatu:vn⸗
de ⁊ Marie magdalene per quã vita cõ
tẽpla tiua deſignat᷑ dictũ eſt LCuce.vij.x

Ar.

dimiſſa ſũt ei peccata multa qm vilexit

multu cui aũt minꝰ dimittit᷑ ininus dili

git. C Ad 3 c do. ꝙ nulluũ ſacrificium

ẽ deo magis acceptũ q́; gelus aiaꝝ:⁊ ;

quis offerat deo aiam ſuò ⁊ alioꝝꝑ appli

cãdo ſe ⁊ alios cõtemplationi: maioꝛis
meriti eſt:qᷓ; ſe ⁊ alios applicãdo actioi
vel q; ꝙ bona tẽpoꝛalia deo offerat.

E ſic ꝓceditur.
D quartu AUetur eni

ꝙ monacbi ↄtemplatõi vocãtes

eeſſent i ſtatu magis vtili ⁊ neceſſario q;

ali. Scribit᷑ eni Eccl.i. Uidi ꝙꝙ in mul

ta ſapiẽtia multa ſit indignatio:⁊ qap⸗/
ponit ſciam apponit doloꝛẽ uel laboꝛey

ut dicit alia littera. Sed quãto aliqd eſt
magis laboꝛioſũ:tanto vidẽt᷑ eẽ magis

3

vtile. Cõtẽplatio ergo diuin e ſapie tan

to ẽ maioꝛis vtilitatſ:quanto ẽ maioꝛis
laboꝛis. C Pꝛeterea Gꝛegoꝰ: Miero?:
Aug'. ac multialij ſci monacbi magne
cõtemplationis fuerũt: quâtã vtilita
tẽ iſti attulerũt eccleſie dei:babet extra

pereli. ⁊ ve.ſanc.vbi dĩ ꝙ pꝛedictoꝝ do
ctoꝝ pᷣlucida ⁊ ſalubꝛia documęeta tota

illuſtraruũt eccliam ⁊ decoꝛaꝛũt virtuti/
bᷣ: moꝛibꝰ infoꝛmarũt:⁊ ꝑ ipſos quaſi ꝑ
iliummoſas ardeteſq; lucernas ſuꝑ can
delabꝝ poſitas erroꝝtenebꝛis ꝓfugatis

totiꝰ coꝛpug eccłie tanqᷓ; ſydus irradiãt

matutinu. ¶ Pꝛeterea ſicut bõ eſt ma⸗

gis itellect? q; ſenſus:ſc magis vꝛuit vi
ta ſpũ ali q́; vita carnali. Sed ad vitam

ſpualem magis ẽ vtilis vita Otẽplatiua
q; actiua. Scribitur eni Gaß. viij. de di
uina ſapia ꝙ ſobꝛietatẽ ⁊ ſapiẽtiã docet

⁊ iuſticiã ⁊ virtutem:quibus vtilius ni-

bil eſt in vita bominibus. A Ben
eſt Bern. de
In contraricaeratiöe
ad cugeniũ li.v.vbi iſta duo genera cõte
platiuũ ⁊ actiuũ ad inuiceʒ comparãdo
dicit ꝙ ↄtemplatiuũ dulcius eſt ⁊ felici

ussactiuũ vo vtilius ⁊ foꝛtius eſſeoſtat:

bocidẽ habet᷑ extra derenũ: vbi dr ꝙ lʒ

* *
.——

vita cõtemplatius ſit magis ſuauis: ac

Queſtio mnI

tiua tũ magis ẽ vtilis.Phᷣs etiã pᷣ Me⸗

tbapbi.loquens deↄtemplatiõe metba
phicali dicit ꝙ neceſſarioꝛes ⁊ vtilioꝛes
ſunt omnes ipſa: dignioꝛ vo nullea.
Bn O diceẽuʒ qꝙ ſi fiat comꝑatio

vite actiue ad ↄtẽplatiuaʒ

eſt quidẽ generatiõe poꝛ:cũ ſit quedã dii

politi⸗ ad contẽplatiuã vitã.Oiſpoſitio

o tꝑe ⁊ generatiõe poꝛ eſt ipſo babitu
adminiſtratiõe vᷣo eſt cõmunioꝛ: plures

eni adminiſtrãt ⁊ inſiſtüt vite actiue q;
cõtemplatiue: executione vᷣo difficilioꝛ
eſt. vñ dicit Gꝛegoꝰ.vi. Moꝛal. ꝙ lya ꝑ
quã ſignificata e vita actiua laboꝛioſa
dicit. Et Rachel que deſignabat vitaʒ

contempla tius viſum pncipin appella:

qꝛ in cõtemplatione ſolũ pᷣncipiuʒ quod
deus eſt querit᷑:in oꝑatione aũt ſub gra

ui neceſſitatũ falce laboꝛatur. Sed pri-

moꝝ ſubuentione ẽ vtilioꝛ:qꝛ q;uis Ra
cheil eſſet pulcbꝛa:erat tñ ſterilis: lya at

q;uis lippa oculis: erat tamen fecunda.

Et boc ſignificabat.ut Gꝛegoꝰdicit. vi.
Moꝛalqꝙ licet qui cõtem pladiocia ap⸗

petit plus videat.pautioꝛes tamen deo

filios generat. Cum vo ad laboꝛẽ ſe pꝛe

dicationis dirigit:minus videt: ſed ãpli
us parit. Eſt ergo vita actiua cõtẽpla⸗

„

tiua generatione poꝛ: adminiſtratioe cõ

munioꝛ:executioue difficilioꝛ: ⁊ ꝓrimoxꝝ
ſubuentione vtilioꝛ. Iſtis tamẽ pꝛeroga
tiuis nõ obſtantib ſimpłr ↄtẽplatiua vi
ta pꝛeferẽda eſt actiue ꝓpter qnq;. Pꝛi-
mo quidem qꝛ dignioꝛ: ipᷣa eni ſignifica
tur per dexterã:ſicut actius per ſiniſtraʒ
ut dicit glo. Can. vlt. ſuꝑ ilio verbo. Ce

ua eius ſub capite meo ⁊ dextera illius

amplexabit me. Secũdo qꝛ ſecurioꝛ:pꝛo

mille eni cadẽtibus in vita cõtemplati-

ua: cadunt deceʒ milia in vita actiua: ut
dicit glo. Aug ſuꝑ illo verbo pſal Ca⸗

dẽt a latere tuo mille:⁊ decẽ milia a de-

xtris tuis. Tertio qꝛ dulcioꝛ ⁊ iocũdioꝛ:

nõ eni habet amaritudinẽ cõuerſatio eiꝰ

nec tediu cõuictus ipſius:ſ gaudiũ ⁊ le-

ticis: ut ſeribit Sap.vij. Quarto qꝛ ſan⸗

II

Do.
netbe

lioꝛes
lu.
ororri⸗
Hlarun,
guclio
ſpviro

bebim

A H
Pote GN
Peeniih
elcee

gen
1 o

NANNNH

i
6:
ſeontt
Miat i

N

.
llpe
di
ice/
tidee⸗
1pömet

pſicla
ß
ſigiſian

fſtiſnn

bo NM
n lne

toorpe⸗
enplt
Letuant
a
lissde
ugen
o
ugüt⸗

=6

ctioꝛ: qᷓuis eni actiua ut dicit Gꝛegꝰ. cõ

templatiua tꝑe ſit minoꝛ: merito tamẽ?
ſanctitate erit maioꝛ. Quinto quia diu/
turnioꝛ: dicit eni Gꝛegꝰ.vi. Moꝛal quia
recte marie pars nunq; auferri or᷑: quia
actiue vite oꝑa cum coꝛpoꝛe tranſeunt:
cõtemplatiue autem vite gaudia mehꝰ
ex fine cõualeſcunt.Actus eni cõtepla/

tiue vite inchoari quidẽ in pꝛeſenti poſ/

ſunt ſed perficiet còpleri:minime niſ in

fine. Quis aũt ſit nr̃ finis nõ ẽ alið niſiꝑ
uenire ad regnũ cuiꝰ nullus ẽ finis:ut di
cit Augꝰ in fine li. de ciui.dei.vocabimꝰ
⁊ videbimꝰ 2 amabimus ⁊? laudabimus
eccequid erit i fine ſine fine. QHocabimꝰ

eni ſine ocio:videbimꝰ ſine medio: ama

bimus ſine odio:laudabimus ſine tedio.

I ergo eſt dicẽduz: ꝙ&
Ad Permu ille laboꝛ uel doloꝛ

Aui inſurgit ex ſapia in cõtemplatiõenõ

eſt admixtus treſtitie ſj gaudio.ut enim

dicit Bꝛeg? ſuper Execb. Omel. x. iõ ꝗ
apponit ſciam apponit doloꝛem:qꝛ cele
ſtia cognoſcẽtes: terrenis curis ſubdere
aium dedignamur: dum plus ſaꝑpe in

cipimus:de bis ꝗqᷓ male egimꝰ nobiſipᷣis

ira ſcimur: ⁊ ſic in multa ſapiẽtia multa
ta indignatio: quia quanto plus ꝓficimꝰ

in cognitione: tanto nobis indignamur

amplius de peruerſo oꝑe: uel qui addit

ſciam addit laboꝛẽ: ut dicit alia littera:
quia quanto magis ſcire incipimꝰ q ſũt
celeſtia gaudia tato magis ut erroꝝ; no/
ſtroꝛuʒ laqueos poſſimus euadere flen
do laboꝛa mus. Ad 2c dð. ꝙ ſacti
doctoꝛes q́;uis mon achi pont iſices fue

runt multi ⁊ pꝛelati:qui ſimul contẽpla

tiui eſſe debẽt ⁊ actiui:moyſ legſlatoꝛis
exemplo qui nũc aſcẽd ebat in montẽ:ut

ibi gloꝛiã dñi'cũ maiori cerneret liberta

te. Muc vᷣo deſcẽdebat in caſtra: ut cum

vtilitate neceſſitatibꝰ populi ꝓuideret:
ſiõ facilius ĩdulget ut aſcedat mõöacbhus
ad pᷣſulatum qᷓ; pᷣſul deſcẽdat ad mona⸗
ehatũ. ¶ Ad z“ eſt dicenduz nõ ſic in
vita contemplatiua attenditur contem
.

8
⸗=

Ar. nonageſimanona

platio ꝗn ad vtilitatẽ aliorum qñqʒ; do/
ctrine veritas diffundat᷑ verbo uel ſcri-
pto:cum in ſapientia occulta ⁊ theſauro
abſcõdito nulla vtilitas ſit ĩ vtriſq;: nec
in vita actiua ſic attẽdit᷑ operatio ꝙ ab
oĩ doctrine ſpeculatione ſeparetur: acci
pitur ergo vtriuſq; vite diſtinctio reſpe
ctu finis:quia finis cõtemplatiue ẽ veri
tas per ſe: oꝑatio vo intendit in ordine

ad veritatis contemplationem. Actiue
vpo finis eſt operatio per ſe:veritas ?o ꝓ

pter opus intenditpur.
¶ Queſtio. xcix. quomõ apłoꝝ ꝑfectio
obſeruata eſt i p̃ᷣdicatoribus euangelu.
M Lterius conſiderãduũ
rrY—EI BD'eſt quomodo
Agprorũ pfectio obſeruatq eſti
6Sgaicatoribꝰ euangelij. Circa
qð querũtur quinq;. Pꝛimo vtꝝ oẽs
pdicatores euãgelij fuerint in ꝑfectiõis
ſtatu. Secundo vtꝝ predicatio euan
gelij magis fecerit ad perfecionis ſtatũ
q́; alia pietatis opera. Tertiovtruni
predicare euangeliũ mendicando fuerit
minoris perfectionis q; viuẽdo de com
muni admiſtratione auditoꝝ. Quar
to vtrum perfectio p̃ᷣdicatorum fuerit ĩ
conformando ſe capacitati auditorum.
¶Quinto vtrum predicare euangeliuũ
excommunicatis ex eccleſe mandato
fuerit interdictum.
D pꝛimũ aocrcd
—Pint, tur. Aid etur
eenim ꝙ omnes predicatores euã
gelij fuerint ĩ perfectõis ſtatu:qui eniimn
a deo mittuntur ſunt ĩ ſtatu perfectiõis
ſed ueri predicatores a deo mittũt. Ro.
x.Quõ pᷣdicabũt niſi mittant᷑. ergo oẽ?g˙g
tales fuerunt in ꝑfectionis ſtatu. S.
p̃dicatores euãgelij fuerunt ſucceſſores
etorum gbus dictum elt Matth. ultj.
ũtes ĩi mũdũ uniuerſum pᷣdicate eusꝝn·
geliũ oĩ creature:ſed apłi fuerunt in per

fectionis ſta tu:ergo eorum ſucceſſores

Pꝛeterea dicit Richar.in ibro dcpa
triarchis:neſcio an deus poſſit homini

Ar.
matoꝛem grati conferre q; ut eius mi-
niſterio cõuerſi boĩes in meliꝰ cõmutent᷑
nam boc eſt tãtoimaioꝛ q; moꝛtuos ſuſ
citare:q̃nto aĩs melioꝛ coꝛpoꝛe.pᷣdicare

ergo euangeliũ nõ ẽ ſine ꝑſectiois ſtatu.

A4 1141eſt: qꝛ illis ↄue
ZIn cotrarin nit euangeliuz
pdicare quibus conuenit cura aiaru: ſed
multis conuenit aiarum cura qui nõ ſũt
in gfectionis ſtatu ut ſupꝛa dictũ fuit.
G cO dicendũ ꝙ euangeliũ p⸗
*5 gicare q;ßtum ad pꝛeſens
poteſt cõuenire aliquibus tribꝰ modis.
¶Pꝛimo er cure ſuſcepte obligation is
vinculo. ¶ Secundo ex recepte iuriſdi
tionis officio. C Tertio esdiuine reue
lationis miniſterio. Pꝛimo mõ euange/
lium pᷣdicare ꝓpꝛium eſt epoꝝ qui ex cu/
repa ſtoꝛalis ſuſceptione voto ꝑpetuo ſe
oſtringunt ut eoꝝ ſubditis ſubminiſtrẽt
neceſſaria ad ſalutẽ in pᷣdicatiõis verbo

ſanctitat is exemplo:⁊ tẽpoꝛali ſubſidio
cũ neceſſitas incumbit. Secũdo mõ pꝛo

pꝛium eſt pᷣſbyteroꝝ ⁊ archidiaconoꝛuʒ
2 qlioꝝ ꝗbus cura aiarum comittit᷑: uel

ex cõi iuriſditione:uel ex ſpeciali cõmiſſi

one. Tertio mõ eſt ꝓpꝛiu ſanctoꝝ viroꝝ
a deo ſpecialit᷑ vocatoꝛum: ſicut recitat

Gꝛegoꝛ in dyalogo de equitio monacho
?7 de btõ Bndicto quibus immediate a

deo pᷣdicationis officiũ fuit cõmiſſum
pter eoꝝ ſpecialẽ ſanctitatis pᷣꝛogatiuã
Pꝛimi ergo euangelij pᷣdicatoꝛes puta

epᷣi oẽs fuerũt in ꝑfectionis ſtatu:ij nõ

ots perfecti. Secũdi vᷣo ꝑfecti quidem
multi eſſe potuerũt:ſed no fuerunt in ꝑ/
fectionis ſtatu:exquo curam illoꝝquibꝰ

pᷣdicauerũt cũ ꝑpetuo obligatiois voto
non ſuſceperũt.ſed tertij potuerũt eẽ in
ꝑfectionis ſtatu ⁊ fuerunt ꝑfecti:qꝛ eni
de ſtatu monachali vocati ſunt fuerunt

in perfectiõis ſtatu:quia vo ꝓpt᷑ pꝛoga

eis cõmiſſum fuerũt ꝑfecti.

A wWwi mñ ergo ẽ dicẽdum ꝙ;
Ad Peam U illi dicatoꝛes mit

perceiols arhegeng Fve vꝛoga os perficere.
tiua m ſeĩtatis officium pᷣdicationis fuit

Queſtio uu

tunt a deo qui mittunt᷑ auẽte eccleſie:ſi-

cut ergo eccleſig nõ oẽs mittit cum ꝑpe

tuo obligationis voto:ſic nõ oẽs ſunt in

pfectionis ſtatu. Ad ⁊m eſt dicendũ:
qꝙ epᷣi non hñt ex pᷣdicationis officio q;
ſint m pfectionis ſtatu:ſed magis ex per
petuo obligatiõis vinculo.aſtringut eni
ſe voto ꝑpetuo obedire:⁊ fᷣuire:⁊ verba
ſalutis miniſtrare illis quoꝝ curã ſuſcipi
unt. ¶ Ad 3eſt dicendum ꝙ Ricar. lo

—

quit᷑ de ꝑfectiõis opere:nõ de ꝑfectiõis

ſtatu. Lontinet᷑ enim donũ pᷣdicationis
inter dona gratis dats que deus cõfert
illis quos vult eſſe ſuos cooperatoꝛes
in animarum ſalute. J

DODlſlecundũ peedt

ꝙ ad ꝑfectiõis ſtatum minus fe

cerit pꝛedicatio euangelij qᷓ; alia pieta/

tis opera illud enim magis facit ad pfe
ittit

ctionis ſtatũ cui maioꝛ btitudo
7 de quo maior diſceptatio erit in die iu
dicij:ſed talis diſceptatio erit de operi⸗
bus miſericordiequoꝝ oꝑatoribus dice
tur. Nenite bñdicti
tur Matth. xxv.

S.ſtatus ꝑfectio cõ

ſiſtit in acceptatione diuina: ſed thbobi⸗

as maxime ſuit acceptus deo ex oꝑibus
miſericordie: Ande narratis oꝑibꝰ mi-
ſericordie quibꝰinſiſtebat dixit ſibi ange

lus LTbobie. xij. Qm acceptus eras deo

neceſſe fuit ut tẽtatio ꝓbaret te.mage:

go faciut talis ad ꝑfectionis ſtatum q́;
pdicatio. Pꝛeterea pᷣdicatio ptinet
gad vitam actiuam: ut
HMoꝛal. ſed ad vitam actiuaʒ plus faci

ꝛegoꝰ? dicit. vi.

unt alia oꝑa miſericoꝛdie q; pᷣdicatio:
plus ad ꝑfectionis ſtatum.

11 P„π. 11 eſt: quis maio-
In cotrarin ris ꝑſectiõis eit
alios ꝑficere qᷓ; perfici:ſʒ p̃dicatoꝝ ẽ ali
Dicit enim Augꝰ ſuper illo
vᷣbo Mattb. v. Vos eſtis ſal terre.qð jᷣ
dicatoꝝ exemplo iſtrui ſapiẽ tia ⁊ doceri

*y ρ ceteri dicunt.
KRnde Ociccd ilta impe⸗

atris mei: ut ſcribi

„*„

l
ceieſ⸗

un e.

ſunrig

Nepdi :
fido q
ee e
ngüten.
it
iſſi
No.
fectilis

ationis

sciſat
otwe⸗

geſt
daig.

ſpls ſ

l1piets⸗
ras
Kn

rdenn

M

6 N
ſi
toc

todn
Ons

niynt⸗

ſbiene.

“
nage⸗

tun cG

rin
ict vl⸗

1s fieag

catio:

zmaio,

n
tonea
orſt

S

r,deaH

1docn

jinc⸗

dunt ex charitate ꝓximo ꝓptr᷑ chꝛiſtum:

chꝛiſtus ſibi reputat eſſe impẽſa: Juxta
illud Matth xxv Quod vni er minimis
meis fratribꝰ feciſti mibi feciſtj. C Iſti
git ſunt in triplici gradu. Quidã eni ꝓxi
mis obſequunrt in coꝛpoꝛalibus bonis:
ſicut illi qui veſtiũt nudos:paſcũt fame
licos: miniſtrant infirmis: ⁊ alia coꝛpo-/
ralia ſubſidia ꝓpt᷑ chꝛiſtũ ꝓpximis impen

dũt: Quidã vᷣoo ſpũalia bona ꝓximis lar

giũtur: que tñ nõ excedũt nature facul-
tatem: nec ſunt ſupꝛa bũanaʒ cõditionẽ

ſicut qui docent ignoꝛantẽ:⁊ reuocãt er

rantẽ.de quibus cõmendat᷑ Job.iiij. Ec

ce docuiſti plurimos:⁊ manus laſſas ro

boꝛa ſti:vacillãtes cõfirmauerũt ſermo/
nes tui:⁊ genua trementia confoꝛtaſti.

Sed aliqui ſũt qui ſpnalia bona ꝓximis
impendũt ſuꝑ naturã exiſtentia:⁊ ad fi-
nem ſuꝑnaturalem inducentia: ſicut eſt

doctrina fideique coĩcatur tanq; neceſ-
ſaria ad ſalutẽ conſequendã diſtinctazʒ

articuloꝝ credulitatẽ:obſeruationẽ mã
datoꝝ:⁊ adminiſtrationẽ ſacra mentoꝛũ

modo quo faciebat Apłs Galł.iij. Qui
tribuit vobis ſpũm ⁊ oꝑat᷑ virtutes in

a nobis verbũ auditꝰdei: accepiſt illud

nõ ut bum hominũ: ſed ſicut ẽ vere ver
buñm dei. Collatio aũt iſtoꝝ vboꝝ ad ſin
gularem quandã ꝑfectionẽ ꝑtinet ſuꝑ⸗/

ne dilectionis:qꝛ ꝑ talia homo cõiungit᷑
vltimo fini. Ande ad bãc ꝑfectionẽ oſtẽ
dendam ſcribit᷑ Job. xxxvij. Mungꝗd no
ſti ſemitas nubiũ magnas ⁊ ꝑfectas ſci

entias:ꝑ nubes aũt ᷣm Gꝛegl.ibi pᷣdica

toꝛes ſancti itelligunt᷑. que quidẽ nubes
ſemitas ſubtiliſſimas:puta pᷣdicationis

vias habent:⁊ ꝑfectas ſcias dum de ſu/

is meritis ſe nibil eſſe ſciunt: quia illa qᷓ

ꝓtximis impendũt ſupꝛa ipſos exiſtunt.
Tanto ergo pᷣdica toꝛes ꝑ euangelij pᷣdi

cationem fuerunt magis in pfectionis
ſtatu q; ꝑ quecũq; opa alia pietatis:q̃n
to ſᷣdicta opa nõ vni ulduobꝰ:ſʒ toti mł 1
titudini xpiane fidei exbibuerur: qð ꝗdẽ builitate pᷣtẽdẽdo.exigebãt.nalie

nonageſimanona

multitudinis bonũ ꝑfectius ⁊ diuiniꝰeſi

quocunq; bono pꝛiuato.

„

PWi m ñ eſt dicenduzʒ ꝙ ſla
Ad Peim Niceptatio operuʒ

erat de operibus illis ad que oẽs coiter

tenent᷑ ſed alia diſceptatio erat de mul-
tiplicatione talentoꝝ facta ꝑ ſanctos pᷣ
dicatoꝛes de bis que ſunt ſuꝑperogatiõis

2 pfectiõig oꝑa. AUñ Gꝛegoꝰ exponẽs il

lud bũ Matth.xxv. Acceſſit ꝗ duo ta/

lenta acceperat dicit ꝙ ꝗ intelligẽdo et
operãdo alis pdicãt:qᷣſi duplicatũ de ne
gocio lucrũ repoꝛtãt:qꝛ du vtriq; ſexui

pᷣdicatio impẽdit᷑ q̃ſ accepta talenta ge
minant᷑. C Adameſt dicendum ꝙ ꝑ p̃di

cationẽ tango magis ꝗs eſt acceptꝰ deo
qᷓ; ꝑ quecũq; alia opera pietatis: quãto
magis ꝑ ipſam hõ a moꝛte eripit᷑: ⁊ fini

eterne vite coniũgit᷑:qm qui conuerti fe
cerit pctõꝛem ab erroꝛe vie ſue:ſaluabit
aiam eiꝰa moꝛte:⁊ oꝑit młtitudinẽ pec
catoꝝ: ut ſcribit᷑ Jac.vl. C Ad 3 & do.
q;pdicatiõis opꝰ vtrãq; vitã cõplectit᷑:

2 io magne ꝑfectiõis opꝰ exiſtit.Diẽ enĩ
Gꝛegoꝰ. vi Moꝛalꝙ neq; ꝑfectꝰ pᷣdica
toꝛẽ ꝗ ꝓpr᷑ ↄtẽplatiõis ſtudiũ oꝑa negli

vobis. 2. i. Cheſſał.ij.dicit: Cũ accepiſt! git:uł ꝓpt oꝑatõiſ iſtãtiã ↄtẽplada poſt

terriſ vonitt.
Dteriii dpꝛocaiit:
Aget eni ꝙ pdicare euãgeliũ mẽdi
cãdo fuerit minoꝛis ꝑfectiõis q; viuẽdo

de cõi adminiſtratiõe auditoꝝ:qꝛ ſi eſſet

maioꝛis ꝑfectiois pᷣdicare enãgeliũ mẽ

dicando q; viueẽdo de cõi admiſtrat ione

tũc ep̃i eẽnt minoꝛis ꝑfectiõis qᷓ; religi⸗/

oſi mendicãtes:qð noeſt verũ:cu religio
ſi ad ſtatũ ösen ofunzan⸗ tanq;ad ꝑ⸗-
Pꝛeterea medicꝰ dr qſi mẽe

fectioꝛẽ.
te mẽdicãs ſuꝑ eo ꝙ parũ bʒ:qð ↄuenit

duplicit᷑: Ano mõ petẽdo ſicut mẽdican

tes nõ bñtes ptãtem accipiẽdibona al-
terius modo quo xpᷣs ⁊ apli babuerunt.

Alio mõ indigentiã pᷣtendẽtis: ⁊ ſic xpᷣs

⁊ apli fuerüt mẽdici:nõ ꝗdẽ mẽdicando

petẽdo cũ loculos berent:ſʒ idigẽtiaʒ ex
nano

„. 1 1

erx mẽdicitate ſz ex ptãte maioꝛis: ꝑfe
ctionis videt᷑ fuiſſe exẽplo xpᷣi ⁊ apłloꝛuʒ
euiãgeliũ pᷣdicare viuendo de cõi admi/
niſtratiõe q́; mẽdicando. Pꝛeterea il
lud minus facit ad ꝑfectionis ſtatũ per
quod magis impẽdit᷑ euangelij pᷣdicatio
ſed ꝑ mẽdicare impèdit᷑ pᷣdicatio euãge
lij qꝛ tꝑe illo quo mẽdicat᷑ ſubtrabit᷑ euã
gelij pdicatio:non ſic aut impenditur vi
nengo de communi zmleiſennrioie. .
Aari eſt qꝛ opꝰ? ſu
In contrarn ſererogarto
nis plus facit ad gfectõis ſtatuʒ q; opꝰ-
cõmunis iuriſdictiõis: ſed pꝛedicare euã
ngeliũ mendicando opus ſuperogatõis
eſt ſicut opꝰvoluntarie paugtatis:ᷓ boc
facit magis ad ꝑfectionis ſtatum.g
Rn deo dicẽdũ ꝙ ſicut ſcribitur
Luce.vi.ꝑfectus diſcipu
lus ẽ ſi ſuerit ſicut magiſter eiꝰ. Pꝛedica
toꝛes aũt euangelij ꝑſon ã xpᷣi diſcipulo/
rum ⁊ aploꝝ ſtatũ repñtant: ideo eoꝛuʒ
ſtatus ꝑfectio cõſiſtit in via quã xpᷣs pꝛe
dicãdo ſeruauit⁊ ſuos diſciplos docuit.
Planũ eſt aũt ꝙ mẽedicãdo pᷣdicare euã
geliũ per xpᷣm fuit via ꝑſuaſa ⁊ exẽplari
ter demonſtrata in ſe ⁊ in ſuis aplłis. In
ſe qdẽ qꝛ ipſe mẽdicãdo euãgeliũ pᷣdica⸗/
uit ut ſuꝑius fuit oñſum. Dicit.n.aplus
ij. .&hor..viij. Scitis gratiã dñinr̃i ieſu
xyp̃i qm cũ diues eſſet pꝛo nobis egenus
factus eſt Glo.in muũdo: ⁊ ꝙ pfectionis
ſit in hoc mũdo ipᷣm imitari:ipʒ per Glo.
ibidẽè que dicit. NHemo ſe cõtẽnat:pauper
in cella:diues in cõſcientia: ſecurioꝛ doꝛ
mit in terra qᷓ; diues in purpura:ad do/
mu etiã cachei intrauit nõ inuitatus qð
nõ fuit alið q; mẽdicãdo petere. In apo
ſtolis vo cũ eos ad pᷣdicãdũ miſit exquo
nihil poꝛt ãdũ in via ꝓbibuit cũ illo tꝑeñ
poſſent imꝑioſe cõmunẽ adminiſtratio/
n petere:quãdo expulſi de vna ciuitate

fugiebãt ad aliã: neceſſariũ erat eis tũc

mẽdicare:vnde blaſphemiũ eſt dicere q;
mẽdicando pᷣdicare euãgeliũ nõ fuerit
via ꝑ xpᷣm pꝛimo ꝑſuaſa.⁊ in ſe ⁊ in ſuis

AQAQAueſtio

IIn
apkis pᷣmo exẽeplariter demõſtrata.Pꝛe
dicare vᷣo viuedo de cõmumi adminiſtra
tione fuit via indulta ⁊ infirmitati cõde
ſcendẽs cõceſſa:⁊ tanqᷓ; iuri naturali cõ
ſona multipłr ꝑ eũ ⁊ apłos ꝓbata: ſicut
pʒ Luce.x.⁊.i.Chorl.ix. Ande ſicut ſuꝑ
erogatõis ⁊ maioꝛis ꝑfectõis fuit ĩpan
lo qñ iuri ſuo cedeẽs pᷣdicauit euãgelium
manibꝰlaboꝛãdo ſic ſuperogatõis ⁊ ma
ioꝛis ꝑfectõis fuit ⁊ ẽ euangeliũ pᷣdicare
mẽdicãdo q; ð coĩ ad miſtratiõe viuẽdo.

AW1 ergo diceduz eſt: ꝗ
Ad Pꝛimy. nõ ſegtur: epin di⸗

e
uitias eccłiꝗqꝝ quas hñt nõ poſſtget qſi
ſuas ſʒ tanq;ᷓ cões diſpẽſant. Aũ ſcribit᷑
xij q.i.Expedit facltates ecelie poſſide-
ri ⁊ ꝓppꝛias amoꝛe ꝑfectionis cõtẽni:q;
uis eni reꝝ tꝑalium abdicatio vel medi
catio inſtrumetaliter ſit maioꝛis ꝑfectio
nis ⁊ ſuꝑerogatõis via qᷓ; ĩaꝝ poſſeſſio
⁊ q;tum ad boc religioñ medicãtes poſ
ſent dici eſſe ĩ ꝑfectioꝛi ſtatu q; epi: eſſen
tialiter tñ nõ eſt hoc ipſa ꝑfectio ſtatus
ſed magis ſe ⁊ ſus ꝓ vtilitate ꝓrimoꝝ ex
ponere:⁊ iꝑpetuã ſeruitutẽ ꝓ ſalute ipᷣo
rũ ſe tradere:vltra quã perfectionẽ diuĩe
dilectiõis gradus nõ ſe extẽdit:ad quaʒ
ep̃i voto ſe aſtrigũt: mõ quo dicit Apłs
ij. Chorxiij. Ego libẽtiſſime ipẽdam ⁊
ſuꝑ ĩpendarꝓ aiabꝰ vr̃is. Ad 2m eſt
dicẽdum ꝙꝙ nec interpᷣtatio nec interpta
tiõis cõcluſio ẽ ↄſona gloſe que ponit᷑ ſu
per illo verbo Pſal. Ego aũt mendicus
ſum⁊ pauper:que ſic dicit:mẽdicus eſtꝗ
ab alio petit:pauꝑ vᷣo qui ſibi nõ ſufficit

⁊ vtrũq; exponi ĩ ꝑſona xpᷣiqui fuit mẽę

dicus ab alijs petedo ⁊ pauꝑ de hig que
mundo habuit ſibi nõ ſufficiẽdo. ¶Ad
Z eſt dicendum: ꝙ maiꝰ detrimẽtũ pa-
titur euãgelij pꝛedicatio viuẽdo de com
muni adminiſtratiõe qᷓ; mendicando ſi-
cut exꝑientia docet:illi.n.paucis ↄtẽti⁊
a tꝑalibꝰliberi ſollicite ſacre ſcripture ex
poſitiõi ⁊ euãgelij pᷣdicatiõe itẽdut. Iſti

aũt q̃ſi de vita pñti ſecuri ⁊ tꝑalibꝰ occu

pati quaſi ſementem dñi ſuffocant.

doebet

Ar

hoͤo

cii

fitate
fobule
npe
fitote
las al
ſcande
Geeg
facil
feline

cite
paren
Unt
gic
3
doe
nt,
ſt
3
602)725
bert
adpr
oſ
gof
C
gtoont
hoi⸗
ſchſutn
umntt

eyti⸗

Meait
zenbi⸗
bemnodr
chhien
Pen⸗
in cln

UI
gta Pee
iniſtra
taticöde
nuralich
nſut
tiantſug
futipo
igeliun
iistna
dre
uido⸗
ec
ind
ofuitq
Hittbi
lſi⸗
chint⸗
el i
oſetn⸗
c
cidn
o Kns
ng
uß⸗
idiie
Ac
l
E
e
iteße
euiſ
nmian
asen
oͤſfi
ini
debis
1C
fimetug⸗⸗
lodecn
eanto⸗
ls git
ſitnn
ſisit.

—

nonageſimanona

D quartu beoecit.

ꝑfectio pᷣdicatoꝝ ñ fuerit in ↄfoꝛ

mãdo ſe capacitati auditoꝝ: pꝛedicatoꝛ

eni nõ debet ſe cõtoꝛmare illis qui a ve/⸗
ritate auditũ claudunt ⁊ ad falſitates ⁊
fabulas aꝑiut:ſed multi ſunt tales ĩquo
ruʒ perſona dicit Apls.ij.
ritate quidẽ auditum auertent:ad fabu
las aũt cõuertentur. Preterea multi
ſcandaligãtur de veritate euãgelij ij ym

Gꝛegoꝰ.ſi de veritate ſcandalũ naſcitur

faciliꝰ ſcãdalũ naſci ꝑmittit᷑ q; veritas
relinquatur: talibus ergo pᷣdicatoꝛ non
debet ſe cõfoꝛmare. ¶ Pꝛeterea phᷣs di
cit ꝙ amãtibus ⁊ od ientibꝰ nõ eadẽ ap/
parent:ſed multi diligunt et multi odi/

unt ſacrã ſcripturam mõ ergo oibus pꝛe
dicatoꝛ debet ſe confoꝛmare.

A L 11 eſt qo ſeribit viij.
In Rr. grin q.i.opoꝛtet eũ qui
docet ⁊ inſtruit animas rudes eſſe taleʒ

ut pꝛo ingenio diſcẽtium ſemetipᷣm poſ⸗/
ſit aptare ⁊ verbi oꝛdinem pꝛo audietis

capacitate dirigere. .
PEH dicẽduʒ qð pᷣdicatoꝛ va
Rn 60 rius ⁊ multiplex eſſe de⸗

beat in ſacre ſcripture p̃dicatione q;tuʒ

ad pñs tripliciter oſte nditur. ¶ Pꝛio ſi

cõſidererur aploꝛum imitatio. Secũ
do ſi cõſid eretur ſacre ſcripturepꝛouiſio

LTertio ſi cõſideretur auditoꝝ diſpo/⸗

ſitio: a nullo enim melius põt diſci pꝛedi

cationig modus q; ab illo qui dicit de ſe
ipſo.i.Tbi.ij. Ego in euangelio xpᷣi po
ſitꝰ ſum pꝛedicatoꝛ ⁊ apls:⁊ ꝙ ſibi credẽ

qum ſit ſtatim ſubdit veritate dico et nõ
mentioꝛ doctoꝛ gentiũ in fide? veritate
ipſe aũt ut Chꝛyſoꝰ dicit ĩ libello de lau

dibꝰ eiꝰ: variꝰ et multiplex fuit in factis
7 erubis:qꝛ inõ iudeꝰ:mõ gentilis:mõ le
gem obſeruans:mõ deſpiciẽs:modo pe
cuniam requirens: modo ſibi oblatã re/
ſpuens:ſic enim ipſe varius fuit in cura
tionem animaruz ſicut medicus varius
eſt in curatione coꝛpoꝛum:non ſententi

⸗
?è?
SSõ

IIII
am veritatis mutando nec aliter factus
ex altero:ſed ipſe quod erat ſemper ma
nendo pꝛo cauſaꝝ opoꝛtunitate illa que
dicta ſunt variabat. Secundo boc
oſtenditur ſi conſideretur ſacre ſcripture
pꝛouiſio. Sic enim pꝛouiſa eſt ſacra ſcri
ptura:ut dicit Augꝰ.i.de trini.quatenꝰ
paruulus congruens nullius generis re
rum verba vitaret ex quibus quaſi gra-
datim ad diuina noſter itellectus velut
contritus aſſurgeret:verboꝛuim eniʒ ſuo
rum altitudine ſuperbos irrideret:pꝛo/
funditate attẽtos terreret: veritate ma
gnos paſceret:affabilitate paruos nu⸗

triret: ut idem dicit.v.ſuper Geñ.ad lit
teram ⁊ totum hoc non facit faſtu ſuper

bie ⁊ ampulloſo modo bumane ſcientie
ſʒ verbis apertiſſimis humillimo loquẽ
di genere ſe cunctis pꝛebet: ut idem ait
in libꝛo confeſ. ¶ Tertio iſtud declara/
tur ſi conſideretur auditoꝛum diſpoſitio
non enim vna eademq; exboꝛtatio cun
ctis congruit: quia nec cunctos parmo
rum qualitas aſtringit: ut dicit Bregoꝰ⸗
in paſtoꝛ:ſepe enim que alijs obſunt:ali
is pꝛoſunt:vnde ſicut non eſt in auditoꝛi

bus eadem diſpoſitio:quia aliqui ſũt cle

rici:aliqui laici aliqui diuites aliqui pauu

peres: aliqui maſculi: alique femine:ali-
qui ſani.aliqui infirmi:aliquipꝛelati:ali
qui ſubditi:ñc non eſt eis eadez pꝛedica

tio fieda:vnicuiq; pᷣdicatoꝛ dʒ ſe ↄfor⸗
mare:facilia vulgo: ſubtilig ſubtilibus:
predicandout Gregoꝰ: dicit paſtorali.
P ergo eſt dicen⸗
Ad Pamum dum: ꝙ nõ ſic

pꝛedicator debet ſeconformare audito-

ribus:ut falſa falſes ⁊ vera veris predi/

cet:ſed veritatis ſententia immutata il
lam varijs et diuerſis exemplis debet
monſtrare ſm capacitatem vniuſcuiuſ/
qꝙ; modo quo dicebat apoſtolꝰ.i.Chorj.
i.Ego ãt cum veniſſem ad vos nõ veni
in ſublimitate ſermonis aut ſapie:⁊ infe
rius.iij.cap.Ego non potuivobis loqui
ſicut ſpiritualibus ſed tanq; camalbus
2

Ar.
QAld ꝛ"m eſt dicẽdũ ꝙ veritas publica
2 publice loquẽda eſtut ẽ veritas ſacre

ſcripture:nec ẽ obmittẽda ꝓpter ſcanda

lum vitandum:ſj veritas pꝛiuata qñꝙ;
2 ſi nõ obmittẽda: eſt tñ interdũ tacẽda
ſicut veritas coꝛꝛectiõis ꝓpter ſcãdaluʒ

multitudinis:uel ne bõ deterioꝛ efficiat.
¶Agd 2ꝭẽ dicẽdũ ꝙ ſicut ñ oẽs credũt
euãgelio ſic verba euangelij no oibus ea

dem apparẽt:p̃dicatoꝛ tũñ ſic dʒ ſe capa/
citati oium confoꝛmare ut q;tum in ſe
eſt per ipam oẽs ſalui fiant. Sic.n.xpᷣus
ſapiẽter omnibus pꝛedicabat ꝙ oẽs de

ipſo mirabantur: non tamen omnes cõ

uertebantur: ut Chꝛyſoꝰ dicit.

Dqumtu? bea ur,

SSöSgaicare euãgelius excoĩcatis pᷣce

pto eccleſie fuerit interdictũ. Maioꝛ n.

E cibus ſpualis , coꝛpoꝛalis. Sed apis

mãaãdat pꝛima Cbor v. Cũ excoicatis

cibũ coꝛpoꝛalẽ nõ eſſe ſumedũ:multo er

go magis cibus ſpuũalis pꝛedicationis

verbi dei intelligitur eẽ eis interdictus.

¶ Pꝛeterea dicit Oꝛige. ⁊ põit.xliij.di.

c.in mandatis.Solliciti eſſe debemꝰ ne

margaritas nr̃ſas mittamꝰ ante poꝛcos

ſed excoiati cuʒ ſint ab eccleſia ſeparati

poꝛci ſut: imoꝛtalitatis ergo verba que
permargaritas intelligũtur: eis nõ ſunt
pꝛoponeda. CPꝛeterea pꝛedicatio euã
gelij regulariter fit i eccleſia: iuxta illud
pſal. In eccleſus benedicite dñ m. Sed
Augꝰ in epiſtola ad bonifaciũ introituʒ
eccſeſie ſibi interdixit pꝛo eo ꝙ hoieʒ de
cccleſia violenter rapuerat ⁊ excõicatio
nis ſent entiam incurrerrt.

in cörrArii eſt quod ſcribit᷑
Zn CO trann extra de ſen -

com c reſponſo: poſtulas edoceri cuʒ ci
ues excoĩcationis et interdicti ſentẽtia
ſunt ligati:licet tibi viros ⁊ mulieres ſe/
mnel in bebdomada uel in men ſe apð ali
quam eccleſiam conuocare qinbus pꝛe
dices verbum dei ſuper quo reſpõdemꝰ:
ꝓꝙ ſine ſcrupulo conicientie poteris boc

AQununeſtio v

facere cum videris rpraſte⸗ „—
nm NHon dicendũ eſt ꝙ excoôicatõ
Kndeo pena eſt quam eccłia in-

fligit ſuis fidelibus nõ ad interitum ſed
ad coꝛꝛectionis remediũ. Sũmũ autem
remediũ reducendi boiem ad coꝛꝛectio/
nem eſt ſacra ſcriptura dicẽte apło ſecũ/

da Tbi.iij.omnis ſcriptura diuinitꝰ in/
ſpirata:vtilis eſt ad docẽdum neſciẽtes

ad arguendũ errãtes: ad coꝛꝛigendũ ne-/
gligentes:⁊ ad erudienduũ nouicios:⁊ in

cipientes: ĩmo non ſolũ ſacra ſcriptura

verũetiã philoſophica voctrina: moꝛuʒ

veritatem tradens:qñq; boĩem ad coꝛ/
rectioneʒ inducit. Oicit enim Aug?ꝰ.iij.
confeſ. Perueneram nãq; tũc tempoꝛis
iu libꝛum cuiuſdaʒ Ciceronis cuius lin-

guam fere omnes mirãtur: pectus non

ita qBuis liber ille expoꝛtationẽ phicaʒ

contineret:mutauit tũ affectum meuʒ ⁊

ad teipᷣm domine mutauit pꝛeces meas
⁊ vota ac deſideria mea alia fecit repen/
te: viluit mibi oĩsvana ſpes:⁊ imoꝛtali
tatẽ ſapie ↄcupiſcebã eſtu coꝛdis icredi
bili exurgẽ iã ceꝑax ut ad te dñe redirẽ.
Ad pꝛim ergo ẽ dicẽdũ ꝙ nõ
Pet beſt ſile. per cibũ eni
Tr oe inducitur bomoad coꝛꝛectionẽ
ed per cibum coꝛpoꝛalem frequẽter ad

deceptionẽ:iuxta illud pma PHetri ſecũ/⸗
do Hi ſunt delicijs aff luẽtes inc õuiuus

——

ſuis luxuriãtes nobiſcũ polluciẽtes ?⁊ de

cipientes aĩias inſtabiles. CAd 2“ eſt
dicendum: ꝙ illa verba non intelligunt
de excoĩcatis:ſed de hereticis quibꝰ fidẽ
nõ ſupponẽtibus ſed argumẽetj vel alijs
bumanis ꝓbationibus de ipſa experiri
volentibus ſacre ſcripture ſecreta ꝓppo/
nenda non ſunt ne ꝓpter illa argumèeta

fidem ipſam deriſibilem dicerent ꝗ meri
tum nõ haberet ſi humana ratio ſibipꝛe

beret experimentum: ut Gꝛegoꝰ dicit.
¶Ald òꝭ̊m eſt dicendum ꝙ Augꝰ introi
tum eccleſie interdixit excõicato: ne ibi
perciperet ſacramenta: quod patet per
illud quod ſubditur: iterdixi ne oblatio

Ar

dotpt
thhiit
thail
C.
ctioo
ſcript

lordt

t
cuge
ſop
vtm
ecle

1

cocht
chain⸗
unn ſel
lautenn
nectio⸗
loſei⸗
nitin⸗/
ſcietes
üne⸗
sdin
fitur
mmoꝛv
Ah⸗
o⸗s
eln⸗
loſon
bich
naz!
ne
hen,
iul
n
une.
DG
oe
er
fiſec̃
niuns
67 .
,
ien.
ſce
dans

Ar.

bomus tue a clericis ſuſcipiat᷑: coĩonem
tibi iterdico donec ꝓb fcõ coꝛde ↄtrito
⁊ hũiliato dignũ offeras ſacrificiũ deo.
CQueſtio Centeſima quõ aploꝝ ꝑfe⸗
ctio obſeruata eſt in doctoꝛibus ⁊ ſacre
ſcripture expoſitoꝛibus.
ſt eC vicengun⸗ eſt
J quõ aploꝝꝑ-⸗
fectio obſeruats eſt in bockoel
bus ⁊ ſacre ſcripture expoſi-
toꝛibuns. Circa quod queruntur quinqʒ.
¶QPꝛimo vtrum dicta doctoꝝ maioꝛis
auẽtis ſint q; ſummoꝝ pontificũ. ¶ Se
cũdo vtrũ doctoꝛes ⁊ expoſitoꝛes ſacre
ſcripture epis ſint pᷣponendi. ¶ Tertio
vtriũ in modo exponendi ſacrã ſcripturã
eccleſia doctoꝝ regulas debeat imitari
¶ Quarto vtrũ ſolũ illoꝝ doctoꝝ opuſ-⸗
cula que eccleſia recipit ſint appꝛobata.
¶OQuinto vtrũ illoꝝ doctoꝛu opera q̊s

eccleſia canonigat ex bocipſo ſint per ec

cleſiam compꝛobata. ſr peegii
ergo ſic pcedi
Peimn Videt᷑ eni ꝙ
dicta doctoꝝ maioꝛis auctoꝛita/
tis ſint q; ſummoꝝ pontificũ.ioctoꝛes
enim ſpirãti fuerũt ſpũ ſancto: Juxta il/
lud.ij. Petri.i. Spũ ſcõ inſpirati locuti
ſunt ſancti dei boies:ſed talis veritas ẽ
illa de qua ſcribitur Eſdre.iinj. Veritas
manet ⁊ iualeſcit in eteruũ:⁊ viuit ⁊ ob/
tinet in ſecula ſoculoꝝ. Pꝛeterea vo⸗
ctrina doctoꝝ fuit roboꝛata naturali rõ
ne ⁊ auẽte ſacre ſcripture.tali enim do/
ctrina dicebat Augꝰ ſe velle doceri non
ſoluʒ a ſene:ĩmo a quocũq; iuuene: ſicut
patet.xxiiij.q.iij.c.ſi habes.ſed ſũmi pon
tifices non pñt ↄtra naturalẽ rõnem uł
auctem ſacre ſcripture:ergo doctoꝝ dcã
ſunt eoꝝ dictis pferenda. Pꝛeterea
dicta doctoꝝ ſunt ꝑ eccleſiã appꝛobata:
ſed nõ oia dicta ſummoꝝ pontiſicũ ap-
pꝛobant᷑:ergo dicta doctoꝝ pᷣferẽda ſũt.

I eſt:quia maio-
In cotrarin ris auetloe il⸗

loꝝ doctrina que põt falſtates ⁊ hbere/

centeſimae 1

ſes damnare q́; illoꝝ que põt ſoluʒ talia
manifeſtare:ſed talis eſt doctrina ſumo
rum pontificũ reſpectu doctoꝝ.Diẽ eni
Aug in epła ad innocentiũ papã: Ho⸗/

ua bereſis ⁊ nimiũ ꝑnicioſa tentat aſſur

gere inimicoꝝ gratie chꝛiſti:ꝗq nobis etiã

dñicam ofonem in pijs diſputatiõibus
conant᷑ auferre:ad cuius extirpationem

venerabilitas tua inſtanter ⁊ celeriter ꝓ
60 uid ere dignetur.
dicenduz œ doctrina ec
cleſie ⁊ ſummoꝝ pontificuʒ eſt doctrina
chꝛiſti:de qua dicit beatus Jo.ij.canoni
ca:Si quis venit ad vos ⁊ cbꝛiſti doctri
nam nõ bʒ:nolite eu recipere in domo:
neq; aue ei dixeritis. Añ ciuſdẽ auctis
eſt doctrinc'ſum moꝝ pontificũ cuius ẽ
doctrina cbꝛiſti:ſicut eiuſdem auctoꝛita
tis eſt veritas pᷣncipalis auctoꝛis ⁊ eiꝰ
vicem gerentis.icit eniĩ Chꝛyſoꝰſuper
illo bo Luce.xxij. Facta eſt contentio

inter diſcipulos quis eoꝝ videret᷑ eẽ ma

ioꝛ:ꝙ illa cõtentio videtur babuiſſe mo

tiuũ eo ꝙ cum dominꝰ ab hoĩbus tran

migraret opoꝛtebat aliquẽ eoꝝ fieri ali
oꝛum vᷣncipem quaſi dñi vicem gerentẽ
iam eni quoddã hũanũ ſcandalũ conce/
perant:quod etiam in ſe occultare nõ po
terant: ⁊ tumoꝛẽ coꝛdis non ſuſtinebãt:
in eo ꝙ viderant petrum eis pᷣfern ⁊ p/-
bonoꝛari. AUnde tam in euangelijs q; in
actibus aplon legimus petru in perſo/

7

na oium ſum moꝝ pontificũ pᷣmũ locum

poſt chꝛiſtũ tenuiſſe.· in dubijs ẽᷓ occurrẽ
tibus in eccleſia pᷣmũ locum auctoꝛitat
tenet ſcriptura noui ⁊ veteris teſtamẽti
que tota eſt de xpᷣo tãq; de pᷣncipali ſub/
iecto. Scoᷣm v canones alon nauos
imediate ebꝛiſti doctrina eſt ꝓꝑmulgata.
Tertiũ decreta uel decretales ſũmoꝛuʒ
pontificũ. Quarto dicta ſanctoꝝ doeto
rum: Et deinde dicta oium viroꝝ illu-
ſtrium eccleſiaſticoꝝ qui talẽta domini
recepta multipliciter fructũ aliquem in

IHeccleſia fecerũt.
Ad Pꝛimn S cſt diceuꝛa illa

. . „.

auctoꝛitas itelligit᷑ de ſacris doctoꝛibꝰ
ſacri canonis:vnde dicit Glo.ibi qꝙ ſic
in pt ãte pꝛophetaꝝ nõ erat ſemꝑ babe-
re ſpum futura ſemꝑ pᷣdicere ita nõ erat
poteſtatis eoꝝut quecũq; vellent dice⸗
rent ſed ea ſola docebant que a ſpũ didi
cerant ⁊ hoc in exẽplum poſteroꝛum ne
quis ad libitũ ſcripturas exponeret.
¶¶ H Ad 2“ eſt do. ꝙ ſi dicta doctoꝝ fun/
data ſunt ſuper naturali ratiõe ⁊ aucto
ritate ſacre ſcripture nõ pꝛe ferunt᷑ dictis
romanoꝝ pontificũ niſi auctoꝛitate xpᷣi
cui inn itunt᷑ ⁊ cui famulant᷑ ſcriptura et

natura que tñ ſũmipontifices pñt inter

pꝛetari ⁊ eoꝛuʒ interpᷣtationẽ tota eccle
ſia ten etur ſeruarequod nõ contingit de

dictis aliquoꝝ doctoꝝ. d dicẽ

dũ ꝙ dicta doctoꝛuʒ cõpꝛobata ſunt per
ſummos pontifices que ideo ſemꝑ ꝓba-
ta tenent᷑ quia pertinẽt ad expoſitionem

ſacre ſcripture.Dicta vnius pontificis
ↄtingit ꝑ alii reuocari:qꝛ ut in pluribus

ſunt de actibꝰ hoium quos ſicut ↄtingit

multipliciter variari:ſic pꝛo cauſarum ⁊
tempoꝝogruitate ↄtingit ipſa mutari.

Dſecundu cick.

tur enim ꝙ doctoꝛes ⁊ expoſito/
res ſacre ſcripture epis ſint pꝛeponendi
Honoꝛ enidebet᷑ ſciẽtie ⁊ virtuti:ut ſcri

bit/ i. Ethi. Sed doctoꝛes ⁊ expoſitoꝛes
ſacre ſcripture maioꝛis virtutis eſſe cen
ſent᷑ ꝙ multi ep̃i ergo eis pᷣferendi ſunt.

.95

Pꝛeterea ſeribitur.i.Chor..xiiij.

maioꝛ eſt qui ꝓphetat qᷓ; qui loquit᷑ lin-
guis:ſicut maioꝛ fuit ioſeph qui interpᷣ/

tat fuit ſõniũ q; pharo ꝗ vidit: ut glo.

ibi dicit. Sed doctoꝛes exponũt ⁊ inter

pꝛetant᷑ ſacrã ſcripturã ep̃i at ſũt vidẽ

tes ⁊ ſuꝑintendẽtes:ſunt ergo ſicut ma-
ioꝛes eis pꝛeferendi. C Pꝛeterea Aug⸗
dicit i epla ad Hieronymũ ꝙꝙ q;uis ipe
eſſet eßs ⁊ Hieronymꝰpᷣlbꝛ in multis tñ
rebus Hieroꝰ erat maioꝛ ipo: q;tũcũq;
S epi ſint maioꝛis dignitatis: qᷓ; docto/
res:pñt tñ ipi eſſe maioꝛes epᷣis in alijs.

Quuchio iII

☛

In contrariũ Dee⸗
poſt paſtoꝛes poſuit doctoꝛes: paſtoꝛes
ergo ⁊ ep̃i doctoꝛibus pꝛeponendi ſunt.

* 1 dicendũ qꝙ ſolutio qſtio
Ki id 60 nis iſtius ponit.xx.di.c.

decretales:vbi dicit᷑ ꝙ alið ẽ cauſis ter
minũ imponere⁊ aliud ſcripturas ſctãs

diligent erponere. In negocijs nãq; dik

fmiẽdis nõ ſolum eſt neceſſaria ſciẽtia ſʒ
etiã poteſtas. Cum ergo negocia queli-

bet finem accipiãt:vel in abſolutiõe ino.
centiũ:vel i condẽnatione delinquentiG⸗
⁊ abſolutio vel ↄdemnatio nõ ſciam tiᷣ
imo ptãtem pꝛeſidentiũ requirat: appa-
ret ꝙ diuinaꝝ ſcripturaꝝtractatoꝛes ?
ſi ſcia põtificibꝰpꝛeemineũãt tñ qꝛ digni/
tatis apicẽ nõ ſunt adepti in ſacxarũ ſcri
pturaꝝ expoſitõibꝰ eis pponant᷑. In cau

ſis vo diffiniẽdis ſecũdũ poſt eos locum

meren᷑:pu to tñ ꝙ in queſtiõibus in qbꝰ
doctoꝛes appꝛobati ꝑ eccłiã puta Augꝰ⸗
1 alij aliqd determinate diffinierunt no
ſolũ in ſacre ſcripture expoſitõibus imo
in queſtionibus illis per eos determina

tis doctoꝛes tales epis pᷣferendi ſunt.

I2—☚1 M ergo eſt dicenduũ: c
Ad Peim ponoꝛ põt exbiberi
alicui dupliciter. Pꝛimo tanq; ꝑſone
publice ratiõe dignitatis ⁊ pꝛeſidentie.
¶ Secũdo tanq; ꝑpſone pꝛiuate nõ poſi

te in dignitatis apicerõne eius virtutis

2 ſcie. Pꝛimo mo exhbibet᷑ bonoꝛ epᷣis ct

alijs pꝛelatis. Alio mõ exbibet᷑ doctoꝛi

bus ⁊ ſacre ſcripture expoſitoꝛibꝰ quos
tãto decet eſſe humilioꝛes quãto doctio
res ſunt illius ſcie que nõ inflat ſed edifi
cat. Eccleſia tñ poſt epos ſecũdũ cis bo
noꝛis tribuit locũ. C Ad 2'“ dicẽduz q

Apls dicit pꝛophetã maioꝛeʒz eſſe illo ꝗ

loquitur linguis in ſecretoꝝ reuelatiõe:

qꝛ maioꝛis dignitatis ẽ futura ⁊ ſecreta

pꝛonũciare q; pꝛonũciata loqui vel ma/

nifeſtarenõ tamẽ ſequit᷑ ꝙ ſint maioꝛis
domin ij vel ꝑtãtis maioꝛis enim ptatis
erat pharo q; ioſeph cũ regali ſolio eum

l Dol

Cpbiij

eſtoꝛes

idiſapt.

riocſto⸗
R.
uſis ter

sſcis
nicgdii

ſenaß
laqueli⸗
ltöeito
gpenti
ciam tn
rie
oncs7
mrüſt
can
lochnn
gin
nog
Tvto
Ng ind
nin
int,
c
vbri
Nene
enre,
öe⸗
Grtutss
6ee
docton
qos
octie⸗
ſl
jcisbo
edn
ſel
elmnn
ſoaun

pᷣcederet ſic eipꝛeferendi ſunt doctoꝛi

bus in p̃lature ptãte q;uis non in ſcie di
guitate. Ad 3 “eſt dicendu 9 Aug⸗
dirit illud verbũ cauſa bumilitatis: nul
lum tñ incõueniẽs eſt ꝙ nõ ſolu Hieroꝰ
imo multi alij iferioꝛis gradus i aliquo

dono potucrunt eſſe ma ioꝛes auguſtino

imo maioꝛes aplo petro:cũ ipe Augꝰ di
cat ſemper eſſe cogitandũ aliquid eſſe in
pꝛoximo quo nobis ſuperioꝛ eſt.

DBDtertium gheegte

ꝙ in modo exponedi ſacram ſcri

ptura m eccleſia doctoꝝ resulas non de-
beat imitari. Doctoꝛes nãq; exponũt ſa

crã ſcripturã perlegis ⁊ ꝓpbetaꝝ aucto
ritatem. Oicit enim Ricbardus in li. de
ↄtemplatione:ꝙ ſuſpecta debet haberi

omnis veritas quã nõ ↄfirmat legis vł

ꝓphetarũ auctoꝛitas:ſed talis modꝰ ex/

Datt h. xi. lex 2 ꝓphete vſq; ad ioannẽ

baptiſtã. S. expoſitio ſacre ſcripture
dz e ↄfoꝛmis iiłꝗ libꝛos ſacre ſcripture

ediderũt:ſʒ doctoꝛes mitas expoſitiões

faciunt quas oẽs planũ eſt illos non ſen
ſiſſe: talis ergo modus exponẽdi nõ ẽ ob

ſeruãdus. ¶ S. ſacra ſcripturaẽ de his
que ſunt fidei:ſed tradere regulas ⁊veri
tates de his que ſüt fidei ꝑtinet ad eccłi

H ur Paeet rrſii arc am iſens: .
tbdm r . E qð ſcribit᷑ ex
ZIn cõtrariuʒ enttise-
ne.ſan. Ooctoꝝfecunda facũdia gratia
celeſtis irrigui influente ſcripturarũ eni

gmata revᷣat reſoluit nodos:obſcura di:
lucidat dubiaq; declarat ꝓvndis quoq;
ac decoꝛis illoꝝ ſermonibus ãpla ipſius
eccłie fabꝛica velut gẽmis vernãtibus

rutilat:et verboꝛum elegantia ſingulari

gloꝛioſius ſublimata coꝛuſcat.

. Fſi J eo dicẽdũ q/ Augꝰ:in li.ſuꝑ

Geñ.locis diuerſis ſex re

gulas ponit obſeruãd as eſſe in expoſitio

ne ſacre ſcripture quarũ. &Pꝛima ſumi

tur penes eius cõfoꝛmitatẽ. Sic eni ut

dicit exponẽda eſt ſacra ſcriptura:ut᷑ nõ

velimus eſſe ſcripturarũ ſententias que

noſtra eſt:ſj potius illa que ſcripturaꝝ ẽ
noſtrã eſſe velle debemus. Secunida
penes eius dignitate:qꝛ pꝛeponẽda ẽ oi
bus alijs ſcripturis maioꝛ eni eſt eiꝰau/
ctoꝛitas ut dicit q; omnis humani inge
nij ꝑſpicacitas. ¶ Tertia penes eiꝰ ve⸗
ritatẽ:cum.n.ſacra ſcriptura multis mo
dis exponat᷑ ⁊ Fi multiplicem ſenſuʒ at
tedendum eſt ut dicit Augꝰ.cui expoſi-
tioni cetera cõſonant ⁊ ↄcoꝛdãt:quia ni
hil dicendũ eſt in vna parte ſcripture qð
impediat aliam: vnde ſi vtrũq; ſenſum
ſcripturam ſacrazʒ noluiſſe credit᷑: viden
qum eſt ſi vtriuſq; ſententie cetere circũ
ſtantie ſuffgantur. C Quarta penes

eius obſcuritatem. Mã obſcurnita tes ſa⸗

cre ſcripture:ſicut ait non debemꝰ in ali

u 9 2 mod? ex- quam partem ita pertinaciter aſſerere:
ponendi nũc tenẽdus nõ eſt. Scribit᷑.n.

ꝙ aliqua labes ſacre ſcripture poſſit at
tribui. ¶Quita penes eius poſſibilita
tem:quãdo enim poſſumus ſaluare ſcri
pturas ſacras per illaque naturaliter vi
demus non debemus ſicut dicit recurre
re ad dininam potentiaʒ:vel ad miracu
lum:vbi tota ratio facti c potetia faciẽ/
tis. ¶Bexta penes expoſitoꝛis graui/
tatem. Non eniʒ leuiter ⁊ inconſulte ex

ponenda eſt ſacra ſcriptura. Sed ſic gra

uiter ⁊ mature ꝙ alijs nos deridẽdi non
tribuatur occaſio:quia turpe eſt nimis⁊
pernicioſum:ut dicit xpᷣignos ſic delira
re in expoſitiõe ſacre ſcripture ꝙ infide
lis audiens vix riſum ettere poſſit. H J
V ergo eſt dicendum
Ad Peunu qꝙ ſicut Hieroꝰ di /
cit ibinõ fuit ĩtellectꝰ euãgeli ſte poſt io
annẽ legẽ ⁊ ꝓphetas excludere:legimus
enĩ ĩ Actibꝰ aploꝝ agabũ ꝓphetaſſe:⁊ q̃
tuoꝛ virgies ſilias philippi. Sʒ q; lex ?⁊
ꝓphete quos ſcriptos legimꝰ qcꝗd pphe
tarũt de dño vaticinati ſũt.Qñ ergo dr
vſq; ad ioannem pꝛophetauerunt cbꝛi
ſti tempus oſtenditur ut quem illi dixe-
runt eſſle ventuꝝ ioãnes venilſ⸗ nn deret

T.

¶Ad ⁊meſt dieẽdũ ꝙ ſicut dicit Augꝰ
iij. de doctrina xpᷣiana.c.vij.cũ i ſacra pa
gina vna ſcriptura plures veritates ſo/
nat licct illam ᷣm quęlibet ſenſũ expone
re:etiam ſi ille qui eã ſcripſit nõ ſic intel

lexit:qꝛ ſpũs ſanctꝰ pncipalis eiꝰ auctoꝛ
int ellexit boc et quicꝗd boni ex illa elici
põt dum tñ talis expoſitio alig guctoꝛi-
tate vel ratione ꝓbari poſſit. C Ad 3
c dicẽdũ:q illa que ſunt fidei ecclia reci-
pit ⁊ tradit:recipit nãq; per oꝛa ſuoꝝ fi
deliũ ſpũ ſicto reuelãte pᷣmulgata.ra
dit vo ſus auctoꝛitate ↄ firmata ⁊ robo
rata:⁊ perbũc modum recipit et tradit
regulas ſanctoꝛum doctoꝛum obſeruan
das in expoſitione ſacre ſcripture.

D Grtüü ſic pꝛocedit. Aide
9 tur n. ꝙ ſolũ illoꝝ
doctoꝝ opuſclła que eccłia recipit
ſint appꝛobata:iudicio eni ecclie illa ſo-
lum que recipiũtur appꝛobãtur:ſicut pʒ
Mattbh.xxv.de fatuis virginibus:q ideo
nõ ſunt a ſpoſo recepte:qꝛ nõ fuerũt ap/
pꝛobate:ſolũ ergo opuſcula doctoꝝque
ab eccłia recipiutur ſunt appꝛobata.
¶ Pꝛeterea illa opera ſolũ ſunt ꝑ eccle⸗
ſiam cõpꝛobata que ſũt examiata ⁊ pur
gata oiĩ falſitate. Dicit eniʒ Augꝰ: ⁊ po
nitur.ix. di. Megare nõ poſſuʒ nec debeo
multa eſſe i multis opuſculis meis que
poſſunt iuſto iudicio et nulla temeritate
culpari. Sed nõ ſunt exaiata niſi que ab
ecclis ſunt recepta:ergo nec appꝛobata
¶ LPꝛeterea dicta pontificũ in queſtioni
bus de cidedis dictis doctoꝝſunt pᷣpo⸗
nẽda ut ſupꝛa dictũ eſt: ſed dcã põtificũ
nõ cõpꝛobantur niſi que ab eccłia ſüt re
cepta.Scribit᷑ enim ix.di.epoꝛum litte
ras que poſt confirmatũ canonẽ ſcripte
ſuntvel ſcribũtur per alioꝝ ehoꝝ grauio
rẽ auẽte doctioꝛẽ q; pꝛudetiã licere rep
bedi ſi ad i eis foꝛte a vᷣitate deuiatũ ẽ.

TPAFL&1α☛ 11O teſt: quia. xv. diſ.
₰31 con Arn in illo.c.vbi nũe

rantur opuſcula doctoꝝ que reciꝑiũtur

ieccleſis nõ numerant᷑ opuſcula Gꝛego

—2

Qneſtio

ri ⁊2 Dionyſij ⁊ multoꝝ alioꝛus doctoꝛũ

que eccleſia appꝛobat.Alia ergo ſunt ꝑ
eccleſiã appꝛobata pꝛeter illa que ibin
cipiuntur numerantur.

* —

NS dicẽdum ẽ ꝙ libꝛi qui le
Kñ ec0 guntur in eccleſia in tri⸗
plici genere ſe habent in cõpꝛobatiõe ec

cleſie. ¶ ¶ Mã aliqui ſũt cõpꝛobati per fir

mã adbeſioneʒ vt nõ liceat alicui nec ca

piti nec membꝛis de eccleſia illos repꝛo
bare:vel de eis aliquid dubitare:⁊ tales
ſunt libꝛi veteris ⁊ noui te ſtamẽticontẽ
ti in ſacro canone: ĩ quibꝰ ſi aliquid inue
niretur quod videret᷑ cath olice verit ati
aduerſum nibil aliud eſſet indicãdum a
quocũq; niſi vel mendoſum eſſe codiceʒ
uel non eſſe aſſecutum interpꝛetem:uel
non eſſe illud per eum plene intellectuʒ.
Aliqui o ſunt compꝛobati ꝑ ipſius

eccleſie reſeruationem ſicut libꝛi Augj.
Hiero. Gꝛego.⁊ alioꝝ doctoꝛum quoꝛũ

opuſcula recepta ſunt per eccleſiam.xij

vi. Mec obſtat ꝙ ibi opuſcła gregoꝛij dio
nyſij ⁊ alioꝛum non ponũtur:quia ibi ſta

tim ſubditur. C Itẽ opuſcula atq; tra⸗
ctatus omniũ patrum oꝛthodoxoꝛu qui

in nullo a ſancto cõſoꝛtio romane eccle
ſie deuiauerunt nec ab eius fide ⁊ pꝛedi
catione ſemoti ſũt ſed cõmunionis ipiꝰ
gratia dei vſq; ad vltimũ diem ſue vite
participes fuerunt legẽda decernimus
talium eniz doctoꝝ libꝛos ſic eccleſia ap
pꝛobat ſue pꝛouiſioni reſeruando: quod
nulli particulariter conceditur auctoꝛi-
tas eoꝛum dicta repꝛobare ſed ea reue-

renter venerari. Si auteʒ in eis aliquid

inueniretur veritati catholice aduerſu-

boc repꝛobandum vel exponẽdum eccle
ſia ſue pꝛouiſioni reſeruat poſt appꝛoba
bationem factam. Sed aliqui ſunt com
pꝛobati ab eccleſia per cuiuſſibet verita
tis diſcuſſionem. Mam eccleſia nullam

veritatem repꝛobat:nec aliquazʒ falſita
tem ad mittit ſed ſicut in catholica veri
tatequicquid noxium eſt ibi damnatur·
quicquid vtile eſt ad ſalutem ibi inueni/

tur.
no⸗
1dil
1yen
bant
doct
cola⸗
bane
nica
tion⸗
Uiat:
ſoa⸗
tien⸗
bate
Pee
tbol
lutſ
mue
tent
mne⸗
r

hli
tyo
ſſe
o
copr
bea
eca
lleie
lien
ſege
Hoꝛute
Dent
legen
hoſu
feſenu
fevel⸗
feppon

glcvi

bata. Dicens in epi

Ar.

tur:ſic libꝛos non ſolum catholicoꝛũ im
mo paganoꝛum ſuis fidelibus legedos
⁊ diſcutiendos exponit ꝑ diſputationeʒ
⁊ veritatis indagationem ⁊ ſic compꝛo
bantur per eccleſiam libꝛi modernoꝛum
doctoꝛum in quoꝝ dictis cuilibet parti-
culariter non negatur auctoꝛitas ipꝛo-
bandi:vel aliud ſentiẽdi:ſi vel per cano/
nicas auctoꝛitates uel per ꝓbabiles ra

tiones poſſit oſtendere ꝙ a veritate de /

uiat:ᷣm enim bunc moduzʒ Aug⸗ꝰ dicta
ſua ⁊ alioꝛum doctoꝛũ exponebat diſcu⸗
tienda anteq; eſſent er eccleſiaʒ cõpꝛo
ola ad foꝛtunatuʒ
Neq; quoꝛũlibet diſputatiões qᷓ;uis ca-
tholicoꝛum ⁊ laud atoꝛum hominuʒ ve⸗
lut ſcripturas canonicas habere debe⸗
mus:ut nobis non liceat ſalua hbonoꝛifi
centis queillis bominibꝰ debet᷑ aliquid
in eoꝛum ſcriptis impꝛobare atq; reſpue
re:ſi foꝛte inuenerimus ꝙ aliter ſenſerit

qᷓ; veritas habet diuino adiutoꝛio vl ab

alijs intellecta vela nobis. Ham talis
ego ſum in ſcripturis alioꝛü quales volo
eſſe itellectoꝛes meoꝝ:libꝛi ergo veteris
noui teſtamẽti in ſacro cano. contenti

cõpꝛobati ſunt per eccleſiaʒ per frmam
adheſionem:libꝛi vᷣo doctoꝛuʒ receptoꝝ

in eccleſia compꝛobati ſunt per ipſius ec
cleſie iudicij reſeruationem vt nõ liceat
alicui particulariter temerarnie ipugna-
re. Sed libꝛi alioꝛum doctoꝛum moder
noꝛum ⁊ quoꝛũcũq; ſcribentium cõpꝛo⸗
bantur per cuiuſſibet in diſputando vel
legendo veritatis inquiſitionezʒ: ⁊ qdiu

nõ ſunt ĩ eccleſia ⁊ recepti ⁊ eius iudicio

reſeruati licitum eſt alijs illos impugna
re vel gppꝛobare. ¶. Et per bhoc patet
reſponſio ad rationes in oppoſitum.,.

D2 unintũ ſic ꝓceditur.
2 Nigdet᷑ eni
illloꝛũ doctoꝝ oꝑa quos ecclia ca
noniat ex hoc ſint per eccleſiã cõpꝛoba
ta. Scribit᷑enim Matth. vij. nõ põt ar-
boꝛ bona fructꝰ malos facere. Si ergo
aliquis canoni:atꝰper eccleſiã ⁊ appro

centeſima v

batus ipſo facto fructꝰ eſꝰ et ſciẽtia ſua
videt eſe approbata. C Pꝛeterea eadt
ratio eſt de approbatione ⁊ reprobatio
ne ſed ſi aliquis eſt damnatus ⁊ repro⸗
batus per eccłiam reprobatureiꝰ doctri
na:ſicut patet de bereticis quos dãnan
do damnatur ipſoruʒ doctrina: ergo ſicr
de approbatiõe ꝙ canonięãdo ⁊ appro
bando aliquem ipſo facto eius doctrina
videtur eẽ approbata. Pꝛeterea ma
ioris auctoritatis ſunt dicta doctorum
quos canonięat eccleſia q; philoſophoꝝ
7 Paganoruʒ: ſed illa non reprobat eccle
ſia.ſiẽ pʒ.xxxvij.di.auctoritate Ambro.
et Iſido.ergo nec dicta ſanctorum que
per ccclenam canonigantnr.

In cõtrariũ eſt: quia ſciẽtis
—– . non approbat᷑ ꝑ
eccleſiam niſi fuerit in canone recepta ſᷣ
cut non babetur canonięatus ſanctꝰni/
ſi ſt in cathalogo ſanctorum ſcriptus: ſ
non omnia dicta ſanctorum quos eccle
ſia canonięat ſunt in canone recepta er/
go nec approbata. .
Rn c0 dicendum: ꝙ doctorin
doctorum quos eccleſie
canonięat approbari per eceleſiã poteſt
intelligi dupliciter. * Primo percõceſ
ſionem legendi. Secundo per probi
bitionem aliter opinandi.:vt ꝙ non lice
at alicui particulariter ſentirealiter q;
ipſi ſenſerint. Primo mõ ex quo ipſi in fi
de eccleſie vixerut a pncipio vſq; ad finẽæ
cõcedit eccleſia eoꝝ dicta legi ⁊ teneri ni
ſi aliquid cõtra fidem dictum in eoꝝ di⸗-
ctis inneniretur:ſicut patuit de abhate
ioachim:de quo ſcribitur extra deſfi. ca-⸗
tho. damnamus ⁊ reprobamus libeliũ

ſeu tractatum quem abbas ioachim cõ

quxit contra magiſtrü petrum lbarduꝶ
de trinitate ſeu eſſentia trinitatis: ipſuʒ
tñ ioachi ecclia nõ dãnauit:quia ſua ſeri
pta iudicio ſedis apłice approbaãda ⁊ cor
rigẽda trãſmiſit ⁊ ĩ cedula quã mãu ſua
ſcripſit ↄtinebar ſe illã fidẽ tenere quaʒ
tenet ecclia oũ fideliũ materẽ ⁊ magi

Ar.

ſtra. Secũdo mõ nõ põt aligs ꝓ ſancto
canonicari ꝓpter ſanctita tẽ vite ⁊ cho⸗
ruicationẽ mm raculoꝝ abſq; eo q; ꝓbibe
atur ut nõ liceat alit᷑ ſentire de ſcriptis

eius q; ipſe ſenſerit: ⁊ abſq; eo ꝙ eius

ops recipiant᷑ in canone alioꝝ doctoꝛuʒ.

ſicut eoꝝ quoꝛũdam doctoꝝ dicta appꝛo
bat eccleſia:quos tñ nõ canonixat: ſi cut
appꝛobauit eccleſia ſententiã magiſtri

petri lübardi: ut ptʒ extra de fide.trini.
quẽ tñ non canonicauit ⁊ recepit: ſił ec
cleñſia aliqua dicta Oꝛigenis ⁊ ipj tamẽ
in cathalogo ſcõꝝ non ſcripnutt.

ℳ₰ℳ .

cipir᷑ ꝓ voluntate: cuiꝰ fructus nõ ẽ ꝓpe
ſcia: ied magis ẽ fructus inellectus:
ſifoꝛte imꝑatiue põt enizʒ ſtare bonitas
voluntatis ſimul cũ ignoꝛantia int elle

ieDAE E ergo eſt dicenduz:
. Ad pꝛimuæ ibi arboꝛ bona ac

ctus Quãuis enim omnis malus fructꝰ
ſit ignoꝛantia: ut phũus dicit:intelligitur

de ignoꝛantia pꝛudentie: que erecta ro
agibiliuũ vniuerſa lit᷑ reſpcũ debiti finig.

Sůʒ3 particulariter bonitas voluntatſta
repot cum ignoꝛantia intellectꝰ. Et mnE
ti pñt vigere veritate ⁊ claritate intelle

ctus cum pꝛauitate voluntatis: ⁊ dꝛ bo⸗

nitas volutatis facit bonũ bominẽ ſim
pliciter. veritas o & claritas intellectꝰ

facit bonũ boĩem m quid: ideo eccleſia
canonicando aliquẽ ppter charitatem ?
ſanctitatẽ vite:non ſequit᷑ ex boc ipſo ꝙ
eius doctrinã appꝛobet:illo mõ appꝛo/

bationis quo appꝛobata eſt doctrina il⸗

ſunt recepta. CAd 2"eſt do. ꝙ ſi ali⸗
quis damnat᷑ per eccleſiam repꝛobatur

ſilłr eius doctrina:ſi illã ꝑtinacit᷑otra ec

cleſiam defendebat. põt tñ doctrina im

pꝛobari: ⁊ nõ autoꝛ doctrine:ſicut dictũ

eſt de abbate ioachim. Sola eni ꝑtinaci

tas facit hoiem hereticũ:ſic põt aligs ꝓ

ſcõ canonicari ⁊ eius doctrina nõ appꝛo
bari. C Ad ꝭ eſt dicẽdũ ꝙ nõ eſt ſimile
e voctrina pᷣoꝝ: ⁊ de doctrina fid ei: in
ila enim licet abſq; detrimento ſalutis

ni

Queſtio 1

contrarie ⁊ diuerſimode opinari. Sʒ nõ
ſiceſt de doctrina fidei in qua ſicut labo⸗
rioſius aligd non querit᷑ ⁊ fructuoſi? ali

quid non muenit:ſic periculoſius alicubi

nõ erra tur: ut dicit Augꝰ.
¶ Queſtio. C j. quõ aplłoꝝ perfectio re

pseſentatur in ppbpðꝛ.
MJVMB ſum eſtauomodo ſta
NeULtus pfectio i xpᷣo

fuit exemplariter demonſtra-/
tiai: etquõ ab eo in eius aplos
fuit deriuata: ⁊ qualiter in pmitiua ec/
cleſia extat obſeruata. Munc vid endum
quõ in viris eccleſiaſticis pᷣſentis tẽpo⸗/
ris eſt repꝛeſentata accipiendo eccleſa/
ſticos viros non ſolũ illos qui aſſumunt᷑

ſed eos qui idoneitatẽ babent: ut ad gra

dum eccleſiaſticum aſſumi poſſint. Cir/
ca quod .xi. conſideranda occurrunt.
¶ Pꝛimo qualit ſtatus ꝑfectio repᷣſen-
tatur in papa. . Secũdo quõ in cardi⸗
nalibus. Tertio qualiter in epiſco:

pis. Quarto quõ in curatis ⁊ pᷣſoyeris.

WOQuinto quõ in religioſis mendican⸗
tibus. ¶ Serto quõ in religioſis in cõi
poſſeſſiones habentibus. ¶“ Septimo
quaomodo in ſacreſcripture pᷣdicatoꝛibꝰ.
Octauo quomodo in magiſtris 2 90

ctoꝛibꝰ. Hono quomodo in medicis.

¶ Oecimo quomõò in notarijs. & An

decimo quomodo in aduocatis. C Duo

decimo qualiter in iudicibꝰ ⁊ rectoꝛibꝰ.

¶ Kirca pᷣmum querũtur octo:. C Pꝛi

mo vtrum paps ſit in ꝑfectioꝛi ſtatu q;

aliquis epiſcopoꝛum. ¶Secundo vtru

papa ꝑfectiõis ſtatum chꝛiſti ⁊ apoſtolo

rum pꝑfectioꝛi modo repᷣſentet q; aligs

religioſoꝛum. ¶ Tertio vtrũ papa poſ
ſit eſſe in perfectionis ſtatu abſq; eo

ſit perfectus. Quarto vtrum in pa-
pa exterioꝛ apparatus diminuat de eiꝰ
perfectionis ſtatu. & Quinto vtruz in

papa adminiſtratio tempoꝛalium dimi

nuat de perfectione ſtatus eius. Se⸗
xto vtrum in papa determiaatio cauſa-

rum diminuat de eius perfectiõis ſtatu.

in
tope
Dap

ctic
aut
ſcot
tion
ſtat
rar
tit
o⸗
chn
tis
lurp
ten
ul

ee
im
ſau
per

wul
gis
ſe
dar
tt⸗
io/

perfe
peffia
ſunte
ſoh⸗
dte

Leß
genn
ſeetio
ine

G
labo,
apyal
glabi

ctiofe

do ſ

oico

nlta⸗
usee
omn
tipo⸗
All,
nunt
agre
Gr⸗
reßſen⸗

4

cardr
gile⸗
es⸗
ay,
iAN
in
uy.
600
dics
C
Mo
ub ,
Cbe
tnuc
goyeru

oſpo

Paligs
dol
eo
ginbe,
dee
n
C
ocauc⸗
enn

Ar. Z centeſtmapꝛi ma . 1 D
Septimo vtrum in papa babere do ſtatus maioꝛẽ ⁊ ꝑfectioꝛẽ charitatẽ reg
minium ⁊ vſum rerum diminuat de ſta- rit q; ſtatus cuiuſcunq; eſi uel paſtoꝛis
tu perſectionis eius. ¶Octauo vtrum Et poſſumus dicere ꝙ ſtatus pape ma

papa poſſit ois ꝑfectiõis ſtatũ mutare. ioꝛem charitatè requirit: intenſiue: extt

OQR) ergo ſic ꝓ ſiue ⁊ permanſiue. Intenſiue quide,z
D Paumum ccie 1i⸗ Aage aſſignat alraiſo⸗ gradus pfecte
Qgetur enim ꝙ papsa non ſit in ꝑfe cbaritatis: in libello de qᷓtuoꝛ tutibus
ctioꝛi ſtatu q; aliquis epiſcopoꝛum: ꝗa charitatl:exponẽes illa vᷣba Apł.i. Cho
aut eſt in perfectioꝛi ſtatu rõönequa epi/ rintb.xiij. Charitas oĩa tolerat:oĩa cre
ſcopus:aut ratione qua papa. Non ra/ d it:oĩa ſperat:oĩa ſuſtinet. Dicens ꝙ p

tione qua epiſcopus:quia in perfectiöis mus gradus charitatis ẽ oĩa ſufferre ꝑ

ſtatu omnes epiſcopi ſũt equales. Hec aduerſitatis patietiã. ¶ Secũdꝰ e oia
ratione qua papa:qꝛ in pa patu nõ emit ſibia deo iuſſa credere: ⁊ iplere ꝑ carnali
tit votum de cura totius eccleſie haben tatis reſiſtẽtiã. ¶Tertiꝰ ẽ oĩa ſperare

da:tunc enim non poſſet cedere popatui ꝑ volũtatis obediẽtiã. & Quarteſt oĩa

q;uis enim ᷣm Aug.vouere ſit voluntà ſuſtinere per ſalutis oĩum cõcupiſcentiiä
tis: reddere tamen eſt neceſſitatis.vnde ¶Pꝛimuægradꝰ?charitatis ut ait oſtẽ
in perpetuum cogeretur curam ſuſceptã ſus eſt in noe:ꝗ creſcẽte boĩs inigtate ꝓ

tenere. C Pꝛeterea Berñ.dicit ad euge nunciato ſibi diluuio ſtatim ↄfugit ad li
nium: Ante omnia conſidera ſanctã ro- gnũ arche vbi tolerauit celi fremitũ aq̃⸗

man am eccleſiaʒ cui deo auctoꝛe pꝛees rum ſonitus:⁊ factus ſocius ſerpentum

eccleſiarum omnium matrem eſſe nõ do ac ferarũ: non expauit ut mergeret᷑ quia

minam. te vᷣo non dominum epiſcopoꝝ xpᷣi charitate firmatꝰligno crucis poꝛta

ſed vnum exr epiſcopis: non ergo ipſe in batur. Secundus gradus oſtenſus

perfectioꝛi ſtatu qᷓ; vnus alter epiſcopꝰ. in abꝛabam qui filio vnigenito non pe
¶WPꝛeterea perfectio ſtatus epiſcopo⸗ percit credes firmiter filiuʒ ſuũ ĩmolan

rui ſtat in hoc ut ſit paratus pꝛo ouibꝰ dum ⁊ filio dei reſurrecturu reſeruandu

aiazʒ ſuã ponere: ſed vltra illud nõ poteſt ⁊ eiꝰ ſemen per eum poſtmodum multi

ſe extend ere charitas pape ᷣm regulam plicadũ:ſicut ſbi ꝓmiſſu fuerat. ¶Ter
patam a chꝛiſto Jo. xv. Maioꝛem cha/ tius gradus oſtenſus fuerat in ppło iſra

ritatem nemo babet ut ponat quis ani elitico ꝗ terrã ei ꝓmiſſam firmiter ſpera

main ſuam pꝛo amicis ſunuiKis · uiit ⁊ obtinuit: Juxta illud pſal. In te ſp-
COtrari eſt:quia in per rauerunt pres nr̃i:ſperauerũt ⁊ liberaſti

E1 EH fectioꝛi ſtatu eos. LQuartus grad? oſtenſus eſt in
perficiens qᷓ; perficiendꝰ:ſed omnes epi domino noſtro ieſu chꝛiſto qui moꝛtem
perficiuntur perpapam. Cõmiſſe nãq; ſuſtinuit ut moꝛtem vinceret. Planum
ſunt ſibi oues ⁊ paſtoꝛes.alijs autẽ epi / eſt autem ꝙ papa vicem gerit omnium
ſcopis ſolum oues ⁊ non paſtoꝛes:ſicut ſupꝛadictoꝛum.vnde eius charitas gra
dicit glo. Jo. vltl. ſuper illo verbo:paſce dus perfectionis ſupꝛadictos requirit.

ndeo es meaggs ¶Ertenſiue autem cum ſit ſibi comiſ-

dicendum ꝙ ſicut dicit ſa cura non vnius eccleſe nec vnius ple
Aug ad comitem bonifaciu:Quãto ar bis:ſed totius mundi: ad plures ſe de-
dentius deus amatur:tanto maioꝛ per/ bet extendere eius charitas q; cuiuſcũu/

fectio amantis demonſtratur. tanto er- q; epiſcopi uel paſtoꝛis: ſicut ahoꝛun

go ſtatus ꝑfectio maioꝛ cenſet᷑ in papa poteſtas certis coartatur limitibus.ſua
; in quocunq; alio epiſcopo:quãto eiꝰ vo ad ipſos qui poteſtatem ſuper alios

*

Ar.
acceperant ſe extendit:in cuius ſignum
petrus cuius ipſe ſucceſſoꝛ exiſtit: tuni/

ca ſuccinxit ſe ⁊ ꝓiecit ſe in mare:⁊ ſic ve

—

Queſſio 1
Videt᷑ eni e papa pfectiõis ſta tum cbꝛi
ſti ⁊ aploꝝ nõ ꝑfectioꝛi modo repᷣſentet
qᷓ; religioſi. Inter omnia enim que faci

nit ad chꝛi ſtũ. alij aut nauigio venerunt unt ad ꝑfectiois ſtatũ ẽ votũ obediẽtie:
quia nõ vnã nauim ut ceteri quiſq; ſuaʒ ſj papa nulli bõi obedire tenet᷑.religio⸗

ſed totuʒ ſeculum petrus ſuſcepit guber ſi autem voto obedire bominiſe aſtrin⸗/
gunt:perfectioꝛi ergo mõ ipſirepᷣſentãt

nandu. ¶¶ Qs autẽ permanſiue chari/

m5

tas ſit maioꝛ verbis ſaluatoꝛis oſtendit᷑

Luce.xxij. Ego ꝓ te rogam petreut nõ

deficiat fides tua: ac ſi diceret:ut gloſa
dicit: Sicut ego tuam ſidem ne deficiat
oꝛando ꝓtexi:ita tu infirmioꝛes fratres
ne de venia deſperẽt ↄfoꝛtare memẽto.

1SAAA& ergo eſt dicendũ ꝙ
Ad Pem papa eſt in ꝑfectio
ri ſtatu quocũ q; particłari gaſtoꝛe: rõne
qua papa cui conſentiẽdo lidere ꝑ legiti
mã electionẽ voto ſe aſtringit ad curaʒ
totius eccleſie fidelit exequendã poſſibi
litate exiſtente. Mam impofſſibilitas exe
quendi mdatũ a mandato excuſat: ſic

impoſſibilitas implendi votuʒ:uel rõne
ignoꝛantie:aut infirmitatis a voto ex⸗

cuſat. Mon eni cura eccleſie ſuſcipitur ut
eius regimen periclitet᷑:ſed ut ſaluetur.

vnde iuſta cauſa exiſtente papatui renũ

ciare poteſt:ut ſupꝛa dictu fuit. C Ad

⁊ eſt dicẽdũ ꝙ Berñ.negat papam eſſe

diñm oium epoꝝ ſubſeruiente builita te
Fin quẽ modu dicit ad eundẽ eugenium
ꝙ ſummus pontiferx ipſe nõ erat ſi ſe ſũ-

mum putabat:ſed imperante poteſtate

ipſe confitet᷑ papã eſſe dñm epoꝝ ⁊ ſub
ditoꝝ.Dicit enim ibi:nõne ſi cã extiterit
in epo celum claudere:tu ipſü ab epiſco
patu deponere ⁊ ſathane tradere potes
¶CAd ꝭ“ eſt do. ꝙ vltimꝰ gradus cha
ritatis eſt a iam ꝓ ouibus ponere:ſed cũ
epiſcopiſinguli in ꝑteʒ ſollicitudinis ſint
aſſumpti:papa vᷣo in plenitudinẽ ptãtis
vocatus ſit tanto ꝑfectioꝛi mõ talis gra
dus charit atis in papa eſſe requirit᷑ qn-
top pluribꝰ ⁊ pluribꝰ modis voto ſe ob-

ligat aiam ꝓ ouibꝰ ⁊ paſtoꝛibꝰponere q;

Blecudu i ſe

chꝛiſti ⁊ aploꝝ ꝑfectionis ſtatũ q; papa

pꝛeteres abdicatio tempoꝛaliu mas
xime repᷣſen tat perfectiõem ſtatus chꝛi/

ſti ⁊ apoſtoloꝛum: cum petrus in ꝑpſona

pꝓfectoꝛuz dixerit Matthxix. Ecce nos
relinquimus omnia ⁊ ſecuti ſumꝰ te: ſed
in boc religioſi magis imit ant᷑ cbꝛiſtuʒ
7 Apłs q́; papa. ¶Ꝙρ Pꝛeterea cbꝛiſtus
pᷣdixit apłos eſſe ieiunandũ poſt eiꝰ re/
ceſſum. Mattb.ix. Neniẽt dies cũ ſpon

ſus auferet᷑ ab eis:⁊ tunc ieiunabũt: ſed

religioſi in ieiunijs ⁊ vigilijs magis ſe-

quuntur cbꝛiſti ⁊ apoſtoloꝛũ veſtigis q;

Fape magis ergo repᷣſentant xpᷣi ?⁊ apo

oloꝝperfectiõis ſtatum.

☛R

r Reſt: quia nulli di
In cotraniαυαοuι1ο .
paſce oues meas loco mei:Jo.vltl.ſicut
petro cuiꝰ papa ſucceſſoꝛ exiſtit.nullꝰ er
go ꝑfectioꝛi mõ repſentat ꝑfectiõis xpji

„ ſtatum ſicut ipſe.
ndeo dd. ꝙ repntare xpᷣi ⁊ a⸗

Baſtolg. pfectisis atinõ rehigidu
Dꝛimo ꝑ eoꝝ is ꝑfectoꝝſucceſ
ſionẽ. C Scdo ꝑ ipſoꝝ apłoꝝ q̃ſ perfi-
ciendoꝝ imita tione Priiso mõ religioſn

plicit.

nõ repntant xpᷣi ⁊ agłoꝝ ꝑfectiõis ſtatũ
ſed ſolũ papa ⁊ epᷣi. Solus eni ſũmꝰ pon
tifex ut dicit Berñ.ad eugeniũ: repñta⸗
tione ẽ ſacerdos magnus pnceps aploꝝ
pꝛimatu abel: gubernatu noe: patriar-
chatu abꝛahbam: oꝛdine melcbiſedech:
dignitate Aaron: auctoꝛitate Moyſi:
iudicatu ſamuel:poteſtate petrꝰ:vnctio
ne chꝛiſtus. Sed ſecundo mo q́; tum ad
illa que faciunt ad acquirendum perfe-

ctionis ſtatum eſſentialiter adbuc papa

magis repũtat cbꝛiſti ⁊ aploꝝ ꝑfectio/
nis ſtatuʒ qᷓ; aliquis religioſoꝝ:obligat

„

turt
gor

liee

im cbri
ſentet
e faci
dletie:
lligio,
arm,
ſehtit

li nn
chꝛi⸗
ſons

enos

Ne ſed
cbeiſn
Puſus
fe/
ſen
irſ
et⸗
ge
160

Glin
buſ⸗
ſur
R

19
Gd⸗
ſict
nn⸗

GOn

ſton
Ppon
4
r
trior⸗
gech⸗

ſ ⸗

etio

eſe
pe⸗
leto⸗

e

pa voto obedientie aſtrigitur quãto ſu tiſten⸗
obegientia ſumitur reſpectu dei ſolũ cu xpᷣm.i.Chor..ix. Cũ eſſem liber ex oibꝰ

Ar. centeſimapꝛima m

enim ſe voto ꝓ ouibꝰ ⁊ paſtoꝛibus aiam ſic pꝛocedit
ponere.vltra quem gradum charitas q D tertiumqae eniʒ
eſt ꝑfectionis vinculum non ſe extenkit. bapa nõ poſſit eſſe in perfectõ

Seq quãtuʒ ad illaque faciũt ad acqui/ nis ſtatu abſq; eo ſit perfectus Oicit
rendu perfectionis ſtatum inſtrumetali enim Bemardus ad eugeniũ: de cetero
ter ſicut ẽ tepoꝛaliuʒ abdicatio:ĩ ieiunijs teipſum conſidera:foꝛmam eſſe iuſticie:
⁊ vigilijs exercitatio: magis imitantur ſanctimonie ſpeculum pietatis exẽplar
aploꝛuʒ veſtigia religioſi q; papa uel ei aſſertoꝛẽ veritatis: fidei vefenſoꝛem: do
Sed boc nõ eſt repꝛeſentare aploꝛũ ſta- ctoꝛem gentium:vxpᷣianoꝛum ducẽ ami⸗
tum iam perfectoꝛum ſed magis pficiẽ. cum ſponñi:cleri oꝛdinatoꝛem:paſtoꝛem
doꝛum. Dicebatur enim ſupꝛa ꝙ xpᷣs pꝛi plebium: magiſtrum inſipiẽtium:refugi
us vocauit apoſtolos ad ſtatum religio um oppꝛeſſoꝝ:pauperum aduocatũ:ſpẽ
nis tanq; perficiendos q; ad ſtatuʒ pꝛe miſeroꝝ:tutoꝛem pupilloꝛum: iudicẽ vi
lationis tanq́; iam perfectos: papa aũt duarum:ociuũ cecoꝛum:linguam muto

nõ eſt in ſtatu perficiẽdoꝛuʒ: ſed in ſtatu rum:baculũ ſenum:vltoꝛem ſcelerũ: ma

perfectoꝛum ſupꝛemum gradum tenet. loꝛum metu bonoꝛum gloꝛiã: virgã poé
G pꝛimũ ergo eſt dicẽduʒ: tum:maleũ tyrãnoꝝ:regum patrẽ: lega
obegire bomini ꝓꝑ/- moderatorem:canonũ diſpen ſatoꝛẽ: ſal
pꝓter ſe non eſt perfectõis ſed potius ſer terre:oꝛbis lumen:ſacerdotem altiſſimi
uilis timoꝛis. Eſt ergo perfectõis obe/ vicariũ xp̃i:ſed oĩa iſtaſonãt tẽpoꝝ fuiſſe
dire bomini ꝓpter deuʒ: utquia pꝛopter ꝑfectum:⁊ in ꝑtectionis ſtatu: vnũ ergo
vnũquodq; ⁊ illud magis. Ideo ſcribit᷑ iſtoꝝ ſine altero eſſe nõ põt. Pꝛeteres
Actuũ.iiij.q obedire opoꝛtet do magis ꝑfectum boiem facit pfectio charitatis
q; hoibus:tanto ergo perfectioꝛi mõ pa ſed ad perfectã charitatẽ ſpectat q; aqs
a exiſtens liber ſe ſeruũ oĩium faciat ppter

ius vicarius exiſtit. ¶C Ad ⁊meſt dicen/ oniũ me ſerui fecit ſed hoc facit quilibʒ

dum..qꝙ maioeis perfectionis eſt eſſepa- papa curã vniuerſalis eccłie ſuſcipiẽdo

trem paupeꝝq; rebus tempoꝛalibus re Pꝛeterea apłi fuerunt ꝑfecti ⁊ in pfe
nuciare ⁊ eſſe in voluntaria paupertate ctionis ſtatu:ſed papa gerit vicẽ capitis

quia pꝛimũ pꝛopꝛiu eſt perfectoꝛũ:ſecun apoſtoloꝛum:ergo ſic eſt in perfectionis

dum aũt eſt perficiendoꝛũ. CAd 3 E ſtatu ꝙ tamen eſt perfectus.

dicendum q; vigilie ⁊ ieiunia ſunt q dam oα pSEe ſ eſtqꝛ nullus eſt
vię inſtrumẽtaliterperueniẽdi ad perfe In Cotran pfectus niſi per
ctois ſtatum. Dicit enĩ Augain li. deie/ charitatẽ que e viculũ pfectõis: ſm papa
iunio diei ſabbati:fieri enĩ poteſtut ieiu põt ꝑdere charitatẽe cũ ſit purꝰvia toꝛ nõ

netur modo quõ eccleſia ſtatuit ieiunan dũ ↄfirmatꝰ in gratia:ergo põt eẽ in ꝑfe

duʒ: ⁊ tamen ieiuniũ ſoluitur ſi qs ebꝛio ctionis ſtatu ⁊ ta mẽ non eſt perfectus.
ſus in ipſa vna comeſtione inebꝛiet᷑ fie Ri CcO dicẽdũ ꝙ differt eẽ in ꝓ
ri põt ut nõ ieiunet ieiunio eccłie:etiaʒ ſi Æρ l fectiõis ſtatu ⁊ eẽ ꝑfectũ
temperati ⁊ abſtinẽtes ſint homines at quãtũ ad pñs ĩtribꝰ.¶. ¶ Pꝛio qꝛ ꝑpfectio
q;ʒ modeſtiſſime pꝛãdeatur. eſſentialiter nis ſtatũ facit voti ꝑpetua obligatio pfe
ergo ad perfectionis ſtatum facit chari ctũ vᷣo facit voti ipletio ⁊ executio. „2⁰
tas que ſola vltimo fini bominẽ ↄiungit qꝛ ad ꝑfectõis ſta tũ facit tꝑa liũ abdica
in cuius cõiunctione vniuſcuiuſq; mem tio ⁊ exercitatio eoꝝ que ſůt ſuꝑerogatõ
bꝛi eccleſie perfectio conſſtit. nis oꝑa bec eni gs oſtitui tin gfectõöis

.

Ar.

ſtatu: Juxta illud quod ſaluatoꝛ dixit
Matthb. x Si vis perfectus eſſe:vade ⁊
vende omnia que bes ⁊ da pauperibus
⁊ veni ſequere me. ꝑfectũ vᷣo eſſentialit
facit ſolũ dei ⁊ ꝓximi ſuꝑexcedens dile-
ctio.Mã ille ſcriba planu ẽ ꝙ voluit ſeꝗ
xp̃ʒ Math:viij. Wagiſter ſeqr te cũq;
ieris. ꝓfectionẽ tñ non meruit obtinere:
qꝛ nõ ex dilectiõe ſj tꝑalis lucri acquiſi
tione chꝛiſtũ ſeg cupiebat: ut Hieroꝰdic
¶Tertioqꝛ ꝑfectus ꝗs põt eẽ in omni
vocatiõe in qua vocat?ẽ:ſed nõ in oi vo
catiõe hõ põt eſſe in ꝑfectiois ſtatu. Cõ
tingit enim aliquos in oĩ vocatione ꝑfe
ctionis oꝑa facere ⁊ ſic ꝑfectio eẽ: nõ tn
vouentes:⁊ ſic nõ eſſe in ꝑfegiõis ſtatu.

Alios vᷣo ↄtingit totã vitã ſuaõ voto ſe

obligantes ad ꝑfectiõis oꝑa:⁊ ſic eſſe in
ꝑfcctionis ſtatu:que ſi nõ implent q no/
uerunt cõſtat eos ꝑfectos nõ eſſe.põt er
go papa nõ eẽ ꝑfectus: non obſtante q;
ipſe ſit in ſummo ꝑfectiõis ſtatu.

2 1 ergo eſt dicenduz:
Ad PeimiMBerä enumerat

illa eugenio pape ad què ipſe voto aſtri-
gebatur:cura eccleſie ſuſcepta:⁊ q reaui
reb ant᷑ ad ꝑfectiõis ſtatũ ad quẽ ipᷣe vo

catus erat:que ſi ipſe nõ iplebat:ſic erat

in gfectiõis ſtatu ꝙ tñ nõ erat ꝑfectus.
C¶Ad 2eſt d. qꝙ papa ſe facit ſeruuzʒ

oĩum in bis que ꝑtinent ad aĩiarũ ſalutẽ

Dicit em Berñ.ad eugeniũ:Mugd pau
lus hoibꝰ inſeruiebat in acquiſitiõe tur
pis queſtus:nungꝗd ad euʒ de toto oꝛbe
cõfiuebant ambitioſi: auari: ſymoniaci:
ſacrilegi:cõcubinari:inceſtuoſi:ut ipſius
aucte aplca uel obtinerent honoꝛes ec
cleſiaſticos uel retinerent. Planũ ẽ aute
ꝙ non fecit paulꝰ ſe ſeruũ oĩium cui vi⸗
uere xpᷣs erat: ⁊ moꝛi lucrũ ut plures lu
crifaceret xp̃o: nõ utilucra augeret aua/
ritie. Ad 3 eſt dicẽdũ ꝙ apłi poſtq;
fuerunt in ꝑfectionis ſtatu a ꝑfectiõe de
ciderunt qñ rp̃m negauerut. quante eni
ꝑfectiõis fuerit petrus apłoꝝ caput: cu
ius papa ſucceſſoꝛ exiſtit:ancilla oſtiaria

requiſita dicat: Ana eni mulieris voceꝑ

cuſſus dũ moꝛi timuit:vitaʒ negauit:ut
Gꝛeg dicit. Sʒ verũ ẽ ꝙ poſt receptio
nẽ ſpus ſancti ſic fuerunt in ꝑfectõis ſta
tu ꝙ ſemꝑ fuerũt ꝑgfecti.

A&r=â S&* ſic pceditur:
22 quartũdhetnr eni

vꝓ in papa exterioꝛ apparatus di
minuat de eiꝰ ꝑfectiõis ſtatu. Oe eni il,

lud in quo papa nõ ſuccedit petro dimi-
nuit de eius ꝑfectiõis ſtatu: ſed in exte-
rioꝛi apparatu papa non ſuccedit petro

ſed magis cõſtantino. Oicit eniʒ Ber/f.
ad eugeniũ:Meſcit᷑ petrus aliqn pᷣceſſi

ſe:uel gẽmis oꝛnatus:uel ſericis:nec te/
ctus auro:nec vebitus equo albo:nec ſti

patus militibꝰ: nec circũ ſtrepitibꝰ ſepꝑtꝰ

miniſtris.abſq; bhis eni ſatis credit poſ-/

ſe implere ſalutare maãdatũ a cbꝛiſto re⸗
ceptuzʒ. Si inquit amas me paſce oues
meas. In talibꝰ.n.eugeni ſucceſſiſti non
S. papa ſicut
chꝛiſti officiuʒ adminiſtrat:ſic eius vit

petro ſed cõſtantino. ¶

imitatoꝛ ec dʒ. Sed de chꝛiſto ſcribitur

Matth. xx. ꝙ in greſſus hbirlin ſedit ſu-
aſinaã: vbi dicit Cbeyſo? ꝙ non ſedit in
curru aureo pᷣcioſa purpura fulges: nec
aſcendit ſuꝑ feruidũ equũ diſcoꝛdie ⁊ liti
amatoꝛẽ:ſed ſuꝑ aſina tranguillitatis ?

pacis amicã. ¶.Pꝛeteres vm Hiero. il⸗
lud verbu Mattb. xviij. Qui ant ſcãda-
licauerit vnũ de puſilli iſtis ꝗ in me ere

dunt:expedit ei ut ſuſpendat mola aſina
ria in collo eiꝰ.apłis intelligit᷑ eſſe dictüů:

qui ſi in illo vitio ꝑmãſiſſent ut de digni/
tate dñandi cõtenderent:poterat eos ůs

ad fidem vocabant ꝑ eoꝛum ſcandalum

perdere:dum apłos vidiſſent inter ſe de
bonoꝛe pugnare:ſed multi ſcandalican
tur de comitiua pape militũ ⁊ arm atoꝝ
⁊ curioſa paratura equoꝝ ⁊ veſtimento
rũ:g boc diminuit de eius ꝑfectõis ſtatu

An cõötrarii εuia papa
In cotrarin gre Katn

vicem illoꝛum gerunt de quibꝰdicitur in

plſal. MHimis honoꝛati ſunt amici tui deꝰ

Hitmne

leie
goꝛi⸗
ſong
temt
doot
herer
ſoine
pape⸗
g
plcui
ti be
hter
tio
68
u
6ßf
ca
ch:
as
no⸗
n
lbꝛl
Wii
AA
tun
bid
ind
mu/
(N.
lieae
koton

alent
ſoc

eod
lonſp
lo
deiee

lſtz

gipen
mhalo⸗

cyitn

emne

Iln
poce⸗
itigt
cehtio
biskts

Aitur:
tur eni
tusd
niil⸗
dimi⸗
gerte⸗

Bai.

zeaſih⸗

Se/

Heeſi
ſe⸗
ſtpot
ſſore⸗
co
ſtim
Nia
mit
Plur
e
n
We.
i
tat
iei

α

nimis confoꝛtatus eſt pᷣncipatus eoꝛũ.
T 60 dicendu ſicut omnis
–„ glia filie regl:puta ipᷣiꝰec
cleſie ſponſe chꝛiſti ẽ ab intus:ſic omnis
gloꝛia pape miniſtri chꝛiſti pꝛincipalis
ſponſi eccleſie ab intus eẽ debet. Eſt au
tem tunc gloꝛia ab intus ᷣm Augl.quan

do omne bonum quod quiſq; chꝛiſti mu
nere facit:⁊ de omni honoꝛe ſibi impen
ſo in chꝛiſti gloꝛiam refert. Poteſt autes

papa exterioꝛẽ apparatũ honoꝛis ⁊ ma

gniſficentie in chꝛiſti gloꝛiam referre tri
pliciter. Pꝛimo ꝓpter chꝛiſti ſacerdo
tij honoꝛis reuereniiam. C Secndan

pter populi ſubiecti obedientiã. ¶ Ter
tio ꝓpter maloꝛum repꝛimendã maliciã
Planum eſt enim ꝙ lõge maioꝛis digni

tatis ⁊ ercellentie eſt ſacerdotiũ chꝛiſti
qͤ(ß fuerit ſacerdotiũ leuiticu: cum bic nõ

carnes vituloꝛum ⁊ hircoꝛum: ſed vera

chꝛiſti caro imoletur ⁊ ſumatur. Quan/
ta autem exterioꝛi paratura fuerit ho-

noꝛatum ⁊ oꝛnatum illud ſacerdotium

longus tractatus ſit in exodo ⁊ in alijs
libꝛis canonis ſacri. Scribit᷑ enĩ Saß.

xviij.ꝙ in veſte poderis quam habebat
aaron totus erat oꝛbis terrarũ ⁊ paren
tum magnalia in quatuoꝛ gradibus la⸗

pidum erant ſculpta: magnificẽtia dei
in dyademate capitis illius erat ſcripta.
multo ergo magis dignum eſt chꝛiſti ſa
cerdotiuz nniprame honoꝛis ⁊ glo

rie adoꝛn ari. . Secũdo debet eius pa-
ratura oꝛdinari ad populi ſubiectã obe

dientiam.Oeſpectio enim pꝛelatoꝛuʒ in
ſubditis quandoq; parit contemptũ: et
ideo decet chꝛiſti vicarium gloꝛioſum in
conſpectu populi apparere:ne duz apud
illos quos opoꝛtet eẽ ſubiectos ſi nimie
deiectionis ſeruaretur humilitas regen
di frãgeretur auctoꝛitas. . Tertio oꝛ
dinanda e talis paratura qñq; pꝛopter

maloꝛum repꝛimendam maliciazʒ: ne ali

qjui inaliuoli attentarent tyrannicaʒ ra
biem exercere in illi qui loco chꝛiſti po

Ar. centeſimapꝛima IIII

ſitus eſt in malleum ⁊ tyrannoꝛum fla⸗/
gellum: ſemper tamen in tali exterioꝛi
apparatu temperantia ⁊ modeſtia ẽ ſer-

uanda:ne in chbꝛiſtiano populo materia

ſcandali tribuatur et ambitio ⁊ mundi

gloꝛia queratur. Oicit enĩ Berñ. ad eu-

genium ꝙ nullum venenum uel gladiũ
acutum tantũ ſibi timebat qᷓntum ambi
tionem ⁊ libidinem dominsdi.
Ad imũ ergo eſt dicendũg
Pꝛ 1 papa ſuccedit pe/
tro in exterioꝛi apparatu qᷓ;tum ad iuriſ
ditionem. Statim enim receptis claui/
bus petrus loco chꝛiſti verus ⁊ legitimꝰ
dominus fuit omnium tempoꝛalium et
ſpiritualiuʒ ꝗged qB3tum ad actualem poſ
ſeſſionem ⁊ adminiſtra tionem veruʒ eſt

ꝙ in tali exterioꝛi apparatu ſucceſſit cõ

ſtantino:ita ꝙ illa que conſtantinus dei
beneficio recepit de manu domini bec
ipſa tribuit ſilueſtro vicario eius: modo
quo dixit dauid.i.Paral:vltl.Tua ſunt

domine omnia:⁊ que de manu tua acce
pimus bec ipſa dedimus tibi. Ad ſe

cundum eſt dicendum: ꝙ papa debʒ eẽ
chꝛiſti imitatoꝛ in mentis bumilitate.
Sic enim chꝛiſtus dixit Matt b. xi. Di
ſcite a me quia mitis ſum ⁊ bumilis coꝛ
de. Exterioꝛem tamen bonoꝛis ⁊ reue/⸗
rentie poteſtatem in chꝛiſti gloꝛiam ipᷣe
debet recipere ⁊ referre:ut quantuz chꝛi
ſtus in cruce fuit bumiliatus tantum ꝓ
pter crucem in eius vicario ſit honoꝛatꝰ
7 exaltatus dicendo ſemperin mẽte ſua

cum pꝛopheta: Mon nobis domine nõ

nobis:ſed nomini tuo da gloꝛiam. Mo
deſtia tamen in ipſa apparatura ⁊ equi⸗
tatura eſt ſeruanda pꝛopter ſcandalum
puſilloꝛum vitandũ. Dicit enim Chꝛyſ.
ſuper Matth. xxij. Mihi autez videtur
ꝙ non pꝛopter myſterium ſolum chꝛiſtꝰ
ſuper aſinam ſedit:ſed ⁊ menſuram no⸗
bis ſapientie tribuens demonſtrauit q;
non ſuper equos ferri neceſſe eſt:ſed ſuffi
cit aſino vti:in eo ꝙ nccitas e eẽ ↄtctũ.

Ar.
CAd “ eſt dicẽdum ꝙ ſi debita mo/
deſtia ſeruet᷑ in exterioꝛi apparatu nõ da
tur occaſio ſcandali: cũ talia nõ impedã
tur homini:ſj xpᷣo:cuiꝰvicariꝰexiſtit:ſũ⸗
motñ oꝑe ſtrepitꝰ armatoꝝ vitandꝰ ẽa
papa:cu arma militie ſue:nõ carnalia ſ
ſpu alia ee debeaãt niſi foꝛte in caſu cũ ti⸗
merent᷑ inſidie malignoꝝ. fecit eni Pau
lus Actj.ſxxiij. Cũ equites ⁊ pedites ar
matos ſecũ ire ꝑmiſit ne incideret ma/
nus illoꝝqui deuouerant ſe non mandu
caturus ⁊ bibitoꝛes donec eũ int ficerẽt

——

₰ ſic ꝓceditur
. Dgquint Ader enim

ꝙ in papa adminiſtratio tpaliũ

diminuat de eius ꝑfectionis ſtatu. Ham
ꝓfectio ſtatꝰ cõſiſtit in dei cõtemplatio/

ne. Oicit eni Berñ. ad eugeniũ. Contẽ?½

platio eſt que mentẽ purificat:affectum
regit: actus dirigit:exceſſus coꝛꝛigit:mo

res cõponit:vitam honeſtat ⁊ oꝛdinat:

poſtremo diuinarũ parit᷑ ⁊ bũanarũ ſciẽ
tiam ↄfert. Sed tempoꝛaliũ adminiſtra

tio diſtrabit mentẽ a contemplatiõe: er
go ſeparat papam a ſtatus perfectione.

WpPꝛeterea papa ẽ ſucceſſoꝛ petri:ſj pe
trus nõ dimiñt pape tꝑalium admiſtra/
tionem: ſed ſolũ eccleſia ꝝ ſollicitã guber
nationem. Actl.iij.argentũ ⁊ aurũ nõ ẽ
mihbi: quod autẽ habeo boc tibi do: tał
ad miniſtratio diminuit de ꝑfectiõis ſta
tu. Pꝛeteres papa peſt cõtẽplatiuus
⁊ actiuus iuris de eccleſia:qꝛ pᷣeſt paſto/
ribus ⁊ ouibꝰ.religioſis autẽ ⁊ cleric lit
teratis: ⁊ laicis:ſed ꝑfectioꝛi mõ eis pꝛe

eſt ꝑ contẽplationem q; ꝑ tpaliuj admi

niſtrationem. Oicit eni Bern. ad eugeni

um: Contemplatio cõfuſa diſcriminat

ſparfa colligit:ſecreta rimat᷑: vera inue
ſtigat:veriſimilia examinat: ficta ⁊ fuſ
ca ta exploꝛat:que ageda ſunt pᷣoꝛdimat
acta recogitat:in ꝓſperis pᷣſentit:aduer
ſa in aduerſis quanñ nõ ſentit:nibilq; in-
coꝛꝛectum dimittit: ergo aſſiſtere in ad/
miniſtratione tempoꝛaliuʒ diminuit de
perfectionis ſtatu.

AQneſtio „

poꝛalium diminuit de ꝑfectionis ſtatu:
tunc pᷣlati religioſoꝛum ⁊ alij officiales

tempoꝛalia ad miniſtrãtes ⁊ ꝓcurantes

caderent a perfectiõis ſtatu:quod non ẽ

XOOdicendu exiſtentib? in
perfectiõis ſtatu ſollicitudo non ꝓuid en

tia tꝑalium interdicit᷑ impoꝛtat eni ꝓui
dentia tꝑalium oꝛdinatam diſpenſatio/
nem:ſed ſollicitudo impoꝛtat mẽtis diſ
tractionem:que tribus modis põt fieri
Aut eni talis ſollicitudo erga tempoꝛa

lia tãta eſt ꝙ tollit cbaritatis terminu,ʒ
⁊ cõplementũ.Aut talis eſt ꝙ tollit cha

ritatis feruoꝛes ⁊ augmentũ. Aut talis
eſt ꝙ tollit ppꝛie contemplationis ꝓ ſa

lute ꝓximoꝝ delectamentuz. Pꝛimo
mõ follicitudo in tꝑalium adminiſtra-
tione eſt peccatũ moꝛtale. Si.n.ſc tẽpo
ralia adminiſirentur ut pponant᷑ bonis

ſpualibus ⁊ pᷣfigurant᷑ tanq; finis. cer-
tum eſt ꝙ eſt peccatũ moꝛtale. ¶ Secũ

do mõ eſt peccatũ veniale:cũ enim appe

titus ſenſitiuus intent circa tꝑalia tra

bat appetitum intellect iuũ: ſicut ſpera
trabit ſperam:non põt tem poꝛalium ad

miniſtratio ſieri quin aliquo modo fer/

uoꝛ charitatis inſiã mantis voluntatem

diminuat᷑ ułremittat᷑: exquo tñ finis nõ

tollit᷑:ſed feruoꝛ tendẽqi m finẽ remittit

veniale ẽ nõ moꝛtale.C Sʒ 3 mõ ſiꝗs

tꝑalia ad miniſtrat ꝓ ſalute ꝓximoꝝ: ut

tpalium adminiſtrationem ad bona ſpi

ritualia inducat:dato ꝙ ad tempus ſue

ꝓpꝛie cõtemplationis delectamentũ ꝑ/
datur:non eſt tunc peccatũ moꝛtalenec
veniale:ſed eſt ſũme ꝑſectionis ⁊ meri/⸗
tum falutare. Elegit eniʒ Paulus Phi.
ij.nð ſolum contemplatiois pᷣſentis vite
im mo future beatitudinis delectameto

ad tẽpꝰ carereꝓ ſalute ꝓximoꝝ. Hꝛima

ergo ⁊ ſecuda ſollicitudo ad miniſtratio
nis tgaliũ ĩ papa ẽ deteſtãda. Sʒ tertia
tanto magis in ipſo laudat᷑ qᷓnto ſupᷣme

ſe⸗

fti

e⸗
ton

der
guor

lioſ

lhuat
cguſa
abbat
chiel

1

Aſi d⸗
Ntio te

ſtatu:
ſcales
nantes
none

nnbdin⸗

puiten
anihr
ſſano⸗/

tfien
npon
mivez
ltche
tals
ſo
Pein⸗
iſe⸗
ſet

SNne

Vea
Ae
1trs
ene
ſoſe⸗
tuten
inist
eniti

ſoſ

Ar.

ꝑfectiõis gradꝰ in ipſo eſſe dignoſcitur.
G pꝛimũ 5 eſt dicẽdũ:ꝙ illa
EI que Berñ. enume /
rat ibi de contẽplatione accipiẽda ſunt
reſpectu ſinis.ille eni qui rectã exiſtima
tionẽ bʒ de fine:diſponit ⁊ dirigit oĩs in
oꝛdine ad ipſum. phᷣi poſuerunt nul
lum ſpecula tiuũ poſſe ꝑfici ⁊ felicitateʒ
cõſequi nõ purgatũ a paſſionibꝰ: ⁊ nõ re
gulatũ in agibilibus:qꝛ impoſſibile ẽ ut
dixerunt:non entem bonũ eſſe pꝛudentẽ
cum pꝛudentia ſit recta rõ agibiliũ in oꝛ
dine ad finem:⁊ iſto mõ tunc tꝑalia re-/

cte ad miniſtrant᷑ qñ oꝛdinant᷑ ad conſe

cutionẽ finis:cũ ſintquedã inſtrumenta

virtuoſe agendi ⁊ ꝑueniendi ad finem.

CAd ꝛ⁊jeſt dicẽdum:ꝙ papa ſucceſſit
etro in adminiſtratione tꝑalium: nõ ſo

lulm ſpũalium:cum eni pᷣcia agroꝝ⁊ do-

monꝝ ponent᷑ ad pedes aploꝝ: erant illo
rum diſpenſatoꝛes qñq; per ſe qñq; per
iconomos quos elegerũt:quia chꝛiſtꝰ iu
dam iconomũ habuit. Ande dicit gloſa

exponens illud verbũ Act.iij. Argẽtũ

⁊ aurũ non eſt mibi:dicit verũ ec petruʒ
tunc ad manꝰ nõ habuiſſe pecuniaã: quia
nemo erat illius pᷣcepti: nolite poſſidere

aurũ neq; argetũ: bebat tñ pecuniã que

ad pedes anlo; pon ebat᷑ quã ſibi nõ re/
condebat:ſed ad vſum pauperũ reſerua
bat: 36 ua patrimonia reliquerãt.LAd
Z * eſt dð. Berñ non interdicit euge/
nio tempoꝛaliũ ad miniſtrationẽ:ſed in/
ducit eu pncipalit᷑ ad contemplationeʒ
pꝓ quam poterat de fine ⁊ de bhis q erãt
ad finem recte diſponere.

ſic ꝓceditur: Ai
D ſextũ det᷑ eni ꝙ inpa

pa determin atio cauſarũ diminu

at de eius ꝑfectionis ſtatu:qꝛ papa anti

quoꝝ patrũ veſtigia debet ſegꝗ in ꝑfectio

nis ſtatu:ſed tꝑequo barbari totã italiã

inuaſerunt Gꝛegoꝰ nõ determinationi
cauſarũ:ſed expoſitioni ſcripturarũ va/
cabat:tunc enim obſcuritiſſimã ꝑtẽ Ece

chielis diligenter ⁊ elegant expoſuit:ut

centeſimapꝛima

VI
Berñ.dicit ad eugeniũ. ¶ Preterea il⸗
lud diminuit de ꝑfectiõis ſtatu:quod re
mouet a ꝑfectiõis oꝑe.Sicit enĩ Berñ.
ad eugenium: Oeniq; qñ oꝛamꝰ:qñ do
cemus ppłos:qñ ediſficamus eccleſiã:qñ
meditamur in lege dñi: quotidie perſtre
pũt in pa latio vertẽtes leges: uõ lex dñi
imaculata cõuertens aias: ſed leges iu-
ſtiniani:que nõ tam leges ſunt q; lites ⁊
cauillationes ſubuertẽtes iudicium. Tu
ergo paſtoꝛ ⁊ epᷣus aiarum qua mẽte ſu
ſtines coꝛaʒ te obſecro ſ ſimile illa gar
rireiſtas. C Pꝛeterea qð impedit oꝛdi-/

nem cbaritatis diminuit de ꝑfectõis ſta

tu: ſed inſiſtere determinatiõi cauſarum
impedit oꝛqinem charitatis. Dicit eniʒ
Berñ.ad eᷣgenin: Si ſapientibus ⁊ inſi
pientibus debitoꝛ es ⁊ ſoli negas te tibi
non recte agis:qꝛ maledictus ẽ qui ꝑteʒ

ſuam det erioꝛẽ facit: Mã ſtultus ⁊ ſapi/

ens ſeruꝰ ⁊ liber:diues ⁊ pauꝑ:vir ⁊ fe-
mina:ſenes ⁊ iuuenes:clericus ⁊ laicus
iuſtus ⁊ impius:oẽs ꝑticipãt te ⁊ bibũt
defonte publico pectoꝛis tui:⁊ tu ſtas ſe
In C0 trariũ oꝛſum ſitiens.
. eſt: quia papa lu
pos ſuſcepit domandos. Ouos vo pa-
ſcendas:non pᷣmendas: ut dicit gio o.
x.ꝙ non põt fieri ſine diſcuſſiõe cauſaꝝ.
Bn 60 dicendũ ꝙ cauſarũ que-
ſtiones C Quedãa ſunt
garrule ⁊ litigioſe. C Qued vᷣo diffici
les ⁊ ſcrupuloſe. Quedã aũt quiete ⁊

fructuoſe. Pꝛime ab audiẽtia pape oino

ſunt remouende. Dicit enĩ Berñ. ad eu-
genium: Miroꝛ nãꝗ; quẽéadmodi reli/
gioſe aures tue ſuſtinẽt diſputatiões ad

uocatoꝝ ⁊ pugnas vᷣboꝝ:qᷓ mag ad ſiub

uerſionẽ q; ad inuentionẽ ꝑficiut verita
tis. Coꝛꝛige pꝛauũ moꝛe:⁊ pᷣſcinde lin/
guas vaniloquas: ⁊ labia doloſa claude
Scve vo cauſe in audiẽtia pape ſüt dili
gent᷑ examinãde ⁊ diſcutiẽde mõ quo il/
le ſcũs moyſes fecit Exo.xviij.ꝙ ad ſug
geſtionẽ ietro cognati ſui minoꝛa ſenio/
ribus ppli cõmiſit det᷑ᷣminanda.maioꝛa
in im

A .

wo ⁊ difficilioꝛa ſue audientie diſſentien
da reſeruauit. Sʒ f᷑tie ꝑ ipſũ papã abſq;
ſtrepitu iudici bꝛeuit᷑ ⁊ ſumarie ſũt detr᷑
minãde.⁊ hũc modũu ᷣuare idetmin ate
cãaꝝ nõ diminuit ĩ papa ꝑfectiõis ſtatũ.
A iimmo auget.
Ad Pammn ergo eſt dicenduz:
q;) Berñ. ſoluit ibi hoc argumẽtũ dicẽs:
ꝙ inoleuit mos:dies alij ſunt:⁊ alij ho/
minũ moꝛes ⁊ tꝑa piculoſa nüc inſtant:
qꝛ calũnia toꝛes młti:defenſoꝛ rarꝰ.vbi-
q; potentioꝛes oppᷣmũt pauꝑes.iõ pa⸗
pa nõ põt deeſſe oppᷣſſis:nec negare iudi
ciũ iniuriã patientibꝰ. ⁊ planum ẽ ꝙ niſi
agitent cauſe ⁊ audiant᷑ ꝑtes int᷑ ias iu
dicarinõ põt.⁊ qᷓ;uis bõc ſolutiõeʒ Ber
nardꝰ nõ appꝛobet:ſolutio ñ ẽ bona.
¶Ad ⁊“eſt d. ꝙ ꝓculdubio qõnes ꝗͥ
pñnt t minari ꝑ legẽ diuinã ⁊ ſacros cano
nes ad leges recurrẽdũ nõ ẽ. Sũt.n.per
cccleſiaſticos viros qñ q; in adiutoꝛium
leges aſſumende:nõ pᷣncipalit᷑ tractãde
Eoriſtime in audientia vicarij xpᷣi mag
eges enangelioꝝ q; imꝑa toꝝ ſonare de
bent. Ad z eſt dicendũ: ꝙ ꝓpter de
terminationè cauſaꝝ papa nõ dʒ ſeipᷣm
relinquere in ſpũalibꝰ ⁊ coꝛꝑalibꝰ:maxi
me qn in determ inatiõe cãꝝ nõ ſubeſt cã
tfidei:⁊ qñ nõ charitas ſʒ magis cupidi/
tasẽ in cã:qð plerũ cõtingit. Dicit eniʒ
Berñ.ad eugeniũ:queſo te q̃le ẽ iſtud de
mane vſq; ad veſperaʒ litigare aut liti-
gãtes audire: ⁊ vtinam ſufficiceret diei
malicia ſua:nõ ſunt libere noctes:vix re
lingt᷑ neceſſitati nature ꝙ coꝛpoꝛis pau
ſatiõi ſufficiat:⁊ rurſum ad iurgia ſurgit
⁊ dies diei eructant lites:⁊ nox nocti in
dicant ma liciam. — .
ſe eptimũ ſic ꝓcedit᷑
wvꝓvin papa here dñium ⁊ vſu rerũ
diminnat deeius pfectiõis ſtatu. Habe
re nãq; dñium reru eſt bere ꝓpꝛiũ:ſʒ cle-
ricis interdicit᷑ hẽre ꝓpꝛiũ.xij.q.i.c.duo
ſunt. Cũ igit᷑ papa ſit caput clericoꝝ non
poterit ſił cũ ꝑfectiõis ſtatu rerũ dñ ium

VII
bẽre. ¶ ¶Spetro ⁊ alijs apłs p̃ceptũ eſt
Matt h. t. Molite poſſidere aurum neq;
argentũ:ſed papa ẽ ſucceſſoꝛ petri. ſibi
rerum dñium intelligit᷑ eẽ interdictum.
¶S. quod ẽ ꝑfectõis ſtatus in alijs:dʒ
eẽ in papa:ſed abdicatio tꝑaliũ ẽ ꝑfectio
nis ſtatus in religioſis:S ſiłr in papa.

: Atrar 1εO eſt: qꝛ dñs reruʒ
In cotrart Teccleſiaſticarum

chꝛiſtꝰ eſt. xij.q.ij.c.ꝗ abſtulit.ſed papa
xp̃ᷣi vicariꝰ ẽ:g abſqs detrimẽto ꝑfectio-

nis ſuii ſtatus b rerũ dñium ⁊ vſum.
RKIi cO dicẽdũ ꝙ planũ ẽ papaʒ
SS vice xpᷣůi drium ⁊ vſũ re-
rũ here nõ ſolũ clericoꝝ:ĩmo oĩuʒ laicoꝝ
Eſt enĩ ipſe xpᷣs dñs eccleſie ⁊ oĩium illo
ruz ꝗbus eccleſia plena eſt: Sicut dicit

glo. ſuꝑ illo vbo pſal. Dñiẽ terra ⁊ ple-

nitudo eiꝰ.ſz ꝑapa tale dñiuʒ bẽat ſimul
cũ pfectiõis ſtatu aliqd regrit ex ꝑte do
min i: ⁊ aliqd ex parte vſus. C Ex ꝑte
quide dñij reqrit᷑ut q;uis in oꝑatõe ⁊ iu

riſditiõererũ dñium teneat:ſꝑtñ in aimi

pᷣpatiõe ꝑatus ſit carere ꝓ ſalute ꝓximo
rũ nõ ſolũ tꝑalia:imo coꝛpus ꝓpum pa⸗/
ratꝰ ſic exponere ⁊ ↄtemnere ꝓ ſuis oui/
bus:cũ fuerit opoꝛtunũ. bec eſt eni regu
la oium eoꝝꝗ ſunt ſuꝑerogatiõis: ⁊ ꝑfe
ctionis oꝑa m Aug ut q;uis ꝑfecti vi
ri nõ ſp ipa teneãt in actuali oꝑatione:
ſp tamẽ ipſa bẽre debent in ai pᷣꝑatiõe.
Cũ.n.xpᷣs dixit Matth.v. Si ꝗs ꝑcuſſe
rit te in vnã marillã pbe ei ⁊ alterã.et ꝗ
vult tecũ in iudicio cõtendere ⁊ tunicaʒ
tollere dimitte ei ⁊ palliũ.⁊ ꝗcũq; te an

gariauerit mille paſſuſ: vade cum co alia

duo planũ ẽ ꝙ ꝑfecti viri in quoꝝ ꝑſona
iſta dixit nõ ſꝑ oꝑpe impleuerũt.MHõ enim
xpᷣs ꝑcuſſus in vna maxilla ꝑcutiẽti pᷣbu
it alterã. ſzʒ dixit: Si male locutꝰ? ſum te
ſt imoniũ ꝑbibe de malo: ſi at bene cur
me cedis. nec paulus cũ ꝑcuteret᷑ maxil
lã pᷣbuit: ſed dixit Actj.xxiij. Percutiet
te deꝰ ⁊c.ſed ſꝑ ꝑfecti viri buia ſuꝑeroga
tiõis oꝑa habuerũt in aĩ pᷣpatiõe.cũ eni
fuit opoꝛtunũ nõ ſolũ in maxilla imo ito

Pan
fert
Nſee
lene
inf⸗

VII
tüeſt
neg
oͤſbi
tum.
is
ſect⸗
e.

ren⸗

unn
gape

ctio⸗

1.

n
ſüf⸗

nco
ſo

Ar.

HZ

to coꝛpoꝛe rpᷣus paratus fuit cruiſigi.⁊
paulus capite truncari: Sic papa dniuʒ
rerũ hẽre põt in actuali oꝑatione ſił cuʒ
pfectionis ſtatu:dumõ ſꝑ ipſarũ carẽtiã
teneat in ai ppatioe. C Ex ꝑte vo vſus

requirit᷑ diſpenſatio nõ ꝓpꝛij lucni factio

in rebus eni tꝑalibꝰ vſus ẽ bonꝰ: abuſio
mala:ſollicitudo peioꝛ:queſtus turpioꝛ:
ut dicit Berñ. ad eugenium.

Ad pꝛinug⸗ eſt dicendũ: ꝙ
EnEUheére reruũ ꝓpꝛieta-
tem ⁊ dñium nõ in ꝓpꝛium lucru:ſʒ in ali
oꝛum vtilitatis ſubſidiũ nõ derogat ꝑfe
ctionis ſtatui: Sicut eni papa nõ põt ne
gare ſe vicem xpᷣi nõ tenere:ſic nõ poteſt

negare ſe rerũ dñium non hẽre. C Ad

2meſt dð., ꝙ pᷣceptu fuit apłis ut nibil in
via poꝛtarent ꝓpt᷑ ſollicitudinẽ remouẽ
dam:nõ ꝓpter dnium ⁊ iuriſditionè aufe
rendã licitũ erat eis ſũptũ recipere ab il
lis gbus pᷣdicabãt: maxime tale pᷣceptũ

datũ eſt cũ miſſi ſunt ad pᷣdicandũ iud eis

apud quos cõſuetũ erat ut doctoꝛes vi-
uerent de ſtipendijs eoꝝquos docebãt.
Ad 3 "eſt dicẽdũ: ꝙ illud quod facit
ad ꝑfectiõis ſtatũ eſſentialit᷑ in alijs: fa⸗/
cit in papa:ſicut eſt charitaſ.qð vᷣo facit
inſtrumentalit᷑ ſicut ẽ abdicatio tꝑaliuʒ
quod ẽ via ꝑueniendi ad ꝑfectiõis ſtatuʒ
nõ requirit ꝙ ſit in papa:qui nõ eſt in ſta
tu ꝑficiendoꝝ:ſʒ iam ꝑfectoꝝ. Vñ xpᷣus
cũ petro oues paſcendas cõmiſit non ex
petiuit ab eo pauꝑtatẽ:ſed charitatẽ:di-
cens Jo. vltſ. Si diligis me paſce oues

octaun ſicpeeditur.

NQider᷑eni ꝙ papa nõ poſſit ois ꝑ

fectiõis ſtatũ mutare. Statꝰ eni ꝑfectio

ẽ de his qᷓ ſunt ſuperogatiõis oꝑa.Si er
go papa mutaret oẽm ꝑfectiõis ſtatum
religio ſoꝝ ⁊ alioꝝ nulli remanerẽt ꝗ oꝑa
ſupererogationis iplerent. Pꝛererea
quod ſemel deo conſecratũ eſt amplius
in alios vſus cõmutari non poteſt. Siẽ

ſcribitur Leuitl.vltl.ſed ſtatus perfectio

acquiritur cum quadã conſecratione:ſñi-

centeſimaſecũda

VIII
cut patet de ſtatu epoꝛuʒ ⁊ religioſoꝛum
ergo ſic deo ſacrata nunq; in aliũ vſum
mutari potuerũt. . Pꝛeterea ſcribitur
Eccj.xxvi. Omnis pond eratio non eſt
digna continentis aie. Status ergoper
fectio acquinta per votum cõtinentie nõ
poterit ex quacũq; cꝗ mwtari. nari
4 11 eſt:quia traſtatio
In Otrarin ſacerdotis fit traſ
latio legis:ut dicit Apłus ad Hebꝛe.vij.
Mutato ergo ſoleuni per cuius obliga/
tiõem ſta tꝰ ꝑfectio acqrunt᷑ mutat᷑ ſiat⸗

ꝑſectio.põt ãt papa iĩoĩ voto ſolẽni diſ⸗

pẽſare:s põt oẽz ꝑſectõis ſtatũ mutare.
Vn leO.. ꝙ ſiẽ dem ẽ ſupꝛa ſta
„ tus pf ectio reqrit cũ ſo-
lẽnitate voei:ſicut dicit glo. Aug.ſupcr
illo vᷣbo pſal. Aouete ⁊ reddite dño deo
veſtro. IJle ̈ põt oẽm ꝑfectiõis ſtatũ mu
tare:ꝗ põt inoĩ voto ſolẽni diſpenſare.
Planu ẽ aut qꝙ oẽs ꝗ ſunt in coꝛpoꝛe my
ſtico eccleſe cõparant᷑ ad papa: ſicut filij
ad prem.⁊ad prem ꝗdẽ non coꝛpoꝝ tm̃
imo aiaꝝ. Mãa filij tenent᷑ parentibꝰ car/

nalibus in his que ſunt coꝛpoꝛus: qꝛ pa⸗

tres ſunt coꝛpoꝝ:nõ a iaꝝ:ſed pape tenẽ
tur oẽs rpi fideleſ parere in bis q ſũt coꝛ
poꝛum ⁊ aiaꝝ.ſicut oicit glo.ſuꝑ illo ᷣbo
Apki ad Lebꝛe.xij. Si pr̃is ꝗdẽ carnis
e babuimꝰeruditoꝛes ⁊ reuerebamur
eos:nõne młtomagis obtgabimꝰpatri
ſpũum ⁊ viuemꝰ.Coõſtat aut ꝙ pres vo
ta filioꝝexñtiũ ſub eoꝝptãte mutare po
terãt:Sic pʒ Mue.xxx.ergo mltomagis
papa vota oĩum fideliũ de eccleſia cuius
curã ſuſcepit mutare põt:⁊ ꝑ ↄñs põt ca
ſu neceſſario ſuꝑueniẽtemutare oem ꝑ⸗
A G pꝛim i fectiõis ſtatũ.
O—α ergo eſt dicendum:
ꝙ in ſimili Hieroꝰ ſoluit argumentũ cõ
travigilantium. Si enim omnes virgi/
nitatẽ ſeruarent nuptie nõ cẽnt:⁊ ſic in-
teriret genus huüanuz. Rara enim ẽ vir
tus: ut dicit Hieroꝰ:nec a pluribus ap⸗
petit᷑:tałenim timoꝛut ait ſtultꝰeẽt ac ſi
aligꝗs timeret haurire aquam ne flumen
mn in 2

.

deficeret:conſimili caſu ille in quo papa
de monacho faceret nõ monachũ i pau
tioꝛibus euenit: ⁊ talis timoꝛ ne defice⸗
rent illiqui implerẽt oꝑa ſuperogatiõis
ſtultus eſſet:qꝛ potẽs eſt deus de lapꝑidi
bus ſuſcitare ſibi filios abꝛabe. C Ad
2' dicẽdũ ꝙ ſtatꝰ ꝑfectio acꝗrit qñ ꝙq;
cũ duplici ↄſecratiõe puta cũ ſacri oꝛdis
ſuſceptiõe⁊ iſta ſʒ manet:qꝛ ſacerdos ſp
manet ſacerdos ⁊ es ſemꝑ manet epᷣs.
Et ſecũdo cum voti perpetua obligatio
ne ⁊ qꝛ votũ eſt pꝛomiſſio volũtaria fcã
deo : papa qui dei vicariꝰ eſt tali ꝓmiſſio
ne pot vti in obſequium deiin caſu neceſ
ſario:vbi videt volũtati eccleſie expedi
re. Ad '“ eſt dicendum: ꝙ ↄtinentia
ad ꝑfectionis ſtatuʒ facit tat; coꝛpoꝛa
lis exercitatio in qua coꝛpoꝛali exercita
tione nulla eſt põderatioꝛ ⁊ dignioꝛ ipᷣa
reſpectu tamen charſtatis obediẽtie ad
modicum vtilis eſt:longe enim eſt maio
ris meriti ĩpletio voti obedientieq; pau
pertatis vel caſtitatis.
¶Queſtio. Cij.quomodo ſtatus perfe
ctionis repꝛeſentaturim cardinalibus.

—21 cõſideranduʒ eſt
Eindestee ſtat? pfe
ctio repñtatur in cardinalibꝰ.

Circa quod querũtur quinq;.
CPrimo vtruʒ cardinales repñtẽt ſta
tum perficiẽdoꝝ vel ꝑfectoꝛum. ¶ Se
cundo vtrum cardinales in ꝑfectõis ſta
tu p̃ᷣferendi ſint epis. ¶ Tertio vtrum
abdicatio tpalium magis requiratur ad
perfectiõis ſtatũ cardinaliũ q; ep̃oꝛum.
¶ Quarto vtꝝ deroget ꝑfectiõis ſtatui
cardinalin ut omnes de vna patria ſint
electi. ¶ Quinto vtꝝ legatio in cardina
libꝰ ſpectet ad eoꝝ perfectionis ſtatum.

„ ſic ꝓcedit᷑. Ai
D Peunn detur enim
cardinales repñtent ſtatum ꝑfici
endoꝛũ nõ perfectoꝝ. Nam cardinales
repñtant ſtatum apłoꝛum ut xpᷣo pꝛinci
paliter alias pꝛeſentialiter aſtiterũt:ſed
apoſtoli pꝛincipaliter aſtiterunt ut ꝑfici

ergo nõ perfectoꝛum cardinales ſtatum
repꝛeſentant. ¶C Pꝛeterea vocatio cardi
nalin ſiłis debet eſſe vocationi aploꝝ:ſʒ
Apls.i.Chorſ.loquẽſ de vocatioe apło
ruʒ dicit videte vocationẽ vr̃am frẽs:qꝛ
nõ multi ſapiẽtes nõ multi potetes ſʒ ꝗ
ſtulta ſũt muũdi elegit deꝰ ut ↄfundat ſa
piẽtes ⁊ infirma mũdi elegit ut ↄfundat
foꝛtia:ergo ↄtemptibiles ⁊ neſciẽtes de
bẽt ad cardinaliũ ſtatũ elegi:ſʒ tales ſũt
ꝑficiendi nõ ꝑfecti. Pꝛeterea gfecto
rũ ſtatus eſt per ꝑfectã charitatẽ. ſʒ pfe-
ctã charitatẽ ꝗas habʒ cũ paratꝰẽ ꝙ xijo
aĩam ſuã ponere qð aplłi nõ fecerũt xpᷣo

aſſiſtentes ergo cardinales ſtatum aſſi-
ſtentium repntantes nõ repꝛeſentãt ſta

urn perfectoꝛum ſed Bemftienſoruen
4 E glo. ſuper illo
In C0 tranin verbo Pſal. oſti

tues eos pncipes ſuꝑ oẽm terra q̃ dicti

aplos ↄſtitutos eẽ pᷣncipes ñ ĩ vno loco

uel ĩ vna ciuitate ſj ſuꝑ terrã:qð de epᷣis
intelligi nõ poteſt qui babent determĩa
tas dioceſes pꝛincipes autem ecclie non
ꝑficiendoꝝ ſed ꝑfectoꝝ ſtatũ repñtant.
Rñ EO dicendũ ꝙ, bãc queſtio⸗
nẽ determinat Bern in
li. de ↄſideratiõe ad Eugeniũ dicẽs boc
tibi perſuade eos qui admittẽdi ſunt ad
tuũ ↄſilium difficile in curia poſſe ꝓbari

⁊ ideo ſi fieri poteſt viros ꝓbatos oʒ eli

gi nõ pꝛobandos. Nos enim in monaſte
rijs oẽs recipimꝰ ſpe melioꝛãdi ſ curia
bonos faciliꝰ conſueuit reciꝑe qᷓ; facere.
MNam plures in curia deficiſſe bonosq;
malos ꝓfeciſſe pꝛobauimꝰ itaq; non vo
lẽtes nec curantes aſſumito ſed cunctan
tes ⁊ renuẽetes coge.⁊ illos cõpelle itra-
re ⁊ cũ illis requieſcat ſpus tuꝰqui ñ ſint

attrite front ſed verecùdi:nõ manꝰ at⸗/

tẽdãt ſʒ neceſſitates ꝗ ſtẽt viriliter ꝓ af⸗
flictis ⁊ iudicẽt eqnitatẽ ꝓ mãſuetĩterre
qui ſunt cõpoſiti ad moꝛes cõpꝛobati: ſ
ſanctimoniã parati ad obedientiã ſubie

*

cti ad diſciplinã:rigidi ad cẽſurã:catho⸗

Qneſtio .

endi non ut iam perfecti: perſiciẽdoꝛuʒ

Ar.

lici ad fidem:fideles ad diſpenſationem
concoꝛdes ad pacè᷑:qui ſint in iudicio re
cti:in conſilio puidi:in iubendo diſcreti:
in loquendo modeſti: in aduerſitate ſecu
ri:in ꝓſperitate deuoti: in hoſpitio non
diſſoluti:in conuiuio nõ effuſi:in oibꝰ cir
cũſpecti.iſta aũt oĩa cõueniũt ꝑfectis:et
nõ ꝑficiẽdis: iõ dicendũ ẽ ꝙ cardinales
ſtatu ñ ꝑficiẽdoꝝ ſʒ ꝑfectoꝝ repñtãät.
Ad pꝛimũ eh: g ebi
PeiEERcChbꝛiſto pñtialit aſ-
ſiſtentes fuerunt ꝑfecti ⁊ perficiendi.ꝑſi
ciendi quidẽ reſpcũ ꝑfectionis patrie:uł
reſpcũ ꝑfectiõis qua ipſimet apli babue/
runt poſt receptionẽ ſpũs ſancti: ſed ꝑfe
cti reſpcũ turbe ⁊ alioꝝ ꝑſiciendoꝝ ꝑtes.
Dicit enim Chꝛyſoꝰ Matth. xiij.ꝙ ideo
xpᷣs fragmẽéta dedit diſcipulis ⁊ nõ tur
bis:qꝛ adbuc imꝑfectius diſpoſiti erant
q́; apliꝑ quos ꝑfici debebãũt. CAd 2*
eſt dicẽdum: ꝙ argumentũ arguit Zꝛiuʒ
quãto enim aha ſunt magis cõtempꝑtibi
les ⁊ magis deſpecti in mundo ⁊ in vita
tẽpoꝛali:tãto ꝑfectioꝛes ⁊ dignioꝛes ſũt
in conſpectu dei ⁊ in ſpirituali vita. Añ
chbꝛiſtus adoleſcenti volenti ꝑfectionis
ſtatü acꝗrere indixcit Matth.xix.ut mũ
do:⁊ de bis que erant in mudo renuncia
ret. C Ad 3 eſt dicndũ: ꝙ apli cbꝛiſto
aſtiterũt añ paſſionẽ ⁊ poſi paſſione.Et
ante pafſionẽ qdem charitatẽ ꝑfectã ba
buerunt in animi pᷣparatiõe.Ante enim
dixit petrus: Si opoꝛtuerit me moꝛi te/
cum non te negabo.nõ eni charitas ꝑfe
ctoꝝ ſic intelligit᷑ eſſe ꝑfecta ut nõ poſſit
amitti: non enim tunc efſj charitas via
toꝝ:ſed cõpᷣhenſoꝝ.ſufficit enĩ ſic eſſeꝑfe
ctũ ut i animi pᷣparatõe hẽatur ꝓ cbꝛiſto
aiam ponere. Poſt paſſionẽ vo aplinõ
ſolũ in animi pᷣꝑparatione:ĩmo in oꝑeris
executiõe hãc ꝑfectiõeʒ charitat ĩ buerũt

Dſecũdũ hentten
.2EEE Videtur eniĩ
wvꝓꝓ cardinales in yfectionis ſtatu
epis non ſint pᷣferendi. Dicit eni Berñ.
ad eugeniũ:Hoc vnũ dico ridiculũ eẽ q/

centeſimaſecũda 1i

vr̃i diaconi nr̃is pᷣſbyteris ſe añferre co/
nant᷑ nõ boc rõ hʒ:nõ ãtiquitas habuit
nec hoc ↄſentit auctoꝛitas.⁊ ſubdit rõᷣ
nez: qm ipſi diaconi cardinales aſſignãt
Mos ſumus inquiũt ꝗ in oĩ celebꝛatiõe
dño pape cõiunctioꝛes aſſiſtimꝰ:ſenden
te ipo ꝓpioꝛes ei aſſederemꝰ ꝓcedẽte po
ſterioꝛes pcedimꝰ:hoc totũ ut diẽ Bem̃.
non ẽ dignitatis pᷣuilegiũ: ſed ſedulita/
tis debitũ. Si ergo cardina les nõ debẽt
pᷣponi pᷣſbyteris: mlłtofoꝛtius nec ep̃is.
C Pꝛeterea inter card inales multi ſũt
diaconi. Sed ſcribitur auẽte Hiero.xiiij.
di. c. legimus in Eſaia ꝙ diaconi pᷣſoyte
ris ⁊ epᷣis nullo mò pᷣponant᷑. ¶Pꝛete/
rea illi ſunt pᷣſerendi in perfectionis ſta-
tuquos chuſtus pᷣtulit ⁊ bonoꝛauit.Sʒ
ſcribit᷑ aucte cypꝛiani di.ſupꝛadicta:Do
minus ieſus chꝛiſtꝰ rex ⁊ iudex vſq; ad
pagonis vie ſeruauit bonoꝛẽ pontifici
us ⁊ ſacerdotibus q;uis ill nec timoꝛ?ẽ
dei nec agnitionẽ chꝛiſti ſeruaſſent.
In C 6 crariũ eſt: quia ange/
Ulisſſiſtentes p̃ᷣ⸗
feruntur miſſis in celeſti hierarchia: er/
go ſiliter in eccleſiaſtica hierarchia cardi
nales repᷣſentantes ſtatũ afſiſtent iuʒ in
ꝓfectiõis ſtatu ꝑferendi ſunt epis repꝛe
ſentantibus ſtatum miſſoꝝ. .
RKnd eO dicendũ ꝙ cardinales p
R ferendos eſſe epᷣis in ꝑ-
fectõis ſtatu:triplicit̃ põt itelligi. CPꝛi
mo ut pᷣferant᷑ eis in oꝛdinis poteſtate.
Secundo in loci dignitate. Ter-
tio in ꝑfectioꝛi cbaritate. Pꝛimo mõ
planũ eſt ꝙ diaconi cardinales nedum
epᷣis imo gbuſcũq; pᷣſbyteris non pᷣferũ
tur:quia ptãs epᷣalis ſuperioꝛ eſt ſac er⸗
dotali:⁊ ſacerdotalis ſuperioꝛ ad diaco
natuz. vnde diaconi cardinales ad pᷣſby
teriũ ⁊ eatum aſſumunt᷑ tanqᷓ; ganse
rioꝛẽ ⁊ ꝑfectioꝛem oꝛdinis ptãtẽ. Se
cundo vᷣo mõ ſicut romana fides eſt poꝛ
7 dignioꝛ oĩ alia:⁊ eſt oium dña ⁊ magi-
ſtra:ſic cõgruũ ẽ ut clerici illius ſedis q/
dam ſingulari dignitate ᷣ ceteris aljs
mm. 3

Ar.

fulgeãt ita ut cardinales romane eccłie
oibus alijs pᷣlatis pꝛeferant hbonoꝛis di
gnitate. ¶ Sed tertio mõ hñũt ſe ym ecx
cedẽtia ⁊ exceſſa qꝛ in dilectiõe dei ꝑfe⸗
ctioꝛẽ charitatẽ tenctur br̃e cardinales
q; ep̃ii: in dilectiõe boꝓximi maioꝛẽ cha
ritatẽ epi q; cardin ales: repñtant enim
cardinales ſtatũ aploꝝ xpᷣo aſſiſtẽtium⁊
eius ↄtẽplatiõi vocantiũ:vnũ ſicut ſera-
ꝓhin ardẽtes iuterpᷣtat᷑ qᷓ aſſiſtẽtes deo
eiꝰ charitate ſũt accẽñ ſic cardinales ſta
tũ aſſiſtẽtiũ repñtãtes ardẽtes ĩ dei cba
ritate eſſe debet cpi vᷣo qui ſtatũ aploꝛũ
repñtant ut miſſi ꝑ vniuerſũ oꝛbẽ curaʒ
aĩaꝝ ſuſcipiẽtes in ꝑfecta charitate ꝓxi/
mi cũctos alios excedere debẽt:verũ qꝛ
dilectio dei ad cuiꝰ ꝑfectiosẽ pncipalit᷑
oꝛdiat ſtatꝰ cardinaliũ pᷣeminet dilectio
ni pꝛoximi ad cuius perfectionẽ pncipa
liter oꝛdinatur ſtatus epiſcopoꝛuʒ:ideo
ſimpliciter in perfectioꝛi charitate car/
dinales epiſcopis pꝛeferendi ſunt.
S:⸗ G pꝛimũ do ꝙ ſi Bern.
7 / ſogtur de diac õibꝰ
cardina libꝰ reſpectu pᷣiboꝝ ⁊ epᷣoꝝcardi
naliũ:verũ ẽ ꝙ eis pᷣferri nõ debent. Si
vo loquit᷑ de alijs ep̃ᷣis ⁊ ̃ᷣſ br̃is. In oꝛ/⸗
dinis quidẽ ptãte eis nõ pꝛeferunt ſed in
locis vel honoꝛis dignitate pᷣferunt᷑ eis

ꝓpter ſingularitatẽ illiꝰſedis ſicut dictũ

eſt. C Ad 2 7æ ʒm eſt do qꝙ decreta illo
rũ doctoꝝ intelliguntur coĩter de pᷣlatis

aliaꝝ eccleſiaꝝ in quibꝰ veꝝ eſt ꝙ diaco

ni pᷣſ bris põtificibus nõ ſunt pᷣponendi
niñ foꝛte qñ diaconi locũ ꝓpꝛij ep̃ᷣi ⁊ pꝛo
pꝛij patriarche tenerẽt:nec diaconi car-
dinales pᷣferũtur epᷣis ⁊ pꝛeſ br̃is inquã
tũ diaconi ſʒ inq;tum cardinales per di
gnitatẽ ſtatus quem repñtant:vnde di/
gnitas illius ſedis nõ eſt trabẽda ad cõ/
ſequentiam aliarũ eccleſiarum.

Pi 1 ſic ꝓcedit᷑. Ai/
tertin getur eni ꝙ ab
dicatio tpalium nõ magis reqrat᷑
ad ꝑfectõis ſtat cardialiũ q; ẽoꝝ: lau

dat᷑.n.tꝑaliũ abdicatio i religioſũs ⁊ ĩ ilł

Queſtio IIII

qui volũt ꝑficinõ ĩ iã ꝑfectis:vñ abꝛabe

cui dictũ ẽ Geñ.xvi ambula coꝛã me?
eſto ꝑfectus diues fuit nõ pauꝑ:̊ cardi

nales vt dictũ ẽ ſupꝛa repũtant ſtatũ ꝑ-
fectoꝝ nõ perficiẽdoꝝ: no ergo reqrit᷑ in

eis tꝑaliü abdicatio. & S. cardinales

pᷣferendi ſunt ep̃is i honoꝛis reuerentia
ut dictũ eſt ſupꝛa: ergo eodẽ mõ in tꝑali
um abũdantia ⁊ diuitiaꝝ opuletia: qiüt

quedã inſtr̃a exbibitiõis reueretie et bo
noꝛis. Pꝛeterea quãto miniſteriũ ali

quoꝝ e magis honoꝛabile tãto ẽ magis
neceſſaria tꝑalium abudantia: ſed mini
ſteriũ cardinaliũ ẽ magis bonoꝛabile q;
epᷣoꝝcum aſſiſtãt vicario ieſu xpᷣi: no er

go in eis requirit᷑ tꝑalium abdicatio.

Zcontranii

cipalit er aſtirerũt oĩ moda fuit abdica⸗
tio tpaliũ tiagis qᷓ; fuerit in eis ut poſt⸗

modũu miſſi in mundũ vniuerſuũ pᷣdicare

i carqmalibꝰꝗ ſtatu aſſiſtetiũ repñtãt
maioꝛ abdicatio tꝑaliu eẽ dʒ q; in epis.

ρρ dicendú & cardinales i
KRnd c0 gradu ecclie cui aſſiſtũt

babet pᷣmitatẽ.Eſt.n. romana eccłs pꝛi
ma ſedes oium eccliaꝝ. In ſtatu vo quẽ
repñtant requirũt ardentẽ charitatẽ: xve

pñntant. n. ſtatũ aſſiſtentiu ⁊ ꝑfectoꝝ. In
officio vo qð miniſtrãt reꝗrũt iuſticie eꝗ

tatẽ. Sũt.n.ad tale officiu vocati ut ſůt

pape coadiutoꝛes ⁊ conſiliari ⁊ iudices
oꝛbis terre:oĩbus iſtis modis maioꝛ ab

dicatio tꝑaliũ requirit in eis ad eoꝝꝑpfe⸗-

ctõis ſtatũ q; in ẽis ⁊ quibuſcũq; alijs
pᷣlatis:ſi.n. pꝛima radix maloꝝ ẽ cupidi/⸗

tas in pᷣma ſede que dʒ eſſe radit omniũ

bonoꝝ pꝛimoẽ extirpãda⁊ euelleda.Si
cut eni oẽ bonuʒ egredit᷑ a romana ſede

ſic ⁊ oẽ malũ pꝛogredit᷑ ab illa efficiẽter

⁊ exẽplarit ut dicit Chꝛyſo.ſup Math.
Si vᷣo ardẽtẽ charitatẽ reꝗrũt rõne ſta
tus quẽ repñtãt: qꝛ aſſi ſtẽtes iter quos
ſeraphi ponunt᷑ cui dñr ardẽtes. Cupi/
ditas ꝗᷓ dicẽte Aug ẽ venenũ charitat
ex toto ab eis ẽ remonẽda:⁊ iuſticie eꝗ/

—
——— –— —

II I

aͤbe
ne
ati
üg⸗
in
nles
enti⸗
hl
ſnr
bo
ali
365
nini
lei;
jöc

lis
n
icd/
l⸗
Ne
tit
is,

tatẽ tenent᷑ ſeruare rõne officij ad quod
ſũt vocati:cupiditatẽ tenent᷑ deteſtari ꝑ
quã cõtingit eos eẽ iuſticie guerſoꝛes:

pᷣeſſe nõ no ſcũt.ſuꝑioꝛi efficiunt᷑ ifideles
iferioꝛibꝰ ĩpoꝛtabiles iuerecũdi efficiut᷑
ad petendu: ad negãdũ frõtoſi:ipoꝛtuni
vt'accipiãt ingeti donec accipiat: ingti
poſtq; acceperũt:doctã lingua ſuã gran
dia loqui cũ oꝑentur exigua:fiũt largiſſi
mi ꝓmiſſoꝛes:⁊ ꝑciſſimi exhibitoꝛes:blã
diſſimi adłatoꝛes ⁊ moꝛdaciſſimi detra-
ctatoꝛes: ſimpliciſſimi diſſimulatoꝛes:
⁊2 maligniſſimi proditoꝛes: ut diẽ Ber.

ad eugeniũ:tanto ergo magis cardinali

bus abdicatio tꝑaliũ ẽ neceſſaria quãto
ipᷣoꝝ tꝑaliũ cupiditas exquo mala ſupꝛa
dicta ſequunt᷑ magis repugnate eoꝝgfe
AG pꝛimũ ctionis ſtatui.
eſt dicedũ ꝙ non ſic

requiritur abdicatio tꝑaliũ in iã ꝑfectis

ſicut volẽtibꝰ gfici ꝙ in iã ꝑfectis nõ exi

ſtat:alias in dño nro ieſu xpᷣo qui fuit oĩ
um ꝑfectoꝝ caput non fuiſſet tꝑaliũ ab/
dicatio exeplarit᷑ demõſtrata:ſed ꝓ tato
dicit᷑ requiri in volẽtibꝰ ꝑfici magis q;ᷓ iĩ
ꝑfectis:qꝛ abũdantia tꝑaliũ nõ ſic eſt ti

menda pfectis ſieut perficiẽdis:vnde in

abꝛabã ſimłcũ ꝑfectiõe erat tꝑaliũ opu
lẽtia. CAld eſt d. ꝙ tꝑaſia ſunt in

ſtrumenta honoꝛis ⁊ reuerẽtie: vtendo

eis ad virtuoſe agendũ ⁊ ſuꝑerogatiõis
opera nõ aũt ad cupiditatis auaritiam.
Andepps dicit.v.Etbi.ꝙ hoies neſci/
unt oꝛare:nã oꝛant ut diuitias habẽ poſ
ſint:deberẽt aũt oꝛare ſicut ait ut eis be
ne vti valerint. C Ad a“ eſt dicẽdũ: ꝙ;
pauca tꝑalia requirunt᷑ ad executionem
nor miſterij ſicut virtuoſis ꝑauca ſuf
ficiut: magis aũt in cumulatiõibus tꝑa
liũ eoꝝ miniſteriũ vituꝑatur:nõ enis di
xit Apłus.ij. Chor..vi. Exbibetis vos

dei miniſtros in caſtris edificãdis in cõ/

ſanguincis ditandis in bonis tꝑalibꝰcu

mulandis: ſed in tribulatõibus ⁊ neceſſi

tatibꝰ:in anguſtijs in ſcientia in charita

centeſimaſecũda

te:in verbo veritatis:veſtiti ꝑ arma iuſti
cie a dextris ⁊ ſiniſtris.

Ppb ᷓſic ꝓceditur.
= D quartu Aietur eni

ſolã eni cupiditatẽ ip̃iſubeſſe nõ ſuſtinet

ꝙ nõ deroget perfectõi ſtatui car
dinaliũ ut oẽs de vna patria ſint electi.
Nõ eſt perfectioꝛ vocatio cardinaliũ q;
aploꝛuz. Sed apli oes fuerũt vocati de
vna patria: qꝛ oẽs de iudea electi ſunt.
Pꝛeterea ſicut aliqua patria videtur
eſſe excluſa ut deilla nõ vocetur aliquis
ad cardialatũ ſicut alamania: ſic aliqua
põt eſſe incluſa ut ſolũ de illa eligantur.
Pꝛeterea cardinales aſſumũt᷑ ut ſint
coadiutoꝛes pape.Si de ꝓpꝛia aſſumũ/

tur tanq; ſibi notioꝛes ⁊ ſidelioꝛes.

1 E qꝛ oĩs acceptõ
Incõcrariũ Peronandero⸗
gat ꝑfectionis ſtatui. Sʒ ſine ꝑſonazx ac
ceptiõe fieri nõ põt ut cardiales oẽs de
vna patria aſſumãtur. qui de toto oꝛbe
ſunt eligendi. G

P ſiden dicendm papa po-
Ki jideo teſt ſibi aſſumere car/

dinales in ſuum adiutoꝛium ⁊ conſiliu,ʒ
vnde vult ⁊ quos vult ⁊ quales vult: vn
de ſibi imputantur ad meritum vel de⸗
meritũ ſi boni ſint uel mali iuuenes vel
ſenes docti vel indocti. Nam ſi boni ſũt
⁊ ſapientes accreſcit eius merituʒ: quia
multitudo ſapientum ſanitas eſt oꝛbis
terrarum. Si vᷣo mali ſunt et iraſci᷑ in
his que ſunt dei:eius meritum decreſcit
quia modicum fructum poteſt afferre ſo
lius pape iuſticia quando ſententia pꝛe
ualet multoꝛum aliter affectoꝛum:verũ

tamẽ de congruo. Bernardus aſſignat

tres rationes in libꝛo de conſideratione
ad Eugenium:ꝙ non de vna patria: ſ,-
de toto oꝛbe terrarum cardinales eligẽ
di ſint. Pꝛima pꝛopter iuſticiam ſer⸗/
uandã glibet enim melius cognoſcit cõ
ditiões ſue patrie qᷓ; aliꝰ: ⁊ qꝛ vnuſꝗſqʒ
bene iudicat de bis que nouit ⁊ illoꝛu eſt
bonus iudex.i. Etbi.Ideo dicit an non
eligẽdiſunt de toto oꝛbe oꝛbẽ ĩdicaturi.
mm 4

.
.„ —

₰☛ .

¶Secunda ppter carnalẽ affectionem
remouẽdã. Si enim de vna patria oes
eligant᷑:nõ opinatur nec credit᷑ ꝙ aliter
fiat niſi vel pꝛecum interuẽtione:vel car
nis ⁊ ſanguinis affectiõe ex quo ut dicit
ſeꝗtur ſcandalũ nõ ſolum puſilloꝛũ ĩmo
maioꝝ de eccleſia. ¶ Tertia ꝓpter vni
tatem in populo xpiano nuciandã.Cõ-
tẽptus eniʒ ẽ cauſa diuiſõis ⁊ ſciſmatis
in eccleſia. Pꝛicipale enĩ motiuũ ſciſma
tis grecoꝛum fuit eoꝝ cõtẽpus ꝙ ad bo/
noꝛes eccleſiaſticos no aſſumebant᷑. Si
ergo de qualibet patria cardina les ñ aſ-
ſumũut᷑ diuiſo⁊ ſciſma ĩ ecclia generant.
AG pꝛimũ ergo eſt dicẽduz qꝙ½
=* * de iudea ſoluzʒ apłi
fuerũt vocati ꝓpter duo.Pajno qꝛ eccle
ſia ibi pᷣmo fundata fuit.Dèe alia vopa
tria aſſumi nõ poterãt nõdum fide chꝛi
ſti ibi p̃dicata ⁊ eccleſia ibi nõ fundata.
Secuũdo qꝛ vxpᷣs ſᷣm carneʒ ſolũ ex iudeis
natus ẽ ideo eius aplłi perquos ipſe cun
ctis gentibꝰ erat nuciadus ſolũ ex iude/
is vocandi erant. C Ad⁊c dicẽduʒ ꝙ
nulla patria excludit᷑ er qua ad cardina
latum aliquis vocari nõ poſſit. Sʒ quia
de alamanis conſuetũ eſtut eligat᷑. Im
peratoꝛ qui ẽ miniſter eccleſie ne ſecreta
eccleſie ſuis miniſtris pãdent᷑:⁊ ne quos
oʒ eſſe ſubiectos habeat in ecclia ex ſua
patria vel genere dños ⁊ iudices defen/
dẽtes:ideo nõ ↄſueuit eccleſia de alama
nia cardinales vocare.Silłr nec aliqᷓ be
tria ſic icludit᷑ ut de qualibet nõ poſſint
eligi q;uis de terris peculiaribꝰ eccleſie
magis ſit cõſuetuʒ aſſumi tanqᷓ; liberio
res ad cõſilia ferenda ⁊? iudicia exequen-
da. Q. Ad 3 eſt dicendum: ꝙ tüc papa
eligit magis in ſuos coadiutoꝛes cardi/
nales quato ꝓ republica eccleſie ſunt vti
lioꝛes ⁊ pꝛudẽtioꝛes cũ ipe ñ qð ſibi vti
le eſt ſed quod eccleſie digere eeuegtn.
S1 ic ꝓceditur.
quinty er eni ꝙꝙg
legatio nõ ſpectat ad cardinaliu
per fectionis ſtatů. Omnis eni tꝑalium

Q Lueſtio

pertractatio repugnat ꝑfectionis ſtatũ

V
qui enim tãgit picẽ inquinat᷑ ab ea. Sed
legatio raro fit ſine tꝑalium pertracta⸗/
tione ⁊ muneꝝ receptiõe ex quo ſeꝗt᷑ ꝑdi
tio rigoꝛis iuſticie. Scribit enĩ Eſa.lvii
Miſiſti legatos tuos pꝛocul.⁊ bumilia⸗
ta es vſq; ad inferos:nõ ergo legatio ꝑ/
tinet ad eoꝝ perfectiõis ſtatũ. ¶Pꝛete
rea quod couenit miſſis non pertinet ad
ꝑfectionis ſtatum cardinaliu qui ſũt aſ-
ſiſtentes: ſed legatio ↄuenit miſſis dero
gat ergo perfectionis ſtatui card inaliũ
Pꝛeterea oĩs ſimłlatio ⁊ ꝑſuaſio repu
gnat pfectionis ſta tum:ſed in legatione
multa quãdoq; ſimulant᷑ perſuadetur.
Diẽ eni glo. ſuꝑ illo vbo Geñ xxxu. Mit
toq; nũc legationẽ ad dñm meuũ ut inue
niã gratiã in cõſpectu tuo ꝙ ad placãdũ
boſtis iram ꝓſunt aliquando perſuaſibi
lia humane ſapientie ee = .D
L eſt qꝛ opus q
J n CO trarin xpᷣo attribuit᷑

ptinet ad ꝑfectionis ſtatũ. Sed legatio

xpᷣo attribuit Hiere.xlix. Auditũ audiui

a dño ⁊ legatus ad gentes miſſus eſt.
6 dicendũ ꝙꝙ in ꝑſona ꝑfe
EEctoꝛũ loquitun Apls. ij
Chorꝗ..v.qñ dicit ꝓ chbꝛiſto ergo puta vi
ce xpi qui fuit legatus dei legatiõe fungi
mur tanq; de exhoꝛtante per nos: fungi
ergo ptpᷣi legatione nõ derogat ꝑfectio
nis ſtàtum cardinaliũ dũmodo admini-
ſtretur mõ quo adminiſtrada ẽ: quas at

coõditiones debeant br̃e cardinales: qui

in legatione mittunt᷑ narrat Ber. ad eu-
geniũ dicens. Tales tibi expedit in lega
tione mittere qui miſſi poſt aurũ nõ erãt
ſed rpᷣm ſequãtur qui queſtũ legationez
nõ eſtimẽt:nec requiraut datusiſʒ fructũ
qui regibꝰ exhibeat ſe. JYoanne egyptis
moyſen:foꝛnicãtibꝰ finees:idolatris be
liã:auaris beligeũ. Petꝝ mẽtiẽtibꝰ.Pau
lum blaſphematibꝭ:negociãtibꝰ xpᷣm: ꝗ
vulgũ no ſpernãt:ſʒ doceãt:diuitẽ ñ pal
pat: ſj terreãt: pauꝑem nõ grauet ſed fo
ueant: manus pncipum nõ paueãt ſʒ cõ

RZ ä — Ee

temnũt:qui ecelias nõ ſpoliẽt ſj emẽdẽt

qui marſubia nõ exhauriãt ſj coꝛda refi

ciant ⁊ crimina coꝛꝛigant:qui nõ de do/

te vidue ⁊ patrimonio crucifixi ſe vel ſu
os ditsre feſtinent:qui adte reuerſ feti/
gati quidẽ ſed nõ ditati gloꝛiãtes: nõ q;

curioſa ſumptuoſa queq; terraꝝ attule-/

rint:ſed ꝙ relinquerit pacẽ regnis:legẽ
barbaris: quietè monaſteris:eccłijs oꝛ

dinez:clericis diſciplinã:deo ppłm acce

ptabilem ſectatoꝛum bonon dbenn.
„ ergo eſt diceduz &œ
Ad Paimn magne perfectiõis
e ſt tꝑalia pertractare ⁊ eoꝛum cupidita
te nò cõtaminari:ſic narrat Ber. ad eu-
eniũ de martino qui dũ eẽt cardinalis
actus legatus in daciatã pauper reme-
auit ut pene expẽſis ⁊ equis deficientibꝰ
vix perueniret floꝛentiã: vbi cũ epᷣs loci

donaret ſibi vnũ equũ:elapſo tꝑe cuʒ in

cura haberet cãm dixit ſibi. Decepiſti ne
ſciebam in curia tibi iminere negociuʒ:
tolle equũ tuuʒ ecce in ſtabulo ẽ vere:ut
Bern. dicit res alteriꝰ ſeculi ẽ: rediſſe de
terra auri ſine auro tranſiſſe ꝑ terraʒ ar/
genti ⁊ argentũ neſciuiſſe:donũ etiã qð
poterat eẽ ſuſpectuʒ illico reieciſſe:pᷣbet
nãq; nibil reciꝑe in legatione pᷣter taxa/
ta ſtipẽdia ſecuritatẽ in ↄſcien tia: ĩ locu
tione audiẽtiã: in iudicijs rectaʒ iuſticiã
¶Ad 2 dicẽdũ ꝙ q;uis regulariter
aſſiſtentibꝰ nõ cõueniat mitti ex ſuboꝛta

cauſa aſſiſtẽtes qũq; mittunt᷑ ſiẽ ꝑʒ de il
lo angelo qui miſſus ẽ ad purgãdũ labia

eſaie qui fuit de oꝛdie ſeraphiut pʒ Eſa.
vi. Ad qm eſt dicendum ꝙ ſic dicit ibi
Augꝰ iacob angelos:ĩ ſuo comitatu ha
buit ⁊ tamẽ legatos ad placãdũ fratreʒ
ſuũ miſit:cuiꝰ exeplo admonemur ut qᷓ;
uis credamus in deum ⁊ ſperemus eius
ↄſilium nobis nõ deeſſe:tñ faciamꝰ que

faciẽda ſüt ex ꝑte nr̃a in ſa lutis ſubſidiũ
¶ Qõ. c iij.quõ ſtatꝰ pſectõ repñtaĩ ĩ ep̃iſ

Bu C videndum eſt quõ ſtatꝰ
perfectio repñtatur in
epᷣis. Circa quod querüturquĩq;

—

—

centeſimatertia 1

—

Primo vtrum ep̃i ꝑfectioꝛi modo re
pꝛeſentet ſtatum apoſtoloꝛũ q; religioſi
Secundo vtrum ad perfectionis ſta
tum acquirendũ magis religio q; epᷣalis
pꝛelatio ſit pꝛocurãda. ¶ Tertio vtrũ
in epis cura tꝑalium diminuat de eoꝛuʒ
ꝑfectionis ſtatu. ¶ Quarto vtrum ep̃i
de bonis eccleſie poſſit condere teſtamẽ
tum. ¶ Quinto vtrum ep̃i bona eccłia
ſtica non erogantes pauperibus mane
ant in perfectionis ſtaaut.
D pꝛim ergo ſic ꝓcedi
* *½ tur. Didet. n.
ꝙ epiſcopi non perfectioꝛi modo
repꝛeſentent ſtatuʒ apoſtoloꝝ qᷓ; religio
ſi:a poſtoloꝛum enĩ perfectio fuit in hboc

ꝙ reliquerant oĩs ⁊ ſecuti fuit chꝛiſtum
iuxta illud Matth.xix. Ecce nos reliꝗ⸗

mus oĩa⁊ ſecuti ſumus te.Sed religioſi

perfectioꝛi modo in hoc aplłos repꝛeſen
tãt qᷓ; eᷣi. C Pꝛeterea Ambꝛo. dicit ſu
per illo verbo.i.Chi.vi. Tu autẽ bomo

dei bec fuge. Nibil enim tam aſpeꝝtam

pernicioſum qᷓ; ſi vir eccleſiaſticus maxi
me qui ſublimen tenet locuʒ diuitijs hu
ius ſeculi ſtudeat:quia nõ ſolum ſibiipi
ſed ceteris obeſt quibus contrariã dat
foꝛmã.Sed epᷣi diuinis ⁊ tꝑalibus ma-/
xime ſtudent apłoꝛum ergo pertectiõis
ſtatu non repꝛeſentãt. ¶ Pꝛeterea Ber.
dicit ad eugeniuʒ apoſtoloꝛũ foꝛma bec
eſt ut intelligatur eis eſſe interdicta do
minatio ⁊ iniũcta miniſtratio Sʒ in mi

niſtratione perfectioꝛi modo imitantur

apoſtoloꝛum ſtatum religioſi q; epi.

ℳ.

PPπ 1 eſt. quia illi per-
n C0 trarii?dn mogo re

pꝛeſentant ſtatum apoſtoloꝝ qui ſucce/

qunt eis in regimine eccleſie. Dicit eniz

apoſtolus Actl.xx.attẽdite vobis ⁊ vni
uerſo gregi in quo ſpiritus ſanctus poſu

it epiſcopos regere eccleſiam dei quã ac

quiſiuit zngalne ſna⸗ ſcnt O
* dicendum qꝛ ſicut Dio⸗
Rnd 60 nyſius dicit.v.c. eccleſia

ſtice bierarchie:epiſcopoꝛum eſt ꝑficere

Ar.

coꝝ aũt ꝗ ꝑficiunt᷑ vniuerſoꝝ altioꝛ oꝛ⸗
do ẽ monachoꝝ ⁊ religioſoꝝ.fuerũt aũt
qtuoꝛ aplis collata a chbꝛiſto ꝗᷓ ꝑfectio/
ʒẽ oſtend ebant:in quibus epiſũt eoꝛum
ſucceſſoꝛes. ¶ Pꝛimo virga ptãtiua in
ſuſceptione tẽpoꝛaliũ ſtivendioꝝ: Mar.
vi. pᷣcepit eis ne quidi tollerent in via:ni
ſi virgam tm: ut noie virge ptãteʒ a xpᷣo
receptam recipiendi tẽpoꝛalia ſtipẽdia
intelligamus:ut Augꝰ exponit. Se⸗
cũdo claues in adminiſtrationis iuriſdi
tione ſacramẽtoꝝ: Matth. xvi. Tibi da
bo claues regni celoꝝ. ¶ Tertio infla⸗
tio ſpũs ſancti in remiſſionẽ pctõꝝ: Jo.
xx.inſufflauit ⁊ dixit eis Accipite ſpꝛum
quoꝝ remiſeritis peccata remittunt᷑ eis
Sup quo vᷣbo dicit Gꝛeęgoꝰ: ¶ibet intue
ri ad quãtũ culmẽ gloꝛie ꝑducti ſint apo
ſtoli: ut vice dei gꝗbuſdaʒ pcta retineant:
quibuſdam relaxent:quoꝝ vota nunc in
eccleſia epi locum tenẽt. ¶Quarto di⸗
ſperſio linguarũ in pᷣdicatioe euãgelioꝝ
ctj.i. Apparuerũt illis diſpartite lin-
gue tãq; ignis.ſeditq; ſupꝛa ſingulos eo
rum:ut foꝛis apparentibus lin guis igne
is:intelligamꝰintus coꝛda eoꝝ ſacra eſſe
flammãtia in dilectiõe dei ⁊ ꝓximi: ꝗa
qui charitatẽ dei ⁊ ꝓximi nõ habẽt eua/
gelij pᷣdicationem nullatenꝰ aſſumere de
bent: ut Gꝛegoꝰ dicit. In iſtis aũt qua⸗
tuoꝛ ſoli epi ap łoꝝ ꝑfectõis ſtatũ repᷣſen
tant:non autem Sigiol. ai
2 11I ergo eſt dicendũ: ꝙ
ℳ G Pamué; i non ſunt ſucceſ⸗
ſoꝛes aploꝝ in voto pauꝑta tis:niſi tenẽ
do ipſã i animi pparatiõe.pᷣm quẽ modũ
oẽs exũtes inperfectiõis ſtatu debẽt eẽ
pauperes ſpũ. In voto enim pauꝑtatis

planũ eſt ꝙ magis religioſ ſunt eoꝝ ſuc

ceſſoꝛes q; eſi:cũ apłi pᷣus fuerint voca
ti ad ſtatu religionis q; pᷣlationis:ut ſu/
pꝛa dictũ fuit. Sunt aũt eoꝝ ſucceſſoꝛes
epᷣi in iudiciaria ptãte q;tum ad illa qua

tuoꝛ que ſuperiꝰ dicta ſut in ꝗbꝰ ꝑfectio/

ri mõ cp̃ᷣi repᷣſentãt aplłoꝝ ſtatũ q; religi
oſi. C Ad ⁊m eſt dicendum: ꝙ epi tꝑa/

Queſtio II

bus adberentes.⁊ mũdi gloꝛiã querẽtes
in perſectionis ꝗdeʒ ſtatu ſũt:ſed erno
nis opus nõ implent. OSicit em Bꝛegoꝰ
in paſto. Sacrũ quippe epᷣale officiũ nõ
ſolũ non diligit:mo neſcit:qui ad culmè
regiminis anhelans in occulta medita/
tione cogitatiõis ceteroꝝ ſubiectiõe pa-
ſcit᷑: laude ꝓpꝛia letat᷑: ad honoꝛein coꝛ
eleuat:reru affluentiu abundantia exul-⸗
tat:⁊ mundi lucrũ querit ſub eius hono/
ris ſpecie quo mudi deſtrui lucra debue-
runt. C Ad ʒ“ eſt dicẽdũ:q foꝛma apo
ſtoloꝝ vtrũq; requirit dñationẽ:in ptate
72 miſtratione in mẽtis hũilitate ut ꝗſq;
apłoꝝ ſucceſſoꝛ tanto fit hũ ilioꝛ atq; ad
ſeruiendũ deo ꝓmptioꝛ quãto ſe obliga/

tioꝛem eẽ cõſpicit in redd enda rõne.

ℳ.

Dliecundu tcn

ꝓ ad acgrendũ pfectionis ſtatũ
magis epᷣalis pᷣlatio qᷓ; rcligio ſit ꝓcura
da. Maioꝛis eni perfectiõis ẽ epᷣalis pᷣ⸗
latio q; religio:ſed religio ꝓpt᷑ perfectio
nis ſtatũ quẽ bʒ annexu licite ꝓcuratur:
ergo multo magis ep̃alis platio. S.
ſcribit᷑ extra de elec. MNibilẽ qð eccłie dei

magis officiat q; ꝙ indigni pᷣlati aſſu-

mant᷑ ad regimẽ aiaꝝ. licite ergo poſſũt
cogi eligentes ꝑ pᷣncipes terrarũ ut eli/
gant epᷣm dignũ ⁊ ſufficiente:ſi indignũ
volüt eligere. Pꝛeterea ꝑfectio cha
ritatis eſt pcurare ſ lutẽ aia ꝝ:ſʒ religio
ſi ut in pluribꝰ ad ſalutẽ aiaꝝ ꝓcurandã
qᷓ; clerici ſeculares magis vident᷑ eẽ ido
nei ⁊ auidi:licitũẽ ergo eis ꝓcurare epa
MRKati ꝑ ſe ⁊ ꝑ mudi pycni peurario
In cõtra E qð diẽ Gꝛe⸗
In cot rin in paſto.virtuti
bus pollens coactus ad regimẽ epiſco/

pale veniat.virtutibus vᷣo vacuus nõ co
Rn ecO actus accedat.

dicendu: ꝙ ſtatus epa
quatuoꝛ includit quibus caret religio.

Pꝛimo bhʒ epᷣalis pᷣlatio piũctã bono
ris reuerẽtiã. ¶ Secũdo pᷣſupponit in
ſuſcipiẽte cbaritatis abũdãtiã. ¶Ter

9 — — — ⏑ — — — — —

— — —. — —w —

— =

des
ctio
gos
no
lene
it,

10
ru⸗
o/,
bue⸗
apo
tte
96

ſie
di/
g
ocht
ige
tda
eido
10
tioc
Greß
gittuti
gſſo⸗

noͤce

301

diso⸗
ibon
ohlt i

C

.
Ar.
tio bʒin adminiſtratione tpalium affluẽ
tiam. ¶.Quarto erponit᷑ ad giculoꝝ im
minentiã. Hon ẽ.n. aliud ptãs culminis
niſi tẽpeſtas mentis: in qua cogitatio
nuʒ ſo ꝓcellis vani coꝛdis q̃tit᷑ buc illuc

inceſianter impellit᷑: ut ꝑ repentinos ex/

ceſſus oꝛis ⁊ operis quaſi ꝑ obꝛuentia ſa
xa frangat᷑: ſicut dicit Gꝛegoꝰ in paſto.
ꝓcurare ergo honoꝛis reueretiã eſt ambi
tioſitatis. putare vo ſe bre charitat abũ
dantiã ẽ temeritatis.reꝗrere aũt tꝑaliũ
affluentiã eè cupiditatis.Exponere vᷣo ſe
ad ꝑtculoꝝ iminentiã ẽ mentis tẽpeſtat.
Quieto nãq; mari unperitus nauta na
uim dirigere põt.turbo auũt tempeſtatis
fluctibus etiã peritus nauta ſe cõfundit
7 perturbat:ſicut dicit Gꝛegoꝰ in paſto.

Ad acꝗrendũ igit᷑ gfectionis ſtatum re

ligio que oĩbus iſtis caret licite ⁊ ſalubꝛi

ter ꝓcurat᷑. Epᷣalis do pᷣlatio minime.

Et per boc pʒ rñſio ad pᷣinuũ. ¶/ Adꝛẽ

dð. ꝙ non ſufficit bonũ ꝓcurare:nin. ꝓcu
retur per bona media.vn quantucunq;
eligentes indignũ eligunt in em cogen

di nõ ſunt ut eligant magis dignũ:ne ſic
electi pncipum ſeculariũ fauoꝛe:dicãt il
lud quod ſcribi᷑ Amos.vi. In foꝛtitudi

ne nr̃a aſſumpſimꝰ nobis coꝛnua: immo

gqſas electioni de ſe facte ꝑ ſecularis po
teſtatis abuſum aſſentire pᷣſumpſeritcõ
tra canonicã libertatẽ:⁊ effectu electio/
nis carere dʒ:⁊ ineligibilis fieni: ut ſcribi
tur extra de elec. Ad ʒ“eſt dicẽdũ:qꝙ
ſicut dicit Gꝛegoꝰ in paſto. MWulti fin⸗
gunt ſe de bono opere amare quod non
amãt.de mundi gloꝛia non amare quod
amãt.Cuũq; ꝑcepti pncipatus pꝑfrui of-
ficio ſecularit ceperint: libent᷑ obliuiſcũ
tur qcquid ante religioſe cogitauerunt.
Quantũcunq; ergo religioſi videant᷑ eẽ
magis idonei uel auidi ad ſalutẽ aigaruʒ
curandã q; clerici ſeculares. Deteſtabi
in eis ut ipſi ingerat ſe ad ꝓcurandũ

1 platiõis ſtatũ.
D tertin &εoccdtur:
AVigetur enim ꝙ in epiſcopis tẽ/

4.

centeſimatertia

III

poꝛalium cura diminuat de perfectionis
ſtatu:quia quod deteſtatum eſt a ppᷣis ne

impedirent᷑ a contemplatiõe nãlis phi-
loſophie deteſtandũ eſt ab ipĩs epis ne

impediant᷑ contemplatione ſuꝑne theo

logie. Sed Hieroꝰ.dicit cõtra bieromi-

nianum: ꝙ Socrates ille thebeus pꝛin-
ceps phbõꝝ ꝓiecto in mare non ꝑuo auro
pondere: abite inquit peſſime cupidita-

tes ego vos mergã:ne ipſe mergar in vo

bis. ¶Pꝛererea.ij.Thi.ij.Aplius dicit
q; nemo militans deo implicat ſe nego⸗
cijs ſecularibus:ſed ep̃i ſunt chꝛiſti mili
tes:ergo tꝑaliuz implicatio diminuit de
eoꝝ ꝑfectiois ſtatu. ¶ Pꝛeterea quod ẽ

cã ꝓuocationis ad luxuriã ⁊ cupidita/
tis auaricigom eſt remotio a perfectionis

ſtatu:ſed implicatio tempoꝛalium ẽ cau

ſa pꝛouocationis ad luxuriam:⁊ cupidi⸗

tat ad auariciam. vnde in perſona pꝛe-

latoꝛum curis tempoꝛalium vacantiuʒ

ſcribitur Amos.vi. Ae vobis qui opu-

lenti eſtis in ſyon: ⁊ confiditis in mon/
te ſamarie optimates capita pon oen

ingredientes pompatice domum iſrae

qui doꝛmitis in lectis eburneis ⁊ laſci-

uitis in ſtratis.

In contrarium n:a⸗

tenentur paſcere gregem eoꝛum non ſo-

lum verbo ⁊ exemplo:immo tempoꝛali

ſubſidio:ſicut dicit gloſa ſuper illo verbo

p Petri.v. Paſcite qui eſt in vobis gregẽ

dei: ſed hoc non poſſunt fac ere ſine tem
poꝛalium adminiſtratione: non ergo tẽ
poꝛalium cura diminuit de eoꝛum per/
fectionis ſtau.

dicendum ꝙ& ad perſe⸗
Knd c0 ctionis ſtatum epiſcopa

lis aliquid eſt deſiderio apparenduz. ali

quid vᷣo eſt pꝛopter alioꝛum ſalutem to/
lerandum: ⁊ aliquid eſt exempla riter de
monſtrandum. . Er deſiderio nanq;

eſt appetenduz ſpualium contemplatio
teleranda vo eſt tempoꝛalium admini:

ſtratio. Exemplarit᷑ vo demõſtrada

. 3 .
. .

eſt omnium tempoꝛalium abdicatio.mł
tum enim decidit a ꝑfectionis ſtatu vi-
talepoꝝ:ſi ex deſiderio ipſi tꝑalibus inſer
niunt. Oicit enim Gꝛegoꝰ in paſto.expo
nens illud verbũ Treñ.iiij. Diſperſi ſũt
lapides ſanctuarij in capite oiuʒ platea
ruũ: ꝙ tunc lapides ſanctuariu diſperſ in
eapite oium platearũ iacent:qñ ſacroꝝ
oꝛdinum viri terrenis actibus ex deſide
rio inſeruiũt:ex quoꝝ ᷣus officio ſancti
tatis gloꝛie ſtare videbat᷑ ꝓ ſalute tamẽ
alioꝝ interduz toleranda e tꝑaliũ admi
niſtratio. Dicit eni Bꝛegoꝛ ibi ꝙ ſecula⸗
ria negocia aliqñ ex cõpaſſione toterãda
ſunt:nuc; tñ ex amoꝛe reꝗrenda. Mã ſut
nonnulli epiqui gregis curam ſuſc ipiũt
ſʒ ſid ſibimet vacare ad ſpuũaſta appetũt
ut rebus exterioꝛibus nullatenꝰ occupẽ
tur:ꝗ cũ curare coꝛpoꝛalia funditus ne-
gligũt ſubditoꝝ neceſſitatibus minime
occurrunt:quoꝝ nimirũ pᷣdicatio plerũ-
q; deſpicit᷑:quia ⁊ ſi facta delinquentiuʒ
coꝛꝛigunt tñ cũ eis neceſſaria pᷣſent vi⸗
te nõ tribuũt: nequaq;; libent᷑ audiuntur
qꝛ egentis mentẽ doctrine ſermo nõ pe-/
netrat:ſi bunc a pud eius animũ manus
miſericoꝛdie nõ cõmendat:ſed ſꝑ ſic exe/
plariter ꝑ epiſcopos demonſtranda cẽ oĩ/-
um tepoꝛalium abdicatio:ut de ipfoꝛuʒ
cupiditate nullatenꝰ apud ſubditos vo-⸗
cari poſſint. vt enim ibi dicit Bꝛegoꝰ!
Tot moꝛtibus digni ſunt pᷣlati quot ad
ſuos ſeditos ꝑditois exẽpla trãſmittũt
A G pꝛimũ ergo eſt dicẽdu: e
. * Rtempozalium cura
nõ aſſumit᷑ ab ep̃is: ut eoꝝ implicatione
demergant᷑ ſed ut charitatl amoꝛe pau
peribus ad miniſtrent. C Ada“ eſt dv.
ꝙ ep̃i tempoꝛ aliũ curam non debent er
amoꝛe ↄſiderare:ſed interdu ex cõpaſſio
ne alioꝛum tolerare: ⁊ ſi que de fectũ pa
tiuntur in tali toleratione:hoc ipſum eſt
eis ad meritũ ⁊ ad augmentuʒ pfectioõis
ſtatus. C. Ad 3“ ẽ d. ꝙ illa vba dicut᷑
in gſona illoꝝ pᷣlatoꝝ ſic diuitijs afflu-
unt ut nõ curet nec cõpatiunt᷑ ſug ↄtri/

„

tiõem ioſeph:quia ſi ꝗs deppło decez tri
buũ perit ↄtẽnunt:quaſi moꝛiant᷑ bꝛuta
aia lia:ut ibi dicit glo.de quibus ſiłr dicit

ꝛegoꝰ in ps ſto. expon ens illud verbuʒ

Treñiij. Mutatus ẽ coloꝛ optimꝰ:di⸗/
cens ꝙ coloꝛ optimus tuc mutar᷑ cũ quo
rundã qui agere religioſe credebant᷑ añ
concepta eſtimatio minuit᷑ nam cum ꝗ

libet poſt ſanctitatis babitum terrenis

ſe actibus inſerit per cupiditatis auari/
ciam quaſi coloꝛe ꝑmutato ante buma⸗/
nos ockos eiꝰreuerẽtia deect⸗ dalcſei
evpiſcopi de bonis eccleſie poſſint
teſtam entuʒ condere. Epiſcopus nãq;
poteſt pecuniam acceptam de poꝛtione
ſibi debita don are cui placet:eodẽ modo
poteſt illa pecunia emere poſſeſſionem
⁊ illam poſſeſſionem relinquere ꝑ teſta-
mentuʒ quibus vult. ¶ ¶ Preterea bona
eccleſiè aliqñ ſũt indiſtincta a bonis pꝛo
pꝛijs epᷣi.cum igitur om nia ſint in diſpẽ
ſatione epᷣi poterit in caſu de oibꝰ teſtari
¶Pꝛeterea de illis bomo poteſt teſta
rique ſunt in eius poteſtate. Sed ſcribi
tur.xij.q.i.c.pᷣcipimus. Res eccleſie ĩ po

teſtate ſusa epiſcopus babeat. Si enim

anime bominum pꝛecioſe illi ſunt tra-
dite: multo magis opoꝛtet eum curam
gerere de pecunijs:ita ut poteſtatę eius
indigentibus oia diſpenſentur. C Pꝛę
terea que bomo poteſt donare poteſt in
teſtamento relinqu ere:ſed epiſcopi aliq
donare poſſũt:ut ſcribi᷑ extra de dona.
In Cõtrariũ eſt quod ſcribit᷑
. EI H½ xijq. v. Si epi/
ſcopus condito teſtameto aliquid de ec
clena ſtici iuris pꝛopꝛietate legauerit ali
ter non valebit niſitm de ꝓpꝛ ijs facul/
tatibus ſuppleuerit.
Rn G cO dicendum ꝙ bona epi⸗
ſcopoꝛum q; tum ad pꝛe
ſens in triplici genere ſe babere poſſüt
Quia quedã ſunt ſua ꝓpꝛia ex pater
na bereditate uł ꝓpꝛio lucro ſibi acꝗſito

IIII

tri⸗

ſuis⸗

ſp
cpin
ordin
tutn.
lurg
Nob⸗

lll

i
euts
dieit
tbo;
1d,
guo
ffrti
na
tmi
on/
m,
t
d
j9„
ſit
one
00
hen
ſa⸗
one

lnt
ir

tcck

gito

Quedam vo ſunt eccleſie bona imo/
bilia in poſſeſſiõibus ⁊ aĩalibꝰ quoꝝ fru-
ctꝰ ipſe ꝑcipit ⁊ diſppẽſat. ¶ Quedã vᷣo
ſũt mobilia ſic ſũt pecunia veſtes ⁊ alia
buiuſmodi. Se pꝛimis vᷣo ut de rebꝰ pa
trimonialibus vel ꝓpꝛio lucro ſeu ex do
ctrina ſibi acquiſitis epᷣs teſtari põt ⁊ il-
la relinquere ſuis heredibus dũmõ non
ſint hereticiuel pciſ ſeu excõicati: ſicut
ʒ. xij.q.i.c.epᷣi. e bonis vᷣo ecclłie ſtabi

ibus epᷣs nõ poteſt teſtari: nec illa bexre
dibꝰ rel inquere cũ alienari nequaq; poſ
ſint qꝛ res eccleſiaſtice nõ ſũt ſue niũ quo
ad vſum. Ande ne ſanctnariũ dei videa

tur iure hereditario poſſideri ꝓuide ſta⸗
tutum eſt ut ſi ꝗs epᷣs de eccłiaſtici iuris
ꝓpꝛietate legauerit aliqd alicui nullius
valoꝛis ſit niſitantũdem de ꝓpꝛũs facul
tatibus ſuppleat. De bonis vo mobili-
bus epᷣs in vita ſua ⁊ ĩ egritudine ſua cõ
ſtitutꝰ dũmodo ſit cõpos ſue mẽtis mo/
derare nõ ratione teſtamẽti ſed rõne ele
moſyne põt cõferre pauꝑibꝰ⁊ locis reli
gioſis ⁊ illis qui ſibi viuente honeſte de/
ſeruierunt ſiue cõſanguinei ſunt ſiue alij
ſicut patet extra de teſta.c.relatum.

ergo eſt dicẽdũ: ꝙꝙ
Ad Peimn poſſeſſio empta ſta

tim facta eſt ecdeſie ex quo fuit empta

de pecunia eccleſie ⁊ poſſeſſio eccłie nõ

põt alienari niſi ꝓ vtilitate eccleſie ⁊ cũ
cõſenſu ep̃i ⁊ clericoꝝ:ideo ſingulare eſt
boc ĩ pecunia ecclie ut res ĩde ẽpta cuiuſ
cũq; noie emat ſit ecclie ⁊ eccłie directã
vendicationẽ babet ad eã petendã.Se
cus aũt eſt de rebus mobilibus qᷓs epᷣus
babet ad ſuũ vſum quas poteſt epᷣs in vi
ta ⁊ in moꝛtis articulo alienare in vſibꝰ
ſuis ⁊ ĩ vſus cõuertere pietatis ñ ꝑ mo
dũu teſti 2 modũ elemoſyne ſicut dictũ
ẽ ſupꝛa. C Ad ⁊"e dicẽdũ ꝙ vel ẽ certũ
epᷣm habere vel habuiſſe bona ppꝛia tꝑe
oꝛdinationis vel poſtea aut non eſt cer/
tum. Si non eſt certum ſemper pꝛeſumi
tur ꝙ totum eccleſie ſit indiſticte donec
pꝛobetur contrariũ.Si vᷣo certum eſt re

—

Ar. centeſimatertia „

ſtitui debent illis quibus epᷣs es legauit
qꝛ cuivoluit pꝛopꝛia bona potuit cõfer⸗
re:ſiue ante epatum ſiue in epᷣatu ſi bhere
ditaria ſucceſſiõe vel aliquo iuſto titulo
fuerint ſibi acquiſita noĩie ſuo:nõ nomi⸗
ne eccleſie. Si auteʒ ſine teſtamẽeto dece
dit:hereditas eiꝰ eccleſie cui pꝛefuit de/
uoluitur. Ad ꝭe ꝙ dicendũ ꝙ bona
eccleſie ſunt in poteſtate epi q;tũ ad diſ
penſationẽ non q;tum ad dñationẽ niſi
q;tum ad vſum. deo regulariter teſta⸗
ri non põt niſi de licentia pape apud quę
dominiũ reũ eccleſiaſticaꝝ dignoſcitur
reſidere ut ſupꝛa ẽ dictũ. C Ad eſt di
cendum ꝙ vonatio illa quam poteſt fa/
cere epᷣus intelligitur modeſte de rebus
mobilibus n per modum teſtamenti:
ſed per modum demoſyne in pios vſus
⁊ in remunerationem illoꝛũ qui ſibi vel
eccleſie honeſte ſeruierunt. ⸗
Oguinthᷓ ſic pꝛocedit.
9 Nidetur eniʒ
ꝙ bona eccleſiaſtica non erogan
tes pauperibus in perfectionis ſtatu nõ
remanęet:ſuper illo eni verbo Amos.iiij
audite verbuʒ hoc vacce pigues q̃ eſtis

in monte ſamarie. Glo.dicit ꝓphbeta
loquitur ad ep̃os ⁊ ad optimates deceʒ

tribuum ut audiant verba dei quos nõ

boues aratoꝛes ſed deriſoꝛie vaccas pĩ

gues vocat:quia reſidentes domi gulez

ventri ſubſeruiũt oppꝛimẽtes egenum ⁊
pauperẽ dum bona illis debita in ſuos
vſus redigunt:non ergo remanẽt in per

fectiõis ſtatu ep̃i ꝗ bona eccliaſtica pau

peribus non erogant. ¶ Pꝛeterea illud
quod fraudat bomineʒ: eterna mercede

derogat ꝑfectiõis ſtatui. Sed Ambeo.

dicit in libꝛo de offi.loquens epo neq;.n.
ꝓpterea te deo dicaſti uttuos diuites fa
cias ſed ut tibi vitam perpetuam fructu
boni oꝑis acquiras ⁊ pꝛecio miſeratõis

peccata tua redimas: putant ſeparũ po

ſcere pᷣciũ:querũt tuũ vite tue fructũ adi
mere: ↄtẽdũt ⁊ accuſant ꝙ cos diuites
nõ feceris:cũ te velint illius eterne vite

—

Queſti 114

1

fraudare mercede. Pꝛeterea qð eſt
in alterius ptãte nõ poteſt teneri ſine de
trimẽto ſalutis: ſed oĩa bona eccleſiaſti
ca paupeꝝ ſunt:ſicut dicit Ambꝛo.⁊ ex-
ponitur.xxiiij q.ix.c.ↄuenioꝛ. Sunt eni
bonoꝝ eccleſie pauꝑes legitimi beredes
⁊ poſſeſſoꝛes:epiſcopi aũt ſolum diſpen/
ſatoꝛes:ſi ergo illa nõ diſpenſant eis nõ
remanent in perfectionis ſtatu.

Anrs eſt:qꝛ nullus mi
J n C0 tranugt pꝛopꝛijs ſti
pendijs:ut dicit Apls.i.Chor.ix. Sed
ep̃i ſunt milites ⁊ miniſtri eccleſiaꝝ: lici
te ergo poſſunt de bonis eccleſie viuere
⁊ illa nõ tenent᷑ pauperibus e᷑rogare.
Bn eO dicendũ: ꝙ ſicut ſcribit᷑
. Cauctoꝛitateτρgoz. xij.
q.ij. Mos ẽ apłice ſedis oꝛdiatio epo pᷣ/
cepta tradere ut de oi ſtivendio ac de bo
nis eccleſie quatuoꝛ debeãt fieri poꝛtio/
nes. ¶ Aua que cõferatur epo ⁊ fami
lie eius ¶¶ Alia clero. ¶ Tertia Baggi
bꝰ. ¶ Quarts eccłus repandis. Oe
poꝛtiõe ergo deput ata epᷣo pꝛo vita ſua
7 eius familia: eo modo ten et᷑ epᷣs ſubue
nire pauꝑibus quo tenetur ſubuenire de
bonis ſuis pꝛopꝛijs:⁊ ſicut quilibet aliꝰ
chꝛiſtianus tenetur pauperibꝰ ſubueni⸗
re ſeruato debito oꝛdie charitatis. De
poꝛtione vᷣoque debetur pauperibꝰ vel
eccleſijs reparãdis ſeu clero que omnia
iſta quandoq; idiſtincta ſunt ⁊ oia ponũ
tur eſſe in ad miſtratione epᷣi ſi de eis epi
ſcopus aliquid fraudat. Planũ eſt ꝙ ve/
cidit a perſectionis ſtatu ⁊ tanꝗq; infide
lis diſpeniatoꝛ eſt iudicãdus.Si vᷣo pꝛe
dicta bona ſint diſticta ⁊ epiſcopi fiq ei
cõmittantur eoꝛum diſpenſatio ⁊ diſtri
bur io ⁊ ex certa cõſcientia exceſſum faci
at fraudulenter in talibus ſubtrabendo
notabiliter de poꝛtione debita pauperi/⸗
bus u el eccleſie reparand e cum etiaz il
la in caſu neceſſitatĩ pauperibꝰ debeant
erogari eodẽ mõ ſine detrimẽto ſue ſalu

,„RASDtis fieri nõ põt.
Ad Peimieng eſt dicẽdũ q ꝓp

.ℳU

pbeta loquitur in perſona illoꝛum pꝛela
toꝛuʒ qui nõ ſolũ bona eccleſiaſtica pau-
peribus non erogant:ĩmo pꝛoꝑꝛia bona
ipſoꝛum pauperu per violentis miniſtro
rum ſubripiunt. AVñ ibi dicit glo.loauẽs
in perſona miniſtroꝛuʒ:permittite tin ⁊
iubete.Et nos ſpoliabimꝰ domos pau/
perum ut bona illoꝛũ in noſtros vſus re
digamus: niſi enim maioꝛes ded erit po
teſtatez: minoꝛes quod deuoꝛent nõ ba

berent. Planũ eſt autes ꝙ vtroq; modo
ſubtrabere bona pauperũ derogat ꝑfe-
ctionis ſtatui. C Ad 2ꝛ“ eſt dicendũ.qꝙ

cõſanguineis epiſcopi bona eccleſie nõ
ten entur conferre:niſ ſicut ⁊ alijs pauꝑi
bꝰ ſeruato debito charitatis affectu ni⸗
ſi foꝛte ſint aliqua bona ſua pꝛopꝛia que
poteſt conſanguineis vel alijs ꝗbus pꝓla

cet tribuere ſicut ſupꝛa dictum ẽ. C Ad
zm eſt dicẽdum ꝙ bona eccleſie ſunt bo
na pauperuʒ q́;tum ad illã pdꝛtionẽ eis

taxatam q; ſi eſt in ptãte epi hac eis di-
ſtribuere ⁊ eis ſubtrabere. Planũ eſt q;
peccat ⁊ decidit a perfectionis ſtatu.
QAueſtio.Ciiij.quomodo ſtatus ꝑfe
ctio repñtatur in pꝛeſbyteris ⁊ curatis.

con ſiderãädũ

fectio re pũtatur in pꝛeſbis cu-
ratis. Circa qð querũtur qua

tuoꝛ. Pꝛimo vtrum pꝛei byteri repñ/

tent diſcipuloꝛũ xpᷣi perfectionis ſtatuʒ.
¶¶Secudo vtruʒ pꝛeſ byteri in G
nis ſtatu ſint pᷣferedi religioñs. ¶Ter
tio vtrum pꝛeſ byteri in regimims cura
pᷣferendi ſint regibus. C Quarto vtrũ
pꝛeſbyteri veteris teſtamenti pꝛeferen
di ſint pꝛeſ byteris noui teſtamenti.

OD pꝛimum cai
detur eni ꝙ pꝛeſ byteri non repꝛe
ſentent diſcipuloꝛum chꝛiſti perfectiõis
ſtatum. Sacrilegi eni non repꝛeſent ant
ꝑfectionis ſtatum diſcipuloꝛum chꝛiſti:
ſed omncs pꝛeſ byteri vidẽtur eſſe ſacri
legi.Dicit Bern.ꝙ res pauperũ nõ pau

rele
pe⸗

Ar.

peribus dareper ſacrilegi crimen eſſe di

gnoſcitur. Facultates autem eccleſiarũ
patrimonia pauperũ: ſunt quicꝗd ergo
miniſtri diſpenſatoꝛes non vtiq; domi⸗
ni nec poſſeſſoꝛes vltra victum accipiut

2 veſtitum ſacrilega eis crudelitate ſub/

ripitur ¶Pꝛet erea aut pᷣſ byteri repñ⸗
tant diſcipulos chꝛiſti in numero aut in
qualitate.Mõ in numero quia illi fuerũt
Ixxij.iſti autem plures. Mec in quahtate

quia ilh fuerũt diuina ſapientis illuſtra⸗-
ti iſtiautem denudati.¶Pꝛeterea diſci

pulis chꝛiſti fuit cõmiſſa cura multaruʒ
eccleſiarum qꝛ miſſ iſunt in omnem ciui
tatem ⁊ locũ quo chꝛiſtus erat vẽturus
Luce.iiij. Iſtis autẽ cura vnius eccleſie
tm quia nulli licet eccleſias plures cura
ta babere ut ſupꝛa dictum inn. .
In contrariũ? t,
ſicut duodecim apoſtolos foꝛmã epᷣoꝛuʒ
demõſtrare nemo eſt qui dubitet.ſic ma
nifeſtum eſt. lxxij.figuram pꝛeſ byteroꝝ
puta veeraornn eua oꝛginis geſt iſſe.
Eer dicendu ꝙ pꝛeſbyteros
Ki id c0 repꝛeſentare chꝛiſti diſci
pulos qᷓ;tum ad pꝛeſens dupliciter põt
intelligi:vel in perfectionis opere: vel ĩ
perfectionis ſtatu. ¶ In perfectiõis er

go opete planum eſt ꝙ ſic: repꝛeſentant

enim eos in pote ſtatis dominio: in ad-
miniſtrationis officio in charitatis vin
culo:⁊ in honoꝛis pꝛeconio. Poteſtatis

enim vom iniũ receperunt a chꝛiſto diſci

puli quando dictum eſt eis Luce.x. Ec/
ce dedi vobis poteſtatez calcandi ſuper
ſerpentes ⁊ ſcoꝛpiones ⁊ ſuper omnem
virtutem in imici:⁊ nibil vobis nocebit
ac ſi diceret:dedi vobis poteſtatẽ eijcien
di omne genus immundoꝛum ſpirituuzʒ
ab obſeſſis coꝛpoꝛibus:⁊ hoc ne putare
tur eſſe dictum de beſtis:ut Chꝛyſo.ex
ponit:iſtud autem repꝛeſentant pꝛeſby/

teri in ſacramentoꝛum adminiſtratione

Adminiſtrationis ergo officium recepe
runt quando dictum eſt eis in quãcunq;

centeſumaquarta 1

domum intraueritis pꝛimo dicite pax
buic domui:quia bonoꝛũ omniũ pax ma
ter eſt ſine qua cetera inania ſunt. Id eo
xpᷣs pꝛimo diſcipulis pacẽ iuſſit offerre
tanq; bonoꝝ omniũ initium quoꝝ mini
ſtros eos faciebat:ut Chꝛyſoꝰ dicit hoc
autem repñtant pᷣſvꝛi in euaugelij pꝛedi
cation e in quo pmo nũciãda eſt pax. Ju
xta illud ad Ro.x.q; ſpecioñ pedes euã
geligãtiũ pacẽ euãgeligãtiũ bona.Cha⸗
ritatis aut vinculum receperunt quãdo
bini miſſi ſunt in oẽm ciuitatem ⁊ locuz
in ſignũ qui charitatem dei ⁊ pꝛoximi
nõ habet officiũ pꝛedicatiois nullatenꝰ
aſſumere debet ut Gꝛegoꝰ exponit. Iſto
autem repñtant pꝛeſbyt eri inplebis cu
re ſuſceptioꝶe pꝛo qua ĩam animã ⁊ vi
tam pꝛopꝛiã tenentur exponere.Sʒ ho⸗
noꝛis pꝛeconium receperunt quando re
uerſi cum gaudio dixerũt. Dñe demoes
etiam ſubij ciũtur nobis in noie tuo:gau
debãt etiã ut glo.dicit ꝙ quaſi ſublimes
effecti terribiles hoibꝰ ⁊ demonibꝰ erat
boc aut repꝛeſentãt pꝛeſbyten in ſubdi

toꝛum iuriſdictione a quibus ſi bene eis

pꝛeſunt duplici bonoꝛe debẽt haberi:iut
dicit Apoſtolus.i. Tbi.v. Repꝛeſentãt

pᷣſbꝛi vxpᷣi diſcipulos in ꝑfectõis oꝑe:ſʒ

in ꝑpfectionis ſtatu nõ repñtant xpᷣi diſei
pulos qui ſe voto in perpetuã chꝛiſti ſer
uitutẽ tradid erunt cũ ipi pꝛeſ byteri ple
bis ⁊ parrochie nõ ſuſcipiant curam cũ
perpetue obligationis votoqꝛ eã deſere
repoſſunt pꝛopter religionis introitum
Ad pꝛimũ cas vicruan r
53 pꝛeſbyteri uel ſunt
facultatum eccleſie diſpenſatoꝛes et ſic
ſacrilegi crimen incurrut ſi illa que pau-
peribus debentur ſubtrahunt. Si vo coõ
ducti ſunt ad determinata ſtipedia poſ-
ſunt illa retinere ⁊ in vſum ſuum cõuer-/
tere:ſeruato ergo pauperes charitat af
fectu. C Ad 2 eſt vicẽdũ ꝙ. lxxij. fue
rũt illi diſcipuli xpᷣi ſi lxx. ſenioꝛes dati

fuerüt moyſi ad regedu ppłlim iſraeliticũ

ut pʒ Exo xxiiij. ⁊ boc pꝓptenſeptiſoꝛme

*

ratiã ſpũs ſancti q̃ eſt neceſſaria ad ob
eruationt decẽ pᷣceptoꝝ. Septies enim
decẽ.xx faciũt.oẽs ergo pᷣdicatoꝛes cuã
gelij q;tum ad boc ad talem numerũ re
ducunt᷑ inq; tum obſeruatio pᷣceptoꝛũ ꝑ
grãm chꝛiſti mandat᷑ in euangelica pᷣdi
catione. In qualitate vo planuẽ ꝙ pᷣdi-
catoꝛes euãgelij minime ad perfectiõem
illoꝝ nõ attingũt: ut dicit Gꝛegoꝰ:ꝙ nõ
iine graui meroꝛe loqui poſſumꝰ ꝙ ſal-
uatoꝛ dixit:operarij ãtpauci: qꝛ ⁊ ſi ſint
qui bona audiaut deſunt ꝗ dicant: Ecce
eni mũdus totꝰ plenꝰ e ſacerdotibus: ſj
tñ in meſſe dei rarus valde inuenit᷑ ope-
ratoꝛ:quia officiũ quidẽ ſacerdotale ſuſ-
cipimus:ſed opus officij non implemꝰ.
Ad zm eſt dicendũ:qꝙ dſcipulis chꝛi
ſti cura comifſa ẽ multoꝝ cõgregaudoꝝ
in eccleſia.Erant eni tũc multi agri ſpi-⸗
cati:ſed pauci meſſoꝛes:⁊ multi creditu/

ri:⁊ pauci doctoꝛes.nunc aũt iam mitis

in eccleſia cõgregatis:opoꝛtet ꝙ dermi
natis doctoꝛibus aſſignent᷑ determina
ti auditoꝛes. Quãuis enipauci merito:
multitñ numero hodie officiũ ſacerdo/
tale ſuſcipiunt:quibꝰ determinatos gre
ges opoꝛtet aſſignare ꝑ eos paſcendos
Hdicatiõis verbo ⁊ ſanctitatis exemplo
ne confuſio fiat in eccleſia. “Z
D ſecũd i ſic ꝓcedit᷑: Ai
2– detur eniz qꝙ
pꝛeſbyteri pᷣferendi ſint religioſis
in pfectiõis ſtatu.bonũ nãq; publicuʒ pᷣ
ferendũ ẽ bono pᷣnato:⁊ vita actiua ma
gis ẽ ſtudioſa q́; conteplatiua. Mullũ.n.
ſacrificiũ eſt deo magis acceptabile q;
gelus animarũ:ſed pᷣſ byteri intendũt vti

litati cõi multitud inis gelo ſalutis aiaꝝ

in actius vita fructificantes: ergo p̃fere
di ſunt religioſis:qui ſaluti ꝓpꝛie ſtudent
in vita contemplatiua deo ſernientes.
Pꝛet erea belias ꝑfectioꝛ fuit quocũ
ꝙ; religioſo:cuiꝰ ꝓbatio ẽ: quia chꝛiſtus
ioannẽ quo internatꝰ mulierũ non fuit
maioꝛ.in ꝑſectionẽ eius inducit Luce.i.
Ipſe pꝛeibit ante illuũ in ſpũ ⁊ virtute be

N.=

Queſtio 1141

lie. ?. Watth. xi. Si vultis ſcire ipſe ẽ be
lias. Sʒ Chꝛyſoꝰ dicit: Si talẽ mibi ali
quem inducas monachũ qualis ut ᷣm
exaggerationẽ dicã belias fuit:nõ tamẽ

illi coparandꝰ ẽ ꝗ traditꝰ pplis ⁊ multo

rũ peccata ferre cõpulſus imobilis per-
ſeuerauit ⁊ foꝛtis. ¶ Pꝛeterea cui ãpli
us cõmiſſum eſt:magis meret᷑ ſi bene ad
miniſtret q; ille cui minus cõmiſſum eſi
ſed pᷣſbyteris ampliꝰ ẽ cõmiſſum q; reli
ghoſs: ergo ampli⸗ merundt. as ſerid
eſt qð ſcribitur
In cotr grin xix.q.i.c. duo
ſunt. Si ꝗs in eccleſia ſua ab eo popu/
lum retinet ⁊ ſeculariter viuit: ſi afflatꝰ
ſpuᷣ ſcõ in aliquo monaſterio uel regula⸗
ri canonico ſe ſeruare voluerit:quia lege
pꝛiuata ducit᷑: nulla rõ exigit ut publica
conſtringat᷑:ſed lex huata que eſt lex ſpi

ritus ſancti: ut ibi ſubdit᷑: nunq; ducit

hoiem de ſtatu magis ꝑfecto ad ſtatum
minus ꝑfeciũ: ſed facit hoiĩem ad aſcen
ſiones in coꝛde ſuo diſponere: ut ſcribit᷑
in pſal.religioſi pᷣſbyteris pᷣferuntur in
perfectionis ſtatu. .
nñ c0 dicẽdũ:ꝙ pᷣferri religio
ſos pᷣſbyteris in ꝑfectio
nis ſtatu q́;tum ad pᷣſens tripliciter po
teſt intelligi. Pꝛimo q;tum ad cona/
tus voluntatem. ¶ Secũdo q́;tum ad
operis qualitatem. ¶ Tertio q; tuʒ ad
radicis pmitatem. Pꝛimo mõ pᷣſert
opus operi uel ſtatus ſtatui ex voluũt ate
operantis:ꝗ enim ꝓmptioꝛi voluntate
⁊ cuʒ maioꝛi conatu facit opus ad quod
tenet᷑ maioꝛis ꝑfectiõis ⁊ maioꝛis me-/
riti eſt. Si ergo iſto mõ opera religioſo/
rum ⁊ pᷣſbyteroꝝ ad inuicem cõparent᷑:
incertum e quoꝝ opera ſint maioꝛis me

riti ⁊ perfectionis:qꝛ planũ eſt ꝙ illoꝛũ

opera maioꝛis meriti ⁊ ꝑfectionis ſũt
quecũ ꝓmptioꝛi voluntate ⁊ cum maio
ri conatu ipſi operant᷑. ¶ Secundo vo

modo q; tum ad operis qualitatẽ virgi-

nitas pᷣponit᷑ coniugali uel viduali con-

tinentie in bono. in malo vᷣo homicidiũ

poe
con
tiu
1et
gua
ſunt
fibi

ede

I

ſſeihe
ibial
uthin
ötamẽ
molto
oper⸗
aiihl
benes
ſunn e

ſd

mhi
.. do
popr,
ſſot⸗
Glr
nalege
blice

ler M

nuc
tatumn
aſen
ſnbt
ri

ſG⸗
eco
a o
(ons/

rnnd

ngl
izi

lüͤtete

Gntate
gol
6 mme⸗
go⸗
arent
is ne

leein
nis ſe

nai
900N

fi

Nicor⸗
c

Ar.

5pᷣponit furto: S ł vita actiua pponitur
contẽeplatiue:qꝛ fructuoſioꝛ. Contẽpla/

tiua vo p̃ponit᷑ actiue: qꝛ merito maioꝛ

⁊ ꝑfectioꝛ.bᷣm quẽ modũ cõparando ali/

qua oꝑa pticularia que faciunt pᷣſ byteri

ſunt ꝑfectioꝛa aliquibꝰ ꝑticularibꝰ ope/

ribus qꝗᷓ religioſi faciũt: ſicut magis e in

tendere ſaluti aiarum q; ieiunare uelſi-
lentiũ teuere:⁊ aliqua oꝑa que faciũt re
ligioſi ꝑ fectioꝛa ſunt ꝗbuſdã oꝑib?q̃ fa/
ciunt pᷣ byteri. Sed tertio mõ cõpa/
rando oꝑa religioſoꝝ ad oꝑa pᷣſ byteroꝝ

in oꝛdine ad pmã radicem a qua ꝓgredi

unt᷑: puta in oꝛdine ad radicè illa quam

religioſ ꝑ totam eoꝝ vitã deo vouerũt
⁊ ſe ⁊ ſua in chꝛiſti obſequiũ ꝑpetuo tra⸗-

diderunt longe ſunt ꝑfectioꝛa quocunq;
ſingulari oꝑe pᷣſ byteroꝝ. Et eodẽ mõ in

pꝓfectione vita religioſoꝝ ad vitã pᷣſbyte

roꝛũ cõparatur ſicut int initũ ad finituʒ:

ut dicit Anſelmus in libꝛo de ſilitudini

bus. Quãuis eni in bono abſtinẽtia ſum

ptioni cibi pᷣferat᷑:ſumere tñ cibũ cuʒ ali
quo ꝓpter charit atẽ pᷣfert᷑ abſtinẽtie. In
malo pᷣo q́;uis adulteriũ p̃feratur furto:
furari tñ gladium ad occidendũu eſt gra/
uius q́; adulterium. Sic q;uis pᷣſ byteri
in aliquo ꝑticulari opere poſſiut pꝛefer-
ri religioſis:ex adiuncta tñ radice ꝑperpe

tue obligationis:qua ſe in xpᷣi obſequiũ

religioſi tradiderũt:ſimplicit᷑ ꝑfectio/⸗/
nis ſtatu pſ byteris pferendi ſunt.

ergo eſt dicendum
Ad Peumn qꝙ q;uis abſolute

intendere bono publico ſit maioꝛis ꝑfe/
ctionis q; intendere bono puato: loquẽ
do in genere operis. Intẽdere tñ ꝑfecte
bono puati ⁊ ſaluti ꝓpꝛie pᷣfettur illiꝗ
imꝑfecte intendit bono publico. elus
enim aĩarũ eſt ſa crificiũ gcceptũ deo:ſi
oꝛdmate fiat:ut quis pᷣmo bẽat curã
ſalutis ſue ⁊ poſtmoduʒ alioꝝ.Quia ut

ſcribit᷑ Matth. xvi. Quid ꝓdeſt homini

ſi mudum vniuerſum lucret ⁊ anime vᷣo
ſue detrimentum patiatur.. ¶Ad 2m

vᷣo dicẽdũ ẽ q Cbꝛyſoꝰ nõ loquit de ſim

centeſimaquarta

plici p̃ſbytero:ſed de epᷣo:vel ſi loquitur
de ſimplici pſ bytero nõ intendit pꝛefer-
re ſtatum pᷣſ byteri ſtatui religion. Sʒ ꝙ
periculoſioꝛ eſt ſtatus babentis curam
aĩarum q;ᷓ monachi uel religioſi viuen/
tis in contemplatiua vita: ⁊ ꝙ in maio
ripericulo ſe innocen tem ſeruare: maio
ris virtutis eſt argumẽtũ: ſed q;uis ia

ioꝛ virtus requirat ad hoc ꝙ aliquis cõ

ſeruet ſe a peccato immunẽ inter pplłos

qᷓ; in religione:maioꝛis tũ virtutis ẽ vi
tare pericula religionem intrando q; no
vitare pericula inter populos viuendo

¶Ad q“ eſt dicndum: ꝙ bene admini
ſtrare aliquid eſt dupliciter. Si enim il
le cui plus eſt cõmiſſum maioꝛa faciat ⁊
plus ſeruias ꝓculdubio plus meretur q;
ille cui minus cõmittit᷑ 1 minus facit:ij

ſi ille cui minus comittit᷑ maioꝛa faciat

opera:⁊ płꝰ ſeruiat:magis meret᷑ q; ille
cui magis cõmittit ſi minus faciat ⁊ mi
D tertiũ rnus ſeruiat.
ſic ꝓcedit᷑: Nide
tur enim ꝙ pᷣſbyteri in regiminis
cura non ſint pᷣferendi regibus.regimẽ

n. qᷓnto eſt cõmunius tanto eſt bonũ di
uinius ⁊ perfectius:ſed regimen regale

eſt magis cõmune q; regimen ſacerdota

le:ergo maioꝛis perfectionis. C Pꝛete
rea ſtatus perfectio acquirit᷑ cum qdam
conſecratione:ncut epiſcopi in epᷣali con
ſecratione:⁊ religioſi in habitus benedi
ctione ſeu ꝓfeſſione acquirunt perfectio
nis ſtatum:ſed reges inungunt᷑ ſic pᷣiſ by
teri:s pᷣferunt᷑ in regiminis cura q́;tum
ad perfectionis ſtatuʒ. ¶ Pꝛeterea qJ
pᷣcedit alterum tempoꝛis duratione pᷣ⸗
cedit ut videtur ſtatus perfectõe:ſed re/
gimen regalepꝛecedit ſacerdotale tem/
poꝛis duratione:quia ante tribum leui
ticam ex qua electi ſunt ſacerdotes fuit
regimen regale.pᷣcedit ergo ſimilit᷑ ĩ ſta-
tus perfectione.

—Aà rii eſtquod ſcribi
In C otrarm tur auctoꝛita
te Gꝛegl.xcvi.di. Quis dubitat ſacerdo

tes chꝛiſti regum ⁊ pᷣncipuʒ omniumq;
fidelium pres ⁊ magiſtros cenſeri.
Rn eo dicendum ꝙ ſacerdotes
2 in regiminis cura pꝛe/
feruntur regibus q;tum ad pꝛeſens in qᷓ
tuoꝛ. ¶ Pꝛimo in tempoꝛis diuturni/
tate. C Secundo in operis qualitate.
¶Tertio in honoꝛis dignitate. ¶ Et
quarto in iuriſdictionis poteſtate. Fuit
enim regimen ſacerdotale pᷣus regimi-
ne regsali:in cuius figura tribus leui qui
fuit genitus ante iudam: de quo reges
ſunt electi. Euit electa ad miniſterium
ſacerdotij. Signanter tamen tertius fili
us Jacob qui fuit leui ad ſacerdotium ẽ
electus:magis qᷓ; pꝛimus uel ſecundus.
Sicut dicit gloſa ſuper illeperbo Exo.
vi. Hec nomina filloꝛum leui ad com⸗/
mendandum ſacramentum trinitatis:
ait enim ꝙ non pꝛimam tribum uel ſe⸗
cundam: ſed tertiam elegit deus in ſa
cerdotium:quia in nomine ſancte trini-
tatis conſecrati ſunt ſacerdotes:ut eius
fid em in ſe ſeruare ⁊ alios docere ſtude
ant. In operis vo qualitate pꝛeferunt᷑
eis:quia cura regiminis regum exten/⸗
dit ſe ſolum ad tempoꝛalia. Regiminis

gutem cura ſacerdotum reſpicit ſpiritu

gle bonum: et illa que ſunt perfectionis
opera. Dicuntur enim ſacerdotes quaſi
ſacra dantes: uel ſacra recipientes.uel
ſacra adminiſtrantes. Quod v̈o in ho-
noꝛis dignitate eis pꝛeferantur: patet
auctoꝛitate Am bꝛo.xcvi.diſ.c.duo ſunt
quippe.honoꝛ fratres ⁊ ſublimitas epi⸗/
ſcopalis uel ſacerdotalis: nullis pote-
rit comparationibus adequari.ſi regum

fulgoricompares et pꝛincipum dyade/

mati longe erit inferius quaʒ ſi plumbi

metallum ad auri fulgoꝛem compares.

In iuriſditionis etiam poteſtate pla/
num eſt ꝙ eis pꝛeferuntur: cum iuriſdi-
tio regum ſolum ſit ſuper tempoꝛalia.
Sacerdotum ?o poteſtas ad tempoꝛa
lia ⁊ ſpiritualia ſe extendit:quibus enim

pꝛecioſe anime traduntur eoꝛum. po/

teſtate indigentibꝰ bong tepoꝛalia diſpẽ
ſant᷑ ut ſcribitc᷑.xij.q.i.c.pᷣcibimus.

RAWBL ergo eſt dicendu:qy
Ad Peim bonũu cõe pᷣfert bo

no pᷣuato in eodẽ genere oꝑis.bonũ eniĩ

mẽrimoniale ẽ magis publicũ ⁊ cõe q; bo

num cõtinentie virginalis:⁊ tñ iſtud nõ
pᷣfert᷑ illi:cũ illud ſit cõſilij ⁊ ſuꝑerogatio
nis opus:nec tñ ẽ verũ ꝙ regimẽ regale
ſit magis cõe qᷓ; ſacerdotale:im mo illud
vniuerſalius eſt:cũ ad tꝑalia ⁊ ſpũalia ſe

extendat: ut ſupꝛa dictum ẽ. C Ad2*
eſt do. ꝙ reges inungunt in cure regal re
giminis ſuſceptione:ſicut epi inungunt

in ſuſceptione cure paſtoꝛalis: nõ tamẽ
reges dicunt᷑ eẽ in ꝑfectionis ſtatu ſicut
epᷣi:quia illoꝝ cura reſpicit ſoluõ tẽpoꝛa
lia. Iſtoꝝ aut ſuꝑ bis que ſunt ꝑfectiõis
oꝑs. Sacerdotes ðo inungnut᷑ ad conſe
crandũ coꝛpus chꝛiſti:quoꝝ vnctio ſem
per manet:qꝛ ſo manẽt ſacerdotes: non
tñ inun gunt᷑ in cure parrochialis ſuſce-
ptione:qꝛ curã illã nõ recipiũt cũ obliga⸗/
tion is voto ſicut epi. C Ad ʒeſt dicen
dũ: ꝙ q;uis alie tribus dequibꝰ fuerunt
reges poꝛes fuerũt tꝑe tribu leuitica:de
qua electiſũt ſacetdotes:eo ſimeon fu

it genitus ante leui:nõ tñ ex boc regimẽ

regale fuit añ ſacerdotale: quia Hieroꝰ
diẽ: Oẽs pmogeniti a noe vſq; ad aarõ
fuerunt pontifices.⁊ oẽs maioꝛes natu
induti veſte ſacerdotali cũ bñdictiõe pa
tris decimas deo velut pontifices offe-
rebant:ita ꝙ iſte due dignitates coiun⸗
cte erant ad inuicem ꝓpter ſua excellen-
tiã: ut ꝗ erat ſacerdos eẽt rex:⁊ecõuerſo

—,

GGPTTE ſic pꝛocedit
= D quan tu Aidetur eni

wvꝓ pᷣſbyteri veteris teſtamenti in
perfectionis ſtatu pᷣferendi ſint pᷣſ byter
noui teſtamẽti:qꝛ moyſes ⁊ aaron ſacer
dotes fuerunt veteris teſtamẽti: ſed iſti
fuerunt ꝑfectioꝛes alijs. Oicit eniʒ glo.

ſuꝑ illo nbopſal. Moyſes ⁊ aaron in ſa

— —

— —

— —

dſhe

hu Ar. centeſimaſeptima

%

cerdotibus eiꝰ: bos imitamini:quia ma
gni fuerunt.iſti enim chꝛiſtũ pdicauerũt
Pꝛeterea Aplus dicit ad Hebꝛe. vij.
de mechiſedecb: Hic eſt enim melchiſe⸗
decb ſacerdos dei ſummi.ſed ipſe fuit in
lege nature nedum in veteri lege:q fuit
ꝑfectioꝛ lege nature. C Pꝛererea imꝑfe
ctum remittitur ad ꝑfectum: ſed chbꝛiſtꝰ
qui fuit caput ſacerdotũù noui teſtamen/
ti curatos ꝑ eum remiſit ad ſacerdotes
veteris teſtimenti tanq; perfectioꝛes.

In contrarium?t o⸗
iij.Qui ſe ⁊ alios miſtros noui teſtamẽ-

ti pꝛefert miniſtris veteris teſta menti
dicens: Qui idon eos nos fecit miſtros

noui teſtamenti:nõ littera ſed ſpũ.⁊ ſta⸗ C T.

tim ſubdit ꝙ ſi miniſtratio moꝛtis litte-
ris defoꝛmata in laꝑidibꝰ fuit in gloꝛia

ita ut non poſſent intedere in faciẽ moy

ſi filij iſrael ꝓpter gloꝛiã vultus eiꝰ que
euacuat᷑. multo magis miniſtratio ſpũs
Ki leo, eit in gloꝛis.
dicendũ qꝙ Apis ad He
bꝛeos in quatuoꝛ pᷣfert ſacerdotes noui
teſta menti ſacerdotibꝰ leuiticis. Pꝛi
mo in deriuatione. & Secũuũdo in dura/
tione. ¶ Tertio in perfectiõe. C Quar
to in hoſtie oblatione. Fuit cnim ſa-
cerdotiũ chꝛiſti ⁊ ſacerdotiũ noui teſta/
m enti figuratum in ſacerdotio melchi⸗/
ſedech qui fuit in lege nature. Cum igi⸗/
tur ſacerdotium cbꝛiſti fuerit cauſa ſa-
cerdotij leuitici:ſicut figuratum eſt cau/
ſa figure: ſequitur ꝙ ſacerdotium leuiti
cum a ſacerdotio gentilium ſit deriua/
tu ut glo.dic ad Hebꝛe.vij. In dura
tiõe vᷣo: qꝛ ſacerdotes leuitici ſine iureiu

rãdo fciſũt ſacerdotes. Sacerdotiũ xᷣo

chꝛiſti cum iureiurando per eũ qui dixit

ad eum: Jurauit dominus ⁊ non penite

bit eum: tu es ſacerdos in eęternum vᷣm
oꝛdinem melcbiſedechb. ¶ In perfectio
ne autem:quia ſacerdot ium leuiticũ nõ

poterat iuxta conſcientiam perfectam

8

facere ſeruientẽ ſolſmodo in cibis et po
tibus ⁊ varijs baptiſmatibꝰ. Chꝛiſti au
tem ſacerdotium in perpetuum ſaluare
pot eſt accedens perſemetipſum ad deuũ
ſemꝑ viuens ad interpellanduz ꝓnobis
¶In boſtie vo oblatione:quia illi offe⸗
rebant hoſtiam terrenam. iſti autem bo
ſtiam celeſtem. Offertur enim nunc per
ſacerdotes noui teſtamenti celeſtis ho/
ſtia quatuoꝛ modis. Pꝛimo pꝛincipa
liter ⁊ effectiue:quia illa perſona quepꝛi
mo obtulit: et in cuius virtute alij offe-
runt:non terrena ſed de celo fuit. C Se
cundo foꝛ maliter ⁊ quiditatiue:quia ca
ro illa vera que offertur celo diuinitatis
eſt foꝛmaliter als perſonaliter cõiuncta
ertiosnaterialiter ⁊ ſubiectiue:qꝛ
in vt ero virginalinon terreno ſemine:ſj
celeſti ſpiramine caroque offert᷑ fuit foꝛ
mata. ¶ Quarto finaliter ⁊ terminati
ue: quia oblatio ſacerdotis noui teſta-
menti celum aperit: quod non poterat
aperiri oblatio ſacerdotij leuitici. Iſta
autem quatuoꝛ per oꝛdinem tangit Au
guſtinꝰ.iiij.de trini.c.xiiij.dicens:Quid
tam iuſtus ⁊ ſanctus ſacerdos qᷓ; vnicꝰ
dei filius q́;tum ad cauſam eſſentialem
Et quid tam aptum immolationi qᷓ; ca
ro bumana moꝛtalis:q;tum ad cauſam
foꝛmalem. Et quid tam mundum pꝛo
mundandis vitijs moꝛtalium: qᷓ; ſine vl
la contagione carnalis concupiſcentie
caro in vtero nata virginali: q;tum ad
cauſam materialem. Et ꝗd tam grate
ſuſcipi poſſe qᷓ; caro ſacrificij nr̃i effecta
coꝛpꝰ ſacerdotlnr̃i:q;tuʒ ad cãz finalẽ
Ad pꝛimum ρhaleen⸗
en b qum: ꝙ quan-
tumcunq; moyſes ⁊ aoron eſſent perfe⸗
cti ſacerdotes in ſe:in colunna tamẽ nu
bis loquebatur ad eos illa dicta que chꝛi
ſtum pꝛeſignabant. ad illos ergo loque
batur in nube qui iaʒ nobis loquitur in
ſcabello:puta in carne perſon aliter aſ⸗
ſu mpta aꝑte:ſicut gloſa ibi dicit.

nv 2

Ar.

———

Cald 2 dicẽdũ q;ꝙ Melchiſedecb fu
it ſacerdos ſummus: qꝛ ſumi ſacerdotis
figurã geſſit:figurauit enim rpᷣm ſũmuʒ
ſacerdotẽ: vnde ſicut figuratũ excedit fi
gura m: ſic iſtud ſacerdotiũ excedit illud
¶Ad 2aneſt dicendum ꝙ xp̃s nõ remi/
ſit ad ſacerdotes munda tos per ipm ve
teris teſtameti tanq; ad ꝑfectioꝛes. ſed
innuit ꝙ mudati interius per inſuſionẽ

gratie eius tũc doctrina imbuẽdi per ſa

cramẽta⁊ catbetigãdi ꝑ monẽ:ptãs mi
niſtris eccleſie tributa eſt utvicit Augꝰ.
¶ Queſtio. Cv.quomõ ſtatus ꝑfectio
repñtatur in religioñns mendicantibus.
in⸗ Evidendu eſt quo-/
UEmoao ſtatus pfe
ctio repñtatur i regioſis mẽ
Aiicantibus. Circa quod que-
rᷣtur nouem. ¶ Pimo vtrum religioſi
mendicãtes ſint in ꝑfectioꝛi ſta tu q; ali
Secundo vtruz religioſi medicãtes
cum perfectiois ſtatu poſſint eſſe de col-
legio ⁊ numero magroꝝ. ¶ Tertio vtꝝ
reiigioſi mẽdicantes cũ p erfectiõis ſta

tu poſſint eẽ de collegio ⁊ numero ſtudẽ

tium ſecularium. ¶ Quarto vtruʒ plu/
res magiſtros eſſe in vno religionis col
deroget eoꝛum perfectionis ſtatui
Quinto vtrum religioſi mendicãtes

cum ꝑfectõis ſtatu poſſint eſſe teſtamè

toꝛuʒ executoꝛes. ¶ Serto vtꝝ religio
ſi medicãtes cũ perfectõis ſtatu poſſint
eſſe regum ⁊ reginaꝝ cõſeſſoꝛes. ¶. Se
ptimo vtꝝ religioñ mendicates cu ꝑfe-
ctionis ſiatu poſſint eẽ ſeculariũ pꝛinci
pum officiales. Octauo vtxꝑreligioſi
mendicãtes cũ perfectõis ſtatu poſſint
de negocus ſecularibus ſe itromitteere.

¶ Mono vtrum religioſ mendicantes

cu ꝑfectiõis ſtatu eoꝝ poſſint largioꝛes

elemoſynas recipere q; i enenalestee
ergo ſic ꝓcedi
2 H
☚ Pamn Aiget᷑ enim
retligioſi mendicãtes nõ ſint in ꝑ-
fectioꝛi ſtatu q; alij:inquieti eni ⁊ vagã/
tes buc illuc nõ ſunt in perfectiõis ſta⸗

tu. Sicut dicit glo.ſuꝑ illo vᷣbo.ij. Lbeſ.

AQueſtio

vlt.Quoniã nõ inquieti ſumus iter nos

neq; gratis panẽ mãducauimus ab ali-
quo.Sed religioſi mendicũtes cogutur

eſſe inquieti ⁊ diſcurrere ad querẽdũ eo/
ruʒ victũ ⁊ veſtitũ:ergo maioꝛis ꝑfectio

nis eſſet pꝛopꝛijs manibus laboꝛare vel
in cõmuni aliquas poſſeſſiões hre q; mẽ
dicare. Pꝛeterea ille ſtatus ẽ iperſectꝰ

de quo plures cadũt ⁊ plures apoſtatãt-
Sed de ſtatu religionis mendicãtiũ plu

res cadunt ⁊ plures apoſtatãt a via ſa⸗
lutis pꝛopter inopiã:nec mirũ ſcribit eni
Eccleſiaſtici.xxvij.ꝙ ꝓpter iopiã multi
Pꝛeterea raligion mendi

deliquerũt.
cotes ſunt perficiẽdi nõpertecti. Sʒ mẽ
dicitas ⁊ abdicatio tempoꝛgliũ eſt peri-
culoſa perficiẽdis: ut dicit Damaſ. peri
culoſius eſt ergo ſtatus religio nis mẽdi

n rörrariſ cantium.
Zn C0 trann eſt quia volũta

ria paupertas ponit boĩem in gfectiõis

ſtatu. Sed bocmagis inuenit᷑ in religio

ſis mendicantibus qᷓ; alis: ergo ipſi ſũt
in perfectioꝛi ſtatu q; alij.
Mmideo dicendũ ꝙ in pauperta-
VVte volüũtaria pꝛopter xpʒꝰ
aſſumpta in qua cõſiſtit ꝑfect iõis ſtatus
Quatuoꝛ modi inueniũtur ᷣm NHiero.

Pꝛimꝰ modus fuit apoſtoloꝝ ⁊ alio

rum ridelium in pꝛimitiua eccleſia qve
dentes poſſeſſiones de pꝛecio ipſoꝛũ ꝓ⸗
uidebat᷑ vnicuiꝗ;

ſicut opus erat. ¶ Se ⸗

cũdus modus fuit ⁊ eſt quoꝛundam mo

nachoꝛum qui babentes poſſeſſiones ᷣ

cõi de fructibꝰ ⁊ pꝛouentibꝰ ipᷣaꝝ ꝓuidẽ

tur omn ibus neceſſaria vite:nullus nã⸗

q; debet eligere talem paupertatem in

qua ſubtrabat ſibi poſſ bilitatem pꝛoui
qẽdi in neceſſarjs. Certius modus
fuit ⁊ adbuc eſt quoꝛundam religioſoꝛuʒ

quimundum ſpernentes de laboꝛe ma⸗
nuum ſuarum victum ⁊ veſtituz ac alia

neceſſaria eis ſubminiſtrant quo modo

apoſtolus vſus eſt quandoq; ne offendi

culum daret euangelio. ¶ Quartꝰ? mo⸗

len
tit,

dus eſt quoꝛundam religioſoꝛum mendi
cantiuj qui ſpiritualibus vacantes ⁊ do
ctrinam euangelicam pꝛedicãtes de bis

que a pſonis fidelibus inferunt᷑ in volun

taria paupertate viuunt. Quãuis ergo
omnes iſti modi viuendi in voluntaria
paupertateſint boni ⁊ meritoꝛij.Iſte ta

mnen quartus ꝑfectioꝛ ⁊ ſecurioꝛ eẽ dici

tur ꝓpter quatuoꝛ. ¶.Pꝛimo:quis ſolli
citudinem tempoꝛaliũ minus habet an
nexam q́; ali modi. ¶C Secundo:quia
ad ſpũalium contemplationem maioꝛeʒ
diſpoſtionem babet coniũctaʒ. ¶ Ter
tio:quia ad recõpenſationem eoꝝque re

= maioꝛa bona ſubminiſtrant.

Quarto:quia ad imitationẽ modi vi

nẽdi cbꝛiſti ⁊ aploꝝ maioꝛem confoꝛmi

tatem habet. Scribitur enim Luce.viij.

mulieres multe ſequebant᷑ cbꝛiſtũ mi
niſtrantes ſibi de facultatibus ſuis.

Wi mE ergo eſt dicendũ: ꝙ
Ad Rim diſcurrere de loco

₰

ad locum ⁊ detrimentũ ꝓpꝛie quiet pa-
ti: duplicit er põt contingere. C Pꝛimo

ut hoc fiat quadam curioſitate pertra-
ctando alioꝛũ tẽpoꝛalia negocia ꝓpꝛis
p̃termiſſis.⁊ hoc repꝛebendit Aplus ut
glo.ibi dicit. Alio mõ ut boc fiat ex
chꝛiſti charitate ſeminando ſpuũalia ⁊ in
ſtruendo aias fidelium in: bis que ſüũt fi
dei:⁊ iſtud non eſt minoꝛis meriti:nec mi
noꝛis laboꝛis q; ꝓpꝛis manibus victuʒ
2 veſtitum querere. Ricit eni, Augꝰ oe
opere monachoꝝ:Oñm ieſum chꝛiſtum
in cuius noĩe ſecurus hec dico:teſtem in
uoco ſuper aiam meaʒ qᷓ; q;tum ad me⸗
um attinet cõmodum multo mallez per
ſin gulos dies certis boꝛis q́;tum in be-/
ne mod eratis monaſterijs conſtitutum
eſt aliquid manibus operari ⁊ certas ho
ras habere ad oꝛandum 2 legendos li-
bꝛos q; tumultuoſiſſimas queſtiones et
perpiexitates cauſarum alienarum pati
de negocijs ſecularibus: uel indicãdo di
rnendis: uel interueniendo pᷣͤſcindendis

Ad ⁊2“ cſt dicẽdum: ꝙ plures cadũt

Ar.ꝓq· centeſimaquinta

VII
⁊ plures apoſtatant a via ſalutis ex tẽ-
poꝛalium affluentis qᷓ; er eoꝛum carẽtia
ſicut plures deuiant a vis ſa lutis in pꝛo
ſperis q; in aduerſis. Oato tamen ꝙ mł
ti cadant ⁊ multi apoſtatent in religiõe
paupertatis:hoc tamen non arguit eoꝝn
imperfectionis ſtatum:quia arta eſt via
que ducit ad vitam: ⁊ pauci ſunt qu iin/⸗
ueniunt eam. lata autem ⁊ ſpacioſa eſt

que ducit ad perditionem: ut ſcribitur

Matth. vij. C Ad 2“eſt dicenduzʒ: ꝙ vo
lentibus perfici neceſſaria ſunt illa que
inſtrumentaliter faciunt ad acquirẽdũᷣ
perfectionis ſtatũ:ſicut eſt abdicatio tẽ
poꝛalium q;tum ad illa tria que Jo.po-
nit efſe in mundo. Mam concupiſcentia
carnis abdicatur per votum caſtitatis.

Concupiſèentia o oculoꝛum per votũ

paupertatis. Superbia vite per votum
obeaäientie. Damaſ.autem non dicit qp
exercitatio in iſtis ſit periculoſa perficiẽ
dis: ſed vult ꝙ ſolitaria ⁊ volũt aria alłs
contemplatiua vita perfectis magis q;
perficiendis conuenit ð
D ſeptimũ de
P Er Zider. n.
ꝙ religion mendicantes cũ ꝑfe/
ctionis ſtatu nõ poſſint eſſe de collegio
numero magiſtroꝛum. Minus nanq;
eſt nominari magiſter q́; magiſter eſſe:
ſed ſaluatoꝛ Matth. xxiij ꝓbibuit ut di⸗
ſcipuli eius non vocarentur magiſtri di/
cens: Vos autem nolite vocari rabbi:
vnus eſt enim magiſter veſter. Pꝛete
rea religioſi tenentur ad paupertatem ?
bumilitatem: ſed cathedra magiſtralis
impoꝛtat magnuz hbonoꝛis ſtatummt di
cit glo. ſuperillo verbo Matthiiij. Sta
tuit eum ſupꝛa pinaculum temph. Si-
cut ergo cathedra ma giſtraliſrepugnat
religioſoꝛuʒ bumilitati: ſic reyngnare vi
detur eoꝛum ꝑfectionis ſtatui. ¶. Pꝛete
rea plus repugnat religioſis mendican/
tibus officium ſcholaſticum q; eccleſia-
ſticum: ſed eccleſiaſticum officium reli-
ligioſi exercere non poſiunt cum eoꝛum

fectionis ſtatu. Scribit᷑ enim. xvi.q. i.
Memo poteſt eccleſiaſticis officis deſer
uire.⁊ in mõaſtica regła oꝛdiate ꝑſiſtere

In contrarium ρàa,

pvui doctoꝛes eccleſie fuerunt religioſi: ſi

cut pʒ de Aug Gꝛeg: Mieroz Ambꝛo.
Similiter ergo ſtat doctoꝛatus ⁊ magi⸗
ſteriũ cũ religionis ꝑfectiõis ſtatu.

9 . . „ „
Rñideo dicenduz: ꝙ aliqui dixe

runt cheiſtum deuitãdo
magiſterium dediſſe conſiliu ⁊ eſſe ſuper
erogationis opus:⁊ qꝛ religioũ tenent᷑
ad conſilia: ⁊ illa que ſunt ſupererogatio
nis opera concludebant ex hoc religio-
ſos de nu mero ⁊ collegio magiſtroꝝ eſſe
non poſſe:tenendo eoꝝ ꝑ ſecionis ſtatũ
quoꝝ dictũ multiplicit᷑ ptzʒ eſſe falſum.
MPꝛimo quidem: quia vitatio illiꝰ non

poteſt cadere ſub conſilio uel ᷣcepto cui

ꝓmittitur ſingulare pᷣmium. Doctoꝛibꝰ
gautem ⁊ expoſitoꝛibus ſacre ſcripture ꝓ
mittit᷑ ſingulare pᷣmiũ:ſicut virginibꝰ et

martyeibꝰ. Sicut ergo inconueniẽs eẽt
dicere ꝙ vitare virginitatẽ uel marty-

riuʒ caderet ſub conſilio: ſic inconuenies
eſt dicere ꝙ vitare magiſteriũ cadat ſub
cõſilio uel pcepto. Secũdo qꝛ nõ põt
dari pᷣceptũ uel cõſiliũ de eo qð contra/
riat᷑ cõſilio ſeu pᷣcepto: ſed docere cadit
ſub pᷣcepto uł ↄſilio: ut ptʒ Mattb.vltj.
Euntes ⁊ docete oẽs gentes. Et Gall.
vi. Si poccupatꝰ fuerit hbomo in aliquo
delicto:vos qui ſpirituales eſtis iſtruite

eum in ſp lenitatis ve nõ docendo:ergo

non põt eſſe cõſiliũ. ¶ Tertio qꝛ cõſilia
ꝑ chꝛiſti aplos pᷣmo fuerunt ſeruata:ſed
ipſi magiſteriũ ⁊ doctoꝛatũ non vitaue/
runt. Dicit enĩ Paulus.i.Thi. ij. Aeri⸗
ta tem dico no mentioꝛ:doctoꝛ gentium
in fide et veritate. Dato tñ ꝙ ſub cõſilio
caderet:nõ tñ ſequit᷑ ꝙ ad boc oẽs reli/

gloſi tenerent. non em oẽs ꝗ pfectõis ſta

tuũ pfitent᷑ ad oĩa tenent᷑ cõſilia:ſed ad il-

la tm ad que ex voto ſe obligant:als apli

qui erant in ꝑfectionis ſtatu tenebaut

U 10 . I I .

ad banc ſuperogationem quã Paulꝰ fa
ciebat: ut no acciperent ſtipẽdia ab illis
quibus pᷣdicabant. Dicendum ergo eſt ꝙ

religioſi magis q ſeculares clerici tene⸗

do eoꝝ pfectiõis ſta tum: pñt eſſe de nu-
mero ⁊ collegio magiſtroꝝ ꝓpter qtuoꝛ
CPꝛimo pꝛopter ipnus ſacre ſcripture
quã pfitent᷑ appꝛobationẽ. Soctrina.n.

ſacre ſcripture operibꝰ cõpꝛobat᷑:qꝛ pᷣn-
cipalis auctoꝛ eius cepit facere ⁊ doce/⸗

re: Act.i. Cum igit᷑ in ſacra ſcriptura cõ

tineant᷑ pcepta ⁊ ↄſilia: religioſi qui ſũt
pᷣceptoꝝ ⁊ conſilioꝛum obſeruatoꝛes ma
gis ipſaʒ compꝛobant docendo ogꝑibus

—

q;ᷓ clerici ſeculares. Secundo ꝓpter
doctrinalis operatiõis perfectione. Oe

lectatio nanq; ꝑficit operatione ⁊ diu
turnioꝛem ⁊ laudabilioꝛẽ ipſam reddit:

ut dicit pᷣus ix. Ethi. religioſi aüt plus

cogunt᷑ delectare i ſacre ſcripture ꝑſceru
tatione alijs velectatiõibus ab eis ſub-

tractis q; alij. Tertio ꝓpter eoꝝ diſpoſi-
tionem /ꝑ abdicationẽ enim tꝑalium ⁊ ſe

culariũ negocioꝛum que doctrine ſtudiũ

marime babent impedire: religioſi ma/

gis ſunt idonei ⁊ diſpoſiti ſacram doctri
nam docere ⁊ exponere qᷓ; ſeculares cle

rici:ſicut ptz ꝙ oĩa armaris ſunt plena
de libꝛis ⁊ operibꝰque fecerunt religioſi
¶Quarto ꝓpter finis ſacre doctrineat
tinctionẽ. Finis enim ſacre ſcripture eſt
contemplatio veritatis: ut dicit Augꝰ pᷣ
de trini. Religioſi aut contempla tioi ſꝑ
inſiſtẽtes bũc finẽ mag attiugũt q; alij

11111ergo eſt dicendum
AG Deu qp Cbeylo illud vᷣ⸗

bum: Molite vocari rabbi: triplicit᷑ erco

nit. Pꝛimo ut intelligat᷑ eſſe ꝓbibitũ
ꝑ officij negligentiã. Multi nanq; ſũt ꝗ

ſolũ nomẽ magiſteri ⁊ paternitatis cu/
rant hẽre:ſed officiũ magiſteri ⁊ patenr-
nitatis negligunt:vocari igitur volut: ſ

nen eſſeuomen appetunt: officin negli
gunt. Secundo ut iutelligat᷑ eſſe ꝓbi
bitum perpncipalem reuerentiam. Hazʒ
reuerentia pateruitatis ⁊ miagiterij ſo

— — —

— — - — — — — — –.2

f— ———UC

— — — — —

— —

— — — — —

yationabilem cauſam.

ð
=

lum chꝛiſto conuenit pꝛincipaliter.alijs
autem non niſi participatiue. Tertio
ut intelligatur eſſe ꝓpbibitum ꝑ ambitcio⸗
nis excelientiam. am bitionẽ enim pꝛobi

buit chꝛiſtus non actum magiſteru: nec

quẽlibet appetitu interdixit:ſj moꝛdiatũ

2 immoderatum: ut glo.ibi dicit. Ad

2 S dd. ꝙ religioſi non tenent᷑ ad bumi

lita tem magis q; al i: niſi q;tuʒ cadit ſbᷣ
voto obedientie:nec interd icitur eis bo

noꝛ qui debetur ſpuslibus bonis: ſed ſo/
lum ille qui:conſiſtit in rebus mundanis
als cum honoꝛ debeatur ſacerdotio ⁊ p

lature:nec ad ſacerdotiũ nec ad platurã

aſſumi poſſent:nõ ꝓbibetur ergo honoꝛ
magiſtralis cathedre:ſed àbitio. C Ald

3 eſt d8. ꝙ illud vecre. non intelligitur

de bis que pertinent ad ſubſtantiã reli-
gionis. Poteſt enim quis tria vota ſer⸗
uare in quibus conſiſtit religionis perfe-
ctio:⁊ eccleſia ſtico officio uel ſcholaſtico
ſeruire.i ntelligitur ergo q;tum ad aliqs
obſeruantias regulares:a quibus nõ eſt
incõueniẽs ꝙ religioñũ mgr̃i abſtineant
ut vtilitati cõi vacent docendo:ſicut pa/⸗
tet de illis qui ad pᷣla tionis officiuʒ aſſu
muutur:potifſime cum in clauſtris pꝛo/

pꝛijs erxiſten tes. quãdoq; in talibus diſ/

penſationem accipiant pꝛopter aliquaʒ

*

ſic ꝓcedit: Aide
tertin ckrentz re

ligioſi cum perfectionis ſtatu non

poſſint eſſe de numero ⁊ collegio ſtuden

tium ſecularium Oiſpar enim pꝛofeſſio
non debet eſſe in vno officio: ſed religio
ſi ⁊ ſeculares ſunt diſparis pꝛofeſſionis
ergo in ſcholaſtico officio non debent ad
inuicem ſociari. & Pꝛeterea omnes de

collegio tenent᷑ ſeruare ſtatuta ĩ illo col
legio oꝛdinata:ſed iuramenta ⁊ alia ſta

tuta que in ſcholaſtico collegio oꝛdinan
tur religioſi ſeruare non poſſunt: cum ſu

perioꝛem babeant:non debent ergo eſſe

de collegio ⁊ numero ipſ. oꝛzum. C Pꝛe

t erea bonoꝛes et vtilitates non debent

centeſimaq

S

ninta
diſtribui: niſi inter illos qui ſuſtinent one
ra ⁊ grauam ina: ſed religioſi nõ ſuſtinet
onera collegij ſtudentium :cum non ſol ?P
uant collectcam: ⁊ alia que ſunt neceſſa-⸗-
ria:non bebent ergo in numero ſtuden⸗
tinin agsregaii. ſeeſ
In PFBrLEG&HLE1 à eſt: qꝛr ſacra ſcri-
n C0 t in btura eſt de his
que ſunt fidei:ſed fides vna eſt ſicut vnu
baptiſma:ad Ephe.iiij. Sicut ergo reli
gioſi non excluduntur a collegio fideliuʒ
in perceptione baptiſmi: ſic nec exciludi
debent a ꝑceptiõe ſacre ſcriptnrner.
Ki QEWd*7εαà) iâaα conati ſüͦt
religioſos a collegio ſe⸗
cularium ſtudentium excludere dicẽtes
nulla auctoꝛitate ſtudentes cõpelli poſ
ſe: ut relig ſos ad eoꝛum ſocietate ad-
mittant: non quidem auctoꝛitate buma
na: quia ᷣm iuris ciuilis oꝛdinem nullus
ad ſocietatem debet compelli: niſi ſocie
tas voluntate firmetur: nec auctoꝛitate
eccleſie eccleſie nanq; auctoꝛitas non ſe
extendit niſi ad ea que ad cathedram ꝑ⸗/
tinent. Ande dicebat Apłus.i. E hor!.
x.Mon auũt in imenſium gloꝛiabimur: ſʒ
m menſuram regule quam menſus eſt
nobis deus. Ad cathedram autè ut di/
cut nõ ꝑtinet oꝛdinare de ſtudẽtiũ ſocie
tate:ſʒ ſolũ de collatõe bñ ficioꝝ⁊ admi
ſtratione ſacr̃oꝝ:⁊ illoꝝq non excedunt
mẽſurã aplice regule. Iſtud aũt dictum
bereſim ſapit: ⁊? q;tũ ad pᷣſens derogat.
Pꝛimo fraterne charitati. Suꝑ illo
enim ïbo ad Ro. rij. Multivnũ coꝛpus
ſumus in xpᷣo.ſinguli autẽ alteralterius
mẽbꝛa. Dicit glo.ꝙ io in ecclia ſut diuer
ſa mẽbꝛa ⁊ diuerſa dona babetia: ut ec-
cleſia nullo indigeat: ſed quodlibet mẽ-
bꝛum ſubſeruiat alteri: ⁊ ſit ad inuicem
mutua dilectio: ⁊ ſubpuiedi mã ex admi
ſtratõe donoꝝ.¶. 2 veroget eccliaſtice
vnitati. Ecclis uãq; ẽ vna vnitate fidei
iq̃ᷓ ut diẽ Apls Gał.iij. Mõ diſcernit᷑ iu
deꝰ ne q; grecꝰ: nõ pᷣuus neq; liber: non
maſculꝰ neq; feia.ocẽs.n.vnũ ĩ xpo ieſu.
nn 4

eſt ve tota ecclia ⁊ de tota republica cu
rã babere qð ad ſũmũ pontificẽ ſupi?p-

¶ LTertio derogat doctrine vniuerſali
tati. Si enĩ doctrina ppᷣica eſt vmuerſa/
lis:quia ex iuua mẽto pꝛioꝛis aſſequẽteʒ
ſuum incremẽtum ſuſcepit ut ſcribit᷑ ij.
Metap. Multo magis ſacra ſcriptura
vniuerſalis c in qua vnus recipit emoli-
mẽtũ ex ſocietate alterius. Juxta illud
Eccleſiaſtici.iij. Melius ẽ eẽ duo ſimul
qᷓ; vnum: habent enim emolimentuʒ ſo
cietatis ſue:qꝛ ſi vnus ceciderit ab alte/
ro fulcietur. Quarto derogat apoſto
lice auctoꝛitati.Scribitur eniʒ.i.Petri.
iiij.vnuſquiſq; ſicut accepit gratiam in
alterutru illum adminiſtrãtes ſicut bo/
ni diſpẽſatoꝛes multifoꝛmis gratie dei
ſuper quo verbo dicit glo.ꝙ quodlibʒdo
nũu ſpus ſancti neceſſariũ eſt ad ſeruiẽdũ
alijs tã in ſecularibꝰ q; in ſpfitualibus
¶ Quinto derogat reipublice vtilitati
quia ſtudiũ ſcientie ma xime vtilitati rei
publice deſeruit. Dicit enim glo. ſuper il
lo verbo.i.Petri.iiij.Siquis loquit᷑qua
ſi ſermon es dei ꝙ ſi quis bʒ ſciað loquz?
di nõ ſibi ſed deo tribuat:timeat tñ nepᷣ
ter voluntatẽ dei uel pꝛeter veritatẽ ſan
ctarum ſcripturarũ vel pꝛeter vtilitateʒ
fratꝝ doceat:⁊ ne qð docendũ eſt taceat
nec eſt verũ ꝙ dicut ſtudiẽtes ſeculares
cõpelli nõ poſſe ut recipiãt religioſos in
eoꝝ ſocietate.Eſt enim dupler ſocietas
publica ⁊ pꝛiuata. Publica quid eʒ ſocie
tas dicit᷑ hn quam boĩes ſibi inuicẽ coi-
cant ĩ vna ciuitate ⁊ ivno regno i ſtudio
⁊ in negocus publicis que ad rei coĩs vti
litatẽ ꝑtinent. Pꝛiuata vo ᷣm quaʒ duo
vel tres in ſocietate ↄiũgũtur ad exercẽ-
dũ aliq pꝛiuatũ negociũ: ⁊ quelibʒ iſta
rũ ſocietatũ poſſet diſtingui ꝑ obligatio
nẽ ꝑpetuam ⁊ tꝑalem:q;ʒuis.n.puata ſo
cietas particulari voluũtate hoiuzʒ firme
tur. Publica tũ ſocietas ſicut pncipis ⁊
ſuꝑioꝛis ↄſenſu ſirmat᷑ ſic ciues cõpelli
pñt ut aliquẽ in eoꝝ ſocietate recipiant:
vᷣ dicũt ſtudiũ nõ ꝑtinere ad illa q ſpe
ctant ad cathedrã manifeſte ẽ falſù. Al
liꝰ nãq; eſt generale ſtudiũ oꝛdinare cuiꝰ

batum ẽ pꝑtinere qui ſicut põt cuiuſſibet
eccłie collegium cõpellere ut aliquẽ reci
piat in fratres ⁊ canonicũ:ſic põt oẽs ſe-
culares ⁊ religioſos compellere vt ſe in
ſtudio ad inuicem debeant ſociare.
Ad pꝛunm Nergo eſt dicendũ ꝓ
2ͤ hoies diſparis ꝓfeſ
ſionis nõ ſociãtur in illis ĩquibꝰ ad inui
cem vniuntur. Seꝑanturaũt religioſi a
ſecularibus in ſecularibꝰnegocijs qᷓ ſunt
religioſis phibita:in ſtudio autẽ docẽdi
vel diſcẽdi ſociari poſſunt:qꝛ boc ẽ com
mune oibus q;tum ad dilectionẽ ⁊ fidẽ
in ꝗbus oẽs de coꝛpoꝛe myſtico eccleſie
coicant. Adzé dicedũ ꝙ ſicut ſtu-
dium ad vtilitatẽ reipublice pertinet ſic
ſtatuta in collegio ſtudentiũ facta talia
debẽt eſſe que oĩbus de collegio ↄuenire
poſſint. ¶C Ad ʒ“eſt dicendum ꝙ iura-
menta ⁊ collecte per religioſos de ſuoꝝ
ſuꝑioꝛum licentia obſeruari pñt in illis
dũtaxat que faciũt adminiſtroꝝſtudij ꝓ
uiſionem ⁊ ipſius ſtudij rommot one.
ic pꝛocedit᷑.
ꝙ plures magiſtros eſſe i vno col
legio religionis deroget eoꝛuʒ perfectio
nis ſtatui. Super illo eniʒ verbo Jacobi
iij. Molite plures magiſtri fieri fratres
mei. Oicit glo Quantũucunq; diſcreti ⁊
in ſcripturis docti vel in pluribus eccle-
ſijs vel plures i vna eccleſia ne velitis eẽ
magiſtri. Cphꝛeterea Hieroꝰ dicit ꝙ in
apibꝰ vnꝰ eſt vnceps ⁊ grues vnũ ſequũ
tim oꝛdime:in naui ſimiliter vnus eſt gu-
bernatoꝛ:multo ergo magis in vno col
legio nõ debẽt eſſe niſi vnꝰmagr̃. C S.
cõfuſiovitanda eſt in doctrina ſacra ſed
ſi plures magiſtri eſſent in vno collegio
eſſet quedam con fuſio ⁊ docentiũ et ſtu
dentium et a magiſtris ſecularibus ſub-
tra herentur auditoꝛes.

1 eſt qꝛ maioꝛis
In cotrariuz itultatis 7

.
.
9 )
.

ſe

.

— —.— — =
= ☛ ☛☚ S S.

—
—
—
—

61

Ar.

vtilitatis ẽ ſacra ſcriptura qᷓ; ſciẽtia bu

mana. Sed i vno ſeculariũ collegio poſ

ſunt eſſe plures magr̃i in bumana ſcien
tia:ergo i vno religiõis collegio poſſunt
eſſe magiſtri in doctrina ſarra.
RKñd E0 dicendum ꝙ multi dixe
runt ninmeꝝ magiſtroꝛũ
ad determinatum numerũ eſſe redigen
dum ita vt in vno religiõis collegio plłes
ad magiſterium aſſumi non poſſent: ne
ſacra ſcriptura in contẽptu habeat. Sʒ

iſtud manifeſte ipediret ſtudij pꝛofectũ.

Si enim magiſterium ſubtraberetur a

religioſo vel quocunq; alio quod eſt ſtu-

dentis pꝛemium nõ conaretur ſtud ere ⁊
in ipſa ſacra ſcriptura pꝛoficere. Eſſet ſi

militer tale ſtatutum in detrimentuʒ iu

ſticie. Si eniʒz religioſus ſic pꝛoficit ĩ ſtu/
dio vt ſit dignꝰ magiſterio ⁊ ex hoc ipſo
ꝙ religioſus a magiſterio repellatur: ꝓ
bono infertur malum ⁊ ſine culpa pena
quod eſt iniuſtum ⁊ iniquum. Dicenduʒ

eſt ergo tã religioſos qᷓ;ᷓ; ſeculares ad ma

giſterium poſſe aſſumi habentes ſufficiẽ
tiam:quia non ex magiſtroꝛum ſufficiẽ-
tia ſacra ſcriptura venit in contemptuʒ
ſed magis ex ipſoꝛum in ſufficiẽtia. Qð
q́;tuʒ ad pꝛeſens triphᷣ war. CPꝛimo
ex parte dei a quo ipſa ſacra ſcriptura in
funditur:a quo vt dicitur pᷣmo Metha⸗

pbi.legata ẽ omnis inuidia. Ande ſicut

deus ipſe oibus ſacram ſcripturam libe
raliter communicat ſic officium docendi
ipſam ſuppoſita ſufficientia omnibꝰ eſt
liberaliter cõmun icandum. Jurxta illud
Saßpß.vij. Quam ſine fictione didici ⁊ ſi⸗
ne inuidia cõmunico:⁊ honeſtatem illiꝰ
non abſcondo. Secundo erx parte ec
cleſie que per ipſam inſtruit᷑. Multũ enĩ
pꝛoficit ecclia ex pluralitate magiſtroꝝ
nec mirum. Scribitur enim Sap̃. vi. ꝙ
multitudo ſapientum ſanitas eſt oꝛbis
terraꝝ cuius celo accenſus ille ſanctus
moyſes dixit Mume.xi.Quis tribuat ut
omnis poꝑulus pꝛophetet:⁊ det eis deꝰ
ſpirituʒ ſuũ.Super quo verbo dicit glo.

quod habuit nõ inuidit:⁊ ſic fidelis pꝛe/

dicatoꝛ optatſſi fieri valeat vt veritates

quam ſolus eon uffiei⸗ oꝛa cuncto/
ruʒ ſonent. ¶C Tertio ex parte doctoꝛis

per quem ſacra ſcriptura adminiſtraf:
non enim omnes magiſtri ſunt apti eo/

dem modo docere. Sed aliqui verbo ali
qui ſcripto aliqui vno modo ⁊ aliꝗ alio:

7 aligd reuelat᷑ vniquod non reuelat᷑ al

teri ex quoꝛum modoꝛuʒ diuerſitate do
cendi magna vtilitas pꝛouenit eccleſie.
Ad pꝛimũ ergoeſt dicendũ q;
illa auctoꝛitas no
magis facit contra religioſos q;ᷓ cõtra
ſeculares:per illam tamen auctoꝛitateʒ

non interdicitur ſecularibꝰvel religioñs
magiſtro:aʒ pluralitas ſed cõtrarietas.

Plures enim magiſtri dicuntur qui con

traria docent ⁊ plures vnum ſunt inq;
tů vnam veritatez annuciant: ut Aug⸗
dicit: vł pluralitas magiſterij pꝛobibeĩi
ꝙꝙ magiſteriuʒz conuenit pꝛelatis ec

cleſiarum: qꝛ plures pꝛelati in vna eccle
ſia eſſenon poſſunt non autem ᷣm ꝙ cõ⸗

uenit magiſtris doctrinaliũ catbedraꝝ.
¶Ad ꝛ“eſt do. ꝙ plures magiſtri ꝗ ſut

ivno collegio nõ pᷣſunt illi collegio icn

t
Pnceps iĩ apibꝰ vel rectoꝛ ĩ naui ſ̊ gꝗlibet
peſt ĩ ſchola ſua. Et planũ ẽ ꝙvna ſcho
la płes magri eſſe nõ debẽt. ¶ Ad 3 ẽ
dicẽdũ: n ſubtrabũt᷑ ſtudẽtes a magi
ſtris ꝑ młtitudinẽ magroꝝqꝛ nõ oẽs ac
tu docent:poſſũt etiã ad alia ſtudia trãſ
mitti⁊ aliqui ĩ vno tempoꝛe ⁊ aliqui in
alio eiſdem in coliegijs deſeruire.

D quintũ hegieur.

religioſi mẽdicãtes nõ poſſint cũ
ꝑfectõis ſtatu eẽ teſtamẽtoꝝexecutoꝛes
pfectoꝝ nãq; rẽ ſuã ĩ iudicio nõ repete
re. Inxta illð.i. Chorj.vj. Jãqdem oino
delictuz ẽ ĩ nobis ꝙ iudicia habetis ĩter
vog qre nõ magis fraudẽ patimini mul
to foꝛtiꝰ e ꝑfectoꝝrẽ alteriꝰ ĩ iudicio ñ
repetere. Sʒ executoꝛes teſtamẽtoꝝ co⸗

centeſimaquinta V

ꝙ pꝛopbetare omnes voluit qui bonuʒ

5

4

gũtur relicta teſta toꝝ ĩ iudicio repetere: tet. ¶ Pꝛimo quidem ex dicto Augj.i

ergo religioñ medicantes cũ eoꝝ ꝑfectio libꝛo deocto ꝗ ſtionibꝰ ad dulciũ:vbi ait
nis ſtatu boc agere no pñt. Pꝛeterea œꝙnegandum nõ eſt defunctoꝛuũ animas

ad executionẽ operis requiritur volun/ pietate ſuoꝝ viuentiũ releuari cuʒ pꝛo il

tas. Sed religioſi pauꝑtatis velle ⁊ uol lis ſacriſicium mediatoꝛis ⁊ elemoſyne

le nõ babet cu ſint ſub alterius ptate: er offeruntur. Secundoqꝛ nulluę debet
go nõ poſſunt executoꝛes eſſe i teſtamen excõmunicari uiñ pꝛo tranſgreſſiõe ⁊ cõ

to alicuiꝰ. ¶ Pꝛeterea religioſi in perfe temptu operü charitatis. Sed ſcribit᷑

ctionis ſtatu exiſtẽtes periculis aiarum xiij.q.ij.ꝙ qui oblata eccleſie vł clericis.
ſe nõ debẽt exponere. Sʒ cõtingit qñqʒ aut teſtamẽto relicta retnere pᷣſumpſe/
Fiure executoꝛes ab aliquo teſtatoꝛe re rint excoĩcari debent. VLertiolqꝛ oia
i

nqui exquoꝝ diſcoꝛdiavel loci diſtãtia illa quibꝰ anime defunctoꝛũ a penis re-⸗

ↄtingit volutatem teſtatoꝛis ipediti: et leuantur ex charitate pꝛoueniut vel faci
ſic ↄſciẽtiã executoꝛis grauari:cũ Gꝛegꝰ entiũ vel illoꝛũ pꝛo quibus fiunt.Cũ igi

dicat ꝙ vltima volũtas defucti ſeruan-/ tur anime defunctoꝛũ quatuoꝛ modis a

da ſit. ¶C Pꝛet erea ſcribit extra de teſta. penis ſoluant lut ſcribitur.xiij.qij. aut
ꝙ ſi quis recipit executionẽ gen⸗ menti oblationibꝰ ſacerdotũ aut pꝛecibus ſan⸗
alicuiꝰ pꝛaui teſtatoꝛis voluſtatẽ tene᷑ ctoꝛũ aut elemoſynis charoꝛũ:aut ieiu⸗

exequi⁊ ad eius executionẽ eſt ꝑ epᷣm cõ nio cognatoꝛũ talia abſq; executiõe o

*

pellendus. Sed religioſi mendicãtes cũ luntatum teſtatoꝛũ impleri non poſſent

ſint exempti per eᷣm cõpelli nõ poſſunt ⸗ 111 ergo eſt dicendũ q;
¶Pꝛeterea fratresminoꝛes inter reli⸗ Ad pꝛunũ c el vie renduͦ y

loſos mendicates computantur. Sed fectis licet rem ſuam ⁊ fidei ſue cõmiſſã

de eis ſcribitur extra in declaratione cle repetere ĩ iudicio quod tnipliciter patet.
men. eoꝛum regule cõſiderata eoꝝ parui Pꝛimo quidẽ vt mali refrenent᷑. Secun

tate ſtatus debẽt ſcire eis eſſe iterdictũ do vt infirmi conſolentur quibꝰ data ſůt

ꝙ executionibꝰ⁊ diſpenſationibus ſeex tempoꝛalia ad conſolationez;. Tertio vt
ponant:cum bec ſepius abſq; litigio et neceſſitas repetentis ſuppleat. Quarto
contractione vel adminiſtratione pecu/ vt occaſio peccandi tollatur Quinto vt
nie nequeant expediri.

volũt atis teſta poteſt eſſe ꝑfectis i modo repetendivt ſi

toꝛis in ter pias cauſas computat᷑. Sed petatur cũ lite vłerx camn alitate ſeu ex cu
pias cauſas exequi magis ꝑtinet ad reli piditate vel ex ĩmoderato rei tẽpoꝛalis
gioſos ĩi ꝑfectõis ſtaru exñteſ qᷓ; ad alioſ amoꝛe:ſicut pet ere ex charitatis feruo.

RKi CO diceédum ꝙ religioſ mẽ re ad ſubueniendu ſue vel alioꝛũ viuoꝛũ
IEEOdicaätes excludendi non vel defunctozũ neceſſitatibꝰ redit eis ad
ſunt ab operibꝰ charitatis:quinimo cũ meritũ. ¶. Ad 2 c dicẽdũ: ꝙ ſicut ſcri
ipſa charitas ſit ois ꝑfectionis ſtatus ſi bit extra de teſta.c.vlt volũ.religioſus
mis ⁊ cõplementũ ad illos potiſſime cõ/ ab aliquo executoꝛ i ſua vltis voluntate
uenit opera charitatis exercere ꝗq ex vo deputatus biuuſmõi officiũ ſuſcipere vł
to ad opera perfectionis ⁊ ſuꝑerogatio exeq nõ poteſtcũ velle ⁊ nolle nõ babeat
nis ſunt ꝗſtricti. Planũ eſt aüt ꝙ exequi niſi a ſuperioꝛi ſuo licẽtia pet ita ⁊ obtẽ⸗
pias voluntates defunctoꝛũ quibus co- ta.Er quo dicto ſoluũ argumentum:iqꝛ
rum anime iuuetur inter opera charita ex ſuperioꝛis licẽtia religioſi poſſunt ta

tis maxime cotinetur.Quod ex tribꝰ pa lem executionẽ ſuſcipere. C. Ad ʒꝰ ẽ di

—

“ 2 SS “ * . 5 4. „

e a 7 vnitas eccleſie ſeruet᷑. Sexto ut iu
& P= 1*= 17† 6: quia executio ſticia vnicuiq; tribuatur: peccatũ tamẽ
In cotrarii ?häta 9

it
46
l
ve
bet

i⸗
1.
Ne
dis
e⸗
ſci
igi
64
it
,
u⸗

Ar. ccenteſimaſerta

cendũ ꝙ illi periculo pꝛouiſũ eſt in eadeʒ
decre.ſuperi allegata:vbi dicit᷑ cum

plures executoꝛes fuetit ab aliq teſtato
re deputati vno moꝛtuo vel in remotis
exiſtente:aut exequi foꝛte nolentene vo/

lũtas teſtatori ĩpediri vel nimiũ deferri

ↄtigat:poterit alius officiũ executõis in

mente libere adimꝑlere:niſi teſtatoꝛ ali
ud in teſtamẽto expꝛeſſerit:tũc.n.ſi defe
ctus ↄtingat non eſt periculũ executoꝛis
ſed teſtatoꝛis. CUld eſt dicenduz
ex quo religioũ ſuſcipiat de licẽtia ſuoꝛũ
pꝛelatoꝛũ executionis officiũ ⁊ volunta⸗-
rie pereos cõpelli debent qui in bac par
te gerunt vicem ep̃oꝛũ vel dicendũ ꝙ nõ
ſolum cõpelli per epᷣos poſſũt: ĩmo loco
rum oꝛdinaris de omnibꝰ tenent᷑ redde

re rationẽ: ⁊ ſi in aliquo reꝑicrint eos de

liquiſſe ĩ alioꝛũ exempla pena debita de
bẽt eos punire:pᷣuilegio quocũq; nõ ob
ſtãte:ut pʒ extra de teſta.ĩ oſtitutioe cle.
CAd yn eſt dicẽdũ: ꝙ executio teſta⸗
mentoꝛũ non interdicitur i illa declara/
tione fratribus minoꝛibꝰ ratione mẽdi
cationis vel ſtatꝰ perfectionis vt talis
executio repugnet mendicantibꝰ et exñ/
tibns in perfectionis ſtatu:ſic enim itelli
geretur eſſe interdicta ep̃is quos cõſtat
in perſectionis ſtatu eſſe. Interdicit᷑ er-
go eis ratione regule pꝛofe ſſiõis ⁊ inter
pꝛetatõis papequã ipᷣi tenẽtur obſerua
re. Si enim xpᷣi fideles obligant᷑ ad tenẽ
dã iterpꝛetationẽ quã papa facit in ſcri-
ptura ſacra multo foꝛtiꝰ pꝛofeſſoꝛes cu
iuſcunq; regule tenentur ſeruare ĩt erpꝛe
tationei quam ſedes apoſtolica fa cit ĩ
regula qu acunq; illis ar⸗ gi 4
aane ic pꝛocedit᷑. Ui
. 1C0X tu det᷑.n. q; religio
ſi mendicantes cu perfectõis ſta
tu non poſſint eſſe regũ ⁊ reginaꝝ cõfeſ-
ſoꝛes. Tales nanq; debent eſſe cõ feſlo⸗
res regum ⁊ reginarũ qui iuducant eos
ad eccleſie ſubiectionem non reballione

Sed religioſi mendicantes confeſſores

regum ⁊ pꝛincipʒum mundi quandoq; in

ducunt eos magis ad rebellionez q́; ad

ſubiectionem eccleſie: babentes quideʒ
ſpeciem pietatis virtutem autem eiꝰ ab
negãtes: vt dic Apls. i.Thi.iij. C Pꝛe
terea periculuʒ eſt ec cleſe eius pꝛeeepta
interdicta per reges ⁊ pꝛincepes mundi
non ſeruari:ſed religioſi mendicãtes qũ

ꝙ; non obſtante eccleſie interdicto ⁊ pꝛo
bibitione ipſius regibus ⁊ illis quoꝛum

ſunt confeſſoꝛes ſacramenta admiſtrat
non ſine detrimento eoꝛũ ſolutis quos
docet vitare Apls Colocj.i. dicens ne-
mo vos ſeducat in bumilitate ⁊ religie
angeloꝛum ambulans fruſtra inflatꝰ? ſen
ſu carnis ſue:⁊ non tenens caput ex quo
totum coꝛpus conſtructum creſeit in au

gmentum ꝓei. ¶ Pꝛeterea religioſi mẽ

dicãtes nò poſſunt eſſe cõfeſſoꝛes regu

⁊ pꝛincipũ abſq; auctoꝛitate ſedis apłi-

ce. Sed ipſiqñq; ingerunt ſe vt abſq; oĩ

auctoꝛitate ad hoc aſſumãtur cõfitetes

ſe noſſe deũ ⁊ gelo aiarũ hoc facere:fact/

auũt negãt: ut die Apłs de eiſad Citũ.i

—

8 ẽ qꝛ religion me
In COtrariu güätes voſſune

eẽ confeſſoꝛes alioꝛuj auctoꝛitate eccle

ſie:ergo multo foꝛtius regum ⁊ pꝛicipuʒ

e ecO. mundi. .
X3 dicendum ꝙ reges ⁊ mu
dqi pꝛicipes magis q; alij cõmuniter ma
ioꝛẽ ſufficietiam ⁊ idoneitatez requirüut

in eoꝛum cõfeſſoꝛibus ſpecialiter q;3tum

ad tria. Pꝛimo q;tum ad ſciẽtie pꝛo⸗
funditatẽ. Si enim quilibet 'm Augl.in

libꝛo de penitẽ.talem tenetur elige con

ſeſſoꝛẽ cui vult ſua peccata cõfiteri qui
ſciat ligare ⁊ ſoluẽ: ne cum negligentes

circa ſe extiterit negligat᷑ ab illo qui mi
ſericoꝛditer monet ne ipoſe ⁊ ille ambo ĩ
foueã cadãt.multo foꝛtius reges ⁊ pꝛin

cipes mũdi ꝓpt᷑ ardua negocia occurre-⸗
tia cõ feſſoꝛes ſic ſcĩia illuſtratos debent

eligere:qui ſuꝑ huiuſinodi arduis ⁊ diffi

cilibus negocis ſciãt ſaluti aiarũ pſule.
Secundo q́; tum ad vite fanctitatey

in magna autein domo regia in qua. nõ

folum ſunt vaſa aurea ⁊ argentea: ſed li
gnea ⁊ fictilia:expedit tales eſſe illos ꝗ/-
bus regum colla ſubmittunt᷑ ut luceant
inter oes per ſanctitatis exempluũ: ſic lu
minaria in mundo verbũ vite continen/
tes: ut dicit Apłus Phbib.i. ¶Tertio
q́;tum ad operum pietatẽ.tales eni con
uenit eſſe cõfeſſoꝛes regũ ⁊ reginarũ qui
bus opera pietatis poſſint cõmitti: ⁊ ipi
exercita ti eis fideli᷑ exequant᷑: dicente
Aplo.ij.Thi.ij. HNec cõmenda ſidelibꝰ
bomibꝰqui idonei ſint alios docere. Ad
iſta aut tria maioꝛẽ idoneitate ⁊ ſufficiẽ
tiam religioñ coĩter vident᷑ bere q; alij
Cõmunit᷑ vo in ſacra ſcriptura ꝑ quam
ſaluti aiarũ ↄſulit᷑ ſunt magis illuſtrati.
in ſanctitatis vᷣo exẽplo ⁊ vito moꝛibꝰ cõ
munit᷑ ſunt mag modificati.ad exequẽ/

da vo oꝑa pietatis: que regeſ ⁊ mudi pn

cipes ſuis cõfeſſoꝛibꝰfrequent᷑ cõmittũt
Ad pꝛimũ ſunt exercitati
4 eſt dicendum: ꝙ ſi
cut dicit Gꝛegoꝰ:⁊ ponit᷑.xi.q.iij. JInter
verba laudantiũ ⁊ vituperantiũ ad men
tem ſꝑ recurrendũ e: ⁊ ſi in ea nõ inuenit᷑
bonũ quod de nobis dr magnã triſtitiã
generare dʒ. ⁊ rurſum ſi in ea non inueni
tur malũ quod de nobis boĩes loquunt᷑
in magnã debemꝰ letitiã pſilire: non de
bemus ergo credere religioſos tales eẽ
ut reges ⁊ mũdi pꝛincipes quoꝝ cõ feſſo
res exiſtũt inducant ad eccleſie rebellio
nem: uł aliquoꝝ maloꝝ ꝑpetrationẽ: da
to tñ ꝙ aliqui eẽnt tales nullũ pᷣiudiciũ
glis bonis er hoc dʒz aggenereri. nõ eni
ut dicit Augꝰ? in epla ad plebem bypo-
nenſem: Eccleſia ꝓpter amicitiã qᷓ oculi
offendunt᷑ dʒ toꝛcularia deteſtari:ex ꝗ-

bus dñice apothece fructu olei lumino/

ſtſoꝛis implent: ſed ſicut ipſa triſtat᷑ de ali
gquibus religioſoꝝ purgam etis:ita dʒ cõ
ſolari ⁊ letari de pluribꝰ eoꝝ oꝛnament
auctoꝛitas aũt illa inducts ad ꝓpoſitũ
non eſt:qꝛ nõ loquit᷑ de religioſis: ſed de
bereticis. Ad ⁊“ eſt dicẽduʒ: ꝙ mi-
nime leuitatis eſſe oſtendit᷑ ſi quis mala

grauia cred ere ſtudeat que ꝓbari nõ pñt
ut Gꝛego⸗ dicit: nõ eſt ergo creàendum
religioſos tales eſſe ut contra ꝓbibitio

nem eccleſiã aliquibus ſacramenta ad-

miſtret Si tñ aliꝗ tales eẽnt coꝛꝛigẽdi
ſunt ꝑ eccleſiã:⁊ loco eoꝝ alij boni ſurro
gandi.non enim minꝰ ſunt ſub coꝛꝛectio
ne eccleſie religioſi q; clerici ſeculares:
nuſq; tñ eccleſia in religioſis uel in alis
poterit reperire purũ oleun ſine amurca:
uel purum triticũ ſine palea. C Ad 3
dicendũ: ꝙ rex de iure cõmuni ſi habet
domicilium ꝓpꝛiũ in aliqua ciuitate:epᷣo

illius ciuitatis debet cõfiteri:nec poteſt

confeſſoꝛem eligere:uel aliquem pꝛo li-
bito cõfeſſoꝛẽ recipere: niũ ſuꝑ boc ba/
beat puilegium ſpeciaele. ſic noadit
c ꝓcedi
ꝙ religioſi mendicãtes cũ ꝑ fectio
nis ſtatu nõ pñt eſſe ſeculariũ pncipum
officiales. Mõ ẽ eni magis piũ officium
q; ꝓcuratoꝛẽ viduarũ uel pupilloꝝ:q̊ ta
le officium interdicit᷑ epo.lxxxviij.diſ.c.
epᷣs.ergo multo magis intelligit᷑ interdi
ctum religioſis. & Pꝛeterea ſuſciꝑe tui⸗/
tionẽ teſtamentoꝝ ⁊ terminationè cau⸗/

ſarũ eſt officium maxime pietatis:ſʒ ts

lia ſimilit᷑ interdicunt᷑ ep̃is di.ſupꝛa di/
cta:ergo eodem mõ ⁊ multo magis int᷑
dicunt᷑ religioſis. Pꝛeterea Hieroꝰſu
per illo verbo: Ecce qui mollibus veſti
untur in domibus regum ſunt.: dicit ꝙ
ex verbo chꝛiſti oſtenditur rigidam vi⸗-
tam pᷣdicatoꝛum ⁊ ꝑfectoꝛum bominuʒ
vitare debere aulas regum ⁊ molliũ ho
minum palatia declinare.

In côtrariu an aet oll

victoꝛinũ pᷣſ byterũ.Quãtalibet iuſticia
deo buiamꝰ:quãtaliber dño obedietiam

exhibeamꝰ: melioꝛes eẽ nõ poſſumꝰillis

tribꝰ viris ꝗ ꝓↄfuãda dei lege in cami⸗
nũ ignis ardẽt Kierti ſüt:⁊ tñ de eis ſcri
.

bit.Dañ.ij.ꝙ ↄſtituti ſũt pᷣnci pes ſuper

oĩia oꝑa ⁊ ſuꝑ oẽs pꝛouincias babylonis

dit
tn
tio
,
i
70
ti⸗

s

l

t⸗
un
tn

e⸗

i⸗
nl,
ho

i/
1
cs
ian⸗
lis
nni/
3
p

0i

Ar. centeſimaquinta

PW αρςG&ο dicendũ ꝙ in regia curia
Rndeo quedã ſunt officia pieta

„

tis vt cẽ elemoſ

¶QAuedaʒ rᷣ̈ ſunt poteſtatis ⁊ iuſticie
cquitatis ut ee cancellariũ ⁊ cõſiliariuʒ
⁊ piatũ cauſaꝝ auditoꝛem ⁊ determina
toꝛem. ¶C Quedaʒ aũt ſunt cupiditatis
⁊ curioſitatis ut eè iudicẽ ⁊ aduocatum
vel negociatoꝛem vel rerũ ſeculariũ ꝓui
ſoꝛem. Pꝛima ergo officia nec repugnãt

perfectionis ſtatui nec perfectionis oꝑi

vnde licite religioſis cõmitti poſſũt:alia
vo non repugnũt perfectiõis ſtatui: als

moyſes nõ fuiſſet ĩ ꝑfectionis ſtatu ꝗ ſe

debat a mane vſq; ad veſperã ad diſcuſ
ſionẽ cauſarum quas determinabat in
populo:ut ſcribit᷑ Exo.xvii.repugnant
tamen perfectionis operiquia nimis di
ſtrabitur mens a.contẽplatiõis actu in-
ſiſtendo queſtionibꝰ hoium diſſoluendis
vel diſcutiendis in tm ut Augꝰ? dicit ꝙ
potius voluiſſet laboꝛare manibꝰ qᷓ; tu
multuoſas queſtiones hominũ ſepe au/
dire:ideo talia cum per fectõis ſtatu reli
gioſi interduʒ exercere poſſunt pꝛopter
charitatem pꝛoximoꝛum quantũcunq;
alij inquiete contẽplationis ipᷣoꝛũ aliqð
detrimentum patiantur. Sed alis offi⸗
cio quia repugn ant perfectionis ſtatuiꝛ
repugnant ꝑfectionis operi religioſi nec
coacti ſuſcipere debent. .
AG pꝛimũ ergo eſt dicẽduʒ q;
JE pꝛocuratio vel gu
bernatio viduaꝝ nõ interdicitur epo ſim
pliciter ſed ſolũ ꝙ imed iate nullã rei fa/

miliaris curã ad ſe debeat reuocare qua

tenus ſolũ lectioni ⁊ oꝛationi ⁊ ᷣbo pꝛe
dicationis tmmodo ipſe vacare poſſit.
Gubernationem aũt viduaꝝ pupilloꝛũ
⁊ peregrinarũ perarchipꝛeſbrm aut ar
cbidiaconũ vel per iconomũ adminiſtra
re dʒ ut ĩ eodẽ decreto ſubdit. ¶C Adꝛ
c dicẽduʒ tuitio teſtamentoꝝ ⁊ deter
minatio cauſaꝝ nõ interdicũtur epᷣo cuʒ
pꝛeponũtur coꝛam eo q;3tum ad ĩpꝛoba

vV. moſynariũ ⁊ pꝛeeſſe ſpualibꝰ
officis in his que ad cultũ dei ſpectant.

eſt i religioſis

tionem vel repꝛobationẽ ſm equitatis
iuſticiam ſed ſiolũ ꝙ in talibus nõ dʒ ſu⸗
ſcipere officiuʒ aduocatũ nec patrociniũ
pꝛeſtare pꝛo aliqua parte tanq; aduoca
tus cũ ipſe in pꝛopꝛijs ⁊ in eccleſiaſticis

cauſis qaduocatũ habere debeat ut ſcribi

tur. v. q. ij. ¶Ad 3 eſt dicẽdu: o mol⸗
lium hominũ palatia vitanda ſunt a re

ligioſis ne ipſa frequentent cauſa cupi⸗

ditatis ⁊ curioſitatis ſʒ cauſa iuſticie eqꝗ
tatis ⁊ fraterne charitatis nõ repugnat
illis qui ſunt in perfectionis ſtatu regũ
palatia frequentare. Erat enim Oaniel
in perfectionis ſtatu ⁊ tñ poſtulauit a re

ge ut ↄſtitueret ſocios ſuos ſuꝑ oꝑapui-

cie babylonis. Ipſe vᷣo elegit in foꝛibus
palatij regis ſtare:ut Kribnr Dan h.
ſic ꝓpcedi⸗
D octauũ ir e⸗
enim ꝙ religioſi mendicãtes cum
perfectionis ſtatu non poſſint de negoci
is ſecularibus ſe intromittere:ſuꝑ illo.n.
verbo Treñ.iii.lapides ſanctuarij diſ-
perſi ſunt dicit glo.q; plangũtur mõachi
⁊ religioſi iplicati tempoꝛalibꝰ negocis
qꝛ nõ eſt actio ſecularis vite q; hodienõ

admiſtrẽt religioñi ⁊ miſtri altar. C S

Hieroꝰ dicit ⁊ põitur.lxxxviij.d. Nego
ciatoꝛem clericum ex inope diuiteʒ ⁊ ex
ignobili gloꝛioſum quaſi quãdam peſte,ʒ
fuge:magis e⸗ talis peſtis ſugienda
¶LDꝛeterea quod iterdici
tur vniuerſaliter clericis:ĩtelligitur eſſe
multo magis iterdictum religioſñs. Sʒ
de clericis ſcribit᷑.lxxxviij.di.decreuit
ſancta ſynodus nullum deiceps cleircuʒ
aut poſſeſſiones conducere aut negocis
ſecularibus ſe immiſcere. “ðD—ãÿ

1 ! 1 eſt:qꝛ ſtatꝰ oſe
J n cõtrari U ctio religioſoꝝ
ↄſiſtit ĩ charitate.Sed charitatis ẽ one

ra pꝛoximoꝛum poꝛtare Gal.vi. alter al
terius onera poꝛtate.

KRndęæeo dicenqum ꝙ diſiguedü

eſt ex parte negocioꝛum
⁊ ex parte religio ſoꝛuʒ.¶ ¶ Ex parte qui

dem negocioꝝ poſſumus dicere ꝙ que⸗
dam ſunt negocia ſecularia ſed nõ ſecula

riũ ꝑſonaꝝ. ¶C Quedam vo ſecularium

perſonaruʒ ſed nõ ſecularig. C Queda
aut ſecularia ⁊ ſeculariũ ꝑſonaꝝ.¶Sʒ
quedã nec ſecularia nec ſeculsriũ ꝑſona
ruũ. Pꝛima ergo negocia ſecularia no
pꝛobibent᷑ religioſis tractare: licet eniʒ
religioſis habẽtibꝰ poſſeſſiões in cõmu⸗/
ni vineas domos ⁊ alias res ſeculares
tractare que ſecularia eo ꝙ ſunt de rebꝰ
ſeculi nõ tamẽ ſunt ſecularium ꝑſonaru
ſed religioſum. Eodẽ mõ religions mẽ-⸗
dicantibꝰ licet pꝛedicta negocia ſecula/
ria adminiſtrare in ſubſidiũ viduarũ pu
pilloꝛũ ⁊ aliarum perſonaꝝ religioſarũ.

Megocia vo non ſecularia ꝑnis tamæe

ſecularibꝰ miſtrare pꝛopꝛium officiũ eſt
religioſoꝝ non quidẽ auctoꝛitate ꝓpꝛia
ſz auctoꝛitate ſedis aplłice.· Tractare au
tez negocia ſecularia ⁊ perſonaꝝ ſecula
riũ religioſis ⁊ vniuerſa liter clericis pꝛo
bibet᷑. Sed negocia nec ſecularia necꝑ/
ſonaꝝ ſeculariũ ↄuenit religioſis tracta
re ex pꝛopꝛio ipſoꝛum ꝑfectionis ſtatu.

x parte aũt religioſoꝝ diſtiguẽdu

eſt:qꝛ aut ĩmiſcent ſe ſecularibus nego/
cijs cauſa cupiditatis vel adipiſcẽde di-
guitatis uel laſciuitatis ut excutiãt col⸗-
lum ab obedientisa ſuoꝝpᷣlatoꝝ ⁊ quoli⸗
bet iſtoꝝ modoꝝ guiſſime peccãt ⁊ agũt
directe ↄtra tria pᷣncipalia vota ꝑ quoꝝ
obligatiõeʒ ipi poſiti ſt ĩ ꝑfectiõis ſtatu.

NM

I erso eſt vicendũ ꝙ
Ad Peunmu ſicut dieit Augꝰ in

epła ad ſebaſtianũ: pecunijs ⁊ negocis

alioꝝ tribulari nõ implicari:merere non
bre:doloꝛe ↄtra hi nõ auctoꝛitate attra
bi eſtperſecutio quã patiunt᷑omnes qui
volüt in rpᷣo pie viuere:⁊ ẽ pia triſtitia ⁊
ſi dici põt beata miſeria: ꝑfectio ergo re
ligioſoꝝ i boc cõſiſtit ut ĩtus de peccatis
2 negocijs ſeculariũ pꝛoſperis vel aduer
ſis ſint gaudentes vel cõpatiẽtes ꝑ cha
rit atẽ Ro.xij. Gaud ete cũ gaudẽtibꝰ fle
te cum flentibꝰ idipᷣm iuicem ſentientes

exterius cũ ſint imunes nõ ſimplicitati ᷣ
eis ꝑ mũdi cupiditatẽ. C Ad 2“ eſt di

cendum: ꝙ negociatoꝛè ibi. Hierꝛ acci -

pit ꝓ mercat oꝛe queʒ non licet exercere
clericis ⁊ religioſis. Maʒ ut ibi ſubdit᷑ ex
auctoꝛitate Aug.foꝛnicari boibꝰ ſemꝑ
non licet negociari vᷣo aliqñ licet: ante
eni q;quis ſit eccleſaſticus licet ei nego
ciari: facto vo iã religioſo uel clerico nõ
licet. Ad ꝭ“ eſt dicẽdũ:ꝙ iĩ illa ꝓhibi
tiõe facta clericis duo excipiunt᷑.Mõ.n.
debẽt ſe negocijs ſecularibꝰ imiſcere niſi
ꝓptercurã aut pupilloꝝ aut oꝛphanoꝝ⁊
viduaꝝ aut ſi foꝛte eps ciuitatis eccłia⸗
ſticaꝝ reꝝ Ollicizudin ri⸗ hbre Eerhiat
ic pꝛocedit. Ai
10 mi det.n.qꝙ religio
ſ cũ pfectõis ſtatu nõ poſſint lar
gioꝛes elemoſynas reciꝑe q; alij mendi⸗/
cantes Quãto.n.maioꝛ ipoſſibilitas re
tribuẽdi ↄſideraturi illis gbus elemoſy
na fit tãto maioꝛ retributio eterna reci
pit᷑: iuxta illð Luce.xiiij.Cũ facis ↄuiui
um voca pauꝑes debiles claudos et ce-
cos qui nõ habent vnde tibi retribuant:
retribuet᷑ aut tibi ĩ reſurrectiõe iuſtoꝛuzʒ.
Quãto ergo magis ſunt idigentes tãto
eis largioꝛes elemoſyne ſunt ↄferende.
¶ Pꝛeterea dare elemoſynã ẽ actꝰmibi
coꝛdie:ergo illis ſolũ ſunt alemoſyne dã
de qui ſunt miſerabiles:ſed illi qui volũ
tarie mẽdicitati ſe exponũt ſicut religio
ſi mendicãtes nõ ſunt miſerabiles:ſʒ ſo⸗
lũ illi q inuoluntarie pauꝑtatem icidunt
ꝓpter caſus foꝛtuitos ſine eoꝝ culpa: ta
libus ergo miſerabilibꝰ elemoſyne ſunt
dãde. ¶ Pꝛeterea Ambꝛoꝰ: dicit ĩ li. de
offi ꝙ cõſideranda eſt i largiẽdo elemo
ſynã debilit as ⁊ verecundia vel ſenectꝰ
illiꝰ cui dat᷑:tales eni ſenes verecundi ⁊
ehſles nequeũt ſibi vicenn⸗ erere
S eſt: quia illis lar
In C0 trart Ugioꝛes elemoſy⸗
ne ſunt tribuẽde quoꝛuz ꝓcuratoꝛes aplłi
fuerũt.Sed paupeꝝ relinquentiũ oĩa ꝓ/
pter xpᷣm quoꝝ perſonas repꝛeſentãt re

dei
1
,
gre
ne
ſte
0
hbi

8 Wrrrreerren

n

Ar.

ligio mendicãtes:apli fuerũt pcurato-
res:ſicut pʒ.ij.Cbhor ix. Et Gał ij.tm

ut pauperum memoꝛes eſſemus:qꝛ etiã

ſollicitus fuit hoc ipſum facere. .
Rn G eO dicẽdũ ꝙ multe cauſe cõ
X ſiderande ſunt i largitio
ne elemoſynaꝝ. ¶ Ana quidem eſt pot
idigentiam:repugnat.n.charitati ꝙas
vid eat fratrem ſuũ neceſſitatẽ habere ⁊
claudat viſcera ſua ab eo utdicit Joan.
¶ Secũda ẽ pꝛopter cultus dei reuerẽ
tiam.Scribitur eni Paralipp.vlt.qꝙ ſi
quis voluntarie volebat ofrerre ad edi/
ficationem templi:implebat manũ ſuaʒ

⁊? offerebat dño quod volebat. ¶ Ter⸗

tia eſt pꝛopter debiti iuſticiam: iuſtũ enĩ
eſt conferre tempoꝛalia illis a quibꝰ ſpi-
rituglia recipiuntur ut pꝛobat᷑.i.Chorlꝗ.
ix. CQuarta pꝛopter vite innocentiaʒ
Scribitur eni Eccł.xij.da miſericoꝛdi⁊
ne ſuſcipias peccatoꝛẽ:benefac humili ⁊
ne ded eris impio. Quinta pꝛopter re
cõpenſationis euidentiam. Quãto eniʒ
maioꝛ eſt enidentia in illis qui recipiũt
elemoſynam ⁊ faciant recompenſatõey
in oꝛa tionibus in conſilus ⁊ in alijs ſpi⸗/
ritua libus bonis tãto magis ẽ elemoſy
na tribuenda:penſatis ergo oibus iſtis
conditõibus religioſi largioꝛes elemo⸗

ſynas poſſunt recipere cum eoꝛuʒ perfe

ctionis ſtatu q; alij cmuniter mendicã
tes. ¶C Pꝛimo quia ſunt indigentes cuʒ
reliquerint omnia pꝛopter xpᷣm W.
cũdoqꝛ cultui diuino inſſtunt. ¶ Ter
tio quia euangeliuz annũciant vnde eſt
eis quaſi debituʒ. ¶ Quarto quia com
muniter melius vtuntur. ¶ Quinto qꝛ
magis recompenſant largioꝛes: tamen
intelligo cõſiderato debito moderamie
ne ſic largas elemoſynas recipiant ut di
tioꝛes ⁊ ſuꝑbioꝛes ipi appareãt i religio
ne tꝑalia ↄtẽnẽdo q; diuites ĩ ſeculo di

2 1 Duitias poſſidẽdo
Ad pꝛimũ ubige voſigedo

retributio tempoꝛalis in largitione ele⸗

centeſumaſerta 1

nhne non eſt cõſiderãda:ſed ſpiritus
lis ſit ad qua faciendã magis idonei ſùt
religioſi qᷓ; ali:nec tamẽ retributio tem
poꝛalis licita ⁊ boneſta ⁊ debita ⁊ oꝛdi
nata ad bonum ſpirituala neganda eſt
facienti elemoſynã:als heliceus peccaſ-
ſet quãdo dixit.iiij. Re.iiij.mulieri apð
quã ſuſtentabatur:ecce ſedule miniſtra⸗
ſti nobis quid vis ut faciam tibi.nungꝗd
habes negocium ⁊ vis ut loquar regi ſᷣ
ue pꝛincipi militie pꝛo te. Cld 2 eſt
dicenduʒ ꝙ ſicut duplex eſt felicitas ſpi
ritualis ⁊ tempoꝛalis:ita duplerx eſt mi
ſeria: q́;uis ergo pauperes voluntaric
non ſint miſerabiles miſeria ſpiritus li:
ſunt tamen miſerabile miſeria ken vo⸗
rali:ideo dꝑe tempoꝛalibꝰ eſt elemoſyna
eis exhibenda. C. Ad 2“eſt dicẽdu: ꝙ;
debilitas ⁊ egeſtas ſeu ſenectus ſũt que
dã ticulares conditiones pꝛopter quas
elemoſyna eſt facienda. Cõſideratis ta⸗
men omnibus largioꝛes elemoſyne fa⸗/
ciende ſunt religionis qᷓ; alijs pꝛopter il
Iia que victa ſuont..
QAueſtio. C vj.quomodo ſtatus per
fectio repꝛeſentatur in religioſis in com
muni poſſeſſiones habentibu.
Buc vidẽdũ eſtquo-
— * mogo ſtat? per
fectio repꝛeſentatur in reli
gioſis in communi poſſeſ/
ſiones bab entibus. Circa
J quod queruntur quinqã.
Pꝛimo vtrum religioſi habetes poſ-
ſeſſiones in communi repꝛeſentent chꝛi
ſti ⁊ apoſtoloꝛum perfectionis ſtatum.
¶Secundo vtrum religioſi babentes
poſſeſſiones in communi ſint in equaii
perfectionis ſtatu cum religioſis men⸗
dicantibus. Tertio vtrum religioſi
babentes poſſeſſiones in communi cum
eoꝛum perfectionis ſtatu poſſint men-
dicando elemoſynas recipere. C Quaꝛ
to vtꝛum religioñ pꝛoſeſſi in vna reli
gione cum eoꝛum peꝛfectiõis ſtatu ꝑpoſ/

9

7

ſint ꝑfici in pᷣlaturazs alterius religionis
¶ Quinto vtrũ ingredietes religionem

elapſo ꝓfeſſiõis ãno teneant᷑ exvoto in
religionis ꝑmanere ſicut pfeſſi.

M1M1 äergo ſic ꝓcedi
D. Pam tur: Nidetur
eni ꝙ religioſi hñtes poſſeſſiões
in cõi nõ repꝛeſentent chbꝛiſti ⁊ apłoꝛum
ꝑfectionis ſtatũ. Ille naq; modus viuł-
dinon repſentat ſtatũ ꝑfectionis chꝛiſti
2 aploꝝ quinõ eſt obſeruatus ꝑ chꝛiſtũ
⁊ apłos: ſed modꝰ viuendi de poſſeſſio
nibus in cõi ꝑ chꝛiſtũ ⁊ aplłos obſerua
tus nõẽ: ergo nõ repᷣſentat eoꝝ ꝑfectio-
nis ſtatu. ¶ Pꝛet erea Aug dicit iij. de
doctrina cbꝛiſtiana: ꝙ pᷣma cccleſie fide
lium bieroſolymis ↄ gregatpoſſeſſiões
non babuit:ſed tranſſata ad gentiles bʒ
qꝛ iſti nõ erant ſic capaces ſpũs ſancti:ſi
cut illi.hẽre ergo poſieſſiões diminuit de

pfectõis ſtatu chꝛiſti ⁊ ererss ſtatũ

apkoꝝ non repᷣſentat. ¶ Pꝛeterea ſtatũ

ꝓfrectionis cbꝛiſti ⁊ apłloꝝ repᷣſentant ſo

lum diſcipuli eius ⁊ eoꝝ vicem gerentes
Sʒ ſcribit᷑ Luce.xv. MHiſi ꝗs renũciaue
ritoibus que poſſidet nõ pot meus eẽ di
In cõtrariũ ſcipulus.
eſt: qꝛ monach
ſunt religioſi bentes poſſeſſiones in cõi:i
ſed de monachis dicit Berñ.inquadam
epła:Heu me miſerũ qualẽcunq; mona
chum cur adbuc viuo videre ad illud de
ueniſſe oꝛdinẽ noſtruʒ. oꝛdinẽ inq; ꝗ pꝛi
mꝰ fuit in eccleſia:iĩmo a quo incepit ec
cleſia:quo nullus in terra ſilioꝛ angelic
edinibus: nullus vicinioꝛ ei qui in celis
eſt birn mater nr̃a:ſiue ꝑ ardoꝛẽ caſtita
tis:ſiue ppt᷑ ardoꝛẽ charitatis:cuiꝰapo/
ſtoli inſtitutoꝛes fuerunt.
Rñ eO dicendum reßſentare
NErxpi ⁊ aploꝝ ꝑfectiois ſta
tuʒ:põt intelligi duplicit᷑. C Pꝛimo eẽn
tialiter:⁊ ſic oès qui obligant ſe ad ꝑfe/
ctionis oꝑa eᷣm tria vota eſſentialia repᷣ
ſentant xpi ⁊ aploꝝ ꝑfectõis ſtatũ. Scri
bit enim Nume.vi.qꝙ oẽs naxa reiqui ſe

Queſtio S

dño volebant cõſecrare:voto ſe aſtringe
bant ꝑ pfectiõis opera.Quãtüũcũq; ad

boc oẽs religioſi voto ſe aſtringẽtes ad

opa ſupererogatiõis bn illa tria cſſẽtia
lia vota equalit repᷣſentant chꝛiſti ⁊ apo
ſtoloꝝ ꝑfectionis ſtatũ:cũ apłi a rpᷣo pꝛi

us fuerint vocati ad ſtatũ religionis ſᷣm
illa tria vota pncipalia q; tum ad ſtatuʒ

plationis: ut ſupꝛa dictũ eſt. Secũdo
inſtrumẽtalit:⁊ ſic 'm diuerſum moduʒ
viuendi in voluntsria pauꝑtate diuerſi-
mode religioſi xpᷣi ⁊ aploꝝ ꝑfectiõis ſta
tum repꝛeſentant. ““
Ad pꝛrimuũ oer vekan g
—ͤú1 ois modus viuẽdi
in voluntaria paupertate in cbꝛiſto di⸗
uerſis tempoꝛibus exemplariter mõſtra
tus ẽ̊. Mã modꝰ viuedi de ꝓpꝛijs laboꝛi
bus monſtratꝰ ẽ tꝑe parentũ ſubiectois
a pueritia vſq; ad.xxx.annos: in q etate
parentibꝰobediens hũiliter ⁊ reuereter
laboꝛẽ coꝛpoꝛeũ cum eis ſuſtinuit: ut dic
Baſilius Luce.iij. Mod vᷣo viẽdi mẽ
dicantiũ de elemoſynis que ab alijs inſe
runt᷑ mõſtratꝰ ẽ tꝑe ſue pdicatõis qñ ipe
⁊ apłi viuebant de his que miniſtraban
tur eis de ſuis faculta tibus mulieres et
alie ꝑſone que ſequebant᷑ eũ: ut ſcribitur
Luce.viij od auͦt viuẽdi quo aliqua
mobilia in cõi ſeruant᷑ monſtratus eſt ꝑ
eũ tꝑe ꝑſecutionis ⁊ paſſiõis qñ tota il⸗/
la gente iudaica paſtoꝛẽ ſimul ⁊ gregem
pſequentẽ ↄgruam regulã tẽpoꝛi diſpẽ
ſauit ꝑmittens diſcipulis ut tollerent et

ſeruarent victui nceria: dicẽs Lu. xxij.

Munc qui babet ſacculũ tollat ſilr ⁊ pe/
ram. Sed modus viuendi de poſſeſſioni
bus in cõi ꝑ cbꝛiſtũ ⁊ apoſtolos non fuit
demonſtratus ꝓppter traſſationem eccle-
ſie de iudeis ad gentiles:ut dicit Melchi
ades papa.xii.q.i. ¶C Ad ⁊ꝛ eſt dð ꝙ cũ
Augꝰ dicit nullas eccleſias gentiũ feciſ/
ſe ut poſſeſſiones venderent ⁊ pᷣcia pone
rent ad pedes aploꝝ:intelligendu eſt de

gentilibꝰ qui fuerũt in eccleſa pᷣmitius:

qui tanq; ꝓpinqui ad ſimulachꝛa mauu

— e —

tige
sed
tsad
ſitin
apo
8
senm
ltu;
id⸗

ei⸗
ſn

ief
N
ſr
on
gos

Ar.

facta que ſoliti erant adoꝛare: non ſic ca
paces erant ſpũs ſancti ſicut iudei:ꝗ ex-
ercitati erãt colere vnũ deũ. Sʒ poſtmo
duũ multi getiles fuerũt qui poſſeſſiones
⁊ pᷣcia poſſeſſionũ reliqueruũt ⁊ pauperi/
bus erogauerũt:ſicut paulinus ⁊ hylari
us epi:ut de eis ſcribitur.xij.q.i. Ad
Zm eſt dicendũ:ꝙ relinquere poſſeſſiones
intelligit᷑ duplicit᷑:uel ꝓpꝛias uł coẽs.re
nunciare igit poꝛigs ptinet ad diſcipula
tum. ſed chꝛiſii coẽs poſſidere que a xpᷣi
fidelibus offerunt᷑ collegs monachoꝛũ
2 Slioꝝ:ut de fructibus in victu ⁊ veſtitu
neceſſaria ꝑcipiãt ſimul ſtat cũ xpᷣi apo⸗/
ſtola tus ꝑfect ionis ſtatu. ..
Slſecundũ heed it
ꝙ religioſi in cõi poſſeſſiones hñ
tes nõ ſint in equali ꝑfectionis ſtatu cuʒ
religioſis mẽdicantibus. Curatio eni et
defenſio poſſeſſionũ magnã ſollicitudi⸗
nem requirũt:ſed chꝛiſtꝰ ꝓbibuit ſollici⸗
tudinem Matth. vij. qua phibitionẽ vo
lentes conſequi ꝑfectionis ſtatũ ſeruare
tenent᷑ Pꝛererea cõmunitas poſſeſſi
onum plerũq; eſt cã litis ⁊ diſcoꝛdie:vt
ppůᷣus dicit:ſed xpᷣus reliquit pacẽ volen
tibus cõſequi gfectiẽis ſtatum: Jo.xv.
Paeen relinquo vobis: coitas ergo poſ
eſſionum diminuit de ꝑfectionis ſtatu.
Pꝛeterea poſſeſſienes cõfernnt᷑ reli/
gioſis cauſa hoſpitalitatis.vnde quidaʒ
religioſi boſpitalarij vocant᷑: ſed ipſi nul
lam boſpitalitatẽ faciunt:ergo ipſi non
ſunt in perfectionis ſtatu.

In cõtrariũ ch auia col⸗
ſentant collegium chꝛiſti ⁊ apoſtoloꝛum
ſed collegia epiſcopoꝝ ⁊ canonicoꝝ bñt
poſſeſſiones in cõmuni. Scribit᷑ eni.xij.
q.i. Expedit facultates eccleſie poſſide/

ri ⁊ ꝓpꝛias ꝑfectionis amoꝛe contemni:

ergo eodem mõ cũ ꝑfectionis ſtatu colle
gia religio ſoꝝ pñt in cõi poſſeſi ises bre.
* r1 dicendũ ꝙ ut ex ſupꝛadi
Ren 60 ctis eſt manifeſtũ ad ꝑ/

centeſimaſexta 11

fectionis ſtatũ multa requirunt᷑. ¶ Foꝛ
maliter quidẽ neceſſaria eſt charitatis ꝑ
fectio. ¶ Efficient᷑ vo triũ pᷣncipalium
votoꝝ ꝑpetua obligatio. Inſtrumẽ
taliter coꝛpoꝛa łin ieiun ijs ⁊ vigilijs ex
ercitatio ⁊ regularis obſeruatio. C Ex
emplarit᷑ aũt modi viuendi xpᷣi ⁊ apłoꝛũ
imitatio.Quantũ ergo ad charitatis ꝑ/
fectionẽ ep̃i ſunt in ꝑfcctioꝛi ſtatu ceter
alijs. Requirit eni pontificalis ſtatꝰ cha
ritatem ꝑfectã iam a cquiſit aʒ nõ a cqui-
rendũ. Quantuũ vᷣo ad triũ votoꝝ: pꝛinci
palium ꝑpetuã obligationẽ oẽs religio
ſi qui ad illa ſe obligant ſunt equalit᷑ in ꝑ
fectionis ſtatu. Quantũ aũt ad coꝛpoꝛa
lem exercitationẽ monachi ⁊ ꝓfeſſoꝛes
regule beaſt benedicti artioꝛi viuẽdi mo
do ꝑfectiõis ſtatnm acquirũt q; alij: ſed
q́ᷓ;tum ad modi viuendi chꝛiſti ⁊ apłoꝛũ
imita tionem religioſi medicantes mag
illum modũ viuendi ſequunt᷑ q; ali: cuʒ
in cõmuni poſſeſſiones nõ hẽant: nec in
ſpeciali:ſed ſolum de bis que quotidie a
chꝛiſtifidelibꝰ offerun t᷑ in victu ⁊ veſti i
neceſſaria recipiant.

172 ergo eſt dicẽdu: &
Ad Pamn nullus eſt modus

viuendi ꝗ aliquã ſollicitudinẽ nõ reꝗrat.
vnde ois ſollicitudo ꝑfectis nõ eſt ꝓbibi
ta:ſed talis que euoluat mentẽ a dei cõ/
templatione. Oe ſenſioiautez ⁊ ꝓcuratio
poſſeſſionũ põt fieri ꝑ vnius uel paucoꝝ
ſollicitudinem ⁊ ſic alij abſq; tꝑaliuʒ ſol
licitudine libere pnñt ſpualibꝰ vacare:qð
eſt fructus volutarie pauꝑtatis: dequo
dato ꝙ uli qui talẽ curã aſſumũt defectũ
patiant᷑:recuperãt in merito ꝓpter obſe
quium fraterne charitatis. CAd 2 E
dicẽdum:qꝙ religioſi hũtes poſſeſſiones
in cõi de eis litigare uel diſcoꝛdi br̃e nõ
debent. & Pꝛimo ꝗdem gꝗa ipſi volũta
riã pauꝑtate aſſumpſerunt. ¶ Secũdo
qꝛ ꝑudibundũ ẽ de tpalibꝰ litigare ꝗq tꝑa
lia ↄ tepſerũt. Tertio qꝛ de eis nõ ni
ſi in victu ⁊ veſtitu neceſſaria regrere de
bet. C Quarto qꝛ nõ ſunt eoꝝ ꝓpe ſed a
oο

Ar.
xbi fidelibꝰ eis cõceſſe. ¶CAd q“ ẽ dicẽ
dũ ꝙ ecclie eſt oꝛdinare religioſos ad di-/
uerſos ſines pꝛo fideliũ vtilitate.vnde ſ
ↄtingat aliquos religioſos oꝛdiatos eè
ad boſpitalitatẽ faciendãz ↄtingat eos
illam nõ ſeruare tanq; trãſgreſſoꝛes ſũt
puniẽdi ⁊ ad reſtitutionẽ cogẽdi eoꝛum
que in aliũ vſuz expẽdunt que a xpᷣi fide-
libus pꝛo illa cauſa erogars ut. Li
ic pꝛocedit. Ni
D tertin det᷑ eni ꝙ reli/

gieoſi babẽtes poſſeſſiones ĩ cõmu-⸗

ni cum eoꝝ ꝑfectionis ſtatu nõ poſſunt
mendicãdo elemoſynas reciꝑe. Elemo
ſyne eni dant ꝓpter indigẽtiam ſupplen
dam nõ pꝛopter ſupfluitatẽ ggẽdaʒ. Sʒ
vt Bern. ait in quadã epla dicitur ⁊ ve/
raciter creditur ſanctos patres illam vi

tam iſtituiſſe:⁊ vt in ea plures ſaluarent᷑

vſq; ad ifirmos regule tẽperaſſe rigoꝛeʒ
non regulaʒ deſtraxiſſe. Et ſubdit:abſit
autẽ vt credam tantam eos quãtam vi/
deo in pleriſq; monaſterijs vanitatẽ ac
ſuꝑfluitatẽ pcepiſſe vel conceſſiſſe. Mi⸗/
randũ eſt enim vnde inter monachos tã
ta imtemꝑantia in cõmeſſationibꝰ ⁊ po
tationibus in veſtimẽtis ⁊ lectiſternijs
2 equitaturis ⁊ cõſtruedis edificijs ino/
teſcere potuit. Pꝛeterea abutetibus
tꝑalibus non ſunt tꝑalia cõferẽda.Sed
ern. dicit de abbatibus monachoꝛũ in
quadam epla:vt cetera taceũ cũ tãta põ
pa ⁊ equit atura vidi abbatẽ incede tan
tis hoĩuʒ crin itoꝝ ſtipari obſequijs qua
tenus duobus epis vnius abbatis ſuffi
ceret multitudo:mẽtioꝛ ſi nõ vidi abba-
tẽſexaginta equos ⁊ eo ãplius in ſuo du
cere comitatu ita vt tranſeũtes non pa
tres eos dicerẽt eẽ monachoꝛum ſed do
minos caſtelloꝝ nõ rectoꝛes animaruz
Sed pꝛincipes pꝛouiciarũ. ¶ Pꝛeterea

Gꝛegoꝰ recitat in dialogo de monacho

iſaac ꝙ cũ ſibi poſſeſſiões ⁊ multa tꝑalia
offerrent᷑ ille ſue pauꝑtatis cuſtos foꝛtẽ
ſniam tenebat dicẽs monach' ꝗqĩ terra
poſſeſſionem querit monachus non eſt.

Queſſio i
In contrariũci an

— —

bilia cum pfectionis ſtatu recige:poſſũt
bona mobilia medicando querere. Sʒ

religioſ babẽtes poſſeſſiones in comu
ni recipiunt bona ſtabilia cum eoꝝ per-
fectionis ſtatu vt ſupꝛadictũ eſt:ergo eo

dez modo poſſunt alias elymoſynas mẽ
C60 ⸗dicando recie.

dicẽdum ꝙ in religioſis

duo cõſiderare poſſumus. Pꝛimo ſta
tus ꝑfectionem inquo ponũtur. Se

cundo finẽ ad quem per eccleſiaʒ oꝛdinã

tur. ¶ Quantum ergo ad pꝛimum cum
in ꝑfectionis ſtatu religioſi ponãtur per
obligationem trium pꝛincipaliũ votoꝛũ
Omne illud repugnat pꝑfectionis ſtatui
ipſoꝛum quod repugnat alicui triuz pꝛin
cipalium votoꝛu. Suꝑfluitas autẽ tem
poꝛalium planum eſt ꝙ repugnat voto
paupertatis: ideo omnis exceſſus vel in
poſſeſſionibus multiplicandis vel in ſu-

perfluis elemoſynis mendicandis repu
gnat eoꝛuʒ perfectionis ſtatui. Si otã
ta ſit paucitas poſſeſſionum ꝙ noniſuf⸗
ficiant vt inde in victu ⁊ veſtitu neceſſa/

ria babere poſſint: ſicut cõtingit aliqua
monaſteria habere vnam vines no aut

frumentũ ⁊ alia neceſſaria licite poſſunt
mendicando alias elemoſynas querere

ex quibus eoꝛum neceſſarijs poſſint ſub

uenire:vouentibus enim volũtariã pau
pertatem neceſſaria ſubtrabẽda nõ ſunt

OQuantũ v̈ ad ſecũdum religioſi qui

oꝛdinantur per eccleſiaʒ ad hoſpitalita/

tem tenẽdam ⁊ alia opera pietatis exer
cẽda nõ debẽt elemoſynas męedicare ex
quo ad hũc finem oꝛdinati ſunt ꝑ eccle/⸗
ſiã vt mèd icãtibꝰ debeãt ſbᷣueire. Si.n.

de bonis eccłianvna pars ſeqſtrãda ẽ vt

pauꝑes foueãtur:⁊ alia vt hoſpit es reci-
piantur multo magis hoc intelligenduʒ
eſt eſſe fiedum de bonis religioſoꝛũ qui⸗

bus ad boc a chꝛiſti fidelibꝰ poſſeſſiões
7 alis bona immobilia offerunt᷑: vndeer
ceſſus ⁊ ſuper ftuitates in talibus facere

— ,— — —. — „ —

— — — — ——

—— — — —

gini

hni
n
pen
tem
66
tenn

i⸗
8
zit
ere
tſ
0en
unt
al
its

gi⸗

non ſolum repugnat eoꝛuʒ perfectionis
ſtatui immo directe eſt contra finem ad
quem pꝛedicti religioſ oꝛdinant᷑. Et ᷣm
hbunc intellectum intelligende ſũt aucto

ritates Bernardi fupꝛa inducte. Eodeʒ

modo ſi aliqui religioſi oꝛdinant᷑ ad pꝛe
dicationem euangelij ⁊ ſacre ſcripture
expoſitionem ⁊ vt quietius ⁊ liberiꝰ huc

finem conſequi poſſint pꝛoniſum eſt per
eccleſiaz quatenus mendicando de bis

que a chꝛiſti fidelibꝰ offerunt᷑ in vitene/

ceſſarijs poſſint ſuſtentari nõ debẽet eſſe

poſſeſſionũ cultoꝛes vel domoꝛuʒ vel vi
nearum cura toꝛes:vt velint contra pꝛe
ceptum legis.Oeutro.xxij.arare in bo/
ue ⁊ aſino.Quia ⁊ ſi hoc nõ repugnat eo

rum pfectionis ſtatui repugnat tamẽ fi-

ni ad quem per eccleſam Ant oꝛcinei .
Sn 1e£1 ſic pꝛocedif.
gugn ti Digdetur eni

vꝓ religioſi pꝛofeſſi in vna religio
ne cum perfectionis ſtatu poſſint pꝛefi
ci in pꝛelaturam alteriꝰ religionis. Sta

tus enim perfectio conſiſtit in obligatio

ne trium votorum. Sed in omni religio
ne pꝛofitetur homo hec tria vota: ergo
quilibet religioſus poteſt eẽ in qualibet
religione pꝛelatus. ¶ Pꝛeterea epiſco
pus pꝛelatus eſt omnium religioſoꝛũ exi
ſtentium in ſua dioceſi niſi ſint exẽpti:ſʒ
epiſcopus quandoq; eſt clericus ſecula/
ris: multo ergo foꝛtius pꝛofeſſus in vna
religione poteſt eẽ pᷣlatꝰ in altera.CS.

moꝛum diueerſitas non poteſt aliquem

religioſum pꝛofeſſuzʒ in vna religiõe red
dere indignum ne efficiatur pꝛelatus in
alia. Recitat enij Gꝛegoꝰ de beato Be

nedicto.iij.dia logoꝛum: ꝙ cum quidaʒ

religioſi p̃fatud btm Bñdictũ rogarẽt
vt eis deberet pꝛeeſſe ⁊ ipſe diu reſiſtẽdo

⁊ pꝛedicẽdo ꝙ ſui moꝛes eoꝛũ moꝛibus
ↄuenire nõ poſſent: finaliter tamen ↄſen

ſum pꝛebuit ⁊ factus eſt eoꝝ pꝛelatus.

. ,,1H eſt:quod ſcribit᷑
In cotrarin extra in cõſtitu

tiõe clemẽtis de electiõe et electi ptãte.

centeſimaſerta

ſtitutio ant illa ſe extẽdit ſolù a

Cuũ rõni nõ cõgruat vt hoĩes diſparis ꝓ
feſſiõis vł habitꝰ ſiłi eiſdẽ moaſterijs ſo
cient ꝓbibemꝰ ne religioſus aligs in ab
batẽ vel platũ alt᷑iꝰ religiõis vel habitꝰ
de cetero eligat. Qð ſi ſecꝰactũ ertiterit
cO ſit eo ißo irritu ⁊ iane
do ꝙ gcu q; i platũ alio-

ru eligit᷑ caput eoꝝ oſtitui. Caput autẽ

cũ mebꝛis dʒ hre. & Pꝛio ↄueniẽtis vt
ſint vniꝰ mor ⁊ vniꝰ modi viuẽdi. ¶ 2
ĩ babitu apparetia vt nõ ↄiugat᷑ cãliter
⁊ idifferent᷑ caput bouis cũ mebꝛis leo⸗

nis:ſic alig phᷣi eẽ poſſibile tradiderũt:ſʒ

oꝛdiate caput hois collo et mẽbꝛis bois
ↄiigat᷑. 3 influẽtiã. Influit.n. caput
i mebꝛa motũ ⁊ ſenſũ: ꝙ ſi eẽt alteriꝰ na
ture ⁊ altef?ꝰ ꝓfeſſiõis mime facere poſ⸗
ſet. Quãtũ ad cõuenietia pᷣlatꝰ cũ ſub-
ditis dʒ eè eiuſdẽ moꝛis⁊ eiuſdẽ modi vi
nẽdi.Quãaãtũ vᷣo ad apparetiã dʒ eẽ eiuſ
dẽ babitꝰ. Apget.n. diſtictõ vniꝰreligio
nis ab alia potiſſime ꝑ habitũ:vñ cu ꝗs

religionẽ ꝓfitet᷑ habitꝰeiꝰ bñdicit᷑: ⁊ cuʒ

gs religioſus ad pᷣlationẽ aſſumit᷑ eiꝰ ha
bitü deſere nõ dʒ. Quãatũ aut ad influen
tiã debẽt eẽ eiuſdẽ ꝓfeſſiõis: ꝓpter ę iſta
tria cõgrue ꝓuiſum ẽ ne aliꝗs religioſus
pꝛofeſſus in vna religione in abbatẽ vel
in pꝛelatuʒ alterius religiõis vel babitꝰ

AG pꝛimũ de ceto eligat᷑.

ergo ẽ do.ꝙ ſic par

ticipatiõe ſpei oẽs hoĩies ſunt vnus hõ:

diſtinguut tñ pꝛopꝛijs qualitatibꝰ⁊ acci
dentibꝰ ſic pꝛofeſliõe ⁊ obligatiõe illoꝛũ
triũ pꝛincipaliũ votoꝝ omnes religiões
poſſunt dici vna religio:diſtiguũtur tñ p
pꝛijs habitibꝰ ⁊ m ſpẽalia ſtatuta ipo⸗
ruũ. Ad 2“ eſt diceuduz ꝙꝙ es eſt p̃la
tus cõmunis religioſoꝝ ⁊ eneoy Con
t illa ſe d pᷣlatũ
ſpẽalem:vñ ĩ eadẽ cõſtitutiõe luboir per
boc autem gꝗn religioſus in epiſcopuʒ ſe
chlaris vel cuiuſſibet regularis eccleſie
licite poſſit eligi:·non intendimus pꝛohi
bere. Ad ꝭeſt dicendum:ꝙ moꝛnuʒ
diuerſitas poteſt attendi q;tum ad duo
un 2

¶ Pꝛimo q;tum ad malitiam vel boni
tatẽ. ¶ Secũdo q́;tum ad modi viuẽdi
diuerſitateʒ Quãuis ergo per diuerſita
tem moꝛũ penes malitiamꝰ bonitatem
non impediatur religioſoꝝ in pᷣlaturam
electio eo ꝙ in qualibet religioe ſunt ali

qui boni moꝛis ⁊ aliqui mali: ipedit᷑ tñ
penes modi viuendi diuerſitatem: quia
pꝛelati cum ſubditis debent eſſe eiuſdez

pꝛofeſſionis ⁊ eiuſdem modi viuendi.

8W◻ ſic pꝛocedit᷑.
G umtu Videtur enĩ

Hv ingredientes religionẽ elapſo
ꝓfeſſionis anno nõ tenetur in religiõe ꝑ
man ere ſicut pꝛofeſſi. Monacho eniʒz no
licet votum vouere ſine licensia abbatis
7 ſi vouerit frangendũ eſt votu per ipᷣm
vt ſcribit᷑.xx.q.iiij.ergo ſtando vltra ꝓ/
feſſionis annũ: dato ꝙ vouerit remane.
re ex quo ꝙ in manibus abbatis ꝑ ꝓfeſ-
ſionẽ votũ non fecit de eius ↄſenſu pote
rit ad ſeculũ reuerti. ¶ Pꝛeterea ſcribit᷑
xix q.ii. monaſterijs oibus fraternitas
veſtra iterdicat diſtrictius:ut eos quos
ad cõuerſationeʒ ſuſceperint pꝛiuſq; biẽ
nium in conuerſatione compleuerit nul-
lo modo audeant tonſoꝛare:nõ ergo ela
pſo pꝛofeſſionis anno tenentur in mona
ſterio remanere ſicut pꝛofeſſi. CHꝛete
res nullus aſtringitur permanere in reli
gione niſi ꝑ pꝛofeſſionem ⁊ obligatione
voti:ſi ergo quis non faciat pꝛofeſſioneʒ

in aliqua religione non obligatur ex vo-

tarni permanere. . a ſeribit
„ eſt quod ſcribi
In CO ti Ari xx.q.iij.pꝛopoſi
tũ monachi ꝓpꝛio arbitrio ⁊ voluntate
ſuſceptũ deſeri non põt abſq; peccato.
RKn 60 dicendum qꝙ in foꝛo cõ-
Vſcientie q́;tum ad deum
ſtatim cũ quis ingredit᷑ religionẽ cũ ꝓpo
ſito firnio pꝑmanẽdi voto ĩ cõſcia emiſſo
vel de ĩtrãdo vel poſtq; intrauit,.de ꝑma
nẽdo aſtrigit᷑ ĩ ꝑpetuũ votũ ſᷣuare. Qus⸗/
tu aut ad eccłiam in foro exterioꝛinõ cõ
pellit niñ fuerit etatis ꝑfecte ⁊ ꝑ annuʒ

tum ab vxoꝛe.

Queſtio V

rejigionẽ exꝑtꝰ.Elapſo vᷣo ãno ꝓfeſſio⸗
nis ex quo no diſſẽtit: ↄſentire intelligit᷑.
Sic enim volun tas intelligit᷑ firma per
diſſenſum in bono ſicut ꝑ diſſenſũ in ma
lo:ſicut eni erroꝛ cui voltas non ↄtradi
cit appꝛobare ipᷣm ↄuincit᷑ ut ſe cribitur.
lxxxii. di. Sic bonũ ꝓpoſitũ cui nõ diſſen
tit qñ diſſen tire ꝑõt ibᷣm appꝛobare in/

telligit:iõſta tutu e extra de regul.⁊ traſ-

eun. ad religi. ꝑ ↄſtitutionẽ clemè. Eos
qui deĩceps i diſcretõis etate ↄſtituti no
uicioꝝ babitũ in aliqua religione ꝑ ãnuʒ
poꝛtauerint hoc ipſo religion em illã de
cernimus eſſe pꝛofeſſos. “

ergo eſt dicenaũ e
Ad Pam U illud decretũ nõ in

telligit᷑ de voto quo quis ligatus eſt: vel

ad intrandu vel pmanendu in religione
ſed de votis auſterioꝛis vite vel ꝑegrina
tionis ſeu quibuſcunq; alijs cõſuetudini

bus bumane vite ſpectantibus qui ꝑab

batem reuocari poſſunt etiam ſi ante in
troitum religionis buiuſmodi vota emi
ſit: ſicut vir pot reuocare poſt factumvo
e. C Md' dicédũ ꝙꝙ ibi
loquitur Gegoꝰ de illis qui nõduʒ babi/
tum monachalẽ ſumpſerũt ſi in habitu

ſeculari iun monaſterus exiſtẽ tibus mo-

res vitãq; eoꝛꝝ eis ꝓbare ꝑmittitur: de
quibꝰ pcipit vt ante biẽnium nõ debeãt
tonſoꝛari ne quis eoꝝ aut nõ ſit cõtem-/
ptus quod nouit aut ratũ babeat qꝗð ele
git. I. Ad ꝭ eſt dicendum: ꝙ ſtatu ela-
p ſo pꝛofeſſionis anno voto ligatus ẽ re
ligioſus i religione ꝑmanere ex quo non
diſſentit tꝑequo diſſentire tenet᷑: etiã da
to ꝙ ante nõ vouerit:qꝛ ſi ante vouit vel
de intrando vel de permanendo abſqʒ
tranſgreſſiõe diuini pꝛecepti fieri nõ po/
teſt vt ipſum non impleat.
¶ AQueſtio. C vij.quomodo ſtatus ꝑfe
ctio repñtatur i euangelij pᷣdicatoꝛibus

oↄſiderãduzʒ e quꝰ
Eindearvofertiorepfi

. tat᷑ i euangelij pᷣdicatoribus.
Circa qð queruntur quatuoꝛ

6,
1

pꝛimo vtrũ pᷣdicatoꝛes abſq; ꝓctõ
poſſint in pᷣdicatione euangelij aliq̃ ?ba
buane leticie imiſcere. Secũdo vtruʒ
pᷣdicatoꝛ abſq; pctõ poſſit conatũ appo

nere in cõ placeẽdo auditoꝛibꝰ. ¶ Tertio

vtrũ pᷣdicatoꝛes euangelij abſq; pecca/
to poſſint curã apponere in oꝛnatu vᷣbo/
rum. ¶ Quarto vtrũ abſq; pctõ poſſint
ppli ſcelera tacere nõ ꝓnunciando eis.
D pꝛimũ aas higit
Videt᷑ enim ꝙ;
Spgicatoꝛes ſꝑ peccãt moꝛtalit᷑ in
pᷣdicatione euangelij aliqua mᷣba buũane
leticie imiſcendo. Que eni ſine pctõ non
pñt pᷣdicatoꝛes ꝓꝑponẽ nec auditoꝛes au
dire:ſine pctõ in pᷣdicatiõe euangelij nõ
miſcunt᷑ ſed fabulas in quibus hoĩes de
lectant᷑ pdicatoꝛes ſine pctõ nõ pñt ꝓpo

nere:nec auditoꝛes audire. Scribit᷑ eni

ij. Petri.i. Mon indoctas fabulas ſecuti
notam fecimꝰ vobis dñi nri ieſu cbꝛiſti
virtutem. Et.ij. Thi.iiij. A veritate qui
dẽ auditũ auertent. ad fabulas aũt con
uertent᷑. ¶ Pꝛererea in fabulis audito
res matime ꝓuocant᷑ ad riſum ⁊ in alijs
bũsne leticie verbis. Sed Augꝰ dicſuꝑ
Geñ.ad litterã: turpe ẽ ꝑnimis ꝑnicio
ſum xpᷣiano ſic delirare in expoſitioe ſa⸗
cre ſcripture:ꝙ infidelis audiẽs riſuz te
nere vix poſſit. C Pꝛeterea ſcribit᷑ aucte
Gꝛegl.ilxxxvi.di.ꝙ in doctrina ſacre ſcri

pture auctoꝛitatẽ debet ꝓferre nõ ſecula

rium lr̃arũ peritiã oñdere epus: quia nõ
eſt eᷣalis officij grãmaticã exponere: ne
laudes iouis ꝑſonent oꝛa pontificis.

r.

1eſt:quia p̃dica
In cotrarin toꝛ ſine pecca

to pot vti modo loquendi quo vtitx᷑ ſacra
ſcriptura: ſed in pleriſq; locis ſa cra ccri-
ptura vtit᷑ bis ſignificatiuis trãſſũpti
uis ⁊ metaphoꝛicis: Juxta illud Judicũ
ix. Jerunt ligna ut vngerent ſup ſeregẽ.
Rn G eO dicendũ: ꝙ vti fabulis ⁊?
eeE buͤane letitie ybis in p̃di
catione euãgeli: trihus modis põt cõtin
gere. ¶C Peimo q;tũ ad ſacreſcepture ex⸗

Ar. centeſimaſeptima 1

poſition?. Secũdo q; tum ad moꝛum
infoꝛmationẽ. ¶ Tertio q; tum ad au/
ditoꝝ recreationẽ. . Pꝛimo mõ ſacra
ſcriptura nullã mixtionẽ recipit EUñ ſu-⸗
per illo vᷣbo Oeutro.xxij. Mon ſeres vi/
neam tuõ altero ſemine.dicit glo.ꝙ pu/
ra debet eẽ expoſitio ſacre ſcripture ſine
admixtione hereſis: ⁊ ſine ad mixtiõe ſe
cularis ſcie:⁊ ſine ad mixtione inanis glo
rie:quia dicente Aplo.i. Chorj.v. Mo/⸗
dicum fermenuti totã maſſam coꝛꝛũpit.
Secundo mõ interdu gratia exeplo
rũ aliqua ad infoꝛmationẽ moꝛũ induci

pñt:quia exempla ponimus nõ vt ita ſit
ſed ut ſentiat quid diſcit. Sed tertio

modo ad auditoꝝ recreatione: Augꝰ? in
libꝛo de eatheticandis rudibꝰ.ponit ꝗqn
q; modos quibus auditoꝛes in faſtidio
reuelandi ſunt ꝑ p̃ᷣdicatoꝛes ut conſue⸗/
ta audire nõ faſtidient eos:ſed delectẽt.
Pꝛimout illa bꝛeuius debeãt compli
care. C Secũdo ut lucidius debeãt ex-
planare. ¶ Tertio ut cõtraria debeant
remouere ⁊ extirpare. ¶ Quarto ut ali
qua mira ⁊ ſtupenda debeant enarrare.
¶ QAQuinto ut aliqua honeſta hilaritate
condita debeant recit are.

1 ergo eſt dicẽdũ: ꝙ;
Ad Peamnmugar. glo. dicit ꝑ fa

bulas ibi Apls t angit paganos ⁊ here-
ticos. NHam pagani ꝗcquid eos delecta
bat deum appellare nõ timuerũt.hereti
ci vᷣo acceptis dei veri myſterüs de cete
ro non diuinis ſcripturis attendere: ſed
potius ad ſenſum erroneũ has male int
pᷣtando tranſferre ſtudu erunt.taliũ ́ fa
bulas pᷣdicatoꝛ nec ad moꝛũ intoꝛmatio
nem nec ad auditoꝝ delectatione dʒ ex/
ponere: ſed ad diſcentiũ extermin atiõeʒ
Ad ⁊ꝛ dicẽdum: ꝙ notabilit dicit
in expoſitione ſacre ſcripture abſq; dn
bio in hoc mixtio nulla eſt facienda: ſed
illoꝝ ſententia inducenda qui nõ pꝛopᷣo
ſenſu nec ꝓpꝛia interpᷣtatione: ſed ſpiri/
tu ſcõ inſpirati locuti ſunt. & Ad ʒ eſt
do. q Gꝛegoꝰ? ibi rep̃ᷣbedit quends eßm
M 0° 53

C—

Ar.

qui doctrinã auctoꝛũ ⁊ poetaꝝ grãmati
ce populo exponebat: quod erat multu
repꝛebenſibile ſacram ſcripturam pᷣter-
mittere ⁊ ſabulas poetaruʒ pꝛoponere.

e A111 ſic pzꝛ ocedit᷑.
D ſecudu αα,
pꝛedicatoꝛ abſq; peccato nõ poſ-
ſit conatu apponere in cõplacendo audi
toꝛibus. Dicit eni Hieroꝰ i pꝛologo libꝛi
Heſteri ꝑſona p̃dicatoꝛũ ⁊ expoſitoꝝſa
cre ſcripture. Mec affectamꝰ? laudes ho-

minũ nec vituꝑationes expaueſcimꝰdeo

cniʒ placerecurãtes miuas boium peni
tus nõ timemus:qꝛ diſſipat deꝰ oſſa eo/
rum qui hominibus placere deſiderant.
¶Pꝛeterea pꝛedicatoꝛ ĩ populo è ſicut
cõcionatoꝛ. Sed vt phs recitat ex dicto
cuiuſdam mulieris perſuadẽtis ſuo filio
vt nõ deberet in pplło cõcionari:qꝛ tacẽ
do veritatẽ diſpliceret dus loquend a ve
ritatem diſpliceret populo. Cuʒ igitur
pꝛedicatoꝛ ſemꝑ teneatur loqui verita/
tem nõ videt᷑ ꝙ debeat conatũ appone⸗
re in placedo auditoꝛibus. ¶ Pꝛeterea
i dubijs ſemꝑ tutioꝛ pars ẽ eligẽda. Sʒ
Hieroꝰ dicit in ſermone de aſſumptione
marie virginis.Satis timeo ⁊valde ꝑ⸗
timeſco dũ veſtris cupio parere vel pla-

cere pꝛofectibꝰ ne foꝛte ſicut impꝛobus

ſ indignus laudatoꝛ uenial⸗ .
. P eſt Aug?. iiij. de
In Cotraniutα xp̃iana
vbi dicit ꝙ opoꝛtet doctoꝛẽ eccleſaſticũ
pꝛecipue circa tria attendere. Pꝛimo vt
doceat. Secundo vt delectet. Tertio vt
flectat. Ham docere eſt neceſſitatis: de
lectare ſuauita tis:⁊ flectere cſt victoꝛie.

T cO dicẽdum ⁊ conatus pᷣdi

. VMcatoꝛis in cõplacẽdo au/
ditoꝛibꝰ põt ꝓcedere ex malo ⁊ ex bono
font e. Ex malo quideʒ ſi boc faciat
ſui nominis ⁊ ꝓpꝛie fame diuulgatione:
modo quo ſcribe ⁊ phariſei faciebant qꝛ
ad hunc finẽ dirigebant oĩia eoꝛũ oꝑa vt
viderentur ab hoibusvt ſcribitur de eis
Matt b. xxiij. Secundo turpis lucri
gcquiſitione:tales enim pꝛiuati ſunt ve

R
. , 5 .
. . 2
4
*

rita te:quia exiſtimãt queſtum eſſe pieta
tem:ſicut dicit Apłs.i.Thi.vi. Ter⸗
tio alicuius veritatis ad ſalutẽ ⁊ ifoꝛma
tionẽ moꝛum pertinẽtis dimiſſione. Jn

boc.n. gloꝛisabatur. Paulus Actl.xx.qꝙ

nec ex timoꝛe male bumiliante nec par/
cens vicijs aliquoꝝ ex cõplacentia male
in flamate nunq; dimiſerat aliquid ãnũ
ciare ſuis auditoꝛibus ad eoꝝ ſalute ſpe
ctãs. Sic eni ait ibi. Cõteſtoꝛ vos hodi
erna die:quia mũdus ſum a ſanguie oi⸗
um veſtrũ:nõ enim ſubterfugiquo minꝰ
annnciarem vobis eſſe conſiliu dei. Sil

tribꝰmodis ex bono fõte põt pꝛocedere.

Pꝛimo talem cõplacentiam intedat
pꝛopter auditoꝛuʒ charitatiuã dilectio
nem. Dicit enĩ Augꝰ in li.de catheticäa⸗
dis rudibus. qꝙ quãto magis diligimus
eos ꝗbꝰ logmur tãto magis eis cupimꝰ
vt placeant que ad eoꝛum poꝛꝛigũtur ſa
lutem qð ſi nõ ſuccedit cõtriſtamur ⁊ in
ipſo curſu debilitamur ⁊ fragimur quaſi
fruſtra opera ↄteramus. ¶C Seundo vt
banc intendat ꝓppter dei veritatis mani
feſtationẽ. ¶ Et tertio pꝛopter eterna,-
retributionẽ. Ratiões ſuperiꝰ ſacte ſo/
lute ſunt per ea que dicta ſunt.

ℳoAr

er i ſic pꝛocedit᷑. Ai
tertii gclenim e pee

dicatoꝛes euangelij abſq; pecca⸗

to nõ poſſint curaʒ apponere in oꝛnatu
verboꝛuʒ: videt eni oꝛnatus verboꝝ per
tinere ad fauſtũ ſuperbie. Sed ſacra ſcri
ptura bumilimo loquẽdigenere ſe cun⸗
ctis pᷣbet vt dicit Augꝰ?: nõ ergo ĩ pꝛedi
ca tione ſacre ſcripture dʒ hõ vtioꝛnatu
vᷣboꝝ. C S. Paulꝰ fuit pᷣcipuꝰ doctoꝛ ⁊
pᷣdicatoꝛ euãgelij. Sʒ ipᷣe q;uis fuerit ꝑi
taſcia ñ tñ ᷣmoe:vt ipᷣe dicit.ij.Chorl.xi
Mullaẽ cura apponẽda pᷣdicatoꝛiĩ oꝛ/
natu bmõis. ¶ S.moyſes excuſauit ſe
de ĩperitia ſermonis ⁊ lingue Exo.iiij.?
tñ ex tali ip eritia nõ ẽ remotꝰ a ducatu
ppli iſraelitici:oꝛnatus ergo vel eloquẽ
tia nõ eſt in pꝛedicatione conſideranda.

In contrarium ated

e
t/

na
N

22ẽ

Ar.
Eccł xv.ligus ſapiẽtiũ oꝛnat ſcientiaʒ.
V. (1 60 dicendum ꝙ hancque⸗
„₰☛☚l ſtionẽ determiat Augꝰ.
iiij.de doctrina chꝛiſtiana.c.ij.ſic dicẽ s
bic foꝛſitã aliquis querit: vtrũ auctoꝛes

noſtri quoꝛũ ſcripta diuinitus inſpirata
Ccanoneʒ nobis ſaluberrima auctoꝛit ate

fecerunt ſapietes tmmodo an eloquẽtes
nucupandi ſunt:que quidẽ queſtio apud
meipᷣm ⁊ apud eos qui ſentiũt mecuʒ qð
dico facillime ſoluitur. Nam vbi eos in-
telligo nõ ſolum nibil eis ſapientius:ve

rum etis nibil eloquẽtius mibivideri po

teſt: ⁊ audeo dicereomnes qui recte ĩtel

ligunt ꝙ illi loquũtur ſimul ĩtelligere nõ

aliter eos loqui debuiſſe. Hanc aut ſolu

tionem Augꝰin eodẽ li.ex tribus confir

mat. ¶Pꝛimo ex parte:finis ad quẽ ſa-
cra ſcriptura dirigitur. Secundo ex
parte auditoꝝquibus pꝛeponit. ¶ Ter
tio ex parte eoꝝa quibus tradit᷑ Sirigit᷑

enim tota ſacra ſcriptura ad dei laudem

tanq́; ad fine. Si ergo regina beſter oꝛa
uit ꝓ ſue gẽtis tꝑali ſalute kocneur a
regem vt in os eius deus congruuʒ ſer-⸗
monem daret oꝛnatũ ⁊ bene ſonantẽ in
lingua ſua:multo magis oꝛare debet vt

tale munus accipiat qui p omniũ homi-

nũ ſalute in verbo ⁊ doctrina laboꝛat:ex

parte illorũ quibus pꝛoponitur: videmꝰ

enim in coꝛpoꝛali tbeſauro ꝙ vbi ãpli⸗
diuitiarum cernitur ibi offerütur liben

tiꝰ:quia auro textis reſeratis reliquijs

ſignont᷑ oculi ⁊ loculi aperiũtur:oſtendit᷑
pulcherrima forma ſancti vel ſancte ali
cuius ⁊ eo credit ſanctioꝛ quo coloꝛatioꝛ

currut bomines ad oſculandũ inuittant᷑

ad donandum ⁊ magis iuterdum mirã/
tur pulehꝛa q; venerent᷑ ſacra. Eodẽ mo
do in theſauro ſacre ſcripture quem di/
cente apło habemus in vaſis fictilibus

quanto oꝛnatus eloquẽtius intelligibili
us ⁊ potẽtius ꝓponitur auditoꝛibus tã
to magis ꝓponens intelligenter libent

? obedienter auditur. . Tertio boc pa
tet ex parte eoꝛum quibus pꝛoponit.Di

centeſimaſeptima

cit enim Augꝰ?eodem lib. ꝙ eloquentes
quidẽe non ſolũ ſapientes canonicos no

ſtros auctoꝛes doctoꝛeſq; fatemur tali

eloquentia qua lis ꝑſonis illis congrue-
bat:quod potiſſime apparet de eloquen
tia pꝛophbetarũ:vbi pertropologiã mul
ta obtegunt᷑:que quãto magis tranſla⸗
tis verbis vident᷑ aꝑiri tanto magis cũ
fuerint aꝑta dulceſcut: qdð ſpecialr pʒ ex
illius pꝛophete libꝛo qui ſe paſtoꝛalẽ vel
armentanum fuiſſe teſtatur.
Ad Nimu ergoẽ dicẽdũ hu
. P mane ſcie hñt mo/⸗
dũ otrariũ modo tradendi ſacre ſcriptu
re.Que eni ſunt ardua ⁊ difficilia ſacra
ſcriptura tradit modo humili ⁊ facili bu
mana vᷣo ſientia que ſunt facilima et le
uia tradit modo ãpuloſo ⁊ quodaʒ faſtu
ſuꝑbie:habet eni boc ꝓpꝛiũ doctrina ar
rogãtium ſᷣm Gꝛegj. vt bumiliter neſci
ant inferre quod docent ⁊ recta que ſapi
unt recte miniſtrare nõ poſſunt:oꝛnatuʒ

ergo bumane ſcientie ampuloſum cum
faſtu ſuꝑbie ſacra ſcriptura deteſtatur,

Sed oꝛnatum decentem ſanctos viros
imitatur. Adz“meſt dicendũ ꝙ Pau
lus nõ fuit iperitus eloquentia q ẽ neceſ
ſaria ad ſacre ſcripture expoſitionẽ ſicut
in omnibus epiſtolis eius patet ⁊ pꝛeci-
pue in eplłla ad Hebꝛe.vbi oꝛnate et elo⸗
quenter locutus eſt. Sed in ex᷑terioꝛi lo

cutione ad euitandum faſtü ſupbie gen⸗

tiliũ ⁊ pſeudo apłoꝛum eloquẽtia in am
puloſitate ſermonis nõ vtebat᷑. Oicit.n.
i. Chor.ij. Ego cu veniſſem ad vos fra
tres veni nõ ꝑ ſublimitate ſermõis aut
ſapiẽtie:annuciãs vobis teſtimoniu xpᷣi
nõ eni iudicaui me ſcirealigꝗd iter vos ni
ſi ieſum xpᷣm ⁊ buc crucifiru C Ad ʒm
eſt dicendũ ꝙ ſicut dicit Augꝰ.iiij. de do
ctrina xpᷣiana Quedã e eloquẽtia qᷓ ma-

gis decet etatẽ iuuenilẽ. Quedã po ma

gis ſenilem:eo ꝙ eloquentia dicẽda non
eſt ſi pſone non ↄgruat eloquẽtis ita:vt
quedam eloquentia eſt que decet viros
ſumos auctoꝛitate digniſſimos plen eq;
00 4

diuinos. Moyſes ergo eloquens fuitil-
la eloquẽtia que decebat eũ vt aſſumeba
tur mediatoꝛ inter veũ ⁊ boiem aaron
7 alios pᷣlatos leuitici generis. Eloquẽ-
tia vo que erat neceſſaria ad alloquedũ
pplin fulgebat aarõ gqi gdiutoꝛiũ moyſi
effuptus & ad boc officium exequenduʒ.
= 2 uartu *α ꝓceditur.
Oü 9 Aidet᷑ eni ꝙ
p̃dicatoꝛes abſq; ꝑeccato nõ poſ
ſunt tacere ſcelera ppłi nõ nũciando eis
p̃dicatio nãq; euangelij tinet ad veri-
tatez doctrine. Sed m Hiero. veritas
doctrie ſanctitas vite ⁊ equitas iuſticie?
etiam ppter ſcandalũ dimittẽda no ſut.
¶ Pꝛeterea pꝛedicatoꝛi dici Eſa.lviij.
Cla ma ne ceſſes quaſi tuba exalta voce
tuã ⁊ annũcia ppło meo ſcelera eoꝛu ab
qʒ peccato: ergo pᷣdicatoꝛ ſcelera pplłi ta
cere nõ poteſt. Epreterea ſcribitur au
ctoꝛitate Gꝛego.lxxxiij.di. c. erroꝛ. Me/
gligere quippe cuʒz poſſis puerſos ꝑtur
bare nibil alið ẽ q́; faueremec caret ſcru
pulo ſocietatis occulte qui manifeſto fa
choꝛi deſinit obuiare. . ſunt
A&μα 11ε1 eſt qꝛ non iun
. J n c0 trarin ꝑfectioꝛes pᷣdi
catoꝛes pñtis tẽpoꝛis ꝓphetis veteris
teſtameti. Sed illi multa ſcelera obmit
tebant ppło nõ nunciãdo:ſicut patet de
repudiatiõe vxoꝛuʒ quod nunqᷓ; fuit bᷣm
Augj·a deo cõceſſum:ſed ſolũ ꝑ moyſen
2 alios pꝛophetas pꝛopter euitationem
maioꝛis mali permiſſum. Scribit᷑ enim
Malachie.ij. vxoꝛẽ adoleſcẽtie tue noli
ß iz cũ oiapopuer eãᷣ vmmirteil
* dicẽdum: ꝙ quedã ꝑ pꝛe
* ndeogαα ꝓponunt᷑ tan/
G; credenda. C. Quedã o tanq́; opan
da ⁊ obſeruãda vt oia diuina pꝛecepta.
¶ Quedam aũt ſicut coꝛꝛigeda vt que
ſunt cõtra infoꝛmationẽ bonoꝝ moꝛum
falſitates ergo ⁊ erroꝛes que opponunt᷑
credibiſibꝰ ⁊ bis que ſunt de integritate
fid ei ⁊ ſacre ſcripture pꝛedicatoꝛ ta cere
nõ debet. Tranſgreſſiones vo diuinoꝛuʒ

Qneſtio

ꝛonücianda eẽ peccata dãnoſa peſtis ẽ.
In pſona enim taliũ ſcribi᷑ Treñ.i.pꝛo
pbete tui vid erunt tibi falſa ⁊ ſtulta:nec
apierũt iniquit atẽ tuã:quia tales ex gra
uioꝛibus leuioꝛa quaſi diuina guctoꝛita
te peccantibꝰ nũciant: dicẽtes bonu ma
lum ⁊ malu bonũ ſicut glo. ibi dicit. S
que ſunt cõtra bonoꝝ moꝛuʒ infoꝛmatio
nem coꝛꝛigenda ꝓpter vitationẽ quãdo
ꝗʒ maioꝛis mali ⁊ ne auditoꝛes peioꝛes
fiant quandoqʒ ſunt diſſimulãda:qꝛ bm
Chbꝛeylo. Cum hominũ pꝛauam volũta
tem cobibere nõ poſſumus: ſalubꝛit᷑ per
mittimus: mala ne peioꝛa fiant. Et au
ctoꝛitate Gꝛego.inducit᷑iiij.di c.q̃dra/-
geſima: ꝙ cũ bomines a pꝛaua ſua ↄſue
tudine auerti nõ poſſunt cũ venis ſuo in/
genio reliquẽdi ſunt:ne foꝛte peioꝛes exi
ſtant ſi a tali cõſuetudine pꝛohibeantur
vndenon peccat eccleſia ⁊ pꝛedicatoꝛes
euangeli: vt puto ſi diuino cõſilio ducti
interdum diſſimulãt nuciare in populo
aliqua eẽ peccata ⁊ tanq; mala dimitte
da vel coꝛꝛigẽda ſi pꝛobabiliter credant
ex dimiſſione illoꝝ peioꝛa eſe fienge.
. 1 ergo eſt dicẽdũ: ;
Ad Perumn veritas doctrie nõ
eſt dimittẽd a ꝓpter ſcand alũ aliquoꝛuzʒ

particularit᷑: ſed ſi oẽs ſcadalixarent᷑ di-
mittẽda eet ꝓ tũc. Eſt eni regula vniuer
ſalis ꝙ ſi opus eſt tã bonũ ꝙ pᷣponderet

dãno ſcãdali nõ debet dimitti ꝓpter ſca-
dalũ.Si vᷣo ecõuerſo:dimittendu ẽ: vel

dicendũ ꝙ nõ ꝓpter ſcandalũ ſʒ pꝛopter

maius maluũ ⁊ ꝓpter maius piculu quod
inde põt accid ere:puta ſciſma vel cõtem
ptus qñq; veritas vel iuſticie equitas di
mittenda eſt. ¶ Ad 2"eſt do. ꝙ ſcclera

₰W

ſeinꝑ ſunt nũcianda:ĩpoꝛtant. m. ſcelera
pctã enoꝛmia ⁊ mani
ta dei: ſ aliqua minoꝛa pctã qñ q; tacen
da ſut ne peioꝛa fiant ſicut ppbete ꝓuide
diſſimulauerũt diuoꝛtiũ ꝓpter vitãdum
bomicidiũ. Ad 3 d. & pꝛedicatoꝛ

obuiat manifeſto faciuoꝛi quando diſſi⸗

feſta cõtra manda

ur H

mandatoꝶeodem modo tacenda 7 non

Hoß

II .

ca qð querunt quatuoꝛ.

logia teneat᷑ ſcire ius canõicũ.

Ar.

¶Qõ. C viij.quõ ſtatꝰ ꝑfectio repñtat
i doctoꝛibꝰ⁊ ſacre ſcpture expoſitoꝛibꝰ.
Lterius videnduʒ eſt
quõ ſtatꝰ ꝑfe
ctio repñtatur ĩ doctoꝛibꝰ⁊ ſa
cre ſcpture expoſitoꝛibꝰ. Cir-
Pꝛimo vtruů
dignus magiſtrari in theologia teneat᷑
ſcire oẽs bumanas ſcias. Secundo

vtrum dignus magiſtrari ĩ theologia te

neatur ſcire omnium gentium linguas.
¶ertio vtꝝ dignꝰ magiſtrari i tbeo/
¶ Quar⸗/
to vtrum dignus magiſtrari in theolo-

gia ſi non magiſtratur perdat aureolã.

.
317 ergo ſic pced it᷑
UM Parmn Aidetur.n.q;
dignus magiſtrari itbeologia nõ
teneaĩt᷑ ſcire bumanas ſcias. Dicit enim
Augꝰ.xiiij.de trini.ꝙ nõ quicꝗd ab ho-
mine ſciri poteſt in rebus bumanis vbi

plurimũ ſuperflue vanitatis ⁊ noxie cu

rioſitatis eſt.ſacre ſcripture tribuenduʒ
Sed illud tmmodo quo fides ſaluberri
ma que ad veram beatitudinẽ ducit:gi-
gnitur: nutritur: defenditur ⁊ roboꝛat᷑.
Pꝛeterea illa nõ tenet᷑ ſcire dignꝰma
giſtrari in theologia pꝛo quoꝛum ſtudio

inf ligitur ſibi pena:ſʒ Hieroꝰ recitat de

ſeipſo in epłla ad Euſtachiũ ꝙ in extaſ
poſitus vehemẽter verberatus fuit: ita
vt liuẽtes ſcapulas babuiſſet ⁊ plagas
ſenſiſſet per multos dies pꝛo eo ꝙ codi-
ces cicerpnis ⁊ humanaꝝ ſciaꝝ legerat
¶Pꝛeterea humane ſcientie deriua te
ſunt a ſacra ſeriptura.Dicit eniʒ Augꝰ.
ij.de doctrina chꝛiſtiana: platone tẽpo/
re Hieremie ꝓphete ꝓfectũ fuiſſe in egy
ptuʒ: vbi tunc ille ꝓpbeta erat ibiqʒ per
dictũ Hieremiã noſtris litterꝭ fuiſſeim
butuz vt illa poſſet docere ⁊ ſcribere que
iure à multis laudãtur: ergo non dignꝰ⸗
magiſterio in theologia tenetur buma/
nas ſcientias ſcire cum ab ipſa ſint deri
uate ⁊ non econuerſo.

GEn

centeſimaoctaa i

mulatur minus malum ne fiat maius.

In contrariũ na dien
theologia tenet᷑loqui ⁊ docere inter ꝑte
ctos. Sed ſapiẽtia quã Apls. i. Chorl.

j. docet ee loquendam ⁊ docenday inter

pfectos eſt rerum bumanaꝝ viuinarũqʒ

ſcientia:vt dicit Augꝰ.iin.de trini.tenet᷑

ergo ſcire vumengs ſeient u⸗ ne
Pn dicendum ꝙ ad magiſte
c0 riuʒ ſacre ſcripture aſſũ
ptus:ipſaʒ diuinã ſcripturã tenet᷑ decla-

rare int elligibiliter: docere eloquen ter

contra impugnãtes defendere fideliter.

Ad que tria plurimũ valent bumane ſci
entie:valent eni ad ipam intelligendum
ſcientie mathematice: methapbiſice ac
omnes ſciitie diffiniendi ⁊ diuidẽdi rhe
torice pollicite ⁊ etbice.ſicut Aug pbat
de ſingulis.ij.de doctrina cbriſtiana: va
lent ſimiliter ad docendũ ⁊ cõtra impu/
gnãtes ip̃am defend endũ:quia qualiter
pijs opituletur ⁊ cõtra impios veſenda
tur plurima ab ipſis bumanaꝝ ſcientia⸗
ru traditoribus contra eos accipere poſ
ſumus:vt dicit Oamaſ.iiij li.
Ad Ppꝛim ũ ego eſt dicendũ ꝗ;
eRIE ncut dicit Aug?. ij.
de doctrina xpᷣiana:in humanis ſcietijs
aliquid eſt inſtitutũ ab hoibus tanq; ſu
perſticioſum vanũ ⁊ curioſum vt quod ẽ
inſtitutum ad colenda idola vel ad cou
ſultationes ⁊ pacta quedã ſignificatio/
num cũ demonibus placita atq; federa
ta:qualia ſunt volumina magicarum ar
tium. Omnes enizʒ tales artes vel nugs
torie vel noxie ſuꝑſtitionis ex quadã pe
ſtifera ſocietate boium⁊ demonũ conſti
tuta penitꝰ ſũt repudiada ⁊ fugiẽda cui
libet xpᷣiano:aliꝗd vᷣo eſt in humanis ſci
entus tanq; verum vtile ⁊ fructuoſum:
⁊ quia omne veꝝ ab illo eſt g ait: Ego ſu
via veritas ⁊ vita. Ideo omnia cõmoda
⁊ neceſſaris hommique cũ hominibꝰin/
ſtituta ſunt ⁊ que ad vſum bumane vite
neceſſariũ ꝓficiunt nõ ſunt fugiẽda xpᷣia
no imo intuenda diſcenda ⁊ i memoria

Ar.

retinenda. Ad 2c dicendũ: ꝙ ma-
giſtris iam ꝑfectis in hůanis ſciẽtijs:cũ

ſam ad ſtudiu ſacre ſcripture pueniũt:dã
noſum ẽ ⁊ curioſum tẽpus apponere in
lectione uel ſtud is hũane ſcientie. Sic

enim ut dicit Augꝰ.ij. de doctrina xpᷣia-

na: Sẽtire dʒ quiſq; diues de egypto exi⸗/

ens: ꝙ tñ niſi paſcha egerit ſaluũ ſe eſſe

nõ poſſe exiſtimet. Paſcha aũt noſtrum
cbꝛiſtus ẽ:vnde cũ dignus magiſtrari in
ſacra ſcriptura ad eã ꝑſcrutandã accede
re ceperit:illud apłicũ cogitare nõ ceſſʒ
ſciẽtia ĩflat. cbaritas vᷣo edificat. C Ad
Zm eſt dicenduz:ꝙ ſicut dicit Augꝰ.ij. de

doetrina chꝛiſtiana: Credibile eſt roſide
ratis tẽpoꝛibꝰ ꝙ pbi de lris nr̃is habue
runt quecũq; bona:⁊ quecũqꝙ; vera dixe

runt:maxime cũ añ lr̃as gentis bebꝛeoꝝ
in qua vnius dei cultus emicuit:ex q̃ ſᷣm
carnẽ venit dñs noſter. Hec ipſe qdeʒ pi
ctagoꝛas fuit a cuius poſteris platonici
theologiã didiciſſe aſſerat᷑. Un ſi qua ve
ra ⁊ fidei nr̃e accomoda dixerunt ab eis

tãqᷓ; ab iiuſtis poſſeſſoꝛibꝰ accipiẽda ſut.

Slecuncaen⸗

qꝙ dignꝰ? magiſtrari in theologia

nõ teneatr᷑ ſcire oium gentiũ linguas.loꝗ

7

eniʒz diuerſis linguis ẽ donũ ſpũs ſancti
ſicut pʒ.i.Chorj.xij.ſed dona ſpũs ſãcti

OQueſtio

cit᷑ debitoꝛ grecis ⁊ barbaris:ad Ro.i.

ſed debitum eis redd ere nõ põt niũ ſci-

at eoꝛum linguss è“
Ri e0 dicẽdũ: ꝙ teneri ad aliqᷓ

põt intelligi dupliciter:

vel ex neceſſitateuel ex quadã ↄgruitate
Er neceſſitate ergo dignꝰma giſtra⸗
ri in ſacra ſcriptura nõ tenet᷑ ſcire oĩium
gentiũ linguas:ſed ſolũ linguã illoꝝ cum
quibus cõnutritus ẽ. Sicut eni eſt i vita

pollitica ⁊ moꝛali in q̃ cũ oĩbus bõ pdeſ/

ſe nõ poſſit. Illis tñ potiſſimũ cõſulendũ
eſt q ꝙꝓ locoꝝ ⁊ tẽpoꝛũ uel quarũlibet re-
rũ opoꝛtunitatibus cõſtrictius ſibi quaſi
quada ſoꝛteiungunt᷑:ut dicit Augꝰ.i.de
doctrina chbꝛiſtiana. Sic ẽ in vita ſpecu
latiua ⁊ ſpũali cuius actus eſt docere in
qua cũ homo oibus conſulere nequeat:il
los tñ docere tenet᷑ qui uel iuriſditiõe uł
officij ad min iſtratiõe ſeu familiari cõuer
ſatione ſibi quada ſoꝛte iungunt᷑. ¶C Sʒ

quadã congruitate:planũ eſt ꝙ vtile eſſſ-

ſcire pluriũ gentium linguas ꝓpter tria.
Pꝛio ꝓprf ifideliũ aerſathe; ul ouer

ſioné᷑. Oic.n. Aplus.i.ad Chor.xiiij.ꝙ

genera linguaꝝ ſigna ſüt data infidelibꝰ
ad eoꝝ conuerſionẽ ad quoꝝ in ſtructio/
nem ut ſine erroꝛis admixtione in ſacra

ſcriotura imbuant᷑ maioꝛem idoneitatẽ

bñt magiſtri in tbeologia qᷓ; alij. ¶ Se

hẽre nou eſt in ptãte homis: nullꝰg de- cundo ppter ſacre ſcripture plenioꝛẽ in-

bet conari hoc a ſeipſo bẽre:ſed a deo bu
militer expetere. C Pꝛeterea qð puenit

er pctõ hõ non tenet᷑ ſcire uel docere:ſed
diuerſitas linguarũ ex pctõ cõſtituta eſt
ut dicit Augꝰ. xvi.de ciui:dei. Dignꝰ er

go magiſtrari in theologia nõ tenet᷑ boc

ſcire uel docere. Pꝛeterea logꝗ diuer⸗
ſis linguis ad hoc eè naceſſariuʒ ut ſacra
ſcriptura coicet᷑ infidelibus:ſed xpᷣs ꝓbi
buir Matth. vij. ſanctũ dari canibus: ⁊
margaritas pꝛoijci añ poꝛcos.ignus
Cmagiſtrari itheologia nõ tenet᷑ bſcire

In cõtrariũ igtzma

ſcriptura ex officio ad quod aſſumit᷑ effi

tellectionem. Dicit eni Aug. ij. de doc.
chbꝛiſtia. ꝙ ad ſacre ſcripture cognitionẽ
ꝓpter ignota ſigna vtile ẽ ſcire diuerſas
linguas: ad minus tres: bebꝛaicaʒ grecã
⁊ latinam. ¶ Tertio ꝓpter docent fru
ctificationẽ. magiſter eniz ſacre ſcri ptu
re doctoꝛ efficit᷑ vniuerſalis ſcie:que oĩ/
bus eſt cõmunicanda.vliter aũt ipſã cõ
municare nõ põt ſi linguas oĩum non lo
quatur. Sicut enim ſi incertam vocẽ de
derit tuba nullus parat ſe ad bellũ:ita ni
ſi doctoꝛ per linguam ina nifeſtů ſermo/
uem ded erit nõ intelligit᷑ illud quod do-
cet:ſi cut dicit Aꝑlus.i.Cbor..xiiij. Ex
hac ergo congruitate ut docrina fidei

— — — — —

— — — —, — — —, — — — — — — —e —⸗

— — —

nni

ſd

Ar.

ne pᷣdicatio impeditur.

vbiq; diuulgeret ꝓuide oꝛdiatũ cẽ.extra
de magiſ. per cõſtitutionem Clementis
ut Pariſius: Oxime:Bononie: Salamã
tie ⁊ in Romana curia teneant᷑ alig bñ/
tes grece bebꝛaice arabice ⁊ caldaice lin
guaꝝ notitiam per quos ali inſtructi in
buiuſmodi liguis fructum ſperatum poſ
ſint deo auctoꝛe ꝓducere. .
A G pꝛim U erso eſt dicendu:ꝗ
k UNſicut dicit Aug?. i.
de doct. chꝛiſtia. Loqui diuerſis linguis
donum fuit ſpũs ſancti in apoſtolis qui
vno momento tempoꝛis adueniente ſpi
ritu ſancto omnium gentium linguis lo
cuti ſunt: ſed quod illis conceſſuʒ eſt vno
tempoꝛis momento abſq; doctoꝛeꝑ tẽ-
poꝛis ſpatium duce bomine ⁊ tradente
alijs conferri poteſt. Ad ꝛ veſt dicen/
dum: ꝙ diuerſitas linguarum eſt indu-
cta in penam peccati: ſicut ignoꝛãtia ex

pctõ cõſecuta eſt. vnde ſicut ꝗad remoue
dam ignoꝛantiaʒ pᷣdicanda eſt voctrina

euangelica: ne ex ipſa impediat buma-

num genus ab eterna ſalute: ſic neceſſa

rium eſt ſcire diuerſitatem linguarum ꝑ
quarum ignoꝛantiam euangelice doctri
Ad 3“ eſt di⸗
cendum: ꝙ canibus rabioſis ⁊ contenẽ/
tibus panem ſalutis eterne ſacra ſcpᷣtu
ra non eſt p̃ᷣdicanda:nec margarite poꝛ/
rigende:ſed canibus iam fam elicis ⁊ cu⸗
pie ntibus ſaturari de micis que cadunt
de menſa dommi non eſt ſacra ſcriptura

—

deneganda.
D tertin ſic pꝛoccdit᷑: Ai

detur enim ꝙ dignus magiſtrari
in theologia nõ tcneatur ſcire ius cano-
nicum. Scientia enim iuris canonici vi
detur eſſe quedam pꝛactica tbeologica:
ſed dignus magiſtrari in theologia non
tenetur ſcire theologicã pꝛacticam: cuʒ

finis eius non ſit pꝛaxis:ſed contempla

tio veritatis: ut dicit Augꝰ pðᷣ de trini.
¶Pꝛeterea ſciens ſcientiam ſubalter/
nantem non tenetur ſcire ſcientiam ſub
alternatam: als phuũs naturalis tenere

centeſimaoctaua

tur ſcire ſcientiam medicine ⁊ alias ſci
entias que ſubalternantur ei:ſed ius ca
nonicuʒ ſubalt ernatur theologie: dign?⸗
ergo magiſtrari in theologig non tenet
ipfam ſcire C Pꝛeterea in iure canoni/
co multe queſtiones determina ntur per
leges ⁊ iura ciuilia. Scribitur enis.x. di.
Si in adiutoꝛium noſtrum terreni im-/

perij leges aſſumendas putatis non re

pꝛehendimus: ſed dignus magiſtrari in
theolosis non tenetur ſcire lenss iura
en . 4 11 Ccinilia.
In oↄtrariũ auſqz ſnie
ↄſiderare finẽ ⁊ oꝛdinẽ miſtroꝝſbſeruien
tiũ illi fini: ſiẽ eadẽ lex moſaica:q deter
minauit de oꝛdine multoꝛum ſeruienti-
um in cultiillo:ſed tota ſcientia iuris ca
nonici eſt de oꝛdine miniſtroꝛum ⁊ eccle
ſiaſticoꝛum negocioꝛum ꝓut pertinet ad
cultum dei:ergo theologus qui conſide-
rat de deo tanq; de fine pꝛecipue habʒ
de talibus conſiderare. “
Knid c0 dicendum: ꝙ diſtinctio
C1 vnius ſcientie abalia nõòᷣ
accipitur penes rem que cognoſcitur:
ſed penes diuerſum modum ſciendi. vn
de penes diuerſum modum conſideraãdi
phus. vij. Met ba poſuit diſtinctionem
ſcientiarum. Illa ergo eadem que tractã
tur in theologia tractantur in iure cano
nico:⁊ illi idem canones qui recipiuntur
in tbeologia recipiunt᷑ in iure canonico
⁊ que reſpuuntur ibireſpnũtur bic.Scri
bitur enim auctoꝛitate Augl. xij. diſ.
Omnia que neq; in ſanctoꝛum auctoꝛi
tatibus continentur nec in concilijs ſan
ctoꝛum patrum inueniuntur:nec conſue
tudine vniuria lis eccleſie roboꝛata ſunt
ſine vlla dubitatione reſecanda eſtimo.
Oifferunt tamen in modo conſidernadi
qᷓ;tum ad quinqʒ. Pꝛimo quidem:qꝛ
a theologo determinan᷑ modo ſubtili ?
quaſi pꝛopter quid:⁊ modo quo pꝛopter
quid in theologia aſſignari poteſt. In iu
re ᷣo canonico modo groſſo ⁊ ſolum qꝛ.
¶ Secundo:quia a theologo deterii-

Ar. Qneſtio IIi

nant᷑ pncipalit᷑ ppt᷑ veritatis contem/
plationẽ.a canoniſtis vo magis pncipa
liter ppter actionẽ ⁊ queſtionũ occurren
tium ſolutionẽ. & Tertioaꝛ a theologo
determinant᷑ pncipalit᷑ de cultu dei: ⁊ de
bis qᷓ ſpectãt ad integritatẽ fidei vnius
dei. a canoniſtis vo magis de oꝛdine mi
niſtroꝛum ⁊ eerleſtaltiroeuegocton ſpe/
ctantiũ ad talẽ cultum. ρQuarto qꝛ a
theologo determinant᷑ canões qualiter

pijs opitulent᷑ ⁊ ↄtra impios defendant᷑

In iure vo canonico taxat modus q̊ opi
tulent᷑pijs ⁊ defendant᷑ contra impios.
¶QAQuinto quia a theologo determinã/
tur magis vniuerſalit᷑ ⁊ in foꝛo ↄſciĩe in
quo agitur cã inter boĩem ⁊ den.a cano
niſtis ?o magis ꝑticularit᷑ plicando
ad ꝑticularia negocia in foꝛo exterioꝛis
iudicij in quo agit᷑ cã inter hoĩeʒ ⁊ boieʒ
Et quia ſermones vniuerſales in mate-
ria moꝛali parũ ſũt vtiles:ut dr̃.i.Ethi.
Jõ puta ꝙ pꝛouida oꝛdinatio eſſet ut di
gnus magiſtrari in theologia poſt lectu⸗
ram libꝛi ſentẽtiarũ teneret᷑ legere libꝛũ
dꝛcretoꝝ quatenꝰ magis tritus ⁊ exꝑtꝰ
aſſumeret᷑ in his q ſuntneceſſaria ad cõ
ſulendum ſaluti aĩarũ fidelin.
A G pꝛimũ ergo ẽ dicendũ: ꝙ
pꝛaxis nõ ſubterfu
git determinationẽ theologie. imo aliꝗ
ponunt eã pᷣncipalit ſpeculatiuã ⁊ pnci/
paliter pꝛacticã: ꝓ eo ꝙ cõtemplatio dei
ad quã oꝛdinat᷑ theologia tanq; ad finẽ
acquiri nõ põt niſi ꝑ charitatẽ ⁊ oꝑa vir
tuoſa ⁊ obſeruationẽ mandatoꝛum dei.
WAd ⁊meſt dicendum: ꝙ ſcia ſubalter
nãs tradit pᷣncipia ſcie ſubalternate: iõ
eadem cõnd erant᷑ in vtraq; ſcis nõ tñ eo
dem mõ: ſed ibi vniuerſalit᷑ ⁊ ſcientifice
bic autẽ ꝑticularit᷑ ⁊ mõ groſſo: ſic illos
canones tenent᷑ ſcire theologi s tradũt

canoniſte:⁊ m vᷣſtatẽ illoꝝqõnes debẽt

determinare.non quidẽ mõ iuriſtarũ in
foꝛo exterioꝛis iudicij vbi agitur cã int᷑
boicm ⁊ hoĩem: ſed magis mõ theologi
co:⁊ in foꝛo conſcie in quo agitur cã int

hoĩem ⁊ deum. ¶ Ad 3 “ eſt dicendũ:q;
ſicut theologia non reſpuit ſcias phõꝝ qᷓ
pluribus erroꝛibus ſunt admixte q; le/
ges imperatoꝝ:ita nec ĩ ſe nec in iure ca
nonico ſibi ſubalt᷑nato reſpuit leges ter
reni imperij:qꝛ vbicunq; ⁊ vndecuũq; in⸗
ſonuerit veritas ab illo e ꝗ dicit:Ego ſũ
via veritas ⁊ vita: ut dicit Augꝰ. Ande
ſicut dignꝰ magiſtrari in tbeologia ten et
ſcire pᷣmitiuas ſcientias hũanas ut cla⸗
rius ⁊ ſubtilius poſſit ſacram ſcripturaʒ
intelligere.ſic multo magis tenet᷑ ſcire
ſanctoꝝ canones ut melius ⁊ fructuoſiꝰ
poſſit ſaluti aigrum conſuler.
D rtum ſic ꝓcedit᷑ Ni
AZetur. n. ꝙ di
gnꝰ magiſtrari in theologia ſi nõ
magiſtretur perd at aureola m. Judiciuʒ
enim ecleſie militantis eſt confoꝛme iu⸗
dicio eccleſie triumphãtis:ſed dignꝰ ma
giſtrari in theologia ſinõ magiſtret᷑ non
appꝛobatur iudicio eccleſie militãtis:G
non appꝛobar᷑ iudicio eccłie triumpban
tis ut ſibi aureola debeatur. Pꝛeterea
pᷣdicare ⁊ docere conuenit ex officio ſolũ
epiſcopis ⁊ platis:ergo ſolum eis ⁊ non
alijs conuenit a nureola. Pꝛeterea au-
reola debetur illis perquoꝝ documenta
diabolus expellit᷑ a coꝛdibus fideliuʒ: ſʒ
per documenta multoꝝ ſanctoꝝ diabo⸗/⸗
lus a coꝛdibus fidelium expellitur: er/
go eis ⁊ non ſolum doctoꝛibus eberur
2 Argpe aureola.
In CO t AriER eſt: quia virgo
non approbata per eccleſam dummo⸗
do ſit vere virgo non amittit aureolam:
ergo dignus approbari per eccleſiaʒ ad
magiſterium: dato ꝙ non approbetur:
non perdit aureolam.
Rn 60 dicendum ꝙ aureola eſt
.⸗ quoddam accidentale pᷣ
mium correſpondens bono creato ꝓali
qua ſingulari victoria.Eſt auteʒ triplex
impugnatio in preſenti vita:vna carnis
alia mundi: ⁊ tertia diaboli. Prima
vniuerſaliter vincitur per virginitatem.

„ .

—,— —— — — — — — -- —— — —————

II

lüp

org

Ple⸗
rec
ter
Bin⸗

thei
tcha/

trh

ſare
oſ⸗

t
ti
ſini
jcu;
ein⸗

de

82
C¶Q⅝Secunda vincitur per martyriũ. Mi
bil enim delectabilius ⁊ amabilius ẽ in
mundo q; coꝛꝑalis vita que cõtem nit g
martyriu. ¶.Certia vicit ꝑ doctrinã:iõ
aureola debet᷑ virgin ibꝰ martyribꝰ ⁊ do⸗
ctoꝛibus. Requiruntur tamen tria vt ta
lis aureola doctoꝛibꝰ debeat᷑. ¶ Ham
pꝛimo exparte doctrine requiritur ꝙ do
ceant ſacram ſcripturã neceſſariã ad ſa
lutẽ ⁊ ꝑtinentẽ ad infoꝛmationẽ moꝛuʒ
vt dicente apło:ſit vtilis ad docendũ:ad
srguendũ: ad coꝛꝛigẽdũ ⁊ ad erudiendũ
per talẽ enĩ doctrinã diabolus expellit a
coꝛdibus fideliu:dicẽte aplo ad Ephe
vi. Induite vos armatura dei vt poſſit
ſtare aduerſus inſidias diaboli ⁊ qualis
ſit iſta armatura ſtatim ſubdit. Gladiuʒ
ſpus quod eſt verbum dei. Secundo
ex parte docẽtis requiritur ꝙ actu doce
at ⁊ actu pꝛedicet:no eni habentibꝰ habi
tum vel officiũ certandi debet᷑ coꝛonaſʒ
actualiter certãtibus ⁊ actualit᷑ pugnã-
tibus dicente Apło.ij.ad Tbi.ij. MHõ co
ronabitur niſi qui legitime certauerit.
¶WTertio ex parte finis requiritur ꝙ ta
lem doctrinã oꝛdinet pꝛincipalr ad glo
riaʒ dei. Dignus ergo magiſtrari i theo
logia quãtuncunq; nõ magiſtretur ſi ſa/
cram ſcripturam actualiter docet ⁊ pdi
cat ad laudem dei aureola nõ pꝛiuatur.

A pꝛimu Hei ienan
dignius magiſtra/
ri in theologia ſinon magiſtratur nõ eſt
defectus ſuꝰ ſed eſt defectus eccle. Oa⸗
to tamen ꝙ non eſſet dignus magiſtra-
ri ſ et in ſtatu cõmunis lectoꝛis ex quo
actu docet ⁊ pꝛedicat ad laudẽ dei aure

olam nõ amittit. C Ad ꝛmeſt do. ꝙ au⸗

reola nõ debetur babenti ſtatum docen
di vel habitum doctrine ſed deber᷑ actui
vnde quantũcũq; pꝛelati ſint in ſtatu do

cendi ⁊ aſſumpti ad magiſterium habe

ant babitum ſciẽtie ſi actu non docent ⁊
nõ pꝛedicant aureolam non conſequunt᷑
Ad 3 & vicendum ꝙ aureola nõ de
betur niñ ſingulari victoꝛie:vnde nõ ſi ꝑ

centeſimanona v

quecunq; documenta diabolus expellit
ab aliquo quis meretur aureolaʒ ſo qua
do per publicam doctrinam de tota mul
titudie diabolus expellitur ſicut xpᷣo pꝛe
dicante demones cum clamoꝛe a coꝛdi-
bus fidelium expellebantur. B
¶Aueſtio. Cix.quomodo ſtatus perfe
ctio repꝛeſentatur in medicis.
Ei Econſid erandũ eſt
qualiter ſtatꝰꝑfe
ctio repꝛeſentaturin medicis.
Circa quod queruũtur decem.
pꝛimo vtrum medici ſiut honoꝛãdi
pꝛe alijs pꝛoſeſſoꝛibus aliarum artium.
Secundo vtrum medici ſi nõ ſint de
legitimo thoꝛo nati poſſint ſinep eccato
medicoꝛũ gfficium exercere. Tertio
vtꝝtutius ſit ꝙ bomo medicis pꝛaticis
q́ᷓ; theoꝛic ſe ĩ cura cõmittat. ¶C. Quar⸗
to vtrum tutius ſit vnum medicuʒ habe
re in cura qᷓ; plures ¶ Quinto vtꝝ me
dici peccent dantes medicinas no in de
bitis ſignis aſtroꝛum. ¶ Sexto vtꝝ me
dici peccent accipientes ſtipendiuʒ pꝛo
infirmitate quam ſciunt eſſe incurabilẽ.
¶Septimo vtrum medici peccent nõ
monentes infirmos vt animarum me/
dicos ante omnia debeant conuocare.
Sctauo vtruʒ medici ex pꝛecepto te
neãtur gratis pauperibꝰ ⁊ religioſis an
rilium⁊ conſiium impendere.CNono
vtrum medicine ars clericis⁊ religioſis
ſit interdicta. ¶ Decimo vtrum medi⸗
ci dantes aliquam medicinam vel faciè
tes aliquam inciſuram ex qua ſequitur

„

moꝛs ſint irregulaͤres.
2D Pꝛimũu ergo ſic pꝛoce
— ditur. Nidẽ
enim ꝙ medici ſint honoꝛadi pꝛe
alij pꝛofeſſoꝛibus aliarum artiuʒ:quia
vna ſcientia pꝛefert᷑ alteri ratione ſfinis
Sed ſcientie medicine oꝛdinatur ad cõo⸗-
ſeruationem vite qua mibilẽ homini ca⸗.
rius. Scribitur enim Cant..viij. ꝙ ſi de
derit bomo omnem ſubſtantiam domꝰ
ſue pꝛo dilectione ſue vitequaſi nihil de

ſpiciet eam. Pꝛeterea ſcientie ſpecula
tiue ſũt dignioꝛes ⁊ bonoꝛabilioꝛes pꝛa
cticis:ſed ſcientia medicine cũ ſubalt᷑ ne
tur phĩe naturali videt eſſe ſpeculatiua.
legalis vᷣo ⁊ militaris vident᷑ eſſe ſciẽtie
ſubalt᷑ne ꝑollitice:⁊ ſic medicins digni⸗
oꝛ eſt eis. Pꝛeterea vna ſcia eſt digni
oꝛ alia:aut nobilitate ſubiecti:aut certi-
tudine demonſtratiois: ut ſcribitur pᷣ de
aĩia ſed vtroq; mõ ſcientia medicine vi-
detur pᷣferri alijs ſciẽt ijs: ergo ꝓfeſſoꝛes
eius pferendi ſunt ꝓfeſſoꝛibꝰ aliarũ.

—Ancee eſt: quia inꝑ
In contrarm ſona ꝓfeſſoꝝ
iuris ſcribit Sap.iij. Judicabũt natio/
nes ⁊ dñabuntur populis terre.Et,viij.
c.ſcribit᷑t Pꝛopter hanc put iuſticiã ba
bebo claritatem ad turbas: ⁊ bonoꝛem
ꝗapud ſenioꝛes:⁊ in conſpectu potentiuʒ
ad miniſtrabilis er.
PF ii cO dicẽdũ: ꝙ ſacra ſcriptu⸗
ra Ecck.xxviij.triplicit᷑
honoꝛem ⁊ reuerentiã videt᷑ tribuere me

dicinalis ſcientie pꝛofeſſoꝛibus. C Pꝛi⸗

mo pꝛopter deũu efficientẽ ⁊ ipſam ad ſa-/
lutem hominũ ꝓducentẽ: quia altiſſimꝰ
de terra creauit medicina:⁊ vir pꝛudens
non abboꝛꝛebit illaʒ. Cũ enĩ oꝑa dei ſint

bona valde qlibet tenet᷑ honoꝛare ⁊ nõ

ſpernere que conſtat creatoꝛẽ ad vtilita
tem hominum feciſſe:ſicut glo.ibi dicit.
BSecundo pꝛopter medicũ ipſazʒ fide
liter adminiſtrantẽ:qnia diſciplina me/
dici exalt abit caput illius in pñti vita et
in futura: ſicut glo.ibi ait: In conſpectu
magnatoꝝ collaudabit᷑. ¶ Tertio ꝓpt᷑
infirmũ ipſam recipientẽ qꝛ ibi dicit᷑: ho
noꝛa medicũ: ꝓpter neceſſitatem etenim
illum creauit altiſſimꝰ. Suꝑ quo verbo
dicit glo.ꝙ ſunt medici coꝛpoꝛales ⁊ ſpũ
ales. Coꝛpoꝛales nanq; medici coꝛpoꝛa
ſpuales ðo aias curant.vtriq; ergo ho/
noꝛandi: ſed ſpuales ſunt pᷣferendi. Ad
intellectum tñ ſolutiõis qõnis ẽ ſciendũ
quia vnã ſciam eſſe dignioꝛem alia triplĩ
eiter contingit. & Pꝛimo ex ꝑte rei con

2 . 4 . * . . * . . . .
Ar. AQueſtio

ſiderate. CSecundo er parte modi cõ
ſiderandi. ¶ Et tertio ex parte finis ad

quẽ oꝛdinatur. MHã ex ꝑte ſubiecti uel rei

cõſiderate methbapbiſica ẽ dignioꝛ omni
alia: cum eius ſubiectu ſit ens inq;tum
ens. Ex vero modo coſiderandi metha/
pbiſica eſt dignioꝛ naturs li phia: cũ mo
do abſtractioꝛi cõſid eret᷑. Sʒ ex ꝑte finis
architectonice dignioꝛes ſunt ſubſeruiẽ
tibus: ſicut milita ris ẽ dignioꝛ frenefa⸗

ctiua.Scia ergo medicine ex parte ſubie

cti videt᷑ eẽ dignioꝛ alijs ſcientis pꝛacti
cis:cum ſit de coꝛpoꝛe ſano egro ⁊ neu⸗
auad eſt oꝛganũ aie ⁊ oium actuum
ũanoꝝ. Ex ꝑte vo finis dignioꝛ videt
ſcia legalis ⁊ militaris: cum oꝛdinet᷑ ad
con ſeruationẽ boni publici:quod pᷣfert
bono cuiuſſibet ſingularis ꝑſone. Sed ex
ꝑte modi conſiderandi uel ex certitudi.
ne tradendi vider᷑ ſe hẽre:ſicut cxcedẽtia
⁊ exceſſa:qꝛ ſicut regula medicinalis va/
rianda ẽ ex varietate cõplexionuʒ: ſic re-
gula iuriſperitoꝝ varianda ex varieta-
te populi conditionũ: ut dicit Augꝰ.i.li-
bꝛo de libero arbitrio.
Ad pꝛimũ ergo eſt dicẽdü: ſi
cut virtuoſi eſt coꝛ-
poꝛalem vitam ꝓ cõſeruatiõe boni publi
ci moꝛti exponere: ſic fi nis ad quẽ oꝛdi⸗
natur medicina oꝛdinat ad finem legał
ſcie:vnde ex hoc videt᷑ iſta dignioꝛ eẽ illa
¶ Ad ⁊“e dicendũ: ꝙ ſcientie ſpecula
tiue diſtinguunt᷑ a pꝛacticis rõne finis:
quia finis theoꝛice veritas. pꝛactice vᷣo

opꝰ: ut ſcribit᷑.ij. Methba. Medicina vᷣo

non ſubalternat᷑ phie naturalirõe finis
ſed magis rõne ſubiecti: quia coꝛpus bu
manũ quod conſiderat᷑ a medico conti/

netur ſub coꝛpoꝛe mobili ſimplicit᷑:quod

cõſiderat᷑ a naturali philoſopho.CAd
tertium eſt dicendum: ꝙ dignitas in ſci
entüs pꝛacticis magis accipitur rõne fi
nis qᷓ; rõne ſubiecti:uł modi conſideran
di. Ande dato ꝙ in bis duobus medici/
na excedat alias ſcias pꝛacticaſ:nõ tñ ex
hoc ſequit᷑ ꝙ oĩbus ſit ſimplicit᷑ dignioꝛ

f „ — --- — —— — — — — — —,. – —.—

—2 —

— — —:

— — — —

— —

— — — — — — — — —

en

Hi

Ar. centeſumanona III

Sy 7AIſ ſic ꝓceditur: debẽt e legitime nati:ſj ppĩ offic ij ſide
ſecũc e⸗ enin lem reenetone debẽt hkiar. iureti.
qꝙ medici ſi non ſint de legitimo ⸗ ij E do. ꝙ filij ſacer
thoꝛo nati ſine pctõ poſſint medicoꝝ of/ A mn dotũ 2 dig illegiti
ficium exercere:qꝛ dignioꝛ eſt cura aiaꝝ me nati ſunt:ad curã aiaꝝ aſſumi pñt cũ
qᷓ; coꝛpoꝛum: ſed non ſolum illegitime diſpẽſatione:ſic eodẽ mõ medicis illegi
nati: imo filij ſacerdotũ nõ ꝓbibent ad time natis cũ diſpẽſatiõe cura coꝛpoꝝ cõ
ſummũ ſacerdoti ꝑuenire: ñi nõ fuerint mitti põt. CAd 2 p. ꝙ illig po⸗
paterne incontinẽtie imit atoꝛes: ut ſcri nunt᷑ publicis officijs q̃dã claritate moꝝ
bit᷑. lxvi. di. c. ſ byteroꝛum. Pꝛetereg ⁊ fama fulgere debẽt: qſobſcurant᷑ alii⸗
nullus debet excludi ab executione ali- mõ erx vitioſa oꝛigine.iõ abſq; ꝓpo ꝑctõ
cuius legitimi actꝰ:niſ pꝛo peccato ⁊ cul ab admiſtratiõe reipublice excludit᷑ niſt

pa ꝓpa: ſed illegitimatio accidit ſine pꝛo diſpẽſet cũ eo ꝑ illũ ꝗ ẽ reip blice ꝓuiſoꝛ

pꝛia culpa illius qui illegitime naſcit nõ. CAd ʒ eſt do. ꝙ nõẽ ſieqꝛ mals ꝗq as
ergo iuſte puari põt executiõe alicuiꝰ le cõmittit ꝑ ꝓpum actũ ſuũ ꝑ ↄZꝛiũ actum

gitimi actus. Pꝛeterea magis debʒ
quis puniri pꝛopter actum vitioſum ſuũ
pꝛopꝛiũ qᷓ; ꝓpter actũ vitioſum alioꝝ:ſʒ

nullus excludit᷑ ab executione alicuiꝰ of/ manente natura-

ficij ppter adulteriũ ꝑ eum cõmiſſum: er
gonec pꝛoꝑter qadulteriũ ſuoꝝ parentum

P„α -multo magis.
In cotrarin eſt: quia idem iu

diciũ eſt de medicis aĩarum ⁊ coꝛpoꝛum

Sed ſcribitur Oeutro.xxiij.de ſcoꝛto na

tus nõ ingrediet᷑ eccleſã:ergo medici ille

gitime nati in eccleſia ad curã aiarum ⁊

coꝛpoꝝ admitti nõ debent.
Ki ideo dicendũ: ꝙ medici ꝗgbus

curatio coꝛpoꝝ cõmittit᷑

coĩter a ppło ciuitatis debent eſſe electi
ut certi de pbitate moꝝ⁊ peritie art eli
gant ipſi ciues illos medicos quibus ſe
liberoſq; ſuos in egritudine: coꝛpoꝝ cõ/
mittãt: ſicut iuriſconſultus vicit: ex quo
ſequit᷑ꝙ ſint officio reipublice deputati:
⁊ quia illegitime nati nõ poſſunt eſſe de
curiones ⁊ adminiſtratoꝛes reipublice:
ut idẽ iuriſconſultus ponit: ſegtur ꝙ me
dicinõ nati de legitimo thoꝛo medicine
officiũ erercere nõ valẽt:Silr qꝛ officiuz
reipublice fidelit ẽ exercendũ:ſegt ꝙ re/
cepto iuramẽto pꝛacticãdi officiu ẽ ipſis
medicis cõmittẽdũ:ita ꝙ ꝓpt᷑ experien
tie ꝓbationẽ coĩter a pplo debẽt medici
eẽ electi ꝓpi vo reipublice admiſtratõeʒ

doloꝛis ⁊ ↄtritiõis aboleri pñt: ſʒ mala
q ſequunt᷑ naturã non pñt deleri ꝑ ppum
actum: ſed remanet in illo defoꝛmitas

D tertiũ ſic ꝓcedit ur: Ai
2EeeE detur enim ꝙ tu
tilus ſit ꝙ bomo medicis theoꝛic
qᷓ; pꝛactic ſe in cura cõmittat:quia nul/⸗
lus debet ſe caſui ⁊ foꝛtune ſupponere.
ſed cũ medici pꝛactici ignoꝛẽt ꝓpt᷑ qð ca
ſualit᷑ curãt:nõ eſt ergo tutũ ꝙ bõ ſeeoꝝ
cure cõmittat. Pꝛeterea medicꝰnon
curat ex ſe:ſed rõne artis medicine. Cũ
ergo artem medicine ſolum theoꝛici ſci
ant:tutius eſt ꝙ hõ in cura theoꝛicis ſe
cõmittat q; pꝛacticis hñtibus experien
tiam ſinearte. Pꝛeterea phũs dicit P
Metha. ꝙ ruſtici circũdati ab inimicis
quandoq; faciunt bonas plagas ⁊ foꝛ⸗
tes ictus:non tamen ꝓpter boc ſunt eli
gendi in cura belloꝝ: eodẽ ergo modo ex
perti medici dato ꝙ qñq; faciãt bonam
curã:nõ tñ ꝓpt hoc debet aſſumi ignoꝛã

tes artẽ ad curam in firmoꝝ. .

Incontrarium? ee
tbaphi. vbi dicit ꝙ habentes artem et
ſcientiaʒ medicine ſunt magis ſcientes
qᷓ; babentes experimentũ.expertos ta/
men medicos magis pꝛoficere videmus
incura q; babentes ſciam ſine exꝑimẽto

Ar.
* dicendu: ꝙ experientia
RKndeo medicoꝝ ex duobꝰpõt in
ſurgere:vel ex eoꝝ oꝛiginis diſpoſitione
uel ex particulariũ applicatione:⁊ quoli
bet mo talis experietia hʒ adiunctã co/
gnitionẽ ꝓpter qd:nõ in ſe: ſed in ſua vni
uerlſa li ca. Sic eni ex oꝛiginis diſpoſitio
ne:aliq bñt aptitudinẽ ad dñ anduʒ.aliꝗ
vᷣo ad bellandu: ſic aliqui ex tali oꝛigine
bent aptitudinẽ ad curandũ: cuius cure
effectus q;uis ignoꝛetur cã in ꝑticulari
agente:cognoſcit᷑ tñ in agẽte vniuerſali
a quo oꝛiginata eſt natura cũ tali aptitu
dine ad talem effectũ. Cum eni alexãd er
ſcripſiſſet Ariſtoteli ſe inueniſſe in ꝑſide

quoſdaʒ boĩes hñtes intellectũ penetra

bilẽ aptos ſuꝑ alios dñari ? regnũ acꝗ
rere: ex quo ꝓpoſitũ hẽbat ſi eius cõſilio
videret᷑ vniuerſos illius regiõis bomies
interficere ne eius imperiũ auferre aude
rent attentare. Re ſcripſit ſibi Ariſtoti-/
les ꝑ bũc modũ:Si potes mutare illius
terre aerẽ atq; aqua: inſuꝑ diſpoſitiões
loci ⁊ ciuitatũ:imple tuuʒ ꝓpoſitũ. Sin
aũt dñare ſuꝑ eos cum bonitate ⁊ exau
di eos cum benignitate:⁊ ꝑ amoꝛez que
bẽbunt in te dñ aberis in eis paciſice cũ
triumpbo.Quod ſic fecit ⁊ facti ſũt per-
ſes magis obedientes imperio alexãdri
qᷓ; oès nationes. Siłrexperietia que in/
ſurgit ex ꝑticulariũ applicatiõe nõ pꝛoce

dit oino ex ignota cã:qꝛ iſto mõ ars me/

dicine inuenta eſt. Ex multis eni parti/
cularibus experimẽtis inuentoꝛes me/
dicine habuerũt vniuerſale pncipiũ ar-/
tis ⁊ ſcientie:ut qꝛ reubarbarũ viderunt
purgare coleram in boc ꝑticulari: ⁊ in il
lo dederunt vniuerſalẽ regulã ꝙ ꝓpꝛiuzʒ
eẽt reubarbaro purgare coler. Iſtis er

go duobus modis medicis exꝑtis uł ex

oꝛiginis diſpoſitione:uel ex pticularium
applicatiõe:puto ꝙ tutius è ut bomo ſe
conittat in curã medicis exꝑtis pꝛacti
cis q; medicis theoꝛicis nõ habentibꝛta
lem experientiã. Si aũt ſint aliq medici
ꝗ vn medicinã veliunt applicare ad oẽs

Queſtio IIII

egritudines abſq; cauſecognitiõe ⁊ mul
toꝝ ꝑticulariũ applicatione: tales nõ de
bent dici medici ſcientes:nec exꝑti:quia
ſolum caſualit᷑qñq; curant egritudine;
aliqua in iſto uel in illo. Et ꝑ boc ptz re-
ſponſio ad rõnes in oppoſitum.

☚ ſic ꝓceditum:
D aqrtum Acher eni xx-

tutius ſit vnum medicũ bere ĩ cuꝝ

ra q; plures. Sicut enĩinouitas timenda

ẽin moꝛibus hominũ ne pariat litẽ ⁊ diſ
coꝛdiã:ſic timenda ẽ in coꝝ bũoꝛibꝰ: ſeò

vbi ſunt plures medici plures nouitates

conant᷑ inducere ut vnuſqſq; de ſuo ali⸗
quid videat᷑ apponere:nõ eſt ergo turum
plures medicos in cura hbere. Pꝛete/
rea ſicut eſt in ſcientijs ſpeculatiuis: ſic
ſuo mõ ẽ in pꝛacticis: ſed in ſcientijs ſpe

culatiuisin paucioꝛibus eſt via ſecurioꝛ

7 tutioꝛ. Añ dicẽ phᷣs.i. Metapbi. Scĩa

que ſe bʒ ꝑ additionè ad aliã: ut ariſme-

trica ad geometri eſt minus certa. Se

per eni que ſunt ex paucioꝛibꝰ:certioꝛes

ſunt ex additiõe dictis ut ibi ait. CS.

in omni actioue quãto conatus ẽ maioꝛ
tanto actio ẽ foꝛtioꝛ ⁊ virtuoſioꝛ:ſʒ vnꝰ

medicus ex toto conatu laboꝛat ad cu⸗/⸗

rationez egritudinis. Cum vo plures

ſunt vnus ſub ſpe alterius getargarir a
m Frrariſ! ⸗ſuo conatu.
In cotrann eſt phũs in epi/
ſtola ad alexandrũ vbi ait:O alerander

in vno medico non ↄfidas:qm vnus me
dicus potẽs ẽ ad nocendũ:⁊ de facili au

det nephas p̃ſumere: ⁊ ſcelus deducere

ad effectũ.Si itaqʒ põt fieri ꝙ ſint decẽ
nõ minus ſint: ⁊ fac eos oẽs in vnũ cõue
nire:⁊ ſi ſumẽda fuerit medicina noli ſu
mere niſi de cõſilio plurimoꝝ.

„ dicendum: ꝙ in egritudi
RNnd 60 nis cura cõſideranda eſt

conditio artis medicine:cõditio egritu/
dinis: ⁊ cõditio ſtatus ꝑſone. Planum e
eni ꝙ medicina ſicut quelibet ars inue-
ta eſt ꝑ iuu amentũ vuius ad alterũ ut ꝑ
iuua mentu poſterioꝝ ad poꝛes: qꝛ ſemꝑ

1nl
no de H
liquis .
udine

tte⸗

gtun
nn g

reia
nende

Ar.

ſs
itates
hogli⸗
thrun
brete/
nis ſe

tcvriot
S⸗
riſne⸗
18.

ine

inaet

Nune⸗
cut
un,
ne/
c⸗
vome
chier
icdt
t e
lcne
wolii

Ttu
d
gin,
wum
inue⸗
füute
ſove

terdil

tishe

ge
Ro

poſterioꝛes ꝑ additionẽ ſe babent ad pꝛi
oꝛes:ut phus dicit.ij. Metha.vnde ſicut
complementũ ſcie artis medicine inuen
tum eſt ꝑ multoꝝ experientiã:ſic comple
tioꝛ egritudinis cura debet fieri natura
liter ꝑ multoꝝ medicoꝝ colloquiũ ⁊ ſciẽ
tiam. Siłr conſideranda eſt conditio
egritudinis:que qñq; eſt occulta vni me
dico ꝑ ſigna que apparent:cuius cãm uel

per illa ſigna uel per alia alius medicꝰpo

teſt cognoſcere. Eode modo conſide
randa eſt cõditio ſtatus ꝑſone.quãto enĩ
sliqui ſunt in ſtatu ſublimioꝛi:tãto in ꝑi/

culo maioꝛi verſant᷑ poſiti in odio ułemu

latione plurimoꝝ:⁊ ꝓpter dignitatẽ quã
babẽt:⁊ ꝓpter iu ſtitia quã exercent. Re⸗

citat eni phũs in illa epl'a ad alexandrũ

reginaʒ indoꝛum multa encenia ⁊ vona
miſiſſe alexandro imperatoꝛi interꝗᷓ mi⸗

ſit venuſtiſſimã puellã veneno nutritam

⁊ iam verſam in naturã ſerpentũ: quam
ſi cognouiſſet alexander nõ ᷣmonitꝰ per
pbũm in ardoꝛe coitus eius:moꝛs eiꝰſta
tim fuiſſet ſecuta.vñ ad oẽm ſuſpitioneʒ
malã remouendã:⁊ ad diligentioꝛẽ curã
apponẽdã tutius eſt magnos viros plu
res medicos habere in eoꝝ cura qᷓ; vnũ.

Wee ergo eſt dicẽduʒ:qp
Ad Penmmn plures medici non

debent inducere nouitatem: ſed vnitatẽ
ut viſis ſignis ⁊ conſiderata cã egritudis

collatione ad inuicez ꝓbibita in cura illa
ad inuicem cõcoꝛd ent:que magis videa

turexpediens. C Ad 2“ eſt dicendũ: ꝙ

non cadem certitudo eſt expetenda in oĩ
bus ut phũs dicit. ij. Metha. In ſcien⸗
tijs nanqʒ que circa vniuerſalia ſpeculã⸗

tur requiritur certitudo demonſtratio-/

nis.ſed in ſcientijs que verſant᷑ circa ꝑti

cularia ex qu oꝝ applicatione requirit ex
perimentũ quod eſt pᷣncipiũ artis ⁊ ſcie
requirit certitudo cuiuſdã inductiõis ex
collatione pluriũ ad inuicem. ¶C Ad 3
eſt dicenduʒ:q; medici in cura magnoꝛũ
viroꝛum omnes poſſunt bene remunera

ri:⁊ ideo non eſt timendu ꝙ conatꝰ vni⸗

centeſimanona V

ſub ſpe alterius debeat retardari.

Dntum dekentac.

medici nõ peccent dantes medici

nam non in debitis ſignis aſtroꝝ. Quod

enim ꝓbibet᷑ ꝑ eccleſiã medici nõ tenen
tur ſeruare in egritudinis cura. Sʒ ſcribi
tur.xxvi.q.v. Hon liceat chꝛiſtianis tene

re traditiones gentiliu ⁊ obſeruare uel

colere elementa: aut lune aut ſtellarum

curſus:aut inanem ſignoꝝ falla ciã ꝓ do
mo facienda: uel ꝑ ſegetes uel arboꝛes
plantandas: uel coniugia ſocianda: nec

in collectione herbarũ que medicinales
ſunt aliquas obſeruationes attendere.
¶Pꝛetenss que infallibilit᷑ veniut ſtul
tum eſtilla pᷣuid ere ut poſſint euitari: ſʒ
omnia puiſa a diuina ꝓuidentia neceſſa
rio ⁊ infallibiliter eueniũt: ſuperuacuuʒ
eſt ergo illa ꝑ medicos pꝛeuid eri.C S.

fruſtrabõ cognoſcere nitit quod impoſſi
bile eſt ſcire:ſʒ bere cognit ionẽ planeta

rũ ⁊ ſignoꝝ aſtroꝝ eſt impoſſibile. Oicit
enim cõm entato.xij. Metba. Credebãa
enim ꝙ cognitio aſtrologie per me com
pleret᷑:ſʒ ãmodo ſenui ⁊ deſperaui de ißas

ℳ ——

ri Neſt:quis peccant
In cotran Bfmedici curã ha
bentes aĩarum ſi negligant ſcireque fa/
ciunt ad aiarum curam: ergo eodem mõ

peccant medici coꝛpoꝛum.

ndAdeen diccdů: ꝙ medicos pec-
Rnd e0 care dantes medicinam

.

non in debitis ſignis aſtroꝝ:duplicit᷑ po
teſt itelligi. C Pꝛimo peccato art igno
ran tie ꝑ eoꝝ negligentia. ¶ Secũdo pec
cato culpe ↄſcie ꝑ eoꝝ malicis. Pꝛio
mõ certů eſt ꝙ peccant: quia ſicut neceſi
ſario coꝛpoꝛa buana ſubdun t᷑ influentie

coꝛpoꝝ ſuꝑceleſtiũ:ſic neceſſario requirii

debitoꝝ ſignoninfluentia in egritudinu,ʒ
coꝛpoꝛaliũ curatione.vnde ſi medici dãt
medicinã in ſignis colericis parũ ꝓficiũt
qꝛ coꝛpꝰ nibiluel parũ mouebit᷑. Si vᷣo
in ſignis flegmaticis: medicina ſumpta
facilit᷑ coꝛpus laxat:pꝛopter quod ſicut

Queſtio VI

lier quedam erat influru ſanguinis que
in medicos erogauerat oẽm ſubſtantiã
ſuã:nec ab illis potuit curari: ꝙ medici
diuitias eiꝰ contmnupſer ſtnee e curaue
ſiões ſibi faciẽtes: ſs
vana pꝓmiſſionõ caret pctõ. C Pꝛeterea
aduocat nõ poteſt accipere iuſtũ ſtipen

Ar.

medici in curatiõe egritudinũ obſeruat

dies creticos qui determinant m curſũ

ſolis ⁊ lune:ita in datione medicinaꝝ de

b'sẽt obſeruare debita ſigna aſtroꝝ. Ideo

ſcripſit ppũs ad alexandrũ vt nec come-
deret:nec biberet: nec aliquã medicinaʒ
ſumẽt ſine ↄſilio piti ĩ arte aſtroꝝ 2.
pctõ culpe ↄſcie ſiłr peccat ſi ex certa ma
licis obmittant illa que faciũt ad egritu

dinũ curã: q;uis enĩ medicus nõ ſemꝑ ſa
net:ſicut nec rhetoꝛ ſemꝑ ꝑſuadet. Sita

mẽ ex negligentia vel er certa ſcia nibil
obmittit de cõtingentibꝰ. pfectus in ar
te dicitur ⁊ a peccato rsſerur⸗ “
Pi dicit᷑ ꝙ illud decre
Agd pꝛimuũ ii intuligitur deil
lis qui ſuꝑſticioſe pmvarias doctrĩas ho
minũ ᷣm Augi.fauſta vel ifauſta exiſti/
mabãt tpa:ↄtra quos dicit Aplłs Bal.
iiij.dies obſeruatis ⁊ tꝑa ⁊ annos ſuper
quo verbo dicit Augꝰ:ꝙ culpant illi ui
oↄſtellationes ſequunt᷑: nõ qui naturales

effectus aſtroꝝ⁊ elemẽtoꝝ nouerũt: vt i
tẽp eſtate nõ nauigẽt:vel nõ ſeminẽt:nec
ſanguinè minuãt:vel medicinã ſumant:

niſi in oꝛdinatiſſima diſpoſitione ſiderũ.
NQAd 2“ dicitur: ꝙ neceſſaria ⁊ otige
tia ſimul ſtant cũ diuina pꝛouidẽtia:vn-

ge dato ꝙ multa neceſſaria eueniãt ſi pᷣ

ſciant᷑ leuiꝰtollerant᷑ ⁊ pꝛudẽtius decli

nant᷑ vt ſi pᷣſciat᷑ hyems futura foꝛe frigi

da pñt bhoiĩes pᷣparare hoſpitia calida:i-

dumẽeta carbones: 2 ligna. Pꝛudetcr.n.
Joſepb pᷣuidendo annos vbertatis eui-

tauit ãnos future ſterilitatl. ¶ Ad 3
dicit᷑ ꝙ ſicut dicit Phũs ĩ epla ad alexã-
qdrũ fides adhibenda nõ eſt illis ꝗ ponũt
ſciam planetarũ ſic eſſe difficilẽ q nemo
poſſit ad ipam pertingere.tales eniz ne

ſciũt quid dicunt qꝛ apud potentiã intel-
lectus nihil eſt difficile ⁊ cuncta ſũt poſ
rũ nõ moneant vt aĩarũ medicos añ oĩa
debeant cõuocare. Mulli nanq; eſt dãda

ſibilia in via ration1liilis..
eeeee ſic ꝓcedit᷑. Nide

c(cl peccẽt accipiẽtes ſtipendiũ pꝛo
infirmitate quã ſciũt eſſe incurabilẽ. Di
cit.n.glo.CLuce.viij.ſuꝑ illo verbo. Mu⸗

rant vanas pꝛomi

2 ſext tur eni ꝙ medi/

.

diũ niſi pꝛeſtet iuſtus patrocinium: efgo

nec medicus niſi cõferat verũ conſiliũ:H
nõ cõfert verũ cõſiliũ infirmitate incura

bilem dicẽdo eſſe curabiẽẽ. ¶ Pꝛeterea
medici aiarũ peccant: ſi peccata moꝛta

lia dicãt eſſe venia lia velnon moꝛtalia:

ergo eodẽ modo medici coꝛpoꝛũ dicẽdo
egritudinẽ incurabilẽ eſſe curabilem.

In cõtrariua edide

ait:ꝙ medicꝰ verã cũᷣ

„ —

nis curationis vel nõ curatõis ꝓnuncia
re poteſt:ſed pꝛimã ⁊ ſuꝑioꝛẽ ſcire nõ vs

let: 7 ſic nõ peccat ſtipẽdiũ accipiedo de
egritudine quam m oès cauſas nõ pot
ſcire eſſe curabilem vel incurabilem.

Bn co dicendũ ꝙ medicus ẽ in
EEKrumétũu nature: tandiu

m ꝓximã egritudi

ergo inſtr̃m medicine nõ eſt ex toto ſu/

nõ ſuccũbit:iõ nõ peccat medicꝰ accipien

trahendũ infirmo q;diu natura ex toto

do ſtipendiũ de cura egritudis q; p pn/

cipia artis medicine credit eſſe icurabilè

niſi foꝛte malicioſe nõ indicãdo illis aui
illis curã babẽt:vel ſugfluos ſumpt? faci

0 „

endo:vel eũ curare oĩo ꝓmittẽdo:ſʒ indi

cata veritate quã vouit de egritudĩs cu
ra tãdiu iuſte põt reciꝑe ſuuũ ſtipendiũ ꝙ;
diu exhibet ſe in eius cura fid ele miniſte
riũ ⁊ verũ conſiliũ. Et per hoc patet
reſponſio ad rationes ſuperius factas.

Dſeptimũ

ꝙ medici nõ peccẽt ſi ifirmos eo

materia deſperãdi. Sed frequenter infir

mi in lecto iacẽtes cũ eis a medicis ſua⸗
detur vt de animarũ ſalute diſponant in

deſperationis articulũ incidut:vnde fa⸗

fme — — — — — — „ —

idi

/
ſtſ
ei

Ar.

cilius moꝛtis periculũ incurrunt medici
ergo nõ tenent᷑ in boc infirmos amone
re:cũ ipſi teneant᷑ egroꝛum coꝛpoꝛa cura

aligd ↄtigat.

re ⁊ moꝛtis periculũ euitare. ¶C Pꝛete/
rea:nibil eſt indicandũ ifirmo qð poſſit

in eo malam alterationem inducere:ſed

Pm pbũum accidentis anime babent coꝛ
pus alterare:imaginationibus eniʒz an
me obedit coꝛpus humanũ q;tuʒ ad inu

tationem vel alterationè licet nõ q;dtum

ad figurationem:nõ ergo indicandũ è in

firmo aliquid: vnde poſſit eius coꝛp? in
maluz alterari. C D. medici aiaꝝ nõ te

nent᷑ ſe intromittere de ſanitate coꝛpoꝝ
ergo eode modo nec medici coꝛpoꝛũ te/
nene ſe intromittere de ſanirare aiaruzʒ.
Ar . eſt:qꝛ peccatũ ẽ
In CO0 t Arin p̃ceptu eccłe nõ
ſeruare: ſj extra de pe.⁊ re.pᷣcipit oibus
medicis coꝛpoꝛũ quatenꝰ cum eos ad in

firmos vocari cõtingit:ante omnia de⸗
beant eos monere ⁊ inducere vt aiarum

medicos debeant aduocare.

eSEE 11 diceẽdũ:ꝙ ſicut hõ mag
Ki jdeo ẽ intellectus q;ᷓ ſenſus.⁊

magis aĩa qᷓ; coꝛpus:vt ſcribit᷑.ix.Ethi.

ſic oꝛdine nature ⁊ charitatis pꝛiꝰcuran

daẽ̃ aĩa q; coꝛpꝰ.Sequunt᷑ aut qBtuʒ ad
pñs tria bona ſi añ coꝛꝑis curatõeʒ:aia
pꝛius purget᷑ a culpa ⁊ diuina offenſa.

¶ LPꝛio cauſe ifirmitatis remotio. Su

ꝑ illo.n. vᷣbo Jo.v. Ecce ſanꝰ factꝰ es va
de ⁊ ãplius noli ꝑeccare: ne deteri tibi
Dicit Chꝛyſoꝰ ꝙ p iõ xpᷣs
dixit illi:qꝛ ifirmitas illa euenerat ei pꝛo
pt᷑ ſuũ pctm. Cõtigit qñq; boĩem coꝛ

poꝛalit᷑ ifirmari:vel ex pctõ ſue negligẽ-

tie. vel pꝑpetrate malicie:vł guloſitat:vel

lurxurie: multis alijs mõis:⁊ qꝛ effectꝰ

remoueri nõ põt manẽte cã medici ꝗ ad
curã coꝛꝑis vocant᷑ ꝑꝛi debẽt eos indu

cere ad curã aiaꝝ. ¶ Secũdo ſequit᷑ ſa/

nitatis acꝗſitio:aĩa eni ſobꝛia exñte ⁊ ſa
na aliquo mõ huiuſmõi ſanitas ⁊ ſobꝛie
tas redũdat in coꝛpꝰ:qꝛ ſicut grauis ifir

mitas coꝛꝑis ſobꝛiã facit aĩam:vt ſcribi

centeſimanona

tur Eccł. xxxi.ſic ſecurò mens quaſi iu-
ge ↄuiuiũ:⁊ letat hõ ⁊ oẽs ſenſus eiꝰ refi
ciunt᷑ i leticia ⁊ ſerenitate ↄſcĩe:vt ſcribi
tur Pꝛouerb.xv. ¶Tertio iterdũ ſequit᷑
pñtis vite gugmẽtatio:addidit.n.deus
xv.ãnos Egechie regi ſupꝛa curſu pñtis
vitep eo ꝙ ad vocẽ Eſa.dicẽtis ſibi diſ
pone domui tue:qꝛ moꝛier tu ⁊ ñ viues
Et tũc ↄuertit faciè ſuã ad ꝑarietẽ ⁊ fle
uit fletu magno:vt ſcribit᷑. Eſa.xxxviij.

. miſi ergo dicit ꝙ nõ da
Ad Pamugr ifirmo materia
deſpandi ſg potiꝰde diuino auxilio cõfi-
ciendi:non enim debet homo triſtari ſed

vehementerletari:cũ inducitur ad incre

pationem ⁊ ↄtritionẽ ſuoꝝ peccatoꝛum
iuxta illð að ſcribi᷑ Yo.v. Increpationẽ
dñi ne repꝛobes:qꝛ ipᷣe vulnerat ⁊ mede
tur:ꝑcutit ⁊ manꝰ eiꝰ ſanabũt.LAdꝛꝰ
dỹ ꝙ nulla mala altatio iducit᷑ in coꝛꝑe
ex hocꝙ iducit᷑ vt pꝛiꝰ aiaʒ q; coꝛpus de
beat curare:cũ ipᷣe mag debeat ſpare de
diuino auxilio ꝗẽ medicꝰ aiaꝝ ⁊ coꝛpoꝝ
qᷓ; de auxilio medicoꝛuʒ. Scribitur.n.ij.
Paralip.xv.qꝙ cũ Aſa rex doloꝛe peduʒ
vebemetiſſime egrotaret ꝓ eo ꝙ i iſirini
tate ſua ñ qſiuit dñʒ ſo magis ĩ medicoꝝ
arte ↄfiſus ẽ.moꝛtuꝰ e:⁊ ſepultꝰcũ pr̃ibꝰ
ſuis. CAd 3 dr ꝙ medici aiaꝝ ñ tenẽt᷑
ſe itromittere ð ſanitate coꝛpoꝝq;tũ ad

miſterij exhibitionè ſi art medicie pitiã

ñ hñt:ſj q;tũ ad iductionèe curata aĩa ad
curã coꝛꝑis debẽt eos iducẽ ⁊ vt medi⸗/
cos coꝛpoꝝ debeãt aduocare:ſic eodem
mõ medici coꝛpoꝝtenent᷑ ſe intromitte
ree de cura animarum.

zr⸗ 1 ſic pceditur.

medici ñ tenet᷑ grat paupibꝰ⁊ religioſis

auxiliũ ⁊ ↄſiliũ ipẽde:ↄtigit qñq; paupe

rẽ ifirmũ vłex vecũdia vłex deſꝑatione
pauꝑtis medicinã reſpuẽ ⁊ nec velle cu
rari:vł medico curare volẽti obedire: vłᷣ
i aliqͥ obligari:tales paupes medici ñ
tenẽt curare:cũniłi ſit pſtãdu bñ ſiciũ ipo
inuito. C S.contra ronem eſſe videt᷑ vt
PpP 2

Ar.

aliquis cogat᷑ æ de ſuo pꝛopꝛio alicuip
ſtet bñ ficiuʒ: ſicut ſcribit᷑.x.q.ij.c.pcario
Nõ ergo tenent᷑ medici ſuis pꝛopꝛijs ſti
pendujs pauꝑibus ⁊ religioſis bñficium
curatõis impedere. C.*
ſte negat᷑ alicui iuſte ab illo petit᷑: ſj ſᷣm
Augl. ad macedoniũ: ⁊ ponitur. xiiij.q

v.c.no ſane: merces ſua iniuſte negatur

medico:iuſte ergo ab eo petitx ſic nõ gra
tis⸗ pauꝑibꝰ ⁊ religioſis tenet nee S
1A! PRẽ quod dicit Si
In C0 trarin machus papa.
lxxxiij.di. nõ grandis differẽtia ẽ vt moꝛ
tem in feras: vel admitti patiaris moꝛtẽ
ergo medicus lãguentibꝰ pꝛobatur infu
gere quãdo hanc cum poſſit nõ excludit.

dicendũ ꝙ cufure in fir-⸗
Kndeo mos pauꝑes ad opꝰ pie

tatis ꝑtinet. Oẽ aũt opus pietatis inclu

Ait circunſtantias virtuoſi actus vt fiat

Aana opoꝛtet ⁊ ſicut opoꝛtet ⁊ cui oʒ
oꝛdinẽ charitatis. Planũ eſt autẽ ꝙ
medic nõ tenet᷑ omnes pauꝑes ĩfirmos
curare qꝛ nec ſunt oẽs ſibi noti:ec ĩqua
cũq; egritudine eis ſubuenire poteſi:qꝛ
nec facultates ⁊ iures eiꝰ ſufficerẽt.tente
tur ergo illis pauꝑibus infirmis auxiliũ
impendere qui ad eum recurſum habẽt:
⁊ qui eius patrociniũ imploꝛant:⁊ de cu
ra illius egritudinis a qua nec ꝑ ſe nec ꝑ
alios releuari pñt. Nam conſeruatio vi
te pꝛoximi ẽ de iure naturali.Appꝛopa-
tio vo lucri artis medicine et cuiuſlibet
artis ſicut appꝛopꝛiatio aliarũ iuſte acꝗ
ſitarum eſt de iure poſitiuo. Abi ergo vi
ts pauperum in curatione egritudinuʒ ẽ
gliter poſſibilis releuari qᷓ; per cura iſtiꝰ
medici:qꝛ tũc ſimul ſtat ius naturale cũ
pꝛocuratione ⁊ appꝛopꝛiatione pꝛopꝛij
lucri quod eſt de iure poſitiuo nõ tenetur
medicus ſpeciale auxilium impendere:
nec ſingularem curam aſſumere:vbi au
tem nõ èe aliter releuabilis tenetur ex iu
re naturali ⁊ ex oꝛdie charitatis. C Oe

religioſis autem puto aliter eſſe dicẽdũ

quia cum dicente Apło: Recipiẽtes ſpi

„ —

¶Pꝛeteres: qð iiu

ritualia teneant᷑ ex bebito carnalis im-
pendere:exquo in edici coꝛpoꝝ recipiunt
a religioſis medicinam ſpũalem ⁊ aiarũ
curationẽ:ex quodã debito tenent᷑ in cu
ratione coꝛpoꝛaliũ egritudinuin auxiliũ

⁊ conſiliũ eis impendere. eſ
ergo eſt dicẽdũ:
Ad Peaummu nea bene ficia ich
pendenda ſunt bomini ipſo inuito coꝛpo
ra liten⁊ ſpualiter. Aiolent᷑ enim angeli
traxerunt loth ⁊ totam eius familiã ex/⸗
tra ciuitatẽ in ſubuerſione ſodomoꝛũ ne
ipſi ſimul cũ eis perirent:ut ſcribit᷑ Geñ.
xix.⁊ Augꝰ dicit ad boniſaciũ: ꝙ furẽti
frenetico ⁊ indiſciplina to filio ſalubꝛiter
medicus ⁊ pater bñ ficia pᷣſtant eis innui/
tis:medicus illum ligando:⁊ pater illuʒ

verberãdo.vñ in neceſſitatis articulo te

netur medicꝰ pauperi infirmo eo inuito
medicinã exbibere ⁊ euʒ curare ſi poteſt.
CAd ⁊ dicit᷑:ꝙ medicus in caſu neceſ
ſitatis ſupꝛadicto cogit᷑ bñficiũ curatio/
nis pauperi ipendere ex iure nature:quo
bñficia ſpualia ⁊ tꝑalia ſunt coĩa: ⁊ ex oꝛ
dine charitat] ſine qua nec ſibi nec alijs
poteſt eſſe ſalus. ¶ Ad tertiũ dr̃: mer

ces iniuſte negat᷑ medico ab illis ꝗ ſũt in

ſtatu quo poſſint ſibi ipſaʒ dare.pauꝑes
aũt non ſut in ſtatu quo poſſint mercedẽ
tꝑalem medicis dare: ied magis ut ab
eis debeant eam recipere.

1 ſic ꝓcedit᷑: Aide
D nona tur eni ꝙ medi
cine ars clericis ⁊ religioſs non
ſit interdicta.Officiũ enim qð rpᷣus ex/
ercuit abſq; pctõ a qlibʒ exerceri põt:cũ
ipſe in oibꝰdiſciplina moꝝ fuerit: ut diẽ
uga: ſ ipſe exercuit officiũ medici non
ſoluũ ſpnᷣalit᷑ imo coꝛꝑalit᷑:qꝛ ſpũałr ⁊ coꝛ

poꝛalit ifirmos curauit:ut ſcribit Lu.vi.

S. Apls ſcribẽs tbimoteo aſſumẽs
medici officiu: diẽ.i.Thi.v.Noli adbuc
aquã bibẽ:ſʒ modico vino vtere ꝓpt᷑ ſto-

machum tuum:⁊ frequentes infirmita

tes tuas:⁊ multos ifirmos ſcriptura te-
ſtat᷑ coꝛpoꝛaliter ꝑ aplos fuiſſe curatos

*

h⸗
.

1on
2

i
0
1
6
es
e
/
ſta
e

——

Ar.

Pꝛeterea ſuꝑ illo verbo pſal. Nunqd

moꝛtuis facies mirabilia:aut medici ſu
ſcitabũt ⁊ confitebunt᷑ tibi: Dicit Augꝰ
boc eſſe dictũ in ꝑſona ſcõꝝ qui vere di/
cuntur medici.eo ꝙ viuẽtes eoꝝ miſterio
curare pñt:q;uis moꝛtuos zuſcitnre.
1 eſt: quia idem
In cotrarin iudicium dat
aſtrologus de cura tione egritudinis:qð
dat medicus:q;uis non eodẽ mõ:qꝛ me
dicus dat iudiciũ de ſanitate uel moꝛte
ifirmi ᷣm cãs ꝓtĩas:puta bᷣm vᷣtutẽ nãe
⁊2 virtutem moꝛbi. Aſtrolo vᷣo ſᷣm cãs
remotas ut ſm poſitionẽ ſiderũ:ſed ars
aſtrologie interdicta ẽ clericis ⁊ religio⸗
ſis:ſicut patet xxvi.q.i.ergo eodẽ modo
Bn G CO ars medicine.
dicẽdu: ꝙ medicinã ar-
tem eſſe interdictã clericis ⁊ religioſis:
dulpliciter põt intelligi. C Pꝛimo q;tũ
ad cõſiliu.¶Secũdo q;tũ ad pꝛacticuʒ
exercitiũ. ¶. Primo mo nõ interdicit᷑ ilł
qui peritiaʒ artis medicine plenenoue/
rũt ꝗn viſis ſignis ſᷣm pᷣncipia artis poſ
ſint ↄſiliũ dare ſuꝑ curatiõe egritudinis
que eis ꝓponit᷑:imo hoc eſt laudabile et
virtutis opus. Sed ſcdo mõ potiſſi-
me conſtitutis in ſacris interdicit᷑ pꝛacti
cũ exercitiũ ꝓpter tria: q in tali pꝛactico
exercitio medicine art icludunt᷑. Pꝛi
mũ ẽ negociũ ſeculare pꝛacticũ enĩ exer
citium artis medicine ſeculare negociũ
eſt:qꝛ que medicoꝝ ſunt dicũt medici.tra
ctant vo fabꝛilia fabꝛi: ut MHieroꝰ dicit
MHegocijs aũt ſecularibus ſe imiſcere ꝓ

hibetur clericis ⁊ religioſis: ut ptʒ extra

ne cleri.uel mo:ſecula.nego.ſe immiſce.
Secundũ eſt lucruũ tꝑale. eſſe aũt tur
pis lucri ſectatoꝛes ꝓbibet᷑ clericis ⁊ re
ligioſs. ¶⅞Tertiu eſt periculũ mentale
poſſime qᷓ;tuʒ ad ꝑteʒ illã que chirurgia
vocat᷑.vnde ſicut ſniam ſanguinis dicta
re uel ꝓferre ꝓhibitur elericis.ſic eis in-
bibetur ut nullã chirurgie ꝑtem ſubdia/
conus ⁊ ſacerdos exerceant. Quantũ pᷣo
ad ꝑtem phiſicã poſſet interdũ cũ miſe-

centeſimanona X

rabilibꝰ pſonis ⁊ honeſtis ⁊ ↄiũctis gra
tis abſq; periculo clericus exercere.
Ad 2imũ erso eſt dicendum
Pe w rp̃ᷣs ſanabat coꝛ
poꝛaliter egrotos abſq; oĩ exterioꝛi ĩmi
niculo: ⁊ ſi qñq; vſus eſt exterioꝛi re ułex
ercitio:quia liniuit lutũ ſuꝑ oculos ceci
nati:ut pʒ Jo.ix. Et ad ſuſcitationẽ filj
vidue tetigit loculuũ. Luce.vij. Et ad ſu/
ſcitandã filiaʒ archiſinagogi tenuit ma
num puelle.hoc fecit ad ondendũ ſue di
uinitatis potentiã ⁊ afſumpte hũamta
tis efficaciã. Maʒ per hoc ꝙ lutũ liniuit
ſuper oculos ceci nati:oſtẽdit ſe illũ eun
dem deũ qui luto vſus fuit ad foꝛmatio
nem coꝛpoꝛis pmi hominis.per boc vᷣo
ꝙ tetigigoculuʒz: ⁊ manũ puelle tenuit
oſtendit humanitatẽ aſſumptã efficaciã
bẽre ad pᷣſtandam verã ſanitatẽ: ut ſicut
ferrum adiunctuzʒ igni perficit opus:ſic
caro coniuncta verbo quod viuificat oĩa
ipſa quoq; erat viuificatiua ⁊ moꝛtis ex
pulſiua:ut Chꝛy ſoꝰdicit.vnde chꝛiſti me
dicina nõ oꝛdinabat᷑ad negociũ ſeculare
nec ad lucrũ tꝑale.nec ad periculũ mẽta
le. C Ad ⁊“eſt dicendum verũ cẽ apo
ſtolos fuiſſe medicos aiarum ⁊ corpoꝛũ
non tñ artis medicine peritia:ſed chꝛiſti
virtut gratia. Añ diuina oꝛacula ⁊ apo
ſtoloꝝ miracula non ſunt cõuertenda ad
negocia ſecularia: ⁊ ad pñtis vite vani
tatem. per poſitionè eni manuũ aploꝛuʒ
curabant᷑ egri:æ ad vmbꝛam petri ſana
bantur infirmi:quod ſubterfugit vᷣtuteʒ
medicine artl. C Ad 2 dicit Aug?
ibi loquitur de medicis ſpũalibus ꝗq mi
ni ſterialiter poſſunt viuentes curare:ſed
moꝛtuos nõ ſuſcitare:quia ſola xpᷣi gra-
tia moꝛtui reuiuiſcunt ad fihem.

D decimu herat,

qꝙ; medici dantes medicinã uł fa
cientes aliquã inciſuram exqua ſequitur
moꝛs ſint rregulares. Magis eni quis
efficit irregularis ex eo ꝙ ſequit᷑ pericu/
lum moꝛ:is qᷓ; ex eo ꝙ ſequit᷑ trũcatio

Ar.

alicuius mèbꝛi. Sed ſcribit᷑ ex ne cle.uel
mo.ſe.nego.ſe imiſ.ꝓhibemꝰ ne gliquaʒ
trücationẽ mẽbꝛoꝝ clerici ꝑ ſe faciant:
aut iudicent inferendas.ſi ꝗs tale qꝗd fe
cerit honoꝛe puetur ⁊ loco. C Pꝛeterea
magis ẽ ſanguinẽ effüd ere ex cuiꝰ effuſi
one ſegt᷑ moꝛs q; ſanguis ſnĩaʒ iuſte pꝛo
ferre ulłdictare:ſʒ ↄtingit qñ q; ꝙ ex mi
nutione ſanguis quã barbitonſoꝛ facit ⁊
medicꝰ facit fieri:minutꝰ debilitat᷑ ⁊ ino
rit᷑:g tales magis ſüũt irregulares q; iu⸗
dices dictantes ſanguis ſniam uel ꝓferẽ
tes. Pꝛeterea ꝗ cãm moꝛt dat moꝛ/
tem dediſſe ꝓbat᷑ſed ↄtingit qñq; ꝙ ex
medicina data alicui in firmo ꝓpt᷑ coꝛꝛu
ptionẽ ⁊ ſophiſticationẽ rerũ ꝗ ibi ponũ
tur infirmus moꝛit᷑. medicꝰ talẽ me⸗
Acins dedit irregularis ffici. t. ni
vi i ẽ:qꝛ ſic nulli me
In cotrariu dici poſſẽt ad oꝛ
dines ꝓmoueri:cũ uel ex medicinis datj
uelex inciſuris factis nõ oẽs infirmi ſa⸗
nant᷑:ſed multi moꝛiantur.
FBndeo ?ndu: ad boce me
X1 dici uel ppt medicinas
dgtas uel inciſuras fcãs nõ ſint facti ir-
regulares er q̊ͥ impediant.ne ad oꝛdineʒ
valeant ꝓmoueri requirunt᷑ tria. C PHꝛi
mo recta ſcia:ut non oꝑent᷑ caſualit᷑: ſed
ſint exꝑti ⁊ oꝑent᷑ ſᷣm pncipia art medi
cine. Quãauis. n ignoꝛãtia facti interd ũ
excuſat a culpa:ignoꝛantia tñ iuris ⁊ ſci
entiequã ꝗs ſcire ten et᷑ excuſationẽ non
recipit. Secũdo requirit recta ↄſcĩa:
ut nõ fraudulent᷑ nec negligent: ſj fidelit᷑
eoꝝofficiũ exequant. ¶ Tertio requirit᷑
rei decentia:ut ꝙ nõ imiſceãt ſe rei illici
te ⁊ ꝓhibite ꝑ eccleſiã:cui ſi mixti fuerit
facti ſint irregulares. Iſtis s tribꝰ puat
ſiue moꝛs:ſiue aliud ſecutũ fuerit ex me/
dicinis datis uel inciſuris factis ꝑ medi
cos ſeculares:non efficiunt᷑ irregulares
nec ipediunt᷑ ꝙ ad oꝛdines ꝓmoueri nõ
poſſint.Dicit.n.Augꝰ ad publicolã: Ab
ſit ut que ꝓpt bonu ac licitũ facimꝰ:ſiꝗd

bec ꝑternr̃am volũtatèẽ cuiq; mali ac

„Queſtio 1

—

ciderit nobis imputetur. .MB
Ad imu ers eſt dicendũ:q;
Eꝑitrucatio mẽbꝛi oꝛdi
nat ad ꝓximi offenſionẽ ⁊ vite eiꝰ puatio

nẽ: ſʒ medicina uel inciſura ꝗᷓ fit a medi-

co exquo facit ſjm artẽ nihil de cõtingẽti
bus obmittens:oꝛdinat᷑ ad infirmi cura
tionẽ pᷣm ſuã rectã intentionẽ. Si auteʒ
moꝛs ſequat ſcĩa eiꝰ ſin cera remanet: ex
quo pᷣm pncipia ſue artis operatus eſt.
Ad ⁊u dicendũ: ꝙ iudices dictãtes
uel ꝓferẽtes ſniam ſanguis nõ efficiũtuꝝ
irregulares ꝓpt culpe ppetratione exq
iuſte ꝓferũt.ſed ꝓpt᷑ ſacrameti ſigniſfica
tionẽ:nõ eni in hoc ſe cõfoꝛmãt xpᷣo cru
cifixo:cuius ſanguis innocẽs effuſus eſt
ſʒ magis xpᷣi crucifixoꝛibꝰ. Minutio vᷣo
ſanguinis nõ oꝛdinat ſᷣm intentionẽ me
dici ut acquirat᷑ moꝛtis ꝑiculũ:ſʒ magis
ſalutis remediũ: ideo nõ eſt ſił. C Ad
zm eſt dicendũ: ꝙ oẽm diligentiã quam
pñt medici debẽt apponere ut in medici
nis quas eoꝝ infirmis dãt res bone:nõ
coꝛꝛupte:nõ ſopbiſticate miſceant᷑:⁊ ap
poſita debita⁊ ſolita diligentia:ſi pericu
luũ eueniat eoꝝoſcĩa põt remanere illeſa.
¶QAueſtio. C x.quomodo ſtatus perſe
ctio repꝛefentatur in notars.
Bunc videndgů eſt quõ ſta⸗
tus ꝑ fectio repũtat᷑
i notaris.Circa qð qrunt᷑ ſer
¶Pꝛimo vtrũ ſolũ hñs iuriſ
ditionem tꝑalem poſſit publicos nota/
rios fa cere. C Secũdo vtrũ ad notaria
tus officiũ debeãt aliꝗ admitti:niſi iura-
ti. C Tertio vtrũ notarius poſſit ſuum
officiuʒ delegare. Quarto vtrum no
tarius gerat vicez vnius teſtis in inſtru
mentis factis per eum. ¶ Quinto vtrũ
notarius factus religioſus poſſit nota-
riatus officium exercere. Sexto vtruũ
clerici poſſint exercere notariatꝰ officiũ.
Dpꝛimu ge haghten
tur: Nidet᷑ eni

ꝙ non ſolum bab ens iuriſditio-

nem tempoꝛalem poſſit publicos nota⸗

er
ſ.
es
tur
6

4
N

rios facere. Scriptura eni notarij indu-

citur ad confirmationem veritatis: ſed
omnis veritas vndecũq; inſonucrit ab
illo eſt ꝗ dicit: Ego ſũ veritas.m Aug.
ergo magis pertinet ad habentem iurii
ditionem ſpiritualem q; tempoꝛaleʒ no

tarios facere. C Pꝛeterea notarij dicũ

tur tabelliones uel tabularij eo ꝙ anti/
quo in tabulis ſcribebant᷑ contractus et
confederationes vnius cõmunitatis uel
vniꝰ ciuitatis cũ alia. Ande.i. Macha.
ſcribitur ꝙ in tabulis ereis romani ſcri
pſerunt confederationem ſocietatis cũ
iudeis:ut eſſet ibi perpetuum memoꝛi-
ale pacis ⁊ ſocietatis.quelibet ergo co⸗
munitas uel ciuitas poteſt ſibi notarios
inſtituere. ¶Pꝛeterea notarius inducit᷑
ad faciendam fidem ſuper bis que pᷣpo⸗
nuntur:ſed maioꝛ fides eſt adbibẽda ſcri
pture ꝓpe q; aliene.quilibet ergo poteſt
inſtitui notarius in pꝛopus negocijs.

In ↄtrarium tauia fliei

tus eſt officium ſeculare ⁊ tempoꝛale:er
go ad babenteʒ tꝑalẽ uł ſecularẽ iuriſdi
tionem pertinetale vfieinnn confene. D
OHAαω u.) dicendum: ꝙ notari? e
Ki 60 perſona publica habens
officium ſcribendi inſtrumenta ſuper cõ

tractibus aut ſuper alijs negocijs ad fa

ciendam fidem ſuper eiſdem. Illius er-
go auctoꝛitate notarij inſtituendi ſunt ꝗ
totius reipublice curam habẽt:uel ꝑ vni
uerſalem iuriſditionem:ſicut papa uel ꝑ
immediatam admini ſtrationeʒ ſicut im
peratoꝛ. Et ideo ſolum papa ⁊ impera⸗
toꝛ poſſunt notarios publicos facere: uł
illi quibus auctoꝛitate pape uel impera
toꝛis eſt conceſſum. Oicunt auteʒ aliqui

ꝙ epus in eccleſiaſticis negoc ijs poteſt
notarios ↄſtituẽ ꝑ totã ſuã dioceſim: eo

qꝙ epo cura totiꝰ dioceſis cõmiſſa ẽ ꝑ eũ
regẽda ⁊ gubernanda:ſic pʒ.x.q.i c.regẽ
da. ⁊. xij.q.i.c.epiſcoꝑpus.nõ tñ dʒ cccle/
ſiaſticus notariꝰ inſtrm ↄ ficere in nego⸗/
cijs ſecularibꝰ:nec ſecłaris in eccłiaſtic

centeſimadecima

negocijs eo ↄuerſatio vtroꝛũqʒ dʒ eẽ

1

ſecreta ⁊ diſcreta:ſiẽ ꝑʒ.ij.q.vij.c.laicos
„ s ẽ do. ꝙ quis ois
Ad Peumn veritas ſd vitate
icreata effectiue.mlłte tñ ſut ᷣitates bũa
ne foꝛmalit᷑ diſticte ꝗqᷓ młtis falſitatibus
miſceripñt.vnde ad bñd aliquã certitu
dinẽ in actibus buanis q̃lis bẽri põt i fo
ro exterioꝛis iudicij n eceſſariuʒ e induci
teſtimoniũ ꝑ ꝑſonã publicam q fid elit᷑ te
ſtes ⁊ ↄtractꝰ ſcribat ⁊ ĩ publicã foꝛmã
redigat. C Ad 2 ẽ d.ꝙ ſic de iure pa
pa ⁊ iꝑatoꝛ pᷣſũt toti reipublice ⁊ cuilibʒ
coĩtati:ita de iure ſolu ilł ꝑſonis ⁊ coĩta
bus ↄueit notarios facere ꝗbꝰ ꝑ ſedem
aplicam uel ꝑ imꝑatoꝛem ſt cõceſſum.,.
Ad 3 do ꝙ norariꝰ ĩſtituit᷑ ad ſcri
bẽduũ ↄueſitòes hoiuʒ ul bẽtiũ uł emèe-
tiũ uel vẽdẽtiuũ aliqꝗd ad iuicẽ. nullus au-
tem ↄtrahit uel emit aut vẽdit aliꝗq ſibi
ipſi:⁊ iõ ſicut nullꝰiſtituit᷑ iudex in cã pꝛo

pꝛia: ſic nulliꝰ ſcpture i negocijs ppꝛejs

credit᷑: niſ foꝛte in cã teſtamẽtaria q etis
i foꝛo iudicij nõ ad mitteret᷑: niſi ꝑ teſtes
ibi ſcriptos uel vocatos. V

ℳ

HDOſecũdũ ie pꝛocedit:

LUn Videt᷑ eni q;
dqàa notariatus officium nõ requi
rit ꝙ admittant᷑ ſolu iurati. iuramẽtum
enĩ iducit᷑ ad tollẽda ↄtrouerſiã ꝑtium.
Juxta illud Apli ad Mebꝛze. vi. Omnis
controuerſie finis ad confirmatõem eſt
iuramentum: ſed controuerſia non tol/
litur per notarium:ſed magis per teſtes
ergo non requiritur eius iuramentum.
¶¶Pꝛeterea maioris periculieſt ſeribere
ivba dei ⁊ ſacrã ſcꝑturã q; verba hoium:
ſed ꝗ ſcribunt verba dei ⁊ ſacram ſcpᷣtu
ram non ad mittuntur iurati: ergo nec
notarij ſcribentes contractus et verba
hoium iurati admittidebent. Pꝛete
rea ad notariatus officium non debent
admitti:niſi ꝑſonelibere. Oicit enim iu
riſconſultus. C. de ſcribis.i.l.generali.
li.x.tabularij liberi homies oꝛdinentur
neq; vlli deiceps ad boc officiu pateſcat
pP *

Ar.

aditus qui ſit obnoxiꝰſeruituti: ſʒ inſtr̃a
facta a notario ſeruo fidẽ pꝛeſtãt docu
mentis nec repellunt᷑ ergo ſilr iuramen
tũ non requirit᷑ ꝙ inſtrumẽta facta a no
tario iurato firmitatem habeant.
In contrariũ?icozen
officiũ eo ab
imꝑatoꝛe recipiũt vt ſupꝛadictuʒ c.Sed
imperatoꝛ iuramẽtũ pᷣſtat de ſuo officio

fideliter exequedo:vt pʒ.lxiij.d.c.tibi do
mino:ergo eodẽ modo ipſe ſuos officia-
les iuratos ad mittere dbbet.
Kndeo dicendũ ꝙ notariꝰ i ſuo
officio requirit publicaʒ
adminiſtrationẽ:eſt eniʒ ꝑſona publica
publice vtilitatideſeruiens. ¶ Secun
do reꝗrit liberam actionẽ vteabeat do
miniũ ſui actus. ¶ Tertio regrit ſideleʒ
executionem. Igit᷑ pꝛopter publicaʒ ad/
miniſtrationẽ notarij debent eſſe de legi
timo thoꝛo nati:quia qui vicioſa oꝛigine
obſcurantur nõ pñt eſſe decuriões: nec
reipublice pꝛeeſſe in aliquo o fficio vel di
gnitate ſine ſuperioꝛis diſpen ſatiõe: pꝛo
pter liberaʒ vo actionem requirit᷑ ꝙ nõ
ſint obnorij ſeruituti ſed ꝑſone libere: ſʒ
pꝓpter fidelem executionẽ regrit ꝙ iura
mẽéiũ pᷣſtẽt vt eoꝝ officiu fidełr exequant

2 dicit᷑ eꝙ ↄtrouerſia
Ad pꝛmũ iitttemupnris

que cũ non poſſit ſemꝑ baberi inducit᷑ in
ſtrumentũ in quo eoꝛũ teſtimoniũ inſcri
bit᷑: ad cuiꝰ fid elẽ conſcriptionem ⁊ ipᷣi
contractꝰvel negoci fidelem publicatio
neʒ requirit᷑ iuramentũ vt non liceat no
tario iaʒ pᷣſtito iura mento aliter imuta

re vel agere niſi m foꝛmam ſibi dataz.
Sicut eni tenere ↄtinentiam ante votu

eſt volũtatis:poſt votũ vᷣo eſt neceſſitat.
ſic tenere foꝛm a cõtrabentibꝰ datã an
te iura metũ eſſet volũtatis poſt vᷣo iura
mentuũẽ neceſſitatis. Ad ⁊ꝛc d. q;
falſo mõ ſcribere verba dei duplicit᷑ põt
itelligi vel ex ſubreptiõe:vel ꝑ ſenſus coꝛ

ruptionẽ ⁊ eon impugnationèe:ſicut be/

retici faciũt. Haʒ q;tũ ad iſtů modũ oẽs

Qneſtio

xpᷣiami in baptiſmo iuramẽtũ pᷣſtãt fide,z

ipſam integrã tenere nec vnq; ipſam coꝛ

rumpꝑe vel impugnare qñ renüciant dis

bolo ⁊ põpis eiꝰ: ⁊ ſipoſtmoduũ coꝛꝛupto
res fidei inueniant᷑ tanq; falſarij ⁊ ꝑiurij
punièdi ſunt multo magis q; notarij fal
ſa inſtr̃a cõficientes. CAd 3 dicit᷑ ꝙ ſi
aliꝗs ſeruꝰ dicit ſe eſſe libeꝝ ⁊ noĩe libe/
re ⁊ publice ꝑſone exerceat notariatꝰ of
ficiũ:in ciuitate foꝛte in qua oꝛtꝰ nõ eſt:
ſi poſtmodũ denũciet᷑ ſeruꝰ. planũ eſt q;
ſtrumenta ab eo pꝛiꝰ facta valebũt:qꝛ li
berã actionẽ babuit a dño donec ip[ʒʒ ſer
unum eẽ non pꝛonũciauit. Juramẽetũ aut
nõ requirit᷑ ꝓpter liberam actionè ſʒ pꝛo
pter fidelem executione: id eo nõ eſt ſĩe.
DD tertiũ ſic ꝓcedit᷑: Ai⸗
ider᷑. n. ꝙ notaru
pñt eoꝝ officiũ delegare:qꝛ vel ꝓ/
pter egritudinẽ vel pꝛopt᷑ alias occupa/
tion es:qñq; ronabilit᷑ impediunt᷑ vt in ⸗
ſtrumẽta ꝑ eos ichoata cõpleri nequeãt
rõnabilit᷑ ergo pñt eoꝝ officiũ alijs com
mittere. C Pꝛeterea 'ᷣm oꝛdinem chari
tatis:bomo debet ſe omni petenti cõmu

nicare. Sʒ ex frequẽtia bominũ penitẽ-

tiũ notarios interdũ tot contractꝰ reci-
piũt ꝑficiendos quod ſoli ipſi cõplerenõ
pñt:valent ergo ad hoc alios delegare.
Pꝛeterea ᷣm phᷣm qð ꝑ ſocios ⁊ ami
cos facimꝰ ꝑ noſipſos facere dicimur:er

go qð notarij faciũt ꝑ eoꝝ diſcipulos et

ſocioſ firmitatẽ br̃e debẽt acũ ipifeciſſet

In contrariũ ?cabe

Ki ic c0 dð. ꝙ ſicut dicẽte Aplo.
i. Chorꝗ.vi.multa licent que nõ expedi /
unt ſic multa fiũt que fiẽda nõſut nota-
rij eoꝛũ officiũ delegare nõ debẽt pꝛo-
pter tria incõueniẽt ia que intdũ ſequũt.
Pꝛimũ ſequit᷑ ex ꝑte iudicis qui non
põt plene ifoꝛmare de vᷣitate cõtꝛactus

qñ pꝑ diuerſos notarios ichoat᷑ ⁊ ꝑficit᷑

¶Secundũ eſt ex ꝑte ꝑſonaꝝ que ↄtra

hunt que cuʒ aliquãdo ſint laici ⁊ rudes

I

co:
dis
to

ſal

nt

de

.,

s
l⸗
n
1

——E —
1

Ar. centeſimadecima

in inſtrumentis factis per en. Mon eniz

cõpleãt ↄtract⸗

litterã neſcientes facilit᷑ põt eis negari

veritas ꝑ illa que ſubſequnt᷑ uel ponun

i inſtro poꝛi notario nõ pñte. ¶ Tertiũ

eſt ex ꝑte ipſiꝰ notarij.cũ eniʒ pfectio rei

conſiſtat in pncipio medio ⁊ fine: ut pps

dicit.i.celi ⁊ mũdi: MNullius opꝰ ꝑfectuʒ

eſſe põt:niſi ꝑ eũ ſit inchoatũ mediatum
⁊2 terminatũ. Hon debẽt ergo notarij de

legare aliquos ad cõponẽda inſtra inter
contrabentes: maxime cũ ipſi ꝓfiteant
jinſtr̃a manu ſua cõſcribere:ſi tñ fecerint

puniendi ſunt.documenta vo nõ vitiant᷑

Ange ſcribitur extra defi. inſtru. Cũ ta
bellio moꝛte pᷣuentꝰ qdã nõ ꝑfecerit in-
ſtrumenta que in notam redacta fuerãt

ab eodẽ ad petitionem eoꝝ ad quos per
tinent auẽte oꝛd inarij iudicis poteris ea

fidelit᷑ in publicam foꝛmã redigere: ha/⸗

bitura ꝑ boc ꝑpetuam firmitatem.

. ergo eſt dicẽduz:q
Ad Pꝛuni in caſu egritudinis
non alterius rönabilis occupationis:de
beét ipſi notarij ↄtrabhẽtes admonere ut
ꝑ ſeipſos compleant eoꝝ ↄtractus. Mõ
enim ꝓpter illa que raro contingunt eſt

aliquod inſtituendũ quod impedimen tũ

faciat vniuerſis: maxime cuz nibil inter
boĩes ſic exiſtat indubitatũ ut non poſſit
lIʒ aliquid ſit valde iuſtiſſimũ ſuſciꝑequã

dam ſollicitã dubitationẽ. C Ad 2ꝛ di

citur: ꝙ bõ dʒ ſe omni petenti cõmunica

re: cuius petitionẽ iuſte ⁊ rõnabilit᷑ põt
ꝑ ficere ⁊ ↄſumare. melius eſt eni ut po/
nit iuriſconſultus pauca agere caute q;
multis intereſſe periculoſe. Et Eccł xi.
ſcribit᷑: Fili ne in multis ſint actus tui:qꝛ

ſi diues fueris nõ eris imunis a delicto.

¶Ad ʒ“ dicit᷑ ꝙ ſicut in agibilibꝰres
que vadunt ꝑ diuerſas manꝰ facilit᷑ diſ-
trabunt᷑:ſic in ſpeculabilibꝰꝑ mut atiões
ſcripturarũ multe deceptiones cõmittũ
tur. Ande ſecuriꝰ eſt ꝙ notarij p ſeipᷣos
27 inſtra q́; ꝑ alios.

ℳ -

„ ſic ꝓcedit᷑: Ai

4

tarius

non gerat viceʒ vni/ teſtis

iiIII

eſt maioꝛis dignitatis iudex qᷓ; notariꝰ.
Sʒ ſcripture ⁊ teſtimonio iudicis nõ cre
ditur: ergo nec teſtimonio notarij ẽ cre/
dendum. ¶Pꝛeterea ſi teſtimoniũ nota
rij valet:aut hoc eſt rõne ſui:aut rõne q̃ᷓ

numeratur cum alijs. non rõne ſui:quia

teſtimoniũ vnius teſtimoniũ nulliꝰ: nec
rõne qua cõnumeratur cũ alijs:qꝛ ꝓpter
pᷣſentiam notarij numerus teſtium qui
requirit᷑ ad pᷣſtendam fidem documetis
nõ auget᷑ nec diminuit᷑. ¶C Pꝛererea te/

ſtes qui requiruntad pſtandã fidem inĩ-
ſtrumento ſubſcribunt᷑: nec alij admittũ
tur: niſi qui ſcripti ſunt: ſed notarius nõ
ſcribit᷑ut teſtis:ergo nec eſt eius teſtimo
nium adittenqdnum.

L SAαα H eſt: quod ſcribit᷑
In COtrarit ritas de fide in

ſtru. tabellionẽ quoq; ꝗ confecerat iſtru
mentũ vnum ex teſtibus in inſtro ſubſcri
ptis ad id ꝓbandu indurxit.

A dicẽdũ: ꝙ nullus repel
nd 60 lendus eſt a reſtruonict

niſi uel ꝓpter ſuam maliciã:ſicut infideł

infa mis:⁊ criminoſus:uel ꝓpter inimici
tiam:ſeu cõiunctã amicitiã:ſicut inimicꝰ
⁊ ꝑſona cõiuncta ⁊ domeſtica.uel ꝓpter
libertatis carentiã: ſicut ſeruus:uel ꝓpt᷑

boni tẽpoꝛalis indigentiã: ſicut pauper.
Mullo autẽ iſtoꝝ modoꝛum notarij teſti

moniũ eſt repellendũ:maxime cum ipſe
ſit auctoꝛ inſtrumenti ⁊ ſubſcriptionis

teſtiũ. vnde valet teſtimoniũ eius nõ ſo

lum tanq; teſtis.ſed ſicut auctoꝛis teſti
um ⁊ inſtrumenti ⁊ documenti.

Ad pꝛimũ ẽ dicẽu: g ol

eſt infoꝛmare ⁊ fidem documeto pᷣſtare:
ſs potiꝰinfoꝛmari de bisq ꝓponunt᷑.ꝑti
net aut ifoꝛmare ad notariu: iõ teſtimo

nio notarij ⁊ ſcripture ſue credit᷑.nõ aũt

iudicis. ¶ Ad 2“ eſt dicendũ: ꝙ valet

teſtimoniũ eiꝰ ut ↄnũerat᷑ eum alijs.Si

eni ᷣm leges huanas in negocio aliq̊ re
runt᷑ ſeptẽ teſtes.ſufficiut ſex cũ teſtimo

nio notarij:⁊ ſi ꝗnq; cũ teſtimonio nota-
rij ſufficiũt qᷣtuoꝛ Pᷣin vᷣo legem canonica
2 diuinã vbi requirunt᷑ duo uł tres teſtes
teſtimoniũ notarij cũ ſubſcriptis teſtibꝰ
in inſtro inducit᷑. Ad ꝭ“ ẽ do ꝙ no/
tarius nõ ſubſeribit ut teſtis:qꝛ ſemnꝑ in
telligit᷑ eẽ pñ s ꝑ pᷣſetiã inſtrumeti. Sub
ſcribit tñ ut auctoꝛ ſubſcriptionis teſti
um inſtri ⁊ documẽti: qñ dicit: Ego tał

bis oibus interfui manu mea ſcripſi et

inEEA& -publicaui.
D quintu at ꝓceditur

Aigdet᷑.n.qꝙ not arius factꝰ religio

ſus nõ poſſit notaria tus officiũ exercere:

qꝛ bõ moꝛtuus mudo nõ põt exercere of

fici viuentiũ in muũdo ſed notariꝰ fact⸗
religioſus eſt moꝛtuus mũdo g actibus
ciuilis vite:ergo nõ poterit exercere no

tariatus officiũ ciuilit ⁊ ſocialit᷑ viuen⸗/

tium in mudo. Pꝛeterea ſcribit Gal. u .
mundane coactione. Eſttñ ſub legis di

v. Si ſpũ ducimini nõ eſtis ſub lege:ſj no
tarius factus religioſus ductus eſt ſpin⸗

tu dei:ergo abſolutus eſt a notariatꝰ of

ficio:qð eſt officiũ legis huane. ¶C Pꝛe-
terea ad officium notariatus requirit᷑ q
homo ſit liber ⁊ babeat dñium ſui actus
ut ſuperiꝰ dictũ eſt:ſed notarius factꝰ re

ligioſus nõ bʒ ꝓpꝛium velle: nec ꝓpꝛium

nolle: nõ pot erit tale officiũ exercere.

An ↄtrarium e gei

teſtis ⁊ eius teſtimoniũ recipit᷑: ergo eo

dem mõ poterit conficere inſttẽᷣm in quo
conſcribunt᷑ teſtes:qð ꝑtinet ad notaria
ndeo tus officium.
dicendum: œꝙ notariꝰfa⸗

ctus religioſus nõ amittit ptãtem confi

ciendi inſtrumenta: ſicut ſacerdos nũ
amittit ptàtem ſacerdotij poſtqᷓ; factꝰe
ſacerdos:qꝛ ſi diſpenſaret᷑ cum eo ꝑ illuʒ

qui põt facere de religioſo ſecularẽ nõ oʒ
chiterum fieret notarius. amittit eꝑ in-
troitum religionis executionis officium

in actibus ⁊ contractibus ciuilis vite:qꝛ
non remanet in mũdo ⁊ ſub dñio mũda/
ne ptãtis ut actus fecularis vite exercere

M .

cogat: nõ tũ ex toto pdit executõe talis
offici in negocis ſpũalibus. vnde puto

ꝙ de licentia ſui ſuperioꝛis:⁊ ad manda
tum ſpu alis iudicis.⁊ in negoci 8 eccle
ſiaſticis põt notarius factus religioſus
exercere notariatus officiũ.

4 151 6 ergo eſt dicedũ: q-
Ad Pamn dupler eſt nceg

¶AUna naturalis que eſt moꝛs ſimplici

ter:vnde per ipſaz bo totalit abſoluit b
actibus viuentium. ¶ Alia ſpualis que
eſt moꝛs ſm quid:vnde ꝑ eã hbomo nõ ab
ſoluitur ab oibus actibus viuentiũ: ſʒ ſo

lum ab actibus repugnautibus ſpiritua

li vite. NMon enim abſoluit᷑ religioſus ab

actibus diuinoꝝ pᷣceptoꝝ ⁊ ab obediẽtia
eccleſie platoꝝ:ſed ſolũ ab actibꝰ ſeculari
um negocioꝝ:⁊ ab obedientia tpaliũ do/
minoꝝ. Ad 2 d. ꝙ qui ſpũ ducit
non eſt ſub legis ſeruitute: uel ſub legis

uine ⁊ canonice obligatione: vnde ad pᷣ-

ceptum eccleſiaſtici plati in foꝛo ecclei’sa

—

ſtici iudicij põt ⁊ tenet᷑ recepte ptãtis of
ficium exercere. Ad 3 dicitur: ꝙ io
regrit᷑ velle ⁊ pᷣceptũ ſuꝑioꝛis ad exeque

duũ pᷣdem officiũ:gꝗa ipᷣe ꝓpꝛiũ velle nõ bz

ci nõ poſſint exercere notariatꝰ of

ficium. Clerici eni non pñt exercere ſine

tranſgreſſione mãdati quod eis interdi/
citur ⁊ ꝓbibet᷑ per eccleſiaʒ. Sed ſcribit᷑
extra ne cle. uel mo.ſe nego.ſemiſ. Cle
ricis in ſacris oꝛdinibus conſtitutus ta-
bellionatus officiũ int erditas per ſub⸗
tractionẽ eoꝝ beneficioꝝ. Pꝛeterea
clerici aſſumpti ſunt ad militia xp̃i: ſed
nemo militans deo implicat ſe negocus
ſecularibus: ut ſcribit᷑.i.Chi.iiij. Mõ er

go pñt tabellionatꝰ officiũ exercere: q8

eſt ſeculare negociũ. Pꝛeterea nota⸗
ria tus officiũ oꝛdinatur ad lucrũ temꝑo
rale:ſicut iudiciũ aduocati ⁊ ꝓcuratoꝛis
ſed ſcribitur extra in decretali ſupꝛa alle
gata:Sacerdotibus clericis tuis denun

acm ſic ꝓpcedit: Aide
SM ſextũᷣ tiffenii cleri /

Stals
gepeto
mande
tecle
lgos

cilig
imens⸗

ſingi.

ſluitth
glisgoe
o nöb
tiißſ
ſpini
ous
beſiti⸗
Naalert
Nlüdo,

hüa

ib kes

lese

ſeasy⸗
occlti
Ptiißef
ur
dage
Altüt
e.

ge
Ne

Nereſfe

1

tten
n.C

bte
.

cies publice ne miniſtri laicoꝛum fiant
nee in reb eoꝝ venratoecs cxiſtaut.
1eſt: quis conſue
In C0 trarin tudo per eccleſi
am appꝛobata ꝓ lege tenẽda ẽ ʒ Augl.

ſed in quibuſdã ciuita tibus clerici ⁊ ſa-
cerdotes exercent notariatꝰ? officiũ.

Kiſid 0 dicendum: ꝙ ſicut ſcri⸗

bitur. xcvi. di.c. cum ad
verum. homo chꝛiſtꝰ ieſus mediatoꝛ dei

2 bominum actibus pꝛopꝛus ⁊ dignita

tibus diſtinctis pꝛopꝛia officia vtriuſq;

poteſtatis ſecularis ⁊ ſpiritualis diuiſit.

In ſecularibus ergo negocijs planum ẽ

ꝙ clerici tabelliona tus officium exerce

re non debent:nec epiſcopi diſſimulãtes
in eoꝛum dioceſibus ut eoꝛum clerici ex-
erceant notariatus officium in negocijs
⁊ contractibus ſecularibus:pꝛopter te⸗/

nuita tem beneficioꝝ a peccato excuſari

bolr cin ipſi contra cõmuneʒ pꝛobi/
itionem ſedis apoſtolice diſpenſare ne/
queant. In eccleſiaſticis tamen negocijs
⁊ in ſoꝛo eccleſiaſtico puto ꝙ clerici no/
tariatus officium poſſunt exercere:⁊ ißi
epiſcopi ad tale officium exercendũ poſ-/
ſunt eos inſtituere:ut ſicut iudices ſecu/
lares in actibus ⁊ contractibus ſecula⸗/
ribꝰ hñt notarios ſeculares: ſic iudices
ſpuales in negocijs ⁊ contractibus ſpi
ritualibꝰ dlericos ⁊ nõ ſecłares admittãt
Ad pꝛimũ ergo eſt dicendum:
i illa decre. in ſerit
ſub illa rubꝛica:ne mo.uel cle.im miſ.ſe
nego.ſecu. vnde ꝓbibitio illa videtur ſe
extend ere ut ſolum in negocijs ſeculari-

bus clerici tabellionatus officium exer

cere non debeant. in eccleſiaſticis v?ᷣo eo
ipſo ꝙ non pꝛobibetur videtur eſſe cõceſ
bm. 2d 2e dd. ſicut glo. dicit ſuꝑ
illo verbo negocia ſecularia ſunt cũ ani-

mus occupatur cura colligende pecunie

ſine laboꝛe coꝛpoꝛis:ut negociatoꝛes uł
mercatoꝛes faciũt:qbus negocijs occu⸗
pari ex toto clericis interdicit: iuſta tñ ⁊
ec cleſiaſtica negocia ꝓpt᷑ diuerſas neceſ

ſitateg tractare nõ intdicit᷑ clericis:quia
legimus ſanctos aplos negociatos fuiſ
ſe.⁊ in regula beati benedicti p̃ᷣcipit᷑ ꝓui
deri:perquoꝛũ manus negocia monaſte
rij ꝓcurant᷑:ſicut in decre.ſupꝛa inducta
inducitur. C Ad 3“ dri ꝙ illa pbibitio
ꝓcuratoꝛis fit clericis vt ꝓcuratiões vil
larũ aut iuriſditiões ſeculares ſub alig-
bus pncipibus uel ſecularibꝰviris nulla
tenꝰaſſumere ⁊ exercere debeant:qꝛ indi
gnum eſtillis ab eccleſijs ſubueniri ꝑ ̊s
ↄſtat in eccleſig ſcandalũ generari.
QAueſtio.Cti.quõ ſtatꝰ perfectio re/
pꝛeſentatur in aduocatis.

& conſderãdũ
Lterius E. quõ ſtatus
perfectio repñtat᷑ in aduoca/
tis. Circa qð querunt᷑ ſeptem

¶Pemo vtrũ clerici abſq; pctõ aduo

cationis officin poſſint exercere. C Se
cũdo vtrũ oẽs laici indifferent᷑ ad ofrici
um aduocatõis ſine pctõ poſſũt admitti
Tertio vtrum aduocati teneant ex
pꝛecepto dei negare patrocinium in cau
ſa iniuſta. ¶.Quarto vtrum aduocati
ſine peccato ↄtra aduerſariũ poſſint vti
iſidis ⁊2 fallacijs. ¶CQuito vt ꝑaduoca
ti teneant᷑ ad reſtitutionem recepti ſti-
pendij ſi ex eoꝛum negligentia ꝑdatur cã
quam aſſumunt. ¶ Sexto vtrum aduo
cati accipientes ſalariuʒ vltra quantita
tem in iure taxatam teneantur ad reſti/
tutionem. ¶ꝘρSeptimo vtrum aduoca/
ti ſine pecc ato poſſint pactum facere cũ
litigatoꝛe de media uel quarta poꝛtio/
D Pꝛimũ ue litis.
PX ergo ſic ꝓcedit
Vider᷑ enĩ clerici abſq; pctõ nõ
poſſnit aduocatõis officiũ exercere.Si
enim clerici poſſent eſſe aduocati vbiq;
et in qualibet cauſa poſſent aduocare:
ſed ſcribitur ettra de poſtula. Clericus
qui contra eccleſiaʒ a qua beneficiuʒ ob
tinet pꝛo extraneis aduocatus vł pꝛocu
ratoꝛ eſſe pꝛeſumit ranqᷓ; ingratꝰ debet

eiuſdem eccleſie beneficio expoliari-

op 6⁶

e. g

Cpꝛeteres aduocatio nõ poteſt fieri ſ
ne litigatiõe.ſed ſcribit.n. Tbi.ij.qꝛ ſer/
ui dei nõ debẽt litigare: ſy manſueti eſſe
ad omnes. Clericis ergo ꝗad dei ſerui-

tium aſſumũtur iterdictũ eſt aduocare.

¶ Pꝛeterea: ſcribit extra de Poſtu. Cle
rici? fubdiaconiꝛ ſupꝛa ĩoꝛdibus quoqʒ
minoꝛibus ſi ſtipẽdijs ecclłaſticis ſuſtẽtẽ
tur coꝛam ſeculari iudice vqhucgti ſeri
RAnc; rimjᷓ ⸗nõ pᷣſumãt.
J n cotrarin eſt:qꝛ aduoca/

9

re pꝛo iuſticia ẽ opꝰpietatis de quo ope/

re beatus Job ſe comendabat cum dice
bat Job.xxix.pater eram paupeꝝ ⁊ cau
ſam quam neſciebã diligentiſſime iueſti/
gaba:conterebam molas iniꝗ ⁊ dedenti
bus illiꝰ aufereb am pꝛedã:tale aũt opꝰ
exercere maxime conuenit clericis.
RE dicẽdũ ꝙ clericoꝰ aduo
catõis officiũ ſine pecca
to poſſe exercere dupłr poteſt intelligi.
Pꝛimo ꝙ ſint aduocati coꝛã iudice ſe

culari: ⁊ ſic planum ẽ eis vniuerſa łr iter

dictũ eſſe:vt patet ex decre.ſuperius in/
ducta:niñ pꝛo pᷣam cauſam vel eoꝝ eccle
ſie pꝛoſequant᷑ aut tale officiũ aſſumant
pꝛo miſerabilibus ꝑſonis que pʒoꝑꝛias
cauſas ad miſtrare nõ poſſunt. ¶ Secũ
do ꝙ fiant aduocati coꝛam iudice eccła
ſtico. Et ſic puto ꝙ poſſint buiuſmõi of/
ficium ſine peccato exercere quatuoꝛ cõ

ditõibus dutaxat ſeruatis. ¶ Pꝛimo

diuinũ officium cui deſeruiũt per talem
aduocationem inullo ipediat᷑. ¶ Secũ
do ꝙ talis aduocatio ſine lite ⁊ clamoꝛe
2 ſine nimio ardoꝛe tꝑalis lucri exercea
tur. C Tertio ꝙ nullum negocium ſecu
lare ĩ tali aduocatiõe aſſumat. ¶ Quar
to ꝙ de licentia ſuꝑerioꝛis tale officium
2 IUerxequatur.
Ad Peum U ergo eſt dicendũ q;
ſicut aduocatus fiſci contra fiſcuʒ aduo

care non debet ſic beneſiciatus ĩ aliqua

eceleſia ſiue laicus ſit ſiue clericus bene
ficio illius eccleſieę expoliari poteſt ſi con
tra illam depꝛebenſus fuerit aduocare.

Si quis autem beneficiuʒ habeat ĩ dua

bus eccleſus:dicunt alig ꝙ pꝛo illa eccle
ſia aduocare tenetur ĩ qua babet benefi

cium cuʒ aliqua dignitate. Sed verius
eſt dicere ꝙ pꝛo illa tenetur aduocare q̃ᷓ
babet iuſticie equitatem. MNec puto ꝙ aſ
ſumens aduocationem capituli contra

epiſcopum:vel epᷣi contra capituluʒ:vel

vnius eanonici contra aliuʒ: deberet ex
boc beneticio illius eccleſie expoliari:ꝗa
cum omnes iſti ſint de vno coꝛpoꝛe vnꝰ⸗

non debet reputari extraneꝰ reſpectu al

terius maxime cus agitatur caufa de iu
re epiſcopi vt epiſcopus eſt:⁊ canonico
rum vt canonici ſunt. Secus autem eẽt
ſi agitaretur cauſa de bõis bereditarijs.
¶Agd ⁊ “ eſt dicendum ꝙ clamoꝛ ⁊ liti

gatio non eſt de ratione aduocatõis:im

mo vt dicit Iſidoꝛus in libꝛo de ſummo

bono:verboſi ⁊ clamoſi aduocativt ſapi

entes videanturnon diſcutiunt cauſas
ſed aſſerunt ⁊ ſic conturbant iudicij oꝛdi
nem. C Ad 3 dicenduzʒ ꝙ decre. illa
exponit ſeipſam:pꝛobibet enim clericis
ne coꝛam iudice ſeculari ĩ negocijs ſecu⸗
laribus aduocare pꝛeſumant. Eo ergo

ipſo ꝙ eis non pꝛobibetur aduocare co

ram iudice eccleſiaſtico ⁊ i cauſis eccle-
ſiaſticis ĩtelligitur eis eſſe conceſſum.

ſur Äâ ſic pzꝛocedit᷑.
D ſlecũdi aher enin
q omnes laici ĩdifferenter abſq;
peccato ad aduocationis officiũ ad mit

ti poſſunt. Dicit eniꝰ Aplłs.i.Cborj.vi.
Secularia iudicia ſi habueritis contem

ptibiles qui ſunt iĩ eccleſia illos conſtitui
te ad iudicandum:⁊ appellat cõtempti⸗
biles homin es qui ſunt in eccleſia mino
ris meriti:⁊ nullis magnoꝛum donoꝛuʒ
virtutibus pollent: vt Gꝛegꝰ exponit:er
go omnes laici ĩdifferẽter cuiuſcũq; me
riti ⁊ conditõis exiſtant aſſumi poſſunt
ad aduocandũ ⁊ iudicanduʒ in negocijs
ſecularibꝰ. ¶ Pꝛeterea perſona que nõ
repellitur a iudicio:mon eſt repellãda ab
aduocatiõe qꝛ maius eſt iudicare q; ad/

— h ——— —— — ——

—

uocare ſed i veteriteſtamento mulieres

quãdoq; conſtitute ſũt ad igadicandu: vt
patet.iij. Re.de Jecabel: ergo nõ debẽt
repelli ab aduocatione. ¶ Pꝛeterea:oĩ
bus concedit᷑ poſſe aduocare pꝛo ſeipſis
ergo eode modo pꝛo alus:cũ homo tene
atur diligere pꝛoximũ ſicut ſeipſum.

1 eſt qð ſcribit.iij.
An cõtrari aeirii u
* dicendũ:qꝙ aduocati q;-
Rnd c0 tum ũd bas gnq; debẽt
babere vt verũ ⁊ iuſtũ patrociniũ pꝛeſta

repoſſint icauſa quam defendẽdaʒ aſſu-
mut. Pꝛimo nan q; ẽ neceſſariũ vt in

tellectu babeãt ſciam:⁊ ſic pueri:ſtulti:⁊

furioſi:repellunt᷑ ab aduocatione:qꝛ con
ſtat eos cognitione carere. Secundo
vt ĩ affectu haheant ↄſtantiã ⁊ ſic mulie
res ſicut nõ admittunt᷑ ad pᷣdicandũ ſic

nec debẽt admitti ad aduocãdũ: magis

eni ex iſaꝝ collogo habẽt ꝓuocare ad lu
xuriã qᷓ; ad iuſticiã. Tertio ĩ allegatõ
ne eloquen tiã:⁊ ſic ſurdi ⁊ muti arcẽtur
ab aduocatiõe. C Quarto in rñſiõe cle
mnẽtiã:⁊ ſic pᷣcio pugnãtes cũ beſtijs:vel
ifames ſeu crimioſi ab aduocatõe repel
lunt᷑qꝛ ꝗ ſibiipſis crud eles ſunt:alijs cle
mentes eſſe non poſſũt. ¶ Quito in exe
cutiõe llberã licentiã ⁊ ſic ſerui qui nõ ha
bent dñium ſui actꝰ ad aduocationẽ nõ
ad mittunt᷑.Mã ppter ſciaʒ aduocati nõ

decipiunt᷑ ꝓpt᷑ ↄſtãtiã nõ ꝑuertunt᷑ ꝓpt

eloquẽtiã ñ ↄfudunt᷑: ꝓpt᷑ clemẽtiã ñ ira
ſcunt᷑ ⁊ ꝓptliberaʒ licẽtiã n3 alieur.
ergo eſt diceduz ꝙ
Ad P Ammnetpribi les ibi apo
ſtolus appellat coĩter oes ſeculares reſ-
pectu clericoꝛũ ⁊ religioſoꝛũ qui ſũt ma
ioꝛis meriti:⁊ maioꝛibꝰ officijs obligati
qᷓ; ſeculares:vnde ex hac de cauſa arcent᷑
ipſi ab aduocatõis officio coꝛam iudice
ſeculari ⁊ i negocijs ſecularibꝰ iter ipᷣos

tñ ſeculares aliꝗ ſic ſunt cõtẽptibiles: vł

ex ipotẽtia:vłex ignoꝛãtia:ſeu ex ꝑpetra
ta malicia:ꝙ eis ꝑ iura officiũ aduoca/
tõis ẽ ĩterdictũͥ. Ad 2ꝛ“c dð.qꝙ in ve

M =ð l ðẽð W ”M l õð

teri tęſtamẽto ex cũ potuit eſſe ꝑmiſſũvt
ſemĩè iudicarẽt illũ effemiatũ ppłm:nũc
aüt ꝓhibent᷑ docere ⁊ iudicare ꝑ ſe ̊ non
ꝑ alios.Si.n.ſunt regine:duciſſe:vel co
mitiſſe ꝑ alios iudicare ⁊ aduocare pñt.
CAd qꝭ“ eſt dð. ꝙ ma ioꝛ iminet neceſ

iſtas hoĩpatrocinari cauſe ſue q; cauſis

alioꝝ:cũ alij poſſint ſibi aliter ſubuenire
vnde nõ ſic arce᷑ homo aduocarei cau⸗/
ſa pꝛopꝛia ſicut in cauſa alieaan.
D terti Nſc ꝓcedit. Side
Ee Eitur eni ꝙ aduo
cati ex pꝛecepto dei non teneatur
patrociniũ negare ĩ cauſa iniuſta. JIgno
rantia euim excuſat a peccato:iuxta illꝰ
i. Thi.i. Miſericoꝛdia cõſecutꝰ:qꝛ igno⸗
rans feci. Sed cauſam iuſtã aduocatus
certitudinaliter ſcire nõ poteſtcũ hbuma
ne iuſſicie ad examẽ diuine iuſticie dedu
cte pannꝰ mẽſtruate appellat᷑ Eſa.xliiij
CPꝛeteres:aduocat᷑ꝰ in nullo ca ſu te/
net᷑ fauere parti cõtrarie cuiꝰ cauſaʒ de
fendedã recipit immo tenet᷑ ſecreta oĩa
ſibi celare:ſed ſi aduocatꝰ deſereret cãm
ſuſceptam cognito ꝙ eſſet miuſta iã ipſo
facto fauoꝛe tribueret aduerſario. ¶ R.
aduocatio ẽ qdam diſputatio: ſed nõ eſt

peccatũ i diſoutatiõe adducere rões pꝛo

7 veritatẽ quã ꝗs nouit:g eodẽ mõ in
aduocatiõe adducẽ rõnes ꝓ ⁊ ↄtra veri
tatẽ quã ꝗs nouit ſine pecccato fieri põt
In cõtrariũ as enbim
Bi eeeimn kn Pꝛouer. xvu. ꝗ
iuſtificat impiũ:⁊ qui condemnat iuſtuʒ
abhominabilis eſt vterq; apud deũ.

P 1VeI 3 8 d0
Ki ideo dicẽduũ qꝙ pᷣſtare patro/

Vciniũ in cã iniuſta põt cõ
tiugere ex cũ triplici aggrauante pctm.
Pꝛimo ex cupiditat auaricia. Mul
ti eniʒ ſolũ ꝙ poſſint lucꝝ hr̃e dicũt ma
lũ bonũ:⁊ iniuſtũ iuſtũ:ponẽtes luceʒ te
nebꝛis: ⁊ tenebꝛas lucẽ de ꝗbꝰ ſcribitur
Eſa.iiij.ve ꝗ iuſtifica tis im piũ ꝓ mune

rib.⁊ iuſticiã iuſti aufertis ab eo. ¶ ¶ 2.

ex certa ſcia Multi. n. ſciũt cãm eẽ iniu
ſtã ꝓqꝗᷓ aduocãt:ſʒ vł ex carnali affectiõe

vel examicitie copulatiõe ſciẽter in tali

cauſa iniuſta patrociniũ pᷣſtant qui iuſte
irã dñi merent᷑:iuxta illo.ij.Paralip.xix
Jinpio pᷣbes aurxiliũ⁊ his q oderuũt dũm

amicitia iũgeris:⁊ iccirco irã dñi mere

baris. ¶C Tertio ex quadã inani gloꝛia

2Multi eni cupiẽtes videri giti in iure et

famoſi haberi in pplo iiuſtã cãm defẽdẽ
dam aſſumũt ⁊ cupiẽtes videri baberi i

tellectu iuris ſciam nõ curãt in detrimẽ

tũ alterius ꝑdere ĩvolũtate iuſticiã.His
ergo tribꝰ modis puto ꝙ aduocati pᷣſtã
tes patrociniũ in cã ĩiuſta ad reſtitutoeʒ
tenent᷑ totius dãni quod cõtra iuſticiam
ꝗltera pars icurrit per eoꝝ auxiliuʒ. Si
vo huiuſmõi patrociniũ pᷣſtant ex igno⸗
rãtia excuſari poſſũt:eo modo quo igno
rãtia excuſari habet a toto vel a parce.
Ad imũ ergo eſt dicendũ
Pe gagduocati nõ tenen
tur ſcire cãm eſſe iuſtã hᷣm diuine legis ſẽ
tentiã ſed ſolũ pᷣm humane legis iuſticiã
Planũ eſt enĩ ꝙ multa lex punit ⁊ ipuni
tꝗ relinqt que ꝑ diuinã legẽ iudicabunt᷑
bm Augl.tenent᷑ ergo ſcire cãm eẽ iuſtã
vel iniuſtã pᷣm bumana lege ⁊ ſᷣm ꝙ agi
tat᷑ in humano iudicio coꝛã tꝑali iudice.
Ad 2 dicendũ: ꝙ aduocati ſi poſt

q; ſuſcipiũt cauſam cognoſcãt cauſaʒ in

iuſtã debent inducere illũ cuiꝰ cãm agut
ad cedẽdum in lite ⁊ ad cõponẽedũ cum

aduerſorio ſine ipſiꝰ dãno: vel tenentur

ipᷣazʒ deſerere:nec ex boc pᷣſtant parti cõ
trarie fauoꝛem:quia multis modis cau
ſa exiſtente tuſta aduocati pñt officiũ ad
uocatõis admittere. C Ad tertiũ dici⸗
tur: ꝙ in diſputa tiõe adducutur ratões
pꝛo ⁊ cõtra veritatem vt ex ſolutiõe du
bitatoꝛum magis veritas eluceſcat. Sʒ

in aduocatione adducuntur obiectiões

pꝛo ⁊ contra vt cauſa determinetur pꝛo

altera parte:ideo ſi ex obiectionibus ad

ductis cauſa iniuſta determinatunꝓ vno
ledit iuſta ꝑs oppoſita:vñ n ẽ ſile

quartu lerren⸗

ꝙ aduocati abſq; peccato poſſint vtiinn
ſidis ⁊ fallacijs cotra aduerſariũ. Quid

enim ſancti patres fecerunt dei auctoꝛi
tate ſine peccata obſeruari poteſt. Sed
ſcribitur Joſue. viij. ponite inſidias poſt
ciuitatem vobiſq; fugientibus ⁊ illis ꝑ/
ſequentibus con éis de iſidijs 2 va
ſtabitis ciuitateʒ. ¶C.Pꝛeterea defende
re cauſam iuſtam ſemper eſt licitů. Sed

contingit quãdoq; aduerſariũ ad impu
gnandam cauſam iuſtaʒ falſos teſtes in

troducere: ergo ad defendẽdam cauſaʒ
iuſtam videtur licitum eſſe ꝙ falſi teſtes

itroduci poſſint. ¶ Pꝛeterea:ſimulatio

vt Hieroꝰ dicit:⁊ penitur.xxij.q.ij.quã-
doq; eſtvtilis ⁊ tempꝑoꝛe ⁊ loco aſſumẽ
da: ergo iĩ cauſa iuſta ſine peccato aduo⸗

cati poſſunt inſidias ⁊ fallacias diſſimu

lare vt in cauſa non ſuccumbant.

—

1 eſtquod dicit
Inco n trarin Augꝰ⸗ in libꝛo
de honeſtate clericoꝛũ:vbi dicit q calli⸗
di argum en tatoꝛes:et iuriſperiti falla⸗

ces:dum cupiunt pꝛeugricari controuer
ſias actioneſq; cauſarũ:etiam ipſa iura

traſuertunt? cum volunt competentibꝰ
cohercere iuſſionibus legum ad illuden
dos iudices inconuenientibꝰ exeplis ve
lut ſimiles coniecturas iuris obuciunt.
Ri 1 c0 dicendum: ꝙ ſicut dicit

„ phũs.ij. Ethi. iuſti nõ ſt
qui iuſta faciunt ſed qui iuſte pñt eniʒ in
iuſti iuſta exercere:ſed nõ iuſte. Ad boe
igitur q aduocati ſine peccato eoꝛum of
ficium exequa ntur expedit ꝙ non ſoluʒ
in cauſa iuſta patrocinium pꝛeſtent: im
mo requiritur ꝙ iuſte ⁊ per iuſta media
hoc faciant:pnuta ꝙ nõ pꝛoducũt: falſa ĩ
ſtrum enta:vel falſos ⁊ coꝛꝛuptos teſtes

vel ꝙ inducãt mend acia ⁊ falſas leges:

ſeu indebitas facti pꝛobationes. Tales

enim Augꝰ callidos argumentatoꝛes ?

iuriſperitoꝛes fallaces appeliat.

Rergo eſt dicendum
Ad Paumn q iiuſto coꝛꝑli bel

lo licet iñdijs vti:eo iudex belli illa que

dere:non tamen debet fidem pꝛomiſſaʒ
hoſtibꝰ frangere.ſic aduocatis deſfende-
tibꝰ cauſam iuſtam licitum eſt pꝛudẽeter
occultare illa quibꝰ impediri poſſunt eo

ry pꝛoceſſus:non tamen eſt eis licitũ ali

qua falſitate vti. CAd 2“ eſt dicenduũ
ꝙ teſtes ſemper ad mittunt᷑ iurati. id eo
q;tuncũqʒ in cauſa iuſta introducerẽtur
teſtes falſi periuriũ non euitat᷑: puto ta
men qꝙ ſi cã eſt pecuniaria vt ꝙ pecunia
iniuſte ſubtracta ſit ab aliquo non tenet
quis ad reſtitutionem: ſiper media incõ
uenientia ⁊ per falſam aduocationezʒ cã
vincat᷑: q;uis tam aduocati q; alij cõſcij
pꝛedicte falſitatis aliter ſint puniendi.

Q¶ H Ad 3“ eſt dicendũ ꝙ ſimulatio tem

poꝛe et loco ẽ vtenda non ad nocendum
frauduleter alicui:ſed vel ad aliquod pe

riculũ euitandũ:ſicut dauid ſimulauit ſe

eſſe ſatuum ⁊ furioſum vt euaderet moꝛ
tem vel ad aliquod vtile conſequendum
ad cultũ dei pertinens:ſicut ibeu ſilauit

ſe velle cole baal vt interficeret ſacerdo

tes eiꝰqui pplin dei ad idolatriain indu
cebant:vt patet.iiij.Re.x. . gi
– 11 ic pꝛocedit.
H D qumtu Viget cnim
wvꝓ aduocati non teneant᷑ ad reſti
tutionem recepti ſtipendij ſi ex eoꝛũ ne/

gligentia cauſam qua aſſumũt perdant

Cauſa enim non poteſt vinci ſine leſiõe
alteriꝰ partis. Sed ſcribit᷑ auctoꝛitate
Ambꝛo. xiiij.q.v. Oeniq; ſi non poteſt
alteri ſubueniri niſ alter ledat᷑ commo⸗
qius eſt neutrũ iuuari q; grauari alterũ
Pꝛeterea: aduoca ti non tenent᷑ ſe pe

riculo exponere: ſed qñ q; ſi ipſi nimis a
uide ⁊ ſollicite cãm aflumptaã pꝛocurant

ꝑiculo ꝑſonaꝝ ſe exponũt:cũ in pᷣiudiciũ

alteri partis boc videant᷑ agere. C S.

aliqñ cã iuſta ꝑdit᷑ et malicia iudicis vel

ex falſis teſtibꝰinductis: nõ ergo aduo-
cati tenẽt ad reſtitutiõꝙ recepti ſtipedi

At E:qꝛ qui cãm dã
In C0 traniy ni dat ipᷣm dãnũ

D

facere int endit non tener᷑ hoſtibus pan

dediſſe videt᷑:ſʒ aduocati videt᷑ eẽ cã dã-
ni ex quo cã perdit᷑ ex eoꝛuʒ negligentia.
BRndeo dicendu qꝙ tribꝰ modis
q;tũ ad pns ex negligen

tia aduocatoꝛũ poteſt iuſta cauſa perdi.

¶Pꝛeimo ex eoꝝneſciẽtia. Si.n. dicunt
ſe ſcire iura ꝗbꝰ i cã poſſit patrociniũ p⸗/
ſtari ⁊ neſciũt:vel ſi iciũt nolũt laboꝛare
plene decã ſe infoꝛmado:vel ſtudẽdo ili
bꝛis: ⁊ diſputãdo ſi neceſſe ẽ cũ alijs ꝑti
aduerſe vt puto ad reſtitutionẽ tenetur
Mõ.n.iuriſperitꝰ rectũ ↄſiliũ iuſte vende
re põt niſi rõe laboꝛis quẽ in ↄſulẽdo pa
tit᷑niſi foꝛte eet talis ĩigenij vel tãte exꝑi
entie ꝙ abſq; ſuo magno laboꝛe poſſet
rectũ ↄſiliũ dare ⁊ iuſtũ patrociniuʒ ĩ cẽ
pᷣſtare. C Secũdo ex eoꝝpigritia.Si.n

nollẽt cõgarere die a iudice ↄſtitutaquĩ

vel eẽt alleg andũ in cã ex certa foꝛte ma
licia vt eoꝝſalariũ augmẽtaretr᷑ ⁊ ex hboc
cã ꝑderet᷑ ad reſtitutiõe; tenent᷑. Ter
tio ex eoꝝ frauduletia. Si.n. fraudulent᷑
agãt vt dic ãt iura illiꝰ cuiꝰ cam aſſumũt
nõ valere:coꝛꝛupti foꝛte muneribꝰꝑ ad
nerſariũ:eodẽ mõ ad reſtitutionẽ tenent
Sʒ ſi nihil obmittũt de ↄtingẽtibꝰ eoꝛũ
q ꝑtinẽt ad aduocatois officiũ quaãtũcũ

—

q; cã ꝑdat᷑ ad reſtitutionen S enent. H
5 91 111¾⁄111 $ dicẽdũ ꝙ dictů
Ad pꝛimũ ααααen
git de clericis ⁊ ſacerdotibꝰ ꝗbꝰ phibitin
E coꝛã iudice ſeculari aduocare:vñ ibiſta
ti ſubdit᷑ ĩ cãis pecunarijs infuenire ñ ẽ
ſacerdotale:ĩ gbꝰ nõ põt fieri ꝗqn frequ⸗
ter alter ledat᷑qui ↄuincit᷑: eo ꝙ ſacerdo
tis ẽ nulli nocere ⁊ ꝓdeſſe vniuerſa łr oi-
bꝰ. DZel põt dici dictũ Ambꝛo. itelli-
gi de illꝗ nõ ſũt aſtricti ex ꝓmiſſiõe alte
rũ iuuare ⁊ prociniũ ĩ cã eiꝰpᷣſtare.Sʒ qñ
exꝓmiſſiõe obligati ſũt abſq; petõ pñt ⁊
tenẽt᷑ ꝑtẽ quã defẽdedã aſſumũt iuuare
ſi cãm iuſtã ſciunt br̃e. C Ael tertio mõ
põt dici ꝙ iuuãdo hñtem iuſtã cam ↄtra
gliũ ille nõ leditur qB3uis leſum ſe dicat.
Ex quo enim iniuſtam cauſam vult de-

fendere:magis ledit qᷓ; ledatur:et ſi ledi

Ar.

tur in rei tempoꝛalis quã iniu ſte detine-
bat ſpoliatione:iuuat᷑ tñ potius q; leda/
tur in iuris alienireſtitutiõe. CAd 2
dr ꝙ aduocati non debẽet ꝓcacit᷑ ⁊ cõui
tiando uel aduerſarios condẽnendo ⁊ vi
tuperando aduocare:que bñt interdum
ipſos aduerſarios ad odiũ ⁊ rancoꝛẽ ad
uocatoꝝ inducere:ſed inducedo veras le
ges ⁊ vera teſtimonia:⁊ cãm iuſtam bũi
liter ⁊ pꝛudent᷑ defendendo:nõ exponũt
ſe periculo effectiue cãm periculi pᷣben/
do:niſi foꝛte paſſiue:qꝛ nõ recipiũt ſtulti
vᷣba iuſticie ⁊ pꝛudentie: niſi dicant᷑ illa

que uerſant᷑ in coꝛdibus eoꝝ:ut ſcribitur

Pꝛouerbi.xvii.¶ Ad ꝭ pʒ ſolutio:qꝛ
ſi nõ ꝑditur cã ex eoꝝ negligentia uł ma
licia:iuſte pñt retinẽ receptũ ſiapẽdiũ.

.

Prtij ſic pcedit᷑ Nide
SS D ſext l enim ꝙ ad⸗

aaQaocati accipientes ſalariuzʒ vltra
quãtitatem in iure eis taxatã ten eãtur
sd reſtitutionẽ. Sicut enĩ nõ licet iudici
gagere ↄtra lege:ſic nõ licet aduocat re/
cipere vltra quãtitatẽ eis taratã a legiſ
latoꝛe:ſed legiſſatoꝛes ſunt papa ⁊ ipe/
ratoꝛ: ⁊ vterq; taxat eis terminatã quã/
titatem. Mã GBꝛegoꝰ.x.in cõſtitutiõe edi
ta in ↄcilio Lugduñ.taxat aduocato.xx.
lib. turoñ. ꝓcuratoꝛi vᷣo.xij. Inꝑatoꝛ ðo
digeſtis denarijs dicit cõputandũ ee id
quod datũ ẽ cũ eo qð debet᷑: neutrumq;
cõpoſitũ licitam quantitatẽ excedit. lici
ta autẽ quãt itaꝗs intelligit ꝓ ſingulis cau
ſis vſq; ad cẽtũ aureos. ¶Cͤ Pꝛeterea iu/
dex nò põt aliquid acciꝑe ꝓ ſuo iudicio:
nec teſtis ꝓ ſuo teſtimonio:ergo nec ad/
uocatus ꝓ ſuo patrocinio. S. ſpuale
nõ põt vendiꝙ re tẽpoꝛali:ſed conſilium
⁊ procinium pᷣſtare eſtꝗd ſpũale:qcqd ẽ
inde recipit᷑ tãq; ſymoniacũ retinere nõ

—

In cotrariũ/ got eſt gg,

in epła ad macedoniũ: Juſte aduocatus
vendit rectũ prociniu:⁊ iuriſperitus ve-

RKndeo rum conſilium.

dicenduʒ:cq ſicut ininſti

Queſtio

cia diſtributina n6 culpatr᷑ſi maius bene

ficiũ cõfert᷑ vni:⁊ minꝰalteri: cõſideratis
oↄditiõibus ꝑſonaꝝ:laboꝝ:negocioꝝ: tẽ

poꝛũ:⁊ locoꝝ. Oicit enĩ leo papa.lxi.di.
c. miramur.ꝙ ſicut ad honoꝛes mundi ſi
ne ſuffragio tempoꝛis: ſine merito labo

ris indignum eſt perueniri ⁊ uocari am
bitus ſolent quos pꝛobitatis documẽta

non adiuuãt:ſic pꝛo laboꝛibus plurimis
pꝛo mo ꝛibus caſtis: pꝛo actibus ſtrẽnu

is celſioꝛis loci pꝛemium debetur: eode,z,

modo miuſtitis cõmutatiua non pecca-
tur ſi maius ſalarium detur vni aduoca

to ⁊ minus alteri:penſatis conditionibꝰ
perſonarum:quãtitate negocioꝝ:quali/
tate laboꝛum:exigẽtia tempoꝛum:⁊ cõ

ſuetudine locoꝛam.
Pi dicitur: ꝙ taxatio
Ad Paumun illa facta perpapã
uel imperatozem intelltigenda eſt vni/

uerſaliter: puta ꝙ moderatum ſalariuzʒ

ab aduocatis:⁊ iuriſperitis petatur.par
ticulariter tamen poteſt augeri ?⁊ minui
ſᷣm augmentum ⁊ diminution em digni
tatis perſonarum:⁊ cauſarum ⁊ aliarũ
conditionum ſupꝛapoſitarũ. ¶C Ad ſe-
cundum dicitur: ꝙ ſicut Augꝰ dicit ibi
non ideo debet iud ex iuſtum iudiciũ vẽ/
dere:⁊ teſtis verũ teſtimoniũ:qꝛ aduoca
tus vendit rectum patrocinium:⁊ iuriſ/
conſultus verum conſilium:quia illi in/
ter vtrãq; partem ad examen adbiben
tur. iſti autem ex vna parte conſiſtunt.
iuſta autem iudicia ⁊ vera teſtimonia vẽ
denda non ſunt. C Ad tertium dicitur
ꝙ q;uis ſcientia iuris ſicut ⁊ quelibʒ ſci
entis ſit quoddaʒ ſpirituale: vſus tame
eius opere coꝛpoꝛali exercetur. Jdeo ꝓ
recompenſatione laboꝛis poteſt bomo
pecuniam recſpere:moderate tamẽ ſᷣm
conditiones ſupꝛa poſitas. Si autez im
moderate aduocati per impꝛobitatem

vel nimiam cupiditatem vltra debitam

quantitatem reciperent. Auguſtinꝰ? di⸗
cit ꝙ tenentur reſtituere illis a quibus
extoꝛquent. e e

D

.

— — ⏑wn— —— — — —

—

e
6
*
1.
0

1

i
l,

me
;

Ar. centeſimadnodecima vII

D ſepimũ dt,
Aidet᷑ eniʒ
qaduocati abſq; peccato poſſint
pactũ facere cũ litigatoꝛe de media vel
quarta poꝛtiõe litis. IJdem eni iudicium
videtur eſſe de aduocato ſpirituali qtem
poꝛali. Sed aduocatus ſpualis vt ſacer
dos parrochialis poteſt petere quartaʒ
vel mediã poꝛtionem a ſuis parrochia/
nis qui in ſua eccleſia nõ eligunt ſepeliri
de bõis relictis ab eis:ut patet extra de
ſepulturis:ergo eodẽ modo licet aduoca

te tẽpoꝛali petere mediã vel quarts par

tem rei que defenditur vel petit᷑ C pꝛe
terea:aduocatus poteſt paciſci cum liti/
gatoꝛe de ſalario 'm determinatã quan
titatem:ergo eode, modo determinata
quãtitate litis que aſſumit᷑ defendenda
paciſci põt. C Pꝛeterea quãdoq; nulluʒ
pactũ interuenit inter aduocatũ ⁊ litiga
toꝛem: ergo in tali caſu de aliqua parte
litis terminate debet aduocato ꝓuideri.

J n C0 trariũ eſt qð ſcribitur
ieng iijg vi. 8 .
* icendum aduocatꝰ nõ
Rnd EOiaucituri cauſa litis vt ꝑ
ceps iuris:ſʒ vt coadiutoꝛ ⁊ locatoꝛ ope
ris artis ſue per rectũ conſiliũ ⁊ ꝑ iuſtuʒ
patrociniũ:ideo nõ licet aduocato nullũ
contractũ iniurie nullam pactionẽ con
ferre cuʒ litiga toꝛe qᷓ; in pꝛopꝛiã recepit
fidem. Sicut pʒ.iij.q.vij.c.ſi quis pꝛo ta
xa:nec ad induſtria iurgium dʒ ꝓtrabe/

re: talia eniʒ interdicũtur aduocatis ad
repꝛimendum cupiditatem ⁊ turpe lucꝝ

2 ſtipendium de foꝛme. Mam ſi ipᷣi lucro

pecuniarũ capiantur ne luti abiecti ⁊ de
generis iter viliſſimos dinumerabũtur.

Mmun ergo dicitur: ꝙ ve
Ad Peimm iure naturali ⁊ diui

no eſt vt admin iſtrãs ſpũalis poꝛtion eʒ
aliquam bonoꝝtempoꝛalium illoꝝ qui

bus adminiſtrat recipere poſſit mediaʒ
vel quartam ſeu tertiã 'm conſuetudinẽ

loci. Unde de iure naturali eſt vt eligen

tes ſepulturam alibi qᷓ; in eccleſia parro

chiali ipſa parrochislis eccleſia canoni
cam poꝛtionẽ habeat de relictis ab illis
defunctis pꝛo aiabus ſuis illi eccleſie in
qua eligunt ſepulturam de relictis dico
pꝛo funeralibus exequijs. Mã de relictis

pꝛo fabꝛica vł pꝛo alis pijs cauſis ſeu-

ſingularibus ꝑſonis canonica poꝛtion
debetur niſi papa qui eſt iuris naturalis
interpꝛes ⁊ iuris poſitiui conditoꝛ duxe
rit aliter oꝛdinãdum qui ſicut ius cõmu
ne poteſt aliquibus ſingulariter eroga⸗
re ⁊ de nullo poꝛtionẽ ſoluant. Sic pot
in fra cõmune ius aliquibus fubtra bere
vt ipſi de omnibus canonicam poꝛtionẽ

ſoluant ſicut fecit Bonaficius.viij.inil

la decretali extrauaganti ſuꝑ cathedrã
de fratridbᷣus minoꝛibus ⁊ pꝛedicatoꝛibꝰ
quibus ſicut per ſedẽ apoſtolicã quando
q; ſupꝛa ius cõmune fuit indultuʒ vt de
nullo poꝛtionẽ canonicam ſoluerent:ita
in alia decretali infra cõmune ius eſt eis
ſubtractum ſingulariter:ne de oibus di
ctam poꝛtionẽ ſoluant.Alij vᷣo religioſi

mendicãtes ⁊ vniuerſaliter clerici illi de

cretali nullatenus ſunt aſtricti. Quia vt
ſcribitur extra de regulis iuris:que a iu
re communi exoꝛbitant nequaq; ad con

ſequentiaʒ ſunt trabhenda. ¶ Ad ſecũdũ

dicitur ꝙ nullus militat pꝛopꝛijs ſtipẽ/

dijs. Ideo iuſte poteſt aduocatꝰ petere

determina tã parteʒ: moderatam tamẽ
pꝛo ſuo ſalario nõ tamẽ litis vel rei que
defenditur pꝛopter cauſaʒ ſuꝑiꝰ aſſigna
tam: Ad 3* dicitur ꝙ quando nullũ
certum pactũ ſactum ẽ de ſalario poteſi
iuſte aduocatus iploꝛare tunc officiũ iu⸗
dicis vt ꝓpꝛo modo ſue facũdie⁊ ſciẽtie ⁊
bſm conſuetudinem patrie ⁊ m quanti⸗
tatem ⁊ qualitatem negocij vel laboꝛris
ſibi ſalarium tribustur.
Queſtio. C xij. quomodo ſtatus per
fectio repꝛeſentatur in iudicibus.

videndũ eſt quo
Ltimo modo ſtatus
fectio repñtatur in iudicibus
LQL.irca quod queruntur ꝗnq;.

—

Ar.
¶ Pꝛimo vtrũ iudex poſſit mutare pe-
nam in lege taxataʒ. Et vider᷑q nõ. Di
cit enĩ Ambꝛoꝰ in li.de officijs: bon⸗
iuderx nibil ex arbitrio ſuo facit ſʒ iuxta
leges ⁊ iura pꝛonuciat:penam ergoi iu
re ſtatutã nõ licet iudici pꝛo ſuo arbitrio
mutare. ¶ Pꝛeterea:virtus eſt i medio
determiato a ſapiẽtie:vt habet.ij. Eth.
Megium autezʒ determinatũ a ſapietia
eſt pena taxata in lege. Cuũ aũt nõ liceat
declinare a virtute lm exceſſum ⁊ 'm di
minutionẽ nõ licebit iudici penã impoſi
tã augere vel minuere. Pꝛeterea. Si
cut dicit Augꝰ in glo. Joſue.ix. Rep bẽ
ſi ſunt ſenioꝛes iſrael cum ipſo ioſue qui
mutauerũt penã moꝛtis determinatazʒ
in lege gabaonit is⁊ cananievergo non
licet iudici penam legis quãtuncuq; rigi
daʒ mutare. Pꝛeterea: pena a lege ta
xata iuſta eſt. Sed iudex nõ debet a iuſti
0 deuiare: non dʒ hena legie mutare.
11 eſt:qꝛ ſicut deter
In cotrarin minate ſunt pe
ne a legibus i iudicio tꝑali:ita alique pe
ie ſunt terminate a ca nonibꝰ in iudicio
ſpali. Sed nõ obſtante taxatiõe cano/
num pene in iudicio ſpuali ſunt arbitra-
rie:ergo nõ obſtãte taxatione legũ erut
arbitrarie pene in iudicio tempoꝛali.
Rñſideo dicẽdũ ꝙ differt iudiciü
LAl! legis a iudicio iudicis:qꝛ
iudiciũ legis ẽ vniuerſale ⁊ de vniuerſa
libus caſibꝰvniuerſalia aũt ſunt inuaria
bilia ideo iudiciũ legis de criminibꝰ ⁊ va

niabilibus eiuſdem generis eſt vnũ ⁊ iua

riabile. Judiciũ vo iudicis eſt particula

re:⁊ de particularibus caſibus: particu

laria vo variant᷑ m diuerſas circũſtã ti
as vł intriſecas ułextriſecas. Ideo iudi
ciũ iudicis oz eẽvariabile. Tenetr᷑tñ quã
tum poteſt conſequi iudicium legis. AUe
rum quia non poteſt in omnibus neceſ-/
ſe habet aliquando mutare: aut ergo in
caſu particulari de quo iudicat iudex cõ
currunt circũſtantie notabiliter caſũ mu

tantes ⁊ ↄtrabeutes a ſua generali ma

AQuceſtio n

ℳ

licia:aut non. Si non vtputa quãdo ali

quis commiſit homicidiũ:ſi non ſunt ibi
circunſtatie notabiliter aggrauãtes vel
extenuentes factuʒ in ipſo negocio vel
extra. Et tunc iudex debet ſequi iudiciũ

legis ⁊ penam legis imponere:aut ſunt
circunſtantie notabiliter caſum agsgra⸗
uantes: vt ſi aliquis occidit fratrem ſuũ

vł amicũ pꝛoditoꝛiepoteſt tunc rationa
biliter aggrauare aut notabiliter atte⸗

nuentes vt ſi quis pꝛius iniuriatus ⁊vul

neratus aliquem occidit poteſt rationa

bilit er attenuare.

MI ergo eſt dicendum
Ad Peumg ; bonus iudex iu/

dicat ſe mper ſᷣm leges puta bᷣm legis in

tentionem non tamen ſemper lᷣm legis

verba. Mamvt dicit iuriſconſultus ſcire

leges non eſt bec verba earum tenere ſpʒ

vim ac poteſtatem. ¶ Ad ſecunduʒ di/
citur:ꝙ medium pene in criminibus de/
termin atum eſt a ſapientie legiſſatoꝛĩs
pꝛout determinari poteſt puta in vniuer

ſali non ĩ particulari: vnde niſi addatur

aliquid notabiliter mutans caſuʒ debet
iudex penam legis ifligere. Si vo aliꝗd

notabiliter additur vel diminuitur po⸗

teſt ipſe addere vel dim inuere ꝙ ſic fuit

„ ⁶

legiſſatoꝛis intentio. ¶ Ad tertiuz dici *

turꝙ ioſue ⁊ ſenioꝛes iſrael ration abili-

ter repꝛebenſi ſunt eo ꝙ ſine cauſa ⁊ in
diſcrete penam mutauerunt cum eadem

cauſa eſſet in gaba onitis que erat ĩ alijs
populis qui ab introitu terre pꝛomiſſio-

nis filios iſrael impediebãt. Ad 4 *

eſt dicendum: ꝙ pena a lege taxata E iu
ſta in generali.non autem in quolibet ca

ſu particulari occurrente vnde ſi nõ ad/

ditur aliquid notabile in particulari ſᷣm
legẽ iudicãdũ eſt. Si vo aliquid additur
vel diminuit᷑ addendũ eſt vel diminuen
dũ. Quia licet vᷣba legis boc nõ ſonẽet ta
lis tñ fuit ſapientis legiſſatoꝛis intẽtio.

2 ueritur. Atrũù
Ecund Oder pl? ad cle-

mentiam q; ad rigidam iuſticiã

— — — . — — — — — —— ——

— —- ——,

— –⏑a

— —

Ar.
debeat declinare.Et vid etur qnõ.Scri
bitur enim auctoꝛitate Gꝛego. xlv. di.
c.diſciplina ineſſe debet rectoꝛibus ⁊ iu
ſte conſulens miſericoꝛdia ⁊ pie ſeuiens
diſciplina: ita ꝙ miſceatur leuitas miſe
ricoꝛdie cum ſeueritate iuſticie vt fiat ex
vtroq; temperamentũ vt neq; multa aſ

peritate exulcerent᷑ ſubditi neq; nimia

benignitate ſoluan tur: non ergo magis
ad clementiam ꝙ; ad iuſticiam iudex de
bet declinare. C Pꝛeterea:vel iudex ali
quis dimittit de culpa punieda vel nihil
Si nibil ergo ex toto punit ſeruando iu
ſticiam ſine miſericoꝛdia. Si vᷣo aliquid
dimittit:ergo iniuſtus eſt:quia iniuſtꝰ cẽ
ſetur ille quo aliquod malũ dimittit ipu
nitũ: ⁊ aliq bonũ irremuneratũ. C S.
iudex debet imitari quantũ poteſt iudi-

cium dei. Sed deus punit peccantem ſe

ueritate iuſticie ſine bonitate miſericoꝛ
die.Quia cum damnato ⁊ in iferno nul
la fit miſcricoꝛdia ex parte duratiois pe
⸗ cum illa ſit in finita. ſl qauodſerl⸗
eſt:quod ſcri/
In C0 ntrani bltrd⸗ extra de
tranſac.c.vltj. Semꝑ pꝛocedas equita/
te ſeruata in bumanioꝛem partem decli
nando ſᷣm quod perſonas ⁊ cauſas tem
poꝛa ⁊ loca videris poſtulare. Et Gꝛegꝰ
dicit ꝙ culpa eſt i iudice totam culpam
exigere.

5 dicendũ ꝙ iuſticia q;tuʒ
R.1 G cO ad pꝛeſens quatuoꝛ mo⸗

dis conſid caripoten Hrim qᷓ; tum
ad iudicis condecentiã. ¶ρSecundo q́;
tum ad ipſius rei puniende exigentiam.
¶Tertio qᷓ; tum ad culpe coꝛꝛeſpõden
tiam. C Quarto q́;tum ad ipſiꝰ clemẽ-
tie conuenientiam. Omnibus auteʒ
iſtis modis pꝛobari poteſt tutiꝰ ⁊ ſe/
curus eſt iudici declinare magis ad leui
tatem clemẽtie q; ad ſeueritateʒ iuſticie
Sicut enim ſᷣm Augl. Oeus ſemper pu
nit 'm condecentiam ſue bonitatis:pu⸗
ta ſemper minus quam meruit ille qui

puniendus eſt punit eo ꝙ ſic non conde
cet bonitatem eius punire ᷣm exigentia
meritoꝛum. Quia ſic eius iuſticia nõ eet
clementia. Sic ſemper decet bonum iu
dicem minus punire reum qᷓ;ᷓ; puniẽdus
Sic m iuſticiam rigoꝛoſam. Quia ſem
per miſericoꝛdia ſupcrexaltatiudicio:vt
ſcribitur Jac.ſuꝑ quo verbo dicit Augꝰ
ꝙ ſuꝑ ponit᷑ miſericoꝛdia iudicio ⁊ qua⸗

ſi illumin at iudiciuʒ quod ẽ cũ miſericoꝛ

dia. Quia per ipſam cõmendabiliꝰ eſt et
magis placet. CHMoc idem patet ſecũ/⸗
do ſi comparet᷑ iuſticia ad meritum illi⸗
us qui p uniendus eſtm exigentiam me
ritoꝛum. Sicut eniʒ deus ſemper punit
circa condignum ⁊ nunq; punit ᷣm totã
exigentia culpe illius qui puniendus ẽ
Sic iudex i puniendo bunc modũ debet
ſeruare:vnd e ſuper illo verbo Ja.iij.iu⸗
dicium ſine miſericoꝛdia fiet illiqui non
facit miſericoꝛdiam. Oic Augꝰ:ꝙ ſem
per iudex debet miſericoꝛditeragere: qꝛ
ſi potuit et non fecit miſericoꝛdiam an·
teq; iudicaretur ſine miſericoꝛdia iudi⸗
cabitur. Tertio iſtud patet ſi com⸗
peretur iuſticia ad culpe coꝛꝛe ſpõdentiã
verũ eſt eni ꝙ iuſte ſic pena coꝛꝛeſpõde⸗/
re debet culpe vt min oꝛi culpe minoꝛ pe
na ⁊ maioꝛi culpe maioꝛ pena coꝛꝛeſpon
deat. Sed non ſic iuſte pena debet coꝛꝛe
ſpond ere culpe:qꝛ iuſticia ſine clemẽtia
miſceatur: immo ſemper in humanioꝛeʒ
partem puta in partem clementie eſt de
clinandum:quia licet miſericoꝛdia et iu-
ſticia cuſtodiant regem: roboꝛatur ta⸗
men clementia tbhꝛonus eius: ut ſcribi⸗
tur Pꝛouerbi.xx. C Quarto boc patet
ſi comparetur iuſticia ad ipſius clemen⸗
tie conuenientiam. Juſtitia enim quam
iudex ſeruare tenetur eſt iuſticia legalis
que ſᷣm pbiloſophum eſt omnis virtus
non foꝛmaliterqꝛ tunc ſuꝑfluerent alie
virtutes. Sed dicit᷑ eſſe omnis virtus et
fectiue vel pᷣceptiue:qꝛ pᷣcipit ois obſer
uari que mandat lex:⁊ qꝛ lex pᷣcipit ope-

.

Ar.
rari foꝛtiter tẽperate ⁊ clement᷑:⁊ vłiter
oĩa que ſecũde virtutes dicunt ut dicit
phbus pᷣmo magnoꝝ moꝛaliũ: Ideo iuſti
tia legalis includit clementiã ⁊ oẽs ali-
as virtutes inq;tuʒ pᷣcipit oes virtutes
: 8 pꝛimũ ſeruaſi.
ergo dicit verũ eẽ
q ex vtroq; fiend eſtquoddã tempera
mentũ. plus tñ miſcendũ eſt in tali tem
peramento de clementia q; de iuſticia.
Sicut in temperamẽto mędicine plꝰ mi
ſcetur de vna re q; de alia m quẽ modũ
moyſes iud ex ppłiiſraelitici in puniedo

—

pᷣdictum ppłm de pctõ idolatrie qð com

—

miſerant: téperam entũ fecit de miſeri/

coꝛdia ⁊ iuſticia: plus tñ miſcuit de miſe

ricoꝛdia qᷓ; iuſticia. Quia ſextẽta milis

exiuerunt de egypto qui fuerunt in culpa

ut ſcribit᷑ Exo.xij.non tñ fuerunt puniti
uel occiſi: niſ. xxiij.milia: ſicut ſcribitur
Exro.xxxij. ¶ Ad ⁊ “ dicit᷑: ꝙ non eſt in
conueniens aliquid remanere impunitu
diuerſis reſpectibus. Oe pena eni debi⸗/
ta ⁊ condigna ?ᷣm quãtitatem culpe pec
cantis ſꝑ remanet ⁊ debet remanere gli
quid impunitũ:ſed de pens cõdigna bm
condecentiã iudicis iudicantis:qꝛ ſemꝑ
condecet eũ clemẽter agere:nibil rema
net impunitu. C
pene damnati duplicẽ bʒ terminu ex ꝑ/

te poſt ⁊ ex ꝑte ante.Quũãuis aũt non di

mittat᷑ aliqd de duratione eius ex parte

poſt:dimittitur tñ ex parte ante: 63 cito
enim peccatoꝛ peccat meretur ut ſtatim

in inferno puniat᷑: ſed deus ex ſua miſe-
ricoꝛdia expectat ut ipſe cõuertat᷑.
“ E tio querit᷑ vtrum iudices
. . teneant᷑ ad reſtitutio
nnen eoꝝ que recipiunt vltra ta⸗
xatum eis ſtipendiuũ. Et videt᷑ ꝙ nõ. Si
cut enim iudex tenet᷑ iuſtũ iudiciũ ꝓ vtra
q; parte:ſic aduocatus tenet᷑ pᷣſtare pꝛo
vtraq; parte iuſtũ patrociniũ: ⁊ iuriſcõ
ſultus ꝓ vtraq; pte verũ conſiliũ.ſed eᷣm
Augl. iuſte põt aduocatus ꝓ ſuo patroci
uio ſglariũ recipere:⁊ iuriſconſultus pꝛo

¶Ad z dicit ꝙ duratio

AQuecſſio II

vero cõſilio:ergo eodẽ mõ iudex iuſte po
teſt recipere ꝓ iuſto iudicio. C ecee
officiales ⁊ miniſtri qui ſumt in erioris
gradus qᷓntumcũq; ſint impꝛobi ſi eoꝛũ
impoꝛtunitate ⁊ impꝛobitate aliꝗd re
cipiunt a partibꝰ litigantibus non tent
tur ad reſtitutionẽ:ĩmo pñt de eis face/
re elemoſynam tanq; de ſuis bonis ᷣm
Augj.ad macedoniuũ:ergo eodẽ mõ iudi
ces. ¶Pꝛererea qñq; aliquis cõmittit
culpã perquã puniendꝰ eſt pena moꝛtis:

⁊ iudex cond ẽnat ipſuʒ pena pecuniaris

ergo ten eret᷑ ad reſtitutionẽ illius pecu-
nie: quia vendidit iuſtũ iudiciũ quo reus
iudicandus erat.

Pr r 1 eſt Ambꝛo. ſu⸗
In cotranii per illo vbo Lu

ce.iij. Contenti eſtote ſtipendijs vr̃is di
cens: Iccirco ſtipendia conſtituta eẽ iu-
dicibꝰ⁊ militibꝰ:nedũ ſumptus queritur

. pꝛedo craſſetur.
Knd 60 dicendũ: ꝙ queſtio non

eſt de ſtipendio taxato iudicibꝰ oꝛdina/

rijs vel delegat a comunitate reipublice
Planũ ẽ.n.qꝙ talia ſtipedia iuſte iudic es
pnt recipere:qꝛ nullꝰ militat ꝓpꝛus ſtipẽ
dijs Unde dicit Gꝛegoꝰ ſuꝑ illo verbo
Luce.iij. Con tẽti eſtote ſtipẽd ijs vr̃is:
q ſtipendiũ dñs appellat ꝓuiſionẽ im/
perialem deputatam per legẽ dignitati
bus min iſtrantibꝰ reipublice. Eſt ergo
qõ ſi pꝛet᷑ talia ſtipẽdia a coĩtate reip bli
ce eis taxata aliꝗd recipiũt a ꝑtibꝰ liti/
gantibꝰ ad reſtitutionẽ eiꝰ teneant᷑.Et
eſt dicẽdum: ꝙ vel recipiũt ꝓ iudicio in-
iuſto ⁊ iniquo:vel ꝓ iuſto ⁊ equo:vel pꝛo
neutro. Omnibꝰ aut iſtis modis ad re-
ſtitutionẽ tenent᷑. Cũ enim qᷓtuoꝛ mo/
dis ꝑuertat᷑ iudiciũ. vt ponit.xi.q.iij.ti/
moꝛe:cupiditate:odio:⁊ a moꝛe.Quoli/
bet iſtoꝝ modoꝝ iniq iudicãtes reſtituẽ
tenent nõ illi a quo acceperũt:ſed illi in
cuius iniuriam ⁊ ↄ tra quem iniquã ſen
ten tiã ꝓtuleꝛũt.⁊ cũ hoc ꝑꝛo ipſa fꝛau/
dulentia ẽ eis alia penitẽtia iniügenda.

Si vᷣo pꝛo iuſto iudicio pecuniã ꝛecipiut

0
4
6

e

d

nit
:
ni
l⸗
s

ſ⸗
in⸗
ftu

in⸗

lcce

et
ſie
e

n

tat

reſtituere tenentur illi s quo accipinnt.
Lales enim vt dicit Aug ad macedo/

nium ſolet ablatam ſibi pecuniam repe-

tere. Quia iuſtũ iudiciũ emit quod venia
le eſſe non debuit. Similiter tertio mo⸗
do negããdo iudiciũ ſi aliquid recipiũt ad
reſtitutioneʒ tenentur.
tem vel iuſtuʒ iudiciũ pꝛo pecunia negat

uia qui verita

deu negare vel vendere pꝛobatur:vt ſcri

bitur. xi.q.iij.c. vnicuiq. ſt dicendũ
ergo eſt dicendu q;
Ad Peim Uealim eſt ꝙ aduo/
catus teneat᷑ patrociniũ pꝛeſtareꝓvtra
q; parte ⁊ iuriſconſultis verum coſiliuʒ

maxime poſtq; illu cuius cauſam defen
Aendam aſſumpſit in pꝛopꝛiam ſuſcepit

fidem. Ex tũc eniʒ pꝛopꝛia iura ⁊ ſecre
ta cauſe illius ex quibꝰ poſſet ei pceſſus

impediri aduerſario pandere nõ debet.

Dato tamen q; vtraq; parte patrociniũ
pꝛeſtaretur vel conſilium: patrociniũ ta

men ⁊ conſiliũ facit ad iudicis infoꝛma
tionem: ſed iudiciũ iudicis facit ad cau-

ſe determinationẽ ⁊ deciſioneʒ:ideo nõ

eſt ſimile. C Ad 2' eſt dicendum ꝙ of
ficia les pᷣm Augl.ex moꝛe conſueuerunt
Aliquid recipere. Jdeo per tollerabilẽ cõ
ſuetudinem ab eis receptam non cõſue/

uerunt repeti tanq; aliena ſed magis in

elemoſynas poſſüt ipᷣa diſpenſare tanq;

ſua. C Ad 3ꝭ dicitur ꝙ in tali caſu nõ
venditur iuſtũ iudiciũ ſed cõmittatur im

pium pꝛoximi auxiliũ :nec iudex ad reſti

tutionem tenetur accipiẽdo ab eo quic-
quid habet vite parcendo: qꝛ pellem pꝛo
pelle. Et quicqd homo babet tenet᷑ dare

pꝛo aia ſua. Joã ·ij. vnde ſcribitur Exo.
xxi. Cũ occiderit quis a liquem:ſi pꝛeciũ
ei fuerit iniunctũ vel impoſituʒ dabit ei

quicquid ab eo fuerit poſtulatum.

queritur:vtrũ in ea
Bartogen cauſa idẽ poſſit

eſſe iudex vłFaduocatus.Et vide/

tur e ſic. Dicit enim Augl. Luce. x. ſuꝑ
illo verbo. Domine nõ eſt tibi cure qꝙ ſo

roꝛ mea reliquit me ſolam miniſtrare.

centeſimaduodecima

Quia dominus ꝓ maria reſpondit mar⸗
tbe:⁊ ipſe eius factꝰ eſt aduocatus ꝗ iu-
dex fuerit ĩterpellatus. ¶Hꝛeteres:iu
riſconſultꝰ ponit vt que deſunt aduoca⸗
tis partiũ iudex ſuppleat. Ideʒ ergo po
teſt officiũ duoꝛũ puta iudicis ⁊ aduoca
ti exercere. C Pꝛeterea:aduocatꝰ tenet
allegare iuſtas leges alias peccat patro
ciniuũ pꝛeſtando per falſas leges:⁊ incõ⸗
uenientes pꝛobatiões:⁊ iudex eodẽ mò
tenet᷑ iudicare ſm leges iuſtas ergo ideʒ
eſt officium vtriuſa.

In cõtrariũ a uſ⸗
KXi dicendũ:qꝙ inter officiuʒ
Ki id CO iudicu aduocatoꝝ q;/
tuʒ ad pꝛctens triplex differentia poteſt
aſſignari. ¶ Ang eſt q;tum ad comuni

tatem. Quia ᷣm Augl.ad macedonium
Judices inter vtranq; partem cõmuni⸗

„.

ter ad examẽ adbibentur. Aduocati ?o

ſolum ex vna parte conſiſtũt. C Secun

da eſt q;tum ad qualitatem. Quia aduo

catoꝝ eſt poſtulare ⁊ iudicem inſoꝛma/

re de cauſa litis. Judiciuʒ vo eſt cauſam

decid ere ⁊ termiare. ¶ Tertia eſt q;tũ

ad quan titam.Quia in plus ſe babet of

ficium iudicis q; aduocati.Officiũ nan
ꝙ; aduocati non eſt neceſſarium niſ quẽ
do cauſa agitur oꝛdine iudiciario. Offi⸗
cium vᷣo iudicis vtroq; modo babet lo-

cuʒ. Et quia vt ſcribitur:lxxxix.di.aucto

ritate Gꝛegoꝛij.Singula eccleſiaſtici iu
ris officia ſingulis quibuſq; perſonis ſin
gillatim committi debent ex quo iudici
um ⁊ aduocatoꝛum officia ſunt diſticta
rationabiliter interdicitur ꝙ in eadem
cauſa ſit idem iudex ⁊ aduocatus.
ergo dicitur ꝙ xpᷣs
Ad Pamuge inc icauit inter
mariam⁊ marthẽ oꝛdine iudiciario quo
iudicio pertinet iudicare ad homines ꝗ
vident illa que foꝛis parent. Cbꝛiſtꝰ au
tem tanq;ᷓ deus ĩtuetur coꝛ. De quo ſeri

ptum eſt Eſa.xi.qꝙ non ſᷣm viſionẽ ocu⸗

loꝛum iudicabit:nec ᷣm auditum auriu

arguet. vnde ſicut ipſe nõ aſtri
care iudicio oꝛdinario ⁊ modo

ſic nõ aſtringit᷑ ꝙ in eadẽ cauſa

bumano:
zuſa nõ poſſit
eſſe iudex teſtis ⁊ aduocatus. C Ad 2“
dicit᷑:ꝙ iudex ẽ miniſter legis: ꝓpterqᷣ
ſi pponunt᷑ aliqua quelegibꝰ ⁊ iuri publi
co videant᷑ diſſona per ipſos litigatoꝛes
nõ ut aduocatus:ſed ut legis miniſter te
netur illa coꝛꝛigere. AUnde dicit iuriſcon
ſultus: Oubitandũ nõ eſt iudices ſi quid
a litigatoꝛibus uel ab bis qui negocqjs
aſſiſtunt minus ſuerit dictũ illud ſupple
re ⁊ ꝓferre qð ſciat legibus ⁊ iuri publi
co conuenire. ¶C Ad 3 dicit: ꝙ ad aliũ
finem allegant veras leges iuderx ⁊? ad-
uocatus:quia iudex ad detenminatione
cauſe ⁊ ꝓvtraq; ꝑte.Aduocꝗłv/§cau
ſe infoꝛmatione ꝓaltera ꝑte ſolum.
Binto querit᷑: vtruʒ iudex
eodem iudicio debe
at ab eterno iudice iudicari qͥ ipſe
iudicat.Et videt᷑ ꝙ non: quia oibus vni
uerſalit᷑ interdicit᷑ iudicare: Mattb. vij.
MNolite iudicare ut nõ iudicabimini. nul
lus & iudicabitur ab eterno iudice:exquo
nulli concedit aliũ poſſe iudicare. ¶ Pꝛe
terea iudex põt ꝑ toꝛmenta cogere illum
quem vult iudicare abſq; peccato ad co
fitendum verita tez: ut ſcribit᷑.v.q·v. ſed
eternus iudex nõ coget aliquẽ ꝑ toꝛmen
ta ſed libere:quia libꝛi erunt aperti: ⁊ iu
dicabunt᷑ boĩies bm illa que ſcripta erut
in libꝛis: vt ſcribitur Apocj.xx· ¶ Pꝛete
rea qñ q; iudex iudicat iudicio iniuſto fal
ſo ⁊ iniquo: ſed eternꝰ iudex iudicabit iu
ſte ⁊ vere: non ergo eodẽ iudicio ꝗs alte
23 iudicat quo ipſe inaic nbit z „
SLAT P 4 r* 111 eſt quod ſcribit
In cotrarin Matth. vij. In
quo enim iudicio iudicaueritis iudicabi
mini:⁊ in qua menſura menũſi fueritis re
. KRud eo. metietur vobis.
dicendum: ꝙ ſicut nõ eſt
idem deus ⁊ hbomo:ita non eodem iudi/

cio iud icat deus quo iudicat bomo/Non
euim pᷣmo iudicat eodem iudicio ſubſtã-

AAueſtio

„

tialiter: quia deus iudicat iudicio qð ſub
ſtantialit᷑ eſt iße deus. Momo vo iudicat
iudicio quod nõ ſubſtantialit᷑ eſt ipſe hõ.
Judicat enim homo iudicio legali: uel le
gali iuſtitia: que eſt qdam babitus acci-
dentalis in anima acqſitus. Pauca eniz
debet iudicare iudex ſuo arbitrio: ſjʒ oĩs
debet iudicare lege: ꝓpter illas quatuoꝛ
rõnes ꝗᷓs pbůͦs tagit in lib. Polliticoꝝ.
CPꝛima eſt:qꝛ faciliꝰ eſt inuenire pau-
cos ſapiẽtes ad deponendu leges: q; mł
tos iudices ad iudicandũ. Tot eniʒ ſunt
ↄtrouerſie hominũ quot nõ niſi ꝑ młtos
iudices poſſent terminari. Ad cõponen/

dũ vo multas leges pauci ſapientes ſuſ

ficiunt. ¶ Secunda eſt:qꝛ facilius ẽ iu/
dicare rectuʒ de re multo tꝑe ruminata
qᷓ; de re paruo tꝑe cogitata. ¶ Tertia ẽ
qꝛ leges ſunt in vniuerſali:ſʒ iudicia iudi
cum ſunt in particulari:reſpectu cuiꝰ cõ
tingit ſepe iudicem hẽre odiũ uel amoꝛẽ
¶ Quarta eſt:qꝛ nõ ſic iudices incurrũt
ma liuolentias ꝑtium iudicando ex legi-
bus:ſicut iudicando exppꝛis. C Sʒ ſe-

cundo hõ nõ iudicat eodẽe iudicio effici-

ter:qꝛ deus iudicat iudicio pᷣncipali ex ꝓ
pꝛia aucte. homo vᷣo iudicat iudicio mi-
niſteriali. Eſt eniʒ miniſter dei bo nis in
bonũ:⁊ vind ex in iram eis q operant᷑ ma
lum:ut dicit Aplłs ad Ro. xin. Ter⸗
tio nõ iudicat eodem iudicio foꝛmalit᷑:qꝛ
deus iudicat iudicio ſꝑ vero ⁊ recto. bõ
vo iterdũ iiuſto falſo iniquo. Quar
to nõ iudicat eodem iudicio finalit᷑:quia

des iudicat iudicio eternali. bõ vᷣo tꝑali

Ad pꝛimũ ergo dr̃: ꝙ ſicut di
etlEUait Augẽ in lib. de
ſermone dñi in mõte. Quedã ſunt ſic ma
la ut nullo mõ poſſint fieri bono animo:

ſic blaſphemie:furta:⁊ homicidia:⁊ talia

licituʒ eſt iudicare iudicio repᷣbenſionis
quo ad oẽs:⁊ iudicio punitionis quo ad

illos qui pᷣſunt. Quedã vᷣo ſic ſunt bons
c q; tuʒ eſt de ſe bono ⁊ ſimplici animo

fieri debẽt:ſicut oꝛare:ieiunare: ⁊ elemo

ſynas dare:de quibus iudicare q male fi

— –—

——==èðLGZG

— —— —

—

—

—

— — — — —— — — — —

voluntate bñ feceritis: in ea recipietpᷣ/

—

Ar. centeſimaduodecima V

ant pᷣumptuoſum eſt ⁊ damnoſum. Sʒ opera facit vel alioꝝ facta iudicat: eadẽ

quedam ſunt qᷓ bono ⁊ malo animo fieri iudicabit᷑ ad menſuram vel beatitudinẽ

pñt:ſicut ſi aliquis dicat ꝓpter ſtomachi conſequendã. ¶ Cuz voluntate ergo re

debilitatem ſe non poſſe ieiunare:⁊ tu iu cta ⁊ iuſta faciat nos eternꝰ iudex in ſuo

dices eũ boc facere ꝓpter guloſitatẽ: de conſpectu pꝛeſentari:vt ſatiemur cũ ap
talibus iudicare temerariu eſt: ⁊ ꝓpibet᷑ paruerit nobis gloꝛia eiꝰ qui eſt benedi
Mattb. vij qñ dicit᷑: Molite iudicare ut ctus in ſecula ſeculoꝛum. Amen.
non iudicabimini. ¶ Ad 2“ eſt dicennuau a
ꝙ cogunt᷑ iudices per toꝛmenta veritatẽ CErplicit ſumma de Eccleſiaſtica po
inquirere:co ꝙ occulta ſunt eis ⁊ ignota teſtate edita a fratre Auguſtino de An/⸗
nec alit᷑ ſcire ꝑñt:niñ dum penis coꝛpoꝛa cona Oꝛdinis fratrum beremitarũ ſan-
ſubijciũt q geſta ſunt veracit᷑ ⁊ fideliter cti Auguſtini: JImpꝛeſſa Denetijs arte
inquirentes. Sʒ in diuino iudicio quedã ⁊ ingenio Joannis Leoviler de Hallis
diuine virtꝰ aderit qua fiet ut cuiq; opa Impẽſis Octauiani ſcoti Modoetienꝰ
ſua bona uel mala cũcta in memoꝛia re· Anno dñi M. cccclxxxvii.xiij.kał.
uocent᷑: ⁊ mentis intuitu mira celeritate octgbꝛis.
a cunctis cernant᷑ ut accuſet vel excuſet
ſcia ↄſciaz: atqʒ; ita iſimul ⁊ oẽs ⁊ ſingu
li iudicent᷑:qᷓ qdem diuina vᷣtus libꝛi no/⸗/
mẽ accepit:ut dicit Au gꝰ.xx.de ciui.dei
Ad 3 pf: ꝙ ᷣm Augl.ad deo gr̃gs
de ſex qonibus non ſic intelligendum eſt

illud verbũ: In quo iudicio iu dicauerit

iudicabimini: vt ſi bõ iudicat iudicio te
merario falſo ⁊ iniquo:codem iudicio a
deo debeat iudicari. Sʒ ſenſus ẽ inqua

miũ. ⁊ in qua volũtate malefeceritis.in
ea puniemini. Naʒ ſi ꝗs oculis vteretur
ad reſpiciedũ aliqua illicita ſibi ꝓbibita
recte diceret᷑: In ꝗbus oculis peccaſti in
illis punieris: ⁊ ſic excecaret᷑ ⁊ oculis pꝛi
uaret᷑. Quia igit᷑ volũtas ẽ regula ⁊ mẽ

ſura oiuz factoꝝ nr̃oꝝ meritoꝝ ⁊ deme/

ritoꝛũ:⁊ ipſa ꝓpꝛie vtimur ad merenduʒ
7 demerendum: recte dictũ eſt vt eo aio
⁊ ea volutate q̃ iuſte ⁊ iniuſte iudicamꝰ
galios: eodem animo ⁊ eadem volũtate
recipiamꝰ iudiciũ de pena: vel depᷣmio.
Vnñ ſi volũtate temeraria aliquẽ iudica
mus:illa temeritas erit que nos puniet
7 ſi menſura iniqᷓ ⁊ iniqua volũtate vti
mur ad vendendũ: vel ad reddendũ ali/
quid ꝓximo illa volũtas iniq̃ vel mẽſura
erit cã q̃re iudicemur: ⁊ vniuer ſaliter illa
volũtate ꝓppꝛia qua bomo bona vel mala

KRegi ſtrum chartarum.

abcdefs biklmno
de T'gs bb'ij k ä mm un oco
ee ff gs bb ij kka ll mm un oo

Omnes ſut quaterni pꝛeter dupler
pp qui ſexternus eſt.

4
†

S

– .. ,. w
õõä
2
–
.
.
.
S
$ .
*
„
R
7
1
7
„
2
.
2

— — — —
5 — . *
*
—
4
K
4
.
3
—
„
. .
.

„*½ .
2
„
N
7
„
„
–—
4
2– .*
. 4
2 —
.
*
4
.
.
.
D
2*
1
—— .
“ .
⁶
.

PA

2

S

=

„*
.
8 * õ

2
*

–

MB
4
ð
ͦðUMs
õ

„*
s

=

5.
.

MM
èêð
”
„

õ
“ 2

ide⸗

ono:
ſae
init
eter

ing⸗

ue
nge,
spol

guts
re
chi
tet
ria⸗
ſa
o/,
lc,
⸗

N

„

te
10
m

d

„

.

Wtn 34 8 6
pam ſpoſſit ꝓ eo officiũ decantari
ABSBeeſtio. xv. de cà canoniz ationis Atr.
miatione

kebeng atree i

trũ ad papaʒ ipectet fub articulo

ponere modum oceptionis⁊ incarna

tionis chꝛiſti

CAtyad papã ſpectet ſub articlo po

nere modu paſſionis ⁊ ſepulture xpᷣi

¶ UAtꝝ ad papã ſpectet in ſymbolo ex

Pnre omunes articulos fidei

taad papã ſpectet in ſymbold ex

plicare omnia ſacramenta ecꝗeſie

¶ Vtu ad papã ſpectet determiare per

quẽ modũ coꝛp xpᷣi ẽ ſub ſacro alatr
Veſtio.xiiij.ð ſanctoꝝ veneratio
ne vbi qunq; querunnæzk«

At ſolu ad ſolii papã ꝑtine⸗

at ſanctos canoniare

ua poſſit aliquẽ ſanctũ canonizare

ſi
¶Q¶ Vtꝝ papa abſqʒ; requiſitione colle-
gijpoſſit aliquẽ ſanctu canonisare
V Ari papa canonisando aliquè ſan

ctum poſſit errare

ſanctoꝝ:vbi quineß queruntur

¶ trũ papa debeat aliquẽ ca

noniz are pꝛopter fructum ſcientie
¶UVtꝝ debeat canoniʒ are aliquẽ pꝛo/
Ee ſanctitatem vite
¶ Atrum paps debeat canoni
uem pꝛopter bonã ſfamam
C Atrũ papa pꝛopter euidentiã mira
culoꝛum debeat aliquẽ canoniz are
Vtrũ papa debeat aliquem canoni
ↄare pꝛopter donum pꝛophetie.
Aeſtio. xvj. de mõ canonizatiõis
ſcõꝝ:vbi quatuoꝛ queruntur

Sare ali

¶ VUAtu papa i canoniʒzatiõe à li

cuiſci dẽat ſeruare oꝛdmẽ iudiciarũ
QAUtrum papa debeat canonizare a li
quẽ ſanctũu ſtatim ſibi denunciatum
¶Atrũ papa eundẽ modũ dẽat pᷣuare
in cano niz atione martyr ⁊ ↄfeſſoꝛis.
¶Vtꝝ papa poſſit aliquẽ canoniʒare
àd4 oꝛdinẽ apoſteloꝝ ſicut martyrũ cõ
teſſoꝛun, ſen vn gun ma

ſi ꝗs nõ eſt canonisatus ꝑ pa- m .
¶AUtu papsa ſit maioꝛ ãgeloĩ cognitõe

Aeeſtio. xvij de ſanctis canoniʒ

dlis:vbi ſexqueruntur

¶ Atruʒ papa dẽat canonizare

oẽg qs conſtat eccleſie eẽ lvita eterna
Vtnz papa debeat canoniʒa re pa-
tres veteris teſtamenti

¶tra pꝛeter infoꝛmatienẽ pape coꝛ2ꝛ

pus vnius ſancti in ꝑluribus eccleſus
venerari ſit peccatum

„

Vtpomnes cgnoniʒzati
ſint in vita eterinna
¶Vtruũ ſiue auẽte papepoſſiut ſcoꝝ re
Ii rite ſubtrahi de loco vbi ſunt.
Vtrũ ſine auẽte pape poſſint ſcõꝝ
reliquie emptioni ⁊ venditoi exponi.

per papam

Aeſtio.xviij.angeloꝛuʒ de admi
niſtratione: vbiquinq; querunt᷑.

Q¶ ¶Vtrũ paps ſit maioꝛ angelo
in iuriſdictien
Atrũ papa ſit maioꝛ angelo in ſa/
Camentoꝛum adminiſtratione

¶Atrũ papa ſit maioꝛ angelo in do⸗

minatione

Itru ps pa ſit maioꝛ angelo in pꝛe-

Geſtio.xix.dẽ pape pꝛeſidentia:
vbi quinq; queruntur·
NNAtrũ ſolus papa ſit ſponſus
eccleſie !Vj
Atrum ſolus papa ſit caput totius
eccleſie MV
VAtꝝ ſolus papa ſit epiſcopus cuiuſ⸗
libet eccleſie imedilaae.
¶Atxꝑ paps ſit ſpecialius es Roma
nus q; alterius ecclerſie
Atyx papa poſſit imediate ĩ q̃libʒ dio
ceſi ⁊ ꝑꝛochia ꝗd põt epᷣs uł ſacerdos
GBeſtio.xx.de modi pᷣſidendi effi⸗

catia:vbi ſex queruntu
¶Atrũ papa pꝛeſit eccleſie per
oteſtatem clauium.

Atx papa per poteſtatem clauium
E piritualibus ⁊ tempoꝛalibus
Atrüu ſolus papa heat clauiũ ptãtey
Utrũ in papa poteſtas clauium ſit
vna uel plures
. 2

— N
2
£
S£
3
— ☛ S
UI
=
2
5
G
O
—

Balance

e

—

5
Copyright 4/1999 VxVMaster GmbH wwwW.yVXVmaster. com

7